นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

그분, 복되신 분, 아라한, 완전히 깨달으신 분께 절합니다.

ชินาลงฺการ

승리자의 장엄 (진아랑카라)

ปณามทีปนีคาถา

예배를 밝히는 게송

๑.

1.

โย โลกตฺถาย พุทฺโธ ธนสุตภริยาองฺคชีเว จชิตฺวา ปูเรตฺวา อารมิโย ติทสมนุปเม โพธิปกฺขียธมฺเม,ปตฺวา โพธึ วิสุทฺธํ สกลคุณททํ เสฏฺฐภูโต ติโลเก,กตฺวา ทุกฺขสฺส อนฺตํ กตสุภชนตํ ทุกฺขโต โมจยิตฺถ.

세상의 이익을 위하여 재물과 자식, 아내와 수족과 생명까지 버리고, 삼십천(서른세 명의 신들)과 비교할 수 없는 보리분법의 바라밀을 채우셨으며, 온갖 덕을 베푸시고 세속에서 가장 뛰어난 분이 되어 청정한 깨달음을 성취하셨으며, 괴로움의 끝을 만드시고 공덕을 쌓은 사람들을 괴로움에서 해방시켜 주신 부처님께 (절합니다).

๒.

2.

นตฺวานาหํ ชินนฺตํ สมุปจิตสุภํ สพฺพโลเกกพนฺธุํ,นาหุ เยนปิ ตุลฺโย กุสลมหิมโต อุตฺตโม ภูตโลเก ตสฺเสวายํ อุวิมฺหํ สุวิปุลมมลํ โพธิสมฺภารภูตํ,เหตุํ เหตฺวานุรูปํ สุคตคตผลํ ภาสโต เม สุณาถ.

모든 세상의 유일한 벗이시며 공덕을 쌓으신 끝없는 승리자(부처님)께 절합니다. 이 지상에서 공덕의 위대함으로 그분과 대등한 자 없으니, 나는 깨달음의 자량이 된 그분의 광대하고 때 묻지 않은 (공덕을) 찬탄하며 그 원인과 그에 상응하는 선서(부처님)의 과보를 설하리니, 나의 말을 경청하십시오.

โยคาวจรสมฺปตฺติทีปนีคาถา

수행자의 성취를 밝히는 게송

๓.

3.

ชาโต โย นวเม ขเณ สุตธโร สีเลน สุทฺธินฺทฺริโย สํสารํ อยโต ภวกฺกยกรํ ทิสฺวา สิวํ เขมโต,ตํ สมฺปาปกมคฺคเทสกมุนึ สมฺปูชยนฺโต ตโต อุทฺธานุสฺสติภาวนาทิกมโต สมฺปาทเย ตํ สิวํ.

아홉 번째 찰나(유리한 생)에 태어나 가르침을 수지하고 계율로 감관이 청정하며, 윤회를 보시고 안온한 해탈을 통해 유전의 소멸을 만드신 분, 그 길을 인도하시는 성자(부처님)를 예배하고 나서, 그로부터 위로 마음을 챙겨 닦는 명상 등을 순서대로 닦아 안온한 열반을 성취하십시오.

วตฺถุวิโสธนีคาถา

대상의 정화를 밝히는 게송

๔.

4.

พุทฺโธติ โก พุทฺธคุโณ ติ โก โส,อจินฺตยาทิตฺตมุปาคโต โย;

อนญฺญสาธารณภูตมตฺถํ,อกาสิ กึ โส กิมโวจ พุทฺโธ.

부처님이란 누구이며, 부처님의 덕이란 무엇인가? 생각할 수 없는 광휘에 도달하신 분, 다른 이와 공통되지 않는 독보적인 성취를 이루신 분, 그 부처님은 무엇을 하셨으며 무엇을 말씀하셨는가?

๕.

5.

วิสุทฺธขนฺธสนฺตาโน พุทฺโธติ นิยโม กโต,ขนฺธสนฺตานสุทฺธี ตุ คุโณติ นิยโม กโต.

청정한 오온의 상속을 부처님이라 정의하며, 그 오온 상속의 청정함을 공덕이라 정의한다.

๖.

6.

อกาสิ กิจฺจานิ ทิเนสุ ปญฺจ,ปสาทยญฺจิทฺธิพเลน เสน;

ชนานเสสํ จริยานุกูลํ,ญตฺวานโวจานุสยปฺปหานํ.

부처님은 하루에 다섯 가지 의무를 행하셨으며, 자신의 신통력으로 사람들을 정화시키셨다. 모든 사람의 근기에 따라 그 성향을 아시고, 잠재 성향(수면)의 버림에 대하여 말씀하셨다.

อนญฺญสาธารณทีปนีคาถา

독보적인 공덕을 밝히는 게송

๗.

7.

อพฺภุคฺคตา ยสฺส คุณา อนนฺตา,ติพุทฺธเขตฺเตกทิวากโรติ;

ชานาติ โส โลกมิมํ ปรญฺจ,สเจตนญฺเจว อเจตนญฺจ;

สกสฺส สนฺตานคตํ ปเรสํ,พฺยตีตมปฺปตฺตกมตฺรภูตํ.

끝없는 공덕이 드높으시며, 삼천대천세계를 비추는 유일한 태양이신 분, 그분은 이 세상과 저 세상을 아시며, 마음이 있는 것(유정)과 마음이 없는 것(무정)을 아신다. 또한 자기 자신에게 속한 것과 타인에게 속한 것, 과거와 미래와 현재의 것을 아신다.

๘.

8.

อนนฺตสตฺเตสุ จ โลกธาตุสุ,เอโกว สพฺเพปิ สมา น เตน;

ทิสาสุ ปุพฺพาทิสุ จกฺกวาฬา,สหสฺสสงฺขายปิ อปฺปเมยฺยา;

เย เตสุ เทวา มนุชา จ พฺรหฺมา,เอกตฺถ สงฺคมฺม หิ มนฺตยนฺตา.

끝없는 중생들과 세계들 속에서 오직 그분 한 분뿐이며 아무도 그와 같지 않다. 동쪽 등의 방향에 있는 수천 개의 은하계(천륜)조차 헤아릴 수 없는데, 그곳에 있는 신들과 인간들과 범천들이 한곳에 모여 의논한다 하더라도 (그분과 같을 수 없다).

๙.

9.

อนาทิกาลาคตนามรูปินํ,ยถาสกํ เหตุผลตฺตวุตฺตินํ;

ตพฺภาวภาวิตฺตมสมฺภุณนฺตา,นานาวิปลฺลาสมนุปวิฏฺฐา.

시작 없는 시간부터 명색(정신과 물질)을 지니고 각자의 원인과 결과의 상태로 존재해 온 이들은, 그 존재의 참모습을 깨닫지 못한 채 온갖 뒤바뀐 견해(전도)에 빠져 있다.

๑๐.

10.

กมฺมปฺปวตฺติญฺจ ผลปฺปวตฺตึ,เอกตฺตนานตฺตนิรีหธมฺมตํ;

วิญฺญตฺติสนฺตานฆเนน ฉนฺนโต,สิวญฺชสํ โน ภณิตุํ สมตฺถา.

업의 발생과 과보의 발생, 동일함과 차이점, 그리고 의도 없는 법의 성질을 알지 못한다. 인식(표상)과 상속의 두터움에 가려져 있기에 평화로운 길(열반)을 설할 능력이 없다.

๑๑.

11.

เอโก ว โส สนฺติกโร ปภงฺกโร,สงฺขาย เญยฺยานิ อเสสิตานิ;

เตสญฺหิ มชฺเฌ ปรมาสมฺภีวทํ,สิวญฺชสํ ทีปยิตุํ สมตฺโถ.

오직 그분만이 평화를 만드시는 분이며 빛을 만드시는 분이다. 알아야 할 모든 것을 남김없이 헤아리셨기에, 중생들 가운데서 지극히 두려움 없는 말씀을 하시고 평화로운 길을 밝히실 능력이 있다.

๑๒.

12.

โส โคตโม สกฺยสุโต มุนินฺโท,สพฺพสฺส โลกสฺส ปทีปภูโต;

อนนฺตสตฺเต ภวพนฺธนมฺหา,โมเจสิ การุญฺญผลานุเปกฺขี.

그분 고타마, 석가족의 아들이신 성자들의 왕은 온 세상의 등불이 되셨다. 자비의 과보를 바라지 않으면서 끝없는 중생들을 존재의 결박에서 해방시켜 주셨다.

อภินีหารทีปนีคาถา

서원을 밝히는 게송

๑๓.

13.

วเทถ ตสฺสีธ อนปฺปกํ คุณํ,น เตน ตุลฺโย ปรโม จ วิชฺชติ;

กึ ตํ คุณํ ตํ สทิเสน ทินฺนํ,สยํกตํ กินฺนุ อธิจฺจลทฺธํ.

여기서 그분의 적지 않은 공덕을 말해보라. 그분과 대등하거나 그보다 높은 이는 존재하지 않는다. 그 공덕은 그와 같은 이가 준 것인가, 스스로 만든 것인가, 아니면 우연히 얻은 것인가?

๑๔.

14.

นาธิจฺจลทฺธํ น จ ปุพฺพพุทฺธา,พฺรหฺมาทินํ สมฺมุติยา พหูนํ;

สยํกเตเนว อโนปเมน,ทานาทินา ลทฺธมิทํ วิปากํ.

우연히 얻은 것도 아니며, 과거 부처님들이나 범천 등 대중들의 합의에 의한 것도 아니다. 오직 스스로 지은 비할 바 없는 보시 등의 공덕으로 얻어진 과보이다.

๑๕.

15.

อิโต จตุนฺนํ อสงฺขิยานํ,สตํสหสฺสานธิกานมตฺถเก;

กปฺเป อตีตมฺหิ สุเมธตาปโส,เวหายสํ คจฺฉติ อิทฺธิยา ตทา.

지금으로부터 4아승기 10만 겁 전, 수메다 수행자는 당시에 신통력으로 허공을 날아가고 있었다.

๑๖.

16.

ทิปงฺกโร นาม ชิโน สสงฺโฆ,รมฺมํ ปุรํ ยาติ วิโรจมาโน;

มนุสฺสเทเวหิภิปูชิยนฺโต,สหสฺสรํสิ วิย ภาณุมา นเภ.

디팡카라(연등)라 불리는 승리자께서 수행자들과 함께 람마 성으로 찬란하게 가고 계셨으니, 하늘의 태양과 같이 인간과 신들의 공양을 받으셨다.

๑๗.

17.

ตสฺสญฺชสํ กาตุพหุสฺสหานํ,พุทฺโธติ สุตฺวา สุมโน ปตีโต;

มมชฺช เทหํ ปนิมสฺส ทตฺวา,พุทฺโธ อหํ เหสฺสมนาคเตทิโส.

그분을 위해 길을 닦는 많은 이들의 노력을 보고 '부처님'이라는 소리를 듣자, 마음이 기쁘고 즐거워졌다. '오늘 나의 이 몸을 공양하여, 나도 미래에 이와 같은 부처가 되리라.'

๑๘.

18.

ตสฺมิญฺชเส กนฺทรตมฺหิ ปงฺเก,กตฺวาน เสตุํ สยิ โส สเทหํ;

พุทฺโธ อยํ คจฺฉตุ ปิฏฺฐิยา มมํ,โพธิสฺสเจ เหสฺสติ เม อนาคเต.

길 위의 물웅덩이 진흙 속에 자신의 몸으로 다리를 만들어 누웠다. '내가 미래에 깨달음을 얻게 된다면, 이 부처님께서 나의 등을 밟고 지나가시기를.'

๑๙.

19.

อุสฺสีสกํ ยาติ ชิโน หิ ตสฺส,อชฺฌาสโย สิชฺฌติมสฺสนาคเต;

ญตฺวาน พฺยากาสิ อเสสโต หิ,พุทฺโธ อยํ เหสฺสตินาคเตสุ.

승리자(부처님)께서는 그의 머리맡으로 가셨다. 그의 서원이 미래에 성취될 것임을 아시고 남김없이 수기를 주셨다. '이 사람이 미래에 부처가 되리라.'

๒๐.

20.

สุตฺวาน ปตฺโต ว มหาภิเสกํ,ลทฺธํ ว โพธึ สมนุสฺสรนฺโต;

ปูเชตฺวา ยาเต มุนิเทวมานุเส,อุฏฺฐาย โส สมฺมสิ ปารมี ทส.

위대한 관정(수기)을 받고 마치 깨달음을 얻은 듯이 이를 반조하며, 성자와 신과 인간들의 공양을 받으며 가시는 분을 뵙고, 일어나서 열 가지 바라밀을 심사숙고하셨다.

๒๑.

21.

ทฬฺหํ คเหตฺวา สมตึสปารมี,สิกฺขตฺตยญฺจสฺส ชินสฺส สนฺติเก;

กาตุํ สมตฺโถ ปิ ภวสฺส ปารํ,สตฺเตสุ การุญฺญพลา ภวํ คโต.

삼십 바라밀과 세 가지 공부(삼학)를 굳건히 붙들고 그 부처님의 곁에서 생의 저편으로 건너갈 능력이 있었음에도, 중생들에 대한 자비의 힘으로 다시 생(윤회)으로 들어갔다.

๒๒.

22.

อุปฺปนฺนุปฺปนฺนเก โส ชินวรมตุเล ปูชยิตฺวา อเสสํ พุทฺโธ เอโส หิ โอโส ภวติ นิยมโต พฺยากโต เตหิ เตหิ เตสํ เตสํ ชินานํ อจนมนุปมํ ปูชยิตฺวา สิเรน,ตํ ตํ ทุกฺขํ สหิตฺวา สกลคุณททํ ปารมี ปูรยิตฺถ.

그 후 출현하신 비할 바 없는 수많은 승리자들께 남김없이 공양을 올렸으며, '이분은 반드시 부처가 되리라'고 각 부처님들로부터 확고한 수기를 받으셨다. 그 여러 승리자들께 비할 바 없는 공경을 머리 숙여 올리고, 온갖 고난을 견뎌내며 모든 덕을 베푸는 바라밀을 채우셨다.

โพธิสมฺภารทีปนีคาถา

깨달음의 자량을 밝히는 게송

๒๓.

23.

โส ทุกฺขขินฺนชนทสฺสนทุกฺขขินฺโน,การุญฺญเมว ชนตาย อกาสิ นิจฺจํ;

เตสํ หิ โมจนมุปายมิทนฺติ ญตฺวา,ตาทีปราธมปิ อตฺตนิ โรปยี โส.

그는 고통에 찌든 사람들을 보고 고통스러워하며, 항상 사람들에게 연민만을 베풀었습니다. 그들을 해방시킬 방편이 이것임을 알고, 그러한 그들의 잘못조차 자신에게 짊어졌습니다.

