නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
මහාපණාමපාඨ
บทมหาปณามะ
(බුද්ධවන්දනා)
(การไหว้พระพุทธเจ้า)
1.
๑.
සො[Pg.41], කො;
නෙ, සං;
นั้น, ใคร; ไม่, พร้อม
2.
๒.
සත්ථා, නෙසං;
ඛෙමං, දාතා;
พระศาสดา, ของคนเหล่านั้น; ความเกษม, ผู้ให้
3.
๓.
හෙළාත-ක්කාරො සො;
ජන්තූනං, නො මා නු;
ผู้ดูหมิ่นนั้น; ของสัตว์ทั้งหลาย, ไม่ อย่า หนอ
4.
๔.
සො ලොකන්ධං, හන්ත්වා නක්කො;
සත්තම්බොජං, බොධෙතා නු.
พระองค์นั้นทรงกำจัดความมืดบอดของโลกแล้ว, ผู้ไม่มีกิเลส; ทรงให้ดอกบัวคือสัตว์ทั้งหลายเบิกบานหนอ
5.
๕.
ජිනසූරියො, තිභවනභෙ;
මුහතිමිරං, අභිතපයෙ.
พระพุทธเจ้าผู้เป็นดุจพระอาทิตย์ในท้องฟ้าคือภพสาม; พึงแผดเผาความมืดใหญ่
6.
๖.
ජෙනො ජිනමූලෙ, දිස්වා ජනකායං;
සංසාරනිමුග්ගං, සබ්බඤ්ඤුත මිච්ඡං.
พระพุทธเจ้าทรงเห็นหมู่สัตว์ผู้จมอยู่ในสังสารวัฏที่โคนต้นโพธิ์; ทรงปรารถนาพระสัพพัญญุตญาณ
7.
๗.
හිත්වා කරුපෙතං, මොක්ඛං පණිධානං;
වත්තෙසි දයාණා, යො තං මුනි වන්දෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระมุนีใดทรงละความตั้งใจอันประกอบด้วยความกรุณาเพื่อความหลุดพ้นแล้ว ทรงบำเพ็ญด้วยพระกรุณา
8.
๘.
සුතායුභරියා මෙ, ධනඞ්ගමපි චජ්ජං.චිනං බුධිනිදානෙ, අගා මුනියං මෙතං.
พระมุนีนี้ผู้สั่งสม (บารมี) ในเหตุแห่งการตรัสรู้ ได้สละแม้ภรรยาผู้มีอายุอันดีของตน ทรัพย์และอวัยวะแล้ว
9.
๙.
සො සසජාතිය දෙහං, චජ්ජිය දානවරඤ්ච;
නාගුසභො වරසීලං, පූරයි සම්පරිචාගො.
พระองค์นั้นทรงสละซึ่งร่างกายในชาติเป็นกระต่าย และทานอันประเสริฐแล้ว; ผู้ประเสริฐดุจพญานาคทรงบำเพ็ญซึ่งศีลอันประเสริฐด้วยการบริจาคโดยรอบ
10.
๑๐.
නෙක්ඛම්මග්ගං රාජා හුත්වා, සෙනබ්බිද්වා පඤ්ඤාසෙට්ඨං;
වෙදෙහින්දො වීරුක්කංසං, ඛන්තීවාදී ඛන්තීසෙට්ඨං.
เป็นพระราชาแล้วทรงชนะกองทัพในทางแห่งการออกบวช, ปัญญาอันประเสริฐ; พระราชาแห่งวิเทหะผู้กล่าวเรื่องขันติ ทรงบำเพ็ญความเพียรอันยิ่งใหญ่และขันติอันประเสริฐ
11.
๑๑.
සො සුතසොමො තථගං, තෙමිය ධිට්ඨානවරං;
එකභුගො මෙත්තවරං, ලොමහසොපෙක්ඛතරං.
พระองค์นั้นคือพระเจ้าสุตโสมผู้เสด็จไปแล้วอย่างนั้น, พระเตมีย์ผู้มีอธิษฐานอันประเสริฐ; ผู้บริโภคแต่ผู้เดียวผู้มีเมตตาอันประเสริฐ, ผู้มีอุเบกขาอันยังขนให้ลุกชัน
12.
๑๒.
පාරමී [Pg.42] තිදුක්කරාව, පූරියාන සෙට්ඨබොධි;
පාපුණිත්ථ යො අනන්ත-ධම්මසාරදං නමාමි.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงบำเพ็ญบารมีอันทำได้ยากยิ่งแล้ว, ทรงบรรลุพระโพธิญาณอันประเสริฐ, ผู้ทรงบรรลุซึ่งแก่นสารแห่งธรรมอันไม่มีที่สิ้นสุด
13.
๑๓.
පහාය චක්කවත්තිකං, කරොපනීත මද්දියං;
භුසිධරෙ සසෙනකං, අජෙනි පාපිමං නමෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงละความเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ, ซึ่งความมั่งคั่งอันนำมาซึ่งภาษี; ผู้ทรงชนะมารผู้มีบาปพร้อมด้วยกองทัพบนแผ่นดิน
14.
๑๔.
අථුත්තරං ජයාකරං, බහූපකාරතං ජිනො;
පටිච්ච නිම්මිසක්ඛිභි, උදික්ඛතෙ නමාමි තං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระชินเจ้าผู้ทรงกระทำซึ่งชัยชนะอันสูงสุด, ผู้มีอุปการะมาก, ผู้ทรงทอดพระเนตรเห็นด้วยทิพยจักษุ
15.
๑๕.
චඞ්කමෙ මරුවිමති යො, ඡින්දයං කමි රතනියෙ;
ඉද්ධිපාටිහිරණකරො, චක්ඛුමං තමභිපණමෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีจักษุ, ผู้ทรงกระทำซึ่งปาฏิหาริย์ด้วยฤทธิ์, ผู้ใดทรงตัดความสงสัยของมารแล้วเสด็จไปบนทางจงกรมด้วยรัตนะ
16.
๑๖.
අථ රතනඝරෙ බුද්ධො, ඡදිධිති ජනයං සඞ්ඛ්යං;
සීමීසා තමභිධම්මං යො, සුරනරමහිතං වන්දෙ.
อนึ่ง ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระพุทธเจ้าผู้ทรงยังรัศมี ๖ สีให้เกิดในเรือนแก้ว, ผู้ทรงกำหนดซึ่งจำนวน (แห่งธรรม), ผู้ทรงกำหนดซึ่งขอบเขตแห่งพระอภิธรรมนั้น, อันเทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว
17.
๑๗.
නිග්රොධන්තික නුබ්භවී සුඛං, ධම්මං යො විචිනං නධීවරො;
කිච්ඡාලද්ධ මනඤ්ඤබොධියං, වන්දෙ තං සුගතං නිග්රොචරං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระสุคตผู้เสด็จไปสู่ต้นไทรนั้น, ผู้ใดทรงเสวยซึ่งความสุขที่โคนต้นไทร, ทรงพิจารณาซึ่งธรรม, ผู้เป็นใหญ่ในแม่น้ำ, ผู้ทรงได้มาซึ่งพระโพธิญาณอันไม่ทั่วไปแก่ผู้อื่นด้วยความยากลำบาก
18.
๑๘.
සබ්භොගෙහි ථ මුචලින්දෙන,නාගින්දෙන රහසි පාවුත්තො;
සොඛ්යං යො නුභවි විමුත්තිංතං,වන්දෙ මාරාජි අතුලප්පඤ්ඤො.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระผู้ทรงชนะมารผู้มีปัญญาหาประมาณมิได้, ผู้ใดทรงเสวยซึ่งความสุขคือวิมุตตินั้น อันพระยามุจลินท์พญานาคปกป้องแล้วในที่ลับด้วยความสุขทั้งปวง
19.
๑๙.
කාරුණිකො රාජායතනෙ යො,භොජ මුළාරං භොජ්ජරසෙකං;
වාස මකා නන්තග්ගුණධාරො,එකගතො වන්දාමි මහෙසී.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระมหาฤษีผู้มีพระกรุณา, ผู้ทรงคุณอันไม่มีที่สิ้นสุด, ผู้เสด็จไปแต่ผู้เดียว, ผู้ใดทรงกระทำซึ่งการอยู่ ณ ต้นราชายตนะ, ทรงเสวยซึ่งอาหารอันประเสริฐและรสแห่งอาหาร
20.
๒๐.
කෙය්යං කෙය්යං අභිජයකෙතුං,ජෙය්යං ජෙය්යං වරජයපානං;
පෙය්යං පෙය්යං සුවිචි නමෙ තං,නෙය්යං නෙය්යං සමතමුපෙක්ඛිං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์นั้นผู้มีธงชัยอันยิ่งใหญ่ ควรแก่การสรรเสริญยิ่งนัก, ผู้มีชัยชนะอันประเสริฐ ควรแก่การชนะยิ่งนัก, ผู้มีพระดำริอันดี ควรแก่การดื่มยิ่งนัก, ผู้มีอุเบกขาอันเสมอ ควรแก่การนำไปยิ่งนัก
21.
๒๑.
සත්ත ච සත්තාහෙ විජිතාවී,ඛෙපිය නිග්රොධං පුන ගන්ත්වා;
ධම්මසුදුද්දස්යං පති ජාතො,ධම්මකථා ප්පොසුක්ක විතක්කො.
ผู้ทรงชนะแล้วในเจ็ดสัปดาห์, ทรงพักที่ต้นไทรแล้วเสด็จไปอีก, ทรงบังเกิดซึ่งธรรมอันเห็นได้ยากยิ่ง, ผู้มีวิตกอันกระวนกระวายในการแสดงธรรม
22.
๒๒.
මරුගණෙහි [Pg.43] බ්රහ්මුනා සමං,රතනදාමමෙරුණා දදා;
සමභියාචිතො පටිස්සවං,දසබලො නමාමි දෙසිතුං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระทศพลเพื่อทรงแสดง (ธรรม), ผู้ทรงประทานซึ่งปฏิญญาด้วยพวงแก้วดุจภูเขาพระสุเมรุ, อันหมู่มารพร้อมด้วยพระพรหมทูลอาราธนาแล้ว
23.
๒๓.
ගන්ත්වා ඉසිප්පාතක්කානනඤ්ච,සත්ථා මිගද්දායං දෙසයිත්ථ;
සච්චප්පකාරං යො ධම්මචක්ක-සුත්තං නමෙ ඡබ්බීධංසු තාව.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระศาสดาผู้ใดเสด็จไปแล้วสู่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน, ทรงแสดงซึ่งธัมมจักกัปปวัตตนสูตรอันมีประเภทแห่งสัจจะ, ซึ่งรัศมี ๖ สีเพียงนั้น
24.
๒๔.
රඤ්ඤො මගධස්ස කතප්පටිඤ්ඤො,ගන්ත්වානථ රාජගහං විනෙති;
සත්තෙ මලරොගයුතෙ ගදග්ගං,පායෙතුන තං පණමෙ භිසක්කං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระหมอผู้เป็นเช่นนั้น, ผู้ทรงกระทำซึ่งปฏิญญาของพระราชาแห่งมคธ, เสด็จไปแล้วสู่กรุงราชคฤห์ทรงแนะนำ, ทรงให้สัตว์ทั้งหลายผู้ประกอบด้วยโรคคือกิเลสดื่มซึ่งยาอันประเสริฐแล้ว
25.
๒๕.
සක්යාධිවාසෙ කපිලෙ සඤ්ඤතිං,මානද්ධජං භින්දිය මිද්ධිවාතා;
ධම්මාමතං පායි පිතුප්පභුති,වන්දාමි සක්යින්ද මනොමදස්සිං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระศากยราชผู้ทรงเห็นด้วยพระทัย, ผู้ทรงทำลายซึ่งธงคือมานะด้วยลมคือฤทธิ์ในที่อยู่ของชาวศากยะในกรุงกบิลพัสดุ์, ทรงให้ดื่มซึ่งอมตธรรมตั้งแต่พระบิดาเป็นต้น
26.
๒๖.
අනාථපිණ්ඩොති ව්හයෙන නන්ත-ද්ධනං චජිත්වා සුකතෙ විහාරෙ;
විහාසි භිය්යො ජනතා හිතත්ථං,සුධම්මභෙරිං වදයං භිවන්දෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงสละซึ่งทรัพย์อันไม่มีที่สิ้นสุดด้วยชื่อว่าอนาถบิณฑิกะในวิหารอันดี, ทรงอยู่แล้วยิ่งขึ้นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่หมู่ชน, ทรงยังกลองคือพระสัทธรรมให้ดัง
27.
๒๗.
උපෙතපුඤ්ඤං වරලක්ඛණොකං-ණොකං විසුද්ධං ජලිතප්පදීමං;
දීපං පජානං අනිඝං නවජ්ජං-නවජ්ජවාචං සුගතං නමාමි.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระสุคตผู้เข้าถึงบุญ, ผู้มีลักษณะอันประเสริฐ, ผู้บริสุทธิ์, ผู้มีประทีปอันรุ่งเรือง; ผู้เป็นที่พึ่งของหมู่สัตว์, ผู้ไม่มีโทษ, ผู้ไม่มีความผิด, ผู้มีวาจาอันไม่มีความผิด
28.
๒๘.
මුනිභානු ධම්මපභාහි ජන-ම්බුජ මුද්ධතන්ධතමො සුතපො;
කරුණාරුණො සමබොධයි යො,භවිසීතලත්තපනො පණමෙ.
พระมุนีผู้เป็นดุจดวงอาทิตย์ ผู้มีรัศมีคือพระธรรมอันรุ่งเรือง ผู้ยังความมืดมิดคือโมหะของหมู่ชนผู้เป็นดุจดอกบัวให้หมดสิ้นไป ผู้มีตบะอันดีงาม ผู้มีพระกรุณาเป็นดุจแสงอรุณ ผู้ทรงปลุกให้ตื่นจากหลับคืออวิชชา ผู้ทรงยังความร้อนให้เย็นลง ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์นั้น.
29.
๒๙.
ඉන්දු වියම්බරමජ්ඣතලෙ යො,රාජති තාරගණෙන මුනින්දො;
අරියගණප්පරිතො තිභවෙ තං,සාදර මුග්ගතසොභ මවන්දි.
พระจอมมุนีผู้ทรงรุ่งเรืองอยู่ท่ามกลางหมู่พระอริยะในภพทั้งสาม ดุจพระจันทร์ที่รุ่งเรืองอยู่ท่ามกลางหมู่ดาวในท้องฟ้า ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงมีพระสิริอันรุ่งเรืองนั้นด้วยความเคารพ.
30.
๓๐.
මූලාමූලා [Pg.44] තිංසතිපාරමියො,සාඛාසාඛා මජ්ඣිමජ්ඣානකායා;
පත්තාපත්තා බුද්ධචක්ඛුනි යස්ස,පුප්ඵාපුප්ඵා කාරුණා මග්ගඛන්ධො.
พระองค์ผู้มีพระบารมี ๓๐ ทัศเป็นรากแก้ว มีพระกายคือฌานอันเป็นกลางเป็นกิ่งก้าน มีพระพุทธจักษุเป็นใบ มีพระกรุณาและมรรคขันธ์เป็นดอก.
31.
๓๑.
සාරාසාරා යමකා ඵෙග්ගුභිඤ්ඤා,සබ්බාලම්බඞ්කුරකං සීලවණ්ටං;
සෙසාධම්මා මධුපක්කප්ඵලානි,රංසීඡල්ලී සුතචා ලක්ඛණානි.
พระองค์ผู้มีพระญาณอันเป็นสาระและอสาระเป็นคู่ มีอภิญญาอันเป็นแก่น มีศีลเป็นหน่ออันเป็นที่พึ่งแห่งสรรพสัตว์ มีพระธรรมที่เหลือเป็นผลอันสุกงอมดุจน้ำผึ้ง มีพระรัศมีเป็นเปลือก มีพระสุตะเป็นเปลือกไม้ มีพระลักษณะเป็นเปลือกนอก.
32.
๓๒.
ඡායුපගා සුං පුථුනරදෙවා,මාරජිදීපඞ්කර මහිජාතං;
පත්ථතනන්තඤ්ච කුසලබීජං,එකරුහං පාදපමුනි වන්දෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระมุนีผู้เป็นดุจต้นไม้ต้นเดียวที่หมู่มนุษย์และเทวาจำนวนมากอาศัยร่มเงา ผู้ทรงเป็นผู้ชนะมาร ผู้ทรงเป็นพระทีปังกร ผู้ทรงเกิดมาเพื่อโลก ผู้ทรงเป็นที่ปรารถนาแห่งเมล็ดพันธุ์แห่งกุศลอันไม่มีที่สิ้นสุด.
