1 නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
ထိုမြတ်စွာဘုရား၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သောဘုရား၊ သစ္စာလေးပါးတရားတို့ကို ကိုယ်တိုင်မှန်ကန်စွာ သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။
චූළගන්ථවංසපාළි
စူဠဂန္ထဝံသပါဠိ
1. පිටකත්තයපරිච්ඡෙදො
၁. ပိဋကတ်သုံးပုံ ပိုင်းခြားပြသခြင်း
නමස්සෙත්වාන සම්බුද්ධං, අග්ගවංසවරංවරං;
නත්වාන ධම්මං බුද්ධජං, සඞ්ඝඤ්චාපිනිරඞ්ගණං.
မြတ်လှစွာသော အမျိုးအနွယ်တို့တွင် အထွတ်အထိပ် ဖြစ်တော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍လည်းကောင်း၊ ဘုရားရှင်ဟောကြားတော်မူသော တရားတော်မြတ်ကို ရှိခိုး၍လည်းကောင်း၊ ကိလေသာညစ်ကြေး ကင်းစင်တော်မူသော သံဃာတော်မြတ်ကိုလည်း ရှိခိုး၍လည်းကောင်း၊
ගන්ථවංසම්පි නිස්සාය, ගන්ථවංසං පකථිස්සං;
තිපෙටකසමාහාරං, සාධුනං ජඞ්ඝදාසකං.
ဂန္ထဝံသကျမ်းကိုလည်း အမှီပြု၍၊ ပိဋကတ်သုံးပုံ အစုအဝေးဖြစ်သော၊ သူတော်ကောင်းတို့အား ခြေသလုံးသဖွယ် အလုပ်အကျွေး ပြုတတ်သော ဂန္ထဝံသကျမ်းကို ငါ ဟောကြားပေအံ့။
විමතිනොදනමාරම්භං, තං මෙ සුණාථ සාධවො;
සබ්බම්පි බුද්ධවචනං, විමුත්ති ච සහෙතුකං.
ယုံမှားခြင်းကို ပယ်ဖျောက်ကြောင်းဖြစ်သော၊ အကြောင်းနှင့်တကွသော လွတ်မြောက်မှု (ဝိမုတ္တိ) နှင့် ဘုရားဟော ဒေသနာတော် အားလုံးကိုလည်းကောင်း ပြသလတ္တံ့သော ထိုကျမ်းကို သူတော်ကောင်းတို့သည် ငါ့ထံမှ နာယူကြကုန်လော့။
හොති එකවිධංයෙව, තිවිධං පිටකෙන ච;
තඤ්ච සබ්බම්පි කෙවලං, පඤ්චවිධං නිකායතො.
ထိုဗုဒ္ဓဝစန အားလုံးသည် (အရသာအားဖြင့်) တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်၍၊ ပိဋကတ်အားဖြင့် သုံးပါး ဖြစ်၏။ ထိုအလုံးစုံသော ဗုဒ္ဓဝစနသည် နိကာယ်အားဖြင့် ငါးပါး ဖြစ်၏။
අඞ්ගතො ච නවවිධං, ධම්මක්ඛන්ධගණනතො;
චතුරාසීති සහස්ස, ධම්මක්ඛන්ධපභෙදනන්ති.
အင်္ဂါအားဖြင့် ကိုးပါး ဖြစ်၍၊ ဓမ္မက္ခန္ဓာ အရေအတွက်အားဖြင့် ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ဓမ္မက္ခန္ဓာ အပြားရှိ၏။
කථං පිටකතො පිටකඤ්හි තිවිධං හොති?
ပိဋကတ်အားဖြင့် သုံးပါး အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း?
විනයපිටකං, අභිධම්මපිටකං සුත්තන්තපිටකන්ති. තත්ථ කතමං විනය පිටකං? පාරාජිකකණ්ඩං, පාචිත්තියකණ්ඩං, මහාවග්ගකණ්ඩං, චුල්ලවග්ගකණ්ඩං, පරිවාරකණ්ඩන්ති. ඉමානි කණ්ඩානි විනයපිටකං නාම.
ဝိနည်းပိဋကတ်၊ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ သုတ္တန်ပိဋကတ် ဟု သုံးပါး ဖြစ်၏။ ထိုသုံးပါးတို့တွင် ဝိနည်းပိဋကတ်ဟူသည် အဘယ်နည်း? ပါရာဇိကကဏ္ဍ၊ ပါစိတ္တိယကဏ္ဍ၊ မဟာဝဂ္ဂကဏ္ဍ၊ စူဠဝဂ္ဂကဏ္ဍ၊ ပရိဝါရကဏ္ဍ တို့ ဖြစ်၏။ ဤကဏ္ဍတို့ကို ဝိနည်းပိဋကတ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။
කතමං අභිධම්මපිටකං? ධම්මසඞ්ගණී-පකරණං, විභඞ්ග-පකරණං, ධාතුකථා-පකරණං, පුග්ගලපඤ්ඤත්ති-පකරණං, කථාවත්ථු-පකරණං, යමක-පකරණං, පට්ඨාන-පකරණන්ති. ඉමානි සත්ත පකරණානි අභිධම්මපිටකං නාම. කතමං සුත්තන්තපිටකං? සීලක්ඛන්ධවග්ගාදිකං, අවසෙසං බුද්ධවචනං සුත්තන්තපිටකං නාම.
အဘိဓမ္မာပိဋကတ်ဟူသည် အဘယ်နည်း? ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း၊ ဝိဘင်းကျမ်း၊ ဓာတုကထာကျမ်း၊ ပုဂ္ဂလပညတ်ကျမ်း၊ ကထာဝတ္ထုကျမ်း၊ ယမိုက်ကျမ်း၊ ပဋ္ဌာန်းကျမ်း တို့ ဖြစ်၏။ ဤကျမ်းခုနစ်စောင်တို့ကို အဘိဓမ္မာပိဋကတ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ သုတ္တန်ပိဋကတ်ဟူသည် အဘယ်နည်း? သီလက္ခန္ဓဝဂ်အစရှိသော ကြွင်းကျန်သော ဗုဒ္ဓဝစနတော်အားလုံးကို သုတ္တန်ပိဋကတ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။
කථං නිකායතො? නිකායා පඤ්ච විධා හොන්ති. දීඝනිකායො, මජ්ඣිමනිකායො, සංයුත්තනිකායො, අඞ්ගුත්තරනිකායො, ඛුද්දකනිකායොති.
နိကာယ်အားဖြင့် အဘယ်သို့နည်း? နိကာယ်တို့သည် ဒီဃနိကာယ်၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ သံယုတ္တနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ခုဒ္ဒကနိကာယ်ဟူ၍ ငါးပါး ရှိကုန်၏။
තත්ථ කතමො දීඝ-නිකායො? සීලක්ඛන්ධවග්ගො, මහාවග්ගො, පාථිකවග්ගොති, ඉමෙ තයො වග්ගා දීඝනිකායො නාම. ඉමෙසු තීසු වග්ගෙසු, චතුතිංස වග්ගානි ච හොන්ති. [චතුතිංසෙව සුත්තන්තා, සීලක්ඛන්ධවග්ගාදිකා, යස්ස භවන්ති සො යෙව දීඝනිකාය නාම හොති.]
ထိုနိကာယ်ငါးပါးတို့တွင် ဒီဃနိကာယ်ဟူသည် အဘယ်နည်း? သီလက္ခန္ဓဝဂ်၊ မဟာဝဂ်၊ ပါထိကဝဂ် ဟု ဤဝဂ်သုံးပါးကို ဒီဃနိကာယ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ဤဝဂ်သုံးပါးတို့၌ သုတ်ပေါင်း သုံးဆယ့်လေးသုတ် ရှိကုန်၏။ [သီလက္ခန္ဓဝဂ်အစရှိသော သုတ်ပေါင်း သုံးဆယ့်လေးသုတ်ရှိသော နိကာယ်သည်သာလျှင် ဒီဃနိကာယ်မည်၏။]
කතමො මජ්ඣිමනිකායො? මූලපණ්ණාසො, මජ්ඣිමපණ්ණාසො, උපරිපණ්ණාසොති, ඉමෙ තයො පණ්ණාසා මජ්ඣිමනිකායො නාම. ඉමෙසු තීසු පණ්ණාසෙසු ද්වෙපඤ්ඤාසාධික-සුත්ත-සතානි හොන්ති [දියඩ්ඪසතසුත්තන්තා, ද්වි සුත්තං යස්ස සන්තිසො, මජ්ඣිමනිකායො නාමො මූලපණ්ණාසමාදි හොති.]
မဇ္ဈိမနိကာယ်ဟူသည် အဘယ်နည်း? မူလပဏ္ဏာသ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ ဟု ဤပဏ္ဏာသသုံးပုံကို မဇ္ဈိမနိကာယ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ဤပဏ္ဏာသသုံးပုံတို့၌ တစ်ရာ့ငါးဆယ်ကျော် နှစ်သုတ် (၁၅၂ သုတ်) ရှိကုန်၏။ [မူလပဏ္ဏာသအစရှိသည်ဖြစ်၍ တစ်ရာ့ငါးဆယ့်နှစ်သုတ်ရှိသော နိကာယ်ကို မဇ္ဈိမနိကာယ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။]
කතමො සංයුත්තනිකායො? සගාථාවග්ගො, නිදානවග්ගො, ඛන්ධකවග්ගො, සළායතනවග්ගො, මහාවග්ගොති, ඉමෙ පඤ්ච වග්ගා සංයුත්තනිකායො නාම. ඉමෙසු පඤ්චසු වග්ගෙසු ද්වාසට්ඨිසුත්තසත්තසතාධිකසත්ත-සුත්තසහස්සානි හොන්ති. [ද්වාසට්ඨි-සත්ත-සතානි, සත්තසහස්සකානි ච.] සුත්තානි යස්ස හොන්ති සො, සගාථාදිකවග්ගකො, සංයුත්තනිකායො නාමො වෙදිතබ්බො ච විඤ්ඤූනාති.
သံယုတ္တနိကာယ်ဟူသည် အဘယ်နည်း? သဂါထာဝဂ်၊ နိဒါနဝဂ်၊ ခန္ဓကဝဂ်၊ သဠာယတနဝဂ်၊ မဟာဝဂ် ဟု ဤဝဂ်ငါးပါးကို သံယုတ္တနိကာယ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ဤဝဂ်ငါးပါးတို့၌ သုတ်ပေါင်း ခုနစ်ထောင် ခုနစ်ရာ့ခြောက်ဆယ့်နှစ်သုတ် (၇၇၆၂ သုတ်) ရှိကုန်၏။ [ခုနစ်ထောင်နှင့် ခုနစ်ရာ့ခြောက်ဆယ့်နှစ်သုတ် ရှိကုန်၏။ သဂါထာဝဂ်အစရှိသော ထိုသံယုတ္တနိကာယ်ကို ပညာရှိတို့သည် သိအပ်၏။]
කතමො අඞ්ගුත්තරනිකායො? එක්කනිපාතො, දුක්කනිපාතො, තික්කනිපාතො, චතුක්කනිපාතො, පඤ්චකනිපාතො, ඡක්කනිපාතො, සත්තකනිපාතො, අට්ඨකනිපාතො, නවකනිපාතො, දසකනිපාතො, එකාදසනිපාතොති, ඉමෙ එකාදස නිපාතා අඞ්ගුත්තරනිකායො නාම. ඉමෙසු එකාදස නිපාතෙසු සත්ත-පඤ්ඤාස-පඤ්ච-සතාධිකනව-සුත්ත-සහස්සානි හොන්ති. [නවසුත්තසහස්සානි, පඤ්චසතමත්තානි ච, සත්තපඤ්ඤාසාධිකානි, සුත්තානි යස්ස හොන්ති සො, අඞ්ගුත්තරනිකායොති, එක්කනිපාතකාදිකොති.]
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဟူသည် အဘယ်နည်း? ဧကကနိပါတ်၊ ဒုကနိပါတ်၊ တိကနိပါတ်၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ နဝကနိပါတ်၊ ဒသကနိပါတ်၊ ဧကာဒသကနိပါတ် ဟု ဤနိပါတ်တစ်ဆယ့်တစ်ပါးကို အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ဤနိပါတ်တစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့၌ သုတ်ပေါင်း ကိုးထောင် ငါးရာ့ငါးဆယ့်ခုနစ်သုတ် (၉၅၅၇ သုတ်) ရှိကုန်၏။ [ဧကကနိပါတ်အစရှိသည်ဖြစ်၍ ကိုးထောင် ငါးရာ့ငါးဆယ့်ခုနစ်သုတ် ရှိသော နိကာယ်ကို အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။]
කතමො ඛුද්දකනිකායො? ඛුද්දකපාඨො, ධම්මපදං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, සුත්තනිපාතො, විමානවත්ථු, පෙතවත්ථු, ථෙරකථා, ථෙරීකථා, ජාතකං, මහානිද්දෙසො, පටිසම්භිදාමග්ගො, අපදානං, බුද්ධවංසො, චරියාපිටකං, විනයපිටකං, අභිධම්මපිටකන්ති. ඉමෙසු සත්තරසසු ගන්ථෙසු අනෙකානි සුත්ත-සහස්සානි හොන්ති. [අනෙකානි සුත්ත-සහස්සානි, නිද්දිට්ඨානි මහෙසිනා, නිකායෙ පඤ්චමෙ ඉමෙ, ඛුද්දකෙ ඉති විසුතෙති.]
ခုဒ္ဒကနိကာယ်ဟူသည် အဘယ်နည်း? ခုဒ္ဒကပါဌ၊ ဓမ္မပဒ၊ ဥဒါန်း၊ ဣတိဝုတ္တက၊ သုတ္တနိပါတ်၊ ဝိမာနဝတ္ထု၊ ပေတဝတ္ထု၊ ထေရဂါထာ၊ ထေရီဂါထာ၊ ဇာတ်၊ မဟာနိဒ္ဒေသ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်၊ အပဒါန်၊ ဗုဒ္ဓဝံသ၊ စရိယာပိဋကတ်၊ ဝိနည်းပိဋကတ်၊ အဘိဓမ္မာပိဋကတ် တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဤကျမ်းတစ်ဆယ့်ခုနစ်စောင်တို့၌ အထောင်မက များစွာသော သုတ်တို့ ရှိကုန်၏။ [မဟာကရုဏာရှင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ငါးခုမြောက်ဖြစ်သော ဤခုဒ္ဒကနိကာယ်၌ အထောင်မက များစွာသော သုတ်တို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်ဟု ကျော်ကြားလေသည်။]
කථං අඞ්ගතො අඞ්ගහි නව විධං හොති? සුත්තං, ගෙය්යං, වෙය්යාකරණං, ගාථා, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලන්ති, නවප්පභෙදං හොති. තත්ථ උභතො විභඞ්ගනිද්දෙසඛන්ධකපරිවාරා, සුත්තනිපාතෙ, මඞ්ගලසුත්ත, රතනසුත්ත, තුවට්ටකසුත්තානි. අඤ්ඤම්පි සුත්තනාමකං තථාගතවචනං, සුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. සබ්බං සගාථකං ගෙය්යන්ති වෙදිතබ්බං. විසෙසනසංයුත්තකෙ සකලොපි සගාථකවග්ගො, සකලං අභිධම්මපිටකං නිගාථකඤ්ච සුත්තයඤ්ච අඤ්ඤම්පි අට්ඨහි අඞ්ගෙහි අසඞ්ගහිතං බුද්ධවචනං තං වෙය්යාකරණන්ති වෙදිතබ්බං. ධම්මපදං, ථෙරකථා, ථෙරීකථා, සුත්තනිපාතෙ, නො සුත්තනාමිකා සුද්ධිකගාථා, ගාථාති වෙදිතබ්බා. සොමනස්ස ඤාණමයිකගාථා පටික-සංයුත්තා ද්වෙ අසීතිසුත්තන්තා උදානන්ති වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං භගවතාතිආදිනයප්පවත්තා දසුත්තරසතසුත්තන්තා, ඉතිවුත්තකන්ති වෙදිතබ්බා. අපණ්ණකජාතකාදීනි පඤ්ඤාසාදිකානි. පඤ්චජාතකසතානි, ජාතකන්ති වෙදිතබ්බං. චත්තාරො මෙ භික්ඛවෙ අච්ඡරියා අභූතධම්මා, ආනන්දෙතිආදිනයප්පවත්තා සබ්බෙපි අච්ඡරිය අභූතධම්මපටිසංයුත්තා සුත්තන්තා අභූතධම්මන්ති වෙදිතබ්බා. චුල්ලවෙදල්ල, මහාවෙදල්ල, සම්මාදිට්ඨි, සක්කපඤ්හ, සඞ්ඛාරභාජනිය, මහාපුණ්ණමසුත්තන්තාදයො සබ්බෙපි වෙදඤ්ච තුට්ඨිඤ්ච ලද්ධා [පුච්ඡ] ලද්ධා පුච්ඡිතසුත්තන්තා, වෙදල්ලන්ති වෙදිතබ්බා. කතමානි චතුරාසීති ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි දුජානානි, චතුරාසීති ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි සචෙ විත්ථාරෙන කථිස්සං අතිපපඤ්චො භවිස්සති. තස්මා නය වසෙන කථිස්සාමි. එකං වත්ථු, එකො ධම්මක්ඛන්ධො, එකං නිදානං එකො ධම්මක්ඛන්ධො, එකං පඤ්හා පුච්ඡන්තං එකො ධම්මක්ඛන්ධො, එකං පඤ්හා විසජ්ජනං එකො ධම්මක්ඛන්ධො, චතුරාසීති ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි කෙන භාසිතානි, කත්ථ භාසිතානි, කදා භාසිතානි, කමාරබ්භ භාසිතානි, කිමත්ථං භාසිතානි, කෙන ධාරිතානි, කෙනාභතානි, කිමත්ථං පරියාපුණිතබ්බානි. තත්රායං විසජ්ජනා, කෙන භාසිතානීති? බුද්ධානු බුද්ධෙහි භාසිතානි. කත්ථ භාසිතානීති? දෙවෙසු ච මානුස්සෙසු ච, භාසිතානි. කදා භාසිතානීති? භගවතො ධරමානකාලෙ චෙව පච්ඡිමකාලෙ ච භාසිතානි. කතමාරබ්භ භාසිතානීති? පඤ්චවග්ගියාදිකෙ වෙනෙය්ය බන්ධවෙ ආරබ්භ භාසිතානීති. කිමත්ථං භාසිතානීති? තිවජ්ජඤ්ච අවජ්ජඤ්ච ඤත්වා වජ්ජං පහාය අවජ්ජෙ පටිපත්තිත්වා නිබ්බානපරියන්තෙ. දිට්ඨ-ධම්මිකසම්පරායිකත්ථෙ සම්පාපුණිතුං.
