1 Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
त्या भगवंत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांना माझा नमस्कार असो.
Kamalāñjali
कमलांजली
1.
१.
Kamalāsana kamalāpati pamathādhipa vajirā,Yudhadānava manujoraga bhujagāsana patinaṃ;
Makuṭāhita manidīdhiti bhamarāvali bhajitaṃ,Paṇamā’mahaṃ anaghaṃ muni caraṇāmala kamalaṃ.
ब्रह्मा (कमलासन), विष्णू (कमलापती), शिव (प्रमथाधिप), इंद्र (वज्रधारी), युद्ध करणारे दानव, मनुष्य, उरग (नाग) आणि नागराज यांच्या मुकुटांतील मण्यांच्या किरणांच्या भुंग्यांच्या पंक्तीप्रमाणे ज्यांचे सेवन केले जाते, अशा त्या निष्पाप मुनींच्या (बुद्धांच्या) निर्मळ चरणकमलांना मी वंदन करतो.
2.
२.
Kamalālaya sadi’saṅkita kalamaṅgala ruciraṃ,Jutirañjitaṃ abhinijjita subhakañcana nalinaṃ;
Janitā cira samaye nija pitu bhūpati namitaṃ,Paṇamā’mahaṃ anaghaṃ muni caraṇāmala kamalaṃ.
जे कमळाच्या आकारासारखे शुभ चिन्हांनी सुंदर व शोभिवंत आहे, जे तेजाने न्हालेले असून सुंदर सुवर्णकमळालाही फिके पाडणारे आहे, आणि दीर्घकाळानंतर ज्यांना स्वतःचे पिता असलेल्या शुद्धोदन राजाने वंदन केले होते, अशा त्या निष्पाप मुनींच्या निर्मळ चरणकमलांना मी वंदन करतो.
3.
३.
Saraṇāgata rajanīpati dinasekhara namitaṃ,Bhajitākhila janapāvanaṃ abhikaṅkhita sukhadaṃ;
Vasudhātala sayamuggata sarasīruha mahitaṃ,Paṇamā’mahaṃ anaghaṃ muni caraṇāmala kamalaṃ.
शरणागत चंद्र आणि सूर्याने ज्यांना वंदन केले आहे, जे सेवा करणाऱ्या सर्व लोकांचे पावन करणारे आणि इच्छित सुख देणारे आहेत, आणि पृथ्वीतलावर स्वतःहून उगवलेल्या कमळांनी ज्यांचे पूजन केले आहे, अशा त्या निष्पाप मुनींच्या निर्मळ चरणकमलांना मी वंदन करतो.
4.
४.
Diradāsana tarupantika ghaṭitāsanaṃ abhayaṃ,Vijayāsana samadhiṭṭhita caturaṅgika viriyaṃ;
Dharamānaka suriyehani vijitantaka dhajiniṃ,Paṇamā’mahaṃ abhipātita namuciddhaja vibhavaṃ.
बोधिवृक्षाच्या रांगेत तयार केलेल्या अभय आसनावर विराजमान झालेल्या, चार अंगांनी युक्त अशा पराक्रमाने (चतुरंग वीर्याने) विजयासन अधिष्ठित केलेल्या, सूर्य तळपत असतानाच अंतकाची (मार) सेना पराभूत करणाऱ्या आणि नमुचीचा (माराचा) ध्वज व वैभव धुळीस मिळवणाऱ्या त्या बुद्धांना मी वंदन करतो.
5.
५.
Sadayodita piyabhārati vijitantaka samaraṃ,Dasapārami balakampita sadharādhara dharaniṃ;
Girimekhala varavārana sirasānata caraṇaṃ,Paṇamā’mahaṃ abhinandita sanarāmara bhuvanaṃ.
सदैव करुणेने युक्त आणि प्रिय बोलणाऱ्या, मारासोबतचे युद्ध जिंकणाऱ्या, आपल्या दहा पारमितांच्या बळाने पर्वतांसह पृथ्वीला कंपित करणाऱ्या, गिरीमेखल नावाच्या श्रेष्ठ हत्तीने ज्यांच्या चरणी डोके टेकवले होते, आणि मनुष्य व देवलोकाद्वारे अभिनंदित केलेल्या त्या बुद्धांना मी वंदन करतो.
6.
६.
Nikhilāsava vigame’nativimalīkata hadayaṃ,Tadanantara viditākhila matigocara visayaṃ;
Visayīkata bhuvanattayaṃ atilokiya caritaṃ,Paṇamā’mahaṃ aparājitaṃ arahaṃ muniṃ asamaṃ.
सर्व आसवांचा (क्लेशांचा) नाश झाल्यामुळे ज्यांचे हृदय अत्यंत निर्मळ झाले आहे, त्यानंतर ज्यांनी बुद्धीच्या कक्षेतील सर्व विषयांचे ज्ञान प्राप्त केले, तिन्ही लोकांना आपल्या ज्ञानाचा विषय बनवणारे आणि ज्यांचे चरित्र लोकोत्तर आहे, अशा त्या अपराजित, अर्हत आणि अतुलनीय मुनींना मी वंदन करतो.
7.
७.
