නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
Homenaje a aquel Bienaventurado, el Noble, el Perfectamente Iluminado.
චූළගන්ථවංසපාළි
Crónica Menor de los Textos Pali
1. පිටකත්තයපරිච්ඡෙදො
1. Capítulo sobre las Tres Cestas
නමස්සෙත්වාන සම්බුද්ධං, අග්ගවංසවරංවරං;
නත්වාන ධම්මං බුද්ධජං, සඞ්ඝඤ්චාපිනිරඞ්ගණං.
Habiendo rendido homenaje al Perfectamente Iluminado, el más excelente de la noble estirpe; habiendo saludado al Dhamma nacido del Buda y también a la Sangha libre de mácula.
ගන්ථවංසම්පි නිස්සාය, ගන්ථවංසං පකථිස්සං;
තිපෙටකසමාහාරං, සාධුනං ජඞ්ඝදාසකං.
Apoyándome en la Crónica de los Textos, expondré la Crónica de los Textos; una compilación del Tipitaka, que es el servidor de los virtuosos.
විමතිනොදනමාරම්භං, තං මෙ සුණාථ සාධවො;
සබ්බම්පි බුද්ධවචනං, විමුත්ති ච සහෙතුකං.
Comenzando para disipar las dudas, oh virtuosos, escuchadme; toda la palabra del Buda y la liberación con su causa.
හොති එකවිධංයෙව, තිවිධං පිටකෙන ච;
තඤ්ච සබ්බම්පි කෙවලං, පඤ්චවිධං නිකායතො.
Es de una sola clase en su totalidad, de tres tipos por las Cestas; y toda ella íntegramente es de cinco tipos por las Colecciones (Nikayas).
අඞ්ගතො ච නවවිධං, ධම්මක්ඛන්ධගණනතො;
චතුරාසීති සහස්ස, ධම්මක්ඛන්ධපභෙදනන්ති.
De nueve tipos por sus miembros, y por el cómputo de las secciones del Dhamma; ochenta y cuatro mil es la clasificación de las secciones del Dhamma.
කථං පිටකතො පිටකඤ්හි තිවිධං හොති?
¿Cómo es de tres tipos por las Cestas?
විනයපිටකං, අභිධම්මපිටකං සුත්තන්තපිටකන්ති. තත්ථ කතමං විනය පිටකං? පාරාජිකකණ්ඩං, පාචිත්තියකණ්ඩං, මහාවග්ගකණ්ඩං, චුල්ලවග්ගකණ්ඩං, පරිවාරකණ්ඩන්ති. ඉමානි කණ්ඩානි විනයපිටකං නාම.
El Vinayapiṭaka, el Abhidhammapiṭaka y el Suttantapiṭaka. ¿Cuál es allí el Vinayapiṭaka? El Pārājikakaṇḍa, el Pācittiyakaṇḍa, el Mahāvaggakaṇḍa, el Cullavaggakaṇḍa y el Parivārakaṇḍa. Estas secciones se denominan Vinayapiṭaka.
කතමං අභිධම්මපිටකං? ධම්මසඞ්ගණී-පකරණං, විභඞ්ග-පකරණං, ධාතුකථා-පකරණං, පුග්ගලපඤ්ඤත්ති-පකරණං, කථාවත්ථු-පකරණං, යමක-පකරණං, පට්ඨාන-පකරණන්ති. ඉමානි සත්ත පකරණානි අභිධම්මපිටකං නාම. කතමං සුත්තන්තපිටකං? සීලක්ඛන්ධවග්ගාදිකං, අවසෙසං බුද්ධවචනං සුත්තන්තපිටකං නාම.
¿Cuál es el Abhidhammapiṭaka? El tratado Dhammasaṅgaṇī, el tratado Vibhaṅga, el tratado Dhātukathā, el tratado Puggalapaññatti, el tratado Kathāvatthu, el tratado Yamaka y el tratado Paṭṭhāna. Estos siete tratados se denominan Abhidhammapiṭaka. ¿Cuál es el Suttantapiṭaka? Comenzando con el Sīlakkhandhavagga, el resto de la palabra del Buda se denomina Suttantapiṭaka.
කථං නිකායතො? නිකායා පඤ්ච විධා හොන්ති. දීඝනිකායො, මජ්ඣිමනිකායො, සංයුත්තනිකායො, අඞ්ගුත්තරනිකායො, ඛුද්දකනිකායොති.
¿Cómo es por las Colecciones (Nikayas)? Las Colecciones son de cinco tipos: Dīghanikāya, Majjhimanikāya, Saṃyuttanikāya, Aṅguttaranikāya y Khuddakanikāya.
තත්ථ කතමො දීඝ-නිකායො? සීලක්ඛන්ධවග්ගො, මහාවග්ගො, පාථිකවග්ගොති, ඉමෙ තයො වග්ගා දීඝනිකායො නාම. ඉමෙසු තීසු වග්ගෙසු, චතුතිංස වග්ගානි ච හොන්ති. [චතුතිංසෙව සුත්තන්තා, සීලක්ඛන්ධවග්ගාදිකා, යස්ස භවන්ති සො යෙව දීඝනිකාය නාම හොති.]
¿Cuál es allí el Dīghanikāya? El Sīlakkhandhavagga, el Mahāvagga y el Pāthikavagga; estos tres grupos se denominan Dīghanikāya. En estos tres grupos hay treinta y cuatro suttas. [Exactamente treinta y cuatro suttas, comenzando con el Sīlakkhandhavagga; lo que contiene estos es el Dīghanikāya.]
කතමො මජ්ඣිමනිකායො? මූලපණ්ණාසො, මජ්ඣිමපණ්ණාසො, උපරිපණ්ණාසොති, ඉමෙ තයො පණ්ණාසා මජ්ඣිමනිකායො නාම. ඉමෙසු තීසු පණ්ණාසෙසු ද්වෙපඤ්ඤාසාධික-සුත්ත-සතානි හොන්ති [දියඩ්ඪසතසුත්තන්තා, ද්වි සුත්තං යස්ස සන්තිසො, මජ්ඣිමනිකායො නාමො මූලපණ්ණාසමාදි හොති.]
¿Cuál es el Majjhimanikāya? El Mūlapaṇṇāsa, el Majjhimapaṇṇāsa y el Uparipaṇṇāsa; estas tres secciones de cincuenta se denominan Majjhimanikāya. En estas tres secciones de cincuenta hay ciento cincuenta y dos suttas. [Ciento cincuenta suttas más dos suttas los que contiene; el que comienza con el Mūlapaṇṇāsa es el Majjhimanikāya.]
කතමො සංයුත්තනිකායො? සගාථාවග්ගො, නිදානවග්ගො, ඛන්ධකවග්ගො, සළායතනවග්ගො, මහාවග්ගොති, ඉමෙ පඤ්ච වග්ගා සංයුත්තනිකායො නාම. ඉමෙසු පඤ්චසු වග්ගෙසු ද්වාසට්ඨිසුත්තසත්තසතාධිකසත්ත-සුත්තසහස්සානි හොන්ති. [ද්වාසට්ඨි-සත්ත-සතානි, සත්තසහස්සකානි ච.] සුත්තානි යස්ස හොන්ති සො, සගාථාදිකවග්ගකො, සංයුත්තනිකායො නාමො වෙදිතබ්බො ච විඤ්ඤූනාති.
¿Cuál es el Saṃyuttanikāya? El Sagāthāvagga, el Nidānavagga, el Khandhakavagga, el Saḷāyatanavagga y el Mahāvagga; estos cinco grupos se denominan Saṃyuttanikāya. En estos cinco grupos hay siete mil setecientos sesenta y dos suttas. [Siete mil setecientos sesenta y dos suttas son los que contiene; aquel que comienza con el Sagāthāvagga debe ser conocido por los sabios como Saṃyuttanikāya.]
කතමො අඞ්ගුත්තරනිකායො? එක්කනිපාතො, දුක්කනිපාතො, තික්කනිපාතො, චතුක්කනිපාතො, පඤ්චකනිපාතො, ඡක්කනිපාතො, සත්තකනිපාතො, අට්ඨකනිපාතො, නවකනිපාතො, දසකනිපාතො, එකාදසනිපාතොති, ඉමෙ එකාදස නිපාතා අඞ්ගුත්තරනිකායො නාම. ඉමෙසු එකාදස නිපාතෙසු සත්ත-පඤ්ඤාස-පඤ්ච-සතාධිකනව-සුත්ත-සහස්සානි හොන්ති. [නවසුත්තසහස්සානි, පඤ්චසතමත්තානි ච, සත්තපඤ්ඤාසාධිකානි, සුත්තානි යස්ස හොන්ති සො, අඞ්ගුත්තරනිකායොති, එක්කනිපාතකාදිකොති.]
¿Cuál es el Aṅguttaranikāya? El Ekakanipāta, el Dukanipāta, el Tikanipāta, el Catukkanipāta, el Pañcakanipāta, el Chakkanipāta, el Sattakanipāta, el Aṭṭhakanipāta, el Navakanipāta, el Dasakanipāta y el Ekādasamanipāta; estos once grupos se denominan Aṅguttaranikāya. En estos once grupos hay nueve mil quinientos cincuenta y siete suttas. [Nueve mil suttas y aproximadamente quinientos cincuenta y siete suttas son los que contiene; el que comienza con el Ekakanipāta es el Aṅguttaranikāya.]
කතමො ඛුද්දකනිකායො? ඛුද්දකපාඨො, ධම්මපදං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, සුත්තනිපාතො, විමානවත්ථු, පෙතවත්ථු, ථෙරකථා, ථෙරීකථා, ජාතකං, මහානිද්දෙසො, පටිසම්භිදාමග්ගො, අපදානං, බුද්ධවංසො, චරියාපිටකං, විනයපිටකං, අභිධම්මපිටකන්ති. ඉමෙසු සත්තරසසු ගන්ථෙසු අනෙකානි සුත්ත-සහස්සානි හොන්ති. [අනෙකානි සුත්ත-සහස්සානි, නිද්දිට්ඨානි මහෙසිනා, නිකායෙ පඤ්චමෙ ඉමෙ, ඛුද්දකෙ ඉති විසුතෙති.]
¿Cuál es el Khuddakanikāya? El Khuddakapāṭho, el Dhammapada, el Udāna, el Itivuttaka, el Suttanipāta, el Vimānavatthu, el Petavatthu, el Theragāthā, el Therīgāthā, el Jātaka, el Mahāniddesa, el Paṭisambhidāmagga, el Apadāna, el Buddhavaṃsa, el Cariyāpiṭaka, el Vinayapiṭaka y el Abhidhammapiṭaka. En estos diecisiete libros hay muchos miles de suttas. [Muchos miles de suttas fueron señalados por el Gran Sabio en esta quinta Colección, conocida como Khuddaka.]
කථං අඞ්ගතො අඞ්ගහි නව විධං හොති? සුත්තං, ගෙය්‍යං, වෙය්‍යාකරණං, ගාථා, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලන්ති, නවප්පභෙදං හොති. තත්ථ උභතො විභඞ්ගනිද්දෙසඛන්ධකපරිවාරා, සුත්තනිපාතෙ, මඞ්ගලසුත්ත, රතනසුත්ත, තුවට්ටකසුත්තානි. අඤ්ඤම්පි සුත්තනාමකං තථාගතවචනං, සුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. සබ්බං සගාථකං ගෙය්‍යන්ති වෙදිතබ්බං. විසෙසනසංයුත්තකෙ සකලොපි සගාථකවග්ගො, සකලං අභිධම්මපිටකං නිගාථකඤ්ච සුත්තයඤ්ච අඤ්ඤම්පි අට්ඨහි අඞ්ගෙහි අසඞ්ගහිතං බුද්ධවචනං තං වෙය්‍යාකරණන්ති වෙදිතබ්බං. ධම්මපදං, ථෙරකථා, ථෙරීකථා, සුත්තනිපාතෙ, නො සුත්තනාමිකා සුද්ධිකගාථා, ගාථාති වෙදිතබ්බා. සොමනස්ස ඤාණමයිකගාථා පටික-සංයුත්තා ද්වෙ අසීතිසුත්තන්තා උදානන්ති වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං භගවතාතිආදිනයප්පවත්තා දසුත්තරසතසුත්තන්තා, ඉතිවුත්තකන්ති වෙදිතබ්බා. අපණ්ණකජාතකාදීනි පඤ්ඤාසාදිකානි. පඤ්චජාතකසතානි, ජාතකන්ති වෙදිතබ්බං. චත්තාරො මෙ භික්ඛවෙ අච්ඡරියා අභූතධම්මා, ආනන්දෙතිආදිනයප්පවත්තා සබ්බෙපි අච්ඡරිය අභූතධම්මපටිසංයුත්තා සුත්තන්තා අභූතධම්මන්ති වෙදිතබ්බා. චුල්ලවෙදල්ල, මහාවෙදල්ල, සම්මාදිට්ඨි, සක්කපඤ්හ, සඞ්ඛාරභාජනිය, මහාපුණ්ණමසුත්තන්තාදයො සබ්බෙපි වෙදඤ්ච තුට්ඨිඤ්ච ලද්ධා [පුච්ඡ] ලද්ධා පුච්ඡිතසුත්තන්තා, වෙදල්ලන්ති වෙදිතබ්බා. කතමානි චතුරාසීති ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි දුජානානි, චතුරාසීති ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි සචෙ විත්ථාරෙන කථිස්සං අතිපපඤ්චො භවිස්සති. තස්මා නය වසෙන කථිස්සාමි. එකං වත්ථු, එකො ධම්මක්ඛන්ධො, එකං නිදානං එකො ධම්මක්ඛන්ධො, එකං පඤ්හා පුච්ඡන්තං එකො ධම්මක්ඛන්ධො, එකං පඤ්හා විසජ්ජනං එකො ධම්මක්ඛන්ධො, චතුරාසීති ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි කෙන භාසිතානි, කත්ථ භාසිතානි, කදා භාසිතානි, කමාරබ්භ භාසිතානි, කිමත්ථං භාසිතානි, කෙන ධාරිතානි, කෙනාභතානි, කිමත්ථං පරියාපුණිතබ්බානි. තත්‍රායං විසජ්ජනා, කෙන භාසිතානීති? බුද්ධානු බුද්ධෙහි භාසිතානි. කත්ථ භාසිතානීති? දෙවෙසු ච මානුස්සෙසු ච, භාසිතානි. කදා භාසිතානීති? භගවතො ධරමානකාලෙ චෙව පච්ඡිමකාලෙ ච භාසිතානි. කතමාරබ්භ භාසිතානීති? පඤ්චවග්ගියාදිකෙ වෙනෙය්‍ය බන්ධවෙ ආරබ්භ භාසිතානීති. කිමත්ථං භාසිතානීති? තිවජ්ජඤ්ච අවජ්ජඤ්ච ඤත්වා වජ්ජං පහාය අවජ්ජෙ පටිපත්තිත්වා නිබ්බානපරියන්තෙ. දිට්ඨ-ධම්මිකසම්පරායිකත්ථෙ සම්පාපුණිතුං.
