นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

ඒ භාග්‍යවත් අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා.

สุตฺตนฺตปิฏก

සුත්තන්ත පිටකය

มชฺฌิมนิกาย

මජ්ඣිම නිකාය

มูลปณฺณาสปาฬิ

මූලපණ්ණාස පාළි

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

සංගායනාවේ ප්‍රශ්න සහ පිළිතුරු

ปุจฺฉา – ปฐมมหาสํคีติกาเล [Pg.1] อาวุโส ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา ทีฆนิกายํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ กึ นาม ปาวจนํ สํคายึสุ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, පළමු මහා ධර්ම සංගායනා සමයෙහි ධර්ම සංගායක වූ මහා කාශ්‍යප ආදී මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේලා දීඝ නිකාය සංගායනා කොට, ඉන් අනතුරුව කුමන නම් වූ බුද්ධ වචනයක් සංගායනා කළ සේක් ද?

วิสฺสชฺชนา – ปฐมมหาสํคีติกาเล ภนฺเต ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา ทีฆนิกายํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ มชฺฌิมํ นาม นิกายํ สํคายึสุ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, පළමු මහා ධර්ම සංගායනා සමයෙහි ධර්ම සංගායක වූ මහා කාශ්‍යප ආදී මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේලා දීඝ නිකාය සංගායනා කොට, ඉන් අනතුරුව මජ්ඣිම නම් වූ නිකාය සංගායනා කළ සේක.

ปุจฺฉา – มชฺฌิมนิกาโย [Pg.2] นาม อาวุโส มูลปณฺณาสโก มชฺฌิม ปณฺณาสโก อุปริปณฺณาสโกติ ปณฺณาสกวเสน ติวิโธ, ตตฺถ กตรํ ปณฺณาสกํ ปฐมํ สํคายึสุ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මජ්ඣිම නිකාය යනු මූලපණ්ණාසකය, මජ්ඣිමපණ්ණාසකය, උපරිපණ්ණාසකය වශයෙන් පණ්ණාසක (කාණ්ඩ) තුනකි. එහිදී පළමුවෙන්ම කුමන පණ්ණාසකයක් සංගායනා කළ සේක් ද?

วิสฺสชฺชนา – ตีสุ ภนฺเต ปณฺณาสเกสุ มูลปณฺณาสกํ นาม ปาวจนํ ธมฺมสํคาหกา มหาเถรวรา ปฐมํ สํคายึสุ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, පණ්ණාසක තුන අතුරින්, ධර්ම සංගායක මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේලා පළමුවෙන්ම මූලපණ්ණාසකය නම් වූ බුද්ධ වචනය සංගායනා කළ සේක.

ปุจฺฉา – มูลปณฺณาสเกปิ [Pg.3] อาวุโส ปญฺจวคฺคา ปณฺณาส จ สุตฺตานิ, เตสุ กตรํ วคฺคํ กตรญฺจ สุตฺตํ ปฐมํ สํคายึสุ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මූලපණ්ණාසකයෙහි ද වර්ග පහක් සහ සූත්‍ර පනහක් ඇත. ඒ අතුරින් පළමුවෙන්ම කුමන වර්ගය සහ කුමන සූත්‍රය සංගායනා කළ සේක් ද?

วิสฺสชฺชนา – มูลปณฺณาสเก ภนฺเต ปญฺจสุ วคฺเคสุ ปฐมํ มูลปริยายวคฺคํ ปณฺณาสเกสุ จ สุตฺเตสุ ปฐมํ มูลปริยายสุตฺตํ สํคายึสุ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මූලපණ්ණාසකයෙහි ඇති වර්ග පහ අතුරින් පළමුවැනි මූලපරියාය වර්ගය ද, සූත්‍ර පනහ අතුරින් පළමුවැනි මූලපරියාය සූත්‍රය ද සංගායනා කළ සේක.

สาธุ อาวุโส มยมฺปิ ทานิ ตโตเยว ปฏฺฐาย สํคีติปุพฺพงฺคมานิ ปุจฺฉาวิสฺสชฺชนกิจฺจานิ กาตุํ สมารภาม.

සාධු ඇවැත්නි, අපි ද දැන් එතැන් සිට පටන් ගෙන සංගායනාව පෙරදැරි කරගත් ප්‍රශ්නෝත්තර කෘත්‍යයන් ආරම්භ කරමු.

มูลปริยายสุตฺต

මූලපරියාය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตน อาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน มูลปริยายสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, දන්නා වූ, දක්නා වූ, අරහත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙම මූලපරියාය සූත්‍රය කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කොටගෙන දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – อุกฺกฏฺฐายํ ภนฺเต ปญฺจสเต พฺราหฺมณกุลา ปพฺพชิเต อารพฺภ ภาสิตํ, ปญฺจสตา ภนฺเต พฺราหฺมณกุลา ปพฺพชิตา [Pg.4] ภิกฺขู ปริยตฺตึ นิสฺสาย มานํ อุปฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, උක්කට්ඨා නුවරදී, බ්‍රාහ්මණ කුලවලින් පැවිදි වූ භික්ෂූන් පන්සිය නමක් අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, බ්‍රාහ්මණ කුලවලින් පැවිදි වූ ඒ පන්සියයක් භික්ෂූහු තමන් ලැබූ ධර්ම ඥානය (පරියත්තිය) නිසා මානය උපදවා ගත්හ. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කොටගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – ตํ ปนาวุโส สุตฺตํ ภควตา กติหิ วาเรหิ กติหิ จ อนฺโตคธปเทหิ วิภชิตฺวา ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ සූත්‍රය වාර කීයකින් සහ ඊට ඇතුළත් වූ පද කොටස් කීයකින් බෙදා දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – ตํ [Pg.5] ปน ภนฺเต มูลปริยายสุตฺตํ ภควตา อฏฺฐหิ จ วาเรหิ จตุวีสติยา จ อนฺโตคธปเทหิ วิภชิตฺวา เทสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ මූලපරියාය සූත්‍රය වාර අටකින් සහ ඊට ඇතුළත් වූ පද විසිහතරකින් බෙදා දේශනා කරන ලදී.

สพฺพาสวสุตฺต

සබ්බාසව සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ทุติยํ ปนาวุโส สพฺพาสวสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, දෙවැනි වූ සබ්බාසව සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สพฺพาสวสุตฺตํ ปน ภนฺเต ภควตา สาวตฺถิยํ สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සබ්බාසව සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැවැත් නුවරදී, බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.6] ภควตา อาสวา กติหิ ปกาเรหิ วิภชิตฺวา ทสฺสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ආශ්‍රවයන් ආකාර කීයකින් බෙදා දක්වන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – สตฺตหิ ภนฺเต ปกาเรหิ วิภชิตฺวา อาสวา ภควตา ปกาสิตา.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ආශ්‍රවයන් ආකාර සතකින් බෙදා දක්වන ලදී.

ธมฺมทายาทสุตฺต

ධම්මදායාද සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ธมฺมทายาทสุตฺตํ [Pg.7] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ධම්මදායාද සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කොටගෙන දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, ภควโต จ ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ ตทา มหาลาภสกฺกาโร อุทปาทิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේටත් භික්ෂු සංඝයා වහන්සේටත් මහත් වූ ලාභ සත්කාර උපන්නේය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කොටගෙන දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.9] ทฺเว อนุสนฺธโย, เตสุ ปฐเม อนุสนฺธิมฺหิ กถํ ภควตา ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි අනුසන්ධි (දේශනා කොටස්) දෙකකි. ඒ අතුරින් පළමුවෙනි අනුසන්ධියේදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද දෙන ලද්දේ කෙසේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ปฐเม ภนฺเต อนุสนฺธิมฺหิ ธมฺมทายาทา เม ภิกฺขเว ภวถ มา อามิสทายาทา, อตฺถิ เม ตุมฺเหสุ อนุกมฺปา, กินฺติ เม สาวกา ธมฺมทายาทา ภเวยฺยุํ โน อามิสทายาทาติ เอวมาทินา ภควตา ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, පළමු අනුසන්ධියේදී, 'මහණෙනි, මගේ ධර්ම දායාදයන් වන්න, ආමිස දායාදයන් නොවන්න. මට ඔබ කෙරෙහි අනුකම්පාව ඇත්තේය. කෙසේ නම් මාගේ ශ්‍රාවකයෝ ධර්ම දායාදයන් වන්නාහු ද, ආමිස දායාදයන් නොවන්නාහු ද' යන ආදී වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද දෙන ලදී.

ธมฺมทายาทา [Pg.11] เม ภิกฺขเว ภวถ มา อามิสทายาทา, อตฺถิ เม ตุมฺเหสุ อนุกมฺปา กินฺติ เม สาวกา ธมฺมทายาทา ภเวยฺยุํ, โน อามิสทายาทา.

මහණෙනි, මගේ ධර්ම දායාදයන් වන්න, ආමිස දායාදයන් නොවන්න. මට ඔබ කෙරෙහි අනුකම්පාව ඇත්තේය. කෙසේ නම් මාගේ ශ්‍රාවකයෝ ධර්ම දායාදයන් වන්නාහු ද, ආමිස දායාදයන් නොවන්නාහු ද!

ปุจฺฉา – ทุติเย [Pg.12] ปนาวุโส อนุสนฺธิมฺหิ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา กีทิสี ธมฺมเทสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, දෙවැනි අනුසන්ධියේදී ධර්ම සේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් කෙබඳු වූ ධර්ම දේශනාවක් බෙදා දක්වන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ทุติเย ปน ภนฺเต อนุสนฺธิมฺหิ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา สตฺถุ ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต สาวกานํ วิเวกํ อนนุสิกฺขตํ ตีหิ ฐาเนหิ คารยุตํ, อนุสิกฺขนฺตานญฺจ ตีหิ ฐาเนหิ ปาสํสตํ, โสฬส จ ปาปเก ธมฺเม เตสญฺจ ปหานาย มชฺฌิมา ปฏิปทา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, දෙවැනි අනුසන්ධියේදී ධර්ම සේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින්, ශාස්තෘන් වහන්සේ විවේකීව වසන කල්හි උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් විවේකය අනුගමනය නොකිරීම කරුණු තුනකින් ගැරහීමට ලක්විය යුතු බවත්, අනුගමනය කිරීම කරුණු තුනකින් ප්‍රශංසා ලැබිය යුතු බවත්, දහසය වැදෑරුම් ලාමක ධර්මයන් සහ ඒවා ප්‍රහාණය කිරීම සඳහා වූ මධ්‍යම ප්‍රතිපදාවත් බෙදා දක්වන ලදී.

ภยเภรวสุตฺต

භයභේරව සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ภยเภรวสุตฺตํ [Pg.13] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භයභේරව සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කොටගෙන දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ชาณุสฺโสณึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, ชาณุสฺโสณิ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘เย เม โภ โคตม กุลปุตฺตา ภวนฺตํ โคตมํ อุทฺทิสฺส สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา, ภวํ เตสํ โคตโม ปุพฺพงฺคโม, ภวํ

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: 'භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, යම් කුලපුත්‍ර කෙනෙක් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ උදෙසා ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි බිමට පත් වූවාහු ද, භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ඔවුන්ට පෙරමුණ ගන්නා සේක, භවත්'

เตสํ [Pg.14] โคตโม พหุกาโร, ภวํ เตสํ โคตโม สมาทเปตา, โภโต จ ปน โคตมสฺส สา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ගෝතමයන් වහන්සේ ඔවුන්ට බොහෝ උපකාරී වන සේක, භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ ඔවුන් යහපතෙහි සමාදන් කරවන සේක, තවද ඒ ජනතාව භවත් ගෝතමයන් වහන්සේගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරති' යනුවෙනි. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කොටගෙන දේශනා කරන ලදී.

อนงฺคณสุตฺต

අනංගණ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อนงฺคณสุตฺตํ [Pg.15] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අනංගණ සූත්‍රය කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා ධර්ම සේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී.

อากงฺเขยฺยสุตฺต

ආකංඛෙය්‍ය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อากงฺเขยฺยสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ආකංඛෙය්‍ය සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී.