Mudubhārati madhupāsita nalinopama vadanaṃ,Rucirāyata nalinīdala nibha locana yugalaṃ;
Udayodita ravimaṇḍala jalitāmala niṭilaṃ,Paṇamā’maha akutobhayaṃ anaghaṃ muni pamukhaṃ.
ज्यांचे मुख कमळासारखे असून त्यातून निघणारी वाणी मधुर व कोमल आहे, ज्यांचे दोन्ही डोळे सुंदर व विशाल कमळपत्रांसारखे आहेत, ज्यांचे निर्मळ कपाळ उगवत्या सूर्यबिंबासारखे चमकत आहे, अशा त्या निर्भय, निष्पाप आणि मुनींमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्या बुद्धांना मी वंदन करतो.
8.
८.
Asitambuda rucikuñcita mudu kuntala lalitaṃ,Bhuvanodara vitatāmita jutisañcaya jalitaṃ;
Madamodita diradopama gativibbhama ruciraṃ,Paṇamā’mahaṃ amatandada munipuṅgavaṃ asamaṃ.
काळ्या ढगांसारखी कांती असलेले मऊ व कुरळे केस ज्यांच्या मस्तकावर शोभून दिसतात, ज्यांच्या शरीरातून पसरलेल्या अमर्याद प्रकाशकिरणांनी संपूर्ण जग उजळून निघाले आहे, ज्यांची चाल मत्त हत्तीसारखी डौलदार व सुंदर आहे, अशा त्या अमृत (निर्वाण) देणाऱ्या, अतुलनीय आणि मुनिश्रेष्ठांना मी वंदन करतो.
9.
९.
Karuṇārasa paribhāvita savaṇāmata vacanaṃ,Virudāvali sataghosita yasapūrita bhuvanaṃ;
Sumanohara varalakkhaṇa sirisañcaya sadanaṃ,Paṇamā’mahaṃ uditāmala sasimaṇḍala vadanaṃ.
ज्यांचे शब्द करुणारसाने ओथंबलेले आणि कानांसाठी अमृतासारखे आहेत, ज्यांची कीर्ती शेकडो स्तुतीस्तोत्रांनी संपूर्ण जगात पसरली आहे, जे अत्यंत मनोहर अशा श्रेष्ठ लक्षणांच्या आणि वैभवाचे निवासस्थान आहेत, अशा त्या उगवत्या निर्मळ चंद्रबिंबासारखे मुख असणाऱ्या बुद्धांना मी वंदन करतो.
10.
१०.
Vinayāraha janamānasa kumudākara sasinaṃ,Tasināpaga parisosana satadīdhiti tulitaṃ;
Tamanāsava munisevitaṃ apalokita sukhadaṃ,Paṇamā’mahaṃ aniketanaṃ akhilāgati vigataṃ.
विनयशील लोकांच्या मनातील कमळांना फुलवण्यासाठी जे चंद्रासारखे आहेत, तृष्णारूपी नदीला सुकवण्यासाठी जे शंभर किरणांच्या सूर्यासारखे आहेत, निष्पाप मुनींद्वारे ज्यांची सेवा केली जाते आणि ज्यांची केवळ दृष्टीच सुख देणारी आहे, अशा त्या गृहत्यागी (अनिकेतन) आणि सर्व प्रकारच्या चुकीच्या मार्गांपासून (अगति) मुक्त असलेल्या बुद्धांना मी वंदन करतो.
11.
११.
Sahitākhila bhayabheravaṃ abhayāgata saranaṃ,Ajarāmara sukhadāyakaṃ anirākata karuṇaṃ;
Tamupāsaka janasevita supatiṭṭhita caraṇaṃ,Paṇamā’mahaṃ ahitāpahaṃ anaghuttama caraṇaṃ.
ज्यांनी सर्व प्रकारच्या भीती व संकटांवर मात केली आहे, जे निर्भयता शोधणाऱ्यांचे आश्रयस्थान आहेत, जे जरा-मरणरहित सुख (निर्वाण) देणारे आणि कधीही न आटणारी करुणा असणारे आहेत, उपासकांद्वारे ज्यांच्या सुप्रतिष्ठित चरणांची सेवा केली जाते, अशा अहित दूर करणाऱ्या आणि निष्पाप व श्रेष्ठ चरणांना मी वंदन करतो.
12.
१२.
Karuṇāmata rasapurita vīmalākhila hadayaṃ,Vihitāmita janatāhitaṃ anukampita bhuvanaṃ;
Bhuvane sutaṃ avanīpati sata sevita caraṇaṃ,Paṇamā’mahaṃ anaghaṃ muniṃ aghanāsana caturaṃ.
ज्यांचे संपूर्ण हृदय निर्मळ असून करुणारूपी अमृताने भरलेले आहे, ज्यांनी लोकांचे असीम कल्याण केले आहे आणि जे जगावर अनुकंपा करणारे आहेत, जगात प्रसिद्ध असलेल्या आणि शेकडो राजांद्वारे ज्यांच्या चरणांची सेवा केली जाते, अशा पापांचा नाश करण्यात कुशल असणाऱ्या निष्पाप मुनींना मी वंदन करतो.
13.
१३.