33.
๓๓.
මාරතිත්ථියරිපුං තමඤ්ච යො,ධංසයං නගරධම්ම මාපයං;
සීලනීවරණ ද්වාරකොට්ඨකං,එසිකාපරමසද්ධ මුත්තමං.
พระองค์ผู้ทรงทำลายมาร ปริพาชก และความมืดมิด ผู้ทรงสร้างพระธรรมนคร ผู้ทรงมีศีลเป็นประตูและซุ้มประตู ผู้ทรงมีศรัทธาอันสูงสุดเป็นเสาเขื่อน.
34.
๓๔.
ද්වාරපාලසුයතං සතිටාලං,ඤාණචච්චර සිඝාටපදිද්ධිං;
ධම්මමග්ගකුටිසාල සහිත්තං,ධම්මසෙනපතිසාරිජභූතං.
พระองค์ผู้ทรงมีสติเป็นนายประตูที่ฝึกฝนดีแล้ว ผู้ทรงมีญาณเป็นทางสี่แพร่งอันมีฤทธิ์ ผู้ทรงมีพระธรรมมรรคเป็นศาลาที่พัก ผู้ทรงเป็นพระสารีบุตรผู้เป็นเสนาบดีแห่งพระธรรม.
35.
๓๕.
දුතියසුතපරොහිතං මහා-ධුතගුණධරමග්ඝ දස්සිකං;
විනයචිනක ධම්මරක්ඛකං,තිභවපතික ධම්මරාජියං.
พระองค์ผู้ทรงเป็นปุโรหิตอันดับสอง ผู้ทรงเป็นผู้แสดงธรรมอันประเสริฐ ผู้ทรงธุดงคคุณอันยิ่งใหญ่ ผู้ทรงเป็นผู้รวบรวมพระวินัย ผู้ทรงรักษาพระธรรม ผู้ทรงเป็นพระราชาแห่งพระธรรมผู้เป็นใหญ่ในภพทั้งสาม.
36.
๓๖.
සුතං සුතං සබ්බධි සජ්ජනංජනං,මිතං මිතං නන්තගුණාලයං ලයං;
හුතං හුතං ජන්තුනමානමං නමං,භවෙ භවෙ තෙභවමඞ්ගලං ගලං.
พระองค์ผู้ทรงเป็นที่สดับฟังของสัตบุรุษทั้งปวง ผู้ทรงเป็นที่วัดได้แห่งคุณอันไม่มีที่สิ้นสุด ผู้ทรงเป็นที่บูชาของหมู่สัตว์ ผู้ทรงเป็นมงคลแห่งภพทั้งสามในทุกภพ.
37.
๓๗.
ලොකාභිරාමං රමණෙය්යවෙදුරං,ලොකන්තගුං අන්තුභයානුපාගතං;
ලොකද්ධජං මානධජප්පහාරකං,ලොකග්ගරුං අග්ගරු පච්චයෙ නමෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงเป็นที่รื่นรมย์แห่งโลก ผู้ทรงเป็นดุจแก้วไพฑูรย์อันน่ารื่นรมย์ ผู้ทรงถึงที่สุดแห่งโลก ผู้ทรงไม่เข้าถึงความกลัวภายใน ผู้ทรงเป็นธงชัยแห่งโลก ผู้ทรงทำลายธงชัยคือมานะ ผู้ทรงเป็นครูผู้ประเสริฐแห่งโลก ผู้ทรงเป็นผู้ประเสริฐในปัจจัยทั้งปวง.
38.
๓๘.
මකුටග්ගඵලං [Pg.45] නයනඤ්චනිකං,සවනබ්භුසනං වදනබ්භුසනං;
ගලමණ්ඩනමිද්ධි මනඤ්ඤුරසං,කිරියඤ්ඤුදරං ද්විඛණඤ්ඤුකරං.
พระองค์ผู้ทรงเป็นผลอันยอดเยี่ยมแห่งมงกุฎ ผู้ทรงเป็นเครื่องประดับดวงตา ผู้ทรงเป็นเครื่องประดับหู ผู้ทรงเป็นเครื่องประดับปาก ผู้ทรงเป็นเครื่องประดับคออันมีฤทธิ์ ผู้ทรงมีรสชาติอันหาที่เปรียบมิได้ ผู้ทรงมีพระอุทรอันเป็นที่กระทำ ผู้ทรงเป็นผู้กระทำในสองขณะ.
39.
๓๙.
කටිවිභූසන මජ්ඣිමඤ්ඤණකං,දයවිලෙපන ධාරණමණ්ඩනං;
පටඛිලඤ්ඤුනිවත්ථ මනුත්තරං,මුනිමරුත්තම මෙක මහං නමෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระมุนีผู้ประเสริฐสูงสุดเพียงพระองค์เดียว ผู้ทรงมีพระญาณอันเป็นกลางเป็นเครื่องประดับบั้นเอว ผู้ทรงมีพระกรุณาเป็นเครื่องลูบไล้และเครื่องทรง ผู้ทรงมีพระปฏักขิละญาณเป็นเครื่องนุ่งห่มอันยอดเยี่ยม.
40.
๔๐.
සතිවර සුචකං ඉබ්භග්ගපඤ්ඤං,සුවීරියවසුවාහං පීතිසෙලං;
ගහපතිසමථග්ගං ථීපසද්ධිං,අසණියසුනුපෙක්ඛං සත්තභොගං.
พระองค์ผู้ทรงมีสติอันประเสริฐเป็นเครื่องชี้บอก ผู้ทรงมีปัญญาอันยอดเยี่ยม ผู้ทรงมีวิริยะอันดีงามเป็นพาหนะ ผู้ทรงมีปีติเป็นภูเขา ผู้ทรงมีสมถะอันยอดเยี่ยมเป็นคฤหบดี ผู้ทรงมีศรัทธาเป็นเกาะ ผู้ทรงมีอุเบกขาเป็นบุตรแห่งสายฟ้า ผู้ทรงมีโภคะ ๗ ประการ.
41.
๔๑.
චතුදිසිකිද්ධිප්පද මසහායං,සුපරිවුතං ඛත්තියවිරජානං;
සුචිපරිසං දෙවනර මනාපං,දසබලචක්කාධිපති භිවන්දෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีทศพล ผู้ทรงมีอิทธิบาท ๔ ทิศอันหาผู้เสมอเหมือนมิได้ ผู้ทรงแวดล้อมด้วยกษัตริย์ผู้ปราศจากมลทิน ผู้ทรงมีบริษัทอันบริสุทธิ์ ผู้ทรงเป็นที่พอพระทัยของเทวดาและมนุษย์.
42.
๔๒.
සමාධිබ්බහිද්ධං සතිච්ඡට්ඨසෙලං,විරප්පඤ්චමා ජීවමජ්ඣං සුකම්ම-ත්තතියං සුවාචාදුතියං භිසෙට්ඨං,සමාතක්කපුබ්බඤ්ච සත්තප්පවාරං.
พระองค์ผู้ทรงมีสมาธิอันไพบูลย์ ผู้ทรงมีสติเป็นภูเขาที่หก ผู้ทรงมีวิริยะเป็นที่ห้า ผู้ทรงมีชีวิตเป็นกลาง ผู้ทรงมีกรรมดีเป็นที่สาม ผู้ทรงมีวาจาดีเป็นที่สอง ผู้ทรงเป็นผู้ประเสริฐ ผู้ทรงมีสัมมาตักกะเป็นเบื้องต้น ผู้ทรงเป็นผู้ประเสริฐ ๗ ประการ.
43.
๔๓.
විවිධඤාණපභුතිබ්බසාකරං,බහුමහිද්ධික මරූන මාසයං;
ධුංවපභාජලිතරාමණෙය්යකං,සුගතනෙරුනගරාජ මානමෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระสุคตผู้เป็นดุจพระราชาแห่งภูเขาพระสุเมรุ ผู้ทรงเป็นบ่อเกิดแห่งญาณและอิทธิฤทธิ์อันหลากหลาย ผู้ทรงเป็นที่พึ่งแห่งเทวดาผู้มีฤทธิ์มาก ผู้ทรงมีรัศมีอันรุ่งเรืองและน่ารื่นรมย์.
44.
๔๔.
සීලජ්ජලං රතනධම්ම මාකරං,භිඤ්ඤාවිචිං සතිකුලට්ඨි ගම්භිරං;
විත්ථිණ්ණඤාණ මරියොදජාසයං,අට්ඨම්බීධච්ඡරියකං අසන්දනං.
พระองค์ผู้ทรงมีศีลเป็นน้ำ ผู้ทรงเป็นบ่อเกิดแห่งพระธรรมรัตนะ ผู้ทรงมีอภิญญาเป็นคลื่น ผู้ทรงมีสติเป็นกระดูกสันหลังอันลึกซึ้ง ผู้ทรงมีญาณอันกว้างขวางเป็นที่อาศัยแห่งพระอริยะ ผู้ทรงมีอัศจรรย์ ๘ ประการ ผู้ทรงไม่หวั่นไหว.
45.
๔๕.
බහුනජ්ජමොසරණ මෙකරසං,දුරුපග්ගමං අචිතසම්භරිනං;
පුථුපොතපුඤ්ඤවතමෙව නමෙ,ද්වීපදුත්තමණ්ණව නදින්දවරං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงเป็นมหาสมุทรอันประเสริฐ ผู้ทรงเป็นที่ไหลรวมแห่งแม่น้ำมากมาย ผู้ทรงมีรสเดียว ผู้ทรงเข้าถึงได้ยาก ผู้ทรงมีสมบัติอันประมาณมิได้ ผู้ทรงเป็นผู้มีบุญอันยิ่งใหญ่ ผู้ทรงเป็นผู้ประเสริฐกว่าสัตว์สองเท้า.
46.
๔๖.
අභිනිහරධනුං [Pg.46] ගුණපාරමිං,නළමතිමනබාජරහම්මුඛා;
ධිතිසමිතසරෙන සුධාරයං,මලම ගගණ මෙකපවෙදනා.
พระองค์ผู้ทรงมีธนูคือคุณบารมี ผู้ทรงมีพระปัญญาอันบริสุทธิ์เป็นลูกศร ผู้ทรงทำลายมานะและกิเลส ผู้ทรงมีพระทัยอันมั่นคง ผู้ทรงเป็นผู้เดียวที่ทรงรู้แจ้งอากาสธาตุ.
47.
๔๗.
යො පාවෙධෙසිං අග්ගමග්ගඤ්ච තූණිං,ධම්මාලඞ්කාරබ්බම්ම මෙකබ්බලං තං;
නෙත්තිංසානන්තඤාණ ගීරෙල්ලිමන්තං,සබ්බඤ්ඤුස්සාසං ඉද්ධිදණ්ඩං නමාමි.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงแสดงอริยมรรคอันสูงสุด ผู้ทรงเป็นดุจคันธนูแห่งพระธรรมอันเป็นเครื่องประดับ ผู้ทรงมีกำลังเดียว ผู้ทรงมีพระญาณอันไม่มีที่สิ้นสุดเป็นดุจดาบ ผู้ทรงมีพระดำรัสอันเป็นพระสัพพัญญู ผู้ทรงมีฤทธิ์เป็นดุจไม้เท้า.
48.
๔๘.
වරතපවුට්ඨි සුබීජකසද්ධා,මතියුගනඞ්ගල හීරුතපීසා;
සුසමථරජ්ජු සතිද්විජතුත්තං,වීරියදුරාවහ සච්චනිදානං.
พระองค์ผู้ทรงมีศรัทธาเป็นเมล็ดพันธุ์อันดีงาม ผู้ทรงมีตบะอันประเสริฐเป็นฝน ผู้ทรงมีปัญญาเป็นแอกและไถ ผู้ทรงมีหิริโอตตัปปะเป็นเครื่องผูก ผู้ทรงมีสมถะเป็นเชือก ผู้ทรงมีสติเป็นผู้ขับขี่ ผู้ทรงมีวิริยะเป็นเครื่องนำไปซึ่งความจริงอันเข้าถึงได้ยาก.
49.
๔๙.
වතිසංවරං සොරතමොචනඤ්චං,සරණා නිවත්තබ්බහනත්ථං යස්ස;
අමතප්ඵලං නෙකරසෙහුපෙතං,සුගතං මහාකස්සක මාභිවන්දෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระสุคตผู้เป็นดุจมหากสิกร ผู้ทรงมีวัตรปฏิบัติอันสำรวม ผู้ทรงมีโสรัจจะเป็นเครื่องปลดเปลื้อง ผู้ทรงมีพระนิพพานเป็นที่พึ่งอันไม่กลับมาอีก ผู้ทรงมีผลคืออมตะอันประกอบด้วยรสชาติมากมาย.
50.
๕๐.
දෙවග්ගො තිදසපුරෙ වරාසනෙ යො,දෙවානං ජනිකපභුතිනං භිධම්මං;
බාලක්කොව ලළයමාචලෙ තිමාසං,දෙසෙස්යා පරවිසයං නමෙ අජෙය්යො.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงเป็นจอมเทพ ผู้ทรงประทับบนอาสนะอันประเสริฐในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ผู้ทรงแสดงพระอภิธรรมแก่พระมารดาและเหล่าเทพทั้งหลายตลอดสามเดือน ดุจพระอาทิตย์ที่ส่องแสงอยู่บนยอดเขา ผู้ทรงไม่พ่ายแพ้.
51.
๕๑.
මහායසො විවිධසුභප්පකාසකං,කුරූසු යො අමිතගුණො තමොනුදො;
පරප්පවාදහරි සුභානුයොගිනං,නමාමි තං කථයි සතිප්පඨානකං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงมีพระยศยิ่งใหญ่ ผู้ทรงประกาศความดีงามอันหลากหลาย ผู้ทรงมีพระคุณอันประมาณมิได้ในหมู่ชาวกุรุ ผู้ทรงขจัดความมืดมิด ผู้ทรงทำลายวาทะของผู้อื่น ผู้ทรงเป็นผู้ประกอบด้วยความดีงาม ผู้ทรงแสดงสติปัฏฐาน.
52.
๕๒.
සමථකපලිකො සස්නෙහසම්මාසති,පරමමතිගිනී සවට්ටිපරක්කමො;
සකලජුතිකරො සුධම්මපදීපකො,ඉම මුපජලිතො ජිනෙන නමාමහං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงเป็นผู้ชนะ ผู้ทรงมีสมถะเป็นกะโหลกศีรษะ ผู้ทรงมีสัมมาสติอันเปี่ยมด้วยเมตตา ผู้ทรงมีปัญญาอันสูงสุดเป็นเปลวไฟ ผู้ทรงมีวิริยะอันเป็นไปในวัฏฏะ ผู้ทรงยังความรุ่งเรืองทั้งปวงให้เกิดขึ้น ผู้ทรงเป็นประทีปแห่งพระธรรมอันดีงาม.
53.
๕๓.
විගතගතමලං මලගතවිගතං,මහිත හිතමනං මනහිතමහිතං;
විභවභවකරං කරභවවිභවං,සුජන ජනගුණං ගුණජනසුජනං.
พระองค์ผู้ทรงปราศจากมลทินที่ไปแล้ว ผู้ทรงไปแล้วจากมลทิน ผู้ทรงมีพระทัยอันเป็นประโยชน์ที่บูชาแล้ว ผู้ทรงบูชาแล้วซึ่งพระทัยอันเป็นประโยชน์ ผู้ทรงเป็นผู้กระทำความไม่มีภพ ผู้ทรงเป็นผู้กระทำภพให้ไม่มี ผู้ทรงเป็นคุณของคนดี ผู้ทรงเป็นคนดีของคนมีคุณ.
54.
๕๔.
සීලග්ගදණ්ඩවිචිතං [Pg.47] සුසමාධිපත්තං,සොභාසමුජ්ජල මනන්තග ඤාණසීඛං;
සද්ධම්මසෙට්ඨරතනඤ්ච තිලොකකෙතුං,වන්දාමි ලොචනභිසෙක සුසොභයුත්තං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงมีศีลเป็นดุจไม้เท้าอันประเสริฐ ผู้ทรงถึงซึ่งสมาธิอันดีงาม ผู้ทรงมีพระญาณอันไม่มีที่สิ้นสุดเป็นยอดอันรุ่งเรืองด้วยความงาม ผู้ทรงเป็นพระสัทธรรมรัตนะอันประเสริฐ ผู้ทรงเป็นธงชัยแห่งโลกทั้งสาม ผู้ทรงประกอบด้วยความงามอันรุ่งเรืองแห่งพระเนตรที่ได้รับการอภิเษก.