အင်္ဂါအားဖြင့် အင်္ဂါတို့ဖြင့် မည်ကဲ့သို့ ကိုးပါးအပြား ရှိသနည်း။ သုတ္တ၊ ဂေယျ၊ ဝေယျာကရဏ၊ ဂါထာ၊ ဥဒါန်း၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဇာတက၊ အဗ္ဘုတဓမ္မ၊ ဝေဒလ္လ ဟူ၍ ကိုးပါးသော အပြား ရှိ၏။ ထိုကိုးပါးတို့တွင် ဝိဘင်းနှစ်ဖက် (ဥဘတောဝိဘင်း)၊ နိဒ္ဒေသ၊ ခန္ဓက၊ ပရိဝါ၊ သုတ္တနိပါတ်၌ မင်္ဂလသုတ်၊ ရတနသုတ်၊ တုဝဋ္ဋကသုတ်တို့နှင့် အခြားသော သုတ်အမည်ရှိကုန်သော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်အားလုံးကို 'သုတ္တ' ဟူ၍ သိအပ်၏။ ဂါထာနှင့်တကွဖြစ်သော ဘုရားဟောစကားတော်အားလုံးကို 'ဂေယျ' ဟူ၍ သိအပ်၏။ အထူးသဖြင့် သံယုတ္တနိကာယ်၌ သဂါထာဝဂ္ဂတစ်ခုလုံးလည်းကောင်း၊ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တစ်ခုလုံးလည်းကောင်း၊ ဂါထာမရှိသော သုတ်နှင့် အခြားသော အင်္ဂါရှစ်ပါး၌ မဝင်သော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်အားလုံးကို 'ဝေယျာကရဏ' ဟူ၍ သိအပ်၏။ ဓမ္မပဒ၊ ထေရဂါထာ၊ ထေရီဂါထာ၊ သုတ္တနိပါတ်၌ သုတ်အမည်မရှိဘဲ ဂါထာသက်သက်သာ ဖြစ်သော တရားတော်တို့ကို 'ဂါထာ' ဟူ၍ သိအပ်၏။ ဉာဏ်နှင့်ယှဉ်သော သောမနဿဉာဏမယဂါထာတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရှစ်ဆယ့်နှစ်ခုသော သုတ္တန်တို့ကို 'ဥဒါန်း' ဟူ၍ သိအပ်၏။ 'ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ' အစရှိသော နည်းဖြင့် စတင်ကာ ဟောကြားတော်မူအပ်သော တစ်ရာ့တစ်ဆယ်သော သုတ္တန်တို့ကို 'ဣတိဝုတ္တက' ဟူ၍ သိအပ်၏။ အပဏ္ဏကဇာတ် အစရှိကုန်သော ငါးရာ့ငါးဆယ်သော ဇာတ်တို့ကို 'ဇာတက' ဟူ၍ သိအပ်၏။ 'ရဟန်းတို့၊ အာနန္ဒာ၌ အံ့ဩဖွယ် မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်သော တရားတို့သည် လေးပါးတို့တည်း' အစရှိသော နည်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော၊ အံ့ဖွယ်ဖြစ်သော မဖြစ်ဖူးမြဲဖြစ်သော တရားတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော သုတ္တန်အားလုံးကို 'အဗ္ဘုတဓမ္မ' ဟူ၍ သိအပ်၏။ စူဠဝေဒလ္လသုတ်၊ မဟာဝေဒလ္လသုတ်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ်၊ သက္ကပဉှသုတ်၊ သင်္ခါရဘာဇနိယသုတ်၊ မဟာပုဏ္ဏမသုတ် အစရှိကုန်သော သိခြင်းနှင့် နှစ်သက်ခြင်းကို ရရှိ၍ မေးမြန်းအပ်သော သုတ္တန်အားလုံးတို့ကို 'ဝေဒလ္လ' ဟူ၍ သိအပ်၏။ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်နည်း? ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့ကို အကယ်၍ အကျယ်အားဖြင့် ဟောကြားအံ့၊ အလွန်ကျယ်ဝန်းလှပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် နည်းနာအားဖြင့်သာ ဟောကြားပေအံ့။ အကြောင်းအရာတစ်ခုသည် ဓမ္မက္ခန္ဓာတစ်ခု၊ နိဒါန်းတစ်ခုသည် ဓမ္မက္ခန္ဓာတစ်ခု၊ မေးခွန်းတစ်ခုကို မေးခြင်းသည် ဓမ္မက္ခန္ဓာတစ်ခု၊ ပြဿနာမေးခွန်းကို ဖြေဆိုခြင်းသည် ဓမ္မက္ခန္ဓာတစ်ခုတည်း။ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့ကို မည်သူ ဟောကြားတော်မူသနည်း၊ အဘယ်အရပ်၌ ဟောကြားတော်မူသနည်း၊ အဘယ်အခါ၌ ဟောကြားတော်မူသနည်း၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း၊ အဘယ်အကျိုးငှာ ဟောကြားတော်မူသနည်း၊ မည်သူ ဆောင်ထားသနည်း၊ မည်သူ သယ်ဆောင်ခဲ့သနည်း၊ အဘယ်အကျိုးငှာ သင်ယူအပ်သနည်း။ ထိုမေးခွန်းတို့၏ အဖြေမှာ ဤသို့ဖြစ်၏— မည်သူ ဟောကြားတော်မူသနည်း ဟူမူကား၊ မြတ်စွာဘုရားနှင့် ဘုရားရှင်၏နောက်မှ သိတော်မူကြကုန်သော တပည့်သာဝက (အနုဗုဒ္ဓ) တို့သည် ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်၏။ အဘယ်အရပ်၌ ဟောကြားတော်မူသနည်း ဟူမူကား၊ နတ်ပြည်၌လည်းကောင်း၊ လူ့ပြည်၌လည်းကောင်း ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်၏။ အဘယ်အခါ၌ ဟောကြားတော်မူသနည်း ဟူမူကား၊ မြတ်စွာဘုရား ထင်ရှားရှိတော်မူစဉ် ကာလ၌လည်းကောင်း၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုအံ့ဆဲဆဲ နောက်ဆုံးအချိန်၌လည်းကောင်း ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်၏။ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း ဟူမူကား၊ ပဉ္စဝဂ္ဂီ အစရှိကုန်သော ချွတ်ထိုက်သော ဝေနေယျ သတ္တဝါ ဆွေမျိုးတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်၏။ အဘယ်အကျိုးငှာ ဟောကြားတော်မူသနည်း ဟူမူကား၊ သုံးပါးသော အပြစ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အပြစ်မရှိသော တရားတို့ကိုလည်းကောင်း သိရှိ၍၊ အပြစ်ကို စွန့်ပယ်ကာ အပြစ်မရှိသော တရား၌ ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်တိုင်အောင် မျက်မှောက်ဘဝ အကျိုး၊ တမလွန်ဘဝ အကျိုးတို့ကို ရရှိစေခြင်းငှာ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်၏။
කෙන ධාරිතානීති? අනුබුද්ධෙහි චෙව සිස්සානුසිස්සෙහි ච ධාරිතානි. කෙනා භතානීති? ආචරිය පරංපරෙහි ආභතානි. කිමත්ථං පරියාපුණිතබ්බානීති? වජ්ජඤ්ච අවජ්ජඤ්ච ඤත්වා වජ්ජං පහාය අවජ්ජෙ පටිපත්තිත්වා නිබ්බානපරියන්තෙ දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකත්ථෙ, සංපාපුණිතුං, යදෙවං තාය නිබ්බානපරියන්තෙ දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකත්ථෙ සාධිකානි හොන්ති. තෙව තත්ථ කෙහි අප්පමත්තෙන පරියාපුණිතබ්බානි ධාරෙතබ්බානි ධාරෙතබ්බානි වාචෙතබ්බානි සජ්ඣායං කාතබ්බානීති [ඉති චුල්ලගන්ථවංසෙ පිටකත්තය දීපකො නාම පඨමො පරිච්ඡෙදො.]
မည်သူ ဆောင်ထားသနည်း ဟူမူကား၊ အနုဗုဒ္ဓ (သာဝက) တို့သည်လည်းကောင်း၊ တပည့်ကြီး တပည့်ငယ် ဆရာစဉ်ဆက်တို့သည်လည်းကောင်း ဆောင်ထားအပ်ကုန်၏။ မည်သူ သယ်ဆောင်ခဲ့သနည်း ဟူမူကား၊ ဆရာစဉ်ဆက်တို့သည် သယ်ဆောင်ခဲ့အပ်ကုန်၏။ အဘယ်အကျိုးငှာ သင်ယူအပ်သနည်း ဟူမူကား၊ အပြစ်နှင့် အပြစ်မရှိသည်ကို သိ၍၊ အပြစ်ကို စွန့်ပယ်ကာ အပြစ်မရှိသော တရား၌ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်အဆုံးရှိသော မျက်မှောက်ဘဝ၊ တမလွန်ဘဝ အကျိုးစီးပွားတို့ကို ရရှိစေရန် ဖြစ်၏။ ဤသို့လျှင် ထိုသင်ယူခြင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်အဆုံးရှိသော မျက်မှောက်ဘဝ၊ တမလွန်ဘဝ အကျိုးတို့ကို ပြီးစီးစေတတ်ကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုတရားတို့ကို မမေ့မလျော့သော သတိဖြင့် သင်ယူအပ်ကုန်၏၊ ဆောင်ထားအပ်ကုန်၏၊ ပို့ချအပ်ကုန်၏၊ ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်အပ်ကုန်၏။ [ဤကား စူဠဂန္ထဝံသကျမ်း၌ ပိဋကတ္တယဒီပက မည်သော ပထမပရိစ္ဆေဒ ပြီး၏။]
2. ගන්ථකාරකාචරිය-පරිච්ඡෙදො
၂. ကျမ်းပြုဆရာမြတ်များအကြောင်း ပြဆိုရာ ပရိစ္ဆေဒ။
ආචරියො පන අත්ථි. පොරාණාචරියා අත්ථි, අට්ඨකථාචරියා අත්ථි, ගන්ථකාරකාචරියා අත්ථි, තිවිධනාමිකාචරියා. කතමෙ පොරාණාචරියා? පඨමසඞ්ගායනායං පඤ්චසතා ඛීණාසවා පඤ්චන්නං නිකායානං නාමඤ්ච අත්ථඤ්ච අධිප්පායඤ්ච යදඤ්ච බ්යඤ්ජන සොධනඤ්ච අවසෙසං කිච්චං කරිංසු. දුතියසඞ්ගායනායං සත්තසතා ඛීණාසවා තෙසංයෙව සද්දත්ථාදිකං කිච්චං පුන කරිංසු. තතියසඞ්ගායනායං සහස්සමත්තා ඛීණාසවා තෙසංයෙව සද්දත්ථාදිකං කිච්චං පුන කරිංසු. ඉච්චෙවං ද්වෙසතාධිකා ද්වෙසහස්ස ඛීණාසවා මහාකච්චායනං ඨපෙත්වා අවසෙසා පොරාණාචරියා නාම. යෙ පොරාණාචරියා තෙයෙව අට්ඨකථාචරියා නාම. කතමෙ ගන්ථකාරකාචරියා? මහාඅට්ඨකථිකාපෙභදඅනෙකාචරියා ගන්ථකාරකාචරියා නාම. කතමෙ තිවිධ නාමාචරියා මහාකච්චායනො තිවිධනාමං. කතමෙ ගන්ථා මහාකච්චායනෙන කතා? කච්චායනගන්ථො, මහානිරුත්තිගන්ථො, චුල්ලනිරුත්තිගන්ථො, යමකගන්ථො, නෙත්තිගන්ථො, පෙටකොපදෙසගන්ථොති, ඉමෙ ඡ ගන්ථා මහාකච්චායනෙන කතා. කතමෙ අනෙකාචරියෙන කතා ගන්ථා? මහාපච්චරිකාචරියො මහාපච්චරියං නාම ගන්ථං අකාසි. මහාකුරුන්දිකාචරියො කුරුන්දි නාම ගන්ථං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො මහාපච්චරිය ගන්ථස්ස අට්ඨකථං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො කුරුන්දි ගන්ථස්ස අට්ඨකථං අකාසි, මහාබුද්ධඝොසා නාමචරියො විසුද්ධිමග්ගො දීඝනිකායස්ස සුමඞ්ගලවිලාසනි නාම අට්ඨකථා, මජ්ඣිමනිකායස්ස පපඤ්චසූදනී නාම අට්ඨකථා, සංයුත්තනිකායස්ස සාරත්ථප්පකාසිනී නාම අට්ඨකථා, අඞ්ගුත්තරනිකායස්ස මනොරථපූරණී නාම අට්ඨකථා, පඤ්චවිනය ගන්ථානං සමන්තපාසාදිකා නාම අට්ඨකථා, සත්තන්නං අභිධම්මගන්ථානං පරමත්ථකථා නාම අට්ඨකථා, පාතිමොක්ඛ සංඛාතාය මාතිකාය කඞ්ඛාවිතරණීති විසුද්ධි නාම අට්ඨකථා, ධම්මපදස්ස අට්ඨකථා, ජාතකස්ස අට්ඨකථා, ඛුද්දකපාඨස්ස අට්ඨකථා, සුත්තනිපාතස්ස අට්ඨකථා, අපදානස්ස අට්ඨකථාති, ඉමෙ තෙරස ගන්ථෙ අකාසි. බුද්ධදත්තොනාමාචරියො විනය විනිච්ඡයො, උත්තරවිනිච්ඡයො, අභිධම්මාවතාරො, බුද්ධවංසස්ස මධුරත්ථවිලාසිනී නාම අට්ඨකථාති, ඉමෙ චත්තාරො ගන්ථෙ අකාසි. ආනන්දොනාමාචරියා සත්තාභිධම්මගන්ථට්ඨකථාය මූටීකං නාම ටීකං අකාසි. ධම්මපාලාචරියො නෙත්තිප්පකරණට්ඨකථා, ඉතිවුත්තකට්ඨකථා, උදානට්ඨකථා, චරියාපිටකට්ඨකථා, ථෙරකථට්ඨකථා, ථෙරීකථට්ඨකථා, විමානවත්ථුස්ස විමලවිලාසිනි නාම අට්ඨකථා, පෙතවත්ථුස්ස විමලවිලාසිනි නාම අට්ඨකථා, විසුද්ධිමග්ගස්ස පරමත්ථමඤ්ජූසා නාම ටීකා, දීඝනිකායස්ස අට්ඨකථාදීනං චතුන්නං අට්ඨකථානං ලීනත්ථප්පකාසනි නාම ටීකා, ජාතකට්ඨකථාය ලීනත්ථප්පකාසනි නාම ටීකා, නෙත්තිපකරණට්ඨකථාය ටීකා, බුද්ධවංසට්ඨකථාය පරමත්ථදීපනී නාම ටීකා, අභිධම්මට්ඨකථායටීකා ලීනත්ථවණ්ණනා නාම අනුටීකාති ඉමෙ චුද්දස මත්තෙ ගන්ථෙ අකාසි.
ဆရာတို့သည်လည်း ရှိကုန်၏။ (ထိုဆရာတို့သည်) ပေါရာဏာစရိယ (ရှေးဦးဆရာကြီးများ)၊ အဋ္ဌကထာစရိယ (အဋ္ဌကထာဆရာကြီးများ)၊ ဂန္ထကာရကာစရိယ (ကျမ်းပြုဆရာကြီးများ) နှင့် တိဝိဓနာမိကာစရိယ (အမည်သုံးမျိုးရှိသော ဆရာကြီး) တို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။ ပေါရာဏာစရိယတို့သည် အဘယ်သူတို့နည်း။ ပထမသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ၌ ရဟန္တာငါးရာတို့သည် နိကာယ်ငါးရပ်တို့၏ အမည်၊ အနက်၊ အဓိပ္ပာယ်၊ အခြားသော ဗျည်းဗျဉ္ဇနသုတ်သင်ခြင်းနှင့် ကြွင်းကျန်သော ကိစ္စတို့ကို ပြုတော်မူခဲ့ကြကုန်၏။ ဒုတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ၌ ရဟန္တာခုနစ်ရာတို့သည် ထိုနိကာယ်ငါးရပ်တို့၏ သဒ္ဒါ၊ အနက် စသည်နှင့်ဆိုင်သော ကိစ္စတို့ကို တစ်ဖန် ပြုတော်မူကြကုန်၏။ တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ၌ ရဟန္တာတစ်ထောင်မျှတို့သည် ထိုနိကာယ်ငါးရပ်တို့၏ သဒ္ဒါ၊ အနက် စသည်နှင့်ဆိုင်သော ကိစ္စတို့ကို တစ်ဖန် ပြုတော်မူကြကုန်၏။ ဤသို့လျှင် အရှင်မဟာကစ္စည်းကို ချန်လှပ်၍ ကျန်ရှိသော နှစ်ထောင်နှစ်ရာသော ရဟန္တာအရှင်သူမြတ်တို့သည် ပေါရာဏာစရိယ မည်ကုန်၏။ ထိုပေါရာဏာစရိယ ဆရာမြတ်တို့သည်ပင် အဋ္ဌကထာစရိယ မည်ကုန်၏။ ဂန္ထကာရကာစရိယ (ကျမ်းပြုဆရာ) တို့သည် အဘယ်သူတို့နည်း။ မဟာအဋ္ဌကထာဆရာကြီး အစရှိသော များစွာသော ဆရာတို့သည် ဂန္ထကာရကာစရိယ မည်ကုန်၏။ တိဝိဓနာမာစရိယ (အမည်သုံးမျိုးရသော ဆရာ) သည် အဘယ်သူနည်း။ အရှင်မဟာကစ္စည်းသည် တိဝိဓနာမ (အမည်သုံးမျိုးရှိသော ဆရာ) ဖြစ်၏။ အရှင်မဟာကစ္စည်း ပြုစုတော်မူသော ကျမ်းတို့သည် အဘယ်ကျမ်းတို့နည်း။ ကစ္စည်းကျမ်း၊ မဟာနိရုတ္တိကျမ်း၊ စူဠနိရုတ္တိကျမ်း၊ ယမကကျမ်း၊ နေတ္တိကျမ်း၊ ပေဋကောပဒေသကျမ်းဟူသော ဤကျမ်းခြောက်ဆောင်တို့ကို အရှင်မဟာကစ္စည်းသည် ပြုစုတော်မူခဲ့၏။ အခြားသော ဆရာတို့ ပြုစုအပ်သော ကျမ်းတို့သည် အဘယ်ကျမ်းတို့နည်း။ မဟာပစ္စရီဆရာကြီးသည် မဟာပစ္စရီအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ မဟာကုရုန္ဒီဆရာကြီးသည် ကုရုန္ဒီအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ အခြားသော ဆရာတစ်ပါးသည် မဟာပစ္စရီကျမ်း၏ အဋ္ဌကထာကို ပြုစုခဲ့၏။ အခြားသော ဆရာတစ်ပါးသည် ကုရုန္ဒီကျမ်း၏ အဋ္ဌကထာကို ပြုစုခဲ့၏။ အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်း၊ ဒီဃနိကာယ်၏ သုမင်္ဂလဝိလာသိနီမည်သော အဋ္ဌကထာ၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၏ ပပဉ္စသူဒနီမည်သော အဋ္ဌကထာ၊ သံယုတ္တနိကာယ်၏ သာရတ္ထပ္ပကာသိနီမည်သော အဋ္ဌကထာ၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၏ မနောရထပူရဏီမည်သော အဋ္ဌကထာ၊ ဝိနည်းငါးကျမ်း၏ သမန္တပါသာဒိကာမည်သော အဋ္ဌကထာ၊ အဘိဓမ္မာခုနစ်ကျမ်း၏ ပရမတ္ထကထာမည်သော အဋ္ဌကထာ၊ ပါတိမောက်ဟု ဆိုအပ်သော မာတိကာ၏ ကင်္ခါဝိတရဏီ မည်သော ဝိသုဒ္ဓိအဋ္ဌကထာ၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ၊ ဇာတကအဋ္ဌကထာ၊ ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာ၊ သုတ္တနိပါတ်အဋ္ဌကထာ၊ အပဒါန်အဋ္ဌကထာ ဟူသော ဤကျမ်းတစ်ဆယ့်သုံးဆောင်တို့ကို ပြုစုတော်မူခဲ့၏။ အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တ အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် ဝိနယဝိနိစ္ဆယ၊ ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ၊ အဘိဓမ္မာဝတာရ၊ ဗုဒ္ဓဝံသ၏ မဓုရတ္ထဝိလာသိနီမည်သော အဋ္ဌကထာ ဟူသော ဤကျမ်းလေးဆောင်တို့ကို ပြုစုတော်မူခဲ့၏။ အရှင်အာနန္ဒာ အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် အဘိဓမ္မာခုနစ်ကျမ်း အဋ္ဌကထာ၏ မူလဋီကာ မည်သော ဋီကာကျမ်းကို ပြုစုတော်မူခဲ့၏။ အရှင်ဓမ္မပါလ ဆရာမြတ်သည် နေတ္တိပ္ပကရဏအဋ္ဌကထာ၊ ဣတိဝုတ္တကအဋ္ဌကထာ၊ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ၊ စရိယာပိဋကအဋ္ဌကထာ၊ ထေရဂါထာအဋ္ဌကထာ၊ ထေရီဂါထာအဋ္ဌကထာ၊ ဝိမာနဝတ္ထု၏ ဝိမလဝိလာသိနီမည်သော အဋ္ဌကထာ၊ ပေတဝတ္ထု၏ ဝိမလဝိလာသိနီမည်သော အဋ္ဌကထာ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၏ ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာမည်သော ဋီကာ၊ ဒီဃနိကာယ်အဋ္ဌကထာစသော အဋ္ဌကထာလေးကျမ်းတို့၏ လီနတ္ထပ္ပကာသိနီမည်သော ဋီကာ၊ ဇာတကအဋ္ဌကထာ၏ လီနတ္ထပ္ပကာသိနီမည်သော ဋီကာ၊ နေတ္တိပ္ပကရဏအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာ၊ ဗုဒ္ဓဝံသအဋ္ဌကထာ၏ ပရမတ္ထဒီပနီမည်သော ဋီကာ၊ အဘိဓမ္မာအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာဖြစ်သော လီနတ္ထဝဏ္ဏနာမည်သော အနုဋီကာ ဟူသော ဤတစ်ဆယ့်လေးဆောင်မျှသော ကျမ်းတို့ကို ပြုစုတော်မူခဲ့၏။
ද්වෙ පුබ්බාචරියානාමා චරියානිරුත්ති මඤ්ජූසං නාම චුල්ලනිරුත්ති ටීකඤ්ච මහානිරුත්ති සඞ්ඛෙපඤ්ච අකංසු. මහාවජිරබුද්ධිනාමාචරියො විනයගණ්ඨිනාම පකරණං අකාසි. දීපඞ්කරසඞ්ඛාතො විමලබුද්ධි නාමාචරියො මුඛමත්තදීපනී නාමකං න්යාසප්පකරණං අකාසි. චුල්ලවජිරබුද්ධි නාමාචරියො අත්ථබ්යාඛ්යානං නාම පකරණං අකාසි.
ပုဗ္ဗာစရိယ အမည်ရှိသော ရှေးဦးဆရာနှစ်ပါးတို့သည် နိရုတ္တိမဉ္ဇူသာမည်သော စူဠနိရုတ္တိဋီကာကိုလည်းကောင်း၊ မဟာနိရုတ္တိသံခေပကျမ်းကိုလည်းကောင်း ပြုစုခဲ့ကြကုန်၏။ အရှင်မဟာဝဇိရဗုဒ္ဓိ အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် ဝိနယဂဏ္ဌိမည်သော ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ ဒီပင်္ကရာဟု သိအပ်သော အရှင်ဝိမလဗုဒ္ဓိ အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် မုခမတ္တဒီပနီမည်သော ညာသကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ အရှင်စူဠဝဇိရဗုဒ္ဓိ အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် အတ္ထဗျာခယာနမည်သော ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။
දීපඞ්කරො නාමාචරියො රූපසිද්ධි පකරණං, රූපසිද්ධි ටීකං, සම්පපඤ්ච සුත්තඤ්චෙති තිවිධං පකරණං අකාසි. ආනන්දාචරියස්ස ජෙට්ඨසිස්සො ධම්මපාලො නාමාචරියො සච්චසඞ්ඛෙපං නාම පකරණං අකාසි. කස්සපො නාමාචරියො මොහවිච්ඡෙදනී, විමතිච්ඡෙදනී, දසබුද්ධවංසො, අනාගතවංසොති, චතුවිධං පකරණං අකාසි.