¿De qué manera es de nueve tipos según sus partes (aṅga)? Es de nueve divisiones: Sutta, Geyya, Veyyākaraṇa, Gāthā, Udāna, Itivuttaka, Jātaka, Abbhutadhamma y Vedalla. Allí, deben conocerse como Sutta tanto los dos Vibhaṅgas, el Niddesa, los Khandhakas y el Parivāra, como en el Suttanipāta el Maṅgalasutta, el Ratanasutta, el Tuvaṭṭakasutta y otras palabras del Tathāgata que lleven el nombre de Sutta. Todo aquello que contenga versos debe conocerse como Geyya. En el Saṃyuttaka, todo el Sagāthāvaggo, la totalidad del Abhidhamma Piṭaka, lo que carece de versos, lo que tiene forma de sutra y cualquier otra palabra de Buddha no incluida en las otras ocho partes debe conocerse como Veyyākaraṇa. El Dhammapada, el Theragāthā, el Therīgāthā, y aquellos versos puros en el Suttanipāta que no llevan el nombre de Sutta deben conocerse como Gāthā. Los ochenta y dos suttas compuestos de versos nacidos del conocimiento y la alegría deben conocerse como Udāna. Los ciento diez suttas que comienzan con 'Esto fue dicho por el Bienaventurado' deben conocerse como Itivuttaka. Las quinientas cincuenta historias de nacimientos que comienzan con el Apaṇṇakajātaka deben conocerse como Jātaka. Todos los suttas relacionados con cosas maravillosas y asombrosas, como 'Monjes, existen estas cuatro cosas maravillosas y asombrosas en Ānanda', deben conocerse como Abbhutadhamma. Los suttas Cullavedalla, Mahāvedalla, Sammādiṭṭhi, Sakkapañha, Saṅkhārabhājaniya, Mahāpuṇṇamasutta y todos los demás que han sido obtenidos mediante preguntas y respuestas que producen sabiduría y alegría deben conocerse como Vedalla. ¿Cuáles son las ochenta y cuatro mil secciones del Dhamma (dhammakkhandhas) que son difíciles de conocer? Si las explicara en detalle, habría demasiada prolijidad. Por lo tanto, las diré según el método: una materia es una sección del Dhamma, una causa es una sección del Dhamma, una pregunta formulada es una sección del Dhamma, una respuesta dada es una sección del Dhamma. ¿Por quién fueron dichas las ochenta y cuatro mil secciones del Dhamma, dónde fueron dichas, cuándo fueron dichas, con referencia a quién fueron dichas, con qué propósito fueron dichas, por quién fueron retenidas, por quién fueron transmitidas y con qué fin deben ser aprendidas? Aquí está la respuesta: ¿Por quién fueron dichas? Fueron dichas por el Buddha y por los seguidores del Buddha. ¿Dónde fueron dichas? Fueron dichas entre los devas y los seres humanos. ¿Cuándo fueron dichas? Fueron dichas tanto durante la vida del Bienaventurado como después. ¿Con referencia a quién fueron dichas? Fueron dichas con referencia a aquellos que debían ser guiados, comenzando por el grupo de los cinco (pañcavaggiya). ¿Con qué propósito fueron dichas? Para conocer lo que es defectuoso y lo que no es defectuoso, y habiendo abandonado lo defectuoso, practicar lo que no es defectuoso hasta alcanzar el Nibbāna, logrando los beneficios en esta vida y en la vida futura.
කෙන ධාරිතානීති? අනුබුද්ධෙහි චෙව සිස්සානුසිස්සෙහි ච ධාරිතානි. කෙනා භතානීති? ආචරිය පරංපරෙහි ආභතානි. කිමත්ථං පරියාපුණිතබ්බානීති? වජ්ජඤ්ච අවජ්ජඤ්ච ඤත්වා වජ්ජං පහාය අවජ්ජෙ පටිපත්තිත්වා නිබ්බානපරියන්තෙ දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකත්ථෙ, සංපාපුණිතුං, යදෙවං තාය නිබ්බානපරියන්තෙ දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකත්ථෙ සාධිකානි හොන්ති. තෙව තත්ථ කෙහි අප්පමත්තෙන පරියාපුණිතබ්බානි ධාරෙතබ්බානි ධාරෙතබ්බානි වාචෙතබ්බානි සජ්ඣායං කාතබ්බානීති [ඉති චුල්ලගන්ථවංසෙ පිටකත්තය දීපකො නාම පඨමො පරිච්ඡෙදො.]
¿Por quién fueron retenidas? Fueron retenidas por los seguidores del Buddha y por la sucesión de discípulos. ¿Por quién fueron transmitidas? Fueron transmitidas por el linaje de maestros. ¿Con qué fin deben ser aprendidas? Para conocer lo que es defectuoso y lo que no es defectuoso, y habiendo abandonado lo defectuoso, practicar lo que no es defectuoso hasta alcanzar el Nibbāna, logrando los beneficios en esta vida y en la vida futura; de tal manera que mediante ellas se logren los beneficios en esta vida y en la vida futura hasta el Nibbāna. Por lo tanto, estas deben ser aprendidas con diligencia por quienes están allí, deben ser retenidas, deben ser enseñadas y debe realizarse su recitación. [Así termina el primer capítulo llamado El Iluminador de los Tres Pitakas en el Cullaganthavaṃsa].
2. ගන්ථකාරකාචරිය-පරිච්ඡෙදො
2. Capítulo sobre los maestros autores de textos.
ආචරියො පන අත්ථි. පොරාණාචරියා අත්ථි, අට්ඨකථාචරියා අත්ථි, ගන්ථකාරකාචරියා අත්ථි, තිවිධනාමිකාචරියා. කතමෙ පොරාණාචරියා? පඨමසඞ්ගායනායං පඤ්චසතා ඛීණාසවා පඤ්චන්නං නිකායානං නාමඤ්ච අත්ථඤ්ච අධිප්පායඤ්ච යදඤ්ච බ්‍යඤ්ජන සොධනඤ්ච අවසෙසං කිච්චං කරිංසු. දුතියසඞ්ගායනායං සත්තසතා ඛීණාසවා තෙසංයෙව සද්දත්ථාදිකං කිච්චං පුන කරිංසු. තතියසඞ්ගායනායං සහස්සමත්තා ඛීණාසවා තෙසංයෙව සද්දත්ථාදිකං කිච්චං පුන කරිංසු. ඉච්චෙවං ද්වෙසතාධිකා ද්වෙසහස්ස ඛීණාසවා මහාකච්චායනං ඨපෙත්වා අවසෙසා පොරාණාචරියා නාම. යෙ පොරාණාචරියා තෙයෙව අට්ඨකථාචරියා නාම. කතමෙ ගන්ථකාරකාචරියා? මහාඅට්ඨකථිකාපෙභදඅනෙකාචරියා ගන්ථකාරකාචරියා නාම. කතමෙ තිවිධ නාමාචරියා මහාකච්චායනො තිවිධනාමං. කතමෙ ගන්ථා මහාකච්චායනෙන කතා? කච්චායනගන්ථො, මහානිරුත්තිගන්ථො, චුල්ලනිරුත්තිගන්ථො, යමකගන්ථො, නෙත්තිගන්ථො, පෙටකොපදෙසගන්ථොති, ඉමෙ ඡ ගන්ථා මහාකච්චායනෙන කතා. කතමෙ අනෙකාචරියෙන කතා ගන්ථා? මහාපච්චරිකාචරියො මහාපච්චරියං නාම ගන්ථං අකාසි. මහාකුරුන්දිකාචරියො කුරුන්දි නාම ගන්ථං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො මහාපච්චරිය ගන්ථස්ස අට්ඨකථං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො කුරුන්දි ගන්ථස්ස අට්ඨකථං අකාසි, මහාබුද්ධඝොසා නාමචරියො විසුද්ධිමග්ගො දීඝනිකායස්ස සුමඞ්ගලවිලාසනි නාම අට්ඨකථා, මජ්ඣිමනිකායස්ස පපඤ්චසූදනී නාම අට්ඨකථා, සංයුත්තනිකායස්ස සාරත්ථප්පකාසිනී නාම අට්ඨකථා, අඞ්ගුත්තරනිකායස්ස මනොරථපූරණී නාම අට්ඨකථා, පඤ්චවිනය ගන්ථානං සමන්තපාසාදිකා නාම අට්ඨකථා, සත්තන්නං අභිධම්මගන්ථානං පරමත්ථකථා නාම අට්ඨකථා, පාතිමොක්ඛ සංඛාතාය මාතිකාය කඞ්ඛාවිතරණීති විසුද්ධි නාම අට්ඨකථා, ධම්මපදස්ස අට්ඨකථා, ජාතකස්ස අට්ඨකථා, ඛුද්දකපාඨස්ස අට්ඨකථා, සුත්තනිපාතස්ස අට්ඨකථා, අපදානස්ස අට්ඨකථාති, ඉමෙ තෙරස ගන්ථෙ අකාසි. බුද්ධදත්තොනාමාචරියො විනය විනිච්ඡයො, උත්තරවිනිච්ඡයො, අභිධම්මාවතාරො, බුද්ධවංසස්ස මධුරත්ථවිලාසිනී නාම අට්ඨකථාති, ඉමෙ චත්තාරො ගන්ථෙ අකාසි. ආනන්දොනාමාචරියා සත්තාභිධම්මගන්ථට්ඨකථාය මූටීකං නාම ටීකං අකාසි. ධම්මපාලාචරියො නෙත්තිප්පකරණට්ඨකථා, ඉතිවුත්තකට්ඨකථා, උදානට්ඨකථා, චරියාපිටකට්ඨකථා, ථෙරකථට්ඨකථා, ථෙරීකථට්ඨකථා, විමානවත්ථුස්ස විමලවිලාසිනි නාම අට්ඨකථා, පෙතවත්ථුස්ස විමලවිලාසිනි නාම අට්ඨකථා, විසුද්ධිමග්ගස්ස පරමත්ථමඤ්ජූසා නාම ටීකා, දීඝනිකායස්ස අට්ඨකථාදීනං චතුන්නං අට්ඨකථානං ලීනත්ථප්පකාසනි නාම ටීකා, ජාතකට්ඨකථාය ලීනත්ථප්පකාසනි නාම ටීකා, නෙත්තිපකරණට්ඨකථාය ටීකා, බුද්ධවංසට්ඨකථාය පරමත්ථදීපනී නාම ටීකා, අභිධම්මට්ඨකථායටීකා ලීනත්ථවණ්ණනා නාම අනුටීකාති ඉමෙ චුද්දස මත්තෙ ගන්ථෙ අකාසි.
Sin embargo, existen los maestros. Est!n los maestros antiguos, los maestros de los comentarios, los maestros autores de tratados y los maestros conocidos por tres nombres. ¿Quiénes son los maestros antiguos? En el primer concilio, quinientos arhats establecieron el nombre, el significado, la intención, así como la purificación de la dicción y las demás tareas para las cinco colecciones. En el segundo concilio, setecientos arhats realizaron de nuevo las tareas relacionadas con el sonido, el significado y demás para esas mismas colecciones. En el tercer concilio, aproximadamente mil arhats realizaron nuevamente las tareas relacionadas con el sonido, el significado y demás para las mismas. Así, los dos mil doscientos arhats, a excepción de Mahákaccáyana, se conocen como maestros antiguos. Aquellos que son maestros antiguos son también llamados maestros de los comentarios. ¿Quiénes son los maestros autores de tratados? El autor del Mahá-aññhakathá y otros diversos maestros son llamados autores de tratados. ¿Quién es el maestro de los tres nombres? Mahákaccáyana es el de los tres nombres. ¿Qué tratados fueron escritos por Mahákaccáyana? El Kaccáyanagantha, el Mahániruttigantha, el Cullaniruttigantha, el Yamakagantha, el Nettigantha y el Peáakopadesagantha; estos seis tratados fueron escritos por Mahákaccáyana. ¿Qué tratados fueron escritos por diversos maestros? El maestro de la Mahápaccariya escribió el tratado llamado Mahápaccariya. El maestro de la Mahákurundika escribió el tratado llamado Kurundi. Otro maestro escribió el comentario del tratado Mahápaccariya. Otro maestro escribió el comentario del tratado Kurundi. El maestro llamado Mahá Buddhaghosa escribió estos trece tratados: el Visuddhimagga, el comentario del Díghanikáya llamado Sumańgalavilásiní, el comentario del Majjhimanikáya llamado Papañcasūdaní, el comentario del Saṃyuttanikáya llamado Sāratthappakāsiní, el comentario del Aṃguttaranikáya llamado Manorathapūraṇí, el comentario de los cinco libros del Vinaya llamado Samantapāsādikā, el comentario de los siete libros del Abhidhamma llamado Paramatthakathā, el comentario de la Mātikā conocida como Pātimokkha llamado Kaṃkhāvitaraṇí, el comentario del Dhammapada, el comentario del Jātaka, el comentario del Khuddakapāṡha, el comentario del Suttanipāta y el comentario del Apadāna. El maestro llamado Buddhadatta escribió estos cuatro tratados: el Vinaya-vinicchayo, el Uttara-vinicchayo, el Abhidhammāvatāro y el comentario del Buddhavaṃsa llamado Madhuratthavilāsiní. El maestro llamado Ānanda escribió el subcomentario llamado Mūṡīka sobre el comentario de los siete libros del Abhidhamma. El maestro Dhammapāla escribió estos catorce tratados: el comentario del Netti-pakarana, el comentario del Itivuttaka, el comentario del Udāna, el comentario del Cariyāpiṡaka, el comentario del Theragāthā, el comentario del Therīgāthā, el comentario del Vimānavatthu llamado Vimalavilāsiní, el comentario del Petavatthu llamado Vimalavilāsiní, el subcomentario del Visuddhimagga llamado Paramatthamañjūsa, el subcomentario de los cuatro comentarios comenzando por el del Díghanikáya llamado Līnatthappakāsiní, el subcomentario del comentario del Jātaka llamado Līnatthappakāsiní, el subcomentario del comentario del Netti-pakarana, el subcomentario del comentario del Buddhavaṃsa llamado Paramatthadīpanī, y el subcomentario del comentario del Abhidhamma llamado Līnatthavaṃńanā.
ද්වෙ පුබ්බාචරියානාමා චරියානිරුත්ති මඤ්ජූසං නාම චුල්ලනිරුත්ති ටීකඤ්ච මහානිරුත්ති සඞ්ඛෙපඤ්ච අකංසු. මහාවජිරබුද්ධිනාමාචරියො විනයගණ්ඨිනාම පකරණං අකාසි. දීපඞ්කරසඞ්ඛාතො විමලබුද්ධි නාමාචරියො මුඛමත්තදීපනී නාමකං න්‍යාසප්පකරණං අකාසි. චුල්ලවජිරබුද්ධි නාමාචරියො අත්ථබ්‍යාඛ්‍යානං නාම පකරණං අකාසි.
Dos maestros anteriores escribieron la Niruttimañjūsa (que es un subcomentario del Cullanirutti) y el Mahániruttisaṃkhepa. El maestro llamado Mahávajirabuddhi escribió el tratado llamado Vinayagaṃṡhi. El maestro llamado Vimalabuddhi, conocido como Dīpaṃkara, escribió el tratado de gramática Nyāsa llamado Mukhamattadīpanī. El maestro llamado Cullavajirabuddhi escribió el tratado llamado Atthabyākhyāna.
දීපඞ්කරො නාමාචරියො රූපසිද්ධි පකරණං, රූපසිද්ධි ටීකං, සම්පපඤ්ච සුත්තඤ්චෙති තිවිධං පකරණං අකාසි. ආනන්දාචරියස්ස ජෙට්ඨසිස්සො ධම්මපාලො නාමාචරියො සච්චසඞ්ඛෙපං නාම පකරණං අකාසි. කස්සපො නාමාචරියො මොහවිච්ඡෙදනී, විමතිච්ඡෙදනී, දසබුද්ධවංසො, අනාගතවංසොති, චතුවිධං පකරණං අකාසි.
El maestro llamado Dīpaṃkara escribió una triple obra: el tratado Rūpasiddhi, el subcomentario del Rūpasiddhi y el Sampapañcasutta. El maestro llamado Dhammapāla, el discípulo principal del maestro Ānanda, escribió el tratado llamado Saccasaṃkhepa. El maestro llamado Kassapa escribió cuatro tipos de tratados: Mohavicchedanī, Vimaticchedanī, Dasabuddhavaṃsa y Anāgatavaṃsa.
මහානාමො නාමාචරියො, සද්ධම්මපකාසනී නාම පටිසම්භිදාමග්ගස්ස අට්ඨකථං අකාසි. දීපවංසො, ථූපවංසො, බොධිවංසො, චූලවංසො, මහාවංසො, පටිසම්භිදාමග්ගට්ඨකථා ගණ්ඨි චෙති ඉමෙ ඡ ගන්ථා මහානාමාචරි විසුං විසුං කතා.