วตฺถสุตฺต

වත්ථ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – วตฺถสุตฺตํ [Pg.16] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, වත්ථ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

สลฺเลขสุตฺต

සල්ලේඛ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สลฺเลขสุตฺตํ [Pg.17] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සල්ලේඛ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มหาจุนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา มหาจุนฺโท ภนฺเต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ยา อิมา ภนฺเต อเนกวิหิตา ทิฏฺฐิโย โลเก อุปฺปชฺชนฺติ, อตฺตวาทปฏิสํยุตฺตา วา โลกวาทปฏิสํยุตฺตา วา, อาทิเมว นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุโน มนสิกโรโต เอวเมตาสํ ทิฏฺฐีนํ ปหานํ โหติ, เอวเมตาสํ ทิฏฺฐีนํ ปฏินิสฺสคฺโค โหตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී ආයුෂ්මත් මහාචුන්ද හිමියන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ආයුෂ්මත් මහාචුන්ද හිමියන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ මෙසේ සැලකර සිටියේය: 'ස්වාමීනි, ලෝකයෙහි ආත්මවාදය හා සම්බන්ධ වූ හෝ ලෝකවාදය හා සම්බන්ධ වූ හෝ යම් මේ නොයෙක් ආකාරයේ දෘෂ්ටීන් උපදිත්ද, ස්වාමීනි, ආරම්භයේදීම භික්ෂුවක් විසින් කෙසේ මෙනෙහි කිරීමෙන්ද මේ දෘෂ්ටීන් ප්‍රහාණය කිරීම සිදුවන්නේ, මේ දෘෂ්ටීන් අත්හැර දැමීම සිදුවන්නේ?' ස්වාමීනි, මෙන්න මේ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දකි.

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.18] จ อาวุโส กติ ปริยายา กติ จ อนฺโตคธปทานิ ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් බෙදා දක්වන ලද ක්‍රම (පරියාය) කොපමණක්ද, ඇතුළත් කරුණු (අන්තෝගධ පද) කොපමණක් ප්‍රකාශ කර තිබේද?

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ปญฺจ ปริยายา จตุจตฺตาลีส จ อนฺโตคธปทานิ ภควตา วิตฺถาเรน ภาสิตานิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ක්‍රම පහක් සහ ඇතුළත් කරුණු හතළිස් හතරක් විස්තර සහිතව දේශනා කරන ලදී.

สมฺมาฏฺฐิสุตฺต

සම්මාදිට්ඨි සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สมฺมาทิฏฺฐิสุตฺตํ [Pg.19] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සම්මාදිට්ඨි සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා ධර්ම සේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත මහරහතන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දකි.

ปุจฺฉา – กสฺส อาวุโส วจนํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එය කාගේ වචනයක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, අරහත් වූ සම්මාසම්බුදු වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේම වචනයකි.

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එය රැගෙන එන ලද්දේ කවුරුන් විසින්ද?

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ගුරුසිෂ්‍ය පරම්පරාවෙන් රැගෙන එන ලද්දකි.

มหาสติปฏฺฐานสุตฺต

මහාසතිපට්ඨාන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาสติปฏฺฐานสุตฺตํ [Pg.20] ปนาวุโส โยคาวจรานํ พหุปการตฺตา ทีฆนิกาเย จ อิธ จาติ ทฺวีสุ นิกาเยสุ โปราณเกหิ สํคีติกาเรหิ ทฺวิกฺขตฺตุํ สํคายิตฺวา วิตฺถาเรน ปติฏฺฐาปิตํ, ตํ อมฺเหหิ ทีฆนิกาเย ยถานุปฺปตฺตวเสน ปุจฺฉิตญฺจ วิสฺสชฺชิตญฺจ. ตถาปิ โยคาวจรานํ พหุปการตฺตาเยว ตํ [Pg.21] อิทานิปิ ยถานุปฺปตฺตวเสน ปุน ปุจฺฉิสฺสามิ, ตํ ปเนตํ อาวุโส มหาสติปฏฺฐานสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාසතිපට්ඨාන සූත්‍රය යෝගාවචරයන්ට මහත් උපකාරී වන බැවින්, පැරණි සංගීතිකාරක තෙරවරුන් විසින් දීඝ නිකායෙහි සහ මෙහි (මජ්ඣිම නිකායෙහි) යන නිකාය ද්විත්වයෙහිම දෙවරක් සංගායනා කර විස්තර සහිතව පිහිටුවන ලදී. අප විසින් දීඝ නිකායෙහිදී එය අනුපිළිවෙළින් අසන ලදුව පිළිතුරු ද දෙන ලදී. එසේ වුවද, යෝගාවචරයන්ට මෙයින් සිදුවන මහත් උපකාරය නිසාම දැන් ද අනුපිළිවෙළින් නැවත ප්‍රශ්න කරන්නෙමි. ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ මහාසතිපට්ඨාන සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต กมฺมาสธมฺเม นาม กุรูนํ นิคเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, කුරු රට කම්මාසදම්ම නම් වූ කුරු ජනපදයේදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.22] ตตฺถ อานาปานสฺสติ กายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි ආනාපානසති කායානුපස්සනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කෙසේ බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา โส สโตว อสฺสสติ, สโตว ปสฺสสติ, ทีฆํ วา อสฺสสนฺโต ‘ทีฆํ อสฺสสามี’ติ ปชานาติ, ทีฆํ วา ปสฺสสนฺโต ‘ทีฆํ ปสฺสสามี’ติ ปชานาติ, เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ อานาปานสฺสติ กายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – 'මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් වනාන්තරයකට හෝ රුක්මුලකට හෝ හිස් ගෙයකට (ශුන්‍යාගාරයකට) ගොස්, පළඟක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කරගෙන වාඩිවෙයි. ඔහු සිහියෙන්ම ආශ්වාස කරයි, සිහියෙන්ම ප්‍රශ්වාස කරයි. දීර්ඝ කොට ආශ්වාස කරන්නේ නම් "දීර්ඝ කොට ආශ්වාස කරමි" යි පිරිසිඳ දනියි, දීර්ඝ කොට ප්‍රශ්වාස කරන්නේ නම් "දීර්ඝ කොට ප්‍රශ්වාස කරමි" යි පිරිසිඳ දනියි...' ස්වාමීනි, මෙවැනි ක්‍රමයන්ගෙන් එහි ආනාපානසති කායානුපස්සනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් විභජනය කර (බෙදා දක්වා) වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.23] ตตฺถ อิริยาปถกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි ඉරියාපථ කායානුපස්සනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කෙසේ බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ คจฺฉนฺโต วา คจฺฉามีติ ปชานาติ, ฐิโต วา ฐิโตมฺหีติ ปชานาติ, นิสินฺโน วา นิสินฺโนมฺหีติ ปชานาติ, สยาโน วา สยาโนมฺหีติ ปชานาติ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อิริยาปถกายานุปสฺสนา ภาวนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – 'නැවතද මහණෙනි, භික්ෂුවක් ඇවිදින කල්හි "ඇවිදිමි" යි පිරිසිඳ දනියි, සිටගෙන සිටින කල්හි "සිටගෙන සිටිමි" යි පිරිසිඳ දනියි, වාඩි වී සිටින කල්හි "වාඩි වී සිටිමි" යි පිරිසිඳ දනියි, සැතපී සිටින කල්හි "සැතපී සිටිමි" යි පිරිසිඳ දනියි...' ස්වාමීනි, මෙවැනි ක්‍රමයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඉරියාපථ කායානුපස්සනා භාවනාව බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.24] ตตฺถ สมฺปชญฺญกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි සම්පජඤ්ඤ කායානුපස්සනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කෙසේ බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ สมฺปชญฺญกายานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – 'නැවතද මහණෙනි, භික්ෂුවක් ඉදිරියට යෑමේදී හා ආපසු ඒමේදී නුවණින් දැන (සම්පජන්නයෙන් යුතුව) ක්‍රියා කරයි, කෙළින් බැලීමේදී හා අවට බැලීමේදී නුවණින් දැන ක්‍රියා කරයි, අත් පා හැකිලීමේදී හා දිග හැරීමේදී නුවණින් දැන ක්‍රියා කරයි, සඟල සිවුර, පාත්‍රය හා සිවුරු දැරීමේදී නුවණින් දැන ක්‍රියා කරයි, අනුභව කිරීමේදී, පානය කිරීමේදී, සැපීමේදී හා රස විඳීමේදී නුවණින් දැන ක්‍රියා කරයි, මලමුත්‍ර පහ කිරීමේදී නුවණින් දැන ක්‍රියා කරයි, යෑමේදී, සිටීමේදී, වාඩිවීමේදී, නිදාගැනීමේදී, පිබිදීමේදී, කතාකිරීමේදී හා නිශ්ශබ්දව සිටීමේදී නුවණින් දැන ක්‍රියා කරයි...' ස්වාමීනි, මෙවැනි ක්‍රමයන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එහි සම්පජඤ්ඤ කායානුපස්සනාව බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.26] ตตฺถ ปฏิกูลมนสิการกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි පිළිකුල් සහගත බව මෙනෙහි කිරීමේ (පටිකූලමනසිකාර) කායානුපස්සනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කෙසේ බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อิมเมว กายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺตํ ปูรํ นานปฺปการสฺส อสุจิโน ปจฺจเวกฺขติ อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสาโลมา นขา ทนฺตา ตโจ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปฏิกูลมนสิการกายานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – 'නැවතද මහණෙනි, භික්ෂුවක් පතුලෙන් උඩ, හිසකෙස් කෙළවරින් පහළ, සම කෙළවර කොට ඇති, නොයෙක් ආකාරයේ අශුචිවලින් පිරුණු මේ ශරීරයම මෙසේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි: "මේ කයෙහි හිසකෙස්, ලොම්, නිය, දත්, සම... ආදී වශයෙන් තිබේ"'. ස්වාමීනි, මෙවැනි ක්‍රමයන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එහි පටිකූලමනසිකාර කායානුපස්සනාව බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.27] ตตฺถ ธาตุมนสิการกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි ධාතු මෙනෙහි කිරීමේ (ධාතුමනසිකාර) කායානුපස්සනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කෙසේ බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อิมเมว กายํ ยถาฐิตํ ยถาปณิหิตํ ธาตุโส ปจฺจเวกฺขติ อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ธาตุมนสิการกายานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – 'නැවතද මහණෙනි, භික්ෂුවක් පවත්නා වූද පිහිටුවන ලද්දාවූද මේ ශරීරයම ධාතු වශයෙන් මෙසේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි: "මේ ශරීරයෙහි පඨවි ධාතුව, ආපෝ ධාතුව, තේජෝ ධාතුව, වායෝ ධාතුව ඇත"...' ස්වාමීනි, මෙවැනි ක්‍රමයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධාතුමනසිකාර කායානුපස්සනාව බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.28] ตตฺถ นว สิวถิกกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි නවසීවථික (සොහොන් නවයේ) කායානුපස්සනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කෙසේ බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เสยฺยถาปิ ปสฺเสยฺย สรีรํ สิวถิกาย ฉฑฺฑิตํ เอกาหมตํ วา ทฺวีหมตํ วา ตีหมตํ วา อุทฺธุมาตกํ วินีลกํ วิปุพฺพกชาตํ โส อิมเมว กายํ อุปสํหรติ ‘‘อยมฺปิ โข กาโย เอวํธมฺโม เอวํภาวี เอวํอนตีโต’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา นว สิวถิกกายานุปสฺสนา ภาวนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – 'නැවතද මහණෙනි, යම් සේ භික්ෂුවක් සොහොනෙහි දමන ලද, මියගොස් එක් දිනක් හෝ දෙදිනක් හෝ තෙදිනක් වූ, ඉදිමුණා වූ, නිල් වූ, සැරව වැගිරෙන්නා වූ ශරීරයක් දකින්නේය. හෙතෙම තමාගේ මේ ශරීරයද එයට සසඳයි: "මේ මාගේ ශරීරයද මෙවැනි ස්වභාව ඇත්තේය, මෙවැනි බවට පත්වන්නේය, මේ ස්වභාවයෙන් ඔබ්බට නොයන්නේය"...' ස්වාමීනි, මෙවැනි ක්‍රමයන්ගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එහි නවසීවථික කායානුපස්සනා භාවනාව බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.29] ตตฺถ เวทนานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา เทสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි වේදනානුපස්සනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කෙසේ බෙදා දක්වා දේශනා කරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สุขํ วา เวทนํ เวทยมาโน ‘‘สุขํ เวทนํ เวทยามี’’ติ ปชานาติ, ทุกฺขํ วา เวทนํ เวทยมาโน ‘‘ทุกฺข เวทนํ เวทยามี’’ติ ปชานาติ, อทุกฺขมสุขํ วา เวทนํ เวทยมาโน ‘‘อทุกฺขมสุขํ เวทนํ เวทยามี’’ติ ปชานาติ, เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา เวทนานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – "මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් සැප වේදනාවක් විඳින කල්හි 'සැප වේදනාවක් විඳිමි' යි දැනගනියි. දුක් වේදනාවක් විඳින කල්හි 'දුක් වේදනාවක් විඳිමි' යි දැනගනියි. දුක් නොවන සැප නොවන වේදනාවක් විඳින කල්හි 'අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවක් විඳිමි' යි දැනගනියි." ස්වාමීනි, මෙසේ ආදී වශයෙන් එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වේදනානුපස්සනාව බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.30] ตตฺถ จิตฺตานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา เทสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් චිත්තානුපස්සනාව බෙදා දේශනා කරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สราคํ วา จิตฺตํ ‘‘สราคํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ ‘‘วีตราคํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, สโทสํ วา วีตโทสํ วา สโมหํ วา วีตโมหํ วา สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘‘สํขิตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘‘วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, เอวมาทินา ตตฺถ ภควตา จิตฺตานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – "මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් රාග සහිත සිත 'රාග සහිත සිතක්' යැයි දැනගනියි, රාගය පහවූ සිත 'රාගය පහවූ සිතක්' යැයි දැනගනියි, ද්වේෂ සහිත සිත හෝ ද්වේෂය පහවූ සිත හෝ මෝහ සහිත සිත හෝ මෝහය පහවූ සිත හෝ හැකිළුණු සිත හෝ 'හැකිළුණු සිතක්' යැයි දැනගනියි, විසිරුණු සිත 'විසිරුණු සිතක්' යැයි දැනගනියි." මෙසේ ආදී වශයෙන් එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් චිත්තානුපස්සනාව බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.31] ตตฺถ ธมฺมานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา เทสิตา, ตํ สงฺเขปมตฺเตเนว วิสฺสชฺเชหิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධම්මානුපස්සනාව බෙදා දේශනා කරන ලද්දේ කෙසේද? එය සංක්ෂිප්තව (කෙටියෙන්) පමණක් පිළිතුරු දෙන්න.