๒๔.

24.

ทานาทิเนกวรปารมิสาคเรสุ,โอคาฬฺหตายปิ ปทุฏฺฐชเนน ทินฺนํ;

ทุกฺขํ ตถา อติมหนฺตตรมฺปิ กิญฺจิ,นาญฺญาสิ สตฺตหิตเมเวอ คเวสยนฺโต.

보시 등 여러 수승한 바라밀의 바다에 잠겨 있었기에, 타락한 사람들이 가한 고통이나 그보다 훨씬 더 큰 어떤 괴로움도 알지 못하고 오직 중생의 이익만을 구하셨습니다.

๒๕.

25.

เฉตฺวาน สีสํ หิ สกํ ททนฺโต,มํสํ ปจิตฺวาน สกํ ททนฺโต;

โส จตฺตคตฺโต ปณิธานกาเล,ทุฏฺฐสฺส กึ ทุสฺสติ เฉทเนน.

자신의 머리를 베어 주고, 자신의 살을 구워 주었으니, 서원을 세울 때 자신의 몸을 버린 그가 악한 이가 베어내는 것에 어찌 괴로워하겠습니까.

๒๖.

26.

เอวํ อนนฺตมปิ ชาติสเตสุ ทุกฺขํ,ปตฺวาน สตฺตหิตเมว คเวสยนฺโต;

ทีปงฺกเร คหิตสีลสมาธิปญฺญํ,ปาเลสิ ยาว สกโพธิตเล สุนิฏฺโฐ.

이처럼 수백 번의 생에서 끝없는 고통을 겪으면서도 중생의 이익만을 구하며, 디팡카라 부처님 아래에서 수지한 계·정·혜를 자신의 보좌에서 성취할 때까지 확고히 지키셨습니다.

๒๗.

27.

ยทาภินีหารมกา สุเมโธ,ยทา จ มทฺทึ อททา สิวินฺโท;

เอตฺถนฺตเร ชาติสุ กิญฺจิเปกํ,นิรตฺถกํ โน อคมาสิ ตสฺส.

수메다가 서원을 세웠을 때부터 시비의 왕이 마디 왕비를 보시했을 때까지, 그사이의 생들 중에서 단 하나도 그에게 헛된 것은 없었습니다.

๒๘.

28.

มหาสมุทฺเท ชลพินฺทุโตปิ,ตทนฺตฺเร ชาติ อนปฺปกา ว;

นิรนฺตรํ ปูริตปารมีนํ,กถํ ปมาณํ อุปมา กุหึ วา.

대해의 물방울보다도 그사이의 생들은 결코 적지 않으니, 끊임없이 채워온 바라밀들을 어찌 헤아릴 수 있으며 어디에 비유할 수 있겠습니까.

๒๙.

29.

โย มคฺคปสฺเส มธุรมฺพพีชํ,ฉายาผลตฺถาย มหาชนานํ;

โรเปสิ ตสฺมึ หิ ขเณว เตน,ฉายาผเล ปุญฺญมลทฺธมุทฺธํ.

길가에 많은 사람을 위해 그늘과 열매를 얻고자 달콤한 망고 씨앗을 심는 사람은, 심는 바로 그 순간에 이미 그늘과 열매라는 공덕을 얻은 것이나 다름없습니다.

๓๐.

30.

ตเถว สํสารปเถ ชนานํ,หิตาย อตฺตนมภิโรปิตกฺขเณ;

สิทฺธํ ว ปุญฺญูปริ ตสฺส ตสฺมึ,ธนงฺคชีวํ ปิ หรนฺติ เย เย.

그와 마찬가지로 윤회의 길에서 중생의 이익을 위해 자신을 바친 순간에, 재물과 신체와 생명까지 앗아가는 자들이 누구일지라도 그에게는 그 공덕 위에 이미 성취가 있는 것입니다.

๓๑.

31.

โส สาคเร ชลธิกํ รุหิรํ อทาสิ,ภูมาปราชิย สมํสมทาสิ ทานํ;

เมรุปฺปมาณมธิกญฺจ สโมฬิสีสํ,เข ตารกาธิกตรํ นยนํ อทาสิ.

그는 바닷물보다 많은 피를 주었고, 대지와 견줄 만큼 자신의 살을 보시로 주었으며, 메루산보다 높게 왕관을 쓴 머리를 주었고, 하늘의 별보다 많은 눈을 주었습니다.

คพฺโภกฺกนฺติทีปนีคาถา

태중에 드심을 설명하는 게송

๓๒.

32.

คมฺภีรปานทานาทิสาคเรสุ หิ ถามสา;

ตรนฺโต มทฺทิทาเนน นิฏฺฐาเปตฺวาน ปารมี.

보시 등 깊은 바다와 같은 공덕을 힘써 행하며 건너오신 분은, 마디 왕비를 보시함으로써 바라밀을 완성하셨습니다.

๓๓.

33.

วสนฺโต ตุสีเต กาเย โพธิปริปากมาคมฺม;

อายาจนาย จ เทวานํ มาตุคพฺภมุปาคมิ.

도솔천에 머무시다가 깨달음이 무르익음에 이르러, 신들의 간청에 따라 어머니의 태중에 드셨습니다.

๓๔.

34.

สโต จ สมฺปชาโน จ มาตุกุจฺฉิมฺหิ โอกฺกมิ;

ตสฺส โอกฺกนฺติยํ สพฺพา ทสสหสฺสี ปกมฺปิตฺถ.

마음챙김과 알아차림을 갖추고 어머니의 태중에 드시니, 그분께서 드실 때 일만 세계가 모두 진동하였습니다.

๓๕.

35.

ตโต ปุพฺพนิมิตฺตานิ ทฺวตฺตึสานิ ตทา สิยุํ;

ตุฏฺฐหฏฺฐา ว สา มาตา ปุตฺตํ ปสฺสติ กุจฺฉิยํ.

그때 서른두 가지 전조가 나타났으며, 기쁨에 가득 찬 어머니는 태중의 아들을 보았습니다.

วิชายนมงฺคลทีปนีคาถา

탄생의 상서로움을 설명하는 게송

๓๖.

36.

สา ปุณฺณคพฺภา ทสมาสโต ปรํ,คนฺตฺวาน ผุลฺลํ วรลุมฺพินีวนํ;

ฐิตา คเหตฺวา วรสาลสาขํ,วิชายิ ตํ ปุตฺตวรํ สุเขน.

태중의 아이가 가득 찬 열 달이 지나, 꽃이 만발한 고귀한 룸비니 동산으로 가서, 고귀한 살라나무 가지를 잡고 서서 그 수승한 아들을 평온하게 낳으셨습니다.

๓๗.

37.

ตทา สหสฺสีทสโลกธาตุสุ,เทวา จ นาคา อสุรา จ ยกฺขา;

นานาทิสา มงฺคลจกฺกวาฬํ,สุมงฺคลํ มงฺคลมาคมึสุ.

그때 일만 세계의 신들과 나카, 아수라, 약카들이 여러 방향에서 상서로운 세간으로 지극히 상서로운 축복을 하러 왔습니다.

๓๘.

38.

อเนกสาขญฺจ สหสฺสมณฺฑลํ,ฉตฺตํ มรู ธารยุมนฺตลิกฺเข;

สุวณฺณทณฺฑา วิปตนฺติ จามรา,ขชฺชึสุ เภรี จ นทึสุ สงฺขา.

신들은 허공에서 수많은 살대와 천 개의 원을 가진 일산을 받쳐 들었고, 황금 자루의 불자가 휘날렸으며, 북소리가 울리고 소라나팔 소리가 울려 퍼졌습니다.

๓๙.

39.

มเลนเกนาปิ อนูปลิตฺโต,ฐิโต ว ปาทานิ ปสารยนฺโต;

กถี ว ธมฺมาสนโตตรนฺโต,ชาโต ยถาทิจฺจวโร นภมฺหา.

어떠한 더러움에도 물들지 않은 채, 두 발을 딛고 서서, 마치 설법자가 법좌에서 내려오듯, 하늘에서 태양이 솟아오르듯 그렇게 태어나셨습니다.

๔๐.

40.

ขีณาสวา พฺรหฺมคโณปคนฺตฺวา,สุวณฺณชาเลน ปฏิคฺคเหสุํ;

ตโต จ เทวาชินจมฺมเกน,ตโต ทุกูเลน จ ตํ มนุสฺสา.

번뇌를 다한 범천들이 다가와 황금 그물로 아기를 받았고, 그다음에는 신들이 사슴 가죽으로, 그다음에는 인간들이 비단 천으로 받았습니다.

๔๑.

41.

เตสํ ปิ หตฺถา วรภูมิยํ ฐิโต,ทิสา วิโลเกสิ สพฺพา สมนฺตโต;

วทึสุ เทวา ปิ จ พฺรหฺมกายิกา,ตยา สโม กตฺถจิ นตฺถิ อุตฺตโร.

그들의 손을 떠나 고귀한 땅 위에 서서 사방을 둘러보시니, 범천의 무리와 신들이 말했습니다. '그대와 같은 이는 어디에도 없으며, 그대보다 더 높은 이도 없도다.'

๔๒.

42.

คนฺตฺวาน อุตฺตรํ สตฺต ปทวาเรหิ วิกฺกโม,สีหนาทํ นที เตสํ เทวตานํ หิ สาวยํ.

북쪽으로 일곱 걸음을 힘차게 내디디며, 신들에게 들리도록 사자후를 토하셨습니다.

๔๓.

43.

ตโต ปุตฺตํ คเหตฺวาน คตา มาตา สกงฺฆรํ,มาตา สตฺตมิยํ คนฺตฺวา เทอปุตฺตตฺตมาคมิ.

그 후 어머니는 아들을 데리고 자신의 집으로 돌아갔으나, 어머니는 이레 만에 돌아가셔서 천인이 되셨습니다.

๔๔.

44.

เต พฺรหฺมณา ปญฺจมิยํ สุภุตฺตา,นามํ คเหตุํ วรลกฺขณานิ;

ทิสฺวาน เอกงฺคุลิมุกฺขิปึสุ,พุทฺโธ อยํ เหสฺสติ วีตราโค.

다섯째 날에 잘 대접받은 바라문들은 이름과 고귀한 상들을 살펴보고 손가락 하나를 치켜들며 말했습니다. '이분은 탐욕을 떠난 부처님이 되실 것이다.'

๔๕.

45.

ชิณฺณญฺจ ทิสฺวา พฺยาธิกํ มตญฺจ,อวฺหายิตํ ปพฺพชิตญฺจ ทิสฺวา;

โอหาย ปพฺพชฺชมุเปติ กาเม,พุทฺโธ อยํ เหสฺสติ วีตราโค.

늙은이와 병든 이와 죽은 이를 보고, 또한 출가한 이를 보고 감각적 욕망을 버리고 출가한다면, 이분은 탐욕을 떠난 부처님이 되실 것입니다.

อคาริยสมฺปตฺติทีปนีคาถา

재가자로서의 풍요를 설명하는 게송

๔๖.

46.

กาลกฺกเมน จนฺโท ว วฑฺฒนฺโต วฑฺฒิเต กุเล,ปุญฺโญทเยนุเทนฺโต โส ภาณุมา วิย อมฺพเร.

세월이 흐름에 따라 번창하는 가문에서 달처럼 성장하시니, 공덕의 힘으로 떠오른 그는 마치 허공의 태양과 같았습니다.

๔๗.

47.

สิทฺธถโก หิ สิทฺธตฺโถ ลทฺธา เทวึ ยโสธรํ,จตฺตาลีสสหสฺเสหิ ปูริตฺถีหิ ปุรกฺขิโต.

목적을 이룬 자인 싯다타는 야소다라 비비를 맞이하였고, 4만 명의 여인들에게 둘러싸여 있었습니다.

๔๘.

48.

รมฺมสุรมฺมสุเภสุ ฆเรสุ,ติณฺณมุตูนมนุจฺฉวิเกสุ;

ทิพฺพสุขํ วิย ภุญฺชิ สุขํ โส,อจฺฉริยพฺภุตราชวิภูตึ.

세 계절에 적합한 람마, 수람마, 수바라는 궁전에서, 천상의 즐거움과 같은 행복과 경이롭고 놀라운 왕궁의 영화를 누리셨습니다.

เนกฺขมฺมชฺฌาสยทีปนียมกคาถา

출가의 성향을 설명하는 쌍의 게송

นโม ตสฺส ยโต มหิมโต ยสฺส ตโม น

그 위대하신 분께 예경하나이다. 그분에게는 어둠이 없도다.

๔๙.

49.

ทิสฺวา นิมิตฺตานิ มทจฺฉิทานิ,ถีนํ วิรูปานิ รตจฺฉิทานิ;

ปาปานิ กมฺมานิ สุขจฺฉิทานิ,ลทฺธานิ ญาณานิ ภวจฺฉิทานิ.

즐거움을 끊어버리는 징표들을 보고, 여인들의 추한 모습인 애욕의 단절을 보았노라. 행복을 가로막는 악한 행위들을 (보았고), 존재의 결박을 끊어버리는 지혜를 얻었노라.

๕๐.

50.

ปทิตฺตเคหา วิย เภรวํ รวํ,รวํ สมฺมุฏฺฐาย คโต มเหสิ;

มเหสิโมโลกิยปุตฺตมตฺตโน,ตโนสิ โน เปมมโหฆมตฺตโน.

불타는 집에서 들리는 무서운 비명 소리처럼, 위대한 성자께서는 그 소리를 뒤로하고 떠나셨도다. 자신의 아내와 아들을 바라보시면서도, 당신의 거대한 애정의 홍수를 넓히지 않으셨도다.

๕๑.

51.

อุมฺมารอุมฺมารคตุทฺธริตฺวา,ปทํ ปทํ ยาตนราสภสฺส;

อลํ อลํการตเรน คนฺตุํ,มตี มตีเวติมนงฺคภงฺเค.

문턱에서 문턱으로 발을 내디디며, 사람 중의 왕이신 분의 발걸음마다, 그 어떤 장식보다 더 아름답게 나아가셨도다. 지혜로운 마음은 애욕의 파괴를 향해 나아갔도다.

๕๒.

52.

อุมฺมารอุมฺมารคโต มเหสิ,อนงฺคภงฺคํ สมจินฺตยิตฺถ;

กึ เม ชรามจฺจุมุเข ฐิตสฺส,น เม วเส กามวเส ฐิตสฺส.

문턱을 넘어가신 위대한 성자께서는 애욕의 소멸을 깊이 생각하셨도다. "늙음과 죽음의 입구에 서 있는 나에게 이것이 무슨 소용인가? 감각적 욕망의 지배 아래 머무는 것은 내게 합당치 않다."