Aratīrati paripīlita yatimānasa damanaṃ,Nijasāsana vinivārita puthutitthiya samaṇaṃ;
Paravādika janatākata paribhāsita khamanaṃ,Paṇamā’mahaṃ atidevata vara gotama samaṇaṃ.
अरती (उदासीनता) आणि रती (आसक्ती) यांनी पीडित झालेल्या भिक्खूंच्या मनाचे दमन करणाऱ्या, आपल्या शासनाने (धम्माने) अनेक अन्यधर्मीय श्रमणांचे खंडन करणाऱ्या आणि विरोधकांनी केलेल्या निंदा-अपमानाचे शांतपणे सहन करणाऱ्या, देवांपेक्षाही श्रेष्ठ अशा श्रमण गौतम बुद्धांना मी वंदन करतो.
14.
१४.
Saraṇāgata bhayanāsana vajirālaya paṇibhaṃ,Bhavasāgara patitāmita janatārana nirataṃ;
Sirasāvahaṃ amalañjali puṭapaṅkaja makulaṃ,Paṇamā’mahaṃ akhilalāya vigataṃ muniṃ atulaṃ.
शरणागतांच्या भीतीचा नाश करण्यासाठी जे वज्रगृहासारखे (अभेद्य किल्ल्यासारखे) आहेत, संसारसागरात पडलेल्या असंख्य लोकांना तारण्यात जे सदैव मग्न आहेत, आपल्या मस्तकावर दोन्ही हात जोडून कमळाच्या कळीप्रमाणे अंजली धारण करून, सर्व प्रकारच्या आसक्तीपासून मुक्त असलेल्या त्या अतुलनीय मुनींना मी वंदन करतो.
15.
१५.
Vimalīkata janamānasa vigatāsava bhagavaṃ,Bhavapāraga vibhavāmata sukhadāyaka satataṃ;
Paramādara garugārava vinataṃ jina payataṃ,Padapaṅkaja rajasā mama samalaṅkuru sirasaṃ.
लोकांचे मन निर्मळ करणाऱ्या आणि स्वतः आसवमुक्त (क्लेशमुक्त) असणाऱ्या हे भगवंता! संसारसागर पार केलेल्या आणि सदैव निर्वाणाचे अमृतमय सुख देणाऱ्या हे जिना! अत्यंत आदराने व गौरवाने नम्र झालेल्या माझ्या मस्तकाला आपल्या चरणकमलांच्या धुळीने सुशोभित करा.
16.
१६.
Pavanāhata dumapallavaṃ iva nārata capalaṃ,Bhavalālasa malinīkataṃ ajitindriya nivahaṃ;
Cira sañcita duritāhataṃ anivārita timisaṃ,Vimalīkuru karuṇābhara sutaraṃ mama hadayaṃ.
वाऱ्याने हलणाऱ्या झाडाच्या पानाप्रमाणे जे सतत चंचल आहे, संसाराच्या तृष्णेने मलीन झालेले आहे, ज्याची इंद्रिये ताब्यात नाहीत, दीर्घकाळापासून साठलेल्या पापांनी ग्रस्त आणि अज्ञानाच्या अंधकाराने वेढलेले आहे, अशा माझ्या या हृदयाला हे करुणामूर्ती! पूर्णपणे निर्मळ करा.
17.
१७.
Adaye dayaṃ anaye nayaṃ api yo guṇaṃ aguṇe,Ahite hitaṃ akaro kvacida api kenaci nakataṃ;
Sadaye jina sunaye guṇasadane tayi nitaraṃ,Suhite hitacarite’nagha ramate mama hadayaṃ.
ज्यांनी निर्दयांवर दया केली, नीतिहीनांना सन्मार्ग दाखवला, दुर्गुणी लोकांमध्ये सद्गुण निर्माण केले, अपाय करणाऱ्यांचे हित केले—असे कार्य जे कधीही, कुठेही आणि कोणाकडूनही केले गेले नाही; अशा दयाळू, विजयी, सन्मार्गी, गुणांचे निवासस्थान असलेल्या आणि हितकारक आचरण करणाऱ्या निष्पाप अशा आपल्या ठायी माझे हृदय सदैव रममाण होते.
18.
१८.
Bhavasaṅkaṭa patitenapi bhavatā cira caritaṃ,Visame sama caraṇaṃ khalu dasapārami bharaṇaṃ;
Sarato’hani sarato nisi supinenapi satataṃ,Ramate jina sumate tvayi sadayaṃ mama hadayaṃ.
संसाराच्या संकटात पडलेले असतानाही आपण दीर्घकाळ आचरलेले, कठीण प्रसंगातही केलेले सम्यक आचरण आणि दहा पारमितांचे केलेले पालन; याचे दिवसा, रात्री आणि स्वप्नातही सतत स्मरण करताना, हे सुबुद्ध जिना! आपल्या ठायी माझे हृदय सदैव आनंदित होते.
19.
१९.
Atiduddadaṃ adadī bhavaṃ atidukkaraṃ akarī;
Atidukkhamaṃ akhamī vata karuṇānidhi’rasamo,Iti te guṇaṃ anaghaṃ muni sarato mama hadayaṃ,Ramate’hani ramate nisi ramate tvayi satataṃ.
