นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

សូមនមស្ការថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។

สุตฺตนฺตปิฏก

ព្រះសុត្តន្តបិដក

สํยุตฺตนิกาเย

សំយុត្តនិកាយ

สคาถาวคฺคปาฬิ

សគាថវគ្គបាលី

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

សង្គាយនាបុច្ឆាវិសជ្ជនា

ปุจฺฉา – ปฐมมหาสํคีติกาเล [Pg.1] อาวุโส ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา โปราณสํคีติการา ปฐมํ วินยปิฏกํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ สุตฺตนฺตปิฏกํ สํคายนฺตา ทีฆนิกายญฺจ มชฺฌิมนิกายญฺจ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ กึนาม ปาวจนํ สํคายึสุ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យធ្វើបឋមមហាសង្គាយនា ព្រះធម្មសង្គាហកត្ថេរទាំងឡាយ មានព្រះមហាកស្សបៈជាដើម ដែលជាព្រះមហាថេរដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកធ្វើសង្គាយនាក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាព្រះវិន័យបិដកមុនបង្អស់ បន្ទាប់ពីនោះ កាលនឹងសង្គាយនាព្រះសុត្តន្តបិដក ក៏បានសង្គាយនាទីឃនិកាយ និងមជ្ឈិមនិកាយ រួចហើយបន្ទាប់ពីនោះ បានសង្គាយនាព្រះពុទ្ធវចនៈឈ្មោះអ្វី?

วิสฺสชฺชนา – ปฐมมหาสํคีติกาเล ภนฺเต ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย โปราณเถรวรา ปฐมํ วินยปิฏกํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ สุตฺตนฺตปิฏกํ สํคายนฺตา ทีฆนิกายญฺจ มชฺฌิมนิกายญฺจ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ สตฺตหิ จ สุตฺตสหสฺเสหิ สตฺตหิ จ สุตฺตสเตหิ ทฺวาสฏฺฐิยา จ สุตฺเตหิ ปฏิมณฺฑิตํ ภาณวารสตปริมาณํ สํยุตฺตนิกายํ นาม ปาวจนํ สํคายึสุ.

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងសម័យធ្វើបឋមមហាសង្គាយនា ព្រះធម្មសង្គាហកត្ថេរទាំងឡាយ មានព្រះមហាកស្សបៈជាដើម ដែលជាព្រះថេរៈដ៏ប្រសើរក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាព្រះវិន័យបិដកមុនបង្អស់ បន្ទាប់ពីនោះ កាលនឹងសង្គាយនាព្រះសុត្តន្តបិដក ក៏បានសង្គាយនាទីឃនិកាយ និងមជ្ឈិមនិកាយ រួចហើយបន្ទាប់ពីនោះ បានសង្គាយនាព្រះពុទ្ធវចនៈឈ្មោះ សំយុត្តនិកាយ ដែលតាក់តែងឡើងដោយសូត្រ ៧ ពាន់ ៧ រយ ហុកសិបពីរ (៧៧៦២) សូត្រ មានប្រមាណ ១០០ ភាណវារៈ។

ปุจฺฉา – สํยุตฺตนิกาเย [Pg.2] จ อาวุโส สคาถาวคฺโค นิทานวคฺโค ขนฺธวคฺโค สฬายตนวคฺโค มหาวคฺโคติ ปญฺจสํยุตฺตปฺปกรณานิ, เตสุ ปฐมํ กตรํ สํยุตฺตปฺปกรณํ เต สํคายึสุ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ ក៏ក្នុងសំយុត្តនិកាយនោះ មានបករណ៍សំយុត្ត ៥ គឺ សគាថវគ្គ និទានវគ្គ ខន្ធវគ្គ សឡាយតនវគ្គ មហាវគ្គ ក្នុងបករណ៍សំយុត្តទាំងនោះ តើលោកទាំងឡាយបានសង្គាយនាបករណ៍សំយុត្តណាជាដំបូង?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจสุ ภนฺเต สํยุตฺตปฺปกรเณสุ ปฐมํ สคาถาวคฺคสํยุตฺตปฺปกรณํ สํคายึสุ.

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងបករណ៍សំយុត្តទាំង ៥ នោះ លោកបានសង្គាយនាសគាថវគ្គសំយុត្តបករណ៍ជាដំបូង។

ปุจฺฉา – สคาถาวคฺเคปิ [Pg.3] อาวุโส เทวตาสํยุตฺตาทิวเสน เอกาทสสํยุตฺตานิ, เตสุ ปฐมํ กตรํ สํยุตฺตํ เต สํคายึสุ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ សូម្បីក្នុងសគាថវគ្គ ក៏មានសំយុត្ត ១១ មានទេវតាសំយុត្តជាដើម ក្នុងសំយុត្តទាំងនោះ តើលោកទាំងឡាយបានសង្គាយនាសំយុត្តណាជាដំបូង?

วิสฺสชฺชนา – เอกาทสสุ ภนฺเต สํยุตฺเตสุ ปฐมํ เทวตาสํยุตฺตํ สํคายึสุ.

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងសំយុត្តទាំង ១១ នោះ លោកបានសង្គាយនាទេវតាសំយុត្តជាដំបូង។

ปุจฺฉา – เทวตาสํยุตฺเตปิ อาวุโส นฬวคฺคาทโย อฏฺฐ วคฺคา, โอฆตรณสุตฺตาทีนิ จ เอกาสีติ สุตฺตานิ, เตสุ ปฐมํ กตรํ วคฺคํ กตรญฺจ สุตฺตํ สคายึสุ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ សូម្បីក្នុងទេវតាសំយុត្ត ក៏មានវគ្គ ៨ មាននឡវគ្គជាដើម និងមានសូត្រ ៨១ មានឱឃតរណសូត្រជាដើម ក្នុងវគ្គ និងសូត្រទាំងនោះ តើលោកទាំងឡាយបានសង្គាយនាវគ្គណា និងសូត្រណាជាដំបូង?

วิสฺสชฺชนา – อฏฺฐสุ ภนฺเต วคฺเคสุ ปฐมํ นฬวคฺคํ เอกาสีติยา จ สุตฺเตสุ ปฐมํ โอฆตรณสุตฺตํ สํคายึสุ.

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងវគ្គទាំង ៨ នោះ លោកបានសង្គាយនានឡវគ្គជាដំបូង និងក្នុងសូត្រទាំង ៨១ នោះ លោកបានសង្គាយនាឱឃតរណសូត្រជាដំបូង។

สาธุ [Pg.4] สาธุ อาวุโส, มยมฺปิ ทานิ ตโตเยว ปฏฺฐาย สํคีติปุพฺพงฺคมานิ ปุจฺฉนวิสฺสชฺชนกิจฺจานิ อาวหิตุํ สมารภาร.

សាធុ សាធុ អាវុសោ ឥឡូវនេះ យើងទាំងឡាយក៏នឹងចាប់ផ្តើមធ្វើកិច្ចសួរ និងឆ្លើយ ដែលមានការសង្គាយនាជាប្រធាន តាំងពីសូត្រនោះទៅ។

เทวตาสํยุตฺต

ទេវតាសំយុត្ត

โอฆตรณสุตฺต

ឱឃតរណសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน โอฆตรณสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ ចុះឱឃតរណសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គដឹង ព្រះអង្គឃើញ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ, อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ, เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กถํ นุ ตฺวํ มาริส โอฆมตรี’’ติ,

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងទេវតាមួយអង្គ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ទេវតាមួយអង្គនោះ កាលដែលរាត្រីបឋមយាមកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ ទេវតានោះកាលឈរក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ តើលោកឆ្លងឱឃៈដោយរបៀបណា?»

ตสฺมึ [Pg.5] ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อปติฏฺฐํ ขฺวาหํ อาวุโส อนายูหํ โอฆมตรึ’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់តបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនបង្អង់ មិនប្រឹងប្រែង ទើបឆ្លងឱឃៈបាន» បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងនេះឯង។

อจฺเจนฺติสุตฺต

អច្ចេន្តិសូត្រ

ปุจฺฉา – อจฺเจนฺติสุตฺตํ [Pg.8] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ ចុះអច្ចេន្តិសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ–

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងទេវតាមួយអង្គ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ទេវតាមួយអង្គនោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា–

‘‘อจฺเจนฺติ กาลา ตรยนฺติ รตฺติโย,วโยคุณา อนุปุพฺพํ ชหนฺติ,เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน,ปุญฺญานิ กยิราถ สุขาวหานี’’ติ–

«កាលទាំងឡាយរមែងកន្លងទៅ រាត្រីទាំងឡាយរមែងរហ័សទៅ វ័យទាំងឡាយរមែងលះបង់ទៅតាមលំដាប់ បុគ្គលកាលសម្លឹងឃើញភ័យក្នុងសេចក្តីស្លាប់នោះ គួរធ្វើបុណ្យទាំងឡាយដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខ»–

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ –

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ–

‘‘อจฺเจนฺติ กาลา ตรยนฺติ รตฺติโย,วโยคุณา อนุปุพฺพํ ชหนฺติ,เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน,โลกามิสํ ปชเห สนฺติเปกฺโข’’ติ –

«កាលទាំងឡាយរមែងកន្លងទៅ រាត្រីទាំងឡាយរមែងរហ័សទៅ វ័យទាំងឡាយរមែងលះបង់ទៅតាមលំដាប់ បុគ្គលកាលសម្លឹងឃើញភ័យក្នុងសេចក្តីស្លាប់នោះ ជាអ្នកប្រាថ្នាសេចក្តីស្ងប់ គប្បីលះបង់នូវអាមិសក្នុងលោកចេញ»–

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងនេះឯង។

สตฺติสุตฺต

សត្តិសូត្រ

ปุจฺฉา – สตฺติสุตฺตํ [Pg.10] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ ចុះសត្តិសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ, อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ–

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងទេវតាមួយអង្គ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ទេវតាមួយអង្គនោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា–

‘‘สตฺติยา วิย โอมฏฺโฐ, ฑยฺหมาโนว มตฺถเก;

กามราคปฺปหานาย, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช’’ติ–

«ភិក្ខុអ្នកមានស្មារតី គប្បីត្រាច់ទៅ ដើម្បីលះបង់កាមរាគៈ ហាក់ដូចជាត្រូវលំពែងចាក់ ឬដូចជាភ្លើងឆេះលើក្បាល»–

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ–

สตฺติยา [Pg.11] วิย โอมฏฺโฐ ฑยฺหมาโนว มตฺถเก;

สกฺกายทิฏฺฐิปฺปหานาย, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเชติ;

«ភិក្ខុអ្នកមានស្មារតី គប្បីត្រាច់ទៅ ដើម្បីលះបង់សក្កាយទិដ្ឋិ ហាក់ដូចជាត្រូវលំពែងចាក់ ឬដូចជាភ្លើងឆេះលើក្បាល»

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងនេះឯង。

สตฺติยา วิย โอมฏฺโฐ, ฑยฺหมาโนว มตฺถเก;

กามราคปฺปหานาย, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช –

«ភិក្ខុអ្នកមានស្មារតី គប្បីត្រាច់ទៅ ដើម្បីលះបង់កាមរាគៈ ហាក់ដូចជាត្រូវលំពែងចាក់ ឬដូចជាភ្លើងឆេះលើក្បាល»–

สตฺติยา [Pg.12] วิย โอมฏฺโฐ, ฑยฺหมาโนว มตฺถเก,สกฺกายทิฏฺฐิปฺปมานาย, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช –

«ភិក្ខុអ្នកមានស្មារតី គប្បីត្រាច់ទៅ ដើម្បីលះបង់សក្កាយទិដ្ឋិ ហាក់ដូចជាត្រូវលំពែងចាក់ ឬដូចជាភ្លើងឆេះលើក្បាល»–

ชฏาสุตฺต

ជដាសូត្រ

ปุจฺฉา – ชฏาสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ ចុះជដាសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ, อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา ภวคนฺตํ เอตทโวจ–

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងទេវតាមួយអង្គ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ទេវតាមួយអង្គនោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា–

‘‘อนฺโต ชฏา พหิชฏา, ชฏาย ชฏิตา ปชา;

ตํ ตํ โคตม ปุจฺฉามิ, โก อิมํ วิชฏเย ชฏ’’นฺติ–

«សត្វលោកជំពាក់ជំពិនខាងក្នុង ជំពាក់ជំពិនខាងក្រៅ ពួកសត្វរមែងជំពាក់ជំពិនដោយញាតិ បពិត្រព្រះគោតម ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរព្រះអង្គ តើនរណាអាចដោះស្រាយសេចក្តីជំពាក់ជំពិននេះបាន?»–

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ –

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ–

สีเล ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ, จิตฺตํ ปญฺญญฺจ ภาวยํ;

อาตาปี นิปโก ภิกฺขุ, โส อิมํ วิชฏเย ชฏํ.

«នរជនអ្នកមានប្រាជ្ញា តាំងនៅក្នុងសីល ហើយចំរើនចិត្តនិងប្រាជ្ញា ជាភិក្ខុមានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានប្រាជ្ញាស្មារតី ភិក្ខុនោះទើបអាចដោះស្រាយសេចក្តីជំពាក់ជំពិននេះបាន។»

เยสํ [Pg.13] ราโค จ โทโส จ, อวิชฺชา จ วิราชิตา;

ขีณาสวา อรหนฺโต, เตสํ วิชฏิตา ชฏาติ;

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា មានអាសវៈអស់ហើយ មានរាគៈ ទោសៈ និងអវិជ្ជាខ្ចាត់ខ្ចាយហើយ សេចក្តីជំពាក់ជំពិនរបស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាដោះស្រាយបានហើយ»

เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងដោយគាថាមានដើមយ៉ាងនេះឯង។

สีเล [Pg.14] ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ, จิตฺตํ ปญฺญญฺจ ภาวยํ;

อาตาปี นิปโก ภิกฺขุ, โส อิมํ วิชฏเย ชฏํ–

«នរជនអ្នកមានប្រាជ្ញា តាំងនៅក្នុងសីល ហើយចំរើនចិត្តនិងប្រាជ្ញា ជាភិក្ខុមានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានប្រាជ្ញាស្មារតី ភិក្ខុនោះទើបអាចដោះស្រាយសេចក្តីជំពាក់ជំពិននេះបាន–»

เยสํ ราโค จ โทโส จ, อวิชฺชา จ วิราชิตา;

ขีณาสวา อรหนฺโต, เตสํ วิชฏิตา ชฏา–

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា មានអាសវៈអស់ហើយ មានរាគៈ ទោសៈ និងអវិជ្ជាខ្ចាត់ខ្ចាយហើយ សេចក្តីជំពាក់ជំពិនរបស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាដោះស្រាយបានហើយ–»

ยตฺถ [Pg.15] นามญฺจ รูปญฺจ, อเสสํ อุปรุชฺฌติ;

ปฏิฆํ รูปสญฺญา จ, เอตฺเถสา ฉิชฺชเต ชฏา.

«នាមនិងរូបក្តី បដិឃសញ្ញានិងរូបសញ្ញាក្តី រមែងរលត់មិនមានសេសសល់ក្នុងទីណា សេចក្តីជំពាក់ជំពិននេះ រមែងដាច់ស្រឡះក្នុងទីនោះ។»

อจฺฉราสุตฺต

អច្ឆរាសូត្រ

ปุจฺฉา – อจฺฉราสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ ចុះអច្ឆរាសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต เทวปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ–

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងទេវបុត្រមួយអង្គ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ទេវបុត្រមួយអង្គនោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា–

‘‘อจฺฉราคณสงฺฆฏฺฐํ, ปิสาจ คณเสวิตํ;

วนนฺตํ โมหนํ นาม, กถํ ยาตฺรา ภวิสฺสตี’’ติ.

«ព្រៃធំឈ្មោះមោហនៈ គឹកកងដោយពួកស្រីអប្សរ ទាំងជាទីអាស្រ័យនៃពួកភូតភ័យ តើបុគ្គលនឹងចេញទៅដោយរបៀបណា?»

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ–

‘‘อุชุโก นาม โส มคฺโค, อภยา นาม สา ทิสา,รโถ อกูชโน นาม, ธมฺมจกฺเกหิ สํยุโต.

«ផ្លូវនោះឈ្មោះថាផ្លូវត្រង់ ទិសនោះឈ្មោះថាទិសគ្មានភ័យ រថនោះឈ្មោះថារថគ្មានសម្លេង ព្រោះប្រកបដោយកង់គឺធម៌។»

หิรี [Pg.16] ตสฺส อปาลมฺโพ, สตฺยสฺส ปริวารณํ;

ธมฺมาหํ สารถึ พฺรูมิ, สมฺมาทิฏฺฐิ ปุเรชวํ.

«សេចក្តីខ្មាស់បាប ជាបង្អែកនៃរថនោះ សតិជាគ្រឿងការពារ តថាគតហៅថាធម៌ជាសារថី មានសម្មាទិដ្ឋិជាអ្នកនាំមុខ។»

ยสฺส เอตาทิสํ ยานํ, อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา;

ส เว เอเตน ยาเนน, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ.

«យានបែបនេះមានដល់បុគ្គលណា ទោះបីជាស្ត្រី ឬបុរសក្តី បុគ្គលនោះឯង រមែងទៅដល់ជិតព្រះនិព្វាន ដោយយាននេះជាប្រាកដ»។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងនេះឯង។

อจฺฉราคณสงฺฆุฏฺฐํ[Pg.17], ปิสาจคณเสวิตํ;

วนนฺตํ โมหนํ นาม, กถํ ยาตฺรา ภวิสฺสติ–

«ព្រៃធំឈ្មោះមោហនៈ គឹកកងដោយពួកស្រីអប្សរ ទាំងជាទីអាស្រ័យនៃពួកភូតភ័យ តើបុគ្គលនឹងចេញទៅដោយរបៀបណា–»

ชราสุตฺต

ជរាសូត្រ

ปุจฺฉา – ชราสุตฺตํ [Pg.19] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា – ម្នាលអាវុសោ ចុះជរាសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ–

វិសជ្ជនា – បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងទេវតាមួយអង្គ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ទេវតាមួយអង្គនោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា–

‘‘กึ สุ ยาว ชรา สาธุ, กึ สุ สาธุ ปติฏฺฐิตํ;

กึ สุ นรานํ รตนํ, กึ สุ โจเรหิ ทูหร’’นฺติ.

«តើអ្វីល្អរហូតដល់ចាស់? តើអ្វីដែលបុគ្គលតាំងទុកល្អហើយ? តើអ្វីជាកែវរបស់មនុស្សទាំងឡាយ? តើអ្វីដែលពួកចោរលួចយកបានដោយកម្រ?»

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ—

‘‘สีลํ ยาว ชรา สาธุ, สทฺธา สาธุ ปติฏฺฐิตา;

ปญฺญา นรานํ รตนํ, ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหร’’นฺติ.

«សីល ញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេច ដរាបដល់ចាស់ គឺល្អ, ជំនឿដែលតម្កល់មាំហើយ គឺល្អ, បញ្ញា ជាកែវរបស់មនុស្សទាំងឡាយ, បុណ្យ ពួកចោរនាំយកទៅបានដោយកម្រ»។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះឯង។

กึ สุ ยาว ชรา สาธุ.

តើអ្វីហ្ន៎ ញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេច ដរាបដល់ចាស់ គឺល្អ?

กึ สุ สาธุ ปติฏฺฐิตํ.

តើអ្វីហ្ន៎ ដែលតម្កល់មាំហើយ គឺល្អ?

กึ [Pg.20] สุ นรานํ รตนํ.

តើអ្វីហ្ន៎ ជាកែវរបស់មនុស្សទាំងឡាយ?

กึ สุ โจเรหิ ทูหรํ.

តើអ្វីហ្ន៎ ដែលពួកចោរនាំយកទៅបានដោយកម្រ?

เทวปุตฺตสํยุตฺต

ទេវបុត្តសំយុត្ត

สุพฺรหฺมสุตฺต

សុព្រហ្មសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สุพฺรหฺมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กตญฺจ ภาสิตํ. กีทิโส จ ตตฺถ ธมฺมปฏิคฺคาหกสฺส ธมฺมสฺสวนานิสํโส อธิคโต.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះសុព្រហ្មសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់ជ្រាប ទ្រង់ឃើញ ត្រាស់សម្តែងហើយ នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងដូចម្តេច? ហើយអានិសង្សនៃការស្តាប់ធម៌របស់អ្នកទទួលធម៌ក្នុងទីនោះ តើសម្រេចបានដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.21] ภนฺเต สุพฺรหฺมเทวปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สุพฺรหฺมา ภนฺเต เทวปุตฺโต มรณภยภีโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ–

ចម្លើយ — បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងរាជគ្រឹះ ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងសុព្រហ្មទេវបុត្រ។ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន សុព្រហ្មទេវបុត្រ ខ្លាចភ័យអំពីសេចក្តីស្លាប់ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះថា —

‘‘นิจฺจํ อุตฺรสฺตมิทํ จิตฺตํ, นิจฺจํ อุพฺพิคฺคมิทํ มโน;

อนุปฺปนฺเนสุ กิจฺเฉสุ, อโถ อุปฺปติเตสุ จ;

สเจ อตฺถิ อนุตฺรสฺตํ, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต’’ติ–

«ចិត្តនេះ តែងតក់ស្លុតជានិច្ច, មនោនេះ តែងរន្ធត់ជានិច្ច ចំពោះសេចក្តីលំបាកទាំងឡាយដែលមិនទាន់មកដល់ផង ដែលកើតឡើងហើយផង, បើមានធម៌មិនតក់ស្លុតទេ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរ ព្រះអង្គមេត្តាប្រាប់ធម៌នោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គផង» —

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ.

បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ—

‘‘นาญฺญตฺร โพชฺชา ตปสา, นาญฺญตฺรินฺทฺริยสํวรา;

นาญฺญตฺร สพฺพนิสฺสคฺคา, โสตฺถึ ปสฺสามิ ปาณิน’’นฺติ.

«តថាគតមិនឃើញសេចក្តីសួស្តីរបស់សត្វទាំងឡាយ ក្រៅពីពោជ្ឈង្គ និងតបៈ ក្រៅពីការសង្រួមឥន្ទ្រិយ ក្រៅពីការលះបង់នូវធម៌ទាំងពួងឡើយ»។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ. เทสนาปริโยสาเน จ ภนฺเต สุพฺรหฺมสฺส เทวปุตฺตสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ, ‘‘ยํกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះឯង។ លុះចប់ការសម្តែងធម៌ហើយ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ធម្មចក្ខុដ៏ប្រាសចាកធូលី ឥតមានមន្ទិល ក៏កើតឡើងដល់សុព្រហ្មទេវបុត្រ លើអាសនៈនោះឯងថា «វត្ថុណាមួយមានការកើតឡើងជាធម្មតា វត្ថុទាំងអស់នោះ តែងមានការរលត់ទៅជាធម្មតា»។

นิจฺจํ [Pg.22] อุตฺรสฺตมิทํ จิตฺตํ, นิจฺจํ อุพฺพิคฺคมิทํ มโน;

อนุปฺปนฺเนสุ กิจฺเฉสุ, อโถ อุปฺปติเตสุ จ;

สเจ อตฺถิ อนุตฺรสฺต, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต-หุ–

ចិត្តនេះ តែងតក់ស្លុតជានិច្ច, មនោនេះ តែងរន្ធត់ជានិច្ច ចំពោះសេចក្តីលំបាកទាំងឡាយដែលមិនទាន់មកដល់ផង ដែលកើតឡើងហើយផង, បើមានធម៌មិនតក់ស្លុតទេ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរ ព្រះអង្គមេត្តាប្រាប់ធម៌នោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គផង —

นาญฺญตฺร [Pg.23] โพชฺชา ตปสา, นาญฺญตฺรินฺทฺริยสํวรา;

นาญฺญตฺร สพฺพนิสฺสคฺคา, โสตฺถึ ปสฺสามิ ปาณินํ–

តថាគតមិនឃើញសេចក្តីសួស្តីរបស់សត្វទាំងឡាយ ក្រៅពីពោជ្ឈង្គ និងតបៈ ក្រៅពីការសង្រួមឥន្ទ្រិយ ក្រៅពីការលះបង់នូវធម៌ទាំងពួងឡើយ —

โรหิตสฺสสุตฺต

រោហិតស្សសូត្រ

ปุจฺฉา – โรหิตสฺสสุตฺตํ [Pg.24] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះរោហិតស្សសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต โรหิตสฺสํ เทวปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. โรหิตสฺโส ภนฺเต เทวปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยตฺถ นุ โข ภนฺเต น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, สกฺกา นุ โข โส ภนฺเต คมเนน โลกสฺส อนฺโต ญาตุํ วา ทฏฺฐุํ วา ปาปุณิตุํ วา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยตฺถ โข อาวุโส น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ อฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងរោហិតស្សទេវបុត្រ។ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន រោហិតស្សទេវបុត្រ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តើគេអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានដែរឬទេ ព្រះអង្គ?»។ ក្នុងរឿងនោះ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនពោលថា ទីបំផុតនៃលោកដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ អាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់ដោយការដើរទៅបានឡើយ»។

โกสลสํยุตฺต

កោសលសំយុត្ត

ทหรสุตฺต

ទហរសូត្រ

ปุจฺฉา – ทหรสุตฺตํ [Pg.26] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះទហរសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ภวมฺปิ โน โคตโม ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปฏิชานาตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยญฺหิ ตํ มหาราช สมฺมา วทมาโนวเทยฺย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ[Pg.27], มเมว ตํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសល។ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ទ្រង់រីករាយជាមួយព្រះមានព្រះភាគ លុះគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងប្តេជ្ញាខ្លួនថា 'យើងបានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ' ដែរឬ?»។ ក្នុងរឿងនោះ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះជាដើមថា «មហាបពិត្រ បុគ្គលកាលពោលឲ្យត្រូវ គប្បីពោលចំពោះបុគ្គលណាថា 'បានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ' គប្បីពោលចំពោះតថាគតហ្នឹងឯង ទើបឈ្មោះថាពោលដោយត្រឹមត្រូវ»។

ตสฺมา [Pg.29] หิ ปณฺฑิโต โปโส, สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน;

ภุชงฺคมํ ปาวกญฺจ, ขตฺติยญฺจ ยสสฺสินํ;

ภิกฺขุญฺจ สีลสมฺปนฺนํ, สมฺมเทว สมาจเร–

«ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលជាបណ្ឌិត កាលសម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន គប្បីប្រព្រឹត្តឲ្យត្រូវ គឺកោតក្រែងចំពោះសត្វអាសិរពិសផង ភ្លើងផង ក្សត្រិយ៍មានយសផង ភិក្ខុអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីលផង ដោយប្រពៃចុះ» —

อตฺตรกฺขิตสุตฺต

អត្តរក្ខិតសូត្រ

ปุจฺฉา – อตฺตรกฺขิตสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះអត្តរក្ខិតសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส [Pg.30] เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาที’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ภควา จ ภนฺเต เอวเมตํ มหาราช เอวเมตํ มหาราชาติ เอวมาทินา วิภชิตฺวา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសលនោះឯង។ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះបាទបសេនទិកោសល ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះជាដើមថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គនៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំនៅម្នាក់ឯង សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះ ក៏កើតឡើង»។ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ចែកយ៉ាងនេះជាដើមថា «យ៉ាងហ្នឹងហើយ មហាបពិត្រ យ៉ាងហ្នឹងហើយ មហាបពិត្រ»។

กาเยน [Pg.32] สํวโร สาธุ, สาธุ วาจาย สํวโร;

มนสา สํวโร สาธุ, สาธุ, สพฺพตฺถ สํวโร;

สพฺพตฺถ สํวุโต ลชฺชี, รกฺขิโตติ ปวุจฺจติ.

«ការសង្រួមតាមកាយ គឺល្អ, การសង្រួមតាមវាចា គឺល្អ, ការសង្រួមតាមចិត្ត គឺល្អ, ការសង្រួមក្នុងទ្វារទាំងពួង គឺល្អ, ភិក្ខុអ្នកសង្រួមក្នុងទ្វារទាំងពួង មានសេចក្តីខ្មាសបាប តថាគតហៅថា អ្នករក្សាខ្លួន»។

อปฺปกสุตฺต

អប្បកសូត្រ

ปุจฺฉา – อปฺปกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះអប្បកសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ อปฺปกา เต สตฺตา โลกสฺมึ, เย อุฬาเร อุฬาเร โภเค ลภิตฺวา น เจว มชฺชนฺติ น จ ปมชฺชนฺติ, น จ กาเมสุ เคธํ อาปชฺชนฺตี’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอวเมตํ มหาราช เอวเมตํ มหาราชา’’ติ เอวมาทินา อปฺปกสุตฺตํ ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសលនោះឯង។ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះបាទបសេនទិកោសល ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះជាដើមថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គនៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំនៅម្នាក់ឯង សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះ ក៏កើតឡើងថា សត្វទាំងឡាយក្នុងលោក ដែលបានទទួលភោគសម្បត្តិដ៏លើសលប់ហើយ មិនស្រវឹង មិនប្រមាទ មិនដល់នូវសេចក្តីលោភលន់ក្នុងកាមទាំងឡាយ មានចំនួនតិចណាស់»។ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងអប្បកសូត្រ យ៉ាងនេះជាដើមថា «យ៉ាងហ្នឹងហើយ មហាបពិត្រ យ៉ាងហ្នឹងហើយ មហាបពិត្រ»។

มลฺลิกาสุตฺต

មល្លិកាសូត្រ

ปุจฺฉา – มลฺลิกาสุตฺตํ [Pg.34] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះមល្លិកាសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข เต มลฺลิเก โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร’’ติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ สพฺพาทิสา อนุปริคมฺม เจตสาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសលនោះឯង។ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះនាងមល្លិកាទេវីយ៉ាងនេះថា «ម្នាលនាងមល្លិកា ចុះអ្នកដទៃណាមួយ ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនរបស់អ្នក មានដែរឬទេ?»។ ក្នុងរឿងនោះ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះជាដើមថា «បុគ្គលក្រឡេកមើលដោយចិត្ត ទៅកាន់ទិសទាំងអស់ហើយ...»។

สพฺพา [Pg.35] ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา, เนวชฺฌคา ปิยตรมตฺตนา กฺวจิ. เอวํ ปิโย ปุถุ อตฺตา ปเรสํ, ตสฺมา น หึเส ปรมตฺตกาโม–

«បុគ្គលក្រឡេកមើលដោយចិត្ត ទៅកាន់ទិសទាំងអស់ហើយ មិនបានជួបប្រទះនឹងនរណាមួយ ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនក្នុងទីណាមួយឡើយ។ ខ្លួនជាទីស្រឡាញ់របស់សត្វដទៃច្រើនយ៉ាងនេះ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលអ្នកស្រឡាញ់ខ្លួន មិនគប្បីបៀតបៀនសត្វដទៃឡើយ» —

สตฺตชฏิลสุตฺต

សត្តជដិលសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.36] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺตชฏิลสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះសត្តជដិលសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគ... បេ... សម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล อจิรปกฺกนฺเตสุ สตฺตสุ จ ชฏิเลสุ สตฺตสุ จ นิคณฺเฐสุ สตฺตสุ จ อเจลเกสุ สตฺตสุ จ เอกสาฏเกสุ สตฺตสุ จ ปริพฺพาชเกสุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘เย เต ภนฺเต โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา, เอเต เตสํ อญฺญตรา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ มหาราช ตยา คิหินา กามโภคินา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺเตน กาสิณจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺเตน มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺเตน ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺเตน ‘‘อิเม วา อรหนฺโต, อิเม วา อรหตฺตมคฺคํ สมาปนฺนา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសល។ កាលដែលពួកជដិល ៧ នាក់ ពួកនិគ្រន្ថ ៧ នាក់ ពួកអចេលកៈ ៧ នាក់ ពួកឯកសាដកៈ ៧ នាក់ ពួកបរិព្វាជក ៧ នាក់ ដើរកន្លងទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយគង់ក្នុងទីសមគួរ លុះគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកជនណាដែលជាព្រះអរហន្ត ឬជាអ្នកសម្រេចអរហត្តមគ្គក្នុងលោក ពួកជនទាំងនេះ ជាអ្នកណាមួយក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងនោះដែរឬទេ?»។ ក្នុងរឿងនោះ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះជាដើមថា «មហាបពិត្រ សេចក្តីនេះ ដឹងបានដោយកម្រណាស់ សម្រាប់ព្រះអង្គជាគ្រហស្ថ អ្នកបរិភោគកាម នៅគ្រប់គ្រងដំណេកដែលចង្អៀតដោយបុត្រនិងភរិយា ប្រើប្រាស់គ្រឿងក្រអូបអំពីស្រុកកាសី ទ្រទ្រង់ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាប ត្រេកអរចំពោះមាសនិងប្រាក់ថា 'ពួកជនទាំងនេះ ជាព្រះអរហន្ត ឬពួកជនទាំងនេះ ជាអ្នកសម្រេចអរហត្តមគ្គ'»។

น [Pg.40] วณฺณรูเปน นโร สุชาโน, น วิสฺสเส อิตฺตรทสฺสเนน;

สุสญฺญตานญฺหิ วิยญฺชเนน, อสญฺญตา โลกมิมํ จรนฺติ.

«បុគ្គលមិនមែនដឹងបានដោយងាយ ដោយពណ៌សម្បុរនិងរូបរាងឡើយ មិនគប្បីទុកចិត្តដោយការឃើញមួយរំពេចនោះទេ ព្រោះថា ពួកជនអ្នកមិនសង្រួម តែងត្រេចទៅក្នុងលោកនេះ ដោយគ្រឿងសម្គាល់របស់ពួកជនអ្នកសង្រួមល្អ»។

ปติรูปโก มตฺติกากุณฺฑโลว, โลหฑฺฒมาโสว สุวณฺณฉนฺโน;

จรนฺติ โลเก ปริวารฉนฺนา, อนฺโต อสุทฺธา พหิโสภมานา-หู

«ពួកជនដែលមានសេចក្តីសៅហ្មងក្នុងខាងក្នុង មានតែសេចក្តីល្អខាងក្រៅ ហែហមដោយបរិវារ តែងត្រេចទៅក្នុងលោក ដូចជាកុណ្ឌលដីដែលគេធ្វើតម្រាប់ ឬដូចជាកាក់លង្ហិនពាក់កណ្តាលម៉ាស ដែលគេស្រោបដោយមាស» —

ปญฺจราชสุตฺต

បញ្ចរាជសូត្រ

ปุจฺฉา – ปญฺจราชสุตฺตํ [Pg.41] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះបញ្ចរាជសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข ภนฺเต กามานํ อคฺค’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘มนาปปริยนฺตํ ขฺวาหํ มหาราช ปญฺจสุ กามคุเณสุ อคฺคนฺติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសលនោះឯង។ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើអ្វីជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ?»។ ក្នុងរឿងនោះ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះជាដើមថា «មហាបពិត្រ តថាគតពោលថា សេចក្តីគាប់ចិត្តជាទីបំផុត ក្នុងកាមគុណទាំង ៥ ជាកំពូល»។

อิธ [Pg.42] ภนฺเต อมฺหากํ ปญฺจนฺนํ ราชูนํ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตานํ สมงฺคีภูตานํ ปริจารยมานานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทึ ‘กึ นุ โข กามานํ อคฺค’นฺติ–

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលដែលពួកយើងជាស្តេចទាំង ៥ អង្គ ឆ្អែតឆ្អន់ មូលមតិគ្នា ញ៉ាំងកាមគុណទាំង ៥ ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ សេចក្តីសន្ទនាជាចន្លោះនេះ ក៏កើតឡើងថា 'តើអ្វីជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ?'» —

ปทุมํ [Pg.43] ยถา โกกนทํ สุคนฺธํ, ปาโต สิยา ผุลฺลมวีตคนฺธํ. องฺคีรสํ ปสฺส วิโรจมานํ, ตปนฺตมาทิจฺจมิวนฺตลิกฺเข–

«ព្រះអង្គចូរទតមើលព្រះអង្គីរសៈ ដែលទ្រង់រុងរឿង ដូចជាផ្កាឈូកក្រហមមានក្លិនក្រអូប រីកនៅពេលព្រឹក មិនទាន់បាត់ក្លិនក្រអូប ឬដូចជាព្រះអាទិត្យដែលកំពុងក្តៅ ភ្លឺច្បាស់នៅលើអាកាស» —

ทุติยอปุตฺตกสุตฺต

ទុតិយអបុត្តកសូត្រ

ปุจฺฉา – ทุติยอปุตฺตกสุตฺตํ [Pg.44] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះទុតិយអបុត្តកសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อิธ ภนฺเต สาวตฺถิยํ เสฏฺฐิ คหปติ กาลงฺกโต, ตมหํ อปุตฺตกํ สาปเตยฺยํ ราชนฺเตปุรํ อติหริตฺวา อาคจฺฉามี’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอวเมตํ มหาราช, เอวเมตํ มหาราช, ภูตปุพฺพํ โส มหาราช เสฏฺฐิ คหปติ ตคฺครสิขึ นาม ปจฺเจกสมฺพุทฺธํ ปิณฺฑปาเตน ปฏิปาเทสี’’ติ เอวมาทินา ตสฺส เสฏฺฐิสฺส คหปติสฺส อตีตํ วตฺถุํ อาหริตฺวา ปริโยสาเน จตูหิ คาถาหิ ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសលនោះឯង។ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះជាដើមថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងក្រុងសាវត្ថីនេះ មានសេដ្ឋីជាគហបតិម្នាក់ធ្វើមរណកាលទៅហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គបាននាំយកទ្រព្យសម្បត្តិដែលគ្មានកូនជាអ្នកទទួលមរតកនោះ ទៅទុកក្នុងព្រះរាជវាំង រួចហើយទើបមកក្នុងទីនេះ»។ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់នាំយកអតីតវត្ថុរបស់សេដ្ឋីគហបតិនោះមកសម្តែង យ៉ាងនេះជាដើមថា «យ៉ាងហ្នឹងហើយ មហាបពិត្រ យ៉ាងហ្នឹងហើយ មហាបពិត្រ កាលពីព្រេងនាយ មហាបពិត្រ សេដ្ឋីគហបតិនោះ បានថ្វាយចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ចំពោះព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ព្រះនាមតគរទិខិ» ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងដោយគាថា ៤ គាថា ក្នុងទីបំផុត។

ธญฺญํ [Pg.47] ธนํ รชตํ ชาตรูปํ, ปริคฺคหํ วาปิ ยทตฺถิ กิญฺจิ,ทาสา กมฺมกรา เปสฺสา, เย จสฺส อนุชีวิโน.

«ស្រូវ ធនធាន ប្រាក់ មាស ឬគ្រឿងបរិក្ខារណាមួយដែលមាន ពួកទាសៈ កម្មករ អ្នកបម្រើ និងជនទាំងឡាយណាដែលអាស្រ័យនឹងសេដ្ឋីនោះ»

สพฺพํ นาทาย คนฺตพฺพํ, สพฺพํ นิกฺขิปฺปคามินํ;

ยญฺจ กโรติ กาเยน, วาจาย อุทเจตสา.

សត្វលោកមិនអាចយកទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ទៅបានឡើយ ត្រូវតែលះបង់ចោលទាំងអស់ទៅ ចំណែកឯអំពើណាដែលខ្លួនធ្វើដោយកាយ វាចា ឬចិត្ត។

ตญฺหิ ตสฺส สกํ โหติ, ตํว อาทาย คจฺฉติ;

ตํวสฺส อนุคํ โหติ, ฉายาว อนปายินี.

អំពើនោះឯង ទើបជាទ្រព្យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់សត្វនោះ សត្វនោះតែងនាំយកអំពើនោះទៅ អំពើនោះតែងតាមជាប់ទៅតាមសត្វនោះ ដូចជាស្រមោលអន្ទោលតាមប្រាណដូច្នោះ។

ตสฺมา กเรยฺย กลฺยาณํ, นิจยํ สมฺปรายิกํ;

ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ, ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ –

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគប្បីធ្វើអំពើល្អ សន្សំទុកសម្រាប់បរលោក ព្រោះបុណ្យទាំងឡាយ តែងជាទីពឹងរបស់សត្វទាំងឡាយក្នុងបរលោក។

มารสํยุตฺต

មារសំយុត្ត

ตโปกมฺมสุตฺต

តបោកម្មសូត្រ

ปุจฺฉา – ตโปกมฺมสุตฺตํ [Pg.48] ปนาวุโส ภควตา ชิเนน กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះតបោកម្មសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាជិនស្រី ទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – อุรุเวลายํ ภนฺเต มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา คาถาย อชฺฌภาสิ.

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គទ្រង់សំដែងនៅតំបន់ឧរុវេលា ផ្ដើមចំពោះមារមានចិត្តបាប។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មារមានចិត្តបាប បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយបានពោលគាថាទូលសួរថា៖

‘‘ตโปกมฺมา อปกฺกมฺม, เยน สุชฺฌนฺติ มาณวา;

อสุทฺโธ มญฺญสิ สุทฺโธ, สุทฺธิมคฺคา อปรทฺโธ’’ติ.

«ព្រះអង្គចៀសចេញពីតបោកម្ម ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យពួកមនុស្សបរិសុទ្ធ ព្រះអង្គមិនបរិសុទ្ធសោះ តែសំគាល់ខ្លួនថាបរិសុទ្ធ ព្រះអង្គបានឃ្លាតចាកផ្លូវនៃសេចក្ដីបរិសុទ្ធហើយ»។

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ (ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់គាថានេះថា)៖

‘‘อนตฺตสํหิตํ ญตฺวา, ยํ กิญฺจิ อมรํ ตปํ;

สพฺพํ นตฺถาวหํ โหติ, ผิยาริตฺตํว ธมฺมนิ;

สีลํ สมาธิ ปญฺญญฺจ, มคฺคํ โพธาย ภาวยํ;

ปตฺโตสฺมิ ปรมํ สุทฺธึ, นิหโต ตฺวมสิ อนฺตกา’’ติ.

«តបៈណាមួយដែលមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ ទោះបីជាតបៈដ៏សាហាវដើម្បីសេចក្ដីមិនស្លាប់ក៏ដោយ តបៈទាំងអស់នោះ មិននាំមកនូវប្រយោជន៍ឡើយ ដូចជាច្រឡឹងនិងចង្កូតទូកដែលមិនត្រូវគ្នានៅលើគោកដូច្នោះ។ កាលតថាគតចម្រើនសីល សមាធិ និងបញ្ញា ដែលជាផ្លូវដើម្បីការត្រាស់ដឹង ទើបបានដល់នូវសេចក្ដីបរិសុទ្ធដ៏ឧត្តម នែសេចក្ដីស្លាប់ អ្នកឯងត្រូវយើងកំចាត់ចេញហើយ»។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ชิเนน ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាជិនស្រី ទ្រង់សំដែងយ៉ាងនេះឯង。

ตโปกมฺมา [Pg.49] อปกฺกมฺม, เย น สุชฺฌนฺติ มาณวา;

อสุทฺโธ มญฺญสิ สุทฺโธ, สุทฺธิมคฺคา อปรทฺโธ–

«ព្រះអង្គចៀសចេញពីតបោកម្ម ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យពួកមនុស្សបរិសុទ្ធ ព្រះអង្គមិនបរិសុទ្ធសោះ តែសំគាល់ខ្លួនថាបរិសុទ្ធ ព្រះអង្គបានឃ្លាតចាកផ្លូវនៃសេចក្ដីបរិសុទ្ធហើយ»

อนตฺถสํหิตํ [Pg.50] อุตฺวา, ยํกิญฺจิ อมรํ ตปํ;

สพฺพํ นตฺถาวหํ โหติ, ผิยาริตฺตํว ธมฺมนิ;

«តបៈណាមួយដែលមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ ទោះបីជាតបៈដ៏សាហាវដើម្បីសេចក្ដីមិនស្លាប់ក៏ដោយ តបៈទាំងអស់នោះ មិននាំមកនូវប្រយោជន៍ឡើយ ដូចជាច្រឡឹងនិងចង្កូតទូកដែលមិនត្រូវគ្នានៅលើគោកដូច្នោះ»

หตฺถิราชวณฺณสุตฺต

ហត្ថិរាជវណ្ណសូត្រ

ปุจฺฉา – หตฺถิราชวณฺณสุตฺตํ [Pg.51] ปนาวุโส ภวคตา ชิเนน กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះហត្ថិរាជវណ្ណសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាជិនស្រី ទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – อุรุเวลายํ ภนฺเต มารกํเยว ปาปิมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา ภควโต ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม มหนฺตํ หตฺถิราชวณฺณํ อภินิมฺมินิตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ.

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គទ្រង់សំដែងនៅតំបន់ឧរុវេលា ផ្ដើមចំពោះមារមានចិត្តបាបនោះឯង។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មារមានចិត្តបាប ចង់ឲ្យព្រះដ៏មានព្រះភាគកើតសេចក្ដីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត និងព្រឺរោម ទើបនិម្មិតខ្លួនជាស្ដេចដំរីដ៏ធំ ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ (ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់គាថានេះថា)៖

‘‘สํสรํ ทีฆมทฺธานํ, วณฺณํ กตฺวา สุภาสุภํ;

อลํ เต เตน ปาปิม, นิหโต ตฺวมสิ อนฺตกา’’ติ.

«នែមារមានចិត្តបាប អ្នកអន្ទោលទៅក្នុងសង្សារវដ្តអស់កាលដ៏យូរអង្វែង និម្មិតរូបល្អខ្លះ មិនល្អខ្លះ ការធ្វើបែបនោះល្មមហើយសម្រាប់អ្នក នែសេចក្ដីស្លាប់ អ្នកឯងត្រូវយើងកំចាត់ចេញហើយ»។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ชิเนน ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាជិនស្រី ទ្រង់សំដែងយ៉ាងនេះឯង。

สํสรํ [Pg.52] ทีฆมทฺธานํ, วณฺณํ กตฺวา สุภาสุภํ,อลํ เต เตน ปาปิม, นิหโต ตฺวมสิ อนฺตก –

«អ្នកអន្ទោលទៅក្នុងសង្សារវដ្តអស់កាលដ៏យូរអង្វែង និម្មិតរូបល្អខ្លះ មិនល្អខ្លះ ការធ្វើបែបនោះល្មមហើយសម្រាប់អ្នក នែមារមានចិត្តបាប នែសេចក្ដីស្លាប់ អ្នកឯងត្រូវយើងកំចាត់ចេញហើយ»

ภิกฺขุนีสํยุตฺต

ភិក្ខុនីសំយុត្ត

อาฬวิกาสุตฺต

អាឡវិកាសូត្រ

ปุจฺฉา – อิทานิ อาวุโส ภิกฺขุนี สํยุตฺตํ ปุจฺฉามิ, ยํ ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส สาวิกาหิ เถรีหิ อตฺตโน

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំសូមសួរអំពីភិក្ខុនីសំយុត្ត ដែលជាភាសិតដែលពួកថេរីជាសាវិការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ បានសំដែងប្រកាសនូវគុណតាមពិតរបស់ខ្លួន

จ [Pg.53] พุทฺธสาสนสฺส จ ยถาภูตํ คุณํ ปกาเสตฺวา ภาสิตํ. ตตฺถาวุโส ปฐมํ โปราณเกหิ มหากสฺสปาทีหิ ธมฺมสํคาหเกหิ เถรวเรหิ สํคีตํ อาฬวิกาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

និងរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងភិក្ខុនីសំយុត្តនោះ តើអាឡវិកាសូត្រទី១ ដែលព្រះថេរៈដ៏ប្រសើរទាំងឡាយ មានព្រះមហាកស្សបៈជាដើម ជាអ្នកធ្វើសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ ទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ อาฬวิกาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา อาฬวิกาย ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม วิเวกมฺหา จาเวตุกาโม อาฬวิกํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ គឺនាងអាឡវិកាភិក្ខុនីបានសំដែងនៅក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះមារមានចិត្តបាប។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មារមានចិត្តបាប ចង់ឲ្យនាងអាឡវិកាភិក្ខុនីកើតសេចក្ដីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត និងព្រឺរោម ចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកវិវេក ទើបពោលគាថាទៅកាន់នាងអាឡវិកាភិក្ខុនីថា៖

‘‘นตฺถิ นิสฺสรณํ โลเก, กึ วิเวเกน กาหสิ;

ภุญฺชสฺส กามรติโย, มาหุ ปจฺฉานุตาปินี’’ติ.

«ការរំដោះខ្លួនក្នុងលោកនេះមិនមានឡើយ នាងនឹងធ្វើអ្វីដោយវិវេក? ចូរនាងរីករាយនឹងកាមគុណទាំងឡាយចុះ កុំបីមានសេចក្ដីក្តៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយឡើយ»។

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ (នាងអាឡវិកាភិក្ខុនី បានពោលគាថានេះតបវិញថា)៖

‘‘อตฺถิ นิสฺสรณํ โลเก, ปญฺญาย เม สุผุสฺสิตํ;

ปมตฺตพนฺธุ ปาปิม, น ตฺวํ ชานาสิ ตํ ปทํ;

สตฺติสูลูปมา กามา, ขนฺธาสํ อธิกุฏฺฏนา;

ยํ ตฺวํ กามรตึ พฺรูสิ, อรหิ มยฺห สา อหู’’ติ.

«ការរំដោះខ្លួនក្នុងលោកនេះមានពិតមែន ខ្ញុំបានប៉ះពាល់យ៉ាងល្អហើយដោយបញ្ញា នែមារមានចិត្តបាប ជាផៅពង្សនៃអ្នកប្រមាថ អ្នកឯងមិនស្គាល់នូវផ្លូវនោះឡើយ។ កាមទាំងឡាយប្រៀបដូចជាលំពែងនិងស៊ើប ឯខន្ធទាំងឡាយប្រៀបដូចជាជ្រញ់សម្រាប់កាប់សម្លាប់ សេចក្ដីត្រេកអរក្នុងកាមណាដែលអ្នកឯងនិយាយ សេចក្ដីត្រេកអរនោះ មិនជាទីគាប់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឡើយ»។

เอวํ โข ภนฺเต อาฬวิกาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន នាងអាឡវិកាភិក្ខុនីបានសំដែងយ៉ាងនេះឯង。

นตฺถิ [Pg.54] นิสฺสรณํ โลเก, กึ วิเวเกน กาหสิ;

ภุญฺชสฺสุ กามรติโย, มาหุ ปจฺฉานุตาปินี-หุ–

«ការរំដោះខ្លួនក្នុងលោកនេះមិនមានឡើយ នាងនឹងធ្វើអ្វីដោយវិវេក? ចូរនាងរីករាយនឹងកាមគុណទាំងឡាយចុះ កុំបីមានសេចក្ដីក្តៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយឡើយ»

อตฺถิ [Pg.55] นิสฺสรณํ โลเก, ปญฺญาย เม สุผุสฺสิตํ;

ปมตฺตพนฺธุ ปาปิม, น ตฺวํ ชานาสิ ตํ ปทํ.

«ការរំដោះខ្លួនក្នុងលោកនេះមានពិតមែន ខ្ញុំបានប៉ះពាល់យ៉ាងល្អហើយដោយបញ្ញា នែមារមានចិត្តបាប ជាផៅពង្សនៃអ្នកប្រមាថ អ្នកឯងមិនស្គាល់នូវផ្លូវនោះឡើយ។

สตฺติสูลูปมา กามา, ขนฺธาสํ อธิกุฏฺฏนา;

ยํ ตฺวํ กามรตึ พฺรูสิ, อรติ มยฺห สา อหุ–

កាមទាំងឡាយប្រៀបដូចជាលំពែងនិងស៊ើប ឯខន្ធទាំងឡាយប្រៀបដូចជាជ្រញ់សម្រាប់កាប់សម្លាប់ សេចក្ដីត្រេកអរក្នុងកាមណាដែលអ្នកឯងនិយាយ សេចក្ដីត្រេកអរនោះ មិនជាទីគាប់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឡើយ»

โสมาสุตฺต

សោមាសូត្រ

ปุจฺฉา – โสมาสุตฺตํ [Pg.56] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះសោមាសូត្រនោះ តើទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต อนฺธวเน มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ โสมาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา โสมาย ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม สมาธิมฺหา จาเวตุกาโม โสมํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ.

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ គឺនាងសោមាភិក្ខុនីបានសំដែងនៅក្នុងព្រៃអន្ធវន ជិតក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ផ្ដើមចំពោះមារមានចិត្តបាប។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មារមានចិត្តបាប ចង់ឲ្យនាងសោមាភិក្ខុនីកើតសេចក្ដីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត និងព្រឺរោម ចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបពោលគាថាទៅកាន់នាងសោមាភិក្ខុនីថា៖

‘‘ยํ ตํ อิสีหิ ปตฺตพฺพํ, ฐานํ ทุรภิสมฺภวํ;

น ตํ ทฺวงฺคุลปญฺญาย, สกฺกา ปปฺโปตุมิตฺถิยา’’ติ.

«គុណធម៌ណាដែលពួកឥសីគប្បីសម្រេចបាន ជាគុណធម៌ដែលគេសម្រេចបានដោយកម្រ គុណធម៌នោះ ស្រ្តីដែលមានប្រាជ្ញាត្រឹមតែពីរធ្នាប់ មិនអាចនឹងសម្រេចបានឡើយ»។

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ (នាងសោមាភិក្ខុនី បានពោលគាថានេះតបវិញថា)៖

‘‘อิตฺถิภาโว กึ กยิรา, จิตฺตมฺหิ สุสมาหิเต;

ญาณมฺหิ วตฺตมานมฺหิ, สมฺมา ธมฺมํ วิปสฺสโต;

ยสฺส นูน สิยา เอวํ, อิตฺถาหํ ปุริโสติ วา;

กิญฺจิ วา ปน อญฺญสฺมิ, ตํ มาโร วตฺตุมรหตี’’ติ.

«កាលបើចិត្តបានតាំងមាំល្អហើយ កាលបើញាណកំពុងប្រព្រឹត្តទៅ របស់បុគ្គលអ្នកឃើញច្បាស់នូវធម៌ដោយប្រពៃ ភាពជាស្រ្តីនឹងធ្វើអ្វីបាន? មារគប្បីពោលពាក្យបែបនេះ ចំពោះបុគ្គលណាដែលមានគំនិតយ៉ាងនេះថា 'យើងជាស្រ្តី' ឬថា 'យើងជាបុរស' ឬក៏ 'យើងជាអ្វីមួយផ្សេងទៀត'»។

เอวํ โข ภนฺเต โสมาย ภิกฺขุนิยา อริยสาวิกาย ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន នាងសោមាភិក្ខុនីជាអរិយសាវិកា បានសំដែងយ៉ាងនេះឯង。

ยํ [Pg.57] ตํ อิสีหิ ปตฺตพฺพํ, ฐานํ ทุรภิสมฺภวํ;

น ตํ ทฺวงฺคุลปญฺญาย, สกฺกา ปปฺโปตุมิตฺถิยา–

«គុណធម៌ណាដែលពួកឥសីគប្បីសម្រេចបាន ជាគុណធម៌ដែលគេសម្រេចបានដោយកម្រ គុណធម៌នោះ ស្រ្តីដែលមានប្រាជ្ញាត្រឹមតែពីរធ្នាប់ មិនអាចនឹងសម្រេចបានឡើយ»

อิตฺถิ [Pg.58] ภาโว กึ กยิรา, จิตฺตมฺหิ สุสมาหิเต;

ญาณมฺหิ วตฺต มานมฺหิ, สมฺมา ธมฺมํ วิปสฺสโต.