๕๓.

53.

กาเมน กาเมน น สาธฺยโมกฺขํ,มาเนน มาเนน มมตฺถิ กิญฺจิ;

มาโร สเสโน หิ อวารณีโย,ยนฺเตน อุจฺฉุํ วิย มทฺทตี มํ.

“욕망으로는 해탈을 이룰 수 없고, 자만으로는 내게 얻을 것이 아무것도 없도다. 군대를 거느린 마라는 막을 수 없으니, 기계가 사탕수수를 짜듯 나를 짓누르는구나."

๕๔.

54.

อาทิตฺตมุยาตปยาตมูนํ,อตาณาเลณาสรเณ ชเน เต;

ทิสฺวาน ทิสฺวาน สิวํ มยา เต,กาเมน กาเมน กถํ วิเนยฺย.

“불타고 고통받으며 쇠약해진, 보호처도 피난처도 의지처도 없는 저 사람들을 보고 또 보았노라. 평온을 얻은 내가 어떻게 저들을 욕망으로 인도하겠는가?"

๕๕.

55.

วิชฺชาวิชฺชาย จุตญฺจุเปตํ,อสารสารูปคตญฺชนํ ชนํ;

วิชฺชายวิชฺชาย ยุโต จุโตหํ,ปโหมิ ตาเรตุมสงฺคโห คโต.

“무명에 휩싸여 죽음을 맞이하고, 실체 없는 것에 집착하는 사람들을 보았노라. 지혜를 갖추고 무명을 벗어나 죽음에서 벗어난 나는, 집착을 버리고 저들을 건너게 할 수 있도다."

๕๖.

56.

มคฺคนฺติ โน ทิฏฺฐิคตาปวคฺคํ,อคฺคา ติ เตวาหุ ชนา สมคฺคา;

นคฺคํ อโห โมหตมสฺส วคฺคํ,วคฺคํ หนิสฺสามิ ตมคฺคมคฺคา.

“사견에 빠진 자들은 그것이 해탈의 길이라 말하고, 어리석은 자들은 그것이 최고라고 입을 모으도다. 아아, 어리석음의 어둠에 휩싸인 저 무리들을, 나는 가장 수승한 도(道)로써 그 어둠의 무리를 물리치리라."

๕๗.

57.

ปเสยฺหกาเรน อเสยฺหทุกฺขํ,ชนา ชเนนฺตีห ชนานเมว;

ปเสยฺหกาเรนา อเสยฺหทุกฺขํ,ปาปํ น ชานนฺติ ตโต นิทานํ.

“사람들은 강압적인 행위로 타인에게 참을 수 없는 고통을 일으키나니, 그 강압으로 인한 참을 수 없는 고통과 그 원인이 되는 악행을 알지 못하는구나."

๕๘.

58.

เต โอฆโยคาสวสํกิเลสา,ตเมว นาเสนฺติ ตโต สมุฏฺฐิตา;

เอกนฺติกํ ชาติ ชรา จ มจฺจุ,นิรนฺตรํ ตํ พฺยสนญฺจเนกํ.

“폭류, 속박, 번뇌, 오염원들은 거기서 생겨나 스스로를 파멸시키나니, 태어남과 늙음과 죽음은 피할 수 없는 것이요, 끊임없이 닥쳐오는 수많은 재앙이로다."

๕๙.

59.

จีรํ กิเลสานสมุชฺชลนฺตํ,ทิสฺวาน สตฺตานุสยํ สยมฺภู;

สาเธมิ โพธึ วินยามิ สตฺเต,ปจฺฉาปิ ปสฺสามิ สุตํ สุตนฺตํ.

“오랫동안 번뇌에 불타며 잠재된 성향에 얽매인 중생들을 보고, 스스로 깨달은 분은 깨달음을 이루어 중생들을 제도하리라. 나중에는 설해진 가르침을 보게 되리라."

๖๐.

60.

ตํ ทิพฺพจกฺกํ ขุรจกฺกมาลํ,รชฺชํ สสารชฺชสมชฺชมชฺชํ;

เต พนฺธวา พนฺธนมาคตา ปเร,สุโต ปสูโตยมนงฺคทูโต.

“저 천상의 수레바퀴는 날카로운 칼날의 바퀴와 같고, 왕국은 티끌과 소란과 취함이 가득하도다. 친지들은 속박에 묶여 있고, 태어난 아들은 애욕의 전령이로다."

๖๑.

61.

สมุชฺชลนฺตํ วสตี สตีสิรี,สิรีสปาคารมิทํ มหาวิสํ;

ททฺทลฺลมานา ยุวตี วตีมา,สกณฺฏกาเยว สมญฺชสญฺชเส.

“번쩍이며 빛나는 부귀영화의 처소는 독사가 사는 집과 같아 매우 위험하도다. 화려하게 치장한 저 젊은 여인들은 곧바른 길 위에 놓인 가시와 같도다."

๖๒.

62.

ยสฺสา วิราชิตสิรี สิริยาปิ นตฺถิ,ตสฺสาวโลกิย น ติตฺติวสานมตฺถิ;

คจฺฉามิ หนฺท ตวนงฺค สิรปฺปเภทํ,มตฺเตภกุมฺภุปริ สีหวิลาสคามึ.

“아름다움이 사라진 여인에게는 번영도 없나니, 그녀를 바라보는 것만으로는 만족함이 없도다. 보라, 애욕아! 나는 사자의 위엄 있는 걸음으로 미친 코끼리의 머리 위를 지나가듯, 그대의 머리를 부수러 가노라."

๖๓.

63.

โภ โภ อนงฺคสุจิร ปิ ปนุณฺณพาณ,พาณานิ สํหร ปนุณฺณมิโต นิโรธ;

โรเธน จาปทคโต มนโส น โสจ,โสจํ ตวปฺปนวโลกิย ยามิ สนฺตึ.

“어이, 애욕아! 오랫동안 화살을 쏘아왔으나, 이제 그 화살들을 거두고 소멸을 향해 물러가라. 장애로 인해 재난에 처한 마음을 슬퍼하지 말라. 나는 그대의 슬픔을 돌아보지 않고 평온으로 가노라."

๖๔.

64.

รตี รตี กามคุเณ วิเวเก,อลํ อลนฺเตว วิจินฺตยนฺโต;

มนํ มนงฺคาลยสมฺปทาลยํ,ตหึ ตหึ ทิฏฺฐพาลา ว ปกฺกมิ.

“감각적 욕망의 즐거움과 떨쳐버림의 즐거움을 충분히 숙고하시며, 애욕의 처소와 공덕의 처소를 살피신 후, 어리석은 자들이 머무는 곳을 떠나셨도다."

ปาทุทฺธารวิมฺหยทีปนีคาถา

발을 내디딤의 경이로움을 밝히는 게송

๖๕.

65.

ยาวญฺจยํ รวิ จรตฺยจเลน รุทฺเธ,ยาวญฺจ จกฺกรตนญฺจ ปยาติ โลเก;

ตาวิสฺสโร นภจโร ชิตจาตุรนฺโต,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

“태양이 산에 가로막힐 때까지 운행하고, 전륜성왕의 보배 바퀴가 세상에 두루 미치는 한, 사방을 정복하고 하늘을 나는 통치자이신 그분께서, 어떻게 모든 미련을 버리고 발을 내디뎌 떠나셨는가."

๖๖.

66.

ทีเป มหา จ จตุราธิกทฺเวสหสฺเส,ตตฺราปิ เสฏฺฐภชิตํ วรชมฺพุทีปํ;

ภูนาภิกํ กปิลวตฺถุปุรํ สุรมฺมํ,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

“네 개의 큰 대륙과 이천 개의 작은 섬들 중에서, 가장 수승한 곳인 고귀한 잠부디파와 세상의 중심인 아름다운 카필라바스투 성을 버리고, 어떻게 모든 미련을 버리고 발을 내디뎌 떠나셨는가."

๖๗.

67.

ญาตีนสีติ กุลโต หิ สหสฺส สากฺเย,หตฺถิสฺสธญฺญธนิโน วิชิตาริสงฺเฆ;

โคตฺเตน โคตมภวํ ปิตรญฺชนคฺคํ,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

“팔만 사천의 석가족 친지들과 코끼리와 말, 곡식과 재물을 가진 승리한 무리들, 그리고 고타마 가문의 우두머리이신 부왕을 버리고, 어떻게 모든 미련을 버리고 발을 내디뎌 떠나셨는가."

๖๘.

68.

รมฺมํ สุรมฺมวสตึ รตนุชฺชลนฺตํ,คิมฺเหปิ วิมฺหยกรํ สุรมนฺทิราภํ;

อุสฺสาปิตทฺธชปฏากสิตาตปตฺตํ,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

“보석으로 빛나고 여름에도 경이로운, 천상의 궁전처럼 아름다운 처소와 높이 들린 깃발과 흰 일산을 버리고, 어떻게 모든 미련을 버리고 발을 내디뎌 떠나셨는가."

๖๙.

69.

สโปกฺขรา โปกฺขรณี จตสฺโส,สุปุปฺผิตา มนฺทิรโต สมนฺตา;

โกกา นทนฺตูปริ โกกนาเท,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

“궁전 주위로 연꽃이 가득 피어 있는 네 개의 연못과 그 위에서 우짖는 원앙새들의 소리를 뒤로하고, 어떻게 모든 미련을 버리고 발을 내디뎌 떠나셨는가."

๗๐.

70.

สเร สโรเช รุทิตาฬิปาฬิ,สมนฺตโต ปสฺสติ ปญฺชรญฺชสา;

ทิสฺวารวินฺทานิ มุขารวินฺทํนาถสฺส ลชฺชา วิย สํกุชนฺติ.

“연못의 연꽃 위에서 벌떼들이 울고, 사방의 창틀 사이로 그 광경을 보노라. 연꽃들은 주님의 연꽃 같은 얼굴을 뵙고 부끄러운 듯 오므라드는구나."

๗๑.

71.

มธุรา มธุราภิรุตา,จริตา ปทุเม ปทุเมฬิคณา;

วสตึ อธุนา มธุนา,อกรุํ ชหิตํ กิมิทํ ปตินา.

“연꽃마다 벌떼들이 노닐며 달콤하고 아름다운 소리로 노래하네. 이제 꿀로 가득 찬 그들의 거처를 주님께서는 왜 버리고 떠나셨는가."

๗๒.

72.

ตมฺหา รสํ มธุกรา ภวนํ หริตฺวา,นินฺนาทิโน สมธุรํ มธุรํ กโรนฺติ;

นาเทน นาทมติริจฺจุปวีณยนฺติ,นจฺจนฺติ ตา สุรปุเร วณิตา ว ตาว.

“벌들은 연꽃에서 꿀을 가져와 집을 짓고, 달콤한 소리를 내며 꿀을 만드네. 그 소리는 비파 소리보다 더 아름답게 울려 퍼지고, 마치 천상의 여인들이 춤추는 듯하구나."

๗๓.

73.

สญฺโจทิตา ปีณปโยธราธรา,วิราชิตานงฺคชเมขลาขลา;

สุรงฺคณา วงฺคชผสฺสทา สทา,รมา รมาเปนฺติ วรงฺคทาคทา.

“풍만한 가슴과 붉은 입술, 화려한 보석 허리띠를 두른 여인들은 마치 천녀와 같아, 부드러운 손길로 항상 즐거움을 주며 팔찌 소리를 내며 유혹하도다."

๗๔.

74.

กราติรตฺตา รติรตฺตรามา,ตาเฬนฺติ ตาฬาวจเร สมนฺตา;

นจฺจุคฺคตาเนกสหสฺสหตฺถา,สกฺโกปิ กึ สกฺยสโมติ โจทยุํ.

“붉은 손을 흔들며 즐거움에 취한 여인들이 사방에서 악기를 연주하고, 수천 명의 여인이 손을 들어 춤을 추니, 제석천조차 '누가 이 석가족의 왕자와 같으랴'라며 찬탄할 정도였도다."

๗๕.

75.

วิสาลเนตฺตา หสุลา สุมชฺฌา,นิมฺพตฺถนี วิมฺหยคีตสทฺทา;

อลงฺกตา มลฺลธรา สุวตฺถา,นจฺจนฺติ ตาฬาวจเรหิ ฆุฏฺฐา.

“커다란 눈과 미소, 날씬한 허리와 풍만한 가슴을 가진 여인들이 경이로운 노래를 부르고, 장신구와 꽃으로 치장하고 고운 옷을 입은 채 악기 소리에 맞춰 춤을 추었도다."

๗๖.

76.

ยาสํ หิ โลเก อุปมา นตฺถิ,ตาสํ หิ ผสฺเสสุ กถาวกาสา;

ตํ ตาทิสํ กามรตึนุโภนฺโต,หิตฺวา กถํ นุ ปทมุทฺธริ โส นิราโส.

“세상에 비길 데 없는 그 여인들의 손길과 그들과의 대화와 즐거움, 그토록 감미로운 욕망의 즐거움을 누리던 그분께서, 어떻게 모든 미련을 버리고 발을 내디뎌 떠나셨는가."

๗๗.

77.

ปาเทปาเท วลยวิรวาเมขลาวีณานาทา,คีตํคีตํ ปติรติกรํ คายตี คายตี สา;

หตฺเถหตฺเถ วลยจลิตา สมฺภมํ สมฺภมนฺติ,ทิสฺวาทิสฺวา อิติ รติกรํ ยาติ หาหา กิมีหา.

발걸음마다 팔찌 소리와 허리띠와 비파 소리 울리고, 그녀가 노래 부를 때마다 즐거움 더하네. 손마다 팔찌 흔들리며 분주히 움직이니, 이를 보고 또 보며 즐거워하면서도 [그분은] 어찌하여 떠나시는가.

อปุนราวตฺติคมนทีปนียมกคาถา

다시는 돌아오지 않는 여정을 밝히는 야마까 게송

๗๘.

78.

อนนฺตกาโลปจิเตน เตน,ปุญฺเญน นิพฺพตฺตวิมานยาเน;

ตสฺมึ ทิเน ชาตสุตํ ปชาปตึ,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

무량한 세월 동안 쌓아온 그 공덕으로 천상의 궁전과 같은 수레에서 태어나셨네. 그날 아드님이 태어나자 아내를 버리고, 그 선서(Sugato)께서는 가신 그대로 떠나셨도다.

๗๙.

79.

ตํ ชีวมานํ ปิตรญฺจ มาตรํ,เต ญาตเก ตาทิสิโย จ อิตฺถิโย;

เต ตาทิเส รมฺมกเร นิเกเต,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

살아계신 부모님과 친지들, 그리고 그와 같은 여인들을 뒤로하고, 그처럼 즐거움 가득한 궁전을 버리고, 그 선서께서는 가신 그대로 떠나셨도다.