आपण संसारात अत्यंत कठीण दाने दिली, अत्यंत दुष्कर कार्ये केली, अत्यंत असह्य गोष्टी सहन केल्या, हे अतुलनीय करुणेचे सागर! हे निष्पाप मुनी! आपल्या अशा गुणांचे स्मरण करताना माझे हृदय दिवसा, रात्री आणि सतत आपल्या ठायीच रममाण होते.
20.
२०.
Atiduccaraṃ acarī bhavaṃ atiduddamaṃ adamī,Atiduddayaṃ adayī vata sadayāpara hadayo;
Iti te guṇaṃ anaghaṃ muni sarato mama hadayaṃ,Ramate’hani ramate nisi ramate tvayi satataṃ.
आपण संसारात अत्यंत कठीण व्रतांचे आचरण केले, अत्यंत अनावर असणाऱ्यांचे दमन केले, आणि ज्यांच्यावर दया करणे कठीण होते अशांवरही दया केली, हे अत्यंत दयाळू अंतःकरणाचे मुनी! आपल्या अशा निष्पाप गुणांचे स्मरण करताना माझे हृदय दिवसा, रात्री आणि सतत आपल्या ठायीच रममाण होते.
21.
२१.
Atiduggamaṃ agamī bhavaṃ atidujjayaṃ ajayī,Atidussahaṃ asahī vata samupekkhita manaso;
Iti te guṇaṃ anaghaṃ muni sarato mama hadayaṃ,Ramate’hani ramate nisi ramate tvayi satataṃ.
आपण संसारात अत्यंत दुर्गम मार्गांवरून गमन केले, अत्यंत अजिंक्य असणाऱ्यांवर विजय मिळवला, आणि उपेक्षाभावाने (समतेने) अत्यंत असह्य गोष्टी सहन केल्या; हे निष्पाप मुनी! आपल्या अशा गुणांचे स्मरण करताना माझे हृदय दिवसा, रात्री आणि सतत आपल्या ठायीच रममाण होते.
22.
२२.
Atidāruna palayānala sadisānala jalite,Niraye vinipatito ciraṃ aghatāpita manaso;
Na sariṃ sakida api te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama narasārathi tamidaṃ mama khalitaṃ.
प्रलयकालीन अग्नीसारख्या अत्यंत भयानक अग्नीने पेटलेल्या नरकात पडून, पापांनी त्रस्त झालेल्या मनाने मी दीर्घकाळ घालवला; हे पिता! आपल्या चरणकमलांची सेवा करण्याचे मला एकदाही आठवले नाही. हे मनुष्यांचे सारथी असणाऱ्या गौतम बुद्धा! माझी ही चूक आपण क्षमा करावी.
23.
२३.
Tiriyaggata-gatiyaṃ ciraṃ anavaṭṭhita carito,Atiniṭṭhura vadhatajjita bhayakampita hadayo;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama purisuttama tamidaṃ mama khalitaṃ.
प्राण्यांच्या योनीत (तिर्यक गतीमध्ये) दीर्घकाळ भटकताना, अत्यंत क्रूर हत्येच्या भीतीने माझे हृदय थरथर कापत होते; हे पिता! आपल्या चरणकमलांची सेवा करण्याचे मला एकदाही आठवले नाही. हे पुरुषोत्तम गौतम बुद्धा! माझी ही चूक आपण क्षमा करावी.
24.
२४.
Paridevana nirato ciraṃ atha pettiya visaye,Sujighacchita supipāsita parisosita jaṭhare;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama dipaduttama tamidaṃ mama khalitaṃ.
प्रेतलोकात (पेतविसय) दीर्घकाळ सतत विलाप करत असताना, तीव्र भूक आणि तहानेने माझे पोट सुकले होते; हे पिता! आपल्या चरणकमलांची सेवा करण्याचे मला एकदाही आठवले नाही. हे द्विपदोत्तम (मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठ) गौतम बुद्धा! माझी ही चूक आपण क्षमा करावी.
25.
२५.
Vivaso bhusaṃ aghadūsita manasāsura visaye,Janito ghanatimire ciraṃ atidukkhita hadayo;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama vasisattama tamidaṃ mama khalitaṃ.
असुरलोकात असहाय्य होऊन, पापांनी दूषित झालेल्या मनाने आणि घनदाट अंधकारात जन्म घेऊन माझे हृदय दीर्घकाळ अत्यंत दुःखी होते; हे पिता! आपल्या चरणकमलांची सेवा करण्याचे मला एकदाही आठवले नाही. हे जितेंद्रियांमध्ये श्रेष्ठ (वसि-सत्तम) गौतम बुद्धा! माझी ही चूक आपण क्षमा करावी.
26.
२६.
Manasā cira vihitaṃ saraṃ atikibbisa caritaṃ,Samathenatha suvirājiya taṃ asaññitaṃ upago;
Na sariṃ sakida api te pita bhajituṃ pada nalinaṃ,Khama gotama vasipuṅgava tamidaṃ mama khalitaṃ.
दीर्घकाळापासून मनात साठवून ठेवलेल्या अत्यंत पापमय आचरणाने, शमथ (चित्तशांती) गमावून मी अचेतनतेप्रत (मोहाप्रत) गेलो. हे पित्या, मी एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा केली नाही. हे जितेंद्रियांमध्ये श्रेष्ठ गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
27.