အရှင်ဒီပင်္ကရာ အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် ရူပသိဒ္ဓိကျမ်း၊ ရူပသိဒ္ဓိဋီကာ၊ သမ္ပပဉ္စသုတ်ကျမ်း ဟူသော သုံးမျိုးသော ကျမ်းတို့ကို ပြုစုခဲ့၏။ အရှင်အာနန္ဒာဆရာမြတ်၏ ကြီးသောတပည့်ဖြစ်သော အရှင်ဓမ္မပါလ အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် သစ္စသံခေပမည်သော ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ အရှင်Kassapa (ကဿပ) အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် မောဟဝိစ္ဆေဒနီ၊ ဝိမတိဝိစ္ဆေဒနီ၊ ဒသဗုဒ္ဓဝံသ၊ အနာဂတဝံသ ဟူသော လေးမျိုးသော ကျမ်းတို့ကို ပြုစုခဲ့၏။
මහානාමො නාමාචරියො, සද්ධම්මපකාසනී නාම පටිසම්භිදාමග්ගස්ස අට්ඨකථං අකාසි. දීපවංසො, ථූපවංසො, බොධිවංසො, චූලවංසො, මහාවංසො, පටිසම්භිදාමග්ගට්ඨකථා ගණ්ඨි චෙති ඉමෙ ඡ ගන්ථා මහානාමාචරි විසුං විසුං කතා.
အရှင်မဟာနာမ် အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်၏ အဋ္ဌကထာဖြစ်သော သဒ္ဓမ္မပ္ပကာသိနီမည်သော အဋ္ဌကထာကို ပြုစုခဲ့၏။ ဒီပဝံသ၊ ထူပဝံသ၊ ဗောဓိဝံသ၊ စူဠဝံသ၊ မဟာဝံသ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်အဋ္ဌကထာဂဏ္ဌိ ဟူသော ဤကျမ်းခြောက်ဆောင်တို့ကို အရှင်မဟာနာမ် ဆရာမြတ်သည် သီးခြားစီ ပြုစုတော်မူခဲ့၏။
නවො මහානාමො නාමාචරියො නවං මහාවංස නාම පකරණං අකාසි. උපසෙනො නාමාචරියො සද්ධම්මපජ්ජොතිකං නාම මහානිද්දෙසස්ස අට්ඨකථං අකාසි. මොග්ගලානො නාමාචරියො මොග්ගලානබ්යාකරණං නාම පකරණං අකාසි. සඞ්ඝරක්ඛිතො නාමාචරියො, සුබොධාලඞ්කාරං නාම පකරණං අකාසි. වුත්තොදයකාරො නාමාචරියො වුත්තොදයං නාම පකරණං අකාසි. ධම්මසිරි නාමාචරියො ඛුද්දකසික්ඛං නාම පකරණං අකාසි. පුරාණඛුද්දසික්ඛාය ටීකා, මූලසික්ඛා චෙති, ඉමෙ ද්වෙ ගන්ථා ද්වෙහාචරියෙහි විසුං විසුං කතා.
အရှင်မဟာနာမ်အသစ် အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် မဟာဝံသသစ်ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ အရှင်ဥပသေန အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် မဟာနိဒ္ဒေသ၏ အဋ္ဌကထာဖြစ်သော သဒ္ဓမ္မပဇ္ဇောတိကာမည်သော အဋ္ဌကထာကို ပြုစုခဲ့၏။ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန် အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်းကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ အရှင်သံဃရkkhita (သံဃရက္ခိတ) အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် သုဗောဓာလင်္ကာရကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ ဝုတ္တောဒယကျမ်းပြုဆရာမြတ်သည် ဝုတ္တောဒယကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ အရှင်ဓမ္မသီရိ အမည်ရှိသော ဆရာမြတ်သည် ခုဒ္ဒသိက္ခာကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၏။ ပုရာဏခုဒ္ဒသိက္ခာဋီကာနှင့် မူလသိက္ခာ ဟူသော ဤကျမ်းနှစ်ဆောင်တို့ကို ဆရာနှစ်ပါးတို့သည် သီးခြားစီ ပြုစုခဲ့ကြကုန်၏။
අනුරුද්ධො නාමාචරියො පරමත්ථවිනිච්ඡයං, නාමරූපපරිච්ඡෙදං, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහං චෙති තිවිධං පකරණං අකාසි. ඛෙමො නාමාචරියො ඛෙමං නාම පකරණං අකාසි. සාරිපුත්තො නාමාචරියො විනයට්ඨකථාය සාරත්ථදීපනී නාම ටීකං; විනයසඞ්ගහපකරණං, විනයසඞ්ගහස්සටීකං; අඞ්ගුත්තරට්ඨකථාය සාරත්ථමඤ්ජූසං නාම නවං ටීකං; පඤ්චිකා ටීකඤ්චෙති, ඉමෙ පඤ්ච ගන්ථෙ අකාසි. බුද්ධනාගො නාමාචරියො විනයත්ථමඤ්ජූසං නාම කඞ්ඛාවිතරණීයා ටීකං අකාසි. නවො මොග්ගලානො නාමාචරියො අභිධානප්පදීපිකං නාම පකරණං අකාසි. වාචිස්සරො නාමාචරියො මහාසාමි නාම සුබොධාලඞ්කාරස්ස ටීකා, වුත්තොදය විවරණං, සුමඞ්ගලප්පසාදනි නාම ඛුද්දසික්ඛාය ටීකා; සම්බන්ධචින්තා, සම්බන්ධචින්තාය ටීකා; බාලාවතාරො, මොග්ගලානබ්යාකරණස්ස පඤ්චිකාය ටීකා; යොගවිනිච්ඡයො, විනයවිනිච්ඡයස්ස ටීකා, උත්තරවිනිච්ඡයස්ස ටීකා, නාමරූප-පරිච්ඡෙදස්ස විභාගො, සද්දත්ථස්ස පදරූපවිභාවනං; ඛෙමස්ස පකරණස්ස ටීකා, සීමාලඞ්කාරො, මූලසික්ඛාය ටීකා, රූපවිභාගො, පච්චයසඞ්ගහො, සච්චසඞ්ඛෙපස්ස ටීකා චෙති, ඉමෙ අට්ඨාරස ගන්ථෙ අකාසි.
အနုရုဒ္ဓါအမည်ရှိသော ဆရာသည် ပရမတ္ထဝိနိစ္ဆယ၊ နာမရူပပရိစ္ဆေဒ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဟူသော သုံးမျိုးသောကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ခေမအမည်ရှိသော ဆရာသည် ခေမအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ သာရိပုတ္တရာအမည်ရှိသော ဆရာသည် ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာဖြစ်သော သာရတ္ထဒီပနီအမည်ရှိသော ဋီကာ၊ ဝိနယသင်္ဂဟကျမ်း၊ ဝိနယသင်္ဂဟကျမ်း၏ ဋီကာ၊ အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာသစ်ဖြစ်သော သာရတ္ထမဉ္ဇူသာအမည်ရှိသော ဋီကာ၊ ပဉ္စိကာဋီကာဟူသော ဤကျမ်းငါးစောင်ကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဗုဒ္ဓနာဂအမည်ရှိသော ဆရာသည် ကင်္ခါဝိတရဏီအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာဖြစ်သော ဝိနယတ္ထမဉ္ဇူသာအမည်ရှိသော ဋီကာကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ မောဂ္ဂလ္လာန်သစ်အမည်ရှိသော ဆရာသည် အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဝါစိဿရ မဟာသာမိအမည်ရှိသော ဆရာသည် သုဗောဓာလင်္ကာရ၏ဋီကာ၊ ဝုတ္တောဒယဝိဝရဏကျမ်း၊ ခုဒ္ဒသိက္ခာ၏ဋီကာဖြစ်သော သုမင်္ဂလပ္ပသာဒနီအမည်ရှိသော ဋီကာ၊ သမ္ဗန္ဓစိန္တာကျမ်း၊ သမ္ဗန္ဓစိန္တာဋီကာ၊ ဗာလာဝတာရကျမ်း၊ မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရုဏ်းပဉ္စိကာ၏ဋီကာ၊ ယောဂဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊ ဝိနယဝိနိစ္ဆယဋီကာ၊ ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယဋီကာ၊ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဝိဘာဂကျမ်း၊ သဒ္ဒတ္ထပဒရူပဝိဘာဝနကျမ်း၊ ခေမကျမ်း၏ဋီကာ၊ သီမာလင်္ကာရကျမ်း၊ မူလသိက္ခာဋီကာ၊ ရူပဝိဘာဂကျမ်း၊ ပစ္စယသင်္ဂဟကျမ်း၊ သစ္စသံခေပဋီကာဟူသော ဤကျမ်းတစ်ဆယ့်ရှစ်စောင်ကို ပြုတော်မူခဲ့၏။
සුමඞ්ගලො නාමාචරියො අභිධම්මාවතාරස්සටීකං, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්සටීකඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. බුද්ධපියො නාමාචරියො සාරත්ථසඞ්ගහං නාම පකරණං අකාසි. ධම්මකිත්ති නාමාචරියො දන්තධාතු පකරණං අකාසි. මෙධඞ්කරො නාමාචරියො ජිනචරිතං නාම පකරණං අකාසි. බුද්ධරක්ඛිතො නාමාචරියො ජිනලඞ්කාරං, ජිනලඞ්කාරස්ස ටීකඤ්චාති දුවිධං පකරණං අකාසි. උපතිස්සො නාමාචරියො අනාගතවංසස්ස අට්ඨකථං අකාසි.
သုမင်္ဂလအမည်ရှိသော ဆရာသည် အဘိဓမ္မာဝတာရဋီကာ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဋီကာဟူသော နှစ်မျိုးသောကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဗုဒ္ဓပိယအမည်ရှိသော ဆရာသည် သာရတ္ထသင်္ဂဟအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဓမ္မကိတ္တိအမည်ရှိသော ဆရာသည် ဒန္တဓာတုကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ မေဓင်္ကရအမည်ရှိသော ဆရာသည် ဇိနစရိတအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဗုဒ္ဓရက္ခိတအမည်ရှိသော ဆရာသည် ဇိနာလင်္ကာရကျမ်း၊ ဇိနာလင်္ကာရဋီကာဟူသော နှစ်မျိုးသောကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဥပတိဿအမည်ရှိသော ဆရာသည် အနာဂတဝံသအဋ္ဌကထာကို ပြုတော်မူခဲ့၏။
කඞ්ඛාවිතරණීයා ලීනත්ථප්පකාසිනි, නිසන්දෙහො, ධම්මානුසාරණී, ඤෙය්යාසන්තති, ඤෙය්යාසන්තතියා ටීකා, සුමතාදාවතාරො, ලොකපඤ්ඤත්ති පකරණං, තථාගතුප්පත්ති පකරණං, නලාටධාතු වණ්ණනා, සීහළවත්ථු, ධම්මදීපකො, පටිපත්තිසඞ්ගහො, විසුද්ධිමග්ගණ්ඨි, අභිධම්මගණ්ඨි, නෙත්තිපකරණගණ්ඨි, විසුද්ධිමග්ගචුල්ලනවටීකා, සොතබ්බමාලිනී, පසාදජනනී, ඔකාසලොකො, සුබොධාලඞ්කාරස්ස නව ටීකා චෙති, ඉමෙ වීසති ගන්ථා වීසතාචරියෙහි විසුං විසුං කතා.
ကင်္ခါဝိတရဏီ လီနတ္ထပ္ပကာသနီ၊ နိသန္ဒေဟ၊ ဓမ္မာနုသာရဏီ၊ ဉေယျာသန္တတိ၊ ဉေယျာသန္တတိဋီကာ၊ သုမတာဒါဝတာရ၊ လောကပညတ္တိကျမ်း၊ တထာဂတုပ္ပတ္တိကျမ်း၊ နလာဋဓာတုဝဏ္ဏနာ၊ သီဟဠဝတ္ထု၊ ဓမ္မဒီပက၊ ပဋိပတ္တိသင်္ဂဟ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဂဏ္ဌိ၊ အဘိဓမ္မဂဏ္ဌိ၊ နေတ္တိပကရဏဂဏ္ဌိ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်စူဠနဝဋီကာ၊ သောတဗ္ဗမာလိနီ၊ ပသာဒဇနနီ၊ ဩကာသလောက၊ သုဗောဓာလင်္ကာရဋီကာသစ် ဟူသော ဤကျမ်းနှစ်ဆယ်တို့ကို ဆရာနှစ်ဆယ်တို့သည် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပြုတော်မူခဲ့ကြကုန်၏။
සද්ධම්මසිරි නාමාචරියො සද්දත්ථභෙදචින්තා නාම පකරණං අකාසි. දෙවො නාමාචරියො සුමන කූටවණ්ණනං නාම පකරණං අකාසි. චුල්ලබුද්ධඝොසො නාමාචරියො සොතත්ථකිනිදානං නාම පකරණං අකාසි. රට්ඨපාලො නාමාචරියො මධුරසඞ්ගාහණීකිත්ති නාම පකරණං අකාසි. සුභූතචන්දො නාමාචරියො ලිඞ්ගත්ථවිවරණ-පකරණං අකාසි. අග්ගවංසො නාමාචරියො සද්දනීති පකරණං නාම අකාසි. වජිරබුද්ධි නාමාචරියො මහාටීකං නාම න්යාසපකරණටීකං අකාසි. ගුණසාගරො නාමාචරියො මුඛමත්තසාරං, මුඛමත්තසාරස්ස ටීකඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. අභයො නාමාචරියො සද්දත්ථභෙදචින්තාය මහාටීකං අකාසි. ඤාණසාගරො නාමාචරියො ලිඞ්ගත්ථවිවරණප්පකාසනං නාම පකරණං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො ගූළත්ථටීකං, බාලප්පබොධනඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො සද්දත්ථ-භෙදචින්තාය මජ්ඣිමටීකං අකාසි. උත්තමො නාමාචරියො බාලාවතාරටීකං, ලිඞ්ගත්ථවිවරණටීකඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො සද්දත්ථභෙදචින්තාය නව-ටීකං අකාසි. එකො අමච්චො අභිධානප්පදීපිකායටීකං, ගණ්ඨිපකරණස්ස දණ්ඩීප්පකරණස්ස මාගධභූතං ටීකං, කොලද්ධජනස්ස සකටභාසාය කතටීකඤ්ච තිවිධං පකරණං අකාසි. ධම්මසෙනාපති නාමාචරියො කාරිකං, එතිමාසපිදීපනී, මනොහාරඤ්ච තිවිධං පකරණං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො කාරිකාය ටීකං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො එතිමාසපිදීපිකාය ටීකං අකාසි.
သဒ္ဓမ္မသိရီအမည်ရှိသော ဆရာသည် သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဒေဝအမည်ရှိသော ဆရာသည် သုမနကူဋဝဏ္ဏနာအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ စူဠဗုဒ္ဓဃောသအမည်ရှိသော ဆရာသည် သောတတ္ထကီနိဒါန်းအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ရဋ္ဌပါလအမည်ရှိသော ဆရာသည် မဓုရသံဂါဟဏီကိတ္တိအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ သုဘူတစန္ဒအမည်ရှိသော ဆရာသည် လိင်္ဂတ္ထဝိဝရဏကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ အဂ္ဂဝံသအမည်ရှိသော ဆရာသည် သဒ္ဒနီတိအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဝဇိရဗုဒ္ဓိအမည်ရှိသော ဆရာသည် ဉာသကျမ်း၏ ဋီကာကြီးဖြစ်သော မဟာဋီကာအမည်ရှိသော ဋီကာကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဂုဏသာဂရအမည်ရှိသော ဆရာသည် မုခမတ္တသာရကျမ်း၊ မုခမတ္တသာရဋီကာဟူသော နှစ်မျိုးသောကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ အဘယအမည်ရှိသော ဆရာသည် သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာ၏ မဟာဋီကာကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဉာဏသာဂရအမည်ရှိသော ဆရာသည် လိင်္ဂတ္ထဝိဝရဏပ္ပကာသနအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ တစ်ပါးသောဆရာသည် ဂူဠှတ္ထဋီကာ၊ ဗာလပ္ပဗောဓနဟူသော နှစ်မျိုးသောကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ တစ်ပါးသောဆရာသည် သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာ၏ မဇ္ဈိမဋီကာကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဥတ္တမအမည်ရှိသော ဆရာသည် ဗာလာဝတာရဋီကာ၊ လိင်္ဂတ္ထဝိဝရဏဋီကာဟူသော နှစ်မျိုးသောကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ တစ်ပါးသောဆရာသည် သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာ၏ ဋီကာသစ်ကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ အမတ်တစ်ဦးသည် အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာဋီကာ၊ ဂဏ္ဌိကျမ်းနှင့် ဒဏ္ဍီကျမ်းတို့၏ မာဂဓဘာသာဖြင့် ရေးသားအပ်သော ဋီကာ၊ ကောလဒ္ဓဇ၏ စကဋဘာသာ (သက္ကတဘာသာ) ဖြင့် ပြုအပ်သော ဋီကာဟူသော သုံးမျိုးသောကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ ဓမ္မသေနာပတိအမည်ရှိသော ဆရာသည် ကာရိကာကျမ်း၊ ဧတိမာသပိဒီပနီကျမ်း၊ မနောဟာရကျမ်းဟူသော သုံးမျိုးသောကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ တစ်ပါးသောဆရာသည် ကာရိကာကျမ်း၏ ဋီကာကို ပြုတော်မူခဲ့၏။ တစ်ပါးသောဆရာသည် ဧတိမာသပိဒီပိကာကျမ်း၏ ဋီကာကို ပြုတော်မူခဲ့၏။
අඤ්ඤතරො ආචරියො සද්දබින්දු නාම පකරණං අකාසි. සද්ධම්මගුරු නාමාචරියො සද්දවුත්තිප්පකාසකං නාම පකරණං අකාසි. සාරිපුත්තො නාමාචරියො සද්දවුත්තිප්පකාසකස්ස ටීකං අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො කච්චායනසාරං නාම පකරණං කච්චායනසාරස්ස ටීකඤ්ච දුවිධං පකරණං අකාසි. නවො මෙධඞ්කරො නාමාචරියො ලොකදීපකසාරං නාම පකරණං අකාසි. අග්ගපණ්ඩිතො නාමාචරියො ලොකුප්පත්ති නාම පකරණං අකාසි. චීවරො නාමාචරියො ජඞ්ඝදාසකස්ස ටීකං අකාසි. මාතිකත්ථදීපනී, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහවණ්ණනා, සීමාලඞ්කාරස්සටීකා, විනයසමුට්ඨානදීපනී ටීකා, ගණ්ඨි සාරො, පට්ඨානගණනා නයො, සුත්තනිද්දෙසො, පාතිමොක්ඛො, චෙති, ඉමෙ අට්ඨ ගන්ථෙ සද්ධම්මජොතිපාලාචරියො අකාසි. විමලබුද්ධි නාමාචරියො අභිධම්ම-පන්නරසට්ඨානං නාම පකරණං අකාසි. නවො විමලබුද්ධි නාමාචරියො සද්දසාරත්ථජාලිනී, සද්දසාරත්ථජාලිනියා ටීකා, වුත්තොදය ටීකා, පරමත්ථමඤ්ජූසා නාම අභිධම්මසඞ්ගහටීකාය අනුටීකා දසගණ්ඨිවණ්ණනා, මාගධභූතාවිදග්ගමුඛමණ්ඩනටීකා චෙති ඉමෙ ඡ ගන්ථෙ අකාසි. අඤ්ඤතරො ආචරියො පඤ්චපකරණටීකාය නවානුටීකං අකාසි. අරියවංසො නාමාචරියො අභිධම්මසඞ්ගහ-ටීකාය [පරමත්ථ] මණිසාරමඤ්ජූසං නාම නවානුටීකං අකාසි. අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස ටීකා, පෙටකොපදෙසස්ස ටීකා, චතුභාණවාරස්ස අට්ඨකථා, මහාසාරපකාසනී, මහාදීපනී, සාරත්ථදීපනී ගති පකරණං, හත්ථසාරො, භුම්මසඞ්ගහො, භුම්මනිද්දෙසො, දසවත්ථුකායවිරතිටීකා, ජොතනා නිරුත්ති, විභත්තිකථා, කච්චායනවිවරණා, සද්ධම්මමාලිනී, පඤ්චගති වණ්ණනා, බාලචිත්තපබොධනං, ධම්මචක්කසුත්තස්ස නවට්ඨකථා, දන්තධාතු පකරණස්ස ටීකා චෙති, ඉමෙ වීසති ගන්ථා නානාචරියෙහි කතා, අඤ්ඤානි පන පකරණානි අත්ථි.