El maestro llamado Mahānāmo escribió la Saddhammapakāsanī, que es el comentario del Paṡisambhidāmagga. Estos seis tratados: Dīpavaṃsa, Thūpavaṃsa, Bodhivaṃsa, Cūlavaṃsa, Mahāvaṃsa y el glosario del comentario del Paṡisambhidāmagga, fueron escritos por separado por el maestro Mahānāmo.
නවො මහානාමො නාමාචරියො නවං මහාවංස නාම පකරණං අකාසි. උපසෙනො නාමාචරියො සද්ධම්මපජ්ජොතිකං නාම මහානිද්දෙසස්ස අට්ඨකථං අකාසි. මොග්ගලානො නාමාචරියො මොග්ගලානබ්‍යාකරණං නාම පකරණං අකාසි. සඞ්ඝරක්ඛිතො නාමාචරියො, සුබොධාලඞ්කාරං නාම පකරණං අකාසි. වුත්තොදයකාරො නාමාචරියො වුත්තොදයං නාම පකරණං අකාසි. ධම්මසිරි නාමාචරියො ඛුද්දකසික්ඛං නාම පකරණං අකාසි. පුරාණඛුද්දසික්ඛාය ටීකා, මූලසික්ඛා චෙති, ඉමෙ ද්වෙ ගන්ථා ද්වෙහාචරියෙහි විසුං විසුං කතා.
El maestro llamado el Nuevo Mahānāmo escribió el tratado llamado Nuevo Mahāvaṃsa. El maestro llamado Upasena escribió la Saddhammapajjotikā, que es el comentario del Mahāniddesa. El maestro llamado Moggalāno escribió el tratado llamado Moggalānabyākaraṇa. El maestro llamado Saṃgharakkhito escribió el tratado llamado Subodhālaṃkāra. El autor de Vuttodaya escribió el tratado llamado Vuttodaya. El maestro llamado Dhammasiri escribió el tratado llamado Khuddasikkhā. El subcomentario de la antigua Khuddasikkhā y la Mūlasikkhā son estos dos tratados escritos por separado por dos maestros.
අනුරුද්ධො නාමාචරියො පරමත්ථවිනිච්ඡයං, නාමරූපපරිච්ඡෙදං, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහං චෙති තිවිධං පකරණං අකාසි. ඛෙමො නාමාචරියො ඛෙමං නාම පකරණං අකාසි. සාරිපුත්තො නාමාචරියො විනයට්ඨකථාය සාරත්ථදීපනී නාම ටීකං; විනයසඞ්ගහපකරණං, විනයසඞ්ගහස්සටීකං; අඞ්ගුත්තරට්ඨකථාය සාරත්ථමඤ්ජූසං නාම නවං ටීකං; පඤ්චිකා ටීකඤ්චෙති, ඉමෙ පඤ්ච ගන්ථෙ අකාසි. බුද්ධනාගො නාමාචරියො විනයත්ථමඤ්ජූසං නාම කඞ්ඛාවිතරණීයා ටීකං අකාසි. නවො මොග්ගලානො නාමාචරියො අභිධානප්පදීපිකං නාම පකරණං අකාසි. වාචිස්සරො නාමාචරියො මහාසාමි නාම සුබොධාලඞ්කාරස්ස ටීකා, වුත්තොදය විවරණං, සුමඞ්ගලප්පසාදනි නාම ඛුද්දසික්ඛාය ටීකා; සම්බන්ධචින්තා, සම්බන්ධචින්තාය ටීකා; බාලාවතාරො, මොග්ගලානබ්‍යාකරණස්ස පඤ්චිකාය ටීකා; යොගවිනිච්ඡයො, විනයවිනිච්ඡයස්ස ටීකා, උත්තරවිනිච්ඡයස්ස ටීකා, නාමරූප-පරිච්ඡෙදස්ස විභාගො, සද්දත්ථස්ස පදරූපවිභාවනං; ඛෙමස්ස පකරණස්ස ටීකා, සීමාලඞ්කාරො, මූලසික්ඛාය ටීකා, රූපවිභාගො, පච්චයසඞ්ගහො, සච්චසඞ්ඛෙපස්ස ටීකා චෙති, ඉමෙ අට්ඨාරස ගන්ථෙ අකාසි.
El maestro llamado Anuruddha compuso tres tratados: el Paramatthavinicchaya, el Nāmarūpapariccheda y el Abhidhammatthasaṅgaha. El maestro llamado Khema compuso el tratado llamado Khema. El maestro llamado Sāriputta compuso estos cinco libros: el subcomentario llamado Sāratthadīpanī sobre el comentario del Vinaya; el tratado Vinayasaṅgaha, el subcomentario del Vinayasaṅgaha; el nuevo subcomentario llamado Sāratthamañjūsā sobre el comentario del Aṅguttara; y el subcomentario Pañcikā-ṭīkā. El maestro llamado Buddhanāga compuso el subcomentario sobre el Kaṅkhāvitaraṇī llamado Vinayatthamañjūsā. El nuevo maestro Moggalāna compuso el tratado llamado Abhidhānappadīpikā. El maestro llamado Vācissara compuso estos dieciocho libros: el subcomentario del Subodhālaṅkāra llamado Mahāsāmi, el Vuttodaya-vivaraṇa, el subcomentario de la Khuddasikkhā llamado Sumaṅgalappasādanī; el Sambandhacintā, el subcomentario del Sambandhacintā; el Bālāvatāra, el subcomentario sobre el Pañcikā de la gramática de Moggalāna; el Yogavinicchayo, el subcomentario del Vinayavinicchaya, el subcomentario del Uttaravinicchaya, el Nāmarūpapariccheda-vibhāga, el Saddatthapadarūpavibhāvana; el subcomentario del tratado de Khema, el Sīmālaṅkāra, el subcomentario de la Mūlasikkhā, el Rūpavibhāgo, el Paccayasaṅgaho y el subcomentario del Saccasaṅkhepa.
සුමඞ්ගලො නාමාචරියො අභිධම්මාවතාරස්සටීකං, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්සටීකඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. බුද්ධපියො නාමාචරියො සාරත්ථසඞ්ගහං නාම පකරණං අකාසි. ධම්මකිත්ති නාමාචරියො දන්තධාතු පකරණං අකාසි. මෙධඞ්කරො නාමාචරියො ජිනචරිතං නාම පකරණං අකාසි. බුද්ධරක්ඛිතො නාමාචරියො ජිනලඞ්කාරං, ජිනලඞ්කාරස්ස ටීකඤ්චාති දුවිධං පකරණං අකාසි. උපතිස්සො නාමාචරියො අනාගතවංසස්ස අට්ඨකථං අකාසි.
El maestro llamado Sumaṅgala compuso dos tratados: el subcomentario del Abhidhammāvatāra y el subcomentario del Abhidhammatthasaṅgaha. El maestro llamado Buddhapiya compuso el tratado llamado Sāratthasaṅgaha. El maestro llamado Dhammakitti compuso el tratado sobre la reliquia del diente (Dantadhātu). El maestro llamado Medhaṅkara compuso el tratado llamado Jinacarita. El maestro llamado Buddharakkhita compuso dos tratados: el Jinalaṅkāra y el subcomentario del Jinalaṅkāra. El maestro llamado Upatissa compuso el comentario del Anāgatavaṃsa.
කඞ්ඛාවිතරණීයා ලීනත්ථප්පකාසිනි, නිසන්දෙහො, ධම්මානුසාරණී, ඤෙය්‍යාසන්තති, ඤෙය්‍යාසන්තතියා ටීකා, සුමතාදාවතාරො, ලොකපඤ්ඤත්ති පකරණං, තථාගතුප්පත්ති පකරණං, නලාටධාතු වණ්ණනා, සීහළවත්ථු, ධම්මදීපකො, පටිපත්තිසඞ්ගහො, විසුද්ධිමග්ගණ්ඨි, අභිධම්මගණ්ඨි, නෙත්තිපකරණගණ්ඨි, විසුද්ධිමග්ගචුල්ලනවටීකා, සොතබ්බමාලිනී, පසාදජනනී, ඔකාසලොකො, සුබොධාලඞ්කාරස්ස නව ටීකා චෙති, ඉමෙ වීසති ගන්ථා වීසතාචරියෙහි විසුං විසුං කතා.
El Līnatthappakāsinī sobre el Kaṅkhāvitaraṇī, el Nisandeha, el Dhammānusāraṇī, el Ñeyyāsantati, el subcomentario del Ñeyyāsantati, el Sumatādāvatāra, el tratado Lokapaññatti, el tratado Tathāgatuppatti, la descripción de la reliquia frontal (Nalāṭadhātu-vaṇṇanā), el Sīhaḷavatthu, el Dhammadīpako, el Paṭipattisaṅgaho, el Visuddhimagga-gaṇṭhi, el Abhidhamma-gaṇṭhi, el Nettipakaraṇa-gaṇṭhi, el Visuddhimagga-culla-nava-ṭīkā, el Sotabbamālinī, el Pasādajananī, el Okāsaloko, y el nuevo subcomentario del Subodhālaṅkāra; estos veinte libros fueron realizados individualmente por veinte maestros.
සද්ධම්මසිරි නාමාචරියො සද්දත්ථභෙදචින්තා නාම පකරණං අකාසි. දෙවො නාමාචරියො සුමන කූටවණ්ණනං නාම පකරණං අකාසි. චුල්ලබුද්ධඝොසො නාමාචරියො සොතත්ථකිනිදානං නාම පකරණං අකාසි. රට්ඨපාලො නාමාචරියො මධුරසඞ්ගාහණීකිත්ති නාම පකරණං අකාසි. සුභූතචන්දො නාමාචරියො ලිඞ්ගත්ථවිවරණ-පකරණං අකාසි. අග්ගවංසො නාමාචරියො සද්දනීති පකරණං නාම අකාසි. වජිරබුද්ධි නාමාචරියො මහාටීකං නාම න්‍යාසපකරණටීකං අකාසි. ගුණසාගරො නාමාචරියො මුඛමත්තසාරං, මුඛමත්තසාරස්ස ටීකඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. අභයො නාමාචරියො සද්දත්ථභෙදචින්තාය මහාටීකං අකාසි. ඤාණසාගරො නාමාචරියො ලිඞ්ගත්ථවිවරණප්පකාසනං නාම පකරණං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො ගූළත්ථටීකං, බාලප්පබොධනඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො සද්දත්ථ-භෙදචින්තාය මජ්ඣිමටීකං අකාසි. උත්තමො නාමාචරියො බාලාවතාරටීකං, ලිඞ්ගත්ථවිවරණටීකඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො සද්දත්ථභෙදචින්තාය නව-ටීකං අකාසි. එකො අමච්චො අභිධානප්පදීපිකායටීකං, ගණ්ඨිපකරණස්ස දණ්ඩීප්පකරණස්ස මාගධභූතං ටීකං, කොලද්ධජනස්ස සකටභාසාය කතටීකඤ්ච තිවිධං පකරණං අකාසි. ධම්මසෙනාපති නාමාචරියො කාරිකං, එතිමාසපිදීපනී, මනොහාරඤ්ච තිවිධං පකරණං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො කාරිකාය ටීකං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො එතිමාසපිදීපිකාය ටීකං අකාසි.
El maestro llamado Saddhammasiri compuso el tratado llamado Saddatthabhedacintā. El maestro llamado Deva compuso el tratado llamado Sumanakūṭavaṇṇanā. El maestro llamado Culla-Buddhaghosa compuso el tratado llamado Sotatthakinidāna. El maestro llamado Raṭṭhapāla compuso el tratado llamado Madhurasaṅgāhaṇīkitti. El maestro llamado Subhūtacanda compuso el tratado Liṅgatthavivaraṇa. El maestro llamado Aggavaṃsa compuso el tratado llamado Saddanīti. El maestro llamado Vajirabuddhi compuso el Mahāṭīkā, el subcomentario del tratado Nyāsa. El maestro llamado Guṇasāgara compuso dos tratados: el Mukhamattasāra y su subcomentario. El maestro llamado Abhaya compuso el Mahāṭīkā sobre el Saddatthabhedacintā. El maestro llamado Ñāṇasāgara compuso el tratado llamado Liṅgatthavivaraṇappakāsana. Otro maestro compuso dos tratados: el Gūḷattha-ṭīkā y el Bālappabodhana. Otro maestro compuso el subcomentario medio sobre el Saddatthabhedacintā. El maestro llamado Uttama compuso dos tratados: el subcomentario del Bālāvatāra y el subcomentario del Liṅgatthavivaraṇa. Otro maestro compuso el nuevo subcomentario sobre el Saddatthabhedacintā. Un ministro compuso tres tratados: el subcomentario de la Abhidhānappadīpikā; un subcomentario en lengua magadhi sobre los tratados Gaṇṭhi y Daṇḍī; y un subcomentario compuesto en la lengua sakaṭa para el pueblo Koladdha. El maestro llamado Dhammasenāpati compuso tres tratados: el Kārikā, el Etimāsapidīpanī y el Manohāra. Otro maestro compuso el subcomentario del Kārikā. Otro maestro compuso el subcomentario del Etimāsapidīpikā.
අඤ්ඤතරො ආචරියො සද්දබින්දු නාම පකරණං අකාසි. සද්ධම්මගුරු නාමාචරියො සද්දවුත්තිප්පකාසකං නාම පකරණං අකාසි. සාරිපුත්තො නාමාචරියො සද්දවුත්තිප්පකාසකස්ස ටීකං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො කච්චායනසාරං නාම පකරණං කච්චායනසාරස්ස ටීකඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. නවො මෙධඞ්කරො නාමාචරියො ලොකදීපකසාරං නාම පකරණං අකාසි. අග්ගපණ්ඩිතො නාමාචරියො ලොකුප්පත්ති නාම පකරණං අකාසි. චීවරො නාමාචරියො ජඞ්ඝදාසකස්ස ටීකං අකාසි. මාතිකත්ථදීපනී, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහවණ්ණනා, සීමාලඞ්කාරස්සටීකා, විනයසමුට්ඨානදීපනී ටීකා, ගණ්ඨි සාරො, පට්ඨානගණනා නයො, සුත්තනිද්දෙසො, පාතිමොක්ඛො, චෙති, ඉමෙ අට්ඨ ගන්ථෙ සද්ධම්මජොතිපාලාචරියො අකාසි. විමලබුද්ධි නාමාචරියො අභිධම්ම-පන්නරසට්ඨානං නාම පකරණං අකාසි. නවො විමලබුද්ධි නාමාචරියො සද්දසාරත්ථජාලිනී, සද්දසාරත්ථජාලිනියා ටීකා, වුත්තොදය ටීකා, පරමත්ථමඤ්ජූසා නාම අභිධම්මසඞ්ගහටීකාය අනුටීකා දසගණ්ඨිවණ්ණනා, මාගධභූතාවිදග්ගමුඛමණ්ඩනටීකා චෙති ඉමෙ ඡ ගන්ථෙ අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො පඤ්චපකරණටීකාය නවානුටීකං අකාසි. අරියවංසො නාමාචරියො අභිධම්මසඞ්ගහ-ටීකාය [පරමත්ථ] මණිසාරමඤ්ජූසං නාම නවානුටීකං අකාසි. අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස ටීකා, පෙටකොපදෙසස්ස ටීකා, චතුභාණවාරස්ස අට්ඨකථා, මහාසාරපකාසනී, මහාදීපනී, සාරත්ථදීපනී ගති පකරණං, හත්ථසාරො, භුම්මසඞ්ගහො, භුම්මනිද්දෙසො, දසවත්ථුකායවිරතිටීකා, ජොතනා නිරුත්ති, විභත්තිකථා, කච්චායනවිවරණා, සද්ධම්මමාලිනී, පඤ්චගති වණ්ණනා, බාලචිත්තපබොධනං, ධම්මචක්කසුත්තස්ස නවට්ඨකථා, දන්තධාතු පකරණස්ස ටීකා චෙති, ඉමෙ වීසති ගන්ථා නානාචරියෙහි කතා, අඤ්ඤානි පන පකරණානි අත්ථි.