२७.
Vijigucchiya duritaṃ nija vapusā kataṃ amitaṃ,Tanu vajjitaṃ upago bhavaṃ iha bhāvita samatho;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama yatikuñjara tamidaṃ mama khalitaṃ.
माझ्या स्वतःच्या शरीराने केलेल्या अमर्याद आणि घृणास्पद पापांमुळे, शमथ भावनेचा विकास न करता मी शरीररहित (अरूप) अस्तित्वाला प्राप्त झालो. हे पित्या, मी एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा केली नाही. हे मुनींमध्ये श्रेष्ठ गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
28.
२८.
Ratanattaya rahite bhusa bahulīkata durite,Janito paravisaye budhajana nindiya carite;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama karuṇānidhi tamidaṃ mama khalitaṃ.
त्रिरत्नांशिवाय असलेल्या, अत्यंत पापमय आणि सुजाण लोकांद्वारे निंदनीय आचरण असलेल्या परक्या प्रदेशात मी जन्मलो. हे पित्या, मी एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा केली नाही. हे करुणानिधी गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
29.
२९.
Janito yadi manujesupi vikalindriya nivaho,Tanunā karacaraṇādihi vikate’niha dukhito;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama matisāgara tamidaṃ mama khalitaṃ.
मनुष्यांमध्ये जन्म घेऊनही जर मी विकल इंद्रियांचा, हात-पायांनी विद्रूप आणि अत्यंत दुःखी झालो असेन; हे पित्या, तरीही मी एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा केली नाही. हे बुद्धीचे सागर गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
30.
३०.
Vidhināhita matibhāvana rahito tamapihito,Visadesupi kusalādisu tathadassana vimukho;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama narakesari tamidaṃ mama khalitaṃ.
योग्य मानसिक भावनेने (चित्तशुद्धीने) रहित, अज्ञानाच्या अंधकाराने वेढलेला आणि स्पष्ट अशा कुशल (पुण्य) धर्मांमध्येही सत्य पाहण्यास विन्मुख राहिलेला मी; हे पित्या, एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा करू शकलो नाही. हे नरसिंह गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
31.
३१.
Sucirenapi bhuvi dullabhaṃ asamaṃ khaṇaṃ alabhaṃ,Sanarāmara janatāhita sukhadaṃ muni jananaṃ;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama vadataṃvara tamidaṃ mama khalitaṃ.
मनुष्य आणि देव यांच्या कल्याणासाठी व सुखासाठी कारणीभूत असणारा मुनींचा जन्म आणि पृथ्वीवर अत्यंत दुर्लभ असणारा हा अनुपम क्षण (मनुष्य जन्म) मिळूनही मी त्याचा लाभ घेतला नाही. हे पित्या, मी एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा केली नाही. हे वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
32.
३२.
Nisitāyudha vadhasajjita khaḷaniddaya hadayo,Parahiṃsana ruci bhiṃsana yamasodara sadiso;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama munisattama tamidaṃ mama khalitaṃ.
तीक्ष्ण शस्त्रांनी हत्या करण्यास सज्ज, दुष्ट व निर्दयी हृदय असलेला, परहिंसेची आवड असणारा आणि यमाच्या भावासारखा भयानक असणारा मी; हे पित्या, एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा करू शकलो नाही. हे मुनींमध्ये श्रेष्ठ गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
33.
३३.
Parasantaka haraṇe katamati bañcana bahulo,Gharasandhika paripanthika sahasākati nirato;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama munipuṅgava tamidaṃ mama khalitaṃ.
दुसऱ्यांची संपत्ती चोरण्यात मग्न, अत्यंत कपटी, घरफोड्या, दरोडेखोरी आणि हिंसक कृत्यांमध्ये मग्न असलेला मी; हे पित्या, एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा करू शकलो नाही. हे मुनींमध्ये श्रेष्ठ गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
34.
३४.
Navayobbana madagabbita parimucchita hadayo,Sucisajjana vijigucchiya paradārika nirato;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama karuṇābhara tamidaṃ mama khalitaṃ.
नूतन तारुण्याच्या गर्वाने अंध झालेल्या आणि मोहाने ग्रासलेल्या हृदयाचा, पवित्र व सज्जन लोकांद्वारे निंदिलेल्या परस्त्रीगमनात मग्न असलेला मी; हे पित्या, एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा करू शकलो नाही. हे करुणेचे आगार गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
35.
३५.
Madirāsavarata nāgarajana santata bhajito,Garugārava hiridūrita tiriyaggata carito;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama vihatāsava tamidaṃ mama khalitaṃ.
मद्यपानात मग्न असणाऱ्या नागरिकांच्या सतत संगतीत राहणारा, वडीलधाऱ्यांचा आदर आणि लज्जा (ह्री) यांपासून दूर गेलेला व पशूसमान आचरण करणारा मी; हे पित्या, एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा करू शकलो नाही. हे आस्रवमुक्त गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
36.
३६.