တစ်ပါးသောဆရာသည် သဒ္ဒဗိန္ဒုအမည်ရှိသောကျမ်းကို ပြုတော်မူ၏။ သဒ္ဓမ္မဂုရုအမည်ရှိသောဆရာသည် သဒ္ဒဝုတ္တိပ္ပကာသကအမည်ရှိသောကျမ်းကို ပြုတော်မူ၏။ သာရိပုတ္တရာအမည်ရှိသောဆရာသည် သဒ္ဒဝုတ္တိပ္ပကာသကကျမ်း၏ ဋီကာကို ပြုတော်မူ၏။ တစ်ပါးသောဆရာသည် ကစ္စည်းသာရအမည်ရှိသောကျမ်း၊ ကစ္စည်းသာရကျမ်း၏ ဋီကာဟူသော နှစ်မျိုးသောကျမ်းကို ပြုတော်မူ၏။ မေဓင်္ကရသစ်အမည်ရှိသောဆရာသည် လောကဒီပကသာရအမည်ရှိသောကျမ်းကို ပြုတော်မူ၏။ အဂ္ဂပဏ္ဍိတအမည်ရှိသောဆရာသည် လောကုပ္ပတ္တိအမည်ရှိသောကျမ်းကို ပြုတော်မူ၏။ စီဝရအမည်ရှိသောဆရာသည် ဇင်္ဃဒါသကကျမ်း၏ ဋီကာကို ပြုတော်မူ၏။ မာတိကတ္ထဒီပနီ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဝဏ္ဏနာ၊ သီမာလင်္ကာရဋီကာ၊ ဝိနယသမုဋ္ဌာနဒီပနီဋီကာ၊ ဂဏ္ဌိသာရ၊ ပဋ္ဌာနဂဏနာနယ၊ သုတ္တနိဒ္ဒေသ၊ ပါတိမောက် ဟူသော ဤကျမ်းရှစ်စောင်တို့ကို သဒ္ဓမ္မဇောတိပါလဆရာသည် ပြုတော်မူ၏။ ဝိမလဗုဒ္ဓိအမည်ရှိသောဆရာသည် အဘိဓမ္မပန္နရသဋ္ဌာနအမည်ရှိသောကျမ်းကို ပြုတော်မူ၏။ ဝိမလဗုဒ္ဓိသစ်အမည်ရှိသောဆရာသည် သဒ္ဒသာရတ္ထဇာလိနီ၊ သဒ္ဒသာရတ္ထဇာလိနီဋီကာ၊ ဝုတ္တောဒယဋီကာ၊ ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာအမည်ရှိသော အဘိဓမ္မသင်္ဂဟဋီကာ၏ အနုဋီကာဖြစ်သော ဒသဂဏ္ဌိဝဏ္ဏနာ၊ မာဂဓဘာသာဖြင့်ဖြစ်သော ဝိဒဂ္ဂမုခမဏ္ဍနဋီကာ ဟူသော ဤကျမ်းခြောက်စောင်တို့ကို ပြုတော်မူ၏။ တစ်ပါးသောဆရာသည် ပဉ္စပကရဏဋီကာ၏ အနုဋီကာသစ်ကို ပြုတော်မူ၏။ အရိယဝံသအမည်ရှိသောဆရာသည် အဘိဓမ္မသင်္ဂဟဋီကာ၏ ပရမတ္ထမဏိသာရမဉ္ဇူသာအမည်ရှိသော အနုဋီကာသစ်ကို ပြုတော်မူ၏။ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဋီကာ၊ ပေဋကောပဒေသဋီကာ၊ စတုဘာဏဝါရအဋ္ဌကထာ၊ မဟာသာရပကာသနီ၊ မဟာဒီပနီ၊ သာရတ္ထဒီပနီ၊ ဂတိကျမ်း၊ ဟတ္ထသာရ၊ ဘုမ္မသင်္ဂဟ၊ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသ၊ ဒသဝတ္ထုကာယဝိရတိဋီကာ၊ ဇောတနာနိရုတ္တိ၊ ဝိဘတ္တိကထာ၊ ကစ္စည်းဝိဝရဏ၊ သဒ္ဓမ္မမာလိနီ၊ ပဉ္စဂတိဝဏ္ဏနာ၊ ဗာလစိတ္တပဗောဓန၊ ဓမ္မစက္ကသုတ္တအဋ္ဌကထာသစ်၊ ဒန္တဓာတုကျမ်း၏ ဋီကာ ဟူသော ဤကျမ်းနှစ်ဆယ်တို့ကို အမျိုးမျိုးသောဆရာတို့ ပြုတော်မူအပ်ကုန်၏၊ အခြားသော ကျမ်းတို့သည်လည်း ရှိပါသေး၏။
කතමානි සද්ධම්මො පායනො, බාලප්පබොධනපකරණස්ස ටීකා ච, ජිනාලඞ්කාරපකරණස්ස නවටීකා ච, ලිඞ්ගත්ථවිවරණං, ලිඞ්ගවිනිච්ඡයො; පාතිමොක්ඛවිවරණං, පරමත්ථකථාවිවරණං, සමන්තපාසාදිකා විවරණං, චතුභාණවාරට්ඨකථා විවරණං, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහවිවරණං, සච්චසඞ්ඛෙපවිවරණං, සද්දත්ථභෙදචින්තාවිවරණං, සද්දවුත්තිවිවරණං, කච්චායනසාරවිවරණං, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස ටීකා විවරණං, මහාවෙස්සන්තරාජාතකස්ස විවරණං, සක්කාභිමතං, මහාවෙස්සන්තරජාතකස්ස නවට්ඨකථා, පඨම සංබොධි, ලොකනෙත්ති ච, බුද්ධඝොසාචරියනිදානං මිලින්දපඤ්හා වණ්ණනා, චතුරා රක්ඛා, චතුරක්ඛාය අට්ඨකථා, සද්දවුත්තිපකරණස්ස නවටීකා, ඉච්චෙවං පඤ්චවීසති පමාණානි පකරණානි ලඞ්කො දීපාදීසුට්ඨානෙසු පණ්ඩිතෙහි කතානි අහෙසුං, සම්බුද්ධෙගාථා ච, නරදෙව නාම ගාථා ච, දාතවෙ චීරත්ති ගාථා ච, වීසති ඔවාදගාථා ච, දානසත්තරි, සීලසත්තරි, සප්පාදානවණ්ණනා, අනන්තබුද්ධවන්දනගාථා ච, අට්ඨවීසති බුද්ධවන්දනගාථා ච, අතීතානාගතපච්චුප්පන්නවන්දනගාථා ච, අසීතිමහාසාවකවන්දනගාථා ච, නවහාරගුණවණ්ණනා චාති, ඉමෙ බුද්ධපණාම-ගාථාදිකා ගාථා යො පණ්ඩිතෙහි ලඞ්කාදීපාදිසුට්ඨානෙසු කතා අහෙසුං [ඉති චුල්ලගන්ථවංසෙ ගන්ථකාරකාචරිය දීපකො නාම දුතියො පරිච්ඡෙදො]
အဘယ်ကျမ်းတို့နည်းဟူမူ - သဒ္ဓမ္မောပါယန၊ ဗာလပ္ပဗောဓနကျမ်း၏ ဋီကာ၊ ဇိနာလင်္ကာရကျမ်း၏ ဋီကာသစ်၊ လိင်္ဂတ္ထဝိဝရဏ၊ လိင်္ဂဝိနိစ္ဆယ၊ ပါတိမောက္ခဝိဝရဏ၊ ပရမတ္ထကထာဝိဝရဏ၊ သမန္တပါသာဒိကာဝိဝရဏ၊ စတုဘာဏဝါရအဋ္ဌကထာဝိဝရဏ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဝိဝရဏ၊ သစ္စသင်္ခေပဝိဝရဏ၊ သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာဝိဝရဏ၊ သဒ္ဒဝုတ္တိဝိဝရဏ၊ ကစ္စည်းသာရဝိဝရဏ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဋီကာဝိဝရဏ၊ မဟာဝေဿန္တရာဇာတကဝိဝရဏ၊ သက္ကာဘိမတ၊ မဟာဝေဿန္တရာဇာတကအဋ္ဌကထာသစ်၊ ပဌမသမ္ဗောဓိ၊ လောကနေတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဃောသစရိယနိဒါန်း၊ မိလိန္ဒပဉှာဝဏ္ဏနာ၊ စတုရာရက္ခာ၊ စတုရာရက္ခာအဋ္ဌကထာ၊ သဒ္ဒဝုတ္တိကျမ်း၏ ဋီကာသစ် ဟူ၍ ဤသို့လျှင် နှစ်ဆယ့်ငါးစောင်မျှသော ကျမ်းတို့ကို သီဟိုဠ်ကျွန်းစသော အရပ်တို့၌ ပညာရှိတို့သည် ပြုတော်မူကုန်၏။ သမ္ဗုဒ္ဓေဂါထာ၊ နရဒေဝအမည်ရှိသော ဂါထာ၊ ဒါတဗ္ဗေစီရတ္တိဂါထာ၊ ဩဝါဒဂါထာနှစ်ဆယ်၊ ဒါနသတ္တရိ၊ သီလသတ္တရိ၊ သပ္ပါဒါနဝဏ္ဏနာ၊ အနန္တဗုဒ္ဓဝန္ဒနာဂါထာ၊ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ဆူသော ဘုရားရှိခိုးဂါထာ၊ အတိတ်အနာဂတ်ပစ္စုပ္ပန် ဘုရားရှိခိုးဂါထာ၊ အသီတိမဟာသာဝကရှိခိုးဂါထာ၊ နဝဟာရဂုဏဝဏ္ဏနာ ဟူ၍ ဤသို့သော ဘုရားရှိခိုးဂါထာ အစရှိသော ဂါထာတို့ကို ပညာရှိတို့သည် သီဟိုဠ်ကျွန်းစသော အရပ်တို့၌ ပြုတော်မူကုန်၏။ [ဤသို့ စူဠဂန္ထဝံသကျမ်း၌ ကျမ်းပြုဆရာတို့ကို ပြဆိုရာဖြစ်သော ဒုတိယပရိစ္ဆေဒ ပြီး၏]
3. ආචරියානං සඤ්ජාතට්ඨානපරිච්ඡෙදො
၃. ဆရာတို့၏ ဖြစ်ရာဌာနကို ပိုင်းခြားခြင်း
ආචරියෙසු ච අත්ථි ජම්බුදීපිකාචරියා අත්ථි, ලඞ්කාදීපිකාචරියා. කතමෙ ජම්බුදීපිකාචරියා? කතමෙ ලඞ්කාදීපිකාචරියා? මහාකච්චායනො ජම්බුදීපිකාචරියො සො හි අවන්තිරට්ඨෙ උජ්ජෙනී නගරෙ චන්දපජ්ජොතස්ස නාම රඤ්ඤො පුරොහිතො හුත්වා කාමානං ආදීනවං දිස්වා, ඝරාවාසං පහාය සත්ථුසාසනෙ පබ්බජ්ජිත්වා හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ අකාසි. මහාඅට්ඨකථාචරියො ජම්බුදීපිකො, මහාපච්චරිකාචරියො, මහාකුරුන්දිකාචරියො, අඤ්ඤතරො ආචරියා ද්වෙති ඉමෙ ච භූවාචරියා. ලඞ්කාදීපිකාචරියා නාම තෙ කිර බුද්ධඝොසාචරියස්ස පූරෙ භූතාචරියෙ කාලෙ අහෙසුං. මහාබුද්ධඝොසාචරියො ජම්බුදීපිකො. සො කිර මගධරට්ඨෙ ඝොසකගාමෙ රඤ්ඤො පුරොහිතස්ස කෙසි නාම බ්රාහ්මණස්ස පුත්තො, සත්ථුසාසනෙ පබ්බජ්ජිත්වා ලඞ්කාදීපං ගතො හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ අකාසි.
ဆရာတို့တွင်လည်း ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်းသားဆရာတို့သည် ရှိကုန်၏၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းသားဆရာတို့သည် ရှိကုန်၏။ အဘယ်သူတို့သည် ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်းသားဆရာတို့နည်း။ အဘယ်သူတို့သည် သီဟိုဠ်ကျွန်းသားဆရာတို့နည်း။ မဟာကစ္စည်းသည် ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်းသားဆရာဖြစ်၏။ ထိုမဟာကစ္စည်းသည် အဝန္တိတိုင်း၊ ဥဇ္ဇေနီပြည်၌ စန္ဒပဇ္ဇောတအမည်ရှိသော မင်း၏ ပုရောဟိတ်ဖြစ်၍ ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်ကိုမြင်သဖြင့် လူတို့၏ဘောင်ကို စွန့်ပယ်ကာ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် အောက်၌ ပြဆိုအပ်ပြီးသောကျမ်းတို့ကို ပြုတော်မူ၏။ မဟာအဋ္ဌကထာဆရာသည် ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်းသားဖြစ်၏၊ မဟာပစ္စရီဆရာ၊ မဟာကုရုန္ဒီဆရာနှင့် အခြားသော ဆရာနှစ်ပါးတည်းဟူသော ဤဆရာတို့သည်လည်း မြေ၌ဖြစ်သော (ကုန်းနေ) ဆရာတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ သီဟိုဠ်ကျွန်းသားဆရာဟူသည်ကား ထိုဆရာတို့သည် ဗုဒ္ဓဃောသဆရာ၏ မတိုင်မီ ဖြစ်ဖူးသော ရှေးဦးဆရာတို့၏ကာလ၌ ဖြစ်ကုန်၏ဟု ကြားရ၏။ မဟာဗုဒ္ဓဃောသဆရာသည် ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်းသား ဖြစ်၏။ ထိုဗုဒ္ဓဃောသဆရာသည် မဂဓတိုင်း၊ ဃောသကရွာ၌ မင်း၏ပုရောဟိတ်ဖြစ်သော ကေသိအမည်ရှိသော ပုဏ္ဏား၏သားဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုကာ သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့သွားပြီးလျှင် အောက်၌ ပြဆိုအပ်ပြီးသောကျမ်းတို့ကို ပြုတော်မူ၏ဟု ကြားရ၏။
බුද්ධදත්තාචරියො, ආනන්දාචරියො, ධම්මපාලාචරියො, ද්වෙ බුබ්බාචරියො, මහාවජිර-බුද්ධාචරියො, චුල්ලවජිර-බුද්ධාචරියො, විමලබුද්ධසඞ්ඛාතො දීපඞ්කරාචරියො, චුල්ලදීපඞ්කරාචරියො, චුල්ලධම්මපාලාචරියො, කස්සපාචරියොති ඉමෙ එකාදසචරියා ජම්බුදීපිකා හෙට්ඨා වුත්තපකාරෙ ගන්ථෙ අකංසු. මහානාමාචරියො, අඤ්ඤතරාචරියා, චුල්ලමහානාමාචරියො, උපසෙනාචරියො, මොග්ගලානාචරියො, සඞ්ඝරක්ඛිතාචරියො, වුත්තොදයකාරාචරියො, ධම්මසිරාචරියො, අඤ්ඤතරා ද්වාචරියා, අනුරුද්ධාචරියො, ඛෙමාචරියො, සාරිපුත්තාචරියො, බුද්ධනාගාචරියො, චුල්ලමොග්ගලානාචරියො, වාචිස්සවාචරියො, සුමඞ්ගලාචරියො, බුද්ධපියාචරියො, ධම්මකිත්ති ආචරියො මෙධඞ්කරාචරියො, බුද්ධරක්ඛිතාචරියො, උපතිස්සා චරියො, අඤ්ඤතරා වීසතාචරියා, සද්ධම්මසිරාචරියො, දෙවාචරියො, චුල්ලබුද්ධඝොසාචරියො, සාරිපුත්තාචරියො, රට්ඨපාලාචරියොති ඉමෙ ද්වෙ පඤ්ඤාසාචරියා ලඞ්කාදීපිකාචරියා නාම. සුභූතචන්දාචරියො, අග්ගවංසාචරියො, නවො වජිරබුද්ධාචරියො, ගුණසාගරාචරියො, අභයාචරියො, ඤාණසාගරාචරියො, අඤ්ඤතරා ද්වාචරියා, උත්තමාචරියො, අඤ්ඤතරො ආචරියො, අඤ්ඤතරො මහාමච්චො, ධම්මසෙනාපතාචරියො, අඤ්ඤතරා තයො ආචරියා, සද්ධම්මගුරු ආචරියො, සාරිපුත්තාචරියො, අඤ්ඤතරො එකා ආචරියො, මෙධඞ්කරාචරියො, අග්ගපණ්ඩිතාචරියො, චීවරාචරියො, සද්ධම්මජොතිපාලාචරියො, විමලබුද්ධාචරියොති ඉමෙ තෙවීසති ආචරියා ජම්බුදීපිකා හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ පුක්කාම සඞ්ඛාතෙ අරිමද්දන නගරෙ අකංසු.
ဗုဒ္ဓဒတ္တဆရာမြတ်၊ အာနန္ဒာဆရာမြတ်၊ ဓမ္မပါလဆရာမြတ်၊ ရှေးဦးဆရာမြတ်နှစ်ပါး၊ မဟာဝဇိရဗုဒ္ဓဆရာမြတ်၊ စူဠဝဇိရဗုဒ္ဓဆရာမြတ်၊ ဝိမလဗုဒ္ဓဟု ထင်ရှားသော ဒီပင်္ကရာဆရာမြတ်၊ စူဠဒီပင်္ကရာဆရာမြတ်၊ စူဠဓမ္မပါလဆရာမြတ်၊ ကဿပဆရာမြတ် ဟူသော ဤဆရာမြတ် ၁၁ ပါးတို့သည် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသားများဖြစ်ကြပြီး အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း ကျမ်းစာများကို ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့ကြကုန်၏။ မဟာနာမဆရာမြတ်၊ အခြားသော ဆရာမြတ်တစ်ပါး၊ စူဠမဟာနာမဆရာမြတ်၊ ဥပသေနဆရာမြတ်၊ မောဂ္ဂလ္လာနဆရာမြတ်၊ သံဃရက္ခိတဆရာမြတ်၊ ဝုတ္တောဒယကျမ်းပြုဆရာမြတ်၊ ဓမ္မသိရီဆရာမြတ်၊ အခြားသော ဆရာမြတ်နှစ်ပါး၊ အနုရုဒ္ဓါဆရာမြတ်၊ ခေမာဆရာမြတ်၊ သာရိပုတ္တရာဆရာမြတ်၊ ဗုဒ္ဓနာဂဆရာမြတ်၊ စူဠမောဂ္ဂလ္လာနဆရာမြတ်၊ ဝါစိဿရဆရာမြတ်၊ သုမင်္ဂလာဆရာမြတ်၊ ဗုဒ္ဓပိယဆရာမြတ်၊ ဓမ္မကိတ္တိဆရာမြတ်၊ မေဓင်္ကရာဆရာမြတ်၊ ဗုဒ္ဓရက္ခိတဆရာမြတ်၊ ဥပတိဿဆရာမြတ်၊ အခြားသော ဆရာမြတ်နှစ်ဆယ်၊ သဒ္ဓမ္မသိရီဆရာမြတ်၊ ဒေဝဆရာမြတ်၊ စူဠဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်၊ သာရိပုတ္တရာဆရာမြတ်၊ ရဋ္ဌပါလဆရာမြတ် ဟူသော ဤငါးဆယ့်နှစ်ပါးသော ဆရာမြတ်တို့သည် သီဟိုဠ်ကျွန်းသား ဆရာမြတ်များ မည်ကုန်၏။ သုဘူတစန္ဒဆရာမြတ်၊ အဂ္ဂဝံသဆရာမြတ်၊ ဝဇိရဗုဒ္ဓဆရာမြတ်အသစ်၊ ဂုဏသာဂရဆရာမြတ်၊ အဘယဆရာမြတ်၊ ဉာဏသာဂရဆရာမြတ်၊ အခြားသော ဆရာမြတ်နှစ်ပါး၊ ဥတ္တမဆရာမြတ်၊ အခြားသော ဆရာမြတ်တစ်ပါး၊ အခြားသော အမတ်ကြီးတစ်ပါး၊ ဓမ္မသေနာပတိဆရာမြတ်၊ အခြားသော ဆရာမြတ်သုံးပါး၊ သဒ္ဓမ္မဂုရုဆရာမြတ်၊ သာရိပုတ္တရာဆရာမြတ်၊ အခြားသော ဆရာမြတ်တစ်ပါး၊ မေဓင်္ကရာဆရာမြတ်၊ အဂ္ဂပဏ္ဍိတဆရာမြတ်၊ စီဝရဆရာမြတ်၊ သဒ္ဓမ္မဇောတိပါလဆရာမြတ်၊ ဝိမလဗုဒ္ဓဆရာမြတ် ဟူသော ဤနှစ်ဆယ့်သုံးပါးသော ဆရာမြတ်တို့သည် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသားများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ပုဂံဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော အရိမဒ္ဒနပြည်၌ အထက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း ကျမ်းစာများကို ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့ကြကုန်၏။
නවොවිමලබුද්ධාචරියො ජම්බුදීපිකො හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ පංයනගරෙ අකාසි. අඤ්ඤතරාචරියො අරියවංසාචරියොති ඉමෙ ද්වාචරියා ජම්බුදීපිකා හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ අති [නවි] පුරෙ අකංසු, අඤ්ඤතරා වීසතාචරියා ජම්බුදීපිකා හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරෙ ගන්ථෙ කිඤ්චි පුරාදිඝරෙ අකංසු.
ဝိမလဗုဒ္ဓဆရာမြတ်အသစ် ဖြစ်တော်မူသော ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသား ဆရာမြတ်သည် အထက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း ကျမ်းစာများကို ပင်းယပြည်၌ ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့၏။ အခြားသော ဆရာမြတ်တစ်ပါးနှင့် အရိယဝံသဆရာမြတ် ဟူသော ဤဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသား ဆရာမြတ်နှစ်ပါးတို့သည် အထက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း ကျမ်းစာများကို အင်းဝပြည်၌ ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့ကြကုန်၏။ အခြားသော နှစ်ဆယ်သော ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသား ဆရာမြတ်တို့သည် အထက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းလမ်းအတိုင်း ကျမ်းစာများကို တစ်စုံတစ်ခုသော မြို့ရွာအိမ်ခြေ၌ ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့ကြကုန်၏။
[ඉති චුල්ලගන්ථවංසෙ ආචරියානං සඤ්ජාතට්ඨාන දීපකො නාම තතියො පරිච්ඡෙදො.]