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ, ปญฺจสุ นีวรเณสุ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปญฺจหิ ปพฺเพหิ ธมฺมานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – "මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මානුපස්සනා ඇතිව වාසය කරයි, පංච නීවරණයන්හි..." මෙසේ ආදී වශයෙන් ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොටස් පහකින් ධම්මානුපස්සනාව බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

จูฬสีหนาทสุตฺต

චූළසීහනාද සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬนสีหนาทสุตฺตํ [Pg.32] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් චූළසීහනාද සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปริหีนลาภสกฺกาเร นานาติตฺถิเย อารพฺภ ภาสิตํ, นานาติตฺถิยา ภนฺเต ปริหีนลาภสกฺการา เตสุ เตสุ ฐาเนสุ ปริเทวึสุ, จตสฺโส จ ภนฺเต ปริสา ภควโต เอกมตฺถํ อาโรเจสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ලාභ සත්කාර පිරිහී ගිය විවිධ තීර්ථකයන් අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ලාභ සත්කාර පිරිහී ගිය ඒ විවිධ තීර්ථකයෝ ඒ ඒ තැන්වල වැළපෙන්නට වූහ. ස්වාමීනි, සිව්වනක් පිරිස ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ සැළ කළහ. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

มหาสีหนาทสุตฺต

මහාසීහනාද සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.34] ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน มหาสีหนาทสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, දන්නා වූ, දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහාසීහනාද සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, สนุกฺขตฺโต ภนฺเต ลิจฺฉวิปุตฺโต อจิรปกฺกนฺโต โหติ อิมสฺมา ธมฺมวินยา, โส เวสาลิยํ ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสติ [Pg.35] ‘‘นตฺถิ สมณสฺส โคตมสฺส อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสโส, ตกฺกปริยาหตํ สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสติ วีมํสานุจริตํ สยํ ปฏิภานํ. ยสฺส จ ขฺวาสฺส อตฺถาย ธมฺโม เทสิโต, โส นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’’ติ, เอตมตฺถํ ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต อาโรเจสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, විශාලා මහනුවරදී ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ලිච්ඡවි පුත්‍ර සුනක්ඛත්ත මේ සසුනෙන් (ධර්ම විනයෙන්) බැහැර වී නොබෝ කලක් වූයේ වෙයි. හෙතෙම විශාලා මහනුවර පිරිස මැද මෙසේ පවසයි: "ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේට කිසිදු උත්තරීතර මනුෂ්‍ය ධර්මයක් හෝ ආර්යයන්ට සරිලන සුවිශේෂී ඥානදර්ශනයක් නැත. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ තර්කයෙන් විමසා, තමන්ගේම වැටහීම අනුව ධර්මය දේශනා කරති. යම් අර්ථයක් සඳහා උන්වහන්සේ විසින් ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේ ද, එය ඒ අනුව ක්‍රියා කරන්නාගේ දුක් මැනවින් කෙළවර කිරීම පිණිස පවතී." ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මේ කරුණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළ කළ සේක. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กติ [Pg.36] ปนาวุโส ตตฺถ ภควตา ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් බලයන්ගෙන් යුක්තව ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය (ආසභට්ඨානය) ප්‍රතිඥා දෙයිද, පිරිස් මැද සිංහනාද කෙරෙයිද, බ්‍රහ්මචක්‍රය (උතුම් ධර්ම චක්‍රය) පවත්වයිද, එවැනි තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයන් කීයක් එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – ทส ภนฺเต ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, තථාගතයන් වහන්සේගේ තථාගත බලයන් දසයක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් බෙදා දක්වා වදාරන ලදී. යම් බලයන්ගෙන් සමන්නාගත වූ තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය ප්‍රතිඥා දෙයිද, පිරිස් මැද සිංහනාද කෙරෙයිද, බ්‍රහ්මචක්‍රය පවත්වයිද (එවැනි බල දසයකි).

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.39] ตตฺถ ภควตา จตุเวรชฺชญาณานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ, เยหิ เวสารชฺเชหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, යම් විශාරද බවකින් යුක්තව තථාගතයන් වහන්සේ ශ්‍රේෂ්ඨ ස්ථානය ප්‍රතිඥා දෙයිද, පිරිස් මැද සිංහනාද කෙරෙයිද, බ්‍රහ්මචක්‍රය පවත්වයිද, ඒ සිවුරු විශාරද ඥානයන් (චතුර්වෛශාරද්‍ය ඥාන) එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ขีณาสวสฺส เต ปฏิชานโต อิเม อาสวา อปริกฺขีณาติ ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสตีติ นิมิตฺตเมตํ สาริปุตฺต น สมนุปสฺสามิ, เอตมหํ สาริปุตฺต นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ. เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ จตุเวสารชฺชญาณานิ ภควตา วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

පිළිතුර – "සාරිපුත්තය, 'ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ කෙනෙකු යැයි ප්‍රතිඥා දෙන ඔබගේ මේ ආශ්‍රවයන් නොගෙවුණාහුය' කියා ලෝකයෙහි කිසියම් මහණෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ දෙවියෙක් හෝ මාරයෙක් හෝ බ්‍රහ්මයෙක් හෝ වෙනත් කිසිවෙක් හෝ කරුණු සහිතව මට චෝදනා කරන්නේය යන මේ කරුණ (නිමිත්ත) මම නොදකිමි. සාරිපුත්තය, මම මේ කරුණ නොදක්නේ, ක්ෂේමයට පැමිණ, අභයට පැමිණ, විශාරද භාවයට පැමිණ වෙසෙමි." ස්වාමීනි, මෙසේ ආදී වශයෙන් එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් චතුර්වෛශාරද්‍ය ඥානයන් විස්තර සහිතව බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.41] ตตฺถ ภควตา ปญฺจคติปริจฺเฉทญาณํ วิภชิตฺวา ปกาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පංචගති පරිච්ඡේද ඥානය (ගති පහ වෙන්කොට හඳුනාගැනීමේ ඥානය) බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจ โข อิมา สาริปุตฺต คติโย, กตมา ปญฺจ, นิรโย ติรจฺฉานโยนิ เปตฺติวิสโย มนุสฺสา เทวา, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ ปญฺจคติปริจฺเฉทกญาณํ วิภชิตฺวา ปกาสิตํ.

පිළිතුර – "සාරිපුත්තය, මේ ගති පහකි. කවර පහක්ද යත්? නිරය, තිරිසන් යෝනිය, ප්‍රේත විෂය, මනුෂ්‍ය ලෝකය සහ දේව ලෝකයයි." ස්වාමීනි, මෙසේ ආදී වශයෙන් එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පංචගති පරිච්ඡේදක ඥානය බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.43] ตตฺถ ตถาคโต อตฺตโน ปญฺญาเวยฺยตฺติยา อปริหานึ ปกาเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී තථාගතයන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ ප්‍රඥා පාටවයේ (ප්‍රඥා මහිමයේ) නොපිරිහීම ප්‍රකාශ කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – สนฺติ โข ปน สาริปุตฺต เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน ยาวเทวายํ ภวํ ปุริโส ทหโร โหติ, เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ตถาคโต อตฺตโน ปญฺญาเวยฺยตฺติยา อปริหานึ ปกาเสสิ.

පිළිතුර – "සාරිපුත්තය, යම් තාක් මේ පුරුෂයා තරුණ වී සිටීද (එතෙක්ම ප්‍රඥාවන්තයැයි) මෙබඳු වාද ඇති මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇති ඇතැම් මහණ බමුණෝ සිටිති..." ස්වාමීනි, මෙසේ ආදී වශයෙන් එහිදී තථාගතයන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ ප්‍රඥා පාටවයේ නොපිරිහීම ප්‍රකාශ කළ සේක.