๘๐.

80.

โขมญฺจ ปตฺตุณฺณทุกูลจีนํ,สกาสิกํ สาธุสุคนฺธวาสิตํ;

นิวาสิโต โสภติ วาสโว ว,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

아마포와 비단과 면직물과 중국산 천으로 된 옷, 향기로운 향이 밴 옷을 입으시니 제석천처럼 빛나셨으나, 이를 버리고 그 선서께서는 가신 그대로 떠나셨도다.

๘๑.

81.

วิธิปฺปกาสา นิธิโย จตสฺโส,สมุคฺคตา ภูตธรา วสุนฺธรา;

สตฺตาวสตฺตาวสุธา สุธาสา,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

법도에 따라 나타난 네 가지 보물 창고와 중생을 지탱하는 대지, 감로수와 같은 땅을 버리고, 그 선서께서는 가신 그대로 떠나셨도다.

๘๒.

82.

สุวณฺณถาเล สตราชิเก สุเภ,สาธุํ สุคนฺธํ สุจิสาลิโภชนํ;

ภุตฺวา สวาสีหิ วิลาสินีหิ,หิตฺวา คต โส สุคโต คโต ว.

백 가지 줄무늬 있는 아름다운 황금 그릇에 담긴 향기롭고 깨끗한 쌀 음식을 드시고 미녀들과 함께 머무셨으나, 이를 버리고 그 선서께서는 가신 그대로 떠나셨도다.

๘๓.

83.

มนุญฺญคนฺเธน อสุญฺญคนฺโธ,สุคนฺธคนฺเธน วิลิตฺตคตฺโต;

สุคนฺธวาเตน สุวิชฺชิตงฺโค,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

매혹적인 향기로 가득하고 좋은 향유를 몸에 바르며, 향기로운 바람이 몸을 스쳐 지나갔으나, 이를 버리고 그 선서께서는 가신 그대로 떠나셨도다.

๘๔.

84.

สุลกฺขเณ เหวภิลกฺขิตงฺโค,ปสาธิโต เทวปสาธเนน;

วิโรจมาโน สมราชินีหิ,หิตฺวา คโต โส สุคโต คโต ว.

훌륭한 특징들로 장식된 몸에 천상의 장신구를 걸치고 왕비들 사이에서 빛나셨으나, 이를 버리고 그 선서께서는 가신 그대로 떠나셨도다.

๘๕.

85.

นานาสนานิ สยนานิ นิเวสนานิ,ภาภานิภานิ รตนากรสนฺนิภานิ;

ตตฺรุสฺสิตานิ รตนทฺธชภูสิตานิ,หิตฺวา ว ตานิ หิมพินฺทุสมานิ ตานิ.

여러 가지 의자와 침상과 거처들, 보석 광산처럼 찬란히 빛나고 보석 깃발로 장식된 그것들을, 마치 이슬방울처럼 여기고 버리고 가셨도다.

๘๖.

86.

นานาวิเธหิ รตเนหิ สมุชฺชเลหิ,นารีหิ นิจฺจมุปคายิตหมฺมิเยหิ;

รชฺเชหิ จกฺกรตนาทิวิภูสิเตหิ,ยาโต ตโต หิ มหิโต ปุริสสฺสเรหิ.

온갖 빛나는 보석들과 항상 다락방에서 노래하는 여인들, 륜보(輪寶) 등으로 장식된 왕국들을 뒤로하고, 인간의 우두머리들에게 존경받으며 떠나셨도다.

ทฺวิปาทพฺยาสยมกคาถา

두 구절 반복 야마까 게송

๘๗.

87.

ยโสธรํ ปีณปโยธราธรํ,อนงฺครงฺคทฺธชภูตมงฺคํ;

เทวจฺฉราวุชฺชลิตํ ปติพฺพตํ,หิตฺวา คโต โส สุคโต ว นูน.

풍만한 가슴을 지닌 야소다라, 욕망의 무대 위 깃발 같은 몸을 지닌 그녀, 천녀처럼 빛나고 정숙한 그녀를 버리고, 그 선서께서는 참으로 떠나셨도다.

๘๘.

88.

สภาวนิจฺฉนฺทมตึ ปภาวตึ,ภตฺโต กุโส สํหริ ภตฺตกาชํ;

ตายาภิรูปํ ปิ ยโสธรํ วรํ,หิตฺวา คโต โส สุคโต ว นูน.

본래 욕망 없는 마음을 가졌던 꾸사 왕은 밥 광주리를 날랐지만, 그토록 아름다운 야소다라마저 버리고, 그 선서께서는 참으로 떠나셨도다.

๘๙.

89.

ปุเร ปุเร สญฺจริ ขคฺคหตฺโถ,วรํ ปริตฺถีนํ อนิตฺถิคนฺโธ;

สิริญฺจ ริญฺจาปิ น ริญฺจิ นารึ,หิตฺวานิมนฺทานิ คโต ตถาคโต.

옛적에 손에 칼을 들고 성들을 누비며 여인의 향기를 멀리하셨던 분, 영광을 버리고 여인도 버리셨으니, 여래께서는 모든 유혹을 버리고 떠나셨도다.

๙๐.

90.

หริตฺตโจ ราคพเลน เทวิยา,อวตฺถลิงฺเคน น ลิงฺคนุสฺสริ;

อเสวิ กามํ ตมิทานิ กามํ,หิตฺวา คโต โส สุคโต ว นูน.

하릿따짜였을 때 왕비에 대한 애욕의 힘으로 계율을 잊기도 하셨으나, 이제 그 욕망을 버리고, 그 선서께서는 참으로 떠나셨도다.

๙๑.

91.

อปเมยฺยกปฺเปสุ วิเวกเสวี,หิตฺวา คโต รชฺชสิรึ วริตฺถึ;

อณุํ กลึ วณฺณยิ ตํ ปุราณํ,วตฺถมฺหิ ฉิทฺทํ วิย ตุนฺนกาโร.

헤아릴 수 없는 겁 동안 고독을 즐기며 왕권의 영광과 고귀한 여인을 버리셨으니, 재봉사가 옷의 구멍을 수선하듯 옛 허물을 미세하게 여기셨도다.

๙๒.

92.

ตถาติ มนฺตฺวาน อิทานินงฺโค,ยโสธรํ ปคฺคหิโต ธชํ ว;

มตฺโต ชิโตมฺหี ติ ปมตฺตพนฺธุ,น ปสฺสิ ญาณาสนิปาตมนฺตรํ.

그와 같다고 생각하며 이제 욕망(Anaṅga)은 야소다라를 깃발처럼 치켜세우지만, '내가 이겼다'고 자만하는 방일한 자는 지혜의 벼락이 내리치는 것을 보지 못하도다.

๙๓.

93.

ทิสฺวาน ทุกฺขานลสมฺภวํภวํ,กตฺวา ตทุปฺปาทกนงฺคภงฺคํ;

ยโสธรํ ปีณปโยธราธรํ,หิตฺวา คโต พุทฺธพลปฺปทํ ปทํ.

괴로움의 불길에서 태어나는 존재를 보고, 그 원인인 욕망을 타파하고서, 풍만한 가슴을 지닌 야소다라를 버리고, 부처의 힘을 얻는 경지로 가셨도다.

๙๔.

94.

อนนฺตสตฺตานมนนฺตกาเล,มนงฺคเหตฺวาน ชิโต อนงฺโค;

ปราชิโต นูน หิ เอกกสฺส,ตถาคโต โส น ปุนาคโต ว.

무량한 세월 동안 무량한 중생을 이겼던 욕망이 이제 단 한 분에게 패배하였으니, 그 여래께서는 참으로 다시 돌아오지 않으시도다.

๙๕.

95.

ทิสฺวาน ญาณาสนิปาตมนฺตรํ,ตถาคโต โส น ปุนาคโต ว;

ตถาคโต โส น ปุนาคโต ว,ทิสฺวานญาณาสนิปาตมนฺตรํ.

지혜의 벼락이 내리치는 것을 보시고, 그 여래께서는 참으로 다시 돌아오지 않으시도다. 그 여래께서는 참으로 다시 돌아오지 않으시도다. 지혜의 벼락이 내리치는 것을 보시고.

ติปาทพฺยาสยมกคาถา

세 구절 반복 야마까 게송

๙๖.

96.

ตถาคตจฺเฉรมโหสิ ตสฺส,ตถา หิมาโรปิตทาหสนฺตึ;

ตถา หิ มาโร ปิ ตทาห สนฺตึ,ตถา หิ มาโรปิ ตทา หสนฺตึ.

여래의 경이로움이 그에게 있었고, 눈 위에 놓인 불꽃의 열기가 식음과 같았네. 참으로 마라 또한 그때 평화를 말하였고, 참으로 마라 또한 그때 비웃었도다.

ปาทพฺยาสมหายมกคาถา

각 구절 반복 대야마까 게송

๙๗.

97.

สกามทาตา วินยามนตคู,สกามทาตา วินยามนนฺตคู;

สกามทาตา วินยามนนฺตคู,สกามทาตา วินยามนนฺตคู.

원하는 것을 베푸시는 분, 규율을 통해 끝없는 경지에 도달하신 분. 원하는 것을 베푸시는 분, 규율을 통해 끝없는 경지에 도달하신 분. 원하는 것을 베푸시는 분, 규율을 통해 끝없는 경지에 도달하신 분. 원하는 것을 베푸시는 분, 규율을 통해 끝없는 경지에 도달하신 분.

อพฺยาเปตาทฺยนฺตยมกคาถา

시작과 끝이 반복되는 야마까 게송

๙๘.

98.

รเวรเวโรรภิมารเภรเว,รเวรเวริว เภรเว รเว;

รเว รเว สูทิตคารเว รเว,รเวรเวเทสิ ชิโนรเว รเว.

두려운 마라의 포효 속에서 태양의 소리처럼, 두려운 소리들 속에서 포효하시며, 교만을 꺾는 소리 속에서 포효하시며, 승리자의 사자후 속에서 지혜를 설하셨도다.

ปฏิโลมยมกคาถา

역순 반복 야마까 게송

๙๙.

99.

โลกายาตตยา กาโล วิเสสํ น น สํเสวิ,วิเสสํ น น สํเสวิ โลกา ยาตตยา กาโล.

세상에 널리 퍼진 시간은 차별을 소홀히 하지 않았고, 차별을 소홀히 하지 않은 세상에 널리 퍼진 시간이로다.

๑๐๐.

100.

ราชราชยโสเปตวิเสสํ รจิตํ มยา,ยามตํ จิรสํเสวิตเปโส ยชราชรา.

왕 중의 왕의 명성을 갖춘 수승한 것을 내가 지었으니, 오랫동안 닦아온 노력으로 불사를 얻고 늙음과 죽음을 이기기를.

เอกฐานิกาทิยมกคาถา

단일 음절 시작 쌍송(雙頌)

๑๐๑.

101.

อากงฺขกฺขากงฺขงฺค กงฺขาคงฺคาขาคหก,กงฺขาคาหกกงฺขาฆ หา หา กงฺขา กหํ กหํ.

욕구의 소멸을 바라는 자여, 의심의 강물을 건너는 자여, 의심을 붙잡는 자의 의심을 부수니, 아아, 의심이 어디에 있는가, 어디에 있는가?

๑๐๒.

102.

อปฺปคพฺโภ อปคพฺโภ อโมโห มา ปโมหโก,มคฺคมุขํ โมขมาห มาหา โมหมูหกฺขมํ.

오만하지 않고 태어남이 없으며, 미혹되지 않고 남을 미혹하지 않으시며, 도(道)의 입구와 해탈을 말씀하셨으니, 미혹의 뿌리를 인내하며 멸하셨도다.

๑๐๓.

103.

ปาปาปาปภวํ ปสฺสํ ปาปาปภวุคฺคโต,ปาปาปาปภวาสงฺคา ปาปาปาปภวาคโต.

악과 선의 생겨남을 보고, 악과 선의 생겨남에서 벗어났으며, 악과 선의 생겨남에 대한 집착으로부터, 악과 선의 생겨남이 없는 곳에 이르렀다.

๑๐๔.

104.

กุสลากุสลํ ปสฺสํ กุสลากุสลํ จชิ,กุสลากุสลาสงฺค กุสลากุสลา จุโต.

유익함과 해로움을 보고 유익함과 해로움을 버렸으니, 유익함과 해로움에 대한 집착 없이 유익함과 해로움에서 벗어났다.

อกฺขรุตฺตริกยมกคาถา

자음 증장 쌍송(雙頌)

๑๐๕.

105.

โนนานิโน นนูนานิ นเนนานิ นนานิโน,นุนฺนาเนนานิ นูน น นานนํ นานเนน โน.

지혜 있는 자는 낮은 것이 아니요, 참으로 지혜 없는 자도 아니니, 죄업이 없는 지혜 있는 자로다. 죄업에 의해 밀려난 것은 참으로 아니니, 우리의 다양한 얼굴은 지혜로 말미암은 것이 아니로다.

๑๐๖.

106.

สาเร สุราสุเร สารี รสสารสริสฺสโร,รสสารรเส สาริ สุราสุรสรสฺสิเร.

정수(精髓) 안에 천신과 아수라가 있고, 정수는 맛의 정수의 주인이시니, 맛의 정수라는 맛 속에서 천신과 아수라의 머리 위로 나아가셨도다.

๑๐๗.

107.

เทวานํ นนฺทโน เทโว เทวเทว น นนฺทิ โน,เวททีเนน เวทน เวทิ เวทน เวทิโน.

천신들을 기쁘게 하는 천신이시며 신중의 신이시니, 우리의 기쁨이 아니로다. 베다에 능통한 이의 지혜로써 지각하는 자의 느낌을 아셨도다.

๑๐๘.

108.

เทวาสเน นิสินฺโน โส เทวเทโว สสาสเน,นิสินฺนานํ สเทวานํ เทเสสิ ทสฺสนาสนํ.

신중의 신이신 그분께서 자신의 가르침 안에서 천신의 자리에 앉으시어, 함께 앉아 있는 천신들에게 진리를 보는 법을 설하셨도다.

ปเหฬิคาถา

수수께끼 게송

๑๐๙.

109.

ทสนาวคโต สญฺโญ อนฺธสฺส ตมโท รวิ,อฏฺฐมาปุณฺณสงฺกปฺโป ปาตฺวนญฺญมนญฺญิว.

인식을 보고 깨달은 분은 장님에게 어둠을 없애는 태양과 같고, 여덟 번째 달처럼 원만한 사유를 갖추어, 다른 이와 같지 않게 나타나셨도다.

พฺยาเปตาทิยมกคาถา

편만(遍滿) 시작 쌍송(雙頌)

๑๑๐.