[ဤသို့လျှင် စူဠဂန္ထဝံသကျမ်း၌ ဆရာမြတ်တို့၏ ဖွားမြင်ရာဌာနကို ပြဆိုရာဖြစ်သော တတိယပရိစ္ဆေဒ ပြီး၏။]
4. ආයායකාචරිය-පරිච්ඡෙදො
၄. တောင်းပန်တိုက်တွန်းအပ်သော ဆရာမြတ်တို့ကို ပြဆိုရာ အပိုင်း
ගන්ථා පන සියා ආයාචනෙන ආචරියෙහි කතා, සියා අනායාචනෙන ආචරියෙහි කතා. කතමෙ ගන්ථා ආයාචනෙන, කතමෙ අනායාචනෙන කතා? මහාකච්චායන ගන්ථො, මහාඅට්ඨකථා ගන්ථො, මහාපච්චරිය ගන්ථො, මහාකුරුන්දි ගන්ථො, මහාපච්චරියගන්ථස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො, මහාකුරුන්දි ගන්ථස්ස අට්ඨකථා ගන්ථොති. ඉමෙහි ඡ ගන්ථෙහි අත්තනො මතියා සාසනුග්ගහනත්ථාය සද්ධම්මඨිතියා කතා.
ကျမ်းစာတို့သည် ဆရာမြတ်တို့အား တောင်းပန်တိုက်တွန်းခြင်းကြောင့် ရေးသားစီရင်အပ်သည်လည်း ရှိကုန်အံ့၊ တောင်းပန်တိုက်တွန်းခြင်း မရှိဘဲ ဆရာမြတ်တို့ ကိုယ်တိုင် ရေးသားစီရင်အပ်သည်လည်း ရှိကုန်အံ့။ အဘယ်ကျမ်းစာတို့ကို တောင်းပန်တိုက်တွန်းခြင်းကြောင့် ရေးသားစီရင်အပ်သနည်း၊ အဘယ်ကျမ်းစာတို့ကို တောင်းပန်တိုက်တွန်းခြင်းမရှိဘဲ ရေးသားစီရင်အပ်သနည်း? မဟာကစ္စည်းကျမ်း၊ မဟာအဋ္ဌကထာကျမ်း၊ မဟာပစ္စရီကျမ်း၊ မဟာကုရုန္ဒီကျမ်း၊ မဟာပစ္စရီကျမ်း၏ အဋ္ဌကထာကျမ်း၊ မဟာကုရုန္ဒီကျမ်း၏ အဋ္ဌကထာကျမ်း ဟူသော ဤခြောက်ပါးသော ကျမ်းတို့ကို မိမိတို့၏ ဉာဏ်ပညာအလျောက် သာသနာတော်ကို ချီးမြှောက်ခြင်းငှာလည်းကောင်း၊ သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့စေခြင်းငှာလည်းကောင်း ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့ကြကုန်၏။
ක. බුද්ධඝොසාචරිය-ගන්ථදීපනා
က။ အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်၏ ကျမ်းစာများကို ပြဆိုခြင်း
බුද්ධඝොසාචරිය ගන්ථෙසු පන විසුද්ධිමග්ගො, සඞ්ඝපාලෙන නාම සඞ්ඝථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. දීඝනිකායස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො දාඨා නාමෙන සඞ්ඝථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. මජ්ඣිමනිකායස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො බුද්ධමිත්තනාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. සංයුත්තනිකායස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො ජොතිපාලෙන නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. අඞ්ගුත්තරනිකායස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො භද්දන්තා නාම ථෙරෙන සහආජීවකෙන උපාසකෙන ච ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. සමන්තපාසාදිකා නාම අට්ඨකථා ගන්ථො බුද්ධසිරි නාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. සත්තන්නං අභිධම්ම-ගන්ථානං අට්ඨකථා ගන්ථො චුල්ලබුද්ධඝොසෙන භික්ඛුනා ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. ධම්මපදස්සඅට්ඨකථා ගන්ථො කුමාරකස්සපනාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. ජාතකස්සඅට්ඨකථා ගන්ථො අත්ථදස්සී, බුද්ධමිත්ත, බුද්ධපියදෙව සඞ්ඛාතෙහි තීහි ථෙරෙහි ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. ඛුද්දකපාඨස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො, සුත්තනිපාතස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො අත්තනො මතියා බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො. අපදානස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො පඤ්චනිකාය විඤ්ඤූහි පඤ්චහි ථෙරෙහි ආයාචිතෙන බුද්ධඝොසාචරියෙන කතො.
အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်၏ ကျမ်းစာများတွင် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းကို သံဃပါလအမည်ရှိသော သံဃာ့မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ ဒီဃနိကာယ်အဋ္ဌကထာကျမ်းကို ဒါဌာအမည်ရှိသော သံဃာ့မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ မဇ္ဈိမနိကာယ်အဋ္ဌကထာကျမ်းကို ဗုဒ္ဓမိတ္တအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ သံယုတ္တနိကာယ်အဋ္ဌကထာကျမ်းကို ဇောတိပါလအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်အဋ္ဌကထာကျမ်းကို ဘဒ္ဒန္တအမည်ရှိသော မထေရ်နှင့် အတူနေဖော်ဖြစ်သော ဥပါသကာတစ်ဦးတို့က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ သမန္တပါသာဒိကာအမည်ရှိသော ဝိနည်းအဋ္ဌကထာကျမ်းကို ဗုဒ္ဓသိရီအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ အဘိဓမ္မာခုနစ်ကျမ်း၏ အဋ္ဌကထာကျမ်းကို စူဠဗုဒ္ဓဃောသအမည်ရှိသော ရဟန်းက တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာကျမ်းကို ကုမာရကဿပအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ ဇာတကအဋ္ဌကထာကျမ်းကို အတ္ထဒဿီမထေရ်၊ ဗုဒ္ဓမိတ္တမထေရ်၊ ဗုဒ္ဓပိယဒေဝမထေရ်ဟု ဆိုအပ်သော မထေရ်မြတ်သုံးပါးတို့က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာကျမ်း၊ သုတ္တနိပါတ်အဋ္ဌကထာကျမ်းကိုမူ မိမိ၏ဉာဏ်ပညာအလျောက် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် ကိုယ်တိုင်စီရင်တော်မူခဲ့၏။ အပဒါန်အဋ္ဌကထာကျမ်းကို နိကာယ်ငါးရပ်ကို တတ်သိနားလည်တော်မူကြကုန်သော မထေရ်မြတ်ငါးပါးတို့က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။
බුද්ධඝොසාචරිය-ගන්ථදීපනා නිට්ඨිතා.
အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသဆရာမြတ်၏ ကျမ်းစာပြဆိုချက် ပြီးဆုံးပါပြီ။
ඛ. බුද්ධදත්තාචරිය-ගන්ථදීපනා
ခ။ အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တဆရာမြတ်၏ ကျမ်းစာများကို ပြဆိုခြင်း
බුද්ධත්තාචරිය ගන්ථෙසු පන විනය-විනිච්ඡයගන්ථො අත්තනො සිස්සෙන බුද්ධසීහෙන නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධත්තාචරියා කතො. උත්තර-විනිච්ඡයගන්ථො සඞ්ඝපාලෙන නාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධදත්තාචරියෙන කතො. අභිධම්මාවතාරො නාම ගන්ථො අත්තනො සිස්සෙන සුමති ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධදත්තාචරියෙන කතො. බුද්ධවංසස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො තෙනෙව බුද්ධසීහනාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධදත්තාචරියෙන කතො.
အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တဆရာမြတ်၏ ကျမ်းစာများတွင် ဝိနယဝိနိစ္ဆယကျမ်းကို မိမိ၏တပည့်ဖြစ်သော ဗုဒ္ဓသီဟအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယကျမ်းကို သံဃပါလအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ အဘိဓမ္မာဝတာရအမည်ရှိသော ကျမ်းကို မိမိ၏တပည့်ဖြစ်သော သုမတိမထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။ ဗုဒ္ဓဝံသအဋ္ဌကထာကျမ်းကို ထိုဗုဒ္ဓသီဟအမည်ရှိသော မထေရ်ကပင် တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။
බුද්ධදත්තාචරිය-ගන්ථදීපනා නිට්ඨිතා.
အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တဆရာမြတ်၏ ကျမ်းစာပြဆိုချက် ပြီးဆုံးပါပြီ။
අභිධම්මකථාය මූලටීකා නාම ටීකා ගන්ථො බුද්ධමිත්තා නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන ආනන්දාචරියෙන කතො.
အဘိဓမ္မကထာ၏ မူလဋီကာဟုခေါ်သော ဋီကာကျမ်းကို ဗုဒ္ဓမိတ္တအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာဆရာမြတ်သည် စီရင်တော်မူခဲ့၏။
ග. ධම්මපාලාචරියෙන-ගන්ථදීපනා
ဂ။ အရှင်ဓမ္မပါလဆရာမြတ်၏ ကျမ်းစာများကို ပြဆိုခြင်း
නෙත්තිපකරණස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො ධම්මරක්ඛිත නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන ධම්මපාලාචරියෙන කතො. ඉතිවුත්තකඅට්ඨකථා ගන්ථො, උදානඅට්ඨකථා ගන්ථො, චරියාපිටකඅට්ඨකථා ගන්ථො, ථෙරකථාඅට්ඨකථා ගන්ථො, ථෙරිකථාඅට්ඨකථා ගන්ථො, විමානවත්ථුඅට්ඨකථා ගන්ථො, පෙතවත්ථුඅට්ඨකථා ගන්ථො, ඉමෙ සත්ත ගන්ථා අත්තනො මතියා ධම්මපාලාචරියෙන කතො. විසුද්ධිමග්ගටීකා ගන්ථො දාඨා නාමෙන නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන ධම්මපාලාචරියෙන කතො, දීඝනිකාය-අට්ඨකථාදීනං චතුන්නං අට්ඨකථානං ටීකා ගන්ථො, අභිධම්මට්ඨකථාය අනුටීකා ගන්ථො, නෙත්තිපකරණට්ඨකථාය ටීකා ගන්ථො, බුද්ධවංසට්ඨකථාය ටීකා ගන්ථො, ජාතකට්ඨකථාය ටීකා ගන්ථො චෙති ඉමෙ පඤ්ච ගන්ථා අත්තනො මතියා ධම්මපාලාචරියෙන කතො.
နေတ္တိပကရဏ၏ အဋ္ဌကထာကျမ်းကို ဓမ္မရက္ခိတအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဓမ္မပါလဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ ဣတိဝုတ္တကအဋ္ဌကထာကျမ်း၊ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာကျမ်း၊ စရိယာပိဋကအဋ္ဌကထာကျမ်း၊ ထေရဂါထာအဋ္ဌကထာကျမ်း၊ ထေရီဂါထာအဋ္ဌကထာကျမ်း၊ ဝိမာနဝတ္ထုအဋ္ဌကထာကျမ်း၊ ပေတဝတ္ထုအဋ္ဌကထာကျမ်း ဟူသော ဤကျမ်းခုနစ်စောင်တို့ကို အရှင်ဓမ္မပါလဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာကျမ်းကို ဒါဌာအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်ဓမ္မပါလဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ ဒီဃနိကာယ်အဋ္ဌကထာ အစရှိသော အဋ္ဌကထာလေးကျမ်းတို့၏ ဋီကာကျမ်း၊ အဘိဓမ္မာအဋ္ဌကထာ၏ အနုဋီကာကျမ်း၊ နေတ္တိပကရဏအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာကျမ်း၊ ဗုဒ္ဓဝံသအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာကျမ်း၊ ဇာတကအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာကျမ်း ဟူသော ဤကျမ်းငါးစောင်တို့ကို အရှင်ဓမ္မပါလဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။
ධම්මපාලාචරිය-ගන්ථදීපනා නිට්ඨිතා.
အရှင်ဓမ္မပါလဆရာတော် ပြုစုတော်မူသော ကျမ်းများကို ပြသခြင်း ပြီးဆုံးပြီ။
නිරුත්තිමඤ්ජූසා නාම චුල්ලනිරුත්තිටීකා ගන්ථො, මහානිරුත්තිසඞ්ඛෙපො නාම ගන්ථො ච අත්තනො මතියා පුබ්බාචරියෙහි විංසු කතො.
နိရုတ္တိမဉ္ဇူသာအမည်ရှိသော စူဠနိရုတ္တိဋီကာကျမ်းနှင့် မဟာနိရုတ္တိသံခေတ်အမည်ရှိသော ကျမ်းတို့ကို ရှေးဆရာမြတ်တို့သည် မိမိတို့ဉာဏ်ဖြင့် အသီးသီး ရေးသားတော်မူကုန်၏။
පඤ්ච විනයපකරණානං විනයගණ්ඨි නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා මහාවජිරබුද්ධාචරියෙන කතො. න්යාසසඞ්ඛාතො මුඛමත්තදීපනී නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා විමලබුද්ධි ආචරියෙන කතො. අත්ථබ්යක්ඛ්යානො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා චුල්ලවජිරබුද්ධාචරියෙන කතො. රූපසිද්ධි තස්ස ච ගන්ථස්ස ටීකා ගන්ථො සබ්බ පඤ්චසුත්තඤ්ච අත්තනො මතියා දීපඞ්කරාචරියෙන කතො. සච්චසඞ්ඛෙපො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා චුල්ලධම්මපාලාචරියෙන කතො. මොහච්ඡෙදනී ගන්ථො, විමතිච්ඡෙදනී ගන්ථො, දස බුද්ධවංසො, අනාගතවංසො ච. අත්තනො මතියා කස්සපාචරියෙන කතො. පටිසම්භිදාමග්ගස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො මහානාමෙන උපාසකෙන ආයාචිතෙන මහානාමාචරියෙන කතො. දීපවංසො, ථූපවංසො, බොධිවංසො, චුල්ලවංසො, පොරාණවංසො, මහාවංසො චාති ඉමෙ ඡ ගන්ථා අත්තනො මතියා මහානාමාචරියෙහි විසුං කතා. නවො මහාවංසගන්ථො අත්තනො මතියා චුල්ලමහානාමාචරියෙන කතො. සද්ධම්මපජ්ජොතිකා නාම මහානිද්දෙසස්ස අට්ඨකථා ගන්ථො දෙවෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන උපසෙනාචරියෙන කතො. මොග්ගලානබ්යාකරණගන්ථෙ අත්තනො මතියා මොග්ගලානාචරියෙන කතො. සුබොධාලඞ්කාර නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා සඞ්ඝරක්ඛිතාචරියෙන කතො. වුත්තොදය ගන්ථො අත්තනො මතියා වුත්තොදයකාරාචරියෙන කතො. ඛුද්දසික්ඛා නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා ධම්මසිරාචරියෙන කතො. පොරාණඛුද්දසික්ඛා ටීකා ච මූලසික්ඛා චාති, ඉමෙ ද්වෙ ගන්ථෙ අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරෙහි ද්විහාචරියෙහි විංසු කතා.
ဝိနည်းကျမ်းငါးစောင်တို့၏ ဝိနယဂဏ္ဌိအမည်ရှိသော ကျမ်းကို မဟာဝဇိရဗုဒ္ဓိဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ညှာသဟု ခေါ်ဝေါ်အပ်သော မုခမတ္တဒီပနီအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ဝိမလဗုဒ္ဓိဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ အတ္ထဗျာခိုန်အမည်ရှိသော ကျမ်းကို စူဠဝဇိရဗုဒ္ဓိဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ရူပသိဒ္ဓိကျမ်း၊ ထိုရူပသိဒ္ဓိကျမ်း၏ ဋီကာကျမ်းနှင့် သဗ္ဗပဉ္စသုတ်ကျမ်းတို့ကို ဒီပင်္ကရာဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ သစ္စသံခေတ်အမည်ရှိသော ကျမ်းကို စူဠဓမ္မပါလဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ မောဟစ္ဆေဒနီကျမ်း၊ ဝိမတိစ္ဆေဒနီကျမ်း၊ ဒသဗုဒ္ဓဝံသကျမ်းနှင့် အနာဂတဝံသကျမ်းတို့ကို ကဿပဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်၏ အဋ္ဌကထာကျမ်းကို မဟာနာမ်အမည်ရှိသော ဥပါသကာက တောင်းပန်အပ်သဖြင့် မဟာနာမဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ ဒီပဝံသကျမ်း၊ ထူပဝံသကျမ်း၊ ဗောဓိဝံသကျမ်း၊ စူဠဝံသကျမ်း၊ ပေါရာဏဝံသကျမ်း၊ မဟာဝံသကျမ်း ဟူသော ဤကျမ်းခြောက်စောင်တို့ကို မဟာနာမဆရာတော်တို့သည် မိမိတို့ဉာဏ်ဖြင့် အသီးသီး ရေးသားတော်မူကုန်၏။ မဟာဝံသသစ်ကျမ်းကို စူဠမဟာနာမဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ မဟာနိဒ္ဒေသ၏ အဋ္ဌကထာဖြစ်သော သဒ္ဓမ္မပဇ္ဇောတိကာအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ဒေဝမထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် ဥပသေနဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်းကျမ်းကို မောဂ္ဂလ္လာနဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ သုဗောဓာလင်္ကာရအမည်ရှိသော ကျမ်းကို သံဃရက္ခိတဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ဝုတ္တောဒယကျမ်းကို ဝုတ္တောဒယကျမ်းပြုဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ခုဒ္ဒသိက္ခာအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ဓမ္မသိရီဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ပေါရာဏခုဒ္ဒသိက္ခာဋီကာကျမ်းနှင့် မူလသိက္ခာကျမ်း ဟူသော ဤကျမ်းနှစ်စောင်တို့ကို အခြားသော ဆရာတော်နှစ်ပါးတို့သည် မိမိတို့ဉာဏ်ဖြင့် အသီးသီး ရေးသားတော်မူကုန်၏။
පරමත්ථවිනිච්ඡයං නාම ගන්ථො සඞ්ඝරක්ඛිතෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන අනුරුද්ධාචරියෙන කතො. නාමරූප-පරිච්ඡෙදො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා අනුරුද්ධාචරියෙන කතො. අභිධම්මත්ථසඞ්ගහං නාම ගන්ථො නම්ම නාමෙන උපාසකෙන ආයාචිතෙන අනුරුද්ධාචරියෙන කතො. ඛෙමො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා ඛෙමාචරියෙන කතො. සාරත්ථදීපනී නාම විනයට්ඨකථාය ටීකා ගන්ථො, විනයසඞ්ගහං, විනයසඞ්ගහස්ස ටීකා ගන්ථො, අඞ්ගුත්තරට්ඨකථාය නවො ටීකා ගන්ථොති ඉමෙ චත්තාරො ගන්ථා පරක්කමබාහු නාමෙන ලඞ්කාදීපිස්සරෙන රඤ්ඤා ආයාචිතෙන සාරිපුත්තාචරියෙන කතො. සකටසද්දසත්ථස්ස පඤ්චිකාය ටීකා ගන්ථො අත්තනො මතියා සාරිපුත්තාචරියෙන කතො. කඞ්ඛාවිතරණියා විනයත්ථමඤ්ජූසා නාම ටීකා ගන්ථො සුමෙධා නාමථෙරෙන ආයාචිතෙන බුද්ධනාගාචරියෙන කතො. අභිධානප්පදීපිකො නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා චූලමොග්ගලානාචරියෙන කතො. සුබොධාලඞ්කාරස්ස මහාසාමි නාම ටීකා, වුත්තොදය විවරණඤ්චාති ඉමෙ ද්වෙ ගන්ථා අත්තනො මතියා වාචිස්සරෙන කතා. ඛුද්දසික්ඛාය සුමඞ්ගලප්පසාදනි නාම නවො ටීකා ගන්ථො සුමඞ්ගලෙන ආයාචිතෙන නවාචිස්සරෙන කතො. සම්බන්ධචින්තාටීකා බාලාවතාරො, මොග්ගලානබ්යාකරණස්ස ටීකා චාති ඉමෙ තයො ගන්ථා, සුමඞ්ගල, බුද්ධමිත්ත, මහාකස්සප සඞ්ඛාතෙහි තීහි ථෙරෙහි ච, ධම්මකිත්ති නාම උපාසකෙන, වානිජ්ජා භාතු උපාසකෙන ච ආයාචිතෙන වාචිස්සරෙන කතො. නාමරූපපරිච්ඡෙදස්ස විභාගො, සද්දත්ථස්ස පදරූප-විභාවනං, ඛෙමපකරණස්ස ටීකා, සීමාලඞ්කාරො, මූලසික්ඛාය ටීකා, රූපවිභාගො, පච්චයසඞ්ගහො චාති ඉමෙ සත්ත ගන්ථා අත්තනො මතියා වාචිස්සරෙන කතා. සච්චසඞ්ඛෙපස්ස ටීකා ගන්ථො සාරිපුත්ත-නාමෙන ථෙරෙන ආයාචිතෙන වාචිස්සරෙන කතො. අභිධම්මාවතාරස්ස ටීකා, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස ටීකා චාති ඉමෙ ද්වෙ ගන්ථා අත්තනො මතියා සුමඞ්ගලාචරියෙන කතා. සාරත්ථසඞ්ගහං නාම ගන්ථො අත්තනො මතියා බුද්ධප්පියෙන කතො දන්තධාතුවණ්ණනා නාම පකරණං
ပရမတ္ထဝိနိစ္ဆယအမည်ရှိသော ကျမ်းကို သံဃရက္ခိတမထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်အနုရုဒ္ဓါဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ နာမရူပပရိစ္ဆေဒအမည်ရှိသော ကျမ်းကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟအမည်ရှိသော ကျမ်းကို နမ္ဗအမည်ရှိသော ဥပါသကာက တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်အနုရုဒ္ဓါဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ ခေမအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ခေမဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာဖြစ်သော သာရတ္ထဒီပနီကျမ်း၊ ဝိနယသင်္ဂဟကျမ်း၊ ဝိနယသင်္ဂဟကျမ်း၏ ဋီကာကျမ်း၊ အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာ၏ ဋီကာသစ်ကျမ်း ဟူသော ဤကျမ်းလေးစောင်တို့ကို သီဟိုဠ်ကျွန်းအစိုးရသော ပရက္ကမဗာဟုမင်းကြီးက တောင်းပန်အပ်သဖြင့် အရှင်သာရိပုတ္တရာဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ သက္ကတသဒ္ဒါကျမ်း၏ ပဉ္စိကာဋီကာကျမ်းကို အရှင်သာရိပုတ္တရာဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ကင်္ခါဝိတရဏီ၏ ဝိနယတ္ထမဉ္ဇူသာအမည်ရှိသော ဋီကာကျမ်းကို သုမေဓာအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် ဗုဒ္ဓနာဂဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာအမည်ရှိသော ကျမ်းကို စူဠမောဂ္ဂလ္လာနဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ သုဗောဓာလင်္ကာရ၏ မဟာသာမိအမည်ရှိသော ဋီကာကျမ်းနှင့် ဝုတ္တောဒယဝိဝရဏကျမ်း ဟူသော ဤကျမ်းနှစ်စောင်တို့ကို ဝါစိဿရဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ခုဒ္ဒသိက္ခာ၏ သုမင်္ဂလပ္ပသာဒနီအမည်ရှိသော ဋီကာသစ်ကျမ်းကို သုမင်္ဂလမထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် နဝဝါစိဿရဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ သမ္ဗန္ဓစိန္တာဋီကာကျမ်း၊ ဗာလာဝတာရကျမ်း၊ မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်း၏ ဋီကာကျမ်း ဟူသော ဤကျမ်းသုံးစောင်တို့ကို သုမင်္ဂလ၊ ဗုဒ္ဓမိတ္တ၊ မဟာကဿပ ဟုခေါ်ဝေါ်အပ်သော မထေရ်သုံးပါးတို့နှင့် ဓမ္မကိတ္တိအမည်ရှိသော ဥပါသကာ၊ ကုန်သည်ညီနောင်ဖြစ်သော ဥပါသကာတို့က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် ဝါစိဿရဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ နာမရူပပရိစ္ဆေဒ၏ ဝိဘာဂကျမ်း၊ သဒ္ဒတ္ထ၏ ပဒရူပဝိဘာဝနာကျမ်း၊ ခေမပကရဏ၏ ဋီကာကျမ်း၊ သီမာလင်္ကာရကျမ်း၊ မူလသိက္ခာ၏ ဋီကာကျမ်း၊ ရူပဝိဘာဂကျမ်း၊ ပစ္စယသင်္ဂဟကျမ်း ဟူသော ဤကျမ်းခုနစ်စောင်တို့ကို ဝါစိဿရဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ သစ္စသံခေတ်၏ ဋီကာကျမ်းကို သာရိပုတ္တရာအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် ဝါစိဿရဆရာတော်သည် ရေးသားတော်မူ၏။ အဘိဓမ္မာဝတာရ၏ ဋီကာကျမ်းနှင့် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ၏ ဋီကာကျမ်း ဟူသော ဤကျမ်းနှစ်စောင်တို့ကို သုမင်္ဂလဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ သာရတ္ထသင်္ဂဟအမည်ရှိသော ကျမ်းကို ဗုဒ္ဓပ္ပိယဆရာတော်သည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏။ ဒန္တဓာတုဝဏ္ဏနာအမည်ရှိသော ကျမ်းကိုလည်းကောင်း [မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရေးသားတော်မူ၏]။
ලඞ්කාදීපිස්සරස්ස රඤ්ඤො සෙනාපතිනා ආයාචිතෙන ධම්මකිත්තිනාමාචරියෙන කතං. ජිනචරිතං නාම පකරණං අත්තනො මතියා මෙධඞ්කරාචරියෙන කතං. ජිනාලඞ්කාරො, ජිනාලඞ්කාරස්ස ටීකා අත්තනො මතියා බුද්ධරක්ඛිතාචරියෙන කතො. අමතධරස්ස නාම අනාගතවංසස්ස අත්තනො මතියා අට්ඨකථා උපතිස්සාචරියෙන කතා. කඞ්ඛාවිතරණීයා ලීනත්ථපකාසිනී, නිසන්දෙහො, ධම්මානුසාරණී, ඤෙය්යා-සන්තති, ඤෙය්යා-සන්තතියා ටීකා, සුමතාවතාරො, ලොකපඤ්ඤත්ති පකරණං, තථාගතුප්පත්ති පකරණං, නලාටධාතුවණ්ණනා, සීහළවත්ථු, ධම්මදීපකො පටිපත්ති සඞ්ගහො, විසුද්ධිමග්ගස්ස ගණ්ඨි, අභිධම්මගණ්ඨි, නෙත්තිපකරණගණ්ඨි, විසුද්ධිමග්ගචූල-නවටීකා, සොතබ්බමාලිනී, පසාදජනනී, ඔකස්සලොකො, සුබොධාලඞ්කාරස්ස නව ටීකා චෙති, ඉමෙ වීසති ගන්ථා අත්තනො මතියා වීසතාචරියෙහි විංසු විංසු කතා.