มหาทุกฺขกฺขนฺธสุตฺต

මහාදුක්ඛක්ඛන්ධ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาทุกฺขกฺขนฺธสุตฺตํ [Pg.45] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහාදුක්ඛක්ඛන්ධ සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญติตฺถิเย อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต อญฺญติตฺถิยา ภิกฺขู เอตทโวจุํ ‘‘สมโณ อาวุโส โคตโม กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปติ, มยมฺปิ กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปม, สมโณ อาวุโส โคตโม รูปานํ [Pg.46] เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปติ, มยมฺปิ รูปานํ เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปม, อิธ โน อาวุโส โก วิเสโส, โก อธิปฺปยาโส, กึ นานากรณํ สมณสฺส วา โคตมสฺส อมฺหากํ วา ยทิทํ ธมฺมเทสนาย วา ธมฺมเทสนํ อนุสาสนิยา วา อนุสาสนิ’’นฺติ, เอตมตฺถํ ภิกฺขู ภควโต อาโรเจสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී අන්‍ය තීර්ථකයන් අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, බොහෝ අන්‍ය තීර්ථකයෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාට මෙසේ පැවසූහ: "ඇවැත්නි, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ කාමයන්ගේ පිරිසිඳ අවබෝධය (පරිඥාව) පනවති, අපි ද කාමයන්ගේ පිරිසිඳ අවබෝධය පනවන්නෙමු. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ රූපයන්ගේ හා වේදනාවන්ගේ පිරිසිඳ අවබෝධය පනවති, අපි ද රූපයන්ගේ හා වේදනාවන්ගේ පිරිසිඳ අවබෝධය පනවන්නෙමු. ඇවැත්නි, මෙහිදී ධර්ම දේශනාවෙන් ධර්ම දේශනාවට හෝ අනුශාසනාවෙන් අනුශාසනාවට ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සහ අප අතර ඇති විශේෂය කුමක්ද? අදහස කුමක්ද? වෙනස කුමක්ද?" ස්වාමීනි, භික්ෂූන් වහන්සේලා මේ කරුණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළ කළහ. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

จูฬทุกฺขกฺขนฺธสุตฺต

චූළදුක්ඛක්ඛන්ධ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬทุกฺขกฺขนฺธสุตฺตํ [Pg.47] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් චූළදුක්ඛක්ඛන්ධ සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ มหานามํ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ, มหานาโม ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ทีฆรตฺตาหํ ภนฺเต ภควตา เอวํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ ‘โลโภ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โทโส จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โมโห จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส’ติ, เอวญฺจาหํ ภนฺเต ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ ‘โลโภ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โทโส จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โมโห จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส’ติ. อถ จ ปน เม เอกทา โลภธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โทสธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โมหธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต เอวํ โหติ ‘โก สุ นาม เม ธมฺโม อชฺฌตฺตํ อปฺปหิโน[Pg.48], เยน เม เอกทา โลภธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โทสธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โมหธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺตี’ติ’’, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, ශාක්‍ය ජනපදයේ කපිලවස්තු පුරයෙහි මහානාම ශාක්‍යයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, මහානාම ශාක්‍යයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් "ලෝභය සිතේ උපක්ලේශයකි, ද්වේෂය සිතේ උපක්ලේශයකි, මෝහය සිතේ උපක්ලේශයකි" යනුවෙන් දේශනා කරන ලද ධර්මය දිගු කලක් තිස්සේ මෙසේ වටහාගෙන සිටිමි. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් "ලෝභය සිතේ උපක්ලේශයකි, ද්වේෂය සිතේ උපක්ලේශයකි, මෝහය සිතේ උපක්ලේශයකි" යනුවෙන් දේශනා කළ ධර්මය මෙසේ වටහාගෙන සිටිමි. එසේ වුවද, ස්වාමීනි, ඇතැම් අවස්ථාවලදී ලෝභ ධර්මයන්ද මාගේ සිත වෙළාගෙන පවතී, ද්වේෂ ධර්මයන්ද මාගේ සිත වෙළාගෙන පවතී, මෝහ ධර්මයන්ද මාගේ සිත වෙළාගෙන පවතී. ස්වාමීනි, එවිට මට මෙසේ සිතේ: "ඇතැම් අවස්ථාවලදී ලෝභ ධර්මයන්ද මාගේ සිත වෙළාගෙන පවතින්නේ, ද්වේෂ ධර්මයන්ද මාගේ සිත වෙළාගෙන පවතින්නේ, මෝහ ධර්මයන්ද මාගේ සිත වෙළාගෙන පවතින්නේ, මා තුළ තවමත් ප්‍රහීණ නොකළ කිනම් ධර්මයක් පවතින නිසාද?"' ස්වාමීනි, එම කරුණ අරභයා දේශනා කරන ලදී.

อนุมานสุตฺต

අනුමාන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อนุมานสุตฺตํ [Pg.49] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අනුමාන සූත්‍රය කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ภคฺเคสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, භග්ග රට සුසුමාරගිරි නුවර භේසකළාවනයෙහිදී ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන තෙරණුවන් විසින් බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

เจโตขิลสุตฺต

චේතෝඛිල සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เจโตขิลสุตฺตํ [Pg.50] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, චේතෝඛිල සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

วนปตฺถสุตฺต

වනපත්ථ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – วนปตฺถสุตฺตํ [Pg.53] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, වනපත්ථ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

มธุปิณฺฑิกสุตฺต

මධුපිණ්ඩික සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มธุปิณฺฑิกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මධුපිණ්ඩික සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต ทณฺฑปาณึ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ, ทณฺฑปาณิ ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘กึ วาที สมโณ กิมกฺขายี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, ශාක්‍ය ජනපදයේදී දණ්ඩපාණී ශාක්‍යයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, දණ්ඩපාණී ශාක්‍යයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය: 'ශ්‍රමණයාණන් වහන්සේ කුමන මතයක් දරන්නෙක්ද? කුමක් ප්‍රකාශ කරන්නෙක්ද?'. ස්වාමීනි, එම කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

ทฺเวธาวิตกฺกสุตฺต

ද්වේධා විතක්ක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ทฺเวธาวิตกฺกสุตฺตํ [Pg.56] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ද්වේධා විතක්ක සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

วิตกฺกสณฺฐานสุตฺต

විතක්කසණ්ඨාන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – วิตกฺกสณฺฐานสุตฺตํ [Pg.57] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, විතක්කසණ්ඨාන සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

กกจูปมสุตฺต

කකචූපම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.58] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กกจูปมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඒ භාග්‍යවත් වූ... පෙ... සම්මාසම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් කකචූපම සූත්‍රය කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ โมฬิยผคฺคุนํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต โมฬิยผคฺคุโน ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ [Pg.59] อติเวลํ สํสฏฺโฐ วิหรติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ආයුෂ්මත් මෝළියඵග්ගුන තෙරුන් අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් මෝළියඵග්ගුන තෙරුන් භික්ෂුණීන් වහන්සේලා සමඟ අතිශයින් ඇසුරු කරමින් වාසය කළහ. ස්වාමීනි, එම කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อถ [Pg.61] โข อาวุโส อายสฺมโต โมฬิยผคฺคุนสฺส ตํ ภควโต โอวาทํ สุตฺวา กถํ จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, กถญฺช ภควา อุตฺตริ ภิกฺขูน โอวาทมทาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉන්පසු ආයුෂ්මත් මෝළියඵග්ගුන තෙරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ අවවාදය ඇසීමෙන් පසු කිනම් අදහසක් ඇතිවූයේද? තවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉන් ඔබ්බට භික්ෂූන් වහන්සේලාට කෙසේ අවවාද කළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต โมฬิยผคฺคุนสฺส ภควโต อิมํ โอวาทํ สุตฺวา ภิกฺขุนิสํสคฺคโต โอรมิสฺสามิ วิรมิสฺสามีติปิ จิตฺตํ น อุปฺปนฺนํ, อสํวรเมว ภนฺเต จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, ภควา จ ภนฺเต อาราธยึสุ วต เม ภิกฺขเว ภิกฺขู เอกํ สมยํ จิตฺตํ, เอวมาทินา อุตฺตริ ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, ඉන්පසු මෝළියඵග්ගුන තෙරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ අවවාදය අසා 'මම භික්ෂුණී සංසර්ගයෙන් වැළකෙන්නෙමි, මිදෙන්නෙමි' යන සිතිවිල්ලක් පවා ඇති නොවීය. ස්වාමීනි, ඔහු තුළ ඇති වූයේ අසංවර සිතක්මය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේද, 'මහණෙනි, එක් කලෙක භික්ෂූහු මාගේ සිත සතුටු කළහ' යනාදී වශයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට ඉන් ඔබ්බට අවවාද කළ සේක.

อุภโต [Pg.64] ทณฺฑเกน เจปิ ภิกฺขเว กกเจน โจรา โอจรกา องฺคมงฺคานิ โอกนฺเตยฺยุํ.

මහණෙනි, සොර සතුරන් පැමිණ දෙපැත්තෙන් අල්ලාගත හැකි මිටි සහිත කියතකින් ඔබගේ අඟපසඟ කපා දමන්නේ වුවද...

อลคทฺทูปมสุตฺต

අලගද්දූපම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อลคทฺทูปมสุตฺตํ [Pg.65] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අලගද්දූපම සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อริฏฺฐํ ภิกฺขุํ คทฺธพาธิปุพฺพํ อารพฺภ ภาสิตํ, อริฏฺฐสฺส ภนฺเต ภิกฺขุโน คทฺธพาธิปุพฺพสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชาทามิ, ยถา เยเม อนฺตรายิกา ธมฺมา วุตฺตา ภควตา, เต ปฏิเสวโต นาลํ อนฺตรายายา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී පෙර පක්ෂි වැද්දෙකු වූ අරිට්ඨ භික්ෂුව අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, පෙර පක්ෂි වැද්දෙකු වූ අරිට්ඨ භික්ෂුවට මෙවැනි ලාමක දෘෂ්ටියක් ඇති විය: 'මා වටහාගෙන ඇති පරිදි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්මයට අනුව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් යම් ධර්ම කෙනෙක් බාධා පමුණුවන ධර්ම ලෙස වදාරන ලද්දාහුද, ඒවා සේවනය කරන්නෙකුට ඉන් බාධාවක් සිදු නොවේ'. ස්වාමීනි, එම කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อถ [Pg.68] โข อาวุโส อายสฺมโต อริฏฺฐสฺส คทฺธพาธิปุพฺพสฺส กถํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, กถญฺจ ภควา อุตฺตริ ภิกฺขุนํ ธมฺมเทสนํ ปวตฺเตสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉන්පසු පෙර පක්ෂි වැද්දෙකු වූ ආයුෂ්මත් අරිට්ඨ භික්ෂුවට සිතෙහි කිනම් කල්පනාවක් ඇති වූයේද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉන් ඔබ්බට භික්ෂූන් වහන්සේලාට ධර්ම දේශනාව කෙසේ පවත්වන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต อริฏฺฐสฺส ภิกฺขุโน คทฺธพาธิปุพฺพสฺส ‘‘กิญฺจาปิ มํ ภควา โมฆปุริสวาเทน วเทสิ, น โข ปน เม มคฺคผลานํ อุปนิสฺสโย น โหติ, สฺวาหํ อารภิตฺวา ฆฏฺเฏตฺวา มคฺคผลานิ นิพฺพตฺเตสฺสามี’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, ภควา จ ภนฺเต ทุปฺปญฺญสฺส อลคทฺทูปมํ ทสฺเสตฺวา อลคทฺทูปมํ ปริยตฺติญฺจ ทสฺเสตฺวา ปญฺญวโต อลคทฺทูปมาย จ กุลฺลูปมาย จ ปญฺญวโต นิสฺสรณปริยตฺตึ ทสฺเสตฺวา ฉ จ ทิฏฺฐิฏฺฐานานิ, เตสญฺจ ฉนฺนํ ทิฏฺฐิฏฺฐานานํ วินิเวฐนาการํ ทสฺเสตฺวา ปริโยสาเน จ ขนฺธกมฺมฏฺฐานํ อรหตฺตนิกูเฏน ทสฺเสตฺวา อุตฺตริ ภิกฺขูนํ ธมฺมกถํ ปวตฺเตสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, ඉන්පසු පෙර පක්ෂි වැද්දෙකු වූ අරිට්ඨ භික්ෂුවට සිතෙහි මෙවැනි කල්පනාවක් ඇති විය: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට හිස් මිනිසෙකි යන වචනයෙන් වදාළද, මට මාර්ග ඵල ලැබීමට උපනිශ්‍රය නැත්තේ නොවේ. මම වීර්යය කොට වෙහෙසී මාර්ග ඵල උපදවා ගන්නෙමි.' ස්වාමීනි, ඔහු තුළ මෙවැනි සිතිවිල්ලක් උපන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේද, අඥානයාට විෂඝෝර සර්පයෙකුගේ උපමාව පෙන්වා නරක ලෙස ධර්මය ඉගෙන ගැනීමේ ආදීනව දක්වා, ප්‍රඥාවන්තයාට සර්ප උපමාවෙන්ද පහුරු උපමාවෙන්ද ධර්මය නිවැරදිව ඉගෙන ගෙන සසරින් එතෙර වීමේ ක්‍රමය දක්වා, දෘෂ්ටි ස්ථාන සය සහ එම දෘෂ්ටි ස්ථාන සය ලිහා හරින ආකාරය දක්වා, අවසානයේදී පඤ්චස්කන්ධ කර්මස්ථානය අර්හත්වය මුදුන්පත් කරමින් පෙන්වා දී, ඉන් ඔබ්බට භික්ෂූන් වහන්සේලාට ධර්ම දේශනාව පැවැත්වූ සේක.