110.

เอกนฺตเมว สปรตฺถปโร มเหสิ,เอกนฺตเมว ทสปารมิตาพเลน;

เอกนฺตเมว หตมารพเลน เตน,เอกนฺตเมว สุวิสุทฺธมลตฺถ โพธึ.

대성자께서는 오로지 자신과 타인의 이익에 전념하시어, 오로지 열 가지 바라밀의 힘으로, 오로지 마라의 군대를 물리치신 그 힘으로, 오로지 지극히 청정한 깨달음을 얻으셨도다.

มหาปธานทีปนีคาถา

대정진 해설 게송

๑๑๑.

111.

โอโรหิโตโตหิตปาปธมฺโม,ฉนฺเนน ส ฉนฺนหเยน คนฺตฺวา;

อโนมตีรมฺหิ อโนมสตฺโต,อโนมปพฺพชฺชมุปาคโต โส.

악한 법을 내려놓으신 그분께서는 찬나와 함께 말에 올라 가셔서, 아노마 강가에서 고결한 존재로서 고결한 출가를 행하셨도다.

๑๑๒.

112.

นิรามิสํ ปีติสุขํ อนูปมํ,อนูปิเย อมฺพวเน อลตฺถ;

สรูปโสภาย วิรูปโสภํ,สราชิกํ ราชคหํ กริตฺถ.

비유할 길 없는 세속을 떠난 기쁨과 행복을 아누피야 망고 숲에서 얻으시고, 자신의 형상의 아름다움으로 추한 형상을 가리시며 왕이 있는 왕사성으로 가셨도다.

๑๑๓.

113.

ตโต อฬาร อูทกตาปสานํ,ฌาเนนสนฺตุฏฺฐมโน วิหาย;

มหาปธานาย อุรุเวลภูมึ,คโต สิขปฺปตฺตมกาสิ ทุกฺกรํ.

그 후 알라라와 우다카 선인들의 선정(禪定)에 만족하지 못하고 떠나시어, 대정진을 위해 우루벨라 땅으로 가셔서 정점에 이르는 고행을 닦으셨도다.

๑๑๔.

114.

น กามโต เนวติทุกฺกรมฺหิ,สพฺพญฺญุตา สิชฺฌติ มชฺฌิมาย;

ญตฺวาน ตํ ปุพฺพคุโณปลทฺธํ,ธมฺมํ สมาเนตุมคา สุโพธึ.

욕망으로도 아니고 극심한 고행으로도 아니며, 중도(中道)로써 일체지(一切智)가 성취됨을 아시고, 이전의 공덕으로 얻은 그 법을 완성하기 위해 수보리(위대한 깨달음)로 나아가셨도다.

มารปราชยทีปนีคาถา

마라 항복 해설 게송

๑๑๕.

115.

ติพุทฺธเขตฺตมฺหิ ติเสตฉตฺตํ,ลทฺธาน โลกาธิปตี ภเวยฺย;

คนฺตฺวาน โพธิมฺหิปราชิตาสเน,ยุทฺธาย มาเรนจโล นิสีทิ.

삼천대천세계에서 하얀 양산을 얻어 세상의 주인이 되실 분이, 보리수 아래 정복되지 않는 자리에 가셔서 마라와의 전쟁을 위해 흔들림 없이 앉으셨도다.

๑๑๖.

116.

ทตฺวาน มํสํ รชฺชํ ปิตา สุทฺโธทโน ตทา,นมสฺสมาโน สิรสา เสตฉตฺเตน ปูชยิ.

그때 부왕 숫도다나는 자신의 왕국과 몸을 바쳐 머리 숙여 경배하며 하얀 양산으로 공양하였도다.

๑๑๘.

118.

สยํ นารายนพโล อภิญฺญาพลปารคู,เชตุํ สพฺพสฺส โลกสฺส โพธิมณฺฑํอุปาคมิ.

스스로 나나라연의 힘을 갖추고 신통력의 정점에 도달하신 분이, 온 세상을 이기기 위해 보리도량으로 나아가셨도다.

๑๑๙.

119.

ตทา วสวตฺตีราชา ฉกามวจริสฺสโร,สเสนาวาหโน โพธิมณฺฑํ ยุทฺธายุปาคมิ.

그때 육욕천의 지배자인 타화자재천의 왕(마라)이 군대와 탈것을 거느리고 전쟁을 위해 보리도량으로 나아가셨도다.

๑๒๐.

120.

เอถ คณฺหถ พนฺธถ ฉฏฺเฏถ เจฏกํ อิมํ,มนุสฺสกลเล ชาโต กิมิหนฺติ น มญฺญติ.

"이리 와서 이 자를 잡고 묶어서 던져버려라. 인간의 태(胎)에서 태어난 자가 무엇을 바라는지 알지 못하는구나."

๑๒๑.

121.

ชลนฺตํ นววิธํ วสฺสํ วสฺสาเปติ อนปฺปกํ,ธูมนฺธการํ กตฺวาน ปาเตสิ อสินํ พหุํ.

타오르는 아홉 종류의 비를 적지 않게 내리게 하고, 자욱한 연기와 어둠을 만들어 수많은 무기들을 떨어뜨렸도다.

๑๒๒.

122.

จกฺกาวุธํ ขิเปนฺโต ปิ นาสกฺขิ กิญฺจิ กาตเว,คเหตพฺพํ หิ คหณํ อปสฺสนฺโต อิติพฺรวิ.

원반 무기를 던졌으나 아무런 해도 끼칠 수 없었고, 붙잡아야 할 대상을 보지 못하자 마라는 이같이 말하였도다.

๑๒๓.

123.

สิทฺธตฺถ กสฺมา อาสิ นุ อาสเน มม สนฺตเก,อุฏฺเฐหิ อาสนา โน เจ ผาเลมิ หทยํ ตว.

"싯다르타여, 어찌하여 나의 자리에 앉아 있느냐? 그 자리에서 일어나라. 그렇지 않으면 너의 심장을 찢어놓으리라."

๑๒๔.

124.

สปาทมูเล กีฬนฺตํ ปสฺสนฺโต ตรุณํ สุตํ,ปิตา วุทิกฺขิ ตํ มารํ เมตฺตายนฺโต ทยปโร.

자신의 발치에서 놀고 있는 어린 아들을 보듯, 자비로운 마음으로 사랑을 베푸시는 아버지가 그 마라를 지켜보셨도다.

๑๒๕.

125.

ตทา โส อสมฺภิวาจํ สีหนาทํ นที มุนิ,น ชานาติ สยํ มยฺหํ ทาสภาวปิยํ ขโฬ.

그때 성자께서는 두려움 없는 사자후를 토하셨으니, "저 어리석은 자는 스스로 나의 종이 되는 기쁨조차 알지 못하는구나."

๑๒๖.

126.

เยน เกนจิ กมฺเมน ชาโต เทวปุเร วเร,สกํ คตึ อชานนฺโต โลกเชฏฺโฐติ มญฺญติ.

어떠한 업으로 인해 수승한 천상 도성에 태어난 자가, 자신의 갈 곳을 알지 못하면서 '내가 세상의 으뜸이다'라고 생각하네.

๑๒๗.

127.

อนนฺตโลกขาตุมฺหิ สตฺตานํ หิ กตํ สุภํ,มยฺเหกปารมิยา ปิ กลํ นคฺฆติ โสฬสึ.

끝없는 세계의 중생들이 지은 선업이라 할지라도, 나의 단 하나의 바라밀의 16분의 1에도 미치지 못하네.

๑๒๘.

128.

ติรจฺฉาโน สโส หุตฺวา ทิสฺวา ยาจกมาคตํ,ปจิตฺวาน สกํ มํสํ ปติอิโอคฺคิมฺหิ ทาตเว.

축생인 토끼가 되었을 때, 구걸하러 온 자를 보고서 자신의 살을 구워 불 속에 들어가 바쳤네.

๑๒๙.

129.

เอวํ อนนฺตกาเลสุ กตํ ทุกฺกรการิกํ,โก หิ นาม กเรยฺยญฺโญ อนุมฺมตฺโต สเจตโน.

이와 같이 끝없는 세월 동안 행하기 어려운 고행을 하였으니, 미치지 않고서야 제정신을 가진 다른 누가 이를 행할 수 있겠는가.

๑๓๐.

130.

เอวํ อนนฺตปุญฺเญหิ สิทฺธํ เทหมิมํ ปน,ยถาภุตํ อชานนฺโต มนุสฺโสสี ติ มญฺญติ.

이와 같이 끝없는 공덕으로 성취된 이 몸을, 있는 그대로 알지 못하고 '나는 인간이다'라고 생각하네.

๑๓๑.

131.

นาหํ มนุสฺโสมนุสฺโส น พฺรหฺมา น จ เทวตา,ชรามรณํ โลกสฺส ทสฺเสตุํ ปนิธาคโต.

나는 평범한 인간도 아니요, 범천도 아니며, 천신도 아니니, 세상에 늙음과 죽음을 보이기 위해 서원을 세우고 이곳에 왔노라.

๑๓๒.

132.

อนุปลิตฺโต โลเกน ชาโตนนฺตชิโน อหํ,พุทฺโธ โพธิตเล หุตฺวา ตาเรมิ ชนตํ พหุํ.

세상에 물들지 않고 태어난 끝없는 승리자인 나는, 보리수 아래에서 부처가 되어 많은 중생을 건져내리라.

๑๓๓.

133.

สมนฺตา ธชินํ ทิสฺวา ยุทฺธํ มารํ สวาหนํ,ยุทฺธาย ปจฺจุคจฺฉามิ มา มํ ฐานา อจาวยิ.

탈것을 탄 마라의 군대가 전쟁을 위해 사방을 에워싼 것을 보고, '나를 이 자리에서 물러나게 하지 마라' 하며 전쟁을 향해 마주 나아가노라.

๑๓๔.

134.

ยนฺเต ตํ นปฺปสหติ เสนํ โลโก สเทวโก,ตนฺเต ปญฺญาย คจฺฉามิ อามํ ปตฺตํ ว อสฺมนา.

신들을 포함한 온 세상이 정복하지 못한 그대의 군대를, 나는 지혜로써 깨뜨리리니, 마치 돌로 굽지 않은 진흙 그릇을 깨뜨리는 것과 같으리라.

๑๓๕.

135.

อิจฺฉนฺโต สาสเป คพฺเภ จงฺกมามิ อิโต จิโต,อิจฺฉนฺโต โลกธาตุมฺหิ อตฺตภาเวน ฉาทยิ.

원한다면 겨자씨 속에서도 이리저리 거닐고, 원한다면 온 세상을 나의 몸으로 덮으리라.

๑๓๖.

136.

เอเต สพฺเพ คเหตฺวาน จุณฺเณตุํ อจฺฉรายปิ,อตฺถิ ถามํ พลํ มยฺหํ ปาณฆาโต น วฏฺฏติ.

이들 모두를 붙잡아 손가락 한 번 튕기는 사이에 가루로 만들 수 있는 힘과 능력이 내게 있으나, 생명을 해치는 것은 마땅치 않도다.

๑๓๗.

137.

อิมสฺส คณฺฑุปฺปาทสฺส อายุเธน พเลน กึ,มยฺหํ หิ เตน ปาเปน สลฺลาโป ปิ น ยุชฺชติ.

이 지렁이 같은 자에게 무기와 힘이 무슨 소용이 있겠는가. 내게는 저 죄인과 말을 섞는 것조차 마땅치 않도다.

๑๓๘.

138.

ปลฺลงฺกํ มม ภาวาย กิมตฺถญฺเญน สกฺขินา,กมฺปิตา มทฺทิยา ทานา สกฺขิ โหติ อยํ มหี.

나의 보좌를 증명하는 데 다른 증인이 무슨 필요가 있겠는가. 마드리의 보시로 진동했던 이 대지가 나의 증인이 되리라.

๑๓๙.

139.

อิติ วตฺวา ทกฺขิณํ พาหุํ ปถวิยา ปณมยิ,ตทา กมฺปิตฺถ ปถวี มหาโฆโส อชายถ.

이와 같이 말하고 오른팔을 뻗어 대지를 가리키니, 그때 대지가 진동하며 거대한 소리가 울려 퍼졌네.

๑๔๐.

140.

ปถวีโฆเสน อากาเส คชฺชนฺโต อสนิ ผลิ,ตสฺมึ มชฺเฌ คโต มาโร สปริโส ภยตชฺชิโต.

대지의 소리와 함께 하늘에서는 천둥이 치고 벼락이 갈라졌으며, 그 한가운데 있던 마라는 무리와 함께 두려움에 떨며 물러갔네.

๑๔๑.

141.

มหาวาตสมุทฺธตภสฺมํ ว วิกิริยฺยถ,มหาโฆโส อชายิตฺถ สิทฺธตสฺส ชโย อิติ.

거센 바람에 흩날리는 재처럼 마라의 군대는 흩어졌고, '싯다르타가 승리했다'는 거대한 함성이 울려 퍼졌네.

อภิสมฺโพธิทีปนีคาถา

정등각을 밝히는 게송

๑๔๒.

142.

ปุรโต คจฺฉติ จนฺโท รชตจกฺกํ ว อมฺพเร,สหสฺสรํสิ สุริโย ปจฺฉิเมนุปคจฺฉติ.

앞에서는 달이 은빛 수레바퀴처럼 하늘을 가로질러 가고, 뒤에서는 천 개의 빛살을 가진 태양이 다가오네.

๑๔๓.

143.

มชฺเฌ โพธิทุมจฺฉตฺเต ปลฺลงฺเก อปฺปราชิเต,ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา ธมฺมํ สมฺมสเต มุนิ.

보리수 일산 아래의 중앙, 불패의 보좌 위에서 가부좌를 틀고 앉아 성자는 법을 관찰하시네.

๑๔๔.

144.

สกฺโก ตสฺมึ ขเณ สงฺขํ ธมนฺโต อภิธาวติ,พฺรหฺมา ติโยชนํ ฉตฺตํ ธาเรติ มุนิมุทฺธนิ.

그때 제석천은 소라 나팔을 불며 달려오고, 범천은 성자의 머리 위로 삼 요자나 크기의 일산을 받쳐 드네.

๑๔๕.

145.

มณิตาลวณฺฏํ ตุสีโต สุยาโม วาฬพีชนึ,นานามงฺคลภณฺฑานิ คหิโต เสสเทวตา.

도솔천의 신은 보석 박힌 부채를, 수야마천의 신은 총채를 들고, 나머지 천신들은 온갖 상서로운 물건들을 들었네.

๑๔๖.

146.

เอวํ ทสสหสฺสมฺหิ สกฺโก พฺรหฺมา จ เทวตา,สงฺขาทีนี ธมนฺตา จ จกฺกวาฬมฺหิ ปูรยุํ.