သီဟိုဠ်ကျွန်းရှင်မင်း၏ စစ်သူကြီးက တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် ဓမ္မကိတ္တိအမည်ရှိသော ဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ဇိနစရိတမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် မေဓင်္ကရဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ဇိနာလင်္ကာရကျမ်းနှင့် ဇိနာလင်္ကာရဋီကာတို့ကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ဗုဒ္ဓရက္ခိတဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ အမတဓရမည်သော အနာဂတဝင်ကျမ်း၏ အဋ္ဌကထာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ဥပတိဿဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ကင်္ခါဝိတရဏီလီနတ္ထပကာသိနီကျမ်း၊ နိသန္ဒေဟကျမ်း၊ ဓမ္မာနုသာရဏီကျမ်း၊ ဉေယျသန္တတိကျမ်း၊ ဉေယျသန္တတိဋီကာ၊ သုမတာဝတာရကျမ်း၊ လောကပညတ္တိကျမ်း၊ တထာဂတုပ္ပတ္တိကျမ်း၊ နလာဋဓာတုဝဏ္ဏနာကျမ်း၊ သီဟဠဝတ္ထုကျမ်း၊ ဓမ္မဒီပကပဋိပတ္တိသင်္ဂဟကျမ်း၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဂဏ္ဌိကျမ်း၊ အဘိဓမ္မဂဏ္ဌိကျမ်း၊ နေတ္တိပကရဏဂဏ္ဌိကျမ်း၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်စူဠနဝဋီကာ၊ သောတဗ္ဗမာလိနီကျမ်း၊ ပသာဒဇနနီကျမ်း၊ ဩကာသလောကကျမ်း၊ သုဗောဓာလင်္ကာရနဝဋီကာကျမ်း ဟူ၍ ဤကျမ်းနှစ်ဆယ်တို့ကို မိမိတို့ဉာဏ်ဖြင့် ဆရာအပါးနှစ်ဆယ်တို့သည် တစ်ပါးလျှင် တစ်ကျမ်းစီ စီရင်တော်မူအပ်ကုန်၏။
සද්දත්ථ භෙදචින්තා නාම පකරණං අත්තනො මතියා සද්ධම්මසිරිනාමාචරියෙන කතං. සුමන-කූටවණ්ණනං නාම පකරණං, රාහුලා නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන වාචිස්සරෙනදෙවථෙරෙන කතං. සොතත්ථ කිං මහානිදානං නාම පකරණං අත්තනො මතියා චුල්ලබුද්ධඝොසාචරියෙන කතං. මධුරසඞ්ගාහනි නාම පකරණං අත්තනො මතියා රට්ඨපාලාචරියෙන කතං. ලිඞ්ගත්ථවිවරණං නාම පකරණං අත්තනො මතියා සුභූතචන්දාචරියෙන කතං. සද්දනීතිපකරණං අත්තනො මතියා අග්ගවංසාචරියෙන කතං. න්යාසපකරණස්ස මහාටීකා නාම ටීකා අත්තනො මතියා වජිරබුද්ධාචරියෙන කතා. මුඛමත්තසාරො අත්තනො මතියා ගුණසාගරාචරියෙන කතො. මුඛමත්තසාරස්ස ටීකා සුතසම්පන්න නාමෙන ධම්මරාජිනො ගුරුනා සඞ්ඝථෙරෙන ආයාචිතෙන ගුණසාගරාචරියෙන කතා. සද්දත්ථභෙදචින්තාය මහාටීකා අත්තනො මතියා අභයාචරියෙන කතා. ලිඞ්ගත්ථවිවරණප්පකාසකං නාම පකරණං අත්තනො මතියා ඤාණසාගරාචරියෙන කතං. ගුළ්හත්ථස්ස ටීකා බාලප්පබොධනඤ්ච දුවිධං පකරණං අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතං. සද්දත්ථභෙදචින්තාය මජ්ඣිමටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා. බාලාවතාරස්ස ටීකා, ලිඞ්ගත්ථවිවරණා ටීකා ච අත්තනො මතියා උත්තමාචරියෙන කතා. සද්දත්ථභෙදචින්තාය නව ටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා. අභිධානප්පදීපිකාය ටීකා දණ්ඩීපකරණස්ස මගඝ-භූතා ටීකා චාති දුවිධා ටීකායො අත්තනො මති, සීහසූර නාම රඤ්ඤො එකෙන අමච්චෙන කතා. කොලද්ධජනස්සටීකා පාසාදිකෙන නාම ථෙරෙන ආයාචිතෙන තෙනෙව මහාමච්චෙන කතා. කාරිකං නාම පකරණං ඤාණගම්භීරනාමෙන භික්ඛුනා ආයාචිතෙන ධම්මසෙනාපතාචරියෙන කතං. එතිමාසමිදීපනී [වා එතිමාසමිදීපිකා] නාම පකරණං මනොහාරඤ්ච අත්තනො මතියා තෙනෙව ධම්මසෙනාපතාචරියෙන කතං. කාරිකාය ටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා. එතිමාසමිදීපිකාය ටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා.
သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် သဒ္ဓမ္မသိရိအမည်ရှိသော ဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သုမနကူဋဝဏ္ဏနာမည်သော ကျမ်းကို ရာဟုလာအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် ဝါစိဿရဒေဝမထေရ်သည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သောတတ္ထကီမဟာနိဒါန်းမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် စူဠဗုဒ္ဓဃောသဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ မဓုရသင်္ဂဟနီမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ရဋ္ဌပါလဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ လိင်္ဂတ္ထဝိဝရဏမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် သုဘူတစန္ဒဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သဒ္ဒနီတိကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် အဂ္ဂဝံသဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ညသကျမ်း၏ မဟာဋီကာဟူသော ဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ဝဇိရဗုဒ္ဓိဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ မုခမတ္တသာရကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ဂုဏသာဂရဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ မုခမတ္တသာရကျမ်း၏ ဋီကာကို သုတသမ္ပန္နအမည်ရှိသော တရားမင်း၏ ဆရာဖြစ်သော သံဃထေရ်က တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် ဂုဏသာဂရဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာကျမ်း၏ မဟာဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် အဘယဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ လိင်္ဂတ္ထဝိဝရဏပ္ပကာသကမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ဉာဏသာဂရဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ဂူဠှတ္ထဋီကာနှင့် ဗာလပ္ပဗောဓနကျမ်း ဟူသော ကျမ်းနှစ်မျိုးတို့ကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် တစ်ပါးသောဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာကျမ်း၏ မဇ္ဈိမဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် တစ်ပါးသောဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ဗာလာဝတာရဋီကာနှင့် လိင်္ဂတ္ထဝိဝရဏဋီကာတို့ကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ဥတ္တမဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာကျမ်း၏ နဝဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် တစ်ပါးသောဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာကျမ်း၏ ဋီကာနှင့် ဒဏ္ဍီကျမ်း၏ လမ်းပြဖြစ်သော မဂဓဋီကာဟူသော ဋီကာနှစ်မျိုးတို့ကို သီဟသူရအမည်ရှိသော မင်း၏ အမတ်တစ်ဦးသည် မိမိဉာဏ်ဖြင့် စီရင်အပ်၏။ ကောလဒ္ဓဇကျမ်း၏ ဋီကာကို ပါသာဒိကအမည်ရှိသော မထေရ်က တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် ထိုအမတ်ကြီးကပင် စီရင်အပ်၏။ ကာရိကာမည်သော ကျမ်းကို ဉာဏဂမ္ဘီရအမည်ရှိသော ရဟန်းက တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် ဓမ္မသေနာပတိဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ဧတိမာသမဒီပနီ (သို့မဟုတ် ဧတိမာသမဒီပိကာ) မည်သောကျမ်းနှင့် မနောဟာရကျမ်းတို့ကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ထိုဓမ္မသေနာပတိဆရာကပင် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ကာရိကာကျမ်း၏ ဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် တစ်ပါးသောဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ဧတိမာသမဒီပိကာကျမ်း၏ ဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် တစ်ပါးသောဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။
සද්දබින්දුපකරණං අත්තනො මතියා ධම්මරාජස්ස ගුරුනා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතං. සද්දවුත්තිප්පකාසකං නාම පකරණං අඤ්ඤතරෙන භික්ඛුනා ආයාචිතෙන සද්ධම්මගුරු නාමාචරියෙන කතං. සද්දවුත්තිප්පකාසකස්ස ටීකා අත්තනො මතියා සාරිපුත්තාචරියෙන කතා.
Saddabindupakaraṇaṃ သဒ္ဒဗိန္ဒုကျမ်းကို တရားမင်း၏ ဆရာဖြစ်သော တစ်ပါးသောဆရာသည် မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သဒ္ဒဝုတ္တိပ္ပကာသကမည်သော ကျမ်းကို တစ်ပါးသောရဟန်းက တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် သဒ္ဓမ္မဂုရုအမည်ရှိသော ဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သဒ္ဒဝုတ္တိပ္ပကာသကကျမ်း၏ ဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် သာရိပုတ္တရာဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။
කච්චායන සාරො ච කච්චායනසාරස්ස ටීකා චාති දුවිධං පකරණං අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතං. ලොකදීපකසාරං නාම පකරණං අත්තනො මතියා නවෙනමෙධඞ්කරාචරියෙන කතං. ලොකුප්පත්තිපකරණං අත්තනො මතියා අග්ගපණ්ඩිතාචරියෙන කතං. ජඞ්ඝදාසකස්ස ටීකා භූතා මගධටීකා අත්තනො මතියා චීවරාචරියෙන කතා. මාතිකත්ථදීපනී, අභිධම්මත්ථසඞ්ගහවණ්ණනා, සීමාලඞ්කාරස්සටීකා, ගණ්ඨිසාරො, පට්ඨානගණනානයො චාති ඉමෙ පඤ්ච පකරණානි අත්තනො මතියා සද්ධම්මජොතිපාලාචරියෙන කතානි. සඞ්ඛෙපවණ්ණනා පරක්කමබාහු-නාමෙන ජම්බුදීපිස්සරෙන රඤ්ඤො ආයාචිතෙ තෙනෙව සද්ධම්මජොතිපාලාචරියෙන කතා. කච්චායනස්ස සුත්තනිද්දෙසො අත්තනො සිස්සෙන ධම්මචාරිනා ථෙරෙන ආයාචිතෙන සද්ධම්මජොතිපාලාචරියෙන කතො. විනයසමුට්ඨානදීපනී නාම පකරණං, අත්තනො ගුරුනා සඞ්ඝථෙරෙන ආයාචිතෙන සද්ධම්ම-ජොතිපාලාචරියෙන කතං.
ကစ္စည်းသာရကျမ်းနှင့် ကစ္စည်းသာရကျမ်း၏ ဋီကာဟူသော ကျမ်းနှစ်ပါးတို့ကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် တစ်ပါးသောဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ လောကဒီပကသာရမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် မေဓင်္ကရဆရာသစ်သည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ လောကုပ္ပတ္တိကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် အဂ္ဂပဏ္ဍိတဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ဇင်္ဃဒါသကကျမ်း၏ ဋီကာဖြစ်သော မဂဓဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် စီဝရဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ မာတိကတ္ထဒီပနီကျမ်း၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဝဏ္ဏနာကျမ်း၊ သီမာလင်္ကာရဋီကာကျမ်း၊ ဂဏ္ဌိသာရကျမ်း၊ ပဋ္ဌာနဂဏနာနယကျမ်း ဟူ၍ ဤကျမ်းငါးပါးတို့ကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် သဒ္ဓမ္မဇောတိပါလဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သံခေပဝဏ္ဏနာကျမ်းကို ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းရှင်မင်း ဖြစ်သော ပရက္ကမဗာဟုမင်းက တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် ထိုသဒ္ဓမ္မဇောတိပါလဆရာကပင် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ကစ္စည်းသုတ်နိဒ္ဒေသကို မိမိ၏တပည့်ဖြစ်သော ဓမ္မစာရီမထေရ်က တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် သဒ္ဓမ္မဇောတိပါလဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ဝိနည်းသမုဋ္ဌာနဒီပနီမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဆရာဖြစ်သော သံဃထေရ်က တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် သဒ္ဓမ္မဇောတိပါလဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။
සත්තපකරණානි පන තෙන පුක්කාමනගරෙ කතානි. සඞ්ඛෙපවණ්ණනාව ලඞ්කාදීපෙ කතා. අභිධම්ම-පන්නරසට්ඨානවණ්ණානං නාම පකරණං අත්තනො මතියා නවෙන-විමලබුද්ධාචරියෙන කතා. සද්දසාරත්ථජාලිනී නාම පකරණං අත්තනො මතියා නවෙන-විමලබුද්ධාචරියෙන කතං. සද්දසාරත්ථ-ජාලිනියා ටීකා, පංයනගරෙ රඤ්ඤො ගුරුනා සඞ්ඝරාජෙන ආයාචිතෙන තෙනෙව නවෙන විමලබුද්ධාචරියෙන කතා. වුත්තොදයස්ස ටීකා, අභිධම්මසඞ්ගහස්ස ටීකාය පරමත්ථමඤ්ජූසා නාම අනුටීකා, දසගණ්ඨිවණ්ණනං නාම පකරණං, මගධභූතවිදග්ගමුඛමණ්ඩනියාටීකා චාති ඉමානි චත්තාරි පකරණානි අත්තනො මතියා තෙනෙව නවෙන විමලබුද්ධාචරියෙන කතානි.
ကျမ်းခုနစ်ပါးတို့ကိုမူကား ထိုဆရာသည် ပုဂံပြည်၌ စီရင်တော်မူအပ်၏။ သံခေပဝဏ္ဏနာကျမ်းကိုသာ သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ စီရင်တော်မူအပ်၏။ အဘိဓမ္မပန္နရသဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ဝိမလဗုဒ္ဓိဆရာသစ်သည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သဒ္ဒသာရတ္ထဇာလိနီမည်သော ကျမ်းကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ဝိမလဗုဒ္ဓိဆရာသစ်သည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ သဒ္ဒသာရတ္ထဇာလိနီကျမ်း၏ ဋီကာကို ပင်းယပြည်၌ မင်း၏ဆရာဖြစ်သော သံဃရာဇာက တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် ထိုဝိမလဗုဒ္ဓိဆရာသစ်ကပင် စီရင်တော်မူအပ်၏။ ဝုတ္တောဒယဋီကာ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဋီကာ၏ ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာမည်သော အနုဋီကာ၊ ဒသဂဏ္ဌိဝဏ္ဏနာမည်သော ကျမ်း၊ မဂဓဘာသာဖြင့် ရေးအပ်သော ဝိဒဂ္ဂမုခမဏ္ဍနီဋီကာ ဟူ၍ ဤကျမ်းလေးပါးတို့ကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် ထိုဝိမလဗုဒ္ဓိဆရာသစ်ကပင် စီရင်တော်မူအပ်၏။
පඤ්චපකරණටීකාය නවානුටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරො චරියෙන කතා. අභිධම්මසඞ්ගහස්ස නවටීකා අත්තනො මතියා අඤ්ඤතරාචරියෙන කතා. අභිධම්මත්ථසඞ්ගහටීකාය [මණි] මඤ්ජූසා [මණිසාරමඤ්ජූසා] නාම නවානුටීකා අත්තනො මතියා අරියවංසාචරියෙන කතා.
