| বাংলা | |||
| পালি | অট্ঠকথা | টীকা | অন্ন |
| 1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি | 1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা | 1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩ | 1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা |
| 2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি | 2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা | 2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২ | |
| 3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি | 3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা | 3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা | |
| 4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত) | 4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত) | 4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত) | |
| 5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি | 5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা | 5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা | |
| 6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি | 6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা | 6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী | |
| 7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫ | 7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা | 7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি | |
| 中文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨 | 1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註 | 1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3 | 1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋 |
| 2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品 | 2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註 | 2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2 | |
| 3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經 | 3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註 | 3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註 | |
| 4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部） | 4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部） | 4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部） | |
| 5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經 | 5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註 | 5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註 | |
| 6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋 | 6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注 | 6301 導論複註 6302 導論明解 | |
| 7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5 | 7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註 | 7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母 | |
| English | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Français | |||
| Canon Pali | Commentaires | Sous-commentaires | Autres |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Deutsch | |||
| Pali-Kanon | Kommentare | Subkommentare | Sonstige |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| हिंदी | |||
| पाली कैनन | कमेंट्री | उप-टिप्पणियाँ | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि | 1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3 | 1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि | 2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2 | |
| 3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5 | 7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि | |
| Indonesia | |||
| Kanon Pali | Komentar | Sub-komentar | Lainnya |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 日文 | |||
| パーリ仏典 | 註釈書 | 副註釈書 | その他 |
| 1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ | 1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター | 1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3 | 1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー |
| 2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ | 2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター | 2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2 | |
| 3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ | 3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター | 3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー | |
| 4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ） | 4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ） | 4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ） | |
| 5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ | 5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター | 5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー | |
| 6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ | 6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター | 6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー | |
| 7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5 | 7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター | 7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ | |
| ខ្មែរ | |||
| ព្រះត្រៃបិដកបាលី | អដ្ឋកថា | ដីកា | ផ្សេងទៀត |
| 1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ | 1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា | 1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣ | 1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា |
| 2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ | 2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា | 2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២ | |
| 3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ | 3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា | 3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា | |
| 4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត) | 4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត) | 4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត) | |
| 5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ | 5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា | 5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា | |
| 6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ | 6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា | 6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី | |
| 7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥ | 7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា | 7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ | |
| 한국인 | |||
| 팔리 대장경 | 주석서 | 부주석서 | 기타 |
| 1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리 | 1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타 | 1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3 | 1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나 |
| 2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리 | 2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타 | 2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2 | |
| 3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리 | 3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타 | 3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까 | |
| 4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따) | 4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따) | 4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따) | |
| 5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리 | 5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타 | 5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까 | |
| 6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리 | 6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타 | 6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니 | |
| 7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5 | 7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타 | 7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리 | |
| ອັກສອນລາວ | |||
| ປາລີ | ອັດຖະກະຖາ | ຏີກາ | ອັນຍາ |
| 1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ | 1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ | 1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3 | 1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ |
| 2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ | 2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ | 2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2 | |
| 3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ | 3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ | 3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ | |
| 4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ) | 4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ) | |
| 5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ | 5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ | 5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ | |
| 6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ | 6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ | |
| 7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5 | 7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ | 7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ | |
| मराठी | |||
| पाळी | अट्ठकथा | टीका | अन्य |
| 1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी | 1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा | 1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३ | 1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना |
| 2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी | 2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा | 2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२ | |
| 3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी | 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा | 3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका | |
| 4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त) | 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त) | 4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त) | |
| 5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी | 5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा | 5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका | |
| 6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी | 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा | 6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी | |
| 7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५ | 7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा | 7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी | |
| မြန်မာ | |||
| ပါဠိတော် | အဋ္ဌကထာ | ဋီကာ | အခြား |
| 1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ | 1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ | 1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃ | 1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ |
| 2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ | 2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ | 2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂ | |
| 3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ | 3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ | 3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ | |
| 4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ) | 4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ) | 4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ) | |
| 5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ | 5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ | 5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ | |
| 6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ | 6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ | |
| 7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅ | 7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ | |
| português | |||
| Páli | Aṭṭhakathā | Ṭīkā | Outro |
| 1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra) | 1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya | 1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3 | 1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa |
| 2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha | 2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha | 2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2 | |
| 3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima | 3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores | 3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores | |
| 4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta | 4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta | 4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta | |
| 5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara | 5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc. | 5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc. | |
| 6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa) | 6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia | 6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia | |
| 7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5 | 7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados | 7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma | |
| русский | |||
| Палийский канон | Комментарии | Субкомментарии | Другое |
| 1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали | 1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха | 1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3 | 1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана |
| 2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали | 2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха | 2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2 | |
| 3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали | 3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха | 3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика | |
| 4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта) | 4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта) | 4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта) | |
| 5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали | 5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха | 5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика | |
| 6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали | 6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха | 6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини | |
| 7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5 | 7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха | 7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали | |
| සිංහල | |||
| පාලි කැනනය | විවරණ | අටුවා | වෙනත් |
| 1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි | 1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා | 1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3 | 1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා |
| 2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි | 2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා | 2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2 | |
| 3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි | 3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා | 3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා | |
| 4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත) | 4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත) | 4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත) | |
| 5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි | 5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා | 5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා | |
| 6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි | 6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා | 6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී | |
| 7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5 | 7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා | 7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි | |
| Español | |||
| El Canon Pali | Los Comentarios | Los Subcomentarios | Otros |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| แบบไทย | |||
| บาลีแคน | ข้อคิดเห็น | คำอธิบายย่อย | อื่น |
| 1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ | 1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา | 1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓ | 1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา |
| 2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ | 2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา | 2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒ | |
| 3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ | 3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา | 3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา | |
| 4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต) | 4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต) | 4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต) | |
| 5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ | 5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา | 5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา | |
| 6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ | 6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา | 6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี | |
| 7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕ | 7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา | 7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ | |
| བོད་མི | |||
| པཱ་ལི་གསུང་རབ། | འགྲེལ་བཤད། | འགྲེལ་བཤད་ཕྲན། | གཞན། |
| 1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི། | 1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣ | 1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ། |
| 2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི། | 2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢ | |
| 3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། | 3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | 4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ) | |
| 5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། | 5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། | |
| 6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི། | 6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི། | |
| 7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥ | 7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། | 7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། | |
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། සාසනවංසප්පදීපිකා བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ། බුද්ධං [Pg.1] සුමාලී ද්විපදුත්තමො තමො,හන්ත්වාන බොධෙසිධ පඞ්කජං කජං; මග්ගග්ගසෙලම්හි සුඤට්ඨිතො ඨිතො,සො මං චිරං පාතු සුඛං සදා සදා. རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་ལྡན་སངས་རྒྱས་ཉིད། །མུན་པ་བཅོམ་ནས་འདམ་སྐྱེས་པདྨ་འདི་གནས་སད། །ལམ་མཆོག་རི་བོའི་རྩེ་མོར་ལེགས་པར་གནས་པ་དེས། །བདག་ལ་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཡུན་རིང་སྐྱོང་གྱུར་ཅིག ། සීහළද්දීපතොයෙව,ආගතෙහි දිසන්තරෙ; භික්ඛූහි යාචිතො කස්සං,සාස්නවංසප්පදීපිකං. སེང་གྷ་ལའི་གླིང་ཉིད་ནས་ནི། །ཕྱོགས་གཞན་དག་ཏུ་ལྷགས་པ་ཡི། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བཏབ་ནས། །བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྒྲོན་མེ་བྱ། ། කාමඤ්ච පොරාණෙහි යා,සාස්නවංසප්පදිපිකා; විත්ථාර වාචනාමග්ගා,විරචිතා විනිච්ඡයා. སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྒྲོན་མེ་གང་། །རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ལམ་ཉིད་དང་། །རྣམ་པར་ངེས་པས་བརྩམས་མོད་ཀྱི། ། සා [Pg.2] පන මරම්මභාසාය,කතත්තායෙව එතෙසං; දීපන්තරනිවාසිනං,වහාති සුට්ඨුනාත්ථං. འོན་ཀྱང་དེ་ནི་མར་མའི་སྐད། །ཁོ་ནར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །གླིང་གཞན་དག་ན་གནས་པ་ལ། །ཕན་པ་ལེགས་པར་བསྐྲུན་མི་བྱེད། ། තස්මා හි මූලභාසාය,කරිස්සාමි අහං හවෙ; සංසන්දිත්වාන ගන්ථෙහි,තං සල්ලක්ඛෙන්තු සාධවොති. དེ་ཕྱིར་རྩ་བའི་སྐད་ཉིད་དུ། །བདག་གིས་ངེས་པར་བྱ་བར་བྱ། །གཞུང་ལུགས་རྣམས་དང་བསྡུར་བྱས་ཏེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རྟོགས་མཛོད། ། තත්‍රායංමාතිකා – དེ་ལ་ས་བཅད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། 1. නවට්ඨානාගතසාසනවංසකථාමග්ගො, ༡. གནས་དགུར་བྱུང་བའི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 2. සීහළදීපිකසාසනවංසකථාමග්ගො, ༢. སེང་གྷ་ལའི་གླིང་གི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 3. සුවණ්ණභූමිසාසනවංසකථාමග්ගො, ༣. གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 4. යොනකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො, ༤. ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 5. වනවාසීරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො, ༥. ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 6. අපරන්තරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො, ༦. ནུབ་ཀྱི་མཐའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 7. කස්මීරගන්ධාරරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො, ༧. ཀ་ཤྨི་ར་དང་གན་དྷཱ་རའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 8. මහිංසකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො, ༨. མ་ཧིང་ས་ཀའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 9. මහාරට්ඨසාසනවංසවථාමග්ගො, ༩. ཡུལ་ཆེན་པོའི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 10. චිනරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගොචාති. ༡༠. རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ་མོ།། 1. නවට්ඨානාගතසාසනවංසකථාමග්ගො ༡. གནས་དགུར་བྱུང་བའི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ། 1. තත්ථ ච නවට්ඨානාගතසාසනවංසකථාමග්ගො එවං වෙදිතබ්බො. අම්හාකඤ්හි භගවා සම්මාසම්බුද්ධො වෙනෙය්‍යානං හිතත්ථාය හත්ථගතං සුඛං අනාදියිත්වා දීපඞ්කරස්ස භගවතො පාදමූලෙ බ්‍යාකරණං නාම මඤ්ජූසක පුප්ඵං පිලන්ධිත්වා කප්පසතසහස්සාධිකානි චත්තාරි අසඛ්‍යෙ යානි අනෙකාසු ජාතීසු අත්තනො ඛෙදං අනපෙක්ඛිත්වා සමතිංසපාරමියො [Pg.3] පූරෙත්වා වෙස්සන්තරත්තභාවතො චවිත්වා තුසිතපුරෙ දෙවසුඛං අනුභවි. ༡. དེ་ལ་གནས་དགུར་བྱུང་བའི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་ལམ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ངེད་ཅག་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་པའི་ཕྱིར། ལག་ཏུ་བབས་པའི་བདེ་བ་ལ་མ་ཆགས་པར། བཅོམ་ལྡན་འདས་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་ཞབས་དྲུང་དུ་ལུང་བསྟན་གྱི་མེ་ཏོག་མཉྫུ་ཤ་ཀ་བཏགས་ནས། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བཞི་དང་བསྐལ་པ་འབུམ་ལྷག་པའི་བར། སྐྱེ་བ་དུ་མར་རང་གི་ངལ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སུམ་ཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་སྐྱེ་བ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་ལྷའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་མཛད་དོ། ། තදා දෙවෙහි උය්‍යොජියමානො හුත්වා කපිලවත්ථුම්හි හොසමතරඤ්ඤා පභුති අසම්භින්නාත්තියවංසිකස්ස සුද්ධො ධනස්සනාම මහාරඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා අසම්භින්නාත්තියවං සිකාය මායාය කුච්ඡීස්මිං ආසාළිමාසස්ස පුණ්ණමියං ගුරුවාරෙ පටිසන්ධිං ගහෙත්වා අසමාසච්චයෙන වෙසාඛමාසස්ස පුණ්ණමියං සුක්කවාරෙ විජායිත්වා සොළසවස්සිකකාලෙ රජ්ජසම්පත්තිං පත්වා එකූනතිංසවස්සානි අතික්කමිත්වා මඞ්ගලඋය්‍යානං නික්ඛමනකාලෙ දෙවෙහි දස්සිතානි චත්තාරි නිමිත්තානි පස්සිත්වා සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛමිත්වා අනොමායනාම නදියා තීරෙ භමර වණ්ණසන්නිභානි කෙසානි ඡින්දිත්වා දෙවදත්තියකාසාවං පටිච්ඡාදෙත්වා නෙ රඤ්ජරායනාම නදියා තීරෙ වෙසාඛමාසස්ස පුණ්ණමියං පච්චූසකාලෙ සුජාතායනාම සෙට්ඨිධීතාය දින්නං පායාසං එකූනපණ්ණාසවාරෙන පරිභුඤ්ජිත්වා පුරිමිකානං සම්මාසම්බුද්ධානං ධම්මතාය සුවණ්ණපාතිං නදියං ඔතාරෙත්වා මහාබොධිමණ්ඩං උපසඞ්කමිත්වා අපරාජිතපල්ලඞ්කෙ නිසීදිත්වා අනමතග්ගසං සාරතො පට්ඨාය අත්තානං ඡායා විය අනුයන්තානං අනෙකසතකිලෙසවෙරීනං සීසං චතූහි මග්ගසත්ථෙහි ඡින්දිත්වා තිලොකග්ගමහාධම්මරාජත්තං පත්වා පඤ්චතාලීසවස්සානං තෙසු තෙසු ඨානෙසු තෙසං තෙසං සත්තානං මහාකරුණාසමාපත්තිජාලං පත්ථාරෙත්වා දෙසනාඤාණං විජම්භෙත්වා ධම්මං දෙසෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. පතිට්ඨාපෙත්වා ච පන අසීතිවස්සායුකකාලෙ විජ්ජොතයිත්වා නිබ්බායනප්ප දාපජාලං විය අනුපාදිසෙසනිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායි. මච්චු ධම්මස්ස ච නාම තීසු ලොකෙසු අතිමමායිතබ්බො එස, අතිගරුකාතබ්බො එස, අතිභායිතබ්බො එසාති විජානනසභාවො නත්ථි. භගවන්තංයෙව තාව තිලොකග්ගපුග්ගලං ආදාය [Pg.4] ගච්ඡති, කිංමඞ්ගං පන අම්හෙ යෙවා තෙවා, අහොවතඅච්ඡරියා සඞ්ඛාරධම්මොති. හොන්ති චෙත්ථ– དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བར་གྱུར་ཏེ། སེར་སྐྱའི་གཞི་རུ་རྒྱལ་པོ་མང་པོས་བཀུར་བ་ནས་བཟུང་རྒྱུད་མ་ཆད་པའི་རིགས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཟས་གཙང་མའི་བཙུན་མོ་དམ་པ་རྒྱུད་མ་ཆད་པའི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མའི་མངལ་དུ། ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུའི་ཉིན་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་ཏེ། ཟླ་བ་བཅུ་འདས་པ་ན་ས་ག་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་རེས་གཟའ་པ་སངས་ཀྱི་ཉིན་བཙས་སོ། །དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་གི་དུས་སུ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་འདས་པ་ན། བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚལ་དུ་ཕེབས་པའི་ཚེ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལྟས་བཞི་མཐོང་ནས་སྐྱོ་ཤས་སྐྱེས་ཏེ། མངོན་པར་བྱུང་བར་མཛད་ནས། ཆུ་བོ་ཨ་ནོ་མཱའི་འགྲམ་དུ་བུང་བའི་མདོག་ལྟར་གནག་པའི་དབུ་སྐྲ་བཅད་དེ། ལྷས་ཕུལ་བའི་ངུར་སྨྲིག་གི་ཆོས་གོས་གསོལ་ནས། ཆུ་བོ་ནཻ་རཉྫ་ནའི་འགྲམ་དུ་ས་ག་ཟླ་བའི་ཉིན་མོའི་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་སུ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་མོ་ལེགས་སྐྱེས་མས་ཕུལ་བའི་འོ་ཐུག་དེ། ཁམ་བཞི་བཅུ་ཞེ་དགུར་བྱས་ཏེ་གསོལ་ནས། སྔོན་གྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལྟར། གསེར་གྱི་གཞོང་པ་ཆུ་བོའི་ནང་དུ་བཏང་སཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་གཤེགས་ནས། མི་ཕམ་པའི་གདན་ལ་བཞུགས་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ནས་བཟུང་རང་གི་གྲིབ་མ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་བོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་མགོ་བོ། ལམ་གྱི་མཚོན་ཆ་བཞིས་བཅད་དེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་བརྙེས་ནས། ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔའི་བར་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་ལ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྙོམས་འཇུག་གི་དྲ་བ་བཏང་སཏེ། གསུང་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ནས་ཆོས་བསྟན་ཏེ། བསྟན་པ་བཙུགས་པར་མཛད་དོ། །བསྟན་པ་བཙུགས་ནས་ཀྱང་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་བཞེས་པའི་དུས་སུ། མར་མེའི་མེ་ལྕེ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་བཞིན། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །འཆི་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་འདི་ན་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་བཀུར་བར་བྱ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གང་ཟག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱང་འཆི་བས་ཁྱེར་ན། ངེད་ཅག་ལྟ་བུ་སྨོས་ཅི་དགོས། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའོ། །འདི་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་ཡོད་དེ། මච්චුධම්මො ච නාමෙස,නිල්ලජ්ජො ච අනොත්තප්පී; තිලොකග්ගංව ආදාය,ගච්ඡී පගෙව අඤ්ඤෙසු. འཆི་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་འདི། །ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་ཁྲེལ་མེད་པ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཆོག་ཁྱེར་ན། །གཞན་དག་སྨོས་ཅི་དགོས་པར་འགྲོ། ། යථා ගොඝාතකො චොරො,මාරෙතුංයෙව ආරභි; ගොණං ලද්ධාන ලොකම්හි,පයොජනංව එත්තකං. ཇི་ལྟར་བ་ལང་གསོད་པའི་རྐུན། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་བ་ལང་རྙེད། །གསོད་པ་ཉིད་ལ་རྩོམ་པ་ལྟར། །དགོས་པ་འདི་ཙམ་ཁོ་ནའོ། ། තථෙව මච්චුරාජා ච,හින්දගූනං ගුණං ඉධ; න විජානාති එසො හි,මාරෙතුංයෙව ආරභීති. དེ་བཞིན་གཤིན་རྗེའི་རྒྱལ་པོ་ཡང་། །འདི་ན་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །ཤེས་པར་མི་བྱེད་འདི་ཉིད་ནི། །གསོད་པ་ཉིད་ལ་རྩོམ་པར་བྱེད། ། සත්තාහපරිනිබ්බුතෙ ච භගවති ආයස්මා මහාකස්සපො තියඩ්ඪසතාධිකෙහි සහස්සමත්තෙහි භික්ඛූහි සද්ධි පාවාතො කුසීනාරායං ආගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ භගවා සම්මාසම්බුද්ධො පරිනිබ්බුතොති සුත්වා අවීතසොක භික්ඛූ රොදන්තෙ දිස්වා වුද්ධපබ්බජිතො සුභද්දානාම භික්ඛු එවං වදති– මා ආවුසො පරිදෙවිත්ථ, නත්ථෙත්ථ සොචිතබ්බොනාමකොචි, පුබ්බෙ මයං භවාම සමණෙන ගෙ,භමෙන උපද්දුතා– ඉදං කරොථ ඉදං තුම්හාකං කප්පති, මා ඉදං කරිත්ථ න ඉදං තුම්හාකං කප්පතීති, සෙය්‍යථාපි ඉණසාධිකෙන දාසොති, ඉදානි පන මයං යං යං ඉච්ඡාම, තං තං සක්කා කාතුං, යං යං පන න ඉච්ඡාම,තං තං සක්කා අකාතුන්ති. තං සුත්වා ඊදිසං පන වෙරීපුග්ගලං පටිච්ච සම්මාසම්බුද්ධස්ස භගවතො සාසනං ඛිප්පං අන්තරධාරෙය්‍ය, ඉදානි සුවණ්ණක්ඛන්ධසදිසො සරීරො සංවිජ්ජමානො [Pg.5]යෙව දුක්ඛෙන නිප්ඵාදිතෙ සාසනෙ මහාභයං උප්පජ්ජි ච, ඊදිසො පුග්ගලො අඤ්ඤං ඊදිසං පුග්ගලං සහායං ලභිත්වා වුද්ධිමාපජ්ජන්තො හාපෙතුං සක්කුණෙය්‍ය මඤ්ඤෙති චිත්තක්ඛෙදං පත්වා ධම්මසංවෙගං ලභිත්වා ඉමං භික්ඛුං ඉධෙව සෙතවත්ථං නිවාසාපෙත්වා සරීරෙ භස්මෙන විකිරිත්වා බහිද්ධා කරිස්සාමීති චින්තෙසි. བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་པ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་སྟོང་དང་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག པཱ་ཝཱ་ནས་རྩྭ་མཆོག་གྲོང་དུ་བྱོན་པའི་ལམ་བར་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་ཐོས་ནས། ཆགས་བྲལ་མ་ཡིན་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ངུ་བཞིན་པ་མཐོང་སཏེ། རྒན་པོར་གྱུར་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རབ་བཟང་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་གིས་འདི་སྐད་སྨྲས་སོ། །“ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་མ་ངུ་ཞིག འདི་ལ་མྱ་ངན་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །སྔོན་ཆད་ངེད་ཅག་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་དེས་གཙེས་པར་གྱུར་ཏེ། ‘འདི་བྱོས་ཤིག འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་རུང་ངོ་། །འདི་མ་བྱེད་ཅིག འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་མི་རུང་ངོ་།’ ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དཔེར་ན་བུ་ལོན་ལེན་མཁན་གྱིས་བྲན་གཡོག་ལ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་ངེད་ཅག་གང་དང་གང་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་བྱ་བར་ནུས་ལ། གང་དང་གང་མི་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་མི་བྱ་བར་ནུས་སོ། །” དེ་ཐོས་ནས། འདི་ལྟ་བུའི་དགྲ་བོའི་གང་ཟག་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་མྱུར་དུ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟ་གསེར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུའི་སྐུ་གདུང་བཞུགས་བཞིན་དུ་ཡང་། དཀའ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབས་པའི་བསྟན་པ་ལ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་ལ། འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་གིས་འདི་ལྟ་བུའི་གྲོགས་པོ་གཞན་རྙེད་ནས་འཕེལ་བར་གྱུར་ན། བསྟན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་ཡིད་སྐྱོ་བར་གྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱོ་ཤས་སྐྱེས་ནས། དགེ་སློང་འདི་ཉིད་འདི་རུ་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་དུ་བཅུག་སཏེ། ལུས་ལ་ཐལ་བ་བཏབ་ནས་ཕྱིར་བསྐྲད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་སོ། ། තදා ආයස්මතො මහාකස්සපත්ථෙරස්ස එතදහොසි,– ඉදානි සමණස්ස ගොතමස්ස සරීරං සංවිජ්ජමානංයෙව පරිසා විවාදං කරොන්තීති මනුස්සා උපවදිස්සන්තිති. තතො පච්ඡා ඉමං විතක්කං වූපසමෙත්වා ඛමිත්වා සම්මාසම්බුද්ධො භගවා පරිනිබ්බායමානොපි තෙන පන දෙසිතො ධම්මො සංවිජ්ජති, තෙන දෙසිතස්ස ධම්මස්ස ථිරං පතිට්ඨාපනත්ථාය සඞ්ගායියමානං ඊදිසෙහි පුග්ගලෙහි සාසනං න අන්තරධායිස්සති, චිරං ඨස්සති යෙවාති මනසිකරිත්වා භගවතො දින්නපංසු කූලචීවරාදිවසෙන ධම්මානුග්ගහං අනුස්සරිත්වා භගවතො පරිනිබ්බානතො තතියෙ මාසෙ ආසාළිමාසස්ස පුණ්ණමිතො පඤ්චමෙ දිවසෙ රාජගහෙ සත්තපණ්ණිගුහායං ආජාතසත්තුංනාම රාජානං නිස්සාය පඤ්චහි අරහන්ත සතෙහි සද්ධිං සත්තමාසෙහි පඨමං සඞ්ගායනං අකාසි. དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་འོད་སྲུང་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། “ད་ལྟ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མའི་སྐུ་གདུང་བཞུགས་བཞིན་དུ་ཡང་། འཁོར་རྣམས་རྩོད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་རོ། །” དེ་ནས་རྣམ་རྟོག་དེ་ཞི་བར་བྱས་ཤིང་བཟོད་པར་མཛད་དེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་། ཁོང་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་བཞུགས་སོ། །ཁོང་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་བརྟན་པོར་གནས་པའི་ཕྱིར། བཀའ་བསྡུར་བྱས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་བར། ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་བའི་ཕྱག་དར་ཁྲོད་ཀྱི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དྲན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཟླ་བ་གསུམ་པ་ལ། ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཉ་གང་ནས་ཞག་ལྔ་ལོན་པའི་ཉིན་མོར། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ལོ་མ་བདུན་པའི་ཕུག་ཏུ། རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་ལ་བརྟེན་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག ཟླ་བ་བདུན་གྱི་རིང་ལ་བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་མཛད་དོ། ། තදා අට්ඨචත්තාලීසාධිකසතකලියුගං අනවසෙසතො අපනෙත්වා කලියුගෙන සාසනං සමං කත්වා ඨපෙසි. යදා පන අජාතසත්තු රඤ්ඤො රජ්ජං පත්වා අට්ඨවස්සානි අහෙසුං, තදා මරම්මරට්ඨෙ තඞ්කොසඞ්ගත්වපුරෙ ජම්බුදීපධජස්සනාම රඤ්ඤො රජ්ජං පත්වා අතිරෙකපඤ්චවස්සානි අහෙසුන්ති. དེའི་ཚེ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ཞེ་བརྒྱད་མ་ལུས་པར་བསལ་ནས། རྩོད་དུས་དང་བསྟན་པ་མཉམ་པར་བྱས་ཏེ་བཞག་གོ །རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་ནས་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ན། དེའི་ཚེ་མར་མའི་ཡུལ་གྱི་ཏང་ཀོ་སང་གཏྭ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་ནས་ལོ་ལྔ་ལྷག་ཙམ་ལོན་ནོ། ། ඉමිස්සඤ්ච පඨමසඞ්ගීතියං ආයස්මා මහාකස්සපො ආයස්මා උපාලි ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මා අනුරුද්ධො චාති එවමාදයො පඤ්චසතප්පමාණා මහාථෙරා පඨමං සඞ්ගායිත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසුං. එවං [Pg.6] සුභද්දස්ස දුට්ඨපබ්බජිතස්ස දුට්ඨවචනං සාසනස්ස අනුග්ගහෙ කාරණංනාම අහොසි. සුභද්දො ච නාම දුට්ඨපබ්බජිතො ආතුමානගරවාසී අහොසි කප්පකකුලිකො. සො යදා භගවා ආතුමානගරං ගච්ඡති, තදා අත්තෙනො පුත්තෙ ද්වෙ සාමණෙරෙ කප්පකකම්මං කාරාපෙත්වා ලද්ධෙහි තණ්ඩුලතෙලාදීහි වත්ථූහි යාගුං පචිත්වා සසඞ්ඝස්ස බුද්ධස්ස අදාසි. භගවා පන තානි අප්පටිග්ගහෙත්වා කාරණං පුච්ඡිත්වා විගරහිත්වා අකප්පියසමාදානදුක්කටාපත්තිං කප්පකපුබ්බස්ස භික්ඛුස්ස ඛුරධාරණදුක්කටාපත්තිඤ්ච පඤ්ඤාපෙසි. තං කාරණං පටිච්ච වෙරං බන්ධිත්වා සාසනං විද්ධංසිතුකාමතාය තත්තකඅයොගුළං ගිලිත්වා උග්ගීරන්තො විය ඊදිසදුට්ඨවචනං වදීති. བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་འདི་ལ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཉེ་བར་འཁོར་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་གྱིས། ཐོག་མར་བཀའ་བསྡུ་མཛད་དེ་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་བཟུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ངན་པ་རབ་བཟང་གི་ཚིག་ངན་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ངན་པ་རབ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཨཱ་ཏུ་མཱ་ན་གནས་པ་སྐྲ་མཁན་གྱི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་གོ །བཅོམ་ལྡན་འདས་གྲོང་ཁྱེར་ཨཱ་ཏུ་མཱར་གཤེགས་པའི་ཚེ། ཁོས་རང་གི་བུ་དགེ་ཚུལ་གཉིས་ལ་སྐྲ་མཁན་གྱི་ལས་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས། རྙེད་པའི་འབྲས་དང་མར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུག་པ་བསྐོལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་ཕུལ་ལོ། །འོན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་མ་བཞེས་པར། རྒྱུ་མཚན་དྲིས་ནས་སྨད་པར་མཛད་དེ། མི་རུང་བ་ལེན་པའི་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བ་དང་། སྔོན་སྐྲ་མཁན་བྱས་པའི་དགེ་སློང་གིས་སྤུ་གྲི་འཛིན་པའི་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བ་བཅས་བཅས་པར་མཛད་དོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོན་དུ་བཟུང་སཏེ། བསྟན་པ་འཇིག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། ལྕགས་གོང་ཚ་པོ་མིད་ནས་ཕྱིར་སྐྱུག་པ་བཞིན། འདི་ལྟ་བུའི་ཚིག་ངན་པ་སྨྲས་སོ། ། අජාතසත්තුරාජා ච තුම්හාකං ධම්මචක්කං හොතු, මම ආණාචක්කං පවත්තිස්සාමි, විස්සට්ඨා හුත්වා සඞ්ගායන්තූති අනුග්ගහෙසි. තෙනෙස පඨමං සාසනානුග්ගහො රාජාති වෙදිතබ්බො, මහාකස්සපාදීනඤ්ච අරහන්තානං පඤ්චසතානං සිසාපරම්පරා අනෙකා හොන්ති, ගණනපථං වීතිවත්තා. යමෙත්ථ ඉතො පරං වත්තබ්බං, තං අට්ඨකථායං වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. තෙ පන මහාථෙරා සඞ්ගායිත්වා පරිනිබ්බායිංසූති. හොන්ති චෙත්ථ– རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་ཀྱང་། “ཁྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཛོད་ཅིག བདག་གིས་བཀའ་ཡི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱའོ། །བག་ཕེབས་པར་མཛད་དེ་བཀའ་བསྡུ་མཛོད་ཅིག” ཅེས་རྗེས་སུ་བཟུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཁོང་ནི་བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་པོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་པོ་དེ་དག་གི་སློབ་མའི་བརྒྱུད་པ་ནི་མཐའ་ཡས་ཤིང་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཡོད་དོ། །འདི་ལས་གཞན་དུ་བཤད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲེལ་བཤད་ལས་གསུངས་པའི་ཚུལ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་བཀའ་བསྡུ་མཛད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །འདི་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་ཡོད་དེ། ඉද්ධිමන්තො ච යෙ ථෙරා,පඨමස්සඞ්ගීතිං කත්වා; සාසනං පග්ගහිත්වාන,මච්චූවසංව සම්පත්තා. རྫུ་འཕྲུལ་ལྡན་པའི་གནས་བརྟན་གང་དག་གིས། །བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་ལེགས་པར་མཛད་ནས་ནི། །བསྟན་པ་རྗེས་སུ་བཟུང་བར་བྱས་མོད་ཀྱང་། །འཆི་བའི་དབང་དུ་གྱུར་པར་གྱུར་ཏོ། ། කිඤ්චාපි ඉද්ධියො සන්ති,තථාපි තා ජහිත්වාන; නිබ්බායිංසු වසං මච්චු,පත්වා තෙ ඡින්නපක්ඛාව. རྫུ་འཕྲུལ་དག་ནི་ཡོད་པར་གྱུར་མོད་ཀྱང་། །དེ་ལྟ་ནའང་དེ་དག་རབ་སྤངས་ནས། །གཤོག་པ་ཆད་པའི་བྱ་བཞིན་གྱུར་པ་ཉིད། །འཆི་བའི་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ་མྱ་ངན་འདས། ། කා [Pg.7] කථාව ච අම්හාකං,අම්හාකං ගහණෙ පන; මච්චුනො නත්ථි සාරො ච,එවං ධාරෙය්‍ය පණ්ඩිතොති. ངེད་ཅག་ལྟ་བུ་སྨོས་ཅི་དགོས་པ་སྟེ། །ངེད་ཅག་འཛིན་པ་ལ་ནི་འཆི་བ་ལ། །དཀའ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ནི་མཁས་པ་ཡིས། །འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་འཛིན་པར་བྱ་བ་ཉིད། ། අයං පඨමසඞ්ගීතිකථා සඞ්ඛෙපො. འདི་ནི་བཀའ་བསྡུ་དང་པོའི་གཏམ་གྱི་སྡོམ་མོ།། තතො පරං වස්සසතං තෙසං සිස්සපරම්පරා සාසනං ධාරෙත්වා ආගමංසු. අථානුක්කමෙන ගච්ඡන්තෙසු රත්තිදිවෙසු වස්සසතපරිනිබ්බුතෙ භගවති වෙසාලිකා වජ්ජිපුත්තකා භික්ඛූ වෙසාලියං කප්පති සිඞ්ගිලොණකප්පා, කප්පති ද්වඞ්ගුලකප්පො, කප්පති ගාමන්තරකප්පො, කප්පති ආවාසකප්පො, කප්පති අනුමතිකප්පො, කප්පති ආචිණ්ණකප්පො, කප්පති ආමථිතකප්පො, කප්පති ජළොගිං පාතුං, කප්පති අදසකං නිසීදනං, කප්පති ජාතරූපරජතන්ති ඉමානි දසවත්ථූනි දීපෙසුං. དེ་ནས་ལོ་བརྒྱའི་བར་དུ་དེ་དག་གི་སློབ་མའི་བརྒྱུད་པས་བསྟན་པ་བཟུང་སྟེ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཉིན་མཚན་འདས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་ན། ཡངས་པ་ཅན་གྱི་བྲི་ཇིའི་བུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཡངས་པ་ཅན་དུ། ཚྭ་རྭར་ཉར་བ་རུང་བ། ཉི་མ་སོར་གཉིས་ཡོལ་བ་རུང་བ། གྲོང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་རུང་བ། གནས་མལ་སོ་སོར་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་པ་རུང་བ། རྗེས་སུ་གནང་བ་ལེན་པ་རུང་བ། སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་རུང་བ། མ་བསྲུབས་པའི་འོ་མ་འཐུང་བ་རུང་བ། ར་གི་འཐུང་བ་རུང་བ། གཟར་མེད་པའི་གདིང་བ་རུང་བ། གསེར་དངུལ་ལེན་པ་རུང་བ་སྟེ། གཞི་བཅུ་པོ་འདི་དག་བསྟན་ཏོ། ། තෙසං සුසුනාගපුත්තො කාළාසොකොනාම රාජා පක්ඛො අහොසි. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා යසො කාකණ්ඩකපුත්තො වජ්ජීසු චාරිකං චරමානො වෙසාලිකා කිර වජ්ජිපුත්තකා භික්ඛූ වෙසාලියං දසවත්ථූනි දිපෙන්තීති සුත්වා න ඛො පනෙතං ප්පතිරූපං, ය්වාහං දසබලස්ස සාසනවිපත්තිං සුත්වා අප්පොස්සුක්කො භවෙය්‍යං, සන්ධාහං අධම්මවාදිනො නිග්ගහෙත්වා ධම්මං දීපෙස්සාමීති චින්තයන්තො යෙන වෙසාලී, තදවසරි. තදා ආයස්මා මහායසො රෙවතසබ්බකාමිආදීහි සත්තසතෙහි අරහන්තෙහි සද්ධිං සඞ්ගායිස්සාමීති වෙසාලියං වාලුකාරාමං ආගච්ඡි. වජ්ජිපුත්තකාච භික්ඛූ උපාරම්භචිත්තා කාළාසොකංනාම රාජානං උපසඞ්කමිත්වා මයං ඛො මහාරාජ ඉමස්මිං මහාවනාරාමෙ ගන්ධකුටිං රක්ඛිත්වා වස්සාම, ඉදානි මහාරාජ අධම්මවාදිනො අඤ්ඤෙ භික්ඛූ විලුම්පිතුකාමා විද්ධංසිතුකාමා ආගතාති ආරොචෙසුං. කාළාසොකො [Pg.8] ච මහාරාජා ආගන්තුකානං භික්ඛූනං අප්පවිසනත්ථාය නිවාරෙථාති අමච්චෙ පෙසෙසි. අමච්චාච නිවාරෙතුං ගච්ඡන්තා දෙවතානං ආනුභාවෙන භික්ඛූ න පස්සන්ති. තදහෙව ච රත්තිභාගෙ කාළාසොකමහාරාජා ලොහකුම්භීනිරයෙ පතනාකාරෙන සුපිනං පස්සි. තස්ස රඤ්ඤො භගිනි නන්දානාම ථෙරී ආකාසෙන ආගච්ඡන්ති ධම්මවාදිනො මහාථෙරෙ නිග්ගණ්හිත්වා අධම්මවාදීනං භික්ඛූනං පග්ගහණෙ දොසබහුලතං පකාසෙත්වා සාසනස්ස පග්ගහණත්ථාය ඔවාදං අකාසි. དེ་དག་ལ་སུ་སུ་ནཱ་གའི་བུ་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལཱ་ཤོ་ཀ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཡ་ཤ་ཀཱ་ཀནྡ་ཀའི་བུ་བྲི་ཇིའི་ཡུལ་དུ་རྒྱུ་ཞིང་སོང་བ་ན། ཡངས་པ་ཅན་གྱི་བྲི་ཇིའི་བུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཡངས་པ་ཅན་དུ་གཞི་བཅུ་པོ་འདི་དག་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཐོས་ནས། “བདག་གིས་སྟོབས་བཅུ་པའི་བསྟན་པ་ཉམས་པ་ཐོས་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བ་མེད་པར་འདུག་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་གིས་ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཚར་བཅད་དེ་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ་”སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་སོང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཡ་ཤ་ཆེན་པོ་ནི་རེ་བ་ཏ་དང་སབྦ་ཀཱ་མི་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆོས་སྡུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་བྱེ་མའི་ཀུན་དགའ་རྭ་བར་བྱོན་ཏོ། །བྲི་ཇིའི་བུ་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལཱ་ཤོ་ཀའི་གམ་དུ་སོང་སྟེ། “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། བདག་ཅག་ནི་ཚལ་ཆེན་པོའི་ཀུན་དགའ་རྭ་བ་འདིར་དྲི་གཙང་ཁང་བསྲུངས་ཏེ་གནས་པ་ལ། ད་ལྟ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་དགེ་སློང་གཞན་དག་བཅོམ་པ་དང་བཤིག་པར་འདོད་དེ་ལྷགས་སོ་”ཞེས་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཀཱ་ལཱ་ཤོ་ཀས་ཀྱང་བློན་པོ་རྣམས་ལ། “ཕྱོགས་ནས་ལྷགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་མ་གཏོང་བར་ཟློག་ཅིག་”ཅེས་བཏང་ངོ་། །བློན་པོ་རྣམས་ཟློག་པར་འགྲོ་བ་ན། ལྷའི་མཐུས་དགེ་སློང་རྣམས་མ་མཐོང་ངོ་། །ཉིན་དེའི་མཚན་མོའི་ཆ་ལ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཀཱ་ལཱ་ཤོ་ཀས་ལྕགས་ཀྱི་བུམ་པའི་དམྱལ་བར་ལྷུང་བ་ལྟ་བུའི་རྨི་ལམ་མཐོང་ངོ་། །རྒྱལ་པོ་དེའི་སྲིང་མོ་གནས་བརྟན་མ་ནནྡཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་ལས་བྱོན་ཏེ། ཆོས་སྨྲ་བའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཤིང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པའི་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས། བསྟན་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གདམས་ངག་བྱས་སོ། ། කාළාසොකරාජා ච සංවෙගප්පත්තො හුත්වා ආයස්මන්තානං මහායසත්ථෙරාදීනං ඛමාපෙත්වා අජාතසත්තුරාජා විය සඞ්ගායනෙ පග්ගහං අකාසි. རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལཱ་ཤོ་ཀ་ཡང་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གནས་བརྟན་ཡ་ཤ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བཟོད་པར་གསོལ་ནས། རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྡུད་པ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་སོ། ། මහායසත්ථෙරාදයො ච කාළාසොකං රාජානං නිස්සාය වාලුකාරාමෙ වජ්ජිපුත්තකානං භික්ඛූනං පකාසිතානි අධම්මවත්ථූනි භින්දිත්වා අට්ඨති මාසෙහි දුතියසඞ්ගායනං අකංසු. གནས་བརྟན་ཡ་ཤ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལཱ་ཤོ་ཀ་ལ་བརྟེན་ནས། བྱེ་མའི་ཀུན་དགའ་རྭ་བར་བྲི་ཇིའི་བུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་གཞི་རྣམས་ཚར་བཅད་དེ། ཟླ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བྱས་སོ། ། තදා ච මජ්ඣිමදෙසෙ පාතලිපුත්තනගරෙ සුසුනාගරඤ්ඤො පුත්තභූතස්ස කාළාසොකරඤ්ඤො අතිසෙකං පත්වා දසවස්සානි අහෙසුං. පරම්මරට්ඨෙ පන සිරිඛෙත්තනගරෙ ද්වත්තගොඞ්කස්සනාම රඤ්ඤො අභිසිත්තකාලතො පුරෙ එකවස්සං අහොසි. ජිනසාසනං පන වස්සසතං අහොසි. དེའི་ཚེ་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་སྐྱ་ནར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། རྒྱལ་པོ་སུ་སུ་ནཱ་གའི་བུ་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལཱ་ཤོ་ཀ་དབང་བསྐུར་ནས་ལོ་བཅུ་ལོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གཞན་གྱི་སི་རི་ཁེ་ཏྲའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ནི་རྒྱལ་པོ་དྭཏྟ་གོངྐ་ཞེས་བྱ་བ་དབང་བསྐུར་བའི་སྔོན་གྱི་ལོ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ནི་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་ཡིན་ནོ། ། ඉමිස්සඤ්ච දුතියසඞ්ගීතියං මහායස රෙවත සබ්බකාමිප්පමුඛා සත්තසතප්පමාණා මහාථෙරා දුතියං සඞ්ඛායිත්වා දුතියං සාසනං පග්ගහෙසුං. བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་འདི་ལ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཡ་ཤ་དང་། རེ་བ་ཏ་དང་། སབྦ་ཀཱ་མི་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་གྱིས་གཉིས་པ་བསྡུས་ཏེ། བསྟན་པ་གཉིས་པ་བཟུང་ངོ་། ། ආයස්මා මහායසත්ථෙරොචනාම පඤ්චහි එතදග්ගළානෙ හි භගවතා ථොමිතස්ස ආනන්දත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො අහොසි. වජ්ජිපුත්තකානං භික්ඛූනං අධම්මවත්ථුදීපනං දුතියසඞ්ගීතියං කාරණමෙව. කාළාසොකරාජාච පගෙව අධම්මවාදීභික්ඛූනං සහායොපි සමානො පුන ධම්මවාදිභික්ඛූනං සහායො [Pg.9] හුත්වා අනුග්ගහං අකාසි. තස්මා දුතියසාසනපග්ගහො රාජාති වෙදිතබ්බො. ཚེ་དང་ལྡན་པ་གནས་བརྟན་ཡ་ཤ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཆོག་ལྔའི་སྒོ་ནས་བསྔགས་པའི་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །བྲི་ཇིའི་བུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བསྟན་པ་ནི་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལཱ་ཤོ་ཀ་ནི་སྔོན་ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་བྱས་པ་ཡིན་ནའང་། ཕྱིས་ཆོས་སྨྲ་བའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་ཏེ་རྗེས་སུ་བཟུང་ངོ་། །དེས་ན་བསྟན་པ་གཉིས་པ་འཛིན་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི་འདི་ཉིད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། දුතියසඞ්ගීතියං පන මහායසත්ථෙර රෙවත සබ්බකාමිප්පමුඛානං සත්තසතානං මහාථෙරානං සිස්සපරම්පරා අනෙකා හොන්ති, ගණනපථං වීතිවත්තා. යමෙත්ථ ඉතො පරං වත්තබ්බ, තං අට්ඨකථායං වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. තෙ පන මහාථෙරා දුතියං සඞ්ගායිත්වා පරිනිබ්බායිංසූති. හොන්ති චෙත්ථ– བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་ལ་ནི། གནས་བརྟན་ཡ་ཤ་དང་། རེ་བ་ཏ་དང་། སབྦ་ཀཱ་མི་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་བདུན་བརྒྱ་པོ་དེ་དག་གི་སློབ་མའི་བརྒྱུད་པ་ནི་དུ་མ་སྟེ། གྲངས་ཀྱི་ལམ་ལས་འདས་སོ། །འདི་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲེལ་བཤད་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡོད་དེ། බුද්ධිමන්තො ච යෙ ථෙරා,දුතියස්සඞ්ගිතිං කත්වා; සාසනං පග්ගහිත්වාන,මච්චූවසංව සම්පත්තා. བློ་གྲོས་ལྡན་པའི་གནས་བརན་གང་། །བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་ལེགས་བྱས་ཤིང་། །བསྟན་པ་རིན་ཆེན་ལེགས་བཟུང་ནས། །འཆི་བདག་དབང་དུ་གཤེགས་པར་གྱུར། ། ඉද්ධිමන්තොපි යෙ ථෙරා,මච්චුනො තාව වසං ගමුං; කථංයෙව මයං මුත්තා,තතො ආරක මුච්චනාති; རྫུ་འཕྲུལ་ལྡན་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས། །དེ་ལྟར་འཆི་བའི་དབང་སོང་ན། །བདག་ཅག་ཇི་ལྟར་ཐར་བར་འགྱུར། །དེ་ལས་ཐར་བ་རིང་ཞིག་གོ ། අයං දුතියසඞ්ගීතිකථාසඞ්ඛෙපො. འདི་ནི་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པའི་གཏམ་གྱི་མདོ་བསྡུས་པའོ། ། තතො පරං අට්ඨතිංසාධිකානි ද්වෙවස්සසතානි සම්මාසබ්බුද්ධස්ස භගවතො සාසනං නිරාකුලං අහොසි නිරබ්බුදං. අට්ඨතිංසාධිකෙ පන ද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ පාටලිපුත්ත නගරෙ [Pg.10] සිරිධම්මාසොකස්සනාම රඤ්ඤො කාලෙ නිග්‍රොධසාමණෙරං පටිච්ච බුද්ධසාසනෙ පසීදිත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ලාභසක්කාරං බාහුල්ලං අහොසි. තදා සට්ඨිසහස්සමත්තා තිත්ථියා ලාභසක්කාරං අපෙක්ඛිත්වා අපබ්බජිතාපි පබ්බජිතාවිය හුත්වා උපාසථපවාරණාදිකම්මෙසු පවිසන්ති, සෙය්‍යථාපිනාම හංසානං මජ්ඣෙ බකා, යථා ච ගුන්නං මජ්ඣෙ ගවජා, යථා ච සින්ධවානං මජ්ඣෙ ගද්‍රභාති. དེ་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་འཁྲུག་པ་མེད་ཅིང་གནོད་པ་མེད་པར་གནས་སོ། །ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ན། སྐྱ་ནར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་པོ་ཤྲཱི་དྷརྨཱ་ཤོ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། དགེ་ཚུལ་ནི་གྲོ་དྷ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བྱུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་མུ་སྟེགས་པ་དྲུག་ཁྲི་ཙམ་གྱིས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་རེ་ནས། རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ཡང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལྟར་བྱས་ཏེ། གསོ་སྦྱོང་དང་དགག་དབྱེ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་ཞུགས་སོ། །དཔེར་ན། ངང་པའི་ཁྱུ་གསེབ་ཏུ་ཆུ་སྐྱར་དང་། བའི་ཁྱུ་གསེབ་ཏུ་བ་མེན་དང་། ཅང་ཤེས་རྟའི་ཁྱུ་གསེབ་ཏུ་བོང་བུ་བཞིན་ནོ། ། තදා භික්ඛුසඞ්ඝො ඉදානි අපරිසුද්ධා පරිසාති මනසි කරිත්වා උපොසථං න අකාසි. සාසනෙ අබ්බුදං හුත්වා සත්තවස්සානි උපොසථපවාරණානි ඡිජ්ජන්ති. සිරිධම්මාසො කො ච රාජා තං සුත්වා තං අධිකරණං වූපසමෙහි උපොසථං කාරාපෙහීති එකං අමච්චං පෙසෙසි. අමච්චො ච භික්ඛූ උපොසථං අකත්තුකාමෙ කිං කරිස්සාමීති රාජානං පටිපුච්ඡිතුං අවිසහතාය සයං මූළො හුත්වා අඤ්ඤෙන මූළෙන මන්ථෙත්වා සචෙ භික්ඛුසඞ්ඝො උපොසථං න කරෙය්‍ය, භික්ඛුසඞ්ඝං ඝාතෙතුකාමො මහාරාජාති සයං මූළො හුත්වා මූළස්ස සන්තිකා මූළවචනං සුත්වා විහාරං ගන්ත්වා උපොසථං අකත්තුකාමං භික්ඛුසඞ්ඝං ඝාතෙසි. དེའི་ཚེ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱིས་ “ད་ལྟ་འཁོར་འདི་ནི་མ་དག་པའོ་”སྙམ་དུ་བསམས་ནས་གསོ་སྦྱོང་མ་མཛད་དོ། །བསྟན་པ་ལ་གནོད་པ་བྱུང་སྟེ་ལོ་བདུན་གྱི་བར་དུ་གསོ་སྦྱོང་དང་དགག་དབྱེ་ཆད་དོ། །རྒྱལ་པོ་ཤྲཱི་དྷརྨཱ་ཤོ་ཀས་དེ་ཐོས་ནས། “རྩོད་པ་དེ་ཞི་བར་གྱིས་ལ་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་དུ་ཆུག་ཅིག་”ཅེས་བློན་པོ་གཅིག་བཏང་ངོ་། །བློན་པོ་དེས་དགེ་སློང་རྣམས་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་པར་མི་འདོད་པ་ན། “བདག་གིས་ཅི་བྱ་”ཞེས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕྱིར་འདྲི་མ་ནུས་པར། རང་ཉིད་རྨོངས་ཤིང་རྨོངས་པ་གཞན་དང་བགྲོས་ཏེ། “གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱིས་གསོ་སྦྱོང་མི་བྱེད་ན། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གསོད་པར་བཞེད་དོ་”ཞེས་རང་ཉིད་རྨོངས་ཤིང་རྨོངས་པའི་གམ་ནས་རྨོངས་པའི་ཚིག་ཐོས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སོང་ནས་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་པར་མི་འདོད་པའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བསད་དོ། ། රාජා ච තං සුත්වා අයං බාලො මයා අනාණත්තොව හුත්වා ඊදිසං ලුද්දකම්මං අකාසි, අහං පාපකම්මතො මුච්චිස්සාමිවා මාවාති ද්වළකජාතො හුත්වා මහාමොග්ගලිපුත්ත තිස්සත්ථෙරං ගඞ්ගාය පතිසොතතො ආනෙත්වා තං කාරණං ථෙරං පුච්ඡි. ථෙරො ච දීපකතිත්තිරජාතකෙන අචෙතනතාය පාපකම්මතො මොචෙස්සසිති විස්සජ්ජෙසි, සත්තාහම්පි තිත්ථියානං වාදං සිරිධම්මාසොකරඤ්ඤො සික්ඛාපෙසි, වාදෙන වාදං තුලයිත්වා සට්ඨිසහස්සමත්තෙ තිත්ථියෙ සාසනබාහිරං අකාසි. තදා පන උපොසථං අකාසි. භගවතා වුත්තනියාමෙනෙව කථාවත්ථුඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣෙ බ්‍යාකාසි[Pg.11]. අසොකාරාමෙ ච සහස්සමත්තා මහාථෙරා නවහි මාසෙහි සඞ්ගායිංසුං. རྒྱལ་པོས་དེ་ཐོས་ནས། “བྱིས་པ་འདིས་བདག་གིས་མ་བསྒོ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་བུའི་ལས་གཏུམ་པོ་བྱས་སོ། །བདག་སྡིག་པའི་ལས་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་”སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ཏེ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོགྒ་ལི་པུཏྟ་ཏིསྶ་གངྒཱའི་གྱེན་རྒྱུན་ལས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། གནས་བརྟན་ལ་རྒྱུ་དེ་དྲིས་སོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་གླིང་གི་སྲེག་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པའི་ལས་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལན་བཏབ་བོ། །ཉིན་བདུན་གྱི་བར་དུ་རྒྱལ་པོ་ཤྲཱི་དྷརྨཱ་ཤོ་ཀ་ལ་མུ་སྟེགས་པའི་སྨྲ་བ་བསླབས་ཤིང་། སྨྲ་བ་དང་སྨྲ་བ་བསྡུར་ནས་མུ་སྟེགས་པ་དྲུག་ཁྲི་ཙམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྐྲད་དོ། །དེའི་ཚེ་གསོ་སྦྱོང་མཛད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་ལུང་གི་གཞི་བཤད་དོ། །མྱ་ངན་མེད་པའི་ཀུན་དགའ་རྭ་བར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་སྟོང་ཙམ་གྱིས་ཟླ་བ་དགུས་བཀའ་བསྡུ་བྱས་སོ། ། තදා මජ්ඣිමදෙසෙ පාටලිපුත්තනගරෙ සිරිධම්මාසොකරඤ්ඤො රජ්ජං පත්වා අට්ඨාරසවස්සානි අහෙසුං. මරම්මරට්ඨෙ පන සිරිඛෙත්තනගරෙ රම්බොඞ්කස්සනාම රඤ්ඤො රජ්ජං පත්වා ද්වාදස වස්සානි අහෙසුන්ති. དེའི་ཚེ་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་སྐྱ་ནར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། རྒྱལ་པོ་ཤྲཱི་དྷརྨཱ་ཤོ་ཀས་སྲིད་བཟུང་ནས་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གཞན་གྱི་སི་རི་ཁེ་ཏྲའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ནི་རྒྱལ་པོ་རམྦོངྐ་ཞེས་བྱ་བས་སྲིད་བཟུང་ནས་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་ཡིན་ནོ། ། ඉමිස්සඤ්ච තතියසඞ්ගීතියං මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරොනාම දුතියසඞ්ගායකෙහි මහාථෙරෙහි බ්‍රහ්මලො කං ගන්ත්වා සාසනස්ස පග්ගහණත්ථං තිස්සනාම මහාබ්‍රහ්මානං ආයාචිත නියාමෙන තතො චවිත්වා ඉධ මොග්ගලියානාම බ්‍රාහ්මණියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තසත්තො. བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་འདི་ལ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོགྒ་ལི་པུཏྟ་ཏིསྶ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་མཛད་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་ཏེ། བསྟན་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཏིསྶ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ཚུལ་བཞིན། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་བྲམ་ཟེ་མོ་མོགྒ་ལཱི་ཞེས་བྱ་བའི་མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་བཟུང་བའོ། ། ලාභසක්කාරං අපෙක්ඛිත්වා සට්ඨිසහස්සමතානං තිත්ථියානං සමණාලයං කත්වා උපොසථපවාරණාදීසු කම්මෙසු පවෙසනං පරිසාය අසුද්ධත්තා සත්තවස්සානි උපොසථස්ස අකරණඤ්ච සාසනස්ස පග්ගහණෙ කාරණමෙව. මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්ස මජ්ඣන්තික මහාරෙවප්පමුඛා මහාථෙරා තතියං සඞ්ගායිත්වා තතියං සාසනං පග්ගහෙසුං. རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་རེ་ནས་མུ་སྟེགས་པ་དྲུག་ཁྲི་ཙམ་གྱིས་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆ་བྱད་བཟུང་སྟེ། གསོ་སྦྱོང་དང་དགག་དབྱེ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་ཞུགས་པས། འཁོར་མ་དག་པའི་ཕྱིར་ལོ་བདུན་དུ་གསོ་སྦྱོང་མ་བྱས་པ་ནི་བསྟན་པ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོགྒ་ལི་པུཏྟ་ཏིསྶ་དང་། མཛྫྷནྟི་ཀ་དང་། མ་ཧཱ་རེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གསུམ་པ་བསྡུས་ཏེ། བསྟན་པ་གསུམ་པ་བཟུང་ངོ་། ། සිරිධම්මාසොකරාජා ච තිත්ථියානං වාදං සල්ලක්ඛෙත්වා තිත්ථියෙ බහිසාසනකරණාදීහි සාසනස්ස පග්ගහො රාජාති වෙදිතබ්බො. මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්ස මජ්ඣින්තික මහාරෙවප්පමුඛානං සහස්සමත්තානං මහාථෙරානං සිස්සපරම්පරා අනෙකා හොන්ති, ගණනපථං වීතිවත්තා. යමෙත්ථ ඉතො පරං වත්තබ්බං, තං අට්ඨකථායං වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. තෙ පන මහාථෙරා තතියං සඞ්ගායිත්වා පරිනිබ්බායිංසූති. හොන්ති චෙත්ථ– རྒྱལ་པོ་ཤྲཱི་དྷརྨཱ་ཤོ་ཀས་ཀྱང་མུ་སྟེགས་པའི་སྨྲ་བ་རྟོགས་ནས། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་བཟུང་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་འདི་ཉིད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོགྒ་ལི་པུཏྟ་ཏིསྶ་དང་། མཛྫྷནྟི་ཀ་དང་། མ་ཧཱ་རེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་སྟོང་ཙམ་པོ་དེ་དག་གི་སློབ་མའི་བརྒྱུད་པ་ནི་དུ་མ་སྟེ། གྲངས་ཀྱི་ལམ་ལས་འདས་སོ། །འདི་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲེལ་བཤད་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡོད་དེ། මහිද්ධිකාපි යෙ ථෙරා,සඞ්ගායිත්වාන සාසනෙ; මච්චූවසංව ගච්ඡිංසු,අබ්භගබ්භංව භාකරො. རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བའི་གནས་བརྟན་གང་། །བསྟན་པ་ལེགས་པར་བསྡུས་བྱས་ནས། །ཉི་མ་སྤྲིན་གྱི་སྦུབས་སོང་བཞིན། །འཆི་བདག་དབང་དུ་གཤེགས་པར་གྱུར། ། යථා [Pg.12] එතෙච ගච්ඡන්ති,තථා මයම්පි ගච්ඡාම; කොනාම මච්චුනා මුච්චෙ,මච්චූපරායනා සත්තා. ཇི་ལྟར་དེ་དག་གཤེགས་པ་ལྟར། །བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་འགྲོ །སེམས་ཅན་འཆི་བ་མཐར་ཐུག་པས། །སུ་ཞིག་འཆི་ལས་ཐར་བར་འགྱུར། ། තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො,නිබ්බානං පන අච්චුතං; තස්සෙව සච්ඡිකත්ථාය,පුඤ්ඤං කරෙය්‍ය සබ්බදාති. དེ་ཕྱིར་མཁས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡིས། །མི་འགྱུར་མྱ་ངན་འདས་པ་ཉིད། །མངོན་སུམ་བྱ་བའི་དོན་ཁོ་ནར། །རྟག་ཏུ་བསོད་ནམས་བྱ་བར་རིགས། ། අයං තතියසඞ්ගීතිකථාසඞ්ඛෙපො. འདི་ནི་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པའི་གཏམ་གྱི་མདོ་བསྡུས་པའོ། ། තතො පරං කත්ථ සම්මාසම්බුද්ධස්ස භගවතො සාසනං සුට්ඨු පතිට්ඨහිස්සතීති විමංසිත්වා මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො පච්චන්තදෙසෙ ජිනසාසනස්ස සුප්පතිට්ඨියමානභාවං පස්සිත්වා නවට්ඨානානි ජිනසාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය විසුං විසුං මහාථෙරෙ පෙසෙසි. සෙය්‍යථිදං. මහාමහින්දත්ථෙරං සීහළදීපං පෙසෙසි-ත්වං එතං දීපං ගන්ත්වා තත්ථ සාසනං පතිට්ඨපෙහීති, සොණත්ථෙරං උත්තරත්ථෙරඤ්චසුවණ්ණභූමිං, මහාරක්ඛිතත්ථෙරං යොනකලොකං, රක්ඛිතත්ථෙරං වනවාසීරට්ඨං, යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං අපරන්තරට්ඨං, මජ්ඣන්ති කත්ථෙරං කස්මීරගන්ධා රරට්ඨං, මහාරෙවත්ථෙරං මහිංසකමණ්ඩලං, මහාධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං මහාරට්ඨං, මජ්ඣිමත්ථෙරං චීනරට්ඨන්ති. තත්ථ ච උපසම්පදපහොනකෙන සඞ්ඝෙන සද්ධිං පෙසෙසි. තෙ ච මහාථෙරා විසුං විසුං ගන්ත්වා සාසනං තත්ථ තත්ථ පතිට්ඨාපෙසුං. පතිට්ඨාපෙත්වා ච තෙසු තෙසු ඨානෙසු භික්ඛූනං කාසාවපජ්ජොතෙන විජ්ජොතමානා අබ්භහිමධූරජොරාහුසඞ්ඛාතෙහි විමත්තො විය නිසානාථො ජිනසාසනං අනන්තරායං හුත්වා පතිට්ඨාසි. དེ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་གང་དུ་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་དཔྱད་དེ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོངྒལླིའི་བུ་ཏིསྶས་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་སུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གཟིགས་ནས། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་དགུར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ་སོར་མངགས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡ་ནི་སིངྒ་ལའི་གླིང་དུ་མངགས་ཏེ། “ཁྱོད་གླིང་དེར་སོང་ལ་དེར་བསྟན་པ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག”ཅེས་གསུངས་སོ། །གནས་བརྟན་སོ་ཎ་དང་གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་ར་གཉིས་ནི་གསེར་གྱི་ས་གཞིར་མངགས། གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་རཀྑི་ཏ་ནི་ཡོ་ན་ཀའི་འཇིག་རྟེན་དུ་མངགས། གནས་བརྟན་རཀྑི་ཏ་ནི་ནགས་ཚལ་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་མངགས། གནས་བརྟན་ཡོ་ན་ཀ་དྷམྨ་རཀྑི་ཏ་ནི་ནུབ་མཐའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་མངགས། གནས་བརྟན་མཛྫྷནྟི་ཀ་ནི་ཁ་ཆེ་དང་གྷནྡྷཱ་རའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་མངགས། གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་རེ་ཝ་ནི་མ་ཧིཾ་ས་ཀའི་མངའ་རིས་སུ་མངགས། གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཀྑི་ཏ་ནི་ཡུལ་ཆེན་པོར་མངགས། གནས་བརྟན་མཛྫྷི་མ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་དུ་མངགས་སོ། །དེར་ཡང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་ནུས་པའི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་ཏེ་མངགས་སོ། །གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་དག་སོ་སོར་གཤེགས་ནས་ཡུལ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བསྟན་པ་ལེགས་པར་གནས་པར་མཛད་དོ། །བསྟན་པ་གནས་པར་མཛད་ནས། གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ངུར་སྨྲིག་གི་སྣང་བས་རྣམ་པར་གསལ་ཞིང་། སྤྲིན་དང་། ཁྱགས་རོམ་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། སྒྲ་གཅན་གྱི་གནོད་པ་ལས་ཐར་བའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིན་དུ། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པར་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། ། තෙසු පන නවසු ඨානෙසු සුවණ්ණභූමිනාම අධුනා සුධම්මනගරමෙව. කස්මා පනෙතං විඤ්ඤායතීති චෙ. මග්ගානුමානතො ඨානානුමානතො [Pg.13] වා. කථං මග්ගානුමානතො. ඉතො කිර සුවණ්ණභූමි සත්තමත්තානි යොජනසතානි හොන්ති, එකෙන වාතෙ න ගච්ඡන්තී නාවා සත්තහි අහොරත්තෙහි ගච්ඡති, අථෙකස්මිං සමයෙ එවං ගච්ඡන්ති නාවා සත්තාහම්පි නදියා වට්ටමච්ඡ පිට්ඨෙ නෙව ගතාති අට්ඨකථායං වුත්තෙන සීහළදීපතො සුවණ්ණභූමිං ගතමග්ගප්පමාණෙන සුඛම්මපුරතො සීහළදීපං ගතමග්ගප්පමාණං සමෙති. සුධම්මෙ පුරතො කිර හි හිංසළදීපං සත්තමත්තානි යොජනසතානි හොන්ති, උජුං වායුආගමනකාලෙ ගච්ඡන්ති වායුනාවා සත්තහි අහොරත්තෙහි සම්පාපුණාති. එවංමග්ගානුමානතො විඤ්ඤායති. གནས་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ནས། གསེར་གྱི་ས་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟའི་སུ་དྷམྨ་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡང་ན་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ནས་གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་བར་དུ་དཔག་ཚད་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པར་གྲགས་ལ། རླུང་གཅིག་གིས་བསྐྱོད་པའི་གྲུ་གཟིངས་ནི་ཉིན་ཞག་བདུན་གྱིས་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དུས་གཅིག་ན་དེ་ལྟར་འགྲོ་བའི་གྲུ་གཟིངས་ནི་ཉིན་བདུན་གྱི་རིང་ལ་ཆུ་བོའི་ནང་གི་ཉ་ཟླུམ་པོའི་རྒྱབ་ཏུ་ཡང་མ་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་འགྲེལ་བཤད་ལས་གསུངས་པས། སིངྒ་ལའི་གླིང་ནས་གསེར་གྱི་ས་གཞིར་བགྲོད་པའི་ལམ་གྱི་ཚད་དེ། སུ་དྷམྨ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སིངྒ་ལའི་གླིང་དུ་བགྲོད་པའི་ལམ་གྱི་ཚད་དང་མཚུངས་སོ། །སུ་དྷམྨ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སིངྒ་ལའི་གླིང་གི་བར་དུ་དཔག་ཚད་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པར་གྲགས་ཤིང་། རླུང་དྲང་པོར་ལྡང་བའི་ཚེ་བསྐྱོད་པའི་རླུང་གྲུ་ནི་ཉིན་ཞག་བདུན་གྱིས་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཤེས་སོ། ། කථං ඨානානුමානතො. සුවණ්ණභූමි කිර මහාසමුද්දසමීපෙ තිට්ඨති, නානාවෙරජ්ජකානම්පි වාණිජානං උපසඞ්කමනට්ඨානභූතං මහාතිත්ථං හොති. තෙනෙව මහාජනකකුමාරාදයො චම්පානගරාදිතො සංවොහාරත්ථාය නාවාය සුවණ්ණභූමිං ආගමංසූති. සුධම්මපුරම්පි අධුනා මහාසමුද්දසමීපෙයෙව තිට්ඨති. එවං ඨානානුමාසතො විඤ්ඤායතීති. གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསེར་གྱི་ས་གཞི་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཉེ་འཁོར་དུ་གནས་ཤིང་། ཡུལ་སོ་སོའི་ཚོང་པ་རྣམས་འདུ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་གྲུ་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བུ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཙམྤཱའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཚོང་འདུས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲུ་གཟིངས་ལ་བཞུགས་ཏེ་གསེར་གྱི་ས་གཞིར་བྱོན་ཏོ། །སུ་དྷམྨ་གྲོང་ཁྱེར་ཡང་ད་ལྟ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཉེ་འཁོར་ཉིད་དུ་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཤེས་སོ། ། අපරෙ පන සුවණ්ණභූමිනාම හරිභුඤ්ජරට්ඨංයෙව, තත්ථ සු වණ්ණස්ස බාහුල්ලත්තාති වදන්ති. අඤ්ඤෙ පන සියාමරට්ඨංයෙවාති වදන්ති. තං සබ්බං විමංසිතබ්බං. གཞན་དག་ནི་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧ་རི་བྷུཉྫའི་རྒྱལ་ཁམས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེར་གསེར་མང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གཞན་དག་ནི་སི་ཡམ་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། ། අපරන්තං නාම විසුං එකරට්ඨමෙවාති අපරෙ වදන්ති. අඤ්ඤෙ පන අපරන්තංනාම සුනාපරන්තරට්ඨමෙවාති වදන්ති. තං යුත්තමෙව. කස්මා අපරන්තං නාම සුනාපරන්තරට්ඨමෙවාති විඤ්ඤායතීති චෙ. අට්ඨකථාසු ද්වීහි නාමෙහි වුත්තත්තා. උපරිපණ්ණාසඅට්ඨකථායඤ්හි සළායතනසංයුත්තට්ඨකථායඤ්ච අට්ඨකථාචරියෙහි සුනාපරන්තරට්ඨෙ කොණ්ඩධානත්ථෙරෙන සලාකාදානාධිකාරෙ ලද්ධෙතදග්ගට්ඨානතං දස්සන්තෙහි අපරන්තරට්ඨං සුන සද්දෙන යොජෙත්වා වුත්තං. ධම්මපදට්ඨකථායං පන අඞ්ගුත්තරට්ඨකථායඤ්ච තමෙව රට්ඨං විනා සුනසද්දෙන වුත්තං. සුනසද්දො චෙත්ථ පුත්තපරියායො. මන්ධාතුරඤ්ඤො ජෙට්ඨපුත්තො චතුද්දීපවාසි නො [Pg.14] පක්කොසිත්වා තෙසං විසුං විසුං නිවාසට්ඨානං නිය්‍යාදෙසි. තත්ථ උත්තරදීපවාසීනං ඨානං කුරුරට්ඨංනාම, පුබ්බදීපවාසීනං පන වෙදෙහරට්ඨංනාම, පච්ඡිමදීපවාසීනං අපරන්තං නාම. භත්තපච්ඡිමදීපෙ ජාතත්තා තෙ සුනසද්දෙන වුත්තා. තත්‍ර ජාතාපි හි තෙසං පුත්තාතිවා සුනාතිවා වුත්තා, යථා වජ්ජිපුත්තකා භික්ඛූති. වත්තිච්ඡාවසෙන වා වාචාසිලිට්ඨවසෙන ච ඉදමෙව සුනසද්දෙන විසෙසෙත්වා වොහරන්තීති දට්ඨබ්බං. ནུབ་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོགས་སུ་རྒྱལ་ཁམས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དག་སྨྲའོ། །གཞན་དག་ནི་ནུབ་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུ་ནཱ་པ་རནྟའི་རྒྱལ་ཁམས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ནུབ་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུ་ནཱ་པ་རནྟའི་རྒྱལ་ཁམས་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤེ་ན། འགྲེལ་བཤད་རྣམས་སུ་མིང་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་མདོ་ལྔ་བཅུ་པའི་འགྲེལ་བཤད་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དག་ཏུ། འགྲེལ་བཤད་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སུ་ནཱ་པ་རནྟའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་གནས་བརྟན་ཀོཎྜ་དྷཱ་ནས་ཚུལ་ཤིང་ལེན་པའི་སྐབས་སུ་མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཚེ། ཨ་པ་རནྟའི་རྒྱལ་ཁམས་ལ་སུ་ནཱ་ཞེས་པའི་སྒྲ་སྦྱར་ནས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་འགྲེལ་བཤད་དང་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དག་ཏུ་ནི་རྒྱལ་ཁམས་དེ་ཉིད་སུ་ནཱ་ཞེས་པའི་སྒྲ་མེད་པར་གསུངས་སོ། །འདིར་སུ་ནཱ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་བུའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ང་ལས་ནུའི་བུ་ཆེ་བས་གླིང་བཞིའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་བོས་ཏེ། དེ་དག་སོ་སོའི་གནས་ས་བགོས་སོ། །དེར་བྱང་གི་གླིང་པའི་གནས་ནི་ཀུ་རུའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་ལ། ཤར་གྱི་གླིང་པའི་གནས་ནི་ཝེ་དེ་ཧའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། ནུབ་གླིང་པའི་གནས་ནི་ཨ་པ་རནྟ་ཞེས་བྱ་ལ། ནུབ་གླིང་དུ་གནས་ཤིང་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་སུ་ནཱ་ཞེས་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་གི་བུའམ། ཡང་ན་སུ་ནཱ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་གདུང་གཤེགས་པའི་བུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་དབང་གིས་སམ། ངག་བདེ་བའི་དབང་གིས་འདི་ཉིད་སུ་ནཱ་ཞེས་པའི་སྒྲས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ་ཐ་སྙད་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། යොනකරට්ඨංනාම යවනමනුස්සානං නිවාසට්ඨානමෙව, යංජඞ්ගමඞ්ඝඉති වුච්චති. ཡོ་ན་ཀའི་རྒྱལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡ་ཝ་ནའི་མི་རྣམས་ཀྱི་གནས་ས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཛངྒ་མངྒྷ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། ། වනවාසීරට්ඨංනාම සිරිඛෙත්තනගරට්ඨානමො. කෙචි පන වනවාසීරට්ඨංනාම එකං රට්ඨමෙව, න සිරිඛෙත්තනගරට්ඨානන්ති වදන්ති. තං න සුන්දරං. සිරිඛෙත්තනගරට්ඨානමෙව හි වනවාසීරට්ඨං නාම. කස්මා පනෙතං විඤ්ඤායතීතිචෙ. ඉමස්ස අම්හාකං රඤ්ඤො භාතිකරඤ්ඤො කාලෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ ගුම්භෙහි පටිච්ඡාදිතෙ එකස්මිං පථවිපුඤ්ජෙ අන්තො නිම්මුජ්ජිත්වා ඨිතං පොරාණිකං එකං ලොහමයබුද්ධපටිපිබ්බං පටිලභි, තස්ස ච පල්ලඞ්කෙ ඉදං වනවාසීරට්ඨවාසීනං පූජනත්ථායාතිආදිනා පොරාණලෙඛනං දිස්සති, තස්මා යෙවෙතං විඤ්ඤායතීති. ནགས་ཚལ་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སི་རི་ཁེ་ཏྲ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ནགས་ཚལ་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ནི་ལོགས་སུ་རྒྱལ་ཁམས་གཅིག་ཡིན་གྱི། སི་རི་ཁེ་ཏྲ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སི་རི་ཁེ་ཏྲ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ནི་ནགས་ཚལ་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ངེད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདིའི་གཅེན་པོའི་དུས་སུ། སི་རི་ཁེ་ཏྲ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཤིང་གེལ་གྱིས་བཀབ་པའི་ས་ཕུང་ཞིག་གི་ནང་དུ་བྱིང་ནས་གནས་པའི་གནའ་བོའི་ལི་མ་ལས་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་རྙེད་པ་དང་། དེའི་བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་དུ་ “འདི་ནི་ནགས་ཚལ་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་པའི་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ” ཞེས་སོགས་གནའ་བོའི་ཡི་གེ་སྣང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལས་ཤེས་སོ། ། කස්මීරගන්ධාරරට්ඨංනාම කස්මීරරට්ඨං ගන්ධාරරට්ඨඤ්ච. තානි පන රට්ඨානි එකාබද්ධානි හුත්වා තිට්ඨන්ති. තෙනෙව මජ්ඣන්ති කත්ථෙරං එකං ද්වීසු රට්ඨෙසු පෙසෙසි. ජනපදත්තා පන නපුංසකෙකත්තං භවති. තදා පන එකස්ස රඤ්ඤො ආණාය පතිට්ඨානවිසයත්තා එකත්තවචනෙන අට්ඨකථායං වුත්තන්තිපි වදන්ති. ཁ་ཆེ་དང་གྷནྡྷཱ་རའི་རྒྱལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དང་གྷནྡྷཱ་རའི་ཡུལ་གཉིས་སོ། །ཡུལ་དེ་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་ནས་གནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་མཛྫྷནྟི་ཀ་གཅིག་པུ་དེ་ཡུལ་གཉིས་པོ་དེར་མངགས་སོ། །ཡུལ་ལྗོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ནིང་གི་ཚིག་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་གཅིག་གི་བཀའ་ལུང་གནས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚིག་གཅིག་པུའི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་བཤད་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲའོ། ། මහිංසකමණ්ඩලංනාම අන්ධකරට්ඨං, යං යක්ඛපුරරට්ඨන්ති වුච්චති. མ་ཧིཾ་ས་ཀའི་མངའ་རིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨནྡྷ་ཀའི་ཡུལ་ཏེ། དེ་ལ་གནོད་སྦྱིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། ། මහාරට්ඨංනාම මහානගරරට්ඨං. ආධුනා හි මහාරට්ඨමෙව න ගරසද්දෙන යොජෙත්වා මහානගරරට්ඨන්ති වොහරන්තීති. සියාමරට්ඨන්තිපි වදන්ති ආචරියා. ཡུལ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟ་ནི་ཡུལ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྒྲ་སྦྱར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་རྣམས་ནི་སི་ཡམ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲའོ། ། චිනරට්ඨංනාම [Pg.15] හිමවන්තෙන එකාබද්ධං හුත්වා ඨිතං චීනරට්ඨං යෙ වාති. རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གངས་རི་དང་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་ནས་གནས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་ཉིད་དོ། ། ඉදං සාසනස්ස නවසු ඨානෙසු විසුං විසුං පතිට්ඨානං. འདི་ནི་བསྟན་པ་གནས་དགུར་སོ་སོར་གནས་པར་མཛད་པའི་ཚུལ་ལོ། ། ඉදානි ආදිතො පට්ඨාය ථෙරපරම්පරකථා වත්තබ්බා. සම්මාසම්බුද්ධස්ස හි භගවතො සද්ධිවිහාරිකො උපාලිත්ථෙ රො,තස්ස සිස්සො දාසකත්ථෙරො, තස්ස සිස්සො සොණකත්ථෙරො, තස්ස සිස්සො සිග්ගවත්ථෙරො චන්දවජ්ජිත්ථෙ රො ච, තෙසං සිස්සො මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරොති ඉමෙ පඤ්චමහාථෙරා සාසනවංසෙ ආදිභූතා ආචරියපරම්පරානාම. තෙසඤ්හි සිස්සපරම්පරභූතා ථෙරපරම්පරා යාවජ්ජතනා න උපච්ඡින්ධන්ති. ආචරියපරම්පරාය ච ලජ්ජිභික්ඛූ යෙව පවෙසෙත්වා කථෙතබ්බා නො අලජ්ජිභික්ඛූ. අලජ්ජීභික්ඛූ නාම හි බහුස්සුතාපි සමානා ලාභගරුලොකගරුආදිහි ධම්මතන්ති නාසෙත්වා සාසනවරෙ මහාභයං උප්පාදෙන්තීති. සාසනරක්ඛනකම්මංනාම හි ලජ්ජීනංයෙව විසයො නො අලජ්ජීනං. තෙනාහු පොරාණා ථෙරා, අනාගතෙ සාසනං කො නාම රක්ඛිස්සතීති අනුපෙක්ඛිත්වා අනාගතෙ සාසනං ලජ්ජිනො රක්ඛිස්සන්ති, ලජ්ජිනො රක්ඛිස්සන්ති, ලජ්ජිනො රක්ඛිස්සන්තීති තික්ඛාත්තුං වාචං නිච්ඡාරෙසුං. එවං මජ්ඣිමදෙසෙපි අලජ්ජීපුග්ගලා බහු සන්තීති වෙදිතබ්බා. ད་ནི་ཐོག་མ་ནས་བཟུང་སྟེ་གནས་བརྟན་བརྒྱུད་པའི་གཏམ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་གནས་བརྟན་ཉེ་བར་འཁོར་ཡིན་ལ། དེའི་སློབ་མ་ནི་གནས་བརྟན་དཱ་ས་ཀ་དང་། དེའི་སློབ་མ་ནི་གནས་བརྟན་སོ་ཎ་ཀ་དང་། དེའི་སློབ་མ་ནི་གནས་བརྟན་སིགྒ་ཝ་དང་གནས་བརྟན་ཙནྡ་བཛྫི་གཉིས་དང་། དེ་དག་གི་སློབ་མ་ནི་གནས་བརྟན་མོངྒལླིའི་བུ་ཏིསྶ་ཡིན་ནོ། །གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་མར་གྱུར་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གི་སློབ་མའི་བརྒྱུད་པར་གྱུར་པའི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ནི་དེ་རིང་གི་བར་དུ་མ་ཆད་པར་གནས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཁོ་ན་བཅུག་སྟེ་བཤད་པར་བྱ་ཡི། ངོ་ཚ་མེད་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་ཚ་མེད་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡིན་ཡང་། རྙེད་པ་ལ་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུད་པ་བཤིག་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་ལ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བསྟན་པ་སྲུང་བའི་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ངོ་ཚ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས། “མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་བསྟན་པ་སུས་སྲུང་བར་འགྱུར་རམ” ཞེས་བརྟགས་ནས། “མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྲུང་བར་འགྱུར་རོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྲུང་བར་འགྱུར་རོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྲུང་བར་འགྱུར་རོ” ཞེས་ལན་གསུམ་དུ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡུལ་དབུས་སུ་ཡང་ངོ་ཚ་མེད་པའི་གང་ཟག་མང་པོ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། පරිනිබ්බානතො හි භගවතො වස්සසතානං උපරි පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව වජ්ජිපුත්තකා භික්ඛූ අධම්මවත්ථූනි දීපෙත්වා පඨමසඞ්ගීතිකාලෙ බහිකතෙහි පාපභික්ඛූහි සද්ධිං මන්තෙත්වා සහායං ගවෙසෙත්වා මහාසඞ්ගීතිවොහාරෙන මහාථෙරා විය සඞ්ගීතිං අකංසු. කත්වා ච විසුං ගණා අහෙසුං. අහොවත ඉදං හාසිතබ්බකම්මං, සෙය්‍යථාපි නාම ජරසිඞ්ගාලො චතුපදසාමඤ්ඤෙන මානං ජප්පෙත්වා අත්තානං සීහං විය මඤ්ඤිත්වා සීහො විය සීහනාදං නදීති. තෙ පාවචනං යථා භූතං [Pg.16] අජානිත්වා සද්දච්ඡායාමත්තෙන යථාභූතං අත්ථං නාම සිංසු. කිඤ්චි පාවචනම්පී අපනෙසුං. තඤ්ච සකගණෙයෙව හොති, න ධම්මවාදීගණෙ. ධම්මවිනයං විකොපෙත්වා යථිච්ඡිත වසෙනෙව චරිංසු. අයං පන මහාසඞ්ගීතිනාම එකො අධම්මවාදීගණො. བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལྷག་ལོན་པའི་ཚེ། སྔོན་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་གདུང་གཤེགས་པའི་བུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་གཞི་རྣམས་བསྟན་ཏེ། བཀའ་བསྡུ་དང་པོའི་ཚེ་ཕྱིར་བསྐྲད་པའི་དགེ་སློང་སྡིག་ཅན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་གྲོས་བྱས་ཤིང་གྲོགས་བཙལ་ནས། “བཀའ་བསྡུ་ཆེན་པོ” ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གིས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་བཞིན་དུ་བཀའ་བསྡུ་བྱས་སོ། །བཀའ་བསྡུ་བྱས་ནས་སྡེ་པ་སོ་སོར་གྱུར་ཏོ། །ཀྱེ་མ་འདི་ནི་བཞད་གད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཞིག་སྟེ། དཔེར་ན་ཝ་སྐྱེས་རྒན་པོ་ཞིག་རྐང་བཞི་པ་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་ཏེ། རང་ཉིད་སེང་གེ་བཞིན་དུ་བསམས་ནས་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཤེས་པར། སྒྲའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་གྱིས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །གསུང་རབ་ཀྱི་ཆ་ཤས་འགའ་ཞིག་ཀྱང་དོར་ཏོ། །དེ་ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་ཡིན་གྱི། ཆོས་སྨྲ་བའི་སྡེ་པའི་ནང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་འདུལ་བ་དཀྲུགས་ནས་རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱད་དོ། །འདི་ནི་བཀའ་བསྡུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་གོ། ། තතො පච්ඡා කාලං අතික්කන්තෙ තතොයෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං වාදතො භිජ්ජිත්වා ගොකුලිකොනාම එකො ගණො එකබ්‍යොහාරොනාම එකොති ද්වෙ ගණා භිජ්ජිංසු. තතො පච්ඡා ගොකුලිකගණගණතොයෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං භිජ්ජිත්වා බහුස්සුතිකොනාම එකො ගණො පඤ්ඤත්තිවාදොනාම එකොති ද්වෙ ගණා භිජ්ජිංසු. පුනපි තෙහියෙව ගණෙහි චෙතියවාදොනාම එකො ගණො භිජ්ජි. དེའི་ོག་ཏུ་དུས་འདས་པ་ན། དེ་ཉིད་ལས་ཕན་ཚུན་གྲུབ་མཐའ་ལས་བྱེ་སྟེ། བ་ལང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། ཐ་སྙད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་སྟེ་སྡེ་པ་གཉིས་སུ་བྱེའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བ་ལང་གནས་པའི་སྡེ་པ་ཉིད་ལས་ཕན་ཚུན་བྱེ་སྟེ། མང་དུ་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། བཏགས་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་སྟེ་སྡེ་པ་གཉིས་སུ་བྱེའོ། །ཡང་སྡེ་པ་དེ་དག་ཉིད་ལས་མཆོད་རྟེན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་བྱེའོ། ། තතො පච්ඡා චිරකාලං අතික්කන්තෙ ධම්මවාදීගණෙහි විසභාගගණං පවිසිත්වා මහිංසාසකොනාම එකොගණො වජ්ජිපුත්තකොනාම එකොති ද්වෙ ගණා භිජ්ජිංසු. තතො පච්ඡාපි වජ්ජිපුත්තකගණතොයෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං භිජ්ජිත්වා ධම්මුත්තරිකොනාම එකො ගණො, භද්දයානිකොනාම එකො, ඡන්නාගාරිකොනාම එකො, සමුතිකොනාම එකොති චත්තාරො ගණා භිජ්ජිංසු. དེའི་འོག་ཏུ་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འདས་པ་ན། ཆོས་སྨྲ་བའི་སྡེ་པ་ལས་མི་མཐུན་པའི་སྡེ་པར་ཞུགས་ཏེ། ས་སྟོན་སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། གདུང་གཤེགས་པའི་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་སྟེ་སྡེ་པ་གཉིས་སུ་བྱེའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་གདུང་གཤེགས་པའི་བུའི་སྡེ་པ་ཉིད་ལས་ཕན་ཚུན་བྱེ་སྟེ། ཆོས་མཆོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། བཟང་པོའི་ལམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། གནས་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་སྟེ་སྡེ་པ་བཞིར་བྱེའོ། ། පුනපි මහිංසාසකගණතො අඤ්ඤමඤ්ඤං භිජ්ජිත්වා සබ්බත්ථිවාදොනාම එකො ගණො, ධම්මගුත්තිකොනාම එකො, කස්සපියොනාම එකො, සඞ්කන්තිකොනාම එකො, සුත්තවාදො නාම එකොති පඤ්ච ගණා භිජ්ජිංසු. ཡང་ས་སྟོན་སྡེ་པ་ལས་ཕན་ཚུན་བྱེ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། ཆོས་སྲུང་སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། འོད་སྲུང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། འཕོ་བ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་དང་། མདོ་སྡེ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་པ་གཅིག་སྟེ་སྡེ་པ་ལྔར་བྱེའོ། ། එවං මජ්ඣිමදෙසෙ දුතියසඞ්ගීතිං සඞ්ගායන්තානං මහාථෙරානං ධම්මවාදීථෙරවාදගණතො විසුං විසුං භිජ්ජමානා අධම්මවාදීගණා සත්තරස අහෙසුං. තෙ ච අධම්මවාදීගණා සාසනෙ ථෙරපරම්පරාය අනන්තො ගධා. තෙ හි සාසනෙ උපකාරා න හොන්ති, ථෙරපරම්පරාය ච පවෙසෙත්වා ගණ්හිතුං න සක්කා, යථා හංසගණෙ බකො, යථා ච ගො ගණෙ [Pg.17] ගවජො, යථා ච සුවණ්ණගණෙ හාරකුටොති. དེ་ལྟར་ཡུལ་དབུས་སུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བསྡུ་བར་མཛད་པའི་ཚེ། ཆོས་སྨྲ་བའི་གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ཚོགས་ལས་སོ་སོར་གྱེས་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའི་ཚོགས་བཅུ་བདུན་བྱུང་ངོ་། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའི་ཚོགས་དེ་དག་ནི་བསྟན་པ་འདི་ལ་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་དོ། །དེ་དག་ནི་བསྟན་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་། གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པའི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་བཟུང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན། ངང་པའི་ཁྱུ་ནང་གི་ཆུ་སྐྱར་རམ། བའི་ཁྱུ་ནང་གི་བ་མེན་ནམ། གསེར་གྱི་ཁྲོད་ཀྱི་རག་གན་བཞིན་ནོ། ། මහාකස්සපත්ථෙරාදිතො පන ආගතා ථෙරපරම්පරා උපාලි දාසකො චෙවාතිආදිනා පරිවාරඛන්ධකෙ සමන්තපාසාදිකට්ඨකථායඤ්ච ආගතනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པའི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ནི། ཉེ་བར་འཁོར་དང་། ཟླ་སྐྱོང་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས། འདུལ་བ་སོ་སོར་འབྱེད་པའི་སྐབས་དང་། ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་ཀུན་གསལ་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། උපාලිත්ථෙරාදීනං පරිසුද්ධාචාරාදීනි අනුමානෙත්වා යාව මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරා, තාව තෙසං ථෙරානං පරිසුද්ධා චාරාදීනීති සක්කා ඤාතුං, සෙය්‍යථාපි නදියා උපරිසොතෙ මෙඝවස්සානි අනුමානෙත්වා අධොසොතෙ නදියා උදකස්ස බාහුල්ලභාවො විඤ්ඤාතුං සක්කාති අයං කාරණානුමානනයො නාම. གནས་བརྟན་ཉེ་བར་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་སོགས་ལ་དཔག་ནས། གནས་བརྟན་མོངྒ་ལིའི་བུ་ཉེར་རྒྱལ་གྱི་བར་དུ་གནས་བརྟན་དེ་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་སོགས་ཤེས་པར་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན། ཆུ་བོའི་སྟོད་རྒྱུད་དུ་སྤྲིན་ལས་ཆར་བབས་པ་ལ་དཔག་ནས། ཆུ་བོའི་སྨད་རྒྱུད་དུ་ཆུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཤེས་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་རྒྱུ་ལས་དཔག་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ། ། යාව පන මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරා, තාව ථෙරානං පරිසුද්ධාචාරාදීනි අනුමානෙත්වා උපාලිත්ථෙරස්ස පරිසුද්ධාචාරාදීනීති සක්කා ඤාතුං, සෙය්‍යථාපි නාම උපරිධූමං පස්සිත්වා අනුමානෙත්වා අග්ගි අත්ථීති සක්කා ඤාතුන්ති අයං ඵලානුමානන යො නාම. ཡང་གནས་བརྟན་མོངྒ་ལིའི་བུ་ཉེར་རྒྱལ་གྱི་བར་གྱི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་སོགས་ལ་དཔག་ནས། གནས་བརྟན་ཉེ་བར་འཁོར་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་སོགས་ཤེས་པར་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན། སྟེང་གི་དུ་བ་མཐོང་ནས་དཔག་པས་མེ་ཡོད་པར་ཤེས་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་འབྲས་བུ་ལས་དཔག་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ། ། අදිභූතස්ස පන උපාලිත්ථෙරස්ස අවසානභූතස්ස ච මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරස්ස පරිසුද්ධාචාරාදීනි අනුමානෙත්වා මජ්ඣෙ දාසකසොණසිග්ගවාදීනං ථෙරානං පරිසුද්ධාචාරාදීනිති සක්කා ඤාතුං, සෙය්‍යථාපි නාම සිලාපට්ටස්ස ඔරභාගෙ පාරභාගෙ ච මිගපදවළඤ්ජනං දිස්වා අනුමානෙත්වා මජ්ඣෙ අපාකටං පදවළඤ්චනං අත්ථීති සක්කා ඤාතුන්ති අයං මිගපදවළඤ්ජන නයො නාම. ཡང་ཐོག་མར་གྱུར་པའི་གནས་བརྟན་ཉེ་བར་འཁོར་དང་། མཐར་གྱུར་པའི་གནས་བརྟན་མོངྒ་ལིའི་བུ་ཉེར་རྒྱལ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་སོགས་ལ་དཔག་ནས། བར་དུ་བྱུང་བའི་གནས་བརྟན་ཟླ་སྐྱོང་དང་། གསེར་ཅན་དང་། སི་གྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་སོགས་ཤེས་པར་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན། རྡོ་ལེབ་ཀྱི་ཚུར་རོལ་དང་ཕར་རོལ་དུ་རི་དྭགས་ཀྱི་རྐང་རྗེས་མཐོང་ནས་དཔག་པས་བར་གྱི་མི་གསལ་བའི་རྐང་རྗེས་ཡོད་པར་ཤེས་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་རི་དྭགས་ཀྱི་རྐང་རྗེས་ལ་དཔག་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ། ། එවං තීහි නයෙහි අයං ථෙරවාදගණො ධම්මවාදීලජ්ජිපෙසලොති වෙදිතබ්බො. එවමුපරිපි නයො නෙතබ්බො. ථෙරපරම්පරා ච යාව පොත්ථකාරුළා පරිවාරඛන්ධකෙ සමන්ත පාසාදිකායඤ්ච තතො මහින්දො ඉට්ටියොතිආදිනා වුත්ත නයෙන වෙදිතබ්බාති. དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་སྒོ་ནས། གནས་བརྟན་སྨྲ་བའི་ཚོགས་འདི་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་དགའ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་བཞིན་དུ་གོང་དུའང་ཚུལ་འདི་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ནི་ཡི་གེར་མ་བཀོད་པའི་བར་དུ། འདུལ་བ་སོ་སོར་འབྱེད་པའི་སྐབས་དང་། ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་ཀུན་གསལ་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ལས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་མ་ཧིནྡྲ་དང་། ཨི་ཊྚི་ཡ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ඉති සාසනවංසෙ නවට්ඨානාගතසාසනවංසකථාමග්ගො དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་ལས། ཡུལ་དགུར་བསྟན་པ་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ། නාම පඨමො පරිච්ඡෙදො. ལེའུ་དང་པོའོ། ། 2. සීහළදීපිකසාසනවංසකථාමග්ගො ༢. སེང་གེའི་གླིང་དུ་བསྟན་པ་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལེའུ། 2. ඉදානි [Pg.18] සීහළදීපසාසනකථාමග්ගං වත්තුං ඔකාසො අනුප්පත්තො, තස්මා තං වක්ඛාමි. ༢. ད་ནི་སེང་གེའི་གླིང་དུ་བསྟན་པ་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པའི་སྐབས་ལ་བབས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། ། සීහළදීපඤ්හි සාසනස්ස පතිට්ඨානභූතත්තා චෙතියගබ්භසදිසං හොති. සම්මාසම්බුද්ධො කිර සීහළදීපං ධරමානකාලෙපි තික්ඛත්තුං අගමාසි. පඨමං යක්ඛානං දමනත්ථං එකකොව ගන්ත්වා යක්ඛෙ දමෙත්වා මයි පරිනිබ්බුතෙ සීහළදීපෙ සාසනං පතිට්ඨහිස්සතීති තම්බපණ්ණිදීපෙ ආරක්ඛං කරොන්තො තික්ඛත්තුං දීපං ආවිඤ්ඡි. දුතියං මාතුලභාගිනෙය්‍යානං නාගරා ජූනං දමනත්ථාය එකකොව ගන්ත්වා තෙ දමෙත්වා අගමාසි. තතියං පඤ්චභික්ඛුසතපරිවාරො ගන්ත්වා මහාචෙතියට්ඨානෙ ච ථූපාරාමචෙතියට්ඨානෙ ච මහාබොධිපතිට්ඨිතට්ඨානෙ ච මහියඞ්ගණචෙතියට්ඨානෙ ච මුදිඞ්ගණචෙතියට්ඨානෙ ච දීඝවාපි චෙතියට්ඨානෙ ච කල්‍යාණියචෙතියට්ඨානෙ ච නිරොධසමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා නිසීදි. སེང་གེའི་གླིང་ནི་བསྟན་པའི་གཞི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། མཆོད་རྟེན་གྱི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་ཞལ་བཞུགས་པའི་དུས་སུའང་སེང་གེའི་གླིང་དུ་ལན་གསུམ་བྱོན་ཏོ། །ཐོག་མར་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་པུར་བྱོན་ནས་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་བཏུལ་ཏེ། “ང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་སེང་གེའི་གླིང་དུ་བསྟན་པ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་ཟངས་ལྡན་གླིང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་བཞིན་དུ་གླིང་དེར་ལན་གསུམ་བྱོན་ནོ། །ཐེངས་གཉིས་པར་ཞང་པོ་དང་ཚ་བོར་གྱུར་པའི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་པུར་བྱོན་ནས་དེ་དག་བཏུལ་ཏེ་གཤེགས་སོ། །ཐེངས་གསུམ་པར་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱའི་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་བྱོན་ནས། མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་ས་ཆ་དང་། ཐུཔཱརཱམའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ས་ཆ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཤིང་གནས་པའི་ས་ཆ་དང་། མ་ཧི་ཡང་གཱ་ནའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ས་ཆ་དང་། མུ་དིང་གཱ་ནའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ས་ཆ་དང་། དཱི་གྷ་ཝཱ་པིའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ས་ཆ་དང་། ཀཱ་ལྱཱ་ཎིའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ས་ཆ་རྣམས་སུ་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་སྙོམས་པར་བཞུགས་སོ། ། තදා ච පන සාසනං ඔගාහෙත්වාන තාව තිට්ඨති. පච්ඡා පන යථාවුත්තත්ථෙරපරම්පරාය සමභිනිවිට්ඨෙන මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරෙන පෙසිතො මහින්දත්ථෙරො ජිනචක්කෙ පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විසතෙ සම්පත්තෙ දුතියකත්තිකමාසෙ ඉට්ටියෙන උත්තියෙන සම්බුලෙන භද්දසාලෙන චාති එතෙහි ථෙරෙහි සද්ධිං සීහළදීපං අගමාසි. සොණුත්තරත්ථෙරාදයො ජිනචක්කෙ පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විසතෙ සම්පත්තෙ දුතියකත්තිකමාසෙයෙව සාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය අත්තනො අත්තනො සම්පත්තභාරභූතං තං තං ඨානං අගමංසු. དེ་ལྟ་ནའང་དེའི་ཚེ་བསྟན་པ་ནི་གཏིང་ཚུགས་པར་མ་གནས་སོ། །ཕྱིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ལ་གནས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོངྒ་ལིའི་བུ་ཉེར་རྒྱལ་གྱིས་མངགས་པའི་གནས་བརྟན་མ་ཧིནྡྲ་ནི། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་ལྔ་ལོན་པ་ན། སྨིན་དྲུག་ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ནང་དུ། གནས་བརྟན་ཨི་ཊྚི་ཡ་དང་། ཨུཏྟི་ཡ་དང་། སམྦུ་ལ། བྷ་དྲ་སཱ་ལ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སེང་གེའི་གླིང་དུ་བྱོན་ནོ། །གནས་བརྟན་གསེར་ཅན་དང་མཆོག་སྐྱོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་ལྔ་ལོན་པའི་སྨིན་དྲུག་ཟླ་བ་གཉིས་པ་དེ་ཉིད་ལ། བསྟན་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་རང་རང་གི་བགོ་སྐལ་དུ་བབས་པའི་ས་ཆ་སོ་སོར་གཤེགས་སོ། ། මහාමහින්දත්ථෙරො පන සත්තමාසානි ආගමෙත්වා ජිනචක්කෙ ඡත්තිංසාධිකෙ ද්විසතෙ සම්පත්තෙ ජෙට්ඨමාසස්ස පුණ්ණමියං සීහළදීපං සාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය අගමාසි. තෙනෙව තෙසු නවසු ඨානෙසු සීහළදීපං ඡත්තිංසාධිකෙ ද්විස තෙ [Pg.19] අගමාසි. අඤ්ඤානි පන අට්ඨ ඨානානි පඤ්චතිංසාධිකද්විසතෙයෙව අගමාසීති විසුංව වත්ථපෙතබ්බො. གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡྲ་ནི་ཟླ་བ་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསྒུགས་ནས། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་དྲུག་ལོན་པ་ན། སྣྲོན་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་ཉ་གང་བར་བསྟན་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་སེང་གེའི་གླིང་དུ་བྱོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ནས། སེང་གེའི་གླིང་དུ་ནི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་དྲུག་ལ་བྱོན་ཅིང་། ཡུལ་གཞན་བརྒྱད་པོ་རྣམས་སུ་ནི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་ལྔ་ཉིད་ལ་བྱོན་པར་སོ་སོར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། කස්මා පන මහාමහින්දත්ථෙරො සත්තමාසානි ආගමෙත්වා සබ්බපච්ඡා සීහළදීපං ගච්ඡතීති. සීහළදීපෙ මුටභිවො නාම රාජා ජරාදුබ්බලො අහොති, සාසනං පග්ගහෙතුං අසමත්ථො, තස්ස පන පුත්තො දෙවානං පිය තිස්සො නාම රාජකුමාරො දහරො සාසනං පග්ගහෙතුං සමත්ථො භවිස්සති, සො ච දෙවානං වියතිස්සො රජ්ජං තාව ලභතු වෙදිස්සකගිරිනගරෙ මාතුයා සද්ධිං ඤාතකෙ තාව පස්සාමීති අපෙක්ඛිත්වා සත්තමාසානි ආගමෙත්වා ඡත්තිංසාධිකද්විසතෙයෙව ජිනචක්කෙ මහාමහින්දත්ථෙරො සීහළදීපං ගච්ඡතීති වෙදිතබ්බං. ཅིའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡྲ་ཟླ་བ་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསྒུགས་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སེང་གེའི་གླིང་དུ་བྱོན་ཞེ་ན། སེང་གེའི་གླིང་དུ་མུ་ཊ་སཱི་ཝ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་རྒས་ཤིང་ཉམ་ชུང་བས་བསྟན་པ་འཛིན་པར་མི་ནུས་ལ། དེའི་བུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བའི་སྐར་མ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་བུ་གཞོན་ནུ་ནི་བསྟན་པ་འཛིན་པར་ནུས་སོ་སྙམ་པ་དང་། ཡང་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བའི་སྐར་མས་རེ་ཞིག་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་། དེའི་བར་དུ་བདག་གིས་བེ་དི་ས་གི་རི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་གཉེན་འབྲེལ་རྣམས་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས། ཟླ་བ་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསྒུགས་ཏེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་དྲུག་ལོན་པ་ཉིད་ལ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡྲ་སེང་གེའི་གླིང་དུ་བྱོན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། මහාමහින්දත්ථෙරො ච ඉට්ටියාදීහි ථෙරෙහි චතූහි භාගිනෙය්‍යෙන සුමනසාමණෙරෙන භණ්ඩුකෙන නාම උපාසකෙ න චාති එතෙහි සද්ධිං ඡත්තිංසාධිකෙ ද්විසතෙ ජිනචක්කෙ ජෙට්ඨමාසපුණ්ණමියං සුවණ්ණහංසා විය ජෙට්ඨමාසෙ නභං උග්ගන්ත්වා ආකාසමග්ගෙන අනුරාධපුරස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ මිස්ස කපබ්බතකූටෙ පතිට්ඨාසි. གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡྲ་ནི་ཨི་ཊྚི་ཡ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་བཞི་དང་། ཚ་བོ་དགེ་ཚུལ་བཟང་པོ་དང་། བྷཎྜུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་བསྙེན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་དྲུག་ལོན་པའི་སྣྲོན་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་ཉ་གང་བར་གསེར་གྱི་ངང་པ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁར་འཕགས་ཏེ། ནམ་མཁའི་ལམ་ནས་ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་མི་སྶ་ཀ་རིའི་རྩེ་མོར་བབས་སོ། ། ජෙට්ඨමාසස්ස ච පුණ්ණමියං ලඞ්කාදීපෙ ජෙට්ඨමූලනක්ඛත්තසභා හුත්වා මනුස්සා ඡණං අකංසු. තෙනෙවාහ සාරත්ථදීපනියං නාම විනයඩීකායං, ජෙට්ඨමාසස්ස පුණ්ණමියං ජෙට්ඨනක්ඛත්තං මූලනක්ඛත්තං වා හොතීති. තත්ථ ච පුණ්ණමිනක්ඛත්තං රාජමත්තන්තෙ පුණ්ණමිනක්ඛත්තවිචාරණනයෙන වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. སྣྲོན་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་ཉ་གང་བར་ལངྐའི་གླིང་དུ་སྣྲོན་གྱི་རྒྱུ་སྐར་འཛོམས་པས་མི་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་སྟོན་བྱས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་སྙིང་པོ་གསལ་བྱེད་ལས། “སྣྲོན་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་ཉ་གང་བར་སྣྲོན་གྱི་རྒྱུ་སྐར་རམ། སྣྲུབས་ཀྱི་རྒྱུ་སྐར་འབྱུང་ངོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཉ་གང་བའི་རྒྱུ་སྐར་ནི་རྒྱལ་པོའི་གཞུང་ལས་ཉ་གང་བའི་རྒྱུ་སྐར་བརྟག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། දෙවානං පිය තිස්සො ච රාජා නක්ඛත්තං නාම ඝොසාපෙත්වා ඡණං කාරෙථාති අමච්චෙ ආණාපෙත්වා චත්තාලී සපුරිසසහස්සපරිවාරො නගරම්හා නික්ඛමිත්වා යෙන මිස්ස කපබ්බතො, තෙන පායාසි මිගවං කීළිතුකාමො. අථ තස්මිං පබ්බතෙ අධිවත්ථා එකා දෙවතා මිගරූපෙන රාජානං ඵලොභෙත්වා පක්කොසිත්වා ථෙරස්ස අභිමුඛං අකාසි. རྒྱལ་པོ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བའི་སྐར་མས་ཀྱང་བློན་པོ་རྣམས་ལ། “རྒྱུ་སྐར་གྱི་དུས་སྟོན་བསྒྲགས་ཏེ་དགའ་སྟོན་གྱིས་ཤིག་”ཅེས་བཀའ་བསྒོས་ནས། སྐྱེས་བུ་བཞི་ཁྲིའི་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཐོན་ཏེ། རི་དྭགས་ཤོར་བའི་རྩེད་མོ་ལ་རོལ་བར་འདོད་ནས་མི་སྶ་ཀ་རི་གང་ན་བ་དེར་སོང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་རི་དེ་ལ་གནས་པའི་ལྷ་ཞིག་གིས་རི་དྭགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་བསླུས་ཏེ་བོས་ནས། གནས་བརྟན་གྱི་མདུན་དུ་བཅུག་གོ ། ථෙරො [Pg.20] රාජානං ආගච්ඡන්තං දිස්වා මමංයෙව රාජා පස්සතු මා ඉතරෙති අධිට්ඨහිත්වා තිස්ස තිස්ස ඉතො එහීති ආහ. රාජා තං සුත්වා චින්තෙසි, ඉමස්මිං දීපෙ ජාතො සකලොපි මනුස්සො මං තිස්සොති නාමං ගහෙත්වා ආලපිතුං සමත්ථො නාම නත්ථි, අයං පන භින්නභින්නපටධරො භණ්ඩුකාසාව වසනො මං නාමෙන ආලපති, කො නුඛො අයං භවිස්සති, මනුස්සො වා අමනුස්සො වාති. ථෙරො ආහ,– གནས་བརྟན་གྱིས་རྒྱལ་པོ་འོངས་པ་མཐོང་ནས། “རྒྱལ་པོས་ང་གཅིག་པུ་མཐོང་བར་གྱུར་ཅིག་གཞན་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། “སྐར་མ་སྐར་མ། ཚུར་ཤོག་”ཅེས་སྨྲས་སོ། །རྒྱལ་པོས་དེ་ཐོས་ནས་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། “གླིང་འདིར་སྐྱེས་པའི་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ང་ལ་སྐར་མ་ཞེས་མིང་ནས་བོས་ཏེ་སྨྲ་ནུས་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ན། ཆོས་གོས་དུམ་བུར་གྱོན་ཞིང་ངུར་སྨྲིག་གི་ན་བཟའ་གསོལ་བ་འདིས་ང་ལ་མིང་ནས་འབོད་པས། འདི་སུ་ཞིག་ཡིན་ནམ། མི་ཞིག་ཡིན་ནམ་མི་མ་ཡིན་ཞིག་ཡིན་ནམ་”སྙམ་མོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། සමණා මයං මහාරාජ, ධම්මරාජස්ස සාවකා; තවෙව අනුකම්පාය, ජම්බුදීපා ඉධාගතාති. “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བདག་ཅག་ནི་དགེ་སྦྱོང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཉན་ཐོས་ལགས་སོ། །ཁྱོད་ཉིད་ལ་བརྩེ་བར་བསམ་པའི་ཕྱིར། འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་འདིར་འོངས་སོ། །” තදා ච දෙවානං පියතිස්සො රාජා අසොකරඤ්ඤා පෙසිතෙන අභිසෙකෙන එකමාසාභිසිත්තො අහොසි. විසාඛපුණ්ණමායං හිස්ස අභිසෙකමකංසු. සො ච අසොකරඤ්ඤා පෙසිතෙ ධම්මපණ්ණාකාරෙ රතනත්තයගුණප්පටිසංයුත්තං සාසනප්පවත්තිං අචිරසුතං අනුස්සරමානො තං ථෙරස්ස සමණා මයං මහාරාජ, ධම්මරාජස්ස සාවකාති වචනං සුත්වා අය්‍යා නුඛො ආගතාති තාවදෙව ආවුධං නික්ඛිපිත්වා එකමන්තං නිසීදි සම්මොදනීයං කථං කථයමානො. යථාහ,– དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བའི་སྐར་མ་ནི། རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་པས་བསྐུར་བའི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་ལོན་པ་ཡིན་ནོ། །ས་ག་ཟླ་བའི་ཉིན་མོ་ཉ་གང་བར་ཁོང་ལ་དབང་བསྐུར་བར་མཛད་དོ། །ཁོང་གིས་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་པས་བསྐུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེས་བཟང་ལས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་འབྲེལ་བའི་བསྟན་པའི་གནས་ཚུལ་ཉེ་ཆར་ཐོས་པ་དེ་རྗེས་སུ་དྲན་བཞིན་དུ། གནས་བརྟན་གྱི། “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བདག་ཅག་ནི་དགེ་སྦྱོང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཉན་ཐོས་ལགས་སོ། །”ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ཐོས་ནས། “འཕགས་པ་རྣམས་བྱོན་པ་ལགས་སམ་”སྙམ་དུ་དེ་མ་ཐག་མཚོན་ཆ་ས་ལ་བཞག་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་དགའ་བའི་གཏམ་གླེང་བར་བྱས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ། ආවුධං නික්ඛිපිත්වාන, එකමන්තං උපාවිසි; නිසජ්ජ රාජා සම්මොදි, බහුං අත්ථූපසඤ්හිතන්ති. “མཚོན་ཆ་ས་ལ་བཞག་ནས་ནི། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ནི་ཉེ་བར་འཁོད། །རྒྱལ་པོ་བཞུགས་ནས་དགའ་གཏམ་གླེང་། །དོན་དང་ལྡན་པ་མང་པོ་ཞིག །”ཅེས་སོ། ། සම්මොදනීයං කථඤ්ච කුරුමානෙයෙව තස්මිං තානිපි චත්තාලීසපුරිසසහස්සානි ආගන්ත්වා සම්පරිවාරෙසුං. තදාථෙරො ඉතරෙපි ඡ ජනෙ දස්සෙසි. රාජා දිස්වා ඉමෙ කදා ආගතාති ආහ. මයා සද්ධිංයෙව මහාරාජාති. ඉදානි පන ජම්බුදීපෙ අඤ්ඤෙපි එවරූපා සමණා සන්තීති. සන්ති [Pg.21] මහාරාජ එතරහිජම්බුදීපො කාලාවපජ්ජොතො ඉසිවාතපටිවාතො, තස්මිං– དེ་ལྟར་དགའ་བའི་གཏམ་གླེང་བཞིན་པའི་ཚེ། སྐྱེས་བུ་བཞི་ཁྲི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ལྷགས་ནས་མཐའ་བསྐོར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་གྱིས་གཞན་མི་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་མཛད་དོ། །རྒྱལ་པོས་དེ་དག་མཐོང་ནས། “འདི་དག་ནམ་བྱོན་པ་ལགས་སམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བདག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱོན་པ་ལགས་སོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“ད་ལྟ་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་འདི་འདྲ་བའི་དགེ་སྦྱོང་གཞན་ཡང་བཞུགས་སམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞུགས་སོ། །ད་ལྟའི་དུས་སུ་འཛམ་བུའི་གླིང་ནི་ངུར་སྨྲིག་གི་འོད་ཀྱིས་གསལ་ཞིང་དྲང་སྲོང་གི་རླུང་གིས་གཡོ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ།” තෙවිජ්ජා ඉද්ධිපත්තා ච, චෙතොපරියකොවිදා; ඛීණාසවා අරහන්තො, බහූ බුද්ධස්ස සාවකාති. “རིག་གསུམ་ལྡན་ཞིང་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་མཁས་པ་དང་། །ཟག་པ་ཟད་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ། །སངས་རྒྱས་ཉན་ཐོས་མང་པོ་བཞུགས། །”ཞེས་སོ། ། භන්තෙ කෙන ආගතත්ථාති. නෙව මහාරාජ උදකෙන, න ථලෙනාති. රාජා ආකාසෙන ආගතාති අඤ්ඤාසි. ථෙරො අත්ථි නුඛො රඤ්ඤො පස්සාවෙය්‍යත්තිකන්ති වීමංසනත්ථාය ආසන්නං අම්බරුක්ඛං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡි, – “བཙུན་པ་ཁྱེད་ཅག་གང་ལས་བྱོན་པ་ལགས་སམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཆུ་ལས་མ་ཡིན་ཞིང་སྐམ་ས་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །རྒྱལ་པོས་ནམ་མཁའ་ལས་བྱོན་པར་ཤེས་སོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཤེས་རབ་ཡོད་མེད་བརྟག་པའི་ཕྱིར། ཉེ་སྐོར་གྱི་ཨམ་བྲའི་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་དྲི་བ་དྲིས་པ། කින්නාමො මහාරාජ අයං රුක්ඛොති. අම්බරුක්ඛො නාම භන්තෙති. ඉමං පන මහාරාජ අම්බං මුඤ්චිත්වා අඤ්ඤො අම්බො අත්ථි වා නත්ථි වාති. අත්ථි භන්තෙ අඤ්ඤෙපි බහූ අම්බරුක්ඛාති. ඉමඤ්ච අම්බං තෙ ච අම්බෙ මුඤ්චිත්වා අත්ථි නුඛො මහාරාජ අඤ්ඤෙ රුක්ඛාති. අත්ථි භන්තෙ, තෙ පන න අම්බරුක්ඛාති. අඤ්ඤෙ ච අම්බෙ අනම්බෙ ච මුඤ්චිත්වා අත්ථි පන අඤ්ඤො රුක්ඛොති. අයමෙව භන්තෙ අම්බ රුක්ඛොති. සාධු මහාරාජ පණ්ඩිතොසීති. “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཤིང་འདིའི་མིང་ལ་ཅི་ཟེར་རམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“བཙུན་པ་འདི་ནི་ཨམ་བྲའི་ཤིང་ཞེས་བྱའོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཨམ་བྲའི་ཤིང་འདི་མ་གཏོགས་པ། ཨམ་བྲའི་ཤིང་གཞན་ཡོད་དམ་མེད་དམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“བཙུན་པ་ཨམ་བྲའི་ཤིང་གཞན་ཡང་མང་པོ་ཡོད་དོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཨམ་བྲའི་ཤིང་འདི་དང་ཨམ་བྲའི་ཤིང་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ། ཤིང་གཞན་དག་ཡོད་དམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“བཙུན་པ་ཡོད་དེ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་ཨམ་བྲའི་ཤིང་མ་ལགས་སོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“ཨམ་བྲའི་ཤིང་གཞན་རྣམས་དང་ཨམ་བྲ་མ་ཡིན་པའི་ཤིང་རྣམས་མ་གཏོགས་པ། ཤིང་གཞན་ཡོད་དམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“བཙུན་པ་ཨམ་བྲའི་ཤིང་འདི་ཉིད་ལགས་སོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“ལེགས་སོ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ནི་མཁས་པ་ཞིག་གོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། ། අත්ථි පන මහාරාජ තෙ ඤාතකාති. අත්ථි භන්තෙ බහූජනාති. තෙ මුඤ්චිත්වා කෙචි අඤ්ඤාතකාපි අත්ථි මහාරාජාති. අඤ්ඤාතකා භන්තෙ ඤාතකෙහි බහුතරාති. තවඤාතකෙ ච අඤ්ඤාතකෙ ච මුඤ්චිත්වා අත්ථඤ්ඤො කොචි මහාරාජාති. අහමෙව භන්තෙති. සාධු මහාරාජ අත්තා නාම අත්තනො නෙව ඤාතකො න අඤ්ඤාතකොති. “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ལ་གཉེན་འབྲེལ་ཡོད་དམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“བཙུན་པ་མི་མང་པོ་ཡོད་དོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ། གཉེན་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་དམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“བཙུན་པ་གཉེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་གཉེན་འབྲེལ་ལས་ཆེས་མང་བ་ལགས་སོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཀྱི་གཉེན་འབྲེལ་རྣམས་དང་གཉེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ། གཞན་སུ་ཞིག་ཡོད་དམ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“བཙུན་པ་བདག་ཉིད་ལགས་སོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། །“ལེགས་སོ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་གཉེན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གཉེན་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། ། අථ ථෙරො පණ්ඩිතො රාජා සක්ඛිස්සති ධම්මං අඤ්ඤාතුන්ති චූළහත්ථිපදොපමසුත්තං කථෙසි. කථාපරියොසානෙ රාජා තීසු සරණෙසු පතිට්ඨහි සද්ධිං චත්තාලීසාය පාණසහස්සෙහීති. තතො පරං යං යං වත්තබ්බං, තං තං සමන්තපාසාදිකාදීසු වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. དེ་ནས་གནས་བརྟན་གྱིས་“མཁས་པའི་རྒྱལ་པོ་འདིས་ཆོས་རྟོགས་པར་ནུས་སོ་”སྙམ་ནས། གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ཀྱི་དཔེའི་མདོ་ཆུང་བ་བཤད་དོ། །གསུང་བཤད་ཀྱི་མཐར་རྒྱལ་པོ་འཁོར་སྲོག་ཆགས་བཞི་ཁྲི་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱབས་གསུམ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལས་གཞན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་གསལ་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པར་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།། ඉච්චෙවං සීහළදීපෙ සාසනානුග්ගහණ මහින්දත්ථෙරතො ආගතා [Pg.22] සිස්සපරම්පරා බහූ හොන්ති, ගණනපථං වීති වත්තා. කථං. මහාමහින්දත්ථෙරස්ස සිස්සො අරිට්ඨො නාම ථෙරො, තස්ස සිස්සො තිස්සදත්තො, තස්ස සිස්සො කාළසුමනො, තස්ස සිස්සො දීඝො, තස්ස සිස්සො දීඝ සුමනො, තස්ස සිස්සො කාළසුමනො, තස්ස සිස්සො නාගො, තස්ස සිස්සො බුද්ධරක්ඛිතො, තස්ස සිස්සො තිස්සො, තස්ස සිස්සො