이와 같이 일만 세계에서 제석천과 범천과 천신들이 소라 나팔 등을 불며 온 우주를 가득 채웠네.

๑๔๗.

147.

มงฺคลานิ คเหตฺวาน ติฏฺฐนฺติ กาจิ เทวตา,ธชมาล คเหตฺวาน ตถา ปุณฺณฆฏาทโย.

상서로운 물건들을 손에 들고 어떤 천신들은 서 있고, 깃발과 화환, 그리고 가득 찬 항아리 등을 들고 서 있네.

๑๔๘.

148.

ตตฺถ นจฺจนฺติ คายนฺติ เสเฬนฺติ วาทยนฺติ จ,เทวา ทสสหสฺสมฺหิ ตุฏฺฐหฏฺฐา ปโมทิตา.

그곳에서 일만 세계의 천신들은 기쁘고 즐거워하며, 춤추고 노래하며 소리 높여 악기를 연주하네.

๑๔๙.

149.

ธมฺมามตรสสฺสาทํ ลภิสฺสามสฺส สนฺติเก,นยนามตรสสฺสาทํ ปาฏิหาริยญฺจ ปสฺสิตุํ.

'우리는 그분의 곁에서 감로 법의 맛을 얻고, 눈의 감로인 신통의 기적을 보게 되리라.'

๑๕๐.

150.

ชารมรณกนฺตารา โสโกปายาสสลฺลโต,โมเจสิ กามปาสมฺหา เทเสนฺโต อมตํ ปทํ.

태어남과 죽음의 광야와 슬픔과 절망의 화살로부터, 감로의 경지를 설하시어 욕망의 굴레에서 해방하시네.

๑๕๑.

151.

อิติ ตุฏฺเฐหิ เทเวหิ ปูชิยนฺโต นราสโภ,กิญฺจิ ปูชํ อจินฺเตนฺโต จินฺเตนฺโต ธมฺมมุตฺตมํ.

이와 같이 환희에 찬 천신들에게 공양을 받으시면서도, 인중사자께서는 어떤 공양도 생각지 않으시고 오직 위없는 법만을 생각하시네.

๑๕๒.

152.

สพฺพตฺถสาธิโต สนฺโต สิทฺธตฺโถ อปฺปราชิโต,จกฺกวาฬสิลาสาณิปากาเรหิ มโนรเม.

모든 목적을 이루고 평온을 얻은 불패의 싯다르타께서, 우주의 암벽 울타리로 둘러싸인 아름다운 곳에서,

๑๕๓.

153.

ตารามณิขจิตากาสวิตาเน จนฺททีปเก,มานารตมปชฺโชเต มาลาคนฺธาทิปูชิเต.

별이라는 보석이 박힌 하늘의 천막 아래 달이 등불이 되고, 온갖 어둠을 밝히는 등불과 꽃과 향 등으로 공양을 받으시며,

๑๕๔.

154.

ทิพฺเพหิ ฉณเภรีหิ ฆุฏฺเฐ มงฺคลคีติยา,จกฺกวาเฬ สุปฺปาสาเท โพธิมณฺฑมหาตเล.

천상의 축제 북소리와 상서로운 노래가 울려 퍼지는 우주의 궁전, 보리도량의 대지 위에 앉아 계시네.

๑๕๕.

155.

โพธิรุกฺขมณิจฺฉตฺเต ปลฺลงฺเก อปฺปราชิเต,นิสฺสินฺโน ปฐเม ยาเม ปุริมํ ชาติมนุสฺสริ.

보리수 아래 보석 양산이 드리워진 정복되지 않는 보좌에 앉으시어, 밤의 초경에 전생의 삶들을 회상하셨다.

๑๕๖.

156.

นมรูปามนุปฺปตฺติ สุทิฏฺฐา โหติ เตนิธา,สกฺกาตทิฏฺฐิ เตนสฺส ปหีนา โหติ สพฺพโส.

여기에서 명색(名色)의 생겨남을 분명하게 보셨으니, 그로 인해 그분에게서 유신견(有身見)이 완전히 제거되었다.

๑๕๗.

157.

ตโต หิ ทุติเย ยาเม ยถายมฺมุปเค สริ,สุทิฏฺฐํ โหติ เตนสฺส กมฺมกฺเลเสหิ สมฺภวํ.

그 후 이경(二更)에 업에 따라 (중생들이) 가는 것을 보셨으니, 그로 인해 업과 번뇌로부터 생겨남이 분명해졌다.

๑๕๘.

158.

กงฺขาวิตรณี นาม ญาณนฺตํ สมุปาคตํ,เตนเสส ปหียิตฺถ กงฺขา โสฬสธา ฐิตา.

의심을 극복함이라 불리는 지혜에 도달하여, 그것으로써 열여섯 가지 방식으로 머물던 의심들을 남김없이 제거하셨다.

๑๕๙.

159.

ตโต โส ตติเย ยาเม ทฺวาทสงฺเค อเสสโต,โส ปฏิจฺจสมุปฺปาเท ญาณโมตารยี มุนิ.

그 후 삼경(三更)에 그 성자께서는 열두 연기(緣起)에 대하여 남김없이 지혜를 기울이셨다.

๑๖๐.

160.

อวิชฺชวาทฺยานุโลเมน ชราทิปฏิโลมโต,สมฺมสนฺโต ยถาภูตํ ญาณทสฺสนมาคมิ.

무명으로부터 시작하는 순차적인 관찰과 노사(老死)로부터 시작하는 역순의 관찰로써 있는 그대로 관찰하시어 여실지견(如實知見)에 도달하셨다.

๑๖๑.

161.

กปฺปโกฏิสเตนาปิ อปฺปเมยฺเยสุ ชาติสุ,โลภํ อเสสทาเนน วินาเสนฺโต ปุนปฺปุนํ.

수백억 겁 동안의 헤아릴 수 없는 생(生)들에서, 남김없는 보시로써 탐욕을 거듭거듭 소멸시키셨다.

๑๖๒.

162.

สีเลน ขนฺติเมตฺตาย โกขโทสํ นิวาเรสิ,ปญฺญาย โมหํ เฉตฺวาน มิจฺฉาทิฏฺฐิ ตเถว จ.

계율과 인내와 자애로써 분노와 악의를 막으셨고, 지혜로써 미혹과 그와 같은 사견(邪見)을 끊으셨다.

๑๖๓.

163.

ครูปเสวนาทีหิ วิจิกิจฺฉํ วิโนทยํ,มานุทฺธจฺจํ วิโนเทนฺโต กุเล เชฏฺโฐปจายินา.

스승을 모시는 등의 일들로써 의심을 물리치고, 가문의 어른을 공경함으로써 자만과 들뜸을 물리치셨다.

๑๖๔.

164.

เนกฺขมฺเมน วินาเสนฺโต กามราคํ ปุนปฺปุนํ,สจฺเจน วิสํวาทํ โกสชฺชํ วีริเยน จ.

출리(出離)로써 감각적 욕망을 거듭거듭 소멸시키고, 진실로써 거짓을, 정진으로써 게으름을 소멸시키셨다.

๑๖๕.

165.

เอวํ ทานาทินา ตํ ตํ กิเลสงฺคํ วิโนทยํ,สุวฑฺฒิตา มหาปญฺญา กถํ สนฺตึ น รูหติ.

이와 같이 보시 등으로 그와 같은 번뇌의 지분들을 물리치니, 잘 닦인 큰 지혜가 어찌 평화에 이르지 않겠는가?

๑๖๖.

166.

สุทุกฺกรํ กริตฺวาน ทานาทิปจฺจยํ ปุเร,น กิญฺจิ ภวสมฺปตฺตึ ปตฺเถสิ โพธิมุตฺตมํ.

예전에 보시 등의 조건들을 갖추어 행하기 어려운 일을 하시면서, 존재의 번영을 조금도 바라지 않고 오직 최상의 깨달음만을 원하셨다.

๑๖๗.

167.

ปณิธานมฺหา ปฏฺฐาย กตํ ปุญฺญญฺจ ปตฺถนํ,เอกฺกตฺถ ทานิ สมฺปตฺตึ เทติ โพธึ อสํสยํ.

서원을 세운 때로부터 지어온 공덕과 발원은, 이제 한데 모여 의심할 여지 없이 깨달음의 성취를 준다.

๑๖๘.

168.

ตโต โส สพฺพสงฺขาเร อนิจฺจทุกฺขนตฺตโต,สมฺมสนฺโตนุโลเมน นิพฺพานํ สมุปาคมิ.

그 후 그는 모든 형성된 것들을 무상·고·무아로 순서대로 관찰하시어 열반에 도달하셨다.

๑๖๙.

169.

สวาสเน กิเลเส โส ฌาเปนฺโตนุมตฺตํ ปิ จ,อรหตฺตปฺปตฺติยา สุทฺโธ พุทฺโธ โพธิตเล อหุ.

습기(習氣)와 함께 번뇌를 아주 미세한 것까지도 태워버리시고, 아라한과의 성취로써 청정해진 부처님이 보리수 아래에서 되셨다.

๑๗๐.

170.

ปตฺโต วิเมตฺตึ วรเสตฉตฺตํ,โส ปีติเวเคน อุทานุทีรยิ;

เฉตฺวาน มาเร วิชิตาริสงฺโฆ,ติพุทฺธเขตฺเตกทิวากโร อหุ.

해탈이라는 고귀한 흰 양산을 얻으시고 기쁨의 힘으로 우다나를 읊으셨으니, 마군을 꺾고 적군을 이겨 삼불찰(三佛刹)에서 유일한 태양이 되셨다.

๑๗๑.

171.

ราชาธิราชา วรเมวมาสิ,ติฉตฺตธาริ วรธมฺมราชา;

มหาสหสฺสํ ปิ จ โลกธาตุํ,สเรน วิญฺญาปยิตุํ สมตฺโถ.

이와 같이 왕 중의 왕이며 세 개의 양산을 쓰신 고귀한 법왕이 되셨으니, 대천세계조차도 음성으로 깨닫게 하실 수 있는 분이셨다.

๑๗๒.

172.

พุทฺโธ โลกาโลเก โลเก,ชาโต สตฺโต โกนุมฺมตฺโต;

สุทฺธํ พุทฺธํ โอฆา ติณฺณํ,สทฺโธ ปญฺโญ โก โน วนฺเท.

세상의 빛이신 부처님께서 세상에 태어나셨거늘, 어떤 중생이 미치지 않고서야, 폭류를 건너신 청정하신 부처님께 믿음과 지혜가 있다면 누가 절하지 않겠는가?

๑๗๓.

173.

ภชิตํ จชิตํ ปวนํ ภวนํ,ชหิตํ คหิตํ สมลํ อมลํ;

สุคตํ อคตํ สุคตึ อคตึ,นมิตํ อมิตํ นมตึ สุมตึ.

숲을 가까이하고 집을 버리셨으며, 더러움을 버리고 깨끗함을 취하셨으며, 선서(善逝)이시며 가지 말아야 할 곳에 가지 않으시고 선처로 가시는 무량하신 분께 지혜로운 이가 절하옵니다.

ธมฺมจกฺกปวตฺตนทีปนีคาถา

초전법륜을 밝히는 게송

๑๗๔.

174.

สมฺมาสมฺโพธิญานํ หตสกลมลํ สุทฺธโต จาติสุทฺธํ,อทฺธา ลทฺธา สุลทฺธํ วตมิติ สตตํ จินฺตยนฺโต สุโพธึ;

สตฺตาหํ สตฺตเมวํ วิวิธผลสุขํ วิตินาเมสิ กาลํ,พฺรหฺเมนายาจิโต โส อิสิปตนวเน วตฺตยี ธมฺมจกฺกํ.

모든 번뇌를 없애어 청정함보다 더 청정한 정등각의 지혜를 참으로 얻으시고는, '참으로 잘 얻었도다'라고 수승한 깨달음을 끊임없이 관조하시며, 일곱 번의 이레 동안 이처럼 다양한 과(果)의 즐거움으로 시간을 보내셨다. 범천의 간청을 받으시고 이시빠따나의 숲에서 법의 바퀴를 굴리셨다.

ปาฏิหาริยทีปนีคาถา

신통을 밝히는 게송

๑๗๕.

175.

พฺรหฺมสฺส สทฺทํ กรวีกภาณึ,ยถิจฺฉิตํ สาวยิตุํ สมตฺถํ;

สจฺจํ ปิยํ ภูตหิตํ วทนฺตํ,น ปูชเย โก หิ นโร สเจตโน.

범천과 같고 가릉빈가 같은 음성으로 원하시는 대로 들려주실 수 있으며, 진실하고 사랑스러우며 중생에게 유익한 것을 말씀하시는 분을, 의식이 있는 사람이라면 그 누가 숭배하지 않겠는가?

๑๗๖.

176.

อิทฺธิ จ อาเทสนานุสาสนี,ปาฏิหีเร ภควา วสี อหุ;

กตฺวาน อจฺเฉรสุปาฏิหีรํ,เทเสสิ ธมฺมํ อนุกมฺปิมํ ปชํ.

신변(神變)과 기심(記心)과 교계(敎誡)라는 신통에 세존께서는 자재하셨으니, 놀라운 신통을 보이시고는 대중을 연민하시어 법을 설하셨다.

นวคุณทีปนีคาถา

아홉 가지 덕성을 밝히는 게송

๑๗๗.

177.

เอวํ หิ พุทฺธตฺตมุปาคโต โส,เทเสสิ ธมฺมํ สนรามรานํ;

นานานเยหีภิสเมสิ สตฺเต,ตสฺมา หิ ฌาโต ติภเวสุ นาโถ.

이와 같이 부처의 상태에 이르신 그분께서는 인간과 천신들에게 법을 설하셨고, 다양한 방편으로 중생들을 깨닫게 하셨으니, 그리하여 삼계(三界)에서 보호자로 알려지셨다.

๑๗๘.

178.

อทฺธา ลทฺธา ธมฺมาโลกํ,ทิฏฺฐา ปตฺตา ญาตา สจฺจํ;

ติญฺญาราคาโทสโมหา,โถเมสุํ เต เทวา พฺรหฺมา.

참으로 법의 빛을 얻고 진리를 보고 도달하여 알았으며, 탐욕과 분노와 미혹을 건넌 저 천신들과 범천들이 그분을 찬탄하였다.

๑๗๙.

179.

มุนิราชวโร นรราชวโร,ทิวิเทววโร สุจิพฺรหฺมวโร;

สกปาปหโร ปรปาปหโร,สกวุฑฺฒิกโร ปรวุฑฺฒิกโร.