วมฺมิกสุตฺต

වම්මික සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ธมฺมิกสุตฺตํ [Pg.73] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ධම්මික සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ กุมารกสฺสปํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต กุมารกสฺสโป ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา วมฺมิกปญฺหํ ปุจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ආයුෂ්මත් කුමාරකාශ්‍යප තෙරුන් අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් කුමාරකාශ්‍යප තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ හුඹස් ප්‍රශ්නය විමසූහ. ස්වාමීනි, එම කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

รถวินีตสุตฺต

රථවිනීත සූත්‍රය

ปุจฺฉา – รถวินีตสุตฺตํ [Pg.74] ปนาวุโส กตฺถ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, රථවිනීත සූත්‍රය කොහිදී, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมตา จ สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา อายสฺมตา จ ปุณฺเณน มนฺตาณิปุตฺเตน อญฺญมญฺญํ ปุจฺฉาวิสฺสชฺชนวเสน ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, ශ්‍රාවස්ති නුවරදී ධර්මසේනාපති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර මහරහතන් වහන්සේ සහ ආයුෂ්මත් පුණ්ණ මන්තාණිපුත්ත මහරහතන් වහන්සේ අතර අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් සිදු වූ ප්‍රශ්න විචාරීම් හා පිළිතුරු සැපයීම් ඇසුරෙන් මෙය දේශනා කරන ලදී.

นิวาปสุตฺต

නිවාප සූත්‍රය

ปุจฺฉา – นิวาปสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙම නිවාප සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, ශ්‍රාවස්ති නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.77] อาวุโส สุตฺเต โก นิวาโป โก เนวาปิโก กา เนวาปิกปริสา กา มิคชาตา กถญฺเจติสฺสา อุปมาย อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙම සූත්‍රයෙහි සඳහන් වන ‘නිවාප’ (ගොදුර) යනු කුමක්ද? ‘නෙවාපික’ (ඇම දමන්නා) යනු කවුද? ‘නෙවාපික පරිස’ (ඇම දමන්නාගේ පිරිස) යනු කවුද? ‘මිගජාත’ (මුව සමූහයා) යනු කවුද? මෙම උපමාවෙහි අර්ථය කෙසේ තේරුම් ගත යුතුද?

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมึ ภนฺเต สุตฺเต นิวาโปติ โข ภนฺเต ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ, เนวาปิโกติ โข ภนฺเต มารสฺเสตํ ปาปิมโต อธิวจนํ, เนวาปิกปริสาติ โข ภนฺเต มารปริสาเยตํ อธิวจนํ, มิคชาตาติ โข ภนฺเต สมณพฺราหฺมณานเมตํ อธิวจนํ, อิมสฺมึ ภนฺเต สุตฺเต เอตสฺส อตฺโถ เอวํ ทฏฺฐพฺโพ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, මෙම සූත්‍රයෙහි ‘නිවාප’ යනු පංච කාම ගුණයන්ට කියන නමකි. ‘නෙවාපික’ යනු පාපිෂ්ඨ මාරයාට කියන නමකි. ‘නෙවාපික පරිස’ යනු මාර පිරිසට කියන නමකි. ‘මිගජාත’ යනු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට කියන නමකි. ස්වාමීනී, මෙම සූත්‍රයෙහි අර්ථය මෙසේ වටහා ගත යුතුය.

ปาสราสิสุตฺต

පාසරාසි සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เกนาวุโส [Pg.79] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ปาสราสิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවත් වූ ...පෙ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මෙම පාසරාසි සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู รมฺมกสฺส พฺราหฺมณสฺส อสฺสเม ภควนฺตํ อารพฺภ ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสีทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, ශ්‍රාවස්ති නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා රම්මක බ්‍රාහ්මණයාගේ අසපුවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මුල් කරගෙන ධර්ම සාකච්ඡාවක නිරත වෙමින් වැඩසිටියහ. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อถ [Pg.81] โข อาวุโส เตสํ สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสินฺนานํ กีทิสํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එසේ ධර්ම සාකච්ඡාවෙහි නිරතව වැඩසිටි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලාට උන්වහන්සේ කෙබඳු වූ ධර්ම දේශනාවක් වදාළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาธุ ภิกฺขเว เอตํ โข ภิกฺขเว ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ, ยํ ตุมฺเห ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสีเทยฺยาถ, สนฺนิปติตานํ โว ภิกฺขเว ทฺวยํ กรณียํ ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว. ทฺเวมา ภิกฺขเว ปริเยสนา อริยา จ ปริเยสนา อนริยา จ ปริเยสนา. เอวมาทินา ภนฺเต ภควา สนฺนิปติตานํ เตสํ ภิกฺขูนํ อริยปริเยสนญฺจ อนริยปริเยสนญฺจ วิภชิตฺวา เทเสสิ.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, මැනවි. ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරිකව පැවිදි වූ කුලපුත්‍රයන් වන තොපට ධර්ම සාකච්ඡාවක නිරත වීම ඉතා සුදුසුය. මහණෙනි, රැස් වූ තොප විසින් කළ යුතු කරුණු දෙකක් තිබේ. එනම් ධර්ම සාකච්ඡාව පැවැත්වීම හෝ ආර්ය නිශ්ශබ්දතාව රැකීමයි. මහණෙනි, මේ පර්යේෂණ (සෙවීම්) දෙකක් ඇත. එනම් ආර්ය පර්යේෂණය සහ අනාර්ය පර්යේෂණයයි.' ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙවැනි වචන මුල් කරගෙන රැස්ව සිටි භික්ෂූන් වහන්සේලාට ආර්ය පර්යේෂණය හා අනාර්ය පර්යේෂණය බෙදා දක්වමින් දේශනා කළ සේක.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.83] ภควา อตฺตนาปิ อนริยปริเยสนํ ปหาย อริยปริเยสนาย ปริเยสิตภาวํ ปกาเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ ද අනාර්ය පර්යේෂණය අතහැර ආර්ය පර්යේෂණයෙන් යුතුව සත්‍යය සෙවූ ආකාරය ප්‍රකාශ කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อหมฺปิ สุทํ ภิกฺขเว ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺโธ โพธิสตฺโตว สมาโน อตฺตนา ชาติธมฺโม สมาโน ชาติธมฺมํเยว ปริเยสามิ, อตฺตนา ชราธมฺโม พฺยาธิธมฺโม มรณธมฺโม โสกธมฺโม สํกิเลสธมฺโม สมาโน สํกิเลสธมฺมํเยว ปริเยสามิ. เอวมาทินา ภนฺเต ภควา อตฺตนาปิ อนริยปริเยสนํ ปหาย อริยปริเยสนาย ปริเยสิตภาวํ ปกาเสสิ.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, මම ද සම්බෝධියට පෙර, නොබුද්ධ වූ බෝධිසත්ත්ව අවධියෙහිම වෙසෙමින්, තමන් උපත ස්වභාව කොට ඇත්තෙකු වෙමින් උපත ස්වභාව කොට ඇති දේම සෙව්වෙමි. තමන් ජරාව, ව්‍යාධිය, මරණය, ශෝකය සහ කෙලෙස් ස්වභාව කොට ඇත්තෙකු වෙමින් කෙලෙස් සහිත දේම සෙව්වෙමි.' ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙවැනි කරුණු දක්වමින් තමන් වහන්සේ ද අනාර්ය පර්යේෂණය අතහැර ආර්ය පර්යේෂණයෙන් යුතුව සත්‍යය සෙවූ ආකාරය ප්‍රකාශ කළ සේක.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.85] ปฐมาภิสมฺพุทฺธสฺส อาวุโส ภควโต อชปาลนิคฺโรธรุกฺขมูเล นิสินฺนสฺส ธมฺมเทสนาย กตสนฺนิฏฺฐานสฺส กีทิโส

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ ප්‍රථමයෙන්ම සම්බුද්ධත්වයට පත්ව අජපාල නුග රුක් සෙවණෙහි වැඩසිටි, ධර්මය දේශනා කිරීමට අදිටන් කරගත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි කෙබඳු වූ...

เจตโส [Pg.86] ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, กถญฺจ ธมฺมเทสนาย จาริกา อโหสิ, กถญฺจ ปฐมา ธมฺมเทสนา อโหสิ.

චින්තනයක් ඇති වූයේද? ධර්ම දේශනාව සඳහා චාරිකාවෙහි වැඩම කළේ කෙසේද? උන්වහන්සේගේ ප්‍රථම ධර්ම දේශනාව සිදු වූයේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กสฺส นุ โข อหํ ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยํ, โก อิมํ ธมฺมํ ขิปฺปเมว อาชานิสฺสตี’’ติ เอวํ โข ภนฺเต ภควโต ปฐมาภิสมฺพุทฺธสฺส อชปาลนิคฺโรธมูเล ธมฺมเทสนาย กตสนฺนิฏฺฐานสฺส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, อถ ภนฺเต ภควา อุรุเวลายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน พาราณสี, เตน ปทสาเยว จาริกํ ปกฺกามิ ธมฺมเทสนาย, ทฺเวเม ภิกฺขเว อนฺตา ปพฺพชิเตน น เสวิตพฺพา, กตเม ทฺเว, โย จายํ กาเมสุ กามสุขลฺลิกานุโยโค หีโน คามฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย อนตฺตสํหิโต, เอวมาทินา ภนฺเต ภควโต ปฐมา ธมฺมเทสนา อโหสิ.

විසර්ජනය – 'මම මුලින්ම කාහට ධර්මය දේශනා කරන්නෙම්ද? කවුරුන් මේ ධර්මය වහා වටහා ගන්නේද?' යනුවෙන්, ස්වාමීනී, ප්‍රථමයෙන්ම සම්බුද්ධත්වයට පත්ව අජපාල නුග රුක් සෙවණෙහි වැඩසිටිමින් ධර්ම දේශනා කිරීමට අදිටන් කරගත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිතෙහි අදහසක් ඇති විය. ඉන්පසු, ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල් ජනපදයෙහි කැමති තාක් කල් වැඩසිට, ධර්ම දේශනාව පිණිස බරණැස් නුවර බලා පා ගමනින්ම චාරිකාවේ වැඩම කළ සේක. 'මහණෙනි, පැවිද්දකු විසින් සේවනය නොකළ යුතු අන්ත දෙකක් තිබේ. ඒ දෙක කවරේද? යම් මේ කාමයන්හි අත්‍යවශ්‍යයෙන් ඇලී ගැලී සිටීමක් වේද, එය හීන වූ, ග්‍රාම්‍ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයත්, ආර්ය නොවන, අනර්ථය පිණිස පවතින දෙයකි...' මෙවැනි වචන මුල් කරගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ප්‍රථම ධර්ම දේශනාව සිදු විය.

สพฺพาภิภู [Pg.89] สพฺพวิทูหมสฺมิ,สพฺพธมฺเมสุ อนูปลิตฺโต;

สพฺพญฺชโห ตณฺหากฺขเย วิมุตฺโต,สยํ อภิญฺญาย กมุทฺทิเสยฺยํ.

මම සියල්ල මැඩපැවැත්වූයෙමි, සියල්ල දත්තෙමි, සියලු ධර්මයන්හි නොඇලුණෙමි, සියල්ල අත්හළෙමි, තණ්හාව ක්ෂය කිරීමෙන් මිදුණෙමි, තමන්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් අවබෝධ කරගත් මම (ගුරු කොට) කවුරුන් නම් දක්වම්ද?