55.
๕๕.
විනයනය මනයවිනය මනමිතං,විජයජය මජයවිජය මතුලිතං;
විභජභජ මභජවිභජ මනනකං,විසමසම මසමවිසම මභිනමෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงมีวินัยเป็นนัย ผู้ทรงมีนัยเป็นวินัยอันประมาณมิได้ ผู้ทรงมีชัยชนะเป็นชัยชนะ ผู้ทรงมีชัยชนะอันหาที่เปรียบมิได้ ผู้ทรงจำแนกและแบ่งปัน ผู้ทรงไม่จำแนกและไม่แบ่งปัน ผู้ทรงมีสภาวะไม่เสมอกันและเสมอกัน ผู้ทรงมีสภาวะเสมอกันและไม่เสมอกัน.
56.
๕๖.
පරමරම මරමපරම මතිගුණං,පගහගති මගතිපගත මමමකං;
පචයචය මචයපපය මනණකං,පකතකත මකතපකත මචලකං.
พระองค์ผู้ทรงมีคุณแห่งปัญญาอันสูงสุด ผู้ทรงถึงซึ่งความไม่มีการยึดมั่นถือมั่น ผู้ทรงถึงซึ่งความไม่มีการสะสม ผู้ทรงถึงซึ่งความไม่กระทำ ผู้ทรงไม่หวั่นไหว.
57.
๕๗.
උජුක මයනමග්ගෙ මොක්ඛදෙසං නියාසි,වරරථකුජරෙන චම්මචක්කෙන සත්ථා;
හිරිතපදුකපාලම්බෙන ධම්මස්සුතෙන,සතිනිවරයුතෙන ප්පාටිහිරද්ධජෙන.
พระศาสดาผู้ทรงนำไปสู่ประเทศแห่งโมกขธรรมด้วยมรรคอันตรง ผู้ทรงมีพระหิริเป็นรองเท้า ผู้ทรงมีพระธรรมเป็นเครื่องสดับ ผู้ทรงมีสติเป็นเครื่องป้องกัน ผู้ทรงมีธงชัยคือปาฏิหาริย์.
58.
๕๘.
අවිහනනක්ඛිනා සුයම නෙමුපක්ඛරා,උදරියමබ්භිනා පරිපුරඞ්ගසච්චිනා;
කුසලවිභූසිනා නිමදකුප්පරෙන යො,අඛරනතෙසිනා ගුපිතසිලනන්දනා.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ไม่เบียดเบียน ผู้มีเครื่องประดับคือความสำรวมดี ผู้มีใจกว้างขวาง ผู้มีสัจจะอันบริบูรณ์ในองค์ ผู้ประดับด้วยกุศล ผู้ไม่มีความมัวเมาและความกำเริบ ผู้ไม่แสวงหาความหยาบคาย ผู้ยินดีในศีลที่คุ้มครองแล้ว.
59.
๕๙.
අනුසනුඝාතිනා මතිපුරෙජවෙන කාල-ඤ්ඤුතමතිසාරිකෙ න ච විසාරදත්ථිදණ්ඩා;
සතිතුද ධීතිරස්මි මනදම්මසින්ධවෙන,විනයගණෙ නමාමි ත මතුල්යසත්ථවාහං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระศาสดาผู้ไม่มีใครเปรียบได้ ผู้กำจัดอนุสัย ผู้มีปัญญาเป็นเครื่องนำหน้า ผู้มีปัญญาอันระลึกถึงกาลอันควร ผู้ไม่ถือทัณฑะด้วยความกล้าหาญ ผู้มีสติเป็นเครื่องกระตุ้น มีความเพียรเป็นรัศมี ผู้มีใจที่ฝึกฝนแล้วดุจม้าสินธพ ในหมู่แห่งวินัย.
60.
๖๐.
යමක්කග්ගිජාලං පරවිසය මච්ඡෙරසහිතං,දුදිට්ඨන්ධුබ්බාහං යුගගහණතිත්ථීන මකරී;
බහූනං මජ්ඣෙ යො රතනකමනෙ පාටිහරියං,ජයක්කෙතුස්සාපි ත මභිනමි කණ්ටම්බසමිපෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีเปลวไฟคือยมกปาฏิหาริย์ ผู้กำจัดความตระหนี่ในอารมณ์ของผู้อื่น ผู้กำจัดทิฏฐิชั่วและความมืดบอด ผู้ทำลายลัทธิของพวกเดียรถีย์ที่ยึดถือเป็นคู่ ผู้แสดงปาฏิหาริย์อันน่ารื่นรมย์ดุจแก้วมณีท่ามกลางหมู่ชนเป็นอันมาก ผู้เป็นธงชัยแห่งชัยชนะ แม้ใกล้ต้นมะม่วงของนายคัณฑะ.
61.
๖๑.
නඛජුතිරජං චක්කඞ්ගොපෙත පාදවරම්බුජං,සුභසිරිමතො රංසිජාලඞ්ගුලිදසසංසුභිං;
පවරසිරසා දෙවාදෙවා සදා න පිලන්ධයුං,ත මතිව මනොරම්මං තිත්තීකරා නමි යස්ස කෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีรัศมีเล็บอันรุ่งเรือง ผู้มีพระบาทอันประเสริฐดุจดอกบัว มีจักรเป็นเครื่องหมาย ผู้มีสิริอันงดงาม มีรัศมีแผ่ซ่านออกจากนิ้วทั้งสิบ ซึ่งเทวดาและมนุษย์ทั้งหลายย่อมกราบไหว้ด้วยเศียรอันประเสริฐเสมอ ผู้เป็นที่รื่นรมย์ใจอย่างยิ่ง ผู้ที่ใครๆ ก็นอบน้อมด้วยความอิ่มใจ.
62.
๖๒.
බුද්ධොප්යෙකො [Pg.48] නිධනගුණිනො වණ්ණයෙ යාවජීවං,කාමං අඤ්ඤං කථමභණ මාසුං ඛියෙථා යුකප්පො;
න ත්වෙවා යං ඛය මුපවජ්ජෙ යස්ස වණ්ණො අනන්තො,තං සබ්බඤ්ඤුං සකලරිරී නෙකනාථං නමාමි.
แม้พระพุทธเจ้าพระองค์เดียวก็พรรณนาคุณของพระองค์ไม่หมดสิ้นตลอดชีวิต ไฉนเล่าผู้อื่นจะพรรณนาได้หมดสิ้น แม้ตลอดกัปก็ไม่หมดสิ้น เพราะคุณของพระองค์ไม่มีที่สิ้นสุด ย่อมไม่ถึงความสิ้นไป ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้เป็นสัพพัญญู ผู้เป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ทั้งหลาย.
63.
๖๓.
පාදිදීපාදං ද්විනයනදිජං ධම්මකායං ධිසොණ්ඩං,භාණීසොණ්ඩග්ගං සරණසිරසිං මග්ගාවාලං සුභඞ්ගං;
සීලාලඞ්කාරං විමලිභවු තං සත්තතිට්ඨිධිදබ්බං,නාථෙභින්දග්ගං ඵලකරිණුකං මොක්ඛභොජං නමාමි.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีพระบาทเป็นประทีป ผู้มีพระเนตรสองดุจนก ผู้มีธรรมกายเป็นลำตัว ผู้มีพระวาจาอันประเสริฐ ผู้มีสรณะเป็นเศียร ผู้มีมรรคเป็นเครื่องประดับอันงดงาม ผู้มีศีลเป็นเครื่องประดับ ผู้บริสุทธิ์จากภพ ผู้เป็นที่ตั้งแห่งสัตบุรุษ ผู้เป็นที่พึ่งอันประเสริฐ ผู้เป็นดุจพญาช้างผู้ให้ผล ผู้เป็นอาหารแห่งโมกขะ.
64.
๖๔.
මලාලොළුල්ලොලං අතිභයජනං දුග්ගසංසාරසින්දුං,ඵියබ්භානිග්ගාහො සිවතටමුඛො නාවි කජ්ජෙට්ඨනාථො;
පදප්පාරක්කාමං බහුජනගණං එකමග්ගත්තරම්හි,සමාරොපෙත්වා මත්තරි ත මතුලසාදරඤ්චා භිවන්දෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ไม่มีใครเปรียบได้ ผู้ทรงนำหมู่ชนเป็นอันมากผู้ปรารถนาจะข้ามฝั่ง ผู้มีคลื่นคือมลทินอันปั่นป่วน ผู้ยังความกลัวอย่างยิ่งให้เกิด ผู้ข้ามมหาสมุทรแห่งสังสารวัฏอันเป็นที่ไปสู่ทุคติ ผู้เป็นที่ยึดเหนี่ยวอันประเสริฐ ผู้มีฝั่งแห่งความเกษมเป็นเบื้องหน้า ผู้เป็นนายเรืออันประเสริฐ ให้ขึ้นสู่หนทางอันเอกด้วยความเคารพอย่างยิ่ง.
65.
๖๕.
බ්යාමංසුග්ඝනධාර මක්කුළුසතබ්භාණුජ්ජලන්තත්තනං,උක්කංසජ්ජුති කෙතුමාලවිචිතං සද්ධම්මජොතින්ධරං;
බුන්දින්නිග්ගතපජ්ජලන්ත දිධිතිං අජ්ජත්ථනා යාව ච,වන්දෙතං මුනි සක්යපුඞ්ගව මහං පුණ්ණින්දුවත්තම්පි ච.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระมุนีผู้ประเสริฐแห่งศากยวงศ์ ผู้มีพระพักตร์ดุจพระจันทร์เต็มดวง ผู้ทรงรัศมีแผ่ซ่านไปทั่วหนึ่งวา ผู้มีพระวรกายรุ่งเรืองดุจทองคำบริสุทธิ์ ผู้มีรัศมีอันรุ่งเรืองประดับด้วยพวงมาลัยแห่งธงชัย ผู้ทรงแสงสว่างแห่งพระสัทธรรม ผู้มีรัศมีอันรุ่งเรืองแผ่ออกไปจากพระวรกาย จนถึงปัจจุบัน.
66.
๖๖.
සත්තමංතමං විනාසකංසකං දදං විනෙය්යකානමෙව,භාවනංවනං ධුලීකරං කරං තිදුක්කරං පජාභිභුඤ්ජ;
ගාරවංරවං මනොහරංහරං නරානරානයං නමාමි,සාදරංදරං විනොදකංදකං පවස්සකං පජානමිව.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ประทานความพินาศแก่ความมืดคืออกุศลกรรมบถ ๗ แก่หมู่สัตว์ที่ควรแนะนำ ผู้ทรงกระทำป่าคือภพให้เป็นธุลี ผู้ทรงกระทำความยากลำบากสามประการให้พินาศ ผู้ทรงคุ้มครองหมู่สัตว์ ผู้เป็นที่เคารพ ผู้ทรงขจัดความมืดมิด ผู้ทรงนำมนุษย์และอมนุษย์ให้พ้นจากทุกข์ ผู้ทรงขจัดความกลัวด้วยความเคารพ ผู้ทรงยังความยินดีให้เกิด ผู้ทรงยังฝนแห่งธรรมให้ตกลงมาดุจฝนแก่หมู่สัตว์.
67.
๖๗.
බුද්ධො නිග්රොධබිම්බො මුදුකරචරණො බ්රහ්මඝොසෙණිජඞ්ඝො,කොසච්ඡාදඞ්ගජාතො පුනරපි සුගතො සුප්පතිට්ඨිතපාදො;
මුදොදාතුණ්ණලොමො අථමපි සුගතො බ්රහ්මුජුග්ගත්තභාවො,නීලක්ඛී දීඝපණ්හී සුඛුමමලඡවී ථොම්යරස්සග්ගසග්ගී.
พระพุทธเจ้ามีพระวรกายดุจต้นไทร มีพระหัตถ์และพระบาทอ่อนนุ่ม มีพระสุรเสียงดุจท้าวมหาพรหม มีพระชงฆ์ดุจเนื้อทราย มีพระคุยหะเร้นอยู่ในฝัก อีกทั้งพระสุคตมีพระบาทประดิษฐานดี มีพระโลมาอ่อนนุ่มและขาวสะอาด อีกทั้งพระสุคตมีพระวรกายตั้งตรงดุจท้าวมหาพรหม มีพระเนตรสีน้ำเงิน มีส้นพระบาทยาว มีพระฉวีวรรณละเอียดและปราศจากมลทิน มีพระรัศมีอันควรสรรเสริญแผ่ออกไป.
68.
๖๘.
චත්තාලීසග්ගදන්තො සමකලපනජො අන්තරංසප්පපීණො,චක්කෙනඞ්කීතපාදො අවිරළදසනො මාරජුස්සඞ්ඛපාදො;
තිට්ඨන්තොනොමෙන්තො භයකරමුදුනා ජණ්ණුකානා මසන්තො,වට්ටක්ඛන්ධො ජිනො ගොතරුණපඛුමකො සීහපුබ්බඩ්ඪුකායො.
พระชินเจ้ามีพระทนต์ ๔๐ ซี่ มีพระทนต์เรียบเสมอกัน มีพระเขี้ยวแก้วอิ่มเอิบ มีพระบาทมีจักรเป็นเครื่องหมาย มีพระทนต์ไม่ห่างกัน มีข้อพระบาทสูง ยืนอยู่โดยไม่ต้องน้อมกายลงก็สามารถลูบเข่าได้ มีพระอังสะกลม มีพระขนตาดุจลูกโค มีพระกายท่อนบนดุจราชสีห์.
69.
๖๙.
සත්තප්පීණො ච දීඝඞ්ගුලං මථ සුගතො ලොමකූපෙකලොමො,සම්පන්නොදාතදාඨො කනකසමතචො නීලමුද්ධග්ගලොමො;
සම්බුද්ධො ථූලජිව්හො අථ සීහහනුකො ජාලිකප්පාදහත්ථො,නාථො උණ්හීසසීසො ඉති ගුණසහිතං තං මහෙසිං නමාමි.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระมหามุนีผู้ประกอบด้วยคุณเหล่านี้ คือ มีพระอวัยวะทั้งเจ็ดอิ่มเอิบ อีกทั้งพระสุคตมีพระองคุลียาว มีพระโลมาขดเป็นทักษิณาวัฏในแต่ละขุมขน มีพระเขี้ยวแก้วขาวสะอาดบริบูรณ์ มีพระฉวีวรรณดุจทองคำ มีพระอุณาโลมสีน้ำเงินเข้ม พระสัมพุทธเจ้ามีพระชิวหาใหญ่ อีกทั้งมีพระหนุดุจราชสีห์ มีพระหัตถ์และพระบาทมีลายดุจตาข่าย พระศาสดามีพระเศียรประดับด้วยพระอุณหิส.
70.
๗๐.
වට්ටචිතානුපුබ්බකසුභඞ්ගුලී [Pg.49] රුහිරමට්ඨතුඞ්ගනඛකො,නිග්ගුළගොප්ඵකො සමපදො සීහොසභිභ හංසසන්නිභකමො;
දක්ඛිණතාවතක්කමි සමන්තමණ්ඩල නිගණ්ඨි ජාණුසුභකො,බ්යඤ්ජනපුණ්ණපොසතනු නාභිගම්භීර අඡිද්දදක්ඛිණවටො.
มีพระองคุลีกลมงามเรียวเป็นลำดับ มีพระนขาแดงอิ่มเอิบและสูง มีพระข้อพระบาทไม่ปรากฏ มีพระบาทเสมอกัน มีพระดำเนินดุจราชสีห์ พญาโค และหงส์ มีพระดำเนินไปทางขวาโดยรอบ มีพระชานุไม่มีปมงาม มีพระวรกายบริบูรณ์ด้วยลักษณะ มีพระนาภีลึก มีพระนาภีไม่ทะลุและเวียนขวา.
71.
๗๑.
ද්විරදකරප්පකාසුරුභුජො සුවිබ්භජනුපුබ්බමට්ඨඅනුනා-නුනඅලිනානුපුබ්බරුචිර ත්තිලාදිරහිතබ්බිසුද්ධතනුකො;
දසසතකොටි හත්ථිබලධාරණො කනකතුඞ්ගනාසිකසුභො,සුරුහිරදන්තමංසථ සුචිසිනිද්ධදසනො ථ ලොකසරණො.