Sapitāmaha papitāmaha nicitaṃ dhanaṃ amitaṃ,Pitusañcitamapi nāsiya kitavo hatavibhavo;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama vijitantaka tamidaṃ mama khalitaṃ.
आजोबा-पणजोबांनी साठवलेली अफाट संपत्ती आणि वडिलांनी जमा केलेले धन जुगारात नष्ट करून वैभवहीन झालेला मी; हे पित्या, एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा करू शकलो नाही. हे मृत्यूवर विजय मिळवणारे गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
37.
३७.
Vitathālika vacano parapiyasuññata karaṇo,Pharusaṃ bhaṇaṃ atinipphala bahubhāsana nipuṇo;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama bhuvanesuta tamidaṃ mama khalitaṃ.
असत्य आणि खोटे बोलणारा, इतरांच्या प्रियजनांमध्ये फूट पाडणारा, कठोर बोलणारा आणि निरर्थक व बडबड करण्यात पटाईत असलेला मी; हे पित्या, एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा करू शकलो नाही. हे जगत्पूज्य गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
38.
३८.
Parasampadaṃ abhijhāyana nirantara dukhito,Nabhirajjhana paramo kvaci phaladassana rahito;
Na sariṃ sakidapi te pita bhajituṃ padanalinaṃ,Khama gotama guṇasāgara tamidaṃ mama khalitaṃ.
दुसऱ्यांच्या संपत्तीचा हेवा करून निरंतर दुःखी राहणारा, अत्यंत क्रोधी आणि कधीही सत्कर्माचे फळ न पाहणारा मी; हे पित्या, एकदाही आपल्या चरणकमलांचे स्मरण व सेवा करू शकलो नाही. हे गुणांचे सागर गौतम बुद्ध, माझी ही चूक क्षमा करा.
39.
३९.
Bhavato bhavaṃ aparāparaṃ ayatāciraṃ iti me,Vapusā atha vacasāpi ca manasā kataṃ amitaṃ;
Khama gotama duritāpaha duritaṃ bahuvihitaṃ,Dada me sivapadaṃ accutaṃ amataṃ bhavavigataṃ.
एका जन्मातून दुसऱ्या जन्मात भटकताना, दीर्घकाळापासून माझ्या शरीराने, वाणीने आणि मनाने केलेली अमर्याद पापे; हे पापनाशक गौतम बुद्ध, माझी ती सर्व पापे क्षमा करा आणि मला ते शांत (शिवपद), अच्युत, अमृत आणि भवबंधनांपासून मुक्त असणारे निर्वाणपद प्रदान करा.
40.
४०.
Timirāvuta kuṇapākula vijigucchiya pavane,Janikāsuci jaṭhare bahu kimisantati sadane;
Asayiṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saranaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
अंधकाराने वेढलेल्या, अशुद्धतेने भरलेल्या, दुर्गंधीयुक्त आणि अनेक जंतूंचे निवासस्थान असलेल्या मातेच्या अपवित्र गर्भात मी राहिलो. या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना, हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
41.
४१.
Bahi nikkhamaṃ asakiṃ bhagatiriyaṃ patha patito,Agadaṅkara kata sallaka satakhaṇḍita karaṇo;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi tarane.
गर्भातून बाहेर पडताना वारंवार वेदनादायक मार्गावर पडलेला, वैद्याच्या शस्त्रांनी शेकडो तुकडे केल्याप्रमाणे शरीराला वेदना सहन करणारा मी; या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना मृत्यू पावलो. हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
42.
४२.
Patito bahi ratipillaka tanurāmaya mathito,Vadituṃ kimu viditumpi ca na sahaṃ matirahito;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
बाहेर आल्यावर अत्यंत लहान बालक म्हणून शारीरिक रोगांनी पीडित झालेला, बोलणे तर दूरच पण समजून घेण्यासही असमर्थ आणि बुद्धीहीन असलेला मी; या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना मृत्यू पावलो. हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
43.
४३.
Janito yadi sukhito janadayito piyajanako,Puthuko bahuvidha-kīlananirato gadagahito;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
जरी सुखी कुटुंबात जन्मलो, लोकांचा लाडका आणि माता-पित्यांचा प्रिय झालो, तरी बालक म्हणून विविध खेळांमध्ये मग्न असताना रोगाने ग्रासलेला मी; या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना मृत्यू पावलो. हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
44.
४४.
Tarunopi hi gharabandhana gathitomita vibhavo,Sahasā gadagahito piyabhariyāsuta viyuto;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
तरुण वयात गृहबंधनात अडकलेला आणि अफाट संपत्ती असलेला असूनही, अचानक रोगाने ग्रासल्यामुळे प्रिय पत्नी व पुत्रापासून ताटातूट झालेला मी; या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना मृत्यू पावलो. हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
45.
४५.
Ajaraṃ tanuṃ abhimaññiya navayobbana vasiko,Jarasā parimathito paraṃ ananuṭṭhita kusalo;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
आपले शरीर कधीही वृद्ध होणार नाही असे मानून तारुण्याच्या मोहात पडलेला, परंतु नंतर वृद्धत्वाने जर्जर झालेला आणि कोणतेही कुशल (पुण्य) कर्म न केलेला मी; या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना मृत्यू पावलो. हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
46.