Un cierto maestro compuso el tratado llamado Saddabindu. El maestro llamado Saddhammaguru compuso el tratado llamado Saddavuttippakāsaka. El maestro llamado Sāriputta compuso el subcomentario (ṭīkā) del Saddavuttippakāsaka. Un cierto maestro compuso dos tipos de tratados: el tratado llamado Kaccāyanasāra y el subcomentario del Kaccāyanasāra. El maestro llamado Navo Medhaṅkara compuso el tratado llamado Lokadīpakasāra. El maestro llamado Aggapaṇḍito compuso el tratado llamado Lokuppatti. El maestro llamado Cīvaro compuso el subcomentario del Jaṅghadāsaka. El maestro Saddhammajotipāla compuso estos ocho libros: Mātikatthadīpanī, Abhidhammatthasaṅgahavaṇṇanā, el subcomentario del Sīmālaṅkāra, el subcomentario del Vinayasamuṭṭhānadīpanī, Gaṇṭhisāro, Paṭṭhānagaṇanānayo, Suttaniddeso, Pātimokkho y Ceti. El maestro llamado Vimalabuddhi compuso el tratado llamado Abhidhamma-pannarasaṭṭhāna. El maestro llamado Navo Vimalabuddhi compuso estos seis libros: Saddasāratthajālinī, el subcomentario del Saddasāratthajālinī, el subcomentario del Vuttodaya, el subcomentario adicional (anuṭīkā) del subcomentario del Abhidhammasaṅgaha llamado Paramatthamañjūsā, Dasagaṇṭhivaṇṇanā y el subcomentario del Māgadhabhūtāvidaggamukhamaṇḍana. Un cierto maestro compuso un nuevo subcomentario adicional del subcomentario de los cinco tratados (Pañcapakaraṇa). El maestro llamado Ariyavaṃso compuso un nuevo subcomentario adicional del subcomentario del Abhidhammasaṅgaha llamado Paramatthamañjūsā [de las gemas]. Estos veinte libros fueron realizados por diversos maestros: el subcomentario del Abhidhammatthasaṅgaha, el subcomentario del Peṭakopadesa, el comentario (aṭṭhakathā) del Catubhāṇavāra, Mahāsārapakāsanī, Mahādīpanī, Sāratthadīpanī Gati Pakaraṇa, Hatthasāro, Bhummasaṅgaho, Bhummaniddeso, el subcomentario del Dasavatthukāyavirati, Jotanā Nirutti, Vibhattikathā, Kaccāyanavivaraṇā, Saddhammamālinī, Pañcagati Vaṇṇanā, Bālacittapabodhanaṃ, el nuevo comentario del Dhammacakkasutta y el subcomentario del tratado Dantadhātu; además existen otros tratados.
කතමානි සද්ධම්මො පායනො, බාලප්පබොධනපකරණස්ස ටීකා ච, ජිනාලඞ්කාරපකරණස්ස නවටීකා ච, ලිඞ්ගත්ථවිවරණං, ලිඞ්ගවිනිච්ඡයො; පාතිමොක්ඛවිවරණං, පරමත්ථකථාවිවරණං, සමන්තපාසාදිකා විවරණං, චතුභාණවාරට්ඨකථා විවරණං, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහවිවරණං, සච්චසඞ්ඛෙපවිවරණං, සද්දත්ථභෙදචින්තාවිවරණං, සද්දවුත්තිවිවරණං, කච්චායනසාරවිවරණං, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස ටීකා විවරණං, මහාවෙස්සන්තරාජාතකස්ස විවරණං, සක්කාභිමතං, මහාවෙස්සන්තරජාතකස්ස නවට්ඨකථා, පඨම සංබොධි, ලොකනෙත්ති ච, බුද්ධඝොසාචරියනිදානං මිලින්දපඤ්හා වණ්ණනා, චතුරා රක්ඛා, චතුරක්ඛාය අට්ඨකථා, සද්දවුත්තිපකරණස්ස නවටීකා, ඉච්චෙවං පඤ්චවීසති පමාණානි පකරණානි ලඞ්කො දීපාදීසුට්ඨානෙසු පණ්ඩිතෙහි කතානි අහෙසුං, සම්බුද්ධෙගාථා ච, නරදෙව නාම ගාථා ච, දාතවෙ චීරත්ති ගාථා ච, වීසති ඔවාදගාථා ච, දානසත්තරි, සීලසත්තරි, සප්පාදානවණ්ණනා, අනන්තබුද්ධවන්දනගාථා ච, අට්ඨවීසති බුද්ධවන්දනගාථා ච, අතීතානාගතපච්චුප්පන්නවන්දනගාථා ච, අසීතිමහාසාවකවන්දනගාථා ච, නවහාරගුණවණ්ණනා චාති, ඉමෙ බුද්ධපණාම-ගාථාදිකා ගාථා යො පණ්ඩිතෙහි ලඞ්කාදීපාදිසුට්ඨානෙසු කතා අහෙසුං [ඉති චුල්ලගන්ථවංසෙ ගන්ථකාරකාචරිය දීපකො නාම දුතියො පරිච්ඡෙදො]
¿Cuáles son? Saddhammopāyana, el subcomentario del tratado Bālappabodhana, el nuevo subcomentario del tratado Jinālaṅkāra, Liṅgatthavivaraṇa, Liṅgavinicchayo, Pātimokkhavivaraṇa, Paramatthakathāvivaraṇa, Samantapāsādikā-vivaraṇa, el vivaraṇa del comentario del Catubhāṇavāra, el vivaraṇa del Abhidhammatthasaṅgaha, el vivaraṇa del Saccasaṅkhepa, el vivaraṇa del Saddatthabhedacintā, el vivaraṇa del Saddavutti, el vivaraṇa del Kaccāyanasāra, el vivaraṇa del subcomentario del Abhidhammatthasaṅgaha, el vivaraṇa del Mahāvessantarājātaka, Sakkābhimata, el nuevo comentario del Mahāvessantarājātaka, Paṭhamasambodhi, Lokanetti, Buddhaghosācariyanidāna, la explicación (vaṇṇanā) del Milindapañhā, Caturārakkhā, el comentario del Caturārakkhā y el nuevo subcomentario del tratado Saddavutti. De esta manera, estos tratados de veinticinco medidas fueron realizados por sabios en lugares como la isla de Laṅkā; y también el Sambuddhegāthā, el verso llamado Naradeva, el verso Dātave-cīratti, los veinte versos de exhortación (Ovādagāthā), Dānasattari, Sīlasattari, Sappādānavaṇṇanā, el verso de veneración a los infinitos Budas, el verso de veneración a los veintiocho Budas, el verso de veneración a los Budas del pasado, futuro y presente, el verso de veneración a los ochenta grandes discípulos y el Navahāraguṇavaṇṇanā. Estos versos, que comienzan con el verso de saludo al Buda, fueron realizados por sabios en lugares como la isla de Laṅkā. [Así termina el segundo capítulo llamado 'Exposición de los maestros autores de libros' en el Cullaganthavaṃsa].
3. ආචරියානං සඤ්ජාතට්ඨානපරිච්ඡෙදො
3. Sección sobre la distinción del lugar de origen de los maestros.
ආචරියෙසු ච අත්ථි ජම්බුදීපිකාචරියා අත්ථි, ලඞ්කාදීපිකාචරියා. කතමෙ ජම්බුදීපිකාචරියා? කතමෙ ලඞ්කාදීපිකාචරියා? මහාකච්චායනො ජම්බුදීපිකාචරියො සො හි අවන්තිරට්ඨෙ උජ්ජෙනී නගරෙ චන්දපජ්ජොතස්ස නාම රඤ්ඤො පුරොහිතො හුත්වා කාමානං ආදීනවං දිස්වා, ඝරාවාසං පහාය සත්ථුසාසනෙ පබ්බජ්ජිත්වා හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ අකාසි. මහාඅට්ඨකථාචරියො ජම්බුදීපිකො, මහාපච්චරිකාචරියො, මහාකුරුන්දිකාචරියො, අඤ්ඤතරො ආචරියා ද්වෙති ඉමෙ ච භූවාචරියා. ලඞ්කාදීපිකාචරියා නාම තෙ කිර බුද්ධඝොසාචරියස්ස පූරෙ භූතාචරියෙ කාලෙ අහෙසුං. මහාබුද්ධඝොසාචරියො ජම්බුදීපිකො. සො කිර මගධරට්ඨෙ ඝොසකගාමෙ රඤ්ඤො පුරොහිතස්ස කෙසි නාම බ්‍රාහ්මණස්ස පුත්තො, සත්ථුසාසනෙ පබ්බජ්ජිත්වා ලඞ්කාදීපං ගතො හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ අකාසි.
Entre los maestros, hay maestros de Jambudīpa y hay maestros de la isla de Laṅkā. ¿Quiénes son los maestros de Jambudīpa? ¿Quiénes son los maestros de la isla de Laṅkā? Mahākaccāyana es un maestro de Jambudīpa; él fue capellán (purohita) del rey llamado Candappajjota en la ciudad de Ujjenī, en el reino de Avanti. Habiendo visto el peligro en los placeres sensuales, renunció a la vida de hogar y se ordenó en la enseñanza del Maestro, componiendo los tratados mencionados anteriormente. El maestro de los grandes comentarios (Mahā-aṭṭhakathā) es de Jambudīpa, así como el maestro del Mahāpaccarī, el maestro del Mahākurundī y otros dos maestros; estos son maestros de la tierra [de Jambudīpa]. En cuanto a los maestros de la isla de Laṅkā, se dice que fueron maestros que existieron en tiempos anteriores al maestro Buddhaghosa. El gran maestro Buddhaghosa era de Jambudīpa. Se dice que fue hijo del brahmán Kesi, capellán del rey en la aldea de Ghosaka, en el reino de Magadha. Habiéndose ordenado en la enseñanza del Maestro, fue a la isla de Laṅkā y compuso los tratados mencionados anteriormente.
බුද්ධදත්තාචරියො, ආනන්දාචරියො, ධම්මපාලාචරියො, ද්වෙ බුබ්බාචරියො, මහාවජිර-බුද්ධාචරියො, චුල්ලවජිර-බුද්ධාචරියො, විමලබුද්ධසඞ්ඛාතො දීපඞ්කරාචරියො, චුල්ලදීපඞ්කරාචරියො, චුල්ලධම්මපාලාචරියො, කස්සපාචරියොති ඉමෙ එකාදසචරියා ජම්බුදීපිකා හෙට්ඨා වුත්තපකාරෙ ගන්ථෙ අකංසු. මහානාමාචරියො, අඤ්ඤතරාචරියා, චුල්ලමහානාමාචරියො, උපසෙනාචරියො, මොග්ගලානාචරියො, සඞ්ඝරක්ඛිතාචරියො, වුත්තොදයකාරාචරියො, ධම්මසිරාචරියො, අඤ්ඤතරා ද්වාචරියා, අනුරුද්ධාචරියො, ඛෙමාචරියො, සාරිපුත්තාචරියො, බුද්ධනාගාචරියො, චුල්ලමොග්ගලානාචරියො, වාචිස්සවාචරියො, සුමඞ්ගලාචරියො, බුද්ධපියාචරියො, ධම්මකිත්ති ආචරියො මෙධඞ්කරාචරියො, බුද්ධරක්ඛිතාචරියො, උපතිස්සා චරියො, අඤ්ඤතරා වීසතාචරියා, සද්ධම්මසිරාචරියො, දෙවාචරියො, චුල්ලබුද්ධඝොසාචරියො, සාරිපුත්තාචරියො, රට්ඨපාලාචරියොති ඉමෙ ද්වෙ පඤ්ඤාසාචරියා ලඞ්කාදීපිකාචරියා නාම. සුභූතචන්දාචරියො, අග්ගවංසාචරියො, නවො වජිරබුද්ධාචරියො, ගුණසාගරාචරියො, අභයාචරියො, ඤාණසාගරාචරියො, අඤ්ඤතරා ද්වාචරියා, උත්තමාචරියො, අඤ්ඤතරො ආචරියො, අඤ්ඤතරො මහාමච්චො, ධම්මසෙනාපතාචරියො, අඤ්ඤතරා තයො ආචරියා, සද්ධම්මගුරු ආචරියො, සාරිපුත්තාචරියො, අඤ්ඤතරො එකා ආචරියො, මෙධඞ්කරාචරියො, අග්ගපණ්ඩිතාචරියො, චීවරාචරියො, සද්ධම්මජොතිපාලාචරියො, විමලබුද්ධාචරියොති ඉමෙ තෙවීසති ආචරියා ජම්බුදීපිකා හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ පුක්කාම සඞ්ඛාතෙ අරිමද්දන නගරෙ අකංසු.
El maestro Buddhadatta, el maestro Ānanda, el maestro Dhammapāla, los dos antiguos maestros, el maestro Mahāvajirabuddha, el maestro Cullavajirabuddha, el maestro Dīpaṅkara conocido como Vimalabuddha, el maestro Culladīpaṅkara, el maestro Culladhammapāla y el maestro Kassapa: estos once maestros de Jambudīpa compusieron las obras de la clase mencionada anteriormente. El maestro Mahānāma, un maestro anónimo, el maestro Cullamahānāma, el maestro Upasena, el maestro Moggallāna, el maestro Saṅgharakkhita, el maestro autor del Vuttodaya, el maestro Dhammasiri, otros dos maestros anónimos, el maestro Anuruddha, el maestro Khema, el maestro Sāriputta, el maestro Buddhanāga, el maestro Cullamoggallāna, el maestro Vācissara, el maestro Sumaṅgala, el maestro Buddhapiya, el maestro Dhammakitti, el maestro Medhaṅkara, el maestro Buddharakkhita, el maestro Upatissa, otros veinte maestros anónimos, el maestro Saddhammasiri, el maestro Deva, el maestro Cullabuddhaghosa, el maestro Sāriputta y el maestro Raṭṭhapāla: estos cincuenta y dos maestros son conocidos como los maestros de la isla de Laṅkā (Laṅkādīpa). El maestro Subhūtacanda, el maestro Aggavaṃsa, el nuevo maestro Vajirabuddha, el maestro Guṇasāgara, el maestro Abhaya, el maestro Ñāṇasāgara, otros dos maestros anónimos, el maestro Uttama, otro maestro anónimo, otro gran ministro, el maestro Dhammasenāpati, otros tres maestros anónimos, el maestro Saddhammaguru, el maestro Sāriputta, otro maestro individual, el maestro Medhaṅkara, el maestro Aggapaṇḍita, el maestro Cīvara, el maestro Saddhammajotipāla y el maestro Vimalabuddha: estos veintitrés maestros de Jambudīpa compusieron las obras del tipo antes mencionado en la ciudad de Arimaddana, conocida como Pukkāma.
නවොවිමලබුද්ධාචරියො ජම්බුදීපිකො හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ පංයනගරෙ අකාසි. අඤ්ඤතරාචරියො අරියවංසාචරියොති ඉමෙ ද්වාචරියා ජම්බුදීපිකා හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ අති [නවි] පුරෙ අකංසු, අඤ්ඤතරා වීසතාචරියා ජම්බුදීපිකා හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ කිඤ්චි පුරාදිඝරෙ අකංසු.
El nuevo maestro Vimalabuddha de Jambudīpa compuso las obras del tipo antes mencionado en la ciudad de Paṃya. Un maestro anónimo y el maestro Ariyavaṃsa: estos dos maestros de Jambudīpa compusieron las obras del tipo antes mencionado en la ciudad de Ati [Navi]. Otros veinte maestros anónimos de Jambudīpa compusieron las obras del tipo antes mencionado en Kiñcipura y otros lugares.
[ඉති චුල්ලගන්ථවංසෙ ආචරියානං සඤ්ජාතට්ඨාන දීපකො නාම තතියො පරිච්ඡෙදො.]
[Así termina el tercer capítulo del Cullaganthavaṃsa, titulado «Explicación del lugar de origen de los maestros»].