«ភាពជាស្រ្តីនឹងធ្វើអ្វីបាន កាលបើចិត្តបានតាំងមាំល្អហើយ កាលបើញាណកំពុងប្រព្រឹត្តទៅ របស់បុគ្គលអ្នកឃើញច្បាស់នូវធម៌ដោយប្រពៃ។

ยสฺส นูน สิยา เอวํ, อิตฺถาหํ ปุริโสติ วา;

กิญฺจิ วา ปน อญฺญสฺมิ, ตํ มาโร วตฺตุมรหติ.

មារគប្បីពោលពាក្យបែបនេះ ចំពោះបុគ្គលណាដែលមានគំនិតយ៉ាងនេះថា 'យើងជាស្រ្តី' ឬថា 'យើងជាបុរស' ឬក៏ 'យើងជាអ្វីមួយផ្សេងទៀត'»

กิสาโคตมีสุตฺต

កិសាគោតមីសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.59] กิสาโคตมีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងភិក្ខុនីសំយុត្តនោះ តើកិសាគោតមីសូត្រនោះ ទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต อนฺธวเน มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ กิสาโคตมิยา ภิกฺขุนิยา เถริยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา กิสาโคตมิยา ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม สมาธิมฺหา จาเวตุกาโม กิสาโคตมึ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ គឺនាងកិសាគោតមីភិក្ខុនីជាថេរី បានសំដែងនៅក្នុងព្រៃអន្ធវន ជិតក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ផ្ដើមចំពោះមារមានចិត្តបាប។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មារមានចិត្តបាប ចង់ឲ្យនាងកិសាគោតមីភិក្ខុនីកើតសេចក្ដីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត និងព្រឺរោម ចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបពោលគាថាទៅកាន់នាងកិសាគោតមីភិក្ខុនីថា៖

‘‘กึ นุ ตฺวํ มตปุตฺตาว, เอกมาสิ รุทมฺมุขี;

วนมชฺฌคตา เอกา, ปุริสํ นุ คเวสสี’’ติ.

«ហេតុអ្វីបានជាស្រីឯងមានកូនស្លាប់ហើយ មានមុខហូរដោយទឹកភ្នែក មកអង្គុយម្នាក់ឯងក្នុងកណ្ដាលព្រៃ តើស្រីឯងកំពុងស្វែងរកបុរសឬ?»

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ (នាងកិសាគោតមីភិក្ខុនី បានពោលគាថានេះតបវិញថា)៖

อจฺจนฺตํ มตปุตฺตามฺหิ, ปุริสา เอกทนฺติกา;

น โสจามิ น โรทามิ, น ตํ ภายามิ อาวุโส.

«ខ្ញុំមានកូនស្លាប់អស់ហើយជាដាច់ខាត ពួកបុរសមានសេចក្ដីស្លាប់នេះជាទីបំផុត ខ្ញុំបានលះបង់ហើយ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនសោកសៅ មិនយំយែក និងមិនខ្លាចអ្នកឡើយ។

สพฺพตฺถ วิหตา นนฺที, ตโมกฺขนฺโธ ปทาลิโต;

เชตฺวาน มจฺจุโน เสนํ, วิหรามิ อนาสวา’’ติ.

សេចក្ដីត្រេកអរក្នុងវត្ថុទាំងពួង ខ្ញុំបានកំចាត់ចោលហើយ គំនរនៃងងឹត ខ្ញុំបានទម្លាយចោលហើយ ខ្ញុំបានឈ្នះសេនារបស់មច្ចុរាជ ហើយរស់នៅដោយមិនមានអាសវៈឡើយ»។

เอวํ โข ภนฺเต กิสาโคตมิยา ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន នាងកិសាគោតមីភិក្ខុនីបានសំដែងយ៉ាងនេះឯង。

กึ [Pg.60] นุ ตฺวํ มตปุตฺตาว, เอกมาสิ รุทมฺมุขี;

วนมชฺฌคตา เอกา, ปุริสํ นุ คเสสสิ-หุ–

«ហេតុអ្វីបានជាស្រីឯងមានកូនស្លាប់ហើយ មានមុខហូរដោយទឹកភ្នែក មកអង្គុយម្នាក់ឯងក្នុងកណ្ដាលព្រៃ តើស្រីឯងកំពុងស្វែងរកបុរសឬ?»

อจฺจนฺตํ มตปุตฺตามฺหิ, ปุริสา เอตทนฺติกา;

น โสจามิ น โรทามิ, น ตํ ภายามิ อาวุโส.

«ខ្ញុំមានកូនស្លាប់អស់ហើយជាដាច់ខាត ពួកបុរសមានសេចក្ដីស្លាប់នេះជាទីបំផុត ខ្ញុំបានលះបង់ហើយ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនសោកសៅ មិនយំយែក និងមិនខ្លាចអ្នកឡើយ។

สพฺพตฺถ [Pg.61] วิหตา นนฺที, ตโมกฺขนฺโธ ปทาลิโต;

เชตฺวาน มจฺจุโน เสนํ, วิหรามิ อนาสวา.

សេចក្ដីត្រេកអរក្នុងវត្ថុទាំងពួង ខ្ញុំបានកំចាត់ចោលហើយ គំនរនៃងងឹត ខ្ញុំបានទម្លាយចោលហើយ ខ្ញុំបានឈ្នះសេនារបស់មច្ចុរាជ ហើយរស់នៅដោយមិនមានអាសវៈឡើយ»

อุปฺปลวณฺณาสุตฺต

ឧប្បលវណ្ណាសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส โปราเณหิ สํคีติการมหาเถรวเรหิ สํคีตํ อุปฺปลวณฺณสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងភិក្ខុនីសំយុត្តនោះ តើឧប្បលវណ្ណាសូត្រដែលព្រះមហាថេរៈដ៏ប្រសើរទាំងឡាយជាអ្នកធ្វើសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ ទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต อนฺธวเน มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ อุปฺปลวณฺณาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา อุปฺปลวณฺณาย ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม สมาธิมฺหา จาเวตุกาโม อุปฺปลวณฺณํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ គឺនាងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនីបានសំដែងនៅក្នុងព្រៃអន្ធវន ជិតក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ផ្ដើមចំពោះមារមានចិត្តបាប។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មារមានចិត្តបាប ចង់ឲ្យនាងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនីកើតសេចក្ដីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត និងព្រឺរោម ចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបពោលគាថាទៅកាន់នាងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនីថា៖

‘‘สุปุปฺผิตคฺคํ [Pg.62] อุปคมฺม ภิกฺขุนิ, เอกา ตุวํ ติฏฺฐสิ สาลมูเล. น จตฺถิ เต ทุติยา วณฺณธาตุ, พาเล น ตฺวํ ภายสิ ธุตฺตกาน’’นฺติ.

«នាងភិក្ខុនី នាងមកឈរម្នាក់ឯងនៅក្រោមដើមរាំងដែលមានផ្ការីកស្គុះស្គាយនៅចុងមែក នាងគ្មានស្រីណាម្នាក់ជាគម្រប់ពីរឡើយ នាងជាស្រីល្ងង់ តើនាងមិនខ្លាចពួកអ្នកលេងទេឬ?»

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ (នាងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី បានពោលគាថានេះតបវិញថា)៖

‘‘สตํ สหสฺสานิปิ ธุตฺตกานํ,อิธาคตา ตาทิสกา ภเวยฺยุํ;

โลมํ น อิญฺชามิ น สนฺตสามิ,น มาร ภายามิ ตเมกิกาปิ.

«ទោះបីជាពួកអ្នកលេងបែបនោះ ចំនួនមួយសែននាក់មកក្នុងទីនេះក៏ដោយ ខ្ញុំក៏មិនព្រឺរោម មិនតក់ស្លុតឡើយ នែមារ ខ្ញុំមិនខ្លាចអ្នកឡើយ ទោះបីខ្ញុំនៅម្នាក់ឯងក៏ដោយ។

เอสา อนฺตรธายามิ, กุจฺฉึ วา ปวิสามิ เต;

ปขุมนฺตริกายมฺปิ, ติฏฺฐนฺตึ มํ น ทกฺขสิ.

ខ្ញុំនេះនឹងបាត់ខ្លួនទៅ ឬក៏នឹងចូលទៅក្នុងពោះរបស់អ្នក ឬក៏ឈរនៅចន្លោះរោមភ្នែករបស់អ្នក អ្នកក៏នឹងមើលមិនឃើញខ្ញុំឡើយ»

จิตฺตสฺมึ วสีภูตามฺหิ, อิทฺธิปาทา สุภาวิตา;

สพฺพพนฺธนมุตฺตามฺหิ, น ตํ ภายามิ อาวุโส’’ติ.

“កាលបើចិត្តខ្ញុំស្ទាត់ជំនាញហើយ ឥទ្ធិបាទខ្ញុំបានចំរើនល្អហើយ ខ្ញុំរួចផុតចាកចំណងទាំងពួងហើយ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនខ្លាចអ្នកឡើយ”។

เอวํ โข ภนฺเต อุปฺปลวณฺณาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី បានពោលយ៉ាងនេះឯង។

จาลาสุตฺต

ចាលាសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.64] จาลาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងចាលាសូត្រនោះ តើព្រះសូត្រនោះ សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយប្រការដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อนฺธวเน มารํเยว ปาปิมนฺตํ อารพฺภ จาลาย ภิกฺขุนิยา อริยสาวิกาย ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา จาลํ ภิกฺขุนึ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘กึ นุ ตฺวํ ภิกฺขุนิ น โรเจสี’’ติ. ชาตึ ขฺวาหํ อาวุโส น โรเจมี’’ติ.

ឆ្លើយថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះសូត្រនោះ សម្តែងនៅក្នុងព្រៃអន្ធវន ជិតក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះមារមានចិត្តបាប គឺចាលាភិក្ខុនីជាអរិយសាវិកាបានពោលទុក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន មារមានចិត្តបាប ចូលទៅរកចាលាភិក្ខុនី ហើយបានពោលពាក្យនេះថា “នែភិក្ខុនី នាងមិនពេញចិត្តនឹងអ្វី?” ចាលាភិក្ខុនីឆ្លើយថា “ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនពេញចិត្តនឹងជាតិ (ការកើត) ឡើយ”។

กึ นุ ชาตึ น โรเจสิ, ชาโต กามานิ ภุญฺชติ;

โก นุ ตํ อิทมาทปยิ, ชาตึ มา โรจ ภิกฺขุนีติ.

“ហេតុអ្វីបានជានាងមិនពេញចិត្តនឹងជាតិ ព្រោះថាមនុស្សដែលកើតមក រមែងបានបរិភោគកាមទាំងឡាយ តើនរណាណែនាំនាងយ៉ាងនេះថា នែភិក្ខុនី នាងកុំពេញចិត្តនឹងជាតិឡើយ?”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងរឿងនោះ (ចាលាភិក្ខុនីបានពោលគាថាទាំងឡាយនេះថា)៖

ชาตสฺส มรณํ โหติ, ชาโต ทุกฺขานิ ผุสฺสติ;

พนฺธํ วธํ ปริกฺเลสํ, ตสฺมา ชาตึ น โรจเย.

“សេចក្ដីស្លាប់រមែងមានដល់អ្នកដែលកើតមក អ្នកដែលកើតមក រមែងជួបប្រទះនឹងទុក្ខទាំងឡាយ គឺការចង ការសម្លាប់ និងសេចក្ដីលំបាកផ្សេងៗ ព្រោះហេតុនោះ មិនគួរពេញចិត្តនឹងជាតិឡើយ។

พุทฺโธ ธมฺมมเทเสสิ, ชาติยา สมติกฺกมํ;

สพฺพทุกฺขปฺปหานาย, โส มํ สจฺเจ นิเวสยิ.

ព្រះពុទ្ធទ្រង់សម្ដែងធម៌ ជាគ្រឿងកន្លងផុតជាតិ ដើម្បីលះបង់ទុក្ខទាំងពួង ព្រះអង្គទ្រង់ឲ្យខ្ញុំប្រតិបត្តិតាមក្នុងសច្ចធម៌។

เย จ รูปูปคา สตฺตา, เย จ อรูปฏฺฐายิโน;

นิโรธํ อปฺปชานนฺตา, อาคนฺตาโร ปุนพฺภวนฺติ.

ពួកសត្វដែលចូលទៅកាន់រូបភពក្ដី ពួកសត្វដែលស្ថិតនៅក្នុងអរូបភពក្ដី កាលបើមិនដឹងច្បាស់នូវនិរោធ (ការរលត់ទុក្ខ) ទេ រមែងជាអ្នកមកកាន់ភពថ្មីទៀត”។

เอวํ โข ภนฺเต จาลาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ចាលាភិក្ខុនីបានពោលយ៉ាងនេះឯង។

กึ [Pg.65] นุ ชาตึ น โรเจสิ, ชาโต กามานิ ภุญฺชติ;

โก นุ ตํ อิทมาทปยิ, ชาตึ มา โรจ ภิกฺขุนี.

“ហេតុអ្វីបានជានាងមិនពេញចិត្តនឹងជាតិ ព្រោះថាមនុស្សដែលកើតមក រមែងបានបរិភោគកាមទាំងឡាយ តើនរណាណែនាំនាងយ៉ាងនេះថា នែភិក្ខុនី នាងកុំពេញចិត្តនឹងជាតិឡើយ?”

ชาตสฺส [Pg.66] มรณํ โหติ, ชาโต ทุกฺขานิ ผุสฺสติ;

พนฺธํ วธํ ปริกฺเลสํ, ตสฺมา ชาตึ น โรจเย.

“សេចក្ដីស្លាប់រមែងមានដល់អ្នកដែលកើតមក អ្នកដែលកើតមក រមែងជួបប្រទះនឹងទុក្ខទាំងឡាយ គឺការចង ការសម្លាប់ និងសេចក្ដីលំបាកផ្សេងៗ ព្រោះហេតុនោះ មិនគួរពេញចិត្តនឹងជាតិឡើយ។

พุทฺโธ ธมฺมมเทเสสิ, ชาติยา สมติกฺกมํ,สพฺพทุกฺขปฺปหานาย, โส มํ สจฺเจ นิเวสยิ.

ព្រះពុទ្ធទ្រង់សម្ដែងធម៌ ជាគ្រឿងកន្លងផុតជាតិ ដើម្បីលះបង់ទុក្ខទាំងពួង ព្រះអង្គទ្រង់ឲ្យខ្ញុំប្រតិបត្តិតាមក្នុងសច្ចធម៌។

เสลาสุตฺต

សេលាសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.67] เสลาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសេលាសូត្រនោះ តើព្រះសូត្រនោះ សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយប្រការដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต มารํเยว ปาปิมนฺตํ อารพฺพฺภ เสลาย ภิกฺขุนิยา อริยสาวิกาย ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา เสลาย ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม สมาธิมฺหา จาเวตุกาโม เสลํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

ឆ្លើយថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះសូត្រនោះ សម្តែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះមារមានចិត្តបាប គឺសេលាភិក្ខុនីជាអរិយសាវិកាបានពោលទុក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន មារមានចិត្តបាប ចង់ឲ្យកើតសេចក្ដីខ្លាច សេចក្ដីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោមដល់សេលាភិក្ខុនី ចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបបានពោលគាថានឹងសេលាភិក្ខុនីថា៖

เกนิทํ ปกตํ พิมฺพํ, กฺวนุ พิมฺพสฺส การโก;

กฺวนุ พิมฺพํ สมุปฺปนฺนํ, กฺวนุ พิมฺพํ นิรุชฺฌตีติ.

“តើរូបនេះ នរណាជាអ្នកធ្វើ? អ្នកធ្វើរូបនេះ នៅឯណា? រូបនេះកើតឡើងក្នុងទីណា? រូបនេះរលត់ទៅក្នុងទីណា?”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងរឿងនោះ (សេលាភិក្ខុនីបានពោលគាថាទាំងឡាយនេះថា)៖

นยิทํ อตฺตกตํ พิมฺพํ, นยิทํ ปรกตํ อฆํ;

เหตุํ ปฏิจฺจ สมฺภูตํ, เหตุภงฺคา นิรุชฺฌตีติ.

“រូបនេះ មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើទេ ទុក្ខនេះ ក៏មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើដែរ រូបនេះកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុ កាលបើហេតុរលត់ទៅ ក៏រលត់ទៅវិញ”។

เอวมาทินา ภนฺเต เสลาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សេលាភិក្ខុនីបានពោលយ៉ាងនេះជាដើម។

เกนิทํ [Pg.68] ปกตํ พิมฺพํ, กฺวนุ พิมฺพสฺส การโก;

กฺวนุ พิมฺพํ สมุปฺปนฺนํ, กฺวนุ พิมฺพํ นิรุชฺฌติ-หุ–

“តើរូបនេះ នរណាជាអ្នកធ្វើ? អ្នកធ្វើរូបនេះ នៅឯណា? រូបនេះកើតឡើងក្នុងទីណា? រូបនេះរលត់ទៅក្នុងទីណា?”

นยิทํ อตฺตกตํ พิมฺพํ, นยิทํ ปรกตํ อฆํ;

เหตุํ ปฏิจฺจ สมฺภูตํ, เหตุภงฺคา นิรุชฺฌติ.

“រូបនេះ មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើទេ ទុក្ខនេះ ក៏មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើដែរ រូបនេះកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុ កាលបើហេតុរលត់ទៅ ក៏រលត់ទៅវិញ។

วชิราสุตฺต

វជិរាសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.69] โปราณเกหิ มหากสฺสปาทีหิ ธมฺมสํคาหกเถรวเรหิ สํคีตํ วชิราสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងវជិរាសូត្រនោះ តើព្រះសូត្រដែលព្រះថេរៈទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ មានព្រះមហាកស្សបៈជាដើមក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកនោះ សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ដោយនរណា និងដោយប្រការដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ วชิราย เถริยา ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา ปุริมนเยเนว วชิรํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

ឆ្លើយថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះសូត្រនោះ សម្តែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះមារមានចិត្តបាប គឺវជិរាភិក្ខុនីជាថេរីបានពោលទុក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន មារមានចិត្តបាប បានពោលគាថានឹងវជិរាភិក្ខុនី តាមវិធីមុននោះឯងថា៖

เกนายํ [Pg.70] ปกโต สตฺโต, กุวํ สตฺตสฺส การโก,กุวํ สตฺโต สมุปฺปนฺโน, กุวํ สตฺโต นิรุชฺฌตีติ.

“តើសត្វនេះ នរណាជាអ្នកធ្វើ? អ្នកធ្វើសត្វ នៅឯណា? សត្វកើតឡើងក្នុងទីណា? សត្វរលត់ទៅក្នុងទីណា?”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងរឿងនោះ (វជិរាភិក្ខុនីបានពោលគាថាទាំងឡាយនេះថា)៖

กึ นุ สตฺโตติ ปจฺเจสิ, มารทิฏฺฐิคตํ นุ เต;

สุทฺธสงฺขารปุญฺโชยํ, นยิธ สตฺตุปลพฺภติ.

“នែមារ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកយល់ថាជាសត្វ? នេះជាទិដ្ឋិរបស់មារទេតើ! នេះគ្រាន់តែជាគំនរនៃសង្ខារសុទ្ធសាធ ក្នុងលោកនេះ មិនមានសត្វឡើយ។

ยถา หิ องฺคสมฺภารา, โหติ สทฺโท รโถ อิติ;

เอวํ ขนฺเธสุ สนฺเตสุ, โหติ สตฺโตติ สมฺมุติ.

ព្រោះថា កាលបើគ្រឿងប្រដាប់ទាំងឡាយប្រជុំគ្នា សំឡេងថារថ រមែងមានយ៉ាងណា កាលបើខន្ធទាំងឡាយមាន សម្មតិថាសត្វ ក៏រមែងមានយ៉ាងនោះដែរ។

ทุกฺขเมว หิ สมฺโภติ, ทุกฺขํ ติฏฺฐติ เวติ จ,นาญฺญตฺร ทุกฺขา สมฺโภติ, นาญฺญํ ทุกฺขา นิรุชฺฌตีติ.

ព្រោះថា ទុក្ខប៉ុណ្ណោះដែលកើតឡើង ទុក្ខប៉ុណ្ណោះដែលតាំងនៅ និងវិនាសទៅ ក្រៅពីទុក្ខ គ្មានអ្វីកើតឡើង ក្រៅពីទុក្ខ គ្មានអ្វីរលត់ទៅឡើយ”។

เอวํ โข ภนฺเต วชิราย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន វជិរាភិក្ខុនីបានពោលយ៉ាងនេះឯង។

เกนายํ ปกโต สตฺโต, กุวํ สตฺตสฺสการโก;

กุวํ สตฺโต สมุปฺปนฺโน, กุวํ สตฺโต นิรุชฺฌติ-หุ–

“តើសត្វនេះ នរណាជាអ្នកធ្វើ? អ្នកធ្វើសត្វ នៅឯណា? សត្វកើតឡើងក្នុងទីណា? សត្វរលត់ទៅក្នុងទីណា?”

กึ [Pg.71] นุ สตฺโตติ ปจฺเจสิ, มาร ทิฏฺฐิคตํ นุ เต;

สุทฺธสงฺขารปุญฺโชยํ, นยิธ สตฺตุปลพฺภติ.

“នែមារ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកយល់ថាជាសត្វ? នេះជាទិដ្ឋិរបស់មារទេតើ! នេះគ្រាន់តែជាគំនរនៃសង្ខារសុទ្ធសាធ ក្នុងលោកនេះ មិនមានសត្វឡើយ។

พฺรหฺมสํยุตฺต

ព្រហ្មសំយុត្ត

คารวสุตฺต

គារវសូត្រ

ปุจฺฉา – พฺรหฺมสํยุตฺเต [Pg.72] อาวุโส โปราเณหิ มหากสฺสปเถราทีหิ ธมฺมสํคาหกเถรวเรหิ ทุติยํ สํคีตํ คารวสุตฺตํ กตฺถ กถญฺจ สมุปฺปนฺนํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងព្រហ្មសំយុត្តនោះ តើគារវសូត្រទី២ ដែលព្រះថេរៈទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ មានព្រះមហាកស្សបត្ថេរជាដើមក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកនោះ កើតឡើងនៅទីណា និងដោយប្រការដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – อุรุเวลายํ ภนฺเต สมุปฺปนฺนํ. ภควา ภนฺเต อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร อชปาลนิคฺโรธมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. อถ โข ภควโต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ ‘‘ทุกฺขํ โข อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, กํ นุ ขฺวาหํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺย’’นฺติ.

ឆ្លើយថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះសូត្រនោះ កើតឡើងក្នុងតំបន់ឧរុវេលា។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលដែលត្រាស់ដឹងដំបូង គង់នៅក្រោមដើមឈើអជបាលនិគ្រោធ ទៀបឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងតំបន់ឧរុវេលា។ គ្រានោះ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងទីស្ងាត់ ព្រះតម្រិះក្នុងព្រះហឫទ័យបានកើតឡើងយ៉ាងនេះថា “ការរស់នៅដោយគ្មានការគោរព គ្មានការកោតក្រែង រមែងជាទុក្ខ តើអាត្មាអញគួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាខ្លះ ហើយរស់នៅ?”

อถ โข ภนฺเต ภควโต เอตทโหสิ ‘‘อปริปุณฺณสฺส โข สีลกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ, น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อตฺตนา สีลสมฺปนฺนตรํ อญฺญํ สมณํ วา

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា “អាត្មាអញ គួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ដើម្បីបំពេញសីលក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ ប៉ុន្តែអាត្មាអញ មិនឃើញមានសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា និងមនុស្ស ដែលមានសីលបរិបូណ៌ជាងខ្លួនឡើយ

พฺราหฺมณํ [Pg.73] วา, ยมหํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ.

ឬព្រាហ្មណ៍ណា ដែលអាត្មាអញ គួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅឡើយ។

อปริปุณฺณสฺส โข สมาธิกฺขนฺธสฺส;

อปริปุณฺณสฺส โข ปญฺญากฺขนฺธสฺส;

อปริปุณฺณสฺส โข วิมุตฺติกฺขนฺธสฺส.

ដើម្បីបំពេញសមាធិក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ ដើម្បីបំពេញបញ្ញាខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ ដើម្បីបំពេញវិមុត្តិក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ

อปริปุณฺณสฺส โข วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนินิสฺสาย วิหเรยฺยํ. น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อตฺตนา วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺนตรํ อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา, ยมหํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ. ยํนูนาหํ ยฺวายํ ธมฺโม มยา อภิสมฺพุทฺโธ, ตเมว ธมฺมํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺย’’นฺติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควโต เจตโส ปริวิตกฺกวเสน อุปฺปนฺนํ.

ដើម្បីបំពេញវិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ អាត្មាអញ គួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃរស់នៅ។ ប៉ុន្តែអាត្មាអញ មិនឃើញមានសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា និងមនុស្ស ដែលមានវិមុត្តិញាណទស្សនៈបរិបូណ៌ជាងខ្លួនឡើយ ដែលអាត្មាអញ គួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅ។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ គោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យធម៌ដែលអាត្មាអញបានត្រាស់ដឹងនេះឯង ហើយរស់នៅ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សេចក្ដីនេះ កើតឡើងដោយអំណាចនៃព្រះតម្រិះក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះឯង។

เย [Pg.75] จ อตีตา สมฺพุทฺธา, เย จ พุทฺธา อนาคตา;

โย เจตรหิ สมฺพุทฺโธ, พหูนํ โสกนาสโน;

สพฺเพ สทฺธมฺมครุโน, วิหํสุ วิหรนฺติ จ;

ตถาปิ วิหริสฺสนฺติ, เอสา พุทฺธาน ธมฺมตา.

“ព្រះសម្ពុទ្ធទាំងឡាយណា ដែលមានក្នុងអតីតកាលក្ដី ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយណា ដែលមានក្នុងអនាគតកាលក្ដី ព្រះសម្ពុទ្ធអង្គណា ដែលមានក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ ជាអ្នកកំចាត់បង់សេចក្ដីសោករបស់ជនច្រើនក្ដី ព្រះពុទ្ធទាំងអស់នោះ តែងគោរពធម៌ដ៏ល្អ បានគង់នៅហើយ គង់នៅឡើយ និងគង់នៅតទៅទៀត នេះជាធម្មតារបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ។

ตสฺมา หิ อตฺตกาเมน, มหตฺตมภิกงฺขตา;

สทฺธมฺโม ครุกาตพฺโพ, สรํ พุทฺธาน สาสนํ.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលអ្នកស្រឡាញ់ខ្លួន ប្រាថ្នានូវភាពជាធំ គួរគោរពធម៌ដ៏ល្អ ដោយរលឹកនឹកដល់ពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ”។

อญฺญรตพฺรหฺมสุตฺต

អញ្ញតរព្រហ្មសូត្រ

ปุจฺฉา- ตตฺถาวุโส [Pg.76] โปราณเกหิ มหากสฺสปาทีหิ ธมฺมสํคาหกเถรวเรหิ ปฐมํ สํคีตํ อญฺญตรพฺรหฺมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងអញ្ញតរព្រហ្មសូត្រនោះ តើព្រះសូត្រទី១ ដែលព្រះថេរៈទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ មានព្រះមហាកស្សបៈជាដើមក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកនោះ សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយប្រការដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – พฺรหฺมโลเก ภนฺเต อญฺญตรํ พฺรหฺมานํ อารพฺภ อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน ภาสิตํ. อญฺญตรสฺส ภนฺเต พฺรหฺมุโน เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ ‘‘นตฺถิ โส สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, โย อิธ อาคจฺเฉยฺยา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

ឆ្លើយថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះសូត្រនោះ សម្តែងនៅក្នុងព្រហ្មលោក ផ្ដើមចំពោះព្រហ្មម្នាក់ គឺព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុបានពោលទុក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ទិដ្ឋិដ៏លាមកយ៉ាងនេះ កើតឡើងដល់ព្រហ្មម្នាក់ថា “គ្មានសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាដែលអាចមកដល់ទីនេះបានឡើយ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងរឿងនោះ (ព្រះមហាមោគ្គល្លានបានពោលគាថាថា)៖

อชฺชาปิ เต อาวุโส สา ทิฏฺฐิ, ยา เต ทิฏฺฐิ ปุเร อหุ;

ปสฺสสิ วีติวตฺตนฺตํ, พฺรหฺมโลเก ปภสฺสรนฺติ;

เอวํ โข ภนฺเต อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน ภาสิตํ.

“ម្នាលអាវុសោ ទិដ្ឋិរបស់នាងដែលធ្លាប់មានក្នុងកាលមុន មកដល់ថ្ងៃនេះ នៅតែមានយ៉ាងនោះដដែលឬ? នាងឃើញពន្លឺដ៏រុងរឿង ផ្សាយកន្លងហួសព្រហ្មលោកដែរឬទេ?” បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានពោលយ៉ាងនេះឯង។

อชฺชาปิ [Pg.78] เต อาวุโส สา ทิฏฺฐิ, ยา เต ทิฏฺฐิ ปุเร อหุ;

ปสฺสสิ วีติวตฺตนฺต, พฺรหฺมโลเก ปภสฺสรํ-หุ–

“ម្នាលអាវុសោ ទិដ្ឋិរបស់នាងដែលធ្លាប់មានក្នុងកាលមុន មកដល់ថ្ងៃនេះ នៅតែមានយ៉ាងនោះដដែលឬ? នាងឃើញពន្លឺដ៏រុងរឿង ផ្សាយកន្លងហួសព្រហ្មលោកដែរឬទេ?”

น เม มาริส สา ทิฏฺฐิ, ยา เม ทิฏฺฐิ ปุเร อหุ;

ปสฺสามิ วีติวตฺตนฺตํ, พฺรหฺมโลเก ปภสฺสรํ;

สฺวาหํ อชฺช กถํ วชฺชํ, อหํ นิจฺโจมฺหิ สสฺสโต หุ–

“បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ទិដ្ឋិរបស់ខ្ញុំដែលធ្លាប់មានក្នុងកាលមុន មកដល់ថ្ងៃនេះ មិនមានយ៉ាងនោះទៀតទេ ខ្ញុំឃើញពន្លឺដ៏រុងរឿង ផ្សាយកន្លងហួសព្រហ្មលោកទៅទៀត ថ្ងៃនេះ តើខ្ញុំអាចនិយាយយ៉ាងដូចម្ដេចបានថា ខ្ញុំជានិច្ច ខ្ញុំជាសស្សតៈ (ទៀងទាត់) ដូច្នេះ?”

เตวิชฺชา [Pg.79] อิทฺธิปตฺตา จ, เจโตปริยาย โกวิทา;

ขีณาสวา อรหนฺโต, พหู พุทฺธสฺส สาวกา-หุ–

“ពួកសាវ័ករបស់ព្រះពុទ្ធជាច្រើន ជាអ្នកបានត្រៃវិជ្ជា សម្រេចឫទ្ធិ ឈ្លាសវៃក្នុងចេតោបរិយញ្ញាណ ជាព្រះខីណាស្រព និងជាព្រះអរហន្ត”។

อรุณวตีสุตฺต

អរុណវតីសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.80] อรุณวตีสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងអរុណវតីសូត្រនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងដោយប្រការដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว ราชา อโหสิ อรุณวา นาม. รญฺโญ โข ปน ภิกฺขเว อรุณวโต อรุณวตี นาม ราชธานี อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อรุณวตี สุตฺตํ ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយទ្រង់ត្រាស់ថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានស្តេចមួយព្រះអង្គ ព្រះនាមអរុណវា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រាជធានីរបស់ស្តេចអរុណវានោះ ឈ្មោះអរុណវតី” បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងអរុណវតីសូត្រ យ៉ាងនេះជាដើម។

อารมฺภถ [Pg.83] นิกฺกมถ, ยุญฺชถ พุทฺธสาสเน;

ธุนาถ มจฺจุโน เสนํ, นฬาคารํว กุญฺชโร;

โย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย, อปฺปมตฺโต วิหสฺสติ;

ปหาย ชาติ สํสารํ, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสติ-หุ–

“អ្នកទាំងឡាយ ចូរផ្តើម ចូរចេញទៅ ចូរប្រឹងប្រែងក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ចូរកំចាត់បង់នូវសេនានៃមច្ចុរាជ ដូចដំរីកំចាត់បង់នូវផ្ទះបបុស ដូច្នោះចុះ។ បុគ្គលណា មិនប្រមាទក្នុងធម្មវិន័យនេះ បុគ្គលនោះ នឹងលះបង់ជាតិសង្សារ ហើយធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន”។

พฺราหฺมณสํยุตฺต

ព្រាហ្មណសំយុត្ត

ธนญฺชานีสุตฺต

ធនញ្ជានីសូត្រ

ปุจฺฉา – พฺราหฺมณสํยุตฺเต [Pg.84] อาวุโส ปฐมํ สํคีตํ ธนญฺชานีสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងព្រាហ្មណសំយុត្តនោះ តើធនញ្ជានីសូត្រទី១ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយប្រការដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ภารทฺวาชโคตฺตํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภารทฺวาชโคตฺโต ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา คาถาย อชฺฌภาสิ.

ឆ្លើយថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះសូត្រនោះ សម្តែងនៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ជាភារទ្វាជគោត្រ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រាហ្មណ៍ជាភារទ្វាជគោត្រនោះ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយបានក្រាបបង្គំទូលដោយគាថាថា៖

‘‘กึ สุ เฉตฺวา สุขํ เสติ,กึ สุ เฉตฺวา น โสจติ;

กิสฺสสฺสุ เอกธมฺมสฺส,วธํ โรเจสิ โคตมา’’ติ–

“បុគ្គលកាត់អ្វីបាន ទើបដេកជាសុខ? បុគ្គលកាត់អ្វីបាន ទើបមិនសោកសៅ? បពិត្រព្រះគោតម ព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យនឹងការសម្លាប់ធម៌តែមួយមុខណា?”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ...

‘‘โกธํ เฉตฺวา สุขํ เสติ;

โกธํ เฉตฺวา น โสจติ;

โกธสฺส วิสมูลสฺส,มธุรคฺคสฺส พฺราหฺมณ;

วธํ อริยา ปสํสนฺติ,ตญฺหิ เฉตฺวา น โสจตี’’ติ;

«បុគ្គលសម្លាប់ក្រោធបាន រមែងដេកជាសុខ សម្លាប់ក្រោធបាន រមែងមិនសោកសៅ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ តែងសរសើរការសម្លាប់ក្រោធ ដែលមានឫសជាពិស មានចុងផ្អែម ព្រោះថា បុគ្គលសម្លាប់ក្រោធនោះបានហើយ រមែងមិនសោកសៅឡើយ» ដូច្នេះ។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះឯង។

กึ [Pg.86] สุ เฉตฺวา สุขํเสติ, กึ สุ เฉตฺวา น โสจติ;

กิสฺสสฺสุ เอกธมฺมสฺส, วธํ โรเจสิ โคตม–

«បុគ្គលសម្លាប់អ្វីបាន ទើបដេកជាសុខ សម្លាប់អ្វីបាន ទើបមិនសោកសៅ ម្នាលព្រះគោតម ព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យនឹងការសម្លាប់ធម៌មួយណា»។

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.87] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ, กีวตฺตกญฺจ อตฺถํ สมฺปาเทสิ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះភារទ្វាជគោត្តព្រាហ្មណ៍ លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនានេះហើយ មានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងធម្មវិន័យនេះ តើបានធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាដូចម្តេចខ្លះ ហើយបានសម្រេចប្រយោជន៍ត្រឹមណា?

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ ‘‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, เสยฺยถาปิ โภ โคตม นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ. อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ อุปสมฺปทํ ยาจิตฺวา อจิรูปสมฺปนฺโน ยาว อรหตฺตํ สมฺปาเทสิ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចំណែកភារទ្វាជគោត្តព្រាហ្មណ៍ លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនានេះហើយ ក៏មានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងធម្មវិន័យនេះ បានធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាជាដើមយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទ្រង់សម្តែងធម៌ដោយច្រើនយ៉ាង ប្រៀបដូចជាផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ បើករបស់ដែលបិទ ប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយសង្ឃឹមថា មនុស្សមានភ្នែកភ្លឺ នឹងមើលឃើញរូបទាំងឡាយបាន» ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយសោត ភារទ្វាជគោត្តព្រាហ្មណ៍ លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនានេះហើយ ក៏បានទូលសូមផ្នួស និងឧបសម្បទាក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនយូរប៉ុន្មានក្រោយពីបានឧបសម្បទាហើយ ក៏បានសម្រេចនូវព្រះអរហត្តផល។

อกฺโกสสุตฺต

អក្កោសសូត្រ

ปุจฺฉา – อกฺโกสกภารทฺวาชสุตฺตํ [Pg.88] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះអក្កោសកភារទ្វាជសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อกฺโกสกภารทฺวาชํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. อกฺโกสกภารทฺวาโช ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ ภควนฺตํ อกฺโกสติ ปริภาสติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ พฺราหฺมณ, อปิ นุโข เต อาคจฺฉนฺติ มิตฺตามจฺจา [Pg.89] ญาติสาโลหิตา อติติโย’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះអក្កោសកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អក្កោសកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយជេរប្រមាថ បរិហារព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយវាចាដ៏អសុរោះអាក្រក់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ពួកមិត្តអាមាត្យ ញាតិសាលោហិត និងភ្ញៀវទាំងឡាយ តែងមកលេងអ្នកខ្លះដែរឬទេ» ដូច្នេះ។

อกฺโกธสฺส [Pg.91] กุโต โกโธ,ทนฺตสฺส สมชีวิโน;

สมฺมทญฺญา วิมุตฺตสฺส,อุปสนฺตสฺส ตาทิโน.

កំហឹងនឹងមានមកពីណា ដល់បុគ្គលអ្នកមិនខឹង អ្នកទូន្មានខ្លួនហើយ មានជីវិតរស់នៅស្មើគ្នា រួចផុតស្រឡះព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ជាបុគ្គលស្ងប់រម្ងាប់ មានសភាពដូច្នោះ។

ตสฺเสว [Pg.92] เตน ปาปิโย,โย กุทฺธํ ปฏิกุชฺฌติ;

กุทฺธํ อปฺปฏิกุชฺฌนฺโต,สงฺคามํ เชติ ทุชฺชยํ.

បុគ្គលណាខឹងតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹង ព្រោះការខឹងតបនោះ បុគ្គលនោះឯងឈ្មោះថាមានទោសអាក្រក់ជាង ចំណែកបុគ្គលមិនខឹងតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹង ឈ្មោះថាឈ្នះសង្គ្រាមដែលគេឈ្នះបានដោយកម្រ។

อุภินฺนมตฺถํ จรติ,อตฺตโน จ ปรสฺส จ;

ปรํ สงฺกุปิตํ ญตฺวา,โย สโต อุปสมฺมติ.

បុគ្គលណាដឹងថាអ្នកដទៃខឹងខ្លាំងហើយ ជាអ្នកមានស្មារតី ស្ងប់រម្ងាប់ទៅវិញ បុគ្គលនោះឈ្មោះថាប្រព្រឹត្តនូវប្រយោជន៍ដល់អ្នកទាំងពីរ គឺទាំងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ។

อุภินฺนํ ติกิจฺฉนฺตานํ,อตฺตโน จ ปรสฺส จ;

ชนา มญฺญนฺติ พาโลติ,เย ธมฺมสฺส อโกวิทา.

ពួកជនដែលមិនឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ តែងសំគាល់នូវបុគ្គលដែលព្យាបាលអ្នកទាំងពីរ គឺទាំងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃនោះ ថាជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ។

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.93] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อกฺโกสกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ. กีวตฺตกญฺจ อตฺถํ สมฺปาเทสิ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះអក្កោសកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនានេះហើយ មានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងធម្មវិន័យនេះ តើបានធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាដូចម្តេចខ្លះ ហើយបានសម្រេចប្រយោជន៍ត្រឹមណា?

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อกฺโกสกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ‘‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ โภ โคตมา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ. ยาว อรหตฺตา จ ปน มหนฺตํ อตฺถํ สมฺปาเทสิ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចំណែកអក្កោសកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនានេះហើយ ក៏មានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងធម្មវិន័យនេះ បានធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាជាដើមយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន» ដូច្នេះ។ មួយសោត គាត់ក៏បានសម្រេចប្រយោជន៍ដ៏ធំធេង រហូតដល់ព្រះអរហត្តផល។

พหุธีตรสุตฺต

ពហុធីតរសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.95] ภควตา ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน พฺราหฺมณสํยุตฺเต พหุธีตรสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះពហុធីតរសូត្រ ក្នុងព្រាហ្មណសំយុត្ត ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់ជ្រាប... ទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต อญฺญตรสฺมึ วนสณฺเฑ อญฺญตรํ ภารทฺวาชโคตฺตํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ โคเณ นฏฺเฐ ปริเยสนฺโต ภควโต สนฺติเก อิมา คาถาโย อภาสิ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងដងព្រៃមួយ ក្នុងដែនកោសល ផ្ដើមចំពោះភារទ្វាជគោត្តព្រាហ្មណ៍ម្នាក់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភារទ្វាជគោត្តព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ កាលស្វែងរកគោដែលបាត់ បានពោលនូវគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

‘‘น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, พลีพทฺทา จตุทฺทส;

อชฺชสฏฺฐึ น ทิสฺสนฺติ, เตนายํ สมโณ สุขี;

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ติลาเขตฺตสฺมิ ปาปกา;

เอกปณฺณา ทุปณฺณา จ, เตนายํ สมโณ สุขี.

«គោបម្រើការងារទាំង ១៤ របស់សមណៈនេះ មិនបាត់បង់អស់រយៈពេល ៦០ ថ្ងៃក្នុងថ្ងៃនេះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ។ ដើមល្ងអាក្រក់ៗ ដែលមានស្លឹកមួយ ស្លឹកពីរ ក្នុងស្រែរបស់សមណៈនេះ ក៏គ្មានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ។

(เปยฺยาล)

។ល។

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ปจฺจูสมฺหิ อิณายิกา;

เทถ เทถาติ โจเทนฺติ, เตนายํ สมโณ สุขี’’ติ.

ពួកម្ចាស់បំណុល មិនតែងតែមកទារក្នុងវេលាព្រលឹមស្រាងៗថា ចូរឲ្យៗ ដល់សមណៈនេះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ» ដូច្នេះ។

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ...

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, พลีพทฺทา จตุทฺทส;

อชฺชสฏฺฐึ น ทิสฺสนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี;

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ติลาเขตฺตสฺมิ ปาปกา;

เอกปณฺณา ทุปณฺณา จ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ គោបម្រើការងារទាំង ១៤ របស់តថាគត មិនបាត់បង់អស់រយៈពេល ៦០ ថ្ងៃក្នុងថ្ងៃនេះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍។ ដើមល្ងអាក្រក់ៗ ដែលមានស្លឹកមួយ ស្លឹកពីរ ក្នុងស្រែរបស់តថាគត ក៏គ្មានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍។

(เปยฺยาล)

។ល។

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ปจฺจูสมฺหิ อิณายิกา;

เทถ เทถาติ โจเทนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขีติ.

ពួកម្ចាស់បំណុល មិនតែងតែមកទារក្នុងវេលាព្រលឹមស្រាងៗថា ចូរឲ្យៗ ដល់តថាគតឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍» ដូច្នេះ។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះឯង។

(๑)

น [Pg.96] หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, พลีพทฺทา จตุทฺทส;

อชฺชสฏฺฐึ น ทิสฺสนฺติ, เตนาหํ สมโณ สุขี.

«គោបម្រើការងារទាំង ១៤ របស់សមណៈនេះ មិនបាត់បង់អស់រយៈពេល ៦០ ថ្ងៃក្នុងថ្ងៃនេះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ។

(๒)

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ติลาเขตฺตสฺมิ ปาปกา;

เอกปณฺณา ทุปณฺณา จ, เตนายํ สมโณ สุขี.

ដើមល្ងអាក្រក់ៗ ដែលមានស្លឹកមួយ ស្លឹកពីរ ក្នុងស្រែរបស់សមណៈនេះ ក៏គ្មានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ។

(๓)

น [Pg.97] หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ตุจฺฉโกฏฺฐสฺมิ มูสิกา;

อุสฺโสฬฺหิกาย นจฺจนฺติ, เตนายํ สมโณ สุขี.

ពួកកណ្ដុរ មិនរត់រាំលេងដោយសប្បាយ ក្នុងជង្រុកដ៏ទទេរបស់សមណៈនេះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ។

(๔)

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, สนฺถาโร สตฺตมาสิโก;

อุปฺปาฏเกหิ สญฺฉนฺโน, เตนายํ สมโณ สุขี.

កម្រាលស្លឹកឈើដែលក្រាលទុកអស់ ៧ ខែ ដ៏ពេញទៅដោយសត្វល្អិតខាំខ្វារ របស់សមណៈនេះ ក៏គ្មានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ។

(๕)

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, วิธวา สตฺต ธีตโร;

เอกปุตฺตา ทุปุตฺตา จ, เตนายํ สมโณ สุขี.

កូនស្រីមេម៉ាយទាំង ៧ នាក់ ដែលមានកូនមួយខ្លះ កូនពីរខ្លះ របស់សមណៈនេះ ក៏គ្មានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ។

(๖)

น [Pg.98] หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ปิงฺคลา ติลกาหตา;

โสตฺตํ ปาเทน โพเธติ, เตนายํ สมโณ สุขี.

ស្រីខ្វិនភ្នែកស្រលៀង មានប្រជ្រុយពេញខ្លួន មិនយកជើងមកដាស់សមណៈនេះឲ្យភ្ញាក់ពីដេកឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ។

(๗)

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ปจฺจูสมิ อิณายิกา;

เทถ เทถาติ โจเทนฺติ, เตนายํ สมโณ สุขี.

ពួកម្ចាស់បំណុល មិនតែងតែមកទារក្នុងវេលាព្រលឹមស្រាងៗថា ចូរឲ្យៗ ដល់សមណៈនេះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសុខ។

(๑)

น [Pg.99] หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, พลีพทฺทา จตุทฺทส;

อชฺชสฏฺฐึ น ทิสฺสนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ គោបម្រើការងារទាំង ១៤ របស់តថាគត មិនបាត់បង់អស់រយៈពេល ៦០ ថ្ងៃក្នុងថ្ងៃនេះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍។

(๒)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ติลาเขตฺตสฺมิ ปาปกา;

เอกปณฺณา ทุปณฺณา จ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

ដើមល្ងអាក្រក់ៗ ដែលមានស្លឹកមួយ ស្លឹកពីរ ក្នុងស្រែរបស់តថាគត ក៏គ្មានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍។

(๓)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ตุจฺฉโกฏฺฐสฺมิ มูสิกา;

อุสฺโสฬฺหีกาย นจฺจนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

ពួកកណ្ដុរ មិនរត់រាំលេងដោយសប្បាយ ក្នុងជង្រុកដ៏ទទេរបស់តថាគតឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍។

(๔)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, สนฺถาโร สตฺตมาสิโก;

อุปฺปาฏเกหิ สญฺฉนฺโน, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

កម្រាលស្លឹកឈើដែលក្រាលទុកអស់ ៧ ខែ ដ៏ពេញទៅដោយសត្វល្អិតខាំខ្វារ របស់តថាគត ក៏គ្មានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍។

(๕)

น [Pg.100] หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, วิธวา สตฺต ธีตโร;

เอกปุตฺตา ทุปุตฺตา จ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

កូនស្រីមេម៉ាយទាំង ៧ នាក់ ដែលមានកូនមួយខ្លះ កូនពីរខ្លះ របស់តថាគត ក៏គ្មានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍។

(๖)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ปิงฺคลา ติลกาหตา;

โสตฺตํ ปาเทน โพเธติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

ស្រីខ្វិនភ្នែកស្រលៀង មានប្រជ្រុយពេញខ្លួន មិនយកជើងមកដាស់តថាគតឲ្យភ្ញាក់ពីដេកឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍។

(๗)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ปจฺจูสมฺหิ อิณายิกา;

เทถ เทถาติ โจเทนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

ពួកម្ចាស់បំណុល មិនតែងតែមកទារក្នុងវេលាព្រលឹមស្រាងៗថា ចូរឲ្យៗ ដល់តថាគតឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសុខ ម្នាលព្រាហ្មណ៍។

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.101] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โส ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ. กีว มหนฺตญฺจ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อตฺถํ สมฺปาเทสิ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះភារទ្វាជគោត្តព្រាហ្មណ៍នោះ លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនានេះហើយ មានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងធម្មវិន័យនេះ តើបានធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាដូចម្តេចខ្លះ ហើយបានសម្រេចប្រយោជន៍ដ៏ធំធេងត្រឹមណា ក្នុងធម្មវិន័យនេះ?

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โส ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ ‘‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, เสยฺยถาปิ โภโคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทุกฺขนฺตี’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมิ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ. ภควโต จ สนฺติเก ‘‘ลเภยฺยาหํ โภโต โคตมสฺส สนฺติเก ปพฺพชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ เอวมาทินา ปพฺพชฺชํ อุปสมฺปทํ ยาจิตฺวา อจิรูปสมฺปนฺโน ยาว อรหตฺตา มหนฺตํ วิเสสํ สมฺปาเทสิ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចំណែកភារទ្វាជគោត្តព្រាហ្មណ៍នោះ លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនានេះហើយ ក៏មានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងធម្មវិន័យនេះ បានធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាជាដើមយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទ្រង់សម្តែងធម៌ដោយច្រើនយ៉ាង ប្រៀបដូចជាផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ បើករបស់ដែលបិទ ប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយសង្ឃឹមថា មនុស្សមានភ្នែកភ្លឺ នឹងមើលឃើញរូបទាំងឡាយបាន» ដូច្នេះ។ ហើយបានទូលសូមផ្នួស និងឧបសម្បទាក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «សូមឲ្យខ្ញុំព្រះករុណា បាននូវការបួស បាននូវការឧបសម្បទា ក្នុងសំណាក់នៃព្រះគោតមដ៏ចម្រើនផងចុះ» មិនយូរប៉ុន្មានក្រោយពីបានឧបសម្បទាហើយ ក៏បានសម្រេចនូវគុណវិសេសដ៏ធំធេង រហូតដល់ព្រះអរហត្តផល។

กสิภารทฺวาชสุตฺต

កសិភារទ្វាជសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.104] เอกาทสมํ มหากสฺสปาทีหิ โปราณธมฺมสํคาหกเถเรหิ สํคีตํ กสิภารทฺวาชสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងចំណោមសូត្រទាំងនោះ កសិភារទ្វាជសូត្រ ជាសូត្រទី ១១ ដែលព្រះថេរៈទាំងឡាយ មានព្រះមហាកស្សបៈជាដើម ជាអ្នកសង្គាយនាធម៌បុរាណ បានសង្គាយនាទុកមក ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – มคเธสุ ภนฺเต ทกฺขิณาคิริสฺมึ เอกนาฬายํ พฺราหฺมณคาเม กสิภารทฺวาชํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. กสิภารทฺวาโช ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងដែនមគធៈ នាទក្ខិណគិរិជនបទ ក្នុងភូមិព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះឯកនាឡា ផ្ដើមចំពោះកសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានពោលគាថាទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

‘‘กสฺสโก [Pg.105] ปฏิชานาสิ, น จ ปสฺสามิ เต กสึ. กสฺสโก ปุจฺฉิโต พฺรูหิ, กถํ ชาเนมุ ตํ กสิ’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

«ព្រះអង្គតែងប្ដេជ្ញាថាជាអ្នកស្រែ តែខ្ញុំមិនឃើញការធ្វើស្រែរបស់ព្រះអង្គឡើយ កាលដែលខ្ញុំសួរហើយ សូមព្រះអង្គជាអ្នកស្រែប្រាប់មក តើធ្វើដូចម្តេច ទើបពួកយើងដឹងនូវការធ្វើស្រែរបស់ព្រះអង្គនោះបាន» ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ...

‘‘สทฺธา พีชํ ตโป วุฏฺฐิ, ปญฺญา เม ยุคนงฺคลํ;

หิรี อีสา มโน โยตฺตํ, สติ เม ผาลปาจนํ.

«សទ្ធាជាពូជ សេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេសជាទឹកភ្លៀង បញ្ញារបស់តថាគតជានឹម និងយុថ្កា សេចក្តីខ្មាសបាបជាទូក ចិត្តជាខ្សែចង ស្មារតីរបស់តថាគតជាផាល និងជន្លួញ។

กายคุตฺโต วจีคุตฺโต, อาหาเร อุทเร ยโต;

สจฺจํ กโรมิ นิทฺทานํ, โสรจฺจํ เม ปโมจนํ.

តថាគតជាអ្នកគ្រប់គ្រងកាយ គ្រប់គ្រងវាចា ជាអ្នកសង្រួមក្នុងអាហារក្នុងផ្ទៃ តែងធ្វើការដកស្មៅដោយសច្ចៈ សេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់ (សោរច្ចៈ) ជាការរួចផុតរបស់តថាគត។

วีริยํ เม ธุรโธรยฺหํ, โยคกฺเขมาธิวาหนํ;

คจฺฉติ อนิวตฺตนฺตํ, ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจติ.

សេចក្តីព្យាយាមរបស់តថាគត ជាធុរៈនាំទៅនូវនឹម នាំទៅកាន់ធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ តែងដើរទៅមិនត្រឡប់ក្រោយឡើយ ទីណាដែលបុគ្គលទៅហើយ មិនរមែងសោកសៅ។

เอวเมสา กสี กฏฺฐา, สา โหติ อมตปฺผลา;

เอตํ กสึ กสิตฺวาน, สพฺพทุกฺขา ปมุจฺจตี’’ติ.

ការធ្វើស្រែយ៉ាងនេះ តថាគតបានធ្វើហើយ ស្រែនោះរមែងមានផលជាអមតៈ បុគ្គលធ្វើស្រែនេះហើយ រមែងរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួង» ដូច្នេះ។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះឯង។

กสฺสโก [Pg.106] ปฏิชานาสิ, น จ ปสฺสามิ เต กสึ;

กสฺสโก ปุจฺฉิโต พฺรูหิ, กถํ ชาเนมุ ตํ กสึ.

«ព្រះអង្គតែងប្ដេជ្ញាថាជាអ្នកស្រែ តែខ្ញុំមិនឃើញការធ្វើស្រែរបស់ព្រះអង្គឡើយ កាលដែលខ្ញុំសួរហើយ សូមព្រះអង្គជាអ្នកស្រែប្រាប់មក តើធ្វើដូចម្តេច ទើបពួកយើងដឹងនូវការធ្វើស្រែរបស់ព្រះអង្គនោះបាន។

สทฺธา [Pg.107] พีชํ ตโป วุฏฺฐิ, ปญฺญา เม ยุคนงฺคลํ;

หิรี อีสา มโน โยตฺตํ, สติ เม ผาลปาจนํ.

សទ្ធាជាពូជ សេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេសជាទឹកភ្លៀង បញ្ញារបស់តថាគតជានឹម និងយុថ្កា សេចក្តីខ្មាសបាបជាទូក ចិត្តជាខ្សែចង ស្មារតីរបស់តថាគតជាផាល និងជន្លួញ។

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.109] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โส กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះកសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍នោះ លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនានេះហើយ មានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងធម្មវិន័យនេះ តើបានធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាដូចម្តេចខ្លះ?

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ‘‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ โภ โคตมา’’ติเอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចំណែកកសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនានេះហើយ ក៏មានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងធម្មវិន័យនេះ បានធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាជាដើមយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន» ដូច្នេះ។

เสยฺยถาปิ โภ โคตม อุกฺกุชฺชิตํ วา นิกฺกุชฺเชยฺย.

«ប្រៀបដូចជាផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...»

อุทยสุตฺต

ឧទយសូត្រ

ปุจฺฉา – อุทยสุตฺตํ [Pg.110] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះឧទយសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อุทยํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. อุทโย ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ปกฏฺฐโกยํ สมโณ โคตโม ปุนปฺปุนํ อาคจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះឧទយព្រាហ្មណ៍។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឧទយព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ព្រះសមណគោតមនេះ ជាអ្នកជាប់ចិត្តនឹងរសជាតិ តែងយាងមកញយៗ» ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ...

ปุนปฺปุนญฺเจว วปนฺติ พีชํ, ปุนปฺปุนํ วสฺสติ เทวราชา;

ปุนปฺปุนํ เขตฺตํ กสนฺติ กสฺสกา, ปุนปฺปุนํ ธญฺญมุเปติ รฏฺฐํ.

ពួកកសិករតែងសាបព្រោះពូជរឿយៗ ស្ដេចទេវតាតែងបង្អុរភ្លៀងចុះរឿយៗ ពួកកសិករតែងភ្ជួរស្រែរឿយៗ ធញ្ញជាតិតែងនាំមកកាន់ដែនដីរឿយៗ។

เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហើយ យ៉ាងនេះជាដើម។

ปุนปฺปุนํ [Pg.111] เจว วปนฺติ พีชํ, ปุนปฺปุนํ วสฺสติ เทว ราชา;

ปุนปฺปุนํ เขตฺตํ กสนฺติ กสฺสกา, ปุนปฺปุนํ ธญฺญมุเปติ รฏฺฐํ.

ពួកកសិករតែងសាបព្រោះពូជរឿយៗ ស្ដេចទេវតាតែងបង្អុរភ្លៀងចុះរឿយៗ ពួកកសិករតែងភ្ជួរស្រែរឿយៗ ធញ្ញជាតិតែងនាំមកកាន់ដែនដីរឿយៗ។

ปุนปฺปุนํ [Pg.112] ยาจกา ยาจยนฺติ, ปุนปฺปุนํ ทานปตี ททนฺติ;

ปุนปฺปุนํ ทานปตี ททิตฺวา, ปุนปฺปุนํ สคฺคมุเปติ ฐานํ.

ពួកស្មូមតែងសុំរឿយៗ ពួកទាយកតែងឲ្យរឿយៗ ពួកទាយកលុះឲ្យទានរឿយៗហើយ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌រឿយៗ។

ปุนปฺปุนํ ขีรนิกา ทุหนฺติ, ปุนปฺปุนํ วจฺโฉ อุเปติ มาตรํ;

ปุนปฺปุนํ กิลมติ ผนฺทติ จ, ปุนปฺปุนํ คพฺภมุเปติ มนฺโท.

ពួកអ្នកគោយកទឹកដោះតែងរំងូតទឹកដោះរឿយៗ កូនគោតែងចូលទៅរកមេរឿយៗ មនុស្សល្ងង់តែងលំបាកនិងញាប់ញ័ររឿយៗ តែងចូលទៅកាន់គភ៌រឿយៗ។

ปุนปฺปุนํ ชายติ มียติ จ, ปุนปฺปุนํ สิวถิกํ หรนฺติ;

มคฺคญฺจ ลทฺธา อปุนพฺภวาย, น ปุนปฺปุนํ ชายติ ภูริปญฺโญ-หุ–

សត្វតែងកើតនិងស្លាប់រឿយៗ គេតែងសែងទៅកាន់ព្រៃខ្មោចរឿយៗ ចំណែកឯបុគ្គលមានប្រាជ្ញាច្រើន លុះបានសម្រេចមគ្គដើម្បីមិនមានភពថ្មីទៀតហើយ តែងមិនកើតរឿយៗឡើយ។

มาตุโปสกสุตฺต

មាតុបោសកសូត្រ

ปุจฺฉา – มาตุโปสกสุตฺตํ [Pg.113] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះមាតុបោសកសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต มาตุโปสกํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาตุโปสโก ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อหญฺหิ โภ โคตม ธมฺเมน ภิกฺขํ ปริเยสามิ, ธมฺเมน ภิกฺขํ ปริเยสิตฺวา มาตาปิตโร โปเสมิ, กจฺจาหํ โภ โคตม เอวํการี กิจฺจการี โหมี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตคฺฆ ตฺวํ พฺราหฺมณ เอวํการี กิจฺจการี โหสิ, โย โข พฺราหฺมณ ธมฺเมน ภิกฺขํ ปริเยสติ, ธมฺเมน ภิกฺขํ ปริเยสิตฺวา มาตาปิตโร โปเสติ, พหุํ โส ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตา.

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះមាតុបោសកព្រាហ្មណ៍។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មាតុបោសកព្រាហ្មណ៍បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាតែងស្វែងរកភិក្ខាដោយធម៌ លុះស្វែងរកភិក្ខាដោយធម៌ហើយ តែងចិញ្ចឹមមាតាបិតា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន កាលខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើសេចក្ដីព្យាយាមយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកធ្វើត្រូវតាមកិច្ចដែរឬទេ?» ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពិតមែនហើយ អ្នកជាអ្នកធ្វើត្រូវតាមកិច្ច ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលណាស្វែងរកភិក្ខាដោយធម៌ លុះស្វែងរកភិក្ខាដោយធម៌ហើយ តែងចិញ្ចឹមមាតាបិតា បុគ្គលនោះរមែងបង្កើតបុណ្យបានច្រើន»។

โย [Pg.114] มาตรํ วา ปิตรํ วา, มจฺโจ ธมฺเมน โปสติ;

ตาย นํ ปาริจริยาย, มาตาปิตูสุ ปณฺฑิตา;

อิเธว นํ ปสํสนฺติ, เปจฺจ สคฺเค ปโมทติ–

នរជនណា តែងចិញ្ចឹមមាតា ឬបិតាដោយធម៌ ពួកបណ្ឌិតតែងសរសើរនរជននោះ ព្រោះការបម្រើមាតាបិតានោះ ក្នុងលោកនេះឯងផង នរជននោះលុះលះលោកនេះទៅហើយ រមែងរីករាយក្នុងឋានសួគ៌ផង។

โขมทุสฺสสุตฺต

ខោមទុស្សសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.115] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน พฺราหฺมณสํยุตฺเต โขมทุสฺสสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះខោមទុស្សសូត្រ ក្នុងព្រាហ្មណសំយុត្ត ដែលព្រះមានព្រះភាគ... ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต โขมทุสฺเส นาม สกฺยานํ นิคเม โขมทุสฺสเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิต, โขมทุสฺสกา ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ ‘‘เก จ มุณฺฑกา สมณกา, เก จ สภาธมฺมํ ชานิสฺสนฺตี’’ติ.

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងក្នុងដែនសក្កៈ នាខោមទុស្សនិគមរបស់ពួកសក្យៈ ផ្ដើមចំពោះពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតីអ្នកស្រុកខោមទុស្សៈ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតីអ្នកស្រុកខោមទុស្សៈ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ពួកសមណៈក្បាលត្រងោលទាំងនេះជាអ្វី ហើយពួកសមណៈទាំងនេះនឹងដឹងធម៌របស់សភាដូចម្ដេចបាន?»។

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

ក្នុងរឿងនោះ (ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា)៖

‘‘เนสา สภา ยตฺถ น สนฺติ สนฺโต,สนฺโต น เต เย น วทนฺติ ธมฺมํ;

ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ,ธมฺมํ วทนฺตา จ ภวนฺติ สนฺโต’’ติ.

«សាលាប្រជុំណាដែលគ្មានសប្បុរស សាលាប្រជុំនោះមិនឈ្មោះថាសភាឡើយ ពួកជនណាដែលមិននិយាយធម៌ ពួកជននោះមិនឈ្មោះថាសប្បុរសឡើយ ពួកជនណាដែលលះបង់រាគៈ ទោសៈ និងមោហៈហើយ តែងនិយាយធម៌ ពួកជននោះឯងទើបឈ្មោះថាសប្បុរស»។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះឯង។

เนสา [Pg.116] สภา ยตฺถ นสนฺติ สนฺโต,สนฺโต น เต เย น วทนฺติ ธมฺมํ;

ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ,ธมฺมํ วทนฺตา จ ภวนฺติ สนฺโต–

សាលាប្រជុំណាដែលគ្មានសប្បុរស សាលាប្រជុំនោះមិនឈ្មោះថាសភាឡើយ ពួកជនណាដែលមិននិយាយធម៌ ពួកជននោះមិនឈ្មោះថាសប្បុរសឡើយ ពួកជនណាដែលលះបង់រាគៈ ទោសៈ និងមោហៈហើយ តែងនិយាយធម៌ ពួកជននោះឯងទើបឈ្មោះថាសប្បុរស។

วงฺคีสสํยุตฺต

វង្គីសសំយុត្ត

อานนฺทสุตฺต

អានន្ទសូត្រ

ปุจฺฉา – วงฺคีสสํยุตฺเต [Pg.117] ปนาวุโส จตุตฺถํ สํงฺคีตํ อานนฺทสุตฺตํ กตฺถกํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះអានន្ទសូត្រ ជាសូត្រទី៤ ដែលសង្គាយនាក្នុងវង្គីសសំយុត្ត ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ วงฺคีสตฺเถรํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. อายสฺมตา ภนฺเต วงฺคีโส อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ คาถาย อชฺฌภาสิ–

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុជាធម្មភណ្ឌាគារិក សម្ដែងនៅក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះព្រះវង្គីសត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះវង្គីសដ៏មានអាយុបានពោលគាថាទៅកាន់ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា៖

‘‘กามราเคน ฑยฺหามิ, จิตฺตํ เม ปริฑยฺหติ;

สาธุ นิพฺพาปนํ พฺรูหิ, อนุกมฺปาย โคตมา’’ติ.

«ខ្ញុំព្រះករុណាក្ដៅក្រហាយដោយកាមរាគ ចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងឆេះខ្លាំង បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សូមព្រះអង្គមេត្តាប្រាប់ធម៌ជាគ្រឿងរំលត់ក្ដៅ ដោយអនុគ្រោះផងចុះ»។

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

ក្នុងរឿងនោះ (ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុបានពោលថា)៖

‘‘สญฺญาย วิปริเยสา, จิตฺตํ เต ปริฑยฺหติ;

นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ, สุภํ ราคูปสํหิตํ;

สงฺขาเร ปรโต ปสฺส, ทุกฺขโต มา จ อตฺตโต;

นิพฺพาเปหิ มหาราคํ, มา ฑยฺหิตฺโถ ปุนปฺปุนํ;

อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ;

สติ กายคตา ตฺยตฺถุ, นิพฺพิทาพหุโล ภว;

อนิมิตฺตญฺจ ภาเวหิ, มานานุสยมุชฺชห;

ตโต มานาภิสมยา, อุปสนฺโต จริสฺสสี’’ติ.

«ចិត្តរបស់អ្នកក្ដៅក្រហាយ ព្រោះតែសេចក្ដីសំគាល់ខុស អ្នកចូរវៀរចាកសុភនិមិត្ត ដែលប្រកបដោយរាគៈចេញ ចូរមើលឃើញសង្ខារទាំងឡាយដោយភាពជារបស់ដទៃ ដោយភាពជាទុក្ខ កុំមើលឃើញដោយភាពជាខ្លួនឡើយ ចូររំលត់មហារាគៈចេញ កុំឲ្យក្ដៅក្រហាយរឿយៗឡើយ ចូរចម្រើនចិត្តក្នុងអសុភៈ ឲ្យមានអារម្មណ៍តែមួយ ឲ្យតាំងមាំល្អ ចូរមានកាយគតាសតិ ចូរជាអ្នកមានសេចក្ដីនឿយណាយឲ្យច្រើន ចូរចម្រើនអនិមិត្តវិបស្សនា ចូរលះបង់មានានុស័យចេញ ពីព្រោះការត្រាស់ដឹងនូវមានៈនោះ អ្នកនឹងជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ត្រាច់ទៅ»។

เอวํ โข ภนฺเต อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុជាធម្មភណ្ឌាគារិក បានសម្ដែងយ៉ាងនេះឯង។

กามราเคน [Pg.118] ฑยฺหามิ, จิตฺตํ เม ปริฑยฺหติ;

สาธุ นิพฺพาปนํ พฺรูหิ, อนุกมฺปาย โคตม–

ខ្ញុំព្រះករុណាក្ដៅក្រហាយដោយកាមរាគ ចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងឆេះខ្លាំង បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សូមព្រះអង្គមេត្តាប្រាប់ធម៌ជាគ្រឿងរំលត់ក្ដៅ ដោយអនុគ្រោះផងចុះ។

สญฺญาย [Pg.119] วิปริเยสา, จิตฺตํ เต ปริฑยฺหติ;

นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ, สุภํ ราคูปสํหิตํ.

ចិត្តរបស់អ្នកក្ដៅក្រហាយ ព្រោះតែសេចក្ដីសំគាល់ខុស អ្នកចូរវៀរចាកសុភនិមិត្ត ដែលប្រកបដោយរាគៈចេញ។

สงฺขาเร ปรโตปสฺส, ทุกฺขโต มา จ อตฺตโต;

นิพฺพาเปหิ มหาราคํ, มา ฑยฺหิตฺโถ ปุนปฺปุนํ.

ចូរមើលឃើញសង្ខារទាំងឡាយដោយភាពជារបស់ដទៃ ដោយភាពជាទុក្ខ កុំមើលឃើញដោយភាពជាខ្លួនឡើយ ចូររំលត់មហារាគៈចេញ កុំឲ្យក្ដៅក្រហាយរឿយៗឡើយ។

อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ;

สติ กายคตา ตฺยตฺถุ, นิพฺพิทาพหุโล ภว.

ចូរចម្រើនចិត្តក្នុងអសុភៈ ឲ្យមានអារម្មណ៍តែមួយ ឲ្យតាំងមាំល្អ ចូរមានកាយគតាសតិ ចូរជាអ្នកមានសេចក្ដីនឿយណាយឲ្យច្រើន។

อนิมิตฺตญฺจ [Pg.120] ภาเวหิ, มานานุสยมุชฺชห;

ตโต มานาภิสมยา, อุปสนฺโต จริสฺสสิ.

ចូរចម្រើនអនិមិត្តវិបស្សនា ចូរលះបង់មានានុស័យចេញ ពីព្រោះការត្រាស់ដឹងនូវមានៈនោះ អ្នកនឹងជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ត្រាច់ទៅ។

วงฺคีสสุตฺต

វង្គីសសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถ อาวุโส ทฺวาทสมํ วงฺคีสสุตฺตํ กตฺถ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងវង្គីសសំយុត្តនោះ ចុះវង្គីសសូត្រទី១២ នរណាសម្ដែង នៅទីណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมตา วงฺคีสตฺเถเรน อจิร อรหตฺตปฺปตฺเตน วิมุตฺติสุขปฏิสํเวทินา–

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះវង្គីសត្ថេរដ៏មានអាយុ ដែលបានសម្រេចព្រះអរហត្តមិនយូរប៉ុន្មាន កំពុងសោយវិមុត្តិសុខ បានសម្ដែងនៅក្រុងសាវត្ថីថា៖

‘‘กาเวยฺยมตฺตา วิจริมฺห ปุพฺเพ, คามาคามํ ปุราปุรํ,อถทฺทสาม สมฺพุทฺธํ, สทฺธา โน อุปปชฺชถ;

โส เม ธมฺม มเทเสสิ, ขนฺธายตน ธาตุโย;

ตสฺสาหํ ธมฺมํ สุตฺวาน, ปพฺพชึ อนคาริยํ;

พหุนฺนํ วต อตฺถาย, โพธึ อชฺฌคมา มุนิ;

ภิกฺขูนํ ภิกฺขูนีนญฺจ, เย นิยามคตทฺทสา;

สฺวาคตํ [Pg.121] วต เม อาสิ, มม พุทฺธสฺส สนฺติเก;

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ;

ปุพฺเพ นิวาสํ ชานามิ, ทิพฺพจกฺขุํ วิโสธิตํ;

เตวิชฺโช อิทฺธิปตฺโตมฺหิ, เจโตปริยาย โกวิโท.

«ក្នុងកាលមុន យើងខ្ញុំជាអ្នកស្រវឹងនឹងកាព្យឃ្លោង ត្រាច់ទៅពីភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុងមួយទៅក្រុងមួយ លុះយើងខ្ញុំបានឃើញព្រះសម្ពុទ្ធ សេចក្ដីជំនឿក៏កើតឡើងដល់យើងខ្ញុំ ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងធម៌គឺខន្ធ អាយតនៈ និងធាតុដល់យើងខ្ញុំ យើងខ្ញុំបានស្ដាប់ធម៌របស់ព្រះអង្គនោះហើយ ក៏បានចេញសាងផ្នួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះសម្បែង ព្រះមុនីទ្រង់បានសម្រេចការត្រាស់ដឹង ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនជាច្រើន ពិតមែនហើយ គឺដើម្បីភិក្ខុ និងភិក្ខុនីទាំងឡាយ ដែលបានឃើញធម៌ជាគ្រឿងសម្រេច ដំណើរដែលខ្ញុំមកកាន់សំណាក់ព្រះពុទ្ធនេះ ជាដំណើរមកល្អហើយហ្នឹង វិជ្ជា៣ ខ្ញុំបានសម្រេចហើយ សាសនារបស់ព្រះពុទ្ធ ខ្ញុំបានធ្វើរួចហើយ ខ្ញុំដឹងនូវបុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ ទិព្វចក្ខុញ្ញាណខ្ញុំបានជម្រះស្អាតហើយ ខ្ញុំជាអ្នកបានវិជ្ជា៣ សម្រេចឫទ្ធិ និងឈ្លាសវៃក្នុងចេតោបរិយញ្ញាណ»។

เอวํ โข ภนฺเต อุทานวเสน ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះវង្គីសត្ថេរបានសម្ដែងដោយអំណាចឧទានយ៉ាងនេះឯង។

กาเวยฺย [Pg.124] มตฺตา วิจริมฺห ปุพฺเพ;

คามาคามํปุราปุรํ,อถทฺทสาม สมฺพุทฺธํ, สทฺธา โน อุปปชฺชถ.

ក្នុងកាលមុន យើងខ្ញុំជាអ្នកស្រវឹងនឹងកាព្យឃ្លោង ត្រាច់ទៅពីភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុងមួយទៅក្រុងមួយ លុះយើងខ្ញុំបានឃើញព្រះសម្ពុទ្ធ សេចក្ដីជំនឿក៏កើតឡើងដល់យើងខ្ញុំ។

โส [Pg.125] เม ธมฺมมเทเสสิ, ขนฺธายตน ธาตุโย;

ตสฺสาหํ ธมฺมํ สุตฺวาน, ปพฺพชึ อนคาริยํ.

ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងធម៌គឺខន្ធ អាយតនៈ និងធាតុដល់យើងខ្ញុំ យើងខ្ញុំបានស្ដាប់ធម៌របស់ព្រះអង្គនោះហើយ ក៏បានចេញសាងផ្នួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះសម្បែង។

พหุนฺนํ วต อตฺถาย, โพธึ อชฺฌคมา มุนิ;

ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนี นญฺจ, เย นิยามคตทฺทสา.

ព្រះមុនីទ្រង់បានសម្រេចការត្រាស់ដឹង ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនជាច្រើន ពិតមែនហើយ គឺដើម្បីភិក្ខុ និងភិក្ខុនីទាំងឡាយ ដែលបានឃើញធម៌ជាគ្រឿងសម្រេច។

สฺวาคตํ วต เม อาสิ, มม พุทฺธสฺส สนฺติเก;

ตสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

ដំណើរដែលខ្ញុំមកកាន់សំណាក់ព្រះពុទ្ធនេះ ជាដំណើរមកល្អហើយហ្នឹង វិជ្ជា៣ ខ្ញុំបានសម្រេចហើយ សាសនារបស់ព្រះពុទ្ធ ខ្ញុំបានធ្វើរួចហើយ។

ปุพฺเพนิวาสํ [Pg.126] ชานามิ;

ทิพฺพจกฺขุ วิโสธิตํ;

เตวิชฺโช อิทฺธิปตฺโตมฺหิ, เจโตปริยายโกวิโท.

ខ្ញុំដឹងនូវបុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ ទិព្វចក្ខុញ្ញាណខ្ញុំបានជម្រះស្អាតហើយ ខ្ញុំជាអ្នកបានវិជ្ជា៣ សម្រេចឫទ្ធិ និងឈ្លាសវៃក្នុងចេតោបរិយញ្ញាណ។

วนสํยุตฺต

វនសំយុត្ត

อานนฺทสุตฺต

អានន្ទសូត្រ

ปุจฺฉา – วนสํยุตฺเต ปนาวุโส ปญฺจมํ สํคีตํ อานนฺทสุตฺตํ กทา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះអានន្ទសូត្រ ជាសូត្រទី៥ ដែលសង្គាយនាក្នុងវនសំយុត្ត ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងក្នុងកាលណា នៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต อญฺญตรสฺมึ วนสณฺเฑ อจิรปรินิพฺพุเต ภควติ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ตสฺมึ วนสณฺเฑ อธิวตฺถาย เทวตาย ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท อจิรปรินิพฺพุเต ภควติ อติเวลํ คิหิสญฺญตฺติพหุโล วิหรติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន កាលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់បរិនិព្វានហើយមិនយូរប៉ុន្មាន ទេវតាដែលអាស្រ័យនៅក្នុងព្រៃមួយ ក្នុងដែនកោសល បានសម្ដែងផ្ដើមចំពោះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន កាលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់បរិនិព្វានហើយមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុតែងចំណាយពេលច្រើនក្នុងការណែនាំពួកគ្រហស្ថ ក្នុងរឿងនោះ (ទេវតាបានពោលថា)៖

‘‘รุกฺขมูลคหนํ ปสกฺกิย,นิพฺพานํ หทยสฺมึ โอปิย;

ฌาย โคตม มา ปมาโท,กึ เต พิฬิพิฬิกา กริสฺสตี’’ติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន លោកចូរចូលទៅកាន់ព្រៃទគហៈទាបគល់ឈើ ហើយបង្អោនព្រះនិព្វានទុកក្នុងហឫទ័យ ចូរចម្រើនឈាន កុំធ្វេសប្រហែសឡើយ ការនិយាយរាយមាយឥតប្រយោជន៍ នឹងធ្វើអ្វីដល់លោកបាន?»។

เอวํ [Pg.127] โข ภนฺเต วนสณฺเฑ อธิวตฺถาย เทวตาย อายสฺมโต อานนฺทตฺเถรสฺส อนุกมฺปิกาย อตฺถกามาย ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ទេវតាដែលអាស្រ័យនៅក្នុងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ព្រះអានន្ទត្ថេរដ៏មានអាយុ បានពោលយ៉ាងនេះឯង។

รุกฺขมูล [Pg.128] คหนํ ปสกฺกิย, นิพฺพานํ หทยสฺมึ โอปิย;

ฌาย โคตม มา ปมาโท, กึ เต พิฬิพิฬิกา กริสฺสติ-หุ–

លោកចូរចូលទៅកាន់ព្រៃទគហៈទាបគល់ឈើ ហើយបង្អោនព្រះនិព្វានទុកក្នុងហឫទ័យ ចូរចម្រើនឈាន កុំធ្វេសប្រហែសឡើយ ការនិយាយរាយមាយឥតប្រយោជន៍ នឹងធ្វើអ្វីដល់លោកបាន?

ยกฺขสํยุตฺต

យក្ខសំយុត្ត

อินฺทกสุตฺต

ឥន្ទកសូត្រ

ปุจฺฉา – ยกฺขสํยุตฺเต [Pg.129] ปนาวุโส ปฐมํ สํคีตํ อินฺทกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះឥន្ទកសូត្រ ជាសូត្រទី១ ដែលសង្គាយនាក្នុងយក្ខសំយុត្ត ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อินฺทกูเฏ ปพฺพเต อินฺทกสฺส ยกฺขสฺส ภวเน อินฺทกํ ยกฺขํ อารพฺภ ภาสิตํ. อินฺทโก ภนฺเต ยกฺโข อตฺตวาโท ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา คาถาย อชฺฌภาสิ–

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅភ្នំឥន្ទកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ក្នុងវិមានរបស់ឥន្ទកយក្ស ផ្ដើមចំពោះឥន្ទកយក្ស។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ឥន្ទកយក្សជាអ្នកមានអត្តវាទ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ហើយពោលគាថាទូលសួរថា៖

‘‘รูปํ น ชีวนฺติ วทนฺติ พุทฺธา,กถํ นฺวยํ วินฺทติมํ สรีรํ;

กุตสฺส อฏฺฐียกปิณฺฑเมภิ,กถํ นฺวยํ สชฺชติ คพฺภรสฺมิ’’นฺติ.

«ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយត្រាស់ថា រូបមិនមែនជាជីវិតទេ ចុះសត្វនេះបានរាងកាយនេះមកដូចម្ដេច ដុំឆ្អឹងនិងដុំសាច់នេះបានមកពីណា ចុះសត្វនេះជាប់នៅក្នុងគភ៌ដូចម្ដេច?»។

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

ក្នុងរឿងនោះ (ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា)៖

‘‘ปฐมํ กลลํ โหติ, กลลา โหติ อพฺพุทํ,อพฺพุทา ชายเต เปสิ, เปสิ นิพฺพตฺตตี ฆโน;

ฆนา ปสาขา ชายนฺติ, เกสา โลมา นขาปิจ;

ยญฺจสฺส ภุญฺชตี มาตา, อนฺนํ ปานญฺจ โภชนํ;

เตน โส ตตฺถ ยาเปติ, มาตุกุจฺฉิคโตนโร’’ติ.

«ដំបូងបង្អស់កើតជាកលលៈ អំពីកលលៈកើតជាអព្វុទៈ អំពីអព្វុទៈកើតជាបេសិ អំពីបេសិកើតជាឃនៈ អំពីឃនៈកើតជាបញ្ចសាខា សក់ រោម និងក្រចកក៏កើតមានឡើង ម្យ៉ាងទៀត មាតារបស់សត្វនោះ បរិភោគបាយ ទឹក និងភោជនាហារណា សត្វដែលនៅក្នុងផ្ទៃមាតានោះ រមែងញ៉ាំងជីវិតឲ្យរស់នៅដោយអាហារនោះ»។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះឯង។

อาฬวกสุตฺต

អាឡវកសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.132] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ยกฺขสํยุตฺเต อาฬวกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះអាឡវកសូត្រ ក្នុងយក្ខសំយុត្ត ដែលព្រះមានព្រះភាគ... ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ ภนฺเต อาฬวกสฺส ยกฺขสฺส ภวเน อาฬวกํ ยกฺขํ อารพฺภ ภาสิตํ. อาฬวโก ภนฺเต ยกฺโข ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ–

ចម្លើយ៖ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងអាឡវី ក្នុងវិមានរបស់អាឡវកយក្ស ផ្ដើមចំពោះអាឡវកយក្ស។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន អាឡវកយក្សបានពោលគាថាទូលសួរព្រះមានព្រះភាគថា៖

กึ สูธวิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ,กึ สุ สุจิณฺณํ สุขมาวหาติ;

กึ สุ หเว สาทุตรํ รสานํ,กถํ ชีวึ ชีวิตามาหุ เสฏฺฐนฺติ.

«តើទ្រព្យអ្វីជាទ្រព្យដ៏ប្រសើររបស់បុរសក្នុងលោកនេះ? តើធម៌អ្វីដែលបុគ្គលសន្សំល្អហើយ នាំមកនូវសុខ? តើរសអ្វីជាផ្អែមល្ហែមក្រៃលែងជាងរសទាំងឡាយ? ជីវិតរបស់បុគ្គលដែលរស់នៅដូចម្ដេច ដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញពោលថាប្រសើរ?»។

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

ក្នុងរឿងនោះ (ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា)៖

สทฺธีจ วิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ,ธมฺโม สุจิณฺโณ สุขมาวหาติ;

สจฺจํ หเว สาทุตรํ รสานํ,ปญฺญาชีวึ ชีวิตมาหุ เสฏฺฐนฺติ.

សទ្ធា ជាទ្រព្យដ៏ប្រសើររបស់បុរសក្នុងលោកនេះ, ធម៌ដែលបុគ្គលប្រព្រឹត្តល្អហើយ នាំមកនូវសេចក្តីសុខ, សច្ចៈពិតជាផ្អែមល្ហែមជាងរសទាំងឡាយ, ជីវិតរបស់បុគ្គលដែលរស់នៅដោយប្រាជ្ញា ព្រះអរិយទាំងឡាយពោលថា ប្រសើរជាងគេ។

เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហើយ យ៉ាងនេះជាដើម។

น [Pg.134] ขฺวาหํ ตํ อาวุโส นิกฺขมิสฺสามิ, ยํ เต กรณียํ, ตํ กโรหิ,

ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនចេញទៅឡើយ កិច្ចការណាដែលអ្នកត្រូវធ្វើ ចូរអ្នកធ្វើកិច្ចការនោះចុះ។

ปญฺหํ ตํ สมณ ปุจฺฉิสฺสามิ, สเจ เม น พฺยากริสฺสสิ, จิตฺตํ วา เต ขิปิสฺสามิ, หทยํ วา เต ผาเลสฺสามิ, ปาเทสุ วา คเหตฺวา ปารคงฺคาย ขิปิสฺสามิ–

នែសមណៈ ខ្ញុំនឹងសួរប្រស្នានឹងអ្នក បើអ្នកមិនឆ្លើយប្រាប់ខ្ញុំទេ ខ្ញុំនឹងធ្វើចិត្តរបស់អ្នកឲ្យវង្វេង ឬនឹងហែកបេះដូងរបស់អ្នក ឬក៏ចាប់ជើងរបស់អ្នកបោះទៅត្រើយនាយនៃទន្លេគង្គា។

กึ [Pg.135] สูข วิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ, กึ สุ สุจิณฺณํ สุขมาวหาติ;

กึ สุ หเว สาทุภรํ รสานํ, กถํ ชีวึ ชีวิตมาหุ เสฏฺฐํ–

តើអ្វីជាទ្រព្យដ៏ប្រសើររបស់បុរសក្នុងលោកនេះ? តើអ្វីដែលបុគ្គលប្រព្រឹត្តល្អហើយ នាំមកនូវសេចក្តីសុខ? តើអ្វីពិតជាផ្អែមល្ហែមជាងរសទាំងឡាយ? ជីវិតរបស់បុគ្គលដែលរស់នៅដូចម្តេច ដែលព្រះអរិយទាំងឡាយពោលថា ប្រសើរជាងគេ?

สทฺธีธ วิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ, ธมฺโม สุจิณฺโณ สุขมาวหาติ;

สจฺจํ หเว สาทุตรํ รสานํ, ปญฺญาชีวึ ชีวิตมาหุ เสฏฺฐํ;

សទ្ធា ជាទ្រព្យដ៏ប្រសើររបស់បុរសក្នុងលោកនេះ, ធម៌ដែលបុគ្គលប្រព្រឹត្តល្អហើយ នាំមកនូវសេចក្តីសុខ, សច្ចៈពិតជាផ្អែមល្ហែមជាងរសទាំងឡាយ, ជីវិតរបស់បុគ្គលដែលរស់នៅដោយប្រាជ្ញា ព្រះអរិយទាំងឡាយពោលថា ប្រសើរជាងគេ។

กถํสุ [Pg.136] ตรติ โอฆํ, กถํสุ ตรติ อณฺณวํ;

กถํสุ ทุกฺข มจฺเจติ, กถํสุ ปริสุชฺฌติ.

តើបុគ្គលឆ្លងអន្លង់ដូចម្តេច? តើឆ្លងមហាសមុទ្រដូចម្តេច? តើកន្លងសេចក្តីទុក្ខដូចម្តេច? តើបរិសុទ្ធដូចម្តេច?

สทฺธาย ตรติ โอฆํ, อปฺปมาเทน อณฺณวํ;

วีริเยน ทุกฺข มจฺเจติ, ปญฺญาย ปริสุชฺฌติ–

បុគ្គលឆ្លងអន្លង់បានដោយសទ្ធា, ឆ្លងមហាសមុទ្របានដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ, កន្លងសេចក្តីទុក្ខបានដោយវីរិយៈ, បរិសុទ្ធបានដោយប្រាជ្ញា។

กถํสุ [Pg.137] ลภเต ปญฺญํ, กถํสุ วินฺทเต ธนํ;

กถํสุ กิตฺตึ ปปฺโปติ, กถํ มิตฺตานิ คนฺถติ;

อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ, กถํ เปจฺจ น โสจติ–

តើបុគ្គលបានប្រាជ្ញាដូចម្តេច? តើបានទ្រព្យដូចម្តេច? តើបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដូចម្តេច? តើចងមិត្តទាំងឡាយទុកបានដូចម្តេច? បុគ្គលលះលោកនេះទៅកាន់លោកខាងមុខហើយ មិនសោកស្តាយដូចម្តេច?

สทฺทหาโน อรหตํ, ธมฺมํ นิพฺพานปตฺติยา;

สุสฺสูสํ ลภเต ปญฺญํ, อปฺปมตฺโต วิจกฺขโณ;

ปติรูปการี ธุรวา, อุฏฺฐาตา วินฺทเต ธนํ;

สจฺเจน [Pg.138] กิตฺตึ ปปฺโปติ, ททํ มิตฺตานิ คนฺถติ;

อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ, เอวํ เปจฺจ น โสจติ;

ยสฺเสเต จตุโร ธมฺมา, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

สจฺจํ ธมฺโม ธิติ จาโค, ส เว เปจฺจน โสจติ–

បុគ្គលដែលជឿធម៌របស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វាន ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន តែងបានប្រាជ្ញាព្រោះស្តាប់ដោយល្អ; បុគ្គលអ្នកធ្វើការសមគួរ មានធុរៈមិនបោះបង់ តែងបានទ្រព្យព្រោះការក្រោកឡើង; បុគ្គលតែងបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដោយសច្ចៈ, តែងចងមិត្តទាំងឡាយទុកបានដោយការឲ្យ; បុគ្គលលះលោកនេះទៅកាន់លោកខាងមុខហើយ មិនសោកស្តាយយ៉ាងនេះឡើយ; ធម៌ ៤ ប្រការនេះ គឺ សច្ចៈ ធម៌ ធិតិ ចាគៈ មានដល់គ្រហស្ថអ្នកស្វែងរកផ្ទះរូបណា គ្រហស្ថនោះឯង លះលោកនេះទៅហើយ មិនសោកស្តាយឡើយ។

สกฺกสํยุตฺต

សក្កសង្យុត្ត

วตปทสุตฺต

វតបទសូត្រ

ปุจฺฉา – สกฺกสํยุตฺเต [Pg.139] ปนาวุโส วตปทสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះវតបទសូត្រ ក្នុងសក្កសង្យុត្ត ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា និងត្រាស់យ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ สกฺกสฺส ภิกฺขเว เทวานมินฺทสฺส ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส สตฺต วตปทานิ สมตฺตานิ สมาทินฺนานิ อเหสุํ, เยสํ สมาทินฺนตฺตา สกฺโก สกฺกตฺตํ อชฺฌคาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីដើម សក្កទេវរាជ កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានសមាទានកាន់យកវតបទ ៧ ប្រការពេញលេញ ព្រោះតែការសមាទានកាន់យកវតបទទាំងនោះ ទើបសក្កទេវរាជបានដល់នូវភាពជាសក្កៈ» យ៉ាងនេះជាដើម បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

สกฺกสฺส [Pg.141] ภิกฺขเว เทวานมินฺทสฺส ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส อิมานิ สตฺต วตปทานิ สมตฺตานิ สมาทินฺนานิ อเหสุํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីដើម សក្កទេវរាជ កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានសមាទានកាន់យកវតបទ ៧ ប្រការនេះពេញលេញ។

มาตาเปตฺติภรํ ชนฺตุํ, กุเล เชฏฺฐาปจายินํ;

สณฺหํ สขิลสมฺภาสํ, เปสุเณยฺยปฺปหายินํ;

มจฺเฉรวินเย ยุตฺตํ, สจฺจํ โกธาภิภุํ นรํ;

ตํ เว เทวา ตาวตึสา, อาหุ ‘‘สปฺปุริโส’’อิติ.

ទេវតាទាំងឡាយក្នុងឋានតាវតឹង្ស តែងហៅនរជននោះថាជា «សប្បុរស» គឺនរជនដែលចិញ្ចឹមមាតាបិតា មានសេចក្តីគោរពកោតក្រែងចំពោះបុគ្គលជាច្បងក្នុងត្រកូល និយាយពាក្យទន់ភ្លន់ផ្អែមល្ហែម លះបង់ពាក្យញុះញង់ យុត្តនៅក្នុងការកំចាត់សេចក្តីកំណាញ់ មានពាក្យពិត និងគ្របសង្កត់សេចក្តីក្រោធ។

ทลิทฺทสุตฺต

ទលិទ្ទសូត្រ

ปุจฺฉา – ทลิทฺทสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ. วิสฺสชฺชนา. ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว อญฺญตโร ปุริโส อิมสฺมึเยว ราชคเห มนุสฺสทลิทฺโท [Pg.142] อโหสิ มนุสฺสกปโณ มนุสฺสวราโก, โส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย สทฺธํ สมาทิยิ, สีลํ, สุตํ, จาคํ, ปญฺญํ สมาทิยี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះទលិទ្ទសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា និងត្រាស់យ៉ាងដូចម្តេច? ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅក្រុងរាជគ្រឹះ ទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីព្រេងនាយ មានបុរសម្នាក់ ជាមនុស្សក្រីក្រ ជាមនុស្សកំសត់ ជាមនុស្សកំសត់ទុគ៌ត នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង គាត់បានសមាទានសទ្ធា សីល សុតៈ ចាគៈ ប្រាជ្ញា ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងហើយ» យ៉ាងនេះជាដើម បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

ยสฺส [Pg.144] สทฺธา ตถาคเต, อจลา สุปฺปติฏฺฐิตา;

สีลญฺจ ยสฺส กลฺยาณํ, อริยกนฺตํ ปสํสิตํ.

សទ្ធារបស់បុគ្គលណា មិនរំភើប ញាប់ញ័រ តម្កល់នៅមាំល្អក្នុងព្រះតថាគត និងសីលរបស់បុគ្គលណាជាសីលល្អ ជាទីស្រឡាញ់នៃព្រះអរិយបុគ្គល ដែលព្រះអរិយបុគ្គលសរសើរហើយ។

ยชมานสุตฺต

យជមានសូត្រ

ปุจฺฉา – ยชมานสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះយជមានសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងត្រាស់យ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.145] ภนฺเต สกฺกํ เทวานมินฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. สกฺโก ภนฺเต เทวานมินฺโท ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ–

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅក្រុងរាជគ្រឹះ ទ្រង់ប្រារព្ធសក្កទេវរាជ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សក្កទេវរាជបានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

‘‘ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, กตฺถ ทินฺนํ มหปฺผล’’นฺติ.

«កាលបើពួកមនុស្សអ្នកបូជា ពួកសត្វអ្នកស្វែងរកបុណ្យ ធ្វើបុណ្យដែលជាឧបធិ តើទានដែលបុគ្គលឲ្យក្នុងទីណា មានផលច្រើន?»

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ៖

‘‘จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโรจ ผเล ฐิตา;

เอส สงฺโฆ อุชุภูโต, ปญฺญาสีลสมาหิโต;

ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, สงฺเฆ ทินฺนํ มหปฺผลํ’’นฺติ.

«បុគ្គល ៤ ពួក អ្នកប្រតិបត្តិ និងបុគ្គល ៤ ពួក អ្នកតម្កល់នៅក្នុងផល នេះជាព្រះសង្ឃអ្នកត្រង់ មានប្រាជ្ញានិងសីលតម្កល់មាំហើយ កាលបើពួកមនុស្សអ្នកបូជា ពួកសត្វអ្នកស្វែងរកបុណ្យ ធ្វើបុណ្យដែលជាឧបធិ ទានដែលបុគ្គលប្រគល់ថ្វាយក្នុងព្រះសង្ឃ តែងមានផលច្រើន»។

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះឯង។

ยชมานานํ [Pg.146] มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ,กโรตํ โอปธิตํ ปุญฺญํ, กตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ–

កាលបើពួកមនុស្សអ្នកបូជា ពួកសត្វអ្នកស្វែងរកបុណ្យ ធ្វើបុណ្យដែលជាឧបធិ តើទានដែលបុគ្គលឲ្យក្នុងទីណា មានផលច្រើន?

จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา;

เอส สงฺโฆ อุชุภูโต, ปญฺญาสีลสมาหิโต;

ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, สงฺเฆ ทินฺนํ มหปฺผลํ–

បុគ្គល ៤ ពួក អ្នកប្រតិបត្តិ និងបុគ្គល ៤ ពួក អ្នកតម្កល់នៅក្នុងផល នេះជាព្រះសង្ឃអ្នកត្រង់ មានប្រាជ្ញានិងសីលតម្កល់មាំហើយ កាលបើពួកមនុស្សអ្នកបូជា ពួកសត្វអ្នកស្វែងរកបុណ្យ ធ្វើបុណ្យដែលជាឧបធិ ទានដែលបុគ្គលប្រគល់ថ្វាយក្នុងព្រះសង្ឃ តែងមានផលច្រើន។

คหฏฺฐวนฺทนาสุตฺต

គហដ្ឋវន្ទនាសូត្រ

ปุจฺฉา – คหฏฺฐวนฺทนาสุตฺตํ [Pg.147] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះគហដ្ឋវន្ទនាសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា និងត្រាស់យ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโท มาตลึ สงฺคาหกํ อามนฺเตสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីព្រេងនាយ សក្កទេវរាជ ទ្រង់ហៅមាតលិសង្គាហកទេវបុត្រមកត្រាស់ថា...» យ៉ាងនេះជាដើម បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

ตํ [Pg.148] นมสฺสนฺติ เตวิชฺชา, สพฺเพ ภุมฺมาจ ขตฺติยา;

จตฺตาโร จ มหาราชา, ติทสาจ ยสสฺสิโน;

อถโก นาม โส ยกฺโข, ยํ ตฺวํ สกฺก นมสฺสสิ–

ពួកព្រាហ្មណ៍អ្នកបានត្រៃវិជ្ជាក្តី ពួកក្សត្រទាំងអស់លើផែនដីក្តី មហារាជទាំង ៤ នាក់ក្តី ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្សមានយសក្តី តែងថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ ចុះយក្សនោះឈ្មោះអ្វី ដែលព្រះអង្គថ្វាយបង្គំនោះ ម្នាលសក្កៈ?

อหญฺจ [Pg.149] สีลสมฺปนฺเน, จิรรตฺตสมาหิเต;

สมฺมาปพฺพชิเต วนฺเท, พฺรหฺมจริยปรายเน.

យើងថ្វាយបង្គំលោកអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល មានចិត្តតម្កល់មាំអស់រាត្រីយូរអង្វែង បួសដោយត្រឹមត្រូវ មានព្រហ្មចរិយធម៌ជាទីប្រព្រឹត្តទៅក្នុងខាងមុខ។

เย คหฏฺฐา ปุญฺญกรา, สีลวนฺโต อุปาสกา;

ธมฺเมน ทารํ โปเสนฺติ, เต นมสฺสามิ มาตลิ.

ម្នាលមាតលិ គ្រហស្ថទាំងឡាយណា ជាអ្នកធ្វើបុណ្យ ជាឧបាសកមានសីល ចិញ្ចឹមភរិយាដោយធម៌ យើងថ្វាយបង្គំគ្រហស្ថទាំងឡាយនោះ។

นิทานวคฺคปาฬิ

និទានវគ្គបាលី

นิทานสํยุตฺต

និទានសង្យុត្ត

ปฏิจฺจสมุปฺปาทสุตฺต

បដិច្ចសមុប្បាទសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.151] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน นิทานวคฺคสํยุตฺเต ปฐมํ สํคีตํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทสุตฺตํ กตฺถ ตํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះបដិច្ចសមុប្បាទសូត្រ ដែលព្រះមានព្រះភាគ... បេ ... ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្តែងជាដំបូង ក្នុងនិទានវគ្គសង្យុត្តនោះ ទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងត្រាស់យ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺจสเต ชนปทวาสิโน ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. ปญฺจสตา ภนฺเต ชนปทวาสิโน ภิกฺขู สพฺเพ อุคฺฆาฏิตญฺญุโน ธุตงฺคธรา อารทฺธวีริยา ยุตฺตโยคา วิปสฺสกา สณฺหํ สุขุมํ สุญฺญตํ ปจฺจยาการธมฺมเทสนํ ปตฺถยมานา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ภควนฺตํ ปริวาเรตฺวา นิสีทึสุ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ โว ภิกฺขเว เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ, ภาสิสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងជនបទ ៥ រយរូប។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងជនបទ ៥ រយរូប ទាំងអស់សុទ្ធតែជាឧគ្ឃាដិតញ្ញូបុគ្គល ទ្រទ្រង់ធុតង្គ មានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ខ្ជាប់ខ្ជួនក្នុងយោគៈ ជាអ្នកចម្រើនវិបស្សនា ប្រាថ្នានូវការសម្តែងធម៌ដ៏ល្អិត សុខុម ទាក់ទងនឹងសុញ្ញតៈ និងបច្ចយាការៈ បានថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយចោមរោមព្រះមានព្រះភាគ។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវបដិច្ចសមុប្បាទដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្តែង» យ៉ាងនេះជាដើម បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

กตโม [Pg.152] จ ภิกฺขเว ปฏิจฺจสมุปฺปาโท. อวิชฺชาปจฺจยา ภิกฺขเว สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ (เปยฺยาล) ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปาสา สมฺภวนฺติ, เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหติ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ปฏิจฺจสมุปฺปาโท.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបដិច្ចសមុប្បាទ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវិញ្ញាណ (បេ) ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបកើតមានជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈ ទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បដិច្ចសមុប្បាទ។

อวิชฺชาย ตฺเวว อเสสวิราคนิโรโธ สงฺขารนิโรโธ (เปยฺยาล) ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ, เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหติ –

ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនសេសសល់នៃអវិជ្ជា ព្រោះការប្រាសចាកតម្រេក ទើបរលត់សង្ខារ (បេ) ព្រោះការរលត់ជាតិនេះ ទើបរលត់ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈ ទាំងឡាយ ការរលត់ទៅនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

วิภงฺคสุตฺต

វិភង្គសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.154] ทุติยํ สํคีตํ วิภงฺคสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះវិភង្គសូត្រ ដែលព្រះសង្គីតិកាចារ្យសង្គាយនាជាលើកទីពីរក្នុងទីនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងត្រាស់យ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺจสเต ชนปทวาสิโน วิปญฺจิตญฺญุโน ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. ปญฺจสตา ภนฺเต ชนปทวาสิกา ภิกฺขู วิปญฺจิตญฺญุโน ธุตงฺคธรา อารทฺธวีริยา ยุตฺตโยคา วิสฺสกา สณฺหํ สุขุมํ สุญฺญตปฏิสํยุตฺตํ ปจฺจยาการธมฺมเทสนํ ปตฺถยมานา ภควนฺตํ ปริวาเรตฺวา นิสีทึสุ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘ปฏิจฺจ สมุปฺปาทํ โว ภิกฺขเว เทเทสฺสามิ วิภชิสฺสามิ, ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ, ภาสิสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងជនបទ ៥ រយរូប ជាវិបញ្ចិតញ្ញូបុគ្គល។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងជនបទ ៥ រយរូប ជាវិបញ្ចិតញ្ញូបុគ្គល ទ្រទ្រង់ធុតង្គ មានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ខ្ជាប់ខ្ជួនក្នុងយោគៈ ជាអ្នកចម្រើនវិបស្សនា ប្រាថ្នានូវការសម្តែងធម៌ដ៏ល្អិត សុខុម ទាក់ទងនឹងសុញ្ញតៈ និងបច្ចយាការៈ បានអង្គុយចោមរោមព្រះមានព្រះភាគ។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែង នឹងចែកនូវបដិច្ចសមុប្បាទដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្តែង» យ៉ាងនេះជាដើម បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

ปญฺจเวรภยสุตฺต

បញ្ចវេរភយសូត្រ

ปุจฺฉา – ปญฺจเวรภยสุตฺตํ [Pg.156] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះបញ្ចវេរភយសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា និងត្រាស់យ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ อารพฺภ ‘‘ยโต โข คหปติ อริยสาวกสฺส ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, จตูหิ จ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, อริโย จสฺส ญาโย ปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ สุปฺปฏิวิทฺโธ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย ขีณนิรโยมิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต, โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโน’’ติ เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នៅក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធអនាថបិណ្ឌិកគហបតី យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលគហបតី ក្នុងកាលណា ភ័យនិងពៀរ ៥ ប្រការ របស់អរិយសាវ័ក បានស្ងប់រម្ងាប់ហើយផង អរិយសាវ័កនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ ប្រការផង អរិយញាយធម៌ អរិយសាវ័កនោះ បានឃើញច្បាស់ ត្រាស់ដឹងល្អហើយដោយប្រាជ្ញាផង អរិយសាវ័កនោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីព្យាករខ្លួនដោយខ្លួនឯងបានថា អាត្មាអញមាននរកអស់ហើយ មានកំណើតសត្វតិរច្ឆានអស់ហើយ មានបេត្តិវិស័យអស់ហើយ មានអបាយ ទុគ្គតិ និងវិនិបាតអស់ហើយ អាត្មាអញជាសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅក្នុងខាងមុខ» យ៉ាងនេះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโสตตฺถ [Pg.157] ภควตา อริยสาวกสฺส ปญฺจนฺนํ ภยานํ เวรานํ วูปสนฺตตา ปกาสิตา.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងនូវការស្ងប់រម្ងាប់នៃភ័យនិងពៀរ ៥ ប្រការ របស់អរិយសាវ័ក យ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กตมานิ [Pg.158] ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ. ยํ คหปติ ปาณาติปาตี ปาณาติปาตปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ. ปาณาติปาตา ฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อริยสาวกสฺส ปญฺจนฺนํ ภยานํ เวรานํ วูปสนฺตตา ปกาสิตา.

ចម្លើយ — «ម្នាលគហបតី ចុះភ័យនិងពៀរ ៥ ប្រការ ដែលស្ងប់រម្ងាប់ទៅនោះ តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតី បុគ្គលអ្នកសម្លាប់សត្វ តែងបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ ទទួលរងនូវទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ ព្រោះតែការសម្លាប់សត្វជាបច្ច័យ។ កាលបើបុគ្គលវៀរចាកការសម្លាប់សត្វហើយ ភ័យនិងពៀរនោះ តែងស្ងប់រម្ងាប់ទៅយ៉ាងនេះ» យ៉ាងនេះជាដើម បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងនូវការស្ងប់រម្ងាប់នៃភ័យនិងពៀរ ៥ ប្រការ របស់អរិយសាវ័ក យ៉ាងនេះឯង។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.159] ตตฺถ ภควตา อริยสาวกสฺส จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคตตา ปกาสิตา.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងនូវការប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ ប្រការ របស់អរិយសាវ័ក យ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – กตเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ. อิธ คหปติ อริยสาวโก พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ ‘‘อิติปิโส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโรปุริสทมฺมสารถิ สตฺถาเทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อริยสาวกสฺส จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคตตา ปกาสิตา.

វិសជ្ជនា — អរិយសាវ័ក ប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលគហបតិ អរិយសាវ័កក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាដ៏មុតមាំមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធថា «ព្រះភគវានោះ ព្រះអង្គឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មង ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃ ចំពោះព្រះអង្គឯង ព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ព្រះអង្គមានដំណើរល្អទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ព្រះអង្គជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ព្រះអង្គជាសារថីបង្ហាត់នូវបុរសដែលគួរបង្ហាត់បាន គ្មានបុគ្គលដទៃក្រៃលែងជាង ព្រះអង្គជាសាស្តានៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវចតុរារិយសច្ច ព្រះអង្គមានភ័ព្វចែកធម៌» ដូច្នេះជាដើម បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងទុកក្នុងសូត្រនោះ នូវសេចក្តីដែលអរិយសាវ័ក ប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាង ដោយហេតុយ៉ាងនេះឯង។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.161] ตตฺถ ภควตา อริยสาวเกน อริยสฺส ญายสฺส ปญฺญาย สุทิฏฺฐตา สุปฺปฏิวิทฺธตา ปกาสิตา.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងទុកក្នុងសូត្រនោះ នូវសេចក្តីដែលអរិយសាវ័ក បានឃើញច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះដោយល្អ នូវអរិយញាយធម៌ ដោយបញ្ញា តើដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – กตโม จสฺส อริโย ญาโย ปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ สุปฺปฏิวิทฺโธ. อิธ คหปติ อริยสาวโก ปฏิจฺจสมุปฺปาทญฺเญว สาธุกํ โยนิโส มนสิ กโรติ ‘‘อิติ อิมสฺมึ สติ อิทํ โหติ, อิมสฺมึ อสติ อิทํ น โหติ, อิมสฺสุปฺปาทา อิทํ อุปฺปชฺชติ, อิมสฺส นิโรธา อิทํ นิรุชฺฌติ, ยทิทํ อวิชฺชาปจฺจยา (เปยฺยาล) เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตี’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ตตฺถ อริยสาวเกน อริยสฺส ญายสฺส ปญฺญาย สุทิฏฺฐตา สุปฺปฏิวิทฺธตา ปกาสิตา.

វិសជ្ជនា — ចុះអរិយញាយធម៌ ដែលអរិយសាវ័កនោះ បានឃើញច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះដោយល្អ ដោយបញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតិ អរិយសាវ័កក្នុងលោកនេះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ នូវបដិច្ចសមុប្បាទធម៌នោះឯង ដោយប្រពៃថា «កាលបើរបស់នេះមាន របស់នេះទើបមាន កាលបើរបស់នេះមិនមាន របស់នេះក៏មិនមាន ព្រោះរបស់នេះកើតឡើង របស់នេះទើបកើតឡើង ព្រោះរបស់នេះរលត់ទៅ របស់នេះក៏រលត់ទៅ គឺសេចក្តីនេះថា ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ... (ល)... ការរលត់ទៅនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយហេតុយ៉ាងនេះ» បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងទុកក្នុងសូត្រនោះ នូវសេចក្តីដែលអរិយសាវ័ក បានឃើញច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះដោយល្អ នូវអរិយញាយធម៌ ដោយបញ្ញា ដោយហេតុយ៉ាងនេះឯង។

ยโต [Pg.162] โข คหปติ อริยสาวกสฺส อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ. อิเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ. อยญฺจสฺส อริโย ญาโย ปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ สุปฺปฏิวิทฺโธ–

ម្នាលគហបតិ កាលណាភ័យ និងពៀរទាំង ៥ នេះ របស់អរិយសាវ័ក បានស្ងប់រម្ងាប់ហើយផង អរិយសាវ័កនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាងនេះផង អរិយញាយធម៌នេះ របស់អរិយសាវ័កនោះ បានឃើញច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះដោយល្អ ដោយបញ្ញាផង—

ทุกฺขสุตฺต

ទុក្ខសូត្រ

ปุจฺฉา – ทุกฺขสุตฺตํ [Pg.163] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះទុក្ខសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ហើយទ្រង់សម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทุกฺขสฺส ภิกฺขเว สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ เทเสสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវហេតុជាទីកើតឡើង និងការរលត់ទៅនៃទុក្ខ ដល់អ្នកទាំងឡាយ» ដូច្នេះជាដើម។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.164] ตตฺถ ภควตา ทุกฺขสมุทโย ปกาสิโต.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ តើដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – กตโม จ ภิกฺขเว ทุกฺขสฺส สมุทโย. จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณํ, ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา. อยํ โข ภิกฺขเว ทุกฺขสฺส สมุทโย. โสตญฺจ ปฏิจฺจ สทฺเท จ อุปฺปชฺชติ โสตวิญฺญาณํ…เป… ฆานญฺจ ปฏิจฺจ คนฺเธ จ…เป… ชิวฺหญฺจ ปฏิจฺจ รเส จ…เป… กายญฺจ ปฏิจฺจ โผฏฺฐพฺเพ จ…เป… มนญฺจ ปฏิจฺจ ธมฺเม จ อุปฺปชฺชติ มโนวิญฺญาณํ, ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา. อยํ โข ภิกฺขเว ทุกฺขสฺส สมุทโยติ เอวํโข ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ทุกฺขสฺส สมุทโย ปกาสิโต.

វិសជ្ជនា — ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? វិញ្ញាណខាងចក្ខុ តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផង រូបទាំងឡាយផង ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ហៅថា ផស្សៈ ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបមានវេទនា ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបមានតណ្ហា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ។ វិញ្ញាណខាងសោតៈ តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យត្រចៀកផង សំឡេងទាំងឡាយផង... (ល)... វិញ្ញាណខាងឃានៈ តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យច្រមុះផង ក្លិនទាំងឡាយផង... (ល)... វិញ្ញាណខាងជិវ្ហា តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យអណ្តាតផង រសទាំងឡាយផង... (ល)... វិញ្ញាណខាងកាយ តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យកាយផង ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផង... (ល)... វិញ្ញាណខាងមនោ តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យចិត្តផង ធម៌ទាំងឡាយផង ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ហៅថា ផស្សៈ ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបមានវេទនា ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបមានតណ្ហា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ ក្នុងសូត្រនោះ ដោយហេតុយ៉ាងនេះឯង។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.165] ตตฺถ ภควตา ทุกฺขสฺส อตฺถงฺคโม ปกาสิโต.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវការរលត់ទៅនៃទុក្ខ តើដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – กตโม จ ภิกฺขเว ทุกฺขสฺส อตฺถงฺคโม. จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณํ, ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตสฺสาเยว ตณฺหาย อเสสวิราคนิโรธา อุปาทานนิโรโธ อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ, ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ, ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ทุกฺขสฺส อตฺถงฺคโม ปกาสิโต.

វិសជ្ជនា — ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការរលត់ទៅនៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? វិញ្ញាណខាងចក្ខុ តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផង រូបទាំងឡាយផង ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ហៅថា ផស្សៈ ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបមានវេទនា ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបមានតណ្ហា ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់ ដោយការប្រាសចាកតម្រេកនៃតណ្ហានោះឯង ទើបមានការរលត់ឧបាទាន ព្រោះការរលត់ឧបាទាន ទើបមានការរលត់ភព ព្រោះការរលត់ភព ទើបមានការរលត់ជាតិ ព្រោះការរលត់ជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ ក៏រលត់ទៅ ការរលត់ទៅនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយហេតុយ៉ាងនេះ ដូច្នេះជាដើម បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវការរលត់ទៅនៃទុក្ខ ក្នុងសូត្រនោះ ដោយហេតុយ៉ាងនេះឯង។

ปุตฺตมํสูปมสุตฺต

បុត្តមំសូបមសូត្រ

ปุจฺฉา – ปุตฺตมํสูปมสุตฺตํ [Pg.166] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះបុត្តមំសូបមសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ហើយទ្រង់សម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล อธุนา ปพฺพชิเต ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. ภควโต จ ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ มหาลาภสกฺกาโร อุทปาทิ, เอกจฺเจ จ ภนฺเต ภิกฺขู นวา อจิรปพฺพชิตา กุลปุตฺตา อาหารํ อปจฺจเวกฺขิตฺวา ปริภุญฺชึสุ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จตฺตาโรเม ภิกฺขเว อาหารา ภูตานํ วา สตฺตานํ ฐิติยา สมฺภเวสีนํ วา อนุคฺคหาย. กตเม จตฺตาโร กพฬีกาโร อาหาโร โอฬาริโก วา สุขุโม วา ผสฺโส ทุติโย มโนสญฺเจตนา ตติยา วิญฺญาณํ จตุตฺถ’’นฺติ เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុថ្មីជាច្រើនរូបដែលទើបនឹងបួស។ បពិត្រលោកម្ចាស់ កាលនោះ លាភសក្ការៈដ៏ច្រើន កើតឡើងដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគផង ដល់ភិក្ខុសង្ឃផង មានភិក្ខុថ្មីខ្លះ ជាកុលបុត្រទើបនឹងបួសមិនយូរប៉ុន្មាន មិនបានពិចារណាហើយឆាន់នូវអាហារ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ដើម្បីតាំងនៅនៃសត្វទាំងឡាយដែលកើតរួចហើយ ឬដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលកំពុងស្វែងរកកំណើត។ អាហារទាំង ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកពលិង្ការាហារ ដ៏គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ជាទី ១ ផស្សាហារ ជាទី ២ មនោសញ្ចេតនាហារ ជាទី ៣ វិញ្ញាណាហារ ជាទី ៤» បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងយ៉ាងនេះឯង។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.168] ตตฺถ กพฬีการสฺส อาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ภควตา ปกาสิโต.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវអាការដែលគួរយល់ឃើញនូវកពលិង្ការាហារ តើដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ทฺเว ชายมฺปติกา ปริตฺตํ สมฺพลํ อาทาย กนฺตารมคฺคํ ปฏิปชฺเชยฺยุํ. เตสมสฺส เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโปติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา [Pg.169] กพฬีการสฺส อาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

វិសជ្ជនា — ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាប្តីប្រពន្ធពីរនាក់ នាំយកស្បៀងបន្តិចបន្តួច ហើយដើរទៅកាន់ផ្លូវលំក្នុងព្រៃ។ ពួកគាត់មានកូនប្រុសតែម្នាក់ ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត... ដូច្នេះជាដើម បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវអាការដែលគួរយល់ឃើញនូវកពលិង្ការាហារ ក្នុងសូត្រនោះ ដោយហេតុយ៉ាងនេះឯង។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.172] ตตฺถ ภควตา ผสฺสาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវអាការដែលគួរយល់ឃើញនូវផស្សាហារ តើដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว คาวี นิจฺจมฺมา กุฏฺฏํ เจ นิสฺสาย ติฏฺเฐยฺย, เย กุฏฺฏนิสฺสิตา ปาณา, เต นํ ขาเทยฺยุํ. รุกฺขํ เจ นิสฺสาย ติฏฺเฐยฺย. อุทกํ เจ นิสฺสาย ติฏฺเฐยฺย. อากาสํ เจ นิสฺสาย ติฏฺเฐยฺย, เย อากาสนิสฺสิตา ปาณา, เต นํ ขาเทยฺยุนฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ผสฺสสฺส อาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร วิตฺถาเรตฺวา ปกาสิโต.

វិសជ្ជនា — ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាមេគោដែលគ្មានស្បែក បើឈរអាស្រ័យនឹងជញ្ជាំង ពួកសត្វតូចៗដែលអាស្រ័យនឹងជញ្ជាំង តែងខាំស៊ីមេគោនោះ។ បើឈរអាស្រ័យនឹងដើមឈើ... បើឈរអាស្រ័យនឹងទឹក... បើឈរអាស្រ័យនឹងអាកាស ពួកសត្វតូចៗដែលអាស្រ័យនឹងអាកាស តែងខាំស៊ីមេគោនោះ... ដូច្នេះជាដើម បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងពន្យល់ពិស្តារ នូវអាការដែលគួរយល់ឃើញនូវផស្សាហារ ក្នុងសូត្រនោះ ដោយហេតុយ៉ាងនេះឯង។

เอวเมว [Pg.173] ขฺวาหํ ภิกฺขเว ผสฺสาหาโร ทฏฺฐพฺโพติ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ផស្សាហារ គឺបុគ្គលគប្បីយល់ឃើញយ៉ាងនេះឯង។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.174] ตตฺถ ภควตา มโนสญฺเจตนาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវអាការដែលគួរយល់ឃើញនូវមនោសញ្ចេតនាហារ តើដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว องฺคารกาสุ สาธิกโปริสา ปุณฺณา องฺคารานํ วีตจฺจิกานํ วีตธูมานํ. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ชีวิตุกาโม อมริตุกาโม สุข กาโม ทุกฺขปฺปฏิกูโลติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา มโนสญฺเจตนาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร วิตฺถาเรน ปกาสิโต.

វិសជ្ជនា — ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជារណ្តៅរងើកភ្លើងដ៏ជ្រៅជាងកម្ពស់មនុស្ស ពេញដោយរងើកភ្លើងដែលគ្មានអណ្តាត គ្មានផ្សែង។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ចង់រស់នៅ មិនចង់ស្លាប់ ចង់បានសេចក្តីសុខ ស្អប់ខ្ពើមសេចក្តីទុក្ខ ដើរមក... ដូច្នេះជាដើម បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងពិស្តារ នូវអាការដែលគួរយល់ឃើញនូវមនោសញ្ចេតនាហារ ក្នុងសូត្រនោះ ដោយហេតុយ៉ាងនេះឯង។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.176] ตตฺถ ภควตา วิญฺญาณาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវអាការដែលគួរយល់ឃើញនូវវិញ្ញាណាហារ តើដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว โจรํ อาคุจารึ คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสยฺยุํ ‘‘อยํ เต เทวโจโร อาคุจารี, อิมสฺส ยํ อิจฺฉสิ, ตํ ทณฺฑํ ปเณหี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา วิญฺญาณาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

វិសជ្ជនា — ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពួកជនចាប់ចោរដែលធ្វើខុសច្បាប់ មកបង្ហាញដល់ព្រះរាជាថា «បពិត្រព្រះសម្មតិទេវ ចោរនេះធ្វើខុសច្បាប់ចំពោះព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គដាក់ទណ្ឌកម្មដល់ចោរនេះ តាមដែលព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យចុះ» ដូច្នេះជាដើម បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវអាការដែលគួរយល់ឃើញនូវវិញ្ញាណាហារ ក្នុងសូត្រនោះ ដោយហេតុយ៉ាងនេះឯង។

สุสิมปริพฺพาชกสุตฺต

សុសិមបរិព្វាជកសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.179] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สุสิมปริพฺพาชก สุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះសុសិមបរិព្វាជកសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ... (ល)... ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ហើយទ្រង់សម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ สุสิมํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต สุสิโม ยาวตโก ภิกฺขูหิ สทฺธึ อโหสิ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘ปุพฺเพ โข สุสิม ธมฺมฏฺฐิติญาณํ, ปจฺฉา นิพฺพาเน ญาณ’’นฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះព្រះសុសិមៈដ៏មានអាយុ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះសុសិមៈដ៏មានអាយុ បានសន្ទនាជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុន្មាន ក៏បានក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីទាំងអស់នោះ ដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងថា «ម្នាលសុសិមៈ ធម្មដ្ឋិតិញាណ តែងកើតមុន ញាណក្នុងព្រះនិព្វាន តែងកើតក្រោយ» ដូច្នេះជាដើម។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.184] ตตฺถ ภควา อายสฺมโต สุสิมตฺเถรสฺส สมฺปติอรหตฺตปตฺตสฺส อนุโยควเสน ปฏิปุจฺฉิตฺวา ปฏิปุจฺฉิตฺวา อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ วิตฺถาเรตฺวา เทเสสิ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សួរដេញដោលហើយសួរដេញដោលទៀត តាមលំដាប់នៃការសួរ ចំពោះព្រះសុសិមត្ថេរដ៏មានអាយុ ដែលទើបនឹងសម្រេចព្រះអរហត្តថ្មីៗ ហើយទ្រង់សម្តែងនូវធម្មទេសនាដ៏ក្រៃលែងឲ្យពិស្តារ តើដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ชาติปจฺจยา ชรามรณนฺติ สุสิม ปสฺสสีติ. เอวํ ภนฺเต. ภวปจฺจยา ชาตีติ สุสิม ปสฺสสีติ. เอวํ ภนฺเตติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ตตฺถ อายสฺมโต สุสิมสฺส สมฺปติอรหตฺตปตฺตสฺส อุตฺตริปิ อนุโยควเสน ปฏิปุจฺฉิตฺวา ปฏิปุจฺฉิตฺวา วิตฺถารโต ธมฺมํ เทเสสิ.

វិសជ្ជនា — ព្រះអង្គសួរថា «ម្នាលសុសិមៈ អ្នកឃើញថា ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ ដែរឬទេ?» ព្រះសុសិមៈក្រាបទូលថា «យ៉ាងនោះ បពិត្រព្រះអង្គ»។ «ម្នាលសុសិមៈ អ្នកឃើញថា ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបមានជាតិ ដែរឬទេ?» «យ៉ាងនោះ បពិត្រព្រះអង្គ» ដូច្នេះជាដើម បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សួរដេញដោលហើយសួរដេញដោលទៀត តាមលំដាប់នៃការសួរ ចំពោះព្រះសុសិមៈដ៏មានអាយុ ដែលទើបនឹងសម្រេចព្រះអរហត្តថ្មីៗនោះ ហើយទ្រង់សម្តែងធម៌ដោយពិស្តារ ដោយហេតុយ៉ាងនេះឯង។

ตสฺส [Pg.186] เม ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึสํวราย–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទទួលដឹងនូវទោស ដោយជាទោសរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ ដើម្បីសេចក្តីសង្រួមតទៅ—

อภิสมยสํยุตฺต

អភិសមយសំយុត្ត

นขสิขาสุตฺต

នខសិខាសូត្រ

ปุจฺฉา – อภิสมยสํยุตฺเต [Pg.187] ปนาวุโส ปฐมํ สํคีตํ นขสิขาสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងអភិសមយសំយុត្ត នខសិខាសូត្រ ដែលសង្គាយនាជាដំបូង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ហើយទ្រង់សម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, โย วายํ มยา ปริตฺโต นขสิขายํ ปํสุอาโรปิโต, อยํ วา มหาปถวี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ធូលីបន្តិចបន្តួចដែលតថាគតយកមកដាក់លើចុងក្រចកនេះ ច្រើនជាង ឬក៏មហាប្រថពីនេះ ច្រើនជាង?» ដូច្នេះជាដើម។

ธาตุสํยุตฺต

ធាតុសំយុត្ត

จงฺกมสุตฺต

ចង្កមសូត្រ

ปุจฺฉา – ธาตุสํยุตฺเต [Pg.189] ปนาวุโส จงฺกมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងធាតុសំយុត្ត ចង្កមសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ហើយទ្រង់សម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ธาตุโสว ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, กลฺยาณาธิมุตฺติกา กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា តែងចូលគ្នាបាន ដោយធាតុពិតឯង គឺសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប តែងត្រូវគ្នា តែងចូលគ្នាបាន ជាមួយនឹងសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប សត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ តែងត្រូវគ្នា តែងចូលគ្នាបាន ជាមួយនឹងសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ» ដូច្នេះជាដើម។

อสฺสทฺธสํสนฺทนสุตฺต

អស្សទ្ធសំសន្ទនសូត្រ

ปุจฺฉา – อสฺสทฺธสํสนฺทนสุตฺตํ [Pg.192] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះអស្សទ្ធសំសន្ទនសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ហើយទ្រង់សម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ธาตุโสว ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, อสฺสทฺธา อสฺสทฺเธหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, อหิริกา อหิริเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, อโนตฺตปฺปิโน. อปฺปสฺสุตา. กุสีตา. มุฏฺฐสฺสติโน. ทุปฺปญฺญา ทุปฺปญฺเญหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា តែងចូលគ្នាបាន ដោយធាតុពិតឯង គឺមនុស្សដែលគ្មានសទ្ធា តែងត្រូវគ្នា តែងចូលគ្នាបាន ជាមួយមនុស្សដែលគ្មានសទ្ធា មនុស្សដែលគ្មានហិរិ តែងត្រូវគ្នា តែងចូលគ្នាបាន ជាមួយមនុស្សដែលគ្មានហិរិ មនុស្សដែលគ្មានឱត្តប្បៈ... មនុស្សដែលមានសុភសូត្រតិច... មនុស្សខ្ជិលច្រអូស... មនុស្សភ្លេចស្មារតី... មនុស្សដែលឥតប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា តែងចូលគ្នាបាន ជាមួយមនុស្សដែលឥតប្រាជ្ញា» ដូច្នេះជាដើម។

อนมตคฺคสํยุตฺต

អនមតគ្គសំយុត្ត

ปถวีสุตฺต

បឋវីសូត្រ

ปุจฺฉา – อนมตคฺคสํยุตฺเต [Pg.194] อาวุโส ทุติยํ สํคีตํ ปถวีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងអនមតគ្គសំយុត្ត បឋវីសូត្រ ដែលសង្គាយនាជាទីពីរ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ហើយទ្រង់សម្តែងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส อิมํ มหาปถวึ โกลฏฺฐิมตฺตํ โกลฏฺฐิมตฺตํ มตฺติกาคุฬิกํ กริตฺวา นิกฺขิเปยฺย ‘อยํ เม ปิยา, ตสฺส เม ปิตุ อยํ ปิตา’ติ. อปริยาทินฺนาว ภิกฺขเว ตสฺส ปุริสสฺส ปิตุปิตโร อสฺสุ. อถายํ มหาปถวี ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺย. ตํ กิสฺสเหตุ, อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหา สํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ’’ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមរកមិនឃើញឡើយ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងចិត្ត អន្ទោលទៅ សំសេរទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុរសធ្វើផែនដីធំនេះ ឲ្យទៅជាដុំដីតូចៗ ប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រាៗ ហើយដាក់ចុះថា ‘នេះជាឪពុករបស់ខ្ញុំ នេះជាឪពុករបស់ឪពុកខ្ញុំនោះ’។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជីដូនជីតារបស់បុរសនោះ មិនទាន់អស់ឡើយ។ លុះត្រាតែផែនដីធំនេះ ដល់នូវការអស់ទៅ វិនាសទៅ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមរកមិនឃើញឡើយ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងចិត្ត អន្ទោលទៅ សំសេរទៅ» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

เอวํ [Pg.195] ทีฆรตฺตํ โว ภิกฺขเว ทุกฺขํ ปจฺจนุภูตํ ติพฺพํ ปจฺจนุภูตํ พฺยสนํ ปจฺจนุภูตํ กฏสี วฑฺฒิตา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីទុក្ខជាទម្ងន់ សេចក្តីក្តៅក្រហាយជាទម្ងន់ សេចក្តីវិនាសជាទម្ងន់ អ្នកទាំងឡាយបានទទួលរងហើយយ៉ាងនេះ អស់កាលជាយូរអង្វែង ព្រៃខ្មោចក៏អ្នកទាំងឡាយបានធ្វើឲ្យចម្រើនហើយ។»

อลเมว [Pg.196] สพฺพสงฺขาเรสุ นิพฺพินฺทิตุํ,อลํ วิรชฺชิตุํ, อลํ วิมุจฺจิตุํ,

«គួរតែនឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង គួរតែប្រាសចាកតម្រេក គួរតែរួចផុត។»

อสฺสุสุตฺต

អស្សុសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส ตติยํ สํคีตํ อสฺสุสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ អស្សុសូត្រ ដែលជាសូត្រទី៣ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនរណា ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเลเยว ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, ยํ วา โว อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา สนฺธาวตํ สํสรตํ อมนาปสมฺปโยคา มนาปวิปฺปโยคา กนฺทนฺตานํ โรทนฺตานํ อสฺสุ ปสฺสนฺนํ ปคฺฆริตํ, ยํ วา จตูสุ มหาสมุทฺเทสุ อุทก’’นฺติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ទឹកភ្នែកដែលហូរចេញពីភ្នែករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលយំទួញយំសោក ព្រោះការជួបប្រសព្វនឹងសត្វនិងសង្ខារមិនជាទីគាប់ចិត្ត ការព្រាត់ប្រាសចាកសត្វនិងសង្ខារជាទីគាប់ចិត្ត កាលដែលអន្ទោលទៅ សំសេរទៅ អស់កាលជាយូរអង្វែងនេះ ជាមួយនឹងទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួន តើមួយណាមានច្រើនជាង?» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

สาสปสุตฺต

សាសបសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.198] ฉฏฺฐํ สํคีตํ สาสปสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ សាសបសូត្រ ដែលជាសូត្រទី៦ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនរណា ក្នុងរឿងអ្វី ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กีวทีโฆ นุ โข ภนฺเต กปฺโป’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ทีโฆ โข ภิกฺขุ กปฺโป, โส น สุกโร สงฺขาตุํ เอตฺตกานิ วสฺสานิ อิติวา, (เปยฺยาล) เอตฺตกานิ วสฺสสตสหสฺสานิ อิติวาติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុមួយរូប ក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុមួយរូបនោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កប្បមួយ តើយូរអង្វែងប៉ុនណា?»។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុ កប្បនោះយូរអង្វែងណាស់ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ឬ (ល) ប៉ុណ្ណេះសែនឆ្នាំឡើយ» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

คงฺคาสุตฺต

គង្គាសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.200] สมฺมาสมฺพุทฺเธน อนมตคฺคสํยุตฺเต คงฺคาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ...ល... ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងគង្គាសូត្រ ក្នុងអនមតគ្គសំយុត្ត នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនរណា ក្នុងរឿងអ្វី ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อญฺญตรํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กีว-

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់នោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តើ...

พหุกา [Pg.201] นุ โข โภ โคตม กปฺปา อพฺภตีตา อติกฺกนฺตา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘พหุกา โข พฺราหฺมณ กปฺปา อพฺภตีตา อติกฺกนฺตา, เต น สุกรา สงฺขาตุํ ‘เอตฺตกา กปฺปา’ อิติ วา ‘เอตฺตกานิ กปฺปสตานิ’ อิติ วา ‘เอตฺตกานิ กปฺปสหสฺสานิ’ อิติวา ‘เอตฺตกานิ กปฺปสตสหสฺสานิ’ อิติ วา’’ติ เอว มาทินา ภควตา ภาสิตํ.

កប្បទាំងឡាយដែលកន្លងទៅហើយ ហួសទៅហើយ មានច្រើនប៉ុនណា?»។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កប្បទាំងឡាយដែលកន្លងទៅហើយ ហួសទៅហើយ មានច្រើនណាស់ កប្បទាំងនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ‘ប៉ុណ្ណេះកប្ប’ ឬ ‘ប៉ុណ្ណេះរយកប្ប’ ឬ ‘ប៉ុណ្ណេះពាន់កប្ប’ ឬ ‘ប៉ុណ្ណេះសែនកប្ប’ ឡើយ» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

ปุคฺคลสุตฺต

បុគ្គលសូត្រ

ปุจฺฉา – ปุคฺคลสุตฺตํ [Pg.203] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះបុគ្គលសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនរណា ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพาโกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชา นีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. เอกปุคฺคลสฺส ภิกฺขเว กปฺปํ สนฺธาวโต สํสรโต สิยา เอวํ มหา อฏฺฐิกงฺกโล อฏฺฐิปุญฺโช อฏฺฐิราสิ, ยถา ยํ เวปุลฺโล ปพฺพโต. สเจ สํหารโก อสฺส, สมฺภตญฺจ น วินสฺเสตฺยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមរកមិនឃើញឡើយ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងចិត្ត អន្ទោលទៅ សំសេរទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលម្នាក់ អន្ទោលទៅ សំសេរទៅ អស់មួយកប្ប គំនរឆ្អឹង រាងឆ្អឹង គំនរឆ្អឹងធំ នឹងមានប៉ុនភ្នំវេបុល្លៈនេះ បើសិនជាមានអ្នកប្រមូលទុក ហើយឆ្អឹងដែលប្រមូលទុកនោះមិនវិនាសទៅ» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

ทุคฺคตสุตฺต, สุขิตสุตฺต

ទុគ្គតសូត្រ និងសុខិតសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.204] ทุคฺคตสุตฺตญฺจ สุขิตสุตฺตญฺจ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រទាំងនោះ ទុគ្គតសូត្រ និងសុខិតសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនរណា ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. ยํ ภิกฺขเว ปสฺเสยฺยาถ ทุคฺคตํ ทุรูเปตํ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ ‘อมฺเหหิปิ เอวรูปํ ปจฺจนุภูตํ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา’ติ, ยํ ภิกฺขเว ปสฺเสยฺยาถ สุขิตํ สุสชฺชิตํ,

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមរកមិនឃើញឡើយ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងចិត្ត អន្ទោលទៅ សំសេរទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអ្នកទាំងឡាយឃើញបុគ្គលណាមួយ ជាអ្នកដល់នូវសេចក្តីលំបាក មានរូបរាងអាក្រក់ គួរតែសម្រេចចិត្តក្នុងបុគ្គលនោះថា ‘យើងទាំងឡាយក៏ធ្លាប់បានទទួលរងនូវសេចក្តីទុក្ខមានសភាពយ៉ាងនេះដែរ អស់កាលជាយូរអង្វែងនេះ’ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអ្នកទាំងឡាយឃើញបុគ្គលណាមួយ ជាអ្នកមានសេចក្តីសុខ មានគ្រឿងប្រដាប់ល្អ»

นิฏฺฐเมตฺถ [Pg.205] คนฺตพฺพํ, ‘‘อมฺเหหิปิ ปจฺจนุภูตํ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

«គួរតែសម្រេចចិត្តក្នុងបុគ្គលនោះថា ‘យើងទាំងឡាយក៏ធ្លាប់បានទទួលរងនូវសេចក្តីសុខយ៉ាងនេះដែរ អស់កាលជាយូរអង្វែងនេះ’» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

ตึสมตฺตสุตฺต

តិំសមត្តសូត្រ

ปุจฺฉา – ตึสมตฺตสุตฺตํ [Pg.206] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះតិំសមត្តសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនរណា ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ตึสมตฺเต ปาเวยฺยเก ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพาโกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, ยํ วา โว อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา สนฺธาวตํ สํสรตํ สีสจฺฉินฺนานํ โลหิตํ ปสฺสนฺนํ ปคฺฆริตํ, ยํ วา จตูสุ มหาสมุทฺเทสุ อุทก’’นฺติ เอวมาทินา ภวคตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុអ្នកស្រុកបាវា ប្រមាណ ៣០ រូប ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមរកមិនឃើញឡើយ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងចិត្ត អន្ទោលទៅ សំសេរទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលត្រូវគេកាត់ក្បាល កាលដែលអន្ទោលទៅ សំសេរទៅ អស់កាលជាយូរអង្វែងនេះ ជាមួយនឹងទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួន តើមួយណាមានច្រើនជាង?» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

มาตุสุตฺต

មាតុសូត្រ

ปุจฺฉา – มาตุสุตฺตาทีนิ [Pg.209] ปนาวุโส ฉสุตฺตานิ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះសូត្រទាំង ៦ មានមាតុសូត្រជាដើម ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនរណា ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. น โส ภิกฺขเว สตฺโต สุลภรูโป, โย น มาตาภูตปุพฺโพ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา. โย น ปิตาภูตปุพฺโพ. โย น ภาตาภูตปุพฺโพ. โย น ภคินิภูตปุพฺโพ. โย น ปุตฺตภูตปุพฺโพ. โย น ธีตาภูตปุพฺโพ [Pg.210] อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមរកមិនឃើញឡើយ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងចិត្ត អន្ទោលទៅ សំសេរទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាម្តាយ ដោយកាលដ៏យូរអង្វែងនេះ មិនមែនជាសត្វដែលរកបានដោយងាយឡើយ។ សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាឪពុក... សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាបងប្អូនប្រុស... សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាបងប្អូនស្រី... សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាកូនប្រុស... សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាកូនស្រី ដោយកាលដ៏យូរអង្វែងនេះ មិនមែនជាសត្វដែលរកបានដោយងាយឡើយ» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

กสฺสปสํยุตฺต

កស្សបសំយុត្ត

จนฺทูปมสุตฺต

ចន្ទូបមសូត្រ

ปุจฺฉา – กสฺสปสํยุตฺเต [Pg.211] ปนาวุโส จนฺทูปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងកស្សបសំយុត្ត ចន្ទូបមសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនរណា ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘จนฺทูปมา ภิกฺขเว กุลานิ อุปสงฺกมถ อปกสฺเสว กายํ อปกสฺส จิตฺตํ นิจฺจนวกา กุเลสุ อปฺปคพฺภา. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส ชรุทปานํ วา โอโลเกยฺย ปพฺพตวิสมํ วา นทีวิทุคฺคํ วา อปกสฺเสว กายํ อปกสฺส จิตฺตํ. เอวเมว โข ภิกฺขเว จนฺทูปมา กุลานิ อุปสงฺกมถ อปกสฺเสว กายํ อปกสฺส จิตฺตํ นิจฺจนวกา กุเลสุ อปฺปคพฺภา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ ឲ្យដូចជាព្រះចន្ទ ចូរដកកាយចេញ ចូរដកចិត្តចេញ ជាអ្នកថ្មីជានិច្ច មិនហ៊ានក្អេងក្អាងក្នុងត្រកូលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុរសក្រឡេកមើលអណ្តូងចាស់ ឬទីភ្នំមិនស្មើ ឬផ្លូវទឹកក្នុងស្ទឹងដែលលំបាកទៅ តែងដកកាយចេញ តែងដកចិត្តចេញ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ ឲ្យដូចជាព្រះចន្ទ ចូរដកកាយចេញ ចូរដកចិត្តចេញ ជាអ្នកថ្មីជានិច្ច មិនហ៊ានក្អេងក្អាងក្នុងត្រកូលទាំងឡាយឡើយ យ៉ាងនោះឯង» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

ตํ [Pg.213] กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กถํ รูปา ภิกฺขุ อรหติ กุลานิ อุปสงฺกมิตุํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ភិក្ខុមានសភាពបែបណា គួរចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ។»

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.214] ตตฺถ ภควตา ปริสุทฺธาปริสุทฺธ ธมฺมเทสนํ ทสฺเสตฺวา ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់បង្ហាញធម៌ទេសនាដ៏បរិសុទ្ធ និងមិនបរិសុទ្ធ ហើយប្រទានឱវាទដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กถํ รูปสฺส ภิกฺขุโน อปริสุทฺธา ธมฺมเทสนา โหติ, กถํ รูปสฺส ภิกฺขุโน ปริสุทฺธา ธมฺมเทสนา [Pg.215] โหตี’’ติ เอวมาทินา ปริสุทฺธาปริสุทฺธธมฺมเทสนา วิตฺถารโต ทสฺเสตฺวา ‘‘กสฺสเปน วา หิ โว ภิกฺขเว โอวทิสฺสามิ โย วา ปนสฺส กสฺสปสทิโส, โอวทิเตหิ จ ปน โว ตถตฺตาย ปฏิปชฺชิตพฺพ’’นฺติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควโต ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

វិសជ្ជនា — ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់បង្ហាញធម៌ទេសនាដ៏បរិសុទ្ធ និងមិនបរិសុទ្ធ ដោយពិស្តារថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ធម៌ទេសនាមិនបរិសុទ្ធរបស់ភិក្ខុ មានសភាពបែបណា ធម៌ទេសនាដ៏បរិសុទ្ធរបស់ភិក្ខុ មានសភាពបែបណា» រួចហើយទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងប្រដៅអ្នកទាំងឡាយ ដោយកស្សបៈ ឬដោយភិក្ខុណាដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងកស្សបៈ កាលដែលតថាគតប្រដៅហើយ អ្នកទាំងឡាយត្រូវប្រតិបត្តិដើម្បីភាពជាយ៉ាងនោះ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រទានឱវាទដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង។

โย [Pg.216] หิ โกจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เอวํจิตฺโต ปเรสํ ธมฺมํ เทเสติ ‘‘อโห วต เม ธมฺมํ สุเณยฺยุํ, สุตฺวา จ ปน ธมฺมํ ปสีเทยฺยุํ, ปสนฺนา จ เม ปสนฺนาการํ กเรยฺยุํ–

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយមានចិត្តយ៉ាងនេះ ហើយសម្តែងធម៌ដល់ជនដទៃថា ‘ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ពួកជនស្តាប់ធម៌របស់យើង លុះស្តាប់ហើយ ជ្រះថ្លាក្នុងធម៌ លុះជ្រះថ្លាហើយ ធ្វើអាការៈជ្រះថ្លាចំពោះយើង–

สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิ ปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหิ–

ធម៌ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងល្អហើយ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន វិញ្ញូជនគប្បីដឹងបានដោយឡែក–

กสฺสเปน [Pg.217] วา หิ โว ภิกฺขเว โอวทิสฺสามิ โย วา ปนสฺส กสฺสปสทิโส, โอวทิเตหิ จ ปน โว ตถตฺตาย ปฏิปชฺชิตพฺพํ–

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងប្រដៅអ្នកទាំងឡាយ ដោយកស្សបៈ ឬដោយភិក្ខុណាដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងកស្សបៈ កាលដែលតថាគតប្រដៅហើយ អ្នកទាំងឡាយត្រូវប្រតិបត្តិដើម្បីភាពជាយ៉ាងនោះ–

กุลูปกสุตฺต

កុលូបកសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.218] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กสฺสปสํยุตฺเต จตุตฺถํ กุลูปกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះព្រះមានព្រះភាគ...ល... ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងកុលូបកសូត្រ ដែលជាសូត្រទី៤ ក្នុងកស្សបសំយុត្ត នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនរណា ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กถํ รูโป ภิกฺขุ อรหติ กุลูปโก โหตุํ, กถํ รูโป ภิกฺขุ น อรหติ กุลูปโก โหตุ’’นฺติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ភិក្ខុមានសភាពបែបណា គួរជាអ្នកចូលទៅជិតត្រកូល ភិក្ខុមានសភាពបែបណា មិនគួរជាអ្នកចូលទៅជិតត្រកូលឡើយ» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

กสฺสเปน [Pg.222] วา หิ โว ภิกฺขเว โอวทิสฺสามิ โย วา ปนสฺส กสฺสปสทิโส, โอวทิเตหิ จ ปน โว ตถตฺตาย ปฏิปชฺชิตพฺพํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងប្រដៅអ្នកទាំងឡាយ ដោយកស្សបៈ ឬដោយភិក្ខុណាដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងកស្សបៈ កាលដែលតថាគតប្រដៅហើយ អ្នកទាំងឡាយត្រូវប្រតិបត្តិដើម្បីភាពជាយ៉ាងនោះ។»

ทุติย โอวาทสุตฺต

ទុតិយឱវាទសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถวาวุโส [Pg.223] ภควตา ทุติย โอวาทสุตฺตํ กตฺถ เกน สทฺธึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសំយុត្តនោះដដែល ទុតិយឱវាទសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ជាមួយនរណា ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมตา มหากสฺสเปน สทฺธึ ‘‘โอวท กสฺสป ภิกฺขู, กโรหิ กสฺสป ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ, อหํ วา กสฺสป ภิกฺขู โอวเทยฺยํ ตฺวํ วา, อหํ วา ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ กเรยฺยํ ตฺวํ วา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងជាមួយព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះថា «ម្នាលកស្សបៈ ចូរអ្នកប្រដៅភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នកធ្វើធម្មីកថាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ម្នាលកស្សបៈ តថាគតក្តី អ្នកក្តី គួរប្រដៅភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក្តី អ្នកក្តី គួរធ្វើធម្មីកថាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងហើយ ដោយសេចក្តីយ៉ាងនេះជាដើម។

ยสฺส [Pg.224] กสฺสจิ ภนฺเต สทฺธา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิรี นตฺถิ. โอตฺตปฺปํ นตฺถิ. วีริยํ นตฺถิ. ปญฺญา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាមួយ មិនមានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ មិនមានហិរិ មិនមានឱត្តប្បៈ មិនមានវីរិយៈ មិនមានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។»

ตติย โอวาทสุตฺต

តតិយឱវាទសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถวาวุโส [Pg.227] ภควตา ตติยโอวาทสุตฺตํ กตฺถ เกน สทฺธึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសំយុត្តនោះដដែល តតិយឱវាទសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅទីណា ជាមួយនរណា ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងដូចម្តេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมตาเยว มหากสฺสเปน สทฺธึ ‘‘โอวท กสฺสป ภิกฺขู. กโรหิ กสฺสป ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ, อหํ วา กสฺสป ภิกฺขู โอวเทยฺยํ ตฺวํ วา. อหํ วา ภิกฺขูนํ ธมฺมํ กถํ กเรยฺยํ ตฺวํ วา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុនោះឯង ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលកស្សបៈ អ្នកចូរទូន្មានភិក្ខុទាំងឡាយ ម្នាលកស្សបៈ អ្នកចូរធ្វើធម្មីកថាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ម្នាលកស្សបៈ តថាគត ឬក៏អ្នក គប្បីទូន្មានភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត ឬក៏អ្នក គប្បីធ្វើធម្មីកថាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ» ដូច្នេះជាដើម។

ทุพฺพจา [Pg.228] โข ภนฺเต เอตรหิ ภิกฺขู โทวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อกฺขมา อปฺปทกฺขิณคฺคาหิโน อนุสาสนึ–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ពួកភិក្ខុជាអ្នកប្រដៅក្រ ប្រកបដោយធម៌ធ្វើឲ្យជាអ្នកប្រដៅក្រ ជាអ្នកមិនអត់ធន់ មិនទទួលយកពាក្យប្រដៅដោយគោរព—

สทฺธมฺมปฺปติรูปกสุตฺต

សទ្ធម្មប្បដិរូបកសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถวาวุโส [Pg.231] ภควตา ปริโยสานํ สทฺธมฺมปฺปติรูปกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនោះឯង ចុះសទ្ធម្មប្បដិរូបកសូត្រ ជាសូត្រថយក្រោយបង្អស់ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ តើក្នុងទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํเยว มหากสฺสปํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มหากสฺสโป ภควนฺตํ เอตเทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ปุพฺเพ อปฺปตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ อเหสุํ, พหุตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหึสุ. โก ปน ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยเนตรหิ พหุตรานิ เจว สกฺขาปทานิ อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เอวญฺเจตํ กสฺสป โหติ สตฺเตสุ หายมาเนสุ สทฺธมฺเม อนฺตรธายมาเน พหุตรานิเจว สิกฺขาปทานิ [Pg.232] โหนฺติ, อปฺปตราจ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ប្រារព្ធនឹងព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុនោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យកាលពីមុន សិក្ខាបទទាំងឡាយមានតិចផង ភិក្ខុទាំងឡាយបានសម្រេចធម៌មានច្រើនផង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យក្នុងកាលឥឡូវនេះ សិក្ខាបទទាំងឡាយមានច្រើនផង ភិក្ខុទាំងឡាយបានសម្រេចធម៌មានតិចផង?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា «ម្នាលកស្សបៈ រឿងនេះតែងតែមានយ៉ាងហ្នឹងឯង កាលបើពួកសត្វសាបសូន្យទៅ ព្រះសទ្ធម្មរលត់បាត់ទៅ សិក្ខាបទទាំងឡាយរឹតតែមានច្រើនឡើង តែភិក្ខុទាំងឡាយដែលបានសម្រេចធម៌ រឹតតែមានតិចទៅ» ដូច្នេះជាដើម។

ลาภสกฺการสํยุตฺต

លាភសក្ការសំយុត្ត

มีฬฺหกสุตฺต

មីឡ្ហកសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.235] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ลาภสกฺการํยุตฺเต ปญฺจมํ สํคีตํ มีฬฺหกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះមីឡ្ហកសូត្រ ទី៥ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ... ទ្រង់សម្តែងហើយ ក្នុងលាភសក្ការសំយុត្ត តើទ្រង់ត្រាស់ក្នុងទីណា ប្រារព្ធបុគ្គលណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทารุโณ ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก ผรุโส อนฺตรายิโก อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว มีฬฺหกา คูถาที คูถปูรา ปุณฺณา คูถสฺส, ปุรโต จสฺส มหาคูถปุญฺโช, สา เตน อญฺญา มีฬฺหกา อติมญฺเญยฺย ‘‘อหมฺหิ คูถาที คูถปูรา ปุณฺณา คูถสฺส, ปุรโต จ มฺยายํ มหาคูถปุญฺโช’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប យ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវ គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាសត្វកញ្ចែស៊ីអាចម៍ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាចម៍ ពេញដោយអាចម៍ ឆ្អែតដោយអាចម៍ ហើយនៅខាងមុខរបស់វា មានគំនរអាចម៍យ៉ាងធំ វាតែងមើលងាយសត្វកញ្ចែដទៃ ដោយហេតុនោះថា អញជាសត្វកញ្ចែស៊ីអាចម៍ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាចម៍ ពេញដោយអាចម៍ ឆ្អែតដោយអាចម៍ ទាំងគំនរអាចម៍ដ៏ធំនេះ ក៏នៅខាងមុខអញដែរ» ដូច្នេះជាដើម។

ตํ [Pg.237] หิ ตสฺส ภิกฺขเว โมฆปุริสสฺส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា អាការៈនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ អស់កាលជាអង្វែង ដល់មោឃបុរសនោះ»។

เอวํ ทารุโณ โข ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវយ៉ាងនេះឯង»។

ตสฺมาติห [Pg.238] ภิกฺขเว เอวํ สิกฺขิตพฺพํ, ‘‘อุปฺปนฺนํ ลาภสกฺการสิ โลกํ ปชหิสฺสาม, น จ โน อุปฺปนฺโน ลาภสกฺการสิโลโก จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสภี’’ติ, เอวญฺหิ โข ภิกฺขเว สิกฺขิตพฺพํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា យើងទាំងឡាយនឹងលះបង់លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ មួយវិញទៀត លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់យើងទាំងឡាយឲ្យនៅជាប្រក្រតីបានឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។

เอกปุตฺตกสุตฺต

ឯកបុត្តកសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺโถ อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหเกหิ สํคีตํ เอกปุตฺตกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภํ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះឯកបុត្តកសូត្រ ដែលព្រះសង្គីតិកាចារ្យទាំងឡាយពីបុរាណបានសង្គាយនាទុកមក តើទ្រង់ត្រាស់ក្នុងទីណា ប្រារព្ធបុគ្គលណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทารุโณ ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก กฏุโก ผรุโส อนฺตรายิโก อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย, สทฺธา ภิกฺขเว อุปาสิกา เอกปุตฺตกํ ปิยํ มนาปํ เอวํ สมฺมาอายาจมานา [Pg.239] อายาเจยฺย ตาทิโส ตาต ภวาหิ, ยาทิโส จิตฺโต จ คหปติ หตฺถโก จ อาฬวโก’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប យ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវ ខ្លោចផ្សា គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាដែលមានសទ្ធា កាលបើនឹងអង្វរករដោយប្រពៃ ចំពោះកូនប្រុសតែមួយ ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត គប្បីអង្វរករយ៉ាងនេះថា ម្នាលកូនសម្លាញ់ ចូរអ្នកជាបុគ្គលប្រហែលដូចជាចិត្តគហបតី និងហត្ថកអាឡវកៈចុះ» ដូច្នេះជាដើម។

เอสา [Pg.240] ภิกฺขเว ตุลา เอตํ ปมาณํ มม สาวกานํ อุปาสกานํ ยทิทํ จิตฺโต จ คหปติ หตฺถโก จ อาฬวโก.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាជញ្ជីងថ្លឹង នេះជាគ្រឿងវាស់ នៃឧបាសកទាំងឡាយជាសាវករបស់តថាគត គឺចិត្តគហបតី និងហត្ថកអាឡវកៈនេះឯង»។

สเจ โข ตฺวํ ตาต อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชสิ, ตาทิโส ตาต ภวาหิ, ยาทิสา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา.

«ម្នាលកូនសម្លាញ់ បើអ្នកចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអនគារិក ម្នាលកូនសម្លាញ់ ចូរអ្នកជាបុគ្គលប្រហែលដូចជាព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានចុះ»។

มา จ โข ตฺวํ ตาต เสขํ อปฺปตฺตมานสํ ลาภสกฺการสิโลโก อนุปาปุณาตุ–

«ម្នាលកូនសម្លាញ់ មួយទៀត លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ កុំបីគ្របសង្កត់អ្នក ដែលនៅជាសេក្ខបុគ្គល មិនទាន់បានសម្រេចអរហត្តផលឡើយ—»

เอวํ [Pg.241] ทารุโณ ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก กฏุโก ผรุโส อนฺตรายิโก อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវ ខ្លោចផ្សា គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង យ៉ាងនេះឯង»។

เอกวีตุสุตฺต

ឯកធីតុសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.242] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคายเกหิ สํคีตํ เอกธีตุสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនោះឯង ចុះឯកធីតុសូត្រ ដែលព្រះសង្គីតិកាចារ្យទាំងឡាយពីបុរាណបានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងទីណា ប្រារព្ធបុគ្គលណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทารุโณ ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก กฏุโก ผรุโส อนฺตรายิโก อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย. สทฺธา ภิกฺขเว อุปาสิกา เอกํ ธีตรํ ปิยํ มนาปํ เอวํ สมฺมา อายาจมานา อายาเจยฺย ‘ตาทิสา อยฺเย ภวาหิ, ยาทิสา ขุชฺชุตฺตรา จ อุปาสิกา เวฬุกณฺฑกิยา จ นนฺทมาตา’ติ. เอสา ภิกฺขเว ตุลา เอตํ ปมาณํ มม สาวิกานํ อุปาสิกานํ, ยทิทํ ขุชฺชุตฺตรา จ อุปาสิกา เวฬุกณฺฑกิยา จ นนฺทมาตา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ប្រារព្ធភិក្ខុជាច្រើនរូប យ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវ ខ្លោចផ្សា គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាដែលមានសទ្ធា កាលបើនឹងអង្វរករដោយប្រពៃ ចំពោះកូនស្រីតែមួយ ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត គប្បីអង្វរករយ៉ាងនេះថា ម្នាលកូនស្រីសម្លាញ់ ចូរនាងជាបុគ្គលប្រហែលដូចជាខុជ្ជុត្តរាឧបាសិកា និងនន្ទមាតា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្តកៈចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាជញ្ជីងថ្លឹង នេះជាគ្រឿងវាស់ នៃឧបាសិកាទាំងឡាយជាសាវិការបស់តថាគត គឺខុជ្ជុត្តរាឧបាសិកា និងនន្ទមាតា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្តកៈនេះឯង» ដូច្នេះជាដើម។

สเจ [Pg.243] โข ตฺวํ อยฺเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชสิ, ภาทิสา อยฺเย ภวาหิ, ยาทิสา เขมา จ ภิกฺขุนี อุปฺปลวณฺณา จ–

«ម្នាលកូនស្រីសម្លាញ់ បើនាងចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអនគារិក ម្នាលកូនស្រីសម្លាញ់ ចូរនាងជាបុគ្គលប្រហែលដូចជាព្រះខេមាភិក្ខុនី និងព្រះឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនីចុះ—»

ตสฺมาติห [Pg.244] ภิกฺขเว เอวํ สิกฺขิตพฺพํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។

ราหุลสํยุตฺต

រាហុលសំយុត្ត

ปุจฺฉา – ราหุลสํยุตฺตํ [Pg.245] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះរាហុលសំយុត្ត តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងទីណា ប្រារព្ធបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ราหุโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ราหุล, จกฺขุนิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ. อนิจฺจํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ, ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ. ทุกฺขํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ, กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ ‘เอตํ มม, เอโส หมสฺมิ, เอโส เม อตฺตา’ติ. โน เหตํ ภนฺเต’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ប្រារព្ធនឹងព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងបានជាអ្នកឯកោ គេចចេញចាកពួក មិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វានរស់នៅ» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា ចក្ខុ ទៀង ឬមិនទៀង? មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។ ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ? ជាទុក្ខ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។ ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬទេដើម្បីនឹងយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា នុ៎ះជារបស់អញ នុ៎ះជាអញ នុ៎ះជាខ្លួនរបស់អញ? មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន» ដូច្នេះជាដើម។

ลกฺขณสํยุตฺต

លក្ខណសំយុត្ត

อฏฺฐิสุตฺต

អដ្ឋិសូត្រ

ปุจฺฉา – ลกฺขณสํยุตฺเต [Pg.247] ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกตฺเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ อฏฺฐิสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះអដ្ឋិសូត្រ ទី១ ដែលព្រះថេរៈទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ពីបុរាណ បានសង្គាយនាទុកមក ក្នុងលក្ខណសំយុត្ត តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងទីណា ប្រារព្ធបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภควตา สมฺมุเข อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ [Pg.248] ‘‘อิธายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ, โก นุ โข อาวุโส โมคฺคลฺลาน เหตุ, โก ปจฺจโย สิตสฺส ปาตุกมฺมายา’’ติ. อายสฺมา จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลาโน ‘‘อิธาหํ อาวุโส คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ อฏฺฐิกสงฺขลิกํ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ’’ติ เอวมาทินา อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ยตฺรหิ นาม สาวโก เอวรูปํ ญสฺสติ วา ทกฺขติ วา สกฺขึ วา กริสฺสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ប្រារព្ធនឹងព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ បានសួរព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ នៅចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ មហាមោគ្គល្លាន ក្នុងទីនេះ កាលដែលលោកដ៏មានអាយុ ចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ ដល់ត្រង់កន្លែងមួយ ក៏បានធ្វើការញញឹមឲ្យប្រាកដ ម្នាលអាវុសោ មោគ្គល្លាន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ នាំឲ្យលោកធ្វើការញញឹមឲ្យប្រាកដ?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏បានជម្រាបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញរាងឆ្អឹង ហោះទៅក្នុងអាកាស» ដូច្នេះជាដើម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសាវកជាអ្នកមានភ្នែក រស់នៅពិតមែន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសាវកជាអ្នកមានប្រាជ្ញា រស់នៅពិតមែន ព្រោះថា សាវកបានដឹង បានឃើញ ឬបានធ្វើឲ្យជាក់ស្តែង នូវសត្វមានសភាពយ៉ាងនេះ» ដូច្នេះជាដើម។

อจฺฉริยํ [Pg.250] วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ;

เอวรูโปปิ นาม สตฺโต ภวิสฺสติ.

«គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ មិនធ្លាប់មានឡើយ សូម្បីតែសត្វដែលមានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏គង់មានដែរ»។

ปิณฺฑสุตฺต

បិណ្ឌសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.251] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ลกฺขณสํยุตฺเต ตติยํ สํคีตํ ปิณฺฑสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះបិណ្ឌសូត្រ ទី៣ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ... ទ្រង់ជ្រាប ទ្រង់ឃើញ សម្តែងហើយ ក្នុងលក្ខណសំយុត្ត តើទ្រង់ត្រាស់ក្នុងទីណា ប្រារព្ធបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภคฺควโต สมฺมุเข อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ ‘‘อิธายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ[Pg.252], โก นุโข อาวุโส โมคฺคลฺลานเหตุ, โก ปจฺจโย สิตสฺส ปาตุกมฺมายา’’ติ. อายสฺมา จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลาโน ‘‘อิธาหํ อาวุโส คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ มํสปิณฺฑํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ, ตเมนํ คิชฺฌาปิ กากาปิ กุลลาปิ อนุปติตฺวา อนุปติตฺวา วิตจฺเฉนฺติ วิราเชนฺติ. สา สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรตี’’ติ เอวมาทินา อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ยตฺรหิ นาม สาวโก เอวรูปํ ญสฺสติ วา ทกฺขติ วา สกฺขึ วา กริสฺสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ប្រារព្ធនឹងព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ បានសួរព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ នៅចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ មហាមោគ្គល្លាន ក្នុងទីនេះ កាលដែលលោកដ៏មានអាយុ ចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ ដល់ត្រង់កន្លែងមួយ ក៏បានធ្វើការញញឹមឲ្យប្រាកដ ម្នាលអាវុសោ មោគ្គល្លាន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ នាំឲ្យលោកធ្វើការញញឹមឲ្យប្រាកដ?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏បានជម្រាបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញដុំសាច់ ហោះទៅក្នុងអាកាស ហ្វូងត្មាតខ្លះ ហ្វូងក្អែកខ្លះ ហ្វូងខ្លែងខ្លះ ហោះដេញតាមចឹកចង្អង់ ដណ្តើមគ្នាស៊ីនូវដុំសាច់នោះ ដុំសាច់នោះ ក៏ស្រែកយំទ្រហឹងអឺងកង» ដូច្នេះជាដើម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសាវកជាអ្នកមានភ្នែក រស់នៅពិតមែន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសាវកជាអ្នកមានប្រាជ្ញា រស់នៅពិតមែន ព្រោះថា សាវកបានដឹង បានឃើញ ឬបានធ្វើឲ្យជាក់ស្តែង នូវសត្វមានសភាពយ៉ាងនេះ» ដូច្នេះជាដើម។

อสิโลมสุตฺต

អសិលោមសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.255] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหเกหิ มหาเถเรหิ สํคีตํ อสิโลมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនោះឯង ចុះអសិលោមសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរៈទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ពីបុរាណ បានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងទីណា ប្រារព្ធបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภควโต สมฺมุเข อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ [Pg.256] เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข อาวุโส โมคฺคลฺลาน เหตุ, โก ปจฺจโย สิตสฺส ปาตุกมฺมายา’’ติ. อายสฺมา จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลานตฺเถโร ‘‘อิธาหํ อาวุโส คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ อสิโลมํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ’’ติ เอวมาทินา อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ. (เปยฺยาล) เอโส ภิกฺขเว สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห สูกริโก อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ប្រារព្ធនឹងព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ បានសួរព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ នៅចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ មោគ្គល្លាន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ នាំឲ្យលោកធ្វើការញញឹមឲ្យប្រាកដ?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរ ក៏បានជម្រាបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញសត្វមានរោមដូចជាដាវ ហោះទៅក្នុងអាកាស» ដូច្នេះជាដើម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសាវកជាអ្នកមានភ្នែក រស់នៅពិតមែន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសាវកជាអ្នកមានប្រាជ្ញា រស់នៅពិតមែន (សេចក្តីបំព្រួញ) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជាអ្នកសម្លាប់ជ្រូក ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង» ដូច្នេះជាដើម។

สูจิโลมสุตฺต

សូចិលោមសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.258] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ สูจิโลมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះសូសិលោមសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ជាន់បុរាណ បានសង្គាយនាមកហើយក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ព្រោះរឿងរ៉ាវអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ตตฺเถว ภนฺเต ราชคเห อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภควโต สมฺมุเข ตเถว อโวจ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនោះឯង ផ្ដើមចំពោះព្រះលក្ខណត្ថេរដ៏មានអាយុ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះលក្ខណត្ថេរដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនោះឯង។

อายสฺมา [Pg.259] จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลาโน ตเถว อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, (เปยฺยาล) เอโส ภิกฺขเว สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห สูโต อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตา.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ឯព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរដ៏មានអាយុ ក៏បានជម្រាបយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រោះរឿងរ៉ាវនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឱ! សាវ័កទាំងឡាយ រមែងនៅជាអ្នកមានភ្នែកពិតមែន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឱ! សាវ័កទាំងឡាយ រមែងនៅជាអ្នកមានប្រាជ្ញាពិតមែន (ល) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនេះ ធ្លាប់ជាជាងដេរ ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង» ដូច្នេះជាដើម។

ปาปภิกฺขุสุตฺต

បាបភិក្ខុសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.261] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตานิ ปาปภิกฺขุสุตฺตาทีนิ ปญฺจสุตฺตานิ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตานิ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះព្រះសូត្រទាំង ៥ មានបាបភិក្ខុសូត្រជាដើម ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ជាន់បុរាណ បានសង្គាយនាមកហើយក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ព្រោះរឿងរ៉ាវអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตานิ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภควโต สมฺมุเข ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว อาโรเจสิ. อายสฺมา จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลาโน ‘‘อิธาหํ อาวุโส คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ ภิกฺขุํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. อทฺทสํ ภิกฺขุนึ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ. อทฺทสํ สิกฺขมานํ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ. อทฺทสํ สามเณรํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. อทฺทสํ สามเณรึ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ. ตสฺสา สงฺฆาฏิปิ อาทิตฺตา สมฺปชฺชลิตา สโชติภูตา, ปตฺโตปิ อาทิตฺโต สมฺปชฺชลิโต สโชติภูโต, กายพนฺธนมฺปิ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ[Pg.262], กาโยปิ อาทิตฺโต สมฺปชฺชลิโต สโชติภูโต, สา สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรตี’’ติ เอวมาทินา อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ. (เปยฺยาล). เอโส ภิกฺขเว ภิกฺขุ กสฺสปสฺสสมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปภิกฺขุ อโหสิ. เอสา ภิกฺขเว ภิกฺขุนี กสฺสปสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปภิกฺขุนี อโหสิ. เอสา ภิกฺขเว สิกฺขมานา กสฺสปสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปสิกฺขมานา อโหสิ. เอโส ภิกฺขเว สามเณโร กสฺสปสฺสสมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปสามเณโร อโหสิ. เอสา ภิกฺขเว สามเณรี กสฺสปสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปสามเณรี อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตานิ.

វិសជ្ជនា — ព្រះសូត្រទាំងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះព្រះលក្ខណត្ថេរដ៏មានអាយុ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះលក្ខណត្ថេរដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ តាមន័យដែលបានពោលមកហើយក្នុងមុននោះឯង។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ឯព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរដ៏មានអាយុ បានជម្រាបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំកាលចុះអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញភិក្ខុហោះទៅក្នុងអាកាស... បានឃើញភិក្ខុនីហោះទៅក្នុងអាកាស... បានឃើញសិក្ខមានាហោះទៅក្នុងអាកាស... បានឃើញសាមណេរហោះទៅក្នុងអាកាស... បានឃើញសាមណេរីហោះទៅក្នុងអាកាស។ សង្ឃាដីរបស់នាងនោះ ក៏ភ្លឺរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្ដាតភ្លើងតែមួយ ទាំងបាត្រក៏ភ្លឺរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្ដាតភ្លើងតែមួយ ទាំងវត្ថពន្ធចង្កេះក៏ភ្លឺរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្ដាតភ្លើងតែមួយ ទាំងកាយក៏ភ្លឺរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្ដាតភ្លើងតែមួយ នាងនោះក៏ស្រែកយំសោកសង្រេងជាខ្លាំង» ដូច្នេះជាដើម។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រោះរឿងរ៉ាវនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឱ! សាវ័កទាំងឡាយ រមែងនៅជាអ្នកមានភ្នែកពិតមែន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឱ! សាវ័កទាំងឡាយ រមែងនៅជាអ្នកមានប្រាជ្ញាពិតមែន។ (ល) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ ធ្លាប់ជាភិក្ខុអាក្រក់ ក្នុងសាសនារបស់ព្រះកស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីនោះ ធ្លាប់ជាភិក្ខុនីអាក្រក់ ក្នុងសាសនារបស់ព្រះកស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សិក្ខមានានោះ ធ្លាប់ជាសិក្ខមានាអាក្រក់ ក្នុងសាសនារបស់ព្រះកស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សាមណេរនោះ ធ្លាប់ជាសាមណេរអាក្រក់ ក្នុងសាសនារបស់ព្រះកស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សាមណេរីនោះ ធ្លាប់ជាសាមណេរីអាក្រក់ ក្នុងសាសនារបស់ព្រះកស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធ» ដូច្នេះជាដើម។

โอปมฺมสํยุตฺต

ឱបម្មសំយុត្ត

นขสิขสุตฺต

នខសិខសូត្រ

ปุจฺฉา – โอปมฺมสํยุตฺเต [Pg.264] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ นขสิขสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះនខសិខសូត្រ ក្នុងឱបម្មសំយុត្ត ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ជាន់បុរាណ បានសង្គាយនាមកហើយនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, โย จายํ มยา ปริตฺโต [Pg.265] นขสิขายํ ปํสุ อาโรปิโต, ยา จายํ มหาปถวี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ សំគាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច ធូលីបន្តិចបន្តួចដែលតថាគតយកមកដាក់លើចុងក្រចកនេះ និងផែនដីធំនេះ តើខាងណាមានប្រមាណច្រើនជាង?» ដូច្នេះជាដើម។

ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ សំគាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច ខាងណាមានប្រមាណច្រើនជាង?

ตสฺมาติห [Pg.266] ภิกฺขเว เอวํ สิกฺขิตพฺพํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ។

อาณิสุตฺต

អាណិសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ อาณิสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះអាណិសូត្រ ក្នុងទីនោះឯង ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ជាន់បុរាណ បានសង្គាយនាមកហើយនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว ทสารหานํ อานโก นาม มุทิงฺโค อโหสิ, ตสฺส ทสารหา อานเก ฆฏิเต อญฺญํ อาณึ โอทหึสุ, อหุ โข โส ภิกฺขเว สมโย ยํ อานกสฺส มุทิงฺคสฺส โปราณํ โปกฺขรผลกํ อนฺตรธายิ[Pg.267], อาณิสงฺฆาโฏว อวสิสฺสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ស្គររបស់ពួកទសរហៈ ឈ្មោះអានកៈ មានរួចមកហើយ កាលណាស្គរឈ្មោះអានកៈនោះប្រេះឆក ពួកទសរហៈក៏បោះចម្រឹងផ្សេងទៀតចុះទៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យដែលបន្ទះក្ដារស្គរចាស់របស់ស្គរឈ្មោះអានកៈនោះ វិនាសបាត់ទៅ នៅសល់តែសំណុំនៃចម្រឹង ក៏មានពិតមែន» ដូច្នេះជាដើម។

ภิกฺขุสํยุตฺต

ភិក្ខុសំយុត្ត

นวสุตฺต

នវសូត្រ

ปุจฺฉา – ภิกฺขุสํยุตฺเต [Pg.269] อาวุโส ภควตา นวสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះនវសូត្រ ក្នុងភិក្ខុសំយុត្ត ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ นวํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต นโว ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต วิหารํ ปวิสิตฺวา อปฺโปสุกฺโก ตุณฺหีภูโต สงฺกสายภิ, น ภิกฺขูนํ เวยฺยาวจฺจํ กโรติ จีวรการสมเย ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘มา โข ตุมฺเห ภิกฺขเว เอตสฺส ภิกฺขุโน อุชฺฌายิตฺถา เอโส โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺม สุขวิหารานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុថ្មីមួយរូប។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ភិក្ខុថ្មីមួយរូបនោះ ត្រឡប់ពីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ហើយចូលទៅកាន់វិហារ មានសេចក្ដីខ្វល់ខ្វាយតិច អង្គុយស្ងៀម សំកុកនៅ មិនធ្វើវេយ្យាវច្ចៈរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យធ្វើចីវរឡើយ ព្រោះរឿងរ៉ាវនោះ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ កុំឡើយ កុំតិះដៀលភិក្ខុនេះឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន» ដូច្នេះជាដើម។

อหมฺปิ [Pg.270] โข ภนฺเต สกํ กิจฺจํ กโรมิ,

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គ ក៏ធ្វើនូវកិច្ចរបស់ខ្លួនដែរ។

เอโส [Pg.271] โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี –

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន —

นยิทํ สิถิลมารพฺภ, นยิทํ อปฺเปน ถามสา;

นิพฺพานํ อธิคนฺตพฺพํ, สพฺพทุกฺขปฺปโมจนํ;

อยญฺจ ทหโร ภิกฺขุ, อยมุตฺตมปุริโส;

ธาเรติ อนฺติมํ เทหํ, เชตฺวา มารํ สวาหินึ–

ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿងរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួងនេះ បុគ្គលមិនអាចនឹងសម្រេចបាន ដោយការប្រឹងប្រែងធូររលុងឡើយ មិនអាចសម្រេចបាន ដោយកម្លាំងបន្តិចបន្តួចឡើយ ឯភិក្ខុខ្ចីនេះ ជាបុរសដ៏ឧត្តម ទ្រទ្រង់នូវរាងកាយមានក្នុងទីបំផុត ព្រោះឈ្នះមារ ព្រមទាំងសេនាហើយ —

ขนฺธวคฺคสํยุตฺตปาฬิ

ខន្ធវារវគ្គសំយុត្តបាឡី

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

សំណួរ និងវិសជ្ជនា ក្នុងការសង្គាយនា

นกุลปิตุสุตฺต

នកុលបិតុសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.1] ภควตา ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ขนฺธวคฺคสํยุตฺเต ปฐมํ นกุลปิตุสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះនកុលបិតុសូត្រទី ១ ក្នុងខន្ធវារវគ្គសំយុត្ត ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់ជ្រាប... (ល)... ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ព្រោះរឿងរ៉ាវអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ภคฺเคสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย นกุลปิตรํ คหปตึ อารพฺภ ภาสิตํ. นกุลปิตา ภนฺเต คหปติ ภควนฺตํ ‘‘อหมสฺมิ ภนฺเต ชิณฺโณ วุฑฺโฒ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต อาตุรกาโย อภิกฺขณาตงฺโก, อนิจฺจทสฺสาวี โข ปนาหํ ภนฺเต ภควโต มโนภาวนียานญฺจ ภิกฺขูนํ, โอวทตุ มํ ภนฺเต ภควา, อนุสาสตุ มํ ภนฺเต ภควา, ยํ มมสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เอวเมตํ คหปติ, เอวเมตํ คหปติ, อาตุโร หายํ คหปติ กาโย อณฺฑภูโต ปริโยนทฺโธ, โย หิ คหปติ อิมํ กายํ ปริหรนฺโต มุหุตฺตมฺปิ อาโรคฺยํ ปฏิชาเนยฺย, กิมญฺญตฺร พาลฺยา. ตสฺมาติห เต คหปติ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ ‘อาตุรกายสฺส เม สโต จิตฺตํ อนาตุรํ ภวิสฺสตี’ติ. เอวญฺหิ เต คหปติ สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងភេសកឡាវនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងស៊ូស៊ុមារគិរៈ ក្នុងដែនភគ្គៈ ផ្ដើមចំពោះនកុលបិតុគហបតី។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន នកុលបិតុគហបតី បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាមនុស្សចាស់ គ្រាំគ្រា ជាព្រឹទ្ធាចារ្យ ឈានចូលមកដល់វ័យចុងក្រោយហើយ មានកាយឈឺថ្កាត់ មានរោគបៀតបៀនជានិច្ច បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយសោត ខ្ញុំព្រះអង្គមិនសូវបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ និងភិក្ខុទាំងឡាយដែលគួរចម្រើនចិត្តឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឱវាទខ្ញុំព្រះអង្គ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រដៅខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីសុខ ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ អស់កាលជាអង្វែងទៅ»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រោះរឿងរ៉ាវនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងថា «ម្នាលគហបតី យ៉ាងហ្នឹងហើយ ម្នាលគហបតី យ៉ាងហ្នឹងហើយ ម្នាលគហបតី ព្រោះថាកាយនេះ តែងឈឺថ្កាត់ ដូចជាពងមាន់ ដែលស្រោបព័ទ្ធដោយសំបក ម្នាលគហបតី ព្រោះថា បុគ្គលកាលគ្រប់គ្រងកាយនេះ នឹងប្ដេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកមិនមានរោគ សូម្បីតែមួយរំពេច តើមានអ្វីក្រៅពីភាពជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា “កាលបើកាយរបស់អាត្មអញឈឺថ្កាត់ ចិត្តរបស់អាត្មអញ នឹងមិនឈឺថ្កាត់ឡើយ” ម្នាលគហបតី អ្នកគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះឯង។

ตสฺมาติห [Pg.3] เต คหปติ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ.

ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ។

ปุจฺฉา – ตญฺจาวุโส [Pg.4] ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตํ วิตฺถาเรน เกน กถญฺจ วิภตฺตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះធម៌ទេសនាដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្ដែងដោយសង្ខេបនោះ តើនរណាពន្យល់ឲ្យពិស្ដារ និងពន្យល់ដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ตํ โข ภนฺเต ภควตา สํขิตฺเตน เทสิตํ ‘‘กถญฺจ คหปติ อาตุรกาโย เจว โหติ อาตุรจิตฺโต จ. อิธ คหปติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อริยานํ อทสฺสาวี อริยธมฺมสฺส อโกวิโท อริยธมฺเม อวินีโต, สปฺปุริสานํ อทสฺสาวี สปฺปุริสธมฺมสฺส อโกวิโท สปฺปุริสธมฺเม อวินีโต รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ, อตฺตนิ วา รูปํ, รูปสฺมึ วา อตฺตานํ, ‘‘อหํ รูปํ มม รูป’’นฺติ ปริยุฏฺฐฏฺฐายี โหติ. ตสฺส ‘‘อหํ รูปํ มม รูป’’นฺติ ปริยุฏฺฐฏฺฐายิโน ตํ รูปํ วิปริณมติ อญฺญถา โหติ. ตสฺส รูปวิปริณามญฺญถาภาวา อุปฺปชฺชนฺติ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา วิตฺถาเรน วิภตฺตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ធម៌ទេសនាដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្ដែងដោយសង្ខេបនោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាសេនាបតីធម៌ បានពន្យល់ឲ្យពិស្ដារយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគហបតី ចុះបុគ្គលដែលមានកាយឈឺថ្កាត់ផង មានចិត្តឈឺថ្កាត់ផង តើដូចម្ដេច? ម្នាលគហបតី បុថុជ្ជនក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនបានឮ មិនបានឃើញព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ មិនឈ្លាសវៃក្នុងធម៌របស់ព្រះអរិយបុគ្គល មិនបានហ្វឹកហ្វឺនក្នុងធម៌របស់ព្រះអរិយបុគ្គល មិនបានឃើញសប្បុរសទាំងឡាយ មិនឈ្លាសវៃក្នុងធម៌របស់សប្បុរស មិនបានហ្វឹកហ្វឺនក្នុងធម៌របស់សប្បុរស រមែងយល់ឃើញនូវរូបថាជាខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានរូបខ្លះ យល់ឃើញនូវរូបនៅក្នុងខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងរូបខ្លះ ជាអ្នកឈ្លក់នៅដោយគំនិតថា “អាត្មអញជារូប រូបជារបស់អាត្មអញ” ដូច្នេះ។ កាលបើបុគ្គលនោះឈ្លក់នៅដោយគំនិតថា “អាត្មអញជារូប រូបជារបស់អាត្មអញ” រូបនោះក៏ប្រែប្រួលជាប្រការដទៃទៅ។ ព្រោះការប្រែប្រួលជាប្រការដទៃនៃរូបនោះ សេចក្ដីសោក សេចក្ដីខ្សឹកខ្សួល សេចក្ដីទុក្ខ សេចក្ដីតូចចិត្ត និងសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ក៏កើតឡើងដល់បុគ្គលនោះ» ដូច្នេះជាដើម បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន។

อนิจฺจสุตฺต

អនិច្ចសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.9] อาวุโส ทุติยวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ อนิจฺจสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះអនិច្ចសូត្រទី ១ ក្នុងវគ្គទី ២ ក្នុងទីនោះឯង ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ជាន់បុរាណ បានសង្គាយនាមកហើយនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘รูปํ ภิกฺขเวอนิจฺจํ, เวทนา อนิจฺจา, สญฺญา อนิจฺจา, สงฺขารา อนิจฺจา, วิญฺญาณํ อนิจฺจํ. เอวํ ปสฺสํ ภิกฺขเว สุตวา อริยสาวโก รูปสฺมิมฺปิ นิพฺพินฺทติ, เวทนายปิ นิพฺพินฺทติ, สญฺญายปิ นิพฺพินฺทติ, สงฺขาเรสุปิ นิพฺพินฺทติ, วิญฺญาณสฺมิมฺปิ นิพฺพินฺทติ, นิพฺพินฺทํ วิรชฺชติ, วิราคา วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ ‘วิมุตฺต’มิติ ญาณํ โหตี’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបមិនទៀង វេទនាមិនទៀង សញ្ញាមិនទៀង សង្ខារទាំងឡាយមិនទៀង វិញ្ញាណមិនទៀង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រ កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងរូបផង នឿយណាយក្នុងវេទនាផង នឿយណាយក្នុងសញ្ញាផង នឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងវិញ្ញាណផង កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះប្រាសចាកតម្រេក ចិត្តក៏រួចចាកអាសវៈ កាលបើចិត្តរួចចាកអាសវៈហើយ ញាណក៏កើតឡើងថា ចិត្តរួចផុតហើយ» ដូច្នេះ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះឯង។

ทุกฺขอนตฺตสุตฺต

ទុក្ខអនត្តសូត្រ

ปุจฺฉา – ทุกฺขอนตฺตสุตฺตานิ [Pg.10] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตานิ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះទុក្ខសូត្រ និងអនត្តសូត្រទាំងឡាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘รูปํ ภิกฺขเว ทุกฺขํ, เวทนา ทุกฺขา, สญฺญา ทุกฺขา, สงฺขารา ทุกฺขา, วิญฺญาณํ ทุกฺขํ. รูปํ ภิกฺขเว อนตฺตา, เวทนา อนตฺตา, สญฺญา อนตฺตา, สงฺขารา อนตฺตา, วิญฺญาณํ อนตฺตา. เอวํ ปสฺสํ ภิกฺขเว สุตวา อริยสาวโก รูปสฺมิมฺปิ นิพฺพินฺทติ, เวทนายปิ นิพฺพินฺทติ, สญฺญายปิ นิพฺพินฺทติ, สงฺขาเรสุปิ นิพฺพินฺทติ, วิญฺญาณสฺมิมฺปิ นิพฺพินฺทติ, นิพฺพินฺทํ วิรชฺชติ, วิราคา วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ ‘วิมุตฺต’มิติ ญาณํ โหติ, ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาตี’’ติ เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตานิ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបជាទុក្ខ វេទនាជាទុក្ខ សញ្ញាជាទុក្ខ សង្ខារទាំងឡាយជាទុក្ខ វិញ្ញាណជាទុក្ខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបជាអនត្តា វេទនាជាអនត្តា សញ្ញាជាអនត្តា សង្ខារទាំងឡាយជាអនត្តា វិញ្ញាណជាអនត្តា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រ កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងរូបផង នឿយណាយក្នុងវេទនាផង នឿយណាយក្នុងសញ្ញាផង នឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងវិញ្ញាណផង កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះប្រាសចាកតម្រេក ចិត្តក៏រួចចាកអាសវៈ កាលបើចិត្តរួចចាកអាសវៈហើយ ញាណក៏កើតឡើងថា ចិត្តរួចផុតហើយ ជាតិអស់ហើយ មគ្គព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្ដីបរិសុទ្ធិយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ ដូច្នេះ ក៏ដឹងច្បាស់» បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះឯង។

ภารสุตฺต

ភារសូត្រ

ปุจฺฉา – ภารสุตฺตํ [Pg.11] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះភារសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภารญฺจ โว ภิกฺขเว เทเสสฺสามิ ภารหารญฺจ ภาราทานญฺจ ภารนิกฺเขปนญฺจ, ตํ สุณาถ. กตโม จ ภิกฺขเวภาโร, ‘ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา’ ติสฺส วจนียํ. กตเม ปญฺจ, รูปุปาทานกฺขนฺโธ เวทนุปาทานกฺขนฺโธ สญฺญุปาทานกฺขนฺโธ สงฺขารุปาทานกฺขนฺโธ วิญฺญาณุปาทานกฺขนฺโธ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ภาโร’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ដោយទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវភារៈ (ធ្ងន់) ផង នូវអ្នកនាំភារៈទៅផង នូវការកាន់យកភារៈផង នូវការដាក់ចុះនូវភារៈផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់នូវធម៌នោះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភារៈ តើដូចម្ដេច? គួរពោលថា ឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥។ ឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺរូបុបាទានក្ខន្ធ វេទនុបាទានក្ខន្ធ សញ្ញុបាទានក្ខន្ធ សង្ខារុបាទានក្ខន្ធ វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភារៈ» ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមយ៉ាងនេះជាដើម។

ภารา [Pg.13] หเว ปญฺจกฺขนฺธา, ภารหาโร จ ปุคฺคโล;

ภาราทานํ ทุขํ โลเก, ภารนิกฺเขปนํ สุขํ;

นิกฺขิปิตฺวา ครุํ ภารํ, อญฺญํ ภารํ อนาทิย;

สมูลํ ตณฺหมพฺพุยฺห, นิจฺฉาโต ปรินิพฺพุโต.

«ខន្ធទាំង ៥ ជាភារៈដ៏ពិត អ្នកនាំភារៈទៅ គឺបុគ្គល ការកាន់យកភារៈ ជាទុក្ខក្នុងលោក ការដាក់ចុះនូវភារៈ ជាសុខ។ ព្រះខីណាស្រព ដាក់ចុះនូវភារៈដ៏ធ្ងន់ហើយ មិនកាន់យកនូវភារៈដទៃទៀត ដកតណ្ហាឡើងព្រមទាំងឫស ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីស្រេកឃ្លាន រលត់ទុក្ខហើយ។»

นตุมฺหากสุตฺต

នតុម្ហាកសូត្រ

ปุจฺฉา – น ตุมฺหากสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះនតុម្ហាកសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขุ อารพฺภ ‘‘ยํ ภิกฺขเว นตุมฺหากํ ตํ ปชหถ, ตํ โว ปหีนํ หิตาย สุขายภวิสฺสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ដោយទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្វីដែលមិនមែនជារបស់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយលះបង់នូវរបស់នោះចេញ របស់នោះដែលអ្នកទាំងឡាយលះបង់ហើយ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីសុខ ដល់អ្នកទាំងឡាយអស់កាលជាអង្វែង» ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមយ៉ាងនេះជាដើម។

อนตฺตลกฺขณสุตฺต

អនត្តលក្ខណសូត្រ

ปุจฺฉา – อนตฺตลกฺขณสุตฺตํ [Pg.15] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះអនត្តលក្ខណសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต อิสิปตเน มิคทาเย ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘รูปํ ภิกฺขเว อนตฺตา, รูปญฺจ หิทํ ภิกฺขเว อตฺตา อภวิสฺส, นยิทํ รูปํ อาพาธาย สํวตฺเตยฺย, ลพฺเภถ จ รูเป เอวํ เม รูปํ โหตุ, เอวํ เม รูปํ มา อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី ដោយទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះភិក្ខុបញ្ចវគ្គីយ៍ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបជាអនត្តា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើរូបនេះជាអត្តាហើយ រូបនេះក៏មិនគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអាពាធឡើយ ទាំងសេចក្ដីប្រាថ្នាក្នុងរូប ក៏គប្បីបានថា សូមឲ្យរូបរបស់ខ្ញុំជាយ៉ាងនេះ សូមកុំឲ្យរូបរបស់ខ្ញុំជាយ៉ាងនោះឡើយ» ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមយ៉ាងនេះជាដើម។

ยมกสุตฺต

យមកសូត្រ

ปุจฺฉา – เถรวคฺเค ปนาวุโส ตติยํ สํคีตํ ยมกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះយមកសូត្រទី ៣ ដែលសង្គាយនាក្នុងថេរវគ្គ តើទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ยมกตฺเถรํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. อายสฺมโต ภนฺเต ยมกตฺเถรสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ, ยถา ขีณาสโว ภิกฺขุ กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํมรณา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ อาวุโส ยมก, รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ដោយទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះព្រះយមកត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ទិដ្ឋិដ៏លាមកមានសភាពយ៉ាងនេះ កើតឡើងដល់ព្រះយមកត្ថេរដ៏មានអាយុថា «ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ យ៉ាងនេះថា ភិក្ខុជាព្រះខីណាស្រព កាលបើធ្លាយរាងកាយទៅ តែងដាច់សូន្យ វិនាសទៅ មិនកើតទៀតខាងក្រោយអំពីសេចក្ដីស្លាប់ឡើយ»។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្ដែងដោយសេចក្ដីផ្ដើមយ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលអាវុសោ យមកៈ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច រូបទៀង ឬមិនទៀង?»។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.18] ตตฺถ อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ อายสฺมโต ยมกตฺเถรสฺส ปฏิวิทฺธสจฺจสฺส ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส อนุโยควตฺตฌาปนวเสน ปฏิปุจฺฉิตฺวา อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ วิตฺถาเรน เทเสสิ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងរឿងនោះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរដ៏មានអាយុជាធម្មសេនាបតី សួរដេញដោលព្រះយមកត្ថេរដ៏មានអាយុ ដើម្បីបំផ្លាញនូវលទ្ធិរបស់ព្រះយមកត្ថេរនោះ ដែលជាអ្នកបានត្រាស់ដឹងសច្ចៈ មានទិដ្ឋិបរិបូណ៌ហើយ ហើយទ្រង់សម្ដែងនូវធម៌ទេសនាឲ្យក្រៃលែងឡើងទៅដោយពិស្ដារ ដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ตํ กึ มญฺญสิ อาวุโส ยมก, รูปํ ‘ตถาคโต’ติ สมนุปสฺสสีติ. ‘โน เหตํ อาวุโส’. เวทนํ. สญฺญํ. สงฺขาเร. วิญฺญาณํ ‘ตถาคโต’ติ สมนุปสฺสสีติ. ‘โน เหตํ อาวุโส’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ อายสฺมโต ยมกตฺเถรสฺส อนุโยควตฺตฌาปนวเสน ปฏิปุจฺฉิตฺวา ปฏิปุจฺฉิตฺวา อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวตฺเตสิ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តត្ថេរដ៏មានអាយុជាធម្មសេនាបតី បានសួរដេញដោលព្រះយមកត្ថេរដ៏មានអាយុ ដើម្បីបំផ្លាញនូវលទ្ធិនោះ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមយ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលអាវុសោ យមកៈ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច អ្នកតែងយល់ឃើញថារូបជាតថាគតឬ?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ» «វេទនា... សញ្ញា... សង្ខារ... វិញ្ញាណ ជាតថាគតឬ?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ» ហើយក៏បានសម្ដែងនូវធម៌ទេសនាឲ្យក្រៃលែងឡើងទៅ។

ตํ [Pg.20] กึ มญฺญสิ อาวุโส ยมก, รูปํ, เวทนํ, สญฺญํ, สงฺขาเร, วิญฺญาณํ ‘ตถาคโต’ติ สมนุปสฺสสิ–

«ម្នាលអាវុសោ យមកៈ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច អ្នកតែងយល់ឃើញថារូប វេទនា សញ្ញា សង្ខារ វិញ្ញាណ ជាតថាគតឬ?»

วกฺกลิสุตฺต

វក្កលិសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.22] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ขนฺธวคฺคสํยุตฺเต เถรวคฺเค ปญฺจมํ วกฺกลิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះវក្កលិសូត្រទី ៥ ក្នុងថេរវគ្គ នៃខន្ធវារសំយុត្ត ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ... បេ... ជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ วกฺกลึ เถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต วกฺกลิเถโร อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘จิรปฏิกาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุกาโม, นตฺถิ จ เม กายสฺมึ ตาวติกา พลมตฺตา, ยาวตาหํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อลํ วกฺกลิ, กึ เต อิมินา ปูติกาเยน ทิฏฺเฐน, โย โข วกฺกลิ ธมฺมํ ปสฺสติ, โส มํ ปสฺสติ, โย มํ ปสฺสติ, โส ธมฺมํ ปสฺสติ. ธมฺมญฺหิ วกฺกลิ ปสฺสนฺโต มํ ปสฺสติ, มํ ปสฺสนฺโต ธมฺมํ ปสฺสติ. ตํ กึ มญฺญสิ วกฺกลิ[Pg.23], รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ដោយទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះព្រះវក្កលិត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះវក្កលិត្ថេរដ៏មានអាយុ មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្ដីទុក្ខ ជាអ្នកឈឺធ្ងន់ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានបំណងចង់ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគអស់កាលជាយូរមកហើយ ប៉ុន្តែក្នុងកាយរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ មិនមានកម្លាំងល្មមនឹងចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានឡើយ»។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងដោយសេចក្ដីផ្ដើមយ៉ាងនេះជាដើមថា «កុំឡើយ វក្កលិ រូបកាយដ៏ស្អុយដែលអ្នកឃើញនេះ នឹងមានប្រយោជន៍អ្វី ម្នាលវក្កលិ ព្រោះថាអ្នកណាឃើញធម៌ អ្នកនោះឈ្មោះថាឃើញតថាគត អ្នកណាឃើញតថាគត អ្នកនោះឈ្មោះថាឃើញធម៌។ ម្នាលវក្កលិ ព្រោះថាកាលបើឃើញធម៌ ក៏ឈ្មោះថាឃើញតថាគត កាលបើឃើញតថាគត ក៏ឈ្មោះថាឃើញធម៌។ ម្នាលវក្កលិ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច រូបទៀង ឬមិនទៀង?»។

‘‘อหํ [Pg.26] วกฺกลิ, กึ เต อิมินา ปูติกาเยน ทิฏฺเฐน’’ –

«ម្នាលវក្កលិ រូបកាយដ៏ស្អុយដែលអ្នកឃើញនេះ នឹងមានប្រយោជន៍អ្វីដល់អ្នក» —

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ วกฺกลิ, รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา’’ –

«ម្នាលវក្កលិ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច រូបទៀង ឬមិនទៀង?» —

อนิจฺจํ ภนฺเต.

មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

‘‘ยํ ปนานิจฺจํ, ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วา’’–

«ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ?» —

ทุกฺขํ ภนฺเต.

ជាទុក្ខ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ, กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ ‘‘เอตํ มม, เอโสหมสฺมิ, เอโส เม อตฺตา’’–

«ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្ដីប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬដើម្បីនឹងយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ?» —

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.27] ปุนปิ ภควา ภิกฺขู เปเสตฺวา อายสฺมโต วกฺกลิตฺเถรสฺส ปคฺคหวจนํ อาโรจาเปสิ. โสปิ กถํ อตฺตโน ปวตฺตึ ภควโต ปจฺจาโรจาเปสิ. กถญฺจสฺส อภิสมฺปราโย อโหสิ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចាត់ភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យទៅប្រាប់ពាក្យលើកទឹកចិត្តដល់ព្រះវក្កលិត្ថេរជាថ្មីម្ដងទៀត ដោយរបៀបណា? ហើយព្រះវក្កលិត្ថេរនោះ បានផ្ដាំផ្ញើប្រាប់នូវសេចក្ដីប្រព្រឹត្តទៅរបស់ខ្លួនថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគវិញ ដោយរបៀបណា? មួយទៀត ការទៅកាន់បរលោករបស់លោក តើមានសភាពដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สุณาวุโส ตฺวํ วกฺกลิ ภควโต วจนํ ทฺวินฺนญฺจ เทวตานํ, อิมํ อาวุโส รตฺตึ ทฺเว เทวตาโย อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ คิชฺฌกูฏํ โอภาเสตฺวา เยน

ចម្លើយ — ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលវក្កលិ ចូរអ្នកស្ដាប់នូវព្រះបន្ទូលរបស់តថាគត និងពាក្យរបស់ទេវតាទាំងពីររូបចុះ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងរាត្រីនេះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ទេវតាពីររូបមានរស្មីដ៏ល្អ បានញ៉ាំងភ្នំគិជ្ឈកូដទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់...»

ภควา [Pg.28] เตนุปสงฺกมึสุ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ, เอกมนฺตํ ฐิตา โข อาวุโส เอกา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘วกฺกลิ ภนฺเต ภิกฺขุ วิโมกฺขาย เจเตตี’ติ. อปรา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘โส หิ นูน ภนฺเต สุวิมุตฺโต วิมุจฺจิสฺสตี’ติ. ภควา จ ตํ อาวุโส วกฺกลิ เอวมาห ‘มา ภายิ วกฺกลิ, มา ภายิ วกฺกลิ, อปาปกํ เต มรณํ ภวิสฺสติ, อปาปิกา กาลกิริยา’ติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควา ปุนปิ ภิกฺขู เปเสตฺวา อายสฺมโต วกฺกลิตฺเถรสฺส ปคฺคหวจนํ อาโรจาเปสิ. โสปิ ภนฺเต อายสฺมา เตนหาวุโส มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทถ ‘‘วกฺกลิ ภนฺเต ภิกฺขุ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน, โส ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทตี’’ติ, เอวญฺจ วเทถ ‘‘รูปํ อนิจฺจํ, ตาหํ ภนฺเต น กงฺขามิ, ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขนฺติ นวิจิกิจฺฉามิ, ยทนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ, นตฺถิ เม ตตฺถ ฉนฺโท วา ราโค วา เปมํวาติ น วิจิกิจฺฉามี’’ติ เอวมาทินา ภควโต อตฺตโน ปวตฺตึ ปจฺจาโรจาเปสิ. โส หิ ภนฺเต อายสฺมา อจิรปกฺกนฺเตสุ เตสุ ภิกฺขูสุ สตฺถํ อาหริตฺวา เวทนํ วิกฺขมฺเภตฺวา มูลกมฺมฏฺฐานํ อาทาย สมฺปชาโน อรหตฺตํ สจฺฉิกตฺวา กาลมกาสิ. เอวํ โข ภนฺเต ตสฺส อายสฺมโต อภิสมฺปราโย อโหสิ.

«...ព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅទីណា ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដល់ទីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ម្នាលអាវុសោ លុះទេវតាទាំងនោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ទេវតាមួយរូបបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះវក្កលិភិក្ខុ តែងគិតដើម្បីការរួចចាកកិលេស”។ ទេវតាមួយរូបទៀត បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុនោះជាអ្នករួចចាកកិលេសដោយល្អហើយ មុខជានឹងរួចចាកកិលេសពិតប្រាកដ”។ ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់មានព្រះបន្ទូលនឹងព្រះវក្កលិយ៉ាងនេះថា “ម្នាលវក្កលិ អ្នកកុំខ្លាចឡើយ ម្នាលវក្កលិ អ្នកកុំខ្លាចឡើយ ការស្លាប់របស់អ្នកនឹងមិនលាមកឡើយ មរណកាលរបស់អ្នកនឹងមិនលាមកឡើយ”»។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចាត់ភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យទៅប្រាប់ពាក្យលើកទឹកចិត្តដល់ព្រះវក្កលិត្ថេរជាថ្មីម្ដងទៀត យ៉ាងនេះឯង។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះវក្កលិត្ថេរដ៏មានអាយុនោះ ក៏បានផ្ដាំផ្ញើថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយថ្វាយបង្គំព្រះបាទាទាំងគូនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយត្បូង តាមពាក្យរបស់ខ្ញុំថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះវក្កលិភិក្ខុ មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្ដីទុក្ខ ជាអ្នកឈឺធ្ងន់ សូមថ្វាយបង្គំព្រះបាទាទាំងគូនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយត្បូង” ហើយចូរក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា “រូបមិនទៀង ខ្ញុំព្រះអង្គមិនមានសេចក្ដីសង្ស័យឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន របស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនមានសេចក្ដីសង្ស័យឡើយ របស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្ដីប្រែប្រួលជាធម្មតា ខ្ញុំព្រះអង្គមិនមានសេចក្ដីសង្ស័យថា ខ្ញុំព្រះអង្គមិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នា ឬតម្រេក ឬសេចក្ដីស្រឡាញ់ក្នុងរបស់នោះឡើយ”» ព្រះវក្កលិត្ថេរបានផ្ដាំផ្ញើប្រាប់នូវសេចក្ដីប្រព្រឹត្តទៅរបស់ខ្លួនថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគវិញ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមយ៉ាងនេះជាដើម។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន កាលដែលភិក្ខុទាំងនោះចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះវក្កលិត្ថេរដ៏មានអាយុនោះ ក៏បាននាំយកគ្រឿងសស្ត្រាមក កាលសង្កត់សង្កិននូវវេទនាហើយ ក៏កាន់យកនូវមូលកម្មដ្ឋាន មានសតិសម្បជញ្ញៈ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ហើយក៏ធ្វើមរណកាលទៅ។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ការទៅកាន់បរលោករបស់ព្រះថេរៈដ៏មានអាយុនោះ មានសភាពយ៉ាងនេះឯង។

อสฺสชิสุตฺต

អស្សជិសូត្រ

ปุจฺฉา – อสฺสชิสุตฺตํ [Pg.33] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះអស្សជិសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ នៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อสฺสชึ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อสฺสชิ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ปุพฺเพ ขฺวาหํ ภนฺเต เคลญฺเญ ปสฺสมฺเภตฺวา ปสฺสมฺเภตฺวา กายสงฺขาเร วิหรามิ, โสหํ สมาธึ นปฺปฏิลภามิ. ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต ตํ สมาธึ อปฺปฏิลภโต เอวํ โหติ โน จสฺสาหํ ปริหายามี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เย เต อสฺสชิ สมณพฺราหฺมณา สมาธิสารกา สมาธิสามญฺญา, เตสํ ตํ สมาธึ อปฺปฏิลภตํ เอวํ โหติ ‘โน จสฺสุ มยํ ปริหายามา’ติ. ตํ กึ มญฺญสิ อสฺสชิ, รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ដោយទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះព្រះអស្សជិដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះអស្សជិដ៏មានអាយុ មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្ដីទុក្ខ ជាអ្នកឈឺធ្ងន់ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីមុន ខ្ញុំព្រះអង្គរម្ងាប់នូវការឈឺចាប់ ហើយញ៉ាំងកាយសង្ខារឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបាន ឥឡូវនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានសម្រេចនូវសមាធិឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានសម្រេចនូវសមាធិនោះ ក៏មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ធ្វើដូចម្ដេចឡើយ កុំឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គសាបសូន្យចាកធម៌»។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងដោយសេចក្ដីផ្ដើមយ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលអស្សជិ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលមានសមាធិជាសារៈ មានសមាធិជាសាមញ្ញ កាលបើមិនបានសម្រេចនូវសមាធិនោះ តែងមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ធ្វើដូចម្ដេចឡើយ កុំឲ្យពួកយើងសាបសូន្យចាកធម៌។ ម្នាលអស្សជិ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច រូបទៀង ឬមិនទៀង?»។

เขมกสุตฺต

ខេមកសូត្រ

ปุจฺฉา – เขมกสุตฺตํ [Pg.36] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះខេមកសូត្រ តើទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล เถเร ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา เขมกตฺเถเรน ภาสิตํ. สมฺพหุลา ภนฺเต เถรา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ ทาสกํ เปเสตฺวา จตุกฺขตฺตุํ อายสฺมนฺตํ เขมกํ อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ เคลญฺญการณญฺจ ธมฺมญฺจ ปุจฺฉึสุ[Pg.37], ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ปญฺจิเม อาวุโส อุปาทานกฺขนฺธา วุตฺตา ภควตา. เสยฺยถิทํ, รูปุปาทานกฺขนฺโธ เวทนุปาทานกฺขนฺโธ สญฺญุปาทานกฺขนฺโธ สงฺขารุปาทานกฺขนฺโธ วิญฺญาณุปาทานกฺขนฺโธ, อิเมสุ ขฺวาหํ อาวุโส ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ น กิญฺจิ อตฺตํ วา อตฺตนิยํ วา สมนุปสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา เขมกตฺเถเรน ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះខេមកត្ថេរដ៏មានអាយុ សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងកោសម្ពី ដោយទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ភិក្ខុជាច្រើនរូប បានចាត់ព្រះទាសកត្ថេរដ៏មានអាយុឲ្យទៅសួរដេញដោលព្រះខេមកត្ថេរដ៏មានអាយុ ដែលមានអាពាធ ដល់នូវសេចក្ដីទុក្ខ ជាអ្នកឈឺធ្ងន់ អំពីហេតុនៃជំងឺផង អំពីធម៌ផង អស់វារៈបួនដង។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះខេមកត្ថេរដ៏មានអាយុ បានសម្ដែងដោយសេចក្ដីផ្ដើមយ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ។ ឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ នោះ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺរូបុបាទានក្ខន្ធ វេទនុបាទានក្ខន្ធ សញ្ញុបាទានក្ខន្ធ សង្ខារុបាទានក្ខន្ធ វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ខ្ញុំមិនបានយល់ឃើញនូវរបស់ណាមួយថាជាខ្លួន ឬជារបស់ខ្លួន ក្នុងឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ នេះឡើយ»។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.40] ตตฺถ อายสฺมา เขมโก อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒตฺวา วิตฺถาเรน เถรานํ ภิกฺขูนํ เทเสสิ. กีทิโส จ เนสํ ธมฺมเทสกธมฺมปฺปฏิคฺคาหกานํ ธมฺมเทสนาย อานิสํโส อธิคโต.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងរឿងនោះ ព្រះខេមកត្ថេរដ៏មានអាយុ បានញ៉ាំងធម៌ទេសនាឲ្យក្រៃលែងឡើងទៅ ហើយសម្ដែងដោយពិស្ដារដល់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ដោយរបៀបណា? មួយទៀត អានិសង្សនៃធម៌ទេសនានោះ តើព្រះថេរៈទាំងឡាយជាអ្នកសម្ដែងធម៌ និងភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកស្ដាប់ធម៌ សម្រេចបានយ៉ាងណាខ្លះ?

วิสฺสชฺชนา – จตุตฺเถ ภนฺเต วาเร อายสฺมา เขมโก ‘‘อลํ อาวุโส ทาสก กึ อิมาย สนฺธาวนิกาย, อาหราวุโส ทณฺฑํ, อหเมว เถรานํ สนฺติกํ คมิสฺสามี’’ติ ทณฺฑโมลุพฺภ อายสฺมา เขมโก เยน เถรา ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา เถเรหิ ภิกฺขูหิ ปุจฺฉิโต ‘‘นขฺวาหํ อาวุโส รูปํ อสฺมีติ วทามิ, นปิ อญฺญตฺร รูปา อสฺมีติ วทามิ. น ขฺวาหํ อาวุโส เวทนํ อสฺมีติ วทามิ, นปิ อญฺญตฺร เวทนา อสฺมีติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา เขมโก อุตฺตริปิ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒตฺวา วิตฺถาเรน เทเสสิ. อิมสฺมิญฺจ ปน ภนฺเต เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน สฏฺฐิมตฺตานํ เถรานํ ภิกฺขูนํ อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตานิ วิมุจฺจึสุ อายสฺมโตจ เขมกสฺส. เอวํ โข ภนฺเต เตสํ เถรานํ ธมฺมเทสกธมฺมปฺปฏิคฺคาหกานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ក្នុងវារៈទីបួន ព្រះខេមកៈដ៏មានអាយុ បានពោលថា «កុំឡើយ អាវុសោទាសកៈ តើមានប្រយោជន៍អ្វីដោយការរត់ទៅរត់មកនេះ នែអាវុសោ ចូរនាំយកឈើច្រត់មក ខ្ញុំនឹងទៅកាន់សំណាក់នៃព្រះថេរៈទាំងឡាយដោយខ្លួនឯង» ព្រះខេមកៈដ៏មានអាយុ ក៏ច្រត់ឈើច្រត់ ចូលទៅរកព្រះថេរៈទាំងឡាយ លុះចូលទៅដល់ហើយ ព្រះថេរៈទាំងឡាយសួរថា «ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនមែនពោលថា រូបជាខ្លួន ឡើយ ហើយក៏មិនមែនពោលថា ខ្លួនមានក្រៅពីរូបឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនមែនពោលថា វេទនាជាខ្លួនឡើយ ហើយក៏មិនមែនពោលថា ខ្លួនមានក្រៅពីវេទនាឡើយ» បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះខេមកៈដ៏មានអាយុ បានញ៉ាំងធម្មទេសនាឲ្យចម្រើនឡើងក្រៃលែងជាងនេះទៅទៀត ហើយសម្ដែងដោយសេចក្ដីពិស្ដារ ដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះ។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន កាលដែលវេយ្យាករណ៍នេះ ត្រូវព្រះខេមកៈកំពុងសម្ដែង ចិត្តរបស់ព្រះថេរភិក្ខុប្រមាណ ៦០ រូប និងចិត្តរបស់ព្រះខេមកៈដ៏មានអាយុ ក៏រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំ។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ការត្រាស់ដឹងធម៌ របស់ព្រះថេរៈទាំងឡាយនោះ ដែលជាអ្នកសម្ដែងធម៌ និងអ្នកទទួលស្ដាប់ធម៌ បានមានយ៉ាងនេះឯង។

ฉนฺนสุตฺต

ឆន្នសូត្រ

ปุจฺฉา – ฉนฺนสุตฺตํ [Pg.44] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះឆន្នសូត្រ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ฉนฺนตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺนตฺเถโร อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘โอวทตุ มํ อายสฺมา อานนฺโท, อนุสาสตุ มํ อายสฺมา อานนฺโท, กโรตุ เม อายสฺมา อานนฺโท ธมฺมึ กถํ, ยถาหํ ธมฺมํ ปสฺเสยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สมฺมุขา เม ตํ อาวุโส ฉนฺน ภควโต สุตํ, สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ กจฺจานโคตฺตํ ภิกฺขุํ โอวทนฺตสฺส, ทฺวยนิสฺสิโต ขฺวายํ กจฺจาน โลโก เยภุยฺเยน อตฺถิตญฺเจว นตฺถิตญฺจ, โลกสมุทยํ โข กจฺจาน ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสโต ยา โลเก นตฺถิตา, สา น โหตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនោះ គឺព្រះអានន្ទត្ថេរជាធម្មភណ្ឌាគារិក សម្ដែងហើយនៅក្នុងក្រុងកោសម្ពី ផ្ដើមចំពោះព្រះឆន្នត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះឆន្នត្ថេរដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា «សូមព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ទូន្មានខ្ញុំ សូមព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ប្រដៅខ្ញុំ សូមព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ធ្វើធម្មីកថាដល់ខ្ញុំ ធ្វើដូចម្ដេចឲ្យខ្ញុំបានឃើញធម៌»។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះអានន្ទត្ថេរដ៏មានអាយុជាធម្មភណ្ឌាគារិក បានសម្ដែងដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោឆន្នៈ សេចក្ដីនេះ ខ្ញុំបានស្ដាប់មកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះមានព្រះភាគ បានទទួលមកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រ ក្នុងកាលដែលទ្រង់ទូន្មានកច្ចានគោត្តភិក្ខុថា ម្នាលកច្ចានៈ ពិភពលោកនេះ ដោយច្រើន អាស្រ័យនូវចំណែកពីរយ៉ាង គឺអត្ថិភាព (ភាពមាន) ១ នត្ថិភាព (ភាពគ្មាន) ១ ម្នាលកច្ចានៈ កាលបើបុគ្គលឃើញហេតុជាទីកើតឡើងនៃលោក តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ នត្ថិភាពក្នុងលោក មិនមានឡើយ»។

โอวทตุ [Pg.46] มํ อายสฺมา อานนฺโท, อนุสาสตุ มํ อายสฺมา อานนฺโท.

សូមព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ទូន្មានខ្ញុំ សូមព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ប្រដៅខ្ញុំ។

ปุปฺผสุตฺต

បុប្ផសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.47] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ขนฺธวคฺคสํยุตฺเต ปุปฺผวคฺเค ปุปฺผสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះបុប្ផសូត្រ ក្នុងបុប្ផវគ្គ នៃខន្ធវារសំយុត្ត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘นาหํ ภิกฺขเว โลเกน วิวทามิ, โลโกว มยา วิวทติ, น ภิกฺขเว ธมฺมวาที [Pg.48] เกนจิ โลกสฺมึ วิวทติ, ยํ ภิกฺขเว นตฺถิ สมฺมตํ โลเก ปณฺฑิตานํ, อหมฺปิตํ ‘‘นตฺถี’’ติ วทามิ, ยํ ภิกฺขเว อตฺถิสมฺมตํ โลเก ปณฺฑิตานํ, อหมฺปิตํ ‘‘อตฺถี’’ติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនឈ្លោះប្រកែកនឹងលោកឡើយ គឺមានតែលោកទេ ឈ្លោះប្រកែកនឹងតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកពោលធម៌ មិនឈ្លោះប្រកែកនឹងនរណាម្នាក់ក្នុងលោកឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្វីដែលពួកបណ្ឌិតក្នុងលោកសន្មតថាគ្មាន តថាគតក៏ពោលថាគ្មានដែរ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្វីដែលពួកបណ្ឌិតក្នុងលោកសន្មតថាមាន តថាគតក៏ពោលថាមានដែរ»។

นาหํ ภิกฺขเว โลเกน วิวทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនឈ្លោះប្រកែកនឹងលោកឡើយ។

น ภิกฺขเว ธมฺมวาที เกนจิ โลกสฺมึ วิวทติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកពោលធម៌ មិនឈ្លោះប្រកែកនឹងនរណាម្នាក់ក្នុងលោកឡើយ។

เผณปิณฺฑูปมสุตฺต

ផេណបិណ្ឌូបមសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.51] อาวุโส เผณปิณฺฑูปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះផេណបិណ្ឌូបមសូត្រ ក្នុងវគ្គនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – อยุชฺฌายํ ภนฺเต คงฺคาย นทิยา ตีเร สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว อยํ คงฺคา นที มหนฺตํ เผณปิณฺฑํ อาวเหยฺย, ตเมนํ จกฺขุมา ปุริโส ปสฺเสยฺย นิชฺฌาเยยฺย โยนิโส อุปปริกฺเขยฺย, ตสฺส ตํ ปสฺสโต นิชฺฌายโต โยนิโส อุปปริกฺขโต ริตฺตกญฺเญว ขาเยยฺย, ตุจฺฉกญฺเญว ขาเยยฺย, อสารกญฺเญว ขาเยยฺย, กึ สิยา ภิกฺขเว เผณปิณฺเฑ สาโร. เอวเมว โข ภิกฺขเว ยํ กิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํวา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา, ตํ ภิกฺขุ ปสฺสติ นิชฺฌายติ โยนิโส อุปปริกฺขติ, ตสฺส ตํ ปสฺสโต นิชฺฌายโต โยนิโส อุปปริกฺขโต ริตฺตกญฺเญว ขายติ, ตุจฺฉกญฺเญว ขายติ, อสารกญฺเญว ขายติ, กิญฺหิ สิยา ภิกฺขเว รูเป สาโร’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទៀបឆ្នេរស្ទឹងគង្គា ក្នុងដែនអយុជ្ឈា ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាស្ទឹងគង្គានេះ នាំមកនូវដុំពពុះទឹកដ៏ធំ បុរសដែលមានភ្នែក គប្បីឃើញ គប្បីពិនិត្យ គប្បីពិចារណាដោយឧបាយដ៏សមគួរនូវដុំពពុះទឹកនោះ កាលដែលបុរសនោះឃើញ ពិនិត្យ ពិចារណាដោយឧបាយដ៏សមគួរ ដុំពពុះទឹកនោះ ក៏ប្រាកដជាជារបស់ទទេ ប្រាកដជាជារបស់សូន្យ ប្រាកដជាជារបស់មិនមានខ្លឹមសារ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្លឹមសារក្នុងដុំពពុះទឹក តើមានដូចម្ដេចបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ រូបណាមួយ ជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុងក្ដី ខាងក្រៅក្ដី គ្រោតគ្រាតក្ដី ល្អិតក្ដី ថោកទាបក្ដី ឧត្តមក្ដី ឆ្ងាយក្ដី ជិតក្ដី ភិក្ខុរមែងឃើញ ពិនិត្យ ពិចារណាដោយឧបាយដ៏សមគួរនូវរូបនោះ កាលដែលភិក្ខុនោះឃើញ ពិនិត្យ ពិចារណាដោយឧបាយដ៏សមគួរ រូបនោះ ក៏ប្រាកដជាជារបស់ទទេ ប្រាកដជាជារបស់សូន្យ ប្រាកដជាជារបស់មិនមានខ្លឹមសារ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្លឹមសារក្នុងរូប តើមានដូចម្ដេចបាន»។

เผณปิณฺฑูปมํ [Pg.54] รูปํ, เวทนา ปุพฺพุฬุปมา;

มรีจิกูปมา สญฺญา, สงฺขารา กทลูปมา;

มายูปมญฺจ วิญฺญาณํ, เทสิตาทิจฺจพนฺธุนา;

ព្រះពុទ្ធជាអាទិច្ចពន្ធុ ទ្រង់សម្ដែងថា រូបប្រៀបដូចជាដុំពពុះទឹក វេទនាប្រៀបដូចជាពពុះទឹក សញ្ញាប្រៀបដូចជាថ្ងៃបោកបញ្ឆោត សង្ខារទាំងឡាយប្រៀបដូចជាដើមចេក វិញ្ញាណប្រៀបដូចជាមាយាកល។

ยถา ยถา นิชฺฌายติ, โยนิโส อุปปริกฺขติ;

ริตฺตกํ ตุจฺฉกํ โหติ, โย นํ ปสฺสติ โยนิโส.

ភិក្ខុពិនិត្យមើល ពិចារណាដោយឧបាយដ៏សមគួរ នូវខន្ធនោះ ដោយប្រការណាៗ ខន្ធនោះ ក៏រមែងប្រាកដជាជារបស់ទទេ ជារបស់សូន្យ ដល់ភិក្ខុដែលឃើញដោយឧបាយដ៏សមគួរនោះ។

อิมญฺจ [Pg.55] กายํ อารพฺภ, ภูริปญฺเญน เทสิตํ;

ปหานํ ติณฺณํ ธมฺมานํ, รูปํ ปสฺสถ ฉฑฺฑิตํ.

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានបញ្ញាធំទូលាយ ទ្រង់សម្ដែងផ្ដើមចំពោះកាយនេះថា អ្នកទាំងឡាយ ចូរមើលរូបដែលគេបោះបង់ចោល ព្រោះលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាង។

อายุ อุสฺมาจ วิญฺญาณํ, ยทา กายํ ชหนฺติมํ;

อปวิทฺโธ ตทา เสติ, ปรภตฺตํ อเจตนํ.

កាលណា អាយុ កម្ដៅ និងវិញ្ញាណ លះបង់កាយនេះទៅ កាលនោះ កាយនេះដែលគេបោះបង់ចោលហើយ រមែងដេកស្ដូកស្ដឹង គ្មានចេតនា ជាចំណីនៃសត្វដទៃ។

เอตาทิสายํ สนฺตาโน, มายายํ พาลลาปินี;

วธโก เอส อกฺขาโต, สาโร เอตฺถ น วิชฺชติ.

សន្តាននេះ យ៉ាងនេះឯង ជាមាយាបោកបញ្ឆោតមនុស្សពាល ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ហៅកាយនេះថា ជាអ្នកសម្លាប់ ខ្លឹមសារក្នុងកាយនេះ មិនមានឡើយ។

เอวํ ขนฺเธ อเวกฺเขยฺย, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย;

ทิวา วา ยทิ วา รตฺตึ, สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต.

ភិក្ខុអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មានដឹងខ្លួន មានស្មារតី គប្បីពិចារណាខន្ធទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ទាំងថ្ងៃទាំងយប់។

ชเหยฺย สพฺพสํโยคํ, กเรยฺย สรณตฺตโน;

จเรยฺยาทิตฺตสีโสว, ปตฺถยํ อจฺจุตํ ปทํ.

គប្បីលះបង់សំយោជនៈទាំងពួង គប្បីធ្វើទីពឹងដល់ខ្លួន គប្បីប្រព្រឹត្តដូចជាអ្នកមានភ្លើងឆេះក្បាល កាលប្រាថ្នានូវអច្ចុត្តបទ។

ทุติยธมฺมกติกสุตฺต

ទុតិយធម្មកថិកសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว อาวุโส ธมฺมกถิกวคฺเค ทุติยธมฺมกถิกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះទុតិយធម្មកថិកសូត្រ ក្នុងធម្មកថិកវគ្គ នៃខន្ធវារសំយុត្តនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโม ภนฺเต ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ธมฺมกถิโก ธมฺมกถิโกติ ภนฺเต วุจฺจติ, กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต ธมฺมกถิโก โหติ, กิตฺตาวตา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, กิตฺตาวตา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปฺปตฺโต โหตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘รูปสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ, ‘ธมฺมกถิโก ภิกฺขู’ติ อลํ วจนายา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុមួយរូប។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ភិក្ខុមួយរូបបានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា ធម្មកថិកៗ ដូច្នេះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើភិក្ខុជាធម្មកថិក ដោយហេតុប៉ុន្មាន ជាអ្នកប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ដោយហេតុប៉ុន្មាន ជាអ្នកដល់នូវព្រះនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដោយហេតុប៉ុន្មាន»។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុ បើភិក្ខុសម្ដែងធម៌ដើម្បីសេចក្ដីនឿយណាយ ដើម្បីសេចក្ដីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីសេចក្ដីរលត់នៃរូប គួរហៅថា ភិក្ខុជាធម្មកថិក បាន»។

สีลวนฺตสุตฺต, สุตวนฺตสุตฺต

សីលវន្តសូត្រ, សុតវន្តសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.57] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ สีลวนฺตสุตฺตญฺจ สุตวนฺตสุตฺตญฺจ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះសីលវន្តសូត្រ និងសុតវន្តសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនារួមគ្នានោះ តើសម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ [Pg.58] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มหาโกฏฺฐิโก สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘สีลวตาวุโส สาริปุตฺต ภิกฺขุนา กตเม ธมฺมา โยนิโส มนสิกาตพฺพา. สุตาวตาวุโส สาริปุตฺต ภิกฺขุนา กตเม ธมฺมา โยนิโส มนสิกาตพฺพา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สีลวตาวุโส โกฏฺฐิก ภิกฺขุนา, สุตาวตาวุโส โกฏฺฐิก ภิกฺขุนา ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต โยนิโส มนสิกาตพฺพา’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនោះ គឺព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី សម្ដែងហើយនៅក្នុងក្រុងពារាណសី ផ្ដើមចំពោះព្រះមហាកោដ្ឋិកៈដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះមហាកោដ្ឋិកៈដ៏មានអាយុ ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាសាយណ្ហសម័យ ចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត តើភិក្ខុអ្នកមានសីល គប្បីធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយដ៏សមគួរនូវធម៌ទាំងឡាយណាខ្លះ? ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត តើភិក្ខុអ្នកមានសុតៈ គប្បីធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយដ៏សមគួរនូវធម៌ទាំងឡាយណាខ្លះ?»។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្ដែងដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោគោដ្ឋិកៈ ភិក្ខុអ្នកមានសីលក្ដី ភិក្ខុអ្នកមានសុតៈក្ដី គប្បីធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយដ៏សមគួរនូវឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ ថា ជារបស់មិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាសរ ជាចង្រៃ ជាអាពាធ ជារបស់ដទៃ ជាគ្រឿងវិនាស ជាសូន្យ ជាអនត្តា»។

ราธสํยุตฺต

រាធសំយុត្ត

สตฺตสุตฺต

សត្តសូត្រ

ปุจฺฉา – ราธสํยุตฺเต [Pg.61] ปนาวุโส ทุติยํ สตฺตสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះសត្តសូត្រទីពីរ ក្នុងរាធសំយុត្ត ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราธตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ราธตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สตฺโต สตฺโตติ ภนฺเต วุจฺจติ, กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต สตฺโตติ วุจฺจตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘รูเป โข ราธ โย ฉนฺโท โย ราโค ยา นนฺที ยา ตณฺหา, ตตฺร สตฺโต ตตฺร วิสตฺโต, ตสฺมา สตฺโตติ วุจฺจตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះព្រះរាធត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះរាធត្ថេរដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា សត្វៗ ដូច្នេះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើហៅថាសត្វ ដោយហេតុប៉ុន្មាន»។ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលរាធៈ សេចក្ដីប្រាថ្នាក្ដី សេចក្ដីត្រេកអរក្រៃលែងក្ដី សេចក្ដីរីករាយក្ដី តណ្ហាក្ដី ក្នុងរូបណា បុគ្គលជាប់ជំពាក់ ស្អិតស្អករួបរឹតក្នុងរូបនោះ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា សត្វ»។

ทิฏฺฐิสํยุตฺต

ទិដ្ឋិសំយុត្ត

โสอตฺตาสุตฺต

សោអត្តាសូត្រ

ปุจฺฉา – ทิฏฺฐิสํยุตฺเต [Pg.63] ปนาวุโส ตติยํ สํคีตํ โสอตฺตา สุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះសោអត្តាសូត្រទីបី ដែលបានសង្គាយនារួចហើយ ក្នុងទិដ្ឋិសំយុត្ត ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘กิสฺมึ นุ โข ภิกฺขเว สติ กึ อุปาทาย กึ อภินิวิสฺส เอวํ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ โส อตฺตา โส โลโก โส เปจฺจ ภวิสฺสามิ นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអ្វីមាន កាលបើអាស្រ័យនូវអ្វី ស្អិតស្អកនឹងអ្វី ទើបកើតមានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះថា នោះជាខ្លួន នោះជាលោក ខ្ញុំនោះលះលោកនេះទៅហើយ នឹងទៅជាអ្នកទៀងទាត់ ឋិតថេរ យូរអង្វែង មិនមានសេចក្ដីប្រែប្រួលជាធម្មតា»។

นตฺถิทินฺนสุตฺต

នត្ថិទិន្នសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.65] อาวุโส ปญฺจมํ นตฺถิทินฺนสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះនត្ថិទិន្នសូត្រទីប្រាំ ក្នុងទិដ្ឋិសំយុត្តនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘กิสฺมึ นุ โข ภิกฺขเว สติ กึ อุปาทาย กึ อภินิวิสฺส เอวํ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអ្វីមាន កាលបើអាស្រ័យនូវអ្វី ស្អិតស្អកនឹងអ្វី ទើបកើតមានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះថា ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយ មិនមានផល ការបូជាធំ មិនមានផល ការបូជាតូច មិនមានផល ផលវិបាកនៃកម្មដែលបុគ្គលធ្វើល្អ និងធ្វើអាក្រក់ មិនមាន»។

โอกฺกนฺตสํยุตฺต

ឱក្កន្តសំយុត្ត

จกฺขุสุตฺต

ចក្ខុសូត្រ

ปุจฺฉา – โอกฺกนฺตสํยุตฺเต [Pg.66] ปนาวุโส ปฐมํ จกฺขุสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះចក្ខុសូត្រទីមួយ ក្នុងឱក្កន្តសំយុត្ត ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.67] ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘จกฺขุํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ. โสตํ. ฆานํ. ชิวฺหํ. กาโย. มโน อนิจฺโจ วิปริณามี อญฺญถาภาวี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ដោះស្រាយ— បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុមិនទៀង មានសេចក្ដីប្រែប្រួលជាធម្មតា មានសេចក្ដីប្រែប្រួលជាយ៉ាងដទៃ។ ត្រចៀក... ច្រមុះ... អណ្ដាត... កាយ... ចិត្ត មិនទៀង មានសេចក្ដីប្រែប្រួលជាធម្មតា មានសេចក្ដីប្រែប្រួលជាយ៉ាងដទៃ»។

สาริปุตฺตสํยุตฺต

សារីបុត្តសំយុត្ត

สุจิมุขีสุตฺต

សុចិមុខីសូត្រ

ปุจฺฉา – สาริปุตฺตสํยุตฺเต [Pg.68] ปนาวุโส ทสมํ สุจิมุขีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ— ម្នាលអាវុសោ ចុះសុចិមុខីសូត្រទីដប់ ក្នុងសារីបុត្តសំយុត្ត តើសម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สุจิมุขึ ปริพฺพาชิกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. สุจิมุขี ภนฺเต ปริพฺพาชิกา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข สมณ อโธมุโข ภุญฺชสี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘น ขฺวาหํ ภคินิ อโธมุโข ภุญฺชามี’’ติ เอวมาทินา ปฏิกฺขิปิตฺวา ‘‘เย หิ เกจิ ภคินิ สมณพฺราหฺมณา วตฺถุวิชฺชา ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปนฺติ, อิเม วุจฺจนฺติ ภคินิ สมณพฺราหฺมณา อโธมุขา ภุญฺชนฺตี’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា– បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្តែងទុកនៅក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះនាងសុចិមុខីបរិព្វាជិកា។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នាងសុចិមុខីបរិព្វាជិកា បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា «ម្នាលសមណៈ ហេតុអ្វីបានជាលោកឆាន់ផ្អោបមុខចុះក្រោម?»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានបដិសេធដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលប្អូនស្រី អាត្មាមិនមែនឆាន់ផ្អោបមុខចុះក្រោមទេ» ហើយបានសម្តែងដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលប្អូនស្រី ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ គឺវត្ថុវិជ្ជា ដែលជាតិរច្ឆានវិជ្ជា ម្នាលប្អូនស្រី ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនេះ ហៅថា ឆាន់ផ្អោបមុខចុះក្រោម»។

กึ [Pg.69] นุ โข สมณ อโธ มุโข ภุญฺชสิ.

ម្នាលសមណៈ ហេតុអ្វីបានជាលោកឆាន់ផ្អោបមុខចុះក្រោម?

น ขฺวาหํ ภคินิ อโธมุโข ภุญฺชามิ.

ម្នាលប្អូនស្រី អាត្មាមិនមែនឆាន់ផ្អោបមុខចុះក្រោមទេ

เตน หิ สมณ อุพฺภมุโข ภุญฺชสิ.

ម្នាលសមណៈ បើដូច្នោះ លោកឆាន់ងើយមុខឡើងលើឬ?

น ขฺวาหํ ภคินิ อุพฺภมุโข ภุญฺชามิ.

ម្នាលប្អូនស្រី អាត្មាមិនមែនឆាន់ងើយមុខឡើងលើទេ

สฬายตนวคฺคสํยุตฺตปาฬิ

សឡាយតនវគ្គសំយុត្តបាឡី

อชฺฌตฺตานิจฺจสุตฺต, พาหิรสุตฺต

អជ្ឈត្តានិច្ចសូត្រ និងពាហិរានិច្ចសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.73] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สฬายตนวคฺคสํยุตฺเต ปฐมํ อชฺฌตฺตานิจฺจสุตฺตญฺจ จตุตฺถํ พาหิรานิจฺจสุตฺตญฺจ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា– ម្នាលអាវុសោ ចុះព្រះសូត្រទី ១ គឺអជ្ឈត្តានិច្ចសូត្រ និងព្រះសូត្រទី ៤ គឺពាហិរានិច្ចសូត្រ ក្នុងសឡាយតនវគ្គសំយុត្ត ព្រះដ៏មានព្រះភាគ...បេ... ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្តែងយ៉ាងណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘จกฺขุํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ, ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ, ยํ ทุกฺขํ ตทนตฺตา, ยทนตฺตา ตํ ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทฏฺฐพฺพ’’นฺติ เอวมาทินาจ. ‘‘รูปา ภิกฺขเว อนิจฺจา. ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ, ยํ ทุกฺขํ ตทนตฺตา, ยทนตฺตา ตํ เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’’ติ จ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា– បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុមិនទៀង អ្វីដែលមិនទៀង អ្វីនោះជាទុក្ខ អ្វីដែលជាទុក្ខ អ្វីនោះជាអនត្តា អ្វីដែលជាអនត្តា អ្វីនោះបុគ្គលគប្បីឃើញដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវតាមពិតយ៉ាងនេះថា នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ» និងដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបទាំងឡាយមិនទៀង អ្វីដែលមិនទៀង អ្វីនោះជាទុក្ខ អ្វីដែលជាទុក្ខ អ្វីនោះជាអនត្តា អ្វីដែលជាអនត្តា អ្វីនោះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ»។

สพฺพวคฺค

សព្វវគ្គ

อาทิตฺตสุตฺต

អាទិត្តសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.74] สพฺพวคฺเค ฉฏฺฐํ อาทิตฺตสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា– ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសព្វវគ្គនោះ ព្រះសូត្រទី ៦ គឺអាទិត្តសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្តែងយ៉ាងណា?

วิสฺสชฺชนา – คยายํ [Pg.75] ภนฺเต คยาสีเส ปุราณชฏิลํ ภิกฺขุสหสฺสํ อารพฺภ ‘‘สพฺพํ ภิกฺขเว อาทิตฺตํ, กิญฺจ ภิกฺขเว สพฺพํ อาทิตฺตํ. จกฺขุ ภิกฺขเว อาทิตฺตํ, รูปา อาทิตฺตา, จกฺขุวิญฺญาณํ อาทิตฺตํ, จกฺขุสมฺผสฺโส อาทิตฺโต, ยมฺปิทํ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ, เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํวา, ตมฺปิ อาทิตฺตํ. เกน อาทิตฺตํ. ราคคฺคินา โทสคฺคินา โมหคฺคินา อาทิตฺตํ, ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ อาทิตฺตนฺติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា– បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅតំបន់គយាសីសៈ ជិតទន្លេគយា ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុមួយពាន់រូប ដែលជាអតីតជដិល ដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្វីៗទាំងអស់ក្តៅរោលរាល ចុះអ្វីៗទាំងអស់ដែលក្តៅរោលរាលនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុក្តៅរោលរាល រូបទាំងឡាយក្តៅរោលរាល ចក្ខុវិញ្ញាណក្តៅរោលរាល ចក្ខុសម្ផស្សក្តៅរោលរាល ទោះបីជាវេទនាជាសុខក្តី ជាទុក្ខក្តី មិនសុខមិនទុក្ខក្តី ដែលកើតឡើងព្រោះចក្ខុសម្ផស្សជាបច្ច័យ វេទនានោះក៏ក្តៅរោលរាលដែរ។ ក្តៅរោលរាលដោយសារអ្វី? ក្តៅរោលរាលដោយសារភ្លើងគឺរាគៈ ភ្លើងគឺទោសៈ ភ្លើងគឺមោហៈ តថាគតពោលថា ក្តៅរោលរាលដោយសារជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈ»។

มิคชาลวคฺค

មិគជាលវគ្គ

ปฐม มิคชาลสุตฺต

បឋមមិគជាលសូត្រ

ปุจฺฉา – มิคชาลวคฺเค [Pg.76] อาวุโส ปฐมมิคชาลสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា– ម្នាលអាវុសោ ក្នុងមិគជាលវគ្គ ព្រះសូត្រទី ១ គឺបឋមមិគជាលសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងយ៉ាងណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.77] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มิคชาลตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มิคชาลตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘เอกวิหารี เอกวิหารีติ ภนฺเต วุจฺจติ, กิตฺตาวตานุโข ภนฺเต เอกวิหารี โหติ, กิตฺตาวตาจ ปน สทุติยวิหารี โหตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สนฺติ โข มิคชาล จกฺขุวิญฺเญยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, ตญฺเจ ภิกฺขุ อภินนฺทติ อภิวทติ อชฺโฌสาย ติฏฺฐติ, ตสฺส ตํ อภินนฺทโต อภิวทโต อชฺโฌสาย ติฏฺฐโต อุปฺปชฺชติ นนฺที, นนฺทิยา สติ สาราโค โหติ, สาราเค สติ สํโยโค โหติ, นนฺทิสํโยชนสํยุตฺโต โข มิคชาล ภิกฺขุ สทุติยวิหารีติ วุจฺจตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា– បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះព្រះមិគជាលត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមិគជាលត្ថេរដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា អ្នកនៅម្នាក់ឯងៗ ដូច្នេះ តើដោយហេតុប៉ុន្មានទើបឈ្មោះថាជាអ្នកនៅម្នាក់ឯង ហើយដោយហេតុប៉ុន្មានទើបឈ្មោះថាជាអ្នកនៅមានគ្នាពីរនាក់?»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលមិគជាល រូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរជាទីជ្រួលជ្រើម មាននៅឡើយ បើភិក្ខុត្រេកអរ សរសើរ ជ្រប់នៅនឹងរូបនោះ កាលដែលភិក្ខុនោះត្រេកអរ សរសើរ ជ្រប់នៅនឹងរូបនោះ នន្ទិ (សេចក្តីរីករាយ) តែងកើតឡើង កាលបើនន្ទិមាន សារាគៈ (សេចក្តីត្រេកអរខ្លាំង) តែងមាន កាលបើមានសារាគៈ សំយោគៈ (សេចក្តីចងក្រង) តែងមាន ម្នាលមិគជាល ភិក្ខុដែលប្រកបដោយនន្ទិសំយោជនៈ ហៅថា អ្នកនៅមានគ្នាពីរនាក់»។

ปฐม ฉผสฺสายตนสุตฺต

បឋមឆផស្សាយតនសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.79] นวมํ สํคีตํ ปฐมฉผสฺสายตนสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា– ម្នាលអាវុសោ ក្នុងវគ្គនោះដដែល ព្រះសូត្រទី ៩ ដែលសង្គាយនាទុក គឺបឋមឆផស្សាយតនសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្តែងយ៉ាងណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘โย หิ โกจิ วิกฺขเว ภิกฺขุ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อวุสิตํ เตน พฺรหฺมจริยํ, อารกา โส อิมสฺมา ธมฺมวินยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា– បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវការកើតឡើង នូវការរលត់ទៅ នូវគុណ នូវទោស និងការរលាស់ចេញនូវផស្សាយតនៈទាំង ៦ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថា មិនទាន់បានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ចប់សព្វគ្រប់ទេ ភិក្ខុនោះនៅឆ្ងាយអំពីធម្មវិន័យនេះ»។

อหํ [Pg.80] หิ ภนฺเต ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថាខ្ញុំព្រះអង្គមិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវការកើតឡើង នូវការរលត់ទៅ នូវគុណ នូវទោស និងការរលាស់ចេញនូវផស្សាយតនៈទាំង ៦ ឡើយ។

จกฺขุํ [Pg.81] เอตํ มม, เอโสหมสฺมิ, เอโส เม อตฺตาติ สมนุปสฺสสิ.

អ្នកតែងយល់ឃើញថា ចក្ខុនេះជារបស់អញ នេះជាអញ នេះជាខ្លួនរបស់អញ ដូច្នេះឬ?

โน เหตํ ภนฺเต.

មិនមែនដូច្នោះទេ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

เอตฺถ จ เต ภิกฺขุ จกฺขุ เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตาติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐํ ภวิสฺสติ, เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺส.

ម្នាលភិក្ខុ ក្នុងចក្ខុនេះ បើអ្នកបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវតាមពិតយ៉ាងនេះថា នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ នេះឯងជាទីបំផុតនៃទុក្ខ។

คิลานวคฺค

គិលានវគ្គ

ปฐม คิลานสุตฺต

បឋមគិលានសូត្រ

ปุจฺฉา – คิลานวคฺเค [Pg.82] ปนาวุโส ปฐมํ คิลานสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា– ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងគិលានវគ្គ ព្រះសូត្រទី ១ គឺបឋមគិលានសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងយ៉ាងណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ นวํ ภิกฺขุํ คิลานํ อาพาธิตํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ คิลาโน อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘นขฺวาหํ ภนฺเต สีลวิสุทฺธตฺถํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ตํ ภิกฺขุํ ปฏิปุจฺฉิตฺวา ตสฺส จ วจนํ สาธุการํ ทตฺวา ‘‘ราควิราคตฺโถ หิ ภิกฺขุ มยา ธมฺโม เทสิโต, ตํ กึ มญฺญสิ ภิกฺขุ, จกฺขุ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ. อนิจฺจํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ, ทุกฺขํ ภนฺเต’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា– បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុថ្មីមួយរូប ដែលមានជំងឺ ឈឺធ្ងន់ ទទួលទុក្ខវេទនាខ្លាំង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុឈឺម្នាក់នោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនយល់ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្តែង ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សីលវិសុទ្ធិឡើយ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សួរដេញដោលភិក្ខុនោះ ហើយប្រទានសាធុការចំពោះពាក្យរបស់ភិក្ខុនោះ រួចទ្រង់សម្តែងដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលភិក្ខុ ធម៌ដែលតថាគតសម្តែងហើយ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការប្រាសចាករាគៈ ម្នាលភិក្ខុ តើអ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច ចក្ខុទៀងឬមិនទៀង? មិនទៀងទេ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។ ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ? ជាទុក្ខ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

น [Pg.84] เม ภนฺเต ขมนียํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនអាចអត់ធន់បានឡើយ។

สาธุ [Pg.85] โข ตฺวํ ภิกฺขุ ราควิราคตฺถํ มยา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาสิ,

ម្នាលភិក្ខុ ល្អណាស់ហើយ ដែលអ្នកយល់ធម៌ដែលតថាគតសម្តែង ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ការប្រាសចាករាគៈ

ฉนฺนวคฺค

ឆន្នវគ្គ

ปุณฺณสุตฺต

បុណ្ណសូត្រ

ปุจฺฉา – ฉนฺนวคฺเค [Pg.87] ปนาวุโส ปญฺจมํ สํคีตํ ปุณฺณสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា– ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងឆន្នវគ្គ ព្រះសូត្រទី ៥ ដែលសង្គាយនាទុក គឺបុណ្ណសូត្រ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងយ៉ាងណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ปุณฺณตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต ปุณฺณตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘สนฺติ โข ปุณฺณ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, ตญฺเจ ภิกฺขุ อภินนฺทติ อภิวทติ อชฺโฌสาย ติฏฺฐติ, ตสฺส ตํ อภินนฺทโต อภิวทโต อชฺโฌสาย ติฏฺฐโต อุปฺปชฺชติ นนฺที, นนฺที สมุทโย ทุกฺขสมุทโย ปุณฺณาติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា– បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះព្រះបុណ្ណត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះបុណ្ណត្ថេរដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ ទៅនៅម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលបុណ្ណៈ រូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរជាទីជ្រួលជ្រើម មាននៅឡើយ បើភិក្ខុត្រេកអរ សរសើរ ជ្រប់នៅនឹងរូបនោះ កាលដែលភិក្ខុនោះត្រេកអរ សរសើរ ជ្រប់នៅនឹងរូបនោះ នន្ទិ (សេចក្តីរីករាយ) តែងកើតឡើង ម្នាលបុណ្ណៈ តថាគតពោលថា នន្ទិសមុទ័យ គឺទុក្ខសមុទ័យ»។

ปุจฺฉา – เอวญฺจาวุโส [Pg.89] ภควา อายสฺมโต ปุณฺณตฺเถรสฺส สํขิตฺเตน โอวาทํ ทตฺวา กถญฺจ นํ ปฏิปุจฺฉิ, กถญฺจ โส ภควโต อาโรเจสิ, กถญฺจสฺสายสฺมโต ปุณฺณตฺเถรสฺส อภิสมฺปราโย อโหสิ.

បុច្ឆា– ម្នាលអាវុសោ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រទានឱវាទដោយសង្ខេបដល់ព្រះបុណ្ណត្ថេរដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះហើយ តើទ្រង់សួរដេញដោលលោកយ៉ាងណា ហើយលោកក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងណា ចុះបរលោកខាងមុខរបស់ព្រះបុណ្ណត្ថេរដ៏មានអាយុនោះ តើមានសភាពយ៉ាងណា?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต ภควา อายสฺมโต ปุณฺณตฺเถรสฺส สํขิตฺเตน โอวาทํ ทตฺวา ‘‘อิมินา ตฺวํ ปุณฺณ มยา สํขิตฺเตน โอวาเทน โอวทิโต กตมสฺมึ ชนปเท วิหริสฺสสี’’ติ ตํ อายสฺมนฺตํ ปุณฺณตฺเถรํ ปฏิปุจฺฉิ. โส จ ภนฺเต อายสฺมา ‘‘อตฺถิ ภนฺเต สุนาปรนฺโต นาม ชนปโท, ตตฺถาหํ วิหริสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภควโต อาโรเจสิ. โส หิ ภนฺเต อายสฺมา สุนาปรนฺเต ชนปเท วสิตฺวา เตเนว อนฺตรวสฺเสน ติสฺโส วิชฺชา สจฺฉากาสิ. เตเนว อนฺตรวสฺเสน ปรินิพฺพายิ. เอวํ โข ภนฺเต ตสฺส อายสฺมโต อภิสมฺปราโย อโหสิ.

វិសជ្ជនា– បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រទានឱវាទដោយសង្ខេបដល់ព្រះបុណ្ណត្ថេរដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះហើយ ក៏ទ្រង់សួរព្រះបុណ្ណត្ថេរដ៏មានអាយុនោះថា «ម្នាលបុណ្ណៈ កាលបើអ្នកបានទទួលឱវាទដោយសង្ខេបពីតថាគតយ៉ាងនេះហើយ តើអ្នកនឹងទៅនៅក្នុងជនបទណា?»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះថេរៈដ៏មានអាយុនោះ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយពាក្យជាដើមថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មានជនបទមួយឈ្មោះ សុនាបរន្តៈ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងនៅក្នុងជនបទនោះ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះថេរៈដ៏មានអាយុនោះ បានទៅនៅក្នុងសុនាបរន្តជនបទ ហើយក៏បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវវិជ្ជា ៣ ក្នុងរវាងវស្សានោះឯង។ លោកក៏បានបរិនិព្វានក្នុងរវាងវស្សានោះឯងដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បរលោកខាងមុខរបស់ព្រះថេរៈដ៏មានអាយុនោះ មានសភាពយ៉ាងនេះឯង។

สนฺติ [Pg.92] โข ตสฺส ภควโต สาวกา กาเยน จ ชีวิเตน จ อฏฺฏียมานา หรายมานา ชิคุจฺฉมานา สตฺถหารกํ ปริเยสนฺติ.

ពួកសាវ័ករបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ដែលនឿយណាយ ខ្ពើមរអើម ធុញទ្រាន់នឹងរាងកាយ និងជីវិត ហើយស្វែងរកគ្រឿងសាស្ត្រា (ដើម្បីសម្លាប់ខ្លួន) ក៏មានដែរ។

สกฺขิสฺสสิ โข ตฺวํ ปุณฺณ อิมินา ทมูปสเมน สมนฺนาคโต สุนาปรสนฺตสฺมึ ชนปเท วตฺถุํ.

ម្នាលបុណ្ណៈ អ្នកប្រកបដោយសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់ និងការទូន្មានខ្លួនយ៉ាងនេះ នឹងអាចរស់នៅក្នុងសុនាបរន្តជនបទនោះបាន។

สฬวคฺค

សឡវគ្គ

มาลุกฺยปุตฺตสุตฺต

មាលុក្យបុត្តសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.93] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สฬวคฺเค ทุติยํ มาลุกฺยปุตฺตสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា– ម្នាលអាវុសោ ចុះព្រះសូត្រទី ២ គឺមាលុក្យបុត្តសូត្រ ក្នុងសឡវគ្គ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ...បេ... ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់សម្តែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្តែងយ៉ាងណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.94] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มาลุกฺยปุตฺตตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มาลุกฺยปุตฺตตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘เอตฺถ ทานิ มาลุกฺยปุตฺต กึ ทหเร ภิกฺขู วกฺขามาติ’’อาทินา เถรํ อปสาเทตฺวา เจว อุสฺสาเทตฺวา จ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ มาลุกฺยปุตฺต, เย เต จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อทิฏฺฐา อทิฏฺฐปุพฺพา, น จ ปสฺสสิ, น จ เต โหติ ปสฺเสยฺยนฺติ, อตฺถิ เต ตตฺถ ฉนฺโท วา ราโค วา เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា– បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនៅក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះព្រះមាលុក្យបុត្តត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមាលុក្យបុត្តត្ថេរដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ ទៅនៅម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បន្ទោសផង លើកទឹកចិត្តផង ដល់ព្រះថេរៈ ដោយពាក្យជាដើមថា «ម្នាលមាលុក្យបុត្ត ចុះឥឡូវនេះ តើអាត្មាត្រូវប្រដៅពួកភិក្ខុខ្ចីៗដូចម្តេចទៅ?» រួចទ្រង់សម្តែងថា «ម្នាលមាលុក្យបុត្ត តើអ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច រូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុ ដែលអ្នកមិនធ្លាប់ឃើញ មិនដែលឃើញពីមុនមក ហើយអ្នកក៏មិនដែលឃើញក្នុងពេលនេះ ទាំងសេចក្តីប្រាស្នាថា ធ្វើម្តេចហ្នឹងបានឃើញ ក៏មិនមានដល់អ្នក តើអ្នកមានឆន្ទៈ ឬរាគៈក្នុងរូបនោះដែរឬទេ?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងដោយពាក្យជាដើមយ៉ាងនេះឯង។

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.97] จ โข ปนาวุโส ภควตา โอวาเท สํขิตฺเตน ภาสิเต โส อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺตตฺเถโร ภควนฺตํ กึ อโวจ กถญฺจสฺส ภควา อนุญฺญาสิ. กีทิโส จสฺสายสฺมโต มาลุกฺยปุตฺตตฺเถรสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

បុច្ឆា– ម្នាលអាវុសោ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រទានឱវាទដោយសង្ខេបយ៉ាងនេះហើយ តើព្រះមាលុក្យបុត្តត្ថេរដ៏មានអាយុនោះ បានក្រាបបង្គំទូលអ្វីខ្លះចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាតដល់លោកយ៉ាងណា ចុះការត្រាស់ដឹងធម៌របស់ព្រះមាលុក្យបុត្តត្ថេរដ៏មានអាយុនោះ តើមានសភាពយ៉ាងណា?

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมึ โข ภนฺเต โอวาเท ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิเต อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺตตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิมสฺส ขฺวาหํ ภนฺเต ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងឱវាទនេះដោយសង្ខេបហើយ ព្រះអាយស្មាមាលុក្យបុត្តត្ថេរ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីនៃភាសិតដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយដោយសង្ខេបនេះ ដោយពិស្ដារ។

รูปํ ทิสฺวา มุฏฺฐา, ปิยํ นิมิตฺตํ มนสิ กโรโต;

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ, ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

«បុគ្គលឃើញរូបហើយ ភ្លេចស្មារតី ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនិមិត្តជាទីស្រឡាញ់ មានចិត្តត្រេកត្រអាល ទទួលរងនូវវេទនាផង ជាប់ជំពាក់នឹងរូបនោះផង។

ตสฺส วฑฺฒนฺติ เวทนา, อเนกา รูปสมฺภวา;

อภิชฺฌา จ วิเหสา จ, จิตฺตมสฺสูปหญฺญติ;

เอวํ อาจินโต ทุกฺขํ, อารา นิพฺพาน วุจฺจติ;

វេទនាទាំងឡាយដ៏ច្រើន ដែលមានរូបជាហេតុ តែងចម្រើនដល់បុគ្គលនោះ អភិជ្ឈាផង សេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ចិត្តផង តែងបៀតបៀនចិត្តរបស់បុគ្គលនោះ បុគ្គលអ្នកសន្សំនូវទុក្ខយ៉ាងនេះ ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា នៅឆ្ងាយពីព្រះនិព្វាន។

เปยฺยาล

បេយ្យាល

น โส รชฺชติ ธมฺเมสุ, ธมฺมํ ญตฺวา ปฏิสฺสโต;

วิรตฺตจิตฺโต เวเทติ, ตญฺจ นาชฺโฌส ติฏฺฐติ.

បុគ្គលនោះដឹងច្បាស់នូវធម៌ហើយ មានស្មារតី មិនត្រេកត្រអាលក្នុងធម៌ទាំងឡាយឡើយ មានចិត្តប្រាសចាកតម្រេក ទទួលរងនូវវេទនា តែមិនជាប់ជំពាក់នឹងធម៌នោះឡើយ។

ยถาสฺส ชานโต ธมฺมํ, เสวโต จาปิ เวทนํ;

ขียติ โนปจียติ, เอวํ โส จรตี สโต;

เอวํ อปจินโต ทุกฺขํ, สนฺติเก นิพฺพาน วุจฺจตีติ.

កាលបើបុគ្គលនោះដឹងច្បាស់នូវធម៌ សេវានូវវេទនាដោយប្រការណា ទុក្ខតែងអស់ទៅ មិនសន្សំឡើងវិញឡើយ បុគ្គលនោះមានស្មារតី ប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងនោះ បុគ្គលអ្នកមិនសន្សំនូវទុក្ខយ៉ាងនេះ ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា នៅក្នុងទីជិតនៃព្រះនិព្វាន» ដូច្នេះ។

อิมสฺส ขฺวาหํ ภนฺเต ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามีติ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘สาธุ สาธุ มาลุกฺยปุตฺต, สาธุ โข ตฺวํ มาลุกฺยปุตฺต มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานาสี’’ติ สาธุการํ ทตฺวา–

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីនៃភាសិតដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយដោយសង្ខេបនេះ ដោយពិស្ដារយ៉ាងនេះឯង»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រទានសាធុការថា «សាធុ សាធុ មាលុក្យបុត្ត មាលុក្យបុត្ត ឯងដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីនៃភាសិតដែលតថាគតសម្ដែងហើយដោយសង្ខេប ដោយពិស្ដារ យ៉ាងនេះ គួរហើយ» រួចទ្រង់...

‘‘รูปํ ทิสฺวา สติ มุฏฺโฐ, ปิยํ นิมิตฺตํ มนสิ กโรโต;

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ, ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐตี’’ติ–

«បុគ្គលឃើញរូបហើយ ភ្លេចស្មារតី ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនិមិត្តជាទីស្រឡាញ់ មានចិត្តត្រេកត្រអាល ទទួលរងនូវវេទនាផង ជាប់ជំពាក់នឹងរូបនោះផង» ដូច្នេះ

อาทินา

ជាដើម

เถรสฺส วจนํ สมนุญฺญาสิ. โส จ ภนฺเต อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺตตฺเถโร เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต [Pg.98] วิหรนฺโต นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ, ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโรจ ปนายสฺมา มาลุกฺยปุตฺโต อรหตํ อโหสิ. เอวํ โข ภนฺเต ตสฺส อายสฺมโต อภิสมฺปราโย อโหสิ.

ទ្រង់យល់ព្រមតាមពាក្យរបស់ព្រះថេរៈ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចំណែកខាងព្រះអាយស្មាមាលុក្យបុត្តត្ថេរនោះ ជាអ្នកតែម្នាក់ឯង គេចចេញពីពួក មិនប្រមាត មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណធម៌ជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈដ៏ប្រសើរនោះ ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយចាកចេញពីផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ដើម្បីប្រយោជន៍នោះ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលកាន់សម្រេចសម្រាន្តនៅ ក៏ដឹងច្បាស់ថា «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្ដីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។ ក៏ព្រះអាយស្មាមាលុក្យបុត្ត បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លោកដ៏មានអាយុនោះ មានបរលោកយ៉ាងនេះឯង។

รูปํ [Pg.100] ทิสฺวา สติ มุฏฺฐา, ปิยํ นิมิตฺตํ มนสิ กโรโต;

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ, ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

«បុគ្គលឃើញរូបហើយ ភ្លេចស្មារតី ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនិមិត្តជាទីស្រឡាញ់ មានចិត្តត្រេកត្រអាល ទទួលរងនូវវេទនាផង ជាប់ជំពាក់នឹងរូបនោះផង។»

ปมาทวิหารีสุตฺต

បមាទវិហារីសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.101] อาวุโส จตุตฺถํ ปมาทวิหารีสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងវគ្គនោះដដែល ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងបមាទវិហារីសូត្រ ទី៤ ក្នុងទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ปมาทวิหาริญฺจ โว ภิกฺขเว เทเสสฺสามิ อปฺปมาทวิหาริญฺจ, ตํ สุณาถ. กถญฺจ ภิกฺขเว ปมาทวิหารี โหติ. จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตสฺส ภิกฺขเว วิหรโต จิตฺตํ พฺยาสิญฺจติ จกฺขุวิญฺเญยฺเยสุ รูเปสุ, ตสฺส พฺยาสิตฺตจิตฺตสฺส ปาโมชฺชํ น โหติ, ปาโมชฺเช อสติ ปีติ น โหติ, ปีติยา ปสฺสทฺธิ น โหติ, ปสฺสทฺธิยา อสติ ทุกฺขํ โหติ, ทุกฺขิโน จิตฺตํ น สมาธิยติ, อสมาหิ เต จิตฺเต ธมฺมา น ปาตุภวนฺติ, ธมฺมานํ อปาตุภาวา ปมาทวิหารีตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌ដល់អ្នកទាំងឡាយ អំពីបុគ្គលអ្នកនៅដោយសេចក្ដីប្រមាទផង អំពីបុគ្គលអ្នកនៅដោយសេចក្ដីមិនប្រមាទផង ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកនៅដោយសេចក្ដីប្រមាទ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុមិនបានសង្រួមចក្ខុន្ទ្រិយរស់នៅ ចិត្តតែងរាយមាយទៅក្នុងរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុ កាលបើចិត្តរាយមាយហើយ សេចក្ដីរីករាយតែងមិនមាន កាលបើគ្មានសេចក្ដីរីករាយ បីតិតែងមិនមាន កាលបើគ្មានបីតិ សេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់តែងមិនមាន កាលបើគ្មានសេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់ ទុក្ខតែងកើតមាន កាលបើមានទុក្ខ ចិត្តតែងមិនតាំងមាំ កាលបើចិត្តមិនតាំងមាំ ធម៌ទាំងឡាយតែងមិនប្រាកដច្បាស់ កាលបើធម៌ទាំងឡាយមិនប្រាកដច្បាស់ ភិក្ខុនោះតែងដល់នូវការរាប់ថា ជាអ្នកនៅដោយសេចក្ដីប្រមាទពិតប្រាកដ» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះជាដើម។

โลกกามคุณวคฺค

លោកកាមគុណវគ្គ

ราหุโลวาทสุตฺต

រាហុលោវាទសូត្រ

ปุจฺฉา – โลกกามคุณวคฺเค [Pg.104] อาวุโส อฏฺฐมํ ราหุโลวาทสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងលោកកាមគុណវគ្គ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងរាហុលោវាទសូត្រ ទី៨ ក្នុងទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ราหุล, จกฺขุ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ. อนิจฺจํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ, ทุกฺขํ วา ตํ สุขํวาติ. ทุกฺขํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ ‘เอตํ มม, เอโสหมสฺมิ, เอโส เม อตฺตา’ติ. โน เหตํ ภนฺเต’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងសាវត្ថីនោះឯង ផ្ដើមចំពោះព្រះអាយស្មារាហុលថា «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់សេចក្ដីនោះដូចម្ដេច ចក្ខុទៀង ឬមិនទៀង? មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។ ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ? ជាទុក្ខ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។ ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្ដីប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬទេដើម្បីនឹងយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ? មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះជាដើម។

ยํนูนาหํ [Pg.105] ราหุลํ อุตฺตรึ อาสวานํ ขเย วิเนยฺยํ.

«បើដូច្នោះ មានតែតថាគតណែនាំរាហុលឲ្យក្រៃលែងឡើងទៅ ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។»

คณฺหาหิ ราหุล นิสีทนํ.

«ម្នាលរាហុល ចូរអ្នកកាន់យកនូវកម្រាលសម្រាប់អង្គុយចុះ។»

คหปติวคฺค

គហបតីវគ្គ

ภารทฺวาชสุตฺต

ភារទ្វាជសូត្រ

ปุจฺฉา – คหปติวคฺเค [Pg.107] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ จตุตฺถํ สํคีตํ ภารทฺวาชสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងគហបតីវគ្គ ភារទ្វាជសូត្រ ទី៤ ដែលព្រះធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើទ្រង់សម្ដែងក្នុងទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต ราชานํ อุเทนํ อารพฺภ อายสฺมตา ปิณฺโฑลภารทฺวาชตฺเถเรน ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต อุเทโน อายสฺมนฺตํ ปิณฺโฑลภารทฺวาชํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข โภ ภารทฺวาช เหตุ โก ปจฺจโย, เยนิเม ทหรา ภิกฺขู สุสู กาฬเกสา ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคตา ปฐเมน วยสา อนิกีฬิตาวิโน กาเมสุ ยาวชีวํ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อทฺธานญฺจ อาปาเทนฺตี’’ติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘วุตฺตํ โข

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអាយស្មាពិណ្ឌោលភារទ្វាជត្ថេរ បានសម្ដែងក្នុងក្រុងកោសម្ពី ផ្ដើមចំពោះព្រះបាទឧទេន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះបាទឧទេនបានត្រាស់សួរព្រះអាយស្មាពិណ្ឌោលភារទ្វាជៈយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកភារទ្វាជៈដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្មេងៗ មានសក់ខ្មៅស្រស់ ប្រកបដោយវ័យក្មេងខ្ចីដ៏ល្អ ជាអ្នកមិនទាន់បានលេងកម្សាន្តក្នុងកាមទាំងឡាយក្នុងវ័យដំបូងឡើយ តែបែរជាមកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈឲ្យបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធស្អាត អស់មួយជីវិត និងអាចទ្រាំទ្របានយូរអង្វែងយ៉ាងនេះ?» ក្នុងរឿងនោះ ព្រះថេរៈបានតបថា «ថ្វាយព្រះពរមហារាជ ព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ ទ្រង់ដឹង ទ្រង់ឃើញ ជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់បានត្រាស់ទុកមកថា

เอตํ [Pg.108] มหาราช เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เอถ ตุมฺเห ภิกฺขเว มาตุมตฺตีสุ มาตุจิตฺตํ อุปฏฺฐเปถ. ภคนิมตฺตีสุ ภคินิจิตฺตํ อุปฏฺฐเปถ, ธีตุมตฺตีสุ ธีตุจิตฺตํ อุปฏฺฐเปถา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา ปิณฺโฑล ภารทฺวาชตฺเถเรน ภาสิตํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយតាំងចិត្តទុកចំពោះស្ត្រីដែលមានវ័យស្មើនឹងមាតា ថាជាមាតា ចូរតាំងចិត្តទុកចំពោះស្ត្រីដែលមានវ័យស្មើនឹងបងស្រីប្អូនស្រី ថាជាបងស្រីប្អូនស្រី ចូរតាំងចិត្តទុកចំពោះស្ត្រីដែលមានវ័យស្មើនឹងកូនស្រី ថាជាកូនស្រី» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអាយស្មាពិណ្ឌោលភារទ្វាជត្ថេរ បានសម្ដែងយ៉ាងនេះជាដើម។

เวรหจฺจานิสุตฺต

វេរហច្ចានិសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.112] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ เวรหจฺจานิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងវគ្គនោះដដែល វេរហច្ចានិសូត្រ ទី១០ ដែលព្រះធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើទ្រង់សម្ដែងក្នុងទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – กามณฺฑายํ ภนฺเต เวรหจฺจานิโคตฺตํ พฺราหฺมณึ อารพฺภ อายสฺมตา อุทายิตฺเถเรน ภาสิตํ. เวรหจฺจานีโคตฺตา ภนฺเต พฺราหฺมณี อายสฺมนฺตํ อุทายิตฺเถรํ เอตทโวจ ‘‘กิสฺมึ นุ โข ภนฺเต สติ อรหนฺโต สุขทุกฺขํ ปญฺญเปนฺติ, กิสฺมึ อสติ อรหนฺโต สุขทุกฺขํ น ปญฺญเปนฺตี’’ติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุสฺมึ โข ภคินิ สติ [Pg.113] อรหนฺโต สุขทุกฺขํ ปญฺญเปนฺติ, จกฺขุสฺมึ อสติ อรหนฺโต สุขทุกฺขํ น ปญฺญเปนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา อุทายิตฺเถเรน ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអាយស្មឧទាយិត្ថេរ បានសម្ដែងក្នុងស្រុកកាមណ្ឌា ផ្ដើមចំពោះនាងព្រាហ្មណីឈ្មោះវេរហច្ចានិគោត្ត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នាងព្រាហ្មណីឈ្មោះវេរហច្ចានិគោត្ត បានសួរព្រះអាយស្មឧទាយិយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន កាលបើអ្វីមាននៅ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយទើបបញ្ញត្តនូវសុខនិងទុក្ខ កាលបើអ្វីមិនមាន តើព្រះអរហន្តទាំងឡាយមិនបញ្ញត្តនូវសុខនិងទុក្ខ?» ក្នុងរឿងនោះ ព្រះថេរៈបានតបថា «ម្នាលប្អូនស្រី កាលបើចក្ខុមាន ព្រះអរហន្តទាំងឡាយទើបបញ្ញត្តនូវសុខនិងទុក្ខ កាលបើចក្ខុមិនមាន ព្រះអរហន្តទាំងឡាយក៏មិនបញ្ញត្តនូវសុខនិងទុក្ខឡើយ» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអាយស្មឧទាយិត្ថេរ បានសម្ដែងយ៉ាងនេះជាដើម។

เทวทหวคฺค

ទេវទហវគ្គ

ขณสุตฺต

ខណសូត្រ

ปุจฺฉา – เทวทหวคฺเค [Pg.115] อาวุโส ขณสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទេវទហវគ្គ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងខណសូត្រ ក្នុងទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต เทวทเห นาม สกฺยานํ นิคเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ลาภา โว ภิกฺขเว, สุลทฺธํ โว ภิกฺขเว, ขโณ โว ปฏิลทฺโธ พฺรหฺมจริยวาสายา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងក្នុងដែនសក្កៈ នាទីនិគមរបស់ពួកសក្យៈឈ្មោះទេវទហៈ ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជាលាភរបស់អ្នកទាំងឡាយហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ខណៈអ្នកទាំងឡាយបានហើយដោយងាយ ដើម្បីការនៅប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះជាដើម។

สมุทฺทวคฺค

សមុទ្ទវគ្គ

พาฬิสิโกปมสุตฺต

ពាលិសិកោបមសូត្រ

ปุจฺฉา – สมุทฺทวคฺเค [Pg.117] ปนาวุโส ตติยํ พาฬิสิโกปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសមុទ្ទវគ្គ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងពាលិសិកោបមសូត្រ ទី៣ ក្នុងទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.118] ภนฺเต ชีวกมฺพวเน สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว พาฬิสิโก อามิสคตพฬิสํ คมฺภีเร อุทกรหเท ปกฺขิเปยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងក្នុងអម្ពវនរបស់ជីវក នាដំបន់រាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអ្នកស្ទូចត្រី បោះផ្លែសន្ទូចដែលមាននុយ ទៅក្នុងអន្លង់ទឹកដ៏ជ្រៅ» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះជាដើម។

อาทิตฺตปริยายสุตฺต

អាទិត្តបរិយាយសូត្រ

ปุจฺฉา – สฬายตนวคฺคสํยุตฺเต [Pg.120] สมุทฺทวคฺเค ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ อฏฺฐมํ อาทิตฺตปริยายสุตฺตํ ภควตา กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសមុទ្ទវគ្គ នៃសឡាយតនវគ្គសំយុត្ត អាទិត្តបរិយាយសូត្រ ទី៨ ដែលព្រះធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อาทิตฺตปริยายํ โว ภิกฺขเว ธมฺมปริยายํ เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ. กตโม จ ภิกฺขเว อาทิตฺตปริยาโย ธมฺมปริยาโย. วรํ ภิกฺขเว ตตฺตาย อโยสลากาย อาทิตฺตาย สมฺปชฺชลิตาย สโชติภูตาย จกฺขุนฺทฺริยํ สมฺปลิมฏฺฐํ, นตฺเวว จกฺขุวิญฺเญยฺเยสุ รูเปสุ อนุพฺยญฺชนโส นิมิตฺตคฺคาโห’’ติอาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌ឈ្មោះអាទិត្តបរិយាយធម៌ ដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាទិត្តបរិយាយធម៌ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលបុគ្គលយកដែកស្រួចដ៏ក្ដៅ ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានពន្លឺច្រាលឆ្អៅ មកចាក់ទម្លាយចក្ខុន្ទ្រិយ នោះប្រសើរជាងការកាន់យកនូវនិមិត្ត ដោយអនុព្យញ្ជនៈ ក្នុងរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុនោះទៅទៀត» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះជាដើម។

อาสีวิสวคฺค

អាសីវិសវគ្គ

ปฐมทารุกฺขนฺโธปมสุตฺต

បឋមទារុក្ខន្ធោបមសូត្រ

ปุจฺฉา – อาสีวิสวคฺเค [Pg.126] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ จตุตฺถํ สํคีตํ ปฐมทารุกฺขนฺโธปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងអាសីវិសវគ្គ បឋមទារុក្ខន្ធោបមសូត្រ ទី៤ ដែលព្រះធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងក្នុងទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต คงฺคาย นทิยา ตีเร สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ปสฺสถ โน ตุมฺเห ภิกฺขเว อมฺหํ มหนฺตํ ทารุกฺขนฺธํ คงฺคาย นทิยา โสเตน วุยฺหมาน’’นฺติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตา.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទៀបឆ្នេរស្ទឹងគង្គា ក្នុងក្រុងកោសម្ពី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយឃើញដុំឈើដ៏ធំឯណោះ ដែលអណ្ដែតទៅតាមខ្សែទឹកនៃស្ទឹងគង្គានោះដែរឬទេ?» ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះជាដើម។

อุปจารวจนํ

ឧបចារវចនៈ

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.129] ตตฺถ ภควตา โอริมตีราทีนํ อุปจารวจนานํ อตฺโถ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ចែករំលែកសម្ដែងនូវសេចក្ដីនៃពាក្យឧបមា មានច្រាំងខាងនេះជាដើម ដោយពិស្ដារ យ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – โอริมํ ตีรนฺติ โข ภิกฺขุ ฉนฺเนตํ อชฺฌตฺติกานํ อายตนานํ อธิวจนํ. ปาริมํ ตีรนฺติ โข ภิกฺขุ ฉนฺเนตํ พาหิรานํ อายตนานํ อธิวจนํ. มชฺเฌ สํสีโทติ โข ภิกฺขุ นนฺทิราคสฺเสตํ อธิวจนํ. ถเล อุสฺสาโทติ โข ภิกฺขุ อสฺมิมานสฺเสตํ อธิวจนนฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ โอริมตีราทีนํ อุปจารวจนานํ อตฺโถ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងថា «ម្នាលភិក្ខុ ពាក្យថា ច្រាំងខាងនេះ នេះជាឈ្មោះនៃអាយតនៈខាងក្នុងទាំង ៦។ ម្នាលភិក្ខុ ពាក្យថា ច្រាំងខាងនាយ នេះជាឈ្មោះនៃអាយតនៈខាងក្រៅទាំង ៦។ ម្នាលភិក្ខុ ពាក្យថា លិចចុះក្នុងកណ្ដាលខ្សែទឹក នេះជាឈ្មោះនៃនន្ទិរាគៈ។ ម្នាលភិក្ខុ ពាក្យថា កឿងលើគោក នេះជាឈ្មោះនៃអស្មិមានៈ» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ចែករំលែកសម្ដែងនូវសេចក្ដីនៃពាក្យឧបមា មានច្រាំងខាងនេះជាដើម ដោយពិស្ដារ យ៉ាងនេះឯង។

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.131] โข ปน อาวุโส สุตฺเต ภควตา ภาสิเต วิเสสโต กสฺส กีทิโส อตฺโถ กถญฺจ ปฏิลทฺโธ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងសូត្រនេះហើយ តើបុគ្គលណាបានសម្រេចប្រយោជន៍ដ៏វិសេស យ៉ាងដូចម្ដេច និងដោយប្រការណា?

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมึ ภนฺเต สุตฺเต ภควตา ภาสิเต วิเสสโต นนฺทสฺส โคปาลกสฺส ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ ยาว อรหตฺตาจ วิเสสโต อตฺโถ อธิคโต.

វិសជ្ជនា — បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងសូត្រនេះហើយ នន្ទគោបាល បានសម្រេចប្រយោជន៍ដ៏វិសេស គឺបានបព្វជ្ជា និងឧបសម្បទា រហូតដល់បានសម្រេចព្រះអរហត្ត។

ลเภยฺยาหํ [Pg.132] ภนฺเต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปทํ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គគួរតែបាននូវបព្វជ្ជា គួរតែបាននូវឧបសម្បទា ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគ។»

เตน หิ ตฺวํ นนฺท สามิกานํ คาโว นิยฺยาเตหิ.

«ម្នាលនន្ទ បើដូច្នោះ អ្នកចូរប្រគល់ហ្វូងគោទាំងឡាយទៅឲ្យម្ចាស់គេវិញចុះ។»

คมิสฺสนฺติ [Pg.133] ภนฺเต คาโว วจฺฉคิทฺธินิโย.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហ្វូងគោទាំងឡាយដែលមានសេចក្ដីអាឡោះអាល័យក្នុងកូន នឹងទៅដោយខ្លួនឯងមិនខាន។»

กึสุโกปมสุตฺต

កិំសुकោបមសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.134] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ อฏฺฐมํ สํคีตํ กึสุโกปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងវគ្គនោះដដែល កិំសុកោបមសូត្រ ទី៨ ដែលព្រះធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងក្នុងទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม อญฺญตรํ การกํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต การโก ภิกฺขุ จตฺตาโร ขาณาสเว ภิกฺขู ญาณทสฺสนวิสุทฺธํ ปุจฺฉิตฺวา อสนฺตุฏฺโฐ เตสํ ภิกฺขูนํ ปญฺหาเวยฺยากรเณน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุโน ทสฺสนํ สุวิสุทฺธํ โหตี’’ติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘เสยฺยถาปิ ภิกฺขุ ปุริสสฺส กึสุโก อทิฏฺฐปุพฺโพ อสฺส, โส เยนญฺญตโร ปุริโส กึสุกสฺส ทสฺสาวี เตนุปสงฺกเมยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះសាស្តាទ្រង់សម្ដែង (នូវកឹសុកោបមសូត្រនេះ) ក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងភិក្ខុអ្នកធ្វើការងារម្នាក់។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ភិក្ខុអ្នកធ្វើការងារម្នាក់នោះ បានសួរនូវញាណទស្សនវិសុទ្ធិ ចំពោះភិក្ខុខីណាសព ៤ រូប ហើយមិនពេញចិត្តនឹងការដោះស្រាយប្រស្នារបស់ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីនោះ។ លុះចូលទៅដល់ហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការឃើញរបស់ភិក្ខុ ឈ្មោះថាបរិសុទ្ធល្អ ដោយហេតុត្រឹមប៉ុន្មានហ្ន៎»។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងហើយ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «ម្នាលភិក្ខុ ដូចជាបុរសដែលមិនដែលឃើញដើមកឹសុកៈពីមុនមកសោះ បុរសនោះក៏ចូលទៅរកបុរសម្នាក់ទៀត ដែលជាអ្នកធ្លាប់ឃើញដើមកឹសុកៈ» ដូច្នេះជាដើម។

ฉปฺปาณโกปมสุตฺต

ឆប្បាណកោបមសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.140] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ ฉปฺปาณโกปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ ឆប្បាណកោបមសូត្រ ជាសូត្រទី ១០ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាក្នុងទីនោះឯង តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ហើយទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว ปุริโส อรุคตฺโต ปกฺกคตฺโต สรวนํ ปวิเสยฺยา’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងដែនសក្កៈនោះឯង ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសដែលមានខ្លួនកើតដំបៅ មានខ្លួនរលួយ ចូលទៅកាន់ព្រៃត្រែង» ដូច្នេះជាដើម។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.141] ตตฺถ ภควตา อสํวโร วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทสิโต.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចែកសម្ដែងនូវសេចក្ដីមិនសង្រួមដោយពិស្ដារ យ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – กถญฺจ ภิกฺขเว อสํวโร โหติ, อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา ปิยรูเป รูเป อธิมุจฺจติ, อปฺปิยรูเป รูเป พฺยาปชฺชติ, อนุปฏฺฐิตกายสฺสติ จ วิหรติ ปริตฺตเจตโส. ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ อสํวโร วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทสิโต.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចែកសម្ដែងនូវសេចក្ដីមិនសង្រួមក្នុងសូត្រនោះដោយពិស្ដារ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្ដីមិនសង្រួម តើមានដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ តែងត្រេកអរក្នុងរូបដែលមានសភាពគួរស្រឡាញ់ តែងខឹងសម្បារក្នុងរូបដែលមានសភាពមិនគួរស្រឡាញ់ ជាអ្នកមិនបានតាំងកាយគតាសតិទុក ជាអ្នកមានចិត្តតូចចង្អៀតរស់នៅ។ ភិក្ខុនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលជាគ្រឿងរលត់ទៅមិនមានសេសសល់ នៃធម៌អកុសលដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលកើតឡើងហើយដល់ខ្លួន» ដូច្នេះជាដើម។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.143] ตตฺถ ภควตา สํวโร วิภชิตฺวา วิตฺถาเรน เทสิโต.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសូត្រនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចែកសម្ដែងនូវសេចក្ដីសង្រួមដោយពិស្ដារ យ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – กถญฺจ ภิกฺขเว สํวโร โหติ, อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา ปิยรูเป รูเป นาธิมุจฺจติ, อปฺปิยรูเป รูเป น พฺยาปชฺชตีติ, เอวมาทินา [Pg.144] ภนฺเต ภควตา ตตฺถ สํวโร วิภชิตฺวา วิตฺถาเรน เทสิโต.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចែកសម្ដែងនូវសេចក្ដីសង្រួមក្នុងសូត្រនោះដោយពិស្ដារ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្ដីសង្រួម តើមានដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនត្រេកអរក្នុងរូបដែលមានសភាពគួរស្រឡាញ់ មិនខឹងសម្បារក្នុងរូបដែលមានសភាពមិនគួរស្រឡាញ់» ដូច្នេះជាដើម។

เวทนาสํยุตฺต

វេទនាសំយុត្ត

ทฏฺฐพฺพสุตฺต

ទដ្ឋព្វសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.147] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน เวทนาสํยุตฺเต ปญฺจมํ ทฏฺฐพฺพสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ ទដ្ឋព្វសូត្រ ទី ៥ ក្នុងវេទនាសំយុត្តនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ... បេ... ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ហើយទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ติสฺโส อิมา ภิกฺขเว เวทนา. กตมา ติสฺโส, สุขา เวทนา ทุกฺขาเวทนา อทุกฺขมสุขา เวทนา. สุขา ภิกฺขเว เวทนา ทุกฺขโต ทฏฺฐพฺพา, ทุกฺขา เวทนา สลฺลโต ทฏฺฐพฺพา, อทุกฺขมสุขา เวทนา อนิจฺจโต ทฏฺฐพฺพา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វេទនាទាំងឡាយនេះ មាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺសុខវេទនា ទុក្ខវេទនា អទុក្ខមសុខវេទនា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុខវេទនា ភិក្ខុគប្បីឃើញថាជាទុក្ខ ទុក្ខវេទនា ភិក្ខុគប្បីឃើញថាជាសរ អទុក្ខមសុខវេទនា ភិក្ខុគប្បីឃើញថាជារបស់មិនទៀង» ដូច្នេះជាដើម។

สุขา [Pg.148] ภิกฺขเว เวทนา ทุกฺขโต ทฏฺฐพฺพา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុខវេទនា ភិក្ខុគប្បីឃើញថាជាទុក្ខ។

โย สุขํ ทุกฺขโต อทฺทส, ทุกฺขมทฺทกฺขิ สลฺลโต;

อทุกฺขมสุขํ สนฺตํ, อทฺทกฺขินํ อนิจฺจโต.

ភិក្ខុណាបានឃើញសុខវេទនាថាជាទុក្ខ ឃើញទុក្ខវេទនាថាជាសរ ឃើញអទុក្ខមសុខវេទនាដ៏ស្ងប់រម្ងាប់នោះ ថាជារបស់មិនទៀង។

ส เว สมฺมทฺทโส ภิกฺขุ, ปริชานาติ เวทนา;

โส เวทนา ปริญฺญาย, ทิฏฺเฐ ธมฺเม อนาสโว;

กายสฺส เภทา ธมฺมฏฺโฐ, สงฺขฺยํ โนเปติ เวทคู.

ភិក្ខុនោះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកឃើញត្រូវ តែងកំណត់ដឹងនូវវេទនាទាំងឡាយ។ ភិក្ខុនោះ លុះកំណត់ដឹងនូវវេទនាទាំងឡាយហើយ ជាអ្នកមិនមានអាសវៈក្នុងបច្ចុប្បន្ន លុះរំលាយកាយទៅ ជាអ្នកស្ថិតនៅក្នុងធម៌ ជាអ្នកដល់នូវត្រើយ មិនដល់នូវការរាប់។

สลฺลสุตฺต

សល្លសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.149] อาวุโส ฉฏฺฐํ สลฺลสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ សល្លសូត្រ ទី ៦ ក្នុងវេទនាសំយុត្តនោះឯង តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងទីណា ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនរណា ហើយទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อสฺสุตวา ภิกฺขเว ปุถุชฺชโน สุขมฺปิ เวทนํ เวทยติ, ทุกฺขมฺปิ เวทนํ เวทยติ, อทุกฺขมสุขมฺปิ เวทนํ เวทยติ. สุตวา ภิกฺขเว อริยสาวโก สุขมฺปิ เวทนํ เวทยติ, ทุกฺขมฺปิ เวทนํ เวทยติ, อทุกฺขมสุขมฺปิ เวทนํ เวทยติ. ตตฺร ภิกฺขเว โก วิเสโส, โก อธิปฺปยาโส, กึ นานากรณํ สุตวโต อริยภาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนนา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានរៀនសូត្រ តែងទទួលរងសុខវេទនាខ្លះ ទុក្ខវេទនាខ្លះ អទុក្ខមសុខវេទនាខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រ តែងទទួលរងសុខវេទនាខ្លះ ទុក្ខវេទនាខ្លះ អទុក្ខមសុខវេទនាខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងវេទនាទាំងនោះ តើអ្វីជាសេចក្ដីប្លែកគ្នា អ្វីជាអធិប្បាយ អ្វីជាគ្រឿងខុសគ្នា រវាងអរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រ នឹងបុថុជ្ជនអ្នកមិនបានរៀនសូត្រ» ដូច្នេះជាដើម។

ชมฺพุขาทกสํยุตฺต

ជម្ពុខាទកសំយុត្ត

นิพฺพานปญฺหาสุตฺต

និព្វានបញ្ហាសូត្រ

ปุจฺฉา – ชมฺพุขาทกสํยุตฺเต [Pg.154] อาวุโส ปฐมํ นิพฺพานปญฺหาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ និព្វានបញ្ហាសូត្រ ទី ១ ក្នុងជម្ពុខាទកសំយុត្ត តើលោកសម្ដែងក្នុងទីណា ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា ហើយសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – มคเธสุ ภนฺเต นาลกคามเก ชมฺพุขาทกํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. ชมฺพุขาทโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘นิพฺพานํ นิพฺพานนฺติ อาวุโส สาริปุตฺต วุจฺจติ, กตมํ นุโข อาวุโส นิพฺพาน’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘โย [Pg.155] โข อาวุโส ราคกฺขโย โทสกฺขโย โมหกฺขโย, อิทํ วุจฺจติ นิพฺพาน’’นฺติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្ដែងក្នុងនាលកគ្រាម ក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងជម្ពុខាទកបរិព្វាជក។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ជម្ពុខាទកបរិព្វាជក បានសួរព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត ពាក្យថា និព្វាន និព្វាន ដូច្នេះ តែងមាន ចុះនិព្វាន តើដូចម្ដេចហ្ន៎ ម្នាលអាវុសោ»។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្ដែងហើយ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «ម្នាលអាវុសោ ការអស់ទៅនៃរាគៈ ការអស់ទៅនៃទោសៈ ការអស់ទៅនៃមោហៈ នេះហៅថា និព្វាន» ដូច្នេះជាដើម។

ธมฺมวาทีปญฺหาสุตฺต

ធម្មវាទិបញ្ហាសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.157] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ตติยํ สํคีตํ ธมฺมวาทีปญฺหาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ ធម្មវាទិបញ្ហាសូត្រ ទី ៣ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាក្នុងទីនោះឯង តើលោកសម្ដែងក្នុងទីណា ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា ហើយសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – มคเธสุเยว ภนฺเต นาลกคาเม ชมฺพุขาทกํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. ชมฺพุขาทโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘เก นุ โข อาวุโส สาริปุตฺต โลเก ธมฺมวาทิโน, เก โลเก สุปฺปฏิปนฺนา, เก โลเก สุคตา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เย โข อาวุโส ราคปฺปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โทสปฺปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โมหปฺปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ. เต โลเก ธมฺมวาทิโน’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្ដែងក្នុងនាលកគ្រាមនោះឯង ក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងជម្ពុខាទកបរិព្វាជក។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ជម្ពុខាទកបរិព្វាជក បានសួរព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត ពួកជនណាខ្លះ ឈ្មោះថាជាធម្មវាទីក្នុងលោក ពួកជនណាខ្លះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អក្នុងលោក ពួកជនណាខ្លះ ឈ្មោះថាជាអ្នកទៅល្អហើយក្នុងលោក»។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្ដែងហើយ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «ម្នាលអាវុសោ ពួកជនណា សម្ដែងធម៌ដើម្បីលះបង់រាគៈ សម្ដែងធម៌ដើម្បីលះបង់ទោសៈ សម្ដែងធម៌ដើម្បីលះបង់មោហៈ ពួកជននោះឯង ឈ្មោះថាជាធម្មវាទីក្នុងលោក» ដូច្នេះជាដើម។

เก [Pg.158] โลเก สุปฺปฏิปนฺนา.

ពួកជនណាខ្លះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អក្នុងលោក។

เก โลเก สุคตา.

ពួកជនណាខ្លះ ឈ្មោះថាជាអ្នកទៅល្អហើយក្នុងលោក។

ทุกฺกรปญฺหาสุตฺต

ទុក្ករបញ្ហាសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.161] โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ ปริโยสานสุตฺตภาเวน สํคีตํ ทุกฺกรปญฺหาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា៖ ទុក្ករបញ្ហាសូត្រ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកជាសូត្រចុងក្រោយបង្អស់ក្នុងទីនោះឯង តើលោកសម្ដែងក្នុងទីណា ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា ហើយសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – มคเธสุเยว นาลกคาเม ชมฺพุขาทกํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. ชมฺพุขาทโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข อาวุโส สาริปุตฺต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทุกฺกร’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ปพฺพชฺชา โข อาวุโส อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทุกฺกรา’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្ដែងក្នុងនាលកគ្រាមនោះឯង ក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងជម្ពុខាទកបរិព្វាជក។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ជម្ពុខាទកបរិព្វាជក បានសួរព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត អ្វីទៅដែលធ្វើបានដោយកម្រ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។ ក្នុងរឿងនោះ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្ដែងហើយ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «ម្នាលអាវុសោ ការបួសឯណោះវិញ ជាការធ្វើបានដោយកម្រ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ» ដូច្នេះជាដើម។

โมคฺคลฺลานสํยุตฺต

មោគ្គល្លានសំយុត្ត

สกฺกสุตฺต

សក្កសូត្រ

ปุจฺฉา – โมคฺคลฺลานสํยุตฺเต [Pg.163] อาวุโส ทสมํ สํคีตํ สกฺกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ សក្កសូត្រ ជាសូត្រទី ១០ ដែលបានសង្គាយនាក្នុងមោគ្គល្លានសំយុត្ត តើលោកសម្ដែងក្នុងទីណា ប្រារព្ធនឹងនរណា ដោយនរណា ហើយសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – เทเวสุ ภนฺเต ตาวตึเสสุ สกฺกํ เทวานมินฺทํ อารพฺภ ‘‘สาธุ โข เทวานมินฺท พุทฺธสรณคมนํ โหติ, พุทฺธสรณคมนเหตุ โข เทวานมินฺท [Pg.164] เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរដ៏មានអាយុ បានសម្ដែងក្នុងពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងសក្កទេវរាជ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «បពិត្រសក្កទេវរាជ ការដល់ព្រះពុទ្ធជាទីពឹង គឺល្អណាស់ បពិត្រសក្កទេវរាជ ព្រោះតែហេតុនៃការដល់ព្រះពុទ្ធជាទីពឹងនេះឯង ទើបសត្វទាំងឡាយខ្លះក្នុងលោកនេះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក» ដូច្នេះជាដើម។

จิตฺตสํยุตฺต

ចិត្តសំយុត្ត

นิคณฺฐนาฏปุตฺตสุตฺต

និគណ្ឋនាដបុត្តសូត្រ

ปุจฺฉา – จิตฺตสํยุตฺเต [Pg.168] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ อฏฺฐมํ สํคีตํ นิคณฺฐนาฏปุตฺตสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ និគណ្ឋនាដបុត្តសូត្រ ជាសូត្រទី ៨ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាក្នុងចិត្តសំយុត្ត តើលោកសម្ដែងក្នុងទីណា ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា ហើយសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – มจฺฉิกาสณฺเฑ ภนฺเต นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ อารพฺภ จิตฺเตน คหปตินา ภาสิตํ. นิคณฺโฐ ภนฺเต นาฏปุตฺโต จิตฺตํ คหปตึ เอตทโวจ ‘‘สทฺทหสิ ตฺวํ คหปติ สมณสฺส โคตมสฺส อตฺถิ อวิตกฺโก อวิจาโร สมาธิ, อตฺถิ วิตกฺกวิจารานํ นิโรโธ’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘น ขฺวาหํ เอตฺถ ภนฺเต ภควโต สทฺธาย คจฺฉามิ, อตฺถิ อวิตกฺโก อวิจาโร สมาธิ, อตฺถิ วิตกฺกวิจารานํ นิโรโธ’’ติ เอวมาทินา จิตฺเตน คหปตินา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ចិត្តគហបតី បានសម្ដែងក្នុងមច្ឆិកាសណ្ឌ ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងនិគណ្ឋ នាដបុត្ត។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន និគណ្ឋ នាដបុត្ត បាននិយាយនឹងចិត្តគហបតីយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគហបតី អ្នកជឿឬថា សមាធិមិនមានវិតក្កៈមិនមានវិចារៈ មានពិតមែន ការរលត់ទៅនៃវិតក្កៈនិងវិចារៈ មានពិតមែន ដល់សមណគោតម»។ ក្នុងរឿងនោះ ចិត្តគហបតី បានសម្ដែងហើយ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ខ្ញុំមិនមែនជឿព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្នុងរឿងនេះថា សមាធិមិនមានវិតក្កៈមិនមានវិចារៈ មានពិតមែន ការរលត់ទៅនៃវិតក្កៈនិងវិចារៈ មានពិតមែន នោះឡើយ» ដូច្នេះជាដើម។

อิทํ [Pg.169] ภวนฺโต ปสฺสนฺตุ.

សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ មើលចុះ។

ยาว อุชุโก จายํ จิตฺโต คหปติ.

ចិត្តគហបតីនេះ ជាអ្នកត្រង់ពិតមែន។

‘‘อหํ [Pg.170] โข ภนฺเต ยาวเทว อากงฺขามิ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ’’ –

«បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ខ្ញុំកាលបើប្រាថ្នា ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ តែងចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រាកនៅ» —

อิทํ [Pg.171] ภวนฺโต ปสฺสนฺตุ.

សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ មើលចុះ។

อเจลกสฺสปสุตฺต

អចេលកស្សបសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.172] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ นวมํ สํคีตํ อเจลกสฺสปสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា៖ ម្នាលអាវុសោ អចេលកស្សបសូត្រ ជាសូត្រទី ៩ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាក្នុងទីនោះឯង តើលោកសម្ដែងក្នុងទីណា ប្រារព្ធនឹងនរណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា ហើយសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – ตตฺเถว ภนฺเต มจฺฉิกาสณฺเฑ อเจลํ กสฺสปํ อารพฺภ จิตฺเตน คหปตินา ภาสิตํ. อเจโล ภนฺเต กสฺสโป จิตฺตํ คหปตึ เอตทโวจ ‘‘อิเมหิ ปน เต คหปติ ตึสมตฺเตหิ วสฺเสหิ อตฺถิ โกจิ อุตฺตริมนุสฺสธมฺโม อลมริยญาณทสฺสนวิเสโส อธิคโต ผาสุวิหาโร’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘คิหิโนปิ สิยา ภนฺเต อหญฺหิ ภนฺเต ยาวเทว อากงฺขามิ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามี’’ติ เอวมาทินา จิตฺเตน คหปตินา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន ចិត្តគហបតី បានសម្ដែងក្នុងមច្ឆិកាសណ្ឌនោះឯង ទ្រង់ប្រារព្ធនឹងអចេលកស្សបៈ។ បពិត្រព្រះថេរៈដ៏ចម្រើន អចេលកស្សបៈ បានសួរចិត្តគហបតីយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគហបតី ចុះក្នុងរយៈពេលប្រមាណ ៣០ ឆ្នាំនេះ តើអ្នកបានសម្រេចនូវឧត្តរិមនុស្សធម៌ គឺញាណទស្សនវិសេសដ៏គួរដល់អរិយបុគ្គល ជាគ្រឿងនៅជាសុខ ខ្លះដែរឬទេ»។ ក្នុងរឿងនោះ ចិត្តគហបតី បានសម្ដែងហើយ ដោយសេចក្ដីផ្ដើមថា «បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ទោះបីជាគ្រហស្ថ ក៏គប្បីមានដែរ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ខ្ញុំកាលបើប្រាថ្នា ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ តែងចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រាកនៅ» ដូច្នេះជាដើម។

คามณิสํยุตฺต

គាមណិសំយុត្ត

จณฺฑสุตฺต

ចណ្ឌសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.175] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน คามณิสํยุตฺเต ปฐมํ จณฺฑสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ...បេ... ជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធនោះ ទ្រង់សម្ដែងចណ្ឌសូត្រទី ១ ក្នុងគាមណិសំយុត្ត នៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា អំពីរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.176] ภนฺเต จณฺฑํ คามณึ อารพฺภ ภาสิตํ. จณฺโฑ ภนฺเต คามณิ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ จณฺโฑ จณฺโฑตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. โก ปน ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ โสรโต โสรโตตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อิธ คามณิ เอกจฺจสฺส ราโค อปฺปหีโน โหติ, ราคสฺส อปฺปหีนตฺตา ปเร โกเปนฺติ, ปเรหิ โกปิยมาโน โกปํ ปาตุกโรติ, โส จณฺโฑตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះចណ្ឌគាមណិ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ចណ្ឌគាមណិបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាមនុស្សកាច ហើយគេតែងសន្មតថាជាមនុស្សកាច? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាមនុស្សស្លូតបូត ហើយគេតែងសន្មតថាជាមនុស្សស្លូតបូត?»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងដោយសេចក្ដីផ្ដើមជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគាមណិ ក្នុងលោកនេះ រាគៈរបស់បុគ្គលខ្លះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ព្រោះតែរាគៈមិនទាន់លះបង់បាន ពួកអ្នកដទៃក៏ធ្វើឲ្យខឹង ព្រោះតែពួកអ្នកដទៃធ្វើឲ្យខឹង គេក៏សម្ដែងសេចក្ដីខឹងចេញមក គេនោះឯងក៏រាប់ថាជាមនុស្សកាច» ដូច្នេះជាដើម។

เขตฺตูปมสุตฺต

ខេត្តូបមសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.178] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สตฺตมํ สํคีตํ เขตฺตูปมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងគាមណិសំយុត្តនោះឯង ខេត្តូបមសូត្រ ជាសូត្រទី ៧ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា អំពីរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – นาฬนฺทายํ ภนฺเต ปาวาริกมฺพวเน อสิพนฺธกปุตฺตํ คามณึ อารพฺภ ภาสิตํ. อสิพนฺธกปุตฺโต ภนฺเต คามณิ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘นนุ ภนฺเต ภควา สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรตีติ. เอวํ คามณิ ตถาคโต สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรตีติ. อถ กิญฺจรหิ ภนฺเต ภควา เอกจฺจานํ สกฺกจฺจํ ธมฺมํ เทเสติ, เอกจฺจานํ โน ตถา [Pg.179] สกฺกจฺจํ ธมฺมํ เทเสตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เตน หิ คามณิ ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងបាវារិកម្ពវន ជិតក្រុងនាឡន្ទា ផ្ដើមចំពោះអសិពន្ធកបុត្តគាមណិ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន អសិពន្ធកបុត្តគាមណិបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់មានសេចក្ដីអនុគ្រោះដល់ប្រយោជន៍នៃសត្វមានជីវិតទាំងពួងមែនឬទេ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលគាមណិ យ៉ាងហ្នឹងហើយ ព្រះតថាគតមានសេចក្ដីអនុគ្រោះដល់ប្រយោជន៍នៃសត្វមានជីវិតទាំងពួងមែន»។ គាមណិទូលសួរថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះហេតុអ្វីបានជាព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងធម៌ដោយគោរពដល់ជនខ្លះ តែមិនសម្ដែងធម៌ដោយគោរពដល់ជនខ្លះយ៉ាងនោះវិញ?»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងដោយសេចក្ដីផ្ដើមជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគាមណិ បើដូច្នោះ តថាគតនឹងសួរត្រឡប់ទៅអ្នកវិញក្នុងរឿងនេះ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា គប្បីឆ្លើយយ៉ាងនោះចុះ» ដូច្នេះជាដើម។

สงฺขธมสุตฺต

សង្ខធម្មសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.183] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ อฏฺฐมํ สํคีตํ สงฺขธมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងគាមណិសំយុត្តនោះឯង សង្ខធម្មសូត្រ ជាសូត្រទី ៨ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា អំពីរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – นาฬนฺทายํเยว ภนฺเต ปาวาริกมฺพวเน อสิพนฺธกปุตฺตํ คามณึ นิคณฺฐสาวกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต อสิพนฺธกปุตฺตํ คามณึ นิคณฺฐสาวกํ เอตทโวจ ‘‘กถํ นุ โข คามณิ นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สาวกานํ ธมฺมํ เทเสตี’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ ‘‘โย โกจิ ปาณํ อติปาเตติ, สพฺโพ โส อาปายิโก เนรยิโก. (เปยฺยาล) ยํพหุลํ ยํพหุลํ วิหรติ, เตน เตน นียตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยํพหุลํ ยํพหุลญฺจ คามณิ วิหรติ, เตน เตน นียติ, เอวํ สนฺเต น โกจิ อาปายิโก เนรยิโก ภวิสฺสติ, ยถา นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส วจน’’นฺติ เอวํ โข ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងបាវារិកម្ពវន ជិតក្រុងនាឡន្ទានោះឯង ផ្ដើមចំពោះអសិពន្ធកបុត្តគាមណិ ជាសាវករបស់និគន្ថៈ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សួរអសិពន្ធកបុត្តគាមណិ ជាសាវករបស់និគន្ថៈយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគាមណិ ចុះនិគន្ថនាដបុត្ត សម្ដែងធម៌ដល់ពួកសាវកយ៉ាងដូចម្ដេច?»។ គាមណិក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន និគន្ថនាដបុត្ត សម្ដែងធម៌ដល់ពួកសាវកយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលណាមួយសម្លាប់សត្វ បុគ្គលនោះទាំងអស់តែងទៅកាន់អបាយ ទៅកាន់នរក។ (បេ) បុគ្គលប្រព្រឹត្តច្រើនដោយធម៌ណាៗ តែងត្រូវបាននាំទៅដោយធម៌នោះៗ”»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងសង្ខេបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគាមណិ បើបុគ្គលប្រព្រឹត្តច្រើនដោយធម៌ណាៗ តែងត្រូវបាននាំទៅដោយធម៌នោះៗ មែន កាលបើដូច្នោះ គ្មាននរណាម្នាក់ទៅកាន់អបាយ ទៅកាន់នរកឡើយ តាមពាក្យរបស់និគន្ថនាដបុត្តនោះ» ដូច្នេះ។

ยํ พหุลวาท

យំបហុលវាទ

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.185] ตตฺถ ภควตา ยํพหุลวาเท โทโส ปกาสิโต.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងទោសក្នុងយំបហុលវាទ ដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ตํ กึ มญฺญสิ คามณิ, โย โส ปุริโส ปาณาติปาตี รตฺติยา วา ทิวสสฺส วา สมยาสมยํ อุปาทาย กตโม พหุตโร สมโย ยํ วาโส ปาณมติปาเตติ. ยํ วา โส ปาณํ นาติปาเตตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อสิพนฺธกํ นิคณฺฐนาฏปุตฺตสฺส สาวกํ คามณึ ปุจฺฉิตฺวา ปุจฺฉิตฺวา ยํพหุลวาเท โทโส ปกาสิโต.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សួរដេញដោលអសិពន្ធកគាមណិ ជាសាវករបស់និគន្ថនាដបុត្ត យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលគាមណិ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា បុរសដែលជាអ្នកសម្លាប់សត្វនោះ ក្នុងវេលាយប់ក្ដី ថ្ងៃក្ដី ដោយអាស្រ័យសម័យ និងមិនមែនសម័យ តើកាលវេលាណាដែលច្រើនជាង គឺកាលដែលគេសម្លាប់សត្វ ឬកាលដែលគេមិនសម្លាប់សត្វ?» រួចទ្រង់សម្ដែងទោសក្នុងយំបហុលវាទនោះ។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.188] ตตฺถ ภควตา อเนกํส วิปากกมฺมสฺส เอกํ สวิปากวาเท โทโส ปกาสิโต.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងទោសក្នុងឯកំសវិបាកវាទ នៃកម្មដែលមានផលមិនដាច់ខាត ដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – อิธ คามณิ เอกจฺโจ สตฺถา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ โย โกจิ ปาณมติปาเตติ, สพฺโพ โส อาปายิโก เนรยิโกติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อเนกํส กมฺมวิปากสฺส เอกํสวิปากวาเท โทโส วิตฺถาเรตฺวา ปกาสิโต.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងពន្យល់ពិស្ដារអំពីទោសក្នុងឯកំសវិបាកវាទ នៃកម្មដែលមានផលមិនដាច់ខាត យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលគាមណិ គ្រូខ្លះក្នុងលោកនេះ មានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះថា បុគ្គលណាមួយសម្លាប់សត្វ បុគ្គលនោះទាំងអស់តែងទៅកាន់អបាយ ទៅកាន់នរក» ដូច្នេះ។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.189] ตตฺถ ภควตา ยถาธมฺมสาสเน คุโณวิภชิตฺวา ปกาสิโต.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចែករំលែកសម្ដែងគុណក្នុងព្រះសាសនាដែលសមគួរដល់ធម៌ ដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – อิธ [Pg.190] ปน คามณิ ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโรปุริส ทมฺมสารถิ สตฺถาเทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา, โส อเนกปริยาเยน ปาณาติปาตํ ครหติ วิครหติ. ‘‘ปาณาติปาตา วิรมถา’’ติ จาหาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ ยถาธมฺมสาสเน คุโณ วิตฺถาเรตฺวา ปกาสิโต.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងពន្យល់ពិស្ដារអំពីគុណក្នុងព្រះសាសនាដែលសមគួរដល់ធម៌ យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលគាមណិ ព្រះតថាគតជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ពេញបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ជាព្រះសុគត ជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវត្រៃលោក ជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលដទៃក្រៃលែងជាង ជាសាស្តានៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់កើតឡើងក្នុងលោកនេះ ព្រះតថាគតនោះ ទ្រង់តិះដៀល បង្អាប់បង្អោនការសម្លាប់សត្វដោយអនេកបរិយាយ ហើយទ្រង់ត្រាស់ថា “អ្នកទាំងឡាយចូរវៀរចាកការសម្លាប់សត្វចុះ”» ដូច្នេះ។

ภทฺรกสุตฺต

ភទ្រកសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.193] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ เอกาทสมํ สํคีตํ ภทฺรกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងគាមណិសំយុត្តនោះឯង ភទ្រកសូត្រ ជាសូត្រទី ១១ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា អំពីរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – มลฺเลสุ ภนฺเต อุรุเวลกปฺเปนาม มลฺลานํ นิคเม ภทฺรกํ คามณึ อารพฺภ ภาสิตํ. ภทฺรโก ภนฺเต คามณิ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา ทุกฺขสฺส สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ เทเสตู’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อหญฺเจ เต คามณิ อตีตมทฺธานํ อารพฺภ ทุกฺขสฺส สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ เทเสยฺยํ ‘เอวํ อโหสิ อตีตมทฺธาน’นฺติ. ตตฺร เต สิยา กงฺขา สิยา วิมตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងនិគមរបស់ពួកមល្លៈ ឈ្មោះឧរុវេលកប្បៈ ក្នុងដែនមល្លៈ ផ្ដើមចំពោះភទ្រកគាមណិ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ភទ្រកគាមណិបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនូវហេតុជាទីកើតឡើង និងការរលត់ទៅនៃទុក្ខដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងដោយសេចក្ដីផ្ដើមជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគាមណិ បើតថាគតសម្ដែងនូវហេតុជាទីកើតឡើង និងការរលត់ទៅនៃទុក្ខ ផ្ដើមចំពោះកាលកន្លងទៅហើយថា “ក្នុងកាលកន្លងទៅហើយ ទុក្ខបានកើតឡើងយ៉ាងនេះ” សេចក្ដីសង្ស័យ សេចក្ដីងឿងឆ្ងល់ គប្បីមានដល់អ្នកក្នុងរឿងនោះ» ដូច្នេះជាដើម។

สาธุ [Pg.194] เม ภนฺเต ภควา ทุกฺขสฺสสมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ เทเสตุ–

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនូវហេតុជាទីកើតឡើង និងការរលត់ទៅនៃទុក្ខដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ—»

‘‘ตํ [Pg.195] กึ มญฺญสิ คามณิ, อตฺถิ อุรุเวลกปฺเป มนุสฺสา’’ –

«ម្នាលគាមណិ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា មនុស្សទាំងឡាយក្នុងឧរុវេលកប្បនិគម មានដែរឬទេ—»

ราสิยสุตฺต

រាសិយសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.199] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน คามณิสํยุตฺเต ทฺวาทสมํ สํคีตํ ราสิยสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ...បេ... ជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធនោះ ទ្រង់សម្ដែងរាសិយសូត្រ ជាសូត្រទី ១២ ក្នុងគាមណិសំយុត្ត នៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា អំពីរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – มลฺเลสุ ภนฺเต อุรุเวลกปฺเปนาม มลฺลานํ นิคเม ราสิยํ คามณึ อารพฺภ ภาสิตํ. ราสิโย ภนฺเต คามณิ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโทจ [Pg.200] ‘‘สุตํ เม ภนฺเต ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตมสฺสึ ลูขชีวึ เอกํเสน อุปวทติ อุปกฺโกสตี’’ติ. เย เต ภนฺเต เอวมาหํสุ ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขชีวึ เอกํเสน อุปวทติ อุปกฺโกสตี’’ติ. กจฺจิ เต ภนฺเต ภควโต วุตฺตวาทิโน, น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ เย เต คามณิ เอวมาหํสุ ‘‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขชีวึ เอกํเสน อุปวทติ อุปกฺโกสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងនិគមរបស់ពួកមល្លៈ ឈ្មោះឧរុវេលកប្បៈ ក្នុងដែនមល្លៈ ផ្ដើមចំពោះរាសិយគាមណិ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន រាសិយគាមណិបានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮមកថា “ព្រះសមណគោតម តែងតិះដៀលនូវតបៈទាំងពួង តែងជេរប្រទេច បង្អាប់បង្អោននូវអ្នកធ្វើតបៈ ដែលមានជីវិតសៅហ្មងទាំងអស់ ដោយចំណែកតែមួយ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកជនណាដែលពោលយ៉ាងនេះថា “ព្រះសមណគោតម តែងតិះដៀលនូវតបៈទាំងពួង តែងជេរប្រទេច បង្អាប់បង្អោននូវអ្នកធ្វើតបៈ ដែលមានជីវិតសៅហ្មងទាំងអស់ ដោយចំណែកតែមួយ” ពួកជនទាំងនោះ ឈ្មោះថាពោលតាមពាក្យដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហើយឬទេ មិនឈ្មោះថាពោលបង្កាច់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយពាក្យមិនពិតទេឬ ហើយឈ្មោះថាដោះស្រាយធម៌សមគួរដល់ធម៌ដែរឬទេ?»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងដោយសេចក្ដីផ្ដើមជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគាមណិ ពួកជនណាដែលពោលយ៉ាងនេះថា “ព្រះសមណគោតម តែងតិះដៀលនូវតបៈទាំងពួង តែងជេរប្រទេច បង្អាប់បង្អោននូវអ្នកធ្វើតបៈ ដែលមានជីវិតសៅហ្មងទាំងអស់ ដោយចំណែកតែមួយ”» ដូច្នេះជាដើម។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.202] ตตฺถ ภควตา ครหิตพฺพาครหิตพฺพา กามโภคิโน วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចែករំលែកសម្ដែងពិស្ដារអំពីពួកកាមភោគី ដែលគួរតិះដៀល និងមិនគួរតិះដៀល ដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ตโย โข เม คามณิ กามโภคิโน สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย. อิธ คามณิ เอกจฺโจ กามโภคี อธมฺเมน [Pg.203] โภเค ปริเยสติ สาหเสน, อธมฺเมน โภเค ปริเยสิตฺวา สาหเสน น อตฺตานํ สุเขติ น ปีเณติ, น สํวิภชติ น ปุญฺญานิ กโรตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ครหิตพฺพาครหิตพฺพา กามโภคิโน วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចែករំលែកសម្ដែងពិស្ដារអំពីពួកកាមភោគីដែលគួរតិះដៀល និងមិនគួរតិះដៀល យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលគាមណិ ពួកកាមភោគីទាំង ៣ ជំពូកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ ៣ ជំពូក តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលគាមណិ កាមភោគីខ្លះក្នុងលោកនេះ ស្វែងរកភោគទ្រព្យដោយអធម៌ ដោយការសហ័ស លុះស្វែងរកភោគទ្រព្យដោយអធម៌ ដោយការសហ័សបានហើយ ក៏មិនធ្វើខ្លួនឲ្យបានសុខ មិនធ្វើខ្លួនឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មិនចែករំលែក និងមិនធ្វើបុណ្យទាំងឡាយឡើយ» ដូច្នេះ។

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.207] ตตฺถ ภควตา ครหิตพฺพาครหิตพฺพา ตปสฺสิโน ลูขชีวิโน วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចែករំលែកសម្ដែងពិស្ដារអំពីពួកអ្នកធ្វើតបៈ ដែលមានជីវិតសៅហ្មង ដែលគួរតិះដៀល និងមិនគួរតិះដៀល ដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ตโย เม คามณิ ตปสฺสิโน ลูขชีวิโน สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย. อิธ คามณี เอกจฺโจ ตปสฺสี ลูขชีวี สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ ‘‘อปฺเปว นาม กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺยํ, อปฺเปว นาม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกเรยฺย’’นฺติ, โส อตฺตานํ อาตาเปติ ปริตาเปติ, กุสลญฺจ ธมฺมํ นาธิคจฺฉติ, อุตฺตริ จ มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ น สจฺฉิกโรตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ครหิตพฺพาครหิตพฺพา ตปสฺสิโน ลูขชีวิโน วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចែករំលែកសម្ដែងពិស្ដារអំពីពួកអ្នកធ្វើតបៈ ដែលមានជីវិតសៅហ្មង ដែលគួរតិះដៀល និងមិនគួរតិះដៀល យ៉ាងនេះជាដើមថា «ម្នាលគាមណិ ពួកអ្នកធ្វើតបៈ ដែលមានជីវិតសៅហ្មងទាំង ៣ ជំពូកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ ៣ ជំពូក តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលគាមណិ អ្នកធ្វើតបៈ ដែលមានជីវិតសៅហ្មងខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសទ្ធាចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ ដោយគិតថា “ធ្វើម្ដេចហ្នឹងបានសម្រេចកុសលធម៌ ធ្វើម្ដេចហ្នឹងបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវញាណទស្សនវិសេសដ៏វិសេសរបស់ព្រះអរិយៈ ដែលក្រៃលែងជាងធម៌របស់មនុស្សធម្មតា” គេនោះក៏ធ្វើខ្លួនឲ្យក្ដៅក្រហាយ ធ្វើខ្លួនឲ្យលំបាក តែមិនបានសម្រេចកុសលធម៌ឡើយ ទាំងមិនបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវញាណទស្សនវិសេសដ៏វិសេសរបស់ព្រះអរិយៈ ដែលក្រៃលែងជាងធម៌របស់មនុស្សធម្មតាឡើយ» ដូច្នេះ។

อพฺยากตสํยุตฺต

អព្យាកតសំយុត្ត

เขมาสุตฺต

ខេមាសូត្រ

ปุจฺฉา – อพฺยากตสํยุตฺเต [Pg.209] ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ เขมาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ. กถญฺจ ตํ ภควตาปิ ปุน ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងអព្យាកតសំយុត្តនោះ ខេមាសូត្រ ជាសូត្រទី ១ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា អំពីរឿងអ្វី នរណាជាអ្នកសម្ដែង និងដោយរបៀបណា? ហើយព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងសូត្រនោះម្ដងទៀត ដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – อนฺตรา จ ภนฺเต สาวตฺถึ อนฺตรา จ สาเกตํ โตรณวตฺถุสฺมึ ปเทเส ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ เขมาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล เยน เขมา ภิกฺขุนี เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต ราชา ปเสนทิโกสโล เขมํ ภิกฺขุนึ เอตทโวจ ‘‘กึ นุโข อยฺเย โหติ ตถาคโต ปรํมรณา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อพฺยากตํ โข เอตํ มหาราช ภควตา โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ เอวมาทินา เขมาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. ภควตา จ ภนฺเต อปเรน สมเยน รญฺญา ปเสนทิโกสเลน ปุฏฺเฐน เอวเมว ปุน ภาสิตํ.

ចម្លើយ — បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ គឺព្រះនាងខេមាភិក្ខុនីបានសម្ដែងនៅក្នុងចន្លោះក្រុងសាវត្ថី និងក្រុងសាកេត ត្រង់កន្លែងឈ្មោះតោរណវត្ថុ ផ្ដើមចំពោះព្រះបាទបសេនទិកោសល។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះបាទបសេនទិកោសលបានចូលទៅរកព្រះនាងខេមាភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ ព្រះបាទបសេនទិកោសលដែលគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ បានសួរព្រះនាងខេមាភិក្ខុនីយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ចុះព្រះតថាគតស្លាប់ទៅហើយ តែងកើតទៀតឬទេ?»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះនាងខេមាភិក្ខុនីបានសម្ដែងដោយសេចក្ដីផ្ដើមជាដើមយ៉ាងនេះថា «បពិត្រមហារាជ សេចក្ដីនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់មិនទាន់ព្យាករឡើយថា ព្រះតថាគតស្លាប់ទៅហើយ តែងកើតទៀត» ដូច្នេះ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងសម័យតមកទៀត កាលដែលព្រះបាទបសេនទិកោសលក្រាបទូលសួរ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏ទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះដូចគ្នាម្ដងទៀត។

กึ [Pg.211] ปนยฺเย นโหติ ตถาคโต ปรํ มรณา.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ចុះព្រះតថាគតស្លាប់ទៅហើយ មិនកើតទៀតទេឬ?»

กุตูหลสาลาสุตฺต

កុតូហលសាលាសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.215] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ นวมํ สํคีตํ กุตูหลสาลาสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សំណួរ — ម្នាលអាវុសោ ក្នុងអព្យាកតសំយុត្តនោះឯង កុតូហលសាលាសូត្រ ជាសូត្រទី ៩ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាលបានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា អំពីរឿងអ្វី និងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘ปุริมานิ โภ โคตม ทิวสานิ ปุริมตรานิ สมฺพหุลานํ นานาติตฺถิยานํ สมณพฺราหฺมณานํ ปริพฺพาชกานํ กุตูหลสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรกถา อุทปาที’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อลญฺหิ เต วจฺฉ กงฺขิตุํ, อลํ วิจิกิจฺฉิตุํ. กงฺขนีเย จ ปน เต ฐาเน วิจิกิจฺฉา อุปฺปนฺนา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា— បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់សម្ដែងនៅក្រុងវេសាលី ផ្ដើមចំពោះវច្ឆគោត្តបរិព្វាជក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន វច្ឆគោត្តបរិព្វាជក បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលពាក្យមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន កាលពីថ្ងៃមុនៗ មុនៗឡើងទៅ កាលពួកសមណព្រាហ្មណ៍ និងបរិព្វាជកជាច្រើននាក់ ជាសាសនដទៃផ្សេងៗ មកជួបជុំគ្នា អង្គុយនៅក្នុងសាលាជាទីចង់ដឹងចង់ឮ (កុតូហលសាលា) អន្តរាកថា (ពាក្យចចារក្នុងចន្លោះ) នេះក៏កើតឡើង» ដូច្នេះជាដើម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងពាក្យមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះថា «ម្នាលវច្ឆៈ គួរហើយដែលអ្នកនឹងសង្ស័យ គួរហើយដែលអ្នកនឹងស្រពិចស្រពិល ព្រោះថាសេចក្ដីស្រពិចស្រពិល កើតឡើងដល់អ្នកក្នុងហេតុជាទីគួរស្រពិចស្រពិលពិតមែន» ដូច្នេះជាដើម។

มหาวคฺคสํยุตฺตปาฬิ

មហាវារវគ្គសំយុត្តបាឡី

อวิชฺชาวคฺค

អវិជ្ជាវគ្គ

อุปฑฺฒสุตฺต

ឧបឌ្ឍសូត្រ

ปุจฺฉา – มหาวคฺคสํยุตฺเต [Pg.219] ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทุติยํ สํคีตํ อุปฑฺฒสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា— ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងមហាវារវគ្គសំយុត្ត ព្រះសូត្រទី២ គឺឧបឌ្ឍសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต สกฺกเร นาม สกฺยานํ นิคเม อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อานนฺทตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อุปฑฺฒมิทํ ภนฺเต พฺรหฺมจริยํ ยทิทํ กลฺยาณมิตฺตตา กลฺยาณสหายตา กลฺยาณสมฺปวงฺกตา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘มา เหวํ อานนฺท, มา เหวํ อานนฺท, สกลเมวิทํ อานนฺท พฺรหฺมจริยํ ยทิทํ กลฺยาณมิตฺตตา กลฺยาณสหายตา กลฺยาณสมฺปวงฺกตา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា— បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងសក្ករនិគម របស់ពួកសក្យៈ ក្នុងដែនសក្កៈ ផ្ដើមចំពោះព្រះអានន្ទត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអានន្ទត្ថេរដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ មានពាក់កណ្ដាល គឺសេចក្ដីជាអ្នកមានមិត្តល្អ មានសម្លាញ់ល្អ មានក្លើពឹងពាក់ល្អ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងពាក្យមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះថា «ម្នាលអានន្ទ អ្នកកុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលអានន្ទ អ្នកកុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលអានន្ទ ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ គឺសេចក្ដីជាអ្នកមានមិត្តល្អ មានសម្លាញ់ល្អ មានក្លើពឹងពាក់ល្អ នេះជាព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូលតែម្ដង» ដូច្នេះជាដើម។

มมํ [Pg.220] หิ อานนฺท กลฺยาณมิตฺตํ อาคมฺม ชาติธมฺมา สตฺตา ชาติยา ปริมุจฺจนฺติ.

ម្នាលអានន្ទ ព្រោះថា សត្វទាំងឡាយដែលមានជាតិជាធម្មតា អាស្រ័យតថាគតជាកល្យាណមិត្តហើយ រមែងរួចផុតចាកជាតិបាន។

โพชฺฌงฺคสํยุตฺต

ពោជ្ឈង្គសំយុត្ត

กุณฺฑลิยสุตฺต

កុណ្ឌលិយសូត្រ

ปุจฺฉา – โพชฺฌงฺคสํยุตฺเต [Pg.221] ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ฉฏฺฐํ สํคีตํ กุณฺฑลิยสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា— ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងពោជ្ឈង្គសំយុត្ត ព្រះសូត្រទី៦ គឺកុណ្ឌលិយសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาเกเต ภนฺเต อญฺชนวเน มิคทาเย กุณฺฑลิยํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. กุณฺฑลิโย ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อหมสฺมิ โภ โคตม อารามนิสฺสยี ปริสาวจโร, ตสฺส มยฺหํ โภ โคตม ปจฺฉาภตฺตํ ภุตฺตปาตราสสฺส อยมาจาโร โหติ อาราเมน อารามํ อุยฺยาเนน อุยฺยานํ อนุจงฺกมามิ อนุวิจรามิ, โส ตตฺถ ปสฺสามิ เอเก สมณพฺราหฺมเณ อิติวาทปฺปโมกฺขานิสํสญฺเจว กถํ กถนฺเต อุปารมฺภานิสํสญฺจ, ภวํ ปน โคตโม กิมานิสํโส วิหรตี’’ติ เอตํ วจนํ อโวจ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘วิชฺชาวิมุตฺติผลานิสํโส [Pg.222] โข กุณฺฑลิย ตถาคโต วิหรตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា— បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងអញ្ជនវនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងសាកេត ផ្ដើមចំពោះកុណ្ឌលិយបរិព្វាជក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កុណ្ឌលិយបរិព្វាជក បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកអាស្រ័យនូវអារាម ត្រេកអរក្នុងជំនុំជន បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ កាលបើបរិភោគអាហារពេលព្រឹករួចហើយ ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត រមែងមានមារយាទយ៉ាងនេះ គឺដើរត្រាច់ទៅកាន់អារាមដោយអារាម កាន់ឧទ្យានដោយឧទ្យាន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ កាលដើរទៅក្នុងទីនោះ បានឃើញសមណព្រាហ្មណ៍ពួកខ្លះ កំពុងនិយាយពាក្យដែលមានការដោះលែងនូវវាទៈជាអានិសង្ស និងការតិះដៀលជាអានិសង្ស ចុះព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តើមានអ្វីជាអានិសង្ស ទើបគង់នៅ?» ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងពាក្យមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះថា «ម្នាលកុណ្ឌលិយៈ តថាគតមានវិជ្ជា និងវិមុត្តិជាផលអានិសង្ស ទើបគង់នៅ» ដូច្នេះជាដើម។

ปฐม คิลานสุตฺต

បឋមគិលានសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.224] ภควฺวตา ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน โพชฺฌงฺคสํยุตฺเต ทุติเย คิลานวคฺเค ปฐมคิลานสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា— ម្នាលអាវុសោ ចុះព្រះសូត្រទី១ គឺបឋមគិលានសូត្រ ក្នុងគិលានវគ្គទី២ នៃពោជ្ឈង្គសំយុត្តនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់... ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ปิปฺปลิคุหายํ อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มหากสฺสปตฺเถโร ปิปฺปลิคุหายํ วิหรติ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถ โข ภนฺเต ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา มหากสฺสโป เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ, นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ [Pg.225] เอตทโวจ– ‘‘กจฺจิ เต กสฺสป ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ โน อภิกฺกมนฺติ, ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน อภิกฺกโมติ. น เม ภนฺเต ขมนียํ น ยาปนียํ, พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ โน ปฏิกฺกมนฺติ, อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน ปฏิกฺกโม’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สตฺติเม กสฺสป โพชฺฌงฺคา มยา สมฺมทกฺขาตา ภาวิตา พหุลีกตา อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា— បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងពិប្ផលិគុហា ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះព្រះមហាកស្សបត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមហាកស្សបត្ថេរដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងពិប្ផលិគុហា មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្ដីទុក្ខ ជាលានខ្លាំង។ គ្រានោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញអំពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ យាងចូលទៅរកព្រះមហាកស្សបត្ថេរដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់ហើយ ទើបមានព្រះបន្ទូលសួរព្រះមហាកស្សបត្ថេរដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលកស្សបៈ គួរតែអ្នកអត់ធន់បានឬទេ គួរតែប្រព្រឹត្តទៅបានឬទេ ទុក្ខវេទនាទាំងឡាយ ថយចុះខ្លះដែរឬទេ មិនចម្រើនឡើងទេឬ សេចក្ដីថយចុះនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះ ប្រាកដខ្លះដែរឬទេ មិនមែនជាចម្រើនឡើងទេឬ?»។ ព្រះមហាកស្សបត្ថេរក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនអាចអត់ធន់បានទេ មិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបានទេ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ មានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ សេចក្ដីចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះ ប្រាកដណាស់ មិនមែនថយចុះឡើយ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងពាក្យមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះថា «ម្នាលកស្សបៈ ពោជ្ឈង្គទាំង ៧ នេះ តថាគតបានសម្ដែងទុកដោយប្រពៃហើយ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្ដីដឹងច្បាស់ ដើម្បីសេចក្ដីត្រាស់ដឹង ដើម្បីព្រះនិព្វាន» ដូច្នេះជាដើម។

อุทายิสุตฺต

ឧទាយិសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.227] อาวุโส ตติเย อุทายิวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ อุทายิสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា— ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងឧទាយិវគ្គទី៣ ក្នុងពោជ្ឈង្គសំយុត្តនោះឯង ព្រះសូត្រទី១០ គឺឧទាយិសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สุมฺเภสุ ภนฺเต เสตเกนาม สุมฺภานํ นิคเม อายสฺมนฺตํ อุทายิตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อุทายิตฺเถโร ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อจฺฉริยํ ภนฺเต, อพฺภุตํ ภนฺเต, ยาว พหุกตญฺจ เม ภนฺเต ภควติ เปมญฺจ คารโว จ หิรี จ โอตฺตปฺปญฺจาติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สาธุ สาธุ อุทายิ เอโส หิ เต อุทายิ มคฺโค ปฏิลทฺโธ. โย เต ภาวิโต พหุลีกโต, ตถา ตถา วิหรนฺตํ ตถตฺตาย อุปเนสฺสติ, ยถา ตฺวํ ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานิสฺสตี’’ติ. เอวํ โข ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា— បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងសេតកនិគម របស់ពួកសុមភៈ ក្នុងដែនសុមភៈ ផ្ដើមចំពោះព្រះឧទាយិថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះឧទាយិថេរដ៏មានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលពាក្យមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្ដីស្រឡាញ់ សេចក្ដីគោរព សេចក្ដីខ្មាសបាប និងសេចក្ដីខ្លាចបាប របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានច្រើនណាស់តើ» ដូច្នេះជាដើម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះថា «ល្អហើយ ល្អហើយ ឧទាយិ ព្រោះថា ផ្លូវនោះ អ្នកបានសម្រេចហើយ ម្នាលឧទាយិ ផ្លូវនោះដែលអ្នកបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ កាលបើអ្នករស់នៅយ៉ាងនោះៗ នឹងនាំទៅកាន់សភាពយ៉ាងនោះ គឺធ្វើឲ្យអ្នកដឹងច្បាស់ថា ‘ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយធម៌បានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្ដីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ’» ដូច្នេះ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងយ៉ាងនេះឯង។

สติปฏฺฐานสํยุตฺต

សតិបដ្ឋានសំយុត្ត

สติสุตฺต

សតិសូត្រ

ปุจฺฉา – สติปฏฺฐานสํยุตฺเต [Pg.230] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ ทุติยํ สํคีตํ สติสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ การพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា— ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសតិបដ្ឋានសំយុត្ត ព្រះសូត្រទី២ គឺសតិសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต อมฺพปาลิวเน สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘สโต ภิกฺขเว ภิกฺขุ วิหเรยฺย สมฺปชาโน อยํ โว อมฺหากํ อนุสาสนี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា— បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងអម្ពបាលីវ័ន ជិតក្រុងវេសាលី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកមានសតិ មានសម្បជញ្ញៈរស់នៅ នេះជាអនុសាសនីរបស់យើងចំពោះអ្នកទាំងឡាយ» ដូច្នេះជាដើម។

สาลสุตฺต

សាលាសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.232] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ จตุตฺถํ สํคีตํ สาลสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា— ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសតិបដ្ឋានសំយុត្តនោះឯង ព្រះសូត្រទី៤ គឺសាលាសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต สาลายนาม เกสลานํ พฺราหฺมณคาเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘เย เต ภิกฺขเว ภิกฺขู นวา อจิรปพฺพชิตา อธุนาคตา อิมํ ธมฺมวินยํ, เต โว ภิกฺขเว ภิกฺขู จตุนฺนํ สติปฏฺฐานานํ ภาวนาย สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា— បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងសាលាព្រាហ្មណគ្រាម របស់ពួកកោសលៈ ក្នុងដែនកោសលៈ ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលនៅថ្មី បួសមិនទាន់យូរ ទើបតែមកកាន់ធម្មវិន័យនេះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីដឹកនាំ គប្បីឲ្យចូលទៅស៊ប់ គប្បីឲ្យតាំងនៅមាំ ក្នុងការចម្រើនសតិបដ្ឋានទាំង ៤» ដូច្នេះជាដើម។

สกุณคฺฆิสุตฺต

សកុណគ្ឃិសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.234] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ฉฏฺฐํ สํคีตํ สกุณคฺฆิสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា— ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសតិបដ្ឋានសំយុត្តនោះឯង ព្រះសូត្រទី៦ គឺសកុណគ្ឃិសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว สกุณคฺฆิ ลาปํ สกุณํ สหสา อชฺฌปฺปตฺตา อคฺคเหสิ. อถ โข ภิกฺขเว ลาโป สกุโณ สกุณคฺฆิยา หริยมาโน เอวํ ปริเทวสิ มยเมวมฺห อลกฺขิกา, มยํ อปฺปปุญฺญา, เย มยํ อโคจเร จริมฺห ปรวิสเย, สเจชฺช มยํ โคจเร จเรยฺยาม สเก เปตฺติเก วิสเย, น มฺยาหํ สกุณคฺฆิ อลํ อภวิสฺส ยทิทํ ยุทฺธายา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា— បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ គឺសត្វខ្លែងចាប់យកសត្វចាបសសេរ ដោយរហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង សត្វចាបសសេរ កាលដែលសត្វខ្លែងនាំទៅ ក៏យំសោកយ៉ាងនេះថា យើងជាសត្វមិនមានលាភ យើងជាសត្វមានបុណ្យតិច ព្រោះយើងត្រាច់ទៅក្នុងទីមិនមែនជាគោចរ ដែលជាដែនដទៃ បើសិនជាថ្ងៃនេះ យើងត្រាច់ទៅក្នុងគោចរ ដែលជាដែនជារបស់អយ្យកោរបស់ខ្លួនវិញ សត្វខ្លែងនេះ មិនសមបើនឹងអាចតតាំងច្បាំងនឹងយើងបានឡើយ» ដូច្នេះជាដើម។

มยเมวมฺห [Pg.235] อลกฺขิกา, มยํ อปฺปปุญฺญา.

យើងជាសត្វមិនមានលាភ យើងជាសត្វមានបុណ្យតិច។

โก ปน เต ลาป โคจโร สโก เปตฺติโก วิสโย.

ម្នាលចាបសសេរ ចុះអ្វីជាគោចរ ជាដែនជារបស់អយ្យកោរបស់អ្នក?

ยทิทํ นงฺคลกฏฺฐกรณํ เลฑฺฑุฏฺฐานํ.

គឺទីដីដុំក្រួសដែលគេភ្ជួររាស់ហើយ។

เอหิ [Pg.236] โข ทานิ เม สกุณคฺฆิ, เอหิ โข ทานิ เม สกุณคฺฆิ,

ម្នាលខ្លែង ចូរអ្នកមកឥឡូវនេះចុះ ម្នាលខ្លែង ចូរអ្នកមកឥឡូវនេះចុះ

(ทารุคุโฬวิย วินิวตฺติตฺวา ตสฺเสว เลฑฺฑุสฺส อนฺตเร ปจฺจุปาทิ. อฏฺฐกถา)

(ក៏ត្រឡប់ខ្លួនដូចជាដុំឈើមូល ហើយពួននៅក្នុងចន្លោះដីដុំក្រួសនោះឯង។ អដ្ឋកថា)

เอวญฺหิ ตํ ภิกฺขเว โหติ โย อโคจเร จรติ ปรวิสเย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះរមែងមានយ៉ាងនោះ ដល់បុគ្គលដែលត្រាច់ទៅក្នុងទីមិនមែនជាគោចរ ដែលជាដែនដទៃ។

ตสฺมาติห [Pg.237] ภิกฺขเว มา อโคจเร จริตฺถ ปรวิสเย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងលោកនេះ អ្នកទាំងឡាយកុំត្រាច់ទៅក្នុងទីមិនមែនជាគោចរ ដែលជាដែនដទៃឡើយ។

โคจเร ภิกฺขเว จรถ สเก เปตฺติเก วิสเย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរត្រាច់ទៅក្នុងគោចរ ដែលជាដែនជារបស់អយ្យកោរបស់ខ្លួនចុះ។

โคจเร ภิกฺขเว จรตํ สเก เปตฺติเก วิสเย น ลจฺฉติ มาโร โอตารํ, น ลจฺฉติ มาโร อารมฺมณํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអ្នកទាំងឡាយត្រាច់ទៅក្នុងគោចរ ដែលជាដែនជារបស់អយ្យកោរបស់ខ្លួន មារនឹងមិនបាននូវចន្លោះ មារនឹងមិនបាននូវអារម្មណ៍ឡើយ។

ภิกฺขุนุปสฺสยสุตฺต

ភិក្ខុនូបស្សយសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.238] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ ภิกฺขุนุปสฺสยสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា— ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងសតិបដ្ឋានសំយុត្តនោះឯង ព្រះសូត្រទី១០ គឺភិក្ខុនូបស្សយសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท ยาวตฺตโก อโหสิ ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ กถาสลฺลาโป ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เอวเมตํ อานนฺท, เอวเมตํ อานนฺท, โยหิ โกจิ อานนฺท ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺโต วิหรติ, ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ อุฬารํ ปุพฺเพนาปรํ วิเสสํ สญฺชานิสฺสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា— បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់សម្ដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះព្រះអានន្ទត្ថេរដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលសេចក្ដីសន្ទនាទាំងអស់ ជាមួយពួកភិក្ខុនី ដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងពាក្យមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះថា «ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងហ្នឹងហើយ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងហ្នឹងហើយ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ មានចិត្តតាំងនៅមាំល្អហើយ ក្នុងសតិបដ្ឋានទាំង ៤ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីនោះ សង្ឃឹមបាននូវគុណវិសេសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ខាងដើម និងខាងចុងជាមិនខាន» ដូច្នេះជាដើម។

จุนฺทสุตฺต

ចុន្ទសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.242] อาวุโส ทุติเย นาลนฺทวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ตติยํ สํคีตํ จุนฺทสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

បុច្ឆា— ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងនាលន្ទវគ្គទី២ ក្នុងសតិបដ្ឋានសំយុត្តនោះឯង ព្រះសូត្រទី៣ គឺចុន្ទសូត្រ ដែលព្រះមហាថេរទាំងឡាយជាអ្នកសង្គាយនាធម៌ក្នុងបុរាណកាល បានសង្គាយនាទុកមកនោះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํเยว อานนฺทตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อานนฺทตฺเถโร จุนฺเทน สมณุทฺเทเสน สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อยํ ภนฺเต จุนฺโท สมณุทฺเทโส เอวมาห ‘อายสฺมา ภนฺเต สาริปุตฺโต ปรินิพฺพุโต, อิทมสฺส ปตฺตจีวร’นฺติ. อปิ จ เม ภนฺเต มธุรกชาโต วิย กาโย, ทิสาปิ เม น ปกฺขายนฺติ, ธมฺมาปิ มํ นปฺปฏิภนฺติ ‘อายสฺมา สาริปุตฺโต ปรินิพฺพุโต’ติ สุตฺวา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘กึ นุ โข เต อานนฺท สาริปุตฺโต สีลกฺขนฺธํ วา อาทาย ปรินิพฺพุโต, สมาธิกฺขนฺธํ วา, ปญฺญากฺขนฺธํวา, วิมุตฺติกฺขนฺธํวา, วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺธํ วา อาทาย ปรินิพฺพุโต’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះព្រះអានន្ទត្ថេរដ៏មានអាយុនោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអានន្ទត្ថេរដ៏មានអាយុ ជាមួយនិងចុន្ទសមណុទ្ទេស ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុន្ទសមណុទ្ទេសនេះ និយាយយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បរិនិព្វានហើយ នេះជាបាត្រ និងចីវររបស់លោក'។ មួយទៀត បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាយរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ហាក់ដូចជាធ្ងន់ស្រពាប់ស្រពោន ទិសទាំងឡាយក៏មិនប្រាកដដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ធម៌ទាំងឡាយក៏មិនភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ព្រោះបានឮថា 'ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បរិនិព្វានហើយ'»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង (នូវព្រះពុទ្ធដីកា) មានអាទិយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអានន្ទ ព្រះសារីបុត្ត កាលបរិនិព្វាន តើបាននាំយកសីលក្ខន្ធទៅជាមួយផង ឬនាំយកសមាធិក្ខន្ធទៅជាមួយផង ឬនាំយកបញ្ញាក្ខន្ធទៅជាមួយផង ឬនាំយកវិមុត្តិក្ខន្ធទៅជាមួយផង ឬនាំយកវិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធទៅជាមួយផង ឬ?» ដូច្នេះជាដើម។

อยํ [Pg.243] ภนฺเต จุนฺโทสมณุทฺเทโส เอวมาห.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុន្ទសមណុទ្ទេសនេះ និយាយយ៉ាងនេះ។

ตสฺมาติหานนฺท [Pg.245] อตฺตทีปา วิหรถ อตฺตสรณา อนญฺญสรณา ธมฺมทีปา ธมฺมสรณา อนญฺญสรณา.

ម្នាលអានន្ទ ព្រោះហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ ចូរមានខ្លួនជាកោះ មានខ្លួនជាទីពឹង គ្មានទីពឹងដទៃឡើយ ចូរមានធម៌ជាកោះ មានធម៌ជាទីពឹង គ្មានទីពឹងដទៃឡើយ។

พาหิยสุตฺต

ពាហិយសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.246] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปญฺจมํ สํคีตํ พาหิยสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសូត្រទី៥ គឺពាហិយសូត្រ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាត្ថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ พาหิยํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต พาหิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตสฺมาติห ตฺวํ พาหิย อาทิเมว วิโสเธหิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. โก จาทิกุสลานํ ธมฺมานํ, สีลญฺจ สุวิสุทฺธํ ทิฏฺฐิจ อุชุกา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះព្រះពាហិយៈដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះពាហិយៈដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះមានព្រះភាគ សម្ដែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គបានស្ដាប់ធម៌របស់ព្រះមានព្រះភាគហើយ ទៅនៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង (នូវព្រះពុទ្ធដីកា) មានអាទិយ៉ាងនេះថា «ម្នាលពាហិយៈ ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកជម្រះធម៌ជាខាងដើម ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយជាមុនសិន ចុះអ្វីជាខាងដើមនៃកុសលធម៌ទាំងឡាយ គឺសីលដ៏បរិសុទ្ធល្អ និងសេចក្ដីយល់ឃើញដ៏ត្រង់» ដូច្នេះជាដើម។

สีลฏฺฐิติวคฺค

សីលដ្ឋិតិវគ្គ

จิรฏฺฐิติสุตฺต

ចិរដ្ឋិតិសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.248] อาวุโส ตติเย สีลฏฺฐิติวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทุติยํ สํคีตํ จิรฏฺฐิติสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសីលដ្ឋិតិវគ្គទី៣ នោះឯង ព្រះសូត្រទី២ គឺចិរដ្ឋិតិសូត្រ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាត្ថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – ปาฏลิปุตฺเต ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ภทฺทํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ภทฺโท สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข อาวุโส อานนฺท เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหติ, โก ปนาวุโส อานนฺท เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สาธุ สาธุ อาวุโส ภทฺท, ภทฺทโก โข เต อาวุโส ภทฺท อุมฺมงฺโค’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះអានន្ទត្ថេរជាធម្មភណ្ឌាគារិក ទ្រង់សម្ដែង ក្នុងក្រុងបាដលីបុត្ត ផ្ដើមចំពោះព្រះភទ្ទៈដ៏មានអាយុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះភទ្ទៈដ៏មានអាយុ ក្នុងវេលាព្រលប់ ចេញពីទីសម្ងំ ហើយចូលទៅរកព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏និយាយទៅកាន់ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ តើអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យព្រះសទ្ធម៌មិនស្ថិតនៅអស់កាលយូរ ក្នុងកាលដែលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យព្រះសទ្ធម៌ស្ថិតនៅអស់កាលយូរ ក្នុងកាលដែលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ?»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះអានន្ទត្ថេរជាធម្មភណ្ឌាគារិក បានសម្ដែង (នូវពាក្យ) មានអាទិយ៉ាងនេះថា «សាធុ សាធុ ម្នាលអាវុសោភទ្ទៈ ប្រាជ្ញារបស់អ្នក ឈ្មោះថាជាប្រាជ្ញាល្អហើយ ម្នាលអាវុសោភទ្ទៈ» ដូច្នេះជាដើម។

ภทฺทโก [Pg.249] เต อาวุโส ภทฺท อุมฺมงฺโค.

ម្នាលអាវុសោភទ្ទៈ ប្រាជ្ញារបស់អ្នក ឈ្មោះថាជាប្រាជ្ញាល្អហើយ។

‘‘จตุนฺนํ [Pg.250] โข อาวุโส สติปฏฺฐานานํ อภาวิตตฺตา อพหุลีกตตฺตา ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ –

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះតែមិនបានចម្រើន មិនបានធ្វើឲ្យច្រើន នូវសតិបដ្ឋានទាំង៤ ព្រះសទ្ធម៌ទើបមិនស្ថិតនៅអស់កាលយូរ ក្នុងកាលដែលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ» —

สิริวฑฺฒสุตฺต

សិរិវឌ្ឍសូត្រ

ปุจฺฉา – ตสฺสาวุโส ภควตา อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจนสมุทยภูตาย มหาวคฺคปาฬิยา สติปฏฺฐานสํยุตฺเต สีลฏฺฐิติวคฺเค นวมํ สิริวฑฺฒสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងមហាវគ្គបាឡី ដែលជាប្រភពនៃព្រះពុទ្ធវចនៈ របស់ព្រះមានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធនោះ ព្រះសូត្រទី៩ គឺសិរិវឌ្ឍសូត្រ ក្នុងសីលដ្ឋិតិវគ្គ នៃសតិបដ្ឋានសំយុត្ត តើទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สิริวฑฺฒํ คหปตึ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. สิริวฑฺโฒ ภนฺเต คหปติ อาพาธิโก โหติ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถโข ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท เยนสิริวฑฺฒสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ[Pg.251]. นิสชฺช โข อายสฺมา อานนฺโท สิริวฑฺฒํ คหปตึ เอตทโวจ ‘‘กจฺจิ เต คหปติ ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ โน อภิกฺกมนฺติ, ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน อภิกฺกโม’’ติ. น เม ภนฺเต ขมนียํ, น ยาปนียํ, พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ โน ปฏิกฺกมนฺติ, อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน ปฏิกฺกโม’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตสฺมาติห เต คหปติ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ ‘กาเย กายานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌา โทมนสฺสํ. เวทนาสุ. จิตฺเต. ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌา โทมนสฺส’นฺติ. เอวญฺหิ เต คหปติ สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. เอวํ โข อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះអានន្ទត្ថេរជាធម្មភណ្ឌាគារិក ទ្រង់សម្ដែង ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះសិរិវឌ្ឍគហបតី។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សិរិវឌ្ឍគហបតី មានជំងឺ ទទួលទុក្ខវេទនា ឈឺធ្ងន់។ គ្រានោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ចូលទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់សិរិវឌ្ឍគហបតី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុគង់ហើយ ក៏សួរទៅកាន់សិរិវឌ្ឍគហបតីយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគហបតី គួរតែអត់ធន់បានដែរឬទេ គួរតែញ៉ាំងជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានដែរឬទេ ទុក្ខវេទនាថយចុះខ្លះដែរឬទេ មិនចម្រើនឡើងទេឬ សេចក្ដីថយចុះប្រាកដច្បាស់ មិនមែនចម្រើនឡើងទេឬ?»។ សិរិវឌ្ឍគហបតីតបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំមិនអាចអត់ធន់បានទេ មិនអាចញ៉ាំងជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានទេ ទុក្ខវេទនារបស់ខ្ញុំចម្រើនឡើងខ្លាំងណាស់ មិនថយចុះឡើយ សេចក្ដីចម្រើនឡើងប្រាកដច្បាស់ មិនមែនថយចុះទេ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះអានន្ទត្ថេរជាធម្មភណ្ឌាគារិក បានសម្ដែង (នូវពាក្យ) មានអាទិយ៉ាងនេះថា «ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ អ្នកគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "ខ្ញុំនឹងពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានដឹងខ្លួន មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ។ ក្នុងវេទនាទាំងឡាយ... ក្នុងចិត្ត... ខ្ញុំនឹងពិចារណាឃើញធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានដឹងខ្លួន មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ"។ ម្នាលគហបតី អ្នកគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ព្រះអានន្ទត្ថេរជាធម្មភណ្ឌាគារិក បានសម្ដែងយ៉ាងនេះឯង។

อิทฺธิปาทสํยุตฺต

ឥទ្ធិបាទសំយុត្ត

โมคฺคลฺลานสุตฺต

មោគ្គល្លានសូត្រ

ปุจฺฉา – อิทฺธิปาทสํยุตฺเต [Pg.254] อาวุโส จตุตฺถํ โมคฺคลฺลานสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងឥទ្ធិបាទសំយុត្ត ព្រះសូត្រទី៤ គឺមោគ្គល្លានសូត្រ តើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู เหฏฺฐามิคารมาตุปาสาเท วิหรนฺติ อุทฺธตา อุนฺนฬา จปลา มุขรา วิกิณฺณวาจา มุฏฺฐสฺสติโน อสมฺปชานา อสมาหิตา ภนฺตจิตฺตา ปากตินฺทฺริยา. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เต ภิกฺขู สํเวเชตฺวา ‘‘กึ นุ ตุมฺเห ภิกฺขเว สํวิคฺคา โลมหฏฺฐชาตา เอกมนฺตํ ฐิตา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុជាច្រើនរូប នៅក្នុងប្រាសាទរបស់មិគារមាតាជាន់ក្រោម ជាអ្នករាយមាយ លើកខ្លួន ឃ្លេងឃ្លោង និយាយច្រើន មានវាចារាត់រាយ ភ្លេចសតិ គ្មានសម្បជញ្ញៈ មិនមានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តវិលវល់ មានឥន្ទ្រិយមិនបានសង្រួម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ញ៉ាំងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ឲ្យធ្វើភិក្ខុទាំងនោះឲ្យសង្វេគ ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង (នូវព្រះពុទ្ធដីកា) មានអាទិយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកទាំងឡាយ មានសេចក្ដីសង្វេគ ព្រឺរោម ឈរនៅក្នុងទីសមគួរ?» ដូច្នេះជាដើម។

อจฺฉริยํ [Pg.256] วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ.

គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ហ្ន៎ គួរឲ្យចម្លែកណាស់ហ្ន៎។

นิวาตญฺจ วต.

មិនមានខ្យល់បក់បោកសោះហ្ន៎។

อยญฺจ มิคารมาตุปาสาโท คมฺภีรเนโม.

ឯប្រាសាទរបស់មិគារមាតានេះ មានគ្រឹះយ៉ាងជ្រៅ។

ตุมฺเหว [Pg.257] โข ภิกฺขเว สํเวเชตุกาเมน โมคฺคลฺลาเนน ภิกฺขุนา ปาทงฺคุฏฺฐเกน มิคารมาตุปาสาโท สงฺกมฺปิโต สมฺปกมฺปิโต สมฺปธาลิโต.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែភិក្ខុមោគ្គល្លាន ចង់ឲ្យអ្នកទាំងឡាយមានសេចក្ដីសង្វេគ ទើបញ៉ាំងប្រាសាទរបស់មិគារមាតា ឲ្យកម្រើក ឲ្យកម្រើកខ្លាំង ឲ្យរញ្ជួយញាប់ញ័រ ដោយមេជើង។

ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตเมสํ ธมฺมานํ ภาวิตตฺตา พหุลีกตตฺตา โมคฺคลฺลาโน ภิกฺขุ เอวํ มหิทฺธิโก เอวํ มหานุภาโว.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញយ៉ាងណា ព្រោះតែបានចម្រើន ធ្វើឲ្យច្រើន នូវធម៌ទាំងឡាយណាខ្លះ ទើបភិក្ខុមោគ្គល្លាន មានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនេះ មានអានុភាពច្រើនយ៉ាងនេះ?

อนุรุทฺธสํยุตฺต

អនុរុទ្ធសំយុត្ត

พาฬฺหคิลานสุตฺต

ពាឡ្ហគិលានសូត្រ

ปุจฺฉา – อนุรุทฺธสํยุตฺเต [Pg.259] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ พาฬฺหคินานสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងអនុរុទ្ធសំយុត្ត ព្រះសូត្រទី10 គឺពាឡ្ហគិលានសូត្រ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាត្ថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน ภาสิตํ. สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ เอตทโวจุํ ‘‘กตเมนายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส วิหาเรน วิหรโต อุปฺปนฺนา สารีริกา ทุกฺขา เวทนา จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จตูสุ โข เม อาวุโส สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺตสฺส วิหรโต อุปฺปนฺนา สารีริกา ทุกฺขา เวทนา จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐนฺตี’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះអនុរុទ្ធត្ថេរ ទ្រង់សម្ដែង ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុជាច្រើនរូប បានសួរទៅកាន់ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ដែលមានជំងឺ ទទួលទុក្ខវេទនា ឈឺធ្ងន់ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលលោកម្ចាស់អនុរុទ្ធ កាលដែលលោកម្ចាស់នៅដោយវិហារធម៌ណា ទើបទុក្ខវេទនាខាងផ្លូវកាយដែលកើតឡើងហើយ មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តបាន?»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះអនុរុទ្ធត្ថេរ បានសម្ដែង (នូវពាក្យ) មានអាទិយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ កាលដែលខ្ញុំមានចិត្តតាំងមាំល្អហើយ ក្នុងសតិបដ្ឋានទាំង៤ ហើយនៅ ទុក្ខវេទនាខាងផ្លូវកាយដែលកើតឡើងហើយ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តបានឡើយ» ដូច្នេះជាដើម។

อานาปานสํยุตฺต

អានាបាណសំយុត្ត

มหากปฺปินสุตฺต

មហាកប្បិនសូត្រ

ปุจฺฉา – อานาปานสํยุตฺเต [Pg.261] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สตฺตมํ สํคีตํ มหากปฺปินสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងអានាបាណសំយុត្ត ព្រះសូត្រទី៧ គឺមហាកប្បិនសូត្រ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាត្ថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ปสฺสถ โน ตุมฺเห ภิกฺขเว เอตสฺส ภิกฺขุโน กายสฺส อิญฺชิตตฺตํ วา ผนฺทิตพฺพํ วา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប (នូវព្រះពុទ្ធដីកា) មានអាទិយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយឃើញនូវការកម្រើកកាយ ឬការញាប់ញ័រនៃកាយរបស់ភិក្ខុនោះដែរឬទេ?» ដូច្នេះជាដើម។

อิจฺฉานงฺคลสุตฺต

ឥច្ឆានង្គលសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.263] อาวุโส ทุติยวคฺเค ปฐมํ อิจฺฉานงฺคลสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងវគ្គទី២ នោះឯង ព្រះសូត្រទី១ គឺឥច្ឆានង្គលសូត្រ តើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – อิจฺฉานงฺคเล ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘สเจ โข ภิกฺขเว อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ ‘กตเม นาวุโส วิหาเรน สมโณ โคตโม วสฺสาวาสํ พหุลํ วิหาสี’ติ. เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห ภิกฺขเว เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถ อานาปานสฺสติสมาธินา โข อาวุโส ภควา วสฺสาวาสํ พหุลํ วิหาสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង ក្នុងព្រៃឥច្ឆានង្គលៈ ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប (នូវព្រះពុទ្ធដីកា) មានអាទិយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិត្ថិយ សួរយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រះសមណគោតម តែងនៅដោយវិហារធម៌ណាជាភាគច្រើន ក្នុងវស្សានរដូវ?" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើត្រូវបានសួរយ៉ាងនេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិត្ថិយទាំងនោះយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រះមានព្រះភាគ តែងនៅដោយអានាបាណស្សតិសមាធិជាភាគច្រើន ក្នុងវស្សានរដូវ"» ដូច្នេះជាដើម។

โสตาปตฺติสํยุตฺต

សោតាបត្តិសំយុត្ត

จกฺกวตฺติราชสุตฺต

ចក្កវត្តិរាជសូត្រ

ปุจฺฉา – โสตาปตฺติสํยุตฺเต [Pg.266] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ จกฺกวตฺติราชสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា៖ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសោតាបត្តិសំយុត្ត ព្រះសូត្រទី១ គឺចក្កវត្តិរាជសូត្រ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាត្ថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងយ៉ាងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘กิญฺจาปิ ภิกฺขเว ราชา จกฺกวตฺตี จตุนฺนํ ทีปานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ เทวานํ ตาวตึสานํ สหพฺยตํ, โส ตตฺถ นนฺทเน วเน อจฺฉราสงฺฆปริวุโต ทิพฺเพหิ จ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ โส จตูหิ ธมฺเมหิ อสมนฺนาคโต, อถ โข โส อปริมุตฺโตว นิรยา, อปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา, อปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา, อปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

វិសជ្ជនា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូប (នូវព្រះពុទ្ធដីកា) មានអាទិយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទុកជាស្ដេចចក្រពត្តិ ទ្រង់សោយរាជ្យជាធំលើទ្វីបទាំង៤ លុះទម្លាយកាយស្លាប់ទៅ ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ដល់នូវភាពជាមិត្រនឹងពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ទ្រង់ត្រេកត្រអាលក្នុងនន្ទនវ័ននោះ ហែហមដោយហ្វូងនាងអប្សរ ឆ្អែតឆ្អន់ ព្រមព្រៀង មូលមិត្តដោយកាមគុណទាំង៥ ដ៏ជាទិព្វក៏ដោយចុះ ប៉ុន្តែបើទ្រង់មិនប្រកបដោយធម៌៤ប្រការទេ ទ្រង់ក៏នៅតែមិនទាន់រួចផុតចាកនរក មិនទាន់រួចផុតចាកកំណើតតិរច្ឆាន មិនទាន់រួចផុតចាកបេតវិស័យ មិនទាន់រួចផុតចាកអបាយទុគ្គតិវិនិបាតឡើយ» ដូច្នេះជាដើម។

ทีฆาวุ อุปาสกสุตฺต

ទីឃាវុឧបាសកសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.268] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ตติยํ สํคีตํ ทีฆาวุอุปาสกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងនិកាយនោះឯង ទីឃាវុឧបាសកសូត្រ ដែលជាសូត្រទី ៣ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.269] ภนฺเต ทีฆาวุํ อุปาสกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต ทีฆาวุํ อุปาสกํ อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ เอตทโวจ ‘‘กจฺจิ เต ทีฆาวุ ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ โน อภิกฺกมนฺติ, ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน อภิกฺกโม’’ติ. น เม ภนฺเต ขมนียํ, น ยาปนียํ พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ โน ปฏิกฺกมนฺติ, อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน ปฏิกฺกโมติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตสฺมาติห เต ทีฆาวุ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต ภวิสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ផ្ដើមចំពោះទីឃាវុឧបាសក។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាចំពោះទីឃាវុឧបាសក ដែលមានជំងឺ មានទុក្ខ ឈឺធ្ងន់ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលទីឃាវុ ខ្លួនប្រាណរបស់អ្នកល្មមអត់ធន់បានដែរឬ ល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានដែរឬ ទុក្ខវេទនាទាំងឡាយថយចុះ មិនចម្រើនឡើងទេឬ ការថយចុះនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះប្រាកដ មិនមែនចម្រើនឡើងទេឬ»។ ទីឃាវុឧបាសកក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ មិនល្មមអត់ធន់បានទេ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានទេ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ចេះតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងដោយព្រះពុទ្ធដីកាមានអាទិ៍យ៉ាងនេះថា «ម្នាលទីឃាវុ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា អាត្មអញនឹងជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ»។

ยานิมานิ [Pg.271] ภนฺเต ภควตา จตฺตาริ โสตาปตฺติยงฺคานิ เทสิตานิ, สํวิชฺชนฺเต เต ธมฺมา มยิ–

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អង្គនៃសោតាបត្តិមគ្គ ៤ ណា ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងហើយ ធម៌ទាំងនោះ មាននៅក្នុងខ្ញុំព្រះអង្គ–

ตสฺมาติห ตฺวํ ทีฆาวุ อิเมสุ จตูสุ โสตาปตฺติยงฺเคสุ ปติฏฺฐาย ฉ วิชฺชาภาคิเย ธมฺเม อุตฺตริ ภาเวยฺยาสิ–

ម្នាលទីឃាវុ ព្រោះហេតុនោះ អ្នកចូរបង្អោនទៅ តាំងនៅក្នុងអង្គនៃសោតាបត្តិមគ្គទាំង ៤ នេះ ហើយគប្បីចម្រើនធម៌ជាចំណែកនៃវិជ្ជា ៦ យ៉ាង ឲ្យក្រៃលែងឡើងទៅ–

มา [Pg.272] ตฺวํ ตาต ทีฆาวุ เอวํ มนสากาสิ.

ម្នាលកូនទីឃាវុ អ្នកកុំធ្វើទុកក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះឡើយ។

อิงฺฆ ตฺวํ ตาต ทีฆาวุ ยเทว เต ภควา อาห, ตเทว ตฺวํ สาธุกํ มนสิกโรหิ.

ម្នាលកូនទីឃាវុ ចូរអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃ នូវសេចក្ដីណាដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងហើយនោះចុះ។

ปณฺฑิโต [Pg.273] ภิกฺขเว ทีฆาวุ อุปาสโก.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីឃាវុឧបាសក ជាបណ្ឌិត។

ปจฺจปาทิ ธมฺมสฺสานุธมฺมํ.

បានប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ហើយ។

น [Pg.274] จ มํ ธมฺมาธิกรณํ วิเหเฐสิ.

ទាំងមិនបានធ្វើឲ្យតថាគតលំបាក ព្រោះធម៌ជាហេតុឡើយ។

ทีฆาวุ ภิกฺขเว อุปาสโก ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីឃាវុឧបាសក ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈជាចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង ទើបជាឱបបាតិកបុគ្គល នឹងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។

เวฬุทฺวาเรยฺยสุตฺต

វេឡុទ្វារេយ្យសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน โสตาปตฺติสํยุตฺเต สตฺตมํ สํคีตํ เวฬุทฺวาเรยฺยสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ វេឡុទ្វារេយ្យសូត្រ ដែលជាសូត្រទី ៧ ក្នុងសោតាបត្តិសំយុត្ត ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ…បេ… ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต เวฬุทฺวาเร นาม โกสลานํ พฺราหฺมณ คาเม เวฬุทฺวาเรยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងដែនកោសល ផ្ដើមចំពោះពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី អ្នកស្រុកវេឡុទ្វារៈ ក្នុងស្រុកព្រាហ្មណ៍របស់ពួកកោសល ឈ្មោះវេឡុទ្វារៈ។

เวฬุทฺวาเรยฺยกา [Pg.275] ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ ‘‘มยํ โภ โคตม เอวํกามา เอวํฉนฺทา เอวํอธิปฺปายา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวเสยฺยาม…เป… ชาตรูปรชตํ สาทิเยยฺยาม, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺเชยฺยาม, เตสํ โน ภวํ โคตโม อมฺหากํ เอวํกามานํ เอวํฉนฺทานํ เอวํอธิปฺปายานํ ตถา ทมฺมํ เทเสตุ, ยถา มยํ ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวเสยฺยาม…เป… กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺเชยฺยามา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อตฺตูปนายิกํ โว คหปตโย ธมฺมปริยายํ เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ, ภาสิสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី អ្នកស្រុកវេឡុទ្វារៈ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំទាំងឡាយ មានសេចក្ដីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះ មានចំណង់យ៉ាងនេះ មានបំណងយ៉ាងនេះ ចង់គ្រប់គ្រងដំណេកដែលចង្អៀតដោយកូនចៅ…បេ… ចង់ត្រេកអរនឹងមាសនិងប្រាក់ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ សូមឲ្យបានទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សូមព្រះអង្គសម្ដែងធម៌ដល់យើងខ្ញុំទាំងឡាយ ដែលមានសេចក្ដីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះ មានចំណង់យ៉ាងនេះ មានបំណងយ៉ាងនេះ តាមរបៀបដែលយើងខ្ញុំគ្រប់គ្រងដំណេកដែលចង្អៀតដោយកូនចៅ…បេ… លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ បានទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោកនោះចុះ»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងដោយព្រះពុទ្ធដីកាមានអាទិ៍យ៉ាងនេះថា «ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌បរិយាយ ដែលបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ដល់អ្នករាល់គ្នា ចូរអ្នករាល់គ្នាស្ដាប់ធម៌នោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង»។

สรณานิวคฺค

សរណានិវគ្គ

ปฐม มหานามสุตฺต

បឋមមហានាមសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.280] อาวุโส ตติเย สรณานิวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ ปฐมมหานามสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសរណានិវគ្គ ទី ៣ នោះឯង បឋមមហានាមសូត្រ ដែលជាសូត្រទី ១ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ [Pg.281] ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม มหานามํ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ. มหานาโม ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิทํ ภนฺเต กปิลวตฺถุ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ พาหุชญฺญํ อากิณฺณมนุสฺสํ สมฺพาธพฺยูหํ, โส ขฺวาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ วา ปยิรุปาสิตฺวา มโนภาวนีเย วา ภิกฺขู สายนฺหสมยํ กปิลวตฺถุํ ปวิสนฺโต ภนฺเตนปิ หตฺถินา สมาคจฺฉามิ, ภนฺเตนปิ อสฺเสน สมาคจฺฉามิ, ภนฺเตนปิ รเถน สมาคจฺฉามิ, ภนฺเตนปิ สกเฏน สมาคจฺฉามิ, ภนฺเตนปิ ปุริเสน สมาคจฺฉามิ, ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต ตสฺมึ สมเย มุสฺสเตว ภควนฺตํ อารพฺภ สติ, มุสฺสติ ธมฺมํ อารพฺภ สติ, มุสฺสติ สงฺฆํ อารพฺภ สติ, ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต เอวํ โหติ อิมมฺหิ จาหํ สมเย กาลํ กเรยฺยํ, กา มยฺหํ คติ, โก อภิสมฺปราโย’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘มา ภายิ มหานาม, มา ภายิ มหานาม, อปาปกํ เต มรณํ ภวิสฺสติ อปาปิกา กาลํ กิริยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ ផ្ដើមចំពោះមហានាមសក្កៈ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មហានាមសក្កៈ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្រុងកបិលព័ស្ដុនេះ ជាក្រុងស្ដុកស្ដម្ភផង ចម្រើនផង មានមនុស្សច្រើនផង កកកុញដោយមនុស្ស ថ្នល់ក៏ចង្អៀត បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគក្ដី ចូលទៅរកភិក្ខុទាំងឡាយដែលគួរគោរពក្នុងចិត្តក្ដី ក្នុងវេលាល្ងាច កាលចូលមកកាន់ក្រុងកបិលព័ស្ដុវិញ តែងជួបប្រទះនឹងដំរីខ្លះ ជួបប្រទះនឹងសេះខ្លះ ជួបប្រទះនឹងរថខ្លះ ជួបប្រទះនឹងរទេះខ្លះ ជួបប្រទះនឹងមនុស្សខ្លះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងសម័យនោះ សតិដែលផ្ដើមចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ក៏ភ្លេចភ្លាំងទៅ សតិដែលផ្ដើមចំពោះព្រះធម៌ ក៏ភ្លេចភ្លាំងទៅ សតិដែលផ្ដើមចំពោះព្រះសង្ឃ ក៏ភ្លេចភ្លាំងទៅ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា បើខ្ញុំព្រះអង្គធ្វើមរណកាលក្នុងសម័យនេះ តើគតិរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គដូចម្ដេច បរលោករបស់ខ្ញុំព្រះអង្គដូចម្ដេច»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងដោយព្រះពុទ្ធដីកាមានអាទិ៍យ៉ាងនេះថា «ម្នាលមហានាម កុំខ្លាចឡើយ ម្នាលមហានាម កុំខ្លាចឡើយ មរណភាពរបស់អ្នកនឹងមិនលាមកឡើយ ការធ្វើមរណកាលរបស់អ្នកនឹងមិនលាមកឡើយ»។

ทุติย สรณานิสกฺกสุตฺต

ទុតិយសរណានិសក្កសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.284] อาวุโส ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปญฺจมํ สํคีตํ ทุติยสรณานิสกฺกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ទុតិយសរណានិសក្កសូត្រ ដែលជាសូត្រទី ៥ ដែលព្រះធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม มหานามํเยว สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ ផ្ដើមចំពោះមហានាមសក្កៈនោះឯង។

มหานาโม ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิธ ภนฺเต สรณานิ สกฺโก กาลงฺกโต, โส ภควตา พฺยากโต ‘โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’ติ. ตตฺร สุทํ ภนฺเต สมฺพหุลา สกฺกา สงฺคมฺม สมาคมฺม อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ ‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មហានាមសក្កៈ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ សរណានិសក្កៈ ធ្វើមរណកាលទៅហើយ គាត់ត្រូវបានព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករថា “ជាសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ពួកសក្យៈជាច្រើន ប្រជុំគ្នា មកជួបជុំគ្នា ហើយពោលទោស តិះដៀល បង្កាច់បង្ខូចថា “ឱ! គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ហ្ន៎ ឱ! មិនធ្លាប់មានសោះឡើយ

โภ[Pg.285], เอตฺถ ทานิ โก น โสตาปนฺโน ภวิสฺสติ, ยตฺร หิ นาม สรณานิ สกฺโก กาลงฺกโต, โส ภควตา พฺยากโต ‘โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’ติ, สรณานิ สกฺโก สิกฺขาย อปริปูรการี อโหสี’’ติ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘โย โส มหานาม ทีฆรตฺตํ อุปาสโก พุทฺธํ สรณํ คโต, ธมฺมํ สรณํ คโต, สงฺฆํ สรณํ คโต, โส กถํ วินิปาตํ คจฺเฉยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

លោកអើយ ក្នុងពេលនេះ តើនរណាមិនជាសោតាបន្នបុគ្គល ព្រោះថា សរណានិសក្កៈ ធ្វើមរណកាលទៅហើយ គាត់ត្រូវបានព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករថា “ជាសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ” ឯសរណានិសក្កៈនោះ ជាអ្នកមិនបានធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសិក្ខាឡើយ”»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងដោយព្រះពុទ្ធដីកាមានអាទិ៍យ៉ាងនេះថា «ម្នាលមហានាម ឧបាសកណា បានដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង ដល់នូវព្រះធម៌ជាទីពឹង ដល់នូវព្រះសង្ឃជាទីពឹង អស់កាលយូរអង្វែង ឧបាសកនោះ នឹងទៅកាន់វិនិបាតដូចម្ដេចបាន»។

ปฐม อนาถปิณฺฑิกสุตฺต

បឋមអនាថបិណ្ឌិកសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.289] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ฉฏฺฐํ สํคีตํ ปฐมอนาถปิณฺฑิกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងនិកាយនោះឯង បឋមអនាថបិណ្ឌិកសូត្រ ដែលជាសូត្រទី ៦ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី ដោយនរណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសូត្រនេះ គឺព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី សម្ដែងក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះអនាថបិណ្ឌិកគហបតី។

อายสฺมา ภนฺเต สาริปุตฺตตฺเถโร อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ปจฺฉาสมเณน สทฺธึ เยน อนาถปิณฺฑิกสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ, นิสชฺช โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ เอตทโวจ ‘‘กจฺจิ เต คหปติ ขมนียํ กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ, โน อภิกฺกมนฺติ, ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน อภิกฺกโม’’ติ, น เม ภนฺเต ขมนียํ, น ยาปนียํ, พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ, อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโมติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยถา รูเปน โข คหปติ พุทฺเธ อปฺปสาเทน สมนฺนาคโต อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิยรํ อุปปชฺชติ ตถารูโป เต พุทฺเธ อปฺปสาโท นตฺถิ, อตฺถิ จ โข เต คหปติ พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาโท ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… ภควา’ติ ตญฺจ ปน เต พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาทํ อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ฐานโส เวทนา ปฏิปฺปสฺสมฺเภยฺยา’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តត្ថេរដ៏មានអាយុ មានព្រះអានន្ទត្ថេរដ៏មានអាយុ ជាបច្ឆាសមណៈ ចូលទៅកាន់លំនៅរបស់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ លុះគង់ហើយ បានសួរអនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដែលមានជំងឺ មានទុក្ខ ឈឺធ្ងន់ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលគហបតី ខ្លួនប្រាណរបស់អ្នកល្មមអត់ធន់បានដែរឬ ល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានដែរឬ ទុក្ខវេទនាទាំងឡាយថយចុះ មិនចម្រើនឡើងទេឬ ការថយចុះនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះប្រាកដ មិនមែនចម្រើនឡើងទេឬ»។ គហបតីតបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ មិនល្មមអត់ធន់បានទេ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានទេ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ចេះតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះឯង ព្រះសារីបុត្តត្ថេរជាធម្មសេនាបតី បានសម្ដែងដោយពាក្យមានអាទិ៍យ៉ាងនេះថា «ម្នាលគហបតី បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានឮ ប្រកបដោយសេចក្ដីមិនជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធមានសភាពយ៉ាងណា លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក សេចក្ដីមិនជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធមានសភាពយ៉ាងនោះ មិនមានដល់អ្នកឡើយ ម្នាលគហបតី មួយទៀត សេចក្ដីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធថា “ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ជាព្រះអរហន្ត ត្រាស់ដឹងស្មើដោយព្រះអង្គឯង…បេ… ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ” យ៉ាងនេះ មានដល់អ្នក កាលបើអ្នកឃើញច្បាស់នូវសេចក្ដីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធនោះ ក្នុងខ្លួន វេទនានឹងរម្ងាប់ទៅដោយស្រួលជាប្រាកដ»។

ยสฺส [Pg.293] สทฺธา ตถาคเต, อจลา สุปฺปติฏฺฐิตา;

สีลญฺจ ยสฺส กลฺยาณํ, อริยกนฺตํ ปสํสิตํ.

សទ្ធារបស់បុគ្គលណា ក្នុងព្រះតថាគត មិនញាប់ញ័រ តាំងនៅមាំមួនហើយ មួយទៀត សីលរបស់បុគ្គលណា ល្អ ជាសីលដែលព្រះអរិយបុគ្គលគាប់ចិត្ត និងសរសើរហើយ។

สงฺเฆ ปสาโท ยสฺสตฺถิ, อุชุภูตญฺจ ทสฺสนํ;

อทลิทฺโทติ ตํ อาหุ, อโมฆํ ตสฺส ชีวิตํ.

សេចក្ដីជ្រះថ្លារបស់បុគ្គលណា មានក្នុងព្រះសង្ឃ និងការយល់ឃើញត្រង់ ពួកអ្នកប្រាជ្ញ តែងហៅបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកមិនក្រីក្រ ជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ មិនមែនជាជីវិតសូន្យទទេឡើយ។

ตสฺมา สทฺธญฺจ สีลญฺจ, ปสาทํ ธมฺมทสฺสนํ;

อนุยุญฺเชถ เมธาวี, สรํ พุทฺธานสาสนํ.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលមានប្រាជ្ញា កាលរលឹកឃើញនូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ គប្បីប្រកបរឿយៗ នូវសទ្ធា សីល សេចក្ដីជ្រះថ្លា និងការឃើញធម៌។

ปุญฺญาภิสนฺทวคฺค

បុញ្ញាភិសន្ទវគ្គ

มหานามสุตฺต

មហានាមសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว อาวุโส ปุญฺญาภิสนฺทวคฺโค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สตฺตมํ สํคีตํ มหานามสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងបុញ្ញាភិសន្ទវគ្គនោះឯង មហានាមសូត្រ ដែលជាសូត្រទី ៧ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ [Pg.294] ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ มหานามํ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ ផ្ដើមចំពោះមហានាមសក្កៈ។

มหานาโม ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต อุปาสโก โหตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยโต โข มหานาม พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មហានាមសក្កៈ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឈ្មោះថាជាឧបាសក»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងដោយព្រះពុទ្ធដីកាមានអាទិ៍យ៉ាងនេះថា «ម្នាលមហានាម កាលណា បុគ្គលបានដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង ដល់នូវព្រះធម៌ជាទីពឹង ដល់នូវព្រះសង្ឃជាទីពឹង»។

กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต อุปาสโก โหติ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឈ្មោះថាជាឧបាសក។

กาฬิโคธสุตฺต

កាឡីគោធាសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.297] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ นวมํ สํคีตํ กาฬิโคธสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ การพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ក្នុងនិកាយនោះឯង កាឡីគោធាសូត្រ ដែលជាសូត្រទី ៩ ដែលព្រះបុរាណកធម្មសង្គាហកមហាថេរទាំងឡាយ បានសង្គាយនាទុកមក តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសម្ដែងដោយរបៀបណា?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กาฬิโคธํ นาม สากิยานึ อารพฺภ ‘‘จตูหิ โข โคเธ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อริยสาวิกา โสตาปนฺนา โหติ อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងក្នុងដែនសក្កៈ ផ្ដើមចំពោះនាងសក្យានី ឈ្មោះកាឡីគោធា ដោយព្រះពុទ្ធដីកាមានអាទិ៍យ៉ាងនេះថា «ម្នាលគោធា អរិយសាវិកា ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងជាសោតាបន្នា មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ»។

ลาภา [Pg.300] เต โคเธ, สุลทฺธํ เต โคเธ, โสตาปตฺติผลํ ตยา โคเธ –

ម្នាលគោធា ជាលាភរបស់អ្នកហើយ ម្នាលគោធា អ្នកបានល្អហើយ ម្នាលគោធា សោតាបត្តិផល អ្នកបានសម្រេចហើយ–

นนฺทิยสกฺกสุตฺต

នន្ទិយសក្កសូត្រ

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน โสตาปตฺติสํยุตฺเต ปุญฺญาภิสนฺทวคฺเค ทสมํ นนฺทิยสกฺกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ចុះនន្ទិយសក្កសូត្រ ទី១០ ក្នុងបុញ្ញាភិសន្ទវគ្គ នៃសោតាបត្តិសំយុត្ត ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ... ប៉េ... ទ្រង់ដឹង ទ្រង់ឃើញ ទ្រង់សំដែងហើយ តើទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា ក្នុងរឿងអ្វី និងសំដែងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม นนฺทิยํ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ. นนฺทิโย ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยสฺเสว นุ โข ภนฺเต อริยสาวกสฺส จตฺตาริ โสตาปตฺติยงฺคานิ สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถาสพฺพํ นตฺถิ, สฺเวว นุ โข ภนฺเต อริยสาวโก ปมาทวิหารี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยสฺส โข นนฺทิย จตฺตาริ โสตาปตฺติยงฺคานิ สพฺเพนสพฺพํ สพฺพถาสพฺพํ นตฺถิ, ตมหํ พาหิโร ปุถุชฺชนปกฺเข ฐิโตติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គទ្រង់សំដែងនៅក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ ផ្ដើមចំពោះនន្ទិយសក្យៈ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន នន្ទិយសក្យៈបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អរិយសាវ័កណាដែលមិនមានអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាង ដោយប្រការទាំងពួង ដោយសព្វគ្រប់ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកនៅដោយសេចក្ដីប្រមាទឬហ្ន៎»។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងហើយ ដោយគាថាជាដើមយ៉ាងនេះថា «ម្នាលនន្ទិយ អង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាង មិនមានដល់បុគ្គលណា ដោយប្រការទាំងពួង ដោយសព្វគ្រប់ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកក្រៅ ឋិតនៅក្នុងចំណែកនៃបុថុជ្ជន»។

สจฺจสํยุตฺต

សច្ចសំយុត្ត

ติรจฺฉานกถาสุตฺต

តិរច្ឆានកថាសូត្រ

ปุจฺฉา – สจฺจสํยุตฺเต [Pg.304] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคายกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ ติรจฺฉานกถาสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ តិរច្ឆានកថាសូត្រ ទី១០ ក្នុងសច្ចសំយុត្ត ដែលព្រះសង្គីតិកាចារ្យមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលសង្គាយនាហើយ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសំដែងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ มา ภิกฺขเว อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถยฺยาถ. เสยฺยถิทํ, ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គទ្រង់សំដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយកុំនិយាយតិរច្ឆានកថា មានប្រការច្រើនឡើយ ដូចជា និយាយអំពីស្ដេច និយាយអំពីចោរ និយាយអំពីមហាមាត្យ និយាយអំពីសេនា និយាយអំពីភ័យ និយាយអំពីចម្បាំង និយាយអំពីបាយ និយាយអំពីទឹក និយាយអំពីសម្លៀកបំពាក់ និយាយអំពីទីដេក» បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងហើយ ដោយគាថាជាដើមយ៉ាងនេះ។

อิทํ [Pg.305] ทุกฺขนฺติ กเถยฺยาถ.

«អ្នកទាំងឡាយ គប្បីនិយាយថា នេះជាទុក្ខ»។

ตสฺมาติห [Pg.306] ภิกฺขเว อิทํ ทุกฺขนฺติ โยโค กรณีโย…เป… อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โยโค กรณีโย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីធ្វើសេចក្ដីព្យាយាមថា នេះជាទុក្ខ... ប៉េ... គប្បីធ្វើសេចក្ដីព្យាយាមថា នេះជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។

ธมฺมจกฺกปวตฺตนสุตฺต

ធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว อาวุโส ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ ธมฺมจกฺกปวตฺตนสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ ទី១ ក្នុងធម្មចក្កប្បវត្តនវគ្គ ក្នុងសច្ចសំយុត្តនោះឯង ដែលព្រះសង្គីតិកាចារ្យមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលសង្គាយនាហើយ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសំដែងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต อิสิปตเน มิคทาเย ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทฺเว เม ภิกฺขเว อนฺตา ปพฺพชิเตน นเสวิตพฺพา. กตเม ทฺเว, โย จายํ กาเมสุ กามสุขลฺลิกานุโยโค หีโน คมฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย อนตฺถสํหิโต, โย จายํ อตฺตกิลมถานุโยโค [Pg.307] ทุกฺโข อนริโย อนตฺถสํหิโต, เอเต โข ภิกฺขเว อุโภ อนฺเต อนุปคมฺม มชฺฌิมาปฏิปทา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គទ្រង់សំដែងនៅក្នុងព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុបញ្ចវគ្គីយ៍ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាទីបំផុត ២ យ៉ាងនេះ អ្នកបួសមិនគប្បីសេពឡើយ។ ធម៌ ២ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺការប្រកបខ្លួនឲ្យជាប់ជំពាក់ដោយកាមសុខក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាធម៌ថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ ១ ការប្រកបសេចក្ដីលំបាកដល់ខ្លួន ជាទុក្ខ មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មជ្ឈិមាបដិបទា (ផ្លូវកណ្ដាល) មិនលំអៀងទៅរកចំណែកទាំងពីរនោះ ដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងហើយ» បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងហើយ ដោយគាថាជាដើមយ៉ាងនេះ។

อาสวกฺขยสุตฺต

អាសវក្ខយសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.308] อาวุโส โกฏิคามวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปญฺจมํ สํคีตํ อาสวกฺขยสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ អាសវក្ខយសូត្រ ទី៥ ក្នុងកោដិគាមវគ្គ ក្នុងសច្ចសំយុត្តនោះឯង ដែលព្រះសង្គីតិកាចារ្យមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលសង្គាយនាហើយ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសំដែងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ชานโตหํ ภิกฺขเว ปสฺสโต อาสวานํ ขยํ วทามิ, โน อชานโต อปสฺสโต. กิญฺจ ภิกฺขเว ชานโต ปสฺสโต อาสวานํ ขโย โหติ, อิทํ ทุกฺขนฺติ ภิกฺขเว ชานโต ปสฺสโต อาสวานํ ขโย โหติ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทาติ ชานโต ปสฺสโต อาสวานํ ขโย โหติ. เอวํ โข ภิกฺขเว ชานโต เอวํ ปสฺสโต อาสวานํ ขโย โหติ. ตสฺมาติห ภิกฺขเว ‘‘อิทํ ทุกฺข’’นฺติ โยโค กรณีโย, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทาติ โยโค กรณีโย’’ติ เอวํ โข ภควตา ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គទ្រង់សំដែងនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ចំពោះបុគ្គលដែលដឹង ដែលឃើញ មិនមែនពោលចំពោះបុគ្គលដែលមិនដឹង មិនឃើញឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ មានដល់បុគ្គលដែលដឹង ដែលឃើញដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ មានដល់បុគ្គលដែលដឹង ដែលឃើញថា នេះជាទុក្ខ នេះជាហេតុនាំឲ្យកើតទុក្ខ នេះជាការរលត់ទុក្ខ នេះជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ មានដល់បុគ្គលដែលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីធ្វើសេចក្ដីព្យាយាមថា នេះជាទុក្ខ គប្បីធ្វើសេចក្ដីព្យាយាមថា នេះជាហេតុនាំឲ្យកើតទុក្ខ គប្បីធ្វើសេចក្ដីព្យាយាមថា នេះជាការរលត់ទុក្ខ គប្បីធ្វើសេចក្ដីព្យាយាមថា នេះជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ» បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងហើយយ៉ាងនេះ។

สีสปาวนสุตฺต

សីសបាវនសូត្រ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.309] อาวุโส สีสปาวนวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ สีสปาวนสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ សីសបាវនសូត្រ ទី១ ក្នុងសីសបាវនវគ្គ ក្នុងសច្ចសំយុត្តនោះឯង ដែលព្រះសង្គីតិកាចារ្យមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលសង្គាយនាហើយ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសំដែងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ [Pg.310] ภนฺเต สีสปาวเน สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุโข พหุตรํ ยานิ วา มยา ปริตฺตานิ สีสปาปณฺณานิ ปาณินา คหิตานิ ยทิทํ อุปริ สีสปาวเน’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គទ្រង់សំដែងនៅក្នុងព្រៃសីសបាវ័ន ជិតក្រុងកោសម្ពី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយសម្គាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច ស្លឹកសីសបា (ស្លឹកច្រេស) បន្តិចបន្តួចដែលតថាគតយកដៃក្ដាប់ទុកនេះ ច្រើនជាង ឬក៏ស្លឹកសីសបាដែលនៅលើដើមក្នុងព្រៃសីសបាវ័ននេះ ច្រើនជាង?» បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងហើយ ដោយគាថាជាដើមយ៉ាងនេះ។

ปญฺจคติเปยฺยาลวคฺค

បញ្ចគតិបេយ្យាលវគ្គ

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.312] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปริโยสานภาเวน สํคีโต ปญฺจคติเปยฺยาลวคฺเค, ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิโต.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ចុះបញ្ចគតិបេយ្យាលវគ្គ ក្នុងសច្ចសំយុត្តនោះឯង ដែលព្រះសង្គីតិកាចារ្យមហាថេរទាំងឡាយក្នុងបុរាណកាលសង្គាយនាហើយជាចំណែកចុងក្រោយបង្អស់ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងនៅទីណា ផ្ដើមចំពោះបុគ្គលណា និងសំដែងដូចម្ដេច?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, โย วายํ มยา ปริตฺโต นขสิขายํ ปํสุ อาโรปิโต, อยํ วา มหาปถวี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิโต.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គទ្រង់សំដែងនៅក្នុងក្រុងវេសាលី ផ្ដើមចំពោះភិក្ខុជាច្រើនរូបថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយសម្គាល់សេចក្ដីនោះថាដូចម្ដេច ធូលីបន្តិចបន្តួចដែលតថាគតយកចុងក្រចកកៀសឡើងនេះ ច្រើនជាង ឬក៏ផែនដីធំនេះ ច្រើនជាង?» បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងហើយ ដោយគាថាជាដើមយ៉ាងនេះ។

ปุจฺฉา – เก [Pg.315] อาวุโส สิกฺขนฺติ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ពួកបុគ្គលណាខ្លះដែលកំពុងសិក្សា?

วิสฺสชฺชนา – เสกฺขา จ ภนฺเต ปุถุชฺชนกลฺยาณกา จ สิกฺขนฺติ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ពួកសេក្ខបុគ្គលផង ពួកកល្យាណបុថុជ្ជនផង កំពុងសិក្សា។

ปุจฺฉา – เก [Pg.316] อาวุโส สิกฺขิตสิกฺขา.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ពួកបុគ្គលណាខ្លះដែលមានសិក្ខាបានសិក្សារួចហើយ?

วิสฺสชฺชนา – อรหนฺโต ภนฺเต สิกฺขิตสิกฺขา.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មានសិក្ខាបានសិក្សារួចហើយ។

ปุจฺฉา – กตฺถ อาวุโส ฐิตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ សិក្ខានោះតាំងនៅក្នុងទីណា?

วิสฺสชฺชนา – สิกฺขากาเมสุ ภนฺเต ฐิตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សិក្ខានោះតាំងនៅក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយអ្នកប្រាថ្នានូវសិក្ខា។

ปุจฺฉา – เก อาวุโส ธาเรนฺติ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ពួកបុគ្គលណាខ្លះដែលទ្រទ្រង់ទុក?

วิสฺสชฺชนา – เยสํ ภนฺเต วตฺตติ เต ธาเรนฺติ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ធម៌នោះប្រព្រឹត្តទៅដល់បុគ្គលទាំងឡាយណា បុគ្គលទាំងឡាយនោះឯងរមែងទ្រទ្រង់ទុក។

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.317] อาวุโส วจนํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ព្រះវាចានេះជារបស់ព្រះអង្គណា?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះវាចានេះជាព្រះវាចារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។

ปุจฺฉา – เกน อาวุโส อาภตํ.

សួរថា ម្នាលអាវុសោ ព្រះវាចានេះ គឺនរណានាំមកហើយ?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

ឆ្លើយថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ព្រះវាចានេះ គឺព្រះថេរៈទាំងឡាយនាំមកហើយដោយលំដាប់តៗគ្នា។