성자 중의 왕이시요 인간 중의 왕이시며, 천신 중의 천신이시요 청정한 범천 중의 으뜸이시다. 자신의 악을 없애고 타인의 악을 없애주시며, 자신의 번영을 이루고 타인의 번영을 이루어 주시는 분이다.

๑๘๐.

180.

สนรามรุพฺรหฺมคเณภิ รุตา,อรหาทิคุณา วิปุลา วิมลา;

นวธา วสุธาคคเณ,สกเล ติทิเว ติภเว วิสฏา.

인간과 천신과 범천들에 의해 선포된, 아라한 등의 광대하고 때 묻지 않은 덕성이 아홉 가지 방식으로 대지와 허공, 모든 천상과 삼계에 두루 퍼졌도다.

๑๘๑.

181.

เย ปิสฺส เต ภควโต จ อจินฺติยาที,สุทฺธาติสุทฺธตรพุทฺธคุณา หิ สพฺเพ;

สงฺเขปโต นววิเธสุ ปเทสุ ขิตฺตา,วกฺขามิ ทานิ อรหาทิคุเณ อหํ ปิ.

세존의 저 불가사의하고 청정하고 더욱 청정한 모든 부처님의 공덕이 아홉 가지 구절 안에 요약되어 있으니, 나 또한 이제 아라한 등의 공덕을 설하리라.

๑๘๒.

182.

โย จีธ ชาโต อรหํ นิราโส,สมฺมาภิสมฺพุทฺธสมนฺตจกฺขุ;

สมฺปนฺนวิชฺชาจรโณฆติณฺโณ,สมฺมาคโต โส สุคโต คโต ว.

이 세상에 태어나 아라한이 되셨고 갈애가 없으시며, 바른 깨달음을 얻으신 분, 모든 것을 보시는 눈을 가지신 분, 명행을 갖추시고 폭류를 건너신 분, 바르게 가셨고 잘 가신 분(선서)이시로다.

๑๘๓.

183.

อเวทิ โส โลกมิมํ ปรญฺจ,อมุตฺตโร สารถิทมฺมสตฺเต;

สเทวกานํ วรสตฺถุกิจฺจํ,อกาสิ พุทฺโธ ภควา วิสุทฺโธ.

그분은 이 세상과 저 세상을 아셨으며, 길들여야 할 중생들의 위없는 조종사이시며, 천신과 인간들의 수승한 스승으로서 할 일을 하셨으니, 깨달으신 분, 세존, 청정하신 분이시로다.

คุณทีปนีคาถา

공덕을 밝히는 게송

๑๘๔.

184.

น ตสฺส อทิฏฺฐนมิธตฺถิ กิญฺจิ,อโต อวิญฺญาตมชานิตพฺพํ;

สพฺพํ อภิญฺญาสิ ยทตฺถิ เญยฺยํ,ตถาคโต เตน สมนฺตจกฺขุ.

이 세상에 그분이 보지 못한 것은 아무것도 없으며, 알지 못하거나 알아야 할 것이 남아있지 않도다. 알아야 할 모든 것을 다 아셨으니, 그러므로 여래를 모든 것을 보시는 눈(보안)을 가진 분이라 하노라.

๑๘๕.

185.

อิติ มหิตมนนฺตากิตฺติสมฺภารสารํ,สกลทสสหสฺสีโลกธาตุมฺหิ นิจฺจํ;

อุปจิตสุภเหตุปยุตานนฺตกาลํ,ตทิห สุคตโพธิสาธุกํ จินฺตนียํ;

이와 같이 무한한 명성의 정수를 찬탄하며, 온 세상 일만 세계 속에서 항상, 오랜 세월 동안 쌓아온 복된 인연으로 성취하신 선서의 깨달음을 여기에서 잘 숙고해야 하리라.

๑๘๖.

186.

ตกฺกพฺยากรณญฺจ ธมฺมวินยํ สุตฺวา ปิ โย ปญฺญวา,เตนายํ สุจิสารภูตวจนํ วิญฺญายเต เกวลํ;

เหตุญฺจาปิ ผเลน เตน สผลํ สมฺปสฺสมาโน ตโต โพธึ สทฺทหเตว ตสฺส มหตาวายมโต สมฺภวํ.

논리학과 문법, 그리고 법과 율을 듣고 지혜로운 이는, 그로 인해 이 순수하고 정수로운 말씀을 온전히 이해하리라. 원인과 결과를 통해 그 결실을 올바르게 보며, 위대한 정진으로 이루어진 그분의 깨달음을 확신하도다.

๑๘๗.

187.

โย สทฺทหนฺโต ปน ตสฺส โพธึ,วุตฺตานุสาเรน คุเณรหาที;

กเถติ จินฺเตนฺติ จ โส มุหุตฺตํ,โอหาย ปาปานิ อุเปติ สนฺตึ.

그분의 깨달음을 신뢰하며 설해진 바에 따라 아라한 등의 공덕을 말하거나 잠시라도 생각하는 자는, 악을 버리고 평온에 이르리라.

๑๘๘.

188.

สทฺเธยฺยา เต จินฺเตยฺยา เต,วนฺเทยฺยา เต ปูเชยฺยาเต;

พุทฺโธโลกาโลเก โลเก,ชาเต เนตํ ปตฺเถนฺเตน.

세상의 빛이신 부처님께서 세상에 나타나셨을 때, 그것을 바라는 자는 마땅히 신뢰하고 생각하며, 예배하고 공양해야 하리라.

ปูชานิธานทีปนีคาถา

공양의 갈무리를 밝히는 게송

๑๘๙.

189.

ตสมา หิ ชาโตวรกมฺหิ ตสฺส,อายตฺตเก มงฺคลจกฺกวาเฬ;

ภูเตหิ วตฺถูหิ มโนรเมหิ,ปูเชมิ ตํ ปูชิตฺปูชิตํ ปุเร.

그러므로 그분께서 태어나신 방과 그에 속한 상서로운 세계에서, 존재하는 매혹적인 사물들로 예전부터 존경받아 온 그분께 공양 올리나이다.

๑๙๐.

190.

โสหํ อชฺช ปเนตสฺมึ จกฺกวาฬมฺหิ ปุปฺผิเต,ถลเช ชลเช วาปิ สุคนฺเธ จ อคนฺธเก.

오늘 나는 이 세계의 꽃핀 것들, 육지에서 피거나 물속에서 핀 것들, 향기로운 것과 향기 없는 것들로 공양하나이다.

๑๙๑.

191.

มนุสฺเสสุ อเนกตฺถ ตฬากุยฺยานวาปิสุ,ปวเน หิมวนฺตสฺมึ ตตฺถ สตฺต มหาสเร.

인간들 사이의 여러 연못과 정원과 호수들에 있는 것들, 히말라야 숲과 그곳의 일곱 대호수에 있는 것들.

๑๙๒.

192.

ปริตฺตทีเป ทฺวิสหสฺเส มหาทีเป สุปุปฺผิเต,สตฺตปริภณฺฑเสเลสุ สิเนรุปพฺพตุตฺตเม.

이천 개의 작은 섬들과 꽃피는 큰 섬들에 있는 것들, 일곱 겹의 산맥과 수미산의 최고봉에 있는 것들.

๑๙๓.

193.

กุมุทุปฺปลกาทีนิ นาคานํ ภวเนสุปิ,ปาฏลาทีนิ ปุปฺผานิ อสุรานํ หิ อาลเย.

나가의 거처에 있는 백연꽃과 청연꽃 등과, 아수라의 거처에 있는 파탈리 꽃 등.

๑๙๔.

194.

โกวิฬาราทิกานิ ตุ เทวตานํ หิ อาลเย,เอวมาที อเนกตฺถ ปุปฺผิเต ธรณีรุเห.

천신들의 거처에 있는 코빌라라 꽃 등과, 이와 같이 여러 곳에서 대지에 뿌리 내리고 꽃피운 것들.

๑๙๕.

195.

จมฺปกา สลลา นิมฺพา นาคปุนฺนาคเกตกา,วสฺสิกา มลฺลิกา สาลา โกวิฬารา จ ปาฏลิ.

참파카, 살랄라, 님바, 나가푸나가, 케타카, 밧시카, 말리카, 살라, 코빌라라 그리고 파탈리 꽃들.

๑๙๖.

196.

อินฺทีวรา อโสกา จ กณิการา จ มกุลา,ปทุมา ปุณฺฑริกา จ โสคนฺธิกุมุทุปฺปลา.

인디바라, 아소카, 카니카라, 마쿨라, 홍련, 백연, 그리고 향기로운 백련과 청연꽃들.

๑๙๗.

197.

เอเต จญฺเญ จ รุกฺขา จ วลฺลิโย จาปิ ปุปฺผิตา,สุคนฺธา สุขสมฺผสฺสา นานาวณฺณนิภา สุภา.

이러한 것들과 다른 나무들, 그리고 꽃피운 덩굴들, 향기롭고 감촉이 부드러우며 여러 빛깔로 빛나는 아름다운 것들.

๑๙๘.

198.

วิจิตฺรา นีลาเนกานิ ปีตา โลหิตกานิ จ,กาฬา เสตา จ มญฺชฏฺฐ เนกวณฺณา สุปุปฺผิตา.

다채로운 푸른색들과 노란색, 붉은색들, 검은색, 흰색, 그리고 진홍색 등 여러 색으로 흐드러지게 핀 것들.

๑๙๙.

199.

โสภเต ปพฺพเต เหฏฺฐา สเรหิ วนราชิหิ,สนฺทมานาหิ คงฺคาหิ หิมวา รตนากโร.

산 아래 호수들과 숲의 줄기들, 흐르는 강물들로 보배의 보고인 히말라야 산이 빛나도다.

๒๐๐.

200.

ปตฺตกิญฺชกฺขเรณูหิ โอกิณฺณํ โหติ ตํ วนํ,ภมรา ปุปฺผคนฺเธหิ สมนฺตา อภินาทิตา.

그 숲은 꽃잎과 수술과 꽃가루로 뒤덮여 있고, 벌들은 꽃향기에 취해 사방에서 웅웅거리도다.

๒๐๑.

201.

อเถตฺต สกุณา สนฺติ ทิชา มญฺชุสฺสรา สุภา,กูชนฺตมุปกูชนฺติ อุตุสมฺปุปฺผิเต ทุเม.

또한 그곳에는 감미로운 소리를 내는 아름다운 새들이 있어, 계절 따라 꽃핀 나무들 사이에서 지저귀고 화답하도다.

๒๐๒.

202.

นิจฺฉรานํ นิปาเตน ปพฺพตา อภินาทิตา,ปญฺจงฺคิกานิ ตูริยานิ ทิพฺพานิ วิย สุยฺยเร.

쏟아지는 폭포 소리로 산들이 울려 퍼지니, 마치 천상의 오분향 음악 소리처럼 들리도다.

๒๐๓.

203.

ตตฺถ นจฺจนฺติ ตสฺมึ ชลนฺตคฺคิสิขูปมา,ตสฺมึ หิ กินฺนรา กิจฺจํ ปทีเปน กรียติ.

그곳에서 타오르는 불꽃처럼 빛나는 킨나라들이 춤을 추고, 그곳의 일들은 등불로 행해지도다.

๒๐๕.

205.

มุตฺตาชาลาว ทิสฺสนฺติ นิจฺฉรานํ หิ ปาตกา,ปชฺชลนฺตา ว ติฏฺฐนฺติ มณิเวฬุริยาทโย.

떨어지는 폭포수는 마치 진주 그물처럼 보이고, 보석과 유리 등이 찬란하게 빛나고 있도다.

๒๐๖.

206.

กาฬานุสาริ ตคฺครํ กปฺปูรํ หริจนฺทนํ,สกุณานํ หิ สทฺเทน มยูรานํ หิ เกกยา.

침향과 가루향, 용뇌와 황색 백단향의 향기가 풍기고, 새들의 노랫소리와 공작들의 울음소리가 들리도다.

๒๐๗.

207.

ภมรานํ หิ นินฺนาทา โกญฺจนาเทน หตฺถินํ,วิชมฺภิเตน วาฬานํ กินฺนรานํ หิ คีติยา;

벌들의 웅웅거림과 코끼리의 울부짖음, 맹수들의 포효와 킨나라들의 노랫소리가 들리도다.

๒๐๘.

208.

ปพฺพตานํ หิ โอภาสา มณีนํ โชติยาปิ จ,วิจิตฺรพฺภวิตาเนหิ ทุมานํ ปุปฺผธูปิยา;

เอวํ สพฺพงฺคสมฺปนฺนํ กึ สิยา นนฺทนํ วนํ.

산들의 광채와 보석의 빛남, 다채로운 구름 차일과 나무들의 꽃향기 연기로, 이처럼 모든 것을 갖추었으니 난다나 숲인들 이와 같겠는가.

๒๐๙.

209.

เอวํ สุสมฺผุลฺลวนํ หิ ยํ ยํ,ตหึ ตหึ ปุปฺผิตปุปฺผิตํ สุภํ;

มาลํ สุสทฺทญฺจ มนุญฺญคนฺธํ,ปูเชมิ ตํ ปูชิตปูชิตํ ปุรา.

이와 같이 활짝 핀 숲마다 곳곳에 흐드러진 아름다운 꽃들, 그 화관과 좋은 소리와 매혹적인 향기로, 예전부터 존경받아 온 그분께 공양 올리나이다.

๒๑๐.

210.

นาคโลเก มนุสฺเส จ เทเว พฺรหฺเม จ ยํ สิยา,สามุทฺทิกํ ภูมิคตํ อากาสฏฺฐญฺจ ยํ ธมํ.

나가의 세계와 인간 세상, 그리고 천상과 범천의 세계에 있는 것들, 바다와 땅 위와 허공에 존재하는 모든 고귀한 것들로 공양하나이다.

๒๑๑.

211.

รชตํ ชาตรูปญฺจ มุตฺตา เวฬุริยา มณิ,มสารคลฺลํ ผลิกํ โลหิตงฺคํ ปวาฬกํ.

은과 금, 진주, 청옥(베루리야), 보석, 에메랄드(마사라갈라), 수정, 홍옥(루비), 산호입니다.

๒๑๒.

212.

โย โส อนนฺตกปฺเปสุ ปูเรตฺวา ทสปารมี,พุทฺโธ โพเธสิ สตฺตานํ ตสฺส ปูเชมิ ตํ ธนํ.

셀 수 없는 겁 동안 열 가지 바라밀을 채우시고 중생들을 깨우쳐 주신 부처님께 그 재물을 공양 올립니다.

๒๑๓.

213.

โขมํ โกเสยฺยํ กปฺปาสํ สาณํ ภงฺคญฺจ กมฺพลํ,ทุกูลานิ จ ทิพฺพานิ ทุสฺสานิ วิวิธานิ เต.