4. ආයායකාචරිය-පරිච්ඡෙදො
4. Capítulo sobre quienes solicitaron las obras
ගන්ථා පන සියා ආයාචනෙන ආචරියෙහි කතා, සියා අනායාචනෙන ආචරියෙහි කතා. කතමෙ ගන්ථා ආයාචනෙන, කතමෙ අනායාචනෙන කතා? මහාකච්චායන ගන්ථො, මහාඅට්ඨකථා ගන්ථො, මහාපච්චරිය ගන්ථො, මහාකුරුන්දි ගන්ථො, මහාපච්චරියගන්ථස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො, මහාකුරුන්දි ගන්ථස්ස අට්ඨකථා ගන්ථොති. ඉමෙහි ඡ ගන්ථෙහි අත්තනො මතියා සාසනුග්ගහනත්ථාය සද්ධම්මඨිතියා කතා.
Los libros fueron compuestos por los maestros ya sea por solicitud o sin mediar solicitud. ¿Cuáles son los libros compuestos por solicitud y cuáles sin ella? La obra de Mahākaccāyana, el Gran Comentario (Mahā-aṭṭhakathā), la obra del Mahāpaccariya, la obra del Mahākurundi, el comentario de la obra del Mahāpaccariya y el comentario de la obra del Mahākurundi: estas seis obras fueron compuestas por la propia iniciativa [de los autores] con el fin de sostener la Dispensación (Sāsana) y para la estabilidad del Verdadero Dhamma.
ක. බුද්ධඝොසාචරිය-ගන්ථදීපනා
A. Explicación de las obras del maestro Buddhaghosa
බුද්ධඝොසාචරිය ගන්ථෙසු පන විසුද්ධිමග්ගො, සඞ්ඝපාලෙන නාම සඞ්ඝථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. දීඝනිකායස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො දාඨා නාමෙන සඞ්ඝථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. මජ්ඣිමනිකායස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො බුද්ධමිත්තනාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. සංයුත්තනිකායස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො ජොතිපාලෙන නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. අඞ්ගුත්තරනිකායස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො භද්දන්තා නාම ථෙරෙන සහආජීවකෙන උපාසකෙන ච ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. සමන්තපාසාදිකා නාම අට්ඨකථා ගන්ථො බුද්ධසිරි නාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. සත්තන්නං අභිධම්ම-ගන්ථානං අට්ඨකථා ගන්ථො චුල්ලබුද්ධඝොසෙන භික්ඛුනා ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. ධම්මපදස්සඅට්ඨකථා ගන්ථො කුමාරකස්සපනාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. ජාතකස්සඅට්ඨකථා ගන්ථො අත්ථදස්සී, බුද්ධමිත්ත, බුද්ධපියදෙව සඞ්ඛාතෙහි තීහි ථෙරෙහි ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. ඛුද්දකපාඨස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො, සුත්තනිපාතස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො අත්තනො මතියා බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. අපදානස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො පඤ්චනිකාය විඤ්ඤූහි පඤ්චහි ථෙරෙහි ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො.
Entre las obras del maestro Buddhaghosa, el Visuddhimagga fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición del Thera Saṅghapāla. El comentario al Dīghanikāya fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición del Thera llamado Dāṭhā. El comentario al Majjhimanikāya fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición del Thera llamado Buddhamitta. El comentario al Saṃyuttanikāya fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición del Thera llamado Jotipāla. El comentario al Aṅguttaranikāya fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición del venerable Thera Bhaddanta y del seguidor laico (upāsaka) Sahaājīvaka. El comentario llamado Samantapāsādikā fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición del Thera llamado Buddhasiri. El comentario a los siete libros del Abhidhamma fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición del monje Cullabuddhaghosa. El comentario al Dhammapada fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición del Thera llamado Kumārakassapa. El comentario al Jātaka fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición de tres Theras conocidos como Atthadassī, Buddhamitta y Buddhapiyadeva. El comentario al Khuddakapāṭha y el comentario al Suttanipāta fueron compuestos por el maestro Buddhaghosa por su propia iniciativa. El comentario al Apadāna fue compuesto por el maestro Buddhaghosa a petición de cinco Theras conocedores de los cinco Nikāyas.
බුද්ධඝොසාචරිය-ගන්ථදීපනා නිට්ඨිතා.
Finaliza la explicación de las obras del maestro Buddhaghosa.
ඛ. බුද්ධදත්තාචරිය-ගන්ථදීපනා
B. Explicación de las obras del maestro Buddhadatta
බුද්ධත්තාචරිය ගන්ථෙසු පන විනය-විනිච්ඡයගන්ථො අත්තනො සිස්සෙන බුද්ධසීහෙන නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධත්තාචරියා කතො. උත්තර-විනිච්ඡයගන්ථො සඞ්ඝපාලෙන නාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධදත්තාචරියෙන කතො. අභිධම්මාවතාරො නාම ගන්ථො අත්තනො සිස්සෙන සුමති ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධදත්තාචරියෙන කතො. බුද්ධවංසස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො තෙනෙව බුද්ධසීහනාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධදත්තාචරියෙන කතො.
Entre las obras del maestro Buddhadatta, el Vinaya-vinicchaya fue compuesto por el maestro Buddhadatta a petición de su propio discípulo, el Thera llamado Buddhasīha. El Uttara-vinicchaya fue compuesto por el maestro Buddhadatta a petición del Thera llamado Saṅghapāla. La obra llamada Abhidhammāvatāra fue compuesta por el maestro Buddhadatta a petición de su propio discípulo, el Thera Sumati. El comentario al Buddhavaṃsa fue compuesto por el maestro Buddhadatta a petición del mismo Thera llamado Buddhasīha.
බුද්ධදත්තාචරිය-ගන්ථදීපනා නිට්ඨිතා.
Finaliza la explicación de las obras del maestro Buddhadatta.
අභිධම්මකථාය මූලටීකා නාම ටීකා ගන්ථො බුද්ධමිත්තා නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන ආනන්දාචරියෙන කතො.
La obra titulada Mūlaṭīkā, un subcomentario a la exposición del Abhidhamma, fue compuesta por el maestro Ānanda a petición del Thera llamado Buddhamitta.
ග. ධම්මපාලාචරියෙන-ගන්ථදීපනා
C. Explicación de las obras del maestro Dhammapāla
නෙත්තිපකරණස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො ධම්මරක්ඛිත නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන ධම්මපාලාචරියෙන කතො. ඉතිවුත්තකඅට්ඨකථා ගන්ථො, උදානඅට්ඨකථා ගන්ථො, චරියාපිටකඅට්ඨකථා ගන්ථො, ථෙරකථාඅට්ඨකථා ගන්ථො, ථෙරිකථාඅට්ඨකථා ගන්ථො, විමානවත්ථුඅට්ඨකථා ගන්ථො, පෙතවත්ථුඅට්ඨකථා ගන්ථො, ඉමෙ සත්ත ගන්ථා අත්තනො මතියා ධම්මපාලාචරියෙන කතො. විසුද්ධිමග්ගටීකා ගන්ථො දාඨා නාමෙන නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන ධම්මපාලාචරියෙන කතො, දීඝනිකාය-අට්ඨකථාදීනං චතුන්නං අට්ඨකථානං ටීකා ගන්ථො, අභිධම්මට්ඨකථාය අනුටීකා ගන්ථො, නෙත්තිපකරණට්ඨකථාය ටීකා ගන්ථො, බුද්ධවංසට්ඨකථාය ටීකා ගන්ථො, ජාතකට්ඨකථාය ටීකා ගන්ථො චෙති ඉමෙ පඤ්ච ගන්ථා අත්තනො මතියා ධම්මපාලාචරියෙන කතො.
El comentario del Nettipakaraṇa fue realizado por el maestro Dhammapāla a petición del anciano llamado Dhammarakkhita. Estos siete libros: el comentario del Itivuttaka, el comentario del Udāna, el comentario del Cariyāpiṭaka, el comentario del Theragāthā, el comentario del Therīgāthā, el comentario del Vimānavatthu y el comentario del Petavatthu, fueron realizados por el maestro Dhammapāla según su propio discernimiento. El subcomentario del Visuddhimagga fue realizado por el maestro Dhammapāla a petición del anciano llamado Dāṭhā; y estos cinco libros: el subcomentario de los cuatro comentarios comenzando por el Dīghanikāya, el anutīkā (comentario posterior) del comentario del Abhidhamma, el subcomentario del comentario del Nettipakaraṇa, el subcomentario del comentario del Buddhavaṃsa y el subcomentario del comentario del Jātaka, fueron realizados por el maestro Dhammapāla según su propio discernimiento.
ධම්මපාලාචරිය-ගන්ථදීපනා නිට්ඨිතා.
Aquí concluye la elucidación de los libros del maestro Dhammapāla.
නිරුත්තිමඤ්ජූසා නාම චුල්ලනිරුත්තිටීකා ගන්ථො, මහානිරුත්තිසඞ්ඛෙපො නාම ගන්ථො ච අත්තනො මතියා පුබ්බාචරියෙහි විංසු කතො.
El libro titulado Niruttimañjūsā, que es un subcomentario de la gramática menor (Cullanirutti), y el libro titulado Mahāniruttisaṅkhepo, fueron realizados por antiguos maestros de forma independiente según su propio discernimiento.
පඤ්ච විනයපකරණානං විනයගණ්ඨි නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා මහාවජිරබුද්ධාචරියෙන කතො. න්‍යාසසඞ්ඛාතො මුඛමත්තදීපනී නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා විමලබුද්ධි ආචරියෙන කතො. අත්ථබ්‍යක්ඛ්‍යානො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා චුල්ලවජිරබුද්ධාචරියෙන කතො. රූපසිද්ධි තස්ස ච ගන්ථස්ස ටීකා ගන්ථො සබ්බ පඤ්චසුත්තඤ්ච අත්තනො මතියා දීපඞ්කරාචරියෙන කතො. සච්චසඞ්ඛෙපො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා චුල්ලධම්මපාලාචරියෙන කතො. මොහච්ඡෙදනී ගන්ථො, විමතිච්ඡෙදනී ගන්ථො, දස බුද්ධවංසො, අනාගතවංසො ච. අත්තනො මතියා කස්සපාචරියෙන කතො. පටිසම්භිදාමග්ගස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො මහානාමෙන උපාසකෙන ආයාචිතෙන මහානාමාචරියෙන කතො. දීපවංසො, ථූපවංසො, බොධිවංසො, චුල්ලවංසො, පොරාණවංසො, මහාවංසො චාති ඉමෙ ඡ ගන්ථා අත්තනො මතියා මහානාමාචරියෙහි විසුං කතා. නවො මහාවංසගන්ථො අත්තනො මතියා චුල්ලමහානාමාචරියෙන කතො. සද්ධම්මපජ්ජොතිකා නාම මහානිද්දෙසස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො දෙවෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන උපසෙනාචරියෙන කතො. මොග්ගලානබ්‍යාකරණගන්ථෙ අත්තනො මතියා මොග්ගලානාචරියෙන කතො. සුබොධාලඞ්කාර නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා සඞ්ඝරක්ඛිතාචරියෙන කතො. වුත්තොදය ගන්ථො අත්තනො මතියා වුත්තොදයකාරාචරියෙන කතො. ඛුද්දසික්ඛා නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා ධම්මසිරාචරියෙන කතො. පොරාණඛුද්දසික්ඛා ටීකා ච මූලසික්ඛා චාති, ඉමෙ ද්වෙ ගන්ථෙ අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරෙහි ද්විහාචරියෙහි විංසු කතා.
El libro llamado Vinayagaṇṭhi sobre los cinco tratados del Vinaya fue realizado por el maestro Mahāvajirabuddha según su propio discernimiento. El libro llamado Mukhamattadīpanī, conocido como Nyāsa, fue realizado por el maestro Vimalabuddhi según su propio discernimiento. El libro llamado Atthabyakkhyāno fue realizado por el maestro Cullavajirabuddha según su propio discernimiento. El Rūpasiddhi, el subcomentario de dicho libro y todo el Pañcasutta fueron realizados por el maestro Dīpaṅkara según su propio discernimiento. El libro llamado Saccasaṅkhepa fue realizado por el maestro Culladhammapāla según su propio discernimiento. El libro Mohacchedanī, el libro Vimaticchedanī, el Dasa Buddhavaṃsa y el Anāgatavaṃsa fueron realizados por el maestro Kassapa según su propio discernimiento. El comentario del Paṭisambhidāmagga fue realizado por el maestro Mahānāma a petición del laico Mahānāma. El Dīpavaṃsa, el Thūpavaṃsa, el Bodhivaṃsa, el Cullavaṃsa, el Porāṇavaṃsa y el Mahāvaṃsa; estos seis libros fueron realizados por diversos maestros Mahānāma de forma independiente según su propio discernimiento. El nuevo libro del Mahāvaṃsa fue realizado por el maestro Cullamahānāma según su propio discernimiento. El comentario del Mahāniddesa llamado Saddhammapajjotikā fue realizado por el maestro Upasena a petición del anciano Deva. El libro sobre la gramática de Moggalāna fue realizado por el maestro Moggalāna según su propio discernimiento. El libro llamado Subodhālaṅkāra fue realizado por el maestro Saṅgharakkhita según su propio discernimiento. El libro Vuttodaya fue realizado por el maestro autor del Vuttodaya según su propio discernimiento. El libro llamado Khuddasikkhā fue realizado por el maestro Dhammasiri según su propio discernimiento. El subcomentario del antiguo Khuddasikkhā y el Mūlasikkhā; estos dos libros fueron realizados por otros dos maestros de forma independiente según su propio discernimiento.
