နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

သုတ္တန္တပိဋက

The Sutta Piṭaka

သံယုတ္တနိကာယေ

The Connected Discourses

သဂါထာဝဂ္ဂပါဠိ

The Book with Verses

သံဂါယနဿ ပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇနာ

Questions and Answers Regarding the Council Recitation

ပုစ္ဆာ – ပဌမမဟာသံဂီတိကာလေ [Pg.1] အာဝုသော ဓမ္မသံဂါဟကာ မဟာကဿပါဒယော မဟာထေရဝရာ ပေါရာဏသံဂီတိကာရာ ပဌမံ ဝိနယပိဋကံ သံဂါယိတွာ တဒနန္တရံ သုတ္တန္တပိဋကံ သံဂါယန္တာ ဒီဃနိကာယဉ္စ မဇ္ဈိမနိကာယဉ္စ သံဂါယိတွာ တဒနန္တရံ ကိံနာမ ပါဝစနံ သံဂါယိံသု.

Question – During the first great recitation, friend, the Dhamma compilers, the great elders headed by Mahākassapa, the ancient reciters, after reciting the Vinaya Piṭaka, and then, while reciting the Sutta Piṭaka, having recited the Dīgha Nikāya and the Majjhima Nikāya, what teaching did they recite next?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဌမမဟာသံဂီတိကာလေ ဘန္တေ ဓမ္မသံဂါဟကာ မဟာကဿပါဒယော ပေါရာဏထေရဝရာ ပဌမံ ဝိနယပိဋကံ သံဂါယိတွာ တဒနန္တရံ သုတ္တန္တပိဋကံ သံဂါယန္တာ ဒီဃနိကာယဉ္စ မဇ္ဈိမနိကာယဉ္စ သံဂါယိတွာ တဒနန္တရံ သတ္တဟိ စ သုတ္တသဟဿေဟိ သတ္တဟိ စ သုတ္တသတေဟိ ဒွါသဋ္ဌိယာ စ သုတ္တေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတံ ဘာဏဝါရသတပရိမာဏံ သံယုတ္တနိကာယံ နာမ ပါဝစနံ သံဂါယိံသု.

Answer – During the first great recitation, venerable sir, the Dhamma compilers, the great elders headed by Mahākassapa, the venerable elders of old, having first recited the Vinaya Piṭaka, then, while reciting the Sutta Piṭaka, having recited the Dīgha Nikāya and the Majjhima Nikāya, they next recited the teaching known as the Saṃyutta Nikāya, adorned with seven thousand seven hundred and sixty-two suttas, comprising one hundred recitation sections.

ပုစ္ဆာ – သံယုတ္တနိကာယေ [Pg.2] စ အာဝုသော သဂါထာဝဂ္ဂေါ နိဒါနဝဂ္ဂေါ ခန္ဓဝဂ္ဂေါ သဠာယတနဝဂ္ဂေါ မဟာဝဂ္ဂေါတိ ပဉ္စသံယုတ္တပ္ပကရဏာနိ, တေသု ပဌမံ ကတရံ သံယုတ္တပ္ပကရဏံ တေ သံဂါယိံသု.

Question – In the Connected Discourses, friend, there are five sections: the Book with Verses, the Book of Causation, the Book of the Aggregates, the Book of the Six Sense Bases, and the Great Book. Among these, which section did they recite first?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဉ္စသု ဘန္တေ သံယုတ္တပ္ပကရဏေသု ပဌမံ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တပ္ပကရဏံ သံဂါယိံသု.

Answer – Among the five sections, venerable sir, they first recited the section of the Book with Verses.

ပုစ္ဆာ – သဂါထာဝဂ္ဂေပိ [Pg.3] အာဝုသော ဒေဝတာသံယုတ္တာဒိဝသေန ဧကာဒသသံယုတ္တာနိ, တေသု ပဌမံ ကတရံ သံယုတ္တံ တေ သံဂါယိံသု.

Question – In the Book with Verses, friend, there are eleven connected discourses, such as the Connected Discourses with Deities. Among these, which connected discourse did they recite first?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧကာဒသသု ဘန္တေ သံယုတ္တေသု ပဌမံ ဒေဝတာသံယုတ္တံ သံဂါယိံသု.

Answer – Among the eleven connected discourses, venerable sir, they first recited the Connected Discourses with Deities.

ပုစ္ဆာ – ဒေဝတာသံယုတ္တေပိ အာဝုသော နဠဝဂ္ဂါဒယော အဋ္ဌ ဝဂ္ဂါ, ဩဃတရဏသုတ္တာဒီနိ စ ဧကာသီတိ သုတ္တာနိ, တေသု ပဌမံ ကတရံ ဝဂ္ဂံ ကတရဉ္စ သုတ္တံ သဂါယိံသု.

Question – In the Connected Discourses with Deities, friend, there are eight chapters, such as the Reed Chapter, and eighty-one discourses, such as the Discourse on Crossing the Flood. Among these, which chapter and which discourse did they recite first?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဋ္ဌသု ဘန္တေ ဝဂ္ဂေသု ပဌမံ နဠဝဂ္ဂံ ဧကာသီတိယာ စ သုတ္တေသု ပဌမံ ဩဃတရဏသုတ္တံ သံဂါယိံသု.

Answer – Among the eight chapters, venerable sir, they first recited the Reed Chapter, and among the eighty-one discourses, they first recited the Discourse on Crossing the Flood.

သာဓု [Pg.4] သာဓု အာဝုသော, မယမ္ပိ ဒါနိ တတောယေဝ ပဋ္ဌာယ သံဂီတိပုဗ္ဗင်္ဂမာနိ ပုစ္ဆနဝိဿဇ္ဇနကိစ္စာနိ အာဝဟိတုံ သမာရဘာရ.

Good, good, friend. Now we too, beginning from that very point, shall undertake the duties of questioning and answering that precede the recitation.

ဒေဝတာသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Deities

ဩဃတရဏသုတ္တ

The Discourse on Crossing the Flood

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဩဃတရဏသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, by that Blessed One—the Knower, the Seer, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One—where, concerning whom, regarding what subject matter, and how was the Discourse on Crossing the Flood spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ ဒေဝတံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အညတရာ ဘန္တေ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ, ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကထံ နု တွံ မာရိသ ဩဃမတရီ’’တိ,

Answer – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a certain deity. Venerable sir, when the night was far advanced, a certain deity of surpassing radiance, illuminating the entire Jeta's Grove, approached the Blessed One. Having approached, she paid homage to the Blessed One and stood to one side. Standing to one side, that deity said this to the Blessed One: "How, dear sir, did you cross the flood?"

တသ္မိံ [Pg.5] ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အပတိဋ္ဌံ ခွာဟံ အာဝုသော အနာယူဟံ ဩဃမတရိံ’’တိ, ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Regarding that matter, venerable sir, the Blessed One said: "Friend, it is by not taking a stance and by not making an effort that I crossed the flood." Thus indeed, venerable sir, this was spoken by the Blessed One.

အစ္စေန္တိသုတ္တ

The Discourse on Passing Away

ပုစ္ဆာ – အစ္စေန္တိသုတ္တံ [Pg.8] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, by the Blessed One, where, concerning whom, regarding what subject matter, and how was the Discourse on Passing Away spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ ဒေဝတံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတရာ ဘန္တေ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ–

Answer – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a certain deity. A certain deity, venerable sir, said this to the Blessed One:

‘‘အစ္စေန္တိ ကာလာ တရယန္တိ ရတ္တိယော,ဝယောဂုဏာ အနုပုဗ္ဗံ ဇဟန္တိ,ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော,ပုညာနိ ကယိရာထ သုခါဝဟာနီ’’တိ–

"Times pass, nights fly by, The stages of life are left behind in sequence. Seeing this danger in death, One should do meritorious deeds that bring happiness."

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ –

Regarding that matter, venerable sir:

‘‘အစ္စေန္တိ ကာလာ တရယန္တိ ရတ္တိယော,ဝယောဂုဏာ အနုပုဗ္ဗံ ဇဟန္တိ,ဧတံ ဘယံ မရဏေ ပေက္ခမာနော,လောကာမိသံ ပဇဟေ သန္တိပေက္ခော’’တိ –

"Times pass, nights fly by, The stages of life are left behind in sequence. Seeing this danger in death, One seeking peace should relinquish the world's bait."

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, this was spoken by the Blessed One.

သတ္တိသုတ္တ

The Discourse on the Spear

ပုစ္ဆာ – သတ္တိသုတ္တံ [Pg.10] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, by the Blessed One, where, concerning whom, regarding what subject matter, and how was the Discourse on the Spear spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ ဒေဝတံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အညတရာ ဘန္တေ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ–

Answer – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a certain deity. A certain deity, venerable sir, said this to the Blessed One:

‘‘သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဍယှမာနောဝ မတ္ထကေ;

ကာမရာဂပ္ပဟာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ–

"As if pierced by a spear, or with one's head on fire; A mindful monk should wander forth to abandon sensual craving."

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that matter, venerable sir—

သတ္တိယာ [Pg.11] ဝိယ ဩမဋ္ဌော ဍယှမာနောဝ မတ္ထကေ;

သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေတိ;

As if struck by a spear, as if one’s head were on fire; To abandon identity view, a mindful monk should wander.

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, this was spoken by the Blessed One.

သတ္တိယာ ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဍယှမာနောဝ မတ္ထကေ;

ကာမရာဂပ္ပဟာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ –

As if struck by a spear, as if one’s head were on fire; To abandon sensual desire, the mindful monk should wander.

သတ္တိယာ [Pg.12] ဝိယ ဩမဋ္ဌော, ဍယှမာနောဝ မတ္ထကေ,သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပမာနာယ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ –

As if struck by a spear, as if one’s head were on fire; To abandon identity view, the mindful monk should wander.

ဇဋာသုတ္တ

The Tangle Sutta

ပုစ္ဆာ – ဇဋာသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, as to the Tangle Sutta, where, concerning whom, in what context, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ ဒေဝတံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အညတရာ ဘန္တေ ဒေဝတာ ဘဝဂန္တံ ဧတဒဝေါစ–

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a certain deity. A certain deity, venerable sir, said this to the Blessed One:

‘‘အန္တော ဇဋာ ဗဟိဇဋာ, ဇဋာယ ဇဋိတာ ပဇာ;

တံ တံ ဂေါတမ ပုစ္ဆာမိ, ကော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋ’’န္တိ–

"Within is a tangle, without is a tangle; people are entangled in a tangle. I ask you this, Gotama, who can disentangle this tangle?"

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ –

In that matter, venerable sir—

သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော, စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ;

အာတာပီ နိပကော ဘိက္ခု, သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋံ.

A wise person, established in virtue, developing concentration and wisdom, an ardent, discerning bhikkhu, he can disentangle this tangle.

ယေသံ [Pg.13] ရာဂေါ စ ဒေါသော စ, အဝိဇ္ဇာ စ ဝိရာဇိတာ;

ခီဏာသဝါ အရဟန္တော, တေသံ ဝိဇဋိတာ ဇဋာတိ;

Those in whom lust, hatred, and ignorance are eradicated, the Arahants whose taints are destroyed—for them the tangle is disentangled.

ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus, venerable sir, was it spoken by the Blessed One, and so forth.

သီလေ [Pg.14] ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော, စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ;

အာတာပီ နိပကော ဘိက္ခု, သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋံ–

A wise person, established in virtue, developing concentration and wisdom, an ardent, discerning bhikkhu, he can disentangle this tangle.

ယေသံ ရာဂေါ စ ဒေါသော စ, အဝိဇ္ဇာ စ ဝိရာဇိတာ;

ခီဏာသဝါ အရဟန္တော, တေသံ ဝိဇဋိတာ ဇဋာ–

Those in whom lust, hatred, and ignorance are eradicated, the Arahants whose taints are destroyed—for them the tangle is disentangled.

ယတ္ထ [Pg.15] နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ;

ပဋိဃံ ရူပသညာ စ, ဧတ္ထေသာ ဆိဇ္ဇတေ ဇဋာ.

Where name-and-form ceases without remainder, and impingement and perception of forms—there this tangle is cut.

အစ္ဆရာသုတ္တ

The Nymphs Sutta

ပုစ္ဆာ – အစ္ဆရာသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, as to the Nymphs Sutta, where, concerning whom, in what context, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ ဒေဝပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတရော ဘန္တေ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ–

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a certain devaputta. A certain devaputta, venerable sir, said this to the Blessed One:

‘‘အစ္ဆရာဂဏသံဃဋ္ဌံ, ပိသာစ ဂဏသေဝိတံ;

ဝနန္တံ မောဟနံ နာမ, ကထံ ယာတြာ ဘဝိဿတီ’’တိ.

"Resounding with hosts of nymphs, frequented by hosts of demons, the forest called Bewilderment—how will the journey be?"

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that matter, venerable sir—

‘‘ဥဇုကော နာမ သော မဂ္ဂေါ, အဘယာ နာမ သာ ဒိသာ,ရထော အကူဇနော နာမ, ဓမ္မစက္ကေဟိ သံယုတော.

"Straight is the path, fearless is that direction; the chariot is called 'Silent', yoked with wheels of Dhamma.

ဟိရီ [Pg.16] တဿ အပါလမ္ဗော, သတျဿ ပရိဝါရဏံ;

ဓမ္မာဟံ သာရထိံ ဗြူမိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုရေဇဝံ.

Conscience is its support, mindfulness its protection; I call the Dhamma the charioteer, right view its forerunner.

ယဿ ဧတာဒိသံ ယာနံ, ဣတ္ထိယာ ပုရိသဿ ဝါ;

သ ဝေ ဧတေန ယာနေန, နိဗ္ဗာနဿေဝ သန္တိကေ’’တိ.

Whoever has such a vehicle, whether woman or man; by this vehicle indeed, they are near Nibbāna."

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.

အစ္ဆရာဂဏသံဃုဋ္ဌံ[Pg.17], ပိသာစဂဏသေဝိတံ;

ဝနန္တံ မောဟနံ နာမ, ကထံ ယာတြာ ဘဝိဿတိ–

Resounding with hosts of nymphs, frequented by hosts of demons, the forest called Bewilderment—how will the journey be?

ဇရာသုတ္တ

The Aging Sutta

ပုစ္ဆာ – ဇရာသုတ္တံ [Pg.19] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, as to the Aging Sutta, where, concerning whom, in what context, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ ဒေဝတံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတရာ ဘန္တေ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ–

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a certain deity. A certain deity, venerable sir, said this to the Blessed One:

‘‘ကိံ သု ယာဝ ဇရာ သာဓု, ကိံ သု သာဓု ပတိဋ္ဌိတံ;

ကိံ သု နရာနံ ရတနံ, ကိံ သု စောရေဟိ ဒူဟရ’’န္တိ.

"What is good until old age? What is good when well-established? What is the jewel of humans? What is hard for thieves to steal away?"

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

id

‘‘သီလံ ယာဝ ဇရာ သာဓု, သဒ္ဓါ သာဓု ပတိဋ္ဌိတာ;

ပညာ နရာနံ ရတနံ, ပုညံ စောရေဟိ ဒူဟရ’’န္တိ.

id

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

id

ကိံ သု ယာဝ ဇရာ သာဓု.

id

ကိံ သု သာဓု ပတိဋ္ဌိတံ.

id

ကိံ [Pg.20] သု နရာနံ ရတနံ.

id

ကိံ သု စောရေဟိ ဒူဟရံ.

id

ဒေဝပုတ္တသံယုတ္တ

id

သုဗြဟ္မသုတ္တ

id

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သုဗြဟ္မသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကတဉ္စ ဘာသိတံ. ကီဒိသော စ တတ္ထ ဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟကဿ ဓမ္မဿဝနာနိသံသော အဓိဂတော.

id

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ [Pg.21] ဘန္တေ သုဗြဟ္မဒေဝပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သုဗြဟ္မာ ဘန္တေ ဒေဝပုတ္တော မရဏဘယဘီတော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ–

id

‘‘နိစ္စံ ဥတြသ္တမိဒံ စိတ္တံ, နိစ္စံ ဥဗ္ဗိဂ္ဂမိဒံ မနော;

အနုပ္ပန္နေသု ကိစ္ဆေသု, အထော ဥပ္ပတိတေသု စ;

သစေ အတ္ထိ အနုတြသ္တံ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ–

id

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ.

id

‘‘နာညတြ ဗောဇ္ဇာ တပသာ, နာညတြိန္ဒြိယသံဝရာ;

နာညတြ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂါ, သောတ္ထိံ ပဿာမိ ပါဏိန’’န္တိ.

id

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ. ဒေသနာပရိယောသာနေ စ ဘန္တေ သုဗြဟ္မဿ ဒေဝပုတ္တဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ‘‘ယံကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ.

id

နိစ္စံ [Pg.22] ဥတြသ္တမိဒံ စိတ္တံ, နိစ္စံ ဥဗ္ဗိဂ္ဂမိဒံ မနော;

အနုပ္ပန္နေသု ကိစ္ဆေသု, အထော ဥပ္ပတိတေသု စ;

သစေ အတ္ထိ အနုတြသ္တ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော-ဟု–

id

နာညတြ [Pg.23] ဗောဇ္ဇာ တပသာ, နာညတြိန္ဒြိယသံဝရာ;

နာညတြ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂါ, သောတ္ထိံ ပဿာမိ ပါဏိနံ–

id

ရောဟိတဿသုတ္တ

id

ပုစ္ဆာ – ရောဟိတဿသုတ္တံ [Pg.24] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

id

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ရောဟိတဿံ ဒေဝပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ရောဟိတဿော ဘန္တေ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ယတ္ထ နု ခေါ ဘန္တေ န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, သက္ကာ နု ခေါ သော ဘန္တေ ဂမနေန လောကဿ အန္တော ဉာတုံ ဝါ ဒဋ္ဌုံ ဝါ ပါပုဏိတုံ ဝါ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယတ္ထ ခေါ အာဝုသော န ဇာယတိ န ဇီယတိ န မီယတိ န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတိ, နာဟံ တံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ အဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

id

ကောသလသံယုတ္တ

id

ဒဟရသုတ္တ

id

ပုစ္ဆာ – ဒဟရသုတ္တံ [Pg.26] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

id

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဘန္တေ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဘဝမ္ပိ နော ဂေါတမော ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပဋိဇာနာတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယဉှိ တံ မဟာရာဇ သမ္မာ ဝဒမာနောဝဒေယျ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ[Pg.27], မမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

id

တသ္မာ [Pg.29] ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော, သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော;

ဘုဇင်္ဂမံ ပါဝကဉ္စ, ခတ္တိယဉ္စ ယသဿိနံ;

ဘိက္ခုဉ္စ သီလသမ္ပန္နံ, သမ္မဒေဝ သမာစရေ–

id

အတ္တရက္ခိတသုတ္တ

id

ပုစ္ဆာ – အတ္တရက္ခိတသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

id

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ရာဇာနံယေဝ ပသေနဒိံ ကောသလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣဓ မယှံ ဘန္တေ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ [Pg.30] ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒီ’’တိ ဧဝမာဒိကံ ဝစနံ အဝေါစ. ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ဧဝမေတံ မဟာရာဇ ဧဝမေတံ မဟာရာဇာတိ ဧဝမာဒိနာ ဝိဘဇိတွာ ဘာသိတံ.

id

ကာယေန [Pg.32] သံဝရော သာဓု, သာဓု ဝါစာယ သံဝရော;

မနသာ သံဝရော သာဓု, သာဓု, သဗ္ဗတ္ထ သံဝရော;

သဗ္ဗတ္ထ သံဝုတော လဇ္ဇီ, ရက္ခိတောတိ ပဝုစ္စတိ.

id

အပ္ပကသုတ္တ

id

ပုစ္ဆာ – အပ္ပကသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where, concerning whom, about what subject, and how was the Appaka Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ရာဇာနံယေဝ ပသေနဒိံ ကောသလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣဓ မယှံ ဘန္တေ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ အပ္ပကာ တေ သတ္တာ လောကသ္မိံ, ယေ ဥဠာရေ ဥဠာရေ ဘောဂေ လဘိတွာ န စေဝ မဇ္ဇန္တိ န စ ပမဇ္ဇန္တိ, န စ ကာမေသု ဂေဓံ အာပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိကံ ဝစနံ အဝေါစ. ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘ဧဝမေတံ မဟာရာဇ ဧဝမေတံ မဟာရာဇာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အပ္ပကသုတ္တံ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning King Pasenadi of Kosala. Venerable sir, King Pasenadi of Kosala approached the Blessed One and said: “Here, venerable sir, while I was alone and secluded, this thought occurred to me: ‘Few are those beings in the world who, having obtained abundant possessions, neither become intoxicated nor negligent, nor fall into craving for sensual pleasures.’” The Blessed One, venerable sir, said: “So it is, great king, so it is, great king,” and thus spoke the Appaka Sutta.

မလ္လိကာသုတ္တ

The Mallikā Sutta

ပုစ္ဆာ – မလ္လိကာသုတ္တံ [Pg.34] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where, concerning whom, about what subject, and how was the Mallikā Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ရာဇာနံယေဝ ပသေနဒိံ ကောသလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ပသေနဒိ ကောသလော မလ္လိကံ ဒေဝိံ ဧတဒဝေါစ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ တေ မလ္လိကေ ကောစညော အတ္တနာ ပိယတရော’’တိ. တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ သဗ္ဗာဒိသာ အနုပရိဂမ္မ စေတသာတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning King Pasenadi of Kosala. Venerable sir, King Pasenadi of Kosala said this to Queen Mallikā: “Mallikā, is there anyone dearer to you than yourself?” On that subject, venerable sir, the Blessed One spoke thus, beginning with: “Having surveyed all directions with his mind…”

သဗ္ဗာ [Pg.35] ဒိသာ အနုပရိဂမ္မ စေတသာ, နေဝဇ္ဈဂါ ပိယတရမတ္တနာ ကွစိ. ဧဝံ ပိယော ပုထု အတ္တာ ပရေသံ, တသ္မာ န ဟိံသေ ပရမတ္တကာမော–

Having traversed all directions with the mind, one finds none anywhere dearer than oneself. Likewise, the self is dear to others; therefore, one who loves oneself should not harm another.

သတ္တဇဋိလသုတ္တ

The Discourse on the Seven Ascetics with Matted Hair

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.36] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သတ္တဇဋိလသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, by the Blessed One…pe… the Perfectly Self-Enlightened One, where, concerning whom, on what subject, and how was the Sattajaṭila Sutta spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ပသေနဒိ ကောသလော အစိရပက္ကန္တေသု သတ္တသု စ ဇဋိလေသု သတ္တသု စ နိဂဏ္ဌေသု သတ္တသု စ အစေလကေသု သတ္တသု စ ဧကသာဋကေသု သတ္တသု စ ပရိဗ္ဗာဇကေသု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဘန္တေ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ယေ တေ ဘန္တေ လောကေ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ, ဧတေ တေသံ အညတရာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတံ မဟာရာဇ တယာ ဂိဟိနာ ကာမဘောဂိနာ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တေန ကာသိဏစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တေန မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရယန္တေန ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တေန ‘‘ဣမေ ဝါ အရဟန္တော, ဣမေ ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ သမာပန္နာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning King Pasenadi of Kosala. Venerable sir, King Pasenadi of Kosala, not long after the seven ascetics with matted hair, the seven Nigaṇṭhas, the seven naked ascetics, the seven one-robed ascetics, and the seven wanderers had departed, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, venerable sir, King Pasenadi of Kosala said this to the Blessed One: “Venerable sir, are these among those in the world who are arahants or have attained the path to arahantship?” Regarding this matter, venerable sir, the Blessed One said: “Great king, it is difficult for you, a householder who enjoys sensual pleasures, living in a home crowded with children, using Kāsi sandalwood, wearing garlands, perfumes, and ointments, and accepting gold and silver, to know: ‘These are arahants, or these have attained the path to arahantship.’”

န [Pg.40] ဝဏ္ဏရူပေန နရော သုဇာနော, န ဝိဿသေ ဣတ္တရဒဿနေန;

သုသညတာနဉှိ ဝိယဉ္ဇနေန, အသညတာ လောကမိမံ စရန္တိ.

A person is not easily known by their appearance, nor should one trust a fleeting glance; for the unrestrained wander through this world in the guise of the well-restrained.

ပတိရူပကော မတ္တိကာကုဏ္ဍလောဝ, လောဟဍ္ဎမာသောဝ သုဝဏ္ဏဆန္နော;

စရန္တိ လောကေ ပရိဝါရဆန္နာ, အန္တော အသုဒ္ဓါ ဗဟိသောဘမာနာ-ဟူ

Like a counterfeit clay earring, or a copper half-māsa coin covered with gold, they wander in the world concealed by their retinue, impure within but shining without.

ပဉ္စရာဇသုတ္တ

The Discourse on the Five Kings

ပုစ္ဆာ – ပဉ္စရာဇသုတ္တံ [Pg.41] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where, concerning whom, on what subject, and how was the Discourse on the Five Kings spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ရာဇာနံယေဝ ပသေနဒိံ ကောသလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘန္တေ ကာမာနံ အဂ္ဂ’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘မနာပပရိယန္တံ ခွာဟံ မဟာရာဇ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု အဂ္ဂန္တိ ဝဒါမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning King Pasenadi of Kosala. Venerable sir, King Pasenadi of Kosala said this to the Blessed One: “Venerable sir, what is the highest of sensual pleasures?” Regarding that matter, venerable sir, the Blessed One spoke thus: “Great king, I say that the peak of what is agreeable is the highest among the five strands of sensual pleasure.”

ဣဓ [Pg.42] ဘန္တေ အမှာကံ ပဉ္စန္နံ ရာဇူနံ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာနံ သမင်္ဂီဘူတာနံ ပရိစာရယမာနာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိံ ‘ကိံ နု ခေါ ကာမာနံ အဂ္ဂ’န္တိ–

Here, venerable sir, among us five kings, endowed and furnished with the five strands of sensual pleasure, while we were enjoying ourselves, this discussion arose: ‘What, venerable sir, is the highest of sensual pleasures?’

ပဒုမံ [Pg.43] ယထာ ကောကနဒံ သုဂန္ဓံ, ပါတော သိယာ ဖုလ္လမဝီတဂန္ဓံ. အင်္ဂီရသံ ပဿ ဝိရောစမာနံ, တပန္တမာဒိစ္စမိဝန္တလိက္ခေ–

Like a fragrant red lotus, blooming in the morning, its scent unfaded, see Aṅgīrasa, shining forth, blazing like the sun in the sky.

ဒုတိယအပုတ္တကသုတ္တ

The Second Discourse on the Heirless

ပုစ္ဆာ – ဒုတိယအပုတ္တကသုတ္တံ [Pg.44] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where, concerning whom, on what subject, and how was the Second Discourse on the Heirless spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ရာဇာနံယေဝ ပသေနဒိံ ကောသလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣဓ ဘန္တေ သာဝတ္ထိယံ သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ ကာလင်္ကတော, တမဟံ အပုတ္တကံ သာပတေယျံ ရာဇန္တေပုရံ အတိဟရိတွာ အာဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧဝမာဒိကံ ဝစနံ အဝေါစ. ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘ဧဝမေတံ မဟာရာဇ, ဧဝမေတံ မဟာရာဇ, ဘူတပုဗ္ဗံ သော မဟာရာဇ သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ တဂ္ဂရသိခိံ နာမ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓံ ပိဏ္ဍပါတေန ပဋိပါဒေသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ တဿ သေဋ္ဌိဿ ဂဟပတိဿ အတီတံ ဝတ္ထုံ အာဟရိတွာ ပရိယောသာနေ စတူဟိ ဂါထာဟိ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning King Pasenadi of Kosala. Venerable sir, King Pasenadi of Kosala approached the Blessed One and said: “Here, venerable sir, in Sāvatthī a wealthy householder has passed away. As he was heirless, I have come after having his fortune transferred to the royal treasury.” The Blessed One, venerable sir, replied: “So it is, great king, so it is, great king. Formerly, great king, that wealthy householder served a Paccekabuddha named Tagarasikhi with almsfood.” Thus, recounting the past story of that wealthy householder, the Blessed One concluded with four verses.

ဓညံ [Pg.47] ဓနံ ရဇတံ ဇာတရူပံ, ပရိဂ္ဂဟံ ဝါပိ ယဒတ္ထိ ကိဉ္စိ,ဒါသာ ကမ္မကရာ ပေဿာ, ယေ စဿ အနုဇီဝိနော.

Grain, wealth, silver, gold, or whatever other possessions there are, slaves, workers, messengers, and all of one's dependents—

သဗ္ဗံ နာဒါယ ဂန္တဗ္ဗံ, သဗ္ဗံ နိက္ခိပ္ပဂါမိနံ;

ယဉ္စ ကရောတိ ကာယေန, ဝါစာယ ဥဒစေတသာ.

one must go without taking any of it, leaving everything behind. But what one does by body, speech, or mind—

တဉှိ တဿ သကံ ဟောတိ, တံဝ အာဒါယ ဂစ္ဆတိ;

တံဝဿ အနုဂံ ဟောတိ, ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

that is truly one's own, that one takes when one goes; that follows one like a shadow that never departs.

တသ္မာ ကရေယျ ကလျာဏံ, နိစယံ သမ္ပရာယိကံ;

ပုညာနိ ပရလောကသ္မိံ, ပတိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ပါဏိနံ –

Therefore, one should do good, as a store for the future life. Meritorious deeds are the support for beings in the next world.

မာရသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Māra

တပေါကမ္မသုတ္တ

The Discourse on Ascetic Practice

ပုစ္ဆာ – တပေါကမ္မသုတ္တံ [Pg.48] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ဇိနေန ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where, concerning whom, on what subject, and how was the Discourse on Ascetic Practice spoken by the Blessed One, the Conqueror?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဥရုဝေလာယံ ဘန္တေ မာရံ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ.

Reply – At Uruvelā, venerable sir, this was spoken concerning Māra the Evil One. Venerable sir, Māra the Evil One approached the Blessed One and addressed him in verse:

‘‘တပေါကမ္မာ အပက္ကမ္မ, ယေန သုဇ္ဈန္တိ မာဏဝါ;

အသုဒ္ဓေါ မညသိ သုဒ္ဓေါ, သုဒ္ဓိမဂ္ဂါ အပရဒ္ဓေါ’’တိ.

“Having departed from ascetic practice, by which men are purified, though impure, you think yourself pure, having strayed from the path to purity.”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

Regarding that matter, venerable sir—

‘‘အနတ္တသံဟိတံ ဉတွာ, ယံ ကိဉ္စိ အမရံ တပံ;

သဗ္ဗံ နတ္ထာဝဟံ ဟောတိ, ဖိယာရိတ္တံဝ ဓမ္မနိ;

သီလံ သမာဓိ ပညဉ္စ, မဂ္ဂံ ဗောဓာယ ဘာဝယံ;

ပတ္တောသ္မိ ပရမံ သုဒ္ဓိံ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ.

“Knowing that any ascetic practice whatsoever is unbeneficial and entirely fruitless, like an oar and rudder on dry land; I have cultivated virtue, concentration, and wisdom, the path to awakening. I have attained the supreme purity; you are defeated, O End-maker!”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဇိနေန ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was it spoken by the Blessed One, the Conqueror.

တပေါကမ္မာ [Pg.49] အပက္ကမ္မ, ယေ န သုဇ္ဈန္တိ မာဏဝါ;

အသုဒ္ဓေါ မညသိ သုဒ္ဓေါ, သုဒ္ဓိမဂ္ဂါ အပရဒ္ဓေါ–

Departing from ascetic practices, those youths are not purified. Unclean, you think yourself clean; you have strayed from the path of purity.

အနတ္ထသံဟိတံ [Pg.50] ဥတွာ, ယံကိဉ္စိ အမရံ တပံ;

သဗ္ဗံ နတ္ထာဝဟံ ဟောတိ, ဖိယာရိတ္တံဝ ဓမ္မနိ;

Knowing it to be unbeneficial, whatever ascetic practice for immortality one performs, all of it is fruitless, like milking an empty udder.

ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏသုတ္တ

The Discourse on the Form of the King of Elephants

ပုစ္ဆာ – ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏသုတ္တံ [Pg.51] ပနာဝုသော ဘဝဂတာ ဇိနေန ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, regarding the Hatthirājavaṇṇasutta spoken by the Blessed One, the Conqueror—where was it spoken, concerning whom, in what context, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဥရုဝေလာယံ ဘန္တေ မာရကံယေဝ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ ဘဂဝတော ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသံ ဥပ္ပာဒေတုကာမော မဟန္တံ ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏံ အဘိနိမ္မိနိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ.

Answer: Venerable sir, it was spoken at Uruvelā concerning Māra, the Evil One. Venerable sir, Māra, the Evil One, desiring to arouse fear, terror, and horripilation in the Blessed One, conjured up the massive form of a king of elephants and approached the Blessed One.

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that context, venerable sir—

‘‘သံသရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဝဏ္ဏံ ကတွာ သုဘာသုဘံ;

အလံ တေ တေန ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ.

“Wandering through saṃsāra for a long time, creating forms both fair and foul; enough of that for you, O Evil One! You are struck down, O End-maker!”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဇိနေန ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was it spoken by the Blessed One, the Conqueror.

သံသရံ [Pg.52] ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဝဏ္ဏံ ကတွာ သုဘာသုဘံ,အလံ တေ တေန ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တက –

Wandering through saṃsāra for a long time, creating forms both fair and foul; enough of that for you, O Evil One! You are struck down, O End-maker.

ဘိက္ခုနီသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Bhikkhunīs

အာဠဝိကာသုတ္တ

The Discourse with Āḷavikā

ပုစ္ဆာ – ဣဒါနိ အာဝုသော ဘိက္ခုနီ သံယုတ္တံ ပုစ္ဆာမိ, ယံ တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာဝိကာဟိ ထေရီဟိ အတ္တနော

Question: Now, friend, I ask about the Connected Discourses with Bhikkhunīs, which by the elder female disciples of that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, concerning their own...

စ [Pg.53] ဗုဒ္ဓသာသနဿ စ ယထာဘူတံ ဂုဏံ ပကာသေတွာ ဘာသိတံ. တတ္ထာဝုသော ပဌမံ ပေါရာဏကေဟိ မဟာကဿပါဒီဟိ ဓမ္မသံဂါဟကေဟိ ထေရဝရေဟိ သံဂီတံ အာဠဝိကာသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

...and of the Buddha's Dispensation, having proclaimed the true qualities, was spoken. Therein, friend, regarding the Āḷavikā Sutta, which was first chanted by the ancient, excellent elders, the compilers of the Dhamma, beginning with Mahākassapa—where was it spoken, concerning whom, in what context, by whom, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ မာရံ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဘ အာဠဝိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ အာဠဝိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသံ ဥပ္ပာဒေတုကာမော ဝိဝေကမှာ စာဝေတုကာမော အာဠဝိကံ ဘိက္ခုနိံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ–

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, this was spoken by the bhikkhunī Āḷavikā concerning Māra the Evil One. Venerable sir, Māra the Evil One, desiring to arouse fear, terror, and horripilation in the bhikkhunī Āḷavikā, and to make her fall away from seclusion, addressed the bhikkhunī Āḷavikā with a verse:

‘‘နတ္ထိ နိဿရဏံ လောကေ, ကိံ ဝိဝေကေန ကာဟသိ;

ဘုဉ္ဇဿ ကာမရတိယော, မာဟု ပစ္ဆာနုတာပိနီ’’တိ.

“There is no escape in the world; what will you do with seclusion? Enjoy sensual pleasures, lest you later be one who regrets.”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that context, venerable sir—

‘‘အတ္ထိ နိဿရဏံ လောကေ, ပညာယ မေ သုဖုဿိတံ;

ပမတ္တဗန္ဓု ပါပိမ, န တွံ ဇာနာသိ တံ ပဒံ;

သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ခန္ဓာသံ အဓိကုဋ္ဋနာ;

ယံ တွံ ကာမရတိံ ဗြူသိ, အရဟိ မယှ သာ အဟူ’’တိ.

“There is an escape in the world, well-touched by my wisdom. O Evil One, kinsman of the heedless, you do not know that state. Sensual pleasures are like spears and stakes, a chopping block for the aggregates. What you call sensual delight is for me non-delight.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ အာဠဝိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was it spoken by the bhikkhunī Āḷavikā.

နတ္ထိ [Pg.54] နိဿရဏံ လောကေ, ကိံ ဝိဝေကေန ကာဟသိ;

ဘုဉ္ဇဿု ကာမရတိယော, မာဟု ပစ္ဆာနုတာပိနီ-ဟု–

There is no escape in the world; what will you do with seclusion? Enjoy sensual pleasures, lest you later be one who regrets.

အတ္ထိ [Pg.55] နိဿရဏံ လောကေ, ပညာယ မေ သုဖုဿိတံ;

ပမတ္တဗန္ဓု ပါပိမ, န တွံ ဇာနာသိ တံ ပဒံ.

There is an escape in the world, well-touched by my wisdom. O Evil One, kinsman of the heedless, you do not know that state.

သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ခန္ဓာသံ အဓိကုဋ္ဋနာ;

ယံ တွံ ကာမရတိံ ဗြူသိ, အရတိ မယှ သာ အဟု–

Sensual pleasures are like spears and stakes, a chopping block for the aggregates. What you call sensual delight is for me non-delight.

သောမာသုတ္တ

The Discourse with Somā

ပုစ္ဆာ – သောမာသုတ္တံ [Pg.56] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, regarding the Somā Sutta—where was it spoken, concerning whom, in what context, by whom, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ အန္ဓဝနေ မာရံ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဘ သောမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ သောမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသံ ဥပ္ပာဒေတုကာမော သမာဓိမှာ စာဝေတုကာမော သောမံ ဘိက္ခုနိံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ.

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, in the Blind Man's Grove, it was spoken by the bhikkhunī Somā concerning Māra the Evil One. Venerable sir, Māra the Evil One, desiring to arouse fear, terror, and horripilation in the bhikkhunī Somā and to make her fall away from concentration, addressed the bhikkhunī Somā with a verse.

‘‘ယံ တံ ဣသီဟိ ပတ္တဗ္ဗံ, ဌာနံ ဒုရဘိသမ္ဘဝံ;

န တံ ဒွင်္ဂုလပညာယ, သက္ကာ ပပ္ပောတုမိတ္ထိယာ’’တိ.

“That state which is to be attained by seers, a place difficult to reach, cannot be attained by a woman with her two-fingered wisdom.”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that context, venerable sir—

‘‘ဣတ္ထိဘာဝေါ ကိံ ကယိရာ, စိတ္တမှိ သုသမာဟိတေ;

ဉာဏမှိ ဝတ္တမာနမှိ, သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော;

ယဿ နူန သိယာ ဧဝံ, ဣတ္ထာဟံ ပုရိသောတိ ဝါ;

ကိဉ္စိ ဝါ ပန အညသ္မိ, တံ မာရော ဝတ္တုမရဟတီ’’တိ.

“What can womanhood do, when the mind is well-concentrated, when knowledge is proceeding, for one who rightly sees the Dhamma with insight? To one for whom it might occur, ‘I am a woman’ or ‘I am a man’ or ‘I am something else,’ Māra is fit to speak.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ သောမာယ ဘိက္ခုနိယာ အရိယသာဝိကာယ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was it spoken by the bhikkhunī Somā, the noble female disciple.

ယံ [Pg.57] တံ ဣသီဟိ ပတ္တဗ္ဗံ, ဌာနံ ဒုရဘိသမ္ဘဝံ;

န တံ ဒွင်္ဂုလပညာယ, သက္ကာ ပပ္ပောတုမိတ္ထိယာ–

That state which is to be attained by seers, a place difficult to reach, cannot be attained by a woman with her two-fingered wisdom.

ဣတ္ထိ [Pg.58] ဘာဝေါ ကိံ ကယိရာ, စိတ္တမှိ သုသမာဟိတေ;

ဉာဏမှိ ဝတ္တ မာနမှိ, သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော.

What can womanhood avail when the mind is well-composed, when knowledge is present, and one rightly sees the Dhamma?

ယဿ နူန သိယာ ဧဝံ, ဣတ္ထာဟံ ပုရိသောတိ ဝါ;

ကိဉ္စိ ဝါ ပန အညသ္မိ, တံ မာရော ဝတ္တုမရဟတိ.

To one for whom the thought might occur, ‘I am a woman,’ or ‘I am a man,’ or ‘I am anything at all’—to such a one Māra is fit to speak.

ကိသာဂေါတမီသုတ္တ

The Sutta of Kisāgotamī

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.59] ကိသာဂေါတမီသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, regarding the Kisāgotamī Sutta, where, concerning whom, about what subject matter, by whom, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ အန္ဓဝနေ မာရံ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဘ ကိသာဂေါတမိယာ ဘိက္ခုနိယာ ထေရိယာ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ ကိသာဂေါတမိယာ ဘိက္ခုနိယာ ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသံ ဥပ္ပာဒေတုကာမော သမာဓိမှာ စာဝေတုကာမော ကိသာဂေါတမိံ ဘိက္ခုနိံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ–

The reply: At Sāvatthī, venerable sir, in the Andhavana, this was spoken by the elder bhikkhunī Kisāgotamī concerning Māra the Evil One. Venerable sir, Māra the Evil One, desiring to arouse fear, terror, and horripilation in the bhikkhunī Kisāgotamī, and to make her fall away from concentration, addressed her with this verse:

‘‘ကိံ နု တွံ မတပုတ္တာဝ, ဧကမာသိ ရုဒမ္မုခီ;

ဝနမဇ္ဈဂတာ ဧကာ, ပုရိသံ နု ဂဝေသသီ’’တိ.

“Why now, like one whose child has died, do you sit alone with a tearful face? Having entered the middle of the wood alone, are you searching for a man?”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

On that occasion, venerable sir—

အစ္စန္တံ မတပုတ္တာမှိ, ပုရိသာ ဧကဒန္တိကာ;

န သောစာမိ န ရောဒါမိ, န တံ ဘာယာမိ အာဝုသော.

“I have completely gotten past my sons; men are a thing of the past. I do not grieve, I do not weep; I do not fear you, friend.

သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောက္ခန္ဓော ပဒါလိတော;

ဇေတွာန မစ္စုနော သေနံ, ဝိဟရာမိ အနာသဝါ’’တိ.

“Delight is destroyed in every respect, the mass of darkness is shattered. Having conquered the army of Death, I dwell without taints.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ကိသာဂေါတမိယာ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was it spoken by the bhikkhunī Kisāgotamī.

ကိံ [Pg.60] နု တွံ မတပုတ္တာဝ, ဧကမာသိ ရုဒမ္မုခီ;

ဝနမဇ္ဈဂတာ ဧကာ, ပုရိသံ နု ဂသေသသိ-ဟု–

“Why now, like one whose child has died, do you sit alone with a tearful face? Having entered the middle of the wood alone, are you searching for a man?”

အစ္စန္တံ မတပုတ္တာမှိ, ပုရိသာ ဧတဒန္တိကာ;

န သောစာမိ န ရောဒါမိ, န တံ ဘာယာမိ အာဝုသော.

“I have completely gotten past my sons; men have this as their end. I do not grieve, I do not weep; I do not fear you, friend.

သဗ္ဗတ္ထ [Pg.61] ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောက္ခန္ဓော ပဒါလိတော;

ဇေတွာန မစ္စုနော သေနံ, ဝိဟရာမိ အနာသဝါ.

“Delight is destroyed in every respect, the mass of darkness is shattered. Having conquered the army of Death, I dwell without taints.”

ဥပ္ပလဝဏ္ဏာသုတ္တ

The Sutta of Uppalavaṇṇā

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော ပေါရာဏေဟိ သံဂီတိကာရမဟာထေရဝရေဟိ သံဂီတံ ဥပ္ပလဝဏ္ဏသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable sirs, regarding the Uppalavaṇṇā Sutta, recited by the excellent great elder compilers of old: where, concerning whom, on what occasion, by whom, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ အန္ဓဝနေ မာရံ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသံ ဥပ္ပာဒေတုကာမော သမာဓိမှာ စာဝေတုကာမော ဥပ္ပလဝဏ္ဏံ ဘိက္ခုနိံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ–

Answer: Venerable sir, this was spoken by the bhikkhunī Uppalavaṇṇā in Sāvatthī, in the Andhavana, concerning Māra the Evil One. Venerable sir, Māra the Evil One, wishing to arouse fear, terror, and horripilation in the bhikkhunī Uppalavaṇṇā, and to make her fall away from concentration, addressed the bhikkhunī Uppalavaṇṇā with this verse:

‘‘သုပုပ္ဖိတဂ္ဂံ [Pg.62] ဥပဂမ္မ ဘိက္ခုနိ, ဧကာ တုဝံ တိဋ္ဌသိ သာလမူလေ. န စတ္ထိ တေ ဒုတိယာ ဝဏ္ဏဓာတု, ဗာလေ န တွံ ဘာယသိ ဓုတ္တကာန’’န္တိ.

“Having approached a sal tree with a beautifully flowering top, O bhikkhunī, you stand alone at its foot. There is no second to your beauty. Foolish one, do you not fear rogues?”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

On that occasion, venerable sir:

‘‘သတံ သဟဿာနိပိ ဓုတ္တကာနံ,ဣဓာဂတာ တာဒိသကာ ဘဝေယျုံ;

လောမံ န ဣဉ္ဇာမိ န သန္တသာမိ,န မာရ ဘာယာမိ တမေကိကာပိ.

“Even if a hundred thousand rogues just like you were to come here, I would not stir a hair, nor would I be terrified. I do not fear you, Māra, even when alone.

ဧသာ အန္တရဓာယာမိ, ကုစ္ဆိံ ဝါ ပဝိသာမိ တေ;

ပခုမန္တရိကာယမ္ပိ, တိဋ္ဌန္တိံ မံ န ဒက္ခသိ.

“I can make myself disappear, or I can enter your belly. You would not see me, even if I were standing between your eyelashes.

စိတ္တသ္မိံ ဝသီဘူတာမှိ, ဣဒ္ဓိပါဒါ သုဘာဝိတာ;

သဗ္ဗဗန္ဓနမုတ္တာမှိ, န တံ ဘာယာမိ အာဝုသော’’တိ.

“I have mastery over my mind, the bases of spiritual power are well-developed. I am freed from all bonds; I do not fear you, friend.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was this spoken by the bhikkhunī Uppalavaṇṇā.

စာလာသုတ္တ

The Sutta of Cālā

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.64] စာလာသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable sirs, where, concerning whom, in what context, by whom, and how was the Cālā Sutta spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အန္ဓဝနေ မာရံယေဝ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဘ စာလာယ ဘိက္ခုနိယာ အရိယသာဝိကာယ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ စာလံ ဘိက္ခုနိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိံ နု တွံ ဘိက္ခုနိ န ရောစေသီ’’တိ. ဇာတိံ ခွာဟံ အာဝုသော န ရောစေမီ’’တိ.

Answer: Venerable sir, this was spoken in Sāvatthī, in the Andhavana, concerning Māra the Evil One, by the noble disciple, the bhikkhunī Cālā. Venerable sir, Māra the Evil One approached the bhikkhunī Cālā and said this: “Why, bhikkhunī, do you not delight in it?” “Friend, I do not delight in birth.”

ကိံ နု ဇာတိံ န ရောစေသိ, ဇာတော ကာမာနိ ဘုဉ္ဇတိ;

ကော နု တံ ဣဒမာဒပယိ, ဇာတိံ မာ ရောစ ဘိက္ခုနီတိ.

“Why do you not delight in birth? One who is born enjoys sensual pleasures. Who has instructed you in this: ‘Bhikkhunī, do not delight in birth’?”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

On that occasion, venerable sir:

ဇာတဿ မရဏံ ဟောတိ, ဇာတော ဒုက္ခာနိ ဖုဿတိ;

ဗန္ဓံ ဝဓံ ပရိက္လေသံ, တသ္မာ ဇာတိံ န ရောစယေ.

“For one who is born there is death; one who is born experiences sufferings—bondage, slaughter, and affliction. Therefore, I do not delight in birth.

ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မမဒေသေသိ, ဇာတိယာ သမတိက္ကမံ;

သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟာနာယ, သော မံ သစ္စေ နိဝေသယိ.

“The Buddha taught the Dhamma—the overcoming of birth—for the abandoning of all suffering. He has established me in the Truth.

ယေ စ ရူပူပဂါ သတ္တာ, ယေ စ အရူပဋ္ဌာယိနော;

နိရောဓံ အပ္ပဇာနန္တာ, အာဂန္တာရော ပုနဗ္ဘဝန္တိ.

“Those beings who go to the form realm, and those who are established in the formless—not understanding cessation, they are comers to renewed existence.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ စာလာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ.

Thus, venerable sir, was this spoken by the bhikkhunī Cālā.

ကိံ [Pg.65] နု ဇာတိံ န ရောစေသိ, ဇာတော ကာမာနိ ဘုဉ္ဇတိ;

ကော နု တံ ဣဒမာဒပယိ, ဇာတိံ မာ ရောစ ဘိက္ခုနီ.

‘Why do you not delight in birth? One who is born enjoys sensual pleasures. Who has persuaded you of this: “Bhikkhunī, do not delight in birth”?’

ဇာတဿ [Pg.66] မရဏံ ဟောတိ, ဇာတော ဒုက္ခာနိ ဖုဿတိ;

ဗန္ဓံ ဝဓံ ပရိက္လေသံ, တသ္မာ ဇာတိံ န ရောစယေ.

‘For one who is born, death occurs; being born, one experiences suffering—bondage, slaughter, and torment. Therefore, I do not delight in birth.’

ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မမဒေသေသိ, ဇာတိယာ သမတိက္ကမံ,သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟာနာယ, သော မံ သစ္စေ နိဝေသယိ.

‘The Buddha taught the Dhamma for the overcoming of birth, for the abandoning of all suffering. He established me in the Truth.’

သေလာသုတ္တ

The Selā Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.67] သေလာသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable sirs, where, concerning whom, in what context, by whom, and how was the Selā Sutta spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ မာရံယေဝ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဗ္ဘ သေလာယ ဘိက္ခုနိယာ အရိယသာဝိကာယ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ သေလာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသံ ဥပ္ပာဒေတုကာမော သမာဓိမှာ စာဝေတုကာမော သေလံ ဘိက္ခုနိံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ–

Answer: Venerable sir, this was spoken in Sāvatthī, concerning Māra the Evil One, by the noble disciple, the bhikkhunī Selā. Venerable sir, Māra the Evil One, wishing to arouse fear, terror, and hair-raising dread in the bhikkhunī Selā, and to dislodge her from concentration, addressed the bhikkhunī Selā with this verse:

ကေနိဒံ ပကတံ ဗိမ္ဗံ, ကွနု ဗိမ္ဗဿ ကာရကော;

ကွနု ဗိမ္ဗံ သမုပ္ပန္နံ, ကွနု ဗိမ္ဗံ နိရုဇ္ဈတီတိ.

‘By whom was this image made? Where, indeed, is the maker of the image? Where does the image originate? Where does the image cease?’

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that context, venerable sir, this was said:

နယိဒံ အတ္တကတံ ဗိမ္ဗံ, နယိဒံ ပရကတံ အဃံ;

ဟေတုံ ပဋိစ္စ သမ္ဘူတံ, ဟေတုဘင်္ဂါ နိရုဇ္ဈတီတိ.

‘This image is not self-made, nor is this suffering made by another. Having arisen from a cause, on the cause’s cessation it ceases.’

ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ သေလာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ.

Thus, venerable sir, was this spoken by the bhikkhunī Selā.

ကေနိဒံ [Pg.68] ပကတံ ဗိမ္ဗံ, ကွနု ဗိမ္ဗဿ ကာရကော;

ကွနု ဗိမ္ဗံ သမုပ္ပန္နံ, ကွနု ဗိမ္ဗံ နိရုဇ္ဈတိ-ဟု–

‘By whom was this image made? Where, indeed, is the maker of the image? Where does the image originate? Where does the image cease?’

နယိဒံ အတ္တကတံ ဗိမ္ဗံ, နယိဒံ ပရကတံ အဃံ;

ဟေတုံ ပဋိစ္စ သမ္ဘူတံ, ဟေတုဘင်္ဂါ နိရုဇ္ဈတိ.

‘This image is not self-made, nor is this suffering made by another. Having arisen from a cause, on the cause’s cessation it ceases.’

ဝဇိရာသုတ္တ

The Vajirā Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.69] ပေါရာဏကေဟိ မဟာကဿပါဒီဟိ ဓမ္မသံဂါဟကထေရဝရေဟိ သံဂီတံ ဝဇိရာသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable sirs, where, concerning whom, by whom, and how was the Vajirā Sutta spoken, which was recited by the ancient, eminent elder compilers of the Dhamma, such as Mahākassapa and others?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ မာရံ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဘ ဝဇိရာယ ထေရိယာ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ ပုရိမနယေနေဝ ဝဇိရံ ဘိက္ခုနိံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ–

Answer: Venerable sir, this was spoken in Sāvatthī, concerning Māra the Evil One, by the elder bhikkhunī Vajirā. Venerable sir, Māra the Evil One, in the same manner as before, addressed the bhikkhunī Vajirā with this verse:

ကေနာယံ [Pg.70] ပကတော သတ္တော, ကုဝံ သတ္တဿ ကာရကော,ကုဝံ သတ္တော သမုပ္ပန္နော, ကုဝံ သတ္တော နိရုဇ္ဈတီတိ.

‘By whom was this being made? Where is the maker of the being? Where does the being originate? Where does the being cease?’

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that context, venerable sir, this was said:

ကိံ နု သတ္တောတိ ပစ္စေသိ, မာရဒိဋ္ဌိဂတံ နု တေ;

သုဒ္ဓသင်္ခါရပုဉ္ဇောယံ, နယိဓ သတ္တုပလဗ္ဘတိ.

‘Why do you assume “a being”? Māra, is this your adherence to a false view? This is merely a heap of conditioned formations; no being is found here.’

ယထာ ဟိ အင်္ဂသမ္ဘာရာ, ဟောတိ သဒ္ဒေါ ရထော ဣတိ;

ဧဝံ ခန္ဓေသု သန္တေသု, ဟောတိ သတ္တောတိ သမ္မုတိ.

‘Just as when parts are assembled, the word “chariot” comes to be; so when the aggregates exist, there is the convention “being”.’

ဒုက္ခမေဝ ဟိ သမ္ဘောတိ, ဒုက္ခံ တိဋ္ဌတိ ဝေတိ စ,နာညတြ ဒုက္ခာ သမ္ဘောတိ, နာညံ ဒုက္ခာ နိရုဇ္ဈတီတိ.

‘Only suffering arises, suffering remains and passes away. Nothing other than suffering arises, nothing other than suffering ceases.’

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဝဇိရာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ.

Thus, venerable sir, was this spoken by the bhikkhunī Vajirā.

ကေနာယံ ပကတော သတ္တော, ကုဝံ သတ္တဿကာရကော;

ကုဝံ သတ္တော သမုပ္ပန္နော, ကုဝံ သတ္တော နိရုဇ္ဈတိ-ဟု–

‘By whom was this being made? Where is the maker of the being? Where does the being originate? Where does the being cease?’

ကိံ [Pg.71] နု သတ္တောတိ ပစ္စေသိ, မာရ ဒိဋ္ဌိဂတံ နု တေ;

သုဒ္ဓသင်္ခါရပုဉ္ဇောယံ, နယိဓ သတ္တုပလဗ္ဘတိ.

‘Why do you assume “a being”? Māra, is this your adherence to a false view? This is merely a heap of conditioned formations; no being is found here.’

ဗြဟ္မသံယုတ္တ

The Connected Discourses of Brahmā

ဂါရဝသုတ္တ

The Discourse on Reverence

ပုစ္ဆာ – ဗြဟ္မသံယုတ္တေ [Pg.72] အာဝုသော ပေါရာဏေဟိ မဟာကဿပထေရာဒီဟိ ဓမ္မသံဂါဟကထေရဝရေဟိ ဒုတိယံ သံဂီတံ ဂါရဝသုတ္တံ ကတ္ထ ကထဉ္စ သမုပ္ပန္နံ.

Question: Friends, in the Brahmasaṃyutta, where and how did the Gāravasutta arise, the second sutta recited by the ancient, eminent elder compilers of the Dhamma, Mahākassapa and others?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဥရုဝေလာယံ ဘန္တေ သမုပ္ပန္နံ. ဘဂဝါ ဘန္တေ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ အဇပါလနိဂြောဓမူလေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ ‘‘ဒုက္ခံ ခေါ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ကံ နု ခွာဟံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

Answer: At Uruvelā, venerable sir, it arose. The Blessed One, venerable sir, was dwelling at Uruvelā on the bank of the Nerañjarā River at the foot of the Goatherd's Banyan Tree, newly fully enlightened. Then, while the Blessed One was alone in seclusion, this consideration arose in his mind: “It is truly painful to live without reverence, without deference. Now, which ascetic or brahmin should I honor and revere, and live in dependence on?”

အထ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ ‘‘အပရိပုဏ္ဏဿ ခေါ သီလက္ခန္ဓဿ ပါရိပူရိယာ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, န ခေါ ပနာဟံ ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အတ္တနာ သီလသမ္ပန္နတရံ အညံ သမဏံ ဝါ

Then, venerable sir, this occurred to the Blessed One: “For the sake of fulfilling an incomplete aggregate of virtue, one might honor, respect, and rely upon another ascetic or brahmin. But I do not see in this world with its devas, Māras, and Brahmās, in this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans, any other ascetic or brahmin more accomplished in virtue than myself,

ဗြာဟ္မဏံ [Pg.73] ဝါ, ယမဟံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

whom I might honor and revere, and live in dependence on.”

အပရိပုဏ္ဏဿ ခေါ သမာဓိက္ခန္ဓဿ;

အပရိပုဏ္ဏဿ ခေါ ပညာက္ခန္ဓဿ;

အပရိပုဏ္ဏဿ ခေါ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓဿ.

If the aggregate of concentration were incomplete; if the aggregate of wisdom were incomplete; if the aggregate of liberation were incomplete.

အပရိပုဏ္ဏဿ ခေါ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓဿ ပါရိပူရိယာ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိနိဿာယ ဝိဟရေယျံ. န ခေါ ပနာဟံ ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အတ္တနာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နတရံ အညံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ, ယမဟံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျံ. ယံနူနာဟံ ယွာယံ ဓမ္မော မယာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ, တမေဝ ဓမ္မံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတော စေတသော ပရိဝိတက္ကဝသေန ဥပ္ပန္နံ.

If the aggregate of knowledge and vision of liberation were incomplete, I might live dependent on and honoring another ascetic or brahmin for its completion. But I do not see in this world with its devas, Māras, and Brahmās, in this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans, any other ascetic or brahmin more accomplished than myself in the knowledge and vision of liberation, upon whom I might live dependent, honoring them. Why not live dependent on and honoring just this Dhamma that I have fully awakened to?” Thus, venerable sir, this thought arose in the Blessed One’s mind through reasoning.

ယေ [Pg.75] စ အတီတာ သမ္ဗုဒ္ဓါ, ယေ စ ဗုဒ္ဓါ အနာဂတာ;

ယော စေတရဟိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဗဟူနံ သောကနာသနော;

သဗ္ဗေ သဒ္ဓမ္မဂရုနော, ဝိဟံသု ဝိဟရန္တိ စ;

တထာပိ ဝိဟရိဿန္တိ, ဧသာ ဗုဒ္ဓါန ဓမ္မတာ.

“Those who were fully enlightened in the past, and those who will be fully enlightened in the future; the one who is fully enlightened now, the dispeller of sorrow for many—all, revering the True Dhamma, have lived and do live; likewise, they will live—this is the nature of the Buddhas.”

တသ္မာ ဟိ အတ္တကာမေန, မဟတ္တမဘိကင်္ခတာ;

သဒ္ဓမ္မော ဂရုကာတဗ္ဗော, သရံ ဗုဒ္ဓါန သာသနံ.

Therefore, one who loves oneself, desiring greatness, should respect the True Dhamma, remembering the Buddhas’ Teaching.

အညရတဗြဟ္မသုတ္တ

The Discourse on a Certain Brahmā

ပုစ္ဆာ- တတ္ထာဝုသော [Pg.76] ပေါရာဏကေဟိ မဟာကဿပါဒီဟိ ဓမ္မသံဂါဟကထေရဝရေဟိ ပဌမံ သံဂီတံ အညတရဗြဟ္မသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: There, venerable sirs, by the eminent elders, compilers of the Dhamma, such as the ancient Mahākassapa and others, where, concerning whom, on what topic, by whom, and how was the first-recited Aññatarabrahmasutta spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဗြဟ္မလောကေ ဘန္တေ အညတရံ ဗြဟ္မာနံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေန ဘာသိတံ. အညတရဿ ဘန္တေ ဗြဟ္မုနော ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ‘‘နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ, ယော ဣဓ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

Reply: Venerable sir, it was spoken in the Brahmā world concerning a certain brahmā by the Venerable Mahāmoggallāna. A certain brahmā, venerable sir, had this sort of evil view arise: ‘There is no ascetic or brahmin who can come here.’ On that matter, venerable sir—

အဇ္ဇာပိ တေ အာဝုသော သာ ဒိဋ္ဌိ, ယာ တေ ဒိဋ္ဌိ ပုရေ အဟု;

ပဿသိ ဝီတိဝတ္တန္တံ, ဗြဟ္မလောကေ ပဘဿရန္တိ;

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေန ဘာသိတံ.

“Even today, friend, do you have that same view which you held before? Do you see one surpassing, radiant in the Brahmā world?” Thus, venerable sir, was it spoken by the Venerable Mahāmoggallāna.

အဇ္ဇာပိ [Pg.78] တေ အာဝုသော သာ ဒိဋ္ဌိ, ယာ တေ ဒိဋ္ဌိ ပုရေ အဟု;

ပဿသိ ဝီတိဝတ္တန္တ, ဗြဟ္မလောကေ ပဘဿရံ-ဟု–

“Even today, friend, do you still have that view, the view you once held? Do you see one surpassing, radiant in the Brahmā world?”

န မေ မာရိသ သာ ဒိဋ္ဌိ, ယာ မေ ဒိဋ္ဌိ ပုရေ အဟု;

ပဿာမိ ဝီတိဝတ္တန္တံ, ဗြဟ္မလောကေ ပဘဿရံ;

သွာဟံ အဇ္ဇ ကထံ ဝဇ္ဇံ, အဟံ နိစ္စောမှိ သဿတော ဟု–

“No, sir, that is not my view, the view I formerly held. I see one surpassing, radiant in the Brahmā world. How could I say today that I am eternal and permanent?”

တေဝိဇ္ဇာ [Pg.79] ဣဒ္ဓိပတ္တာ စ, စေတောပရိယာယ ကောဝိဒါ;

ခီဏာသဝါ အရဟန္တော, ဗဟူ ဗုဒ္ဓဿ သာဝကာ-ဟု–

“Those with the threefold knowledge, possessors of psychic power, skilled in knowing the minds of others, arahants with taints destroyed—many are the Buddha’s disciples.”

အရုဏဝတီသုတ္တ

The Aruṇavatī Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.80] အရုဏဝတီသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: There, friends, where, concerning whom, and how was the Aruṇavatī Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ ရာဇာ အဟောသိ အရုဏဝါ နာမ. ရညော ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ အရုဏဝတော အရုဏဝတီ နာမ ရာဇဓာနီ အဟောသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ အရုဏဝတီ သုတ္တံ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of monks. The Blessed One, venerable sir, spoke the Aruṇavatī Sutta beginning with the words: “Once, monks, there was a king named Aruṇavā. And, monks, the capital of King Aruṇavā was named Aruṇavatī.”

အာရမ္ဘထ [Pg.83] နိက္ကမထ, ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ;

ဓုနာထ မစ္စုနော သေနံ, နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော;

ယော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ, အပ္ပမတ္တော ဝိဟဿတိ;

ပဟာယ ဇာတိ သံသာရံ, ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတိ-ဟု–

“Strive on, go forth, engage yourselves in the Buddha’s teaching. Shake off the army of Death, as an elephant destroys a reed house. Whoever dwells heedfully in this Dhamma-Vinaya, having abandoned the round of births, will make an end of suffering.”

ဗြာဟ္မဏသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Brahmins

ဓနဉ္ဇာနီသုတ္တ

The Sutta to Dhanañjānī

ပုစ္ဆာ – ဗြာဟ္မဏသံယုတ္တေ [Pg.84] အာဝုသော ပဌမံ သံဂီတံ ဓနဉ္ဇာနီသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses with Brahmins, where, concerning whom, in what connection, and how was the first-recited Dhanañjānī Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Rājagaha concerning the brahmin of the Bhāradvāja clan. The brahmin of the Bhāradvāja clan, venerable sir, approached the Blessed One and addressed him in verse:

‘‘ကိံ သု ဆေတွာ သုခံ သေတိ,ကိံ သု ဆေတွာ န သောစတိ;

ကိဿဿု ဧကဓမ္မဿ,ဝဓံ ရောစေသိ ဂေါတမာ’’တိ–

“Having cut off what does one sleep soundly? Having cut off what does one not sorrow? Of what one thing, Gotama, do you approve the slaying?”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that connection, venerable sir—

‘‘ကောဓံ ဆေတွာ သုခံ သေတိ;

ကောဓံ ဆေတွာ န သောစတိ;

ကောဓဿ ဝိသမူလဿ,မဓုရဂ္ဂဿ ဗြာဟ္မဏ;

ဝဓံ အရိယာ ပသံသန္တိ,တဉှိ ဆေတွာ န သောစတီ’’တိ;

“Having cut off anger, one sleeps soundly; having cut off anger, one does not sorrow. The noble ones praise the slaying of anger, brahmin, which has a poisoned root and a honeyed tip; for having cut it off, one does not sorrow.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.

ကိံ [Pg.86] သု ဆေတွာ သုခံသေတိ, ကိံ သု ဆေတွာ န သောစတိ;

ကိဿဿု ဧကဓမ္မဿ, ဝဓံ ရောစေသိ ဂေါတမ–

“Having cut off what does one sleep soundly? Having cut off what does one not sorrow? Of what one thing, Gotama, do you approve the slaying?”

ပုစ္ဆာ – ဣမဉ္စ [Pg.87] ပနာဝုသော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ကီဒိသံ ပသန္နာကာရမကာသိ, ကီဝတ္တကဉ္စ အတ္ထံ သမ္ပာဒေသိ.

Question: But, friend, having heard this Dhamma teaching, what kind of confidence did the brahmin of the Bhāradvāja clan show in this Dhamma and Discipline, and what extent of attainment did he reach?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမဉ္စ ပန ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမ, သေယျထာပိ ဘော ဂေါတမ နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ပသန္နာကာရမကာသိ. ဣမဉ္စ ပန ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစိတွာ အစိရူပသမ္ပန္နော ယာဝ အရဟတ္တံ သမ္ပာဒေသိ.

Reply: Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, the brahmin of the Bhāradvāja clan showed his confidence in this Dhamma and Discipline beginning with the words: ‘Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama! Just as one might set upright what has been overturned, or reveal what has been hidden, or show the path to one who is lost, or hold up a lamp in the darkness so that those with eyes may see forms.’ And, venerable sir, having heard this Dhamma teaching, the brahmin of the Bhāradvāja clan requested the going forth and higher ordination in the Blessed One’s presence. Not long after his full ordination, he attained arahantship.

အက္ကောသသုတ္တ

The Sutta on Abuse

ပုစ္ဆာ – အက္ကောသကဘာရဒွါဇသုတ္တံ [Pg.88] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where, concerning whom, in what connection, and how was the Akkosakabhāradvāja Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အက္ကောသကဘာရဒွါဇံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အက္ကောသကဘာရဒွါဇော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ ဘဂဝန္တံ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘တံ ကိံ မညသိ ဗြာဟ္မဏ, အပိ နုခေါ တေ အာဂစ္ဆန္တိ မိတ္တာမစ္စာ [Pg.89] ဉာတိသာလောဟိတာ အတိတိယော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Rājagaha concerning the brahmin Akkosakabhāradvāja. The brahmin Akkosakabhāradvāja, venerable sir, approached the Blessed One and insulted and reviled him with unseemly, harsh words. In that connection, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with the words: ‘What do you think, brahmin? Do friends and colleagues, kinsmen and relatives, come to you as guests?’

အက္ကောဓဿ [Pg.91] ကုတော ကောဓော,ဒန္တဿ သမဇီဝိနော;

သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တဿ,ဥပသန္တဿ တာဒိနော.

“For one without anger, whence could anger arise? For one who is tamed, living equanimously, for one freed by perfect knowledge, for one who is peaceful and steadfast.”

တဿေဝ [Pg.92] တေန ပါပိယော,ယော ကုဒ္ဓံ ပဋိကုဇ္ဈတိ;

ကုဒ္ဓံ အပ္ပဋိကုဇ္ဈန္တော,သင်္ဂါမံ ဇေတိ ဒုဇ္ဇယံ.

He who returns anger for anger is thereby worse than the angry one. By not returning anger for anger, one wins a battle hard to win.

ဥဘိန္နမတ္ထံ စရတိ,အတ္တနော စ ပရဿ စ;

ပရံ သင်္ကုပိတံ ဉတွာ,ယော သတော ဥပသမ္မတိ.

He who, knowing the other is angered, mindfully becomes calm, acts for the good of both, for himself and for the other.

ဥဘိန္နံ တိကိစ္ဆန္တာနံ,အတ္တနော စ ပရဿ စ;

ဇနာ မညန္တိ ဗာလောတိ,ယေ ဓမ္မဿ အကောဝိဒါ.

Those who are unskilled in the Dhamma think him a fool who is healing both himself and the other.

ပုစ္ဆာ – ဣမဉ္စ [Pg.93] ပနာဝုသော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ အက္ကောသကဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ကီဒိသံ ပသန္နာကာရမကာသိ. ကီဝတ္တကဉ္စ အတ္ထံ သမ္ပာဒေသိ.

Question: “And, friend, having heard this Dhamma teaching, what kind of confidence did the brahmin Akkosakabhāradvāja show in this Dhamma and Discipline, and what extent of attainment did he reach?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမဉ္စ ပန ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ အက္ကောသကဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ပသန္နာကာရမကာသိ. ယာဝ အရဟတ္တာ စ ပန မဟန္တံ အတ္ထံ သမ္ပာဒေသိ.

Reply: “Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, the brahmin Akkosakabhāradvāja said: ‘Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama!’—and so on. In this way he showed his confidence in this Dhamma and Discipline. And he attained a great attainment, even up to arahantship.”

ဗဟုဓီတရသုတ္တ

The Bahudhītara Sutta

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.95] ဘဂဝတာ ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဗြာဟ္မဏသံယုတ္တေ ဗဟုဓီတရသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: “Friend, where, concerning whom, in what connection, and how was the Bahudhītara Sutta spoken by the Blessed One, the Knower… the Perfectly Self-Enlightened One, in the Brāhmaṇa Saṃyutta?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသလေသု ဘန္တေ အညတရသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ အညတရံ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတရော ဘန္တေ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ဂေါဏေ နဋ္ဌေ ပရိယေသန္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ.

Reply: “Venerable sir, it was spoken in the Kosala country, in a certain forest grove, concerning a certain brahmin of the Bhāradvāja clan. Venerable sir, a certain brahmin of the Bhāradvāja clan, while searching for lost oxen, spoke these verses in the presence of the Blessed One.”

‘‘န ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, ဗလီဗဒ္ဒါ စတုဒ္ဒသ;

အဇ္ဇသဋ္ဌိံ န ဒိဿန္တိ, တေနာယံ သမဏော သုခီ;

န ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, တိလာခေတ္တသ္မိ ပါပကာ;

ဧကပဏ္ဏာ ဒုပဏ္ဏာ စ, တေနာယံ သမဏော သုခီ.

“Surely this ascetic has no fourteen oxen, nor sixty cows today; therefore this ascetic is happy. Surely this ascetic has no blighted plants in his sesame field, no single-leafed or double-leafed weeds; therefore this ascetic is happy.”

(ပေယျာလ)

(Repetition)

န ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, ပစ္စူသမှိ ဣဏာယိကာ;

ဒေထ ဒေထာတိ စောဒေန္တိ, တေနာယံ သမဏော သုခီ’’တိ.

“Surely this ascetic has no creditors at dawn who urge him, ‘Give, give!’ Therefore this ascetic is happy.”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

“In that connection, venerable sir—”

န ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, ဗလီဗဒ္ဒါ စတုဒ္ဒသ;

အဇ္ဇသဋ္ဌိံ န ဒိဿန္တိ, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီ;

န ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, တိလာခေတ္တသ္မိ ပါပကာ;

ဧကပဏ္ဏာ ဒုပဏ္ဏာ စ, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီ.

“Brahmin, I have no fourteen oxen, nor sixty cows today; therefore, brahmin, I am happy. Brahmin, in my sesame field there are no blighted plants, no single-leafed or double-leafed weeds; therefore, brahmin, I am happy.”

(ပေယျာလ)

(Repetition)

န ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, ပစ္စူသမှိ ဣဏာယိကာ;

ဒေထ ဒေထာတိ စောဒေန္တိ, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီတိ.

“Brahmin, I have no creditors at dawn who urge me, ‘Give, give!’ Therefore, brahmin, I am happy.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

“Thus, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.”

(၁)

(1)

န [Pg.96] ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, ဗလီဗဒ္ဒါ စတုဒ္ဒသ;

အဇ္ဇသဋ္ဌိံ န ဒိဿန္တိ, တေနာဟံ သမဏော သုခီ.

“Surely this ascetic has no fourteen oxen, nor sixty cows today; therefore I, an ascetic, am happy.”

(၂)

(2)

န ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, တိလာခေတ္တသ္မိ ပါပကာ;

ဧကပဏ္ဏာ ဒုပဏ္ဏာ စ, တေနာယံ သမဏော သုခီ.

“Surely this ascetic has no blighted plants in his sesame field, no single-leafed or double-leafed weeds; therefore this ascetic is happy.”

(၃)

(3)

န [Pg.97] ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, တုစ္ဆကောဋ္ဌသ္မိ မူသိကာ;

ဥဿောဠှိကာယ နစ္စန္တိ, တေနာယံ သမဏော သုခီ.

“Surely this ascetic has no mice dancing playfully in his empty granary; therefore this ascetic is happy.”

(၄)

(4)

န ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, သန္ထာရော သတ္တမာသိကော;

ဥပ္ပာဋကေဟိ သဉ္ဆန္နော, တေနာယံ သမဏော သုခီ.

“Surely this ascetic does not have a seven-month-old mat covered with lice; therefore this ascetic is happy.”

(၅)

(5)

န ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, ဝိဓဝါ သတ္တ ဓီတရော;

ဧကပုတ္တာ ဒုပုတ္တာ စ, တေနာယံ သမဏော သုခီ.

“Surely this ascetic has no seven widowed daughters, with one son or two; therefore this ascetic is happy.”

(၆)

(6)

န [Pg.98] ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, ပိင်္ဂလာ တိလကာဟတာ;

သောတ္တံ ပါဒေန ဗောဓေတိ, တေနာယံ သမဏော သုခီ.

“Surely this ascetic does not have a shrew with dark spots who wakes him by kicking with her foot; therefore this ascetic is happy.”

(၇)

(7)

န ဟိ နူနိမဿ သမဏဿ, ပစ္စူသမိ ဣဏာယိကာ;

ဒေထ ဒေထာတိ စောဒေန္တိ, တေနာယံ သမဏော သုခီ.

“Surely this ascetic has no creditors at dawn who urge him, ‘Give, give!’ Therefore this ascetic is happy.”

(၁)

(1)

န [Pg.99] ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, ဗလီဗဒ္ဒါ စတုဒ္ဒသ;

အဇ္ဇသဋ္ဌိံ န ဒိဿန္တိ, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီ.

“Brahmin, I have no fourteen oxen, nor sixty cows today; therefore, brahmin, I am happy.”

(၂)

(2)

န ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, တိလာခေတ္တသ္မိ ပါပကာ;

ဧကပဏ္ဏာ ဒုပဏ္ဏာ စ, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီ.

“Brahmin, in my sesame field there are no blighted plants, no single-leafed or double-leafed weeds; therefore, brahmin, I am happy.”

(၃)

(3)

န ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, တုစ္ဆကောဋ္ဌသ္မိ မူသိကာ;

ဥဿောဠှီကာယ နစ္စန္တိ, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီ.

“Brahmin, in my empty granary mice do not dance playfully; therefore, brahmin, I am happy.”

(၄)

(4)

န ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, သန္ထာရော သတ္တမာသိကော;

ဥပ္ပာဋကေဟိ သဉ္ဆန္နော, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီ.

“Brahmin, I have no seven-month-old mat covered with lice; therefore, brahmin, I am happy.”

(၅)

(5)

န [Pg.100] ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, ဝိဓဝါ သတ္တ ဓီတရော;

ဧကပုတ္တာ ဒုပုတ္တာ စ, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီ.

“Brahmin, I have no seven widowed daughters with one son or two; therefore, brahmin, I am happy.”

(၆)

(6)

န ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, ပိင်္ဂလာ တိလကာဟတာ;

သောတ္တံ ပါဒေန ဗောဓေတိ, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီ.

“Brahmin, I do not have a shrew with dark spots who wakes me by kicking with her foot; therefore, brahmin, I am happy.”

(၇)

(7)

န ဟိ မယှံ ဗြာဟ္မဏ, ပစ္စူသမှိ ဣဏာယိကာ;

ဒေထ ဒေထာတိ စောဒေန္တိ, တေနာဟံ ဗြာဟ္မဏာ သုခီ.

“Brahmin, I have no creditors at dawn who urge me, ‘Give, give!’ Therefore, brahmin, I am happy.”

ပုစ္ဆာ – ဣမဉ္စ [Pg.101] ပနာဝုသော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သော ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ကီဒိသံ ပသန္နာကာရမကာသိ. ကီဝ မဟန္တဉ္စ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အတ္ထံ သမ္ပာဒေသိ.

Question: “But, friend, having heard this Dhamma teaching, what kind of expression of confidence did that brahmin of the Bhāradvāja clan show in this Dhamma and Discipline, and what great attainment did he accomplish in this Dhamma and Discipline?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမဉ္စ ပန ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သော ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမ အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမ, သေယျထာပိ ဘောဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒုက္ခန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဣမသ္မိ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ပသန္နာကာရမကာသိ. ဘဂဝတော စ သန္တိကေ ‘‘လဘေယျာဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစိတွာ အစိရူပသမ္ပန္နော ယာဝ အရဟတ္တာ မဟန္တံ ဝိသေသံ သမ္ပာဒေသိ.

Reply: “Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, that brahmin of the Bhāradvāja clan said: ‘Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama! Just as, Master Gotama, one might set upright what has been overturned, or reveal what has been hidden, or show the path to one who is lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes might see forms’—beginning thus, he showed his confidence in this Dhamma and Discipline. And he requested the going forth and higher ordination in the Blessed One’s presence, saying: ‘May I receive the going forth in the presence of Master Gotama, may I receive the higher ordination!’ Not long after his higher ordination, he accomplished a great distinction, even up to arahantship.”

ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တ

The Kasibhāradvāja Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.104] ဧကာဒသမံ မဟာကဿပါဒီဟိ ပေါရာဏဓမ္မသံဂါဟကထေရေဟိ သံဂီတံ ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, in what connection, and how was the Kasibhāradvāja Sutta, the eleventh discourse, recited by the ancient elders who compiled the Dhamma, headed by Mahākassapa, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – မဂဓေသု ဘန္တေ ဒက္ခိဏာဂိရိသ္မိံ ဧကနာဠာယံ ဗြာဟ္မဏဂါမေ ကသိဘာရဒွါဇံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ကသိဘာရဒွါဇော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ.

Reply: Venerable sir, it was spoken concerning the brahmin Kasibhāradvāja in the brahmin village of Ekanāḷa in Dakkhiṇāgiri, in the country of Magadha. Venerable sir, the brahmin Kasibhāradvāja addressed the Blessed One with a verse.

‘‘ကဿကော [Pg.105] ပဋိဇာနာသိ, န စ ပဿာမိ တေ ကသိံ. ကဿကော ပုစ္ဆိတော ဗြူဟိ, ကထံ ဇာနေမု တံ ကသိ’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

“You profess to be a farmer, but I do not see your farming. Farmer, being asked, tell us, how may we know your farming?” In this matter, venerable sir—

‘‘သဒ္ဓါ ဗီဇံ တပေါ ဝုဋ္ဌိ, ပညာ မေ ယုဂနင်္ဂလံ;

ဟိရီ ဤသာ မနော ယောတ္တံ, သတိ မေ ဖာလပါစနံ.

“Faith is the seed, austerity the rain, wisdom my yoke and plow; moral shame the pole, mind the strap, mindfulness my plowshare and goad.

ကာယဂုတ္တော ဝစီဂုတ္တော, အာဟာရေ ဥဒရေ ယတော;

သစ္စံ ကရောမိ နိဒ္ဒါနံ, သောရစ္စံ မေ ပမောစနံ.

Guarded in body, guarded in speech, restrained in the belly with regard to food; I do my weeding with truth, gentleness my unyoking.

ဝီရိယံ မေ ဓုရဓောရယှံ, ယောဂက္ခေမာဓိဝါဟနံ;

ဂစ္ဆတိ အနိဝတ္တန္တံ, ယတ္ထ ဂန္တွာ န သောစတိ.

My energy is my beast of burden, carrying me to security from bondage. It goes on without turning back, to where, having gone, one does not grieve.

ဧဝမေသာ ကသီ ကဋ္ဌာ, သာ ဟောတိ အမတပ္ဖလာ;

ဧတံ ကသိံ ကသိတွာန, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ.

Thus this farming is farmed, it has the deathless as its fruit; having farmed this farming, one is freed from all suffering.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.

ကဿကော [Pg.106] ပဋိဇာနာသိ, န စ ပဿာမိ တေ ကသိံ;

ကဿကော ပုစ္ဆိတော ဗြူဟိ, ကထံ ဇာနေမု တံ ကသိံ.

“You profess to be a farmer, but I do not see your farming; Farmer, being asked, tell us, how may we know your farming?”

သဒ္ဓါ [Pg.107] ဗီဇံ တပေါ ဝုဋ္ဌိ, ပညာ မေ ယုဂနင်္ဂလံ;

ဟိရီ ဤသာ မနော ယောတ္တံ, သတိ မေ ဖာလပါစနံ.

“Faith is the seed, austerity the rain, wisdom my yoke and plow; moral shame the pole, mind the strap, mindfulness my plowshare and goad.”

ပုစ္ဆာ – ဣမဉ္စ [Pg.109] ပနာဝုသော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သော ကသိဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ကီဒိသံ ပသန္နာကာရမကာသိ.

Question: And friend, having heard this Dhamma teaching, what kind of expression of confidence did the brahmin Kasibhāradvāja make in this Dhamma and Discipline?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမဉ္စ ပန ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ကသိဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမာ’’တိဧဝမာဒိနာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ပသန္နာကာရမကာသိ.

Reply: Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, the brahmin Kasibhāradvāja, saying, ‘Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama!’ and so forth, showed his confidence in this Dhamma and Discipline.

သေယျထာပိ ဘော ဂေါတမ ဥက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ နိက္ကုဇ္ဇေယျ.

Just as, Master Gotama, one might set upright what has been overturned.

ဥဒယသုတ္တ

The Udaya Sutta

ပုစ္ဆာ – ဥဒယသုတ္တံ [Pg.110] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Now, friend, as to the Udaya Sutta, where was it spoken by the Blessed One, concerning whom, about what subject, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ဥဒယံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဥဒယော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ပကဋ္ဌကောယံ သမဏော ဂေါတမော ပုနပ္ပုနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the brahmin Udaya. The brahmin Udaya, venerable sir, said this to the Blessed One: “This ascetic Gotama comes again and again; what has he removed?” On that matter, venerable sir—

ပုနပ္ပုနဉ္စေဝ ဝပန္တိ ဗီဇံ, ပုနပ္ပုနံ ဝဿတိ ဒေဝရာဇာ;

ပုနပ္ပုနံ ခေတ္တံ ကသန္တိ ကဿကာ, ပုနပ္ပုနံ ဓညမုပေတိ ရဋ္ဌံ.

“Again and again they sow the seed, again and again the king of the gods rains; again and again farmers plow the field, again and again grain comes to the country.

ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Beginning thus, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.

ပုနပ္ပုနံ [Pg.111] စေဝ ဝပန္တိ ဗီဇံ, ပုနပ္ပုနံ ဝဿတိ ဒေဝ ရာဇာ;

ပုနပ္ပုနံ ခေတ္တံ ကသန္တိ ကဿကာ, ပုနပ္ပုနံ ဓညမုပေတိ ရဋ္ဌံ.

“Again and again they sow the seed, again and again the king of the gods rains; again and again farmers plow the field, again and again grain comes to the country.

ပုနပ္ပုနံ [Pg.112] ယာစကာ ယာစယန္တိ, ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒန္တိ;

ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒိတွာ, ပုနပ္ပုနံ သဂ္ဂမုပေတိ ဌာနံ.

“Again and again beggars beg, again and again donors give; again and again, having given, donors reach a heavenly state.

ပုနပ္ပုနံ ခီရနိကာ ဒုဟန္တိ, ပုနပ္ပုနံ ဝစ္ဆော ဥပေတိ မာတရံ;

ပုနပ္ပုနံ ကိလမတိ ဖန္ဒတိ စ, ပုနပ္ပုနံ ဂဗ္ဘမုပေတိ မန္ဒော.

“Again and again milkers milk, again and again the calf approaches its mother; again and again one toils and struggles, again and again the fool enters the womb.

ပုနပ္ပုနံ ဇာယတိ မီယတိ စ, ပုနပ္ပုနံ သိဝထိကံ ဟရန္တိ;

မဂ္ဂဉ္စ လဒ္ဓါ အပုနဗ္ဘဝါယ, န ပုနပ္ပုနံ ဇာယတိ ဘူရိပညော-ဟု–

“Again and again one is born and dies, again and again they carry one to the charnel ground; but having found the path to no more becoming, the one of vast wisdom is not born again and again.”

မာတုပေါသကသုတ္တ

The Mātuposaka Sutta

ပုစ္ဆာ – မာတုပေါသကသုတ္တံ [Pg.113] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Now, friend, as to the Mātuposaka Sutta, where, concerning whom, on what subject, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ မာတုပေါသကံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. မာတုပေါသကော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘အဟဉှိ ဘော ဂေါတမ ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသာမိ, ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသိတွာ မာတာပိတရော ပေါသေမိ, ကစ္စာဟံ ဘော ဂေါတမ ဧဝံကာရီ ကိစ္စကာရီ ဟောမီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘တဂ္ဃ တွံ ဗြာဟ္မဏ ဧဝံကာရီ ကိစ္စကာရီ ဟောသိ, ယော ခေါ ဗြာဟ္မဏ ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသတိ, ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသိတွာ မာတာပိတရော ပေါသေတိ, ဗဟုံ သော ပုညံ ပသဝတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတာ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the brahmin Mātuposaka. The brahmin Mātuposaka, venerable sir, said this to the Blessed One: “I, Master Gotama, seek alms righteously; having sought alms righteously, I support my mother and father. Master Gotama, in acting thus, am I one who does what should be done?” Regarding this matter, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning thus: “Indeed, brahmin, in acting thus, you are one who does what should be done. Whoever, brahmin, seeks alms righteously and, having sought alms righteously, supports his mother and father, generates much merit.”

ယော [Pg.114] မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ, မစ္စော ဓမ္မေန ပေါသတိ;

တာယ နံ ပါရိစရိယာယ, မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ;

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတိ–

“Whatever mortal righteously supports their mother or father, for that service to their mother and father, the wise praise them here in this world; having passed away, they rejoice in heaven.”

ခေါမဒုဿသုတ္တ

The Khomadussa Sutta

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.115] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဗြာဟ္မဏသံယုတ္တေ ခေါမဒုဿသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, the Khomadussa Sutta in the Brāhmaṇa Saṃyutta was spoken by the Blessed One... the Perfectly Self-Enlightened One. Where, concerning whom, regarding what matter, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ခေါမဒုဿေ နာမ သကျာနံ နိဂမေ ခေါမဒုဿကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတ, ခေါမဒုဿကာ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘ကေ စ မုဏ္ဍကာ သမဏကာ, ကေ စ သဘာဓမ္မံ ဇာနိဿန္တီ’’တိ.

The Reply – Venerable sir, it was spoken among the Sakyans, in the Sakyan town named Khomadussa, concerning the brahmin householders of Khomadussa. Venerable sir, the brahmin householders of Khomadussa said this to the Blessed One: “Who are these shaven-headed ascetics? And who will understand the law of the assembly?”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that regard, venerable sir:

‘‘နေသာ သဘာ ယတ္ထ န သန္တိ သန္တော,သန္တော န တေ ယေ န ဝဒန္တိ ဓမ္မံ;

ရာဂဉ္စ ဒေါသဉ္စ ပဟာယ မောဟံ,ဓမ္မံ ဝဒန္တာ စ ဘဝန္တိ သန္တော’’တိ.

“That is no assembly where there are no virtuous ones; those are not virtuous who do not speak the Dhamma. Having abandoned passion, aversion, and delusion, those who speak the Dhamma are truly virtuous.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was this spoken by the Blessed One.

နေသာ [Pg.116] သဘာ ယတ္ထ နသန္တိ သန္တော,သန္တော န တေ ယေ န ဝဒန္တိ ဓမ္မံ;

ရာဂဉ္စ ဒေါသဉ္စ ပဟာယ မောဟံ,ဓမ္မံ ဝဒန္တာ စ ဘဝန္တိ သန္တော–

That is no assembly where there are no virtuous ones; those are not virtuous who do not speak the Dhamma. Having abandoned passion, aversion, and delusion, those who speak the Dhamma are truly virtuous.

ဝင်္ဂီသသံယုတ္တ

The Vaṅgīsa Saṃyutta

အာနန္ဒသုတ္တ

The Ānanda Sutta

ပုစ္ဆာ – ဝင်္ဂီသသံယုတ္တေ [Pg.117] ပနာဝုသော စတုတ္ထံ သံင်္ဂီတံ အာနန္ဒသုတ္တံ ကတ္ထကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, in the Vaṅgīsa Saṃyutta, regarding the fourth recitation, the Ānanda Sutta: where, concerning whom, regarding what matter, by whom, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ဝင်္ဂီသတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ. အာယသ္မတာ ဘန္တေ ဝင်္ဂီသော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ–

The Reply – Venerable sir, at Sāvatthī, it was spoken concerning the Venerable Vaṅgīsa Thera by the Venerable Ānanda Thera, the Treasurer of the Dhamma. Venerable sir, the Venerable Vaṅgīsa addressed the Venerable Ānanda with a verse:

‘‘ကာမရာဂေန ဍယှာမိ, စိတ္တံ မေ ပရိဍယှတိ;

သာဓု နိဗ္ဗာပနံ ဗြူဟိ, အနုကမ္ပာယ ဂေါတမာ’’တိ.

“I am scorched by sensual passion, my mind is consumed; O Gotama, out of compassion, please tell me of the way to its quenching.”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

In that regard, venerable sir:

‘‘သညာယ ဝိပရိယေသာ, စိတ္တံ တေ ပရိဍယှတိ;

နိမိတ္တံ ပရိဝဇ္ဇေဟိ, သုဘံ ရာဂူပသံဟိတံ;

သင်္ခါရေ ပရတော ပဿ, ဒုက္ခတော မာ စ အတ္တတော;

နိဗ္ဗာပေဟိ မဟာရာဂံ, မာ ဍယှိတ္ထော ပုနပ္ပုနံ;

အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ;

သတိ ကာယဂတာ တျတ္ထု, နိဗ္ဗိဒါဗဟုလော ဘဝ;

အနိမိတ္တဉ္စ ဘာဝေဟိ, မာနာနုသယမုဇ္ဇဟ;

တတော မာနာဘိသမယာ, ဥပသန္တော စရိဿသီ’’တိ.

“Because of distorted perception, your mind is inflamed; avoid the attractive sign associated with passion. See formations as other, as suffering, and not as self; extinguish the great passion, do not burn again and again. Develop the mind on the unattractive, one-pointed and well-composed; let mindfulness directed to the body be yours, be full of disenchantment. Cultivate the signless, abandon the underlying tendency to conceit; then, through the full understanding of conceit, you will fare on in peace.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was this spoken by the Venerable Ānanda Thera, the Treasurer of the Dhamma.

ကာမရာဂေန [Pg.118] ဍယှာမိ, စိတ္တံ မေ ပရိဍယှတိ;

သာဓု နိဗ္ဗာပနံ ဗြူဟိ, အနုကမ္ပာယ ဂေါတမ–

I am scorched by sensual passion, my mind is consumed; O Gotama, out of compassion, please tell me of the way to its quenching.

သညာယ [Pg.119] ဝိပရိယေသာ, စိတ္တံ တေ ပရိဍယှတိ;

နိမိတ္တံ ပရိဝဇ္ဇေဟိ, သုဘံ ရာဂူပသံဟိတံ.

Because of distorted perception, your mind is inflamed; avoid the attractive sign associated with passion.

သင်္ခါရေ ပရတောပဿ, ဒုက္ခတော မာ စ အတ္တတော;

နိဗ္ဗာပေဟိ မဟာရာဂံ, မာ ဍယှိတ္ထော ပုနပ္ပုနံ.

See formations as other, as suffering, and not as self; extinguish the great passion, do not burn again and again.

အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ;

သတိ ကာယဂတာ တျတ္ထု, နိဗ္ဗိဒါဗဟုလော ဘဝ.

Develop the mind on the unattractive, one-pointed and well-composed; let mindfulness directed to the body be yours, be full of disenchantment.

အနိမိတ္တဉ္စ [Pg.120] ဘာဝေဟိ, မာနာနုသယမုဇ္ဇဟ;

တတော မာနာဘိသမယာ, ဥပသန္တော စရိဿသိ.

Cultivate the signless, abandon the underlying tendency to conceit; then, through the full understanding of conceit, you will fare on in peace.

ဝင်္ဂီသသုတ္တ

The Vaṅgīsa Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထ အာဝုသော ဒွါဒသမံ ဝင်္ဂီသသုတ္တံ ကတ္ထ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, therein, where, by whom, and how was the twelfth Vaṅgīsa Sutta spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မတာ ဝင်္ဂီသတ္ထေရေန အစိရ အရဟတ္တပ္ပတ္တေန ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒိနာ–

The Reply – Venerable sir, at Sāvatthī, it was spoken by the Venerable Vaṅgīsa Thera, who had recently attained arahantship and was experiencing the bliss of liberation:

‘‘ကာဝေယျမတ္တာ ဝိစရိမှ ပုဗ္ဗေ, ဂါမာဂါမံ ပုရာပုရံ,အထဒ္ဒသာမ သမ္ဗုဒ္ဓံ, သဒ္ဓါ နော ဥပပဇ္ဇထ;

သော မေ ဓမ္မ မဒေသေသိ, ခန္ဓာယတန ဓာတုယော;

တဿာဟံ ဓမ္မံ သုတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ;

ဗဟုန္နံ ဝတ အတ္ထာယ, ဗောဓိံ အဇ္ဈဂမာ မုနိ;

ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခူနီနဉ္စ, ယေ နိယာမဂတဒ္ဒသာ;

သွာဂတံ [Pg.121] ဝတ မေ အာသိ, မမ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ;

ပုဗ္ဗေ နိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓိတံ;

တေဝိဇ္ဇော ဣဒ္ဓိပတ္တောမှိ, စေတောပရိယာယ ကောဝိဒေါ.

“Formerly, intoxicated with poetry, we wandered from village to village, town to town. Then we saw the Fully Enlightened One, and faith arose in us. He taught me the Dhamma: the aggregates, sense-bases, and elements. Having heard his Dhamma, I went forth into homelessness. Indeed, for the benefit of many the sage attained enlightenment; for the bhikkhus and bhikkhunīs who have seen the way to the fixed course. It was indeed a welcome thing for me to be in the presence of my Buddha. The three knowledges have been attained; the Buddha’s teaching has been fulfilled. I know my former abodes; the divine eye is purified. I possess the threefold knowledge, have attained psychic power, and am skilled in knowing the minds of others.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဥဒါနဝသေန ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, was it spoken as an inspired utterance.

ကာဝေယျ [Pg.124] မတ္တာ ဝိစရိမှ ပုဗ္ဗေ;

ဂါမာဂါမံပုရာပုရံ,အထဒ္ဒသာမ သမ္ဗုဒ္ဓံ, သဒ္ဓါ နော ဥပပဇ္ဇထ.

Formerly, intoxicated with poetry, we wandered from village to village, town to town. Then we saw the Fully Enlightened One, and faith arose in us.

သော [Pg.125] မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ခန္ဓာယတန ဓာတုယော;

တဿာဟံ ဓမ္မံ သုတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ.

He taught me the Dhamma: the aggregates, sense-bases, and elements. Having heard his Dhamma, I went forth into homelessness.

ဗဟုန္နံ ဝတ အတ္ထာယ, ဗောဓိံ အဇ္ဈဂမာ မုနိ;

ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီ နဉ္စ, ယေ နိယာမဂတဒ္ဒသာ.

Indeed, for the benefit of many the sage attained enlightenment; for the bhikkhus and bhikkhunīs who have seen the way to the fixed course.

သွာဂတံ ဝတ မေ အာသိ, မမ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ;

တဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

It was indeed a welcome thing for me to be in the presence of my Buddha. The three knowledges have been attained; the Buddha’s teaching has been fulfilled.

ပုဗ္ဗေနိဝါသံ [Pg.126] ဇာနာမိ;

ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ;

တေဝိဇ္ဇော ဣဒ္ဓိပတ္တောမှိ, စေတောပရိယာယကောဝိဒေါ.

I know my former abodes; the divine eye is purified. I possess the threefold knowledge, have attained psychic power, and am skilled in knowing the minds of others.

ဝနသံယုတ္တ

The Connected Discourses on the Forest

အာနန္ဒသုတ္တ

The Discourse on Ānanda

ပုစ္ဆာ – ဝနသံယုတ္တေ ပနာဝုသော ပဉ္စမံ သံဂီတံ အာနန္ဒသုတ္တံ ကဒါ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses on Forests, the fifth recited, the Discourse on Ānanda—when, where, concerning whom, on what subject, by whom, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသလေသု ဘန္တေ အညတရသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ အစိရပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာရဗ္ဘ တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ အဓိဝတ္ထာယ ဒေဝတာယ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ အာနန္ဒော အစိရပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ အတိဝေလံ ဂိဟိသညတ္တိဗဟုလော ဝိဟရတိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

Answer: Venerable sir, in Kosala, in a certain forest grove, shortly after the Blessed One had attained final Nibbāna, it was spoken by a deity dwelling in that forest grove concerning the Venerable Ānanda. Venerable sir, shortly after the Blessed One’s final Nibbāna, the Venerable Ānanda was dwelling, excessively engaged in conversation with householders. Venerable sir, concerning that matter—

‘‘ရုက္ခမူလဂဟနံ ပသက္ကိယ,နိဗ္ဗာနံ ဟဒယသ္မိံ ဩပိယ;

ဈာယ ဂေါတမ မာ ပမာဒေါ,ကိံ တေ ဗိဠိဗိဠိကာ ကရိဿတီ’’တိ.

“Having resorted to the dense thicket at the root of a tree, placing Nibbāna within your heart, meditate, O Gotama, do not be heedless. What will this chattering do for you?”

ဧဝံ [Pg.127] ခေါ ဘန္တေ ဝနသဏ္ဍေ အဓိဝတ္ထာယ ဒေဝတာယ အာယသ္မတော အာနန္ဒတ္ထေရဿ အနုကမ္ပိကာယ အတ္ထကာမာယ ဘာသိတံ.

Thus, venerable sir, it was spoken to the Venerable Elder Ānanda by the deity dwelling in the forest grove, out of compassion and wishing for his welfare.

ရုက္ခမူလ [Pg.128] ဂဟနံ ပသက္ကိယ, နိဗ္ဗာနံ ဟဒယသ္မိံ ဩပိယ;

ဈာယ ဂေါတမ မာ ပမာဒေါ, ကိံ တေ ဗိဠိဗိဠိကာ ကရိဿတိ-ဟု–

Having resorted to the dense thicket at the root of a tree, placing Nibbāna within the heart; meditate, O Gotama, do not be heedless. What will this chattering do for you?

ယက္ခသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Yakkhas

ဣန္ဒကသုတ္တ

The Discourse on Indaka

ပုစ္ဆာ – ယက္ခသံယုတ္တေ [Pg.129] ပနာဝုသော ပဌမံ သံဂီတံ ဣန္ဒကသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses with Yakkhas, where, concerning whom, on what subject, and how was the Discourse on Indaka, the first recited, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဣန္ဒကူဋေ ပဗ္ဗတေ ဣန္ဒကဿ ယက္ခဿ ဘဝနေ ဣန္ဒကံ ယက္ခံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဣန္ဒကော ဘန္တေ ယက္ခော အတ္တဝါဒေါ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ–

Answer: Venerable sir, it was spoken at Rājagaha, on Mount Indakūṭa, in the dwelling of the yakkha Indaka, concerning the yakkha Indaka. Venerable sir, the yakkha Indaka, an adherent of the doctrine of self, approached the Blessed One and addressed him in verse:

‘‘ရူပံ န ဇီဝန္တိ ဝဒန္တိ ဗုဒ္ဓါ,ကထံ နွယံ ဝိန္ဒတိမံ သရီရံ;

ကုတဿ အဋ္ဌီယကပိဏ္ဍမေဘိ,ကထံ နွယံ သဇ္ဇတိ ဂဗ္ဘရသ္မိ’’န္တိ.

“The Buddhas say that form is not a living being. How then does one acquire this body? From where does this lump of bones come? How does it become attached in the womb?”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

Concerning that matter, venerable sir—

‘‘ပဌမံ ကလလံ ဟောတိ, ကလလာ ဟောတိ အဗ္ဗုဒံ,အဗ္ဗုဒါ ဇာယတေ ပေသိ, ပေသိ နိဗ္ဗတ္တတီ ဃနော;

ဃနာ ပသာခါ ဇာယန္တိ, ကေသာ လောမာ နခါပိစ;

ယဉ္စဿ ဘုဉ္ဇတီ မာတာ, အန္နံ ပါနဉ္စ ဘောဇနံ;

တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ, မာတုကုစ္ဆိဂတောနရော’’တိ.

“First there is the kalala; from the kalala comes the abbuda. From the abbuda arises the pesi; from the pesi the ghana is produced. From the ghana, limbs develop, and also hair, body hair, and nails. Whatever food, drink, and nourishment the mother consumes, by that the person dwelling in the mother’s womb is sustained there.”

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, it was spoken by the Blessed One.

အာဠဝကသုတ္တ

The Discourse on Āḷavaka

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.132] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ယက္ခသံယုတ္တေ အာဠဝကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, on what subject, and how was the Discourse on Āḷavaka spoken by that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, in the Connected Discourses with Yakkhas?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အာဠဝိယံ ဘန္တေ အာဠဝကဿ ယက္ခဿ ဘဝနေ အာဠဝကံ ယက္ခံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာဠဝကော ဘန္တေ ယက္ခော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ–

Answer: In Āḷavī, venerable sir, in the mansion of the yakkha Āḷavaka, it was spoken regarding the yakkha Āḷavaka. Āḷavaka the yakkha, venerable sir, addressed the Blessed One in verse:

ကိံ သူဓဝိတ္တံ ပုရိသဿ သေဋ္ဌံ,ကိံ သု သုစိဏ္ဏံ သုခမာဝဟာတိ;

ကိံ သု ဟဝေ သာဒုတရံ ရသာနံ,ကထံ ဇီဝိံ ဇီဝိတာမာဟု သေဋ္ဌန္တိ.

“What here is the best wealth for a person? What, well-practiced, brings happiness? What is indeed the sweetest of tastes? How should one live to live the best life?”

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

Concerning that matter, venerable sir—

သဒ္ဓီစ ဝိတ္တံ ပုရိသဿ သေဋ္ဌံ,ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော သုခမာဝဟာတိ;

သစ္စံ ဟဝေ သာဒုတရံ ရသာနံ,ပညာဇီဝိံ ဇီဝိတမာဟု သေဋ္ဌန္တိ.

“Faith here is the best wealth for a person; Dhamma, well-practiced, brings happiness. Truth is indeed the sweetest of tastes; they say a life lived with wisdom is the best life.”

ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus, venerable sir, and so forth, was it spoken by the Blessed One.

န [Pg.134] ခွာဟံ တံ အာဝုသော နိက္ခမိဿာမိ, ယံ တေ ကရဏီယံ, တံ ကရောဟိ,

Friend, I will not leave. Do what you must do.

ပဉှံ တံ သမဏ ပုစ္ဆိဿာမိ, သစေ မေ န ဗျာကရိဿသိ, စိတ္တံ ဝါ တေ ခိပိဿာမိ, ဟဒယံ ဝါ တေ ဖာလေဿာမိ, ပါဒေသု ဝါ ဂဟေတွာ ပါရဂင်္ဂါယ ခိပိဿာမိ–

I will ask you a question, ascetic. If you do not answer me, I will derange your mind, or I will split your heart, or I will seize you by the feet and throw you across the Ganges.

ကိံ [Pg.135] သူခ ဝိတ္တံ ပုရိသဿ သေဋ္ဌံ, ကိံ သု သုစိဏ္ဏံ သုခမာဝဟာတိ;

ကိံ သု ဟဝေ သာဒုဘရံ ရသာနံ, ကထံ ဇီဝိံ ဇီဝိတမာဟု သေဋ္ဌံ–

“What here is the best wealth for a person? What, well-practiced, brings happiness? What is indeed the sweetest of tastes? How should one live to live the best life?”

သဒ္ဓီဓ ဝိတ္တံ ပုရိသဿ သေဋ္ဌံ, ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော သုခမာဝဟာတိ;

သစ္စံ ဟဝေ သာဒုတရံ ရသာနံ, ပညာဇီဝိံ ဇီဝိတမာဟု သေဋ္ဌံ;

“Faith here is the best wealth for a person; Dhamma, well-practiced, brings happiness. Truth is indeed the sweetest of tastes; they say a life lived with wisdom is the best life.”

ကထံသု [Pg.136] တရတိ ဩဃံ, ကထံသု တရတိ အဏ္ဏဝံ;

ကထံသု ဒုက္ခ မစ္စေတိ, ကထံသု ပရိသုဇ္ဈတိ.

“How does one cross the flood? How does one cross the ocean? How does one overcome suffering? How does one become purified?”

သဒ္ဓါယ တရတိ ဩဃံ, အပ္ပမာဒေန အဏ္ဏဝံ;

ဝီရိယေန ဒုက္ခ မစ္စေတိ, ပညာယ ပရိသုဇ္ဈတိ–

“By faith one crosses the flood, by heedfulness the ocean. By energy one overcomes suffering, by wisdom one is purified.”

ကထံသု [Pg.137] လဘတေ ပညံ, ကထံသု ဝိန္ဒတေ ဓနံ;

ကထံသု ကိတ္တိံ ပပ္ပောတိ, ကထံ မိတ္တာနိ ဂန္ထတိ;

အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ, ကထံ ပေစ္စ န သောစတိ–

“How does one gain wisdom? How does one find wealth? How does one attain fame? How does one make friends? Having passed from this world to the next, how does one not grieve?”

သဒ္ဒဟာနော အရဟတံ, ဓမ္မံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ;

သုဿူသံ လဘတေ ပညံ, အပ္ပမတ္တော ဝိစက္ခဏော;

ပတိရူပကာရီ ဓုရဝါ, ဥဋ္ဌာတာ ဝိန္ဒတေ ဓနံ;

သစ္စေန [Pg.138] ကိတ္တိံ ပပ္ပောတိ, ဒဒံ မိတ္တာနိ ဂန္ထတိ;

အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ, ဧဝံ ပေစ္စ န သောစတိ;

ယဿေတေ စတုရော ဓမ္မာ, သဒ္ဓဿ ဃရမေသိနော;

သစ္စံ ဓမ္မော ဓိတိ စာဂေါ, သ ဝေ ပေစ္စန သောစတိ–

“A heedful and discerning person, having faith in the Dhamma of the Arahants for the attainment of Nibbāna, gains wisdom by listening well. One who does what is fitting, is steadfast, and energetic, finds wealth. Through truth one obtains fame; by giving one makes friends. Thus, having passed from this world to the next, one does not grieve. The faithful householder who possesses these four qualities—truth, righteousness, fortitude, and generosity—indeed does not grieve after passing away.”

သက္ကသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Sakka

ဝတပဒသုတ္တ

The Discourse on the Grounds for Vows

ပုစ္ဆာ – သက္ကသံယုတ္တေ [Pg.139] ပနာဝုသော ဝတပဒသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, regarding the Vatapada Sutta in the Sakkasaṃyutta, where, in reference to whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ သက္ကဿ ဘိက္ခဝေ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ သတ္တ ဝတပဒါနိ သမတ္တာနိ သမာဒိန္နာနိ အဟေသုံ, ယေသံ သမာဒိန္နတ္တာ သက္ကော သက္ကတ္တံ အဇ္ဈဂါတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of monks, the Blessed One spoke thus: "Monks, Sakka, the lord of the devas, when he was formerly a human being, had undertaken and fulfilled seven grounds for vows. Because of undertaking them, Sakka attained to Sakka-hood." Thus, venerable sir, the Blessed One spoke.

သက္ကဿ [Pg.141] ဘိက္ခဝေ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတဿ ဣမာနိ သတ္တ ဝတပဒါနိ သမတ္တာနိ သမာဒိန္နာနိ အဟေသုံ.

Monks, when Sakka, the lord of the devas, was formerly a human being, these seven grounds for vows were fully undertaken and adopted by him.

မာတာပေတ္တိဘရံ ဇန္တုံ, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနံ;

သဏှံ သခိလသမ္ဘာသံ, ပေသုဏေယျပ္ပဟာယိနံ;

မစ္ဆေရဝိနယေ ယုတ္တံ, သစ္စံ ကောဓာဘိဘုံ နရံ;

တံ ဝေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ, အာဟု ‘‘သပ္ပုရိသော’’ဣတိ.

One who supports mother and father, who honors the elders in their family, gentle in speech, friendly in conversation, who has abandoned tale-bearing, devoted to the removal of stinginess, truthful, and who overcomes anger—him indeed the Tāvatiṃsa devas call 'a good person.'

ဒလိဒ္ဒသုတ္တ

The Discourse on the Poor Man

ပုစ္ဆာ – ဒလိဒ္ဒသုတ္တံ ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ. ဝိဿဇ္ဇနာ. ရာဇဂဟေ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ အညတရော ပုရိသော ဣမသ္မိံယေဝ ရာဇဂဟေ မနုဿဒလိဒ္ဒေါ [Pg.142] အဟောသိ မနုဿကပဏော မနုဿဝရာကော, သော တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ သဒ္ဓံ သမာဒိယိ, သီလံ, သုတံ, စာဂံ, ပညံ သမာဒိယီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, in reference to whom, and how was the Daliddasutta spoken? Reply: At Rājagaha, venerable sir, concerning a number of monks, the Blessed One spoke thus: 'Monks, formerly a certain man right here in Rājagaha was poor, miserable, and wretched among humans. He undertook faith, virtue, learning, generosity, and wisdom in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.' Thus, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with this.

ယဿ [Pg.144] သဒ္ဓါ တထာဂတေ, အစလာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ;

သီလဉ္စ ယဿ ကလျာဏံ, အရိယကန္တံ ပသံသိတံ.

Whose faith in the Tathāgata is unshakeable, well-established; and whose virtue is good, loved by the Noble Ones, praised.

ယဇမာနသုတ္တ

The Discourse on the Sacrificer

ပုစ္ဆာ – ယဇမာနသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Now then, friend, regarding the Yajamāna Sutta, where, by the Blessed One, was it spoken, concerning whom, about what subject matter, and how?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ [Pg.145] ဘန္တေ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သက္ကော ဘန္တေ ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ–

Reply: At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning Sakka, the lord of devas. Sakka, venerable sir, the lord of devas, addressed the Blessed One with a verse:

‘‘ယဇမာနာနံ မနုဿာနံ, ပုညပေက္ခာန ပါဏိနံ;

ကရောတံ ဩပဓိကံ ပုညံ, ကတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ.

"For humans who are sacrificing, for beings seeking merit, making merit that leads to future existence, where is a gift given that yields great fruit?"

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ–

On that occasion, venerable sir:

‘‘စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ, စတ္တာရောစ ဖလေ ဌိတာ;

ဧသ သံဃော ဥဇုဘူတော, ပညာသီလသမာဟိတော;

ယဇမာနာနံ မနုဿာနံ, ပုညပေက္ခာန ပါဏိနံ;

ကရောတံ ဩပဓိကံ ပုညံ, သံဃေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ’’န္တိ.

"Four are those practicing the path, and four are those established in the fruit; this Sangha is upright, composed of wisdom and virtue. For humans who are sacrificing, for beings seeking merit, making merit that leads to future existence, what is given to the Sangha is of great fruit."

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Thus indeed, venerable sir, this was spoken by the Blessed One.

ယဇမာနာနံ [Pg.146] မနုဿာနံ, ပုညပေက္ခာန ပါဏိနံ,ကရောတံ ဩပဓိတံ ပုညံ, ကတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ–

For humans who are sacrificing, for beings seeking merit, making merit that leads to future existence—where is a gift given that yields great fruit?

စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ, စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာ;

ဧသ သံဃော ဥဇုဘူတော, ပညာသီလသမာဟိတော;

ယဇမာနာနံ မနုဿာနံ, ပုညပေက္ခာန ပါဏိနံ;

ကရောတံ ဩပဓိကံ ပုညံ, သံဃေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ–

Four are those practicing the path, and four are those established in the fruit; this Sangha is upright, composed of wisdom and virtue. For humans who are sacrificing, for beings seeking merit, making merit that leads to future existence, what is given to the Sangha is of great fruit.

ဂဟဋ္ဌဝန္ဒနာသုတ္တ

The Discourse on Paying Homage to Householders

ပုစ္ဆာ – ဂဟဋ္ဌဝန္ဒနာသုတ္တံ [Pg.147] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, regarding the Gahaṭṭhavandanāsutta, where, concerning whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မာတလိံ သင်္ဂါဟကံ အာမန္တေသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, with reference to a number of monks, the Blessed One spoke thus, beginning with: "Monks, formerly Sakka, the lord of the devas, addressed Mātali the charioteer."

တံ [Pg.148] နမဿန္တိ တေဝိဇ္ဇာ, သဗ္ဗေ ဘုမ္မာစ ခတ္တိယာ;

စတ္တာရော စ မဟာရာဇာ, တိဒသာစ ယသဿိနော;

အထကော နာမ သော ယက္ခော, ယံ တွံ သက္က နမဿသိ–

Him the possessors of the three knowledges worship, and all earthly khattiyas; the four great kings, and the glorious thirty devas. Who then is that yakkha by name, whom you, Sakka, worship—

အဟဉ္စ [Pg.149] သီလသမ္ပန္နေ, စိရရတ္တသမာဟိတေ;

သမ္မာပဗ္ဗဇိတေ ဝန္ဒေ, ဗြဟ္မစရိယပရာယနေ.

And I venerate those endowed with virtue, who have been long composed in concentration, who have rightly gone forth, devoted to the holy life.

ယေ ဂဟဋ္ဌာ ပုညကရာ, သီလဝန္တော ဥပါသကာ;

ဓမ္မေန ဒါရံ ပေါသေန္တိ, တေ နမဿာမိ မာတလိ.

Those householders who are doers of merit, virtuous lay followers, who support their families righteously—to them I pay homage, Mātali.

နိဒါနဝဂ္ဂပါဠိ

The Book of Causation

နိဒါနသံယုတ္တ

The Connected Discourses on Causation

ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒသုတ္တ

The Discourse on Dependent Origination

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.151] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တေ ပဌမံ သံဂီတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒသုတ္တံ ကတ္ထ တံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, by the Blessed One… and so on… the Perfectly Self-Enlightened One, in the Nidānavaggasaṃyutta, the first recited discourse, the Paṭiccasamuppāda Sutta—where was it spoken, concerning what, regarding what subject matter, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ပဉ္စသတေ ဇနပဒဝါသိနော ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ပဉ္စသတာ ဘန္တေ ဇနပဒဝါသိနော ဘိက္ခူ သဗ္ဗေ ဥဂ္ဃာဋိတညုနော ဓုတင်္ဂဓရာ အာရဒ္ဓဝီရိယာ ယုတ္တယောဂါ ဝိပဿကာ သဏှံ သုခုမံ သုညတံ ပစ္စယာကာရဓမ္မဒေသနံ ပတ္ထယမာနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေတွာ နိသီဒိံသု. တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning five hundred monks from the countryside. Venerable sir, the five hundred monks from the countryside were all of quick understanding, upholders of ascetic practices, with aroused energy, committed to the practice, discerning, desiring the gentle, subtle teaching on emptiness and dependent origination. Having paid homage to the Blessed One and surrounded the Blessed One, they sat down. On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke thus: "Monks, I will teach you dependent origination; listen to that, apply your mind well, I shall speak." Thus, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with this.

ကတမော [Pg.152] စ ဘိက္ခဝေ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဘိက္ခဝေ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ (ပေယျာလ) ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါသာ သမ္ဘဝန္တိ, ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ.

And what, bhikkhus, is dependent origination? With ignorance as condition, bhikkhus, volitional formations; with volitional formations as condition, consciousness; (and so on) with birth as condition, aging and death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair come to be. Thus is the arising of this entire mass of suffering. This, bhikkhus, is called dependent origination.

အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓော သင်္ခါရနိရောဓော (ပေယျာလ) ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ –

But with the complete fading away and cessation of ignorance, volitional formations cease; (and so on to:) with the cessation of birth, aging and death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair cease. Thus is the cessation of this entire mass of suffering.

ဝိဘင်္ဂသုတ္တ

The Discourse on Analysis

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.154] ဒုတိယံ သံဂီတံ ဝိဘင်္ဂသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable, where, concerning whom, on what occasion, and how was the second discourse, the Vibhaṅga Sutta, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ပဉ္စသတေ ဇနပဒဝါသိနော ဝိပဉ္စိတညုနော ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ပဉ္စသတာ ဘန္တေ ဇနပဒဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဝိပဉ္စိတညုနော ဓုတင်္ဂဓရာ အာရဒ္ဓဝီရိယာ ယုတ္တယောဂါ ဝိဿကာ သဏှံ သုခုမံ သုညတပဋိသံယုတ္တံ ပစ္စယာကာရဓမ္မဒေသနံ ပတ္ထယမာနာ ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေတွာ နိသီဒိံသု. တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ပဋိစ္စ သမုပ္ပာဒံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေဒေဿာမိ ဝိဘဇိဿာမိ, တံ သုဏာထ သာဓုကံ မနသိကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, this was spoken by the Blessed One concerning five hundred country-dwelling monks who were skilled in analytical knowledge. Venerable sir, five hundred country-dwelling monks, skilled in analytical knowledge, maintaining ascetic practices, with aroused energy, devoted to striving, confident, desiring the teaching on the nature of conditions—profound, subtle, connected with emptiness—surrounded the Blessed One and sat down. On that occasion, the Blessed One said: "Monks, I will teach you dependent origination and analyze it. Listen carefully and attend closely, I will speak." Thus, venerable sir, the Blessed One spoke.

ပဉ္စဝေရဘယသုတ္တ

The Discourse on the Five Dangers and Animosities

ပုစ္ဆာ – ပဉ္စဝေရဘယသုတ္တံ [Pg.156] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: But venerable sir, where, concerning whom, and how was the Discourse on the Five Dangers and Animosities spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ အာရဗ္ဘ ‘‘ယတော ခေါ ဂဟပတိ အရိယသာဝကဿ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ, စတူဟိ စ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အရိယော စဿ ဉာယော ပညာယ သုဒိဋ္ဌော ဟောတိ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ, သော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ ခီဏနိရယောမိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော, သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning the householder Anāthapiṇḍika. The Blessed One said: "Householder, when five dangers and animosities are allayed in a noble disciple, when he is endowed with the four factors of stream-entry, and when the noble method has been clearly seen and thoroughly penetrated with wisdom, then, if he wishes, he may declare of himself: 'I am finished with hell, finished with the animal realm, finished with the sphere of ghosts, finished with the plane of misery, the bad destinations, the lower worlds. I am a stream-enterer, not subject to falling away, assured, destined for enlightenment.'" Thus, venerable sir, it was spoken by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသောတတ္ထ [Pg.157] ဘဂဝတာ အရိယသာဝကဿ ပဉ္စန္နံ ဘယာနံ ဝေရာနံ ဝူပသန္တတာ ပကာသိတာ.

Question: But how, friend, has the Blessed One declared the allaying of the five dangers and animosities for a noble disciple?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘ကတမာနိ [Pg.158] ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ. ယံ ဂဟပတိ ပါဏာတိပါတီ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒယတိ. ပါဏာတိပါတာ ဋိဝိရတဿ ဧဝံ တံ ဘယံ ဝေရံ ဝူပသန္တံ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ အရိယသာဝကဿ ပဉ္စန္နံ ဘယာနံ ဝေရာနံ ဝူပသန္တတာ ပကာသိတာ.

Reply: "What are the five dangers and animosities that are allayed? Householder, one who kills living beings generates danger and animosity in this very life on account of killing, danger and animosity in the life to come, and experiences mental pain and grief. For one who abstains from killing living beings, that danger and animosity are allayed." In this way, venerable sir, the Blessed One declared the allaying of the five dangers and animosities for a noble disciple.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.159] တတ္ထ ဘဂဝတာ အရိယသာဝကဿ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတတာ ပကာသိတာ.

Question: But how, friend, was it declared by the Blessed One that a noble disciple is endowed with the four factors of stream-entry?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကတမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဣဓ ဂဟပတိ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ ‘‘ဣတိပိသော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ အရိယသာဝကဿ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတတာ ပကာသိတာ.

Reply: "With which four factors of stream-entry is one endowed? Here, householder, a noble disciple is endowed with unwavering confidence in the Buddha: 'Thus is the Blessed One: an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Well-Gone One, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One.'" In this way, venerable sir, the Blessed One declared that a noble disciple is endowed with the four factors of stream-entry.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.161] တတ္ထ ဘဂဝတာ အရိယသာဝကေန အရိယဿ ဉာယဿ ပညာယ သုဒိဋ္ဌတာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတာ ပကာသိတာ.

Question: And how, friend, has the Blessed One declared the clear seeing and thorough penetration with wisdom of the noble method by a noble disciple?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကတမော စဿ အရိယော ဉာယော ပညာယ သုဒိဋ္ဌော ဟောတိ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ. ဣဓ ဂဟပတိ အရိယသာဝကော ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒညေဝ သာဓုကံ ယောနိသော မနသိ ကရောတိ ‘‘ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ, ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ, ဣမဿုပ္ပာဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ, ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ (ပေယျာလ) ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ, ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ တတ္ထ အရိယသာဝကေန အရိယဿ ဉာယဿ ပညာယ သုဒိဋ္ဌတာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတာ ပကာသိတာ.

Reply: "And what is this noble method that is clearly seen and thoroughly penetrated with wisdom? Here, householder, a noble disciple attends carefully and wisely to dependent origination itself: 'When this exists, that is; with the arising of this, that arises. When this does not exist, that is not; with the cessation of this, that ceases. That is: with ignorance as condition... thus is the cessation of this whole mass of suffering.'" Thus, venerable sir, the Blessed One has there declared how a noble disciple clearly sees and thoroughly penetrates the noble method with wisdom.

ယတော [Pg.162] ခေါ ဂဟပတိ အရိယသာဝကဿ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ. ဣမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ. အယဉ္စဿ အရိယော ဉာယော ပညာယ သုဒိဋ္ဌော ဟောတိ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ–

When, householder, these five dangers and animosities are allayed in a noble disciple, and he is endowed with these four factors of stream-entry, and this noble method is clearly seen and thoroughly penetrated by wisdom—

ဒုက္ခသုတ္တ

The Discourse on Suffering

ပုစ္ဆာ – ဒုက္ခသုတ္တံ [Pg.163] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: But where, friend, concerning whom, and how was the Discourse on Suffering spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဒုက္ခဿ ဘိက္ခဝေ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of monks, the Blessed One spoke thus: "Monks, I will teach you the origination and the passing away of suffering."

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.164] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဒုက္ခသမုဒယော ပကာသိတော.

Question: But how, friend, did the Blessed One declare the origination of suffering there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခဿ သမုဒယော. စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခဿ သမုဒယော. သောတဉ္စ ပဋိစ္စ သဒ္ဒေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောတဝိညာဏံ…ပေ… ဃာနဉ္စ ပဋိစ္စ ဂန္ဓေ စ…ပေ… ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ…ပေ… ကာယဉ္စ ပဋိစ္စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ…ပေ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခဿ သမုဒယောတိ ဧဝံခေါ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဒုက္ခဿ သမုဒယော ပကာသိတော.

Reply: "And what, monks, is the origination of suffering? Dependent on the eye and forms, eye-consciousness arises. The meeting of the three is contact. With contact as condition, feeling arises. With feeling as condition, craving arises. This, monks, is the origination of suffering. Dependent on the ear and sounds, ear-consciousness arises… Dependent on the nose and smells… Dependent on the tongue and tastes… Dependent on the body and tactile objects… Dependent on the mind and mental phenomena, mind-consciousness arises. The meeting of the three is contact. With contact as condition, feeling arises. With feeling as condition, craving arises. This, monks, is the origination of suffering." Thus, venerable sir, the Blessed One there declared the origination of suffering.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.165] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဒုက္ခဿ အတ္ထင်္ဂမော ပကာသိတော.

Question: But how, friend, did the Blessed One declare there the passing away of suffering?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခဿ အတ္ထင်္ဂမော. စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဒုက္ခဿ အတ္ထင်္ဂမော ပကာသိတော.

Reply: "And what, monks, is the passing away of suffering? Dependent on the eye and forms, eye-consciousness arises. The meeting of the three is contact. With contact as condition, feeling arises. With feeling as condition, craving arises. With the remainderless fading away and cessation of that very craving, clinging ceases. With the cessation of clinging, becoming ceases. With the cessation of becoming, birth ceases. With the cessation of birth, aging and death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair cease. Thus is the cessation of this whole mass of suffering." In this way, venerable sir, the Blessed One has declared the passing away of suffering.

ပုတ္တမံသူပမသုတ္တ

The Discourse with the Simile of the Son's Flesh

ပုစ္ဆာ – ပုတ္တမံသူပမသုတ္တံ [Pg.166] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: But where, friend, concerning whom, on what occasion, and how was the Discourse with the Simile of the Son's Flesh spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ အဓုနာ ပဗ္ဗဇိတေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဘဂဝတော စ ဘန္တေ ဘိက္ခုသံဃဿ စ မဟာလာဘသက္ကာရော ဥဒပါဒိ, ဧကစ္စေ စ ဘန္တေ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ ကုလပုတ္တာ အာဟာရံ အပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိံသု. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘စတ္တာရောမေ ဘိက္ခဝေ အာဟာရာ ဘူတာနံ ဝါ သတ္တာနံ ဌိတိယာ သမ္ဘဝေသီနံ ဝါ အနုဂ္ဂဟာယ. ကတမေ စတ္တာရော ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဩဠာရိကော ဝါ သုခုမော ဝါ ဖဿော ဒုတိယော မနောသဉ္စေတနာ တတိယာ ဝိညာဏံ စတုတ္ထ’’န္တိ ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several recently ordained monks. Great gain and honor arose for the Blessed One and the Saṅgha of monks. But some monks, young men of good family who were newly and recently ordained, consumed food without reflection. Concerning that matter, venerable sir, the Blessed One said: “Monks, there are these four kinds of nutriment for the maintenance of beings who have come to be and for the support of those seeking to be. What four? Physical food, coarse or fine; contact as the second; mental volition as the third; and consciousness as the fourth.” Thus, venerable sir, it was spoken by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.168] တတ္ထ ကဗဠီကာရဿ အာဟာရဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာကာရော ဘဂဝတာ ပကာသိတော.

The Question: But how, friend, was the way to regard physical food explained by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ဒွေ ဇာယမ္ပတိကာ ပရိတ္တံ သမ္ဗလံ အာဒါယ ကန္တာရမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇေယျုံ. တေသမဿ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ [Pg.169] ကဗဠီကာရဿ အာဟာရဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာကာရော ပကာသိတော.

The Response: Suppose, monks, a husband and wife, taking a small amount of provisions, were to set out on a desert road. They have one beloved and dear son. In this way, venerable sir, the Blessed One explained the manner in which physical food should be regarded.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.172] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဖဿာဟာရဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာကာရော ပကာသိတော.

The Question: And how, friend, did the Blessed One explain the way in which contact as food should be regarded?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ဂါဝီ နိစ္စမ္မာ ကုဋ္ဋံ စေ နိဿာယ တိဋ္ဌေယျ, ယေ ကုဋ္ဋနိဿိတာ ပါဏာ, တေ နံ ခါဒေယျုံ. ရုက္ခံ စေ နိဿာယ တိဋ္ဌေယျ. ဥဒကံ စေ နိဿာယ တိဋ္ဌေယျ. အာကာသံ စေ နိဿာယ တိဋ္ဌေယျ, ယေ အာကာသနိဿိတာ ပါဏာ, တေ နံ ခါဒေယျုန္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဖဿဿ အာဟာရဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာကာရော ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသိတော.

The Response: Suppose, monks, a flayed cow were to stand leaning against a wall; the creatures dependent on the wall would devour it. If it were to stand leaning against a tree, the creatures dependent on the tree would devour it. If it were to stand leaning against water, the creatures dependent on the water would devour it. If it were to stand leaning against the open air, the creatures dependent on the open air would devour it. In this way, venerable sir, the Blessed One explained in detail the manner in which contact as food should be regarded.

ဧဝမေဝ [Pg.173] ခွာဟံ ဘိက္ခဝေ ဖဿာဟာရော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ ဝဒါမိ.

In this same way, monks, I say that contact as food is to be regarded.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.174] တတ္ထ ဘဂဝတာ မနောသဉ္စေတနာဟာရဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာကာရော ပကာသိတော.

The Question: And how, friend, has the Blessed One explained the way in which the food of mental volition should be regarded?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ အင်္ဂါရကာသု သာဓိကပေါရိသာ ပုဏ္ဏာ အင်္ဂါရာနံ ဝီတစ္စိကာနံ ဝီတဓူမာနံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဇီဝိတုကာမော အမရိတုကာမော သုခ ကာမော ဒုက္ခပ္ပဋိကူလောတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ မနောသဉ္စေတနာဟာရဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာကာရော ဝိတ္ထာရေန ပကာသိတော.

The Response: Suppose, monks, there were a pit of embers, deeper than a man's height, full of embers that are flameless and smokeless. Then a man would come along, wanting to live, not wanting to die, desiring happiness and averse to suffering. In this way, venerable sir, the Blessed One has explained in detail the way in which the food of mental volition should be regarded.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.176] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဝိညာဏာဟာရဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာကာရော ပကာသိတော.

The Question: And how, friend, has the Blessed One explained there the way in which the food of consciousness should be regarded?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ရညော ဒဿေယျုံ ‘‘အယံ တေ ဒေဝစောရော အာဂုစာရီ, ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ, တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဝိညာဏာဟာရဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာကာရော ပကာသိတော.

The Response: Suppose, monks, having seized a thief, an offender, they were to present him to the king, saying, 'This, sire, is a thief, an offender. Inflict upon him whatever punishment you wish.' In this way, venerable sir, the Blessed One explained the way in which the food of consciousness should be regarded.

သုသိမပရိဗ္ဗာဇကသုတ္တ

The Discourse on Susima the Wanderer

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.179] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သုသိမပရိဗ္ဗာဇက သုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question: But where, friend, concerning whom, on what matter, and how was the Discourse on Susima the Wanderer spoken by that Blessed One… the Perfectly Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ သုသိမံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ သုသိမော ယာဝတကော ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ အဟောသိ ကထာသလ္လာပေါ, တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ သုသိမ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏံ, ပစ္ဆာ နိဗ္ဗာနေ ဉာဏ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Response: At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Susima. Whatever conversation the Venerable Susima had with the monks, he reported all of it to the Blessed One. On that matter, the Blessed One spoke thus: 'First, Susima, is knowledge of the stability of the Dhamma; afterwards, knowledge of Nibbāna.'

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.184] တတ္ထ ဘဂဝါ အာယသ္မတော သုသိမတ္ထေရဿ သမ္ပတိအရဟတ္တပတ္တဿ အနုယောဂဝသေန ပဋိပုစ္ဆိတွာ ပဋိပုစ္ဆိတွာ ဥတ္တရိ ဓမ္မဒေသနံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒေသေသိ.

The Question: And how, friend, did the Blessed One, by way of investigation, repeatedly question the Venerable Susima the Elder regarding his recent attainment of arahantship, and then expound the further Dhamma teaching in detail?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ သုသိမ ပဿသီတိ. ဧဝံ ဘန္တေ. ဘဝပစ္စယာ ဇာတီတိ သုသိမ ပဿသီတိ. ဧဝံ ဘန္တေတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ တတ္ထ အာယသ္မတော သုသိမဿ သမ္ပတိအရဟတ္တပတ္တဿ ဥတ္တရိပိ အနုယောဂဝသေန ပဋိပုစ္ဆိတွာ ပဋိပုစ္ဆိတွာ ဝိတ္ထာရတော ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

The Response: 'With birth as condition, there is aging-and-death—Susima, do you see this?' 'Yes, venerable sir.' 'With becoming as condition, there is birth—Susima, do you see this?' 'Yes, venerable sir.' In this way, venerable sir, the Blessed One there, by way of further investigation and repeated questioning regarding the Venerable Susima's recent attainment of arahantship, taught the Dhamma in detail.

တဿ [Pg.186] မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံသံဝရာယ–

May the Blessed One, venerable sir, accept my transgression as a transgression, for the sake of future restraint.

အဘိသမယသံယုတ္တ

The Connected Discourses on Breakthrough

နခသိခါသုတ္တ

The Discourse on the Fingernail Tip

ပုစ္ဆာ – အဘိသမယသံယုတ္တေ [Pg.187] ပနာဝုသော ပဌမံ သံဂီတံ နခသိခါသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question: Friend, in the Connected Discourses on Breakthrough, where, concerning whom, and how was the first recited discourse, the Discourse on the Fingernail Tip, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ, ယော ဝါယံ မယာ ပရိတ္တော နခသိခါယံ ပံသုအာရောပိတော, အယံ ဝါ မဟာပထဝီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Response: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus: 'What do you think, bhikkhus? Which is greater: this little bit of dust I have taken up on my fingernail tip, or this great earth?'

ဓာတုသံယုတ္တ

The Connected Discourses on Elements

စင်္ကမသုတ္တ

The Discourse on Walking Meditation

ပုစ္ဆာ – ဓာတုသံယုတ္တေ [Pg.189] ပနာဝုသော စင်္ကမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question: Friend, in the Connected Discourses on Elements, where, concerning whom, and how was the Discourse on Walking Meditation spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဓာတုသောဝ ဘိက္ခဝေ သတ္တာ သံသန္ဒန္တိ သမေန္တိ, ဟီနာဓိမုတ္တိကာ ဟီနာဓိမုတ္တိကေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒန္တိ သမေန္တိ, ကလျာဏာဓိမုတ္တိကာ ကလျာဏာဓိမုတ္တိကေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒန္တိ သမေန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Response: At Rājagaha, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus: 'Bhikkhus, beings come together and associate according to their elements. Those of inferior disposition come together and associate with those of inferior disposition; those of virtuous disposition come together and associate with those of virtuous disposition.'

အဿဒ္ဓသံသန္ဒနသုတ္တ

The Discourse on Associating with the Faithless

ပုစ္ဆာ – အဿဒ္ဓသံသန္ဒနသုတ္တံ [Pg.192] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question: But friend, where, concerning whom, and how was the Discourse on Associating with the Faithless spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဓာတုသောဝ ဘိက္ခဝေ သတ္တာ သံသန္ဒန္တိ သမေန္တိ, အဿဒ္ဓါ အဿဒ္ဓေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒန္တိ သမေန္တိ, အဟိရိကာ အဟိရိကေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒန္တိ သမေန္တိ, အနောတ္တပ္ပိနော. အပ္ပဿုတာ. ကုသီတာ. မုဋ္ဌဿတိနော. ဒုပ္ပညာ ဒုပ္ပညေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒန္တိ သမေန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Response: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus: 'Bhikkhus, beings come together and associate according to their elements. The faithless come together and associate with the faithless; the shameless with the shameless; those without conscience with those without conscience; the unlearned with the unlearned; the lazy with the lazy; the unmindful with the unmindful; the unwise with the unwise.'

အနမတဂ္ဂသံယုတ္တ

The Connected Discourses on the Undiscoverable Beginning

ပထဝီသုတ္တ

The Earth Discourse

ပုစ္ဆာ – အနမတဂ္ဂသံယုတ္တေ [Pg.194] အာဝုသော ဒုတိယံ သံဂီတံ ပထဝီသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question: Friend, in the Connected Discourses on the Undiscoverable Beginning, where, concerning whom, and how was the second recited discourse, the Earth Discourse, spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ ဘိက္ခဝေ သံသာရော, ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ပုရိသော ဣမံ မဟာပထဝိံ ကောလဋ္ဌိမတ္တံ ကောလဋ္ဌိမတ္တံ မတ္တိကာဂုဠိကံ ကရိတွာ နိက္ခိပေယျ ‘အယံ မေ ပိယာ, တဿ မေ ပိတု အယံ ပိတာ’တိ. အပရိယာဒိန္နာဝ ဘိက္ခဝေ တဿ ပုရိသဿ ပိတုပိတရော အဿု. အထာယံ မဟာပထဝီ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ. တံ ကိဿဟေတု, အနမတဂ္ဂေါယံ ဘိက္ခဝေ သံသာရော, ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာ သံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ’’ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Response: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus: 'Bhikkhus, this saṃsāra is without discoverable beginning. A first point is not discerned of beings roaming and wandering on, hindered by the hindrance of ignorance and fettered by craving. Suppose, bhikkhus, a man were to make clay pellets the size of jujube seeds from this great earth and place them down, saying, “This is my father; this is my father’s father.” The fathers and forefathers of that man would not be exhausted, yet this great earth would come to an end, be used up. For what reason? Because, bhikkhus, this saṃsāra is without discoverable beginning. A first point is not discerned of beings roaming and wandering on, hindered by the hindrance of ignorance and fettered by craving.'

ဧဝံ [Pg.195] ဒီဃရတ္တံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘူတံ တိဗ္ဗံ ပစ္စနုဘူတံ ဗျသနံ ပစ္စနုဘူတံ ကဋသီ ဝဍ္ဎိတာ.

Thus, for a long time, bhikkhus, you have experienced suffering, intense pain, and disaster; the charnel grounds have been extended.

အလမေဝ [Pg.196] သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ,အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ, အလံ ဝိမုစ္စိတုံ,

It is enough to be disenchanted with all conditioned things, enough to be dispassionate, enough to be liberated.

အဿုသုတ္တ

The Tears Discourse

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော တတိယံ သံဂီတံ အဿုသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, and how was the third discourse, the Tears Discourse, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေယေဝ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ, ယံ ဝါ ဝေါ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ အမနာပသမ္ပယောဂါ မနာပဝိပ္ပယောဂါ ကန္ဒန္တာနံ ရောဒန္တာနံ အဿု ပဿန္နံ ပဂ္ဃရိတံ, ယံ ဝါ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒက’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus: “Bhikkhus, what do you think? Which is greater: the tears that have flowed and streamed from you while roaming and wandering on through this long journey, lamenting and weeping because of union with the disagreeable and separation from the agreeable, or the water in the four great oceans?”

သာသပသုတ္တ

The Mustard Seed Discourse

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.198] ဆဋ္ဌံ သံဂီတံ သာသပသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, on what occasion, and how was the sixth discourse, the Mustard Seed Discourse, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတရော ဘန္တေ ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကီဝဒီဃော နု ခေါ ဘန္တေ ကပ္ပော’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဒီဃော ခေါ ဘိက္ခု ကပ္ပော, သော န သုကရော သင်္ခါတုံ ဧတ္တကာနိ ဝဿာနိ ဣတိဝါ, (ပေယျာလ) ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနိ ဣတိဝါတိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response: It was spoken at Sāvatthī, venerable sir, concerning a certain bhikkhu. A certain bhikkhu, venerable sir, said this to the Blessed One: “How long is an eon, venerable sir?” Concerning this matter, the Blessed One spoke thus: “Long is an eon, bhikkhu. It is not easy to calculate it by saying, ‘so many years,’ or ‘so many hundreds of thousands of years.’”

ဂင်္ဂါသုတ္တ

The Ganges Discourse

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.200] သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အနမတဂ္ဂသံယုတ္တေ ဂင်္ဂါသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable friend, where, concerning whom, in what context, and how was the Ganges Discourse in the Saṃyutta on the Undiscoverable Beginning spoken by the Perfectly Self-Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အညတရံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတရော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကီဝ-

Response: It was spoken at Rājagaha, venerable sir, concerning a certain brahmin. A certain brahmin, venerable sir, said this to the Blessed One: “How long,

ဗဟုကာ [Pg.201] နု ခေါ ဘော ဂေါတမ ကပ္ပာ အဗ္ဘတီတာ အတိက္ကန္တာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဗဟုကာ ခေါ ဗြာဟ္မဏ ကပ္ပာ အဗ္ဘတီတာ အတိက္ကန္တာ, တေ န သုကရာ သင်္ခါတုံ ‘ဧတ္တကာ ကပ္ပာ’ ဣတိ ဝါ ‘ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတာနိ’ ဣတိ ဝါ ‘ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသဟဿာနိ’ ဣတိဝါ ‘ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတသဟဿာနိ’ ဣတိ ဝါ’’တိ ဧဝ မာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

venerable Gotama, have many eons passed and gone by?” In that context, venerable sir, the Blessed One spoke thus: “Brahmin, many eons have passed and gone by, and it is not easy to reckon them, saying, ‘So many eons,’ or ‘So many hundreds of eons,’ or ‘So many thousands of eons,’ or ‘So many hundreds of thousands of eons.’”

ပုဂ္ဂလသုတ္တ

The Person Discourse

ပုစ္ဆာ – ပုဂ္ဂလသုတ္တံ [Pg.203] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where, concerning whom, and how was the Person Discourse spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ ဘိက္ခဝေ သံသာရော, ပုဗ္ဗာကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာ နီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. ဧကပုဂ္ဂလဿ ဘိက္ခဝေ ကပ္ပံ သန္ဓာဝတော သံသရတော သိယာ ဧဝံ မဟာ အဋ္ဌိကင်္ကလော အဋ္ဌိပုဉ္ဇော အဋ္ဌိရာသိ, ယထာ ယံ ဝေပုလ္လော ပဗ္ဗတော. သစေ သံဟာရကော အဿ, သမ္ဘတဉ္စ န ဝိနဿေတျာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response: At Rājagaha, venerable sir, concerning many monks, the Blessed One spoke thus: “Monks, this saṃsāra is without discoverable beginning. A first point is not discerned of beings hindered by ignorance and fettered by craving, who are roaming and wandering on. For one person, monks, wandering and transmigrating for an aeon, there might be such a great heap of bones, pile of bones, or mass of bones, as Mount Vepulla, if there were someone to collect them, and the collection did not perish.”

ဒုဂ္ဂတသုတ္တ, သုခိတသုတ္တ

The Unfortunate Discourse, The Fortunate Discourse

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.204] ဒုဂ္ဂတသုတ္တဉ္စ သုခိတသုတ္တဉ္စ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: There, friend, where, concerning whom, and how were the Unfortunate Discourse and the Fortunate Discourse spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ ဘိက္ခဝေ သံသာရော, ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. ယံ ဘိက္ခဝေ ပဿေယျာထ ဒုဂ္ဂတံ ဒုရူပေတံ, နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ ‘အမှေဟိပိ ဧဝရူပံ ပစ္စနုဘူတံ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ’တိ, ယံ ဘိက္ခဝေ ပဿေယျာထ သုခိတံ သုသဇ္ဇိတံ,

Response: At Sāvatthī, venerable sir, concerning many monks, the Blessed One spoke thus: “Monks, this saṃsāra is without discoverable beginning. A first point is not discerned of beings hindered by ignorance and fettered by craving, roaming and wandering on. Monks, whatever you see as miserable and ill-favored, you should conclude: ‘We too have experienced such things in this long course.’ Whatever you see as happy and well-adorned,

နိဋ္ဌမေတ္ထ [Pg.205] ဂန္တဗ္ဗံ, ‘‘အမှေဟိပိ ပစ္စနုဘူတံ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

you should conclude: ‘We too have experienced such things in this long course.’”

တိံသမတ္တသုတ္တ

The Thirty Bhikkhus Sutta

ပုစ္ဆာ – တိံသမတ္တသုတ္တံ [Pg.206] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where, concerning whom, and how was the Thirty Bhikkhus Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ တိံသမတ္တေ ပါဝေယျကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ ဘိက္ခဝေ သံသာရော, ပုဗ္ဗာကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ, ယံ ဝါ ဝေါ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ သီသစ္ဆိန္နာနံ လောဟိတံ ပဿန္နံ ပဂ္ဃရိတံ, ယံ ဝါ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒက’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဝဂတာ ဘာသိတံ.

Response: At Rājagaha, venerable sir, concerning about thirty monks from Pāvā, the Blessed One spoke thus: “Monks, this saṃsāra is without discoverable beginning. A first point is not discerned of beings hindered by ignorance and fettered by craving, roaming and wandering on. What do you think, monks, which is more: the blood shed from your heads being cut off while roaming and wandering in this long course, or the water in the four great oceans?”

မာတုသုတ္တ

The Mother Discourse

ပုစ္ဆာ – မာတုသုတ္တာဒီနိ [Pg.209] ပနာဝုသော ဆသုတ္တာနိ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where, concerning whom, and how were the six suttas beginning with the Mother Discourse spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ ဘိက္ခဝေ သံသာရော, ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. န သော ဘိက္ခဝေ သတ္တော သုလဘရူပေါ, ယော န မာတာဘူတပုဗ္ဗော ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ. ယော န ပိတာဘူတပုဗ္ဗော. ယော န ဘာတာဘူတပုဗ္ဗော. ယော န ဘဂိနိဘူတပုဗ္ဗော. ယော န ပုတ္တဘူတပုဗ္ဗော. ယော န ဓီတာဘူတပုဗ္ဗော [Pg.210] ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response: At Sāvatthī, venerable sir, concerning many monks, the Blessed One spoke thus: “Monks, this saṃsāra is without discoverable beginning. A first point is not discerned of beings hindered by ignorance and fettered by craving, roaming and wandering on. Monks, it is not easy to find a being who has not been your mother in this long course. Who has not been your father. Who has not been your brother. Who has not been your sister. Who has not been your son. Who has not been your daughter in this long course.” Thus spoke the Blessed One, venerable sir.

ကဿပသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Kassapa

စန္ဒူပမသုတ္တ

The Simile of the Moon Discourse

ပုစ္ဆာ – ကဿပသံယုတ္တေ [Pg.211] ပနာဝုသော စန္ဒူပမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Now friend, where, concerning whom, and how was the Simile of the Moon Discourse in the Connected Discourses with Kassapa spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘စန္ဒူပမာ ဘိက္ခဝေ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမထ အပကဿေဝ ကာယံ အပကဿ စိတ္တံ နိစ္စနဝကာ ကုလေသု အပ္ပဂဗ္ဘာ. သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ပုရိသော ဇရုဒပါနံ ဝါ ဩလောကေယျ ပဗ္ဗတဝိသမံ ဝါ နဒီဝိဒုဂ္ဂံ ဝါ အပကဿေဝ ကာယံ အပကဿ စိတ္တံ. ဧဝမေဝ ခေါ ဘိက္ခဝေ စန္ဒူပမာ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမထ အပကဿေဝ ကာယံ အပကဿ စိတ္တံ နိစ္စနဝကာ ကုလေသု အပ္ပဂဗ္ဘာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response: At Sāvatthī, venerable sir, concerning many monks, the Blessed One spoke thus: “Monks, visit families like the moon—with body restrained and mind restrained, always new among families, not presumptuous. Just as, monks, a man would look into an old well, a mountain ravine, or a difficult river crossing with body restrained and mind restrained—in the same way, monks, visit families like the moon, with body restrained and mind restrained, always new among families, not presumptuous.”

တံ [Pg.213] ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကထံ ရူပါ ဘိက္ခု အရဟတိ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမိတုံ.

What do you think, monks, what kind of monk is worthy to visit families?

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.214] တတ္ထ ဘဂဝတာ ပရိသုဒ္ဓါပရိသုဒ္ဓ ဓမ္မဒေသနံ ဒဿေတွာ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒေါ ဒိန္နော.

Question: And how, friend, did the Blessed One, having shown the Dhamma teaching as pure and impure there, give advice to the bhikkhus?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကထံ ရူပဿ ဘိက္ခုနော အပရိသုဒ္ဓါ ဓမ္မဒေသနာ ဟောတိ, ကထံ ရူပဿ ဘိက္ခုနော ပရိသုဒ္ဓါ ဓမ္မဒေသနာ [Pg.215] ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပရိသုဒ္ဓါပရိသုဒ္ဓဓမ္မဒေသနာ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတွာ ‘‘ကဿပေန ဝါ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဩဝဒိဿာမိ ယော ဝါ ပနဿ ကဿပသဒိသော, ဩဝဒိတေဟိ စ ပန ဝေါ တထတ္တာယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတော ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒေါ ဒိန္နော.

Reply: ‘What do you think, bhikkhus, how is the Dhamma teaching of a certain kind of bhikkhu impure, and how is the Dhamma teaching of a certain kind of bhikkhu pure?’ Having explained in detail the Dhamma teaching as pure and impure, beginning in this way, he said: ‘Bhikkhus, I shall advise you as Kassapa would, or as one like Kassapa would. And when advised, you should practice accordingly.’ Thus, venerable sir, was the advice given to the bhikkhus by the Blessed One.

ယော [Pg.216] ဟိ ကောစိ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဧဝံစိတ္တော ပရေသံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ‘‘အဟော ဝတ မေ ဓမ္မံ သုဏေယျုံ, သုတွာ စ ပန ဓမ္မံ ပသီဒေယျုံ, ပသန္နာ စ မေ ပသန္နာကာရံ ကရေယျုံ–

For whatever bhikkhu, bhikkhus, teaches the Dhamma to others with such a thought: ‘Oh, that they would listen to the Dhamma from me! And having listened, may they gain confidence in the Dhamma! And being confident, may they show me a sign of their confidence—’

သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိ ပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ–

The Dhamma is well-proclaimed by the Blessed One, visible here and now, timeless, inviting inspection, leading onward, to be realized by the wise for themselves—

ကဿပေန [Pg.217] ဝါ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဩဝဒိဿာမိ ယော ဝါ ပနဿ ကဿပသဒိသော, ဩဝဒိတေဟိ စ ပန ဝေါ တထတ္တာယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ–

Bhikkhus, I shall advise you as Kassapa would, or as one like Kassapa would. And when advised, you should practice accordingly.

ကုလူပကသုတ္တ

The Discourse on the Family Visitor

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.218] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ကဿပသံယုတ္တေ စတုတ္ထံ ကုလူပကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Now then, friend, where, concerning whom, and how was the fourth Discourse on the Family Visitor in the Connected Discourses on Kassapa spoken by the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကထံ ရူပေါ ဘိက္ခု အရဟတိ ကုလူပကော ဟောတုံ, ကထံ ရူပေါ ဘိက္ခု န အရဟတိ ကုလူပကော ဟောတု’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus, beginning with: ‘What do you think, bhikkhus? What kind of bhikkhu is worthy of being a family visitor, and what kind of bhikkhu is not worthy of being a family visitor?’

ကဿပေန [Pg.222] ဝါ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဩဝဒိဿာမိ ယော ဝါ ပနဿ ကဿပသဒိသော, ဩဝဒိတေဟိ စ ပန ဝေါ တထတ္တာယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

Bhikkhus, I shall advise you as Kassapa would, or as one who is like Kassapa would. And when you have been advised, you should practice accordingly.

ဒုတိယ ဩဝါဒသုတ္တ

The Second Discourse on Exhortation

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝါဝုသော [Pg.223] ဘဂဝတာ ဒုတိယ ဩဝါဒသုတ္တံ ကတ္ထ ကေန သဒ္ဓိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Right there, friend, where, with whom, and how was the second Discourse on Exhortation spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန သဒ္ဓိံ ‘‘ဩဝဒ ကဿပ ဘိက္ခူ, ကရောဟိ ကဿပ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ, အဟံ ဝါ ကဿပ ဘိက္ခူ ဩဝဒေယျံ တွံ ဝါ, အဟံ ဝါ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ ကရေယျံ တွံ ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, with the Venerable Mahākassapa, the Blessed One spoke thus, beginning with: ‘Kassapa, exhort the bhikkhus. Kassapa, give the bhikkhus a Dhamma talk. Either I, Kassapa, should exhort the bhikkhus, or you should. Either I should give the bhikkhus a Dhamma talk, or you should.’

ယဿ [Pg.224] ကဿစိ ဘန္တေ သဒ္ဓါ နတ္ထိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဟိရီ နတ္ထိ. ဩတ္တပ္ပံ နတ္ထိ. ဝီရိယံ နတ္ထိ. ပညာ နတ္ထိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

For whomever, venerable sir, has no faith in wholesome qualities, no moral shame, no moral dread, no energy, and no wisdom in wholesome qualities.

တတိယ ဩဝါဒသုတ္တ

The Third Discourse on Exhortation

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝါဝုသော [Pg.227] ဘဂဝတာ တတိယဩဝါဒသုတ္တံ ကတ္ထ ကေန သဒ္ဓိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Right there, friend, where, with whom, and how was the third Discourse on Exhortation spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မတာယေဝ မဟာကဿပေန သဒ္ဓိံ ‘‘ဩဝဒ ကဿပ ဘိက္ခူ. ကရောဟိ ကဿပ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိံ ကထံ, အဟံ ဝါ ကဿပ ဘိက္ခူ ဩဝဒေယျံ တွံ ဝါ. အဟံ ဝါ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ကထံ ကရေယျံ တွံ ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, with the Venerable Mahākassapa himself, the Blessed One spoke thus, beginning with: ‘Kassapa, exhort the bhikkhus. Kassapa, give the bhikkhus a Dhamma talk. Either I, Kassapa, should exhort the bhikkhus, or you should. Either I should give the bhikkhus a Dhamma talk, or you should.’

ဒုဗ္ဗစာ [Pg.228] ခေါ ဘန္တေ ဧတရဟိ ဘိက္ခူ ဒေါဝစဿကရဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ အက္ခမာ အပ္ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟိနော အနုသာသနိံ–

Venerable sir, the bhikkhus nowadays are difficult to admonish, endowed with qualities that make them difficult to admonish; they are impatient and do not receive instruction respectfully—

သဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကသုတ္တ

The Discourse on the Counterfeit of the True Dhamma

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝါဝုသော [Pg.231] ဘဂဝတာ ပရိယောသာနံ သဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Right there, friend, where, concerning whom, on what subject, and how was the Discourse on the Counterfeit of the True Dhamma spoken by the Blessed One as a conclusion?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံယေဝ မဟာကဿပံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ မဟာကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒေဝေါစ ‘‘ကော နု ခေါ ဘန္တေ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန ပုဗ္ဗေ အပ္ပတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ အဟေသုံ, ဗဟုတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟိံသု. ကော ပန ဘန္တေ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေနေတရဟိ ဗဟုတရာနိ စေဝ သက္ခာပဒါနိ အပ္ပတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟန္တီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဧဝဉ္စေတံ ကဿပ ဟောတိ သတ္တေသု ဟာယမာနေသု သဒ္ဓမ္မေ အန္တရဓာယမာနေ ဗဟုတရာနိစေဝ သိက္ခာပဒါနိ [Pg.232] ဟောန္တိ, အပ္ပတရာစ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Mahākassapa himself. The Venerable Mahākassapa, venerable sir, said just this to the Blessed One: ‘What, venerable sir, is the cause, what is the reason, why formerly there were fewer training rules and more bhikkhus were established in final knowledge? And what, venerable sir, is the cause, what is the reason, why nowadays there are more training rules and fewer bhikkhus are established in final knowledge?’ On that subject, venerable sir, the Blessed One spoke thus, beginning with: ‘So it is, Kassapa. When beings are degenerating and the true Dhamma is disappearing, there come to be more training rules, and fewer bhikkhus are established in final knowledge.’

လာဘသက္ကာရသံယုတ္တ

The Connected Discourses on Gain and Honor

မီဠှကသုတ္တ

The Discourse on the Dung Beetle

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.235] သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန လာဘသက္ကာရံယုတ္တေ ပဉ္စမံ သံဂီတံ မီဠှကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Now then, friend, where, concerning whom, and how was the fifth recited discourse, the Discourse on the Dung Beetle, in the Connected Discourses on Gain and Honor, spoken by the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဒါရုဏော ဘိက္ခဝေ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဖရုသော အန္တရာယိကော အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ. သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ မီဠှကာ ဂူထာဒီ ဂူထပူရာ ပုဏ္ဏာ ဂူထဿ, ပုရတော စဿ မဟာဂူထပုဉ္ဇော, သာ တေန အညာ မီဠှကာ အတိမညေယျ ‘‘အဟမှိ ဂူထာဒီ ဂူထပူရာ ပုဏ္ဏာ ဂူထဿ, ပုရတော စ မျာယံ မဟာဂူထပုဉ္ဇော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus, beginning with: ‘Bhikkhus, gain, honor, and renown are terrible, harsh, an obstacle to the attainment of the unsurpassed security from bondage. Just as, bhikkhus, a dung beetle—eating dung, full of dung, filled with dung, with a great heap of dung before it—might, on that account, despise other dung beetles, thinking: “I am a dung eater, full of dung, filled with dung, and before me is this great heap of dung.”’

တံ [Pg.237] ဟိ တဿ ဘိက္ခဝေ မောဃပုရိသဿ ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ.

For that, bhikkhus, leads to the long-lasting harm and suffering of that foolish person.

ဧဝံ ဒါရုဏော ခေါ ဘိက္ခဝေ လာဘသက္ကာရသိလောကော.

So terrible, bhikkhus, are gain, honor, and renown.

တသ္မာတိဟ [Pg.238] ဘိက္ခဝေ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ, ‘‘ဥပ္ပန္နံ လာဘသက္ကာရသိ လောကံ ပဇဟိဿာမ, န စ နော ဥပ္ပန္နော လာဘသက္ကာရသိလောကော စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿဘီ’’တိ, ဧဝဉှိ ခေါ ဘိက္ခဝေ သိက္ခိတဗ္ဗံ.

Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will abandon arisen gain, honor, and renown, and arisen gain, honor, and renown will not persist, having taken possession of our minds.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves.

ဧကပုတ္တကသုတ္တ

The Discourse on the Only Son

ပုစ္ဆာ – တတ္ထော အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကေဟိ သံဂီတံ ဧကပုတ္တကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, and how was the Discourse on the Only Son, which was recited by the ancient compilers of the Dhamma, spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဒါရုဏော ဘိက္ခဝေ လာဘသက္ကာရသိလောကော ကဋုကော ဖရုသော အန္တရာယိကော အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ, သဒ္ဓါ ဘိက္ခဝေ ဥပါသိကာ ဧကပုတ္တကံ ပိယံ မနာပံ ဧဝံ သမ္မာအာယာစမာနာ [Pg.239] အာယာစေယျ တာဒိသော တာတ ဘဝါဟိ, ယာဒိသော စိတ္တော စ ဂဟပတိ ဟတ္ထကော စ အာဠဝကော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus, beginning with: ‘Bhikkhus, gain, honor, and renown are terrible, bitter, and harsh, an obstacle to the attainment of the unsurpassed security from bondage. Bhikkhus, a faithful female lay disciple, rightly exhorting her only son, dear and beloved, might exhort him thus: “Be, my dear, like Citta the householder and Hatthaka of Āḷavī.”’

ဧသာ [Pg.240] ဘိက္ခဝေ တုလာ ဧတံ ပမာဏံ မမ သာဝကာနံ ဥပါသကာနံ ယဒိဒံ စိတ္တော စ ဂဟပတိ ဟတ္ထကော စ အာဠဝကော.

This, monks, is the balance, this the standard for my lay disciples—namely, Citta the householder and Hatthaka of Āḷavī.

သစေ ခေါ တွံ တာတ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇသိ, တာဒိသော တာတ ဘဝါဟိ, ယာဒိသာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ.

If, dear, you go forth from the home life into homelessness, be like Sāriputta and Moggallāna.

မာ စ ခေါ တွံ တာတ သေခံ အပ္ပတ္တမာနသံ လာဘသက္ကာရသိလောကော အနုပါပုဏာတု–

And may gain, honor, and fame not overcome you, dear, while you are a trainee with an unattained mind.

ဧဝံ [Pg.241] ဒါရုဏော ဘိက္ခဝေ လာဘသက္ကာရသိလောကော ကဋုကော ဖရုသော အန္တရာယိကော အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ.

So harsh, monks, is gain, honor, and fame—bitter, violent, an obstacle to the attainment of the unsurpassed security from bondage.

ဧကဝီတုသုတ္တ

Ekadhītu Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.242] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါယကေဟိ သံဂီတံ ဧကဓီတုသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: There, friend, where, concerning whom, and how was the Ekadhītu Sutta, recited by the ancient compilers of the Dhamma, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဒါရုဏော ဘိက္ခဝေ လာဘသက္ကာရသိလောကော ကဋုကော ဖရုသော အန္တရာယိကော အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ. သဒ္ဓါ ဘိက္ခဝေ ဥပါသိကာ ဧကံ ဓီတရံ ပိယံ မနာပံ ဧဝံ သမ္မာ အာယာစမာနာ အာယာစေယျ ‘တာဒိသာ အယျေ ဘဝါဟိ, ယာဒိသာ ခုဇ္ဇုတ္တရာ စ ဥပါသိကာ ဝေဠုကဏ္ဍကိယာ စ နန္ဒမာတာ’တိ. ဧသာ ဘိက္ခဝေ တုလာ ဧတံ ပမာဏံ မမ သာဝိကာနံ ဥပါသိကာနံ, ယဒိဒံ ခုဇ္ဇုတ္တရာ စ ဥပါသိကာ ဝေဠုကဏ္ဍကိယာ စ နန္ဒမာတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of monks: "Monks, gain, honor, and fame are harsh, bitter, violent, an obstacle to the attainment of the unsurpassed security from bondage. Monks, a faithful female lay follower, rightly imploring her one dear and beloved daughter, might implore thus: ‘Be, lady, like the female lay follower Khujjuttarā and Nandamātā of Veḷukaṇḍaka.’ This, monks, is the balance, this the standard for my female lay disciples—namely, the female lay follower Khujjuttarā and Nandamātā of Veḷukaṇḍaka." In this way, and so on, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.

သစေ [Pg.243] ခေါ တွံ အယျေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇသိ, ဘာဒိသာ အယျေ ဘဝါဟိ, ယာဒိသာ ခေမာ စ ဘိက္ခုနီ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ–

If you, lady, go forth from the home life into homelessness, be like the bhikkhunīs Khemā and Uppalavaṇṇā.

တသ္မာတိဟ [Pg.244] ဘိက္ခဝေ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ.

Therefore, monks, you should train yourselves thus.

ရာဟုလသံယုတ္တ

Rāhulasaṃyutta

ပုစ္ဆာ – ရာဟုလသံယုတ္တံ [Pg.245] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: But where, friend, concerning whom, on what subject, and in what way was the Rāhulasaṃyutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သာဓု မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘တံ ကိံ မညသိ ရာဟုလ, စက္ခုနိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါတိ. အနိစ္စံ ဘန္တေ. ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါတိ. ဒုက္ခံ ဘန္တေ. ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ ‘ဧတံ မမ, ဧသော ဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ. နော ဟေတံ ဘန္တေ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Rāhula. Venerable sir, the Venerable Rāhula said this to the Blessed One: "Venerable sir, it would be good if the Blessed One would teach me the Dhamma in brief, so that having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, secluded, diligent, ardent, and resolute." On that subject, venerable sir, the Blessed One spoke thus: "What do you think, Rāhula, is the eye permanent or impermanent?" "Impermanent, venerable sir." "And what is impermanent, is that suffering or happiness?" "Suffering, venerable sir." "And what is impermanent, suffering, and subject to change, is it proper to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?" "No, venerable sir." In this way, and so on, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.

လက္ခဏသံယုတ္တ

Lakkhaṇasaṃyutta

အဋ္ဌိသုတ္တ

The Bones Sutta

ပုစ္ဆာ – လက္ခဏသံယုတ္တေ [Pg.247] ပနာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကတ္ထေရေဟိ ပဌမံ သံဂီတံ အဋ္ဌိသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: And in the Lakkhaṇasaṃyutta, friend, regarding the Aṭṭhisutta, first recited by the ancient elder compilers of the Dhamma: where, concerning whom, on what subject, and in what way was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တဉ္စ လက္ခဏံ အာယသ္မန္တဉ္စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ လက္ခဏော ဘဂဝတာ သမ္မုခေ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ [Pg.248] ‘‘ဣဓာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဂိဇ္ဈကူဋာ ပဗ္ဗတာ ဩရောဟန္တော အညတရသ္မိံ ပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ, ကော နု ခေါ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန ဟေတု, ကော ပစ္စယော သိတဿ ပါတုကမ္မာယာ’’တိ. အာယသ္မာ စ ဘန္တေ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ‘‘ဣဓာဟံ အာဝုသော ဂိဇ္ဈကူဋာ ပဗ္ဗတာ ဩရောဟန္တော အဒ္ဒသံ အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ ဝေဟာသံ ဂစ္ဆန္တိံ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘စက္ခုဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ, ဉာဏဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ, ယတြဟိ နာမ သာဝကော ဧဝရူပံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သက္ခိံ ဝါ ကရိဿတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Lakkhaṇa and the Venerable Mahāmoggallāna. Venerable sir, the Venerable Lakkhaṇa, in the presence of the Blessed One, addressed the Venerable Mahāmoggallāna thus: "Here, friend Moggallāna, while descending from Vulture Peak Mountain, you displayed a smile at a certain place. What, friend Moggallāna, is the cause, what is the reason for the appearance of that smile?" And, venerable sir, the Venerable Mahāmoggallāna reported thus: "Here, friend, while descending from Vulture Peak Mountain, I saw a skeleton going through the air," and so on. On that subject, venerable sir, the Blessed One spoke thus: "Truly, monks, the disciples dwell having become vision; truly, monks, the disciples dwell having become knowledge, since a disciple will know, see, or directly witness such a thing," and so on.

အစ္ဆရိယံ [Pg.250] ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော;

ဧဝရူပေါပိ နာမ သတ္တော ဘဝိဿတိ.

How wonderful, indeed! How marvelous, indeed! That such a being could exist.

ပိဏ္ဍသုတ္တ

The Piṇḍa Sutta

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.251] ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန လက္ခဏသံယုတ္တေ တတိယံ သံဂီတံ ပိဏ္ဍသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: By that one who knows, friend, ... by the Perfectly Self-Enlightened One: where, concerning whom, on what subject, and how was the Piṇḍa Sutta, the third recited in the Lakkhaṇasaṃyutta, spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တဉ္စ လက္ခဏံ အာယသ္မန္တဉ္စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ လက္ခဏော ဘဂ္ဂဝတော သမ္မုခေ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဣဓာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဂိဇ္ဈကူဋာ ပဗ္ဗတာ ဩရောဟန္တော အညတရသ္မိံ ပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ[Pg.252], ကော နုခေါ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာနဟေတု, ကော ပစ္စယော သိတဿ ပါတုကမ္မာယာ’’တိ. အာယသ္မာ စ ဘန္တေ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ‘‘ဣဓာဟံ အာဝုသော ဂိဇ္ဈကူဋာ ပဗ္ဗတာ ဩရောဟန္တော အဒ္ဒသံ မံသပိဏ္ဍံ ဝေဟာသံ ဂစ္ဆန္တံ, တမေနံ ဂိဇ္ဈာပိ ကာကာပိ ကုလလာပိ အနုပတိတွာ အနုပတိတွာ ဝိတစ္ဆေန္တိ ဝိရာဇေန္တိ. သာ သုဒံ အဋ္ဋဿရံ ကရောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘စက္ခုဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ, ဉာဏဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ, ယတြဟိ နာမ သာဝကော ဧဝရူပံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သက္ခိံ ဝါ ကရိဿတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Lakkhaṇa and the Venerable Mahāmoggallāna. Venerable sir, the Venerable Lakkhaṇa, in the presence of the Blessed One, said this to the Venerable Mahāmoggallāna: "Here, friend Moggallāna, while descending from Vulture Peak Mountain, you smiled at a certain place. What, friend Moggallāna, is the cause, what is the reason for the appearance of that smile?" And, venerable sir, the Venerable Mahāmoggallāna reported thus: "Here, friend, while descending from Vulture Peak Mountain, I saw a lump of flesh going through the air. Vultures, crows, and hawks, repeatedly pursuing it, were tearing it apart and rending it. It was uttering a cry of distress," and so on. On that subject, venerable sir, the Blessed One spoke thus: "Truly, monks, the disciples dwell having become vision; truly, monks, the disciples dwell having become knowledge, since a disciple will know, see, or directly witness such a thing," and so on.

အသိလောမသုတ္တ

The Asiloma Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.255] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကေဟိ မဟာထေရေဟိ သံဂီတံ အသိလောမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Right there, friend, regarding the Asiloma Sutta, recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma: where, concerning whom, on what subject, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တဉ္စ လက္ခဏံ အာယသ္မန္တဉ္စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ လက္ခဏော ဘဂဝတော သမ္မုခေ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ [Pg.256] ဧတဒဝေါစ ‘‘ကော နု ခေါ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန ဟေတု, ကော ပစ္စယော သိတဿ ပါတုကမ္မာယာ’’တိ. အာယသ္မာ စ ဘန္တေ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ‘‘ဣဓာဟံ အာဝုသော ဂိဇ္ဈကူဋာ ပဗ္ဗတာ ဩရောဟန္တော အဒ္ဒသံ အသိလောမံ ဝေဟာသံ ဂစ္ဆန္တံ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ စက္ခုဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ, ဉာဏဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ. (ပေယျာလ) ဧသော ဘိက္ခဝေ သတ္တော ဣမသ္မိံယေဝ ရာဇဂဟေ သူကရိကော အဟောသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Lakkhaṇa and the Venerable Mahāmoggallāna. Venerable sir, the Venerable Lakkhaṇa, in the presence of the Blessed One, said this to the Venerable Mahāmoggallāna: "What, friend Moggallāna, is the cause, what is the reason for the appearance of that smile?" And, venerable sir, the Elder Mahāmoggallāna announced: "Here, friend, as I was descending from Vulture Peak Mountain, I saw a sword-haired being going through the air," and so on. On that subject, venerable sir, the Blessed One spoke thus: "Truly, monks, the disciples dwell having become vision; truly, monks, the disciples dwell having become knowledge... (repetition)... This being, monks, was a swine butcher right here in Rājagaha," and so on.

သူစိလောမသုတ္တ

The Sūciloma Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.258] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ သံဂီတံ သူစိလောမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Right there, friend, regarding the Sūciloma Sutta, recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma: where, concerning whom, on what subject, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတ္ထေဝ ဘန္တေ ရာဇဂဟေ အာယသ္မန္တဉ္စ လက္ခဏံ အာယသ္မန္တဉ္စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ လက္ခဏော ဘဂဝတော သမ္မုခေ တထေဝ အဝေါစ.

Reply: Venerable sir, it was spoken right there at Rājagaha concerning the Venerable Lakkhaṇa and the Venerable Mahāmoggallāna. And, venerable sir, the Venerable Lakkhaṇa spoke in that same way in the presence of the Blessed One.

အာယသ္မာ [Pg.259] စ ဘန္တေ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တထေဝ အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘စက္ခုဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ, ဉာဏဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ, (ပေယျာလ) ဧသော ဘိက္ခဝေ သတ္တော ဣမသ္မိံယေဝ ရာဇဂဟေ သူတော အဟောသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတာ.

And, venerable sir, the Venerable Mahāmoggallāna reported just so. In that matter, venerable sir, the Blessed One spoke thus: "Truly, monks, the disciples dwell having become vision, dwell having become knowledge. (And so forth.) This being, monks, was a charioteer right here in Rājagaha," and so forth.

ပါပဘိက္ခုသုတ္တ

The Sutta on the Evil Monk

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.261] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ သံဂီတာနိ ပါပဘိက္ခုသုတ္တာဒီနိ ပဉ္စသုတ္တာနိ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတာနိ.

The Question: Right there, friend, where, concerning whom, in connection with what matter, and how were the five suttas beginning with the Sutta on the Evil Monk, recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ အာယသ္မန္တဉ္စ လက္ခဏံ အာယသ္မန္တဉ္စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတာနိ. အာယသ္မာ ဘန္တေ လက္ခဏော ဘဂဝတော သမ္မုခေ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ အာရောစေသိ. အာယသ္မာ စ ဘန္တေ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ‘‘ဣဓာဟံ အာဝုသော ဂိဇ္ဈကူဋာ ပဗ္ဗတာ ဩရောဟန္တော အဒ္ဒသံ ဘိက္ခုံ ဝေဟာသံ ဂစ္ဆန္တံ. အဒ္ဒသံ ဘိက္ခုနိံ ဝေဟာသံ ဂစ္ဆန္တိံ. အဒ္ဒသံ သိက္ခမာနံ ဝေဟာသံ ဂစ္ဆန္တိံ. အဒ္ဒသံ သာမဏေရံ ဝေဟာသံ ဂစ္ဆန္တံ. အဒ္ဒသံ သာမဏေရိံ ဝေဟာသံ ဂစ္ဆန္တိံ. တဿာ သံဃာဋိပိ အာဒိတ္တာ သမ္ပဇ္ဇလိတာ သဇောတိဘူတာ, ပတ္တောပိ အာဒိတ္တော သမ္ပဇ္ဇလိတော သဇောတိဘူတော, ကာယဗန္ဓနမ္ပိ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ[Pg.262], ကာယောပိ အာဒိတ္တော သမ္ပဇ္ဇလိတော သဇောတိဘူတော, သာ သုဒံ အဋ္ဋဿရံ ကရောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘စက္ခုဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ဉာဏဘူတာ ဝတ ဘိက္ခဝေ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ. (ပေယျာလ). ဧသော ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကဿပဿသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဝစနေ ပါပဘိက္ခု အဟောသိ. ဧသာ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုနီ ကဿပဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဝစနေ ပါပဘိက္ခုနီ အဟောသိ. ဧသာ ဘိက္ခဝေ သိက္ခမာနာ ကဿပဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဝစနေ ပါပသိက္ခမာနာ အဟောသိ. ဧသော ဘိက္ခဝေ သာမဏေရော ကဿပဿသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဝစနေ ပါပသာမဏေရော အဟောသိ. ဧသာ ဘိက္ခဝေ သာမဏေရီ ကဿပဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဝစနေ ပါပသာမဏေရီ အဟောသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတာနိ.

The Reply: They were spoken at Rājagaha concerning the Venerable Lakkhaṇa and the Venerable Mahāmoggallāna. Venerable sir, the Venerable Lakkhaṇa reported to the Blessed One in his presence in the same manner as previously stated. And, venerable sir, the Venerable Mahāmoggallāna reported thus: "Here, friend, as I was descending from Vulture Peak Mountain, I saw a monk going through the air. I saw a nun going through the air. I saw a female probationer going through the air. I saw a male novice going through the air. I saw a female novice going through the air. Her outer robe was burning, blazing, and glowing; her bowl was burning, blazing, and glowing; her belt was burning, blazing, and glowing; her body was burning, blazing, and glowing, and she was uttering a cry of distress." In that matter, venerable sir, the Blessed One spoke thus: "Truly, monks, the disciples dwell having become vision, dwell having become knowledge. (And so forth.) This monk, monks, was an evil monk in the Dispensation of Kassapa, the Perfectly Enlightened One. This nun, monks, was an evil nun in the Dispensation of Kassapa, the Perfectly Enlightened One. This female probationer, monks, was an evil female probationer in the Dispensation of Kassapa, the Perfectly Enlightened One. This male novice, monks, was an evil male novice in the Dispensation of Kassapa, the Perfectly Enlightened One. This female novice, monks, was an evil female novice in the Dispensation of Kassapa, the Perfectly Enlightened One," and so forth.

ဩပမ္မသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Similes

နခသိခသုတ္တ

The Sutta on the Fingernail Tip

ပုစ္ဆာ – ဩပမ္မသံယုတ္တေ [Pg.264] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ သံဂီတံ နခသိခသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses with Similes, where, concerning whom, and how was the Sutta on the Fingernail Tip, recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ, ယော စာယံ မယာ ပရိတ္တော [Pg.265] နခသိခါယံ ပံသု အာရောပိတော, ယာ စာယံ မဟာပထဝီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus: "What do you think, bhikkhus? Which is more: this little bit of dust I have taken up on my fingernail tip, or this great earth?" and so forth.

တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ.

What do you think, bhikkhus, which is more?

တသ္မာတိဟ [Pg.266] ဘိက္ခဝေ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ.

Therefore, bhikkhus, you should train thus.

အာဏိသုတ္တ

The Sutta on the Peg

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ သံဂီတံ အာဏိသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in that same place, where, concerning whom, and how was the Sutta on the Peg, recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ ဒသာရဟာနံ အာနကော နာမ မုဒိင်္ဂေါ အဟောသိ, တဿ ဒသာရဟာ အာနကေ ဃဋိတေ အညံ အာဏိံ ဩဒဟိံသု, အဟု ခေါ သော ဘိက္ခဝေ သမယော ယံ အာနကဿ မုဒိင်္ဂဿ ပေါရာဏံ ပေါက္ခရဖလကံ အန္တရဓာယိ[Pg.267], အာဏိသံဃာဋောဝ အဝသိဿီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke thus: "Bhikkhus, once in the past the Dasārahās had a kettle drum called Ānaka. When the Ānaka drum split, the Dasārahās inserted another peg. There came a time, bhikkhus, when the original drumhead of the Ānaka drum disappeared, and only a framework of pegs remained," and so forth.

ဘိက္ခုသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Bhikkhus

နဝသုတ္တ

The Sutta on the New Bhikkhu

ပုစ္ဆာ – ဘိက္ခုသံယုတ္တေ [Pg.269] အာဝုသော ဘဂဝတာ နဝသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses with Bhikkhus, where, concerning whom, and how was the Sutta on the New Bhikkhu spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ နဝံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတရော ဘန္တေ နဝေါ ဘိက္ခု ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ အပ္ပောသုက္ကော တုဏှီဘူတော သင်္ကသာယဘိ, န ဘိက္ခူနံ ဝေယျာဝစ္စံ ကရောတိ စီဝရကာရသမယေ တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘မာ ခေါ တုမှေ ဘိက္ခဝေ ဧတဿ ဘိက္ခုနော ဥဇ္ဈာယိတ္ထာ ဧသော ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မ သုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a certain new bhikkhu. A certain new bhikkhu, venerable sir, having returned from the alms-round after the meal, entered the monastery and remained aloof, silent, and withdrawn. He did not perform his duties for the bhikkhus at the time of robe-making. On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke thus: "Bhikkhus, do not find fault with this bhikkhu. This bhikkhu, bhikkhus, is an obtainer at will, without trouble, without difficulty, of the four jhānas that are of the higher mind, pleasant dwellings in this very life," and so forth.

အဟမ္ပိ [Pg.270] ခေါ ဘန္တေ သကံ ကိစ္စံ ကရောမိ,

I too, venerable sir, am doing my own task.

ဧသော [Pg.271] ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ –

This bhikkhu, bhikkhus, is an obtainer at will, without trouble, without difficulty, of the four jhānas that are of the higher mind, pleasant dwellings in this very life.

နယိဒံ သိထိလမာရဗ္ဘ, နယိဒံ အပ္ပေန ထာမသာ;

နိဗ္ဗာနံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ, သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပမောစနံ;

အယဉ္စ ဒဟရော ဘိက္ခု, အယမုတ္တမပုရိသော;

ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟိနိံ–

Not by undertaking it slackly, not with feeble strength, is Nibbāna to be attained, the release from all suffering. And this young bhikkhu, this supreme person, bears his final body, having conquered Māra and his retinue.

ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ

The Connected Discourses on the Aggregates

သံဂါယနဿ ပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇနာ

Questions and Answers on the Recitation

နကုလပိတုသုတ္တ

The Sutta to Nakulapitā

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.1] ဘဂဝတာ ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တေ ပဌမံ နကုလပိတုသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, by that Blessed One who knows... (and so forth)... the Perfectly Enlightened One, in the Connected Discourses on the Aggregates, where, concerning whom, in regard to what matter, and how was the first Sutta to Nakulapitā spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဘဂ္ဂေသု ဘန္တေ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ နကုလပိတရံ ဂဟပတိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. နကုလပိတာ ဘန္တေ ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ‘‘အဟမသ္မိ ဘန္တေ ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော အာတုရကာယော အဘိက္ခဏာတင်္ကော, အနိစ္စဒဿာဝီ ခေါ ပနာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝတော မနောဘာဝနီယာနဉ္စ ဘိက္ခူနံ, ဩဝဒတု မံ ဘန္တေ ဘဂဝါ, အနုသာသတု မံ ဘန္တေ ဘဂဝါ, ယံ မမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဧဝမေတံ ဂဟပတိ, ဧဝမေတံ ဂဟပတိ, အာတုရော ဟာယံ ဂဟပတိ ကာယော အဏ္ဍဘူတော ပရိယောနဒ္ဓေါ, ယော ဟိ ဂဟပတိ ဣမံ ကာယံ ပရိဟရန္တော မုဟုတ္တမ္ပိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနေယျ, ကိမညတြ ဗာလျာ. တသ္မာတိဟ တေ ဂဟပတိ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ ‘အာတုရကာယဿ မေ သတော စိတ္တံ အနာတုရံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ ဂဟပတိ သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, among the Bhaggas at Susumāragiri, in the Bhesakaḷā Grove, the deer park, it was spoken concerning the householder Nakulapitā. Venerable sir, the householder Nakulapitā approached the Blessed One and said: "Venerable sir, I am aged, old, elderly, advanced in years, and have reached the final stage of life. My body is afflicted and I am constantly ill. And I, venerable sir, do not get to see the Blessed One and the mentally inspiring bhikkhus often. May the Blessed One advise me, may the Blessed One instruct me, in what will be for my long-term welfare and happiness." In regard to that matter, venerable sir, the Blessed One said: "So it is, householder, so it is. This body, householder, is afflicted, frail as an egg, and enveloped. Whoever, householder, while carrying this body about, would claim even a moment’s health—what is that if not foolishness? Therefore, householder, you should train thus: ‘Though my body is afflicted, my mind shall be unafflicted.’ This is how you should train yourself, householder." Thus, venerable sir, it was spoken by the Blessed One.

တသ္မာတိဟ [Pg.3] တေ ဂဟပတိ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ.

Therefore, householder, you should train thus.

ပုစ္ဆာ – တဉ္စာဝုသော [Pg.4] ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတံ ဝိတ္ထာရေန ကေန ကထဉ္စ ဝိဘတ္တံ.

Question: Friend, that which was spoken in brief by the Blessed One—by whom and how was it analyzed in detail?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဒေသိတံ ‘‘ကထဉ္စ ဂဟပတိ အာတုရကာယော စေဝ ဟောတိ အာတုရစိတ္တော စ. ဣဓ ဂဟပတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ, ‘‘အဟံ ရူပံ မမ ရူပ’’န္တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီ ဟောတိ. တဿ ‘‘အဟံ ရူပံ မမ ရူပ’’န္တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘတ္တံ.

Reply: "Indeed, venerable sir, the Blessed One has taught it briefly: 'And how, householder, is one both sick in body and sick in mind? Here, householder, an uninstructed worldling, who has not seen the noble ones, is unskilled and undisciplined in the noble Dhamma, who has not seen the good people, is unskilled and undisciplined in the Dhamma of the good people, regards form as self, or self as possessing form, or form in self, or self in form. He stands obsessed with the notion: "I am form, form is mine." When that form of his changes and alters, with the change and alteration of form, sorrow, lamentation, pain, distress, and despair arise.' Thus, venerable sir, beginning in this way, it was explained in detail by the venerable Sāriputta, the general of the Dhamma."

အနိစ္စသုတ္တ

The Discourse on Impermanence

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.9] အာဝုသော ဒုတိယဝဂ္ဂေ ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရေဟိ ပဌမံ သံဂီတံ အနိစ္စသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: "Friend, in that very second chapter, where, concerning whom, and how was the Discourse on Impermanence spoken by the Blessed One, which was first recited by the ancient elder compilers of the Dhamma?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ရူပံ ဘိက္ခဝေအနိစ္စံ, ဝေဒနာ အနိစ္စာ, သညာ အနိစ္စာ, သင်္ခါရာ အနိစ္စာ, ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ဧဝံ ပဿံ ဘိက္ခဝေ သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ, ဝိမုတ္တသ္မိံ ‘ဝိမုတ္တ’မိတိ ဉာဏံ ဟောတီ’’တိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: "At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus: 'Form, bhikkhus, is impermanent; feeling is impermanent; perception is impermanent; volitional formations are impermanent; consciousness is impermanent. Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple becomes disenchanted with form, disenchanted with feeling, disenchanted with perception, disenchanted with volitional formations, and disenchanted with consciousness. Becoming disenchanted, he becomes dispassionate; through dispassion, he is liberated. When liberated, the knowledge arises: ‘I am liberated.’' Thus, venerable sir, was it spoken by the Blessed One."

ဒုက္ခအနတ္တသုတ္တ

The Discourses on Suffering and Not-self

ပုစ္ဆာ – ဒုက္ခအနတ္တသုတ္တာနိ [Pg.10] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတာနိ.

Question: "But where, friend, concerning whom, and how were the Discourses on Suffering and Not-self spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ရူပံ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ, ဝေဒနာ ဒုက္ခာ, သညာ ဒုက္ခာ, သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ, ဝိညာဏံ ဒုက္ခံ. ရူပံ ဘိက္ခဝေ အနတ္တာ, ဝေဒနာ အနတ္တာ, သညာ အနတ္တာ, သင်္ခါရာ အနတ္တာ, ဝိညာဏံ အနတ္တာ. ဧဝံ ပဿံ ဘိက္ခဝေ သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ, ဝိမုတ္တသ္မိံ ‘ဝိမုတ္တ’မိတိ ဉာဏံ ဟောတိ, ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတာနိ.

Reply: "At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus: 'Form, bhikkhus, is suffering; feeling is suffering; perception is suffering; volitional formations are suffering; consciousness is suffering. Form, bhikkhus, is not-self; feeling is not-self; perception is not-self; volitional formations are not-self; consciousness is not-self. Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple becomes disenchanted with form, disenchanted with feeling, disenchanted with perception, disenchanted with volitional formations, and disenchanted with consciousness. Becoming disenchanted, he becomes dispassionate; through dispassion, he is liberated. When liberated, the knowledge arises: ‘I am liberated.’ He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being.’' Thus, venerable sir, were they spoken by the Blessed One."

ဘာရသုတ္တ

The Discourse on the Burden

ပုစ္ဆာ – ဘာရသုတ္တံ [Pg.11] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: "Now where, friend, concerning whom, and how was the Discourse on the Burden spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဘာရဉ္စ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေသေဿာမိ ဘာရဟာရဉ္စ ဘာရာဒါနဉ္စ ဘာရနိက္ခေပနဉ္စ, တံ သုဏာထ. ကတမော စ ဘိက္ခဝေဘာရော, ‘ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’ တိဿ ဝစနီယံ. ကတမေ ပဉ္စ, ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော သညုပါဒါနက္ခန္ဓော သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဘာရော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: "At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus: 'Bhikkhus, I will teach you the burden, the burden-bearer, the taking up of the burden, and the laying down of the burden. Listen to that. And what, bhikkhus, is the burden? ‘The five aggregates subject to clinging’—this should be said. Which five? The form aggregate subject to clinging, the feeling aggregate subject to clinging, the perception aggregate subject to clinging, the volitional formations aggregate subject to clinging, and the consciousness aggregate subject to clinging. This, bhikkhus, is called the burden.' Beginning thus, it was spoken by the Blessed One."

ဘာရာ [Pg.13] ဟဝေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ, ဘာရဟာရော စ ပုဂ္ဂလော;

ဘာရာဒါနံ ဒုခံ လောကေ, ဘာရနိက္ခေပနံ သုခံ;

နိက္ခိပိတွာ ဂရုံ ဘာရံ, အညံ ဘာရံ အနာဒိယ;

သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှ, နိစ္ဆာတော ပရိနိဗ္ဗုတော.

"The five aggregates are indeed a burden, and the person is the burden-bearer; Taking up the burden is suffering in the world, laying down the burden is happiness. Having laid down the heavy burden, and not taking up another, having uprooted craving with its root, one is without hunger, fully extinguished."

နတုမှာကသုတ္တ

The Discourse on What Is Not Yours

ပုစ္ဆာ – န တုမှာကသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: "Now where, friend, concerning whom, and how was the Discourse on What Is Not Yours spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခု အာရဗ္ဘ ‘‘ယံ ဘိက္ခဝေ နတုမှာကံ တံ ပဇဟထ, တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: "At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus: 'Bhikkhus, abandon what is not yours. That, being abandoned by you, will be for your welfare and happiness.' Beginning thus, it was spoken by the Blessed One."

အနတ္တလက္ခဏသုတ္တ

The Discourse on the Characteristic of Not-self

ပုစ္ဆာ – အနတ္တလက္ခဏသုတ္တံ [Pg.15] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: "Now where, friend, concerning whom, and how was the Discourse on the Characteristic of Not-self spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဗာရာဏသိယံ ဘန္တေ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ရူပံ ဘိက္ခဝေ အနတ္တာ, ရူပဉ္စ ဟိဒံ ဘိက္ခဝေ အတ္တာ အဘဝိဿ, နယိဒံ ရူပံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ, လဗ္ဘေထ စ ရူပေ ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: "At Bārāṇasī, venerable sir, in the Deer Park at Isipatana, concerning the group of five bhikkhus: 'Form, bhikkhus, is not-self. For if, bhikkhus, this form were self, this form would not lead to affliction, and one could have it of form: "Let my form be thus; let my form not be thus."' Beginning thus, it was spoken by the Blessed One."

ယမကသုတ္တ

The Discourse to Yamaka

ပုစ္ဆာ – ထေရဝဂ္ဂေ ပနာဝုသော တတိယံ သံဂီတံ ယမကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: "But in the Chapter of the Elders, friend, the third to be recited, the Discourse to Yamaka—where, concerning whom, on what subject, by whom, and how was it spoken?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ယမကတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ. အာယသ္မတော ဘန္တေ ယမကတ္ထေရဿ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ‘‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံမရဏာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘တံ ကိံ မညသိ အာဝုသော ယမက, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Reply: "At Sāvatthī, venerable sir, concerning the Venerable Yamaka, it was spoken by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma. Venerable sir, a pernicious view of this sort had arisen in the Venerable Yamaka: 'As I understand the Dhamma taught by the Blessed One, a bhikkhu whose taints are destroyed is annihilated and perishes with the breakup of the body; he does not exist after death.' On that subject, venerable sir, the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, spoke, beginning thus: 'What do you think, friend Yamaka, is form permanent or impermanent?'"

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.18] တတ္ထ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ အာယသ္မတော ယမကတ္ထေရဿ ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စဿ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နဿ အနုယောဂဝတ္တဈာပနဝသေန ပဋိပုစ္ဆိတွာ ဥတ္တရိ ဓမ္မဒေသနံ ဝိတ္ထာရေန ဒေသေသိ.

Question: "And how, friend, did the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, having repeatedly questioned the Venerable Yamaka—who had penetrated the truth and was accomplished in view—by way of inquiry and examination, then expound in detail a further teaching of the Dhamma?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – တံ ကိံ မညသိ အာဝုသော ယမက, ရူပံ ‘တထာဂတော’တိ သမနုပဿသီတိ. ‘နော ဟေတံ အာဝုသော’. ဝေဒနံ. သညံ. သင်္ခါရေ. ဝိညာဏံ ‘တထာဂတော’တိ သမနုပဿသီတိ. ‘နော ဟေတံ အာဝုသော’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ အာယသ္မတော ယမကတ္ထေရဿ အနုယောဂဝတ္တဈာပနဝသေန ပဋိပုစ္ဆိတွာ ပဋိပုစ္ဆိတွာ ဥတ္တရိ ဓမ္မဒေသနံ ပဝတ္တေသိ.

Reply: "'What do you think, friend Yamaka, do you regard form as the Tathāgata?' 'No, friend.' 'Feeling… Perception… Volitional formations… Do you regard consciousness as the Tathāgata?' 'No, friend.' Beginning in this way, venerable sir, the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, having repeatedly questioned the Venerable Yamaka by way of inquiry and examination, set forth a further teaching of the Dhamma."

တံ [Pg.20] ကိံ မညသိ အာဝုသော ယမက, ရူပံ, ဝေဒနံ, သညံ, သင်္ခါရေ, ဝိညာဏံ ‘တထာဂတော’တိ သမနုပဿသိ–

"What do you think, friend Yamaka, do you regard form, feeling, perception, volitional formations, or consciousness as the Tathāgata?"

ဝက္ကလိသုတ္တ

The Discourse to Vakkali

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.22] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တေ ထေရဝဂ္ဂေ ပဉ္စမံ ဝက္ကလိသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: "Friend, by that Blessed One… the Perfectly Enlightened One, in the Chapter of the Elders in the Connected Discourses on the Aggregates, where, concerning whom, on what subject, and how was the fifth discourse, the Discourse to Vakkali, spoken?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ဝက္ကလိံ ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ဝက္ကလိထေရော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘စိရပဋိကာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုကာမော, နတ္ထိ စ မေ ကာယသ္မိံ တာဝတိကာ ဗလမတ္တာ, ယာဝတာဟံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အလံ ဝက္ကလိ, ကိံ တေ ဣမိနာ ပူတိကာယေန ဒိဋ္ဌေန, ယော ခေါ ဝက္ကလိ ဓမ္မံ ပဿတိ, သော မံ ပဿတိ, ယော မံ ပဿတိ, သော ဓမ္မံ ပဿတိ. ဓမ္မဉှိ ဝက္ကလိ ပဿန္တော မံ ပဿတိ, မံ ပဿန္တော ဓမ္မံ ပဿတိ. တံ ကိံ မညသိ ဝက္ကလိ[Pg.23], ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer – Venerable sir, it was spoken in Rājagaha concerning the Venerable Elder Vakkali. Venerable sir, the Venerable Elder Vakkali was afflicted, suffering, gravely ill, and he said this to the Blessed One: “For a long time, venerable sir, I have desired to approach the Blessed One for an audience, but there is not enough strength in my body to approach the Blessed One." On that occasion, venerable sir, the Blessed One said: “Enough, Vakkali! What is the use of seeing this putrid body? Whoever, Vakkali, sees the Dhamma sees me; whoever sees me sees the Dhamma. For, Vakkali, seeing the Dhamma, one sees me; seeing me, one sees the Dhamma. What do you think, Vakkali—is form permanent or impermanent?” Thus, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with these words.

‘‘အဟံ [Pg.26] ဝက္ကလိ, ကိံ တေ ဣမိနာ ပူတိကာယေန ဒိဋ္ဌေန’’ –

“Enough, Vakkali, what use to you is the sight of this putrid body?”

‘‘တံ ကိံ မညသိ ဝက္ကလိ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’ –

“What do you think, Vakkali, is form permanent or impermanent?”

အနိစ္စံ ဘန္တေ.

“Impermanent, venerable sir.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’–

“And what is impermanent, is that suffering or happiness?”

ဒုက္ခံ ဘန္တေ.

“Suffering, venerable sir.”

ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ ‘‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’–

“And what is impermanent, suffering, and subject to change, is it fitting to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.27] ပုနပိ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ ပေသေတွာ အာယသ္မတော ဝက္ကလိတ္ထေရဿ ပဂ္ဂဟဝစနံ အာရောစာပေသိ. သောပိ ကထံ အတ္တနော ပဝတ္တိံ ဘဂဝတော ပစ္စာရောစာပေသိ. ကထဉ္စဿ အဘိသမ္ပရာယော အဟောသိ.

Question: “And how, friend, did the Blessed One then send monks to convey words of encouragement to the Venerable Elder Vakkali? And how did he, in turn, report his own condition to the Blessed One? And what was his destiny after death?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သုဏာဝုသော တွံ ဝက္ကလိ ဘဂဝတော ဝစနံ ဒွိန္နဉ္စ ဒေဝတာနံ, ဣမံ အာဝုသော ရတ္တိံ ဒွေ ဒေဝတာယော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဂိဇ္ဈကူဋံ ဩဘာသေတွာ ယေန

Answer—Listen, friend Vakkali, to the word of the Blessed One and of the two deities. This night, friend, when the night was far advanced, two deities of surpassing radiance, illuminating the entire Vulture Peak, approached the Blessed One.

ဘဂဝါ [Pg.28] တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု, ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ အာဝုသော ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘ဝက္ကလိ ဘန္တေ ဘိက္ခု ဝိမောက္ခာယ စေတေတီ’တိ. အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘သော ဟိ နူန ဘန္တေ သုဝိမုတ္တော ဝိမုစ္စိဿတီ’တိ. ဘဂဝါ စ တံ အာဝုသော ဝက္ကလိ ဧဝမာဟ ‘မာ ဘာယိ ဝက္ကလိ, မာ ဘာယိ ဝက္ကလိ, အပါပကံ တေ မရဏံ ဘဝိဿတိ, အပါပိကာ ကာလကိရိယာ’တိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝါ ပုနပိ ဘိက္ခူ ပေသေတွာ အာယသ္မတော ဝက္ကလိတ္ထေရဿ ပဂ္ဂဟဝစနံ အာရောစာပေသိ. သောပိ ဘန္တေ အာယသ္မာ တေနဟာဝုသော မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒထ ‘‘ဝက္ကလိ ဘန္တေ ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော, သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေထ ‘‘ရူပံ အနိစ္စံ, တာဟံ ဘန္တေ န ကင်္ခါမိ, ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ နဝိစိကိစ္ဆာမိ, ယဒနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, နတ္ထိ မေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံဝါတိ န ဝိစိကိစ္ဆာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတော အတ္တနော ပဝတ္တိံ ပစ္စာရောစာပေသိ. သော ဟိ ဘန္တေ အာယသ္မာ အစိရပက္ကန္တေသု တေသု ဘိက္ခူသု သတ္ထံ အာဟရိတွာ ဝေဒနံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ မူလကမ္မဋ္ဌာနံ အာဒါယ သမ္ပဇာနော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကတွာ ကာလမကာသိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ တဿ အာယသ္မတော အဘိသမ္ပရာယော အဟောသိ.

They approached the Blessed One, and having approached, they paid homage to the Blessed One and stood to one side. Standing to one side, friend, one deity said to the Blessed One, “Venerable sir, the monk Vakkali is intent on liberation.” Another deity said to the Blessed One, “Surely, venerable sir, being well-liberated, he will be liberated.” And the Blessed One, friend, said this to you, Vakkali, “Do not fear, Vakkali, do not fear. Your death will not be a bad one, your passing away will not be a bad one.” Thus, venerable sir, the Blessed One again sent monks to convey words of encouragement to the Venerable Elder Vakkali. And that venerable one, venerable sir, said to them, “Friends, with my words, pay homage at the feet of the Blessed One with your head, saying, ‘Venerable sir, the monk Vakkali is sick, suffering, gravely ill. He pays homage at the feet of the Blessed One with his head.’ And say this: ‘Form is impermanent—of this, venerable sir, I have no doubt. That which is impermanent is suffering—I have no perplexity about this. Of that which is impermanent, suffering, and subject to change, I have no desire, lust, or affection for it—I have no perplexity about this.’” In this way, he reported his own condition to the Blessed One. Indeed, venerable sir, shortly after those monks had left, that venerable one took a knife, suppressed the pain, took up the root meditation subject, and being fully aware, realized arahantship and passed away. Thus, venerable sir, was his destiny after death.

အဿဇိသုတ္တ

The Sutta on Assaji

ပုစ္ဆာ – အဿဇိသုတ္တံ [Pg.33] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: “But where, friend, was the Sutta on Assaji spoken by the Blessed One? Concerning whom, on what occasion, and how was it spoken?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ အဿဇိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ အဿဇိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ပုဗ္ဗေ ခွာဟံ ဘန္တေ ဂေလညေ ပဿမ္ဘေတွာ ပဿမ္ဘေတွာ ကာယသင်္ခါရေ ဝိဟရာမိ, သောဟံ သမာဓိံ နပ္ပဋိလဘာမိ. တဿ မယှံ ဘန္တေ တံ သမာဓိံ အပ္ပဋိလဘတော ဧဝံ ဟောတိ နော စဿာဟံ ပရိဟာယာမီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယေ တေ အဿဇိ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမာဓိသာရကာ သမာဓိသာမညာ, တေသံ တံ သမာဓိံ အပ္ပဋိလဘတံ ဧဝံ ဟောတိ ‘နော စဿု မယံ ပရိဟာယာမာ’တိ. တံ ကိံ မညသိ အဿဇိ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: “At Rājagaha, venerable sir, spoken concerning the Venerable Assaji. The Venerable Assaji, venerable sir, being afflicted, suffering, gravely ill, said this to the Blessed One: ‘Formerly, venerable sir, when ill, I would dwell having repeatedly tranquillized the bodily formations, but I do not attain concentration. To me, venerable sir, not attaining that concentration, it occurs thus: “Surely I am not declining.”’ On that occasion, venerable sir, the Blessed One said: ‘Those ascetics and brahmins, Assaji, who have concentration as their essence and as their practice, to them, not attaining that concentration, it occurs thus: “Surely we are not declining.” What do you think, Assaji, is form permanent or impermanent?’ Thus, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with these words.

ခေမကသုတ္တ

The Sutta on Khemaka

ပုစ္ဆာ – ခေမကသုတ္တံ [Pg.36] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: “But, friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Sutta on Khemaka spoken? By whom and how was it spoken?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသမ္ဗိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ထေရေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ ခေမကတ္ထေရေန ဘာသိတံ. သမ္ဗဟုလာ ဘန္တေ ထေရာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ ဒါသကံ ပေသေတွာ စတုက္ခတ္တုံ အာယသ္မန္တံ ခေမကံ အာဗာဓိကံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ ဂေလညကာရဏဉ္စ ဓမ္မဉ္စ ပုစ္ဆိံသု[Pg.37], တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ပဉ္စိမေ အာဝုသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သေယျထိဒံ, ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော သညုပါဒါနက္ခန္ဓော သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဣမေသု ခွာဟံ အာဝုသော ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု န ကိဉ္စိ အတ္တံ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ သမနုပဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မတာ ခေမကတ္ထေရေန ဘာသိတံ.

Answer – At Kosambi, venerable sir, this was spoken by the Venerable Elder Khemaka concerning a number of elder monks. Venerable sir, a number of elder monks sent the Venerable Dāsaka four times to the Venerable Khemaka, who was afflicted, suffering, and gravely ill, to ask about the cause of his illness and about the Dhamma. On that occasion, venerable sir, the Venerable Elder Khemaka spoke, beginning with these words: “Friends, these five aggregates subject to clinging have been spoken of by the Blessed One. That is, the form aggregate subject to clinging, the feeling aggregate subject to clinging, the perception aggregate subject to clinging, the formations aggregate subject to clinging, and the consciousness aggregate subject to clinging. In these five aggregates subject to clinging, friends, I do not perceive anything that is self or belonging to a self.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.40] တတ္ထ အာယသ္မာ ခေမကော ဥတ္တရိ ဓမ္မဒေသနံ ပဝဍ္ဎေတွာ ဝိတ္ထာရေန ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဒေသေသိ. ကီဒိသော စ နေသံ ဓမ္မဒေသကဓမ္မပ္ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ ဓမ္မဒေသနာယ အာနိသံသော အဓိဂတော.

Question: “But how, friend, did the Venerable Khemaka further expand upon the Dhamma teaching there and explain it in detail to those elder monks? And what kind of benefit was attained from that Dhamma teaching by the teacher of the Dhamma and the recipients of the Dhamma?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – စတုတ္ထေ ဘန္တေ ဝါရေ အာယသ္မာ ခေမကော ‘‘အလံ အာဝုသော ဒါသက ကိံ ဣမာယ သန္ဓာဝနိကာယ, အာဟရာဝုသော ဒဏ္ဍံ, အဟမေဝ ထေရာနံ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ အာယသ္မာ ခေမကော ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ပုစ္ဆိတော ‘‘နခွာဟံ အာဝုသော ရူပံ အသ္မီတိ ဝဒါမိ, နပိ အညတြ ရူပါ အသ္မီတိ ဝဒါမိ. န ခွာဟံ အာဝုသော ဝေဒနံ အသ္မီတိ ဝဒါမိ, နပိ အညတြ ဝေဒနာ အသ္မီတိ ဝဒါမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မာ ခေမကော ဥတ္တရိပိ ဓမ္မဒေသနံ ပဝဍ္ဎေတွာ ဝိတ္ထာရေန ဒေသေသိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဘန္တေ ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသု အာယသ္မတောစ ခေမကဿ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ တေသံ ထေရာနံ ဓမ္မဒေသကဓမ္မပ္ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ.

Answer – On the fourth occasion, venerable sir, the Venerable Khemaka said: “Enough, friend Dāsaka, what is the use of this running back and forth? Bring me a staff, friend, I myself will go to the elders.” Leaning on a staff, the Venerable Khemaka approached the elder monks. Having approached, he was questioned by the elder monks. He said: “I do not say, friends, ‘I am form,’ nor do I say, ‘I am other than form.’ I do not say, friends, ‘I am feeling,’ nor do I say, ‘I am other than feeling.’” In this way, venerable sir, the Venerable Khemaka further expanded upon the Dhamma teaching and explained it in detail. And while this exposition was being spoken, venerable sir, the minds of about sixty elder monks were liberated from the taints through non-clinging, as was that of the Venerable Khemaka. Thus, venerable sir, was the comprehension of the Dhamma for those elders, the teacher of the Dhamma and the recipients of the Dhamma.

ဆန္နသုတ္တ

The Sutta on Channa

ပုစ္ဆာ – ဆန္နသုတ္တံ [Pg.44] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: “Now, friend, the Sutta on Channa—where was it spoken, concerning whom, on what occasion, by whom, and how was it spoken?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသမ္ဗိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ဆန္နတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ဆန္နတ္ထေရော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဩဝဒတု မံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော, အနုသာသတု မံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော, ကရောတု မေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဓမ္မိံ ကထံ, ယထာဟံ ဓမ္မံ ပဿေယျ’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘သမ္မုခါ မေ တံ အာဝုသော ဆန္န ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကစ္စာနဂေါတ္တံ ဘိက္ခုံ ဩဝဒန္တဿ, ဒွယနိဿိတော ခွာယံ ကစ္စာန လောကော ယေဘုယျေန အတ္ထိတဉ္စေဝ နတ္ထိတဉ္စ, လောကသမုဒယံ ခေါ ကစ္စာန ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယာ လောကေ နတ္ထိတာ, သာ န ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ.

Response – Venerable sir, this was spoken at Kosambi concerning the Venerable Elder Channa. Venerable sir, the Venerable Elder Channa said this to the Venerable Ānanda: "Let the Venerable Ānanda advise me, let the Venerable Ānanda instruct me, let the Venerable Ānanda give me a Dhamma talk so that I may see the Dhamma." Regarding that matter, venerable sir, the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma, spoke, beginning thus: "Friend Channa, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face, when he was advising the bhikkhu Kaccānagotta: 'Kaccāna, this world for the most part relies on a duality—on existence and non-existence. But, Kaccāna, for one who sees with right wisdom the arising of the world as it really is, the notion of non-existence in the world does not occur.'" Thus was it spoken by the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma.

ဩဝဒတု [Pg.46] မံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော, အနုသာသတု မံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော.

Let the Venerable Ānanda advise me, let the Venerable Ānanda instruct me.

ပုပ္ဖသုတ္တ

The Puppha Sutta

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.47] သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တေ ပုပ္ဖဝဂ္ဂေ ပုပ္ဖသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where, concerning whom, and how was the Puppha Sutta in the Puppha Vagga of the Khandhavagga Saṃyutta spoken by the Perfectly Self-Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘နာဟံ ဘိက္ခဝေ လောကေန ဝိဝဒါမိ, လောကောဝ မယာ ဝိဝဒတိ, န ဘိက္ခဝေ ဓမ္မဝါဒီ [Pg.48] ကေနစိ လောကသ္မိံ ဝိဝဒတိ, ယံ ဘိက္ခဝေ နတ္ထိ သမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ, အဟမ္ပိတံ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ဝဒါမိ, ယံ ဘိက္ခဝေ အတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ, အဟမ္ပိတံ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဝဒါမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response – At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke, beginning thus: "Bhikkhus, I do not dispute with the world; rather, the world disputes with me. Bhikkhus, a speaker of the Dhamma does not dispute with anyone in the world. What, bhikkhus, is not acknowledged by the wise in the world, I too say, 'It is not.' What, bhikkhus, is acknowledged by the wise in the world, I too say, 'It is.'" Thus was it spoken by the Blessed One.

နာဟံ ဘိက္ခဝေ လောကေန ဝိဝဒါမိ.

Bhikkhus, I do not dispute with the world.

န ဘိက္ခဝေ ဓမ္မဝါဒီ ကေနစိ လောကသ္မိံ ဝိဝဒတိ.

Bhikkhus, a speaker of the Dhamma does not dispute with anyone in the world.

ဖေဏပိဏ္ဍူပမသုတ္တ

The Sutta with the Simile of the Lump of Foam

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.51] အာဝုသော ဖေဏပိဏ္ဍူပမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, in that same place, where, concerning whom, and how was the Pheṇapiṇḍūpama Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အယုဇ္ဈာယံ ဘန္တေ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ အယံ ဂင်္ဂါ နဒီ မဟန္တံ ဖေဏပိဏ္ဍံ အာဝဟေယျ, တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ပဿေယျ နိဇ္ဈာယေယျ ယောနိသော ဥပပရိက္ခေယျ, တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယေယျ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယေယျ, အသာရကညေဝ ခါယေယျ, ကိံ သိယာ ဘိက္ခဝေ ဖေဏပိဏ္ဍေ သာရော. ဧဝမေဝ ခေါ ဘိက္ခဝေ ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, တံ ဘိက္ခု ပဿတိ နိဇ္ဈာယတိ ယောနိသော ဥပပရိက္ခတိ, တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယတိ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယတိ, အသာရကညေဝ ခါယတိ, ကိဉှိ သိယာ ဘိက္ခဝေ ရူပေ သာရော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response – At Ayojjhā, venerable sir, on the bank of the river Ganges, concerning a number of bhikkhus, the Blessed One spoke, beginning thus: "Just as, bhikkhus, this river Ganges might carry along a great lump of foam, and a man with good eyesight would see it, observe it, and wisely investigate it. To him, seeing it, observing it, and wisely investigating it, it would appear to be empty, hollow, and without substance. For what substance, bhikkhus, could there be in a lump of foam? In the same way, bhikkhus, whatever form there is—past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near—a bhikkhu sees it, observes it, and wisely investigates it. To him, seeing it, observing it, and wisely investigating it, it appears to be empty, hollow, and without substance. For what substance, bhikkhus, could there be in form?" Thus was it spoken by the Blessed One.

ဖေဏပိဏ္ဍူပမံ [Pg.54] ရူပံ, ဝေဒနာ ပုဗ္ဗုဠုပမာ;

မရီစိကူပမာ သညာ, သင်္ခါရာ ကဒလူပမာ;

မာယူပမဉ္စ ဝိညာဏံ, ဒေသိတာဒိစ္စဗန္ဓုနာ;

Form is like a lump of foam, feeling like a bubble; Perception is like a mirage, formations like a plantain trunk; And consciousness is like an illusion, as taught by the Kinsman of the Sun.

ယထာ ယထာ နိဇ္ဈာယတိ, ယောနိသော ဥပပရိက္ခတိ;

ရိတ္တကံ တုစ္ဆကံ ဟောတိ, ယော နံ ပဿတိ ယောနိသော.

However one reflects upon it, and wisely investigates it, It becomes empty and hollow for one who sees it wisely.

ဣမဉ္စ [Pg.55] ကာယံ အာရဗ္ဘ, ဘူရိပညေန ဒေသိတံ;

ပဟာနံ တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ, ရူပံ ပဿထ ဆဍ္ဍိတံ.

Concerning this body, it was taught by the one of vast wisdom: With the abandoning of three things, you see this form as cast away.

အာယု ဥသ္မာစ ဝိညာဏံ, ယဒါ ကာယံ ဇဟန္တိမံ;

အပဝိဒ္ဓေါ တဒါ သေတိ, ပရဘတ္တံ အစေတနံ.

When life, heat, and consciousness abandon this body, Then it lies cast away, senseless, food for others.

ဧတာဒိသာယံ သန္တာနော, မာယာယံ ဗာလလာပိနီ;

ဝဓကော ဧသ အက္ခာတော, သာရော ဧတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ.

Such is this continuity, an illusion that deludes fools; It is called a murderer, no essence is found herein.

ဧဝံ ခန္ဓေ အဝေက္ခေယျ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော;

ဒိဝါ ဝါ ယဒိ ဝါ ရတ္တိံ, သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော.

Thus should a bhikkhu of aroused energy contemplate the aggregates, By day and by night, mindful and clearly comprehending.

ဇဟေယျ သဗ္ဗသံယောဂံ, ကရေယျ သရဏတ္တနော;

စရေယျာဒိတ္တသီသောဝ, ပတ္ထယံ အစ္စုတံ ပဒံ.

One should abandon all fetters and make a refuge for oneself; One should fare as if one's head were on fire, aspiring to the deathless state.

ဒုတိယဓမ္မကတိကသုတ္တ

The Second Sutta on the Dhamma Speaker

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ အာဝုသော ဓမ္မကထိကဝဂ္ဂေ ဒုတိယဓမ္မကထိကသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, in that same place, in the Dhamma Speaker Chapter, the Second Sutta on the Dhamma Speaker—where, concerning whom, regarding what matter, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတမော ဘန္တေ ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဓမ္မကထိကော ဓမ္မကထိကောတိ ဘန္တေ ဝုစ္စတိ, ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ ဘန္တေ ဓမ္မကထိကော ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဟောတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ရူပဿ စေ ဘိက္ခု နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a certain bhikkhu. A certain bhikkhu, venerable sir, said this to the Blessed One: “Venerable sir, it is said, ‘a Dhamma speaker, a Dhamma speaker.’ To what extent, venerable sir, is one a Dhamma speaker? To what extent is one practicing in accordance with the Dhamma? To what extent has one attained Nibbāna in this very life?” Regarding this matter, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning thus: “If, bhikkhu, one teaches the Dhamma for the purpose of disenchantment, dispassion, and cessation in regard to form, it is fitting to call one ‘a Dhamma speaker.’” Thus was it spoken by the Blessed One.

သီလဝန္တသုတ္တ, သုတဝန္တသုတ္တ

The Sutta on the Virtuous One, The Sutta on the Learned One

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.57] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ သံဂီတံ သီလဝန္တသုတ္တဉ္စ သုတဝန္တသုတ္တဉ္စ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, in that same place, the Sīlavanta Sutta and the Sutavanta Sutta, which were chanted by the great elder compilers of the Dhamma of old—where, concerning whom, regarding what matter, by whom, and how were they spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဗာရာဏသိယံ [Pg.58] ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ မဟာကောဋ္ဌိကံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ မဟာကောဋ္ဌိကော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သီလဝတာဝုသော သာရိပုတ္တ ဘိက္ခုနာ ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိကာတဗ္ဗာ. သုတာဝတာဝုသော သာရိပုတ္တ ဘိက္ခုနာ ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိကာတဗ္ဗာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘သီလဝတာဝုသော ကောဋ္ဌိက ဘိက္ခုနာ, သုတာဝတာဝုသော ကောဋ္ဌိက ဘိက္ခုနာ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော ယောနိသော မနသိကာတဗ္ဗာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Response – At Bārāṇasī, venerable sir, it was spoken by the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, concerning the Venerable Mahākoṭṭhika. Venerable sir, in the evening, the Venerable Mahākoṭṭhika arose from seclusion and approached the Venerable Sāriputta. Having approached, he said this to the Venerable Sāriputta: “Friend Sāriputta, what things should be wisely attended to by a virtuous bhikkhu? And what things should be wisely attended to by a learned bhikkhu?” Regarding that matter, venerable sir, the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, spoke, beginning thus: “Friend Koṭṭhika, by a virtuous bhikkhu and by a learned bhikkhu, the five aggregates subject to clinging should be wisely attended to as impermanent, as suffering, as a disease, as a boil, as a dart, as a calamity, as an affliction, as other, as disintegrating, as empty, as not-self.” Thus was it spoken by the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma.

ရာဓသံယုတ္တ

The Rādha Saṃyutta

သတ္တသုတ္တ

The Sutta on a Being

ပုစ္ဆာ – ရာဓသံယုတ္တေ [Pg.61] ပနာဝုသော ဒုတိယံ သတ္တသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, in the Rādha Saṃyutta, the second Sutta on a Being—where, concerning whom, regarding what matter, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ရာဓတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ရာဓတ္ထေရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သတ္တော သတ္တောတိ ဘန္တေ ဝုစ္စတိ, ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ ဘန္တေ သတ္တောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ရူပေ ခေါ ရာဓ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ, တတြ သတ္တော တတြ ဝိသတ္တော, တသ္မာ သတ္တောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Elder Rādha. Venerable sir, the Venerable Elder Rādha said this to the Blessed One: “Venerable sir, it is said, ‘a being, a being.’ To what extent, venerable sir, is one called ‘a being’?” Regarding that matter, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning thus: “Rādha, whatever desire, passion, delight, and craving there is for form, one is attached there, entangled there; therefore one is called ‘a being.’” Thus was it spoken by the Blessed One.

ဒိဋ္ဌိသံယုတ္တ

The Diṭṭhi Saṃyutta (The Connected Discourses on Views)

သောအတ္တာသုတ္တ

The Sutta on 'That is the Self'

ပုစ္ဆာ – ဒိဋ္ဌိသံယုတ္တေ [Pg.63] ပနာဝုသော တတိယံ သံဂီတံ သောအတ္တာ သုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, in the Diṭṭhi Saṃyutta, the third sutta, the Soattāsutta, which was chanted—where, concerning whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ ဘိက္ခဝေ သတိ ကိံ ဥပါဒါယ ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သော အတ္တာ သော လောကော သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several monks: “Monks, when what exists, by clinging to what, by being attached to what, does such a view arise: ‘This is the self, this is the world, this I shall be after death—permanent, stable, eternal, not subject to change’?” Thus, and so on, venerable sir, it was spoken by the Blessed One.

နတ္ထိဒိန္နသုတ္တ

The Sutta on ‘There is Nothing Given’

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.65] အာဝုသော ပဉ္စမံ နတ္ထိဒိန္နသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, in that same place, the fifth Sutta on ‘There is Nothing Given’—where, concerning whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ ဘိက္ခဝေ သတိ ကိံ ဥပါဒါယ ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī itself, venerable sir, it was spoken concerning several monks: “Monks, when what exists, by clinging to what, by being attached to what, does such a view arise: ‘There is nothing given, there is no sacrifice, there is no offering; there is no fruit or result of good and bad deeds’?” Thus, and so on, it was spoken by the Blessed One.

ဩက္ကန္တသံယုတ္တ

The Connected Discourses on Entering

စက္ခုသုတ္တ

The Sutta on the Eye

ပုစ္ဆာ – ဩက္ကန္တသံယုတ္တေ [Pg.66] ပနာဝုသော ပဌမံ စက္ခုသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, in the Connected Discourses on Entering, the first Sutta on the Eye—where, concerning whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ [Pg.67] ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘စက္ခုံ ဘိက္ခဝေ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ. သောတံ. ဃာနံ. ဇိဝှံ. ကာယော. မနော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks: “Monks, the eye is impermanent, subject to change, subject to becoming otherwise. The ear… The nose… The tongue… The body… The mind is impermanent, subject to change, subject to becoming otherwise.” Thus, and so on, it was spoken by the Blessed One.

သာရိပုတ္တသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Sāriputta

သုစိမုခီသုတ္တ

The Sutta on Sucimukhī

ပုစ္ဆာ – သာရိပုတ္တသံယုတ္တေ [Pg.68] ပနာဝုသော ဒသမံ သုစိမုခီသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable friend, where, concerning whom, on what occasion, by whom, and how was the tenth Sutta on Sucimukhī in the Connected Discourses with Sāriputta spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ သုစိမုခိံ ပရိဗ္ဗာဇိကံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ. သုစိမုခီ ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇိကာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိံ နု ခေါ သမဏ အဓောမုခေါ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘န ခွာဟံ ဘဂိနိ အဓောမုခေါ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ ဘဂိနိ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ, ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဘဂိနိ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓောမုခါ ဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, concerning the female wanderer Sucimukhī, it was spoken by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma. Venerable sir, the female wanderer Sucimukhī said this to the Venerable Sāriputta: “Ascetic, do you eat with your face cast down?” On that occasion, venerable sir, having denied it, beginning with the words, “No, sister, I do not eat with my face cast down,” he continued: “Those ascetics and brahmins, sister, who earn a living by wrong livelihood through knowledge of sites and animal lore—these ascetics and brahmins, sister, are said to ‘eat with their faces cast down’.” Thus, and so on, venerable sir, it was spoken by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma.

ကိံ [Pg.69] နု ခေါ သမဏ အဓော မုခေါ ဘုဉ္ဇသိ.

“Ascetic, do you eat with your face cast down?”

န ခွာဟံ ဘဂိနိ အဓောမုခေါ ဘုဉ္ဇာမိ.

“No, sister, I do not eat with my face cast down.”

တေန ဟိ သမဏ ဥဗ္ဘမုခေါ ဘုဉ္ဇသိ.

“In that case, ascetic, do you eat with your face turned up?”

န ခွာဟံ ဘဂိနိ ဥဗ္ဘမုခေါ ဘုဉ္ဇာမိ.

“No, sister, I do not eat with my face turned up.”

သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ

The Pāli of the Connected Discourses, the Chapter on the Six Sense Bases

အဇ္ဈတ္တာနိစ္စသုတ္တ, ဗာဟိရသုတ္တ

The Sutta on Internal Impermanence, the Sutta on the External

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.73] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တေ ပဌမံ အဇ္ဈတ္တာနိစ္စသုတ္တဉ္စ စတုတ္ထံ ဗာဟိရာနိစ္စသုတ္တဉ္စ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable friend, where, concerning whom, and how were the first Sutta on Internal Impermanence and the fourth Sutta on External Impermanence in the Connected Discourses of the Chapter on the Six Sense Bases spoken by that Blessed One… the Perfectly Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘စက္ခုံ ဘိက္ခဝေ အနိစ္စံ, ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ, ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ, ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာစ. ‘‘ရူပါ ဘိက္ခဝေ အနိစ္စာ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ, ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ, ယဒနတ္တာ တံ နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’’တိ စ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, concerning many bhikkhus, it was spoken by the Blessed One, beginning with the words: “Bhikkhus, the eye is impermanent. What is impermanent is suffering. What is suffering is non-self. What is non-self should be seen as it actually is with right wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’” And also, beginning with the words: “Forms, bhikkhus, are impermanent. What is impermanent is suffering. What is suffering is non-self. What is non-self, that is ‘not mine, this I am not, this is not my self.’”

သဗ္ဗဝဂ္ဂ

The Chapter on All

အာဒိတ္တသုတ္တ

The Sutta on the Burning

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.74] သဗ္ဗဝဂ္ဂေ ဆဋ္ဌံ အာဒိတ္တသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable friend, where, concerning whom, and how was the sixth Sutta on the Burning in the Chapter on All spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဂယာယံ [Pg.75] ဘန္တေ ဂယာသီသေ ပုရာဏဇဋိလံ ဘိက္ခုသဟဿံ အာရဗ္ဘ ‘‘သဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ အာဒိတ္တံ, ကိဉ္စ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗံ အာဒိတ္တံ. စက္ခု ဘိက္ခဝေ အာဒိတ္တံ, ရူပါ အာဒိတ္တာ, စက္ခုဝိညာဏံ အာဒိတ္တံ, စက္ခုသမ္ဖဿော အာဒိတ္တော, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံဝါ, တမ္ပိ အာဒိတ္တံ. ကေန အာဒိတ္တံ. ရာဂဂ္ဂိနာ ဒေါသဂ္ဂိနာ မောဟဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ, ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အာဒိတ္တန္တိ ဝဒါမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Gayā, venerable sir, at Gayāsīsa, concerning the thousand bhikkhus who were formerly matted-hair ascetics, it was spoken by the Blessed One, beginning with the words: “Bhikkhus, all is burning. And what, bhikkhus, is the all that is burning? The eye, bhikkhus, is burning; forms are burning; eye-consciousness is burning; eye-contact is burning; and whatever feeling arises conditioned by eye-contact—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—that too is burning. With what is it burning? It is burning with the fire of lust, with the fire of hatred, with the fire of delusion; it is burning with birth, aging, and death, with sorrows, lamentations, pains, griefs, and despairs, I say.”

မိဂဇာလဝဂ္ဂ

The Chapter on Migajāla

ပဌမ မိဂဇာလသုတ္တ

The First Sutta on Migajāla

ပုစ္ဆာ – မိဂဇာလဝဂ္ဂေ [Pg.76] အာဝုသော ပဌမမိဂဇာလသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Venerable friend, where, concerning whom, on what occasion, and how was the first Sutta on Migajāla in the Chapter on Migajāla spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ [Pg.77] ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ မိဂဇာလတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ မိဂဇာလတ္ထေရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဧကဝိဟာရီ ဧကဝိဟာရီတိ ဘန္တေ ဝုစ္စတိ, ကိတ္တာဝတာနုခေါ ဘန္တေ ဧကဝိဟာရီ ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာစ ပန သဒုတိယဝိဟာရီ ဟောတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘သန္တိ ခေါ မိဂဇာလ စက္ခုဝိညေယာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ, နန္ဒိယာ သတိ သာရာဂေါ ဟောတိ, သာရာဂေ သတိ သံယောဂေါ ဟောတိ, နန္ဒိသံယောဇနသံယုတ္တော ခေါ မိဂဇာလ ဘိက္ခု သဒုတိယဝိဟာရီတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Elder Migajāla. Venerable sir, the Venerable Elder Migajāla said this to the Blessed One: “Venerable sir, it is said, ‘one who dwells alone, one who dwells alone.’ To what extent, venerable sir, is one who dwells alone, and to what extent is one who dwells with a companion?” On that occasion, venerable sir, it was spoken by the Blessed One, beginning with the words: “Migajāla, there are forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, connected with sensual desire, and enticing. If a bhikkhu delights in them, welcomes them, and remains holding to them, for one who delights in them, welcomes them, and remains holding to them, delight arises. When there is delight, there is passion. When there is passion, there is a fetter. A bhikkhu fettered by the fetter of delight, Migajāla, is called one who dwells with a companion.”

ပဌမ ဆဖဿာယတနသုတ္တ

The First Sutta on the Six Sense Bases

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.79] နဝမံ သံဂီတံ ပဌမဆဖဿာယတနသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: There, regarding the ninth recitation, the First Sutta on the Six Sense Bases, where, concerning whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ယော ဟိ ကောစိ ဝိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, အဝုသိတံ တေန ဗြဟ္မစရိယံ, အာရကာ သော ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, concerning many bhikkhus, it was spoken by the Blessed One in this way, and so on: “Bhikkhus, any bhikkhu who does not understand as it actually is the origin, the disappearance, the gratification, the danger, and the escape in regard to the six sense bases—the holy life has not been lived by him; he is far from this Dhamma and Discipline.”

အဟံ [Pg.80] ဟိ ဘန္တေ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမိ.

“Indeed, venerable sir, I do not understand as it actually is the origin, the disappearance, the gratification, the danger, and the escape in regard to the six sense bases.”

စက္ခုံ [Pg.81] ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာတိ သမနုပဿသိ.

“‘This eye is mine, this I am, this is my self’—do you regard it thus?”

နော ဟေတံ ဘန္တေ.

“Certainly not, venerable sir.”

ဧတ္ထ စ တေ ဘိက္ခု စက္ခု နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာတိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ, ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿ.

“And here, bhikkhu, when for you the eye is well seen as it actually is with right wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self’—this is the end of suffering.”

ဂိလာနဝဂ္ဂ

The Chapter on the Ailing

ပဌမ ဂိလာနသုတ္တ

First Discourse on the Ailing

ပုစ္ဆာ – ဂိလာနဝဂ္ဂေ [Pg.82] ပနာဝုသော ပဌမံ ဂိလာနသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Now, friend, regarding the first discourse on the ailing in the chapter on the ailing, where, concerning whom, about what matter, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ နဝံ ဘိက္ခုံ ဂိလာနံ အာဗာဓိတံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတရော ဘန္တေ ဘိက္ခု ဂိလာနော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘နခွာဟံ ဘန္တေ သီလဝိသုဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ တံ ဘိက္ခုံ ပဋိပုစ္ဆိတွာ တဿ စ ဝစနံ သာဓုကာရံ ဒတွာ ‘‘ရာဂဝိရာဂတ္ထော ဟိ ဘိက္ခု မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော, တံ ကိံ မညသိ ဘိက္ခု, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါတိ. အနိစ္စံ ဘန္တေ. ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါတိ, ဒုက္ခံ ဘန္တေ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, this was spoken concerning a certain newly ordained monk who was ailing, afflicted, suffering, and gravely ill. A certain monk, venerable sir, who was ailing, afflicted, suffering, and gravely ill, said this to the Blessed One: “Venerable sir, I do not understand the Dhamma taught by the Blessed One for the sake of purity of virtue.” Regarding this matter, venerable sir, having questioned that monk and having approved of his words, the Blessed One said: “The Dhamma has been taught by me, monk, for the purpose of dispassion. What do you think, monk, is the eye permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “And what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” Thus, and so on, it was spoken by the Blessed One.

န [Pg.84] မေ ဘန္တေ ခမနီယံ.

“That is not acceptable to me, venerable sir.”

သာဓု [Pg.85] ခေါ တွံ ဘိက္ခု ရာဂဝိရာဂတ္ထံ မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသိ,

“It is good, monk, that you understand the Dhamma taught by me for the sake of the fading away of passion.”

ဆန္နဝဂ္ဂ

The Chapter on Channa

ပုဏ္ဏသုတ္တ

The Discourse to Puṇṇa

ပုစ္ဆာ – ဆန္နဝဂ္ဂေ [Pg.87] ပနာဝုသော ပဉ္စမံ သံဂီတံ ပုဏ္ဏသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: In the Chapter on Channa, friend, regarding the fifth discourse recited, the Puṇṇasutta, where, concerning whom, about what matter, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ပုဏ္ဏတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အာယသ္မာ ဘန္တေ ပုဏ္ဏတ္ထေရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သာဓု မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘သန္တိ ခေါ ပုဏ္ဏ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ, နန္ဒီ သမုဒယော ဒုက္ခသမုဒယော ပုဏ္ဏာတိ ဝဒါမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, this was spoken concerning the Venerable Puṇṇa the Elder. The Venerable Puṇṇa the Elder, venerable sir, said this to the Blessed One: “Venerable sir, may the Blessed One teach me the Dhamma in brief, so that having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, secluded, diligent, ardent, and resolute.” Concerning this matter, the Blessed One said: “There are, Puṇṇa, forms cognizable by the eye that are desirable, agreeable, pleasing, amiable, connected with sensual desire, and exciting passion. If a bhikkhu delights in them, welcomes them, and remains attached to them, delight arises in him. With the arising of delight, there is the arising of suffering, Puṇṇa, I say.” Thus, and so on, venerable sir, it was spoken by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ဧဝဉ္စာဝုသော [Pg.89] ဘဂဝါ အာယသ္မတော ပုဏ္ဏတ္ထေရဿ သံခိတ္တေန ဩဝါဒံ ဒတွာ ကထဉ္စ နံ ပဋိပုစ္ဆိ, ကထဉ္စ သော ဘဂဝတော အာရောစေသိ, ကထဉ္စဿာယသ္မတော ပုဏ္ဏတ္ထေရဿ အဘိသမ္ပရာယော အဟောသိ.

Question: And so, friend, when the Blessed One had given this concise instruction to the Venerable Puṇṇa the Elder, how did he then question him, how did he report to the Blessed One, and what was the final destiny of the Venerable Puṇṇa the Elder?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝါ အာယသ္မတော ပုဏ္ဏတ္ထေရဿ သံခိတ္တေန ဩဝါဒံ ဒတွာ ‘‘ဣမိနာ တွံ ပုဏ္ဏ မယာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော ကတမသ္မိံ ဇနပဒေ ဝိဟရိဿသီ’’တိ တံ အာယသ္မန္တံ ပုဏ္ဏတ္ထေရံ ပဋိပုစ္ဆိ. သော စ ဘန္တေ အာယသ္မာ ‘‘အတ္ထိ ဘန္တေ သုနာပရန္တော နာမ ဇနပဒေါ, တတ္ထာဟံ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. သော ဟိ ဘန္တေ အာယသ္မာ သုနာပရန္တေ ဇနပဒေ ဝသိတွာ တေနေဝ အန္တရဝဿေန တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆာကာသိ. တေနေဝ အန္တရဝဿေန ပရိနိဗ္ဗာယိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ တဿ အာယသ္မတော အဘိသမ္ပရာယော အဟောသိ.

Reply: Thus, venerable sir, the Blessed One, having given the brief instruction to the Venerable Puṇṇa the Elder, asked the venerable Puṇṇa the Elder, ‘Puṇṇa, having been instructed by me with this brief instruction, in which country will you dwell?’ And, venerable sir, that venerable one reported to the Blessed One in this way, and so on: ‘There is, venerable sir, a country called Sunāparanta; there I will dwell.’ Indeed, venerable sir, that venerable one, having lived in the Sunāparanta country, realized the three knowledges within that very rains-retreat. Within that same rains-retreat, he attained final Nibbāna. Thus, venerable sir, was the final destiny of that venerable one.

သန္တိ [Pg.92] ခေါ တဿ ဘဂဝတော သာဝကာ ကာယေန စ ဇီဝိတေန စ အဋ္ဋီယမာနာ ဟရာယမာနာ ဇိဂုစ္ဆမာနာ သတ္ထဟာရကံ ပရိယေသန္တိ.

“There are, indeed, disciples of the Blessed One who, being distressed, ashamed, and disgusted with the body and with life, seek for an assassin.”

သက္ခိဿသိ ခေါ တွံ ပုဏ္ဏ ဣမိနာ ဒမူပသမေန သမန္နာဂတော သုနာပရသန္တသ္မိံ ဇနပဒေ ဝတ္ထုံ.

“You will be able, Puṇṇa, endowed with this self-control and calm, to live in the Sunāparanta country.”

သဠဝဂ္ဂ

The Chapter on the Six

မာလုကျပုတ္တသုတ္တ

The Discourse to Mālukyaputta

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.93] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သဠဝဂ္ဂေ ဒုတိယံ မာလုကျပုတ္တသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, by that Blessed One… the Perfectly Self-Enlightened One, where was the second Mālukyaputta Sutta in the Chapter on the Six spoken, regarding whom, concerning what matter, and how?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ [Pg.94] ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ မာလုကျပုတ္တတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ မာလုကျပုတ္တတ္ထေရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သာဓု မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဧတ္ထ ဒါနိ မာလုကျပုတ္တ ကိံ ဒဟရေ ဘိက္ခူ ဝက္ခာမာတိ’’အာဒိနာ ထေရံ အပသာဒေတွာ စေဝ ဥဿာဒေတွာ စ ‘‘တံ ကိံ မညသိ မာလုကျပုတ္တ, ယေ တေ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ အဒိဋ္ဌာ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ, န စ ပဿသိ, န စ တေ ဟောတိ ပဿေယျန္တိ, အတ္ထိ တေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, this was spoken concerning the Venerable Elder Mālukyaputta. Venerable sir, the Venerable Elder Mālukyaputta said this to the Blessed One: “Good, venerable sir, let the Blessed One teach me the Dhamma in brief, so that having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, secluded, diligent, ardent, and resolute.” On that occasion, having both disparaged and roused the elder with the words, “Now then, Mālukyaputta, what shall we say to the young monks?” and so on, the Blessed One said: “What do you think, Mālukyaputta, as to those forms cognizable by the eye that are unseen, have never been seen before, that you do not see, and that it does not occur to you that you might see—is there any desire or lust for them in you?” and so on, venerable sir, thus was it spoken by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ဣမသ္မိံ [Pg.97] စ ခေါ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ဩဝါဒေ သံခိတ္တေန ဘာသိတေ သော အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တတ္ထေရော ဘဂဝန္တံ ကိံ အဝေါစ ကထဉ္စဿ ဘဂဝါ အနုညာသိ. ကီဒိသော စဿာယသ္မတော မာလုကျပုတ္တတ္ထေရဿ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ.

Question: And when this brief instruction was spoken by the Blessed One, friend, what did the Venerable Mālukyaputta the Elder say to the Blessed One, and how did the Blessed One give his approval? What kind of realization of the Dhamma did the Venerable Mālukyaputta the Elder achieve?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမသ္မိံ ခေါ ဘန္တေ ဩဝါဒေ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတေ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တတ္ထေရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဣမဿ ခွာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ.

Reply: Venerable sir, when this brief instruction was spoken by the Blessed One, the Venerable Mālukyaputta the Elder said this to the Blessed One: “Venerable sir, I understand the detailed meaning of this brief statement spoken by the Blessed One.”

ရူပံ ဒိသွာ မုဋ္ဌာ, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

“Having seen a form, one is unmindful, focusing the mind on its pleasing aspects; with a passionate mind one experiences feeling, and remains clinging to it.”

တဿ ဝဍ္ဎန္တိ ဝေဒနာ, အနေကာ ရူပသမ္ဘဝါ;

အဘိဇ္ဈာ စ ဝိဟေသာ စ, စိတ္တမဿူပဟညတိ;

ဧဝံ အာစိနတော ဒုက္ခံ, အာရာ နိဗ္ဗာန ဝုစ္စတိ;

“For him feelings grow, many arising from form; covetousness and vexation oppress his mind. Thus accumulating suffering, far from Nibbāna is he said to be.”

ပေယျာလ

Repetition

န သော ရဇ္ဇတိ ဓမ္မေသု, ဓမ္မံ ဉတွာ ပဋိဿတော;

ဝိရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ နာဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

“He is not passionate towards phenomena, having known the Dhamma, mindful; with a dispassionate mind he experiences feeling, and does not remain clinging to it.”

ယထာဿ ဇာနတော ဓမ္မံ, သေဝတော စာပိ ဝေဒနံ;

ခီယတိ နောပစီယတိ, ဧဝံ သော စရတီ သတော;

ဧဝံ အပစိနတော ဒုက္ခံ, သန္တိကေ နိဗ္ဗာန ဝုစ္စတီတိ.

“As he knows the Dhamma and experiences feeling, it diminishes, it does not increase; thus he fares mindfully. Thus, by diminishing suffering, Nibbāna is said to be near.”

ဣမဿ ခွာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီတိ. ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘သာဓု သာဓု မာလုကျပုတ္တ, သာဓု ခေါ တွံ မာလုကျပုတ္တ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ သာဓုကာရံ ဒတွာ–

“Venerable sir, of this which was spoken in brief by the Blessed One, I understand the meaning in detail thus.” And the Blessed One, venerable sir, having given his approval, said, “Good, good, Mālukyaputta! It is good that you, Mālukyaputta, understand in detail the meaning of what was spoken in brief by me.”

‘‘ရူပံ ဒိသွာ သတိ မုဋ္ဌော, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတီ’’တိ–

“Having seen a form, mindfulness is lost; attending to the pleasing sign, with a mind ensnared by lust one experiences, and dwells clinging to it.”

အာဒိနာ

And so on.

ထေရဿ ဝစနံ သမနုညာသိ. သော စ ဘန္တေ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တတ္ထေရော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော [Pg.98] ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ, ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရောစ ပနာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော အရဟတံ အဟောသိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ တဿ အာယသ္မတော အဘိသမ္ပရာယော အဟောသိ.

The Blessed One approved of the elder's words. And indeed, venerable sir, that venerable elder Mālukyaputta, dwelling alone, secluded, diligent, ardent, and resolute, before long realized for himself with direct knowledge, in this very life, the unsurpassed culmination of the holy life, for which clansmen rightly go forth from home into homelessness, and having attained it, he dwelt therein, realizing: “Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being.” And the venerable Mālukyaputta became one of the arahants. Thus, venerable sir, was the final attainment of that venerable one.

ရူပံ [Pg.100] ဒိသွာ သတိ မုဋ္ဌာ, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

Having seen a form, mindfulness is lost; attending to the pleasing sign, with a mind ensnared by lust one experiences, and dwells clinging to it.

ပမာဒဝိဟာရီသုတ္တ

The Discourse on Dwelling in Heedlessness

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.101] အာဝုသော စတုတ္ထံ ပမာဒဝိဟာရီသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where and concerning whom was the fourth discourse on ‘Dwelling in Heedlessness’ spoken by the Blessed One there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ပမာဒဝိဟာရိဉ္စ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေသေဿာမိ အပ္ပမာဒဝိဟာရိဉ္စ, တံ သုဏာထ. ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ ပမာဒဝိဟာရီ ဟောတိ. စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတဿ ဘိက္ခဝေ ဝိဟရတော စိတ္တံ ဗျာသိဉ္စတိ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု, တဿ ဗျာသိတ္တစိတ္တဿ ပါမောဇ္ဇံ န ဟောတိ, ပါမောဇ္ဇေ အသတိ ပီတိ န ဟောတိ, ပီတိယာ ပဿဒ္ဓိ န ဟောတိ, ပဿဒ္ဓိယာ အသတိ ဒုက္ခံ ဟောတိ, ဒုက္ခိနော စိတ္တံ န သမာဓိယတိ, အသမာဟိ တေ စိတ္တေ ဓမ္မာ န ပါတုဘဝန္တိ, ဓမ္မာနံ အပါတုဘာဝါ ပမာဒဝိဟာရီတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthi, venerable sir, concerning several monks, the Blessed One said: ‘I will teach you, monks, about one who dwells in heedlessness and one who dwells in heedfulness. Listen to that. And how, monks, does one dwell in heedlessness? When one lives with the eye faculty unrestrained, monks, the mind is sullied by forms cognizable by the eye. For one whose mind is sullied, there is no gladness. Without gladness, there is no rapture. Without rapture, there is no tranquility. Without tranquility, there is suffering. For one who suffers, the mind does not become concentrated. When the mind is not concentrated, phenomena do not become manifest. When phenomena are not manifest, one is reckoned as dwelling in heedlessness.’ Thus, beginning in this way, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.

လောကကာမဂုဏဝဂ္ဂ

The Chapter on the Strands of Worldly Sensual Pleasure

ရာဟုလောဝါဒသုတ္တ

The Discourse of Advice to Rāhula

ပုစ္ဆာ – လောကကာမဂုဏဝဂ္ဂေ [Pg.104] အာဝုသော အဋ္ဌမံ ရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, in the Chapter on the Strands of Worldly Sensual Pleasure, concerning the eighth Discourse of Advice to Rāhula, where, about whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံယေဝ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာရဗ္ဘ ‘‘တံ ကိံ မညသိ ရာဟုလ, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါတိ. အနိစ္စံ ဘန္တေ. ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံဝါတိ. ဒုက္ခံ ဘန္တေ. ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ. နော ဟေတံ ဘန္တေ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī itself, venerable sir, concerning the Venerable Rāhula, the Blessed One spoke: “What do you think, Rāhula, is the eye permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “And what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “And what is impermanent, suffering, and subject to change, is it fitting to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “No, indeed, venerable sir.” Thus, beginning in this way, venerable sir, the Blessed One spoke.

ယံနူနာဟံ [Pg.105] ရာဟုလံ ဥတ္တရိံ အာသဝါနံ ခယေ ဝိနေယျံ.

What if I were to train Rāhula further in the destruction of the taints?

ဂဏှာဟိ ရာဟုလ နိသီဒနံ.

Take a sitting mat, Rāhula.

ဂဟပတိဝဂ္ဂ

The Chapter on Householders

ဘာရဒွါဇသုတ္တ

The Discourse to Bhāradvāja

ပုစ္ဆာ – ဂဟပတိဝဂ္ဂေ [Pg.107] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ စတုတ္ထံ သံဂီတံ ဘာရဒွါဇသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, in the Householder Chapter, where, concerning whom, on what occasion, by whom, and how was the fourth Bhāradvāja Sutta, recited by the ancient great elders who compiled the Dhamma, spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသမ္ဗိယံ ဘန္တေ ရာဇာနံ ဥဒေနံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇတ္ထေရေန ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ဥဒေနော အာယသ္မန္တံ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကော နု ခေါ ဘော ဘာရဒွါဇ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေနိမေ ဒဟရာ ဘိက္ခူ သုသူ ကာဠကေသာ ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတာ ပဌမေန ဝယသာ အနိကီဠိတာဝိနော ကာမေသု ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဒ္ဓါနဉ္စ အာပါဒေန္တီ’’တိ. တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဝုတ္တံ ခေါ

Reply – In Kosambi, venerable sir, concerning King Udena, it was spoken by the Venerable Elder Piṇḍola Bhāradvāja. King Udena, venerable sir, said this to the Venerable Piṇḍola Bhāradvāja: “What, Master Bhāradvāja, is the cause, what is the reason, why these young monks, very young, with black hair, endowed with the blessing of youth, in the prime of life, not having yet indulged in sensual pleasures, live the holy life perfectly pure and complete for as long as they live, and make it last for a long time?” On this matter, it was said:

ဧတံ [Pg.108] မဟာရာဇ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧထ တုမှေ ဘိက္ခဝေ မာတုမတ္တီသု မာတုစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေထ. ဘဂနိမတ္တီသု ဘဂိနိစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေထ, ဓီတုမတ္တီသု ဓီတုစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေထာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မတာ ပိဏ္ဍောလ ဘာရဒွါဇတ္ထေရေန ဘာသိတံ.

“O great king, this was spoken by the Blessed One, the Knower, the Seer, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘Come, monks, toward those of a mother’s age, establish a mother’s mind. Toward those of a sister’s age, establish a sister’s mind. Toward those of a daughter’s age, establish a daughter’s mind.’ Thus, beginning in this way, venerable sir, was it spoken by the venerable elder Piṇḍola Bhāradvāja.

ဝေရဟစ္စာနိသုတ္တ

The Discourse concerning Verahaccāni

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.112] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဒသမံ သံဂီတံ ဝေရဟစ္စာနိသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, concerning the Verahaccāni Sutta, the tenth discourse recited there by the ancient great elders who compiled the Dhamma: where was it spoken, concerning whom, about what subject, by whom, and how?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကာမဏ္ဍာယံ ဘန္တေ ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏိံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ ဥဒါယိတ္ထေရေန ဘာသိတံ. ဝေရဟစ္စာနီဂေါတ္တာ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏီ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိတ္ထေရံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ ဘန္တေ သတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ ပညပေန္တိ, ကိသ္မိံ အသတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ န ပညပေန္တီ’’တိ. တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘စက္ခုသ္မိံ ခေါ ဘဂိနိ သတိ [Pg.113] အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ ပညပေန္တိ, စက္ခုသ္မိံ အသတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ န ပညပေန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မတာ ဥဒါယိတ္ထေရေန ဘာသိတံ.

Reply – In Kāmaṇḍa, venerable sir, it was spoken by the Venerable Elder Udāyī concerning the brahmin woman of the Verahaccāni clan. Venerable sir, the brahmin woman of the Verahaccāni clan said this to the Venerable Elder Udāyī: “Venerable sir, when what exists do the Arahants designate pleasure and pain? When what does not exist do the Arahants not designate pleasure and pain?” On that matter: “Sister, when the eye exists, the Arahants designate pleasure and pain. When the eye does not exist, the Arahants do not designate pleasure and pain.” Thus, beginning in this way, venerable sir, was it spoken by the Venerable Elder Udāyī.

ဒေဝဒဟဝဂ္ဂ

The Devadaha Chapter

ခဏသုတ္တ

The Discourse on the Opportunity

ပုစ္ဆာ – ဒေဝဒဟဝဂ္ဂေ [Pg.115] အာဝုသော ခဏသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, concerning the Khaṇasutta in the Devadaha Chapter: where, concerning whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ဒေဝဒဟေ နာမ သကျာနံ နိဂမေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘လာဘာ ဝေါ ဘိက္ခဝေ, သုလဒ္ဓံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ, ခဏော ဝေါ ပဋိလဒ္ဓေါ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, among the Sakyans, in the Sakyan town named Devadaha, concerning numerous bhikkhus, the Blessed One spoke: “It is a gain for you, bhikkhus! It is well-gained by you, bhikkhus! The opportunity has been obtained for living the holy life.” Thus, beginning in this way, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.

သမုဒ္ဒဝဂ္ဂ

The Ocean Chapter

ဗာဠိသိကောပမသုတ္တ

The Discourse with the Simile of the Fisherman

ပုစ္ဆာ – သမုဒ္ဒဝဂ္ဂေ [Pg.117] ပနာဝုသော တတိယံ ဗာဠိသိကောပမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question – And friend, concerning the third Discourse with the Simile of the Fisherman in the Ocean Chapter: where and concerning whom was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ [Pg.118] ဘန္တေ ဇီဝကမ္ဗဝနေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ဗာဠိသိကော အာမိသဂတဗဠိသံ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ ပက္ခိပေယျာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – At Rājagaha, venerable sir, in Jīvaka’s Mango Grove, concerning numerous bhikkhus, the Blessed One spoke: “Bhikkhus, just as a fisherman might cast a baited hook into a deep pool of water…” Thus, beginning in this way, was it spoken by the Blessed One.

အာဒိတ္တပရိယာယသုတ္တ

The Fire Discourse

ပုစ္ဆာ – သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တေ [Pg.120] သမုဒ္ဒဝဂ္ဂေ ပနာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ သံဂီတံ အဋ္ဌမံ အာဒိတ္တပရိယာယသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, concerning the eighth Ādittapariyāya Sutta, which was recited by the ancient great elders who compiled the Dhamma, in the Saḷāyatanavagga Saṃyutta, in the Ocean Chapter: concerning whom and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သမ္ဗဟုလေ ဘန္တေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘အာဒိတ္တပရိယာယံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ. ကတမော စ ဘိက္ခဝေ အာဒိတ္တပရိယာယော ဓမ္မပရိယာယော. ဝရံ ဘိက္ခဝေ တတ္တာယ အယောသလာကာယ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ စက္ခုန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ, နတွေဝ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟော’’တိအာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, concerning numerous bhikkhus, the Blessed One spoke thus: “Bhikkhus, I shall teach you the Dhamma exposition on the theme of burning. Listen to it. And what, bhikkhus, is the Dhamma exposition on the theme of burning? Bhikkhus, it would be better for the eye faculty to be seared by a red-hot iron pin, burning, blazing, and glowing, than to grasp at the signs and details in forms cognizable by the eye.”

အာသီဝိသဝဂ္ဂ

The Chapter on Venomous Snakes

ပဌမဒါရုက္ခန္ဓောပမသုတ္တ

The First Discourse on the Simile of the Log

ပုစ္ဆာ – အာသီဝိသဝဂ္ဂေ [Pg.126] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ စတုတ္ထံ သံဂီတံ ပဌမဒါရုက္ခန္ဓောပမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, concerning the First Discourse on the Simile of the Log, the fourth discourse recited by the ancient great elders who compiled the Dhamma, in the Chapter on Venomous Snakes: where, concerning whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသမ္ဗိယံ ဘန္တေ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ပဿထ နော တုမှေ ဘိက္ခဝေ အမှံ မဟန္တံ ဒါရုက္ခန္ဓံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေန ဝုယှမာန’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတာ.

Reply – Venerable sir, at Kosambī, on the bank of the River Gaṅgā, concerning numerous bhikkhus, the Blessed One spoke thus: “Bhikkhus, do you see this great log being carried along by the current of the River Gaṅgā?”

ဥပစာရဝစနံ

Metaphorical Language

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.129] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဩရိမတီရာဒီနံ ဥပစာရဝစနာနံ အတ္ထော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတော.

Question – And how, friend, was the meaning of metaphorical terms such as “the near shore” explained in detail and elucidated by the Blessed One there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဩရိမံ တီရန္တိ ခေါ ဘိက္ခု ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. ပါရိမံ တီရန္တိ ခေါ ဘိက္ခု ဆန္နေတံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. မဇ္ဈေ သံသီဒေါတိ ခေါ ဘိက္ခု နန္ဒိရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ. ထလေ ဥဿာဒေါတိ ခေါ ဘိက္ခု အသ္မိမာနဿေတံ အဓိဝစနန္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ တတ္ထ ဩရိမတီရာဒီနံ ဥပစာရဝစနာနံ အတ္ထော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတော.

Reply – “The near shore,” bhikkhu, is a designation for the six internal sense bases. “The far shore,” bhikkhu, is a designation for the six external sense bases. “Sinking in the middle,” bhikkhu, is a designation for delight and lust. “Stranded on high ground,” bhikkhu, is a designation for the conceit “I am.” Thus, venerable sir, the meaning of metaphorical terms such as “the near shore” was explained in detail and elucidated by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ဣမသ္မိံ [Pg.131] ခေါ ပန အာဝုသော သုတ္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတေ ဝိသေသတော ကဿ ကီဒိသော အတ္ထော ကထဉ္စ ပဋိလဒ္ဓေါ.

Question – But friend, in this discourse spoken by the Blessed One, by whom was a special meaning attained, what kind of meaning was it, and how was it attained?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမသ္မိံ ဘန္တေ သုတ္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတေ ဝိသေသတော နန္ဒဿ ဂေါပါလကဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဥပသမ္ပဒါ စ ယာဝ အရဟတ္တာစ ဝိသေသတော အတ္ထော အဓိဂတော.

Reply – Venerable sir, in this discourse spoken by the Blessed One, a special meaning was attained, specifically regarding Nanda the cowherd’s going forth, full ordination, and attainment of arahantship.

လဘေယျာဟံ [Pg.132] ဘန္တေ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒံ.

“Venerable sir, may I receive the going forth in the presence of the Blessed One; may I receive the full ordination.”

တေန ဟိ တွံ နန္ဒ သာမိကာနံ ဂါဝေါ နိယျာတေဟိ.

“Then, Nanda, return the cows to their owners.”

ဂမိဿန္တိ [Pg.133] ဘန္တေ ဂါဝေါ ဝစ္ဆဂိဒ္ဓိနိယော.

“Venerable sir, the cows will go on their own, longing for their calves.”

ကိံသုကောပမသုတ္တ

The Discourse on the Simile of the Kiṃsuka Tree

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.134] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ အဋ္ဌမံ သံဂီတံ ကိံသုကောပမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, concerning the Discourse on the Simile of the Kiṃsuka Tree, the eighth discourse recited there by the ancient great elders who compiled the Dhamma: where, concerning whom, on what ground, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ အညတရံ ကာရကံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အညတရော ဘန္တေ ကာရကော ဘိက္ခု စတ္တာရော ခါဏာသဝေ ဘိက္ခူ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓံ ပုစ္ဆိတွာ အသန္တုဋ္ဌော တေသံ ဘိက္ခူနံ ပဉှာဝေယျာကရဏေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ ဘန္တေ ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ. တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘သေယျထာပိ ဘိက္ခု ပုရိသဿ ကိံသုကော အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော အဿ, သော ယေနညတရော ပုရိသော ကိံသုကဿ ဒဿာဝီ တေနုပသင်္ကမေယျာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, among the Sakyans, in the Nigrodha Park at Kapilavatthu, it was spoken concerning a certain monk. Venerable sir, a certain monk, dissatisfied with the answers given by four monks who were free from the taints, having asked about the purity of knowledge and vision, approached the Blessed One. Having approached, he said to the Blessed One, ‘To what extent, venerable sir, is a monk’s vision completely purified?’ On that ground, the Blessed One spoke thus: ‘Suppose, bhikkhu, there was a man who had never seen a kiṃsuka tree. He would approach another man who had seen a kiṃsuka tree…’

ဆပ္ပာဏကောပမသုတ္တ

The Discourse on the Simile of the Six Creatures

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.140] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဒသမံ သံဂီတံ ဆပ္ပာဏကောပမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, concerning the Discourse on the Simile of the Six Creatures, the tenth discourse recited there by the ancient great elders who compiled the Dhamma: where, concerning whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသုယေဝ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော သရဝနံ ပဝိသေယျာ’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, among the Sakyans, concerning numerous bhikkhus, the Blessed One spoke thus: 'Bhikkhus, suppose a man with ulcerated limbs, with running sores, were to enter a thicket of reeds.'

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.141] တတ္ထ ဘဂဝတာ အသံဝရော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

Question – Friend, how was the lack of restraint analyzed and explained in detail by the Blessed One there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ အသံဝရော ဟောတိ, ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ အဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ ဗျာပဇ္ဇတိ, အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ ပရိတ္တစေတသော. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ တတ္ထ အသံဝရော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတော.

Reply – And how, bhikkhus, is there lack of restraint? Here, bhikkhus, having seen a form with the eye, a bhikkhu is intent on a pleasing form and repelled by a displeasing form. He dwells with mindfulness of the body unestablished and with a limited mind. He does not understand as it really is the liberation of mind and liberation by wisdom wherein those evil unwholesome states that have arisen cease without remainder. Thus, venerable sir, the lack of restraint was analyzed and explained in detail by the Blessed One there.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.143] တတ္ထ ဘဂဝတာ သံဝရော ဝိဘဇိတွာ ဝိတ္ထာရေန ဒေသိတော.

Question – Friend, how was restraint analyzed and explained in detail by the Blessed One there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ သံဝရော ဟောတိ, ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ နာဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ န ဗျာပဇ္ဇတီတိ, ဧဝမာဒိနာ [Pg.144] ဘန္တေ ဘဂဝတာ တတ္ထ သံဝရော ဝိဘဇိတွာ ဝိတ္ထာရေန ဒေသိတော.

Reply – And how, bhikkhus, is there restraint? Here, bhikkhus, having seen a form with the eye, a bhikkhu is not intent on a pleasing form and not repelled by a displeasing form. Thus, venerable sir, restraint was analyzed and explained in detail by the Blessed One there.

ဝေဒနာသံယုတ္တ

The Connected Discourses on Feeling

ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ္တ

The Discourse on What Should Be Seen

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.147] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဝေဒနာသံယုတ္တေ ပဉ္စမံ ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where, concerning whom, and how was the Discourse on What Should Be Seen, the fifth discourse in the Connected Discourses on Feeling, spoken by that Blessed One… the Perfectly Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘တိဿော ဣမာ ဘိက္ခဝေ ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော, သုခါ ဝေဒနာ ဒုက္ခာဝေဒနာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. သုခါ ဘိက္ခဝေ ဝေဒနာ ဒုက္ခတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ သလ္လတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ အနိစ္စတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, among the Sakyans, in the Nigrodha Park at Kapilavatthu, concerning numerous bhikkhus, the Blessed One spoke thus: 'Bhikkhus, there are these three feelings. What three? Pleasant feeling, painful feeling, and neither-painful-nor-pleasant feeling. Bhikkhus, pleasant feeling should be seen as suffering, painful feeling should be seen as a dart, and neither-painful-nor-pleasant feeling should be seen as impermanent.'

သုခါ [Pg.148] ဘိက္ခဝေ ဝေဒနာ ဒုက္ခတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

Bhikkhus, pleasant feeling should be seen as suffering.

ယော သုခံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒသ, ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ သလ္လတော;

အဒုက္ခမသုခံ သန္တံ, အဒ္ဒက္ခိနံ အနိစ္စတော.

He who has seen pleasure as suffering, and suffering as a dart; and has seen the peaceful, neither-painful-nor-pleasant feeling as impermanent.

သ ဝေ သမ္မဒ္ဒသော ဘိက္ခု, ပရိဇာနာတိ ဝေဒနာ;

သော ဝေဒနာ ပရိညာယ, ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနာသဝေါ;

ကာယဿ ဘေဒါ ဓမ္မဋ္ဌော, သင်္ချံ နောပေတိ ဝေဒဂူ.

Indeed, that monk of right view fully understands feelings. Having fully understood feelings, he is taintless in this very life. At the breaking up of the body, established in the Dhamma, the attainer of final knowledge does not enter into reckoning.

သလ္လသုတ္တ

The Discourse on the Dart

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.149] အာဝုသော ဆဋ္ဌံ သလ္လသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, right there, where, concerning whom, and how was the Sallasutta, the sixth discourse, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘အဿုတဝါ ဘိက္ခဝေ ပုထုဇ္ဇနော သုခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဒုက္ခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, အဒုက္ခမသုခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ. သုတဝါ ဘိက္ခဝေ အရိယသာဝကော သုခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဒုက္ခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, အဒုက္ခမသုခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ. တတြ ဘိက္ခဝေ ကော ဝိသေသော, ကော အဓိပ္ပယာသော, ကိံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယဘာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေနာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Response: Venerable sir, among the Sakyans in Kapilavatthu, at the Nigrodha Park, concerning many monks, the Blessed One spoke thus: 'Monks, an uninstructed worldling experiences pleasant feeling, experiences painful feeling, and experiences neither-painful-nor-pleasant feeling. A well-instructed noble disciple, monks, also experiences pleasant feeling, experiences painful feeling, and experiences neither-painful-nor-pleasant feeling. In that case, monks, what is the distinction, what is the disparity, what is the difference between the well-instructed noble disciple and the uninstructed worldling?'

ဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Jambukhādaka

နိဗ္ဗာနပဉှာသုတ္တ

The Discourse on the Question about Nibbāna

ပုစ္ဆာ – ဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ္တေ [Pg.154] အာဝုသော ပဌမံ နိဗ္ဗာနပဉှာသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses with Jambukhādaka, where, concerning whom, on what occasion, by whom, and how was the first discourse, the Discourse on the Question about Nibbāna, spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – မဂဓေသု ဘန္တေ နာလကဂါမကေ ဇမ္ဗုခါဒကံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ. ဇမ္ဗုခါဒကော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘နိဗ္ဗာနံ နိဗ္ဗာနန္တိ အာဝုသော သာရိပုတ္တ ဝုစ္စတိ, ကတမံ နုခေါ အာဝုသော နိဗ္ဗာန’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယော [Pg.155] ခေါ အာဝုသော ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော, ဣဒံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာန’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Response: Venerable sir, in Magadha, in the village of Nālaka, concerning the wanderer Jambukhādaka, it was spoken by the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma. Venerable sir, the wanderer Jambukhādaka said this to the Venerable Sāriputta: '“Nibbāna, Nibbāna,” it is said, friend Sāriputta. What, friend, is Nibbāna?' On that occasion, venerable sir, the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, spoke thus: 'Friend, the destruction of lust, the destruction of hatred, the destruction of delusion—this is called Nibbāna.'

ဓမ္မဝါဒီပဉှာသုတ္တ

The Discourse on the Question about a Speaker of the Dhamma

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.157] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ တတိယံ သံဂီတံ ဓမ္မဝါဒီပဉှာသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, right there, where, concerning whom, on what occasion, by whom, and how was the Discourse on the Question about a Speaker of the Dhamma, the third discourse recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma, spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – မဂဓေသုယေဝ ဘန္တေ နာလကဂါမေ ဇမ္ဗုခါဒကံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ. ဇမ္ဗုခါဒကော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကေ နု ခေါ အာဝုသော သာရိပုတ္တ လောကေ ဓမ္မဝါဒိနော, ကေ လောကေ သုပ္ပဋိပန္နာ, ကေ လောကေ သုဂတာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယေ ခေါ အာဝုသော ရာဂပ္ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, ဒေါသပ္ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, မောဟပ္ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. တေ လောကေ ဓမ္မဝါဒိနော’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Response: Venerable sir, right in Magadha, in the village of Nālaka, concerning the wanderer Jambukhādaka, it was spoken by the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma. Venerable sir, the wanderer Jambukhādaka said this to the Venerable Sāriputta: 'Who, friend Sāriputta, are the speakers of Dhamma in the world? Who in the world are practicing the good way? Who in the world are the well-farers?' On that occasion, venerable sir, the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, spoke thus: 'Those, friend, who teach the Dhamma for the abandoning of lust, who teach the Dhamma for the abandoning of hatred, who teach the Dhamma for the abandoning of delusion: they are the speakers of Dhamma in the world.'

ကေ [Pg.158] လောကေ သုပ္ပဋိပန္နာ.

Who in the world are practicing the good way?

ကေ လောကေ သုဂတာ.

Who in the world are the well-farers?

ဒုက္ကရပဉှာသုတ္တ

The Discourse on the Difficult Question

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.161] ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရေဟိ ပရိယောသာနသုတ္တဘာဝေန သံဂီတံ ဒုက္ကရပဉှာသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Right there, where, concerning whom, on what occasion, by whom, and how was the Discourse on the Difficult Question spoken, which was recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma, as the concluding discourse?

ဝိဿဇ္ဇနာ – မဂဓေသုယေဝ နာလကဂါမေ ဇမ္ဗုခါဒကံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ. ဇမ္ဗုခါဒကော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိံ နု ခေါ အာဝုသော သာရိပုတ္တ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒုက္ကရ’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ ခေါ အာဝုသော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒုက္ကရာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Response: Right there in Magadha, in the village of Nālaka, concerning the wanderer Jambukhādaka, it was spoken by the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma. Venerable sir, the wanderer Jambukhādaka said this to the Venerable Sāriputta: 'What, friend Sāriputta, is difficult to do in this Dhamma and Discipline?' On that occasion, venerable sir, the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, spoke thus: 'Friend, the going forth is difficult to do in this Dhamma and Discipline.'

မောဂ္ဂလ္လာနသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Moggallāna

သက္ကသုတ္တ

The Discourse with Sakka

ပုစ္ဆာ – မောဂ္ဂလ္လာနသံယုတ္တေ [Pg.163] အာဝုသော ဒသမံ သံဂီတံ သက္ကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses with Moggallāna, where, concerning whom, by whom, and how was the Discourse with Sakka, the tenth recited discourse, spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဒေဝေသု ဘန္တေ တာဝတိံသေသု သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာရဗ္ဘ ‘‘သာဓု ခေါ ဒေဝါနမိန္ဒ ဗုဒ္ဓသရဏဂမနံ ဟောတိ, ဗုဒ္ဓသရဏဂမနဟေတု ခေါ ဒေဝါနမိန္ဒ [Pg.164] ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေန ဘာသိတံ.

Response: Venerable sir, among the Tāvatiṃsa devas, concerning Sakka, lord of the devas, it was spoken by the Venerable Elder Mahāmoggallāna thus: 'It is good, lord of the devas, to go for refuge to the Buddha. For the reason of going for refuge to the Buddha, lord of the devas, some beings here, at the breaking up of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world.'

စိတ္တသံယုတ္တ

The Connected Discourses with Citta

နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသုတ္တ

The Discourse with Nigaṇṭha Nāṭaputta

ပုစ္ဆာ – စိတ္တသံယုတ္တေ [Pg.168] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ အဋ္ဌမံ သံဂီတံ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses with Citta, where, concerning whom, on what occasion, by whom, and how was the Discourse with Nigaṇṭha Nāṭaputta, the eighth recited discourse, spoken by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ ဘန္တေ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အာရဗ္ဘ စိတ္တေန ဂဟပတိနာ ဘာသိတံ. နိဂဏ္ဌော ဘန္တေ နာဋပုတ္တော စိတ္တံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သဒ္ဒဟသိ တွံ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ အတ္ထိ အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ, အတ္ထိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ နိရောဓော’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘န ခွာဟံ ဧတ္ထ ဘန္တေ ဘဂဝတော သဒ္ဓါယ ဂစ္ဆာမိ, အတ္ထိ အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ, အတ္ထိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ နိရောဓော’’တိ ဧဝမာဒိနာ စိတ္တေန ဂဟပတိနာ ဘာသိတံ.

Response: Venerable sir, at Macchikāsaṇḍa, concerning Nigaṇṭha Nāṭaputta, it was spoken by the householder Citta. Venerable sir, Nigaṇṭha Nāṭaputta said this to the householder Citta: 'Householder, do you believe that for the ascetic Gotama there is a concentration without applied thought and without sustained thought, that there is a cessation of applied and sustained thought?' On that occasion, venerable sir, the householder Citta spoke thus: 'Venerable sir, in this matter I do not proceed by faith in the Blessed One that there is a concentration without applied thought and without sustained thought, and that there is a cessation of applied and sustained thought.'

ဣဒံ [Pg.169] ဘဝန္တော ပဿန္တု.

Venerable sirs, see this.

ယာဝ ဥဇုကော စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ.

Indeed, how upright is this householder Citta!

‘‘အဟံ [Pg.170] ခေါ ဘန္တေ ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ’’ –

‘Venerable sir, whenever I wish, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, I enter and dwell in the first jhāna, which has applied and sustained thought, with rapture and pleasure born of seclusion.’

ဣဒံ [Pg.171] ဘဝန္တော ပဿန္တု.

Venerable sirs, see this.

အစေလကဿပသုတ္တ

The Discourse with the Naked Ascetic Kassapa

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.172] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ နဝမံ သံဂီတံ အစေလကဿပသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Venerable sirs, where, concerning whom, on what occasion, by whom, and in what manner was the ninth discourse, the Acelakassapa Sutta, spoken there, which was compiled by the great elder Dhamma-compilers of old?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတ္ထေဝ ဘန္တေ မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ အစေလံ ကဿပံ အာရဗ္ဘ စိတ္တေန ဂဟပတိနာ ဘာသိတံ. အစေလော ဘန္တေ ကဿပေါ စိတ္တံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဣမေဟိ ပန တေ ဂဟပတိ တိံသမတ္တေဟိ ဝဿေဟိ အတ္ထိ ကောစိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မော အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဂိဟိနောပိ သိယာ ဘန္တေ အဟဉှိ ဘန္တေ ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ စိတ္တေန ဂဟပတိနာ ဘာသိတံ.

Answer – Venerable sir, it was spoken there in Macchikāsaṇḍa, concerning the naked ascetic Kassapa, by the householder Citta. The naked ascetic Kassapa said to the householder Citta: "Householder, in these thirty years of yours, have you attained any superhuman quality, any distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones, any comfortable abiding?" On that occasion, venerable sir, the householder Citta replied: "Venerable sir, even for a householder, it might be. For, venerable sir, whenever I want, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, I enter and dwell in the first jhāna, which is accompanied by initial application and sustained application, born of seclusion, with rapture and pleasure." Thus and so on it was spoken by the householder Citta.

ဂါမဏိသံယုတ္တ

The Saṃyutta on Village Headmen

စဏ္ဍသုတ္တ

The Discourse with Caṇḍa

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.175] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဂါမဏိသံယုတ္တေ ပဌမံ စဏ္ဍသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Venerable sirs, where, concerning whom, on what occasion, and in what manner was the first discourse in the Saṃyutta on Village Headmen, the Discourse with Caṇḍa, spoken by that Blessed One... the Perfectly Self-Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ [Pg.176] ဘန္တေ စဏ္ဍံ ဂါမဏိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. စဏ္ဍော ဘန္တေ ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကော နု ခေါ ဘန္တေ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော စဏ္ဍော စဏ္ဍောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ကော ပန ဘန္တေ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော သောရတော သောရတောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဣဓ ဂါမဏိ ဧကစ္စဿ ရာဂေါ အပ္ပဟီနော ဟောတိ, ရာဂဿ အပ္ပဟီနတ္တာ ပရေ ကောပေန္တိ, ပရေဟိ ကောပိယမာနော ကောပံ ပါတုကရောတိ, သော စဏ္ဍောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer – Venerable sir, it was spoken in Sāvatthī concerning the village headman Caṇḍa. The village headman Caṇḍa said to the Blessed One: "Venerable sir, what is the cause, what is the reason, why some person here goes by the designation 'violent'? And what is the cause, what is the reason, why some person here goes by the designation 'gentle'?" On that occasion, venerable sir, the Blessed One said: "Here, village headman, for a certain person lust is unabandoned. Because their lust is unabandoned, others anger them. Being angered by others, they display anger. Thus, they go by the designation 'violent.'" Thus and so on it was spoken by the Blessed One.

ခေတ္တူပမသုတ္တ

The Discourse with the Simile of the Field

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.178] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ သတ္တမံ သံဂီတံ ခေတ္တူပမသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Venerable sirs, where, concerning whom, on what occasion, and in what manner was the seventh discourse, the Discourse with the Simile of the Field, spoken there, which was compiled by the great elder Dhamma-compilers of old?

ဝိဿဇ္ဇနာ – နာဠန္ဒာယံ ဘန္တေ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ အသိဗန္ဓကပုတ္တံ ဂါမဏိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဘန္တေ ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘နနု ဘန္တေ ဘဂဝါ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတီတိ. ဧဝံ ဂါမဏိ တထာဂတော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတီတိ. အထ ကိဉ္စရဟိ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဧကစ္စာနံ သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဧကစ္စာနံ နော တထာ [Pg.179] သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘တေန ဟိ ဂါမဏိ တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ, ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer – At Nāḷandā, venerable sir, in Pāvārika’s mango grove, this was spoken concerning the village headman Asibandhakaputta. The village headman Asibandhakaputta said to the Blessed One: "Venerable sir, does not the Blessed One dwell compassionate, seeking the welfare of all living beings?" "Yes, village headman, the Tathāgata dwells compassionate, seeking the welfare of all living beings." "But then, venerable sir, why does the Blessed One teach the Dhamma earnestly to some, but not so earnestly to others?" On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke thus: "Well then, village headman, I will question you about that very thing. Answer as you think fit."

သင်္ခဓမသုတ္တ

The Discourse on the Conch Blower

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.183] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရေဟိ အဋ္ဌမံ သံဂီတံ သင်္ခဓမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Venerable sirs, where, concerning whom, on what occasion, and in what manner was the eighth discourse, the Discourse on the Conch Blower, spoken by the Blessed One, which was compiled there by the great elder Dhamma-compilers of old?

ဝိဿဇ္ဇနာ – နာဠန္ဒာယံယေဝ ဘန္တေ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ အသိဗန္ဓကပုတ္တံ ဂါမဏိံ နိဂဏ္ဌသာဝကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဘဂဝါ ဘန္တေ အသိဗန္ဓကပုတ္တံ ဂါမဏိံ နိဂဏ္ဌသာဝကံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကထံ နု ခေါ ဂါမဏိ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ‘‘ယော ကောစိ ပါဏံ အတိပါတေတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော. (ပေယျာလ) ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလံ ဝိဟရတိ, တေန တေန နီယတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ ဂါမဏိ ဝိဟရတိ, တေန တေန နီယတိ, ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ, ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစန’’န္တိ ဧဝံ ခေါ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတံ.

Answer – At Nāḷandā itself, venerable sir, in Pāvārika’s mango grove, it was spoken concerning the village headman Asibandhakaputta, a disciple of the Nigaṇṭhas. The Blessed One said to the village headman Asibandhakaputta, a disciple of the Nigaṇṭhas: “How, village headman, does Nigaṇṭha Nāṭaputta teach the Dhamma to his disciples?” “Thus, venerable sir, Nigaṇṭha Nāṭaputta teaches the Dhamma to his disciples: ‘Whoever kills a living being is wholly bound for the lower realms, bound for hell. (Repetition) Whatever one habitually dwells with, by that one is led.’” On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke briefly: “Village headman, if one is led by whatever one habitually dwells with, this being so, then according to the statement of Nigaṇṭha Nāṭaputta, no one will be bound for the lower realms, bound for hell.”

ယံ ဗဟုလဝါဒ

The Doctrine of What is Habitual

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.185] တတ္ထ ဘဂဝတာ ယံဗဟုလဝါဒေ ဒေါသော ပကာသိတော.

Question – And how, venerable sirs, has the Blessed One exposed the fault in the doctrine of what is habitual there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တံ ကိံ မညသိ ဂါမဏိ, ယော သော ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ ကတမော ဗဟုတရော သမယော ယံ ဝါသော ပါဏမတိပါတေတိ. ယံ ဝါ သော ပါဏံ နာတိပါတေတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ အသိဗန္ဓကံ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တဿ သာဝကံ ဂါမဏိံ ပုစ္ဆိတွာ ပုစ္ဆိတွာ ယံဗဟုလဝါဒေ ဒေါသော ပကာသိတော.

Answer – “What do you think, village headman? That person who kills living beings—whether by night or by day, taking into account all occasions—which period is more frequent: when he is killing living beings or when he is not killing them?” Thus and so on, venerable sir, the Blessed One, by repeatedly questioning the village headman Asibandhakaputta, a disciple of Nigaṇṭha Nāṭaputta, exposed the fault in the doctrine of what is habitual there.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.188] တတ္ထ ဘဂဝတာ အနေကံသ ဝိပါကကမ္မဿ ဧကံ သဝိပါကဝါဒေ ဒေါသော ပကာသိတော.

Question – And how, venerable sirs, has the Blessed One exposed the fault in the doctrine of a single result for karma with manifold results there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ ဂါမဏိ ဧကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ယော ကောစိ ပါဏမတိပါတေတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကောတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ အနေကံသ ကမ္မဝိပါကဿ ဧကံသဝိပါကဝါဒေ ဒေါသော ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသိတော.

Answer – “Here, village headman, a certain teacher holds such a doctrine and such a view: ‘Whoever kills any living being is wholly bound for the lower realms, bound for hell.’” Thus and so on, venerable sir, the Blessed One has extensively exposed the fault in the doctrine of a single result for karma with manifold results there.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.189] တတ္ထ ဘဂဝတာ ယထာဓမ္မသာသနေ ဂုဏောဝိဘဇိတွာ ပကာသိတော.

Question – And how, venerable sirs, has the Blessed One, in accordance with the Dhamma-teaching, analyzed and exposed the virtue there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ [Pg.190] ပန ဂါမဏိ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရောပုရိသ ဒမ္မသာရထိ သတ္ထာဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သော အနေကပရိယာယေန ပါဏာတိပါတံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ. ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမထာ’’တိ စာဟာတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ တတ္ထ ယထာဓမ္မသာသနေ ဂုဏော ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသိတော.

Answer – “Here, village headman, the Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, a Fortunate One, knower of the world, an unsurpassed trainer of persons to be tamed, a Teacher of devas and humans, a Buddha, a Blessed One. He in many ways blames and condemns the taking of life. ‘Abstain from taking life,’ he says.” Thus and so on, venerable sir, the Blessed One has extensively exposed the virtue in that Dhamma-teaching there.

ဘဒြကသုတ္တ

The Discourse with Bhadraka

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.193] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဧကာဒသမံ သံဂီတံ ဘဒြကသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Venerable sirs, where, concerning whom, on what occasion, and in what manner was the eleventh discourse, the Discourse with Bhadraka, spoken by the Blessed One, which was compiled there by the great elder Dhamma-compilers of old?

ဝိဿဇ္ဇနာ – မလ္လေသု ဘန္တေ ဥရုဝေလကပ္ပေနာမ မလ္လာနံ နိဂမေ ဘဒြကံ ဂါမဏိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဘဒြကော ဘန္တေ ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သာဓု မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဒုက္ခဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေတူ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အဟဉ္စေ တေ ဂါမဏိ အတီတမဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ဒုက္ခဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေယျံ ‘ဧဝံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ. တတြ တေ သိယာ ကင်္ခါ သိယာ ဝိမတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer – Venerable sir, it was spoken among the Mallas, in the Mallas’ town named Uruvelakappa, concerning the headman Bhadraka. Venerable sir, the headman Bhadraka said this to the Blessed One: “Venerable sir, it would be good if the Blessed One would teach me the origin and cessation of suffering.” On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke thus: “If, headman, I were to teach you the origin and cessation of suffering concerning the past, saying, ‘Thus it was in the past,’ doubt or uncertainty might arise in you.”

သာဓု [Pg.194] မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဒုက္ခဿသမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေတု–

“Venerable sir, it would be good if the Blessed One would teach me the origin and cessation of suffering.”

‘‘တံ [Pg.195] ကိံ မညသိ ဂါမဏိ, အတ္ထိ ဥရုဝေလကပ္ပေ မနုဿာ’’ –

“What do you think, headman, are there people in Uruvelakappa?”

ရာသိယသုတ္တ

The Discourse with Rāsiya

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.199] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဂါမဏိသံယုတ္တေ ဒွါဒသမံ သံဂီတံ ရာသိယသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Venerable sirs, where, concerning whom, on what occasion, and in what manner was the twelfth compiled discourse in the Saṃyutta on Village Headmen, the Discourse with Rāsiya, spoken by that Blessed One... the Perfectly Self-Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – မလ္လေသု ဘန္တေ ဥရုဝေလကပ္ပေနာမ မလ္လာနံ နိဂမေ ရာသိယံ ဂါမဏိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ရာသိယော ဘန္တေ ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဒေါစ [Pg.200] ‘‘သုတံ မေ ဘန္တေ ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟတိ, သဗ္ဗံ တမဿိံ လူခဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပဝဒတိ ဥပက္ကောသတီ’’တိ. ယေ တေ ဘန္တေ ဧဝမာဟံသု ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟတိ, သဗ္ဗံ တပဿိံ လူခဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပဝဒတိ ဥပက္ကောသတီ’’တိ. ကစ္စိ တေ ဘန္တေ ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ယေ တေ ဂါမဏိ ဧဝမာဟံသု ‘‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟတိ, သဗ္ဗံ တပဿိံ လူခဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပဝဒတိ ဥပက္ကောသတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, it was spoken among the Mallas, in the Mallas’ town named Uruvelakappa, concerning the headman Rāsiya. Venerable sir, the headman Rāsiya approached the Blessed One and said this: “Venerable sir, I have heard: ‘The ascetic Gotama disparages all asceticism; he categorically blames and censures every ascetic who lives a harsh life.’ Are those who say this, venerable sir, reporting the Blessed One’s words, not misrepresenting the Blessed One with what is untrue, and explaining the teaching in accordance with the teaching?” On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with the words: “Gāmaṇi, those who say, ‘The ascetic Gotama disparages all asceticism; he categorically blames and censures every ascetic who lives a harsh life...’”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.202] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဂရဟိတဗ္ဗာဂရဟိတဗ္ဗာ ကာမဘောဂိနော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

The Question – And how, friend, has the Blessed One there distinguished and explained in detail those sensualists who are blameworthy and blameless?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တယော ခေါ မေ ဂါမဏိ ကာမဘောဂိနော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော. ဣဓ ဂါမဏိ ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ အဓမ္မေန [Pg.203] ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေန, အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေန န အတ္တာနံ သုခေတိ န ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ န ပုညာနိ ကရောတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဂရဟိတဗ္ဗာဂရဟိတဗ္ဗာ ကာမဘောဂိနော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

The Reply – Headman, there are these three kinds of sensualists found existing in the world. What three? Here, headman, a certain sensualist seeks wealth unlawfully and violently. Having sought wealth unlawfully and violently, he neither makes himself happy nor satisfies himself, nor does he share or make merit. Thus, venerable sir, the Blessed One has there distinguished and explained in detail the blameworthy and blameless sensualists.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.207] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဂရဟိတဗ္ဗာဂရဟိတဗ္ဗာ တပဿိနော လူခဇီဝိနော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

The Question – And how, friend, were those ascetics who live a harsh life, who are blameworthy and blameless, distinguished and explained in detail there by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တယော မေ ဂါမဏိ တပဿိနော လူခဇီဝိနော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော. ဣဓ ဂါမဏီ ဧကစ္စော တပဿီ လူခဇီဝီ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ ‘‘အပ္ပေဝ နာမ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆေယျံ, အပ္ပေဝ နာမ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’’န္တိ, သော အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ, ကုသလဉ္စ ဓမ္မံ နာဓိဂစ္ဆတိ, ဥတ္တရိ စ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ န သစ္ဆိကရောတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဂရဟိတဗ္ဗာဂရဟိတဗ္ဗာ တပဿိနော လူခဇီဝိနော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

The Reply – Headman, there are three kinds of ascetics who live a harsh life found existing in the world. What three? Here, headman, a certain ascetic, living a harsh life, has gone forth from the household life into homelessness out of faith, thinking: “Perhaps I may attain a wholesome state, perhaps I may realize a superior human state, a distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones.” He heats and torments himself, yet he does not attain a wholesome state, nor does he realize a superior human state, a distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. Thus, venerable sir, the Blessed One has there distinguished and explained in detail the blameworthy and blameless ascetics who live a harsh life.

အဗျာကတသံယုတ္တ

The Connected Discourses on the Undeclared

ခေမာသုတ္တ

The Khemā Sutta

ပုစ္ဆာ – အဗျာကတသံယုတ္တေ [Pg.209] ပနာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရေဟိ ပဌမံ သံဂီတံ ခေမာသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ. ကထဉ္စ တံ ဘဂဝတာပိ ပုန ဘာသိတံ.

The Question – And in the Connected Discourses on the Undeclared, friend, where, concerning whom, on what subject, and by whom was the Khemā Sutta—the first discourse recited by the ancient elder compilers of the Dhamma—spoken? And how was it also spoken again by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အန္တရာ စ ဘန္တေ သာဝတ္ထိံ အန္တရာ စ သာကေတံ တောရဏဝတ္ထုသ္မိံ ပဒေသေ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ အာရဗ္ဘ ခေမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန ခေမာ ဘိက္ခုနီ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဘန္တေ ရာဇာ ပသေနဒိကောသလော ခေမံ ဘိက္ခုနိံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိံ နုခေါ အယျေ ဟောတိ တထာဂတော ပရံမရဏာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ မဟာရာဇ ဘဂဝတာ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ခေမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ. ဘဂဝတာ စ ဘန္တေ အပရေန သမယေန ရညာ ပသေနဒိကောသလေန ပုဋ္ဌေန ဧဝမေဝ ပုန ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, it was spoken between Sāvatthī and Sāketa, in the region of Toraṇavatthu, concerning King Pasenadi of Kosala, by the bhikkhunī Khemā. Venerable sir, King Pasenadi of Kosala approached the bhikkhunī Khemā, and having approached, paid homage to her and sat down to one side. Seated to one side, venerable sir, King Pasenadi of Kosala said this to the bhikkhunī Khemā: “Now then, venerable lady, does the Tathāgata exist after death?” On that subject, venerable sir, the bhikkhunī Khemā spoke thus, beginning with: “This, great king, has not been declared by the Blessed One—that the Tathāgata exists after death.” And later, venerable sir, when questioned by King Pasenadi of Kosala, the Blessed One spoke in the same way.

ကိံ [Pg.211] ပနယျေ နဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ.

“But then, venerable lady, does the Tathāgata not exist after death?”

ကုတူဟလသာလာသုတ္တ

The Kutūhalasālā Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.215] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ နဝမံ သံဂီတံ ကုတူဟလသာလာသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question – There, friend, regarding the Kutūhalasālā Sutta, the ninth discourse recited by the ancient great elders who compiled the Dhamma: where, concerning whom, in what connection, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝေသာလိယံ ဘန္တေ ဝစ္ဆဂေါတ္တံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ပုရိမာနိ ဘော ဂေါတမ ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ သမ္ဗဟုလာနံ နာနာတိတ္ထိယာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ကုတူဟလသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရကထာ ဥဒပါဒီ’’တိ ဧဝမာဒိကံ ဝစနံ အဝေါစ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အလဉှိ တေ ဝစ္ဆ ကင်္ခိတုံ, အလံ ဝိစိကိစ္ဆိတုံ. ကင်္ခနီယေ စ ပန တေ ဌာနေ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပန္နာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Reply – In Vesālī, venerable sir, it was spoken concerning the wanderer Vacchagotta. Venerable sir, the wanderer Vacchagotta approached the Blessed One and said: “Master Gotama, in days gone by, a discussion arose among many ascetics, brahmins, and wanderers of various sects, gathered and assembled in the debating hall...” On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke thus: “Vaccha, it is fitting for you to be perplexed, fitting to doubt. For doubt has arisen in you in a situation that warrants doubt.”

မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ

The Connected Discourses of the Great Chapter

အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂ

The Chapter on Ignorance

ဥပဍ္ဎသုတ္တ

The Discourse on the Half

ပုစ္ဆာ – မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တေ [Pg.219] ပနာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဒုတိယံ သံဂီတံ ဥပဍ္ဎသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question – And furthermore, friend, in the Connected Discourses of the Great Chapter, regarding the Upaḍḍha Sutta, the second discourse recited by the ancient great elders who compiled the Dhamma: where, concerning whom, in what circumstance, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ သက္ကရေ နာမ သကျာနံ နိဂမေ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ အာနန္ဒတ္ထေရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဥပဍ္ဎမိဒံ ဘန္တေ ဗြဟ္မစရိယံ ယဒိဒံ ကလျာဏမိတ္တတာ ကလျာဏသဟာယတာ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကတာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘မာ ဟေဝံ အာနန္ဒ, မာ ဟေဝံ အာနန္ဒ, သကလမေဝိဒံ အာနန္ဒ ဗြဟ္မစရိယံ ယဒိဒံ ကလျာဏမိတ္တတာ ကလျာဏသဟာယတာ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, among the Sakyans, in the Sakyan town named Sakkara, it was spoken concerning the Venerable Elder Ānanda. Venerable sir, the Venerable Elder Ānanda said this to the Blessed One: “Half of this holy life, venerable sir, is this: good friendship, good companionship, good association.” On that occasion, venerable sir, the Blessed One said: “Not so, Ānanda, not so, Ānanda. The whole of this holy life, Ānanda, is this: good friendship, good companionship, good association.”

မမံ [Pg.220] ဟိ အာနန္ဒ ကလျာဏမိတ္တံ အာဂမ္မ ဇာတိဓမ္မာ သတ္တာ ဇာတိယာ ပရိမုစ္စန္တိ.

For, Ānanda, by relying on me as a good friend, beings subject to birth are freed from birth.

ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တ

The Connected Discourses on the Factors of Awakening

ကုဏ္ဍလိယသုတ္တ

The Kuṇḍaliya Sutta

ပုစ္ဆာ – ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တေ [Pg.221] ပနာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဆဋ္ဌံ သံဂီတံ ကုဏ္ဍလိယသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question – But, friend, in the Connected Discourses on the Factors of Awakening, regarding the Kuṇḍaliya Sutta, the sixth discourse recited by the ancient great elders who compiled the Dhamma: where was it spoken by the Blessed One, concerning whom, on what subject matter, and how?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာကေတေ ဘန္တေ အဉ္ဇနဝနေ မိဂဒါယေ ကုဏ္ဍလိယံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ကုဏ္ဍလိယော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အဟမသ္မိ ဘော ဂေါတမ အာရာမနိဿယီ ပရိသာဝစရော, တဿ မယှံ ဘော ဂေါတမ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသဿ အယမာစာရော ဟောတိ အာရာမေန အာရာမံ ဥယျာနေန ဥယျာနံ အနုစင်္ကမာမိ အနုဝိစရာမိ, သော တတ္ထ ပဿာမိ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ဣတိဝါဒပ္ပမောက္ခာနိသံသဉ္စေဝ ကထံ ကထန္တေ ဥပါရမ္ဘာနိသံသဉ္စ, ဘဝံ ပန ဂေါတမော ကိမာနိသံသော ဝိဟရတီ’’တိ ဧတံ ဝစနံ အဝေါစ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖလာနိသံသော [Pg.222] ခေါ ကုဏ္ဍလိယ တထာဂတော ဝိဟရတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, this was spoken at Sāketa, in the Añjana Grove, the deer park, concerning the wanderer Kuṇḍaliya. The wanderer Kuṇḍaliya, venerable sir, approached the Blessed One and said: “I, Master Gotama, dwell dependent on a park, frequenting assemblies. After my morning meal, this is my practice: I wander and stroll from park to park, from garden to garden. There I see some ascetics and brahmins who speak for the sake of refutation and censure. But for what benefit does Master Gotama dwell?” On that occasion, venerable sir, the Blessed One said: “The Tathāgata dwells for the benefit of the fruit of knowledge and liberation, Kuṇḍaliya.”

ပဌမ ဂိလာနသုတ္တ

The First Discourse on Sickness

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.224] ဘဂဝွတာ ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တေ ဒုတိယေ ဂိလာနဝဂ္ဂေ ပဌမဂိလာနသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friends, by that Blessed One who knows... who is a Perfectly Enlightened One—where, concerning whom, on what occasion, and how was the First Discourse on the Sick spoken, in the Connected Discourses on the Factors of Enlightenment, in the second chapter on the sick?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ပိပ္ပလိဂုဟာယံ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ မဟာကဿပတ္ထေရော ပိပ္ပလိဂုဟာယံ ဝိဟရတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ, နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ [Pg.225] ဧတဒဝေါစ– ‘‘ကစ္စိ တေ ကဿပ ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ နော အဘိက္ကမန္တိ, ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမောတိ. န မေ ဘန္တေ ခမနီယံ န ယာပနီယံ, ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ, အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘သတ္တိမေ ကဿပ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ မယာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, at Rājagaha, in the Pipphali Cave, it was spoken concerning the Venerable Elder Mahākassapa. Venerable sir, the Venerable Elder Mahākassapa was dwelling in the Pipphali Cave, afflicted, suffering, and gravely ill. Then, venerable sir, in the evening, the Blessed One arose from seclusion and approached the Venerable Mahākassapa. Having approached, he sat down on the prepared seat. Seated, the Blessed One said this to the Venerable Mahākassapa: 'Kassapa, are you bearing up? Are you keeping on? Are your painful feelings subsiding and not increasing? Is their subsiding apparent, and not their increasing?' 'Venerable sir, I am not bearing up, I am not keeping on. My painful feelings are increasing, not subsiding. Their increasing is apparent, and not their subsiding.' On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with the words: 'These seven factors of enlightenment, Kassapa, have been well expounded by me; when developed and cultivated, they lead to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna.'

ဥဒါယိသုတ္တ

The Udāyi Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.227] အာဝုသော တတိယေ ဥဒါယိဝဂ္ဂေ ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဒသမံ သံဂီတံ ဥဒါယိသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Therein, friends, in the third Udāyi chapter, the Udāyi Sutta, the tenth discourse recited by the great elder compilers of the Dhamma of old: where, concerning whom, on what occasion, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သုမ္ဘေသု ဘန္တေ သေတကေနာမ သုမ္ဘာနံ နိဂမေ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ဥဒါယိတ္ထေရော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အစ္ဆရိယံ ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ ဘန္တေ, ယာဝ ဗဟုကတဉ္စ မေ ဘန္တေ ဘဂဝတိ ပေမဉ္စ ဂါရဝေါ စ ဟိရီ စ ဩတ္တပ္ပဉ္စာတိ ဧဝမာဒိကံ ဝစနံ အဝေါစ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘သာဓု သာဓု ဥဒါယိ ဧသော ဟိ တေ ဥဒါယိ မဂ္ဂေါ ပဋိလဒ္ဓေါ. ယော တေ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော, တထာ တထာ ဝိဟရန္တံ တထတ္တာယ ဥပနေဿတိ, ယထာ တွံ ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနိဿတီ’’တိ. ဧဝံ ခေါ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, in the land of the Sumbhas, in a market town of the Sumbhas named Setaka, it was spoken concerning the Venerable Elder Udāyi. Venerable sir, the Venerable Elder Udāyi approached the Blessed One and said: 'It is wonderful, venerable sir, it is marvelous, venerable sir, how great is my love, respect, moral shame, and moral dread for the Blessed One!' On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke thus: 'Good, good, Udāyi! This is indeed the path you have attained, Udāyi. When you have developed and cultivated it, dwelling thus, it will lead you to such a state that you will understand: “Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being.”' Thus was it spoken by the Blessed One.

သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တ

The Connected Discourses on the Foundations of Mindfulness

သတိသုတ္တ

The Sutta on Mindfulness

ပုစ္ဆာ – သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တေ [Pg.230] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟက မဟာထေရေဟိ ဒုတိယံ သံဂီတံ သတိသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ ကာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friends, in the Connected Discourses on the Foundations of Mindfulness, where, concerning whom, and how was the Sutta on Mindfulness spoken by the Blessed One, it being the second discourse recited by the great elder compilers of the Dhamma of old?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝေသာလိယံ ဘန္တေ အမ္ဗပါလိဝနေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘သတော ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဝိဟရေယျ သမ္ပဇာနော အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: At Vesālī, venerable sir, in Ambapālī's Grove, concerning many monks, it was spoken by the Blessed One, beginning with the words: 'Mindful and clearly comprehending should a monk dwell, monks. This is our instruction to you.'

သာလသုတ္တ

The Sālā Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.232] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ စတုတ္ထံ သံဂီတံ သာလသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Therein, friends, where, concerning whom, and how was the Sālā Sutta spoken by the Blessed One, it being the fourth discourse recited by the great elder compilers of the Dhamma of old?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသလေသု ဘန္တေ သာလာယနာမ ကေသလာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ယေ တေ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ ဘာဝနာယ သမာဒပေတဗ္ဗာ နိဝေသေတဗ္ဗာ ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, among the Kosalans, in a brahmin village of the Kosalans named Sālā, concerning many monks, the Blessed One spoke, venerable sir, beginning with the words: 'Monks, those monks who are new, recently gone forth, newly come to this Dhamma and Discipline—you should encourage them, settle them, and establish them in the development of the four foundations of mindfulness.'

သကုဏဂ္ဃိသုတ္တ

The Hawk Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.234] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဆဋ္ဌံ သံဂီတံ သကုဏဂ္ဃိသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Therein, friends, where, concerning whom, and how was the Hawk Sutta spoken by the Blessed One, it being the sixth discourse recited by the great elder compilers of the Dhamma of old?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ သကုဏဂ္ဃိ လာပံ သကုဏံ သဟသာ အဇ္ဈပ္ပတ္တာ အဂ္ဂဟေသိ. အထ ခေါ ဘိက္ခဝေ လာပေါ သကုဏော သကုဏဂ္ဃိယာ ဟရိယမာနော ဧဝံ ပရိဒေဝသိ မယမေဝမှ အလက္ခိကာ, မယံ အပ္ပပုညာ, ယေ မယံ အဂေါစရေ စရိမှ ပရဝိသယေ, သစေဇ္ဇ မယံ ဂေါစရေ စရေယျာမ သကေ ပေတ္တိကေ ဝိသယေ, န မျာဟံ သကုဏဂ္ဃိ အလံ အဘဝိဿ ယဒိဒံ ယုဒ္ဓါယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, concerning many monks, the Blessed One spoke, beginning with the words: 'Once upon a time, monks, a hawk suddenly swooped down and seized a quail. Then, monks, as the quail was being carried off by the hawk, it lamented thus: “We are indeed unlucky, we have little merit, that we wandered in an improper range, in another’s domain. If today we had wandered in our proper range, in our own ancestral territory, this hawk would have been no match for me in battle!”'

မယမေဝမှ [Pg.235] အလက္ခိကာ, မယံ အပ္ပပုညာ.

We are indeed unfortunate, we are of little merit.

ကော ပန တေ လာပ ဂေါစရော သကော ပေတ္တိကော ဝိသယော.

What then, quail, is your proper range, your own ancestral domain?

ယဒိဒံ နင်္ဂလကဋ္ဌကရဏံ လေဍ္ဍုဋ္ဌာနံ.

It is a ploughed field with its clods of earth.

ဧဟိ [Pg.236] ခေါ ဒါနိ မေ သကုဏဂ္ဃိ, ဧဟိ ခေါ ဒါနိ မေ သကုဏဂ္ဃိ,

Come at me now, hawk! Come at me now, hawk!

(ဒါရုဂုဠောဝိယ ဝိနိဝတ္တိတွာ တဿေဝ လေဍ္ဍုဿ အန္တရေ ပစ္စုပါဒိ. အဋ္ဌကထာ)

(Like a wooden ball, it turned back and reappeared within that very clod of earth. — Commentary)

ဧဝဉှိ တံ ဘိက္ခဝေ ဟောတိ ယော အဂေါစရေ စရတိ ပရဝိသယေ.

So it is, monks, for one who wanders in an improper range, in another’s domain.

တသ္မာတိဟ [Pg.237] ဘိက္ခဝေ မာ အဂေါစရေ စရိတ္ထ ပရဝိသယေ.

Therefore, monks, do not wander in an improper range, in another’s domain.

ဂေါစရေ ဘိက္ခဝေ စရထ သကေ ပေတ္တိကေ ဝိသယေ.

Wander, monks, in your proper range, in your own ancestral domain.

ဂေါစရေ ဘိက္ခဝေ စရတံ သကေ ပေတ္တိကေ ဝိသယေ န လစ္ဆတိ မာရော ဩတာရံ, န လစ္ဆတိ မာရော အာရမ္မဏံ.

For those wandering in their proper range, monks, in their own ancestral domain, Māra will not find an opening, Māra will not find a foothold.

ဘိက္ခုနုပဿယသုတ္တ

The Sutta on the Nuns' Quarters

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.238] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဒသမံ သံဂီတံ ဘိက္ခုနုပဿယသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Therein, friends, where, concerning whom, on what occasion, and how was the Sutta on the Nuns' Quarters spoken by the Blessed One, it being the tenth discourse recited by the great elder compilers of the Dhamma of old?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ အာနန္ဒော ယာဝတ္တကော အဟောသိ ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဧဝမေတံ အာနန္ဒ, ဧဝမေတံ အာနန္ဒ, ယောဟိ ကောစိ အာနန္ဒ ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တော ဝိဟရတိ, တဿေတံ ပါဋိကင်္ခံ ဥဠာရံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ သဉ္ဇာနိဿတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Elder Ānanda. Venerable sir, the Venerable Ānanda reported to the Blessed One all the conversation he had with the nuns. On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with the words: 'So it is, Ānanda, so it is. Any monk or nun, Ānanda, who dwells with a mind well-established in the four foundations of mindfulness—it is to be expected that they will come to know a sublime distinction from a former to a later state.'

စုန္ဒသုတ္တ

The Cunda Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.242] အာဝုသော ဒုတိယေ နာလန္ဒဝဂ္ဂေ ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ တတိယံ သံဂီတံ စုန္ဒသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friends, therein, in the second Nālanda chapter, the Cunda Sutta, it being the third discourse recited by the great elder compilers of the Dhamma of old: where, concerning whom, on what occasion, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံယေဝ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ အာနန္ဒတ္ထေရော စုန္ဒေန သမဏုဒ္ဒေသေန သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဘန္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘အယံ ဘန္တေ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော ဧဝမာဟ ‘အာယသ္မာ ဘန္တေ သာရိပုတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတော, ဣဒမဿ ပတ္တစီဝရ’န္တိ. အပိ စ မေ ဘန္တေ မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယော, ဒိသာပိ မေ န ပက္ခာယန္တိ, ဓမ္မာပိ မံ နပ္ပဋိဘန္တိ ‘အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတော’တိ သုတွာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ကိံ နု ခေါ တေ အာနန္ဒ သာရိပုတ္တော သီလက္ခန္ဓံ ဝါ အာဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော, သမာဓိက္ခန္ဓံ ဝါ, ပညာက္ခန္ဓံဝါ, ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံဝါ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ဝါ အာဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken in Sāvatthī, concerning the Venerable Elder Ānanda himself. Venerable sir, the Venerable Elder Ānanda, together with the novice Cunda, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, venerable sir, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: ‘Venerable sir, this novice Cunda says, “Venerable sir, Sāriputta has attained final Nibbāna; this is his bowl and robe.” But, venerable sir, my body feels as if it were drugged, the directions are also unclear to me, and the teachings do not occur to me—having heard that “Venerable Sāriputta has attained final Nibbāna.”’ On that occasion, venerable sir, concerning that matter, the Blessed One spoke, beginning with the words: “What then, Ānanda, did Sāriputta attain final Nibbāna taking away the aggregate of virtue, or the aggregate of concentration, or the aggregate of wisdom, or the aggregate of liberation, or the aggregate of knowledge and vision of liberation?”

အယံ [Pg.243] ဘန္တေ စုန္ဒောသမဏုဒ္ဒေသော ဧဝမာဟ.

Venerable sir, this novice Cunda says thus.

တသ္မာတိဟာနန္ဒ [Pg.245] အတ္တဒီပါ ဝိဟရထ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ.

Therefore, Ānanda, dwell with yourselves as an island, with yourselves as a refuge, with no other refuge; with the Dhamma as an island, with the Dhamma as a refuge, with no other refuge.

ဗာဟိယသုတ္တ

The Discourse on Bāhiya

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.246] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ပဉ္စမံ သံဂီတံ ဗာဟိယသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, there, the Bāhiya Sutta, the fifth recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma: where was it spoken by the Blessed One, concerning whom, regarding what subject matter, and how?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ဗာဟိယံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ဗာဟိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သာဓု မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ ဗာဟိယ အာဒိမေဝ ဝိသောဓေဟိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ကော စာဒိကုသလာနံ ဓမ္မာနံ, သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓံ ဒိဋ္ဌိစ ဥဇုကာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken in Sāvatthī, concerning the Venerable Bāhiya. Venerable sir, the Venerable Bāhiya said to the Blessed One: ‘Good, venerable sir, let the Blessed One teach me the Dhamma briefly, so that having heard the Dhamma from the Blessed One, I may dwell alone, secluded, diligent, ardent, and resolute.’ On that occasion, venerable sir, concerning that matter, the Blessed One spoke, beginning with the words: “Therefore, Bāhiya, here purify the very beginning in wholesome states. And what is the beginning of wholesome states? Virtue well-purified and view made straight.”

သီလဋ္ဌိတိဝဂ္ဂ

The Section on the Establishment of Virtue

စိရဋ္ဌိတိသုတ္တ

The Discourse on Long Duration

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.248] အာဝုသော တတိယေ သီလဋ္ဌိတိဝဂ္ဂေ ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဒုတိယံ သံဂီတံ စိရဋ္ဌိတိသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, there, in that same place, in the third Section on the Establishment of Virtue, the Ciraṭṭhiti Sutta, the second recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma: where, concerning whom, regarding what subject matter, by whom, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပါဋလိပုတ္တေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ဘဒ္ဒံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ဘဒ္ဒေါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကော နု ခေါ အာဝုသော အာနန္ဒ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန တထာဂတေ ပရိနိဗ္ဗုတေ သဒ္ဓမ္မော န စိရဋ္ဌိတိကော ဟောတိ, ကော ပနာဝုသော အာနန္ဒ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန တထာဂတေ ပရိနိဗ္ဗုတေ သဒ္ဓမ္မော စိရဋ္ဌိတိကော ဟောတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘သာဓု သာဓု အာဝုသော ဘဒ္ဒ, ဘဒ္ဒကော ခေါ တေ အာဝုသော ဘဒ္ဒ ဥမ္မင်္ဂေါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken in Pāṭaliputta, concerning the Venerable Bhadda, by the Venerable Elder Ānanda, the keeper of the Dhamma treasury. Venerable sir, the Venerable Bhadda, having risen from seclusion in the late afternoon, approached the Venerable Ānanda, and having approached, he said to the Venerable Ānanda: ‘What now, friend Ānanda, is the cause, what is the condition, whereby when the Tathāgata has attained final Nibbāna, the true Dhamma does not last long? And what now, friend Ānanda, is the cause, what is the condition, whereby when the Tathāgata has attained final Nibbāna, the true Dhamma lasts long?’ On that occasion, venerable sir, concerning that matter, the Venerable Elder Ānanda, the keeper of the Dhamma treasury, spoke, beginning with the words: ‘Good, good, friend Bhadda, well conceived is your inquiry, friend Bhadda.’

ဘဒ္ဒကော [Pg.249] တေ အာဝုသော ဘဒ္ဒ ဥမ္မင်္ဂေါ.

Well conceived is your inquiry, friend Bhadda.

‘‘စတုန္နံ [Pg.250] ခေါ အာဝုသော သတိပဋ္ဌာနာနံ အဘာဝိတတ္တာ အဗဟုလီကတတ္တာ တထာဂတေ ပရိနိဗ္ဗုတေ သဒ္ဓမ္မော န စိရဋ္ဌိတိကော ဟောတီ’’ –

Friend, it is because the four foundations of mindfulness have not been developed and not been cultivated that when the Tathāgata has attained final Nibbāna, the true Dhamma does not last long.

သိရိဝဍ္ဎသုတ္တ

The Discourse on Sirivaḍḍha

ပုစ္ဆာ – တဿာဝုသော ဘဂဝတာ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဝစနသမုဒယဘူတာယ မဟာဝဂ္ဂပါဠိယာ သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တေ သီလဋ္ဌိတိဝဂ္ဂေ နဝမံ သိရိဝဍ္ဎသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, regarding the Mahāvagga Pāḷi, which embodies the teachings of the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One: where, concerning whom, regarding what subject matter, by whom, and how was the ninth Sirivaḍḍha Sutta, in the Sīlaṭṭhiti Section of the Satipaṭṭhāna Saṃyutta, spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ သိရိဝဍ္ဎံ ဂဟပတိံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ. သိရိဝဍ္ဎော ဘန္တေ ဂဟပတိ အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထခေါ ဘန္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေနသိရိဝဍ္ဎဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ[Pg.251]. နိသဇ္ဇ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သိရိဝဍ္ဎံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကစ္စိ တေ ဂဟပတိ ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ နော အဘိက္ကမန္တိ, ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’’တိ. န မေ ဘန္တေ ခမနီယံ, န ယာပနီယံ, ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ, အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘တသ္မာတိဟ တေ ဂဟပတိ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ ‘ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရိဿာမိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု. စိတ္တေ. ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရိဿာမိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿ’န္တိ. ဧဝဉှိ တေ ဂဟပတိ သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဧဝံ ခေါ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken in Rājagaha, concerning the householder Sirivaḍḍha, by the Venerable Elder Ānanda, the keeper of the Dhamma treasury. Venerable sir, the householder Sirivaḍḍha was sick, suffering, gravely ill. Then, venerable sir, the Venerable Ānanda approached the residence of the householder Sirivaḍḍha, and having approached, he sat down on a seat made ready. Having sat down, the Venerable Ānanda said to the householder Sirivaḍḍha: ‘Householder, I hope you are bearing up, I hope you are comfortable; I hope your painful feelings are decreasing and not increasing, that their decrease is evident and not their increase.’ ‘Venerable sir, I am not bearing up, I am not comfortable; my painful feelings are increasing, not decreasing; their increase is evident and not their decrease.’ On that occasion, venerable sir, concerning that matter, the Venerable Elder Ānanda, the keeper of the Dhamma treasury, spoke thus: ‘Therefore, householder, you should train thus: “I will dwell contemplating the body in the body, ardent, clearly comprehending, mindful, having removed covetousness and displeasure in regard to the world; in feelings...; in mind...; in phenomena, I will dwell contemplating phenomena in phenomena, ardent, clearly comprehending, mindful, having removed covetousness and displeasure in regard to the world.” Thus, householder, you should train.’ Thus, indeed, was it spoken by the Venerable Elder Ānanda, the keeper of the Dhamma treasury.

ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တ

Connected Discourses on the Bases of Spiritual Power

မောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တ

The Discourse on Moggallāna

ပုစ္ဆာ – ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တေ [Pg.254] အာဝုသော စတုတ္ထံ မောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses on the Bases of Spiritual Power, where, concerning whom, regarding what subject matter, and how was the fourth Discourse on Moggallāna spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သမ္ဗဟုလာ ဘန္တေ ဘိက္ခူ ဟေဋ္ဌာမိဂါရမာတုပါသာဒေ ဝိဟရန္တိ ဥဒ္ဓတာ ဥန္နဠာ စပလာ မုခရာ ဝိကိဏ္ဏဝါစာ မုဋ္ဌဿတိနော အသမ္ပဇာနာ အသမာဟိတာ ဘန္တစိတ္တာ ပါကတိန္ဒြိယာ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ တေ ဘိက္ခူ သံဝေဇေတွာ ‘‘ကိံ နု တုမှေ ဘိက္ခဝေ သံဝိဂ္ဂါ လောမဟဋ္ဌဇာတာ ဧကမန္တံ ဌိတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning a number of monks. Venerable sir, a number of monks were dwelling in the lower pavilion of Migāra's mother—restless, puffed up, fickle, talkative, rambling in speech, of lapsed mindfulness, lacking clear comprehension, unconcentrated, with wandering minds, and with uncontrolled sense faculties. On that occasion, venerable sir, after the Venerable Mahāmoggallāna had stirred up those monks, the Blessed One spoke, beginning with the words: ‘Why, monks, are you agitated, with your hair standing on end, standing to one side?’

အစ္ဆရိယံ [Pg.256] ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော.

Wonderful indeed, sirs! Marvelous indeed!

နိဝါတဉ္စ ဝတ.

Calm, indeed.

အယဉ္စ မိဂါရမာတုပါသာဒေါ ဂမ္ဘီရနေမော.

And this palace of Migāra's mother has deep foundations.

တုမှေဝ [Pg.257] ခေါ ဘိက္ခဝေ သံဝေဇေတုကာမေန မောဂ္ဂလ္လာနေန ဘိက္ခုနာ ပါဒင်္ဂုဋ္ဌကေန မိဂါရမာတုပါသာဒေါ သင်္ကမ္ပိတော သမ္ပကမ္ပိတော သမ္ပဓာလိတော.

Monks, it was the monk Moggallāna, desiring to stir you up, who with his big toe shook, thoroughly shook, and caused to tremble the palace of Migāra's mother.

တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကတမေသံ ဓမ္မာနံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ မောဂ္ဂလ္လာနော ဘိက္ခု ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကော ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ.

What do you think, monks, through the development and frequent practice of which qualities is the monk Moggallāna of such great spiritual power, of such great might?

အနုရုဒ္ဓသံယုတ္တ

Connected Discourses with Anuruddha

ဗာဠှဂိလာနသုတ္တ

The Discourse on Being Gravely Ill

ပုစ္ဆာ – အနုရုဒ္ဓသံယုတ္တေ [Pg.259] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဒသမံ သံဂီတံ ဗာဠှဂိနာနသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses with Anuruddha, the Bāḷhagilānasutta, the tenth recited by the ancient great elders, the compilers of the Dhamma: where, concerning whom, regarding what subject matter, by whom, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရေန ဘာသိတံ. သမ္ဗဟုလာ ဘန္တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ အာဗာဓိကံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘ကတမေနာယသ္မတော အနုရုဒ္ဓဿ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဥပ္ပန္နာ သာရီရိကာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘စတူသု ခေါ မေ အာဝုသော သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တဿ ဝိဟရတော ဥပ္ပန္နာ သာရီရိကာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရေန ဘာသိတံ.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken by the Venerable Elder Anuruddha concerning a number of monks. A number of monks, venerable sir, said this to the Venerable Anuruddha, who was afflicted, suffering, and seriously ill: “Venerable Anuruddha, when you are dwelling in what state do the bodily painful feelings that have arisen not persist overwhelming your mind?” In that connection, venerable sir, the Venerable Elder Anuruddha spoke in this way, and so on: “Indeed, friends, when my mind is well established in the four foundations of mindfulness, the bodily painful feelings that have arisen do not persist overwhelming my mind.”

အာနာပါနသံယုတ္တ

Connected Discourses on Mindfulness of Breathing

မဟာကပ္ပိနသုတ္တ

The Discourse on Mahākappina

ပုစ္ဆာ – အာနာပါနသံယုတ္တေ [Pg.261] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ သတ္တမံ သံဂီတံ မဟာကပ္ပိနသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question – In the Connected Discourses on Mindfulness of Breathing, friend, where, concerning whom, and how was the Discourse on Mahākappina, the seventh recited by the ancient elder compilers of the Dhamma, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ပဿထ နော တုမှေ ဘိက္ခဝေ ဧတဿ ဘိက္ခုနော ကာယဿ ဣဉ္ဇိတတ္တံ ဝါ ဖန္ဒိတဗ္ဗံ ဝါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, concerning several monks, the Blessed One spoke in this way, and so on: “Do you see, monks, any agitation or trembling of this monk's body?”

ဣစ္ဆာနင်္ဂလသုတ္တ

The Discourse at Icchānaṅgala

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.263] အာဝုသော ဒုတိယဝဂ္ဂေ ပဌမံ ဣစ္ဆာနင်္ဂလသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question – In that same place, friend, in the second chapter, where, concerning whom, and how was the first Discourse at Icchānaṅgala spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘သစေ ခေါ ဘိက္ခဝေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ ‘ကတမေ နာဝုသော ဝိဟာရေန သမဏော ဂေါတမော ဝဿာဝါသံ ဗဟုလံ ဝိဟာသီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ ဘိက္ခဝေ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ အာနာပါနဿတိသမာဓိနာ ခေါ အာဝုသော ဘဂဝါ ဝဿာဝါသံ ဗဟုလံ ဝိဟာသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Reply – At Icchānaṅgala, venerable sir, concerning several monks, the Blessed One spoke in this way, and so on: “If, monks, wanderers of other sects should ask you, ‘By what dwelling, friends, did the ascetic Gotama mostly spend the rains retreat?’ Being asked thus, monks, you should answer those wanderers of other sects thus: ‘By the concentration of mindfulness of breathing, friends, the Blessed One mostly spent the rains retreat.’”

သောတာပတ္တိသံယုတ္တ

Connected Discourses on Stream-Entry

စက္ကဝတ္တိရာဇသုတ္တ

The Discourse on the Wheel-Turning Monarch

ပုစ္ဆာ – သောတာပတ္တိသံယုတ္တေ [Pg.266] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ပဌမံ သံဂီတံ စက္ကဝတ္တိရာဇသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question – In the Connected Discourses on Stream-Entry, friend, where, concerning whom, and how was the Discourse on the Wheel-Turning Monarch, the first recited by the ancient elder compilers of the Dhamma, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘိက္ခဝေ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ စတုန္နံ ဒီပါနံ ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ, သော တတ္ထ နန္ဒနေ ဝနေ အစ္ဆရာသံဃပရိဝုတော ဒိဗ္ဗေဟိ စ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ သော စတူဟိ ဓမ္မေဟိ အသမန္နာဂတော, အထ ခေါ သော အပရိမုတ္တောဝ နိရယာ, အပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ, အပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ, အပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of monks, the Blessed One spoke in this way, and so on: “Even though, monks, a wheel-turning monarch, having exercised sovereignty and dominion over the four continents, at the breaking up of the body, after death, is reborn in a happy destination, in the heavenly world, in companionship with the Tāvatiṃsa devas; and there, surrounded by a host of nymphs in the Nandana Grove, enjoys himself, furnished and replete with the five divine strands of sensual pleasure, still, if he is not endowed with four qualities, he is not freed from hell, not freed from the animal realm, not freed from the sphere of ghosts, not freed from states of deprivation, bad destinations, and the lower realms.”

ဒီဃာဝု ဥပါသကသုတ္တ

The Discourse to the Lay Follower Dīghāvu

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.268] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ တတိယံ သံဂီတံ ဒီဃာဝုဥပါသကသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question – In that same place, friend, where, concerning whom, on what subject, and how was the Discourse to the Lay Follower Dīghāvu, the third recited by the ancient great elder compilers of the Dhamma, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ [Pg.269] ဘန္တေ ဒီဃာဝုံ ဥပါသကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဘဂဝါ ဘန္တေ ဒီဃာဝုံ ဥပါသကံ အာဗာဓိကံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကစ္စိ တေ ဒီဃာဝု ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ နော အဘိက္ကမန္တိ, ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’’တိ. န မေ ဘန္တေ ခမနီယံ, န ယာပနီယံ ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ, အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမောတိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘တသ္မာတိဟ တေ ဒီဃာဝု ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဘဝိဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the lay follower Dīghāvu. The Blessed One, venerable sir, said this to the lay follower Dīghāvu, who was afflicted, suffering, and gravely ill: “I hope, Dīghāvu, you are bearing up; I hope you are getting by. I hope your painful feelings are subsiding, not increasing; their subsiding is evident, not their increasing.” “I am not bearing up, venerable sir; I am not getting by. My painful feelings are increasing, not subsiding; their increasing is evident, not their subsiding.” On that subject, venerable sir, the Blessed One spoke in this way, and so on: “Therefore, Dīghāvu, you should train yourself thus: ‘I will be one endowed with unwavering confidence in the Buddha.’”

ယာနိမာနိ [Pg.271] ဘန္တေ ဘဂဝတာ စတ္တာရိ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ ဒေသိတာနိ, သံဝိဇ္ဇန္တေ တေ ဓမ္မာ မယိ–

Venerable sir, these four factors of stream-entry taught by the Blessed One are found in me—

တသ္မာတိဟ တွံ ဒီဃာဝု ဣမေသု စတူသု သောတာပတ္တိယင်္ဂေသု ပတိဋ္ဌာယ ဆ ဝိဇ္ဇာဘာဂိယေ ဓမ္မေ ဥတ္တရိ ဘာဝေယျာသိ–

Therefore, Dīghāvu, having established yourself in these four factors of stream-entry, you should further develop the six things that partake of true knowledge.

မာ [Pg.272] တွံ တာတ ဒီဃာဝု ဧဝံ မနသာကာသိ.

Do not think thus, my dear Dīghāvu.

ဣင်္ဃ တွံ တာတ ဒီဃာဝု ယဒေဝ တေ ဘဂဝါ အာဟ, တဒေဝ တွံ သာဓုကံ မနသိကရောဟိ.

Come now, my dear Dīghāvu, whatever the Blessed One tells you, that you should carefully attend to.

ပဏ္ဍိတော [Pg.273] ဘိက္ခဝေ ဒီဃာဝု ဥပါသကော.

Wise, monks, is the lay follower Dīghāvu.

ပစ္စပါဒိ ဓမ္မဿာနုဓမ္မံ.

He practiced the Dhamma in accordance with the Dhamma.

န [Pg.274] စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေဌေသိ.

And he did not trouble me with questions about the Dhamma.

ဒီဃာဝု ဘိက္ခဝေ ဥပါသကော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

The lay follower Dīghāvu, monks, with the destruction of the five lower fetters, is one who is spontaneously reborn, who will attain final Nibbāna there, not liable to return from that world.

ဝေဠုဒွါရေယျသုတ္တ

The Discourse at Veḷudvāra

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သောတာပတ္တိသံယုတ္တေ သတ္တမံ သံဂီတံ ဝေဠုဒွါရေယျသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question – Friend, where, concerning whom, on what subject, and how was the Veḷudvāreyya Sutta, the seventh recited in the Connected Discourses on Stream-Entry, spoken by that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသလေသု ဘန္တေ ဝေဠုဒွါရေ နာမ ကောသလာနံ ဗြာဟ္မဏ ဂါမေ ဝေဠုဒွါရေယျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, in the Kosala country, at the brahmin village of the Kosalans named Veḷudvāra, it was spoken concerning the brahmin householders of Veḷudvāra.

ဝေဠုဒွါရေယျကာ [Pg.275] ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘မယံ ဘော ဂေါတမ ဧဝံကာမာ ဧဝံဆန္ဒာ ဧဝံအဓိပ္ပာယာ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသေယျာမ…ပေ… ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယေယျာမ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာမ, တေသံ နော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဧဝံကာမာနံ ဧဝံဆန္ဒာနံ ဧဝံအဓိပ္ပာယာနံ တထာ ဒမ္မံ ဒေသေတု, ယထာ မယံ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသေယျာမ…ပေ… ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာမာ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အတ္တူပနာယိကံ ဝေါ ဂဟပတယော ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Venerable sir, the brahmin householders of Veḷudvāra said this to the Blessed One: “We, Master Gotama, are desirous, inclined, and intent on living amidst our children… enjoying gold and silver. After the breakup of the body, subsequent to death, may we be reborn in a good destination, a heavenly world. Let Master Gotama teach us the Dhamma in such a way that we may live amidst our children… and after the breakup of the body, subsequent to death, be reborn in a good destination, a heavenly world.” On that subject, venerable sir, the Blessed One spoke in this way, and so on: “Householders, I will teach you a Dhamma exposition applicable to yourselves. Listen to it well and attend closely, I will speak.”

သရဏာနိဝဂ္ဂ

The Chapter on Refuges

ပဌမ မဟာနာမသုတ္တ

The First Discourse to Mahānāma

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.280] အာဝုသော တတိယေ သရဏာနိဝဂ္ဂေ ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ပဌမံ သံဂီတံ ပဌမမဟာနာမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

The Question – Friend, in that same place, in the third chapter, the one on Refuges, where, concerning whom, on what subject, and how was the First Discourse to Mahānāma, the first recited by the ancient great elder compilers of the Dhamma, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု [Pg.281] ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ မဟာနာမံ သက္ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. မဟာနာမော ဘန္တေ သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဣဒံ ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထု ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဗာဟုဇညံ အာကိဏ္ဏမနုဿံ သမ္ဗာဓဗျူဟံ, သော ခွာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ ဝါ ပယိရုပါသိတွာ မနောဘာဝနီယေ ဝါ ဘိက္ခူ သာယနှသမယံ ကပိလဝတ္ထုံ ပဝိသန္တော ဘန္တေနပိ ဟတ္ထိနာ သမာဂစ္ဆာမိ, ဘန္တေနပိ အဿေန သမာဂစ္ဆာမိ, ဘန္တေနပိ ရထေန သမာဂစ္ဆာမိ, ဘန္တေနပိ သကဋေန သမာဂစ္ဆာမိ, ဘန္တေနပိ ပုရိသေန သမာဂစ္ဆာမိ, တဿ မယှံ ဘန္တေ တသ္မိံ သမယေ မုဿတေဝ ဘဂဝန္တံ အာရဗ္ဘ သတိ, မုဿတိ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ သတိ, မုဿတိ သံဃံ အာရဗ္ဘ သတိ, တဿ မယှံ ဘန္တေ ဧဝံ ဟောတိ ဣမမှိ စာဟံ သမယေ ကာလံ ကရေယျံ, ကာ မယှံ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘မာ ဘာယိ မဟာနာမ, မာ ဘာယိ မဟာနာမ, အပါပကံ တေ မရဏံ ဘဝိဿတိ အပါပိကာ ကာလံ ကိရိယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, among the Sakyans at Kapilavatthu in Nigrodha’s Park, it was spoken concerning the Sakyan Mahānāma. Mahānāma, venerable sir, said this to the Blessed One: 'Venerable sir, this Kapilavatthu is successful, prosperous, populous, crowded with people, and congested. When I have attended on the Blessed One or on monks who are mentally inspiring, as I enter Kapilavatthu in the evening, I encounter a fierce elephant, a fierce horse, a fierce chariot, a fierce cart, or a fierce person. At that time, venerable sir, my mindfulness directed toward the Blessed One is lost, my mindfulness directed toward the Dhamma is lost, my mindfulness directed toward the Saṅgha is lost. It occurs to me, venerable sir: “If I were to die at this moment, what would be my destination, what would be my future state?”’ On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with these words: 'Do not be afraid, Mahānāma, do not be afraid, Mahānāma! Your death will not be a bad one, your passing will not be a bad one.'

ဒုတိယ သရဏာနိသက္ကသုတ္တ

The Second Discourse on Saraṇāni the Sakyan

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.284] အာဝုသော ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ပဉ္စမံ သံဂီတံ ဒုတိယသရဏာနိသက္ကသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Venerable sirs, in that very place, concerning the Second Discourse on Saraṇāni the Sakyan, the fifth to be recited by the great elders who compiled the Dhamma: where, concerning whom, on what occasion, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ မဟာနာမံယေဝ သက္ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, among the Sakyans at Kapilavatthu, in Nigrodha’s Park, it was spoken concerning the Sakyan Mahānāma himself.

မဟာနာမော ဘန္တေ သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဣဓ ဘန္တေ သရဏာနိ သက္ကော ကာလင်္ကတော, သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော ‘သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ. တတြ သုဒံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလာ သက္ကာ သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခီယန္တိ ဝိပါစေန္တိ ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ

Venerable sir, the Sakyan Mahānāma addressed the Blessed One thus: 'Here, venerable sir, the Sakyan Saraṇāni has passed away. He was declared by the Blessed One to be a stream-enterer, not subject to falling into the lower realms, assured, destined for enlightenment.' Then, venerable sir, many Sakyans assembled and gathered together, grumbled, were displeased, and found fault, saying: 'It is wonderful, friends, it is amazing,

ဘော[Pg.285], ဧတ္ထ ဒါနိ ကော န သောတာပန္နော ဘဝိဿတိ, ယတြ ဟိ နာမ သရဏာနိ သက္ကော ကာလင်္ကတော, သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော ‘သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ, သရဏာနိ သက္ကော သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ အဟောသီ’’တိ တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယော သော မဟာနာမ ဒီဃရတ္တံ ဥပါသကော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော, သံဃံ သရဏံ ဂတော, သော ကထံ ဝိနိပါတံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

friends, who here now will not be a stream-enterer, when the Sakyan Saraṇāni, who has passed away, was declared by the Blessed One to be 'a stream-enterer, not subject to falling into the lower realms, assured, destined for enlightenment'? For the Sakyan Saraṇāni was one who did not fulfill the training.' On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with these words: 'Mahānāma, how could a lay follower who for a long time has gone for refuge to the Buddha, gone for refuge to the Dhamma, gone for refuge to the Saṅgha, go to a state of ruin?'

ပဌမ အနာထပိဏ္ဍိကသုတ္တ

The First Anāthapiṇḍika Sutta

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.289] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ဆဋ္ဌံ သံဂီတံ ပဌမအနာထပိဏ္ဍိကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Venerable sirs, in that very place, concerning the First Anāthapiṇḍika Sutta, the sixth to be recited by the ancient great elders who compiled the Dhamma: where, concerning whom, on what occasion, by whom, and how was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, in Sāvatthī, it was spoken concerning the householder Anāthapiṇḍika by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma.

အာယသ္မာ ဘန္တေ သာရိပုတ္တတ္ထေရော အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ပစ္ဆာသမဏေန သဒ္ဓိံ ယေန အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ, နိသဇ္ဇ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ အာဗာဓိကံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကစ္စိ တေ ဂဟပတိ ခမနီယံ ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ, နော အဘိက္ကမန္တိ, ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော အဘိက္ကမော’’တိ, န မေ ဘန္တေ ခမနီယံ, န ယာပနီယံ, ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ, အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမောတိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယထာ ရူပေန ခေါ ဂဟပတိ ဗုဒ္ဓေ အပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိယရံ ဥပပဇ္ဇတိ တထာရူပေါ တေ ဗုဒ္ဓေ အပ္ပသာဒေါ နတ္ထိ, အတ္ထိ စ ခေါ တေ ဂဟပတိ ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေါ ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… ဘဂဝါ’တိ တဉ္စ ပန တေ ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒံ အတ္တနိ သမနုပဿတော ဌာနသော ဝေဒနာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Venerable sir, the Venerable Sāriputta, with the Venerable Ānanda as his attendant monk, went to the residence of the householder Anāthapiṇḍika. Having gone, he sat down on the prepared seat. Seated, the Venerable Sāriputta said this to the householder Anāthapiṇḍika, who was sick, afflicted, and gravely ill: 'I hope you are getting by, householder, I hope you are enduring. I hope your painful feelings are subsiding and not increasing, that their subsiding is apparent, and not their increase.' 'I am not getting by, venerable sir, I am not enduring. My painful feelings are increasing, not subsiding. Their increase is apparent, and not their subsiding.' On that occasion, venerable sir, the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, spoke, beginning with these words: 'Householder, when an uninstructed ordinary person who has a lack of confidence in the Buddha passes away with the breakup of the body, after death he is reborn in a state of loss, a bad destination, a lower realm, in hell. But you do not have such a lack of confidence in the Buddha. You have, householder, unwavering confidence in the Buddha thus: “The Blessed One is an Arahant, a perfectly enlightened one… a Blessed One.” As you reflect upon this unwavering confidence in the Buddha in yourself, it is possible that your painful feelings will be allayed.'

ယဿ [Pg.293] သဒ္ဓါ တထာဂတေ, အစလာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ;

သီလဉ္စ ယဿ ကလျာဏံ, အရိယကန္တံ ပသံသိတံ.

One whose faith in the Tathāgata is unwavering, well-established; and whose conduct is virtuous, excellent, praised and cherished by the noble ones.

သံဃေ ပသာဒေါ ယဿတ္ထိ, ဥဇုဘူတဉ္စ ဒဿနံ;

အဒလိဒ္ဒေါတိ တံ အာဟု, အမောဃံ တဿ ဇီဝိတံ.

One who has confidence in the Saṅgha, and whose view is straight; they call him not poor, his life is not in vain.

တသ္မာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ, ပသာဒံ ဓမ္မဒဿနံ;

အနုယုဉ္ဇေထ မေဓာဝီ, သရံ ဗုဒ္ဓါနသာသနံ.

Therefore, a wise person should be devoted to faith and virtue, confidence and the vision of the Dhamma, remembering the teaching of the Buddhas.

ပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂ

The Chapter on Streams of Merit

မဟာနာမသုတ္တ

The Discourse to Mahānāma

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ အာဝုသော ပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေါ ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ သတ္တမံ သံဂီတံ မဟာနာမသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Venerable sirs, in that very place, concerning the Discourse to Mahānāma, the seventh to be recited in the Chapter on Streams of Merit by the ancient great elders who compiled the Dhamma: where, concerning whom, on what occasion, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု [Pg.294] ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ မဟာနာမံ သက္ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, among the Sakyans at Kapilavatthu, it was spoken concerning the Sakyan Mahānāma.

မဟာနာမော ဘန္တေ သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ ဘန္တေ ဥပါသကော ဟောတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယတော ခေါ မဟာနာမ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, သံဃံ သရဏံ ဂတော ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Venerable sir, the Sakyan Mahānāma said this to the Blessed One: 'To what extent, venerable sir, is one a lay follower?' On that occasion, venerable sir, the Blessed One spoke, beginning with these words: 'Mahānāma, when one has gone for refuge to the Buddha, has gone for refuge to the Dhamma, has gone for refuge to the Saṅgha...'

ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ ဘန္တေ ဥပါသကော ဟောတိ.

To what extent, venerable sir, is one a lay follower?

ကာဠိဂေါဓသုတ္တ

The Discourse to Kāḷigodhā

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.297] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ နဝမံ သံဂီတံ ကာဠိဂေါဓသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ ကာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, in that very place, concerning the Discourse to Kāḷigodhā, the ninth to be recited by the ancient great elders who compiled the Dhamma: where, concerning whom, and how was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ကာဠိဂေါဓံ နာမ သာကိယာနိံ အာရဗ္ဘ ‘‘စတူဟိ ခေါ ဂေါဓေ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ အရိယသာဝိကာ သောတာပန္နာ ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, among the Sakyans, concerning a Sakyan woman named Kāḷigodhā, the Blessed One spoke, beginning with these words: ‘Godhā, a noble female disciple who is endowed with four qualities is a stream-enterer, not subject to falling into the lower realms, assured, destined for enlightenment.’

လာဘာ [Pg.300] တေ ဂေါဓေ, သုလဒ္ဓံ တေ ဂေါဓေ, သောတာပတ္တိဖလံ တယာ ဂေါဓေ –

It is a gain for you, Godhā, a great gain for you, Godhā, that the fruit of stream-entry has been attained by you, Godhā.

နန္ဒိယသက္ကသုတ္တ

The Discourse to Nandiya the Sakyan

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သောတာပတ္တိသံယုတ္တေ ပုညာဘိသန္ဒဝဂ္ဂေ ဒသမံ နန္ဒိယသက္ကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question – Friend, by that knowing one… by the Perfectly Enlightened One, where, concerning whom, on what occasion, and how was the tenth discourse, the Nandiya the Sakyan Sutta, in the Chapter on Streams of Merit in the Connected Discourses on Stream-Entry, spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ နန္ဒိယံ သက္ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. နန္ဒိယော ဘန္တေ သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ယဿေဝ နု ခေါ ဘန္တေ အရိယသာဝကဿ စတ္တာရိ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာသဗ္ဗံ နတ္ထိ, သွေဝ နု ခေါ ဘန္တေ အရိယသာဝကော ပမာဒဝိဟာရီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယဿ ခေါ နန္ဒိယ စတ္တာရိ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ သဗ္ဗေနသဗ္ဗံ သဗ္ဗထာသဗ္ဗံ နတ္ထိ, တမဟံ ဗာဟိရော ပုထုဇ္ဇနပက္ခေ ဌိတောတိ ဝဒါမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, among the Sakyans, in Kapilavatthu, at Nigrodha’s Park, concerning Nandiya the Sakyan, it was spoken. Nandiya the Sakyan, venerable sir, said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, if a noble disciple entirely lacks the four factors of stream-entry in every way and in every respect, would that noble disciple be living in heedlessness?’ In this matter, venerable sir, the Blessed One spoke thus: ‘Nandiya, one who entirely lacks the four factors of stream-entry in every way and in every respect—I say that such a person stands outside, on the side of ordinary people.’

သစ္စသံယုတ္တ

Connected Discourses on the Truths

တိရစ္ဆာနကထာသုတ္တ

Discourse on Frivolous Talk

ပုစ္ဆာ – သစ္စသံယုတ္တေ [Pg.304] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါယကမဟာထေရေဟိ ဒသမံ သံဂီတံ တိရစ္ဆာနကထာသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in the Connected Discourses on the Truths, where, concerning whom, and how was the tenth recitation, the Discourse on Frivolous Talk, spoken by the Blessed One, according to the ancient great elders who compiled the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ မာ ဘိက္ခဝေ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေယျာထ. သေယျထိဒံ, ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, at Sāvatthī, concerning a number of monks, the Blessed One spoke thus: ‘Monks, do not engage in various kinds of frivolous talk. That is, talk about kings, talk about thieves, talk about ministers, talk about armies, talk about fear, talk about war, talk about food, talk about drink, talk about clothes, talk about beds, and so on.’ Thus, venerable sir, was it spoken by the Blessed One.

ဣဒံ [Pg.305] ဒုက္ခန္တိ ကထေယျာထ.

You should speak thus: ‘This is suffering.’

တသ္မာတိဟ [Pg.306] ဘိက္ခဝေ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယောဂေါ ကရဏီယော…ပေ… အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယောဂေါ ကရဏီယော.

Therefore, monks, exertion should be made for ‘This is suffering’… exertion should be made for ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’

ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တ

The Discourse on the Turning of the Wheel of Dhamma

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ အာဝုသော ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဝဂ္ဂေ ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ပဌမံ သံဂီတံ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in that same chapter on the Turning of the Wheel of Dhamma, where, concerning whom, and how was the first recitation, the Discourse on the Turning of the Wheel of Dhamma, spoken by the Blessed One, according to the ancient great elders who compiled the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဗာရာဏသိယံ ဘန္တေ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဒွေ မေ ဘိက္ခဝေ အန္တာ ပဗ္ဗဇိတေန နသေဝိတဗ္ဗာ. ကတမေ ဒွေ, ယော စာယံ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ ဟီနော ဂမ္မော ပေါထုဇ္ဇနိကော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော, ယော စာယံ အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ [Pg.307] ဒုက္ခော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော, ဧတေ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, at Bārāṇasī, in the Deer Park at Isipatana, concerning the group of five monks, the Blessed One spoke thus: ‘Monks, these two extremes should not be cultivated by one who has gone forth. What are the two? This devotion to sensual pleasure, which is low, vulgar, common, ignoble, and unbeneficial; and this devotion to self-mortification, which is painful, ignoble, and unbeneficial. Avoiding these two extremes, monks, the Tathāgata has awakened to the Middle Path.’ Thus was it spoken by the Blessed One.

အာသဝက္ခယသုတ္တ

The Discourse on the Destruction of the Taints

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.308] အာဝုသော ကောဋိဂါမဝဂ္ဂေ ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ပဉ္စမံ သံဂီတံ အာသဝက္ခယသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in that same Koṭigāma chapter, where, concerning whom, and how was the fifth recitation, the Discourse on the Destruction of the Taints, spoken by the Blessed One, according to the ancient great elders who compiled the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘ဇာနတောဟံ ဘိက္ခဝေ ပဿတော အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ, နော အဇာနတော အပဿတော. ကိဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ, ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါတိ ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ. တသ္မာတိဟ ဘိက္ခဝေ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယောဂေါ ကရဏီယော, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါတိ ယောဂေါ ကရဏီယော’’တိ ဧဝံ ခေါ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, at Sāvatthī, concerning a number of monks, the Blessed One spoke thus: ‘Monks, I declare the destruction of the taints for one who knows and sees, not for one who does not know or see. And what, monks, is knowing and seeing that leads to the destruction of the taints? It is knowing and seeing: “This is suffering,” monks, that leads to the destruction of the taints. It is knowing and seeing: “This is the origin of suffering,” “This is the cessation of suffering,” “This is the path leading to the cessation of suffering,” that leads to the destruction of the taints. It is in this way, monks, that for one who knows and sees, the destruction of the taints occurs. Therefore, monks, exertion should be made for “This is suffering,”… exertion should be made for “This is the path leading to the cessation of suffering.”’ Thus was it spoken by the Blessed One.

သီသပါဝနသုတ္တ

The Discourse in the Sīsapā Wood

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.309] အာဝုသော သီသပါဝနဝဂ္ဂေ ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ပဌမံ သံဂီတံ သီသပါဝနသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတံ.

Question: Friend, in that same Sīsapāvana chapter, where, concerning whom, and how was the first recitation, the Discourse in the Sīsapā Wood, spoken by the Blessed One, according to the ancient great elders who compiled the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသမ္ဗိယံ [Pg.310] ဘန္တေ သီသပါဝနေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နုခေါ ဗဟုတရံ ယာနိ ဝါ မယာ ပရိတ္တာနိ သီသပါပဏ္ဏာနိ ပါဏိနာ ဂဟိတာနိ ယဒိဒံ ဥပရိ သီသပါဝနေ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတံ.

Answer: At Kosambī, venerable sir, in the Sīsapāvana wood, concerning a number of monks, the Blessed One spoke thus: ‘What do you think, monks? Which is more numerous: these few sīsapā leaves I have taken up in my hand, or what is in the Sīsapāvana wood above?’ and so forth.

ပဉ္စဂတိပေယျာလဝဂ္ဂ

The Repetition Series on the Five Destinies

ပုစ္ဆာ – တတ္ထေဝ [Pg.312] အာဝုသော ပေါရာဏကေဟိ ဓမ္မသံဂါဟကမဟာထေရေဟိ ပရိယောသာနဘာဝေန သံဂီတော ပဉ္စဂတိပေယျာလဝဂ္ဂေ, ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကထဉ္စ ဘာသိတော.

Question: Friend, where, concerning whom, and how was the Repetition Series on the Five Destinies, which was recited as the conclusion by the ancient great elders who compiled the Dhamma, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝေသာလိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ‘‘တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ, ယော ဝါယံ မယာ ပရိတ္တော နခသိခါယံ ပံသု အာရောပိတော, အယံ ဝါ မဟာပထဝီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘာသိတော.

Answer: At Vesālī, venerable sir, concerning a number of monks, the Blessed One spoke thus: ‘What do you think, monks? Which is more: this little bit of dust I have placed on my fingernail, or this great earth?’ and so forth.

ပုစ္ဆာ – ကေ [Pg.315] အာဝုသော သိက္ခန္တိ.

Question: Who, friend, are training?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သေက္ခာ စ ဘန္တေ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကာ စ သိက္ခန္တိ.

Answer: The trainees, venerable sir, and well-conducted worldlings are training.

ပုစ္ဆာ – ကေ [Pg.316] အာဝုသော သိက္ခိတသိက္ခာ.

Question: Who, friend, are those who have completed the training?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အရဟန္တော ဘန္တေ သိက္ခိတသိက္ခာ.

Answer: Venerable sir, the arahants are those who have completed the training.

ပုစ္ဆာ – ကတ္ထ အာဝုသော ဌိတံ.

Question: Where, friend, is it established?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သိက္ခာကာမေသု ဘန္တေ ဌိတံ.

Answer: Venerable sir, it is established in the desire to train.

ပုစ္ဆာ – ကေ အာဝုသော ဓာရေန္တိ.

Question: Who, friend, uphold it?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ယေသံ ဘန္တေ ဝတ္တတိ တေ ဓာရေန္တိ.

Answer: Venerable sir, those for whom it is ongoing uphold it.

ပုစ္ဆာ – ကဿ [Pg.317] အာဝုသော ဝစနံ.

Question: Whose, friend, is the word?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဘဂဝတော ဘန္တေ ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

Answer: Venerable sir, it is the word of the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

ပုစ္ဆာ – ကေန အာဝုသော အာဘတံ.

Question: By whom, friend, has it been brought?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပရမ္ပရာယ ဘန္တေ အာဘတံ.

Answer: "Venerable sir, it has been handed down by tradition."