มีพระพาหาดุจงวงช้าง มีพระวรกายงามเรียวเป็นลำดับ มีพระวรกายบริสุทธิ์ปราศจากไฝฝ้าเป็นต้น ทรงกำลังช้างหนึ่งพันโกฏิ มีพระนาสิกสูงงามดุจทองคำ มีพระทนต์และพระมังสะแดงงาม มีพระทนต์ขาวสะอาดและเกลี้ยงเกลา อีกทั้งเป็นที่พึ่งของโลก.
72.
๗๒.
සුද්ධපසාදින්ද්රි ච වට්ටතරදාඨො රුහිරොට්ඨ ච සුරනරනාථො,ආයතසොභබ්බදනො ථ මුනි ගම්භීරුජුකායතසුරුචිරලෙඛො;
බ්යාමපභාමණ්ඩලබුන්දි සුපුරග්ගණ්ණි ච ආයතවිසටසුභක්ඛී,පඤ්චපසාදක්ඛි ච කුඤ්චිකසුභග්ගපඛුමො මුදුතනුරුණජිව්හො.
มีพระอินทรีย์ผ่องใสบริสุทธิ์ มีพระเขี้ยวแก้วกลม มีพระโอษฐ์แดง เป็นที่พึ่งของเทวดาและมนุษย์ มีพระพักตร์ยาวงาม อีกทั้งพระมุนีมีพระวรกายตั้งตรงลึกและมีลายเส้นงาม มีพระรัศมีแผ่ซ่านไปทั่วหนึ่งวา มีพระหนุเต็ม มีพระเนตรกว้างยาวงาม มีพระเนตรห้าส่วน มีพระขนตางอนงาม มีพระชิวหาอ่อนนุ่มและแดง.
73.
๗๓.
සොම්මසිනිද්ධ ත්යුජ්ජලකොමල වරුණවිමලතනු ච අමිතගුණො,කොමල දක්ඛිණාවට අඤ්ජනභිදසරිසනිලක මුදුතනුරුහො;
දක්ඛිණවට්ටකොමල සණුසමසුනිල අලුලිත සිරරුහි ජිනො,සොභණසණ්ඨානො ථ සිනිද්ධසිරරුහි ච සුපචිතසතකුසල ජො.
พระชินเจ้ามีพระวรกายอ่อนนุ่ม เกลี้ยงเกลา และรุ่งเรือง มีพระวรกายบริสุทธิ์ดุจน้ำ มีพระคุณหาประมาณมิได้ มีพระโลมาอ่อนนุ่มขดเป็นทักษิณาวัฏ มีสีดำเข้มดุจสีดอกอัญชัน มีพระโลมาอ่อนนุ่ม มีพระเกศาขดเป็นทักษิณาวัฏ อ่อนนุ่ม ละเอียด สีน้ำเงินเข้ม มีพระเกศาไม่ยุ่งเหยิง มีพระสัณฐานงดงาม อีกทั้งมีพระเกศาเกลี้ยงเกลา ผู้เกิดจากบุญกุศลที่สั่งสมมาเป็นร้อยชาติ.
74.
๗๔.
නිග්ගුළොනිග්ගන්තිච්ඡත්තස්සරිසඅතිසුභගසිර චායතාරුචි කණ්ණකො,සොසණ්ඨානස්සණ්හාහාරානුකමපහුතභමුථ සුආයතබ්භමුකො ච සො;
සුග්ගන්ධග්ගත්තො මුද්ධිචාථ වදනි ච පුථුලකනලාට ආයතසොභණො,අස්සාසප්පස්සාසාතිස්සණු ධරමසමසම නමි කෙතුමාලවිචිත්තකං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีพระเศียรกลมงามยิ่งดุจฉัตรที่ซ่อนด้าม มีพระกรรณยาวงาม มีพระขนงหนางามเรียวเป็นลำดับ อีกทั้งมีพระขนงยาวงาม มีพระวรกายมีกลิ่นหอม มีพระเศียรและพระพักตร์ มีพระนลาฏกว้างยาวงาม มีลมหายใจเข้าออกละเอียดอย่างยิ่ง ผู้ทรงธรรมอันหาที่เปรียบมิได้ ผู้มีพระรัศมีดุจธงชัยอันวิจิตร.
75.
๗๕.
බුද්ධුප්පාදො කිමඞ්ගං අතිදුලභතරං ඝොසමත්තම්පි ලොකෙ,තස්මා නානප්පකාරං සපරහිතසුඛං විද්ධසූ පත්ථයන්තා;
යාතිට්ඨත්ථාව හං තං සුරනරසරණං අන්තරායප්පහානං,පුඤ්ඤක්ඛෙත්තෙකභූතං සුගතමවිරතං සාධු වන්දන්තු සන්තො.
การอุบัติขึ้นของพระพุทธเจ้านั้นเป็นสิ่งที่หาได้ยากยิ่งในโลก แม้เพียงเสียงก็หาได้ยาก เพราะฉะนั้น ผู้มีปัญญาปรารถนาความสุขเพื่อตนและผู้อื่นด้วยประการต่างๆ ผู้เป็นที่พึ่งของเทวดาและมนุษย์ ผู้กำจัดอันตราย ขอสาธุชนทั้งหลายจงนอบน้อมพระสุคตผู้เป็นเนื้อนาบุญอันเอกอยู่เสมอ.
76.
๗๖.
ඛෙත්තවරඞ්ගතත්ථුතිපුරෙ ජවපණම තෙජසා ඉධ භවෙ,රොගභයාද්යුපද්දවහතො අනුනසුඛ භොගපුඤ්ඤමතිකො;
දෙවමනුස්සභොගපවරං පරත්ථනුභාවඤ්ච අන්තිමභවෙ,අඤ්ඤතරො තිබොධිපවරෙ භවිස්සති යථාසයං කතනතො.
ด้วยอานุภาพแห่งการนอบน้อมอันรวดเร็วต่อพระองค์ผู้เป็นเนื้อนาบุญอันประเสริฐในภพนี้ ผู้ปราศจากโรคภัยไข้เจ็บและอุปัทวันตรายทั้งหลาย ผู้มีปัญญาในบุญและโภคะอันเป็นสุขไม่น้อย ผู้มีโภคะอันประเสริฐของเทวดาและมนุษย์ และมีอานุภาพอันยิ่งใหญ่ในภพสุดท้าย ผู้ใดผู้หนึ่งจักเป็นผู้บรรลุพระโพธิญาณอันประเสริฐ ๓ ประการ ตามความปรารถนาที่ได้ตั้งไว้.
77.
๗๗.
පුඤ්ඤෙනානෙන [Pg.50] සොහං නිපුණජවමති පෙමවාචො සඛීලො,සද්ධො කල්යාණමිත්තොතිසරණගමනො සීලවා චාගයොගො;
හිරොත්තප්පී සුදක්ඛො අවිතසුචරිතො ධිතිමා සච්චභාණී,බාහුස්සච්චි විභාගි සපරහිතකරො වග්ගුරාවො භිරුපො.
ด้วยบุญนี้ ขอข้าพเจ้าจงเป็นผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาดและว่องไว มีวาจาอันเป็นที่รักและอ่อนโยน มีศรัทธา มีกัลยาณมิตร มีสรณะสาม มีศีลและประกอบด้วยการเสียสละ มีหิริโอตตัปปะ มีความเชี่ยวชาญ มีสุจริตไม่ขาดสาย มีความเพียร มีปกติกล่าวคำสัตย์ เป็นพหูสูต เป็นผู้แบ่งปัน เป็นผู้ทำประโยชน์ตนและผู้อื่น มีเสียงไพเราะ และมีรูปงาม
78.
๗๘.
දීඝජ්ජීවි නිරොගො සුචිකුලපස්සුතො ධම්මරත්තො විරත්තො,නිච්චාපල්යො කතඤ්ඤු අතිමුදුජුමනො සාධුභාවාදිවිඤ්ඤූ;
ධම්මාජීවො භවෙය්යං බහුකුසලරතො අප්පකොධො අලුද්ධො,එවඤ්චඤ්ඤං කරෙය්යං පණිධි චරිමකෙ මොක්ඛනිබ්බානභාගී.
ขอข้าพเจ้าจงเป็นผู้มีอายุยืน ปราศจากโรค เกิดในตระกูลที่บริสุทธิ์ ยินดีในธรรม ปราศจากราคะ ไม่มีความคะนองเป็นนิตย์ มีความกตัญญู มีใจอ่อนโยนและซื่อตรงยิ่งนัก รู้แจ้งในภาวะแห่งสัตบุรุษเป็นต้น ขอข้าพเจ้าจงเป็นผู้เลี้ยงชีพโดยธรรม ยินดีในกุศลเป็นอันมาก มีความโกรธน้อย ไม่โลภ และขอข้าพเจ้าจงกระทำความปรารถนาอื่นเช่นนี้ ในภพสุดท้ายขอให้เป็นผู้มีส่วนแห่งโมกขนิพพาน
79.
๗๙.
(1) මහාකථං බුද්ධඝොසො, තනුමෙව කරංඅපි;
චජං හෙය්යා දියා දෙය්යං, අකරිත්ථ යථා තථා.
(๑) พระพุทธโฆษาจารย์ แม้จะทำเรื่องใหญ่ให้ย่อลง ละสิ่งที่ควรละ แสดงสิ่งที่ควรแสดง ก็ได้กระทำแล้วตามสมควรแก่เหตุนั้นๆ
80.
๘๐.
(2) මහාපණාමපොරාණං, කිඤ්චි එව පුනප්පුනං;
කාමොක්කමං දුධාරඤ්ච, චජං දෙය්යා දියඤ්ඤත්ථ.
(๒) การนอบน้อมอันยิ่งใหญ่ของโบราณาจารย์บางประการ (ที่กล่าวไว้) ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ซึ่งเป็นการก้าวล่วงกามที่ยากจะรักษาไว้ได้ และการละสิ่งที่ควรละ การแสดงสิ่งที่ควรแสดงในที่อื่น
81.
๘๑.
(3) සුතජ්ජය අනුභව-ට්ඨපනත්ථෙන ලඤ්ඡිනා;
සුතෙන ගරුනානෙන, කතොයං පණාමො නවො.
(๓) การนอบน้อมใหม่นี้ได้กระทำขึ้นแล้ว ด้วยเครื่องหมายคือการตั้งไว้ซึ่งอานุภาพแห่งสิ่งที่ได้สดับมา ด้วยการสดับมาจากครูอาจารย์อันหนักแน่นนี้
82.
๘๒.
(4) එකක්ඛරාය ගාථායො, යාව ඡබ්බිසතක්ඛරා;
ජාතිය පජ්ජසත්තත්යා, සඞ්ඛතො චතුරාධිකා.
(๔) คาถาเหล่านี้มีตั้งแต่หนึ่งพยางค์ไปจนถึงยี่สิบหกพยางค์ โดยประเภทแห่งฉันท์ ๗๐ ชนิด (และ) ที่นับได้เกินไปอีก ๔
83.
๘๓.
(5) අට්ඨාධිකා සහෙවුය්යො- ජනාදීහි මිදං නතං;
යථාවුත්තත්ථකා කාමා, යෙ නිච්චං ධාරයන්තු තෙ.
(๕) การนอบน้อมนี้ยิ่งด้วยองค์ ๘ พร้อมด้วยความอุตสาหะเป็นต้น ขอความปรารถนาทั้งหลายที่มีเนื้อความตามที่กล่าวมาแล้วนั้น จงรักษาท่านทั้งหลายไว้เป็นนิตย์
84.
๘๔.
රාජාතිරාජාතිමනොහරො යො,දෙවාතිදෙවාතිගුණොඝධාරී;
බ්රහ්මාතිබ්රහ්මාතිභවන්තගූ තං,සඞ්ඝාතිසඞ්ඝාතිවිරාව වන්දෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงเป็นที่รื่นรมย์ใจยิ่งกว่าพระราชาเหนือพระราชา ผู้ทรงไว้ซึ่งห้วงแห่งพระคุณยิ่งกว่าเทวดาเหนือเทวดา ผู้เสด็จถึงที่สุดแห่งภพยิ่งกว่าพรหมเหนือพรหม ผู้ทรงทำลายกิเลสที่รวมกันเป็นกลุ่มก้อน
85.
๘๕.
අනඞ්ගනඞ්ගං නරදෙවදෙවං,අනිඤ්ජනිඤ්ජං භයතාණතාණං;
අනණ්ඩනණ්ඩඤ්ච අනාථනාථං,ඛයන්තයන්තං පණමාමි මාමි.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ผู้เป็นเทพของนรเทพ ผู้ไม่หวั่นไหวในสิ่งที่หวั่นไหว ผู้เป็นที่พึ่งของผู้ต้องการที่พึ่งจากภัย ผู้ไม่มีความกำเริบ ผู้เป็นที่พึ่งของคนอนาถา ผู้ทำที่สุดแห่งความสิ้นไป (แห่งกิเลส) ผู้เป็นที่รักของข้าพเจ้า
86.
๘๖.
තම්බසිනිද්ධතුඞ්ගනඛකො නුංවට්ටසුචිතුරඞ්ගුලි ච මුනිසො,සීහුසභොභහංසසමගො නිගූළසම ගොප්ඵකායතමුඛො;
කොමලදක්ඛාණාවටතනුරුහො සුචිමලුජ්ජලාභසරිරො,පඤ්චපසාදයුත්තනයනො සුගන්ධමුඛතුඞ්ගනාසිකයුතො.
พระมุนีเจ้ามีเล็บสีแดงเลื่อมมันและนูนสูง มีนิ้วพระหัตถ์และนิ้วพระบาทกลมสะอาดและงาม มีเยื้องกรายดุจราชสีห์ โคอุสภะ และพญาหงส์ มีข้อเท้าซ่อนเร้นเสมอกันและมีพระพักตร์ยาว มีพระโลมาอ่อนเวียนขวา มีพระวรกายบริสุทธิ์ปราศจากมลทินรุ่งเรือง มีพระเนตรประกอบด้วยประสาททั้งห้า มีพระโอษฐ์หอมและมีพระนาสิกโด่ง
87.
๘๗.
කොටිසහස්සනාගබලිකො [Pg.51] සුරත්තමධරො සුවට්ටදසනො,ආයතසණුලොමභමූකො මුදුත්තනුකරත්ත ජිව්හසහිතො;
ඡත්තසමානසොභණසිරො සුකෙසවර කෙතුමාලවිචිතො,ඉච්චනුබ්යඤ්ජනෙභි සහිතං මුනින්දපවරං නමාමි සිරසා.
พระมุนีเจ้ามีกำลังดุจช้างแสนโกฏิ มีริมพระโอษฐ์ล่างแดงงาม มีพระทนต์กลมงาม มีพระขนขนคิ้วยาวและละเอียด มีพระชิวหาอ่อนบางและแดง มีพระเศียรงามดุจฉัตร ประดับด้วยพระเกศาอันประเสริฐและเกตุมาลา ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระมุนีผู้ประเสริฐสุดผู้ประกอบด้วยอนุพยัญชนะเหล่านี้ด้วยเศียรเกล้า
88.
๘๘.
සකලමලෙහි සො මුනි සුදූරතාය ච මලාරිනිං හතතයා,තිභවරථෙ සමානිතමනාරකානි ච නමාලයො නරවරො;
මලකරණෙ රහාරහ මනන්තඤෙය්ය මභිජානනා මුනි තථා,චරණයුතො තිවිජ්ජි ච සුවාචතා සුගමනා ජනෙසු සුගතො.
พระมุนีนั้นทรงห่างไกลจากมลทินทั้งปวง และทรงกำจัดข้าศึกคือมลทินได้แล้ว ทรงเป็นนรวรผู้มีพระทัยตั้งมั่นในภพทั้งสาม ทรงไม่มีความอาลัย ทรงควรแก่การบูชาในที่ลับ ทรงรู้แจ้งอนันตเญยยธรรม พระมุนีนั้นทรงถึงพร้อมด้วยจรณะ มีวิชชาสาม มีพระวาจาดี มีการไปดี ทรงเป็นพระสุคตในหมู่ชน
89.
๘๙.