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.92] ภควา ปาสราสิอุปมาย ตํ เทสนํ ปรินิฏฺฐาเปสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘පාසරාසි’ උපමාවෙන් එම ධර්ම දේශනාව අවසන් කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจิเม ภิกฺขเว กามคุณา, กตเม ปญฺจ, จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา. ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา. ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา. กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ กามคุณา. เย หิ เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา อิเม กามคุเณ คถิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺติ, เต เอวมสฺสุ เวทิตพฺพา ‘‘อนยมาปนฺนา พฺยาสนมาปนฺนา ยถากามกรณียา ปาปิมโต’’, เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ปาสราสิอุปมาย ธมฺมเทสนํ ปรินิฏฺฐาเปสิ.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, මේ පංච කාම ගුණයෝය. කවර පහක්ද යත්? ඇසින් දැක්ක යුතු, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, ප්‍රිය ස්වරූප වූ, කාමය පිණිස පවත්නා, රාගය උපදවන රූපයන්ය. කනෙන් ඇසිය යුතු ශබ්දයන්ය. නාසයෙන් විඳිය යුතු ගන්ධයන්ය. දිවෙන් විඳිය යුතු රසයන්ය. කයෙන් ස්පර්ශ කළ යුතු, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, ප්‍රිය ස්වරූප වූ, කාමය පිණිස පවත්නා, රාගය උපදවන ස්පර්ශයන්ය. මහණෙනි, මොහු පංච කාම ගුණයෝ වෙති. මහණෙනි, යම් ශ්‍රමණ කෙනෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් හෝ මෙම පංච කාම ගුණයන්හි ඇලී, මුළා වී, බැඳී, මෙහි ආදීනව නොදැක, මිදීමේ ප්‍රඥාවෙන් තොරව පරිභෝජනය කරත්ද, ඔවුන් මාරයා විසින් තමන්ට රිසි සේ කටයුතු කිරීමට හැකි පරිදි, විපතට පත් වූ, විනාශයට පත් වූවන් ලෙස දත යුතුය...' ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙවැනි වචනවලින් පාසරාසි උපමාව දක්වමින් ධර්ම දේශනාව නිමවා වදාළ සේක.

จูฬหตฺถิปโทปมสุตฺต

චූළහත්ථිපදෝපම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.94] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬหตฺถิปโทปมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ ...පෙ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මෙම චූළහත්ථිපදෝපම සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ชาณุสฺโสณึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. ชาณุสฺโสณิ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ยาวตโก อโหสิ ปิโลติเกน ปริพฺพาชเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, ශ්‍රාවස්ති නුවරදී ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, තමාට පිලෝතික පරිබ්‍රාජකයා සමඟ ඇති වූ සියලු කථාබහ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැල කර සිටියේය. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.98] ภควา หตฺถิปโทปมํ วิตฺถาเรน ปริปูเรตฺวา เทเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හස්තිපදෝපමය විස්තරාත්මකව සම්පූර්ණ කර දේශනා කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘น โข พฺราหฺมณ เอตฺตาวตา หตฺถิปโทปโม วิตฺถาเรน ปริปูโร โหติ, อปิ จ พฺราหฺมณ ยถา หตฺถิปโทปโม วิตฺถาเรน ปริปูโร โหติ, ตํ สุณาหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ ภาสิสฺสามี’’ติ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควา หตฺถิปโทปมํ ปริปูเรตฺวา พฺราหฺมณสฺส ชาณุสฺโสณิสฺส เทเสสิ.

විසර්ජනය – 'බ්‍රාහ්මණය, මෙපමණකින් හස්තිපදෝපමය විස්තරාත්මකව සම්පූර්ණ නොවේ. එහෙත් බ්‍රාහ්මණය, යම් සේ හස්තිපදෝපමය විස්තරාත්මකව සම්පූර්ණ වේද, එය අසන්න, හොඳින් මනසෙහි තබා ගන්න, මම දේශනා කරන්නෙමි.' ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙවැනි වදන්වලින් හස්තිපදෝපම උපමාව සම්පූර්ණ කරමින් ජාණුස්සෝණි බ්‍රාහ්මණයාට දේශනා කළ සේක.

มหาหตฺถิปโทปมสุตฺต

මහාහත්ථිපදෝපම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาหตฺถิปโทปมสุตฺตํ [Pg.102] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාහත්ථිපදෝපම සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා, ධර්මසේනාපති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර මහරහතන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දකි.

มหาสาโรปมสุตฺต

මහාසාරෝපම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาสาโรปมสุตฺตํ [Pg.103] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාසාරෝපම සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เทวทตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, เทวทตฺโต ภนฺเต สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา รุหิรุปฺปาทกมฺมํ กตฺวา อจิรปกฺกนฺโต โหติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, රජගහනුවරදී දේවදත්තයන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, දේවදත්තයන් සංඝභේදය සිදුකර, බුදුන්ගේ ශරීරයේ ලේ සෙලවීම (රුධිරුත්පාදක කර්මය) කර නොබෝ කලකින් නික්ම ගිය කල්හි, ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලද්දකි.

จูฬสาโรปมสุตฺต

චූළසාරෝපම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬสาโรปมสุตฺตํ [Pg.105] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, චූළසාරෝපම සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปิงฺคลโกจฺฉํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, ปิงฺคลโกจฺโฉ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී පිංගලකෝච්ඡ බ්‍රාහ්මණයා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, පිංගලකෝච්ඡ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ප්‍රශ්න විමසූ කල්හි, ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලද්දකි.

จูฬโคสิงฺคสุตฺต

චූළගෝසිංග සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬโคสิงฺคสุตฺตํ [Pg.106] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, චූළගෝසිංග සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් සමඟ දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – นาภิเก ภนฺเต โคสิงฺคสาลวนทาเย อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน สทฺธึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, නාභිකයෙහි ගෝසිංග සාලවන උද්‍යානයේදී, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ මහරහතන් වහන්සේ සමඟ සාකච්ඡා කරමින් දේශනා කරන ලද්දකි.

มหาโคสิงฺคสุตฺต

මහාගෝසිංග සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาโคสิงฺคสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාගෝසිංග සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් සමඟ දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – โคสิงฺคสาลวนทาเย ภนฺเต อายสฺมตา จ สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา อายสฺมตา จ มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน สทฺธึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ගෝසිංග සාලවන උද්‍යානයේදී, ධර්මසේනාපති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර මහරහතන් වහන්සේ සහ ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන මහරහතන් වහන්සේ සමඟ සාකච්ඡා කරමින් දේශනා කරන ලද්දකි.

มหาโคปาลกสุตฺต

මහාගෝපාලක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาโคปาลกสุตฺตํ [Pg.107] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, mහාගෝපාලක සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

จูฬโคปาลกสุตฺต

චූළගෝපාලක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬโคปาลกสุตฺตํ [Pg.109] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, චූළගෝපාලක සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – วชฺชีสุ ภนฺเต อุกฺกเจลายํ คงฺคาย นทิยา ตีเร สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, වජ්ජි රට උක්කචේලාවේදී ගංගා නදී තීරයෙහි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

จูฬสจฺจกสุตฺต

චූළසච්චක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.110] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬสจฺจกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ... (පෙ)... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් චූළසච්චක සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต มหติยา ลิจฺฉวิปริสาย สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กถํ ปน ภวํ โคตโม สาวเก วิเนติ, กถํ ภาคา จ ปน โภโต โคตมสฺส สาวเกสุ อนุสาสนี พหุลา ปวตฺตตี’’ติ, อถ ภนฺเต ภควตา อนิจฺจวาเท จ อนตฺตวาเท จ ปกาสิเต สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ปถวีอุปมํ ทสฺเสตฺวา อตฺตโน อตฺตวาทํ ปกาเสสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, විශාලා මහනුවරදී නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා මහත් වූ ලිච්ඡවි පිරිසක් සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ශ්‍රාවකයන් හික්මවන්නේ කෙසේද? භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ අනුශාසනාව ශ්‍රාවකයන් අතර බහුලව පවතින්නේ කෙසේද?" එවිට ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අනිත්‍ය වාදය සහ අනාත්ම වාදය දේශනා කළ කල්හි, නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා මහා පෘථිවි උපමාව දක්වමින් තමාගේ ආත්ම වාදය ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලද්දකි.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.114] อาวุโส สจฺจเกน นิคณฺฐปุตฺเตน มหาปถวีอุปมํ ทสฺเสตฺวา อตฺตวาเท ปกาสิเต กถํ ภควา ตํ อตฺตวาทํ ปุน ปติฏฺฐาเปตฺวา สมนุยุญฺชิ สมนุคาหิ สมนุภาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා විසින් මහා පෘථිවි උපමාව දක්වමින් ආත්ම වාදය ප්‍රකාශ කළ කල්හි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම ආත්ම වාදය නැවත තහවුරු කරවමින් ඔහුගෙන් කරුණු විමසා, කරුණු ගලපා, තර්කානුකූලව විමසා සිටියේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘นนุ ตฺวํ อคฺคิเวสฺสน เอวํ วเทสิ, รูปํ เม อตฺตา, เวทนา เม อตฺตา, สญฺญา เม อตฺตา, สงฺขารา เม อตฺตา, วิญฺญาณํ เม อตฺตา’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต ภควา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ ตํ อตฺตวาทํ ปติฏฺฐาเปสิ. ปติฏฺฐาเปตฺวา จ ปน ภนฺเต ภควา ‘‘เตน หิ อคฺคิเวสฺสน ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย, ตถา ตํ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ สมนุยุญฺชิ สมนุคาหิ สมนุภาสิ.

පිළිතුර – "අග්ගිවෙස්සන, 'රූපය මාගේ ආත්මයයි, වේදනාව මාගේ ආත්මයයි, සංඥාව මාගේ ආත්මයයි, සංස්කාරයන් මාගේ ආත්මයයි, විඥානය මාගේ ආත්මයයි' කියා ඔබ පවසනවා නොවේද?" ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා ලවා ඒ ආත්ම වාදය එලෙස පිළිගන්වා ගත් සේක. පිළිගන්වා, ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "එසේ නම් අග්ගිවෙස්සන, මම ඔබගෙන්ම මේ පිළිබඳව පෙරළා ප්‍රශ්න කරමි. ඔබට වැටහෙන ආකාරයට ඊට පිළිතුරු දෙන්න" ආදී වශයෙන් නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයාගෙන් කරුණු විමසා, කරුණු ගලපා, තර්කානුකූලව විමසා සිටි සේක.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.119] โข อาวุโส สจฺจเก นิคณฺฐปุตฺเต ตุณฺหีภูเต อโธมุเข ปชฺฌายนฺเต อปฺปฏิภาเน นิสินฺเน ทุมฺมุโข นาม ลิจฺฉวิปุตฺโต ภควนฺตํ กึ วจนํ อโวจ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා නිශ්ශබ්දව, බිමට නැඹුරු කරගත් මුහුණින් යුතුව, කල්පනා කරමින්, පිළිවදනක් දිය නොහැකිව සිටින කල්හි, 'දුම්මුඛ' නම් වූ ලිච්ඡවි පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කුමන වචනයක් පැවසුවේද?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ ภนฺเต สจฺจเก นิคณฺฐปุตฺเต ตุณฺหีภูเต มงฺกุภูเต ปตฺตกฺขนฺเธ อโธมุเข ปชฺฌายนฺเต อปฺปฏิภาเน ทุมฺมุโข ลิจฺฉวิปุตฺโต [Pg.120] ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อุปมา มํ ภควา ปฏิภาตี’’ติ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මෙසේ නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා නිශ්ශබ්දව, ලැජ්ජාවට පත්ව, කරබාගෙන, බිමට නැඹුරු කරගත් මුහුණින් යුතුව, කල්පනා කරමින්, පිළිවදනක් දිය නොහැකිව සිටි කල්හි, දුම්මුඛ ලිච්ඡවි පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට උපමාවක් වැටහෙයි."