රෙවො, තස්ස සිස්සො සුමනො, තස්ස සිස්සො චූළනාගො, තස්ස සිස්සො ධම්මපාලි එතා, තස්ස සිස්සො ඛෙමො, තස්ස සිස්සො උපලිස්සො, තස්ස සිස්සො ඵුස්සදෙවො, තස්ස සිස්සො සුමනො, තස්ස සිස්සො මහාපදුමො, තස්ස සිස්සො මහාසීවො, තස්ස සිස්සො උපාලි, තස්ස සිස්සො මහානාගො, තස්ස සිස්සො අභයො, තස්ස සිස්සො තිස්සො, තස්ස සිස්සො සුමනො, තස්ස සිස්සො චූළාභයො, තස්ස සිස්සො තිස්සො, තස්ස සිස්සො චූළදෙවො, තස්ස සිස්සො සීවොති. අයං යාව පොත්ථකාරුළසඞ්ඛාතා චතුත්ථසඞ්ගීතිකා, තාව ථෙරපරම්පරාති දට්ඨබ්බා. དེ་ལྟར་སེང་གེའི་གླིང་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་གནས་བརྟན་མ་ཧིནྡྲ་ལས་བརྒྱུད་པའི་སློབ་མའི་བརྒྱུད་པ་ནི་མང་པོ་སྟེ། གྲངས་ཀྱི་ལམ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡྲའི་སློབ་མ་ནི་གནས་བརྟན་ཨ་རིཊྛ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཏིསྶ་དཏྟ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཀཱ་ལཱ་སུ་མ་ན། དེའི་སློབ་མ་ནི་དཱི་གྷ། དེའི་སློབ་མ་ནི་དཱི་གྷ་སུ་མ་ན། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཀཱ་ལཱ་སུ་མ་ན། དེའི་སློབ་མ་ནི་ནཱ་གྷ། དེའི་སློབ་མ་ནི་སངས་རྒྱས་སྐྱོང་། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཏིསྶ། དེའི་སློབ་མ་ནི་རེ་ཝ། དེའི་སློབ་མ་ནི་སུ་མ་ན། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཙཱུ་ལཱ་ནཱ་གྷ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཆོས་སྐྱོང་། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཁེ་མ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཨུ་པ་ལིསྶ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཕུསྶ་དེ་ཝ། དེའི་སློབ་མ་ནི་སུ་མ་ན། དེའི་སློབ་མ་ནི་པདྨ་ཆེན་པོ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཞི་བ་ཆེན་པོ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཉེ་བར་འཁོར། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཀླུ་ཆེན་པོ། དེའི་སློབ་མ་ནི་མི་འཇིགས་པ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཏིསྶ། དེའི་སློབ་མ་ནི་སུ་མ་ན། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཙཱུ་ལཱ་བྷ་ཡ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཏིསྶ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཙཱུ་ལཱ་དེ་ཝ། དེའི་སློབ་མ་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་ཡི་གེར་བཀོད་པར་གྲགས་པའི་བཀའ་བསྡུ་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།། වුත්තඤ්හෙතං අට්ඨකථායං,– යාවජ්ජභනා තෙසංයෙව අන්තෙවාසිකපරම්පරභූතාය ආචරියපරම්පරාය ආභතන්තිති වෙදිතබ්බන්ති. འདི་ནི་འགྲེལ་བཤད་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། “དེ་རིང་གི་ཉིན་མོའི་བར་དུ་དེ་དག་གི་ཉེ་གནས་ཀྱི་བརྒྱུད་པར་གྱུར་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་འདིས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་”ཞེས་སོ།། එවං තෙසං සිස්සපරම්පරභූතා ආචරියපරම්පරා යාවජ්ජතනා සාසනෙ පාකටා හුත්වා ආගච්ඡන්තීති වෙදිතබ්බ. དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་སློབ་མའི་བརྒྱུད་པར་གྱུར་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ནི་དེ་རིང་གི་བར་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་བཞིན་དུ་འོངས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། සාසනෙ විනයධරෙහි නාම තිලක්ඛණසම්පන්නෙහි භවිතබ්බං. තීණි හි විනයධරස්ස ලක්ඛණානි ඉච්ඡි තබ්බානි. කතමානි තීණි. සුත්තඤ්චස්ස ස්වාගතං හොති සුප්පවත්ති සුවිනිච්ඡිතං සුත්තතො අනුබ්‍යඤ්ජනතොති ඉදමෙකං ලක්ඛණං, විනයෙ ඛො පන ඨිතො හොති අසංහීරොති ඉදං දුතියං, ආචරියපරම්පරා ඛො පනස්ස සුග්ගහිතා හොති සුමනසිකතා සුපධාරිතාති ඉදං තතියං. བསྟན་པ་ལ་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དགོས་སོ། །འདུལ་བ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་འདོད་དགོས་ཏེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། མདོ་ནི་ལེགས་པར་འོངས་པ་དང་། ལེགས་པར་བརྗོད་པ། མདོ་དང་མཐུན་པའི་ཡི་གེ་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཡིན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་པོའོ། །འདུལ་བ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་གྱིས་མི་འཕྲོག་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ནི་ལེགས་པར་བཟུང་བ་དང་། ཡིད་ལ་ལེགས་པར་བྱས་པ། ལེགས་པར་ངེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་པ་ནི་གསུམ་པའོ།། තත්ථ [Pg.23] ආචරියපරම්පරා ඛො පනස්ස සුග්ගහිතා හොතීති ථෙරපරම්පරා වංසපරම්පරා චස්ස සුට්ඨුගහිතා හොති. සුමනසිකතාති සුට්ඨු මනසිකතා, ආවජ්ජිතමත්තෙ ඤජ්ජලි තප්පදීපො විය හොති. དེ་ལ་“སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ལེགས་པར་བཟུང་བ་”ཞེས་པ་ནི། གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་དང་གདུང་གི་བརྒྱུད་པ་རྣམས་ལེགས་པར་བཟུང་བ་ལ་བྱའོ། །“ཡིད་ལ་ལེགས་པར་བྱས་པ་”ཞེས་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་དྲན་པ་ཙམ་གྱིས་མར་མེ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ།། සුපධාරිතාති සුට්ඨු උපධාරිතා, පුබ්බාපරානුසන්ධිතො අත්ථතො කාරණතො ච උප ධාරිතා. අත්තනො මතිං පහාය ආචරියසුද්ධියා වත්තා හොති, මය්හං ආචරියො අසුකාචරියස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හි, සො අසුකස්සාති එවං සබ්බං ආචරියපරම්පරං ථෙර වාදඞ්ගං ආහරිත්වා යාව උපාලිත්ථෙරො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හීති පාපෙත්වා ඨපෙති. තතොපි ආහරිත්වා උපාලිත්ථෙරො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හි, දාසකත්ථෙරො අත්තනො උපජ්ඣායස්ස උපාලිත්ථෙරස්ස, සොණකත්ථෙරො අත්තනො උපජ්ඣායස්ස දොසකත්ථෙරස්ස, සිග්ගවත්ථෙරො අත්තනො උපජ්ඣායස්ස සොණකත්ථෙරස්ස, මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො අත්තනො උපජ්ඣායස්ස සිග්ගවත්ථෙරස්ස චණ්ඩ වජ්ජිත්ථෙරස්ස චාති එවං සබ්බං ආචරියපරම්පරං ථෙරවාදඞ්ගං ආහරිත්වා අත්තනො ආචරියං පාපෙත්වා ඨපෙති. එවං උග්ගහිතා හි ආචරියපරම්පරා සුග්ගහිතා හොති. “ལེགས་པར་ངེས་པར་བྱས་པ་”ཞེས་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་བྱས་པ་སྟེ། སྔ་ཕྱིའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། དོན་དང་། རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་བྱས་པའོ། །རང་གི་བློ་གྲོས་དོར་ནས་སློབ་དཔོན་གྱི་དག་པ་ཉིད་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། “བདག་གི་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་དཔོན་ཆེ་གེ་མོའི་དྲུང་ནས་བཟུང་། དེས་ཀྱང་ཆེ་གེ་མོའི་དྲུང་ནས་བཟུང་”ཞེས་པ་ལྟར། གནས་བརྟན་གྱི་སྨྲ་བའི་ཡན་ལག་སྟེ་སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཐམས་ཅད་དྲངས་ནས། གནས་བརྟན་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲུང་ནས་བཟུང་བའི་བར་དུ་གཏུགས་ཏེ་འཇོག་པའོ། །ཡང་དེ་ལས་དྲངས་ན། གནས་བརྟན་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲུང་ནས་བཟུང་། གནས་བརྟན་དཱ་ས་ཀས་རང་གི་མཁན་པོ་གནས་བརྟན་ཉེ་བར་འཁོར་གྱི་དྲུང་ནས་བཟུང་། གནས་བརྟན་སོ་ཎ་ཀས་རང་གི་མཁན་པོ་གནས་བརྟན་དཱ་ས་ཀའི་དྲུང་ནས་བཟུང་། གནས་བརྟན་སིགྒ་ཝས་རང་གི་མཁན་པོ་གནས་བརྟན་སོ་ཎ་ཀའི་དྲུང་ནས་བཟུང་། གནས་བརྟན་མོངྒ་ལིའི་བུ་ཏིསྶས་རང་གི་མཁན་པོ་གནས་བརྟན་སིགྒ་ཝ་དང་གནས་བརྟན་ཙཎྜ་བཛྫཱི་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་བཟུང་ཞེས་པ་ལྟར། གནས་བརྟན་གྱི་སྨྲ་བའི་ཡན་ལག་སྟེ་སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཐམས་ཅད་དྲངས་ནས་རང་གི་སློབ་དཔོན་ལ་གཏུགས་ཏེ་འཇོག་པའོ། །དེ་ལྟར་བཟུང་བའི་སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ནི་ལེགས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།། එවං අසක්කොන්තෙන පන ද්වෙ තයො පරිවට්ටා උග්ගහෙතබ්බා. සබ්බපච්ඡිමෙන හි නයෙන යථා ආචරියො ච ආචරියාචරියො ච පාළිඤ්ච පරිපුඤ්ඡඤ්ච වදන්ති, තථා ඤාතුං වත්තතීති. དེ་ལྟར་མི་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་ན། བརྒྱུད་རིམ་གཉིས་སམ་གསུམ་བཟུང་བར་བྱའོ། །ཐ་མའི་ཚུལ་གྱིས་ན། ཇི་ལྟར་རང་གི་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་གཉིས་ཀྱིས་གཞུང་དང་དེའི་དོན་གྱི་དྲི་བ་དྲིས་ལན་རྣམས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་སོ།། යථා වුත්තත්ථෙරපරම්පරා පන භගවතො ධරමානකාලතො පට්ඨාය යාව පොත්ථකාරුළා මුඛපාඨෙනෙව පිටකත්තයං ධාරෙසුං, පරිපුණ්ණං පන කත්වා පොත්ථකෙ ලිඛිත්වා න ඨපෙන්ති. එවං මහාථෙරා දුක්කරකම්මං කත්වා සාසනං පග්ගණ්හිංසු. තත්‍රිදං වත්ථු,– ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་བཅོམ་立ན་འདས་བཞུགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། ཡི་གེར་མ་བཀོད་པའི་བར་དུ་ངག་ཐོག་གི་ཁ་ཏོན་ཁོ་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བཟུང་བར་བྱས་ཤིང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡི་གེར་བྲིས་ནས་བཞག་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་བ་སྤྱད་དེ་བསྟན་པ་བཟུང་བར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཡོད་དེ། සීහළදීපෙ කිර චණ්ඩාලතිස්සභයෙන සඞ්ඛුබ්භිත්වා දෙවො [Pg.24] ච අවස්සිත්වා දුබ්භික්ඛභයං උප්පජ්ජි. තදා අක්කො දෙවානමින්දො ආගන්ත්වා තුම්හෙ භන්තෙ පිටකං ධාරෙතුං න සක්ඛිස්සථ, නාවං පන ආරූහිත්වා ජම්බුදීපං ගච්ඡථ, සචෙ නාවා අප්පහොනකා භවෙය්‍ය, කට්ඨෙන වා වෙළුනා වා තරථ, අභයත්ථාය පන මයං රක්ඛිස්සාමාති ආහ. གྲགས་པ་ལྟར་ན། སེང་གེའི་གླིང་དུ་གཏུམ་པོ་ཏིསྶའི་འཇིགས་པས་ཟིང་ཆ་ལངས་པ་དང་། ཆར་པ་མ་བབས་པས་མུ་གེའི་འཇིགས་པ་བྱུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལྷགས་ཏེ་“བཙུན་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པར་མི་ནུས་པས། གྲུ་ལ་ཞུགས་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་གཤེགས་ཤིག །གལ་ཏེ་གྲུ་མི་ལྡང་ན་ཤིང་ངམ་སྨྱུག་མས་བརྒལ་བར་མཛོད་ཅིག །བདག་ཅག་གིས་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲུང་བར་བགྱིའོ་”ཞེས་གསོལ་ཏོ།། තදා සට්ඨිමත්තා භික්ඛූ සමුද්දතීරං ගන්ත්වා පුන එතදහොසි,– මයං ජම්බුදීපං න ගච්ඡිස්සාම, ඉධෙව වසිත්වා තෙපිටකං ධාරිස්සාමාති. තතො පච්ඡා නාවා තිත්ථතො නිවත්තිත්වා සීහළදීපෙකදෙසං මලයජනපදං ගන්ත්වා මූලඵලාදීහියෙව යාපෙත්වා සජ්ඣායං අකංසු. ඡාතකභයෙන අතිපීළිතා හුත්වා එවම්පි කාතුං අසක්කොන්තො වාළුකතලෙ උරං ඨපෙත්වා සීසෙන සීසං අභිමුඛං කත්වා වාචං අනිච්ඡාරෙත්වා මනසායෙව අකංසු. එවං ද්වාදසවස්සානි සද්ධිං අට්ඨකථාය තෙපිටකං රක්ඛිත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසුං. དེའི་ཚེ་དགེ་སློང་དྲུག་ཅུ་ཙམ་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་གཤེགས་ནས་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། “བདག་ཅག་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མི་གཤེགས་པར། འདི་ཉིད་དུ་གནས་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་འཛིན་པར་བྱའོ་”སྙམ་མོ། །དེ་ནས་གྲུ་ཁ་ལས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ། སེང་གེའི་གླིང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ལ་ཡའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས་ནས། རྩ་བ་དང་ཤིང་ཏོག་ལ་སོགས་པས་འཚོ་བ་བརྟེན་ཏེ་ཁ་ཏོན་མཛད་དོ། །བཀྲེས་པའི་འཇིགས་པས་ཤིན་ཏུ་མནར་བས་དེ་ལྟར་ཡང་བྱེད་མི་ནུས་པར་གྱུར་ཚེ། བྱེ་མའི་སྟེང་དུ་བྲང་བསྟན་ཏེ་ཉལ་ནས། མགོ་དང་མགོ་སྤྲད་དེ་ངག་ནས་སྒྲ་མ་ཕྱུང་བར་ཡིད་ཁོ་ནས་ཁ་ཏོན་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བསྲུངས་ཏེ་བསྟན་པ་ལ་ཕན་བཏགས་སོ།། ද්වාදසවස්සෙසු පන අතික්කන්තෙසු තං භයං වූපසමිත්වා පුබ්බෙ ජම්බුදීපං ගච්ඡන්තා සත්තභික්ඛුසතා ආගන්ත්වා සීහළදීපෙකදෙසං රාමජනපදෙ මණ්ඩලාරාමවිහාරං ආපජ්ජිංසු. තෙපි සට්ඨිමත්තා භික්ඛූ තමෙව විහාරං ගන්ත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං සම්මන්තෙත්වා සජ්ඣායිංසු. තදා අඤ්ඤමඤ්ඤං සමෙන්ති, න විරුජ්ඣන්ති, ගඞ්ගාදකෙන විය යමුනොදකං සංසන්දෙන්ති. එවං පිටකත්තයං මුඛපාඨෙනෙව ධාරෙත්වා මහාථෙරා දුක්කරකම්මං කරොන්තීති වෙදිතබ්බා. ལོ་བཅུ་གཉིས་འདས་པ་ན་འཇིགས་པ་དེ་ཉེ་བར་ཞི་བར་གྱུར་ཏེ། སྔོན་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་གཤེགས་པའི་དགེ་སློང་བདུན་བརྒྱ་པོ་རྣམས་ཕྱིར་ལྷགས་ནས། སེང་གེའི་གླིང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་རཱ་མའི་ཡུལ་གྱི་མཎྜལ་ཨཱ་རཱ་མ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བྱོན་ཏོ། །དགེ་སློང་དྲུག་ཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་དུ་གཤེགས་ནས་ཕན་ཚུན་གྲོས་བྱས་ཏེ་ཁ་ཏོན་མཛད་དོ། །དེའི་ཚེ་ཕན་ཚུན་མཐུན་ཞིང་མི་འགལ་བར། གངྒཱའི་ཆུ་དང་ཡ་མུ་ནཱའི་ཆུ་འདྲེས་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ཐོག་གི་ཁ་ཏོན་ཁོ་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བཟུང་སྟེ་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། යම්පි පරියත්තිං එකපදමත්තම්පි අවිරජ්ඣිත්වා ධාරෙන්ති, තං දුක්කරකම්මමෙව. ལུང་གི་ཆོས་ལས་ཚིག་གཅིག་ཙམ་ལའང་མ་ནོར་བར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ཉིད་དོ།། සීහළදීපෙ කිර පුනබ්බසුකස්ස නාම කුටුම්බිකස්ස පුත්තො තිස්සත්ථෙරො බුද්ධවචනං උග්ගණ්හිත්වා ඉමං ජම්බුදීපං ආගන්ත්වා යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ බුද්ධවචනං උග්ගණ්හිත්වා ගච්ඡන්තො නාවං අභිරූහනතිත්ථෙ එකස්මිං පදෙ උප්පන්නකඞ්ඛො යොජනසතමග්ගං නිවත්තිත්වා ආචරියස්ස සන්තිකං ආගච්ඡන්තො [Pg.25] අන්තරාමග්ගෙ එකස්ස කුටුම්බිකස්ස පඤ්හං කථෙසි. සො පසීදිත්වා සතසහස්සග්ඝනකං කම්පලං අදාසි. සොපි තං ආහරිත්වා ආචරියස්ස අදාසි. ථෙරො වා සියා කොට්ටෙත්වා නිසීදනට්ඨානෙ පරිභණ්ඩං කාරෙසි. කිමත්ථායාති. පච්ඡිමාය ජනතාය අනුග්ගහත්ථාය. එවං කිරස්ස අහොසි,– අම්හාකං ගතමග්ගං ආවජ්ජිත්වා අනාගතෙ සබ්‍රහ්මචාරිනො පටිපත්තිං පූරෙතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්තීති. තිස්සත්ථෙරොපි ආචරියස්ස සන්තිකෙ කඞ්ඛං ඡින්දිත්වා සීහළදීපමෙව සකට්ඨානං ආගමාසීති. ඉච්චෙවං පරියත්තිං එකපදමත්තම්පි අවිරජ්ඣිත්වා ධාරණම්පි දුක්කරකම්මමෙවාති දට්ඨබ්බං. གྲགས་པ་ལྟར་ན། སེང་གེའི་གླིང་དུ་ནམ་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་གནས་བརྟན་ཏིསྶས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཟུང་ནས། འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་ལྷགས་ཏེ་གནས་བརྟན་ཡོ་ན་ཀ་ཆོས་སྐྱོང་གི་དྲུང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཟུང་སྟེ་ཕྱིར་གཤེགས་པའི་ཚེ། གྲུ་ལ་ཞུགས་པའི་གྲུ་ཁ་རུ་ཚིག་གཅིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ནས། དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཡི་ལམ་ལས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་དུ་བྱོན་ནོ། །ལམ་བར་དུ་ཁྱིམ་བདག་ཅིག་གི་དྲི་བ་ལ་ལན་བཏབ་པས། དེས་དད་ནས་རིན་ཐང་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གི་བལ་གྱི་གདན་ཞིག་ཕུལ་ལོ། །ཁོང་གིས་དེ་བསྣམས་ནས་སློབ་དཔོན་ལ་ཕུལ་ལོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་དེ་བཏུབས་ཏེ་བཞུགས་གདན་གྱི་མཐའ་རྒྱན་མཛད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱི་རབས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་གི་བསམ་པ་ལ། “བདག་ཅག་གིས་བགྲོད་པའི་ལམ་ལ་བསམས་ནས། མ་འོངས་པའི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་པར་འགྱུར་རོ་”སྙམ་མོ། །གནས་བརྟན་ཏིསྶས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་དུ་ཐེ་ཚོམ་བཅད་ནས། སེང་གེའི་གླིང་གི་རང་གནས་སུ་ཕྱིར་གཤེགས་སོ། །དེ་ལྟར་ལུང་གི་ཆོས་ལས་ཚིག་གཅིག་ཙམ་ལའང་མ་ནོར་བར་འཛིན་པ་ནི་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ།། යම්පි යෙභුය්‍යෙන පගුණං න කරොන්ති, තස්ස අනන්තරධානත්ථාය අසම්මොසත්ථාය උග්ගහධාරණාදිවසෙන රක්ඛනම්පි කරොන්ති, තං දුක්කරකම්මමෙව. ཕལ་ཆེར་གྱིས་གོམས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ། ནུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་མ་ནོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་དང་ཉར་ཚགས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ཉིད་དོ།། සීහළදීපෙයෙව කිර මහාභයෙ එකස්සෙව භික්ඛුනො මහානිද්දෙසො පගුණො අහොසි. අථ චතුනිකායිකතිස්සත්ථෙරස්ස උපජ්ඣායො මහාතිපිටකත්ථෙරො නාම මහාරක්ඛිතත්ථෙරංආහ,– ආවුසො මහාරක්ඛිත අසුකස්ස සන්තිකෙ මහානිද්දෙසං ගණ්හාහීති. පාපොකිරායං භන්තෙ න ගණ්හාමීති. ගණ්හාවුසො අහං තෙ සන්තිකෙ නිසීදිස්සාමීති. සාධු භන්තෙ තුම්හෙසු නිසින්නෙසු ගණ්හිස්සාමීති පට්ඨපත්වා රත්තින්දිවං නිරන්තරං පරියාපුණන්තො ඔසානදිවසෙ හෙට්ඨාමඤ්චෙ ඉත්ථිං දිස්වා භන්තෙ සුතංයෙව මෙ පුබ්බෙ, සචාහං එවං ජානෙය්‍යං, න ඊදිසස්ස සන්තිකෙ ධම්මං පරියාපුණෙය්‍යන්ති ආහ. තස්ස පන සන්තිකෙ බහූ මහාථෙරා උග්ගණ්හිත්වා මහානිද්දෙසං පතිට්ඨාපෙසුං. එවං යං යෙභුය්‍යෙන පගුණං න කරොන්ති, තස්ස අනන්තරධානත්ථාය අසම්මොසත්තාය උග්ගහධාරණාදිවසෙන රක්ඛනම්පි දුක්කරකම්මං යෙවාති දට්ඨබ්බං. གྲགས་པ་ལྟར་ན། སེང་གེའི་གླིང་དུ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་ཚེ། དགེ་སློང་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་གདགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་བྱང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་སྡེ་པ་བཞི་འཛིན་པའི་ཏིསྶའི་མཁན་པོ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་འཛིན་པ་ཆེན་པོས་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་རཀྵི་ཏ་ལ་“ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཧཱ་རཀྵི་ཏ། ཆེ་གེ་མོའི་དྲུང་ནས་གདགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཟུངས་ཤིག་”ཅེས་གསུངས་སོ། །ཁོང་གིས་“བཙུན་པ་ལགས། ཁོང་ནི་སྡིག་པ་ཅན་ཞིག་རེད་ཅེས་གྲགས་པས་བདག་གིས་མི་ལེན་ནོ་”ཞེས་གསོལ་ཏོ། །མཁན་པོས་“ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཟུངས་ཤིག །ངས་ཁྱོད་ཀྱི་འཁྲིས་སུ་བསྡད་དོ་”ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁོང་གིས་“བཙུན་པ་ལགས། ལེགས་སོ། །ཉིད་བཞུགས་ན་བདག་གིས་བཟུང་བར་བགྱིའོ་”ཞེས་གསོལ་ཏེ། ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བཟུང་བས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཉིན་མོར། ཁྲིའི་འོག་ཏུ་བུད་མེད་ཅིག་མཐོང་ནས། “བཙུན་པ་ལགས། བདག་གིས་སྔོན་ชད་ཐོས་པ་ཙམ་ལས་མེད་དེ། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ཤེས་ན་འདི་འདྲ་བའི་དྲུང་ནས་ཆོས་འཛིན་པར་མི་བགྱིའོ་”ཞེས་གསོལ་ཏོ། །འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མང་པོས་ཁོང་གི་དྲུང་ནས་བཟུང་སྟེ་གདགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་གནས་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕལ་ཆེར་གྱིས་གོམས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ། ནུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་མ་ནོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་དང་ཉར་ཚགས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ།། ඉච්චෙවං භගවතො ධරමානකාලතො පභුති චිරකාලං යථාවුත්තමහාථෙරපරම්පරා පරියත්තිං මුඛපාඨෙනෙව ධාරෙසුං[Pg.26]. අහොවත පොරාණිකානං මහාථෙරානං සතිපඤ්ඤාසමාධිවෙපුල්ලතාය හි තෙ මුඛපාඨෙනෙව ධාරෙතු සක්කාති. මුඛපාඨෙනෙව පොරාණකත්ථෙරානං පරියත්තිධාරණං පඤ්චනවුතාධිකානි චතුසතානි අහොසි. དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡུན་རིང་པོའི་བར་དུ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོའི་བརྒྱུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་གི་ཆོས་རྣམས་ངག་ཐོག་གི་ཁ་ཏོན་ཁོ་ནས་བཟུང་བར་མཛད་དོ། །ཀྱེ་ཧུད། སྔོན་གྱི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཐུ་ལས་ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ཐོག་གི་ཁ་ཏོན་ཁོ་ནས་འཛིན་པར་ནུས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ཐོག་གི་ཁ་ཏོན་ཁོ་ནས་ལུང་གི་ཆོས་བཟུང་བའི་ལོ་གྲངས་ནི་བཞི་བརྒྱ་དང་གོ་ལྔ་ལོན་ནོ།། භගවතො පරිනිබ්බානතො මහාවංසසාරත්ථසඞ්ගහෙසු ආගතනයෙන ජිනචක්කෙ පණ්ණාස්සාධිකෙ චතුසතෙ සම්පත්තෙ තම්බපණ්ණිදීපෙ රාජූනං අට්ඨාරසමකො’සද්ධාතිස්සස්ස නාම රඤ්ඤො පුත්තො වට්ටගාමණි නාම රාජා රජ්ජං පත්වා ඡවස්සකාලෙ අනාගතෙ සත්තා හීනසතිපඤ්ඤාසමාධිකා හුත්වා න සක්ඛිස්සන්ති මුඛපාඨෙන ධාරෙතුන්ති උපපරික්ඛිත්වා පුබ්බෙ වුත්තෙහි මහාථෙරෙහි අනුපුබ්බෙන ආගතා පඤ්චමත්තා මහාථෙරසතා වට්ටගාමණිරාජානං නිස්සාය තම්බපණ්ණිදීපෙකදෙසෙ මලයජනපදෙ ආලොකලෙණෙ අට්ඨකථාය සහපිටකත්තයං පොත්ථකෙ ආරොපෙසුං. བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནས་བཟུང་། རྒྱལ་རབས་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་བཞི་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་པ་ལོན་པའི་ཚེ། ཟངས་གླིང་གི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པ། རྒྱལ་པོ་དད་པའི་ཏིསྶའི་བུ་རྒྱལ་པོ་བཱཊྚ་གཱ་མ་ཎི་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་ནས་ལོ་དྲུག་ལོན་པའི་དུས་སུ། “མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དམན་པར་གྱུར་ཏེ། ངག་ཐོག་གི་ཁ་ཏོན་གྱིས་འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ་”ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས། སྔོན་དུ་བཤད་པའི་རིམ་གྱིས་བྱོན་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་གྱིས་རྒྱལ་པོ་བཱཊྚ་གཱ་མ་ཎི་ལ་བརྟེན་ནས། ཟངས་གླིང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ལ་ཡའི་ཡུལ་གྱི་ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕུག་ཏུ་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་གླེགས་བམ་ལ་ཡི་གེར་བཀོད་དོ།། තඤ්ච යථාවුත්තසඞ්ගීතියො උපනිධාය චතුත්ථසඞ්ගීතියෙව නාමාති වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං සාරත්ථදීපනියං නාම විනයටීකායං,– චතුත්ථසඞ්ගීතිසදිසා හි පොත්ථකාරොහසඞ්ගීතීති. གོང་དུ་བཤད་པའི་སྡུད་པ་རྣམས་དང་བསྡུར་ན། འདི་ནི་བཞི་པ་སྟེ་བཞི་པའི་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ཉིད་འདུལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ས་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གསུངས་ཏེ། གླེགས་བམ་ལ་འགོད་པའི་སྡུད་པ་ནི་བཞི་པའི་སྡུད་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། සීහළදීපෙ පන වට්ටගාමණිරාජා මරම්මරට්ඨෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ එකො නාම කුක්කුටසීසරාජා ච එකකාලෙන රජ්ජං කාරෙසි. අමරපුරමාපකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ සීහළදීපභික්ඛුහි ඉධ පෙසිතසන්දෙසකථායං පන තෙත්තිංසාධිකචතුසතෙ සම්පත්තෙ පොත්ථකාරුළං අකංසූති ආගතං. වුත්තඤ්හෙතං තත්ථ,– තෙත්තිංසාධිකචතුවස්සසතපරිමාණකාලන්ති. སེང་གླིང་དུ་རྒྱལ་པོ་བཊྚ་གཱ་མ་ཎི་དང་། མར་མའི་ཡུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་སི་རི་ཁེ་ཏ་རུ་ཀུཀྐུ་ཊ་སཱི་ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་གཅིག་སྟེ་དུས་མཚུངས་སུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཨ་མ་ར་པུ་ར་འདེབས་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ། སེང་གླིང་གི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདིར་བསྐུར་བའི་འཕྲིན་ཡིག་ལས། ལོ་བཞི་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལོན་པ་ན། གླེགས་བམ་ལ་བཀོད་པར་མཛད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེར་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ལོ་བཞི་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ཚད་ཀྱི་དུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ඉදං සීහළදීපෙ යාව පොත්ථකාරුළ්හා འདི་ནི་སེང་གླིང་དུ་གླེགས་བམ་ལ་བཀོད་པའི་བར་གྱི། සාසනස්ස පතිට්ඨානං. བསྟན་པ་ཆགས་པའོ། ། අථාපරං [Pg.27] ජම්බුදීපෙ සීහළදීපෙ ච භික්ඛූ විසුං විසුං ගණවසෙන භිජ්ජිංසු, යථා අනොතත්තදහතො නික්ඛමනනදියා ගඞ්ගායමුනාදිවසෙන භිජ්ජන්තීති. තත්ථ ජම්බුදීපෙ ගණානං භිජ්ජමානතං උපරියෙව වක්ඛාම. དེ་ནས་གཞན་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་སེང་གླིང་གཉིས་སུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཚོགས་པ་སོ་སོར་གྱེས་ཏེ། དཔེར་ན་མཚོ་མ་དྲོས་པ་ལས་བབས་པའི་ཆུ་བོ་རྣམས་གངྒཱ་དང་ཡ་མུ་ནཱ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གྱེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཚོགས་པ་རྣམས་གྱེས་ཚུལ་ནི་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། සීහළදීපෙ පන ගණානං භිජ්ජමානතා එවං දට්ඨබ්බා. කථං. සීහළදීපෙ හි සාසනස්ස පතිට්ඨමානකාලතො අට්ඨාරසාධි කද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ වට්ටගාමණිරඤ්ඤා කාරාවිතෙ අභයගිරිවිහාරෙ පරිවාරඛන්ධකං පාඨතො ච අත්ථතො ච විපල්ලාසං කත්වා මහාවිහාරවාසිගණතො පුථු හුත්වා එකො ගණො භිජ්ජි, සො අභයගිරිවාසිගණො නාම, ධම්මරුචිගණොති ච තස්සෙව නාමං. སེང་གླིང་དུ་ཚོགས་པ་རྣམས་གྱེས་ཚུལ་ནི་འདི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེང་གླིང་དུ་བསྟན་པ་ཆགས་པའི་དུས་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་བཅོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་བཊྚ་གཱ་མ་ཎིས་བཞེངས་པའི་འཇིགས་མེད་རི་བོའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ། ཚོགས་པ་གཅིག་གིས་འདུལ་བའི་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་དང་སྐབས་ཀྱི་གཞུང་ཚིག་དང་དོན་གཉིས་ཀ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ན་གནས་པའི་ཚོགས་པ་ལས་ལོགས་སུ་གྱེས་སོ། །དེ་ནི་འཇིགས་མེད་རི་བོ་ན་གནས་པའི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཆོས་སྲེད་པའི་ཚོགས་པ་ཞེས་ཀྱང་དེའི་མིང་ཡིན་ནོ། ། අභයගිරිවාසිගණස්ස භිජ්ජමානතො ද්වෙචත්තාලීසාධිකතිවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මහාසෙනෙන නාම රඤ්ඤා කාරාපිතෙ ජෙතවනවිහාරෙ භික්ඛූ උභතොවිසඞ්ගපාඨෙ විපරීතවසෙන අභිසඞ්ඛරිත්වා අභයගිරිවාසිගණතො විසුං එකො ගණො අහොසි, සො ජෙතවනවාසිගණො නාම, සාගලියගණොති ච තස්සෙව නාමං. འཇིགས་མེད་རི་བོའི་ཚོགས་པ་གྱེས་པ་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་སེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཅོས་ཏེ། འཇིགས་མེད་རི་བོའི་ཚོགས་པ་ལས་ལོགས་སུ་ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནི་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ན་གནས་པའི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སཱ་ག་ལི་ཡའི་ཚོགས་པ་ཞེས་ཀྱང་དེའི་མིང་ཡིན་ནོ། ། ජෙතවන වාසිගණස්ස භිජ්ජමානකාලතො එකපඤ්ඤාසවස්සාධිකානං තිණ්ණං වස්සසතානං උපරි කුරුන්දවාසිනො ච කොලම්බවාසිනො ච භික්ඛූ භාගිනෙය්‍යං දාඨාපතිං නාම රාජානං නිස්සාය උභතොවිභඞ්ගපරිවාරඛන්ධකපාඨෙ විපරීතවසෙන අභිසඞ්ඛරිත්වා වුත්තෙහි ද්වීහි ගණෙහි විසුං හුත්වා මහාවිහාර වාසිගණ්හත්තමං තුලයිත්වා උපධාරෙත්වා මහාවිහාරනාමං ගහෙත්වා එකො ගණො භිජ්ජි. එවං සීහළදීපෙ මහාමහින්දත්ථෙරාදීනං වංසභූතෙන මහාවිහාරවාසි ගණෙන සද්ධිං චත්තාරො ගණා භිජ්ජිංසු. རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་གྱི་ཚོགས་པ་གྱེས་པའི་དུས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་ལྷག་པ་ལོན་པ་ན། ཀུ་རུནྡ་ན་གནས་པ་དང་ཀོ་ལམྦ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས། ཚ་བོ་རྒྱལ་པོ་དཱ་ཋཱ་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་འབྱེད་གཉིས་དང་འདུལ་བའི་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་དང་སྐབས་ཀྱི་གཞུང་ཚིག་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཅོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚོགས་པ་གཉིས་ལས་ལོགས་སུ་གྱེས་ཤིང་། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་མིང་བཟུང་སྟེ་ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱེས་སོ། །དེ་ལྟར་སེང་གླིང་དུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡྲ་ལ་སོགས་པའི་བརྒྱུད་པ་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་བཞི་རུ་གྱེས་སོ། ། තත්ථ මහාවිහාරවාසි ගණොයෙව එකො ධම්මවාදී අහොසි, සෙසා පන අධම්මවාදිනො. තෙ ච තයො අධම්මවාදිනො ගණා භූතත්ථං පහාය අභූතත්ථෙන ධම්මං අගරුං කත්වා චරිංසූති [Pg.28] වචනතො සීහළදීපෙ අධම්මවාදිනො තයොපි අලජ්ජිනො ගණා පරිමණ්ඩලසුප්පටිච්ඡන්නාදිසික්ඛාපදානි අනාදියිත්වා විචරිංසු. තතො පට්ඨාය සාසනෙ එකච්චානං භික්ඛූනං නානප්පකාරවසෙන නිවාසනපාරුපනාදීනි දිස්සන්තිති වෙදිතබ්බං. དེ་དག་གི་ནང་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པ་གཅིག་པུ་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའི་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པའི་དོན་བོར་ནས། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཆོས་ལ་བརྩི་བཀུར་མ་བྱས་པར་སྤྱད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སེང་གླིང་དུ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའི་ངོ་ཚ་མེད་པའི་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས། ཤམ་ཐབས་ཟླུམ་པོར་བགོ་བ་དང་ལེགས་པར་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་མ་གུས་པར་སྤྱད་དོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་དགེ་སློང་ཁ་ཅིག་གི་ཆོས་གོས་དང་ཤམ་ཐབས་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། අධම්මවාදිගණානං භිජ්ජමානකාලතො සත්තවීසාධිකානං පඤ්චසතානං වස්සානඤ්ච උපරි සිරිසඞ්ඝබොධි නාම රාජා මහාවිහාර ගණස්ස පක්ඛො හුත්වා අධම්මවාදිනා තයො ගණෙ නිග්ගහිත්වා ජිනසාසනං පග්ගහෙසි. සො ච සිරිසඞ්ඝ බොධිරාජා අම්හාකං මරම්මරට්ඨෙ අරිමන්දනනගරෙ අනුරුද්ධෙන නාම රඤ්ඤා සමකාලවසෙන රජ්ජසම්පත්තිං අනුභවි. ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའི་ཚོགས་པ་རྣམས་གྱེས་པའི་དུས་ནས་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཉེར་བདུན་ལྷག་པ་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་སི་རི་སངྒྷ་བོ་དྷི་ཞེས་བྱ་བས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་བཟུང་སྟེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའི་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་ཚར་བཅད་ནས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་བཏེགས་སོ། །རྒྱལ་པོ་སི་རི་སངྒྷ་བོ་དྷི་དེ་ནི་ངེད་ཅག་གི་མར་མའི་ཡུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་རུ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལ་སྤྱད་དོ། ། තතො පච්ඡා සීහළදීපෙ වොහාරකතිස්සස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ කපිලෙන නාම අමච්චෙන සද්ධිං මන්තෙත්වා මහාවිහාර වාසිනො භික්ඛූ නිස්සාය අධම්මවාදිගණෙ නිග්ගණ්හිත්වා ජිනසාසනං පග්ගණ්හාති. དེའི་རྗེས་སུ་སེང་གླིང་དུ་རྒྱལ་པོ་བོ་ཧཱ་ར་ཀ་ཏིསྨ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། བློན་པོ་ཀ་པི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བགྲོས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའི་ཚོགས་པ་རྣམས་ཚར་བཅད་དེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་བཏེགས་སོ། ། තතො පච්ඡා ච ගොට්ඨාභයස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ අභයගිරි වාසිනො භික්ඛූ පරසමුද්දං පබ්බාජෙත්වා මහාවිහාර වාසිනො භික්ඛූ නිස්සාය සාසනං විසොධයි. དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་གོ་ཊྛཱ་བྷ་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། འཇིགས་མེད་རི་བོ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བསྐྲད་དེ། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་དག་པར་མཛད་དོ། ། තතො පච්ඡාපි ගොට්ඨාභයරඤ්ඤො පුත්තභූතස්ස මහාසෙනස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ අභයගිරිවාසීනං භික්ඛූනං අබ්භන්තරෙ සඞ්ඝමිත්තො නාම එකො භික්ඛු රඤ්ඤො පධානාචරියො හුත්වා මහාමහින්දත්ථෙරාදීනං අරහන්තානං නිවාසට්ඨානභූතං මහාවිහාරාරාමං විනස්සිතුං මහාසෙනරඤ්ඤා මන්තෙත්වා ආරභි. තදා නවවස්සානි මහාවිහාරෙ භික්ඛු සඤ්ඤො අහොසි. අහොවත මහාථෙරානං මහිද්ධිකානං නිවාසට්ඨානං අලජ්ජිනො භික්ඛූ විනස්සාපෙසුං, සුවණ්ණහංස්සානං නිවාසට්ඨානං කාකා වියාති. དེའི་རྗེས་སུའང་རྒྱལ་པོ་གོ་ཊྛཱ་བྷ་ཡའི་བུ་རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་སེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། འཇིགས་མེད་རི་བོ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སངྒྷ་མི་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་གཅིག་རྒྱལ་པོའི་བླ་མ་གཙོ་བོར་གྱུར་ཏེ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡྲ་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་བཤིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་སེ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བགྲོས་ཏེ་བརྩམས་སོ། །དེའི་ཚེ་ལོ་དགུའི་བར་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་རུ་དགེ་སློང་གི་མཚན་མ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །ཀྱེ་མ་ཧུད། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ནི། ངོ་ཚ་མེད་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བཤིག་པར་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན་ངང་པ་གསེར་གྱི་གནས་བྱ་རོག་གིས་བཤིག་པ་བཞིན་ནོ། ། ජෙතවනවාසීනඤ්ච භික්ඛූනං අබ්භන්තරෙ එකො තිස්සො නාම භික්ඛු තෙනෙව රඤ්ඤා මන්තෙත්වා මහාවිහාරෙ සීමං සමූහනි[Pg.29]. අඡෙකත්තා පන තෙසං සීමසමූහනකම්මං න සම්පජ්ජීති. අහොවත දුස්සීලානං පාපකානං කම්මං අච්ඡරියං, සෙය්‍යථාපි නාම සාඛමිගො අග්ගග්ඝො කාසිවත්ථං මහග්ඝං භින්නති, එවමෙව භින්දිතබ්බවත්ථුනා භෙදකපුග්ගලො අතිවිය දූරො අහොසීති. භවන්ති චෙත්ථ, – རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཏིསྨ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་གཅིག་གིས་རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་དང་བགྲོས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་ས་མཚམས་བཤིག་པར་བྱས་སོ། །འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོ་མཁས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་མཚམས་བཤིག་པའི་ལས་དེ་མ་གྲུབ་བོ། །ཀྱེ་མ་ཧུད། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་སྡིག་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་ངོ་མཚར་ชེ་སྟེ། དཔེར་ན་སྤྲེའུས་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་ཡུལ་ཀཱ་ཤིའི་རས་གོས་རྩ་ཆེན་པོ་དབྲལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཤིག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་བཤིག་པ་པོའི་གང་ཟག་གཉིས་ནི་ཤིན་ཏུ་རིང་བར་གྱུར་ཏོ། །འདི་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་ཡོད་དེ། යථා සාඛමිගො පාපො, අප්පග්ඝොයෙව කාසිකං; මහග්ඝං කච්ච භින්නංභින්නං, මහුස්සාහෙන ඡින්දති. ཇི་ལྟར་སྤྲེའུ་སྡིག་པ་ཅན། །རང་ཉིད་རིན་ཐང་ཆུང་ན་ཡང་། །ཀཱ་ཤིའི་རས་གོས་རིན་ཆེན་པོ། །བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་དབྲལ་བར་བྱེད། ། එවං අධම්මවාදී පාපො, ධම්මවාදිගණං සුභං; මහුස්සාහෙන භින්දයි, අහො අච්ඡරියො අයං. དེ་བཞིན་ཆོས་མིན་སྨྲ་བའི་སྡིག་ཅན་གྱིས། །ཆོས་སྨྲ་དགེ་བའི་ཚོགས་པ་དག །བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་གྱེས་པར་བྱས། །ཀྱེ་མ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ། ། ආරකා දූරතො ආසුං, භින්දිතබ්බෙහි භෙදකා; භූමිතොව භවග්ගන්තො, අහො කම්මං අජානතන්ති. བཤིག་བྱ་དང་ནི་འཇིག་པ་པོ། །ས་གཞི་དང་ནི་སྲིད་རྩེ་བཞིན། །ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་ཕ་རོལ་གནས། །ཀྱེ་མ་མི་ཤེས་པ་ཡི་ལས། ། ඉච්චෙවං අධම්මවාදිගණානං බලවතාය ධම්මවාදිගණො පරිහායති. යථා හි ගිජ්ඣසකුණස්ස පක්ඛවාතෙන සුවණ්ණහංසා පකතියා ඨාතුං න සක්කොන්ති, එවමෙව අධම්මවාදීනං බලවතාය ධම්මවාදී පරිහායති. බ්‍යග්ඝවනෙ විය සුවණ්ණමිගො නිල්ලයිත්වා ගොචරං ගණ්හාති, යථාරුචිවසෙන ධම්මං චරිතුං ඔකාසං න ලභි. དེ་ལྟར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའི་ཚོགས་པ་རྣམས་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་སྨྲ་བའི་ཚོགས་པ་ནི་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །དཔེར་ན་བྱ་རྒོད་ཀྱི་གཤོག་རླུང་གིས་ངང་པ་གསེར་གྱི་ཁྱུ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་སྟོབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །སྟག་གི་ནགས་ཚལ་དུ་གསེར་གྱི་རི་དྭགས་ཡིབ་ནས་ཟས་འཚོལ་བ་བཞིན་དུ། རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་ཆོས་སྤྱོད་པའི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་བོ། ། සීහළදීපෙ සාසනස්ස පතිට්ඨානතො ද්විසත්තතාධිකානං චතුසතානං වස්සසහස්සානඤ්ච උපරි සම්මාසම්බුද්ධස්ස පරිනිබ්බානතො අට්ඨසත්තසතාධිකානං වස්සසහස්සානං උපරි මහාරාජා නාම භූපාලො රජ්ජං කාරෙසි. සො පන රාජා ඤදුම්බරගිරිවාසිකස්සපත්ථෙරග්ගමුඛා මහාවිහාරවාසිනො භික්ඛූ තමෙව රාජානං නිස්සාය සාසනෙ මලං විසොධෙසුං, යථා හෙරඤ්ඤිකො හිරඤ්ඤෙ මලන්ති. སེང་གླིང་དུ་བསྟན་པ་ཆགས་པ་ནས་ལོ་སྟོང་དང་བཞི་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལྷག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་སྟོང་དང་བདུན་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད་ལྷག་པ་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ས་སྐྱོང་གིས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། ཨུ་དུམྦ་ར་གི་རི་ན་གནས་པའི་གནས་བརྟན་ཀཱ་ཤྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དྲི་མ་བསལ་ཏེ། དཔེར་ན་གསེར་མགར་གྱིས་གསེར་གྱི་དྲི་མ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ། ། මහාවිහාරවාසිගණතො අඤ්ඤෙ අධම්මවාදිනා උප්පබ්බා ජෙත්වා [Pg.30] විසොධෙසුං. සො ච මහාරාජා අම්හාකං මරම්මරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ නරපතිචඤ්ඤිසූනා නාම රඤ්ඤා සමකාල වසෙන රජ්ජං කාරෙසීති වෙදිතබ්බො. གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་སྐྱ་སར་བབ་ཏུ་བཅུག་ནས་དག་པར་མཛད་དོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ངེད་ཅག་གི་མར་མའི་ཡུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་རུ་རྒྱལ་པོ་ན་ར་པ་ཏི་སི་ཐུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། තතො පච්ඡා වි විජයබාහුරාජානං පරක්කමබාහුරාජානඤ්ච නිස්සාය මහාවිහාර වාසිනො භික්ඛූ සාසනං පරිසුද්ධං අකංසු, අධම්මවාදිනො සබ්බෙපි උප්පබ්බාජෙත්වා මහාවිහාරවාසිගණොයෙව එකො පතිට්ඨහි, යථා අබ්භාදිඋපක්කිලෙසමලෙහි විමුත්තො නිසානාථොති. དེའི་རྗེས་སུའང་རྒྱལ་པོ་བི་ཛ་ཡ་བཱ་ཧུ་དང་རྒྱལ་པོ་པ་རཱ་ཀྲ་མ་བཱ་ཧུ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་དག་པར་མཛད་དེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱ་སར་བབ་ཏུ་བཅུག་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་ཚོགས་པ་གཅིག་པུ་གནས་པར་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲིན་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་ལས་ཐར་བའི་ཟླ་བ་བཞིན་ནོ། ། සිරිසඞ්ඝබොධිරාජා වොහාරිකතිස්සරාජා ගොට්ඨාභයරාජාති එතෙ රාජානො සාසනං විසොධෙන්තොපි සබ්බෙන සබ්බං අධම්මවාදිගණානං අවිනස්සනතො සාසනං පරිසුද්ධං න තාව අහොසි. සිරිසඞ්ඝබොධිරඤ්ඤො මහාරඤ්ඤො විජයබාහුරඤ්ඤො පරක්කමබාහුරඤ්ඤොති එතෙසංයෙව රාජූනං කාලෙ සබ්බෙන සබ්බං අධම්මවාදීනං විනස්සනතො සාසනං පරිසුද්ධං අහොසි. තදා පන අධම්මවාදිනා සීසම්පි උට්ඨහිතුං න සක්කා, යථා අරුණුග්ගෙ කොසියාති. རྒྱལ་པོ་སི་རི་སངྒྷ་བོ་དྷི་དང་། རྒྱལ་པོ་བོ་ཧཱ་ར་ཀ་ཏིསྨ། རྒྱལ་པོ་གོ་ཊྛཱ་བྷ་ཡ་སྟེ་རྒྱལ་པོ་འདི་དག་གིས་བསྟན་པ་དག་པར་མཛད་ཀྱང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའི་ཚོགས་པ་རྣམས་གཏན་ནས་མེད་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར། བསྟན་པ་ནི་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་སི་རི་སངྒྷ་བོ་དྷི་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། རྒྱལ་པོ་བི་ཛ་ཡ་བཱ་ཧུ། རྒྱལ་པོ་པ་རཱ་ཀྲ་མ་བཱ་ཧུ་སྟེ་རྒྱལ་པོ་འདི་དག་གི་དུས་སུ་ཁོ་ན། ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་གཏན་ནས་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མགོ་བོ་འདེགས་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱ་རེངས་ཤར་བའི་ཚེ་འུག་པ་བཞིན་ནོ། ། අපරභාගෙ පන චිරං කාලං අතික්කන්තෙ මිච්ඡාදිට්ඨිකානං විජාතියානං භයෙන ලඞ්කාදීපෙ සාසනං ඔසක්කිත්වා ගණපූරණමත්තස්සපි භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අවිජ්ජමානතාය මහාවිජයබාහුරඤ්ඤො කාලෙ රාමඤ්ඤදෙසතො සඞ්ඝං ආනෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་འདས་པ་ན། ལྟ་བ་ལོག་པ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་གི་འཇིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཟངས་གླིང་དུ་བསྟན་པ་ཉམས་ཤིང་། ལས་བྱེད་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་གྲངས་ཚང་བའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཙམ་ཡང་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་བི་ཛ་ཡ་བཱ་ཧུའི་དུས་སུ་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་ནས་དགེ་འདུན་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བསྟན་པ་སླར་ཡང་བཙུགས་སོ། ། තතො පච්ඡා ච විමලධම්මසූරියස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ රක්ඛාපුරරට්ඨතො සඞ්ඝං ආනෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. තතො පච්ඡා ච විමලස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ තතොයෙව සඞ්ඝං ආනෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. තතො පච්ඡා ච කිත්තිස්සිරිරාජසීහස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ ස්‍යාමරට්ඨතො සඞ්ඝං ආනෙත්වා තථෙව අකාසීති. དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་བི་མ་ལ་དྷརྨ་སཱུ་རི་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། རཀྑཱ་པུ་རའི་ཡུལ་ནས་དགེ་འདུན་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་བི་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། ཡུལ་དེ་ཉིད་ནས་དགེ་འདུན་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཀི་ཏྟི་སི་རི་རཱ་ཛ་སཱི་ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། སྱཱ་མའི་ཡུལ་ནས་དགེ་འདུན་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་མཛད་དོ། ། අයං සීහළදීපෙ සාසනස්ස ඔසක්කනකථා. འདི་ནི་སེང་གླིང་དུ་བསྟན་པ་ཉམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སོ། ། තතො [Pg.31] පච්ඡා ජිනසාසනෙ නවුතාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ බුද්ධදාසස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ එකො ධම්ම කථිකත්ථෙරො ඨපෙත්වා විනයපිටකං අභිධම්මපිටකඤ්ච අවසෙසං සුත්තන්තපිටකං සීහළභාසාය පරිවත්තිත්වා අභිසඞ්ඛරිත්වා ඨපෙසි. තඤ්ච කාරණං චූළවංසෙ වුත්තං. དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལ་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་བུདྡྷ་དཱ་ས་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། ཆོས་སྨྲ་བའི་གནས་བརྟན་གཅིག་གིས། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་གཉིས་མ་གཏོགས། ལྷག་མ་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་སེང་གླིང་གི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་བཞག་གོ །ལོ་རྒྱུས་དེ་ནི་ཙཱུ་ལཱ་བཾ་ས་ལས་གསུངས་སོ། ། තස්ස කිර බුද්ධදාසස්ස රඤ්ඤො පුත්තා අසීතිමත්තා අසීතිමහාසාවකානං නාමෙනෙව වොහාරිතා අහෙසුං. තෙසු පුත්තෙසු සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස නාමෙන වොහාරිතො එකො උපතිස්සො නාම රාජකුමාරො පිතරි දෙවඞ්ගතෙ ද්වෙචත්තාලීසවස්සානි රජ්ජං කරෙසි. གྲགས་པ་ལྟར་ན། རྒྱལ་པོ་བུདྡྷ་དཱ་ས་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་མིང་བཏགས་པའི་བུ་བརྒྱད་ཅུ་ཙམ་ཡོད་དོ། །བུ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་མིང་བཏགས་པའི་རྒྱལ་བུ་ཨུ་པ་ཏིསྨ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་གིས། ཡབ་རྒྱལ་པོ་གཤེགས་ནས་ལོ་ཞེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ། තතො පච්ඡා කනිට්ඨො මහානාමො නාම රාජකුමාරො ද්වාවීසවස්සානි රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ජින චක්කෙ තෙත්තිංසාධිකනවසතවස්සෙ සීහළදීපෙ ඡසට්ඨිමත්තානං රාජූනං පූරණකාලෙ බුද්ධඝොසො නාම ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා සීහළභාසාය ලිඛිතෙ අට්ඨකථාගන්ථෙ මාගධභාසාය පරිවත්තිත්වා ලිඛි. དེའི་རྗེས་སུ་གཅུང་པོ་རྒྱལ་བུ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཞེས་བྱ་བས་ལོ་ཉེར་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལ་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལོན་པ་དང་། སེང་གླིང་དུ་རྒྱལ་པོ་རིམ་བྱོན་དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་ཙམ་རྫོགས་པའི་ཚེ། གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་སེང་གླིང་དུ་བྱོན་ནས། སེང་གླིང་གི་སྐད་དུ་བྲིས་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་གླེགས་བམ་རྣམས་མ་ག་དྷཱའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་བྲིས་སོ། ། සො පන මහානාම රාජා අම්හාකං මරම්මරට්ඨෙ සිරිපච්චයනගරෙ සවිලඤ්ඤික්‍රොවි නාමකෙන රඤ්ඤා සමකාලො හුත්වා රජ්ජං කාරෙසි. පරිත්තනිද්දානෙ පන බ්‍රූමවි?ථී? නාමකෙන රඤ්ඤා සමකාලො හුත්වා රජ්ජං කාරෙසීති වුත්තං. තං න යුජ්ජතියෙව. ཡང་རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་དེ་ནི་ང་ཚོའི་མརམྨ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སི་རི་པཙྩ་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ས་བི་ལཉྙི་ཀྲོ་བི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྲིད་དབང་བཟུང་བར་མཛད། འོན་ཀྱང་པཱ་རིཏྟ་ནི་དཱ་ན་ལས་ནི་བྲཱུ་མ་བི་ཐཱི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྲིད་དབང་བཟུང་བར་མཛད་ཅེས་བཤད་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ།། සීහළදීපෙ පන කිත්තිස්සිරිමෙඝො නාම රාජා හුත්වා නවමෙ වස්සෙ තස්මිංයෙව දීපෙ රාජූනං ද්වාසට්ඨිමත්තානං පූරණකාලෙ ජිනචක්කෙ තිංසාධිකෙ අට්ඨසතවස්සෙ ජම්බුදීපෙ කලිඞ්ගපුරතො කුහසිවස්ස නාම රඤ්ඤො ජාමාතා දන්තකුමාරො හෙමමාලං නාම රාජධීතං ගහෙත්වා දාඨාධාතුං ථෙනෙත්වා නවාය තරිත්වා සීහළදීපං අගමාසි. ජිනචක්කෙ තිංසාධිකඅට්ඨවස්සසතෙ ජෙට්ඨතිස්සරාජා නවවස්සානි රජ්ජං කාරෙසි. ཡང་སེང་གེའི་གླིང་དུ་ཀིཏྟི་སི་རི་མེ་གྷ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་ནས་ལོ་དགུ་པ་ལ། གླིང་དེ་ཉིད་དུ་རྒྱལ་པོ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཙམ་རྫོགས་པའི་དུས་དང་། རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་ལོན་པ་ན། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཀ་ལིངྒ་པུ་ར་ནས་ཀུ་ཧ་སི་བྷ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོའི་མག་པ་དནྟ་ཀུ་མཱ་ར་ཡིས་རྒྱལ་པོའི་བུ་མོ་ཧེ་མ་མཱ་ལཱ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྲིད་དེ། ཚེམས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་བརྐུས་ནས་གྲུ་གཟིངས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སེང་གེའི་གླིང་དུ་སོང་ངོ་།། རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་ཛེཊྛ་ཏིས྄ས྄་ཡིས་ལོ་དགུའི་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་བར་མཛད། බුද්ධදාසරාජා [Pg.32] එකූනතිංසති වස්සානි උපලිස්සරාජා චද්විචත්තාලීසවස්සානි මහානාමරාජා ද්වාවීසවස්සානීති සබ්බානි සම්පිණ්ඩිත්වා ජිනසාසනං ද්වත්තිංසාධිකනවවස්සසතප්පමාණං හොති. རྒྱལ་པོ་བུདྡྷ་དཱ་ས་ཡིས་ལོ་ཉེར་དགུ། རྒྱལ་པོ་ཨུ་པ་ལིས྄ས྄་ཡིས་ལོ་ཞེ་གཉིས། རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཡིས་ལོ་ཉེར་གཉིས་ཏེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་དགུ་བརྒྱ་སོ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་དུ་གྱུར་ཏོ།། තස්මිඤ්ච කාලෙ යදා ද්වීහි වස්සෙහි ඌනං අහොසි, තදා මහානාමරඤ්ඤො කාලෙ තිංසාධිකනවවස්සසතමත්තෙ සාසනෙ බුද්ධඝොසො නාම ථෙරො ලඞ්කාදීපං අගමාසි. དུས་དེ་ཉིད་དུ་ལོ་གཉིས་ཀྱིས་མ་ཚང་བར་གྱུར་པ་ན། རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་ནཱ་མའི་དུས་སུ་བསྟན་པ་ལོ་དགུ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་ཙམ་ལོན་པ་ན། གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ལངྐཱའི་གླིང་དུ་གཤེགས་སོ།། අමරපුරමාපකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ සීහළදීපිකෙහි භික්ඛූහි පෙසිතසන්නෙසපණ්ණෙ පන ඡපණ්ණාසාධිකනවවස්සසතාතික්කන්තෙ සූති වුත්තං. འོན་ཀྱང་ཨ་མ་ར་པུ་ར་ཕྱག་བཏབ་པའི་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ། སེང་གེའི་གླིང་གི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུར་བའི་འཕྲིན་ཡིག་ལས་ནི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་འདས་པའི་རྗེས་སུ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།། එත්ථ ඨත්වා බුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස අට්ඨුප්පත්තිංසඞ්ඛෙපමත්තං වක්ඛාම. කථං. සීහළභාසක්ඛරෙහි පරිවත්තිතං පරියත්තිසාසනං මාගධසාසක්ඛරෙන කො නාම පුග්ගලො පරිවත්තිතුං සක්ඛිස්සතීති මහාථෙරා නිමන්තයිත්වා තාවතිංසභවනං ගන්ත්වා ඝොසං දෙවපුත්තං දිස්වා සද්ධිං සක්කෙන දෙවානමින්දෙන තං යාචිත්වා බොධිරුක්ඛසමීපෙ ඝොසගාමෙ කෙසස්ස නාම බ්‍රාහ්මණස්ස කෙසියා නාම බ්‍රාහ්මණියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හාපෙසුං. ඛාදථ භොන්තො පිවථ භොන්තොතිආදිනා බ්‍රාහ්මණානං අඤ්ඤමඤ්ඤං ඝොසකාලෙ විජායනත්තා ඝොසොති නාමං අකාසි. සත්තවස්සිකකාලෙ සො තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ අහොසි. འདིར་གནས་ཏེ་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བཤད་པར་བྱའོ།། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་“སེང་གེའི་གླིང་གི་ཡི་གེས་བསྒྱུར་བའི་ལུང་གི་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་མ་ག་དྷཱའི་ཡི་གེར་སྒྱུར་ནུས་པའི་སྐྱེས་བུ་སུ་ཞིག་ཡོད་དམ་”སྙམ་དུ་བསམས་ནས། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་སུ་གཤེགས་ཏེ་ལྷའི་བུ་དབྱངས་མཐོང་ནས། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་ཉེ་འཁོར་གྱི་དབྱངས་ཀྱི་གྲོང་དུ་བྲམ་ཟེ་ཀེ་ས་ཞེས་བྱ་བ་དང་བྲམ་ཟེའི་མོ་ཀེ་སི་ཡཱ་ཞེས་བྱ་བའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་དུ་བཅུག་གོ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་“ཀྱེ་ཤོག་ཟོ། ཀྱེ་ཤོག་འཐུངས་”ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཆེན་པོ་སྒྲོག་པའི་དུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཁོང་ལ་དབྱངས་ཞེས་མཚན་གསོལ། ལོ་བདུན་ལོན་པའི་ཚེ་ཁོང་རིག་བྱེད་གསུམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པར་གྱུར་ཏོ།། අථ ඛො එකෙන අරහන්තෙන සද්ධිං වෙදකථං සල්ලපන්තො තං කථං නිට්ඨාපෙත්වා කුසලා ධම්මා අකුසලා ධම්මා අබ්‍යාකතා ධම්මාතිආදිනා පරමත්ථවෙදං නාම බුද්ධමන්තං පුච්ඡි. තදා සො සුත්වා උග්ගණ්හිතුකාමො හුත්වා තස්ස අරහන්තස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා දෙවසිකං දෙවසිකං පිටකත්තයං සට්ඨිමත්තෙහි පදසහස්සෙහි සජ්ඣායං අකාසි, වාචුග්ගතං අකාසි. එකමාසෙනෙව තිණ්ණං පිටකානං පාරගූ අහොසි. དེ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཏམ་གླེང་བྱས་ཏེ། གཏམ་དེ་མཐར་ཕྱིན་པ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་དེས་ཁོང་ལ། “ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ཆོས་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ཆོས་ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་”ཞེས་སོགས་དོན་དམ་པའི་རིག་བྱེད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སྔགས་ཀྱི་དོན་དྲིས། དེའི་ཚེ་ཁོང་གིས་དེ་ཐོས་ནས་བསླབ་པར་འདོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དེའི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས། ཉིན་རེ་བཞིན་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཚིག་འབྲུ་དྲུག་ཁྲི་ཙམ་གྱིས་ཁ་ཏོན་བྱས་ཤིང་བློ་ལ་བཟུང་། ཟླ་བ་གཅིག་ཁོ་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པར་གྱུར་ཏོ།། තතො [Pg.33] පච්චා රහො එකකොව නිසින්නස්ස එතදහොසි,– බුද්ධභාසිතෙ පිටකත්තයෙ මම වා පඤ්ඤා අධිකා, උදාහු උපජ්ඣායස්ස වාති. තං කාරණං ඤත්වා උපජ්ඣාචරියො නිග්ගහං කත්වා ඔවදි. සො සංවෙගප්පත්තො හුත්වා ඛමාපෙතුං වන්දි. උපජ්ඣාචරියො ත්වං ආවුසො සීහළදීපං ගන්ත්වා පිටකත්තයං සීහළස්සාසක්ඛරෙන ලිඛිතං මාගධභාසක්ඛරෙන ලිඛාහි, එවං සති අහං ඛමිස්සාමීති ආහ. དེའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གཅིག་པུ་དབེན་པར་འདུག་པའི་ཚེ་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། “སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་ང་རང་གི་ཤེས་རབ་ཆེ་འམ། འོན་ཏེ་ངའི་མཁན་པོའི་ཤེས་རབ་ཆེ་”སྙམ་མོ།། མཁན་པོ་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྒྱུ་མཚན་དེ་མཁྱེན་ནས་ཚར་བཅད་དེ་གདམས་ངག་གནང་། ཁོང་སྐྱོ་ཤས་དྲག་པོ་སྐྱེས་ཏེ་བཟོད་པར་གསོལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་བཙལ། མཁན་པོ་སློབ་དཔོན་གྱིས་“ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་སེང་གེའི་གླིང་དུ་སོང་ལ། སེང་གེའི་གླིང་གི་ཡི་གེས་བྲིས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་མ་ག་དྷཱའི་སྐད་དང་ཡི་གེར་བྲིས་ཤིག། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ངས་ཁྱོད་ལ་བཟོད་པར་བྱའོ་”ཞེས་གསུངས་སོ།། බුද්ධඝොසො ච පිතරං මිච්ඡාදිට්ඨිභාවතො මොචෙත්වා ආචරියස්ස වචනං සිරසා පටිග්ගහෙත්වා පිටකත්තයං ලිඛිතුං සීහළදීපං නාවාය අගමාසි. තදා සමුද්දමජ්ඣෙ තීහි දිවසෙහි තරන්තෙ බුද්ධදත්තත්ථෙරො ච සීහළදීපතො නාවාය ආගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ දෙවාන ආනුභාවෙන අඤ්ඤමඤ්ඤං පස්සිත්වා කාරණං පුච්ඡිත්වා ජානි. ජානිත්වා ච බුද්ධදත්තත්ථෙරො එවමාහ,- මයා ආවුසො කතො ජිනාලඞ්කාරො අප්පස්සාරොති මඤ්ඤිත්වා පිටකත්තයං පරිවත්තිතුං ලිඛිතුං ඔකාසං නාදාසුං, ත්වං පන පිටකත්තයං සංවණ්ණෙහීති වත්වා අත්තනො සක්කෙන දෙවානමින්දෙන දින්නං හරිතකිඵලං අයොමයලෙඛන දණ්ඩං නිසිතසිලඤ්ච බුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස අදාසි. එවං තෙසං ද්වින්නං ථෙරානං අඤ්ඤමඤ්ඤං සල්ලපන්තානංයෙව නාවා සයමෙව අපනෙත්වා ගච්ඡිංසු. སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་གི་ཕ་ལོག་ལྟ་བ་ལས་ཐར་བར་བྱས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་བཀའ་སྤྱི་བོར་བླངས་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་འབྲི་བའི་ཕྱིར་གྲུ་གཟིངས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སེང་གེའི་གླིང་དུ་གཤེགས། དེའི་ཚེ་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་བགྲོད་པའི་སྐབས་སུ། གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་བྱིན་ཀྱང་སེང་གེའི་གླིང་ནས་གྲུ་གཟིངས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཚུར་བྱོན་པ་དང་། ལམ་བར་དུ་ལྷའི་མཐུས་ཕན་ཚུན་མཐོང་ནས་རྒྱུ་མཚན་དྲིས་ཏེ་ཤེས། དེ་ཤེས་ནས་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་བྱིན་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། “ཚེ་དང་ལྡན་པ། ངས་བྱས་པའི་རྒྱལ་བའི་རྒྱན་དེ་དོན་ཆུང་ངོ་སྙམ་ནས། ང་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་སྒྱུར་ཅིང་འབྲི་བའི་གོ་སྐབས་མ་བྱིན། འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་འགྲེལ་བཤད་གྱིས་ཤིག་”ཅེས་གསུངས་ནས། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རང་ལ་བྱིན་པའི་ཨ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་སྨྱུག་གུ། བརྡར་རྡོ་བཅས་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ལ་གནང་ངོ་།། དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཏམ་གླེང་བྱེད་བཞིན་པའི་ངང་ནས་གྲུ་གཟིངས་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་སོ་སོར་གྱེས་ཏེ་སོང་ངོ་།། බුද්ධඝොසත්ථෙරො ච සීහළදීපං පත්වා පඨමං සඞ්ඝපාලත්ථෙරං පස්සිත්වා පිටකත්තයං මාගධභාසක්ඛරෙන පරිවත්තෙතුං ආගතොම්හීති කාරණං ආරොචෙත්වා සීහළභික්ඛූ ච සීලෙ පතිට්ඨායාතිආදිගාථං නිය්‍යාදෙත්වා ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථං පිටකත්තයං ආලොලෙත්වා සංවණ්ණෙහීති උය්‍යොජෙසුං, තස්මිංයෙව දිවසෙ සායන්හකාලතො පට්ඨාය යථාවුත්තගාථං පමුඛං කත්වා විසුද්ධිමග්ගං අකාසි. කත්වා තං කම්මං නිප්ඵාදෙත්වා තස්ස ඤාණප්පභවං වීමංසෙතුකාමො දෙවානමින්දො තඤ්ච ගන්ථං අන්තරධාපෙසි. පුනාපි ථෙරො අකාසි[Pg.34]. තථෙව දෙවානමින්දො අන්තරධාපෙසි. පුනාපි ථෙරො අකාසි. එවං තික්ඛත්තුං කාරාපෙත්වා පුබ්බගන්ථෙපි දස්සෙසි. තිණ්ණම්පි ගන්ථානං අඤ්ඤමඤ්ඤං එකපදමත්තෙනපි විසෙසතා නත්ථි සඞ්ඝපාලත්ථෙරො ච තං ආරාධයිත්වා පිටකත්තයං නිය්‍යාදෙසි. එවං විසුද්ධිමග්ගෙ සඞ්ඝපාලත්ථෙරස්ස යාචනං ආරබ්භ විසුද්ධිමග්ගො කතොති ආගතං. බුද්ධඝොසුප්පත්තිකථායං පන සඞ්ඝරාජත්ථෙරස්ස ආයාචනං ආරබ්භාති ආගතං. གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱང་སེང་གེའི་གླིང་དུ་ཕེབས་ནས། ཐོག་མར་གནས་བརྟན་འདུས་པ་སྐྱོང་ལ་མཇལ་ཏེ། “བདག་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་མ་ག་དྷཱའི་སྐད་དང་ཡི་གེར་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་འོངས་པ་ལགས་སོ་”ཞེས་རྒྱུ་མཚན་ཞུས་པ་ན། སེང་གེའི་གླིང་གི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་“ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ནས་”ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཏད་དེ། “ཚིགས་བཅད་འདིའི་དོན་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་དོན་དང་སྦྱར་ཏེ་འགྲེལ་བཤད་གྱིས་ཤིག་”ཅེས་བསྐུལ་ལོ།། ཉིན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་དྲོའི་ช་ནས་བཟུང་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚིགས་བཅད་དེ་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་རྣམ་དག་ལམ་གྱི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། དེ་ལྟར་མཛད་དེ་ལས་དེ་གྲུབ་པ་ན། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཁོང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་ལ་བརྟག་པར་འདོད་ནས་བསྟན་བཅོས་དེ་མི་སྣང་བར་བྱས་སོ།། གནས་བརྟན་གྱིས་ཡང་བསྐྱར་མཛད། དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་མི་སྣང་བར་བྱས། གནས་བརྟན་གྱིས་ཡང་བསྐྱར་མཛད། དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་མཛད་དུ་བཅུག་ནས་སྔར་གྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ།། བསྟན་བཅོས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ཚིག་གཅིག་གི་ཁྱད་པར་ཡང་མེད་པར་གྱུར་ཏོ།། གནས་བརྟན་འདུས་པ་སྐྱོང་གིས་དེ་ལ་མགུ་བར་གྱུར་ཏེ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གཏད་དོ།། དེ་ལྟར་རྣམ་དག་ལམ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལས། གནས་བརྟན་འདུས་པ་སྐྱོང་གི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་དག་ལམ་གྱི་བསྟན་བཅོས་མཛད་ཅེས་འབྱུང་ལ། སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལས་ནི་གནས་བརྟན་འདུས་པའི་རྒྱལ་པོ་ཡི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།། අයං බුද්ධඝොසුප්පත්තිකථායං ආගතනයෙන දස්සිතබුද්ධඝොසුප්පත්තිකථාසඞ්ඛෙපො. འདི་ནི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ལྟར་བསྟན་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་གྱི་བསྡུས་དོན་ཏོ།། චූළවංසෙ පනෙවං ආගතො. බුද්ධඝොසත්ථෙරො නාම මහාබොධිරුක්ඛසමීපෙ එකස්මිං බ්‍රාහ්මණගාමෙ විජාතො තිණ්ණම්පි වෙදානං පාරගූ අහොසි තෙසු තෙසු වාදෙසු ච අතිඡෙකො. සො අඤ්ඤෙහි ච සද්ධිං පුච්ඡාබ්‍යාකරණකම්මං කත්තුකාමො ජම්බුනීපතලෙ ආහිණ්ඩන්තො එකං විහාරං පත්වා තස්මිං වා ආගන්තුකභාවෙන නිසීදි. තස්මිඤ්ච විහාරෙ රෙවතො නාම ථෙරො වසි. තෙන ථෙරෙන සද්ධිං භල්ලපන්තො සො බ්‍රාහ්මණමාණවො තීසු වෙදෙසු අලොලෙත්වා පඤ්හං පුච්ඡි. පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං ථෙරො බ්‍යාකාසි. ථෙරස්ස පන පුච්ඡිතං පඤ්හං මාණවො න සක්කා බ්‍යාකාතුං. අථ මාණවො පුච්ඡි,–කො නාමායං භන්තෙ මන්තොති. බුද්ධමන්තො නාමායන්ති වුත්තෙ උග්ගණ්හිතුකාමො හුත්වා ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා පිටකත්තයං උග්ගණ්හි. අචිරනෙව තිණ්ණම්පි පිටකානං පාරගූ අහොසි. බුද්ධස්සෙව ඝොසො යස්ස අත්ථීති බුද්ධඝොසොති නාමෙන පාකටො අහොසි. འོན་ཀྱང་གདུང་རབས་ཆུང་བ་ལས་ནི་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ཆེན་པོའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་བྲམ་ཟེའི་གྲོང་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་། རིག་བྱེད་གསུམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་དང་། སྨྲ་བ་སོ་སོ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཞིག་གོ། ཁོང་ནི་གཞན་དག་དང་ལྷན་དུ་དྲི་བ་དང་ལན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་དེ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ས་གཞི་ལ་ཉུལ་ཞིང་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་ནས། དེར་གློ་བུར་དུ་འོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཞུགས། གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ན་གནས་བརྟན་རེ་བ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། གནས་བརྟན་དེ་དང་ལྷན་དུ་གཏམ་གླེང་བྱེད་བཞིན་དུ། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་དེས་རིག་བྱེད་གསུམ་ལ་མ་འཁྲུལ་བར་དྲི་བ་དྲིས། དྲིས་པ་དྲིས་པ་ཐམས་ཅད་གནས་བརྟན་གྱིས་ལན་བཏབ། འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་གྱིས་དྲིས་པའི་དྲི་བ་ལ་ཁྱེའུ་དེས་ལན་འདེབས་མ་ནུས་སོ།། དེ་ནས་ཁྱེའུ་དེས་“བཙུན་པ། སྔགས་འདི་ནི་ཅི་ཞིག་ལགས་སམ་”ཞེས་དྲིས་པ་ན། “འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སྔགས་ཡིན་ནོ་”ཞེས་གསུངས་པས། ཁོང་བསླབ་པར་འདོད་དེ་གནས་བརན་གྱི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་བསླབས། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པར་གྱུར་ཏོ།། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་གསུང་ལྟ་བུའི་སྒྲ་དབྱངས་ཁོང་ལ་མངའ་བས་ན། སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་གྱུར་ཏོ།། බුද්ධඝොසො ච ආයස්මතො රෙවතස්ස සන්තිකෙ නිසීදන්තො ඤාණොදයං නාම ගන්ථං අට්ඨස්සාලිනිඤ්ච නාම ගන්ථං අකාසි. තතො පච්ඡා පරිත්තට්ඨකථං කත්තුකාමො හුත්වා ආරභි. තදා ආචරියො එවමාහ,– ජම්බුදීපෙ පන ආවුසො පාළිමත්තංයෙව අත්ථි, අට්ඨකථා පන නත්ථි, ආචරියවාදො ච [Pg.35] භින්නො හුත්වා අත්ථි, තෙනෙව මහාමහින්ධත්ථෙරෙන ආනිතා අට්ඨකථා තීසු ච සඞ්ගීතීසු ආරුළො පාළියො සාරිපුත්තත්ථෙරාදීහි දෙසිතො කථාමග්ගො සීහළදීපෙ අත්ථි, ත්වං ගන්ත්වා මාගධභාසක්ඛරෙන ලිඛෙහීති උය්‍යොජියමානො බුද්ධඝොසත්ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා අනුරාධපුරෙ මහාවිහාරං පවිසිත්වා සඞ්ඝපාලත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ සද්ධිං සීහළට්ඨකථාය ථෙරවාදෙ සුත්වා අට්ඨකථං කරිස්සමීති ආරොචෙසි. සීහළභික්ඛූ ච පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව සීලෙ පතිට්ඨායාතිආදි ගාථා නිය්‍යාදෙසුං. බුද්ධඝොසො ච සද්ධිං අට්ඨකථාය පිටකත්තයං සඞ්ඛිපිත්වා විසුද්ධිමග්ගං අකාසි. སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རེ་བ་ཏའི་དྲུང་དུ་བཞུགས་བཞིན་པར། ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་། དོན་ལྡན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། དེའི་རྗེས་སུ་འགྲེལ་བཤད་ཉུང་ངུ་ཞིག་བྱེད་པར་འདོད་དེ་བརྩམས་པ་ན། དེའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། “ཚེ་དང་ལྡན་པ། འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་ནི་གཞུང་ཚིག་ཙམ་ལས་མེད་དེ། འགྲེལ་བཤད་ནི་མེད་ལ། སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་གྱེས་ནས་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡྲ་ཡིས་བསྣམས་ཕེབས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དང་། བཀའ་བསྡུ་གསུམ་ལ་གཏོགས་པའི་གཞུང་ཚིག་རྣམས་དང་། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པའི་གཏམ་གྱི་ལམ་རྣམས་སེང་གེའི་གླིང་ན་ཡོད་པས། ཁྱོད་དེར་སོང་ལ་མ་ག་དྷཱའི་སྐད་དང་ཡི་གེར་བྲིས་ཤིག་”ཅེས་བསྐུལ་བ་ན། གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་སེང་གེའི་གླིང་དུ་གཤེགས་ཏེ། ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་ཡི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོར་ཞུགས་ནས། གནས་བརྟན་འདུས་པ་སྐྱོང་གི་དྲུང་དུ་སེང་གེའི་གླིང་གི་འགྲེལ་བཤད་དང་ལྷན་དུ་གནས་བརྟན་གྱི་བཞེད་པ་རྣམས་ཐོས་ནས། “བདག་གིས་འགྲེལ་བཤད་བྱའོ་”ཞེས་གསོལ་ཏོ།། སེང་གེའི་གླིང་གི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་ལྟར། “ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ནས་”ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཏད་དོ།། སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་ཀྱང་འགྲེལ་བཤད་དང་ལྷན་དུ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་དག་ལམ་གྱི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව සක්කො අන්තරධාපෙත්වා තික්ඛත්තුං කාරාපෙසි. සඞ්ඝපාලත්ථෙරොපි අරාධයිත්වා පිටකත්තයං නිය්‍යාදෙසීති. སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་ལྟར་ཉིད་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་མི་སྣང་བར་བྱས་ཏེ་ལན་གསུམ་མཛད་དུ་བཅུག་གོ། གནས་བརྟན་འདུས་པ་སྐྱོང་གིས་ཀྱང་མགུ་བར་གྱུར་ཏེ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གཏད་དོ།། කිඤ්චාපි නානා ගන්ථෙසු නානාකාරෙහි බුද්ධඝොසුප්පත්ති ආගතා, තථාපි බුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස සීහළදීපං ගන්ත්වා පිටකත්තයස්ස ලිඛනං අට්ඨකථානඤ්ච කරණමෙව පමාණන්ති මනොකිලිට්ඨං න උප්පාදෙතබ්බන්ති. බුද්ධඝොසත්ථෙරො විකටත්තයං ලිඛිත්වා ජම්බුදීපං පච්චාගමාසි. བསྟན་བཅོས་སོ་སོ་ལས་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་ནའང་། འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་སེང་གེའི་གླིང་དུ་གཤེགས་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བྲིས་པ་དང་འགྲེལ་བཤད་རྣམས་མཛད་པ་ཉིད་ཚད་མར་བཟུང་བར་བྱ་ཞིང་། ཡིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ།། གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་གསུམ་པོ་བྲིས་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་སོ།། ඉච්චෙවං පාළිභාසාය පරියත්තිං පරිවත්තිත්වා පච්ඡා ආචරියපරම්පරසිස්සානුසිස්සවසෙන සීහළදීපෙ ජිනචක්කං මජ්ඣන්ති කංසුමාසී විය අතිදිබ්බති, අනෙකකොටිප්පමාණෙහි සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිඅරහන්තෙහි ලඞ්කාදීපං අතිසොභති, සබ්බපාලිඵුල්ලෙන තියොජනිකපාරිච්ඡත්තකරුක්ඛෙන තාවතිංසභවනං විය සතපත්තපදුමාදීහි මහාපොක්ඛරණී විය තෙසු තෙසු ඨානෙසු මග්ගමහාමග්ගආපකඝරද්වාරතිත්ථවනපබ්බතගුහමන්දිරවිහාරසාලාදීසු අලද්ධමග්ගඵලට්ඨානං නාම කිඤ්චි නත්ථි, ථොකං ආගමෙත්වා පිණ්ඩාය පතිට්ඨමානපදෙසෙපි මග්ගඵලානි ලභිංසුයෙව. དེ་ལྟར་པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་ལུང་གི་བསྟན་པ་བསྒྱུར་ནས་རྗེས་སུ། སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་དང་སློབ་མ་ཡང་སློབ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས། སེང་གེའི་གླིང་དུ་རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་ནི་དབྱར་དུས་ཀྱི་ཉིན་གུང་གི་ཉི་མ་བཞིན་དུ་ལྷག་པར་འབར་ཞིང་། བྱེ་བ་དུ་མ་ཚད་མེད་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ། ཕྱིར་མི་འོང་བ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལངྐཱའི་གླིང་འདི་ཉིད་ལྷག་པར་མཛེས་པར་བྱས་སོ།། དཔེར་ན། དཔག་ཚད་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡོངས་འདུ་ས་བརྟོལ་གྱི་ཤིང་ཀུན་ཏུ་ཁ་བྱེ་བས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་མཛེས་པ་བཞིན་དང་། པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པས་རྫིང་བུ་ཆེན་པོ་མཛེས་པ་བཞིན་དུ། ཡུལ་དེ་དང་དེའི་ལམ་དང་། ལམ་པོ་ཆེ། ཚོང་ཁང་། ཁྱིམ་ཚང་། སྒོ། གྲུ་ཤན། ནགས། རི། བྲག་ཕུག། ཕོ་བྲང་། གཙུག་ལག་ཁང་། ཚོགས་ཁང་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་སུ། ལམ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པའི་ས་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ཐ་ན་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་བཞུགས་པའི་གནས་སུ་ཡང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ།། මග්ගඵලානි සච්ඡිකරොන්තානං පුග්ගලානං බාහුල්ලතාය අයං [Pg.36] පුථුජ්ජනො අයං පුථුජ්ජනොති අඞ්ගුලිං පසාරෙත්වා දස්සෙතබ්බො හොති. එකස්මිං කාලෙ සීහළදීපෙ පුථුජ්ජන භික්ඛු නාම නත්ථි. තථා හි වුත්තං විභඞ්ගට්ඨකථායං, එකවාරං පුථුජ්ජනභික්ඛු නාම නත්ථීති. ལམ་དང་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཕྱིར། “འདི་ནི་སོ་སྐྱེ་ཡིན། འདི་ནི་སོ་སྐྱེ་ཡིན་”ཞེས་མཛུབ་མོ་བཙུགས་ཏེ་སྟོན་དགོས་པར་གྱུར་ཏོ།། དུས་ཤིག་ན་སེང་གེའི་གླིང་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དགེ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ།། དེ་ལྟར་ཡང་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལས། “དུས་ལན་ཅིག་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དགེ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ་”ཞེས་གསུངས་སོ།། අභිඤ්ඤාලාභීනං කිර මහිද්ධිකානං ගමනාගමනවසෙන සූරියොස්සාසං අලභිත්වා ධඤ්ඤකොට්ටකා මාතුගාමා ධඤ්ඤකොට්ටිතුං ඔකාසං න ලභිංසු. མངོན་ཤེས་ཐོབ་ཅིང་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་བྱས་པའི་དབང་གིས། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་མ་ཕོག་པར་གྱུར་ཏེ། འབྲུ་མཛོད་ཀྱི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་འབྲུ་བརྡུང་བའི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་པར་གྲགས་སོ།། දෙවලොකතො සුමනසාමණෙරො දක්ඛිණක්ඛකං සීහළදීපං අනෙත්වා තස්ස පාටිහාරියං දස්සනවසෙන උද්ධකබින්ධූහි තියොජනසතං සකලම්පි ලඞ්කාදීපං බ්‍යාපත්වා භගවතා පරිභුත්තචෙතියඞ්ගණං විය හුත්වා නවාය ගච්ඡන්තා මහාසමුද්දෙ උදකතො නාළිකෙරමත්තම්පි දිස්වා සකලඞ්කාදීපං පූජෙන්ති, මහාමහින්දත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ අරිට්ඨත්ථෙරෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තා භික්ඛුසතා පඨමං තාව විනයපිටකං උග්ගණ්හිංසූති ඉමෙහි කාරණෙහි ලඞ්කාදීපං ජිනචක්කස්ස පතිට්ඨානං හුත්වා වරදීපන්ති නාමං පටිලභි. ལྷ་ཡུལ་ནས་དགེ་ཚུལ་སུ་མ་ནས་སྒྲོག་རུས་གཡས་པ་སིང་ཧ་ལའི་གླིང་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ། དེའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཆུའི་ཐིགས་པ་དག་གིས་དཔག་ཚད་གསུམ་བརྒྱ་ཡོད་པའི་ལངྐཱའི་གླིང་ཧྲིལ་པོ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཤིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྱད་པའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ར་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ། གྲུས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུ་ལས་ནཱ་ལི་ཀེ་རའི་ཙམ་མཐོང་ནའང་ལངྐཱའི་གླིང་ཧྲིལ་པོར་མཆོད་པ་བྱེད། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡའི་སྤྱན་སྔར། གནས་བརྟན་ཨ་རིཊྛ་དང་ལྷན་དུ་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་གྱིས་ཐོག་མར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་བཟུང་བར་གྱུར་ཏོ། །རྒྱུ་མཚན་འདི་དག་གིས་ལངྐཱའི་གླིང་ནི་རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་གནས་པའི་གཞིར་གྱུར་ཏེ། གླིང་མཆོག་ཅེས་པའི་མཚན་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། ། සීහළදීපෙයෙව පිටකත්තයං පොත්ථකාරුළවසෙන පතිට්ඨාපෙත්වා තතො පච්ඡා චොරනාගස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ සකලලඞ්කාදීපං දුබ්භික්ඛභයෙන පීළෙත්වා පිටකත්තයං ධාරෙන්තා භික්ඛූ ජම්බුදීපං ආගමංසු. අනාගන්ත්වා තත්ථෙව ඨිතාපි භික්ඛූ ඡාතකභයෙන පීළෙත්වා උදරපටලං බන්ධිත්වා කුච්ඡිං වාලුකරාසිම්හි ඨපෙත්වා පිටකත්තයං ධාරෙසුං. སིང་ཧ་ལའི་གླིང་ཉིད་དུ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་པོ་ཏིར་བྲིས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཙོ་ར་ནཱ་གའི་དུས་སུ་ལངྐཱའི་གླིང་ཧྲིལ་པོ་མུ་གེའི་འཇིགས་པས་གཟིར་བས། སྡེ་སྣོད་གསུམ་འཛིན་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་བྱོན། མ་བྱོན་པར་དེ་ཉིད་དུ་བཞུགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱང་ལྟོགས་པའི་འཇིགས་པས་གཟིར་ཏེ། ལྟོ་བར་རས་ཀྱིས་བསྡམས་ཤིང་ལྟོ་བ་བྱེ་མའི་ཕུང་པོར་བཞག་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བཟུང་བར་བྱས་སོ། ། කුට කණ්ණතිස්සස්ස රඤ්ඤො කාලෙයෙව දුබ්භික්ඛභයං වූපසමිත්වා ජම්බුදීපතො භික්ඛූ පුන ගන්ත්වා සීහළදීපෙ ඨිතෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං මහාවිහාරෙ පිටකත්තයං අවිරොධාපෙත්වා සමසමං කත්වා ඨපෙසුං. ඨපෙත්වා ච පන සීහළදීපෙයෙව සුට්ඨු ධාරෙසුං. རྒྱལ་པོ་ཀུ་ཊ་ཀཎྞ་ཏིསྶའི་དུས་སུ་མུ་གེའི་འཇིགས་པ་ཞི་བར་གྱུར་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ཕྱིར་བྱོན་ནས། སིང་ཧ་ལའི་གླིང་དུ་བཞུགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་མི་མཐུན་པ་མེད་པར་མཚུངས་པར་བྱས་ཏེ་བཞག དེ་ལྟར་བཞག་ནས་སིང་ཧ་ལའི་གླིང་ཉིད་དུ་ལེགས་པར་བཟུང་བར་བྱས་སོ། ། තත්ථෙව අට්ඨකථායො බුද්ධඝොසත්ථෙරො මාගධභාසාය පරිවත්තෙත්වා විරචි. පච්ඡා ච යෙභුය්‍යෙන තත්ථෙව අට්ඨකථාටීකාඅනුමධුලක්ඛණගණ්ඨිගන්ථන්තරානි [Pg.37] අකංසු. පුන සාසනං නභෙ රවින්දුව පාකටන්ති. དེ་ཉིད་དུ་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་རྣམས་མ་ག་དྷཱའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་བརྩམས། ཕྱིས་སུ་ཕལ་ཆེར་དེ་ཉིད་དུ་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཊཱི་ཀཱ་དང་། རྗེས་ཊཱིཀ། མདྷུ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་། དཀའ་འགྲེལ་དང་གཞུང་གཞན་རྣམས་བརྩམས། སླར་ཡང་བསྟན་པ་ནི་མཁའ་ལ་ཉི་ཟླ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་གྱུར་ཏོ། ། තත්ථ බුද්ධවංසට්ඨකථං බුද්ධදත්තත්ථෙරෙ අකාසි. ඉතිවුත්තොදානචරියාපිටකථෙරාථෙරීවිමානවත්ථුපෙතවත්ථුනෙත්තිඅට්ඨකථායො ආචරියධම්මපාලත්ථෙරො අකාසි. සො ච ආචරියධම්මපාලත්ථෙරො සීහළදීපස්ස සමීපෙ දමිලරට්ඨෙ බදරතිත්ථම්හි නිවාසිතත්තා සීහළදීපෙයෙව සඞ්ගහෙත්වා වත්තබ්බො. དེ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རབས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ནི་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་བྱིན་གྱིས་བརྩམས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་སྡེ་སྣོད་དང་། གནས་བརྟན་གྱི་ཚིགས་བཅད་དང་། གནས་བརྟན་མའི་ཚིགས་བཅད་དང་། གཞལ་ཡས་ཁང་གི་གཏམ་དང་། ཡི་དྭགས་ཀྱི་གཏམ་དང་། ནེ་ཏྟི་རྣམས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ནི་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བརྩམས། སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་དེ་ཉིད་སིང་ཧ་ལའི་གླིང་གི་ཉེ་འཁོར་དྲ་མི་ལའི་ཡུལ་གྱི་བ་ད་ར་ཏིཏྠ་ལ་བཞུགས་པས། སིང་ཧ་ལའི་གླིང་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། පටිසම්භිදාමග්ගට්ඨකථං මහානාමො නාම ථෙරො ආකාසි. මහානිද්දෙසට්ඨකථං උපසෙනො නාම ථෙරො අකාසි. අභිධම්මටීකං පන ආනන්දත්ථෙරො අකාසි. සා ච සබ්බාසං ටීකානං ආදිභූතත්තා මූලටීකාති පාකටා. སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ལམ་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ནི་གནས་བརྟན་མིང་ཆེན་གྱིས་བརྩམས། ངེས་པར་བསྟན་པ་ཆེན་པོ་ཡི་འགྲེལ་བཤད་ནི་གནས་བརྟན་ཉེ་སྡེ་ཡིས་བརྩམས། ཆོས་མངོན་པའི་ཊཱི་ཀཱ་ནི་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོ་ཡིས་བརྩམས། དེ་ནི་ཊཱི་ཀཱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མ་ཡིན་པས་རྩ་བའི་ཊཱི་ཀཱ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ། ། විසුද්ධිමග්ගස්ස මහාටීකං දීඝනිකායට්ඨකථාය ටීකං මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය ටීකං සංයුත්තනිකායට්ඨකථාය ටීකඤ්හාති ඉමායො ආචරියධම්මපාලත්ථෙරො අකාසි. རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གྱི་ཊཱི་ཀཱ་ཆེན་པོ་དང་། ལུང་རིང་པོ་ཡི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཊཱི་ཀཱ། ལུང་བར་མ་ཡི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཊཱི་ཀཱ། ལུང་ལྡན་པ་ཡི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཊཱི་ཀཱ་བཅས་འདི་རྣམས་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བརྩམས། සාරත්ථදීපනිං නාම විනයටීකං අඞ්ගුත්තරනිකායටීකඤ්ච පරක්කමබාහුරඤ්ඤා යාචිතො සාරිපුත්තත්ථෙරො අකාසි. විමතිවිනොදනිං නාම විනයටීකං දමිලරට්ඨවාසිකස්සපත්ථෙරො අකාසි. རྒྱལ་པོ་པ་རཀྐ་མ་བཱ་ཧུས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ཡིས་འདུལ་བའི་ཊཱི་ཀཱ་སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་གི་ཊཱི་ཀཱ་བརྩམས། འདུལ་བའི་ཊཱི་ཀཱ་ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲ་མི་ལའི་ཡུལ་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་གིས་བརྩམས། අනුටීකං පන ආචරියධම්මපාලත්ථෙරො. සා ච මූලටීකාය අනුත්තානත්ථානි උත්තානානි සංවණ්ණිතත්තා අනුටීකා තිවුච්චති. རྗེས་ཊཱིཀ་ནི་སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བརྩམས། དེ་ནི་རྩ་བའི་ཊཱི་ཀཱའི་དོན་མི་གསལ་བ་རྣམས་གསལ་བར་བཤད་པས་རྗེས་ཊཱིཀ་ཅེས་བྱའོ། ། විසුද්ධිමග්ගස්ස චූළටීකං මඛුදීපනිඤ්ච අඤ්ඤෙතරා ථෙරා අකංසු. සා ච මූලටීකාය අත්ථාවසෙසාති ච අනුත්තානත්ථාති ච කත්වා මූලටීකාය සද්ධිං සංසන්දිත්වා කතත්තා මධුර සත්තා ච මධුදීපනින්ති වුච්චති. මොහවිච්ඡෙදනිං පන ලක්ඛණගන්ථං කස්සපත්ථෙරො අකාසි. རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གྱི་ཊཱི་ཀཱ་ཆུང་བ་དང་མདྷུ་དཱི་པ་ནཱི་ནི་གནས་བརྟན་གཞན་དག་གིས་བརྩམས། དེ་ནི་རྩ་བའི་ཊཱི་ཀཱའི་ལྷག་མའི་དོན་དང་མི་གསལ་བའི་དོན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། རྩ་བའི་ཊཱི་ཀཱ་དང་བསྡུར་ནས་བརྩམས་པ་དང་། སྙན་འཇེབས་ལྡན་པས་ན་མདྷུ་དཱི་པ་ནཱི་ཞེས་བྱའོ། །གཏི་མུག་རྣམ་པར་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ནི་གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་གིས་བརྩམས། ආභිධම්මාවතාරං පන රුපාරූපවිභාගං විනයවිනිච්ඡයඤ්ච බුද්ධ දත්තත්ථෙරො. විනයසඞ්ගහං සාරිපුත්තත්ථෙරො. ඛුද්දසික්ඛං ධම්මසිරිත්ථෙරො[Pg.38]. පරමත්ථවිනිච්ඡයං නාමරූපපරිච්ඡෙදං අභිධම්මත්ථසඞ්ගඤ්ච අනුරුද්ධත්ථෙරො. සච්චසඞ්ඛෙපං ධම්මපාලත්ථෙරො. ඛෙමං ඛෙමත්ථෙරො. තෙ ච සඞ්ඛෙපතො සංවණ්ණිතත්තා සුඛෙන ච ලක්ඛණියත්තා ලක්ඛණගන්ථාති වුච්චන්ති. ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་རྣམ་དབྱེ། འདུལ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་བཅས་ནི་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་བྱིན་གྱིས་བརྩམས། འདུལ་བ་བསྡུས་པ་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་བརྩམས། བསླབ་པ་ཆུང་བ་ནི་གནས་བརྟན་ཆོས་དཔལ་གྱིས་བརྩམས། དོན་དམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ། ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་པ་བཅས་ནི་གནས་བརྟན་མ་འགགས་པ་ཡིས་བརྩམས། བདེན་པ་བསྡུས་པ་ནི་གནས་བརྟན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བརྩམས། ཁེ་མ་ནི་གནས་བརྟན་ཁེ་མས་བརྩམས། འདི་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་དང་། བདེ་བླག་ཏུ་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ནུས་པས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ཞེས་བྱའོ། ། තෙසං පන සංවණ්ණනාසු අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස පොරාණටීකං නවවිමලබුද්ධිත්ථෙරො අකාසි. සච්චංසඞ්ඛෙපනාමරූපපරිච්ඡෙදඛෙමාඅභිධම්මාවතාරානං පොරාණටීකං වාචිස්සරමහාසාමිත්ථෙරො. පරමත්ථවිනිච්ඡයස්ස පොරාණටීකං මහාබොධිත්ථෙරො. དེ་དག་གི་འགྲེལ་བཤད་རྣམས་ལས། ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་པའི་ཊཱི་ཀཱ་རྙིང་པ་ནི་གནས་བརྟན་དྲི་མེད་བློ་གྲོས་གསར་པ་ཡིས་བརྩམས། བདེན་པ་བསྡུས་པ་དང་། མིང་གཟུགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ། ཁེ་མ། ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཊཱི་ཀཱ་རྙིང་པ་ནི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གིས་བརྩམས། དོན་དམ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཊཱི་ཀཱ་རྙིང་པ་ནི་གནས་བརྟན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡིས་བརྩམས། අභිධමත්ථසඞ්ගහාභිධම්මාවතාරාභිනව ටීකායො සුමඞ්ගලසාමිත්ථෙරො. සච්චසඞ්ඛෙපාභිනවටීකං අරඤ්ඤවාසිත්ථෙරො. නාමරූපපරිච්ඡෙදාභිනවටීකං මහාසාමිත්ථෙරො. පරමත්ථවිනිච්ඡයාභිනවටීකං අඤ්ඤතරත්ථෙරො. විනයවිනිච්ඡයටීකං රෙවතත්ථෙරො. ඛුද්දසික්ඛාය පුරාණටීකං මහායසත්ථෙරො. තායයෙව අභිනවටීකං සඞ්ඝරක්ඛිතත්ථෙරොති. ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་པ་དང་ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཊཱི་ཀཱ་གསར་པ་ནི་གནས་བརྟན་བཀྲ་ཤིས་བཟང་པོ་ཡིས་བརྩམས། བདེན་པ་བསྡུས་པའི་ཊཱི་ཀཱ་གསར་པ་ནི་དགོན་པ་པ་གནས་བརྟན་གྱིས་བརྩམས། མིང་གཟུགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཊཱི་ཀཱ་གསར་པ་ནི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཡིས་བརྩམས། དོན་དམ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཊཱི་ཀཱ་གསར་པ་ནི་གནས་བརྟན་གཞན་ཞིག་གིས་བརྩམས། འདུལ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཊཱི་ཀཱ་ནི་གནས་བརྟན་ནམ་མཁའ་ཡིས་བརྩམས། བསླབ་པ་ཆུང་བའི་ཊཱི་ཀཱ་རྙིང་པ་ནི་གནས་བརྟན་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིས་བརྩམས། དེའི་ཊཱི་ཀཱ་གསར་པ་ནི་གནས་བརྟན་དགེ་འདུན་སྐྱོང་གིས་བརྩམས་སོ། ། වජිරබුද්ධිං නාම විනයගණ්ඨිපදත්ථං වජිරබුද්ධිත්ථෙරො. චූළගණ්ඨිං මජ්ඣිමගණ්ඨිං මහාගණ්ඨිඤ්ච සීහළදීපවාසිනො ථෙරා. තෙ ච පදක්කමෙන අසංවණ්ණෙත්වා අනුත්තානත්ථායෙව සංවණ්ණිතත්තා ගණ්ඨිපදත්ථාති වුච්චන්ති. འདུལ་བའི་དཀའ་འགྲེལ་བཛི་ར་བུདྡྷི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་རྡོ་རྗེ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བརྩམས། དཀའ་འགྲེལ་ཆུང་བ་དང་། དཀའ་འགྲེལ་བར་མ། དཀའ་འགྲེལ་ཆེན་པོ་བཅས་ནི་སིང་ཧ་ལའི་གླིང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་བརྩམས། འདི་དག་ནི་ཚིག་རེ་རེ་བཞིན་མ་བཤད་པར་དོན་མི་གསལ་བ་རྣམས་ཁོ་ན་བཤད་པས་ན་དཀའ་འགྲེལ་ཞེས་བྱའོ། ། අභිධානප්පදීපිකං පන මහාමොග්ගලානත්ථෙරො. අත්ථබ්‍යක්ඛානං චූළබුද්ධත්ථෙරො. වුත්තොදයං සම්බන්ධචින්තනං සුබොධාලඞ්කාරඤ්ච සඞ්ඝරක්ඛිතත්ථෙරො. බ්‍යාකරණං මොග්ගලානත්ථෙරො. མངོན་བརྗོད་སྒྲོན་མེ་ནི་གནས་བརྟན་མོ་དགལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་ཡིས་བརྩམས། དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་ཆུང་བ་ཡིས་བརྩམས། སྡེབ་སྦྱོར་འབྱུང་གནས་དང་། འབྲེལ་བ་བརྟག་པ། བདེ་བླག་རྟོགས་པའི་རྒྱན་བཅས་ནི་གནས་བརྟན་དགེ་འདུན་སྐྱོང་གིས་བརྩམས། སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ནི་གནས་བརྟན་མོ་དགལ་གྱི་བུས་བརྩམས། මහාවංසං චූළවංසං දීපවංසං ථූපවංසං බොධිවංසං ධාතුවං සඤ්ච සීහළදීපවාසිනො ථෙරා. දාඨාධාතුවංසං පන ධම්මකිත්තිත්ථෙරො අකාසි. එතෙ ච පාළිමුත්තකවසෙන වුත්තත්තා ගන්ථන්තරාති වුච්චන්ති. ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཆུང་བ། གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས། མཆོད་རྟེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས། བྱང་ཆུབ་ཤིང་གི་ལོ་རྒྱུས། རིང་བསྲེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཅས་ནི་སིང་ཧ་ལའི་གླིང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་བརྩམས། ཚེམས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་གནས་བརྟན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་ཡིས་བརྩམས། འདི་དག་ནི་སྡེ་སྣོད་གགཞུང་ལས་ལོགས་སུ་བཤད་པས་ན་གཞུང་གཞན་ཞེས་བྱའོ། ། ඉච්චෙවං බුද්ධඝොසාදයො ථෙර වරා යථාබලං යථාසත්තිං පරියත්තිං සාසනං උපත්ථම්භෙත්වා බහූහි මූලෙහි බහුහිසාඛාහි බහූහි ච විටපෙහි උපත්ථම්භියමානො වෙපුල්ලමා පජ්ජමානො [Pg.39] මහානිග්‍රොධරුක්ඛො විය ථිරං හුත්වා චිරකාලං තිට්ඨතීති වෙදිතබ්බං. དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་གི་མཐུ་དང་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུང་གི་བསྟན་པ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ། རྩ་བ་མང་པོ་དང་། ཡལ་ག་མང་པོ། ལོ་འདབ་མང་པོས་བཏེགས་ཤིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཤིང་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་བརྟན་པོར་གྱུར་ཏེ། ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ඉදං සීහළදීපෙ පොත්ථකාරුළ්හතො පච්ඡා සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་སིང་ཧ་ལའི་གླིང་དུ་ཡི་གེར་བཀོད་པའི་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་གནས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། එතෙපි ච මහාථෙරො, යථාසත්තිං යථාබලං; අට්ඨකථාදයො කත්වා, මච්චුමුඛං උපාගමුං. གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་འདི་དག་ཀྱང་། །རང་གི་ནུས་མཐུ་ཇི་བཞིན་དུ། །འགྲེལ་བཤད་ལ་སོགས་བརྩམས་བྱས་ནས། །འཆི་བདག་གཤིན་རྗེའི་ཁར་ཞུགས་སོ། ། සෙය්‍යථාපි ච ලොකස්මිං, ඔභාසිත්වාන චන්දිමා; ආවහිත්වාන සත්තානං, හිතං අත්ථංව ගච්ඡති. ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་དུ། །ཟླ་བས་སྣང་བ་བྱས་ནས་ནི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བདེ་བསྐྲུན། །དེ་ནས་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་བཞིན། ། එවමෙව මහාථෙරා, ඤාණොභාසෙහි භාසිය; ආවහිත්වාන සත්තානං, හිතං අත්ථංව ගච්ඡති. དེ་བཞིན་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས། །ཡེ་ཤེས་སྣང་བས་གསལ་བྱས་ཤིང་། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བདེ་བསྐྲུན། །དེ་ནས་མྱ་ངན་འདས་པར་གྱུར། ། ඉති සාසනවංසෙ සීහළදීපිකසාසනවංසකථාමග්ගො དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་ལས། སིང་ཧ་ལའི་གླིང་གི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ལེའུ་སྟེ། නාම දුතියො පරිච්ඡෙදො. ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་གཉིས་པའོ། ། 3. සුවණ්ණභූමිසාසනවංසකථාමග්ගො ༣. གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ལེའུ། 3. ඉදානි යථාඨපිතමාතිකාවසෙන සුවණ්ණභූමි රට්ඨෙ සාසනවංසකථාමග්ගස්ස වත්ථුං ඔකාසො අනුප්පත්ථො, තස්මා සුවණ්ණභූමිරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං ආරභිස්සාමි. ༣. ད་ནི་ཇི་ལྟར་བཀོད་པའི་ས་བཅད་བཞིན། གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་གཏམ་བརྗོད་པའི་སྐབས་ལ་བབས་པས། དེའི་ཕྱིར་གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ལེའུ་དབུ་འཛུགས་པར་བྱའོ། ། තත්ථ සුවණ්ණභූමීති තීසු රාමඤ්ඤරට්ඨෙසු එකස්ස නාමං. තීණිහි රාමඤ්ඤරට්ඨානි හොන්ති හංසාවතීමුත්තිමසුවණ්ණභූමිවසෙන එකදෙසෙන සබ්බම්පි රාමඤ්ඤරට්ඨං ගහෙතබ්බං. තත්ථ පන උක්කලාපජනපදෙ තපුස්සභල්ලිකෙ ආදිං කත්වා භගවතො අභිසම්බුජ්ඣිත්වා සත්තසත්තාහෙසු අතික්කන්තෙසුයෙව ආසාළ්හිමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපඤ්චමදිවසතො පට්ඨාය රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සාසනං පතිට්ඨති. དེ་ལ་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ཞེས་པ་ནི་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གསུམ་ལས་གཅིག་གི་མིང་ཡིན། རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གསུམ་ནི་ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱི་དང་། མུཏྟི་མ་དང་། གསེར་གྱི་ས་གཞི་བཅས་ཡིན་ལ། ཆ་ཤས་ཤིག་གི་སྒོ་ནས་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་ཧྲིལ་པོར་གོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་ཨུཀྐ་ལཱ་པའི་ཡུལ་གྱི་ཏ་པུསྶ་དང་བྷལླི་ཀ་གཉིས་ནས་དབུ་བཙུགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞག་བདུན་ཕྲག་བདུན་འདས་པའི་རྗེས་སུ། ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་ལྔ་ནས་བཟུང་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་ཆགས་སོ། ། ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། භගවතො [Pg.40] අභිසම්බුද්ධකාලතො පුබ්බෙයෙව අපරණ්ණකරට්ඨෙ සුභින්නනගරෙ තිස්සරඤ්ඤො කාලෙ එකස්ස අමච්චස්ස තිස්සො ජයො චාති ද්වෙපුත්තා අහෙසුං. තෙ ගිහිභාවෙ සංවෙගං ලභිත්වා මහාසමුද්දස්ස සමීපෙ ගජ්ජගිරිම්හි නාම පබ්බතෙ ඉත්ථුසිපබ්බං පබ්බජිත්වා නිසීදිසුං. තදා නාගියා විජ්ජාධරො සන්තවං කත්වා ද්වෙ අණ්ඩානි විජායිත්වා සා නාගී ලජ්ජාය තානි විජහිත්වා ගච්ඡි. བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པའི་གོང་རོལ་ཉིད་དུ། ཨ་པ་རཎྞ་ཀའི་ཡུལ་གྱི་སུ་བྷིནྣའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་པོ་ཏིསྶའི་དུས་སུ། བློན་པོ་ཞིག་ལ་ཏིསྶ་དང་ཛ་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་བུ་གཉིས་ཡོད། དེ་གཉིས་ཁྱིམ་པའི་གནས་ལ་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ཏེ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གཛྫ་གི་རི་ཞེས་བྱ་བའི་རི་ལ་དྲང་སྲོང་གི་ཆ་བྱད་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་བཞུགས། དེའི་ཚེ་རིག་འཛིན་ཞིག་གིས་ཀླུ་མོ་ཞིག་དང་འདུས་པ་ལས་སྒོ་ང་གཉིས་བཙས་ཤིང་། ཀླུ་མོ་དེ་ངོ་ཚ་བས་སྒོ་ང་དེ་དག་བོར་ནས་སོང་ངོ་། ། තදා ජෙට්ඨො තිස්සකුමාරො තානි ලභිත්වා කනිට්ඨෙන සද්ධිං විභජිත්වා එකං එකස්ස සන්තිකෙ ඨපෙසි. කාලෙ අතික්කන්තෙ තෙහි අණ්ඩෙහි ද්වෙ මනුස්සා විජායිංසු. තෙ දස වස්සවයෙ සම්පත්තෙ කනිට්ඨස්ස අණ්ඩතො විජායනදහරො කාලං කත්වා මජ්ඣිමදෙසෙ මිථිලනගරෙ ගවංපති නාම කුමාරො උපජ්ජි. සො සත්තවස්සිකකාලෙ බුද්ධස්ස භගවතො සන්තිකෙ නිය්‍යාදෙත්වා පබ්බාජෙත්වා අචිරෙනෙව අරහා අහොසි. དེའི་ཚེ་གཅེན་པོ་ཏིསྶས་སྒོ་ང་དེ་དག་རྙེད་ནས་གཅུང་པོ་དང་ལྷན་དུ་བགོས་ཏེ། རང་རང་གི་སར་རེ་རེ་བཞག དུས་ཤིག་འདས་པ་ན་སྒོ་ང་དེ་གཉིས་ལས་མི་གཉིས་སྐྱེས། དེ་གཉིས་ལོ་བཅུ་ལོན་པ་ན། གཅུང་པོའི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱིས་པ་དེ་ཚེ་འཕོས་ཏེ། ཡུལ་དབུས་ཀྱི་མི་ཐི་ལའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བ་ལང་སྐྱོང་ཞེས་བྱ་བའི་བུར་སྐྱེས། ཁོང་ལོ་བདུན་ལོན་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཕུལ་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་ཏོ། ། ජෙට්ඨස්ස පන අණ්ඩතො විජායනදහරො ද්වාදසවස්සිකකාලෙ සක්කො දෙවානමින්දො ආගන්ත්වා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සුධම්මපුරං නාම නගරං මාපෙත්වා සීහරාජාති නාමෙන තත්ථ රජ්ජං කාරාපෙසි. සිලාලොනෙ පන සිරිමාසොකොති නාමෙනාති වුත්තං. ගවංපතිත්ථෙරො ච අත්තනා මාතරං දට්ඨුකාමො මිථිලනගරතො ආගන්තුං ආරභි. තදා දිබ්බචක්ඛුනා මාතුයා කාලඞ්කතභාවං ඤත්වා ඉදානි මෙ මාතා කුහිං උප්පජ්ජතීති ආවජ්ජන්තො බාහුල්ලෙන නෙසාදකෙවට්ටානං නිවාසනට්ඨානභූතෙ දෙසෙ උප්පජ්ජතීති ඤත්වා සචාහං ගන්ත්වා න ඔවාදෙය්‍යං, මාතා මෙ අපායගමනියං අපුඤ්ඤං විචිනිත්වා චතූසු අපායෙසු උප්පජ්ජෙය්‍යාති චින්තෙත්වා භගවන්තං යාචිත්වා රාමඤ්ඤරට්ඨං වෙහාසමග්ගෙන ආගච්ඡි. රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සුධම්මපරං පත්වා අත්තනො [Pg.41] භාතුනා සීහරාජෙන සද්ධිං රට්ඨවාසීනං ධම්මං දෙසෙත්වා පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨාපෙසි. གཅེན་པོའི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱིས་པ་དེ་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པའི་ཚེ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་བྱོན་ནས་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་དུ་སུ་དྷམྨ་པུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་བསྐྲུན་ཏེ། དེར་སེང་གེའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱིས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བཅུག རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ལས་ནི་སི་རི་མཱ་སོ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་དུ་བཤད་དོ། །གནས་བརྟན་བ་ལང་སྐྱོང་གིས་ཀྱང་རང་གི་མ་མཐོང་བར་འདོད་ནས་མི་ཐི་ལའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་འབྱོན་པར་བརྩམས། དེའི་ཚེ་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་མ་ཤི་བར་ཤེས་ཤིང་། "ད་ལྟ་ངའི་མ་གང་དུ་སྐྱེས་ཡོད་དམ" ཞེས་བརྟགས་པ་ན། ཕལ་ཆེར་རྔོན་པ་དང་ཉ་པ་རྣམས་གནས་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་ཡོད་པ་མཁྱེན་ཏེ། "གལ་ཏེ་བདག་སོང་ནས་གདམས་ངག་མ་བྱས་ན། ངའི་མས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་མི་དགེ་བ་བསགས་ཏེ་ངན་སོང་བཞིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ" སྙམ་དུ་བསམས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ་ནམ་མཁའི་ལམ་ནས་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་དུ་བྱོན། རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གྱི་སུ་དྷམྨ་པུ་རར་བྱོན་ནས། རང་གི་སྤུན་ཟླ་སེང་གེའི་རྒྱལ་པོ་དང་ལྷན་དུ་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་ཏེ་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་པ་ལྔ་ལ་བཀོད་དོ། ། අථ සීහරාජා ආහ, ලොකෙසු භන්තෙ ත්වමසි අග්ගතරො පුග්ගලොති. න මහාරාජ අහං අග්ගතරො, තීසු පන භවෙසු සබ්බෙසං සත්තානං මකුටසඞ්කාසො ගොතමො නාම මය්හං සත්ථා අත්ථි, ඉදානි මජ්ඣිමදෙසං රාජගහං පටිවසතීති. එවං පන භන්තෙ සති තුම්හාකං ආචරියං මයං දට්ඨුං අරහාම වා නො වාති පුච්ඡි. ගවංපතිත්ථෙරොච ආම මහාරාජ අරහථ භගවන්තං දට්ඨුං, අහං යාචිත්වා ආගච්ඡාමීති වත්වා භගවන්තං යාචි. භගවා ච අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අට්ඨමෙ වස්සෙ සද්ධිං අනෙකසතභික්ඛූහි රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සුඛම්මපුරං ආකාසෙන ආගමාසි. රාජවංසෙ පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි ආගමාසීති වුත්තං. සිලාලෙඛනෙ පන වීසතිසහස්සමත්තෙහි භික්ඛූහීති වුත්තං. එත්ථ ච යස්මා භගවා සපරිසොයෙව ආගච්ඡි, න එකකොති එත්තකමෙව ඉච්ඡිතබ්බං, තස්මා නානා වාදතං පටිච්ච චිත්තස්සාකුලිතා න උප්පාදෙතබ්බාති. དེ་ནས་སེང་གེའི་རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ། འཇིག་རྟེན་ན་ཁྱེད་ནི་གང་ཟག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལགས་སམ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ང་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབུ་རྒྱན་ལྟ་བུ། གཽ་ཏ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་གི་སྟོན་པ་བཞུགས་ཏེ། ད་ལྟ་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བཞུགས་སོ། བཙུན་པ། དེ་ལྟ་ན་བདག་ཅག་གིས་ཁྱེད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་མཇལ་བར་འོས་སམ་མི་འོས། ཞེས་དྲིས། གནས་བརྟན་བ་ལང་བདག་གིས་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། འོས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཇལ་བར་འོས། བདག་གིས་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ་འོང་བར་བྱའོ། ཞེས་གསུངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ལོ་བརྒྱད་པ་ལ། དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཁའ་ལམ་ནས་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་གྱི་སུ་ཁམྨ་པུ་རར་གཤེགས། རྒྱལ་རབས་ལས་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་གཤེགས་སོ་ཞེས་བཤད། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ལས་ནི་དགེ་སློང་ཉི་ཁྲི་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་གཤེགས་སོ་ཞེས་བཤད། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་གཤེགས་པ་ལས་གཅིག་པུར་མ་གཤེགས་པས། འདི་ཙམ་ཞིག་ཁས་བླང་བར་བྱ་སཏེ། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་མི་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་འཁྲུག་པར་མི་བྱའོ།། අථ ආගන්ත්වා රතනමණ්ඩපෙ නිසීදිත්වා සරාජිකානං රට්ඨවාසීනං අමතරසං අදාසි. තීසු සරණෙසු පඤ්චසු ච සීලෙසු පතිට්ඨාපෙසි. අථ භගවා දස්සනත්ථාය ආගතානං ඡන්නං තාපසානං ඡ කෙසධාතුයො පූජනත්ථාය අදාසි. තතො පච්ඡාසත්තතිංසවස්සානි පූරෙත්වා පරිනිබ්බානකාලෙපි භගවතො අධිට්ඨානානුරූපෙන චිතකට්ඨානතො තෙත්තිංස දන්තෙ ගහෙත්වා ගවංපතිත්ථෙරො සුධම්මපුරං ආනෙත්වා සීහරඤ්ඤො දත්වා තෙත්තිංසචෙතියානි පතිට්ඨාපෙසි. එවං භගවතො පරිනිබ්බානතො අට්ඨමෙයෙව වස්සෙ ගවංපතිත්ථෙරො රාමඤ්ඤ රට්ඨෙ සුධම්මපුරෙ සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. དེ་ནས་བྱོན་ཏེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁང་བཟང་ལ་བཞུགས་ནས། རྒྱལ་པོ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་བདུད་རྩིའི་རོ་སྦྱིན་པར་མཛད། སྐྱབས་གསུམ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྔ་ལ་བཀོད། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཇལ་བར་འོངས་པའི་དཀའ་ཐུབ་པ་དྲུག་ལ་མཆོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབུ་སྐྲའི་རིང་བསྲེལ་དྲུག་གནང་། དེ་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལོན་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེའང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་པུར་ཁང་གི་གནས་ནས་ཚེམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་བླངས་ཏེ། གནས་བརྟན་བ་ལང་བདག་གིས་སུ་དྷམྨ་པུ་རར་སྤྱན་དྲངས་ནས་སེང་གེའི་རྒྱལ་པོ་ལ་གནང་སྟེ། མཆོད་རྟེན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་བཞེངས། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱད་པ་ལ། གནས་བརྟན་བ་ལང་བདག་གིས་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་གྱི་སུ་དྷམྨ་པུ་རར་བསྟན་པ་བཙུགས། ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ දුතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་ཐེངས་གཉིས་པ་ཡིན། භගවතො [Pg.42] පරිනිබ්බුතපඤ්චතිංසාධිකානං ද්වින්නං සතානං උපරිසුවණ්ණභූමිං නාම රාමඤ්ඤරට්ඨං ආගන්ත්වා සොණත්ථෙරො උත්තරත්ථෙරොචාති ද්වෙ ථෙරා පඤ්චවග්ගකම්මාරහෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං සාසනං පතිට්ඨාපෙසුං. තෙ ච ථෙරා මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකාති අට්ඨකථායං ආගතා. བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ལོན་པའི་ཚེ། གནས་བརྟན་སོ་ཎ་དང་གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་གཉིས་པོ་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས། ལས་ཀྱི་ཚོགས་ལྔ་པ་བྱེད་པར་འོས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་བཙུགས། གནས་བརྟན་དེ་དག་ནི་གནས་བརྟན་མོངྒ་ལིའི་བུ་ཏིསྶའི་ཉེ་གནས་ཡིན་པར་འགྲེལ་བཤད་ལས་འབྱུང་། තපුස්සභල්ලිකෙ ගවංපතිත්ථෙරඤ්ච පටිච්ච සාසනං තාව පතිට්ඨහි. තඤ්ච න සබ්බෙන සබ්බං ඔගාහෙත්වා යෙ යෙ පන සද්ධා පසන්නා, තෙ තෙ අත්තනො ඉච්ඡාවසෙනෙව සාසනං පසීදිංසු. පච්ඡා පන සොණුත්තරත්ථෙරා මහුස්සාහෙන ආචරිය ආණත්තියා සාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය උස්සුක්කං ආපන්නා පතිට්ඨාපෙසුං. තෙන අට්ඨකථායං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙහීති කාරිතපච්චයවසෙන ආණත්තිවිභත්තිවසෙනච වුත්තං. ཐོག་མར་ག་གོན་དང་བཟང་པོ་དང་གནས་བརྟན་བ་ལང་བདག་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ།། དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པར། དད་ཅིང་དང་བ་གང་དག་རང་རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ལ་དད་པར་གྱུར་ཏོ།། ཕྱིས་སུ་ནི་གནས་བརྟན་སོ་ཎ་དང་ཨུཏྟ་ར་གཉིས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་སློབ་དཔོན་གྱི་བཀའ་བཞིན་བསྟན་པ་འཛུགས་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་ཆེན་པོ་མཛད་དེ་བཙུགས་སོ།། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་བཤད་ལས། ཡུལ་འདིར་སོང་ལ་འདིར་བསྟན་པ་བཙུགས་ཤིག ཅེས་བྱེད་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་དང་བཀའ་སྩལ་བའི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་གསུངས་སོ།། තදා පන සුවණ්ණභූමිරට්ඨෙ සුධම්මපුරෙ සිරිමාසොකො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. තඤ්ච සුධම්මපුරං නාම කෙලාසපබ්බතමුද්ධනි දක්ඛිණාය අනුදිසාය පුබ්බඩ්ඪභාගෙන පබ්බතමුද්ධනි අපරඩ්ඪභාගෙන භූමිතලෙ තිට්ඨති. තංයෙව ගුළපාචකානං මස්සානං ගෙහසදිසානි ගෙහානි යෙභුය්‍යෙන, තෙනෙව ගොළමිත්තික නාමෙනාපි වොහාරියති. තස්ස පන නගරස්ස මහාසමුද්දසමීපෙ ඨිතත්තා දකයක්ඛිනී සබ්බදා ආගන්ත්වා රාජගෙහෙ ජාතෙ ජාතෙ කුමාරෙ ඛාදි. དེའི་ཚེ་གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་ཡུལ་གྱི་སུ་དྷམྨ་པུ་རར་རྒྱལ་པོ་སི་རི་མ་ཨ་ཤོ་ཀ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། སུ་དྷམྨ་པུ་རར་གྲགས་པ་དེ་ནི་ཀཻ་ལ་ཤའི་རིའི་རྩེ་མོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་སུ། ཕྱེད་སྔ་མ་ནི་རིའི་རྩེ་མོ་དང་ཕྱེད་ཕྱི་མ་ནི་ས་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཆགས་སོ།། དེའི་ཁང་པ་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་བུ་རམ་འཚོད་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཁང་པ་དང་འདྲ་བས། དེའི་ཕྱིར་གོ་ལཱ་མིཏྟི་ཀ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་ཀྱང་འབོད། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཆགས་པའི་ཕྱིར། ཆུའི་སྲིན་མོ་ཞིག་རྟག་ཏུ་འོངས་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བཙས་མ་ཐག་པའི་རྒྱལ་བུ་རྣམས་ཟའོ།། සොණුත්තරත්ථෙරානං සම්පත්තදිවසයෙව රාජගෙහෙ එකං පුත්තං විජායි. දකයක්ඛිනීච ඛාදිස්සාමීති සහ පඤ්චහි යක්ඛිනිසතෙහි ආගතා. තං දිස්වා මනුස්සා භායිත්වා මහාවිරවං රවන්ති. තදා ථෙරා භයානකං සීහසීසවසෙන එකසීසසරීරද්වයසම්බන්ධසණ්ඨානං මනුසීහරූපං මාපෙත්වා දස්සෙත්වා තං යක්ඛිනිං සපරිසං පලාපෙසුං. གནས་བརྟན་སོ་ཎ་དང་ཨུཏྟ་ར་གཉིས་ཕེབས་པའི་ཉིན་མོ་དེ་ཉིད་ལ། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བུ་གཅིག་བཙས། ཆུའི་སྲིན་མོ་ཡང་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲིན་མོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འོངས། དེ་མཐོང་ནས་མི་རྣམས་སྐྲག་སྟེ་སྐད་ཆེན་པོ་བཏོན། དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་སེང་གེའི་དབུ་དང་ལྡན་པ། དབུ་གཅིག་ལ་ལུས་གཉིས་འབྲེལ་བའི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་མི་སེང་གེའི་གཟུགས་ཤིག་སྤྲུལ་ནས་བསྟན་པས། སྲིན་མོ་དེ་འཁོར་དང་བཅས་པ་བྲོས་པར་བྱས། ථෙරා ච පුන යක්ඛිනියා අනාගමනත්ථාය පරිත්තං අකංසුතස්මිඤ්ච සමාගමෙ ආගතානං මනුස්සානං බ්‍රහ්මජාලසුත්තං අදෙසය්‍යුං[Pg.43]. සට්ඨිමත්තසහස්සා සොතාපන්නාදිපරායනා අහෙසුං. කුලදාරකානං අඩ්ඪුඩ්ඪානි සහස්සානි පබ්බජිංසු. කුලධීතානං පන දිඝඩ්ඪසහස්සං. රාජකුමාරානං පඤ්චසතාධිකසහස්සමත්තං පබ්බජිංසු. අවසෙසාපි මනුස්සා සරණෙ පතිට්ඨහිංසු. එවං සො තත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසීති. වුත්තඤ්ච අට්ඨකථායං,– གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་སྲིན་མོ་ཡང་བསྐྱར་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་སྲུང་བ་མཛད་ཅིང་། འདུ་འཛོམས་དེར་འོངས་པའི་མི་རྣམས་ལ་ཚངས་པའི་དྲྭ་བའི་མདོ་བཤད། མི་ཁྲི་ཕྲག་དྲུག་ཙམ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས། རིགས་ཀྱི་བུ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་ཕྱེད་རབ་ཏུ་བྱུང་། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ནི་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་ཕྱེད་རབ་ཏུ་བྱུང་། རྒྱལ་བུ་སྟོང་དང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་རབ་ཏུ་བྱུང་། ལྷག་མའི་མི་རྣམས་ཀྱང་སྐྱབས་འགྲོ་ལ་གནས། དེ་ལྟར་ཁོང་གིས་དེར་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ།། འགྲེལ་བཤད་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། සුවණ්ණභූමිං ගන්ත්වාන, සොණුත්තරා මහිද්ධිකා; පිසාචෙ නිද්ධමිත්වාන, බ්‍රහ්මජාලෙ මදෙසිසුන්ති. རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བའི་སོ་ཎ་ཨུཏྟ་ར་དག །གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་ནི། །ཤ་ཟ་རྣམས་ནི་བསྐྲད་པར་མཛད་བྱས་ཏེ། །ཚངས་པའི་དྲྭ་བའི་མདོ་སྡེ་བཤད་པར་མཛད།། තතො පට්ඨාය රාජකුමාරානං සොණුත්තරනාමෙහියෙව නාමං අකංසු. අවසෙසද්වාරකානම්පි රක්ඛසභයතො විමොචනත්ථං තාලපත්තභුජපත්තෙසු ථෙරෙහි මාපිතං මනුසීහරූපං දස්සෙත්වා මත්ථකෙ ඨපෙසුං. මනුස්සාච සිලාමයං මනුසීහරූපං කත්වා සුධම්මපුරස්ස එසන්නෙ පදෙසෙ ඨපෙසුං. තං යාවජ්ජතනා අත්ථීති. ඉච්චෙවං භගවතො පරිනිබ්බානතො පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ සොණුත්තරත්ථෙරා ආගන්ත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙත්වා අනුග්ගහං අකංසූති. དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་བུ་རྣམས་ལ་སོ་ཎ་དང་ཨུཏྟ་ར་ཞེས་པའི་མིང་བཏགས། བྱིས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་སྲིན་པོའི་འཇིགས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏཱ་ལའི་ལོ་མ་དང་གྲོ་ལོ་ལ་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་མི་སེང་གེའི་གཟུགས་བྲིས་ཏེ་དབུ་ལ་བཞག མི་རྣམས་ཀྱང་རྡོ་ལས་གྲུབ་པའི་མི་སེང་གེའི་གཟུགས་བཟོས་ཏེ། སུ་དྷམྨ་པུ་རའི་དབང་ལྡན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བཞག དེ་ནི་དེ་རིང་གི་བར་དུ་ཡོད། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ལོན་པའི་ཚེ། གནས་བརྟན་སོ་ཎ་དང་ཨུཏྟ་ར་གཉིས་བྱོན་ནས་བསྟན་པ་བཙུགས་ཏེ་རྗེས་སུ་བཟུང་ངོ་།། ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ තතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་ཐེངས་གསུམ་པ་ཡིན། තතො පච්ඡා ඡසතාධිකෙ සහස්සෙ සම්පත්තෙ පුබ්බෙ වුත්තෙහි තීහි කාරණෙහි සාසනස්ස උප්පත්තිට්ඨානභූතං රාමඤ්ඤරට්ඨං දාමරිකචොරභයෙන පජ්ජරරොගභයෙන සාසනපච්චත්ථිකභයෙනචාති තීහි භයෙහි ආකුලිතං අහොසි. තදා ච තත්ථ සාසනං දුබ්බලං අහොසි, යථා උදකෙ මන්දෙ තත්‍රජාතං උප්පලං උප්පලං දුබ්බලන්ති. තත්ථ භික්ඛූපි සාසනං යථා කාමං පූරෙතුං න සක්කා. དེ་ནས་ཕྱིས་སུ་ལོ་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ལོན་པའི་ཚེ། སྔར་བཤད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་བྱུང་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་ནི། ཇག་པ་དང་ཆོམ་རྐུན་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། རིམས་ནད་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་། བསྟན་པའི་དགྲ་བོའི་འཇིགས་པ་སྟེ་འཇིགས་པ་གསུམ་གྱིས་འཁྲུགས་པར་གྱུར། དེའི་ཚེ་དེར་བསྟན་པ་ནི་ཉམས་དམས་པར་གྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་ཉུང་བའི་ཚེ་དེར་སྐྱེས་པའི་ཨུཏྤལ་ཉམས་ཆུང་བར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ།། དེར་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟན་པའི་བྱ་བ་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་མ་ནུས། සූරියකුමාරස්ස නාම මනොහරිරඤ්ඤො පන කාලෙ සාසනං අතිවිය දුබ්බලං අහොසි. ජිනචක්කෙ එකඡසතාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ කලියුගෙච එකූනවීසතාධිකෙ [Pg.44] චතුවස්සසතෙ සම්පත්තෙ අරිමද්දනනගරෙ අනුරුද්ධා නාම රාජා තතො සහ පිටකෙන භික්ඛුසඞ්ඝං ආනෙසි. རྒྱལ་པོ་མ་ནོ་ཧ་རིའི་དུས་སུ་བསྟན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉམས་དམས་པར་གྱུར་ཏོ།། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་དང་གཅིག་ལོན་པའི་ཚེ། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་བཅུ་དགུ་ལོན་པའི་ཚེ། ཨ་རི་མད་དྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ནས་སྡེ་སྣོད་དང་བཅས་པའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་སྤྱན་དྲངས། තතො පච්ඡා ජිනචක්කෙ නවාධිකෙ සත්තසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ ලඞ්කාදීපෙ සිරිසඞ්ඝබොධිපරක්කමබාහුමහාරාජා සාසනං සොධෙසි. དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་ཆིག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་དང་དགུ་ལོན་པའི་ཚེ། སེང་གལའི་གླིང་དུ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སི་རི་སངྒྷ་བོ་དྷི་པ་རཀྐ་མ་བཱ་ཧུ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་དག་ཐེར་མཛད། තතො ඡන්නං වස්සානං උපරි කලියුගෙ ද්වත්තිංසාධිකෙ පඤ්චසතෙ සම්පත්තෙ උත්තරාජීවො නාම ථෙරො සාසනෙ පාකටො අහොසි. དེའི་འོག་ཏུ་ལོ་དྲུག་གི་རྗེས་སུ། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལོན་པའི་ཚེ། གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་རཱ་ཇཱི་ཝ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ལ་གྲགས་པར་གྱུར། සො පන රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො අරියාවංසත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො. අරියාවංසත්ථෙරො පන කප්පුඞ්ගනගරවාසිනො මහාකාළත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො. මහාකාළත්ථෙරො පන සුධම්මපුරවාසිනො ප්‍රානදස්සිත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො. අයං පන උත්තරාජීවඡප්පදත්ථෙරානං වංසදීපනත්ථං වුත්තා. ཁོང་ནི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་གྱི་གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡཱ་ཝཾ་སའི་ཉེ་གནས་ཡིན། གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡཱ་ཝཾ་ས་ནི་ཀཔྤུངྒ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་ཀཱ་ལའི་ཉེ་གནས་ཡིན། གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ་ནི་སུ་དྷམྨ་པུ་རའི་གནས་བརྟན་པྲཱ་ཎ་དསྶིའི་ཉེ་གནས་ཡིན། འདི་ནི་གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་རཱ་ཇཱི་ཝ་དང་གནས་བརྟན་ཆཔྤ་ད་གཉིས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་དོ།། සො පන ප්‍රානදස්සිත්ථෙරො ලොකියාභිඤ්ඤායො ලභිත්වා නිච්චං අභිණ්හං පාතොව මගධරට්ඨෙ උරුවෙලනිගමෙ මහාබොධිං ගන්ත්වා මහාබොධියඞ්ගණං සම්මජ්ජිත්වා පුන ආගන්ත්වා සුධම්මපුරෙ පිණ්ඩාය චරි. ඉදං ථෙරස්ස නිබද්ධවත්තුං. අයඤ්ච අත්ථො සුධම්මපුරතො මගධරට්ඨං ගන්ත්වා උරුවෙලනිගමෙ වාණිජකම්මං කරොන්තා තදාකාරං පස්සිත්වා පච්චාගමනකාලෙ සුධම්මපුර වාසීනං කථෙසුං, තස්මා විඤ්ඤායති. གནས་བརྟན་པྲཱ་ཎ་དསྶི་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་ཤེས་རྣམས་ཐོབ་ནས། རྟག་ཏུ་སྔ་དྲོ་ཉིད་ལ་མ་ག་དྷའི་ཡུལ་གྱི་ལྟེང་རྒྱས་ཀྱི་གྲོང་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བྱོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ར་བ་ཕྱགས་ནས་ཕྱིར་འོངས་ཏེ་སུ་དྷམྨ་པུ་རར་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས། འདི་ནི་གནས་བརྟན་དེའི་རྒྱུན་གྱི་མཛད་པ་ཡིན། དོན་འདི་ནི་སུ་དྷམྨ་པུ་ར་ནས་མ་ག་དྷའི་ཡུལ་དུ་སོང་སྟེ་ལྟེང་རྒྱས་ཀྱི་གྲོང་དུ་ཚོང་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་མཐོང་ནས། ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚེ་སུ་དྷམྨ་པུ་རའི་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་བཤད་པས་ཤེས་པར་གྱུར་ཏོ།། තස්මිඤ්ච කාලෙ උත්තරාජීවත්ථෙරො පරිපුණ්ණවීසතිවස්සෙන ඡප්පදෙන නාම සාමණෙරෙන සද්ධිං සීහළදීපං ගච්ඡි. සීහළදීපවාසිනො ච භික්ඛූ මයං මහාමහින්දත්ථෙරස්ස වංසිකා භවාම, තුම්හෙපි සොණුත්තරත්ථෙරානං වංසිකා භවථ, තස්මා මයං එකවංසිකා භවාම සමාන වාදිකාති වත්වා ඡප්පදසාමණෙරස්ස උපසම්පදකම්මං අකංසු. තතො පච්ඡා චෙතිය වන්දනාදීනි කම්මානි නිට්ඨාපෙත්වා උත්තරාජීවත්ථෙරො සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඛෙන අරිමද්දනනගරං පච්චාගමාහි. དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་རཱ་ཇཱི་ཝ་ནི་ལོ་ཉི་ཤུ་ལོན་པའི་དགེ་ཚུལ་ཆཔྤ་ད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སེང་གལའི་གླིང་དུ་གཤེགས། སེང་གལའི་གླིང་གི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། བདག་ཅག་ནི་གནས་བརྟན་མ་ཧིནྡའི་བརྒྱུད་པ་ཡིན། ཁྱེད་ཅག་ཀྱང་གནས་བརྟན་སོ་ཎ་དང་ཨུཏྟ་རའི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་ནི་བརྒྱུད་པ་གཅིག་པ་དང་གྲུབ་མཐའ་མཐུན་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་ནས་དགེ་ཚུལ་ཆཔྤ་ད་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ལས་མཛད། དེའི་འོག་ཏུ་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་གྲུབ་ནས། གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་རཱ་ཇཱི་ཝ་ནི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཨ་རི་མད་དྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིར་བྱོན། ඡප්පදස්ස පන එතදහොසි,- සචාහං ආචරියෙන සහ ජම්බුදීපං [Pg.45] ගච්ඡෙය්‍යං, බහූහි ඤාතිබලිබොධෙහි පරියත්තුග්ගහණෙ අන්තරායො භවෙය්‍ය, තෙන හි සීහළදීපෙයෙව වසිත්වා පරියත්තිමුග්ගහෙත්වා පච්චාගමිස්සාමීති. དགེ་ཚུལ་ཆཔྤ་ད་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་སློབ་དཔོན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་སོང་ན། གཉེན་འབྲེལ་གྱི་བར་ཆད་དུ་མ་ལས་ལུང་ནོད་པ་ལ་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་སེང་གལའི་གླིང་འདི་ཉིད་དུ་བསྡད་དེ་ལུང་ནོད་ནས་ཕྱིར་འགྲོའོ།། තතො ආචරියස්ස ඔකාසං යාචිත්වා සීහළදීපෙයෙව පටිවසි. සීහළදීපෙ වසිත්වා යාව ලද්ධත්ථෙරසම්මුතිකා පරියත්තිං පරියාපුණිත්වා පුන ජම්බුදීපං පච්චාගන්තුකාමො අහොසි. අථ තස්ස එතදහොසි,– අහං එකකොව ගච්ඡන්තො සචෙ මම ආචරියො නත්ථි, සචෙපි ජම්බුදීපවාසිනා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං විනයකම්මං කාතුං න ඉච්ඡෙය්‍යං, එවං