ලොකවිදූ සො නිතලොකතයතා සාකලතො අසමනරදමා සො,සාරථි ජිනො අනුසාසනකරො සත්ථවහො දුපථතරණසත්තා;
බුජ්ඣති සාමං චතුසච්චමඛිලං බොධයි ජන්තුගණමිති ච බුද්ධො,භාකරආභාඵුටපඞ්කජසමො මග්ගියඤාණඵුවිකසිතො ච.
พระองค์ทรงเป็นผู้รู้แจ้งโลก เพราะทรงหยั่งรู้โลกทั้งสามโดยสิ้นเชิง ทรงเป็นสารถีผู้ฝึกนรชนที่ไม่มีใครเสมอ ทรงเป็นผู้ชนะ ทรงเป็นผู้สั่งสอน ทรงเป็นนายกองเกวียนผู้ยังสัตว์ให้ข้ามทางที่ไปได้ยาก ทรงตรัสรู้พระอริยสัจสี่ทั้งหมดด้วยพระองค์เอง และทรงยังหมู่สัตว์ให้ตรัสรู้ด้วย จึงชื่อว่าพระพุทธเจ้า ทรงเบ่งบานบนแผ่นดินคือมรรคญาณ ดุจดอกบัวที่บานด้วยแสงอาทิตย์
90.
๙๐.
භග්ගකිලෙසො සො භගවා තිභව වමිත ගමන සුජන භජනතො,සො භජි සද්ධම්මෙ පවිභත්ත සරස ඡභගයුත ගරුකරණියතො;
සත්තනිකායෙ කෙනපිතුල්යගුණමපමිත සිරිඝංනජුතිසුසුභං,දෙවනරානං එකපතිට්ඨ මවිතථුතියස මසකි මභංනමෙ.
พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงหักกิเลสได้แล้ว ทรงคายการไปในภพสามแล้ว เพราะการคบหาสัตบุรุษ พระองค์ทรงเสพพระสัทธรรม ทรงจำแนกธรรมอันมีรสดี ทรงประกอบด้วยโชค ๖ ประการ เพราะความเป็นผู้ควรเคารพ ทรงมีพระคุณที่ไม่มีใครเสมอเหมือนในหมู่สัตว์ ทรงมีพระสิริอันรุ่งเรืองงดงามยิ่ง ทรงเป็นที่พึ่งหนึ่งเดียวของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงมีพระยศและคำสรรเสริญที่ไม่คลาดเคลื่อน ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์เนืองๆ
91.
๙๑.
බුද්ධුප්පාදො කිම්මඞ්ගං භො අතිදුලභතරමිධ භවෙ සුඝොස මපාපරො,තස්මා පත්ථෙන්තා සබ්බඤ්ඤුං විවිධහිතසුඛ මනධිකං නමන්තු ච සාධවො;
පුඤ්ඤෙනානෙනෙතෙ දිට්ඨෙ භයඅඝංපීළනට්ඨ විරහිතා පරත්ථ චුභො සුභෙ,භුත්වානන්තෙ වෙ හෙස්සන්තෙ අවිකලසුඛසිරිමතිකා අනුත්තර භාගිනො.
การอุบัติขึ้นของพระพุทธเจ้าเป็นมงคลยิ่งนัก เป็นสิ่งที่หาได้ยากยิ่งในภพนี้ มีเสียงประกาศอันดีไม่มีอื่นยิ่งกว่า เพราะฉะนั้น สาธุชนทั้งหลายผู้ปรารถนาพระสัพพัญญูและประโยชน์สุขต่างๆ อันไม่มีอะไรยิ่งกว่า จงนอบน้อมเถิด ด้วยบุญนี้ ขอชนทั้งหลายเหล่านั้นจงปราศจากภัย บาป และความเบียดเบียนทั้งในภพนี้และภพหน้า เสวยความสุขสมบูรณ์ทั้งสองประการ จักเป็นผู้มีสิริและสุขไม่บกพร่อง และเป็นผู้มีส่วนแห่งธรรมอันยอดเยี่ยม
92.
๙๒.
සො චක්කොපෙතපාදො මුදුභුජචරණො සුප්පතිට්ඨිතපාදො,එණීජඞ්ඝො ච බුද්ධො කනකනිභතචො ආයතපණ්හි නාථො;
කොසොනද්ධඞ්ගජාතො අතිසුධුමඡවී ජාලිකප්පානහෙට්ඨා,උස්සඞ්ඛපාදයුත්තො අභිනිලනයනො ආයතඞ්ගුලියොගො.
พระองค์มีฝ่าพระบาทประดับด้วยจักร มีพระหัตถ์และพระบาทอ่อนนุ่ม มีพระบาทประดิษฐานเรียบดี พระพุทธเจ้าผู้เป็นที่พึ่งมีพระชงฆ์เรียวดุจน่องเนื้อทราย มีพระฉวีวรรณดุจทองคำ มีพระส้นพระบาทยาว มีพระคุยหฐานเร้นอยู่ในฝัก มีพระฉวีวรรณละเอียดอ่อนยิ่งนัก มีฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทมีลายดุจตาข่าย มีพระพุทธบาทมีข้อพระบาทสูง มีพระเนตรดำสนิท และมีพระองคุลียาว
93.
๙๓.
ඨිතො [Pg.52] ඛො නො නමන්තො කිරුභයපුථුනාජාණුයො ආමසන්තො,ලොමකූපෙකෙකලොමො සමතලදසනො අඤ්ජනුද්ධග්ගලොමො;
බ්රහ්මද්දෙහුජ්ජුගත්තො අවිරළමුඛතො සත්තකඞ්ගුස්සදො සො,නිග්රොධප්පාරිබිම්බො මිගපතිහනුකො සීහපුබ්බඩ්ඪකායො.
เมื่อประทับยืนอยู่ไม่ต้องน้อมพระวรกายลง ก็ทรงลูบคลำพระชานุทั้งสองได้ มีพระโลมาเส้นเดียวในแต่ละขุมขน มีพระทนต์เรียบเสมอกัน มีพระโลมางอนขึ้นสีดำสนิท มีพระวรกายตั้งตรงดุจกายพรหม มีพระทนต์ชิดกันสนิท มีพระมังสะอูมขึ้นเจ็ดแห่ง มีพระวรกายสมส่วนดุจปริมณฑลแห่งต้นไทร มีพระหนุดุจคางราชสีห์ และมีพระวรกายท่อนบนดุจราชสีห์
94.
๙๔.
පුණ්ණත්තාලීසදන්තො සුපහුතරසනො සොභණොදාතදාඨො,සණ්හොදාතුණ්ණලොමො සමවටලගලො අන්තරංසපිණො සො;
බ්රහ්මග්ඝොසො මුනින්දො පුනපි ගුපඛුමො උණ්හිසසම්ඵුල්ලසීසො,බාත්තිංසඞ්ගොපසොභං මුදුරසහණී ලොකජෙට්ඨං නමෙ තං.
มีพระทนต์ ๔๐ ซี่บริบูรณ์ มีพระชิวหาใหญ่ (รับรสเลิศ) มีพระเขี้ยวแก้วขาวงาม มีพระอุณาโลมละเอียดขาว มีพระศอกลมเสมอกัน มีร่องพระอังสาเต็ม พระมุนีเจ้ามีพระสุรเสียงดุจพรหม มีขนพระเนตรดุจขนตาโค มีพระเศียรประดับด้วยอุณหิส ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระโลกเชษฐ์พระองค์นั้น ผู้ทรงงามด้วยมหาปุริสลักษณะ ๓๒ ประการ ผู้ทรงมีประสาทรับรสอันเลิศ
මහාපණාම නිට්ඨිතා.
มหาปณามจบแล้ว
තිගුම්බචෙතිය ථොමනා
การสรรเสริญติคุมพเจดีย์
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
1.
๑.
යො [Pg.118] දීපඞ්කරමූලම්හි, පදං හත්තගතං චජි;
සම්මාසම්බොධි මාකඞ්ඛං, වන්දෙ තස්ස සිරොරුහං.
พระองค์ใดทรงสละพระอรหัตผลที่อยู่ในเงื้อมพระหัตถ์แล้ว ณ สำนักของพระทีปังกรพุทธเจ้า เพราะทรงปรารถนาพระสัมมาสัมโพธิญาณ ข้าพเจ้าขอนมัสการพระเกศธาตุของพระองค์พระองค์นั้น
(පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัฐยาวัตตคาถา)
2.
๒.
පූරෙත්වා බොධිසම්භාර-මහෙසං යො අනුත්තරං;
අලත්ථ බුද්ධත්තං තස්ස, කෙසධාතුවරං නමෙ.
พระองค์ใดทรงบำเพ็ญโพธิสมภารอันยอดเยี่ยม ทรงแสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ได้บรรลุความเป็นพระพุทธเจ้าแล้ว ข้าพเจ้าขอนมัสการพระเกศธาตุอันประเสริฐของพระองค์พระองค์นั้น
(පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัฐยาวัตตคาถา)
3.
๓.
ලද්ධා බුද්ධත්තං ඡඨාන-මතික්කම්ම පවෙදයි;
විමුත්තිං රාජායතනෙ, තස්ස කෙසවරං නමෙ.
พระองค์ครั้นบรรลุความเป็นพระพุทธเจ้าแล้ว ทรงก้าวล่วงสถานที่ ๖ แห่ง แล้วทรงประกาศวิมุตติสุข ณ ควงไม้ราชายตนะ ข้าพเจ้าขอนมัสการพระเกศธาตุอันประเสริฐของพระองค์พระองค์นั้น
(රකාර භකාරවිපුලා පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัฐยาวัตตคาถาที่มี ร วิปุลา และ ภ วิปุลา)
4.
๔.
තත්ථ සක්කදත්තියම්පි, නාගලතං හරීතකං;
අනොතත්තොදකං භුඤ්ජි, වන්දෙ තස්ස සිරොරුහං.
ณ ที่นั้น พระองค์ทรงเสวยผลสมอและทรงใช้ไม้สีฟันนาคลดาที่ท้าวสักกะถวาย และทรงสรงสนานน้ำจากสระอโนดาต ข้าพเจ้าขอนมัสการพระเกศธาตุของพระองค์พระองค์นั้น
(රකාරවිපුලා පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัฐยาวัตตคาถาที่มี ร วิปุลา)
5.
๕.
තදා [Pg.119] මුග්ගසෙලපත්තං, මහාරාජූහි දින්නකං;
තථාගතො පටිග්ගණ්හි, වන්දාමි තස්ස සීසජං.
ในกาลนั้น พระตถาคตทรงรับบาตรศิลาสีถั่วเขียวที่ท้าวมหาราชทั้งหลายถวาย ข้าพเจ้าขอนมัสการพระเกศธาตุของพระองค์พระองค์นั้น
(රකාරවිපුලා පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัถยาวัตรฉันท์ ระการวิปุลา).
6.
๖.
තදා ද්වින්නං ද්වෙභාතික-ජනෙහි මධුපිණ්ඩිකං;
පරිභුඤ්ජෙසි මන්ථම්පි, තස්ස සීසසිරිං නමෙ.
ในกาลนั้น พระองค์ทรงเสวยก้อนน้ำผึ้งและขนมกุมมาสที่สองพี่น้องถวาย ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระเกศธาตุอันเป็นสิริที่พระเศียรของพระองค์นั้น.
(තකාරවිපුලා පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัถยาวัตรฉันท์ ตะการวิปุลา).
7.
๗.
යො තපුස්සභල්ලිකානං, තදා ද්විසරණං අදා;
ලොකම්හි සබ්බපඨමං, තස්ස සීරිවහං නමෙ.
พระพุทธเจ้าพระองค์ใดในกาลนั้น ได้ประทานทวิสรณคมน์แก่ตปุสสะและภัลลิกะเป็นครั้งแรกในโลก ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระเกศธาตุอันนำมาซึ่งสิริของพระองค์นั้น.
(රකාර නකාර විපුලාපථ්යාවත්තගාථා).
(ปัถยาวัตรฉันท์ ระการและนะการวิปุลา).
8.
๘.
තදා [Pg.120] තත්ථුපට්ඨකානං, තෙසං කෙසෙ අදා අඨ;
ලොකහිත මපෙක්ඛන්තො, නාථො යො තස්ස තෙ නමෙ.
ในกาลนั้น พระโลกนาถผู้ทรงมุ่งหวังประโยชน์แก่ชาวโลก ได้ประทานพระเกศา ๘ เส้นแก่ชนผู้อุปัฏฐากเหล่านั้น ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระเกศธาตุเหล่านั้นของพระองค์.
(රකාරවිපුලා පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัถยาวัตรฉันท์ ระการวิปุลา).
9.
๙.
තෙපි තං ආහාරිත්වාන, පොක්ඛරබ්බතියං කරුං;
සජීවකෙස චෙතියං, නමෙතං සබ්බපුබ්බකං.
ชนเหล่านั้นนำพระเกศธาตุนั้นไปแล้ว ได้สร้างพระเจดีย์บรรจุพระเกศธาตุที่ยังมีชีวิตไว้ในเมืองโปกขรวดี ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระเจดีย์นั้นซึ่งเป็นเจดีย์องค์แรกที่สุด.
(මකාරවිපුලා පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัถยาวัตรฉันท์ มะการวิปุลา).
10.
๑๐.
උපොසථුපොසථම්හි, මුඤ්චන්තං නීලරස්මියො;
භගවාව ලොකඅත්ථං, කරොන්තං තං සදා නමෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระเกศธาตุนั้น ผู้ทรงเปล่งรัศมีสีเขียวเข้มในทุกวันอุโบสถ ทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่โลกประหนึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าอยู่เสมอ.
(රකාරවිපුලා පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัถยาวัตรฉันท์ ระการวิปุลา).
11.
๑๑.
චූළාමණිදුස්සචෙත්යං[Pg.121], කාලම්හි බොධිසත්තකෙ;
බුද්ධකාලෙ ඉදං සබ්බ-පඨමං තං නමාමහං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระจุฬามณีเจดีย์และพระทุสสเจดีย์นั้น ซึ่งเป็นเจดีย์แรกสุดในสมัยพระโพธิสัตว์และในสมัยพุทธกาลนี้.
(රකාරවිපුලා පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัถยาวัตรฉันท์ ระการวิปุลา).
12.
๑๒.
නමාමහං වන්දාමහං, පූජෙමහං සිරොරුහං;
පුඤ්ඤමිදං භවතු මෙ, පච්චයො ආසවක්ඛයෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อม ขอนมัสการ ขอบูชาพระเกศธาตุ ขอให้บุญนี้ของข้าพเจ้าจงเป็นปัจจัยเพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย.
(තකාර නකාරවිපුලා පථ්යාවත්තගාථා).
(ปัถยาวัตรฉันท์ ตะการและนะการวิปุลา).
තිගුම්බචෙතියථොමනා නිට්ඨිතා.
การสรรเสริญติกุมภเจดีย์ จบแล้ว.
වාසමාලිනීක්ය
วาสมาลินี.
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น.
1.
๑.
වුඩ්ඪොපි [Pg.179] ජිනානං, බුද්ධොසි විජානං;
පුබ්බොදිති මාහං, කුබ්බොමි විමානං.
พระองค์ทรงเป็นผู้เจริญที่สุดในบรรดาพระชินเจ้า ทรงเป็นพระพุทธเจ้าผู้รู้แจ้ง ข้าพเจ้าขอสร้างวิมาน (คำสรรเสริญ) อันมีขึ้นก่อนนี้.
(තනුමජ්ඣාගාථා)
(ตนุมาฌาฉันท์).
2.
๒.
මහාසමතකූලං, නරාපවරපූජං;
ජහා අභයපූරං, නමා කනකරූපං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระพุทธรูปทองคำ ผู้บังเกิดในตระกูลพระมหาสมมติราช เป็นที่บูชาของนรชนผู้ประเสริฐ ผู้บรรลุถึงพระนิพพานอันปราศจากภัย.
(කුමාරලලිතාගාථා)
(กุมารลลิตาฉันท์).
3.
๓.
නරාසභසුබුද්ධං[Pg.180], පජාමතනුරුත්තං;
දයාකරමුදුත්තං, නමාම හ උසුක්කං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมด้วยความอุตสาหะแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดในนรชน ผู้มีพระวรกายอันสูงสุดในหมู่ประชา ผู้ทรงพระเมตตาอันอ่อนโยนยิ่ง.
(කුමාරලලිතාගාථා)
(กุมารลลิตาฉันท์).
4.
๔.