ပဉ္စပကရဏဋီကာ၏ နဝအနုဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် တစ်ပါးသောဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်း၏ နဝဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် တစ်ပါးသောဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဋီကာ၏ မဏိသာရမဉ္ဇူသာမည်သော နဝအနုဋီကာကို မိမိ၏ဉာဏ်ဖြင့် အရိယဝံသဆရာသည် စီရင်တော်မူအပ်၏။
පෙටකොපදෙසස්ස ටීකා අත්තනො මතියා උදුම්බරිනාමාචරියෙන පුක්කාමනගරෙ කතා. චතුභාණවාරස්ස අට්ඨකථා, මහාසාරපකාසිනි, මහාදීපනී, සාරත්ථදීපනී, ගතිපකරණං, හත්ථාසාරො, භුම්මසඞ්ගහො, භුම්මනිද්දෙසො, දසවත්ථුකායවිරතිටීකා, චොදනානිරුත්ති, විභත්තිකථා, සද්ධම්මමාලිනි, පඤ්චගතිවණ්ණනා, බාලචිත්ත-පබොධනං, ධම්මචක්කසුත්තස්ස නවට්ඨකථා, දන්තධාතු-පකරණස්ස ටීකා ච සද්ධම්මොපායනො බාලප්පබොධනටීකා ච, ජිනාලඞ්කාරස්ස නවටීකා ච, ලිඞ්ගත්ථ-විවරණං, ලිඞ්ගත්ථ-විනිච්ඡයො, පාතිමොක්ඛවිවරණං, පරමත්ථකථාවිවරණං, සමන්තපාසාදිකවිවරණං, චතුභාණවාරට්ඨකථා විවරණං, අභිධම්මසඞ්ගහවිවරණං, සච්චසඞ්ඛෙපවිවරණං, සද්දත්ථභෙදචින්තාවිවරණං, සද්දවුත්තිවිවරණං, කච්චායනසාරවිවරණං, කච්චායනවිවරණං, අභිධම්මසඞ්ගහස්සටීකාවිවරණං, මහාවෙස්සන්තරජාතකස්ස විවරණං, සක්කාභිමතං, මහාවෙස්සන්තරජාතකස්ස නවට්ඨකථා, පඨම-සම්බොධි ච ලොකනෙත්ති, බුද්ධඝොසාචරියනිදානං, මිලින්ද-පඤ්හො වණ්ණනා, චතුරාරක්ඛා, චතුරාරක්ඛායඅට්ඨකථා, සද්දවුත්තිප්පකරණස්ස නවටීකා චාති ඉමානි, තිචත්තාලීස පකරණානි අත්තනො මතියා සාසනස්ස ජාතියා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා ච ලඞ්කාදීපාදීසු විංසු විංසු කතානි.
ပေဋကောပဒေသကျမ်း၏ ဋီကာကို ဥဒုမ္ဗရအမည်ရှိသော ဆရာသည် မိမိ၏ဉာဏ်ပညာဖြင့် ပုဂံပြည်၌ ရေးသားအပ်၏။ စတုဘာဏဝါရအဋ္ဌကထာ၊ မဟာသာရပကာသိနီ၊ မဟာဒီပနီ၊ သာရတ္ထဒီပနီ၊ ဂတိပကရဏ၊ ဟတ္ထာသာရ၊ ဘုမ္မသင်္ဂဟ၊ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသ၊ ဒသဝတ္ထုကာယဝိရတိဋီကာ၊ စောဒနာနိရုတ္တိ၊ ဝိဘတ္တိကထာ၊ သဒ္ဓမ္မမာလိနီ၊ ပဉ္စဂတိဝဏ္ဏနာ၊ ဗာလစိတ္တပဗောဓန၊ ဓမ္မစက္ကသုတ် အဋ္ဌကထာသစ်၊ ဒန္တဓာတုပကရဏဋီကာ၊ သဒ္ဓမ္မောပါယန၊ ဗာလပ္ပဗောဓနဋီကာ၊ ဇိနာလင်္ကာရ ဋီကာသစ်၊ လိင်္ဂတ္ထဝိဝရဏ၊ လိင်္ဂတ္ထဝိနိစ္ဆယ၊ ပါတိမောက္ခဝိဝရဏ၊ ပရမတ္ထကထာဝိဝရဏ၊ သမန္တပါသာဒိကာဝိဝရဏ၊ စတုဘာဏဝါရအဋ္ဌကထာဝိဝရဏ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဝိဝရဏ၊ သစ္စသံခေပဝိဝရဏ၊ သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာဝိဝရဏ၊ သဒ္ဒဝုတ္တိဝိဝရဏ၊ ကစ္စည်းသာရဝိဝရဏ၊ ကစ္စည်းဝိဝရဏ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဋီကာဝိဝရဏ၊ မဟာဝေဿန္တရာဇာတ်ဝိဝရဏ၊ သက္ကာဘိမတ၊ မဟာဝေဿန္တရာဇာတ် အဋ္ဌကထာသစ်၊ ပထမသမ္ဗောဓိ၊ လောကနေတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓဃောသာစရိယနိဒါန်း၊ မိလိန္ဒပဉှာဝဏ္ဏနာ၊ စတုရာရက္ခာ၊ စတုရာရက္ခာအဋ္ဌကထာ၊ သဒ္ဒဝုတ္တိပကရဏ ဋီကာသစ် ဟူသော ဤလေးဆယ့်သုံးပါးသော ကျမ်းတို့ကို (ပညာရှိဆရာတို့သည်) မိမိတို့၏ ဉာဏ်ဖြင့် သာသနာတော် တိုးပွားရန်နှင့် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် သီဟိုဠ်ကျွန်း စသည်တို့၌ အသီးသီး ရေးသားပြုစုအပ်ကုန်၏။
සම්බුද්ධෙ ගාථා ච…පෙ… නවහාරගුණවණ්ණනා චාති ඉමෙ බුද්ධපණාමාදිකා ගාථායො. අත්තනො අත්තනො බුද්ධගුණපකාසනත්ථාය අත්තනො ච පරෙ ච අනන්තපඤ්ඤාපවත්තනත්ථාය ච පණ්ඩිතෙහි ලඞ්කාදීපාදීසු විංසු විංසු කතා.
သမ္ဗုဒ္ဓေ ဂါထာနှင့်...ပ... နဝဟာရဂုဏဝဏ္ဏနာ ဂါထာ အစရှိသော ဤဂါထာတို့သည် ဘုရားရှိခိုးခြင်း အစရှိသော ဂါထာများ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုဂါထာတို့ကို) ပညာရှိဆရာတို့သည် မိမိတို့၏ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်ကို ထင်ရှားစေရန်နှင့် မိမိတို့နှင့်တကွ သူတစ်ပါးတို့အားလည်း အဆုံးမရှိသော ဉာဏ်ပညာ တိုးပွားစေရန်အလို့ငှာ သီဟိုဠ်ကျွန်း စသည်တို့၌ အသီးသီး ရေးသားစပ်ဆိုအပ်ကုန်၏။
[ඉති චුල්ල-ගන්ථවංසෙ ආයාචකාචරියදීපකො නාම චතුත්ථො පරිච්ඡෙදො.]
[ဤသို့ စူဠဂန္ထဝံသကျမ်း၌ အာယာစကာစရိယဒီပက (တောင်းပန်သောဆရာများကို ပြဆိုခြင်း) ဟု အမည်ရသော စတုတ္ထပရိစ္ဆေဒ ပြီး၏။]
5. පකිණ්ණක-පරිච්ඡෙදො
၅. ပကိဏ္ဏကပရိစ္ဆေဒ (အထွေထွေအပိုင်း)
නාමං ආරොපනං පොත්ථකං ගන්ථකාරස්ස ච. ලෙඛංලෙඛාපනඤ්චෙව, වදාමි තදනන්තරන්ති. තත්ථ චතුරාසීතියා ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි පිටක, නිකායඞ්ග, වග්ග, නිපාතාදිකං නාමං, කෙනාරොපිතං, කත්ථ ආරොපිතං, කදා ආරොපිතං, කිමත්ථං ආරොපිතන්ති? තත්රායං පිවිසජ්ජනාකෙන ආරොපිතන්ති පඤ්චසතඛීණාසවෙහි ආරොපිතං. තෙහි සබ්බබුද්ධවචනං සඞ්ගායන්ති, ඉදං පිටකං, අයං නිකායො, ඉදං අඞ්ගං, අයං වග්ගො, අයං නිපාතොති. එවමාදිකං නාමං ආරොපෙන්ති. කත්ථ ආරොපිතන්ති? රාජගහෙ වෙභාරපබ්බතස්ස පාදෙ ධම්මමණ්ඩප්පෙ ආරොපිතං. කදා ආරොපිතන්ති? භගවතො පරිනිබ්බුතෙ පඨමසඞ්ගායනකාලෙ ආරොපිතං. කිමත්ථං ආරොපිතන්ති? ධම්මක්ඛන්ධානං වොහාරසුඛත්ථාය සුඛධාරණත්ථාය ච ආරොපිතං. සඞ්ගීතිකාලෙ පඤ්චසතා ඛීණාසවා තෙසඤ්ච ධම්මක්ඛන්ධානං නාම වග්ගනිපාතතො. ඉමස්ස ධම්මක්ඛන්ධස්ස අයං නාමො හොතු, ඉමස්ස ච පකරණස්ස අයං නාමොති, අබ්රවුං සබ්බං නාමාදිකං කිච්චං අකංසු. තෙ ඛීණාසවා, යදි නාමාදිකං කිච්චං අකතං න සුපාකතං තස්මා වොහාරසුඛත්ථායනාමාදිකං කිච්චං කතං අනාගතෙ පනත්ථාය නාමාදිකං පවත්තිතං අසඤ්ජාතනාමො න සුට්ඨු පාකතො සබ්බසො භවෙති. ධම්මක්ඛන්ධානං නාම දීපනා නිට්ඨිතා.
ထို (စတုတ္ထပရိစ္ဆေဒ) ၏နောက်၌ (တရားတော်တို့ကို) အမည်တပ်ခြင်း၊ ပေထက်အက္ခရာတင်ခြင်း၊ ကျမ်းပြုဆရာတို့၏အမည်၊ (တရားတော်များကို) ရေးသားခြင်းနှင့် ရေးသားစေခြင်းတို့ကို ငါဟောကြားပေအံ့။ ထိုအကြောင်းအရာတို့တွင် ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့ကို ပိဋကတ်၊ နိကာယ်၊ အင်္ဂါ၊ ဝဂ်၊ นိပါတ် စသည်ဖြင့် အမည်ပေးခြင်းကို မည်သူသည် ပေးအပ်သနည်း၊ မည်သည့်နေရာ၌ ပေးအပ်သနည်း၊ မည်သည့်အချိန်၌ ပေးအပ်သနည်း၊ မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ပေးအပ်သနည်း။ ထိုမေးခွန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြေဆိုချက်မှာ— 'မည်သူသည် ပေးအပ်သနည်း' ဟူမူကား၊ ရဟန္တာငါးရာတို့သည် ပေးအပ်ကုန်၏။ ထိုရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့သည် ခပ်သိမ်းသော ဗုဒ္ဓဝစန (ဘုရားဟောတရားတော်) ကို သံဂါယနာတင်ကြစဉ် 'ဤကား ပိဋကတ်တည်း၊ ဤကား နိကာယ်တည်း၊ ဤကား အင်္ဂါတည်း၊ ဤကား ဝဂ်တည်း၊ ဤကား နိပါတ်တည်း' ဟူ၍ ဤသို့စသော အမည်တို့ကို ပေးတော်မူကြကုန်၏။ 'မည်သည့်နေရာ၌ ပေးအပ်သနည်း' ဟူမူကား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဘာရတောင်ခြေရင်းရှိ ဓမ္မမဏ္ဍပ်၌ ပေးအပ်တော်မူကုန်၏။ 'မည်သည့်အချိန်၌ ပေးအပ်သနည်း' ဟူမူကား၊ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူပြီးစ ပထမသံဂါယနာတင်ချိန်၌ ပေးအပ်တော်မူကုန်၏။ 'မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ပေးအပ်သနည်း' ဟူမူကား၊ ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့ကို ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲရန် လွယ်ကူစေခြင်းနှင့် လွယ်ကူစွာ ဆောင်ထားနိုင်ခြင်းအကျိုးငှာ ပေးအပ်တော်မူကုန်၏။ သံဂါယနာတင်ချိန်၌ ရဟန္တာငါးရာတို့သည် ထိုဓမ္မက္ခန္ဓာတို့၏ အမည်များကိုလည်းကောင်း၊ ဝဂ်နှင့် နိပါတ်တို့ကိုလည်းကောင်း 'ဤဓမ္မက္ခန္ဓာအား ဤအမည် ဖြစ်စေ၊ ဤကျမ်းအား ဤအမည် ဖြစ်စေ' ဟု မိန့်တော်မူကြကုန်၍ အမည်ပေးခြင်းဆိုင်ရာ အမှုကိစ္စအားလုံးကို ပြုတော်မူကြကုန်၏။ ထိုရဟန္တာတို့သည် အကယ်၍ အမည်ပေးခြင်းကိစ္စကို မပြုလုပ်ခဲ့လျှင် (တရားတော်တို့သည်) ကောင်းစွာ ထင်ရှားလိမ့်မည်မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲရ လွယ်ကူစေရန် အမည်ပေးခြင်း ကိစ္စကို ပြုတော်မူကြကုန်၏။ နောင်အနာဂတ်၌ အကျိုးရှိစေရန် အမည်ပေးခြင်းကို ဖြစ်စေတော်မူကြ၏။ အမည်မရှိသော အရာသည် ဘယ်နည်းနှင့်မျှ ကောင်းစွာ မထင်ရှားနိုင်ပေ။ ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့အား အမည်ပေးခြင်းကို ပြဆိုခြင်း ပြီး၏။
චතුරාසීති ධම්මක්ඛන්ධසහස්සානි කෙන පොත්ථකෙ ආරොපිතානි, කදා ආරොපිතානි, කිමත්ථං ආරොපිතානීති. තත්රායං විසජ්ජනා කෙනාරොපිතානිති? ඛීණාසවමහානාගෙහි ආරොපිතානි. කත්ථ ආරොපිතානීති? ලඞ්කාදීපෙ ආරොපිතානි. කදා ආරොපිතානීති? සද්ධාතිස්සස්සරාජිනො පුත්තස්ස වට්ටගාමනි රාජස්ස කාලෙ ආරොපිතානි. කිමත්ථං ආරොපිතානීති? ධම්මක්ඛන්ධානං අවිධංසනත්ථාය සද්ධම්මට්ඨිතියා ච ආරොපිතානි.
ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့ကို မည်သူသည် ပေထက်အက္ခရာ တင်သနည်း၊ မည်သည့်နေရာ၌ တင်သနည်း၊ မည်သည့်အချိန်၌ တင်သနည်း၊ မည်သည့်အတွက်ကြောင့် တင်သနည်း။ ထိုမေးခွန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြေဆိုချက်မှာ— 'မည်သူသည် တင်သနည်း' ဟူမူကား၊ ရဟန္တာမြတ်ကြီးတို့သည် တင်တော်မူကုန်၏။ 'မည်သည့်နေရာ၌ တင်သနည်း' ဟူမူကား၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ တင်တော်မူကုန်၏။ 'မည်သည့်အချိန်၌ တင်သနည်း' ဟူမူကား၊ သဒ္ဓါတိဿမင်း၏သားတော် ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်းကြီး၏ လက်ထက်၌ တင်တော်မူကုန်၏။ 'မည်သည့်အတွက်ကြောင့် တင်သနည်း' ဟူမူကား၊ ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့ ပျက်စီးကွယ်ပျောက်မသွားစေရန်နှင့် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ခိုင်မြဲစေရန်အလို့ငှာ ပေထက်အက္ခရာ တင်တော်မူကုန်၏။
ධරමානො හි භගවා, අම්හාකං සුගතොධීරො;
නිකායෙ පඤ්චදෙසෙති, යාව නිබ්බානගමනා.
ငါတို့၏ ရဲရင့်တည်ကြည်တော်မူသော သုဂတမြတ်စွာဘုရားသည် သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်အခါက ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူသည့်တိုင်အောင် (တရားတော်တို့ကို) နိကာယ်ငါးရပ်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။
සබ්බෙපි තෙ භික්ඛු ආදි, මනසා වචසාහාරො;
සබ්බෙ ච වාචුග්ගතා හොන්ති, මහාපඤ්ඤාසතිවරා.
ထိုစဉ်က အစပြု၍ ရဟန်းအားလုံးတို့သည် ကြီးမြတ်သော ပညာရှိ၊ သတိရှိတော်မူကြကုန်လျက် (ထိုနိကာယ်ငါးရပ်ကို) စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဆောင်ထားကာ နှုတ်တက်အာဂုံ ရရှိတော်မူကြကုန်၏။
නිබ්බූතෙ ලොකනාථම්හි, තතො වස්සසතං භවෙ;
අරියානරියා චාපි ච, සබ්බෙ වාචුග්ගතා ධුවං.
လောကနာထမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူပြီးနောက် အနှစ်တစ်ရာပတ်လုံး အရိယာ ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ အရိယာ မဟုတ်သော ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့သည်လည်းကောင်း အားလုံးတို့သည် (တရားတော်တို့ကို) အမြဲမပြတ် နှုတ်တက်အာဂုံ ရရှိတော်မူကြကုန်၏။
තතො පරං අට්ඨරසං, ද්විසතංවස්ස ගණනං;
සබ්බෙ පුථුජ්ජනා චෙව, අරියා ච සබ්බෙපිතෙ.
ထို (နှစ်တစ်ရာ) ၏နောက်ပိုင်း နှစ်ပေါင်း နှစ်ရာ့တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ် (၂၁၈) တိုင်အောင် ပုထုဇဉ် ရဟန်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ အရိယာ ရဟန်းတို့သည်လည်းကောင်း အားလုံးသော ရဟန်းတို့သည်—
මනසාවචසායෙව, වාචුග්ගතාව සබ්බදා;
දුට්ඨගාමණිරඤ්ඤො ච, කාලෙ වාචුග්ගතා ධුවං.
စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း အစဉ်သဖြင့် နှုတ်တက်အာဂုံ ရရှိတော်မူကြကုန်၏။ ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်းကြီး၏ လက်ထက်၌လည်း အမြဲမပြတ် နှုတ်တက်အာဂုံ ဆောင်ထားတော်မူကြကုန်၏။
අරියානරියාපි ච, නිකායෙ ධාරණාසදා;
තතො පරම්හි රාජා ච, තතො චුතො ච තුසිතෙ.
အရိယာနှင့် ပုထုဇဉ် ရဟန်းတို့သည် နိကာယ်တို့ကို အမြဲဆောင်ထားကြကုန်၏။ ထို့နောက် ထိုမင်းကြီးသည် စုတေသောအခါ တုသိတာနတ်ပြည်၌
උප්පජ්ජි දෙව ලොකෙ සො, දෙවෙහි පරිවාරිතො;
සද්ධා තිස්සොති නාමෙන, තස්ස කනිට්ඨකො හිතො.තතො ලද්ධරට්ඨො හොති, බුද්ධසාසනපාලකො.
နတ်အပေါင်း ခြံရံလျက် ထိုနတ်ပြည်၌ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုမင်း၏ ချစ်အပ်သော ညီတော်သည် သဒ္ဓါတိဿ အမည်ရှိ၏။ ထို့နောက်တွင် မင်းအဖြစ်ကို ရရှိ၍ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို စောင့်ရှောက်သောမင်း ဖြစ်လာ၏။
තදා කාලෙ භික්ඛූ ආසුං, සබ්බෙ වාචුග්ගතා සදා;
නිකායෙ පඤ්චවෙධෙව, යාව රඤ්ඤො ච ධාරණා;
තතො චුතො සො රාජා ච, තුස්සීතෙ උපපජ්ජති;
දෙවලොකෙට්ඨිතො සන්තො, තදා වාචුග්ගතා තතො.
ထိုအခါ၌ ရဟန်းတို့သည် နိကာယ်ငါးရပ်လုံးကို ထိုမင်း စိုးစံစောင့်ရှောက်စဉ်တိုင်အောင် အစဉ်သဖြင့် အမြဲတစေ နှုတ်တက်အာဂုံ ဆောင်ထားကြကုန်၏။ ထို့နောက် ထိုမင်းကြီးသည် စုတေ၍ တုသိတာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်တော်မူ၏။ နတ်ပြည်၌ တည်ရှိနေစဉ် (ထိုမင်းစုတေပြီးနောက်) ၌လည်း ရဟန်းတို့သည် နှုတ်တက်အာဂုံ ဆောင်ထားဆဲ ဖြစ်ကုန်၏။
තස්ස පුත්තාපි අහෙසුං, අනෙකා වරජ්ජං ගතා;
අනුක්කමෙන චුතතෙ, දෙවලොකං ගතා ධුවං;
තදාපිතෙ සබ්බෙ භික්ඛූ, වාචුග්ගතාව සබ්බදා;
නිකායෙ පඤ්චවිධෙව, ධාරණාවසතිමතා.
ထိုမင်းကြီး၌ မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ကြကုန်သော များစွာသော သားတော်တို့လည်း ရှိကုန်၏။ ထိုသားတော်တို့သည်လည်း အစဉ်အတိုင်း စုတေကြကုန်၍ နတ်ပြည်သို့ ဧကန် လားကြကုန်၏။ ထိုခေတ်ကာလတို့၌လည်း ရဟန်းအားလုံးတို့သည် နိကာယ်ငါးရပ်တို့ကို ကောင်းသော သတိပညာဖြင့် အမြဲတစေ နှုတ်တက်အာဂုံ ဆောင်ထားတော်မူကြကုန်၏။
තතො පරං පොත්ථකෙසු, නිකායා පඤ්ච පිට්ඨිතා;
තදා අට්ඨකථා ටීකා, සබ්බෙ ගන්ථා පොත්ථකෙ ගතා;
සබ්බෙ පොත්ථෙසු යෙ ගන්ථා, පාළි අට්ඨකථා ටීකා;
සංට්ඨිතාසං ඨිතා හොන්ති, සබ්බෙපි නො න සන්තිතෙ.
ထိုနောက်၌ နိကာယ်ငါးရပ်တို့ကို ပေစာထက်၌ ရေးသားအပ်ကုန်၏။ ထိုအခါ၌ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ နှင့် ကျမ်းဂန်အားလုံးတို့သည် ပေစာထက်သို့ ရောက်ရှိသွားကြကုန်၏။ ပေစာထက်၌ ရှိကုန်သော ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ ကျမ်းဂန်အားလုံးတို့သည် ကောင်းစွာ တည်တံ့လျက် ရှိကြကုန်၏။ ထိုကျမ်းအားလုံးတို့သည် ပျက်စီးကွယ်ပျောက်ခြင်း မရှိကြကုန်။
තදා තෙ පොත්ථකෙයෙව, නිකායා පිඨිතා ඛිලා;
තදා අට්ඨකථාදීනි, භවන්තීති වදන්ති ච.