පරමත්ථවිනිච්ඡයං නාම ගන්ථො සඞ්ඝරක්ඛිතෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන අනුරුද්ධාචරියෙන කතො. නාමරූප-පරිච්ඡෙදො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා අනුරුද්ධාචරියෙන කතො. අභිධම්මත්ථසඞ්ගහං නාම ගන්ථො නම්ම නාමෙන උපාසකෙන ආයාචිතෙන අනුරුද්ධාචරියෙන කතො. ඛෙමො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා ඛෙමාචරියෙන කතො. සාරත්ථදීපනී නාම විනයට්ඨකථාය ටීකා ගන්ථො, විනයසඞ්ගහං, විනයසඞ්ගහස්ස ටීකා ගන්ථො, අඞ්ගුත්තරට්ඨකථාය නවො ටීකා ගන්ථොති ඉමෙ චත්තාරො ගන්ථා පරක්කමබාහු නාමෙන ලඞ්කාදීපිස්සරෙන රඤ්ඤා ආයාචිතෙන සාරිපුත්තාචරියෙන කතො. සකටසද්දසත්ථස්ස පඤ්චිකාය ටීකා ගන්ථො අත්තනො මතියා සාරිපුත්තාචරියෙන කතො. කඞ්ඛාවිතරණියා විනයත්ථමඤ්ජූසා නාම ටීකා ගන්ථො සුමෙධා නාමථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධනාගාචරියෙන කතො. අභිධානප්පදීපිකො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා චූලමොග්ගලානාචරියෙන කතො. සුබොධාලඞ්කාරස්ස මහාසාමි නාම ටීකා, වුත්තොදය විවරණඤ්චාති ඉමෙ ද්වෙ ගන්ථා අත්තනො මතියා වාචිස්සරෙන කතා. ඛුද්දසික්ඛාය සුමඞ්ගලප්පසාදනි නාම නවො ටීකා ගන්ථො සුමඞ්ගලෙන ආයාචිතෙන නවාචිස්සරෙන කතො. සම්බන්ධචින්තාටීකා බාලාවතාරො, මොග්ගලානබ්‍යාකරණස්ස ටීකා චාති ඉමෙ තයො ගන්ථා, සුමඞ්ගල, බුද්ධමිත්ත, මහාකස්සප සඞ්ඛාතෙහි තීහි ථෙරෙහි ච, ධම්මකිත්ති නාම උපාසකෙන, වානිජ්ජා භාතු උපාසකෙන ච ආයාචිතෙන වාචිස්සරෙන කතො. නාමරූපපරිච්ඡෙදස්ස විභාගො, සද්දත්ථස්ස පදරූප-විභාවනං, ඛෙමපකරණස්ස ටීකා, සීමාලඞ්කාරො, මූලසික්ඛාය ටීකා, රූපවිභාගො, පච්චයසඞ්ගහො චාති ඉමෙ සත්ත ගන්ථා අත්තනො මතියා වාචිස්සරෙන කතා. සච්චසඞ්ඛෙපස්ස ටීකා ගන්ථො සාරිපුත්ත-නාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන වාචිස්සරෙන කතො. අභිධම්මාවතාරස්ස ටීකා, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස ටීකා චාති ඉමෙ ද්වෙ ගන්ථා අත්තනො මතියා සුමඞ්ගලාචරියෙන කතා. සාරත්ථසඞ්ගහං නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා බුද්ධප්පියෙන කතො දන්තධාතුවණ්ණනා නාම පකරණං
El libro llamado Paramatthavinicchaya fue realizado por el maestro Anuruddha a petición del anciano Saṅgharakkhita. El libro llamado Nāmarūpapariccheda fue realizado por el maestro Anuruddha según su propio discernimiento. El libro llamado Abhidhammatthasaṅgaha fue realizado por el maestro Anuruddha a petición del laico llamado Namma. El libro llamado Khema fue realizado por el maestro Khemācariya según su propio discernimiento. El libro Sāratthadīpanī, que es un subcomentario del comentario del Vinaya, el Vinayasaṅgaha, el subcomentario del Vinayasaṅgaha y el nuevo subcomentario del comentario del Aṅguttara; estos cuatro libros fueron realizados por el maestro Sāriputta a petición del rey de la isla de Ceilán llamado Parakkamabāhu. El subcomentario de la pañcikā (exégesis) de la gramática sánscrita fue realizado por el maestro Sāriputta según su propio discernimiento. El subcomentario del Kaṅkhāvitaraṇī llamado Vinayatthamañjūsā fue realizado por el maestro Buddhanāga a petición del anciano llamado Sumedha. El libro llamado Abhidhānappadīpika fue realizado por el maestro Cūlamoggalāna según su propio discernimiento. El subcomentario del Subodhālaṅkāra llamado Mahāsāmi y el vivaraṇa (explicación) del Vuttodaya; estos dos libros fueron realizados por Vācissara según su propio discernimiento. El nuevo subcomentario de la Khuddasikkhā llamado Sumaṅgalappasādanī fue realizado por Navavācissara a petición de Sumaṅgala. El subcomentario del Sambandhacintā, el Bālāvatāra y el subcomentario de la gramática de Moggalāna; estos tres libros fueron realizados por Vācissara a petición de los tres ancianos conocidos como Sumaṅgala, Buddhamitta y Mahākassapa, y del laico Dhammakitti y del laico hermano de Vānijja. El desglose del Nāmarūpapariccheda, el esclarecimiento de las formas de las palabras y su significado, el subcomentario del tratado de Khema, el Sīmālaṅkāra, el subcomentario del Mūlasikkhā, el Rūpavibhāgo y el Paccayasaṅgaho; estos siete libros fueron realizados por Vācissara según su propio discernimiento. El subcomentario del Saccasaṅkhepa fue realizado por Vācissara a petición del anciano llamado Sāriputta. El subcomentario del Abhidhammāvatāra y el subcomentario del Abhidhammatthasaṅgaha; estos dos libros fueron realizados por el maestro Sumaṅgala según su propio discernimiento. El libro llamado Sāratthasaṅgaha fue realizado por Buddhappiya según su propio discernimiento, así como el tratado titulado Dantadhātuvaṇṇanā.
ලඞ්කාදීපිස්සරස්ස රඤ්ඤො සෙනාපතිනා ආයාචිතෙන ධම්මකිත්තිනාමාචරියෙන කතං. ජිනචරිතං නාම පකරණං අත්තනො මතියා මෙධඞ්කරාචරියෙන කතං. ජිනාලඞ්කාරො, ජිනාලඞ්කාරස්ස ටීකා අත්තනො මතියා බුද්ධරක්ඛිතාචරියෙන කතො. අමතධරස්ස නාම අනාගතවංසස්ස අත්තනො මතියා අට්ඨකථා උපතිස්සාචරියෙන කතා. කඞ්ඛාවිතරණීයා ලීනත්ථපකාසිනී, නිසන්දෙහො, ධම්මානුසාරණී, ඤෙය්‍යා-සන්තති, ඤෙය්‍යා-සන්තතියා ටීකා, සුමතාවතාරො, ලොකපඤ්ඤත්ති පකරණං, තථාගතුප්පත්ති පකරණං, නලාටධාතුවණ්ණනා, සීහළවත්ථු, ධම්මදීපකො පටිපත්ති සඞ්ගහො, විසුද්ධිමග්ගස්ස ගණ්ඨි, අභිධම්මගණ්ඨි, නෙත්තිපකරණගණ්ඨි, විසුද්ධිමග්ගචූල-නවටීකා, සොතබ්බමාලිනී, පසාදජනනී, ඔකස්සලොකො, සුබොධාලඞ්කාරස්ස නව ටීකා චෙති, ඉමෙ වීසති ගන්ථා අත්තනො මතියා වීසතාචරියෙහි විංසු විංසු කතා.
El tratado llamado Jinacarita fue compuesto por el maestro de nombre Medhaṅkara por su propia iniciativa, habiendo sido solicitado por el general del rey, el soberano de la isla de Laṅkā, el maestro de nombre Dhammakitti. El Jinālaṅkāra y el subcomentario (ṭīkā) al Jinālaṅkāra fueron compuestos por el maestro Buddharakkhita por su propia iniciativa. El comentario (aṭṭhakathā) al Anāgatavaṃsa, llamado Amatadhara, fue compuesto por el maestro Upatissa por su propia iniciativa. La Kaṅkhāvitaraṇī-līnatthapakāsinī, el Nisandeho, la Dhammānusāraṇī, la Ñeyyā-santati, el subcomentario a la Ñeyyā-santati, el Sumatāvatāra, el tratado Lokapaññatti, el tratado Tathāgatuppatti, el Nalāṭadhātuvaṇṇanā, el Sīhaḷavatthu, el Dhammadīpako, el Paṭipattisaṅgaha, el Visuddhimaggagaṇṭhi, el Abhidhammagaṇṭhi, el Nettipakaraṇagaṇṭhi, el Visuddhimaggacūla-navaṭīkā, la Sotabbamālinī, la Pasādajananī, el Okāsaloka y el nuevo subcomentario al Subodhālaṅkāra; estos veinte textos fueron compuestos individualmente por veinte maestros por su propia iniciativa.
සද්දත්ථ භෙදචින්තා නාම පකරණං අත්තනො මතියා සද්ධම්මසිරිනාමාචරියෙන කතං. සුමන-කූටවණ්ණනං නාම පකරණං, රාහුලා නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන වාචිස්සරෙනදෙවථෙරෙන කතං. සොතත්ථ කිං මහානිදානං නාම පකරණං අත්තනො මතියා චුල්ලබුද්ධඝොසාචරියෙන කතං. මධුරසඞ්ගාහනි නාම පකරණං අත්තනො මතියා රට්ඨපාලාචරියෙන කතං. ලිඞ්ගත්ථවිවරණං නාම පකරණං අත්තනො මතියා සුභූතචන්දාචරියෙන කතං. සද්දනීතිපකරණං අත්තනො මතියා අග්ගවංසාචරියෙන කතං. න්‍යාසපකරණස්ස මහාටීකා නාම ටීකා අත්තනො මතියා වජිරබුද්ධාචරියෙන කතා. මුඛමත්තසාරො අත්තනො මතියා ගුණසාගරාචරියෙන කතො. මුඛමත්තසාරස්ස ටීකා සුතසම්පන්න නාමෙන ධම්මරාජිනො ගුරුනා සඞ්ඝථෙරෙන ආයාචිතෙන ගුණසාගරාචරියෙන කතා. සද්දත්ථභෙදචින්තාය මහාටීකා අත්තනො මතියා අභයාචරියෙන කතා. ලිඞ්ගත්ථවිවරණප්පකාසකං නාම පකරණං අත්තනො මතියා ඤාණසාගරාචරියෙන කතං. ගුළ්හත්ථස්ස ටීකා බාලප්පබොධනඤ්ච දුවිධං පකරණං අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතං. සද්දත්ථභෙදචින්තාය මජ්ඣිමටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා. බාලාවතාරස්ස ටීකා, ලිඞ්ගත්ථවිවරණා ටීකා ච අත්තනො මතියා උත්තමාචරියෙන කතා. සද්දත්ථභෙදචින්තාය නව ටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා. අභිධානප්පදීපිකාය ටීකා දණ්ඩීපකරණස්ස මගඝ-භූතා ටීකා චාති දුවිධා ටීකායො අත්තනො මති, සීහසූර නාම රඤ්ඤො එකෙන අමච්චෙන කතා. කොලද්ධජනස්සටීකා පාසාදිකෙන නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන තෙනෙව මහාමච්චෙන කතා. කාරිකං නාම පකරණං ඤාණගම්භීරනාමෙන භික්ඛුනා ආයාචිතෙන ධම්මසෙනාපතාචරියෙන කතං. එතිමාසමිදීපනී [වා එතිමාසමිදීපිකා] නාම පකරණං මනොහාරඤ්ච අත්තනො මතියා තෙනෙව ධම්මසෙනාපතාචරියෙන කතං. කාරිකාය ටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා. එතිමාසමිදීපිකාය ටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා.
El tratado llamado Saddatthabhedacintā fue compuesto por el maestro Saddhammasiri por su propia iniciativa. El tratado llamado Sumanakūṭavaṇṇana fue compuesto por el Thera Vācissara Deva a petición del Thera de nombre Rāhula. El tratado llamado Sotatthakiṃ-mahānidāna fue compuesto por el maestro Culla Buddhaghosa por su propia iniciativa. El tratado llamado Madhurasaṅgāhanī fue compuesto por el maestro Raṭṭhapāla por su propia iniciativa. El tratado llamado Liṅgatthavivaraṇa fue compuesto por el maestro Subhūtacanda por su propia iniciativa. El Saddanītipakaraṇa fue compuesto por el maestro Aggavaṃsa por su propia iniciativa. El gran subcomentario (mahāṭīkā) al Nyāsapakaraṇa fue compuesto por el maestro Vajirabuddha por su propia iniciativa. El Mukhamattasāra fue compuesto por el maestro Guṇasāgara por su propia iniciativa. El subcomentario al Mukhamattasāra fue compuesto por el maestro Guṇasāgara a petición del Saṅghathera de nombre Sutasampanna, el preceptor del Rey del Dhamma. El gran subcomentario a la Saddatthabhedacintā fue compuesto por el maestro Abhaya por su propia iniciativa. El tratado llamado Liṅgatthavivaraṇappakāsaka fue compuesto por el maestro Ñāṇasāgara por su propia iniciativa. Los dos tratados, el subcomentario al Guḷhattha y el Bālappabodhana, fueron compuestos por un maestro anónimo por su propia iniciativa. El subcomentario medio (majjhimaṭīkā) a la Saddatthabhedacintā fue compuesto por un maestro anónimo por su propia iniciativa. El subcomentario al Bālāvatāra y el subcomentario al Liṅgatthavivaraṇa fueron compuestos por el maestro Uttama por su propia iniciativa. El nuevo subcomentario a la Saddatthabhedacintā fue compuesto por un maestro anónimo por su propia iniciativa. Los dos tipos de subcomentarios, el subcomentario a la Abhidhānappadīpikā y el subcomentario al Daṇḍḫpakaraṇa en idioma magadha, fueron compuestos por un ministro del rey llamado Sīhasūra por su propia iniciativa. El subcomentario al Koladdhajana fue compuesto por ese mismo gran ministro a petición del Thera llamado Pāsādika. El tratado llamado Kārikā fue compuesto por el maestro Dhammasenāpati a petición de un monje llamado Ñāṇagambhīra. El tratado llamado Etimāsamidīpanī (o Etimāsamidīpikā) y el Manohāra fueron compuestos por ese mismo maestro Dhammasenāpati por su propia iniciativa. El subcomentario a la Kārikā fue compuesto por un maestro anónimo por su propia iniciativa. El subcomentario a la Etimāsamidīpikā fue compuesto por un maestro anónimo por su propia iniciativa.
සද්දබින්දුපකරණං අත්තනො මතියා ධම්මරාජස්ස ගුරුනා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතං. සද්දවුත්තිප්පකාසකං නාම පකරණං අඤ්ඤතරෙන භික්ඛුනා ආයාචිතෙන සද්ධම්මගුරු නාමාචරියෙන කතං. සද්දවුත්තිප්පකාසකස්ස ටීකා අත්තනො මතියා සාරිපුත්තාචරියෙන කතා.
El Saddabindupakaraṇa fue compuesto por un maestro anónimo, el preceptor del Rey del Dhamma, por su propia iniciativa. El tratado llamado Saddavuttippakāsaka fue compuesto por el maestro de nombre Saddhammaguru a petición de un monje anónimo. El subcomentario al Saddavuttippakāsaka fue compuesto por el maestro Sāriputta por su propia iniciativa.
කච්චායන සාරො ච කච්චායනසාරස්ස ටීකා චාති දුවිධං පකරණං අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතං. ලොකදීපකසාරං නාම පකරණං අත්තනො මතියා නවෙනමෙධඞ්කරාචරියෙන කතං. ලොකුප්පත්තිපකරණං අත්තනො මතියා අග්ගපණ්ඩිතාචරියෙන කතං. ජඞ්ඝදාසකස්ස ටීකා භූතා මගධටීකා අත්තනො මතියා චීවරාචරියෙන කතා. මාතිකත්ථදීපනී, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහවණ්ණනා, සීමාලඞ්කාරස්සටීකා, ගණ්ඨිසාරො, පට්ඨානගණනානයො චාති ඉමෙ පඤ්ච පකරණානි අත්තනො මතියා සද්ධම්මජොතිපාලාචරියෙන කතානි. සඞ්ඛෙපවණ්ණනා පරක්කමබාහු-නාමෙන ජම්බුදීපිස්සරෙන රඤ්ඤො ආයාචිතෙ තෙනෙව සද්ධම්මජොතිපාලාචරියෙන කතා. කච්චායනස්ස සුත්තනිද්දෙසො අත්තනො සිස්සෙන ධම්මචාරිනා ථෙරෙන ආයාචිතෙන සද්ධම්මජොතිපාලාචරියෙන කතො. විනයසමුට්ඨානදීපනී නාම පකරණං, අත්තනො ගුරුනා සඞ්ඝථෙරෙන ආයාචිතෙන සද්ධම්ම-ජොතිපාලාචරියෙන කතං.
Los dos tratados, el Kaccāyanasāra y el subcomentario al Kaccāyanasāra, fueron compuestos por un maestro anónimo por su propia iniciativa. El tratado llamado Lokadīpakasāra fue compuesto por el nuevo maestro Medhaṅkara por su propia iniciativa. El Lokuppattipakaraṇa fue compuesto por el maestro Aggapaṇḍita por su propia iniciativa. El subcomentario en magadha, que es el subcomentario al Jaṅghadāsaka, fue compuesto por el maestro Cīvara por su propia iniciativa. Estos cinco tratados: Mātikatthadīpanī, Abhidhammatthasaṅgahavaṇṇanā, el subcomentario al Sīmālaṅkāra, Gaṇṭhisāra y Paṭṭhānagaṇanānaya, fueron compuestos por el maestro Saddhammajotipāla por su propia iniciativa. La Saṅkhepavaṇṇanā fue compuesta por ese mismo maestro Saddhammajotipāla a petición del rey de nombre Parakkamabāhu, el señor de Jambudīpa. El Kaccāyanasuttaniddesa fue compuesto por el maestro Saddhammajotipāla a petición de su discípulo, el Thera Dhammacārī. El tratado llamado Vinayasamuṭṭhānadīpanī fue compuesto por el maestro Saddhammajotipāla a petición de su propio preceptor, el Saṅghathera.