හිතං වහසුසීලො, පමොදති සුඛත්තෙ;
නමෙ තමපබුද්ධං, ජිනං ගතසුඛන්තං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้ทรงศีลอันดีงาม ทรงนำมาซึ่งประโยชน์ ทรงบันเทิงในสุคติ พระชินเจ้าผู้ถึงที่สุดแห่งความสุข.
(කුමාරලලිතාගාථා)
(กุมารลลิตาฉันท์).
5.
๕.
බන්ධු ච සන්තකිලෙසො, යො පිතවණ්ණපභාසො;
ගොතමගොත්තසුඤ්ඤතො, තස්ස නමො නරසීහො.
ขอนอบน้อมแด่พระนรสิงห์พระองค์นั้น ผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งโลก ผู้มีกิเลสอันสงบแล้ว ผู้มีรัศมีสีทอง และผู้บังเกิดในโคตมโคตร.
(චිත්රපදාගාථා)
(จิตตปทาฉันท์).
6.
๖.
බුද්ධං [Pg.181] සුද්ධං ලොකෙසීතං, උක්කං යුත්තං යොගෙ හං;
වන්තාතීතං ඔඝෙ සීදං, වන්දාපීහං සොකෙහීහං.
ข้าพเจ้าขอนมัสการพระพุทธเจ้าผู้บริสุทธิ์ ผู้เป็นที่พึ่งอันเย็นใจในโลก ผู้ประกอบด้วยความเพียรในโยคะ ผู้ละกิเลสในอดีตได้แล้ว ผู้ข้ามพ้นโอฆะ ข้าพเจ้าขอนมัสการพระองค์ผู้ปราศจากความโศก.
(විජ්ජුම්මාලාගාථා)
(วิชชุมาลาฉันท์).
7.
๗.
භොගවතී යොපඛමී, සීතදයා ලොකසඛා;
ධාතුතයෙ කිත්ති ස වෙ, දාතු ජයෙ-තස්ස ච මෙ;
ผู้มีโภคะ ผู้เข้าถึงความอดทน ผู้มีเมตตาอันสงบเย็น เป็นมิตรของโลก ผู้มีเกียรติในไตรธาตุ ขอจงให้ชัยชนะแก่ข้าพเจ้าด้วย
(මාණවකගාථා)
(คาถามาณวกะ)
8.
๘.
මානිතො ලුඛො රුතොථ, සන්නිභො සුභො සුඛො ච;
ජානිතො ධරො නමො ච, තස්ස යො ථුතො ගුණොව.
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้มีคุณอันสรรเสริญ ผู้เป็นที่นับถือ ผู้ปราศจากกิเลส ผู้มีพระดำรัสอันไพเราะ ผู้สง่างาม และผู้มีความสุข ผู้เป็นที่รู้จัก ผู้ทรงไว้ซึ่งธรรม
(සමානිකාගාථා)
(คาถาสมานิกา)
9.
๙.
ජයං [Pg.182] ධජං පජාපුගෙ, ඨිතං ලිලං මහාසුඛෙ;
සුභං ඵුටං පභං නමෙ, හිතං සුඛං දදාතු මෙ.
ขอนอบน้อมพระรัศมีอันผ่องใสแผ่ซ่านไป ผู้เป็นธงชัยแห่งชัยชนะในหมู่ชน ผู้ตั้งมั่นในความสุขยิ่งใหญ่ ขอจงประทานประโยชน์และความสุขแก่ข้าพเจ้า
(පමාණිකාගාථා)
(คาถาปมาณิกา)
10.
๑๐.
පුණ්ණපුඤ්ඤජනිතසුභං, ජාතිඤාතිථුතියගුණං;
භෙදවෙරවිමලජිනං, ඤාණපාදචරණ-මහං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระบาทแห่งพระญาณ ผู้ทรงสร้างความดีงามอันเกิดจากบุญที่เต็มเปี่ยม ผู้มีคุณอันเป็นที่สรรเสริญของหมู่ญาติและชาติ พระชินเจ้าผู้บริสุทธิ์ ผู้ทำลายเวร
(හලමුඛීගාථා)
(คาถาหฺลมุขี)
11.
๑๑.
සති මති සුචි යො-භාසො, ථුති මුනි සුඛිතො කායො;
මනුජපුමසුතො නාථො, ජයවර මු-සභො දාතො.
ผู้มีสติ ปัญญา บริสุทธิ์ ผู้มีรัศมี พระมุนีผู้มีกายอันเป็นสุข ผู้เป็นที่สรรเสริญ พระนาถะผู้เป็นบุตรของมนุษย์ผู้ประเสริฐ ผู้ประทานชัยชนะอันประเสริฐ ผู้เป็นโคอุสภะ
(භුජගසුසුගාථා)
(คาถาภุชคะสุสุ)
12.
๑๒.
යො [Pg.183] බුද්ධො පවරො ලිලො පුගෙ,ලොකුත්තො අභයො ඨිතො සුඛෙ;
උත්තිණ්ණං නිසභං හිතං වහෙ,මොනින්දං විමලං ජිනං නමෙ.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐ ผู้ทรงเล่นอยู่ในหมู่ชน ผู้เป็นโลกุตระ ผู้ไม่มีภัย ผู้ดำรงอยู่ในสุข ผู้ข้ามพ้นแล้ว ผู้เป็นประดุจโคอุสภะ ผู้ทรงนำประโยชน์ไป ผู้เป็นพระมุนินทร์ ผู้ปราศจากมลทิน ผู้ทรงชนะแล้ว
(සුද්ධවිරාජිතගාථා)
(คาถาสุทธวิราชิตะ)
13.
๑๓.
දෙවින්දං වරගණථෙරින්දං,නිට්ඨානං භවජනනිබ්බානං;
නිද්දොසං රණරජනිප්ඵොටං,වන්දෙ-හං සුභමුඛසොණ්ණෙමං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้เป็นจอมเทพ ผู้เป็นจอมแห่งหมู่พระเถระผู้ประเสริฐ ผู้เป็นที่ตั้งแห่งนิพพานอันเป็นที่เกิดแห่งภพ ผู้ไม่มีโทษ ผู้ทำลายธุลีคือกิเลส ผู้มีพระพักตร์งามดุจทองคำ
(පණවගාථා)
(คาถาปณวะ)
14.
๑๔.
ගොතමගොත්තෙ [Pg.184] කෙතුව ඤාතං,ලොකජඛෙත්තෙ මෙරුව ජාතං;
ථන්දිලජෙට්ඨෙ භෙදිතමාරං,පණ්ඩිතමජ්ඣෙ මෙධිව භාණං;
මන්තිය වන්දෙ සෙවිතනාථං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระศาสดาผู้เป็นที่รู้จักกันว่าเป็นธงชัยในโคตรโคดม ผู้บังเกิดมาดุจภูเขาพระสุเมรุในโลก ผู้ทำลายมารในที่อันประเสริฐ ผู้ตรัสพระวาจาอันฉลาดในหมู่บัณฑิต ผู้ที่หมู่มนต์พราหมณ์บูชาแล้ว
(රුම්මවතීගාථා)
(คาถารุมมวดี)
15.
๑๕.
බුද්ධො සුක්කො අමිතගුණීසො,යුත්තො මුත්තො සසිව තිමීතො;
ඛෙ යො තෙජො තපසිව අක්කො,ඵෙලො ථෙතො තව නමකාරො.
พระพุทธเจ้าผู้บริสุทธิ์ ผู้เป็นจอมแห่งคุณอันประมาณมิได้ ผู้ประกอบด้วยความหลุดพ้น ผู้ปราศจากความมืดดุจพระจันทร์ ผู้มีเดชดุจพระอาทิตย์ในอากาศ การนอบน้อมของข้าพเจ้าต่อพระองค์นั้นมั่นคง
(මත්තාගාථා)
(คาถาวัตตา)
16.
๑๖.
යො [Pg.185] ජිතමාරෙ වෙ අජි සබ්බං,ථො මිතසාරෙ හෙ-ධිතපත්තං;
සංසිතපුණ්ණො සො නමි තස්ස,පණ්ඩිතඵුල්ලො සො මතිකස්ස.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงชนะมารแล้ว ผู้ทรงชนะทุกสิ่ง ผู้ทรงมีสาระอันประมาณมิได้ ผู้ทรงบรรลุประโยชน์ ผู้สมบูรณ์ด้วยบุญ ผู้เป็นบัณฑิตผู้เบิกบาน ผู้ทรงมีปัญญา
(චම්පකමාලාගාථා)
(คาถาจำปะกะมาลา)
17.
๑๗.
කනකරූප [Pg.186] මූපමෙය්යකං,පවරසූර පූජසෙවතං;
කමලභූම ධූරදෙසකං,නරමරූප රූ නමෙ ත-හං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีรูปกายดุจทองคำอันประมาณมิได้ ผู้เป็นวีรบุรุษผู้ประเสริฐ ผู้ที่หมู่ชนบูชาและบำรุง ผู้เป็นที่เกิดแห่งดอกบัว ผู้ทรงแสดงธรรมอันไกลจากธุลี ผู้มีรูปกายอันเป็นที่รักของมนุษย์และเทวดา
(මනොරමාගාථා)
(คาถามโนรมา)
18.
๑๘.
දෙවෙ ගතෙ ද්වෙවාරා ගමාසි,සෙලෙ චලෙ යෙ ඤාතා පචායි;
උද්ධං තලෙ තෙවාසං අකාසි,බුද්ධං මතෙ එසාහං නමාමි.
เมื่อเทวดาไปแล้ว สองครั้งพระองค์เสด็จไป ผู้ทรงยังญาติทั้งหลายให้สุกงอมในภูเขาที่เคลื่อนไหว ผู้ทรงกระทำซึ่งการอยู่สามวาระในเบื้องบน ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระพุทธเจ้าผู้เป็นที่เคารพนี้
(උබ්භාසකන්තගාථා)
(คาถาอุพภาสะกันตะ)
19.
๑๙.
උක්කෙ සුනුතං පුථුකඤ්ච ථෙරං,වුත්තෙ සුඛුමං උජුකං තථෙතං;
දිබ්බෙ පටිමං කිරියං වදෙතං,ඉද්ධෙ මහිතං කථිතං නමෙහං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงสดับพระเถระผู้กว้างขวางและยิ่งใหญ่ ผู้ทรงตรัสพระธรรมอันละเอียดอ่อน ตรงไปตรงมา และเป็นเช่นนั้น ผู้ทรงตรัสการกระทำอันเป็นทิพย์ ผู้ทรงแสดงฤทธิ์อันยิ่งใหญ่
(උපට්ඨිතගාථා)
(คาถาอุปัฏฐิตะ)
20. දිබ්බස්ස [Pg.187] පූරෙ පවරෙහි ගුත්තො,
๒๐. ผู้ทรงคุ้มครองด้วยสิ่งประเสริฐอันเป็นทิพย์
සිද්ධත්ථ භූතෙ නගරෙහි වුට්ඨො;
සඞ්කස්ස පූරෙ ම-ගණෙහි බුද්ධො,අඤ්ඤත්ථ පූජෙ පනමෙ නි කුබ්බො.
ผู้ทรงอุบัติขึ้นในเมืองอันเป็นที่เกิดของพระสิทธัตถะ พระพุทธเจ้าผู้ทรงบริบูรณ์ด้วยหมู่คณะ ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงบูชาในที่อื่น
(ඉන්දවජිරාගාථා)
(คาถาอินทวชิรา)
21.
๒๑.
සුභං ථුතං යො රජතං බලත්ථං,යුගං හුතං සො කනකං කමත්ථං;
චිතං ඨිතං ලොහිතකං මනාපං,ලිලං ඉතං සොරචි තං නමාහං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงสรรเสริญความงาม ผู้ทรงมีกำลังดุจเงิน ผู้ทรงบูชาคู่ ผู้ทรงมีประโยชน์ดุจทองคำ ผู้ทรงตั้งมั่นในจิตอันเป็นที่รักดุจแก้วมณีสีแดง ผู้ทรงเล่นไปอย่างสง่างาม
(උපෙන්දවජිරාගාථා)
(คาถาอุเปนทรวิชิรา)
22.
๒๒.
පිනිතං [Pg.188] විණං සඛිලං යජි තං,සුසුඛං ධුජං බිලුවං නියුතං;
ඨපියං සිමං ථුනුතං පුථුලං,නමි හං ඛිණං සුඛුමං මුදුකං.
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงบูชาด้วยพิณอันไพเราะและเป็นมิตร ผู้ทรงมีธงชัยอันเป็นสุขยิ่ง ผู้ทรงประกอบด้วยผลมะตูม ผู้ทรงตั้งมั่นในขอบเขตอันกว้างขวาง ผู้ทรงสิ้นกิเลส ผู้ทรงละเอียดอ่อนและอ่อนโยน
(සුමුඛීගාථා)
(คาถาสุมุขี)
23.
๒๓.
සොගති [Pg.189] බොධයිං ගාහිය පත්තං,ඔතරි සොනමි ජානිත අත්ථං;
භූපති පූජයි සාකිය වංසං,සූජධි ඌපධි භාසිත ධම්මං.
ผู้ทรงตรัสรู้ทางไปสู่สุคติ ผู้ทรงถือบาตร ผู้ทรงลงมา ผู้ทรงรู้ความหมาย พระราชาทรงบูชาพระศากยวงศ์ ผู้ทรงแสดงธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความสุข
(දොධකගාථා)
(คาถาโทธกะ)
24.
๒๔.
චත්තාරො-මෙ යාචිතෙ සො පවුත්ථෙ,ලද්ධා භොගෙ කාමිතෙ ඔඝමුත්තෙ;
කත්තා තොසෙ-තං නමෙ චොලයුත්තෙ,තත්ථා-ලොකෙ තංපතෙ ඛො පදුක්කෙ.
พระองค์ผู้ทรงตรัสสี่ประการที่ถูกทูลขอ ผู้ทรงได้ซึ่งโภคะอันเป็นที่ปรารถนา ผู้ทรงพ้นจากโอฆะ ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงกระทำความยินดี ผู้ทรงประกอบด้วยจีวร ผู้ทรงเป็นที่พึ่งในโลกนั้น ผู้ทรงมีรองเท้า
(සාලිනීගාථා)
(คาถาสาลินี)
25.
๒๕.
සත්තා-ලොකො [Pg.190] සරිතො යො ධජුක්කං,තත්ථා-ගොපො රචියො-නොජ-මුද්ධං;
භද්දා-සොකො-පචිතො-භො පබුද්ධං,සද්ධායොගො භජි සො-හො-නමුච්චං.
สัตว์โลกผู้ไหลไป ผู้เป็นธงชัย ผู้ทรงสร้างการคุ้มครองในที่นั้น ผู้ทรงมีปัญญาอันบริสุทธิ์ ผู้ทรงตื่นแล้ว ผู้ทรงสั่งสมความดีงาม ผู้ปราศจากความเศร้าโศก ผู้ทรงประกอบด้วยศรัทธา ผู้ทรงบูชาด้วยความเคารพอย่างสูง
(වාතොම්පීගාථා)
(คาถาวาโตมปี)
26.
๒๖.
ඤාතමරූනං උපරි ඨිතානං,වාලපසූකං හුවති ජිනානං;
දෙවසුයාමො ජිනමිති ඤාතො,තෙන සුඛා-භො විනමි ඉදා සො.
พระชินเจ้าทั้งหลายผู้ประทับอยู่เหนือเทวดาและมนุษย์ผู้รู้แจ้งแล้ว ย่อมมีขนอันเป็นเครื่องประดับ เทพสุยามะเป็นที่รู้จักกันว่าเป็นพระชินเจ้า เพราะเหตุนั้น พระองค์จึงน้อมไปสู่ความสุขในบัดนี้
(සිරීගාථා)
(สิรีคาถา)
27.
๒๗.
පුණ්ණකෙන [Pg.191] කුසුමෙන සෙවතං,කුඤ්ජරෙව ථුනුතෙන ඛෙ ගතං;
සුන්දරෙන නමි තෙන මෙ ජයං,පුඤ්ඤතෙජකරි-ධෙස වෙ දදං.
ผู้บูชาด้วยดอกไม้ที่บานเต็มที่ ดุจช้างที่ไปในอากาศด้วยเสียงร้องอันไพเราะ ชัยชนะของข้าพเจ้าจึงน้อมไปเพราะเหตุนั้น ผู้ให้ซึ่งบุญและเดชอันรุ่งเรือง
(රථොද්ධතාගාථා)
(รถอุทธตาคาถา)
28.