ထိုအခါ၌ နိကာယ်ငါးရပ်လုံးကို ပေစာထက်၌သာ ကုန်စင်အောင် ရေးသားအပ်ကုန်၏။ ထိုအခါ၌ အဋ္ဌကထာ စသည်တို့သည် (ပေထက်အက္ခရာတင်လျက်) ရှိကြကုန်၏ဟုလည်း ဆိုကြကုန်၏။
පරිහාරො පණ්ඩිතෙහි වත්තබ්බොව;
ලඞ්කාදීපස්ස රඤ්ඤොව, සද්ධා තිස්සස්ස රාජිනො.පුත්තකො ලඞ්කාදීපස්ස, ඉස්සරො ධම්මිකො වරො;
තදා ඛීණාසවා සබ්බෙ, ඔලොකෙන්ති අනගතෙ.
ပညာရှိတို့သည် ဖြေရှင်းချက်ကို ပြောဆိုအပ်သည်သာတည်း။ သီဟိုဠ်ကျွန်း၏ မင်းဖြစ်သော သဒ္ဓါတိဿမင်းကြီး၏ သားတော်ဖြစ်၍ သီဟိုဠ်ကျွန်းကို အစိုးရသော တရားစောင့်သော မြတ်သောမင်း၏ လက်ထက်၌ ရဟန္တာအရှင်မြတ် အားလုံးတို့သည် အနာဂတ်ကာလကို မျှော်မြော်မြင်မြင် ကြည့်ရှုတော်မူကြကုန်၏။
ඛීණාසවා පස්සන්ති තෙ, දුපඤ්ඤෙව පුථුජ්ජනෙ;
සබ්බෙපි තෙ භික්ඛූ ආසුං, බහුංතරා පුථුජ්ජනා;
න සක්ඛිස්සන්ති තෙ පඤ්ච, නිකායෙ වාචුග්ගතං ඉති;
පොත්ථකෙසු සබ්බෙ පඤ්ච, ආරොපෙන්ති ඛීණාසවා.
ထိုရဟန္တာတို့သည် ပညာနည်းပါးသော ပုထုဇဉ်တို့ကို မြင်တော်မူကြကုန်၏။ ထိုရဟန်းအားလုံးတို့တွင် ပုထုဇဉ်တို့သည်သာ အလွန်များပြားကုန်၏။ ထိုပုထုဇဉ်တို့သည် နိကာယ်ငါးရပ်ကို နှုတ်ငုံဆောင်ထားခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ကြကုန်လတ္တံ့ဟု မြင်တော်မူ၍ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့သည် ထိုနိကာယ်ငါးရပ်လုံးကို ပေထက်အက္ခရာ တင်တော်မူကြကုန်၏။
සද්ධම්මට්ඨිති චිරත්තාය, ජනානං පුඤ්ඤත්ථාය ච;
තතො පට්ඨායතෙ සබ්බෙ, නිකායා හොන්ති පොත්ථකෙ;
අට්ඨකථා ටීකා සබ්බෙ, තෙ හොන්ති පොත්ථකෙට්ඨිතා.
သာသနာတော်မြတ် ရှည်မြင့်စွာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ လူအပေါင်းတို့၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ဖြစ်ထွန်းစေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ထိုအချိန်မှစ၍ နိကာယ်အားလုံးတို့သည် ပေစာ၌ တည်ရှိကြကုန်၏။ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ အားလုံးတို့သည်လည်း ပေစာ၌ပင် တည်ရှိကြကုန်၏။
තතො පට්ඨායතෙ සබ්බෙ, භික්ඛු ආදි මහාගණා;
පොත්ථකෙසු ඨිතෙයෙව, සබ්බෙ පස්සන්ති සබ්බදා.
ထိုအချိန်မှစ၍ ရဟန်းသံဃာအစရှိသော ဂိုဏ်းကြီးဂိုဏ်းငယ် အားလုံးတို့သည် ပေစာ၌ တည်ရှိသော ထိုကျမ်းစာအားလုံးကို အခါခပ်သိမ်း ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ကြကုန်၏။
[පොත්ථකෙ ආරොපන දීපකා නිට්ඨිතා.]
[ပေထက်အက္ခရာ တင်ပုံကို ပြဆိုခြင်း ပြီး၏။]
යො කොචි පණ්ඩිතො ධීරො, අට්ඨකථාදිකං ගන්ථං කරොති වා කාරාපෙති වා, තස්ස අනන්තකො හොති පුඤ්ඤසංචයො, අනන්තකො හොති පුඤ්ඤානිසංසො. චතුරාසීති චෙතියසහස්ස කරණසදිසො, චතුරාසීති බුද්ධරූපසහස්ස කරණසදිසො, චතුරාසීති බොධිරුක්ඛසහස්සරොපනසදිසො, චතුරාසීති විහාරසහස්ස කරණසදිසො, යො ච බුද්ධවචනමඤ්ජූසං කරොති වා කාරාපෙති වා, යො ච බුද්ධවචනං මණ්ඩනං කරොති වා කාරාපෙති වා, යො ච බුද්ධවචනං ලෙඛං කරොති වා කාරාපෙති වා, යො ච පොත්ථකං වා, යො ච පොත්ථකමූලං වා, දෙති වා දාපෙති වා, යො ච තෙලං වා චුණ්ණං වා, ධඤ්ඤං වා පොත්ථකභඤ්ජනත්ථාය යං කිඤ්චි නිත්ථං වා පොත්ථකඡිද්දෙ ආවුනත්ථාය, යං කිඤ්චි සුත්තං වා කට්ඨඵලකද්වයං වා පොත්ථකං පුටනත්ථාය යං කිඤ්චි වත්ථං වා, පොත්ථක-බන්ධනත්ථාය, යං කිඤ්චි යොත්තං වා පොත්ථකලාප පූටනත්ථාය යං කිඤ්චි ථවිකං දෙති වා දාපෙති වා.
ပညာရှိပြီး ရဲရင့်သော အကြင်သူတစ်ဦးဦးသည် အဋ္ဌကထာအစရှိသော ကျမ်းစာကို ကိုယ်တိုင်ရေးသားပူဇော်သည်ဖြစ်စေ၊ သူတစ်ပါးကို ရေးသားစေသည်ဖြစ်စေ၊ ထိုသူအား ကုသိုလ်စုပုံခြင်းသည် အတိုင်းအဆမရှိ၊ ကုသိုလ်၏ အကျိုးအာနိသင်သည်လည်း အတိုင်းအဆမရှိပေ။ စေတီတော်ပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင် တည်ထားကိုးကွယ်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင် သွန်းလုပ်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဗောဓိပင်ပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင် စိုက်ပျိုးရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကျောင်းဝိဟာရပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းရသကဲ့သို့လည်းကောင်း အကျိုးရှိ၏။ အကြင်သူသည် ဗုဒ္ဓဝစနတည်းဟူသော ကျမ်းစာတိုက်ကို ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ၊ ပြုလုပ်စေသည်ဖြစ်စေ၊ အကြင်သူသည် ဗုဒ္ဓဝစနကို တန်ဆာဆင်သည်ဖြစ်စေ၊ တန်ဆာဆင်စေသည်ဖြစ်စေ၊ အကြင်သူသည် ဗုဒ္ဓဝစနကို ရေးသားသည်ဖြစ်စေ၊ ရေးသားစေသည်ဖြစ်စေ၊ အကြင်သူသည် စာပေကျမ်းဂန်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ကျမ်းဂန်ပြုရန် အခြေခံပစ္စည်းကိုသော်လည်းကောင်း ပေးလှူသည်ဖြစ်စေ၊ လှူဒါန်းစေသည်ဖြစ်စေ၊ အကြင်သူသည် ပေစာများကို မပျက်စီးစေရန် ဆီ၊ ဆေးမှုန့်၊ ကောက်ပဲသီးနှံတို့ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပေစာအပေါက်၌ သီရန် ကြိုးစကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပေစာကို ကာကွယ်ရန် ပျဉ်ချပ်နှစ်ခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပေစာထုပ်ရန် အဝတ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပေစာချည်နှောင်ရန် ကြိုးကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပေစာထုပ်များ ထည့်ရန် အိတ်ကိုသော်လည်းကောင်း ကိုယ်တိုင်လှူဒါန်းသည်ဖြစ်စေ၊ လှူဒါန်းစေသည်ဖြစ်စေ (ထိုသူသည်လည်း ထိုကဲ့သို့သော အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိ၏။)
යො ච හරිතාලෙන වා මනොසිලාය වා, සුවණ්ණෙන වා රජතෙන වා පොත්ථකමණ්ඩනං වා කට්ඨඵලකමණ්ඩනං වා කරොති වා කාරාපෙති වා, තස්ස අනන්තකො හොති පුඤ්ඤසංචයො, අනන්තකො හොති පුඤ්ඤානිසංසො. චතුරාසීති චෙතියසහස්ස කරණසදිසො, චතුරාසීති විහාරසහස්ස කරණසදිසො.
အကြင်သူသည် ကန့်ကူဆံဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဟင်္သပြဒါးဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရွှေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ငွေဖြင့်လည်းကောင်း ပေစာကျမ်းဂန်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပျဉ်ကျမ်းချပ်ကိုသော်လည်းကောင်း တန်ဆာဆင်သည်ဖြစ်စေ၊ တန်ဆာဆင်စေသည်ဖြစ်စေ၊ ထိုသူအား ကုသိုလ်စုပုံခြင်းသည် အတိုင်းအဆမရှိ၊ ကုသိုလ်၏ အကျိုးအာနိသင်သည်လည်း အတိုင်းအဆမရှိပေ။ စေတီတော်ပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင် တည်ထားကိုးကွယ်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကျောင်းဝိဟာရပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းရသကဲ့သို့လည်းကောင်း အကျိုးရှိ၏။
භවෙ නිබ්බත්තමානො සො, සීලගුණමුපාගතා;
මහා තෙජො සදා හොති, සීහනාදො විසාරදො.
ထိုသူသည် ဘဝဆက်တိုင်း၌ ဖြစ်တည်ရာဝယ် သီလဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်၍၊ အခါခပ်သိမ်း တန်ခိုးတေဇော် ကြီးမားသူ၊ ရဲရင့်သော ခြင်္သေ့မင်း၏ ဟောက်သံကဲ့သို့ ရဲဝံ့စွာ စကားပြောဆိုနိုင်သူ ဖြစ်ရ၏။
ආයුවණ්ණබලුප්පෙතො, ධම්මකාමො භවෙ සද්දා;
දෙවමනුස්සලොකෙසු, මහෙසක්ඛො අනාමයො.
အသက်ရှည်ခြင်း၊ အဆင်းလှခြင်း၊ ခွန်အားကြီးခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံ၍ အခါခပ်သိမ်း တရားတော်ကို မြတ်နိုးသူ ဖြစ်ရ၏။ နတ်ရွာလူ့ပြည်တို့၌ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားသူ၊ အနာရောဂါ ကင်းဝေးသူ ဖြစ်ရ၏။
භවෙ නිබ්බත්තමානො සො, පඤ්ඤවා සුසමාහිතො;
අධිපච්ච පරිවාරො, සබ්බසුඛාධි ගච්ඡති.
ထိုသူသည် ဘဝဆက်တိုင်း၌ ဖြစ်တည်ရာဝယ် ပညာရှိသူ၊ ကောင်းစွာ တည်ကြည်သော စိတ်ရှိသူ၊ ကြီးစိုးနိုင်မှု အာဏာနှင့် အခြံအရံရှိသူ ဖြစ်၍ ခပ်သိမ်းသော ချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်ရ၏။
සද්දොහීරිමා වදඤ්ඤූ, සංවිග්ග මානසො භවෙ;
අඞ්ගපච්චඞ්ග සම්පන්නො, ආරොහ පරිණාහවා.
ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရားရှိသူ၊ အရှက်ရှိသူ၊ ပေးကမ်းစွန့်ကြဲတတ်သူ၊ ထိတ်လန့်တတ်သော စိတ်ရှိသူ ဖြစ်ရ၏။ အင်္ဂါကြီးငယ်နှင့် ပြည့်စုံ၍ အမြင့်နှင့် အကျယ် တင့်တယ်မျှတသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူ ဖြစ်ရ၏။
සබ්බෙ සත්තාපි යො ලොකෙ, සබ්බත්ථ පූජිතාභවෙ;
දෙවමනුස්ස සඤ්චරො, මිත්තසහාය පාලිතො.
လောက၌ သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် နေရာတိုင်း၌ ပူဇော်အပ်သူ ဖြစ်ရ၏။ နတ်ပြည်နှင့် လူ့ပြည်သို့ ကူးလူးသွားလာသူ၊ မိတ်ဆွေအပေါင်းအဖော်တို့ စောင့်ရှောက်အပ်သူ ဖြစ်ရ၏။
දෙවමනුස්ස සම්පත්තිං, අනුභොති පුනප්පුනං;
අරහත්ත ඵලං පත්තො, නිබ්බානං පාපුණිස්සති.
နတ်ချမ်းသာ၊ လူချမ်းသာတို့ကို အဖန်ဖန် ခံစားရပြီးလျှင်၊ ရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိရလတ္တံ့။
පටිසම්භිදා චතස්සො, අභිඤ්ඤා ඡබ්බිධෙ වරෙ;
විමොක්ඛෙ අට්ඨකෙ සෙට්ඨෙ, ගමිස්සති අනාගතෙ.
နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ထူးမြတ်သော ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါး၊ အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးနှင့် မွန်မြတ်သော ဝိမောက္ခရှစ်ပါးတို့သို့ ရောက်ရှိရလတ္တံ့။
තස්මාහි පණ්ඩිතො පොසො, සංපස්සං හිත මත්තනො;
කාරෙය්ය සාම ගන්ථෙ ච, අඤ්ඤෙ චාපි කාරාපයෙ.
ထို့ကြောင့် ပညာရှိသောသူသည် မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားကို ကောင်းစွာမျှော်ထောက်၍ ကျမ်းစာတို့ကို ကိုယ်တိုင်လည်း ရေးသားရာ၏၊ သူတစ်ပါးတို့ကိုလည်း ရေးသားစေရာ၏။
පොත්ථකෙ ච ඨිතෙ ගන්ථෙ, පාළි අට්ඨකථාදිකෙ;
ධම්මමඤ්ජූසා ගන්ථෙ ච, ලෙඛං කරෙ කාරාපයෙ.
ပေစာ၌ တည်ရှိသော ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာအစရှိသော ကျမ်းဂန်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ တရားဓမ္မတည်းဟူသော သေတ္တာကျမ်းဂန်တို့ကိုလည်းကောင်း ရေးသားရာ၏၊ ရေးသားစေရာ၏။
පොත්ථකං පොත්ථකමූලඤ්ච, තෙසං චුල්ලථූසම්පි ච;
පිලොතිකාදිකං සුත්තං, කට්ඨඵලද්වයම්හි ච.
ပေစာကျမ်းဂန်၊ ပေစာကျမ်းဂန်၏ တန်ဖိုးပစ္စည်း၊ ထိုပေစာတို့၏ ကိရိယာငယ် အစရှိသည်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အဝတ်စုတ်အစရှိသော အဝတ်နှင့် ချည်ကြိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ကျမ်းချပ်နှစ်ခုတို့ကိုလည်းကောင်း၊
ධම්මබන්ධනත්ථාය ච, යං කිඤ්චි මහග්ඝං වත්ථං;
ධම්මබන්ධනයොත්තඤ්ච, යං කිඤ්චි ථවිකම්පි ච.
တရားကျမ်းဂန်ထုပ်ရန် အလွန်တန်ဖိုးရှိသော အဝတ်အထည်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ တရားကျမ်းဂန်ချည်ရန် ကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ထုပ်ပိုးရန် အိတ်ကိုလည်းကောင်း၊
දදෙය්ය ධම්මඛෙත්තම්හි, විප්පස්සන්නෙන චෙතසා;
අඤ්ඤො චාපි දජ්ජාපෙය්ය, මිත්තසහායබන්ධවෙති.
ကြည်လင်သော စိတ်ထားဖြင့် တရားဓမ္မတည်းဟူသော လယ်ယာမြေကောင်း၌ လှူဒါန်းရာ၏၊ မိတ်ဆွေ သင်္ဂဟ ဆွေမျိုးသားချင်းဖြစ်သော သူတစ်ပါးတို့ကိုလည်း လှူဒါန်းစေရာ၏။
ගන්ථාකරලෙඛලෙඛාපනානිසංස දීපනා නිට්ඨිතා.
ကျမ်းစာပြုစုခြင်း၊ ရေးသားခြင်း၊ ရေးသားစေခြင်းတို့၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ပြဆိုခြင်း ပြီး၏။
[ඉති චූලගන්ථවංසෙ පකිණ්ණකදීපකො නාම පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො.]
[ဤသို့လျှင် စူဠဂန္ထဝံသကျမ်း၌ ပကိဏ္ဏကဒီပကမည်သော ပဉ္စမပရိစ္ဆေဒ ပြီး၏။]
සොහං හංසාරට්ඨ ජාතො, නන්තපඤ්ඤොති විස්සුතොසද්ධා සීල වීරප්පෙතො, ධම්මරසං ගවෙසනො.
ဟံသာဝတီတိုင်းပြည်၌ မွေးဖွားပြီး၊ 'နန္ဒပညာ' ဟု ကျော်စောထင်ရှားကာ၊ သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ ဝီရိယတို့နှင့် ပြည့်စုံလျက်၊ တရားရသာကို ရှာမှီးလေ့ရှိသော ထိုငါသည်—
සොහං තතො ගන්ත්වා චිමං, ජින නවං යං පූරං;
සබ්බ ධම්මං විචිනන්තො, වීසති වස්සමාගතො.
ထိုပြည်မှ ဇိနနဝမြို့သို့ သွားရောက်၍၊ တရားဓမ္မအားလုံးကို စိစစ်လေ့လာလျက် ဝါတော်နှစ်ဆယ်သို့ ရောက်ခဲ့၏။
සබ්බ ධම්මං විස්සෙජ්ජෙන්තො, කිකාරෙ නෙව භික්ඛුනො;
ඡ වස්සානං ගණං භිත්වා, කාමානං අභිමද්දනං.
ရဟန်းတို့၏ ပြုဖွယ်ကိစ္စတို့၌ တရားဓမ္မအားလုံးကို ပို့ချလျက်၊ ခြောက်နှစ်ပတ်လုံး အပေါင်းအဖော်အုပ်စုမှ ခွဲထွက်ကာ၊ ကာမဂုဏ်တို့ကို နှိပ်စက်လျက် (တောရဆောက်တည်ခဲ့၏)။
සන්ති සභා ච නිබ්බානං, ගවෙසිඤ්ච පුනප්පුනං;
වසන්තොහං, වනාරම්මං, පිටකත්තය සඞ්ගහං;
ගන්ථවංසං ඉමං ඛුද්දං, අරියසඞ්ඝදාසකන්ති.
ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နိဗ္ဗာန်တရားကို အဖန်ဖန် ရှာဖွေလျက်၊ တောရကျောင်း၌ နေထိုင်သော၊ မြတ်စွာသော သံဃာတော်၏ အစေခံဖြစ်သော ထိုငါသည် ဤပိဋကတ်သုံးပုံအကျဉ်းချုပ်ဖြစ်သော ဤ'စူဠဂန္ထဝံသ' ကျမ်းငယ်ကို ပြုစုပြီးစီးခဲ့ပြီ။
ඉති පාමොජ්ජත්ථාය අරඤ්ඤවාසිනා, නන්දපඤ්ඤාචරියෙන කතො චූළගන්ථවංසො නිට්ඨිතො.
ဤသို့လျှင် နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်း အကျိုးငှာ တောရကျောင်း၌ သီတင်းသုံးသော အရှင်နန္ဒပညာဆရာတော် စီရင်အပ်သော စူဠဂန္ထဝံသကျမ်းသည် ပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်သတည်း။
ධම්මවටංසකනාමෙන විසුතො ථෙරො, යං පකරණං ලික්ඛිතං තං පරිපුණ්ණං තෙන පුඤ්ඤෙන තං පිටකං පරිසිප්පං පරිනිට්ඨිතං.
ဓမ္မဝဋံသကဟူသော အမည်ဖြင့် ကျော်စောထင်ရှားသော မထေရ်မြတ်သည် အကြင်ကျမ်းစာကို ရေးသားအပ်၏၊ ထိုကျမ်းစာသည် ပြည့်စုံပြီ။ ထိုသို့ ရေးသားရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် ပိဋကတ်စာပေ အတတ်ပညာအားလုံးသည် ပြီးပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်ပါစေသတည်း။
මමෙව සිස්සසමූහානඤ්ච පරිසිප්පං පරිනිට්ඨිතං. තවෙ සිස්සානූ සිස්සානි ච, පරිසිප්පං පරිනිට්ඨිතං.
ငါ၏ တပည့်အပေါင်းတို့၏ အတတ်ပညာသည်လည်း ပြီးပြည့်စုံပါစေသတည်း။ သင်၏ တပည့်၊ တပည့်အစဉ်အဆက်တို့၏ အတတ်ပညာသည်လည်း ပြီးပြည့်စုံပါစေသတည်း။
චූළගන්ථවංසො නිට්ඨිතො.
စူဠဂန္ထဝံသကျမ်း ပြီး၏။