리넨, 비단, 면, 대마, 삼베와 모직, 그리고 당신을 위한 여러 가지 신성하고 고귀한 의복들입니다.

๒๑๔.

214.

อนนฺตวตฺถทาเนน หิโรตฺตปฺปาทิสํวรํ,ยสฺส สิทฺธํ สิยา ตสฺส ทุสฺสานิ ปุชยามหํ.

무한한 의복 보시를 통해 부끄러움(hi)과 창피함(ottappa) 등의 단속을 성취하신 분께 그 의복들을 공양 올립니다.

๒๑๕.

215.

ปวเน ชาตรุกฺขานํ นานาผลรสุตฺตมํ,อมฺพา กปิฏฺฐา ปนฺสา โจจโมจาทินปฺปกา.

숲에서 자란 나무들의 여러 가지 최상의 과일 즙인 망고, 벨나무 열매, 잭프루트, 바나나 등 많은 것들입니다.

๒๑๖.

216.

ตสฺมึ คนฺธรสํ โอชํ พุทฺธเสฏฺฐสฺส ปูชิตํ,วนฺทามิ สิรสา นิจฺจํ วิปฺปสนฺเนน เจตสา.

부처님께 공양 올려진 그 향기와 맛과 자양분을 맑은 마음으로 항상 머리 숙여 예배드립니다.

๒๑๗.

217.

ปูเชมิ ปฐมํ ตสฺส ปณิธานํ อจินฺติยํ,จกฺกวาฬมฺหิ สพฺเพหิ วิชฺชมาเนหิ วตฺถุหิ.

이 세상에 존재하는 모든 것들로 부처님의 저 헤아릴 수 없는 첫 서원에 공양 올립니다.

๒๑๘.

218.

ทสนฺนํ ปารมีนนฺตุ ปูริตฏฺฐานมุตฺตมํ,ตโต สาลวเน รมฺเม ชาตฏฺฐานํ จริมกํ.

열 가지 바라밀을 채우신 드높은 곳과 그다음 즐거운 살라 나무 숲의 마지막 탄생지에 공양 올립니다.

๒๑๙.

219.

ฉพฺพสานิ ปธานสฺมึ กรณํ ทุกฺกรการิกํ,อปฺปราชิตปลฺลงฺกํ พุทฺธํ พุทฺธคุณํ นเม.

6년 동안 정진하며 고행을 닦으신 분, 불패의 보좌에 앉으신 부처님과 부처님의 덕에 귀의합니다.

๒๒๐.

220.

จุทฺทส พุทฺธญาณานิ อฏฺฐรฺส อาเวณิกํ,ปูเชมิ ทสพลญาณํ จตุเวสารชฺชมุตฺตมํ.

14가지 부처님의 지혜와 18가지 불공법, 십력의 지혜와 최상의 사무소외에 공양 올립니다.

๒๒๑.

221.

อาสยานุสยญาณํ อินฺทฺริยานํ ปโรปรํ,ยมกปาฏิหีรญฺจ ญาณํ สพฺพญฺญุตํ ปิ จ.

성향과 잠재 성향에 대한 지혜, 근기의 영리함과 둔함에 대한 지혜, 쌍신변의 지혜와 일체지에도 공양 올립니다.

๒๒๒.

222.

มหากรุณาปตฺติญาณํ อนาวรณฺมิติ จ,ฉ อสาธารณาเนเต ญตฺวาน ปูชยามหํ.

대비심의 성취에 관한 지혜와 걸림 없는 지혜, 이 여섯 가지 불공지(不共智)를 알고서 공양 올립니다.

๒๒๓.

223.

ตโต จ สตฺตสตฺตาเห ธมฺมสมฺมสิตํ นเม,พฺรหฺมุนา ยาจิตฏฺฐานํ ธมฺมํ เทสยิตุํ วรํ.

그리고 7주 동안 법을 관찰하신 곳과 범천이 고귀한 법을 설해주시길 청한 곳에 귀의합니다.

๒๒๔.

224.

อิสิปตเน มิคทาเย ธมฺมจกฺกปวตฺตนํ,ตโต เวฬุวนาราเม วสิตฐานญฺจ ปูชเย.

이시빠따나의 녹야원에서 법의 바퀴를 굴리신 곳과 그 후 벨루와나 정사에 머무신 곳에 공양 올립니다.

๒๒๕.

225.

ตโต เชตวนํ รมฺมํ จิรวุตฺถํ มเหสินา,อสาธารณมญฺเญสํ ยมกปาฏิหริยํ.

그 후 대성자께서 오랫동안 머무신 즐거운 제따와나 정사와 다른 이들에게는 없는 쌍신변을 보이신 곳에 공양 올립니다.

๒๒๖.

226.

ปาริจฺฉตฺตกมูลมฺหิ อภิธมฺมญฺจ เทสนํ,สงฺกสฺสนครทฺวาเร เทโวโรหณกํ ปิ จ.

빠릿찻따까 나무 아래에서 아비담마를 설하신 곳과 쌍까싸 성문으로 천상에서 내려오신 곳에 공양 올립니다.

๒๒๗.

227.

ตโต จ หิมวนฺตสฺมึ มหาสมยเทสนํ,วุตฺตาเนตานิ ฐานานิ นตฺวาน ปุชยามหํ.

그리고 히말라야에서 마하사마야 경을 설하신 곳 등 언급된 이 모든 장소에 절하며 공양 올립니다.

๒๒๘.

228.

จตุราสีติสหสฺเสหิ ธมฺมกฺขนฺเธหิ สงฺคหํ,ปิฏกตฺตยํ ยถาวุตฺตวิธินา ปูชยามหํ.

8만 4천 법온으로 구성된 삼장을 설해진 법식에 따라 공양 올립니다.

๒๒๙.

229.

มารสฺส อตฺตโน อายุสงฺขาโรสชฺชนํ นเม,กุสินาราย มลฺลานํ ยมกสาลมนฺตเร.

마라 앞에서 수명의 상카라를 버리신 것과 꾸시나라 말라 족의 쌍살수 사이에서 반열반에 드신 것에 절합니다.

๒๓๐.

230.

ปณิธานมฺหิ ปฏฺฐาย กตํ กิจฺจํ อเสสโต,นิฏฺฐเปตฺวาน โส สพฺพํ ปรินิพฺพายินาสโว.

서원으로부터 시작된 모든 책무를 남김없이 마치시고, 번뇌를 멸하신 그분께서는 반열반에 드셨습니다.

๒๓๑.

231.

เอวํ นิพฺพายมานสฺส กตกิจฺจสฺส ตาทิโน,จิรคตา มหากรุณา น นิพฺพายิตฺถ กิญฺจิปิ.

이와 같이 할 일을 다 마치고 반열반에 드신 그러한 분의 오래된 대비심은 조금도 사라지지 않았습니다.

๒๓๒.

232.

สฺวายํ ธมฺโม วินโย จ เทสิโต สาธุกํ มยา,มมจฺจเยน โส สตฺถา ธาตุ จาปิ สรีรชา.

나에 의해 잘 설해진 이 법과 율이 내가 떠난 후의 스승이며, 몸에서 나온 사리 또한 그러하다.

๒๓๓.

233.

อปฺปราชิตปลฺลงฺกํ โพธิรุกฺขญฺจ อุตฺตมํ,มมจฺจเยน สตฺถา ติ อนุชานิ มหามุนิ.

불패의 보좌와 최상의 보리수도 내가 떠난 후의 스승이라고 대성자께서는 허락하셨습니다.

๒๓๔.

234.

มม ฐเน ฐเปตฺวาน ธาตุโพธิญฺจ ปูชิตํ,อนุชานามิ ตุมฺหากํ สาธนตฺถํ สิวญฺชสํ.

나의 자리에 사리와 보리수를 두어 공경하게 함으로써 너희가 평화의 길을 성취하도록 허락하노라.

๒๓๕.

235.

ตสฺมา หิ ตสฺส สทฺธมฺมํ อุคฺคณฺหิตฺวา ยถาตถํ,โย เทเสติ สมฺพุทฺโธ ติ นตฺวาน ปูชยามหํ.

그러므로 그분의 정법을 있는 그대로 배워서 설하는 분을 정등각자라 여기며 절하고 공양 올립니다.

๒๓๖.

236.

ตสฺมา สาสปมตฺตํ ปิ ชินธาตุํ อเสสิย,วิตฺถินฺนจกฺกวาฬมฺหิ นตฺวาน ปูชยามหํ.

그러므로 드넓은 세상에 남겨진 겨자씨만큼의 승리자의 사리에도 모두 절하며 공양 올립니다.

๒๓๗.

237.

ปรมฺปราภตานํ หิ อิมมฺหา โพทฺธิรุกฺขโต,สพฺเพสํ โพธิรุกฺขานํ นตฺวาน ปูชยามหํ.

이 보리수로부터 대대로 전해 내려온 모든 보리수에게 절하며 공양 올립니다.

๒๓๘.

238.

ยํ ยํ ปริภุญฺชิ ภควา ปตฺตจีวรมาทิกํ,สพฺพํ ปริโภคธาตุํ นตฺวาน ปูชยามหํ.

세존께서 사용하신 발우와 가사 등의 모든 사용유물(수용사리)에 절하며 공양 올립니다.

๒๓๙.

239.

ยตฺถ กตฺถจิ สยิโต อาสินฺโน จงฺกเมปิ วา,ปาทลญฺฉนฺกํ กตฺวา ฐิโต นตฺวาน ปูชเย.

누우셨거나 앉으셨거나 거니셨던 곳, 발자취를 남기며 서 계셨던 모든 곳에 절하며 공양 올립니다.

๒๔๐.

240.

น สญฺชานนฺติ เย พุทฺธํ เอวรูโป ติ ญาตฺเว,กตํ ตํ ปฏิมํ สพฺพํ นตฺวาน ปูชยามหํ.

부처님을 알지 못하는 이들에게 이러한 모습이시라고 알리기 위해 만들어진 모든 불상에 절하며 공양 올립니다.

๒๔๑.

241.

เอวํ พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ อนุตฺตรํ,จกฺกวาฬมฺหิ สพฺเพหิ วตฺถูหิ ปูชยามหํ.

이와 같이 위없는 부처님과 가르침과 승가에, 온 세상의 모든 공양물로 제가 공양 올립니다.

ปตฺถนาทีปนีคาถา

서원을 밝히는 게송

๒๔๒.

242.

อสฺมึ จ ปุพฺเพปิ จ อตฺตภาเว,สพฺเพหิ ปุญฺเญหิ มยา กเตหิ;

ปูชาวิธาเนหิ จ สญฺญเมหิ,ภเว ภเว เปมนิโย ภเวยฺยํ.

현재와 과거의 생에서 제가 지은 모든 공덕과, 공양의 실천과 절제를 통하여, 태어나는 생마다 사랑받는 존재가 되기를.

๒๔๓.

243.

สทฺธา หิโรตฺตปฺปพหุสฺสุตตฺตํ,ปรกฺกโม เจว สติสฺสมาธิ;

นิพฺเพธภาคี วชิรูปมาติ,ปญฺญา จ เม สิชฺฌตุ ยาว โพธึ.

믿음과 부끄러움과 두려움, 해박함과 정진, 마음챙김과 삼매, 그리고 깨달음에 이르기까지 금강석과 같이 통찰하는 지혜가 제게 성취되기를.

๒๔๔.

244.

ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ,ทิฏฺฐิญฺจ มานํ วิจิกิจฺฉิตญฺจ;

มจฺเฉเรอิสฺสามลวิปฺปหีโน,อนุทฺธโต อจฺจปโล ภเวยฺยํ.

탐욕과 성냄과 어리석음을 버리고, 그릇된 견해와 자만과 의심을 버리며, 인색함과 질투의 때에서 벗어나, 들뜨지 않고 변덕스럽지 않기를.

๒๔๕.

245.

ภเวยฺยหํ เกนจิ นปฺปเสยฺโห,โภโค จ ทินฺเนหิ ปเฏหิ;

โภโค จ กาโย จ มเมส ลทฺโธ,ปรูปการาย ภเวยฺยํ นูน.

누구에게도 굴복하지 않는 자가 되고, 제가 얻은 재물과 의복과 이 몸이 오직 타인을 돕는 데 쓰이게 되기를.

๒๔๖.

246.

ธมฺเมนา มาลาปิตโร ภเรยฺยํ,วุฑฺฒปจายี จ พหูปการี;

ญาตีสุ มิตฺเตสุ สปตฺตเกสุ,วุฑฺฒึ กเรยฺยํ หิตมตฺตโน จ.

법답게 부모님을 봉양하고, 연장자를 공경하며 많은 도움을 주고, 친지들과 친구들과 적들에게까지 번영을 가져다주며 제 자신에게도 이익이 되기를.

๒๔๗.

247.

เมตฺเตยฺยนาถํ อุปสงฺกมิตฺวา,ตสฺสตฺตภาวํ อภิปูชยิตฺวา;

ลทฺธาน เวยฺยากรณํ อนูนํ,พุทฺโธ อยํ เหสฺสตินาคเตสุ.

보호자이신 미륵 부처님께 나아가 그분께 예배드리고, '그대는 미래에 부처가 되리라'는 완전한 수기를 받기를.

๒๔๘.

248.

โลเกน เกนาปิ อนุปลิตฺโต,ทาเน รโต สีลคุเณ สุสาณฺฐิโต;

เนกฺขมฺมภาคิ วรญาณลาภี,ภเวยฺยหํ ถามพลุปปนฺโน.

세상의 그 무엇에도 물들지 않고 보시를 즐기며 계율의 덕에 굳건히 서고, 출가의 길을 걸어 수승한 지혜를 얻으며 굳건한 힘을 갖춘 자가 되기를.

๒๔๙.

249.

สีสํ สมํสมํ มม หตฺถปาเท,สํฉินทมาเนปิ กเรยฺยขนฺตึ;

สจฺเจ ฐิโต กาลุมธิฏฺฐิเต ว,เมตฺตายุเปกฺขาย ยุโต ภเวยฺยํ.

심지어 제 머리와 손과 발을 잘라낼지라도 인욕을 실천하고, 진리에 서서 굳건한 결의로 자애와 평온을 갖춘 자가 되기를.

๒๕๐.

250.

มหาปริจฺจาคํ กตฺวา ปญฺจ,สมฺโพธิมคฺคํ อวิราธยนฺโต;

เฉตฺวา กิเลเส จิตปญฺจมาโร,พุทฺโธ ภวิสฺสามิ อนาคเตสุ.

다섯 가지 위대한 희생을 행하여 최상의 깨달음의 길에서 어긋나지 않고, 번뇌를 끊고 다섯 마라를 물리쳐 미래에 부처가 되리라.