๒๘.
මාතු ආයු ඛිණු-කෙ ඉහ පුබ්බෙ,තාසු සාධු විසුතෙ-දිසකුච්චෙ;
වාත තාල ඛචිතෙනි-ධ සොණ්ණෙ,‘‘තාත තාත’’ යජි තෙ-තිස වන්දෙ.
ในกาลก่อนนี้ อายุของมารดาได้สิ้นไปแล้ว ในทิศทั้งหลายที่เลื่องลือดีแล้วนั้น ในทองคำที่ประดับด้วยลมและต้นตาล ข้าพเจ้าขอไหว้ท่านผู้บูชาด้วยคำว่า ‘พ่อ พ่อ’
(ස්වාගතගාථා)
(สวาคตาคาถา)
29.
๒๙.
උපරි [Pg.192] කමලයොනි සොභිතං,ජුහති ධවලජොති-දොසිතං;
සුකරි ය-මතබොධි-මොචිතං,සුනමි චරණලොකි-ධො-රිමං.
ผู้ประดับด้วยดอกบัวที่งดงามอยู่เบื้องบน ผู้ส่องแสงขาวบริสุทธิ์ ผู้กระทำความสุขที่หลุดพ้นจากความตายด้วยโพธิญาณ ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระบาทของพระองค์ผู้เป็นที่พึ่งของโลก
(භද්දිකාගාථා)
(ภัททิกาคาถา)
30.
๓๐.
වනෙ [Pg.193] ජිනො යො විනයං සුපෙක්ඛි-මං,මතෙ ඨිතො-භො දිජකං දුබජ්ජිතං;
අඝෙ-නිධො ඛොභි-තරං මුනෙ-ච්ඡි-දං,නමෙ-භිතො බොධිමහං ලුඛ-ජ්ඣිතං.
พระชินเจ้าพระองค์ใดทรงเห็นวินัยอันดีงามในป่า ผู้ประทับอยู่เหนือความตาย ผู้เป็นนกที่ยากจะจับได้ ผู้ตัดกิเลสอันเป็นภัยที่ซ่อนเร้นอยู่ ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระโพธิญาณอันยิ่งใหญ่ที่ละทิ้งความทุกข์
(වංසට්ඨගාථා)
(วังสะฏฐคาถา)
31.
๓๑.
යො ජාති-දොමානී-මුපාසි ලම්බි තං,කොධෙහි ලොකෙහි දුභාසි පණ්ඩිතං;
පූරෙපි මූලෙපි පහාසි දිට්ඨිකං,සබ්බෙහි පත්තෙහි නමාමි ඉච්ඡිතං.
ผู้ใดเข้าถึงความถือตัวในชาติที่ยืดยาว ผู้กล่าวร้ายบัณฑิตด้วยความโกรธในโลก ผู้ละทิ้งทิฏฐิทั้งในเบื้องต้นและเบื้องปลาย ข้าพเจ้าขอนอบน้อมสิ่งที่ปรารถนาด้วยการบรรลุทั้งหมด
(ඉන්දවංසාගාථා)
(อินทวังสาคาถา)
32.
๓๒.
වෙරඤ්ජකෙ [Pg.194] පූරවරෙ විභූසිතෙ,නෙලඤ්ජනෙ දූමවනෙ විකූජිතෙ;
ඛෙමඞ්කරෙ ථූලතරෙ විදූ සිතෙ,එත-ඞ්ගමෙ පූන නමෙ විරූපි වෙ.
ในเมืองเวรัญชาอันประเสริฐที่ประดับประดาแล้ว ในป่าดงดิบสีน้ำเงินที่ส่งเสียงก้องกังวาน ในสถานที่อันเกษมและกว้างใหญ่ที่ผู้รู้เห็นแล้ว ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีรูปงามอีกครั้ง
(ඉන්දවංසාගාථා)
(อินทวังสาคาถา)
33.
๓๓.
අධුනාපි ස සාරිසුතො නිමලං,තමුපාසි මතාපි කුතො චි නයං;
කරුණායි ධ යාචි බුධො විනයං,ගරුකාපි නමාමි සු-යො ජිත-හං.
แม้ในบัดนี้ พระสารีบุตรผู้บริสุทธิ์นั้น ท่านเข้าถึงความตายแล้วก็จริง แต่ท่านก็ไม่มีทางไปไหน พระพุทธเจ้าทรงขอวินัยด้วยความกรุณา ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงชนะแล้วอย่างหนักแน่น
(තොටකගාථා)
(โตฏกคาถา)
34.
๓๔.
ජනවරො [Pg.195] මුනි සො සරිතො වනෙ,වසභතො උදිතො-පරි ගොතමෙ;
ගමනසො ගුණිකො ගමි-තො නමෙ,නගර-දො ජුති-මො ඝතිතො-සථෙ.
พระมุนีผู้ประเสริฐนั้นทรงระลึกถึงในป่า ผู้ทรงอุบัติขึ้นเหนือโคตมะผู้เป็นโค ผู้มีคุณธรรมอันเป็นที่พึ่ง ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้เสด็จไปแล้ว ผู้ประทานเมือง ผู้มีรัศมีอันรุ่งเรือง ผู้ทรงตั้งมั่นในสัจจะ
(දුතවිලම්බිතගාථා)
(ทุตวิลัมพิตาคาถา)
35.
๓๕.
භගවති [Pg.196] කුටිගාරෙ යො නිසින්නෙ,ධනවති සුවිසාලෙ-කො ඉසින්දෙ;
ය-මලභි මුනි ලාභෙ මොලිඡින්නෙ,ස පනමි ජුති-මාසෙ-තො කිලින්නෙ.
พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใดประทับนั่งอยู่ในเรือนยอด ผู้มีทรัพย์มาก ผู้เป็นอิสินทร์ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ได้ลาภอันบริสุทธิ์แล้ว ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีรัศมีอันรุ่งเรือง ผู้ทรงขจัดกิเลส
(පුටගාථා)
(ปุฏคาถา)
36.
๓๖.
පඨපිත-මිච්චස්ස සිදතු සබ්බං,පඨමි-ධ සික්ඛස්ස හිතසුඛත්ථං;
පවදිය ගිද්ධස්ස ඛිණලුඛත්ථං,පනමි ච කිච්චස්ස සිඛමුකප්පං.
ขอให้ทุกสิ่งสำเร็จแก่ผู้ที่ตั้งใจผิดพลาด ข้าพเจ้าขอเริ่มการศึกษาเพื่อประโยชน์และความสุขในที่นี้ ข้าพเจ้าขอนอบน้อมการกระทำอันเป็นยอดแห่งการปฏิบัติ เพื่อความสิ้นไปแห่งความโลภและความทุกข์
(කුසුමවිචිත්තාගාථා)
(กุสุมวิจิตตาคาถา)
37.
๓๗.
නිලොභාසි [Pg.197] ධූමෙහි යු-ච්චො විලාසෙ,ඨිතො චා-භි භූ තෙහි රුක්ඛො-දිගාහෙ;
යි-තො තානි පූරෙපි ලුද්ධො ද්විවාරෙ,ජිනො-කාසි පූජෙමි බුද්ධො හිතා-සෙ.
พระชินเจ้าผู้หาความโลภมิได้ ทรงรุ่งเรืองด้วยควันอันสูงส่ง ประทับยืนอยู่เหนือต้นไม้ที่หยั่งรากลึก ทรงละความโลภได้ทั้งสองครั้ง ข้าพเจ้าขอบูชาพระพุทธเจ้าผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์
(භුජඞ්ගප්පයාතගාථා)
(ภุชังคัปปยาตคาถา)
38.
๓๘.
ජනරමෙ [Pg.198] දසසරෙ විසාලකෙ,මුනිවරෙ කුටිඝරෙ-රියාපථෙ;
ධුතතරෙ-සුභකථෙ චජි ස වෙ,තතියකෙ-ත-මිධ වෙ ඨපි නමෙ.
ในอารามอันเป็นที่รื่นรมย์ของหมู่ชน มีสระน้ำสิบแห่งอันกว้างใหญ่ ในกุฎาคารอันเป็นที่ประทับของพระมุนีผู้ประเสริฐ ผู้ทรงละทิ้งถ้อยคำที่ไม่ดีงาม ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงประดิษฐานอยู่ในที่นี้เป็นครั้งที่สาม
(පියංවදාගාථා)
(ปิยัมวทาคาถา)
39.
๓๙.
වෙසාලිකෙ තු වසි කාතු චාතුකං,තෙ ඤාහි තෙසු ලභි-ධා-මුකා-මුකං;
නෙගාමිකෙසු භජි ඵාසු සා-යුකං,එතා-ධිකෙසු නමි-කාසු-දා-තුලං.
ในเมืองเวสาลี พระองค์ประทับอยู่ ทรงกระทำความฉลาด ทรงทราบและได้รับที่พึ่งในสิ่งเหล่านั้น ทรงเสพความสำราญในหมู่ชาวนิคมผู้มีอายุยืน ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้หาที่เปรียบมิได้ในคุณธรรมอันยิ่งใหญ่เหล่านี้
(ලලිතාගාථා)
(ลลิตาคาถา)
40.
๔๐.
වදි [Pg.199] සුප්පියො දුවචනං තමතො,සහි මුත්තිකො ගුණකථං තථතො;
ගමි මාණවො දුරපථං චරතො,නමි සාධවො බුධවරං පරසො.
สุปปิยปริพาชกกล่าวคำไม่ดีจากที่นั้น มุตติกะอดทนฟังคำสรรเสริญคุณตามความเป็นจริง มาณพเดินทางไกลไปแล้ว สัตบุรุษทั้งหลายขอนอบน้อมพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐยิ่ง
(පමිතක්ඛරාගාථා)
(ปมิตักขราคาถา)
41.
๔๑.
යු-පගමි විමලො සඛිලො තදා,යුවවති-පිවනො රමි යො බ්රහ්මා;
එකසයි [Pg.200] ඨිතතො කථි ඛො ගුණෙ,එස නමි ජින-මො පධි-දො-ජුකෙ.
ในกาลนั้น พระองค์ผู้บริสุทธิ์ ผู้มีพระวาจาอ่อนหวาน ได้เสด็จไปแล้ว พรหมผู้ยินดีในวัยหนุ่มสาว ทรงยืนกล่าวคุณธรรมเพียงผู้เดียว ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระชินเจ้าผู้ทรงขจัดกิเลส ผู้ทรงประทานธรรมอันตรง
(උජ්ජලාගාථා)
(อุชชลคาถา)
42.
๔๒.
ජානං සබ්බෙසං දෙසි යො ඛො-ධිමුත්තං,ආනන්දත්ථෙරං වෙදිතො චොළිසුත්තං;
කායස්සම්මුඛෙ කාතුනො-ලොකියං-සෙ,ඨාන-ස්ස-ප්පුගෙ කාරුණො හොති වන්දෙ.
พระองค์ผู้ทรงรู้แจ้ง ทรงแสดงธรรมอันเป็นเครื่องพ้นจากกิเลสแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง ทรงให้พระอานนท์เถระทราบโชฬิสูตร ทรงกระทำกิจในโลกต่อหน้า ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีพระกรุณา ผู้บรรลุฐานะอันสูงสุด
(වෙස්සදෙවී ගාථා)
(เวสสเทวีคาถา)
43.
๔๓.
සුකථිය [Pg.201] මජ්ඣිමසීල-මපරං,යු-පචිත-මෙත්ථි-ධ චීර-මනයං;
බුධයි ච භජ්ජිත-මීණවතරං,සුනමි පවජ්ජිත-මීහ-මමලං.
พระองค์ผู้กล่าวดีแล้วซึ่งมัชฌิมศีลอันยอดเยี่ยม ทรงสั่งสมเมตตาธรรมมานานในที่นี้ ทรงตรัสรู้และขจัดกิเลสอันลึกซึ้ง ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้บรรพชาแล้ว ผู้บริสุทธิ์ปราศจากมลทิน
(තාමරසගාථා)
(ตามรสคาถา)
44.
๔๔.
මහකඤ්හි සීලම්පි අභාසි කන්තෙ,බ්රහ්මථන්දිලී මම්හි මනාපි රම්මෙ;
චලකම්පි ගීරම්පි කදාචි අම්බෙ,වරපණ්ඩි ඛීණම්පි නමාමි තං වෙ.
พระองค์ผู้ทรงแสดงศีลอันยิ่งใหญ่และเป็นที่รัก ทรงยินดีในพรหมจรรย์อันน่ารื่นรมย์ แม้บางครั้งจะมีพระวาจาที่สั่นสะเทือน ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้เป็นบัณฑิตผู้ประเสริฐ ผู้สิ้นกิเลสแล้ว
(කමලාගාථා)
(กมลาคาถา)
45.
๔๕.
මොහන්තෙ [Pg.202] ජිනි පඨමෙ ජයෙ ජිතායං,සොරම්මෙ ඉසිපතනෙ වනෙ නිවාසං.ඛොභන්තෙ කිරි සකලෙ වදෙ විලාසං,ඝොරංවෙ විනිදමනෙ නමෙ ජිනා-හං.
พระองค์ผู้ทรงชนะโมหะในชัยชนะครั้งแรก ประทับอยู่ในป่าอิสิปตนมฤคทายวันอันน่ารื่นรมย์ ทรงแสดงวาจาอันงดงามในท่ามกลางความปั่นป่วนทั้งปวง ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระชินเจ้าผู้ทรงกำจัดภัยอันน่าสะพรึงกลัว
(පහාසිනීගාථා)
(ปหาสินีคาถา)
46.
๔๖.
දිවාරකං බජනගරං ඵිතං වසෙ,නිසාය තං ජනගණනං ඨිතං මතෙ;
විජානකං තමජටකං සිතං වනෙ,හිතාවහං නරපවරං ඉමං නමෙ.
พระองค์ผู้ประทับอยู่ในเมืองวัชชีอันมั่งคั่ง ทรงอาศัยหมู่ชนผู้ตั้งมั่นในธรรมนั้น ทรงรู้แจ้งธรรมในป่าอันสงัด ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระนรปวรผู้ทรงนำประโยชน์สุขมาให้พระองค์นี้
(රුචිරගාථා)
(รุจิรคาถา)
47.
๔๗.
රචිත-මවිරලං [Pg.203] මනුස්ස මථා පණං,පසිය තතියකං චතුත්ථ මකා සයං;
කරිත-මධිකතං අඛුබ්භමලා සභං,ජහිතගතිපරං පනුජ්ජ නමාම-හං.
พระองค์ผู้ทรงเกื้อกูลหมู่มนุษย์อย่างต่อเนื่อง ทรงเห็นฌานที่สามและที่สี่ด้วยพระองค์เอง ทรงกระทำกิจอันยิ่งใหญ่ ปราศจากมลทินและความหวั่นไหว ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ละคติในภพหน้าได้แล้ว
(පරාජිතාගාථා)
(ปราชิตาคาถา)
48.
๔๘.
නගර-මජය-මෙස නිවසි ථ පරෙ,මහති ස මණිකෙ සකුණකුජවනෙ;
යපති වසති වෙ හිතසිවවහනෙ,සුරත මුභයමෙ-සිත මිම පනමෙ.
พระองค์ผู้ประทับอยู่ในเมืองอชัยยะและในป่าอันกึกก้องด้วยเสียงนก ณ มณีศิลาอันใหญ่ ทรงประทับอยู่เพื่อนำมาซึ่งประโยชน์และความสุข ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงยินดีในประโยชน์ทั้งสองนั้น
(පහරණකලිකාගාථා)
(ปหรณกลิกาคาถา)
49.
๔๙.
ඡට්ඨං [Pg.204] වසෙ අථු-ද තත්ථ වනෙ මුනෙ සං,සබ්බං ධරෙ මකුලපබ්බතකෙ උපෙදං;
චත්තං මලෙ මනුජ මත්ථවසෙ සුදෙසං,භත්තං නමෙ ලහුක මප්ප මරෙ ධුනෙ තං.
พระมุนีผู้ประทับอยู่ในป่าแห่งนั้นในปีที่หก ทรงจำพรรษา ณ ภูเขามกุลบรรพต ทรงละมลทินได้แล้ว ทรงแสดงธรรมอันเป็นประโยชน์แก่หมู่มนุษย์ ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงขจัดกิเลสเพียงเล็กน้อยนั้น
(වසන්තතිලකගාථා)
(วสันตติลกคาถา)
50.
๕๐.
නුන [Pg.205] උපවසති ඉධ ථ පුන පරිමෙ,සුඛගුණමහති තිදසපුර අජිතෙ;
යුගනුත මවදි විතථ මුඝතරි වෙ,හුතථුන මනමි සිමද තුල මරියෙ.
พระองค์ประทับอยู่ในที่นี้และในที่อื่น ทรงมีพระคุณอันยิ่งใหญ่ในภพดาวดึงส์อันไม่มีใครชนะ ทรงกล่าวธรรมอันไม่คลาดเคลื่อนแก่หมู่สัตว์ ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระอริยเจ้าผู้หาที่เปรียบมิได้
(සසිකලාගාථා)
(ศศิกลาคาถา)
51.
๕๑.
ජිනපති සුසුමාරං භෙසකල්ලාවනෙ-සං,නිවසති පුථුඤාණං ඛ්වෙ-ස නන්දාලයෙ-තං;
විමල-මි ධු-ජුකායං භෙදසන්තාප-සෙසං,විජහ-පි සුඛුමාලං එසමන්තා නමෙ-හං.
พระชินเจ้าผู้ประทับอยู่ในป่าเภสกฬาวัน แขวงสุสุมารคีรี ทรงมีพระญาณกว้างขวาง ประทับอยู่ในที่อันเป็นที่รื่นรมย์นั้น พระองค์ผู้บริสุทธิ์ มีพระวรกายตรง ทรงละความเร่าร้อนที่เหลืออยู่ได้สิ้นเชิง ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ละเอียดอ่อนพระองค์นั้น
(මාලිනීගාථා)
(มาลินีคาถา)
52.
๕๒.
මහති [Pg.206] සුකන්තියෙ අථ ච තත්ථ සීතලෙ,වසති කුසම්බියෙ නවමවස්ස-පී-තරෙ;
අවහි සුඛ-න්තිමෙ පජහ-මත්ථ-මී-ධ වෙ,පනමි නුදං හිනෙ සකලසත්ථවසයෙ.
ผู้ประทับอยู่ในกุสัมพีอันงดงามและเย็นสบาย ในพรรษาที่เก้า, ผู้ทรงนำมาซึ่งความสุขอันเป็นที่สุด ผู้ทรงละประโยชน์ในโลกนี้, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงขจัดสิ่งที่เลวทราม ผู้ทรงเป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ทั้งปวง
(පභද්දකගාථා)
(ปภัททกคาถา)
53.
๕๓.
යුධවති පාලිලෙය්යක වනෙ පහාය නාගෙ,උපඨහි නාගි-ධෙ-ස දසමෙ ජහාය බාලෙ;
සුඛවසි කායිකෙ ච මනකෙ තදාස සාතෙ,යුත-මධි වාහිතෙ ච පනමෙ පයාත මාරෙ.
ผู้ทรงละพวกช้างแล้วประทับอยู่ในป่าปาลิเลยยกะ, พระองค์ผู้เป็นที่พึ่งของพญาช้างทรงรับการอุปัฏฐากในพรรษาที่สิบ ทรงละคนพาล, ทรงอยู่เป็นสุขทั้งทางกายและทางใจในกาลนั้น ทรงยินดีแล้ว, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ทรงขจัดมาร ผู้ทรงประกอบด้วยความเพียร
(වාණිනීගාථා)
(วาณินีคาถา)
54.
๕๔.
ඉතො [Pg.207] පත්තෙ නාළෙ වසති දිජගාමෙපි දසමෙ,හිතොපත්ථෙනා-යෙක අධිකි-ධ වාදෙහි වදකෙ;
විලොමත්ථෙහා-නෙක-සහි ඨිත-මාඝෙපි සමයෙ,වියොගත්ථෙ-තා-නෙජ-මපි පිහවාසෙහි පනමෙ.
จากนั้น พระองค์เสด็จถึงนาฬคามอันเป็นที่อยู่ของพราหมณ์ ประทับอยู่ในพรรษาที่สิบ, ทรงแสดงธรรมอันเป็นประโยชน์ยิ่งในที่นี้แก่ผู้กล่าวร้าย, ทรงขจัดความขัดแย้งทั้งหลายในกาลแห่งเดือนมาฆะ, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ปราศจากตัณหา ผู้ทรงขจัดความพลัดพราก
(සිඛරණීගාථා)
(สิขรณีคาถา)
55.
๕๕.
ද්විඅධිකි-තරෙ [Pg.208] වෙරඤ්ජායං තතො දසමං පරෙ,නිවසි නිලකෙ ඛෙදඞ්ඝාතං කරො පරමං වනෙ;
කිලමි ඉධ වෙ වෙහඞ්ගානං මනොරමකං වසෙ,විරජි-සිගණෙ මෙධඞ්කාරං අසොකදදං නමෙ.
ต่อจากนั้น ประทับอยู่ในเวรัญชาเป็นพรรษาที่สิบสอง, ทรงประทับอยู่ในป่าอันสงบเงียบ ทรงขจัดความทุกข์อันยิ่งใหญ่, ทรงลำบากในที่นี้ ทรงประทับอยู่ในที่อันรื่นรมย์ของเหล่านก, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระเมธังกรผู้ปราศจากกิเลส ผู้ประทานความไม่เศร้าโศก
(හිරිණීගාථා)
(หิริณีคาถา)
56.
๕๖.
යො සම්පුණ්ණෙ උපරි තිරසෙ චාලියෙ පබ්බතෙපි,සොභං ඵුල්ලෙ සුවසි ඉතරෙ කාමිතෙ අප්පමෙහි;
සාවත්ථික්කෙනු-ද චතුදසෙ කාරිතෙ ආලයෙපි,කාමො-ච්ඡිද්දෙ තු භය මුනමෙ ඤාතිමෙ ද්වාරකෙහි.
พระองค์ผู้ประทับอยู่บนภูเขาจาลิยะอันเต็มไปด้วยความงดงามและดอกไม้บานสะพรั่ง และในที่อื่นๆ ที่น่าปรารถนาหาประมาณมิได้, และในอาลัยที่สร้างขึ้นในเมืองสาวัตถีในพรรษาที่สิบสี่, ทรงตัดกามและภัยได้แล้ว ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระมุนีผู้เป็นที่พึ่งของหมู่ญาติ
(මන්දක්කන්තාගාථා)
(มันทักกันตาคาถา)
57.
๕๗.
සක්කො [Pg.209] කප්පිලෙ කරිය මදකෙ නිග්ගහො යොති පඤ්චෙ,දක්ඛො කප්පියෙ වසිධ යමකෙ ඉද්ධකො භොහි අඤ්ඤෙ;
යක්ඛො දබ්බිකෙ දමිය නගරෙ සොළසෙ-තොපි වඞ්කෙ,අග්ගො-ඝත්තිතෙ පචිය පනමෙ බොධකෙ මොනිපඤ්ඤෙ.
พระผู้ทรงสามารถ ทรงทำนิคหะแก่ผู้มัวเมาในกบิลพัสดุ์ในพรรษาที่สิบห้า, ทรงฉลาดในสิ่งที่ควร ทรงประทับอยู่ ณ ที่นั้น ทรงแสดงยมกปาฏิหาริย์ ทรงมีฤทธิ์ยิ่งกว่าผู้อื่น, ทรงทรมานยักษ์ในเมืองทัพพิกะ ในพรรษาที่สิบหก แม้ในเมืองที่คดเคี้ยว, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระมุนีผู้มีปัญญา ผู้สูงสุด ผู้ทรงเผากิเลส ผู้ทรงตรัสรู้
(කුසුමිතලතාවෙල්ලිතගාථා)
(กุสุมิตลตาเวลลิตาคาถา)
58.
๕๘.
දුලද්ධෙ [Pg.210] පූරෙ යොපරි ච දසතො රාජගෙහං භජන්තො,තු සත්තෙ කූලෙ ඛො කරි ධ යපතො වාසමෙජං ජහන්තො;
දුමට්ඨෙ පූනෙසො රමිත-චලතො ට්ඨාරසෙතං දදං සො,ගුණස්සෙ වූපෙතො නමිධ කරභො කායඛෙදං සහන්තො.
พระองค์ผู้เสด็จไปยังเมืองทุฬัทธะ และทรงอาศัยกรุงราชคฤห์ในพรรษาที่สิบเจ็ด, ทรงทำที่ฝั่งน้ำ ทรงละความหวั่นไหวในการอยู่, ทรงรื่นรมย์ที่โคนต้นไม้ ทรงประทับอยู่ในพรรษาที่สิบแปดนั้น, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ประกอบด้วยคุณธรรม ผู้ทรงอดทนต่อความเหน็ดเหนื่อยทางกาย
(මෙඝවිප්ඵුජ්ජිතගාථා)
(เมฆวิปผุชชิตาคาถา)
59.
๕๙.
චාලීයෙ [Pg.211] පරිමෙ තථෙව අචලෙ-කූනෙපි වීසෙ ලිලං,භාගී චෙ ස හිතෙ පගෙව පවසෙ සූරෙහි නිසෙවිතං;
කාරිතෙ රමිකෙ පරෙ ච නගරෙ පූරෙපි වීසෙ ඉමං,හාරිතෙ වසිමෙ ජහෙන පනමෙ මූලෙපි ඛීණෙ ජිතං.
ในภูเขาจาลิยะที่มั่นคงและงดงาม ในพรรษาที่สิบเก้า, พระองค์ผู้มีส่วนในประโยชน์ ทรงประทับอยู่ในที่ที่เหล่าวีรบุรุษเสพแล้ว, ในเมืองที่สร้างขึ้นอย่างรื่นรมย์ และในเมืองอื่น ในพรรษาที่ยี่สิบนี้, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้ชนะแล้ว ผู้ทรงละกิเลสอันเป็นรากเหง้าที่สิ้นไปแล้ว
(සද්දූලවික්කීලිතගාථා)
(สัททูลวิกกีฬิตาคาถา)
60.
๖๐.
පඤ්චපඤ්ච-මාකරෙ තතොපි පිණ්ඩකෙන ජෙතකානනෙ ච,අඤ්ඤමඤ්ඤ-මාදරෙන යො නිසින්නකෙන තෙ ච මාපයෙව;
පුබ්බපුබ්බආරාමෙ පයොජි-පාසිකාය වාරමාවසෙධ,සුද්ධසුද්ධ-මාමලෙන පොරියාතිමාය මානසා නමෙස.
ในป่าเชตวันอันเป็นที่พำนักในพรรษาที่ยี่สิบห้า และด้วยบิณฑบาต, พระองค์ผู้ทรงบันดาลสิ่งเหล่านั้นด้วยความเคารพซึ่งกันและกันแก่ผู้นั่งอยู่, ทรงอาศัยอยู่ในอารามก่อนๆ ด้วยความเพียร, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระองค์ผู้มีพระทัยบริสุทธิ์ปราศจากมลทินด้วยความเคารพอย่างยิ่ง
(වුත්තගාථා)
(วุตตคาถา)
පුඤ්ඤෙනා’නෙන [Pg.212] සංසාරමුපධි සුචි සප්පූරිසෙ වො පසෙවෙ,තෙහා දින්නං සුගාහො සුචිපරිසඋපෙතො අරොගො භවෙය්යං;
දීඝායූකො මහාපඤ්ඤ යසධනසුලාභො ච කල්යාණමිත්තො,ලොකාදිබ්බො ච මග්ගො සමමතිපරිවාරොව නිබ්බානපත්තො.
ด้วยบุญนี้ ขอให้ข้าพเจ้าได้บำเพ็ญวัตรปฏิบัติอันบริสุทธิ์ในสังสารวัฏกับสัตบุรุษทั้งหลาย ขอให้ข้าพเจ้าเป็นผู้รับทานได้ดี มีบริษัทบริสุทธิ์ ปราศจากโรค ขอให้มีอายุยืน มีปัญญามาก ได้ลาภยศและทรัพย์ มีมิตรดี ขอให้เป็นผู้ประเสริฐในโลก และถึงพระนิพพานพร้อมด้วยบริวารที่เสมอกัน
(සද්ධරාගාථා)
(สัทธราคาถา)
ක.
ก.
නස්සති [Pg.213] සාසනෙ ඡනවුතාධිකෙ ච තිවිසෙ සතෙ කලියුගෙ,ද්වෙසතචුද්දසාධිකසහස්සකෙ සකලරට්ඨකං ඛුභි ගතෙ;
භාතිකයුද්ධකෙන නගරං තදා භවති ඡාරිකා යතිගණො,දුක්ඛගතො මහාපහරණෙහි ජිවිතඛයම්පි එති පිටකෙ.
พระศาสนาจะเสื่อมสูญในกาลียุคเมื่อล่วงไป ๓๙๖ ปี, เมื่อล่วงไป ๑๒๑๔ ปี แผ่นดินทั้งปวงจะปั่นป่วน, ด้วยสงครามระหว่างพี่น้อง เมืองนั้นจะกลายเป็นเถ้าถ่าน หมู่ภิกษุจะถึงความทุกข์ยากและสิ้นชีวิตด้วยอาวุธใหญ่ แม้พระไตรปิฎก (ก็จักเสื่อมสูญ)
(භද්දකගාථා)
(ภัททกคาถา)
ඛ.
ข.
උදිසක [Pg.214] චෙත්යකෙපි විකිරිය නාසති ධ සො ථිරො සගණතො,විජහිය පුරතො ත්තරවනෙක කුම්භකරගාමකං නිවසයෙ;
සතගණකෙහි තත්ථ ජනකොපි ‘‘භොත ඉධ වාස සබ්බයතිනං,උපට්ඨහමී’’ති තම්හි කතිපාහනං වසති ඛො විමංසිය සුඛං.
แม้เจดีย์ที่อุทิศไว้ก็จะถูกทำลายและไม่มั่นคงจากหมู่คณะ, ทรงละทิ้งที่นั้นแล้วเสด็จไปประทับยังหมู่บ้านช่างหม้อหลายแห่งที่อยู่ข้างหน้า, ในที่นั้น ชนร้อยคนแม้ผู้เป็นบิดาก็กล่าวว่า "ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพำนักอยู่ที่นี่ ข้าพเจ้าจะอุปัฏฐากเหล่าบรรพชิตทั้งปวง" ท่านจึงพำนักอยู่ในที่นั้นสิ้นกาลเล็กน้อย ทรงพิจารณาแล้วอยู่เป็นสุข
(ලලිතගාථා)
(ลลิตคาถา)
ග.
ค.
තත්ථ අරඤ්ඤෙ රමිතො සුචරි සද්ධම්ම-තිමානි සුයතීහි තිපීකො,ධූරසුයුත්තො පරිගාහිය සුජාතො සුපට්ඨාති කුනදිත-මුයානං;
සො සතමච්චෙහි කතං නගරි දං තස්ස ච පාචින රහ ධිකකොසෙ,පච්චයනායාසු ද ඡායබහුකො සුද්ධයතිපි ඉධ වසනකාලෙ.
ในป่านั้น ผู้รื่นรมย์ ผู้ประพฤติดี ผู้ทรงพระไตรปิฎก ผู้มีศรัทธาและเคารพในพระสัทธรรม ผู้ประกอบด้วยธุระ ผู้ทรงไว้ซึ่งความดีงาม ผู้บำรุงอุทยานที่เต็มไปด้วยแม่น้ำ, เมืองที่สร้างโดยอำมาตย์ร้อยคนนั้น และในคลังสมบัติทางทิศตะวันออกของเมืองนั้น มีปัจจัยมากมาย มีร่มเงามาก แม้ภิกษุผู้บริสุทธิ์ก็อยู่ในที่นี้ในเวลานั้น
(තනුගාථා)
(ตนุกาคาถา)
ඝ.
ฆ.
ඵග්ගුණමාසෙ ඡදිනෙ රචිය නිට්ඨංව ගතො පරමරි ඉමිනා-යං,සිජ්ඣතු පෙමං වත රක්ඛතු සුදෙවො උද වඩ්ඪතු ජිනවචනෙ තං;
ในเดือนผัคคุณะ วันที่ ๖ ได้แต่งจบแล้วด้วยบทประพันธ์นี้ ขอความรักจงสำเร็จ ขอเทพเจ้าผู้ดีจงรักษา และขอให้ความเจริญในพระธรรมคำสอนของพระชินเจ้านั้นจงมีเถิด
වාසමාලිනී නිට්ඨිතා.
วาสมาลินี จบแล้ว