සත්තපකරණානි පන තෙන පුක්කාමනගරෙ කතානි. සඞ්ඛෙපවණ්ණනාව ලඞ්කාදීපෙ කතා. අභිධම්ම-පන්නරසට්ඨානවණ්ණානං නාම පකරණං අත්තනො මතියා නවෙන-විමලබුද්ධාචරියෙන කතා. සද්දසාරත්ථජාලිනී නාම පකරණං අත්තනො මතියා නවෙන-විමලබුද්ධාචරියෙන කතං. සද්දසාරත්ථ-ජාලිනියා ටීකා, පංයනගරෙ රඤ්ඤො ගුරුනා සඞ්ඝරාජෙන ආයාචිතෙන තෙනෙව නවෙන විමලබුද්ධාචරියෙන කතා. වුත්තොදයස්ස ටීකා, අභිධම්මසඞ්ගහස්ස ටීකාය පරමත්ථමඤ්ජූසා නාම අනුටීකා, දසගණ්ඨිවණ්ණනං නාම පකරණං, මගධභූතවිදග්ගමුඛමණ්ඩනියාටීකා චාති ඉමානි චත්තාරි පකරණානි අත්තනො මතියා තෙනෙව නවෙන විමලබුද්ධාචරියෙන කතානි.
Siete tratados fueron compuestos por él en la ciudad de Pukkāma. La Saṅkhepavaṇṇanā fue compuesta en la isla de Laṅkā. El tratado llamado Abhidhamma-pannarasaṭṭhānavaṇṇanā fue compuesto por el nuevo maestro Vimalabuddha por su propia iniciativa. El tratado llamado Saddasāratthajālinī fue compuesto por el nuevo maestro Vimalabuddha por su propia iniciativa. El subcomentario a la Saddasāratthajālinī fue compuesto por ese mismo nuevo maestro Vimalabuddha a petición del Saṅgharāja, el preceptor del rey en la ciudad de Paṃya. Estos cuatro tratados: el subcomentario al Vuttodaya, el sub-subcomentario (anuṭīkā) llamado Paramatthamañjūsā al subcomentario del Abhidhammasaṅgaha, el tratado llamado Dasagaṇṭhivaṇṇana y el subcomentario Vidaggamukhamaṇḍanī en magadha, fueron compuestos por ese mismo nuevo maestro Vimalabuddha por su propia iniciativa.
පඤ්චපකරණටීකාය නවානුටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරො චරියෙන කතා. අභිධම්මසඞ්ගහස්ස නවටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා. අභිධම්මත්ථසඞ්ගහටීකාය [මණි] මඤ්ජූසා [මණිසාරමඤ්ජූසා] නාම නවානුටීකා අත්තනො මතියා අරියවංසාචරියෙන කතා.
El nuevo sub-subcomentario (navānuṭīkā) al subcomentario de los cinco tratados (Pañcapakaraṇaṭīkā) fue compuesto por un maestro anónimo por su propia iniciativa. El nuevo subcomentario al Abhidhammasaṅgaha fue compuesto por un maestro anónimo por su propia iniciativa. El nuevo sub-subcomentario llamado Maṇisāramañjūsā al subcomentario del Abhidhammatthasaṅgaha fue compuesto por el maestro Ariyavaṃsa por su propia iniciativa.
පෙටකොපදෙසස්ස ටීකා අත්තනො මතියා උදුම්බරිනාමාචරියෙන පුක්කාමනගරෙ කතා. චතුභාණවාරස්ස අට්ඨකථා, මහාසාරපකාසිනි, මහාදීපනී, සාරත්ථදීපනී, ගතිපකරණං, හත්ථාසාරො, භුම්මසඞ්ගහො, භුම්මනිද්දෙසො, දසවත්ථුකායවිරතිටීකා, චොදනානිරුත්ති, විභත්තිකථා, සද්ධම්මමාලිනි, පඤ්චගතිවණ්ණනා, බාලචිත්ත-පබොධනං, ධම්මචක්කසුත්තස්ස නවට්ඨකථා, දන්තධාතු-පකරණස්ස ටීකා ච සද්ධම්මොපායනො බාලප්පබොධනටීකා ච, ජිනාලඞ්කාරස්ස නවටීකා ච, ලිඞ්ගත්ථ-විවරණං, ලිඞ්ගත්ථ-විනිච්ඡයො, පාතිමොක්ඛවිවරණං, පරමත්ථකථාවිවරණං, සමන්තපාසාදිකවිවරණං, චතුභාණවාරට්ඨකථා විවරණං, අභිධම්මසඞ්ගහවිවරණං, සච්චසඞ්ඛෙපවිවරණං, සද්දත්ථභෙදචින්තාවිවරණං, සද්දවුත්තිවිවරණං, කච්චායනසාරවිවරණං, කච්චායනවිවරණං, අභිධම්මසඞ්ගහස්සටීකාවිවරණං, මහාවෙස්සන්තරජාතකස්ස විවරණං, සක්කාභිමතං, මහාවෙස්සන්තරජාතකස්ස නවට්ඨකථා, පඨම-සම්බොධි ච ලොකනෙත්ති, බුද්ධඝොසාචරියනිදානං, මිලින්ද-පඤ්හො වණ්ණනා, චතුරාරක්ඛා, චතුරාරක්ඛායඅට්ඨකථා, සද්දවුත්තිප්පකරණස්ස නවටීකා චාති ඉමානි, තිචත්තාලීස පකරණානි අත්තනො මතියා සාසනස්ස ජාතියා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා ච ලඞ්කාදීපාදීසු විංසු විංසු කතානි.
El subcomentario del Peṭakopadesa fue compuesto según su propio juicio por el maestro llamado Udumbara en la ciudad de Pukkāma. El comentario del Catubhāṇavāra, el Mahāsārapakāsinī, el Mahādīpanī, el Sāratthadīpanī, el Gatipakaraṇa, el Hatthāsāra, el Bhummasaṅgaha, el Bhummaniddeso, el Dasavatthukāyaviratiṭīkā, el Codanānirutti, el Vibhattikathā, el Saddhammamālini, el Pañcagativaṇṇanā, el Bālacitta-pabodhana, los nueve comentarios del Dhammacakkasutta, el subcomentario del Dantadhātu-pakaraṇa y el Saddhammopāyana, el subcomentario del Bālappabodhana, el nuevo subcomentario del Jinālaṅkāra, el Liṅgattha-vivaraṇa, el Liṅgattha-vinicchayo, el Pātimokkhavivaraṇa, el Paramatthakathāvivaraṇa, el Samantapāsādikavivaraṇa, el Catubhāṇavāraṭṭhakathā vivaraṇa, el Abhidhammasaṅgahavivaraṇa, el Saccasaṅkhepavivaraṇa, el Saddatthabhedacintāvivaraṇa, el Saddavuttivivaraṇa, el Kaccāyanasāravivaraṇa, el Kaccāyanavivaraṇa, el Abhidhammasaṅgahassaṭīkāvivaraṇa, la explicación del Mahāvessantarajātaka, el Sakkābhimata, los nueve comentarios del Mahāvessantarajātaka, el Paṭhamasambodhi y el Lokanetti, el Buddhaghosācariyanidāna, el Milinda-pañho vaṇṇanā, el Caturārakkhā, el comentario del Caturārakkhā, y el nuevo subcomentario del Saddavuttippakaraṇa; estos cuarenta y tres tratados fueron compuestos según su propio juicio en la isla de Lanka y otros lugares, para el surgimiento de la Dispensación y la estabilidad del Verdadero Dhamma.
සම්බුද්ධෙ ගාථා ච…පෙ… නවහාරගුණවණ්ණනා චාති ඉමෙ බුද්ධපණාමාදිකා ගාථායො. අත්තනො අත්තනො බුද්ධගුණපකාසනත්ථාය අත්තනො ච පරෙ ච අනන්තපඤ්ඤාපවත්තනත්ථාය ච පණ්ඩිතෙහි ලඞ්කාදීපාදීසු විංසු විංසු කතා.
Los versos del Sambuddha... hasta la descripción de las cualidades de los nueve métodos; estos versos comienzan con la veneración al Buddha. Fueron compuestos en diversos lugares como la isla de Lanka por sabios, con el propósito de manifestar las cualidades del Buddha para ellos mismos y para que otros pongan en marcha la sabiduría infinita.
[ඉති චුල්ල-ගන්ථවංසෙ ආයාචකාචරියදීපකො නාම චතුත්ථො පරිච්ඡෙදො.]
[Así concluye el cuarto capítulo titulado «Exposición de los maestros que hicieron peticiones» en el Culla-ganthavaṃsa.]
5. පකිණ්ණක-පරිච්ඡෙදො
5. Capítulo misceláneo
නාමං ආරොපනං පොත්ථකං ගන්ථකාරස්ස ච. ලෙඛංලෙඛාපනඤ්චෙව, වදාමි තදනන්තරන්ති. තත්ථ චතුරාසීතියා ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි පිටක, නිකායඞ්ග, වග්ග, නිපාතාදිකං නාමං, කෙනාරොපිතං, කත්ථ ආරොපිතං, කදා ආරොපිතං, කිමත්ථං ආරොපිතන්ති? තත්‍රායං පිවිසජ්ජනාකෙන ආරොපිතන්ති පඤ්චසතඛීණාසවෙහි ආරොපිතං. තෙහි සබ්බබුද්ධවචනං සඞ්ගායන්ති, ඉදං පිටකං, අයං නිකායො, ඉදං අඞ්ගං, අයං වග්ගො, අයං නිපාතොති. එවමාදිකං නාමං ආරොපෙන්ති. කත්ථ ආරොපිතන්ති? රාජගහෙ වෙභාරපබ්බතස්ස පාදෙ ධම්මමණ්ඩප්පෙ ආරොපිතං. කදා ආරොපිතන්ති? භගවතො පරිනිබ්බුතෙ පඨමසඞ්ගායනකාලෙ ආරොපිතං. කිමත්ථං ආරොපිතන්ති? ධම්මක්ඛන්ධානං වොහාරසුඛත්ථාය සුඛධාරණත්ථාය ච ආරොපිතං. සඞ්ගීතිකාලෙ පඤ්චසතා ඛීණාසවා තෙසඤ්ච ධම්මක්ඛන්ධානං නාම වග්ගනිපාතතො. ඉමස්ස ධම්මක්ඛන්ධස්ස අයං නාමො හොතු, ඉමස්ස ච පකරණස්ස අයං නාමොති, අබ්‍රවුං සබ්බං නාමාදිකං කිච්චං අකංසු. තෙ ඛීණාසවා, යදි නාමාදිකං කිච්චං අකතං න සුපාකතං තස්මා වොහාරසුඛත්ථායනාමාදිකං කිච්චං කතං අනාගතෙ පනත්ථාය නාමාදිකං පවත්තිතං අසඤ්ජාතනාමො න සුට්ඨු පාකතො සබ්බසො භවෙති. ධම්මක්ඛන්ධානං නාම දීපනා නිට්ඨිතා.
Digo a continuación: la asignación de nombres, el poner por escrito y los autores de los libros, así como la escritura y el encargo de escribir. Allí, los ochenta y cuatro mil grupos de Dhamma (Dhammakkhandhas), los nombres tales como Piṭaka, Nikāya, Aṅga, Vagga, Nipāta, etc.; ¿por quién fueron asignados, dónde fueron asignados, cuándo fueron asignados y con qué propósito fueron asignados? Al respecto, esta es la respuesta: por quién fueron asignados — fueron asignados por los quinientos Arahants. Mientras recitaban todas las palabras del Buddha, asignaron nombres tales como «este es un Piṭaka», «este es un Nikāya», «este es un Aṅga», «este es un Vagga», «este es un Nipāta», y así sucesivamente. ¿Dónde fueron asignados? Fueron asignados en el pabellón del Dhamma a los pies de la montaña Vebhāra en Rājagaha. ¿Cuándo fueron asignados? Fueron asignados en el momento del Primer Concilio tras el parinibbāna del Bienaventurado. ¿Con qué propósito fueron asignados? Fueron asignados para facilitar el uso y la memorización de los grupos de Dhamma. En el momento de la recitación, los quinientos Arahants asignaron los nombres por secciones y grupos a esos grupos de Dhamma. Dijeron: «que este sea el nombre de este grupo de Dhamma, y este sea el nombre de este tratado», y realizaron toda la labor de nombramiento. Aquellos Arahants pensaron: «Si la labor de nombramiento no se realiza, no será bien conocida; por lo tanto, para facilitar el uso, se ha realizado la labor de nombramiento, y para el beneficio futuro, se ha puesto en marcha el nombramiento; pues lo que no tiene nombre no es bien conocido en modo alguno». Aquí termina la explicación de los nombres de los grupos de Dhamma.
චතුරාසීති ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි කෙන පොත්ථකෙ ආරොපිතානි, කදා ආරොපිතානි, කිමත්ථං ආරොපිතානීති. තත්‍රායං විසජ්ජනා කෙනාරොපිතානිති? ඛීණාසවමහානාගෙහි ආරොපිතානි. කත්ථ ආරොපිතානීති? ලඞ්කාදීපෙ ආරොපිතානි. කදා ආරොපිතානීති? සද්ධාතිස්සස්සරාජිනො පුත්තස්ස වට්ටගාමනි රාජස්ස කාලෙ ආරොපිතානි. කිමත්ථං ආරොපිතානීති? ධම්මක්ඛන්ධානං අවිධංසනත්ථාය සද්ධම්මට්ඨිතියා ච ආරොපිතානි.
Los ochenta y cuatro mil grupos de Dhamma, ¿por quién fueron puestos por escrito en libros, cuándo fueron puestos por escrito y con qué propósito? Al respecto, esta es la respuesta: ¿por quién fueron puestos por escrito? Fueron puestos por escrito por los grandes Arahants. ¿Dónde fueron puestos por escrito? Fueron puestos por escrito en la isla de Lanka. ¿Cuándo fueron puestos por escrito? Fueron puestos por escrito en la época del rey Vaṭṭagāmaṇi, el hijo del rey Saddhātissa. ¿Con qué propósito fueron puestos por escrito? Fueron puestos por escrito para evitar la desaparición de los grupos de Dhamma y para la estabilidad del Verdadero Dhamma.
ධරමානො හි භගවා, අම්හාකං සුගතොධීරො;
නිකායෙ පඤ්චදෙසෙති, යාව නිබ්බානගමනා.
Mientras el Bienaventurado, nuestro sabio Sugata, permanecía con vida, enseñó las cinco colecciones (Nikāyas) hasta su partida al Nibbāna.
සබ්බෙපි තෙ භික්ඛු ආදි, මනසා වචසාහාරො;
සබ්බෙ ච වාචුග්ගතා හොන්ති, මහාපඤ්ඤාසතිවරා.
Todos esos monjes y otros los llevaban en sus mentes y palabras; todos ellos eran expertos en la recitación oral, poseedores de gran sabiduría y excelente memoria.
නිබ්බූතෙ ලොකනාථම්හි, තතො වස්සසතං භවෙ;
අරියානරියා චාපි ච, සබ්බෙ වාචුග්ගතා ධුවං.
Tras el Nibbāna del Protector del Mundo, y durante cien años después, tanto los nobles como los no nobles, todos ellos ciertamente mantenían la recitación oral.
තතො පරං අට්ඨරසං, ද්විසතංවස්ස ගණනං;
සබ්බෙ පුථුජ්ජනා චෙව, අරියා ච සබ්බෙපිතෙ.
Después de eso, durante un período de doscientos dieciocho años, tanto la gente común como los nobles, todos ellos,
මනසාවචසායෙව, වාචුග්ගතාව සබ්බදා;
දුට්ඨගාමණිරඤ්ඤො ච, කාලෙ වාචුග්ගතා ධුවං.
siempre mantenían la recitación oral solo mediante la mente y la palabra; en la época del rey Duṭṭhagāmaṇi, ciertamente mantenían la recitación oral.
අරියානරියාපි ච, නිකායෙ ධාරණාසදා;
තතො පරම්හි රාජා ච, තතො චුතො ච තුසිතෙ.
Tanto los nobles como los no nobles siempre preservaron las colecciones; después de eso, el rey, habiendo fallecido de allí, nació en Tusita.
උප්පජ්ජි දෙව ලොකෙ සො, දෙවෙහි පරිවාරිතො;
සද්ධා තිස්සොති නාමෙන, තස්ස කනිට්ඨකො හිතො.තතො ලද්ධරට්ඨො හොති, බුද්ධසාසනපාලකො.
Él nació en el mundo de los dewas rodeado por dewas. Su querido hermano menor, de nombre Saddhātissa, obtuvo luego el reino y fue protector de la religión del Buddha.
තදා කාලෙ භික්ඛූ ආසුං, සබ්බෙ වාචුග්ගතා සදා;
නිකායෙ පඤ්චවෙධෙව, යාව රඤ්ඤො ච ධාරණා;
තතො චුතො සො රාජා ච, තුස්සීතෙ උපපජ්ජති;
දෙවලොකෙට්ඨිතො සන්තො, තදා වාචුග්ගතා තතො.
En aquel tiempo había monjes que siempre mantenían la recitación oral de las cinco clases de colecciones, mientras el rey las preservaba. Tras fallecer, ese rey renació en Tusita; mientras permanecía en el mundo de los dewas, la recitación oral continuó.
තස්ස පුත්තාපි අහෙසුං, අනෙකා වරජ්ජං ගතා;
අනුක්කමෙන චුතතෙ, දෙවලොකං ගතා ධුවං;
තදාපිතෙ සබ්බෙ භික්ඛූ, වාචුග්ගතාව සබ්බදා;
නිකායෙ පඤ්චවිධෙව, ධාරණාවසතිමතා.
Sus hijos también fueron muchos y llegaron a reinar; sucesivamente fallecieron y ciertamente fueron al mundo de los dewas. En aquel entonces, todos los monjes siempre mantenían la recitación oral de las cinco clases de colecciones, poseyendo memoria y dominio.
තතො පරං පොත්ථකෙසු, නිකායා පඤ්ච පිට්ඨිතා;
තදා අට්ඨකථා ටීකා, සබ්බෙ ගන්ථා පොත්ථකෙ ගතා;
සබ්බෙ පොත්ථෙසු යෙ ගන්ථා, පාළි අට්ඨකථා ටීකා;
සංට්ඨිතාසං ඨිතා හොන්ති, සබ්බෙපි නො න සන්තිතෙ.
Después de eso, las cinco colecciones fueron puestas por escrito en libros. Entonces los comentarios, subcomentarios y todos los tratados fueron puestos en libros. Todos los tratados que están en los libros —el Pāli, los comentarios y los subcomentarios— quedaron establecidos; de lo contrario, no habrían perdurado.
තදා තෙ පොත්ථකෙයෙව, නිකායා පිඨිතා ඛිලා;
තදා අට්ඨකථාදීනි, භවන්තීති වදන්ති ච.
En aquel entonces, todas las colecciones fueron puestas por escrito en esos libros. Se dice que entonces surgieron los comentarios y demás obras.
පරිහාරො පණ්ඩිතෙහි වත්තබ්බොව;
ලඞ්කාදීපස්ස රඤ්ඤොව, සද්ධා තිස්සස්ස රාජිනො.පුත්තකො ලඞ්කාදීපස්ස, ඉස්සරො ධම්මිකො වරො;
තදා ඛීණාසවා සබ්බෙ, ඔලොකෙන්ති අනගතෙ.
Los sabios deben dar esta respuesta: del rey de la isla de Lanka, el rey Saddhātissa, su hijo era el gobernante de la isla de Lanka, noble y justo; entonces todos los Arahants miraron hacia el futuro.
ඛීණාසවා පස්සන්ති තෙ, දුපඤ්ඤෙව පුථුජ්ජනෙ;
සබ්බෙපි තෙ භික්ඛූ ආසුං, බහුංතරා පුථුජ්ජනා;
න සක්ඛිස්සන්ති තෙ පඤ්ච, නිකායෙ වාචුග්ගතං ඉති;
පොත්ථකෙසු සබ්බෙ පඤ්ච, ආරොපෙන්ති ඛීණාසවා.
Los que han destruido las impurezas vieron a los mundanos como personas de poca sabiduría; todos esos monjes eran en su mayoría mundanos. Pensaron: «Estos no podrán mantener las cinco colecciones por medio de la recitación»; de este modo, los que han destruido las impurezas consignaron todas las cinco colecciones en libros.
සද්ධම්මට්ඨිති චිරත්තාය, ජනානං පුඤ්ඤත්ථාය ච;
තතො පට්ඨායතෙ සබ්බෙ, නිකායා හොන්ති පොත්ථකෙ;
අට්ඨකථා ටීකා සබ්බෙ, තෙ හොන්ති පොත්ථකෙට්ඨිතා.
Para la larga duración del Verdadero Dhamma y para el mérito de los seres, a partir de entonces, todas las colecciones están en libros; todos los Comentarios y Subcomentarios están establecidos en libros.
තතො පට්ඨායතෙ සබ්බෙ, භික්ඛු ආදි මහාගණා;
පොත්ථකෙසු ඨිතෙයෙව, සබ්බෙ පස්සන්ති සබ්බදා.
A partir de entonces, todos los grandes grupos de monjes y otros siempre ven el Dhamma establecido precisamente en los libros.
[පොත්ථකෙ ආරොපන දීපකා නිට්ඨිතා.]
[Aquí termina la explicación sobre el acto de consignar en libros.]
යො කොචි පණ්ඩිතො ධීරො, අට්ඨකථාදිකං ගන්ථං කරොති වා කාරාපෙති වා, තස්ස අනන්තකො හොති පුඤ්ඤසංචයො, අනන්තකො හොති පුඤ්ඤානිසංසො. චතුරාසීති චෙතියසහස්ස කරණසදිසො, චතුරාසීති බුද්ධරූපසහස්ස කරණසදිසො, චතුරාසීති බොධිරුක්ඛසහස්සරොපනසදිසො, චතුරාසීති විහාරසහස්ස කරණසදිසො, යො ච බුද්ධවචනමඤ්ජූසං කරොති වා කාරාපෙති වා, යො ච බුද්ධවචනං මණ්ඩනං කරොති වා කාරාපෙති වා, යො ච බුද්ධවචනං ලෙඛං කරොති වා කාරාපෙති වා, යො ච පොත්ථකං වා, යො ච පොත්ථකමූලං වා, දෙති වා දාපෙති වා, යො ච තෙලං වා චුණ්ණං වා, ධඤ්ඤං වා පොත්ථකභඤ්ජනත්ථාය යං කිඤ්චි නිත්ථං වා පොත්ථකඡිද්දෙ ආවුනත්ථාය, යං කිඤ්චි සුත්තං වා කට්ඨඵලකද්වයං වා පොත්ථකං පුටනත්ථාය යං කිඤ්චි වත්ථං වා, පොත්ථක-බන්ධනත්ථාය, යං කිඤ්චි යොත්තං වා පොත්ථකලාප පූටනත්ථාය යං කිඤ්චි ථවිකං දෙති වා දාපෙති වා.
Cualquier persona sabia y firme que escriba o haga escribir un libro como los Comentarios y otros, para ella hay una acumulación infinita de mérito, hay una bendición infinita de mérito. Es semejante a la construcción de ochenta y cuatro mil estupas, semejante a la creación de ochenta y cuatro mil imágenes de Buda, semejante a la plantación de ochenta y cuatro mil árboles Bodhi, semejante a la construcción de ochenta y cuatro mil monasterios; quienquiera que haga o haga hacer un cofre para la palabra del Buda, quienquiera que adorne o haga adornar la palabra del Buda, quienquiera que escriba o haga escribir la palabra del Buda, o un libro, o dé o haga dar el costo de un libro, o aceite, o polvo, o grano para el mantenimiento de los libros, o cualquier aguja para enhebrar los agujeros de los libros, o cualquier hilo, o dos tablas de madera para proteger los libros, o cualquier tela para envolver los libros, o cualquier cordón para atar los libros, o cualquier bolsa para proteger el conjunto de libros, ya sea que lo dé o lo haga dar.
යො ච හරිතාලෙන වා මනොසිලාය වා, සුවණ්ණෙන වා රජතෙන වා පොත්ථකමණ්ඩනං වා කට්ඨඵලකමණ්ඩනං වා කරොති වා කාරාපෙති වා, තස්ස අනන්තකො හොති පුඤ්ඤසංචයො, අනන්තකො හොති පුඤ්ඤානිසංසො. චතුරාසීති චෙතියසහස්ස කරණසදිසො, චතුරාසීති විහාරසහස්ස කරණසදිසො.
Y quienquiera que con oropimente o rejalgar, o con oro o plata, adorne o haga adornar un libro o las tablas de madera, para ella hay una acumulación infinita de mérito, hay una bendición infinita de mérito. Es semejante a la construcción de ochenta y cuatro mil estupas, semejante a la construcción de ochenta y cuatro mil monasterios.
භවෙ නිබ්බත්තමානො සො, සීලගුණමුපාගතා;
මහා තෙජො සදා හොති, සීහනාදො විසාරදො.
Al renacer en la existencia, esa persona poseerá la cualidad de la virtud; siempre será de gran esplendor, con el rugido de un león y plena confianza.
ආයුවණ්ණබලුප්පෙතො, ධම්මකාමො භවෙ සද්දා;
දෙවමනුස්සලොකෙසු, මහෙසක්ඛො අනාමයො.
Dotado de larga vida, belleza y fuerza, amará siempre el Dhamma; en los mundos de los deidades y los humanos, será de gran influencia y estará libre de enfermedades.
භවෙ නිබ්බත්තමානො සො, පඤ්ඤවා සුසමාහිතො;
අධිපච්ච පරිවාරො, සබ්බසුඛාධි ගච්ඡති.
Al renacer en la existencia, será sabio y estará bien concentrado; poseyendo soberanía y séquito, alcanzará toda la felicidad.
සද්දොහීරිමා වදඤ්ඤූ, සංවිග්ග මානසො භවෙ;
අඞ්ගපච්චඞ්ග සම්පන්නො, ආරොහ පරිණාහවා.
Tendrá fe, vergüenza moral y será generoso, con una mente conmovida por la urgencia; estará dotado de todos sus miembros y extremidades, con una estatura y proporciones excelentes.
සබ්බෙ සත්තාපි යො ලොකෙ, සබ්බත්ථ පූජිතාභවෙ;
දෙවමනුස්ස සඤ්චරො, මිත්තසහාය පාලිතො.
Será honrado en todas partes por todos los seres del mundo; moviéndose entre deidades y humanos, protegido por amigos y compañeros.
දෙවමනුස්ස සම්පත්තිං, අනුභොති පුනප්පුනං;
අරහත්ත ඵලං පත්තො, නිබ්බානං පාපුණිස්සති.
Experimentará una y otra vez la prosperidad de las deidades y los humanos; habiendo alcanzado el fruto del estado de Arahant, llegará al Nibbāna.
පටිසම්භිදා චතස්සො, අභිඤ්ඤා ඡබ්බිධෙ වරෙ;
විමොක්ඛෙ අට්ඨකෙ සෙට්ඨෙ, ගමිස්සති අනාගතෙ.
Los cuatro conocimientos analíticos, los seis nobles conocimientos superiores y las ocho excelentes liberaciones, los alcanzará en el futuro.
තස්මාහි පණ්ඩිතො පොසො, සංපස්සං හිත මත්තනො;
කාරෙය්‍ය සාම ගන්ථෙ ච, අඤ්ඤෙ චාපි කාරාපයෙ.
Por lo tanto, una persona sabia, viendo su propio beneficio, debería escribir libros por sí misma y también hacer que otros los escriban.
පොත්ථකෙ ච ඨිතෙ ගන්ථෙ, පාළි අට්ඨකථාදිකෙ;
ධම්මමඤ්ජූසා ගන්ථෙ ච, ලෙඛං කරෙ කාරාපයෙ.
En los libros establecidos como textos, en el Pāḷi, los Comentarios y demás; y en los libros que son cofres del Dhamma, se debe escribir o hacer que se escriba.
පොත්ථකං පොත්ථකමූලඤ්ච, තෙසං චුල්ලථූසම්පි ච;
පිලොතිකාදිකං සුත්තං, කට්ඨඵලද්වයම්හි ච.
Un libro, el costo de un libro, incluso una pequeña aguja para ellos, tela para envolver, hilo y las dos tablas de madera.
ධම්මබන්ධනත්ථාය ච, යං කිඤ්චි මහග්ඝං වත්ථං;
ධම්මබන්ධනයොත්තඤ්ච, යං කිඤ්චි ථවිකම්පි ච.
Y para la encuadernación del Dhamma, cualquier tela preciosa; y un cordón para atar el Dhamma, e incluso cualquier bolsa.
දදෙය්‍ය ධම්මඛෙත්තම්හි, විප්පස්සන්නෙන චෙතසා;
අඤ්ඤො චාපි දජ්ජාපෙය්‍ය, මිත්තසහායබන්ධවෙති.
Se debe dar en el campo del Dhamma con una mente clara; y también se debe hacer que otros den: amigos, compañeros y parientes.
ගන්ථාකරලෙඛලෙඛාපනානිසංස දීපනා නිට්ඨිතා.
Aquí termina la explicación de los beneficios de hacer, escribir y hacer escribir libros.
[ඉති චූලගන්ථවංසෙ පකිණ්ණකදීපකො නාම පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො.]
[Así concluye el quinto capítulo, llamado la Explicación de Temas Diversos, en el Cūlaganthavaṃsa.]
සොහං හංසාරට්ඨ ජාතො, නන්තපඤ්ඤොති විස්සුතොසද්ධා සීල වීරප්පෙතො, ධම්මරසං ගවෙසනො.
Yo, nacido en el reino de Haṃsāvatī, conocido como Nandapañña, dotado de fe, virtud y energía, buscando la esencia del Dhamma.
සොහං තතො ගන්ත්වා චිමං, ජින නවං යං පූරං;
සබ්බ ධම්මං විචිනන්තො, වීසති වස්සමාගතො.
Yo, habiendo ido desde allí a esta nueva ciudad del Conquistador; investigando todo el Dhamma, he cumplido veinte años.
සබ්බ ධම්මං විස්සෙජ්ජෙන්තො, කිකාරෙ නෙව භික්ඛුනො;
ඡ වස්සානං ගණං භිත්වා, කාමානං අභිමද්දනං.
Exponiendo todo el Dhamma entre los monjes; tras dejar el grupo por seis años, subyugando los deseos sensuales.
සන්ති සභා ච නිබ්බානං, ගවෙසිඤ්ච පුනප්පුනං;
වසන්තොහං, වනාරම්මං, පිටකත්තය සඞ්ගහං;
ගන්ථවංසං ඉමං ඛුද්දං, අරියසඞ්ඝදාසකන්ති.
Buscando una y otra vez el estado pacífico del Nibbāna; residiendo en el monasterio del bosque, compuse este breve Ganthavaṃsa, un compendio de los tres Piṭakas, yo, el servidor de la Noble Sangha.
ඉති පාමොජ්ජත්ථාය අරඤ්ඤවාසිනා, නන්දපඤ්ඤාචරියෙන කතො චූළගන්ථවංසො නිට්ඨිතො.
Así concluye el Cūḷaganthavaṃsa, compuesto para el regocijo por el maestro morador del bosque, Nandapañña.
ධම්මවටංසකනාමෙන විසුතො ථෙරො, යං පකරණං ලික්ඛිතං තං පරිපුණ්ණං තෙන පුඤ්ඤෙන තං පිටකං පරිසිප්පං පරිනිට්ඨිතං.
El Anciano conocido por el nombre de Dhammavaṭaṃsaka, que escribió este tratado, está completo; por ese mérito, se ha consumado la maestría de ese Piṭaka.
මමෙව සිස්සසමූහානඤ්ච පරිසිප්පං පරිනිට්ඨිතං. තවෙ සිස්සානූ සිස්සානි ච, පරිසිප්පං පරිනිට්ඨිතං.
Para mi propio grupo de discípulos, se ha consumado la maestría. Para tus discípulos y los discípulos de tus discípulos también, se ha consumado la maestría.
චූළගන්ථවංසො නිට්ඨිතො.
El Cūḷaganthavaṃsa ha terminado.