४६.
Nirujo dhuvaṃ arujaṃ tanuṃ abhimaññiya samado,Kusalāsaya vimukho bhusaṃ avaso gadanihato;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
स्वतःला निरोगी समजून आणि हे शरीर नेहमी रोगमुक्त राहील अशा गर्वात चूर राहून, कुशल कर्मांपासून विन्मुख झालेला आणि शेवटी रोगाने ग्रस्त होऊन अत्यंत असहाय्य झालेला मी; या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना मृत्यू पावलो. हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
47.
४७.
Pavicintiya sakajīvitaṃ amaraṃ dhuvaṃ anighaṃ,Iti jīvitamadagabbita matirujjhita kusalo;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
आपले जीवन अमर, शाश्वत आणि दुःखमुक्त आहे असे मानून, जीवनाच्या गर्वाने अंध झालेला आणि कुशल कर्मांचा त्याग केलेला मी; या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना मृत्यू पावलो. हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
48.
४८.
Parahiṃsana dhanamosana paradārika nirato,Dharanīpati gahito bahu vadhabandhana nihato;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
परहिंसा, चोरी आणि परस्त्रीगमनात मग्न असलेला, राजाकडून पकडला जाऊन अनेक प्रकारच्या बंधनांनी व छळाने मारला गेलेला मी; या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना मृत्यू पावलो. हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
49.
४९.
Narakodaka patito giritarumatthaka galito,Migavāḷaka gahito visadhara jātihi ḍasito;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
नरकाच्या पाण्यात पडलेला, पर्वत आणि वृक्षांच्या शिखरावरून कोसळलेला, हिंस्र श्वापदांनी पकडलेला आणि विषारी सर्पांनी दंश केलेला मी; या संसाररूपी अरण्यात आश्रयहीन होऊन भटकताना मृत्यू पावलो. हे भगवान, या संसाररूपी महासागरातून पार होण्यासाठी आपणच माझे शरण व्हा.
50.
५०.
Abhicāraka vidhikopita nisicāraka gahito,Savisodana sahasādana pabhutīhi ca khalito;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
अभिचार (करणी-बाधा) विधीने कोपलेल्या निशाचरांनी (राक्षसांनी) पकडलेला, विषप्रयोग, शस्त्रप्रहार इत्यादींमुळे त्रस्त झालेला; आश्रय नसलेला मी या संसाररूपी अरण्यात भटकत असताना मरण पावलो. हे भगवंत! माझ्या या संसाररूपी समुद्रातून पार होण्यासाठी आपण माझे शरण व्हा.
51.
५१.
Sayamevaca sajanopari kupito mativiyuto,Savisādana galakantana pabhutāmita khalito;
Amariṃ bhavagahaṇe caraṃ ahaṃ appaṭisaraṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
स्वतःच आपल्या नातेवाईकांवर रागावलेला, बुद्धी भ्रष्ट झालेला, विषप्राशन करून किंवा गळा कापून घेऊन इत्यादी अनेक प्रकारे स्वतःचा नाश करून घेतलेला; आश्रय नसलेला मी या संसाररूपी अरण्यात भटकत असताना मरण पावलो. हे भगवंत! माझ्या या संसाररूपी समुद्रातून पार होण्यासाठी आपण माझे शरण व्हा.
52.
५२.
Pitupūjana niratāsaya sukhito pitudayito,Maraṇenaca pituno bhusaṃ anusocana nirato;
Parudiṃ ciraṃ atidussaha kasire bhavagahaṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
पित्याची सेवा करण्यात मग्न असलेला, सुखी आणि वडिलांचा लाडका असलेला मी, वडिलांच्या मृत्यूमुळे अत्यंत शोक करत राहिलो; या अत्यंत असह्य आणि कठीण संसाररूपी अरण्यात मी दीर्घकाळ रडत राहिलो. हे भगवंत! माझ्या या संसाररूपी समुद्रातून पार होण्यासाठी आपण माझे शरण व्हा.
53.
५३.
Samupaṭṭhiya janikaṃ nijaṃ abhivādana paramo,Maraṇenaca janikāyanusaritā guṇamahimaṃ;
Parudiṃ ciraṃ atidussaha kasire bhavagahaṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
आपल्या जन्मदात्या मातेची सेवा करणारा, तिला वंदन करण्यात तत्पर असलेला मी, मातेच्या मृत्यूमुळे तिच्या महान गुणांचे स्मरण करत; या अत्यंत असह्य आणि कठीण संसाररूपी अरण्यात दीर्घकाळ रडत राहिलो. हे भगवंत! माझ्या या संसाररूपी समुद्रातून पार होण्यासाठी आपण माझे शरण व्हा.
54.
५४.
Gurudevata patimānana paramo piyasuvaco,Samupāsitacaraṇo gurumaraṇenatidukhito;
Parudiṃ ciraṃ atidussaha kasire bhavagahaṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
गुरू आणि देवतेचा आदर करण्यात तत्पर असलेला, प्रिय व मधुर बोलणारा, गुरूंच्या चरणांची उपासना करणारा मी, गुरूंच्या मृत्यूमुळे अत्यंत दुःखी झालो; या अत्यंत असह्य आणि कठीण संसाररूपी अरण्यात मी दीर्घकाळ रडत राहिलो. हे भगवंत! माझ्या या संसाररूपी समुद्रातून पार होण्यासाठी आपण माझे शरण व्हा.