සති විසුං කම්මං කාතුං න සක්කූණෙය්‍යං, තස්මා පිටකධරෙහි චතූහි ථෙරෙහි සද්ධිං ගච්චෙය්‍යං, ඉච්චෙතං කුසලන්ති. དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ལ་གནང་བ་ཞུས་ཏེ་སེང་གལའི་གླིང་ཉིད་དུ་བསྡད། སེང་གལའི་གླིང་དུ་བསྡད་དེ་གནས་བརྟན་གྱི་མིང་ཐོབ་པའི་བར་དུ་ལུང་ནོད་དེ། སླར་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཕྱིར་འགྲོ་བར་འདོད། དེ་ནས་ཁོང་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། བདག་གཅིག་པུར་སོང་ན། གལ་ཏེ་བདག་གི་སློབ་དཔོན་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་། གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུལ་བའི་ལས་བྱེད་པར་མི་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ལོགས་སུ་ལས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པས། དེའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པའི་གནས་བརྟན་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སོང་ན་དགེ་བར་འགྱུར་རོ།། එවං පන චින්තෙත්වා තාමලිත්තිගාමවාසිනා සිවලිත්ථෙරෙන කම්බොජරඤ්ඤො පුත්තභූතෙන තාමලින්දත්ථෙරෙන කිඤ්චිපුරවාසිනා ආනන්දත්ථෙරෙන රාහුලත්ථෙරෙනචාති ඉමෙහි චතූහි ථෙරෙහි සද්ධිං නාවාය පච්චාගච්ඡි. තෙ ච ථෙරා පිටකධරා අහෙසුං දක්ඛා ථාමසම්පන්නා ච. තෙසු විසෙසතො රාහුලත්ථෙරො ථාමසම්පන්නො. කුසිමනගරං සම්පත්තකාලෙ උපකට්ඨවස්සූපගමනකාලො හුත්වා අරිමද්දනනගරෙ ආචරියස්ස සන්තිකං අසම්පාපුණිත්වා කුසිමනගරයෙව වස්සං උපගමිංසු. තෙසං වස්සූපගමනවිහාරවත්ථු ආරාමපාකාරො ච කුසිමනගරස්ස දක්ඛිණදිසාසාගෙ යාවජ්ජතනා අත්ථි. དེ་ལྟར་བསམས་ནས། ཏཱ་མ་ལིཏྟི་གྲོང་གི་གནས་བརྟན་སི་ཝ་ལི་དང་། ཀམ་བོ་ཛའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་སུ་གྱུར་པའི་གནས་བརྟན་ཏཱ་མ་ལིནྡ་དང་། ཀིཉྩི་པུ་རའི་གནས་བརྟན་ཨཱ་ནནྡ་དང་། གནས་བརྟན་རཱ་ཧུ་ལ་ཏེ་གནས་བརྟན་བཞི་པོ་འདི་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྲུ་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཕྱིར་བྱོན། གནས་བརྟན་དེ་དག་ནི་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་དང་། མཁས་ཤིང་མཐུ་རྩལ་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཁྱད་པར་དུ་གནས་བརྟན་རཱ་ཧུ་ལ་ནི་མཐུ་རྩལ་ཆེ་བ་ཡིན། ཀུ་སི་མ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སླེབས་པའི་ཚེ། དབྱར་གནས་ལ་བབས་པའི་དུས་ལ་ཉེ་བས། ཨ་རི་མད་དྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་དུ་མ་ཕྱིན་པར། ཀུ་སི་མ་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ་དབྱར་གནས་བཞུགས། ཁོང་ཚོའི་དབྱར་གནས་བཞུགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཞི་དང་ཀུན་དགའ་ར་བའི་ལྕགས་རི་ནི། ཀུ་སི་མ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དེ་རིང་གི་བར་དུ་ཡོད། වස්සංවුට්ඨකාලෙ පන මහාපවාරණාය පවාරෙත්වා තෙ පඤ්ච ථෙරා අරිමද්දනනගරං අගමංසු. උත්තරාජීවත්ථෙරොච අරිමද්දනනගර වාසීහි භික්ඛූහි විසුං හුත්වා සඞ්ඝකම්මානි අකාසි. කිඤ්චාපි චෙත්ථ උත්තරාජීවත්ථෙරාදයො සීහළදීපතො පච්චාගන්ත්වා අරිමද්දනනගරෙ වසිත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසුං, රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පන ජාතත්තා පුබ්බෙ ච තත්ථ නිවාසත්තා ඉධ දස්සිතාති දට්ඨබ්බා. དབྱར་གནས་གྲོལ་བའི་ཚེ་ན་དགག་དབྱེ་ཆེན་པོ་བྱས་ནས། གནས་བརྟན་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཨ་རི་མད་ད་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་སོ།། གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་ར་ཛི་ཝ་ནི་ཨ་རི་མད་ད་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ལོགས་སུ་གྱུར་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་རྣམས་མཛད་དོ།། འདིར་གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་ར་ཛི་ཝ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སེང་ག་གླིང་ནས་ཕྱིར་འཁོར་ཏེ་ཨ་རི་མད་ད་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་ནས་བསྟན་པ་ལ་ཕན་བཏགས་པར་གྱུར་ཀྱང་། རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ་དང་སྔོན་དེར་གནས་པའི་ཕྱིར་འདིར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། තස්මිඤ්ච [Pg.46] කාලෙ දලනගරෙ පදීපජෙය්‍යගාමෙ ජාතො සාරිපුත්තො නාම මහල්ලකස්සමණෙරො එකො අරිමද්දනනගරං ගන්ත්වා ආනන්දත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ උපසම්පජ්ජිත්වා පරියත්ති පරියපුණි. සො බහුස්සුතො අහොසි දක්ඛො ථාමසම්පන්නො ච. තමත්ථං සුත්වා නරපතිචඤ්ඤිසූරාජා චින්තෙසි,- සචෙසො අඞ්ගපච්චඞ්ගසම්පන්නො භවෙය්‍ය, ආචරියං කත්වා ඨපෙස්සාමි අනුග්ගහෙස්සාමීති. රාජා එවං චින්තෙත්වා රාජපුරිසෙ පෙසෙත්වා වීමංසාපෙසි. රාජපුරිසා ච තස්ස ඡින්නපාදඞ්ගුට්ඨග්ගතං පස්සිත්වා තමත්ථං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා තං සුත්වා එවං විකලඞ්ගපච්චඞ්ගො භවෙය්‍ය, පධානාචරියට්ඨානෙ ඨපෙතුං න යුත්තොති කත්වා පධානාචරියභාවං න අකාසි. පූජාසක්කා රමත්තෙනෙව අනුග්ගහං අකාසි. එකස්මිඤ්ච කාලෙ ධම්මවිලාසොති ලඤ්ඡං දත්වා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සාසනං සොධෙත්වා පරිසුද්ධං කරොහීති රාමඤ්ඤරට්ඨං පෙසෙසි. དེའི་ཚེ་ན་ད་ལའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་པ་དཱི་པ་ཛེ་ཡའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་ཚུལ་རྒན་པོ་ཞིག་ཨ་རི་མད་ད་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སོང་ནས། གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོའི་སྤྱན་སྔར་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ་ལུང་གི་ཆོས་ལ་སྦྱངས་སོ།། ཁོང་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། མཐུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ།། དོན་དེ་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོ་ན་ར་པ་ཏི་ཙཉྙི་སཱུ་ཡིས་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་ཉིད་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན། བླ་མར་བཀུར་ཏེ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང་ཕན་གདགས་སོ་སྙམ་མོ།། རྒྱལ་པོས་དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ཕོ་ཉ་རྣམས་བཏང་སཏེ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དུ་བཅུག་གོ། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་ཉ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་གི་རྐང་པའི་མཐེ་བོང་གི་རྩེ་མོ་ཆད་པ་མཐོང་ནས་དོན་དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་གསོལ་ཏོ།། རྒྱལ་པོས་དེ་ཐོས་ནས་འདི་ལྟར་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་མ་ཚང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གཙོ་བོའི་གོ་སར་བསྐོ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བླ་མ་གཙོ་བོར་མ་བསྐོས་སོ།། མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཙམ་གྱིས་ཕན་བཏགས་སོ།། དུས་གཅིག་ན་ཁོང་ལ་“དྷམྨ་བི་ལཱ་ས་”ཞེས་པའི་མཚན་བསྩལ་ཏེ། རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་དག་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་མངགས་སོ།། සොච රාමඤ්ඤරට්ඨං ගන්ත්වා දලනගරෙ බහුනං භික්ඛූනං ධම්ම විනයං වාචෙත්වා සාසනං පග්ගහෙසි. තත්ථ ච රාමඤ්ඤමනුස්සා තස්ස ධම්මවිලාසත්ථෙරස්ස සිස්සානුසිස්සා සීහළභික්ඛු ගණාති වොහාරන්ති. ඉච්චෙවං සීහළදීපිකස්ස ආනන්දත්ථෙරස්ස සිස්සං ධම්මවිලාසං පටිච්ච රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සීහළදීපතො සාසනස්ස ආගතමග්ගොති. ཁོང་ཡང་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་ད་ལའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་དགེ་སློང་མང་པོ་ལ་ཆོས་དང་འདུལ་བ་བསྟན་ཏེ་བསྟན་པ་བཏེགས་སོ།། དེར་རཱ་མཉྫའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གནས་བརྟན་དྷམྨ་བི་ལཱ་ས་དེའི་སློབ་མ་དང་ཡང་སློབ་རྣམས་ལ་“སེང་ག་གླིང་གི་དགེ་སློང་གི་སྡེ་”ཞེས་འབོད་དོ།། དེ་ལྟར་སེང་ག་གླིང་གི་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོའི་སློབ་མ་དྷམྨ་བི་ལཱ་ས་ལ་བརྟེན་ནས་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་སེང་ག་གླིང་ནས་བསྟན་པ་བྱུང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ།། ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ චතුත්ථං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།། තස්මිඤ්ච කාලෙ මුත්තිමනගරෙ අග්ගමහෙසියා ආචරියා බුද්ධවංසත්ථෙරමහානාගත්ථෙරා සීහළදීපං ගන්ත්වා මහාහාරවාසිගණවංසභූතානං භික්ඛූනං සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගණ්හිත්වා මුත්තිමනගරං පච්චාගන්ත්වා මුත්තිමනගරවාසීති භික්ඛූහි විසුං හුත්වා සඞ්ඝකම්මානි කත්වා සාසනං පග්ගහෙසුං. තෙච ථෙරෙ [Pg.47] පටිච්ච රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පුන සීහළදීපතො සාසනං ආගතන්ති. དེའི་ཚེ་ན་མུཏྟི་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཙུན་མོ་ཆེན་མོའི་བླ་མ་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་རབས་དང་གནས་བརྟན་ཀླུ་ཆེན་པོ་གཉིས་སེང་ག་གླིང་དུ་བྱོན་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ན་གནས་པའི་སྡེ་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སླར་ཡང་བསླབ་པ་བླངས་ཏེ། མུཏྟི་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིར་འཁོར་ནས་མུཏྟི་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ལོགས་སུ་གྱུར་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་རྣམས་མཛད་དེ་བསྟན་པ་བཏེགས་སོ།། གནས་བརྟན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་སེང་ག་གླིང་ནས་སླར་ཡང་བསྟན་པ་བྱུང་ངོ་།། ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පඤ්චමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།། තතො පච්ඡාච මුත්තිමනගරෙ සෙතිභින්දස්ස රඤ්ඤො මාතුයා ආචරියො මෙධඞ්කරො නාම ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා සීහළදීපෙ අරඤ්ඤවාසීනං මහාථෙරානං සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගහෙත්වා පරියත්තිං පරියාපුණිත්වා සුවණ්ණරජතමයෙ තිපුසීසච්ඡන්නෙ සෙතිභින්දස්ස රඤ්ඤො මාතුයා කාරාවිතෙ විහාරෙ නිසිදිත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසි. ලොකදීපකසාරඤ්ච නාම ගන්ථං අකාසි. අථාපරිම්පි මුත්තිමනගරෙයෙව සුවණ්ණසොභණො නාම ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා මහාවිහාරවාසිගණවංසභූතානං ථෙරානං සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගහෙත්වා මුත්තිමනගරමෙව පච්චාගච්ඡි. དེའི་རྗེས་སུ་མུཏྟི་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་པོ་སེ་ཏི་བྷིན་དའི་ཡུམ་གྱི་བླ་མ་གནས་བརྟན་མེ་དྷངྐ་ར་ཞེས་བྱ་བ་སེང་ག་གླིང་དུ་བྱོན་ནས། སེང་ག་གླིང་གི་དགོན་པ་ན་གནས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སླར་ཡང་བསླབ་པ་བླངས་ཤིང་ལུང་གི་ཆོས་ལ་སྦྱངས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་སེ་ཏི་བྷིན་དའི་ཡུམ་གྱིས་བཞེངས་པའི་གསེར་དངུལ་ལས་གྲུབ་ཅིང་ཞ་ཉེ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོས་གཡོགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་ནས་བསྟན་པ་ལ་ཕན་བཏགས་སོ།། ཁོང་གིས་“འཇིག་རྟེན་གསལ་བྱེད་སྙིང་པོ་”ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མཛད་དོ།། དེ་ནས་ཡང་མུཏྟི་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་བརྟན་སུ་ཝཎྞ་སོ་བྷ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་སེང་ག་གླིང་དུ་བྱོན་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ན་གནས་པའི་སྡེ་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སླར་ཡང་བསླབ་པ་བླངས་ཏེ་མུཏྟི་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིར་བྱོན་ནོ།། සො පන ථෙරො අරඤ්ඤෙයෙව වසි. ධුතඞ්ගධරො ච අහොසි අප්පිච්ඡො සන්තුට්ඨො ලජ්ජී කුක්කුච්චකො සික්ඛා කාමො දක්ඛො ථාමසම්පන්නො ච. සීහළදීපෙ කලම්බුම්හි නාම ජාතස්සරෙ උදකුක්ඛෙපසීමායං අතිරෙකපඤ්චවග්ගෙන වනරතනං නාම සඞ්ඝරාජං උපජ්ඣායං කත්වා රාහුලභද්දං නාම විජයබාහුරඤ්ඤො ආචරියභූතං ථෙරං කම්මවාචාචරියං කත්වා උපසම්පජ්ජි. සොච ථෙරො පුනාගන්ත්වා මුත්තිමනගරෙයෙව වසිත්වා ගණං වඩ්ඪෙත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසි. එතෙ ච ද්වෙ ථෙරෙ පටිච්ච රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සීහළදීපතො සාසනං ආගතං. གནས་བརྟན་དེ་ནི་ནགས་ཁྲོད་ཁོ་ནར་བཞུགས་སོ།། ཁོང་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་འཛིན་པ་དང་། འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་ཅན། ངོ་ཚ་ཤེས་པ། འཛེམ་བག་ཅན། བསླབ་པ་ལ་དགའ་བ། མཁས་པ་དང་མཐུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གྱུར་ཏོ།། སེང་ག་གླིང་གི་ཀ་ལམ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་བྱུང་གི་མཚོ་ལ་ཆུ་ཐོག་གི་ཐིམ་མཚམས་སུ། ལྔ་ལས་ལྷག་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དང་བཅས་ཏེ། ཆོས་རྗེ་ནགས་ཀྱི་རིན་ཆེན་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མཁན་པོར་བསྟེན་ཅིང་། རྒྱལ་པོ་བི་ཛ་ཡ་བཱ་ཧུའི་བླ་མ་གནས་བརྟན་སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བྱེད་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་སོ།། གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་ཕྱིར་བྱོན་ནས་མུཏྟི་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་ཏེ། འདུས་པ་རྒྱས་པར་མཛད་ནས་བསྟན་པ་ལ་ཕན་བཏགས་སོ།། གནས་བརྟན་འདི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་སེང་ག་གླིང་ནས་བསྟན་པ་བྱུང་ངོ་།། ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ ඡට්ඨං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།། තතො පච්ඡා සාසනවසෙන ද්විවස්සාධිකෙ ද්විසහස්සෙ කලියුගතො එකාසීතිකෙ සම්පත්තෙ හංසාවතීනගරෙ සිරිපරමමහාධම්මරාජාති [Pg.48] ලද්ධනාමො ධම්මචෙතියරාජා කුසිමමණ්ඩලෙ හංසාවතීමණ්ඩලෙ මුත්තිමමණ්ඩලෙ ච රට්ඨවාසිනො සපජංවිය ධම්මෙන සමෙන රක්ඛිත්වා රජ්ජං කාරෙසි. සො ච රාජා තීසු පිටකෙසු චතූසු ච වෙදෙසු බ්‍යාකරණච්ඡන්දාලඞ්කාරාදීසු ච ඡෙකො සික්ඛිතනානාසිප්පො නානාභාසාසු ච පසුතො සද්ධාසීලාදිගුණොපෙතො කුමුදකුන්දසරදචන්දිකාසමානසිතපජපතිභූතො ච සාසනෙ ච අතිප්පසන්නො අහොසි. དེའི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ལོ་ཉིས་སྟོང་གཉིས་དང་། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་ལ་སླེབས་པའི་ཚེ་ན། ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་“སི་རི་པ་ར་མ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་”ཞེས་པའི་མཚན་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་རྒྱལ་པོས་ཀུ་སི་མའི་ཡུལ་དང་། ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱིའི་ཡུལ་དང་། མུཏྟི་མའི་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་རང་གི་བུ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་མཐུན་ཞིང་སྙོམས་པར་བསྐྱངས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ།། རྒྱལ་པོ་དེ་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་། རིག་བྱེད་བཞི་དང་། སྒྲ་རིག་པ། སྡེབ་སྦྱོར། རྒྱན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་ཤིང་། བཟོ་གནས་སྣ་ཚོགས་ལ་སྦྱངས་པ་དང་། སྐད་རིགས་སྣ་ཚོགས་ལ་གཞོལ་བ། དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ། ཀུ་མུ་ཏ་དང་། ཀུན་དཱ་དང་། སྟོན་གྱི་ཟླ་འོད་ལྟར་དཀར་བའི་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པ། བསྟན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་དད་པ་ཞིག་གྱུར་ཏོ།། එකස්මිං කාලෙ සො චින්තෙසි, භගවතො සාසනං නාම පබ්බජ්ජඋපසම්පදතාවෙන සම්බන්ධං, උපසම්පදභාවො ච සීමපරිසවත්ථු ඤත්තිකම්මවාචාසම්පත්තීහි සම්බන්ධොති. එවඤ්ච පන චින්තෙත්වා සීමවිනිච්ඡයං තස්සං වණ්ණනං විනයසඞ්ගහං තස්සංවණ්ණනං සීමාලඞ්කාර සීමසඞ්ගහඤ්ච සද්දතො අත්ථතො ච පුනප්පුනං උපපරික්ඛිත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං සංසන්දිත්වා පුබ්බාපරං තුලයිත්වා භගවතො අධිප්පායො ඊදිසො ගන්ථකාරානං අධිප්පායො ඊදිසොති පස්සිත්වා අම්හාකං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ බද්ධනදීසමුද්දජාතෙස්සරාදයො සීමායො බහුකාපි සමානා අයං පරිසුද්ධාති වවත්ථපෙතුං දුක්කරං, එවං සති සීමපරිසාපරිසුද්ධා භවිතුං දුක්කරාති පටිභාති. དུས་གཅིག་ན་ཁོང་གིས་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ལ། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མཚམས་དང་། འདུས་པ་དང་། གཞི་དང་། གསོལ་བ་དང་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལས་སོ་སྙམ་མོ།། དེ་ལྟར་བསམས་ནས། མཚམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་དེའི་འགྲེལ་པ། འདུལ་བའི་བསྡུས་པ་དང་དེའི་འགྲེལ་པ། མཚམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་མཚམས་ཀྱི་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཤིང་། ཕན་ཚུན་བསྡུར་ཏེ་སྔ་ཕྱི་གཤིབས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས། བདག་ཅག་གི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བཅིངས་པའི་མཚམས་དང་། ཆུ་བོའི་མཚམས། རྒྱ་མཚོའི་མཚམས། རང་བྱུང་གི་མཚོ་ལ་སོགས་པའི་མཚམས་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་། “འདི་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ་”ཞེས་གཏན་ལ་དབབ་པར་དཀའ་ལ། དེ་ལྟར་ན་མཚམས་དང་འདུས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འབྱུང་བར་དཀའ་བར་སྣང་ངོ་སྙམ་མོ།། තතො පච්ඡා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ තිපිටකධරබ්‍යත්තප්පටිබලත්ථෙරෙහි මන්තෙත්වා රඤ්ඤො පටිභානානුරූපං සීමපරිසා පරිසුද්ධා භවිතුං දුක්කරාති ථෙරා විනිච්ඡනිංසු. དེའི་རྗེས་སུ་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་གྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་འཛིན་པ་མཁས་ཤིང་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་བགྲོས་ཏེ། རྒྱལ་པོའི་མཁྱེན་རབ་དང་མཐུན་པར་མཚམས་དང་འདུས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འབྱུང་བར་དཀའ་བར་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་ཐག་བཅད་དོ།། අථ රාජා එවම්පි චින්තෙසි,– අහොවත සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනං පඤ්චවස්සසහස්සානි පතිට්ඨතිස්සතීති ගන්ථෙසු වුත්තොපි සමානො අභිසම්බුද්ධතො චතුසට්ඨාධිකද්විසහස්සමත්තෙනෙව කාලෙන සාසනෙ මලං හුත්වා උපසම්පදකම්මෙ කඞ්ඛාට්ඨානං තාව උප්පජ්ජි, කථං පන පඤ්චවස්සසහස්සානි සාසනස්ස පතිට්ඨානං භවිස්සතීති. එවං ධම්මසංවෙගං උප්පාදෙත්වා පුනාපි එවං චින්තෙසි,- එවං එත්තකං සාසනෙ මලං දිස්සමානොපි [Pg.49] සමානො උපසම්පදකම්මෙ කඞ්ඛාට්ඨානං දිස්සමානොපි සමානො පරිසුද්ධත්ථාය අනාරභිත්වා මාදිසො අප්පොස්සුක්කො මජ්ඣත්තො නිසීදිතුං අයුත්තො, එවඤ්හි සති භගවති සද්ධො පසන්නොම්හීති වත්තබ්බතං අනාපජ්ජෙය්‍යං, තස්මා සාසනං නිම්මලං කාතුං ආරභිස්සාමීති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་འདི་ལྟར་ཡང་བསམས་ཏེ། ཀྱེ་མ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་ལོ་ལྔ་སྟོང་གི་བར་དུ་གནས་པར་གྱུར་རོ་ཞེས་གཞུང་རྣམས་སུ་བཤད་ཀྱང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཙམ་གྱི་དུས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དྲི་མ་ཆགས་ཤིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཆོ་ག་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་འདི་ལྟ་བུ་སྐྱེས་ན། ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལོ་ལྔ་སྟོང་གི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རམ་སྙམ་མོ།། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་ནས་སླར་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་དྲི་མ་འདི་ཙམ་སྣང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཆོ་ག་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་སྣང་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་མི་བྱེད་པར་བདག་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱ་བ་ཉུང་ཞིང་བཏང་སྙོམས་སུ་འདུག་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དད་ཅིང་དང་བའོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་གནས་མེད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དྲི་མ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱའོ་སྙམ་མོ།། කුතො නුඛො දානි සාසනං ආහරිත්වා ථිරං පතිට්ඨා පෙය්‍යන්ති ආවජ්ජන්තො එවං චින්තෙසි,- භගවතො කිර පරිනිබ්බානතො ඡත්තිංසාධිකෙ ද්විසතෙ සම්පත්තෙ මහාමොග්ගලි පුත්තතිස්සත්ථෙරො මහාමහින්දත්ථෙරං පෙසෙත්වා සීහළදීපෙ සාසනං පතිට්ඨාපෙසි, තදා දෙවානං පියතිස්සරාජා මහාවිහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි, සාසනවරඤ්ච එකාසිතාධිකානි ද්විවස්සසතානි විමලං හුත්වා පතිට්ඨහි, භික්ඛුසඞ්ඝොපි මහාවිහාර වාසිගණවසෙන එකතොව අට්ඨාසි, තතො පච්ඡා අභයගිරිවාසිජෙ තවනවාසිවසෙන ද්වෙධා හුත්වා භිජ්ජි, ජිනචක්කෙ අට්ඨසත්තසතාධිකෙ සහස්සෙ සම්පත්තෙ සිරිසඞ්ඝබොධිපරක්කමබාහුමහාරාජා උදුම්බරගිරිවාසි මහාකස්සපත්ථෙරප්පමුඛං මහාවිහාර වාසිගණං අනුග්ගහෙත්වා යථාවුත්තෙ ද්වෙගණෙ විසොධෙසි, සාසනං නිම්මලං අකාසි, තතො පච්ඡා විජයබාහුපරක්කමබාහුරාජූනං ද්වින්නං කාලෙපි සාසනං නිම්මලං හුත්වායෙව අට්ඨාසි, තෙනෙව බ්‍යත්තප්පටිබලභික්ඛූ ආයාචිත්වා සීහළදීපං ගන්ත්වා පුන සික්ඛං ගණ්හා පෙස්සාමි, තෙසං පන පරම්පරවසෙන පවත්තානං භික්ඛූනං වසෙන අම්හාකං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සාසනං නිම්මලං හුත්වා පතිට්ඨහිස්සතීති. එවං පන චින්තෙත්වා මොග්ගලානත්ථෙරං සොමත්ථෙරඤ්ච සීහළදීපං ගමනත්ථාය යාචි. ථෙරාච සාසනප්පටියත්තකම්මමිදන්ති මනසිකරිත්වා පටිඤ්ඤං අකංසු. “ད་ལྟ་བསྟན་པ་གང་ནས་བླངས་ཏེ་བརྟན་པོར་གཟུགས་པར་བྱའམ་”ཞེས་བསམས་ཏེ་འདི་ལྟར་བསམས་སོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལོན་པའི་ཚེ་ན། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོངྒ་ལཱི་པུཏྟ་ཏིསྶས་གནས་བརྟན་མ་ཧིནྡ་མངགས་ཏེ་སེང་ག་གླིང་དུ་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ།། དེའི་ཚེ་ན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བའི་ཏིསྶ་རྒྱལ་པོས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་བཞེངས་ཏེ་ཕུལ་ཞིང་། བསྟན་པ་དམ་པ་ནི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་བར་དུ་དྲི་མ་མེད་པར་གནས་སོ།། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཡང་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ན་གནས་པའི་སྡེ་ཁོ་ནར་གཅིག་ཏུ་གནས་སོ།། དེའི་རྗེས་སུ་འཇིགས་མེད་རི་བོ་ན་གནས་པ་དང་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ན་གནས་པའི་དབང་གིས་གཉིས་སུ་གྱེས་སོ།། རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོའི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ལོན་པའི་ཚེ་ན། ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་སི་རི་སངྒྷ་བོ་དྷི་པ་རཀྐ་མ་བཱ་ཧུས་ཨུ་དུམྦ་ར་རི་བོ་ན་གནས་པའི་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་ཀསྶ་པ་གཙོ་བྱས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོའི་སྡེ་ལ་ཕན་བཏགས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་སྡེ་གཉིས་པོ་དག་པར་བྱས་ནས་བསྟན་པ་དྲི་མ་མེད་པར་མཛད་དོ།། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་བི་ཛ་ཡ་བཱ་ཧུ་དང་པ་རཀྐ་མ་བཱ་ཧུ་གཉིས་ཀྱི་དུས་སུའང་བསྟན་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པར་གནས་སོ།། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་མཁས་ཤིང་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་སཏེ། སེང་ག་གླིང་དུ་བྱོན་ནས་སླར་ཡང་བསླབ་པ་ལེན་དུ་འཇུག་པར་བྱ་ལ། བརྒྱུད་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་སློང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཅག་གི་རཱ་མཉྫའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ།། དེ་ལྟར་བསམས་ནས་གནས་བརྟན་མོངྒ་ལཱ་ན་དང་གནས་བརྟན་སོ་མ་གཉིས་ལ་སེང་ག་གླིང་དུ་བྱོན་པར་གསོལ་བ་བཏབ་བོ།། གནས་བརྟན་དེ་དག་གིས་ཀྱང་འདི་ནི་བསྟན་པ་ཉམས་གསོ་བའི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་སོ།། රාජා ච දාඨාධාතුපූජනත්ථාය භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පූජනත්ථාය භූවනෙකබාහුරඤ්ඤො පණ්ණාකාරත්ථාය දෙය්‍යධම්මපණ්ණාකාරවත්ථූනි පටියාදෙත්වා චිත්‍රදූතං රාමදූතන්ති ඉමෙ ද්වෙ අමච්චෙ ද්වීසු නාවාසු නායකට්ඨානෙ ඨපෙත්වා කලියුගෙ සත්තතිංසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මාඝමාසස්ස පුණ්ණමිතො එකාදසමියං සූරවාරෙ චිත්‍රදූතං සද්ධිං මොග්ගලානත්ථෙරප්පමුඛෙහි භික්ඛූහි එකාය නාවාය ගමාපෙසි. ඵග්ගුණමාසස්ස අට්ඨමියං සීහළදීපෙ කලම්බුතිත්ථං පායාසි. རྒྱལ་པོས་ཀྱང་ཚེམས་ཀྱི་གདུང་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱལ་པོ་བྷཱུ་ཝ་ནེ་ཀ་བཱ་ཧུ་ལ་སྐྱེས་སུ་འབུལ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྦྱིན་པའི་ཆོས་དང་སྐྱེས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། ཙི་ཏྲ་དཱུ་ཏ་དང་རཱ་མ་དཱུ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་བློན་པོ་གཉིས་གྲུ་གཉིས་ཀྱི་གཙོ་བོར་བསྐོས་སོ།། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལོན་པའི་ཚེ་ན། མཱ་གྷའི་ཟླ་བའི་ཉ་གང་བའི་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་བཅུ་གཅིག་པ་གཟའ་ཉི་མའི་ཉིན་ལ། ཙི་ཏྲ་དཱུ་ཏ་ནི་གནས་བརྟན་མོངྒ་ལཱ་ན་གཙོ་བྱས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་གྲུ་གཅིག་གི་ནང་དུ་བཏང་ངོ་།། ཕགྒུ་ཎའི་ཟླ་བའི་ཚེས་བརྒྱད་ཀྱི་ཉིན་སེང་ག་གླིང་གི་ཀ་ལམ་བུའི་གྲུ་ཁར་ཕྱིན་ཏོ།། රාමදූතං පන තස්මිංයෙව වස්සෙ මාඝමාසස්ස පුණ්ණමිතො ද්වාදසමියං චන්දවාරෙ සද්ධිං සොමත්ථෙරප්පමුඛෙහි භික්ඛූහි එකාය නාවාය ගමාපෙසි. උජුකං පන වාතං අලභිත්වා චිත්‍රමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛනවමියං සීහළදීපෙ වල්ලිගාමං පායාසි. རཱ་མ་དཱུ་ཏ་ནི་ལོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཱ་གྷའི་ཟླ་བའི་ཉ་གང་བའི་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་བཅུ་གཉིས་པ་གཟའ་ཟླ་བའི་ཉིན་ལ། གནས་བརྟན་སོ་མ་གཙོ་བྱས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་གྲུ་གཅིག་གི་ནང་དུ་བཏང་ངོ་།། འོན་ཀྱང་མཐུན་པའི་རླུང་མ་རྙེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཙི་ཏྲའི་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་དགུ་ལ་སེང་ག་གླིང་གི་ཝལླི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ཕྱིན་ཏོ།། තතො පච්ඡා තෙපි ද්වෙ අමච්චා ද්වීසු නාවාසු ආභතානි දාතබ්බපණ්ණාකාරවත්ථූනි සන්දෙසපණ්ණානි ච භූවනෙකබාහුරඤ්ඤො භික්ඛූසඞ්ඝස්ස ච අදාසි. රඤ්ඤා පෙසිතභික්ඛූනඤ්ච සන්දෙසපණ්ණෙ කථිතනියාමෙනෙව කල්‍යාණියං නාම නදියං උදකුක්ඛෙපසීමායං සාමණෙරභූමියං පතිට්ඨාපෙත්වා පුන උපසම්පදකම්මං අකංසු. དེའི་རྗེས་སུ་བློན་པོ་གཉིས་པོ་དེས་ཀྱང་གྲུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐྱལ་བའི་འབུལ་ཚན་གྱི་དངོས་པོ་དང་འཕྲིན་ཡིག་རྣམས་རྒྱལ་པོ་བྷཱུ་ཝ་ནེ་ཀ་བཱ་ཧུ་དང་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ་ལོ།། རྒྱལ་པོས་མངགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་འཕྲིན་ཡིག་ཏུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ། ཀལྱཱ་ཎཱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཆུ་བོའི་ཆུ་ཐོག་གི་ཐིམ་མཚམས་སུ། དགེ་ཚུལ་གྱི་ས་ལ་བཀོད་དེ། སླར་ཡང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཆོ་ག་མཛད་དོ།། උපසම්පජ්ජිත්වා ච භූවනෙකබාහුරාජා නානාප්පකාරෙ භික්ඛූනං සාරුප්පෙ පරික්ඛාරෙ දත්වා ඉදං පන ආමිසදානං යාව ජීවිතපරියොසානායෙව පරිභුඤ්ජිතබ්බං භවිස්සති, නාමලඤ්ඡං පන න ජීරිස්සතීති කත්වා රාමදූතස්ස නාවාය පඛානභූතස්ස සොමත්ථෙරස්ස සිරිසඞ්ඝබොධිසාමීති නාමං අදාසි. අවසෙසානං පන දසන්නං ථෙරානං කිත්තිසිරිමෙඝසාමි පරක්කමබාහුසාමි බුද්ධඝොසසාමි සීහළදීපවිසුද්ධසාමි ගුණරතනධරසාමී ජිනාලඞ්කාරසාමි රතනමාලිසාමි සද්ධම්මතෙජසාමි ධම්මරාමසාමි භූවනෙකබාහුසාමීති නාමානි අදාසි. བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། རྒྱལ་པོ་བྷུ་ཝ་ནེ་ཀ་བཱ་ཧུས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་རུང་བའི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་བྱིན་ཏེ། “ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་འདི་ནི་ཚེ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། མིང་གི་ཐེལ་ཚེ་ནི་ནམ་ཡང་མི་ཉམས་སོ་”ཞེས་བསམས་ནས། རཱ་མ་དཱུ་ཏའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་གཙོ་བོ་གནས་བརྟན་སོ་མ་ལ་‘སི་རི་སང་གྷ་བོ་དྷི་སཱ་མཱི་’ཞེས་པའི་མིང་བཏགས། ལྷག་མ་གནས་བརྟན་བཅུ་པོ་རྣམས་ལ་ནི། ཀིཏྟི་སི་རི་མེ་གྷ་སཱ་མཱི། པ་རཀྐ་མ་བཱ་ཧུ་སཱ་མཱི། བུདྡྷ་གྷོ་ཥ་སཱ་མཱི། སཱི་ཧ་ལཱ་དཱི་པ་ཝི་སུདྡྷ་སཱ་མཱི། གུ་ཎ་ར་ཏ་ན་དྷ་ར་སཱ་མཱི། ཇི་ནཱ་ལང་ཀཱ་ར་སཱ་མཱི། ར་ཏ་ན་མཱ་ལི་སཱ་མཱི། སདྡྷམྨ་ཏེ་ཇ་སཱ་མཱི། དྷམྨ་རཱ་མ་སཱ་མཱི། བྷུ་ཝ་ནེ་ཀ་བཱ་ཧུ་སཱ་མཱི་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་རྣམས་བཏགས་སོ།། චිත්‍රදූතස්ස [Pg.51] නාවාය පඛානභූතස්ස මොග්ගලානත්ථෙරස්ස ධම්මකිත්තිලොකගරුසාමීති නාමං අදාසි. අවසෙසානං පන සිරිවනරතනසාමි මඞ්ගලත්ථෙරස්සාමි කල්‍යාණතිස්සස්සාමි චන්දගිරිසාමි සිරිදන්තධාතුසාමි වනවාසිතිස්සසාමි රතනලඞ්කාරසාමි මහාදෙවසාමි උදුම්බරගිරිසාමි චූළාභයතිස්සසාමීති නාමානි අදාසි. බාවීසතියා පන පච්ඡා සමණානං නාමං න අදාසි. අභිනවසික්ඛං පන සබ්බෙසංයෙව අදාසි. ཅི་ཏྲ་དཱུ་ཏའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་གཙོ་བོ་གནས་བརྟན་མོགྒལླཱ་ན་ལ་‘དྷམྨ་ཀིཏྟི་ལོ་ཀ་ག་རུ་སཱ་མཱི་’ཞེས་པའི་མིང་བཏགས། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ནི། སི་རི་ཝ་ན་ར་ཏ་ན་སཱ་མཱི། མང་གྷ་ལ་ཏྠེ་ར་སཱ་མཱི། ཀལྱཱ་ཎ་ཏིས྄ས྄་སཱ་མཱི། ཙནྡ་གི་རི་སཱ་མཱི། སི་རི་དནྟ་དྷཱ་ཏུ་སཱ་མཱི། ཝ་ན་ཝཱ་སི་ཏིས྄ས྄་སཱ་མཱི། ར་ཏ་ན་ལང་ཀཱ་ར་སཱ་མཱི། མ་ཧཱ་དེ་ཝ་སཱ་མཱི། ཨུ་དུམྦ་ར་གི་རི་སཱ་མཱི། ཙཱུ་ལཱ་བྷ་ཡ་ཏིས྄ས྄་སཱ་མཱི་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་རྣམས་བཏགས་སོ།། ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་རྗེས་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ལ་ནིམིང་མ་བཏགས་སོ།། འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་གསར་དུ་བསླབ་པ་བྱིན་ནོ།། තතො පච්ඡා චෙතියපූජනාදීනි කත්වා තංතංකිච්චං නිප්ඵාදෙත්වා පුන ආගමංසු. භූවනෙකබාහුරාජා චිත්‍රදූතං එවමාහ, රාමාධිපතිරඤ්ඤො පණ්ණාකාරං පටිදාතුං ඉච්ඡාමි, පටිදූතඤ්ච පෙසෙතුං තාව ත්වං ආගමෙහීති. එවං පන වත්වා පච්ඡා ආගමනකාලෙ චණ්ඩවාතභයෙන මහාසමුද්දමජ්ඣෙ නාවා අවගච්ඡති. තෙන සීහළරඤ්ඤා පෙසිතනාවාය සබ්බෙ සන්නිපතිත්වා ආරුහිත්වා ආගච්ඡන්තා තීණි දිවසානි අතික්කමිත්වා පුන චණ්ඩවාතභයෙන අගම්භීරට්ඨානෙ සිලාය ඝට්ටෙත්වා ලග්ගිත්වා ගන්තුං අසක්කුණිත්වා එකං උළුම්පං බන්ධිත්වා ජඞ්ඝෙනෙව අගමංසු. සීහළරඤ්ඤො ච දූතො පණ්ණාකාරං දත්වා පච්චාගමාසි. භික්ඛූසු ච භික්ඛූ අන්තරාමග්ගෙයෙව මච්චු ආදාය ගච්ඡති. අහො අනිච්චා වත සඞ්ඛාරාති. හොන්ති චෙත්ථ,– དེའི་རྗེས་སུ་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཤིང་། བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་ནས་ཕྱིར་འོངས་སོ།། རྒྱལ་པོ་བྷུ་ཝ་ནེ་ཀ་བཱ་ཧུས་ཅི་ཏྲ་དཱུ་ཏ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། “ང་ནི་རྒྱལ་པོ་རཱ་མཱ་དྷི་པ་ཏི་ལ་སྐྱེས་ལན་འབུལ་བར་འདོད་ཅིང་། ཕྱིར་གཏོང་གི་ཕོ་ཉ་ཡང་གཏོང་བར་འདོད་པས། ཁྱོད་རེ་ཞིག་སྒུགས་ཤིག་”ཅེས་སོ།། དེ་ལྟར་སྨྲས་ནས་ཕྱིས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚེ། རླུང་དྲག་པོའི་འཇིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དབུས་སུ་གྲུ་གཟིངས་བྱིངས་སོ།། སིང་ཧ་ལའི་རྒྱལ་པོས་བཏང་བའི་གྲུ་གཟིངས་དེར་ཐམས་ཅད་འདུས་ཤིང་ཞུགས་ཏེ་འོངས་པ་ན། ཉིན་གསུམ་འདས་པའི་རྗེས་སུ་ཡང་བསྐྱར་རླུང་དྲག་པོའི་འཇིགས་པས་ཆུ་མི་ཟབ་པའི་སར་བྲག་ལ་བརྡབས་ནས་ཆགས་ཤིང་། འགྲོ་མ་ཐུབ་པར་གཟིངས་ཤིག་བཅོས་ཏེ་རྐང་ཐང་དུ་སོང་ངོ།། སིང་ཧ་ལའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་ཉས་ཀྱང་སྐྱེས་ཕུལ་ནས་ཕྱིར་ལོག་གོ། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དགེ་སློང་འགའ་ཞིག་ནི་ལམ་བར་དུ་འཆི་བདག་གིས་ཁེར་ཏེ་སོང་ངོ།། ཀྱེ་ཧུད་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ།། འདི་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡོད་དེ། ඉමෙසං පන ආරද්ධං, න කිච්චං යාව නිට්ඨිතං; න තාව ආදියිස්සන්ති, මච්චු නත්ථි ආපෙක්ඛනා. འདི་དག་གིས་ནི་ལས་བརྩམས་ཀྱང་།། བྱ་བ་ད་དུང་མ་རྫོགས་པར།། དེ་སྲིད་ལེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།། འཆི་བདག་ལ་ནི་རེ་བ་མེད།། නික්කාරුණිකො හි එස, බලක්කාරෙන ආදිය; රොදමානංව ඤාතීනං අනිච්ඡන්තංව ගච්ඡතීති. འཆི་བདག་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་འདིས།། བཙན་གྱིས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ།། གཉེན་འབྲེལ་ངུ་ཞིང་བཤུམ་བཞིན་དུ།། མི་འདོད་བཞིན་དུ་འཁྲིད་པར་བྱེད།། රාමාධිපතිරාජාච තෙසං භික්ඛූනං පත්තකාලෙ හංසාවතීනගරස්ස පච්ඡිමස්මිං දිසාභාගෙ නරසූරෙන නාම අමච්චෙන පරිභුත්තෙ ගාමඛෙත්තෙ පාළිඅට්ඨකථාළීකාදයො පුනප්පුනං පස්සිත්වා උපපරික්ඛිත්වා සීමසමූහනසීමසම්මුතිකම්මානි කාරපෙසි. සීහළදීපෙ භගවතා න්හායිතපුබ්බාය කල්‍යාණියා නාම නදියං උදකුක්ඛෙපසීමං කත්වා තත්ථ මහාවිහාරවාසීනං භික්ඛූනං සන්තිකෙ උපලද්ධඋපසම්පදභාවෙහි භික්ඛූහි කතත්තා කල්‍යාණීසීමාති සමඤ්ඤං අකාසි. ඉච්චෙවං රාමාධිපතිරාජා පත්තලඞ්කෙ භික්ඛූ නිස්සාය සාසනං සුට්ඨු පතිට්ඨිතං අකාසි. කලියුගස්ස අට්ඨතිංසාධිකඅට්ඨවස්සසතකාලතො යාව එකචත්තාලීසාධිකඅට්ඨවස්සසතා තෙසං භික්ඛූනං වංසෙ අසීතිමත්තා ගණපාමොක්ඛත්ථෙරා අහෙසුං. තෙසං සිස්සජාතානි පන ඡබ්බිසාධිකානි ද්විසතානි චතුසහස්සානි දසසහස්සානි අහෙසුං. එවං භගවතො සාසනං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ වුඩ්ඪිං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ වුඩ්ඪිං විරූළිං වෙපුල්ලමාපජ්ජිති. དགེ་སློང་དེ་དག་ཕྱིར་ཕེབས་པའི་ཚེ། རྒྱལ་པོ་རཱ་མཱ་དྷི་པ་ཏིས་ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ། བློན་པོ་ན་ར་སཱུ་ར་ཞེས་བྱ་བས་བདག་གིར་བྱས་པའི་གྲོང་གི་ཞིང་སར། ལུང་དང་འགྲེལ་པ་དང་ཊཱི་ཀཱ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བལྟས་ཤིང་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས། མཚམས་བསལ་བ་དང་མཚམས་བསྐོ་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་དུ་བཅུག་གོ། སིང་ཧ་ལའི་གླིང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔོན་ཆུ་ལ་བསིལ་ལུད་མཛད་མྱོང་བའི་ཀལྱཱ་ཎཱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཆུ་བོ་ལ། ཆུ་དབུས་ཀྱི་མཚམས་བཟོས་ཏེ། དེར་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་ན་བཞུགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་‘ཀལྱཱ་ཎཱི་མཚམས་’ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་སོ།། དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་རཱ་མཱ་དྷི་པ་ཏིས་ལང་ཀཱ་ནས་ཕེབས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་ལེགས་པར་བཙུགས་སོ།། ཀ་ལི་ཡུ་གའི་ལོ་ ༨༣༨ ནས་ ༨༤༡ བར་དུ། དགེ་སློང་དེ་དག་གི་བརྒྱུད་པ་ལས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་གནས་བརྟན་བརྒྱད་ཅུ་ཙམ་བྱུང་ངོ།། དེ་དག་གི་སློབ་མའི་ཚོགས་ནི་ཆིག་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་བྱུང་ངོ།། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་དུ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་ལ་ཡངས་པར་གྱུར་ཏོ།། ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සත්තමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་ཐེངས་བདུན་པ་ཡིན་ནོ།། යදා පන අරිමද්දනනගරෙ අනුරුද්ධො නාම රාජා සුධම්මපුරං සරාජිකං අභිභවිත්වා විද්ධංසි, තදා රාමඤ්ඤරට්ඨං රාජසුඤ්ඤං හුත්වා පතිට්ඨහි. රාමඤ්ඤරට්ඨෙ මුත්තිමනගරෙ සොණුත්තරවංසො එකො ගණො, සිවලිවංසො එකො, තාමලින්දවංසො එකො, ආනන්දවංසො එකො, බුද්ධවංසො එකො, මහානාගවංසො එකොති ඡග්ගණා විසුං විසුං හුත්වා අට්ඨංසු නානාසංවාසකා නානානිකායා. གང་གི་ཚེ་ཨ་རི་མད་ད་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ཞེས་བྱ་བས་སུ་དྷམྨ་པུ་ར་རྒྱལ་པོ་དང་བཅས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་བཅོམ་པའི་ཚེ། དེའི་ཚེ་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་ནི་རྒྱལ་པོ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ།། རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གྱི་མུཏྟི་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། སོ་ཎུཏྟ་རའི་བརྒྱུད་པ་ཚོགས་པ་གཅིག སི་ཝ་ལིའི་བརྒྱུད་པ་གཅིག ཏཱ་མ་ལིན་དའི་བརྒྱུད་པ་གཅིག ཨཱ་ནནྡའི་བརྒྱུད་པ་གཅིག བུདྡྷའི་བརྒྱུད་པ་གཅིག མ་ཧཱ་ནཱ་གའི་བརྒྱུད་པ་གཅིག་སྟེ། གནས་མི་མཐུན་པ་དང་སྡེ་པ་མི་མཐུན་པའི་ཚོགས་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་སོ་སོ་སོར་གནས་སོ།། ධම්මචෙතියරඤ්ඤා පන කාරාපිතසාසනම්පි අභිජ්ජමානං හුත්වා අට්ඨාසි. සමානසංවාසො එකනිකායොයෙව අහොසි. හංසාවතීමුත්තිමසුවසෙන තීණිපි රාමඤ්ඤරට්ඨානි සුනාපරන්ත සඞ්ඛාතෙන එකාබද්ධානි හුත්වා තිට්ඨන්ති. පුබ්බෙච මරම්මරට්ඨින්දරාජූනං ආණාපවත්තනට්ඨානානි අහෙසුං[Pg.53]. තස්මා මරම්මරට්ඨතො එකච්චෙ භික්ඛූ රාමඤ්ඤරට්ඨං ගන්ත්වා කල්‍යාණීසීමායං පුන සික්ඛං ගණ්හිංසු. ධම්මචෙතියරඤ්ඤාකාරාවිතසාසනං සකලං මරම්මරට්ඨම්පි බ්‍යාපෙත්වා ඔගාහෙත්වා තිට්ඨති. རྒྱལ་པོ་དྷམྨ་ཙེ་ཏིས་བཙུགས་པའི་བསྟན་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པར་གནས་སོ།། གནས་མཐུན་པའི་སྡེ་པ་གཅིག་པུར་གྱུར་ཏོ།། ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱི་དང་། མུཏྟི་མ། ཀུ་སི་མ་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གསུམ་པོ་དག་ནི་སུ་ནཱ་པ་རནྟ་ཞེས་བྱ་བར་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་ཏེ་གནས་སོ།། སྔོན་དུས་སུ་མཱ་རཱ་མའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་བགྲོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་ཏོ།། དེའི་ཕྱིར་མཱ་རཱ་མའི་ཡུལ་ནས་དགེ་སློང་འགའ་ཞིག་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་དུ་སོང་ནས། ཀལྱཱ་ཎཱི་མཚམས་སུ་སླར་ཡང་བསླབ་པ་བླངས་སོ།། རྒྱལ་པོ་དྷམྨ་ཙེ་ཏིས་བཙུགས་པའི་བསྟན་པ་ནི་མཱ་རཱ་མའི་ཡུལ་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་ཅིང་ཞུགས་ཏེ་གནས་སོ།། රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සොණුත්තරත්ථෙරානං සාසනං පතිට්ඨාපිතකාලතො පට්ඨාය යාව සුධම්මපුරෙ මනොහරිරඤ්ඤා අරහන්තානං සංවිජ්ජමානතා වෙදිතබ්බා. තතො පච්ඡා පන උත්තරා ජීවාරියාවංසමහාකාළප්‍රානදස්සිත්ථෙරානං කාලෙ ලොකියජ්ඣානාභිඤ්ඤාලාභියොයෙව සංවිජ්ජංසූති. අධුනා පන තීසුපි රාමඤ්ඤරට්ඨෙසු ධම්මචෙතියරඤ්ඤා කාරාවිතසාසනංයෙව තිට්ඨති. එත්ථච හෙතුඵලසම්බන්ධවසෙන ආදිඅන්තවසෙනෙ ච සාසනවංසං පඤ්ඤාය තුලයිත්වා ආදිතොව දස්සිතෙහි තීහි නයෙහි යථාපවෙණී ඝට්ටියති, තථා ගණ්හෙය්‍යාති. අයඤ්ච සාසනවංසො ලජ්ජිපෙසලසික්ඛාකාමානංයෙව වසෙන වුත්තො, නාලජ්ජීනං වසෙනාති දට්ඨබ්බො. རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་དུ་གནས་བརྟན་སོ་ཎ་དང་ཨུཏྟ་ར་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཙུགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་། སུ་དྷམྨ་པུ་རའི་རྒྱལ་པོ་མ་ནོ་ཧ་རིའི་བར་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་བཞུགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། དེའི་རྗེས་སུ་ནི། གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་ར། ཇཱི་ཝཱ་རི་ཡ། མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ། པྲཱ་ཎ་དས྄སི་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཁོ་ན་བཞུགས་སོ།། དེང་སང་ནི་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གསུམ་ཆར་དུ་རྒྱལ་པོ་དྷམྨ་ཙེ་ཏིས་བཙུགས་པའི་བསྟན་པ་ཁོ་ན་གནས་སོ།། འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་དང་། ཐོག་མ་དང་མཐའི་དབང་གིས་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞལ་ནས། ཐོག་མ་ནས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གསུམ་པོ་དང་མཐུན་པར་བརྒྱུད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཟུང་བར་བྱའོ།། བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་བསླབ་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། ངོ་ཚ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། තාය ච ථෙරපරම්පරාය මුත්තිමනගරවාසිමෙධඞ්කරත්ථෙරො ලොකදීපකසාරං නාම ගන්ථං අකාසි. හංසාවතීනගරවාසී පන ආනන්දත්ථෙරො මධුසාරත්ථදීපනිං නාම අභිධම්මටීකාය සංවණ්ණනං, හංසාවතීනගරවාසීයෙව ධම්මබුද්ධත්ථෙරො කවිස්සාරං නාම ඡන්දොවණ්ණනං, හංසාවතීනගරවාසීයෙව සද්ධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරො පට්ඨානසාරදීපනිං නාම පකරණං, තථෙව අඤ්ඤතරො ථෙරො අඵෙග්ගුසාරං නාම ගන්ථං අකාසි. එවං අනෙකප්පකාරානං ගන්ථකාරානං මහාථෙරානං වසනට්ඨානං හුත්වා සාසනං ඔගාහෙත්වා විරූළට්ඨානංඅහොසීති. གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་དེ་ལས་མུཏྟི་མའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་མེ་དྷང་ཀ་རས་‘ལོ་ཀ་དཱི་པ་ཀ་སཱ་ར་’ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད། ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཨཱ་ནནྡས་ཆོས་མངོན་པའི་ཊཱི་ཀཱའི་འགྲེལ་པ་‘མ་དྷུ་སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་’ཞེས་བྱ་བ་མཛད། ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དྷམྨ་བུདྡྷས་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་འགྲེལ་པ་‘ཀ་ཝིས་སཱ་ར་’ཞེས་བྱ་བ་མཛད། ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨཱ་ལང་ཀཱ་རས་‘པཊྛཱ་ན་སཱ་ར་དཱི་པ་ནཱི་’ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད། དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་གཞན་ཞིག་གིས་‘ཨ་ཕེགྒུ་སཱ་ར་’ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད། དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་སུ་གྱུར་ཏེ། བསྟན་པ་ནི་ཟབ་མོར་ཞུགས་ཤིང་རྒྱས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་ཏོ།། ඉති සාසනවංසෙ සුවණ්ණභූමිසාසනවංසකථාමග්ගා නාම དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལས། གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཏམ་གྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ། තතියො පරිච්ඡෙදො. ལེའུ་གསུམ་པའོ།། 4. යොනකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො ༤. ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཏམ་གྱི་ལམ། 4. ඉදානි පන යොනකරට්ඨෙ සාසනස්සුප්පත්තිං කථෙස්සාමි[Pg.54]. භගවා හි වෙනෙය්‍යහිතාවහො යොනකරට්ඨෙ මමසාසනං චිරකාලං පභිට්ඨහිස්සතීති ආපෙක්ඛිත්වා සද්ධිං භික්ඛු සඞ්ඝෙන දෙසචාරිකං ආහිණ්ඩන්තො ලභුඤ්ජං නාම නගරං අගමාසි. තදා එකො නෙසාදො හරිඵලං දත්වා තං පරිභුඤ්ජිත්වා හරිබීජෙ ඛිපිතෙ පථවියං අපතිත්වා ආකාසෙයෙව පතිට්ඨාසි. තං දිස්වා සිතං පත්වාකාසි. තමත්ථං දිස්වා ආනන්දත්ථෙරො පුච්ඡි. අනාගතෙ ඛො ආනන්ද ඉමස්මිං ඨානෙ මම ධාතුචෙතියං පතිට්ඨහිස්සති, සාසනං විරූළමාපජ්ජිස්සතීති බ්‍යාකාසි. භගවතා පන හරිඵලස්ස භුඤ්ජිතට්ඨානත්තාහරිභුඤ්ජොති තස්ස රට්ඨස්ස නාමං අහොසි. ද්වින්නං තාපසානං ඨපිතං ජලසුත්තිකං පටිච්ච යොනකානං භාසාය ලභුඤ්ජොති නාමං අහොසි. ༤. ད་ནི་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་བྱུང་ཚུལ་བཤད་པར་བྱའོ།། གདུལ་བྱ་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། “ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་ངའི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་དགོངས་ནས། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་ལྷན་ཅིག་ཡུལ་གྲུ་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན། ལབྷུཉྫ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ཏོ།། དེའི་ཚེ་རྔོན་པ་ཞིག་གིས་ཨ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་ཞིག་ཕུལ་བ་དང་། དེ་ཉིད་གསོལ་ནས་ཨ་རུ་རའི་ས་བོན་བོར་བ་ན། ས་ལ་མ་ལྷུང་བར་བར་སྣང་ཉིད་དུ་ཆགས་སོ།། དེ་གཟིགས་ནས་འཛུམ་པ་མཛད་དོ།། དོན་དེ་གཟིགས་ནས་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་ཞུས་པ་ན། “ཀུན་དགའ་བོ། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གནས་འདིར་ངའི་རིང་བསྲེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཆགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། བསྟན་པ་ཡང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་ལུང་བསྟན་ཏོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཨ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་གསོལ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་དེའི་མིང་ལ་‘ཧ་རི་བྷུཉྫ་’ཞེས་བྱུང་ངོ།། དཀའ་ཐུབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཞག་པའི་ཆུའི་ཐིག་སྐུད་ལ་བརྟེན་ནས། ཡོ་ན་ཀ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་དུ་‘ལབྷུཉྫ་’ཞེས་མིང་དུ་ཆགས་སོ།། තදා තත්ථ මපින්නාය නාම එකිස්සා මාතිකාය සමීපෙ නිසින්නො එකො ලවකුලිකජෙට්ඨකො අත්තනො පුත්තං සත්තවස්සිකං භගවතො නිය්‍යාදෙත්වා පබ්බාජෙසි. කම්මට්ඨානානුයොගවසෙන අචිරෙනෙව අරහත්තං පාපුණි. සත්තවස්සි කස්සච සාමණෙරස්ස අරහත්තං සච්ඡිකතට්ඨානතං පටිච්ච යොනකභාසාය එතං ඨානං චඞ්ගමඞ්ඝ ඉති වුච්චති. චිරකාල වසෙන ජඞ්ගමඞ්ඝ ඉති වුච්චති. තතො පට්ඨායයෙව යොනකරට්ඨෙ සාසනං පතිට්ඨාතීති. དེའི་ཚེ་དེར་མ་པིནྣཱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུར་བའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་འཁོད་པའི་ལ་ཝ་ཀུ་ལི་ཀའི་གཙོ་བོ་ཞིག་གིས། རང་གི་བུ་ལོ་བདུན་ལོན་པ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕུལ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་དུ་བཅུག་གོ། ལས་ཀྱི་གནས་ལ་བརྩོན་པའི་མཐུ་ལས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ།། ལོ་བདུན་ལོན་པའི་དགེ་ཚུལ་དེས་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱས་པའི་གནས་ཡིན་པར་བརྟེན་ནས། ཡོ་ན་ཀའི་སྐད་དུ་གནས་དེ་ལ་‘ཙང་ག་མང་གྷ་’ཞེས་བྱའོ།། དུས་ཡུན་རིང་པོ་ལོན་པ་ན་‘ཇང་ག་མང་གྷ་’ཞེས་བརྗོད་དོ།། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་ཆགས་སོ།། ඉදං යොනකරට්ඨෙ පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན་ནོ།། සාසනෙ පන පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මහාරක්ඛිතත්ථෙරො යොනකරට්ඨං ගන්ත්වා කම්බොජඛෙමාවර හරිභුඤ්ජායුද්ධයාදීසු අනෙකෙසු රට්ඨෙසු සාසනං පතිට්ඨාපෙති. තානි හි සබ්බානි රට්ඨානි සඞ්ගහෙත්වා දස්සෙන්තෙහි අට්ඨකථාචරියෙහි යොනකලොකන්ති ඔකාසකාලොකවාචකෙන සාමඤ්ඤසද්දෙන වුත්තං. පකති හෙසා ගන්ථකාරානං යෙන [Pg.55] කෙනචාකාරෙන අත්ථන්තරස්ස විඤ්ඤාපනාති. བསྟན་པ་ལ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་ལྔ་ལོན་པ་ན། གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་རཀ྄ཁི་ཏ་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས། ཀམ་བོ་ཇ་དང་། ཁེ་མཱ་ཝ་ར། ཧ་རི་བྷུཉྫ། ཨ་ཡུདྡྷ་ཡ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་མ་དག་ཏུ་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ།། ཡུལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་སྟོན་པའི་ཕྱིར། འགྲེལ་པ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའི་སྤྱི་མིང་གིས། ‘ཡོ་ན་ཀའི་འཇིག་རྟེན་’ཞེས་གསུངས་སོ།། འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཐབས་གང་ཡང་རུང་བས་དོན་གཞན་གོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།། මහාරක්ඛිතත්ථෙරො ච සද්ධිං පඤ්චහි භික්ඛූහි පාටලිපුත්තතො අනිලපථමග්ගෙන යොනකලොකං ආගන්ත්වා කාළකාරාමසුත්තෙන යොනකෙ පසාදෙසි. සත්තතිසහස්සාධිකපාණසතසහස්සං මග්ගඵලාලඞ්කාරං අදාසි. සන්තිකෙ චස්ස දසසහස්සානි පබ්බජිංසු. එවං සො තත්ථසාසනං පතිට්ඨාපෙසි. තථා ච වුත්තං අට්ඨකථායං,– གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་རཀ྄ཁི་ཏ་ནི་དགེ་སློང་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་པཱ་ཊ་ལི་པུཏྟ་ནས་རླུང་གི་ལམ་བརྒྱུད་དེ་ཡོ་ན་ཀའི་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་ནས། ཀཱ་ལཱ་ཀཱ་རཱ་མའི་མདོ་ཡིས་ཡོ་ན་ཀ་པ་རྣམས་དད་པར་བྱས་སོ།། སྲོག་ཆགས་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་བདུན་ཁྲི་ལ་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱན་བྱིན་ནོ།། ཁོང་གི་དྲུང་དུ་མི་ཁྲི་ཚོ་གཅིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ།། དེ་ལྟར་ཁོང་གིས་དེར་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ།། དེ་བཞིན་དུ་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། යොනකරට්ඨං තදා ගන්ත්වා, සො මහාරක්ඛිතො ඉසි; කාළකාරාමසුත්තෙන, තෙ පසාදෙසි යොනකෙති. དེའི་ཚེ་དྲང་སྲོང་མ་ཧཱ་རཀ྄ཁི་ཏ།། ཡོ་ན་ཀ་ཡི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་ནི།། ཀཱ་ལཱ་ཀཱ་རཱ་མའི་མདོ་ཉིད་ཀྱིས།། ཡོ་ན་ཀ་པ་རྣམས་ནི་དད་པར་བྱས།། තතො පට්ඨාය තෙසං සිස්සපරම්පරා බහූ හොන්ති, ගණනපථං වීතිවත්තා. དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དེ་དག་གི་སློབ་མའི་བརྒྱུད་པ་ནི་གྲངས་ལས་འདས་པ་མང་པོ་བྱུང་ངོ།། ඉදං යොනකරට්ඨෙ මහාරක්ඛිතත්ථෙරාදයො පටිච්ච འདི་ནི་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་རཀ྄ཁི་ཏ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། දුතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. བསྟན་པ་བཙུགས་པ་ཐེངས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།། යොනකරට්ඨෙ ලකුන්නනගරෙ ජිනචක්කෙ පඤ්චවස්සසතෙ මණිමයං බුද්ධප්පටිමං මාපෙත්වා විසුකම්මදෙවපුත්තො නාගසෙනත්ථෙරස්ස අදාසි. නාගෙසෙනත්ථෙරො ච තස්මිං පටිමම්හි ධාතු ආගන්ත්වා පතිට්ඨාතූති අධිට්ඨාසි. අධිට්ඨානවසෙනෙව සත්තධාතුයො ආගන්ත්වා තත්ථ පතිට්ඨහිත්වා පාටිහාරියං දස්සෙසුන්ති රාජවංසෙ වුත්තං. ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་གྱི་ལ་ཀུནྣའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ལོན་པ་ན། ལྷའི་བུ་བི་ཤྭ་ཀརྨས་ནོར་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་བཞེངས་ནས། གནས་བརྟན་ནཱ་ག་སེ་ན་ལ་ཕུལ་ལོ།། གནས་བརྟན་ནཱ་ག་སེ་ནས་ཀྱང་སྐུ་བརྙན་དེ་ལ་རིང་བསྲེལ་བྱོན་ནས་བཞུགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་བོ།། སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་ལས་རིང་བསྲེལ་བདུན་བྱོན་ནས་དེར་བཞུགས་ཏེ་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏོ།། ཞེས་རྒྱལ་རབས་ལས་གསུངས་སོ།། තඤ්ච වචනං මම පරිනිබ්බානතො පඤ්චවස්සසතෙ අතික්කන්තෙ එතෙ උප්පජ්ජිස්සන්තීති මිලින්දපඤ්හායං වුත්තවචනෙන කාලපරිමාණවසෙන ච සමෙති. යොනකරට්ඨෙ මිලින්දරඤ්ඤො කාලෙ ජිනචක්කෙ පඤ්චවස්සසතෙයෙව නාගසෙනත්ථෙරං පටිස්ස ජිනචක්කං විරූළං හුත්වා පතිට්ඨාසි. ང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་འདས་པའི་ཚེ་འདི་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ནི། མི་ལིན་དའི་དྲི་བ་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་དུས་ཀྱི་ཚད་དང་མཐུན་ནོ། །ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་པོ་མི་ལིན་དའི་དུས་སུ། རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ལོན་པའི་ཚེ། གནས་བརྟན་ཀླུའི་སྡེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་རྒྱས་ཤིང་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། ། ඉදං යොනකරට්ඨෙ නාගසෙනත්ථෙරං පටිච්ච තතියං འདི་ནི་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་གནས་བརྟན་ཀླུའི་སྡེ་ལ་བརྟེན་ནས་གསུམ་པ་ සාසනස්ස පතිට්ඨානං. བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། ། කලියුගෙ [Pg.56] පඤ්චසට්ඨිවස්සෙලභුඤ්ජනගරතො සඞ්කමිත්වා ක්‍යුඞ්ගරනගරෙ මාපිකස්ස බඤ්ඤාචොමඞ්ගර නාමකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ මජ්ඣිමදෙසතො කස්සපත්ථෙරො පඤ්චහි ථෙරෙහි සද්ධිං ආගච්ඡි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་རེ་ལྔ་པར་ལབྷུཉྫའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྤོས་ཏེ། ཀྱུང་གྷ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་འདེབས་པ་པོ་རྒྱལ་པོ་བཉྙཱ་ཅོ་མངྒ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། ཡུལ་དབུས་ནས་གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་གནས་བརྟན་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱོན་ཏོ། ། තදා සො රාජා විහාරං කත්වා තෙසං අදාසි. සීහළදීපතො ච ධාතුයො ආනෙත්වා එකො ථෙරො ආගච්ඡි. ධාතුතො පාටිහාරියං දිස්වා පසීදිත්වා ලභුඤ්ජචෙතිය නිධානං අකාසි. තෙ ච ථෙරෙ පටිච්ච යොනකරට්ඨෙ සාසන වංසො ආගතො. དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་དེས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཕུལ་ཏོ། །སེང་གེའི་གླིང་ནས་རིང་བསྲེལ་བསྣམས་ཏེ་གནས་བརྟན་གཅིག་ཀྱང་བྱོན་ཏོ། །རིང་བསྲེལ་ལས་ཆོ་འཕྲུལ་བྱུང་བ་མཐོང་ནས་དད་པར་གྱུར་ཏེ། ལབྷུཉྫའི་མཆོད་རྟེན་དུ་གཏེར་བཅུག་གོ །གནས་བརྟན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པའི་བརྒྱུད་པ་བྱུང་ངོ་། ། ඉදං යොනකරට්ඨෙ චතුත්ථං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པ་བཞི་པའོ། ། කලියුගෙ ද්වාසට්ඨාධිකෙ සත්තසතෙ සම්පත්ථෙ චිනරට්ඨින්දො රාජා අභිභවිත්වා සකලම්පි යොනකරට්ඨං සඞ්ඛුබ්භිතං හොති. තදා මහාධම්මගම්භීරත්ථෙරො මහාමෙධඞ්කරත්ථෙ රොචාති ද්වෙ ථෙරො යොනකරට්ඨතො සද්ධිං බහූහි භික්ඛූහි සීහළදීපං අගමංසු. තදා ච සීහළදීපෙ දුබ්භික්ඛභයෙන අභිභූතො හුත්වා තතො ස්‍යාමරට්ඨෙ සොක්කතයනගරං පුන අගමංසු. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་རེ་གཉིས་པ་ལ་བབས་པའི་ཚེ། རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོས་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་མཐའ་དག་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཆོས་ཟབ་མོ་དང་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མཐུ་ལྡན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་གཉིས་པོ། དགེ་སློང་མང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་ནས་སེང་གེའི་གླིང་དུ་གཤེགས་སོ། །དེའི་ཚེ་སེང་གེའི་གླིང་དུ་མུ་གེའི་འཇིགས་པས་ནོན་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ནས་ཡང་སྱཱ་མའི་ཡུལ་གྱི་སོ་ཀྐ་ཏ་ཡའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་སོ། ། තතො පච්ඡා ලකුන්නනගරං ගන්ත්වා සාසනං පග්ගණ්හන්තානං ලජ්ජිපෙසලානං භික්ඛූනං සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගණ්හිංසු. තෙ ච ථෙරො ස්‍යාමරට්ඨෙ යොනකරට්ඨෙ ච සබ්බත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසුන්ති. དེའི་རྗེས་སུ་ལཀུནྣའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་ནས། བསྟན་པ་འཛིན་ཅིང་ངོ་ཚ་ཤེས་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་སླར་ཡང་བསླབ་པ་བླངས་སོ། །གནས་བརྟན་དེ་དག་གིས་སྱཱ་མའི་ཡུལ་དང་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པར་མཛད་དོ། ། ඉදං යොනකරට්ඨෙ පත්තලඞ්කෙ ද්වෙ ථෙරෙ පටිච්ච පඤ්චමං འདི་ནི་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་པཏྟ་ལངྐའི་གནས་བརྟན་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྔ་པ་ සාසනස්ස පතිට්ඨානං. བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། ། කලියුගෙ පඤ්චවීසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ සිරිසද්ධම්මලොකපතිචක්කවත්තිරාජා ලභුඤ්ජචෙතියං පුන මහන්තං කත්වා [Pg.57] තස්ස චෙතියස්ස සමීපෙ චත්තාරො විහාරෙ කාරාපෙත්වා මහාමෙධඞ්කරත්ථෙරස්ස සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස ච අදාසි. තදාපි තෙ ද්වෙ ථෙරා සාසනං පරිසුද්ධං කත්වා පතිට්ඨාපෙසුන්ති. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉེར་ལྔ་པ་ལ་བབས་པའི་ཚེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དཔལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ལབྷུཉྫའི་མཆོད་རྟེན་སླར་ཡང་ཆེན་པོར་བཞེངས་ཤིང་། མཆོད་རྟེན་དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞི་བཞེངས་ཏེ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མཐུ་ལྡན་བྱེད་པ་དང་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ཕུལ་ཏོ། །དེའི་ཚེའང་གནས་བརྟན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་མཛད་དེ་རབ་ཏུ་གནས་པར་མཛད་དོ། ། ඉදං යොනකරට්ඨෙ මහාමෙධඞ්කරසාරිපුත්තත්ථෙරෙ འདི་ནི་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མཐུ་ལྡན་བྱེད་པ་དང་ཤཱ་རིའི་བུ་ පටිච්ච ඡට්ඨං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. ལ་བརྟེན་ནས་དྲུག་པ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། ། කලියුගෙ තෙචත්තාලීසාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ හංසාවතීනගරෙ අනෙකසෙතිභින්දො නාම රාජා යොනකරට්ඨං අභිභවිත්වා අත්තනො හත්ථගතං කත්වා බලි භුඤ්ජනත්ථාය ජෙට්ඨපුත්තස්ස අනුරුද්ධස්ස නාම රාජකුමාරස්ස දත්වා බහූහි අමච්චෙහි සද්ධිං තත්ථ ගන්ත්වා අනුරාජතාවෙන රජ්ජං කාරාපෙසි. සාසනඤ්ච විසොධාපෙතුං සද්ධම්මචක්කසාමිත්ථෙරං තෙන සද්ධිං පහිණි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་ཞེ་གསུམ་པ་ལ་བབས་པའི་ཚེ། ཧཾ་སཱ་བ་ཏིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་པོ་དཀར་པོ་དུ་མའི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་རང་གི་ལག་ཏུ་བླངས་ནས། དཔྱ་ཁྲལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བུ་ཆེ་བ་རྒྱལ་བུ་མ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱིན་ཏེ། བློན་པོ་མང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་དེར་གཤེགས་ནས་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བཅུག་གོ །བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གནས་བརྟན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བདག་པོ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མངགས་སོ། ། අනෙකසෙතිභින්නො කිර රාජා යොනකරට්ඨං විජයකාලෙ පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානභූතමිදන්ති කත්වා තංරට්ඨවාසිනො කරමරානීතභාවෙන න අග්ගහෙසීති. རྒྱལ་པོ་དཀར་པོ་དུ་མའི་བདག་པོ་དེས་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དབང་དུ་བསྡུས་པའི་ཚེ། འདི་ནི་བསྟན་པ་ཐོག་མར་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ས་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་ནས། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་བཙོན་པར་བཟུང་ནས་ཁྲིད་པར་མ་མཛད་དོ་ཞེས་གྲགས་སོ། ། යථාවුත්තත්ථෙරවංසෙසු ච එකො ලකුන්නනගරෙ අරඤ්ඤවාසී ථෙරො තත්ථ නගරෙ අජ්ජ අසුකස්මිං ඨානෙ එකො මතොති ගිහීනං කථෙත්වා යථාකථිතං භූතං හුත්වා අයං අභිඤ්ඤාලාභීති පාකටො අහොසි. གོང་དུ་སྨོས་པའི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་རྣམས་ལས། ལཀུནྣའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དགོན་པ་པ་གནས་བརྟན་གཅིག་གིས། གྲོང་ཁྱེར་དེར་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ། དེ་རིང་གནས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ན་མི་གཅིག་ཤི་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་དུ་བྱུང་བས་ན། འདི་ནི་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་གྱུར་ཏོ། ། තස්මිංයෙව ච නගරෙ මහාමඞ්ගලො නාම ථෙරො අනෙකසෙතිභින්දස්ස රඤ්ඤො යුජ්ඣිතුං ආගතකාලෙ අනෙකසෙතිභින්දො රාජා මං පක්කොසිස්සති, සමානජාතිකං දූතං පෙස්සෙස්සතීති පක්කොසිතකාලතො පඨමමෙවවදි. යථාවුත්තනියාමෙනෙව පක්කොසනතො අයං අභිඤ්ඤා ලාභීති කිත්ති ඝොසො අහොසි. གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཉིད་དུ་གནས་བརྟན་བཀྲ་ཤིས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བས། རྒྱལ་པོ་དཀར་པོ་དུ་མའི་བདག་པོ་གཡུལ་འགྱེད་པར་ལྷགས་པའི་ཚེ། རྒྱལ་པོ་དཀར་པོ་དུ་མའི་བདག་པོས་ང་ལ་འབོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། རིགས་མཉམ་པའི་ཕོ་ཉ་མངག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མ་བོས་པའི་སྔོན་རོལ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བོས་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་སྙན་པའི་གྲགས་པ་བྱུང་ངོ་། ། තත්ථ නගරෙ ඤාණවිලාසත්ථෙරො සඞ්ඛ්‍යාපකාසකං නාම [Pg.58] පකරණං අකාසි. තංළීකං පන පත්තලඞ්කත්ථෙරස්ස විහාරෙ වසන්තො සිරිමඞ්ගලොනාම ථෙරො අකාසි. གྲོང་ཁྱེར་དེར་གནས་བརྟན་ཡེ་ཤེས་རྣམ་རོལ་གྱིས་གྲངས་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ། །དེའི་འགྲེལ་བཤད་ནི་པཏྟ་ལངྐའི་གནས་བརྟན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་བྱ་བས་མཛད་དོ། ། විසුද්ධිමග්ගදීපනිං පන සංඤ්ඤ්වත්තඅරඤ්ඤවාසී උත්තරාරාමො නාම එකො ථෙරො. මඞ්ගලදීපනිං සිරිමඞ්ගලත්ථෙරො. උප්පාතසන්තිං අඤ්ඤතරො ථෙරො. තං කිර උප්පාතසන්තිං සජ්ඣායිත්වා චීනරඤ්ඤො සෙනං අජිනීති. ඉච්චෙවං යොනකරට්ඨෙ අභිඤ්ඤාලාභීනං ගන්ථකාරානඤ්ච ථෙරානං ආනුභාවෙන ජිනසාසනං පරිසුද්ධං හුත්වා පතිට්ඨාති. එවං හෙතුඵලසම්බන්ධවසෙන ආදි අන්ත සම්බන්ධවසෙන ච යථාවුත්තෙහි තීහි නයෙහි ථෙරපරම්පරා ඝට්ටෙත්වා ගහෙතබ්බා. རྣམ་དག་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མེ་ནི་སཾཉྙབཏྟའི་དགོན་པ་པ་གནས་བརྟན་བྱང་གི་ཀུན་དགའ་ར་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་གིས་མཛད་དོ། །བཀྲ་ཤིས་སྒྲོན་མེ་ནི་གནས་བརྟན་དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་མཛད་དོ། །ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཞི་བྱེད་ནི་གནས་བརྟན་གཞན་ཞིག་གིས་མཛད་དོ། །ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཞི་བྱེད་དེ་ཞལ་འདོན་མཛད་པས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོའི་དམག་ལས་རྒྱལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པ་དང་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ལས། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ་དང་། ཐོག་མ་དང་མཐའ་མའི་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས། གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་གསུམ་གྱིས་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་སྦྲེལ་ཏེ་བཟུང་བར་བྱའོ། ། ඉති සාසනවංසෙ යොනකරට්ඨසාසනවංසකථා འདི་ལྟར་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་ལས། ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་གཏམ་ මග්ගො නාම චතුත්ථො පරිච්ඡෙදො. ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་བཞི་པའོ། ། 5. නවවාසීරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො ༥. ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་གཏམ་གྱི་ལམ། 5. ඉදානි වනවාසීරට්ඨෙ සිරිඛෙත්තනගරසාසනවංසං වක්ඛාමි. ජිනචක්කෙ හි එකාධිකෙ වස්සසතෙ සම්පත්තෙ ජටිලො සක්කො නාගො ගරුළො කුම්භණ්ඩො චන්දී පරමීස්වරොචාති ඉමෙ සත්ත සිරිඛෙත්තං නාම නගරං මාපෙසුං. තත්ථ ද්වත්තපොඞ්කො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස කිර තීණි අක්ඛීනි සන්තීති. තදා භගවතො සාවකා අරහන්තා තිසහස්සමත්තා තත්ථ වසිංසු. සො රාජා තෙසං අරහන්තානං දෙවසිකං චතූහි පච්චයෙහි උපත්ථම්භි. ඡ සරීරධාතුයො ච එකෙකං එකෙකස්මිං නිදහිත්වා ඡ චෙතිඉයානි කාරාපෙසි. දක්ඛිණබාහුං පන නිදහිත්වා එකම්පි චෙතියං කාරාපෙසි. ༥. ད་ནི་ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་གྱི་སིརི་ཁེཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་བཤད་པར་བྱའོ། །རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་ལོ་བརྒྱ་དང་གཅིག་ལོན་པའི་ཚེ། རལ་པ་ཅན་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཀླུ་དང་། མཁའ་ལྡིང་དང་། གྲུལ་བུམ་དང་། ཙཎྜཱི་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་སྟེ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་སིརི་ཁེཏྟ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་བཏབཔོ། །དེར་རྒྱལ་པོ་དྭཏྟཔོངྐ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་སྤྱན་གསum་མངའ་ཞེས་གྲགས་སོ། །དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་སུམ་སྟོང་ཙམ་དེར་བཞུགས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེས་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་ལ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཡོ་བྱད་བཞིས་ཉེ་བར་བསྟེན་ཏོ། །སྐུ་གདུང་གི་རིང་བསྲེལ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་བཞིན་རེ་རེར་བཅུག་ནས་མཆོད་རྟེན་དྲུག་བཞེངས་སོ། །ཕྱག་གཡས་པའི་རུས་པ་བཅུག་ནས་མཆོད་རྟེན་གཅིག་ཀྱང་བཞེངས་སོ། ། උණ්හීසධාතුං පන කඞ්ගරන්නගරතො ආනෙත්වා එකම්පි චෙතියං කාරාපෙසි. තං පන තාව න නිට්ඨිතං. පච්ඡා අනුරුද්ධරාජා ගහෙත්වා අරිමද්දනනගරං ආනෙත්වා චඤ්ඤිඞ්ඛු නාම චෙතියෙ නිධානං [Pg.59] අකාසි. තස්මා රක්ඛිතත්ථෙරස්ස ආගමනතො පුබ්බෙපි සාසනං පතිට්ඨාසීති දට්ඨබ්බං. තතො පච්ඡා සාසනං දුබ්බලං හුත්වා අට්ඨාසි. ཀངྒ་རན་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་གཙུག་ཏོར་གྱི་རིང་བསྲེལ་བསྣམས་ཏེ་མཆོད་རྟེན་གཅིག་ཀྱང་བཞེངས་སོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དེ་དུས་མ་གྲུབ་པོ། །ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་པོ་མ་འགགས་པས་བཟུང་སྟེ་ཨརིམདྡནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྣམས་ནས། ཅཉྙིངྑུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་རྟེན་དུ་གཏེར་བཅུག་གོ །དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་སྲུང་བ་མ་བྱོན་པའི་སྔོན་རོལ་ཉིད་དུའང་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཉམས་དམས་པར་གྱུར་ཏེ་གནས་སོ། ། ඉදං වනවාසීරට්ඨෙ පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཐོག་མའོ། ། මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරෙන පන පෙසිතො රක්ඛිතත්ථෙරො වනවාසීරට්ඨං ගන්ත්වා ආකාසෙ ඨත්වා අනමතග්ගපරියායකථාය වනවාසිකෙ පසාදෙසි. කථාපරියොසානෙ පනස්ස සට්ඨිසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. සත්තතිසහස්සමත්තා පබ්බජිංසු. පඤ්චවිහාරසතානි පතිට්ඨාපෙසුං. එවං සො තත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. තෙනෙව අට්ඨ කථායං – གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོངྒལིའི་བུ་ཏིསྶས་མངགས་པའི་གནས་བརྟན་སྲུང་བ་ནི། ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས། བར་སྣང་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པས་ནགས་ན་གནས་པའི་མི་རྣམས་དད་པར་མཛད་དོ། །ཆོས་བཤད་པའི་མཐར་མི་དྲུག་ཁྲི་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏོ། །མི་བདུན་ཁྲི་ཙམ་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། །གཙུག་ལག་ཁང་ལྔ་བརྒྱ་རབ་ཏུ་བཙུགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁོང་གིས་དེར་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པར་མཛད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་འགྲེལ་བཤད་ལས། ගන්ත්වාන රක්ඛිතත්ථෙරො,වනවාසිං මහිද්ධිකො; අන්තලික්ඛෙ ඨිතො තත්ථ,දෙසෙසි අනමතග්ගියන්ති වුත්තං. གནས་བརྟན་སྲུང་བ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ། །ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་བྱོན་ནས། །བར་སྣང་མཁའ་ལ་བཞུགས་ཏེ་དེར། །ཐོག་མ་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། එවං වනවාසීරට්ඨෙ පුබ්බෙයෙව සාසනං ඔගාහෙත්වා පතිට්ඨහි. න පන තාව සකලං බ්‍යාපෙත්වා පතිට්ඨහි. དེ་ལྟར་ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་དུ་སྔོན་ཉིད་ནས་བསྟན་པ་ཞུགས་ཤིང་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །འོན་ཀྱང་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ඉදං තාව වනවාසීරට්ඨෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ දුතියං འདི་ནི་ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་གྱི་སིརི་ཁེཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཉིས་པ་ සාසනස්ස පතිට්ඨානං. བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། ། ජිනචක්කෙ පන තෙත්තිංසාධිකෙ චතුවස්සසතෙ කුක්කුට සීසො නාම එකො රාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ භගවතො සාවකා අරහන්තා පඤ්චසතමත්තා අහෙසුං. තෙසම්පි සො රාජා දෙවසිකං චතූහි පච්චයෙහි උපත්ථම්භෙසි. සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිනො පන ගණනපථං [Pg.60] වීතිවත්තා අහෙසුං. རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་ལོ་བཞི་བརྒྱ་སོ་གསུམ་ལོན་པའི་ཚེ། བྱ་གག་མགོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་གཅིག་གིས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་བཞུགས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེས་དེ་དག་ལའང་ཉིན་རེ་བཞིན་ཡོ་བྱད་བཞིས་ཉེ་བར་བསྟེན་ཏོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ནི་གྲངས་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ། ། ඉදං වනවාසීරට්ඨෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ පරම්පරාභතවසෙන འདི་ནི་ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་གྱི་སིརི་ཁེཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བརྒྱུད་པ་བཟུང་བའི་དབང་གིས་ තතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. གསུམ་པ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། ། ඉච්චෙවං වනවාසීරට්ඨෙ අනෙකසතෙහි අරහන්තත්ථෙරෙහි සාසනං පුණ්ණින්දුසඞ්කාසං හුත්වා අතිවිය විජ්ජොතෙසි. සාසනික ගන්ථකාරා පන මහාථෙරා තත්ථ න සන්දිස්සන්ති. අරහන්තත්ථෙරා පන රාජූනං ආයාචනං ආරබ්භ ධම්මසත්ථං එකං විරචයිංසූති පොරාණා වදන්තීති. ඉච්චෙවං– དེ་ལྟར་ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་བརྟན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་བསྟན་པ་ནི་ཟླ་བ་ཉ་གང་བ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་མཛད་དོ། །འོན་ཀྱང་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དག་ནི་དེར་མི་སྣང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་གཅིག་མཛད་དོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་སྨྲའོ། །འདི་ལྟར་ තෙච ථෙරා මහාපඤ්ඤා,පග්ගහෙත්වාන සාසනං; සූරියො විය අත්ථඞ්ගො,උපගා මච්චුසන්තිකං. ཤེས་རབ་ཆེ་བའི་གནས་བརྟན་དེ། །བསྟན་པ་རིན་ཆེན་ལེགས་བཟུང་ནས། །ཉི་མ་ནུབ་རིར་བགྲོད་པ་བཞིན། །འཆི་བདག་དྲུང་དུ་གཤེགས་པར་གྱུར། ། තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො,යාව මච්චු නචාගතො; තාව පුඤ්ඤං කරෙ නිච්චං,මා පමජ්ජෙය්‍ය සබ්බදාති. དེ་ཕྱིར་མཁས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡིས། །འཆི་བདག་མ་ལྷགས་བར་དུ་ནི། །རྟག་ཏུ་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ནམ་ཡང་བག་མེད་མ་བྱེད་ཅིག ། ඉති සාසනවංසෙ වනවාසීරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො འདི་ལྟར་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་ལས། ནགས་ན་གནས་པའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་གཏམ་གྱི་ལམ་ නාම පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො. ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ལྔ་པའོ། ། 6. අපරන්තරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො ༦. ནུབ་ཀྱི་མཐའ་ཁོབ་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་གཏམ་གྱི་ལམ། 6. ඉදානි පන මරම්මමණ්ඩලෙ අපරන්තරට්ඨෙ සාසනවංසං වක්ඛාමි. අම්හාකඤ්හි මරම්මරට්ඨෙ සුප්පාදකතිත්ථෙ වාණිජගාමෙ වසන්තෙ චූළපුණ්ණ මහාපුණ්ණෙද්වෙ භාතිකෙ පටිච්ච භගවතො ධරමානස්සෙව අතිරෙකවීසතිවස්සකාලතො පභුති සාසනං පතිට්ඨාසි. න පන තාව බ්‍යාපෙත්වා පතිට්ඨාසි. තෙනෙව පුන සාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො [Pg.61] යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං පෙසෙසීති. ༦. ད་ནི་མརམྨའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནུབ་ཀྱི་མཐའ་ཁོབ་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་བཤད་པར་བྱའོ། །ངེད་ཅག་གི་མརམྨའི་ཡུལ་དུ། སུཔྤཱདཀའི་གྲུ་ཁར་གནས་པའི་ཚོང་པའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་སྤུན་གཉིས་པོ་གང་པོ་ཆུང་བ་དང་གང་པོ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞལ་བཞུགས་པའི་དུས་ཉིད་དུ། ལོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ལོན་པ་ནས་བཟུང་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །འོན་ཀྱང་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་སླར་ཡང་རབ་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོངྒལིའི་བུ་ཏིསྶས་ཡོ་ན་ཀའི་ཆོས་སྲུང་བ་མངགས་སོ། ། භගවා පන ලොහිතචන්දනවිහාරං පටිග්ගහෙත්වා සත්තසත්තාහානි නිසීදිත්වා සමාගතානං දෙවමනුස්සානං ධම්මරසං අදාසි. සත්තාහෙසු ච එකස්මිං අහු චතුරාසීතිපාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. පඤ්චසතමත්තෙහි ච පාසාදෙහි ආගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ සච්චබන්ධපබ්බතෙ නිසින්නස්ස සච්චබන්ධස්ස නාම ඉසිනො ධම්මං දෙසෙත්වා ඡහි අභිඤ්ඤාහි සද්ධිං අරහත්තං පාපෙසි. වාණිජගාමෙ ච ඉසිදින්නසෙට්ඨි ආදීනම්පි ධම්මරසං පායෙසි. ඉච්චෙවං සච්චබන්ධඉසිදින්නමහාපුණ්ණාදයො පටිච්ච අම්හාකං මරම්මමණ්ඩලෙ සාසනං පතිට්ඨාසි. བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཙན་དན་དམར་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེས་ཏེ། ཞག་བདུན་ཕྲག་བདུན་དུ་བཞུགས་ནས་ལྷ་དང་མི་འདུས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རོ་མྱང་བར་མཛད་དོ། །ཞག་བདུན་པོ་དེ་དག་ལས་ཉིན་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཁང་བཟང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱོན་པའི་ལམ་བར་དུ། བདེན་པའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རི་ལ་བཞུགས་པའི་དྲང་སྲོང་བདེན་པའི་འཆིང་བ་ལ་ཆོས་བསྟན་ནས། མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ལ་བཀོད་དོ། །ཚོང་པའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ཁྱིམ་བདག་དྲང་སྲོང་བྱིན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའང་ཆོས་ཀྱི་རོ་མྱང་བར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་དྲང་སྲོང་བདེན་པའི་འཆིང་བ་དང་། དྲང་སྲོང་བྱིན། གང་པོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ངེད་ཅག་གི་མརམྨའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། ། ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ අපරන්තරට්ඨෙ පඨමං සාසනස්ස འདི་ནི་མརམྨའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནུབ་ཀྱི་མཐའ་ཁོབ་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་ཐོག་མར་ පතිට්ඨානං. རབ་ཏུ་གནས་པའོ། ། භගවතො පරිනිබ්බුතතො පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ තතියසඞ්ගීතිං සඞ්ගායිත්වා අවසානෙ මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො අත්තනො සද්ධිවිහාරිකං යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං සද්ධිං චතූහි භික්ඛූහි අපරන්තරට්ඨං පෙසෙසි. අපරන්තරට්ඨඤ්ච නාම අම්හාකං මරම්මමණ්ඩලෙ සුනාපරන්තරට්ඨමෙව. තමත්ථං පන හෙට්ඨා අවොචුම්හා. བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སོ་ལྔ་ལོན་པ་ན། བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་བྱས་པའི་མཐར། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོངྒལླིའི་བུ་ཏིསྶས་རང་གི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་གནས་བརྟན་ཡོ་ན་ཀ་དྷམྨ་རཀྑི་ཏ་དགེ་སློང་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ནུབ་མཐའི་ཡུལ་དུ་མངགས་སོ། ནུབ་མཐའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེད་ཅག་གི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་སུ་ནཱ་པ་རནྟའི་ཡུལ་ཉིད་དོ། དོན་དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරොපි අපරන්තරට්ඨං ආගන්ත්වා අග්ගික්ඛන්ධොපමසුත්තෙන රට්ඨවාසීනං පසාදෙසි. සත්තතිමත්තානං පාණසහස්සානං ධම්මරසං පායෙසි. රට්ඨවාසිනො ච බහවො සාසනෙ පබ්බජිංසු. රාජකුලතොපි සහස්සමත්තා පබ්බජිංසු. ඉත්ථීනං පන අතිරෙකසට්ඨිසහස්සමත්තා පබ්බජිංසු. තඤ්ච න අග්ගික්ඛන්ධොපමසුත්තන්තං සුත්වා පබ්බජන්තීනං ඉත්ථීනං වසෙන වුත්තං, අථ ඛො ආදිතො පට්ඨාය යාවචිරකාලා සාසනං පසීදිත්වා පබ්බජන්තීනං ඉත්ථීනං වසෙන වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. කස්මාති චෙ, ඉත්ථීනං භික්ඛුනීනං සන්තිකෙයෙව පබ්බජිතුං යුත්තත්තා යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරෙන [Pg.62] ච සද්ධිං භික්ඛුනීනං අනාගතත්තා. එවං චිරකාලං අතික්කමිත්වා පච්ඡා භික්ඛුනියො ආගන්ත්වා තාසං සන්තිකෙ පබ්බජිතානං වසෙන වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. සීහළදීපෙ අනුළාදෙවියො පබ්බජිතකාලෙ මහාමහින්දත්ථෙරස්ස සඞ්ඝමිත්තාථෙරියා පක්කොසනතා ඉධ ඤාපකාති. එවං යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං පටිච්ච අපරන්තරට්ඨෙ සත්තානං බහුපකාරො අහොසි. තෙනෙවට්ඨකථායං– གནས་བརྟན་ཡོ་ན་ཀ་དྷམྨ་རཀྑི་ཏ་ཡང་ནུབ་མཐའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས། མེ་ཕུང་གི་དཔེའི་མདོ་ཡིས་ཡུལ་མི་རྣམས་དད་པར་བྱས། སྲོག་ཆགས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་ཙམ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱས། ཡུལ་མི་མང་པོ་ཞིག་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ནས་ཀྱང་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་རབ་ཏུ་བྱུང་། བུད་མེད་ཀྱི་ནང་ནས་ནི་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཙམ་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། དེ་ནི་མེ་ཕུང་གི་དཔེའི་མདོ་ཐོས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཐོག་མ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡུན་རིང་པོའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ལ་དད་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུད་མེད་རྣམས་ནི་དགེ་སློང་མ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་རིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་བརྟན་ཡོ་ན་ཀ་དྷམྨ་རཀྑི་ཏ་དང་ལྷན་ཅིག་དགེ་སློང་མ་རྣམས་མ་བྱོན་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ལྟར་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདས་པའི་རྗེས་སུ་ཕྱིས་སུ་དགེ་སློང་མ་རྣམས་བྱོན་ཏེ་དེ་དག་གི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། སེང་གེའི་གླིང་དུ་ལྷ་མོ་ཨ་ནུ་ལཱ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚེ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧིནྡས་གནས་བརྟན་མ་སངྒྷ་མིཏྟཱ་སྤྱན་དྲངས་པ་ནི་འདིར་ཤེས་བྱེད་དོ། དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་ཡོ་ན་ཀ་དྷམྨ་རཀྑི་ཏ་ལ་བརྟེན་ནས་ནུབ་མཐའི་ཡུལ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ངོ་། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་བཤད་ལས། අපරන්තං විගාහිත්වා, යොනකො ධම්මරක්ඛිතො; අග්ගික්ඛන්ධූපමෙනෙත්ථ, පසාදෙසි ජනෙ බහූති. ནུབ་མཐའི་ཡུལ་དུ་ཞུགས་ནས་ནི། །ཡོ་ན་ཀ་ཡི་དྷམྨ་རཀྑི་ཏས། །འདི་རུ་མེ་ཕུང་དཔེ་ཡི་མདོས། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དད་པར་བྱས། །ཞེས་སོ། තත්ථායං අධිප්පාය විසෙසො ගහෙතබ්බො. කථං. අග්ගික්ඛන්ධොපමසුත්තන්තං නාම භික්ඛූනං පටිපත්තිවසෙන වුත්තං, තං භික්ඛූනංයෙව දෙසෙතුං වට්ටති, ථෙරොපි තත්ථ තං දෙසෙසි, තස්මා පුණ්ණසච්චබන්ධාදයො පටිච්ච භගවතො ධරමානස්ස වීසතිවස්සකාලෙයෙව සාසනං අපරන්තරට්ඨෙ පතිට්ඨහිත්වා කස්මිඤ්චි කස්මිඤ්චි ඨානෙ භික්ඛූනං සංවිජ්ජමානත්තා තෙසං භික්ඛූනං සඞ්ගහෙත්වා දෙසෙතුං පච්ඡා ආගතානඤ්ච භික්ඛූනං පරිසුද්ධාචාරතං විඤ්ඤාපෙතුං අග්ගික්ඛන්ධොපමසුත්තං ථෙරො දෙසෙසීති. එවඤ්ච සති අරිමද්දනනගරෙ සමණකුත්තකානං සංවිජ්ජමානභාවං වක්ඛමානෙන වචනෙන සමෙති. འདིར་དགོངས་པའི་ཁྱད་པར་འདི་ཤེས་པར་བྱའོ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མེ་ཕུང་གི་དཔེའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་པས། དེ་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བཤད་པར་རིགས་ལ། གནས་བརྟན་གྱིས་ཀྱང་དེར་དེ་ཉིད་བཤད་དོ། དེའི་ཕྱིར་པུཎྞ་དང་སཙྩ་བནྡྷ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པའི་དུས་ཀྱི་ལོ་ཉི་ཤུ་པའི་ཚེ་ཉིད་དུ། ནུབ་མཐའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་ཆགས་ཤིང་། ཡུལ་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ཏུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་དེ་དག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དུ་བཤད་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་བྱོན་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གནས་བརྟན་གྱིས་མེ་ཕུང་གི་དཔེའི་མདོ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱའོ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཙུན་པ་རྫུས་མ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཚུལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚིག་དང་མཐུན་ནོ། ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ අපරන්තරට්ඨෙ දුතියං འདི་ནི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་ནུབ་མཐའི་ས་ཆར་གཉིས་པ་ සාසනස්ස පතිට්ඨානං. བསྟན་པ་ཆགས་པའོ། යස්මා පන බුද්ධෙ, භගවා පුණ්ණත්ථෙරස්ස යාචනමාරබ්භ අපරන්තරට්ඨං ආගන්ත්වා වාණිජෙ හි කාරිතෙ චන්දනවිහාරෙ වසිත්වා එකස්මිං සමයෙ ආනන්දෙන පච්ඡාසමණෙන තම්බදීපරට්ඨම්පි දෙසචාරිකං ආහිණ්ඩි. ආහිණ්ඩිත්වා අරිමද්දනනගරට්ඨානසමීපං පත්වා පබ්බතමුද්ධනි ඨත්වා අනාගතෙ ඛො ආනන්ද ඉමස්මිං පදෙසෙ සම්මුති නාම රාජා අරිමද්දනං නාම නගරං මාපෙස්සති[Pg.63], තස්මිඤ්ච නගරෙ මම සාසනං විරූළං හුත්වා පතිට්ඨහිස්සතීති බ්‍යාකාසි. අයමත්ථො පොරාණවෙදපාත්ථකෙසු වුත්තො. འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའི་དུས་སུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་བརྟན་པུཎྞའི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ནུབ་མཐའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ཏེ། ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་ཙནྡན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། དུས་གཅིག་ན་དགེ་སློང་གཉེར་པ་ཀུན་དགའ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏམྦ་དཱི་པའི་ཡུལ་དུའང་ལྗོངས་རྒྱུ་བར་མཛད། ལྗོངས་རྒྱུས་མཛད་དེ་ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ས་ཆའི་ཉེ་འཁོར་དུ་བྱོན་ནས། རིའི་རྩེ་མོར་བཞུགས་ཏེ། "ཀུན་དགའ་བོ། མ་འོངས་པ་ན་ས་ཕྱོགས་འདིར་སམྨུ་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་ཨ་རི་མདྡ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་འདེབས་པར་འགྱུར་ལ། གྲོང་ཁྱེར་དེར་ངའི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་ཏེ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ་"ཞེས་ལུང་བསྟན་ཏོ། དོན་འདི་ནི་གནའ་བོའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་སུ་བཤད་དོ། යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරො ච අපරන්තරට්ඨං ආගන්ත්වා තම්බදීපරට්ඨම්පි ආහිණ්ඩිත්වා තම්බදීපරට්ඨවාසීනම්පි ධම්මරසං පායෙසියෙව. අයමත්ථො ඛත්තියකුලතො එව පුරිසසහස්සානි පබ්බජිංසූති අට්ඨකථායං වුත්තත්තා විඤ්ඤායති. තදා හි අපරන්තරට්ඨෙ ඛත්තියො නත්ථි, තම්බදීපරට්ඨින්දොයෙව තං අනුසාසෙත්වා අති වසති, ඛත්තියෙ ච ආසන්තෙ කුතො ඛත්තියකුලානි භවිස්සන්ති, තෙනෙව තම්බදීපරට්ඨතො පුරිසසහස්සානි පබ්බජිංසූති විඤ්ඤාතබ්බං. තස්මා තම්බදීපිකසාසනවංසම්පි ඉධ වත්තුං යුජ්ජති. གནས་བརྟན་ཡོ་ན་ཀ་དྷམྨ་རཀྑི་ཏ་ནུབ་མཐའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས། ཏམྦ་དཱི་པའི་ཡུལ་དུའང་ལྗོངས་རྒྱུས་མཛད་དེ། ཏམྦ་དཱི་པའི་ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ལའང་ཆོས་ཀྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱས་སོ། དོན་འདི་ནི་"རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རབ་ཏུ་བྱུང་"ཞེས་འགྲེལ་བཤད་ལས་གསུངས་པས་ཤེས་སོ། དེའི་ཚེ་ནུབ་མཐའི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་རིགས་མེད་ལ། ཏམྦ་དཱི་པའི་ཡུལ་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ནས་དེ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཏེ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱལ་རིགས་མེད་ན་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་གང་ལས་འབྱུང་། དེའི་ཕྱིར་ཏམྦ་དཱི་པའི་ཡུལ་ནས་སྐྱེས་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། དེས་ན་ཏམྦ་དཱི་པའི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་འདིར་བཤད་པར་རིགས་སོ། තෙනිදානි තම්බදීපිකාසාසනවංසං පවක්ඛාමි. අම්හාකඤ්හි මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ සම්මුතිරාජා නාම භූපාලො රජ්ජං කරෙසි. තතො පට්ඨාය යාව අනුරුද්ධරඤ්ඤා සමථි නාමකෙ දෙසෙ නිසින්නානං තිංසමත්තානං සමණකුත්තකානං සට්ඨිසහස්සමත්තානං සිස්සානං ඔවාදං දත්වා චරිංසු. དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟ་ཏམྦ་དཱི་པའི་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པར་བྱའོ། ངེད་ཅག་གི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་ཏམྦ་དཱི་པའི་ས་ཆ། ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སམྨུ་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷའི་བར་དུ། ས་མ་ཐི་ཞེས་བྱ་བའི་ས་ཆར་གནས་པའི་བཙུན་པ་རྫུས་མ་སུམ་ཅུ་ཙམ་དང་། དེ་དག་གི་སློབ་མ་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་ཙམ་ལ་གདམས་ངག་བྱིན་ནས་གནས་སོ། තෙසං පන සමණකුත්තකානං අයං වාදො,- සචෙ යො පාණාතිපාතං කරෙය්‍ය, සො ඊදිසං පරිත්තං භණන්තො තම්හා පාපකම්මා පරිමුච්චෙය්‍ය, සචෙ පන යො මාතාපිතරං හන්ත්වා අනන්තරියකම්මතො පරිමුච්චිතුකාමො භවෙය්‍ය, ඊදිසං පරිත්තං භණෙය්‍ය, සචෙපි පුත්තධිතානං ආවාහවිවාහකම්මං කත්තුකාමො භවෙය්‍ය, ආචරියානං පඨමං නිය්‍යාදෙත්වා ආවාහවිවාහකම්මං කාතබ්බං, යො ඉදං චාරිත්තං අතික්කමෙය්‍ය, බහු අපුඤ්ඤං පසවෙය්‍යාති එවමාදීහි මිච්ඡාවාදෙහි අත්තනො අත්තනො උපගතානං ඔවාදං අදංසු. තමත්ථං සුත්වා අනුරුද්ධරාජා පරිචිතපුඤ්ඤො තෙසං වාදං න රුචි. අයං තෙසං මිච්ඡාවාදොති. བཙུན་པ་རྫུས་མ་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། "གལ་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་བྱས་ན། སྲུང་སྔགས་འདི་ལྟ་བུ་བཟླས་ན་སྡིག་པ་དེ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། གལ་ཏེ་ཕ་མ་བསད་དེ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ལས་ཐར་བར་འདོད་ན། སྲུང་སྔགས་འདི་ལྟ་བུ་བཟླས་པར་བྱའོ། གལ་ཏེ་བུ་དང་བུ་མོ་རྣམས་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་པར་འདོད་ན། ཐོག་མར་སློབ་དཔོན་རྣམས་ལ་གཏད་དེ་གཉེན་སྒྲིག་བྱ་དགོས། སུ་ཞིག་ལུགས་སྲོལ་འདི་ལས་འདས་ན་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་"ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལོག་པའི་ཚིག་གིས། རང་ཉིད་ཀྱི་དྲུང་དུ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་གདམས་ངག་བྱིན་ནོ། དོན་དེ་ཐོས་ནས་བསོད་ནམས་བསགས་པའི་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷས་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ལ་མ་མཉེས་ཏེ། "འདི་ནི་དེ་དག་གི་ལོག་པའི་ལྟ་བའོ་"སྙམ་མོ། තදා [Pg.64] ච අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තො නාම ථෙරො ආගන්ත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. අයං අරහන්තත්ථෙරස්ස අට්ඨුප්පත්ති,– රාජවංසාගතපරිත්තනිදානාගතසාසනප්පවෙණියාගතවසෙන තිවිධා හොති. དེའི་ཚེ་ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཞིག་བྱོན་ནས་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ། གནས་བརྟན་དགྲ་བཅོམ་པ་འདིའི་བྱུང་བ་ནི། རྒྱལ་རབས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྲུང་སྔགས་ཀྱི་གླེང་གཞི་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྟན་པའི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ། තත්ථායං රාජවංසාගතට්ඨුප්පත්ති,– තදා හි සුනාපරන්තතම්බදීපරට්ඨෙසු සබ්බෙන සබ්බං සබ්බදා ථිරං සාසනං න තාව පතිට්ඨාසි. තෙනෙව භගවතො බ්‍යාකතනියාමෙන සාසනං පතිට්ඨාපෙස්සාමාති චින්තෙත්වා මහාථෙරා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා සාසනං අනුග්ගහිතුං සමත්ථං පුග්ගලං දෙහීති යාචිංසු. සක්කොච දෙවානමින්දො තාවතිංසභවනෙ එකං දෙවපුත්තං යාචිත්වා එකිස්සා බ්‍රාහ්මණියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හාපෙසි. දසමාසච්චයෙන විජායනකාලෙ සීලබුද්ධි නාම ථෙරො අනුරක්ඛිත්වා වයෙ සම්පත්තෙ පබ්බාජෙසි. තීසු පිටකෙසු අතිවිය ඡෙකො හුත්වා අරහත්තං පාපුණි. අරහන්තොති නාමෙන පාකටො අහොසි. དེ་ལ་རྒྱལ་རབས་ལས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་ཚེ་སུ་ནཱ་པ་རནྟ་དང་ཏམྦ་དཱི་པའི་ཡུལ་རྣམས་སུ་བསྟན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་དུས་རྟག་ཏུ་བརྟན་པོར་མ་ཆགས་སོ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་འཛུགས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་དྲུང་དུ་བྱོན་ཏེ། "བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་ནུས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གནང་བར་མཛོད།"ཅེས་གསོལ་བ་བཏབ་བོ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཀྱང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་ནས་ལྷའི་བུ་ཞིག་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ། བྲམ་ཟེའི་བུད་མེད་ཅིག་གི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱས་སོ། ཟླ་བ་བཅུ་འདས་ནས་བཙས་པའི་ཚེ། གནས་བརྟན་ཤཱི་ལ་བུདྡྷི་ཞེས་བྱ་བས་བསྐྱངས་ཤིང་། ལང་ཚོ་ལ་བབས་པ་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་མཛད་དོ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་བོ། ཁོང་ནི་"དགྲ་བཅོམ་པ་"ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་གྱུར་ཏོ། සොච ථෙරො මරම්මමණ්ඩලෙ ජිනසාසනං විජ්ජොතාපෙතුං අරිමද්දනනගරං ආගන්ත්වා නගරතො අවිදූරෙ එකස්මිං අරඤ්ඤෙ නිසීදි. තදා සක්කො දෙවානමින්දො එකං නෙසාදං පලොභෙත්වා තස්ස ථෙරං දස්සෙසි. අථ නෙසාදස්ස එතදහොසි,– අයං පන අමනුස්සො යක්ඛො භවෙය්‍ය, සචෙ පන මනුස්සො භවෙය්‍ය, එවං සති මිලක්ඛුජාතිකො භවෙය්‍යාති. එවං පන චින්තෙත්වා රඤ්ඤො දස්සනත්ථාය නගරං ආනෙසි. ථෙරො ච අට්ඨපරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා අනුගච්ඡි. නෙසාදා ච ථෙරං ආනෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසි. གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་མརམྨའི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས། གྲོང་ཁྱེར་དང་མི་རིང་བའི་དགོན་པ་ཞིག་ཏུ་བཞུགས་སོ། དེའི་ཚེ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྔོན་པ་ཞིག་བསླུས་ཏེ། དེ་ལ་གནས་བརྟན་བསྟན་ཏོ། དེ་ནས་རྔོན་པ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། "འདི་ནི་མི་མ་ཡིན་པའི་གནོད་སྦྱིན་ཞིག་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་མི་ཞིག་ཡིན་ན། ཀླ་ཀློའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་"སྙམ་མོ། དེ་ལྟར་བསམས་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཁྲིད་དོ། གནས་བརྟན་གྱིས་ཀྱང་ཉེར་སྤྱད་བརྒྱད་བཟུང་ནས་རྗེས་སུ་བྱོན་ནོ། རྔོན་པས་གནས་བརྟན་ཁྲིད་དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་བསྟན་ཏོ། රාජා දිස්වා සන්තින්ද්‍රියො අයං, න මිලක්ඛුජාතිකො, ඉමස්ස අබ්භන්තරෙ සාරධම්මො අත්ථි මඤ්ඤෙති ලද්ධසූරියොභාසංවිය පදුමං ඵුල්ලචිත්තං හුත්වා වීමංසෙතුකාමො ථෙරං ආහ,– අත්තනො සාරුප්පං ආසනං ඤත්වා නිසීදාහීති. རྒྱལ་པོས་གནས་བརྟན་མཐོང་ནས་"འདི་ནི་དབང་པོ་ཞི་བ་ཞིག་སྟེ། ཀླ་ཀློའི་རིགས་མ་ཡིན་ནོ། འདིའི་ཁོང་ན་སྙིང་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པར་སེམས་སོ་"སྙམ་དུ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཐོབ་པའི་པདྨ་བཞིན་དུ་སེམས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་གྱུར་ཏེ། བརྟག་པར་འདོད་ནས་གནས་བརྟན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། "རང་ཉིད་ལ་འོས་པའི་སྟན་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་བཞུགས་ཤིག"ཅེས་སོ། ථෙරො ච රාජපල්ලඞ්කං ආරුහිත්වා නසීදි. රාජා ච අයං අග්ගාසනෙ [Pg.65] නිසීදි, අවස්සං අග්ගපුග්ගලො භවෙය්‍යාති චින්තෙත්වා ත්වං කස්ස ඤාති, කස්ස භිස්සො, කුතො ආගතොසීති පුච්ඡි. ථෙරො ච එවමාහ,– ලොකස්මිං යො නවගුණසම්පන්නො භගවා සම්මාසම්බුද්ධො, තස්සාහං ඤාති, සොභගවායෙව මමාචරියො, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිසින්නට්ඨානතො ආගතොම්හීති. གནས་བརྟན་གྱིས་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་སོ། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་"འདི་ནི་གདན་མཆོག་ལ་བཞུགས་པས། ངེས་པར་སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཅིག་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་"སྙམ་དུ་བསམས་ནས། "ཁྱེད་སུའི་གཉེན་ཡིན། སུའི་སློབ་མ་ཡིན། གང་ནས་བྱོན་པ་ལགས་"ཞེས་དྲིས་སོ། གནས་བརྟན་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། "འཇིག་རྟེན་ན་ཡོན་ཏན་དགུ་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་ང་ཡིན་ནོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ངའི་སློབ་དཔོན་ཡིན། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བཞུགས་པའི་གནས་ནས་འོངས་པ་ལགས་སོ་"ཞེས་སོ། රාජා ච සොමනස්සප්පත්තො හුත්වා ආහ, තව ආචරියෙන දෙසිතං ධම්මං එකදෙසතො දෙසෙහීති. අථ යථා සිරිධම්මාසොකරඤ්ඤො නිග්‍රොධසාමණෙරෙන අප්පමාදධම්මො දෙසිතො, එවං අප්පමාදධම්මංයෙව ථෙරො දෙසෙසි. རྒྱལ་པོ་ཡང་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ་སྨྲས་པ། "ཁྱེད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་བཤད་དུ་གསོལ་"ཞེས་སོ། དེ་ནས་ཇི་ལྟར་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ལ་དགེ་ཚུལ་ནི་གྲོ་དྷས་བག་ཡོད་པའི་ཆོས་བཤད་པ་བཞིན། གནས་བརྟན་གྱིས་ཀྱང་བག་ཡོད་པའི་ཆོས་ཉིད་བཤད་དོ། රාජා ච පුන ආහ,– කුහිං දානි සම්මාසම්බුද්ධො නිසීදති, තෙන පන දෙසිතො ධම්මො කතිප්පමාණො, තස්ස සාවකා පන කතිප්පමාණා, තුම්හාදිසා අඤ්ඤෙ අත්ථි වා මා වාති. ඉදානි අම්හාකං ආචරියො සම්මාසම්බුද්ධො පරිනිබ්බුතො, ධාතුයොයෙව ඉදානි අත්ථි, තෙන පන දෙසිතො ධම්මො චතුරාසීතිධම්මක්ඛන්ධසහස්සප්පමාණො, සුධම්මපුරෙ පිටකත්තයං යුගළවසෙන තිංසවිධා අත්ථි, මයා අඤ්ඤො පරමත්ථ සම්මුතිවසෙන දුවිධොපි සඞ්ඝො අත්ථීති. རྒྱལ་པོས་ཡང་དྲིས་པ། "ད་ལྟ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་དུ་བཞུགས། ཁོང་གིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད། ཁོང་གི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད། ཁྱེད་ལྟ་བུ་གཞན་ཡོད་དམ་མེད་"ཞེས་སོ། "ད་ལྟ་ངེད་ཅག་གི་སློབ་དཔོན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཟིན་ཏོ། ད་ལྟ་ནི་རིང་བསྲེལ་ཁོ་ན་བཞུགས་སོ། ཁོང་གིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་ཚད་དོ། སུ་དྷམྨའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནི་ཟུང་གི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་ཡོད་དོ། ང་ལས་གཞན་པའི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་འདུན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་དོ་"ཞེས་སོ། තං සුත්වා රාජා භිය්‍යොසොමත්තාය පසන්නො හුත්වා පුන ආරොචෙසි,– මම භන්තෙ ඉමස්මිං පච්චක්ඛෙ නත්ථි තයා අඤ්ඤො නාථො, අජ්ජභග්ගෙ පාණුපෙතං මං උපාසකොති ධාරෙහි, තව ඔවාදං අහං සිරසා පටිග්ගණ්හිස්සාමීති. དེ་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོ་ལྷག་པར་དད་དེ་ཡང་གསོལ་བ། "བཙུན་པ་ལགས། མངོན་སུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ང་ལ་ཁྱེད་ལས་གཞན་པའི་སྐྱབས་མེད་དོ། དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་ང་སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་དགེ་བསྙེན་དུ་བཟུང་དུ་གསོལ་། ཁྱེད་ཀྱི་གདམས་ངག་ནི་ངས་སྤྱི་བོས་བླང་བར་བགྱིའོ་"ཞེས་སོ། තතො පච්ඡා අරඤ්ඤකඞ්ගාරහෙ ඨානෙ විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. සමණකුත්තකානම්පි වාදං භින්දි, යථා පන සුවණ්ණපාතිං ලභිත්වා සුවණ්ණභාජනං ලභිත්වා මත්තිකාභාජනන්ති. සකලෙපි ච රට්ඨෙ සමණකුත්තකානං වාදං ජහාපෙසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ සමණකුත්තකා හීනලාභා හුත්වා ථෙරස්ස උපනාහං බන්ධිංසු. තෙ පන සමණකුත්තකා අරඤ්ඤෙ නිස්සාමිකාවිය [Pg.66] කොලෙයකා සුනඛා අනාථා හුත්වා කායිකචෙතසිකදුක්ඛං ලභිංසු. དེ་ནས་རྗེས་སུ་དགོན་པའི་ས་ཆ་འོས་པ་ཞིག་ཏུ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་ཕུལ་ལོ། བཙུན་པ་རྫུས་མ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའང་བཅག་གོ། དཔེར་ན། གསེར་གྱི་གཞོང་པ་ཐོབ་ཅིང་གསེར་གྱི་སྣོད་ཐོབ་ནས་རྫ་སྣོད་འདོར་བ་བཞིན་ནོ། ཡུལ་ཁམས་ཡོངས་སུ་བཙུན་པ་རྫུས་མ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་སྤོང་དུ་བཅུག་གོ། དེའི་ཚེ་བཙུན་པ་རྫུས་མ་རྣམས་རྙེད་པ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏེ། གནས་བརྟན་ལ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྐྱེས་སོ། བཙུན་པ་རྫུས་མ་དེ་དག་ནི་དགོན་པའི་ནང་དུ་བདག་པོ་མེད་པའི་ཁྱི་བཞིན་དུ་མགོན་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་གྱུར་ཏོ། රාජා ච තමත්ථං ඤත්වා යථා සමණකුත්තකා නාභිභවන්ති, තථා ආරක්ඛං ඨපෙසි. තෙ ච සමණකුත්තකෙ සෙතවත්ථං නිවාසාපෙත්වා ආවුධගාහයොධභාවෙන රාජකම්මෙ නියොජාපෙසි. ථෙරො ච සාසනෙ පසන්නෙ ජනෙ පබ්බාජෙත්වා උපසම්පාදෙත්වා සාසනං විසොධාපෙසි. රාජා ච ඉමස්මිං රට්ඨෙ පොරාණිකා රාජානො සමණකුත්තකානං වාදං ගහෙත්වා රජ්ජං කාරෙසුං, සචෙ හි පන තෙසං අනත්ථකරජ්ජං පුන ගණ්හාපෙතුං සක්කුණෙය්‍යං, එවං සති අහං තෙසං අනත්ථකරජ්ජං අපනෙත්වා සාත්ථකරජ්ජං ගණ්හාපෙතුමිච්ඡාමීති අනුසොචීති. རྒྱལ་པོས་ཀྱང་དོན་དེ་ཤེས་ནས་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པའི་ཕྱིར་སྲུང་སྐྱོབ་བཙུགས། དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་དེ་དག་ལ་གོས་དཀར་པོ་བསྐོན་ནས་མཚོན་ཆ་ཐོགས་པའི་དམག་མིའི་ཚུལ་དུ་རྒྱལ་པོའི་ལས་ལ་བསྐོས། གནས་བརྟན་གྱིས་ཀྱང་བསྟན་པ་ལ་དད་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་བསྟན་པ་དག་པར་བྱས། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་། “ཡུལ་འདིར་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པའི་ལྟ་བ་བཟུང་ནས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། གལ་ཏེ་ཁོ་བོས་ཁོང་ཚོའི་ཕན་མེད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་དེ་སླར་ཡང་འཛིན་དུ་འཇུག་ནུས་ན། དེ་ལྟར་ན་ངས་ཁོང་ཚོའི་ཕན་མེད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་དེ་བསལ་ནས་ཕན་ཐོགས་པའི་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་འདོད་དོ་”ཞེས་མྱ་ངན་བྱས་སོ།། අයං පන පරිත්තනිදානාගතට්ඨුප්පත්ති, – འདི་ནི་སྲུང་བའི་གླེང་གཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཏེ། සීහළදීපෙ කිර විප්පවාසීනගරෙ නිසින්නො එකො භික්ඛුඋපද්වාරාවතීනගරං ගන්ත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හි. තතො පච්ඡා සුධම්ම පුරං ගන්ත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හි. තස්මිඤ්ච කාලෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ පාටලිරුක්ඛෙ එකො ගන්ථො අත්ථීති සුත්වා සුධම්මපුරතො සිරිඛෙත්තනගරං අගමාසි. අන්තරාමග්ගෙ ලුද්ධකො ථෙරං පස්සිත්වා අයං යක්ඛොති මඤ්ඤිත්වා ගහෙත්වා අනුරුද්ධරඤ්ඤො දස්සෙසි. གྲགས་པ་ལྟར་ན། སེང་གལའི་གླིང་གི་བིཔྤ་ཝཱ་སཱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པའི་དགེ་སློང་གཅིག་ཨུ་པ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཏཱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས་ལུང་གི་བསྟན་པ་ལ་བསླབས། དེའི་རྗེས་སུ་སུ་དྷམྨ་པུ་རར་བྱོན་ནས་ལུང་གི་བསྟན་པ་ལ་བསླབས། དེའི་ཚེ་སི་རི་ཁེཏྟ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་པཱ་ཊ་ལིའི་ཤིང་ཞིག་གི་ནང་དུ་གླེགས་བམ་ཞིག་ཡོད་པར་ཐོས་ནས། སུ་དྷམྨ་པུ་ར་ནས་སི་རི་ཁེཏྟ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན། ལམ་བར་དུ་རྔོན་པ་ཞིག་གིས་གནས་བརྟན་མཐོང་ནས། “འདི་ནི་གནོད་སྦྱིན་ཞིག་གོ་”སྙམ་དུ་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ལ་བསྟན། තදා රාජා ථෙරං පුච්ඡි,– කො පන ත්වන්ති. අහං මහාරාජ ගොභමස්ස සාවකොති. පුන රාජා පුච්ඡි,–තිණ්ණං පන රතනානං කීදිසොති. ථෙරො ආහ,– මහොසධපණ්ඩිතොවිය මහාරාජ බුද්ධො දට්ඨබ්බො, උමඞ්ගොවිය ධම්මො, විදෙහසෙනා විය සඞ්ඝොති. එවං උපමාහි පකාසිතො රාජා පුන පුච්ඡි,–කිං නුඛො ඉමෙ ගොතමස්ස සාවකාති. න ඛො මහාරාජ ඉමෙ ගොතමස්ස සාවකා, ඉමෙ පන අම්හෙහි විසභාගා සමණකුත්තකායෙ වාති. එවං වුත්තෙ තතො පට්ඨාය තෙ සමණකුත්තකෙ විජහි, තිණං විය නාතිමඤ්ඤි. පාටලිරුක්ඛසු සිරතොපි [Pg.67] ලද්ධං තෙසං ගන්ථං ලද්ධට්ඨානෙයෙව අග්ගිනා ඣාපෙසි. තම්පි ඨානං යාවජ්ජතනා අග්ගිඣාපනථලන්ති පාකටන්ති. དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོས་གནས་བརྟན་ལ་“ཁྱོད་སུ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་དྲིས། “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ང་ནི་གྷོ་བྷ་མའི་ཉན་ཐོས་ཡིན་ནོ་”ཞེས་གསུངས། ཡང་རྒྱལ་པོས་“དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་བྱ་”ཞེས་དྲིས། གནས་བརྟན་གྱིས་“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། སངས་རྒྱས་ནི་མཁས་པ་མ་ཧོ་ས་དྷ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་ལ། ཆོས་ནི་ས་འོག་ལམ་ཕུག་བཞིན་དང་། དགེ་འདུན་ནི་བི་དེ་ཧའི་དམག་དཔུང་བཞིན་ནོ་”ཞེས་གསུངས། དེ་ལྟར་དཔེ་ཡིས་གསལ་བར་བྱས་པ་ན། རྒྱལ་པོས་ཡང་བསྐྱར་“འདི་དག་གཽ་ཏ་མའི་ཉན་ཐོས་ཡིན་ནམ་”ཞེས་དྲིས། “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། འདི་དག་གཽ་ཏ་མའི་ཉན་ཐོས་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་ངེད་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའི་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་ཤ་སྟག་གོ་”ཞེས་གསུངས། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ན། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་དེ་དག་སྤངས་ཤིང་། རྩྭ་བཞིན་དུ་བརྙས་པར་བྱས། པཱ་ཊ་ལིའི་ཤིང་གི་རྩེ་མོ་ནས་རྙེད་པའི་ཁོང་ཚོའི་གླེགས་བམ་དེ་རྙེད་པའི་ས་ཆ་དེ་ཉིད་དུ་མེས་བསྲེགས། ས་ཆ་དེ་ཡང་དེ་རིང་གི་བར་དུ་“མེ་བསྲེག་ས་ཆེན་”ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ།། ථෙරො ච විමාන වත්ථුං රඤ්ඤො දෙසෙසි. රාජා ච පසීදිත්වා සිරිඛෙත්තනගරතො අරිමද්දනනගරං පච්චාගමනකාලෙ ආනෙසි. གནས་བརྟན་གྱིས་རྒྱལ་པོ་ལ་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་གཏམ་བཤད། རྒྱལ་པོ་ཡང་དད་ནས་སི་རི་ཁེཏྟ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚེ་གནས་བརྟན་སྤྱན་དྲངས། ඉදං පන පාටලිසුසිරෙ ලද්ධගන්ථස්ස කාරණං,- තෙසඤ්හි සමණකුත්තකානං අබ්භන්තරෙ එකො උපායච්ඡෙකො සමණකුත්තකො අත්තනො වාදානුරූපං ගන්ථං කත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙ ද්වත්තිංසරතනක්ඛන්ධස්ස පාටලිරුක්ඛස්ස සුසිරෙ පවෙසෙත්වා පුනප්පුනං උදකෙන තෙමෙත්වා මත්තිකාය ලිම්පෙත්වා පුන තචං උප්පාදෙත්වා උට්ඨාපෙසි. තදා මයං සුපිනෙ පාටලිරුක්ඛෙ සාරගන්ථො අත්ථබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නො එකො අත්ථීතිඉ පස්සාමාති කොලාහලං උප්පාදෙසුං. තං සුත්වා රාජා සිරිඛෙත්තනගරං ගන්ත්වා තං පාටලිරුක්ඛං භින්දිත්වා ගවෙසෙන්තො තං ගන්ථං ලභි. ගන්ථෙ පන සකවාදවසෙන සමණකුත්තකසාමඤ්ඤතා ඊදිසායෙව, එතෙ ගොතමාසාවකා හොන්තිඉ, එතෙසංයෙව ආචාරො සග්ගමග්ගපථභූතොති එවමාදීහි කාරණෙහි වුත්තං. රාජා ච පසීදිත්වා සමණකුත්තකානං බහූනි දාතබ්බානි අදාසි. තතො පච්ඡා ථෙරස්ස ධම්මකථං සුත්වා තං අග්ගිනා ඣාපෙසීති එවං සමණකුත්තකානං වචනං සුත්වා සිරිඛෙත්තනගරං ගන්ත්වා අරිමද්දනනගරං පච්චාගච්ඡන්තො ථෙරං ආනෙසීති දට්ඨබ්බං. අරිමද්දනනගරං සම්පත්තකාලෙ ජෙතවනං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. ථෙරො ච තත්ථ සාසානං විසොධෙත්වා නිසීදි. රාජා දෙවසිකං උදකං ආනෙත්වා අග්ගමහෙසී පන දෙවසිකංයෙව පිණ්ඩපාතං ආනෙත්වා භොජෙසි. උප්පන්නකඞ්ඛා කාලෙපි තංතංකඞ්ඛාට්ඨානං පුච්ඡීති. པཱ་ཊ་ལིའི་ཤིང་གི་ཁོག་སྟོང་ལས་གླེགས་བམ་རྙེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་ལྟར་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་གཅིག་གིས་རང་གི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པའི་གླེགས་བམ་ཞིག་བརྩམས་ཏེ། སི་རི་ཁེཏྟ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད་པའི་སྦོམ་ཚད་ལ་ཁྲུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་པའི་པཱ་ཊ་ལིའི་ཤིང་གི་ཁོག་སྟོང་དུ་བཅུག ཡང་དང་ཡང་དུ་ཆུས་བརླན་ཞིང་འདམ་པས་བྱུགས་ཏེ་སླར་ཡང་ཤིང་པགས་སྐྱེ་རུ་བཅུག དེ་ནས་ཁོང་ཚོས་“ངེད་ཅག་གིས་རྨི་ལམ་དུ་པཱ་ཊ་ལིའི་ཤིང་གི་ནང་དུ་དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྙིང་པོའི་གླེགས་བམ་ཞིག་ཡོད་པ་མཐོང་ངོ་”ཞེས་ཅ་ཅོ་བསྒྲགས། རྒྱལ་པོས་དེ་ཐོས་ནས་སི་རི་ཁེཏྟ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ཏེ། པཱ་ཊ་ལིའི་ཤིང་དེ་བཤགས་ནས་བཙལ་བས་གླེགས་བམ་དེ་རྙེད། གླེགས་བམ་དེའི་ནང་དུ་རང་གི་ལྟ་བའི་དབང་གིས། “དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པའི་ངོ་བོ་ནི་འདི་འདྲ་བ་ཉིད་དེ། འདི་དག་ནི་གཽ་ཏ་མའི་ཉན་ཐོས་ཡིན་ལ། འདི་དག་གི་སྤྱོད་པ་ཉིད་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་བཤད། རྒྱལ་པོ་ཡང་དད་ནས་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་བྱ་མང་པོ་བྱིན། དེའི་རྗེས་སུ་གནས་བརྟན་གྱི་ཆོས་བཤད་གསན་ནས་གླེགས་བམ་དེ་མེས་བསྲེགས། དེ་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ཐོས་ནས་སི་རི་ཁེཏྟ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ཞིང་། ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚེ་གནས་བརྟན་སྤྱན་དྲངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕེབས་པའི་ཚེ་ཛེ་ཏ་ཚལ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་ཕུལ། གནས་བརྟན་ཡང་དེར་བསྟན་པ་དག་པར་མཛད་བཞིན་བཞུགས། རྒྱལ་པོས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཆུ་དྲངས་ཤིང་། བཙུན་མོ་ཆེན་མོས་ཀྱང་ཉིན་རེ་བཞིན་བསོད་སྙོམས་དྲངས་ཏེ་ཕུལ། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ནའང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་དྲིས་སོ།། අයං පන සාසනප්පවෙණියාගතට්ඨුප්පත්ති,– འདི་ནི་བསྟན་པའི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཏེ། සුධම්මපුරෙ හි සමාපත්තිලාභී අනොමදස්සී නාම ථෙරො [Pg.68] සොණුත්තරත්ථෙරානං වංසානුරුක්ඛණවසෙන සද්ධිං පඤ්චහි භික්ඛු සතෙහි නිසීදි. තස්ස පන පධානසිස්සො අධිසීලොනාම, තස්ස පධානසිස්සො ප්‍රානදස්සී නාම, තස්ස පධානසිස්සො කාළො නාම, තස්ස පධානසිස්සො අරහන්තො නාම, තස්ස පධානසිස්සො අරියවංසො නාමාති. སུ་དྷམྨ་པུ་རར་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པའི་གནས་བརྟན་ཨ་ནོ་མ་དས྄སཱི་ཞེས་བྱ་བ་དེ། གནས་བརྟན་སོ་ཎ་དང་ཨུཏྟ་རའི་བརྒྱུད་པ་རྗེས་སུ་བསྐྱང་བའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་བཞུགས། ཁོང་གི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ནི་ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ།། དེའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ནི་པྲཱ་ཎ་དས྄སཱི་ཞེས་བྱ་བའོ།། དེའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ནི་ཀཱ་ལཱ་ཞེས་བྱ་བའོ།། དེའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ནི་ཨ་ར་ཧནྟ་ཞེས་བྱ་བའོ།། དེའི་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ནི་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཞེས་བྱ་བའོ།། ඉදඤ්ච වචනං-කො පනෙස උත්තරාජීවමහාථෙරොති. අයඤ්හි ථෙරො රාමඤ්ඤදෙසියපුත්තො අරියවංසත්ථෙරස්ස සිස්සො. අරියවංසත්ථෙරො පන කප්පුඞ්ගනගරවාසී මහාකාළත්ථෙරස්ස සිස්සො. සො පන සුධම්මනගරවාසිනො ප්‍රානදස්සී මහාථෙරස්ස සිස්සොති කල්‍යාණී සිලාලෙඛනෙ වුත්තවචනෙන න සමෙති. එවම්පි සති යථිච්ඡිත අධිප්පායො න නස්සතීති දට්ඨබ්බං. ཚིག་འདི་ནི་“གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཨུཏྟ་རཱ་ཇཱི་ཝ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སུ་ཞིག་ཡིན་ནམ་”ཞེ་ན། གནས་བརྟན་འདི་ནི་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གྱི་བུ་སྟེ། གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སའི་སློབ་མ་ཡིན། གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ནི་ཀཔྤུངྒ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཀཱ་ལཱའི་སློབ་མ་ཡིན། ཁོང་ནི་སུ་དྷམྨ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་པྲཱ་ཎ་དས྄སཱིའི་སློབ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ནི། ཀལྱཱ་ཎཱི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེར་བཤད་པའི་ཚིག་དང་མི་མཐུན་ནོ།། དེ་ལྟ་ནའང་འདོད་པའི་དོན་ནི་མི་ཉམས་པར་རིག་པར་བྱའོ།། එවං නානාචරියානං වාදො නානාකාරෙන දිස්සමානොපි අරහන්තත්ථෙරස්ස අරිමද්දනනගරෙ සාසනං අනුග්ගහෙත්වා පතිට්ඨානතායෙවෙත්ථ පමාණන්ති කත්වා නාවමඤ්ඤිතබ්බො. සබ්බෙසඤ්හි ආචරියානං වාදෙපි අරහන්තත්ථෙරො අරිමද්දනනගරං ආගන්ත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසීති අත්ථො ඉච්ඡිතබ්බොයෙවාති. དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་དུ་མའི་བཞེད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ནའང་། གནས་བརྟན་ཨ་ར་ཧནྟས་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་བཟུང་ནས་བཙུགས་པ་ཉིད་འདིར་ཚད་མ་ཡིན་པས་བརྙས་པར་མི་བྱའོ།། སློབ་དཔོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཞེད་པ་ལའང་གནས་བརྟན་ཨ་ར་ཧནྟ་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་འདི་ཉིད་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།། අරහන්තත්ථෙරො පන මූලනාමෙන ධම්මදස්සීති පාකටො සුධම්මපුරවාසී සීලබුද්ධිත්ථෙරස්ස සිස්සොති දට්ඨබ්බො. සො ච ථෙරො පුබ්බෙව පබ්බජ්ජකාලතො චතූසු වෙදෙසු සික්ඛිතසිප්පො. පබ්බජිත්වා පන සාළකථං පිටකත්තයං උග්ගණ්හිත්වා පාරං ගන්ත්වා සබ්බත්ථ පාකටො. සොක්කතයනගරං අනෙත්වා මනුස්සා පූජෙන්ති. තත්ථ දසවස්සානි වසිත්වා පුන සුධම්මපුරං ආගන්ත්වා අරඤ්ඤවාසං සමාදියි. གནས་བརྟན་ཨ་ར་ཧནྟ་ནི་ཐོག་མའི་མཚན་ལ་དྷམྨ་དས྄སཱི་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་། སུ་དྷམྨ་པུ་རར་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་སཱི་ལ་བུདྡྷིའི་སློབ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། གནས་བརྟན་དེ་ནི་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་དུས་ཉིད་ནས་རིག་བྱེད་བཞི་ལ་བསླབས་ཤིང་རིག་པའི་གནས་ལ་མཁས་པའོ།། རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ནི་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་བསླབས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས། མི་རྣམས་ཀྱིས་སོཀྐ་ཏ་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྤྱན་དྲངས་ནས་མཆོད་པར་བྱས། དེར་ལོ་བཅུ་བཞུགས་ནས་སླར་ཡང་སུ་དྷམྨ་པུ་རར་བྱོན་ཏེ་དགོན་པ་ལ་གནས་པར་དམ་བཅས། තතො පච්ඡා ජිනචක්කෙ එකසට්ඨාධිකෙ පඤ්චසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ කලියුගෙ එකූනාසීතාධිකෙ තිසතෙ සම්පත්තෙ අනුරුද්ධරාජා රජ්ජං පාපුණි. තදා අරිමද්දනනගරෙ සමණකුත්තකා [Pg.69] මයං ගොතමසාවකාති වත්වා තිංසතිංසවග්ගා හුත්වා නිසීදිංසු. වග්ගවසෙන කිර සහස්සමත්තාති. අනුරුද්ධරාජා ච තෙසං සමණකුත්තකානං ආගාරියාබ්‍රහ්මචරියාදීනි සුත්වා න පසීදි. එවම්පි පවෙණියා ආගභත්තා න පජහි. අරහන්තං පන ථෙරං පස්සිත්වා තතො පට්ඨාය තෙසං සමණකුත්තකානං නිබද්ධවත්තානි භින්දිත්වා සාසනෙ පසීදි. དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་བའི་ལོ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་རེ་གཅིག་ལ་བབས་ཤིང་། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་དོན་དགུ་ལ་བབས་པའི་ཚེ། རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷས་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ། དེའི་ཚེ་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་རྣམས་ཀྱིས་“ངེད་ཅག་ནི་གཽ་ཏ་མའི་ཉན་ཐོས་ཡིན་ནོ་”ཞེས་སྨྲས་ཏེ། སུམ་ཅུ་སུམ་ཅུའི་ཚོགས་བྱས་ནས་བསྡད། ཚོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྟོང་ཕྲག་ཙམ་ཡོད་པར་གྲགས་སོ།། རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷས་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་དེ་དག་གི་ཁྱིམ་པའི་ཚུལ་གྱི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་ནས་མ་དད། དེ་ལྟ་ནའང་བརྒྱུད་པ་ནས་འོངས་པ་ཡིན་པས་མ་སྤངས། འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་ཨ་ར་ཧནྟ་མཐོང་ནས་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་བཤིགས་ཏེ་བསྟན་པ་ལ་དད་པར་གྱུར། ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තං. འདི་ནི་མརམྨའི་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ཟངས་གླིང་ཡུལ་གྱི་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་བརྟན་ཨ་ར་ཧནྟ་... නාම ථෙරං පටිච්ච තතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་ཐེངས་གསུམ་པ་བཙུགས་པའོ།། තස්මිඤ්ච කාලෙ අරහන්තත්ථෙරො අනුරුද්ධරාජානං ආහ,-තීසු සාසනෙසු පරියත්තිසාසනෙ තිට්ඨන්තෙයෙව පටිපත්ති සාසනං තිට්ඨති, පටිපත්තිසාසනෙ තිට්ඨන්තෙයෙව පටිවෙධසාසනං තිට්ඨති, යථා හි ගුන්නං සතෙපි සහස්සෙපි විජ්ජමානෙ පවෙණිප,ලිකාය ධෙනුයා අසති සො වංසො සාපවෙණී න ඝළීයතිඉ, එවමෙවං ධුතඞ්ගධරානං භික්ඛූනං සතෙපි සහස්සෙපි විජ්ජමානෙ පරියත්තියා අන්තරහිතාය පටිවෙධො නාම න හොති, යථා පන නිමිකුම්භියො ජානනත්ථාය පාසාණ පිට්ඨෙ අක්ඛරෙසු ඨපිතෙසු යාව අක්ඛරානි ධරන්ති, තාව නිධිකුම්භියො නට්ඨා නාම න හොන්ති, එවමෙවං පරියත්තියා ධරමානාය සාසනං අනන්තරහිතං නාම හොති, යථා ච මහතො තළාකස්ස පාළියා ථිරාය උදකං න ඨස්සතීති න වත්තබ්බං, උදකෙ සති පදුමාදීනි පුප්ඵානි න පුප්ඵිස්සන්තීති න වත්තබ්බං, එවමෙවං මහාතළාකස්ස ථිරපාළිසදිසෙ තෙපිටකෙ බුද්ධවචනෙ සති උදකසදිසා පටිපත්තිපූරකා කුලපුත්තා නත්ථීති න වත්තබ්බං, තෙසු සති පදුමාදිපුප්ඵසදිසො පටිවෙධො නත්ථීති න වත්තබ්බං, එවං එකන්තතො පරියත්තිමෙව පමාණං, තස්මා අන්තමසො ද්වීසු පාතිමොක්ඛසු වත්තමානෙසුපි සාසනං අනන්තරහිතමෙව, පරියත්තියා අන්තරහිතාය සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො නත්ථි, අනන්තරහිතාය එව ධම්මාභිසමයො අත්ථි[Pg.70], ඉදානිපි අම්හාකං පරියත්තිසාසනං පරිපුණ්ණං නත්ථි, සරීරධාතුයො ච නත්ථි, තස්මා යත්ථ පරියත්තිසාසනං සරීරධාතුයො ච අත්ථි, තත්ථ පණ්ණාකාරෙන සද්ධිං දූතං පෙසෙත්වා ආනෙතබ්බා, එවං සති අම්හාකං රට්ඨෙ ජිනසාසනං චිරකාලං පතිට්ඨහිස්සතීති. དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་ཨ་ར་ཧནྟས་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས། “བསྟན་པ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ལུང་གི་བསྟན་པ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའི་བསྟན་པ་གནས་པར་འགྱུར་ལ། སྒྲུབ་པའི་བསྟན་པ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།། དཔེར་ན། བ་ལང་བརྒྱ་ཕྲག་གམ་སྟོང་ཕྲག་ཡོད་ཀྱང་། བརྒྱུད་པ་སྐྱོང་བའི་བཞོན་མ་མེད་ན། བརྒྱུད་པ་དེ་དང་རྒྱུན་དེ་མི་མཐུད་པ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་འཛིན་པའི་དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་གམ་སྟོང་ཕྲག་ཡོད་ཀྱང་། ལུང་གི་བསྟན་པ་ནུབ་ན་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་།། དཔེར་ན། གཏེར་གྱི་བུམ་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། རྡོའི་ངོས་ལ་יི་གེ་བཀོད་པ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་ཡི་གེ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཏེར་གྱི་བུམ་པ་རྣམས་བརླག་པ་ཞེས་མི་བྱ་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་ལུང་གི་བསྟན་པ་གནས་པ་ན། བསྟན་པ་མ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།། དཔེར་ན། མཚོ་ཆེན་པོའི་རྫིང་ཡུར་བརྟན་པོ་ཡོད་ན། ཆུ་མི་གནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ལ། ཆུ་ཡོད་ན་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་མི་བཞད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་མཚོ་ཆེན་པོའི་རྫིང་ཡུར་བརྟན་པོ་ལྟ་བུའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡོད་ན། ཆུ་ལྟ་བུའི་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ལ། ཁོང་ཚོ་ཡོད་ན་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།། དེ་ལྟར་ན་གཏན་དུ་ལུང་གི་བསྟན་པ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཐ་ན་སོ་སོར་ཐར་པ་གཉིས་པོ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་ནའང་བསྟན་པ་མ་ནུབ་པ་ཉིད་དོ།། ལུང་གི་བསྟན་པ་ནུབ་ན་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པ་པོ་ལའང་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་ལ། མ་ནུབ་པ་ཉིད་ལ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་དོ།། ད་ལྟའང་ངེད་ཅག་ལ་ལུང་གི་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མེད་ལ། སྐུ་གདུང་གི་ཆ་ཤས་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ།། དེའི་ཕྱིར་གང་ན་ལུང་གི་བསྟན་པ་དང་སྐུ་གདུང་གི་ཆ་ཤས་ཡོད་པ་དེར། སྐྱེས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕོ་ཉ་བཏང་སྟེ་སྤྱན་དྲང་བར་བྱའོ།། དེ་ལྟར་ན་ངེད་ཅག་གི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་གསུངས། එවං පන භන්තෙ සති කත්ථ යාචිස්සාමාති. සුවණ්ණභූමිරට්ඨෙ මහාරාජ සුධම්මපුරෙ තීහි වාරෙහි පිටකත්තයං ලිඛිත්වා ඨපෙසි, සරීරධාතුයො ච බහූ තත්ථ අත්ථීති. රාජා එවං භන්තෙති පටිග්ගණ්හිත්වා බහූ පණ්ණාකාරෙ පටියාදෙත්වා රාජලෙඛනං ලිඛිත්වා අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං එකං අමච්චං දූතං කත්වා පෙසෙසි. “བཙུན་པ། དེ་ལྟར་ན་ངེད་ཅག་གིས་གང་ནས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བགྱིའམ་”ཞེས་དྲིས། “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་ཡུལ་གྱི་སུ་དྷམྨ་པུ་ར་རུ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལན་གསུམ་དུ་བྲིས་ནས་བཞག་ཡོད་ལ། དེར་སྐུ་གདུང་གི་ཆ་ཤས་ཀྱང་མང་པོ་ཡོད་དོ་”ཞེས་གསུངས། རྒྱལ་པོས་“བཙུན་པ་དེ་ལྟར་ལགས་སོ་”ཞེས་དང་དུ་བླངས་ནས། སྐྱེས་མང་པོ་གྲ་སྒྲིག་བྱས། རྒྱལ་པོའི་ཕྲིན་ཡིག་བྲིས་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་བློན་པོ་གཅིག་ཕོ་ཉར་བསྐོས་ནས་བཏང་ངོ་།། සුධම්මපුරින්දො මනොහරි නාම රාජාපි මච්ඡෙරචිත්තො හුත්වා තුම්හාදිසානං මිච්ඡාදිට්ඨීනං ඨානෙ පිටකත්තයං සරීරධාතුයො ච පහිණිතුං න යුත්තා, තිලොකග්ගස්ස හි සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනං සම්මාදිට්ඨීනං ඨානෙයෙව පතිට්ඨහිස්සති, යථා නාම කෙසරසීහරාජස්ස වසා සුවණ්ණපාතියංයෙව, න මත්තිකාභාජනෙති. སུ་དྷམྨ་པུ་རའི་བདག་པོ་རྒྱལ་པོ་མ་ནོ་ཧ་རི་ཡང་སེར་སྣའི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། “ཁྱོད་ཅག་ལྟ་བུ་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་སྐུ་གདུང་གི་ཆ་ཤས་གཏོང་བར་མི་རིགས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཆོག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་གྱི་གནས་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།། དཔེར་ན། རལ་པ་ཅན་གྱི་སེང་གེའི་རྒྱལ་པོའི་ཞག་ནི་གསེར་གྱི་སྣོད་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་གྱི། རྫ་སྣོད་དུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ།། දූතා පච්චාගන්ත්වා අනුරුද්ධරඤ්ඤො තමත්ථං ආරොචෙසුං. තං සුත්වා අනුරුද්ධරාජා කුජ්ඣි, තත්තකකපාලෙ පක්ඛිත්තතිලංවිය තට තටායි. ཕོ་ཉ་རྣམས་ཕྱིར་འཁོར་ནས་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ལ་དོན་དེ་གསོལ། དེ་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ཁྲོས་ཏེ། ལྕགས་སླང་ཚ་པོའི་ནང་དུ་ཏིལ་བླུགས་པ་བཞིན་དུ་ཏིག་ཏིག་ཅེས་སྒྲ་གྲགས་སོ།། අථ රාජා නදීමග්ගෙන නාවානං අසීතිසතසහස්සෙහි නාවිකානං යොධානං අට්ඨකොටීහි සෙනං බ්‍යූහිත්වා ථලමග්ගෙන සද්ධිං චතූහි මහායොධනායකෙහි හත්ථීනං අසීති සහස්සෙහි අස්සානං නවුතිඉසතසහස්සෙහි යොධානං අසීතිකොටියා සෙනං බ්‍යූහිත්වා සයමෙව යුජ්ඣිතුං සුධම්මපරං ගච්ඡි. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཆུ་ལམ་ནས་གྲུ་གཟིངས་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་བརྒྱད་ཁྲི་དང་། གྲུ་པ་དང་དམག་མི་བྱེ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་དམག་དཔུང་བཤམས་ཤིང་། སྐམ་ལམ་ནས་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གླང་པོ་ཆེ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་། རྟ་འབུམ་ཕྲག་དགུ་བཅུ། དམག་མི་བྱེ་བ་བརྒྱད་ཅུའི་དམག་དཔུང་བཤམས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཉིད་ཀྱིས་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཕྱིར་སུ་དྷམྨ་པུ་རར་གཤེགས་སོ།། තං සුත්වා මනොහරිරාජා සීතතසිතො හුත්වා අත්තනො [Pg.71] බහූ යොධෙ සංවිදහිත්වා සුධම්මපුරයෙව පටිසෙනං කත්වා නිසීදි. དེ་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོ་མ་ནོ་ཧ་རི་སྐྲག་ཅིང་འདར་བར་གྱུར་ཏེ། རང་གི་དམག་མི་མང་པོ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། སུ་དྷམྨ་པུ་ར་ཉིད་དུ་ཕྱིར་རྒོལ་གྱི་དམག་དཔུང་བཤམས་ཏེ་བསྡད་དོ།། අථ අථබ්බණවෙදෙ ආගතප්පයොගවසෙන පුනප්පුනං වායමන්තාපි නගරමූලං උපසඞ්කමිතුං න සක්කා. තදා රාජා වෙදඤ්ඤුනො පුච්ඡි,–කස්මා පනෙත්ථ නගරමූලං උපසඞ්කමිතුං න සක්කොමාති. වෙදඤ්ඤුනො ආහංසු,-අථබ්බණවෙදවිධානං මහාරාජ අත්ථි මඤ්ඤෙති. අථ රාජා පථවියං නිදහිත්වා මතකළෙවරං උද්ධරිත්වා මහාසමුද්දෙ ඛිපෙසි. དེ་ནས་ཨ་ཐརྦ་ཎའི་རིག་བྱེད་ལས་བྱུང་བའི་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་ཡང་ཡང་བརྩོན་པར་བྱས་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྩ་བར་ཉེ་བར་བཅར་མ་ནུས་སོ།། དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོས་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དྲིས་པ། 'ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྩ་བར་ཉེ་བར་བཅར་མི་ནུས་པ་ཡིན།' ཞེས་སོ།། རིག་བྱེད་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། 'ལྷ་ཆེན་པོ། འདི་ནི་ཨ་ཐརྦ་ཎའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཆོ་ག་ཞིག་ཡོད་པར་སེམས་སོ།།' ཞེས་སོ།། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ས་འོག་ཏུ་སྦས་པའི་རོ་བཏོན་ཏེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་བསྐྱུར་ཏོ།། එකං කිර මනුස්සං හින්දුකුලං ජෙඞ්ගුනාමකං කීටං ඛාදාපෙත්වා තං මාරෙත්වා හත්ථපාදාදීනි අඞ්ගපච්චඞ්ගානි ගහෙත්වා ඡින්නඡින්නානි කත්වා නගරස්ස සාමන්තා පථවියං නදහිත්වා ඨපෙසි. තදා පන නගරං උපසඞ්කමිතුං සක්කා. නගරඤ්ච පවිසිත්වා අනුරුද්ධරාජා මනොහරිරාජානං ජීවග්ගාහං ගණ්හි. සුධම්මපුරෙ පොරාණිකානං රාජූනං පවෙණීආගතවසෙන රතනමයමඤ්ජූසායං ඨපෙත්වා පූජිතං සහධාතූහි පිටකත්තයං ගහෙත්වා මනොහරිරඤ්ඤො සන්තකානං ද්වත්තිංසහත්ථීනං පිට්ඨියං ආරොපෙත්වා ආනෙසි. གྲགས་པ་ལྟར་ན། ཧིན་དུའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་མི་ཇེང་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ལ་འབུ་གཟན་དུ་བཅུག་ནས་བསད་དེ། དེའི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་བླངས་ནས་དུམ་བུར་བཏུབས་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཐའ་སྐོར་གྱི་ས་འོག་ཏུ་སྦས་ནས་བཞག་གོ། དེའི་ཚེ་ན་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཉེ་བར་བཅར་ནུས་པར་གྱུར་ཏོ།། གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞུགས་ནས་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷས་རྒྱལ་པོ་མ་ནོ་ཧ་རི་གསོན་པོར་བཟུང་ངོ།། སུ་དྷམྨ་པུ་རར་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་འོངས་པ་ལྟར། རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་དུ་བཞག་ནས་མཆོད་པར་བྱས་པའི་རིང་བསྲེལ་དང་བཅས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བླངས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་མ་ནོ་ཧ་རིའི་དབང་བའི་གླང་པོ་ཆེ་སོ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱབ་ཏུ་བཀལ་ནས་བསྣམས་ཕེབས་སོ།། අරිමද්දනනගරං පන පත්වා ධාතුයො රතනමයමඤ්ජූසායං ඨපෙත්වා සිරිසයනගබ්භෙ රතනමඤ්චෙ සීසොපදෙසස්ස සමීපෙ ඨපෙසි. පිටකත්තයම්පි රතනමයෙ පාසාදෙ ඨපෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස උග්ගහධාරණාදිඅත්ථාය නිය්‍යාදෙසි. තතො කිර ආනීතං පිටකත්තයං උග්ගණ්හන්තානං අරියානං සහස්සමත්තං අහොසීති. ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕེབས་ནས་ནི། རིང་བསྲེལ་རྣམས་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་དུ་བཅུག་སྟེ། གཟིམ་ཆུང་གི་རིན་པོ་ཆེའི་ཁྲི་སྟེང་གི་དབུ་སྔས་ཀྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་བཞག་གོ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཡང་རིན་པོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞག་སྟེ། དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་འཛིན་སྐྱོར་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕུལ་ལོ།། དེ་ནས་བསྣམས་ཕེབས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་ཙམ་བྱུང་བར་གྲགས་སོ།། සුධම්මනගරං විජයිත්වා පිටකෙන සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝං ආනෙත්වා සාසනස්ස පතිට්ඨාපනං ජිනචක්කෙ එකාධිකෙ ඡසතෙ වස්සසහස්සෙ කලියුගෙ ච සොළසාධිකෙ චතුසතෙ සම්පත්තෙති සිලාලෙඛනෙසු වුත්තං. སུ་དྷམྨ་གྲོང་ཁྱེར་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ། སྡེ་སྣོད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་སྤྱན་དྲངས་ནས་བསྟན་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་ལོ་འཁོར་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་དང་རྩ་གཅིག་དང་། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བཞི་བརྒྱ་བཅུ་དྲུག་ལ་བབས་པའི་ཚེ་ཡིན་པར་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་རྣམས་སུ་བཤད་དོ།། අනුරුද්ධරඤ්ඤො කාලෙ පුඤ්ඤානුභාවෙන තිඉණ්ණං රතනානං පරිපුණ්ණත්තා [Pg.72] පුණ්ණගාමොති සමඤ්ඤා අහොසි. චිරකාලං අතික්කන්තෙ ණ්ණකාරං ලොපවසෙන මකාරස්ස ච නිග්ගහිත වසෙන පුගමීති මරම්මභාසාය වොහාරීයතීති අනාගතවංසරාජවංසෙසු වුත්තං. རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷའི་དུས་སུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་ལས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། 'པུཎྞ་གཱ་མ་' ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་སོ།། དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདས་པ་ན། 'ཎྞ' ཡིག་བསྡུས་པ་དང་ 'མ' ཡིག་རྗེས་སུ་ང་རོར་གྱུར་པའི་དབང་གིས་མར་མའི་སྐད་དུ་ 'པུ་གམ་' ཞེས་འབོད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་མ་འོངས་པའི་གདུང་རབས་དང་རྒྱལ་རབས་རྣམས་སུ་བཤད་དོ།། අනුරුද්ධරාජායෙව චත්තාරො මහායොධෙ සීහළදීපං පෙසෙත්වා තතොපි පිටකත්තයං ආනෙසි. සීහළදීපතො ආනීතපිටකත්තයෙන සුධම්මපුරතො ආනීතපිටකත්තයං අඤ්ඤමඤ්ඤං යොජෙත්වා සංසන්දෙත්වා අරහන්තත්ථෙරො වීමංසෙසි. තදා ගඞ්ගාදකෙනවිය යමුනොදකං අඤ්ඤමඤ්ඤං අනූනං අනධිකං අහොසි. තෙහි පිටකෙහි අඤ්ඤානිපි වඩ්ඪෙත්වා තිපිටකගබ්භෙ ඨපෙත්වා පූජෙසි. තෙසු තෙසු ඨානෙසුපි පතිට්ඨාපෙසි. རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ཉིད་ཀྱིས་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་བཞི་སེང་ག་གླིང་དུ་མངགས་ཏེ། དེ་ནས་ཀྱང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་སྤྱན་དྲངས་སོ།། སེང་ག་གླིང་ནས་སྤྱན་དྲངས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་སུ་དྷམྨ་པུ་ར་ནས་སྤྱན་དྲངས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཕན་ཚུན་སྦྱར་ཞིང་བསྡུར་ཏེ། གནས་བརྟན་དགྲ་བཅོམ་པས་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དཔྱད་མཛད་དོ།། དེའི་ཚེ་གངྒཱའི་ཆུ་དང་ཡ་མུ་ནཱའི་ཆུ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་ལྷག་ཆད་མེད་པར་མཚུངས་པར་གྱུར་ཏོ།། སྡེ་སྣོད་དེ་དག་གིས་གཞན་དག་ཀྱང་སྤེལ་ཏེ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཁང་པར་བཞག་ནས་མཆོད་པ་མཛད་དོ།། གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཡང་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ།། මනොහරිරාජානම්පි ම්‍රඞ්කපා නාම දෙසෙ උපට්ඨාකෙහි සහ ඨපෙසි. තස්ස ච කිර රඤ්ඤො මුඛං විරවිත්වා කථං සල්ලාපෙන්තස්ස මුඛතො ඔභාසො පජ්ජලිත්වා නික්ඛමි. සො කදාචි කදාචි අනුරුද්ධරඤ්ඤො සන්තිකං ආගන්ත්වා ගාරවවසෙන වන්දනාදීනි අකාසි. තදා අනුරුද්ධරඤ්ඤො ලොමහංසො උප්පජ්ජි උබ්බිග්ගො ච. තස්මා තස්ස රඤ්ඤො නිත්ථෙජත්ථාය බුද්ධරූපස්ස චෙතියස්ස භත්තං පූජෙත්වා තං ගහෙත්වා මනොහරිරඤ්ඤො භාජෙසි. තදා තස්ස තදානුභාවො අන්තරධායි. මනොහරිරාජා සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා සංසාරෙ සංසරන්තො යාව නිබ්බානං න පාපුණාමි, තාව පරවසෙ නානුවත්තෙය්‍යන්ති පත්ථනං අකාසි. සුධම්මපුරතො ආභතං අත්තනො සන්තකං මනොමය මණිං එකස්ස සෙට්ඨිනො සන්තිකෙ වික්කිණිත්වා ලද්ධමූලෙන පඤ්චවාහරජතෙන අභුජිතපල්ලඞ්කවසෙන එකං මහන්තං බුද්ධ බිම්බං පරිනිබ්බානාකාරෙන එකන්ති ද්වෙ බුද්ධප්පටිබිම්බානි කාරාපෙසි. යාවජ්ජතනා තානි සන්තීති. ඉච්චෙවං අනුරුද්ධරාජා සුධම්මපුරතො [Pg.73] සීහළදීපතො ච සාසනං ආනෙත්වා අරිමද්දනනගරෙ පතිට්ඨාපෙසීති. རྒྱལ་པོ་མ་ནོ་ཧ་རི་ཡང་མྲང་ཀ་པཱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་ཞབས་ཕྱི་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞག་གོ། གྲགས་པ་ལྟར་ན། རྒྱལ་པོ་དེས་ཁ་གདངས་ནས་གཏམ་སྨྲ་བའི་ཚེ། ཁ་ནས་འོད་ཟེར་འབར་ཞིང་འཕྲོས་པར་གྱུར་ཏོ།། ཁོང་ལན་རེར་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷའི་དྲུང་དུ་འོངས་ནས་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་བ་སོགས་བྱེད་དོ།། དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་སྤུ་ཟིང་ཞིང་སྐྲག་པར་གྱུར་ཏོ།། དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་དེའི་གཟི་བརྗིད་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་དང་མཆོད་རྟེན་ལ་ཞལ་ཟས་མཆོད་དེ། དེ་བླངས་ནས་རྒྱལ་པོ་མ་ནོ་ཧ་རི་ལ་ཟོས་སུ་བཅུག་གོ། དེའི་ཚེ་ཁོང་གི་མཐུ་ནུས་དེ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ།། རྒྱལ་པོ་མ་ནོ་ཧ་རི་སྐྱོ་ཤས་སྐྱེས་ཏེ། 'འཁོར་བར་འཁོར་བའི་ཚེ་ཇི་སྲིད་མྱང་འདས་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཤོག' ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་བོ།། སུ་དྷམྨ་པུ་ར་ནས་བསྣམས་པའི་རང་གི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དེ་ཚོང་དཔོན་ཞིག་ལ་བཙངས་ཏེ། དེའི་རིན་བབས་དངུལ་ཁུར་པོ་ལྔས་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཆེན་པོ་གཅིག་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གཅིག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་གཉིས་བཞེངས་སོ།། དེ་དག་ནི་དེ་རིང་གི་བར་དུ་ཡོད་དོ།། དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷས་སུ་དྷམྨ་པུ་ར་དང་སེང་ག་གླིང་ནས་བསྟན་པ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཙུགས་སོ།། ඉදං අම්හාකං මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ འདི་ནི་ངེད་ཅག་གི་མར་མའི་ཡུལ་གྱི་ཟངས་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། අනුරුද්ධරාජානං පටිච්ච චතුත්ථං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།། උත්තරාජීවත්ථෙරොපි සොණුත්තරානං වංසතො සාසනං ගහෙත්වා සුධම්මපුරතො අරිමද්දනනගරං ආගන්ත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་རཱ་ཇཱི་བས་ཀྱང་སོ་ཎ་དང་ཨུཏྟ་ར་གཉིས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་བསྟན་པ་བླངས་ཏེ། སུ་དྷམྨ་པུ་ར་ནས་ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ།། ඉදං අම්හාකං මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ උත්තරාජීවත්ථෙරං පටිච්ච පඤ්චමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་ངེད་ཅག་གི་མར་མའི་ཡུལ་གྱི་ཟངས་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་རཱ་ཇཱི་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།། උත්තරාජීවත්ථෙරස්ස සීහළදීපං ගතකාලෙ තෙන සද්ධිං ගතං ඡප්පදං නාම සාමණෙරං සීහළදීපෙයෙව සීහළදීපිකා පබ්බජිංසු. පබ්බජිත්වා ච ඡප්පදසාමණෙරො පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා දසවස්සං තත්ථ වසිත්වා අරිමද්දනනගරං පච්චාගච්ඡි. සිවලිත්ථෙරඤ්ච තාමලින්දත්ථෙරඤ්ච ආනන්දත්ථෙරඤ්ච රාහුලත්ථෙ රඤ්ච අනෙසි. තෙ පන ථෙරා තිපිටකධරා හොන්ති බ්‍යත්තා දක්ඛා ච. අයඤ්චත්ථො විත්ථාරෙන හෙට්ඨා වුත්තො. གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་རཱ་ཇཱི་བ་སེང་ག་གླིང་དུ་གཤེགས་པའི་ཚེ། ཁོང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སོང་བའི་དགེ་ཚུལ་ཆབ་པ་ད་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སེང་ག་གླིང་ཉིད་དུ་སེང་ག་གླིང་གི་མཁན་པོ་རྣམས་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས་སོ།། བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་དགེ་སློང་ཆབ་པ་དས་ལུང་གི་ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་ཏེ། དེར་ལོ་བཅུ་བསྡད་ནས་ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིར་བྱོན་ནོ།། གནས་བརྟན་སཱི་བ་ལི་དང་། གནས་བརྟན་ཏཱ་མ་ལིན་དྷ། གནས་བརྟན་ཨཱ་ནནྡ། གནས་བརྟན་རཱ་ཧུ་ལ་རྣམས་ཀྱང་སྤྱན་དྲངས་སོ།། གནས་བརྟན་དེ་དག་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་འཛིན་པ་དང་། མཁས་ཤིང་མཛངས་པ་ཤ་སྟག་གོ། དོན་འདི་ནི་རྒྱས་པར་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། අරිමද්දනනගරං පත්වා අරිමද්දන වාසීහි භික්ඛූහි සද්ධිං විනයකම්මානි අකත්වා පුථු හුත්වා නිසීදිංසු. නරපතිරාජා ච තෙසු ථෙරෙසු අතිවිය පසීදි. එරාවතීනදියං උළුම්පං බන්ධිත්වා තත්ථෙව උපසම්පදකම්මං කාරාපෙසි. චිරකාලං අතික්කමිත්වා සො ගණො වුඩ්ඪි හුත්වා උප්පජ්ජි. ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕེབས་ནས། ཨ་རི་མད་དྷ་ནར་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུལ་བའི་ལས་རྣམས་མི་མཛད་པར་ལོགས་སུ་བཞུགས་སོ།། རྒྱལ་པོ་ན་ར་པ་ཏི་ཡང་གནས་བརྟན་དེ་དག་ལ་ལྷག་པར་དད་པར་གྱུར་ཏོ།། ཨེ་རཱ་ཝ་ཏཱི་གཙང་པོའི་སྟེང་དུ་གཟིངས་བཅོས་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ལས་མཛད་དུ་བཅུག་གོ། དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདས་པ་ན། ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་ནས་དར་བར་གྱུར་ཏོ།། නරපතිරාජා ච තෙ ථෙරෙ සද්ධිං සඞ්ඝෙන නිමන්තෙත්වා මහාදානං අදාසි. තදා ඡණෙ ආකප්පසම්පන්නං රූපසොභග්ගප්පක්කං එකං නාටකිත්තිං දිස්වා රාහුලත්ථෙරො පටිබද්ධචිත්තො ලෙපෙ ලග්ගිතවානරොවිය කද්දමෙ ලග්ගිතමාතඞ්ගොවිය ච කාම ගුණලෙපකද්දමෙසු ලග්ගිතො සාසනෙ විරමිත්වා හී නායාවත්තීතුං ආරභි. මරණන්ති කරොගෙන අභිභූතො විය [Pg.74] අතෙකිච්ඡො හුත්වා සෙසත්ථෙරෙසු ඔවාදං දින්නෙසු පිනාදියි. තදා සෙසත්ථෙරා තං එවමාහංසු,-මා ත්වං එකං තං පටිච්ච සබ්බෙපි අම්හෙ ලජ්ජාපෙතුං න අරහසි, මා ඉධ හීනායා වත්තෙහි, මල්ලාරුදීපං ගන්ත්වා යථාරුචිං කරොහීති පෙසෙසුං. රාහුලත්ථෙරො ච කුසිමතිත්ථතො නාවං ආරුය්හ මල්ලාරුදීපං අගමාසි. මල්ලාරුදීපං පත්තකාලෙ මල්ලාරුරාජා විනයං ජානිතුකාමො සහ ටීකාය ඛුද්දසික්ඛාපකරණං තස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හිත්වා එකපත්තමත්තං මණිං අදාසි. සොච තං ලභිත්වා හීනායාවත්තීති. හොන්ති චෙත්ථ,- རྒྱལ་པོ་ན་ར་པ་ཏིས་གནས་བརྟན་དེ་དག་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དང་བཅས་པ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་གཏོང་བ་ཆེན་པོ་བྱིན་ནོ།། དེའི་ཚེ་དུས་སྟོན་གྱི་སྐབས་སུ་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་མཛེས་སྡུག་གི་དཔལ་འབར་བའི་ཟློས་གར་མ་ཞིག་མཐོང་ནས། གནས་བརྟན་རཱ་ཧུ་ལ་ཆགས་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། སྤྲ་རྩིར་ཆགས་པའི་སྤྲེའུ་བཞིན་དང་། འདམ་རྫབ་ཏུ་བྱིང་བའི་གླང་པོ་ཆེ་བཞིན་དུ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྤྲ་རྩི་དང་འདམ་རྫབ་ལ་ཆགས་ཤིང་བྱིང་ནས། བསྟན་པ་ལ་མི་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ་སྐྱེ་བོ་དམན་པའི་སར་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བརྩམས་སོ།། འཆི་བར་བྱེད་པའི་ནད་དྲག་པོས་ཟིན་པ་བཞིན་དུ་གསོ་ཐབས་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། གནས་བརྟན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་གདམས་ངག་བསྟན་ཀྱང་དང་དུ་མ་བླངས་སོ།། དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་འདི་སྐད་སྨྲས་པ། 'ཁྱོད་གཅིག་པུའི་རྐྱེན་གྱིས་ངེད་ཅག་ཐམས་ཅད་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་མི་རིགས་སོ།། འདིར་སྐྱེ་བོ་དམན་པའི་སར་མ་ལྡོག་པར། མལ་ལཱ་རུ་གླིང་དུ་སོང་ལ་རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་གྱིས་ཤིག' ཅེས་གཤེགས་སུ་བཅུག་གོ། གནས་བརྟན་རཱ་ཧུ་ལ་ཡང་ཀུ་སི་མ་གྲུ་ཁ་ནས་གྲུར་ཞུགས་ཏེ་མལ་ལཱ་རུ་གླིང་དུ་གཤེགས་སོ།། མལ་ལཱ་རུ་གླིང་དུ་ཕེབས་པའི་ཚེ། མལ་ལཱ་རུའི་རྒྱལ་པོ་འདུལ་བ་ཤེས་པར་འདོད་པས། ཁོང་གི་དྲུང་ནས་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་པའི་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞུང་ལ་བསླབས་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་གང་གི་ཚད་ཙམ་གྱི་ནོར་བུ་ཞིག་བྱིན་ནོ།། ཁོང་གིས་དེ་ཐོབ་ནས་སྐྱེ་བོ་དམན་པའི་སར་ལོག་གོ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡོད་དེ། අතිදූරෙව හොතබ්බං, භික්ඛුනා නාම ඉත්ථිභි; ඉත්ථියො නාම භික්ඛූනං, භවන්ති ඉධ වෙරිනො. དགེ་སློང་གིས་ནི་བུད་མེད་རྣམས་ལས་ཤིན་ཏུ་རིང་བར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདིར་བུད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་དགྲ་བོ་ཡིན་ནོ།། තාව තිට්ඨන්තු දුප්පඤ්ඤා, මයං පොරාණිකාපි ච; මහාපඤ්ඤා විනාසං, පත්තා හරිතචාදයො. ཤེས་རབ་འཆལ་བ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། སྔོན་གྱི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཧ་རི་ཏ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ།། තස්මා හි පණ්ඩිතො භික්ඛු, අන්තමසොව ඉත්ථිභි; විස්සාසං න කරෙ ලොකෙ, රාගො ච දුප්පවාරිතොති. དེའི་ཕྱིར་མཁས་པའི་དགེ་སློང་གིས་འཇིག་རྟེན་འདིར་བུད་མེད་རྣམས་ལ་ཐ་ན་ཡིད་ชེས་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་བཟློག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།། සෙසෙසු ච ථෙරෙසු ඡප්පදො නාම ථෙරො පඨමං කාලඞ්කතො. සිවලිතාමලින්දානන්දත්ථෙරායෙව තයො පරියත්තිඋග්ගහණධාරණාදිවසෙන සාසනං උපත්ථම්භෙත්වා අරිමද්දනනගරෙ නිසීදිංසු. එකස්මිඤ්ච කාලෙ රාජා තෙසං තිණ්ණං ථෙරානං එකෙකං හත්ථිං අදාසි. සිවලිතාමලින්දත්ථෙරා පටිග්ගහෙත්වා වනෙ විස්සජ්ජාපෙසුං. ආනන්දත්ථෙරො පන කිඤ්චිපුරනගරං පහිණිත්වා ඤාතකානං දෙහීති කුසිමතිත්ථං ගන්ත්වා නාවං ආරොපෙසි. තං කාරණං ඤත්වා සිවලිතාමලින්දත්ථෙරාතං එවමාහංසු,– මයං පන ආවුසො හත්ථීනං සුඛත්ථාය වනෙ විස්සජ්ජෙම,ත්වං පන අධම්මිකං කරොසීති. කින්නාම භන්තෙ ඤාභකානං සඞ්ගහො න වට්ටති, නනු ඤාතකානඤ්ච සඞ්ගහොති භගවතා වුත්තන්ති. གནས་བརྟན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་ཆབ་པ་ད་ཐོག་མར་ཚེ་ལས་འདས་སོ།། གནས་བརྟན་སཱི་བ་ལི་དང་། ཏཱ་མ་ལིན་དྷ། ཨཱ་ནནྡ་སྟེ་གནས་བརྟན་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་གི་ཆོས་འཛིན་སྐྱོར་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ལ་སྐྱོར་མ་མཛད་དེ་ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་སོ།། དུས་ཤིག་ན་རྒྱལ་པོས་གནས་བརྟན་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་གླང་པོ་ཆེ་རེ་རེ་བྱིན་ནོ།། གནས་བརྟན་སཱི་བ་ལི་དང་ཏཱ་མ་ལིན་དྷ་གཉིས་ཀྱིས་གླང་པོ་ཆེ་རྣམས་བླངས་ནས་ནགས་ཚལ་དུ་གཏོང་བར་མཛད་དོ།། གནས་བརྟན་ཨཱ་ནནྡས་ནི་ཀིཉྩི་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྐུར་ཏེ་རང་གི་གཉེན་འབྲེལ་རྣམས་ལ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་ནས་ཀུ་སི་མ་གྲུ་ཁར་སོང་སྟེ་གྲུར་བཀལ་ལོ།། རྒྱུ་མཚན་དེ་ཤེས་ནས་གནས་བརྟན་སཱི་བ་ལི་དང་ཏཱ་མ་ལིན་དྷ་གཉིས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་འདི་སྐད་སྨྲས་པ། 'ཚེ་དང་ལྡན་པ། ངེད་ཅག་གིས་ནི་གླང་པོ་ཆེ་རྣམས་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནགས་སུ་གཏོང་བ་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་བྱེད་དོ།།' ཞེས་སོ།། 'བཙུན་པ་རྣམས། གཉེན་འབྲེལ་རྣམས་ལ་སྐྱོབ་པ་མི་རིགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གཉེན་འབྲེལ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་གསུངས་པ་མ་ལགས་སམ།' ཞེས་སོ།། ථෙරා [Pg.75] ආහංසු,-සචෙ ත්වං අම්හාකං වචනං නකරෙය්‍යාසි,භව ඉච්ඡානුරූපං කරොහි, මයං පන තයා සද්ධිං සංවාසං න කරිස්සාමාති විසුං නිසීදිංසු. གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། 'གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེད་ཅག་གི་ཚིག་མི་ཉན་ན། རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་གྱིས་ཤིག ངེད་ཅག་ནི་ཁྱོད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་མི་བྱའོ།།' ཞེས་ལོགས་སུ་བཞུགས་སོ།། තතො පට්ඨාය ද්වෙ ගණා භිජ්ජිංසු. තතො පච්ඡාකාලෙ අතික්කන්තෙ තාමලින්දත්ථෙරො බහුස්සුතානං බ්‍යත්තිබලානං සිස්සානං අනුග්ගහත්ථාය ගහට්ඨානං සන්තිකෙ අයං බහුස්සුතො අයං මහාපඤ්ඤොති එවමාදිනා වචීවිඤ්ඤත්තිං සමුට්ඨාපෙති, එවං කතෙ කුලපුත්තා සුලභපච්චයවසෙන සාසනස්ස හිතං ආවහිභුංසක්ඛිස්සන්තීති කත්වා. තං කාරණං සුත්වා සිවලිත්ථෙරො එවමාහ,- කස්මා ත්වං වචීවිඤ්ඤත්තිං සමුට්ඨාපෙත්වා බුද්ධප්පටිකුච්ඡිතං කම්මං කරොසීති. භගවතා අත්තනො අත්ථායයෙව වචීවිඤ්ඤත්තිං පටික්ඛිත්තා, අහං පන පරෙසංයෙව අත්ථාය වචීවිඤ්ඤත්තිංසමුට්ඨාපෙමි, නාත්තනො අත්ථාය, සාසනස්ස හි වෙපුල්ලත්ථාය එවං වචීවිඤ්ඤත්තිංසමුට්ඨාපෙමි. සිවලිත්ථෙරොපි න ත්වං මම වචනං කරොසි, යං යං ත්වං ඉච්ඡසි, තං තං කරොහි, අහං පන තයා සද්ධිං සංවාසං නකරිස්සාමීති විසුං හුත්වා සද්ධිං සකපක්ඛෙන නිසීදි. තතො පට්ඨාය තයො ගණා භිජ්ජිංසු. དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚོགས་པ་གཉིས་སུ་གྱེས་སོ།། དེའི་རྗེས་སུ་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདས་པ་ན། གནས་བརྟན་ཏཱ་མ་ལིན་དྷས་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་མཁས་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ 'འདི་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡིན། འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཆེ་བ་ཡིན།' ཞེས་སོགས་ངག་གི་རིག་བྱེད་བསླངས་སོ།། འདི་ལྟར་བྱས་ན་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་རྙེད་པ་སླ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་སོ།། རྒྱུ་མཚན་དེ་ཐོས་ནས་གནས་བརྟན་སཱི་བ་ལིས་འདི་སྐད་སྨྲས་པ། 'ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ངག་གི་རིག་བྱེད་བསླངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྨད་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན།' ཞེས་སོ།། 'བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་གི་ཆེད་དུ་ཁོ་ནར་ངག་གི་རིག་བྱེད་བཀག་པ་ཡིན། ང་ནི་གཞན་དག་གི་ཆེད་དུ་ཁོ་ནར་ངག་གི་རིག་བྱེད་སློང་བ་ཡིན་གྱི། རང་གི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན། བསྟན་པ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁོ་ནར་ངག་གི་རིག་བྱེད་འདི་ལྟར་སློང་བ་ཡིན།' ཞེས་སོ།། གནས་བརྟན་སཱི་བ་ལིས་ཀྱང་ 'ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ཡི་ཚིག་མི་ཉན་པས། ཁྱོད་རང་གང་འདོད་པ་དེ་བྱོས་ཤིག ང་ནི་ཁྱོད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་མི་བྱའོ།།' ཞེས་གསུངས་ནས་ལོགས་སུ་གྱུར་ཏེ་རང་གི་ཕྱོགས་གཏོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་སོ།། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚོགས་པ་གསུམ་དུ་གྱེས་སོ།། එවං අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තත්ථෙරස්ස එකො වංසො, සිවලිත්ථෙරස්ස එකො, තාමලින්දත්ථෙරස්ස එකො, ආනන්දත්ථෙරස්ස එකොති චත්තාරො ගණා අහෙසුං. དེ་ལྟར་ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་བརྟན་དགྲ་བཅོམ་པའི་བརྒྱུད་པ་གཅིག་དང་། གནས་བརྟན་སཱི་བ་ལིའི་གཅིག གནས་བརྟན་ཏཱ་མ་ལིན་དྷའི་གཅིག གནས་བརྟན་ཨཱ་ནནྡའི་གཅིག་སྟེ་ཚོགས་པ་བཞི་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།། තෙසු අරහන්තත්ථෙරගණො සුධම්මපුරතො පඨමං ආගතත්තා පුරිමගණොති වොහාරියති, අඤ්ඤෙ පන පච්ඡා ආගතත්තා පච්ඡාගණාති. དེ་དག་གི་ནང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་གནས་བརྟན་གྱི་ཚོགས་ནི་སུ་དྷམྨ་པུ་ར་ནས་ཐོག་མར་བྱོན་པས་ན། “ཚོགས་སྔ་མ་” ཞེས་བརྗོད་ལ། གཞན་དག་ནི་ཕྱིས་སུ་བྱོན་པས་ན། “ཚོགས་ཕྱི་མ་” ཞེས་བརྗོད་དོ།། සිවලිත්ථෙරො අරිමද්දනනගරෙ යාවීජීවං සාසනං පග්ගණ්හිත්වා කලියුගෙ නවුතාධිකෙ පඤ්චවස්සසතෙ කාලෙ කාලමකාසි. གནས་བརྟན་སཱི་ཝ་ལི་ནི་ཨ་རི་མད་ད་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཚེ་གང་བསྟན་པ་བསྐྱངས་ནས། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་པར་ཚེ་ལས་འདས་སོ།། ආනන්දත්ථෙරො පන අරිමද්දනනගරෙයෙව චතුචත්තාලීස වස්සානි [Pg.76] සාසනං පග්ගණ්හිත්වා ඡනවුතාධිකෙ පඤ්චවස්සසතෙ කාලෙ කාලමකාසි. གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོ་ནི་ཨ་རི་མད་ད་ན་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཉིད་དུ་ལོ་ཞེ་བཞིའི་རིང་བསྟན་པ་བསྐྱངས་ནས། ལོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་པར་ཚེ་ལས་འདས་སོ།། තාමලින්දත්ථෙරොපි යාවජීවං සාසනං පග්ගණ්හිත්වා අට්ඨන වුතාධිකෙ පඤ්චවස්සසතෙ කාලෙ කාලමකාසීති. අහො සඞ්ඛාරසභාවොති. གནས་བརྟན་ཏཱ་མ་ལིན་དའང་ཚེ་གང་བསྟན་པ་བསྐྱངས་ནས། ལོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པར་ཚེ་ལས་འདས་སོ། །ཀྱེ་ཧུད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།། සෙය්‍යථාජගරස්සෙව, නාභියා චක්කමණ්ඩලෙ; ලග්ගො සසො සමිත්වාපි, දිසං ගච්ඡති තං මුඛං. ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་ཆེན་གྱི་ལྟེ་བའི་འཁོར་ལོའི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་རི་བོང་ནི། འཕག་འཚག་བྱེད་ཀྱང་དེའི་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་བཞིན། තථෙව සබ්බසත්තාපි, මච්චුචක්කෙසු ලග්ගිතා; යාවජීවම්පි ධාවිත්වා, මච්චුමුඛං උපාගමුන්ති. དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཆི་བདག་གི་འཁོར་ལོར་ཆུད་དེ། ཚེ་གང་པོར་བརྒྱུགས་ཀྱང་འཆི་བདག་གི་ཁར་ཉེ་བར་འགྲོའོ།། ඉච්චෙවං අරිමද්දනපුරෙ අරහන්තෙහි ච ගන්ථකාරෙහි ච පුථුජ්ජනෙහි ජිනසාසනං නභෙ චන්දොවිය විජ්ජොතති. དེ་ལྟར་ཨ་རི་མད་ད་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། གཞུང་འགྲེལ་མཛད་པ་པོ་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ནི་མཁའ་ལ་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གསལ་བར་བྱས་སོ།། තත්ථ හි යදා අනුරුද්ධරාජා සුධම්මපුරතො සාසනං ආනෙසි, තදා අරහන්තා ඡසතසහස්සමත්තා ආගතා, සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිනො පන ගණනපථං වීති වත්තාති. དེར་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུད་དྷས་སུ་དྷམྨ་པུ་ར་ནས་བསྟན་པ་སྤྱན་དྲངས་པའི་ཚེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དྲུག་འབུམ་ཙམ་བྱོན་ལ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ནི་བགྲང་ལས་འདས་སོ།། ඡත්තගුහින්දස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙපි හිමවන්තෙ ගන්ධමාදනපබ්බතතො අට්ඨ අරහන්තා පිණ්ඩාය රාජගෙහං ආගමංසු. රාජා ච පත්තං ගහෙත්වා පිණ්ඩපාතෙන භොජෙත්වා ඉදානි කුතො ආගතත්ථාභි පුච්ඡි. හිමවන්තෙ මහාරාජ ගන්ධ මාදනපබ්බතතොති. අථ රාජා අතිප්පසන්නො හුත්වා ඉධ තෙමාසං වස්සං උපගච්ඡථාති යාචිත්වා විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. තෙමාසම්පි අන්තොගෙහෙ නිමන්තෙත්වා පිණ්ඩපාතෙන භොජෙසි. རྒྱལ་པོ་ཆད་ཏ་གུ་ཧིན་དྷ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུའང་། གངས་རིའི་སྤོས་ངད་ལྡན་པའི་རི་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་བརྒྱད་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་བྱོན་ཏོ། །རྒྱལ་པོས་ལྷུང་བཟེད་བཟུང་ནས་བསོད་སྙོམས་ཀྱིས་ཚིམ་པར་བྱས་ཏེ། “ད་ལྟ་གང་ནས་བྱོན་པ་ལགས་” ཞེས་དྲིས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། གངས་རིའི་སྤོས་ངད་ལྡན་པའི་རི་ནས་ལགས་སོ་” ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཤིན་ཏུ་དད་དེ། “འདིར་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་དབྱར་གནས་བཞུགས་པར་གསོལ་” ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་ཕུལ་ལོ། །ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་ཕོ་བྲང་གི་ནང་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བསོད་སྙོམས་ཀྱིས་མཆོད་དོ།། එකං සමයං අරහන්තානං ගන්ධමාදනපබ්බතෙ නන්දමූලගුහං විය එකං ගුහං මාපෙත්වා දස්සෙහීති යාචි. තෙ ච අරහන්තා නන්දමූලගුහංවිය එකං ගුහං ඉද්ධියා මාපෙත්වා දස්සෙසුං[Pg.77]. රාජා ච තාය ගුහාය සදිසං එකං ගුහං කාරාපෙසි. නන්දමූලගුහාකාරෙන පන කතත්තා නන්දාති නාමම්පි අකාසි. ඉච්චෙවං ඡත්තගුහින්දස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ගන්ධමාදනපබ්බතෙ නන්දමූලගුහතො ආගන්ත්වා අරහන්තා සාසනං පතිට්ඨාපෙසුං. དུས་གཅིག་གི་ཚེ། ཁོང་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ། “སྤོས་ངད་ལྡན་པའི་རིའི་དགའ་བའི་རྩ་བའི་ཕུག་པ་ལྟ་བུའི་ཕུག་པ་ཞིག་སྤྲུལ་ནས་བསྟན་དུ་གསོལ་” ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་བོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་དགའ་བའི་རྩ་བའི་ཕུག་པ་ལྟ་བུའི་ཕུག་པ་ཞིག་སྤྲུལ་ནས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་པོས་ཀྱང་ཕུག་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕུག་པ་ཞིག་བཞེངས་སོ། །དགའ་བའི་རྩ་བའི་ཕུག་པའི་རྣམ་པ་ལྟར་བཟོས་པས་ན། “ནན་དཱ་” ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡང་བཏགས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ཆད་ཏ་གུ་ཧིན་དྷའི་དུས་སུ། སྤོས་ངད་ལྡན་པའི་རིའི་དགའ་བའི་རྩ་བའི་ཕུག་པ་ནས་བྱོན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ།། අරහන්තභාවො ච නාමෙස යථාභූතං ජානිතුං දුක්කරො, අනුපසම්පන්නානං උත්තරිමනුස්සධම්මදස්සනස්ස පටික්ඛිත්තත්තා, අරහත්තං වා පත්වාපි වාසනාය අප්පජහිතත්තා. අරහාපි හි සමානො අහං අරහාති අනුපසම්පන්නානං කථෙතුං න වට්ටති, අරහත්තං පත්වාපි එකච්චො වාසනං පජහිතුං න සක්කා, පිලින්දවච්ඡත්ථෙරවත්ථුචෙත්ථ ඤාපකං. එවං ලොකෙ අරහන්ත භාවො ජානිතුං දුක්කරො. තෙනෙව මහාකස්සපත්ථෙරස්ස උපට්ඨාකො එකො භික්ඛු අත්තනො උපජ්ඣායස්ස මහාකස්සපත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ වසිත්වාපි තස්ස අරහන්ත භාවං න ජානි. དགྲ་བཅོམ་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་དཀའ་སྟེ། བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་རྣམས་ལ་མིའི་ཆོས་ལས་བླ་མའི་ལྟ་བ་སྟོན་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཀྱང་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ཡང་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་རྣམས་ལ། “ང་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ་” ཞེས་སྨྲ་བར་མི་རིགས་ལ། དགྲ་བཅོམ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གིས་བག་ཆགས་སྤོང་མི་ནུས་ཏེ། འདིར་གནས་བརྟན་པི་ལིན་ད་ཝད་ཚའི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་དེའི་དཔང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཤེས་པར་དཀའོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོའི་ཉེ་གནས་དགེ་སློང་ཞིག་གིས་རང་གི་མཁན་པོ་གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་གནས་ཀྱང་། ཁོང་གི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དངོས་པོ་མ་ཤེས་སོ།། මහාකස්සපත්ථෙරඤ්හි එකෙන සද්ධිවිහාරිකෙන සද්ධිං අරඤ්ඤවිහාරතො ගාමං පිණ්ඩාය චරන්තං අන්තරාමග්ගෙ පත්තා දිපරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා පච්ඡා ගච්ඡන්තොයෙව එකොසද්ධි විහාරිකො එවමාහ,–ලොකස්මිං භන්තෙ අරහා අරහාති පාකටො, සුතමත්තොවාහං භවාමි, න කදාචි දිට්ඨපුබ්බොති. තං සුත්වා ථෙරො පච්ඡා පරිවත්තත්වා ඔලොකෙන්තො පරික්ඛාරෙ ආවුසො ගහෙත්වා අරහන්තස්ස පච්ඡාගච්ඡන්තොයෙව අරහන්තභාවං න ජානාතීති ආහාති. གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ནི་གནས་གཅིག་པ་དགེ་སློང་ཞིག་དང་ལྷན་ཅིག་དགོན་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་པའི་ལམ་བར་དུ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་བཟུང་ནས་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བའི་གནས་གཅིག་པ་དེས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །“བཙུན་པ་ལགས། འཇིག་རྟེན་ན་ ‘དགྲ་བཅོམ་པ། དགྲ་བཅོམ་པ་’ ཞེས་གྲགས་ཆེ་ཡང་། བདག་གིས་ཐོས་པ་ཙམ་ལས་སྔོན་ཆད་ནམ་ཡང་མཐོང་མ་མྱོང་ལགས་སོ་” ཞེས་གསོལ་ཏོ། །དེ་ཐོས་ནས་གནས་བརྟན་གྱིས་ཕྱིར་བལྟས་ཏེ། “ཚེ་དང་ལྡན་པ། ཡོ་བྱད་རྣམས་བཟུང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བཞིན་དུའང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་དངོས་པོ་མི་ཤེས་སམ།” ཞེས་གསུངས་སོ།། අරිමද්දනනගරෙපි සීලබුද්ධිපොල්ලොඞ්කසුමෙධත්ථෙරාදයොපි අරහන්තායෙව අහෙසුං. නරපතිරාජා හි ඛණිත්ති පාදපබ්බතං ගන්ත්වා පච්චාගමනකාලෙ අන්තරාමග්ගෙ එකිස්සා මාතිකාය මණොභාසං දිස්වා ඉධ පුඤ්ඤං කාරෙතුකාමො සක්කො දස්සෙති මඤ්ඤෙති මනසිකරිත්වා චෙතියං කාරාපෙස්සාමීති [Pg.78] තත්ථ රට්ඨවාසීති සමං භූමිභාගං කාරාපෙසි. ཨ་རི་མད་ད་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུའང་གནས་བརྟན་སཱི་ལ་བུད་དྷི་དང་། པོལ་ལོང་ཀ་དང་། སུ་མེ་དྷ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ན་ར་པ་ཏི་ནི་ཁ་ཎིཏྟི་པཱ་ད་རི་ལ་བྱོན་ནས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ལམ་བར་དུ། ཡུར་བ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཡིད་འོང་གི་འོད་ཅིག་མཐོང་ནས། “འདིར་བསོད་ནམས་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་འདོད་པའི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། མཆོད་རྟེན་ཞིག་བཞེངས་པར་བྱའོ་” ཞེས་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་ས་ཕྱོགས་དེ་སྙོམས་སུ་བཅུག་གོ། අථ එකො සීලබුද්ධි නාම ථෙරො එවමාහ,– පුඤ්ඤං මහාරාජ කරිස්සමීති ඉදං භූමිපරිකම්මං කාරාපෙසි, එවං කාරාපෙන්තස්ස තෙ අපුඤ්ඤංයෙව භවති, නොපුඤ්ඤන්ති වත්වා බහූ සත්තා මා කිලමන්තූති මනසිකත්වා රඤ්ඤො දණ්ඩකම්මෙන තජ්ජනත්ථාය රඤ්ඤා දින්නං පිණ්ඩපාතං නභුඤ්ජි. රාජා ච සචෙ ත්වං මයා දින්නං පිණ්ඩපාතං අභුඤ්ජිතුකාමො භවෙය්‍යාසි, මම විජිතෙ වසන්තොයෙව ත්වං මම පිණ්ඩපාතා න මුච්චෙය්‍යාසි, රට්ඨවාසීහිපි දින්නපිණ්ඩපාතො මය්හමෙව සන්තකො, නනු නාම මම පිණ්ඩපාතංයෙව ත්වං භුඤ්ජසීති ආහ. དེ་ནས་གནས་བརྟན་སཱི་ལ་བུད་དྷི་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་གིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ཁྱོད་ཀྱིས་ ‘བསོད་ནམས་བྱའོ་’ ཞེས་ས་གཞི་འདི་སྦྱོང་དུ་བཅུག་པ་ནི། དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ལས་ཁྱོད་ལ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འབྱུང་གི། བསོད་ནམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།” ཞེས་གསུངས་ཤིང་། “སེམས་ཅན་མང་པོ་ངལ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་” སྙམ་དུ་བསམས་ནས། རྒྱལ་པོའི་ཆད་པས་འཇིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོས་ཕུལ་བའི་བསོད་སྙོམས་མ་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོས་ཀྱང་། “གལ་ཏེ་ཁྱོད་ངའི་བསོད་སྙོམས་གསོལ་བར་མི་འདོད་ན། ངའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱོད་ངའི་བསོད་སྙོམས་ལས་ཐར་མི་སྲིད་དེ། ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕུལ་བའི་བསོད་སྙོམས་ཀྱང་ངའི་དབང་བ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་བསོད་སྙོམས་ཉིད་བཟའ་བ་མ་ཡིན་ནམ།” ཞེས་སྨྲས་སོ།། සීලබුද්ධිත්ථෙරොපි සචෙ අහං එවං භවෙය්‍යාමි, සීහළදීපං ගන්ත්වා වසිස්සාමීති චින්තෙත්වා අරඤ්ඤෙ වසි. གནས་བརྟན་སཱི་ལ་བུད་དྷིས་ཀྱང་། “གལ་ཏེ་ང་དེ་ལྟར་གྱུར་ན། སེང་གེའི་གླིང་དུ་སོང་སྟེ་གནས་པར་བྱའོ་” སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ནགས་སུ་བཞུགས་སོ།། අථ තමත්ථං ජානිත්වා නගරද්වාරෙ ආරක්ඛො එකො යක්ඛො රඤ්ඤො ආගතකාලෙ අභිමුඛං ඨිතොව භයානකරූපං නිසීදි. අථ නානාවිජ්ජාකම්මෙහි අපනෙන්තොපි න සක්කා අපනෙතුං. དེ་ནས་དོན་དེ་ཤེས་ནས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྒོ་སྲུང་བའི་གནོད་སྦྱིན་ཞིག་གིས། རྒྱལ་པོ་བྱོན་པའི་ཚེ་མདུན་དུ་ལངས་ཏེ་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་འདུག་གོ། དེ་ནས་རིག་སྔགས་ཀྱི་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཟློག་པར་བྱས་ཀྱང་བཟློག་པར་མ་ནུས་སོ།། අථ රාජා නිමිත්තපාඨකෙ පක්කොසාපෙත්වා පුච්ඡි,-කෙන කාරණෙන අයං යක්ඛො ඉධ නිසින්නොති. ත්වං මහාරාජ සීලබුද්ධිත්ථෙරං අගාරවවසෙන පුබ්බෙ කථෙසි, යක්ඛාපි ථෙරෙ අතිවිය පසන්නාති අම්හෙහි සුතපුබ්බා, තං පටිච්ච යක්ඛො භයානකරූපං දස්සෙත්වා නිසින්නො භවිස්සතීති ආහ. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ལྟས་མཁན་རྣམས་བོས་ཏེ་དྲིས་པ། “རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་གནོད་སྦྱིན་འདི་འདིར་འདུག་པ་ཡིན་” ཞེས་དྲིས་སོ། །ཁོང་ཚོས་སྨྲས་པ། “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྔོན་ཆད་གནས་བརྟན་སཱི་ལ་བུད་དྷི་ལ་མ་གུས་པའི་ཚིག་སྨྲས་པས། གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱང་གནས་བརྟན་ལ་ཤིན་ཏུ་དད་པ་ཡོད་པར་བདག་ཅག་གིས་སྔོན་ཆད་ཐོས་མྱོང་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གནོད་སྦྱིན་གྱིས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས་བསྟན་ནས་འདུག་པ་ལགས་སོ།” ཞེས་སྨྲས་སོ།། රාජාපි අමච්චෙ ආණාපෙසි ථෙරං පක්කාසථාති. ථෙරො නාගච්ඡි. සීහළදීපංයෙව ගමිස්සාමීති ආරභි. තමත්ථං සුත්වා රාජා එකං චතුරඞ්ගපච්චයං නාම අමච්චං පක්කොසාපෙත්වා ත්වං ගන්ත්වා ථෙරං පක්කොසාහීති පෙසෙසි. චතුරඞ්ගපච්චයො ච ඡෙකතාය එකං සුවණ්ණමයං බුද්ධප්පටිබිම්බං නාවාය ඨපෙත්වා මහාසමුද්දතිත්ථං අගමාසි. අථ ථෙරං සම්පාපුණිත්වා [Pg.79] ඉදානි ඉධ භගවා සම්මාසම්බුද්ධො අගමාසි, සීලබුද්ධිත්ථෙරො භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස දස්සනත්ථාය ආගච්ඡතූති දූතං පෙසෙසි. ථෙරොපි භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස දස්සනත්ථාය ආගච්ඡතූති වචනං පටික්ඛිපිතුං බුද්ධගාරවවසෙන අවිසහතාය ආගච්ඡීති. རྒྱལ་པོས་ཀྱང་བློན་པོ་རྣམས་ལ། “གནས་བརན་སྤྱན་དྲོངས་ཤིག་” ཅེས་བཀའ་བསྒོའོ། །གནས་བརྟན་མ་བྱོན་ཏོ། །ཁོང་ནི་སེང་གེའི་གླིང་ཉིད་དུ་གཤེགས་པར་བརྩམས་སོ། །དོན་དེ་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོས་ཙ་ཏུ་རང་གཱ་པད་ཙ་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་བློན་པོ་ཞིག་བོས་ཏེ། “ཁྱོད་སོང་ལ་གནས་བརྟན་སྤྱན་དྲོངས་ཤིག་” ཅེས་བཏང་ངོ། །ཙ་ཏུ་རང་གཱ་པད་ཙ་ཡ་ནི་མཁས་པས་ན། གསེར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་གྲུ་གཟིངས་སུ་བཞག་སྟེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་འགྲམ་དུ་སོང་ངོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་གྱི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་ནས། “ད་ལྟ་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བྱོན་ཡོད་པས། གནས་བརྟན་སཱི་ལ་བུད་དྷི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཇལ་བའི་ཕྱིར་བྱོན་པར་གསོལ་” ཞེས་ཕོ་ཉ་བཏང་ངོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་ཀྱང་ “བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཇལ་བའི་ཕྱིར་བྱོན་པར་གསོལ་” ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་སངས་རྒྱས་ལ་གུས་པའི་དབང་གིས་བཟློག་པར་མ་བཟོད་པར་བྱོན་ཏོ།། පොරාණිකානංව ථෙරානං, බුද්ධෙ සගාරවං ඉධ; පණ්ඩිතො ගාරවං බුද්ධෙ, කරෙ පසන්නචෙතසාති. སྔོན་གྱི་གནས་བརྟན་རྣམས་བཞིན་དུ། འདིར་སངས་རྒྱས་ལ་གུས་པ་དང་བཅས་པས། མཁས་པས་དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་གུས་པར་བྱའོ།། නාවං අභිරූහිත්වා ථෙරො භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස වන්දනාමානපූජාසක්කාරදීනි අකාසි. ථෙරස්ස එවං වන්දනාමානපූජාසක්කාරාදීනි කරොන්තස්සෙව වෙගෙන නාවං ආනෙත්වා ගච්ඡි. අථ චතුරඞ්ගපච්චයො එවමාහ,– ඉදානි භන්තෙ තුම්හාකං ආචරියස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනං පග්ගණ්හිතුං යුත්තොති. රාජා ච අමච්චෙහි පරිවාරිතො පච්චුග්ගච්ඡි. නාවාය ථෙරස්ස හත්ථෙ ගහෙත්වා රාජගෙහං ආනෙසි. ද්වාරං පත්තකාලෙ යක්ඛො පථවියං නිසීදිත්වා ථෙරං වන්දි. གྲུ་གཟིངས་སུ་ཕེབས་ནས། གནས་བརྟན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། རིམ་གྲོ། མཆོད་པ། བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་མཛད་དོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་དེ་ལྟར་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་རིམ་གྲོ་མཆོད་པ་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་མཛད་བཞིན་པའི་ངང་ལ། ཁོང་ཚོས་གྲུ་གཟིངས་མྱུར་དུ་བཏང་ནས་ཕྱིན་ཏོ། །དེ་ནས་ཙ་ཏུ་རང་གཱ་པད་ཙ་ཡས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །“བཙུན་པ་ལགས། ད་ལྟ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བསྐྱང་བར་རིགས་སོ་” ཞེས་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོས་ཀྱང་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་ཏེ་མདུན་དུ་བསུས་སོ། །གྲུ་གཟིངས་ལས་གནས་བརྟན་གྱི་ཕྱག་ནས་བཟུང་སྟེ་ཕོ་བྲང་དུ་སྤྱན་དྲངས་སོ། །སྒོ་ཁར་སླེབས་པའི་ཚེ། གནོད་སྦྱིན་ས་ལ་འདུག་ནས་གནས་བརྟན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། රාජා රාජගෙහං පත්වා ථෙරං නානාභොජනෙහි භොජෙසි. එවඤ්ච අවොච,–අජ්ජතග්ගෙ භන්තෙ ත්වමසි මමාචරියො, භගවතොව ඔවාදං සිරසා පටිග්ගහෙත්වා අනුවත්තිස්සාමාති අත්තනො පඤ්චපුත්තෙපි ථෙරස්ස අදාසි. තෙ ච පඤ්චකුමාරා ථෙරෙන සද්ධිං අනුවත්තිංසු. ථෙරො තෙ පක්කොසෙත්වා විහාරං අගමාසි. අන්තරාමග්ගෙ කප්පියපථවියං පඤ්ච පරිමණ්ඩලාකාරානි ලිඛිත්වා තෙසං රාජකුමාරානං දස්සෙත්වා නිවත්තාපෙසි. රාජකුමාරා පටිනිවත්තිත්වා තං කාරණං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා ච තුම්හාකං පුඤ්ඤං කාරාපනත්ථාය දස්සෙතීති වත්වා තුලාවසෙන තෙහි රාජකුමාරෙහි සුවණ්ණං සමං කත්වා තෙන සුවණ්ණෙන මූලං කත්වා භගවතො ධරමානකාලෙ [Pg.80] පස්සෙනදිකොසලරඤ්ඤා කාරාපිතං චන්දනප්පටිබිම්බංවිය විසුං විසුං පටිබිම්බං කාරාපෙසි. རྒྱལ་པོ་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས། གནས་བརྟན་ལ་བཟའ་བཅའ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད་དོ། །འདི་སྐད་ཀྱང་གསོལ་ཏོ། །“བཙུན་པ་ལགས། དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་ཁྱེད་ནི་བདག་གི་བླ་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གདམས་ངག་སྤྱི་བོས་བླངས་ཏེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བགྱིའོ་” ཞེས་རང་གི་བུ་ལྔ་པོའང་གནས་བརྟན་ལ་ཕུལ་ལོ། །རྒྱལ་བུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གནས་བརྟན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་སོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་ཁོང་ཚོ་བོས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བྱོན་ཏོ། །ལམ་བར་དུ་རུང་བའི་ས་གཞི་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབྱིབས་ལྔ་བྲིས་ཏེ། རྒྱལ་བུ་དེ་དག་ལ་བསྟན་ནས་ཕྱིར་ལོག་ཏུ་བཅུག་གོ། རྒྱལ་བུ་རྣམས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་དོན་དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོས་ཀྱང་། “ཁྱེད་རྣམས་ལ་བསོད་ནམས་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་” ཞེས་གསུངས་ནས། རྒྱ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་བུ་དེ་དག་གི་ལུས་ཚད་དང་མཉམ་པའི་གསེར་བྱས་ཏེ། གསེར་དེས་རིན་བྱས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱིས་བཞེངས་པའི་ཙན་དན་གྱི་སྐུ་བརྙན་བཞིན་དུ། སོ་སོར་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་སོ།། තෙසං නිධානට්ඨානභූතානි පඤ්ච චෙතියානිපි සක්කො කම්ම විධායකො හුත්වා පතිට්ඨාපෙසි. එත්ථ ච පුබ්බෙ රඤ්ඤා පසීදිත්වා ථෙරස්ස රාජකුමාරා දින්නා, මූලං රතනත්තයස්ස දත්වා පුන රාජකුමාරෙ භූජිස්සෙ කාරෙතුකාමතාය ථෙරො එවං සඤ්ඤං අදාසීති දට්ඨබ්බං. དེ་དག་གི་གཏེར་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་མཆོད་རྟེན་ལྔའང་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་བྱས་ཏེ་བཙུགས་སོ། །འདིར་ནི་སྔོན་རྒྱལ་པོ་དད་ནས་གནས་བརྟན་ལ་རྒྱལ་བུ་རྣམས་ཕུལ་བ་ལས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་རིན་བཏང་ནས་རྒྱལ་བུ་རྣམས་ཡང་བསྐྱར་རང་དབང་ཅན་དུ་བྱེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། གནས་བརྟན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་བརྡ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། සො ච සීලබුද්ධිත්ථෙරො අරහන්තගණවංසොති දට්ඨබ්බො. གནས་བརྟན་སཱི་ལ་བུད་དྷི་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། අරිමද්දනනගරෙයෙව නරපති රඤ්ඤො කාලෙ කස්සපො නාම ථෙරො දෙසචාරිකං චරමානො පොල්ලොඞ්කනාමකං දෙසං, තදවසරි. අථ ද්වෙ මහල්ලකපොල්ලොඞ්කා මනුස්සා ථෙරෙ අතිප්පසන්නතාය ද්වෙ පුත්තෙ උපට්ඨාකත්ථාය නිය්‍යාදෙසුං. ཨ་རི་མད་ད་ན་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཉིད་དུ་རྒྱལ་པོ་ན་ར་པ་ཏིའི་དུས་སུ། གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན། པོལ་ལོང་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ཏོ། །དེ་ནས་པོལ་ལོང་ཀའི་མི་རྒན་པོ་གཉིས་གནས་བརྟན་ལ་ཤིན་ཏུ་དད་པས་ན། རང་གི་བུ་གཉིས་ཉེ་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུལ་ལོ།། පොල්ලොඞ්කමනුස්සානං අතිප්පසන්නතං පටිච්ච ථෙරොපි පොල්ලොඞ්කත්ථෙරොති වොහාරියති. යදා ච පන සො ථෙරො සීහළදීපං ගන්තුකාමො අහොසි, තදා සක්කො දෙවානමින්දො බ්‍යග්ඝරූපං මාපෙත්වා පිට්ඨියා යාව මහාසමුද්දතීරං ආනෙසි. මහාසමුද්දතීරං පන පත්වා නාවං අභිරූහිත්වා වාණිජෙහි සද්ධිං තරි. པོལ་ལོང་ཀའི་མི་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གནས་བརྟན་དེ་ལའང་ “གནས་བརྟན་པོལ་ལོང་ཀ་” ཞེས་བརྗོད་དོ། །ནམ་ཞིག་གནས་བརྟན་དེ་སེང་གེའི་གླིང་དུ་གཤེགས་པར་བཞེད་པའི་ཚེ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྟག་གི་གཟུགས་སྤྲུལ་ནས། རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱོན་ཏེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་འགྲམ་གྱི་བར་དུ་བསྐྱལ་ལོ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་འགྲམ་དུ་ཕེབས་ནས། གྲུ་གཟིངས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ཚོང་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བརྒལ་ཏོ།། මහාසමුද්දමජ්ඣෙ පන පත්වා සා නාවා න ගච්ඡි, නිච්චලාව අට්ඨාසි. අථ වාණිජා මන්තෙසුං,-අම්හාකං නාවාය අලක්ඛී පාපජනො අත්ථි මඤ්ඤෙති. එවං පන මන්තෙත්වා සලාකාදානං අකංසු. යාව තතියම්පි ථෙරස්සෙව හත්ථෙ සලාකා පුබ්බෙ කතකම්මවිපාකවසෙන නිපති. ඉදං පන ථෙරස්ස පුබ්බෙ කතකම්මං,-ථෙරො හි තතො අත්තභාවතො සත්තමෙ භවෙ එකස්මිං ගාමෙ කුලදාරකො හුත්වා කීළනත්ථාය එකං සුනඛං නදියං ඔතාරෙත්වා උදකෙ කීළමාපෙසි. එවං කීළමන්තං සුනඛං සයමෙව උරෙන උග්ගහෙත්වා තීරං ආනෙසීති එවං [Pg.81] පුබ්බෙ කතකම්මවිපාකවසෙන ථෙරස්සෙව හත්ථෙ සලාකා නිපති. རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དབུས་སུ་སླེབས་པ་ན། གྲུ་གཟིངས་དེ་མ་བསྐྱོད་པར་མི་གཡོ་བར་གནས་སོ། །དེ་ནས་ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱིས་གྲོས་བྱས་པ། “ངེད་ཅག་གི་གྲུ་གཟིངས་འདིའི་ནང་དུ་བསོད་ནམས་མེད་པའི་སྐྱེ་བོ་སྡིག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པར་སེམས་སོ།” ཞེས་གྲོས་བྱས་ནས་ཤིང་བྱང་བཀྱེ་བར་བྱས་སོ། །ཐེངས་གསུམ་པའི་བར་དུ་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་གནས་བརྟན་ཉིད་ཀྱི་ལག་ཏུ་ཤིང་བྱང་བབས་སོ། །འདི་ནི་གནས་བརྟན་གྱི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་འདི་ནས་བརྩིས་པའི་སྐྱེ་བ་བདུན་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་གྲོང་གསེབ་ཅིག་ཏུ་རིགས་ཀྱི་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། རྩེད་མོའི་ཕྱིར་ཁྱི་ཞིག་ཆུ་བོར་བཅུག་ནས་ཆུ་ནང་དུ་རྩེ་བར་བཅུག་གོ །དེ་ལྟར་རྩེ་བཞིན་པའི་ཁྱི་དེ་ཉིད་རང་གི་བྲང་གིས་བཟུང་སྟེ་སྐམ་སར་བཏོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་གནས་བརྟན་ཉིད་ཀྱི་ལག་ཏུ་ཤིང་བྱང་བབས་སོ། ། තදා වාණිජා උදකපිට්ඨෙ ඛිපිංසු. අථ සක්කො දෙවානමින්දො කුම්භීලරූපං මාපෙත්වා පිට්ඨියං ආරොපෙත්වා ආනෙසි. ථෙරො යක්ඛදීපං පත්වා අන්ධචක්ඛුකානං යක්ඛානං මෙත්තානුභාවෙන චක්ඛුං ලභාපෙසි. යක්ඛා ච ථෙරස්ස ගුණං ඤත්වා ද්වෙ යක්ඛභාතිකෙ අදංසු. ථෙරො ච සීහළදීපං ගන්ත්වා මහාචෙතියරූපං ලොහපාසාදරූපං සරීරධාතුං මහාබොධිබිජානි ච ආනෙත්වා පච්චාගමාසීති. དེའི་ཚེ་ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཆུ་སྲིན་གྱི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ནས་རྒྱབ་ཏུ་བཞོན་ཏེ་བསྐྱལ་ཏོ། །གནས་བརྟན་དེ་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གླིང་དུ་ཕྱིན་ནས། མིག་ལོང་བའི་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་མཐུ་ལས་མིག་ཐོབ་པར་བྱས་སོ། །གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་བརྟན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་ནས་གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྤུན་གཉིས་ཕུལ་ལོ། །གནས་བརྟན་དེ་སེང་ག་ལའི་གླིང་དུ་བྱོན་ནས། མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་གཟུགས་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཁང་བཟང་གི་གཟུགས་དང་། རིང་བསྲེལ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ཆེན་པོའི་ས་བོན་རྣམས་བསྣམས་ཏེ་ཕྱིར་ཕེབས་སོ། ། සුමෙධත්ථෙරො ච හලඞ්කස්ස නාම නගරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ ම්හත්තිපාමෙ පුරත්ථිමාය අනුදිසාය දින්නනාමිකෙ විහාරෙ වසි. ඨානස්ස පන නාමවසෙන ථෙරස්සොපි දින්නවිහාරො ත්වෙව නාමං අහොසි. සොපි ථෙරො පංසුකූලිකො ලජ්ජීපෙසලො සික්ඛාකාමො ඣානලාභී අරහායෙව. සො හි දෙවසිකං දෙවසිකං අට්ඨනවයොජනප්පමාණෙ පාදචෙතියං ගන්ත්වා වන්දි. චෙතියඞ්ගණවත්තඤ්ච අකාසි. තතො ආගන්ත්වා ම්හත්තිගාමෙ පිණ්ඩාය චරි. ඉදං ථෙරස්ස නිබද්ධවත්තං. གནས་བརྟན་སུ་མེ་དྷ་ནི་ཧ་ལངྐ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ། མཧཏྟི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་དིནྣ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་སོ། །གནས་དེའི་མིང་གི་དབང་གིས་གནས་བརྟན་དེ་ལ་ཡང་དིནྣ་བི་ཧཱ་རི་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཆགས་སོ། །གནས་བརྟན་དེ་ཡང་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་སྲིད་པ་ལ་སྐྲག་པ། བསླབ་པ་ལ་འདུན་པ། བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དོ། །ཁོང་གིས་ཉིན་རེ་བཞིན་དཔག་ཚད་བརྒྱད་དམ་དགུ་ཙམ་གྱི་སར་ཡོད་པའི་ཞབས་རྗེས་མཆོད་རྟེན་དུ་བྱོན་ནས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཆོད་རྟེན་གྱི་ར་བའི་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་མཛད་དོ། །དེ་ནས་ཕྱིར་བྱོན་ཏེ་མཧཏྟི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་སོ། །འདི་ནི་གནས་བརྟན་གྱི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། අපරානිපි වත්ථූනි බහූනි සන්ති, සබ්බානි පන තානි විත්ථාරෙත්වා වත්තබ්බානිපි ගන්ථපාරවභයෙන න වක්ඛාම. සබ්බානිපි හි වුච්චමානානි අයං සාසනවංසප්පදීපිකා අතිප්පපඤ්චා භවිස්සති. གཞན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཡོད་མོད་ཀྱང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བཤད་ན་གཞུང་ཚོགས་ཆེ་བར་དོགས་པས་མི་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཤད་ན་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་སྒྲོན་མེ་འདི་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། ། සම්මාසම්බුද්ධස්ස හි පරිනිබ්බානතො යාවජ්ජතනා ථෙරානං පරම්පරවසෙන සඞ්ඝට්ටෙත්වා ආනයනමෙවෙත්ථ අධිප්පෙතං. යථාවුත්තානි පන වත්ථූනි අධුනා අභිඤ්ඤාලාභීනං පුග්ගලානං අඛෙත්තභාවෙන පසඞ්ගඤාණප්පටිබාහණත්ථං අරිමද්දනනගරෙ ච බහූනං අභිඤ්ඤාලාභීනං පුග්ගලානං නිවාසට්ඨානතා දස්සනත්ථං වුත්තානි. වුත්තඤ්චෙතං භික්ඛුනීඛන්ධකට්ඨකථායං,– ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་དེ་རིང་གི་བར་དུ། གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་རིམ་པར་སྦྲེལ་ནས་བསྟན་པ་འདིར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་དག་ནི། དེང་སང་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་མ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་མང་པོ་བཞུགས་པའི་གནས་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་དགེ་སློང་མའི་འདུལ་བའི་གཞི་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ། පටිසම්භිදාපත්තෙහි වස්සසහස්සං සුක්ඛවිපස්සකෙහි වස්සසහස්සං [Pg.82] අනාගාමීහි වස්සසහස්සං සකදාගාමීහි වස්සසහස්සං සොතාපන්නෙහි වස්සසහස්සන්ති එවං පඤ්චවස්සසහස්සානි පටිවෙධධම්මො ඨස්සතීති. “སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་དང་། སྐམ་པོའི་ལྷག་མཐོང་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ལོ་ལྔ་སྟོང་གི་བར་དུ་རྟོགས་པའི་ཆོས་གནས་པར་འགྱུར་རོ།” ཞེས་སོ། ། දීඝනිකායට්ඨකථායං පන සංයුත්තනිකායට්ඨකථායඤ්ච පටිසම්භිදාපත්තෙහි වස්සසහස්සං ඡළාභිඤ්ඤෙහි වස්සසහස්සං තෙවිජ්ජෙහි වස්සසහස්සං සුක්ඛවිපස්සකෙහි වස්සසහස්සං පාතිමොක්ඛෙන වස්සසහස්සන්ති වුත්තං. ལུང་རིང་མོའི་འགྲེལ་པ་དང་། ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་ལུང་གི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་དང་། མངོན་ཤེས་དྲུག་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་དང་། རིག་པ་གསུམ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་དང་། སྐམ་པོའི་ལྷག་མཐོང་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་དང་། སོ་སོར་ཐར་པས་ལོ་སྟོང་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། අඞ්ගුත්තරනිකායට්ඨකථායං පන විභඞ්ගකථායඤ්ච බුද්ධානං පරිනිබ්බානතො වස්සසහස්සමෙව පටිසම්භිදා නිබ්බත්තෙතුං සක්කොන්ති, තතො පරං ඡ අභිඤ්ඤා, තතොපි අසක්කොන්තා තිස්සො විජ්ජා නිබ්බත්තිංසු. ගච්ඡන්තෙ කාලෙ තාපි නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තා සුක්ඛවිපස්සකා හොන්ති. එතෙනෙව නයෙන අනාගාමිනො සකදාගාමිනො සොතාපන්නාති වුත්තං. གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་གི་འགྲེལ་པ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ནི། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་སྟོང་གི་བར་དུ་ཁོ་ནར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་། དེ་ཡང་མི་ནུས་པ་ན་རིག་པ་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དུས་འདས་པ་ན་དེ་དག་ཀྱང་བསྐྱེད་མི་ནུས་པར་སྐམ་པོའི་ལྷག་མཐོང་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། එවං නානානයෙහි අට්ඨකථායපි ආගතත්තා අධුනා ලොකෙ අරියපුග්ගලා භවිතුං න සක්කාති න වත්තබ්බං. අරියානමෙව ඛෙත්තස්ස අධුනාපි සම්භවතො, සචෙ ආරද්ධවිපස්සකො භවෙය්‍ය සො අරහා භවිතුං සක්කායෙවාති නිට්ඨමෙත්ථාවගන්තබ්බං. අට්ඨකථාසු පන නානාභාණකත්ථෙරානං නානාවාදවසෙන වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. එත්තකෙනෙව පන නානාකාරෙන වාදො භින්නොපි සාසනං භිජ්ජතියෙව. සාසනස්ස අභින්නංයෙව හි එත්ථ පමාණන්ති. དེ་ལྟར་ཚུལ་དུ་མ་ནས་འགྲེལ་པ་རྣམས་སུ་འབྱུང་བས། དེང་སང་གི་དུས་སུ་འཇིག་རྟེན་འདིར་འཕགས་པའི་གང་ཟག་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ནི་དེང་སང་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གལ་ཏེ་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པ་ཡོད་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་འདིར་ངེས་པར་བཟུང་བར་བྱའོ། །འགྲེལ་པ་རྣམས་སུ་ནི་ཆོས་སྨྲ་བའི་གནས་བརྟན་སོ་སོའི་བཞེད་པ་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་གསུངས་པར་ལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པ་འདི་ཙམ་གྱིས་བཞེད་པ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་ཀྱང་བསྟན་པ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དོ། །བསྟན་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་འདིར་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། එවං මරම්මමණ්ඩලෙ අරිමද්දනනගරෙ අනෙකෙහි අරහන්තසතෙහි සාසනං විජ්ජොතති. භගවතො පන පරිනිබ්බානතො තිංසාධිකානං නවවස්සසතානං උපරි පරම්මරට්ඨෙ සෙඤිලඤ්ඤික්‍රොධිනාමෙන රඤ්ඤා සමකාලවසෙන සීහළදීපෙ රජ්ජං පත්තස්ස මහානාමරඤ්ඤො කාලෙ බුද්ධඝොසබුද්ධදත්තත්ථෙරෙහි පභුති තෙතෙමහාථෙරා තෙතෙගන්ථෙ අකංසු. དེ་ལྟར་མར་མའི་ཡུལ་གྱི་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་བསྟན་པ་གསལ་བར་མཛད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ། མར་མའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སེ་ཉི་ལཉྙི་ཀྲོ་དྷི་དང་དུས་མཚུངས་པར། སེང་ག་ལའི་གླིང་དུ་སྲིད་དབང་བཟུང་བའི་རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཡི་དུས་སུ། གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་དང་སངས་རྒྱས་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་དག་གིས་གཞུང་དེ་དག་མཛད་དོ། ། තතො පච්ඡා සතිසමාධිපඤ්ඤාමන්දවසෙන සුඛාවබොධනත්ථං [Pg.83] ටීකායො අකංසු. අරිමද්දනනගරෙ ජිනචක්කෙසත්තනවුතාධිකෙ ඡසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තිණ්ණං පිටකානං මූලභූතෙසු සද්දනයෙසු සොතාරානං ඡෙකත්ථාය මහාසමුද්දෙවිය ආනන්දො නාම මහාමච්ඡො තීසු පිටකෙසු සාට්ඨකථෙසු විලොලෙත්වා අග්ගවංසො නාම ථෙරො සද්දනීතිප්පකරණං අකාසි. අරිමද්දනනගරෙ හි උත්තරාජීවත්ථෙරාදීනං සීහළදීපං ගමනතො පුබ්බෙයෙව තයො මහාථෙරා පරියත්තිවිසාරදා, මහාඅග්ගපණ්ඩිතො, තස්ස සද්ධිවිහාරිකො දුතියඅග්ගපණ්ඩිතො, තස්ස භාගිනෙය්‍යො තතියඅග්ගපණ්ඩිතොති. තතියඅග්ගපණ්ඩිතො පන අග්ගවංසොතිපි වොහාරියති. དེའི་འོག་ཏུ་དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དམན་པའི་དབང་གིས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཊཱི་ཀཱ་རྣམས་མཛད་དོ། །ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་བའི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་དོན་དགུ་ལ་སླེབས་པ་ན། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་སྒྲ་རིག་པའི་ཚུལ་ལ་ཉན་པ་པོ་རྣམས་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལས་ཉ་ཆེན་ཨཱ་ནནྡ་ལྟར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་འགྲེལ་པ་བཅས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་ཏེ། གནས་བརྟན་ཨགྒ་ཝཾ་ས་ཞེས་བྱ་བས་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་སདྡྷ་ནཱི་ཏི་མཛད་དོ། །ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་རཱ་ཛཱི་ཝ་ལ་སོགས་པ་སེང་ག་ལའི་གླིང་དུ་མ་བྱོན་པའི་སྔོན་རོལ་ཉིད་དུ། ལུང་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་གསུམ་བྱུང་སྟེ། མཁས་པ་ཆེན་པོ་དང་པོ་དང་། ཁོང་གི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་པ་དང་། ཁོང་གི་ཚ་བོ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་པ་འོ། །མཁས་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་པ་དེ་ལ་ཨགྒ་ཝཾ་ས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། ། තස්මිඤ්ච කාලෙ අරිමද්දනනගරවාසිනො සද්දකොවිදා බහවො සන්තීති යාව ලඞ්කාදීපා කිත්තිඝොසො පත්ථරි. තස්මා සීහළදීපිකා සද්දකොවිදා වීමංසෙතුකාමා හුත්වා අරිමද්දනනගරං ආගමංසු. තදා අරිමද්දනනගරවාසිනො භික්ඛූ සද්දනීතිප්පකරණං දස්සෙසු. དེའི་ཚེ་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་ན་བཞུགས་པའི་སྒྲ་རིག་པ་ལ་མཁས་པ་མང་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་པའི་སྙན་གྲགས་ནི་ལངྐའི་གླིང་གི་བར་དུ་ཁྱབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་སེང་ག་ལའི་གླིང་གི་སྒྲ་རིག་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པར་འདོད་ནས་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འོངས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་སདྡྷ་ནཱི་ཏི་བསྟན་ཏོ། ། සීහළදීපිකා ච තං දිස්වා උපධාරෙන්තා සද්දවිසයෙ අයං ගන්ථොවිය සීහළදීපෙ ගන්ථො ඉත්ථි, ඉමස්මිං පකරණෙ ආගතවිනිච්ඡයම්පි සකලං න ජානිම්හාති නානාප්පකාරෙහි ථොමෙසුන්ති යාවජ්ජභනා කථාමග්ගො න උපච්ඡින්නොති. སེང་ག་ལའི་གླིང་གི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མཐོང་ཞིང་དཔྱད་ནས། “སྒྲའི་ཡུལ་ལ་གཞུང་འདི་ལྟ་བུ་སེང་ག་ལའི་གླིང་དུ་ཡང་མེད་དོ། །བསྟན་བཅོས་འདིར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐམས་ཅད་ངེད་ཅག་གིས་ཀྱང་མ་ཤེས་སོ།” ཞེས་རྣམ་པ་དུ་མས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གཏམ་གྱི་རྒྱུན་ནི་དེ་རིང་གི་བར་དུ་ཡང་མ་ཆད་དོ། ། අරිමද්දනනගරෙ සීහළදීපං ගන්ත්වා පච්චාගතො ඡප්පදො නාම සද්ධම්මජොතිපාලත්ථෙරො සද්දනයෙ ඡෙකතාය සුත්තනිද්දෙසං අකාසි. පරමත්ථධම්මෙ ච ඡෙකතාය සඞ්ඛෙපවණ්ණනං නාමචාරදීපකඤ්ච. විනයෙ ඡෙකතාය විනයගූළත්ථදීපනිං සීමාලඞ්කාරඤ්ච අකාසි. අත්තනා කථානං ගන්ථානං නිගමෙ සද්ධම්ම ජොතිපාලොති මූලනාමෙන වුත්තං. කුසිමනගරෙ පන ඡප්පද ගාමෙ ජාතත්තා ඨානස්ස නාමෙන ඡප්පදොති පාකටො. ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སེང་ག་ལའི་གླིང་དུ་བྱོན་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་པའི་གནས་བརྟན་དམ་ཆོས་སྒྲོན་མེ་སྐྱོང་ངམ་ཆཔྤདཱ་ཞེས་བྱ་བས་སྒྲའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་མདོ་འགྲེལ་མཛད་དོ། །དོན་དམ་པའི་ཆོས་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་བསྡུས་འགྲེལ་དང་ནཱ་མ་ཙཱ་ར་དཱི་པ་ཀ་མཛད་དོ། །འདུལ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་གསང་དོན་གསལ་བྱེད་དང་མཚམས་ཀྱི་རྒྱན་མཛད་དོ། །རང་གིས་མཛད་པའི་གཞུང་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་དམ་ཆོས་སྒྲོན་མེ་སྐྱོང་ཞེས་རང་གི་མིང་དངོས་བཀོད་དོ། །ཀུ་སི་མ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཆཔྤདཱ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་མིང་གིས་ཆཔྤདཱ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ། ། කුඛනනගරෙ පන ඡප්පදොති වොහාරිතොපි එකො ථෙරො අත්ථි. සො අලජ්ජී දුස්සීලො. එකච්චෙ පන නාමසාමඤ්ඤලෙසමත්තෙන පත්තලඞ්කං සීලවන්තං පෙසලං සික්ඛාකාමං ඡප්පදත්ථෙරං අලජ්ජිදුස්සීලභාවෙන උපවදන්ති, යථා නාම සාමඤ්ඤලෙසමත්තෙන මල්ලපුත්තං ආයස්මන්තං දබ්බං අසමාචාරෙනාති. ཀུ་ཁ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡང་ཆཔྤདཱ་ཞེས་འབོད་པའི་གནས་བརྟན་གཅིག་ཡོད་དེ། ཁོང་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ཞིག་གོ །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མིང་མཚུངས་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། སེང་ག་ལའི་གླིང་དུ་བྱོན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ། སྲིད་པ་ལ་སྐྲག་པ། བསླབ་པ་ལ་འདུན་པའི་གནས་བརྟན་ཆཔྤདཱ་དེ་ཉིད་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བར་སྐུར་བ་འདེབས་ཏེ། དཔེར་ན་མིང་མཚུངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མལླའི་བུ་དབྦ་ལ་ཚུལ་མིན་གྱི་སྤྱོད་པས་སྐུར་བ་འདེབས་པ་བཞིན་ནོ། ། අරිමද්දනනගරයෙව අලොඞ්ගචඤ්ඤිසූනාමකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ මහාවිමලබුද්ධිත්ථෙරො චූළවිමලබුද්ධිත්ථෙරොති ද්වෙ ථෙරා පරියත්තිවිසාරදා අහෙසුං. තෙසු මහාවිමලබුද්ධිත්ථෙරො කච්චායනස්ස සංවණ්ණනං න්‍යාසගන්ථමකාසි. ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ལོངས་ཅཉྙི་སུ་ཡི་དུས་སུ། གནས་བརྟན་དྲི་མེད་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དང་གནས་བརྟན་དྲི་མེད་བློ་གྲོས་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་གཉིས་བྱུང་ངོ་། །དེ་དག་གི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་དྲི་མེད་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་འགྲེལ་པ་ཉཱ་ས་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་མཛད་དོ། ། කෙචි පන සීහළදීපවාසී විමලබුද්ධිත්ථෙරො තමකාසීති වදන්ති. චූළවිමලබුද්ධිත්ථෙරො පන වුත්තොදයස්ස පොරාණටීකමකාසි. ඡන්දොසාරත්ථවිකාසිනිං සද්ධම්මඤාණත්ථෙරො අකාසි. වචනත්ථජොතිං පන වෙපුල්ලත්ථෙරො අකාසි. න්‍යාසගන්ථස්සපොරාණටීකං නරපතිරඤ්ඤො කාලෙ එකො අමච්චො අකාසි. ཁ་ཅིག་ནི་སེང་ག་ལའི་གླིང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དྲི་མེད་བློ་གྲོས་ཀྱིས་མཛད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གནས་བརྟན་དྲི་མེད་བློ་གྲོས་ཆུང་བས་ནི་སྡེབ་སྦྱོར་འབྱུང་བའི་ཊཱི་ཀཱ་རྙིང་པ་མཛད་དོ། །སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྙིང་པོའི་དོན་གསལ་བྱེད་ནི་གནས་བརྟན་དམ་ཆོས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཛད་དོ། །ཚིག་གི་དོན་གསལ་བྱེད་ནི་གནས་བརྟན་བི་པུལླ་ཡིས་མཛད་དོ། །ཉཱ་ས་གཞུང་གི་ཊཱི་ཀཱ་རྙིང་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ན་ར་པ་ཏི་ཡི་དུས་སུ་བློན་པོ་ཞིག་གིས་མཛད་དོ། ། සො හි රඤ්ඤො එකං ඔරොධං පටිච්ච ජාතං එකං ධීතරං දිස්වා වානරොවිය ලෙපෙ ලග්ගිතො තිස්සං පටිබන්ධචිත්තො හුත්වා ලග්ගි. තමත්ථං ජානිත්වා රාජා එවමාහ,– සචෙ එතං ඉච්ඡෙය්‍යාසි, එකං ගන්ථං පරිපුණ්ණවිනිච්ඡයං ගූළත්ථං කරොහි, සචෙ ත්වං තාදිසං ගන්ථං කාතුං සක්කුණෙය්‍යාසි, එතං ලභිස්සසීති. අථ සො න්‍යාසස්ස සංවණ්ණනං පොරාණටීකං අකාසි. བློན་པོ་དེས་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ཞིག་ལས་སྐྱེས་པའི་བུ་མོ་ཞིག་མཐོང་ནས། སྤྲེའུ་ཚི་ལ་ཆགས་པ་བཞིན་དུ་མོ་ལ་སེམས་ཆགས་ཏེ་ཞེན་པར་གྱུར་ཏོ། །དོན་དེ་རྒྱལ་པོས་ཤེས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། “གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་མོ་འདོད་ན། རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་གསང་བའི་དོན་ལྡན་པའི་གཞུང་ཞིག་རྩོམས་ཤིག །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞུང་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་རྩོམ་ནུས་ན། མོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།” ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ཁོང་གིས་ཉཱ་ས་གཞུང་གི་འགྲེལ་པ་ཊཱི་ཀཱ་རྙིང་པ་མཛད་དོ། ། තතො පච්ඡා හීනායාවත්තිත්වා ධීතරං දත්වා රජ්ජුග්ගාහාමච්චට්ඨානෙ ඨපෙසි, යං මරම්මවොහාරෙන සංප්‍යඞ්ගඉති වුච්චති. තෙන පන කතත්තා සොපි ගන්ථො තං නාමෙන වුච්චති. කාරිකං තස්සා ච සංවණ්ණනං ඡත්තගුහින්දස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙධම්මසෙනාපතිත්ථෙරො අකාසි. තෙන කිර කාරපිතෙ නන්දගුහාය සමීපෙ නන්දවිහාරෙ නිසීදිත්වා අකාසි. དེའི་འོག་ཏུ་ཁོང་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། བུ་མོ་དེ་བྱིན་ནས་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་པའི་བློན་པོའི་གོ་གནས་སུ་བསྐོས་ཏེ། དེ་ལ་མར་མའི་སྐད་དུ་སམ་པྱང་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཁོང་གིས་མཛད་པའི་ཕྱིར་གཞུང་དེ་ལ་ཡང་ཁོང་གི་མིང་གིས་བརྗོད་དོ། །ཀཱ་རི་ཀཱ་དང་དེའི་འགྲེལ་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆཏྟ་གུ་ཧིནྡ་ཡི་དུས་སུ་གནས་བརྟན་ཆོས་ཀྱི་དམག་དཔོན་གྱིས་མཛད་དོ། །ཁོང་གིས་བཞེངས་པའི་ནནྡ་ཕུག་གི་ཉེ་འཁོར་གྱི་ནནྡ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་ནས་མཛད་དོ་ཞེས་གྲགས་སོ། ། තස්මිඤ්චකාලෙ [Pg.85] ගන්ථමාදනපබ්බතෙ නන්දමූලගුහතො අරහන්තා ආගන්ත්වා තස්මිං විහාරෙ වස්සං උපගච්ඡිංසු. තෙසං සම්මුඛෙ කතත්තා තෙ ච ගන්ථා පණ්ඩිතෙහි සාරතො පච්චෙතබ්බාති ආචරියා වදන්ති. དེའི་ཚེ་རི་བོ་སྤོས་ཀྱི་ངད་ལྡང་གི་ནནྡ་མཱུ་ལ་ཕུག་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་བྱོན་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་དེར་དབྱར་གནས་པར་མཛད་དོ། །ཁོང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་མཛད་པའི་ཕྱིར། གཞུང་དེ་དག་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་པོར་བཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་རྣམས་གསུངས་སོ། ། වාච්චවාචකං පන ධම්මදස්සී නාම සාමණෙරො අකාසි. བཱཙྩ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ནི་དགེ་ཚུལ་ཆོས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བས་མཛད་དོ། ། සද්දත්ථභෙදචින්තං පන අරිමද්දනනගරසමීපෙ ඨිතස්ස ඛණිත්තිපාදපබ්බතස්ස සමීපෙ එකස්මිං ගාමෙ වසන්තො සද්ධම්මසිරි නාම ථෙරො අකාසි. සොයෙව ථෙරො බ්‍රහජං නාම වෙදසත්ථම්පි මරම්මභාසාය පරිවත්තෙසි. སྒྲ་དོན་རྣམ་དབྱེ་དཔྱོད་པ་ནི་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་ཁ་ཎིཏྟི་པཱ་དཱ་རིའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གྲོང་གསེབ་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དམ་ཆོས་དཔལ་གྱིས་མཛད་དོ། །གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྲ་ཧ་ཛ་ཞེས་བྱ་བའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསཏན་བཅོས་ཀྱང་མར་མའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཏོ། ། එකක්ඛරකොසං පන සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො අකාසි. සො හි කලියුගෙ සත්තාසීතාධිකෙ අට්ඨසතෙ සම්පත්තෙ මිච්ඡා දිට්ඨිකානං ජලුමසඤ්ඤිතානං කුලානං භයෙන සකලෙපි තම්බදීපරට්ඨෙ සාසනොභාසො මිලායති. බහූනිපි පොත්ථකානි අග්ගිභයෙන නස්සෙසුං. ཡི་གེ་གཅིག་གི་མངོན་བརྗོད་ནི་གནས་བརྟན་དམ་ཆོས་གྲགས་པ་ཡིས་མཛད་དོ། །རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་གྱ་བདུན་ལ་སླེབས་པ་ན། ཛ་ལུ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཅན་གྱི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པ་ལས། ཟངས་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁམས་ཡོངས་སུ་བསཏན་པའི་སྣང་བ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །དཔེ་ཆ་མང་པོ་ཡང་མེའི་འཇིགས་པས་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། ། තදා තං පවත්තිං පස්සිත්වා සචෙ පරියත්තිධම්මොවිනස්සෙය්‍ය, පටිපත්තිධම්මොපි නස්සිස්සති, පටිපත්තිධම්මෙ නස්සන්තෙ කුතො පටිවෙධධම්මො භවිස්සතීති සංවෙගං අපජ්ජිත්වා ඉමං ගන්ථං අකාසීති තට්ටිකායං වුත්තං. དེའི་ཚེ་གནས་ཚུལ་དེ་ཉིད་གཟིགས་ནས། གལ་ཏེ་ལུང་གི་ཆོས་ནུབ་པར་གྱུར་ན། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ནུབ་པར་འགྱུར་ལ། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནུབ་པ་ན་རྟོགས་པའི་ཆོས་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སྐྱོ་ཤས་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཏེ་བསྟན་བཅོས་འདི་མཛད་དོ་ཞེས་ཊཱི་ཀཱ་ལས་གསུངས་སོ།། මුඛමත්තසාරං සාගරත්ථෙරො අකාසි. གནས་བརྟན་སཱ་ག་རས་མུ་ཁ་མཏྟ་སཱ་ར་ (Mukhamattasāra) ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། කලියුගෙ එකාසීතාධිකෙ පඤ්චසතෙ සම්පත්තෙ එකං දහරපුත්තං කාලඞ්කතං පටිච්ච සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා පච්චෙකබුද්ධත්තං පත්ථයන්තස්ස ජෙය්‍යසිඞ්ඛනාමකස්ස රඤ්ඤො පුත්තො ක්‍යච්වානාමකො රාජා රජ්ජං කාරෙසි. ධම්මරාජාතිපි නාමලඤ්ඡං පටිග්ගණ්හි. තීසු පන පිටකෙසු යථාභූතං විජානකතාය මරම්මවොහාරෙන ක්‍යච්වාති වොහාරියති. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་གྱ་གཅིག་ལ་སླེབས་པ་ན། རང་གི་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཤི་བར་བརྟེན་ནས་སྐྱོ་ཤས་སྐྱེས་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་དོན་དུ་གཉེར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཛེ་ཡ་སིང་ཧ་ (Jeyyasiṅkha) ཞེས་བྱ་བའི་སྲས་ཀྱ་ཙྭ་ (Kyacvā) ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཁོང་གིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ (Dhammarāja) ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོའང་བཞེས། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར། མར་མའི་སྐད་དུ་ཀྱ་ཙྭ་ཞེས་འབོད་དོ།། සො ච කිර රාජා පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අතිඡෙකතාය පිටකත්තයෙ සාකච්ඡමත්තම්පි කාතුං සමත්ථො [Pg.86] නාම නත්ථීති උග්ගහිතතිපිටකො හුත්වා භික්ඛුසඞ්ඝම්පි දිවසෙ සත්තහි වාරෙහි ගන්ථං වාචෙති. རྒྱལ་པོ་དེ་ནི་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པས། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཐོག་ཏུ་ཁོང་དང་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་ཙམ་ཡང་བྱེད་ནུས་པ་སུ་ཡང་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་འཛིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས། དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལའང་ཉིན་རེར་ཐེངས་བདུན་རེར་གཞུང་ཁྲིད་གནང་བར་མཛད་དོ།། ඛණිත්තිපාදපබ්බතස්ස සමීපෙපි එකං තළාකං කාරාපෙත්වා තත්ථ රාජාගාරං කාරාපෙත්වා තත්ථ නිසීදිත්වා ගන්ථං වාචෙති. සබ්බානි පන රාජූනං කිච්චානි පුත්තස්සෙව උපරාජස්ස නිය්‍යාදෙසි. ගන්ථං උග්ගණ්හන්තානං ඔරොධානමත්ථාය සඞ්ඛෙපතො සද්දබින්දුං නාම පකරණං පරමත්ථබින්දුඤ්ච නාම පකරණං අකාසි. තස්ස හි චිත්තං පරියත්තියංයෙව රමති. අඤ්ඤං පන රාජකිච්චං සුණිතුම්පි න ඉච්ඡි. අනුරුද්ධරාජා අනාගතෙ අහං රාජා භවෙය්‍යාමි, තදායෙව ඉමානි තාළිබීජානි උට්ඨහන්තූති අධිට්ඨහිත්වා රොපෙසි. තානි තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ උට්ඨහිංසු. තෙනෙව අනුරුද්ධරාජායෙවායන්ති රට්ඨවාසිනො සඤ්ජානිංසු. සම්මුතිරාජා හි අනුරුද්ධරාජා ක්‍යච්වාරාජාති ඉමෙ තයො එකසන්තානාති වදන්ති. ཁ་ཎིཏྟི་པཱ་དའི་རི་བོའི་ཉེ་འཁོར་དུ་རྫིང་བུ་ཞིག་བསྐྲུན་ཏེ། དེར་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་བཏབ་ནས་དེར་བཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཁྲིད་གནང་། རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་མཐའ་དག་རང་གི་བུ་རྒྱལ་ཚབ་ལ་གཏད། གཞུང་ལུགས་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་བཙུན་མོ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་སདྡ་བིནྡུ་ (Saddabindu) ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་། པར་མཏྠ་བིནྡུ་ (Paramatthabindu) ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད། ཁོང་གི་ཐུགས་ནི་ལུང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་དགྱེས་པར་གནས་ཤིང་། རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་གཞན་དག་ནི་གསན་པར་ཡང་མི་བཞེད། སྔོན་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷས་མ་འོངས་པ་ན་ང་ཉིད་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དང་། དེའི་ཚེ་ཏཱ་ལའི་ས་བོན་འདི་དག་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བཏབ། ས་བོན་དེ་དག་རྒྱལ་པོ་འདིའི་དུས་སུ་སྐྱེས་སོ།། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ནི་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངོས་བཟུང་ངོ་།། རྒྱལ་པོ་སམྨུ་ཏི་དང་། རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷ། རྒྱལ་པོ་ཀྱ་ཙྭ་སྟེ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།། සො රාජා එකම්පි චෙතියං අකාසි, න තං නිට්ඨං අගමාසි, පරියත්තියංයෙව පරිචාරකත්තාති රාජවංසෙ ආගතං. ලොකසම්මුතිවසෙන කක්ඛළදිනෙ ඉට්ඨකානි කාරාපෙත්වා තස්මිංයෙව දිනෙ භූමිසමං කත්වා තස්මිංයෙව දිනෙ අඤ්ඤම්පි සබ්බං කාරාපෙසි. තෙන මරම්මවොහාරෙන ප්‍රස්සදා චෙතියන්ති යාවජ්ජභනා පාකටං. རྒྱལ་པོ་དེས་མཆོད་རྟེན་གཅིག་ཀྱང་བཞེངས་མོད་ཀྱང་། ལུང་གི་ཆོས་ལ་ཁོ་ནར་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མཐར་མ་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་རྒྱལ་རབས་ལས་འབྱུང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ལྟར་ཉིན་མོ་མི་དགེ་བ་ཞིག་ལ་སོ་ཕག་བཟོ་རུ་བཅུག་ཅིང་། ཉིན་དེ་ཉིད་ལ་ས་གཞི་མཉམ་པོར་བཟོས། ཉིན་དེ་ཉིད་ལ་ལས་ཀ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱེད་དུ་བཅུག དེའི་ཕྱིར་མར་མའི་སྐད་དུ་པྲ་ས་དཱ་མཆོད་རྟེན་ (Prassadā cetiya) ཞེས་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ།། තස්ස රඤ්ඤො එකා ධිභා විභත්‍යත්ථං නාම ගන්ථං අකාසීති. རྒྱལ་པོ་དེའི་སྲས་མོ་ཞིག་གིས་བི་བྷཏྱཏྠ་ (Vibhatyattha) ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། පුබ්බෙ කිර අරිමද්දනනගරෙ උග්ගහධාරණාදිවසෙන සාසනං අතිවිය විරූළමාපජ්ජි. අරිමද්දනනගරෙයෙව හි එකො වුඩ්ඪපබ්බජිතො භික්ඛු ගන්ථං ලිඛිතුං සිලාලෙඛනදණ්ඩෙන ඉච්ඡන්තො රාජගෙහං පාවිසි. රාජා කෙන ආගතොසීති පුච්ඡි. ගන්ථං ලිඛිතුං සිලාලෙඛනදණ්ඩෙන ඉච්ඡන්තො ආගතො ම්හීති. එවං මහල්ලකො ත්වං ගන්ථං මහුස්සාහෙන පරියාපුණන්තොපි [Pg.87] ගන්ථෙසු ඡෙකස්ස ඔකාසං න පස්සාමි, සචෙ හිමුසලො අඞ්කුරං උට්ඨාපෙත්වා රූහෙය්‍ය, එවං සති ත්වං ගන්ථෙසු ඡෙකතං ආපජ්ජෙය්‍යාසීති ආහ. སྔོན་ནི་ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཞུང་ལུགས་འཛིན་པ་དང་ཀློག་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར། ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཉིད་དུ་རྒན་པོར་གྱུར་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དགེ་སློང་ཞིག་གཞུང་འབྲི་བའི་ཆེད་དུ་རྡོ་སྨྱུག་ཅིག་འདོད་དེ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་སོང་། རྒྱལ་པོས་ཅིའི་ཕྱིར་འོངས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས། ཁོང་གིས་གཞུང་འབྲི་བའི་ཆེད་དུ་རྡོ་སྨྱུག་ཅིག་འདོད་ནས་འོངས་པ་ལགས་ཞེས་སྨྲས། རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ནི་འདི་ལྟར་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པར་གྱུར་པས། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་ཀྱང་། གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བའི་གོ་སྐབས་ངས་མི་མཐོང་། གལ་ཏེ་ལྕགས་ཀྱི་གཏུན་ཤིང་འདི་ལས་མྱུ་གུ་འབུས་ཏེ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱང་གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ།། තතො පච්ඡා විහාරං ගන්ත්වා දෙවසිකං දෙවසිකං එකදන්තකට්ඨප්පමාණත්තං ලෙඛනං උග්ගහෙත්වා කච්චායනඅභිධම්මෙත්ථසඞ්ගහප්පකරණං ආදිං කත්වා ආචරියස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හි. සො අචිරෙනෙව ගන්ථෙසු ඡෙකතං පත්වා මුසලෙ ජම්බුරුක්ඛඞ්කුරං බන්ධිත්වා උස්සාපෙත්වා රාජගෙහං පාවිසි. དེ་ནས་ཁོང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཕྱིར་ལོག་ནས། ཉིན་རེ་བཞིན་སོ་ཤིང་གཅིག་གི་ཚད་ཙམ་གྱི་ཡི་གེ་བྲིས་ཏེ་སློབ་གཉེར་བྱས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་ནས་ཀཱ་ཙཱ་ཡ་ན་ (Kaccāyana) དང་ཆོས་མངོན་པའི་བསྡུས་པ་ (Abhidhammatthasaṅgaha) ལ་སོགས་པའི་གཞུང་རྣམས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ། གཏུན་ཤིང་གི་སྟེང་དུ་འཛམ་བུའི་ཤིང་གི་མྱུ་གུ་ཞིག་བཏགས་ཏེ་བཏེགས་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་སོང་། අථ තං රාජා පුච්ඡි,-කෙනආගතොසීති. අයං මහාරජ මුසලො අඞ්කුරං උට්ඨාපෙත්වා රූහතීති ආචික්ඛිතුං ආගතොම්හීති වුත්තෙ රාජා එතස්ස ගන්ථෙසු ඡෙකතං පත්තොම්හීති වුත්තං හොතීති ජානාසි. තං සච්චං වා අලිකං වාති වීමංසනත්ථාය මහාථෙරානං සන්තිකං පහිණි. මහාථෙරාපි ගූළට්ඨානං පුච්ඡිංසු. සොපි පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං බ්‍යාකාසි. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཁོང་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་འོངས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས། ཁོང་གིས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། གཏུན་ཤིང་འདི་ལས་མྱུ་གུ་འབུས་ཏེ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོངས་པ་ལགས་ཞེས་སྨྲས་པ་ན། རྒྱལ་པོས་འདི་ནི་ཁོང་གིས་བདག་གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས། དེ་ཉིད་བདེན་ནམ་རྫུན་བརྟག་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་བཏང་། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གནད་གསང་བའི་གནས་རྣམས་དྲིས། ཁོང་གིས་ཀྱང་དྲིས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་བཏབ་བོ།། අථ සො භික්ඛු මහාථෙරෙ එවමාහ,-තුම්හෙ භන්තෙ මං බහූ පුච්ඡථ, අහම්පි තුම්හෙ පුච්ඡිතුං ඉච්ඡාමි, ඔකාසං දෙථාති යාචිත්වා අඤ්ඤසමානචෙතසිකන්ති එත්ථ අඤ්ඤසද්දස්ස අවධ්‍යාපෙක්ඛත්තා අවධිපදං උද්ධරිත්වා දස්සෙථාති පුච්ඡි. මහාථෙරාපි පුබ්බෙ අමනසිකතත්තා සීඝං විස්සජ්ජිතුං න සක්ඛිංසු. රාජා තමත්ථං සුත්වා තුට්ඨචිත්තො හුත්වා දිසා පාමොක්ඛනමෙන ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. සො පන භික්ඛු අගන්ථකාරකොපි ගන්ථකාරකොවිය පච්ඡිමානං ජනතානං දින්නොපදෙසවසෙන උපකාරං කත්වා සාසනෙ උප්පජ්ජීති. හොන්ති චෙත්ථ,– དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རྣམས། ཁྱེད་ཅག་གིས་བདག་ལ་མང་དུ་དྲིས་པས། བདག་གིས་ཀྱང་ཁྱེད་རྣམས་ལ་འདྲི་བར་འདོད་ན་གནང་བ་སྩོལ་ཅིག་ཅེས་གསོལ་ཏེ། གཞན་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་བྱུང་ (aññasamānacetasika) ཞེས་པའི་སྐབས་འདིར། གཞན་ (añña) ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་མཚམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས། མཚམས་ཀྱི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་ཕྱུང་སྟེ་སྟོན་ཅིག་ཅེས་དྲིས། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྔོན་ཆད་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་ལན་འདེབས་མ་ནུས། རྒྱལ་པོས་གནས་ཚུལ་དེ་ཐོས་ནས་ཐུགས་རབ་ཏུ་དགྱེས་ཏེ། ཁོང་ལ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ (Disāpāmokkha) ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་ཏེ་སློབ་དཔོན་གྱི་གོ་གནས་ལ་བཀོད། དགེ་སློང་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་མ་ཡིན་ཡང་། ཕྱི་རབས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་གདམས་ངག་གནང་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོ་བཞིན་དུ་ཕན་ཐོགས་མཛད་དེ་བསྟན་པ་ལ་བྱུང་ངོ་།། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་ཡོད་དེ། අහං මහල්ලකො හොමි, දුප්පඤ්ඤො පරියත්තිකං; උග්ගහං මහුස්සාහෙන, න සක්ඛිස්සාමි ජානිතුං. བདག་ནི་རྒས་ཤིང་ཤེས་རབ་དམན། །བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་བསླབས་བྱས་ཀྱང་། །ལུང་གི་ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད། །ཤེས་པར་མི་ནུས་སྙམ་མི་བྱ། ། එවඤ්ච [Pg.88] නාතිමඤ්ඤෙය්‍ය,නාප්පොස්සුක්කතමාපජ්ජෙ; සද්ධම්මෙ ඡෙකකාමොව,උස්සාහංව කරෙ පොසො. དེ་ལྟར་རང་ལ་བརྙས་མི་བྱ། །སྤྲོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་མི་བྱ། །དམ་པའི་ཆོས་ལ་མཁས་འདོད་པའི། །སྐྱེས་བུས་བརྩོན་འགྲུས་བྱ་བ་ཉིད། ། වුඩ්ඪපබ්බජිතො භික්ඛු,මහල්ලකොපි දුප්පඤ්ඤො; ආපජ්ජි ඡෙකතං ධම්මෙ,තමපෙක්ඛන්තු සොතාරොති. རྒས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དགེ་སློང་ནི། །རྒས་ཤིང་ཤེས་རབ་དམན་གྱུར་ཀྱང་། །ཆོས་ལ་མཁས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ། །ཐོས་པ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་ལྟོས། ། පුබ්බෙ කිර අරිමද්දනනගරෙ මාතුගාමාපි ගන්ථං උග්ගණ්හිංසු. යෙභුය්‍යෙන උග්ගහධාරණාදිවසෙන පරියත්තිසාසනං පග්ගහෙසුං. මාතුගාමා හි අඤ්ඤමඤ්ඤං පස්සන්තා තුම්හෙ කිත්තකං ගන්ථං උග්ගණ්හථ, කිත්තකං ගන්ථං වාචුග්ගතං කරොථාති පුච්ඡි සුන්ති. སྔོན་ནི་ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱང་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད། ཕལ་ཆེར་གཞུང་ལ་སློབ་གཉེར་དང་བློ་ལ་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལུང་གི་བསྟན་པ་བཟུང་བར་བྱེད། བུད་མེད་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཇལ་བའི་ཚེ་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་གཞུང་ལུགས་གང་ཙམ་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས། གཞུང་ལུགས་གང་ཙམ་བློ་ལ་བཟུང་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ།། එකො කිර මාතුගාමො එකං මාතුගා,මං පුච්ඡි,-ත්වං ඉදානි කිත්තකං ගන්ථං වාචුග්ගතං කරොසීති. අහං පන ඉදානි දහරපුත්තෙහි බලිබොධත්තා බ්‍යාකුලං පත්වා බහුං ගන්ථං වාචුග්ගතං කාතුං නසක්කා,සමන්තමහාපට්ඨානෙ පන කුසලත්තිකමත්තංව වාචුග්ගතං කරොමීති ආහාති. བུད་མེད་ཅིག་གིས་བུད་མེད་གཞན་ཞིག་ལ་འདི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ཀྱིས་ད་ལྟ་གཞུང་ལུགས་གང་ཙམ་བློ་ལ་བཟུང་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། མོ་ན་རེ། བདག་ནི་ད་ལྟ་བུ་ཕྲུག་ཆུང་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་བྲེལ་ཟིང་གིས་རྣམ་པར་གཡེངས་ཏེ་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་བློ་ལ་འཛིན་མི་ནུས་མོད། འོན་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཆེན་པོ་ (Samantapaṭṭhāna) ལས་དགེ་བའི་གསུམ་ཚན་ (Kusalattika) ཙམ་ནི་བློ་ལ་བཟུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།། ඉදම්පි අරිමද්දනනගරවාසීනං මාතුගාමානම්පි පරියත්තුග්ගහණෙ එකං වත්ථු,– འདི་ནི་ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གནས་པའི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་གི་ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་གཅིག་གོ། එකං කිර භික්ඛුං පිණ්ඩාය චරන්තං එකා ද්වාදසවස්සිකා දහරිත්ථී පුච්ඡි,-කින්නාමොසි ත්වං භන්තෙති. ඛෙමානාමාහන්ති. කථඤ්හි භන්තෙ පුමාව සමානො ඉත්ථිලිඞ්ගෙන නාමං අකාසීති ආහ. අථ අන්තොගෙහෙ නිසින්නා මාතා සුත්වා ධීතරං ආහ,-ත්වං රාජාදිගණස්ස ලක්ඛණං න ජානාසීති. ආම ජානාමි, අයං පන ඛෙමසද්දො න රාජාදිගණපක්ඛං භජතීති. අථ [Pg.89] මාතා එවමාහ,-අයං පන ඛෙමසද්දො එකදෙසෙනෙව රාජාදිගණපක්ඛං භජතීති. དགེ་སློང་ཞིག་བསོད་སྙོམས་ལ་རྒྱུ་བའི་ཚེ། ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པའི་བུ་མོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་འདི་སྐད་དུ། བཙུན་པ། ཁྱེད་ཀྱི་མཚན་ལ་ཅི་ཞེས་བགྱི་ཞེས་དྲིས། བདག་གི་མིང་ལ་ཁེ་མ་ (Khema) ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ན། བཙུན་པ། ཁྱེད་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མོ་རྟགས་ཀྱི་མིང་བཏགས་པ་ལགས་ཞེས་སྨྲས། དེའི་ཚེ་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་འཁོད་པའི་མ་དེས་ཐོས་ནས་བུ་མོ་ལ་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་རཱ་ཛཱ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ (rājādigaṇa) ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་སམ། བུ་མོས་སྨྲས་པ། ལགས་ཤེས། འོན་ཀྱང་ཁེ་མ་ཞེས་པའི་སྒྲ་འདི་ནི་རཱ་ཛཱ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་མི་གཏོགས་སོ།། དེ་ནས་མ་དེས་སྨྲས་པ། འོན་ཀྱང་ཁེ་མ་ཞེས་པའི་སྒྲ་འདི་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རཱ་ཛཱ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ།། අයං පනෙත්ථ ධීතු අධිප්පායො,-න රාජාදිසද්දො කදාචි රාජොති පච්චත්තවචනවසෙන ඔකාරන්තො දිස්සති විනා දෙවරාජොතිආදිසමාසවිසයං, ඛෙමසද්දො පන කත්ථචි ඛෙමොති ච ඛෙමන්ති ච ලිඞ්ගන්තරවසෙන රූපන්තරං දිස්සති, තෙනෙව ඛෙමසද්දො න රාජාදිගණොති වෙදිතබ්බොති. འདིར་བུ་མོའི་བསམ་པ་ནི། རཱ་ཛཱ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ (devarājā) ལ་སོགས་པའི་འདུས་པའི་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་གཏོགས། ནམ་ཡང་གཙོ་བོའི་ཚིག་ (paccattavacana) གི་དབང་གིས་ཨོ་མཐའ་ཅན་གྱི་རཱ་ཇོ་ (rājo) ཞེས་མི་སྣང་ལ། ཁེ་མ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་སྐབས་ལ་ལར་རྟགས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཁེ་མོ་ (khemo) དང་ཁེ་མང་ (khemaṃ) ཞེས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྣང་བས། དེའི་ཕྱིར་ཁེ་མ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་རཱ་ཛཱ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་སུ་མི་གཏོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་པའོ།། අයං පන මාතු අධිප්පායො,-ඛෙමසද්දො අභිධෙය්‍යලිඞ්ගත්තා තිලිඞ්ගකො,යදා පන සඤ්ඤාසද්දාධිකාරෙ පච්චත්තවචනවසෙන ඛෙමාති ආකාරන්තො දිස්සති, තදා එකදෙසෙන ඛෙමසද්දො රාජාදිගණපක්ඛං භජතීති. མའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཏེ། ཁེ་མ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་བརྗོད་བྱའི་རྟགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྟགས་གསུམ་པ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་མིང་གི་སྐབས་སུ་གཙོ་བོའི་ཚིག་གི་དབང་གིས་ཨཱ་མཐའ་ཅན་གྱི་ཁེ་མཱ་ (khemā) ཞེས་སྣང་བ་ན། དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཁེ་མ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་རཱ་ཛཱ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའོ།། ඉදම්පි එකං වත්ථු,– འདི་ཡང་གཏམ་རྒྱུད་གཅིག་སྟེ། අරිමද්දනනගරෙ කිර එකස්ස කුටුම්බිකස්ස එකො පුත්තො ද්වෙ ධීතරො අහෙසුං. එකස්මිඤ්ච කාලෙ ඝම්මාභිභූතත්තා ගෙහස්ස උපරිතලෙ නහායිත්වා නිසීදි. අථ එකා දාසී ගෙහස්ස හෙට්ඨා ඨත්වා කිඤ්චි කම්මං කරොන්තී තස්ස කුටුම්බිකස්ස ගුය්හට්ඨානං ඔලොකෙසි. තමත්ථං ජානිත්වා කුටුම්බිකො සාඛං ඔලොකෙසීති එකං වාක්‍යං බන්ධිත්වා පුත්තස්ස දස්සෙසි,ඉමස්ස අත්ථයොජනං කරොහීති. අථ පුත්තො අත්ථයොජනං අකාසි,-සාඛං රුක්ඛසාඛං ඔලෙකෙසි උදික්ඛතීති. අථ පච්ඡා එකාය ධීතුයා දස්සෙසි, ඉමස්ස අත්ථයොජනං කරොහීති. සාපි අත්ථයොජනං අකාසි,- සා සුනඛො ඛං ආකාසං ඔලොකෙසි උදික්ඛතීති. අථ පච්ඡා එකාය ධීතුයා දස්සෙසි, ඉමස්ස අත්ථ යොජනං කරොහීති. සාපි අත්ථයොජනං අකාසි,-සා ඉත්ථී ඛං අඞ්ගජාතං ඔලොකෙසි මුඛං උද්ධං කත්වා ඔලොකෙසීති. ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཁྱིམ་བདག་ཅིག་ལ་བུ་གཅིག་དང་བུ་མོ་གཉིས་ཡོད་དོ།། དུས་ཤིག་ན་ཚ་བས་གདུངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་གྱི་ཡང་ཐོག་ཏུ་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བསྡད་དོ།། དེའི་ཚེ་གཡོག་མོ་ཞིག་ཁྱིམ་གྱི་འོག་ཏུ་ལས་ཀ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཁྱིམ་བདག་དེའི་གསང་གནས་ལ་བལྟས་སོ།། ཁྱིམ་བདག་གིས་གནས་ཚུལ་དེ་ཤེས་ནས། 'སཱ་ཁཾ་ཨོ་ལོ་ཀེ་སི' (sākhaṃ olokesi) ཞེས་པའི་ཚིག་གཅིག་བསྒྲིགས་ཏེ་བུ་ལ་བསྟན་ནས། འདིའི་དོན་འགྲེལ་ཅིག་ཅེས་སྨྲས། དེ་ནས་བུས་དོན་འགྲེལ་བར་བྱས་ཏེ། སཱ་ཁཾ་ (sākhaṃ) ནི་ཤིང་གི་ཡལ་ག་ (rukkhasākhaṃ) དང་། ཨོ་ལོ་ཀེ་སི་ (olokesi) ནི་བལྟས་སོ་ཞེས་སྨྲས། དེའི་རྗེས་སུ་བུ་མོ་གཅིག་ལ་བསྟན་ནས། འདིའི་དོན་འགྲེལ་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་པ་ན། མོས་ཀྱང་དོན་འགྲེལ་བར་བྱས་ཏེ། སཱ་ (sā) ནི་ཁྱི་ (sunakho) དང་། ཁཾ་ (khaṃ) ནི་ནམ་མཁའ་ (ākāsaṃ) དང་། ཨོ་ལོ་ཀེ་སི་ (olokesi) ནི་བལྟས་སོ་ཞེས་སྨྲས། དེའི་རྗེས་སུ་བུ་མོ་གཞན་དེ་ལ་བསྟན་ནས། འདིའི་དོན་འགྲེལ་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་པ་ན། མོས་ཀྱང་དོན་འགྲེལ་བར་བྱས་ཏེ། སཱ་ (sā) ནི་བུད་མེད་ (itthī) དང་། ཁཾ་ (khaṃ) ནི་གསང་གནས་ (aṅgajātaṃ) དང་། ཨོ་ལོ་ཀེ་སི་ (olokesi) ནི་མགོ་བོ་ཡར་བཏེགས་ཏེ་བལྟས་སོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།། ඉදම්පි එකං වත්ථු,– འདི་ཡང་གཏམ་རྒྱུད་གཅིག་སྟེ། එකො කිර සාමණෙරො රතනපූරවාසී අරිමද්දනනගරෙ මාතුගාමාපි [Pg.90] සද්දනයෙසු අතිකොවිදාති සුත්වා අහං තත්ථ ගන්ත්වා ජානිස්සාමීති අරිමද්දනනගරං ගතො. අථ අන්තරාමග්ගෙ අරිමද්දනනගරස්ස සමීපෙ එකං දහරිත්ථිං කප්පාසවත්ථුං රක්ඛිත්වා නිසින්නං පස්සි. අථ සාමණෙරො තස්සා සන්තිකං මග්ගපුච්ඡනත්ථාය ගච්ඡි. අථ දහරිත්ථී සාමණෙරං පුච්ඡි,-කුතො ආගතොසීති. ར་ཏ་ན་པཱུ་ར་ (Ratanapūra) ན་གནས་པའི་དགེ་ཚུལ་ཞིག་གིས། ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱང་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པར་ཐོས་ནས། བདག་དེར་སོང་སྟེ་བརྟག་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སོང་། དེ་ནས་ལམ་བར་དུ་ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེ་འཁོར་དུ་བུ་མོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་སྲིང་བལ་གྱི་ཞིང་སྲུང་བཞིན་དུ་འདུག་པ་མཐོང་། དེ་ནས་དགེ་ཚུལ་དེ་ལམ་འདྲི་བའི་ཕྱིར་མོའི་དྲུང་དུ་སོང་། དེ་ནས་བུ་མོ་དེས་དགེ་ཚུལ་ལ་ཁྱོད་གང་ནས་འོངས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས། සාමණෙරො ආහ,-රතනපූරතො අහං ආගච්ඡතීති. කුහිං ගතොසීති වුත්තෙ අරිමද්දනනගරං ගච්ඡතීති ආහ. අථ දහරිත්ථී එවමාහ,-ත්වං භන්තෙ සද්දයොගවිනිච්ඡයං අනුපධාරෙත්වා කථෙසි, අම්හයොගට්ඨානෙ හි ත්වං නාම යොගසද්දෙන යොජෙත්වා කථෙසි, නනු පණ්ඩිතානං වචනෙන නාම පරිපුණ්ණත්ථෙන අවිරුද්ධසද්දනයෙන පුණ්ණින්දුසඞ්කාසෙන භවිතබ්බන්ති. අථ සාමණෙරො ඛෙත්තවත්ථූනි රක්ඛන්තී දුග්ගතා දහරිත්ථීපි තාව සද්දනයකොවිදා හොති, කිමඞ්ගං පන භොගසම්පන්නා මහල්ලකිත්ථියොති ලජ්ජිත්වා තතොයෙව පටිනිවත්තිත්වා පච්චාගමාසීති. དགེ་ཚུལ་གྱིས་སྨྲས་པ། བདག་ནི་ར་ཏ་ན་པཱུ་ར་ནས་འོངས་སོ།། གང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་སྨྲས། དེ་ནས་བུ་མོ་དེས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ། ཁྱེད་ཀྱིས་སྒྲའི་སྦྱོར་བའི་རྣམ་གཞག་ལ་མ་བརྟགས་པར་སྨྲས་ཏེ། བདག་གི་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུ་ཁྱེད་ཀྱིས་བྱེད་པོ་གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་སྦྱར་ནས་སྨྲས་སོ།། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ནི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སྒྲའི་ཚུལ་དང་མི་འགལ་བ། ཟླ་བ་ཉ་གང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་དགོས་པ་མ་ལགས་སམ། དེ་ནས་དགེ་ཚུལ་དེས། ཞིང་སྲུང་བའི་བུ་མོ་དབུལ་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀྱང་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལ་འདི་ལྟར་མཁས་ན། ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་རྒན་པ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་དུ་ངོ་ཚ་སྐྱེས་ཏེ། གནས་དེ་ཉིད་ནས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་སོང་ངོ་།། ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ ථෙරපරම්පරවසෙන සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་མར་མའི་ཡུལ་གྱི་ཏམྦ་དཱི་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཨ་རི་མདྡ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་བསྟན་པ་གནས་པའི་ཚུལ་ལོ།། ඉදානි මරම්මමණ්ඩලෙයෙව ජෙය්‍යවඩ්ඪනරට්ඨෙ කෙතුමතීනගරෙ සාසනවංසං වක්ඛාමි. ད་ནི་མར་མའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཛེ་ཡ་བདྡྷ་ནའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ།། කලියුගෙ හි ද්විසත්තතාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ජෙය්‍යවඩ්ඪනරට්ඨෙ කෙතුමතීනගරෙ මහාසිරිජෙය්‍යසූරො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. එකං අතිඡෙකං දෙවනාග නාමකං එකං හත්ථිං නිස්සාය විජිතං විත්ථාරමකාසි. තස්ස පන රඤ්ඤො කාලෙ කලියුගෙ ද්විනවුතාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මහාපරක්කමො නාම ථෙරො සීහළදීපතො නාවාය ආගන්ත්වා කෙතුමතීනගරං සම්පත්තො. රාජා ච ද්වාරා වතීනගරස්ස [Pg.91] දක්ඛිණදිසාභාගෙ මහාවිහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස අදාසි නිච්චභත්තම්පි. තස්මිඤ්ච විහාරෙ සීමං සම්මන්නිත්වා තිස්සං සීමායං තුලාවසෙන අත්තනා සමං කත්වා ලොහමයබුද්ධප්පටිබිම්බං කාරාපෙසි. තඤ්ච බුද්ධප්පටිබිම්බිං සම්පත්තලඞ්කාදීපන්ති නාමෙන පාකටං අහොසි. རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སླེབས་པ་ན། ཛེ་ཡ་བདྡྷ་ནའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མ་ཧཱ་སི་རི་ཛེ་ཡ་སཱུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཁོང་གིས་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་དེ་བ་ནཱ་ག་ཞེས་བྱ་བའི་གླང་པོ་ཆེ་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་མངའ་རིས་རྒྱ་བསྐྱེད། ཡང་རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ། རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སླེབས་པ་ན། མ་ཧཱ་པ་རཱ་ཀ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་སེང་གླིང་ནས་གྲུར་ཞུགས་ཏེ་བྱོན་ནས་ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕེབས། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་བཞེངས་ཏེ་ཁོང་ལ་ཕུལ་ཞིང་། རྒྱུན་གཏན་གྱི་བསོད་སྙོམས་ཀྱང་སྦྱར། གཙུག་ལག་ཁང་དེར་མཚམས་བཅད་དེ། མཚམས་དེའི་ནང་དུ་སྲང་ལ་གཞལ་ཏེ་རང་ཉིད་དང་ལྗིད་ཚད་མཉམ་པའི་ལྕགས་ལས་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་བཞེངས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དེ་ནི་ "སམ་པཏྟ་ལངྐཱ་དཱི་པ" ཞེས་པའི་མཚན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་གྱུར། තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ සුරාමෙරයසික්ඛාපදං පටිච්ච විපාදො අහොසි. කථං. බීජතො පට්ඨායාති සම්භාරෙ පටියා දෙත්වා චාටියං පක්ඛිත්තකාලතො පට්ඨාය තාලනාලිකෙරාදීනං පුප්ඵරසො පුප්ඵතො ගලිතාභිනවකාලතො පට්ඨාය ච න පාතබ්බොති කඞ්ඛාවිතරණීටීකාදීසු වුත්තවචනෙ අධිප්පායං විපල්ලාසතො ගහෙත්වා තාලනාලිකෙරාදීනං රසො ගලිතාභිනවතො පට්ඨාය පිවිතුං න වට්ටතීති එකච්චෙ වදන්ති. එකච්චෙ පන එවං වදන්ති,–තාලනාලිකෙරාදීනං රසො ගලිතාභිනවකාලෙ පිවිතුං වට්ටතීති. རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་མྱོས་བྱེད་བཏུང་བའི་བསླབ་པའི་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་རྩོད་པ་བྱུང་། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། "ས་བོན་ནས་བཟུང་སྟེ་" ཞེས་པ་ནི། རྒྱུ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་རྫ་མའི་ནང་དུ་བླུགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་དང་། ཏཱ་ལ་དང་ནཱ་ལི་ཀེ་ར་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་གི་བཅུད་ནི་མེ་ཏོག་ལས་གསར་དུ་ཟགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་བཏུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས། ཀངྑཱ་བི་ཏ་ར་ཎཱིའི་འགྲེལ་བཤད་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པའི་ཚིག་གི་དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་ནས། ཏཱ་ལ་དང་ནཱ་ལི་ཀེ་ར་ལ་སོགས་པའི་བཅུད་གསར་དུ་ཟགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བཏུང་མི་རུང་ཞེས་ཁ་ཅིག་སྨྲའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། ཏཱ་ལ་དང་ནཱ་ལི་ཀེ་ར་ལ་སོགས་པའི་བཅུད་གསར་དུ་ཟགས་པའི་དུས་སུ་བཏུང་རུང་ངོ་ཞེས་སོ། ། තත්ථ පුබ්බපක්ඛෙ ආචරියානං අයමධිප්පායො,– དེ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། බීජතො පට්ඨායාති එත්ථ සම්භාරෙ පටියාදෙත්වා චාටියං පක්ඛිත්තකාලතො පට්ඨාය න පාතබ්බො. තාලනාලිකෙරාදීනං පුප්ඵරසො ච ගලිතාභිනවකාලතොයෙව න පාතබ්බොති. "ས་བོན་ནས་བཟུང་སྟེ་" ཞེས་པ་འདིར་རྒྱུ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་རྫ་མའི་ནང་དུ་བླུགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་བཏུང་བར་མི་བྱའོ། །ཏཱ་ལ་དང་ནཱ་ལི་ཀེ་ར་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་གི་བཅུད་ཀྱང་གསར་དུ་ཟགས་པའི་དུས་ཉིད་ནས་བཟུང་སྟེ་བཏུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། අයං පන අපරපක්ඛෙ ආචරියානමධිප්පායො,– འདི་ནི་ཕྱོགས་ཕྱི་མའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ། බීජතො පට්ඨායාති එත්ථ සම්භාරෙ පටියාදෙත්වා චාටියං පක්ඛිත්තකාලතො පට්ඨාය න පාතබ්බො. තාලනාලිකෙරාදීනං සම්භාරෙහි පටියාදිතො පුප්ඵරසො පුප්ඵතො ගලිතාභිනවකාලතො න පාතබ්බොති. "ས་བོན་ནས་བཟུང་སྟེ་" ཞེས་པ་འདིར་རྒྱུ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་རྫ་མའི་ནང་དུ་བླུགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་བཏུང་བར་མི་བྱའོ། །ཏཱ་ལ་དང་ནཱ་ལི་ཀེ་ར་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་གི་བཅུད་རྒྱུ་གཞན་དང་སྦྱར་བ་ནི་མེ་ཏོག་ལས་གསར་དུ་ཟགས་པའི་དུས་ནས་བཏུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། එවං තාලනාලිකෙරාදීනං රසො ගලිතාභිනවකාලතො පට්ඨාය පාතුං වට්ටති න වට්ටතීති විවාදං කරොන්තානං මජ්ඣෙ නිසීදිත්වා සම්පත්තලඞ්කො මහාපරක්කමත්ථෙරො තාදිසො පිවිතුං වට්ටතීති විනිච්ඡින්දි, සුරාවිනිච්ඡයඤ්ච නාම ගන්ථං අකාසි[Pg.92]. එවං කෙතුමතීනගරං මාපෙන්තං මහාසිරිජෙය්‍යසූරං නාම රාජානං නිස්සාය කෙතුමතියං සාසනං පතිට්ඨහි. དེ་ལྟར་ཏཱ་ལ་དང་ནཱ་ལི་ཀེ་ར་ལ་སོགས་པའི་བཅུད་གསར་དུ་ཟགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་བཏུང་རུང་མི་རུང་ཞེས་རྩོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་སུ་བཞུགས་ནས། སམ་པཏྟ་ལངྐའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧཱ་པ་རཱ་ཀ་མས་དེ་ལྟ་བུ་བཏུང་རུང་ངོ་ཞེས་ཐག་བཅད་ཅིང་། "སུ་རཱ་བི་ནིཙྪ་ཡ་" ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད། དེ་ལྟར་ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱག་བཏབ་པའི་རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་སི་རི་ཛེ་ཡ་སཱུ་ར་ལ་བརྟེན་ནས། ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་གནས་པར་གྱུར། ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙයෙව කෙතුමතීනගරෙ འདི་ནི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ། සාසනස්ස පතිට්ඨානං. བསྟན་པ་ཆགས་ཚུལ་ལོ། ། ඉදානි මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙයෙව ඛන්ධපුරසාසනවංසං වක්ඛාමි. ད་ནི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་ཏམྦ་དཱི་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཉིད་དུ། ཁནྡྷ་པུ་རའི་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། කලියුගෙ හි චතුසට්ඨාධිකෙ ඡවස්සසතෙ තයො භාතිකා කිත්තිතරනාමකං රාජානං රජ්ජතො චාවෙත්වා ඛන්ධපුරනගරෙ රජ්ජං කාරෙසුං. තදා කිත්තිතරනාමකස්ස රඤ්ඤො එකො පුත්තො චීනරට්ඨින්දරාජානං යාචිත්වා බහූහි සෙනඞ්ගෙහි ඛන්ධපුරනගරං සම්පරිවාරෙත්වා අට්ඨාසි. අථ තීසු පිටකෙසු ඡෙකං එකං මහාථෙරං පක්කොසෙත්වා මන්තෙසුං. ථෙරො එවමාහ,– ජනපදායත්තමිදං කම්මං සමණානං න කප්පති විචාරෙතුං, අහම්පි සමණො, නාටකෙහි පන සද්ධිං මන්තෙථාති. අථ නාටකෙ පක්කොසෙත්වා මන්තෙසුං. නාටකාපි සචෙ කාරණං නත්ථි, එවං සති ඵලං න භවෙය්‍ය, සචෙ පූති නත්ථි, මක්ඛිකා න සන්නිපතෙය්‍යුන්ති ගීතං ගායිත්වා උදකෙ කීළන්ති. རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་སླེབས་པ་ན། སྤུན་གསུམ་གྱིས་ཀིཏྟི་ཏ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་སྲིད་ལས་ཕབ་སྟེ། ཁནྡྷ་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་ཀིཏྟི་ཏ་རའི་བུ་གཅིག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོ་ལ་རོགས་སྐྱོར་ཞུས་ཏེ། དམག་དཔུང་མང་པོས་ཁནྡྷ་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་བསྐོར་ནས་བསྡད། དེ་ནས་ཁོང་ཚོས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཞིག་བོས་ཏེ་གྲོས་དྲིས། གནས་བརྟན་གྱིས་འདི་སྐད་དུ། "ཡུལ་གྱི་བྱ་བ་འདི་ནི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་པར་མི་རུང་ངོ་། །ང་ཡང་དགེ་སྦྱོང་ཞིག་ཡིན་པས། ཟློས་གར་མཁན་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་གྲོས་གྱིས་ཤིག་" ཅེས་གསུངས། དེ་ནས་ཟློས་གར་མཁན་རྣམས་བོས་ཏེ་གྲོས་དྲིས། ཟློས་གར་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། "གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་མི་སྲིད། གལ་ཏེ་རུལ་པ་མེད་ན་སྦྲང་བུ་འདུ་མི་སྲིད་" ཅེས་པའི་གླུ་བླངས་ཏེ་ཆུ་ནང་དུ་རྩེད་མོ་རྩེའོ། ། අථ තෙච තයො භාතිකා තං සුත්වා කිත්තිතරනාමකං රාජානං බන්ධනාගාරතො ගහෙත්වා මාරෙත්වා ඉදානි යං රජ්ජෙ ඨපයිස්සාමාති චින්තෙත්වා තුම්හෙ ගච්ඡථ, අයං තස්ස සීසො, ඉදානි එස පරලොකං ගතොති සීසං දස්සෙසුං. අථ චීනරට්ඨසෙනායොපි ඉදානි රාජවංසිකො නත්ථි, තෙ නහි යුජ්ඣිතුං න ඉච්ඡාම, යං රජ්ජෙ ඨපයිස්සාමාති කත්වා මයං ආගතා, ඉදානි සො නත්ථීති වත්වා නිවත්තෙත්වා අගමංසු. དེ་ནས་སྤུན་གསུམ་པོས་དེ་ཐོས་ནས། རྒྱལ་པོ་ཀིཏྟི་ཏ་ར་བཙོན་ཁང་ནས་བཏོན་ཏེ་བསད། "ད་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་སུ་ཞིག་དབང་བསྐུར་རམ་" སྙམ་དུ་བསམས་ནས། "ཁྱེད་རྣམས་ཕྱིར་དེངས་ཤིག འདི་ནི་ཁོང་གི་མགོ་བོ་ཡིན། ད་ནི་ཁོང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་གཤེགས་སོ་" ཞེས་མགོ་བོ་བསྟན། དེ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་དམག་དཔུང་རྣམས་ཀྱང་། "ད་ནི་རྒྱལ་རྒྱུད་གཅིག་ཀྱང་མེད་པས། ང་ཚོ་གཡུལ་འགྱེད་པར་མི་འདོད་དོ། །ང་ཚོ་ནི་སུ་ཞིག་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་བསྐུར་བའི་ཆེད་དུ་འོངས་པ་ཡིན་ན། ད་ནི་ཁོང་མེད་དོ་" ཞེས་བརྗོད་དེ་ཕྱིར་ལོག་ནས་སོང་། සො ච ථෙරො නාටකෙහි සද්ධිං මන්තෙථාති එත්තකමෙව වුත්තත්තා භික්ඛුභාවතො න මොචෙතීති දට්ඨබ්බං. වුත්තඤ්චෙතං,– གནས་བརྟན་དེས་ཀྱང་ "ཟློས་གར་མཁན་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་གྲོས་གྱིས་ཤིག་" ཅེས་པ་འདི་ཙམ་ཞིག་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་སྐད་དུའང་གསུངས་ཏེ། පරියායොච ආණත්ති, තතියෙ දුතියෙ පන; ආණත්තියෙව සෙසෙසු, ද්වයමෙතං න ලබ්භතීති. "རྣམ་གྲངས་དང་ནི་བཀའ་ལུང་ཉིད། །གསུམ་པ་དང་ནི་གཉིས་པ་ལ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་བཀའ་ལུང་ཉིད། །གཉིས་པོ་འདི་དག་མི་རྙེད་དོ། །" ཞེས་སོ། ། තස්මිං පන ඛන්ධපුරෙ අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තගණවංසිකා ඡප්පදගණවංසිකා ආනන්ද ගණවංසිකා ච ථෙරා බහවො වසන්ති. තෙහි පන කතගන්ථො නාම කොචි නත්ථීති. ཁནྡྷ་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་དང་ཨ་རི་མདྡྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོགས་རྒྱུད་དང་། ཚབ་པ་དའི་ཚོགས་རྒྱུད་དང་། ཀུན་དགའ་བོའི་ཚོགས་རྒྱུད་ཀྱི་གནས་བརྟན་མང་པོ་བཞུགས། འོན་ཀྱང་ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ། ། ඉදං ඛන්ධපුරෙ සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་ཁནྡྷ་པུ་རར་བསྟན་པ་ཆགས་ཚུལ་ལོ། ། ඉදානි මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරෙට්ඨෙයෙව විජයපුරෙ සාසනවංසං වක්ඛාමි. ད་ནི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་ཏམྦ་དཱི་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཉིད་དུ། བི་ཛ་ཡ་པུ་རའི་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། කලියුගෙ හි චතුසත්තතාධිකෙ ඡවස්සසතෙ සීහසූරො නාම රාජා විජයපුරං මාපෙසි. තතො පච්ඡා ද්වීසු සංවච්ඡරෙසු අතික්කන්තෙසු චමුංනදියං මතසෙතිභං එකං ලභිත්වා එකසෙතිභින්නොති තස්ස නාමං පාකටං අහොසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ විජයපුරෙ සීලවන්තා ලජ්ජීපෙසලා භික්ඛූ බහවො නත්ථි. අරිමද්දනනගරතො අනුරුද්ධරාජකාලෙ රාජභයෙන නිලීයිත්වා අවසෙසා සමණකුත්තකායෙව බහවො අත්ථි. පච්ඡා චූළඅරහන්තත්ථෙරදිබ්බචක්ඛුත්ථෙරානං ආගතකාලෙයෙව ලජ්ජීපෙසලා භික්ඛූ බලවන්තා හුත්වා ගණං වඩ්ඪාපෙසුං. රාජා ච දිබ්බචක්ඛුත්ථෙරං අන්තෙපුරං පවෙසෙත්වා දෙවසිකං පිණ්ඩපාතෙන භොජෙසි. අනුරුද්ධරඤ්ඤා තම්බුලමඤ්ජූසායං ඨපෙත්වා පූජිතා සත්ත ධාතුයො ලභිත්වා තාසං පඤ්චධාතුයො චඤ්ඤිඞ්ඛුචෙතියෙ නිධානං අකාසි. අවසෙසා පන ද්වෙ ධාතුයො පුඤ්ඤස්ස නාම අමච්චස්ස පූජනත්ථාය නිය්‍යාදෙසි. සොච අමච්චො ජෙය්‍යපුරෙ පුඤ්ඤචෙතියෙ නිධානං අකාසි. རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་སླེབས་པ་ན། སཱི་ཧ་སཱུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་བི་ཛ་ཡ་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱག་བཏབ། དེ་ནས་ལོ་གཉིས་འདས་པ་ན། ཙ་མཱུ་གཙང་པོའི་ནང་དུ་ཤི་བའི་གླང་པོ་ཆེ་དཀར་པོ་ཞིག་རྙེད་པས། ཁོང་ལ་ "གླང་པོ་ཆེ་དཀར་པོ་གཅིག་པོ་ཅན་" ཞེས་པའི་མཚན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲགས། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་བི་ཛ་ཡ་པུ་རར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་སྤྲོ་བ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་མང་པོ་མེད། ཨ་ནུ་རུདྡྷ་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ་ཨ་རི་མདྡྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་རྒྱལ་པོའི་འཇིགས་པ་ལས་གཡོལ་ཏེ་བྲོས་པའི་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ལྷག་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཡོད། ཕྱིས་སུ་གནས་བརྟན་ཙཱུ་ལཱ་ཨ་ར་ཧནྟ་དང་གནས་བརྟན་དིབྦ་ཙཀྑུ་རྣམས་བྱོན་པའི་ཚེ། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་སྤྲོ་བ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏེ་ཚོགས་པ་རྒྱ་བསྐྱེད། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་གནས་བརྟན་དིབྦ་ཙཀྑུ་ཕོ་བྲང་གི་ནང་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཉིན་རེ་བཞིན་བསོད་སྙོམས་ཀྱིས་མཆོད། རྒྱལ་པོ་ཨ་ནུ་རུདྡྷས་སོ་རྩིའི་སྒྲོམ་བུའི་ནང་དུ་བཞག་སྟེ་མཆོད་པའི་རིང་བསྲེལ་བདུན་ཐོབ་པ་ལས། རིང་བསྲེལ་ལྔ་ནི་ཙཉྙིངྑུ་མཆོད་རྟེན་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ། ལྷག་མ་རིང་བསྲེལ་གཉིས་ནི་པུཉྙ་ཞེས་བྱ་བའི་བློན་པོ་ལ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་གནང་། བློན་པོ་དེས་ཀྱང་ཛེ་ཡ་པུ་རའི་པུཉྙ་མཆོད་རྟེན་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ། තදා ච කිර සමණකුත්තකා ගහට්ඨාවිය රාජරාජමහාමත්තානං [Pg.94] සන්තිකෙ උපට්ඨානං අකංසු. කලියුගෙ චතුඅසීතාධිකෙ ඡවස්සසතෙ සම්පත්තෙ සීසසූරරඤ්ඤො ජෙට්ඨ පුත්තො උජනො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. සො පන අවපඞ්ක්‍යා නාමකෙ දෙසෙ චම්පකකට්ඨමයෙ සත්තවිහාරෙ කාරාපෙසි. ද්වි වස්සාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ කාලෙ තෙ විහාරා නිට්ඨං අගමංසු. དེའི་ཚེ་དགེ་སྦྱོང་གཟུགས་བརྙན་པ་རྣམས་ནི་ཁྱིམ་པ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་པོའི་བློན་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་དོ། །རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་སླེབས་པ་ན། རྒྱལ་པོ་སཱི་ཧ་སཱུ་རའི་བུ་ཆེ་བ་ཨུ་ཛ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཁོང་གིས་ཨ་བ་པངྐྱཱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་ཙམ་པ་ཀའི་ཤིང་ལས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བདུན་བཞེངས། ལོ་བདུན་བརྒྱ་དང་གཉིས་ཀྱི་དུས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དག་ལེགས་པར་གྲུབ། තෙසු විහාරෙසු චම්පකං නාම පධානවිහාරං අමච්චපුත්තස්ස සුධම්මමහාසාමිත්ථෙරස්ස අදාසි. සො පන ථෙරො අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තත්ථෙරස්ස වංසිකොති දට්ඨබ්බො. གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཙམ་པ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་གཙོ་བོ་དེ། བློན་པོའི་བུ་གནས་བརྟན་སུ་དྷམྨ་མ་ཧཱ་སཱ་མི་ལ་ཕུལ། གནས་བརྟན་དེ་ནི་ཨ་རི་མདྡྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གནས་བརྟན་ཨ་ར་ཧནྟའི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། වෙළූවනං නාම පරිවාරවිහාරං පන ආභිධම්මිකස්ස ඤාණධජස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි. සොපි අරහන්තත්ථෙරස්ස වංසිකො. འཁོར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་འོད་མའི་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་སྨྲ་བའི་གནས་བརྟན་ཉཱ་ཎ་དྷ་ཛ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུལ། ཁོང་ཡང་གནས་བརྟན་ཨ་ར་ཧནྟའི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ནོ། ། ජෙතවනං නාම පරිවාරවිහාරං පන සකලවිනයපිටකං වාචුග්ගතං කරොන්තස්ස ගුණාරාමත්ථෙරස්ස අදාසි. සො පන ථෙරො අරිමද්දනනගරෙයෙව ආනන්දත්ථෙරස්ස වංසිකො. འཁོར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་མཐའ་དག་བློ་ལ་བྱང་བར་མཛད་པའི་གནས་བརྟན་གུ་ཎཱ་རཱ་མ་ལ་ཕུལ། གནས་བརྟན་དེ་ནི་ཨ་རི་མདྡྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གནས་བརྟན་ཨཱ་ནནྡའི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ནོ། ། කුලවිහාරං නාම පරිවාරවිහාරං ආදිච්චරංසිනො නාම ථෙරස්ස අදාසි. සොපි ආනන්දත්ථෙරස්ස වංසිකොයෙව. འཁོར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཀུ་ལ་བི་ཧཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་བརྟན་ཨཱ་དིཙྩ་རཾ་སི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུལ། ཁོང་ཡང་གནས་བརྟན་ཨཱ་ནནྡའི་བརྒྱུད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། සුවණ්ණවිහාරං නාම පරිවාරවිහාරං සුධම්මාලඞ්කාරස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි. සොපි ආනන්දත්ථෙරවංසිකොයෙව. འཁོར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གསེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་བརྟན་སུ་དྷམྨཱ་ལངྐཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུལ། ཁོང་ཡང་གནས་བརྟན་ཨཱ་ནནྡའི་བརྒྱུད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། නීචගෙහං නාම පරිවාරවිහාරං වරපත්තස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි. සො පන සුධම්මමහාසාමිත්ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකො. འཁོར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ནཱི་ཙ་གེ་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་བརྟན་བ་ར་པཏྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུལ། གནས་བརྟན་དེ་ནི་གནས་བརྟན་སུ་དྷམྨ་མ་ཧཱ་སཱ་མིའི་ཉེ་གནས་ཡིན་ནོ། ། දක්ඛිණකොටිං නාම පරිවාරවිහාරං සිරිපුඤ්ඤවාසිනො නාම ථෙරස්ස අදාසි. සොපි සුධම්මමහාසාමිත්ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකොති. འཁོར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ལྷོ་ཡི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་བརྟན་སི་རི་པུཉྙ་བཱ་སཱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུལ། ཁོང་ཡང་གནས་བརྟན་སུ་དྷམྨ་མ་ཧཱ་སཱ་མིའི་ཉེ་གནས་ཡིན་ནོ། ། තෙසං විහාරානං එසන්නට්ඨානෙ රාජා සයමෙව හත්ථෙන ගහෙත්වා මහාබොධිරුක්ඛං රොපෙසි. තෙසං විහාරානං පටි ජග්ගනත්ථාය බහූනිපි ඛෙත්තවත්ථූනි අදාසි ආරාමගොපක කුලානි ච. གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དག་གི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་སུ། རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱག་གིས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ཆེན་པོ་བཙུགས། གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དག་གི་བདག་གཉེར་གྱི་ཆེད་དུ་ཞིང་ས་མང་པོ་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་སྲུང་བའི་ཁྱིམ་ཚང་རྣམས་ཀྱང་ཕུལ། තෙසං [Pg.95] පන ථෙරානං සුධම්මපුරාරිමද්දනපුරභික්ඛුවංසිකත්තාලජ්ජිපෙසලතා විඤ්ඤාතබ්බා. තෙනෙව විජයපුරෙ සාසනං අතිවිය පරිසුද්ධං අහොසීති දට්ඨබ්බං. གནས་བརྟན་དེ་དག་ནི་སུ་དྷམྨ་པུ་ར་དང་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་པུ་རའི་དགེ་སློང་གི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་པས། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་སྤྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བི་ཛ་ཡ་པུ་རར་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། තෙසම්පි සිස්සපරම්පරා අනෙකසහස්සප්පමාණා අහෙසුං. එවං ලජ්ජීපෙසලානංයො භික්ඛූනං සන්තිකා කෙචි සද්ධිවිහාරිකා කීටාගිරිම්හි අස්සජිපුනබ්බසුකාවිය අලජ්ජී දුස්සීලා උප්පජ්ජිංසු, සෙය්‍යථාපි නාම මධුරම්බරුක්ඛතො අම්බිලඵලන්ති. තෙ පන බහුඅනාචාරං චරිංසුයෙව. ඉදං පන තෙසං මූලඋප්පත්ති දස්සනං. ཁོང་རྣམས་ཀྱི་སློབ་མའི་བརྒྱུད་པའང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་བྱུང་། དེ་ལྟར་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་སྤྲོ་བ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ནས། ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་སློབ་མ་ཁ་ཅིག་ནི་ཀཱི་ཊཱ་གི་རིའི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་དགའ་བོ་དང་ཉེ་དགའ་བོ་བཞིན་དུ། ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་ཨམ་བྲ་མངར་མོ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱུར་མོ་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཁོང་ཚོས་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་པ་མང་པོ་སྤྱད་དོ། །འདི་ནི་ཁོང་ཚོའི་རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་བསྟན་པའོ། ། රාජා හි තදා තෙසං විහාරානං පටිජග්ගනත්ථාය බහූනි ඛෙත්තවත්ථූනි අදාසි. තෙසු ඛෙත්තවත්ථූසු බලිවිචාරණත්ථාය සුධම්මමහාසාමිත්ථෙරො එකච්චෙ භික්ඛූ ආරක්ඛණට්ඨානෙ ඨපෙසි. ආරක්ඛණභික්ඛූ පන ධම්මානුලොමවසෙන කස්සකානං ඔවාදාපෙසි, ඛෙත්තවත්ථුසාමිභාගම්පි පටිග්ගණ්හාපෙසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ ඛෙත්තවත්ථූනි පටිච්ච භික්ඛූ විවාදං අකංසු. අථ තං විවාදං සුත්වා සාසනධරත්ථෙරො ච ද්වෙ පරක්කමත්ථෙරා ච තතො නික්ඛමිංසු. නික්ඛමිත්වා සාසනධරත්ථෙරො ඛණිත්ති පාදපබ්බතෙ නිසීදි. ද්වෙ පරක්කමත්ථෙරා ච චඞ්ගකිඞ්ගපබ්බතකන්දරෙ නිසීදිංසු. තෙසඤ්හි නිවාසට්ඨානත්තා යාවජ්ජතනා තං ඨානං පරක්කමට්ඨානන්ති පාකටං අහොසි. තෙ පන ථෙරා එකචාරාති වොහාරිංසු. අවසෙසා පන භික්ඛූ ගාමවාසීබහුචාරාති වොහාරිංසු. තතො පට්ඨාය අරඤ්ඤවාසීගාමවාසීවසෙන විසුං ගණා හොන්ති. විහාරස්ස නින්නානං ඛෙත්තවත්ථූනං බලිප්පටිග්ගාහකභික්ඛූනම්පි සඞ්ඝජාතිසමඤ්ඤා අහොසි. རྒྱལ་པོས་ནི་དེའི་ཚེ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དག་གི་བདག་གཉེར་གྱི་ཆེད་དུ་ཞིང་ས་མང་པོ་ཕུལ། ཞིང་ས་དེ་དག་གི་ཁྲལ་བསྡུ་བའི་ཆེད་དུ། གནས་བརྟན་སུ་དྷམྨ་མ་ཧཱ་སཱ་མིས་དགེ་སློང་ཁ་ཅིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་གནས་སུ་བཞག སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཞིང་པ་རྣམས་ལ་གདམས་ངག་བྱིན་ཞིང་། ཞིང་སའི་བདག་པོའི་སྐལ་བའང་བསྡུས། དེའི་ཚེ་ཞིང་ས་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་རྩོད་པ་བྱུང་། དེ་ནས་རྩོད་པ་དེ་ཐོས་ནས། གནས་བརྟན་སཱ་ས་ན་དྷ་ར་དང་གནས་བརྟན་པ་རཱ་ཀ་མ་གཉིས་པོ་དེ་ལས་ཕྱིར་བྱོན། ཕྱིར་བྱོན་ནས་གནས་བརྟན་སཱ་ས་ན་དྷ་ར་ནི་ཁ་ཎིཏྟི་པཱ་དའི་རི་ལ་བཞུགས། གནས་བརྟན་པ་རཱ་ཀ་མ་གཉིས་ནི་ཙངྒ་ཀིངྒ་རིའི་ཕུག་ཏུ་བཞུགས། ཁོང་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་རིང་གི་བར་དུ་གནས་དེ་ལ་ "པ་རཱ་ཀ་མའི་གནས་" ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས། གནས་བརྟན་དེ་དག་ལ་ནི་ "གཅིག་པུར་སྤྱོད་པ་" ཞེས་བརྗོད། ལྷག་མ་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ནི་ "གྲོང་ན་གནས་ཤིང་མང་པོར་སྤྱོད་པ་" ཞེས་བརྗོད། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་རི་ཁྲོད་པ་དང་གྲོང་པ་ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་སོ་སོར་གྱུར། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཞིང་ས་ལས་ཁྲལ་བསྡུ་བའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལའང་དགེ་འདུན་གྱི་རིགས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་བོ། ། කලියුගෙ චතුවස්සාධිකෙ සත්තසතෙ උජනස්ස රඤ්ඤො ධරමානස්සෙව කනිට්ඨභාතිකො ක්‍යෙච්වා නාම රාජා කුමාරො රජ්ජං ගණ්හි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་དང་རྩ་བཞི་པར། རྒྱལ་པོ་ཨུ་ཛ་ན་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་བཞིན་པའི་སྐབས་ཉིད་དུ། ཁོང་གི་གཅུང་པོ་རྒྱལ་བུ་སྐྱེ་ཅྭ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་ངོ་། අයං පන තස්ස අට්ඨුප්පත්ති,– උජනො නාම රාජා ත්වං සමුද්දමජ්ඣං [Pg.96] නාම ගාමං ගන්ත්වා තත්ථ නිසීදිත්වා තත්‍රුප්පාදබලිං භුඤ්ජාහීති නිය්‍යාදෙසි. සො පන රාජකුමාරො ලුද්දකම්මෙසුයෙව අභිරම්මණසීලො. එකස්මිං සමයෙ පිගවං ගන්ත්වා පච්චාගතකාලෙ රත්තියං සුපිනං පස්සි,– සක්කො දෙවානමින්දො ආගන්ත්වා උපොසථසීලං සමාදියාහි, එවං සති අචිරෙනෙව සෙතිභෙ ලභිස්සසතීති වත්වා තාවතිංසභවනං පුන ගතොති. འདི་ནི་ཁོང་གི་བྱུང་བ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཨུ་ཛ་ན་ཞེས་བྱ་བས། “ཁྱོད་ས་མུདྡྷ་མཛྫྷ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་སོང་ལ། དེར་བསྡད་དེ་དེ་ནས་བྱུང་བའི་ཁྲལ་འབབ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིག་”ཅེས་བཏང་ངོ་། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་བུ་དེ་ནི་རྔོན་པའི་ལས་ཁོ་ན་ལ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་གོ། དུས་གཅིག་ན་ཁོང་པི་ག་ཝ་རུ་སོང་ནས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚེ། མཚན་མོ་རྨི་ལམ་ཞིག་མཐོང་སྟེ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་བྱོན་ནས། “གསོ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིག དེ་ལྟར་བྱས་ན་མི་རིང་བར་ཁྱོད་ཀྱིས་གླང་པོ་ཆེ་དཀར་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་”ཞེས་གསུངས་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་སུ་ཕྱིར་གཤེགས་སོ། සොච රාජකුමාරො තතො පට්ඨාය උපොසථසීලං සමාදියි. පච්ඡා කාලෙපි අත්තනො හත්ථෙ ගුථෙන කිලින්නං භවතීති පුන සුපිනං පස්සි. සො අචිරෙනෙව පඤ්ච සෙතිභෙ ලභි. අථ එකො අමච්චො ගන්ත්වා රඤ්ඤො තමත්ථං ආරොචෙසි. රාජා තුට්ඨචිත්තො හුත්වා මම කිර භොන්තො කනිට්ඨභාතිකො පඤ්ච සෙතිභෙ ලභීති රාජපුරිසානං මජ්ඣෙ සංවණ්ණෙසි. අමච්චො පුන රාජකුමාරස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා තමත්ථං ආරොචෙසි. රාජකුමාරොපි මම භාතිකො රාජා අකථිතපුබ්බං වාචාපෙය්‍යං වදතීති ආරාධයිත්වා පුන ගන්ත්වා තමත්ථං රඤ්ඤො ආරොචාපෙසි. රාජාපි තථෙව වදතීති. තං සුත්වා රාජකුමාරො භිය්‍යොසො පසීදි. རྒྱལ་བུ་དེས་ཀྱང་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་གསོ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་སོ། ཕྱིས་སུ་ཡང་རང་གི་ལག་པ་བཤང་བས་བགོས་པར་གྱུར་པའི་རྨི་ལམ་ཞིག་མཐོང་ངོ་། ཁོང་གིས་མི་རིང་བར་གླང་པོ་ཆེ་དཀར་པོ་ལྔ་ཐོབ་བོ། དེ་ནས་བློན་པོ་ཞིག་གིས་སོང་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ལ་དོན་དེ་ཞུས་སོ། རྒྱལ་པོ་ཡིད་རབ་ཏུ་ཚིམ་པར་གྱུར་ཏེ། “ངའི་གཅུང་པོས་གླང་པོ་ཆེ་དཀར་པོ་ལྔ་ཐོབ་བོ་”ཞེས་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་དོ། བློན་པོ་དེ་སླར་ཡང་རྒྱལ་བུའི་དྲུང་དུ་སོང་ནས་དོན་དེ་ཞུས་སོ། རྒྱལ་བུས་ཀྱང་ “ངའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་པོས་སྔོན་ཆད་སྨྲས་མ་མྱོང་བའི་སྙན་པའི་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ་”ཞེས་མགུ་བར་གྱུར་ཏེ། སླར་ཡང་སོང་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་དོན་དེ་ཞུ་བར་བཏང་ངོ་། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་སོ། དེ་ཐོས་ནས་རྒྱལ་བུ་ལྷག་པར་དད་པར་གྱུར་ཏོ། කස්මා පන උජනො රාජා කිත්තිතරං නාම රාජකුමාරං කනිට්ඨවොහාරෙන න වදතීති. එකසෙතිභින්දො හි රාජා අපරස්ස රඤ්ඤො දෙවිං ගබ්භිනිං ආනෙත්වා අග්ගමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙසි, ඨපෙත්වා අචිරෙනෙව උජනං විජායි, තෙනෙව න උජනො එකසෙතිභින්දස්ස පුත්තො, කිත්තිතරො නාම රාජකුමාරොයෙව එකසෙතිභින්දස්ස පුත්තො, තස්මා තං කාරණං පටිච්ච සො තං කනිට්ඨවොහාරෙන න වදතීති. ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་ཨུ་ཛ་ནས་རྒྱལ་བུ་ཀིཏྟི་ཏ་ར་ལ་གཅུང་པོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་མི་འབོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གླང་ཆེན་དཀར་པོ་གཅིག་གི་བདག་པོ་རྒྱལ་པོ་དེས་རྒྱལ་པོ་གཞན་ཞིག་གི་བཙུན་མོ་མངལ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཁབ་ཏུ་བསུས་ཏེ་བཙུན་མོ་ཆེན་པོའི་གོ་སར་བསྐོས། བསྐོས་ནས་མི་རིང་བར་ཨུ་ཛ་ན་བཙས་སོ། དེའི་ཕྱིར་ཨུ་ཛ་ན་ནི་གླང་ཆེན་དཀར་པོ་གཅིག་གི་བདག་པོ་རྒྱལ་པོའི་བུ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱལ་བུ་ཀིཏྟི་ཏ་ར་ཁོ་ན་གླང་ཆེན་དཀར་པོ་གཅིག་གི་བདག་པོ་རྒྱལ་པོའི་བུ་ཡིན་ནོ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཁོང་ལ་གཅུང་པོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་མི་འབོད་དོ། කනිට්ඨො පඤ්චසෙතිභෙ ලභතීති සුත්වා රාජා භායිත්වා කනිට්ඨස්ස රජ්ජං උපනිය්‍යාදෙසි. රාජා රාජගෙහස්ස පච්ඡිමද්වාරෙන නික්ඛමි. කනිට්ඨො පුරිමද්වාරෙන පාවිසි. පඤ්චන්නං පන සෙතිභානං ලද්ධත්තා පඤ්චසෙතිභින්දොති පාකටො. මූලනාමං පනස්ස [Pg.97] සීහසූරොති දට්ඨබ්බං. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ බහූ අලජ්ජිනො ගාමසාමන්ත විහාරෙ වසිත්වා අනෙකවිධං ආනාචාරං චරිංසු. සුධම්මපුරඅරිමද්දනපුරතො පරම්පරවසෙන ආගතා භික්ඛූපි බහූ ලජ්ජිනො සික්ඛාකාමා සන්ති. གཅུང་པོས་གླང་པོ་ཆེ་དཀར་པོ་ལྔ་ཐོབ་པར་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོ་སྐྲག་སྟེ། གཅུང་པོ་ལ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྲད་དོ། རྒྱལ་པོ་ནི་ཕོ་བྲང་གི་ནུབ་སྒོ་ནས་ཕྱིར་ཐོན་ཏོ། གཅུང་པོ་ནི་ཤར་སྒོ་ནས་ནང་དུ་ཞུགས་སོ། གླང་པོ་ཆེ་དཀར་པོ་ལྔ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཁོང་ནི་ “པཉྩ་སེ་ཏི་བྷིནྡ་” (གླང་ཆེན་དཀར་པོ་ལྔའི་བདག་པོ་) ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ། འོན་ཀྱང་ཁོང་གི་མིང་དངོས་ནི་ “སཱི་ཧ་སཱུ་ར་” ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་ངོ་ཚ་མེད་པའི་དགེ་སློང་མང་པོ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དག་ཏུ་གནས་ཏེ། ཚུལ་མིན་གྱི་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་དོ། སུ་དྷམྨ་པུ་ར་དང་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་པུ་ར་ནས་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་བསླབ་པ་ལ་དགའ་བའི་དགེ་སློང་ཡང་མང་པོ་བཞུགས་སོ། අථ තස්ස රඤ්ඤො භත්තං පරිභුඤ්ජනකාලෙ එකො සමණකුත්තකො අට්ඨ පරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා ආගන්ත්වා රඤ්ඤො සම්මුඛෙ අට්ඨාසි. කිමත්ථාය ආගතොසීති පුච්ඡිතෙ පිණ්ඩපාතත්ථාය ආගතොම්හීති ආහ. අථ රාජා සයං භුඤ්ජිස්සාමීති ආරභිත්වාපි අතිප්පසන්නතාය පන සුවණ්ණපාතියා පටියාදිතං සකලම්පි භත්තං අදාසි. අථ රාජා එවං චින්තෙසි,– අයං භික්ඛු පිණ්ඩපාතත්ථාය උපමජ්ඣන්ති කයෙව ආගන්ත්වා අට්ඨාසි, න සො පුථුජ්ජනභික්ඛු, අථ ඛො අභිඤ්ඤාලාභී අරහා භවෙය්‍ය, මම පුඤ්ඤත්ථාය ආගතො භවෙය්‍ය මං අනුකම්පං උපාදායාති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་དེས་བཟའ་བཏུང་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དགེ་སྦྱོང་གི་གཟུགས་བརྙན་ཞིག་གིས་ཡོ་བྱད་བརྒྱད་བཟུང་སྟེ་འོངས་ནས་རྒྱལ་པོའི་མདུན་དུ་ལངས་སོ། “ཅིའི་ཕྱིར་འོངས་པ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་དྲིས་པ་ན། “བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཟའ་བར་བརྩམས་ཟིན་ཀྱང་། དད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གསེར་གྱི་སྣོད་དུ་བཤམས་པའི་བཟའ་བཏུང་མཐའ་དག་བྱིན་ནོ། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་འདི་ལྟར་བསམས་ཏེ། “དགེ་སློང་འདི་ཉིན་གུང་གི་དུས་ཉིད་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་འོངས་ནས་ལངས་པ་ཡིན་པས། ཁོང་ནི་སོ་སྐྱེའི་དགེ་སློང་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། མངོན་ཤེས་ཐོབ་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། བདག་ལ་བརྩེ་བར་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་བདག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕྱིར་བྱོན་པ་ཡིན་ནོ་”སྙམ་མོ། එවං පන චින්තෙත්වා එකං රාජපුරිසං ආණාපෙසි තස්ස පච්ඡා අනුගන්ත්වා ඔලොකෙතුං. සො පන සමණකුත්තකො සයං අලජ්ජිභූතත්තාව අත්තනො භරියා පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තං ගණ්හි. තං දිස්වා රාජපුරිසො රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා පඨමමෙව එවං චින්තෙසි,– සචෙ යථාභූතං ආරොචෙය්‍යං, රඤ්ඤො පසාදො විනස්සෙය්‍ය, එවං පන අනාරොචෙත්වා යථා රඤ්ඤො පස්සාදො භිය්‍යොසොමත්තාය භවෙය්‍ය, මය්හම්පි ලාභො උප්පජ්ජෙය්‍ය, සමණකුත්තකොපි රාජපරාධතො විමුච්චෙය්‍ය, එවං ආරොචෙස්සාමීති. එවං පන චින්තෙත්වා අහං මහාරාජ තං අනුගන්ත්වා ඔලොකෙසි, අථ මම එවං ඔලොකෙන්තස්සව අන්තරධායීති ආරොචෙසි. රාජා භිය්‍යොසොමත්තාය පසීදිත්වා හත්ථං පසාරෙත්වා යථාහං මඤ්ඤමි, තථා අවිරජ්ඣනමෙවතන්ති තික්ඛත්තුං වාචං නිච්ඡාරෙසි, රාජපුරිසස්ස ච දාතබ්බං අදාසි. དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ཁོང་གིས་རྒྱལ་པོའི་གཡོག་པོ་ཞིག་ལ་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་བསྒོའོ། འོན་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ནི་རང་ཉིད་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། རང་གི་ཆུང་མས་མདུན་ནས་བསུས་ཏེ་ལྷུང་བཟེད་བླངས་སོ། དེ་མཐོང་ནས་རྒྱལ་པོའི་གཡོག་པོས་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་མ་སོང་བའི་སྔོན་དུ་འདི་ལྟར་བསམས་ཏེ། “གལ་ཏེ་བདག་གིས་དངོས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞུས་ན། རྒྱལ་པོའི་དད་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། དེ་ལྟར་མ་ཞུས་པར་རྒྱལ་པོའི་དད་པ་ལྷག་པར་འཕེལ་བར་བྱས་ན། བདག་ལའང་རྙེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དགེ་སྦྱོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དེའང་རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་བས། བདག་གིས་འདི་ལྟར་ཞུ་བར་བྱའོ་”སྙམ་མོ། དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ཁོང་གིས། “ལྷ་གཅིག་ཆེན་པོ། བདག་གིས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་བལྟས་པ་ན། བདག་གིས་དེ་ལྟར་བལྟས་བཞིན་པའི་ངང་དུ་ཁོང་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏོ།”ཞེས་ཞུས་སོ། རྒྱལ་པོ་ལྷག་པར་དད་པར་གྱུར་ཏེ་ལག་པ་བརྐྱངས་ནས། “བདག་གིས་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནོར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ།”ཞེས་ལན་གསུམ་སྨྲས་ཤིང་། རྒྱལ་པོའི་གཡོག་པོ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་གསོལ་རས་གནང་ངོ་། තස්මිංයෙව දිවසෙ එකො අමච්චො රඤ්ඤො පණ්ණාකාරත්ථාය [Pg.98] වෙලාහකං නාම එකං තුරඞ්ගමං අදාසි. අථ රාජා මම පුඤ්ඤානුභාවෙන එස ලද්ධොති සම්පහංසි. තං පන තුරඞ්ගමං ආරොහිත්වා එකං හත්ථාරොහං පාජාපෙසි. අථ මහාජනස්ස ඔලොකෙන්තස්ස හත්ථාරොහස්ස සීසෙවෙට්ඨනදුස්සංයෙව පස්සිත්වා ආකාසෙ පක්ඛන්ධො බකොවිය පඤ්ඤායති. සො පන තුරඞ්ගමො පාතොව විජයපුරතො ගච්ඡන්තො පබ්බතබ්භන්තරනගරං සායන්හසමයෙ පාපුණි. අබ්භ විජබ්භනඅස්සොතිපි නාමං අකාසි. ཉིན་མོ་དེ་ཉིད་ལ་བློན་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱལ་པོ་ལ་སྐྱེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཝེ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟ་མཆོག་ཅིག་ཕུལ་ལོ། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ “འདི་ནི་བདག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་ཏོ། རྟ་དེ་ལ་བཞོན་པ་ཞིག་བཞོན་དུ་བཅུག་ནས་རྒྱུག་ཏུ་བཅུག་གོ། དེ་ནས་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་བལྟས་བཞིན་པའི་ཚེ། བཞོན་པའི་མགོ་དཀྲིས་ཀྱི་རས་ཁོ་ན་མཐོང་ཞིང་། མཁའ་ལ་འཕུར་བའི་བྱ་སྐྱུང་ཀ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། རྟ་དེ་ནི་སྔ་དྲོ་བི་ཛ་ཡ་པུ་ར་ནས་ཐོན་ཏེ། ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་རི་ཁྲོད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སླེབས་སོ། དེའི་མིང་ལ་ “སྤྲིན་གསེང་དུ་ལྡིང་བའི་རྟ་” ཞེས་ཀྱང་བཏགས་སོ། ඉච්චෙවං සමණකුත්තකා දාරම්පි පොසෙසුං, පගෙව ඉතරං අනාචාරං. තෙනෙව තෙ සමණකුත්තකා රඤ්ඤො මල්ලරඞ්ගම්පි පවිසිත්වා මල්ලං යුජ්ඣෙසුං. තෙසු පන සමණකුත්තකෙසු ඔවිචඞ්ගාඛුංසඞ්ඝජො නාම සමණකුත්තකො මල්ලකම්මෙ අතිවිය ඡෙකො අධිකො. සො කිර සංවච්ඡරෙ සංවච්ඡරෙ රඤ්ඤො මල්ලරඞ්ගෙ ජයිත්වා පන්නරස වා වීසති වා අස්සෙ පටිලභීති. དེ་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དེ་དག་གིས་ཆུང་མའང་གསོས་ན། ཚུལ་མིན་གྱི་སྤྱོད་པ་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨྲོས། དེའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དེ་དག་རྒྱལ་པོའི་གྱད་རྩེད་ཀྱི་ར་བར་ཡང་ཞུགས་ཏེ་གྱད་རྩལ་འགྲན་ནོ། དགེ་སྦྱོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དེ་དག་གི་ནང་ནས། ཨོ་ཝི་ཅང་གཱ་ཁུང་སང་གྷ་ཛ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སྦྱོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ནི་གྱད་རྩལ་གྱི་ལས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་ཤིང་ལྷག་པ་ཞིག་གོ། ཁོང་གིས་ལོ་རེ་བཞིན་རྒྱལ་པོའི་གྱད་རྩེད་ཀྱི་ར་བར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ། རྟ་བཅོ་ལྔའམ་ཉི་ཤུ་ཐོབ་པར་གྲགས་སོ། රතනපූරනගරෙ මල්ලකම්මෙ අතිඡෙකො අධිකො එකො කම්බොජකුලො අත්ථි. සො රතනපූරනගරෙ ජෙය්‍යපුරනගර ච අත්තනා සමථාමං මල්ලපුරිසං අසභිත්වා විජය පුරං ආගන්ත්වා චම්පකවිහාරස්ස ද්වාරසමීපෙ මල්ලසභාමණ්ඩපෙ පවිසිත්වා මල්ලකම්මං කාතුං ඉච්ඡාමීති රඤ්ඤො ආරොචෙසි. අථ රාජා තං සඞ්ඝජං ආමන්තෙත්වා එවමාහ,- ඉදානි භො ත්වං ඉමිනා සද්ධිං මල්ලයුද්ධං කාතුං සක්ඛිස්සසීති. ආමමහාරාජ පුබ්බෙ අහං දහරෙ හුත්වා කීළනත්ථායයෙව මල්ලකම්මං අකාසිං, ඉදානි පන එකූනසත්තතිවස්සො අහං ඉතො පච්ඡා මල්ලයුද්ධං කාතුං සක්ඛිස්සාමි වා මා වාති න ජානාමි, ඉදානි පරපක්ඛං මල්ලපුරිසං මල්ලකම්මෙන මාරෙස්සාමීති වදති. ར་ཏ་ན་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གྱད་རྩལ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་ཤིང་ལྷག་པའི་ཀམ་བོ་ཛའི་རིགས་རྒྱུད་ཅིག་ཡོད་དོ། ཁོང་གིས་ར་ཏ་ན་པུ་ར་དང་ཛེ་ཡ་པུ་རར་རང་དང་མཐུ་རྩལ་མཉམ་པའི་གྱད་མི་མ་རྙེད་པར། བི་ཛ་ཡ་པུ་རར་འོངས་ཏེ་ཙམ་པ་ཀའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོ་ཉེ་སར་གྱད་རྩེད་ཀྱི་ཚོགས་ཁང་དུ་ཞུགས་ནས། “བདག་གྱད་རྩལ་འགྲན་པར་འདོད་དོ་”ཞེས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཞུས་སོ། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་སང་གྷ་ཛ་ལ་བོས་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས། “གྲོགས་པོ་དགེ་བ། ད་ལྟ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་དང་ལྷན་དུ་གྱད་རྩལ་འགྲན་ནུས་སམ།”ཞེས་གསུངས་སོ། “ལྷ་གཅིག་ཆེན་པོ། དེ་དེ་བཞིན་ལགས་ཏེ། སྔོན་ཆད་བདག་གཞོན་ནུའི་དུས་སུ་རྩེད་མོའི་ཕྱིར་ཁོ་ནར་གྱད་རྩལ་བྱས་པ་ལགས། ད་ལྟ་བདག་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་དགུ་ལོན་པས། འདིའི་རྗེས་སུ་གྱད་རྩལ་འགྲན་ནུས་སམ་མི་ནུས་མི་ཤེས་མོད། ད་ལྟ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་གྱད་མི་འདི་གྱད་རྩལ་གྱིས་གསོད་པར་བྱའོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། අථ රාජූනං මල්ලකම්මං නාම කීළනත්ථායයෙව භවති, මා මාරෙතුං උස්සාහං කරොහීති වත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං මල්ලයුද්ධං කාරාපෙසි[Pg.99]. සපරිසස්ස රඤ්ඤො ඔලොකෙන්තස්සෙව තෙ මල්ලාකාරෙන නච්චිත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං සමීපං උපගච්ඡිංසු. අථ සඞ්ඝජො මල්ලො කම්බොජමල්ලස්ස පාදෙන පහරණාකාරං දස්සෙත්වා දක්ඛිණහත්ථමුට්ඨිනා කපාලෙ පහාරං අදාසි. අථ කම්බොජමල්ලස්ස මුඛං පච්ඡතො අහොසි. තදා සපරිසො රාජා ඊදිසා පන විමුඛතො මරණමෙව සෙය්‍යො ඉදානි පන ඉමං පස්සිතුං න විසහාමීති වදති. පුන සඞ්ඝජො වාමහත්ථ මුට්ඨිනා පහාරං අදාසි. අථ කම්බොජමල්ලස්ස මුඛං පරිවට්ටෙත්වා යථා පුබ්බෙ, තථා පතිට්ඨාසි. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས། “གྱད་རྩལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེད་མོའི་ཕྱིར་ཁོ་ན་ཡིན་པས། གསོད་པར་མ་བརྩོན་ཅིག་”ཅེས་གསུངས་ནས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གྱད་རྩལ་འགྲན་དུ་བཅུག་གོ། རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པས་བལྟས་བཞིན་པའི་ཚེ། ཁོང་ཚོ་གྱད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གར་བྱེད་བཞིན་གཅིག་གིས་གཅིག་གི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། དེ་ནས་གྱད་མི་སང་གྷ་ཛས་ཀམ་བོ་ཛའི་གྱད་མི་ལ་རྐང་པས་བརྡེག་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་ནས། ལག་པ་གཡས་པའི་ཁུ་ཚུར་གྱིས་དཔྲལ་བར་བསྣུན་ཏོ། དེ་ནས་ཀམ་བོ་ཛའི་གྱད་མིའི་གདོང་ནི་རྒྱབ་ཏུ་འཁོར་རོ། དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པས། “འདི་ལྟར་གདོང་ལོག་པར་གྱུར་པ་ལས་ནི་ཤི་བ་ཉིད་ལྷག་གོ། ད་ལྟ་ནི་འདི་ལ་བལྟ་བར་མི་བཟོད་དོ་”ཞེས་སྨྲས་སོ། སླར་ཡང་སང་གྷ་ཛས་ལག་པ་གཡོན་པའི་ཁུ་ཚུར་གྱིས་བསྣུན་ཏོ། དེ་ནས་ཀམ་བོ་ཛའི་གྱད་མིའི་གདོང་ཕྱིར་འཁོར་ཏེ་སྔོན་བཞིན་དུ་གནས་སོ། තස්මිඤ්ච කාලෙ සපරිසො ඛත්තියො තං අච්ඡරියං දිස්වා ද්වෙ අස්සෙ තිංසමත්තානි වත්තානි සතකහාපණඤ්ච අදාසීති. ඉදඤ්ච වචනං පොරාණපොත්ථකෙසු ආගතත්තා සාධුජනානඤ්ච සංවෙජනියට්ඨානත්තා වුත්තං. ඨපෙත්වා හි සංවෙගලාභං නත්ථි අඤ්ඤං කිඤ්චි පයොජනන්ති. དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པས་ངོ་མཚར་དེ་མཐོང་ནས། རྟ་གཉིས་དང་། རས་ཡུག་སུམ་ཅུ་སྐོར། ཀརྵཱ་པ་ཎ་བརྒྱ་བྱིན་ནོ། གཏམ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་གླེགས་བམ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། འདི་ལྟར་སྐྱོ་ཤས་ཐོབ་པ་མ་གཏོགས་པ། དགོས་པ་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། කලියුගෙ තෙරසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ විජයපුරෙයෙව තස්ස පුත්තො කිත්තිතරනාමකො රාජා රජ්ජං කාරෙසි. විතරා සදිසනාමවසෙනෙව සීහසූරොති නාමං පටිග්ගණ්හි. පිතු රඤ්ඤො කාලෙ ලද්ධෙසු පඤ්චසු සෙතිහෙසු චතුන්නංයෙව අවසෙසත්තා චතුසෙතිභින්දොති නාමං පාකටං. තෙනෙ වාහ අභිධානප්පදීපිකාටීකායං චතුසෙතිභින්දොති. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ චතුරඞ්ගබලො නාම මහාඅමච්චො ගන්ථකොවිදො අභිධානප්පදීපිකාසං වණ්ණනං අකාසි. සො පන සකලබ්‍යාකරණවනාසඞ්ගඤාණාචාරී අහොසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་དང་བཅུ་གསུམ་པར། བི་ཛ་ཡ་པུ་ར་ཉིད་དུ་ཁོང་གི་བུ་ཀིཏྟི་ཏ་ར་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། ཕ་དང་མཚུངས་པའི་མིང་གི་དབང་གིས་ཁོང་གིས་ “སཱི་ཧ་སཱུ་ར་” ཞེས་པའི་མཚན་བཞེས་སོ། ཡབ་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ་ཐོབ་པའི་གླང་པོ་ཆེ་དཀར་པོ་ལྔ་ལས་བཞི་ཁོ་ན་ལྷག་པའི་ཕྱིར། “ཙ་ཏུ་སེ་ཏི་བྷིནྡ་” ཞེས་པའི་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ། དེའི་ཕྱིར་མངོན་བརྗོད་སྒྲོན་མེའི་འགྲེལ་བཤད་ལས། “ཙ་ཏུ་སེ་ཏི་བྷིནྡ་” ཞེས་གསུངས་སོ། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ཙ་ཏུ་རང་གྷ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་མངོན་བརྗོད་སྒྲོན་མེའི་རྣམ་བཤད་མཛད་དོ། ཁོང་ནི་སྒྲ་རིག་པའི་ནགས་ཚལ་མཐའ་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གོ། එකස්මිඤ්ච සමයෙ රාජා එකං මහන්තං විහාරං කාරාපෙත්වා අසුකරඤ්ඤා අයං විහාරො කාරාපිතො, ඉමස්මිං විහාරෙ සීලවන්තායෙව නිසීදන්තූති කොලාහලං උප්පාදෙසි. අථ සාචඤ්ඤිනාමගාමවාසී එකො ථෙරො ආගන්ත්වා නිසීදි. དུས་གཅིག་ན་རྒྱལ་པོས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་བཞེངས་ནས། “གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གིས་བཞེངས་པ་ཡིན་པས། གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་བཞུགས་པར་མཛོད།”ཅེས་སྒྲོག་ཏུ་བཅུག་གོ། དེ་ནས་སཱ་ཅཉྙི་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་གནས་པའི་གནས་བརྟན་ཞིག་བྱོན་ནས་བཞུགས་སོ། අයං [Pg.100] පන තස්ස ථෙරස්ස අට්ඨුප්පත්ති,– འདི་ནི་གནས་བརྟན་དེའི་བྱུང་བ་སྟེ། සාචඤ්ඤිගාමෙ කිර එකො ගහපති අත්තනො පුත්තං සිප්පුග්ගහණත්ථාය විහාරෙ එකස්ස භික්ඛුස්ස සන්තිකෙ නිය්‍යාදෙසි. පුත්තස්ස පන විහාරං අගන්තුකාමස්ස තජ්ජනත්ථාය සකණ්ටකගච්ඡස්ස උපරි ඛිපති. සො ච දහරො නික්ඛමිත්වා ගෙහං අනාගත්වා විහාරෙයෙව නිසීදි. මාතාපිතූනං සන්තිකං අනාගන්ත්වා ථොකං ථොකං දූරං ගන්ත්වා සාමණෙර භූමිතො උපසම්පදභූමිං පත්වා අරිමද්දනනගරං ගච්ඡි. අතිපඤ්ඤවන්තතාය පන පත්තප්පත්තට්ඨානෙ මහාථෙරො සඞ්ගණ්හිංසු. තෙනෙවෙස සකලමරම්මරට්ඨෙ පාකටො අහොසි. අථ මාතාපිතරො පුත්තස්ස ආගමනං අපෙක්ඛිත්වායෙව නිසීදිංසු. තමත්ථං පන සුත්වා එස අම්හාකං පුත්තො භවිස්සති වා නො වාති වීමංසිතුකාමො පිතා අනුගච්ඡි. අරිමද්දනනගරෙ තං සම්පාපුණිත්වා උපට්ඨපෙත්වා නිසීදි. සොපි භික්ඛු යථාඋපට්ඨානෙනෙව සන්තප්පෙත්වා ගන්ථං උග්ගණ්හි. අපරස්මිං පන කාලෙසො භික්ඛු අජ්ජ සූපො අප්පලොණොතිආදිනා පුනප්පුනං භණති. སཱ་ཅཉྙི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ཁྱིམ་བདག་ཅིག་གིས་རང་གི་བུ་བཟོ་རིག་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར། གཙུག་ལག་ཁང་གི་དགེ་སློང་ཞིག་གི་དྲུང་དུ་གཏད་དོ། འོན་ཀྱང་བུ་དེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པས། ཁོང་གིས་བུ་ལ་འཇིགས་སྐྲག་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར་ཚེར་མའི་ཤིང་ཕུང་གི་སྟེང་དུ་གཡུགས་སོ། བྱིས་པ་དེ་ཕྱིར་ཐོན་ནས་ཁྱིམ་དུ་མ་འོངས་པར། གཙུག་ལག་ཁང་ཉིད་དུ་བསྡད་དོ། ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་དུ་མ་འོངས་པར་རིམ་གྱིས་ཐག་རིང་དུ་སོང་སྟེ། དགེ་ཚུལ་གྱི་ས་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ས་ལ་བརྙེས་ནས་ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་སོ། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ཕེབས་པའི་གནས་སོ་སོ་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་བསྙེན་བཀུར་མཛད་དོ། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་ནི་མ་རམྨ་ཡུལ་མཐའ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ། དེ་ནས་ཕ་མ་གཉིས་བུ་ཕྱིར་འོང་བར་རེ་ཞིང་བསྡད་དོ། དོན་དེ་ཐོས་ནས་ “འདི་ནི་ངེད་ཀྱི་བུ་ཡིན་ནམ་མིན་”ཞེས་བརྟག་པར་འདོད་པའི་ཕས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་སོ། ཨ་རི་མདྡྷ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཁོང་དང་མཇལ་ནས་རིམ་གྲོ་བྱེད་བཞིན་བསྡད་དོ། དགེ་སློང་དེས་ཀྱང་རིམ་གྲོ་དེ་ལྟ་བུས་ཚིམ་པར་བྱས་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ལ་སྦྱངས་སོ། ཕྱིས་ཀྱི་དུས་ཤིག་ན་དགེ་སློང་དེས། “དེ་རིང་ཚོད་མའི་ནང་དུ་ཚྭ་ཉུང་ངོ་”ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡང་སྨྲས་སོ། අථ පිතා එවමාහ,- න පුබ්බෙ පියපුත්තක තයා ඊදිසං වචනං කථිතං, ඉදානි පන ත්වං අභිණ්හං ඊදිසං වචනං ඡණසි, කාරණමෙත්ථ කින්ති පුච්ඡි. පුබ්බෙ ගන්ථෙසු ඡෙකත්තං අප්පත්වා ගන්ථෙසු ඡෙකත්ථං බ්‍යාපන්නචිත්තතාය න වුත්තං, ඉදානි පන මයා ඉච්ඡිතො අත්ථො මත්ථකං පත්තො, තස්මා කායබලපරිග්ගහණත්ථාය මයා ඊදිසං වචනං වුත්තන්ති වදති. තං වචනං සුත්වා පිතා මාතුයා සන්තිකං ගමනත්ථාය ඔකාසං යාචිත්වා පිතරා සද්ධිං සකට්ඨානං ආගච්ඡන්තො විජයපුරං චෙතියවන්දනත්ථාය පාවිසි. དེ་ནས་ཕས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །“སྙིང་ཉེ་བའི་བུ་སྔོན་ཆད་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་འདྲའི་ཚིག་མ་སྨྲས་ན། ད་ལྟ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་འདི་འདྲའི་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་པས། འདིའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན”ཞེས་དྲིས་སོ། །“སྔོན་ཆད་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ལ་མཁས་པར་མ་གྱུར་པ་དང་། གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་པའི་དོན་ལ་བློ་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་མ་སྨྲས་ལ། ད་ལྟ་ནི་ངས་འདོད་པའི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ངས་འདི་འདྲའི་ཚིག་སྨྲས་སོ”ཞེས་བཤད་དོ། །ཚིག་དེ་ཐོས་ནས་ཕས་མའི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྐབས་གནང་བར་གསོལ་ཏེ། ཕ་དང་ལྷན་ཅིག་རང་གི་གནས་སུ་ཕྱིར་འོང་བའི་ཚེ་བི་ཛ་ཡ་པུ་རའི་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་སོ། ། තදා රඤ්ඤා වුත්තවචනං සුත්වා තස්මිං විහාරෙ අරුහිත්වා නිසීදි[Pg.101]. ආරක්ඛපුරිසා ච තං භික්ඛුං විහාරෙ නිසින්නං දිස්වා තමත්ථං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා ච චතුරඞ්ගබලං අමච්චං ආණෙපෙසි,-ගන්ත්වා තස්ස භික්ඛුස්ස ඤාණථාමං උපධාරෙහීති. චතුරඞ්ගබලො ච ගන්ත්වා තං භික්ඛුං ගූළගූළට්ඨානං පුච්ඡි. සොපි පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං විස්සජ්ජෙසි. චතුරඞ්ගබලො ච තමත්ථං රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා තුට්ඨචිත්තො හුත්වා තං විහාරං තස්ස භික්ඛුස්ස අදාසි. තස්ස පන භික්ඛුස්ස දහරකාලෙ සකණ්ටකගච්ඡෙ පිතුනො ඛිපනං පටිච්ච කණ්ඩකඛිපත්ථෙරොති සමඤ්ඤා අහොසි, මූලනාමං පනස්ස නාගිතොති. සොතස්මිං විහාරෙ නිසීදිත්වා සද්දසාරත්ථජලිනිං නාම ගන්ථං අකාසි. තස්ස කිර ථෙරස්ස කාලෙ තස්මිං නගරෙ ආරද්ධ විපස්සනාධුරා මහල්ලකා භික්ඛූ සහස්සමත්තා අහෙසුං. ආරද්ධගන්ථධුරා පන දහරභික්ඛූ ගණනපථං වීතිවත්තා. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ཐོས་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་དེར་བབས་ཏེ་འཁོད་དོ། །སྲུང་མའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པ་མཐོང་ནས་དོན་དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོས་དཔུང་ཚོགས་ཡན་ལག་བཞི་པའི་བློན་པོ་ལ་བཀའ་བསྩལ་པ། “སོང་ལ་དགེ་སློང་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩལ་ལ་བརྟག་པར་གྱིས་ཤིག”ཅེས་སོ། །ཙ་ཏུ་རང་གྷ་བ་ལས་ཀྱང་སོང་སྟེ་དགེ་སློང་དེ་ལ་གནས་ཤིན་ཏུ་གསང་བ་རྣམས་དྲིས་སོ། །ཁོང་གིས་ཀྱང་དྲིས་པ་དྲིས་པ་རྣམས་ལ་ལན་བཏབ་བོ། །ཙ་ཏུ་རང་གྷ་བ་ལས་དོན་དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་ཡིད་མགུ་བར་གྱུར་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དགེ་སློང་དེ་ལ་ཕུལ་ལོ། །དགེ་སློང་དེ་ཉིད་ཆུང་ངུའི་དུས་སུ་ཕས་ཚེར་མའི་གསེབ་ཏུ་བསྐྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། “གནས་བརྟན་ཀན་དྷ་ཀ་ཁི་པ” (ཚེར་མ་སྐྱུར་བའི་གནས་བརྟན) ཞེས་པའི་མིང་དུ་ཆགས་ལ། ཁོང་གི་མིང་དངོས་ནི་ནཱ་གི་ཏ་ཞེས་བྱའོ། །ཁོང་གིས་གཙུག་ལག་ཁང་དེར་བཞུགས་ནས་“སྒྲའི་སྙིང་པོའི་དོན་གྱི་དྲ་བ” (སདྡྷ་སཱ་རཏྠ་ཛཱ་ལི་ནཱི) ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ། །གནས་བརན་དེའི་དུས་སུ་གྲོང་ཁྱེར་དེར་ལྷག་མཐོང་གི་ཁུར་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་རྒན་པ་སྟོང་ཕྲག་ཙམ་ཡོད་པར་གྲགས་སོ། །གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཁུར་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་རྣམས་ནི་བགྲང་ལས་འདས་སོ། ། තස්ස පන පිතරම්පි සෙට්ඨිට්ඨානෙ ඨපෙසි. තෙනෙව තං ගාමං සෙට්ඨිගාමොති නාමෙන වොහරිංසු. ཁོང་གི་ཕ་ཡང་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོའི་གོ་གནས་ལ་བསྐོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གྲོང་དེ་ལ་“ཁྱིམ་བདག་གི་གྲོང་” (སེ་ཊྛི་གྷཱ་མ) ཞེས་པའི་མིང་གིས་བོས་སོ། ། කච්චායනවණ්ණනං පන විජයපුරෙයෙව අභයගිරිපබ්බතෙ නිසින්නො මහාවිජිතාපී නාම ථෙරො අකාසි. වාචකො පදෙසම්පි සොයෙව අකාසි. සද්දවුත්තිං පන සද්ධම්මගුරුත්ථෙරො අකාසි. བི་ཛ་ཡ་པུ་རའི་འཇིགས་མེད་རི་བོའི་རི་ལ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་བི་ཛི་ཏཱ་པཱི་ཞེས་བྱ་བས་“ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ” (ཀཙྩཱ་ཡ་ན་ཝཎྞ་ནཱ) མཛད་དོ། །“ཝཱ་ཙ་ཀོ་པ་དེ་ཤ” (ཚིག་གི་ཉེ་བར་བསྟན་པ) ཡང་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་དོ། །“སྒྲའི་འཇུག་པ” (སདྡྷ་ཝུཏྟི) ནི་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་གུ་རུས་མཛད་དོ། ། ඉච්චෙවං විජයපුරෙ අනෙකෙහි ගන්ථකාරෙහි සාසනං විපුලං අහොසි. དེ་ལྟར་བི་ཛ་ཡ་པུ་རར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་པོ་དུ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱས་པར་གྱུར་ཏོ། ། කලියුගෙ පන පඤ්චාසීතාධිකෙ ඡවස්සසතෙ සම්පත්තෙ අසඞ්ඛයාචොයොන්නාමකො රාජා ජෙය්‍යපුරනගරං මාපෙත්වා තත්ථ රජ්ජං කාරෙසි. තත්ථ පන රාජූනං කාලෙ ථෙරෙහි කතගන්ථො නාම නත්ථි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་ལྔ་ (༦༨༥) ལ་སླེབས་པ་ན། རྒྱལ་པོ་ཨ་སངྑ་ཡཱ་ཙོ་ཡོན་ཞེས་བྱ་བས་ཛེ་ཡ་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་བཏབ་སྟེ་དེར་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །དེར་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་གི་དུས་སུ་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ། ། කලියුගෙ ඡබ්බිසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ වෙසාඛමාසෙ ජෙය්‍යපුරනගරං විනස්සි. තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ ජෙට්ඨමාසෙ විජයපුරං විනස්සි. තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ ඵග්ගුනමාසෙ සත්විවරාජා [Pg.102] රතනපූරං නාම නගරං මාපෙත්වා රජ්ජං කාරෙසීති. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ (༧༢༦) གི་ས་ག་ཟླ་བ་ལ་ཛེ་ཡ་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །ལོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྣྲོན་ཟླ་བ་ལ་བི་ཛ་ཡ་པུ་ར་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །ལོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབོ་ཟླ་བ་ལ་རྒྱལ་པོ་སཏྭི་ཝས་རཏ་ན་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་བཏབ་སྟེ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། ། ඉදං විජයපුරජෙය්‍යපුරෙසු සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་བི་ཛ་ཡ་པུ་ར་དང་ཛེ་ཡ་པུ་ར་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཆགས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། ඉදානි මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බනීපරට්ඨෙයෙව රතනපූරනගරෙ සාසනවංසං වක්ඛාමි. ད་ནི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་ཏམྦ་ནཱི་པའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་རཏ་ན་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བཤད་པར་བྱའོ། ། කලියුගෙ හි අට්ඨාසීතාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ නරපතිරඤ්ඤො ධිතාය සද්ධිං අලොඞ්ගචඤ්ඤිසූරඤ්ඤො පුත්තො ආනන්දසූරියො නාම සන්ථවං කත්වා එකං (සිද්ධිකං නාම පුත්තං විජායි. සො වයෙ සම්පත්තෙ රජ්ජසම්පත්තිං ලභි. තතො පභුති යාව ම්‍රෙනචොදිඝා රඤ්ඤා අරිමද්දනනගරෙ රජ්ජං අකංසු). තතො පච්ඡා සිරිසුධම්මරාජාධිපතීති ලද්ධනාමො සත්විවරාජා රතනපූරනගරෙ රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ කලියුගෙ එකනවුතාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ලඞ්කාදීපතො සිරිසද්ධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරො සීහළමහාසාමිත්ථෙරොචාති ඉමෙ ද්වෙ ථෙරා පඤ්ච සරීරධාතුයො ආනෙත්වා නාවාය කුසිමතිත්ථං පාපුණිත්වා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ බඤ්ඤාරනි නාමෙන රඤ්ඤා නිවාරිතා අනිසීදිස්වා තතො සොයෙව රාජා ථෙරෙ යාව සිරිඛෙත්තනගරා පහිණි. තමත්ථං ඤත්වා රතනපූරින්දො රාජා චත්තාලීසාය නාවාහි යාව සිරිඛෙත්තනගරං පච්චුග්ගන්ත්වා ආනෙසි. ආනෙත්වා ච මහානවගාමං පත්තකාලෙ සහ ඔරොධෙහි අමච්චෙහි ච සයමෙව රාජා පච්චුග්ගච්ඡි. රතනපූරං ප්පන පත්තකාලෙ මහාපථවී චලි, පටිනාදඤ්ච නදි. තදා රාජා සම්මාසම්බුද්ධස්ස තිලොකග්ගස්ස සාසනං පග්ගණ්හිස්සාමීති චින්තෙත්වා සරීරධාතුං ආනෙත්වා ඉධ පත්තකාලෙ අයං මහාපථවී චලති, පටිනාදඤ්ච නදති, ඉදං [Pg.103] අම්හාකං රට්ඨෙ ජිනසාසනස්ස චිරකාලං පතිට්ඨානභාවෙ පුබ්බනිමිත්තන්ති සයමෙව නිමිත්තපාඨං අකාසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ (༧༨༨) ལ། རྒྱལ་པོ་ན་ར་པ་ཏིའི་བུ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱལ་པོ་ཨ་ལོང་གྷ་ཙཉྙི་སཱུ་རའི་བུ་ཨཱ་ནནྡ་སཱུ་རི་ཡ་ཞེས་བྱ་བས་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། སིདྡྷི་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་བུ་གཅིག་བཙས་སོ། །ཁོང་ནར་སོན་པ་ན་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཐོབ་བོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་པོ་མྲེན་ཅོ་དི་གྷའི་བར་དུ་ཨ་རི་མདྡྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཤྲཱི་སུ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་པ་ཏི་ཞེས་པའི་མཚན་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་པོ་སཏྭི་ཝས་རཏ་ན་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ (༧༩༡) ལ་སླེབས་པ་ན། སེང་གྷ་ལའི་གླིང་ནས་གནས་བརྟན་ཤྲཱི་སདྡྷམྨཱ་ལངྐཱ་ར་དང་སེང་གྷ་ལའི་མ་ཧཱ་སཱ་མི་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་འདི་གཉིས་ཀྱིས་རིང་བསྲེལ་ལྔ་བསྣམས་ཏེ། གྲུས་ཀུ་སི་མའི་གྲུ་ཁར་ཕེབས་པ་ན། རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་དུ་བཉྙཱ་ར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་བཀག་སྟེ་མ་བཞུགས་པར། དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་རྣམས་ཤྲཱི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བར་དུ་བཏང་ངོ་། །དོན་དེ་ཤེས་ནས་རཏ་ན་པུ་རའི་བདག་པོ་རྒྱལ་པོས་གྲུ་བཞི་བཅུ་དང་བཅས་ཤྲཱི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བར་དུ་བསུ་བར་སོང་སྟེ་སྤྱན་དྲངས་སོ། །སྤྱན་དྲངས་ནས་མ་ཧཱ་ན་ཝའི་གྲོང་དུ་སླེབས་པའི་ཚེ། རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བཙུན་མོ་དང་བློན་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསུ་བར་མཛད་དོ། །རཏ་ན་པུ་རར་སླེབས་པའི་ཚེ་ས་ཆེན་པོ་གཡོས་ཤིང་སྒྲ་བརྙན་ལྡིར་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོས་“ངས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཆོག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཛིན་པར་བྱའོ་”སྙམ་དུ་བསམས་ནས། “རིང་བསྲེལ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་འདིར་སླེབས་པའི་ཚེ་ས་ཆེན་པོ་གཡོ་ཞིང་སྒྲ་བརྙན་ལྡིར་བ་འདི་ནི། ངེད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་སྔ་ལྟས་ཡིན་ནོ་”ཞེས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལྟས་ཀྱི་དོན་བཤད་དོ། ། තාව තිට්ඨතු ජීවමානස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස ආනුභාවො, අහොවත සරීරධාතුයායෙව අනුභාවොති බහුරට්ඨ වාසිනො පසිදිංසු. හොන්ති චෙත්ථ, – “བཞུགས་བཞིན་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་སྟོབས་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཀྱེ་མ་རིང་བསྲེལ་ཁོ་ནའི་མཐུ་སྟོབས་འདི་འདྲའོ་”ཞེས་ཡུལ་མི་མང་པོ་དད་པར་གྱུར་ཏོ། །འདི་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡོད་དེ། ། සරීරධාතුයා තාව, මහන්තොච්ඡරියො හොති; කා කථා පන බුද්ධස්ස, ජීවමානස්ස සෙට්ඨස්ස. རིང་བསྲེལ་ཉིད་ལ་ཡང་། །ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་འབྱུང་འགྱུར་ན། །བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཆོག་ཉིད་ལ། །སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ། එවං අනුස්සරිත්වාන, උප්පාදෙය්‍ය පසාදකං; බුද්ධගුණෙසු බාහුල්ලං, ගාරවඤ්චං කරෙ ජනොති. དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དྲན་བྱས་ནས། །དད་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་དང་། །སྐྱེ་བོས་སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་ལ། །གུས་པ་རྒྱ་ཆེར་བྱ་བར་རིགས། ། කලියුගෙ ද්වෙනවුතාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ තා පඤ්ච ධාතුයො නිදහිත්වා ජෙය්‍යපුරනගරතො පච්ඡිමදිසාභාගෙ සමභූමිභාගෙ චෙතියං පතිට්ඨාපෙසි. තඤ්ච චෙතියං රතනචෙතියන්ති පඤ්ඤාපෙසි, හත්ථිරූපබාහුල්ලතාය පන අනෙකිභින්දොති පාකටං හොති. තීහි සිරිගබ්භෙහි සත්තහි ද්වාරෙහී ච අලඞ්කතං නාම මහාවිහාරං කාරාපෙත්වා ද්වින්නං සීහළදීපිකත්ථෙරානං අදාසි. තතො පච්ඡා තෙසු මහන්තත්ථෙරො සකවිහාරසමීපෙ පබ්බතමුද්ධනි අත්තනො සිස්සෙපි අප්පවෙසෙත්වා ලජ්ජීපෙසලබහුස්සුතසික්ඛාකාමෙහි සබ්බෙහි තීහි ථෙරෙහි සද්ධිං සීමං සම්මන්නති. ඉච්චෙවං සීමසම්මුතිපරියත්තිවාචනාදිකම්මෙහි මරම්මරට්ඨෙ සාසනං විරූළං කත්වා පතිට්ඨාපෙසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ (༧༩༢) ལ། རིང་བསྲེལ་ལྔ་པོ་དེ་དག་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏེ། ཛེ་ཡ་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་གཞི་མཉམ་པའི་གནས་སུ་མཆོད་རྟེན་ཞིག་བཞེངས་སོ། །མཆོད་རྟེན་དེ་ལ་“རིན་ཆེན་མཆོག་རྟེན་” (རཏ་ན་ཅེ་ཏི་ཡ) ཞེས་མཚན་གསོལ་ཏོ། །གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་མང་བའི་ཕྱིར་“ཨ་ནེ་ཀི་བྷིནྡུ”ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ། །དཔལ་གྱི་གཙང་ཁང་གསུམ་དང་སྒོ་བདུན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་བཞེངས་ཏེ། སེང་གྷ་ལའི་གླིང་གི་གནས་བརྟན་གཉིས་ལ་ཕུལ་ལོ། །དེའི་རྗེས་སུ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེས་རང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཉེ་འཁོར་གྱི་རི་རྩེར། རང་གི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱང་མ་བཅུག་པར། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་མཛེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་བསླབ་པ་ལ་དགའ་བའི་གནས་བརྟན་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཚམས་བཅད་དོ། །དེ་ལྟར་མཚམས་གཅོད་པ་དང་ལུང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བས་མརམྨའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་རྒྱས་པར་བྱས་ཏེ་བཙུགས་སོ། ། ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ රතනපූරනගරෙ සීහළදීපිකෙ འདི་ནི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་རཏ་ན་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སེང་གྷ་ལའི་གླིང་གི ། ද්වෙ ථෙරෙ පටිච්ච පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං. གནས་བརྟན་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་ཐོག་མར་ཆགས་པའི་ཚུལ་ལོ། ། කලියුගෙ ඡබ්බීසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසෙ සත්වවරාජා රතනපූරනගරං මාපෙසි. තස්ස රඤ්ඤො [Pg.104] කාලෙ ජෙය්‍යපුරනගරෙ එකා පූපිකා ඉත්ථී අලජ්ජිනො එකස්ස භික්ඛුස්ස සන්තිකෙ ධනං උපනිදහි. අපරභාගෙසා තං ධනං යාචි. අථ සො භික්ඛු තව ධනං අහං න පටිග්ගණ්හාමීති මුසා භණති. එවං විවාදං කත්වා තං කාරණං රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා පක්කොසාපෙත්වා සයමෙව තං භික්ඛුං පුච්ඡි,-ත්වං භන්තෙ තස්සා ඉත්ථියා ධනං පටිග්ගණ්හාසි වා මා වාති. අහං මහාරාජ සමණො අලිකං භණිතුං න වට්ටති, න පටිග්ගණ්හාමීති වදති. තං කාරණං රාජා ච පුනප්පුනං පුච්ඡිත්වා වීමංසන්තො භික්ඛුස්ස කෙරාටිකභාවං ජානිත්වා තං සමණො සමානො භගවතො පඤ්ඤත්තං සික්ඛාපදං අක්කමිත්වා මුසා භණතීති කුජ්ඣිත්වා සයමෙව අපරාධානුරූපං සීයං ඡින්දිත්වා රාජගෙහතො හෙට්ඨා ඛිපි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ (༧༢༦) གི་དབོ་ཟླ་བ་ལ་རྒྱལ་པོ་སཏྭི་ཝས་རཏ་ན་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་བཏབ་བོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་ཛེ་ཡ་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བག་ལེབ་འཚོང་བའི་བུད་མེད་ཅིག་གིས་ངོ་ཚ་མེད་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་གི་དྲུང་དུ་ནོར་བཅོལ་ལོ། །དུས་ཕྱིས་མོས་ནོར་དེ་ཕྱིར་བསླངས་སོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་“ངས་ཁྱོད་ཀྱི་ནོར་མ་བླངས་སོ་”ཞེས་རྫུན་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་རྩོད་པ་བྱས་ཏེ་དོན་དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོས་དགེ་སློང་དེ་སྤྱན་དྲངས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དྲིས་པ། “བཙུན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བུད་མེད་དེའི་ནོར་བླངས་སམ་མ་བླངས”ཞེས་སོ། །“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ང་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་པས་རྫུན་སྨྲ་བར་མི་རིགས་ཏེ། ངས་མ་བླངས་སོ”ཞེས་སྨྲས་སོ། །རྒྱལ་པོས་དོན་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དྲིས་ཤིང་བརྟགས་པས། དགེ་སློང་དེའི་གཡོ་སྒྱུའི་རང་བཞིན་ཤེས་ཏེ། “དགེ་སྦྱོང་ཡིན་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅས་པའི་བསླབ་པ་ལ་བརྫིས་ཏེ་རྫུན་སྨྲའོ”ཞེས་ཁྲོས་ནས། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པ་དང་མཐུན་པར་མགོ་བོ་བཅད་དེ་ཕོ་བྲང་གི་འོག་ཏུ་བསྐྱུར་ཏོ། ། තඤ්ච කාරණං සකලමරම්මරට්ඨෙ පාකටං. අලජ්ජීභික්ඛූපි අඤ්ඤෙ පාපකම්මං කාතුං න විසහිංසු. රඤ්ඤා භායිත්වායෙව සික්ඛාපදං න අක්කමෙසුං. བྱུང་བ་དེ་ནི་མརམྨའི་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ། །ངོ་ཚ་མེད་པའི་དགེ་སློང་གཞན་དག་ཀྱང་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པར་མ་ནུས་སོ། །རྒྱལ་པོ་ལ་འཇིགས་པ་ཁོ་ནས་བསླབ་པ་ལ་མ་བརྫིས་སོ། ། කලියුගෙ තිංසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මඞ්ගක්‍රිච්වාචොඞ්ක නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. සො පන රාජා රට්ඨවාසීනං සුඛත්ථාය නිමිත්තං ගහෙත්වා තාලවණ්ටං ගහෙත්වා රාජගෙහං පටිග්ගණ්හි. සො ච රාජා සක්කරාජෙ පඤ්චචත්තාලීසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ චඤ්ඤිඞ්ඛුං නාම චෙතියං පතිට්ඨාපෙසි. යඞ්ගරනාමකස්ස සිලාපබ්බතස්ස සමීපෙ පොරාණිකං එකං චෙතියං නදීඋදකං භින්දි. තදා සකරණ්ඩකා පඤ්ච ධාතුයො උදකෙ නිම්මුජ්ජන්තියො එරාපථො නාම නාගො ගහෙත්වා පච්ඡා චඤ්ඤිඞ්ඛුං නාම චෙතියං පතිට්ඨාපෙස්සාමීති රඤ්ඤා ආරද්ධකාලෙයෙව දාඨානාගස්ස නාම ථෙරස්ස සහ කරණ්ඩකෙන පඤ්ච ධාතුයො නිය්‍යාදෙසි. සො ච ථෙරො රඤ්ඤො අදාසි. රාජා ද්වෙ ධාතුයො මුට්ඨොචෙතියෙ නිධානං අකාසි. තිස්සො පන චඤ්ඤිඞ්ඛුං චෙතියෙති පොරාණපොත්ථකෙසු වුත්තං. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་ (༧༣༠) ལ་སླེབས་པ་ན། རྒྱལ་པོ་མངྒ་ཀྲི་ཙྭ་ཅོང་ཀ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེས་ནི་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྟས་བཟུང་སྟེ། ཏཱ་ལའི་བསིལ་ཡབ་བཟུང་ནས་ཕོ་བྲང་བདག་གིར་བྱས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེས་ས་ཀ་རཱ་ཛའི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ཞེ་ལྔ་ (༧༤༥) ལ་སླེབས་པ་ན། ཙཉྙིངྑུམ་ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་སོ། །ཡང་གྷ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་བྲག་རིའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་སྔོན་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཆུ་བོས་བཤིགས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཟ་མ་ཏོག་དང་བཅས་པའི་རིང་བསྲེལ་ལྔ་པོ་ཆུར་བྱིང་བ་ན། ཀླུ་ཨེ་རཱ་པ་ཐ་ཞེས་བྱ་བས་བཟུང་སྟེ། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་པོས་“ཙཉྙིངྑུམ་ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་སོ”ཞེས་བརྩམས་པའི་ཚེ་ཉིད་དུ། གནས་བརྟན་དཱ་ཐཱ་ནཱ་གྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟ་མ་ཏོག་དང་བཅས་པའི་རིང་བསྲེལ་ལྔ་པོ་སྤྲད་དོ། །གནས་བརྟན་དེས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་ལོ། །རྒྱལ་པོས་རིང་བསྲེལ་གཉིས་ནི་མུཊྛོ་མཆོད་རྟེན་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏོ། །གསུམ་ནི་ཙཉྙིངྑུམ་མཆོད་རྟེན་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ལོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་བཤད་དོ། ། සො [Pg.105] රාජා කුමාරකාලෙ සික්ඛාපකස්ස ආචරියස්ස සෙතච්ඡත්තං දත්වා සඞ්ඝනායකට්ඨානං නිය්‍යාදෙසි. ඛෙමාචාරො නාම එකො ථෙරො රත්තිභාගෙ මජ්ඣන්තිකකාලෙ චෙතියඞ්ගණෙ ඔලම්බෙත්වා ඨපිතං භෙරිං අනෙකවාරං පහරි. අථ රාජා රාජගෙහතොයෙව සුත්වා යථාඨපිතන්තියාමවසෙන විහාරෙ කොචි භික්ඛු කාලං කතො භවෙය්‍යාති මඤ්ඤිත්වා විහාරං ගන්ත්වා පුච්ඡාහීති දූතං පෙසෙසි. දූතො විහාරං ගන්ත්වා කාරණං පුච්ඡි. භික්ඛූ ච එවමාහංසු,- න අම්හෙසු කාලඞ්කතභික්ඛු නාම අත්ථි, අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො ඉදානි කාලඞ්කතොති බහූනං මනුස්සානං ඤාපනත්ථාය භෙරිං පහරිම්හාති. පුන රාජා භික්ඛූ පක්කොසාපෙත්වා පුච්ඡි,-කස්මා පන භන්තෙ තුම්හෙ සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස කාලඞ්කතභාවං ජානාථාති. අථ භික්ඛූ එවමාහංසු,-භගලතො පරිනිබ්බානකාලෙ සාසනං රක්ඛිස්සාමීති සක්කො දෙවානමින්දො පටිඤ්ඤං කත්වාපි ඉදානි සාසනෙ වසන්තානං අම්හාකං අනුපාලනකම්මං නාම කිඤ්චි න අකාසි, සචෙ පන සක්කො දෙවානමින්දො ජීවමානො භවෙය්‍ය, සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ පටිඤ්ඤං දළං කත්වා ඉදානි අප්පොස්සුක්කො න භවෙය්‍ය. ඉදානි පන සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස ආරක්ඛණකම්මං නාම කිඤ්චි න දිස්සති, තස්මා ඉදානි සක්කො දෙවානමින්දො කාලඞ්කතොති ජානිම්හාති. རྒྱལ་པོ་དེས་གཞོན་ནུའི་དུས་སུ་རང་གི་སློབ་དཔོན་ལ་གདུགས་དཀར་པོ་ཕུལ་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱི་གཙོ་བོའི་གོ་གནས་གཏད། ཁེ་མ་ཙཱ་ར (Khemācāra) ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་གཅིག་གིས་མཚན་མོའི་གུང་ལ་མཆོད་རྟེན་གྱི་ར་བར་བཏགས་ཏེ་བཞག་པའི་རྔ་ཆེན་ལན་མང་དུ་བརྡུངས། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཕོ་བྲང་ནས་དེ་ཐོས་ཏེ། དུས་ཚོད་ཀྱི་རྔ་བརྡུང་བའི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དགེ་སློང་ཞིག་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སོང་ལ་དྲིས་ཤིག་ཅེས་ཕོ་ཉ་བཏང་། ཕོ་ཉ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སོང་ནས་རྒྱུ་མཚན་དྲིས། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། ངེད་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་པའི་དགེ་སློང་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ད་ལྟ་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་པ་མི་མང་པོར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྔ་བརྡུངས་པ་ཡིན། ཡང་རྒྱལ་པོས་དགེ་སློང་རྣམས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་དྲིས་པ། བཙུན་པ་རྣམས། ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཤེས་སམ། དེ་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསྟན་པ་བསྲུང་བར་དམ་བཅས་ཀྱང་། ད་ལྟ་བསྟན་པ་ལ་གནས་པའི་ངེད་རྣམས་ལ་སྐྱོབ་པའི་བྱ་བ་ཅིའང་མ་བྱས། གལ་ཏེ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གསོན་པོར་ཡོད་ན། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་དམ་བཅོས་བརྟན་པོ་བྱས་པས་ད་ལྟ་སྤྲོ་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་བསྲུང་བའི་བྱ་བ་ཅིའང་མི་སྣང་བས། དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་པར་ཤེས་སོ། ། රාජා තං සුත්වා ඛෙමාචාරත්ථෙරස්ස පසීදිත්වා විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. සො ච ථෙරො සුධම්මපුරවාසීනං සීහළවංසිකානං මහාථෙරානං වංසෙ භවති ලජ්ජී පෙසලො හොතීති. རྒྱལ་པོས་དེ་ཐོས་ནས་གནས་བརྟན་ཁེ་མ་ཙཱ་རལ་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་ཕུལ། གནས་བརྟན་དེ་ནི་སུ་དྷམྨ་པུ་ར (Sudhammapura) ན་གནས་པའི་སེང་གེའི་གླིང་གི་བརྒྱུད་པ་འཛིན་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་སྟེ། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གོ ། රතනපූරනගරෙයෙව අධිකරඤ්ඤො කාලෙ රතනපූරනගරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ මහාසෙතුං කාරාපෙසි. තස්ස [Pg.106] පන ආචරියො සඞ්ඝරාජා ලජ්ජීපක්ඛං න භජති. තෙනෙව ථෙරපරම්පරාය එස න සඞ්ගහිතබ්බො. རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་ (Ratanapūra) ཉིད་དུ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་དུས་སུ། རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཟམ་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐྲུན། ཁོང་གི་སློབ་དཔོན་ཆོས་རྗེ་ (Saṅgharāja) ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པའི་ནང་དུ་འདི་ཉིད་བསྡུ་བར་མི་བྱའོ། ། තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ඡසට්ඨාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ කලියුගෙ රාජාධිරාජා නාම රාමඤ්ඤරට්ඨින්දො භූපාලොති සහස්සප්පමාණාසු නාවාසු සට්ඨිසතසහස්සෙහි යොධෙහි සද්ධිං නදීමග්ගෙන යුජ්ඣනත්ථාය රතනපූරාභිමුඛං ආගතො. རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་ལ། རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ་ (Rājādhirāja) ཞེས་བྱ་བ་དེ། གྲུ་གཟིངས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་དང་། དམག་མི་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་དང་ལྷན་དུ་ཆུ་ལམ་བརྒྱུད་དེ་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ལྷགས། අථ අධිකරාජා බහවො අමච්චෙච භික්ඛූ ච සන්නිපාතාපෙත්වා මන්තෙසි,-ඉදානි රාමඤ්ඤරට්ඨිනො රාජා යුජ්ඣනත්ථාය ඉධ ආගච්ඡති, යුද්ධං අකත්වා කෙනුපායෙන තං පටිනිවත්තාපෙතුං සක්ඛිස්සාමාති. අථ සබ්බෙ කිඤ්චි අකථෙත්වා තුණ්හීභාවෙනෙව නිසීදිංසු. དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་བློན་པོ་དང་དགེ་སློང་མང་པོ་བསྡུས་ཏེ་གྲོས་བྱས་པ། ད་ལྟ་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཕྱིར་འདིར་འོངས་ན། གཡུལ་མ་བཤམས་པར་ཐབས་གང་གིས་ཁོང་ཕྱིར་བཟློག་པར་ནུས། དེ་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཅིའང་མ་སྨྲས་པར་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འཁོད་དོ། ། අථ ජාතවස්සෙන එකත්තිංසවස්සිකො උපසම්පදාවසෙන පන එකාදසවස්සිකො එකො භික්ඛු එවමාහ,-එකො පන රාමඤ්ඤරට්ඨින්දො රාජාධිරාජා තාව තිට්ඨතු, සචෙ සකලෙපි ජම්බුදීපෙ සබ්බෙ රාජානො ආගච්ඡෙය්‍යුං, එවම්පි කථාසල්ලාපෙනෙව යුද්ධං අකත්වා පටිනිවත්තාපෙසුං සක්කොමීති. དེ་ནས་སྐྱེས་ལོ་སོ་གཅིག་ལོན་ཞིང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བཅུ་གཅིག་ལོན་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་གིས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ་གཅིག་པུ་ལྟ་ཅི་སྨོས། གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་རྒྱལ་པོ་མཐའ་དག་ལྷགས་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ནའང་གཏམ་གླེང་བ་ཙམ་གྱིས་གཡུལ་མ་བཤམས་པར་ཕྱིར་བཟློག་པར་ནུས་སོ། ། අථ අධිකරාජා තුට්ඨචිත්තො හුත්වා ආහ,- යථා භන්තෙ ත්වං සක්කොසි රාජාධිරාජං යථාසල්ලාපෙන පටිනි වත්ථාපෙතුං, තථා කරොහීති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡིད་རངས་ཏེ་སྨྲས་པ། བཙུན་པ། ཁྱེད་ཀྱིས་གཏམ་གླེང་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་ཕྱིར་བཟློག་པར་ཇི་ལྟར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཛོད་ཅིག ། අථ සො භික්ඛු මෙත්තාසන්දෙසපණ්ණං පෙසෙත්වා ඔකාසං යාචි තස්ස රාජාධිරාජස්ස සන්තිකං පවිසිතුකාමො. රාජාධිරාජා ච තස්ස භික්ඛුස්ස මෙත්තාසන්දෙසපණ්ණං පස්සිත්වා තං භික්ඛුං සීඞ්ඝං ආනෙථාති දූතං පෙසෙසි. දූතො ආනෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසි. අථ සො භික්ඛු රාජාධිරාජං ධම්මදෙසනාය ඔවාදං දත්වා සකට්ඨානං පටිනිවත්තාපෙසි. අයඤ්ච [Pg.107] භික්ඛු අරිමද්දනනගරෙ චතූසු ගණෙසු අරහන්තගණවංසො සික්ඛාකාමො ලජ්ජී පෙසලො. අරිමද්දනනගරෙ චාගහෙ නාම දෙසෙ පන ජාතත්තා චාග්‍රුහි භික්ඛූති වොහාරියති. དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་བྱམས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་བཏང་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེའི་དྲུང་དུ་བཅར་བའི་གོ་སྐབས་ཞུས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་དགེ་སློང་དེའི་བྱམས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་མཐོང་ནས། དགེ་སློང་དེ་མྱུར་དུ་ཁྲིད་ཤོག་ཅེས་ཕོ་ཉ་བཏང་། ཕོ་ཉས་ཁྲིད་དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་བསྟན། དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལ་ཆོས་བསྟན་ཏེ་གདམས་ངག་བྱིན་ནས། རང་གི་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་པར་མཛད། དགེ་སློང་འདི་ནི་ཨ་རི་མད་ད་ན་ (Arimaddana) གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚོགས་བཞིའི་ནང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་སྟེ། བསླབ་པ་ལ་དོན་གཉེར་ཅན། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གོ །ཨ་རི་མད་ད་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཙཱ་གྷ་ཧ (Cāgaha) ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཙཱ་གྲུ་ཧི (Cāgruhi) དགེ་སློང་ཞེས་གྲགས་སོ། ། කලියුගෙ අට්ඨාසීතාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මිඤ්ඤ්හඞ්ග ධම්මරාජා රතනපූරෙයෙව රජ්ජං සම්පත්තො. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ සීහළදීපතො ද්වෙ මහාථෙරා රතනපූරං ආගන්ත්වා සාසනං අනුග්ගහෙත්වා නිසීදිංසු. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་བརྒྱད་ལ་སླེབས་པ་ན། མིང་ཧང་གྷ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ (Miññhaṅga Dhammarāja) རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་འབྱོར། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་སེང་གེའི་གླིང་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་གཉིས་རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ཏེ། བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་བཟུང་ནས་བཞུགས། තදා කලියුගෙ අට්ඨසතෙ සම්පුණ්ණෙ පොරාණකං කලියුගං අපනෙත්වා අභිනවං ඨපෙතුං ඔකාසො අනුප්පත්තො. අථ චාග්‍රිහි ථෙරො ච රාජවිහාරවාසිත්ථෙරො ච එවමාහංසු,- අපනීතබ්බකාලෙ මහාරාජ සම්පත්තෙ අනපනෙතුං න වට්ටතීති. དེ་ནས་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་གཙང་མར་ལོན་པ་ན། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་རྙིང་པ་དོར་ནས་གསར་པ་འཛུགས་པའི་སྐབས་ལ་བབས། དེ་ནས་ཙཱ་གྲུ་ཧི་གནས་བརྟན་དང་རྒྱལ་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་གནས་པའི་གནས་བརན་གཉིས་ཀྱིས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། དོར་བར་བྱ་བའི་དུས་ལ་བབས་པ་ན་མ་དོར་བར་མི་རུང་ངོ་། ། අථ රාජා පුන එවමාහ,-අපනීතබ්බෙ සම්පත්තෙ අනපනෙත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා වසන්තස්ස කො දොසොති. සචෙ අපනීතබ්බෙ සම්පත්තෙ අනපනෙත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිසීදෙය්‍ය, රට්ඨවාසීනං දුක්ඛං භවිස්සතීති වෙදසත්ථෙසු ආගතං, සක්කරාජං අපනෙන්තොපි රාජා තස්මිංයෙව වස්සෙ දිවඞ්ගතො භවෙය්‍යාති ආහංසු. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཡང་འདི་སྐད་སྨྲས་པ། དོར་བར་བྱ་བ་ལ་བབས་ཀྱང་མ་དོར་བར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་སྟེ་གནས་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད། གལ་ཏེ་དོར་བར་བྱ་བ་ལ་བབས་ཀྱང་མ་དོར་བར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ན་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་འབྱུང་ལ། ལོ་ཐོ་དོར་བའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ལོ་དེ་རང་ལ་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། ། අථ රාජා සත්තානං සුඛං ලභීයමානතං ජානන්තොයෙව මාදිසො අත්තනො භයං අපෙක්ඛිත්වා අපනීතබ්බං අනපනෙත්වා නිසීදිතුං න වට්ටති, කම්මං ඛීයිත්වාපි මම අගුණං ලොකෙ පත්ථරිත්වා පතිට්ඨහිස්සතීති මනසිකරිත්වා සක්කරාජෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පුණ්ණෙ බස්‍යුඡිද්‍රමුනිසඛ්‍යං අපනෙත්වා චම්මාවසෙසං ඨපෙසි. අථ මහාමණ්ඩපං කාරාපෙත්වා මහාඡණං කත්වා මහාදානම්පි අදාසි. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་འཐོབ་པར་ཤེས་བཞིན་དུ། བདག་འདྲ་བས་རང་གི་འཇིགས་པ་ལ་བལྟས་ཏེ་དོར་བར་བྱ་བ་མ་དོར་བར་སྡོད་པ་མི་རུང་ངོ་། །ཚེ་ཟད་པར་གྱུར་ཀྱང་བདག་གི་སྐྱོན་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་འཇིག་རྟེན་དུ་དར་ཞིང་གནས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས། ལོ་ཐོ་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་གཙང་མར་ལོན་པ་ན། བསྱུ་ཆིདྲ་མུ་ནི་ས་ཁྱ (basyuchidramunisakhya) དོར་ཏེ་ལྷག་མ་གཉིས་བཞག །དེ་ནས་བཀོད་ལེགས་ཀྱི་ཚོམས་ཆེན་བསྐྲུན་ཏེ་དུས་སྟོན་ཆེན་པོ་བྱས་ཤིང་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོའང་བཏང་ངོ་། ། චාග්‍රිහිථෙරො රාජවිහාර වාසිත්ථෙරොචාති අරිමද්දන නගරෙ [Pg.108] අරහන්තගණාංසිකො ලජ්ජී පෙසලො සික්ඛාකාමො. ཙཱ་གྲུ་ཧི་གནས་བརྟན་དང་རྒྱལ་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་གནས་པའི་གནས་བརྟན་གཉིས་ནི། ཨ་རི་མད་ད་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་སཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་བསླབ་པ་ལ་དོན་གཉེར་ཅན་ནོ། ། ඊදිසං පන වචනං සාසනප්පටියත්තත්තා ච රට්ඨවාසිකායත්තත්තා ච ධම්මානුලොමවසෙන වුත්තං. འདི་ལྟ་བུའི་ཚིག་ནི་བསྟན་པའི་བྱ་བ་དང་ཡུལ་མིའི་བྱ་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་སོ། ། කලියුගෙ චතුවස්සාධිකෙ අට්ඨසතෙ මහානරපති රාජා රතනපූරනගරෙ රජ්ජං කාරෙසි. සො ච රාජා ථූපාරාමචෙතියං කාරාපෙසි. තස්ස පන ආචරියො මහාසාමිත්ථෙරො නාම. සො පන ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා සීහළින්දස්ස රඤ්ඤො ආචරියස්ස සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ සික්ඛං ගහෙත්වා පච්චාගතත්ථෙරවංසිකොති දට්ඨබ්බො. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ රතනපූරනගරෙ මහාඅරියවංසො නාම එකො ථෙරො අත්ථි. සො පන පරියත්තිවිසාරදො අරිමද්දනනගරෙ ඡප්පදගණතො ආගතවංසිකො. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་རྩ་བཞི་ལ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མ་ཧཱ་ན་ར་པ་ཏི་ (Mahānarapati) ཡིས་རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། རྒྱལ་པོ་དེས་ཐཱུ་པཱ་རཱ་མ་ (Thūpārāma) མཆོད་རྟེན་བཞེངས། ཁོང་གི་སློབ་དཔོན་ནི་མིང་ལ་མ་ཧཱ་སཱ་མི་ (Mahāsāmi) གནས་བརྟན་ཞེས་བྱའོ། །གནས་བརྟན་དེ་ནི་སེང་གེའི་གླིང་དུ་བྱོན་ནས། སེང་གེའི་གླིང་གི་རྒྱལ་པོའི་སློབ་དཔོན་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ (Sāriputta) ལས་བསླབ་པ་བླངས་ཏེ་ཕྱིར་བྱོན་པའི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ (Mahāariyavaṃsa) ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཞིག་བཞུགས། ཁོང་ནི་ལུང་གི་ཆོས་ལ་མཁས་ཤིང་། ཨ་རི་མད་ད་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚོགས་དྲུག་གི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་གོ ། එකස්මිං සමයෙ ජෙය්‍යපුරනගරං ගන්ත්වා රෙඞ්ග ඉති පාකටස්ස මහාථෙරස්ස සන්තිකෙ සද්දනයං උග්ගණ්හිත්වා නිසීදි. සො පන කිර මහාථෙරො අඤ්ඤෙහි සද්ධිං යංවා තංවා කථං අසල්ලපිතුකාමතාය මුඛෙ උදකං ඨපෙත්වා යෙභුය්‍යෙන නිසීදති. තෙනෙවෙස මරම්මවොහාරෙන රෙඞ්ගු ඉති පාකටො අහොසි. དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ཁོང་ཛེ་ཡ་པུ་ར (Jeyyapura) གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས། རེང་གྷ (Reṅga) ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་སྒྲའི་གཞུང་ལུགས་བསླབས་ཏེ་བཞུགས། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་ནི་གཞན་དག་དང་ལྷན་དུ་ཕལ་ཚིག་གླེང་བར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། ཁ་རུ་ཆུ་བཟུང་སྟེ་ཕལ་ཆེར་བཞུགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མར་མའི་སྐད་དུ་ཁོང་ལ་རེང་གྷུ་ (Reṅgu) ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ། ། සො කිර අරියවංසත්ථෙරො රෙඞ්ගුං ථෙරස්ස සන්තිකං ගන්ථං වාචාපෙතු ඔකාසං යාචිස්සාමීති උපගච්ඡන්තොපි කථාසල්ලාපං අකත්වා ද්වෙ අහානි වත්තං පරිපූරෙත්වායෙව පච්චාගච්ඡි. තතියදිවසෙ පන චම්මඛණ්ඩං ආකොටුනත්තා සද්දං සුත්වා මුඛතො උදකං උග්ගිරිත්වා කාරණං පුච්ඡි. ගන්ථං උග්ගහණත්ථාය ආගතභාවං ආරොචෙසි. གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་དེ་གནས་བརྟན་རེང་གྷུའི་དྲུང་དུ་གཞུང་ཁྲིད་གནང་བའི་གོ་སྐབས་ཞུ་བའི་ཕྱིར་བཅར་ཡང་། གཏམ་གླེང་ཅིའང་མ་མཛད་པར་ཉིན་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་བྱ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་ཏེ་ཕྱིར་ལོག །ཉིན་གསུམ་པ་ལ་ཀོ་གདན་བརྡུངས་པའི་སྒྲ་ཐོས་ནས། ཁ་ནས་ཆུ་ཕྱིར་བསྐྱུགས་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་དྲིས། གཞུང་ལུགས་སློབ་པའི་ཕྱིར་འོངས་པའི་ཚུལ་བཤད། අථ ථෙරො එවමාහ,-අහං ආවුසො දිවසෙ දිවවසෙ තික්ඛත්තුං ගන්ථං වාචෙමි, මජ්ඣන්ති කාතික්කමකාලෙපි පඤ්ඤචෙතියං ගන්ත්වා චෙතියඞ්ගණෙ සම්මජ්ජනකිච්චං කරොමි, ඔකාසං [Pg.109] න ලභාමි, එවම්පි ත්වං බහූගන්ථෙ උග්ගහෙත්වාපි ආචරියෙහි දින්නොපදෙසං අලභිත්වා පුන මම සන්තිකං ආගච්ඡසි, තස්මායඞ්ගණෙ සම්මජ්ජනවත්තං තාවකාලිකං විකොපෙත්වා ගන්ථුග්ගහණත්ථාය ඔකාසං දස්සාමීති වත්වා අභිධම්මත්ථවිසාවිනිං නාම ලක්ඛණටීකං උග්ගණ්හාපෙසි. නානානයෙහි උපදෙසං දත්වා වාචෙසි. වාචෙත්වා ච තතියදිවසෙ ආචරියස්ස සන්තිකං නාගච්ඡි. මහාථෙරොපි කාරණං අකල්ලතාය අනාගතො භවෙය්‍යාති මඤ්ඤිත්වා පුච්ඡනත්ථාය භික්ඛූ පෙසෙසි. དེ་ནས་གནས་བརྟན་གྱིས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། ཚེ་ལྡན་པ། ངས་ཉིན་རེ་བཞིན་ལན་གསུམ་དུ་གཞུང་ཁྲིད་བྱེད། ཉིན་གུང་ཡོལ་བའི་ཚེའང་པཉྙ་མཆོད་རྟེན་དུ་སོང་ནས་མཆོད་རྟེན་གྱི་ར་བ་ཕྱག་དར་བྱེད་པས་གོ་སྐབས་མི་རག །དེ་ལྟ་ནའང་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞུང་མང་པོ་བསླབས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་གནང་བའི་གདམས་ངག་མ་ཐོབ་པར་ཡང་བསྐྱར་ངའི་དྲུང་དུ་འོངས་པས། དེའི་ཕྱིར་ར་བ་ཕྱག་དར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་དེ་རེ་ཞིག་མཚམས་བཞག་ནས་གཞུང་སློབ་པའི་གོ་སྐབས་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཊཱི་ཀཱ་ (Abhidhammatthavibhāvinī) ཞེས་བྱ་བ་བསླབས། ཚུལ་དུ་མ་ནས་གདམས་ངག་བྱིན་ཏེ་བཤད། བཤད་ནས་ཉིན་གསུམ་པ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་དུ་མ་འོངས། གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་ཀྱང་སྐུ་ཁམས་མ་བདེ་བས་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ནས་འདྲི་བའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་རྣམས་བཏང་། අරියවංසත්ථෙරොච ආචරියස්ස සන්තිකං ගමිස්සාමීති ආගතො, අන්තරාමග්ගෙයෙව දූතභික්ඛූ පස්සිත්වා තෙහි සද්ධිං මහාථෙරස්ස සන්තිකං ආගමංසු. ආචරියස්ස සන්තිකං පත්වා ආචරියා අරියවංසත්ථෙරං පුච්ඡි,-කස්මා පන ත්වං න උග්ගහණත්ථාය ආගතොසීති. අහං භන්තෙ තුම්හෙහි දින්නොපදෙසං නිස්සාය ඉදානි සබ්බං නයං ජානාමීති. අථ ආචරියො ආහ, යං පන ගන්ථං නිස්සාය ත්වං ඡෙකතං පත්තොසි, තස්ස සංවණ්ණනං කත්වා උපකාරං කරොහීති. අථ අරියවංසත්ථෙරො ආචරියස්ස වචනං සිරසා පටිග්ගහෙත්වා අභිධම්මත්ථවිභාවිනියා මණිසාරමඤ්ජූසං නාම අනුසංවණ්ණනං අකාසි. නිට්ඨිතනිට්ඨිතපාළං උපොසථදිවසෙ උපොසථදිවසෙ පුඤ්ඤචෙතියස්ස චෙතියඞ්ගණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මජ්ඣෙ වාචාපෙත්වා සුණාපෙසි,- සචෙ කොචි දොසො අත්ථි, තං වදථාති. གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སའང་སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བར་བརྩམས་ཏེ་འོངས་པ་ན། ལམ་བར་དུ་ཕོ་ཉའི་དགེ་སློང་རྣམས་མཐོང་ནས་ཁོང་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་བྱོན། སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་དུ་སླེབས་པ་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ལ་དྲིས་པ། ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་གཞུང་སློབ་པར་མ་འོངས་པ་ཡིན། བཙུན་པ། ངས་ཁྱེད་ཀྱིས་གནང་བའི་གདམས་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟ་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ། །དེ་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་གཞུང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་མཁས་པར་གྱུར་པ་དེའི་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཏེ་ཕན་ཐོགས་པར་གྱིས་ཤིག །དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཡིས་སློབ་དཔོན་གྱི་བཀའ་སྤྱི་བོར་བླངས་ཏེ། ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་བཤད་ལ་མ་ཎི་སཱ་ར་མཉྫཱུ་སཱ་ (Maṇisāramañjūsā) ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་འགྲེལ་མཛད། རྫོགས་པར་གྲུབ་པའི་གཞུང་རྣམས་གསོ་སྦྱོང་གི་ཉིན་མོ་རེ་བཞིན་བསོད་ནམས་མཆོད་རྟེན་གྱི་ར་བར་དགེ་འདུན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་ཀློག་ཏུ་བཅུག་ནས་གསན་པར་མཛད་དེ། གལ་ཏེ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ན་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་གསུངས། අථ අරිමද්දනනගරතො චෙතියවන්දනත්ථාය එකො භික්ඛු ආගන්ත්වා පරිසකොටියං සුණිත්වා නිසීදි. අථ සො භික්ඛු ද්වෙ වාරං එඑඉති සද්දං අකාසි. තං ඨානං සල්ලක්ඛෙත්වා ඨපෙසි. නිවාසනට්ඨානඤ්ච පුච්ඡි. අරියවංසත්ථෙරොපි සකවිහාරං පත්වා තස්මිං ඨානෙ උපධාරොන්තො එකස්මිං ඨානෙ එකස්ස අත්ථස්ස ද්වික්ඛත්තුං වුත්තත්තා පුනරුත්තිදොසො දිස්සති, එකස්මිං [Pg.110] ඨානෙ ඉමං ගන්ථන්ති පුල්ලිඞ්ගරූපෙන වත්තබ්බට්ඨානෙ ඉදං ගන්ථන්ති නපුංසකලිඞ්ගෙන වුත්තත්තා ලිඞ්ගවිරොධිදොසො දිස්සති. དེ་ནས་ཨ་རི་མད་ད་ན་གྲོང་ཁྱེར་ནས་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ཞིག་ལྷགས་ཏེ། འཁོར་གྱི་མཐའ་རུ་གསན་ཞིང་བཞུགས། དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་ལན་གཉིས་སུ་ "ཨེ་ཨེ" ཞེས་པའི་སྒྲ་ཕྱུང་། གནས་བརྟན་གྱིས་ས་དེ་ཡིད་ལ་བཟུང་ནས་བཞག །གནས་ས་གང་ཡིན་པའང་དྲིས། གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སའང་རང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བྱོན་ནས་ས་དེ་ལ་བརྟག་པ་མཛད་པ་ན། གནས་གཅིག་ཏུ་དོན་གཅིག་ཉིད་ལན་གཉིས་སྨྲས་པས་ཟློས་པའི་སྐྱོན་སྣང་ལ། གནས་གཅིག་ཏུ་ "གཞུང་འདི་" (imaṃ ganthaṃ) ཞེས་ཕོ་རྟགས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་གནས་སུ་ "གཞུང་འདི་" (idaṃ ganthaṃ) ཞེས་མ་ནིང་གི་རྟགས་སུ་སྨྲས་པས་རྟགས་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་སྣང་ངོ་། ། අථ තං පුග්ගලං පක්කොසාපෙත්වා එවමාහ,-අහං ආවුසො ඉමං ගන්ථං මහුස්සාහෙන කරොමි, තඤ්ච විවෙකකාලෙ රත්තිභාගෙයෙව පොත්ථකං පත්ථරිත්වා ලිඛාමි, එවං මහුස්සාහෙන කරොන්තම්පි ත්වං අරුච්චනාකාරෙන සද්දං කරොසි, කීදිසං පන දොසං සුත්වා එවං කරොසීති පුච්ඡි. අථ සො භික්ඛු එවමාහ,- තයො භන්තෙ මහුස්සාහෙන කතෙ ගන්ථෙ දොසවසෙන බහුවත්තබ්බට්ඨානං නත්ථි, සද්දතොචෙව අත්ථතො ච පරිපුණ්ණොයෙවෙස ගන්ථො, අථ ඛො පන එකස්මිං ඨානෙ එකස්ස අත්ථස්ස ද්වික්ඛත්තුං වුත්තත්තා පුරනුත්තිදොසො දිස්සති, එකස්මිං පන ඉමං ගන්ථන්ති පුල්ලිඞ්ගෙන වත්තබ්බට්ඨානෙ ඉදං ගන්ථන්ති නපුංසකලිඞ්ගෙන වුත්තත්තා ලිඞ්ගවිරොධිදොසො දිස්සති, එවං එත්තකංයෙව දොසං දිස්වා ඊදිසං අරුච්චනාකාරං දස්සෙමීති. དེ་ནས་གང་ཟག་དེ་བོས་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ། ངས་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་བསྟན་བཅོས་འདི་རྩོམ་ཞིང་། དབེན་པའི་དུས་ཏེ་མཚན་མོའི་ཆ་ཁོ་ནར་གླེགས་བམ་བཀྲམ་ནས་འབྲི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་བྱེད་བཞིན་དུའང་། ཁྱོད་ཀྱིས་མི་དགའ་བའི་རྣམ་པས་སྒྲ་འབྱིན་པར་བྱེད་ན། སྐྱོན་ཅི་ཞིག་ཐོས་ནས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ་ལགས། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་སྐྱོན་གྱི་སྒོ་ནས་མང་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གནས་མེད་དེ། སྒྲ་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཁོ་ན་ལགས་སོ། །འོན་ཀྱང་གནས་གཅིག་ཏུ་དོན་གཅིག་ཉིད་ལན་གཉིས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཟློས་པའི་སྐྱོན་སྣང་ལ། གནས་གཅིག་ཏུ་ 'imaṃ ganthaṃ' ཞེས་ཕོའི་རྟགས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གནས་ལ། 'idaṃ ganthaṃ' ཞེས་མ་ནིང་གི་རྟགས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་འགལ་བའི་སྐྱོན་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྐྱོན་འདི་ཙམ་མཐོང་ནས་འདི་འདྲའི་མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ལགས་སོ། ། අථ අරියවංසත්ථෙරො තුට්ඨචිත්තො හුත්වා අත්තනො සරීරපාරුපිතං දුපට්ටචීවරං ඉමිනාහං තව ඤාණං පූජෙමීති වත්වා අදාසි. පච්ඡාකාලෙ අධිකරාජා තමත්ථං සුත්වා නාම ලඤ්ඡං අදාසි. དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་མཉེས་པར་གྱུར་ཏེ། རང་གི་སྐུ་ལ་གསོལ་བའི་ཆོས་གོས་ལྷན་ཐབས་མ་དེ་ཉིད་ 'འདིས་ངས་ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་རབ་ལ་མཆོད་པར་བྱའོ་' ཞེས་གསུངས་ནས་གནང་ངོ་། །ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཨ་དྷི་ཀས་དོན་དེ་ཐོས་ནས་མཚན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་གནང་ངོ་། ། සො ච අරියවංසත්ථෙරො මණිදීපං නාම ගන්ථං ගන්ථා භරණඤ්චෙව ජාතකවිසොධනඤ්ච පාළිභාසාය අකාසි. අනුටීකාය පන අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි. གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ 'མ་ཎི་དཱི་པ་' ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་། 'གན་ཐཱ་བྷ་ར་ཎ་' དང་། 'ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝི་སོ་དྷ་ན་' རྣམས་པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ། །རྗེས་སུ་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་དོན་སྦྱོར་ནི་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ། ། එකං සමයං අධිකරාජා විහාරං ගන්ත්වා ධම්මං සුණි. ථෙරො ධම්මං දෙසෙත්වා නිට්ඨිතකාලෙ යානබලිං සුඛත්ථාය යාචි. රාජා අදත්වා නාවං අභිරූහිත්වා පච්චාගච්ඡි. අන්තරාමග්ගෙ නාවාය ඵියං එකො සංසුමාරො මුඛෙන ගණ්හිත්වා නිච්චලං කත්වා ඨපෙසි. ථෙරෙන යාචිතං යානබලිං දදාමීති මහාසද්දං කත්වා රාජපුරිසෙ තික්ඛත්තුං නිච්ඡාරෙසි. අථ සංසුමාරො නාවං මුඤ්චිත්වා ගච්ඡි. එකස්මිඤ්ච කාලෙ රාජා විහාරං නික්ඛමි. අථ [Pg.111] එකො හත්ථිනී විහාරසමීපෙ බන්ධිත්වා ඨපෙසි. සා බොධිරුක්ඛසාඛං ඡින්දිත්වා ඛාදි. සා තත්ථෙව භූමියං පති. අථ ථෙරො සච්චකිරියං කත්වා මෙත්තාභාවනං භාවෙත්වා මෙත්තොදකෙන භිඤ්චි. තං ඛණඤ්ඤෙව සා උට්ඨහි. රාජා ච තං අච්ඡරියං දිස්වා තස්සා අග්ඝනකමූලං දත්වා විහාරතො නදී තිත්ථං ගමනමග්ගෙ සිලාපට්ටං චිනිත්වා සෙතුං අකාසීති. དུས་གཅིག་གི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་ཨ་དྷི་ཀ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བྱོན་ནས་ཆོས་ཉན་ཏོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་ཆོས་བཤད་དེ་ཟིན་པའི་ཚེ། བདེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་བཞོན་པའི་ཁྲལ་བསྡུ་བར་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོས་མ་གནང་བར་གྲུ་ལ་བཞོན་ཏེ་ཕྱིར་བྱོན་ཏོ། །ལམ་བར་དུ་ཆུ་སྲིན་ཞིག་གིས་གྲུའི་སྐྱ་བ་ཁས་བཟུང་ནས་མི་གཡོ་བར་བྱས་ཏེ་བཞག་གོ། །'གནས་བརྟན་གྱིས་གསོལ་བའི་བཞོན་པའི་ཁྲལ་དེ་སྦྱིན་ནོ་' ཞེས་སྒྲ་ཆེན་པོ་བསྒྲགས་ཏེ། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་ཉ་རྣམས་ལན་གསུམ་དུ་མངགས་སོ། །དེ་ནས་ཆུ་སྲིན་གྱིས་གྲུ་བཏང་སྟེ་སོང་ངོ་། །དུས་གཞན་ཞིག་གི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཕྱིར་བྱོན་ཏོ། །དེའི་ཚེ་གླང་པོ་ཆེ་མོ་ཞིག་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཉེ་འཁོར་དུ་བཏགས་ཏེ་བཞག་གོ། །མོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་ཡལ་ག་བཅག་ནས་ཟོས་སོ། །མོ་དེ་ཉིད་དུ་ས་ལ་འགྱེལ་ཏོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་གྱིས་བདེན་པའི་ཚིག་བརྗོད་ཅིང་བྱམས་པ་བསྒོམས་ཏེ། བྱམས་པའི་ཆུས་བྲན་ཏོ། །སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་མོ་ཡར་ལངས་སོ། །རྒྱལ་པོས་ངོ་མཚར་དེ་མཐོང་ནས་མོའི་རིན་ཐང་གི་དངུལ་བྱིན་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཆུ་བོའི་འགྲམ་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དུ་རྡོ་ལེབ་བསྒྲིགས་ནས་ཟམ་པ་བཙུགས་སོ། ། සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො පන අරියවංසත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො ජෙතවනවිහාරවාසී. තෙ පන ථෙරා ඡප්පදගණවංසිකාති දට්ඨබ්බා. གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་ཀིཏྟི་ནི་གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཡིན་ལ། ཛེ་ཏ་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་པའོ། །གནས་བརྟན་དེ་དག་ནི་ཚོགས་པ་དྲུག་གི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། කලියුගෙ ද්වෙචත්තාලීසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ රතනපූරනගරෙයෙව සිරිසුධම්මරාජාධිපති නාම දුතියාධිකරාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ පබ්බතබ්භන්තරනගරතො මහාසීලවංසො නාම ථෙරො පඤ්චචත්තාලීසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ සුමෙධකථං කබ්‍යාලඞ්කාරවසෙන බන්ධිත්වා බුද්ධාලඞ්කාරඤ්ච නාම කබ්‍යාලඞ්කාරං පබ්බතබ්භන්තරප්පටිසංයුත්තඤ්චෙව කබ්‍යාලඞ්කාරං බන්ධිත්වා තෙ ගහෙත්වා රතනපූරනගරං ආගච්ඡි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཞེ་གཉིས་ལོན་པ་ན། རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ་སི་རི་སུ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་ཨ་དྷི་ཀ་གཉིས་པས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །དེའི་ཚེ་རི་ནང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧཱ་སཱི་ལ་ཝཾ་ས་ཞེས་བྱ་བ་དེ། ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཞེ་ལྔ་ལོན་པ་ན། སུ་མེ་དྷའི་གཏམ་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩམས་ཤིང་། 'སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱན་' ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་དང་། རི་ནང་དང་འབྲེལ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་ཡང་བརྩམས་ཏེ། དེ་དག་བཟུང་ནས་རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ཏོ། ། අථ රාජා ථූපාරාමචෙතියස්ස එසන්නට්ඨානෙ රතනවිමානවිහාරෙ නිසීදාපෙසි. සො ච ථෙරො තත්ථ සොතාරානං පරියත්තිං වාචෙත්වා නිසීදි. සො ච ථෙරො තත්ථ නිසින්නානං ථෙරානං අට්ඨමකො හොති. සො ච මහාසීලවංසත්ථෙරො කලියුගස්ස පන්නරසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ ජාතො. තිංසවස්සකාලෙ රතනපූරනගරං ආගතොති පොරාණපොත්ථකෙසු වුත්තං. සො පන ථෙරො නෙත්තිපාළියා අත්ථ යොජනං මරම්මභාසාය අකාසි පාරායනවත්ථුඤ්ච. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་མཆོད་རྟེན་ཐཱུ་པཱ་རཱ་མའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་རིན་ཆེན་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏོ། །གནས་བརྟན་དེས་དེར་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ལ་ལུང་གི་ཆོས་བཀླགས་ཤིང་བཞུགས་སོ། །གནས་བརྟན་དེ་ནི་དེར་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧཱ་སཱི་ལ་ཝཾ་ས་དེ་ནི་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་བཅོ་ལྔ་ལ་སྐུ་འཁྲུངས་སོ། །དགུང་ལོ་སུམ་ཅུའི་དུས་སུ་རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ཏོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་གླེགས་བམ་རྣམས་སུ་བཤད་དོ། །གནས་བརྟན་དེས་ནི་གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་སྦྱོར་དང་། པཱ་རཱ་ཡ་ནའི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ། ། රතනපූරනගරෙයෙව රට්ඨසාරො නාම එකො ථෙරො අත්ථි, මහාසීලවංසත්ථෙරෙන සමඤ්ඤාණථාමො. සො පන රතනපූරනගරෙයෙව [Pg.112] කලියුගස්ස තිංසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ කාලෙ ජාතො. භූරිදත්තජාතකං හත්ථිපාලජාතකං සංවරජාතකඤ්ච කබ්‍යාලඞ්කාරවසෙන බන්ධි අඤ්ඤඤ්ච අනෙකවිධං කබ්‍යාලඞ්කාරං. තෙ පන ද්වෙ ථෙරා කබ්‍යාලඞ්කාරකා රකාති ථෙරපරම්පරාය පවෙසෙත්වා න ගණෙන්ති පොරාණා. རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ་རཊྛ་སཱ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཞིག་ཡོད་དེ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མ་ཧཱ་སཱི་ལ་ཝཾ་ས་དང་མཁྱེན་རབ་དང་མཐུ་རྩལ་མཉམ་པའོ། །ཁོང་ནི་རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་ལོན་པའི་དུས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་སོ། །ཀླུ་ཀླུ་སྐྱེས་དང་། གླང་པོ་སྐྱོང་གི་སྐྱེས་རབས་དང་། སྡོམ་པའི་སྐྱེས་རབས་རྣམས་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩམས་ཤིང་། གཞན་ཡང་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་རྣམ་པ་མང་པོ་བརྩམས་སོ། །འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་དེ་གཉིས་ནི་སྙན་ངག་མཛད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པའི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་མི་བགྲང་ངོ་། ། එත්ථ ච කිඤ්චාපි සමණානං උපොසථිකානඤ්ච කබ්‍යාලඞ්කාරං බන්ධිතුං වාචෙතුං වා කප්පාකප්පවිචාරණං වත්තුං ඔකාසො ලද්ධො, සාසනවංසං පන වත්තුං ඔකාසස්ස අතිවිත්ථාරොවසෙසත්තා තං අවත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිස්සාම. උපොසථවිනිච්ඡයෙ පන නච්චගීතාදිසික්ඛාපදස්ස විසයෙ විත්ථාරෙන මයං අවොචුම්හා. འདིར་དགེ་སྦྱོང་དང་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་རྩོམ་པ་དང་ཀློག་པ་ལ་རུང་མི་རུང་གི་དཔྱད་པ་བརྗོད་པའི་སྐབས་ཡོད་མོད་ཀྱང་། བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་བརྗོད་པའི་སྐབས་འདི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་མ་བརྗོད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པར་བྱའོ། །གསོ་སྦྱོང་གི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་ནི་གར་དང་གླུ་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པའི་གཞིའི་སྐབས་སུ་བདག་ཅག་གིས་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། කලියුගස්ස ගතෙ තෙසට්ඨාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ රතනපූරනගරෙයෙව සිරිත්‍රිභවනාදිත්‍යනරපතිපවරමහාධම්ම රාජාධිපතිරාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙතිසාසනධජො නාම භික්ඛු සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ ගන්ථං උග්ගණ්හි. අථ අරිමද්දනනගරතො එකො මහාථෙරොසොතුනං වාචිත්වා රතනපූරනගරෙ නිසීදිස්සාමීති ආගතො. අථ සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරස්ස ගන්ථං වාචෙන්තස්සෙව විහාරස්ස හෙට්ඨා නිසීදිත්වා සො මහාථෙරො සද්දං සුණිත්වා එවං චින්තෙසි,-එතස්ස සන්තිකෙ අහං නවකට්ඨානෙ ඨත්වා ථොකං ගන්ථං උග්ගණ්හිස්සාමීති. අථ සො මහාථෙරො සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරස්ස සන්තිකං පවිසිත්වා ගන්ථං වාචාපෙතුං ඔකාසං යාචි. අථ සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො වස්සපමාණං පුච්ඡිත්වා ත්වං භන්තෙ මයා වුඩ්ඪතරොසීති ආහ. අහං තයා වුඩ්ඪතරොපි සමානො නවකට්ඨානෙ ඨත්වා ගන්ථං උග්ගණ්හිස්සාමීති ආහ. අථ සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො තස්ස ගන්ථං වාචෙසි. අතිපසීදිත්වා පන තං මහාථෙරං මහාසාධුජ්ජනොති නාමෙන වොහාරති. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་རེ་གསུམ་འདས་པ་ན། རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ་སི་རི་ཏྲི་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཏྱ་ན་ར་པ་ཏི་པ་ཝ་ར་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་གིས་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་ཀིཏྟིའི་དྲུང་ནས་བསྟན་བཅོས་བསླབས་སོ། །དེ་ནས་ཨ་རི་མད་ད་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཆོས་བཤད་ཅིང་རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱོན་ཏོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་ཀིཏྟིས་བསྟན་བཅོས་འཆད་བཞིན་པའི་ཚེ། གཙུག་ལག་ཁང་གི་འོག་ཏུ་བཞུགས་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེས་སྒྲ་ཐོས་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །"འདིའི་དྲུང་དུ་བདག་གིས་གསར་བུའི་གནས་སུ་བསྡད་དེ་བསྟན་བཅོས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བསླབ་པར་བྱའོ་" སྙམ་མོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་ཀིཏྟིའི་དྲུང་དུ་ཞུགས་ནས་བསྟན་བཅོས་འཆད་པར་གནང་བར་གསོལ་ཏོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་ཀིཏྟིས་དབྱར་གྱི་ཚད་དྲིས་ནས། "བཙུན་པ་ལགས། ཁྱེད་ནི་ང་ལས་བགྲེས་པ་ལགས་སོ་" ཞེས་སྨྲས་སོ། །"ང་ཁྱོད་ལས་བགྲེས་པ་ཡིན་ཡང་། གསར་བུའི་གནས་སུ་བསྡད་དེ་བསྟན་བཅོས་བསླབ་པར་བྱའོ་" ཞེས་གསོལ་ཏོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་ཀིཏྟིས་ཁོང་ལ་བསྟན་བཅོས་བཤད་དོ། །ཤིན་ཏུ་དད་པར་གྱུར་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ 'མ་ཧཱ་སཱ་དྷུ་ཛ་ན་' ཞེས་པའི་མཚན་གྱིས་བོས་སོ། ། අථ [Pg.113] පච්ඡා මරම්මරට්ඨං කලියුගස්ස පඤ්චාසීතාධිකඅට්ඨසතකාලතො පට්ඨාය යාව අට්ඨාසීතාධිකඅට්ඨසතවස්සකාලං නානාභයෙහි සඞ්ඛුබ්භිතං අහොසි. තදා කම්බොජරට්ඨතො සිහනිස්වා නාම භින්නකුතො ආගන්ත්වා රතන පූරනගරෙ රජ්ජං ගණ්හි. අථ සො එවං චින්තෙසි,- භික්ඛූ අදාරා අපුත්තිකා හුත්වා පුන සිස්සෙ පොසෙත්වා පරිවාරං ගවෙසන්ති, සචෙ භික්ඛූ පරිවාරං විචිනිත්වා රාජභාවං ගණ්හෙය්‍යුං, එවං සති රජ්ජං ගහෙතුං සක්ඛිස්සන්ති, ඉදානෙව භික්ඛූ ගහෙත්වා මාරෙතුං වට්ටතීති. එවං පන චින්තෙත්වා තොවිසීලූ නාමකෙ ඛෙත්තවනෙ බහූ මණ්ඩපෙ කාරාපෙත්වා ගොමහිසකුක්කුටසූකරාදයො මාරාපෙත්වා භික්ඛූ භොජෙස්සාමීති වත්වා ජෙය්‍යපුරවිජයපුරරතනපූරනගරෙසු සබ්බෙ මහාථෙරෙ බහූහි අන්තෙවාසිකෙහි සද්ධිං පක්කොසාපෙත්වා තෙසු මණ්ඩපෙසු නිසීදාපෙත්වා හත්ථිඅස්සාදිසෙනඞ්ගෙහි පරිවාරෙත්වා මාරෙසි. තදා කිර තිසහස්සප්පමාණා භික්ඛූ මරිංසූති. භික්ඛූ ච මාරෙත්වා බහූපි පොත්ථකෙ අග්ගිනා ඣාපෙසි, චෙතියානිපි භෙදාපෙසි. අහොවත පාපජනස්ස පාපකම්මන්ති. හොන්ති චෙත්ථ,- དེ་ནས་ཕྱིས་སུ་མར་མའི་ཡུལ་ནི་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་གྱ་ལྔ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་གྱ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་ཀམ་བོ་ཛའི་ཡུལ་ནས་སི་ཧ་ནི་སྭཱ་ཞེས་བྱ་བའི་གྱེན་ལོག་པ་ཞིག་འོངས་ནས་རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་ངོ་། །དེ་ནས་ཁོས་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །"དགེ་སློང་རྣམས་ནི་ཆུང་མ་མེད་པ་དང་བུ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་། སློབ་མ་བསྐྱངས་ནས་འཁོར་འཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བསྡུས་ནས་རྒྱལ་པོའི་གོ་ས་བཟུང་ན། དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་སྲིད་འཕྲོག་པར་ནུས་སོ། །ད་ལྟ་ཉིད་དུ་དགེ་སློང་རྣམས་བཟུང་ནས་གསོད་པར་བྱའོ་" སྙམ་མོ། །དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ཏོ་ཝི་སཱི་ལཱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཞིང་གི་ཚལ་དུ་བསིལ་ཁང་མང་པོ་བསྐྲུན་ཏེ། བ་ལང་དང་། མ་ཧེ། བྱ་གག ཕག་པ་ལ་སོགས་པ་བསད་ནས་ "དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱའོ་" ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཛེ་ཡ་པུ་ར་དང་། ཝི་ཛ་ཡ་པུ་ར། རིན་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་འཁོར་མང་པོ་དང་བཅས་པ་བོས་ནས། བསིལ་ཁང་དེ་དག་ཏུ་བཞུགས་སུ་བཅུག་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་དམག་གིས་བསྐོར་ནས་བསད་དོ། །དེའི་ཚེ་དགེ་སློང་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ཙམ་གྲོངས་སོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །དགེ་སློང་རྣམས་བསད་ནས་གླེགས་བམ་མང་པོའང་མེར་བསྲེགས་ཤིང་། མཆོད་རྟེན་རྣམས་ཀྱང་བཤིགས་སོ། །ཀྱེ་མ་སྡིག་ཅན་གྱི་མི་དེའི་སྡིག་པའི་ལས་ནི་མི་བཟད་པ་ཞིག་གོ། །འདིར་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། ། සාසනං නාම රාජානං, නිස්සාය තිට්ඨතෙ ඉධ; මිච්ඡාදිට්ඨිකරාජානො, සාසනං දූසෙන්ති සත්ථුනො. བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འདིར་གནས་པ་ཡིན་ལ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་དོ། ། සම්මාදිට්ඨී ච රාජානො, පග්ගණ්හන්තෙව සාසනං; එවඤ්ච සති ආකාසෙ, උලූරාජාව දිබ්බතීති. ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བསྟན་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སྐར་མའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ། ། අථ කලියුගෙ එකවස්සාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ආකාසෙ බහූහි තාරකාහි ධූමා නික්ඛමිංසු. චඤ්ඤිඞ්ඛුචෙතියෙපි බුද්ධප්පටිබිම්බස්ස අක්ඛිකූපතො උදකධාරානෙත්තජලානිවිය නික්ඛමිංසූති රාජවංසෙ වුත්තං. དེ་ནས་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་གཅིག་ལོན་པ་ན། ནམ་མཁའ་ལ་སྐར་མ་མང་པོ་ལས་དུ་བ་བྱུང་ངོ་། །ཙཉྙིང་ཁུའི་མཆོད་རྟེན་དུའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་གྱི་སྤྱན་གྱི་ཀོང་བུ་ནས་ཆུ་རྒྱུན་མིག་ཆུ་བཞིན་དུ་བབས་སོ་ཞེས་རྒྱལ་རབས་སུ་བཤད་དོ། ། අථ [Pg.114] සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො සද්ධිං මහාසාධුජ්ජනතිසාය නධජත්ථෙරෙහි කෙතුමතීනගරං අගමාසි. රට්ඨසාරත්ථෙරොපි සිරිඛෙත්තනගරං සයමෙව අගමාසීති පොරාණපොත්ථකෙසු වුත්තං. තං පන රාජවංසෙ සිරිඛෙත්තනගරින්දො සත්ව වරාජා තං ආනෙසීති වුත්තවචනෙන න සමෙති. དེ་ནས་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་ཀིཏྟི་ནི་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་སཱ་དྷུ་ཛ་ན་དང་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་དང་ལྷན་ཅིག་ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ཏོ། །གནས་བརྟན་རཊྛ་སཱ་རའང་སི་རི་ཁེ་ཏྲའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རང་ཉིད་བྱོན་ཏོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་གླེགས་བམ་རྣམས་སུ་བཤད་དོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ནི་རྒྱལ་རབས་སུ་སི་རི་ཁེ་ཏྲའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་སཏྭ་ཝ་རས་ཁོང་སྤྱན་དྲངས་སོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཚིག་དང་མི་མཐུན་ནོ། ། සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරොපි කෙතුමතීනගරෙ කාලඞ්කතො. තතො පච්ඡා ථොකං කාලං අතික්කමිත්වා මහාසාධුජ්ජනත්ථෙරො තත්ථෙව කාලමකාසි. གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་ཀིཏྟིའང་ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྐུ་གཤེགས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་དུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་འདས་པ་ན། གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་སཱ་དྷུ་ཛ་ནའང་དེ་ཉིད་དུ་སྐུ་གཤེགས་སོ། ། තිසාසනධජත්ථෙරො පන කලියුගෙ ද්වාදසාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ හංසාවතීනගරෙ අනෙකසෙතිභින්දස්ස රඤ්ඤො කාලෙ කෙතුමතීනගරතො හංසාවතීනගරං අගමාසි. གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་ནི་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་ན། ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནེ་ཀ་སེ་ཏི་བྷིནྡ་ཡི་དུས་སུ། ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ཏོ། ། තතො පච්ඡා තිචත්තාලීසවස්සිකො හුත්වා කලියුගෙ තෙරසාධිකෙ නවවස්සසතෙ මිඞ්ඝ බ්‍රහ්මනරපතිරඤ්ඤොකාලෙ පුන ජෙය්‍යපුරනගරං සම්පත්තො හුත්වා ජෙතවනවිහාරසමීපෙ එකිස්සං ගුහායං දිසීදි. මහාඅරියවංසගණිකස්ස ජෙතවනත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ උපසඞ්කමි. དེའི་རྗེས་སུ་དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་ལོན་པ་ན། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་བཅུ་གསུམ་ལོན་པའི་ཚེ། རྒྱལ་པོ་མིང་བྷ་བྲཧྨ་ན་ར་པ་ཏི་ཡི་དུས་སུ། སླར་ཡང་ཛེ་ཡ་པུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ཏེ། ཛེ་ཏ་ཚལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཕུག་པ་ཞིག་ཏུ་བཞུགས་སོ། །ཛེ་ཏ་ཚལ་གྱི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཚོགས་པའི་གཙོ་བོ་དེའི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་སོང་ངོ་། ། තස්මිඤ්ච කාලෙ ජෙතවනත්ථෙරො ගිලානො හුත්වා මයි කාලඞ්කතෙ මම ඨානං අධුනා හංසාවතීනගරතො ආගතො තිසාසනධජො නාම ථෙරො පරිග්ගණ්හිතුං සමත්ථො භවිස්සති, තස්ස නිය්‍යාදෙස්සාමීති චින්තෙසි. තස්මිං ඛණෙ තිසාසනධජත්ථෙරො පුරිමයාමෙ සුපිනං මස්සි,– මතකළෙවරං සමීපං ආගච්ඡතීති, මජ්ඣිමයාමෙ පන තං මතකළෙවරං ගුහායං පවිසතීති, පච්ඡිමයාමෙ මතකළෙවරස්ස මංසං සත්ථෙන ඡින්දතීති. අථ සුපිනං පස්සිතභාවං අත්තනො සමීපෙ සයන්තස්ස එකස්ස සාමණෙරස්ස ආරොචෙසි. ආරොචෙත්වා ච පරිත්තං භණෙත්වා නිසීදන්තස්සෙව ජෙතවනත්ථෙරො තං පක්කොසිත්වා ජෙතවනවිහාරං තස්ස නිය්‍යාදෙසි. තිසාසනධජත්ථෙරො ච ජෙතවනවිහාරෙ නිසීදිත්වා [Pg.115] ගන්ථං වාචෙත්වා නිසීදි. මිඞ්ඝ බ්‍රහ්මනරපතිරාජා ච තස්ස අනුග්ගහිතං අකාසි. དེའི་ཚེ་ན་ཛེ་ཏ་བ་ནའི་གནས་བརྟན་ན་བར་གྱུར་ཏེ། བདག་ཤི་འཕོས་པའི་ཚེ་ངའི་གནས་འདི་ནི། ད་ལྟ་ཧཾ་སཱ་བ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ལྷགས་པའི་གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་འཛིན་པར་ནུས་པར་འགྱུར་བས། ཁོང་ལ་གཏད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་སོ།། དེའི་མོད་ལ་གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛས་ཐུན་དང་པོ་ལ་རྨི་ལམ་ཞིག་མཐོང་སྟེ། རོ་ཞིག་ཉེ་བར་འོང་བ་དང་། ཐུན་བར་མ་ལ་རོ་དེ་ཕུག་པར་འཇུག་པ་དང་། ཐུན་ཐ་མ་ལ་རོ་དེའི་ཤ་མཚོན་གྱིས་གཏུབ་པར་རྨིས་སོ།། དེ་ནས་རྨི་ལམ་མཐོང་བའི་ཚུལ་དེ་རང་གི་ཉེ་སྐོར་དུ་ཉལ་བའི་དགེ་ཚུལ་གཅིག་ལ་བཤད་དོ།། བཤད་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་མདོ་བཏོན་ཏེ་བཞུགས་པ་ན། ཛེ་ཏ་བ་ནའི་གནས་བརྟན་གྱིས་ཁོང་བོས་ཏེ་ཛེ་ཏ་བ་ནའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཁོང་ལ་གཏད་དོ།། གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་ཡང་ཛེ་ཏ་བ་ནའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་ནས་གཞུང་ལུགས་རྣམས་འཆད་ཉན་མཛད་དོ།། མིང་གྷ་བྲམ་ཟེའི་མི་དབང་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་ཁོང་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ།། පච්ඡා කලියුගෙ සොළසාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ හංසාවතීනගරින්දො අනෙකසෙතිභින්දො නාම රාජා රතනපූරනගරං විජයිත්වා එකං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස අදාසි. ཕྱིས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ན། ཧཾ་སཱ་བ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བདག་པོ་རྒྱལ་པོ་ཨ་ནེ་ཀ་སེ་ཏི་བྷིན་དྷ་ཞེས་བྱ་བས་རཏ་ན་པཱུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་གཅིག་བཞེངས་ནས་ཁོང་ལ་ཕུལ་ལོ།། සො ච තිසාසනධජත්ථෙරො අරිමද්දනනගරෙ අරහන්ත ගණවංසිකොති දට්ඨබ්බො. གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་དེ་ནི། ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་འཛིན་པ་ཞིག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ།། තස්ස පන සිස්සා අනෙකසතප්පමාණා ලජ්ජිනො අහෙසුං. තෙසු පන සිස්සෙසු වරබාහුත්ථෙරො භූමිනිඛානෙන ගරවාසිත්ථෙරො මහාරට්ඨගාමවාසිනො තයො මහාථෙරාති ඉමෙ පඤ්ච ථෙරා විසෙසතො පරියත්තිකොවිදාති. ཁོང་གི་སློབ་མ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་གྱུར་ཏོ།། སློབ་མ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་བ་ར་བཱ་ཧུ་དང་། ས་འོག་ཏུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ག་ར་བཱ་སཱི་དང་། མ་ཧཱ་རཊྛ་གྲོང་གི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་གསུམ་སྟེ། གནས་བརྟན་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ལྷག་པར་དུ་ལུང་གི་ཆོས་ལ་མཁས་པ་ཤ་སྟག་གོ། තිසාසනධජත්ථෙරො ච මහල්ලකකාලෙ අනාපාන සතිකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා විවෙකට්ඨානං ගණ්හි. තදා ජෙතවනගණාදයො අරහන්ත ගණවංසායෙව. අපරභාගෙයෙව තෙසං සිස්සානුසිස්සපරම්පරාසු කෙචි භික්ඛූ සිරච්ඡාදනං නානාවණ්ණප්පටිමණ්ඩිතඤ්ච තාලවණ්ටං ගහෙත්වා ආචාරවිකාරං ආපජ්ජිංසු. གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་ནི་སྐུ་གཤེགས་ཁར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དྲན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཟུང་ནས་དགོན་པར་བྱོན་ཏེ་དབེན་པའི་གནས་བཟུང་ངོ་།། དེའི་ཚེ་ཛེ་ཏ་བ་ནའི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ཤ་སྟག་གོ། ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཁོང་ཚོའི་སློབ་མ་དང་ཡང་སློབ་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་དགེ་སློང་ཁ་ཅིག་གིས་མགོ་བོ་བཀབ་པ་དང་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཏཱ་ལའི་ལོ་མའི་བསིལ་ཡབ་བཟུང་ནས་སྤྱོད་ལམ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ།། කලියුගෙ එකවස්සාධිකෙ සහස්සෙ සම්පත්තෙ උක්කංසිකො නාම රාජා විහාරං කාරාපෙත්වා තිසාසනධජත්ථෙරස්ස සිස්සභූතස්ස වරබාහුත්ථෙරස්ස සිස්සභූතස්ස මහාරතනාකරස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་གཅིག་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་ཨུཀྐཾ་སི་ཀ་ཞེས་བྱ་བས་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་བཞེངས་ཏེ། གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛའི་སློབ་མ་གནས་བརྟན་བ་ར་བཱ་ཧུའི་སློབ་མ་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་ར་ཏ་ནཱ་ཀ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཕུལ་ལོ།། සො ච මහාරතනාකරත්ථෙරො උක්කංසිකරඤ්ඤො සිරිසුධම්මරාජාමහාධිපතීති නාමලඤ්ඡං ඡන්දාලඞ්කාරසද්දනෙත්ති නයෙහි අලඞ්කරිත්වා දස්සිතං රජින්දරාජනාමාභිධෙය්‍යාදීපනිං නාම ගන්ථං අකාසි. གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་ར་ཏ་ནཱ་ཀ་ར་དེས་ནི། རྒྱལ་པོ་ཨུཀྐཾ་སི་ཀ་ལ་ 'སི་རི་སུ་དྷམ་མ་རཱ་ཛཱ་མ་ཧཱ་དྷི་པ་ཏི་' ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་ཏེ། སྡེབ་སྦྱོར་དང་རྒྱན་དང་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་གི་ལུགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ་བསྟན་པའི་ 'ར་ཛིན་དྷ་ར་ཛ་ན་མཱ་བྷི་དྷེཡ྄་ཡཱ་དཱི་པ་ནཱི་' ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། තඤ්ච ගන්ථං පරිවිසොධනත්ථාය තිරොපබ්බතාභිධෙය්‍යස්ස මහාථෙරස්ස නිය්‍යාදෙසි. තිසාසනධජත්ථෙරස්ස සිස්සභූතෙසු [Pg.116] මහාරට්ඨගාමවාසීසු තීසු භාතිකත්ථෙරෙසු ජෙට්ඨො තිංසගුහාසුවසන්තො පරියත්තිං වාචෙත්වා නිසීදි. සත්වවරාජා ච තස්මිං ථෙරෙ අතිවිය පසන්නො අහොසි. ඤ්ඤොඞ්කරමි නාමකස්ස රඤ්ඤො කාලෙපි චූළපිතා එකං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව අදාසි. උක්කංසිකරඤ්ඤො කාලෙපි මඞ්ගවංනාමකෙ පබ්බතෙ විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව අදාසි. གཞུང་དེ་ཉིད་དག་ཐེར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཏི་རོ་པབ་བ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཏད་དོ།། གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛའི་སློབ་མ་མ་ཧཱ་རཊྛ་གྲོང་གི་སྤུན་གསུམ་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཆེ་བ་ནི། ཏིང་ས་ཕུག་པར་བཞུགས་ནས་ལུང་གི་ཆོས་འཆད་ཉན་མཛད་དོ།། རྒྱལ་པོ་སད་ཏྭ་བ་ཡང་གནས་བརྟན་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དད་པར་གྱུར་ཏོ།། རྒྱལ་པོ་ཉོང་ཀ་ར་མི་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུའང་ཁུ་བོས་གཙུག་ལག་ཁང་གཅིག་བཞེངས་ནས་ཁོང་ལ་ཕུལ་ལོ།། རྒྱལ་པོ་ཨུཀྐཾ་སི་ཀའི་དུས་སུའང་མང་ག་བམ་ཞེས་བྱ་བའི་རི་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་ཁོང་ལ་ཕུལ་ལོ།། තෙසු මහාරට්ඨගාමවාසිත්ථෙරෙසු මජ්ඣිමත්ථෙරොපි තිසාසනධජත්ථෙරස්ස ජෙට්ඨභාතිකත්ථෙරස්ස ච නිවාසට්ඨානභූතෙ ජෙතවනවිහාරෙයෙව ගන්ථං වාචෙත්වා නිසීදි. කනිට්ඨත්ථෙරොපි තෙසං නිවාසට්ඨානභූතෙසුයෙව විහාරෙසු ගන්ථං වාචෙත්වා නිසීදි. එත්ථ ච තිසාසනධජත්ථෙරො නාම ලජ්ජිඅලජ්ජිවසෙන දුබ්බිධො. යථාවුත්තත්ථෙරො පන ලජ්ජීයෙ වාති දට්ඨබ්බො. අලජ්ජී පන ඉමස්මිං ථෙරපරම්පරාදස්සනෙ න ඉච්ඡි තබ්බො. අලජ්ජීභූතස්ස පන තිසාසනධජත්ථෙරස්ස වත්ථුං ඉධ අවත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිස්සාම, පයොජනාභාවා ගන්ථස්ස ච පපඤ්චූපගමනත්තාති. མ་ཧཱ་རཊྛ་གྲོང་གི་གནས་བརྟན་དེ་དག་གི་ནང་ནས་འབྲིང་པོ་དེའང་། གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་དང་གཅེན་པོ་གནས་བརྟན་གཉིས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཛེ་ཏ་བ་ནའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཉིད་དུ་གཞུང་ལུགས་འཆད་ཉན་མཛད་དོ།། གཅུང་པོ་གནས་བརྟན་དེའང་ཁོང་ཚོའི་བཞུགས་གནས་སུ་གྱུར་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་སུ་གཞུང་ལུགས་འཆད་ཉན་མཛད་དོ།། འདིར་གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ།། གོང་དུ་བཤད་པའི་གནས་བརྟན་དེ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།། ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དེ་ནི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་བསྟན་པ་འདིར་བགྲང་བར་མི་འདོད་དོ།། ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་དགོས་པ་མེད་པ་དང་གཞུང་ཚིག་མང་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བཤད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་གོ། යොගිරඞ්ග නාමකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ජෙය්‍යපුරෙ සුවණ්ණගුහවාසී මහාථෙරො දක්ඛිණාරාමවිහාරවාසී මහාථෙරො චතුභූමිකවිහාරවාසී මහාථෙරො තොඞ්ගභීලූ විහාරවාසී මහාථෙරො ච තිසාසනධජමහාථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකායෙව. තෙසං පන වත්ථුම්පි ගන්ථවිත්ථාරභයෙන න වදාම. ලජ්ජිගණවංසිකා එතෙති විජානනමෙව හෙත්ථ පමාණන්ති. རྒྱལ་པོ་ཡོ་གི་རང་ག་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ་ཛེ་ཡ་པཱུ་རར། གསེར་ཕུག་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ར་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དང་། ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དང་། ཏོང་བྷཱི་ལཱུ་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཤ་སྟག་གོ། ཁོང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་གཞུང་མང་བར་དོགས་ནས་མི་བཤད་དོ།། འདི་དག་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་འཛིན་པ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་ཤེས་པ་ཉིད་འདིར་ཚད་མ་ཡིན་ནོ།། කලියුගෙ එකසට්ඨාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛදුතියදිවසෙ සුක්කවාරෙ රතනපූරනගරං දුතියං මාපෙත්වා ඤ්ඤොගීරඞ්ග නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. සීහසූරධම්මරාජාතිපි නාමලඤ්ඡං පටිග්ගණ්හි. තොචභීලූ විහාරවාසීමහාථෙරං [Pg.117] උද්දිස්ස චතුභූමිකවිහාරං කාරාපෙසි. චත්තාරි මහාමුනිචෙතියානිපි කාරාපෙසි. විහාර චෙතියෙසු අනිට්ඨිතෙසුයෙව සින්නීනගරං නික්ඛමිත්වා තත්ථ වෙරං වූපසමාපෙත්වා පච්චාගතකාලෙ සඞ්ඛාරසභාවං අනතික්කමනතො දිවඞ්ගතො අහොසි. අහොවත සඞ්ඛාරධම්මාති. හොන්ති චෙත්ථ,– རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་རེ་གཅིག་ལོན་པ་ན། ཕཱ་གུ་ན་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་གཉིས་གཟའ་པ་སངས་ལ། རཏ་ན་པཱུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་པ་བཏབ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཉོ་གི་རང་ག་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ།། ཁོང་གིས་ 'སཱི་ཧ་སཱུ་ར་དྷམ་མ་རཱ་ཛཱ་' ཞེས་པའི་མཚན་ཡང་བཞེས་སོ།། ཏོ་ཙ་བྷཱི་ལཱུ་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་ནས་ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་སོ།། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་བཞི་ཡང་བཞེངས་སོ།། གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་རྣམས་མ་གྲུབ་པའི་གོང་དུ། སིན་ནཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས་དེར་འཁོན་པ་ཞི་བར་མཛད་དེ་ཕྱིར་ཕེབས་པའི་ཚེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་མ་འདས་པས་གཤེགས་སོ།། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ།། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡོད་དེ། සෙය්‍යථා වාණිජානංව, ඝරගොළිකරූපකං; තංතංදිසං භමිත්වාව, සීසං ඨපෙති උත්තරං; དཔེར་ན་ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་གྱི་རྩངས་པ་བཞིན། ཕྱོགས་དེ་དང་དེར་འཁྱམས་ནས་མགོ་བོ་བྱང་དུ་གཏད་དེ་ཉལ་བ་ལྟར། එවං ලොකම්හි සත්තා ච, සන්ධිචුතීනමන්තරෙ; යථා තථා භමිත්වාව, අන්තෙ ඨපෙන්ති සන්තනුන්ති; དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བའི་བར་དུ། ཇི་ལྟར་ཡང་རུང་བར་འཁྱམས་ནས། མཐར་རང་གི་རྒྱུན་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།། කලියුගෙ සත්තසට්ඨාධිකෙ නවවස්සසතෙ ඵග්ගුනමාසස්ස කාළපක්ඛතෙරසමියං තස්ස ජෙට්ඨපුත්තො පිතු සන්තකං රජ්ජං ගණ්හි. මහාධම්මරාජාති නාමලඤ්ඡම්පි පටිග්ගණ්හි. පිතු කාලෙ අනිට්ඨිතානි චෙතියානි පුන කාරාපෙසි. චතුභූමිකවිහාරඤ්ච නිට්ඨං ගමාපෙත්වා තොවිභීලූ මහාථෙරස්ස පරලොකං ගන්ත්වා අවිජ්ජමානතාය චතුභූමිකවිහාරවාසී මහාථෙරස්ස දස්සාමීති අන්තෙපුරං පක්කොසාපෙසි. ථෙරො ද්වෙ වාරානි පක්කොසියමානොපි නාගච්ඡි. තතිය වාරෙ පන බහූ සද්ධිවිහාරිකා අන්තෙපුරං ගන්ත්වා පවිසථ, න හි සක්කා රඤ්ඤා පක්කොසිතෙ පටික්ඛිපිතුන්ති ආහංසු. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་རེ་བདུན་ལོན་པ་ན། ཕཱ་གུ་ན་ཟླ་བའི་མར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ལ། ཁོང་གི་སྲས་ཆེ་བས་ཡབ་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་ངོ་།། ཁོང་གིས་ 'མ་ཧཱ་དྷམ་མ་རཱ་ཛཱ་' ཞེས་པའི་མཚན་ཡང་བཞེས་སོ།། ཡབ་ཀྱི་དུས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་མཆོད་རྟེན་རྣམས་སླར་ཡང་བཞེངས་སོ།། ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཡང་གྲུབ་པར་བྱས་ནས། ཏོ་བྷཱི་ལཱུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ནི་ཚེ་ལས་འདས་ཏེ་མེད་པས། ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ལ་ཕུལ་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས་ཕོ་བྲང་དུ་བོས་སོ།། གནས་བརྟན་དེ་ལན་གཉིས་བོས་ཀྱང་མ་བྱོན་ནོ།། ལན་གསུམ་པའི་ཚེ་ན་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་སློབ་མ་མང་པོས་ 'ཕོ་བྲང་དུ་བྱོན་ཏེ་ཞུགས་ཤིག རྒྱལ་པོས་བོས་པ་ལ་བཟློག་པར་མི་ནུས་སོ་' ཞེས་གསོལ་ཏོ།། අථ ථෙරො එවමාහ,- අහං ආවුසො රට්ඨපීළනපිණ්ඩපාතං භුඤ්ජිතුං න ඉච්ඡාමි, එවම්පි සචෙ තුම්හෙ ඉච්ඡථ රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්තුං, එවං සති ඉදානි රඤ්ඤො සන්තිකං අහං ගමිස්සාමීති අන්තෙපුරං පාවිසි. පවිසිත්වා රඤ්ඤා සද්ධිං සල්ලාපං කත්වා අයං විහාරො අරඤ්ඤවාසීනං භික්ඛූනං අසප්පායොති පටික්ඛිපි. එවං පන භන්තෙ සති තස්මිං විහාරෙ නිසීදියමානං ථෙරං උපදිස්සථාති[Pg.118]. ඛණිත්තිපාදවිහාරවාසී මහාරාජ ථෙරො පරියත්තිවිස්සාරදො සික්ඛාකාමො, තස්ස දාතුං වට්ටතීති. අථ රාජා තස්ස විහාරං අදාසි. මහාසඞ්ඝනාථොති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. සො තත්ථ පරියත්තිං වාචෙත්වා නිසීදි. དེ་ནས་གནས་བརྟན་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། 'ཚེ་ལྡན་དག་ བདག་ནི་ཡུལ་འཁོར་ལ་གནོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་སྙོམས་བཟའ་བར་མི་འདོད་དོ།། འོན་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཅག་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟ་བདག་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་འགྲོའོ་' ཞེས་གསུངས་ནས་ཕོ་བྲང་དུ་ཞུགས་སོ།། ཞུགས་ནས་རྒྱལ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་གླེང་མོ་མཛད་དེ། 'གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ནི་དགོན་པ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའོ་' ཞེས་བཟློག་གོ། རྒྱལ་པོས་ 'བཙུན་པ་ དེ་ལྟ་ན་གཙུག་ལག་ཁང་དེར་བཞུགས་པར་འོས་པའི་གནས་བརྟན་ཞིག་བསྟན་དུ་གསོལ་' ཞེས་ཞུས་སོ།། གནས་བརྟན་གྱིས་ 'ཁ་ཎིཏྟི་པཱ་དའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་ལ་མཁས་ཤིང་བསླབ་པ་ལ་དགའ་བ་ཞིག་སྟེ། ཁོང་ལ་དབུལ་བར་འོས་སོ་' ཞེས་གསུངས་སོ།། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཁོང་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཕུལ་ལོ།། 'མ་ཧཱ་སང་གྷ་ནཱ་ཐ་' ཞེས་པའི་མཚན་ཡང་གསོལ་ཏོ།། ཁོང་གིས་དེར་ལུང་གི་ཆོས་འཆད་ཉན་མཛད་དེ་བཞུགས་སོ།། තස්ස පන විහාරස්ස පරිවාරභූතෙසු චත්තාලීසාය විහාරෙසු උත්තරාය අනුදිසාය එකස්මිං විහාරෙ වසන්තො වරාභිසඞ්ඝනාථො නාම ථෙරො මණිකුණ්ඩලවත්ථුං මරම්මභාසාය අකාසි. පච්ඡිමාය අනුදිසාය එකස්මිං විහාරෙ වසන්තො එකො ථෙරො සත්තරාජධම්මවත්ථුං අකාසි. གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞི་བཅུའི་ནང་ནས། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གཅིག་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་བ་རཱ་བྷི་སང་གྷ་ནཱ་ཐ་ཞེས་བྱ་བས་ 'མ་ཎི་ཀུཎྜ་ལ་' ཡི་གཏམ་རྒྱུད་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ།། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གཅིག་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་གཅིག་གིས་ 'རྒྱལ་པོའི་ཆོས་བདུན་' གྱི་གཏམ་རྒྱུད་མཛད་དོ།། තස්මිඤ්ච කාලෙ භාමඅඞ්ක්‍යො ආචාරඅඞ්ක්‍යොති ද්වින්නං භික්ඛූනඤ්ච ලොකධම්මෙසු ඡෙකතාය ද්වෙ විහාරෙ කත්වා අදාසි. තෙ පන ද්වෙ ථෙරා වෙදසත්ථකොවිදා, පරියත්තිපටිපත්තීසු පන මන්දා, රාමඤ්ඤරට්ඨතො ආගතා. තෙ පන ථෙරපරම්පරාය න ගණන්ති පොරාණා. དེའི་ཚེ་ན་བྷཱ་མ་ཨང་ཀྱོ་དང་ཨཱ་ཙཱ་ར་ཨང་ཀྱོ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་གཉིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར། གཙུག་ལག་ཁང་གཉིས་བཞེངས་ནས་ཕུལ་ལོ།། གནས་བརྟན་དེ་གཉིས་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཡང་། ལུང་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་ནི་བློ་རྟུལ་བ་སྟེ། རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་ནས་ལྷགས་པ་ཤ་སྟག་གོ། སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་བརྟན་དེ་གཉིས་ནི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པར་མི་བགྲང་ངོ་།། කලියුගෙ තිසත්තතාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මහාමුනිචෙතියස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ චත්තාරො විහාරෙ කාරාපෙත්වා චතුන්නං ථෙරානං අදාසි. තෙ ච ථෙරා තත්ථ නිසීදිත්වා සාසනං පග්ගණ්හිංසු. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་དོན་གསུམ་ལོན་པ་ན། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞི་བཞེངས་ནས་གནས་བརྟན་བཞི་ལ་ཕུལ་ལོ།། གནས་བརྟན་དེ་དག་ཀྱང་དེར་བཞུགས་ནས་བསྟན་པ་བསྐྱངས་སོ།། තස්මිංයෙව කාලෙ බදරවනවාසී නාම එකොපි ථෙරො අත්ථි. සොපි පරියත්තිවිසාරදො ඡප්පදවංසිකො. සො ච ථෙරො යාවජීවං යථාබලං සාසනං පග්ගණ්හිත්වා දුතියභවෙ චලඞ්ගනගරෙ එකිස්සා ඉත්ථියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හි. දසමාසච්චයෙන කලියුගෙ චත්තාලීසාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ බුධවාරෙ විජායිත්වා තෙරසවස්සිකකාලෙ සාසනෙ පබ්බජිත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හි. සිරිඛෙත්තනගරින්දො රාජා සිරිඛෙත්තනගරං ආනෙත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙ සාමණෙරොති නාමෙන පාකටො හුත්වා කලියුගෙ චතුපණ්ණාසාධිකෙ [Pg.119] නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ පන්නරසවස්සිකකාලෙ වෙස්සන්තරජාභකං කබ්‍යාලඞ්කාරවසෙන බන්ධි. පරිපුණ්ණවීසතිවස්සකාලෙ සිරිඛෙත්තනගරෙයෙව සිරිඛෙත්තනගරින්දො වෙරවිජයො නාම රාජා අනුග්ගහෙත්වා උපසම්පදභූමියං පතිට්ඨාති. පච්ඡිමපක්ඛාධිකො නාම රාජා සිරිඛෙත්තනගරං අත්තනො හත්ථගතං අකාසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ තං ථෙරං ආනෙත්වා රතනපූරනගරෙ වසාපෙසි. සූරකිත්ති නාම රඤ්ඤො කනිට්ඨභාතිකො එරාවතීනදීතීරෙ චතුභූමිකවිහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස ථෙරස්ස අදාසි. රාජා ච තිපිටකාලඞ්කාරොති නාමලඤ්ඡං අදාසි. དེའི་ཚེ་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚལ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་དོ།། ཁོང་ཡང་ལུང་གི་ཆོས་ལ་མཁས་ཤིང་ 'ཚིག་རྐང་དྲུག་པའི་བརྒྱུད་པ་' ལས་གྱུར་པ་ཞིག་གོ། གནས་བརྟན་དེས་ཚེ་གང་པོར་རང་གི་མཐུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་བསྐྱངས་ནས། སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་ཙ་ལང་གའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བུད་མེད་ཅིག་གི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་རོ།། ཟླ་བ་བཅུ་འདས་པ་ན། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ལོན་པའི་གཟའ་ལྷག་པའི་ཉིན་སྐྱེས་ཏེ། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པའི་ཚེ་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ལུང་གི་ཆོས་ལ་སྦྱངས་སོ།། སི་རི་ཁེཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བདག་པོ་རྒྱལ་པོས་སི་རི་ཁེཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། 'སི་རི་ཁེཏྟའི་དགེ་ཚུལ་' ཞེས་པའི་མཚན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་གྱུར་ཏོ།། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་བཞི་ལོན་པ་ན། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔའི་ཚེ་ 'ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་སྐྱེས་རབས་' སྙན་ངག་གི་རྒྱན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩམས་སོ།། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་ན། སི་རི་ཁེཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ། སི་རི་ཁེཏྟའི་མི་དབང་རྒྱལ་པོ་བེ་ར་བི་ཛ་ཡ་ཞེས་བྱ་བས་བསྙེན་བཀུར་ཏེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ས་ལ་བཀོད་དོ།། ཕྱིས་སུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་སི་རི་ཁེཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་རང་གི་ལག་ཏུ་བླངས་སོ།། དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་དེ་སྤྱན་དྲངས་ནས་རཏ་ན་པཱུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་སུ་བཅུག་གོ། རྒྱལ་པོ་སཱུ་ར་ཀིཏྟི་ཡི་གཅུང་པོས་ཨེ་རཱ་བ་ཏཱིའི་ཆུ་བོའི་འགྲམ་དུ་ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་གནས་བརྟན་དེ་ལ་ཕུལ་ལོ།། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་ 'ཏི་པི་ཊ་ཀཱ་ལང་ཀཱ་ར་' ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་ཏོ།། කලියුගෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසස්ස පුණ්ණමියං සට්ඨිවස්සිකො හුත්වා තිරියපබ්බතං ගන්ත්වා අරඤ්ඤවාසං වසි. ද්වෙ වස්සාධිකෙ වස්සසහස්සෙ රාජා තස්මිං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව ථෙරස්ස අදාසි. සො පන තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරො සිරිඛෙත්තනගරෙ නවඞ්ගකන්දරෙ පත්තලඞ්කස්ස අතුලවංසත්ථෙරස්ස වංසිකො. සිරිඛෙත්තනගරෙ නවඞ්ගකන්දරෙ සුවණ්ණවිහාරෙ වසන්තස්ස ථෙරස්ස කිත්තිඝොසො සබ්බත්ථ පත්ථරි. ජෙය්‍යපුරෙ එරාවතීනදීතීරෙ චතුභූමිකවිහාරෙ වසනකාලෙ අට්ඨසාලිනියා ආදිතො වීසති ගාථානං සංවණ්ණනං අකාසි. සූරකිත්තිනාමකස්ස කනිට්ඨභාතිකස්ස යාචනමාරබ්භ යසවඩ්ඪනවත්ථුඤ්ච අකාසි. තිරියපබ්බතෙ වසනකාලෙ විනයාලඞ්කාරටීකං අකාසි. පච්ඡිමපක්ඛාධිකරඤ්ඤො කාලෙ මහාසඞ්ඝනාථත්ථෙරං සඞ්ඝරාජභාවෙ ඨපෙසි. සො ච සඞ්ඝරාජා අතිවිය පරියත්ති විසාරදො. තස්මිඤ්ච කාලෙ රතනපූරනගරෙපි අරියාලඞ්කාරත්ථරො නාම එකො අත්ථි. සො පන තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරෙන සමඤ්ඤාණථාමො. වයසාපි සමානවස්සිකා. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་ལོན་པ་ན། དབོ་ཟླ་བའི་ཉིན་གང་བར་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་ལོན་པ་ན། ཏི་རི་ཡ་རི་བོར་གཤེགས་ཏེ་དགོན་པར་བཞུགས། ལོ་སྟོང་དང་གཉིས་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོས་དེར་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་བཞེངས་ཏེ་གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་ལ་ཕུལ། གནས་བརྟན་སྡེ་སྣོད་རྒྱན་དེ་ནི་སི་རི་ཁེ་ཏྲ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ན་ཝང་གླིང་ཕུག་ཏུ་བཞུགས་པའི་པཏྟ་ལང་ཀའི་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལ་ཝམ་ས་ཡི་བརྒྱུད་པ་ཡིན། སི་རི་ཁེ་ཏྲ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ན་ཝང་གླིང་ཕུག་གི་གསེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དེའི་སྙན་གྲགས་ནི་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ། ཛེ་ཡ་པུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཨེ་ར་ཝ་ཏི་གཙང་པོའི་འགྲམ་གྱི་ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་ཚེ། ཁོང་གིས་ཨཊྛསཱལིནཱིའི་དབུ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུའི་འགྲེལ་བཤད་མཛད། ཁོང་གི་ནུ་བོ་སུ་ར་ཀི་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡ་ས་ཝཌྜྷ་ན་ཡི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱང་མཛད། ཏི་རི་ཡ་རི་བོར་བཞུགས་པའི་ཚེ། འདུལ་བ་རྒྱན་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་མཛད། ནུབ་ཕྱོགས་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མཧཱ་སང་གྷ་ནཱ་ཐ་དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་གོ་སར་བསྐོས། དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཞིག་གོ། དེའི་ཚེ་རཏྣ་པུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་དུའང་འཕགས་པ་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་གཅིག་བཞུགས། ཁོང་ནི་གནས་བརྟན་སྡེ་སྣོད་རྒྱན་དང་མཁྱེན་རབ་དང་ནུས་པ་མཉམ་པ་ཡིན་ལ། དགུང་ལོའང་མཉམ་པ་ཡིན། තෙසු තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරො ගන්ථන්තරබහුස්සුතට්ඨානෙ [Pg.120] අධිකො, අරියාලඞ්කාරත්ථෙරො පන ධාතුපච්චයවිභාගට්ඨානෙ අධිකොති දට්ඨබ්බො. පච්ඡා පන උක්කංසිකරඤ්ඤොකාලෙ තෙපි ද්වෙ ථෙරා රඤ්ඤො ආචරියා හුත්වා සාසනං පග්ගණ්හිංසු. තෙසු අරියාලඞ්කාරත්ථෙරො අපරභාගෙ කාලඞ්කරිත්වා තස්ස ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකස්ස දුතියාරියාලඞ්කාරත්ථෙරස්ස රාජමණිචූළචෙතියස්ස සමීපෙ දක්ඛිණවනාරාමං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. དེ་དག་གི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་སྡེ་སྣོད་རྒྱན་ནི་གཞུང་ལུགས་གཞན་དག་ལ་མང་དུ་ཐོས་པའི་ཆ་ནས་ལྷག་པ་དང་། གནས་བརྟན་འཕགས་པ་རྒྱན་ནི་ཁམས་དང་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་དབྱེའི་ཆ་ནས་ལྷག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་པོ་ཨུཀྐཾསི་ཀའི་དུས་སུ། གནས་བརྟན་དེ་གཉིས་ཀ་རྒྱལ་པོའི་བླ་མར་གྱུར་ཏེ་བསྟན་པ་བསྐྱངས། དེ་དག་ལས་གནས་བརྟན་འཕགས་པ་རྒྱན་ནི་ཕྱིས་སུ་སྐུ་གཤེགས་པ་ན། གནས་བརྟན་དེའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་གནས་བརྟན་འཕགས་པ་རྒྱན་གཉིས་པ་ལ་རྒྱལ་པོའི་གཙུག་གི་ནོར་བུའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ནགས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་ཕུལ། උක්කංසිකො නාම රාජා පන සාසනෙ බහුප්පකාරො. සො ච කලියුගෙ ඡනවුතාධිකෙ නවවස්සසතෙ රජ්ජං පත්තො. රජ්ජං පන පත්වා සිරිධම්මාසොකරාජාවිය චත්තාරි වස්සානි අතික්කමිත්වා මුද්ධාභිසෙකං පටිග්ගහෙත්වා සිරිසුධම්ම රාජාමහාධිපතීති නාමලඤ්ඡම්පි පටිග්ගණ්හි. එකස්මිං පන සමයෙ හංසාවතීනගරං ගන්ත්වා තත්ථ නිසීදි. අථ රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො එවමාහංසු,- මරම්මිකභික්ඛූ නාම පරියත්තිකොවිදා වෙදසත්ථඤ්ඤුනො නත්ථීති. තං සුත්වා රාජා චතුභූමිකවිහාරවාසිත්ථෙරස්ස සන්තිකං සාසනං පෙසෙසි,-තිංසවස්සිකා චත්තාලීසවස්සිකා වා පරියත්තිකොවිදා වෙදසත්ථඤ්ඤුනො භික්ඛූ රාමඤ්ඤරට්ඨං මම සන්තිකං පෙසෙථාති. අථ චතුභූමි කවිහාරවාසිත්ථෙරො තිපිටකාලඞ්කාරං තිලොකාලඞ්කාරං තිසාසනාලඞ්කාරඤ්ච සද්ධිං තිංසමත්ථෙහි භික්ඛූහි පෙසෙසි. හංසාවතීනගරං පන පත්වා මොධොචෙතියස්ස පුරත්ථිමභාගෙ විහාරෙ කාරාපෙත්වා තෙසං අදාසි. རྒྱལ་པོ་ཨུཀྐཾསི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ལ་བྱས་རྗེས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་གོ། ཁོང་ནི་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་གོ་དྲུག་ལོན་པ་ན་རྒྱལ་སྲིད་ལ་དབང་འབྱོར། རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་ནས་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་བཞིན་དུ་ལོ་བཞི་འདས་པ་ན་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་ཅིང་། སི་རི་སུ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་མ་ཧཱ་དྷི་པ་ཏི་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོའང་བཞེས། དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ཁོང་ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་ཏེ་དེར་བཞུགས། དེ་ནས་རཱ་མཉྙ་ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། མར་མྨ་ཡུལ་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ལུང་གི་ཆོས་ལ་མཁས་པ་དང་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར། རྒྱལ་པོས་དེ་ཐོས་ནས་ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་གྱི་སྤྱན་སྔར་ཕྲིན་བཏང་སྟེ། དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་ལོན་པ་འམ་བཞི་བཅུ་ལོན་པའི་ལུང་ལ་མཁས་ཤིང་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་རཱ་མཉྙ་ཡུལ་གྱི་བདག་གི་སྤྱན་སྔར་གཏོང་བར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་གསོལ། དེ་ནས་ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་བརྟན་གྱིས་གནས་བརྟན་སྡེ་སྣོད་རྒྱན་དང་། ཏི་ལོ་ཀཱ་ལང་ཀཱ་ར། ཏི་སཱ་ས་ནཱ་ལང་ཀཱ་རཱ་སྟེ་གནས་བརྟན་གསུམ་པོ་དགེ་སློང་སུམ་ཅུ་དང་བཅས་ཏེ་བཏང་ངོ་།། ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སླེབས་པ་ན། མོ་དྷོ་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཕུལ། උපොසථදිවසෙසු සුධම්මසාලායං රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො පරියත්තිකොවිදෙ වෙදසත්ථඤ්ඤුනො සන්නිපාතාපෙත්වා තෙහි තීහි ථෙරෙහි සද්ධිං කථාසල්ලාපං කාරාපෙසි. අථ රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො භික්ඛූ එවමාහංසු,– පුබ්බෙ පන මයං මරම්මරට්ඨෙ පරියත්තිකොවිදා වෙදසත්තඤ්ඤුනො නත්ථීති මඤ්ඤාම, ඉදානි මරම්මරට්ඨවාසිනො අතිවිය පරියත්ති කොවිදා [Pg.121] වෙදසත්ථඤ්ඤුනොති. අපරභාගෙ කලියුගෙ ඡනවුතාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ රාජා රතනපූරනගරං පච්චාගච්ඡි. གསོ་སྦྱོང་གི་ཉིན་མོ་རྣམས་སུ་ཆོས་བཟང་གི་འདུ་ཁང་དུ་རཱ་མཉྙ་ཡུལ་གྱི་ལུང་ལ་མཁས་ཤིང་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། གནས་བརྟན་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་ལྷན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་བྱེད་དུ་བཅུག དེ་ནས་རཱ་མཉྙ་ཡུལ་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། སྔོན་ཆད་ནི་བདག་ཅག་གིས་མར་མྨ་ཡུལ་ན་ལུང་ལ་མཁས་ཤིང་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ལ། ད་ལྟ་ནི་མར་མྨ་ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ལུང་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་ཤིང་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་ཟེར། ཕྱིས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་གོ་དྲུག་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་རཏྣ་པུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིར་གཤེགས། තෙපි ථෙරා පච්චාගන්තුකාමා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පධානභූතස්ස තිලොකගරූති නාමධෙය්‍යස්ස මහාථෙරස්ස සන්තිකං වන්දනත්ථාය අගමංසු. གནས་བརྟན་དེ་དག་ཀྱང་ཕྱིར་གཤེགས་པར་བཞེད་དེ། རཱ་མཉྙ་ཡུལ་གྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཏི་ལོ་ཀ་ག་རུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱན་སྔར་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཕྱིར་གཤེགས། තදා තිලොකගරුත්ථෙරොපි තෙහි සද්ධිං සල්ලාපං කත්වා එවමාහ,-තුම්හෙසු පන තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරො පඨමං ආවාසවිහාරං ලභිස්සතීති. කස්මා පන භන්තෙ එවම වොචාති වුත්තෙ අයං පන පිණ්ඩාය චරන්තොපි අන්තරාමග්ගෙ වෙළුවෙත්තාදීනි ලභිත්වා ගහෙත්වා විහාරෙ පටිසඞ්ඛරණං අකාසි, තස්මාහං එවං වදාමි, ලොකෙ විහාරෙ පටිසඞ්ඛරණසීලා භික්ඛූ සීඝමෙව ආවාසවිහාරං ලභන්තීති හි පොරාණත්ථෙරා ආහංසූති ආහ. དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་ཏི་ལོ་ཀ་ག་རུས་ཀྱང་དེ་དག་དང་ལྷན་དུ་གླེང་མོ་མཛད་དེ་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། ཁྱེད་ཅག་གི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་སྡེ་སྣོད་རྒྱན་གྱིས་ཐོག་མར་གནས་གཞིའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས། བཙུན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་སམ་ཞེས་ཞུས་པ་ན། འདི་ནི་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་པའི་ཚེའང་ལམ་བར་དུ་སྨྱུག་མ་དང་འཁར་བ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པ་རྣམས་བླངས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་གསོ་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་འདི་སྐད་སྨྲས་སོ།། འཇིག་རྟེན་འདིར་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་གསོ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་མྱུར་དུ་གནས་གཞིའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་གསུངས། තෙපි රතනපූරනගරං පච්චාගච්ඡිංසු. තිලොකගරුත්ථෙරස්ස වචනානුරූපමෙව තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරො සබ්බපඨමං ආවාසවිහාරං ලභීති. དེ་དག་ཀྱང་རཏྣ་པུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིར་གཤེགས། གནས་བརྟན་ཏི་ལོ་ཀ་ག་རུའི་གསུང་བཞིན་དུ། གནས་བརྟན་སྡེ་སྣོད་རྒྱན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་གནས་གཞིའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ།། කලියුගෙ පන නවවස්සාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ රඤ්ඤො කනිට්ඨො කාලමකාසි. අථං රඤ්ඤො පුත්තො උච්චනගරභොජකො බාලජනෙහි සන්ථවං කත්වා තෙසං වචනං ආදියිත්වා පච්චූසකාලෙ පිතරං ඝාතෙතුකාමො අන්තෙපුරං සහසා පාවිසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་དགུ་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོའི་ནུ་བོ་སྐུ་གཤེགས། དེ་ནས་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲོང་ཁྱེར་མཐོན་པོའི་བདག་པོ་དེས་སྐྱེ་བོ་བྱིས་པ་རྣམས་དང་འགྲོགས་ཏེ་དེ་དག་གི་ཚིག་ལ་ཉན་ནས། ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཕ་རྒྱལ་པོ་གསོད་པར་འདོད་དེ་ཕོ་བྲང་གི་ནང་དུ་གློ་བུར་དུ་ཞུགས། රාජාව අනග්ඝං මුද්දිකං ගහෙත්වා නන්දජෙය්‍යෙන නාම අමච්චෙන රාජයොධෙන නාම අමච්චෙනච සද්ධිං අඤ්ඤතරවෙසෙන නගරතො නික්ඛමිත්වා රජතවාලුකනදිං සම්පත්තො. རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་བསྣམས་ཏེ། བློན་པོ་ནནྡ་ཛེ་ཡ་དང་བློན་པོ་རཱ་ཛ་ཡོ་དྷ་གཉིས་དང་ལྷན་དུ་ཆ་ལུགས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་བྱུང་ཞིང་། དངུལ་བྱེ་གཙང་པོར་སླེབས། තස්මිඤ්ච කාලෙ එකො සාමණෙරො මාතාපිතූනං ගෙහෙ පිණ්ඩපාතං ආනෙස්සාමීති ඛුද්දකනාවාය නදියං ආගච්ඡි. අථ [Pg.122] තං සාමණෙරං දිස්වා රාජා එවමාහ,- අම්හෙ භන්තෙ පරතීරං නාවාය ආනෙහීති. සාමණෙරො ච ආහ,-සචෙ උපාසක තුම්හෙ පරතීරං ආනෙය්‍යං, භත්තකාලං අතික්කමෙය්‍යන්ති. අථ රාජා අම්හෙයෙව සීඝං ආනෙහි, ඉමං මුද්දිකං දස්සාමීති අස්සාසෙත්වා ආනෙතුං ඔකාසං යාචි. අථ සාමණෙරො කාරුඤ්ඤප්පත්තං වචනං සුත්වා පරතීරං ආනෙසි. དེའི་ཚེ་དགེ་ཚུལ་གཅིག་ཕ་མའི་ཁྱིམ་ནས་བསོད་སྙོམས་ལེན་པར་འདོད་དེ་གྲུ་ཆུང་ཞིག་ལ་བཞོན་ནས་གཙང་པོར་འོངས། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་དགེ་ཚུལ་དེ་མཐོང་ནས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། བཙུན་པ་བདག་ཅག་རྣམས་གྲུ་ལ་བཞོན་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་བསྐྱལ་དུ་གསོལ་ཞེས་སྨྲས། དགེ་ཚུལ་གྱིས་སྨྲས་པ། དགེ་བསྙེན་གལ་ཏེ་ཁྱེད་རྣམས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་བསྐྱལ་ན། བདག་གི་ཟས་ཀྱི་དུས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་བདག་ཅག་མྱུར་དུ་བསྐྱལ་དུ་གསོལ་། ཕྱག་རྒྱ་འདི་འབུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་དབུགས་དབྱུང་སྟེ་བསྐྱལ་བའི་སྐབས་གསོལ། དེ་ནས་དགེ་ཚུལ་གྱིས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་པའི་ཚིག་དེ་ཐོས་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་བསྐྱལ། අථ චතුභූමිකවිහාරං පත්වා තස්මිං විහාරෙ ථෙරස්ස සබ්බම්පි කාරණං ආරොචෙත්වා එවමාහ,-සචෙ භන්තෙ අම්හෙ ගණ්හිතුං ආගච්ඡය්‍ය, තෙ නිවාරෙථාති. ථෙරොච මයං මහාරාජ සමණා න සක්කා එවං නිවාරෙතුං, එවම්පි එකො උපායො අත්ථි,-නිසින්නවිහාරවාසිත්ථෙරො පන ගිහිකම්මෙසු අතිවිය ඡෙකො, තං පක්කොසෙත්වා කාරණං චින්තෙතුං යුත්තන්ති. අථ තං පක්කොසෙත්වා තමත්ථං ආරොචෙත්වා රාජා ඉදමවො ච,- සචෙ භන්තෙ අම්හෙ ගණ්හිතුං ආගච්ඡෙය්‍යුං, අථ කෙනචිදෙව උපායෙන තෙ නිවාරෙථාති. අථ සො ථෙරො එවමාහ,-තෙන හි මහාරාජ මා කිඤ්චි සොචි මාභායි විහාරමජ්ඣෙ සිරිගබ්භං පවිසිත්වා නිසීදථාති වත්වා පිණ්ඩාය අචරන්තෙ භික්ඛුසාමණෙරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා විසුං විසුං දණ්ඩහත්ථා හුත්වා එකස්සපි පුරිසස්ස විහාරං පවිසිතුං ඔකාසං මා දෙථාති වත්වා සෙනංවිය බ්‍යූහෙසි. සාමන්තවිහාරෙසුපි වසන්තෙ භික්ඛුසාමණෙරෙ පක්කොසි. තදා කිර ආගන්ත්වා සන්නිපාතානං භික්ඛුසාමණෙරානං අතිරෙකසහස්සමත්තං අහොසි. ථෙරො තෙ විහාරෙ ද්වාරකොට්ඨකෙසු ආගතමග්ගෙ ච විසුං විසුං දණ්ඩහත්ථා හුත්වා ආරක්ඛණත්ථාය ඨපෙසි, යථා වඩ්ඪකී සූකරො බ්‍යග්ඝස්ස නිවාරණත්ථාය විසුං විසුං සූකරෙ සංවිධාය ඨපෙසීති. අථ පුත්තස්ස යොධාපි රාජානං ගහෙතුං න සක්කා, භික්ඛු සාමණෙරානං [Pg.123] ගාරවවසෙන බලක්කාරෙන මාරෙත්වා පවිසිතුං න විසහන්ති, භික්ඛු සාමණෙරානං බාහුල්ලතාය ච. དེ་ནས་ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཕྱིན་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་གནས་བརྟན་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་བཤད་ནས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། བཙུན་པ་གལ་ཏེ་བདག་ཅག་འཛིན་པར་འོངས་ན། དེ་དག་བཟློག་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་གསོལ། གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བདག་ཅག་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཟློག་མི་ནུས་མོད། འོན་ཀྱང་ཐབས་ཤིག་ཡོད་དེ། ནི་སིནྣ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ནི་ཁྱིམ་པའི་བྱ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པས། ཁོང་བོས་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་བར་རིགས་སོ།། དེ་ནས་ཁོང་བོས་ཏེ་དོན་དེ་བཤད་ནས་རྒྱལ་པོས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། བཙུན་པ་གལ་ཏེ་བདག་ཅག་འཛིན་པར་འོངས་ན། ཐབས་གང་ཡང་རུང་བས་དེ་དག་བཟློག་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་གསོལ། དེ་ནས་གནས་བརན་དེས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཅི་ལའང་མ་མྱ་ངན་བྱེད། མ་འཇིགས་ཤིག གཙུག་ལག་ཁང་གི་དབུས་ཀྱི་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞུགས་ཏེ་བཞུགས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་ནས། བསོད་སྙོམས་ལ་མ་གཤེགས་པའི་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། སོ་སོར་ལག་ཏུ་དབྱུག་པ་ཐོགས་ནས་སྐྱེ་བོ་གཅིག་ལའང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འཇུག་པའི་སྐབས་མ་སྟེར་ཅིག་ཅེས་གསུངས་ཏེ་དམག་དཔུང་བཞིན་དུ་བཤམས། ཉེ་འཁོར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་སུ་བཞུགས་པའི་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཀྱང་བོས། དེའི་ཚེ་འོངས་ཏེ་འདུས་པའི་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ནི་སྟོང་ལྷག་ཙམ་དུ་གྱུར་ཏོ།། གནས་བརྟན་གྱིས་དེ་དག་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོ་ཁང་དང་འོང་བའི་ལམ་རྣམས་སུ་སོ་སོར་ལག་ཏུ་དབྱུག་པ་ཐོགས་ཏེ་སྲུང་བའི་ཕྱིར་བཞག་སྟེ། དཔེར་ན་ཕག་རྒོད་ཀྱིས་སྟག་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཕག་རྣམས་བཤམས་ཏེ་བཞག་པ་བཞིན་ནོ།། དེ་ནས་སྲས་ཀྱི་དམག་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་འཛིན་མ་ནུས་ཏེ། དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ལ་གུས་པའི་དབང་གིས་དང་། དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་མང་བའི་ཕྱིར་དྲག་པོས་བསད་དེ་འཇུག་པར་མ་ནུས་སོ།། තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ අස්සයුජමාසස්ස කාළපක්ඛපඤ්චමිතො යාව කත්තිකමාසස්ස කාළපක්ඛපඤ්චමී විහාරෙයෙව රාජා නිලීයිත්වා නිසීදි. අථ අන්තෙපුරවාසිකා අමච්චා පුත්තං අපනෙත්වා රාජානං ආනෙත්වා රජ්ජෙ ඨපෙසුං. රාජා ච පුන රජ්ජං පත්වා විහාරෙ නිසින්නකාලෙ මා භායි මහාරාජ ත්වං ජිනෙස්සතීති රඤ්ඤො ආරොචෙන්තස්ස වෙදසත්ථඤ්ඤුනො එකස්ස භික්ඛුස්ස චඤ්ඤිඞ්ඛුචෙතියස්ස එසන්නට්ඨානෙ එකං විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. ධම්මනන්දරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. තස්ස පන විජාතට්ඨානභූතං ගාමං නිස්සාය මරම්මවොහාරෙන ‘යෙ නෙ නා සෙ යාං ව’ ඉති සමඤ්ඤා අහොසි. ལོ་དེ་ཉིད་ལ་ཐ་སྐར་གྱི་ཟླ་བའི་མར་ངོའི་ཚེས་ལྔ་ནས་སྨིན་དྲུག་གི་ཟླ་བའི་མར་ངོའི་ཚེས་ལྔའི་བར་དུ། རྒྱལ་པོ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་དུ་ཡིབ་སྟེ་བཞུགས། དེ་ནས་ཕོ་བྲང་གི་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྲས་ཕྱིར་བསྐྲད་དེ། རྒྱལ་པོ་སྤྱན་དྲངས་ནས་རྒྱལ་སྲིད་ལ་བཀོད། རྒྱལ་པོས་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་ཚེ། "རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མ་འཇིགས་ཤིག ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ་"ཞེས་རྒྱལ་པོ་ལ་ལུང་བསྟན་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པའི་དགེ་སློང་གཅིག་ལ་ཙཉྙིང་ཁུ་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་གཅིག་བཞེངས་ཏེ་ཕུལ། དྷམྨ་ནནྡ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོའང་ཕུལ། ཁོང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་གྱི་གྲོང་གསེབ་ལ་བརྟེན་ནས། མར་མྨའི་སྐད་དུ་ "ཡེ་ནེ་ན་སེ་ཡང་ཝ་" ཞེས་གྲགས་སོ།། රාජා ච පුන රජ්ජං පත්වා තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ කත්තිකමාසස්ස කාළපක්ඛචුද්දසමියං සබ්බෙපි මහාථෙරෙ නිමන්තෙත්වා රාජගෙහං පවෙසෙත්වා පිණ්ඩපාතෙන භොජෙසි. අථ රාජා එවමාහ,-චතුභූමිකවිහාරවාසිත්ථෙරො සම්පරායිකත්ථාවහො ආචරියො, නිසින්නවිහාරවාසිත්ථෙරො පන දිට්ඨධම්මිකත්ථාවහොති එවං රාජාවංසෙ වුත්තං. පොරාණපොත්ථකෙසු පන චතුභූමිකවිහාර වාසිත්ථෙරො එකන්තසමණො ආචරියො, නිසින්නවිහාරවාසිත්ථෙරො පන යොධාරහො යොධකම්මෙ ඡෙකොති රාජා අහාති වුත්තං. රාජා කිර සම්පරායිකත්ථං අනුපෙක්ඛිත්වා දින්නකාලෙ නිසින්නවිහාරත්ථෙරස්ස න අදාසි, කදාචි කදාචි පන දිට්ඨධම්මිකත්ථං අනුප්පෙක්ඛිත්වා තස්ස විසුං අදාසීති. එත්ථ ච යස්මා නිසින්නවිහාර වාසිත්ථෙරො රඤ්ඤො භීයෙහි නිවාරණත්ථාය ආරක්ඛං අකාසි, න පරෙසං විහෙඨනත්ථාය, ආණත්තිකප්පයොගා ච න දිස්සති, තස්මා නත්ථි ආපත්තිදොසො. සද්ධාතිස්සරඤ්ඤො භයෙහි [Pg.124] නිවාරණත්ථං අරහන්තෙහි ථෙරෙහි කතප්පයොගොවිය දට්ඨබ්බො. རྒྱལ་པོས་ཕྱིར་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་ནས། ལོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྨིན་དྲུག་གི་ཟླ་བའི་མར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་ལ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཕོ་བྲང་དུ་བཅུག་ནས་བསོད་སྙོམས་ཀྱིས་ཚིམ་པར་བྱས། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ནི་ཕྱི་མའི་དོན་སྒྲུབ་པའི་བླ་མ་ཡིན་ལ། ནི་སིནྣ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ནི་ཚེ་འདིའི་དོན་སྒྲུབ་པའི་བླ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱལ་རབས་སུ་བཤད་དོ།། སྔོན་གྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་ནི། ས་རིམ་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ནི་གཅིག་ཏུ་དགེ་སྦྱོང་གི་བླ་མ་ཡིན་ལ། ནི་སིནྣ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ནི་དམག་མིར་འོས་ཤིང་དམག་གི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱལ་པོས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།། རྒྱལ་པོས་ཕྱི་མའི་དོན་ལ་མ་བལྟས་པར་འབུལ་བའི་ཚེ། ནི་སིནྣ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་བརྟན་ལ་མ་ཕུལ་ལ། སྐབས་སྐབས་སུ་ཚེ་འདིའི་དོན་ལ་བལྟས་ཏེ་ཁོང་ལ་སོ་སོར་ཕུལ་ལོ་ཞེས་གྲགས་སོ།། འདིར་ནི་སིནྣ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་གྱིས་རྒྱལ་པོ་འཇིགས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་དང་། བཀོད་པའི་སྦྱོར་བའང་མ་མཐོང་བས། དེའི་ཕྱིར་ལྟུང་བའི་ཉེས་པ་མེད་དོ།། འདི་ནི་རྒྱལ་པོ་སདྡྷཱ་ཏིསྶ་འཇིགས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།། චතුභූමිකවිහාර වාසිත්ථෙරො පන ඛණිත්තිපාදගාමෙ ජාතො, අරිමද්දනපුරෙ අරහන්තත්ථෙරගණප්පභවො, යත්ථ කත්ථචි ගන්ත්වා අඤ්ඤෙසං භික්ඛූනං ආචාරං යථාභූතං ජානිත්වා තෙහි චතුපච්චයසම්භොගො න කභපුබ්බො, අන්තමසො උදකම්පි න පිවිතපුබ්බො, තංතංට්ඨානම්පි චම්මඛණ්ඩං ගහෙත්වායෙව ගමනසීලො. උක්කංසිකරාජා පන සිරිඛෙත්තනගරෙ ද්වත්තපොඞ්කරඤ්ඤා කාරාවිතචෙතියසණ්ඨානං ගහෙත්වා රාජමණිචූළං නාම චෙතියං අකාසි. තං පන චෙතියං පරිමණ්ඩලතො තිහත්ථසතප්පමාණං, උබ්බෙධතොපි එත්තකමෙව. තස්ස පන චෙතියස්ස චතූසු පස්සෙසු චත්තාරො විහාරෙපි කාරාපෙසි, පුරත්ථිමපස්සෙ පුබ්බවනාරාමො නාම විහාරො, දක්ඛිණපස්සෙ පන දක්ඛිණවනාරාමො නාම, පච්ඡිමපස්සෙ පච්ඡිමවනාරාමො නාම, උත්තරපස්සෙ උත්තරවනාරාමො නාම. තෙසු චතූසු විහාරෙසු උත්තරවනාරාමො නාම විහාරො අසනිපාභග්ගිනා ඩය්හිත්වා විනස්සි. අවසෙසෙ පන තයො විහාරෙ පරියත්තිකොවිදානං තිණ්ණං මහාථෙරානං අදාසි. නාම ලඤ්ඡම්පි තෙසං අදාසි. පච්ඡිමස්ස රඤ්ඤො කාලෙයෙව උත්තරපස්සෙ විහාරං කාරාපෙසි. ས་བཞི་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ནི་ཁ་ཎིཏྟི་པཱ་ད་གྲོང་གསེབ་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཨ་རི་མད་ད་ན་པུ་རའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་བརྟན་གྱི་ཚོགས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་སྟེ། ཁོང་ནི་གང་དུ་བྱོན་ཡང་དགེ་སློང་གཞན་དག་གི་སྤྱོད་ལམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ནས། དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་བཞི་ལོངས་སྤྱོད་པར་མ་མཛད་ཅིང་། ཐ་ན་ཆུ་ཡང་བཏུང་བར་མ་མཛད་ལ། གནས་དེ་དང་དེར་བྱོན་པའི་ཚེ་ཡང་ཀོ་བའི་གདན་ཁྱེར་ནས་བྱོན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཞིག་གོ། ཡང་རྒྱལ་པོ་ཨུཀྐཾ་སི་ཀས་སི་རི་ཁེཏྟ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་པོ་དྭཏྟ་པོངྐས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་བཟུང་ནས། རཱ་ཛ་མ་ཎི་ཅཱུ་ལཱ་ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་བཞེངས། མཆོད་རྟེན་དེ་ནི་མཐའ་སྐོར་དུ་ཁྲུ་སུམ་བརྒྱ་ཡོད་ཅིང་། དཔངས་སུའང་དེ་ཙམ་ཡོད། མཆོད་རྟེན་དེའི་ཕྱོགས་བཞིར་གཙུག་ལག་ཁང་བཞི་ཡང་བཞེངས་ཏེ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་པུབྦ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དཀྑི་ཎ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་པཙྪི་མ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཨུཏྟ་ར་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཞེས་བྱ་བའོ།། གཙུག་ལག་ཁང་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་བྱང་ཚལ་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་ཐོག་བབས་པའི་མེས་བསྲེགས་ཏེ་ཉམས་པར་གྱུར། ལྷག་མ་གཙུག་ལག་ཁང་གསུམ་པོ་ནི་ལུང་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་གསུམ་ལ་ཕུལ། དེ་དག་ལ་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཡང་གནང་། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་དུས་ཉིད་དུ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་བཞེངས་སོ།། තස්මිං පන චෙතියෙ ඡත්තං අනාරොපෙත්වායෙව සො රාජා දිවඞ්ගතො. තෙසු පන චතූසු විහාරෙසු නිසින්නානං ථෙරානං දක්ඛිණවනාරාමවිහාරවාසීමහාථෙරො කච්චායනගන්ථස්ස අත්ථං ඡබ්බිධෙහි සංවණ්ණනානයෙහි අලඞ්කරිත්වා මරම්මභාසාය සංවණ්ණෙසි. පච්ඡිමවනාරාමවිහාර වාසිත්ථෙරො පන න්‍යාසස්ස සංවණ්ණනං ඡහි නයෙහි අලඞ්කරිත්වා අකාසි. མཆོད་རྟེན་དེ་ལ་གདུགས་མ་ཕུལ་བར་དུ་རྒྱལ་པོ་དེ་སྐུ་གཤེགས། གཙུག་ལག་ཁང་བཞི་པོ་དེ་དག་ཏུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ལས། ལྷོ་ཚལ་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་ཀཙྩཱ་ཡ་ནའི་གཞུང་གི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གི་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྒྱན་ཏེ་མར་མའི་སྐད་དུ་འགྲེལ་པ་མཛད། ནུབ་ཚལ་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་གྱིས་ནི་ཉཱ་སའི་འགྲེལ་པ་ཚུལ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་ཏེ་མཛད་དོ།། කලියුගෙ පන දසවස්සාධිකෙ සහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස [Pg.125] රඤ්ඤො පුත්තො සිරිනන්දසුධම්මරාජාපවරාධීපති රජ්ජං කාරෙසි. පිතුනො රාජගෙහං භින්දිත්වා විහාරං කාරාපෙත්වා තිලොකාලඞ්කාරස්ස නාම මහාථෙරස්ස අදාසි. තිලොකාලඞ්කාරත්ථෙරො ච නාම තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරෙන සමඤ්ඤාණථාමස්ස අරියාලඞ්කාරත්ථෙරස්ස සිස්සොති දට්ඨබ්බො. අයඤ්චත්ථො හෙට්ඨා දස්සිතො. ජෙය්‍යපුරෙ චතුභූමිකඅතුලවිහාරං කාරාපෙත්වා දාට්ඨානාගරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි. සො ච ථෙරො නිරුත්තිසාරමඤ්ජූසං නාම න්‍යාසසංවණ්ණනං අකාසී. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་བཅུ་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་དེའི་སྲས་སི་རི་ནནྡ་སུ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་པ་ཝ་རཱ་དྷཱི་པ་ཏིས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཡབ་ཀྱི་ཕོ་བྲང་བཤིགས་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ། ཏི་ལོ་ཀཱ་ལངྐཱ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ལ་ཕུལ། ཏི་ལོ་ཀཱ་ལངྐཱ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་དེ་ནི་ཏི་པི་ཊ་ཀཱ་ལངྐཱ་ར་དང་མཁྱེན་རབ་མཉམ་པའི་ཨ་རི་ཡཱ་ལངྐཱ་རའི་སློབ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དོན་འདི་ནི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།། ཛེ་ཡ་པུ་ར་རུ་ས་བཞི་པ་མཚུངས་མེད་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་དཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་གུ་རུ་གནས་བརྟན་ལ་ཕུལ། གནས་བརྟན་དེས་ནི་ནི་རུཏྟི་སཱ་ར་མཉྫཱུ་སཱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉཱ་སའི་འགྲེལ་པ་མཛད་དོ།། කලියුගෙ ද්වාදසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසෙ සොතාපන්නා නාම ආරක්ඛදෙවතා අඤ්ඤත්ථ ගමිස්සාමාති ආහංසූති නගරා සුපිනං පස්සන්තා හුත්වා බහූසන්නිපතිත්වා දෙවපූජං අකංසු. දෙවතානං පන සඞ්කමනං නාම නත්ථි, පුබ්බනිමිත්තමෙවතන්ති දට්ඨබ්බං. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཚེ། རྒྱུན་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྲུང་མའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟར། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་མཐོང་ནས་མང་པོ་འདུས་ཏེ་ལྷ་མཆོད་བྱས། འོན་ཀྱང་ལྷ་རྣམས་གནས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་དེ། འདི་ནི་སྔ་ལྟས་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། තස්මිඤ්ච කාලෙ චිනරඤ්ඤො යොධා ආගන්ත්වා මරම්මරට්ඨං දූසෙසුං. සාසනං අබ්භප්පටිච්ඡන්නො විය චන්දො දුබ්බලං අහොසි. དེའི་ཚེ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོའི་དམག་མི་རྣམས་འོངས་ནས་མར་མའི་ཡུལ་བཅོམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་སྤྲིན་གྱིས་བསྒྲིབས་པའི་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་ཉམས་དམས་པར་གྱུར། කලියුගෙ තෙවීසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො කනිට්ඨො මහාපවරධම්මරාජාලොකාධිපති නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ ලොකසඞ්කෙතවසෙන පුඤ්ඤං මන්දං භවිස්සතීති වෙදසත්ථඤ්ඤූහි ආරොචිතත්තා ලොකසඞ්කෙතවසෙනෙව අභිනවපුඤ්ඤුප්පාදනත්ථං ඛන්ධවාරගෙහං කාරාපෙත්වා තාවකාලිකවසෙන සඞ්කමිත්වා නිසීදි. තතො අපරභාගෙ උත්තරගෙහං භින්දිත්වා තස්මිංයෙව ඨානෙ විහාරං කාරාපෙත්වා එකස්ස මහාථෙරස්ස අදාසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་ཉེར་གསུམ་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་དེའི་གཅུང་པོ་མ་ཧཱ་པ་ཝ་ར་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་|ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བས། འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་གསར་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཕྱིར། དམག་སྒར་གྱི་ཁང་པ་བཞེངས་ཏེ་གནས་སྐབས་སུ་དེར་སྤོས་ནས་བཞུགས། དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁང་པ་བཤིགས་ནས་གནས་དེ་ཉིད་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཕུལ། දක්ඛිණගෙහං පන නගරස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ විහාරං කාරාපෙත්වා අග්ගණම්මාලඞ්කාරත්ථෙරස්ස අදාසි. සො ච ථෙරො කච්චායනගන්ථස්සචෙව අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස ච මාතිකාධාතුකථායමකපට්ඨානානඤ්ච [Pg.126] අත්ථං මරම්මභාසාය යොජෙසි. ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁང་པ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་ཨགྒ་ཎམྨཱ་ལངྐཱ་ར་གནས་བརྟན་ལ་ཕུལ། གནས་བརྟན་དེས་ནི་ཀཙྩཱ་ཡ་ནའི་གཞུང་དང་། ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་དང་། མ་མོ་དང་། ཁམས་ཀྱི་གཏམ་དང་། ཟུང་དང་། གནས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་མར་མའི་སྐད་དུ་སྦྱར་རོ།། උපරාජා ච මහාසෙතුනො පමුඛෙ ඨානෙ සොවණ්ණමයවිහාරං කාරාපෙත්වා උත්තරගෙහවිහාර වාසිත්ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකස්ස ජිනාරාමත්ථෙරස්ස අදාසි. තස්මිංයෙව ඨානෙ නානාරතනවිචිත්‍රං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකස්ස ගුණගන්ධත්ථෙරස්ස අදාසි. རྒྱལ་ཚབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཟམ་པ་ཆེན་པོའི་མདུན་གྱི་གནས་སུ་གསེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས། བྱང་གི་ཁང་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་གྱི་ཉེ་གནས་ཇི་ནཱ་རཱ་མ་གནས་བརྟན་ལ་ཕུལ། གནས་དེ་ཉིད་དུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས། གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་གནས་གུ་ཎ་གནྡྷ་གནས་བརྟན་ལ་ཕུལ། සො පන ථෙරො ‘ඡින ව්ඩින’ ගාමෙ විජාතො. වයෙ පන සම්පත්තෙ රතනපූරනගරං ගන්ත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා තතො පුන නිවත්තිත්වා බදුනනගරෙ බදරගාමෙ නිසීදිත්වා පච්ඡා ‘ඡින ව්ඩින’ ගාමෙ චතූහි පච්චයෙහි කිලමථො හුත්වා වසති. තස්මිඤ්ච කාලෙ ගාමෙ මොක්ඛස්ස නාම පුරිසස්ස සන්තිකෙ එකං අනග්ඝං මණිං රාජා ලභිත්වා අතිව මමායි. ‘ඡින ව්ඩින’ මොක්ඛමණීති පාකටො අහොසි. གནས་བརྟན་དེ་ནི་ ‘ཆི་ན་ཝ་ཌི་ན་’ གྲོང་གསེབ་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་ན་བབ་པ་ན་ར་ཏ་ན་པུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས་ལུང་ལ་སྦྱངས་ཤིང་། དེ་ནས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་བ་དུ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བ་ད་ར་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཞུགས། རྗེས་སུ་ ‘ཆི་ན་ཝ་ཌི་ན་’ གྲོང་གསེབ་ཏུ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་བཞིས་ཕོངས་ཤིང་ངལ་བར་གྱུར་ཏེ་བཞུགས། དེའི་ཚེ་གྲོང་གསེབ་དེའི་མོཀྑ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གི་ལག་ནས་རྒྱལ་པོས་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་ནོར་བུ་ཞིག་རྙེད་དེ་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པར་བཟུང་། དེ་ནི་ ‘ཆི་ན་ཝ་ཌི་ནའི་མོཀྑ་ནོར་བུ་’ ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་གྱུར། අථ උත්තරගෙහවිහාරවාසිත්ථෙරො ආහ,- ‘ඡින ව්ඩින’ ගාමකෙ න මණියෙව අනග්ඝං, අථ ඛො එකොපි ථෙරො ගුණගන්ධො නාම පරියත්තිකොවිදො අනග්ඝොයෙවාති. དེ་ནས་བྱང་གི་ཁང་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། “ཆི་ན་ཝ་ཌི་ན་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ནོར་བུ་ཁོ་ན་རིན་ཐང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ལུང་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་གུ་ཎ་གནྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་པུ་དེ་ཡང་རིན་ཐང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ།།” ཞེས་སོ།། අථ තං සුත්වා රාජා තං පක්කොසෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි උපත්ථම්භෙත්වා පූජං අකාසි. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་དེ་ཐོས་ཏེ་ཁོང་སྤྱན་དྲངས་ནས། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་བཞིས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ་མཆོད་པ་མཛད། සහස්සොරොධගාමෙ ගුණසාරො නාම ථෙරො පලිණගාමෙ සුජාතො නාම ථෙරො ච ගුණගන්ධත්ථෙරස්ස සිස්සායෙව අහෙසුං. ས་ཧསྶོ་རོ་དྷ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གནས་བརྟན་གུ་ཎ་སཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། པ་ལི་ཎ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གནས་བརྟན་སུ་ཛཱ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་གནས་བརྟན་གུ་ཎ་གནྡྷའི་སློབ་མ་ཤ་སྟག་གོ། එකස්මිඤ්ච කාලෙ තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරො භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣෙ අග්ගධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරං කීළනවසෙන එවමාහ,- අම්හෙසු ආවුසො අන්තරධාරයමානෙසු ත්වං ලොකෙ එකො ගන්ථකොවිදත්ථෙරො භවිස්සසි මඤ්ඤෙති. අථ අග්ගධම්මාලඞ්කාරො ච එවමාහ,-තුම්හෙසු භන්තෙ අන්තරධාරයමානෙසු මයං ගන්ථකොවිදාන භවෙය්‍යාමකො නාම [Pg.127] පුග්ගලො ලොකෙ ගන්ථකොවිදො භවිස්සතීති. පොරාණපොත්ථකෙසු පන අරියාලඞ්කාරත්ථෙරො නනු පනිදානි මයං ගන්ථකොවිදා න තාව භවාමාති එවමාහාති වුත්තං. සො අග්ගධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරොයෙව රඤ්ඤා යාචිතො රාජවංස. සඞ්ඛෙපම්පි අකාසි. සො ප්පන ථෙරො අමච්චපුත්තො. དུས་གཅིག་གི་ཚེ། ཏི་རི་ཡ་རི་བོའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་གནས་བརྟན་ཨགྒ་དྷམྨཱ་ལངྐཱ་ར་ལ་རྩེད་མོའི་ཚུལ་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། “ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག ངེད་ཅག་མི་སྣང་བར་གྱུར་པའི་ཚེ། ཁྱོད་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་གཞུང་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་གཅིག་པུ་དེ་འགྱུར་རམ་སྙམ།” དེ་ནས་ཨགྒ་དྷམྨཱ་ལངྐཱ་རས་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། “བཙུན་པ་དག ཁྱེད་ཅག་མི་སྣང་བར་གྱུར་པའི་ཚེ། བདག་ཅག་གཞུང་ལ་མཁས་པར་མ་གྱུར་ན། འཇིག་རྟེན་འདིར་གང་ཞིག་གཞུང་ལ་མཁས་པར་འགྱུར།” ཡང་སྔོན་གྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་ནི། གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡཱ་ལངྐཱ་རས་ “ད་ལྟ་བདག་ཅག་གཞུང་ལ་མཁས་པར་མ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ།” ཞེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་འབྱུང་། གནས་བརྟན་ཨགྒ་དྷམྨཱ་ལངྐཱ་ར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱལ་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར་རྒྱལ་རབས་བསྡུས་པ་ཡང་མཛད། གནས་བརྟན་དེ་ནི་བློན་པོའི་སྲས་ཤིག་གོ། එකස්මිඤ්ච කාලෙ හීනායාවත්තකො එකො මහාඅමච්චො රඤ්ඤො සන්තිකා අත්තනා උපලද්ධපරිභොගං සබ්බං ගහෙත්වා විහාරං ආගන්ත්වා අග්ගධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරෙන සද්ධිං සල්ලාපං අකාසි. සල්ලාපං පන කත්වා සබ්බං පරිභොගං ථෙරස්ස දස්සෙත්වා සචෙ භන්තෙ ත්වං ගිහි භවෙය්‍යාසි, එත්තකං පරිභොගං ලභිස්සතීති ආහ. ථෙරොපි එවමාහ,-තුම්හාකං පන එත්තකො පරිභොගො අම්හාකං සමණානං වච්චකුටිං අසුභභාවනං භාවෙත්වා පවිසන්තානං පුඤ්ඤං කලං නාග්ඝති සොළසින්ති. කිඤ්චාපි ඉදඤ්ච පන වචනං සාසනවංසෙ අප්පධානං හොති, පුබ්බාචරියසීහෙහි පන වුත්ත වචනං යාව අපාණකොටිකා සරිතබ්බමෙවාති මනසිකරොන්තෙන වුත්තන්ති. དུས་གཅིག་གི་ཚེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལོག་པར་འདོད་པའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་ནས་རང་ཉིད་ལ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཁྱེར་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འོངས་ནས། གནས་བརྟན་ཨགྒ་དྷམྨཱ་ལངྐཱ་ར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གླེང་མོ་བྱས། གླེང་མོ་བྱས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་གནས་བརྟན་ལ་བསྟན་ཏེ། “བཙུན་པ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་ཁྱིམ་པར་བཞུགས་ན། འདི་འདྲ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།” ཞེས་སྨྲས། གནས་བརྟན་གྱིས་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། “ཁྱེད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་འདི་འདྲ་བ་ནི། བདག་ཅག་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་མི་སྡུག་པའི་སྒོམ་པ་བསྒོམས་ནས་གསང་སྤྱོད་ཁང་དུ་འཇུག་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་གཅིག་ལའང་མི་དོ་འོ།།” ཞེས་སོ།། གཏམ་འདི་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་དུ་གལ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱང་། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་ནི་སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས་སོ་སྙམ་ནས་བཀོད་པའོ།། කලියුගෙ පන චතුත්තිංසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස පුත්තො නරාවරො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. මහාසීහසූරධම්මරාජාති නාමලඤ්ඡං පටිග්ගණ්හි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ‘සී ඛොං’ චෙතියස්ස සමීපෙ ජෙතවනවිහාරෙ ගන්ථං උග්ගණ්හන්තො එකො දහරභික්ඛු ගන්ථඡෙකොපි සමානො බාලකාලෙ බාලචිත්තෙන ආකුලිතො හුත්වා වච්චකූපෙ වාතාතපෙහි බහිසුක්ඛභාවෙන පටිච්ඡාදිතෙ දණ්ඩෙන ආලුලිත්වා දුග්ගන්ධොවිය චිත්තසන්තානෙ පරියත්තිවාතාතපෙහි බහිසුක්ඛභාවෙන පටිච්ඡාදිතෙ කෙනචිදෙව රූපාරම්මණාදිනා ආලුලිත්වා කිලෙසසත්තිසඞ්ඛාතො දුග්ගන්ධො වායිත්වා හීනායාවත්තිස්සාමීති චින්තෙත්වා ගිහිවත්ථානි ගහෙත්වා සද්ධිං සහායභික්ඛුහි නදීතිත්ථං අගමාසි. අන්තරාමග්ගෙ [Pg.128] තාව භික්ඛුභාවෙනෙව චෙතියං වන්දිස්සාමීති ගිහිවත්ථානි සහායකානං හත්ථෙ ඨපෙත්වා චෙතියප්පමුඛෙ ලෙණං පවිසිත්වා වන්දිත්වා නිසීදි. අථ එකා දහරිත්ථී චෙතියඞ්ගණං ආගන්ත්වා බහි ලෙණං නිසීදිස්වා උදකං සිඤ්චිත්වා පත්ථනං අකාසි,-ඉමිනා පුඤ්ඤකම්මෙන සබ්බෙහි අපායාදිනුක්ඛෙහි මොචෙය්‍යාමි, භවෙ භවෙ ච හීනායාවත්තකස්ස පුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යාමීති. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་སོ་བཞི་ལོན་པ་ན། ཁོང་གི་སྲས་ན་རཱ་ཝ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཁོང་གིས་མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་སཱུ་ར་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་བཞེས། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་ ‘སཱི་ཁོང’ མཆོད་རྟེན་གྱི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཛེ་ཏ་ཚལ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གཞུང་ལ་སྦྱོང་བའི་དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་ཞིག་ཡོད་དེ། ཁོང་ནི་གཞུང་ལ་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། གཞོན་ནུའི་དུས་སུ་བྱིས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དཀྲུགས་ཏེ། དཔེར་ན། གསང་སྤྱོད་ཀྱི་དོང་ཁ་རླུང་དང་ཉི་མས་ཕྱི་རོལ་དུ་བསྐམས་ཏེ་བཀབ་པ་ལ། དབྱུག་པས་དཀྲུགས་ན་དྲི་ངན་འབྱུང་བ་བཞིན། རང་གི་སེམས་རྒྱུད་ལ་ལུང་གི་རླུང་དང་ཉི་མས་ཕྱི་རོལ་དུ་བསྐམས་ཏེ་བཀབ་པ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་དཀྲུགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་མཐུ་སྟེ་དྲི་ངན་འཐུལ་ནས། “བདག་ནི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལོག་པར་བྱའོ་” སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། ཁྱིམ་པའི་གོས་རྣམས་བཟུང་ནས་གྲོགས་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་བོའི་འགྲམ་དུ་སོང་། ལམ་བར་དུ་ “རེ་ཞིག་དགེ་སློང་གི་ཆ་བྱད་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་བྱའོ་” སྙམ་ནས། ཁྱིམ་པའི་གོས་རྣམས་གྲོགས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལག་ཏུ་བཞག་སྟེ། མཆོད་རྟེན་གྱི་མདུན་གྱི་ཕུག་པར་ཞུགས་ནས་ཕྱག་བཙལ་ཏེ་བསྡད། དེའི་ཚེ་བུ་མོ་གཞོན་ནུ་མ་ཞིག་མཆོད་རྟེན་གྱི་ར་བར་འོངས་ནས། ཕུག་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་བསྡད་དེ་ཆུ་བླུགས་ནས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ། “བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་འདིས་བདག་ངན་སོང་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བར་གྱུར་ཅིག སྐྱེ་བ་ནས་སྐྱེ་བར་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལོག་པའི་སྐྱེས་བུའི་ཆུང་མར་མི་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག” ཅེས་སོ།། අථ තං සුත්වා දහරභික්ඛු එවං චින්තෙසි,-ඉදානි අහංහීනායාවත්තිස්සාමීති චින්තෙත්වා ආගතො, අයම්පි දහරිත්ථී හීනායාවත්තකස්ස පුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යා මීති පත්ථනං අකාසි, ඉදානි තං දහරිත්ථිං කාරණං පුච්ඡිස්සාමීති. එවං පන චින්තෙත්වා බහි ලෙණං නික්ඛමිත්වා තං දහරිත්ථිංකාරණං පුච්ඡි,-කස්මා පන ත්වං හීනායාවත්තකස්ස පුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යාමීති පත්ථනං කරොසීති. හීනායාවත්තකස්ස භන්තෙ පුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යාමීති වුත්තවචනං බාලපුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යාමීති වුත්තවචනෙන නානා න හොති, සදිසත්ථකමෙවාති නනු හීනායා වත්තකො බාලොයෙව නාම, සචෙ පන භන්තෙ හීනායාවත්තකො බාලො නාම න භවෙය්‍ය, කො නාම ලොකෙ බාලො භවෙය්‍ය, භික්ඛු නාම හි පරෙහි දින්නං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනං පරිභුඤ්ජිත්වා සුඛං වසති, සචෙ ගන්ථං උග්ගණ්හිතු කාමො භවෙය්‍ය, යථාකාමංයෙව ගන්ථං උග්ගණ්හිතුං ඔකාසං ලභති, එවං පන අහුත්වා අලසිකොයෙව භුඤ්ජිත්වා සයිත්වා නිසීදිතුං ඉච්ඡෙය්‍ය, එවම්පි යථාකාමං භුඤ්ජිතුං සයිතුං ඔකාසං ලභති, එවම්පි සමානො පරස්ස දාසො භවිස්සාමි, දාරස්ස කිංකරො භවිස්සාමීති අකථෙන්තොපි කථෙන්තොවිය හුත්වා හීනායාවත්තෙය්‍ය, සො ලොකෙ අඤ්ඤෙහි බාලෙහි අධිකො බාලොති අහං මඤ්ඤාමි, සචෙ පන බාලතරස්ස භරියා භවෙය්‍ය, අහං බාලතරී භවෙය්‍යන්ති [Pg.129] වුත්තෙ සො දහරභික්ඛු සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා බහිනගරද්වාරං නික්ඛමිත්වා වානරගණෙන විනා ඣායන්තොවිය වානරො ඣායිත්වා නිසීදි. དེ་ནས་དེ་ཐོས་ནས་དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་དེས་འདི་ལྟར་བསམས་སོ། །“ད་ལྟ་ང་ནི་མི་སྐྱ་ཕལ་པའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བསམས་ནས་འོངས་པ་ཡིན། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་འདིས་ཀྱང་ ‘ང་ནི་མི་སྐྱ་ཕལ་པའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སྐྱེས་པའི་ཆུང་མར་མ་གྱུར་ཅིག’ ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡིན། ད་ལྟ་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བར་བྱའོ།།” དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ཕུག་པའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་དྲིས་པ། “ཁྱོད་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་ ‘ང་ནི་མི་སྐྱ་ཕལ་པའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སྐྱེས་པའི་ཆུང་མར་མ་གྱུར་ཅིག’ ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཡིན།” མོས་སྨྲས་པ། “བཙུན་པ། ‘མི་སྐྱ་ཕལ་པའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སྐྱེས་པའི་ཆུང་མར་མ་གྱུར་ཅིག’ ཅེས་བརྗོད་པ་ནི། ‘སྐྱེས་པ་བྱིས་པའི་ཆུང་མར་མ་གྱུར་ཅིག’ ཅེས་བརྗོད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དེ། དོན་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །མི་སྐྱ་ཕལ་པའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནི་བྱིས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། བཙུན་པ། གལ་ཏེ་མི་སྐྱ་ཕལ་པའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དེ་བྱིས་པ་མ་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་འདིར་སུ་ཞིག་བྱིས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་བྱིན་པའི་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས། གནས་མལ་བཅས་ལ་ལོངས་སྤྱད་དེ་བདེ་བར་གནས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་འདོད་ན། རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་མ་བྱས་པར་ལེ་ལོ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། ཟོས་ནས་ཉལ་བ་དང་འདུག་པ་ཙམ་འདོད་ནའང་། དེ་ལྟར་རང་གི་འདོད་པ་བཞིན་ཟ་བ་དང་ཉལ་བའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཡིན་བཞིན་དུ། ‘ང་ནི་གཞན་གྱི་བྲན་དུ་འགྱུར་བར་བྱའོ། །ཆུང་མའི་གཡོག་པོར་འགྱུར་བར་བྱའོ།།’ ཞེས་མ་སྨྲས་ཀྱང་སྨྲས་པ་བཞིན་དུ་མི་སྐྱ་ཕལ་པའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བྱེད་ན། ཁོ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་བྱིས་པ་གཞན་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཆེར་བྱིས་པ་ཡིན་པར་ང་ལ་མངོན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱིས་པ་ཆེན་པོ་དེའི་ཆུང་མར་གྱུར་ན། ང་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་ཆེས་བྱིས་པར་འགྱུར་རོ།།” ཞེས་བརྗོད་པ་ན། དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་དེ་སྐྱོ་ཤས་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྒོ་ཕྱིར་ཐོན་ནས། སྤྲེའུ་ཁྱུ་དང་བྲལ་བའི་སྤྲེའུ་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ཏེ་འདུག་གོ། අථ සහායකා ආගන්ත්වා ගිහිවත්ථානි ගණ්හාහීති පක්කොසිංසු. තස්මිං කාලෙ සො දහරභික්ඛු ආගච්ඡථ භවන්තොති වත්වා සබ්බං කාරණං තෙසං ආචික්ඛිත්වා ඉදානි පන භවන්තො හීනායාවත්තෙහීති සචෙ යො කොචි ආගන්ත්වා මම සීසං මුග්ගරෙන පහාරෙය්‍ය, එවං සන්තෙපි හීනායාවත්තිතුං න ඉච්ඡාමි, ඉතො පට්ඨාය යාව ජීවිතපරියන්තා හීනායාවත්තිතුං මනසාපි න චින්තයිස්සාමීති වත්වා එරාවතීනංදිං තරිත්වා ජෙය්‍යපුරං අගමාසි. තදා කිර දහරිත්ථී දෙවලාභවය්‍ය, න මනුස්සිත්ථීති වදන්ති පණ්ඩිතාති. དེ་ནས་གྲོགས་པོ་རྣམས་འོངས་ཏེ། “ཁྱིམ་པའི་ཆས་ལོངས་ཤིག” ཅེས་བོས་སོ། །དེའི་ཚེ་དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་དེས་ “ཤོག་ཅིག་ཤེས་ལྡན་དག” ཅེས་སྨྲས་ནས་ཁོང་ཚོར་རྒྱུ་མཚན་ཐམས་ཅད་བཤད་དེ། “ད་ནི་ཤེས་ལྡན་དག གལ་ཏེ་སུ་ཞིག་འོངས་ནས་ངའི་མགོ་ལ་གཏུན་ཤིང་གིས་བརྡུངས་ཏེ་མི་སྐྱ་ཕལ་པའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལྡོག་ཏུ་བཅུག་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ནའང་ང་ནི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འདོད་དོ། །འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚེ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་མི་སྐྱ་ཕལ་པའི་གནས་སུ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་བསམ་མོ།།” ཞེས་སྨྲས་ནས། ཨེ་ར་ཝ་ཏཱི་གཙང་པོ་བརྒལ་ཏེ་ཛེ་ཡ་པུ་རར་སོང་ངོ། །དེའི་ཚེ་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་དེ་ནི་ལྷའི་བུ་མོ་ཞིག་ཡིན་གྱི། མིའི་བུད་མེད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཁས་པ་རྣམས་སྨྲའོ།། ජෙය්‍යපුරං පන පත්වා පරියත්තිකොවිදානං මහාථෙරානං සන්තිකෙ නයං ගහෙත්වා පුඤ්ඤචෙතියස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ එකස්මිං විහාරෙ නිසීදි. පරියත්තිං වාචෙත්වා අථ කමෙන තංතංදිසාහි භික්ඛුසාමණෙරා ආගන්ත්වා තස්ස සන්තිකෙ පරියත්තිං උග්ගණ්හිංසු. ආවාසං පන අලභිත්වා කෙචි භික්ඛුසාමණෙරා ඡත්තානිපි ඡාදිත්වා නිසීදිංසු. ཛེ་ཡ་པུ་རར་སླེབས་ནས། ལུང་གི་ཆོས་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ནས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཚུལ་བླངས་ཏེ། སྤུངས་པའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་ཏུ་བཞུགས་སོ། །ལུང་གི་ཆོས་བཤད་པས་རིམ་གྱིས་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་འོངས་ཏེ། ཁོང་གི་དྲུང་ནས་ལུང་གི་ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་སོ། །འོན་ཀྱང་གནས་མལ་མ་ཐོབ་པས་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་ཁ་ཅིག་ནི་གདུགས་བཀབ་སྟེ་བཞུགས་སོ།། එකස්මිං කාලෙ රාජා නික්ඛමිත්වා පුඤ්ඤචෙතියං වන්දිස්සාමීති චෙතියඞ්ගණං පාවිසි. අථ ඡත්තානි ඡාදෙත්වා නිසින්නෙ භික්ඛූ දිස්වා ගුහාය සද්ධිං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස භික්ඛුස්ස අදාසි. තිලොකගරූතිපි නාමලඤ්ඡං අදාසි. සුඛවොහාරත්ථං පන කකාරලොපං කත්වා තිලොගරූති වොහරිංසු. དུས་གཅིག་གི་ཚེ། རྒྱལ་པོ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བྱུང་ནས་ “ངས་སྤུངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་བྱའོ།།” ཞེས་མཆོད་རྟེན་གྱི་ར་བར་ཞུགས་སོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་གདུགས་བཀབ་སྟེ་བཞུགས་པ་གཟིགས་ནས། ཕུག་པ་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་དགེ་སློང་དེ་ལ་ཕུལ་ལོ། །“ཏི་ལོ་ཀ་ག་རུ་” ཞེས་པའི་མཚན་ཡང་གསོལ་ཏོ། །འོན་ཀྱང་བརྗོད་བདེ་བའི་ཕྱིར་དུ་ཡི་གེ་ ‘ཀ་’ བསྡུས་ནས། “ཏི་ལོ་ག་རུ་” ཞེས་བརྗོད་དོ།། තස්ස පන සද්ධිවිහාරිකො සත්තවස්සිකො තෙජොදීපො නාම භික්ඛු පරිත්තටීකං අකාසි. අපරභාගෙ පන තිලොකාලඞ්කාරොති නාමලඤ්ඡං අදාසි. එවං තෙජෙදීපො නාම භික්ඛු නරාවරරඤ්ඤො කාලෙ පරිත්තටීකං අකාසීති දට්ඨබ්බං. කෙචි පන පච්ඡිමපක්ඛාධිකරඤ්ඤො කාලෙති වදන්ති. ཁོང་གི་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་དགེ་སློང་། དབྱར་གནས་བདུན་ལོན་པའི་ཏེ་ཇོ་དཱི་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྲུང་བའི་མདོའི་འགྲེལ་བཤད་བརྩམས་སོ། །ཕྱིས་སུ་ཁོང་ལ་ “ཏི་ལོ་ཀཱ་ལངྐཱ་ར་” ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་དགེ་སློང་ཏེ་ཇོ་དཱི་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་པོ་ན་རཱ་ཝ་རའི་དུས་སུ་སྲུང་བའི་མདོའི་འགྲེལ་བཤད་བརྩམས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ་ཡིན་པར་སྨྲའོ།། එකස්මිං [Pg.130] පන කාලෙ තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරො පාදචෙතියං වන්දනත්ථාය ගන්ත්වා පච්චාගතකාලෙ කුඛනනගරෙ සුවණ්ණගුහායං ජම්බුධජත්ථෙරස්ස සන්තිකං පවිසිත්වා තෙන සද්ධිං සල්ලාපං අකාසි. තෙ ච මහාථෙරා අඤ්ඤමඤ්ඤං පස්සිත්වා සල්ලපිත්වා අතිවිය පමොදිංසු. ලොකස්මිඤ්හි බාලො බාලෙන පණ්ඩිතො පණ්ඩිතෙන සද්ධිං අතිවිය පමොදතීති. තෙ ච ද්වෙ ථෙරා සමානවස්සිකා. තිරියපබ්බතවිහාර වාසීමහාථෙරො තෙන සද්ධිං සල්ලාපං කත්වා පච්චාගච්ඡි. ජම්බුධජත්ථෙරො ච මග්ගං අචික්ඛිතුං අනුගච්ඡි. අථ තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරො ජම්බුධජත්ථෙරං ආහ,- අහං භන්තෙ රාජවල්ලභො හොමි රාජගුරු,ත්වංයෙව මම පුරතො ගච්ඡාහීති. අථ ජම්බුධජත්ථෙරොපි තිරියපබ්බතවිහාරවාසිත්ථෙරං ආහ,-ත්වං භන්තෙ රාජවල්ලභො භවසිරාජගුරු, ලොකෙ රාජගුරු නාම පධානභාවෙ ඨිතො, තස්මා ත්වංයෙව මම පුරතො ගච්ඡාහීති. එත්ථ ච ද්වෙපි මහාථෙරා අඤ්ඤමඤ්ඤං ගාරවවසෙන ලොකවත්තං අපෙක්ඛිත්වා එවමාහංසූති දට්ඨබ්බං. තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරොපි රතනපූරනගරං පත්වා රාජවංසපබ්බතං ගන්ත්වා අරඤ්ඤවාසං වසි. དུས་གཅིག་གི་ཚེ། ཏི་རི་ཡ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ། ཞབས་རྗེས་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་བྱེད་པར་གཤེགས་ནས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚེ། ཀུ་ཁ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གསེར་གྱི་ཕུག་པར་གནས་བརྟན་ཛམ་བུ་དྷྭ་ཛའི་དྲུང་དུ་བྱོན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གསུང་གླེན་མཛད་དོ། །གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མཇལ་ཞིང་གསུང་གླེན་མཛད་པས་ཤིན་ཏུ་མཉེས་པར་གྱུར་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་འདིར་བྱིས་པ་ནི་བྱིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དང་། མཁས་པ་ནི་མཁས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །གནས་བརྟན་དེ་གཉིས་ནི་དབྱར་གནས་མཉམ་པ་ཡིན། ཏི་རི་ཡ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་ཁོང་དང་ལྷན་ཅིག་གསུང་གླེན་མཛད་ནས་ཕྱིར་བྱོན་ཏོ། །གནས་བརྟན་ཛམ་བུ་དྷྭ་ཛས་ཀྱང་ལམ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་བྱོན་ནོ། །དེ་ནས་ཏི་རི་ཡ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་གནས་བརྟན་ཛམ་བུ་དྷྭ་ཛ་ལ་སྨྲས་པ། “བཙུན་པ། ང་ནི་རྒྱལ་པོའི་དགའ་ཉེ་རྒྱལ་པོའི་བླ་མ་ཡིན་པས། ཁྱེད་ཉིད་ངའི་མདུན་དུ་གཤེགས་ཤིག” དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཛམ་བུ་དྷྭ་ཛས་ཀྱང་ཏི་རི་ཡ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་བརྟན་ལ་སྨྲས་པ། “བཙུན་པ། ཁྱེད་ནི་རྒྱལ་པོའི་དགའ་ཉེ་རྒྱལ་པོའི་བླ་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་འདིར་རྒྱལ་པོའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོའི་གནས་སུ་བཞུགས་པ་ཡིན། དེའི་ཕིར་ཁྱེད་ཉིད་ངའི་མདུན་དུ་གཤེགས་ཤིག” འདིར་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀས་ཕན་ཚུན་གུས་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ལ་བལྟས་ཏེ་དེ་ལྟར་གསུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཏི་རི་ཡ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེའང་ར་ཏ་ན་པུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས། རཱ་ཛ་ཝཾ་ས་རི་ལ་བྱོན་ཏེ་དགོན་པར་བཞུགས་སོ།། අථ උක්කංසිකරාජා කනිට්ඨෙන සූරකිත්තිනාමෙන සද්ධිං මන්තෙසි,-සචෙ ත්වං වනෙ ථෙරං පඨමං පස්සසි, ත්වංයෙව විහාරං කාරාපෙත්වා ථෙරස්ස දදාහි, සචෙ පනාහං පඨමං පස්සෙය්‍ය, අහං විහාරං කාරාපෙත්වා දදාමීති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཨུཀྐཾ་སི་ཀས་གཅུང་པོ་སཱུ་ར་ཀི་ཏྟི་ཞེས་བྱ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གྲོས་བྱས་པ། “གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནགས་ཚལ་དུ་གནས་བརྟན་དེ་ཐོག་མར་མཐོང་ན། ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་གནས་བརྟན་ལ་ཕུལ་ཅིག གལ་ཏེ་ངས་ཐོག་མར་མཐོང་ན། ངས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་འབུལ་བར་བྱའོ།།” ཞེས་སོ།། අථ කනිට්ඨා පඨමං පස්සිත්වා තිරියපබ්බතකන්දරෙ ජෙතවනං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. ඉදඤ්ච වචනං සාධුජ්ජනානං ගුණං එවකාරං පීතිසොමනස්සං උප්පජ්ජි, තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන තෙන පීතිසොමනස්සෙන සත්තක්ඛත්තුං දෙවරජ්ජසම්පත්තිං සත්තක්ඛත්තුං මනුස්සරජ්ජසම්පත්තිං පටිලභීති වුත්තත්තා සාධුජ්ජනානං ගුණං අනුස්සරිත්වා පුඤ්ඤවිසෙසලාභත්ථාය වුත්තං. དེ་ནས་གཅུང་པོས་ཐོག་མར་མཐོང་སྟེ། ཏི་རི་ཡ་རིའི་རོང་དུ་ཛེ་ཏ་ཚལ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་ཕུལ་ལོ། །“སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འདིས་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་བསྐྱེད་དོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་དེ་དང་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དེས་ལྷའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐེངས་བདུན་དང་། མིའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐེངས་བདུན་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ།།” ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ནི། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།། තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරො ච ජම්බුධජත්ථෙරස්ස [Pg.131] ගුණං උක්කංසිකරඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා ච අතිවිය පසීදිත්වා ජම්බුධජොති මූලනාමෙ දීපසද්දෙන යොජෙත්වා ජම්බුදීපධජොති නාමලඤ්ඡං අදාසි. ཏི་རི་ཡ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་ཀྱང་གནས་བརྟན་ཛམ་བུ་དྷྭ་ཛའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྒྱལ་པོ་ཨུཀྐཾ་སི་ཀ་ལ་བརྗོད་དོ། །རྒྱལ་པོ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དད་པར་གྱུར་ཏེ། ཐོག་མའི་མཚན་ “ཛམ་བུ་དྷྭ་ཛ་” ཞེས་པ་ལ་ “དཱི་པ་” ཞེས་པའི་སྒྲ་སྦྱར་ནས། “ཛམ་བུ་དཱི་པ་དྷྭ་ཛ་” ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་ཏོ།། ජම්බුධජත්ථෙරො ච නාම ධම්මනන්දත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකා. ධම්මනන්දත්ථෙරො ච ජොතිපුඤ්ඤත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො. තෙ ච ථෙරා අරහන්තගණවංසිකා. གནས་བརྟན་ཛམ་བུ་དྷྭ་ཛ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་དྷམྨ་ནནྡའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཡིན། གནས་བརྟན་དྷམྨ་ནནྡ་ནི་གནས་བརྟན་ཇོ་ཏི་པུཉྙའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཡིན། གནས་བརྟན་དེ་དག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤ་སྟག་གོ། ජම්බුධජත්ථෙරො පන විනයපාළියා අට්ඨකථාය ච අත්ථ යොජනං මරම්මභාසාය අකාසි. මණිරතනො නාම පන ථෙරො අට්ඨසාලිනීසම්මොහවිනොදනීකඞ්ඛාවිතරණීඅට්ඨකථානං අභිධම්මත්ථවිභාවනීසඞ්ඛපවණ්ණනාළීකානඤ්ච අත්ථං මරම්ම භාසාය යොජෙසි. གནས་བརྟན་ཛམ་བུ་དྷྭ་ཛས་ནི་འདུལ་བའི་རྩ་བ་དང་འགྲེལ་པའི་དོན་སྦྱོར་རྣམས་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ། །གནས་བརྟན་མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆོས་བསྡུས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཨཊྛ་སཱ་ལི་ནཱི་དང་། སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་དང་། ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱི་དང་། སངྑ་པ་ཝཎྞ་ནཱ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་མར་མའི་སྐད་དུ་སྦྱར་རོ།། මූලාවාසගාමෙ ච පුබ්බාරාමවිහාරවාසිත්ථෙරො ගූළත්ථ දීපනිං නාම ගන්ථං විසුද්ධිමග්ගගණ්ඨිපදත්ථඤ්ච මූලභාසාය අකාසි, නෙත්තිපාළියා ච අත්ථං මරම්මභාසාය යොජෙසි. සො පන ථෙරො පුබ්බෙ ගාමවාසී හුත්වා සීසවෙඨනතාලපත්තානි ගහෙත්වා ආචරියප්පවෙණීවසෙන විනයවිලොමාචාරං චරි. පච්ඡා පන තං ආචාරං විස්සජ්ජිත්වා අරඤ්ඤවාසං වසි. සොපි ථෙරො ගම්භීරඤාණිකො සද්දත්ථනයෙසු අතිවිය ඡෙකො. མཱུ་ལཱ་ཝཱ་ས་གྲོང་གི་ཤར་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དེས་གསང་དོན་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་གཞུང་དང་། རྣམ་དག་ལམ་གྱི་དཀའ་གནད་ཀྱི་དོན་རྣམས་རྩ་བའི་སྐད་དུ་མཛད་ཅིང་། ནེ་ཏྟི་པཱ་ལིའི་དོན་རྣམས་མར་མའི་སྐད་དུ་སྦྱར་རོ། །གནས་བརྟན་དེ་ནི་སྔོན་གྲོང་ལ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། མགོ་དཀྲིས་དཀྲི་བ་དང་ཏཱ་ལའི་ལོ་མའི་བསིལ་ཡབ་བཟུང་ནས། རང་གི་སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་བཞིན་དུ་འདུལ་བ་དང་འགལ་བའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་དོ། །ཕྱིས་སུ་སྤྱོད་པ་དེ་དོར་ནས་དགོན་པར་བཞུགས་སོ། །གནས་བརྟན་དེ་ཡང་ཟབ་མོའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཞིང་། སྒྲ་དང་དོན་གྱི་ཚུལ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཞིག་གོ། කලියුගෙ පන පඤ්චතිංසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ කනිට්ඨො සිරිපවරමහාධම්මරාජා නාම භූපාලො රජ්ජං කාරෙසි. දබ්බිමුඛජාතස්සරෙ පන ගෙහං කාරාපෙත්වා නිසීදනතො දබ්බිමුඛජාතස්සරොති නාමං පාකටං අහොසි. තස්මිං පන ජාතස්සරෙ ජෙය්‍යභූමිකිත්තිං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා සිරිසද්ධම්මපාලත්ථෙරස්ස අදාසි. බහූනම්පි ගාමවාසී අරඤ්ඤවාසී භික්ඛූනං අනුග්ගහං අකාසි. රතනපූරනගරස්මිඤ්හි දසසු ‘ඤ්‍ය්ौං යාං’ රාජාංසෙසු ප්පච්ඡිමා පඤ්ච රාජානො අවිචිනිත්වායෙව අලජ්ජීලජ්ජීමිස්සකවසෙන සාසනං පග්ගණ්හිංසු. තදා [Pg.132] ජිනසාසනං අබ්භන්තරෙ චන්දොවිය අතිපරිසුද්ධං න අහොසි. එවම්පි ලජ්ජිනො අත්තනො අත්තනො වංසානුරක්ඛණවසෙන ධම්මං පූරෙතුං අනිවාරිතත්තා ලජ්ජීගණවංසො න ඡිජ්ජති. තථා අලජ්ජිනොපි අත්තනො අත්තනො ආචරියප්පවෙණීවසෙන විචරිංසු, තෙන අලජ්ජීගණවංසොපි න ඡිජ්ජතීති දට්ඨබ්බං. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ දෙවචක්කොභාසො නාම එකො ථෙරො අත්ථි, වෙදසත්ථඤ්ඤූ පිටකෙසු පන මන්දොති. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་སོ་ལྔ་ལོན་པ་ན། གཅུང་པོ་སི་རི་པ་ཝ་ར་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་ཞེས་བྱ་བའི་ས་སྐྱོང་གིས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །ཁོང་གིས་དབྦི་མུ་ཁ་མཚོ་རང་བྱུང་གི་འགྲམ་དུ་ཕོ་བྲང་བཏབ་སྟེ་བཞུགས་པས། དབྦི་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏསྶ་ར་ཞེས་པའི་མཚན་དུ་གྲགས་པར་གྱུར་ཏོ། །མཚོ་རང་བྱུང་དེའི་འགྲམ་དུ་ཛེ་ཡ་བྷཱུ་མི་ཀི་ཏྟི་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ། གནས་བརྟན་སི་རི་སདྡྷམྨ་པཱ་ལ་ལ་ཕུལ་ལོ། །གྲོང་གནས་དང་དགོན་གནས་ཀྱི་དགེ་སློང་མང་པོ་ལའང་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ། །ར་ཏ་ན་པུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ‘ཉང་ཡན་’ རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་ལས། ཕྱི་མའི་རྒྱལ་པོ་ལྔ་པོས་ནི་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བར། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་འདྲེས་མའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ། །དེའི་ཚེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ནི་ནང་དུ་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ནའང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་གི་བརྒྱུད་པ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་དུ་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་བཀག་པ་མེད་པས། ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ནི་མ་ཆད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངོ་ཚ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱད་པས། ངོ་ཚ་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པའང་མ་ཆད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་དེ་ཝ་ཙཀྐོ་བྷཱ་ས་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཞིག་ཡོད་དེ། རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་མཁས་ཀྱང་སྡེ་སྣོད་ལ་ནི་བློ་རྟུལ་བ་ཞིག་གོ། කලියුගෙ පන අට්ඨතිංසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ වෙසාඛමාසස්ස කාළපක්ඛඅට්ඨමිතො පට්ඨාය ලොකසඞ්කෙතවසෙන උප්පජ්ජමානං භයං නිවාරෙතුං නවගුහායං තෙන දෙවචක්කොභාසත්ථෙරෙන කථිතනියාමෙන පඨමං මරම්මිකභික්ඛූ පට්ඨානප්පකරණං වාචාපෙසි. තතො පච්ඡා ජෙට්ඨමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපාටිපදදිවසතො රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිකෙ භික්ඛූ පට්ඨානප්පකරණං වාචාපෙසි. මහාඡණඤ්ච කාරාපෙසි. රට්ඨවාසිනොපි බහුපූජාසක්කාරං කාරාපෙසි. තස්ස කිර රඤ්ඤො කාලෙ පොත්ථකං අට්ඨිභල්ලිකරුක්ඛනිය්‍යාසෙහි පරිමට්ඨං කත්වා මනොසිලාය ලිඛිත්වා සුවණ්ණෙන ලිම්පෙත්වා පිටකං පතිට්ඨාපෙසි. තතො පට්ඨාය යාවජ්ජතනා ඉදං පොත්ථකකම්මං මරම්මරට්ඨෙ අකංසූති. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་སོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ན། ས་ག་ཟླ་བའི་མར་ངོའི་ཚེས་བརྒྱད་ནས་བཟུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟས་ལས་བྱུང་བའི་འཇིགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཕུག་པ་གསར་པར་གནས་བརྟན་དེ་ཝ་ཙཀྐོ་བྷཱ་ས་དེས་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན། ཐོག་མར་མར་མའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་གནས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཀློག་ཏུ་བཅུག་གོ། །དེའི་རྗེས་སུ་སྣྲོན་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་གཅིག་ཉིན་ནས་བཟུང་སྟེ། རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་གནས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཀློག་ཏུ་བཅུག་གོ། །དུས་སྟོན་ཆེན་པོའང་བྱེད་དུ་བཅུག་གོ། །ཡུལ་མི་རྣམས་ལའང་མཆོད་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་ཆེན་པོ་བྱེད་དུ་བཅུག་གོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་དཔེ་ཆ་རྣམས་རུས་པའི་སོལ་བ་དང་བྷལླི་ཀ་ཤིང་གི་ཐང་ཆུས་བྱུགས་ཏེ། ལྡོང་རོས་བྲིས་ཤིང་གསེར་གྱིས་བཏུམས་ནས་སྡེ་སྣོད་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དེ་རིང་གི་བར་དུ་མར་མའི་ཡུལ་དུ་དཔེ་ཆ་བཟོ་བའི་ལས་འདི་ལྟར་བྱེད་དོ།། කලියුගෙ සට්ඨාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ (අස්සයුජමාසස්ස කාළපක්ඛඡට්ඨමියං අඞ්ගාරවාරෙ) තස්ස පුත්තො රජ්ජං කාරෙසි. සිරිහාසීහසූරසුධම්මරාජාති නාමලඤ්ඡම්පි පටිග්ගණ්හි. පිතු රඤ්ඤො ගෙහට්ඨානෙ චෙතියං කාරාපෙසි. තස්ස පන මාරජෙය්‍යරතනන්ති සමඤ්ඤා අහොසි. තස්ස පන රඤ්ඤො කාලෙ සල්ලාවතියා නාම නදියා පච්ඡිමභාගෙ තුන්නනාමකෙ ගාමෙ ගුණාභිලඞ්කාරො නාම ථෙරො සාමණෙරානං ගාමග්ගවෙසනකාලෙ එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කාරාපෙත්වා [Pg.133] සීසවෙඨනතාලපත්තානි පන න ගණ්හාපෙත්වා තාලවණ්ටමෙව ගණ්හාපෙසි. එකො ගණො හුත්වා සපරිවාරෙන සද්ධිං තුන්නගාමෙ නිසීදි. තුන්නගණොති තස්ස සමඤ්ඤා අහොසි. සො පන ථෙරො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අධිප්පායං යථාභූතං න ජානාති, අභිධම්මපිටකංයෙව සිස්සානං වාචෙත්වා නිසීදි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་དྲུག་ཅུ་ལོན་པ་ན། (ཐ་སྐར་གྱི་ཟླ་བའི་མར་ངོའི་ཚེས་དྲུག་གཟའ་མིག་དམར་ཉིན།) ཁོང་གི་སྲས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། སིརི་ཧཱ་སཱི་ཧ་སཱུ་ར་སུ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཡང་བཞེས། ཡབ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་ཤུལ་དུ་མཆོད་རྟེན་ཞིག་བཞེངས། དེ་ལ་ནི་མཱ་ར་ཛེ་ཡ་ར་ཏ་ན་ཞེས་པའི་མཚན་ཆགས། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ། སལླཱ་ཝ་ཏཱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཆུ་བོའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཏུནྣ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ། གུ་ཎཱ་བྷི་ལངྐཱ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཞིག་ཡོད་པ་དེས། དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་པའི་ཚེ། བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ལ་གཟར་དུ་བཅུག་ཅིང་། དབུ་ཐོད་དང་ཏཱ་ལའི་ལོ་མའི་ཞྭ་མོ་ནི་གྱོན་དུ་མ་བཅུག་པར། ཏཱ་ལའི་བསིལ་ཡབ་ཁོ་ན་ཐོགས་སུ་བཅུག འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ཏུནྣ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཞུགས། དེ་ལ་ཏུནྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་མིང་ཆགས། གནས་བརྟན་དེ་ནི་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་ལུགས་གཞན་དག་གི་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ཤིང་། ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཁོ་ན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཀློག་ཏུ་བཅུག་ནས་བཞུགས། තස්මිඤ්ච කාලෙ කෙතුමතීනගරෙ නිසින්නා බද්ධන්නා බුද්ධඞ්කුරත්ථෙර චිත්තත්ථෙරා, දීපයඞ්ගනගරෙ උළුගාමෙ නිසින්නො සුනන්දත්ථෙරො, තලුප්පනගරෙ ජෙය්‍යබහුඅන්ධගාමෙ කල්‍යාණත්ථෙරොති ඉමෙ චත්තාරො ථෙරා සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ එකංසං උත්තරාසඞ්ගං අකාරාපෙත්වා සීසවෙඨනතාලපත්තානි අග්ගණ්හාපෙත්වා චීවරං පාරුපාපෙත්වා තාලවණ්ටං ගණ්හාපෙත්වා සකලකගණං ඔවාදං කත්වා නිසීදිංසු. තෙ පන ථෙරා පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අධිප්පායං යථාභූභං ජානිංසු, තීසුපි පිටකෙසු කොවිදා අහෙසුං. ඉච්චෙවං සිරිමහාසීහසූරසුධම්මරඤ්ඤො කාලෙ පාරුපනභික්ඛූහි නානා හුත්වා විරූපං ආපජ්ජිත්වා එකංසිකගණො නාම විසුං භිජ්ජි, යථා පන අයමලං අයතො උට්ඨහිත්වා විසදිසං හුත්වා විරුද්ධං හොතීති. එවං භිජ්ජමානාපි ගණා රාජා පමාදො අනුස්සුක්කො හුත්වා අත්තනො අත්තනො රුචිවසෙනෙව චරිත්වා නිසීදිංසු. དུས་དེ་ཉིད་དུ། ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པའི་བདྡྷནྣཱ་དང་། བུདྡྷངྐུ་ར་གནས་བརྟན། ཙིཏྟ་གནས་བརྟན་དང་། དཱི་པ་ཡངྒ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཨུ་ལུ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་སུ་ནནྡ་གནས་བརྟན་དང་། ཏ་ལུཔྤ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཛེ་ཡ་བྷ་ཧུ་ཨནྡྷ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་ཀལྱཱ་ཎ་གནས་བརྟན་ཏེ། གནས་བརྟན་འདི་བཞི་པོས་དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཚེ། བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ལ་གཟར་དུ་མ་བཅུག་ཅིང་། དབུ་ཐོད་དང་ཏཱ་ལའི་ལོ་མའི་ཞྭ་མོ་ཡང་ཐོགས་སུ་མ་བཅུག་པར། ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་དུ་བཅུག་ཅིང་། ཏཱ་ལའི་བསིལ་ཡབ་ཐོགས་སུ་བཅུག་ནས། ཚོགས་པ་ཡོངས་ལ་གདམས་ངག་བསྩལ་ཏེ་བཞུགས། གནས་བརྟན་དེ་དག་ནི་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་ལུགས་གཞན་དག་གི་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཅིང་། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཀ་ལ་མཁས་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་གྱུར། དེ་ལྟར་སིརི་མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་སཱུ་ར་སུ་དྷམྨ་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ། ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་དགེ་འདུན་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ་རྣམ་པ་འགྱུར་ནས། ཕྲག་པ་གཅིག་གཟར་གྱི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལོགས་སུ་གྱེས། དཔེར་ན། ལྕགས་ཀྱི་བཙའ་ནི་ལྕགས་ཉིད་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་། ལྕགས་དང་མི་འདྲ་བར་གྱུར་ཏེ་ལྕགས་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།། དེ་ལྟར་ཚོགས་པ་རྣམས་གྱེས་བཞིན་དུ་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་ནི་བག་མེད་ཅིང་སྤྲོ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། རང་རང་གི་འདོད་མོས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་ནས་བཞུགས། තෙසු ච ද්වීසු ගණෙසු පාරුපනගණෙ ථෙරා පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු නීතත්ථවසෙන වුත්තං වචනං නිස්සාය නික්කඞ්ඛා නිද්දොසාව හුත්වා නිසීදිංසු. එකංසිකගණෙ පන ථෙරා අත්තනො අත්තනො වාදො න පාළියං න ච අට්ඨකථාසු නෙව ටීකාසු නාපි ගන්ථන්තෙරෙසු දිස්සති, ඉමමත්ථං අජානන්තා ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වත්වා කෙචි පන සකසකසිස්සානං ඔවාදං අදංසු. එවරූපාපි සිස්සා ඔවාදං පටිග්ගණ්හිංසු. ཚོགས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལས། ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ཚོགས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ནི། ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་ལུགས་གཞན་དག་གི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་གསུངས་པའི་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས། ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅིང་སྐྱོན་མེད་པར་བཞུགས། ཕྲག་པ་གཅིག་གཟར་གྱི་ཚོགས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལུགས་ནི། ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་ལུགས་གཞན་དག་གང་དུ་ཡང་མི་སྣང་བས། དོན་འདི་མ་ཤེས་པར། "འདི་ཁོ་ན་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་གསོག་གོ" ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཁ་ཅིག་གིས་རང་རང་གི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་གདམས་ངག་བྱིན། སློབ་མ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གདམས་ངག་དེ་དང་ལེན་བྱས། කෙචි පන පාළියාදීසු සකවාදස්ස අනාගතභාවං ඤත්වායෙව [Pg.134] අපරිසුද්ධචිත්තා හුත්වා සම්මාසම්බුද්ධස්ස භගවතො මුඛං අනොලොකෙත්වා සම්මාසම්බුද්ධස්සෙව භගවතො ගුණං අනුස්සරිත්වා සකවාදෙ ආකාසෙ පසාරිත හත්ථොවිය අප්පතිට්ඨානොති ජානිත්වායෙව අම්හාකං වාදො සම්පත්තලඞ්කස්ස සද්ධම්මචාරිත්ථෙරස්ස වංසප්පභවොති අනිස්සායභූභම්පි නිස්සයං අකංසු. අභූතෙන මහාථෙරං සීලවන්තං අබ්භාචික්ඛිංසු. ඵ්‍යසීනාමකෙ ගාමෙ දිට්ඨධම්මිකසම්පරායි කත්ථං අනපෙක්ඛන්තස්ස හීනායාවත්තකස්ස දුස්සීලස්ස උපාසකස්ස ලඤ්ජං දත්වා අම්හාකං වාදානුරූපං එකං ගන්ථං කරොහීති උය්‍යොජෙත්වා අනාගතෙ අනුභවියමානදුක්ඛතො අභායිත්වා නිස්සයං ගවෙසිංසූති. ཁ་ཅིག་ནི་ལུང་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་རང་གི་ལུགས་མ་འཁོད་པ་ཤེས་བཞིན་དུ། སེམས་མ་དག་པར་གྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ལ་མ་བལྟས་ཤིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་མ་དྲན་པར། རང་གི་ལུགས་ནི་ནམ་མཁར་ལག་པ་བརྐྱངས་པ་བཞིན་དུ་རྟེན་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ། "ངེད་ཅག་གི་ལུགས་ནི་ལངྐཱར་བྱོན་པའི་སདྡྷམྨ་ཙཱ་རི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།" ཞེས་རྟེན་དུ་མི་རུང་བ་ལ་ཡང་རྟེན་དུ་བྱས། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པས་སྐུར་བ་བཏབ། ཕྱ་སཱི་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་དོན་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་། དམན་པར་ལྷུང་བའི་ཚུལ་འཆལ་གྱི་དགེ་བསྙེན་ཞིག་ལ་རྔན་པ་བྱིན་ནས། "ངེད་ཅག་གི་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་གཞུང་ཞིག་རྩོམས་ཤིག" ཅེས་བསྐུལ་ཏེ། མ་འོངས་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མ་སྐྲག་པར་རྟེན་གཞི་བཙལ་ལོ།། තස්මිංඤ්ච කාලෙ නිග්‍රොධපාළිසුවණ්ණවිහාරවාසිත්ථෙරො ගාමවාසීභික්ඛු ගණං සමිතිං කත්වා තස්ස නායකො හුත්වා සීසවෙඨනං අධාරෙන්තා අමඞ්ගලභික්ඛූ සාසනෙ මාතිට්ඨන්තූති අරඤ්ඤවාසීනං භික්ඛූනං ගන්ථං විකොපෙත්වා තතො තතො පබ්බජෙසුං. අථ හත්ථිසාලගාමස්ස පුරත්ථිමාය අනුදිසාය සෙට්ඨිතළාකස්ස දක්ඛිණාය අනුදිසාය විහාරෙ නිසින්නෙ අතිරෙකපණ්ණාසභික්ඛූපි පබ්බාජෙස්සාමාසි චින්තෙත්වා ගාමවාසීභික්ඛූ සන්නහිත්වා අගමාසි. අථ රාජා තමත්ථං සුත්වා ගාමවාසීගණොපි එකො, අරඤ්ඤවාසීගණොපි එකො, ගාමවාසීභික්ඛූ අරඤ්ඤවාසීභික්ඛූ විහෙඨෙසුං න සක්කා, සකසකවාදවසෙන සකසකට්ඨානෙ නිසීදි තබ්බන්ති රාජලෙඛනං පෙසෙසි. අථ අරඤ්ඤවාසීභික්ඛූ සුඛං වසිතුං ඔකාසං ලභිංසු. དུས་དེ་ཉིད་དུ། ནི་གྲོ་དྷ་པཱ་ལི་གསེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དེས། གྲོང་གསེབ་ཏུ་གནས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་པ་བསྡུས་ཏེ་དེའི་དབུ་མཛད་བྱས། "དབུ་ཐོད་མི་གྱོན་པའི་བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་མ་གནས་ཤིག" ཅེས་དགོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དཀྲུགས་ཏེ། དེ་དང་དེ་ནས་ཕྱིར་བསྐྲད། དེ་ནས། ཧཏྠི་སཱ་ལ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་དང་། སེ་ཊྛི་རྫིང་བུའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་དགེ་སློང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཡང་ཕྱིར་བསྐྲད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། གྲོང་གསེབ་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་སོང་། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་དོན་དེ་ཐོས་ནས། "གྲོང་གསེབ་པའི་ཚོགས་པ་ཡང་གཅིག་ཡིན། དགོན་པ་པའི་ཚོགས་པ་ཡང་གཅིག་ཡིན། གྲོང་གསེབ་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་དགོན་པ་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་མི་ཆོག རང་རང་གི་ལུགས་བཞིན་དུ་རང་རང་གི་གནས་སུ་བཞུགས་དགོས།" ཞེས་པའི་བཀའ་ཡིག་བཏང་། དེ་ནས་དགོན་པ་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་བདེ་བར་གནས་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ། කලියුගෙ ඡසත්තතාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො පුත්තො මහාසීහසූරධම්මරාජාධිරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. සොයෙව සූරජ්ජරාජාති ච සෙතිභින්දොති ච වොහාරියති. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་དེའི་སྲས་མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་སཱུ་ར་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཁོང་ཉིལ་སཱུ་རཛྫ་རྒྱལ་པོ་དང་། སེ་ཏི་བྷིནྡུ་ཞེས་ཀྱང་འབོད། තස්ස [Pg.135] රඤ්ඤො කාලෙ සුවණ්ණයානොලොකනගාමවාසීඋක්කංසමාලං නාම ථෙරං අන්තොයුධනායකො එකො අමච්චො ආනෙත්වා රතනපූරනගරං පත්වා සුවණ්ණකුක්කුටාචලෙ විහාරං කාරාපෙත්වා ඨපෙසි. རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ། སུ་ཝཎྞ་ཡཱ་ནོ་ལོ་ཀ་ནོ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་ཨུཀྐཾ་ས་མཱ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་དེ། ནང་བློན་དམག་དཔོན་ཞིག་གིས་གདན་དྲངས་ཏེ། རཏ་ན་པཱུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས། གསེར་གྱི་བྱ་ཕོའི་རི་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ་བཞུགས་སུ་བཅུག සො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අතිවිය ඡෙකො. වණ්ණබොධනං නාම ලිඛනනයඤ්ච අකාසි. තස්ස ගාමස්ස රාජූහි දින්නවසෙන චෙතියජග්ගනකම්මෙ යුත්තකුලත්තා පන රඤ්ඤො ආචරියට්ඨානෙ අට්ඨපෙත්වා අන්තොයුධනාය කස්සෙව පූජනත්ථාය නිය්‍යාදෙසි. තස්සාපි රඤ්ඤො කාලෙ සාමණෙරෙහි ගාමප්පවසනකාලෙ පාරුපෙත්වා පවිසිතබ්බන්ති එකච්චෙ වදිංසු. එකච්චෙ පන එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කත්වා පවිසිතබ්බන්ති වදිංසු. එවං අඤ්ඤමඤ්ඤං කලහං අකංසු. ཁོང་ནི་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་ལུགས་གཞན་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཞིག་གོ། ཁོང་གིས་ཝཎྞ་བོ་དྷ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་འབྲི་ཚུལ་གྱི་གཞུང་ཡང་མཛད། གྲོང་གསེབ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གནང་བ་བཞིན་མཆོད་རྟེན་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་ལ་ཞུགས་པའི་རིགས་རྒྱུད་ཡིན་པས། རྒྱལ་པོའི་སློབ་དཔོན་གྱི་གོ་སར་མ་བཞག་པར། ནང་བློན་དམག་དཔོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཏད། རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་ཡང་། "དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཚེ། ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་ནས་འཇུག་དགོས།" ཞེས་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ "བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ལ་གཟར་ནས་འཇུག་དགོས།" ཞེས་སྨྲས། དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྩོད་པ་བྱས། තත්ථ උක්කංසමාලානාමකො ථෙරො පාරුපනගණෙ පධානො හුත්වා නානාගන්ථෙසු පාරුපනවත්තමෙව ආගතන්ති පකාසිංසු. එකංසිකගණෙ පන තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරා ආචරියප්පවෙණීදස්සනවසෙන පාරුපනවාදං පටික්ඛිපිංසු. དེ་ལ་ཨུཀྐཾ་ས་མཱ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་དེ་ནི། ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ཚོགས་པའི་གཙོ་བོ་བྱས་ཏེ། གཞུང་ལུགས་དུ་མ་ལས་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ཆོ་ག་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་བསྟན། ཕྲག་པ་གཅིག་གཟར་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་ནི། ཏི་རི་ཡ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས། སློབ་དཔོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ལུགས་དེ་བཀག අථ රාජා ච ඵලිකඛචිතවිහාරවාසිත්ථෙරං මෙඝුච්චනවිහාරවාසිත්ථෙරං සුහත්ථත්ථෙරං බුද්ධඞ්කුරත්ථෙරඤ්චාති ඉමෙ චත්තාරො ථෙරෙ විනයවිනිච්ඡකට්ඨානෙ ඨපෙත්වා ද්වෙ පක්ඛා අත්තනො අත්තනො වාදං දස්සෙන්තූති ආහ. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་། ཤེལ་གྱིས་སྤྲས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དང་། མེ་གྷུཙྩ་ན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དང་། སུ་ཧཏྠ་གནས་བརྟན། བུདྡྷངྐུ་ར་གནས་བརྟན་ཏེ། གནས་བརྟན་འདི་བཞི་པོ་འདུལ་བ་ཤན་འབྱེད་པའི་གོ་སར་བཞག་ནས། "ཕྱོགས་གཉིས་པོས་རང་རང་གི་ལུགས་སྟོནཅིག" ཅེས་གསུངས། තෙ ච චත්තාරො ථෙරා පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අකොවිදා. තෙසඤ්හි ඨපෙත්වා රාජවල්ලභමත්තං අඤ්ඤො කොචි ගුණවිසෙසො නත්ථි රාජගුරුභාවත්ථාය, යථා බ්‍යග්ඝා රුක්ඛගච්ඡලතාදිප්පටිච්ඡන්නෙ දුග්ගට්ඨානෙ නිසින්නෙ මිගෙ ඛුද්දකත්තා දුබ්බලෙපි ගණ්හෙතුං න සක්කොන්ති, එවමෙව තෙ එකංසිකත්ථෙරෙ [Pg.136] රාජානං නිස්සාය ඨිතෙ ගන්ථෙසු අනාගතත්තා දුබ්බලෙපි වාදවසෙන අභිභවිතුං න සක්ඛිංසු. තෙනෙව පරසෙනාය බලවතං ජානිත්වා නිපච්චකාරං දස්සෙත්වා වෙරං සමෙත්වා නිසින්නො පණ්ඩිතයොධොවිය වාදං නිට්ඨං අප්පාපෙත්වායෙව පාරුපනගණා නිසීදිංසූති. གནས་བརྟན་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་ལུགས་གཞན་དག་ལ་མི་མཁས་པ་ཤ་སྟག་གོ། ཁོང་ཚོ་ལ་རྒྱལ་པོའི་བླ་མར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་གང་ཡང་མེད་པར། རྒྱལ་པོའི་དགྱེས་གཤིན་ཁོ་ནར་གྱུར་ཏོ།། དཔེར་ན། སྟག་རྣམས་ཤིང་དང་ཚལ་པ་འཁྲིལ་ཤིང་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་བགྲོད་དཀའ་བའི་གནས་སུ་བཞུགས་པའི་རི་དྭགས་རྣམས་ཆུང་ཞིང་ཉམ་ཆུང་ཡང་འཛིན་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ། ཁོང་ཚོས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཞུགས་པའི་ཕྲག་པ་གཅིག་གཟར་གྱི་གནས་བརྟན་རྣམས་ནི། གཞུང་ལུགས་ལས་མ་བྱུང་བས་ཉམ་ཆུང་ཡང་། རྩོད་པའི་སྒོ་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་མ་ནུས་སོ།། དེའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་གྱི་དམག་དཔུང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཤེས་ནས། གུས་འདུད་བསྟན་ཏེ་འཁོན་པ་ཞི་བར་བྱས་ནས་བསྡད་པའི་དམག་དཔོན་མཁས་པ་བཞིན་དུ། ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྩོད་པ་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་བཞུགས་སོ།། කලියුගෙ පන පඤ්චනවුතාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස පුත්තො මහාරාජාධිපති නාම රජ්ජං කාරෙසි. පච්ඡා පන කාලෙ තෙරසාධිකෙ සතෙ වස්සසහස්සෙ ච සම්පත්තෙ රාමඤ්ඤරට්ඨිනො රාජා තං අභිභවිත්වාව අනීතත්තා පත්තහංසාවතීති පාකටං අහොසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་དགུ་བཅུ་རྩ་ལྔ་ལོན་པ་ན། ཁོང་གི་སྲས་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་དྷི་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ལོ་སྟོང་དང་བརྒྱ་དང་བཅུ་གསུམ་ལོན་པ་ན། རཱ་མཉྙ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོས་ཁོང་ཉིད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱི་རུ་ཁྲིད་པར་གྲགས། තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ කුඛනනගරෙ ජාලයුත්ත ගාමතො ඤාණවරං නාම ථෙරං ආනෙත්වා ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. සො පන ථෙරො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අතිවිය ඡෙකො. සුධම්මසභායං පරියත්තිවාචකානං සොතාරානං අත්ථාය අභිධම්මත්ථසඞ්ගහප්පකරණස්ස ගණ්ඨිපදත්ථං පඨමං අකාසි. තතො පච්ඡා අට්ඨසාලිනියං ගණ්ඨිපදත්ථං සුරාවිනිච්ඡයඤ්ච අකාසි. තතො පච්ඡා තෙන රඤ්ඤා යාචිතො අභිධානප්පටීපිකාය අත්ථං මරම්මභාසාය යොජෙසි. රඤ්ඤො නාමලඤ්ඡං ඡන්දොලඞ්කාරසද්දනෙත්තිවිදග්ගදණ්ඩීබ්‍යඤ්ජීනනයෙහි අලඞ්කරිත්වා රාජාධිරාජනාමත්ථප්පකාසිනිං නාම ගන්ථම්පි අකාසි. རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ། ཀུ་ཁ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཛཱ་ལ་ཡུཏྟ་གྲོང་གསེབ་ནས་ཉཱ་ཎ་ཝ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་གདན་དྲངས་ཏེ་སློབ་དཔོན་གྱི་གོ་སར་བཞག གནས་བརྟན་དེ་ནི་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་ལུགས་གཞན་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཞིག་གོ། ཁོང་གིས་ཐོག་མར། ཆོས་བཟང་ལྷ་ཁང་དུ་ལུང་སྟོན་པའི་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ། ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་ཀྱི་དཀའ་འགྲེལ་མཛད། དེའི་རྗེས་སུ། ཨཊྛ་སཱ་ལི་ནཱི་ཡི་དཀའ་འགྲེལ་དང་། ཆང་རག་གི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡང་མཛད། དེའི་རྗེས་སུ། རྒྱལ་པོ་དེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། མངོན་བརྗོད་སྒྲོན་མའི་དོན་མར་མའི་སྐད་དུ་སྦྱར་བར་མཛད། རྒྱལ་པོའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ནི། སྡེབ་སྦྱོར་དང་། རྒྱན། སྒྲ་རིག་པ། དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ། རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ་ནཱ་མཏࠠ་པྲ་ཀཱ་སི་ནཱི་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་ཡང་མཛད། රාජා හත්ථිසාලනාමකෙ දෙසෙ කාරාපිතගෙහං භින්දිත්වා සතප්පමාණෙ විහාරෙ කාරාපෙත්වා සබ්බෙසම්පි විහාරානං කිත්තිජෙය්‍යවාසට්ඨාපනන්ති නාමානි පඤ්ඤාපෙත්වා තස්සෙව ථෙරස්ස අදාසි. විහාරනාමෙනෙව ච ථෙරස්සාපි තංසමඤ්ඤා අහොසි. རྒྱལ་པོས་ཧཏྠི་སཱ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་བཞེངས་པའི་ཕོ་བྲང་བཤིགས་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་བཞེངས། གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཀིཏྟི་ཛེ་ཡ་ཝཱ་ས་ཞེས་མཚན་གསོལ་ཏེ། གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་ལ་ཕུལ། གཙུག་ལག་ཁང་གི་མཚན་དེ་ཉིད་ལས་གནས་བརྟན་དེ་ལ་ཡང་མཚན་དེ་ལྟར་ཆགས། තස්මිඤ්ච කාලෙ අක්‍යකරඤ්ඤො පිතුරඤ්ඤො ච කාලෙ තෙසං [Pg.137] ද්වින්නං ගණානං විවාදවසෙන අවිප්පකතවචනං පුන විවාදස්ස වූපසමනත්ථාය අත්තනො අත්තනො වාදං කථාපෙසි. පාරුපනගණෙ සො ථෙරො පධානො හුත්වා එකංසිකගණෙ පන පාසංසත්ථෙරො පධානො හුත්වා යථායුද්ධං අකාසි. අථ රාජා අතිවිය රාජවල්ලභං ජෙය්‍යභූමිසුවණ්ණවිහාරවාසිත්ථෙරං තෙසං වාදස්ස විනිච්ඡින්දනත්ථාය විනයචරෙට්ඨානෙ ඨපෙසි. དུས་དེ་ཉིད་དུ། ཨཀྱ་ཀ་རྒྱལ་པོ་དང་ཡབ་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ། ཚོགས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་རྩོད་པའི་དབང་གིས་ཐག་མ་ཆོད་པའི་ཚིག་རྣམས། རྩོད་པ་ཡང་བསྐྱར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་རང་གི་ལུགས་སྨྲར་བཅུག ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ཚོགས་པ་ལས་ནི་གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་གཙོ་བོ་བྱས་ཤིང་། ཕྲག་པ་གཅིག་གཟར་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་ནི་པཱ་སཾ་ས་གནས་བརྟན་གཙོ་བོ་བྱས་ཏེ། གཡུལ་འགྱེད་པ་བཞིན་དུ་རྩོད་པ་བྱས། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་གཤིན་པའི་ཛེ་ཡ་བྷཱུ་མི་གསེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དེ། ཁོང་ཚོའི་རྩོད་པ་ཤན་འབྱེད་པའི་ཕྱིར། འདུལ་བ་འཛིན་པའི་གོ་སར་བཞག කිඤ්චාපි සො පන ථෙරො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු ථොකංයෙව ජානකත්තා පරියත්තිකොවිදෙසු අබ්බොහාරිකොයෙව අහොසි, රාජවල්ලභත්තා පන රාජා යථාභූතං අජානිත්වා විනයධරට්ඨානෙ ඨපෙසි. යථා පන අයං පුරත්ථිමදිසා, අයං පන පච්ඡිමදිසාභි එවමාදිනා දිසාවවත්ථානමත්තංයෙව කාතුං සමත්ථං නඞ්ගලකොටියා සංවඩ්ඪන්තං පරිසුං රාජාගාරෙ ධම්මවිනිච්ඡකාමපච්චට්ඨානෙ ඨපෙති, එවමෙව රාජා අයං ඊදිසො අයං ඊදිසොති අජානිත්වා විනයධරට්ඨානෙ ඨපිතත්තා සො ජෙය්‍යභූමිසුවණ්ණවිහාරවාසිත්ථෙරො තෙසං ද්වින්නං පක්ඛානං ද්වීසු වාදෙසු අයං භූතො අයං අභූතොති වත්තුං න සක්කා, අද්වාරඝරෙ පවිට්ඨකාලෙවිය තදා අහොසි. සෙය්‍යථාපි නාම මහිසො අත්තනො සමීපෙ ඨත්වා දෙවගීතං ගායිත්වා දෙවවීණං වාදෙන්තස්ස දෙවගන්ධබ්බස්ස වෙළුසලාකං පහරන්තස්ස ච ගාමදාරකස්ස සද්දෙසු කිඤ්චි විසෙසං න ජානාති, එවමිදං සම්පදං දට්ඨබ්බං. අථ රාජා මම විජිතෙ යෙයෙභික්ඛූ යංයංඉච්ඡන්ති, තෙතෙභික්ඛූ තංතංචරිත්වා යථාකම්මං නිසීදන්තූති රාජලෙඛනං ඨපෙසි. තෙසං විවාදො තදා න වූපසමි. འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་དེ་ནི་ལུང་དང་འགྲེལ་པ་ཊཱི་ཀཱ་སོགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ལ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལས་མི་ཤེས་པས། ལུང་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མིང་ཙམ་ཡང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་པོའི་དགའ་ཉེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོས་གནས་ཚུལ་དངོས་མ་ཤེས་པར་ཁོང་འདུལ་བ་འཛིན་པའི་གནས་བབ་ལ་བསྐོས་སོ།། དཔེར་ན། འདི་ནི་ཤར་ཕྱོགས་དང་། འདི་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་པ་སོགས་ཕྱོགས་ཙམ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་གཞན་མི་ཤེས་པར། ཐོང་གཤོལ་གྱི་རྩེ་མོས་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་གཅོད་བྱེད་པའི་གནས་སུ་བསྐོས་པ་བཞིན། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་འདི་ནི་འདི་འདྲ་ཞིག་དང་འདི་ནི་འདི་འདྲ་ཞིག་གོ་ཞེས་མ་ཤེས་པར། འདུལ་བ་འཛིན་པའི་གནས་སུ་བསྐོས་པའི་ཕྱིར། ཛེ་ཡ་བྷཱུ་མི་གསེར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དེས་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་འདོད་ཚུལ་གཉིས་ལས་འདི་ནི་བདེན་པ་དང་འདི་ནི་མི་བདེན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་མ་ནུས་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྒོ་མེད་པའི་ཁྱིམ་དུ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏོ།། དཔེར་ན། མ་ཧེ་ཞིག་གི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ལྷའི་དྲི་ཟས་ལྷའི་གླུ་བླངས་ཤིང་ལྷའི་པི་ཝང་བཀྲོལ་བ་དང་། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་བྱིས་པས་སྨྱུག་ཐུར་གྱིས་རྡུང་བའི་སྒྲ་གཉིས་ལ། མ་ཧེ་དེས་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ "ངའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་དགེ་སློང་གང་དག་གང་དང་གང་འདོད་པ་བཞིན། དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་དེ་དང་དེ་ལྟར་སྤྱད་དེ་རང་རང་གི་ལས་བཞིན་བཞུགས་པར་གྱིས།" ཞེས་པའི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཡིག་བསྒྲགས་སོ།། དེའི་ཚེ་ཁོང་ཚོའི་རྩོད་པ་དེ་ཉེ་བར་ཞི་བར་མ་གྱུར་ཏོ།། අපරභාගෙ තෙරසාධිකෙ සතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ රතනපූරනගරං විනස්සි. ཕྱིས་སུ་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་བཅུ་གསུམ་ལོར་སླེབས་པ་ན། རཏྣ་པཱུ་རའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉམས་ཆག་ཏུ་གྱུར་ཏོ།། තතො පච්ඡා දුතියෙ සංවච්ඡරෙ රතනසිඛනගරමාපකො රාජා රාමඤ්ඤරට්ඨින්දස්ස රඤ්ඤො සෙනං යවඛෙත්තතො චාතකසකුණංවිය [Pg.138] අත්තනො පුඤ්ඤනුභාවෙන මරම්මරට්ඨතො නීහරිත්වා සකලම්පි රාමඤ්ඤරට්ඨං අත්තනො හත්ථගතං කත්වා රජ්ජං කාරෙසි. དེའི་རྗེས་སུ་ལོ་གཉིས་པ་ལ། རཏྣ་སི་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་འདེབས་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོས་རང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་ལས་རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོའི་དམག་དཔུང་རྣམས་ནས་ཀྱི་ཞིང་ས་ལས་བྱེའུ་ཙཱ་ཏ་ཀ་བཞིན་དུ་མརམྨའི་ཡུལ་ནས་ཕྱིར་བསྐྲད་དེ། རཱ་མཉྙའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་རང་གི་ལག་ཏུ་བླངས་ནས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ།། තස්මිඤ්ච කාලෙ සකලමරම්මරට්ඨවාසීනං චිත්තං පසාදෙසි, යථා නාම සූරියාතපෙන මිලායන්තානං කුමුදානං අනොතත්තොදකෙන සිඤ්චිත්වා හරිතත්තං පාපෙති, එවමෙව රාමඤ්ඤරට්ඨින්දස්ස සෙනාබලාතපෙහි දුක්ඛප්පත්තානං මරම්මරට්ඨවාසීනං ගහට්ඨානඤ්චෙව භික්ඛූනඤ්ච අත්තනො පුඤ්ඤානොතත්තොදකෙන ඡිඤ්චිත්වා කායිකචෙතසිකවසෙන දුවිධම්පි සුඛං උප්පාදෙසි. དེའི་ཚེ་ཁོང་གིས་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དད་པར་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན། ཉི་མའི་ཚ་གདུང་གིས་བརྙིངས་པའི་ཀུ་མུ་ཏའི་མེ་ཏོག་རྣམས་ལ་མཚོ་མ་དྲོས་པའི་ཆུས་བྲན་ཏེ་སྔོ་ལྗང་གི་ཉམས་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་བཞིན། དེ་བཞིན་དུ་རཱ་མཉྙའི་རྒྱལ་པོའི་དམག་དཔུང་གི་ཚ་གདུང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པའི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱིམ་པ་དང་དགེ་སློང་རྣམས་ལ། རང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཚོ་མ་དྲོས་པའི་ཆུས་བྲན་ཏེ། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་བསྐྱེད་དོ།། සකලමරම්මරට්ඨවාසිනො ච අයං අම්හාකං රාජා බොධිසත්තොති වොහාරිංසු. අථ එකස්මිං මාසෙ චතූසු උපොසථදිවසෙසු භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා අන්තෙපුරෙ පවෙසෙත්වා පිණ්ඩපාතෙන භොජෙසි. රාජොරොධාමච්චෙහි සද්ධිං උපොසථං උපවසි. සබ්බෙසම්පි රාජොරොධාමච්චානං ගුණත්තයපාඨං සහ අත්ථයොජනානයෙන වාචග්ගතං කාරාපෙසි. མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ "ངེད་ཅག་གི་རྒྱལ་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིག་གོ་" ཞེས་བརྗོད་དོ།། དེ་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་གསོ་སྦྱོང་གི་ཉིན་མོ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཕོ་བྲང་གི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་བསོད་སྙོམས་ཀྱིས་མཆོད་དོ།། རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་དང་བློན་པོ་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་བསྲུངས་སོ།། བཙུན་མོ་དང་བློན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་ཚིག་རྣམས་དོན་འགྲེལ་གྱི་ཚུལ་དང་བཅས་པ་བློ་ལ་ངག་ཐོག་ནས་སྐྱོར་དུ་བཅུག་གོ། අථ බෙලුවගාමවාසීයසත්ථෙරං අනෙත්වා අත්තනො ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. මහාඅතුලයසධම්මරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. තතො පට්ඨාය පන අතුලත්ථෙරොති නාමෙන පාකටො අහොසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ පාරුපනගණපක්ඛාපලිණගාමවාසීසුජාතත්ථෙරාදයො සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ චීවරං පාරුපිත්වා පවිසිතබ්බන්ති අක්ඛරං ලිඛිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං සන්දෙසපණ්ණං පවෙසෙති. དེ་ནས་བེ་ལུ་བ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གནས་བརྟན་ཡ་ས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་རང་གི་བླ་མའི་གནས་སུ་བསྐོས་སོ།། "མཧཱ་ཨ་ཏུ་ལ་ཡ་ས་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་" ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཡང་གནང་ངོ།། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་ནི་ "གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལ་" ཞེས་པའི་མཚན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་གྱུར་ཏོ།། དེའི་ཚེ་གོས་གྱོན་པའི་ཕྱོགས་གཏོགས་པ་པ་ལི་ཎ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གནས་བརྟན་སུ་ཛཱ་ཏ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས། "དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་ཏེ་འཇུག་དགོས་སོ་" ཞེས་ཡི་གེ་བྲིས་ནས་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་ཕྲིན་ཡིག་ཕུལ་ལོ།། අථ එකංසිකගණපක්ඛාපි අතුලත්ථෙරාදයො පුබ්බෙසං රාජූනං කාලෙ අධිකරණං වූපසමි, ඉදානි වූපසමිතකම්මං පුන න උප්පාදෙතබ්බන්ති ලෙඛනං ලිඛිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං පෙසෙසි. དེ་ནས་ཕྲག་པ་གཅིག་གཟར་བའི་ཕྱོགས་གཏོགས་པ་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ "སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུ་རྩོད་པ་འདི་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱས་ཟིན་པས། ད་ལྟ་ཉེ་བར་ཞི་ཟིན་པའི་ལས་འདི་སླར་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ་" ཞེས་ཡི་གེ་བྲིས་ཏེ་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་བཏང་ངོ།། අථ රාජා ද්වින්නං පක්ඛානං සකසකවාදං කථෙතුකාමොපි [Pg.139] ඉදානි රාජප්පටිසංයුත්තං කම්මං බහු අත්ථි, තිට්ඨසු තාව සාසනප්පටිසංයුත්තං කම්මං, රාජප්පටිසංයුත්තමෙව කම්මං පඨමං ආරභිස්සාමි, පච්ඡා සාසනප්පටිසංයුත්තං කම්මං කරිස්සාමීති රාජලෙඛනං ඨපෙසි. අපරභාගෙ පන රාජා එවං ආණං ඨපෙසි,-ඉදානි මම විජිතෙ සබ්බෙපි භික්ඛූ මම ආචරියස්ස මතිං අනුවත්තිත්වා චරන්තූති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་རང་རང་གི་འདོད་ཚུལ་བརྗོད་པར་འདོད་ཀྱང་། "ད་ལྟ་རྒྱལ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་མང་པོ་ཡོད་པས། བསྟན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་བཞག་ལ། ཐོག་མར་རྒྱལ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་ཁོ་ན་བརྩམ་པར་བྱ་ཞིང་། ཕྱིས་སུ་བསྟན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་བྱའོ་" ཞེས་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཡིག་བསྒྲགས་སོ།། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་པོས་ "ད་ལྟ་ངའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངའི་བླ་མའི་བཞེད་པ་བཞིན་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་སྤྱད་པར་གྱིས།" ཞེས་བཀའ་བསྒྲགས་སོ།། අථ පාරුපනගණභික්ඛූපි එකංසිකගණං අනුවත්තෙසුං රඤ්ඤො ආණාවසෙන. සහස්සොරොධගාමෙ පන ද්වෙ මහාථෙරා අත්තනො පරිසං පාරුපනවසෙනෙව ගාමප්පවෙසනවත්තං පරිපූරිතබ්බන්ති ඔවදිත්වා නිසීදිංසු. དེ་ནས་གོས་གྱོན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལུང་གི་དབང་གིས་ཕྲག་པ་གཅིག་གཟར་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་སོ།། འོན་ཀྱང་ས་ཧསྶོ་རོ་དྷ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་འཁོར་རྣམས་ལ། "གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་སྒོ་ནས་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཆོ་ག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་" ཞེས་གདམས་ངག་བསྟན་ཏེ་བཞུགས་སོ།། තදා රඤ්ඤො ආචරියො යසත්ථෙරො තමත්ථං සුත්වාතෙ පක්කොසාපෙසි. තෙ ච ආගන්ත්වා නගරං සම්පත්තකාලෙ එකො උපාසකො පසන්නො හුත්වා තෙසං ථෙරානං පිණ්ඩපාතෙන උපට්ඨහි. අථ අතුලත්ථෙරො තෙ මහාථෙරෙ දූරට්ඨානතො වාලුකං ආනෙත්වා තස්ස උපාසකස්ස ගෙහසමීපෙ ඔකිරාපෙසි. ඉදං විනයධම්මස්ස අනනුලොමවසෙන චරන්තානං දණ්ඩකම්මන්ති කොලාහලම්පි උප්පාදෙසි. අථ තෙසං වාලුකං ආහරන්තානංයෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං සල්ලපෙසුං,-ඉදානි භන්තෙ විනයධම්මානුලොමවසෙන ආචරන්තානං අම්හාකං ඊදිසං කම්මං අසාරුප්පං, අහො අච්ඡරියධම්මො ලොකොති එකො ථෙරො ආහ. අථ පන එකො ථෙරො එවමාහ,-ඉදානි ආවුසො ලොකපාලා දෙවා ඊදිසං අධම්මකම්මං දිස්වායෙව අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා අප්පොස්සුකා නිසීදිතුං න සක්කා, ඉදානි ලොකපාලා දෙවා පමජ්ජිත්වා නිසීදන්ති මඤ්ඤෙති. དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོའི་བླ་མ་གནས་བརྟན་ཡ་སས་དོན་དེ་ཐོས་ནས་ཁོང་ཚོ་བོས་སོ།། ཁོང་ཚོ་འོངས་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སླེབས་པའི་ཚེ། དད་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བསྙེན་གཅིག་གིས་གནས་བརྟན་དེ་དག་ལ་བསོད་སྙོམས་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ།། དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་ས་ཐག་རིང་པོ་ནས་བྱེ་མ་སྐྱེལ་དུ་བཅུག་སྟེ། དགེ་བསྙེན་དེའི་ཁྱིམ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་སྤུངས་སོ།། "འདི་ནི་འདུལ་བའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆད་པའི་ལས་སོ་" ཞེས་ཅ་ཅོའི་སྒྲ་ཡང་བསྒྲགས་སོ།། དེ་ནས་ཁོང་ཚོས་བྱེ་མ་སྐྱེལ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་སྨྲས་པ། གནས་བརྟན་གཅིག་གིས་ "བཙུན་པ་དག ད་ལྟ་འདུལ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པའི་ངེད་ཅག་ལ། འདི་འདྲའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་མི་འོས་པ་ཞིག་གོ། ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་འདི་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཞིག་གོ་" ཞེས་སྨྲས་སོ།། ཡང་གནས་བརྟན་གཅིག་གིས་ "ཚེ་ལྡན་དག ད་ལྟ་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་འདྲའི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ལས་འདི་མཐོང་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ཏེ་བྱ་བ་མེད་པར་བཞུགས་མི་ནུས་པས། ད་ལྟ་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བའི་ལྷ་རྣམས་བག་མེད་པར་བཞུགས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་མོ་" ཞེས་སྨྲས་སོ།། තස්මිංයෙව ඛණෙ වෙගෙන මෙඝො උට්ඨහිත්වා අතුලත්ථෙරස්ස විහාරෙ රාජගෙහෙ ච එකක්ඛණෙ අසනියො නිපතිංසු. එවං සමානොපි සො ථෙරො අතිමානථද්ධතාය සතිං න ලභි. སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཉིད་ལ་སྤྲིན་པ་དྲག་པོ་འཁྲིགས་ཏེ། གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གཉིས་ཀར་དུས་གཅིག་ཏུ་ཐོག་བབས་སོ།། དེ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་གནས་བརྟན་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མཁྲེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་མ་རྙེད་དོ།། පුන [Pg.140] රාජා ඉදානි මම විජිතෙ සබ්බෙපි භික්ඛූ මම ආචරියස්ස මතිං අනුවත්තන්ති වා මා වාති අමච්චෙ පුච්ඡි. අමච්චාපි එවං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං,-ඉදානි මහාරාජ කුඛනනගරෙ නීපගාමෙ නිසින්නො එකො මහාථෙරො මුනින්දඝොසො නාම අත්ථි, සො පාරුපනවසෙන අත්තනො පරිසං ඔවාදෙත්වා බහුගුණං උප්පාදෙත්වා නිසීදතීති. ཡང་རྒྱལ་པོས་བློན་པོ་རྣམས་ལ། "ད་ལྟ་ངའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་ངའི་བླ་མའི་བཞེད་པ་བཞིན་རྗེས་སུ་འབྲང་ངམ་མི་འབྲང་།" ཞེས་དྲིས་སོ།། བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ལ་ "ལྷ་གཅིག་ཆེན་པོ། ད་ལྟ་ཀུ་ཁ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནཱི་པ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མུ་ནིནྡ་གྷོ་ཥ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། ཁོང་གིས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་འཁོར་རྣམས་ལ་གདམས་ངག་བསྟན་ཏེ། ཡོན་ཏན་མང་པོ་བསྐྱེད་ནས་བཞུགས་སོ།།" ཞེས་གསོལ་ཏོ།། අථ රාජා එවමාහ,-තං පක්කොසෙත්වා සුධම්මසසායං මහාථෙරෙ සන්නිපාභාපෙත්වා තස්ස ථෙරස්ස විනය පණ්ණත්තිං යථාභූතං අජානන්තස්ස යථාභූතං සභාවං දස්සෙත්වා ඔවාදෙන්තූති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ "ཁོང་བོས་ཏེ་ཆོས་བཟང་གི་འདུ་ར་རུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་འདུ་བར་གྱིས་ལ། འདུལ་བའི་བཅས་པ་དངོས་མ་ཤེས་པའི་གནས་བརྟན་དེ་ལ། གནས་ཚུལ་དངོས་བསྟན་ཏེ་གདམས་ངག་སྟོན་ཅིག" ཞེས་སྨྲས་སོ།། අථ අමච්චා තථා අකංසු. මහාථෙරා ච සුධම්මසස්සයං සන්නිපතිත්වා තං පක්කොසෙත්වා ඔවදිංසු. තෙසු පන මහාථෙරෙසු එකො ථෙරො භූපාලස්ස සඞ්ඝරඤ්ඤො ච මුඛං ඔලොකෙත්වා භගවතො පන සම්මාසම්බුද්ධස්ස මුඛං අනොලොකෙත්වා මුනින්දඝොසත්ථෙරං එවමාහ,- ඉදානි ආවුසො ඉමස්මිං මරම්මරට්ඨෙ සබ්බෙපි භික්ඛූ භූපාලස්ස සඞ්ඝස්ස රඤ්ඤො ච ආණං අනුවත්තිත්වා එකංසිකායෙව අහෙසුං, ත්වංයෙව එකො සද්ධිං පරිසාය පාරුපනවත්ථං චරිත්වා නිසීදසි, කස්මා පන ත්වං මානථද්ධො හුත්වා ඊදිසං අනාචාරං අවිජහිත්වා තිට්ඨසීති. དེ་ནས་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་སོ།། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་བཟང་གི་འདུ་ར་རུ་འདུས་ཏེ། ཁོང་བོས་ནས་གདམས་ངག་བསྟན་ཏོ།། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་གཅིག་གིས་ས་སྐྱོང་རྒྱལ་པོ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཞལ་ལ་བལྟས་ཤིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ལ་མ་བལྟས་པར། གནས་བརྟན་མུ་ནིནྡ་གྷོ་ཥ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།། "ཚེ་ལྡན་པ། ད་ལྟ་མརམྨའི་ཡུལ་འདིར་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ས་སྐྱོང་རྒྱལ་པོ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ཕྲག་པ་གཅིག་གཟར་བ་ཁོ་ནར་གྱུར་ཏོ།། ཁྱོད་གཅིག་པུ་ཁོ་ནས་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ཚུལ་སྤྱད་དེ་བཞུགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ང་རྒྱལ་གྱིས་མཁྲེགས་པར་གྱུར་ཏེ་འདི་འདྲའི་ཚུལ་མིན་གྱི་སྤྱོད་པ་མ་སྤངས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནམ་" ཞེས་སྨྲས་སོ།། අථ මුනින්දඝොසත්ථෙරො තස්ස ථෙරස්ස මුඛං උජුකං ඔලොකෙත්වා එවමාහ,- ත්වං ලජ්ජීපෙසලො සික්ඛාකාමොති පුබ්බෙ මයා සුතපුබ්බො, ඊදිසො පන පුග්ගලො ඊදිසං වචනං වත්තුනං යුත්තො,ඊදිසස්ස හි පුග්ගලස්ස ඊදිසං වචනං අස්සාරුප්පං, සචෙ ත්වං අයං අප්පපුඤ්ඤො නිත්තෙජො අනාථොති මං මඤ්ඤිත්වා අගාරවවසෙන වත්තුං ඉච්ඡෙය්‍යාසි, එවං සන්තෙපි මමාචරියස්ස මුඛං ඔලොකෙත්වා මමාචරියස්ස ගුණං ජානිත්වා තස්ස සිස්සොයන්ති අනුස්සරිත්වා ඊදිසං වචනං අධම්මිකං වත්තුං න සක්කාති. དེ་ནས་གནས་བརྟན་མུ་ནིནྡ་གྷོ་ཥས་གནས་བརྟན་དེའི་གདོང་ལ་དྲང་པོར་བལྟས་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།། "ཁྱོད་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་མཛེས་པ་དང་བསླབ་པ་ལ་འདུན་པ་ཞིག་གོ་ཞེས་སྔོན་ཆད་ངས་ཐོས་མྱོང་ངོ།། འོན་ཀྱང་འདི་འདྲའི་གང་ཟག་གིས་འདི་འདྲའི་ཚིག་སྨྲ་བར་མི་རིགས་ཏེ། འདི་འདྲའི་གང་ཟག་ལ་འདི་འདྲའི་ཚིག་ནི་མི་འོས་པ་ཞིག་གོ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ནི་བསོད་ནམས་ཆུང་བ་དང་། གཟི་བརྗིད་མེད་པ། མགོན་མེད་པ་ཞིག་གོ་སྙམ་ནས་མ་གུས་པའི་སྒོ་ནས་སྨྲ་བར་འདོད་ནའང་། དེ་ལྟ་ནའང་ངའི་བླ་མའི་ཞལ་ལ་བལྟས་ཤིང་ངའི་བླ་མའི་ཡོན་ཏན་ཤེས་ཏེ། ང་ནི་ཁོང་གི་སློབ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་འདི་འདྲའི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་སྨྲ་བར་མི་ནུས་སོ།།" ཞེས་སྨྲས་སོ།། අථ [Pg.141] සො ථෙරො තං පුච්ඡි,-කො පන තවාචරියොති. අථ සුඛම්මසභායං ඨපිතං බුද්ධරූපං වද්දිත්වා අයං මමාචරියොති ආහ. මමාසරියොති වත්වා පන භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣෙ උට්ඨහිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කත්වා උක්කුටිකං නිසීදිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා අහං භන්තෙ යාව ජීවිතපරියොසානා මම ජීවිතංයෙව පරිච්චජිස්සාමි, භගවතො පනති ලොකග්ගස්ස සික්ඛාපදං න විජහිස්සාමීති ආරොචෙසි. དེ་ནས་གནས་བརྟན་དེས་ཁོང་ལ་ "ཁྱོད་ཀྱི་བླ་མ་ནི་སུ་ཡིན་ནམ་" ཞེས་དྲིས་སོ།། དེ་ནས་ཆོས་བཟང་གི་འདུ་ར་རུ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། "འདི་ནི་ངའི་བླ་མ་ལགས་སོ་" ཞེས་སྨྲས་སོ།། "ངའི་བླ་མ་ལགས་སོ་" ཞེས་སྨྲས་ནས། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་ལངས་ཏེ། བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས་ཙོག་པུར་འདུག་སྟེ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས། "བཙུན་པ་དག བདག་གིས་ཚེ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་སྲོག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བགྱི་ཡི། འཇིག་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་ནི་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ངོ་།།" ཞེས་གསོལ་ཏོ།། අථ රාජා තමත්ථං සුත්වා මානථද්ධො එසො මම විජිතෙ නිසීදාපෙතුං වට්ටති, රට්ඨන්තරං පබ්බාජෙතබ්බොති රාජාණාය රට්ඨන්තරං පෙසෙසි. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་དོན་དེ་ཐོས་ནས། "ང་རྒྱལ་གྱིས་མཁྲེགས་པར་གྱུར་པ་འདི་ངའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་བཞུགས་སུ་འཇུག་མི་རིགས་པས། ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྲད་པར་བྱའོ་" ཞེས་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལུང་གིས་ཡུལ་གཞན་དུ་བཏང་ངོ།། රාජපුරිසා ච තං පක්කොසෙත්වා රට්ඨන්තරං ආනෙසි. බහඞ්ගං නාම දෙසං පත්වා බහඞ්ගනායකො පුරිසො රාජපුරිසානං ලඤ්ජං දත්වා එවමාහ,- අයං පන භොන්තො මරම්මරට්ඨස්ස පරියන්තප්පදෙසො, ඉධෙව ඨපෙත්වා තුම්හෙ නිවත්තථාති. རྒྱལ་པོའི་ཕོ་ཉ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁོང་བོས་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཁྲིད་དོ།། བ་ཧང་ག་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་སླེབས་པ་ན། བ་ཧང་གའི་གཙོ་བོས་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་ཉ་རྣམས་ལ་ལྐོག་རྔན་བྱིན་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།། "ཤེས་ལྡན་དག འདི་ནི་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་ས་ཆ་ཡིན་པས། ཁོང་འདི་ཉིད་དུ་བཞག་སྟེ་ཁྱེད་རྣམས་ཕྱིར་ལོག་ཅིག" ཞེས་སྨྲས་སོ།། රාජ පුරිසාපි ලඤ්ජං ගහෙත්වා තත්ථෙව ඨපෙත්වා නිවත්තිංසු. ථෙරොපි චතූහි දිසාහි ආගතානං භික්ඛුසාමණෙරානං පාරුපනවසෙන ඔවාදං දත්වා පරියත්තිං වාචෙත්වා තත්ථ නිසීදි. අභිධම්මත්ථසඞ්ගහගන්ථස්ස අත්ථයොජනම්පි මරම්මභාසාය අකාසි. རྒྱལ་པོའི་ཕོ་ཉ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྐོག་རྔན་བླངས་ཏེ་ཁོང་དེ་ཉིད་དུ་བཞག་ནས་ཕྱིར་ལོག་གོ། གནས་བརྟན་དེས་ཀྱང་ཕྱོགས་བཞི་ནས་ལྷགས་པའི་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ལ། གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་སྒོ་ནས་གདམས་ངག་བསྟན་ཅིང་ལུང་ཆོས་ཀློག་ཏུ་བཅུག་སྟེ་དེ་ཉིད་དུ་བཞུགས་སོ།། ཆོས་མངོན་པའི་དོན་བསྡུས་པའི་གཞུང་གི་ཚིག་དོན་འགྲེལ་པ་ཡང་མརམྨའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ།། අපරභාගෙ රාජා තමත්ථං සුත්වා ඉදානි සො ථෙරො මම විජිතපරියන්තෙයෙව නිසීදිත්වා අම්හෙහි අනිච්ඡිතං නිවාරිතං කම්මං කත්වා නිසීදි, තං පක්කොසථාති ආහ. ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་པོས་དོན་དེ་ཐོས་ནས། "ད་ལྟ་གནས་བརྟན་དེ་ངའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། ངེད་ཅག་གིས་མི་འདོད་ཅིང་བཀག་པའི་བྱ་བ་བྱས་ཏེ་བཞུགས་པས། ཁོང་བོས་ཤིག་" ཞེས་སྨྲས་སོ།། රාජදූතා ච තත්ථ ගන්ත්වා පක්කොසිංසු. ථෙරො ච ඉදානි මං රාජා මාරෙතුකාමොති මඤ්ඤිත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛිත්වා ගිහිවත්ථං නිවාසෙත්වා තෙහි සද්ධිං ආගච්ඡි. නගරං පන ආගන්ත්වා පත්තකාලෙ රඤ්ඤො සන්තිකං ආනෙසි. རྒྱལ་པོའི་ཕོ་ཉ་རྣམས་ཀྱང་དེར་སོང་སྟེ་ཁོང་བོས་སོ།། གནས་བརྟན་དེས་ཀྱང་ "ད་ལྟ་རྒྱལ་པོས་ང་གསོད་པར་འདོད་དོ་" སྙམ་ནས་བསླབ་པ་ཕུལ་ཏེ། ཁྱིམ་པའི་གོས་བགོས་ནས་ཁོང་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་འོངས་སོ།། གྲོང་ཁྱེར་དུ་སླེབས་པའི་ཚེ་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་ཁྲིད་དོ།། අථ රාජා එවමාහ,-ත්වං භික්ඛු හුත්වා ගණං වඩ්ඪාපෙත්වා නිසීදසීති මයා සුතං, කස්මා පනිදානි ගිහි භවසීති. සචෙ [Pg.142] ත්වං මහාරාජ මං මාරෙතුකාමො පක්කොසෙය්‍යාසි, එවං සති යදි සික්ඛං අප්පච්චක්ඛාය ඨිතං මං මාරෙය්‍යාසි, තව භාරියං කම්මං භවිස්සතීති මනසිකරිත්වා තව කම්මස්ස අභාරියත්ථාය සික්ඛං පච්චක්ඛිත්වා ආගතොම්හි, සචෙ මං මාරෙතුකාමොසි, මාරෙහීහි. රාජා ච තං බන්ධනාගාරෙ ඨපෙත්වා ස්‍යාමරට්ඨං යුජ්ඣනත්ථායගච්ඡි. යජ්ඣනත්ථාය පන ගන්ත්වා පච්චාගතකාලෙ අන්තරාමග්ගෙව දිවඞ්ගතො අහොසීති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ཁྱོད་དགེ་སློང་དུ་གྱུར་ནས་ཚོགས་པ་སྤེལ་ཏེ་བཞུགས་ཡོད་ཅེས་ངས་ཐོས་ན། ད་ལྟ་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན། (ཁོས་སྨྲས་པ།) རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། གལ་ཏེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གསོད་པར་བཞེད་ནས་བོས་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ཚེ་གལ་ཏེ་བསླབ་པ་མ་ཕུལ་བར་གནས་པའི་བདག་བསད་ན། ཁྱེད་ལ་ལས་ལྕི་མོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས། ཁྱེད་ཀྱི་ལས་མི་ལྕི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་ཕུལ་ཏེ་འོངས་པ་ལགས་ན། གལ་ཏེ་བདག་གསོད་པར་བཞེད་ན་གསོད་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རྒྱལ་པོས་ཀྱང་དེ་བཙོན་རར་བཅུག་ནས་ཐཱའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་དམག་འཐབ་པའི་ཕྱིར་གཤེགས་སོ། །དམག་འཐབ་པར་གཤེགས་ནས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚེ་ལམ་བར་དུ་གཤེགས་སོ། ། කලියුගෙ පන ද්වාවීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තස්ස ජෙට්ඨපුත්තො සිරිපවරමහාධම්මරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. රතනසිඛනගරතො සඞ්කමෙත්වා ජෙය්‍යපුරං දුතියං මාපිතත්තා ජෙය්‍යපුරමාපෙකො රාජාතිපි තස්ස සමඤ්ඤා අහොසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ මහාපබ්බතබ්භන්තරනගරවාසිං ඤාණත්ථෙරං ආනෙත්වා ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. සොකිර ථෙරො ගම්භීරපඤ්ඤො එකස්මිං දිවසෙ නව වා දස වා භාණවාරෙ වාචුග්ගතං කාතුං සමත්ථො අහොසි. අභිනවොපසම්පන්නකාලෙයෙව පදවිභාගගන්ථං න්‍යාසසං වණ්ණනං යමකසංවණ්ණනං මහාපට්ඨානසංවණ්ණනඤ්ච මරම්මභාසාය අකාසි. රාජා මහාභූමිරම්මණියවිහාරං නාම කාරාපෙත්වා තස්සෙව අදාසි. ඤාණාලඞ්කාරමහාධම්මරාජගුරූ තිපි නාමලඤ්ඡං අදාසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་ཉེར་གཉིས་ལ་བབས་པ་ན། ཁོང་གི་སྲས་ཆེ་བ་སི་རི་པ་ཝ་ར་མ་ཧཱ་དྷམ་མ་རཱ་ཛཱ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། རཏྣ་སི་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྤོས་ཏེ་ཛེ་ཡ་པུ་ར་གཉིས་པ་བཏབ་པས། ཛེ་ཡ་པུ་ར་འདེབས་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་མཚན་དུ་གྲགས། དེའི་ཚེ་རི་བོ་ཆེན་པོའི་ནང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་ཉཱ་ཎ་སྤྱན་དྲངས་ནས་བླ་མའི་གོ་སར་བཀོད། གནས་བརྟན་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་སྟེ། ཉིན་གཅིག་ལ་ཆོས་ཐེངས་དགུ་འམ་བཅུ་ཙམ་བློ་ཐོག་ནས་གསུང་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་སྐད། ཁོང་གིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་མ་ཐག་པའི་དུས་ཉིད་དུ། ཚིག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། ཉཱ་ས་འགྲེལ་པ། ཟུང་གི་འགྲེལ་པ། གནས་ཆེན་པོའི་འགྲེལ་པ་རྣམས་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད། རྒྱལ་པོས་མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་རམ་ཎི་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་ཁོང་ཉིད་ལ་ཕུལ། ཉཱ་ཎཱ་ལངྐཱ་ར་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་གུ་རུ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཡང་ཕུལ་ལོ། ། තස්මිඤ්ච කාලෙ පාරුපනගණෙ ථෙරා එවං චින්තෙසුං,- ඉදානි පන අම්හාකං පක්ඛිකො ථෙරො රඤ්ඤො ආචරියො අහොසි, ඉදානි මයං පතිට්ඨානං ලභාමාති. එවං පන චින්තෙත්වා සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ චීවරං පාරුපෙත්වා පවිසිතබ්බන්ති සන්දෙසපණ්ණං රඤ්ඤො සන්තිකං පවෙසෙසි. අථ අතුලත්ථෙරො පුබ්බෙ වුත්තනයෙන වූපසමිතං කම්මමිදන්ති සන්දෙසපණ්ණං රඤ්ඤො සන්තිකං පවෙසෙසි. තෙනෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං පටිවචනවසෙන දස්සෙතුං ඔකාසං න ලභිංසූති. དེའི་ཚེ་ན་གོས་གྱོན་པའི་ཚོགས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བསམས་ཏེ། ད་ལྟ་ནི་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱི་གནས་བརྟན་རྒྱལ་པོའི་བླ་མར་གྱུར་པས། ད་ནི་ང་ཚོས་རྒྱབ་རྟེན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལྟར་བསམས་ནས་དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་དུ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་ནས་འཇུག་དགོས་ཞེས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་རྒྱལ་པོའི་སྤྱན་སྔར་ཕུལ། དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལས་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལས་འདི་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་རྒྱལ་པོའི་སྤྱན་སྔར་ཕུལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕན་ཚུན་ལན་འདེབས་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་བོ། ། තතො පච්ඡා කලියුගෙ පඤ්චවීසවස්සාධිකෙ සතෙ සහස්සෙ [Pg.143] ච සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො සිරිපවරසුධම්මමහාරාජින්දාධිපති නාම රජ්ජං කාරෙසි. රතනපූරං පන තතියං මාපකත්තා රතනපූරමාපකොති එකස්ස පන ඡද්දන්තනාගරාජස්ස සාමිභූතත්තා සෙතිභින්දොති ච සමඤ්ඤා අහොසි. චරච්ච ගාමවාසීචන්දාවරං නාම ථෙරං ආනෙත්වා අත්තනො ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. සූමිකිත්තිඅතුලං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස අදාසි. ජම්බුදීපඅනන්තධජමහාධම්මරාජගුරූතිපි නාමලඤ්ඡං අදාසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ එකච්චෙ මනුස්සා දිට්ඨිවිපල්ලාසා අහෙසුං, තෙපි පක්කොසාපෙත්වා සම්මාදිට්ඨිං ගණ්හාපෙසි. තස්ස පන රඤ්ඤො කාලෙ එකංසිකගණං අභිභවිතුං ඔකාසං න ලභිංසූති. དེའི་རྗེས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་ལ་བབས་པ་ན། རྒྱལ་པོ་དེའི་སྲས་སི་རི་པ་ཝ་ར་སུ་དྷམ་མ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛིན་དཱ་དྷི་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། རཏྣ་པུ་ར་གསུམ་པ་བཏབ་པས་རཏྣ་པུ་ར་འདེབས་མཁན་ཞེས་དང་། ས་སྲུང་གི་གླང་པོའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་གི་བདག་པོར་གྱུར་པས་གླང་པོ་དཀར་པོའི་བདག་པོ་ཞེས་ཀྱང་མཚན་དུ་གྲགས། ཙ་རད་ཅ་གྲོང་གི་གནས་བརྟན་ཙནྡཱ་ཝ་ར་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱན་དྲངས་ནས་རང་གི་བླ་མའི་གོ་སར་བཀོད། སཱུ་མི་ཀི་ཏི་ཨ་ཏུ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་ཁོང་ལ་ཕུལ། ཛམྦུ་དྭཱི་པ་ཨ་ནནྟ་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་གུ་རུ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཡང་ཕུལ་ལོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་མི་ཁ་ཅིག་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ན། དེ་དག་ཀྱང་བོས་ནས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འཛིན་དུ་བཅུག རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ་ཕྲག་པ་གཅིག་པའི་ཚོགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་བོ། ། තතො පච්ඡා කලියුගෙ අට්ඨතිංසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො පුත්තො මහාධම්මෙ රාජාධිරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. නගරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ පඤ්චභූමිකවිහාරං කාරාපෙත්වා ජෙය්‍යභූමිවාසාතුලනාමෙන පඤ්ඤාපෙත්වා මාරාවට්ටනස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි. ගුණමුනින්දාභිසාසනධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූතිපි නාමලඤ්ඡං අදාසි. དེའི་རྗེས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་སོ་བརྒྱད་ལ་བབས་པ་ན། རྒྱལ་པོ་དེའི་སྲས་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཐོག་བརྩེགས་ལྔ་ལྡན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཏེ། ཛེ་ཡ་བྷཱུ་མི་ན་བཞུགས་པའི་ཨ་ཏུ་ལ་ཞེས་མཚན་གསོལ་ནས། མཱ་རཱ་ཝཏྟ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརན་ལ་ཕུལ། གུ་ཎ་མུ་ནིནྡཱ་བྷི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ་གུ་རུ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཡང་ཕུལ་ལོ། ། තස්මිඤ්ච කාලෙ නන්දමාලො නාම ථෙරො චලඞ්ගනගරස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ විහාරෙ නිසීදිත්වා බහූනං භික්ඛුසාමණෙරානං ගන්ථං වාචෙසි. සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ පාරුපනවත්තමෙව පරිපූරෙත්වා පවිසිතබ්බං, එකංසිකවත්තං පන නෙව පාළියං න අට්ඨකථායං න ච ටීකාසු නාපි ගන්ථන්තරෙසු දිස්සති, න ධම්මානුලොමන්ති ඔවාදං අභිණ්හං අදාසි. පාළිඅට්ඨකථාදීසු ආගතවිනිච්ඡයං දස්සෙත්වා එකම්පිගන්ථං අකාසි. དེའི་ཚེ་ན་ནནྡ་མཱ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཞིག་ཙ་ལངྒ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་ནས། དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་མང་པོ་ལ་གཞུང་ཁྲིད་གནང་བཞིན་ཡོད། ཁོང་གིས་དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་དུ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ཆོ་ག་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་འཇུག་དགོས་པ་ལས། ཕྲག་པ་གཅིག་གྱོན་པའི་ཆོ་ག་ནི་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་གཞན་གང་དུ་ཡང་མི་སྣང་ཞིང་ཆོས་དང་མི་མཐུན་ནོ་ཞེས་ཡང་ཡང་གདམས་ངག་གནང་། ལུང་དང་འགྲེལ་པ་སོགས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ངེས་པ་བསྟན་ནས་བསྟན་བཅོས་གཅིག་ཀྱང་མཛད་དོ། ། අථ එකංසිකගණිකා භික්ඛූ තං ගන්ථං රඤ්ඤො සන්තිකං පවෙසිංසු දොසාවිකරණත්ථාය. තස්මිඤ්ච කාලෙ රාජා එවරූපං සුපිනං පස්සි, -සක්කො හි දෙවරාජා සෙතවත්ථං නිවාසෙත්වා [Pg.144] සෙතාලඞ්කාරෙහි අලඞ්කරිත්වා සෙතකුසුමානි පිලන්දිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ආගන්ත්වා එවමාහ,- අපරන්තරට්ඨෙහි මහාරාජ නම්පදානදීතීරෙ පාදචෙතියෙ බහූනි තිණානි උට්ඨහිත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං මූලෙන මූලං ඛන්ධෙන ඛන්ධං පත්තෙන පත්තං සම්පන්ධිත්වා පටිච්ඡාදෙත්වා ඨිතානි, තානි පන පුබ්බරාජූහි යථාභූතං අජානන්තෙහි අවිසොධිතානි, ඉදානි පන තයා යථාභූතං ජානන්තෙන පරිසුද්ධං කත්තුකාමෙන විසොධිතබ්බානි, තත්ථච එකො භික්ඛු ආගන්ත්වා උපදෙසනයං දස්සතීති. དེ་ནས་ཕྲག་པ་གཅིག་པའི་ཚོགས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱོན་མཚང་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་རྒྱལ་པོའི་སྤྱན་སྔར་ཕུལ། དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོས་འདི་ལྟ་བུའི་རྨི་ལམ་ཞིག་མཐོང་སྟེ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་ཞིང་། རྒྱན་དཀར་པོས་བརྒྱན་ཏེ། མེ་ཏོག་དཀར་པོའི་ཕྲེང་བ་བཏགས་ནས་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་ལྷགས་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ནམ་པ་དཱ་ན་ཆུ་བོའི་འགྲམ་གྱི་ཞབས་རྗེས་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཉེ་འཁོར་དུ་རྩྭ་ངན་མང་པོ་སྐྱེས་ཏེ། ཕན་ཚུན་རྩ་བ་དང་རྩ་བ། སྡོང་པོ་དང་སྡོང་པོ། ལོ་མ་དང་ལོ་མ་འབྲེལ་ནས་བསྒྲིབས་ཏེ་གནས་པ་ལས། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་གནས་ཚུལ་ཇི་བཞིན་མ་མཁྱེན་པས་མ་བསལ་ལོ། །ད་ལྟ་ནི་གནས་ཚུལ་ཇི་བཞིན་མཁྱེན་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པར་བགྱི་བར་བཞེད་པའི་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་བར་བྱ་དགོས་ལ། དེར་དགེ་སློང་གཅིག་ལྷགས་ནས་གདམས་ངག་གི་ཚུལ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། ། එවං පන සුපිනං පස්සිත්වා නන්දමාලං නාම ථෙරං පක්කොසාපෙත්වා රතනපූරනගරස්ස එසන්නට්ඨානෙ උදකකීළනත්ථාය කාරාපිතෙ රාජගෙහෙ වසාපෙසි. དེ་ལྟར་རྨི་ལམ་མཐོང་ནས་གནས་བརྟན་ནནྡ་མཱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་བོས་ཏེ། རཏྣ་པུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཆུ་རྩེད་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྐྲུན་པའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་བཞུགས་སུ་བཅུག་གོ ། අථ ථෙරො සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ පාරුපනවසෙන පවිසිතබ්බන්ති පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙහි රාජානං ජානාපෙසි, යථා මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො සිරිධම්මාසොකරාජානං සම්මාවාදන්ති. අථ රාජා පරිචිත පාරමීපුඤ්ඤසම්භාරො මහාඤාණො ජානාසි,-පාරුපනවාදොයෙව පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු ආගතො, එකංසිකවාදො පන තෙසු කත්ථචිපි න ආගතොති. එවං පන ජානිත්වා රඤ්ඤො ගෙහෙ ද්වෙ පක්ඛෙ ථෙරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා අත්තනො අත්තනො වාදං කථාපෙසි. དེ་ནས་གནས་བརྟན་གྱིས་དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་དུ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་ནས་འཇུག་དགོས་པ་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་མཁྱེན་དུ་བཅུག་སྟེ། དཔེར་ན་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོངྒ་ལི་པུཏྟ་ཏིསྶས་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ལ་ཡང་དག་པའི་སྨྲ་བ་མཁྱེན་དུ་བཅུག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་བསགས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་མཁྱེན་ཏེ། ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་བཤད་པ་ཉིད་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་གཞན་རྣམས་སུ་བྱུང་ལ། ཕྲག་པ་གཅིག་གྱོན་པའི་བཤད་པ་ནི་དེ་དག་གང་དུ་ཡང་མ་བྱུང་བའོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལྟར་མཁྱེན་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་གནས་བརྟན་རྣམས་འདུ་བར་བྱས་ཏེ། རང་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲར་བཅུག་གོ ། අථ එකංසිකත්ථෙරො එවමාහංසු,-තුම්හාකං පාරුපනවාදො කත්ථ ආගතොති. තදා පාරුපනත්ථෙරා පරිමණ්ඩලං පාරුපිස්සාමීතිආදිනා නයෙන පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු පාරුපනවාදො ආගතොති ආහංසු. තතො පච්ඡා පාරුපනත්ථෙරා එවමාහංසු,-තුම්හාකං පන එකංසිකවාදො කත්ථ ආගතොති. තදා තෙ එකංසිකත්ථෙරා අද්වාරඝරං පවිට්ඨකාලොවිය රත්තිභාගෙ මහාවනමග්ගෙ ගමනකාලොවිය ච හුත්වා කිඤ්චි වත්තුං න සක්කා. මුඛං නාම කථනත්ථාය භුඤ්ජනත්ථාය හොතීති [Pg.145] වුත්තත්තා යං වා තං වා වදන්තාපි රාජානං ආරාධෙතුං න සක්ඛිංසු. དེ་ནས་ཕྲག་པ་གཅིག་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་བཤད་པ་གང་དུ་བྱུང་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས། ཀུན་ནས་ཟླུམ་པོར་གྱོན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་གཞན་རྣམས་སུ་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་བཤད་པ་བྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་ཕྲག་པ་གཅིག་གྱོན་པའི་བཤད་པ་ནི་གང་དུ་བྱུང་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཕྲག་པ་གཅིག་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ནི་སྒོ་མེད་པའི་ཁྱིམ་དུ་ཞུགས་པ་བཞིན་དང་། མཚན་མོའི་དུས་སུ་ནགས་ཚལ་ཆེན་པོའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ་ཅི་ཡང་སྨྲ་མ་ནུས་སོ། །ཁ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་དང་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པས་ན། གང་བྱུང་མང་བྱུང་སྨྲས་ཀྱང་རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་མགུ་བར་མ་ནུས་སོ། ། රාජා ච ථෙරං නිස්සාය විනයෙ කොසල්ලතාය පාළියං ඊදිසොයෙව ආගතො, අට්ඨකථාදීසු ඊදිසොයෙවාති වත්වා තුම්හාකං එකංසිකවාදො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු න දිස්සති, එවම්පි සමානා කස්මා ඊදිසං වත්තං අකංසූති පුච්ඡි. අථ තෙ එකංසිකත්ථෙරා චතුහත්ථගබ්භෙ සහොඩ්ඩෙන ගහිතචොරාවිය මනුස්සෙහි ගතිතකාකාවිය ච කිඤ්චි වත්තුං අසක්කුණෙය්‍යතාය සබ්බදිසාසු ඔලොකෙත්වායෙව අම්හාකං චාරිත්තං පාළිආදීසු න දිට්ඨපුබ්බං, අථ ඛො පන ආචරියප්පවෙණීවසෙනෙව චරිම්හාති වත්වා පරාජයං පත්වා පාරුපනපක්ඛෙයෙව පවිසිංසූති. රාජා ච ඉතො පට්ඨාය භික්ඛූ පාරුපනවත්තමෙව කාරාපෙතුං සාමණෙරානං ඔවදන්තූති රාජාණං ඨපෙසි. තතො පට්ඨාය එකංසිකපක්ඛාථෙරා අරුණුග්ගමනකාලෙ කොසියාවිය සීසං උට්ඨහිතුම්පි න සක්කාති. རྒྱལ་པོས་ཀྱང་གནས་བརྟན་ལ་བརྟེན་ནས་འདུལ་བ་ལ་མཁས་པས། ལུང་ལས་འདི་ལྟར་བྱུང་ཞིང་། འགྲེལ་པ་སོགས་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟར་བྱུང་བས། ཁྱེད་ཀྱི་ཕྲག་པ་གཅིག་གྱོན་པའི་བཤད་པ་ནི་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ། གཞུང་གཞན་རྣམས་སུ་མི་སྣང་ན། དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོ་ག་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཕྲག་པ་གཅིག་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ནི་ཁྲུ་བཞི་པའི་ཁང་ཆུང་ནང་དུ་རྐུ་རྫས་དང་བཅས་ཏེ་བཟུང་བའི་རྐུན་མ་བཞིན་དང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་བརྡུང་བའི་བྱ་རོག་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་སྨྲ་མ་ནུས་པར། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་བལྟས་ནས། ངེད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་འདི་ནི་ལུང་སོགས་ལས་སྔར་མཐོང་མ་མྱོང་མོད། འོན་ཀྱང་བླ་མའི་བརྒྱུད་པའི་དབང་གིས་སྤྱད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཕམ་པར་གྱུར་ནས་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་དུ་ཞུགས་སོ། །རྒྱལ་པོས་ཀྱང་ད་ནས་བཟུང་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་ཆོ་ག་ཉིད་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ལ་གདམས་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་བསྒྲགས་སོ། །དེ་ནས་བཟུང་ཕྲག་པ་གཅིག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་བརྟན་རྣམས་ནི་སྐྱ་རེངས་ཤར་བའི་ཚེ་འུག་པ་བཞིན་དུ་མགོ་བོ་འདེགས་པར་ཡང་མ་ནུས་སོ། ། සොකසරභූමහාචෙතියස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ ද්වීහි පාසාදෙහි අලඞ්කතං චතුභූමිකං භූමිකිත්තිවිරාමං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා නන්දමාලත්ථෙරස්ස අදාසි, නරින්දාභිධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. සො පන ථෙරො ඡප්පදවංසිකොති දට්ඨබ්බො. අභිනවොපසම්පන්නකාලෙයෙව විනයවිනිච්ඡයස්ස සුත්තසඞ්ගහස්ස මහාවග්ගට්ඨකථාය ච අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි, සාසනසුද්ධිදීපිකං නාම ගන්ථම්පි අකාසීති. སོ་ཀ་ས་ར་བྷཱུ་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཁང་བཟང་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཐོག་བརྩེགས་བཞི་ལྡན་གྱི་བྷཱུ་མི་ཀི་ཏི་ཝི་རཱ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་གནས་བརྟན་ནནྡ་མཱ་ལ་ལ་ཕུལ། ན་རིནྡཱ་བྷི་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ་གུ་རུ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཡང་ཕུལ་ལོ། །གནས་བརྟན་དེ་ནི་ཕྱག་པ་དའི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁོང་གིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་མ་ཐག་པའི་དུས་ཉིད་དུ། འདུལ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། སྡེ་ཚན་ཆེན་པོའི་འགྲེལ་པའི་དོན་སྦྱོར་རྣམས་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་ཅིང་། བསྟན་པ་དག་བྱེད་སྒྲོན་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མཛད་དོ། ། තතො පච්ඡා කලියුගෙ තෙචත්තාලීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසස්ස කාළපක්ඛපන්න රසමියං රතනසිඛමාපකස්ස රඤ්ඤො මජ්ඣිමපුත්තො රජ්ජං කාරෙසි[Pg.146]. དེའི་རྗེས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་ཞེ་གསུམ་ལ་བབས་པ་ན། དབོ་ཟླ་བའི་མར་ངོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ། རཏྣ་སི་ཁ་འདེབས་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་འབྲིང་པོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། තදා රාජා එවං චින්තෙසි,-එකංසිකපාරුපනවසෙන උප්පන්නො විවාදො පුබ්බෙසං රාජූනං කාලෙ වූපසමිතුං න සක්කා, සිරිපවරසුධම්මමහාරාජින්දාධිපතිනො කාලෙපි රාජගෙහෙ සන්නිපාතාපෙත්වා රඤ්ඤො සම්මුඛෙ කථාපිතත්තා විස්සට්ඨෙන කථෙතුං ඔකාසස්ස අලද්ධත්තා යථාකාමං වත්තුං අවිසහත්තා පරාජයො අහොසීති ලෙසං ඔඩ්ඩතුං ඔකාසො භවෙය්‍යමය්හං පන කාලෙ ඊදිසං අකත්වා තෙසං තෙසං ථෙරානං විහාරෙ දූතං පෙසෙත්වා සකසකවාදං කථා පෙස්සාමි, එවඤ්හි සති තෙතෙථෙරා විස්සට්ඨා හුත්වා කථෙස්සන්තීති. དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོས་འདི་ལྟར་བསམས་ཏེ། ཕྲག་པ་གཅིག་གྱོན་པ་དང་ཆོས་གོས་ལེགས་པར་གྱོན་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་རྩོད་པ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་མ་ནུས་ལ། སི་རི་པ་ཝ་ར་སུ་དྷམ་མ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛིན་དཱ་དྷི་པ་ཏིའི་དུས་སུ་ཡང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་འདུ་བར་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་པོའི་སྤྱན་སྔར་སྨྲར་བཅུག་པས། བག་ཕེབས་པར་སྨྲ་བའི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་ཅིང་རང་དབང་དུ་སྨྲ་མ་ནུས་པས་ཕམ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཁ་གཡར་བའི་གོ་སྐབས་ཡོད་སྲིད་མོད། བདག་གི་དུས་སུ་ནི་དེ་ལྟར་མི་བྱ་བར། གནས་བརྟན་དེ་དག་གི་གཙུག་ལག་ཁང་སོ་སོར་ཕོ་ཉ་བཏང་སྟེ་རང་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲར་བཅུག་ན། དེ་ལྟ་ན་གནས་བརྟན་དེ་དག་གིས་བག་ཕེབས་པའི་སྒོ་ནས་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། ། එවං පන චින්තෙත්වා අන්තොයුධනායකං අමච්චං පධානං කත්වා තෙසං තෙසං ථෙරානං සන්තිකං ගන්ත්වා ආරොචාපෙසි,-සකසකවාදං විස්සට්ඨා හුත්වා වදථාති. අථ එකංසිකගණිකා ථෙරා අම්හෙහි වුත්තවචනං පාළිආදීසු න දිස්සති, අථ ඛො පන ආචරියප්පවෙණීවසෙනෙව මයං චරිම්හාති අනුජානිංසු. དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ནང་གི་དམག་དཔོན་གྱི་བློན་པོ་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ། གནས་བརྟན་དེ་དག་གི་དྲུང་དུ་བཏང་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་བསྒྲགས་སོ། །རང་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་བག་ཕེབས་པའི་སྒོ་ནས་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་སོ། །དེ་ནས་ཕྲག་པ་གཅིག་པའི་ཚོགས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས། ངེད་ཀྱིས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ནི་ལུང་སོགས་ལས་མི་སྣང་མོད། འོན་ཀྱང་བླ་མའི་བརྒྱུད་པའི་དབང་གིས་སྤྱད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་ཁས་བླངས་སོ། ། මහාරාජා ච එවං ථෙරානං අනුජානනෙ සති කිඤ්චි කත්තබ්බං නත්ථි, ඉදානි පරිමණ්ඩලසුප්පටිච්ඡන්නසික්ඛාපදානි අවිකොපෙත්වා සාමණෙරා ගාමං පවිසන්තූති රාජලෙඛනං තත්ථ තත්ථ පෙසෙසි. རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་ཀྱང་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ན། བྱ་བ་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པས། ད་ནི་ཀུན་ནས་ཟླུམ་པོར་གྱོན་པ་དང་ལེགས་པར་བགོ་བའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་མ་ཉམས་པར་བྱས་ཏེ། དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཡིག་ཕྱོགས་སོ་སོར་བཏང་ངོ་། ། අපරභාගෙ පන සහස්සොරොධගාමතො උපසම්පදා වස්සෙන සත්තවස්සිකං ඤාණං නාම භික්ඛුං ආනෙත්වා අන්තොයුධවිහාරං නාම කාරාපෙත්වා තස්ස අදාසි, ඤාණාභිසාසනධජමහාධම්මරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. අථ රඤ්ඤා යාචිතො රාජාභිසෙකගන්ථං පරිසොධෙත්වා මරම්මභාසාය අත්ථං යොජෙසි. དེ་ནས་ཕྱིས་སུ་ས་ཧསྶོ་རོ་དྷ་གྲོང་གསེབ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བདུན་ལོན་པའི་དགེ་སློང་ཉཱ་ཎ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། ཨན་ཏོ་ཡུ་དྷ་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་བྱ་བ་བཞེངས་ནས་ཁོང་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཉཱ་ཎཱ་བྷི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་པའི་མཚན་གནས་ཀྱང་གནང་ངོ་། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། རྒྱལ་པོའི་དབང་བསྐུར་བའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་དག་ཐེར་མཛད་དེ་མར་མའི་སྐད་དུ་དོན་འགྲེལ་མཛད་དོ།། අපරභාගෙ භගවා ධරමානොයෙව ආගන්ත්වා චතුන්නං යක්ඛානං දමෙත්වා තෙහි දින්නං මංසොදනං පටිග්ගහෙත්වා පබ්බතසාමන්තදෙසං [Pg.147] ගන්ත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා තං ඨානං ඔලොකෙත්වා සිතං පාත්වාකාසි. අථ ආනන්දත්ථෙරො කාරණං පුච්ඡි. අනාගතෙ ඛො ආනන්ද ඉමස්මිං දෙසෙ මහානගරං භවිස්සති, චත්තාරො ච ඉමෙ යක්ඛා තස්මිං නගරෙ රාජානො භවිස්සන්තීති බ්‍යාකාසි. དེ་ནས་ཕྱིས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་བྱོན་ནས། གནོད་སྦྱིན་བཞི་བཏུལ་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཕུལ་བའི་ཤ་འབྲས་ཀྱི་ཟས་བཞེས་ནས། རིའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཡུལ་དུ་གཤེགས་ཏེ་གསོལ་ཞིང་། གནས་དེར་གཟིགས་ནས་འཛུམ་པ་མཛད་དོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་རྒྱུ་མཚན་དྲིས་པར། ཀུན་དགའ་བོ་མ་འོངས་པ་ན་ཡུལ་འདིར་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། གནོད་སྦྱིན་བཞི་པོ་འདི་དག་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་དེའི་རྒྱལ་པོ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་ཏོ།། යථාබ්‍යාකතනියාමෙනෙව කලියුගෙ චතුචත්තාලීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ මාඝමාසස්ස කාළපක්ඛද්වාදසමියං අඞ්ගාරවාරෙ උත්තරඵග්ගුනීනක්ඛත්තෙන යොගෙ අමරපුරං නාම මහාරාජට්ඨානීනගරං මාපෙසි. ཇི་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་ཞེ་བཞི་ལོན་པ་ན། མཱ་གྷའི་ཟླ་བའི་མར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་གཉིས་གཟའ་མིག་དམར་གྱི་ཉིན། སྐར་མ་རྒྱལ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་བསྟུན་ནས། ཨ་མ་ར་པུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་བཏབས། සිරිපරවිජයානන්තයසත්‍රිභවනාදිත්‍යාධිපතිපණ්ඩිතමහාධම්මරාජාධිරාජාති නාමලඤ්ඡම්පි පටිග්ගණ්හි. སི་རི་པ་ར་བི་ཛ་ཡཱ་ནན་ཏ་ཡ་ས་ཏྲི་བྷ་བ་ནཱ་དི་ཏྱཱ་དྷི་པ་ཏི་པཎྜི་ཏ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་ཞེས་པའི་མཚན་གནས་ཀྱང་བཞེས་སོ།། අග්ගමහෙසියා කාරාපිතං ජෙය්‍යභූමිවිහාරකිත්තිනාමකං විහාරං ගුණාභිලඞ්කාරසද්ධම්මමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘මෙ ඔ සයාඩො’ ඉති වුච්චති. བཙུན་མོ་ཆེན་མོས་བཞེངས་པའི་ཛེ་ཡ་བྷཱུ་མི་བི་ཧཱ་ར་ཀིཏྟི་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ། གནས་བརྟན་གུ་ཎཱ་བྷི་ལངྐཱ་ར་སདྡྷམྨ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་ནི་“མེ་ཨོ་ས་ཡ་དྭོ”ཞེས་གྲགས་སོ།། කන්නීනගරභොජකාය රාජකඤ්ඤාය කාරාපිතං විහාරරමණීයවිරාමං නාම විහාරං ගුණමුනින්දාධිපති මහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘මාං ලෙ සයාඩො’ ඉති වුච්චති. ཀན་ནི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོས་བཞེངས་པའི་བི་ཧཱ་ར་ར་མ་ཎཱི་ཡ་བི་རཱ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ། གནས་བརྟན་གུ་ཎ་མུ་ནིནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་ནི་“མཱང་ལེ་ས་ཡ་དྭོ”ཞེས་གྲགས་སོ།། උපරඤ්ඤො දෙවියා කාරාපිතං මඞ්ගලාවිරාමං නාම විහාරං තිපිටකසද්ධම්මසාමිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘සොං ඨා සයාඩො’ ඉති වුච්චති. རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་བཙུན་མོས་བཞེངས་པའི་མངྒ་ལཱ་བི་རཱ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ། གནས་བརྟན་ཏི་པི་ཊ་ཀ་སདྡྷམྨ་སཱ་མི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་ནི་“སོམ་ཐཱ་ས་ཡ་དྭོ”ཞེས་གྲགས་སོ།། මජ්ඣිමගෙහවාසිදෙවියා කාරාපිතං මඞ්ගලාවාසාතුලං නාම විහාරං ඤාණජම්බුදීපඅනන්තධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘මෙං ජ්වා සයාඩො’ ඉති වුච්චති. ཕོ་བྲང་བར་མར་བཞུགས་པའི་བཙུན་མོས་བཞེངས་པའི་མངྒ་ལཱ་བཱ་སཱ་ཏུ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ། གནས་བརྟན་ཉཱ་ཎ་ཛམྦུ་དཱི་པ་ཨ་ནན་ཏ་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་ནི་“མེང་ཛྭ་ས་ཡ་དྭོ”ཞེས་གྲགས་སོ།། ඉමෙ ප්පන චත්තාරො මහාථෙරෙ සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි. གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གོ་གནས་སུ་བསྐོས་སོ།། උත්තරගෙහවාසිදෙවියා කාරාපිතං මඞ්ගලභූමිකිත්තිං නාම [Pg.148] විහාරං කවින්දාභිසද්ධම්මධරධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘ඤ්‍යොං කාං සයාඩො’ ඉති වුච්චති. བྱང་ཕྱོགས་ཕོ་བྲང་དུ་བཞུགས་པའི་བཙུན་མོས་བཞེངས་པའི་མངྒ་ལ་བྷཱུ་མི་ཀིཏྟི་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ། གནས་བརྟན་ཀ་བིནྡཱ་བྷི་སདྡྷམྨ་དྷ་ར་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་ནི་“ཉོང་ཀང་ས་ཡ་དྭོ”ཞེས་གྲགས་སོ།། සිරිඛෙත්තනගරභොජකෙන රාජකුමාරෙන කාරාපිතං අතුලභූමිවාසං නාම විහාරං කවින්දාභිසද්ධම්මපවරමහාධම්ම රාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘ස්වෙ ටොං සයාඩො’ ඉති වුච්චති. སི་རི་ཁེཏྟ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་སྲས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་ཨ་ཏུ་ལ་བྷཱུ་མི་བཱ་ས་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ། གནས་བརྟན་ཀ་བིནྡཱ་བྷི་སདྡྷམྨ་པ་བ་ར་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་ནི་“སྭེ་ཐོང་ས་ཡ་དྭོ”ཞེས་གྲགས་སོ།། අන්තොඅමච්චෙන එකෙන කාරාපිතං විහාරං ඤාණාලඞ්කාරසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘සෙං ටෙ සයාඩො’ ඉති වුච්චති. ནང་བློན་ཞིག་གིས་བཞེངས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ། གནས་བརྟན་ཉཱ་ཎཱ་ལངྐཱ་ར་སདྡྷམྨ་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་ནི་“སེང་ཏེ་ས་ཡ་དྭོ”ཞེས་གྲགས་སོ།། වාමබලනායකෙනාමච්චෙන කාරාපිතං විහාරං පරමසිරිවංසධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘මෙ ඨී සයාඩො’ ඉති වුච්චති. གཡོན་རུ་དམག་དཔོན་བློན་པོས་བཞེངས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ། གནས་བརྟན་པ་ར་མ་སི་རི་བཾ་ས་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་ནི་“མེ་ཐཱི་ས་ཡ་དྭོ”ཞེས་གྲགས་སོ།། ධම්මවිනිච්ඡකෙන එකෙනාමච්චෙන කාරාපිතං විහාරං කවින්ද සාරධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘ලොකා ම්හාං කෙං සයාඩො’ ඉති වුච්චති. ཁྲིམས་བློན་ཞིག་གིས་བཞེངས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ། གནས་བརྟན་ཀ་བིནྡ་སཱ་ར་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་ནི་“ལོ་ཀཱ་མྷཱང་ཀེང་ས་ཡ་དྭོ”ཞེས་གྲགས་སོ།། ඉච්චෙවං පරියත්තිකොවිදානං අනෙකානං මහාථෙරානං සද්ධිං නාමලඤ්ඡෙන විහාරං දත්වා අනුග්ගහං අකාසි. යස්මා පන සබ්බෙසං ථෙරානං නාමං උද්ධරිත්වා විසුං විසුං කථිතෙ අයං සාසනවංසප්පදීපිකකථා අතිප්පපඤ්චා භවිස්සති, තස්මා ඉධ අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා වත්තබ්බමෙව වක්ඛාමාති. དེ་ལྟར་ལུང་གི་ཆོས་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དུ་མ་ལ་མཚན་གནས་དང་བཅས་གཙུག་ལག་ཁང་ཕུལ་ཏེ་རྗེས་སུ་བཟུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་སོ་སོར་བཀོད་དེ་བཤད་ན་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གཏམ་འདི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་དྲགས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་འདིར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ནས་བཤད་པར་བྱ་བ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ།། පච්ඡාභාගෙ චත්තාරො මහාථෙරා රාජාදුබ්බලතාය යථාකාමං සාසනං විසොධෙතුං සක්ඛිස්සන්තීති මඤ්ඤිත්වා පුන අට්ඨ ථෙරෙ එතෙහි චතූහි මහාථෙරෙහි සද්ධිං සාසනං විසොධාපෙතුං සඞ්ඝනායකට්ඨානෙ ඨපෙසි. සෙය්‍යථිදං, කවින්දාභිසද්ධම්මපවරමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො, තිපිටකාලඞ්කාරධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො, චක්කින්දාභිධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරා, පරමසිරිවංසධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො, ජනින්දාභිපවරමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො, මහාඤාණාභිධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො[Pg.149], ඤාණාලඞ්කාරසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජගුරුථෙරො, ඤාණාභිසාසනධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරොති. ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཞན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་བཞི་པོས་བསྟན་པ་ཇི་བཞིན་དག་ཐེར་བྱེད་མི་ཐུབ་པར་དགོངས་ནས། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་དང་ལྷན་དུ་བསྟན་པ་དག་ཐེར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་གནས་བརྟན་བརྒྱད་དགེ་འདུན་གྱི་གཙོ་བོའི་གོ་གནས་སུ་བསྐོས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་བརྟན་ཀ་བིནྡཱ་བྷི་སདྡྷམྨ་པ་བ་ར་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་དང་། གནས་བརྟན་ཏི་པི་ཊ་ཀཱ་ལངྐཱ་ར་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་དང་། གནས་བརྟན་ཙཀྐིནྡཱ་བྷི་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་དང་། གནས་བརྟན་པ་ར་མ་སི་རི་བཾ་ས་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་དང་། གནས་བརྟན་ཛ་ནིནྡཱ་བྷི་པ་བ་ར་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་དང་། གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་དང་། གནས་བརྟན་ཉཱ་ཎཱ་ལངྐཱ་ར་སདྡྷམྨ་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་དང་། གནས་བརྟན་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་རྣམས་སོ།། අථ අරහාපි සමානො නිස්සයමුච්චකඞ්ගවිකලො විනානිස්සයාචරියෙන වසිතුං න වට්ටතීති ජානිත්වා නිස්සයා චරියප්පහොනකානං ථෙරානං නිස්සයඞ්ගානි නිස්සයමුච්චකාරහානං නිස්සයමුච්චකඞ්ගානි පරිපූරාපෙත්වා නිස්සිතකානං නිස්සයං ගණ්හිත්වාව නිසීදාපෙසි. དེ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ཡང་རུང་། གནས་བྲལ་གྱི་ཡན་ལག་མ་ཚང་ན། གནས་བཅས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་མེད་པར་གནས་མི་རུང་བར་མཁྱེན་ནས། གནས་བཅས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་བྱེད་པར་འོས་པའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ལ་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། གནས་བྲལ་དུ་འོས་པ་རྣམས་ལ་གནས་བྲལ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ། སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་བཅས་བཟུང་ནས་གནས་པར་མཛད་དོ།། තතො පච්ඡා කලියුගෙ පඤ්ඤාසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙව සම්පත්තෙ ඤාණාභිසාසනධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරංයෙව එකං සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි. තතො පට්ඨාය සොයෙව එකො සඞ්ඝනායකො හුත්වා සාසනං විසොධයි. དེ་ནས་ཕྱིས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལོན་པ་ན། གནས་བརྟན་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཉིད་གཅིག་པུ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གོ་གནས་སུ་བསྐོས་སོ། །དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་ཉིད་གཅིག་པུ་དགེ་འདུན་གྱི་གཙོ་བོ་མཛད་དེ་བསྟན་པ་དག་ཐེར་མཛད་དོ།། තතො පච්ඡා එකපණ්ණාසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසෙ මහාමුනිචෙතියස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ ද්වීහි ඉට්ඨකමයෙහි පාකාරෙහි පරික්ඛිත්තං පඤ්චභූමිකං අසොකාරාමෙ රතනභූමිකිත්තිං නාම විහාරං අතිමහන්තං කාරාපෙත්වා ඤාණාභිසාසනධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි. ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි පුන අදාසි. තතො අඤ්ඤානි ජෙය්‍යභූමිවිහාරකිත්තිමඞ්ගලවිරාමාදයො අනෙකෙපි විහාරෙ තස්සෙව අදාසි. དེ་ནས་ཕྱིས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་ང་གཅིག་ལོན་པ་ན། ཕགྒུ་ནའི་ཟླ་བ་ལ། ཐུབ་ཆེན་མཆོད་རྟེན་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ། སོ་ཕག་གི་ར་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐོར་བའི་ཨ་སོ་ཀཱ་རཱ་མ་རུ་ཐོག་བརྩེགས་ལྔ་ཡོད་པའི་རཏ་ན་བྷཱུ་མི་ཀིཏྟི་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞིག་བཞེངས་ནས། གནས་བརྟན་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་ཕུལ་ལོ། །ཡང་ཁོང་ལ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་བཾ་ས་དྷམྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་པའི་མཚན་གནས་ཀྱང་གནང་ངོ་། །དེ་ནས་གཞན་ཡང་ཛེ་ཡ་བྷཱུ་མི་བི་ཧཱ་ར་ཀིཏྟི་དང་མངྒ་ལཱ་བི་རཱ་མ་ལ་སོགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མ་ཡང་ཁོང་ཉིད་ལ་ཕུལ་ལོ།། සො පන තෙසු විහාරෙසු වාරෙන නිසීදිත්වා පරියත්තිං වාචෙසි. උභතොවිභඞ්ගානිපි වාචුග්ගතං අකාසි. නිච්චංයෙව එකාසනිකධුජඞ්ගං සමාදියි. ཁོང་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དག་ཏུ་རེས་མོས་ཀྱིས་བཞུགས་ནས་ལུང་གི་ཆོས་འཆད་པར་མཛད་དོ། །འདུལ་བའི་རྣམ་འབྱེད་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐུགས་འཛིན་མཛད་དོ། །རྟག་ཏུ་སྟན་གཅིག་པའི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཡང་དག་པར་བླངས་སོ།། සො පන ථෙරො උපසම්පදාවස්සෙන පඤ්චවස්සිකො හුත්වා පුබ්බෙව සඞ්ඝරාජභාවතො පෙටකාලඞ්කාර නාම නෙත්තිසංවණ්ණනං අභිනවටීකං අකාසි. අට්ඨවස්සිඉකකාලෙ සඞ්ඝරාජා අහොසි. සඞ්ඝරාජා හුත්වා සාධුජ්ජනවිලාසිනිං නාම [Pg.150] දීඝනිකායටීකං අකාසි. අරියවංසාලඞ්කාරං නාම ගන්ථඤ්ච අකාසි. මහාධම්මරඤ්ඤා යාචිතො ජාතකට්ඨකථාය අත්ථයොජනං චතුසාමණෙරවත්ථුං රාජොවාදවත්ථුං තිගුම්භථොමනං ඡද්දන්තනාගරාජුප්පත්තිකථං රාජාධිරාජ විලාසිනිං නාම ගන්ථඤ්චාති එවමාදයොපි අකාසි. གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་ལྔ་ལོན་པའི་སྐབས། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་མ་གྱུར་པའི་སྔོན་རོལ་ཉིད་དུ། ནེཏྟི་པཀ་ར་ཎའི་འགྲེལ་བཤད་གསར་མ་པེ་ཊ་ཀཱ་ལངྐཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་མཛད་དོ། །བསྙེན་རྫོགས་ནས་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ནས་དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡའི་འགྲེལ་བཤད་སཱ་དྷུ་ཛ་ན་བི་ལཱ་སི་ནཱི་ཞེས་བྱ་བ་མཛད་དོ། །ཨ་རི་ཡ་བཾ་སཱ་ལངྐཱ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མཛད་དོ། །ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། སྐྱེས་རབས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་དང་། དགེ་ཚུལ་བཞིའི་གཏམ་རྒྱུད། རྒྱལ་པོའི་གདམས་པའི་གཏམ་རྒྱུད། ཏི་གུམྦྷ་བསྟོད་པ། ས་སྲུང་གི་གླང་པོའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བའི་གཏམ། རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་བི་ལཱ་སི་ནཱི་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་མཛད་དོ།། කලියුගෙ පන ද්වාසට්ඨාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ සීහළදීපතො අම්පගහපතිස්සො, මහාදම්පො, කොච්ඡ ගොධො, බ්‍රාහ්මණවත්තො, භොගහවත්තො, වාතුරගම්මොති ඉමෙ ඡ සාමණෙරා දස ධාතුයො ධම්මපණ්ණා කාරත්ථාය ආනෙත්වා අමරපුරං නාම මහාරාජට්ඨානීනගරං ආගතා සද්ධිං එකෙන උපාසකෙන. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་རེ་གཉིས་ལོན་པ་ན། སེང་གླིང་ནས་ཨམ་པ་ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ་དང་། མ་ཧཱ་དམ་པ་དང་། ཀོ་ཙྪ་གོ་དྷ་དང་། བྲཱཧྨ་ཎ་བཏྟ་དང་། བྷོ་ག་ཧ་བཏྟ་དང་། བཱ་ཏུ་ར་གམྨ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་ཚུལ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས། རིང་བསྲེལ་བཅུ་དང་ཆོས་ཀྱི་གླེགས་བམ་རྣམས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། དགེ་བསྙེན་གཅིག་དང་ལྷན་དུ་ཨ་མ་ར་པུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ལྷགས་སོ།། අථ ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුනා සඞ්ඝරඤ්ඤා උපජ්ඣායෙන කවින්දාභිසද්ධම්මධරධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරෙන ජනින්දාභිධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරෙන මුනින්දඝොසමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරෙනාති එවමාදීහි රාජගුරුත්ථෙ රෙහි කම්මවාචරියෙහි හත්ථිරජ්ජුසුවණ්ණගුහසීමායං උපසම්පදකම්මං කාරාපෙසි, උපාසකඤ්ච සාමණෙරභූමියං පතිට්ඨාපෙසි, තතො පච්ඡා ච අනෙකවාරං ආගතානං භික්ඛූනං පුන සික්ඛං ගණ්හාපෙසි, සාමණෙරානඤ්ච උපසම්පදකම්මං කාරාපෙසි, උපාසකානඤ්ච පබ්බජ්ජකම්මන්ති. དེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་བཾ་ས་དྷམྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་མཁན་པོ་མཛད་དེ། ཀ་བིནྡཱ་བྷི་སདྡྷམྨ་དྷ་ར་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་དང་། ཛ་ནིནྡཱ་བྷི་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་དང་། མུ་ནིནྡ་གྷོ་ས་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་པོའི་བླ་མ་གནས་བརྟན་ལས་བྱེད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས། གླང་པོའི་ཐག་པ་གསེར་གྱི་ཕུག་པའི་ས་མཚམས་སུ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ལས་མཛད་དོ། །དགེ་བསྙེན་དེ་ཡང་དགེ་ཚུལ་གྱི་ས་ལ་བཀོད་དོ། །དེ་ནས་ཕྱིས་སུ་ཡང་ཡང་བྱོན་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་སླར་ཡང་བསླབ་པ་འཛིན་དུ་བཅུག་ཅིང་། དགེ་ཚུལ་རྣམས་ལ་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་ལས་དང་། དགེ་བསྙེན་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ལས་མཛད་དོ།། අපරභාගෙ පන කලියුගෙ ඡචත්තාලීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ පිතුරඤ්ඤො ආචරියපුබ්බො අතුලො නාම ථෙරො චීවරපටලං උපරිසඞ්ඝාටිං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිතබ්බන්ති චූළගණ්ඨිපදෙ වුත්තත්තා සාමණෙරානං ගාමප්පවසෙනකාලෙ එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිත්වායෙව පවිසිතබ්බන්ති දළං කත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ලෙඛනං පවෙසෙසි. དེ་ནས་ཕྱིས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་ཞེ་དྲུག་ལོན་པ་ན། ཡབ་རྒྱལ་པོའི་སློབ་དཔོན་སྔོན་མ་ཨ་ཏུ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་དེས། ཙཱུ་ལཱ་གཎྛི་པ་དཱ་ལས། “ཆོས་གོས་ཀྱི་ལྷེབ་མ་བླ་གོས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བཞག་སྟེ་བྲང་བཅིངས་ཀྱི་ཐག་པ་བཅིང་བར་བྱའོ”ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཚེ། བླ་གོས་གཟན་གཟར་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བྲང་བཅིངས་བཅིངས་ནས་ཁོ་ནར་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྟན་པོར་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་པོའི་སྤྱན་སྔར་ཕྲིན་ཡིག་ཕུལ་ལོ།། අථ රාජා තං සුත්වා මහාථෙරෙ සුධම්මසභායං සන්නිපාතාපෙත්වා [Pg.151] අතුලත්ථෙරෙන සද්ධිං සාකච්ඡං කාරාපෙසි. අථ අතුලත්ථෙරො චීවරපටලං උපරිසඞ්ඝාටිං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිතබ්බන්ති චූළගණ්ඨිපදෙ ආගතපාඨං දස්සෙත්වා සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිත්වා පවිසිතබ්බන්ති ආහ. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་དེ་གསན་ནས། གནས་བརན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཆོས་བཟང་ལྷན་འཛོམས་ཁང་དུ་བསྡུས་ཏེ། གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལ་དང་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་དུ་བཅུག་གོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལས་ཙཱུ་ལཱ་གཎྛི་པ་དཱ་ལས་བྱུང་བའི་ལུང་སྟེ། “ཆོས་གོས་ཀྱི་ལྷེབ་མ་བླ་གོས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བཞག་སྟེ་བྲང་བཅིངས་ཀྱི་ཐག་པ་བཅིང་བར་བྱའོ”ཞེས་པ་བསྟན་ནས། དགེ་ཚུལ་རྣམས་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཚེ། བླ་གོས་གཟན་གཟར་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བྲང་བཅིངས་བཅིངས་ནས་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།། අථ මහාථෙරා තං පුච්ඡිංසු,-ඊදිසො අධිප්පායො අඤ්ඤත්ථ දිස්සති වා මා වාති. අථ අතුලත්ථෙරො එවමාහ,-අඤ්ඤත්ථ පන ඊදිසො අධිප්පායො න දිස්සතීති. එවං හොතු, අයං ගන්ථො කෙන කතොති. සීහළදීපෙ අනුරාධපුරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ පොක්කන්ති ගාමෙ අරහන්තෙන මොග්ගලානත්ථෙරෙනාති. අයමත්ථො කථං ජානිතබ්බොති. පිටකත්තයලක්ඛණගන්ථෙ ආගතත්තාති. අයඤ්ච පිටකත්තය ලක්ඛණගන්ථො කුතො ලද්ධොති. බුද්ධඝොසත්ථෙරෙන කිර සීහළදීපතො ආනීතත්තා තතො, අයඤ්හි ගන්ථො සීහළදීපතො අත්තනා ආනීතෙසු ගන්ථෙසු අසුකො ගන්ථො අසුකෙන ථෙරෙන කතොති විඤ්ඤාපනත්ථාය බුද්ධඝොසත්ථෙරෙන කතො, ඉදානායං ගන්ථො අම්හාකං හත්ථෙ සංවිජ්ජතීති. සචෙ ඉදානායං ගන්ථො තුම්හාකං හත්ථෙ සංවිජ්ජති, අම්හාකං දස්සෙහීති. පස්සථාවුසො අයමම්හාකං හත්ථෙ ගන්ථොති දස්සෙසි. අථ මහාථෙරෙහි සඞ්ඝරාජප්පමුඛෙහි තස්මිං ගන්ථෙ පස්සිතෙ විනයගණ්ඨිපදං සීහළදීපෙ පරක්කමබාහුරඤ්ඤො කාලෙ මොග්ගලානත්ථෙරො අකාසීති ආගතං, න චූළගණ්ඨිපදං සීහළදීපෙ අනුරාධපුරස්සදක්ඛිණදිසාභාගෙ පොක්කන්තිගාමෙ අරහා මොග්ගලානත්ථෙරො අකාසීති. དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་དྲིས་པ། “འདི་འདྲ་བའི་དགོངས་པ་གཞན་དུ་སྣང་ངམ་མི་སྣང་།” དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལས་འདི་སྐད་སྨྲས་པ། “གཞན་དུ་ནི་འདི་འདྲ་བའི་དགོངས་པ་མི་སྣང་ངོ་།” “དེ་ལྟར་གྱུར་ཅིག གཞུང་འདི་སུས་མཛད་པ་ཡིན།” “སེང་གེའི་གླིང་གི་ཨ་ནུ་ར་དྷ་པུ་རའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་པོཀྐནྟི་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་གནས་བརྟན་མོངྒལླཱ་ན་ཡིས་སོ།” “དོན་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།” “སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།” “སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་འདི་ཡང་གང་ལས་རྙེད་པ་ཡིན།” “གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་སེང་གེའི་གླིང་ནས་སྤྱན་དྲངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སོ། འདི་ལྟར་གཞུང་འདི་ནི་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་སེང་གེའི་གླིང་ནས་སྤྱན་དྲངས་པའི་གཞུང་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་གཞུང་འདི་ནི་གནས་བརྟན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་དོ་ཞེས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་གཞུང་འདི་ངེད་ཅག་གི་ལག་ཏུ་ཡོད་དོ།” “གལ་ཏེ་ད་ལྟ་གཞུང་འདི་ཁྱེད་ཀྱི་ལག་ཏུ་ཡོད་ན་ངེད་ཅག་ལ་སྟོན་ཅིག” “ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ལྟོས་ཤིག འདི་ནི་ངེད་ཀྱི་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི་གཞུང་དེ་ཡིན་ནོ་”ཞེས་བསྟན་ཏོ། དེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་དེ་ལ་གཟིགས་པ་ན། སེང་གེའི་གླིང་གི་རྒྱལ་པོ་པ་རཀྐ་མ་བཱ་ཧུའི་དུས་སུ་གནས་བརྟན་མོངྒལླཱ་ན་ཡིས་འདུལ་བའི་གནྡྷི་པཱ་དཱ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱུང་བ་ལས། སེང་གེའི་གླིང་གི་ཨ་ནུ་ར་དྷ་པུ་རའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་པོཀྐནྟི་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་གནས་བརྟན་མོངྒལླཱ་ན་ཡིས་ཙཱུ་ལཱ་གནྡྷི་པཱ་དཱ་མཛད་དོ་ཞེས་མ་བྱུང་ངོ་། අථ ථෙරා එවමාහංසු,-කස්මා පන පිටකත්තයලක්ඛණගන්ථෙ අනාගතම්පි ආගතංවිය කත්වා මුසා වදථ, න නු තුම්හාකම්පි එකංසිකභික්ඛූනං මුසාවාදසික්ඛාපදං අත්ථීති. අථ අතුලත්ථෙරො උත්තරිං වත්තුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා ලුද්දකස්ස [Pg.152] වාකුරෙ බන්ධමිගොවිය ඵන්දමානො හුත්වා අට්ඨාසි, සහොඩ්ඩෙන ගහිතොවිය චොරො සහමුසාවාදකම්මෙන සො ථෙරො ගහිතො අහොසීති. དེ་ནས་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་སྨྲས་པ། “ཅིའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལས་མ་བྱུང་བ་ཡང་བྱུང་བ་ལྟར་བྱས་ཏེ་རྫུན་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད། ཁྱེད་ཕྱོགས་རིས་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཡང་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་མེད་དམ།” དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལ་ནི་ཕྱིན་ཆད་སྨྲ་བར་མི་ནུས་པས། རྔོན་པའི་རྒྱ་རུ་ཆུད་པའི་རི་དྭགས་བཞིན་དུ་འདར་ཞིང་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། རྐུ་རྫས་དང་བཅས་ཏེ་བཟུང་བའི་རྐུན་མ་བཞིན་དུ། གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་རང་གི་རྫུན་སྨྲ་བའི་ལས་དང་བཅས་ཏེ་བཟུང་བར་གྱུར་ཏོ། ඉදං ඉමස්ස අත්ථස්ස ආවිභාවත්ථාය වත්ථු, – འདི་ནི་དོན་འདི་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཏམ་རྒྱུད་དོ། ඉමස්මිං කිර රට්ඨෙ එකො ජනපදවාසීපුරිසො කෙනචිදෙව කරණීයෙන අමරපුරං නාම මහාරාජට්ඨානීනගරං ආගච්ඡි. ආගන්ත්වා ච පච්චාගතකාලෙ අන්තරාමග්ගෙ පාථෙය්‍යං ඛයං අහොසි. අථස්ස එතදහොසි,- ඉදානි මම පාථෙය්‍යං ඛයං අහොසි, ඉමස්මිං කිර රට්ඨෙ සහස්සොරොධගාමෙ ලද්ධවරො නාම මහාසෙට්ඨි සබ්බත්ථ භූතලෙ අතිවිය පාකටො. තස්සාහං ඤාතීති වඤ්චෙත්වා කථෙස්සාමි, එවං සති තෙන මහාසෙට්ඨිනා මිත්තසන්ථවං කාතුං තෙතෙගාමිකා මනුස්සා මම බහු ලාභං දස්සන්ති, තදා පාථෙය්‍යෙන අකිච්ඡො භවිස්සාමීති. එවං පන චින්තෙත්වා අන්තරාමග්ගෙ සම්පත්තසම්පත්තගාමෙසු මහාභොගානං ගෙහං විචිනෙත්වා මහාභොගානං සන්තිකං පවිසිත්වා කථාසල්ලාපං අකාසි. ཡུལ་འདི་ན་ཡུལ་མི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་ཨ་མ་ར་པུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་འོངས་སོ། འོངས་ནས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚེ་ལམ་བར་དུ་ལམ་རྒྱགས་ཟད་པར་གྱུར་ཏོ། དེ་ནས་ཁོ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། “ད་ནི་ངའི་ལམ་རྒྱགས་ཟད་པར་གྱུར་ཏོ། ཡུལ་འདིའི་ས་ཧསྶོ་རོ་དྷ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ལདྡྷ་ཝ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ས་སྟེང་ཀུན་ཏུ་ཤིན་ཏུ་གྲགས་པ་ཞིག་གོ། ང་ནི་ཁོང་གི་གཉེན་ཚན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསླུས་ཏེ་སྨྲ་བར་བྱའོ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོ་དེ་དང་མཛའ་འབྲེལ་འཛུགས་པར་འདོད་པའི་ལམ་བར་གྱི་གྲོང་གསེབ་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ང་ལ་རྙེད་པ་མང་པོ་སྦྱིན་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་ཚེ་ལམ་རྒྱགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།” དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ལམ་བར་དུ་སླེབས་པའི་གྲོང་གསེབ་སོ་སོ་ནས་ཕྱུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་བཙལ་ཏེ། ཕྱུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་ཞུགས་ནས་གཏམ་གླེང་བྱས་སོ། අථ තෙතෙගාමිකා ත්වං කුතො ආගතො, කුහිං ගමිස්සසි, කස්ස ඤාති,කො වා ත්වන්ති පුච්ඡිංසු. අමරපූරමහාරාජට්ඨානීනගරතො ආගතො, සහස්සොරොධගාමං ගමිස්සාමි, සහස්සොරොධගාමෙ ලද්ධවරස්ස නාම මහාසෙට්ඨිනො ජාමාතා ධනවඩ්ඪකො නාමාහන්ති ආහ. དེ་ནས་གྲོང་གསེབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ལ་དྲིས་པ། “ཁྱོད་གང་ནས་འོངས། གང་དུ་འགྲོ། སུའི་གཉེན་ཚན་ཡིན། ཁྱོད་སུ་ཞིག་ཡིན།” ཁོས་སྨྲས་པ། “ང་ནི་ཨ་མ་ར་པུ་རའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ནས་འོངས་ཤིང་། ས་ཧསྶོ་རོ་དྷའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། ང་ནི་ས་ཧསྶོ་རོ་དྷའི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོ་ལདྡྷ་ཝ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་མག་པ་དྷ་ན་ཝ་དྡྷ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།” අථ තෙතෙගාමිකා ලද්ධවරෙන මහාසෙට්ඨිනා මිත්තසන්ථවං කාතුං නානාභොජනෙහි භොජෙසුං. අඤ්ඤෙහිපි බහූහි පණ්ණාකාරෙහි සඞ්ගහං අකංසු. ඉමිනාව නයෙන සම්පත්ත සම්පත්තගාමෙසු වඤ්චෙත්වා අත්තනො ගුණං කථෙත්වා අද්ධාන මග්ගං තරි. පච්ඡා පන සහස්සොරොධගාමං සම්පත්තො. සො සහස්සොරොධගාමං න සම්පත්තපුබ්බො. ලද්ධවරො මහාසෙට්ඨි තෙන න දිට්ඨපුබ්බො. සහස්සොරොධගාමං සම්පත්තෙයෙව අයං කිං නාම ගාමොති අපුච්ඡිත්වායෙව තස්මිං ගාමෙ මහාභොගතරස්ස [Pg.153] මහාගෙහං විචිනන්තො තස්සෙව ලද්ධවරස්ස සෙට්ඨිනො මහන්තං ගෙහං පස්සිත්වා ලද්ධවරස්ස සෙට්ඨිනො සන්තිකං පවිසිත්වා තෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපං අකාසි. དེ་ནས་གྲོང་གསེབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོ་ལདྡྷ་ཝ་ར་དང་མཛའ་འབྲེལ་འཛུགས་པའི་ཕྱིར། ཁོ་ལ་བཟའ་བཏུང་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཚིམ་པར་བྱས་ཤིང་། གཞན་ཡང་སྐྱེས་མང་པོས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ། ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཁོས་སླེབས་པའི་གྲོང་གསེབ་སོ་སོ་ནས་མི་རྣམས་བསླུས་ཤིང་། རང་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་དེ་ལམ་ཐག་རིང་པོ་བགྲོད་པར་བྱས་སོ། ཕྱིས་སུ་ཁོ་ས་ཧསྶོ་རོ་དྷའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་སླེབས་སོ། ཁོ་ནི་སྔོན་ཆད་ས་ཧསྶོ་རོ་དྷའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་སླེབས་མ་མྱོང་ལ། ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོ་ལདྡྷ་ཝ་ར་ཡང་སྔོན་ཆད་མཐོང་མ་མྱོང་ངོ་། ས་ཧསྶོ་རོ་དྷའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་སླེབས་མ་ཐག “གྲོང་གསེབ་འདིའི་མིང་ལ་ཅི་ཟེར”ཞེས་མ་དྲིས་པར། གྲོང་གསེབ་དེའི་ནང་གི་ཆེས་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་ཆེན་པོ་བཙལ་བས། ཁྱིམ་བདག་ལདྡྷ་ཝ་ར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཆེན་པོ་མཐོང་ནས། ཁྱིམ་བདག་ལདྡྷ་ཝ་རའི་གནས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ཁོང་དང་ལྷན་དུ་གཏམ་གླེང་བྱས་སོ། අථ මහාසෙට්ඨි තං පුච්ඡි,-ත්වං කුතො ආගතො, කුහිං ගමිස්සසි, කස්ස ඤාති,කො ත්වන්ති. අමරපුරමහාරාජට්ඨානීනගරතො සාමි ආගතො, සහස්සොරොධගාමං ගමිස්සාමි, සහස්සොරොධගාමෙ ලද්ධවරස්ස නාම මහාසෙට්ඨිනො ජාමාතා, ධනවඩ්ඪකො නාමාහන්ති ආහ. དེ་ནས་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོས་ཁོ་ལ་དྲིས་པ། “ཁྱོད་གང་ནས་འོངས། གང་དུ་འགྲོ། སུའི་གཉེན་ཚན་ཡིན། ཁྱོད་སུ་ཞིག་ཡིན།” ཁོས་སྨྲས་པ། “རྗེ་བོ། ང་ནི་ཨ་མ་ར་པུ་རའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ནས་འོངས་ཤིང་། ས་ཧསྶོ་རོ་དྷའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། ང་ནི་ས་ཧསྶོ་རོ་དྷའི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོ་ལདྡྷ་ཝ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་མག་པ་དྷ་ན་ཝ་དྡྷ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།” අථ මහාසෙට්ඨි තස්ස මුඛං උජුං ඔලොකෙත්වා අයං මාණව සහස්සොරොධගාමොයෙව, අහම්පි ලද්ධවරො නාම මහාසෙට්ඨි, මම ධීතරො සන්ති, තාපි සස්සාමිකායෙව හොන්ති, ඉදානි තා සකසකස්සාමිකානංයෙව සන්තිකෙ වසන්ති, න ත්වං කදාචි මයා දිට්ඨපුබ්බො, කෙන කාරණෙන කුතො ආගන්ත්වා මම ජාමාතා භවසීති පුච්ඡි. དེ་ནས་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོས་ཁོའི་གདོང་ལ་ཐད་ཀར་བལྟས་ཏེ་འདི་སྐད་དྲིས་པ། “སྐྱེས་བུ་གཞོན་ནུ། གྲོང་གསེབ་འདི་ནི་ས་ཧསྶོ་རོ་དྷ་ཉིད་ཡིན་ལ། ང་རང་ཡང་ལདྡྷ་ཝ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོ་དེ་ཡིན། ང་ལ་བུ་མོ་རྣམས་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱོ་ག་ཡོད་ཅིང་། ད་ལྟ་ཁོ་མོ་ཚོ་རང་རང་གི་ཁྱོ་གའི་གནས་སུ་གནས་སོ། ཁྱོད་ནི་སྔོན་ཆད་ངས་མཐོང་མ་མྱོང་ན། རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་གིས་གང་ནས་འོངས་ཏེ་ངའི་མག་པར་གྱུར་པ་ཡིན།” අථ සො ම්මනුස්සෙහි අනුබන්ධියමානොවිය මිගො සකලම්පි කායං ඵන්දාපෙත්වා කිඤ්චි වත්තබ්බං වචනං අජානිත්වා අලද්ධප්පතිට්ඨානතාය එවං සති කුතො ආගතො, කුහිං ගමිස්සාමි, කස්ස ඤාති, කො වා අහන්ති ඉදානි න ජානාමි, සබ්බදිසා සම්මුය්හාමි, ඛමාහි මම අපරාධං, ඉතො පට්ඨාය යාව ජීවිතපරියොසානා න වඤ්චෙස්සාමි, වඤ්චෙතුං න විසහාමි, ඉදානි අතිවිය භායාමි, මා කිඤ්චි දණ්ඩකම්මං කරොහීති වත්වා වෙගෙන උට්ඨහිත්වා පලායීති. དེ་ནས་ཁོ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་དེད་པའི་རི་དྭགས་བཞིན་དུ་ལུས་ཀུན་འདར་ཞིང་། སྨྲ་བར་བྱ་བའི་ཚིག་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པར་གནས་ས་མ་རྙེད་པས། “དེ་ལྟར་ན་ང་གང་ནས་འོངས། གང་དུ་འགྲོ། སུའི་གཉེན་ཚན་ཡིན། ང་སུ་ཞིག་ཡིན་པ་ད་ལྟ་ངས་མི་ཤེས་སོ། ང་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་རྨོངས་པར་གྱུར་ཏོ། ངའི་ཉེས་པ་ལ་བཟོད་པར་མཛོད། དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚེ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་ངས་མི་བསླུ་ཞིང་བསླུ་བར་ཡང་མི་ནུས་སོ། ད་ལྟ་ང་ཤིན་ཏུ་སྐྲག་པར་གྱུར་པས་ང་ལ་ཆད་པ་ཅི་ཡང་མ་གཅོད་ཅིག”ཅེས་སྨྲས་ནས་མྱུར་དུ་ལངས་ཏེ་བྲོས་སོ། ඉච්චෙවං අතුලත්ථෙරො දුම්මුඛො හුත්වා යංවාතංවා මුඛාරූළං විලපිත්වා සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදි. དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལ་ནི་ངོ་ཚ་ཞིང་གདོང་རིས་ཉམས་ཏེ། ཁ་ནས་གང་ཐོན་གྱི་སྨྲེ་ངག་འདོན་བཞིན་དུ་དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་འདུག་གོ། අයං අතුලත්ථෙරස්ස පඨමො පරාජයො. འདི་ནི་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལའི་ཕམ་པ་དང་པོའོ། තතො පච්ඡා ඛලිත්වා කද්දමෙ පතිතං පුරිසං පුන උපරි අක්කමන්තාවිය පුන මහාථෙරා එවං පුච්ඡිංසු,-ඉදං භන්තෙ තව චූළගණ්ඨිපදං නාම තීසු විනයමහාටීකාසු සාධකවසෙන දස්සිතං [Pg.154] චූළගණ්ඨිපදං උදාහු අපරන්ති. තීසු විනයමහාටීකාසු සාධකවසෙන දස්සිතං චූළගණ්ඨිපදංයෙව ඉදන්ති. එවංසති කස්මා තව චූළගණ්ඨිපදෙයෙව වුත්තඤ්හි වජිරබුද්ධිටීකායං, වුත්තඤ්හි සාරත්ථදීපනීටීකායං, තථා හි වුත්තං විමති විනොදනීටීකායන්ති තාසං විනයමහාටීකානං පච්ඡා හුත්වා තිස්සො විනයමහාටීකායො සාධකවසෙන දස්සිතාති. එවං පන පුච්ඡන්තො සො මයා පුබ්බෙ වුත්තං තීසු විනයමහාටීකාසු සාධකවසෙන දස්සිතං චූළගණ්ඨිපදංයෙව ඉදන්ති වචනං සච්චමෙවාති මුඛාසුඤ්ඤත්ථාය පුනප්පුනං වදි. དེའི་རྗེས་སུ་འདམ་རྫབ་ཏུ་འགྱེལ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཡང་བསྐྱར་རྡོག་པས་གནོན་པ་བཞིན་དུ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་བསྐྱར་འདི་སྐད་དྲིས་པ། “བཙུན་པ་ལགས། ཁྱེད་ཀྱི་ཙཱུ་ལཱ་གནྡྷི་པཱ་དཱ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདུལ་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བཤད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་ཁུངས་སྐྱེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པའི་ཙཱུ་ལཱ་གནྡྷི་པཱ་དཱ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་གཞན་ཞིག་ཡིན།” “འདི་ནི་འདུལ་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བཤད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་ཁུངས་སྐྱེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པའི་ཙཱུ་ལཱ་གནྡྷི་པཱ་དཱ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།” “གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་ཙཱུ་ལཱ་གནྡྷི་པཱ་དཱ་ཉིད་ལས། ‘ཝ་ཇི་ར་བུདྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ལས་གསུངས་སོ། སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ་ལས་གསུངས་སོ། དེ་བཞིན་དུ་ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ་ལས་གསུངས་སོ།’ཞེས་འདུལ་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བཤད་ཆེན་པོ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་བྱུང་བར་བྱས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བཤད་ཆེན་པོ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཁུངས་སྐྱེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན།” དེ་ལྟར་དྲིས་པ་ན། ཁོས་རང་གི་ཁ་སྟོང་པ་ཉིད་གསབ་པའི་ཕྱིར། “ངས་སྔོན་དུ་སྨྲས་པའི་‘འདི་ནི་འདུལ་བའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བཤད་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་ཁུངས་སྐྱེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པའི་ཙཱུ་ལཱ་གནྡྷི་པཱ་དཱ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་’ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ནི་བདེན་པ་ཉིད་དོ།”ཞེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྨྲས་སོ། ඉදඤ්ච ඉමස්ස අත්ථස්ස ආවිභාවත්ථාය වත්ථු, – འདི་ནི་དོན་འདི་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཏམ་རྒྱུད་དོ། එකො කිර පුරිසො එකෙන සහායෙන සද්ධිං පුත්තදාරපොසනත්ථාය රඤ්ඤො භතිං ගහෙත්වා යුද්ධකම්මං කාතුං සඞ්ගාමං ගච්ඡති. අථ පරසෙනාය යුජ්ඣිත්වා පරසෙනා අභිභවිත්වා සබ්බෙ මනුස්සා අත්තනො අත්තනො අභිමුඛට්ඨානං පලායිංසු. අථ සොපි පුරිසො තෙන සහායෙන සද්ධිං අත්තනො අභිමුඛට්ඨානං පලායි. තොකං පලායිත්වා අන්තරාමග්ගෙ පරසෙනාහි පහරිතදණ්ඩෙන මුච්ඡිතො හුත්වා සො පුරිසො තෙන සද්ධිං ගන්තුං න සක්කා, අන්තමසො නිසීදිතුම්පි න සක්කා. སྔོན་སྐྱེས་བུ་ཞིག་རང་གི་བུ་དང་ཆུང་མ་གསོ་བའི་ཕྱིར། གྲོགས་པོ་གཅིག་དང་ལྷན་དུ་རྒྱལ་པོའི་གླ་རྔན་བླངས་ཏེ་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཕྱིར་དམག་སར་སོང་ངོ་། དེ་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་དང་གཡུལ་བཤམས་པ་ན། ཕ་རོལ་གྱི་དམག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་མི་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་སོ། དེའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་དེ་ཡང་རང་གི་གྲོགས་པོ་དང་ལྷན་དུ་རང་གི་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་སོ། ཅུང་ཟད་བྲོས་པའི་ཚེ་ལམ་བར་དུ་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་གིས་མཚོན་ཆས་བསྣུན་ཏེ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པས། སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་གྲོགས་པོ་དེ་དང་ལྷན་དུ་འགྲོ་མ་ནུས་ཤིང་། ཐ་ན་འདུག་པར་ཡང་མ་ནུས་སོ། අථ සහායස්ස එතදහොසි,-ඉදානි අයං අතිවිය බාළගිලානො හොති මරණාසන්නො, සචාහං තස්ස උපට්ඨහිත්වා ඉධෙව නිසීදෙය්‍යං, වෙරිනො ආගන්ත්වා මං ගණ්හිස්සන්තීති. එවං පන චින්තෙත්වා ගිලානස්ස සන්තකානි කහාපණවත්ථාදීනි ගහෙත්වා තං තත්ථෙව ඨපෙත්වා ගච්ඡති. සකට්ඨානසමීපං පන පත්තස්ස තස්ස එතදහොසි,- සචෙ තං අන්තරාමග්ගෙ ඨපෙත්වා ආගච්ඡාමීති වදෙය්‍යං, තස්ස ඤාතකා මම උපරි දොසං රොපෙස්සන්ති, ඉදානි සො මරිත්වා අහං එකකොව ආගච්ඡාමීති වදිස්සාමීති. සකට්ඨානං පන පත්වා තස්ස භරියා තස්ස සන්තිකං ආගන්ත්වා මය්හං පන සාමිකො [Pg.155] කුහිං ගතො, කත්ථ ඨපෙත්වා ත්වං එකකොව ආගච්ඡසීති පුච්ඡි. තව අය්‍යෙ සාමිකො පරෙසං ආවුධෙන පහරිත්වා කාලඞ්කතො, ඉමානි තව සාමිකස්ස සන්තකානීති වත්වා කහාපණවත්ථාදීනි දත්වා මා සොචි මා පරිදෙවි, ඉදානි මතකභත්තං දත්වා පුඤ්ඤභාගංයෙව භාජෙහීති සමස්සාසෙසි. අථ සා තානි ගහෙත්වා රොදිත්වා මතකභත්තං දත්වා පුඤ්ඤභාගං භාජෙසි. དེ་ནས་གྲོགས་པོ་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། “ད་ནི་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ན་ཚ་ལྕི་ཞིང་འཆི་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ། གལ་ཏེ་ངས་ཁོ་ལ་ཟུག་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་འདི་ཉིད་དུ་བསྡད་ན། དགྲ་བོ་རྣམས་འོངས་ཏེ་ང་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ།” དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ནད་པའི་དངོས་པོ་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་དང་གོས་ལ་སོགས་པ་བླངས་ཏེ། ཁོ་དེ་ཉིད་དུ་བཞག་ནས་སོང་ངོ་། རང་གི་གནས་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་དུ་སླེབས་པ་ན། ཁོ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྐྱེས་ཏེ། “གལ་ཏེ་ངས་ཁོ་ལམ་བར་དུ་བཞག་ནས་འོངས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ན། ཁོའི་གཉེན་ཚན་རྣམས་ཀྱིས་ང་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་པར་བྱེད་དོ། ད་ནི་ཁོ་ཤི་བས་ང་གཅིག་པུ་འོངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱའོ།” རང་གི་གནས་སུ་སླེབས་པ་ན། ཁོའི་ཆུང་མ་ཁོའི་གནས་སུ་འོངས་ཏེ་དྲིས་པ། “ངའི་ཁྱོ་ག་གང་དུ་སོང་། ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་གང་དུ་བཞག་ནས་གཅིག་པུ་འོངས་པ་ཡིན།” ཁོས་མོ་ལ་སེམས་གསོ་བྱེད་བཞིན་དུ། “ལྷ་མོ། ཁྱོད་ཀྱི་ཁྱོ་ག་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་མཚོན་ཆས་བསྣུན་ཏེ་ཚེ་ལས་འདས་སོ། འདི་དག་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཁྱོ་གའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡིན་ནོ་”ཞེས་སྨྲས་ཏེ་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་དང་གོས་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ནས། “མ་མྱ་ངན་བྱེད། མ་ངུ་ཞིག ད་ནི་གཤིན་ཟས་སྦྱིན་ཏེ་དགེ་བའི་ཆ་བགོ་བར་གྱིས་ཤིག”ཅེས་སྨྲས་སོ། དེ་ནས་མོས་དེ་དག་བླངས་ཏེ་ངུས་ཤིང་། གཤིན་ཟས་བྱིན་ནས་དགེ་བའི་ཆ་བགོས་སོ། අපරභාගෙ පන ථොකං කාලං අතික්කන්තෙ ගිලානා වුට්ඨිතො සකගෙහං ආගච්ඡති. භරියාපි තං න සද්දහි. අහං න කාලඞ්කතො, ගිලානංයෙව මං ඨපෙත්වා සො මම සන්තකානි ගහෙත්වා ගතො, සචෙ මං ත්වං න සද්දහසි, අහං අන්තොගබ්භෙ නිලීයිත්වා නිසීදිස්සාමි, තං පක්කොසෙත්වා පුච්ඡාහීති ආහ. ཕྱིས་སུ་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཞིག་འདས་པ་ན། ནད་པ་དེ་ནད་ལས་ཐར་ཏེ་རང་གི་ཁྱིམ་དུ་འོངས་སོ། ཆུང་མས་ཀྱང་ཁོ་ལ་ཡིད་མ་ཆེས་སོ། ཁོས་སྨྲས་པ། “ང་ནི་ཚེ་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན། ང་ན་བའི་ཚེ་ཁོས་ང་བཞག་ནས་ངའི་དངོས་པོ་རྣམས་བླངས་ཏེ་སོང་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ང་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་ན། ང་ནི་ནང་ཁང་དུ་བག་ལ་ཉལ་ཏེ་འདུག་པར་བྱའི། ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་བོས་ཏེ་དྲིས་ཤིག” අථ සා තං පක්කොසෙත්වා බහි ගබ්භෙ නිසීදිත්වා පුච්ඡි,-මම සාමි සාමිකො කාලඞ්කතොති තං සච්චං වා අලිකං වාති. සච්චමෙවෙතං, යං තව සාමිකො කාලඞ්කතොති. དེ་ནས་མོས་ཁོ་བོས་ཏེ་ཕྱི་ཁང་དུ་འདུག་ནས་དྲིས་པ། “ངའི་ཁྱོ་ག་ཚེ་ལས་འདས་སོ་ཞེས་པ་དེ་བདེན་ནམ་རྫུན་ཡིན།” “ཁྱོད་ཀྱི་ཁྱོ་ག་ཚེ་ལས་འདས་སོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་ཉིད་དོ།” අථ සො පුරිසො බහි ගබ්භං නික්ඛමිත්වා අඞ්ගුලිං පසාරෙත්වා න ඉදානි භොසම්ම අහං කිඤ්චි මත්තොපි මරාමි, කස්මා පන අමරන්තංයෙව මං මතො එසොති වදෙසීති. අථ කිඤ්චි වත්තබ්බස්ස කාරණස්ස අදිස්සනතො මුඛාසුඤ්ඤත්ථාය අඞ්ගුලිං පසාරෙත්වා උජුං ඔලොකෙත්වා ඉදානි ත්වං ඉධ ආගන්තුං සමත්ථොපි මතොයෙව, මතොති මයා වුත්ත වචනං සච්චංයෙව, නාහං කිඤ්චි අලිකං වදාමීති ආහ. එවං සො පුනප්පුනං වදන්තොපි ජීවමානකස්ස සංවිජ්ජමානත්තා පච්චක්ඛෙයෙව ච තස්ස ඨිතත්තා කොචිපි තස්ස වචනං න සද්දහි, පරාජයංයෙව සො පත්තොති. དེ་ནས་སྐྱེས་བུ་དེ་ནང་ཁང་ནས་ཕྱིར་ཐོན་ཏེ་མཛུབ་མོ་གཏད་ནས་སྨྲས་པ། “ཀྱེ་གྲོགས་པོ། ད་ལྟ་ང་ནི་ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་ཤི་བ་མ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཤི་བའི་ང་ལ་ཤི་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད།” དེ་ནས་ཁོས་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་བས། རང་གི་ཁ་སྟོང་པ་ཉིད་གསབ་པའི་ཕྱིར། མཛུབ་མོ་གཏད་དེ་ཐད་ཀར་བལྟས་ནས་སྨྲས་པ། “ད་ལྟ་ཁྱོད་འདིར་འོངས་ནུས་ཀྱང་ཤི་བ་ཉིད་ཡིན། ངས་ཁྱོད་ཤི་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེ་ནི་བདེན་པ་ཉིད་དེ། ངས་རྫུན་ཅི་ཡང་མ་སྨྲས་སོ།” དེ་ལྟར་ཁོས་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྨྲས་ཀྱང་། གསོན་པོར་གནས་པའི་མི་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ལངས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སུས་ཀྱང་ཁོའི་ཚིག་ལ་ཡིད་མ་ཆེས་ཤིང་། ཁོ་ནི་ཕམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ། ඉච්චෙවං [Pg.156] අතුලත්ථෙරො මුඛාසුඤ්ඤත්ථාය වදන්තොපි කොචි න සද්දහි, පරාජයංයෙව සො පත්තොති. དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལས་རང་གི་ཁ་སྟོང་པ་ཉིད་གསབ་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་ཀྱང་། སུས་ཀྱང་ཡིད་མ་ཆེས་ཤིང་ཁོ་ནི་ཕམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ། අයං අතුලත්ථෙරස්ස දුතියො පරාජයො. འདི་ནི་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལའི་ཕམ་པ་གཉིས་པའོ། පුනපි සෙය්‍යථාපි ලුද්දකො කුඤ්ජරං දිස්වා එකෙන වාරෙන උසුනා විජ්ඣිත්වා පතන්තම්පි කුඤ්ජරං පුන අනුට්ඨාහනත්ථාය කතිපයවාරෙහි උසූහි විජ්ඣති, එවමෙව එකවාරෙනෙව පරාජයං පත්තං පන වාදස්ස අනුක්ඛිපනත්ථාය කතිපයවාරෙහි පරාජයං පාපෙතුං පාරුපනවාදිනො මහාථෙරා එවමාහංසු,- තව චූළගණ්ඨිපදෙයෙව සාමණෙරානං පරිමණ්ඩලසුප්පටිච්ඡන්නාදීනි වත්තානි අභින්දිත්වායෙව පවිසිතබ්බොති පුබ්බෙ වත්වා චීවරපටලඋපරිසඞ්ඝාටිං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිතබ්බන්ති පන වුත්තං, කස්මා පන පුබ්බෙන අපරං අසංසන්දිත්වා වුත්තං, තුම්හාකං වාදෙ පටිසරණභූතානං පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරානං නත්ථිතාය අම්හාකං පටිසරණභූතං චූළගණ්ඨිපදන්ති වදථ, තුම්හාකං පටිසරණභූතා චූළගණ්ඨිපදතොයෙව භයං උප්පජ්ජතීති වත්වා සහ නිලීයනට්ඨානෙන ගහිතං චොරං විය සහ නිස්සයෙන අධම්මවාදිනො ගණ්හිංසු. དཔེར་ན་རྔོན་པས་གླང་པོ་ཆེ་མཐོང་ནས་མདའ་གཅིག་གིས་བསྣུན་ཏེ། འགྱེལ་བཞིན་པའི་གླང་པོ་ཆེ་དེ་སླར་མི་ལྡང་བའི་ཕྱིར་ཡང་མདའ་དུ་མས་བསྣུན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེངས་གཅིག་གིས་ཕམ་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་སླར་རྩོད་པ་མི་ལྡང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་ཐེངས་དུ་མར་ཕམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གོས་གྱོན་པར་སྨྲ་བའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཆུ་ལཱ་གཎྛི་པཱ་དཱ་ཉིད་ལས། དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཟླུམ་པོར་གྱོན་པ་དང་ལེགས་པར་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཉམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྔོན་དུ་བཤད་ནས། ཡང་ཆོས་གོས་ཀྱི་ལྷེབ་མའི་སྟེང་དུ་སྣམ་སྦྱར་བཞག་སྟེ་བྲང་བཅིངས་ཀྱི་ཐག་པ་བཅིང་བར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་མི་མཐུན་པར་བཤད་པ་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱི་རྩོད་པའི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པའི་ལུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱིཀཱ་དང་གཞུང་གཞན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱིས་ངེད་ཀྱི་སྐྱབས་ནི་ཆུ་ལཱ་གཎྛི་པཱ་དཱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ནའང་། ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པའི་ཆུ་ལཱ་གཎྛི་པཱ་དཱ་དེ་ཉིད་ལས་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ནས། ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་རང་གི་རྟེན་དང་བཅས་པ་བཟུང་བ་ནི། ཇག་པ་རང་གི་གབ་ཁུང་དང་བཅས་པ་བཟུང་བ་བཞིན་ནོ། ། ඉදං ඉමස්ස අත්ථස්ස අවිභාවත්ථාය වත්ථු, – འདི་ནི་དོན་འདི་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཏམ་རྒྱུད་དེ། අතීතෙ කිර බාරාණසිතො අවිදූරෙ නදීතීරෙ ගාමකෙ පාටලි නාම නටමච්චො වසති. සො එකස්මිං උස්සව දිවසෙ භරියමාදාය බාරාණසිං පවිසිත්වා නච්චිත්වා වීණං වාදිත්වා ගායිත්වා ධනං ලභිත්වා උස්සවපරියොසානෙ බහු සුරාභත්තං ගාහාපෙත්වා අත්තනො ගාමං ගච්ඡන්තො නදීතීරං පත්වා නවොදකං ආගච්ඡන්තං දිස්වා භත්තං භුඤ්ජන්තො සුරං විවන්තො නිසීදිත්වා මත්තො හුත්වා අත්තනො බලං අජානන්තො මහාවීණං ගීවාය බන්ධිත්වා නදිං ඔතරිත්වා ගමිස්සාමීති භරියං හත්ථෙ ගහෙත්වා නදිං ඔතරි. වීණාඡිද්දෙහි උදකං [Pg.157] පාවිසි. අථ නං සා පීණා උදකෙ ඔසීදාපෙසි. භරියා පනස්ස ඔසීදනභාවං ඤත්වා තං විස්සජ්ජිත්වා උත්තරිත්වා නදීතීරෙ අට්ඨාසි. නටපාටලි සකිං උම්මුජ්ජති, සකිං නිම්මුජ්ජති, උදකං පවිසිත්වා උද්ධුමාතඋදරො අහොසි. අථස්ස භරියා චින්තෙසි,-මය්හං සාමිකො ඉදානි මරිස්සති, එකං ගීතං යාචිත්වා පරිසමජ්ඣෙ තං ගායන්තී ජීවිතං කප්පෙස්සාමීති චින්තෙත්වා සාමි ත්වං උදකෙ නිම්මුජ්ජසි, එකං මෙ ගීතං දෙහි, තෙන ජීවිතං කප්පෙස්සාමීති වත්වා– སྔོན་བྱུང་བ་སྟེ། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་དང་མི་རིང་བའི་ཆུ་བོའི་འགྲམ་གྱི་གྲོང་གསེབ་ཅིག་ན། པཱ་ཊ་ལི་ཞེས་བྱ་བའི་ཟློས་གར་གྱི་ཚོང་དཔོན་ཞིག་གནས་སོ། །ཁོས་དུས་སྟོན་གྱི་ཉིན་མོ་ཞིག་ལ་ཆུང་མ་ཁྲིད་དེ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ཕྱིན་ནས། གར་འཁྲབ་པ་དང་། པི་ཝང་བརྡུང་བ། གླུ་བླངས་ཏེ་ནོར་མང་པོ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དུས་སྟོན་གྲོལ་བའི་མཐར། ཆང་དང་ཟས་མང་པོ་ཉོས་ཏེ་རང་གི་གྲོང་ལ་འགྲོ་བའི་ཚེ། ཆུ་བོའི་འགྲམ་དུ་སླེབས་ནས་ཆུ་གསར་པ་འབབ་པ་མཐོང་སྟེ། ཟས་ཟ་ཞིང་ཆང་འཐུང་བཞིན་བསྡད་པས་བཟི་བར་གྱུར་ཏོ། །རང་གི་སྟོབས་ཚོད་མ་ཤེས་པར་པི་ཝང་ཆེན་པོ་ཞིག་སྐེ་ལ་བཏགས་ནས། ཆུ་བོ་བརྒལ་ཏེ་འགྲོའོ་སྙམ་ནས་ཆུང་མའི་ལག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཆུ་ལ་ཞུགས་སོ། །པི་ཝང་གི་བུ་ག་ནས་ཆུ་ནང་དུ་ཞུགས་པས། པི་ཝང་དེས་ཁོ་ཆུ་ནང་དུ་བྱིང་བར་བྱས་སོ། །ཆུང་མས་ཁོ་བྱིང་བར་རིག་ནས་ཁོ་བཏང་སྟེ་ཕྱིར་ཐོན་ནས་ཆུ་འགྲམ་དུ་ལངས་ཏེ་བསྡད་དོ། །ཟློས་གར་པ་པཱ་ཊ་ལི་ནི་རེས་ཤིག་ཆུ་ཁར་ཐོན་ཞིང་རེས་ཤིག་ཆུ་ནང་དུ་བྱིང་བར་གྱུར་ཏེ། ཆུ་མང་པོ་འཐུངས་པས་ལྟོ་བ་སྦོས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཁོའི་ཆུང་མས་བསམ་པར། "ངའི་ཁྱོ་ག་ནི་ད་ལྟ་འཆི་བར་འགྱུར་བས། ངས་ཁོ་ལ་གླུ་གཅིག་བསླངས་ཏེ་འདུ་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་གླུ་དེ་བླངས་ནས་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བར་བྱའོ་"སྙམ་དུ་བསམས་ནས། "ཤེས་ལྡན་ལགས། ཁྱོད་ནི་ཆུ་ནང་དུ་བྱིང་བཞིན་འདུག་པས། ང་ལ་གླུ་གཅིག་གནང་དང་། ངས་དེས་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བར་བྱའོ་"ཞེས་སྨྲས་ཏེ། බහුස්සුතං චිත්තකථං, ගඞ්ගා වහති පාටලිං; වුය්හමානකං භද්දන්තෙ, එකං මෙ දෙහි ගාථකන්ති. ཐོས་པ་མང་ཞིང་གཏམ་སྙན་སྨྲ་བའི་པཱ་ཊ་ལི། །གངྒཱའི་ཆུ་བོས་ཁྱེར་བར་གྱུར་ཏོ་ལགས། །ཆུ་ཡིས་ཁྱེར་བཞིན་པ་ཡི་རྗེ་བོ་ཁྱོད། །ང་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གནང་མཛོད། ། අථ නං නටපාටලි භද්දෙ කථං තව ගීතං දස්සාමි, ඉදානි මහාජනස්ස පතිසරණභූතං උදකං මං මාරෙතීති වත්වා– དེ་ནས་ཟློས་གར་པ་པཱ་ཊ་ལི་ན་རེ། "བཟང་མོ། ངས་ཁྱོད་ལ་གླུ་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་ཏེ། ད་ལྟ་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པའི་ཆུ་འདིས་ང་གསོད་པར་བྱེད་དོ་"ཞེས་སྨྲས་ཏེ། යෙන සිඤ්චන්ති දුක්ඛිතං, යෙන සිඤ්චන්ති ආතුරං; තස්ස මජ්ඣෙ මරිස්සාමි, ජාතං සරණතො භයන්ති. གང་གིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་གཏོར་བ་དང་། །གང་གིས་ནད་པའི་ལུས་ལ་གཏོར་བྱེད་པ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་དབུས་སུ་ང་འཆི་སྟེ། །སྐྱབས་ལས་འཇིགས་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་པར་གྱུར། ། අථ අතුලත්ථෙරො අත්තනො පතිසරණභූතා චූළගණ්ඨිපදතො භයං උප්පජ්ජිත්වා කිඤ්චි වත්තබ්බං අජානිත්වා අධොමුඛො හුත්වා පරාජායං පත්තොති. དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལས་རང་གི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པའི་ཆུ་ལཱ་གཎྛི་པཱ་དཱ་ལས་འཇིགས་པ་སྐྱེས་ཏེ། སྨྲ་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མ་ཤེས་པར་མགོ་བོ་སྨད་དེ་ཕམ་པར་གྱུར་ཏོ། ། අයං අතුලත්ථෙරස්ස තතියො පරාජයො. འདི་ནི་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལའི་ཕམ་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། ། අථ රාජා තෙසං ද්වින්නං පක්ඛානං වචනං සුත්වා චූළගණ්ඨිපදස්ස පුබ්බාපරවිරොධිදොසහි ආකුලත්තා සුත්තසුත්තානුලොමාදීසු අප්පවිට්ඨත්තා ආගමසුද්ධියා ච අභාවතො පරොවස්සසතං චිරං ඨිතස්ස ගෙහස්සවිය අතිදුබ්බලවසෙන අථිරතං ජානිත්වා ඉදානි සාසනං පරිසුද්ධං භවිස්සතීති සොමනස්සප්පත්තො හුත්වා මම විජිතෙ සබ්බෙපි භික්ඛූ පාරුපනවසෙන සමානවාදිකා හොන්තූති ආණං ඨපෙසි. තතො [Pg.158] පට්ඨාය යාවජ්ජතනා සකලෙපි මරම්මරට්ඨෙ පාරුපනවසෙන සමානවාදිකා භවන්තීති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་ཚིག་ཐོས་ནས། ཆུ་ལཱ་གཎྛི་པཱ་དཱ་ནི་སྔ་ཕྱི་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་འཁྲུགས་པ་དང་། མདོ་དང་མདོ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ་དང་། ལུང་དག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལོ་བརྒྱ་ལྷག་ལོན་པའི་ཁང་པ་རྙིང་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་ཉམས་ཆུང་ཞིང་མི་བརྟན་པ་ཤེས་ནས། "ད་ནི་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ་"ཞེས་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་སྟེ། "ངའི་མངའ་རིས་སུ་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་གོས་གྱོན་པའི་ཚུལ་ལ་ལྟ་བ་མཐུན་པར་གྱུར་ཅིག་"ཅེས་བཀའ་བསྒོས་སོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དེ་རིང་གི་བར་དུ་མར་མའི་ཡུལ་གྱི་དགེ་སློང་མཐའ་དག་གོས་གྱོན་པའི་ཚུལ་ལ་ལྟ་བ་མཐུན་པར་གྱུར་ཏོ། ། අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො,-තෙසඤ්හි ද්වින්නං පක්ඛානං සන්නිපතිත්වා වචනප්පටිවචන වසෙන විවාදකථා විත්ථාරෙන වුච්චමානා ඡපඤ්චසාණවාරමත්තම්පි පත්වා නිට්ඨං න පාපුණෙය්‍ය. යස්මා පන සබ්බං අනවසෙසෙත්වා වුච්චමානං අයං සාසනවංසප්පටීපිකා අතිප්පපඤ්චා භවිස්සති, තස්මා එත්ථ ඉච්ඡිතමත්තමෙව දස්සයිත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛාමාති. འདི་ནི་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ། ཕྱོགས་གཉིས་པོ་དེ་དག་འདུས་ནས་དྲི་བ་དང་དྲི་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་རྩོད་པའི་གཏམ་རྒྱས་པར་བཤད་ན། ཐེངས་ལྔ་དྲུག་ཙམ་དུ་བཤད་ཀྱང་མཐར་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཀྱང་མ་ལུས་པར་བཤད་ན་བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གསལ་བྱེད་འདི་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདིར་འདོད་པ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱའོ། ། ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජ ගුරු පන සඞ්ඝරාජා මහාථෙරො සීහළදීපෙ අමරපුරනිකායිකානං භික්ඛූනං ආදිභූතො ආචරියො බහූපකාරො. අමරපුරනිකායොති තත්ථෙරප්පභවොති. ཡང་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་ཝཾ་ས་དྷམྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་སྐྱབས་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི། སེང་གལའི་གླིང་གི་ཨ་མ་ར་པུ་རའི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་མཁན་པོ་དང་ཕན་ཐོགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །ཨ་མ་ར་པུ་རའི་སྡེ་པ་ནི་གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། කලියුගෙ පන එකාසීතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො නත්තා සිරිත්‍රිභවනාදිත්‍යපවරපණ්ඩිතමහාධම්මරාජාධිරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. සො පන අමරපුරතො සඞ්කමිත්වා රතනපූරං චතුත්ථං මාපෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ගුණමුනින්දාධිපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස සීස්සං සජීවගාමවාසිං සීලාචාරං නාම ථෙරං අරඤ්ඤවාසීනං භික්ඛූනං පාමොක්ඛට්ඨානෙ ඨපෙසි. රාජාගාරනාමකෙ දෙසෙ විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව අදාසි. ཡང་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཅིག་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་དེའི་ཚ་བོ་སི་རི་ཏྲི་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཏྱ་པ་ཝ་ར་པཎྜི་ཏ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །ཁོ་ནི་ཨ་མ་ར་པུ་ར་ནས་སྤོས་ཏེ་རཏ་ན་པུ་ར་བཞི་པ་བཏབཔར་བྱས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ། གནས་བརྟན་གུ་ཎ་མུ་ནིནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུའི་སློབ་མ། ས་ཇཱི་ཝ་གྲོང་གི་གནས་བརྟན་སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་དགོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་གནས་སུ་བསྐོས་སོ། །རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་ཁོ་ཉིད་ལ་ཕུལ་ལོ། ། කලියුගෙ එකාසීතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ චලඞ්ගපුරතො පඤ්ඤාසීහං නාම ථෙරං ආනෙත්වා අසොකාරාමෙ රතනභූමිකිත්තිවිහාරෙ පතිට්ඨාපෙසි, මුනින්දාභිසිරිසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཅིག་ལོན་པ་ན། ཙ་ལངྒ་པུ་ར་ནས་གནས་བརྟན་པཉྙཱ་སཱི་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། མྱ་ངན་མེད་པའི་ཀུན་དགའ་ར་བའི་རཏ་ན་བྷཱུ་མི་ཀིཏྟི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང་། མུ་ནིནྡཱ་བྷི་སི་རི་སདྡྷམྨ་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོའང་ཕུལ་ལོ། ། කලියුගෙ චතූසීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ මුනින්දාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡං දත්වා මහාජෙය්‍යභූමිවිහාරරම්මණීයං නාම විහාරං [Pg.159] දත්වා තංයෙව මහාථෙරං සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ལོན་པ་ན། མུ་ནིནྡཱ་བྷི་ཝཾ་ས་དྷམྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཕུལ་ཏེ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་མ་ཧཱ་ཛེ་ཡ་བྷཱུ་མི་གཙུག་ལག་ཁང་ཕུལ་ནས། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་སྐྱབས་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གནས་སུ་བསྐོས་སོ། ། එකස්මිඤ්ච සමයෙ මහාථෙරෙ රාජා පුච්ඡි,-චතස්සො දාඨා නාම චත්තාලීසාය දන්තෙසු අන්තොගධා වා, උදාහු චත්තාලීසාය දන්තෙහි විසුං භූතාති පුච්ඡි. དུས་གཅིག་གི་ཚེ། རྒྱལ་པོས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲིས་ཏེ། "མཆེ་བ་བཞི་ནི་སོ་བཞི་བཅུའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སོ་བཞི་བཅུ་ལས་གུད་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་"ཞེས་དྲིས་སོ། ། අථ එකච්චෙ ථෙරා එවමාහංසු,-චතස්සො දාඨා නාම චත්තාලීසාය දන්තෙසු අන්තොගධාති. එකච්චෙ පන චතස්සො දාඨා නාම චත්තාලීසාය දන්තෙහි විසුං භූතාති ආහංසු. අථ රාජා ගන්ථං ආහරථාති ආහ. අථ අන්තොගධවාදිකා ථෙරා ගන්ථං ආහරිංසු,- අඤ්ඤෙසං පරිපුණ්ණදන්තානම්පි ද්වත්තිංසදන්තා හොන්ති, ඉමස්ස පන චත්තාලීසං භවිස්සන්තීති ච. དེ་ནས་གནས་བརྟན་ཁ་ཅིག་གིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། "མཆེ་བ་བཞི་ནི་སོ་བཞི་བཅུའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །" ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་ནི། "མཆེ་བ་བཞི་ནི་སོ་བཞི་བཅུ་ལས་གུད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །" ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ "གཞུང་ཁྱེར་ཤོག་"ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ནང་དུ་འདུས་པར་སྨྲ་བའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་དྲངས་ཏེ། "གཞན་སོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ལའང་སོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་ལ། འདི་ལ་ནི་བཞི་བཅུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་"ཞེས་དང་། දන්තාති පරිපුණ්ණදන්තස්ස ද්වත්තිංසදන්තට්ඨිකානි. තෙපි වණ්ණතො සෙතා, සණ්ඨානතො අනෙකසණ්ඨානා. තෙසඤ්හි හෙට්ඨිමාය තාව දන්තපාළියා මජ්ඣෙ චත්තාරො දන්තා මත්තිකාපිණ්ඩෙ පටිපාටියා ඨපිතආලාබුබීජසණ්ඨානා, තෙසං උභොසු පස්සෙසු එකෙකො එකමූලකො එකකොටිකො මල්ලිකමකුළසණ්ඨානො, තතො එකෙකො ද්විමූලකො ද්විකොටිකො යානකඋපත්ථම්ඵිනිසණ්ඨානො, තතො ද්වෙ ද්වෙ තිමූලකා තිකොටිකා, තතො ද්වෙ ද්වෙ චතුමූලකා චතුකොටිකාති. උපරිමාය දන්තපාළියාපි එසෙව නයොති ච. "སོ་"ཞེས་པ་ནི་སོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོའི་རུས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཁ་དོག་ནི་དཀར་པོ་དང་། དབྱིབས་ནི་དབྱིབས་དུ་མ་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ལས་འོག་གི་སོའི་ཕྲེང་བའི་དབུས་ཀྱི་སོ་བཞི་ནི་འདམ་གོང་ལ་རིམ་པ་བཞིན་བཞག་པའི་ཀུ་བའི་ས་བོན་གྱི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་དང་། དེ་དག་གི་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་རྩ་བ་གཅིག་དང་རྩེ་མོ་གཅིག་ཡོད་པའི་མ་ལི་ཀའི་མེ་ཏོག་གི་ཟེའུ་འབྲུའི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་རེ་རེ་དང་། དེའི་གཤམ་དུ་རྩ་བ་གཉིས་དང་རྩེ་མོ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཤིང་རྟའི་སྐྱོར་ལྕགས་ཀྱི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་རེ་རེ་དང་། དེའི་གཤམ་དུ་རྩ་བ་གསུམ་དང་རྩེ་མོ་གསུམ་ཡོད་པ་གཉིས་རེ་དང་། དེའི་གཤམ་དུ་རྩ་བ་བཞི་དང་རྩེ་མོ་བཞི་ཡོད་པ་གཉིས་རེ་ཡོད་དོ། །སྟེང་གི་སོའི་ཕྲེང་བ་ལའང་ཚུལ་འདི་ཉིད་དོ་ཞེས་དང་། තස්ස කිර උත්තරොට්ඨඅප්පකතාය තිරියං ඵාලෙත්වා අපනීතද්ධංවිය ඛායති, චත්තාරො දන්තෙ ද්වෙ ච දාඨා න ඡාදෙති, තෙන නං ඔට්ඨද්ධොති වොහරන්තීති ච. "ཁོའི་སྟེང་གི་མཆུ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར། འཕྲེད་དུ་གཤགས་ནས་ཕྱེད་ཀ་བཅད་པ་ལྟར་སྣང་ཞིང་། སོ་བཞི་དང་མཆེ་བ་གཉིས་མི་སྒྲིབ་པས། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་ལ་མཆུ་གཤགས་ཞེས་འབོད་དོ་"ཞེས་དང་། තත්ථ තස්සාති ලිච්ඡවිනො නාම රාජකුමාරස්ස, උත්තරොට්ඨඅප්පකතායාති උපරි ඔට්ඨස්ස අප්පකතාය. අපනීතද්ධං වියාති උපරි ඔට්ඨස්ස උපඩ්ඪභාගං අපනීතං විය ඛායතීති අත්ථො. න ඡාදෙතීති උපරි ඔට්ඨස්ස උපඩ්ඪභාගෙ පන න පටිච්ඡාදෙති. තෙනාහි යෙන චත්තාරො දන්තෙ ද්වෙ ච දාඨා න ඡාදෙති, තෙන නං ලිච්ඡවීරාජකුමාරං ඔට්ඨද්ධොති වොහරන්තීති[Pg.160]. එවං අන්තොගධවාදෙහි ථෙරෙහි ගන්ථං ආහරිත්වා දස්සිතෙ සබ්බෙපි තස්මිං වාදෙ පතිට්ඨහිංසූති. དེ་ལ་ "ཁོའི་" ཞེས་པ་ནི་ལི་ཙཱ་བཱིའི་རྒྱལ་བུ་ཞིག་གི་སྟེ། "སྟེང་གི་མཆུ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་" ཞེས་པ་ནི་སྟེང་གི་མཆུ་མ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །"ཕྱེད་ཀ་བཅད་པ་ལྟར་" ཞེས་པ་ནི་སྟེང་གི་མཆུའི་ཕྱེད་ཀ་བཅད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་དོན་ཏོ། །"མི་སྒྲིབ་པས་" ཞེས་པ་ནི་སྟེང་གི་མཆུའི་ཕྱེད་ཀས་མི་སྒྲིབ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སོ་བཞི་དང་མཆེ་བ་གཉིས་མི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེས། ལི་ཙཱ་བཱིའི་རྒྱལ་བུ་དེ་ལ་མཆུ་གཤགས་ཞེས་འབོད་དོ། །འདི་ལྟར་ནང་དུ་འདུས་པར་སྨྲ་བའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་དྲངས་ཏེ་བསྟན་པ་ན། ཐམས་ཅད་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། ། එකස්මිඤ්ච කාලෙ රාජා මන්තිනිං අමච්චං පුච්ඡි,-පුබ්බරාජූහි විහාරස්ස චෙතියස්ස වා දින්නානි ඛෙත්තවත්ථුආදීනි පච්ඡිමරාජූනං කාලෙ යථාදින්නං තානි පතිට්ඨහන්ති වා මා වාති. དུས་གཅིག་གི་ཚེ། རྒྱལ་པོས་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲིས་ཏེ། "སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕུལ་བའི་ཞིང་ས་དང་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས། ཕྱིས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་ཕུལ་བ་བཞིན་དུ་གནས་སམ་མི་གནས་"ཞེས་དྲིས་སོ། ། අථ මන්තිනිආමච්චො එවං කථෙසි,- සඞ්ඝිකාය භූමියා පුග්ගලිකානි බීජානි රොපයන්ති, භාගං දත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බානීති දසකොට්ඨාසෙ කත්වා එකො කොට්ඨාසො භූමිස්සාමිකානං දාතබ්බොති ච විනයපාළිඅට්ඨකථාසු වුත්තත්තා පුබ්බෙ එකෙන රඤ්ඤා දින්නානි ඛෙත්තවත්ථුආදීනි පච්ඡා එකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ යථාදින්නං ඨිතානි. එත්ථ හි සඞ්ඝිකාය භූමියාති වුත්තත්තා ලාභසීමායංවිය බලිංයෙව අදත්වා සහ භූමියා දින්නත්තා පවෙණීවසෙන සඞ්ඝිකා භූමි අත්ථීති විඤ්ඤායති. එත්ථච පටිග්ගාහකෙසු මතෙසු තදඤ්ඤො චතුද්දිසසඞ්ඝො අනාගතසඞ්ඝො ච ඉස්සරො, තස්ස සන්තකො, තෙන විචාරෙතබ්බොති. དེ་ནས་བློན་པོ་ཆེན་པོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །"འདུལ་བའི་ལུང་དང་འགྲེལ་པ་རྣམས་ལས། 'དགེ་འདུན་གྱི་ས་གཞི་ལ་གང་ཟག་སྒེར་གྱི་ས་བོན་འདེབས་པ་ནི། ཆ་ཤས་བྱིན་ནས་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱའོ། །ཆ་བཅུ་རུ་བགོས་པའི་ཆ་གཅིག་ས་བདག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་'ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྔོན་རྒྱལ་པོ་གཅིག་གིས་ཕུལ་བའི་ཞིང་ས་དང་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས། ཕྱིས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཅིག་གི་དུས་སུའང་ཇི་ལྟར་ཕུལ་བ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །འདིར་ 'དགེ་འདུན་གྱི་ས་གཞི་ལ་' ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རྙེད་པའི་ས་མཚམས་བཞིན་དུ་ཁྲལ་མ་བྱིན་པར་ས་གཞི་དང་བཅས་ཏེ་ཕུལ་བས། བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགེ་འདུན་གྱི་ས་གཞི་ཡོད་པར་ཤེས་སོ། །འདིར་ཡང་འབུལ་ཡུལ་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ཤི་བའི་ཚེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་དང་མ་འོངས་པའི་དགེ་འདུན་རྣམས་དབང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མངའ་རིས་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་བདག་གཉེར་བྱ་དགོས་སོ་"ཞེས་དང་། චෙතිය පදීපත්ථාය පටිසඞ්ඛාරණත්ථාය වා දිඉන්නආරාමොපි ජග්ගිතබ්බො, වෙත්තනං අත්වාපි ජග්ගාපෙතබ්බොති චෙතියෙ ඡත්තං වා වෙදිකං වා ජිණ්ණං වා පටිසඞ්ඛරොන්තෙන සුධාකම්මාදීනි වා කරොන්තෙන චෙතියස්ස උපනික්ඛෙපතො කාරෙතබ්බන්ති ච අට්ඨකථායං වුත්තත්තා පුබ්බරාජූහි චෙතියස්ස දින්නානි ඛෙත්තවත්ථුආදීනි පච්ඡිමරාජූනං කාලෙපි චෙතියසන්තකසාවෙනෙව ඨිතානීති වෙදිතබ්බානි. "ཡང་འགྲེལ་པ་ལས། 'མཆོད་རྟེན་གྱི་མར་མེའི་ཕྱིར་རམ། ཉམས་གསོའི་ཕྱིར་ཕུལ་བའི་ཀུན་དགའ་ར་བའང་བདག་གཉེར་བྱ་དགོས་ཏེ། གླ་ཆ་བྱིན་ནས་ཀྱང་བདག་གཉེར་བྱེད་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། །མཆོད་རྟེན་གྱི་གདུགས་སམ་སྐོར་ལམ་ཉམས་པ་ཉམས་གསོ་བྱེད་པའམ། ས་དཀར་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི། མཆོད་རྟེན་གྱི་བཅོལ་བཞག་གི་ནོར་ལས་བྱ་དགོས་སོ་'ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕུལ་བའི་ཞིང་ས་དང་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས། ཕྱིས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུའང་མཆོད་རྟེན་གྱི་མངའ་རིས་ཉིད་དུ་གནས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་"ཞེས་སོ། །" අථාපරම්පි පුච්ඡි,- කදා කස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ආදිං කත්වා ඛෙත්තවත්ථුආදීනි විහාරස්ස චෙත්‍යස්ස වා දින්නානීති. དེ་ནས་ཡང་དྲི་བ་གཞན་ཞིག་དྲིས་ཏེ། "དུས་ནམ་ཞིག་ལ། རྒྱལ་པོ་སུ་ཞིག་གི་དུས་ནས་དབུ་བཙུགས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་ལ་ཞིང་ས་དང་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་འབུལ་བ་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་"ཞེས་སོ། ། අථ මන්තිනමච්චො එවමාහ,-පුරිමකප්පෙසු පුරිමානං රාජූනං කාලෙපි විහාරස්ස චෙතියස්ස වා දින්නානීති වෙදිතබ්බානි, තෙනෙව සුජාතස්ස නාම භගවතො අම්හාකං බොධිසත්තො [Pg.161] චක්කවත්තිරාජා සද්ධිං සත්තහි රතනෙහි ද්විසහස්සෙ ඛුද්දකදීපෙ චත්තාරො මහාදීපෙ ච අදාසි, රට්ඨවාසිනො ච ආරාමගොපකකිච්චං කාරාපෙසීති ගන්ථෙසු ආගතං, තස්මා චිරකාලතොයෙව පට්ඨාය පුබ්බරාජූහි ඛෙත්තවත්ථුආදිනි දින්නානීති වෙදිතබ්බානි. དེ་ནས་བློན་པོ་ཆེན་པོས་འདི་སྐད་སྨྲས་ཏེ། སྔོན་གྱི་བསྐལ་པ་རྣམས་སུ་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུའང་གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕུལ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལེགས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ། བདག་ཅག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པ་དེས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་གླིང་ཕྲན་ཉིས་སྟོང་དང་གླིང་ཆེན་བཞི་པོ་དག་ཕུལ་ཞིང་། ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ལ་ཀུན་དགའ་ར་བ་སྲུང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དུ་བཅུག་གོ་ཞེས་གཞུང་རྣམས་ལས་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་དང་ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། රාජවංසෙසුපි භගවතො පරිනිබ්බානතො වස්සසතානං උපරි සිරිඛෙත්තනගරෙ එකාය ආපූපිකාය පඤ්චකරීස මත්තං ඛෙත්තං එකස්ස ථෙරස්ස දින්නං, තං ද්වත්තපොඞ්කො නාම රාජා විලුම්පිත්වා ගණ්හි. අථ පහාරඝණ්ටභෙරියො පහරිතාපි සද්දං න අකංසු. රඤ්ඤො කුන්තචක්කම්පි යථා පුබ්බෙ, තථා පෙසිතට්ඨානං න ගච්ඡි. අථ තං කාරණං ඤත්වා ආපූපිකාය යථාදින්නමෙව ථෙරස්ස නිය්‍යාදෙසීති. རྒྱལ་རབས་རྣམས་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རྗེས་སུ། སི་རི་ཁེ་ཏྲ་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ཁུར་བ་འཚོང་མ་ཞིག་གིས་གནས་བརྟན་གཅིག་ལ་ཞིང་ཀ་རཱི་ས་ལྔ་ཙམ་ཕུལ་བ་ལ། དྭ་ཏྟ་པོང་ཀོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་ཕྲོགས་ཏེ་བླངས་སོ། །དེ་ནས་བརྡུང་བའི་དྲིལ་བུ་དང་རྔ་རྣམས་བརྡུངས་ཀྱང་སྒྲ་མ་བྱུང་ངོ་། །རྒྱལ་པོའི་མདུང་འཁོར་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་བཏང་བའི་གནས་སུ་མ་སོང་ངོ་། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཤེས་ནས། ཁུར་བ་འཚོང་མས་ཇི་ལྟར་ཕུལ་བ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་དེ་ལ་ཕྱིར་སྤྲད་དོ། ། කලියුගෙ පන නවනවුතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තස්ස කනිට්ඨො සිරිපවරාදිත්‍යලොකාපෙති විජයමහාධම්මරාජාධිරානා රජ්ජං කාරෙසි, සො පන රාජා රතනපූරතො සඞ්කමිත්වා අමරපුරං දුතියං මාපෙසි. තස්ස රඤ්ඤො රජ්ජං පත්තසංවච්ඡරෙයෙව ජෙට්ඨමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපඤ්චමියං රතනපූරනගරෙ මාරවිජයරතනසුධම්මාය නාම පිටකසාලාය සූරියවංසස්ස නාම ථෙරස්ස පරිසමජ්ඣෙ රාජලෙඛනං වාචාපෙත්වා සඞ්ඝරජ්ජං නිය්‍යාදෙසි. සූරියවංසාභිසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නා මලඤ්ඡම්පි අදාසි. རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་གོ་དགུ་ལོན་པ་ན། ཁོང་གི་ནུ་བོ་སི་རི་པ་ཝ་ར་ཨཱ་དི་ཏྱ་ལོ་ཀཱ་པེ་ཏི་བི་ཛ་ཡ་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །རྒྱལ་པོ་དེ་ནི་ར་ཏ་ན་པུ་ར་ནས་གནས་སྤོས་ཏེ། ཨ་མ་ར་པུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་པ་བཏབ། རྒྱལ་པོ་དེས་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པའི་ལོ་དེ་ཉིད་ལ། སྣྲོན་གྱི་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་ལྔ་ལ། ར་ཏ་ན་པུ་ར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཱ་ར་བི་ཛ་ཡ་ར་ཏ་ན་སུ་དྷ་མྨཱ་ཞེས་བྱ་བའི་སྡེ་སྣོད་ལྷ་ཁང་དུ། གནས་བརྟན་སཱུ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཞེས་བྱ་བའི་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཡིག་བཀླག་ཏུ་བཅུག་ནས། དགེ་འདུན་གྱི་མངའ་དབང་ཕུལ་ལོ། །སཱུ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ་བྷི་སི་རི་པ་ཝ་རཱ་ལངྐཱ་ར་དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོའང་ཕུལ་ལོ། ། සො පන ථෙරො කලියුගෙ පඤ්චවීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ මිගසිරමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛසත්තමියං සුත්තවාරෙ වාලුකවාපිගාමෙ පටිසන්ධියා විජාතොතිසත්තතිවයං සම්පත්තෙ සඞ්ඝරජ්ජං පත්තො සන්තින්ද්‍රියො ඛන්තී ධම්මො සික්ඛාකාමො පරියත්තිවිහාරදො තිපිටකාලඞ්කාරමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස සිස්සො. සො පන කලියුගෙ පන්නරසාධිකෙ [Pg.162] ද්විවස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො කාලෙයෙව මච්චුවසං පත්තො. གནས་བརྟན་དེ་ནི་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་ལོན་པ་ན། མགོ་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་བདུན་གཟའ་པ་སངས་ཀྱི་ཉིན་ཝཱ་ལུ་ཀ་ཝཱ་པི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་བཟུང་ཞིང་། དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་གསུམ་ལ་ཕེབས་པ་ན་དགེ་འདུན་གྱི་དབུ་མཛད་དུ་གྱུར་ཏོ། །ཁོང་ནི་དབང་པོ་ཞི་བ། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ། བསླབ་པ་ལ་དགའ་བ། ལུང་གི་ཆོས་ལ་མཁས་པ། ཏི་པི་ཊ་ཀཱ་ལངྐཱ་ར་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོའི་སློབ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་ནི་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་བཅོ་ལྔ་ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་སུ་འཆི་བའི་དབང་དུ་གྱུར་ཏོ། ། අථ රාජා අනෙකසහස්සෙහි පාසාදෙහි අභූතපුබ්බෙහි අච්ඡරියකම්මෙහි සරීරඣාපනකිච්චං අකාසි. අථ කලියුගෙ සෙළසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ තස්ස මහාථෙරස්ස සිස්සං ඤෙය්‍යධම්මං නාම ථෙරං පුන සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි. පඨමං ඤෙය්‍යධම්මාලඞ්කාරධම්ම සෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡං අදාසි. තතො පච්ඡා දුතියං ඤෙය්‍යධම්මාභිවංසසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජ- ගුරූති නාමලඤ්ඡං අදාසි. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་སྔོན་ཆད་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ངོ་མཚར་བའི་བཟོ་བཀོད་དང་ལྡན་པའི་ཁང་བཟང་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་སྐུ་གདུང་ཞུགས་འབུལ་གྱི་བྱ་བ་བྱས་སོ། །དེ་ནས་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ན། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དེའི་སློབ་མ་ཉེ་ཡ་དྷ་མྨ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་དེ་སླར་ཡང་དགེ་འདུན་གྱི་དབུ་མཛད་ཀྱི་གོ་གནས་སུ་བསྐོས་སོ། །ཐོག་མར་ཉེ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ལངྐཱ་ར་དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཕུལ། དེའི་རྗེས་སུ་གཉིས་པ་ཉེ་ཡ་དྷ་མྨཱ་བྷི་ཝཾ་ས་སི་རི་པ་ཝ་རཱ་ལངྐཱ་ར་དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཕུལ་ལོ། ། සො පන ථෙරො කලියුගෙ එකසට්ඨාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙච දෙවසූරගාමෙ පටිසන්ධියා විජාතො හුත්වා අසීතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙච පඨමආසාළිමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛචුද්දසමියං උපසම්පදභූමිං පත්තො. གནས་བརྟན་དེ་ནི་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་རེ་གཅིག་ལོན་པ་ན། དེ་ཝ་སཱུ་ར་གྲོང་གསེབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་བཟུང་ཞིང་། ལོ་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ལོན་པ་ན། ཆུ་སྟོད་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ས་ལ་བབས་སོ། ། තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ කලියුගෙ නවනවුතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ සීහළදීපතො පඤ්ඤාතිස්සො නාම ථෙරො සද්ධිං සුනන්දෙන නාම භික්ඛුනා ඉන්දසාරෙන නාම සාමණෙරෙන එකෙන උපාසකෙන එකෙන දාරකෙනච අමරපුරං නාම නගරං සම්පත්තො. අථ සඞ්ඝරාජා තෙසං පච්චයානුග්ගහෙන ධම්මානුග්ගහෙච අනුග්ගහෙසි. තෙසු අපරභාගෙ කලියුගෙ ද්විවස්සාධිකෙ ද්විසතෙ වස්සසහස්සෙච සම්පත්තෙ පඤ්ඤාතිස්සත්ථෙරො ජරරොගෙන අභිභූතත්තා සඞ්ඛාරධම්මානං සභාවං අනතිවත්තත්තා කාලමකාසි. තස්ස පුන සික්ඛං ගණ්හිස්සාමීති පරිවිතක්කො මත්ථකං අප්පත්තො හුත්වා විනස්සයි. තෙනාහභගවා, – རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་གོ་དགུ་ལོན་པ་ན། སེང་གལའི་གླིང་ནས་པཉྙཱ་ཏི་སྶ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་དེ། སུ་ནནྡ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་དང་། ཨིནྡ་སཱ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་ཚུལ། དགེ་བསྙེན་གཅིག །བྱིས་པ་གཅིག་བཅས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཨ་མ་ར་པུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སླེབས་སོ། །དེ་ནས་དགེ་འདུན་གྱི་དབུ་མཛད་ཀྱིས་ཁོང་ཚོ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་རོགས་རམ་དང་ཆོས་ཀྱི་རོགས་རམ་གྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཉིས་སྟོང་གཉིས་ལོན་པ་ན། གནས་བརྟན་པཉྙཱ་ཏི་སྶ་དེ་ཉིད་རྒ་ཤིའི་ནད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པས་དུས་ལས་འདས་སོ། །ཁོང་གིས་སླར་ཡང་བསླབ་པ་ལེན་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་ནི་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། අචින්තිතම්පි [Pg.163] භවති, චින්ති තම්පි විනස්සති; න හි චින්තාමයා භොගා, ඉත්ථියා පුරිසස්ස වාති. མ་བསམས་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །བསམས་པ་དེ་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར། །ལོངས་སྤྱོད་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། །སྐྱེས་པ་བུད་མེད་རྣམས་ལ་མེད། ། ඉමස්මිං පන ලොකෙ පණ්ඩිතො පුඤ්ඤං කත්තුකාමො අභිත්ථරෙව කරෙය්‍ය. කො නාම ජඤ්ඤා අජ්ජෙ වා සුවෙ වා පරසුවෙ වා මරණං භවිස්සභීති. තෙනාහ භගවා, – འཇིག་རྟེན་འདི་ན་མཁས་པས་བསོད་ནམས་བྱེད་པར་འདོད་ན་མྱུར་དུ་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་རིང་ངམ། སང་ཉིན། ཡང་ན་གནངས་ཉིན་འཆི་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སུས་ཤེས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། අභිත්ථරෙථ කල්‍යාණෙ, පාපා චිත්තං නිවාරයෙ; දන්දඤ්හි කරතො පුඤ්ඤං, පාපස්මිං රමතී මනොති. དགེ་བ་དག་ལ་མྱུར་དུ་བརྩོན། །སྡིག་པ་ལས་ནི་སེམས་བཟློག་བྱ། །བསོད་ནམས་བྱེད་པ་བུལ་བ་ནི། །ཡིད་ནི་སྡིག་ལ་དགའ་བར་འགྱུར། ། අථ මහාරාජා තස්ස සරීරඣාපනකිච්චං බහූහි සාධුකීළනසභායෙහි අකාසි. තතො පච්ඡා සුනන්දස්ස නාම භික්ඛුස්ස පුන සික්ඛං අදාසි. සාමණෙරං පන උපසම්පදභූමියං පතිට්ඨාපෙසි. දාරකඤ්ච සාමණෙරභූමියන්ති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་ཁོང་གི་སྐུ་གདུང་ཞུགས་འབུལ་གྱི་བྱ་བ་ནི་རྩེད་མོ་དང་རོལ་མོའི་ཚོགས་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ་བྱས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་སུ་ནནྡ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་སློང་ལ་སླར་ཡང་བསླབ་པ་བྱིན་ཏོ། །དགེ་ཚུལ་དེ་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ས་ལ་བཀོད་དོ། །བྱིས་པ་དེ་ནི་དགེ་ཚུལ་གྱི་ས་ལ་བཀོད་དོ། ། තෙ පන මහාරාජා කලියුගෙ තිවස්සාධිකෙ ද්විසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ මාඝමාසෙ බහූහි පච්චයෙහි උපත්ථම්භෙත්වා තානිතානි සබ්බානි කම්මානි තීරෙත්වා කුසිමනගරජෙට්ඨස්ස එකස්ස අමච්චස්ස භාරං කත්වා තස්සෙව සබ්බානි කිච්චානි නිය්‍යාදෙත්වා සීහළදීපං පහිණීති. རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཉིས་སྟོང་གསུམ་ལོན་པ་ན། མཆུ་ཟླ་བར་ཁོང་ཚོ་ལ་ཡོ་བྱད་དུ་མས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ། བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་ནས། ཀུ་སི་མ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཙོ་བོ་བློན་པོ་ཞིག་ལ་འགན་བསྐུར་ཏེ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཁོང་ལ་གཏད་ནས་སེང་གལའི་གླིང་དུ་བཏང་ངོ་། ། සඞ්ඝරාජාමහාථෙරො පන සාසනස්ස චිරට්ඨිතත්ථාය සොතාරානං සුඛප්පටිබොධනත්ථාය නානාගන්ථෙහි පාඨං විසොධෙත්වා සද්ධම්මප්පජ්ජොතිකාය නාම මහානිද්දෙසට්ඨකථාය අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි. බහූනං සිස්සානං පරියත්තිවාචනවසෙන ජිනසාසනස්ස අනුග්ගහං අකාසීති. དགེ་འདུན་གྱི་དབུ་མཛད་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་ནི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། གཞུང་ལུགས་དུ་མ་ལས་ཚིག་རྣམས་དག་པར་བྱས་ཏེ། སདྡྷམྨ་པཛྫོ་ཏི་ཀཱ་ཞེས་བྱ་བའི་མ་ཧཱ་ནིདྡེ་ས་ཡི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་དོན་སྦྱོར་བ་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ། །སློབ་མ་མང་པོ་ལ་ལུང་འཆད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་བཟུང་ངོ་། ། අපරභාගෙ කලියුගෙ අට්ඨවස්සාධිකෙ ද්විසකෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ මිගසිරමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛඅට්ඨමියං තස්ස පුත්තො සීරිපවරාදිත්‍යවිජයානන්තයසමහාධම්මරාජාධිරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. තදා සූරියවංසාභිසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරු- මහාථෙරස්ස සිස්සං පඤ්ඤාජොතාභිධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරං [Pg.164] සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි. དེའི་རྗེས་སུ་རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཉིས་སྟོང་བརྒྱད་ལོན་པ་ན། མགོ་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་བརྒྱད་ལ། ཁོང་གི་སྲས་སི་རི་པ་ཝ་ར་ཨཱ་དི་ཏྱ་བི་ཛ་ཡཱ་ནནྟ་ཡ་ས་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ། །དེའི་ཚེ་སཱུ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ་བྷི་སི་རི་པ་ཝ་རཱ་ལངྐཱ་ར་དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོའི་སློབ་མ། པཉྙཱ་ཛོ་ཏཱ་བྷི་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་གནས་བརྟན་དེ་དགེ་འདུན་གྱི་དབུ་མཛད་ཀྱི་གོ་གནས་སུ་བསྐོས་སོ། ། සොපි සීලවා පරියත්තිකොවිදො සික්ඛාකාමො ලජ්ජීපෙසලො. අඞ්ගුත්තරනිකායපාළියා තදට්ඨකථායච අත්ථ යොජනං මරම්මභාසාය අකාසි. ཁོང་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ། ལུང་གི་ཆོས་ལ་མཁས་པ། བསླབ་པ་ལ་དགའ་བ། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་འཇམ་པོ་ཞིག་གོ །ཁོང་གིས་ཨངྒུཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ་ཡི་མདོ་དང་དེའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་དོན་སྦྱོར་བ་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ། ། තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ඤෙය්‍යධම්මාභිවංසසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජ- ගුරුත්ථෙරො සද්ධම්මවිලාසිනියා නාම පටිසම්භිදාමග්ගට්ඨකථාය අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි. རྒྱལ་པོ་དེའི་དུས་སུ། ཉེ་ཡ་དྷ་མྨཱ་བྷི་ཝཾ་ས་སི་རི་པ་ཝ་རཱ་ལངྐཱ་ར་དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་སདྡྷམྨ་བི་ལཱ་སི་ནཱི་ཞེས་བྱ་བའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ལམ་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་དོན་སྦྱོར་བ་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ། ། මණිජොතසද්ධම්මාලඞ්කාරමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරොසංයුත්ත- නිකායපාළියා තදට්ඨකථායච අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි. མ་ཎི་ཛོ་ཏ་སདྡྷམྨཱ་ལངྐཱ་ར་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཡི་མདོ་དང་དེའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་དོན་སྦྱོར་བ་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ། ། මෙධාභිවංසසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරො දීඝනිකායපාළියා තදට්ඨකථායච අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි. མེ་དྷཱ་བྷི་ཝཾ་ས་སདྡྷམྨ་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཡི་མདོ་དང་དེའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་དོན་སྦྱོར་བ་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ། ། ඤෙය්‍යධම්මාභිවංසසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහා ධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස සිස්සො උපසම්පදාවසෙන පඤ්චවස්සිකො පඤ්ඤාසාමි නාමාහං සද්දත්ථභෙදචින්තානාමකස්සගන්ථස්ස ගණ්ඨිපදත්ථවණ්ණනං මරම්මභාසාය අකාසිං. දසවස්සිකකාලෙ පන අභිධානප්පදීපිකාසංවණ්ණනාය අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසිං. තස්සාච පාඨං බහූහි ගන්ථෙහි සංසද්දිත්වා විසොධෙසින්ති. ཉེ་ཡ་དྷ་མྨཱ་བྷི་ཝཾ་ས་སི་རི་པ་ཝ་རཱ་ལངྐཱ་ར་དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོའི་སློབ་མ། བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་ལྔ་ལོན་པ་པཉྙཱ་སཱ་མི་ཞེས་བྱ་བ་བདག་གིས། སདྡཏྠ་བྷེ་དཱ་ཅིནྟཱ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་གི་དཀའ་གནད་ཀྱི་དོན་འགྲེལ་བ་མར་མའི་སྐད་དུ་བྱས་སོ། །བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བཅུ་ལོན་པའི་དུས་སུ་ནི། ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་དོན་སྦྱོར་བ་མར་མའི་སྐད་དུ་བྱས་སོ། །དེའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱང་གཞུང་ལུགས་དུ་མ་དང་བསྡུར་ཏེ་དག་པར་བྱས་སོ། ། අපරභාගෙ සක්කරාජෙ චුද්දසාධිකෙ ද්විසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ අයං අම්හාකං ධම්මිකො රාජා අනෙකසතජාතීසු උපචිතපුඤ්ඤානුභාවෙන ජිනසාසනස්ස පග්ගණ්හනත්ථාය සම්මාදෙවලොකපාලෙහි උය්‍යොජියනොවියරජ්ජසම්පත්තිං පටිලභි. දසබලස්සසාසනං පග්ගණ්හිතුකාමස්ස ධම්මරාජස්ස මනොරථො මත්ථකං පත්තො අහොසි. මරියාදං භින්දිත්වා දින්නකතමග්ගංවිය උදකං ලද්ධොකාසතාය සද්ධා මහොඝො [Pg.165] අවත්ථරිත්වා තිට්ඨති. චත්තාරිච වස්සානි අතික්කමිත්වා බෙසාඛමාසෙ පඤ්චකකුධභණ්ඩාදීහි අනෙකෙහි රාජභොග්ගභණ්ඩෙහි පරිවාරෙත්වා උදුම්බරභද්දපිට්ඨෙ සද්ධිං මහෙසියා අභිසෙකං පත්තො. තෙනාවොචුම්හා නාගරාජුප්පත්තිකථායං,- དེའི་རྗེས་སུ་མར་མའི་ལོ་ཐོ་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་བཅུ་བཞི་ལོན་པ་ན། བདག་ཅག་གི་ཆོས་རྒྱལ་འདི་ཉིད་སྐྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་བསགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་ལས། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་ཕྱིར། ལྷ་ཡུལ་གྱི་སྐྱོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །སྟོབས་བཅུ་པའི་བསྟན་པ་འཛིན་པར་འདོད་པའི་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་ཐུགས་ཀྱི་རེ་བ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་ཏོ། །ཆུ་ཡུར་གྱི་རགས་བཤིག་ནས་ཆུ་ལམ་བཏོད་པ་བཞིན་དུ་གོ་སྐབས་ཐོབ་པས་དད་པའི་ཆུ་རྒྱུན་ཆེན་པོ་ནི་ཁྱབ་པར་གནས་སོ། །ལོ་བཞི་འདས་ནས་ས་ག་ཟླ་བ་ལ། རྒྱལ་པོའི་རྟགས་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་པོའི་ཡོ་བྱད་དུ་མས་བསྐོར་ཏེ། ཨུ་དུམྦ་རའི་ཁྲི་བཟང་པོ་ལ་བཙུན་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་གིས་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བའི་གཏམ་ལས་བཤད་དེ། මහාපුඤ්ඤොව රාජායං, කට්ඨටඝෙව ආගතෙ; සක්කරාජෙ හි සම්පත්තිං, පත්වා දානෙ රතො වතෙ. བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་པོ་འདི། །ཤིང་གི་ལོ་ནི་བབས་པ་ན། །མར་མའི་ལོ་ཐོའི་འབྱོར་ཐོབ་ནས། །སྦྱིན་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་དགའ། ། තදා චත්තාරි වස්සානි, අතික්කමිත්වා විසාධිකෙ; සද්ධිං මහෙසියා සෙකං, පත්තො හුත්වා මහාතලෙ. དེ་ནས་ལོ་ནི་བཞི་འདས་ནས། །ས་གཞི་ཆེན་པོའི་སྟེང་དག་ཏུ། །བཙུན་མོ་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །དབང་བསྐུར་བ་ནི་ཐོབ་པར་གྱུར། ། ජිනචක්කඤ්ච ජොතෙසි, මහාසොකාදයො යථා; අලජ්ජිනොච නිග්ගය්හ, පග්ගහෙත්වාන ලජ්ජිනො. རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་གསལ་བར་བྱས། །མྱ་ངན་མེད་པ་ལ་སོགས་བཞིན། །ངོ་ཚ་མེད་པ་ཚར་བཅད་ཅིང་། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་བཟུང་། ། රට්ඨෙච දානසීලෙසු, භාවනායාභියුඤ්චයෙ; නිමිරාජාදයො යථාති. ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་སྦྱིན་ཚུལ་དང་། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་སྦྱོར་བར་བྱེད། །རྒྱལ་པོ་ནི་མི་ལ་སོགས་བཞིན། ། තදා යස්මා අලජ්ජිනො නිග්ගහිතබ්බපුග්ගලෙ අවීචිනරකෙ නික්ඛිපන්තොවිය නිග්ගහකම්මං අකාසි, තස්මා තෙ අලද්ධොකාසා නිලීයන්ති, යථා අරුණුග්ගමනකාලෙ කොසියාති. තෙනාවොචුම්හා නාගරාජුප්පත්තිකථායං,- དེའི་ཚེ་གང་གི་ཕྱིར་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཚར་བཅད་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བར་སྐྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཚར་གཅོད་པའི་ལས་མཛད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་ཚོས་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་པར་ཡིབ་ནས་གནས་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱ་རེངས་ཤར་བའི་དུས་སུ་འུག་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་གིས་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བའི་གཏམ་ལས་བཤད་དེ། තදා පන ජිනචක්කං, නභෙ චන්දොව පාකටං; අලජ්ජිනො නිලීයන්ති, අරුණුග්ගෙව කොසියාති. དེ་ཚེ་རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་ནི། །མཁའ་ལ་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་གསལ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་ཡིབ་པར་འགྱུར། །སྐྱ་རེངས་ཤར་ཚེ་འུག་པ་བཞིན། ། යස්මාච ලජ්ජිනො පග්ගහිතබ්බපුග්ගලෙ භවග්ගෙඋක්ඛිපන්තොවිය පග්ගහකම්මං කරොති, තස්මා තෙ ලද්ධොකාසා උට්ඨිතසීසා නිරාසඞ්කා හුත්වා තිට්ඨන්ති, යථා චන්දිමසූරියාලොකානං පටිලද්ධකාලෙ ආදිකප්පිකාති. තෙනාවොචුම්හා, – གང་གི་ཕྱིར་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་བཟུང་བར་བྱ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འདེགས་པ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ལས་མཛད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་ཚོས་གོ་སྐབས་ཐོབ་སྟེ་མགོ་བོ་བཏེགས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གནས་ཏེ། དཔེར་ན་ཉི་ཟླའི་འོད་ཟེར་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་བསྐལ་པ་ཐོག་མའི་མི་རྣམས་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་གིས་བཤད་དེ། තදාපිච [Pg.166] ජිනචක්කං, ඛෙ භාණුමාව පාකටං; ලජ්ජිනොපි උට්ඨහන්ති, ඔභාලද්ධෙව කප්පිකාති. དེ་ཚེ་རྒྱལ་བའི་འཁོར་ལོ་ནི། །མཁའ་ལ་ཉི་མ་བཞིན་དུ་གསལ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པའང་ལྡང་བར་འགྱུར། །སྣང་བ་ཐོབ་པའི་བསྐལ་པའི་མི་བཞིན། ། තෙපිටකම්පි නවඞ්ගං බුද්ධවචනං චිරට්ඨිතිකං කත්තුකාමො පරියත්තිවිස්සරදෙහි මහාථෙරෙහි විසොධාපෙත්වා ලෙඛකානං භතිං දත්වා කණ්ඨජමුද්ධජාදිවිධානං සිථිලධනිතාදිවිධානඤ්ච පුනප්පුනං විචාරෙත්වා අන්තමසො පරිච්ඡෙදලෙඛමත්තම්පි අවිරාධෙත්වා අන්තෙපුරං පවිසෙත්වා සුවණ්ණමයෙසු ලොහමයෙසුච පොත්ථකෙසු ලිඛාපෙසි. ඤාණථාමසම්පන්නෙච භික්ඛූ විචිනෙත්වා යථාබලං විනයපිටකං විසුං විසුං ධාරෙති වාචුග්ගතං කාරාපෙති. අග්ගමහෙසිං ආදිං කත්වා සකල ඔරොධාදයො බහූ රාජසෙවකා අමච්චාදයො නාගරිකෙච යථාබලං සුත්තන්තපිටකං අභිධම්මපිටකඤ්ච විසුං විසුං එකෙකසුත්තමාතිකාපදභාජනීචිත්තවාරාදිවසෙන විභාජෙත්වා ධාරෙති වාචුග්ගතං කාරාපෙති. සයඤ්ච අනත්තලක්ඛණාදිකං අනෙකවිධං සුත්තං දෙවසිකං සජ්ඣායං කරොති. ජිනසාසනස්ස චිරට්ඨිතත්ථායසකලවිජිතෙච අරඤ්ඤවාසීනං භික්ඛූනං අස්සමස්ස සමන්තතො පඤ්චධනුසතප්පමාණෙ ඨානෙථලදකචරානං සබ්බෙසං සත්තානං අභයං අදාසි. පරියත්ති විසාරදානඤ්ච ථෙරානුථෙරානං මාතාපිතාදයො ඤාතකෙ සබ්බරාජකිච්චතො බලිකම්මතොච මොචාපෙත්වා යථාසුඛං වසාපෙති. එකාහෙනෙවාපි සහස්සමත්තෙ කුලපුත්තෙ පබ්බජූපසම්පදභූමීසු පතිට්ඨාපෙත්වා සාසනං පග්ගණ්හි. අඤ්ඤානිපි බහූනි පුඤ්ඤකම්මානි කරොති. කත්වාච විවට්ටමෙව පත්ථෙති, නො වට්ටං. අඤ්ඤෙච ඔරොධාදයො තුම්හෙ යානි කානිචි පුඤ්ඤකම්මානි කත්වා විවට්ටමෙව පත්ථෙත, මා වට්ටන්ති අභිණ්හං ඔවදති. අනිච්චලක්ඛණාදිසංයුත්තාය ධම්මකථාය නිච්චං ඔවදති. සයම්පි සමථවිපස්සනාසු නිච්චාරද්ධං අකාසි. රාජූනං පන රට්ඨසාමිකානං ධම්මතාය කිච්චබාහුල්ලතාය කදාචි කදාචි ඔකාසං න ලභති කම්මට්ඨානමනුයුඤ්ජිතුං, එවම්පි සමානො සරීරමලපරිජග්ගනකාලෙපි කම්මට්ඨානමනුයුඤ්ජතියෙව, න මොඝවසෙන කාලං ඛෙපෙති. ලොකෙ හි අමඞ්ගලසම්මතානිපි මනුස්සසීසකපාලට්ඨිආදීනි සුසාසනතො ආනෙත්වා දන්තකට්ඨාදීනි වා තංසදිසානි කාරාපෙත්වා අත්තනො සමීපෙ ඨපෙත්වා අට්ඨිකාදිභාවනාමයපුඤ්ඤං විචිනාති. སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་ཡན་ལག་དགུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུང་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དག་ཐེར་བྱེད་དུ་བཅུག་ཅིང་། ཡིག་མཁན་རྣམས་ལ་གླ་ཆ་བྱིན་ཏེ། མགྲིན་སྐྱེས་དང་སྤྱི་བོ་སྐྱེས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་དང་། ལྷོད་པ་དང་དྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་ཆོ་ག་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་དཔྱད་དེ། ཐ་ན་ཚེག་བར་དང་ཤད་ཙམ་ཡང་མ་ནོར་བར་བྱས་ནས། ཕོ་བྲང་གི་ནང་དུ་གསེར་གྱི་གླེགས་བམ་དང་ལྕགས་ཀྱི་གླེགས་བམ་རྣམས་ལ་བྲིར་བཅུག་གོ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་བདམས་ནས། རང་རང་གི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་སོ་སོར་འཛིན་དུ་བཅུག་ཅིང་ངག་ཐོག་ནས་སྐྱོར་དུ་བཅུག་གོ། བཙུན་མོ་ཆེན་པོ་ཐོག་དྲངས་པའི་ཕོ་བྲང་གི་འཁོར་གཡོག་ཐམས་ཅད་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཞབས་ཕྱི་མང་པོ་དང་། བློན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་སོ་སོར་མདོ་རེ་རེ་དང་། མ་དཔེའི་ཚིག་དང་། རྣམ་དབྱེ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཐེངས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་སྟེ་འཛིན་དུ་བཅུག་ཅིང་ངག་ཐོག་ནས་སྐྱོར་དུ་བཅུག་གོ། རང་ཉིད་ཀྱང་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྣ་ཚོགས་ཉིན་རེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཏོན་བྱེད་དོ།། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། རང་གི་མངའ་རིས་མཐའ་དག་ཏུ་དགོན་པ་ན་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞིའི་མཐའ་སྐོར་དུ་གཞུ་འདོམ་ལྔ་བརྒྱའི་ཚད་ཀྱི་ས་རུ། སྐམ་ས་དང་ཆུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཇིགས་པ་བྱིན་ནོ།། ལུང་ལ་མཁས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེ་འབྲིང་རྣམས་ཀྱི་ཕ་མ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་འབྲེལ་རྣམས་རྒྱལ་པོའི་ཁྲལ་དང་ལས་རིགས་མཐའ་དག་ལས་ཐར་བར་བྱས་ཏེ། བདེ་བར་གནས་སུ་བཅུག་གོ། ཉིན་གཅིག་ཁོ་ནར་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་སྟོང་ཙམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ས་ལ་བཀོད་དེ་བསྟན་པ་བཟུང་ངོ།། གཞན་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་མང་པོ་བྱས་སོ།། བྱས་ནས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་གྱི། འཁོར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། གཞན་ཡང་བཙུན་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ། “ཁྱེད་ཅག་གིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་གང་ཅི་ཞིག་བྱས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་ཞིག འཁོར་བ་མ་ཡིན་ནོ”ཞེས་རྟག་ཏུ་གདམས་ངག་སྟེར་རོ།། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་རྟག་ཏུ་གདམས་སོ།། རང་ཉིད་ཀྱང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱས་སོ།། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་མང་བའི་ཕྱིར། རེས་འགའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལས་ལ་བརྩོན་པའི་སྐབས་མི་རྙེད་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ནའང་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་བཀྲུ་བའི་དུས་སུ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལས་ལ་བརྩོན་པ་ཉིད་དེ། དུས་སྟོང་ཟད་དུ་མི་གཏོང་ངོ་།། འཇིག་རྟེན་ན་མི་ཤིས་པར་འཛིན་པའི་མིའི་ཐོད་པ་དང་རུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དུར་ཁྲོད་ནས་བླངས་ཏེ། སོ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་བྱས་ནས་རང་གི་གམ་དུ་བཞག་སྟེ། རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་གསོག་གོ། තදා පන අම්හාකං ආචරියවරං පරියත්තිවිසාරදං තික්ඛ ජවනගච්ඡිරාදිඤාණොපෙතං විචිත්‍රධම්මදෙසනාකථං සකල මරම්මිකභික්ඛූනං ඔනමිතට්ඨානභූතං වුද්ධාපචායිං රූපසොභග්ගපත්තං යුත්තවාදිකං ඤෙය්‍යධම්මාභිමුනිවරඤාණකිත්තිසිරිධජධම්මසෙනාපති- මහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති තතියං ලද්ධලඤ්ඡං තං භික්ඛුසඞ්ඝානං සකලරට්ඨවාසීනං පාමොක්ඛභාවෙ පතිට්ඨාපෙසි අසොකමහාරාජාවිය මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරං. තෙනාවොචුම්හා නාගරාජුප්පත්තිකථායං,– དེའི་ཚེ་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མྱ་ངན་མེད་པས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོངྒ་ལིའི་བུ་ཏི་སྱ་བཞིན་དུ། བདག་ཅག་གི་སློབ་དཔོན་མཆོག ལུང་ལ་མཁས་པ། རྣོ་ཞིང་མྱུར་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ། ཆོས་བཤད་པའི་གཏམ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་པ། མར་མའི་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྱག་བྱ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ། རྒན་རབས་ལ་གུས་པ། སྐུ་ལུས་ཀྱི་མཛེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ། རིགས་པ་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བ། “ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་ཐུབ་པ་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱི་རྒྱལ་མཚན་ཆོས་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བླ་མ”ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་གསུམ་པ་བཞེས་པ་དེ་ཉིད། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབུ་བླར་བསྐོས་སོ།། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་གིས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བའི་གཏམ་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ།། තදාච භික්ඛුසඞ්ඝානං, ථෙරං පාමොක්ඛභාවකෙ; ඤෙය්‍යාදිලද්ධලඤ්ඡං තං, පතිට්ඨාපෙසි සාධුකන්ති. “དེའི་ཚེ་དགེ་སློང་དགེ་འདུན་གྱི།། གནས་བརྟན་དབུ་བླའི་གོ་གནས་ལ།། ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་མཚན་ཐོབ་དེ།། ལེགས་པར་བསྐོས་སོ་ཞེས་བྱའོ།།” තදාච අම්හාකං ධම්මිකමහාරාජා සක්කරාජෙ එකූනවීසතාධිකෙ සහස්සෙ ද්විසතෙච සම්පත්තෙ මන්තලාඛ්‍යාතාචලස්ස සමීපෙ සුභූමිලක්ඛණොපෙතං එකනිපාතතිත්ථමිව බහුජනනයනවිහඞ්ගානං සබ්බනගරාලඞ්කාරෙහි පරික්ඛිත්තං මනුස්සානං චක්ඛුලොලතාජනකං නානාරතනෙහි සම්පුණ්ණං නානා වෙරජ්ජවාණිජානං පුටභෙදනට්ඨානභූතං රතනපුණ්ණනාමකං මහාරාජට්ඨානිකං මාපෙසි, මන්ධාතුවිය රාජගහං, සුදස්සනො වියච කුසාවතීනගරන්ති. තෙනාවොචුම්හා නාගරාජුප්පත්තිකථායං,– དེའི་ཚེ་བདག་ཅག་གི་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་བཅུ་དགུ་ལོན་པ་ན། མན་ཏ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་རིའི་ཉེ་འཁོར་དུ། ས་གཞི་བཟང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ། སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་མིག་གི་བྱ་རྣམས་འདུ་བའི་ཆུ་ཁ་ལྟ་བུ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐོར་བ། མི་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བ། ཡུལ་སོ་སོའི་ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོང་འདུས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ། “རིན་ཆེན་ཀུན་གང་”ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་བཏབ་སྟེ། ང་ལས་ནུས་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་བཞིན་དང་། ལྟ་ན་སྡུག་གིས་ཀུ་ཤའི་གྲོང་ཁྱེར་བཏབ་པ་བཞིན་ནོ།། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་གིས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བའི་གཏམ་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ།། තදා කට්ඨටඣෙ සම්පත්තෙ, මන්තලාඛ්‍යාචලස්සච; එරාවතීති නාමාය, මාපෙසි සමීපෙ නගරං. “དེའི་ཚེ་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་བཅུ་དགུ་ལ།། མན་ཏ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་རི།། ཨེ་ར་ཝ་ཏཱི་ཞེས་བྱ་བའི།། ཉེ་འཁོར་དུ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་བཏབ།།” සුභූමිලක්ඛණොපෙතං[Pg.168], රතනපුණ්ණනාමකං; රාජගහංව මන්ධාතු, අකිරම්මණියං සුභන්ති. “ས་གཞི་བཟང་བའི་མཚན་ལྡན་ཞིང་།། རིན་ཆེན་ཀུན་གང་ཞེས་བྱ་བ།། ང་ལས་ནུས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བཞིན།། ཉམས་དགའ་མཛེས་པ་ཞིག་བཏབ་བོ།།” සෙය්‍යථාපි නාම ලොකෙ ආලොකත්ථිකානං සත්තානං පීතිසොමනස්සං උප්පාදෙන්තො උපකරොන්තො උදයපබ්බතතො සහස්සරංසී දිවාකරො උට්ඨහති, එවමෙවං මරම්මරට්ඨිකානං ලජ්ජීපෙසලානං සික්ඛාකාමානං භික්ඛූනං ගිහීනඤ්ච පීතිසොමනස්සං උප්පාදෙන්තො උපකාරොන්තො අයං ධම්මිකොරාජා ඉමස්මිං මරම්මරට්ඨෙ උප්පජ්ජති. དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་སྣང་བ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་སྐྱེད་ཅིང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་འོད་ཟེར་སྟོང་ལྡན་གྱི་ཉི་མ་ཤར་གྱི་རི་བོ་ནས་འཆར་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་དུ་མར་མའི་ཡུལ་གྱི་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་སྲེད་པ་མེད་པ་དང་བསླབ་པ་ལ་འདོད་པའི་དགེ་སློང་དང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་སྐྱེད་ཅིང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྒྱལ་འདི་ཉིད་མར་མའི་ཡུལ་འདིར་བྱུང་ངོ་།། ඉමඤ්ච ධම්මිකරාජානං නිස්සාය මරම්මරට්ඨෙ සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනං අතිවිය ජොතෙති. වුඩ්ඪිං විරූළිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජති. ཆོས་རྒྱལ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་མར་མའི་ཡུལ་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གྱུར་ཏོ།། འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་གྱུར་ཏོ།། සාසනඤ්ච නාමෙතං රාජානං නිස්සාය තිට්ඨතීති. අයං ධම්මිකරාජායෙව න සාසනස්සූපකාරො ධම්මචාරී ධම්මමානී, අපිච ඛො ධම්මිකරාජානං නිස්සිතාපි සබ්බරට්ඨවාසිකා සාසනස්සූපකාරායෙව ධම්මචාරිනො ධම්මමානිනො රාජානුගතා හුත්වා. තෙනෙවාහ මහාබොධිජාතකාදීසු, – བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ཡིན་ནོ།། ཆོས་རྒྱལ་འདི་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཆོས་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་གུས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་རྒྱལ་འདི་ལ་བརྟེན་པའི་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱལ་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ། བསྟན་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཆོས་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་གུས་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་གྱུར་ཏོ།། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་སྐྱེས་རབས་ལ་སོགས་པ་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ගවඤ්චෙ තරමානානං, උජුං ගච්ඡති පුඞ්ගවො; සබ්බා ගාවී උජුං යන්ති, නෙත්තෙ උජුං ගතෙ සති. “བ་ལང་ཆུ་ལས་བརྒལ་བའི་ཚེ།། ཁྱུ་མཆོག་དྲང་པོར་འགྲོ་གྱུར་ན།། སྣ་འཁྲིད་དྲང་པོར་སོང་བའི་ཕྱིར།། བ་ལང་ཐམས་ཅད་དྲང་པོར་འགྲོ།།” එවමෙව මනුස්සෙසු, යො හොති සෙට්ඨසම්මතො; සො චෙපි ධම්මං චරති, පගෙව ඉතරා පජා; සබ්බරට්ඨං සුඛං සෙති, රාජා චෙ හොති ධම්මිකොති. “དེ་བཞིན་མི་ཡི་ནང་དུ་ཡང་།། གང་ཞིག་མཆོག་ཏུ་བཀུར་བ་དེ།། གལ་ཏེ་ཆོས་བཞིན་སྤྱོད་གྱུར་ན།། སྐྱེ་བོ་གཞན་ལྟ་སྨོས་ཅི་དགོས།། གལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ཆོས་ལྡན་ན།། ཡུལ་འཁོར་མཐའ་དག་བདེ་བར་ཉལ།།” විසෙසතො පන දුතියං අමරපුරං මාපෙන්තස්ස මහාධම්මරඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා අජ්ජවමද්දවසොහජ්ජාදිගුණයුත්තාය ධිතා අම්හාකං රඤ්ඤො අග්ගමහෙසී සම්මාචාරිනී පතිබ්බතා. සබ්බනාරීනං අග්ගභාවං පත්තාපි සමානා කාමගුණසඞ්ඛාතෙන සුරාමදෙන අප්පමජ්ජිත්වා පුඤ්ඤකම්මෙසු අප්පමාදවසෙන නිච්චාරද්ධවීරියා හොති. නිච්චං පරියත්තියා උග්ගහණං අකාසි. වෙදපාරගූච [Pg.169] අහොසි. සම්මාසම්බුද්ධසාසනෙ අතිවිය පසන්නා අඤ්ඤාපි ඔරොධාදයො මහාධම්මරඤ්ඤො ඔවාදෙ ඨත්වා ධම්මං චරිංසු. සාසනං පසීදිංසුයෙව. උපරාජාපි මහාධම්මරාජස්ස එකමාතාපීතිකො මහාධම්මරාජිච්ඡාය අවිරොධෙත්වායෙව සකලරට්ඨවාසීනං ගිහීනං භික්ඛූනඤ්ච අත්ථහිතමාවහති, සෙය්‍යථාපි චක්කවත්තිරඤ්ඤො සන්තිකෙ ජෙට්ඨපුත්තො ථාමජවසම්පන්නො අතිසූරො උට්ඨානවීරියො. අඤ්ඤෙපි අමච්චා අනෙකසහස්සප්පමාණා මහාධම්මරඤ්ඤා ලද්ධෙසු ලද්ධෙසු ඨානන්තරෙසු ඨිතා මහාධම්මරඤ්ඤො තං තං කිච්චමාවහන්ති පුඤ්ඤකම්මෙසු අභිරමන්ති. සකලරට්ඨවාසිනොච මනුස්සා දානසීලභාවනාසුයෙව චිත්තං ඨපෙන්ති. භික්ඛූච සඞ්ඝරාජප්පමුඛාදයො ථෙරනවමජ්ඣිමා ගන්ථධුරවිපස්සනාධුරෙසු අභියුඤ්ජන්ති. ཁྱད་པར་དུ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་འཆི་མེད་གཉིས་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བཙུན་མོ་ཆེན་པོ། དྲང་པོ་དང་། འཇམ་པ་དང་། མཛའ་བཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྲས་མོ། བདག་ཅག་གི་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ཆེན་པོ་ནི་ཚུལ་བཞིན་སྤྱོད་པ་དང་། ཁྱོ་ལ་གུས་པ་ཞིག་གོ། བུད་མེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཀྱང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་གཏོགས་པའི་ཆང་གི་མྱོས་པས་མ་བག་མེད་པར། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ལ་བག་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་རྟག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཞིག་གོ། རྟག་ཏུ་ལུང་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་སོ།། རིག་བྱེད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་ཡང་གྱུར་ཏོ།། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་དད་ཅིང་། ཕོ་བྲང་གི་འཁོར་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་གདམས་ངག་ལ་གནས་ཏེ་ཆོས་སྤྱད་དོ།། བསྟན་པ་ལ་དད་པར་གྱུར་ཏོ།། རྒྱལ་ཚབ་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དང་ཕ་མ་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པ་དང་མི་འགལ་བར་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཁྱིམ་པ་དང་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་སྒྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་ན་སྲས་ཆེ་བ་མཐུ་དང་རྩལ་ལྡན་པ། དཔའ་རྩལ་ཆེ་ཞིང་ལྡང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ།། བློན་པོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་གནང་བའི་གོ་གནས་སོ་སོ་ལ་གནས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་སྒྲུབ་ཅིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ།། ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྒོམ་པ་ཉིད་ལ་སེམས་འཇོག་གོ། དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་དང་། གསར་བུ་དང་། བར་མ་རྣམས་ཀྱང་གཞུང་ལུགས་འཛིན་པའི་ཁུར་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པའི་ཁུར་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ།། එවමෙකස්ස සාධුජ්ජනස්ස ගුණං මහන්තෙන උස්සාහෙන කථෙන්තොපි දුක්කරංතාව නිට්ඨං පාපෙතුං, භගවතො පන තිලොකග්ගස්ස අනෙකසහස්සපාරමිතානුභාවෙන පවත්තං ගුණං කො නාම පුග්ගලො සක්ඛිස්සති නිට්ඨං පාපෙත්වා කථෙතුන්ති. එවං මහාධම්මරාජස්සච අග්ගමහෙසියාචෙව උපරාජාදීනඤ්ච ගුණෙ විස්සට්ඨෙන විත්ථාරතො කථියමානෙ ඉමිස්සා සාසනවංසප්පදීපිකාය අනෙකසතභාණවාරමත්තම්පි පත්වා පරියන්තො න පඤ්ඤායෙය්‍ය, යස්මාච අතිප්පපඤ්චා භවෙය්‍ය, තස්මා සඞ්ඛෙපෙනෙවායං කථිතා සාධුජ්ජනානං මහාපුඤ්ඤමයාය පීතියා අනුමොදනත්ථාය. ඉදඤ්හි සුණන්තෙහි සාධුජ්ජනෙහි අනුමොදිතබ්බං,- අසුකස්මිං කිර කාලෙ අසුකස්මිං රට්ඨෙ අසුකො නාම රාජා සාසනං පග්ගණ්හිත්වා වුඩ්ඪිං විරූළිං වෙපුල්ලමාපජ්ජි, සෙය්‍යථාපි නාම රුක්ඛො භූමොදකානං නිස්සාය වුඩ්ඪිං විරූළිං වෙපුල්ලමාපජ්ජීති. དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གཅིག་གི་ཡོན་ཏན་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་བཤད་ཀྱང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་དཀའ་ན། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཆོག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། སྐྱེ་བོ་གང་ཞིག་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བཤད་པར་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་སོ།། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དང་། བཙུན་མོ་ཆེན་པོ་དང་། རྒྱལ་ཚབ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་ན། བསྟན་པའི་ཆོས་འབྱུང་གསལ་བྱེད་འདི་ཉིད་བམ་པོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོར་གྱུར་ཀྱང་མཐའ་མི་མངོན་པར་འགྱུར་ལ། སྤྲོས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་དགའ་བས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་དོ།། འདི་ནི་ཐོས་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱ་སྟེ། “དུས་འདི་ཞིག་ན། ཡུལ་འདི་ཞིག་ན། རྒྱལ་པོ་འདི་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་བཟུང་སྟེ་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་བྱས་སོ།། དཔེར་ན་ཤིང་ནི་ས་དང་ཆུ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ”ཞེས་བྱའོ།། ඉමස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ඤෙය්‍යධම්මාභිමුනිවරඤ්ඤාණකිත්ති සිරිධජධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරු නාම සඞ්ඝරාජා [Pg.170] මහාථෙරො රඤ්ඤා අභියාචිතො සුරාජමග්ගදීපනිං නාම ගන්ථං අකාසි. මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය අත්ථං සිස්සානං වාචෙත්වා යථාවාචිතනියාමෙන අත්ථයොජනානයං පොත්ථකෙ ආරොපාපෙසි. རྒྱལ་པོ་འདིའི་དུས་སུ། “ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་ཐུབ་པ་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱི་རྒྱལ་མཚན་ཆོས་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བླ་མ”ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། “རྒྱལ་པོ་བཟང་པོའི་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མེ”ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། དབུས་མའི་སྡེའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་དོན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་བཤད་དེ། ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་དོན་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་གླེགས་བམ་ལ་བྲིར་བཅུག་གོ། මෙධාභිවංසසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරු නාම මහාථෙරො ජාතකපාළියා අත්ථයොජනානයං මරම්මභාසාය අකාසි. “ཤེས་རབ་འཕེལ་བའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བླ་མ”ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་མདོའི་དོན་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་མར་མའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ།། සඞ්ඝරාජස්ස සිස්සො පඤ්ඤාසාමිසිරිකවිධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති රඤ්ඤා ලද්ධනාමලඤ්ඡො සොයෙවාහං ධම්ම රඤ්ඤා අග්ගමහෙසියාච අභියාචිතො සීලකථං නාම ගන්ථං උපායකථං නාම ගන්ථඤ්ච අකාසිං. රඤ්ඤො ආචරියභූතෙන දිසාපාමොක්ඛෙන නාම උපාසකෙන අභියාචිතො සොයෙවාතං අක්ඛරවිසොධනිං නාම ගන්ථං ආපත්තිවිනිච්ඡයං නාම ගන්ථඤ්ච. තථා සඞ්ඝරඤ්ඤා චොදිතො සොයෙ වාහං නාගරාජුප්පතිකථං වොහාරත්ථභෙදඤ්ච විවාදවිනිච්ඡයඤ්ච අකාසිං. තථා පඤ්චජම්බුගාමභොජකෙන ලෙඛකාමච්චෙන ද්වීහිච ආරොචනලෙඛකාමච්චෙහි අභියාචිතො සො යෙවාහං රාජසෙවකදීපනිං නාම ගන්ථං අකාසිං. තථා දීඝනාවානගරභොජකෙන මහාඅමච්චෙන අභියාචිතො සොයෙවාහං නිරයකථාදීපකං නාම ගන්ථං අකාසිං. තථා සිලාලෙඩ්ඩුකනාමකෙන උපාසකෙන අභියාචිතො සොයෙවාහං උපොසථවිනිච්ඡයං නාම ගන්ථං අකාසිං. තථා බහූහි සොතුජනෙහි අභියාචිතො සොයෙවාහං සද්දනීතියා සංවණ්ණනං පාළිභාසාය අකාසින්ති. དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་སློབ་མ། རྒྱལ་པོ་ལས་ “ཤེས་རབ་བདག་པོ་དཔལ་གྱི་རྒྱལ་མཚན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བླ་མ”ཞེས་པའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོ་ཐོབ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་བཙུན་མོ་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། “ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ”ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་། “ཐབས་ཀྱི་གཏམ”ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། རྒྱལ་པོའི་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་བསྙེན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ “ཡི་གེ་དག་ཐེར”ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་། “ལྟུང་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ”ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་འདུན་གྱི་རྒྱལ་པོས་བསྐུལ་བ་བཞིན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ “གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བའི་གཏམ”དང་། “ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ”དང་། “རྩོད་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ”རྣམས་མཛད་དོ།། དེ་བཞིན་དུ་ཛམ་བུ་གྲོང་ལྔའི་ས་གནས་འཛིན་པའི་ཡིག་མཁན་བློན་པོ་དང་། གསོལ་འདེབས་ཡིག་མཁན་བློན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ “རྒྱལ་པོའི་ཞབས་ཕྱི་གསལ་བྱེད”ཅེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། དེ་བཞིན་དུ་གྲུ་གཟིངས་རིང་པོའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ས་གནས་འཛིན་པའི་བློན་པོ་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ “དམྱལ་བའི་གཏམ་གསལ་བྱེད”ཅེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་དང་ས་ཕག་ཅེས་བྱ་བའི་དགེ་བསྙེན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ “གསོ་སྦྱོང་རྣམ་པར་ངེས་པ”ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ།། དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་པོ་མང་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ “སྒྲའི་བསྟན་བཅོས”ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་པ་ལིའི་སྐད་དུ་མཛད་དོ།། එකස්මිඤ්ච සමයෙ කලියුගෙ වීසාධිකෙ ද්විසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ රඤ්ඤො එතදහොසි,- ඉදානි බුද්ධස්ස භගවතො සාසනෙ කෙසඤ්චි භික්ඛූනං සාමණෙරානඤ්ච කුලදූසනාදිඅසාරුප්පකම්මෙහි උප්පාදිතා චත්තාරො පච්චයා බහූ දිස්සන්ති[Pg.171], කෙචිපි අලජ්ජී පුග්ගලා ජාතරූපාදිනිස්සග්ගියවත්ථුම්පිසාදියන්ති, කෙචිපි විනා පච්චයං විකාලෙ තම්බුලං ඛාදන්ති, සන්නිධිඤ්ච කත්වා ධූමානිච පිවන්ති, අගිලානා හුත්වා සඋපාහනා ගාමං පවිසන්ති, ඡත්තං ධාරෙන්ති, අඤ්ඤෙපි අවිනයානුලොමාචාරෙ චරන්ති, ඉදානි භික්ඛූනං සාමණෙරානඤ්ච බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ බුද්ධං සක්ඛිං කත්වා ඉමෙ අනාචාරෙ න චරිස්සාමාති පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා භගවතො සික්ඛාපදානි රක්ඛාපෙතුං වට්ටති, එවඤ්ච සති භික්ඛූ සාමණෙරාච මයං බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ එවං පටිඤ්ඤං කරොම, පටිඤ්ඤඤ්ච කත්වා විකාරං ආපජ්ජන්තානං අම්හාකං ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ ඉමස්මිංයෙව පච්චක්ඛෙ කිඤ්චි භයං උප්පජ්ජෙය්‍යාති පච්චක්ඛභයං අපෙක්ඛිත්වා තෙ සික්ඛාපදං රක්ඛිස්සන්තීති. එවං පන චින්තෙත්වා භික්ඛූනං සාමණෙරානඤ්ච එවං පටිඤ්ඤං කාරාපෙතුං යුජ්ජති වා මා වාති මයං න ජානාම, ඉදානි සඞ්ඝරාජාදයො මහාථෙරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා පුච්ඡිස්සාමීති පුන චින්තෙසි. དུས་གཅིག་ན། རྩོད་དུས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་སླེབས་པ་ན། རྒྱལ་པོ་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། དེང་སང་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་ཁ་ཅིག་གིས་ཁྱིམ་སུན་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྲུན་པའི་ཡོ་བྱད་བཞི་པོ་མང་པོ་མཐོང་དུ་ཡོད། ངོ་ཚ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པའི་སྤང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་ལེན་པར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་དུས་མ་ཡིན་པར་སོ་རྩི་ཟ་ཞིང་། གསོག་འཇོག་བྱས་ཏེ་དུ་བ་ཡང་འཐུང་། ནད་མེད་བཞིན་དུ་ལྷམ་གྱོན་ཏེ་གྲོང་དུ་འཇུག་ཅིང་། གདུགས་འཛིན་པ་དང་། གཞན་ཡང་འདུལ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད། དེང་སང་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སངས་རྒྱས་དཔང་པོར་བྱས་ཏེ། བདག་ཅག་གིས་ཚུལ་མིན་གྱི་སྤྱོད་པ་འདི་དག་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བཞག་ཏུ་བཅུག་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་སྲུང་དུ་བཅུག་ན་འོས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཀྱིས། བདག་ཅག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འདི་ལྟར་དམ་བཅས་པས། དམ་བཅས་ནས་འགལ་བར་བྱས་ན་བདག་ཅག་ལ་ཚེ་འདི་ཉིད་དང་མངོན་སུམ་གྱི་གནས་སྐབས་འདི་ཉིད་ལ་འཇིགས་པ་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་མངོན་སུམ་གྱི་འཇིགས་པ་ལ་བལྟས་ནས་བསླབ་པའི་གཞི་སྲུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བསམས་ནས། འོན་ཀྱང་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟར་དམ་བཅའ་འཇོག་ཏུ་འཇུག་པ་རིགས་སམ་མི་རིགས་པ་བདག་གིས་མི་ཤེས་པས། དེང་སང་ཆོས་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་འདུ་བར་བྱས་ཏེ་འདྲི་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡང་བསམས་སོ། ། අථ සබ්බෙපි මහාථෙරෙ සඞ්ඝරාජස්ස විහාරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා ඉමං කාරණං පුච්ඡථාති අමච්චෙ ආණාපෙසි. අථ අමච්චා මහාථෙරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා පුච්ඡිංසු,-ඉදානි භන්තෙ සාසනෙ භික්ඛූනං සාමණෙරානඤ්ච අවිනයානුලොමාචාරානි දිස්වා බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ බුද්ධං සක්ඛිං කත්වා රාජා යථා ඉමෙ අනාචාරෙ න චරිස්සාමාති පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා භගවතො සික්ඛාපදානි රක්ඛාපෙතුං ඉච්ඡති, තථා කාරාපෙතුං යුජ්ජති වා මා වාති. དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་བློན་པོ་རྣམས་ལ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཆོས་རྗེའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འདུ་བར་བྱས་ཏེ་དོན་འདི་དྲིས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་བསྒོའོ། །དེ་ནས་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་འདུ་བར་བྱས་ཏེ་གསོལ་བ། བཙུན་པ་རྣམས་ལགས། དེང་སང་བསྟན་པ་ལ་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཀྱི་འདུལ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་མཐོང་ནས། རྒྱལ་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སངས་རྒྱས་དཔང་པོར་བྱས་ཏེ། བདག་ཅག་གིས་ཚུལ་མིན་གྱི་སྤྱོད་པ་འདི་དག་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བཞག་ཏུ་བཅུག་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་སྲུང་དུ་འཇུག་པར་བཞེད་ན། དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་རིགས་སམ་མི་རིགས། අථ සඞ්ඝරාජප්පමුඛාදයො මහාථෙරා එවමාහංසු,- යස්මා සාසනස්ස පරිසුද්ධභාවං ඉච්ඡන්තො එවං කරොති, තස්මා තථා කාරාපෙතුං යුජ්ජතීති. དེ་ནས་ཆོས་རྗེས་དབུ་མཛད་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འདོད་ནས་འདི་ལྟར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་རིགས་སོ། ། පණ්ඩිතාභිධජමුනින්දඝොසමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරාදයො පන කතිපයත්ථෙරා එවමාහංසු, – ඉදානි භික්ඛූ නාම සද්ධාබලාදීනං [Pg.172] ථොකතාය භගවතො ආණාසඞ්ඛාතං සචිත්තකාචිත්තකාපත්තිඉං ආපජ්ජිත්වා භගවතායෙව අනුඤ්ඤාතෙහි දෙසනාවුට්ඨානකම්මෙහි පටිකරිත්වා සීලං පරිසුද්ධං කත්වා ලජ්ජීපෙසලභාවං කරොන්ති, න කදාචි ආපත්තිං අනාපජ්ජිත්වා, තස්මා භගවතා පටික්ඛිත්තං කම්මං සඤ්චිච්චන වීතික්කමිස්සාමාති බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ පටිඤ්ඤාකරණං අතිභාරියං හොති, සචෙපි පුබ්බෙ පටිඤ්ඤං කත්වා පච්ඡා විසංවාදෙය්‍ය, එවං සති පටිස්සවවිසංවාදෙ සුද්ධචිත්තස්ස දුක්කටං පටිස්සවක්ඛණෙඑව පාචිත්ති ඉතරස්සචාති වචනතො තං තං ආපත්තිං පටිස්සවවිසංවාදනදුක්කපෙත්තියා සහෙව ආපජ්ජෙය්‍ය, අථ පටිඤ්ඤාකරණතොයෙව ආපත්තිබහුලතා භවෙය්‍ය, යථා පන රොගං වූපසමිතුං අසප්පායභෙසජ්ජං පටිසෙවති, අථස්ස රොගො අවූපසමිත්වා අතික්කමෙය්‍ය, එවං ආපත්තිං අනාපජ්ජිතුකාමො බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ පටිඤ්ඤං කරොති, අථස්ස ආපත්තිබහුලායෙව භවෙය්‍යාති, කිඤ්ච භිය්‍යො අභයදස්සාවිනො භික්ඛූ අනෙකසතබුද්ධස්ස සම්මුඛෙ අනෙකසතවාරානිපි පටිඤ්ඤං කත්වා සික්ඛාපදං වීතික්කමිතුං විසහිස්සන්තියෙවාති. འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་པཎྜི་ཏཱ་བྷི་དྷ་ཛ་མུ་ནིནྡ་གྷོ་ཥ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་བརྟན་ཁ་ཅིག་གིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། དེང་སང་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་དད་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀས་བསྡུས་པའི་བསམ་བཞིན་དང་བསམ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ལྟུང་བ་ལ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གནང་བའི་ཕྱིར་བཅོས་པ་དང་ལྡང་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིར་བཅོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་ནས་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་མཛེས་པར་བྱེད་པ་ལས། ནམ་ཡང་ལྟུང་བ་ལ་མི་ལྟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀག་པའི་ལས་ལ་བསམ་བཞིན་དུ་མི་འདའོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་དམ་བཅའ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་སྔོན་དུ་དམ་བཅས་ནས་ཕྱིས་སུ་དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པ་ལ། སེམས་དག་པ་ལ་ཉེས་བྱས་དང་། སེམས་མ་དག་པ་ལ་དམ་བཅའ་བའི་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་ལྟུང་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལྟུང་བ་དེ་དང་དེ་དག་དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པའི་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དམ་བཅའ་བཞག་པ་ཉིད་ལས་ལྟུང་བ་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་སྨན་བསྟེན་པ་ན། ནད་དེ་མ་ཞི་བར་ལྷག་པར་འཕེལ་བ་བཞིན། འདིར་ཡང་ལྟུང་བ་ལ་མི་ལྟུང་བར་འདོད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་དམ་བཅའ་བར་བྱེད་ཀྱང་། དེས་ན་ལྟུང་བ་མང་དུ་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། །གཞན་ཡང་འཇིགས་པ་མི་ལྟ་བའི་དགེ་སློང་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་སྤྱན་སྔར་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་དམ་བཅས་ཀྱང་བསླབ་པའི་གཞི་ལས་འདའ་བར་ནུས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སོ། ། අථ සඞ්ඝරාජා මහාථෙරො අත්තනො සිස්සං පඤ්ඤාසාමිසිරිකවිධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුං නාම මං උය්‍යොජෙසි, තස්ස ථෙරස්ස වචනෙ පටිවචනං දාතුං. དེ་ནས་ཆོས་རྗེ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོས་རང་གི་སློབ་མ་པཉྙཱ་སཱ་མི་སི་རི་ཀ་བི་དྷ་ཛ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ཉིད་ལ། གནས་བརྟན་དེའི་ཚིག་ལ་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་མངགས་སོ། ། අථාහං එවං වදාමි,- ද්වෙ පුග්ගලා අභබ්බා සඤ්චිච්ච ආපත්තිං ආපජ්ජිතුං භික්ඛූච භික්ඛුනියොච අරියා පුග්ගලා, ද්වෙ පුග්ගලා සබ්බා සඤ්චිච්ච ආපත්තිං ආපජ්ජිතුං භික්ඛූච භික්ඛුනියොච පුථුජ්ජනාති පරිවාරපාළියං වුත්තත්තා අරියපුග්ගලානංවිය පුථුජ්ජනානං විස්සට්ඨෙන පටිඤ්ඤං කාතුං න වට්ටතීති මනසිකරිත්වා පුථුජ්ජනභික්ඛූනං පටිඤ්ඤාකරණං අතිභාරියන්ති වෙදෙය්‍යචෙ, සබ්බෙහිපි අරියපුථුජ්ජනෙහි භික්ඛූහි උපසම්පදාමාළකෙ ආදිතොව [Pg.173] චත්තාරි අකරණීයානි ආචික්ඛිතබ්බානීති වුත්තෙසු චතූසු අකරණීයෙසු අන්තමසො තිණසලාකං උපාදාය යො භික්ඛු පාදං වා පාදාරහං වා අතිරෙකපාදං වා අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදියති, අස්සමණො හොති අසක්‍යපුත්තියොති, අන්තමසො කුන්තකිපිල්ලිකං උපාදාය යො භික්ඛු සඤ්චිච්ච මනුස්සවිග්ගහං ජීවිතං වොරොපෙසි, අන්තමසො ගබ්භපාතනං උපාදාය අස්සමණො හොති අසක්‍යපුත්තියොති, අන්තමසො සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරමාමීති යො භික්ඛුපාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො අසන්තං අභූතං උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති, අස්සමණො හොති අසක්‍යපුත්තියොතිච උපජ්ඣාචරියෙන ඔවදියමානෙහි අභිනවොපසම්පන්නෙහි ආම භන්තෙති පටිඤ්ඤාකථායෙව. සාමණෙරෙහිපි පබ්බජ්ජක්ඛණෙයෙව උපජ්ඣායස්ස සන්තිකෙ පාණාතිපාතාවෙරමණිසික්ඛාපදං සමාදියාමීතිආදිනා පඨමං පටිඤ්ඤා කතායෙව. තථා භික්ඛූහි තංතංආපත්තිං ආපජ්ජිත්වා දෙසනාය පටිකරණකාලෙ සාධු සුට්ඨු භන්තෙ සංවරිස්සාමීති අභිණ්හං පටිඤ්ඤා කතායෙව. සාමණෙරෙහිපි උපජ්ඣාචරියස්ස සන්තිකෙ සික්ඛාග්ගහණකාලෙපි පාණාතිපාතාවෙර මණිසික්ඛාපදං සමාදියාමීතිආදිනා අභිණ්හං පටිඤ්ඤා කතායෙව. තාහි පන පටිඤ්ඤාහි අභායිත්වා ඉතොයෙව භායාමීති වුත්තවචනං අච්ඡරියංවිය හුත්වා ඛායති. ඉමාය හි පටිඤ්ඤාය තාසං පටිඤ්ඤානං විසෙසතා න දිස්සතීති. དེ་ནས་བདག་གིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་ལྷག་མ་ལས་འདི་སྐད་དུ། གང་ཟག་གཉིས་ནི་བསམ་བཞིན་དུ་ལྟུང་བ་ལ་ལྟུང་བར་མི་ནུས་ཏེ། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཏུ་གྱུར་པའི་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་རྣམས་སོ། །གང་ཟག་གཉིས་ནི་བསམ་བཞིན་དུ་ལྟུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟུང་བར་ནུས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པའི་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་རྣམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་གང་ཟག་བཞིན་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཡངས་པོར་དམ་བཅའ་བ་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅའ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བའོ་ཞེས་སེམས་ན། འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་སྟེགས་བུ་ཉིད་དུ་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་མི་བྱ་བའི་ཆོས་བཞི་པོ་བསྒྲག་པར་བྱ་སྟེ། གསུངས་པའི་མི་བྱ་བའི་ཆོས་བཞི་པོ་ལས། ཐ་ན་རྩྭ་གཅིག་ཡན་ཆད་ལ། དགེ་སློང་གང་གིས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་མ་བྱིན་ལེན་གྱི་བསམ་པས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ཞིང་ཤཱཀྱའི་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་ན་གྲོག་མ་མིག་མེད་ཡན་ཆད་ལ། དགེ་སློང་གང་གིས་བསམ་བཞིན་དུ་མིའི་ལུས་ཅན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། ཐ་ན་མངལ་གྱི་བུ་གཅོད་པ་ཡན་ཆད་ནི། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ཞིང་ཤཱཀྱའི་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་ན་ཁང་སྟོང་ལ་དགའོ་ཞེས་དགེ་སློང་འདོད་པ་ངན་པ་འདོད་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་གང་གིས་མེད་པ་དང་མ་བྱུང་བའི་མིའི་ཆོས་བླ་མ་སྨྲ་བ་ནི། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ཞིང་ཤཱཀྱའི་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་གདམས་པ་ན། གསར་དུ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་“ལགས་སོ་བཙུན་པ་”ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའི་གཏམ་ཁོ་ན་ཡིན། དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་མཁན་པོའི་སྤྱན་སྔར་“སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ་”ཞེས་ལ་སོགས་པས་ཐོག་མར་དམ་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ལྟུང་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ལྟུང་ནས་ཕྱིར་བཅོས་པའི་ཚེ་“བཙུན་པ་ལེགས་པར་བསྡམ་པར་བགྱིའོ་”ཞེས་རྒྱུན་དུ་དམ་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན། དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་སྤྱན་སྔར་བསླབ་པ་འཛིན་པའི་ཚེ་ཡང་“སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ་”ཞེས་ལ་སོགས་པས་རྒྱུན་དུ་དམ་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན། དམ་བཅའ་དེ་དག་ལ་ནི་མི་འཇིགས་པར། འདི་ཉིད་ལ་འཇིགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཚིག་ནི་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ངོ་། །དམ་བཅའ་འདི་དང་དམ་བཅའ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། අයං පනෙත්ථ සන්නිට්ඨානත්ථො,- පටිස්සවදුක්කටාපත්ති නාම සාවත්ථියං පස්සෙනදිකොසලරඤ්ඤා ඉමස්මිං විහාරෙ වස්සං උපගච්ඡාහීති ආයාචිතෙ සාධූති පටිජානිත්වා ලාභබහුලතං පටිච්ච අන්තරාමග්ගෙ අඤ්ඤස්මිං විහාරෙ වස්සං උපගන්ත්වා පටිස්සවවිසංවාදනපච්චයා උපනන්දං නාම භික්ඛුං ආරබ්භ පඤ්ඤත්තා. සමන්තපාසාදිකඤ්ච නාම විනයට්ඨකථාය වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකවණ්ණනායං [Pg.174] පටිස්සවෙච ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ න කෙවලං ඉමං තෙමාසං ඉධ වස්සං වසථාති එතස්සෙව පටිස්සවෙ ආපත්ති, ඉමං තෙමාසං භික්ඛං ගණ්හථ, උභොපි මයං වස්සං වසිස්සාම, එකතො උද්දිස්සාපෙස්සාමාති එවමාදිනාපි තස්ස තස්ස පටිස්සවෙ දුක්කටං, තඤ්ච ඛො පඨමං සුද්ධචිත්තස්ස පච්ඡා විසංවාදනපච්චයා, පඨමම්පි අසුද්ධ චිත්තස්ස පන පටිස්සවෙ පාචිත්තියන්ති වුත්තං. འདིར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དོན་ནི། དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པའི་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཉན་ཡོད་དུ་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱིས་“གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་དབྱར་གནས་པར་མཛོད་ཅིག་”ཅེས་གསོལ་བ་ན། “ལེགས་སོ་”ཞེས་དམ་བཅས་ནས། རྙེད་པ་མང་པོའི་ཕྱིར་ལམ་བར་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་ཞིག་ཏུ་དབྱར་གནས་པར་བྱས་ཏེ། དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དགེ་སློང་ཉེ་དགའ་ལ་བརྩམས་ནས་བཅས་པའོ། །འདུལ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ས་མནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ལས། དབྱར་གནས་པའི་སྐབས་ཀྱི་བཤད་པ་རུ། “དམ་བཅའ་བ་ལ་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བའོ་”ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ལ། “ཟླ་བ་གསུམ་པོ་འདིར་དབྱར་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་”ཅེས་པ་འདི་ཁོ་ནའི་དམ་བཅའ་ལ་ལྟུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། “ཟླ་བ་གསུམ་པོ་འདིར་བསོད་སྙོམས་ལོངས་སྤྱོད་ཅིག བདག་ཅག་གཉིས་ཀ་དབྱར་གནས་པར་བྱའོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་”ཞེས་ལ་སོགས་པས་དམ་བཅས་པ་དེ་དང་དེ་ལའང་ཉེས་བྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཐོག་མར་སེམས་དག་པ་ལ་ཕྱིས་སུ་དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ལ། ཐོག་མ་ཉིད་ནས་སེམས་མ་དག་པ་ལ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉིད་ལ་ལྟུང་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ඉච්චෙවං භික්ඛූනං අඤ්ඤමඤ්ඤං දායකෙහිච සද්ධිං පටිජානිත්වා විසංවාදනපච්චයා අඤ්ඤෙසං අත්ථහිතභෙදෙයෙව දුක්කටාපත්ති වුත්තා, න අත්තනො ඉච්ඡාවසෙන සයමෙව අහං භුඤ්ජිස්සාමි සයිස්සාමීති එවමාදිනා වත්වා යථාවුත්තානුරූපං අකත්වා විසංවාදනෙති. සචෙ පන භික්ඛුසාමණෙරානං පඨමමෙව ආම භන්තෙතිආදිනා පටිඤ්ඤං කත්වා පච්ඡා කෙනචිදෙව කරණීයෙන තංතංආපත්තිං ආපජ්ජන්තො සහ පටිස්සවවිසංවාදෙන දුක්කටාපත්තියා ආපජ්ජෙය්‍ය, එවං සති තත්ථ තත්ථ සික්ඛාපදෙසු ද්වෙ ද්වෙ ආපත්තියො පඤ්ඤාපෙය්‍ය, න ච එවම්පි පඤ්ඤත්තා, තෙනෙව පටිස්සවදුක්කටාපත්ති නාම පරෙසං සන්තිකෙ පරෙසං මතිං ගහෙත්වා පටිජානිත්වා විසංවාදනට්ඨානෙයෙව පඤ්ඤත්තාති දට්ඨබ්බා. དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ནམ། སྦྱིན་བདག་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དམ་བཅས་ནས་དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གཞན་གྱི་དོན་དང་ཕན་པ་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་འདོད་པའི་དབང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་“བདག་གིས་ཟའོ། །ཉལ་ལོ། །”ཞེས་ལ་སོགས་པར་སྨྲས་ནས་བཤད་པ་བཞིན་མ་བྱས་པར་དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་“ལགས་སོ་བཙུན་པ་”ཞེས་ལ་སོགས་པས་དམ་བཅས་ནས། ཕྱིས་སུ་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་ལྟུང་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ལྟུང་བ་ན། དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པའི་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ལྟུང་བ་གཉིས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བར་བཅས་དགོས་པར་འགྱུར་ནའང་། དེ་ལྟར་བཅས་པ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པའི་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་སྤྱན་སྔར་གཞན་གྱི་བསམ་པ་བླངས་ཏེ་དམ་བཅས་ནས་དམ་བཅའ་ལས་ཉམས་པའི་གནས་ཁོ་ན་ལ་བཅས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ඉදානි රාජා සාසනස්ස සුද්ධිං ඉච්ඡන්තො ඉමිනා උපායෙන භික්ඛුසාමණෙරානං සීලං සංවරාපෙන්තො පච්චක්ඛසම්පරායිකභයං අනුපෙක්ඛිත්වා සංවරං ආපජ්ජෙය්‍යුන්ති චින්තෙත්වා බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ පටිඤ්ඤං කාරාපිතත්තා න කොචි දොසො දිස්සති. භික්ඛුසාමණෙරානම්පි භිය්‍යොසොමත්තායසීලං සංවරිත්වා සීලපරිසුද්ධි භවෙය්‍යාති. අථ රාජා සබ්බෙසං භික්ඛුසාමණෙරානං බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා සීලං රක්ඛාපෙසීති. དེང་སང་རྒྱལ་པོས་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འདོད་ནས། ཐབས་འདིས་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་དུ་བཅུག་ནས། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་འཇིགས་པ་ལ་བལྟས་ཏེ་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་དམ་བཅའ་བཞག་ཏུ་བཅུག་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ལའང་ལྷག་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྡམས་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་དམ་བཅའ་བཞག་ཏུ་བཅུག་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་དུ་བཅུག་གོ ། ඉච්චෙවං ඉමස්ස රඤ්ඤො කාලෙ පුබ්බෙ අලජ්ජිනොපි සමානා භයං අනුපෙක්ඛිත්වා යෙභුය්‍යෙන ලජ්ජිනොව භවන්තීති. དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོ་འདིའི་དུས་སུ། སྔོན་ཆད་ངོ་ཚ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇིགས་པ་ལ་བལྟས་ནས་ཕལ་ཆེར་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་གྱུར་ཏོ། ། බුද්ධස්ස [Pg.175] භගවතො පරිනිබ්බානතො තිසතාධිකානං ද්විවස්සසහස්සානං උපරි නවුතිමෙ සංවච්ඡරෙ බහිනදීතීරෙ ගාමසීමතො පට්ඨාය යාව අන්තොඋදකුක්ඛෙපා, තාව කම්මං කරොන්තානං භික්ඛූනං සුඛෙන ගමනත්ථාය ගහට්ඨා ගාමසීමාය උදකුක්ඛෙපසීමං සම්බන්ධිත්වා සෙතුං අකංසු. བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་ལོན་པ་ན། ཆུ་བོའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འགྲམ་གྱི་གྲོང་གི་ས་མཚམས་ནས་བཟུང་སྟེ་ཆུ་གཏོར་བའི་ས་མཚམས་ཀྱི་བར་དུ། ལས་བྱེད་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གྲོང་གི་ས་མཚམས་དང་ཆུ་གཏོར་བའི་ས་མཚམས་སྦྲེལ་ཏེ་ཟམ་པ་ཞིག་བཙུགས་སོ། ། අථ තත්ථ ඤාණාලඞ්කාරසුමනමහාධම්මරාජගුරුගණා චරියනාමකො ථෙරො උපසම්පදාදිවිනයකම්මානි කතිපය වස්සෙසු අකාසි. དེ་ནས་དེར་གནས་བརྟན་ཉཱ་ཎཱ་ལངྐཱ་ར་སུ་མ་ན་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡ་ཞེས་བྱ་བས་ལོ་འགའ་ཞིག་གི་རིང་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུལ་བའི་ལས་རྣམས་མཛད་དོ། ། ධීරානන්දත්ථෙරො පන තත්ථ සඞ්කරදොසො හොතීති කම්මං කාතුං න ඉච්ඡති. තථා පට්ඨාය යෙ යෙ ඤාණාලඞ්කාරසුමනමහාධම්මරාජගුරුගණාචරියස්ස මතිං රුච්චන්ති, තෙ තෙ තස්ස පක්ඛිකා භවන්ති. යෙ යෙ පන ධීරානන්දත්ථෙරස්සමතිං රුච්චන්ති, තෙතෙ තස්ස පක්ඛිකා භවන්ති. එවංලඞ්කාදීපෙ අමරපුරනිකායිකා භික්ඛූ. ද්වෙධා භින්දිත්වා තිට්ඨන්ති. འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་དྷཱི་རཱ་ནནྡ་ནི་དེར་ས་མཚམས་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ལས་བྱེད་པར་མ་བཞེད་དོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་གང་དང་གང་ཉཱ་ཎཱ་ལངྐཱ་ར་སུ་མ་ན་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛ་གུ་རུ་ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡའི་བཞེད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ནི་ཁོང་གི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་ཏོ། །གང་དང་གང་གནས་བརྟན་དྷཱི་རཱ་ནནྡའི་བཞེད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ནི་ཁོང་གི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་ལངྐཱའི་གླིང་དུ་ཨ་མ་ར་པུ་རའི་སྡེ་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་གཉིས་སུ་གྱེས་ཏེ་གནས་སོ། ། අථ ධීරානන්දපක්ඛෙ භික්ඛු තප්පක්ඛිකස්ස සීලක්ඛන්ධත්ථෙරස්ස සිස්සෙ ධම්මක්ඛන්ධවනරතනභික්ඛූ අම්හාකං ජම්බුදීපෙ රතනපුණ්ණනගරං පෙසෙසුං සඞ්ඝරාජමහාථෙරස්ස සන්තිකෙ ඔවාදස්ස පටිග්ගාහණත්ථාය. තෙ ච කලියුගෙ අට්ඨාරසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ කත්තිකමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛඅට්ඨමියං සීහළදීපතො නික්ඛමිත්වා ආගච්ඡන්තා එකූනවීසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛසත්තමියං රතනපුණ්ණනගරං සම්පත්තා. དེ་ནས་མཁས་པ་ཨཱ་ནནྡའི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱིས། རང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་བརྟན་ཤཱི་ལཀྑནྡྷའི་སློབ་མ། དགེ་སློང་དྷམྨཀྑནྡྷ་དང་ཝནརཏན། གཉིས་པོ་ངེད་ཅག་གི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་རཏནཔུཎྞའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ཆོས་ཀྱི་རྗེ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོའི་དྲུང་ནས་གདམས་ངག་ཞུ་བའི་ཕྱིར་མངགས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཀ་ལི་ཡུ་གའི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་བབས་པ། སྨིན་དྲུག་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་བརྒྱད་ཉིན་སེང་གལའི་གླིང་ནས་ཐོན་ཏེ་འོངས་ནས། ཀ་ལི་ཡུ་གའི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་བཅུ་དགུ་ལ་བབས་པ། དབོ་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་བདུན་ཉིན་རཏནཔུཎྞའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འབྱོར་ཏོ། ། අථ ධම්මරාජා සඞ්ඝරාජස්ස ආරාමෙ චතුභූමිකං විහාරං කාරාපෙත්වා තත්ථ තෙ වසාපෙසි. චතූහි පච්චයෙහිච සඞ්ගහං අකාසි. සඞ්ඝරාජාච තෙසං ද්වින්නං පක්ඛිකානං වචනං සුත්වා බහූහි ගන්ථෙහි සංසන්දිත්වා විවාදං විනිච්ඡින්දි. තාදිසෙ ඨානෙ සඞ්කරදොසස්ස අත්ථිභාවං පකාසෙත්වා සන්දෙසපණ්ණම්පි තෙසං අදාසි. དེ་ནས་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་ཆོས་རྗེའི་ཀུན་དགའ་ར་བར་ཐོག་ཚད་བཞི་ལྡན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་བཞེངས་ཏེ་དེར་ཁོང་ཚོ་བཞུགས་སུ་བཅུག །ཡོ་བྱད་བཞིས་ཀྱང་བསྙེན་བཀུར་བྱས། ཆོས་རྗེས་ཀྱང་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་ཚིག་ལ་གསན་ནས། གཞུང་ལུགས་མང་པོ་དང་བསྡུར་ཏེ་རྩོད་པ་ཐག་བཅད། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ལ་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་ནས། ཁོང་ཚོར་འཕྲིན་ཡིག་ཀྱང་གནང་ངོ་། ། මහාධම්මරාජාච [Pg.176] තෙසං පුන සික්ඛං සඞ්ඝරාජස්ස සන්තිකෙ ගණ්හාපෙත්වා පිටකත්තයපොත්ථකාදීනි දාතබ්බවත්ථූනි දත්වා තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ පඨමආසාළිමාසස්ස කාළපක්ඛදසමියං නාවාය තෙ පෙසෙසි. ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཁོང་ཚོར་ཆོས་རྗེའི་དྲུང་དུ་སླར་ཡང་བསླབ་པ་འཛིན་དུ་བཅུག་ཅིང་། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་གླེགས་བམ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་གནང་ནས། ལོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུ་སྟོད་ཟླ་བ་དང་པོའི་མར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངགས་སོ། ། තතො පච්ඡාච ඤාණාලඞ්කාරසුමනමහාධම්මරාජගුරුගණාචරියපක්ඛෙ භික්ඛූපි තප්පක්ඛිකස්ස පඤ්ඤාමොලිත්ථෙරස්ස සිස්සෙ විමලජොතිධම්මනන්දභික්ඛූ පෙසෙසුං සද්ධිං අරියාලඞ්කාරෙන නාම සාමණෙරෙන චතූහිච උපාසකෙහි. තෙච කලියුගෙ වීසාධිකෙ ද්විසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ කත්තිකමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපඤ්චමියං සම්පත්තා. དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་བའི་བླ་མ་ཉཱ་ཎཱ་ལངྐཱ་ར་སུ་མ་ན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་དབུ་བླ་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱིས། རང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་བརྟན་པཉྙཱ་མོ་ལིའི་སློབ་མ། དགེ་སློང་བི་མ་ལ་ཇོ་ཏི་དང་དྷམྨ་ནནྡ་གཉིས། དགེ་ཚུལ་ཨ་རི་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དང་དགེ་བསྙེན་བཞི་དང་བཅས་པ་མངགས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཀ་ལི་ཡུ་གའི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ་བབས་པ། སྨིན་དྲུག་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་ཚེས་ལྔ་ཉིན་འབྱོར་ཏོ། ། තදාපි සඞ්ඝරාජස්ස ආරාමෙයෙව එකං විහාරං කාරාපෙත්වා තෙ වසාපෙසි. චතූහි පච්චයෙහිච සඞ්ගහං අකාසි. සඞ්ඝරාජාපි පුන විනිච්ඡයං අදාසි යථාවුත්තනයෙන. ධම්මරාජා තෙසම්පි භික්ඛූනං සඞ්ඝරාජස්ස සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගණ්හාපෙත්වා සාමණෙරඤ්ච උපසම්පාදෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි සඞ්ගහං කත්වා පහිණි. དེའི་ཚེའང་ཆོས་རྗེའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ཉིད་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་གཅིག་བཞེངས་ཏེ་ཁོང་ཚོ་བཞུགས་སུ་བཅུག །ཡོ་བྱད་བཞིས་ཀྱང་བསྙེན་བཀུར་བྱས། ཆོས་རྗེས་ཀྱང་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་སླར་ཡང་ཐག་གཅོད་གནང་། ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་དགེ་སློང་དེ་དག་ལའང་ཆོས་རྗེའི་དྲུང་དུ་སླར་ཡང་བསླབ་པ་འཛིན་དུ་བཅུག་ཅིང་། དགེ་ཚུལ་དེ་ཉིད་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། ཡོ་བྱད་བཞིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་བཏང་ངོ་། ། තතො පච්ඡාච කලියුගෙ බාවීසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ මාඝමාසස්ස කාළපක්ඛඑකාදසමියං සීහළදීපතොයෙව ද්වෙ භික්ඛූ තයො සාමණෙරා චත්තාරො උපාසකා සරජතසුවණ්ණකරණ්ඩකං සරජතසුවණ්ණචෙතියදාතුං හත්ථිදන්තමයං බුද්ධරූපං මහාබොධිපත්තානි මහාබොධිතචං මහාබොධිපතිට්ඨානසූමිං සීහළදක්ඛිණසාඛාබොධිපත්තානි දුතියසත්තාහඅනිමිසට්ඨානභූමිඤ්ච ධම්මපණ්ණාකාරත්ථාය ගහෙත්වා රතනපුණ්ණං නාම මහාරාජට්ඨානීනගරං සම්පත්තා. තෙසම්පි ධම්මරාජා චතූහි පච්චයෙහි සඞ්ගහං කත්වා සඞ්ඝරඤ්ඤො ආරාමෙ වසාපෙසි. භික්ඛුනඤ්ච පුන සික්ඛං ගණ්හාපෙසි. සාමණෙරානඤ්ච උපසම්පදකම්මං ගහට්ඨානඤ්ච පබ්බජ්ජකම්මං ගණ්හාපෙසි. དེའི་རྗེས་སུ་ཀ་ལི་ཡུ་གའི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཉེར་གཉིས་ལ་བབས་པ། མཆུ་ཟླ་བའི་མར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་གཅིག་ཉིན། སེང་གལའི་གླིང་ཉིད་ནས་དགེ་སློང་གཉིས། དགེ་ཚུལ་གསུམ། དགེ་བསྙེན་བཞི་རྣམས་ཀྱིས། གསེར་དངུལ་གྱི་ཟ་མ་ཏོག་དང་། གསེར་དངུལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་རིང་བསྲེལ་ཅན། བ་སོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཤིང་ལོ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཤུན་པ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་གནས་པའི་ས་གཞིའི་ས། སེང་གལའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཡལ་གའི་བྱང་ཆུབ་ཤིང་ལོ། ཞག་བདུན་གཉིས་པ་མིག་མི་འཛུམས་པའི་གནས་ཀྱི་ས་བཅས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེས་སུ་བཟུང་སྟེ། རཏནཔུཎྞ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འབྱོར་ཏོ། །ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་དེ་དག་ལའང་ཡོ་བྱད་བཞིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ། ཆོས་རྗེའི་ཀུན་དགའ་ར་བར་བཞུགས་སུ་བཅུག །དགེ་སློང་རྣམས་ལ་སླར་ཡང་བསླབ་པ་འཛིན་དུ་བཅུག །དགེ་ཚུལ་རྣམས་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཆོ་ག་དང་། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆོ་ག་བསྒྲུབས་སོ། ། ඉච්චෙවං මරම්මරට්ඨෙ භගවතො පරිනිබ්බානතො පට්ඨාය යාවජ්ජතනා [Pg.177] සාසනස්ස ථෙරපරම්පරවසෙන පතිට්ඨානතා වෙදිතබ්බා. དེ་ལྟར་མར་མའི་ཡུལ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་དེ་རིང་གི་བར་དུ། གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་གནས་པར་གྱུར་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ඉච්චෙවං මරම්මමණ්ඩලෙ අරිමද්දනපුරෙ අරහන්තත්ථෙරගණො උත්තරාජීවත්ථෙරඡප්පදත්ථෙරගණො සිවලිත්ථෙරගණො ආනන්දත්ථෙරගණො තාමලින්දත්ථෙරගණොති පඤ්ච ගණා අහෙසුං. དེ་ལྟར་མར་མའི་ས་ཁུལ་གྱི་ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། དགྲ་བཅོམ་པ་གནས་བརྟན་གྱི་ཚོགས། གནས་བརྟན་ཨུཏྟ་རཱ་ཇཱི་ཝ་དང་གནས་བརྟན་ཆཔྤ་དའི་ཚོགས། གནས་བརྟན་སཱི་ཝ་ལིའི་ཚོགས། གནས་བརྟན་ཨཱ་ནནྡའི་ཚོགས། གནས་བརྟན་ཏཱ་མ་ལིནྡའི་ཚོགས་ཏེ་ཚོགས་པ་ལྔ་བྱུང་ངོ་། ། ඉදානි අරිමද්දනනගරෙ පඤ්චගණතො පට්ඨාය විජයපුරජෙය්‍යපුරරතනපූරෙසු ථෙරපරම්පරවසෙන සාසනස්ස අනුක්කමෙන ආගතභාවං දස්සයිස්සාමි. සිරිඛෙත්තනගරෙ හි ‘සො යාං නොං’ නාම රාජා පරක්කමවංසිකස්ස සාරදස්සිත්ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකං සද්ධම්මට්ඨිතිත්ථෙරං අත්තනො ආචරියං කත්වා පූජෙසි. ད་ནི་ཨ་རི་མད་དྷ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚོགས་པ་ལྔ་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། བི་ཛ་ཡ་པུ་ར་དང་། ཇེ་ཡ་པུ་ར། རཏ་ན་པུ་ར་རྣམས་སུ་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་རིམ་གྱིས་བྱུང་ཚུལ་བསྟན་པར་བྱའོ། །སི་རི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ‘སོ་ཡཱམ་ནོམ’ ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོས་པཱ་རཀྐ་མ་བརྒྱུད་པའི་གནས་བརྟན་སཱ་ར་དསྶིའི་ཉེ་གནས་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨཊྛི་ཏི་རང་གི་བླ་མར་བཀུར་ཏེ་མཆོད་དོ། ། කලියුගස්ස චතුවස්සාධිකඅට්ඨසතකාලෙ සිරිඛෙත්තනගරතො ආගන්ත්වා සො රතනපූරෙ රජ්ජං කාරෙසි. අථ අත්තනො පුත්තං අනෙකිභං නාම රාජකුමාරං මහාරාජ නාමෙන සිරිඛෙත්තනගරං භුඤ්ජාපෙසි. දක්ඛිණදිසාභාගෙ ‘කූ ව්ඨෙ ට-යො මො’ නගරං, පච්ඡිමදිසාභාගෙ ‘ඵො ඛොං’ නාම ඨානං, උත්තරදිසාභාගෙ ‘ම ලොං’ නගරං, පුරත්ථිමදිසාභාගෙ ‘කොං ඛොං’ නාම ඨානං, එත්ථන්තරෙ නිසින්නානං ගිහීනං මම පුත්තස්ස ආණා පවත්තතු, භික්ඛූනං මමාචරියස්ස සද්ධම්මට්ඨිතිත්ථෙරස්ස ආණා පවත්තතූති නිය්‍යාදෙසි. ཀ་ལི་ཡུ་གའི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་རྩ་བཞི་ལ་བབས་པའི་ཚེ། ཁོང་སི་རི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་འོངས་ཏེ་རཏ་ན་པུ་རར་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། དེ་ནས་རང་གི་བུ་ཨ་ནེ་ཀི་བྷ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་སྲས་ལ། མ་ཧཱ་རཱ་ཇ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་སི་རི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྐྱོང་དུ་བཅུག །ཁོང་གིས་འདི་ལྟར་བཀས་བཅད་དེ། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ ‘ཀཱུ་ཝཐེ་ཏ་ཡོ་མོ’ གྲོང་ཁྱེར་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ ‘ཕོ་ཁོམ’ ཞེས་བྱ་བའི་གནས། བྱང་ཕྱོགས་སུ་ ‘མ་ལོམ’ གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཤར་ཕྱོགས་སུ་ ‘ཀོམ་ཁོམ’ ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ཏེ། དེ་དག་གི་བར་དུ་གནས་པའི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་ནི་ངའི་བུའི་བཀའ་བགྲོད་པར་གྱུར་ཅིག །དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ནི་ངའི་བླ་མ་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨཊྛི་ཏིའི་བཀའ་བགྲོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་གཏད་དོ། ། තස්සච සද්ධම්මට්ඨිතිත්ථෙරස්ස අරියවංසත්ථෙරො මහාසාමිත්ථෙරොති ද්වෙ සිස්සා අහෙසුං. තෙසු මහාසාමිත්ථෙරො පුබ්බෙ වුත්තනයෙන සාසනවංසං ආනෙස්සාමීති සීහළදීපං ගන්ත්වා සීහළදීපතො සද්ධිං පඤ්චහි භික්ඛූහි සද්ධම්මචාරිං නාම ථෙරං ආනෙත්වා අභිනවසික්ඛං ගණ්හිත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙ සීහළදීපවංසිකං සාසනං වඩ්ඪාපෙත්වා නිසීදි. තස්ස මහාසාරිත්ථෙරස්ස සිස්සො අතුලවංසො නාම ථෙරො චතූසු දිසාසු අහිණ්ඩිත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙයෙව [Pg.178] තම්බුලභුඤ්ජමාතිකාසමීපෙ සාසනං පග්ගණ්හිත්වා නිසීදි. තස්ස අතුලවංසත්ථෙරස්ස සිස්සො රතනරංසී නාම ථෙරොච පරියත්තිවෙසාරජ්ජං පත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙයෙව සාසනං පග්ගණ්හිත්වා නිසීදි. තස්සච රතනරං සිත්ථෙරස්ස සිස්සො සත්වවධම්මරාජස්ස ආචරියො අභිසඞ්කෙතො නාම ථෙරො පරියත්තිවෙසාරජ්ජං පත්වා සිරිඛෙත්තනගරයෙව සාසනං පග්ගණ්හිත්වා නිසීදි. තස්ස පන සිස්සො මුනින්දඝොසො නාම ථෙරො අත්ථි. කලියුගෙ සත්තතාධිකෙ නවසතෙ සම්පත්තෙ පච්ඡිමපක්ඛාධිකරාජා සිරිඛෙත්තනගරං අභිභවිත්වා නන්දයොධෙන නාම අමච්චෙන සද්ධිං තං මුනින්දඝොසත්ථෙරං ආනෙත්වා රතනපූරෙ පතිට්ඨාපෙසි. གནས་བརྟན་སདྡྷམྨཊྛི་ཏི་དེ་ལ་སློབ་མ་གནས་བརྟན་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་དང་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་སཱ་མི་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད། དེ་དག་གི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་སཱ་མི་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་བསྟན་པའི་བརྒྱུད་པ་སྤེལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེང་གལའི་གླིང་དུ་བྱོན་ཏེ། སེང་གལའི་གླིང་ནས་དགེ་སློང་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨ་ཙཱ་རི་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱན་དྲངས་ནས། སླར་ཡང་བསླབ་པ་གསར་དུ་བླངས་ཏེ། སི་རི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སེང་གལའི་བརྒྱུད་པའི་བསྟན་པ་སྤེལ་ཞིང་བཞུགས། གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་སཱ་མི་དེའི་སློབ་མ་གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལ་ཝཾ་ས་ཞེས་བྱ་བས། ཕྱོགས་བཞིར་ཉུལ་ཏེ་ལུང་གི་ཆོས་བསླབས་ནས། སི་རི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ་ཏམྦུ་ལ་བྷུཉྫ་མཱ་ཏི་ཀའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་བསྟན་པ་བཟུང་སྟེ་བཞུགས། གནས་བརྟན་ཨ་ཏུ་ལ་ཝཾ་ས་དེའི་སློབ་མ་གནས་བརྟན་རཏ་ན་རཾ་སཱི་ཞེས་བྱ་བའང་ལུང་གི་ཆོས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་སྟེ། སི་རི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་བཟུང་སྟེ་བཞུགས། གནས་བརྟན་རཏ་ན་རཾ་སཱི་དེའི་སློབ་མ། རྒྱལ་པོ་སཏྭ་ཝ་དྷམྨ་རཱ་ཇའི་བླ་མ་གནས་བརྟན་ཨ་བྷི་སངྐེ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའང་ལུང་གི་ཆོས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་སྟེ། སི་རི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་བཟུང་སྟེ་བཞུགས། དེའི་སློབ་མ་ནི་གནས་བརྟན་མུ་ནིནྡ་གྷོ་ཥ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། ཀ་ལི་ཡུ་གའི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་ལ་བབས་པའི་ཚེ། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་སི་རི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། བློན་པོ་ནནྡ་ཡོ་དྷ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་བརྟན་མུ་ནིནྡ་གྷོ་ཥ་དེ་ཉིད་སྤྱན་དྲངས་ནས་རཏ་ན་པུ་རར་བཞུགས་སུ་བཅུག ། සො කිර පච්ඡිමපක්ඛාධිකරාජා එවං කථෙසි,- අහං සිරිඛෙත්තනගරං ලභිත්වා එකංයෙව භික්ඛුං එකංයෙව ගිහිං ලභාමීති. ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེས་འདི་སྐད་དུ། “ངས་སི་རི་ཁེ་ཏྟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཐོབ་པ་ན། དགེ་སློང་གཅིག་དང་ཁྱིམ་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོབ་བོ།” ཞེས་སྨྲས་སོ། ། සො පන ථෙරො සාමණෙරනාමෙන මුනින්දඝොසො නාම. උපසම්පන්නකාලෙ පන මාතුලභූතස්ස ථෙරස්ස නාමෙන උපාලි නාම. දින්නනාමෙන පන තිපිටකාලඞ්කාරො නාම. තිරියපබ්බතවිහාරෙ පන වාසත්තා ඨානනාමෙන තිරියපබ්බතත්ථෙරො නාම. གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྐབས་སུ་མིང་ལ་མུ་ནིནྡ་གྷོ་ཥ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཚེ་ཞང་པོ་གནས་བརྟན་གྱི་མིང་ལས་ཉེ་བར་འཁོར་ཞེས་བྱའོ། །གནང་བའི་མཚན་ལ་ནི་ཏི་པི་ཊ་ཀཱ་ལངྐཱ་ར་ཞེས་བྱ་ལ། ཏི་རི་ཡ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པས་གནས་ཀྱི་མིང་ལས་ཏི་རི་ཡ་རིའི་གནས་བརྟན་ཞེས་བྱའོ། ། සො කිර එරාවතීනදීතීරෙ චතුභූමිකවිහාරෙ පඨමං නිසීදිත්වා පච්ඡා කලියුගස්ස වස්සසහස්සෙ කාලෙසට්ඨිවස්සායුකො හුත්වා තිරියපබ්බතවිහාරෙ නිසීදි. සාමණෙරකාලෙ සො ජලුමස්‍යාමභයෙන රතනපූරතො නික්ඛමිත්වා කෙතුමතීනගරං පත්වා තත්ථ තිසාසනධජත්ථෙරස්ස සිස්සභූතස්ස ධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ ගන්ථං උග්ගණ්හිං. පාළිඅට්ඨකථාටීකාසු අතිඡෙකතාය දහරකාලෙයෙවච වෙස්සන්තරජාතකං කබ්‍යාලඞ්කාරෙන බන්ධිත්වා කථනතො අතිවිය පාකටො අහොසි. තස්ස පන [Pg.179] ථෙරස්ස සිස්සො උච්චනගරවාසී මහාතිස්සත්ථෙරොති සඞ්ගිරජනපදෙ අරඤ්ඤවාසං වසිත්වා පරියත්තිං වාචෙත්වා සාසනං පග්ගණ්හි. තස්ස පන සිස්සො රෙමිනගාමෙ ගාමවාසී චන්දත්ථෙරො නාම. තස්ස සිස්සො තංගාමවාසී ගුණසිරිත්ථෙරො නාම. තස්ස සිස්සො තංගාමවාසී කල්‍යාණධජත්ථරො නාම. සො පන ථෙරො පදුමනගරෙ සහස්සොරොධබොධොදධිගාමෙසු පරියත්තිං වාචෙත්වා නිසීදි. තස්ස සිස්සො බොධොදධිගාමවාසිනො ඉන්දොභාසකල්‍යාණචක්කවිමලාචාරත්ථෙරා සහස්සොරොධගාමවාසිනො ගුණසාරචන්දසාරත්ථෙරා වංතුමගාමවාසී වරඑසිත්ථෙරො කන්නිනගරෙ ජරරාජගාම වාසී ගුණසිරිත්ථෙරොචාති ඉමෙ ථෙරා කල්‍යාණධජත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගහෙත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා කොවිදා අහෙසුං. ཁོང་ནི་ཐོག་མར་ཨེ་རཱ་ཝ་ཏཱི་གཙང་པོའི་འགྲམ་གྱི་ཐོག་ཚད་བཞི་ལྡན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས། ཕྱིས་སུ་ཀ་ལི་ཡུ་གའི་ལོ་ཆིག་སྟོང་གི་སྐབས་སུ་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུར་ཕེབས་པ་ན། ཏི་རི་ཡ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྐབས་སུ་ཁོང་ཛ་ལུ་མ་ཤྱཱ་མའི་འཇིགས་པ་ལས་རཏ་ན་པུ་ར་ནས་ཐོན་ཏེ། ཀེ་ཏུ་མ་ཏཱིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱོན་ནས། དེར་གནས་བརྟན་ཏི་སཱ་ས་ན་དྷ་ཇའི་སློབ་མ་གནས་བརྟན་དྷམྨ་རཱ་ཇ་གུ་རུའི་དྲུང་དུ་གཞུང་ལུགས་ལ་བསླབས། པཱ་ལིའི་གཞུང་དང་། འགྲེལ་པ། ཊཱི་ཀཱ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐུ་གཞོན་ནུའི་དུས་ཉིད་ནས་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་སྐྱེས་རབས་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་གྱིས་བཅིངས་ཏེ་གསུངས་པས་ཤིན་ཏུ་གྲགས་པར་གྱུར། གནས་བརྟན་དེའི་སློབ་མ་གྲོང་ཁྱེར་མཐོན་པོར་གནས་པའི་གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་ཏིས྄ས྄་ཞེས་བྱ་བས། སངྒི་ས་ཁུལ་གྱི་དགོན་པར་བཞུགས་ཏེ་ལུང་གི་ཆོས་བཤད་ནས་བསྟན་པ་བཟུང་། དེའི་སློབ་མ་ནི་རེ་མི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་པའི་གནས་བརྟན་ཙནྡ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་གྲོང་གསེབ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་བརྟན་གུ་ཎ་སཱི་རི་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་གྲོང་གསེབ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་བརྟན་ཀལྱཱ་ཎ་དྷ་ཇ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་པདྨའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ས་ཧས྄ས྄་རོ་དྷ་དང་། བོ་དྷོ་ད་དྷི་གྲོང་གསེབ་རྣམས་སུ་ལུང་གི་ཆོས་བཤད་དེ་བཞུགས། དེའི་སློབ་མ་བོ་དྷོ་ད་དྷི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གནས་བརྟན་ཨིནྡོ་བྷཱ་ས་དང་། ཀལྱཱ་ཎ་ཙཀྐ། ཝི་མ་ལཱ་ཙཱ་ར་རྣམས་དང་། ས་ཧས྄ས྄་རོ་དྷ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གནས་བརྟན་གུ་ཎ་སཱ་ར་དང་ཙནྡ་སཱ་ར་གཉིས། ཝཾ་ཏུ་མ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གནས་བརྟན་ཝ་ར་ཨེ་སི། ཀནྣི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཛ་ར་རཱ་ཇ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གནས་བརྟན་གུ་ཎ་སཱི་རི་བཅས་ཏེ། གནས་བརྟན་འདི་དག་ནི་གནས་བརྟན་ཀལྱཱ་ཎ་དྷ་ཇའི་དྲུང་དུ་སླར་ཡང་བསླབ་པ་བླངས་ཤིང་ལུང་གི་ཆོས་ལ་བསླབས་ནས་མཁས་པར་གྱུར་ཏོ། ། තස්සෙව කල්‍යාණධජත්ථෙරස්ස සිස්සො සඞ්ගිරජනපදෙ සමිවනගාමෙ නිසින්නො ධම්මධරො නාම ථෙරො මහල්ලකකාලෙ පදුමනගරෙ කුසුමමූලගාමෙ නිසීදිත්වා ගන්ථං වාචෙත්වා සාසනං පග්ගණ්හි. གནས་བརྟན་ཀལྱཱ་ཎ་དྷ་ཇ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སློབ་མ། སངྒི་ས་ཁུལ་གྱི་ས་མི་ཝ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་གནས་བརྟན་དྷམྨ་དྷ་ར་ཞེས་བྱ་བས། སྐུ་བགྲེས་པའི་ཚེ་པདྨའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཀུ་སུ་མ་མཱུ་ལ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཞུགས་ནས་གཞུང་ལུགས་བཤད་དེ་བསྟན་པ་བཟུང་ངོ་། ། තෙසු ගුණසිරිත්ථෙරො අමරපුරමාපකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ගුණාභිලඞ්කාරසද්ධම්මමහාරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡං ගණ්හිත්වා ජෙය්‍යභූමිවාසකිත්තිවිහාරෙ පටිවසි. དེ་དག་གི་ནང་ནས་གནས་བརྟན་གུ་ཎ་སཱི་རི་ནི། ཨ་མ་ར་པུ་ར་ཕྱག་བཏབ་པའི་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ། “གུ་ཎཱ་བྷི་ལངྐཱ་ར་སདྡྷམྨ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཇ་གུ་རུ” ཞེས་པའི་མཚན་གནས་བཞེས་ཏེ། ཇེ་ཡ་བྷཱུ་མི་ཝཱ་ས་ཀིཏྟིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས། තස්ස පන ථෙරස්ස සිස්සො ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාගුරු නාම මහාථෙරො. තස්සෙව රඤ්ඤො කාලෙ සඞ්ඝරාජා අහොසි. සො පන ථෙරො සීහළදීපෙ අමරපුරනිකායිකානං පභවො. ගුණාභිලඞ්කාරසද්ධම්මමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්සෙව සිස්සො තිපිටකාලඞ්කාරමහාධම්මරාජගුරු නාම ථෙරො. තස්ස සිස්සො සූරියවංසාභිසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපති මහාධම්මරාජාධිරාජගුරු නාම ථෙරො අමරපුරදුතියමාපකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ [Pg.180] සඞ්ඝරාජා අහොසි. තස්ස පන සිස්සො ඤෙය්‍ය ධම්මාභිවංසමුනිවරඤාණකිත්තිසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපති- මහාධම්මරාජාධිරාජගුරු මහාථෙරො දුතියං අමරපුරමාපකස්ස රතනපුණ්ණමාපකස්සච රඤ්ඤො කාලෙසු සඞ්ඝ රාජා අහොසි. සො පන ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස සඞ්ඝරඤ්ඤො සිස්සොපි වරඑසිත්ථෙරස්ස සිස්සොච අහොසි. གནས་བརྟན་དེའི་སློབ་མ་ནི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་ཝཾ་ས་དྷམྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཇཱ་གུ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་སུ་ཆོས་རྗེར་གྱུར། གནས་བརྟན་དེ་ནི་སེང་གལའི་གླིང་གི་ཨ་མ་ར་པུ་རའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། གནས་བརྟན་གུ་ཎཱ་བྷི་ལངྐཱ་ར་སདྡྷམྨ་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཇ་གུ་རུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སློབ་མ་ནི་གནས་བརྟན་ཏི་པི་ཊ་ཀཱ་ལངྐཱ་ར་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཇ་གུ་རུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་སློབ་མ་གནས་བརྟན་སཱུ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ་བྷི་སི་རི་པ་ཝ་རཱu139d་ལངྐཱ་ར་དྷམྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཇ་གུ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨ་མ་ར་པུ་ར་ཐེངས་གཉིས་པ་ཕྱག་བཏབ་པའི་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ་ཆོས་རྗེར་གྱུར། དེའི་སློབ་མ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཉེཡ྄ཡ྄་དྷམྨཱ་བྷི་ཝཾ་ས་མུ་ནི་ཝ་ར་ཉཱ་ཎ་ཀིཏྟི་སི་རི་པ་ཝ་རཱ་ལངྐཱ་ར་དྷམྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཇ་གུ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཨ་མ་ར་པུ་ར་ཐེངས་གཉིས་པ་ཕྱག་འདེབས་པ་པོ་དང་རཏནཔུཎྞ་ཕྱག་འདེབས་པ་པོའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆོས་རྗེར་གྱུར། ཁོང་ནི་ཆོས་རྗེ་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་ཝཾ་ས་དྷམྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་དྷམྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཇ་གུ་རུའི་སློབ་མ་ཡིན་ལ། གནས་བརྟན་ཝ་ར་ཨེ་སིའི་སློབ་མའང་ཡིན་ནོ། ། අයං සීහළදීපතො සබ්බපච්ඡිමාගතෙහි සද්ධම්මචාරීමහාසාමිත්ථෙරෙහි යාව අම්හාකං ආචරියා ථෙරපරම්පරා දස්සනකථා. འདི་ནི་སེང་གལའི་གླིང་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱོན་པའི་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་སདྡྷམྨ་ཙཱ་རི་དང་མ་ཧཱ་སཱ་མི་ནས་བཟུང་སཏེ། ངེད་ཅག་གི་བླ་མའི་བར་གྱི་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་བསྟན་པའི་གཏམ་མོ། ། අයම්පි අපරා ථෙරපරම්පරා වෙදිතබ්බා. ඡප්පදත්ථෙරවංසිකො සද්ධම්මකිත්ති නාම ථෙරො ජෙය්‍යපුරං ආගන්ත්වා චතුදීපභූමිට්ඨානෙ නිසීදිත්වා මහාඅරියවංසත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා තතො පච්ඡා ජෙතවනවිහාරං සඞ්කමිත්වා තත්ථ නිසීදිත්වා පරියත්තිං වාචෙත්වා සාසනං පග්ගණ්හි. འདི་ཡང་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆཔྤདཱ་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སདྡྷམྨཀིཏྟི་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་དེ་ཛེཡྻཔུརར་བྱོན་ནས། ཙཏུདཱིཔབྷཱུམིའི་གནས་སུ་བཞུགས་ཏེ། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཨརིཡཝཾསའི་དྲུང་ནས་ལུང་གི་ཆོས་བཟུང་ཞིང་། དེའི་རྗེས་སུ་ཛེཏཝནའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སྤོས་ཏེ་དེར་བཞུགས་ནས་ལུང་གི་ཆོས་འཆད་པར་མཛད་དེ་བསྟན་པ་བསྐྱངས་སོ། ། තස්ස සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරස්ස සිස්සො තිසාසනධජො නාම. තස්ස සිස්සො ධම්මරාජගුරු නාම. තස්ස සිස්සො මුනින්දඝොසො නාම. තස්ස සිස්සො මහාතිස්සො නාම. තස්ස සිස්සො චන්දපඤ්ඤො නාම. තස්ස සිස්සො ගුණසිරි නාම. තස්ස සිස්සො ඤාණධජො නාම. තස්ස සිස්සො ධම්මධරො නාම. තස්ස සිස්සො ඉන්දොභාසො නාම. තතො පට්ඨාය කල්‍යාණචක්ක විමලාචාර ගුණසාර චන්දසාර වරඑසී ගුණසිරි ඤාණාභිවංස ඤෙය්‍යධම්මාභිවංසත්ථෙරානං වසෙන සාසනවංසො වෙදිතබ්බොති. གནས་བརྟན་སདྡྷམྨཀིཏྟི་དེའི་སློབ་མ་ནི་ཏིསཱསནདྷཛ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་དྷམྨརཱཛགུརུ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་མུནིནྡགྷོསཱ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་མཧཱཏིསྶ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་ཙནྡཔཉྙ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་གུཎསིརི་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་ཉཱཎདྷཛ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་དྷམྨདྷརཱ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སློབ་མ་ནི་ཨིནྡོབྷཱསཱ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཀལྱཱཎཙཀྐ། ཝིམལཱཙཱར། གུཎསཱར། ཙནྡསཱར། ཝརཨེསཱི། གུཎསིརི། ཉཱཎཱབྷིཝཾས། ཉེཡྻདྷམྨཱབྷིཝཾསཱ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། අයං පත්තලඞ්කස්ස ඡප්පදත්ථෙරස්ස සිස්සභූතා සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරතො පට්ඨාය ථෙරපරම්පරදස්සනකථා. འདི་ནི་པཏྟལངྐཱའི་ཆཔྤདཱ་གནས་བརྟན་གྱི་སློབ་མར་གྱུར་པའི་གནས་བརྟན་སདྡྷམྨཀིཏྟི་ནས་བཟུང་སྟེ་གནས་བརྟན་གྱི་བརྒྱུད་པ་བསྟན་པའི་གཏམ་མོ། ། ඉදං රතනපුණ්ණනගරෙ සාසනස්ස පතිට්ඨානං. འདི་ནི་རཏནཔུཎྞ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྟན་པ་གནས་པར་གྱུར་པའོ། ། එවං අපරන්තරට්ඨසඞ්ඛාතෙන එකදෙසෙන සකලම්පි මරම්මරට්ඨං [Pg.181] ගහෙත්වා සාසනවංසො දස්සෙතබ්බො. භගවාපි හි අපරන්තරට්ඨෙ චන්දනවිහාරෙ වසිත්වා තම්බදීපරට්ඨෙ තංතංදෙසම්පි ඉද්ධියා චරිත්වා සත්තානං ධම්මං දෙසෙසියෙවාති. དེ་ལྟར་ཨཔརནྟ་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་མརམྨ་ཡུལ་མཐའ་དག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བསྟན་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཨཔརནྟ་ཡུལ་གྱི་ཙནྡནའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་ནས། ཏམྦདཱིཔའི་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་དེ་དང་དེར་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་གཤེགས་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པར་མཛད་དོ། ། ඉති සාසනවංසෙ අපරන්තරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་ལས་ཨཔརནྟ་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་ལམ་སྟེ། නාම ඡට්ඨො පරිච්ඡෙදො. ལེའུ་དྲུག་པའོ། ། 7. කස්මිරගන්ධාරරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො ༧. ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་ལམ་སྟེ། 7. ඉදානි යථාවුත්තමාතිකාවසෙන කස්මීරවන්ධාරරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං වත්තුං ඔකාසො අනුප්පත්තො, තස්මා තං වක්ඛාමි. ༧. ད་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མ་ཕྱིའི་དབང་གིས་ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་ལམ་བཤད་པའི་སྐབས་ལ་བབས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཤད་པར་བྱའོ། ། තතියසඞ්ගීතාවසානෙ හි මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො මජ්ඣන්ති කත්ථෙරං කස්මීරගන්ධාරරට්ඨං පෙසෙසි,-ත්වං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පභිට්ඨාපෙහීති. එත්ථ ච කස්මීරගන්ධාරරට්ඨං නාම චීනරට්ඨසමීපෙ තිට්ඨති. තෙනෙව හි අධුනා කස්මීරගන්ධාරරට්ඨවාසිනො චිනරට්ඨවාසිනොච මනුස්සා අරවාළස්ස නාම නාගරාජස්ස උප්පජ්ජනකාලතො පට්ඨාය යාවජ්ජතනා නාගරූපං කත්වා මානෙන්ති පූජෙන්ති සක්කරොන්ති, වත්ථභාජනාදීසුපි නාගරූපමෙව තෙ යෙභුය්‍යෙන කරොන්තීති. བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པའི་མཐར། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོགྒལིཔུཏྟཏིསྶས་གནས་བརྟན་མཛྫྷནྟིཀ་ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་དུ་བཏང་སྟེ། ཁྱོད་ཡུལ་དེར་སོང་ལ་དེར་བསྟན་པ་གཞི་ཚུགས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་སོ། །འདིར་ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་དང་ཉེ་བར་གནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་དུ་གནས་པ་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་དུ་གནས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཨརཝཱ防ལཱ་བྱུང་བའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་དེ་རིང་གི་བར་དུ་ཀླུའི་གཟུགས་བྱས་ཏེ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་དང་། མཆོད་པ་བྱེད་པ། བཀུར་སྟི་བྱེད་ཅིང་། གོས་དང་སྣོད་ལ་སོགས་པ་ལའང་ཕལ་ཆེར་ཀླུའི་གཟུགས་རིས་ཁོ་ན་འབྲི་བར་བྱེད་དོ། ། සොච මජ්ඣන්තිකත්ථෙරොපි චතූහි භික්ඛූහි සද්ධිං අත්ථ පඤ්චමො හුත්වා පාටලිපුත්තතො වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා හිමවති අරවාළදහස්ස උපරි ඔතරි. තෙන ඛො පන සමයෙන කස්මීරගන්ධාරරට්ඨෙ සස්සපාකසමයෙ අරවාළො නාම නාගරාජා අරවාළදහෙ නිසීදිත්වා කරකවස්සං නාම වස්සාපෙත්වා සස්සං හරාපෙත්වා මහාසමුද්දං පාපෙසි. තෙරොච අරවාළදහස්ස උපරි ඔතරිත්වා අරවාළදහපිට්ඨිකං චඞ්කමතිපි තිට්ඨතිපි නිසීදතිපි සෙය්‍යම්පි කප්පෙති. නාගමාණවකා තං දිස්වා අරවාළස්ස නාගරාජස්ස ආරොචෙසුං, - මහාරාජ එකො ඡින්නභින්නපටධරො භණ්ඩුකාසාවවසනො අම්හාකං උදකං දූසෙතීති. තදා පන ථෙරො අත්තානංයෙව [Pg.182] නාගානං දස්සෙති. නගරාජා තාවදෙව කොධාභිභූතො නික්ඛමිත්වා ථෙරං දිස්වා මක්ඛං අස්සහමානො අන්තලික්ඛෙ අනෙකානි භිංසනකානි නිම්මිනි. තතො තතො භුසාවාතා වායන්ති, රුක්ඛා ඡිජ්ජන්ති, පබ්බතකූටා පතන්ති මෙඝාගජ්ජන්ති, විජ්ජුංලතා නිච්ඡරන්ති, අසනියො ඵලන්ති, භින්නං විය ගගනං උදකං පග්ඝරති, භයානකරූපා නාගකුමාරා සන්නිපතන්ති, සයම්පි ධූමායති පජ්ජලති, පහරණවුට්ඨියො විස්සජ්ජෙති, කො අයංමුණ්ඩකො ඡින්නභින්නපටධරොතිආදීහි ඵරුසවචනෙහි ථෙරං සන්තජ්ජෙති, එථ ගණ්හථ හනථ නිද්ධමථ ඉමං සමණන්ති නාගබලං ආණාපෙසි. གནས་བརྟན་མཛྫྷནྟིཀ་དེ་ཡང་དགེ་སློང་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ལྔ་པ་བྱས་ཏེ། པཱཊལིཔུཏྟ་ནས་ནམ་མཁར་འཕགས་ཏེ་གངས་ཅན་གྱི་རི་ལ་ཨརཝཱལཱའི་མཚོའི་སྟེང་དུ་བབས་སོ། །ཡང་དེའི་ཚེ་ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་དུ་ལོ་ཏོག་སྨིན་པའི་དུས་སུ། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཨརཝཱལཱ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཨརཝཱལཱའི་མཚོ་ལ་གནས་ཤིང་སེར་བའི་ཆར་ཕབ་སྟེ་ལོ་ཏོག་རྣམས་བཅོམ་ནས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་སྐྱེལ་བར་བྱེད་དོ། །གནས་བརྟན་དེ་ཡང་ཨརཝཱལཱའི་མཚོའི་སྟེང་དུ་བབས་ནས་ཨརཝཱལཱའི་མཚོའི་ཁར་འཆག་པ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བར་མཛད་དོ། །ཀླུའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མཐོང་ནས་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཨརཝཱལཱ་ལ་སྨྲས་པ། ལྷ་གཅིག །མགོ་རེག་གོས་ཧྲུལ་གྱོན་པ་ཆོས་གོས་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པ་ཞིག་གིས་བདག་ཅག་གི་ཆུ་བསླད་དོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་གྱིས་ཀླུ་རྣམས་ལ་རང་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཁྲོ་བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ་ཕྱིར་བྱུང་ནས་གནས་བརྟན་མཐོང་སྟེ་ཕྲག་དོག་མ་བཟོད་པར་ནམ་མཁར་འཇིགས་སུ་རུང་བ་མང་པོ་སྤྲུལ་ཏོ། །ཕྱོགས་ཕྱོགས་ནས་རླུང་དྲག་པོ་གཡོ་བ་དང་། ཤིང་རྣམས་གཅོད་པ་དང་། རིའི་རྩེ་མོ་རྣམས་ལྷུང་བ་དང་། སྤྲིན་རྣམས་འབྲུག་སྒྲ་སྒྲོག་པ་དང་། གློག་གི་ཞགས་པ་འཁྱུག་པ་དང་། ཐོག་འབབ་པ་དང་། ནམ་མཁའ་གས་པ་བཞིན་དུ་ཆུ་འབབ་པ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཀླུའི་བུ་རྣམས་འདུ་བ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱང་དུ་བ་འཐུལ་ཞིང་འབར་བ་དང་། མཚོན་ཆའི་ཆར་འབེབས་པ་དང་། མགོ་རེག་གོས་ཧྲུལ་གྱོན་པ་འདི་སུ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སོགས་ཚིག་རྩུབ་པོས་གནས་བརྟན་ལ་བསྡིགས་ཤིང་། ཚུར་ཤོག །དགེ་སྦྱོང་འདི་ཟུངས། སོད། ཕྱིར་སྐྲོད། ཅེས་ཀླུའི་དཔུང་ལ་བཀའ་བསྒོའོ། ། ථෙරො සබ්බං තං භිංසනකං අත්තනො ඉද්ධිබලෙන පටිබාහිත්වා නාගරාජානං ආහ,– གནས་བརྟན་གྱིས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་རང་གི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བཟློག་ནས་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། ། සදෙවකොපි චෙ ලොකො, ආගන්ත්වා තාසයෙය්‍ය මං; න මෙ පටිබලො අස්ස, ජනෙතුං භයභෙරවං. ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས། །འོངས་ཏེ་བདག་ལ་བསྡིགས་བྱས་ཀྱང་། །བདག་ལ་འཇིགས་པ་སྐྲག་པ་དག །བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། ། සචෙපි ත්වං මහිං සබ්බ, සසමුද්දං සපබ්බතං; උක්ඛිපිත්වා මහානාග, ඛිපෙය්‍යාසි මමූපරි. ཀླུ་དབང་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། །ས་གཞི་རྒྱ་མཚོ་རི་དང་བཅས། །ཐམས་ཅད་བཏེགས་ཏེ་བདག་གི་སྟེང་། །འཕེན་པར་བྱེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། ། නෙව මෙ සක්කුණෙය්‍යාසි, ජනෙතුං භයභෙරවං; අඤ්ඤදත්ථු තවෙවස්ස, විඝාතො උරගාධිපාති. བདག་ལ་འཇིགས་པ་སྐྲག་པ་དག །བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །སྦྲུལ་གྱི་བདག་པོ་ཁྱོད་ཉིད་ལ། །གནོད་པ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། එවං වුත්තෙ නාගරාජා විහතානුභාවො නිප්ඵලවායාමො දුක්ඛී දුම්මනො අහොසි. དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ན། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་ཉམས་ཤིང་བརྩོན་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་ཡིད་mི་བདེ་བར་གྱུར་ཏོ། ། තං ථෙරො තඞ්ඛණානුරූපාය ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා තීසු සරණෙසු පඤ්චසුච සීලෙසු පතිට්ඨාපෙසි සද්ධිං චතුරාසීතියා නාගසහස්සෙහි. අඤ්ඤෙපි බහූ හිමවන්තවාසිනො යක්ඛාච ගන්ධබ්බාච කුම්භණ්ඩාච ථෙරස්ස ධම්මකථං සුත්වා සරණෙසුච සීලෙසුච පතිට්ඨහිංසු. පඤ්චකොපි යක්ඛො සද්ධිං භරියාය යක්ඛිනියා පඤ්චහිච පුත්තසතෙහි පඨමෙ [Pg.183] ඵලෙ පතිට්ඨිතො. අථායස්මා මජ්ඣන්ති කත්ථෙරො සබ්බෙනාගයක්ඛරක්ඛසෙ ආමන්තෙත්වා එවමාහ,- གནས་བརྟན་གྱིས་དེའི་ཚེ་སྐབས་སུ་བབས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག །ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་མཛད་ནས། ཀླུ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱབས་གསུམ་དང་བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་ལ་བཀོད་དོ། །གངས་ཅན་ལ་གནས་པའི་གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། གྲུལ་བུམ་གཞན་མང་པོ་དག་ཀྱང་གནས་བརྟན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ཐོས་ནས་སྐྱབས་གསུམ་དང་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །གནོད་སྦྱིན་པཉྩ་ཀ་ཡང་རང་གི་ཆུང་མ་གནོད་སྦྱིན་མོ་དང་བུ་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གནས་བརྟན་མཛྫྷནྟིཀས་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བོས་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། ། මාදානි කොධං ජනයිත්ථ, ඉතො උද්ධං යථා පුරෙ; සස්සඝාතඤ්ච මා කත්ථ, සුඛකාමා හි පාණිනො; කරොථ මෙත්තං සත්තෙසු, වසන්තු මනුජා සුඛන්ති. ད་ནི་སྔོན་བཞིན་ཕྱིན་ཆད་དུ། །ཁྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་མ་བྱེད་ཅིག །ལོ་ཏོག་གནོད་པའང་མ་བྱེད་དེ། །སྲོག་ཆགས་རྣམས་ནི་བདེ་བ་འདོད། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་པ་གྱིས། །མི་རྣམས་བདེ་བར་གནས་པར་མཛོད། ། තෙ සබ්බෙපි සාධු භන්තෙති ථෙරස්ස වචනං පටිස්සුණිත්වා යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජිංසු. තං දිවසමෙව නාගරාජස්ස පූජාසමයො හොති. අථ නාගරාජා අත්තනො රතනමයං පල්ලඞ්කං ආහරාපෙත්වා ථෙරස්ස පඤ්ඤපෙසි. නිසීදි ථෙරො පල්ලඞ්කෙ. නාගරාජාපි ථෙරං බීජයමානො සමීපෙ අට්ඨාසි. තස්මිං ඛණෙ කස්මීරගන්ධාරරට්ඨවාසිනො ආගන්ත්වා ථෙරං දිස්වා අම්හාකං නාගරාජතොපි ථෙරො මහිද්ධිකතරොති ථෙරමෙව වන්දිත්වා නිසින්නා. ථෙරො තෙසං ආසිවිසොපමසුත්තං කථෙසි. සුත්තපරියොසානෙ අසීතියාපාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. කුලසතසහස්සඤ්ච පබ්බජි. තතො පභුති ච කස්මීරගන්ධාරො යාවජ්ජෙතනා කාසාවපජ්ජොතා ඉසිවාතපටිවාතාඑව. དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་། བཙུན་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་གནས་བརྟན་གྱི་བཀའ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་ཁས་བླངས་སོ། །ཉིན་མོ་དེ་ཉིད་ལ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོའི་མཆོད་པའི་དུས་ལ་བབས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཀླུའི་རྒྱལ་པོས་རང་གི་རིན་པོ་ཆེའི་ཁྲི་བཤམས་ཏེ་གནས་བརྟན་ལ་ཕུལ་ལོ། །གནས་བརྟན་ཁྲི་ལ་བཞུགས་སོ། །ཀླུའི་རྒྱལ་པོའང་གནས་བརྟན་ལ་བསིལ་ཡབ་ཀྱིས་གཡོབ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་འགྲེང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་འོངས་ཏེ་གནས་བརྟན་མཐོང་ནས། བདག་ཅག་གི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་གནས་བརྟན་འདི་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བར་འདུག་གོ་ཞེས་གནས་བརྟན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་འཁོད་དོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་དེ་དག་ལ་དུག་སྦྲུལ་གྱི་དཔེའི་མདོ་བཤད་དོ། །མདོ་བཤད་པའི་མཐར་སྲོག་ཆགས་བརྒྱད་ཁྲི་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཁྱིམ་ཚང་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་ནི་དེ་རིང་གི་བར་དུ་ངུར་སྨྲིག་གི་སྣང་བས་ཁྱབ་ཅིང་དྲང་སྲོང་གི་རླུང་གིས་གཡོས་པར་གྱུར་ཏོ། ། ගන්ත්වා කස්මීරගන්ධාරං, ඉසි මජ්ඣන්තිකො තදා; දුට්ඨං නාගං පසාදෙත්වා, මොචෙසි බන්ධනා බහූති. དེའི་ཚེ་དྲང་སྲོང་མཛྫྷནྟིཀ་དེ། །ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརར་བྱོན་ནས་ནི། །ཀླུ་གདུག་པ་ཅན་དག་དད་པར་བྱས། །མང་པོ་འཆིང་བ་ལས་ཐར་མཛད། ། අධුනා පන කස්මීරගන්ධාරරට්ඨෙ සාසනස්ස අත්ථඞ්ගතස්සවිය සූරියස්ස ඔභාසො න පඤ්ඤායති, තස්මා තත්ථ සාසනස්ස පතිට්ඨානෙ විත්ථාරෙන වත්තබ්බකිච්චං නත්ථීති. ད་ལྟ་ནི་ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པའི་སྣང་བ་ནི་ཉི་མ་ནུབ་པ་བཞིན་དུ་མི་སྣང་བས། དེའི་ཕྱིར་དེར་བསྟན་པ་གནས་པའི་སྐོར་ལ་རྒྱས་པར་བཤད་དགོས་པ་མེད་དོ། ། ඉති සාසනවංසෙ කස්මීරගන්ධාරරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་ལས་ཀསྨཱིར།གནྡྷཱརའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་ལམ་སྟེ། නාම සත්තමො පරිච්ඡෙදො. ལེའུ་བདུན་པའོ། ། 8. මහිංසකරට්ඨස්සාසනවංසකථාමග්ගො ༨. མཧིཾསཀའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་ལམ་སྟེ། 8. ඉදානි [Pg.184] යථාවුත්තමාතිකාවසෙන මහිංසකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං වත්තුං ඔකාසො අනුප්පත්තො, තස්මා තං වක්ඛාමි. ༨. ད་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མ་ཕྱིའི་དབང་གིས་མཧིཾསཀའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་ལམ་བཤད་པའི་སྐབས་ལ་བབས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཤད་པར་བྱའོ། ། තතියසඞ්ගීතාවසානෙ හි මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො මහාරෙවත්ථෙරං මහිංසකමණ්ඩලං පෙසෙසි,- ත්වං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙහීති. བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པའི་མཐར། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོགྒལིཔུཏྟཏིསྶས་གནས་བརྟན་མཧཱརེཝ་མཧིཾསཀའི་ཡུལ་དུ་བཏང་སྟེ། ཁྱོད་ཡུལ་དེར་སོང་ལ་དེར་བསྟན་པ་གཞི་ཚུགས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་སོ། ། සොච අත්තපඤ්චමො හුත්වා මහිංසකමණ්ඩලං අගමාසි පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු පඤ්චවග්ගො ගණො අලං උපසම්පදකම්මායාති මඤ්ඤමානො. ථෙරො මහිංසකමණ්ඩලං ගන්ත්වා දෙවදූතසුත්තං කථෙසි. සුත්තපරියොසානෙ චත්තාලීසපාණසහස්සානි ධම්මචක්ඛුං ප්පටිලභිංසු. චත්තාලීසංයෙව පාණසහස්සානි පබ්බජිංසු. ཁོང་ཉིད་ཀྱང་རང་ཉིད་ལྔ་པ་བྱས་ཏེ་མཧིཾསཀའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ཏོ། །མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་སུ་དགེ་སློང་ལྔའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ལས་བྱེད་པར་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །གནས་བརྟན་དེ་མཧིཾསཀའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་ལྷའི་ཕོ་ཉའི་མདོ་བཤད་དོ། །མདོ་བཤད་པའི་མཐར་སྲོག་ཆགས་བཞི་ཁྲི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །སྲོག་ཆགས་བཞི་ཁྲི་ཉིད་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། ། ගන්ත්වාන රට්ඨං මහිංසං, මහාරෙවො මහිද්ධිකො; චොදෙත්වා දෙවදූතෙහි, මොචෙසි බන්ධනා බහූති. རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བའི་མཧཱརེཝ་དེ། །མཧིཾསཀ་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་ནི། །ལྷ་ཡི་ཕོ་ཉས་བསྐུལ་བྱས་ཏེ། །མང་པོ་འཆིང་བ་ལས་ཐར་མཛད། ། අධුනා පන තත්ථ සාසනස්ස අබ්භෙහිවිය පටිච්ඡන්නස්ස සූරියස්ස ඔකාසො දුබ්බලො හුත්වා පඤ්ඤායති. ད་ལྟ་ནི་དེར་བསྟན་པའི་སྣང་བ་ནི་སྤྲིན་གྱིས་བསྒྲིབས་པའི་ཉི་མ་བཞིན་དུ་ཉམས་ཆུང་བར་སྣང་ངོ་། ། ඉති සාසනවංසෙ මහිංසකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་ལས་མཧིཾསཀའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་ལམ་སྟེ། නාම අට්ඨමො පරිච්ඡෙදො. ལེའུ་བརྒྱད་པའོ། ། 9. මහාරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො ༩. མཧཱརཊྛའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་ལམ་སྟེ། 9. ඉතො පරං මහාරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං කථයිස්සාමි යථාවුත්තමාතිකාවසෙන. ༩. འདི་ནས་ཕྱིན་ཆད་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མ་ཕྱིའི་དབང་གིས་མཧཱརཊྛའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་ལམ་བཤད་པར་བྱའོ། ། තතියසඞ්ගීතාවසානෙ හි මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො මහාධම්මරක්ඛිත්ථෙරං මහාරට්ඨං පෙසෙසි,-ත්වං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසීති. བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པའི་མཐར། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོགྒལིཔུཏྟཏིསྶས་གནས་བརྟན་མཧཱདྷམྨརཀྑིཏ་མཧཱརཊྛའི་ཡུལ་དུ་བཏང་སྟེ། ཁྱོད་ཡུལ་དེར་སོང་ལ་དེར་བསྟན་པ་གཞི་ཚུགས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་སོ། ། මහාධම්මරක්ඛිතත්ථෙරොච අත්තපඤ්චමො හුත්වා මහාරට්ඨං ගන්ත්වා මහානාරදකස්සපජාතකකථාය මහාරට්ඨකෙ පසාදෙත්වා [Pg.185] චතුරාසීතිපාණසහස්සානි මග්ගඵලෙසු පතිට්ඨාපෙසි. තෙරසසහස්සානි පබ්බජිංසු. එවං සො තත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. གནས་བརྟན་མཧཱདྷམྨརཀྑིཏ་དེ་ཡང་རང་ཉིད་ལྔ་པ་བྱས་ཏེ་མཧཱརཊྛའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས། ནཱ་ར་དཱ་ཀཱ་ཤྱ་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་མཧཱརཊྛའི་མི་རྣམས་དད་པར་བྱས་ཏེ། སྲོག་ཆགས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་དོ། །སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གསུམ་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཁོང་གིས་དེར་བསྟན་པ་གཞི་ཚུགས་པར་མཛད་དོ། ། මහාරට්ඨං ඉසි ගන්ත්වා, සො මහා ධම්මරක්ඛිතො; ජාතකං කථයිත්වාන, පසාදෙසි මහාජනන්ති. དྲང་སྲོང་མཧཱདྷམྨརཀྑིཏ་དེ། །མཧཱརཊྛའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་ནི། །སྐྱེས་པའི་རབས་ནི་བཤད་བྱས་ཏེ། །སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་དད་པར་བྱས། ། තත්ථ කිර මනුස්සා පුබ්බෙ අග්ගිහුතාදිමිච්ඡාකම්මං යෙභුය්‍යෙන අකංසු. තෙනෙව ථෙරො මහානාරදකස්සපජාතකකථං දෙසෙසි. තතො පට්ඨාය තත්ථ මනුස්සා ජාතක කථං යෙභුය්‍යෙන සොතුං අතිවිය ඉච්ඡන්ති. භික්ඛූච යෙභුය්‍යෙන ගහට්ඨානං ජාතකකථංයෙව දෙසෙන්ති. විසෙසතො පන වස්සන්තරජාතකකථං තෙ මනුස්සා බහූහි දාතබ්බවත්ථූහි පූජෙත්වා සුණන්ති. དེར་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་ཆད་ཕལ་ཆེར་མེ་མཆོད་ལ་སོགས་པའི་ལོག་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་གྱིས་ནཱ་ར་དཱ་ཀཱ་ཤྱ་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་དོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དེར་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕལ་ཆེར་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གཏམ་ཉན་པར་ཤིན་ཏུ་འདོད་དོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གཏམ་ཁོ་ན་འཆད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གཏམ་ནི་མི་དེ་དག་གིས་འབུལ་བ་མང་པོས་མཆོད་དེ་ཉན་པར་བྱེད་དོ། ། තඤ්ච මහාරට්ඨං නාම ස්‍යාමරට්ඨසමීපෙ ඨිතං, තෙනෙව ස්‍යාමරට්ඨවාසිනොපි භික්ඛූ ගහට්ඨාච යෙභුය්‍යෙන සොතුං ඉච්ඡන්තීති. මහාධම්මරක්ඛිතත්ථෙරොපි මහාරට්ඨවාසීහි සද්ධිං සකලස්‍යාමරට්ඨවාසීනං ධම්මං දෙසෙසි, අමතරසං පායෙසි, යථා යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරො අපරන්තරට්ඨං ගන්ත්වා සකලමරම්මරට්ඨවාසීනන්ති. མཧཱརཊྛ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྱཱམའི་ཡུལ་དང་ཉེ་བར་གནས་པས། དེའི་ཕྱིར་སྱཱམའི་ཡུལ་དུ་གནས་པའི་དགེ་སློང་དང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ཉན་པར་འདོད་དོ། །གནས་བརྟན་མཧཱདྷམྨརཀྑིཏས་ཀྱང་མཧཱརཊྛའི་མི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྱཱམའི་ཡུལ་གྱི་མི་མཐའ་དག་ལ་ཆོས་བསྟན་ཏེ་བདུད་རྩིའི་རོ་མྱོང་བར་མཛད་དོ། །དཔེར་ན་གནས་བརྟན་ཡོནཀདྷམྨརཀྑིཏ་ཨཔརནྟ་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་མརམྨའི་ཡུལ་གྱི་མི་མཐའ་དག་ལ་མཛད་པ་བཞིན་ནོ། ། යං පන යොනකරට්ඨසාසනවංසකථායං වුත්තං, තම්පි සබ්බං එත්ථාපි දට්ඨබ්බංයෙව, තෙහි තස්ස එකසදිසත්තෙන ඨිතත්තාති. තථා හි නාගසෙනත්ථෙරොපි යොනකරට්ඨෙ වසිත්වා ස්‍යාමරට්ඨාදීසුපි සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. යොනකරට්ඨවාසිනො මහාධම්මගම්භීරත්ථෙරමහාමෙධඞ්කරත්ථෙරාච සද්ධිං බහූහි භික්ඛූහි සීහළදීපං ගන්ත්වා තතො පුනාගන්ත්වා ස්‍යාමරට්ඨෙ සොක්කතයනගරං පත්වා තත්ථ නිසීදිත්වා සාසනං පග්ගණ්හිත්වා පච්ඡා ලකුන්නනගරෙ නිසීදිත්වා සාසනං පග්ගණ්හි. එවං යොනකරට්ඨෙ සාසනං ඨිතං ස්‍යාමාදීසුපි ඨිතංයෙවාති දට්ඨබ්බං. གང་ཡང་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ལས་བཤད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གིས་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་ནཱ་ག་སེ་ན་ཡང་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ནས་སྱཱ་མའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་ཡང་བསྟན་པ་བཙུགས། ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་གནས་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་དྷརྨ་གམྦྷཱི་རཱ་དང་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མེ་དྷངྐ་ར་དག་དགེ་སློང་མང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སིངྷ་ལའི་གླིང་དུ་གཤེགས་ནས། དེ་ནས་ཕྱིར་འོངས་ཏེ་སྱཱ་མའི་ཡུལ་གྱི་སོ་ཀྐ་ཏ་ཡ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིན། དེར་བཞུགས་ནས་བསྟན་པ་བཟུང་ཞིང་སྤེལ། ཕྱིས་སུ་ལ་ཀུནྣ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུགས་ནས་བསྟན་པ་བཟུང་ཞིང་སྤེལ། དེ་ལྟར་ཡོ་ན་ཀའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་གནས་པ་ནི་སྱཱ་མ་ལ་སོགས་པར་ཡང་གནས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ། ། බුද්ධස්ස භගවතො පරිනිබ්බානතො ද්විසතාධිකානං ද්වින්නං වස්සසහස්සානං [Pg.186] උපරි නවුතිමෙ වස්ස සීහළදීපෙ රජ්ජං පත්තස්ස කිත්තිස්සිරිරාජසීහමහාරාජස්ස අභිසෙකතො තතියෙ වස්සෙ තෙනෙව කිත්තිස්සිරිරාජසීහමහාරඤ්ඤා පහිතපණ්ණාකාරසාසනං ආගම්ම සරාමාධිපතිධම්මිකමහාරාජාධිරාජෙනාණත්තෙහි ලඞ්කාදීපං ආගතෙහි උපාලිත්ථෙ රාදීහි පතිට්ඨාපිතො වංසො උපාලිවංසොති පාකටො. සොච දුවිධො පුබ්බාරාමවිහාරවාසීඅභයගිරිවිහාරවාසීවසෙනාති. එවං මහානගරයොනකල්‍යාමරට්ඨෙසු සාසනං ථිරං හුත්වා තිට්ඨතීති වෙදිතබ්බන්ති. སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་པ་ལ། སིངྷ་ལའི་གླིང་དུ་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཀི་ཏྟི་སི་རི་རཱ་ཛ་སཱི་ཧའི་དབང་བསྐུར་བའི་ལོ་གསུམ་པ་ལ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཀི་ཏྟི་སི་རི་རཱ་ཛ་སཱི་ཧ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐུར་བའི་འཕྲིན་ཡིག་དང་སྐྱེས་ལན་ལ་བརྟེན་ནས། ས་རཱ་མའི་བདག་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བཀའ་ལུང་གིས། ལངྐཱའི་གླིང་དུ་བྱོན་པའི་གནས་བརྟན་ཨུ་པཱ་ལི་ལ་སོགས་པས་བཙུགས་པའི་བརྒྱུད་པ་ནི་ཨུ་པཱ་ལིའི་བརྒྱུད་པ་ཞེས་གྲགས་སོ། །དེ་ཡང་ཤར་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་པ་དང་། འཇིགས་མེད་རི་བོའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟར་མ་ཧཱ་ན་ག་ར་དང་། ཡོ་ན་ཀ་དང་། སྱཱ་མའི་ཡུལ་རྣམས་སུ་བསྟན་པ་བརྟན་པོར་གྱུར་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ඉති සාසනවංසෙ මහාරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො නාම དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་ལས་མ་ཧཱ་རཊྛའི་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ། නවමො පරිච්ඡෙදො. ལེའུ་དགུ་པའོ། ། 10. චිනරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො ༡༠. རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ལམ། 10. තතො පරං පවක්ඛාමි චීනරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං යථාට්ඨවිතමාතිකාවසෙන. ༡༠. དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ལམ་ནི་ཇི་ལྟར་བཀོད་པའི་ས་བཅད་ཀྱི་དབང་གིས་བཤད་པར་བྱའོ། ། තතියසඞ්ගීතාවසානෙ හි මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො මජ්ඣිමත්ථෙරං චිනරට්ඨං පෙසෙසි,-ත්වං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙහීති. བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པའི་མཐར། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མོངྒ་ལི་པུཏྟ་ཏིསྶས་གནས་བརྟན་མཛྫྷི་མ་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་དུ་མངགས་ཏེ། ཁྱོད་ཡུལ་དེར་སོང་ལ་འདིར་བསྟན་པ་བཙུགས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་སོ། ། මජ්ඣිමත්ථෙරොච කස්සපගොත්තරෙන අළකරෙවත්ථෙරෙන දුන්දභියත්ථෙරෙන මහාරෙවත්ථෙරෙනච සද්ධිං හිමවන්තප්පදෙසෙ පඤ්චචීනරට්ඨං ගන්ත්වා ධම්මචක්කප්පවත්තනසුත්තන්තකථායතං දෙසං පසාදෙත්වා අසීතිපාණකොටියො මග්ගඵලරතනානි පටිලාභෙසි. පඤ්චපිච තෙ ථෙරා පඤ්චරට්ඨානි පසාදෙසුං. එකමෙකස්ස සන්තිකෙ සහස්සමත්තා පබ්බජිංසු. එවං තෙ තත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසුං. གནས་བརྟན་མཛྫྷི་མ་ཡང་གནས་བརྟན་ཀསྶཔགོཏྟ་དང་། གནས་བརྟན་ཨ་ལཱ་ཀ་རེ་ཝ་ཏ་དང་། གནས་བརྟན་དུནྡུ་བྷི་ཡ་དང་། གནས་བརྟན་མ་ཧཱ་རེ་ཝ་ཏ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་གངས་རིའི་ལྗོངས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་ཡུལ་ལྔར་གཤེགས་ནས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བའི་མདོ་བཤད་པས་ཡུལ་དེ་དག་དད་པར་བྱས་ཏེ། སྲོག་ཆགས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་རིན་པོ་ཆེ་ཐོབ་པར་མཛད། གནས་བརྟན་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་དད་པར་བྱས། རེ་རེའི་དྲུང་དུ་སྟོང་ཕྲག་རེ་ཙམ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་དེར་བསྟན་པ་བཙུགས་སོ། ། ගන්ත්වා මජ්ඣිමත්ථෙරො, හිමවන්තං පසාදයි; යක්ඛසෙනං පකාසෙන්තො, ධම්මචක්කප්පවත්තනන්ති. གནས་བརྟན་མཛྫྷི་མ་གཤེགས་ནས། །གངས་ཅན་ལྗོངས་ནི་དད་པར་བྱས། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡིས། །གནོད་སྦྱིན་དམག་ཚོགས་རབ་ཏུ་བསྟན། ། තත්ථ කිර මනුස්සා යෙභුය්‍යෙන චන්දීපරමීස්වාරානං යක්ඛානං පූජං [Pg.187] කරොන්ති. තෙනෙව තෙ පඤ්ච ථෙරා තෙසං යක්ඛසෙනං පකාසයිත්වා ධම්මං දෙසෙසුං. කස්මීරගන්ධාරරට්ඨං පන කදාචි කදාචි චීනරට්ඨින්දස්ස විජිතං හොති, කදාචි කදාචි පන විසුං හොති. තදා පන විසුංයෙව අහොසීති දට්ඨබ්බං. དེར་ནི་མི་རྣམས་ཕལ་ཆེར་གཏུམ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་དེ་དག་གི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་དམག་ཚོགས་བསྟན་ནས་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །ཁ་ཆེ་དང་གྷནྡྷཱ་རའི་ཡུལ་ནི་རེས་འགའ་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་འགྱུར་ལ། རེས་འགའ་ནི་སོ་སོར་གནས་སོ། །དེའི་ཚེ་ནི་སོ་སོར་གནས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ། ། චීරනට්ඨෙ පන භගවතො සාසනං දුබ්බලංයෙව හුත්වා අට්ඨාසි, න ථිරං හුත්වා. තෙනෙව ඉදානි තත්ථ කත්ථචියෙව සාසනං ඡායාමත්තංව පඤ්ඤායති, වාතවෙගෙන විකිණ්ණඅබ්භංවිය තිට්ඨතීති. རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་དུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉམས་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་གནས་ཀྱི། བརྟན་པོར་མ་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེང་སང་དེར་ལ་ལ་ཞིག་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་གྲིབ་མ་ཙམ་དུ་སྣང་ལ། རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་གཏོར་བའི་སྤྲིན་བཞིན་དུ་གནས་སོ། ། ඉති සාසනවංසෙ චීනරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො නාම དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་ལས་རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྱི་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ། දසමො පරිච්ඡෙදො. ལེའུ་བཅུ་པའོ། ། එවං සබ්බෙන සබ්බං සාසනවංසකථාමග්ගො නිට්ඨිතො. དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ལམ་ནི་རྫོགས་སོ། ། එත්තාවතාච – འདི་སྲིད་དུའང་། ලඞ්කාගතෙන සන්තෙන, චිත්‍රඤාණෙන භික්ඛුනා; සරණඞ්කරනාමෙන, සද්ධම්මට්ඨිතිකාමිනා. ལངྐཱར་བྱོན་པའི་ཞི་བ་དང་། །ཤེས་རབ་སྣ་ཚོགས་དགེ་སློང་ནི། །ས་ར་ཎངྐ་ར་ཞེས་པ། །དམ་ཆོས་གནས་པར་འདོད་པ་དང་། ། දූරතොයෙව දීපම්හා, සුමඞ්ගලෙන ජොතිනා; විසුද්ධසීලිනාචෙව, දීපන්තරට්ඨභික්ඛුනා. གླིང་དེ་ནས་ནི་རྒྱང་རིང་ནས། །བཀྲ་ཤིས་སྣང་བྱེད་ཚུལ་ཁྲིམས་དགེ །གླིང་གཞན་ཡུལ་གྱི་དགེ་སློང་དང་། ། අඤ්ඤෙහිචාභියාචිතො, පඤ්ඤාසාමීති නාමකො; අකාසිං සුට්ඨුකං ගන්ථං, සාසනවංසප්පදීපිකං. གཞན་དག་གིས་ཀྱང་གསོལ་བཏབ་པས། །པཉྙཱ་སཱ་མིའི་མིང་ཅན་གྱིས། །བསྟན་པའི་བྱུང་བ་གསལ་བྱེད་པའི། །གཞུང་བཟང་འདི་ནི་ལེགས་པར་བྱས། ། ද්විසතෙච සහස්සෙච, තෙවීසාධිකෙ ගතෙ; පුණ්ණායං මිගසීරස්ස, නිට්ඨං ගතාව සබ්බසො. ལོ་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཉེར་གསུམ་ནི། །འདས་པར་གྱུར་པའི་དུས་ཉིད་དང་། །མགོ་ཟླ་བའི་ནི་ཉ་གང་ལ། །ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར། ། කොචි එත්ථෙව දොසො චෙ, පඤ්ඤායති සුචිත්තකා; තං ඛමන්තු ච සුද්ධියා, ගණ්හන්තු යුත්තිකං හවෙති. གལ་ཏེ་འདི་ལ་ཉེས་པ་འགའ། །བློ་གསལ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་གྱུར་ན། །དག་པའི་སྒོ་ནས་བཟོད་མཛོད་ལ། །རིགས་པ་ཉིད་ནི་བླང་བར་མཛོད། ། | |||
| Tiếng Việt | |||
| Kinh điển Pali | Chú giải | Phụ chú giải | Khác |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra | 1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga | 2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa | 3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ) | 4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | 4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | 5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa | 6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5 | 7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa | 7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |