นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

त्या भगवंत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धाला माझा नमस्कार असो.

วินยปิฏก

विनयपिटक

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

संगीतीचे प्रश्न आणि उत्तरे

โอกาส ทานกถา

अवकाशदानकथा (परवानगी देण्याचे कथन)

สุณาตุ [Pg.1] เม ภนฺเต สงฺโฆ, มหตี อยํ ปริสา, เอวรูปาย ปริสาย น สุกรา สพฺพโส กถํ สาเวตุํ, ตสฺมา อายสฺมโต จ ชวนตฺเถรสฺส ปขุกฺกูนครวาสิโน อายสฺมโต จ วิจิตฺตสาราภิวํสสฺส ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกสฺส วินยปุจฺฉนภารญฺจ วินยวิสฺสชฺชน ภารญฺจ อาวหิตุํ โอกาสํ ทมฺมิ, กโรถ ตุมฺเห อาวุโส ฉฏฺฐสํคีติปุพฺพงฺคมานิ วินยปุจฺฉน วินยวิสฺสชฺชน กิจฺจานิ ยถาธมฺมํ ยถาวินยํ.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे. ही परिषद खूप मोठी आहे. अशा परिषदेला सर्व प्रकारे (सर्व गोष्टी) ऐकवणे सोपे नाही. म्हणून, पखुक्कू नगरचे रहिवासी आयुष्यमान जवन थेर यांना आणि त्रिपिटकधारी, धम्मभांडागारिक आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस यांना विनय विचारण्याचा भार आणि विनयाची उत्तरे देण्याचा भार स्वीकारण्यासाठी मी अवकाश (परवानगी) देतो. हे आयुष्यमानहो, तुम्ही सहाव्या संगीतीला अनुसरून विनय विचारण्याचे व विनयाची उत्तरे देण्याचे कार्य यथाधम्म आणि यथाविनय करावे.

อคฺคมหาปณฺฑิต [Pg.2] ภทนฺตชวน มหาเถเรน

अग्गमहापंडित भदंत जवन महाथेरांद्वारे

ฐปิตา

स्थापित

ปุจฺฉก สมฺมุติ ญาตฺติ

पुच्छक (प्रश्न विचारणाऱ्याच्या) संमतीची ज्ञप्ती

สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อายสฺมนฺตํ วิจิตฺตสาราภิวํสํ ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกํ วินยํ ปุจฺเฉยฺยํ.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे. जर संघासाठी योग्य वेळ असेल, तर मी त्रिपिटकधारी, धम्मभांडागारिक आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस यांना विनयाविषयी प्रश्न विचारेन.

ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริก

त्रिपिटकधारी धम्मभांडागारिक

ภทนฺตวิจิตฺตสาราภิวํเสน

भदंत विचित्तसाराभिवंस यांच्याद्वारे

ฐปิตา วิสฺสชฺชก สมฺมุติ ญาตฺติ

स्थापित केलेली विसज्जक (उत्तर देणाऱ्याच्या) संमतीची ज्ञप्ती

สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อายสฺมตา ชวนตฺเถเรน สงฺฆนายก มหาเถรสฺส ปฏินิธิภูเตน วินยํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชยฺยํ.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे. जर संघासाठी योग्य वेळ असेल, तर संघनायक महाथेरांचे प्रतिनिधी असलेल्या आयुष्यमान जवन थेरांनी विनयाविषयी विचारलेल्या प्रश्नांची मी उत्तरे देईन.

ปฐม ปาราชิก สิกฺขาปุจฺฉา

प्रथम पाराजिक शिक्षापदाविषयीचे प्रश्न

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.3] เตน อาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ปฐมํ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी पहिले पाराजिक कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वैशाली येथे प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, कोणाला उद्देशून ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สุทินฺนํ ภนฺเต กลนฺทปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, कलंदपुत्र सुदिन्नाला उद्देशून ते प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กิสฺมึ อาวุโส วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, कोणत्या घटनेच्या संदर्भात ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สุทินฺโท ภนฺเต กลนฺทปุตฺโต ปุราณทุติยิกาย เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, कलंदपुत्र सुदिन्नाने आपल्या पूर्व पत्नीसोबत मैथुन धर्माचे सेवन केले, त्या घटनेच्या संदर्भात, भन्ते, ते प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – อตฺถิ อาวุโส ตตฺถ ปญฺญตฺติ อนุปญฺญตฺติ อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, त्यामध्ये प्रज्ञप्ती, अनुप्रज्ञप्ती आणि अनुपन्नप्रज्ञप्ती आहेत का?

วิสฺสชฺชนา – เอกา ภนฺเต ปญฺญตฺติ ทฺเว อนุปญฺญตฺติโย, อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ ตสฺมึ นตฺถิ.

उत्तर – भन्ते, एक प्रज्ञप्ती आणि दोन अनुप्रज्ञप्ती आहेत; त्यामध्ये अनुपन्नप्रज्ञप्ती नाही.

ปุจฺฉา – สพฺพตฺถปญฺญตฺตินุโข [Pg.4] อาวุโส ปเทสปญฺญตฺตินุโข.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, ती सर्वत्रप्रज्ञप्ती आहे की प्रादेशिकप्रज्ञप्ती?

วิสฺสชฺชนา – สพฺพตฺถปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ती सर्वत्रप्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – สาธารณปญฺญตฺตินุโข อาวุโส อสาธารณปญฺญตฺตินุโข.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, ती साधारणप्रज्ञप्ती आहे की असाधारणप्रज्ञप्ती?

วิสฺสชฺชนา – สาธารณปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ती साधारणप्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – เอกโตปญฺญตฺตินุโข อาวุโส อุภโตปญฺญตฺตินุโข.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, ती एकतोप्रज्ञप्ती आहे की उभतोप्रज्ञप्ती?

วิสฺสชฺชนา – อุภโตปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ती उभतोप्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – ปญฺจนฺนํ อาวุโส ปาติโมกฺขุทฺเทสานํ กตฺโถคธํ กตฺถ ปริยาปนฺนํ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, पाच प्रातिमोक्ष उद्देशांपैकी ते कोठे समाविष्ट आहे आणि कशाच्या अंतर्गत येते?

วิสฺสชฺชนา – นิทาโนคธํ [Pg.5] ภนฺเต นิทานปริยาปนฺนํ.

उत्तर – भन्ते, ते निदानात समाविष्ट आहे आणि निदानाच्या अंतर्गत येते.

ปุจฺฉา – กตเมน อาวุโส อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, कोणत्या उद्देशाने ते उद्देशात येते?

วิสฺสชฺชนา – ทุติเยน ภนฺเต อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

उत्तर – भन्ते, दुसऱ्या उद्देशाने ते उद्देशात येते.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ อาวุโส วิปตฺตีนํ กตมา วิปตฺติ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, चार विपत्तींपैकी ही कोणती विपत्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สีลวิปตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही शीलविपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส วิปตฺติ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, विपत्ती म्हणजे काय?

วิสฺสชฺชนา – อสํวโร ภนฺเต วิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, असंवर ही विपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส สมฺปตฺติ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, संपत्ती म्हणजे काय?

วิสฺสชฺชนา – สํวโร ภนฺเต สมฺมตฺติ.

उत्तर – भन्ते, संवर ही संपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา [Pg.6] อาวุโส ปฏิปตฺติ.

प्रश्न – हे आयुष्यमान, प्रतिपत्ती (आचरण) म्हणजे काय?

วิสฺสชฺชนา – น เอวรูปํ กริสฺสามีติ ยาวชีวํ อาปาณโกฏิกํ สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, อยํ ภนฺเต ปฏิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, 'मी असे करणार नाही' असा निश्चय करून, जोपर्यंत प्राण आहे तोपर्यंत शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्याप्रमाणे आचरण करणे, हीच प्रतिपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กติ อาวุโส อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา ปฐมํ ปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, किती कारणांना (अर्थवशांना) अनुसरून भगवंतांनी पहिले पाराजिक प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ทส ภนฺเต อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา ปฐมํ ปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ, ๑ - สงฺฆสุฏฺฐุตาย, ๒ - สงฺฆผาสุตาย, ๓ - ทุมฺมงฺกูนํ ปุคฺคลานํ นิคฺคหาย, ๔ - เปสลานํ ภิกฺขูนํ ผาสุวิหาราย, ๕ - ทิฏฺฐธมฺมิกานํ อาสวานํ สํวราย, ๖ - สมฺปรายิกานํ อาสวานํ ปฏิฆาตาย, ๗ - อปฺปสนฺนานํ ปสาทาย, ๘ - ปสนฺนานํ ภิยฺโยภาวาย, ๙ - สทฺธมฺมฏฺฐิติยา, ๑๐ - วินยานุคฺคหาย.

उत्तर – भंते, दहा कारणांना (अर्थवशांना) अनुसरून भगवंतांनी पहिले पाराजिक प्रज्ञप्त केले: १. संघाच्या कल्याणासाठी (सुष्ठुतेसाठी), २. संघाच्या सुखासाठी (फासुतेसाठी), ३. लज्जाहीन व्यक्तींच्या निग्रहासाठी, ४. शीलवान भिक्खूंच्या सुखविहारासाठी, ५. या जन्मातील आसवांच्या संवरासाठी, ६. परलोकातील आसवांच्या नाशासाठी, ७. अप्रसन्न लोकांच्या प्रसन्नतेसाठी, ८. प्रसन्न लोकांच्या श्रद्धावृद्धीसाठी, ९. सद्धम्माच्या चिरस्थितीसाठी, १०. विनयाच्या अनुग्रहासाठी.

ปุจฺฉา – เก [Pg.7] อาวุโส สิกฺขนฺติ.

प्रश्न – आवुसो, कोण शिक्षा ग्रहण करतात (शिकतात)?

วิสฺสชฺชนา – เสกฺขาจ ภนฺเต ปุถุชฺชนกลฺยาณกาจ สิกฺขนฺติ.

उत्तर – भंते, शैक्ष (सेख) आणि कल्याणकारी पृथग्जन (कल्याण-पुथुज्जन) शिक्षा ग्रहण करतात.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส สิกฺขิตสิกฺขา.

प्रश्न – आवुसो, कोणाची शिक्षा पूर्ण झाली आहे (शिक्षित-शिक्ष कोण आहेत)?

วิสฺสชฺชนา – อรหนฺโต ภนฺเต สิกฺขิตสิกฺขา.

उत्तर – भंते, अर्हत (अराहंत) हे पूर्ण शिक्षित (ज्यांची शिक्षा पूर्ण झाली आहे असे) आहेत.

ปุจฺฉา – กตฺถ อาวุโส ฐิตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे शिक्षण कोठे प्रतिष्ठित आहे?

วิสฺสชฺชนา – สิกฺขากาเมสุ ภนฺเต ฐิตํ.

उत्तर – भंते, जे शिकण्याची इच्छा बाळगतात (शिक्षाकाम) त्यांच्यामध्ये हे प्रतिष्ठित आहे.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส ธาเรนฺติ.

प्रश्न – आवुसो, कोण हे धारण करतात?

วิสฺสชฺชนา – เยสํ ภนฺเต วตฺตติ เต ธาเรนฺติ.

उत्तर – भंते, जे यानुसार आचरण करतात, ते हे धारण करतात.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.8] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भंते, हे अर्हत, सम्यक संबुद्ध अशा भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाद्वारे आणले गेले (परंपरेने चालत आले)?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भंते, हे गुरु-शिष्य परंपरेने आणले गेले आहे.

สํคายนตฺถาย สงฺฆสฺส ญาปนํ

संगीतीसाठी (धम्मगायनासाठी) संघाला निवेदन

สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ อหํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ วิจิตฺถสาราภิวํสํ ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกํ ปฐมสฺส ปาราชิกสฺส นิทานมฺปิ ปุจฺฉึ, ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉึ, วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉึ, ปญฺญตฺติ อนุปญฺญตฺติอาทีนิปิ ปุจฺฉึ, ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐจ โส อายสฺมาวิจิตฺตสาราภิวํโส วิสฺสชฺเชสิ, อิติหิทํ ภนฺเต ปฐมํ ปาราชิก สิกฺขาปทํ นิมฺมลํ สุปริสุทฺธํ ตสฺเสว ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส, ตสฺมา ยถาปุเร มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา โปราณสํคีติการา พฺรหฺมจริย สงฺขาตสฺส พุทฺธสาสนสฺส จิรฏฺฐิติยา พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ ธมฺมวินยํ สงฺคายึสุเจว อนุสงฺคายึสุจ, เอวเมว มยมฺปิ ทานิ สพฺเพว ฉฏฺฐสํคีติมหาธมฺมสภาปริยาปนฺนา อิทํ ปฐม ปาราชิก สิกฺขาปทํ เอกโตสชฺฌายนวเสน สํคาเยยฺยาม.

भंते, संघाने माझे ऐकावे. मी आयुष्यमान, त्रिपिटकधारी, धम्मभांडारिक विचित्तसाराभिवंसा यांना पहिल्या पाराजिकाचे निदान (पार्श्वभूमी) विचारले, व्यक्तीविषयी विचारले, वस्तूविषयी विचारले आणि प्रज्ञप्ती व अनुप्रज्ञप्ती इत्यादींविषयी विचारले. विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंसा यांनी उत्तर दिले. भंते, अशा प्रकारे हे पहिले पाराजिक शिक्षापद निर्मळ व अत्यंत शुद्ध असून, ते त्या अर्हत, सम्यक संबुद्ध भगवंतांचेच वचन आहे. म्हणून, पूर्वी ज्याप्रमाणे महाकश्यप इत्यादी थोर महास्थविरांनी, प्राचीन संगीतिकारांनी ब्रह्मचर्य स्वरूप बुद्धशासनाच्या चिरस्थितीसाठी, बहुजनहिताय, बहुजनसुखाय, लोकांवर अनुकंपा करण्यासाठी आणि देव-मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी व सुखासाठी धम्म आणि विनयाचे गायन व अनुगायन केले; त्याचप्रमाणे आता आपण सर्वजण, जे या सहाव्या संगीती महाधम्मसभेचे सदस्य आहोत, या पहिल्या पाराजिक शिक्षापदाचे एकत्रितपणे सज्जायन (सस्वर पठण) करून संगीती करूया.

เรวตาภิ ปณฺฑิตธช สาสนวํส มหาธมฺมราชคุรุโน

रेवताभिपंडितध्वज सासनवंस महाधम्मराजगुरु

อภิธชมหารฏฺฐคุรุโนจ สงฺฆนายก มหาเถรสฺส

अभिध्वजमहाराठ्ठगुरु आणि संघनायक महास्थवीर

โอกาส ทานกถา

अनुमती देणारे भाषण

สุณาตุ [Pg.10] เม ภนฺเต สงฺโฆ, มหตี อยํ ปริสา, เอวรูปาย ปริสาย น สุกรา สพฺพโส กถํ สาเวตุํ, ตสฺมา อายสฺมโตจ โสภนสฺส สาสนริ สารามาธิวาสิโน อายสฺมโตจ วิจิตฺตสาราภิวํสสฺส ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกสฺส วินยปุจฺฉนภารญฺจ วินยวิสฺสชฺชนภารญฺจ อาวหิตุํ โอกาสํ ทมฺมิ, กโรถ ตุมฺเห อาวุโส ฉฏฺฐสํคีติปุพฺพงฺคมานิ วินยปุจฺฉน วินยวิสฺสชฺชน กิจฺจานิ ยถาธมฺมํ ยถาวินยํ.

भंते, संघाने माझे ऐकावे. ही परिषद खूप मोठी आहे. अशा परिषदेत सर्वांना ऐकू जाईल अशा प्रकारे बोलणे सोपे नाही. म्हणून, सासनरी साराम येथे राहणारे आयुष्यमान सोभन आणि त्रिपिटकधारी, धम्मभांडारिक आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस यांना विनयाचे प्रश्न विचारण्याचा आणि विनयाची उत्तरे देण्याचा भार स्वीकारण्याची मी अनुमती देतो. आवुसो, आपण सहाव्या संगीतीचे नेतृत्व करत धम्म आणि विनयानुसार विनयाचे प्रश्न विचारण्याचे व उत्तरे देण्याचे कार्य करावे.

อคฺคมหาปณฺฑิต ภทนฺต โสภนตฺเถเรน

अग्गमहापंडित भदंत सोभनस्थविरांद्वारे

ฐปิตา ปุจฺฉก สมฺมุติ ญาตฺติ

मांडलेला प्रश्नकर्ता संमती प्रस्ताव (ज्ञप्ति)

สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อายสฺมนฺตํ วิจิตฺตสาราภิวํสํ ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกํ วินยํ ปุจฺเฉยฺยํ.

भंते, संघाने माझे ऐकावे. जर संघाला योग्य वाटत असेल, तर मी त्रिपिटकधारी, धम्मभांडारिक आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस यांना विनयाविषयी प्रश्न विचारेन.

ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริก

त्रिपिटकधारी धम्मभांडारिक

ภทนฺตวิจิตฺตสาราภิวํเสน

भदंत विचित्तसाराभिवंस यांच्याद्वारे

ฐปิตา วิสฺสชฺชก สมฺมุติ ญาตฺติ

मांडलेला उत्तरदाता संमती प्रस्ताव (ज्ञप्ति)

สุณาตุ [Pg.11] เม ภนฺเต สงฺโฆ, ยทิสงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อายสฺมตา โสภนตฺเถเรน สงฺฆนายก มหาเถรสฺส ปฏินิธิภูเตน วินยํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชยฺยํ.

भंते, संघाने माझे ऐकावे. जर संघाला योग्य वाटत असेल, तर संघनायक महास्थविरांचे प्रतिनिधी असलेल्या आयुष्यमान सोभनस्थविरांनी विनयाविषयी विचारलेल्या प्रश्नांची मी उत्तरे देईन.

ทุติย ปาราชิก สิกฺขาปุจฺฉา

दुसऱ्या पाराजिक शिक्षापदाचे प्रश्नोत्तर

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.12] เตน อาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ทุติยํ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक संबुद्ध भगवंतांनी दुसरे पाराजिक कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृह येथे प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून (आरंभ करून) हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ธนิยํ ภนฺเต กุมฺภการปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, कुंभारपुत्र धनिया याला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กิสฺมึ อาวุโส วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणत्या विषयावरून (वस्तूवरून) हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ธนิโย ภนฺเต กุมฺภการปุตฺโต รญฺโญ ทารูนิ อทินฺนํ อาทิยิ, ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, कुंभारपुत्र धनिया याने राजाचे लाकूड न देता (चोरीने) घेतले, त्या विषयावरून हे प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – อตฺถิ [Pg.13] อาวุโส ตตฺถ ปญฺญตฺติ อนุปญฺญตฺติ อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, त्यामध्ये प्रज्ञप्ती, अनुप्रज्ञप्ती आणि अनुपन्नप्रज्ञप्ती आहेत का?

วิสฺสชฺชนา – เอกา ภนฺเต ปญฺญตฺติ เอกา อนุปญฺญตฺติ อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ ตสฺมึ นตฺถิ.

उत्तर – भंते, त्यामध्ये एक प्रज्ञप्ती आणि एक अनुप्रज्ञप्ती आहे; अनुपन्नप्रज्ञप्ती त्यामध्ये नाही.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส ตตฺถ มูลปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, त्यामध्ये मूळ प्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – โย ปน ภิกฺขุ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิเยยฺย, ยถารูเป อทินฺนาทาเน ราชาโน โจรํ คเหตฺวา หเนยฺยุํวา พนฺเธยฺยุํวา ปพฺพาเชยฺยุํวา โจโรสิ พาโลสิ มุฬฺโหสิ เถโนสีติ ตถารูปํ ภิกฺขุ อทินฺนํ อาทิยมาโน อยมฺปิ ปาราชิโก โหติ อสํวาโสติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ มูลปญฺญตฺติ.

उत्तर – भंते, 'जो कोणी भिक्खू न दिलेली वस्तू चोरीच्या उद्देशाने घेईल, ज्या प्रकारच्या अदत्तादानाविरुद्ध (चोरीविरुद्ध) राजे चोराला पकडून मारतील, किंवा बंदी बनवतील, किंवा हद्दपार करतील की, तू चोर आहेस, तू मूर्ख आहेस, तू मूढ आहेस, तू चोरटा आहेस; अशा प्रकारे न दिलेली वस्तू घेणारा भिक्खू देखील पाराजिक होतो आणि संघाबाहेर (असंवासी) होतो' – ही तेथील मूळ प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา [Pg.14] อาวุโส ตตฺถ อนุปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, त्यामध्ये अनुप्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – คามาวา อรญฺญาวาติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ อนุปญฺญตฺติ.

उत्तर – भंते, 'गावातून किंवा अरण्यातून' – ही तेथील अनुप्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส ตตฺถ ปริปุณฺณปญฺญตฺติ.

प्रश्न – हे आवुसो, तेथे परिपूर्ण प्रज्ञप्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – โย ปน ภิกฺขุ คามาวา อรญฺญาวา อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิเยยฺย, กถารูเป อทินฺนาทาเน ราชาโน โจรํ คเหตฺวา หเนยฺยุํวา พนฺเธยฺยุํวา ปพฺพาเชยฺยุํวา โจโรสิ พาโลสิ มูฬฺโหสิ เถโนสีติ ตถารูปํ ภิกฺขุ อทินฺนํ อาทิยมาโน อยมฺปิ ปาราชิโก โหติ อสํวาโสติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ ปริปุณฺณปญฺญตฺติ.

उत्तर – भन्ते, जो कोणी भिक्खू गावातील किंवा अरण्यातील न दिलेली (चोरीच्या उद्देशाने) वस्तू घेईल, ज्या प्रकारच्या अदत्तादानात (चोरीत) राजे लोक चोराला पकडून ठार मारतील किंवा बांधून ठेवतील किंवा हद्दपार करतील की, 'तू चोर आहेस, तू मूर्ख आहेस, तू मूढ आहेस, तू चोरटा आहेस'; अशा प्रकारची न दिलेली वस्तू घेणारा भिक्खू देखील पाराजिक होतो आणि संघवासाला अपात्र ठरतो. हे भन्ते, तेथे ही परिपूर्ण प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – สพฺพตฺถปญฺญตฺติ [Pg.15] นุโข อาวุโส ปเทสปญฺญตฺตินุโข.

प्रश्न – हे आवुसो, ही सर्वत्र प्रज्ञप्ती आहे की प्रादेशिक प्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สพฺพตฺถปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही सर्वत्र प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – สาธารณปญฺญตฺตินุโข อาวุโส อสาธารณปญฺญตฺติ นุโข.

प्रश्न – हे आवुसो, ही साधारण प्रज्ञप्ती आहे की असाधारण प्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาธารณปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही साधारण प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – เอกโตปญฺญตฺตินุโข อาวุโส อุภโตปญฺญตฺตินุโข.

प्रश्न – हे आवुसो, ही एकतोप्रज्ञप्ती आहे की उभतोप्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – อุภโตปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही उभतोप्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – ตสฺมึ [Pg.16] อาวุโส ทุติย ปาราชิเก อทินฺนํ อาทิยนฺโต กติ อาปตฺติโย อาปชฺชติ วิภชิตฺวา วิสฺสชฺเชหิ.

प्रश्न – हे आवुसो, त्या दुसऱ्या पाराजिकात न दिलेली वस्तू घेताना (भिक्खू) किती आपत्तींना प्राप्त होतो? विभागणी करून उत्तर द्या.

วิสฺสชฺชนา – อทินฺนํ ภนฺเต อาทิยนฺโต ติสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ, ปญฺจ มาสกํวา อติเรก ปญฺจ มาสกํวา อคฺฆนกํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺส, อูนปญฺจมาสกํวา อติเรกมาสกํวา อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส, มาสกํวา อูนมาสกวา อคฺฆนกํ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส, อทินฺนํ ภนฺเต อาทิยนฺโต อิมา ติสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ.

उत्तर – भन्ते, न दिलेली वस्तू घेताना (भिक्खू) तीन आपत्तींना प्राप्त होतो. पाच माषक किंवा पाच माषकांपेक्षा अधिक मूल्याची न दिलेली वस्तू चोरीच्या उद्देशाने घेतली तर पाराजिक आपत्ती होते; पाच माषकांपेक्षा कमी किंवा एक माषकापेक्षा अधिक मूल्याची न दिलेली वस्तू चोरीच्या उद्देशाने घेतली तर थुल्लच्चय आपत्ती होते; एक माषक किंवा एका माषकापेक्षा कमी मूल्याची न दिलेली वस्तू चोरीच्या उद्देशाने घेतली तर दुक्कट आपत्ती होते. भन्ते, न दिलेली वस्तू घेताना तो या तीन आपत्तींना प्राप्त होतो.

ปุจฺฉา – เกสํ [Pg.17] อาวุโส อนาปตฺติ.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणाला अनापत्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – ทสนฺนํ ภนฺเต ปุคฺคลานํ อนาปตฺติ, สกสญฺญิสฺส, วิสฺสาสคฺคาเหน คณฺหนฺตสฺส, ตาวกาลิกํ คณฺหนฺตสฺส, เปตปริคฺคหํ คณฺหนฺตสฺส, ติรจฺฉานคตปริคฺคหํ คณฺหนฺตสฺส, ปํสุกูลสญฺญิสฺส, อุมฺมตฺตกสฺส, ขิตฺตจิตฺตสฺส, เวทนาฏฺฏสฺส, อาทิกมฺมิกสฺสาติ.

उत्तर – भन्ते, दहा प्रकारच्या पुद्गलांना अनापत्ती आहे: स्वतःच्या वस्तूच्या भावनेने घेणारा, विश्वासाने घेणारा, तात्पुरती घेणारा, प्रेताच्या मालकीची वस्तू घेणारा, प्राण्यांच्या मालकीची वस्तू घेणारा, पांसुकूल समजून घेणारा, उन्मत्त, विक्षिप्त चित्त असलेला, वेदनेने पीडित असलेला आणि आदिकर्मिक.

ปุจฺฉา – ปญฺจนฺนํ อาวุโส ปาติโมกฺขุทฺเทสานํ กตฺโถคธํ กตฺถปริยาปนฺนํ.

प्रश्न – हे आवुसो, पाच प्रातिमोक्ष उद्देशांमध्ये हे कोठे समाविष्ट आहे आणि कशाच्या अंतर्गत येते?

วิสฺสชฺชนา – นิทาโนคธํ ภนฺเต นิทานปริยาปนฺนํ.

उत्तर – भन्ते, हे निदानमध्ये समाविष्ट आहे आणि निदानाच्या अंतर्गत येते.

ปุจฺฉา – กตเมน [Pg.18] อาวุโส อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणत्या उद्देशाने हे उद्देशात येते?

วิสฺสชฺชนา – ทุติเยน ภนฺเต อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

उत्तर – भन्ते, दुसऱ्या उद्देशाने हे उद्देशात येते.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ อาวุโส วิปตฺตีนํ กตมา วิปตฺติ.

प्रश्न – हे आवुसो, चार विपत्तींपैकी ही कोणती विपत्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สีลวิปตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही शीलविपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – สตฺตนฺนํ อาวุโส อาปตฺติกฺขนฺธานํ กตโม อาปตฺติกฺขนฺโธ.

प्रश्न – हे आवुसो, सात आपत्तीस्कंधांपैकी हा कोणता आपत्तीस्कंध आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปาราชิกาปตฺติกฺขนฺโธ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, हा पाराजिक आपत्तीस्कंध आहे.

ปุจฺฉา – ฉนฺนํ อาวุโส อาปตฺติสมุฏฺฐานานํ กติหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ.

प्रश्न – हे आवुसो, सहा आपत्ती-समुत्थानांपैकी किती कारणांनी ही आपत्ती उद्भवते?

วิสฺสชฺชนา – ตีหิ ภนฺเต สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ, สิยา กายโตจ จิตฺตโตจ สมุฏฺฐาติ, น วาจาโต, สิยา วาจาโตจ

उत्तर – भन्ते, ही तीन कारणांनी उद्भवते: कधी काया आणि चित्ताने उद्भवते, वाचेने नाही; कधी वाचेने आणि

จิตฺตโตจ [Pg.19] สมุฏฺฐาติ, น กายโต, สิยา กายโตจ วาจาโตจ จิตฺตโตจ สมุฏฺฐาติ.

चित्ताने उद्भवते, कायेने नाही; कधी काया, वाचा आणि चित्ताने उद्भवते.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ อาวุโส อธิกรณานํ กตมํ อธิกรณํ.

प्रश्न – हे आवुसो, चार अधिकरणांपैकी हे कोणते अधिकरण आहे?

วิสฺสชฺชนา – อาปตฺตาธิกรณํ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, हे आपत्ताधिकरण आहे.

ปุจฺฉา – สตฺตนฺนํ อาวุโส สมถานํ กติหิ สมเถหิ สมฺมติ.

प्रश्न – हे आवुसो, सात शमथांपैकी किती शमथांनी हे शांत होते?

วิสฺสชฺชนา – ทฺวิหิ ภนฺเต สมเถหิ สมฺมติ สมฺมุขาวินเยนจ ปฏิญฺญาต กรเณนจ.

उत्तर – भन्ते, हे दोन शमथांनी शांत होते: संमुखविनय आणि प्रतिज्ञातकरण.

ปุจฺฉา – โก [Pg.20] อาวุโส ตตฺถ วินโย, โก ตตฺถ อภิวินโย.

प्रश्न – हे आवुसो, तेथे विनय कोणता आणि अभिविनय कोणता?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺญตฺติ ภนฺเต วินโย วิภตฺติ อภิวินโย.

उत्तर – भन्ते, प्रज्ञप्ती हा विनय आहे आणि विभत्ती हा अभिविनय आहे.

ปุจฺฉา – กึอาวุโส ตตฺถ ปาติโมกฺขํ กึ ตตฺถ อธิปาติโมกฺขํ.

प्रश्न – हे आवुसो, तेथे प्रातिमोक्ष काय आहे आणि अधि-प्रातिमोक्ष काय आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺญตฺติ ภนฺเต ปาติโมกฺขํ, วิภตฺติ อธิปาติโมกฺขํ.

उत्तर – भन्ते, प्रज्ञप्ती हा प्रातिमोक्ष आहे आणि विभत्ती हा अधि-प्रातिमोक्ष आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส วิปตฺติ.

प्रश्न – हे आवुसो, विपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – อสํวโร ภนฺเต วิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, असंवर ही विपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา [Pg.21] อาวุโส สมฺปตฺติ.

प्रश्न – हे आवुसो, संपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – สํวโร ภนฺเต สมฺปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, संवर ही संपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส ปฏิปตฺติ.

प्रश्न – हे आवुसो, प्रतिपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – น เอวรูปํ กริสฺสามีติ ยาวชีวํ อาปาณโกฏิกํ สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ อยํ ภนฺเต ตตฺถ ปฏิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, 'मी असे कधीही करणार नाही' असा निश्चय करून, जोपर्यंत प्राण आहे तोपर्यंत शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्याप्रमाणे शिकणे, ही तेथे प्रतिपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กติ อาวุโส อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา ทุติยํ ปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, किती प्रयोजनांना लक्षात घेऊन भगवंतांनी दुसरे पाराजिकाचे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ทส ภนฺเต อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา ทุติยํ ปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ. สงฺฆสุฏฺฐุตาย สงฺฆผาสุตาย ทุมฺมงฺกูนํ ปุคฺคลานํ นิคฺคหาย เปสลานํ ภิกฺขูนํ ผาสุวิหาราย ทิฏฺฐธมฺมิกานํ อาสวานํ สํวราย สมฺปรายิกานํ อาสวานํ ปฏิฆาตาย อปฺปสนฺนานํ ปสาทาย ปสนฺนานํ ภิยฺโยภาวาย สทฺธมฺมฏฺฐิติยา วินยานุคฺคหาย.

उत्तर – भन्ते, दहा प्रयोजनांना लक्षात घेऊन भगवंतांनी दुसरे पाराजिकाचे प्रज्ञप्त केले: संघाच्या कल्याणासाठी, संघाच्या सुखासाठी, निर्लज्ज व्यक्तींच्या निग्रहासाठी, शीलवान भिक्खूंच्या सुखविहारासाठी, या जन्मातील आसवांच्या संवरासाठी, परलोकातील आसवांच्या विनाशासाठी, श्रद्धा नसलेल्या लोकांच्या श्रद्धेसाठी, श्रद्धाळू लोकांच्या श्रद्धावृद्धीसाठी, सद्धर्माच्या चिरस्थायी स्थितीसाठी आणि विनयाच्या अनुग्रहासाठी.

ปุจฺฉา – โก [Pg.22] อาวุโส สิกฺขนฺติ.

प्रश्न – हे आवुसो, कोण शिकतात?

วิสฺสชฺชนา – เสกฺขาจ ภนฺเต ปุถุชฺชนกลฺยาณกาจ สิกฺขนฺติ.

उत्तर – भन्ते, शैक्ष आणि कल्याण-पृथग्जन शिकतात.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส สิกฺขิตสิกฺขา.

प्रश्न – आवुसो, ज्यांचे शिक्षण पूर्ण झाले आहे असे कोण आहेत?

วิสฺสชฺชนา – อรหนฺโต ภนฺเต สิกฺขิตสิกฺขา.

उत्तर – भन्ते, अर्हत हे पूर्णशिक्षित आहेत.

ปุจฺฉา – กตฺถ [Pg.23] อาวุโส ฐิตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोठे प्रतिष्ठित आहे?

วิสฺสชฺชนา – สิกฺขากาเมสุ ภนฺเต ฐิตํ.

उत्तर – भन्ते, हे शिक्षणाची इच्छा बाळगणाऱ्यांमध्ये प्रतिष्ठित आहे.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส ธาเรนฺติ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोण धारण करतात?

วิสฺสชฺชนา – เยสํ ภนฺเต วตฺตติ เต ธาเรนฺติ.

उत्तर – भन्ते, जे याचे आचरण करतात, ते हे धारण करतात.

ปุจฺฉา – กสฺส อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควตา ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺมุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส [Pg.24] อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणी आणले आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ นุ โข อาวุโส ตตฺถ อุปเนตพฺพํ วา อปเนตพฺพํ วา อกฺขรปทปจฺจาภฏฺฐํ วา วิรทฺธปทพฺยญฺชนํ วา.

प्रश्न – आवुसो, त्यात काही जोडण्यासारखे किंवा काढून टाकण्यासारखे, किंवा अक्षरे व पदांची फेरफार झालेले, किंवा चुकीचे पद व व्यंजन असे काही आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, असे काहीही नाही.

‘‘สํคายนตฺถาย สงฺฆสฺส ญาปนํ’’

“संगीती करण्यासाठी संघाला सूचना”

สุณาตุ [Pg.25] เม ภนฺเต สงฺโฆ อหํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ วิจิตฺตสาราภิวํส ติปิฏกธรธมฺมภณฺฑาคาริกํ ทุติยสฺส ปาราชิกสฺส นิทานมฺปิ ปุจฺฉึ, ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉึ, วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉึ, ปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อนุปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อนาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อญฺญานิปิ อีทิสานิ ปุจฺฉิตพฺพฏฺฐานานิ อเนกานิ ปุจฺฉึ, ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐจ โส อายสฺมา วิจิตฺตสาราภิวํโส วิสฺสชฺเชสิ. อิติ หิทํ ภนฺเต อิทํ ทุติยํ ปาราชิก สิกฺขาปทํ นิมฺมลํ, สุปริสุทฺธํ, ตสฺเสว ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส, ตสฺมา ยถา ปุเร มหากสฺส ปาทโย มหาเถรวรา โปราณสํคีติการา พฺรหฺมจริยสงฺขาตสฺส พุทฺธสาสนสฺส จิรฏฺฐิติยา, พหุชนหิตาย, พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย, หิตาย, สุขาย, เทวมนุสฺสานํ ธมฺมวินยํ สงฺคายึสุเจว อนุสงฺคายึสุจ, เอวเมว มยมฺปิ ทานิ สพฺเพว ฉฏฺฐสํคีติมหาธมฺมสภาปริยาปนฺนา อิทํ ทุติย ปาราชิก สิกฺขาปทํ เอกโต คณสชฺฌายํ กตฺวา สมคฺคา สมฺโมทมานา หุตฺวา สงฺคาเยยฺยาม.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे. भन्ते, मी आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस, त्रिपिटकधारी आणि धम्मभांडागारिक यांना दुसऱ्या पाराजिकाच्या निदानाविषयी विचारले, पुद्गलाविषयी विचारले, वस्तूविषयी विचारले, प्रज्ञप्तीविषयी विचारले, अनुप्रज्ञप्तीविषयी विचारले, आपत्तीविषयी विचारले, अनापत्तीविषयी विचारले आणि अशाच प्रकारच्या विचारण्यायोग्य इतरही अनेक गोष्टी विचारल्या. विचारले असता, त्या आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस यांनी उत्तरे दिली. अशा प्रकारे, भन्ते, हा दुसरा पाराजिक शिक्षापद निर्मळ, अत्यंत शुद्ध आणि त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचेच वचन आहे. म्हणून, ज्याप्रमाणे पूर्वी महाकस्सप आदि श्रेष्ठ महास्थविरांनी, प्राचीन संगीतिकारांनी ब्रह्मचर्य संज्ञक बुद्धशासनाच्या चिरंतन अस्तित्वासाठी, बहुजनहिताय, बहुजनसुखाय, जगावरील अनुकंपेपोटी, देव आणि मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी आणि सुखासाठी धम्म आणि विनयाचे संगायन व अनुसंगायन केले; त्याचप्रमाणे आता आपण सर्वजण, जे या सहाव्या संगीती महाधम्मसभेचे सदस्य आहोत, या दुसऱ्या पाराजिक शिक्षापदाचे एकत्र समूहपठण करून, ऐक्यबद्ध व आनंदित होऊन संगायन करूया.

ตติย ปาราชิก สิกฺขาปุจฺฉา

तिसऱ्या पाराजिक शिक्षापदाविषयी प्रश्न

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.27] เตน อาวุโส ภควตา (ป) สมฺมาสมฺพุทฺเธน ตติยํ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी तिसरे पाराजिक कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वैशाली येथे प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กิสฺมึ อาวุโส วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणत्या वस्तूच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุ อญฺญมญฺญํ ชีวิตา โวโรเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, अनेक भिक्खूंनी एकमेकांचे जीवन नष्ट केले, त्या वस्तूच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – อตฺถิ [Pg.28] นุโข อาวุโส ตตฺถ ปญฺญตฺติ อนุปญฺญตฺติ อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, त्यामध्ये प्रज्ञप्ती, अनुप्रज्ञप्ती आणि अनुत्पन्नप्रज्ञप्ती असे काही आहे का?

วิสฺสชฺชนา – เอกา ภนฺเต ปญฺญตฺติ, เอกา อนุปญฺญตฺติ, อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ ตสฺมึ นตฺถิ.

उत्तर – भन्ते, एक प्रज्ञप्ती आहे, एक अनुप्रज्ञप्ती आहे, आणि अनुत्पन्नप्रज्ञप्ती त्यात नाही.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส ตตฺถ มูลปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, त्यामध्ये मूळ प्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – โยปน ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ มนุสฺสวิคฺคหํ ชีวิตา โวโรเปยฺย, สตฺถหารกํวาสฺส ปริเยเสยฺย อยมฺปิ ปาราชิโก โหติ อสํวาโสติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ มูลปญฺญตฺติ.

उत्तर – "जो कोणी भिक्खू जाणूनबुजून मनुष्याला जिवंत मारून टाकेल किंवा त्याच्यासाठी शस्त्र शोधून आणेल, तो देखील पाराजिक होतो आणि असंहवास होतो." भन्ते, ही तेथील मूळ प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส ตตฺถ อนุปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, त्यामध्ये अनुप्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – มรณวณฺณํ วา สํวณฺเณยฺย มรณาย วา สมาทเปยฺย อมฺโภปุริส กึ ตุยฺหิมินา ปาปเกน ทุชฺชีวิเตน มตนฺเต ชีวิตา

उत्तर – किंवा मरणाची स्तुती करेल किंवा मरणासाठी प्रवृत्त करेल की, "अरे माणसा, या पापी आणि कष्टदायक जगण्याने तुला काय मिळणार? तुझ्यासाठी जगण्यापेक्षा मरणेच अधिक चांगले आहे."

เสยฺยาติ [Pg.29] อิติ จิตฺตมโน จิตฺตสงฺกปฺโป อเนกปริยาเยน มรณวณฺณํ วา สํวณฺเณยฺย มรณาย วา สมาทเปยฺยาติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ อนุปญฺญตฺติ.

"चांगले आहे" — अशा मनाचा आणि अशा संकल्पाचा होऊन अनेक पर्यायांनी मरणाची स्तुती करेल किंवा मरणासाठी प्रवृत्त करेल, भन्ते, ही तेथील अनुप्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส ตตฺถ ปริปุณฺณปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, त्यामध्ये परिपूर्ण प्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – โย ปน ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ มนุสฺสวิคฺคหํ ชีวิตา โวโรเปยฺย, สตฺถหารกํวาสฺส ปริเยเสยฺย, มรณวณฺณํ วา สํวณฺเณยฺย, มรณาย วา สมาทเปยฺย, อมฺโภ ปุริส กึ ตุยฺหิมินา ปาปเกน ทุชฺชีวิเตน มตนฺเต ชีวิตา เสยฺโยติ อิติ จิตฺตมโน จิตฺตสงฺกปฺโป อเนกปริยาเยน มรณวณฺณํวา สํวณฺเณยฺย, มรณาย วา สมาทเปยฺย, อยมฺปิ ปาราชิโก โหติ อสํวาโสติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ ปริปุณฺณปญฺญตฺติ.

उत्तर – "जो कोणी भिक्खू जाणूनबुजून मनुष्याला जिवंत मारून टाकेल, किंवा त्याच्यासाठी शस्त्र शोधून आणेल, या मरणाची स्तुती करेल, किंवा मरणासाठी प्रवृत्त करेल की, 'अरे माणसा, या पापी आणि कष्टदायक जगण्याने तुला काय मिळणार? तुझ्यासाठी जगण्यापेक्षा मरणेच अधिक चांगले आहे' — अशा मनाचा आणि अशा संकल्पाचा होऊन अनेक पर्यायांनी मरणाची स्तुती करेल किंवा मरणासाठी प्रवृत्त करेल, तो देखील पाराजिक होतो आणि असंहवास होतो." भन्ते, ही तेथील परिपूर्ण प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – สพฺพตฺถปญฺญตฺติ [Pg.30] นุโข อาวุโสปเทสปญฺญตฺติ นุโข.

प्रश्न – आवुसो, ही सर्वत्र लागू होणारी प्रज्ञप्ती आहे की प्रादेशिक प्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สพฺพตฺถปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही सर्वत्र लागू होणारी प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – สาธารณปญฺญตฺตินุโข อาวุโส อสาธารณปญฺญตฺติ นุโข.

प्रश्न – आवुसो, ही साधारण प्रज्ञप्ती आहे की असाधारण प्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาธารณปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही साधारण प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – เอกโตปญฺญตฺติ [Pg.31] นุโข อาวุโส อุภโตปญฺญตฺติ นุโข.

प्रश्न – आवुसो, ही एकतोप्रज्ञप्ती आहे की उभतोप्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – อุภโตปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही उभतोप्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – ตสฺมึ อาวุโส ตติย ปาราชิเก สญฺจิจฺจ มนุสฺสวิคฺคหํ ชีวิตา โวโรเปนฺโต กติ อาปตฺติโย อาปชฺชติ.

प्रश्न – आवुसो, त्या तिसऱ्या पाराजिकात, जाणूनबुजून मनुष्याला जिवंत मारून टाकताना किती आपत्ती ओढवून घेतात?

วิสฺสชฺชนา – สญฺจิสฺส ภนฺเต มนุสฺสวิคฺคหํ ชีวิตา โวโรเปนฺโต ติสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ, มนุสฺสํ โอทิสฺส ปปาตํ ขณติ ปปติตฺวา มริสฺสตีติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส, ปปติเต ทุกฺขา เวทนา อุปฺปชฺชติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส, มรติ อาปตฺติ ปาราชิกสฺส, สญฺจิจฺจ ภนฺเต มนุสฺสวิคฺคหํ ชีวิตา โวโรเปนฺโต อิมา ติสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ.

उत्तर – भन्ते, जाणूनबुजून मनुष्याला जिवंत मारून टाकताना तीन आपत्ती ओढवून घेतात: मनुष्याला उद्देशून खड्डा खणतो की 'पडून मरेल' — तर दुक्कट आपत्ती होते; पडल्यावर दुःखद वेदना उत्पन्न होते — तर थुल्लच्चय आपत्ती होते; आणि तो मरतो — तर पाराजिक आपत्ती होते. भन्ते, जाणूनबुजून मनुष्याला जिवंत मारून टाकताना या तीन आपत्ती ओढवून घेतात.

ปุจฺฉา – เกสํ [Pg.32] อาวุโส อนาปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, कोणासाठी अनापत्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สตฺตนฺนํ ภนฺเต ปุคฺคลานํ อนาปตฺติ, อสญฺจิจฺจ มาเรนฺตสฺส, อชานนฺตสฺส, น มรณาธิปฺปายสฺส, อุมฺมตฺตกสฺส, ขิตฺตจิตฺตสฺส, เวทนาฏฺฏสฺส, อาทิกมฺมิกสฺส.

उत्तर – भन्ते, सात प्रकारच्या व्यक्तींना आपत्ती (दोष) लागत नाही: नकळत मारणाऱ्याला, (प्राणघात होत आहे हे) न जाणणाऱ्याला, मारण्याचा हेतू नसणाऱ्याला, वेड्याला, चित्तभ्रम झालेल्याला, वेदनेने पीडित असलेल्याला आणि आदिकर्मिकाला (पहिल्यांदा गुन्हा करणाऱ्याला).

ปุจฺฉา – ปญฺจนฺนํ อาวุโส ปาติโมกฺขุทฺเทสานํ กตฺโถคธํ กตฺถ ปริยาปนฺนํ.

प्रश्न – आवुसो, पाच प्रातिमोक्ष उद्देश कशामध्ये समाविष्ट आहेत आणि कशाच्या अंतर्गत येतात?

วิสฺสชฺชนา – นิทาโนคธํ ภนฺเต นิทานปริยาปนฺนํ.

उत्तर – भन्ते, ते निदान (प्रस्तावना) मध्ये समाविष्ट आहेत आणि निदानाच्या अंतर्गत येतात.

ปุจฺฉา – กตเมน [Pg.33] อาวุโส อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

प्रश्न – आवुसो, कोणत्या उद्देशाद्वारे उद्देशात येते?

วิสฺสชฺชนา – ทุติเยน ภนฺเต อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

उत्तर – भन्ते, दुसऱ्या उद्देशाद्वारे उद्देशात येते.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ อาวุโส วิปตฺตีนํ กตมา วิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, चार विपत्तींपैकी ही कोणती विपत्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สีลวิปตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही शीलविपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – สตฺตนฺนํ อาวุโส อาปตฺติกฺขนฺธานํ กตโม อาปตฺติกฺขนฺโธ.

प्रश्न – आवुसो, सात आपत्ती-स्कंधांपैकी हा कोणता आपत्ती-स्कंध आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปาราชิกาปตฺติกฺขนฺโธ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, हा पाराजिकापत्ती-स्कंध आहे.

ปุจฺฉา – ฉนฺนํ อาวุโส อาปตฺติสมุฏฺฐานานํ กติหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ.

प्रश्न – आवुसो, सहा आपत्ती-समुत्थानांपैकी (आपत्ती उद्भवण्याच्या कारणांपैकी) किती कारणांनी ही आपत्ती उद्भवते?

วิสฺสชฺชนา – ฉนฺนํ ภนฺเต อาปตฺติสมุฏฺฐานานํ ตีหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ, สิยา กายโตจ จิตฺตโตจ สมุฏฺฐาติ, น วาจโต[Pg.34], สิยา วาจโตจ จิตฺตโตจ สมุฏฺฐาติ, น กายโต, สิยา กายโตจ วาจโตจ จิตฺตโตจ สมุฏฺฐาติ.

उत्तर – भन्ते, सहा आपत्ती-समुत्थानांपैकी तीन कारणांनी ही आपत्ती उद्भवते: कदाचित ती काया आणि चित्ताने उद्भवते, वाचेने नाही; कदाचित ती वाचा आणि चित्ताने उद्भवते, कायेने नाही; कदाचित ती काया, वाचा आणि चित्ताने उद्भवते.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ อาวุโส อธิกรณานํ กตมํ อธิกรณํ.

प्रश्न – आवुसो, चार अधिकरणांपैकी हे कोणते अधिकरण आहे?

วิสฺสชฺชนา – อาปตฺตาธิกรณํ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, हे आपत्ताधिकरण आहे.

ปุจฺฉา – สตฺตนฺนํ [Pg.35] อาวุโส สมถานํ กติหิ สมเถหิ สมฺมติ.

प्रश्न – आवुसो, सात शमथांपैकी (विवाद शांत करण्याच्या पद्धतींपैकी) किती शमथांनी हा शांत होतो?

วิสฺสชฺชนา – สตฺตานํ ภนฺเต สมถานํ ทฺวีหิ สมเถหิ สมฺมติ, สมฺมุขา วินเยนจ ปฏิญฺญาตกรเณนจ.

उत्तर – भन्ते, सात शमथांपैकी दोन शमथांनी हा शांत होतो: संमुख-विनय आणि प्रतिज्ञात-करण (स्वीकृतीद्वारे).

ปุจฺฉา – โก ตตฺถ อาวุโส วินโย โก ตตฺถ อภิวินโย.

प्रश्न – आवुसो, तेथे विनय कोणता आणि अभिविनय कोणता?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺญตฺติ ภนฺเต วินโย วิภตฺติ อภิวินโย.

उत्तर – भन्ते, प्रज्ञप्ती (नियम) हा विनय आहे आणि विभत्ती (नियम विश्लेषण) हा अभिविनय आहे.

ปุจฺฉา – กึ อาวุโส ตตฺถ ปาติโมกฺขํ กึ อธิปาติโมกฺขํ.

प्रश्न – आवुसो, तेथे प्रातिमोक्ष काय आहे आणि अधि-प्रातिमोक्ष काय आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺญตฺติ ภนฺเต ปาติโมกฺขํ วิภตฺติ อธิปาติโมกฺขํ.

उत्तर – भन्ते, प्रज्ञप्ती हा प्रातिमोक्ष आहे आणि विभत्ती हा अधि-प्रातिमोक्ष आहे.

ปุจฺฉา – กา [Pg.36] อาวุโส วิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, विपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – อสํวโร ภนฺเต วิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, असंवर (संयम नसणे) ही विपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส สมฺปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, संपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – สํวโร ภนฺเต สมฺปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, संवर (संयम राखणे) ही संपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส ตตฺถ ปฏิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, तेथे प्रतिपत्ती (आचरण) कोणती?

วิสฺสชฺชนา – น เอวรูปํ กริสฺสามีติ ยาวชีวํ อาปาณโกฏิกํ สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ อยํ ภนฺเต ตตฺถ ปฏิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, 'मी असे कधीही करणार नाही' असे म्हणून जोपर्यंत प्राण आहेत तोपर्यंत शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यामध्ये शिकणे, हीच तेथे प्रतिपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.37] อาวุโส อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา ตติยํ ปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, किती प्रयोजनांना (उद्देशांना) अनुसरून भगवंतांनी तिसरे पाराजिक प्रज्ञप्त केले (नियमबद्ध केले)?

วิสฺสชฺชนา – ทส ภนฺเต อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา ตติยํ ปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ สงฺฆสุฏฺฐุตาย สงฺฆผาสุตาย (ป) วินยานุคฺคหาย.

उत्तर – भन्ते, दहा प्रयोजनांना अनुसरून भगवंतांनी तिसरे पाराजिक प्रज्ञप्त केले: संघाच्या कल्याणासाठी, संघाच्या सुखासाठी... (इत्यादी)... आणि विनयाच्या अनुग्रहासाठी.

ปุจฺฉา – เก [Pg.38] อาวุโส สิกฺขนฺติ.

प्रश्न – आवुसो, कोण शिकतात (अभ्यास करतात)?

วิสฺสชฺชนา – เสกฺขาจ ภนฺเต ปุถุชฺชนกลฺยาณกาจ สิกฺขนฺติ.

उत्तर – भन्ते, शैक्ष (जे अजून शिकत आहेत) आणि कल्याणकारी पृथग्जन (सामान्य लोक) शिकतात.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส สิกฺขิตสิกฺขา.

प्रश्न – आवुसो, ज्यांचे शिक्षण पूर्ण झाले आहे (शिक्षित-शिक्ष) असे कोण आहेत?

วิสฺสชฺชนา – อรหนฺโต ภนฺเต สิกฺขิตสิกฺขา.

उत्तर – भन्ते, अर्हत हे शिक्षित-शिक्ष आहेत.

ปุจฺฉา – กตฺถ อาวุโส ฐิตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कशामध्ये प्रतिष्ठित (स्थित) आहे?

วิสฺสชฺชนา – สิกฺขากาเมสุ ภนฺเต ฐิตํ.

उत्तर – भन्ते, हे शिक्षेची (शिकण्याची) इच्छा असणाऱ्यांमध्ये प्रतिष्ठित आहे.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส ธาเรนฺติ.

प्रश्न – आवुसो, याचे धारण कोण करतात?

วิสฺสชฺชนา – เยสํ ภนฺเต วตฺตติ เต ธาเรนฺติ.

उत्तर – भन्ते, जे याचे आचरण करतात, ते याचे धारण करतात.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.39] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाद्वारे आणले गेले (परंपरेने चालत आले)?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถินุโข อาวุโส ตตฺถ กิญฺจิ อุปเนตพฺพํ วา อปเนตพฺพํ วา อกฺขรปทปจฺจาภฏฺฐํ วา วิรทฺธปทพฺยญฺชนํ วา.

प्रश्न – आवुसो, त्यामध्ये काही जोडण्यासारखे (उपनेतव्य) किंवा वगळण्यासारखे (अपनेतव्य) आहे का, किंवा अक्षरे व पदांची काही चूक आहे का, किंवा चुकीचे पद व व्यंजन आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

उत्तर – नाही, भन्ते.

สํคายนตฺถาย สงฺฆสฺส ญาปนํ

संगीतीसाठी संघाला निवेदन

สุณาตุ [Pg.40] เม ภนฺเต สงฺโฆ, อหํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ วิจิตฺตสาราภิวํสํ ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกํ ตติยสฺส ปาราชิกสฺส นิทานมฺปิ ปุจฺฉึ, ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉึ, วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉึ, ปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อนุปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อนาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อญฺญานิปิ เอวรูปานิ ปุจฺฉิตพฺพฏฺฐานานิ อเนกานิ ปุจฺฉึ, ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐจ โส อายสฺมา วิจิตฺตสาราภิวํโส วิสฺสชฺเชสิ, อิติหิทํ ภนฺเต ตติยปาราชิกสิกฺขาปทํ นิมฺมลํ สุปริสุทฺธํ ตสฺเสว ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺมุทฺธสฺส, ตสฺมา ยถา ปุเร มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา โปราณสํคีติการา พฺรหฺมจริยสงฺขาตสฺส พุทฺธสาสนสฺส จิรฏฺฐิติยา พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ ธมฺมวินยํ สงฺคายึสุเจว อนุสงฺคายึสุจ, เอวเมว มยมฺปิ ทานิ สพฺเพว ฉฏฺฐสํคีติมหาธมฺมสภาปริยาปนฺนา อิทํ ตติยปาราชิกสิกฺขาปทํ เอกโต คณสชฺฌายํ กตฺวา สมคฺคา สมฺโมทมานา หุตฺวา สํคาเยยฺยาม.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे. भन्ते, मी आयुष्यमान त्रिपिटकधर धम्मभाण्डागारिक विचित्तसाराभिवंस यांना तिसऱ्या पाराजिकाचे निदान (कारण) विचारले, पुद्गल (व्यक्ती) विचारले, वस्तू (विषय) विचारली, प्रज्ञप्ती (नियम) विचारली, अनुप्रज्ञप्ती (पोटनियम) विचारली, आपत्ती (गुन्हा) विचारली, अनापत्ती (अपवाद) विचारली, आणि अशा प्रकारच्या विचारण्यायोग्य इतरही अनेक गोष्टी विचारल्या. विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे त्या आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस यांनी उत्तर दिले. अशा प्रकारे, भन्ते, हे तिसरे पाराजिक शिक्षापद निर्मळ, अत्यंत शुद्ध आणि त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचेच वचन आहे. म्हणून, ज्याप्रमाणे पूर्वी महाकस्सप इत्यादी श्रेष्ठ महास्थविरांनी, प्राचीन संगीतिकारांनी, ब्रह्मचर्य स्वरूप बुद्धशासनाच्या चिरस्थायी अस्तित्वासाठी, बहुजनहितासाठी, बहुजनसुखासाठी, जगावरील अनुकंपेसाठी, देव आणि मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी आणि सुखासाठी धम्म आणि विनयाचे संगायन व अनुसंगायन केले होते; त्याचप्रमाणे आता आपण सर्वजण, जे या सहाव्या संगीती महाधम्मसभेमध्ये समाविष्ट आहोत, या तिसऱ्या पाराजिक शिक्षापदाचा एकत्र समूह-सज्झाय (पाठ) करून, ऐक्यभावाने आणि आनंदाने संगायन करूया.

จตุตฺถ ปาราชิก สิกฺขาปุจฺฉา

चौथ्या पाराजिक शिक्षापदाविषयी प्रश्न

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.42] เตน อาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จตุตฺถํ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या...पे... सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी चौथे पाराजिक कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต.

उत्तर – वैशालीमध्ये, भन्ते.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आयुष्यमान, कोणाला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – วคฺคุมุทาตีริเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वग्गुमुदा नदीच्या तीरावरील भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กิสฺมึ อาวุโส วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आयुष्यमान, कोणत्या वस्तूच्या (घटनेच्या) संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – วคฺคุมุทาตีริยา ภนฺเต ภิกฺขู คิหีนํ อญฺญมญฺญสฺส อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वग्गुमुदा नदीच्या तीरावरील भिक्खूंनी गृहस्थांजवळ एकमेकांच्या उत्तर-मनुष्यधर्माची (अतिमानुष गुणांची) प्रशंसा केली, त्या वस्तूच्या (घटनेच्या) संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อตฺถิ [Pg.43] อาวุโส ตตฺถ ปญฺญตฺติ อนุปญฺญตฺติ อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्यामध्ये प्रज्ञप्ती, अनुप्रज्ञप्ती आणि अनुपन्नप्रज्ञप्ती आहेत का?

วิสฺสชฺชนา – เอกา ภนฺเต ปญฺญตฺติ เอกา อนุปญฺญตฺติ อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ ตสฺมึ นตฺถิ.

उत्तर – भन्ते, त्यामध्ये एक प्रज्ञप्ती आणि एक अनुप्रज्ञप्ती आहे; अनुपन्नप्रज्ञप्ती त्यामध्ये नाही.

ปุจฺฉา – กตมา อาวุโส ตตฺถ มูลปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्यामध्ये मूळ प्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – โย ปน ภิกฺขุ อนภิชานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อตฺตุปนายิกํ อลมริยญาณทสฺสนํ สมุทาจเรยฺย, อิติชานามิ อิติปสฺสามีติ, ตโต อปเรน สมเยน สมนุคฺคาหีย มาโนวา อสมนุคฺคาหีย มาโนวา อาปนฺโน วิสุทฺธาเปกฺโข เอวํ วเทยฺย อชานเมวํ อาวุโส อวจํ ชานามิ อปสฺสํ ปสฺสามิ ตุจฺฉํ มุสาวิลปินฺติ อยมฺปิ ปาราชิโก โหติ อสํวาโสติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ มูลปญฺญตฺติ.

उत्तर – भन्ते, "जो कोणी भिक्खू स्वतःमध्ये नसलेला उत्तर-मनुष्यधर्म (अतिमानुष गुण), स्वतःमध्ये असल्याचा दावा करत, 'मी हे जाणतो, मी हे पाहतो' असे म्हणून श्रेष्ठ आर्य ज्ञानदर्शनाचा खोटा आव आणेल; आणि नंतरच्या काळात, विचारणा केली असता किंवा विचारणा न केली असताही, तो आपत्तीत पडलेला भिक्खू शुद्ध होण्याची इच्छा धरून असे म्हणेल की, 'आयुष्यमान, मी न जाणताच असे म्हणालो की मी जाणतो, आणि न पाहताच म्हणालो की मी पाहतो, मी व्यर्थ आणि खोटे बोललो'; तर तो देखील पाराजिक होतो आणि संघाबाहेर (असंवास्य) होतो." ही त्यामध्ये मूळ प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – กตมา [Pg.44] อาวุโส ตตฺถ อนุปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्यामध्ये अनुप्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – อญฺญตฺร อธิมานาติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ อนุปญฺญตฺติ.

उत्तर – भन्ते, "अधिमान (गैरसमज) वगळता" ही त्यामध्ये अनुप्रज्ञप्ती आहे.

โหนฺติ เย เต อานนฺท ภิกฺขู อทิฏฺเฐ ทิฏฺฐสญฺญิโน อปตฺเต ปตฺตสญฺญิโน อนธิคเต อธิคตสญฺญิโน อสจฺฉิกเต สจฺฉิกตสญฺญโน อธิมาเนน อญฺญํ พฺยากโรนฺติ, ตญฺจ โข เอตํ อพฺโพหาริกํ.

आनंदा, जे भिक्खू न पाहिलेल्या गोष्टीला पाहिले अशी संज्ञा (समज) बाळगतात, न मिळवलेल्या गोष्टीला मिळवले अशी संज्ञा बाळगतात, प्राप्त न केलेल्या गोष्टीला प्राप्त केले अशी संज्ञा बाळगतात, प्रत्यक्ष न केलेल्या गोष्टीला प्रत्यक्ष केले अशी संज्ञा बाळगतात आणि अधिमानाने (गैरसमजाने) तसे घोषित करतात, ते अव्यवहार्य (दोषरहित) असते.

ปุจฺฉา – กตมา [Pg.45] อาวุโส ตตฺถ ปริปุณฺณปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्यामध्ये परिपूर्ण प्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – โยปน ภิกฺขุ อนภิชานํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อตฺตุปนายิกํ อลมริยญาณทสฺสนํ สมุทาจเรยฺย, อิติ ชานามิ อิติ ปสฺสามีติ, ตโต อปเรน สมเยน สมนุคฺคาหียมาโนวา อสมนุคฺคาหียมาโนวา อาปนฺโน วิสุทฺธาเปกฺโข เอวํ วเทยฺย อชานเมวํ อาวุโส อวจํชานามิ อปสฺสํ ปสฺสามิ ตุจฺฉํ มุสา วิลปินฺติ, อญฺญตฺร อธิมานา อยมฺปิ ปาราชิโก โหติ อสํวาโสติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ ปริปุณฺณ ปญฺญตฺติ.

उत्तर – भन्ते, "जो कोणी भिक्खू स्वतःमध्ये नसलेला उत्तर-मनुष्यधर्म, स्वतःमध्ये असल्याचा दावा करत, 'मी हे जाणतो, मी हे पाहतो' असे म्हणून श्रेष्ठ आर्य ज्ञानदर्शनाचा खोटा आव आणेल; आणि नंतरच्या काळात, विचारणा केली असता किंवा विचारणा न केली असताही, तो आपत्तीत पडलेला भिक्खू शुद्ध होण्याची इच्छा धरून असे म्हणेल की, 'आयुष्यमान, मी न जाणताच असे म्हणालो की मी जाणतो, आणि न पाहताच म्हणालो की मी पाहतो, मी व्यर्थ आणि खोटे बोललो'; अधिमान वगळता, तो देखील पाराजिक होतो आणि संघाबाहेर (असंवास्य) होतो." ही त्यामध्ये परिपूर्ण प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – สพฺพตฺถปญฺญตฺติ [Pg.46] นุโข อาวุโส ปเทสปญฺญตฺติ นุโข.

प्रश्न – आयुष्यमान, ही सर्वत्र प्रज्ञप्ती आहे की प्रादेशिक प्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สพฺพตฺถปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही सर्वत्र प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – สาธารณปญฺญตฺติ นุโข อาวุโส อสาธารณปญฺญตฺตินุโข.

प्रश्न – आयुष्यमान, ही साधारण प्रज्ञप्ती आहे की असाधारण प्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาธารณปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही साधारण प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – เอกโตปญฺญตฺติ นุโข อาวุโส อุภโต ปญฺญตฺติ นุโข.

प्रश्न – आयुष्यमान, ही एकतोप्रज्ञप्ती आहे की उभतोप्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – อุภโตปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही उभतोप्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – ตสฺมึ [Pg.47] อาวุโส จตุตฺถ ปาราชิเก อสนฺตํ อภูตํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อุลฺลปนฺโต กติ อาปตฺติโย อาปชฺชติ, วิภชิตฺวา วิสฺสชฺเชหิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्या चौथ्या पाराजिकात, स्वतःमध्ये नसलेल्या आणि असत्य अशा उत्तर-मनुष्यधर्माचा खोटा दावा करताना भिक्खू किती आपत्तींना प्राप्त होतो? विभागणी करून याचे उत्तर द्या.

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึ ภนฺเต จตุตฺถปาราชิเก อสนฺตํ อภูตํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อุลฺลปนฺโต ติสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ, อสนฺตํ อภูตํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อุลฺลปติ อาปตฺติปาราชิกสฺส, โย เต วิหาเร วสติ โส ภิกฺขุ อรหาติ ภณติ ปฏิวิชานนฺตสฺส อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส, อปฺปฏิวิชานนฺตสฺส อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส, อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ ภนฺเต อุลฺลปนฺโต อิมา ติสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ.

उत्तर – भन्ते, त्या चौथ्या पाराजिकात, स्वतःमध्ये नसलेल्या आणि असत्य अशा उत्तर-मनुष्यधर्माचा खोटा दावा करताना भिक्खू तीन आपत्तींना प्राप्त होतो. स्वतःमध्ये नसलेल्या आणि असत्य अशा उत्तर-मनुष्यधर्माचा खोटा दावा केल्यास 'पाराजिक' आपत्ती होते; 'जो या विहारात राहतो तो भिक्खू अर्हत आहे' असे म्हटल्यास, ऐकणाऱ्याला ते समजल्यास 'थुल्लच्चय' (स्थूलदोष) आपत्ती होते, आणि ऐकणाऱ्याला ते न समजल्यास 'दुक्कट' (दुष्कृत) आपत्ती होते. भन्ते, उत्तर-मनुष्यधर्माचा खोटा दावा करताना भिक्खू या तीन आपत्तींना प्राप्त होतो.

ปุจฺฉา – เกสํ [Pg.48] อาวุโส อนาปตฺติ.

प्रश्न – आयुष्यमान, कोणाला अनापत्ती (दोषमुक्तता) आहे?

วิสฺสชฺชนา – ฉนฺนํ ภนฺเต ปุคฺคลานํ อนาปตฺติ อธิมาเนน ภณนฺตสฺส อนุลฺลปนาธิปฺปายสฺส อุมฺมตฺตกสฺส ขิตฺตจิตฺตสฺส เวทนาฏฺฏสฺส อาทิกมฺมิกสฺส.

उत्तर – भन्ते, सहा प्रकारच्या पुद्गलांना (व्यक्तींना) अनापत्ती आहे: अधिमानाने (गैरसमजाने) बोलणाऱ्याला, खोटा दावा करण्याचा हेतू नसणाऱ्याला, उन्मत्ताला (वेड्याला), विक्षिप्त चित्त असणाऱ्याला, वेदनेने पीडित असणाऱ्याला आणि आदिकर्मिकाला (पहिला गुन्हा करणाऱ्याला).

ปุจฺฉา – ปญฺจนฺนํ [Pg.49] อาวุโส ปาติโมกฺขุทฺเทสานํ กตฺโถคธํ กตฺถ ปริยาปนฺนํ.

प्रश्न – आयुष्यमान, प्रातिमोक्षाच्या पाच उद्देशांपैकी हे कोठे समाविष्ट आहे आणि कशाच्या अंतर्गत येते?

วิสฺสชฺชนา – นิทาโนคธํ ภนฺเต นิทานปริยาปนฺนํ.

उत्तर – भन्ते, हे निदानात समाविष्ट आहे आणि निदानाच्या अंतर्गत येते.

ปุจฺฉา – กตเมน อาวุโส อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

प्रश्न – आयुष्यमान, कोणत्या उद्देशाने हे उद्देशात येते?

วิสฺสชฺชนา – ทุติเยน ภนฺเต อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

उत्तर – भन्ते, दुसऱ्या उद्देशाने हे उद्देशात येते.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ อาวุโส วิปตฺตีนํ กตมา วิปตฺติ.

प्रश्न – आयुष्यमान, चार विपत्तींपैकी ही कोणती विपत्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สีลวิปตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, ही शीलविपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – สตฺตนฺนํ [Pg.50] อาวุโส อาปตฺติกฺขนฺธานํ กตโม อาปตฺติกฺขนฺโธ.

प्रश्न – आयुष्यमान, सात आपत्ती-स्कंधांपैकी हा कोणता आपत्ती-स्कंध आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปาราชิกาปตฺติกฺขนฺโธ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, हा पाराजिक आपत्ती-स्कंध आहे.

ปุจฺฉา – ฉนฺนํ อาวุโส อาปตฺติสมุฏฺฐานานํ กติหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ.

प्रश्न – आयुष्यमान, सहा आपत्ती-समुत्थानांपैकी ही किती कारणांनी उद्भवते?

วิสฺสชฺชนา – ฉนฺนํ ภนฺเต อาปตฺติสมุฏฺฐานานํ ตีหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ, สิยา กายโตจ จิตฺตโตจ สมุฏฺฐาติ, น วาจโต, สิยา วาจโตจ จิตฺตโตจ สมุฏฺฐาติ, น กายโต, สิยา กายโตจ วาจโตจ จิตฺตโตจ สมุฏฺฐาติ.

उत्तर – भन्ते, सहा आपत्ती-समुत्थानांपैकी ही तीन कारणांनी उद्भवते: कधी काया आणि चित्ताने उद्भवते, वाचेने नाही; कधी वाचेने आणि चित्ताने उद्भवते, कायेने नाही; कधी काया, वाचा आणि चित्त या तिन्हींनी उद्भवते.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ [Pg.51] อาวุโส อธิกรณานํ กตมํ อธิกรณํ.

प्रश्न – आयुष्यमान, चार अधिकरणांपैकी हे कोणते अधिकरण आहे?

วิสฺสชฺชนา – อาปตฺตาธิกรณํ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, हे आपत्ताधिकरण आहे.

ปุจฺฉา – สตฺตนฺนํ อาวุโส สมถานํ กติหิ สมเถหิ สมฺมติ.

प्रश्न – आवुसो, सात शमथांपैकी किती शमथांनी अधिकरण शांत होते?

วิสฺสชฺชนา – สตฺตนฺนํ ภนฺเต สมถานํ ทฺวีหิ สมเถหิ สมฺมติ, สมฺมุขาวินเยนจ ปฏิญฺญาตกรเณนจ.

उत्तर – भन्ते, सात शमथांपैकी दोन शमथांनी अधिकरण शांत होते – संमुखाविनय आणि प्रतिज्ञातकरण.

ปุจฺฉา – โก ตตฺถ อาวุโส วินโย, โก ตตฺถ อภิวินโย.

प्रश्न – आवुसो, तेथे विनय कोणता आणि अभिविनय कोणता?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺญตฺติ ภนฺเต วินโย, วิภตฺติ อภิวินโย.

उत्तर – भन्ते, प्रज्ञप्ती हा विनय आहे आणि विभत्ती हा अभिविनय आहे.

ปุจฺฉา – กึ [Pg.52] อาวุโส ตตฺถ ปาติโมกฺขํ, กึ อธิปาติโมกฺขํ.

प्रश्न – आवुसो, तेथे पातिमोक्ख कोणते आणि अधिपातिमोक्ख कोणते?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺญตฺติ ภนฺเต ปาติโมกฺขํ, วิภตฺติ อธิปาติโมกฺขํ.

उत्तर – भन्ते, प्रज्ञप्ती हे पातिमोक्ख आहे आणि विभत्ती हे अधिपातिमोक्ख आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส วิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, विपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – อสํวโร ภนฺเต วิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, असंवर ही विपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส สมฺปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, संपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – สํวโร ภนฺเต สมฺปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, संवर ही संपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา [Pg.53] อาวุโส ตตฺถ ปฏิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, तेथे प्रतिपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – น เอวรูปํ กริสฺสามีติ ยาวชีวํ อาปาณโกฏิกํ สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ อยํ ภนฺเต ตตฺถ ปฏิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, 'मी अशा प्रकारचे पाप करणार नाही' असे म्हणून जोपर्यंत प्राण आहे तोपर्यंत शिक्षापदांचे ग्रहण करून शिकणे, हीच तेथे प्रतिपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กติ อาวุโส อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา จตุตฺถํ ปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, किती अर्थवशांना अनुसरून भगवंतांनी चौथे पाराजिक प्रज्ञप्त केले आहे?

วิสฺสชฺชนา – ทส ภนฺเต อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา จตุตฺถํ ปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ, สงฺฆสุฏฺฐุตาย สงฺฆผาสุตาย…เป… วินยานุคฺคหาย.

उत्तर – भन्ते, दहा अर्थवशांना अनुसरून भगवंतांनी चौथे पाराजिक प्रज्ञप्त केले आहे – संघाच्या सुष्ठुतेसाठी, संघाच्या फासुतेसाठी... पे... विनयाच्या अनुग्रहासाठी.

ปุจฺฉา – เก [Pg.55] อาวุโส สิกฺขนฺติ.

प्रश्न – आवुसो, कोण शिकतात?

วิสฺสชฺชนา – เสกฺขาจ ภนฺเต ปุถุชฺชนกลฺยาณกาจ สิกฺขนฺติ.

उत्तर – भन्ते, शैक्ष आणि कल्याणकारी पृथग्जन शिकतात.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส สิกฺขิตสิกฺขา.

प्रश्न – आवुसो, ज्यांचे शिक्षण पूर्ण झाले आहे (शिक्षितशिक्षा) असे कोण आहेत?

วิสฺสชฺชนา – อรหนฺโต ภนฺเต สิกฺขิตสิกฺขา.

उत्तर – भन्ते, अर्हत हे शिक्षितशिक्षा आहेत.

ปุจฺฉา – กตฺถ อาวุโส ฐิตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कशात प्रतिष्ठित आहे?

วิสฺสชฺชนา – สิกฺขากาเมสุ ภนฺเต ฐิตํ.

उत्तर – भन्ते, हे शिक्षाकामांमध्ये प्रतिष्ठित आहे.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส ธาเรนฺติ.

प्रश्न – आवुसो, याचे धारण कोण करतात?

วิสฺสชฺชนา – เยสํ ภนฺเต วตฺตติ เต ธาเรนฺติ.

उत्तर – भन्ते, जे याचे आचरण करतात, ते याचे धारण करतात.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.56] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाद्वारे आणले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ นุโข อาวุโส ตตฺถ กิญฺจิ อุปเนตพฺพํ วา อปเนตพฺพํ วา อกฺขรปทปจฺจาภฏฺฐํ วา วิรทฺธปทพฺยญฺชนํ วา.

प्रश्न – आवुसो, तेथे काही जोडण्यासारखे किंवा वगळण्यासारखे किंवा अक्षरे व पदांची चूक किंवा चुकीचे पद व व्यंजन आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, नाही.

สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปุจฺฉา

संघादिशेष शिक्षापृच्छा

๑. สุกฺกวิสฺสฏฺฐิสงฺฆาทิเสส สิกฺขาปุจฺฉา

१. शुक्रविसर्ग संघादिशेष शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.57] เตน อาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – आवुसो, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी मुद्दामहून अशुची स्खलित करणाऱ्यासाठी संघादिशेष कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून हा प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต เสยฺยสกํ อารพฺภ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, आयुष्मान् सेय्यसक यांना उद्देशून हा प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กิสฺมึ อาวุโส วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – आवुसो, कोणत्या बाबतीत हा प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมา ภนฺเต เสยฺยสโก หตฺเถน อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, आयुष्मान् सेय्यसक यांनी हाताने प्रयत्न करून अशुची स्खलित केले, त्या बाबतीत हा प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – อตฺถิ [Pg.59] อาวุโส ตตฺถ ปญฺญตฺติ อนุปญฺญตฺติ อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, तेथे प्रज्ञप्ती, अनुप्रज्ञप्ती आणि अनुत्पन्नप्रज्ञप्ती आहे का?

วิสฺสชฺชนา – เอกา ภนฺเต ปญฺญตฺติ, เอกา อนุปญฺญตฺติ, อนุปฺปนฺนปญฺญตฺติ ตสฺมึ นตฺถิ.

उत्तर – भन्ते, एक प्रज्ञप्ती आहे, एक अनुप्रज्ञप्ती आहे, अनुत्पन्नप्रज्ञप्ती तेथे नाही.

ปุจฺฉา – กตมา อาวุโส ตตฺถ มูลปญฺญตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, तेथे मूळ प्रज्ञप्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – สญฺเจตนิกา สุกฺกวิสฺสฏฺฐิ สงฺฆาทิเสโสติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ มูลปญฺญตฺติ.

उत्तर – 'जाणूनबुजून वीर्य विसर्जन करणे हा संघादिसेस आहे', हे, भन्ते! तेथील मूळ प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – กตมา ปนาวุโส ตตฺถ อนุปญฺญตฺติ.

प्रश्न – पण आवुसो! तेथील अनुप्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – อญฺญตฺร สุปินนฺตาติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ อนุปญฺญตฺติ.

उत्तर – 'स्वप्नावस्था वगळता', हे, भन्ते! तेथील अनुप्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – กตมา [Pg.60] ปนาวุโส ตตฺถ ปริปุณฺณปญฺญตฺติ.

प्रश्न – पण आवुसो! तेथील परिपूर्ण प्रज्ञप्ती कोणती आहे?

วิสฺสชฺชนา – สญฺเจตนิกา สุกฺกวิสฺสฏฺฐิ อญฺญตฺรสุปินนฺตา สงฺฆาทิโสติ อยํ ภนฺเต ตตฺถ ปริปุณฺณปญฺญตฺติ.

उत्तर – 'स्वप्नावस्था वगळता जाणूनबुजून वीर्य विसर्जन करणे हा संघादिसेस आहे', हे, भन्ते! तेथील परिपूर्ण प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – สาธารณ ปญฺญตฺตินุโข อาวุโส อสาธารณ ปญฺญตฺตินุโข.

प्रश्न – आवुसो! ही साधारण प्रज्ञप्ती आहे की असाधारण प्रज्ञप्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – อสาธารณปญฺญตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते! ही असाधारण प्रज्ञप्ती आहे.

ปุจฺฉา – ตตฺถ อาวุโส อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจนฺโต กติ อาปตฺติโย อาปชฺชติ.

प्रश्न – आवुसो! त्यात प्रयत्न करून अशुची विसर्जित करणाऱ्याला किती आपत्ती प्राप्त होतात?

วิสฺสชฺชนา – อุปกฺกมิตฺวา ภนฺเต อสุจึ โมเจนฺโต ติสฺโส อาปตฺติโย อาปชฺชติ, เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ อาปตฺติ

उत्तर – भन्ते! प्रयत्न करून अशुची विसर्जित करणाऱ्याला तीन आपत्ती प्राप्त होतात. विचार करतो, प्रयत्न करतो आणि विसर्जित होते, तर आपत्ती

สงฺฆาทิเสสสฺส[Pg.61], เจเตติ อุปกฺกมติ น มุจฺจติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส, ปโยเค ทุกฺกฏํ.

संघादिसेसची; विचार करतो, प्रयत्न करतो पण विसर्जित होत नाही, तर थुल्लच्चय आपत्ती होते; आणि केवळ प्रयत्नासाठी दुक्कट आपत्ती होते.

ปุจฺฉา – เกสํ อาวุโส อนาปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो! कोणाला अनापत्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – ฉนฺนํ ภนฺเต อนาปตฺติ สุปินนฺเตน โมเจนฺตสฺส น โมจนาธิปฺปายสฺส อุมฺมตฺตกสฺส ขิตฺตจิตฺตสฺส เวทนาฏฺฏสฺส อาทิกมฺมิกสฺส อิเมสํ โข ภนฺเต ฉนฺนํ อนาปตฺติ.

उत्तर – भन्ते! सहा जणांना अनापत्ती आहे: स्वप्नात विसर्जन होणाऱ्याला, विसर्जनाचा हेतू नसणाऱ्याला, वेड्याला, विक्षिप्त चित्त असणाऱ्याला, वेदनेने पीडित असणाऱ्याला आणि आदिकर्मिकाला; भन्ते! या सहा जणांना अनापत्ती आहे.

ปุจฺฉา – ปญฺจนฺนํ [Pg.62] อาวุโส ปาติโมกฺขุทฺเทสานํ กตเมน อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

प्रश्न – आवुसो! पाच प्रातिमोक्ष उद्देशांपैकी कोणत्या उद्देशाने हा उद्देशात येतो?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจนฺนํ ภนฺเต ปาติโมกฺขุทฺเทสานํ ตติเยน อุทฺเทเสน อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ.

उत्तर – भन्ते! पाच प्रातिमोक्ष उद्देशांपैकी तिसऱ्या उद्देशाने हा उद्देशात येतो.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ อาวุโส วิปตฺตีนํ กตมา วิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो! चार विपत्तींपैकी ही कोणती विपत्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – จตุนฺนํ ภนฺเต วิปตฺตีนํ สีลวิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते! चार विपत्तींपैकी ही शीलविपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส วิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो! विपत्ती म्हणजे काय?

วิสฺสชฺชนา – อสํวโร ภนฺเต วิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते! असंवर ही विपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา [Pg.63] อาวุโส สมฺปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो! संपत्ती म्हणजे काय?

วิสฺสชฺชนา – สํวโร ภนฺเต สมฺปตฺติ.

उत्तर – भन्ते! संवर ही संपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส ปฏิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो! प्रतिपत्ती म्हणजे काय?

วิสฺสชฺชนา – น เอว รูปํ กริสฺสามีติ ยาวชีวํ อาปาณโกฏิกํ สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ อยํ ภนฺเต ปฏิปตฺติ.

उत्तर – 'मी असे पुन्हा करणार नाही' असे म्हणून जोपर्यंत प्राण आहे तोपर्यंत शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यात शिकणे, भन्ते! ही प्रतिपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กติ อาวุโส อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – आवुसो! किती अर्थवशांना अनुसरून भगवंतांनी प्रयत्नपूर्वक अशुची विसर्जित करणाऱ्यासाठी संघादिसेस प्रज्ञप्त केला आहे?

วิสฺสชฺชนา – ทส [Pg.64] ภนฺเต อตฺถวเส ปฏิจฺจ ภควตา อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส ปญฺญตฺโต สงฺฆสุฏฺฐุตาย…เป… วินยานุคฺคหาย.

उत्तर – भन्ते! दहा अर्थवशांना अनुसरून भगवंतांनी प्रयत्नपूर्वक अशुची विसर्जित करणाऱ्यासाठी संघादिसेस प्रज्ञप्त केला आहे, जसे की संघाच्या कल्याणासाठी...पे... विनयाच्या अनुग्रहासाठी.

ปุจฺฉา – กตฺถ อาวุโส ฐิตํ.

प्रश्न – आवुसो! हे कशात प्रतिष्ठित आहे?

วิสฺสชฺชนา – สิกฺขากาเมสุ ภนฺเต ฐิตํ.

उत्तर – भन्ते! हे शिक्षेची इच्छा बाळगणाऱ्यांमध्ये प्रतिष्ठित आहे.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส ธาเรนฺติ.

प्रश्न – आवुसो! याचे धारण कोण करतात?

วิสฺสชฺชนา – เยสํ ภนฺเต วตฺตติ เต ธาเรนฺติ.

उत्तर – भन्ते! ज्यांचे आचरण योग्य आहे, ते याचे धारण करतात.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.65] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो! हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते! हे अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो! हे कोणी आणले आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते! हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ นุโข อาวุโส ตตฺถ สนิทาเน สปทภาชนีเย สวินีตวตฺถุเก อุปเนตพฺพํ วา อปเนตพฺพํ วา อกฺขรปทปจฺจาภฏฺฐํ วา วิรทฺธปทพฺยญฺชนํ วา.

प्रश्न – आवुसो! त्या सनिदान, सपदभाजन आणि सविनीतवस्तुक अशा या पाठात काही जोडण्यासारखे किंवा वगळण्यासारखे आहे का, किंवा अक्षरे व पदांचा विपर्यास किंवा चुकीचे पद व व्यंजन आहे का?

สํคายนตฺถาย สงฺฆสฺส ญาปนํ

संगायनासाठी संघाला निवेदन

สุณาตุ [Pg.66] เม ภนฺเต สงฺโฆ อายสฺมนฺตํ วิจิตฺตสาราภิวํสํ ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกํ ปฐมสฺส สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปทสฺส นิทานมฺปิ ปุจฺฉึ, ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉึ, วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉึ, ปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อนุปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อนาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉึ, อญฺญานิปิ เอวรูปานิ อเนกานิ ปุจฺฉิตพฺพฏฺฐานานิ ปุจฺฉึ, ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ จ โส อายสฺมา วิจิตฺตสาราภิวํโส วิสฺสชฺเชสิ, อิติหิทํ ภนฺเต ปฐม สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปทํ สปริวารํ นิมฺมลํ สุปริสุทฺธํ ตสฺเสว ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ตสฺมา ยถาปุเร มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา โปราณสํคีติการา พฺรหฺมจริยสฺส จิรฏฺฐิติยา พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ [Pg.67] ธมฺมวินยํ สํคายึสุเจว อนุสํคายึสุจ, เอวเมว มยมฺปิ สพฺเพว ฉฏฺฐสํคีติมหาธมฺมสภา ปริยาปนฺนา อิทํ ปฐมํ สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปทํ นิทานโต ปฏฺฐาย เอกจฺจานํ วจสา สชฺฌายวเสน เอกจฺจานํ มนสา มนสิกรณวเสนจ เอกโต คณสชฺฌายํ กตฺวา สํคาเยยฺยาม.

भन्ते! संघाने माझे ऐकावे. मी आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस, जे त्रिपिटकधर आणि धम्मभांडागारिक आहेत, त्यांना पहिल्या संघादिसेस शिक्षापदाचे निदानही विचारले, पुद्गलही विचारले, वस्तूही विचारली, प्रज्ञप्तीही विचारली, अनुप्रज्ञप्तीही विचारली, आपत्तीही विचारली, अनापत्तीही विचारली आणि अशाच प्रकारच्या इतर अनेक विचारण्यायोग्य गोष्टी विचारल्या. आणि विचारले असता त्या आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस यांनी उत्तरे दिली. अशा प्रकारे, भन्ते! हे पहिले संघादिसेस शिक्षापद सपरिवारासह निर्मळ आणि सुपरिशुद्ध आहे, जे त्या अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचेच वचन आहे. म्हणून, ज्याप्रमाणे पूर्वी महाकस्सप इत्यादी थोर महास्थविरांनी, जे प्राचीन संगीतिकार होते, त्यांनी ब्रह्मचर्याच्या चिरस्थायीसाठी, बहुजनहिताय, बहुजनसुखाय, लोकांवर अनुकंपा करण्यासाठी आणि देव-मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी व सुखासाठी धम्म आणि विनयाचे संगायन व अनुसंगायन केले; त्याचप्रमाणे आपण सर्वजण, जे या सहाव्या संगीती महाधम्मसभेमध्ये समाविष्ट आहोत, या पहिल्या संघादिसेस शिक्षापदाचे निदानापासून सुरुवात करून, काही जण वाणीने सज्जाय (पठण) करून आणि काही जण मनाने मनसिकार करून, एकत्र येऊन समूह-पठण करून संगायन करूया.

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.68] เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน มาตุกาเมน สทฺธึ กายสํสคฺคํ สมาปชฺชนฺตสฺส จ, มาตุคามํ ทุฏฺฐุลฺลาหิ วาจาหิ โอภาสนฺตสฺส จ, มาตุคามสฺส สนฺติเก อตฺตกาม ปาริจริยาย วณฺณํ ภาสนฺตสฺส จ, สญฺจริตฺตํ สมาปชฺชนฺตสฺส จ สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – आवुसो! त्या सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी...पे... स्त्रीसोबत काय-संसर्ग करणाऱ्यासाठी, स्त्रीला अश्लील शब्दांनी संबोधित करणाऱ्यासाठी, स्त्रीच्या जवळ स्वतःच्या काम-परिचर्येची प्रशंसा करणाऱ्यासाठी आणि मध्यस्थी करणाऱ्यासाठी संघादिसेस कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते! सावत्थी येथे प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.69] อาวุโส อารพฺภ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – आवुसो! कोणाला उद्देशून हा प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุทายิตฺเถรํ อารพฺภ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते! आयुष्यमान उदायी स्थविरांना उद्देशून हा प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กิสฺมึ อาวุโส วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – आवुसो! कोणत्या वस्तूच्या संदर्भात हा प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมา ภนฺเต อุทายิตฺเถโร มาตุคาเมน สทฺธึ กายสํสคฺคํ สมาปชฺชิ, อายสฺมาเยว ภนฺเต อุทายิตฺเถโร มาตุคามํ ทุฏฺฐุลฺลาหิ วาจาหิ โอภาสิ, อายสฺมาเยว ภนฺเต อุทายิตฺเถโร มาตุคามสฺส สนฺติเก อตฺตกาม ปาริจริยาย วณฺณํ อภาสิ, อายสฺมาเยว ภนฺเต อุทายิตฺเถโร สญฺจริตฺตํ สมาปชฺชึ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान उदायी थेरांनी स्त्रीशी काय-संसर्ग (शारीरिक संपर्क) केला; भन्ते, आयुष्यमान उदायी थेरांनीच स्त्रीला अश्लील शब्दांनी संबोधित केले; भन्ते, आयुष्यमान उदायी थेरांनीच स्त्रीच्या जवळ स्वतःच्या काम-परिचर्येची (कामवासना तृप्त करण्याची) प्रशंसा केली; भन्ते, आयुष्यमान उदायी थेरांनीच मध्यस्थी (दलाली) केली; भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

๖. กุฏิการ สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปุจฺฉา

६. कुटिकार (कुटी बांधण्यासंबंधी) संघादिसेस शिक्षापद विचारणा

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.70] เตน อาวุโส…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สญฺญาจิกาย กุฏึ การาเปนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, त्या सम्यक्संबुद्धांनी स्वतःच्या याचनेने कुटी बांधणाऱ्या भिक्खूसाठी संघादिसेस नियम कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺโถ.

उत्तर – भन्ते, आळवी येथे प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणाला उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิเก ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, आळवी येथील भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กิสฺมึ [Pg.71] อาวุโส วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิกา ภนฺเต ภิกฺขู สญฺญาจิกาโย กุฏิโย การาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, आळवी येथील भिक्खूंनी स्वतःच्या याचनेने कुटी बांधल्या; भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला.

๗. วิหารการ สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปุจฺฉา

७. विहारकार (विहार बांधण्यासंबंधी) संघादिसेस शिक्षापद विचारणा

ปุจฺฉา – ยํ เตน อาวุโส…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน มหลฺลกํ วิหารํ การาเปนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, त्या सम्यक्संबुद्धांनी मोठा विहार बांधणाऱ्या भिक्खूसाठी संघादिसेस नियम कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, कोसंबी येथे.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.72] อาวุโส อารพฺภ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणाला उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต ฉนฺนตฺเถรํ อารพฺภ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान छन्न थेरांना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กิสฺมึ อาวุโส วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺโน วิหารวตฺถุํ โสเธนฺโต อญฺญตรํ เจติยรุกฺขํ เฉทาเปสิ คามปูชิตํ นิคมปูชิตํ นคร ปูชิตํ ชนปทปูชิตํ รฏฺฐปูชิตํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान छन्नांनी विहाराची जागा साफ करताना एका चैत्यवृक्षाला (पूजनीय वृक्षाला) तोडले, जो गावाकडून, नगराकडून, शहराकडून, जनपदाकडून आणि राष्ट्राकडून पूजला जात होता; भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला.

๘-๙. ทุฏฺฐโทส สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปุจฺฉา

८-९. दुट्ठदोस (दुष्ट हेतूने खोटा आरोप करण्यासंबंधी) संघादिसेस शिक्षापद विचारणा

ปุจฺฉา – ยํ เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ภิกฺขุํ อมูลเกน ปาราชิเกน ธมฺเมน อนุทฺธํเสนฺตสฺส จ, ภิกฺขุํ อญฺญภาคิยสฺส อธิกรณสฺส กิญฺจิเทสํ เลสมตฺตํ อุปาทาย ปาราชิเกน ธมฺเมน อนุทฺธํเสนฺตสฺส จ สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, त्या भगवान सम्यक्संबुद्धांनी एखाद्या भिक्खूवर निराधार (अमूलक) पाराजिक धर्माचा आरोप करणाऱ्या आणि दुसऱ्या एखाद्या प्रकरणातील केवळ लेशमात्र (किरकोळ) निमित्त घेऊन पाराजिक धर्माचा आरोप करणाऱ्या भिक्खूसाठी संघादिसेस नियम कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.73] ภนฺเต ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, राजगृह येथे प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – เมตฺติยภูมชกา ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺโต, เมตฺติยภูมชกา ภนฺเต ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ ทพฺพํ มลฺลปุตฺตํ อมูลเกน ปาราชิเกน ธมฺเมน อนุทฺธํเสสุํ, เตเยว ภนฺเต เมตฺติยภูมชกา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ ทพฺพํ มลฺลปุตฺตํ อญฺญภาคิยสฺส อธิกรณสฺส กิญฺจิเทสํ เลสมตฺตํ อุปาทาย ปาราชิเกน ธมฺเมน อนุทฺธํเสสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ, ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, मेत्तिय-भुम्मजक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला. भन्ते, मेत्तिय-भुम्मजक भिक्खूंनी आयुष्यमान दब्ब मल्लपुत्तांवर निराधार पाराजिक धर्माचा आरोप केला होता; आणि भन्ते, त्याच मेत्तिय-भुम्मजक भिक्खूंनी आयुष्यमान दब्ब मल्लपुत्तांवर दुसऱ्या प्रकरणातील केवळ लेशमात्र निमित्त घेऊन पाराजिक धर्माचा आरोप केला होता; भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला.

๑๐. สงฺฆเภทก สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปุจฺฉา

१०. संघभेदक (संघामध्ये फूट पाडण्यासंबंधी) संघादिसेस शिक्षापद विचारणा

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.74] เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สงฺฆเภทกสฺส ภิกฺขุโน ยาวตติยํ สมนุภาสนาย อปฺปฏินิสฺสชฺชนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, त्या भगवान सम्यक्संबुद्धांनी संघात फूट पाडणाऱ्या आणि तिसऱ्यांदा ताकीद (समनुभासन) दिल्यानंतरही आपला हेका न सोडणाऱ्या भिक्खूसाठी संघादिसेस नियम कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, राजगृह येथे प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.75] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโถ.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – เทวทตฺตํ ภนฺเต อารพฺภ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, देवदत्ताला उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला.

เทวทตฺโต ภนฺเต สมคฺคสฺส สงฺฆสฺส เภทาย ปรกฺกมิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

भन्ते, देवदत्ताने एकसंध संघामध्ये फूट पाडण्याचा प्रयत्न केला; भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला.

๑๑. เภทานุวตฺตก สิกฺขาปุจฺฉา

११. भेदानुवर्तक (संघभेद करणाऱ्याचे समर्थन करणाऱ्यासंबंधी) संघादिसेस शिक्षापद विचारणा

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.77] เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน เภทานุวตฺตกานํ ภิกฺขูนํ ยาวตติยํ สมนุภาสนาย อปฺปฏินิสฺสชฺชนฺตานํ สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, त्या भगवान सम्यक्संबुद्धांनी संघभेद करणाऱ्याचे समर्थन करणाऱ्या आणि तिसऱ्यांदा ताकीद दिल्यानंतरही आपला हेका न सोडणाऱ्या भिक्खूंसाठी संघादिसेस नियम कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, राजगृह येथे प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺโต, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู เทวทตฺตสฺส สงฺฆาเภทาย ปรกฺกมนฺตสฺส อนุวตฺตกา อเหสุํ วคฺควาทกา, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला. भन्ते, अनेक भिक्खू संघात फूट पाडण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या देवदत्ताचे पाठीराखे आणि गटबाजीचे समर्थन करणारे बनले होते; भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला.

๑๒. ทุพฺพจ, สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปุจฺฉา

१२. दुब्बच (उद्धटपणे वागण्यासंबंधी) संघादिसेस शिक्षापद विचारणा

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.78] เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ทุพฺพจสฺส ภิกฺขุโน ยาวตติยํ สมนุภาสนาย อปฺปฏินิสฺสชฺชนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, त्या भगवान सम्यक्संबुद्धांनी उद्धटपणे वागणाऱ्या आणि तिसऱ्यांदा ताकीद दिल्यानंतरही आपला हेका न सोडणाऱ्या भिक्खूसाठी संघादिसेस नियम कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, कोसंबी येथे प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.79] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต ฉนฺนํ อารพฺภ ปญฺญตฺโต, อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺโน ภิกฺขูหิ สหธมฺมิกํ วุจฺจมาโน อตฺตานํ อวจนียํ อกาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान छन्नांना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला. भन्ते, आयुष्यमान छन्नांना जेव्हा भिक्खूंनी धम्मानुसार उपदेश केला, तेव्हा त्यांनी स्वतःला न ऐकणारे (उद्धट) बनवले; भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला.

๑๓. กุลทูสก สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปุจฺฉา

१३. कुलदूषक (कुलांना दूषित करण्यासंबंधी) संघादिसेस शिक्षापद विचारणा

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.80] เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กุลทูสกสฺส ภิกฺขุโน ยาวตติยํ สมนุภาสนาย อปฺปฏินิสฺสชฺชนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, त्या भगवान सम्यक्संबुद्धांनी कुलांना दूषित करणाऱ्या आणि तिसऱ्यांदा ताकीद दिल्यानंतरही आपला हेका न सोडणाऱ्या भिक्खूसाठी संघादिसेस नियम कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.81] ภนฺเต ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กํ อารพฺภ อาวุโส กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อสฺสชิ ปุนพฺพสุเก ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺโต, อสฺสชิปุนพฺพสุกา ภนฺเต ภิกฺขู สงฺเฆน ปพฺพาชนียกมฺมกตา ฉนฺทคามิตา โทสคามิตา โมหคามิตา ภยคามิตา ปาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भन्ते, संघाने अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंवर पब्बाजनिय-कम्म (हद्दपारीची कारवाई) केले असता, ते छंदगामी, दोसगामी, मोहगामी आणि भयगामी बनून पापांमध्ये प्रवृत्त झाले; भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

อนิยต สิกฺขาปุจฺฉา

अनियत शिक्षापद-पृच्छा

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.85] เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ปฐโม จ อนิยโต ทุติโย จ อนิยโต กตฺถ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – आवुसो, त्या भगवान... पे... सम्यक्संबुद्धांनी पहिला अनियत आणि दुसरा अनियत नियम कोठे प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุทายึ อารพฺภ ปญฺญตฺโต, อายสฺมา ภนฺเต อุทายี มาตุคาเมน สทฺธึ เอโกเอกาย รโห ปฏิจฺฉนฺเน อาสเน อลํกมฺมนิเย นิสชฺชํ กปฺเปสิ, ตสฺมิญฺจ วตฺถุสฺมึ, อายสฺมาเยว ภนฺเต อุทายี มาตุคาเมน สทฺธึ รโห นิสชฺชํ อกาสิ, ตสฺมิญฺจ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान उदायी यांना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भन्ते, आयुष्यमान उदायी यांनी एका स्त्रीसोबत एकांतात, आडोशाच्या जागी आणि मैथुनासाठी योग्य अशा आसनावर बसणे पसंत केले, त्या प्रकरणात; आणि भन्ते, आयुष्यमान उदायी यांनीच एका स्त्रीसोबत एकांतात बसणे केले, त्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.86] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाद्वारे आणले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ นุโข อาวุโส เอตฺถ โกจิปิ วิรทฺธโทโส.

प्रश्न – आवुसो, यामध्ये काही चूक किंवा दोष आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, नाही.

สํคายนตฺถาย สงฺฆสฺสญาปนํ

संगीतीसाठी संघाला निवेदन

สุณาตุ [Pg.87] เม ภนฺเต สงฺโฆ, อหํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ วิจิตฺตสาราภิวํสํ ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกํ ปฐม ทุฏฺฐโทส สิกฺขาปทโต ปฏฺฐาย ปุจฺฉิตพฺพานิ อเนกานิ ฐานานิ ปุจฺฉึ, โส จ อายสฺมา ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, อิติหิทํ ภนฺเต สพฺพํ สิกฺขาปทํ นิมฺมลํ สุปริสุทฺธํ ตสฺเสว ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส, ตสฺมา ยถาปุเร มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา โปราณสํคีติการา พฺรหฺมจริยสฺส จิรฏฺฐิติยา พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ สํคายึสุเจว อนุสํคายึสุจ, เอวเมว มยมฺปิ ทานิ สพฺเพว ฉฏฺฐสํคีติ มหาธมฺมสภาปริยาปนฺนา อิมานิ สิกฺขาปทานิ เอกโต คณสชฺฌายํ กตฺวา สํคาเยยฺยาม.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे. भन्ते, मी आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस, जे त्रिपिटकधारी आणि धम्मभांडागारिक आहेत, त्यांना पहिल्या दुट्ठदोस शिक्षापदापासून विचारले जावे अशा अनेक विषयांवर प्रश्न विचारले, आणि त्या आयुष्यमानांनी विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर दिले. अशा प्रकारे, भन्ते, हे सर्व शिक्षापद निर्मळ आणि अत्यंत शुद्ध असून, ते त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचेच वचन आहे. म्हणून, ज्याप्रमाणे पूर्वी महाकश्यप इत्यादी श्रेष्ठ महास्थविरांनी, प्राचीन संगीतिकारांनी ब्रह्मचर्याच्या दीर्घकाळ टिकून राहण्यासाठी, बहुजनहितासाठी, बहुजनसुखासाठी, जगावरील अनुकंपेसाठी आणि देव-मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी व सुखासाठी संगीती केली आणि अनुसंगीती केली; त्याचप्रमाणे आता आपण सर्वजण, जे या सहाव्या संगीतीच्या महाधम्मसभेमध्ये समाविष्ट आहोत, या सर्व शिक्षापदांचे एकत्र मिळून सामूहिक पठण करून संगीती करूया.

นิสฺสคฺคิปาจิตฺติย

निस्सग्गिय पाचित्तिय

๑. จีวรวคฺค ๑. ปฐมกถิน สิกฺขาปุจฺฉา

१. चीवरवर्ग १. प्रथम कठीण शिक्षापद-पृच्छा

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.89] เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน อติเรกจีวรํ ทสาหํ อติกฺกาเมนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या भगवान... पे... सम्यक्संबुद्धांनी अतिरिक्त चीवर दहा दिवसांपेक्षा जास्त काळ जवळ बाळगणाऱ्या भिक्खूसाठी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वैशालीमध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อติเรกจีวรํ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी अतिरिक्त चीवर जवळ बाळगले होते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. จีวรวคฺค ๒. อุโทสิต สิกฺขาปุจฺฉา

१. चीवरवर्ग २. उदोसित शिक्षापद-पृच्छा

ปุจฺฉา – เอกรตฺตํ [Pg.90] อาวุโส ติจิวเรน วิปฺปวสนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्रिचीवरापासून एक रात्र जरी वेगळे राहणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูนํ หตฺเถ จีวรํ นิกฺขิปิตฺวา สนฺตรุตฺตเรน ชนปทจาริกํ ปกฺกมึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी इतर भिक्खूंच्या हाती आपले चीवर सोपवून, केवळ एकाच वस्त्रानिशी जनपदात चारिका करण्यासाठी प्रस्थान केले होते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. จีวรวคฺค ๓. ตติยกถิน สิกฺขาปุจฺฉา

१. चीवरवर्ग ३. तृतीय कठीण शिक्षापद-पृच्छा

ปุจฺฉา – อกาลจีวรํ [Pg.91] อาวุโส ปฏิคฺคเหตฺวา มาสํ อติกฺกาเมนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अकाल-चीवर स्वीकारून ते एक महिन्यापेक्षा जास्त काळ ठेवणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อกาลจีวรํ ปฏิคฺคเหตฺวา มาสํ อติกฺกาเมสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी अकाल-चीवर स्वीकारून ते एक महिन्यापेक्षा जास्त काळ आपल्याजवळ ठेवले होते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. จีวรวคฺค ๔. ปุราณจีวร สิกฺขาปุจฺฉา

१. चीवरवर्ग ४. पुराणचीवर शिक्षापद-पृच्छा

ปุจฺฉา – อญฺญาติกาย [Pg.92] อาวุโส ภิกฺขุนิยา ปุราณจีวรํ โธวาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुणीकडून आपले जुने चीवर धुवून घेणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุทายึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุทายี อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา ปุราณจีวรํ โธวาเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान उदायी यांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, आयुष्यमान उदायी यांनी नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुणीकडून आपले जुने चीवर धुवून घेतले होते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. จีวรวคฺค ๕. จีวรปฏิคฺคหณ สิกฺขาปุจฺฉา

१. चीवरवर्ग ५. चीवर-स्वीकार शिक्षापद-पृच्छा

ปุจฺฉา – อญฺญาติกาย [Pg.93] อาวุโส ภิกฺขุนิยา หตฺถโต จีวรํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुणीच्या हातून चीवर स्वीकारणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุทายึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุทายี อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา หตฺถโต จีวรํ ปฏิคฺคเหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान उदायी यांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, आयुष्यमान उदायी यांनी नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुणीच्या हातून चीवर स्वीकारले होते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. จีวรวคฺค ๖. อญฺญาตกวิญฺญตฺติ สิกฺขาปุจฺฉา

१. चीवरवर्ग ६. अज्ञातकविज्ञप्ति शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – อญฺญาตกํ [Pg.95] อาวุโส คหปตึวา คหตานึวา จีวรํ วิญฺญาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अपरिचित गृहपती किंवा गृहपत्नीकडे चीवराची याचना करणाऱ्यासाठी निसग्गिय पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต อญฺญาตกํ เสฏฺฐิปุตฺตํ จีวรํ วิญฺญาเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांनी एका अपरिचित श्रेष्ठिपुत्राकडे चीवराची याचना केली होती, त्या बाबतीत भंते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. จีวรวคฺค ๗. ตตุตฺตริ สิกฺขาปุจฺฉา

१. चीवरवर्ग ७. तदुत्तरी शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – อญฺญาตกํ [Pg.96] อาวุโส คหปตึ วา คหปตานึ วา ตตุตฺตริ จีวรํ วิญฺญาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अपरिचित गृहपती किंवा गृहपत्नीकडे त्याहून अधिक चीवराची याचना करणाऱ्यासाठी निसग्गिय पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู น มตฺตํ ชานิตฺวา พหุมฺปิ จีวรํ วิญฺญาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी प्रमाण न जाणता पुष्कळ चीवरांची याचना केली होती, त्या बाबतीत भंते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ปุพฺเพ [Pg.97] อปฺปวาริตสฺส อาวุโส อญฺญาตกํ คหปตึ วา คหตานึ วา อุปสงฺกมิตฺวา จีวเร วิกปฺปํ อาปชฺชนฺตสฺส จ อญฺญาตเก คหปติเก อุปสงฺกมิตฺวา จีวเร วิกปฺปํ อาปชฺชนฺตสฺส จ นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पूर्वी निमंत्रित न केलेल्या अपरिचित गृहपती किंवा गृहपत्नीकडे जाऊन चीवराबाबत विकल्प करणाऱ्या आणि अपरिचित गृहपतींकडे जाऊन चीवराबाबत विकल्प करणाऱ्यासाठी निसग्गिय पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต ปุพฺเพ อปฺปวาริโต อญฺญาตกํ คหปติกํ อุปสงฺกมิตฺวา จีวเร วิกปฺปํ อาปชฺชิ. โสเยว ภนฺเต อายสฺมา อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต ปุพฺเพ อปฺปวาริโต อญฺญาตเก คหปติเก อุปสงฺกมิตฺวา จีวเร วิกปฺปํ อาปชฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांनी पूर्वी निमंत्रित न केलेले असताना अपरिचित गृहपतीकडे जाऊन चीवराबाबत विकल्प केला. त्याच आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांनी पूर्वी निमंत्रित न केलेले असताना अपरिचित गृहपतींकडे जाऊन चीवराबाबत विकल्प केला, त्या बाबतीत भंते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. จีวรวคฺค ๑๐. ราช สิกฺขาปุจฺฉา

१. चीवरवर्ग १०. राज शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – อติเรกติกฺขตฺตุํ อาวุโส โจทนาย อติเรก ฉกฺขตฺตุํ ฐาเนน จีวรํ อภินิปฺผาเทนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, तीन वेळापेक्षा अधिक वेळा स्मरण करून देऊन आणि सहा वेळापेक्षा अधिक वेळा उभे राहून चीवर मिळवणाऱ्यासाठी निसग्गिय पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.99] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต อุปาสเกน อชฺชณฺโห ภนฺเต อาคเมหีติ วุจฺจมาโน นาคเมสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांना उपासकाने 'भंते, आजचा दिवस थांबा' असे म्हटले असताही ते थांबले नाहीत, त्या बाबतीत भंते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. โกสิยวคฺค, ๑. โกสิย สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवर्ग १. कोसिय शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – โกสิยมิสฺสกํ อาวุโส สนฺถกํ การาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, रेशीम मिश्रित संथत तयार करून घेणाऱ्यासाठी निसग्गिय पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, आळवी येथे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.100]๐ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู โกสิยการเก อุปสงฺกมิตฺวา เอวมหํสุ พหู อาวุโส โกสการเก ปจถ อมฺหากมฺปิ ทสฺสถ มยมฺปิ อิจฺฉาม โกสิยมิสฺสกํ สนฺตกํ กาตุนฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी रेशीम तयार करणाऱ्यांकडे जाऊन असे म्हटले की, 'आवुसो, तुम्ही पुष्कळ रेशीम कोश उकळता, आम्हालाही काही द्या, आम्हालाही रेशीम मिश्रित संथत तयार करायचे आहे.' त्या बाबतीत भंते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. โกสิยวคฺค ๒. สุทฺธกาฬก สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवर्ग २. शुद्धकाळक शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – สุทฺธกาฬกานํ อาวุโส เอฬกโลมานํ สนฺถตํ การาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, केवळ काळ्या मेंढीच्या लोकरीचे संथत तयार करून घेणाऱ्यासाठी निसग्गिय पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺถํ.

उत्तर – भंते, वैशाली येथे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.101] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู สุทฺธกาฬกานํ เอฬกโลมานํ สนฺถตํ การาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी केवळ काळ्या मेंढीच्या लोकरीचे संथत तयार करून घेतले होते, त्या बाबतीत भंते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. โกสิยวคฺค ๓. ทฺเวภาค สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवर्ग ३. द्वेभाग शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – อนาทิยิตฺวา อาวุโส ตุลํ โอทาตานํ ตุลํ โคจริยานํ นวํ สนฺถตํ การาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पांढऱ्या लोकरीचा एक भाग आणि तपकिरी लोकरीचा एक भाग न घेता नवीन संथत तयार करून घेणाऱ्यासाठी निसग्गिय पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.102] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู โถกํเยว โอทาตํ อนฺเต อาทิยิตฺวา ตเถว สุทฺธกาฬกานํ เอฬกโลมานํ สนฺถตํ การาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी केवळ थोडीशी पांढरी लोकर कडेला लावून तशाच प्रकारे केवळ काळ्या मेंढीच्या लोकरीचे संथत तयार करून घेतले होते, त्या बाबतीत भंते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. โกสิยวคฺค ๔. ฉพฺพสฺส สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवर्ग ४. छब्बस्स शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – ยํ เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน อนุวสฺสํ การาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या भगवंतांनी...पे... सम्यक्संबुद्धांनी दरवर्षी संथत तयार करून घेणाऱ्यासाठी निसग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.103] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อนุวสฺสํ สนฺถตํ การาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. अनेक भिक्खूंनी दरवर्षी संथत तयार करून घेतले होते, त्या बाबतीत भंते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กสฺส อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे वचन अर्हत, सम्यक्सम्बुद्ध भगवंतांचे आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणी आणले?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ [Pg.104] นุโข อาวุโส เอตฺถ โกจิ วิรทฺธโทโส.

प्रश्न – आवुसो, यामध्ये काही चूक किंवा दोष आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

उत्तर – नाही, भन्ते.

สํคายนตฺถาย สงฺฆสฺส ญาปนํ

संगीतीसाठी संघाला निवेदन

สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อหํ อายสฺมนฺตํ วิจิตฺตสาราภิวํสํ ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกํ อิเมสํ นิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทานํ ยาว ฉพฺพสฺสสิกฺขาปทํ นิทานาทีนิ ปุจฺฉิตพฺพานิ อเนกานิ ฐานานิ ปุจฺฉึ, ปุฏฺโฐปุฏฺโฐ จ โส อายสฺมา วิจิตฺตสาราภิวํโส วิสฺสชฺเชสิ, อิติหิทํ ภนฺเต อิมานิ สิกฺขาปทานิ นิมฺมลานิ สุปริสุทฺธานี ตสฺเสว ภควโต วจนานิ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส, ตสฺมา ยถาปุเร มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา โปราณสํคีติการา พฺรหฺมจริยสฺส จิรฏฺฐิติยา พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ ธมฺมวินยํ สํคายึสุ เจว อนุสํคายึสุ จ, เอวเมว มยมฺปิ ทานิ สพฺเพว ฉฏฺฐสํคีติ มหาธมฺมสภา ปริยาปนฺนา ฉพฺพสฺส นิสฺสคฺคิย สิกฺขาปทโต ปฏฺฐาย อิมานิ นิสฺสคฺคิยสิกฺขาปทานิ เอกโต คณสชฺฌายํ กตฺวา สํหาเยยฺยาม.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे. मी आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस, जे त्रिपिटकधर आणि धम्मभांडागारिक आहेत, त्यांना या निस्सग्गिय पाचित्तिय शिक्षापदांमधील सहा वर्षांच्या निस्सग्गिय शिक्षापदापर्यंतचे निदान इत्यादी विचारण्यायोग्य अनेक प्रश्न विचारले. आणि विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस यांनी उत्तर दिले. अशा प्रकारे, भन्ते, ही शिक्षापदे निर्मळ आणि अत्यंत शुद्ध असून, ती अर्हत, सम्यक्सम्बुद्ध भगवंतांचीच वचने आहेत. म्हणून, ज्याप्रमाणे पूर्वी महाकस्सप इत्यादी थोर महाथेरांनी, प्राचीन संगीतिकारांनी ब्रह्मचर्याच्या चिरस्थायी अस्तित्वासाठी, बहुजन हितासाठी, बहुजन सुखासाठी, जगावरील अनुकंपेसाठी आणि देव-मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी व सुखासाठी धम्म आणि विनयाचे संगायन व अनुसंगायन केले; त्याचप्रमाणे आता आपण सर्वजण, जे या सहाव्या संगीतीच्या महाधम्मसभेमध्ये समाविष्ट आहोत, सहा वर्षांच्या निस्सग्गिय शिक्षापदापासून सुरुवात करून या सर्व निस्सग्गिय शिक्षापदांचे एकत्रितपणे समूह-सज्झाय करून संगायन करूया.

๒. โกสิยวคฺค ๕. นิสีทนสนฺถต สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवग्ग ५. निसीदनसंथत शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.105] เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน อนาทิยิตฺวา ปุราณสนฺถตสฺส สามนฺตา สุคตวิทตฺตึ นวํ นิสีทนสนฺถตํ การาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या भगवंतांनी...पे... सम्यक्सम्बुद्धांनी, जुन्या संथताचा विचार न करता, सुगत-प्रमाणाचे नवीन निसीदन-संथत तयार करवून घेणाऱ्या भिक्खूसाठी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.106] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สนฺถตานิ อุชฺฌิตฺวา อารญฺญิกํ ปิณฺฑปาติกงฺคํ ปํสุกูลกงฺคํ สมาทิยึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले. अनेक भिक्खूंनी आपली संथते टाकून देऊन आरण्यक, पिंडपातिकंग आणि पंसुकूलिकंग धुतंग स्वीकारले होते; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले.

๒. โกสิยวคฺค ๖. เอฬกโลม สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवग्ग ६. एळकलोम शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – เอฬกโลมานิ อาวุโส ปฏิคฺคเหตฺวา ติโยชนํ อติกฺกาเมนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, मेंढीचे केस स्वीकारून तीन योजनेपेक्षा अधिक अंतर वाहून नेणाऱ्या भिक्खूसाठी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.107] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อญฺญตรํ ภนฺเต ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ เอฬกโลมานิ ปฏิคฺคเหตฺวา ติโยชนํ อติกฺกาเมสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले. एका विशिष्ट भिक्खूने मेंढीचे केस स्वीकारून तीन योजनेपेक्षा अधिक अंतर पार केले होते; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले.

๒. โกสิยวคฺค ๗. เอฬกโลมโธวาปน สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवग्ग ७. एळकलोमधोवापन शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – อญฺญาติกาย [Pg.108] อาวุโส ภิกฺขุนิยา เอฬกโลมานิ โธวาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुणीकडून मेंढीचे केस धुवून घेणाऱ्या भिक्खूसाठी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, शाक्य देशामध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อญฺญาติกาหิ ภิกฺขูนีหิ เอฬกโลมานิ โธวาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुणींकडून मेंढीचे केस धुवून घेतले होते; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले.

๒. โกสิยวคฺค ๘. รูปิย สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवग्ग ८. रूपिय शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – รูปิยํ [Pg.109] อาวุโส ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, रूपिय स्वीकारणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต รูปิยํ ปฏิคฺคเหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले. आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राने रूपिय स्वीकारले होते; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.110] อาวุโส ตตฺถ ปฏิปชฺชนฺโต รูปิยํ ปฏิคฺคณฺหาติ นาม.

प्रश्न – आवुसो, त्या संदर्भात कशा प्रकारे वागणारा भिक्खू 'रूपिय स्वीकारतो' असे म्हटले जाते?

วิสฺสชฺชนา – สยํ ภนฺเต คณฺหาติ, อญฺญํ วา คณฺหาเปสิ, อิทํ อยฺยสฺส โหตูติ อุปนิกฺขิตฺตํ สาทิยติ, เอวํ โข ภนฺเต ปฏิปชฺชนฺโต ภิกฺขุ รูปิยํ ปฏิคฺคณฺหาติ นาม.

उत्तर – भन्ते, जो स्वतः स्वीकारतो, किंवा दुसऱ्याकडून स्वीकारायला लावतो, किंवा 'हे आर्यांसाठी असो' असे म्हणून ठेवलेले दान स्वीकारतो; भन्ते, अशा प्रकारे वागणारा भिक्खू 'रूपिय स्वीकारतो' असे म्हटले जाते.

ปุจฺฉา – กถํ อาวุโส ตตฺถ ปฏิปชฺชนฺโต ภิกฺขุ รูปิยํ น ปฏิคฺคณฺหาติ นาม.

प्रश्न – आवुसो, त्या संदर्भात कशा प्रकारे वागणारा भिक्खू 'रूपिय स्वीकारत नाही' असे म्हटले जाते?

วิสฺสชฺชนา – ยถา [Pg.111] ภนฺเต ราชสิกฺขาปเท ยถา จ ภนฺเต เมณฺฑกสิกฺขาปเท อาคจฺฉติ, ตถา ภนฺเต ปฏิปชฺชนฺโต ภิกฺขุ รูปิยํ น ปฏิคฺคณฺหาตินาม.

उत्तर – भन्ते, ज्याप्रमाणे राज-शिक्षापदामध्ये आणि ज्याप्रमाणे मेंडक-शिक्षापदामध्ये आले आहे, त्याप्रमाणे वागणारा भिक्खू 'रूपिय स्वीकारत नाही' असे म्हटले जाते.

๒. โกสิยวคฺค ๙. รูปิยสํโวหาร สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवग्ग ९. रूपियसंवोहार शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – รูปิยสํโวหารํ [Pg.112] อาวุโส สมาปชฺชนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, रूपियसंवोहार करणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู นานปฺปการกํ รูปิยสํโวหารํ สมาปชฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी विविध प्रकारचे रूपियसंवोहार केले होते; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले.

๒. โกสิยวคฺค, ๑๐. กยวิกฺกย สิกฺขาปุจฺฉา

२. कोसियवग्ग १०. कयविकय शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – นานปฺปการกํ อาวุโส กยวิกฺกยํ อาปชฺชนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, विविध प्रकारचे कयविकय करणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये प्रज्ञप्त केले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต ปริพฺพาชเกน สทฺธิ กยวิกฺกยํ สมาปชฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान शाक्यपुत्र उपनंदांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. आयुष्यमान शाक्यपुत्र उपनंदांनी एका परिव्राजकासोबत क्रय-विक्रय (खरेदी-विक्री) केला, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กถํ อาวุโส ตตฺถ ปฏิปชฺชนฺโต ภิกฺขุ กยวิกฺกยํ สมาปชฺชตินาม.

प्रश्न – आवुसो, त्या बाबतीत कशा प्रकारे आचरण करणारा भिक्खू क्रय-विक्रय करतो असे म्हटले जाते?

วิสฺสชฺชนา – อิมินา อิมํ เทหิ อิมินา อิมํ อาหร อิมินา อิมํ ปริวตฺเตหิ อิมินา อิมํ เจตาเมหีติ อชฺฌาจรติ, เอวํ โข ภนฺเต ปฏิปชฺชนฺโต กยวิกฺกยํ สมาปชฺชตินาม.

उत्तर – 'याच्या बदल्यात हे द्या', 'याच्या बदल्यात हे आणा', 'याच्या बदल्यात हे बदला', 'याच्या बदल्यात हे खरेदी करा' असे जो आचरण करतो; भन्ते, अशा प्रकारे आचरण करणारा भिक्खू क्रय-विक्रय करतो असे म्हटले जाते.

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.114] อาวุโส ตตฺถ ปฏิปชฺชนฺโต ภิกฺขุ น กยวิกฺกยํ สมาปชฺชตินาม.

प्रश्न – आवुसो, त्या बाबतीत कशा प्रकारे आचरण करणारा भिक्खू क्रय-विक्रय करत नाही असे म्हटले जाते?

วิสฺสชฺชนา – โย ภนฺเต อคฺฆํ ปุจฺฉติ, โย จ ภนฺเต กปฺปิยการกสฺส อาจิกฺขติ, โย จ ภนฺเต อมฺหากญฺจ อิทํ อตฺถิ อมฺหากญฺจ อิมินา จ อิมินา จ อตฺโถติ ภณติ, เอวํ โข ภนฺเต ปฏิปชฺชนฺโต ภิกฺขุ น กยวิกฺกยํ สมาปชฺชตินาม.

उत्तर – भन्ते, जो किंमत विचारतो, आणि भन्ते, जो कप्पियकारकाला सांगतो, आणि भन्ते, जो 'आमच्याकडे हे आहे आणि आम्हाला या व या गोष्टीची गरज आहे' असे म्हणतो; भन्ते, अशा प्रकारे आचरण करणारा भिक्खू क्रय-विक्रय करत नाही असे म्हटले जाते.

๓. ปตฺตวคฺค, ๑. ปตฺต สิกฺขาปุจฺฉา

३. पत्तवर्ग, १. पत्त सिक्खापुच्छा (पात्र शिक्षापद प्रश्न)

ปุจฺฉา – อติเรกปตฺตํ อาวุโส ทสาหํ อติกฺกาเมนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अतिरिक्त पात्र दहा दिवसांपेक्षा जास्त काळ जवळ ठेवणाऱ्या भिक्खूला 'निस्सग्गिय पाचित्तिय' कोठे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.115] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อติเรกปตฺตํ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, छब्बग्गिय (षड्वर्गीय) भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, छब्बग्गिय भिक्खूंनी अतिरिक्त पात्रे जवळ ठेवली होती, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๕๑๔ ๓. ปตฺตวคฺค, ๒. อูนปญฺจพนฺธน สิกฺขาปุจฺฉา

५१४ ३. पत्तवर्ग, २. ऊनपंचबंधन सिक्खापुच्छा (पाचपेक्षा कमी सांधे असलेले पात्र शिक्षापद प्रश्न)

ปุจฺฉา – อูนปญฺจพนฺธเนน ปตฺเตน อญฺญํ นวํ ปตฺตํ เจตาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पाचपेक्षा कमी सांधे (दुरुस्त्या) असलेल्या पात्राच्या ऐवजी दुसरे नवीन पात्र मागवून घेणाऱ्या भिक्खूला 'निस्सग्गिय पाचित्तिय' कोठे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, शाक्य देशामध्ये प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.116] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อปฺปมตฺตเกนปิ ภินฺเนน อปฺปมตฺตเกนปิ ขณฺเฑน วิลิขิตมตฺเตนปิ พหู ปตฺเต วิยฺยาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, छब्बग्गिय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, छब्बग्गिय भिक्खूंनी थोडेसे तडे गेलेले, थोडेसे तुटलेले किंवा केवळ ओरखडे पडलेले असतानाही अनेक नवीन पात्रे मागवून घेतली, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

น ภิกฺขเว ปตฺโต วิญฺญาเปตพฺโพ, โย วิญฺญาเปยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส.

भिक्खूंनो, पात्राची याचना करू नये. जो याचना करेल, त्याला दुक्कट (दुष्कृत) आपत्ती प्राप्त होईल.

๓. ปตฺตวคฺค ๓. เภสชฺช สิกฺขาปุจฺฉา

३. पत्तवर्ग, ३. भेषज्ज सिक्खापुच्छा (औषध शिक्षापद प्रश्न)

ปุจฺฉา – เภสชฺชานิ [Pg.117] อาวุโส ปฏิคฺคเหตฺวา สตฺตาหํ อติกฺกาเมนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, औषधे स्वीकारून ती सात दिवसांपेक्षा जास्त काळ जवळ ठेवणाऱ्या भिक्खूला 'निस्सग्गिय पाचित्तिय' कोठे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู เภสชฺชานิ ปฏิคฺคเหตฺวา สตฺตาหํ อติกฺกาเมสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी औषधे स्वीकारून ती सात दिवसांपेक्षा जास्त काळ जवळ ठेवली होती, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. ปตฺตวคฺค ๔. วสฺสิกสาฏิก สิกฺขาปุจฺฉา

३. पत्तवर्ग, ४. वस्सिकासाटिक सिक्खापुच्छा (वर्षा-शाटिका शिक्षापद प्रश्न)

ปุจฺฉา – อติเรกมาเส [Pg.118] เสเส คิมาเน อาวุโส วสฺสิกสาฏิกจีวรํ ปริเยสนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, उन्हाळा संपण्यास एक महिन्यापेक्षा जास्त काळ शिल्लक असताना वर्षा-शाटिका चीवराचा शोध घेणाऱ्या भिक्खूला 'निस्सग्गिय पाचित्तिय' कोठे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.119] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อติเรกมาเส เสเส คิมฺหาเน วสฺสิกสาฏิกจีวรํ ปริเยสึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, छब्बग्गिय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, छब्बग्गिय भिक्खूंनी उन्हाळा संपण्यास एक महिन्यापेक्षा जास्त काळ शिल्लक असताना वर्षा-शाटिका चीवराचा शोध घेतला होता, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. ปตฺตวคฺค ๕. จีวรอจฺฉินฺทน สิกฺขาปุจฺฉา

३. पत्तवर्ग, ५. चीवरअच्छिंदन सिक्खापुच्छा (चीवर हिरावून घेणे शिक्षापद प्रश्न)

ปุจฺฉา – ภิกฺขุสฺส อาวุโส สามํ จีวรํ ทตฺวา กุปิเตน อนตฺตมเนน อจฺฉินฺทนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खूला स्वतः चीवर देऊन नंतर क्रोधाने व असंतुष्ट होऊन ते परत हिरावून घेणाऱ्या भिक्खूला 'निस्सग्गिय पाचित्तिय' कोठे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.120] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต ภิกฺขุสฺส สามํ จีวรํ ทตฺวา กุปิโต อนตฺตมโน อจฺฉินฺทิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान शाक्यपुत्र उपनंदांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. आयुष्यमान शाक्यपुत्र उपनंदांनी भिक्खूला स्वतः चीवर देऊन नंतर क्रोधाने व असंतुष्ट होऊन ते परत हिरावून घेतले, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. ปตฺตวคฺโค, ๖. สุตฺตวิญฺญตฺติ สิกฺขาปุจฺฉา

३. पत्तवर्ग, ६. सुत्तविञ्ञत्ति सिक्खापुच्छा (सूत याचना शिक्षापद प्रश्न)

ปุจฺฉา – สามํ อาวุโส สุตฺตํ วิญฺญาเปตฺวา ตนฺตวาเยหิ จีวรํ วายาเปนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, स्वतः सूत मागवून विणकरांकडून चीवर विणवून घेणाऱ्या भिक्खूला 'निस्सग्गिय पाचित्तिय' कोठे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู สามํ สุตฺตํ วิญฺญาเปตฺวา ตนฺตวาเยหิ จีวรํ วายาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, छब्बग्गिय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, छब्बग्गिय भिक्खूंनी स्वतः सूत मागवून विणकरांकडून चीवर विणवून घेतले होते, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. ปตฺตวคฺค, ๗. มหาเปสการ สิกฺขาปุจฺฉา

३. पत्तवर्ग, ७. महापेसकार सिक्खापुच्छा (महा-विणकर शिक्षापद प्रश्न)

ปุจฺฉา – ปุพฺเพ [Pg.122] อปฺปวาริตสฺส อาวุโส อญฺญาตกสฺส คหปติกสฺส ตนฺตวาเย อุปสงฺกมิตฺวา จีวเร วิกปฺปํ อาปชฺชนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पूर्वी निमंत्रित न केलेल्या अपरिचित गृहपतीच्या विणकरांकडे जाऊन चीवरामध्ये बदल (विशेष सूचना) करणाऱ्या भिक्खूला 'निस्सग्गिय पाचित्तिय' कोठे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิ ยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.123] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมนฺตํ ภนฺเต อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต ปุพฺเพ อปฺปวาริโต อญฺญาตกสฺส คหปติกสฺส ตนฺตวาเย อุปสงฺกมิตฺวา จีวเร วิกปฺปํ อาปชฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राने पूर्वी निमंत्रित न केलेल्या अनोळखी गृहपतीच्या विणकरांकडे जाऊन चीवरामध्ये फेरबदल घडवून आणला, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. ปตฺตวคฺโค, ๘. อจฺเจกจีวร สิกฺขาปุจฺฉา

३. पत्तवर्ग, ८. अच्चेकचीवर शिक्षापुच्छा (तातडीच्या चीवरासंबंधी प्रश्न)

ปุจฺฉา – อจฺเจก จีวรํ อาวุโส ปฏิคฺคเหตฺวา จีวรกาลสมยํ อติกฺกาเมนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अच्चेक चीवर (तातडीचे चीवर) स्वीकारून चीवर बनवण्याची वेळ ओलांडणाऱ्या भिक्खूला निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे प्रज्ञप्त केले गेले आहे.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.124] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อจฺเจกจีวรํ ปฏิคฺคเหตฺวา จีวรกาลสมยํ อติกฺกาเมสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी अच्चेक चीवर स्वीकारून चीवर बनवण्याची वेळ ओलांडली होती, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. ปตฺตวคฺโค, ๙. สาสงฺก สิกฺขาปุจฺฉา

३. पत्तवर्ग, ९. सासंक शिक्षापुच्छा (शंकास्पद स्थानासंबंधी प्रश्न)

ปุจฺฉา – ติณฺณํ อาวุโส จีวรานํ อญฺญตรํ จีวรํ อนฺตรฆเร นิกฺขิปิตฺวา อติเรกฉารตฺตํ วิปฺปวสนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, तीन चीवरांपैकी कोणतेही एक चीवर घरामध्ये ठेवून सहा रात्रींपेक्षा अधिक काळ त्याशिवाय राहणाऱ्या भिक्खूला निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे प्रज्ञप्त केले गेले आहे.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.125] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ติณฺณํ จีวรานํ อญฺญตรํ จีวรํ อนฺตรฆเร นิกฺขิปิตฺวา อติเรกฉารตฺตํ วิปฺปวสึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी तीन चीवरांपैकी कोणतेही एक चीवर घरामध्ये ठेवून सहा रात्रींपेक्षा अधिक काळ त्याशिवाय घालवला होता, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. ปตฺตวคฺโค, ๑๐. ปริณต สิกฺขาปุจฺฉา

३. पत्तवर्ग, १०. परिणत शिक्षापुच्छा (वळवलेल्या लाभासंबंधी प्रश्न)

ปุจฺฉา – ยํ เตน อาวุโส ภควตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน ชานํ สงฺฆิกํ ลาภํ อตฺถโน ปริณาเมนฺตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी जाणूनबुजून संघाचा लाभ स्वतःकडे वळवून घेणाऱ्या भिक्खूला निस्सग्गिय पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे प्रज्ञप्त केले गेले आहे.

ปุจฺฉา – กํ [Pg.126] อาวุโส อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ชานํ สงฺฆิกํ ลาภํ ปริณตํ อตฺตโน ปริณาเมสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी जाणूनबुजून संघासाठी वळवलेला लाभ स्वतःकडे वळवून घेतला होता, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ชานํ [Pg.127] อาวุโส สงฺฆิกํ ลาภํ ปริณตํ อตฺตโน ปริณาเมนฺโต, กติ อาปตฺติโย อาปชฺชติ.

प्रश्न – आवुसो, जाणूनबुजून संघासाठी वळवलेला लाभ स्वतःकडे वळवून घेणारा भिक्खू किती आपत्ती प्राप्त करतो?

วิสฺสชฺชนา – ชานํ ภนฺเต สงฺฆิกํ ลาภํ ปริณตํ อตฺตโน ปริณาเมนฺโต ทฺเว อาปตฺติโย อาปชฺชติ, ปริณาเมติ ปโยเค ทุกฺกฏํ, ปริณามิเต นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ, ชานํ ภนฺเต สงฺฆิกํ ลาภํ ปริณตํ อตฺตโน ปริณาเมนฺโต อิมา ทฺเว อาปตฺติโย อาปชฺชติ.

उत्तर – भन्ते, जाणूनबुजून संघासाठी वळवलेला लाभ स्वतःकडे वळवून घेणारा भिक्खू दोन आपत्ती प्राप्त करतो. वळवण्याच्या प्रयत्नात 'दुक्कट' आपत्ती होते आणि वळवून घेतल्यावर 'निस्सग्गिय पाचित्तिय' आपत्ती होते. भन्ते, जाणूनबुजून संघासाठी वळवलेला लाभ स्वतःकडे वळवून घेणारा भिक्खू या दोन आपत्ती प्राप्त करतो.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.128] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणी आणले आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ นุโข อาวุโส ตตฺถ โกจิปิ วิรทฺธโทโส.

प्रश्न – आवुसो, त्यात काही चूक किंवा दोष आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, नाही.

สํคายนตฺถาย ญาปนํ

संगीतीसाठी (संगायनासाठी) निवेदन

สุณาตุ [Pg.129] เม ภนฺเต สงฺโฆ, อหํ ภนฺเต อิเมสํ โสฬสนฺนํ นิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทานํ นิทานาทีนิ อเนกานิ ปุจฺฉิตพฺพานิ อายสฺมนฺตํ วิจิตฺตสาราภิวํสํ ติปิฏกธร ธมฺมภณฺฑาคาริกํ ปุจฺฉึ, โส จ ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, อิติหิทํ ภนฺเต สิกฺขาปทสญฺชาตํ นิมฺมลํ สุ ปริสุทฺธํ ตสฺเสว ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส, ตสฺมา ยถา ปุเร มหากสฺสปาทโย มหาเถร วรา โปราณสํคีติการา พฺรหฺมจริยสงฺขาตสฺส พุทฺธสาสนสฺส จิรฏฺฐิติยา พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ ธมฺมวินยํ สํคายึสุเจว อนุสํคายึสุจ, เอวเมว มยมฺปิ ทานิ ฉฏฺฐสํคีติ มหาธมฺมสภาปริยาปนฺนา อิมานิ สิกฺขาปทานิ ยถานุปฺปตฺตฏฺฐานโต ปฏฺฐาย เอกโต คณสชฺฌายํ กตฺวา สํคาเยยฺยาม.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे. भन्ते, मी या सोळा निस्सग्गिय पाचित्तिय शिक्षापदांच्या निदानादी अनेक विचारण्याजोग्या प्रश्नांविषयी आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंस, त्रिपिटकधर, धम्मभांडागारिक यांना विचारले आणि त्यांनी विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर दिले. भन्ते, अशा प्रकारे हे शिक्षापदांचे मूळ निर्मळ आणि अत्यंत शुद्ध असून, ते त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचेच वचन आहे. म्हणून, ज्याप्रमाणे पूर्वी महाकस्सप इत्यादी श्रेष्ठ महाथेरांनी, प्राचीन संगीतिकारांनी ब्रह्मचर्य स्वरूप बुद्धशासनाच्या चिरस्थायी अस्तित्वासाठी, बहुजन हिताय, बहुजन सुखाय, जगावरील अनुकंपेसाठी, देव आणि मनुष्यांच्या कल्याणासाठी, हितासाठी आणि सुखासाठी धम्म आणि विनयाचे संगायन व अनुसंगायन केले; त्याचप्रमाणे आपणही आता या सहाव्या संगीतीच्या महाधम्मसभेमध्ये समाविष्ट होऊन, या शिक्षापदांचे त्यांच्या मूळ स्थानापासून एकत्र मिळून सामूहिक पठण करून संगायन करूया.

ปาจิตฺติยปาฬิ

पाचित्तियपाळि

๑. มุสาวาทวคฺค, ๑. มุสาวาท สิกฺขาปุจฺฉา

१. मुसावादवर्ग, १. मुसावाद शिक्षापुच्छा (असत्य भाषणासंबंधी प्रश्न)

ปุจฺฉา – ยํ เตน อาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺปชานมุสาวาเท ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी जाणूनबुजून असत्य बोलण्याबद्दल (संपजानमुसावादात) पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ, หตฺถกํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, หตฺถโก ภนฺเต สกฺยปุตฺโต ติตฺถิเยหิ สทฺธึ สลฺลปนฺโต อวชานิตฺวา ปฏิชานาติ ปฏิชานิตฺวา อวชานาติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. हत्थक शाक्यपुत्राला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भन्ते, हत्थक शाक्यपुत्र इतर पंथीयांसोबत चर्चा करताना नकार देऊन पुन्हा होकार देत असे आणि होकार देऊन पुन्हा नकार देत असे, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. มุสาวาทวคฺโค, ๒-๓. โอมสวาท, เปสุญฺญ สิกฺขาปุจฺฉา

१. मुसावादवर्ग, २-३. ओमसावाद आणि पेसुञ्ञ शिक्षापुच्छा (अपमानकारक बोलणे व चहाडी करण्यासंबंधी प्रश्न)

ปุจฺฉา – โอมสวาเท ปาจิตฺติยญฺจ อาวุโส ภิกฺขุเปสุญฺเญ ปาจิตฺติยญฺจ ภควตา กตฺถปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अपमानकारक बोलण्याबद्दल पाचित्तिय आणि भिक्खूंच्या चहाडीबद्दल पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.132] ภนฺเต ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูหิ สทฺธึ ภณฺฑนฺตา โอมสึสุ ตสฺมึจ วตฺถุสฺมึ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูนํ ภณฺฑนชาตานํ กลหชาตานํ วิวาทาปนฺนานํ เปสุญฺญํ อุปสํหรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी इतर भिक्खूंशी भांडताना त्यांचा अपमान केला होता, त्या प्रकरणात; आणि भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी भांडण, कलह आणि वादविवादात पडलेल्या भिक्खूंमध्ये चहाडी केली होती, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. มุสาวาทวคฺค, ๔. ปทโสธมฺม สิกฺขาปุจฺฉา

१. मुसावादवर्ग, ४. पदसोधम्म शिक्षापुच्छा (पदाने धम्म शिकवण्यासंबंधी प्रश्न)

ปุจฺฉา – อนุปสมฺปนฺนํ อาวุโส ปทโส วาเจนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, उपसंपदा न घेतलेल्याला (अनुपसंपन्नाला) पदाने धम्म शिकवणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อุปาสเก ปทโส ธมฺมํ วาเจสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी उपासकांना पदाने धम्म शिकवला होता, भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. มุสาวาทวคฺโค ๕. สหเสยฺย สิกฺขาปุจฺฉา

१. मुसावादवर्ग, ५. सहसेय्य शिक्षापुच्छा (एकत्र झोपण्यासंबंधी प्रश्न)

ปุจฺฉา – อนุปสมฺปนฺเนน อาวุโส อุตฺตริทิรตฺตติรตฺตํ สหเสยฺยํ กปฺเปนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํอารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, उपसंपदा न घेतलेल्या व्यक्तीसोबत (अनुपसंपन्नासोबत) दोन किंवा तीन रात्रींपेक्षा अधिक काळ एकत्र झोपणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อนุปสมฺปนฺเนน สหเสยฺยํ กปฺเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आळवी येथे प्रज्ञप्त करण्यात आले. अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी अनुपसंपन्नासोबत एकाच ठिकाणी शयन केले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – เกสํ [Pg.134] อาวุโส เอตฺถ อนุปสมฺปนฺเนน สหเสยฺยํ กปฺเปนฺตานมฺปิ อนาปตฺติ โหติ.

प्रश्न – आवुसो, येथे अनुपसंपन्नासोबत एकाच ठिकाणी शयन करणाऱ्या कोणाकोणाला अनापत्ती होते?

วิสฺสชฺชนา – เอกาทสนฺนํ ภนฺเต ปุคฺคลานํ อนุปสมฺปนฺเนน สหเสยฺยํ กปฺเปนฺตานํ อนาปตฺติ, ทฺเวติสฺโส รตฺติโย วสตี, อูนกทฺเว ติสฺโส รตฺติโย วสติ, ทฺเวรตฺติโย วสิตฺวา ตติยายรตฺติยา ปุรารุณา นิกฺขมิตฺวา ปุน วสติ, สพฺพจฺฉนฺเน สพฺพอปริจฺฉนฺเน, สพฺพปริจฺฉนฺเน สพฺพอจฺฉนฺเน, เยภุยฺเยน อจฺฉนฺเน เยภุยฺเยน อปริจฺฉนฺเน, อนุปสมฺปนฺเน นิปนฺเน ภิกฺขุ นิสีทติ, ภิกฺขุนิปนฺเน อนุปสมฺปนฺโน นิสีทติ, อุโภวา นิสีทนฺติ, อุมฺมตฺตกสฺส, อาทิกมฺมิกสฺส, อิเมสํโข ภนฺเต เอกาทสนฺนํ ปุคฺคลานํ อนุปสมฺปนฺเนน สหเสยฺยํ กปฺเปนฺตานํ อนาปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, अकरा व्यक्तींना अनुपसंपन्नासोबत एकाच ठिकाणी शयन केल्यास अनापत्ती होते: दोन किंवा तीन रात्री राहतो, दोन किंवा तीन रात्रींपेक्षा कमी राहतो, दोन रात्री राहून तिसऱ्या रात्री पहाटेपूर्वी बाहेर पडून पुन्हा राहतो, सर्व आच्छादित व सर्व अनाच्छादित असल्यास, सर्व अनाच्छादित व सर्व आच्छादित असल्यास, बहुतांश आच्छादित व बहुतांश अनाच्छादित असल्यास, अनुपसंपन्न झोपलेला असताना भिक्खू बसतो, भिक्खू झोपलेला असताना अनुपसंपन्न बसतो, किंवा दोघेही बसतात, उन्मत्ताला, आदिकम्मिकला; भन्ते, या अकरा व्यक्तींना अनुपसंपन्नासोबत एकाच ठिकाणी शयन केल्यास अनापत्ती होते.

๑. มุสาวาทวคฺโค, ๖. ทุติย สหเสยฺย สิกฺขาปุจฺฉา

१. मुसावादवग्गो, ६. द्वितीय सहशय्या शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – มาตุคาเมน [Pg.135] อาวุโส สหเสยฺยํ กปฺเปนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, मातृग्रामासोबत एकाच ठिकाणी शयन करणाऱ्याला पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อนุรุทฺโธ มาตุคาเมน สหเสยฺยํ กปฺเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे आयुष्यमान अनुरुद्धांना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, आयुष्यमान अनुरुद्धांनी मातृग्रामासोबत एकाच ठिकाणी शयन केले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๑. มุสาวาทวคฺโค, ๗. ธมฺมเทสนา สิกฺขาปุจฺฉา

१. मुसावादवग्गो, ७. धम्मदेसना शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – มาตุคามสฺส [Pg.136] อาวุโส อุตฺตริ ฉปฺปญฺจวาจาหิ ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, मातृग्रामाला पाच-सहा शब्दांपेक्षा अधिक धम्मदेशना देणाऱ्याला पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุทายึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุทายี มาตุคามสฺส ธมฺมํเทเสติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे आयुष्यमान उदायींना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, आयुष्यमान उदायी मातृग्रामाला धम्मदेशना देत होते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๑. มุสาวาทวคฺโค, ๘. ภูตาโรจน สิกฺขาปุจฺฉา

१. मुसावादवग्गो, ८. भूतारोचन शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – อนุปสมฺปนฺนสฺส [Pg.137] อาวุโส อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ ภูตํ อาโรเจนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अनुपसंपन्नाला खऱ्या उत्तर-मनुष्यधर्माविषयी सांगणाऱ्याला पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต วคฺคุมุทาตีริเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, วคฺคุมุทาตีริยา ภนฺเต ภิกฺขู คิหีนํ อญฺญมญฺญสฺส อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वेसाली येथे वग्गुमुदा नदीकाठच्या भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, वग्गुमुदा नदीकाठच्या भिक्खूंनी गृहस्थांजवळ एकमेकांच्या उत्तर-मनुष्यधर्माची प्रशंसा केली, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๑. มุสาวาทวคฺโค, ๙. ทุฏฺฐุลฺลาโรจน สิกฺขาปุจฺฉา

१. मुसावादवग्गो, ९. दुट्ठुल्लारोचन शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุสฺส [Pg.138] อาวุโส ทุฏฺฐุลฺลาปตฺตึ อนุปสมฺปนฺนสฺส อาโรเจนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खूच्या दुट्ठुल्लापत्तीविषयी अनुपसंपन्नाला सांगणाऱ्याला पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขุสฺส ทุฏฺฐุลฺลาปตฺตึ อนุปสมฺปนฺนสฺส อาโรเจสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे छब्बग्गिय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, छब्बग्गिय भिक्खूंनी भिक्खूच्या दुट्ठुल्लापत्तीविषयी अनुपसंपन्नाला सांगितले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๑. มุสาวาทวคฺโค, ๑๐. ปถวีขณน สิกฺขาปุจฺฉา

१. मुसावादवग्गो, १०. पठवीखणन शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ปถวึขณนฺตสฺส [Pg.139] อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, जमीन खोदणाऱ्याला पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ ภนฺเต อาฬวิเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อาฬวิกา ภนฺเต ภิกฺขู ปถวึขณึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आळवी येथे आळवीच्या भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, आळवीच्या भिक्खूंनी जमीन खोदली, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๒. ภูตคามวคฺโค, ๑. ภูตคาม สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्गो, १. भूतगाम शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ภูตคามปาตพฺยตาย [Pg.140] ปาจิตฺติยํ อาวุโส ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भूतगाम नष्ट करण्याबद्दल भगवंतांनी पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ ภนฺเต อาฬวิเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อาฬวิกา ภนฺเต ภิกฺขู รุกฺขํ ฉินฺทึ สุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आळवी येथे आळवीच्या भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, आळवीच्या भिक्खूंनी वृक्ष तोडला, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๒. ภูตคามวคฺค, ๒. อญฺญวาทก สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्गो, २. अञ्ञवादक शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – อญฺญวาทเก วิเหสเก ปาจิตฺติยํ อาวุโส ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अञ्ञवादक आणि विहेसक याबद्दल भगवंतांनी पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ [Pg.141] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ฉนฺนํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺโน สงฺฆมชฺเฌ อาปตฺติยา อนุยุญฺชียมาโน อญฺเญนญฺญํ ปฏิจริ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, कोसम्बी येथे आयुष्यमान छन्नांना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, आयुष्यमान छन्नांना संघामध्ये आपत्तीबद्दल विचारले जात असताना त्यांनी दुसरेच बोलून टाळले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๒. ภูตคามวคฺค, ๓. อุชฺฌาปนก สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्गो, ३. उज्झापनक शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – อุชฺฌาปนเก ขิยฺยนเก ปาจิตฺติยํ อาวุโส ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, उज्झापनक आणि खिय्यनक याबद्दल भगवंतांनी पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เมตฺติยภูมชเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, เมตฺติยภูมชกา ภนฺเต ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ ทพฺพํ มลฺลปุตฺตํ ภิกฺขู อุชฺฌาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगह येथे मेत्तिय-भुम्मजक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, मेत्तिय-भुम्मजक भिक्खूंनी आयुष्यमान दब्ब मल्लपुत्तांविषयी भिक्खूंमध्ये निंदा पसरवली, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๒. ภูตคามวคฺค, ๔. ปฐม เสนาสน สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्गो, ४. प्रथम सेनासन शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – สงฺฆิกํ [Pg.142] อาวุโส มญฺจํวา ปีฐํวา ภิสึวา โกจฺฉํวา อชฺโฌกาเส สนฺถริตฺวา อนุทฺธริตฺวา อนาปุจฺฉา ปกฺกมนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, संघाचा मंच, पीठ, भिसी किंवा कोच्छ उघड्यावर पसरवून, ते न उचलून घेता आणि न विचारता निघून जाणाऱ्याला पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สงฺฆิกํ เสนาสนํ อชฺโฌกาเส สนฺถริตฺวา อนุทฺธริตฺวา อนาปุจฺฉา ปกฺกมึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी संघाचे सेनासन उघड्यावर पसरवून, ते न उचलून घेता आणि न विचारता निघून गेले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๒. ภูตคามวคฺค, ๕. ทุติย เสนาสน สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्गो, ५. द्वितीय सेनासन शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – สงฺฆิเก [Pg.143] อาวุโส วิหาเร เสยฺยํ สนฺถริตฺวา อนุทฺธริตฺวา อนาปุจฺฉา ปกฺกมนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, संघाच्या विहारात बिछाना पसरवून, तो न उचलून घेता आणि न विचारता निघून जाणाऱ्याला पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สตฺตรสวคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สตฺตรสวคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู สงฺฆิเก วิหาเร เสยฺยํ สนฺถริตฺวา อนุทฺธริตฺวา อนาปุจฺฉา ปกฺกมึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे सत्तरसवग्गिय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, सत्तरसवग्गिय भिक्खूंनी संघाच्या विहारात बिछाना पसरवून, तो न उचलून घेता आणि न विचारता निघून गेले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.144] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควตา ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे वचन अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणी आणले?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ [Pg.145] นุโข อาวุโส เอตฺถ โกจิปิ วิรทฺธโทโส.

प्रश्न – आवुसो, यात काही चूक किंवा दोष आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

उत्तर – नाही, भन्ते.

สงฺฆสฺส ญาปนํ

संघाला निवेदन

สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ, อหํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ วิจิตฺตสาราภิวํสํ อิเมสํ ปนฺนรสนฺนํ สิกฺขาปทานํ นิทานาทีนิ ปุจฺฉิตพฺพานิ อเนกานิ ฐานานิ ปุจฺฉึ, โส จ ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, อิติ หิทํ ภนฺเต นิมฺมลํ สุปริสุทฺธํ ตสฺเสว ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส, ตสฺมา ยถาปุเร มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา โปราณสํคีติการา พฺรหฺมจริยสฺส จิรฏฺฐิติยา พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลนุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ ธมฺมวินยํ สํคายึสุเจว อนุสํคายึสุจ, เอวเมว มยมฺปิ ทานิ ฉฏฺฐสํคีติมหาธมฺมสภา ปริยาปนฺนา ยถานุปฺปฏฺฐานโต ปฏฺฐาย อิมานิ สิกฺขาปทานิ เอกโต คณสชฺฌายํ กตฺวา สํคาเยยฺยาม.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे. भन्ते, मी आयुष्यमान विचित्तसाराभिवंसा यांना या पंधरा शिक्षापदांच्या निदानादी (उगम इत्यादी) विचारण्यायोग्य अनेक स्थानांविषयी विचारले आहे, आणि त्यांनी विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर दिले आहे. अशा प्रकारे, भन्ते, हे त्या भगवान, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांचे निर्मळ आणि अत्यंत शुद्ध वचन आहे. म्हणून, ज्याप्रमाणे पूर्वी महाकस्सप इत्यादी थोर महाथेरांनी, प्राचीन संगीतिकारांनी ब्रह्मचर्याच्या चिरस्थायीसाठी, बहुजनहितासाठी, बहुजनसुखासाठी, जगावरील अनुकंपेसाठी, देव आणि मनुष्यांच्या हितासाठी, कल्याणासाठी आणि सुखासाठी धम्म आणि विनयाचे गायन व अनुगायन केले होते; त्याचप्रमाणे, आता आपणही या सहाव्या संगीती महाधम्मसभेचे सदस्य मिळून, अनुक्रमानुसार या शिक्षापदांचे एकत्र समूह-सज्झाय (पाठ) करून संगायन करूया.

๒. ภูตคามวคฺค, ๖. อนุปขชฺช สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्ग, ६. अनुपखज्ज शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.146] เตน อาวุโส…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สงฺฆิเก วิหาเร ชานํ ปุพฺพุปคตํ ภิกฺขุํ อนุปขชฺช เสยฺยํ กปฺเปนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या... पे... सम्यक्संबुद्धांनी, संघिक विहारात आधीच आलेल्या भिक्खूला जाणूनबुजून त्रास देत (त्याच्या जागेवर अतिक्रमण करून) बिछाना मांडणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या विषयावर प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู เถเร ภิกฺขู อนุปขชฺช เสยฺยํ กปฺเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी थेर भिक्खूंच्या जागेवर अतिक्रमण करून बिछाना मांडला होता, त्या विषयावर हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. ภูตคามวคฺค, ๗. นิกฑฺฒน สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्ग, ७. निकड्ढन (बाहेर काढणे) शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – ภิกฺขุํ [Pg.147] อาวุโส กุปิเตน อนตฺตมเนน สงฺฆิกา วิหารา นิกฺกฑฺเฒนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, क्रोधाने आणि अप्रसन्न मनाने भिक्खूला संघिक विहारातून बाहेर काढणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या विषयावर प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู กุปิตา อนตฺตมนา ภิกฺขู สงฺฆิกาวิหารา นิกฺกฑฺฒึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी क्रोधाने आणि अप्रसन्न मनाने भिक्खूंना संघिक विहारातून बाहेर काढले होते, त्या विषयावर हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. ภูตคามวคฺค, ๘. เวหาสกุฏิ สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्ग, ८. वेहासकुटी (वरच्या मजल्यावरील खोली) शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – อุปริเวหาสกุฏิยา อาวุโส อาหจฺจปาทกํ มญฺจํวา ปีฐํวา อภินิสีทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, वरच्या मजल्यावरील खोलीत सुटे पाय असलेला पलंग किंवा पाट यावर बसणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या विषयावर प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.148] ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ สงฺฆิเก วิหาเร อุปริเวหาส กุฏิยา อาหจฺจปาทกํ มญฺจํ สหสา อภินิสีทิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एका विशिष्ट भिक्खूने संघिक विहारातील वरच्या मजल्यावरील खोलीत सुटे पाय असलेल्या पलंगावर अचानक बसकण मारली, त्या विषयावर हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. ภูตคามวคฺค, ๙. มหลฺลกวิหาร สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्ग, ९. महल्लकविहार (मोठा विहार) शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – ทฺวตฺติ ปริยาเย อาวุโส อธิฏฺฐหิตฺวา ตตุตฺตริ อธิฏฺฐหนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, दोन किंवा तीन थर देण्याचे ठरवून, त्यापेक्षा अधिक थर देणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या विषयावर प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ฉนฺนตฺเถรํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺโท กตปริโยสิตํ วิหารํ ปุนปฺปุนํ ฉาทาเปสิ ปุนปฺปุนํ เลปาเปสิ, อติภาริโต วิหาโร ปริปติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, कोसम्बी येथे आयुष्यमान छन्न थेरांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, आयुष्यमान छन्नांनी पूर्ण झालेल्या विहारावर वारंवार छप्पर घातले आणि वारंवार लेप दिला, त्यामुळे अतिभारामुळे तो विहार कोसळला. त्या विषयावर हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. ภูตคามวคฺค, ๑๐. สปฺปาณก สิกฺขาปุจฺฉา

२. भूतगामवग्ग, १०. सप्पाणक (सजीव पाणी) शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – ชานํ [Pg.149] อาวุโส สปฺปาณกํ อุทกํ ติณํวา มตฺติกํวา สิญฺจนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, सजीव पाणी जाणूनबुजून गवत किंवा मातीवर शिंपडणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या विषयावर प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ ภนฺเต อาฬวิเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อาฬวิกา ภนฺเต ภิกฺขู ชานํ สปฺปาณกํ อุทกํ ติณมฺปิ มตฺติกมฺปิ สิญฺจึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आळवी येथे आळवक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, आळवक भिक्खूंनी सजीव पाणी जाणूनबुजून गवत आणि मातीवर शिंपडले होते, त्या विषयावर हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. โอวาทวคฺค, ๑. โอวาท สิกฺขาปุจฺฉา

३. ओवादवग्ग, १. ओवाद (उपदेश) शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – อสมฺมเตน [Pg.150] อาวุโส ภิกฺขุนิโย โอวทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, संमत नसताना भिक्खुनींना उपदेश करणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या विषयावर प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อสมฺมตา ภิกฺขุนิโย โอวทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी अधिकृत नसताना भिक्खुनींना उपदेश केला होता, त्या विषयावर हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. โอวาทวคฺค, ๒. อตฺถงฺคต สิกฺขาปุจฺฉา

३. ओवादवग्ग, २. अत्थङ्गत (सूर्यास्तानंतर) शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – อตฺถงฺคเต อาวุโส สูริเย ภิกฺขุนิโย โอวทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, सूर्य मावळल्यावर भिक्खुनींना उपदेश करणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या विषयावर प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ จูฬปนฺถกํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต จูฬปนฺถโก อตฺถงฺคเต สูริเย ภิกฺขุนิโย โอวทิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे आयुष्यमान चुळ्ळपंथक यांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, आयुष्यमान चुळ्ळपंथकांनी सूर्यास्तानंतर भिक्खुनींना उपदेश केला होता, त्या विषयावर हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. โอวาทวคฺค, ๓-๔. ภิกฺขุนุปสฺสย, อามิส สิกฺขาปุจฺฉา

३. ओवादवग्ग, ३-४. भिक्खुनुपस्सय (भिक्खुनी निवास) आणि आमिस (भौतिक लाभ) शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – ภิกฺขุนุปสฺสยํ [Pg.151] อาวุโส อุปสงฺกมิตฺวา ภิกฺขุนิโย โอวทนฺตสฺสจ อามิสเหตุ เถรา ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย โอวทนฺตีติ ภณนฺตสฺสจ ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खुनींच्या निवासावर जाऊन भिक्खुनींना उपदेश करणाऱ्या भिक्खूसाठी आणि 'थेर भिक्खू हे भौतिक लाभासाठी भिक्खुनींना उपदेश करतात' असे बोलणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या विषयावर प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ภิกฺขุนุปสฺสยํ อุปสงฺกมิตฺวา ภิกฺขุนิโย โอวทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภนฺเต สกฺเกสุ ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขุนุปสฺสยํ อุปสงฺกมิตฺวา ภิกฺขุนิโย โอวทึสุ, อามิสเหตุ เถรา ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย โอวทนฺตีติ ภณนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ สาวตฺถิยํ ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อามิสเหตุ เถรา ภิกฺขู [Pg.152] ภิกฺขุนิโย โอวทนฺตีติ ภณึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, भिक्खुनींच्या निवासावर जाऊन भिक्खुनींना उपदेश करणाऱ्या भिक्खूसाठीचे पाचित्तिय शाक्य देशात षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी भिक्खुनींच्या निवासावर जाऊन भिक्खुनींना उपदेश केला होता. आणि 'थेर भिक्खू हे भौतिक लाभासाठी भिक्खुनींना उपदेश करतात' असे बोलणाऱ्या भिक्खूसाठीचे पाचित्तिय सावत्थी येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी 'थेर भिक्खू भौतिक लाभासाठी भिक्खुनींना उपदेश करतात' असे म्हटले होते, त्या विषयावर हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. โอวาทวคฺค, ๕. จีวรทาน สิกฺขาปุจฺฉา

३. ओवादवग्ग, ५. चीवरदान शिक्षापद-प्रश्न

ปุจฺฉา – อญฺญาติกาย [Pg.153] อาวุโส ภิกฺขุนิยา จีวรํ เทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुनीला चीवर देणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या विषयावर प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา จีวรํ อทาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एका विशिष्ट भिक्खूने नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुनीला चीवर दिले होते, त्या विषयावर हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. โอวาทวคฺค, ๖. จีวรสิพฺพน สิกฺขาปุจฺฉา

३. ओवादवग्ग, ६. चीवरसिब्बन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – อญฺญาติกาย อาวุโส ภิกฺขุนิยา จีวรํ สิพฺเพนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुनीचे चीवर शिवणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุทายึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุทายี อญฺญาติกาย ภิกฺขุนิยา จีวรํ สิพฺเพสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, सावत्थीमध्ये आयुष्यमान उदायीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले. आयुष्यमान उदायीने नातेवाईक नसलेल्या भिक्खुनीचे चीवर शिवले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. โอวาทวคฺค, ๗. สํวิธาน สิกฺขาปุจฺฉา

३. ओवादवग्ग, ७. संविधान सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุนยา [Pg.154] อาวุโส สทฺธึ สํวิธาย เอกทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, भिक्खुनीसोबत पूर्वनियोजन करून एकाच मार्गाने प्रवास करणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ สํวิธาย เอกทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी भिक्खुनींसोबत पूर्वनियोजन करून एकाच मार्गाने प्रवास केला, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. โอวาทวคฺค, ๘. นาวาภิรุหน สิกฺขาปุจฺฉา

३. ओवादवग्ग, ८. नावाभिरुहन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุนิยา [Pg.155] อาวุโส สทฺธึ สํวิธาย เอกํ นาวํ อภิรุหนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, भिक्खुनीसोबत पूर्वनियोजन करून एकाच नौकेत चढणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูนีหิ สทฺธึ สํวิธาย เอกํ นาวํ อภิรุหึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी भिक्खुनींसोबत पूर्वनियोजन करून एकाच नौकेत प्रवास केला, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. โอวาทวคฺค, ๙. ปริปาจิต สิกฺขาปุจฺฉา

३. ओवादवग्ग, ९. परिपाचित सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ชานํ อาวุโส ภิกฺขุนิปริปาจิตํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, भिक्खुनीने प्रेरित केलेला पिंडपात हे जाणूनबुजून ग्रहण करणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เทวทตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, เทวทตฺโต ภนฺเต ชานํ ภิกฺขุนิปริปาจิตํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, राजगृहामध्ये देवदत्ताला उद्देशून प्रज्ञप्त केले. देवदत्ताने जाणूनबुजून भिक्खुनीने प्रेरित केलेला पिंडपात ग्रहण केला, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. โอวาทวคฺค, ๑๐. รโหนิสชฺช สิกฺขาปุจฺฉา

३. ओवादवग्ग, १०. रहोनिसज्ज सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุนิยา [Pg.156] สทฺธึ อาวุโส เอโก เอกาย รโห นิสชฺชํ กปฺเปนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, भिक्खुनीसोबत एकांतात एकास एक बसणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุทายึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุทายี ภิกฺขุนิยา สทฺธึ เอโก เอกาย รโห นิสชฺชํ กปฺเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, सावत्थीमध्ये आयुष्यमान उदायीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले. आयुष्यमान उदायीने भिक्खुनीसोबत एकांतात एकास एक बसण्याची कृती केली, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. โภชนวคฺค, ๑. อาวสถปิณฺฑ สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवग्ग, १. आवसथपिंड सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ตตุตฺตริ [Pg.157] อาวุโส อาวสถปิณฺฑํ ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, त्यापेक्षा अधिक आवसथपिंड ग्रहण करणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อนุวสิตฺวา อนุวสิตฺวา อาวสถปิณฺฑํ ปริภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी वारंवार राहून आवसथपिंड ग्रहण केले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. โภชนวคฺค, ๒. คณโภชน สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवग्ग, २. गणभोजन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – คณโภชเน ปาจิตฺติยํ อาวุโส ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, गणभोजनाच्या बाबतीत पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เทวทตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, เทวทตฺโต ภนฺเต สปริโส กุเลสุ วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, राजगृहामध्ये देवदत्ताला उद्देशून प्रज्ञप्त केले. देवदत्ताने आपल्या अनुयायांसह कुळांकडून याचना करून भोजन केले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. โภชนวคฺค ๓. ปรมฺปรโภชน สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवग्ग, ३. परंपरभोजन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ปรมฺปร [Pg.158] โภชเน ปาจิตฺติยํ อาวุโส ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, परंपरभोजनाच्या बाबतीत पाचित्तिय भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อญฺญตฺร นิมนฺติตา อญฺญตฺร ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, वेसालीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले. अनेक भिक्खूंनी एका ठिकाणी निमंत्रित असताना दुसऱ्या ठिकाणी भोजन केले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. โภชนวคฺค, ๔. กาณมาตุ สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवग्ग, ४. काणमातु सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ทฺวตฺติปตฺตปูรํ [Pg.159] ปูวํ ปฏิคฺคเหตฺวา ตตุตฺตริ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – दोन किंवा तीन पात्रे भरून पुवे स्वीकारल्यानंतर, त्यापेक्षा अधिक स्वीकारणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู น มตฺตํ ชานิตฺวา ปูวํ ปฏิคฺคเหสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले. अनेक भिक्खूंनी प्रमाणाची जाणीव न ठेवता पुवे स्वीकारले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กสฺส อาวุโส วจนํ.

पुच्छा – हे आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

विस्सज्जना – हे भन्ते, हे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, हे कोणाद्वारे आणले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ นุโข อาวุโส เอตฺถ โกจิปิ วิรทฺธโทโส.

पुच्छा – हे आवुसो, यामध्ये काही चूक किंवा दोष आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

विस्सज्जना – नाही, हे भन्ते.

๔. โภชนวคฺค, ๕. ปฐมปวารณา สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवग्ग, ५. पठमपवारणा सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.160] เตน สาวุโส…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ภุตฺตาวินา ปริวาเตน อนติริตฺตํ ขาทนียํวา โภชนียํวา ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, ...पे... भोजन केलेल्या आणि प्रवारित भिक्खूने, अतिरिक्त न केलेले खाद्य किंवा भोज्य पदार्थ ग्रहण केल्यास पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ภุตฺตาวี ปวาริตา อญฺญตฺร ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले. अनेक भिक्खूंनी भोजन करून आणि प्रवारित होऊनही इतरत्र भोजन केले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. โภชนวคฺค, ๖. ทุติย ปวารณา สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवग्ग, ६. दुतियपवारणा सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุํ [Pg.161] อาวุโส ภุตฺตาวึ ปวาริตํ อนติริตฺเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน อภิหฏฺฐุํ ปวาเรนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

पुच्छा – हे आवुसो, भोजन केलेल्या आणि प्रवारित भिक्खूला, अतिरिक्त न केलेले खाद्य किंवा भोज्य पदार्थ देऊन पुन्हा आमंत्रित करणाऱ्या भिक्खूसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ ภิกฺขุํ ภุตฺตาวึ ปวาริตํ อนติริตฺเตน โภชนีเยน อภิหฏฺฐุํ ปวาเรสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

विस्सज्जना – हे भन्ते, सावत्थीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून प्रज्ञप्त केले. एका विशिष्ट भिक्खूने भोजन केलेल्या आणि प्रवारित भिक्खूला अतिरिक्त न केलेल्या भोज्य पदार्थाने पुन्हा आमंत्रित केले, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. โภชนวคฺค, ๗. วิกาลโภชน สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवग्ग, ७. विकालभोजन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – วิกาเล อาวุโส ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, विकाल (अवेळी) खाद्य किंवा भोज्य भोजन करणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สตฺตรสวคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สตฺตรสวคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู วิกาเล โภชนํ ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात सतरा वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, सतरा वर्गीय भिक्खूंनी विकाल (अवेळी) भोजन केले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. โภชนวคฺค, ๘. สนฺนิธิการก สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवर्ग, ८. सन्निधिकारक शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – สนฺนิธิการกํ อาวุโส ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, साठवून ठेवलेले (सन्निधिकारक) खाद्य किंवा भोज्य भोजन करणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ เพลฏฺฐสีสํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต เพลฏฺฐสีโส สนฺนิธิการกํ โภชนํ ภุญฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये आयुष्यमान बेलट्ठसीस यांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, आयुष्यमान बेलट्ठसीस यांनी साठवून ठेवलेले भोजन केले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. โภชนวคฺค, ๙. ปณีตโภชน สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवर्ग, ९. प्रणीतभोजन शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ปณีต โภชนานิ อาวุโส อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, स्वतःसाठी प्रणीत भोजनांची मागणी करून भोजन करणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.163] ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ปณีตโภชนานิ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये सहा वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, सहा वर्गीय भिक्खूंनी स्वतःसाठी प्रणीत भोजनांची मागणी करून भोजन केले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. โภชนวคฺค, ๑๐. ทนฺตโปน สิกฺขาปุจฺฉา

४. भोजनवर्ग, १०. दंतपोन शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – อทินฺนํ อาวุโส มุขทฺวารํ อาหารํ อาหรนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, न दिलेला आहार मुखद्वारात घेणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อทินฺนํ มุขทฺวารํ อาหารํ อาหริ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वैशालीमध्ये एका भिक्खूला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, एका भिक्खूने न दिलेला आहार मुखद्वारात घेतला, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. อเจลกวคฺค, ๑. อเจลก สิกฺขาปุจฺฉา

५. अचेलकवर्ग, १. अचेलक शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – อเจลกสฺสวา [Pg.164] อาวุโส ปริพฺพาชกสฺสวา ปริพฺพาชิกายวา สหตฺถา ขาทนียํวา โภชนียํวา เทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अचेलकाला किंवा परिव्राजकाला किंवा परिव्राजिकेला स्वतःच्या हाताने खाद्य किंवा भोज्य देणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท อญฺญตริสฺสา ปริพฺพาชิกาย เอกํ มญฺญมาโน ทฺเว ปูเว อทาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वैशालीमध्ये आयुष्यमान आनंदांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, आयुष्यमान आनंदांनी एका परिव्राजिकेला एक समजून दोन पुवे दिले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. อเจลกวคฺค, ๒. อุยฺโยชน สิกฺขาปุจฺฉา

५. अचेलकवर्ग, २. उय्योजन शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุํ [Pg.165] เอหาวุโส คามํวา นิคมํวา ปิณฺฑาย ปวิสิสฺสามาติ ตสฺส ทาเปตฺวาวา อทาเปตฺวาวา อุยฺโยเชนฺตสฺส อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, 'ये आवुसो, आपण भिक्षेसाठी गावात किंवा नगरात प्रवेश करूया' असे भिक्खूला सांगून, त्याला (भिक्षेचे अन्न) देववून किंवा न देववता परत पाठवून देणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต ภิกฺขุ เอหาวุโส คามํ ปิณฺฑาย ปวิสิสฺสามาติ ตสฺส อทาเปตฺวา อุยฺโยเชสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्र यांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांनी 'ये आवुसो, आपण भिक्षेसाठी गावात प्रवेश करूया' असे भिक्खूला सांगून, त्याला (भिक्षेचे अन्न) न देववता परत पाठवून दिले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. อเจลกวคฺค, ๓. สโภชน สิกฺขาปุจฺฉา

५. अचेलकवर्ग, ३. सभोजन शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – สโภชเน กุเล อนุปขชฺช นิสชฺชํ กปฺเปนฺตสฺส อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भोजन करत असलेल्या कुटुंबात मध्ये घुसून बसणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.166] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต สโภชเน กุเล อนุปขชฺช นิสชฺชํ กปฺเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเตวตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्र यांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांनी भोजन करत असलेल्या कुटुंबात मध्ये घुसून आसन ग्रहण केले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. อเจลกวคฺค ๔-๕. รโหปฏิจฺฉนฺน, รโหนิสชฺช สิกฺขาปุจฺฉา

५. अचेलकवर्ग, ४-५. रहोपटिच्छन्न, रहोनिसज्ज शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – มาตุคาเมน สทฺธึ รโห ปฏิจฺฉนฺเน อาสเน นิสชฺชํ กปฺเปนฺตสฺสจ อาวุโส มาตุคาเมน สทฺธึ เอโก เอกาย รโห นิสชฺชํ กปฺเปนฺตสฺสจ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, स्त्रीसोबत एकांतात झाकलेल्या आसनावर बसणाऱ्याला आणि स्त्रीसोबत एकटा एकांतात बसणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต มาตุคาเมน สทฺธึ รโห ปฏิจฺฉนฺเน อาสเน นิสชฺชํ กปฺเปสิ, มาตุคาเมน สทฺธึ เอโก เอกาย รโห นิสชฺชํ กปฺเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्र यांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्रांनी स्त्रीसोबत एकांतात झाकलेल्या आसनावर आसन ग्रहण केले आणि स्त्रीसोबत एकटे एकांतात बसले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. อเจลกวคฺค, ๖. จาริตฺต สิกฺขาปุจฺฉา

५. अचेलकवर्ग, ६. चारित्त शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – นิมนฺติเตน [Pg.167] อาวุโส สภตฺเตน สนฺตํ ภิกฺขุํ อนาปุจฺฉา ปุเรภตฺตํวา ปจฺฉาภตฺตํวา กุเลสุ จาริตฺตํ อาปชฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भोजनाचे आमंत्रण असलेल्या भिक्खूने, उपस्थित भिक्खूला न विचारता, भोजनापूर्वी किंवा भोजनानंतर कुटुंबांमध्ये जाणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต นิมนฺติโต สภตฺโต สมาโน ปุเรภตฺตํ ปจฺฉาภตฺตํ กุเลสุ จาริตฺตํ อาปชฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्र यांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्र निमंत्रित आणि भोजनाचे आमंत्रण असताना भोजनापूर्वी व भोजनानंतर कुटुंबांमध्ये गेले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. อเจลกวคฺค, ๗. มหานาม สิกฺขาปุจฺฉา

५. अचेलकवर्ग, ७. महानाम शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ตตุตฺตริ อาวุโส เภสชฺชํ วิญฺญาเปนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्यापेक्षा अधिक औषधाची मागणी करणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ [Pg.168] ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู มหานาเมน สกฺเกน อชฺชณฺโห ภนฺเต อาคเมตาติ วุจฺจมานา นาคเมสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, शाक्यांमध्ये सहा वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, सहा वर्गीय भिक्खूंना महानाम शाक्याने 'भन्ते, आजचा दिवस थांबा' असे म्हटले असतानाही ते थांबले नाहीत, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. อเจลกวคฺค ๘-๙-๑๐. อุยฺยุตฺตเสนา จโส สิกฺขาปุจฺฉา

५. अचेलकवर्ग, ८-९-१०. उय्युत्तसेना इत्यादी शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – อุยฺยุตฺตํ อาวุโส เสนํ ทสฺสนาย คจฺฉนฺตสฺส จ อติเรกติรตฺตํ เสนาย วสนฺตสฺส จ อุยฺโยธิกํ คจฺฉนฺตสฺส จ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, सज्ज असलेल्या सैन्याला पाहण्यासाठी जाणाऱ्याला, तीन रात्रींपेक्षा अधिक काळ सैन्यामध्ये राहणाऱ्याला आणि युद्धभूमीवर जाणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อุยฺยุตฺตํ เสนํ ทสฺสนาย อคมํสุ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู อติเรกติรตฺตํ เสนาย วสึสุ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู อุยฺโยธิกํ อคมํสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये सहा वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले; भन्ते, सहा वर्गीय भिक्खू सज्ज असलेल्या सैन्याला पाहण्यासाठी गेले, भन्ते, त्याच सहा वर्गीय भिक्खूंनी तीन रात्रींपेक्षा अधिक काळ सैन्यामध्ये वास्तव्य केले, भन्ते, तेच सहा वर्गीय भिक्खू युद्धभूमीवर गेले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. สุราปานวคฺค, ๑. สุราปาน สิกฺขาปุจฺฉา

६. सुरापानवर्ग, १. सुरापान शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – สุราเมรยปาเน [Pg.169] อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, सुरा आणि मेरय (मद्य) पिण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ สาคตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต สาคโต มชฺชํ ปิวิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, कोसंबी येथे आयुष्यमान सागर यांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. आयुष्यमान सागर यांनी मद्य प्राशन केले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. สุราปานวคฺค, ๒. องฺคุลิปโตทก สิกฺขาปุจฺฉา

६. सुरापानवर्ग, २. अङ्गुलिपतोदक (बोटाने टोचणे) शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – องฺคุลิปโตทเก [Pg.170] อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, बोटाने टोचण्याबाबतचे (गुदगुल्या करण्याबाबतचे) पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขุํ องฺคุลิปโตทเกน หาเสสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे षड्वर्गीय (छब्बग्गिय) भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी एका भिक्खूला बोटाने टोचून (गुदगुल्या करून) हसविले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. สุราปานวคฺค, ๓. หสธมฺม สิกฺขาปุจฺฉา

६. सुरापानवर्ग, ३. हसधम्म (पाण्यात खेळणे) शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – อุทเก หสธมฺเม อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पाण्यात खेळण्याबाबतचे (मौजमजा करण्याबाबतचे) पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สตฺตรสวคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สตฺตรสวคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อจิรวติยา นทิยา อุทเก กีฬึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे सतराच्या वर्गातील (सत्तरसवग्गिय) भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, सतराच्या वर्गातील भिक्खूंनी अचिरवती नदीच्या पाण्यात क्रीडा केली (खेळले), भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. สุราปานวคฺค, ๔. อนาทริย สิกฺขาปุจฺฉา

६. सुरापानवर्ग, ४. अनादर शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – อนาทริย [Pg.171] อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अनादर करण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ฉนฺนํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺโน อาปตฺติยา อนุยุญฺชิยมาโน อนาทริยํ อกาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, कोसंबी येथे आयुष्यमान छन्न यांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. आयुष्यमान छन्न यांना आपत्तीबाबत विचारणा केली जात असताना त्यांनी अनादर केला, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. สุราปานวคฺค, ๕. ภึสาปน สิกฺขาปุจฺฉา

६. सुरापानवर्ग, ५. घाबरवणे शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – ภิกฺขุํ [Pg.172] ภึสาเปนฺตสฺส อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खूला घाबरवण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขุํ ภึสาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे षड्वर्गीय (छब्बग्गिय) भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी एका भिक्खूला घाबरवले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. สุราปานวคฺค, ๖. โชติก สิกฺขาปุจฺฉา

६. सुरापानवर्ग, ६. अग्नी पेटवणे शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – โชตึ อาวุโส สมาทหิตฺวา วิสิพฺเพนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अग्नी पेटवून शेकण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ภคฺเคสุ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู โชตึ สมาทเปตฺวา วิสิพฺเพสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, भग्ग देशात अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी अग्नी पेटवून शेकले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. สุราปานวคฺค, ๗. นหาน สิกฺขาปุจฺฉา

६. सुरापानवर्ग, ७. स्नान शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – โอเรนทฺธมาสํ [Pg.173] อาวุโส นหายนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अर्ध्या महिन्यापेक्षा कमी कालावधीत (पंधरवड्यापेक्षा आधी) स्नान करण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ราชานมฺปิ ปสฺสิตฺวา น มตฺตํ ชานิตฺวา นหายึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृह येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी राजाला पाहूनही मर्यादेचे भान न ठेवता स्नान केले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.174] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणी आणले?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ นุโข อาวุโส เอตฺถ โกจิปิ วิรุทฺธโทโส.

प्रश्न – आवुसो, यात काही विरोध किंवा दोष आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

उत्तर – नाही, भन्ते.

สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ…เป… สํคาเยยฺยาม.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे... पे... आपण संगायन करूया.

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.175] เตน อาวุโส…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน อนาทิยิตฺวา ติณฺณํ ทุพฺพณฺณกรณานํ อญฺญตรํ ทุพฺพณฺณกรณํ นวํ จีวรํ ปริภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या... पे... सम्यक्संबुद्धांनी (नियम केल्यानुसार), तीन विवर्ण करणाऱ्यांपैकी (रंग खराब करणाऱ्यांपैकी) एकाचाही स्वीकार न करता नवीन चीवर वापरण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อตฺตโน จีวรํ น สญฺชานึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी स्वतःचे चीवर ओळखले नाही, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. สุราปานวคฺค, ๑๐. จีวรอปนิธาน สิกฺขาปุจฺฉา

६. सुरापानवर्ग, १०. चीवर लपवणे शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – ภิกฺขุสฺส อาวุโส ปตฺตํ วา จีวรํ วา นิสีทนํ วา สูจิฆรํ วา กายพนฺธนํ วา อปนิเธนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खूचे पात्र, चीवर, निसीदन (आसन), सुईघर किंवा कायबंधन (कमरपट्टा) लपवण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.176] ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูนํ ปตฺตมฺปิ จีวรมฺปิ อปนิเธสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे षड्वर्गीय (छब्बग्गिय) भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी भिक्खूंचे पात्र आणि चीवर लपवले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๗. สปฺปาณกวคฺค, ๑. สญฺจิจฺจ สิกฺขาปุจฺฉา

७. सप्राणकवर्ग, १. जाणूनबुजून (प्राणघात करणे) शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – สญฺจิจฺจ อาวุโส ปาณํ ชีวิตา โวโรเปนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, जाणूनबुजून प्राण्याचा जीव घेण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุทายึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ อายสฺมา ภนฺเต อุทายี สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे आयुष्यमान उदायी यांना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. आयुष्यमान उदायी यांनी जाणूनबुजून प्राण्याचा जीव घेतला होता, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๗. สปฺปาณกวคฺค, ๒. สปฺปาณก สิกฺขาปุจฺฉา

७. सप्राणकवर्ग, २. सप्राणक (सजीव पाणी) शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – ชานํ [Pg.177] อาวุโส สปฺปาณกํ อุทกํ ปริภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पाण्यात जीव आहेत हे माहीत असूनही ते पाणी वापरण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ชานํ สปฺปาณกํ อุทกํ ปริภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थी येथे षड्वर्गीय (छब्बग्गिय) भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी पाण्यात जीव आहेत हे माहीत असूनही ते पाणी वापरले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๗. สปฺปาณกวคฺค, ๖. เถยฺยสตฺถ สิกฺขาปุจฺฉา

७. सप्राणकवर्ग, ६. चोरट्यांचा तांडा शिक्षापद प्रश्न

ปุจฺฉา – ชานํ อาวุโส เถยฺยสตฺเถน สทฺธึ สํวิธาย เอกทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, चोरांचा तांडा आहे हे माहीत असूनही त्यांच्याशी संगनमत करून एकाच मार्गाने प्रवास करण्याबाबतचे पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ ชานํ เถยฺยสตฺเถน สทฺธึ สํวิธาย เอกทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. एका विशिष्ट भिक्खूने जाणूनबुजून चोरांच्या टोळीसोबत एकत्र प्रवास करण्याचा बेत करून एकाच मार्गाने प्रवास केला, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๗. สปฺปาณกวคฺค, ๗. สํวิธาน สิกฺขาปุจฺฉา

७. सप्पाणकवग्ग, ७. संविधान सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – มาตุคาเมน [Pg.178] สทฺธึ อาวุโส สํวิธาย เอกทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, स्त्रीसोबत एकत्र प्रवास करण्याचा बेत करून एकाच मार्गाने प्रवास करणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ มาตุคาเมน สทฺธึ สํวิธาย เอกทฺธานมคฺคํ ปฏิปชฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. एका विशिष्ट भिक्खूने स्त्रीसोबत एकत्र प्रवास करण्याचा बेत करून एकाच मार्गाने प्रवास केला, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๘. สหธมฺมิกวคฺค, ๑. สหธมฺมิก สิกฺขาปุจฺฉา

८. सहधम्मिकवग्ग, १. सहधम्मिक सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขูหิ อาวุโส สหธมฺมิกํ วุจฺจมาเนน น ตาวาหํ อาวุโส เอตสฺมึ สิกฺขาปเท สิกฺขิสฺสามิ, ยาว น อญฺญํ ภิกฺขุํ พฺยตฺตํ วินยธรํ ปริปุจฺฉิสฺสามีติ ภณนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, भिक्खूंद्वारे नियमांनुसार सांगितले जात असताना, 'हे आवुसो, जोपर्यंत मी दुसऱ्या एखाद्या चतुर, विनयधर भिक्खूला विचारून घेत नाही, तोपर्यंत मी या शिक्षापदाचे पालन करणार नाही' असे म्हणणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ [Pg.179] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ฉนฺนํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺโน ภิกฺขูหิ สหธมฺมิกํ วุจฺจมาโน น ตาวาหํ อาวุโส เอตสฺมึ สิกฺขาปเท สิกฺขิสฺสามิ, ยาว น อญฺญํ ภิกฺขุํ พฺยตฺตํ วินยธรํ ปริปุจฺฉิสฺสามีติ ภณิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, कौशाम्बी येथे आयुष्यमान छन्न यांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. आयुष्यमान छन्न यांना भिक्खूंद्वारे नियमांनुसार सांगितले जात असताना, त्यांनी 'हे आवुसो, जोपर्यंत मी दुसऱ्या एखाद्या चतुर, विनयधर भिक्खूला विचारून घेत नाही, तोपर्यंत मी या शिक्षापदाचे पालन करणार नाही' असे म्हटले, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๘. สหธมฺมิกวคฺค, ๒. วิเลขน สิกฺขาปุจฺฉา

८. सहधम्मिकवग्ग, २. विलेखन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – วินยํ วิวณฺเณนฺตสฺส อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, विनयाची निंदा करणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู วินยํ วิวณฺเณสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी विनयाची निंदा केली, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๘. สหธมฺมิกวคฺค, ๓. โมหน สิกฺขาปุจฺฉา

८. सहधम्मिकवग्ग, ३. मोहन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – โมหนเก [Pg.180] อาวุโส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, जाणूनबुजून गोंधळात टाकणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู โมเหสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी जाणूनबुजून गोंधळात टाकले, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – ภิกฺขุสฺส [Pg.181] อาวุโส กุปิเตน อนตฺตมเนน ปหารํ เทนฺตสฺส จ ตลสตฺติกํ อุคฺคิรนฺตสฺส จ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, क्रोधाने व असंतुष्ट मनाने दुसऱ्या भिक्खूला प्रहार करणाऱ्या आणि मारण्यासाठी हात किंवा शस्त्र उगारणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู กุปิตา อนตฺตมนา สตฺตรสวคฺคิยานํ ภิกฺขูนํ ปหารํ อทํสุ, ตลสตฺติกญฺจ อุคฺคิรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी क्रोधाने व असंतुष्ट मनाने सतरा-वर्गीय भिक्खूंना प्रहार केला आणि त्यांच्यावर हात किंवा शस्त्र उगारले, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๘. สหธมฺมิกวคฺค, ๗. สญฺจิจฺจ สิกฺขาปุจฺฉา

८. सहधम्मिकवग्ग, ७. सञ्चिच्च सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุสฺส อาวุโส สญฺจิจฺจ กุกฺกุจฺจํ อุปทหนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, दुसऱ्या भिक्खूच्या मनात जाणूनबुजून संशय किंवा पश्चात्ताप निर्माण करणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูนํ สญฺจิจฺจ กุกฺกุจฺจํ อุปทหึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी इतर भिक्खूंच्या मनात जाणूनबुजून संशय निर्माण केला, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๘. สหธมฺมิกวคฺค, ๘. อุปสฺสุติ สิกฺขาปุจฺฉา

८. सहधम्मिकवग्ग, ८. उपस्सुति सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขูนํ [Pg.182] อาวุโส ภณฺฑนชาตานํ กลหชาตานํ วิวาทา ปนฺนานํ อุปสฺสุตึ ติฏฺฐนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, भांडण, कलह आणि वादविवादात गुंतलेल्या भिक्खूंचे बोलणे चोरून ऐकण्यासाठी उभे राहणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูนํ ภณฺฑนชาตานํ กลห ชาตานํ วิวาทาปนฺนานํ อุปสฺสุตึ ติฏฺฐหึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी भांडण, कलह आणि वादविवादात गुंतलेल्या भिक्खूंचे बोलणे चोरून ऐकण्यासाठी उभे राहिले, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๘. สหธมฺมิกวคฺค, ๙. กมฺมปฏิพาหน สิกฺขาปุจฺฉา

८. सहधम्मिकवग्ग, ९. कम्मपटिबाहन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ธมฺมิกานํ อาวุโส กมฺมานํ ฉนฺทํ ทตฺวา ปจฺฉา ขียนธมฺมํ อาปชฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, नियमांनुसार होणाऱ्या संघाच्या कार्यात आपली संमती देऊन नंतर त्याबद्दल तक्रार किंवा नाराजी व्यक्त करणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.183] ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ธมฺมิกานํ กมฺมานํ ฉนฺทํ ทตฺวา ปจฺฉา ขียนธมฺมํ อาปชฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी नियमांनुसार होणाऱ्या संघाच्या कार्यात आपली संमती देऊन नंतर त्याबद्दल तक्रार किंवा नाराजी व्यक्त केली, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๘. สหธมฺมิกวคฺค ๑๐. ฉนฺทํ อทตฺวาคมน สิกฺขาปุจฺฉา

८. सहधम्मिकवग्ग, १०. छन्दं अदत्वागमन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – สงฺเฆ อาวุโส วินิจฺฉกถาย วตฺตมานาย ฉนฺทํ อทตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, संघामध्ये एखाद्या विषयावर निर्णय घेण्यासाठी चर्चा चालू असताना, आपली संमती न देताच आसनावरून उठून निघून जाणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ฉพฺพคฺคิโย ภิกฺขุ สงฺเฆ วินิจฺฉยกถาย วตฺตมานาย ฉนฺทํ อทตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. एका विशिष्ट षड्वर्गीय भिक्खूने संघामध्ये निर्णय घेण्यासाठी चर्चा चालू असताना, आपली संमती न देताच आसनावरून उठून निघून गेला, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๘. สหธมฺมิกวคฺค, ๑๒. ปริณามน สิกฺขาปุจฺฉา

८. सहधम्मिकवग्ग, १२. परिणामन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ชานํ [Pg.184] อาวุโส สงฺฆิกํ ลาภํ ปริณตํ ปุคฺคลสฺส ปริณาเมนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, संघाला मिळालेला लाभ जाणूनबुजून एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीकडे वळवणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ชานํ สงฺฆิกํ ลาภํ ปริณตํ ปุคฺคลสฺส ปริณาเมสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. षड्वर्गीय भिक्खूंनी संघाला मिळालेला लाभ जाणूनबुजून एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीकडे वळवला, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๙. รตนวคฺค, ๑. อนฺเตปุร สิกฺขาปุจฺฉา

९. रतनवग्ग, १. अन्तेपुर सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ปุพฺเพ อปฺปฏิสํวิทิเตน อาวุโส รญฺโญ อนฺเตปุรํ ปวิสนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, पूर्वसूचना न देता राजाच्या अंतःपुरात प्रवेश करणाऱ्या भिक्खूला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.185] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท ปุพฺเพ อปฺปฏิสํวิทิโต รญฺโญ อนฺเตปุรํ ปาวิสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – हे भन्ते, श्रावस्ती येथे आयुष्यमान आनंदांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. आयुष्यमान आनंदांनी पूर्वसूचना न देता राजाच्या अंतःपुरात प्रवेश केला, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

๙. รตนวคฺค, ๒. รตน สิกฺขาปุจฺฉา

९. रतनवग्ग, २. रतन सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – รตนํ อาวุโส อุคฺคณฺหนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, रत्न उचलणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ รตนํ อุคฺคเหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एका विशिष्ट भिक्खूने रत्न उचलले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๙. รตนวคฺค, ๓. วิกาลคามปฺปวิสน สิกฺขาปุจฺฉา

९. रत्नवर्ग, ३. विकालगामप्पविसन सिक्खापुच्छा (अवेळी गावात प्रवेश करण्याच्या नियमाविषयीचा प्रश्न)

ปุจฺฉา – สนฺตํ [Pg.186] อาวุโส ภิกฺขุํ อนาปุจฺฉา วิกาเล คามํ ปวิสนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, उपस्थित भिक्खूला न विचारता अवेळी गावात प्रवेश करणाऱ्याला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู สนฺตํ ภิกฺขุํ อนาปุจฺฉา วิกาเล คามํ ปวิสึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी उपस्थित भिक्खूला न विचारता अवेळी गावात प्रवेश केला होता, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปาฏิเทสนีย

पाटिदेसनीय

๓. ตติยปาฏิเทสนี สิกฺขาปุจฺฉา

३. ततीयपाटिदेसनीय सिक्खापुच्छा (तिसऱ्या पाटिदेसनीय नियमाविषयीचा प्रश्न)

ปุจฺฉา – เสกฺขสมฺมเตสุ [Pg.187] อาวุโส กุเลสุ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา สหตฺถา ปฏิคฺคเหตฺวา ภุญฺชนฺตสฺส ปาฏิเทสนียํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, सेक्ख म्हणून संमत असलेल्या कुलांमधून स्वतःच्या हाताने खाद्य किंवा भोज्य स्वीकारून खाणाऱ्याला पाटिदेसनीय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู นมตฺตํ ชานิตฺวา ปฏิคฺคเหสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी प्रमाण न जाणून स्वीकारले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

เสขิยกณฺฑ

सेखियकण्ड (सेखिय विभाग)

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.188] อาวุโส ปฏิจฺจ ปุรโต วา ปจฺฉโต วา โอลมฺเพนฺเตน นิวาเสนฺตสฺสจ ปารุปนฺตสฺสจ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे पुढे किंवा मागे लोंबकळत ठेवून नेसणाऱ्या आणि पांघरणाऱ्याला दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ปุรโต จ ปจฺฉโต จ โอลมฺพนฺตา นิวาเสสุํเจว ปารุปึสุจ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी पुढे आणि मागे लोंबकळत ठेवून नेसले व पांघरले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ อาวุโส ปฏิจฺจ กายํ วิวริตฺวา อนฺตรฆเร คจฺฉนฺตสฺส จ นิสีทนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे शरीर उघडे ठेवून घरांच्या दरम्यान जाणाऱ्या आणि बसणाऱ्याला दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคีเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู กายํ วิวริตฺวา อนฺตรฆเร คจฺฉึสุ เจว นิสีทึสุจ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी शरीर उघडे ठेवून घरांच्या दरम्यान गेले आणि बसले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.189] อาวุโส ปฏิจฺจ หตฺถํ วา ปาทํ วา กีฬาเปนฺเตน อนฺตรฆเร คจฺฉนฺตสฺส จ นิสีทนฺตสฺส จ, ตหํ ตหํ โอโลเกนฺเตน อนฺตรฆเร คจฺฉนฺตสฺส จ นิสีทนฺตสฺส จ, อุกฺขิตฺตกาย อนฺตรฆเร คจฺฉนฺตสฺส จ นิสีทนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे हात किंवा पाय हलवत घरांच्या दरम्यान जाणाऱ्या आणि बसणाऱ्याला, इकडेतिकडे पाहत घरांच्या दरम्यान जाणाऱ्या आणि बसणाऱ्याला, शरीर वर उचलून घरांच्या दरम्यान जाणाऱ्या आणि बसणाऱ्याला दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู หตฺถมฺปิ ปาทมฺปิ กีฬาเปนฺตา ตหํ ตหํปิ โอโลเกนฺตา อนฺตรฆเร คจฺฉึสุเจว นิสีทึสุ จ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู อุกฺขิตฺตกาย อนฺตรฆเร คจฺฉึสุเจว นิสีทึสุจ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी हात आणि पाय हलवत, इकडेतिकडे पाहत घरांच्या दरम्यान गेले आणि बसले होते; तसेच, भन्ते, त्याच षड्वर्गीय भिक्खूंनी शरीर वर उचलून घरांच्या दरम्यान गेले आणि बसले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.190] อาวุโส ปฏิจฺจ อุชฺชคฺฆิกาย วา อุจฺจาสทฺทํ มหาสทฺทํ กโรนฺเตน วา อนฺตรฆเร คจฺฉนฺตสฺสจ นิสีทนฺตสฺสจ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे मोठ्याने हसत किंवा मोठा आवाज, गोंगाट करत घरांच्या दरम्यान जाणाऱ्या आणि बसणाऱ्याला दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู มหาหสิตํ หสนฺตา จ อุจฺจาสทฺทํ มหาสทฺทํ กโรนฺตา จ อนฺตรฆเร คจฺฉึสุเจว นิสีทึสุจ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी मोठ्याने हसत आणि मोठा आवाज, गोंगाट करत घरांच्या दरम्यान गेले आणि बसले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ อาวุโส ปฏิจฺจ กายปฺปจาลกํ วา พาหุปฺป จาลกํ วา สีสปฺปจาลกํ วา ขมฺภกเตน วา โอคุณฺฐิเตน วา อนฺตรฆเร คจฺฉนฺตสฺส จ นิสีทนฺตสฺส จ อุกฺกุฏิกาย กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे शरीर हलवत, किंवा हात हलवत, किंवा डोके हलवत, किंवा कंबरेवर हात ठेवून, किंवा डोके झाकून घरांच्या दरम्यान जाणाऱ्या आणि बसणाऱ्याला, तसेच उकिडवे बसणाऱ्याला कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู กายปฺปจาลกํ พาหุปฺปจาลกํ สีสปฺปจาลกํ กโรนฺตา จ ขมฺภีกตา จ โอคุณฺฐิตา จ อนฺตรฆเร คจฺฉึสุเจว นิสีทึสุจ, อุกฺกุฏิกายจ อนฺตรฆเร คจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी शरीर हलवत, हात हलवत, डोके हलवत, कंबरेवर हात ठेवून आणि डोके झाकून घरांच्या दरम्यान गेले आणि बसले होते, तसेच उकिडवे होऊन घरांच्या दरम्यान गेले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.191] อาวุโส ปฏิจฺจ ปลฺลตฺถิกาย อนฺตรฆเร นิสินฺนสฺส ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे घरांच्या दरम्यान गुडघ्याभोवती हात गुंडाळून बसणाऱ्याला दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ปลฺลตฺถิกาย อนฺตรฆเร นิสีทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी घरांच्या दरम्यान गुडघ्याभोवती हात गुंडाळून बसले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.192] อาวุโส ปฏิจฺจ อสกฺกจฺจํ ปิณฺฑปาตํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส จ ตหํ ตหํ โอโลเกนฺเตน ปิณฺฑปาตํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺสจ สูปญฺเญว พหุํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺสจ ถูปีกตํ ปิณฺฑปาตํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺสจ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे आदर न राखता पिंडपात स्वीकारणाऱ्याला, इकडेतिकडे पाहत पिंडपात स्वीकारणाऱ्याला, केवळ सूप जास्त प्रमाणात स्वीकारणाऱ्याला, आणि ढिगासारखा पिंडपात स्वीकारणाऱ्याला दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อสกฺกจฺจํ ปิณฺฑปาตํ ปฏิคฺคเหสุํ, ตหํ ตหํ โอโลเกนฺตา ปิณฺฑปาตํ ปฏิคฺคเหสุํ, สูปญฺเญว พหุํ ปฏิคฺคเหสุํ, ถูปีกตํ ปิณฺฑปาตํ ปฏิคฺคเหสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी आदर न राखता पिंडपात स्वीकारला था, इकडेतिकडे पाहत पिंडपात स्वीकारला होता, केवळ सूप जास्त प्रमाणात स्वीकारले होते, आणि ढिगासारखा पिंडपात स्वीकारला होता, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.193] อาวุโส ปฏิจฺจ อาสกฺกจฺจํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺสจ ตหํ ตหํ โอโลเกนฺตน ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส จ ตหํ ตหํ โอมสิตฺวา ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส จ สูปญฺเญว พหุํ ภุญฺชนฺตสฺส จ ถูปกโต โอมทฺทิตฺวา ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส จ สูปํ วา พฺยญฺชนํ วา โอทเนน ปฏิจฺฉาเทนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे आदर न राखता पिंडपात खाणाऱ्याला, इकडेतिकडे पाहत पिंडपात खाणाऱ्याला, इकडूनतिकडून घास घेऊन पिंडपात खाणाऱ्याला, केवळ सूप जास्त प्रमाणात खाणाऱ्याला, ढिगाच्या वरून दाबून पिंडपात खाणाऱ्याला, आणि सूप किंवा व्यंजनाला भाताने झाकणाऱ्याला दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อสกฺกจฺจํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชึสุ, ตหํ ตหํ โอโลเกนฺตา ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชึสุ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู ตหํ ตหํ โอมสิตฺวา ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชึสุ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู พหุํ สูปํ ภุญฺชึสุ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู ถูปกโต โอมทฺทิตฺวา ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชึสุ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู สูปมฺปิ พฺยญฺชนมฺปิ โอทเนน ปฏิจฺฉาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी अनादरपूर्वक पिंडपात ग्रहण केला, इकडेतिकडे पाहत पिंडपात ग्रहण केला. भन्ते, त्याच षड्वर्गीय भिक्खूंनी इकडेतिकडे विस्कटून पिंडपात ग्रहण केला. भन्ते, त्याच षड्वर्गीय भिक्खूंनी पुष्कळ सूप ग्रहण केले. भन्ते, त्याच षड्वर्गीय भिक्खूंनी शिखरासारखा दाबून पिंडपात ग्रहण केला. भन्ते, त्याच षड्वर्गीय भिक्खूंनी सूप आणि व्यंजनाला भाताने झाकून टाकले. भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.194] อาวุโส ปฏิจฺจ สูปํวา โอทนํวา อคิลาเนน อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे, आजारी नसताना स्वतःसाठी सूप किंवा भात मागवून खाणाऱ्याला दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู สูปมฺปิ โอทนมฺปิ อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी स्वतःसाठी सूप आणि भात मागवून खाल्ला. भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ อาวุโส ปฏิจฺจ อุชฺฌานสญฺญินา ปเรสํ ปตฺตํ โอโลเกนฺตสฺส จ อติมหนฺตํ กพฬํ กโรนฺตสฺส จ ทีฆํ อาโลปํ กโรนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे, दोष शोधण्याच्या दृष्टीने इतरांच्या पात्राकडे पाहणाऱ्याला, अतिशय मोठा घास घेणाऱ्याला आणि लांब घास घेणाऱ्याला दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.195] ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อุชฺฌานสญฺญิโน ปเรสํ ปตฺตํ โอโลเกสุํ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู อติมหนฺตํ กพฬํ กรึสุ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู ทีฆํ อาโลปํ กรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी दोष शोधण्याच्या दृष्टीने इतरांच्या पात्राकडे पाहिले. भन्ते, त्याच षड्वर्गीय भिक्खूंनी अतिशय मोठा घास घेतला. भन्ते, त्याच षड्वर्गीय भिक्खूंनी लांब घास घेतला. भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ อาวุโส ปฏิจฺจ อนาหเฏ กพเฬ มุขทฺวารํ วิวรนฺตสฺส จ ภุญฺชมาเน สพฺพํ หตฺถํ มุเข ปกฺขิปนฺตสฺส จ สกพเฬน มุเขน พฺยาหรนฺตสฺส จ ปิณฺฑุกฺเขปกํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส จ กพฬาวจฺเฉทกํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส จ อวคณฺฑการกํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส จ หตฺถนิทฺธุนกํ สิตฺถาวการกํ ชิวฺหานิจฺฉารกํ จปุจปุการกํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे, घास जवळ आणलेला नसताना तोंड उघडणाऱ्याला, जेवताना संपूर्ण हात तोंडात घालणाऱ्याला, तोंडात घास असताना बोलणाऱ्याला, घास फेकून पिंडपात खाणाऱ्याला, घास तोडून पिंडपात खाणाऱ्याला, गाल फुगवून पिंडपात खाणाऱ्याला, हात झटकून, भाताचे कण विखरून, जीभ बाहेर काढून आणि चपचप असा आवाज करून पिंडपात खाणाऱ्याला दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อนาหเฏ กพเฬ มุขทฺวารํ วิวรึสุ, ภุญฺชมานา สพฺพํ หตฺถํ มุเข ปกฺขิปึสุ, สกพเฬน มุเขน พฺยาหรึสุ, ปิณฺฑุกฺเขปกํ ภุญฺชึสุ, กพฬาวจฺเฉทกํ ภุญฺชึสุ, อวคณฺฑการกํ ภุญฺชึสุ, หตฺถนิทฺธุนกํ สิตฺถาวการกํ ชิวฺหานิจฺฉารกํ [Pg.196] จปุจปุการกํ ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी घास जवळ आणलेला नसताना तोंड उघडले, जेवताना संपूर्ण हात तोंडात घातला, तोंडात घास असताना ते बोलले, घास फेकून खाल्ला, घास तोडून खाल्ला, गाल फुगवून खाल्ला, हात झटकून, भाताचे कण विखरून, जीभ बाहेर काढून आणि चपचप असा आवाज करून खाल्ले. भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ อาวุโส ปฏิจฺจ สุรุสุรุการกํ ภุญฺชนฺตสฺสจ หตฺถนิลฺเลหกํวา ปตฺตนิลฺเลหกํ วา โอฏฺฐนิลฺเลหกํ วา ภุญฺชนฺตสฺส จ สามิเสน หตฺเถน ปานียถาลกํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส จ สสิตฺถกํ ปตฺตโธวนํ อนฺตรฆเร จฑฺเฑนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे, सुरूसुरू असा आवाज करत खाणाऱ्याला, हात चाटून किंवा पात्र चाटून किंवा ओठ चाटून खाणाऱ्याला, खरकट्या हाताने पाण्याचे भांडे घेणाऱ्याला आणि भाताच्या कणांसह पात्राचे धुवण घरांच्या मध्ये टाकणाऱ्याला दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สุรุ สุรุการกํ ภนฺเต ภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ โกสมฺพิยํ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สุรุสุรุการกํ ขีรํ ปิวึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ. หตฺถนิลฺเลหกํ [Pg.197] ภุญฺชนฺตสฺส จ ปตฺตนิลฺเลหกํ ภุญฺชนฺตสฺส จ โอฏฺฐนิลฺเลหกํ ภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ สาวตฺถิยํ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิเย ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู หตฺถนิลฺเลหกํ ภุญฺชึสุ, ปตฺตนิลฺเลหกํ ภุญฺชึสุ, โอฏฺฐนิลฺเลหกํ ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सुरूसुरू असा आवाज करत खाणाऱ्याला दुक्कट कौशाम्बी येथे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी सुरूसुरू असा आवाज करत दूध प्यायले. भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. हात चाटून खाणाऱ्याला, पात्र चाटून खाणाऱ्याला आणि ओठ चाटून खाणाऱ्याला दुक्कट श्रावस्ती येथे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी हात चाटून खाल्ले, पात्र चाटून खाल्ले, ओठ चाटून खाल्ले. भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

สามิเสน หตฺเถน ปานียถาลกํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส จ สสิตฺถกํ ปตฺตโธวนํ อนฺตรฆเร ฉฑฺเฑนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภิกฺขู สามิเสน หตฺเถน ปานียถาลกํ ปฏิคฺคเหสุํ, เตเยว ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขู สสิตฺถกํ ปตฺตโธวนํ อนฺตรฆเร ฉฑฺเฑสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

खरकट्या हाताने पाण्याचे भांडे घेणाऱ्याला आणि भाताच्या कणांसह पात्राचे धुवण घरांच्या मध्ये टाकणाऱ्याला दुक्कट भग्ग देशात प्रज्ञप्त करण्यात आले. अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. अनेक भिक्खूंनी खरकट्या हाताने पाण्याचे भांडे घेतले. भन्ते, त्याच अनेक भिक्खूंनी भाताच्या कणांसह पात्राचे धुवण घरांच्या मध्ये टाकले. भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.198] อาวุโส ปฏิจฺจ ฉตฺตปาณิสฺส ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จ ทณฺฑปาณิสฺส วา สตฺถปาณิสฺส วา อาวุธปาณิสฺส วา ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे, हातात छत्री घेतलेल्याला धम्म उपदेश करणाऱ्याला, किंवा हातात काठी घेतलेल्याला, किंवा हातात शस्त्र घेतलेल्याला, किंवा हातात आयुध घेतलेल्याला धम्म उपदेश करणाऱ्याला दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ฉตฺตปาณิสฺส ทณฺฑปาณิสฺส สตฺถปาณิสฺส อาวุธปาณิสฺส ธมฺมํ เทเสสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी हातात छत्री घेतलेल्याला, काठी घेतलेल्याला, शस्त्र घेतलेल्याला, आयुध घेतलेल्याला धम्म उपदेश केला. भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ อาวุโส ปฏิจฺจ ปาทุการุฬฺหสฺส จ อุปหนารุฬฺหสฺส จ ยานคตสฺส จ สยนคตสฺส จ ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादरामुळे, लाकडी पादुका घातलेल्याला, चप्पल घातलेल्याला, वाहनात बसलेल्याला आणि शय्येवर निजलेल्याला धम्म उपदेश करणाऱ्याला दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त करण्यात आले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त करण्यात आले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ปาทุการุฬฺหสฺส อุปหนารุฬฺหสฺส ยานคตสฺส สยนคตสฺส ธมฺมํ เทเสสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त करण्यात आले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी लाकडी पादुका घातलेल्याला, चप्पल घातलेल्याला, वाहनात बसलेल्याला, शय्येवर निजलेल्याला धम्म उपदेश केला. भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त करण्यात आले.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.199] อาวุโส ปฏิจฺจ ปลฺลตฺถิกาย นิสินฺนสฺส จ เวฐิตสีสสฺส จ โอคุณฺฐิตสีสสฺส จ ฉมายํ นิสีทิตฺวา อาสเน นิสินฺนสฺส จ นีเจ อาสเน นิสีทิตฺวา อุจฺเจ อาสเน นิสินฺนสฺส จ ฐิเตน นิสินฺนสฺส จ ปจฺฉโต คจฺฉนฺเตน ปุรโต คจฺฉนฺตสฺส จ อุปฺปเถน คจฺฉนฺเตน ปเถน คจฺฉนฺตสฺส จ ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादर करून मांडी घालून बसलेल्याला, डोक्याला वेढून (पगडी घालून) बसलेल्याला, डोके झाकून बसलेल्याला, जमिनीवर बसून आसनावर बसलेल्याला, कमी उंचीच्या आसनावर बसून उच्च आसनावर बसलेल्याला, उभे राहून बसलेल्याला, मागे चालून पुढे चालणाऱ्याला आणि चुकीच्या मार्गाने चालून योग्य मार्गाने चालणाऱ्याला धम्म उपदेश करणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) कुठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเยว ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ปลฺลตฺถิกาย นิสินฺนสฺส จ เวฐิตสีสสฺส จ โอคุณฺฐิตสีสสฺส จ ฉมายํ นิสีทิตฺวา อาสเน นิสินฺนสฺส จ นีเจ อาสเน นิสีทิตฺวา อุจฺเจ อาสเน นิสินฺนสฺส จ ฐิตานิสินฺนสฺส จ ปจฺฉโต คจฺฉนฺตา ปุรโต คจฺฉนฺตสฺส จ อุปฺปเถน คจฺฉนฺตา ปเถน คจฺฉนฺตสฺส จ ธมฺมํ เทเสสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भंते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी मांडी घालून बसलेल्याला, डोक्याला वेढून बसलेल्याला, डोके झाकून बसलेल्याला, जमिनीवर बसून आसनावर बसलेल्याला, कमी उंचीच्या आसनावर बसून उच्च आसनावर बसलेल्याला, उभे राहून बसलेल्याला, मागे चालून पुढे चालणाऱ्याला आणि चुकीच्या मार्गाने चालून योग्य मार्गाने चालणाऱ्याला धम्म उपदेश केला होता; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อนาทริยํ [Pg.200] อาวุโส ปฏิจฺจ ฐิเตน อุจฺจารํ วา ปสฺสาวํ วา กโรนฺตสฺส จ หริเต วา อุทเก วา อุจฺจารํ วา ปสฺสาวํ วา เขฬํ วา กโรนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनादर करून उभे राहून मलमूत्र विसर्जन करणाऱ्याला, तसेच हिरवळीवर किंवा पाण्यात मलमूत्र किंवा थुंकी टाकणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) कुठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเยว ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ฐิตา อุจฺจารมฺปิ ปสฺสาวมฺปิ อกํสุ, เตเยว ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู หริเตปิ อุทเกปิ อุจฺจารมฺปิ ปสฺสาวมฺปิ เขฬมฺปิ อกํสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भंते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी उभे राहून मलमूत्र विसर्जन केले होते, तसेच भंते, त्याच षड्वर्गीय भिक्खूंनी हिरवळीवर आणि पाण्यात मलमूत्र विसर्जन व थुंकी टाकली होती; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे.

ภิกฺขุนีวิภงฺค

भिक्खुनीविभंग

๕. ปญฺจม ปาราชิก สิกฺขาปุจฺฉา

५. पाचव्या पाराजिका शिक्षापदाविषयी प्रश्न

ปุจฺฉา – ภิกฺขุนีนํ [Pg.202] อาวุโส ปญฺจม ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, भिक्खुनींसाठी पाचवे पाराजिका कुठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สุนฺทรีนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สุนฺทรีนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี อวสฺสุตา อวสฺสุตสฺส ปุริสปุคฺคลสฺส กายสํสคฺคํ สาทิยิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे सुंदरीनंदा भिक्खुनीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भंते, सुंदरीनंदा भिक्खुनीने रागासक्त होऊन रागासक्त पुरुषाच्या कायसंसर्गाचा (शारीरिक स्पर्शाचा) स्वीकार केला होता; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे.

ภิกฺขุนีวิภงฺค, สงฺฆาทิเสส สิกฺขาปุจฺฉา

भिक्खुनीविभंग, संघादिसेस शिक्षापदाविषयी प्रश्न

ปุจฺฉา – อุสฺสยวาทิกาย อาวุโส ภิกฺขุนิยา อฑฺฑํ กโรนฺติยา สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, भांडणखोर भिक्खुनीने खटला दाखल केल्यास संघादिसेस कुठे प्रज्ञप्त केला गेला आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला गेला आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ตุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺโต, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี อุสฺสยวาทิกา วิหริ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे थुल्लनंदा भिक्खुनीला उद्देशून प्रज्ञप्त केला गेला आहे. भंते, थुल्लनंदा भिक्खुनी भांडणखोर होऊन वागली होती; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेला आहे.

ปุจฺฉา – โจรึ [Pg.203] อาวุโส วุฏฺฐาเปนฺติยา สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, चोर स्त्रीला उपसंपदा (दीक्षा) देणाऱ्या भिक्खुनीला संघादिसेस कुठे प्रज्ञप्त केला गेला आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला गेला आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺโต, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี โจรึ วุฏฺฐาเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे थुल्लनंदा भिक्खुनीला उद्देशून प्रज्ञप्त केला गेला आहे. भंते, थुल्लनंदा भिक्खुनीने चोर स्त्रीला उपसंपदा दिली होती; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेला आहे.

ปุจฺฉา – เอกาย [Pg.204] อาวุโส คามนฺตรํ คจฺฉนฺติยา สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, एकटीने दुसऱ्या गावी जाणाऱ्या भिक्खुनीला संघादिसेस कुठे प्रज्ञप्त केला गेला आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला गेला आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺโต, อญฺญตรา ภนฺเต ภิกฺขุนี เอกา คามนฺตรํ คจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे एका विशिष्ट भिक्खुनीला उद्देशून प्रज्ञप्त केला गेला आहे. भंते, ती विशिष्ट भिक्खुनी एकटी दुसऱ्या गावी गेली होती; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेला आहे.

ปุจฺฉา – อวสฺสุตาย อาวุโส ภิกฺขุนิยา อวสฺสุตสฺส ปุริสปุคฺคลสฺส หตฺถโต ขาทนียํวา โภชนียํวา สหตฺถา ปฏิคฺคเหตฺวา ภุญฺชนฺตสฺส สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, रागासक्त भिक्खुनीने रागासक्त पुरुषाच्या हातातून स्वतःच्या हाताने खाण्याचे किंवा भोज्य अन्न स्वीकारून खाल्ल्यास संघादिसेस कुठे प्रज्ञप्त केला गेला आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला गेला आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สุนฺทรีนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺโต, สุนฺทรีนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี อวสฺสุตา อวสฺสุตสฺส ปุริสปุคฺคลสฺส [Pg.205] หตฺถโต อามิสํ ปฏิคฺคเหสิ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे सुंदरीनंदा भिक्खुनीला उद्देशून प्रज्ञप्त केला गेला आहे. भंते, सुंदरीनंदा भिक्खुनीने रागासक्त होऊन रागासक्त पुरुषाच्या हातातून आमिष स्वीकारले होते; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेला आहे.

ปุจฺฉา – กุปิตาย อาวุโส อนตฺตมนาย ภิกฺขุนิยา ยาวตติยํ สมนุภาสนฺติยา น ปฏินิสชฺชนฺติยา สงฺฆาทิเสโส กตฺถ ปญฺญตฺโต, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

प्रश्न – हे आवुसो, क्रुद्ध व असंतुष्ट झालेल्या भिक्खुनीला तीन वेळा समजावून सांगूनही तिने आपला हट्ट न सोडल्यास संघादिसेस कुठे प्रज्ञप्त केला गेला आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला गेला आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต จณฺฑกาฬึ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺโต, จณฺฑกาฬี ภนฺเต ภิกฺขุนี กุปิตา อนตฺตมนา เอวํ อภณิ, พุทฺธํ ปจฺจาจิกฺขามิ, ธมฺมํ ปจฺจาจิกฺขามิ, สงฺฆํ ปจฺจาจิกฺขามิ, สิกฺขํ ปจฺจาจิกฺขามิ, กินฺนุมาว สมณิโย ยา สมณิโย สกฺยธีตโร, สนฺตญฺญาปิ สมณิโย ลชฺชินิโย กุกฺกุจฺจิกา สิกฺขากามา, ตาสาหํ สนฺติเก พฺรหฺมจริยํ จริสฺสามีติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺโต.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे चंडकाळी भिक्खुनीला उद्देशून प्रज्ञप्त केला गेला आहे. भंते, चंडकाळी भिक्खुनी क्रुद्ध व असंतुष्ट होऊन असे म्हणाली होती, 'मी बुद्धांचा त्याग करते, धम्माचा त्याग करते, संघाचा त्याग करते, शिक्षेचा त्याग करते. केवळ याच शाक्यपुत्री श्रमणी आहेत का? इतरही लज्जाशील, संकोची आणि शिक्षणाची इच्छा असणाऱ्या श्रमणी आहेत, मी त्यांच्याजवळ ब्रह्मचर्य पाळेन'; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेला आहे.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.206] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – हे आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भंते, हे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, हे कोणी आणले आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भंते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

ปุจฺฉา – อตฺถิ นุโข อาวุโส เอตฺถ โกจิปิ วิรทฺธโทโส.

प्रश्न – हे आवुसो, यात काही चूक किंवा दोष आहे का?

วิสฺสชฺชนา – นตฺถิ ภนฺเต.

उत्तर – भंते, काहीही नाही.

ภิกฺขุนี วิภงฺคปาจิตฺติย

भिक्खुनीविभंग पाचित्तिय

๑. ลสุณวคฺค, ๑. ปฐม สิกฺขาปุจฺฉา

१. लसुणवर्ग, १. पहिले शिक्षापदाविषयी प्रश्न

ปุจฺฉา – ยํ [Pg.207] เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ลกฺขณํ ขาทนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, त्या सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी...पे... लसूण खाणाऱ्या भिक्खुनीला पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त केले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี น มตฺตํ ชานิตฺวา พหุํ ลสุณํ หราเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे थुल्लनंदा भिक्खुनीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भंते, थुल्लनंदा भिक्खुनीने प्रमाणाचे भान न ठेवता पुष्कळ लसूण मागवून घेतला होता; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे.

๑. ลสุณวคฺค, ๖. ฉฏฺฐ สิกฺขาปุจฺฉา

१. लसुणवर्ग, ६. सहावे शिक्षापदाविषयी प्रश्न

ปุจฺฉา – ภิกฺขุสฺส อาวุโส ภุญฺชมานสฺส อนฺเนน วา ปาเนน วา วิธูปเนน วา อุปติฏฺฐนฺติยา ภิกฺขุนิยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, भोजन करणाऱ्या भिक्खूची अन्न, पाणी किंवा पंख्याने सेवा करणाऱ्या भिक्खुनीला पाचित्तिय कुठे प्रज्ञप्त केले गेले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.208] ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตรา ภนฺเต ภิกฺขุนี ภิกฺขุสฺส ภุญฺชมานสฺส ปานีเยน วิธูปเนน จ อุปติฏฺฐติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे एका विशिष्ट भिक्खुनीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले आहे. भंते, ती विशिष्ट भिक्खुनी भोजन करणाऱ्या भिक्खूची पाणी आणि पंख्याने सेवा करत होती; भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले आहे.

๑. ลสุณวคฺค, ๘. อฏฺฐม สิกฺขาปุจฺฉา

१. लसुणवग्ग, ८. आठवी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – อุจฺจารํวา อาวุโส ปสฺสาวํวา สงฺการํวา วิฆาสํวา ถิโรกุฏฺเฏ ฉฑฺเฑนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिंतीच्या पलीकडे मलमूत्र, कचरा किंवा उष्टे अन्न टाकणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตรา ภนฺเต ภิกฺขุนี อุจฺจารํ ติโรกุฏฺเฏ ฉฑฺเฑสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एका विशिष्ट भिक्खुणीने भिंतीच्या पलीकडे मलमूत्र टाकले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๑. ลสุณวคฺค, ๑๐. ทสม สิกฺขาปุจฺฉา

१. लसुणवग्ग, १०. दहावी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – นจฺจํ [Pg.209] วา อาวุโส คีตํ วา วาทิตํ วา ทสฺสนาย คจฺฉนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, नृत्य, गीत किंवा वादन पाहण्यासाठी जाणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย นจฺจมฺปิ คีตมฺปิ วาทิตมฺปิ ทสฺสนาย อคมํสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खुणी नृत्य, गीत आणि वादन पाहण्यासाठी गेल्या होत्या, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ภิกฺขุปน [Pg.210] อาวุโส นจฺจํ วา คีตํ วา วาทิตํ วา ทสฺสนาย คจฺฉนฺโต กํ นาม อาปตฺตึ อาปชฺชติ.

प्रश्न – पण आवुसो, नृत्य, गीत किंवा वादन पाहण्यासाठी जाणाऱ्या भिक्खूला कोणती आपत्ती प्राप्त होते?

วิสฺสชฺชนา – ทุกฺกฏํ ภนฺเต อาปตฺตึ อาปชฺชติ.

उत्तर – भन्ते, दुक्कट आपत्ती प्राप्त होते.

๑. ปฐม สิกฺขาปุจฺฉา

१. पहिली सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – รตฺตนฺธกาเร อาวุโส อปทีเป ปุริเสน สทฺธึ เอเกเนกาย สนฺติฏฺฐนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, रात्रीच्या अंधारात, दिवा नसताना, पुरुषासोबत एकांतात उभे राहणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตรา ภนฺเต ภิกฺขุนี รตฺตนฺธกาเร อปทีเป ปุริเสน สทฺธึ เอเกเนกา สนฺติฏฺฐิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एक विशिष्ट भिक्खुणी रात्रीच्या अंधारात, दिवा नसताना, पुरुषासोबत एकांतात उभी राहिली होती, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. อนฺธการวคฺค, ๒-๓. ทุติย, ตติย สิกฺขาปุจฺฉา

२. अंधकारवग्ग, २-३. दुसरी व तिसरी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ปฏิจฺฉนฺเน [Pg.211] วา อาวุโส โอกาเส อชฺโฌกาเส วา ปุริเสน สทฺธึ เอเกเนกาย สนฺติฏฺฐนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, गुप्त जागेत किंवा उघड्या जागेत पुरुषासोबत एकांतात उभे राहणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตรา ภนฺเต ภิกฺขุนี ปฏิจฺฉนฺเน โอกาเส อชฺโฌกาเส จ ปุริเสน สทฺธึ เอเกเนกา สนฺติฏฺฐิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एक विशिष्ट भिक्खुणी गुप्त जागेत आणि उघड्या जागेत पुरुषासोबत एकांतात उभी राहिली होती, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. อนฺธการวคฺค, ๘. อฏฺฐม สิกฺขาปุจฺฉา

२. अंधकारवग्ग, ८. आठवी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ทุคฺคหิเตน อาวุโส ทูปธาริเตน ปรํ อุชฺฌาเปนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, चुकीचे ग्रहण करून आणि चुकीचा विचार करून दुसऱ्यावर आक्षेप घेणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตรา ภนฺเต ภิกฺขุนี ทุคฺคหิเตน ทูปธาริเตน ปรํ อุชฺฌาเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एका विशिष्ट भिक्खुणीने चुकीचे ग्रहण करून आणि चुकीचा विचार करून दुसऱ्यावर आक्षेप घेतला होता, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. อนฺธการวคฺค, ๙. นวม สิกฺขาปุจฺฉา

२. अंधकारवग्ग, ९. नववी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – อตฺตานํ [Pg.212] วา อาวุโส ปรํ วา นิรเยน วา พฺรหฺมจริเยน วา อภิสปนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, स्वतःला किंवा दुसऱ्याला नरकाचा किंवा ब्रह्मचर्याचा शाप देणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต จณฺฑกาฬึ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, จณฺฑกาฬี ภนฺเต ภิกฺขุนี อตฺตานมฺปิ ปรมฺปิ นิรเยนปิ พฺรหฺมจริเยนปิ อภิสปิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये चंडकाळी भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, चंडकाळी भिक्खुणीने स्वतःला आणि दुसऱ्यालाही नरकाचा आणि ब्रह्मचर्याचा शाप दिला होता, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๒. อนฺธการวคฺค, ๑๐. ทสม สิกฺขาปุจฺฉา

२. अंधकारवग्ग, १०. दहावी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – อตฺตานํ [Pg.213] อาวุโส วธิตฺวา วธิตฺวา โรทนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, स्वतःला मारून मारून रडणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต จณฺฑกาฬึ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, จณฺฑกาฬี ภนฺเต ภิกฺขุนี ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ ภณฺฑิตฺวา อตฺตานํ วธิตฺวา วธิตฺวา โรทิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये चंडकाळी भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, चंडकाळी भिक्खुणीने इतर भिक्खुणींशी भांडण करून स्वतःला मारून मारून रडले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. นคฺควคฺค, ๓. ตติย สิกฺขาปุจฺฉา

३. नग्गवग्ग, ३. तिसरी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุนิยา [Pg.214] อาวุโส จีวรํ วิสิพฺเพตฺวา วา วิสิพฺพาเปตฺวา วา เนว สิพฺเพนฺติยา น สิพฺพาปนาย อุสฺสุกฺกํ กโรนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खुणीचे चीवर स्वतः उसवून किंवा दुसऱ्याकडून उसवून घेऊन, ते स्वतः न शिवणाऱ्या आणि दुसऱ्याकडून शिवून घेण्यासाठी प्रयत्न न करणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี ภิกฺขุนิยา จีวรํ วิสิพฺพาเปตฺวา เนว สิพฺเพสิ น สิพฺพาปนาย อุสฺสุกฺกํ อกาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये थुल्लनंदा भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, थुल्लनंदा भिक्खुणीने दुसऱ्या भिक्खुणीचे चीवर उसवून घेऊन ते स्वतः शिवले नाही आणि शिवून घेण्यासाठी प्रयत्नही केला नाही, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๓. นคฺควคฺค, ๘. อฏฺฐม สิกฺขาปุจฺฉา

३. नग्गवग्ग, ८. आठवी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – อคาริกสฺส [Pg.215] วา อาวุโส ปริพฺพาชกสฺส วา ปริพฺพาชิกาย วา สมณจีวรํ เทนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, गृहस्थाला किंवा परिव्राजकाला किंवा परिव्राजिकेला श्रमण-चीवर देणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี อคาริกสฺส สมณจีวรํ อทาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये थुल्लनंदा भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, थुल्लनंदा भिक्खुणीने गृहस्थाला श्रमण-चीवर दिले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. ตุวฏฺฏวคฺค, ๑-๒. ปฐม, ทุติย สิกฺขาปุจฺฉา

४. तुवट्टवग्ग, १-२. पहिली व दुसरी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ทฺวินฺนํ อาวุโส ภิกฺขุนีนํ เอกมญฺเจ วา เอกตฺถรณปาวุรเณ วา ตุวฏฺเฏนฺตีนํ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, दोन भिक्खुणींनी एकाच मंचावर किंवा एकाच अंथरूण-पांघरूणात झोपल्यास पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย ทฺเว เอกมญฺเจ ตุวฏฺเฏสุํ, เอกตฺถรณปาวุรเณ ตุวฏฺเฏสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्खुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खुणींपैकी दोन भिक्खुणी एकाच मंचावर झोपल्या होत्या आणि एकाच अंथरूण-पांघरूणात झोपल्या होत्या, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. ตุวฏฺฏวคฺค, ๓. ตติย สิกฺขาปุจฺฉา

४. तुवट्टवग्ग, ३. तिसरी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุนิยา [Pg.216] อาวุโส สญฺจิจฺจ อผาสุํ กโรนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खुणीला जाणूनबुजून अस्वस्थ करणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี ภิกฺขุนิยา สญฺจิจฺจ อผาสุํ อกาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये थुल्लनंदा भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, थुल्लनंदा भिक्खुणीने दुसऱ्या भिक्खुणीला जाणूनबुजून अस्वस्थ केले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. ตุวฏฺฏวคฺค, ๔. จตุตฺถ สิกฺขาปุจฺฉา

४. तुवट्टवग्ग, ४. चौथी सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ทุกฺขิตํ [Pg.217] อาวุโส สหชีวินึ เนว อุปฏฺเฐนฺติยา น อุปฏฺฐาปนาย อุสฺสุกฺกํ กโรนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, आजारी सहचारिणीची स्वतः सेवा न करणाऱ्या आणि दुसऱ्याकडून सेवा करून घेण्यासाठी प्रयत्न न करणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํเยว ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี ทุกฺขิตํ สหชีวินึ เนวอุปฏฺเฐสิ น อุปฏฺฐาปนาย อุสฺสุกฺกํ อกาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये थुल्लनंदा भिक्खुणीलाच उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, थुल्लनंदा भिक्खुणीने आजारी सहजीवनीची सेवा केली नाही आणि तिच्या सेवेसाठी उत्सुकताही दाखवली नाही, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. ตุวฏฺฏวคฺค, ๕. ปญฺจม สิกฺขาปุจฺฉา

४. तुवट्टवर्ग, ५. पाचवा शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุนิยา [Pg.218] อาวุโส อุปสฺสยํ ทตฺวา กุปิตาย อนตฺตมนาย นิกฺกฑฺฒนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खुणीला निवासस्थान देऊन, क्रोधित व अप्रसन्न होऊन तिला बाहेर हाकलून देणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํเยว ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี ภิกฺขุนิยา อุปสฺสยํ ทตฺวา กุปิตา อนตฺตมนา นิกฺกฑฺฒิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये थुल्लनंदा भिक्खुणीलाच उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, थुल्लनंदा भिक्खुणीने दुसऱ्या भिक्खुणीला निवासस्थान देऊन, क्रोधित व अप्रसन्न होऊन तिला बाहेर हाकलून दिले, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. ตุวฏฺฏวคฺค, ๖. ฉฏฺฐ สิกฺขาปุจฺฉา

४. तुवट्टवर्ग, ६. सहावा शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – สํสฏฺฐาย [Pg.219] อาวุโส ภิกฺขุนิยา ยาวตติยํ สมนุภาสนาย น ปฏินิสฺสชฺชนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, संसृष्ट (गृहस्थांशी अयोग्य संबंध ठेवणाऱ्या) भिक्खुणीला तिसऱ्या वेळेस समनुभाषण (उपदेश) केल्यावरही ते न सोडल्यास पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต จณฺฑกาฬึ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, จณฺฑกาฬี ภนฺเต ภิกฺขุนี สํสฏฺฐา วิหริ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये चण्डकाळी भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, चण्डकाळी भिक्खुणी संसृष्ट होऊन (अयोग्य संबंध ठेवून) राहत असे, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. ตุวฏฺฏวคฺค, ๗-๘. สตฺตม อฏฺฐม สิกฺขาปุจฺฉา

४. तुवट्टवर्ग, ७-८. सातवा आणि आठवा शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – อนฺโตรฏฺเฐ [Pg.220] วา อาวุโส ติโรรฏฺเฐ วา สาสงฺกสมฺมเต สปฺปฏิภเย อสตฺถิกาย จาริกํ จรนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, राज्याच्या आत किंवा राज्याबाहेर, शंकास्पद आणि भययुक्त मानल्या गेलेल्या भागात ताफ्याशिवाय (रक्षकांशिवाय) चारिका करणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย อนฺโตรฏฺเฐปิ ติโรรฏฺเฐปิ สาสงฺกสมฺมเต สปฺปฏิภเย อสตฺถิกาโย จาริกํ จรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खुणींनी राज्याच्या आत आणि राज्याबाहेरही शंकास्पद व भययुक्त मानल्या गेलेल्या भागात ताफ्याशिवाय (रक्षकांशिवाय) चारिका केली, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. ตุวฏฺฏวคฺค, ๙. นวม สิกฺขาปุจฺฉา

४. तुवट्टवर्ग, ९. नववा शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – อนฺโตวสฺสํ อาวุโส จาริกํ จรนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, वर्षावासाच्या दरम्यान चारिका करणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย อนฺโตวสฺสํ จาริกํ ปกฺกมึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये अनेक भिक्खुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खुणी वर्षावासाच्या दरम्यान चारिकेसाठी निघाल्या, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

๔. ตุวฏฺฏวคฺค, ๑๐. ทสม สิกฺขาปุจฺฉา

४. तुवट्टवर्ग, १०. दहावा शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – วสฺสํ [Pg.221] วุฏฺฐาย อาวุโส ภิกฺขุนิยา จาริกํ น ปกฺกมนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, वर्षावास संपल्यावर चारिकेसाठी न निघणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภํ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย วสฺสํวุฏฺฐา จาริกํ น ปกฺกมึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये अनेक भिक्खुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खुणी वर्षावास संपल्यावर चारिकेसाठी निघाल्या नाहीत, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.222] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाद्वारे आणले गेले?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต วจนํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आलेले वचन आहे.

สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ…เป… สํคาเยยฺยาม.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे... पे... आपण संगायन करूया.

๕. จิตฺตาคารวคฺค, ๑. ปฐม สิกฺขาปุจฺฉา

५. चित्तागारवर्ग, १. पहिला शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ยํ เตน อาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ราชาคารํ วา จิตฺตาคารํ วา อารามํ วา อุยฺยานํ วา โปกฺขรณึ วา ทสฺสนาย คจฺฉนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, त्या भगवान... पे... सम्यक्संबुद्धांद्वारे राजवाडा, चित्रशाळा, आराम, उद्यान किंवा पुष्करणी पाहण्यासाठी जाणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.223] ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย ราชาคารมฺปิ จิตฺตาคารมฺปิ ทสฺสนาย คจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खुणी राजवाडा आणि चित्रशाळा पाहण्यासाठी गेल्या होत्या, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. จิตฺตาคารวคฺค, ๔. จตุตฺถ สิกฺขาปุจฺฉา

५. चित्तागारवर्ग, ४. चौथा शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – คิหิเวยฺยาวจฺจํ อาวุโส กโรนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, गृहस्थांची सेवा (वैय्यावृत्य) करणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโยคิหิ เวยฺยาวจฺจํ อกํสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खुणींनी गृहस्थांची सेवा (वैय्यावृत्य) केली, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. จิตฺตาคารวคฺค, ๖. ฉฏฺฐ สิกฺขาปุจฺฉา

५. चित्तागारवर्ग, ६. सहावा शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – อคาริกสฺส [Pg.224] วา อาวุโส ปริพฺพาชกสฺส วา ปริพฺพาชิกาย วา สหตฺถา ขาทนียํ โภชนียํ เทนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, गृहस्थाला किंवा परिव्राजकाला किंवा परिव्राजिकेला स्वतःच्या हाताने खाद्य किंवा भोज्य देणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี อคาริกสฺส สหตฺถา ขาทนียมฺปิ โภชนียมฺปิ อทาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये थुल्लनंदा भिक्खुणीला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, थुल्लनंदा भिक्खुणीने गृहस्थाला स्वतःच्या हाताने खाद्य आणि भोज्य दिले, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

๕. จิตฺตาคารวคฺค, ๙-๑๐. นวม, ทสม สิกฺขาปุจฺฉา

५. चित्तागारवर्ग, ९-१०. नववा आणि दहावा शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ติรจฺฉานวิชฺชํ อาวุโส ปริยาปุณนฺติยา จ วาเจนฺติยา จ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, तिरश्चानविद्या (हीन विद्या) शिकणाऱ्या आणि शिकवणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย ติรจฺฉานวิชฺชํ ปริยาปุณึสุเจว วาเจสุญฺจ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खुणींनी तिरश्चानविद्या शिकली आणि शिकवलीसुद्धा, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ภิกฺขุ [Pg.225] ปน อาวุโส ตาทิสํ ติรจฺฉานวิชฺชํ ปริยาปุณนฺโต จ วาเจนฺโต จ กึ นาม อาปตฺตึ อาปชฺชติ.

प्रश्न – आवुसो, जर भिक्खू अशी तिरश्चानविद्या शिकत असेल आणि शिकवत असेल तर तो कोणत्या आपत्तीला प्राप्त होतो?

วิสฺสชฺชนา – ทุกฺกฏํ ภนฺเต อาปตฺตึ อาปชฺชติ.

उत्तर – भन्ते, तो दुक्कट आपत्तीला प्राप्त होतो.

๖. อารามวคฺค, ๑. ปฐม สิกฺขาปุจฺฉา

६. आरामवर्ग, १. पहिला शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ชานํ อาวุโส สภิกฺขุกํ อารามํ อนาปุจฺฉา ปวิสนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खू असलेल्या आरामात माहिती असूनही न विचारता प्रवेश करणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย อารามํ อนาปุจฺฉา ปวิสึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खुणींनी न विचारता आरामात प्रवेश केला, भन्ते, या प्रकरणात ते प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. อารามวคฺค, ๒. ทุติย สิกฺขาปุจฺฉา

६. आरामवर्ग, २. दुसरा शिक्षापृच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุํ [Pg.226] อาวุโส อกฺโกสนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्खूला शिवीगाळ करणाऱ्या भिक्खुणीला पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย อายสฺมนฺตํ อุปาลึ อกฺโกสึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वैशाली येथे षड्वर्गीय भिक्षुणींना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्षुणींनी आयुष्यमान उपालींना शिवीगाळ केली होती, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. อารามวคฺค, ๓. ตติย สิกฺขาปุจฺฉา

६. आरामवर्ग, ३. तिसरा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – จณฺฑิกตาย [Pg.227] อาวุโส คณํ ปริภาสนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, क्रोधाविष्ट होऊन संघाची (गणाची) निंदा करणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี จณฺฑิกตาย คณํ ปริภาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे थुल्लनंदा भिक्षुणीला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, थुल्लनंदा भिक्षुणींनी क्रोधाविष्ट होऊन संघाची (गणाची) निंदा केली होती, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. อารามวคฺค, ๕. ปญฺจม สิกฺขาปุจฺฉา

६. आरामवर्ग, ५. पाचवा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – กุลํ [Pg.228] อาวุโส มจฺฉรายนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कुळाचा मत्सर करणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตรา ภนฺเต ภิกฺขุนี กุลํ มจฺฉรายิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे एका विशिष्ट भिक्षुणीला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, त्या विशिष्ट भिक्षुणींनी कुळाचा मत्सर केला होता, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. อารามวคฺค, ๖. ฉฏฺฐ สิกฺขาปุจฺฉา

६. आरामवर्ग, ६. सहावा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – อภิกฺขุเก [Pg.229] อาวุโส อาวาเส วสฺสํ วสนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्षू नसलेल्या आरामात वर्षावास करणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย อภิกฺขุเก อาวาเส วสฺสํ วสึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे अनेक भिक्षुणींना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्षुणी भिक्षू नसलेल्या आरामात वर्षावास राहिल्या होत्या, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. อารามวคฺค, ๗. สตฺตม สิกฺขาปุจฺฉา

६. आरामवर्ग, ७. सातवा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – วสฺสํ [Pg.230] วุฏฺฐาย อาวุโส ภิกฺขุนิยา อุภโตสงฺเฆ ตีหิ ฐาเนหิ น ปวาเรนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, वर्षावास पूर्ण झाल्यावर दोन्ही संघांमध्ये तीन गोष्टींनी प्रवारणा न करणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย วสฺสํ วุฏฺฐา ภิกฺขุสงฺฆํ น ปวาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे अनेक भिक्षुणींना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्षुणींनी वर्षावास पूर्ण झाल्यावर भिक्षू संघासोबत प्रवारणा केली नव्हती, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. อารามวคฺค, ๘. อฏฺฐม สิกฺขาปุจฺฉา

६. आरामवर्ग, ८. आठवा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – โอวาทาย วา อาวุโส สํวาสาย วา นคจฺฉนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, उपदेशासाठी किंवा संवासासाठी न जाणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย โอวาทํ นคจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, शाक्य देशात षड्वर्गीय भिक्षुणींना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्षुणी उपदेशासाठी गेल्या नव्हत्या, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๖. อารามวคฺค, ๙. นวม สิกฺขาปุจฺฉา

६. आरामवर्ग, ९. नववा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – อุโปสถมฺปิ [Pg.231] อาวุโส น ปุจฺฉนฺติยา โอวาทมฺปิ น ยาจนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, उपोसथाविषयी न विचारणाऱ्या आणि उपदेशाचीही याचना न करणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย อุโปสถํ น ปุจฺฉึสุ, โอวาทมฺปิ น ยาจึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे अनेक भिक्षुणींना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्षुणींनी उपोसथाविषयी विचारले नाही आणि उपदेशाचीही याचना केली नाही, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๗. คพฺภินีวคฺค, ๑-๒. ปฐม, ทุติย สิกฺขาปุจฺฉา

७. गर्भिणीवर्ग, १-२. पहिला, दुसरा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – คพฺภินึ วา อาวุโส ปายนฺตึ วา วุฏฺฐาเปนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, गर्भिणीला किंवा स्तनपान देणाऱ्या मातेला उपसंपदा देणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.232] ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย คพฺภินึ วุฏฺฐาเปสุํ, ปายนฺตึ วุฏฺฐาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे अनेक भिक्षुणींना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्षुणींनी गर्भिणीला उपसंपदा दिली आणि स्तनपान देणाऱ्या मातेला उपसंपदा दिली, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๗. คพฺภินีวคฺค, ๓. ตติย สิกฺขาปุจฺฉา

७. गर्भिणीवर्ग, ३. तिसरा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – ทฺเว วสฺสานิ อาวุโส ฉสุ ธมฺเมสุ อสิกฺขิตสิกฺขํ สิกฺขมานํ วุฏฺฐาเปนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, दोन वर्षे सहा नियमांमध्ये प्रशिक्षित न झालेल्या शिक्षमाणेला उपसंपदा देणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย ทฺเว วสฺสานิ ฉสุ ธมฺเมสุ อสิกฺขิตสิกฺขํ สิกฺขมานํ วุฏฺฐาเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे अनेक भिक्षुणींना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्षुणींनी दोन वर्षे सहा नियमांमध्ये प्रशिक्षित न झालेल्या शिक्षमाणेला उपसंपदा दिली, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๘. กุมารีภูตวคฺค, ๙. นวม สิกฺขาปุจฺฉา

८. कुमारीभूतवर्ग, ९. नववा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – ปุริสสํสฏฺฐํ [Pg.233] อาวุโส กุมารกสํสฏฺฐํ จณฺฑึ โสกาวาสํ สิกฺขมานํ วุฏฺฐาเปนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पुरुषांशी संसर्ग ठेवणाऱ्या, मुलांशी संसर्ग ठेवणाऱ्या, क्रोधी आणि शोकग्रस्त राहणाऱ्या शिक्षमाणेला उपसंपदा देणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี ปุริสสํสฏฺฐํ กุมารกสํสฏฺฐํ จณฺฑึ โสกาวาสํ จณฺฑกาฬึ เสกฺขมานํ วุฏฺฐาเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे थुल्लनंदा भिक्षुणीला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, थुल्लनंदा भिक्षुणींनी पुरुषांशी संसर्ग ठेवणाऱ्या, मुलांशी संसर्ग ठेवणाऱ्या, क्रोधी आणि शोकग्रस्त राहणाऱ्या चंडकाळी शिक्षमाणेला उपसंपदा दिली, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๘. กุมารีภูตวคฺค, ๑๐. ทสม สิกฺขาปุจฺฉา

८. कुमारीभूतवर्ग, १०. दहावा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – มาตาปิตูหิ [Pg.234] วา อาวุโส สามิเกน วา อนนุญฺญาตํ สิกฺขมานํ วุฏฺฐาเปนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, आई-वडील किंवा पतीची परवानगी नसलेल्या शिक्षमाणेला उपसंपदा देणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ถุลฺลนนฺทา ภนฺเต ภิกฺขุนี มาตาปิตูหิปิ สามิเกนปิ อนนุญฺญาตํ สิกฺขมานํ วุฏฺฐาเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे थुल्लनंदा भिक्षुणीला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, थुल्लनंदा भिक्षुणींनी आई-वडील किंवा पतीची परवानगी नसलेल्या शिक्षमाणेला उपसंपदा दिली, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๙. ฉตฺตุปาหนวคฺค, ๑-๒. ปฐม, ทุติย สิกฺขาปุจฺฉา

९. छत्तुपाहनवर्ग, १-२. पहिला, दुसरा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – ฉตฺตุปาหนํ อาวุโส ธาเรนฺติยา จ ยาเนน ยายนฺติยา จ ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, छत्री व पादत्राणे धारण करणाऱ्या आणि वाहनाने प्रवास करणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย ฉตฺตุปาหนํ ธาเรสุํ, ยาเนน ยายึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्षुणींना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्षुणींनी छत्री व पादत्राणे धारण केली आणि वाहनाने प्रवास केला, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๙. ฉตฺตุปาหนวคฺค, ๔. จตุตฺถ สิกฺขาปุจฺฉา

९. छत्तुपाहनवर्ग, ४. चौथा शिक्षा-प्रश्न

ปุจฺฉา – อิตฺถาลงฺการํ [Pg.235] อาวุโส ธาเรนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, स्त्रियांचे अलंकार धारण करणाऱ्या भिक्षुणीसाठी पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย อิตฺถาลงฺการํ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्ती येथे षड्वर्गीय भिक्षुणींना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्षुणींनी स्त्रियांचे अलंकार धारण केले, त्या प्रकरणात, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ภิกฺขุ ปน อาวุโส ปุริสาลงฺการํ ธาเรนฺโต กึ นาม อาปตฺตึ อาปชฺเชยฺย.

प्रश्न – पण आवुसो, पुरुषांचे अलंकार धारण करणाऱ्या भिक्षूला कोणता दोष (आपत्ती) प्राप्त होईल?

วิสฺสชฺชนา – ทุกฺกฏํ ภนฺเต อาปตฺตึ อาปชฺเชยฺย.

उत्तर – भन्ते, दुक्कट आपत्ती प्राप्त होईल.

๙. ฉตฺตุปาหนวคฺค, ๕. ปญฺจม สิกฺขาปุจฺฉา

९. छत्तुपाहन वग्ग, ५. पाचवा सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – คนฺธวณฺณเกน [Pg.236] อาวุโส นหายนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, सुगंधी द्रव्याने स्नान करणाऱ्या (भिक्षुणीला) पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย คนฺธวณฺณเกน นหายึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्षुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्षुणींनी सुगंधी द्रव्याने स्नान केले होते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๙. ฉตฺตุปาหนวคฺค, ๑๑. เอกาทสม สิกฺขาปุจฺฉา

९. छत्तुपाहन वग्ग, ११. अकरावा सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – ภิกฺขุสฺส อาวุโส ปุรโต อนาปุจฺฉา อาสเน นิสีทนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भिक्षूच्या समोर न विचारता आसनावर बसणाऱ्या (भिक्षुणीला) पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย ภิกฺขุสฺส ปุรโต อนาปุจฺฉา อาสเน นิสีทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्षुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्षुणी भिक्षूच्या समोर न विचारता आसनावर बसल्या होत्या, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

๙. ฉตฺตุปาหนวคฺค, ๑๒. ทฺวาทสม สิกฺขาปุจฺฉา

९. छत्तुपाहन वग्ग, १२. बारावा सिक्खापुच्छा

ปุจฺฉา – อโนกาสกตํ [Pg.237] อาวุโส ภิกฺขุํ ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติยา ปาจิตฺติยํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, परवानगी न घेतलेल्या भिक्षूला प्रश्न विचारणाऱ्या (भिक्षुणीला) पाचित्तिय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย อโนกาสกตํ ภิกฺขุํ ปญฺหํ ปุจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्षुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्षुणींनी परवानगी न घेतलेल्या भिक्षूला प्रश्न विचारले होते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – สปฺปึ วา อาวุโส เตลํ วา มธุํ วา ผาณิตํ วา มจฺฉํ วา มํสํ วา ขีรํ วา ทธึ วา วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชนฺติยา ปาฏิเทสนียํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, तूप, तेल, मध, गूळ, मासे, मांस, दूध किंवा दही मागवून खाणाऱ्या (भिक्षुणीला) पाटिदेसनीय कोठे प्रज्ञप्त केले गेले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขุนิโย อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขุนิโย สปฺปิมฺปิ เตลมฺปิ มธุมฺปิ ผาณิตมฺปิ มจฺฉมฺปิ มํสมฺปิ ขีรมฺปิ ทธิมฺปิ วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्षुणींना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्षुणींनी तूप, तेल, मध, गूळ, मासे, मांस, दूध आणि दही मागवून खाल्ले होते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ [Pg.238] อาวุโส วิปตฺตีนํ กตมา วิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, चार विपत्तींपैकी ही कोणती विपत्ती आहे?

วิสฺสชฺชนา – อาจารวิปตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, आचारविपत्ती.

ปุจฺฉา – ฉนฺนํ อาวุโส อาปตฺติสมุฏฺฐานานํ กติหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ.

प्रश्न – आवुसो, सहा आपत्ती-समुत्थानांपैकी किती समुत्थानांनी ही उद्भवते?

วิสฺสชฺชนา – จตูหิ ภนฺเต สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ, สิยา กายโต สมุฏฺฐาติ, นวาจโต นจิตฺตโต, สิยา กายโต จ วาจโต จ สมุฏฺฐาติ, นจิตฺตโต, สิยา กายโต จ จิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, นวาจโต, สิยา กายโต จ วาจโต จ จิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, อิเมหิ ภนฺเต จตูหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ.

उत्तर – भन्ते, चार समुत्थानांनी उद्भवते. कदाचित कायेने उद्भवते, वाणीने नाही, चित्ताने नाही; कदाचित कायेने आणि वाणीने उद्भवते, चित्ताने नाही; कदाचित कायेने आणि चित्ताने उद्भवते, वाणीने नाही; कदाचित कायेने, वाणीने आणि चित्ताने उद्भवते. भन्ते, या चार समुत्थानांनी ही उद्भवते.

ปุจฺฉา – กา [Pg.239] อาวุโส วิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, विपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – อสํวโร ภนฺเต วิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, असंवर ही विपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา อาวุโส สมฺปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, संपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – สํวโร ภนฺเต สมฺปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, संवर ही संपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กา [Pg.240] อาวุโส ปฏิปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, प्रतिपत्ती कोणती?

วิสฺสชฺชนา – น เอวรูปํ กริสฺสามีติ ยาวชีวํ อาปาณโกฏิกํ สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, อยํ ภนฺเต ปฏิปตฺติ.

उत्तर – भन्ते, 'मी असे करणार नाही' असे म्हणून जोपर्यंत प्राण आहेत तोपर्यंत शिक्षापदांचे ग्रहण करून जो त्यात शिकतो, ही प्रतिपत्ती आहे.

ปุจฺฉา – กสฺส อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भन्ते, हे अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – आवुसो, हे कोणी आणले?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भन्ते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.

สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ…เป… สํคาเยยฺยาม.

भन्ते, संघाने माझे ऐकावे... पे... आपण संगायन करूया.

มหาวคฺคปาฬิ

महावग्गपाळी

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

संगायनाचे प्रश्नोत्तर

ปุจฺฉา – อุภโต [Pg.1] วิภงฺคานนฺตรํ อาวุโส โปราณเกหิ สํคีติการมหาเถเรหิ กํ นาม ปาวจนํ สํคีตํ.

प्रश्न – आवुसो, दोन्ही विभंगांनंतर प्राचीन संगीतिकार महास्थविरांनी कोणत्या प्रवचनाचे संगायन केले?

วิสฺสชฺชนา – อุภโต วิภงฺคานนฺตรํ ภนฺเต โปราณเกหิ สํคีติการมหาเถเรหิ ขนฺธกา สํคีตา.

उत्तर – भन्ते, दोन्ही विभंगांनंतर प्राचीन संगीतिकार महास्थविरांनी खंधकांचे संगायन केले.

ปุจฺฉา – เต ปน อาวุโส ขนฺธกา วคฺคเภเทน กติวิธา.

प्रश्न – आवुसो, ते खंधक वर्गाच्या भेदाने किती प्रकारचे आहेत?

วิสฺสชฺชนา – เต [Pg.2] ปน ภนฺเต ขนฺธกา ทุวิธา วคฺคเภเทน มหาวคฺโค จูฬวคฺโคติ.

उत्तर – भन्ते, ते खंधक वर्गाच्या भेदाने दोन प्रकारचे आहेत – महावग्ग आणि चुळवग्ग.

ปุจฺฉา – มหาวคฺเค อาวุโส กติ ขนฺธกา ปริยาปนฺนา.

प्रश्न – आवुसो, महावग्गात किती खंधक समाविष्ट आहेत?

วิสฺสชฺชนา – มหาวคฺเค ภนฺเต ทสขนฺธกา ปริยาปนฺนา, เสยฺยถิทํ, มหาขนฺธโก อุโปสถกฺขนฺธโก วสฺสูปนายิกกฺขนฺธโก ปวารณากฺขนฺธโก จมฺมกฺขนฺธโก เภสชฺชกฺขนฺธโก กถินกฺขนฺธโก จีวรกฺขนฺธโก จมฺเปยฺยกฺขนฺธโก โกสมฺพกกฺขนฺธโกติ.

उत्तर – भन्ते, महावग्गात दहा खंधक समाविष्ट आहेत, जसे की – महाखंधक, उपोसथखंधक, वस्सूपनायिकखंधक, पवारणाखंधक, चम्मखंधक, भेसज्जखंधक, कठिनखंधक, चीवरखंधक, चम्पेय्यखंधक आणि कोसम्बकखंधक.

ปุจฺฉา – มหาขนฺธเก อาวุโส พหู กถาโย, กตมา ตาสํ อาทิกถา.

प्रश्न – आवुसो, महाखंधकात अनेक कथा आहेत, त्यापैकी पहिली कथा कोणती?

วิสฺสชฺชนา – มหาขนฺธเก ภนฺเต โพธิกถา อาทิ.

उत्तर – भन्ते, महाखंधकात बोधिकथा ही पहिली आहे.

มหาขนฺธก

महाखंधक

มหาโพธิปุจฺฉา

महाबोधिपुच्छा

ปุจฺฉา – ตสฺมาติห [Pg.3] อาวุโส ตโต ปฏฺฐาย ตํ ปุจฺฉิสฺสามิ, ภควา อาวุโส ปฐมาภิสมฺพุทฺธกาเล กตฺถ กีวจีรํ เกนากาเรน วิหาสิ.

प्रश्न – आवुसो, म्हणून मी तिथून सुरुवात करून विचारतो, भगवंत प्रथम अभिसंबुद्ध झाले त्या काळात कोठे, किती काळ आणि कशा प्रकारे विहरत होते?

วิสฺสชฺชนา – ภควา ภนฺเต ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ โพธิรุกฺขมูเล สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน วิหาสิ วิมุตฺติสุขํ ปฏิสํเวที.

उत्तर – भंते, प्रथम बुद्धत्व प्राप्त झाल्यावर भगवान बोधिवृक्षाच्या मुळाशी एकाच आसनाने सात दिवस विमुक्तीच्या सुखाचा अनुभव घेत विहार करते झाले.

ปุจฺฉา – ตทา อาวุโส ภควา กีทิสํ ธมฺมํ มนสิกตฺวา กีทิสํ อุทานํ อุทาเนสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्यावेळी भगवंतांनी कोणत्या धम्माचे मनन करून कोणते उदान (उद्गार) व्यक्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ตทา ภนฺเต ภควา รตฺติยา ปฐมํ ยามํ รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมํ ปฏิโลมํ มนสิกตฺวา ตีณิ อุทานานิ อุทาเนสิ.

उत्तर – भंते, त्यावेळी भगवंतांनी रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात, रात्रीच्या मध्यम प्रहरात आणि रात्रीच्या अंतिम प्रहरात प्रतीत्यसमुत्पादाचे अनुलोम-प्रतिलोम पद्धतीने मनन करून तीन उदाने व्यक्त केली.

อชปาล

अजपाळ

ปุจฺฉา – ตสฺส [Pg.4] อาวุโส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา กตฺถ วิหาสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्या सात दिवसांच्या समाप्तीनंतर भगवान कोठे विहार करते झाले?

วิสฺสชฺชนา – ตสฺส ภนฺเต สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา อชปาล นิคฺโรธมูเล วิหาสิ, สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน วิหาสิ วิมุตฺติสุขํ ปฏิสํเวที.

उत्तर – भंते, त्या सात दिवसांच्या समाप्तीनंतर भगवान अजपाळ वटवृक्षाच्या मुळाशी विहार करते झाले, आणि तिथे एकाच आसनाने सात दिवस विमुक्तीच्या सुखाचा अनुभव घेत राहिले.

มุจลินฺทา

मुचलिंद

ปุจฺฉา – ตสฺสปิ อาวุโส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา กตฺถ วิหาสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्याही सात दिवसांच्या समाप्तीनंतर भगवान कोठे विहार करते झाले?

วิสฺสชฺชนา – ตสฺส [Pg.5] ภนฺเต สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา มุจลินฺทมูเล สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสีทิ.

उत्तर – भंते, त्या सात दिवसांच्या समाप्तीनंतर भगवान मुचलिंद वृक्षाच्या मुळाशी सात दिवस एकाच आसनाने बसून राहिले.

ปุจฺฉา – ตสฺสปิ อาวุโส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา กตฺถ วิหาสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्याही सात दिवसांच्या समाप्तीनंतर भगवान कोठे विहार करते झाले?

วิสฺสชฺชนา – ตสฺสปิ ภนฺเต สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา ราชายตนมูเล สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสีทิ วิมุตฺติสุขํ ปฏิสํเวที.

उत्तर – भंते, त्याही सात दिवसांच्या समाप्तीनंतर भगवान राजायतन वृक्षाच्या मुळाशी सात दिवस एकाच आसनाने विमुक्तीच्या सुखाचा अनुभव घेत बसून राहिले.

ปุจฺฉา – ตสฺสปิ [Pg.6] อาวุโส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา กตฺถ วิหาสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्याही सात दिवसांच्या समाप्तीनंतर भगवान कोठे विहार करते झाले?

วิสฺสชฺชนา – ตสฺส ภนฺเต สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา ปุนเทว อชปาลนิคฺโรธมูเล วิหาสิ.

उत्तर – भंते, त्या सात दिवसांच्या समाप्तीनंतर भगवान पुन्हा एकदा अजपाळ वटवृक्षाच्या मुळाशी विहार करते झाले.

ปุจฺฉา – ตสฺมึ ปน อาวุโส อชปาลนิคฺโรเธ วิหรนฺตสฺส ภควโต กถํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्या अजपाळ वटवृक्षाच्या मुळाशी विहार करत असताना भगवंतांच्या मनात कशा प्रकारे विचार उत्पन्न झाला?

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึ ปน ภนฺเต อชปาลนิคฺโรเธ วิหรนฺตสฺส ภควโต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส ธมฺมคมฺภีรตาปฏิสํยุตฺโต เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ.

उत्तर – भंते, त्या अजपाळ वटवृक्षाच्या मुळाशी विहार करत असताना, एकांतात ध्यानस्थ बसलेल्या भगवंतांच्या मनात धम्माच्या गंभीरतेशी संबंधित असा विचार उत्पन्न झाला.

อธิคโต โข มฺยายํ ธมฺโม คมฺภีโร ทุทฺทโส อรนุโพโธ สนฺโต ปณีโต อตกฺกาวจรา นิปุโณ ปณฺฑิตเวทนีโย.

मी प्राप्त केलेला हा धम्म अत्यंत गंभीर, दुर्दर्श (पाहण्यास कठीण), दुरनुबोध (आकलन करण्यास कठीण), शांत, प्रणीत (उत्कृष्ट), तर्काच्या पलीकडचा, सूक्ष्म आणि पंडितांनाच समजण्याजोगा आहे.

อาลยรามาโข [Pg.7] ปนายํ ปชา อาลยรตา อาลยสมฺมุทิตา,

परंतु ही प्रजा (लोक) आसक्तीमध्ये (आलयात) रमणारी, आसक्तीतच मग्न असणारी आणि आसक्तीनेच आनंदित होणारी आहे.

สหมฺปติ พฺรหฺมา

सहाम्पती ब्रह्मा

ปุจฺฉา – กถํ อาวุโส ตทา ธมฺมเทสนาย พฺรหฺมยาจนา จ ภควโต ปฏิญฺญาจ อโหสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्यावेळी धम्मदेशनेसाठी ब्रह्मदेवाची याचना आणि भगवंतांची स्वीकृती कशा प्रकारे झाली?

วิสฺสชฺชนา – เทเสตุ ภนฺเต ภควา ธมฺมํ, เทเสตุ สุคโต ธมฺมํ, สนฺติ สตฺตา อปฺปรชกฺขชาติกา อสฺสวนตา ธมฺมสฺส ปริหายนฺติ, ภวิสฺสนฺติ ธมฺมสฺส อญฺญาตาโรติ อิติ ภนฺเต พฺรหฺมุโน ธมฺมเทสนาย ยาจนา อโหสิ,

उत्तर – भंते, 'भगवंतांनी धम्माची देशना करावी, सुगतांनी धम्माची देशना करावी. असे काही प्राणी आहेत ज्यांच्या डोळ्यांवर अल्प रज (धूळ) आहे, धम्म न ऐकल्यामुळे त्यांचा ऱ्हास होत आहे, ते धम्म समजून घेणारे बनतील.' अशी, भंते, ब्रह्मदेवाची धम्मदेशनेसाठी याचना होती.

‘‘อปารุตา เตสํ อมตสฺส ทฺวารา,เย โสตวนฺโต ปมุญฺจนฺตุ สทฺธํ;

วิหึสสญฺญี ปคุณํ นภาสึ,ธมฺมํ ปณีตํ มนุเชสุ พฺรหฺเม’’ติ.

“हे ब्रह्मदेवा, त्यांच्यासाठी अमृताची द्वारे उघडली आहेत. जे ऐकण्यास उत्सुक आहेत, त्यांनी आपली श्रद्धा प्रकट करावी. लोकांना त्रास होईल या भीतीने मी मनुष्यांमध्ये या प्रणीत व उत्कृष्ट धम्माचा उपदेश केला नव्हता.”

เอวํ โข ภนฺเต ภควโต ธมฺมเทสนาย ปฏิญฺญา จ อโหสิ.

अशा प्रकारे, भंते, भगवंतांची धम्मदेशनेसाठी स्वीकृती झाली.

นสฺสติ [Pg.8] วต โลโก…

हा लोक (जगत) नक्कीच नष्ट होत आहे...

เทเสตุ ภนฺเต ภควา ธมฺมํ…

भंते, भगवंतांनी धम्माची देशना करावी...

อปารุตา เตสํ อมตสฺส ทฺวารา,เย โสตวนฺโต ปมุญฺจนฺตุ สทฺธํ.

त्यांच्यासाठी अमृताची द्वारे उघडली आहेत, जे ऐकण्यास उत्सुक आहेत त्यांनी आपली श्रद्धा प्रकट करावी.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.9] โข อาวุโส ภควา ธมฺมเทสนาย ปฏิญฺญํ กตฺวา ปฐมํ ธมฺมํ เทเสนฺโต กตฺถ กีทิสํ ธมฺมํ กสฺส เทเสสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, अशा प्रकारे भगवंतांनी धम्मदेशनेची स्वीकृती देऊन, सर्वप्रथम धम्मदेशना करताना कोठे, कोणत्या प्रकारचा धम्म आणि कोणाला उपदेशिला?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต อิสิปตเน มิคทาเย ปญฺจวคฺคิย ภิกฺขุปมุขานํ พฺรหฺมคณานํ ธมฺมจกฺกปวตฺตนสุตฺตํ เทเสสิ.

उत्तर – भंते, वाराणसीतील ऋषिपतन येथील मृगदावात (सारनाथ) पंचवर्गीय भिक्खूंच्या प्रमुख उपस्थितीत ब्रह्मगणांना 'धम्मचक्कपवत्तन सुत्ता'ची देशना केली.

ปุจฺฉา – ตสฺมึ [Pg.10] โข ปน อาวุโส ธมฺมจกฺกปวตฺตนสุตฺเต เทสิยมาเน มนุสฺสโลเก กสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्या धम्मचक्कपवत्तन सुत्ताची देशना केली जात असताना मनुष्यलोकात कोणाला धम्माचा साक्षात्कार (धम्माभिबोध) झाला?

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมโต ภนฺเต โกณฺฑญฺญสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

उत्तर – भंते, आयुष्यमान कोंडण्य यांना धम्माचा साक्षात्कार झाला.

ปุจฺฉา – กถํ นุ โข อาวุโส อิมสฺมึ พุทฺธสาสเน ปฐมํ ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ อโหสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, या बुद्धशासनात सर्वप्रथम प्रव्रज्या आणि उपसंपदा कशा प्रकारे झाली?

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมึ ภนฺเต พุทฺธสาสเน ปฐมํ เอหิภิกฺขุปสมฺปทา อโหสิ.

उत्तर – भंते, या बुद्धशासनात सर्वप्रथम 'एहिभिक्खू उपसंपदा' झाली.

ลเภยฺยาหํ [Pg.11] ภนฺเต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปทํ.

भंते, मला भगवंतांच्या सान्निध्यात प्रव्रज्या मिळावी, उपसंपदा मिळावी.

เอหิ ภิกฺขุ สฺวาขาโต ธมฺโม, จร พฺรหฺมจริยํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย.

ये भिक्खू! धम्म सुस्पष्ट सांगितलेला आहे. दुःखाचा पूर्ण अंत करण्यासाठी योग्य प्रकारे ब्रह्मचर्याचे आचरण कर.

ปุจฺฉา – อิตเรสํ ปน อาวุโส จตุนฺนํ ปญฺจวคฺคิยานํ กทา ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

प्रश्न – आयुष्यमान, तर इतर चार पंचवर्गीयांना केव्हा धम्माचा साक्षात्कार झाला?

วิสฺสชฺชนา – ปาฏิปเท ภนฺเต ทิวเส อายสฺมโต วปฺปสฺส, ทุติเย ภนฺเต ทิวเส อายสฺมโต ภทฺทิยสฺส, ตติเย ภนฺเต ทิวเส อายสฺมโต มหานามสฺส, จตุตฺเถ ภนฺเต ทิวเส อายสฺมโต อสฺสชิสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

उत्तर – भंते, प्रतिपदेच्या दिवशी आयुष्यमान वप्प यांना, दुसऱ्या दिवशी आयुष्यमान भद्दिय यांना, तिसऱ्या दिवशी आयुष्यमान महानाम यांना आणि चौथ्या दिवशी आयुष्यमान अस्सजी यांना धम्माचा साक्षात्कार झाला.

ปุจฺฉา – สพฺเพสมฺปิ [Pg.12] อาวุโส เตสํ ปญฺจวคฺคิยานํ ภิกฺขูนํ กทา อรหตฺตปตฺติ โหติ.

प्रश्न – आयुष्यमान, त्या सर्वच पंचवर्गीय भिक्खूंना अर्हतपदाची प्राप्ती केव्हा झाली?

วิสฺสชฺชนา – สพฺเพสมฺปิ ภนฺเต เตสํ ปญฺจวคฺคิยานํ ภิกฺขูนํ ปกฺขสฺส ปญฺจมิยํ อนตฺตลกฺขณสุตฺเต เทสิยมาเน อรหตฺตปตฺติ โหติ.

उत्तर – भंते, त्या सर्वच पंचवर्गीय भिक्खूंना पंधरवड्याच्या पाचव्या दिवशी (पंचमीला) 'अनत्तलक्खण सुत्ता'ची देशना केली जात असताना अर्हतपदाची प्राप्ती झाली.

ปุจฺฉา – กทา อาวุโส ภควตา ภิกฺขู ตตฺถ ตตฺถ จาริกํ จริตฺวา ธมฺมเทสนตฺถาย เปสิตา.

प्रश्न – आयुष्यमान, भगवंतांनी भिक्खूंना ठिकठिकाणी चारिका (धम्मयात्रा) करून धम्मदेशना करण्यासाठी केव्हा पाठवले?

วิสฺสชฺชนา – ยสปฺปมุขานํ ภนฺเต จตุปญฺญาส สหายกานํ ปพฺพชิตกาเล ภควตา ภิกฺขู ตตฺถ ตตฺถ จาริกํ จริตฺวา ธมฺมเทสนตฺถาย เปสิตา.

उत्तर – भंते, यस यांच्यासह त्यांच्या चौपन्न मित्रांनी प्रव्रज्या (दीक्षा) घेतल्यावर भगवंतांनी भिक्खूंना ठिकठिकाणी चारिका करून धम्मदेशना करण्यासाठी पाठवले.

สรณคมน

शरणगमन

ปุจฺฉา – กทา [Pg.13] อาวุโส ภควตา ตีหิ สรณคมเนหิ ปพฺพชฺชูป สมฺปทา อนุญฺญาโต อโหสิ.

प्रश्न – आवुसो, भगवंतांनी तीन शरणगमनांद्वारे प्रव्रज्या आणि उपसंपदा कधी अनुमत केली होती?

วิสฺสชฺชนา – ยสปฺปมุขานํ ภนฺเต จตุปญฺญาสาย คิหิ สหายกานํ ปพฺพชิตฺวา ตตฺถ ตตฺถ จาริกํ จริตฺวา ธมฺมเทสนตฺถาย เปสิตกาเล ภควตา ตีหิ สรณคมเนหิ ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भंते, यशाच्या प्रमुखतेखालील चौपन्न गृहस्थ मित्रांनी प्रव्रजित होऊन, ठिकठिकाणी चारिका करून धम्मदेशनेसाठी त्यांना पाठवले गेले त्या वेळी, भगवंतांनी तीन शरणगमनांद्वारे प्रव्रज्या आणि उपसंपदा अनुमत केली होती.

อนุชานามิ [Pg.14] ภิกฺขเว ตุมฺเหว ทานิ ตาสุ ตาสุ ทิสาสุ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปพฺพาเชถ อุปสมฺปาเทถ.

“भिक्खूंनो, मी आता तुम्हालाच अनुमती देतो की, तुम्ही त्या त्या दिशांना आणि त्या त्या जनपदांमध्ये प्रव्रज्या द्यावी आणि उपसंपदा द्यावी.”

ปุจฺฉา – ภควตา อาวุโส ภิกฺขูนํ อาราโม ปฏิคฺคณฺหิตุํ กตฺถ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

प्रश्न – आवुसो, भगवंतांनी भिक्खूंना आराम स्वीकारण्याची अनुमती कोठे आणि कोणत्या प्रसंगी दिली होती?

วิสฺสชฺชนา – ภควตา ภนฺเต ภิกฺขูนํ อารามํ ปฏิคฺคณฺหิตุํ ราชคเห อนุญฺญาโต, ราชา ภนฺเต มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส เวฬุวนํ อุยฺยานํ อทาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

उत्तर – भंते, भगवंतांनी भिक्खूंना आराम स्वीकारण्याची अनुमती राजगृहात दिली होती. भंते, मगधचा राजा श्रेणिय बिंबिसार याने बुद्धप्रमुख भिक्खू संघाला 'वेळुवन' उद्यान दान दिले, भंते, त्या प्रसंगी ही अनुमती दिली गेली होती.

เอตาหํ [Pg.15] ภนฺเต เวฬุวนํ อุยฺยานํ พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทมฺมิ –

“भंते, हे वेळुवन उद्यान मी बुद्धप्रमुख भिक्खू संघाला अर्पण करतो.”

อนุชานามิ ภิกฺขเว อารามํ.

“भिक्खूंनो, मी आरामाचा स्वीकार करण्याची अनुमती देतो.”

ปุจฺฉา – กถญฺจ [Pg.16] อาวุโส ทฺวินฺนํ อคฺคสาวกานํ ปพฺพชฺชูปสมฺปทา อโหสิ.

प्रश्न – आणि आवुसो, दोन अग्रश्रावकांची प्रव्रज्या आणि उपसंपदा कशी झाली?

วิสฺสชฺชนา – ทฺวินฺนํ ภนฺเต อคฺคสาวกานํ เอหิ ภิกฺขุปสมฺปทา อโหสิ.

उत्तर – भंते, दोन अग्रश्रावकांची 'एहि भिक्खू' उपसंपदा झाली होती.

วิปฺปสนฺนานิ [Pg.17] โข เต อาวุโส อินฺทฺริยานิ.

“आवुसो, तुझी इंद्रिये अत्यंत प्रसन्न दिसत आहेत.”

กํสิ ตฺวํ อาวุโส อุทฺทิสฺส ปพฺพชิโต.

“आवुसो, तू कोणाला उद्देशून प्रव्रजित झाला आहेस?”

โก วา เต สตฺถา.

“किंवा तुझा शास्ता कोण आहे?”

กสฺส วา ตฺวํ ธมฺมํ โรเจสิ.

“किंवा तुला कोणाचा धम्म आवडतो?”

อตฺถาวุโส มหาสมโณ สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต.

“आवुसो, शाक्यकुळातून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र महाश्रमण आहेत.”

กึ วาที ปนายสฺมโต สตฺถา กิมกฺขายี.

“तर मग आयुष्यमानांचे शास्ता काय शिकवतात आणि काय सांगतात?”

เย [Pg.18] ธมฺมา เหตุปฺปภวา, เตสํ เหตุํ ตถาคโต;

อาห เตสญฺจ โย นิโรโธ, เอวํ วาที มหาสมโณ.

“जे धम्म कारणापासून उत्पन्न होतात, त्यांचे कारण तथागतांनी सांगितले आहे; आणि त्यांचा जो निरोध आहे, तोही त्यांनी सांगितला आहे. महाश्रमण अशाच सिद्धांताचे प्रतिपादन करणारे आहेत.”

อลํ อาวุโส มา อคมิตฺถ.

“पुरे आवुसो, पुढे जाऊ नकोस.”

เอเต ภิกฺขเว ทฺเว สหายกา อาคจฺฉนฺติ โกลิโต อุปติสฺโส จ เอตํ เม สาวกยุคํ ภวิสฺสติ อคฺคํ ภทฺทยุคํ.

“भिक्खूंनो, हे कोलीत आणि उपतिस्स हे दोन मित्र येत आहेत. ही माझी श्रावकजोडी होईल, जी सर्वश्रेष्ठ आणि कल्याणकारी असेल.”

ลเภยฺยาม [Pg.19] มยํ ภนฺเต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ ลเภยฺยาม อุปสมฺปทํ.

“भंते, आम्हाला भगवंतांच्या सन्निध प्रव्रज्या मिळावी आणि उपसंपदा मिळावी.”

เอถ ภิกฺขโว สฺวาขาโต ธมฺโม, จรถ พฺรหฺมจริยํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย.

“या भिक्खूंनो! धम्म सुविख्यात आहे, दुःखाचा पूर्ण अंत करण्यासाठी ब्रह्मचर्याचे आचरण करा.”

ปุจฺฉา – อุปชฺฌาโย อาวุโส คณฺหิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาโต, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

प्रश्न – आवुसो, उपाध्याय ग्रहण करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली होती? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रसंगी ही अनुमती दिली होती?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาโต, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อนุปชฺฌายกา อนาจริยกา อโนวทิยมานา อนนุสาสิยมานา ทุนฺนิวตฺถา ทุปฺปารุตา อโนกปฺปสมฺปนฺนา ปิณฺฑาย จรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

उत्तर – भंते, राजगृहात अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली होती. भंते, अनेक भिक्खू उपाध्याय नसलेले, आचार्य नसलेले, उपदेश व अनुशासन न मिळालेले, अयोग्य रीतीने वस्त्र परिधान केलेले व पांघरलेले आणि अयोग्य आचरण करत पिंडपातासाठी फिरत असत; भंते, त्या प्रसंगी ही अनुमती दिली गेली होती.

ปุจฺฉา – อุปชฺฌายมฺหิ อาวุโส น สมฺมาวตฺตนฺตสฺส ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, उपाध्यायाशी योग्य प्रकारे न वागणाऱ्यासाठी 'दुक्कट' (दुष्कृत) गुन्हा कोठे प्रज्ञप्त केला गेला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रसंगी तो प्रज्ञप्त केला गेला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.21] ภนฺเต สมฺพหุเล สทฺธิวิหาริเก อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต สทฺธิวิหาริกา อุปชฺฌายมฺหิ น สมฺมาวตฺตึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृहात अनेक सद्धिविहारिकांना (सहनिवासी शिष्यांना) उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, अनेक सद्धिविहारिक आपल्या उपाध्यायाशी योग्य प्रकारे वागत नव्हते; भंते, त्या प्रसंगी हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – กทา อาวุโส ภควตา ตีหิ สรณคมเนหิ อุปสมฺปทํ ปฏิกฺขิปิตฺวา ญาติจตุตฺเถน กมฺเมน อุปสมฺปทา อนุญฺญาตา.

प्रश्न – आवुसो, भगवंतांनी तीन शरणगमनांद्वारे दिली जाणारी उपसंपदा रद्द करून, ज्ञप्तिचतुर्थ कर्माद्वारे उपसंपदा देण्याची अनुमती कधी दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราธพฺราหฺมณสฺส ภนฺเต ปพฺพชิตกาเล ภควตา ตีหิ สรณคมเนหิ อุปสมฺปทํ ปฏิกฺขิปิตฺวา ญาตฺติจตุตฺเถน กมฺเมน อุปสมฺปทา อนุญฺญาตา.

उत्तर – भंते, राधा ब्राह्मणाच्या प्रव्रज्येच्या वेळी भगवंतांनी तीन शरणगमनांद्वारे दिली जाणारी उपसंपदा रद्द करून, ज्ञप्तिचतुर्थ कर्माद्वारे उपसंपदा देण्याची अनुमती दिली.

โกนุ [Pg.22] โข ภิกฺขเว ตสฺส พฺราหฺมณสฺส อธิการํ สรติ.

“भिक्खूंनो, तुमच्यापैकी कोण त्या ब्राह्मणाचा उपकार स्मरतो?”

อหํ โข ภนฺเต ตสฺส พฺราหฺมณสฺส อธิการํ สรามิ.

“भंते, मी त्या ब्राह्मणाचा उपकार स्मरतो.”

สาธุ สาธุ สาริปุตฺต, กตญฺญุโน หิ สาริปุตฺต สปฺปุริสา กตเวทิโน.

“साधू, साधू सारिपुत्त! कारण सारिपुत्त, सत्पुरुष हे कृतज्ञ आणि कृतवेदी असतात.”

กถาหํ ภนฺเต ตํ พฺราหฺมณํ อุปสมฺปาเทมิ.

“भंते, मी त्या ब्राह्मणाला कशा प्रकारे उपसंपदा देऊ?”

ยาสา [Pg.23] ภิกฺขเว มยา ตีหิ สรณคมเนหิ อุปสมฺปทาอนุญฺญาตา, ตํ อชฺชตคฺเค ปฏิกฺขิปามิ.

“भिक्खूंनो, माझ्याद्वारे जी तीन शरणगमनांद्वारे उपसंपदा अनुमत केली गेली होती, ती मी आजपासून रद्द करत आहे.”

อนุชานามิ ภิกฺขเว ญาตฺติจตุตฺเถน กมฺเมน อุปสมฺปาเทตุํ.

“भिक्खूंनो, मी ज्ञप्तिचतुर्थ कर्माद्वारे उपसंपदा देण्याची अनुमती देतो.”

ปุจฺฉา – อยาจิตกํ อาวุโส อุปสมฺปทาเปกฺขํ อุปสมฺปาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, याचना न केलेल्या उपसंपदेची इच्छा बाळगणाऱ्याला उपसंपदा देणाऱ्यासाठी भगवंतांनी 'दुक्कट' गुन्हा कोठे प्रज्ञप्त केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रसंगी तो प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อุปสมฺปนฺนสมนนฺตรํ อนาจารํ อจริ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृहात एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, एका विशिष्ट भिक्खूने उपसंपदा मिळाल्यानंतर लगेचच दुराचरण केले; भंते, त्या प्रसंगी हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ [Pg.24] อาวุโส นิสฺสยานํ อาจิกฺขณา ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

प्रश्न – आवुसो, चार निश्रयांचे स्पष्टीकरण देण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रसंगी ती दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ อนุญฺญาตา, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อุทรสฺส การณา ปพฺพชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भंते, राजगृहात एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भंते, एक विशिष्ट भिक्खू केवळ पोटासाठी प्रव्रजित झाला होता; भंते, त्या प्रसंगी ही अनुमती दिली गेली.

เอหิ [Pg.25] ทานิ อาวุโส ปิณฺฑาย จริสฺสาม.

“ये आवुसो, आता आपण पिंडपातासाठी जाऊ या.”

กถญฺหิ นาม ภิกฺขุ เอวํ สฺวากฺขาเต ธมฺมวินเย อุทรสฺส การณา ปพฺพชิสฺสติ.

“अशा सुविख्यात धम्म-विनयात एखादा भिक्खू केवळ पोटासाठी कसा काय प्रव्रजित होऊ शकतो?”

ปุจฺฉา – อูนทสวสฺเสน [Pg.26] อาวุโส อุปสมฺปาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, दहा वर्षांपेक्षा कमी काळ झालेल्या भिक्खूने उपसंपदा देण्याबाबत भगवंतांनी 'दुक्कट' गुन्हा कोठे प्रज्ञप्त केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रसंगी तो प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุปเสนํ วงฺคนฺตปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปเสโน วงฺคนฺตปุตฺโต เอกวสฺโส สทฺธิวิหาริกํ อุปสมฺปาเทสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृहात आयुष्यमान उपसेन वंगंतपुत्त यांना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, आयुष्यमान उपसेन वंगंतपुत्त यांनी स्वतःला केवळ एक वर्ष झालेले असताना एका सद्धिविहारिकाला उपसंपदा दिली होती; भंते, त्या प्रसंगी हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – พาเลน [Pg.27] อาวุโส อพฺยตฺเตน อุปสมฺปาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अज्ञानी आणि अप्रवीण व्यक्तीला उपसंपदा देणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ‘‘ทสวสฺสมฺหา ทสวสฺสมฺหา’’ติ พาลา อพฺยตฺตา อุปสมฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृह येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, अनेक भिक्खूंनी 'दहा वर्षे पूर्ण झाली, दहा वर्षे पूर्ण झाली' असे म्हणून अज्ञानी व अप्रवीण व्यक्तींना उपसंपदा दिली, त्या बाबतीत भंते, हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – อาจริโย [Pg.28] อาวุโส คณฺหิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาโต, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

प्रश्न – हे आवुसो, आचार्य ग्रहण करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาโต, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อุปชฺฌาเยสุ ปกฺกนฺเตสุปิ วิพฺภนฺเตสุปิ กาลงฺกเตสุปิ ปกฺขสงฺกนฺเตสุปิ อนาจริยกา อโนวทิยมานา อนนุสาสิยมานา ทุนฺนิวตฺถา ทุปฺปารุตา อนากปฺปสมฺปนฺนา ปิณฺฑาย จรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

उत्तर – भंते, राजगृह येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भंते, अनेक भिक्खूंचे उपाध्याय निघून गेल्यावर, किंवा धर्म सोडून गेल्यावर, या कालवश झाल्यावर, किंवा दुसऱ्या पक्षाकडे गेल्यावर, ते आचार्याविना राहिले. त्यांना उपदेश देणारे व अनुशासक कोणी नसल्यामुळे ते अयोग्य रीतीने वस्त्र परिधान करून, अयोग्य रीतीने पांघरून आणि अयोग्य आचरण ठेवून पिंडाचारासाठी फिरू लागले; त्या बाबतीत भंते, ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ปญฺจหิ [Pg.29] อาวุโส อาพาเธหิ ผุฏฺฐํ ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, पाच रोगांनी ग्रस्त असलेल्या व्यक्तीला प्रव्रज्या देणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ปญฺจหิ อาพาเธหิ ผุฏฺฐํ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृह येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, अनेक भिक्खूंनी पाच रोगांनी ग्रस्त असलेल्या व्यक्तींना प्रव्रज्या दिली, त्या बाबतीत भंते, हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

สาธุ [Pg.30] ภนฺเต อยฺยา ปญฺจหิ อาพาเธหิ ผุฏฺฐํ น ปพฺพาเชยฺยุํ…

भंते, हे चांगले होईल की आर्यांनी पाच रोगांनी ग्रस्त असलेल्या व्यक्तीला प्रव्रज्या देऊ नये...

ปุจฺฉา – ราชภฏํ อาวุโส ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, राजाच्या सैनिकाला प्रव्रज्या देणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ราชภเฏ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृह येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, अनेक भिक्खूंनी राजाच्या सैनिकांना प्रव्रज्या दिली, त्या बाबतीत भंते, हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – ธชพนฺธํ [Pg.31] อาวุโส โจรํ ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, घोषित चोराला प्रव्रज्या देणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว ภนฺเต องฺคุลิมาลํ โจรํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, องฺคุลิมาโล ภนฺเต โจโร ภิกฺขูสุ ปพฺพชิโต โหติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृह येथेच अंगुलिमाल चोराला उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, अंगुलिमाल चोर भिक्खूंमध्ये प्रव्रजित झाला होता, त्या बाबतीत भंते, हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – การเภทกํ อาวุโส โจรํ ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, तुरुंग फोडणाऱ्या चोराला प्रव्रज्या देणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว [Pg.32] ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู การเภทกโจรํ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृह येथेच अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, अनेक भिक्खूंनी तुरुंग फोडणाऱ्या चोराला प्रव्रज्या दिली, त्या बाबतीत भंते, हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – อิณายิกํ อาวุโส ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, कर्जबाजारी व्यक्तीला प्रव्रज्या देणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อิณายิกํ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृह येथेच अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, अनेक भिक्खूंनी कर्जबाजारी व्यक्तीला प्रव्रज्या दिली, त्या बाबतीत भंते, हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – ทาสํ [Pg.33] อาวุโส ปพฺพเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, दासाला प्रव्रज्या देणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ทาสํ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृह येथेच अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, अनेक भिक्खूंनी दासाला प्रव्रज्या दिली, त्या बाबतीत भंते, हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

ปุจฺฉา – ภณฺฑุกมฺมาย อาวุโส อปโลกนํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, मुंडण कर्मासाठी अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว ภนฺเต อญฺญตรํ กมฺมารภณฺฑุปุตฺตํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ อญฺญตโร ภนฺเต กมฺมารภณฺฑุปุตฺโต มาตาปิตูหิ สทฺธึ ภณฺฑิตฺวา ภิกฺขูสุ ปพฺพชิโต โหติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, राजगृह येथेच एका लोहाराच्या मुंडण केलेल्या मुलाला उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भंते, एक लोहाराचा मुंडण केलेला मुलगा आपल्या आई-वडिलांशी भांडून भिक्खूंमध्ये प्रव्रजित झाला होता, त्या बाबतीत भंते, ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – อูนวีสติวสฺสสฺส [Pg.34] อาวุโส ปุคฺคลสฺส อุปสมฺปทา ภควตา กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

प्रश्न – हे आवुसो, एकोणीस वर्षांपेक्षा कमी वय असलेल्या व्यक्तीची उपसंपदा भगवंतांनी कोठे प्रतिषिद्ध केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रतिषिद्ध केली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.35] ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปฏิกฺขิตฺตา, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อูนวีสติวสฺสํ ปุคฺคลํ อุปสมฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

उत्तर – भंते, राजगृह येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही प्रतिषिद्ध केली गेली. भंते, अनेक भिक्खूंनी एकोणीस वर्षांपेक्षा कमी वय असलेल्या व्यक्तीला उपसंपदा दिली, त्या बाबतीत भंते, ही प्रतिषिद्ध केली गेली.

น [Pg.36] ภิกฺขเว ชานํ อูนวีสติวสฺโส ปุคฺคโล อุปสมฺปาเทตพฺโพ, โยอุปสมฺปาเทยฺย, ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพ.

भिक्खूंनो, जाणूनबुजून एकोणीस वर्षांपेक्षा कमी वय असलेल्या व्यक्तीला उपसंपदा देऊ नये. जो कोणी उपसंपदा देईल, त्याच्यावर नियमांनुसार कारवाई केली जावी.

ปุจฺฉา – มาตาปิตูหิ [Pg.37] อาวุโส อนนุญฺญาตํ ปุตฺตํ ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, आई-वडिलांची अनुमती नसलेल्या मुलाला प्रव्रज्या देणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ, ราชา ภนฺเต สุทฺโธทโน ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา วรํ ยาจิ, สาธุ ภนฺเต อยฺยาอนนุญฺญาตํ มาตาปิตูหิ ปุตฺตํ ปพฺพาเชยฺยุนฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, शाक्य देशात हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला. भंते, राजा शुद्धोदनाने भगवंतांकडे जाऊन वर मागितला की, 'भंते, हे चांगले होईल की आर्यांनी आई-वडिलांची अनुमती नसलेल्या मुलाला प्रव्रज्या देऊ नये'; त्या बाबतीत भंते, हा नियम प्रज्ञप्त केला गेला.

น [Pg.39] ภิกฺขเว อนนุญฺญาโต มาตาปิตูหิ ปุตฺโต ปพฺพาเชตพฺโพ, โย ปพฺพาเชยฺย, อาปตฺติทุกฺกฏสฺส.

भिक्खूंनो, आई-वडिलांची अनुमती नसलेल्या मुलाला प्रव्रज्या देऊ नये. जो कोणी प्रव्रज्या देईल, त्याला दुक्कट गुन्हा प्राप्त होईल.

ปุจฺฉา – เถยฺยสํวาสกสฺส อาวุโส อุปสมฺปทา ภควตา กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

प्रश्न – हे आवुसो, चोरून संघात राहणाऱ्या व्यक्तीची उपसंपदा भगवंतांनी कोठे प्रतिषिद्ध केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रतिषिद्ध केली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ปุราณกุลปุตฺตํ อารพฺภ ปฏิกฺขิตฺตา, อญฺญตโร ภนฺเต ปุราณกุลปุตฺโต ขีณ โกลญฺโญ สามํ ปตฺตจีวรํ ปฏิยาเทตฺวา เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา [Pg.40] กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวสิ, ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे एका माजी कुलपुत्राला उद्देशून ही प्रतिषिद्ध केली गेली. भंते, एका माजी कुलपुत्राने, ज्याचे कुल नष्ट झाले होते, स्वतःच पात्र आणि चीवर तयार केले, केस व दाढी काढली, काषाय वस्त्रे परिधान केली आणि आरामात जाऊन भिक्खूंसोबत राहू लागला; त्या बाबतीत भंते, ही प्रतिषिद्ध केली गेली.

ปุจฺฉา – ติรจฺฉานคตสฺส [Pg.41] อาวุโส อุปสมฺปทา ภควตา กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

प्रश्न – हे आवुसो, तिर्यक योनीतील प्राण्याची उपसंपदा भगवंतांनी कोठे प्रतिषिद्ध केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रतिषिद्ध केली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ นาคํ อารพฺภ ปฏิกฺขิตฺตา, อญฺญตโร ภนฺเต นาโค มาณวกวณฺเณน ภิกฺขู อุปสงฺกมิตฺวา ปพฺพชฺชํ ยาจิ, ตํ ภิกฺขู ปพฺพาเชสุํ อุปสมฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

उत्तर – भंते, श्रावस्ती येथे एका नागाला उद्देशून ही प्रतिषिद्ध केली गेली. भंते, एका नागाने मानवी तरुणाचे रूप घेऊन भिक्खूंकडे जाऊन प्रव्रज्येची याचना केली. भिक्खूंनी त्याला प्रव्रज्या दिली आणि उपसंपदा दिली; त्या बाबतीत भंते, ही प्रतिषिद्ध केली गेली.

ปุจฺฉา – มาตุฆาตกสฺส [Pg.42] จ อาวุโส ปิตุฆาตกสฺส จ อุปสมฺปทา ภควตา กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

प्रश्न – हे आवुसो, मातृघातक आणि पितृघातक यांच्या उपसंपदेला भगवंतांनी कोठे प्रतिषिद्ध केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रतिषिद्ध केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว [Pg.43] ภนฺเต อญฺญตรํ มาณวกํ อารพฺภ ปฏิกฺขิตฺตา, อญฺญตโร จ ภนฺเต มาณวโก อญฺญตโร จ มาณวโก มาตรํ ชีวิตา โวโรเปสิ ปิตรํ ชีวิตา โวโรเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्येच एका विशिष्ट माणवकाला उद्देशून हा निषेध करण्यात आला. भन्ते, एका विशिष्ट माणवकाने आपल्या मातेला जीवे मारले आणि दुसऱ्या एका माणवकाने आपल्या पित्याला जीवे मारले; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात हा निषेध करण्यात आला.

มาตุฆาตโก [Pg.44] ภิกฺขเว อนุปสมฺปนฺโน นอุปสมฺปาเทตพฺโพ, อุปสมฺปนฺโน นาเสตพฺโพ, ปิตุฆาตโก ภิกฺขเว อนุปสมฺปนฺโน นอุปสมฺปาเทตพฺโพ, อุปสมฺปนฺโน นาเสตพฺโพ.

भिक्खूहो, मातृघातकाची उपसंपदा झाली नसेल तर त्याला उपसंपदा देऊ नये, आणि जर त्याची उपसंपदा झाली असेल तर त्याला निष्कासित करावे. भिक्खूहो, पितृघातकाची उपसंपदा झाली नसेल तर त्याला उपसंपदा देऊ नये, आणि जर त्याची उपसंपदा झाली असेल तर त्याला निष्कासित करावे.

ปุจฺฉา – อปตฺตจีวรกํ วา อาวุโส ยาจิตปตฺตจีวรกํ วา อุปสมฺปาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, ज्याच्याकडे पात्र आणि चीवर नाही अशा व्यक्तीला किंवा उसने घेतलेल्या पात्राने व चीवराने उपसंपदा देणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อปตฺตจีวรกํ อุปสมฺปาเทสุํ, ยาจิตเกน ปตฺตจีวเรน อุปสมฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी पात्र आणि चीवर नसलेल्या व्यक्तीला उपसंपदा दिली, तसेच उसने घेतलेल्या पात्राने व चीवराने उपसंपदा दिली; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

ปุจฺฉา – อุปสมฺปทํ [Pg.45] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สอุทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – आवुसो, मी उपसंपदेविषयी विचारतो, जे सनिदान आणि सोद्देश आहे. आवुसो, समुत्कृष्ट पदांच्या बाबतीत किती आपत्ती होतात?

วิสฺสชฺชนา – อุปสมฺปทํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ทฺเว อาปตฺติโย.

उत्तर – भन्ते, मी उपसंपदेविषयी उत्तर देतो, जे सनिदान आणि सनिर्देश आहे. भन्ते, समुत्कृष्ट पदांच्या बाबतीत दोन आपत्ती होतात.

๒. อุโปสถกฺขนฺธก

२. उपोसाथक्खन्धक

ปุจฺฉา – จาตุทฺทเส [Pg.46] จ อาวุโส ปนฺนรเส จ ปกฺขสฺส จ อฏฺฐมิยา สนฺนิปติตฺวา ธมฺมํ ภาสิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, पक्षाच्या चौदाव्या, पंधराव्या आणि आठव्या दिवशी एकत्र येऊन धम्म उपदेश करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตา, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู จาตุทฺเทส ปนฺนรเส อฏฺฐมิยา จ ปกฺขสฺส สนฺนิปติตฺวา ตุณฺหี นิสีทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती देण्यात आली. भन्ते, अनेक भिक्खू पक्षाच्या चौदाव्या, पंधराव्या आणि आठव्या दिवशी एकत्र येऊन शांत बसून राहिले; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात ही अनुमती देण्यात आली.

อนุชานามิ [Pg.47] ภิกฺขเว จาตุทฺทเส ปนฺนรเส อฏฺฐมิยา จ ปกฺขสฺส สนฺนิปติตุํ.

भिक्खूहो, मी पक्षाच्या चौदाव्या, पंधराव्या आणि आठव्या दिवशी एकत्र येण्याची अनुमती देतो.

นนุ นาม สนฺนิปติเตหิ ธมฺโม ภาสิตพฺโพ.

एकत्र जमलेल्यांनी धम्म उपदेश केलाच पाहिजे ना?

ปุจฺฉา – กทา อาวุโส ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺขุทฺเทโส ภควตา อนุญฺญาโต.

प्रश्न – आवुसो, भगवंतांनी भिक्खूंसाठी पातिमोक्ख उद्देशाची अनुमती कधी दिली?

วิสฺสชฺชนา – ยทา ภนฺเต ภควโต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ ‘‘ยํนูนาหํ ยานิ มยา ภิกฺขูนํ ปญฺญตฺตานิ สิกฺขาปทานิ, ตานิ เนสํ ปาติโมกฺขุทฺเทสํ อนุชาเนยฺยํ, โส เนสํ ภวิสฺสติ อุโปสถกมฺม’’นฺติ [Pg.48] ตทา ภนฺเต ภควตา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺขุทฺเทโส อนุญฺญาโต.

उत्तर – भन्ते, जेव्हा एकांतात ध्यानस्थ बसलेल्या भगवंतांच्या मनात असा विचार आला की, 'मी भिक्खूंसाठी जे शिक्षापद प्रज्ञप्त केले आहेत, त्यांच्या पातिमोक्ख पठणाची मी त्यांना अनुमती द्यावी, ते त्यांचे उपोसाथकर्म होईल'; भन्ते, तेव्हा भगवंतांनी भिक्खूंसाठी पातिमोक्ख पठणाची अनुमती दिली.

ปุจฺฉา – สีมํ อาวุโส สมฺมนิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กิสฺมิญฺจ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, सीमा निश्चित करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อนุญฺญาตํ, ราชคเห ภนฺเต ภควติ วิหรติ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ ‘‘ภควตา ปญฺญตฺตํ เอตฺตาวตา สามคฺคี, ยาวตา เอกาวาโสติ กิตฺตาวตานุโข เอกาวาโส โหตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये ही अनुमती देण्यात आली. भन्ते, भगवंत राजगृहात विहार करत असताना भिक्खूंच्या मनात असा विचार आला की, 'भगवंतांनी प्रज्ञप्त केले आहे की, जोपर्यंत एकाच आवासात राहतात तोपर्यंतच सामग्गी असते; पण एकाच आवासात राहणे म्हणजे नेमके काय?' भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात ही अनुमती देण्यात आली.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.49] อาวุโส อุโปสถา ทิวสวเสน จ การกปุคฺคลวเสน จ กาตพฺพาการวเสน จ.

प्रश्न – आवुसो, दिवसाच्या दृष्टीने, करणाऱ्या व्यक्तीच्या दृष्टीने आणि करण्याच्या पद्धतीच्या दृष्टीने किती उपोसाथ आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ทิวสวเสน ภนฺเต ตโย อุโปสถา, ปุคฺคลวเสน จ ภนฺเต ตโย อุโปสถา, กาตพฺพาการวเสน จ ภนฺเต ตโย อุโปสถา.

उत्तर – भन्ते, दिवसाच्या दृष्टीने तीन उपोसाथ आहेत, व्यक्तीच्या दृष्टीने तीन उपोसाथ आहेत आणि करण्याच्या पद्धतीच्या दृष्टीने तीन उपोसाथ आहेत.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.50] อาวุโส อุโปสถกมฺมานิ เตสุ จ กีทิสํ อุโปสถกมฺมํ ภควตา อนุญฺญาตํ, กีทิสํ อนนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, उपोसाथकर्मे किती आहेत? आणि त्यांपैकी कोणत्या प्रकारच्या उपोसाथकर्माची भगवंतांनी अनुमती दिली आहे आणि कोणत्या प्रकारच्या उपोसाथकर्माची अनुमती दिलेली नाही?

วิสฺสชฺชนา – จตฺตาริมานิ ภนฺเต อุโปสถกมฺมานิ, อธมฺเมน วคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, อธมฺเมน สมคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, ธมฺเมน วคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, ธมฺเมน สมคฺคํ อุโปสถกมฺมํ. ตตฺร ภนฺเต ยทิทํ อธมฺเมน วคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, อธมฺเมน สมคฺคํ อุโปสถกมฺมํ ธมฺเมน วคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, เอวรูปํ ภนฺเต อุโปสถกมฺมํ อนนุญฺญาตํ, ตตฺร ภนฺเต ยทิทํ ธมฺเมน สมคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, เอวรูปํ ภนฺเต อุโปสถกมฺมํ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, चार उपोसाथकर्मे आहेत: अधर्माने आणि अपूर्ण संघाने केलेले उपोसाथकर्म, अधर्माने आणि समग्र संघाने केलेले उपोसाथकर्म, धर्माने आणि अपूर्ण संघाने केलेले उपोसाथकर्म, आणि धर्माने आणि समग्र संघाने केलेले उपोसाथकर्म. भन्ते, त्यांपैकी जे अधर्माने व अपूर्ण संघाने केलेले उपोसाथकर्म, अधर्माने व समग्र संघाने केलेले उपोसाथकर्म आणि धर्माने व अपूर्ण संघाने केलेले उपोसाथकर्म आहे, अशा प्रकारच्या उपोसाथकर्माची अनुमती दिलेली नाही. भन्ते, त्यांपैकी जे धर्माने आणि समग्र संघाने केलेले उपोसाथकर्म आहे, अशा प्रकारच्या उपोसाथकर्माची अनुमती दिली आहे.

ปุจฺฉา – อุโปสถํ [Pg.51] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – आवुसो, मी उपोसाथाविषयी विचारतो, जे सनिदान आणि सनिर्देश आहे. आवुसो, समुत्कृष्ट पदांच्या बाबतीत किती आपत्ती होतात?

วิสฺสชฺชนา – อุโปสถํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ติสฺโส อาปตฺติโย.

उत्तर – भन्ते, मी उपोसाथाविषयी उत्तर देतो, जे सनिदान आणि सनिर्देश आहे. भन्ते, समुत्कृष्ट पदांच्या बाबतीत तीन आपत्ती होतात.

๓. วสฺสุปนายิกกฺขนฺธก

३. वस्सूपनायिकाक्खन्धक

ปุจฺฉา – วสฺสูปนายิกํ อาวุโส ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, वर्षावास प्रवेशाचा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุลา ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู เหมนฺตมฺปิ คิมฺหมฺปิ วสฺสมฺปิ จาริกํ จรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, अनेक भिक्खू हिवाळ्यात, उन्हाळ्यात आणि पावसाळ्यातही चारिका करत असत; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

ปุจฺฉา – กติปนาวุโส วสฺสูปนายิกา ภควตา อนุญฺญาตา.

प्रश्न – आवुसो, भगवंतांनी वर्षावास प्रवेशाचे किती काळ अनुमत केले आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ทฺเวมา ภนฺเต วสฺสูปนายิกา ภควตา อนุญฺญาตา ปุริมิกา ปจฺฉิมิกา, อปรชฺชุคตาย ภนฺเต อาสฬฺหิยา ปุริมิกา อุปคนฺตพฺพา, มาสคตาย ภนฺเต อาสฬฺหิยา ปจฺฉิมิกา อุปคนฺตพฺพา, อิมา โข ภนฺเต ทฺเว วสฺสูปนายิกา ภควตา อนุญฺญาตา.

उत्तर – भन्ते, भगवंतांनी वर्षावास प्रवेशाचे दोन काळ अनुमत केले आहेत: पूर्विका आणि पश्चिमिका. भन्ते, आषाढी पौर्णिमेच्या दुसऱ्या दिवशी पूर्विका वर्षावासाला सुरुवात करावी, आणि भन्ते, आषाढी पौर्णिमेनंतर एका महिन्याने पश्चिमिका वर्षावासाला सुरुवात करावी. भन्ते, भगवंतांनी वर्षावास प्रवेशाचे हे दोन काळ अनुमत केले आहेत.

ปุจฺฉา – วสฺสํ [Pg.54] อาวุโส อุปคนฺตฺวา ปุริมํ วา เตมาสํ ปจฺฉิมํ วา เตมาสํ อวสิตฺวา จาริกํ ปกฺกมนฺตสฺส ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, वर्षावासात प्रवेश करून, पूर्व तीन महिने किंवा पश्चिम तीन महिने पूर्ण न करताच चारिकेसाठी निघून जाणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम कोठे प्रज्ञप्त केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู วสฺสํ อุปคนฺตฺวา อนฺตรา วสฺสํ จาริกํ ปกฺกมึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी वर्षावासात प्रवेश करून, वर्षावासाच्या दरम्यानच चारिकेसाठी प्रस्थान केले; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

ปุจฺฉา – สตฺตาห กรณีเยน อาวุโส ปหิเต คนฺตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, सात दिवसांच्या आत परतण्याच्या अटीवर बोलावणे आल्यावर जाण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อุเทเนน อุปาสเกน ปหิเต น คจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती देण्यात आली. भन्ते, उदेन उपासकाने बोलावणे पाठवले असता अनेक भिक्खू गेले नाहीत; भन्ते, त्या घटनेच्या संदर्भात ही अनुमती देण्यात आली.

ปุจฺฉา – สตฺตาหกรณีเยน [Pg.56] อาวุโส สตฺตนฺนํ อปหิเตปิ คนฺตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, सात दिवसांच्या आत परतण्याच्या अटीवर सात प्रकारच्या व्यक्तींनी न बोलावताही जाण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या घटनेच्या संदर्भात दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน มาตุคิลาน วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खूच्या आईच्या आजारपणाच्या घटनेच्या संदर्भात ही अनुमती देण्यात आली.

อนุชานามิ [Pg.57] ภิกฺขเว สตฺตนฺนํ สตฺตาหกรณีเยน อปหิเตปิ คนฺตุํ, ปเคว ปหิเต.

भिक्खूहो, मी सात दिवसांच्या कामासाठी न बोलावले तरी जाण्याची अनुमती देतो, मग बोलावले असल्यास तर नक्कीच.

ปุจฺฉา – กิสฺมึจิ อาวุโส อนฺตราเย สติ อนฺโตวสฺสํ ปกฺกมิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, एखादा अंतराय (अडथळा) असताना वर्षावासाच्या दरम्यान निघून जाण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู โกสเลสุ ชนปเทสุ วสฺสํ อุปคจฺฉึสุ, เต วสฺสูปคตา วาเฬหิ อุพฺพาฬฺหา อเหสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भंते, अनेक भिक्खूंनी कोसल जनपदांमध्ये वर्षावास स्वीकारला होता. वर्षावासात राहिलेल्या त्या भिक्खूंना हिंस्र श्वापदांनी त्रास दिला. भंते, या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – รุกฺข [Pg.58] สุสิเร วา อาวุโส รุกฺขวิฏภิยา วา อชฺโฌกาเส วา วสฺสํ อุปคจฺฉนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, झाडाच्या ढोलीत, किंवा झाडाच्या फांदीवर, किंवा उघड्यावर वर्षावास स्वीकारणाऱ्या भिक्खूला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत तो प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู รุกฺขสุสิเรปิ รุกฺขวิฏภิยาปิ อชฺโฌกาเสปิ วสฺสํ อุปคจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते, अनेक भिक्खूंनी झाडाच्या ढोलीत, झाडाच्या फांदीवर आणि उघड्यावरही वर्षावास स्वीकारला होता. भंते, या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – อเสนาสนิเกน [Pg.59] อาวุโส วสฺสํ อุปคจฺฉนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, निवासस्थानाशिवाय वर्षावास स्वीकारणाऱ्या भिक्खूला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत तो प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึเยว ภนฺเต สาวตฺถิยํ สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อเสนาสนิกา วสฺสํ อุปคจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, त्याच सावत्थी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते, अनेक भिक्खूंनी निवासस्थानाशिवाय वर्षावास स्वीकारला होता. भंते, या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – ฉวกุฏิกาย วา อาวุโส ฉตฺเต วา จาฏิยา วา วสฺสํ อุปคจฺฉนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, प्रेतगृहात, किंवा छत्रीखाली, किंवा मातीच्या माठात वर्षावास स्वीकारणाऱ्या भिक्खूला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत तो प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ฉวกุฏิกายปิ ฉตฺเตปิ จาฏิยาปิ วสฺสํ อุปคจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, त्याच सावत्थी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते, अनेक भिक्खूंनी प्रेतगृहात, छत्रीखाली आणि मातीच्या माठातही वर्षावास स्वीकारला होता. भंते, या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – ปฏิสฺสวํ [Pg.60] อาวุโส วิสํ วาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, दिलेल्या वचनाचा भंग करणाऱ्या भिक्खूला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत तो प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส วสฺสํ วาสํ ปฏิสฺสุณิตฺวา วิสํวาเทสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थी येथे आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राला उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राने कोसलचा राजा पसेनदी याला वर्षावास घालवण्याचे वचन देऊनही त्याचा भंग केला होता. भंते, या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – วสฺสูปนายิกํ [Pg.61] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी वर्षावास प्रवेशाविषयी सकारण आणि सविस्तर विचारतो. आवुसो, मुख्य पदांच्या किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – วสฺสูปนายิกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต เอกา อาปตฺติ.

उत्तर – मी वर्षावास प्रवेशाविषयी सकारण आणि सविस्तर उत्तर देतो. भंते, मुख्य पदांची एक आपत्ती आहे.

๔. ปวารณากฺขนฺธก

४. पवारणाक्खंधक (पवारणा स्कंधक)

ปุจฺฉา – วสฺสํ [Pg.63] วุฏฺฐานํ อาวุโส ภิกฺขูนํ ตีหิ ฐาเนหิ ปวาริตุํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, वर्षावास पूर्ण केलेल्या भिक्खूंनी तीन कारणांवरून पवारणा करावी, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत तो प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สนฺทิฏฺฐา สมฺภตฺตา อนฺโตวสฺสํ เนว อาลปึสุ น สลฺลปึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भंते, अनेक परिचित व स्नेही भिक्खूंनी वर्षावासाच्या काळात एकमेकांशी संभाषण किंवा संवाद केला नाही. भंते, या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

อนุชานามิ [Pg.64] ภิกฺขเว วสฺสํ วุฏฺฐานํ ภิกฺขูนํ ตีหิ ฐาเนหิ ปวาเรตุํ, ทิฏฺเฐว วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา.

भिक्खूहो, मी वर्षावास पूर्ण केलेल्या भिक्खूंना तीन कारणांवरून पवारणा करण्याची अनुमती देतो: पाहिलेल्या, ऐकलेल्या किंवा संशय घेतलेल्या गोष्टीवरून.

ปุจฺฉา – กติ อาวุโส ปวารณา ทิวสวเสน จ ปุคฺคลวเสน จ กาตพฺพาการวเสน จ.

प्रश्न – आवुसो, दिवसांच्या दृष्टीने, व्यक्तींच्या दृष्टीने आणि करण्याच्या पद्धतीच्या दृष्टीने पवारणा किती प्रकारच्या आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ทิวสวเสน ภนฺเต ติสฺโส ปวารณา, ตถา ปุคฺคลวเสน กาตพฺพาการวเสนจ.

उत्तर – भंते, दिवसांच्या दृष्टीने तीन पवारणा आहेत, तसेच व्यक्तींच्या दृष्टीने आणि करण्याच्या पद्धतीच्या दृष्टीनेही तीनच आहेत.

ปุจฺฉา – กตีนํ [Pg.65] อาวุโส สงฺเฆ ปวาเรตุํ ภควตา อนุญฺญาตํ, กตีนํ ปนาวุโส อญฺญมญฺญํ ปวาเรตุํ ภควตา อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, किती भिक्खूंनी संघामध्ये पवारणा करावी अशी अनुमती भगवंतांनी दिली आहे? आणि किती भिक्खूंनी आपापसात पवारणा करावी अशी अनुमती भगवंतांनी दिली आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจนฺนํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ สงฺเฆ ปวาเรตุํ ภควตา อนุญฺญาตํ, จตุนฺนํ วา ภนฺเต ติณฺณํ วา ทฺวินฺนํ วา อญฺญมญฺญํ ปวาเรตุํ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, पाच भिक्खूंनी संघामध्ये पवारणा करावी अशी अनुमती भगवंतांनी दिली आहे. चार, तीन किंवा दोन भिक्खूंनी आपापसात पवारणा करावी अशी अनुमती दिली आहे.

ปุจฺฉา – เอเกน ปนาวุโส วสฺสํวุฏฺเฐน ภิกฺขุนา กถํ ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ภควตา อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, वर्षावास पूर्ण केलेल्या एकाच भिक्खूने कशा प्रकारे आचरण करावे, अशी अनुमती भगवंतांनी दिली आहे?

วิสฺสชฺชนา – เอเกน ปน ภนฺเต ภิกฺขุนา ‘‘อชฺช เม ปวารณา’’ติ อธิฏฺฐาตพฺพนฺติ ภควตา อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, एका भिक्खूने 'आज माझी पवारणा आहे' असा संकल्प करावा, अशी अनुमती भगवंतांनी दिली आहे.

ปุจฺฉา – ปวารณํ [Pg.66] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी पवारणेविषयी सकारण आणि सविस्तर विचारतो. आवुसो, मुख्य पदांच्या किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ปวารณํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ติสฺโส อาปตฺติโย.

उत्तर – मी पवारणेविषयी सकारण आणि सविस्तर उत्तर देतो. भंते, मुख्य पदांच्या तीन आपत्ती आहेत.

๕. จมฺมกฺขนฺธก

५. चम्मक्खंधक (चर्म स्कंधक)

โสณมเถร วตฺถุ

सोण थेर वत्थु (स्थवीर सोण यांची कथा)

ปุจฺฉา – อุปาหนํ [Pg.67] อาวุโส ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, पादत्राणे वापरण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ती दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ โสณํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, อายสฺมโต ภนฺเต โสณสฺส อจฺจารทฺธวีริยสฺส จงฺกมโต ปาทา ภิชฺชึสุ, จงฺกโม โลหิเตน ผุโฏ อโหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, राजगह येथे आयुष्यमान सोण यांना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भंते, अत्यंत तीव्र वीर्य करून चंक्रमण करत असताना आयुष्यमान सोण यांचे पाय फाटले आणि चंक्रमणाची जागा रक्ताने माखली. भंते, या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – สพฺพนีลิกา [Pg.70] วา อาวุโส สพฺพปีติกา วา สพฺพโลหิติกา วา สพฺพมญฺชิฏฺฐิกา วา สพฺพกณฺหา วา สพฺพมหารงฺครตฺตา วา สพฺพมหานามรตฺตา [Pg.71] วา อุปาหนาโย ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पूर्णपणे निळी, पूर्णपणे पिवळी, पूर्णपणे लाल, पूर्णपणे जांभळी, पूर्णपणे काळी, पूर्णपणे गडद रंगाने रंगवलेली किंवा पूर्णपणे महानाम रंगाने रंगवलेली पादत्राणे वापरणाऱ्या भिक्खूला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู สพฺพนีลิกาโย อุปาหนาโย ธาเรสุํ, สพฺพปีติกาโย สพฺพโลหิติกาโย สพฺพมญฺชิฏฺฐิกาโย สพฺพกณฺหาโย สพฺพมหารงฺครตฺตา สพฺพมหานามรตฺตาโยปิ อุปาหนาโย ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगह येथे छब्बग्गिय भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते, छब्बग्गिय भिक्खूंनी पूर्णपणे निळी, पूर्णपणे पिवळी, पूर्णपणे लाल, पूर्णपणे जांभळी, पूर्णपणे काळी, पूर्णपणे गडद रंगाने रंगवलेली आणि पूर्णपणे महानाम रंगाने रंगवलेली पादत्राणे वापरली होती. भंते, या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – ขลฺลกพนฺธา [Pg.72] วา อาวุโส ปุฏพนฺธา วา ปาลิคุณฺฐิมา วา ตูลปุณฺณิกา วา ติตฺติรปตฺติกา วา เมณฺฑวิสาณวทฺธิกา วา อชวิสาณวทฺธิกา วา วิจฺฉิกาฬิกา วา โมรปิญฺฉ ปริสิพฺพิกา วา จิตฺรา วา อุปาหนาโย ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, टाच झाकणारी, पाऊल झाकणारी, काठ गुंडाळलेली, कापूस भरलेली, तित्तिराच्या पंखांसारख्या नक्षीची, मेंढ्याच्या शिंगासारख्या पट्ट्या असलेली, शेळीच्या शिंगासारख्या पट्ट्या असलेली, विंचवाच्या नांगीसारख्या नक्षीची, मोराच्या पिसांनी शिवलेली किंवा चित्रविचित्र पादत्राणे वापरणाऱ्या भिक्खूला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत तो प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ขลฺลกพนฺธา อุปาหนาโยปิ ธาเรสุํ, ปุฏพนฺธา อุปาหนาโยปิ ธาเรสุํ, ปาลิคุณฺฐิมา อุปาหนาโยปิ ธาเรสุํ, ตูลปุณฺณิกา อุปาหนาโยปิ ธาเรสุํ, ติตฺติรปตฺติกา อุปาหนาโยปิ ธาเรสุํ, เมณฺฑวิสาณวทฺธิกา อุปาหนาโยปิ ธาเรสุํ, อชวิสาณวทฺธิกา อุปาหนาโยปิ ธาเรสุํ, วิจฺฉิกาฬิกา อุปาหนาโยปิ ธาเรสุํ, โมรปิญฺฉ ปริสิพฺพิตา อุปาหนาโย ธาเรสุํ, จิตฺรา อุปาหนาโยปิ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी टाच झाकणारे बूट (खल्लकबंध उपाहन), पाऊल पूर्ण झाकणारे बूट (पुटबंध उपाहन), कापडाने वेढलेले बूट (पालिगुंठिम उपाहन), कापूस भरलेले बूट (तूलपुण्णिक उपाहन), तित्तिराच्या पंखांसारखे नक्षीकाम केलेले बूट (तित्तिरपत्तिक उपाहन), मेंढ्याच्या शिंगासारख्या आकाराच्या पट्ट्या असलेले बूट (मेण्डविसाणवद्धिक उपाहन), शेळीच्या शिंगासारख्या आकाराच्या पट्ट्या असलेले बूट (अजविसाणवद्धिक उपाहन), विंचवाच्या नांगीसारख्या आकाराचे बूट (विच्छिकाळिका उपाहन), मोराच्या पिसांनी शिवलेले बूट (मोरपिंछ-परिसिब्बित उपाहन) आणि रंगीबेरंगी बूट (चित्र उपाहन) परिधान केले होते. भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

ปุจฺฉา – กฏฺฐปาทุกาโย [Pg.73] อาวุโส ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, लाकडी पादुका परिधान करणाऱ्याला दुक्कट आपत्ती होते, हा नियम भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคีเยว ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย กฏฺฐปาทุกาโย อภิรุหิตฺวา อชฺโฌกาเส จงฺกมนฺติ อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา ขฏขฏสทฺทา อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถนฺตา, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंनाच उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खू रात्रीच्या पहाटेच्या वेळी उठून, लाकडी पादुकांवर चढून उघड्या जागेत चंक्रमण करत असत आणि मोठा आवाज, गोंगाट व खट-खट असा आवाज करत विविध प्रकारच्या तिरश्चानकथा (निरर्थक गप्पा) मारत असत. भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

ปุจฺฉา – ยาเนน [Pg.74] อาวุโส ยายนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, वाहनाने प्रवास करणाऱ्याला दुक्कट आपत्ती होते, हा नियम भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ยาเนน ยายึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी वाहनाने प्रवास केला था. भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

ปุจฺฉา – คิลานสฺส [Pg.75] อาวุโส ยานํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, आजारी भिक्खूला वाहनाने प्रवास करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ คิลานํ ภิกฺขุํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ โกสเลสุ ชนปเท สาวตฺถึ คจฺฉนฺโต ภควนฺตํ ทสฺสนาย อนฺตรามคฺเค คิลาโน กุกฺกุจฺจายนฺโต ยานํ นาภิรุหิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये एका आजारी भिक्खूला उद्देशून ही अनुमती देण्यात आली. भन्ते, कोसल जनपदातून श्रावस्तीला भगवंतांच्या दर्शनासाठी जात असलेला एक भिक्खू वाटेत आजारी पडला. त्याने संकोच वाटल्यामुळे वाहनात बसण्यास नकार दिला. भन्ते, या प्रकरणात ही अनुमती देण्यात आली.

ปุจฺฉา – อุจฺจาสยนมหาสยนานิ [Pg.76] อาวุโส ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, उच्च आणि महाशयनांचा वापर करणाऱ्याला दुक्कट आपत्ती होते, हा नियम भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อุจฺจาสยนมหาสยนานิ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी उच्च आणि महाशयनांचा वापर केला होता. भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

ปุจฺฉา – โคจมฺมานิ อาวุโส ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, गाईचे चामडे वापरणाऱ्याला दुक्कट आपत्ती होते, हा नियम भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ปาปภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ ปาณาติปาเต สมาทเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये एका पाप-भिक्खूला उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, एका भिक्खूने प्राणातिपाताला (प्राणीहत्येला) प्रोत्साहन दिले होते. भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

ปุจฺฉา – ปจฺจนฺติเมสุ [Pg.78] อาวุโส ชนปเทสุ วินยธรปญฺจเมน คเณน อุปสมฺปทา จ คุณงฺคุณูปหนญฺจ ธุวนหานญฺจ จมฺมานิ อตฺถรณานิ จ นิสฺสีมคตานํ จีวรทานญฺจาติ อิมานิ ปญฺจ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

प्रश्न – आवुसो, सीमावर्ती जनपदांमध्ये विनयधर भिक्खूसह पाच भिक्खूंच्या गणाद्वारे उपसंपदा देणे, अनेक थरांचे बूट (गुणंगुण उपाहन) वापरणे, नियमित स्नान करणे, चामड्याचे अंथरूण वापरणे आणि सीमेबाहेर गेलेल्यांना चीवर दान करणे, या पाच गोष्टींना भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ โสณํ กุฏิกณฺณํ อารพฺภ อนุญฺญาตา, อายสฺมา ภนฺเต โสโณ กุฏิกณฺโณ เอตานิ ปญฺจวตฺถูนิ อายสฺมโต มหากจฺจานสฺส วจเนน ภควนฺตํ ยาจิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये आयुष्यमान सोण कुटिकण्ण यांना उद्देशून ही अनुमती देण्यात आली. भन्ते, आयुष्यमान सोण कुटिकण्ण यांनी आयुष्यमान महाकच्चायन यांच्या सांगण्यावरून भगवंतांकडे या पाच गोष्टींची याचना केली होती. भन्ते, या प्रकरणात ही अनुमती देण्यात आली.

ปุจฺฉา – จมฺมสญฺญุตฺตํ [Pg.81] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी चामड्याशी संबंधित विषयावर सकारण आणि सविस्तर विचारतो. आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – จมฺมสญฺญุตฺตํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ติสฺโส อาปตฺติโย.

उत्तर – मी चामड्याशी संबंधित विषयाचे सकारण आणि सविस्तर उत्तर देतो. भन्ते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये तीन आपत्ती आहेत.

๖. เภสชฺชกฺขนฺธก

६. भेषज्जक्खन्धक (औषध प्रकरण)

ปุจฺฉา – ปญฺจ [Pg.82] อาวุโส เภสชฺชานิ ปฏิคฺคเหตฺวา กาเลปิ วิกาเลปิ ปริภุญฺชิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, पाच प्रकारची औषधे स्वीकारून योग्य वेळी (काळी) आणि अवेळी (विकाळी) देखील त्यांचे सेवन करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ สารทิเกน อาพาเธน ปุฏฺฐานํ ยาคุปิ น สมฺมา ปริณามํ คจฺฉิ, ภตฺตมฺปิ ภุตฺตํ น สมฺมา ปริณามํ คจฺฉิ, เต เตน กิสา อเหสุํ ลูขา ทุพฺพณฺณา อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา ธมนิสนฺถตคตฺตา, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती देण्यात आली. भन्ते, शरद ऋतूतील आजाराने ग्रस्त असलेल्या अनेक भिक्खूंना पेज (यागु) देखील नीट पचत नव्हती आणि खाल्लेले अन्नही नीट पचत नव्हते. त्यामुळे ते कृश, निस्तेज, फिकट आणि शरीरावर शिरा दिसणारे झाले होते. भन्ते, या प्रकरणात ही अनुमती देण्यात आली.

ปุจฺฉา – มูลาทิเภสชฺชานิ [Pg.83] อาวุโส ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

प्रश्न – आवुसो, मुळांपासून बनवलेली औषधे भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात अनुमत केली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล คิลาเน ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตานิ, สมฺพหุลานํ คิลานานํ ภิกฺขูนํ มูเลหิ เภสชฺเชหิ อตฺโถ อโหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक आजारी भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती देण्यात आली. भन्ते, अनेक आजारी भिक्खूंना मुळांपासून बनवलेल्या औषधांची गरज होती. भन्ते, या प्रकरणात ही अनुमती देण्यात आली.

ปุจฺฉา – อนฺโตวุฏฺฐํวา อาวุโส อนฺโตปกฺกํ วา สามํปกฺกํ วา ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, घरात साठवलेले, घरात शिजवलेले किंवा स्वतः शिजवलेले अन्न सेवन करणाऱ्याला दुक्कट आपत्ती होते, हा नियम भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท สามํ ติลมฺปิ ตณฺฑุลมฺปิ มุคฺคมฺปิ วิญฺญาเปตฺวา อนฺโต วาเสตฺวา อนฺโต สามํ ปจิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये आयुष्यमान आनंदांना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, आयुष्यमान आनंदांनी स्वतः तीळ, तांदूळ आणि मूग मागवून घेऊन, ते घरात ठेवून स्वतःच घरात शिजवले होते. भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

สุปฺปิยา วตฺถุ

सुप्पिया वत्थु (सुप्पियाचे प्रकरण)

ปุจฺฉา – มนุสฺสมํสํ [Pg.84] อาวุโส ปริภุญฺชนฺตสฺส ถุลฺลจฺจยญฺจ อปฺปฏิเวกฺขิตฺวา มํสํ ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏญฺจ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, मानवी मांस खाणाऱ्याला थुल्लच्चय आपत्ती आणि तपासणी न करता मांस खाणाऱ्याला दुक्कट आपत्ती होते, हा नियम भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อปฺปฏิเวกฺขิตฺวา มนุสฺสมํสํ ภุญฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वाराणसीमध्ये एका भिक्खूला उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला. भन्ते, एका भिक्खूने तपासणी न करता मानवी मांस खाल्ले होते. भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञप्त करण्यात आला.

น [Pg.87] ภิกฺขเว มนุสฺสมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ, โย ปริภุญฺเชยฺย, อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส, น จ ภิกฺขเว อปฺปฏิเวกฺขิตฺวา มํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ, โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส.

भिक्खूंनो, मानवी मांस खाऊ नये. जो कोणी खाईल, त्याला थुल्लच्चय आपत्ती होईल. आणि भिक्खूंनो, तपासणी केल्याशिवाय मांस खाऊ नये. जो कोणी खाईल, त्याला दुक्कट आपत्ती होईल.

ปุจฺฉา – หตฺถิมํสํ วา อาวุโส อสฺสมํสํ วา ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, हत्तीचे मांस किंवा घोड्याचे मांस खाणाऱ्याला 'दुक्कट' (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู หตฺถิมํสมฺปิ อสฺสมํสมฺปิ ปริภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, वाराणसी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भंते, अनेक भिक्खूंनी हत्तीचे मांस आणि घोड्याचे मांस खाल्ले होते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – สุนกฺขมํสํ [Pg.88] วา อาวุโส อหิมํสํ วา ภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, कुत्र्याचे मांस किंवा सापाचे मांस खाणाऱ्याला 'दुक्कट' गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สุนกฺขมํสมฺปิ อหิมํสมฺปิ ปริภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, वाराणसी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भंते, अनेक भिक्खूंनी कुत्र्याचे मांस आणि सापाचे मांस खाल्ले होते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – สีหมํสํ [Pg.89] วา อาวุโส พฺยคฺฆมํสํ วา ทีปิมํสํ วา อจฺฉมํสํ วา ตรจฺฉมํสํ วา ภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, सिंहाचे मांस, वाघाचे मांस, बिबट्याचे मांस, अस्वलाचे मांस किंवा तरसाचे मांस खाणाऱ्याला 'दुक्कट' गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สีหมํสมฺปิ พฺยคฺฆมํสมฺปิ ทีปิมํสมฺปิ อจฺฉมํสมฺปิ ตรจฺฉมํสมฺปิ ปริภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, वाराणसी येथेच अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भंते, अनेक भिक्खूंनी सिंहाचे मांस, वाघाचे मांस, बिबट्याचे मांस, अस्वलाचे मांस आणि तरसाचे मांस खाल्ले होते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – คิลานสฺส [Pg.90] อาวุโส คุฬํ วา อคิลานสฺส คุโฬทกํ วา ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, आजारी भिक्खूसाठी गूळ किंवा निरोगी भिक्खूसाठी गुळाचे पाणी भगवंतांनी कोठे अनुमत केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู คิลานสฺเสว ภควตา คุโฬ อนุญฺญาโต โน อคิลานสฺสาติ กุกฺกุจฺจายนฺตา คุฬํ น ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, राजगृहात अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे अनुमत केले गेले. भंते, अनेक भिक्खूंनी "भगवंतांनी केवळ आजारी भिक्खूंसाठीच गूळ अनुमत केला आहे, निरोगी भिक्खूंसाठी नाही" अशी शंका वाटल्यामुळे गूळ खाल्ला नाही, त्या बाबतीत हे अनुमत केले गेले.

ปุจฺฉา – ชานํ [Pg.91] อาวุโส อุทฺทิสฺส กตํ มํสํ ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ปญฺญเปตฺวา ติโกฏิปริสุทฺธํ มํสํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, आपल्यासाठीच उद्देशून तयार केलेले मांस हे जाणूनबुजून खाणाऱ्याला 'दुक्कट' गुन्हा होतो असे प्रज्ञप्त करून, भगवंतांनी तीन प्रकारे शुद्ध (तिकोटिपरिसुद्ध) असलेले मांस खाण्याची परवानगी कोठे दिली?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สีหสฺส เสฏาปติโน วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, वैशाली येथे सेनापती सीह यांच्या बाबतीत हे अनुमत केले गेले.

เมณฺฑก วตฺถุ

मेण्डक वत्थु (मेण्डक कथा)

ปุจฺฉา – ปาเถยฺยํ [Pg.94] อาวุโส ปริเยสิตุญฺจ กปฺปิยการกานํ หตฺเถ อุปนิกฺขิตฺตหิรญฺญโต นิพฺพตฺตํ กปฺปิยปจฺจยํ สาทิตุญฺจ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, प्रवासासाठी शिदोरी शोधण्याची आणि कप्पियकारकांच्या हाती ठेवलेल्या सोन्या-नाण्यांतून निर्माण झालेल्या कप्पिय वस्तूंचा स्वीकार करण्याची परवानगी भगवंतांनी कोठे दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केले?

วิสฺสชฺชนา – อนฺตรา [Pg.95] จ ภนฺเต ภทฺทิยํ อนฺตรา จ องฺคุตฺตราปํ เมณฺฑกํ คหปตึ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, เมณฺฑโก ภนฺเต คหปติ ภควนฺตํ ยาจิ ‘‘สนฺติ ภนฺเต มคฺคา กนฺตารา อปฺโปทกา อปฺปภกฺขา น สุกรา อปาเถยฺเยน คนฺตุํ, สาธุ ภนฺเต ภควา ภิกฺขูนํ ปาเถยฺยํ อนุชานาตู’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, भद्दिय आणि अंगुत्तराप यांच्या दरम्यान, मेण्डक गृहपतीला उद्देशून हे अनुमत केले गेले. भंते, मेण्डक गृहपतीने भगवंतांना विनंती केली की, "भंते, असे काही निर्जन मार्ग आहेत जेथे पाणी कमी आहे, अन्न कमी आहे आणि शिदोरीशिवाय तेथून प्रवास करणे सोपे नाही. भंते, भगवंतांनी भिक्खूंना प्रवासासाठी शिदोरी बाळगण्याची परवानगी दिली तर बरे होईल." भंते, त्या बाबतीत हे अनुमत केले गेले.

เกณิย วตฺถุ

केणिय वत्थु (केणिय कथा)

ปุจฺฉา – อฏฺฐ [Pg.96] อาวุโส ปานานิ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

प्रश्न – हे आवुसो, आठ प्रकारची पेये भगवंतांनी कोठे अनुमत केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केली?

วิสฺสชฺชนา – อาปเณ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตานิ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา ปานานิ น ปฏิคฺคณฺหึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

उत्तर – भंते, आपण येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमत केली गेली. भंते, अनेक भिक्खूंनी शंका वाटल्यामुळे ती पेये स्वीकारली नव्हती, त्या बाबतीत ही अनुमत केली गेली.

โรชมลฺลา วตฺถุ

रोजमल्ल वत्थु (रोज मल्ल कथा)

ปุจฺฉา – สพฺพญฺจ [Pg.97] อาวุโส ฑากํ สพฺพญฺจ ปิฏฺฐขาทนียํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, सर्व प्रकारच्या पालेभाज्या आणि पिठापासून बनवलेले सर्व खाद्यपदार्थ भगवंतांनी कोठे अनुमत केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केले?

วิสฺสชฺชนา – กุสินารายํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา ฑากญฺจ ปิฏฺฐขาทนียญฺจ น ปฏิคฺคเหสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, कुसिनारा येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे अनुमत केले गेले. भंते, अनेक भिक्खूंनी शंका वाटल्यामुळे पालेभाज्या आणि पिठाचे खाद्यपदार्थ स्वीकारले नव्हते, त्या बाबतीत हे अनुमत केले गेले.

ปุจฺฉา – อกปฺปิยํ [Pg.98] อาวุโส สมาทเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अयोग्य (अकप्पिय) गोष्टी करण्यास प्रवृत्त करणाऱ्याला 'दुक्कट' गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อาตุมายํ ภนฺเต อญฺญตรํ วุฑฺฒปพฺพชิตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต วุฑฺฒปพฺพชิโต อกปฺปิเย สมาทเปติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, आतुमा येथे एका वृद्धपव्वजित (वृद्धावस्थेत प्रव्रजित झालेल्या) भिक्खूला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भंते, एका वृद्धपव्वजिताने अयोग्य गोष्टी करण्यास प्रवृत्त केले होते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – สงฺฆิกานิ [Pg.99] วา อาวุโส ปุคฺคลิกานิ วา พีชานิ ปุคฺคลิกาย วา สงฺฆิกาย วา ภูมิยา โรปิตานิ ภาคํ ทตฺวา ปริภุญฺชิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, संघाची किंवा वैयक्तिक मालकीची बियाणे, वैयक्तिक किंवा संघाच्या जमिनीवर पेरली असता, योग्य वाटा देऊन त्यांचा उपभोग घेण्याची परवानगी भगवंतांनी कोठे दिली आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อนุญฺญาตํ, สาวตฺถิยํ ภนฺเต ภควติ วิหรติ สงฺฆิกานิปิ พีชานิ ปุคฺคลิกาย ภูมิยา โรปิยึสุ, ปุคฺคลิกานิปิ พีชานิ สงฺฆิกาย ภูมิยา โรปิยึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थी येथे हे अनुमत केले गेले. भंते, भगवंत सावत्थी येथे विहार करत असताना, संघाची बियाणे वैयक्तिक जमिनीवर पेरली गेली होती आणि वैयक्तिक बियाणे संघाच्या जमिनीवर पेरली गेली होती, त्या बाबतीत हे अनुमत केले गेले.

ปุจฺฉา – วินยมหาปเทสสงฺขาตานิ [Pg.100] อาวุโส จตฺตาริ กปฺปิยากปฺปิยอนุโลมานิ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตานิ.

प्रश्न – हे आवुसो, विनय महापदेश म्हणून ओळखले जाणारे, कप्पिय आणि अकप्पिय यासंबंधीचे चार नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตานิ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ กิสฺมิญฺจิ กิสฺมิญฺจิฐาเน กุกฺกุจฺจํ อุปฺปชฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตานิ.

उत्तर – भंते, सावत्थी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भंते, अनेक भिक्खूंच्या मनात वेगवेगळ्या गोष्टींविषयी शंका निर्माण झाली होती, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ยาวกาลิกาทีหิ [Pg.101] สํสฏฺฐานํ อาวุโส ยามกาลิกาทีนํ ปริโภคกาลมริยาทํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, यावकालिक इत्यादींशी मिश्रित असलेल्या यामकालिक इत्यादींच्या उपभोगाची कालमर्यादा भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ ‘‘กปฺปติ นุโข ยาวกาลิเกน ยามกาลิกํ สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ, น นุโข กปฺปติ. กปฺปตินุโข ยามกาลิเกน สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ, น นุโข กปฺปติ. กปฺปติ นุโข สตฺตาหกาลิเกน ยาวชีวิกํ, น นุโข กปฺปตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थी येथे अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भंते, अनेक भिक्खूंच्या मनात असा विचार आला की, "यावकालिका सोबत यामकालिक, सत्ताहकालिक आणि यावजीविक घेणे कप्पिय आहे की नाही? यामकालिका सोबत सत्ताहकालिक आणि यावजीविक घेणे कप्पिय आहे की नाही? सत्ताहकालिका सोबत यावजीविक घेणे कप्पिय आहे की नाही?" भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – เภสชฺชกํ [Pg.102] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी औषधांविषयी सकारण आणि सविस्तर विचारतो. हे आवुसो, समुक्कठ्ठपदांच्या किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – เภสชฺชกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ติสฺโส อาปตฺติโย.

उत्तर – मी औषधांविषयी सकारण आणि सविस्तर उत्तर देतो. भंते, समुक्कठ्ठपदांच्या तीन आपत्ती आहेत.

๗. กถินกฺขนฺธก

७. कठिनक्खन्धक (कठिन स्कंधक)

ปุจฺฉา – วสฺสํวุฏฺฐานํ [Pg.104] อาวุโส ภิกฺขูนํ กถินํ อตฺถริตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो! वर्षावास पूर्ण केलेल्या भिक्खूंना कठिन (चीवर) पसरण्याची भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ตึสมตฺเต ปาเวยฺยเก ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, ตึสมตฺตา ภนฺเต ปาเวยฺยกา ภิกฺขู สาวตฺถึ อาคจฺฉนฺตา ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปกฏฺฐาย วสฺสูปนายิกาย นาสกฺขึสุ สาวตฺถิยํ วสฺสูปนายิกํ สมฺภาเวตุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते! सावत्थीमध्ये पावेय्यक देशातील सुमारे तीस भिक्खूंना उद्देशून अनुमती दिली गेली. भंते! पावेय्यक देशातील सुमारे तीस भिक्खू भगवंतांच्या दर्शनासाठी सावत्थीला येत असताना, वर्षावास जवळ आल्यामुळे सावत्थीमध्ये वर्षावासासाठी पोहोचू शकले नाहीत. भंते! त्या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – กถินกํ [Pg.105] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – हे आवुसो! मी कारणासह आणि वर्णनासह कठिन (चीवर) संबंधी विचारतो. समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – กถินกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต น กตมา อาปตฺติ.

उत्तर – भंते! मी कारणासह आणि वर्णनासह कठिन संबंधी उत्तर देतो. भंते! समुक्कठ्ठपदांमध्ये कोणतीही आपत्ती नाही.

๘. จีวรกฺขนฺธก

८. चीवरक्खंधक

ชีวกวตฺถุ

जीवकवत्थु

ปุจฺฉา – คหปติจีวรํ [Pg.106] อาวุโส สาทิยิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो! गृहपतीने दिलेले चीवर स्वीकारण्यास भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ชีวกํ โกมารภจฺจํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, ชีวโก ภนฺเต โกมารภจฺโจ ภิกฺขูนํ คหปติจีวรํ อนุชานิตุํ ภควนฺตํ ยาจิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते! राजगृहामध्ये जीवक कोमारभच्चाला उद्देशून अनुमती दिली गेली. भंते! जीवक कोमारभच्चाने भगवंतांना भिक्खूंसाठी गृहपतिचीवर स्वीकारण्याची अनुमती देण्याची विनंती केली, भंते! त्या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ฉ [Pg.107] อาวุโส รชนานิ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตานิ, กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

प्रश्न – हे आवुसो! भगवंतांनी सहा प्रकारचे रंग कोठे मंजूर केले आणि कोणत्या बाबतीत मंजूर केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตานิ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ฉกเณนปิ ปณฺฑุมตฺติกายปิ จีวรํ รชึสุ, จีวรํ ทุพฺพณฺณํ โหติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

उत्तर – भंते! राजगृहामध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे मंजूर केले गेले. भंते! अनेक भिक्खूंनी शेणाने आणि पिवळ्या मातीने चीवर रंगवले होते, त्यामुळे चीवर विद्रूप झाले होते. भंते! त्या बाबतीत हे मंजूर केले गेले.

ปุจฺฉา – อจฺฉินฺนกานิ [Pg.108] อาวุโส จีวรานิ ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो! न कापलेले चीवर परिधान करणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อจฺฉินฺนกานิ จีวรานิ ธาเรสุํ ทนฺตกสาวานิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते! राजगृहामध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते! अनेक भिक्खूंनी हस्तिदंताच्या रंगाचे न कापलेले चीवर परिधान केले होते, भंते! त्या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – กทา อาวุโส ภควา อนุญฺญาสิ ฉินฺนกํ สงฺฆาฏึ ฉินฺนกํ อุตฺตราสงฺคํ ฉินฺนกํ อนฺตรวาสกํ.

प्रश्न – हे आवुसो! भगवंतांनी कापलेले संघाटी, कापलेले उत्तरासंग आणि कापलेले अंतरवासक वापरण्याची अनुमती कधी दिली?

วิสฺสชฺชนา – ทกฺขิณาคิริโต ภนฺเต ปจฺฉาคตกาเล ภควา อนุญฺญาสิ ฉินฺนกํ สงฺฆาฏึ ฉินฺนกํ อุตฺตราสงฺคํ ฉินฺนกํ อนฺตรวาสกํ.

उत्तर – भंते! दक्षिणगिरीहून परत आल्यानंतर भगवंतांनी कापलेले संघाटी, कापलेले उत्तरासंग आणि कापलेले अंतरवासक वापरण्याची अनुमती दिली.

ปุจฺฉา – อคฺคฬํ [Pg.110] จ อาวุโส ตุนฺนญฺจ โอวฏฺฏิกญฺจ กณฺฑุสกญฺจ ทฬฺหีกมฺมญฺจ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो! भगवंतांनी ठिगळ (अग्गळ), शिवण (तुन्न), किनार (ओवट्टिक), मजबुतीकरण (कण्डुसक) आणि दृढीकरण (दळ्हीकम्म) करण्याची अनुमती कोठे दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत दिली?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อคฺคฬํ อจฺฉุเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते! वाराणसीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून अनुमती दिली गेली. भंते! एका विशिष्ट भिक्खूने ठिगळ लावले होते, भंते! त्या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – วสฺสิกสาฏิกา [Pg.111] จ อาวุโส อาคนฺตุกภตฺตญฺจ คมิกภตฺตญฺจ คิลานภตฺตญฺจ คิลานุปฏฺฐากภตฺตญฺจ คิลานเภสชฺชญฺจ ธุวยาคุ จ ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส อุทกสาฏิกาจาติ อิมา อฏฺฐ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

प्रश्न – हे आवुसो! वर्षावासातील वस्त्र (वस्सिकासोटिका), आगंतुक भोजन (आगंतुकभत्त), प्रवाशांचे भोजन (गमिकभत्त), आजारी भिक्खूंचे भोजन (गिलाणभत्त), आजारी भिक्खूंच्या सेवकांचे भोजन (गिलाणुपट्ठाकभत्त), आजारी भिक्खूंचे औषध (गिलाणभेसज्ज), नित्य पेज (धुवयागु) आणि भिक्खुनी संघासाठी स्नानवस्त्र (उदकसाटिका) – या आठ गोष्टींना भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต วิสาขํ มิคารมาตรํ อารพฺภ อนุญฺญาตา, วิสาขา ภนฺเต มิคารมาตา ภควนฺตํ อฏฺฐวรานิ ยาจิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भंते! सावत्थीमध्ये विशाखा मिगारमातेला उद्देशून अनुमती दिली गेली. भंते! विशाखा मिगारमातेने भगवंतांकडे आठ वर मागितले होते, भंते! त्या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ภควตา [Pg.114] อาวุโส มาตาปิตูนํ ทานํ อนุชานิตฺวา สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตนฺตสฺส ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो! भगवंतांनी आई-वडिलांना दान देण्याची अनुमती दिली असताना, श्रद्धेने दिलेले दान नष्ट करणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम कोठे प्रस्थापित केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตรสฺส ภนฺเต ภิกฺขุโน พหุํ จีวรํ อุปฺปนฺนํ อโหสิ, โส จ ตํจีวรํ มาตาปิตูนํ ทาตุกาโม อโหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते! सावत्थीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते! एका विशिष्ट भिक्खूला अनेक चीवरे मिळाली होती आणि तो ती चीवरे आपल्या आई-वडिलांना देऊ इच्छित होता, भंते! त्या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

มาตาปิตโรติ [Pg.115] โข ภิกฺขเว ททมาเน กึ วเทยฺยาม, อนุชานามิ ภิกฺขเว มาตาปิตูนํ ทาตุํ, น จ ภิกฺขเว สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตตพฺพํ, โย วินิปาเตยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส –

“भिक्खूंनो! आई-वडिलांना देताना आपण काय म्हणावे? भिक्खूंनो! मी आई-वडिलांना देण्याची अनुमती देतो. परंतु भिक्खूंनो, श्रद्धेने दिलेल्या दानाचा अपव्यय करू नये. जो अपव्यय करेल, त्याला दुक्कट गुन्हा होईल.”

ปุจฺฉา – อญฺญตฺร วสฺสํ วุฏฺเฐน อาวุโส อญฺญตฺร จีวรภาคํ สาทิยนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो! ज्या ठिकाणी वर्षावास केला नाही, त्या दुसऱ्या ठिकाणी चीवराचा हिस्सा स्वीकारणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต อญฺญตฺร วสฺสํ วุฏฺโฐ อญฺญตฺร จีวรภาคํ สาทิยิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते! सावत्थीमध्ये आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राला उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते! आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राने दुसऱ्या ठिकाणी वर्षावास केला होता आणि दुसऱ्याच ठिकाणी चीवराचा हिस्सा स्वीकारला, भंते! त्या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – อนาถกํ [Pg.117] อาวุโส ภิกฺขุํ คิลานํ น อุปฏฺฐหนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो! अनाथ आजारी भिक्खूची सेवा न करणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ภควติ ภนฺเต สาวตฺถิยํ วิหรติ อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน กุจฺฉิวิการาพาโธ อโหสิ, โส สเก มุตฺตกรีเส ปลิปนฺโน สยิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते! सावत्थीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते! भगवंत सावत्थीमध्ये विहार करत असताना, एका विशिष्ट भिक्खूला पोटाचा आजार झाला होता आणि तो स्वतःच्याच मलमूत्रात पडलेला होता, भंते! त्या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – นคฺคิยํ [Pg.119] อาวุโส ติตฺถิยสมาทานํ สมาทิยนฺตสฺส ถุลฺลจฺจยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो! नग्न राहण्याचे अन्यतीर्थिकांचे व्रत स्वीकारणाऱ्याला थुल्लच्चय गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ นคฺคิยํ ติตฺถิยสมาทานํ สมาทิยิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते! सावत्थीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते! एका विशिष्ट भिक्खूने नग्न राहण्याचे अन्यतीर्थिकांचे व्रत स्वीकारले होते, भंते! त्या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – สพฺพนีลกานิ [Pg.120] วา อาวุโส จีวรานิ สพฺพปีตกานิ วา สพฺพโลหิตกานิ วา สพฺพมญฺชิฏฺฐกานิ วา สพฺพกณฺหานิวาติ เอวรูปานิ จีวรานิ ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो! पूर्णपणे निळे, पूर्णपणे पिवळे, पूर्णपणे लाल, पूर्णपणे मजीठ किंवा पूर्णपणे काळे – अशा प्रकारची चीवरे परिधान करणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रस्थापित केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रस्थापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.121] ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู สพฺพนีลกาทีนิ จีวรานิ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते! सावत्थीमध्ये छब्बग्गिय भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रस्थापित केला गेला. भंते! छब्बग्गिय भिक्खूंनी पूर्णपणे निळे इत्यादी रंगांची चीवरे परिधान केली होती, भंते! त्या बाबतीत हा नियम प्रस्थापित केला गेला.

ปุจฺฉา – กญฺจุกํ [Pg.122] วา อาวุโส เวฐนํ วา ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कंचुक किंवा वेठण परिधान करणाऱ्या भिक्खूसाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเยว ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู กญฺจุกมฺปิ ธาเรสุํ เวฐนมฺปิ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय (छब्बग्गिय) भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी कंचुकही परिधान केले होते आणि वेठणही परिधान केले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – จีวรสญฺญุตฺตํ ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी चीवर-संयुक्त विषयाबद्दल विचारतो, जे सनिदान आणि सनिद्देस आहे. आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – จีวรสญฺญุตฺตํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ติสฺโส อาปตฺติโย.

उत्तर – मी चीवर-संयुक्त विषयाचे उत्तर देतो, जे सनिदान आणि सनिद्देस आहे. भन्ते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये तीन आपत्ती आहेत.

๖. จมฺเปยฺยกฺขนฺธก

६. चम्पेय्यक्खन्धक

ปุจฺฉา – สุทฺธํ [Pg.124] อาวุโส ภิกฺขุํ อนาปตฺติกํ อวตฺถุสฺมึ อการเณ อุกฺขิปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, शुद्ध, निरपराध (अनापत्तिक) भिक्खूला विनाकारण आणि विना आधार निलंबित (उत्क्षिप्त) करणाऱ्यासाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – จมฺปายํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ภควติ ภนฺเต จมฺปายํ วิหรติ สมฺพหุลา ภิกฺขู กาสีสุ วาสภคาเม สุทฺธํ กสฺสปโคตฺตํ ภิกฺขุํ อนาปตฺติกํ อวตฺถุสฺมึ อการเณ อุกฺขิปึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, चम्पानगरीत अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, जेव्हा भगवंत चम्पानगरीत विहार करत होते, तेव्हा काशी देशातील वासभगाम येथे अनेक भिक्खूंनी शुद्ध, निरपराध अशा कस्सपगोत्त भिक्खूला विनाकारण आणि विना आधार निलंबित केले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – จมฺเปยฺยกํ [Pg.125] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी चम्पेय्यक विषयाबद्दल विचारतो, जे सनिदान आणि सनिद्देस आहे. आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – จมฺเปยฺยกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต เอกา อาปตฺติ.

उत्तर – मी चम्पेय्यक विषयाचे उत्तर देतो, जे सनिदान आणि सनिद्देस आहे. भन्ते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये एक आपत्ती आहे.

๑๐. โกสมฺพกกฺขนฺธก

१०. कोसम्बकक्खन्धक

ปุจฺฉา – เภทครุเกหิ [Pg.127] ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ น โส ภิกฺขุ อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺขิปิตพฺโพติ จ, เภทครุเกน ภิกฺขเว ภิกฺขุนา ปเรสมฺปิ สทฺธาย อาปตฺติเทเสตพฺพาติ จ อาวุโส อยํ สามคฺคิรสโอวาโท ภควตา กตฺถ ทินฺโน, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ทินฺโน.

प्रश्न – 'भिक्खूंनो, संघभेदाचे भय बाळगणाऱ्या भिक्खूंनी त्या भिक्खूला आपत्ती मान्य न केल्याबद्दल निलंबित करू नये; आणि भिक्खूंनो, संघभेदाचे भय बाळगणाऱ्या भिक्खूने इतरांच्या श्रद्धेखातरही आपली आपत्ती देशित करावी', आवुसो, हा सामग्गीरस-ओवाद भगवंतांनी कुठे दिला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत दिला?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ทินฺโน, ภควติ ภนฺเต โกสมฺพิยํ วิหรติ อญฺญตโร ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน อโหสิ, โส ตสฺสา อาปตฺติยา อาปตฺติ ทิฏฺฐิ อโหสิ, อญฺเญ ภิกฺขู ตสฺสา อาปตฺติยา อนาปตฺติ ทิฏฺฐิโน อเหสุํ. โส อปเรน สมเยน ตสฺสา อาปตฺติยา อนาปตฺติทิฏฺฐิ อโหสิ, อญฺเญ ภิกฺขู ตสฺสา อาปตฺติยา อาปตฺติทิฏฺฐิโน อเหสุํ. อถ โข เต ภนฺเต ภิกฺขู สามคฺคึ ลภิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อาปตฺติยา อทสฺสเน อุกฺขิปึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ทินฺโน.

उत्तर – भन्ते, कोसम्बीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा उपदेश दिला गेला. भन्ते, जेव्हा भगवंत कोसम्बीमध्ये विहार करत होते, तेव्हा एक विशिष्ट भिक्खू एका आपत्तीला प्राप्त झाला होता. तो त्या आपत्तीला आपत्ती मानत होता, परंतु इतर भिक्खू त्याला अनापत्ती मानत होते. नंतरच्या काळात, तो त्या आपत्तीला अनापत्ती मानू लागला, तर इतर भिक्खू त्याला आपत्ती मानू लागले. त्यानंतर, भन्ते, त्या भिक्खूंनी एकता साधून, त्या भिक्खूला आपत्ती मान्य न केल्याबद्दल निलंबित केले, त्या बाबतीत, भन्ते, हा उपदेश दिला गेला.

ปุจฺฉา – สงฺฆเภทสฺส [Pg.130] อาวุโส มูลภูเต ภิกฺขุมฺหิ อุกฺขิตฺตเก โอสาริเต ตสฺส วตฺถุสฺส วูปสมาย สงฺฆสามคฺคิญฺจ กาตุํ สามคฺคี อุโปสถญฺจ กาตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, संघभेदाचे मूळ कारण असलेल्या निलंबित भिक्खूला पुन्हा संघात सामावून घेतल्यावर (ओसारित केल्यावर), त्या प्रकरणाच्या शमनासाठी संघ-सामग्गी साधण्यास आणि सामग्गी-उपोसाथ करण्यास भगवंतांनी कुठे अनुमती दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เตเยว อุกฺขิตฺตกานุวตฺตเก ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, เต ภนฺเต อุกฺขิตฺตกานุวตฺตกา ภิกฺขู ตํ อุกฺขิตฺตกํ ภิกฺขุํ โอสาเรตฺวา เยน อุกฺเขปกา ภิกฺขู เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา เต อุกฺเขปเก ภิกฺขู เอกทโวจุํ ‘‘ยสฺมึ อาวุโส วตฺถุสฺมึ อโหสิ สงฺฆสฺส [Pg.131] ภณฺฑนํ กลโห วิคฺคโห วิวาโท สงฺฆเภโท สงฺฆราชิ สงฺฆววตฺถานํ สงฺฆนานากรณํ, โส เอโส ภิกฺขุํ อาปนฺโน จ อุกฺขิตฺโต จ ปสฺสิ จ โอสาริโต จ, หนฺท มยํ อาวุโส ตสฺส วตฺถุสฺส วูปสมาย สงฺฆสามคฺคึ กโรมา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये त्या निलंबित भिक्खूचे अनुकरण करणाऱ्या भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, त्या निलंबित भिक्खूचे अनुकरण करणाऱ्या भिक्खूंनी त्या निलंबित भिक्खूला पुन्हा संघात सामावून घेतले आणि ते निलंबन करणाऱ्या भिक्खूंकडे गेले. तिथे जाऊन त्यांनी त्या निलंबन करणाऱ्या भिक्खूंना असे म्हटले, 'आवुसो, ज्या विषयावरून संघामध्ये भांडण, कलह, विग्रह, विवाद, संघभेद, संघराजी, संघव्यवस्थान आणि संघनानाकरण झाले होते, त्या भिक्खूने आपत्ती पत्करली होती, तो निलंबित झाला होता, त्याने आपत्ती पाहिली आणि आता तो पुन्हा संघात सामावून घेतला गेला आहे. चला आवुसो, आपण त्या प्रकरणाच्या शमनासाठी संघ-सामग्गी करूया.' त्या बाबतीत, भन्ते, ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – โกสมฺพกํ [Pg.132] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी कोसम्बक विषयाबद्दल विचारतो, जे सनिदान आणि सनिद्देस आहे. आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต เอกา อาปตฺติ.

उत्तर – मी कोसम्बक विषयाचे उत्तर देतो, जे सनिदान आणि सनिद्देस आहे. भन्ते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये एक आपत्ती आहे.

จูฬวคฺคปาฬิ

चुळ्वggपाळि

๑. กมฺพกฺขนฺธก

१. कम्मक्खन्धक

ปุจฺฉา – ภณฺฑนาทิการกสฺส [Pg.133] อาวุโส ภิกฺขุโน ตชฺชนียกมฺมํ กาตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, भांडण इत्यादी करणाऱ्या भिक्खूवर तज्जनीयकम्म करण्याची अनुमती भगवंतांनी कुठे दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปณฺฑุกโลหิตเก ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, ปณฺฑุกโลหิตกา ภนฺเต ภิกฺขู อตฺตนา ภณฺฑนการกา กลหการกา วิวาทการกา ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา, เยปิ จญฺเญ ภิกฺขู ภณฺฑนการกา กลหการกา วิวาทการกา ภสฺสการกา สงฺเฆ อธิกรณการกา เต อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ ‘‘มา โข ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอโส อเชสิ, พลวาพลวํ ปฏิมนฺเตถ, ตุมฺเห เตน ปณฺฑิตตรา จ พฺยตฺตตรา จ พหุสฺสุตตรา จ อลมตฺตตรา จ, มา จสฺส ภายิตฺถ, มยมฺปิ ตุมฺหากํ ปกฺขา ภวิสฺสามา’’ติ, เตน อนุปฺปนฺนานิ เจว ภณฺฑนานิ อุปฺปชฺชนฺติ, อุปฺปนฺนานิ จ ภณฺฑนานิ ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตนฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये पण्डुक आणि लोहितक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, पण्डुक आणि लोहितक भिक्खू स्वतः भांडण करणारे, कलह करणारे, विवाद करणारे, व्यर्थ बडबड करणारे आणि संघात अधिकरण निर्माण करणारे होते. तसेच संघात भांडण, कलह, विवाद, व्यर्थ बडबड आणि अधिकरण निर्माण करणाऱ्या इतर भिक्खूंकडे जाऊन ते असे म्हणत असत, 'आयुष्यमानांनो, तुम्ही पराभूत होऊ नका. ताकदीने प्रतिवाद करा. तुम्ही त्यांच्यापेक्षा अधिक पंडित, अधिक चतुर, अधिक बहुश्रुत आणि अधिक समर्थ आहात. त्यांना घाबरू नका, आम्हीही तुमच्या बाजूने असू.' यामुळे जे भांडण निर्माण झाले नव्हते ते निर्माण होत असे, आणि जे भांडण आधीच निर्माण झाले होते ते अधिक वाढून विस्तार पावत असे. त्या बाबतीत, भन्ते, ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ตชฺชนียกมฺมกตสฺส [Pg.134] อาวุโส ภิกฺขุโน กติสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺตนฺตสฺส ตํ กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, तज्जनीयकम्म केलेल्या भिक्खूने किती वत्तांचे योग्य प्रकारे पालन केल्यावर ते कर्म मागे घेण्याची अनुमती भगवंतांनी कुठे दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत दिली?

วิสฺสชฺชนา – อฏฺฐารสสุ [Pg.135] ภนฺเต วตฺเตสุ สมฺมา วตฺตนฺตสฺส ตชฺชนียกมฺมกตสฺส ภิกฺขุโน ตํ กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตุํ ภควตา สาวตฺถิยํ อนุญฺญาตํ, เตเยว ปณฺฑุกโลหิตกา ภิกฺขู สงฺเฆน ตชฺชนียกมฺมกตา สมฺมา วตฺติตฺวา สงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา ยาจึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, अठरा वत्तांचे योग्य प्रकारे पालन करणाऱ्या, तज्जनीयकम्म केलेल्या भिक्खूचे ते कर्म मागे घेण्याची अनुमती भगवंतांनी सावत्थीमध्ये दिली. संघाद्वारे तज्जनीयकम्म केलेल्या त्याच पण्डुक आणि लोहितक भिक्खूंनी योग्य प्रकारे वर्तन करून संघाकडे जाऊन तशी याचना केली, त्या बाबतीत, भन्ते, ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – พาลสฺส [Pg.136] อาวุโส อพฺยตฺตสฺส อาปตฺติพหุลสฺส อนปทานสฺส คิหิสํสฏฺฐสฺส อนนุโลมิเกหิ คิหิสํสคฺเคหิ นิยสฺสกมฺมํ กาตุํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, अज्ञानी (बाल), अकुशल (अव्यत्त), वारंवार आपत्ती पत्करणार्या, सदाचार नसलेल्या (अनपदान), गृहस्थांशी संसर्ग ठेवणाऱ्या आणि गृहस्थांशी अयोग्य संसर्ग ठेवणाऱ्या भिक्खूवर नियस्सकम्म करण्याची प्रज्ञप्ती कुठे केली गेली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत केली गेली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ เสยฺยสกํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต เสยฺยสโก พาโล อโหสิ อพฺยตฺโต อาปตฺติพหุโล อนปทาโน คิหิสํสฏฺโฐ วิหาสิ อนนุโลมิเกหิ คิหิสํสคฺเคหิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये आयुष्यमान सेय्यसक यांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, आयुष्यमान सेय्यसक हे अज्ञानी, अव्यक्त, बहु-आपत्तीयुक्त, सदाचारहीन आणि गृहस्थांशी अयोग्य संसर्ग ठेवून राहत असत. भन्ते, त्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – นิยสฺสกมฺมกตสฺส [Pg.137] อาวุโส ภิกฺขุโน กติสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺตนฺตสฺส ตํ กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตุํ ภควตา อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, ज्या भिक्खूवर नियस्सकर्म (निश्रय-कर्म) केले गेले आहे, त्याने किती कर्तव्यांचे योग्य प्रकारे पालन केल्यावर भगवंतांनी ते कर्म रद्द करण्याची अनुमती दिली आहे?

วิสฺสชฺชนา – อฏฺฐารสสุ ภนฺเต วตฺเตสุ สมฺมา วตฺตนฺตสฺส นิยสฺส กมฺมกตสฺส ภิกฺขุโน ตํ กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตุํ ภควตา อนุญฺญาตํ, น อุปสมฺปาเทตพฺพํ, น นิสฺสโย ทาตพฺโพ, น สามเณโร อุปฏฺฐาเปตพฺโพ, น ภิกฺขุโนวาทกสมฺมุติ สาทิตพฺพา, สมฺมเตนปิ ภิกฺขุนิโย น โอวทิตพฺพา, เอวมาทีสุ ภนฺเต อฏฺฐารสสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺตนฺตสฺส นิยสฺสกมฺมกตสฺส ภิกฺขุโน ตํ กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตุํ ภควตา อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, अठरा कर्तव्यांमध्ये योग्य प्रकारे वर्तन करणाऱ्या, नियस्सकर्म केलेल्या भिक्खूचे ते कर्म रद्द करण्याची अनुमती भगवंतांनी दिली आहे. (त्याने कोणाला) उपसंपदा देऊ नये, निश्रय देऊ नये, सामणेर उपस्थापित करू नये, भिक्खुणींना उपदेश करण्याची संमती स्वीकारू नये, संमती मिळालेली असली तरी भिक्खुणींना उपदेश करू नये; भन्ते, अशा प्रकारच्या अठरा कर्तव्यांमध्ये योग्य प्रकारे वर्तन करणाऱ्या, नियस्सकर्म केलेल्या भिक्खूचे ते कर्म रद्द करण्याची अनुमती भगवंतांनी दिली आहे.

ปุจฺฉา – กุลทูสกสฺส [Pg.138] อาวุโส ปาปสมาจารสฺส ภิกฺขุโน ปพฺพาชนียกมฺมํ กาตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, कुलदूषक आणि पापी आचरण करणाऱ्या भिक्खूवर पब्बाजनीयकर्म (प्रव्राजनीयकर्म) करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อสฺสชิปุนพฺพสุเก ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, อสฺสชิปุนพฺพสุกา ภนฺเต ภิกฺขู กีฏาคิริสฺมึ กุลทูสกา อเหสุํ ปาปสมาจารา, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खू हे कीटागिरीमध्ये कुलदूषक आणि पापी आचरण करणारे होते. भन्ते, त्या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ปฏิสารณียกมฺมํ [Pg.140] อาวุโส ปุจฺฉามิ, สทฺธํ อาวุโส ปสนฺนํ คหปตึ ทายกํ การกํ สงฺฆุปฏฺฐากํ หีเนน ขุํเสนฺตสฺส ภิกฺขุโน [Pg.141] ปฏิสารณียกมฺมํ กาตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, मी पटिसारणीयकर्माबद्दल विचारतो. श्रद्धाळू, प्रसन्न, दायक, संघकार्य करणाऱ्या आणि संघाची सेवा करणाऱ्या गृहपतीची हीन शब्दांनी निंदा करणाऱ्या भिक्खूवर पटिसारणीयकर्म करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ สุธมฺมํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, ภควติ ภนฺเต สาวตฺถิยํ วิหรติ อายสฺมา สุธมฺโม มจฺฉิกาสณฺเฑ จิตฺตํ คหปตึ สทฺธํ ปสนฺนํ ทายกํ การกํ สงฺฆุปฏฺฐากํ หีเนน ขุํเสสิ หีเนน วมฺเภสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये आयुष्यमान सुधम्म यांना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, जेव्हा भगवान श्रावस्तीमध्ये विहार करत होते, तेव्हा आयुष्यमान सुधम्म यांनी मच्छिकाषंड येथे चित्त गृहपतीची—जो श्रद्धाळू, प्रसन्न, दायक, संघकार्य करणारा आणि संघाची सेवा करणारा होता—हीन शब्दांनी निंदा केली आणि त्याचा अपमान केला. भन्ते, त्या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

เตนหิ [Pg.142] ภิกฺขเว สงฺโฆ สุธมฺมสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสารณียกมฺมํ กโรตุ ‘‘จิตฺโต เต คหปติ ขมาเปตพฺโพ’’ติ –

त्यामुळे, भिक्खूंनो, संघाने सुधम्म भिक्खूवर पटिसारणीयकर्म करावे की, 'तुझ्याकडून चित्त गृहपतीची क्षमा मागितली पाहिजे' –

ปุจฺฉา – ปฏิสารณียกมฺมกตสฺส [Pg.143] อาวุโส ภิกฺขุโน อนุทูตํ ทาตุญฺจ เตน อนุทูเตน สทฺธึ คนฺตฺวา ยถาขุํสิตํ คหปตึ ขมาเปตุํ [Pg.144] จ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, ज्या भिक्खूवर पटिसारणीयकर्म केले गेले आहे त्याला अनुदूत देण्याची आणि त्या अनुदूतासोबत जाऊन ज्या गृहपतीची निंदा केली होती त्याची क्षमा मागण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํเยว สุธมฺมํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, อายสฺมา ภนฺเต สุธมฺโม มจฺฉิกาสณฺฑํ คนฺตฺวา มงฺกุภูโต นาสกฺขิ จิตฺตํ คหปตึ ขมาเปตุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये आयुष्यमान सुधम्म यांनाच उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, आयुष्यमान सुधम्म हे मच्छिकाषंड येथे गेले, परंतु लज्जित झाल्यामुळे ते चित्त गृहपतीची क्षमा मागू शकले नाहीत. भन्ते, त्या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ปฏิสารณียกมฺมกตสฺส [Pg.145] อาวุโส ภิกฺขุโน กติสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺตนฺตสฺส ตํ กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตุํ ภควตา อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, ज्या भिक्खूवर पटिसारणीयकर्म केले गेले आहे, त्याने किती कर्तव्यांचे योग्य प्रकारे पालन केल्यावर भगवंतांनी ते कर्म रद्द करण्याची अनुमती दिली आहे?

วิสฺสชฺชนา – อฏฺฐารสสุ ภนฺเต วตฺเตสุ สมฺมา วตฺตนฺตสฺส ปฏิสารณีย กมฺมกตสฺส ภิกฺขุโน ตํ กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตุํ ภควตา อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, अठरा कर्तव्यांमध्ये योग्य प्रकारे वर्तन करणाऱ्या, पटिसारणीयकर्म केलेल्या भिक्खूचे ते कर्म रद्द करण्याची अनुमती भगवंतांनी दिली आहे.

ปุจฺฉา – อาปตฺตึ [Pg.146] อาวุโส อาปชฺชิตฺวา ตํ อาปตฺตึ ปสฺสิตุํ วา ปฏิกาตุํ วา น อิจฺฉนฺตสฺส ภิกฺขุโน อาปตฺติยา อทสฺสเน วา อปฺปฏิกมฺเม วา อุกฺเขปนียกมฺมํ กาตุํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, एखादी आपत्ती ओढवून घेतल्यावर ती आपत्ती पाहण्याची किंवा तिचे प्रायश्चित्त करण्याची इच्छा न बाळगणाऱ्या भिक्खूवर, आपत्ती न पाहिल्याबद्दल किंवा प्रायश्चित्त न घेतल्याबद्दल उक्खेपनीयकर्म करण्याची प्रज्ञप्ती भगवंतांनी कोठे केली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही प्रज्ञप्ती केली?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ฉนฺนตฺเถรํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺโน อาปตฺตึ อาปชฺชิตฺวา น อิจฺฉิ ตํ อาปตฺตึ ปสฺสิตุํ วา ปฏิกาตุํ วา, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, कौशाम्बीमध्ये आयुष्यमान छन्न थेरांना उद्देशून ही प्रज्ञप्ती केली गेली. भन्ते, आयुष्यमान छन्न यांनी आपत्ती ओढवून घेतल्यावर ती आपत्ती पाहण्याची किंवा तिचे प्रायश्चित्त करण्याची इच्छा दर्शवली नाही. भन्ते, त्या प्रकरणात ही प्रज्ञप्ती केली गेली.

ปุจฺฉา – อาปตฺติยา [Pg.147] อาวุโส อทสฺสเนน วา อปฺปฏิกมฺเม วา อุกฺเขปนีย กมฺมกเตน ภิกฺขุนา กติสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ.

प्रश्न – आवुसो, आपत्ती न पाहिल्याबद्दल किंवा प्रायश्चित्त न घेतल्याबद्दल ज्या भिक्खूवर उक्खेपनीयकर्म केले गेले आहे, त्याने किती कर्तव्यांचे योग्य प्रकारे पालन केले पाहिजे?

วิสฺสชฺชนา – เตจตฺตาลีสาย ภนฺเต วตฺเตสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ.

उत्तर – भन्ते, त्रेचाळीस कर्तव्यांचे योग्य प्रकारे पालन केले पाहिजे.

ปุจฺฉา – อุกฺเขปนียกมฺมกตสฺส [Pg.148] อาวุโส ภิกฺขุโน สมฺมา วตฺตนฺตสฺส ตํ กมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, उक्खेपनीयकर्म केलेल्या आणि योग्य प्रकारे वर्तन करणाऱ्या भिक्खूचे ते कर्म रद्द करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํเยว ฉนฺนํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺโน สงฺเฆน อาปตฺติยา อทสฺสเน วา อปฺปฏิกมฺเม วา อุกฺเขปนียกมฺมกโต สมฺมา วตฺเตสิ โลมํปาเตสิ เนตฺถารํ วตฺเตสิ สงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา ตสฺส กมฺมสฺส ปฏิปฺปสฺสทฺธิยา ยาจิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, कौशाम्बीमध्ये आयुष्यमान छन्न यांनाच उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, जेव्हा संघाने आयुष्यमान छन्न यांच्यावर आपत्ती न पाहिल्याबद्दल किंवा प्रायश्चित्त न घेतल्याबद्दल उक्खेपनीयकर्म केले, तेव्हा त्यांनी योग्य प्रकारे वर्तन केले, नम्रता दाखवली, योग्य मार्ग स्वीकारला आणि संघाकडे जाऊन ते कर्म रद्द करण्याची याचना केली. भन्ते, त्या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ปาปิกํ [Pg.149] อาวุโส ทิฏฺฐึ คเหตฺวา ตํ ทิฏฺฐึ น ปฏินิสฺสชฺชนฺตสฺส ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค อุกฺเขปนียกมฺมํ กาตุํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पापी दृष्टी धरून ठेवणाऱ्या आणि त्या दृष्टीचा त्याग न करणाऱ्या भिक्खूवर, पापी दृष्टीचा त्याग न केल्याबद्दल उक्खेपनीयकर्म करण्याची प्रज्ञप्ती भगवंतांनी कोठे केली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही प्रज्ञप्ती केली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อริฏฺฐํ ภิกฺขุํ คทฺธพาธิปุพฺพํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ภควติ ภนฺเต สาวตฺถิยํ วิหรติ อริฏฺฐสฺส นาม ภิกฺขุโน คทฺธพาธิปุพฺพสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ อโหสิ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ, ยถาเยเม อนฺตรายิกา ธมฺมา วุตฺตา ภควตา, เต ปฏิเสวโต [Pg.150] นาลํ อนฺตรายายา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये पूर्वी गिधाडे पकडणारा असणाऱ्या अरिट्ठ भिक्खूला उद्देशून ही प्रज्ञप्ती केली गेली. भन्ते, जेव्हा भगवान श्रावस्तीमध्ये विहार करत होते, तेव्हा पूर्वी गिधाडे पकडणारा असणाऱ्या अरिट्ठ नावाच्या भिक्खूच्या मनात अशी पापी दृष्टी उत्पन्न झाली की, 'भगवंतांनी ज्या प्रकारे धर्माचा उपदेश केला आहे, त्यावरून मी असे समजतो की, भगवंतांनी जे अंतरायिक (अडथळा आणणारे) धर्म सांगितले आहेत, असल्याचे सेवन केले तरी ते अडथळा आणण्यास समर्थ ठरत नाहीत.' भन्ते, त्या प्रकरणात ही प्रज्ञप्ती केली गेली.

ปุจฺฉา – ปาปิกาย อาวุโส ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค อุกฺเขปนียกมฺมกเตน ภิกฺขุนา กติสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ.

प्रश्न – आवुसो, पापी दृष्टीचा त्याग न केल्याबद्दल ज्या भिक्खूवर उक्खेपनीयकर्म केले गेले आहे, त्याने किती कर्तव्यांचे योग्य प्रकारे पालन केले पाहिजे?

วิสฺสชฺชนา – เตจตฺตาลีสาย [Pg.151] ภนฺเต วตฺเตสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ.

उत्तर – भन्ते, त्रेचाळीस कर्तव्यांचे योग्य प्रकारे पालन केले पाहिजे.

ปุจฺฉา – กมฺมกฺขนฺธกํ ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานิ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी सकारण आणि सविस्तर कर्मस्कंधकाबद्दल विचारतो. आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – กมฺมกฺขนฺธกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต เอกา อาปตฺติ.

उत्तर – मी सकारण आणि सविस्तर कर्मस्कंधकाचे उत्तर देतो. भन्ते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये एक आपत्ती आहे.

๒. ปาริวาสิกกฺขนฺธก

२. पारिवासिकस्कंधक

ปุจฺฉา – ปาริวาสิกสฺส [Pg.152] อาวุโส ปกตตฺตานํ ภิกฺขูนํ อภิวาทนาทีนิ สาทิยนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, पारिवासिक (परिवसणाऱ्या) भिक्खूने पकतत्त (शुद्धशील) भिक्खूंचे अभिवादन इत्यादी स्वीकारल्यास दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปาริวาสิเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ปาริวาสิกา ภนฺเต ภิกฺขู สาทิยึสุ ปกตตฺตานํ ภิกฺขูนํ อภิวาทนาทีนิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थीमध्ये पारिवासिक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला. भंते, पारिवासिक भिक्खूंनी पकतत्त भिक्खूंचे अभिवादन इत्यादी स्वीकारले होते, त्या बाबतीत हा नियम प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – ปาริวาสิเกน [Pg.153] อาวุโส ภิกฺขุนา กติสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ.

प्रश्न – हे आवुसो, पारिवासिक भिक्खूने किती वत्तांमध्ये (कर्तव्यांमध्ये) योग्य प्रकारे वर्तन केले पाहिजे?

วิสฺสชฺชนา – ปาริวาสิเกน ภนฺเต ภิกฺขุนา จตุนวุติยา วตฺเตสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ.

उत्तर – भंते, पारिवासिक भिक्खूने चौऱ्याण्णव (९४) वत्तांमध्ये योग्य प्रकारे वर्तन केले पाहिजे.

ปุจฺฉา – ปาริวาสิกํ ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी पारिवासिकाबद्दल कारणासह आणि निर्देशासहित विचारतो. हे आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती (गुन्हे) आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ปาริวาสิกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต เอกา อาปตฺติ.

उत्तर – मी पारिवासिकाबद्दल कारणासह आणि निर्देशासहित उत्तर देतो. भंते, समुक्कठ्ठपदामध्ये एक आपत्ती (गुन्हा) आहे.

๓. สมุจฺจยกฺขนฺธก

३. समुच्चयक्खंधक

ปุจฺฉา – สมุจฺจยํ [Pg.154] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी समुच्चयाबद्दल कारणासह आणि निर्देशासहित विचारतो. हे आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती (गुन्हे) आहेत?

วิสฺสชฺชนา – สมุจฺจยํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต เอกา อาปตฺติ.

उत्तर – मी समुच्चयाबद्दल कारणासह आणि निर्देशासहित उत्तर देतो. भंते, समुक्कठ्ठपदामध्ये एक आपत्ती (गुन्हा) आहे.

๔. สมถกฺขนฺธก

४. समथक्खंधक

ปุจฺฉา – อสมฺมุขีภูตานํ [Pg.155] อาวุโส ภิกฺขูนํ ตชฺชนียํ วา นิยสฺสํ วา ปพฺพาชนียํ วา ปฏิสารณียํ วา อุกฺเขปนียํ วา กมฺมํ กโรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अनुपस्थित (प्रत्यक्ष समोर नसलेल्या) भिक्खूंवर तज्जनीय, नियस्स, पब्बाजनीय, पटिसारणीय किंवा उक्खेपनीय कर्म करणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อสมฺมุขีภูตานํ ภิกฺขูนํ กมฺมํ อกํสุ ตชฺชนียมฺปิ นิยสฺสมฺปิ ปพฺพาชนียมฺปิ ปฏิสารณียมฺปิ อุกฺเขปนียมฺปิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थीमध्ये छब्बग्गिय (षड्वर्गीय) भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला. भंते, छब्बग्गिय भिक्खूंनी अनुपस्थित भिक्खूंवर तज्जनीय, नियस्स, पब्बाजनीय, पटिसारणीय आणि उक्खेपनीय कर्म केले होते, त्या बाबतीत हा नियम प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – สติเวปุลฺลปตฺตสฺส [Pg.156] อาวุโส ภิกฺขุโน สติวินยํ ทานํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, स्मृतीची विपुलता प्राप्त झालेल्या (सतिवेपुल्लपत्त) भिक्खूला 'सतिविनय' देण्यास भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เมตฺติยภูมชเก ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ เมตฺติยภูมชกา ภนฺเต ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ ทพฺพํ มลฺลปุตฺตํ อมูลิกาย สีลวิปตฺติยา อนุทฺธํเสสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, राजगृहामध्ये मेत्तिय-भूमजक भिक्खूंना उद्देशून हे अनुमत केले. भंते, मेत्तिय-भूमजक भिक्खूंनी आयुष्यमान दब्ब मल्लपुत्तांवर निराधार (अमूलक) शीलविपत्तीचा आरोप केला होता, त्या बाबतीत हे अनुमत केले.

ปุจฺฉา – กติปนาวุโส [Pg.161] เอตฺถ ธมฺมิกานิ สติวินยทานานิ.

प्रश्न – हे आवुसो, येथे नियमानुसार (धार्मिक) सतिविनय देणे किती प्रकारचे आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจิมานิ ภนฺเต ธมฺมิกานิ สติวินยสฺส ทานานิ, สุทฺโธ โหติ ภิกฺขุ อนาปตฺติโก, อนุวทนฺติ จ นํ, ยาจติ จ, ตสฺส สงฺโฆ สติวินยํ เทติ ธมฺเมน สมคฺเคน, อิมานิ โข ภนฺเต ปญฺจ ธมฺมิกานิ สติ วินยสฺส ทานานิ.

उत्तर – भंते, नियमानुसार (धार्मिक) सतिविनय देणे हे पाच प्रकारचे आहे. भिक्खू शुद्ध व निरपराध असतो, तरीही लोक त्याच्यावर आरोप करतात, आणि तो (सतिविनयाची) याचना करतो, तेव्हा संघ त्याला नियमानुसार (धर्माने) आणि एकमताने (समग्राने) सतिविनय देतो. भंते, हेच पाच नियमानुसार सतिविनय देणे आहेत.

ปุจฺฉา – อมูฬฺหสฺส [Pg.162] อาวุโส ภิกฺขุโน อมูฬฺหวินยํ ทาตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, अमूळ्ह (भ्रममुक्त झालेल्या) भिक्खूला 'अमूळ्हविनय' देण्यास भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู คคฺคํ ภิกฺขุํ อุมฺมตฺตเกน จิตฺตวิปริยาสกเตน [Pg.163] อชฺฌาจิณฺเณน อาปตฺติยา โจเทสุํ ‘‘สรตา ยสฺมา เอวรูปึ อาปตฺตึ อาปชฺชิตา’’ติ, โส เอวํ วเทติ ‘‘อหํ โข อาวุโส อุมฺมตฺตโก อโหสิ จิตฺตวิปริยาสกโต, เตน เม อุมฺมตฺตเกน จิตฺตวิปริยาสกเตน พหุํ อสฺสามณกํ อชฺฌาจิณฺณํ ภาสิตปริกฺกนฺตํ, นาหํ ตํ สรามิ, มูฬฺเหน เม เอตํ กต’’นฺติ. เอวมฺปิ นํ วุจฺจมานา โจเทนฺเตว ‘‘สรตา ยสฺมา เอวรูปึ อาปตฺตึ อาปชฺชิตา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, राजगृहामध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे अनुमत केले. भंते, अनेक भिक्खूंनी गग्ग भिक्खूवर, तो वेडा व चित्तभ्रमित असताना केलेल्या अपराधाबद्दल दोषारोप केला की, 'आयुष्यमानाला आठवते का की त्याने असा अपराध केला आहे?' तो म्हणाला, 'हे आवुसो, मी वेडा आणि चित्तभ्रमित झालो होतो. त्या वेडेपणात आणि चित्तभ्रमात माझ्याकडून अनेक अश्रामणिक (भिक्खूला न शोभणारे) आचरण व भाषण घडले. मला ते आठवत नाही, मी भ्रमित असताना हे केले होते.' असे सांगूनही ते त्याला दोष देतच राहिले की, 'आयुष्यमानाला आठवते का की त्याने असा अपराध केला आहे?' भंते, त्या बाबतीत हे अनुमत केले.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.164] อาวุโส อธมฺมิกานิ อมูฬฺหวินยสฺส ทานานิ, วิภชิตฺวา กเถหิ.

प्रश्न – हे आवुसो, नियमाविरुद्ध (अधार्मिक) अमूळ्हविनय देणे किती प्रकारचे आहे, ते विभागून सांग.

วิสฺสชฺชนา – ตีณิ ภนฺเต อธมฺมิกานิ อมูฬฺหวินยสฺส ทานานิ, อิธ ภนฺเต ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ, ตเมนํ โจเทติ สงฺโฆ วา สมฺพหุลา วา เอกปุคฺคโล วา ‘‘สรตายสฺมา เอวรูปึ อาปตฺตึ อาปชฺชิตา’’ติ, โส สรมาโนว เอวํ วเทติ ‘‘น โข อหํ อาวุโส สรามิ เอวรูปึ อาปตฺตึ อาปชฺชิตา’’ติ. อญฺโญ สรมาโนว เอวํ วเทติ ‘‘สรามิ โข อหํ อาวุโส ยถา สุปินนฺเตนา’’ติ. อญฺโญ อนุมฺมตฺตโกว อุมฺมตฺตกาลยํ กโรติ ‘‘อหมฺปิ โข เอวํ กโรมิ, ตุมฺเหปิ เอวํ กโรถ, มยฺหมฺปิ เอตํ กปฺปติ, ตุมฺหากมฺเปตํ กปฺปตี’’ติ. เอสํ สงฺโฆ อมูฬฺหวินยํ เทติ, อธมฺมิกํ ภนฺเต อมูฬฺหวินยสฺส ทานํ. อิมานิ โข ภนฺเต ตีณิ อธมฺมิกานิ อมูฬฺหวินยสฺส ทานานิ.

उत्तर – भंते, नियमाविरुद्ध (अधार्मिक) अमूळ्हविनय देणे तीन प्रकारचे आहे. येथे, भंते, एखादा भिक्खू अपराध करतो, त्याला संघ, अनेक भिक्खू किंवा एक भिक्खू दोष देतो की, 'आयुष्यमानाला आठवते का की त्याने असा अपराध केला आहे?' तो आठवत असूनही असे म्हणतो, 'हे आवुसो, मला असा अपराध केल्याचे आठवत नाही.' दुसरा आठवत असूनही असे म्हणतो, 'हे आवुसो, मला स्वप्नात पाहिल्यासारखे आठवते.' तिसरा वेडा नसतानाही वेडेपणाचे सोंग करतो की, 'मीही असेच करतो, तुम्हीही असेच करा, मलाही हे योग्य आहे आणि तुम्हालाही हे योग्य आहे.' अशांना संघ अमूळ्हविनय देतो, भंते, हे नियमाविरुद्ध अमूळ्हविनय देणे आहे. भंते, हेच तीन नियमाविरुद्ध अमूळ्हविनय देणे आहेत.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.166] อาวุโส ธมฺมิกานิ อมูฬฺหวินยสฺส ทานานิ, วิภชิตฺวา กเถหิ.

प्रश्न – हे आवुसो, नियमानुसार (धार्मिक) अमूळ्हविनय देणे किती प्रकारचे आहे, ते विभागून सांग.

วิสฺสชฺชนา – ตีณิ ภนฺเต ธมฺมิกานิ อมูฬฺหวินยสฺส ทานานิ, อิธ ภนฺเต ภิกฺขุ อุมฺมตฺตโก โหติ จิตฺตวิปริยาสกโต เตน อุมฺมตฺตเกน จิตฺตวิปริยาสกเตน พหุํ อสฺสามณกํ อชฺฌาจิณฺณํ โหติ ภาสิตปริกฺกนฺตํ, ตเมนํ โจเทติ สงฺโฆ วา สมฺพหุลา วา เอกปุคฺคโล วา ‘‘สรตายสฺมา เอวรูปึ อาปตฺตึ อาปชฺชิตา’’ติ, โส อสฺสรมาโนว เอวํ วเทติ ‘‘น โข อหํ อาวุโส สรามิ เอวรูปึ อาปตฺตึ อาปชฺชิตา’’ติ. อญฺโญปิ อสฺสรมาโนว เอวํ วเทติ ‘‘สรามิ โข อหํ อาวุโส ยถา สุปินนฺเตนา’’ติ. อญฺโญปิ อุมฺมตฺตโกว อุมฺมตฺตกาลยํ กโรติ ‘‘อหมฺปิ เอวํ กโรมิ, ตุมฺเหปิ เอวํ กโรถ, มยฺหมฺปิ เอตํ กปฺปติ, ตุมฺหากมฺเปตํ กปฺปตี’’ติ. เอสํ ภนฺเต ติณฺณํ ภิกฺขูนํ สงฺโฆ อมูฬฺหวินยํ เทติ, ธมฺมิกํ ภนฺเต อมูฬฺหวินยสฺส ทานํ. อิมานิ โข ภนฺเต ตีณิ ธมฺมิกานิ อมูฬฺหวินยสฺส ทานานิ.

उत्तर – भंते, नियमानुसार (धार्मिक) अमूळ्हविनय देणे तीन प्रकारचे आहे. येथे, भंते, एखादा भिक्खू वेडा आणि चित्तभ्रमित असतो, त्या वेडेपणात आणि चित्तभ्रमात त्याच्याकडून अनेक अश्रामणिक आचरण व भाषण घडलेले असते. त्याला संघ, अनेक भिक्खू किंवा एक भिक्खू दोष देतो की, 'आयुष्यमानाला आठवते का की त्याने असा अपराध केला आहे?' तो खरोखरच आठवत नसल्यामुळे असे म्हणतो, 'हे आवुसो, मला असा अपराध केल्याचे आठवत नाही.' दुसराही आठवत नसल्यामुळे असे म्हणतो, 'हे आवुसो, मला स्वप्नात पाहिल्यासारखे आठवते.' तिसरा खरोखरच वेडा असल्यामुळे वेडेपणाचे वर्तन करतो की, 'मीही असेच करतो, तुम्हीही असेच करा, मलाही हे योग्य आहे आणि तुम्हालाही हे योग्य आहे.' भंते, अशा तीन भिक्खूंना संघ अमूळ्हविनय देतो, भंते, हे नियमानुसार अमूळ्हविनय देणे आहे. भंते, हेच तीन नियमानुसार अमूळ्हविनय देणे आहेत.

ปุจฺฉา – อปฺปฏิญฺญาย [Pg.167] อาวุโส ภิกฺขูนํ ตชฺชนียาทีนิ กมฺมานิ กโรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, भिक्खूंच्या कबुलीशिवाय (प्रतिज्ञेशिवाय) त्यांच्यावर तज्जनीय इत्यादी कर्मे करणाऱ्याला दुक्कट गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.168] ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อปฺปฏิญฺญาย ภิกฺขูนํ กมฺมานิ อกํสุ ตชฺชนียาทีนิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, राजगृहामध्ये छब्बग्गिय भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञप्त केला. भंते, छब्बग्गिय भिक्खूंनी भिक्खूंच्या कबुलीशिवाय त्यांच्यावर तज्जनीय इत्यादी कर्मे केली होती, त्या बाबतीत हा नियम प्रज्ञप्त केला.

ปุจฺฉา – กถํ อาวุโส อธมฺมิกํ โหติ ปฏิญฺญาตกรณํ.

प्रश्न – हे आवुसो, प्रतिज्ञाकरण अधार्मिक कसे होते?

วิสฺสชฺชนา – อญฺญถา ภนฺเต อาปตฺตึ อาปชฺชนฺตสฺส อญฺญถา ปฏิชานนฺตสฺส ยถา โส ปฏิชานาติ, ตถา สงฺโฆ กาเรติ, เอวํ โข ภนฺเต อธมฺมิกํ โหติ ปฏิญฺญาตกรณํ.

उत्तर – भन्ते, एका प्रकारे आपत्ती प्राप्त झाली असताना दुसऱ्याच प्रकारे ती स्वीकारणाऱ्याच्या बाबतीत, जसे तो स्वीकारतो, तसे संघ त्याच्याकडून करवून घेतो; अशा प्रकारे, भन्ते, प्रतिज्ञाकरण अधार्मिक होते.

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.169] อาวุโส ธมฺมิกํ โหติ ปฏิญฺญาตกรณํ.

प्रश्न – हे आवुसो, प्रतिज्ञाकरण धार्मिक कसे होते?

วิสฺสชฺชนา – ยํ ภนฺเต อาปตฺตึ อาปชฺชนฺตสฺส ตเมว ปฏิชานนฺตสฺส เตเนว สงฺโฆ กาเรติ, เอวํ โข ภนฺเต ธมฺมิกํ ปฏิญฺญาตกรณํ.

उत्तर – भन्ते, जी आपत्ती प्राप्त झाली आहे, तीच स्वीकारणाऱ्याच्या बाबतीत, संघ त्याच प्रकारे करवून घेतो; अशा प्रकारे, भन्ते, प्रतिज्ञाकरण धार्मिक होते.

ปุจฺฉา – เยภุยฺยสิกาย [Pg.170] อาวุโส อธิกรณํ วูปสเมตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, येभुय्यसिका (बहुमताने) द्वारे अधिकरण शांत करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.171] ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรึสุ, น สกฺโกนฺติ ตํ อธิกรณํ วูปสเมตุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, अनेक भिक्खू भांडण करणारे, कलह करणारे, विवादात पडलेले आणि एकमेकांना मुखरूपी शस्त्रांनी टोचत राहत होते, ते त्या अधिकरणाचे शमन करण्यास असमर्थ होते; भन्ते, या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – กถํ อาวุโส อธิกรณํ เยภุยฺยสิกาย วูปสเมตพฺพํ.

प्रश्न – हे आवुसो, येभुय्यसिका द्वारे अधिकरणाचे शमन कसे केले पाहिजे?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจหิ ภนฺเต องฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สลากคฺคาหาปโก สมฺมนฺนิตพฺโพ, เตน ภนฺเต สลากคฺคาหาปเกน [Pg.172] สลากา คาหาตพฺพา ยถา พหุตรา ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน วทนฺติ ตถา ตํ อธิกรณํ วูปสเมตพฺพํ, เอวํ โข ภนฺเต เยภุยฺยสิกาย อธิกรณํ วูปสเมตพฺพํ.

उत्तर – भन्ते, पाच अंगांनी युक्त असलेल्या भिक्खूची सलाका-गाहापक (मतपत्रिका गोळा करणारा) म्हणून निवड केली पाहिजे. भन्ते, त्या सलाका-गाहापकाने अशा प्रकारे मतपत्रिका गोळा केल्या पाहिजेत की, ज्या प्रकारे बहुसंख्य धम्मवादी भिक्खू बोलतात, त्या प्रकारे त्या अधिकरणाचे शमन केले जावे. अशा प्रकारे, भन्ते, येभुय्यसिका द्वारे अधिकरणाचे शमन केले पाहिजे.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.173] อาวุโส อธมฺมิกา สลากคฺคาหา.

प्रश्न – हे आवुसो, अधार्मिक सलाका-ग्रहण किती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ทส ภนฺเต อธมฺมิกา สลากคฺคาหา, โอรมตฺตกญฺจ อธิกรณํ โหติ, น จ คติคตํ โหติ, น จ สริตสาริตํ โหติ, ชานาติ ‘อธมฺมวาที พหุตรา’ติ, อปฺเปว นาม อธมฺมวาที พหุตรา อสฺสูติ, ชานาติ ‘สงฺโฆ ภิชฺชิสฺสตี’ติ, อปฺเปว นาม สงฺโฆ ภิชฺเชยฺยาติ, อธมฺเมน คณฺหนฺติ, วคฺคา คณฺหนฺติ, น จ ยถาทิฏฺฐิยา คณฺหนฺติ, อิเม โข ภนฺเต ทส อธมฺมิกา กลากคฺคาหา.

उत्तर – भन्ते, अधार्मिक सलाका-ग्रहण दहा आहेत. अधिकरण अगदी क्षुल्लक असते, ते योग्य प्रकारे तपासलेले नसते, त्याचे स्मरण करून दिलेले नसते, 'अधम्मवादी बहुसंख्य आहेत' हे माहीत असते, किंवा 'अधम्मवादी बहुसंख्य व्हावेत' अशी इच्छा असते, 'संघामध्ये फूट पडेल' हे माहीत असते, किंवा 'संघामध्ये फूट पडावी' अशी इच्छा असते, अधर्माने ग्रहण करतात, गटागटाने ग्रहण करतात, आणि आपल्या खऱ्या मतानुसार ग्रहण करत नाहीत. भन्ते, हे दहा अधार्मिक सलाका-ग्रहण आहेत.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.175] อาวุโส ธมฺมิกา สลากคฺคาหา.

प्रश्न – हे आवुसो, धार्मिक सलाका-ग्रहण किती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ทส ภนฺเต ธมฺมิกา สลากคฺคาหา วุตฺตวิปริยาเยน.

उत्तर – भन्ते, धार्मिक सलाका-ग्रहण दहा आहेत, जे वर सांगितलेल्याच्या उलट आहेत.

ปุจฺฉา – ปาปุสฺสนฺนสฺส อาวุโส ภิกฺขุสฺส ตสฺส ปาปิยสิกา กมฺมํ กาตุํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, पापी प्रवृत्तीच्या भिक्खूवर तस्स-पापिय्यसिका कम्म करण्याची आज्ञा भगवंतांनी कोठे दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อุปวาฬํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อุปวาโฬ ภนฺเต ภิกฺขุ สงฺฆมชฺเฌ อาปตฺติยา อนุยุญฺชิยมาโน อวชานิตฺวา ปฏิชานาติ, ปฏิชานิตฺวา อวชานาติ, อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ, สมฺปชานมุสา ภาสติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये उपवाळ भिक्खूला उद्देशून ही आज्ञा दिली गेली. भन्ते, उपवाळ भिक्खू संघाच्या मध्ये आपत्तीबद्दल विचारणा केली जात असताना, आधी नकार देऊन नंतर स्वीकारत असे, स्वीकारून पुन्हा नकार देत असे, विषयांतर करत असे आणि जाणूनबुजून खोटे बोलत असे; भन्ते, या बाबतीत ही आज्ञा दिली गेली.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.176] อาวุโส ธมฺมิกานิ ตสฺสปาปิยสิกา กมฺมสฺส กรณานิ.

प्रश्न – हे आवुसो, तस्स-पापिय्यसिका कम्माचे धार्मिक आधार किती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจิมานิ ภนฺเต ธมฺมิกานิ ตสฺสปาปิยสิกา กมฺมสฺส กรณานิ. อสุจิ จ โหติ, อลชฺชี จ, สานุวาโท จ, ตสฺส สงฺโฆ ตสฺสปาปิยสิกา กมฺมํ กโรติ ธมฺเมน สมคฺเคน, อิมานิ โข ภนฺเต ปญฺจ ธมฺมิกานิ ตสฺส ปาปิยสิกา กมฺมสฺส กรณานิ.

उत्तर – भन्ते, तस्स-पापिय्यसिका कम्माचे हे पाच धार्मिक आधार आहेत. तो अशुद्ध असतो, निर्लज्ज असतो, निंदनीय असतो, आणि संघ धर्माने व समग्रतेने त्याच्यावर तस्स-पापिय्यसिका कम्म करतो. भन्ते, हे तस्स-पापिय्यसिका कम्माचे पाच धार्मिक आधार आहेत.

ปุจฺฉา – ตสฺส [Pg.177] ปาปิยสิกากมฺมกเตน อาวุโส ภิกฺขุนา กติสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ.

प्रश्न – हे आवुसो, ज्या भिक्खूवर तस्स-पापिय्यसिका कम्म केले गेले आहे, त्याने किती कर्तव्यांचे योग्य प्रकारे पालन केले पाहिजे?

วิสฺสชฺชนา – ตสฺส ปาปิยสิกากมฺมกเตน ภนฺเต ภิกฺขุนา อฏฺฐารสสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ. น อุปสมฺปาเทตพฺพํ, น นิสฺสโย ทาตพฺโพ, น สามเณโร อุปฏฺฐาเปตพฺโพ, เอวมาทีสุ ภนฺเต อฏฺฐารสสุ วตฺเตสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ.

उत्तर – भन्ते, ज्या भिक्खूवर तस्स-पापिय्यसिका कम्म केले गेले आहे, त्याने अठरा कर्तव्यांचे योग्य प्रकारे पालन केले पाहिजे. त्याने उपसंपदा देऊ नये, निश्रय देऊ नये, श्रामणेराला सेवेत ठेवू नये, इत्यादी अठरा कर्तव्यांचे, भन्ते, योग्य प्रकारे पालन केले पाहिजे.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.178] อาวุโส อธิกรณานิ สมเถหิ วูปสเมตพฺพานิ.

प्रश्न – हे आवुसो, किती अधिकरणांचे शमन समथांद्वारे केले पाहिजे?

วิสฺสชฺชนา – จตฺตาริมานิ ภนฺเต อธิกรณานิ สมเถหิ วูปสเมตพฺพานิ, วิวาทาธิกรณํ อนุวาทาธิกรณํ อาปตฺตาธิกรณํ กิจฺจาธิกรณํ, อิมานิ ภนฺเต จตฺตาริ อธิกรณานิ สมเถหิ วูปสเมตพฺพานิ.

उत्तर – भन्ते, या चार अधिकरणांचे शमन समथांद्वारे केले पाहिजे: विवादाधिकरण, अनुवादाधिकरण, आपत्ताधिकरण आणि किच्चाधिकरण. भन्ते, या चार अधिकरणांचे शमन समथांद्वारे केले पाहिजे.

ปุจฺฉา – กึ [Pg.179] อาวุโส วิวาทาธิกรณสฺส มูลํ.

प्रश्न – हे आवुसो, विवादाधिकरणाचे मूळ काय आहे?

วิสฺสชฺชนา – ฉ ภนฺเต วิวาทมูลานิ วิวาทาธิกรณสฺส มูลํ, ตีณิปิ อกุสลมูลานิ วิวาทาธิกรณสฺส มูลํ, ตีณิปิ กุสลมูลานิ วิวาทาธิกรณสฺส มูลํ, อิทํ ภนฺเต วิวาทาธิกรณสฺส มูลํ.

उत्तर – भन्ते, सहा विवादमुळे हे विवादाधिकरणाचे मूळ आहेत, तीन अकुशलमुळे देखील विवादाधिकरणाचे मूळ आहेत, आणि तीन कुशलमुळे देखील विवादाधिकरणाचे मूळ आहेत; भन्ते, हे विवादाधिकरणाचे मूळ आहे.

ปุจฺฉา – กึ [Pg.180] ปนาวุโส อนุวาทาธิกรณสฺส มูลํ.

प्रश्न – पण हे आवुसो, अनुवादाधिकरणाचे मूळ काय आहे?

วิสฺสชฺชนา – ฉ ภนฺเต อนุวาทมูลานิ อนุวาทาธิกรณสฺส มูลํ, ตีณิปิ อกุสลมูลานิ อนุวาทาธิกรณสฺส มูลํ, ตีณิปิ กุสลมูลานิ อนุวาทาธิกรณสฺส มูลํ, กาโยปิ อนุวาทาธิกรณสฺส มูลํ, วาจาปิ อนุวาทาธิกรณสฺส มูลํ, อิทํ โข ภนฺเต อนุวาทาธิกรณสฺส มูลํ.

उत्तर – भन्ते, सहा अनुवादमुळे हे अनुवादाधिकरणाचे मूळ आहेत, तीन अकुशलमुळे देखील अनुवादाधिकरणाचे मूळ आहेत, तीन कुशलमुळे देखील अनुवादाधिकरणाचे मूळ आहेत, काय देखील अनुवादाधिकरणाचे मूळ आहे, आणि वाचा देखील अनुवादाधिकरणाचे मूळ आहे; भन्ते, हे अनुवादाधिकरणाचे मूळ आहे.

ปุจฺฉา – กึ [Pg.181] ปนาวุโส อาปตฺตาธิกรณสฺส มูลํ.

प्रश्न – पण हे आवुसो, आपत्ताधिकरणाचे मूळ काय आहे?

วิสฺสชฺชนา – ฉ ภนฺเต อาปตฺติสมุฏฺฐานา อาปตฺตาธิกรณสฺส มูลํ, อตฺติ ภนฺเต อาปตฺติ กายโต สมุฏฺฐาติ น วาจโต น จิตฺตโต, อตฺถิ ภนฺเต อาปตฺติ วาจโต สมุฏฺฐาติ น กายโต น จิตฺตโต, อตฺถิ ภนฺเต อาปตฺติ กายโต [Pg.182] จ วาจโต จ สมุฏฺฐาติ น จิตฺตโต, อตฺถิ ภนฺเต อาปตฺติ กายโต จ จิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ น วาจโต, อตฺถิ ภนฺเต อาปตฺติ วาจโต จ จิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ น กายโต, อตฺถิ ภนฺเต อาปตฺติ กายโต จ วาจโต จ จิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, อิมานิ ภนฺเต ฉ อาปตฺติ สมุฏฺฐานานิ อาปตฺตาธิกรณสฺส มูลํ.

उत्तर – भन्ते, सहा आपत्ती-समुत्थान हे आपत्ताधिकरणाचे मूळ आहेत. भन्ते, अशी आपत्ती असते जी शरीरापासून उत्पन्न होते, वाणीपासून किंवा चित्तापासून नाही; भन्ते, अशी आपत्ती असते जी वाणीपासून उत्पन्न होते, शरीरापासून किंवा चित्तापासून नाही; भन्ते, अशी आपत्ती असते जी शरीर आणि वाणीपासून उत्पन्न होते, चित्तापासून नाही; भन्ते, अशी आपत्ती असते जी शरीर आणि चित्तापासून उत्पन्न होते, वाणीपासून नाही; भन्ते, अशी आपत्ती असते जी वाणी आणि चित्तापासून उत्पन्न होते, शरीरापासून नाही; भन्ते, अशी आपत्ती असते जी शरीर, वाणी आणि चित्त या तिन्हींपासून उत्पन्न होते. भन्ते, हे सहा आपत्ती-समुत्थान आपत्ताधिकरणाचे मूळ आहेत.

ปุจฺฉา – กึ [Pg.183] ปนาวุโส กิจฺจาธิกรณสฺส มูลํ.

प्रश्न – पण हे आवुसो, किच्चाधिकरणाचे मूळ काय आहे?

วิสฺสชฺชนา – กิจฺจาธิกรณสฺส ภนฺเต เอกํ มูลํ สงฺโฆ.

उत्तर – भन्ते, किच्चाधिकरणाचे एकमेव मूळ संघ आहे.

ปุจฺฉา – สมถํ อาวุโส ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – हे आवुसो, मी कारणासह आणि निर्देशासहित समथाविषयी विचारतो. समुक्कठ्ठपदानच्या बाबतीत किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – สมถํ ภนฺเต วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ทฺเว อาปตฺติโย.

उत्तर – भन्ते, मी कारणासह आणि निर्देशासहित समथाचे उत्तर देतो. समुक्कठ्ठपदानच्या बाबतीत दोन आपत्ती आहेत.

๕. ขุทฺทกวตฺถุกฺขนฺธก

५. खुद्दकवत्थुक्खन्धक (क्षुल्लक वस्तूंचा खंड)

ปุจฺฉา – นหายนฺเตน [Pg.184] อาวุโส ภิกฺขุนา รุกฺเข วา ถมฺเภ วา กุฏฺเฏ วา กายํ อุคฺฆํเสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, स्नान करताना भिक्खूने झाडाला, खांबाला किंवा भिंतीला शरीर घासल्यास दुक्कट गुन्हा होतो, असा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู นหายมานา รุกฺเขปิ ถมฺเภปิ กุฏฺเฏปิ กายํ อุคฺฆํเสสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय (छब्बग्गिय) भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खू स्नान करताना झाडाला, खांबाला आणि भिंतीला आपले शरीर घासत असत; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – คนฺธพฺพหตฺถเกน วา อาวุโส กุรุวินฺทกสุตฺติยา วา มลฺลเกน วา นหายนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, गंधब्बहत्यकाने (लाकडी हाताने) किंवा कुरुविन्दकसुत्तीने (कुरुविन्द चूर्णाच्या दोरीने) किंवा मल्लकाने (घासण्याच्या दगडाने) स्नान करणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเยว ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู คนฺธพฺพหตฺถเกนปิ กุรุวินฺทกสุตฺติยาปิ [Pg.185] มลฺลเกนปิ นหายึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय भिक्खूंनाच उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खू गंधब्बहत्यकाने, कुरुविन्दकसुत्तीने आणि मल्लकाने स्नान करत असत; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ปาณินา อาวุโส ปริกมฺมํ กาตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, हाताने मालिश करण्यास भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ปิฏฺฐิปริกมฺมํ กาตุํ กุกฺกุจฺจายึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी पाठीची मालिश करून घेण्यास संकोच केला होता; भन्ते, या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – วลฺลิกํ [Pg.186] วา อาวุโส ปามงฺคํ วา กณฺฐสุตฺตกํ วา กฏิสุตฺตกํ วา โอวฏฺฏิกํ วา กายุรํ วา หตฺถาภรณํ วา องฺคุลิมุทฺทิกํ วา ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, वल्लिक (कर्णभूषण), पामंग (हार), कंठसुत्तक (गळ्यातील साखळी), कटिसुत्तक (कमरपट्टा), ओवट्टिक (बाजूबंद), कायुर (केयूर), हस्ताभरण (हातातील दागिने) किंवा अंगुलिमुद्दिक (अंगठी) परिधान करणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู วลฺลิกาทีนิ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी वल्लिक इत्यादी दागिने परिधान केले होते; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ทีเฆ [Pg.187] อาวุโส เกเส ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, लांब केस ठेवणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ทีเฆ เกเส ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी लांब केस ठेवले होते; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – โกจฺเฉนวา [Pg.188] อาวุโส ผณเกนวา หตฺถผณเกนวา เกเส โอสณฺเฐนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कंगव्याने, फणीने किंवा हाताच्या फणीने केस विंचरणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเยว ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู โกจฺฉาทีหิ เกเส โอสณฺเฐสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय भिक्खूंनाच उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी कंगवा इत्यादींनी केस विंचरले होते; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อาทาเส [Pg.189] วา อาวุโส อุทกปตฺเต วา มุขนิมิตฺตํ โอโลเกนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, आरशात किंवा पाण्याच्या पात्रात स्वतःचे मुख पाहणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเยว ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อาทาเสปิ อุทกปตฺเตปิ มุขนิมิตฺตํ โอโลเกสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय भिक्खूंनाच उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी आरशात आणि पाण्याच्या पात्रात स्वतःचे मुख पाहिले होते; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อาพาธปจฺจยา [Pg.190] ปนาวุโส อาทาเส วา อุทกปตฺเต วา มุขนิมิตฺตํ โอโลเกตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – पण आवुसो, आजारपणामुळे आरशात किंवा पाण्याच्या पात्रात स्वतःचे मुख पाहण्यास भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, ภควติ ภนฺเต ราชคเห วิหรติ อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน มุเข วโณ อโหสิ, โส ภิกฺขู เอตทโวจ ‘‘กีทิโส เม อาวุโส วโณ’’ติ, ภิกฺขู เอวมาหํสุ ‘‘เอทิโส เต อาวุโส วโณ’’ติ, โส น สทฺทหติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, जेव्हा भगवंत राजगृहात विहार करत होते, तेव्हा एका भिक्खूच्या चेहऱ्यावर जखम झाली होती. त्याने भिक्खूंना विचारले, 'आवुसो, माझी जखम कशी आहे?' भिक्खूंनी सांगितले, 'आवुसो, तुझी जखम अशी आहे.' पण त्याचा विश्वास बसला नाही; भन्ते, या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – มุขาเลปนาทีนิ [Pg.191] อาวุโส กโรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, चेहऱ्याला लेप इत्यादी लावणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู มุขาเลปนาทีนิ อกํสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी चेहऱ्याला लेप इत्यादी लावले होते; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – นจฺจํ [Pg.192] วา อาวุโส คีตํ วา วาทิตํ วา ทสฺสนาย คจฺฉนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, नृत्य, गीत किंवा वादन पाहण्यासाठी जाणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต นจฺจมฺปิ คีตมฺปิ วาทิตมฺปิ ทสฺสนาย คจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खू नृत्य, गीत आणि वादन पाहण्यासाठी गेले होते; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กถํ อาวุโส นจฺจาทีนิ ปสฺสนฺตสฺส อาปตฺติ โหติ, กถํ ปน อนาปตฺติ.

प्रश्न – आवुसो, नृत्य इत्यादी पाहणाऱ्याला कशा प्रकारे आपत्ती होते आणि कशा प्रकारे अनापत्ती होते?

วิสฺสชฺชนา – นจฺจํ วา ภนฺเต คีตํ วา วาทิตํ วา ทสฺสนาย คจฺฉติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส, ยตฺถ ฐิโต ปสฺสติ วา สุณาติ วา อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส[Pg.193], ทสฺสนูปจารํ วิชหิตฺวา ปุนปฺปุนํ ปสฺสติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส, อาราเม ฐิตสฺส ปสฺสโต อนาปตฺติ, วิหารโต ปน วิหารํ ปสฺสิสฺสามีติ คจฺฉโต อาปตฺติเยว, ยตฺถ ฐิโต ปสฺสติ วา สุณาติ วา อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส, อาสนสาลาย นิสินฺโน ปสฺสติ อนาปตฺติ, ปสฺสิสฺสามีติ วุฏฺฐหิตฺวา คจฺฉติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส, ยตฺถ ฐิโต ปสฺสติ วา สุณาติ วา อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส, ปติปถํ คจฺฉนฺโต ปสฺสติ อนาปตฺติ, คีวํ ปริวตฺเตตฺวา ปสฺสโต ปน อาปตฺติ ภนฺเต.

उत्तर – भन्ते, नृत्य, गीत किंवा वादन पाहण्यासाठी जाणाऱ्याला दुक्कट आपत्ती होते; जेथे उभे राहून तो पाहतो किंवा ऐकतो, तेथे दुक्कट आपत्ती होते; पाहण्याची मर्यादा ओलांडून वारंवार पाहिल्यास दुक्कट आपत्ती होते; आरामात राहून पाहणाऱ्याला अनापत्ती आहे; परंतु एका विहारातून दुसऱ्या विहारात जाताना 'मी पाहीन' या हेतूने जाणाऱ्याला आपत्तीच होते; जेथे उभे राहून तो पाहतो किंवा ऐकतो, तेथे दुक्कट आपत्ती होते; आसनशाळेत बसून पाहणाऱ्याला अनापत्ती आहे; 'मी पाहीन' असे म्हणून उठून जाणाऱ्याला दुक्कट आपत्ती होते; जेथे उभे राहून तो पाहतो किंवा ऐकतो, तेथे दुक्कट आपत्ती होते; रस्त्याने जाताना पाहणाऱ्याला अनापत्ती आहे; परंतु भन्ते, मान वळवून पाहणाऱ्याला आपत्ती होते.

ปุจฺฉา – อายตเกน [Pg.194] อาวุโส คีตสฺสเรน ธมฺมํ คายนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, लांब सुरात गाण्यासारखा धम्म गाणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อายตเกน คีตสฺสเรน ธมฺมํ คายึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी लांब सुरात गाण्यासारखा धम्म गायला होता; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ทารุปตฺตํ [Pg.196] อาวุโส ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, लाकडी पात्र बाळगणाऱ्याला दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, असे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ปิณฺโฑลภารทฺวาชํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต ปิณฺโฑลภารทฺวาโช ฉวสฺส ทารุปตฺตสฺส การณา คิหีนํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात आयुष्यमान पिंडोल भारद्वाजांना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, आयुष्यमान पिंडोल भारद्वाजांनी एका क्षुल्लक लाकडी पात्रासाठी गृहस्थांना उत्तर-मनुष्यधर्माचे इद्धि-पाटिहार्य (ऋद्धि-प्रातिहार्य) दाखवले होते; भन्ते, या प्रकरणात हे प्रज्ञप्त केले गेले.

น [Pg.197] จ ภิกฺขเว ทารุปตฺโต ธาเรตพฺโพ, โย ธาเรยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส –

भिक्खूंनो, लाकडी पात्र बाळगू नये. जो बाळगेल, त्याला दुक्कट आपत्ती होईल.

ปุจฺฉา – ภควตา อาวุโส อุจฺจาวเจ ปตฺเต ปฏิกฺขิปิตฺวา อโย ปตฺโต ภูมิปตฺโตติ อิเมเยว ทฺเว ปตฺตา กตฺถ อนุญฺญาตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

प्रश्न – आवुसो, भगवंतांनी विविध प्रकारची पात्रे वर्ज्य करून, लोखंडी पात्र आणि मातीचे पात्र हे दोनच पात्र कोठे अनुमत केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตา, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อุจฺจาวเจ ปตฺเต ธาเรสุํ โสวณฺณมยา [Pg.198] รูปิยมยา, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे अनुमत केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी सोन्याची व चांदीची अशी विविध प्रकारची पात्रे धारण केली होती, भन्ते, त्या बाबतीत हे अनुमत केले गेले.

ปุจฺฉา – โสทกํ [Pg.199] อาวุโส ปตฺตํ ปฏิสาเมนฺตสฺส จ โอตาเปนฺตสฺสจ อุณฺเห ปตฺตํ นิทหนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, ओले पात्र (पाण्यासह) ठेवून देणाऱ्याला, ते उन्हात वाळवणाऱ्याला आणि उन्हात पात्र ठेवणाऱ्याला भगवंतांनी दुक्कट (आपत्ती) कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู โสทกํ ปตฺตํ ปฏิสาเมสุํ, โอตาเปสุํ, อุณฺเห ปตฺตํ นิทหึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी ओले पात्र ठेवून दिले, उन्हात वाळवले आणि उन्हात पात्र ठेवले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ฉวสีสปตฺตํ [Pg.200] อาวุโส ธาเรนฺตสฺส จ สพฺพปํสุกูลิกสฺส จ ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, मानवी कवटीचे पात्र धारण करणाऱ्याला आणि पूर्णपणे पांसुकूलिक असणाऱ्याला भगवंतांनी दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ สพฺพปํสุกูลิโก อโหสิ, โส ฉวสีสสฺส ปตฺตํ ธาเรสิ, อญฺญตรา อิตฺถี ปสฺสิตฺวา ภีตา [Pg.201] วิสฺสรมกาสิ ‘‘อภุํ เม ปิสาโจ วตาย’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एक विशिष्ट भिक्खू पूर्णपणे पांसुकूलिक होता, त्याने मानवी कवटीचे पात्र धारण केले होते. एका स्त्रीने त्याला पाहून घाबरून ओरड केली, "अरेरे, हा माझ्यासाठी पिशाचच आहे!" भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – จลกานิ วา อาวุโส อฏฺฐิกานิ วา อุจฺฉิฏฺโฐทกํ วา ปตฺเตน นีหรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, पात्राने उष्टे अन्न (कचरा), हाडे किंवा उष्टे पाणी बाहेर टाकणाऱ्याला भगवंतांनी दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู จลกานิปิ อฏฺฐิกานิปิ อุจฺฉิฏฺโฐ ทกมฺปิ ปตฺเตน นีหรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी पात्राने उष्टे अन्न (कचरा), हाडे आणि उष्टे पाणी बाहेर टाकले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อุปาหนตฺถวิกา [Pg.202] อาวุโส ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

प्रश्न – आवुसो, पादत्राणांची पिशवी भगवंतांनी कोठे अनुमत केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केली?

วิสฺสชฺชนา – อนฺตรา จ ภนฺเต ราชคหํ อนฺตรา จ เวสาลึ อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ อนุญฺญาตา, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อุปาหนาโย กายพนฺธเนน พนฺธิตฺวา คามํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ, อญฺญตโร อุปาสโก ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทนฺโต อุปาหนาโย สีเสน ฆฏฺเฏติ, โส ภิกฺขุ มงฺกุ อโหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भन्ते, राजगृह आणि वैशाली यांच्या दरम्यान एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हे अनुमत केले गेले. भन्ते, एका विशिष्ट भिक्खूने आपली पादत्राणे कायबंधनाला (कमरपट्ट्याला) बांधून गावात पिंडपातासाठी प्रवेश केला होता. एका उपासकाने त्या भिक्खूला अभिवादन करताना त्याचे डोके पादत्राणांना स्पर्शले. तो भिक्खू लज्जित झाला, भन्ते, त्या बाबतीत हे अनुमत केले गेले.

ปุจฺฉา – อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺเนน [Pg.203] อาวุโส ปริสฺสาวนํ ยาจิยมาเนน น ททนฺตสฺส จ อปฺปฏิสฺสาวนเกน อทฺธานํ ปฏิปชฺชนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, प्रवासाला निघालेल्याने पाणी गाळणी (परिस्रावण) मागितली असता ती न देणाऱ्याला आणि पाणी गाळणी नसताना प्रवासाला निघणाऱ्याला भगवंतांनी दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – อนฺตรา จ ภนฺเต ราชคหํ อนฺตรา จ เวสาลึ อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ ปริสฺสาวนํ ยาจิยมาโน น อทาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृह आणि वैशाली यांच्या दरम्यान एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एका विशिष्ट भिक्खूने पाणी गाळणी मागितली असता दिली नाही, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ปุปฺผาภิกิณฺเณ [Pg.205] อาวุโส สยเน สยนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, फुलांनी सजवलेल्या शय्येवर झोपणाऱ्याला भगवंतांनी दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ปุปฺผาภิกิณฺเณสุ สยเนสุ สยึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वैशालीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खू फुलांनी सजवलेल्या शय्यांवर झोपले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – เอกภาชเน วา อาวุโส ภุญฺชนฺตานํ เอกถาลเก วา ปิวนฺตานํ เอกตฺถรณปาวุรณานํ วา ตุวฏฺฏานํ ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, एकाच पात्रात जेवणाऱ्यांना, किंवा एकाच भांड्यातून पिणाऱ्यांना, किंवा एकाच अंथरूण-पांघरूणावर एकत्र झोपणाऱ्यांना भगवंतांनी दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเยว ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู เอกภาชเนปิ ภุญฺชึสุ, เอกถาลเกปิ [Pg.206] ปิวึสุ, เอกมญฺจเกปิ ตุวฏฺเฏสุํ, เอกตฺถรณาปิ ตุวฏฺเฏสุํ, เอกปาวุรณาปิ ตุวฏฺเฏสุํ, เอกตฺถรณปาวุรณาปิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वैशालीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंनाच उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खू एकाच पात्रात जेवले, एकाच भांड्यातून प्यायले, एकाच खाटेवर झोपले, एकाच अंथरूणावर झोपले, एकाच पांघरूणावर झोपले आणि एकाच अंथरूण-पांघरूणावर एकत्र झोपले, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – จามริพีชนึ อาวุโส ปฏิกฺขิปิตฺวา ติสฺโส พีชนิโย ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตา, กิสฺมิญฺจ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

प्रश्न – आवुसो, चवरीचा पंखा वर्ज्य करून, तीन प्रकारचे पंखे भगवंतांनी कोठे अनुमत केले आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อนุญฺญาตา, สาวตฺถิยํ ภนฺเต ภควติ วิหรติ สงฺฆสฺส จามริพีชนี อุปฺปนฺนา อโหสิ, ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये हे अनुमत केले गेले. भन्ते, भगवंत श्रावस्तीमध्ये विहार करत असताना संघाला चवरीचा पंखा प्राप्त झाला होता. त्यांनी भगवंतांना ही गोष्ट सांगितली, भन्ते, त्या बाबतीत हे अनुमत केले गेले.

น [Pg.207] ภิกฺขเว จามริพีชนี ธาเรตพฺพา, โย ธาเรยฺย, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส. อนุชานามิ ภิกฺขเว ติสฺโส พีชนิโย วากมยํ อุสีรมยํ โมรปิญฺฉา มยํ.

"भिक्खूंनो, चवरीचा पंखा वापरू नये. जो वापरेल, त्याला दुक्कटची आपत्ती होईल. भिक्खूंनो, मी तीन प्रकारच्या पंख्यांना अनुमती देतो – वल्कलमय (झाडाच्या सालीचा), उशीरमय (वाळ्याचा) आणि मयूरपिच्छमय (मोरपिसांचा)."

ปุจฺฉา – ทีเฆ อาวุโส นเข ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, लांब नखे वाढवणाऱ्याला भगवंतांनी दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.208] ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ ทีเฆ นเข ธาเรสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, एका विशिष्ट भिक्खूने लांब नखे वाढवली होती, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – กตฺตริกาย [Pg.209] อาวุโส เกเส เฉทาเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कात्रीने केस कापून घेणाऱ्याला भगवंतांनी दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู กตฺตริกาย เกเส ฉินฺทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी कात्रीने केस कापले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ทีเฆ [Pg.210] อาวุโส นาสิกาโลเม ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, नाकातील लांब केस वाढवणाऱ्याला भगवंतांनी दुक्कट कोठे प्रज्ञप्त केली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ทีฆานิ นาสิกาโลมานิ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी नाकातील लांब केस वाढवले होते, भन्ते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อุจฺจาวจา อาวุโส กณฺณมลหรณิโย ปฏิกฺขิปิตฺวา ทส กณฺณมลหรณิโย ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

प्रश्न – आवुसो, विविध प्रकारच्या कानातील मळ काढण्याच्या सळ्या वर्ज्य करून, दहा प्रकारच्या कानातील मळ काढण्याच्या सळ्या भगवंतांनी कोठे अनुमत केल्या, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केल्या?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตา, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อุจฺจาวจา กณฺณมลหรณิโย ธาเรสุํ [Pg.211] โสวณฺณมยํ รูปิยมยํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून परवानगी दिली गेली. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी सोन्याचे व चांदीचे विविध प्रकारचे कान कोरण्याचे साधन (कर्णमलहारणी) धारण केले होते, त्या बाबतीत, भन्ते, परवानगी दिली गेली.

ปุจฺฉา – สงฺฆาฏิปลฺลตฺถิกาย นิสีทนฺตสฺส อาวุโส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, संघाटी (दुप्पट वस्त्र) गुडघ्याभोवती गुंडाळून बसणाऱ्यासाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู สงฺฆาฏิปลฺลตฺถิกาย นิสีทึสุ, สงฺฆาฏิยา [Pg.212] ปตฺตา ลุชฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खू संघाटी गुडघ्याभोवती गुंडाळून बसले, त्यामुळे संघाटीवरून पात्रे घसरून पडली व फुटली, त्या बाबतीत, भन्ते, प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อกายพนฺธเนน อาวุโส คามํ ปวิสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, कमरेला पट्टा (कायबंधन) न बांधता गावात प्रवेश करणाऱ्यासाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อกายพนฺธโน คามํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये एका विशिष्ट भिक्खूला उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, तो विशिष्ट भिक्खू कमरेला पट्टा (कायबंधन) न बांधता गावात पिंडपातासाठी शिरला, त्या बाबतीत, भन्ते, प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – คิหินิวตฺถํ [Pg.213] อาวุโส นิวาเสนฺตสฺส จ, คิหิปารุตํ ปารุปนฺตสฺส จ, สํเวลฺลิยํ นิวาเสนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, गृहस्थासारखे अंतर्वस्त्र नेसणाऱ्या, गृहस्थासारखे उत्तरीय वस्त्र पांघरणाऱ्या आणि सव्वेलिय (घड्या घातलेले वस्त्र) नेसणाऱ्यासाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู คิหินิวตฺถํ นิวาสึสุ, คิหิปารุตมฺปิ ปารุปึสุ, สํเวลฺลิยมฺปิ นิวาสึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी गृहस्थासारखे अंतर्वस्त्र नेसले, गृहस्थासारखे उत्तरीय वस्त्रही पांघरले आणि सव्वेलिय देखील नेसले, त्या बाबतीत, भन्ते, प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อุภโต [Pg.214] กาชํ อาวุโส ธาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, दोन्ही बाजूंनी कावड वाहून नेणाऱ्यासाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู อุภโต กาชํ ธาเรสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी दोन्ही बाजूंनी कावड वाहून नेली, त्या बाबतीत, भन्ते, प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – โลกายตํ [Pg.215] อาวุโส ปริยาปุณนฺตสฺส จ วาเจนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, लोकायत शिकणाऱ्या आणि शिकवणाऱ्यासाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู โลกายตํ ปริยาปุณึสุปิ วาเจสุมฺปิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी लोकायत शिकले देखील आणि शिकवले देखील, त्या बाबतीत, भन्ते, प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ติรจฺฉานวิชฺชํ [Pg.217] อาวุโส ปริยาปุณนฺตสฺส จ วาเจนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, तिरच्छानविज्जा (हीन विद्या) शिकणाऱ्या आणि शिकवणाऱ्यासाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ติรจฺฉานวิชฺชํ ปริยาปุณึสุปิ วาเจสุมฺปิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी तिरच्छानविज्जा शिकली देखील आणि शिकवली देखील, त्या बाबतीत, भन्ते, प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ขิปิเต อาวุโส ‘‘ชีวา’’ติวทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, शिंक आल्यावर 'जीवा' (दीर्घायुषी व्हा) असे म्हणणाऱ्यासाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.218] ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ภควา ภนฺเต มหติยา ปริสาย ปริวุโต ธมฺมํ เทเสนฺโต ขิปิ, ภิกฺขู ‘‘ชีวตุ ภนฺเต ภควา, ชีวตุ สุคโตติ’’ อุจฺจาสทฺทํ มหาสทฺทํ อกํสุ, เตน สทฺเทน ธมฺมกถา อนฺตรา อโหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, भगवंत मोठ्या परिषदेने वेढलेले असताना धम्मदेशना देत असताना शिंकले. भिक्खूंनी 'भन्ते भगवंत दीर्घायुषी होवोत, सुगत दीर्घायुषी होवोत!' असा मोठा आवाज, मोठा कोलाहल केला. त्या आवाजामुळे धम्मकथेत व्यत्यय आला, त्या बाबतीत, भन्ते, प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อาราเม อาวุโส ปสฺสาววจฺจานํ ตหํ ตหํ กรณํ ปฏิกฺขิปิตฺวา เอกมนฺตํ กาตุํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, आरामात ठिकठिकाणी लघवी व विष्ठा करण्यास मनाई करून ती एका बाजूला करण्यासाठी भगवंतांनी कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อาราเม ตหํ ตหํ ปสฺสาวํ อกํสุ, ตหํ ตหํ วจฺจํ อกํสุ, อาราโม ทุสฺสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केले गेले. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी आरामात ठिकठिकाणी लघवी केली, ठिकठिकाणी विष्ठा केली, त्यामुळे आराम दूषित झाला, त्या बाबतीत, भन्ते, प्रज्ञप्त केले गेले.

ขุทฺทกวตฺถุกฺขนฺธก

खुद्दकवत्थुक्खन्धक

ปุจฺฉา – ขุทฺทกวตฺถุํ [Pg.220] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी सनिदान व सनिर्देश खुद्दकवत्थूबद्दल विचारतो. आवुसो, समुक्कठ्ठपदांच्या किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ขุทฺทกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ติสฺโส อาปตฺติโย.

उत्तर – मी सनिदान व सनिर्देश खुद्दकवत्थूचे उत्तर देतो. भन्ते, समुक्कठ्ठपदांच्या तीन आपत्ती आहेत.

๖. เสนาสนกฺขนฺธก

६. सेनासनक्खन्धक

ปุจฺฉา – ปญฺจ [Pg.221] อาวุโส เลณานิ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

प्रश्न – आवुसो, पाच प्रकारच्या लेणांना (निवासस्थानांना) भगवंतांनी कुठे परवानगी दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत परवानगी दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตานิ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ ‘‘ราชคหโก ภนฺเต เสฏฺฐี วิหาเร การาเปตุกาโม, กถํ นุ โข ภนฺเต ปฏิปชฺชิตพฺพ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून परवानगी दिली गेली. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी भगवंतांकडे जाऊन असे म्हटले – 'भन्ते, राजगृहातील श्रेष्ठी विहार बांधू इच्छितो, तर भन्ते, आम्ही कसे वागावे?' त्या बाबतीत, भन्ते, परवानगी दिली गेली.

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.222] อาวุโส วิหารา ปฐมํ อุปฺปนฺนา, กถญฺจ เต ปติฏฺฐาปิ ตา.

प्रश्न – आवुसो, विहारांची निर्मिती प्रथम कशी झाली आणि ते कसे प्रस्थापित केले गेले?

วิสฺสชฺชนา – เอกาเหเนว [Pg.223] ภนฺเต ราชคหเกน เสฏฺฐินา ฉฏฺฐิวิหารา ปติฏฺฐาปิตา, เต อิธ ภนฺเต สฏฺฐิวิหารา พุทฺธปฺปมุขสฺส อาคตานาคตสฺส จาตุทฺทิสสฺส สงฺฆสฺส ปติฏฺฐาปิตา.

उत्तर – भन्ते, राजगृहातील श्रेष्ठीने एकाच दिवसात साठ विहार प्रस्थापित केले. भन्ते, ते साठ विहार बुद्धप्रमुख, आलेल्या व येणाऱ्या चारी दिशांच्या संघाला समर्पित केले गेले.

ปุจฺฉา – วิหาเร [Pg.224] อาวุโส ปฏิภานกมฺมํ ปฏิกฺขิปิตฺวา มาลากมฺมาทีนิ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

प्रश्न – आवुसो, विहारात प्रतिभाचित्र काढण्यास मनाई करून पुष्पवेलींचे नक्षीकाम (मालाकर्म) इत्यादी करण्यास भगवंतांनी कुठे परवानगी दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत परवानगी दिली?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตานิ. ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู วิหาเร ปฏิภานจิตฺตํ การาเปสุํ อิตฺถิรูปกํ ปุริสรูปกํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहामध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून परवानगी दिली गेली. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंनी विहारात स्त्रीचे रूप आणि पुरुषाचे रूप असलेली प्रतिभाचित्रे काढली होती, त्या बाबतीत, भन्ते, परवानगी दिली गेली.

ปุจฺฉา – ยถาวุฑฺฒํ [Pg.225] อาวุโส อภิวาทนาทีนิ จ อคฺคาสนาทีนิ จ อนุชานิตฺวา สงฺฆิกํ ยถาวุฑฺฒํ ปฏิพาหนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, ज्येष्ठतेनुसार अभिवादन इत्यादी आणि मुख्य आसन इत्यादींना परवानगी देऊन, संघाच्या मालकीच्या गोष्टींमध्ये ज्येष्ठतेनुसार अडथळा आणणाऱ्यासाठी भगवंतांनी दुक्कट कुठे प्रज्ञप्त केले? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – อนฺตรา จ ภนฺเต เวสาลึ อนฺตรา จ สาวตฺถึ ฉพฺพคฺคิยานํ ภิกฺขูนํ อนฺเตวาสิเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ อนฺเตวาสิกา ภิกฺขู พุทฺธปฺปมุขสฺส สงฺฆสฺส ปุรโต ปุรโต คนฺตฺวา วิหาเร ปฏิคฺคเหสุํ, เสยฺยาโย ปฏิคฺคเหสุํ ‘‘อิทํ อมฺหากํ อุปชฺฌายานํ ภวิสฺสติ, อิทํ อมฺหากํ อาจริยานํ ภวิสฺสติ, อิทํ อมฺหากํ ภวิสฺสตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, वैशाली आणि श्रावस्तीच्या दरम्यान षड्वर्गीय (छब्बग्गिय) भिक्खूंच्या अंतेवासिक (शिष्य) भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञापित केला गेला. भन्ते, षड्वर्गीय भिक्खूंचे अंतेवासिक भिक्खू बुद्धप्रमुख संघाच्या पुढे पुढे जाऊन विहारांचा ताबा घेत असत, शय्यांचा (आसनांचा) ताबा घेत असत आणि म्हणत असत, ‘हे आमच्या उपाध्यायांचे होईल, हे आमच्या आचार्यांचे होईल, हे आमचे होईल.’ भन्ते, या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला गेला.

ปุจฺฉา – เอเกน [Pg.227] อาวุโส ทฺเว ปฏิพาหนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, एकाने दोघांना (जागा घेण्यापासून) रोखल्यास दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุปนนฺทํ สกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปนนฺโท สกฺยปุตฺโต เอโก ทฺเว ปฏิพาหิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राला उद्देशून हा नियम प्रज्ञापित केला गेला. भन्ते, आयुष्यमान उपनंद शाक्यपुत्राने एकट्याने दोघांना रोखले होते, त्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला गेला.

ปุจฺฉา – นวเกน [Pg.228] อาวุโส อุทฺทิสนฺเตน สมเก วา อาสเน นิสีทิตุํ อุจฺจตเร วา ธมฺมคารเวน, เถเรน ปน ภิกฺขุนา อุทฺทิสาเปนฺเตน สมเก วา อาสเน นิสีทิตุํ นีจตเร วา ธมฺมคารเวน ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, नवशिक्या (नवक) भिक्खूने शिकवताना धम्माच्या आदरापोटी समान आसनावर किंवा उच्च आसनावर बसावे, आणि शिकणाऱ्या थेर भिक्खूने धम्माच्या आदरापोटी समान आसनावर किंवा नीच (कमी उंचीच्या) आसनावर बसावे, अशी अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อายสฺมโต อุปาลิสฺส สนฺติเก วินยํ ปริยาปุณึสุ, อายสฺมา ภนฺเต อุปาลิ ฐิตโกว อุทฺทิสติ เถรานํ ภิกฺขูนํ คารเวน, ตตฺถ ภนฺเต เถรา เจว ภิกฺขู กิลมึสุ อายสฺมา จ อุปาลิ กิลมิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, अनेक भिक्खू आयुष्यमान उपालींच्या जवळ विनय शिकत होते. आयुष्यमान उपाली थेर भिक्खूंच्या आदरापोटी उभे राहूनच शिकवत असत. भन्ते, त्यामुळे थेर भिक्खूही थकले आणि आयुष्यमान उपालीसुद्धा थकले. त्या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ติวสฺสนฺตเรน [Pg.230] อาวุโส สห นิสีทิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, तीन वर्षांच्या अंतराने (दीक्षा कालावधीत फरक असलेल्यांनी) एकत्र बसण्यास भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ ‘‘กิตฺตาวตานุ โข สมานาสนิโก โหตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, अनेक भिक्खूंच्या मनात असा विचार आला की, ‘किती वर्षांच्या फरकाने समान आसनावर बसणारा (समानासनिक) होतो?’ त्या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – มญฺเจ [Pg.231] จ อาวุโส ปีเฐ จ ทฺวินฺนํเยว นิสีทิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, पलंगावर (मंच) आणि पाटावर (पीठ) केवळ दोघांनीच बसावे, अशी अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล สมานาสนิเก อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สมานาสนิกา มญฺเจ นิสีทิตฺวา มญฺจํ ภินฺทึสุ, ปีเฐ นิสีทิตฺวา ปีฐํ ภินฺทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक समानासनिक (समान आसनावर बसण्यास पात्र असलेल्या) भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञापित केला गेला. भन्ते, अनेक समानासनिक भिक्खू पलंगावर बसल्यामुळे पलंग तुटला, पाटावर बसल्यामुळे पाट तुटला. त्या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ทีฆาสเน [Pg.232] ปนาวุโส อสมานาสนิเกหิปิ นิสีทิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – आवुसो, लांब आसनावर (दीघासन) असमान आसनावरील (असमांनासनिक) भिक्खूंनीही एकत्र बसावे, अशी अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात ही अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ทีฆาสเน อสมานาสนิเกหิ สห นิสีทิตุํ กุกฺกุจฺจายึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भन्ते, अनेक भिक्खू लांब आसनावर असमान आसनावरील भिक्खूंसोबत बसण्यास संकोच (कुक्कुच्च) करत होते. त्या प्रकरणात ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ปญฺจ [Pg.233] อาวุโส อวิสฺสชฺชิยานิ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตานิ.

प्रश्न – आवुसो, पाच अविस्सज्जीय (हस्तांतरित न करता येणाऱ्या गोष्टी) भगवंतांनी कोठे प्रज्ञापित केल्या? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात त्या प्रज्ञापित केल्या?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตานิ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สงฺฆิกํ เสนาสนํ วิสฺสชฺเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून या प्रज्ञापित केल्या गेल्या. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी संघाचे सेनासन (निवासस्थान) हस्तांतरित केले होते. त्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला गेला.

ปุจฺฉา – ปญฺจ [Pg.234] อาวุโส อเวภงฺคิยานิ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตานิ.

प्रश्न – आवुसो, पाच अवेभंगीय (विभागून न घेता येणाऱ्या गोष्टी) भगवंतांनी कोठे प्रज्ञापित केल्या? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात त्या प्रज्ञापित केल्या?

วิสฺสชฺชนา – กีฏาคิริสฺมึ ภนฺเต อสฺสชิปุนพฺพสุเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตานิ, อสฺสชิปุนพฺพสุกา ภนฺเต ภิกฺขู สงฺฆิกํ เสนาสนํ วิภชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตานิ.

उत्तर – भन्ते, कीटागिरीमध्ये अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंना उद्देशून या प्रज्ञापित केल्या गेल्या. भन्ते, अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंनी संघाचे सेनासन विभागून घेतले होते. त्या प्रकरणात या प्रज्ञापित केल्या गेल्या.

ปุจฺฉา – อญฺญตฺร [Pg.236] ปริโภคํ อาวุโส อญฺญตฺร ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, एका उपयोगासाठी असलेली वस्तू दुसऱ्या ठिकाणी वापरल्यास दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อญฺญตรสฺส อุปาสกสฺส วิหารปริโภคํ เสนาสนํ อญฺญตฺร ปริภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आळवीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञापित केला गेला. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी एका उपासकाच्या विहाराच्या उपयोगासाठी असलेले सेनासन दुसऱ्या ठिकाणी वापरले होते. त्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला गेला.

ปุจฺฉา – อโธเตหิ จ อาวุโส อลฺเลหิ จ ปาเทหิ เสนาสนํ อกฺกมนฺตสฺส จ สอุปาหเนน เสนาสนํ อกฺกมนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, न धुतलेल्या पायांनी, ओल्या पायांनी सेनासनावर (बिछान्यावर/आसनावर) पाऊल ठेवल्यास आणि पादत्राणांसह (चपलांसह) सेनासनावर पाऊल ठेवल्यास दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ [Pg.237] ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อโธเตหิ ปาเทหิ เสนาสนํ อกฺกมึสุ, อลฺเลหิ จ ปาเทหิ เสนาสนํ อกฺกมึสุ, สอุปาหนาปิ เสนาสนํ อกฺกมึสุ, เสนาสนํ ทุสฺสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आळवीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञापित केला गेला. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी न धुतलेल्या पायांनी सेनासनावर पाऊल ठेवले, ओल्या पायांनी सेनासनावर पाऊल ठेवले आणि पादत्राणांसह देखील सेनासनावर पाऊल ठेवले, ज्यामुळे सेनासन खराब झाले. त्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला गेला.

ปุจฺฉา – ปริกมฺมกตาย อาวุโส ภูมิยา นิฏฺฐุภนฺตสฺส จ ปริกมฺมกตํ ภิตฺตึ อปสฺสยนฺตสฺส จ ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, लेपन केलेल्या (सारवलेल्या) जमिनीवर थुंकल्यास आणि लेपन केलेल्या भिंतीला टेकून बसल्यास दुक्कट (दुष्कृत) गुन्हा होतो, हा नियम भगवंतांनी कोठे प्रज्ञापित केला? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ [Pg.238] ภนฺเต สมฺพหุเลว ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ปริกมฺมกตาย ภูมิยา นิฏฺฐุภึสุ, ปริกมฺมกตํ ภิตฺตึ อปสฺสยึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, आळवीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून हा नियम प्रज्ञापित केला गेला. भन्ते, अनेक भिक्खूंनी लेपन केलेल्या जमिनीवर थुंकले आणि लेपन केलेल्या भिंतीला टेकून बसले. त्या प्रकरणात हा नियम प्रज्ञापित केला गेला.

ปุจฺฉา – เสนาสนกฺขนฺธกํ ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी सनिदान (कारणासह) आणि सनिर्देश (वर्णनासह) सेनासनक्खंधकाबद्दल विचारतो. आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये (उत्कृष्ट पदांमध्ये) किती आपत्ती (गुन्हे) आहेत?

วิสฺสชฺชนา – เสนาสนกฺขนฺธกํ [Pg.239] วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ติสฺโส อาปตฺติโย.

उत्तर – मी सनिदान आणि सनिर्देश सेनासनक्खंधकाचे उत्तर देतो. भन्ते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये तीन आपत्ती आहेत.

๗. สงฺฆเตทกกฺขนฺธก

७. संघभेदकक्खंधक

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.240] อาวุโส ฉนฺนํ สกฺยกุมารานํ สห อุปาลิกปฺปเกน ปพฺพชฺชา อโหสิ, กถญฺจ เนสํ วิเสโส อุทปาทิ.

प्रश्न – आवुसो, सहा शाक्यकुमारांचे उपालि न्हाव्यासोबत (उपालि कप्पक) प्रव्रज्या ग्रहण करणे कसे झाले, आणि त्यांच्यामध्ये काय विशेष (वैशिष्ट्य) निर्माण झाले?

วิสฺสชฺชนา – ภควา ภนฺเต อุปาลึ กปฺปกํ ปฐมํ ปพฺพาเชสิ, ปจฺฉา เต สกฺยกุมาเร, อถ ภนฺเต อายสฺมา ภทฺทิโย เตเนว อนฺตรวสฺเสน ติสฺโส วิชฺชา สจฺฉากาสิ, อายสฺมา อนุรุทฺโธ ทิพฺพจกฺขุํ อุปฺปาเทสิ, อายสฺมา อานนฺโท โสตาปตฺติผลํ สจฺฉากาสิ, เทวทตฺโต โปถุชฺชนิกํ อิทฺธึ อภินิปฺผาเทสิ. เอวํ โข ภนฺเต ฉนฺนํ สกฺยกุมารานํ อุปาลิกปฺปเกน สห ปพฺพชฺชา อโหสิ, เอวญฺจ ปน ภนฺเต เตสํ วิเสสาธิคโม อโหสิ.

उत्तर – भन्ते, भगवंतांनी सर्वप्रथम उपालि न्हाव्याला प्रवज्जा दिली, त्यानंतर त्या शाक्यकुमारांना. त्यानंतर, भन्ते, आयुष्यमान भद्दिय यांनी त्याच वर्षावासात तीन विद्या साक्षात केल्या, आयुष्यमान अनुरुद्धांनी दिव्यचक्षू प्राप्त केले, आयुष्यमान आनंदांनी स्रोतापत्तीफळ साक्षात केले आणि देवदत्ताने पृथग्जनीय ऋद्धी प्राप्त केली. अशा प्रकारे, भन्ते, उपालि न्हाव्यासह त्या सहा शाक्यकुमारांची प्रवज्जा झाली आणि अशा प्रकारे, भन्ते, त्यांना विशेष अधिगम प्राप्त झाला.

ปกาสนีย

प्रकासनीय

ปุจฺฉา – ปกาสนียกมฺมํ [Pg.241] อาวุโส กาตุํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भगवंतांनी प्रकासनीय कर्म कोठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เทวทตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, เทวทตฺโต ภนฺเต ‘‘สราชิกาย มํ ภควา ปริสาย เขฬาสกวาเทน อปสาเทติ, สาริปุตฺตโมคฺคลฺลาเนว อุกฺกํสตี’’ติ กุปิโต อนตฺตมโน ภควติ อาฆาตํ พนฺธิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात देवदत्ताला उद्देशून प्रज्ञप्त केले. भन्ते, देवदत्त 'भगवान राजासह असलेल्या परिषदेत माझी लाळघोट्या म्हणून निर्भत्सना करतात आणि केवळ सारिपुत्त व मोग्गल्लानांचीच प्रशंसा करतात' असे म्हणून क्रुद्ध व असंतुष्ट झाला आणि त्याने भगवंतांविषयी मनात आकस धरला; भन्ते, या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปกาสนีย

प्रकासनीय

ปุจฺฉา – เทวทตฺตสฺส [Pg.243] อาวุโส ปกาสนียกมฺมํ การาเปตฺวา กถํ ภควา ปกาเสตุํ อาณาเปสิ.

प्रश्न – आवुसो, देवदत्ताचे प्रकासनीय कर्म करवून घेऊन भगवंतांनी कशा प्रकारे ते घोषित करण्याची आज्ञा दिली?

วิสฺสชฺชนา – ภควา ภนฺเต เทวทตฺตสฺส ปกาสนียกมฺมํ กาตุํ ปญฺญเปตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อามนฺเตสิ ‘‘เตน หิ ตฺวํ สาริปุตฺต เทวทตฺตํ ราชคเห ปกาเสหี’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต เทวทตฺตสฺส ปกาสนียกมฺมํ กตฺวา เทวทตฺตํ ราชคเห ปกาเสตุํ ภควา อาณาเปสิ.

उत्तर – भन्ते, भगवंतांनी देवदत्ताचे प्रकासनीय कर्म करण्याचे प्रज्ञप्त करून आयुष्यमान सारिपुत्तांना आमंत्रित केले – 'तर मग, सारिपुत्त, तू राजगृहात देवदत्ताविषयी प्रकटीकरण कर.' अशा प्रकारे, भन्ते, देवदत्ताचे प्रकासनीय कर्म करून भगवंतांनी राजगृहात देवदत्ताविषयी प्रकटीकरण करण्याची आज्ञा दिली.

เทวทตฺต

देवदत्त

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.244] อาวุโส เทวทตฺเตน ทุฏฺฐจิตฺเตน วธกจิตฺเตน ตถา คตสฺส รุหิรํ อุปฺปาเทตฺวา ปฐมํ อานนฺตริยํ กมฺมํ อุปจิตํ.

प्रश्न – आवुसो, देवदत्ताने दुष्ट बुद्धीने आणि वध करण्याच्या विचाराने तथागतांचे रक्त सांडून पहिले आनंतर्य कर्म कशा प्रकारे संचित केले?

วิสฺสชฺชนา – ภควา ภนฺเต คิชฺฌกูฏสฺส ปพฺพตสฺส ฉายายํ จงฺกมิ, อถ ภนฺเต เทวทตฺโต คิชฺฌกูฏํ ปพฺพตํ อารุหิตฺวา มหตึ สิลํ ปวิชฺฌิ ‘‘อิมาย สมณํ โคตมํ ชีวิตา โวโรเปสฺสามี’’ติ, อถ โข ภนฺเต ทฺเว ปพฺพตกูฏานิ สมาคนฺตฺวา ตํ สิลํ สมฺปฏิจฺฉึสุ, ตโต ปปติกา อุปฺปติตฺวา ภควโต ปาเท รุหิรํ อุปฺปาเทสิ. เอวํ โข ภนฺเต เทวทตฺเตน ทุฏฺเฐน วธกจิตฺเตน ตถาคตสฺส รุหิรํ อุปฺปาเทตฺวา ปฐมํ อานนฺตริยกมฺมํ อุปจิตํ.

उत्तर – भन्ते, भगवान गिज्झकूट पर्वताच्या छायेत चंक्रमण करत होते. तेव्हा, भन्ते, देवदत्ताने गिज्झकूट पर्वतावर चढून एक मोठा दगड खाली ढकलला – 'याने मी श्रमण गोतमाचा जीव घेईन.' परंतु, भन्ते, पर्वताची दोन शिखरे एकत्र येऊन त्यांनी तो दगड अडवला, त्यातून एक कपचा उडून भगवंतांच्या पायाला लागला आणि रक्त आले. अशा प्रकारे, भन्ते, दुष्ट व वध करण्याच्या विचाराने देवदत्ताने तथागतांचे रक्त सांडून पहिले आनंतर्य कर्म संचित केले.

ปุจฺฉา – กุเลสุ [Pg.245] อาวุโส ติกโภชนํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, भगवंतांनी कुळांमध्ये तिकभोजन कोठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เทวทตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, เทวทตฺโต ภนฺเต ปริหีนลาภสกฺกาโร สปริโส กุเลสุ วิญฺญาเปตฺวา วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात देवदत्ताला उद्देशून प्रज्ञप्त केले. भन्ते, लाभ आणि सत्कार नष्ट झालेला देवदत्त आपल्या अनुयायांसह कुळांमध्ये मागून मागून भोजन करत असे; भन्ते, या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – อลํ [Pg.246] เทวทตฺต, มา เต รุจฺจิ สงฺฆเภโท, ครุโก โข เทวทตฺต สงฺฆเภโทติอาทิโก อาวุโส โอวาโท ภควตา กตฺถ ทินฺโน, กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ทินฺโน.

प्रश्न – 'बस कर देवदत्त, तुला संघभेद आवडता कामा नये. देवदत्त, संघभेद हा अत्यंत गंभीर आहे' इत्यादी उपदेश, आवुसो, भगवंतांनी कोठे दिला आणि कोणत्या बाबतीत दिला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เทวทตฺตํ อารพฺภ ทินฺโน, เทวทตฺโต ภนฺเต สงฺฆเภทาย ปรกฺกมิ จกฺกเภทาย, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ทินฺโน.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात देवदत्ताला उद्देशून दिला गेला. भन्ते, देवदत्त संघभेदासाठी आणि चक्रभेदासाठी प्रयत्न करत होता; भन्ते, या बाबतीत हा उपदेश दिला गेला.

อลํ [Pg.247] เทวทตฺต, มา เต รุจฺจิ สงฺฆเภโท, ครุโก โข เทวทตฺต สงฺฆเภโท –

बस कर देवदत्त, तुला संघभेद आवडता कामा नये. देवदत्त, संघभेद हा अत्यंत गंभीर आहे –

ปุจฺฉา – ‘‘สุกรํ สาธุนา สาธุํ, สาธุํ ปาเปน ทุกฺกรํ. ปาปํ ปาเปน สุกรํ, ปาปมริเยหิ ทุกฺกร’’นฺติ- อาวุโส [Pg.248] อิทํ อุทานํ ภควตา กตฺถ อุทานิตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อุทานิตํ.

प्रश्न – 'सज्जनाला चांगले काम करणे सोपे असते, दुर्जनाला चांगले काम करणे कठीण असते. दुर्जनाला पाप करणे सोपे असते, परंतु आर्यांना पाप करणे कठीण असते' – आवुसो, हे उदान भगवंतांनी कोठे व्यक्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत व्यक्त केले?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เทวทตฺตํเยว อารพฺภ อุทานิตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ, อถ โข ภนฺเต เทวทตฺโต เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘อชฺชตคฺเค ทานาหํ อาวุโส อานนฺท อญฺญตฺเรว ภควตา อญฺญตฺเรว ภิกฺขุสงฺฆา อุโปสถํ กริสฺสามิ สงฺฆกมฺมํ กริสฺสามี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อุทานิตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात देवदत्तालाच उद्देशून हे उदान व्यक्त केले गेले. भन्ते, आयुष्यमान आनंद पूर्वान्हसमयी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन राजगृहात पिंडपातासाठी प्रवेश करते झाले. तेव्हा, भन्ते, देवदत्त जेथे आयुष्यमान आनंद होते तेथे आला आणि आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला – 'आवुसो आनंद, आजपासून मी भगवंतांशिवाय आणि भिक्खू संघाशिवाय स्वतंत्रपणे उपोसथ करीन आणि संघकर्म करीन.' भन्ते, या बाबतीत हे उदान व्यक्त केले गेले.

สุกรํ สาธุนา สาธุํ, สาธุํ ปาเปน ทุกฺกรํ;

ปาปํ ปาเปน สุกรํ, ปาปมริเยหิ ทุกฺกรํ.

सज्जनाला चांगले काम करणे सोपे असते, दुर्जनाला चांगले काम करणे कठीण असते; दुर्जनाला पाप करणे सोपे असते, परंतु आर्यांना पाप करणे कठीण असते.

ปุจฺฉา – เภทานุวตฺตกานํ [Pg.249] อาวุโส ภิกฺขูนํ ถุลฺลจฺจยํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – आवुसो, संघभेदाचे अनुकरण करणाऱ्या भिक्खूंसाठी भगवंतांनी थुल्लच्चय कोठे प्रज्ञप्त केला, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केला?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต สาริปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สาธุ ภนฺเต เภทานุวตฺตกา ภิกฺขู ปุน อุปสมฺปชฺเชยฺยุ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भन्ते, राजगृहात अनेक भिक्खूंना उद्देशून प्रज्ञप्त केला गेला. भन्ते, आयुष्यमान सारिपुत्तांनी भगवंतांकडे जाऊन असे म्हटले – 'भन्ते, संघभेदाचे अनुकरण करणाऱ्या भिक्खूंनी पुन्हा उपसंपदा घ्यावी हे योग्य होईल.' भन्ते, या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

‘‘สาธุ [Pg.252] ภนฺเต เภทานุวตฺตกา ภิกฺขู ปุน อุปสมฺปชฺเชยฺยุ’’นฺติ –

'भन्ते, संघभेदाचे अनुकरण करणाऱ्या भिक्खूंनी पुन्हा उपसंपदा घ्यावी हे योग्य होईल' –

ปุจฺฉา – กิตฺตาวตา [Pg.253] นุ โข อาวุโส สงฺฆราชิ โหติ โน จ สงฺฆเภโท, กิตฺตาวตา จ ปน สงฺฆราชิ เจว โหติ สงฺฆเภโท จ.

प्रश्न – आवुसो, किती मर्यादेपर्यंत संघात केवळ फूट पडते पण संघभेद होत नाही, आणि किती मर्यादेपर्यंत संघात फूटही पडते आणि संघभेदही होतो?

วิสฺสชฺชนา – เอกโต ภนฺเต เอโก โหติ, เอกโต ทฺเว จตุตฺโถ อนุสฺสาเวติ, สลากํ คาเหติ ‘‘อยํ ธมฺโม อยํ วินโย อิทํ สตฺถุสาสนํ อิมํ คณฺหถ อิมํ โรเจถาติ’’, เอเตเนว ภนฺเต นเยน จตุนฺนํ วา ปญฺจนฺนํ วา ฉนฺนํ วา สตฺตนฺนํ วา อฏฺฐนฺนํ วา สงฺฆราชิ โหติ, โน จ สงฺฆเภโท, เอกโต ภนฺเต จตฺตาโร โหนฺติ, เอกโต จตฺตาโร, นวโม อนุสฺสาเวติ, สลากํ คาเหติ ‘‘อยํ ธมฺโม อยํ วินโย อิทํ สตฺถุสาสนํ อิมํ คณฺหถ อิมํ โรเจถา’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต สงฺฆราชิ เจว โหติ สงฺฆเภโท จ. เอวํ โข ภนฺเต สงฺฆราชิ โหติ, โน จ สงฺฆเภโท, เอวญฺจ ปน ภนฺเต สงฺฆราชิ เจว โหติ สงฺฆเภโท จ.

उत्तर – भन्ते, एका बाजूला एक भिक्खू असतो, दुसऱ्या बाजूला दोन असतात आणि चौथा भिक्खू घोषणा करतो, शलाका स्वीकारायला लावतो – 'हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे, हे स्वीकारा, हे पसंत करा.' भन्ते, याच पद्धतीने चार, पाच, सहा, सात किंवा आठ भिक्खू पर्यंत संघात केवळ फूट पडते, पण संघभेद होत नाही. परंतु, भन्ते, एका बाजूला चार भिक्खू असतात, दुसऱ्या बाजूला चार असतात आणि नववा भिक्खू घोषणा करतो, शलाका स्वीकारायला लावतो – 'हा धम्म आहे, हा विनय आहे, हे शास्त्यांचे शासन आहे, हे स्वीकारा, हे पसंत करा.' अशा प्रकारे, भन्ते, संघात फूटही पडते आणि संघभेदही होतो. भन्ते, अशा प्रकारे संघात फूट पडते पण संघभेद होत नाही, आणि अशा प्रकारे संघात फूटही पडते आणि संघभेदही होतो.

ปุจฺฉา – กิตฺตาวตา [Pg.254] นุ โข อาวุโส สงฺโฆ ภินฺโน โหติ.

प्रश्न – आवुसो, किती मर्यादेने संघ विभक्त होतो?

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภนฺเต ภิกฺขู อธมฺมาทึ ธมฺมาทีนีติ ทีเปนฺติ, เต อิเมหิ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ อปกสฺสนฺติ, อวปกสฺสนฺติ, อาเวนึ [Pg.255] อุโปสถํ กโรนฺติ, อาเวนึ ปวารณํ กโรนฺติ, อาเวนึ สงฺฆกมฺมํ กโรนฺติ, เอวํ โข ภนฺเต สงฺโฆ ภินฺโน โหติ.

उत्तर – भन्ते, येथे भिक्खू अधम्माला धम्म म्हणून आणि धम्माला अधम्म म्हणून दर्शवतात. ते या अठरा गोष्टींद्वारे स्वतःला वेगळे करतात, दूर नेतात, स्वतंत्रपणे उपोसथ करतात, स्वतंत्रपणे प्रवारणा करतात, स्वतंत्रपणे संघकर्म करतात; भन्ते, अशा प्रकारे संघ विभक्त होतो.

ปุจฺฉา – กิตฺตาวตา นุ โข อาวุโส สงฺโฆ สมคฺโค โหติ.

प्रश्न – हे बंधू, संघ किती प्रमाणात समग्र (एकसंध) होतो?

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภนฺเต ภิกฺขู อธมฺมํ อธมฺโมติ ทีเปนฺติ, ธมฺมํ ธมฺโมติ ทีเปนฺติ, อวินยํ อวินโยติ ทีเปนฺติ…เป… ทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ ทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ, อทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ อทุฏฺฐุลฺลา อาปตฺตีติ ทีเปนฺติ, เต อิเมหิ อฏฺฐารสหิ วตฺถูหิ น อปกสฺสนฺติ, น อวปกสฺสนฺติ, น อาเวนึ อุโปสถํ กโรนฺติ, น อาเวนึ ปวารณํ กโรนฺติ, น อาเวนึ สงฺฆกมฺมํ กโรนฺติ, เอตฺตาวตา โข ภนฺเต สงฺโฆ สมคฺโค โหติ.

उत्तर – भंते, येथे भिक्खू अधम्माला अधम्म म्हणून स्पष्ट करतात, धम्माला धम्म म्हणून स्पष्ट करतात, अविनयाला अविनय म्हणून स्पष्ट करतात...पे... गंभीर (दुठ्ठुल्ल) आपत्तीला गंभीर आपत्ती म्हणून स्पष्ट करतात, अगंभीर (अदुठ्ठुल्ल) आपत्तीला अगंभीर आपत्ती म्हणून स्पष्ट करतात. ते या अठरा गोष्टींनी संघापासून वेगळे होत नाहीत, दूर जात नाहीत, स्वतंत्र उपोसथ करत नाहीत, स्वतंत्र प्रवारणा करत नाहीत, स्वतंत्र संघकर्म करत नाहीत; भंते, एवढ्याने संघ समग्र होतो.

ปุจฺฉา – สมคฺคํ [Pg.256] อาวุโส สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา กึ โส ปสวติ.

प्रश्न – हे बंधू, समग्र संघाचा भेद करून तो काय मिळवतो?

วิสฺสชฺชนา – สมคฺคํ โข ภนฺเต สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา กปฺปฏฺฐิติกํ กิพฺพิสํ ปสวติ, กปฺปํ นิรยมฺหิ ปจฺจติ.

उत्तर – भंते, समग्र संघाचा भेद करून तो कल्पभर टिकणारे पाप मिळवतो आणि कल्पभर निरयात (नरकात) शिजतो.

ปุจฺฉา – ภินฺนํ [Pg.257] โข อาวุโส สงฺฆํ สมคฺคํ กตฺวา กึ โส ปสวติ.

प्रश्न – हे बंधू, भेद झालेल्या संघाला समग्र करून तो काय मिळवतो?

วิสฺสชฺชนา – ภินฺนํ โข ภนฺเต สงฺฆํ สมคฺคํ กตฺวา พฺรหฺมํ ปุญฺญํ ปสวติ, กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทติ.

उत्तर – भंते, भेद झालेल्या संघाला समग्र करून तो ब्रह्मपुण्य मिळवतो आणि कल्पभर स्वर्गात आनंदित होतो.

ปุจฺฉา – สงฺฆเภทํ [Pg.258] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी सकारण आणि सविस्तर संघभेदाविषयी विचारतो. हे बंधू, संघभेदाच्या मुख्य (समुक्कठ्ठपद) किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – สงฺฆเภทํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ทฺเว อาปตฺติโย.

उत्तर – मी सकारण आणि सविस्तर संघभेदाचे उत्तर देतो. भंते, संघभेदाच्या मुख्य दोन आपत्ती आहेत.

๘. วตฺตกฺขนฺธก

८. वत्तक्खन्धक (कर्तव्य-स्कंधक)

ปุจฺฉา – อาคนฺตุกานํ [Pg.259] อาวุโส ภิกฺขูนํ วตฺตํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे बंधू, आगंतुक भिक्खूंचे कर्तव्य भगवंतांनी कोठे विहित केले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते विहित केले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล อาคนฺตุเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อาคนฺตุกา ภนฺเต ภิกฺขู สอุปาหนาปิ อารามํ ปวิสึสุ, ฉตฺตปคฺคหิตาปิ อารามํ ปวิสึสุ, โอคุณฺฐิตาปิ อารามํ ปวิสึสุ, สีเสปิ จีวรํ กริตฺวา อารามํ ปวิสึสุ, ปานีเยนปิ ปาเท โทวึสุ, วุฑฺฒตเรปิ อาวาสิเก ภิกฺขู นาภิวาเทสุํ, นปิ เสนาสนํ ปุจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เตน หิ ภิกฺขเว อาคนฺตุกานํ ภิกฺขูนํ วตฺตํ ปญฺญเปสฺสามิ, ยถา อาคนฺตุเกหิ ภิกฺขูหิ สมฺมา วตฺติตพฺพํ, อาคนฺตุเกน ภิกฺขเว ภิกฺขุนา อิทานิ อารามํ ปวิสิสฺสามีติ อุปาหนา โอมุญฺจิตฺวา นีจํ กตฺวา ปปฺโผเฏตฺวา คเหตฺวา ฉตฺตํ อปนาเมตฺวา สีสํ วิวริตฺวา สีเส จีวรํ ขนฺเธ กตฺวา สาธุกํ อตรมาเนน อาราโม ปวิสิตพฺโพ’’ เอวมาทินา ภนฺเต อาคนฺตุกานํ ภิกฺขูนํ วตฺตํ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्तीमध्ये अनेक आगंतुक भिक्खूंना उद्देशून हे विहित केले गेले. भंते, आगंतुक भिक्खू पादत्राणे घालूनच आरामात प्रवेश करत असत, छत्र धरून आरामात प्रवेश करत असत, डोके झाकून आरामात प्रवेश करत असत, डोक्यावर चीवर ठेवून आरामात प्रवेश करत असत, पिण्याच्या पाण्याने पाय धुवत असत, ज्येष्ठ निवासी भिक्खूंना अभिवादन करत नसत आणि शयनासनाविषयी विचारत नसत. भंते, त्या बाबतीत भगवंतांनी नियम केला – “तर मग, भिक्खूंनो, मी आगंतुक भिक्खूंचे कर्तव्य विहित करतो, ज्याप्रमाणे आगंतुक भिक्खूंनी योग्य प्रकारे वर्तन केले पाहिजे. भिक्खूंनो, आगंतुक भिक्खूने 'आता मी आरामात प्रवेश करीन' असा विचार करून पादत्राणे काढून, ती खाली धरून, झटकून व हातात घेऊन, छत्र बाजूला करून, डोके उघडे करून, डोक्यावरील चीवर खांद्यावर ठेवून, सावधगिरीने आणि घाई न करता आरामात प्रवेश करावा.” भंते, अशा प्रकारे आगंतुक भिक्खूंचे कर्तव्य विहित केले आहे.

ปุจฺฉา – อาวาสิกานํ [Pg.261] อาวุโส ภิกฺขูนํ วตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ, กถญฺจ ปน ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे बंधू, निवासी भिक्खूंचे कर्तव्य भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या बाबतीत आणि कसे विहित केले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล อาวาสิเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต อาวาสิกา ภิกฺขู อาคนฺตุเก ภิกฺขู ทิสฺวา เนว อาสนํ ปญฺญเปสุํ, น ปาโททกํ ปาทปีฐํ ปาทกถลิกํ อุปนิกฺขิปึสุ, น ปจฺจุคฺคนฺตฺวา ปตฺตจีวรํ ปฏิคฺคเหสุํ, น เสนาสนํ ปญฺญเปสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ –

उत्तर – भंते, श्रावस्तीमध्ये अनेक निवासी भिक्खूंना उद्देशून हे विहित केले गेले. भंते, अनेक निवासी भिक्खूंनी आगंतुक भिक्खूंना पाहूनही त्यांच्यासाठी आसन मांडले नाही, पाय धुण्यासाठी पाणी, पादपीठ आणि पाय पुसण्याचे फडके ठेवले नाही, सामोरे जाऊन त्यांचे पात्र व चीवर स्वीकारले नाही आणि शयनासन दिले नाही. भंते, त्या बाबतीत हे विहित केले गेले. त्या बाबतीत –

‘‘อาวาสิเกน ภิกฺขเว ภิกฺขุนา อาคนฺตุกํ ภิกฺขุํ วุฑฺฒตรํ ทิสฺวา อาสนํ ปญฺญเปตพฺพํ, ปาโททกํ ปาทปีฐํ ปาทกถลิกํ อุปนิกฺขิปิตพฺพํ, ปจฺจุคฺคนฺตฺวา ปตฺตจีวรํ ปฏิคฺคเหตพฺพํ [Pg.262] ปานีเยน ปุจฺฉิตพฺโพ’’ เอวมาทินา ภนฺเต อาวาสิกานํ ภิกฺขูนํ วตฺตํ ภควตา ปญฺญตฺตํ.

“भिक्खूंनो, निवासी भिक्खूने आपल्यापेक्षा ज्येष्ठ असलेल्या आगंतुक भिक्खूला पाहून आसन मांडले पाहिजे, पाय धुण्यासाठी पाणी, पादपीठ आणि पाय पुसण्याचे फडके ठेवले पाहिजे, सामोरे जाऊन पात्र व चीवर स्वीकारले पाहिजे आणि त्याला पिण्याच्या पाण्याविषयी विचारले पाहिजे.” भंते, अशा प्रकारे भगवंतांनी निवासी भिक्खूंचे कर्तव्य विहित केले आहे.

ปุจฺฉา – คมิกานํ [Pg.263] อาวุโส ภิกฺขูนํ วตฺตํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ, กถญฺจปน ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे बंधू, प्रवास करणाऱ्या भिक्खूंचे कर्तव्य भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या बाबतीत आणि कसे विहित केले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล คมิเก ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต คมิกา ภิกฺขู ทารุภณฺฑํ มตฺติกาภณฺฑํ อปฺปฏิสาเมตฺวา ทฺวารวาตปานํ วิวริตฺวา เสนาสนํ อนาปุจฺฉา ปกฺกมึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘คมิเกน ภิกฺขเว ภิกฺขุนา ทารุภณฺฑํ ปฏิสาเมตฺวา ทฺวารวาตปานํ ถเกตฺวา เสนาสนํ อาปุจฺฉา ปกฺกมิตพฺพํ’’ เอวมาทินา ภนฺเต อากาเรน ภควตา คมิกานํ ภิกฺขูนํ วตฺตํ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्तीमध्ये अनेक प्रवास करणाऱ्या भिक्खूंना उद्देशून हे विहित केले गेले. भंते, अनेक प्रवास करणारे भिक्खू लाकडी वस्तू आणि मातीची भांडी जागच्या जागी व्यवस्थित न ठेवता, दारे व खिडक्या उघड्या ठेवून, शयनासनाचा निरोप न घेता निघून गेले. भंते, त्या बाबतीत भगवंतांनी नियम केला – “भिक्खूंनो, प्रवास करणाऱ्या भिक्खूने लाकडी वस्तू व्यवस्थित ठेवून, दारे व खिडक्या बंद करून, शयनासनाचा निरोप घेऊनच निघावे.” भंते, अशा प्रकारे भगवंतांनी प्रवास करणाऱ्या भिक्खूंचे कर्तव्य विहित केले आहे.

ปุจฺฉา – ภตฺตคฺเค [Pg.264] อาวุโส อนุโมทิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे बंधू, भोजनशाळेत अनुमोदन करण्याची अनुमती भगवंतांनी कोठे दिली? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.265] ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ภตฺตคฺเค นานุโมทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्तीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून ही अनुमती दिली गेली. भंते, अनेक भिक्खू भोजनशाळेत अनुमोदन करत नसत, त्या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ภิกฺขูนํ อาวุโส ภตฺตคฺควตฺตํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे बंधू, भिक्खूंचे भोजनशाळेतील कर्तव्य भगवंतांनी कोठे विहित केले आहे? कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत ते विहित केले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ทุนฺนิวตฺถา ทุปฺปารุตา อนากปฺปสมฺปนฺนา ภตฺตคฺคํ คจฺฉึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สเจ อาราเม กาโล อาโรจิโต โหติ, ติมณฺฑลํ ปฏิจฺฉาเทนฺเตน ปริมณฺฑลํ นิวาเสตฺวา กายพนฺธนํ พนฺธิตฺวา สคุณํ กตฺวา สงฺฆาฏิโย ปารุปิตฺวา คณฺฐิกํ ปฏิมุญฺจิตฺวา โธวิตฺวา [Pg.266] ปตฺตํ คเหตฺวา สาธุกํ อตรมาเนน คาโม ปวิสิตพฺโพ’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภตฺตคฺควตฺตํ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे विहित केले गेले. भंते, षड्वर्गीय भिक्खू अयोग्य रीतीने वस्त्र नेसून, अयोग्य रीतीने पांघरून आणि शिष्टाचाराचा अभाव असताना भोजनशाळेत जात असत. त्या बाबतीत भगवंतांनी नियम केला – “जर आरामात भोजनाची वेळ जाहीर झाली असेल, तर तीन मंडले (गुडघे आणि नाभी) झाकली जातील अशा प्रकारे नीट गोल वस्त्र नेसून, कटिबंध बांधून, दुपदरी करून संघात पांघरून, गाठ लावून, पात्र धुवून व हातात घेऊन, सावधगिरीने आणि घाई न करता गावात प्रवेश करावा.” भंते, अशा प्रकारे भोजनशाळेतील कर्तव्य विहित केले आहे.

ปุจฺฉา – ภิกฺขูนํ [Pg.267] อาวุโส เสนาสนวตฺตํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ, กถญฺจ ตํ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे बंधू, भिक्खूंचे शयनासनाविषयीचे कर्तव्य भगवंतांनी कोठे, कोणाला उद्देशून, कोणत्या बाबतीत आणि कसे विहित केले आहे?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ฉพฺพคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, ฉพฺพคฺคิยา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูสุ อชฺโฌกาเส จีวรํ กโรนฺเตสุ ปฏิวาเต องฺคเณ เสนาสนํ ปปฺโผเฏสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยสฺมึ วิหาเร วิหรติ, สเจ โส วิหาโร อุกฺลาโป โหติ, สเจ อุสฺสหติ โสเธตพฺโพ’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภิกฺขูนํ เสนาสนวตฺตํ ภควตา ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, श्रावस्तीमध्ये षड्वर्गीय भिक्खूंना उद्देशून हे विहित केले गेले. भंते, इतर भिक्खू उघड्या जागेत चीवर तयार करत असताना, षड्वर्गीय भिक्खूंनी वाऱ्याच्या विरुद्ध दिशेने अंगणात शयनासन झटकले. भंते, त्या बाबतीत भगवंतांनी नियम केला – “ज्या विहारात तो राहतो, जर तो विहार अस्वच्छ असेल, तर त्याने शक्य असल्यास तो स्वच्छ करावा.” भंते, अशा प्रकारे भगवंतांनी भिक्खूंचे शयनासनाविषयीचे कर्तव्य विहित केले आहे.

ปุจฺฉา – สมาจารํ ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी कारणासह आणि वर्णनासह सदाचाराविषयी विचारतो. हे आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – สมาจารํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต เอกา อาปตฺติ.

उत्तर – मी कारणासह आणि वर्णनासह सदाचाराविषयी उत्तर देतो. भंते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये एक आपत्ती आहे.

๙. ปาติโมกฺขฏฺฐปนกฺขนฺธก

९. पातिमोक्खठ्ठपनक्खन्धक

ปุจฺฉา – สาปตฺติเกน [Pg.270] อาวุโส ปาติโมกฺขํ สุณนฺตสฺส ปาติโมกฺขํ ฐเปตุํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, आपत्तीयुक्त भिक्खूने पातिमोक्ख ऐकत असताना, पातिमोक्ख स्थगित करण्याचे भगवंतांनी कोठे प्रज्ञप्त केले, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत प्रज्ञप्त केले?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ปุคฺคลํ ทุสฺสีลํ ปาปธมฺมํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ปุคฺคโล ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม ตทหุโปสเถ สงฺฆมชฺเฌ นิสินฺโน อโหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थीमध्ये एका दुःशील आणि पापी व्यक्तीला उद्देशून हे प्रज्ञप्त केले गेले. भंते, तो दुःशील आणि पापी मनुष्य त्या उपोसथ दिवशी संघामध्ये बसला होता, भंते, त्या बाबतीत हे प्रज्ञप्त केले गेले.

ปุจฺฉา – ฐปนํ [Pg.272] อาวุโส ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – हे आवुसो, मी कारणासह आणि वर्णनासह स्थगित करण्याविषयी विचारतो. हे आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ฐปนํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต เอกา อาปตฺติ.

उत्तर – मी कारणासह आणि वर्णनासह स्थगित करण्याविषयी उत्तर देतो. भंते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये एक आपत्ती आहे.

๑๐. ภิกฺขุนิกฺขนฺธก

१०. भिक्खुनीक्खन्धक

ปุจฺฉา – อฏฺฐหิ [Pg.273] อาวุโส ครุธมฺเมหิ อุปสมฺปทา ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตา, กสฺส อนุญฺญาตา, กิสฺมิญฺจ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

प्रश्न – हे आवुसो, आठ गरूधम्मांसह उपसंपदा भगवंतांनी कोठे अनुमत केली, कोणासाठी अनुमत केली आणि कोणत्या बाबतीत अनुमत केली?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต มหาปชาปติยา โคตมิยา อนุญฺญาตา, มหาปชาปติ ภนฺเต โคตมี สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐาสิ, อถ โข ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท มหาปชาปตึ โคตมึ ตํ การณํ ปุจฺฉิตฺวา ภควนฺตํ จตุกฺขตฺตุํ ยาจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อาคารสฺมา อนาคาริยํ ปพฺพชฺชํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

उत्तर – भंते, वेसालीमध्ये महाप्रजापती गोतमीसाठी अनुमत केली गेली. भंते, महाप्रजापती गोतमी सुजलेल्या पायांनी, धुळीने माखलेल्या शरीराने, दुःखी, खिन्न मनाने, डोळ्यात अश्रू आणून रडत बाहेरील दरवाजापाशी उभी राहिली. त्यानंतर, भंते, आयुष्यमान आनंदांनी महाप्रजापती गोतमीला त्याचे कारण विचारले आणि भगवंतांना चार वेळा विनंती केली की, तथागतांनी प्रवेदित केलेल्या धम्म-विनयामध्ये स्त्रियांना घर सोडून अनगारिक प्रव्रज्या मिळावी. भंते, त्या बाबतीत ही अनुमत केली गेली.

ปุจฺฉา – ภิกฺขูหิ [Pg.275] อาวุโส ภิกฺขุนิโย อุปสมฺปาเทตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, भिक्खूंद्वारे भिक्खुनींना उपसंपदा देण्यास भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต มหาปชาปตึ โคตมึ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, มหาปชาปติ ภนฺเต โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กถาหํ ภนฺเต อิมาสุ สากิยานีสุ ปฏิปชฺชามี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, वेसालीमध्ये महाप्रजापती गोतमीला उद्देशून अनुमती दिली गेली. महाप्रजापती गोतमी भगवंतांना असे म्हणाली, 'भंते, मी या शाक्य स्त्रियांच्या बाबतीत कसे वर्तन करू?' भंते, त्या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – เอกโต [Pg.276] อุปสมฺปนฺนาย อาวุโส ภิกฺขุนิสงฺเฆ วิสุทฺธาย ภิกฺขุสงฺเฆ อุปสมฺปาเทตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, एका बाजूने (भिक्खुनी संघात) उपसंपन्न झालेल्या आणि शुद्ध झालेल्या स्त्रीला भिक्खू संघात उपसंपदा देण्यास भगवंतांनी कोठे अनुमती दिली, कोणाला उद्देशून आणि कोणत्या बाबतीत अनुमती दिली?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขุนีนํ อนฺตรายิเก ธมฺเม ปุจฺฉึสุ, อุปสมฺปทาเปกฺขาโย วิตฺถายึสุ, มงฺกู อเหสุํ, น สกฺขึสุ วิสฺสชฺเชตุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

उत्तर – भंते, सावत्थीमध्ये अनेक भिक्खूंना उद्देशून अनुमती दिली गेली. भंते, अनेक भिक्खूंनी भिक्खुनींना अंतरायिक धर्मांविषयी विचारले. उपसंपदेची इच्छा करणाऱ्या स्त्रिया संकोचल्या, गोंधळल्या आणि उत्तर देण्यास असमर्थ ठरल्या. भंते, त्या बाबतीत ही अनुमती दिली गेली.

ปุจฺฉา – ภิกฺขุนิกฺขนฺธกํ [Pg.277] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी कारणासह आणि वर्णनासह भिक्खुनीक्खन्धकाविषयी विचारतो. हे आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ภิกฺขุนิกฺขนฺธกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ทฺเว อาปตฺติโย.

उत्तर – मी कारणासह आणि वर्णनासह भिक्खुनीक्खन्धकाविषयी उत्तर देतो. भंते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये दोन आपत्ती आहेत.

๑๑. ปญฺจสติกกฺขนฺธก

११. पञ्चसतिकक्खन्धक

ปฐม สํคายนา

प्रथम संगायना

ปุจฺฉา – ปญฺจสติกํ [Pg.279] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी कारणासह आणि वर्णनासह पंचसतिकविषयी विचारतो. हे आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจสติกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต น กตมา อาปตฺติ.

उत्तर – मी कारणासह आणि वर्णनासह पंचसतिकविषयी उत्तर देतो. भंते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये कोणतीही आपत्ती नाही.

๑๒. สตฺตสติกกฺขนฺธก

१२. सत्तसतिकक्खन्धक

ทุติย สํคายนา

द्वितीय संगायना

ปุจฺฉา – สตฺตสติกํ [Pg.280] ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

प्रश्न – मी कारणासह आणि वर्णनासह सत्तसतिकविषयी विचारतो. हे आवुसो, समुक्कठ्ठपदांमध्ये किती आपत्ती आहेत?

วิสฺสชฺชนา – สตฺตสติกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต น กตมา อาปตฺติ.

उत्तर – मी कारणासह आणि वर्णनासह सत्तसतिकविषयी उत्तर देतो. भंते, समुक्कठ्ठपदांमध्ये कोणतीही आपत्ती नाही.

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.281] อาวุโส วจนํ.

प्रश्न – हे आवुसो, हे कोणाचे वचन आहे?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

उत्तर – भंते, हे अरहंत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे वचन आहे.

ปุจฺฉา – เก อาวุโส สิกฺขนฺติ.

प्रश्न – हे आवुसो, कोण शिकतात?

วิสฺสชฺชนา – เสกฺขา จ ภนฺเต ปุถุชฺชนกลฺยาณกา จ สิกฺขนฺติ.

उत्तर – भंते, सेख आणि कल्याणकारी पृथग्जन शिकतात.

ปุจฺฉา – เก [Pg.282] อาวุโส สิกฺขิตสิกฺขา.

प्रश्न – हे आवुसो, ज्यांचे शिक्षण पूर्ण झाले आहे असे कोण आहेत?

วิสฺสชฺชนา – อรหนฺโต ภนฺเต สิกฺขิตสิกฺขา.

उत्तर – भंते, अरहंत हे पूर्ण शिक्षित आहेत.

ปุจฺฉา – กตฺถ อาวุโส ฐิตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, हे कोठे स्थित आहे?

วิสฺสชฺชนา – สิกฺขากาเมสุ ภนฺเต ฐิตํ.

उत्तर – भंते, हे शिक्षणाची इच्छा बाळगणाऱ्यांमध्ये स्थित आहे.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

प्रश्न – हे आवुसो, हे कोणी आणले आहे?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

उत्तर – भंते, हे परंपरेने आणले गेले आहे.