55.
५५.
Gharamedhitaṃ upagomitavibhavo ratibahulo,Maraṇe piyabhariyāsutaduhitū’natikaruṇaṃ;
Parudiṃ ciraṃ atidussaha kasire bhavagahaṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
गृहस्थाश्रमात संपत्ती मिळवून अत्यंत आसक्त झालेला मी, प्रिय पत्नी, पुत्र आणि कन्या यांच्या मृत्यूमुळे अत्यंत कारुणिकपणे; या अत्यंत असह्य आणि कठीण संसाररूपी अरण्यात दीर्घकाळ रडत राहिलो. हे भगवंत! माझ्या या संसाररूपी समुद्रातून पार होण्यासाठी आपण माझे शरण व्हा.
56.
५६.
Piyapubbaja sahajānuja bhagiṇidvaya maraṇe,Nija bandhava-sakha-sissaka maraṇe pyatikaruṇaṃ;
Parudiṃ ciraṃ atidussaha kasire bhavagahaṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
प्रिय मोठा भाऊ, धाकटा भाऊ आणि दोन बहिणी यांच्या मृत्यूमुळे, तसेच आपले नातेवाईक, मित्र आणि शिष्य यांच्या मृत्यूमुळे अत्यंत कारुणिकपणे; या अत्यंत असह्य आणि कठीण संसाररूपी अरण्यात मी दीर्घकाळ रडत राहिलो. हे भगवंत! माझ्या या संसाररूपी समुद्रातून पार होण्यासाठी आपण माझे शरण व्हा.
57.
५७.
Jagatīpati gahaṇā ripujanatakkara haraṇā,Saritodaka vahaṇā puthujalitānala dahaṇā;
Parudiṃ hatavibhavo ciramiha duggatigahaṇe,Saraṇaṃ bhava bhagavaṃ mama bhavanīradhi taraṇe.
राजाकडून जप्त केले गेल्यामुळे, शत्रू आणि चोरांनी लुटल्यामुळे, नदीच्या पाण्यात वाहून गेल्यामुळे आणि चहूबाजूने पेटलेल्या अग्नीत जळून गेल्यामुळे; माझी संपत्ती नष्ट झाली असता, या दुर्गतीरूपी अरण्यात मी दीर्घकाळ रडत राहिलो. हे भगवंत! माझ्या या संसाररूपी समुद्रातून पार होण्यासाठी आपण माझे शरण व्हा.
58.
५८.
Atiduggama visamākula bhavasaṅkaṭa patite,Byasanaṃ ciramiti dussahaṃ anubhūyapi vimitaṃ;
Na jahe sukhalavavañcitahadayo bhavatasinaṃ,Tamapākuru karuṇānidhi tasinaṃ mama kasiṇaṃ.
अत्यंत दुर्गम, विषम आणि व्याकुळ करणाऱ्या संसाररूपी संकटात पडलेला असून, दीर्घकाळपर्यंत असह्य दुःख भोगूनही मोहित झालेला, आणि सुखाच्या अल्पशा अंशाने फसवले गेलेले हृदय असलेला मी या भव-तृष्णेचा (अस्तित्वाची लालसा) त्याग करत नाही. हे करुणानिधी! माझी ती संपूर्ण तृष्णा आपण नष्ट करा.
59.
५९.
Jananāvadhi maraṇaṃ viya maraṇāvadhi jananaṃ,Ubhayenapi bhayamevahi bhavato mama niyataṃ;
Sivamevaca jananāvadhi maraṇāvadhi rahitaṃ,Dada me sivaṃ amatandada taṃ anāsava bhagavaṃ.
जन्माचा शेवट जसा मृत्यू आहे, तसेच मृत्यूचा शेवट जन्म आहे; या दोन्हीमुळे संसारात माझे भय निश्चितच आहे. जन्म आणि मृत्यूच्या मर्यादेपासून मुक्त असलेले केवळ शिव (कल्याणकारी निर्वाण) च आहे. हे अनासव (आसवरहित) आणि अमृत देणाऱ्या भगवंता! मला ते कल्याणकारी निर्वाण प्रदान करा.
60.
६०.
Ciradikkhitamapi me manaṃ anivārita tasinaṃ,Bhavato bhava ratipīlitaṃ ahaho kalighaṭitaṃ!Tamato pita bhayato mamamava me bhava saraṇaṃ,Bhagavaṃ paṭisaraṇaṃ mama bhavanīradhi taraṇaṃ.
दीर्घकाळापासून दीक्षित (साधनेत रत) असूनही माझे मन तृष्णेला रोखू शकलेले नाही; अहो! संसारातील आसक्तीने पीडित असलेले हे मन दोषांनी ग्रासलेले आहे. अंधकार आणि भयापासून माझे रक्षण करा, माझे शरण व्हा. हे भगवंत! आपणच माझे अंतिम शरण आहात आणि संसाररूपी समुद्रातून पार करणारे आहात.