ปุจฺฉา – อถ [Pg.121] โข อาวุโส สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ภควนฺตํ กีทิสํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, กถญฺจ ตํ ภควา พฺยากาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉන්පසු නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් කිනම් ආකාරයක ප්‍රශ්නයක් විමසුවේද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඊට කෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ทุมฺมุขํ ลิจฺฉวึ อปสาเทตฺวา ภควนฺตํ เสขญฺจ อเสขญฺจ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, ภควา จ ภนฺเต ‘‘อิธ อคฺคิเวสฺสน มม สาวโก ยํ กิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา’’ เอวมาทินา เสขญฺจ อเสขญฺจ ปุคฺคลํ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ඉන්පසු නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා දුම්මුඛ ලිච්ඡවි පුත්‍රයාව නිහඬ කරවා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් සේඛ සහ අසේඛ පුද්ගලයන් පිළිබඳ ප්‍රශ්න විමසීය. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "අග්ගිවෙස්සන, මෙහි මාගේ ශ්‍රාවකයා අතීත, අනාගත, වර්තමාන වූ, තමා තුළ වූ හෝ බාහිර වූ හෝ, රළු වූ හෝ සියුම් වූ හෝ, හීන වූ හෝ ප්‍රණීත වූ හෝ, දුර වූ හෝ ළඟ වූ හෝ යම්කිසි රූපයක් වේද..." යනාදී වශයෙන් සේඛ සහ අසේඛ පුද්ගලයන් පිළිබඳව විග්‍රහ කරමින් පිළිතුරු දුන් සේක.

พุทฺโธ [Pg.122] โส ภควา โพธาย ธมฺมํ เทเสติ.

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අවබෝධය (බුද්ධත්වය) ලැබූ සේක; (අන්‍යයන්ගේ ද) අවබෝධය පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක.

ทนฺโต โส ภควา ทมถาย ธมฺมํ เทเสติ.

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දමනය වූ සේක; (අන්‍යයන්ගේ ද) දමනය පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක.

สนฺโต โส ภควา สมถาย ธมฺมํ เทเสติ.

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංසිඳුණු සේක; (අන්‍යයන්ගේ ද) සංසිඳීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක.

ติณฺโณ โส ภควา ตรณาย ธมฺมํ เทเสติ.

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සසරින් එතෙර වූ සේක; (අන්‍යයන් ද) එතෙර කරවීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක.

ปรินิพฺพุโต โส ภควา ปรินิพฺพานาย ธมฺมํ เทเสติ.

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවුණු සේක; (අන්‍යයන්ගේ ද) පිරිනිවීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක.

มหาสจฺจกสุตฺต

මහාසච්චක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาสจฺจกสุตฺตํ [Pg.123] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාසච්චක සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สจฺจกํเยว นิคณฺฐปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สจฺจโก ภนฺเต นิคณฺฐปุตฺโต อปรทิวเส ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต สาวเก อาสชฺช ภาวนาทฺวยปฏิสํยุตฺตํ วาจํ ภาสติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, විශාලා මහනුවරදී එම නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයාම අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයා තවත් දිනෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන්ට දොස් නගමින්, දෙවැදෑරුම් භාවනාව (කාය භාවනාව හා චිත්ත භාවනාව) සම්බන්ධයෙන් වචන පැවසූ කල්හි, ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලද්දකි.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.124] ภควา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ ปฏิปุจฺฉิตฺวา ภาวนาทฺวยํ วิภชฺช กเถสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයාගෙන් පෙරළා ප්‍රශ්න විමසා, දෙවැදෑරුම් භාවනාව විග්‍රහ කරමින් දේශනා කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต ภควา ‘‘กินฺติ ปน เต อคฺคิเวสฺสน กายภาวนา สุตา’’ติ เอวมาทินา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ ปฏิปุจฺฉิตฺวา, กถญฺจ อคฺคิเวสฺสน อภาวิตกาโย จ โหติ อภาวิตจิตฺโต จ เอวมาทินา ภาวนาทฺวยํ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "අග්ගිවෙස්සන, ඔබ අසා ඇති පරිදි කාය භාවනාව යනු කුමක්ද?" යනාදී වශයෙන් නිගණ්ඨ පුත්‍ර සච්චකයාගෙන් ප්‍රශ්න විමසා, "අග්ගිවෙස්සන, නොවැඩූ කය ඇති සහ නොවැඩූ සිත ඇති පුද්ගලයා වන්නේ කෙසේද?" යනාදී වශයෙන් දෙවැදෑරුම් භාවනාව විග්‍රහ කරමින් දේශනා කළ සේක.

ปุจฺฉา – อถ [Pg.127] โข อาวุโส สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ภควนฺตํ กึ วจนํ อโวจ, กถญฺจ ภควา ปธานกาเล อตฺตนาอนุภูตปุพฺพา ปรมุกฺกํสคตา สุขทุกฺขเวทนาโย ปกาเสสิ, ยาปิ ภควโต จิตฺตํ น ปริยาทาย อฏฺฐํสุ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉක්බිති සච්චක නිගණ්ඨපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කුමක් කීවේද? තවද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රධාන වීර්යය කරන කාලයෙහි තමන් වහන්සේ විසින් පෙර විඳින ලද, පරම උත්කෘෂ්ට භාවයට පත් වූ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත වෙළාගෙන නොපැවති සැප දුක් වේදනාවන් කෙසේ ප්‍රකාශ කළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘น หิ นูน โภโต โคตมสฺส อุปฺปชฺชติ, ตถา รูปา สุขาเวทนา, ยถารูปา อุปฺปนฺนา สุขาเวทนา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺเฐยฺย, น หิ นูน โภโต โคตมสฺส อุปฺปชฺชติ ตถารูปา ทุกฺขา เวทนา, ยถารูปา อุปฺปนฺนา ทุกฺขา เวทนา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺเฐยฺยา’’ติ อถ โข ภควา ‘‘กิญฺหิ โน สิยา อคฺคิเวสฺสน, อิธ เม [Pg.128] อคฺคิเวสฺเสน ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เอตทโหสิ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ปธานกาเล อตฺตนานุภูตปุพฺพา ปรมุกฺกํสคตา สุขทุกฺขเวทนาโย วิตฺถาเรน, ยาปิ ภควโต จิตฺตํ น ปริยาทาย อฏฺฐํสุ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ඉක්බිති සච්චක නිගණ්ඨපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෞතමයන් වහන්සේට යම් බඳු සැප වේදනාවක් උපන්නේ නම්, ඒ උපන් සැප වේදනාව සිත වෙළාගෙන පවතින සේ, එවැනි සැප වේදනාවක් නියතයෙන්ම නොඋපදින්නේමය. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේට යම් බඳු දුක් වේදනාවක් උපන්නේ නම්, ඒ උපන් දුක් වේදනාව සිත වෙළාගෙන පවතින සේ, එවැනි දුක් වේදනාවක් නියතයෙන්ම නොඋපදින්නේමය' කියායි. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, 'අග්ගිවෙස්සන, එය එසේ නොවන්නේ කෙසේද? අග්ගිවෙස්සන, මෙහි මට සම්බෝධියට පෙර, නොබුදු වූ බෝධිසත්ත්ව අවධියේදීම මෙබඳු සිතක් ඇති විය...' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රධාන වීර්යය කරන කාලයේ තමන් වහන්සේ විසින් පෙර විඳින ලද, පරම උත්කෘෂ්ට භාවයට පත් වූ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත වෙළාගෙන නොතිබූ සැප දුක් වේදනාවන් විස්තර වශයෙන් ප්‍රකාශ කළ සේක.

จูฬตณฺหาสงฺขยสุตฺต

චූළතණ්හාසංඛය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.132] ภควตา ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬตณฺหาสงฺขยสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, දන්නා වූ... පෙ... සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් චූළතණ්හාසංඛය සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිසාවෙන් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สกฺกํ เทวานมินฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. สกฺโก ภนฺเต เทวานมินฺโท ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘กิตฺตาวตานุโข ภนฺเต ภิกฺขุ สํขิตฺเตน ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺโต โหติ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ อจฺจนฺตโยคกฺเขมิ [Pg.133] อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ සැළ කළේය: 'ස්වාමීනි, කොපමණකින් භික්ෂුවක් කෙටියෙන් තණ්හාව ක්ෂය කිරීමෙන් මිදුණේ (තණ්හාසංඛයවිමුක්ත) වෙයිද? ඒකාන්තයෙන්ම අවසන් පැමිණියේ (අච්චන්තනිට්ඨ), ඒකාන්තයෙන්ම යෝගක්‍ෂේම වූයේ (අච්චන්තයෝගක්ඛේමී), ඒකාන්තයෙන්ම බ්‍රහ්මචාරී වූයේ (අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරී), ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූයේ, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නේද?' කියායි. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

กิตฺตาวตา [Pg.134] นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุ สํขิตฺเตน ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺโต โหติ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริยาสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสานํ –

"ස්වාමීනි, කොපමණකින් භික්ෂුවක් කෙටියෙන් තණ්හාව ක්ෂය කිරීමෙන් මිදුණේ වෙයිද? ඒකාන්තයෙන්ම අවසන් පැමිණියේ, ඒකාන්තයෙන්ම යෝගක්‍ෂේම වූයේ, ඒකාන්තයෙන්ම බ්‍රහ්මචාරී වූයේ, ඒකාන්තයෙන්ම අවසානයට පත් වූයේ, දෙවි මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නේද?" –

มหาตณฺหาสงฺขยสุตฺต

මහාතණ්හාසංඛය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาตณฺหาสงฺขยสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහාතණ්හාසංඛය සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිසාවෙන් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สาตึ ภิกฺขุํ เกวฏฺฏปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สาติสฺส ภนฺเต ภิกฺขุโน เกวฏฺฏปุตฺตสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ, ยถา ตเทวิทํ วิญฺญาณํ สนฺธาวติ [Pg.135] สํสรติ อนญฺญ’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී කෙවට්ට පුත්‍ර සාති භික්ෂුව අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, කෙවට්ට පුත්‍ර සාති භික්ෂුවට මෙබඳු ලාමක වූ දෘෂ්ටියක් උපදින ලදී: 'භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්මය මම තේරුම් ගන්නේ මෙසේය. එනම්, මේ විඤ්ඤාණයම (වෙනත් දෙයක් නොව) භවයෙන් භවයට දිව යයි, සසර සැරිසරයි' කියායි. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อถ [Pg.136] โข อาวุโส ภควา กถํ ภิกฺขู อามนฺเตตฺวา จ ปฏิปุจฺฉิตฺวา จ อนตฺตภาวทีปิกํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා සහ ඔවුන්ගෙන් ප්‍රශ්න කර, අනාත්ම භාවය පැහැදිලි කරන ධර්ම කථාව කෙසේ දේශනා කළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – อถ ภนฺเต ภควา ภิกฺขู ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, อปินายํ สาติ ภิกฺขุ เกวฏฺฏปุตฺโต อุสฺมีกโตปิ อิสฺมึ ธมฺมวินเย’’ติ อามนฺเตตฺวา, ตุมฺเหปิ เม ภิกฺขเว เอวํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาถตฺยาทินา ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิตฺวา จ ยํ ยเทว ภิกฺขเว ปจฺจยํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ วิญฺญาณํ, เตน เตเนว วิญฺญาณํ ตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ, จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป [Pg.137] จ อุปฺปชฺชติ วิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณํ ตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ, เอวมาทินา ภนฺเต อนตฺตตาทีปิกํ ธมฺมึ กถํ กเถสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, 'මහණෙනි, ඒ පිළිබඳව කුමක් සිතන්නහුද? මේ කෙවට්ට පුත්‍ර සාති භික්ෂුව මේ ධර්ම විනයෙහි මදකුත් උණුසුමක් ඇති කරගත්තෙක්ද?' කියා භික්ෂූන් අමතා, 'මහණෙනි, මා විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මය තොප ද මෙසේම තේරුම් ගන්නහුද?' යනාදී වශයෙන් භික්ෂූන්ගෙන් ප්‍රශ්න කර, 'මහණෙනි, යම් යම් ප්‍රත්‍යයක් නිසා යම් විඤ්ඤාණයක් උපදීද, ඒ ඒ නමින්ම ඒ විඤ්ඤාණය හඳුන්වනු ලැබේ. ඇසත් රූපත් නිසා යම් විඤ්ඤාණයක් උපදීද, එය චක්ඛුවිඤ්ඤාණය යන නමින්ම හඳුන්වනු ලැබේ' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, අනාත්ම භාවය පැහැදිලි කරන ධර්ම කථාව දේශනා කළ සේක.

มหาอสฺสปุรสุตฺต

මහාඅස්සපුර සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาอสฺสปุรสุตฺตํ [Pg.139] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහාඅස්සපුර සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිසාවෙන් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – องฺเคสุ ภนฺเต อสฺสปุเร นาม องฺคานํ นิคเม พหู มนุสฺเส สทฺเธ ปสนฺเน อารพฺพฺภ ภาสิตํ. พหู ภนฺเต มนุสฺสา สทฺธา ปสนฺนา ภิกฺขุสงฺฆํ สกฺกจฺจํ อุปฏฺฐหึสุ, สพฺพกาลญฺจ รตนตฺตยปฏิสํยุตฺตํ วณฺณกถํเยว กถยึสุ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, අංග ජනපදයේ 'අස්සපුර' නම් වූ අංගයන්ගේ නියම්ගමෙහි වෙසෙන, ශ්‍රද්ධාවන්ත වූ ද පහන් වූ ද බොහෝ මනුෂ්‍යයන් අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ශ්‍රද්ධාවන්ත ප්‍රසන්න වූ බොහෝ මනුෂ්‍යයෝ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේට ගෞරවයෙන් උපස්ථාන කළහ. සැම කල්හිම තෙරුවන් හා සම්බන්ධ ගුණ කථාවන්ම පැවසූහ. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กตเม [Pg.140] อาวุโส ตตฺถ ภควตา ธมฺมา สมณกรณา จ พฺราหฺมณกรณา จ อุตฺตรุตฺตริ ปณีตปณีตา เทสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහණකම ඇති කරන (ශ්‍රමණකරණ) සහ බමුණුකම ඇති කරන (බ්‍රාහ්මණකරණ), එකිනෙකට වඩා උත්තරීතර වූ ප්‍රණීත වූ කවර ධර්මයන් දේශනා කරන ලද්දාහුද?

วิสฺสชฺชนา – หิโรตฺตปฺปา [Pg.141] ปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร ปริสุทฺธมโนสมาจาโร ปริสุทฺธาชีโว อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา โภชเนมตฺตญฺญุตา ชาคริยานุโยโค สติสมฺปชญฺญํ นีวรณปฺปหานํ จตฺตาริ จ ฌานานิ ติสฺโส จ วิชฺชา อิเม โข ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สมณกรณา จ พฺราหฺมณกรณา จ อุตฺตรุตฺตริ ปณีตปณีตา ธมฺมา เทสิตา.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, හිරි-ඔතප්, පිරිසිදු කාය සමාචාරය, පිරිසිදු වචී සමාචාරය, පිරිසිදු මනෝ සමාචාරය, පිරිසිදු ආජීවය, ඉන්ද්‍රියයන්හි සංවර ද්වාර ඇති බව, භෝජනයෙහි මාත්‍රඥ බව, නිදි වැරීමේ යෙදීම (ජාගරියානුයෝගය), සතිසම්පජන්‍යය, නීවරණ ප්‍රහාණය, සතර ධ්‍යානයන් සහ ත්‍රිවිද්‍යාව යන මේවා, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහණකම ඇති කරන සහ බමුණුකම ඇති කරන, එකිනෙකට වඩා උත්තරීතර වූ ප්‍රණීත වූ ධර්මයන් ලෙස දේශනා කරන ලදී.

จูฬอสฺสปุรสุตฺต

චූළඅස්සපුර සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬอสฺสปุรสุตฺตํ [Pg.143] ปนาวุโส ภควตา กตฺต กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් චූළඅස්සපුර සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึเยว ภนฺเต อสฺสปุเร นิคเม เตเยว มนุสฺเส สทฺเธ ปสนฺเน อารพฺภ ภาสิตํ, ตสฺมึเยว ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ඒ අස්සපුර නියම්ගමෙහිම, ඒ ශ්‍රද්ධාවන්ත ප්‍රසන්න මනුෂ්‍යයන්ම අරභයා, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙනම දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.144] ตตฺถ ภควตา สมณสามีจิปฺปฏิปทา จ อสฺสมณสามีจิปฺปฏิปทา จ วิภชิตฺวา เทสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රමණයාට සුදුසු පිළිවෙත (ශ්‍රමණසාමීචිපටිපදා) සහ ශ්‍රමණයාට නුසුදුසු පිළිවෙත (අශ්‍රමණසාමීචිපටිපදා) බෙදා දක්වා දේශනා කරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ น สมณสามีจิปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อภิชฺฌาลุสฺส อภิชฺฌา อปฺปหีนา โหติ, พฺยาปนฺนจิตฺตสฺส พฺยาปาโท อปฺปหีโน โหตี’’ติ เอวมาทินา จ. กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมณสามีจิปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อภิชฺฌาลุสฺส อภิชฺฌา ปหีนา โหติ, พฺยาปนฺนจิตฺตสฺส พฺยาปาโท ปหีโน โหติ เอวมาทินา จ ภนฺเต ภควตา ตตฺถ สมณสามีจิปฺปฏิปทา จ อสฺสมณสามีจิปฺปฏิปทา จ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทสิตา.

පිළිතුර – 'මහණෙනි, භික්ෂුවක් ශ්‍රමණයාට නුසුදුසු පිළිවෙතෙහි පිහිටියේ කෙසේද? මහණෙනි, දැඩි ලෝභ ඇති යම් භික්ෂුවකගේ අභිධ්‍යාව (දැඩි ලෝභය) ප්‍රහීණ නොවූයේද, ව්‍යාපාද සහිත සිත් ඇති අයගේ ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ නොවූයේද...' යනාදී වශයෙන් ද, 'මහණෙනි, භික්ෂුවක් ශ්‍රමණයාට සුදුසු පිළිවෙතෙහි පිහිටියේ කෙසේද? මහණෙනි, දැඩි ලෝභ ඇති යම් භික්ෂුවකගේ අභිධ්‍යාව ප්‍රහීණ වූයේද, ව්‍යාපාද සහිත සිත් ඇති අයගේ ව්‍යාපාදය ප්‍රහීණ වූයේද...' යනාදී වශයෙන් ද, ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එහිදී ශ්‍රමණයාට සුදුසු පිළිවෙත සහ ශ්‍රමණයාට නුසුදුසු පිළිවෙත විස්තර වශයෙන් බෙදා දක්වා දේශනා කරන ලදී.

สาเลยฺยกสุตฺต

සාලෙය්‍යක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สาเลยฺยกสุตฺตํ [Pg.146] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සාලෙය්‍යක සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිසාවෙන් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต สาลายํ นาม พฺราหฺมณคาเม สาเลยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ. สาเลยฺยกา ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ ‘‘โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ, โก ปน โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, කොසොල් ජනපදයේ ‘සාලා’ නම් බ්‍රාහ්මණ ගමෙහි වෙසෙන සාලෙය්‍යක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, සාලෙය්‍යක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතිහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ සැළ කළහ: ‘භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙලොව ඇතැම් සත්ත්වයන් කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුර්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපදින්නට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද? භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙලොව ඇතැම් සත්ත්වයන් කය බිඳී මරණින් මතු සුගති, ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදින්නට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් (මෙය) දේශනා කරන ලදී.

เวรญฺชกสุตฺต

වේරඤ්ජක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เวรญฺชกสุตฺตํ [Pg.148] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, වේරඤ්ජක සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เวรญฺชเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ. เวรญฺชกา ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ ‘‘โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ, โก ปน โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී වේරඤ්ජක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, වේරඤ්ජක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතිහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ සැළ කළහ: ‘භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙලොව ඇතැම් සත්ත්වයන් කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුර්ගති, විනිපාත, නිරයෙහි උපදින්නට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද? භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මෙලොව ඇතැම් සත්ත්වයන් කය බිඳී මරණින් මතු සුගති, ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදින්නට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?’ ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් (මෙය) දේශනා කරන ලදී.

มหาเวทลฺลสุตฺต

මහාවේද්දල්ල සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาเวทลฺลสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාවේද්දල්ල සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมตา มหาโกฏฺฐิเกน ปุฏฺเฐน อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී ආයුෂ්මත් මහාකොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේ විසින් විමසන ලදුව, ධර්මසේනාපති ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දකි.

จูฬเวทลฺลสุตฺต

චූළවේද්දල්ල සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬเวทลฺลสุตฺตํ [Pg.149] ปนาวุโส กตฺถ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, චූළවේද්දල්ල සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต วิสาเขน อุปาสเกน ปุฏฺฐาย ธมฺมทินฺนาย เถริยา ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, රජගහනුවරදී විසාඛ උපාසකයා විසින් විමසන ලදුව, ධම්මදින්නා මෙහෙණින් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දකි.

จูฬธมฺมสมาทานสุตฺต

චූළධම්මසමාදාන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬธมฺมสมาทานสุตฺตํ [Pg.150] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, චූළධම්මසමාදාන සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

มหาธมฺมสมาทานสุตฺต

මහාධම්මසමාදාන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาธมฺมสมาทานสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාධම්මසමාදාන සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

วีมํสกสุตฺต

වීමංසක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – วีมํสกสุตฺตํ [Pg.151] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, වීමංසක සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

โกสมฺพิยสุตฺต

කොසම්බිය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – โกสมฺพิยสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, කොසම්බිය සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต โกสมฺพิเก ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. โกสมฺพิกา ภนฺเต ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา [Pg.152] อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, කොසඹෑ නුවරදී කොසම්බික භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, කොසම්බික භික්ෂූන් වහන්සේලා කලහ කරමින්, ඩබර කරමින්, විවාදයට පැමිණ, එකිනෙකාට මුඛ නමැති අවිවලින් ඇන ගනිමින් වාසය කළහ. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් (මෙය) දේශනා කරන ලදී.

พฺรหฺมนิมนฺตนิกสุตฺต

බ්‍රහ්මනිමන්තනික සූත්‍රය

ปุจฺฉา – พฺรหฺมนิมนฺตนิกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, බ්‍රහ්මනිමන්තනික සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

มารตชฺชนิยสุตฺต

මාරතජ්ජනීය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มารตชฺชนียสุตฺตํ [Pg.153] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මාරතජ්ජනීය සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන්, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลาเนน มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส กุจฺฉิคโต โหติ โกฏฺฐมนุปวิฏฺโฐ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, ශාක්‍ය ජනපදයෙහි සුසුමාරගිරි නම් නුවර භේසකළාවන මුව වනයෙහිදී ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ විසින් පාපිෂ්ඨ මාරයා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, පාපිෂ්ඨ මාරයා ආයුෂ්මත් මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේගේ කුස තුළට වැද, බඩවැල් තුළට පිවිස සිටියේය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් (මෙය) දේශනා කරන ලදී.

มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ

මජ්ඣිමපණ්ණාසපාළි

กนฺทรกสุตฺต

කන්දරක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.155] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กนฺทรกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඒ සියල්ල දන්නා...පෙ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් කන්දරක සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – จมฺปายํ ภนฺเต คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร เปสฺสญฺจ หตฺถาโรหปุตฺตํ กนฺทรกญฺจ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ, กนฺทรโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควโต จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ วณฺณํ อภาสิ, เปสฺโส จ ภนฺเต หตฺถาโรหปุตฺโต ภควโต จ ธมฺมเทสนาย จ วณฺณํ อภาสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, චම්පා නුවර ගග්ගරා පොකුණු තෙරදී පෙස්ස නම් ඇත්ගොව්වාගේ පුත්‍රයා සහ කන්දරක නම් පරිබ්‍රාජකයා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, කන්දරක පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේත් භික්ෂු සංඝයා වහන්සේගේත් ගුණ වර්ණනා කළේය. ස්වාමීනි, පෙස්ස ඇත්ගොව්වාගේ පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේත් ධර්ම දේශනාවේත් ගුණ වර්ණනා කළේය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් (මෙය) දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.156] โข อาวุโส กนฺทรเกน ปริพฺพาชเกน ภควโต จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ อภิปฺปสนฺเนน วณฺเณ ภาสิเต กถํ ภควา ตํ สมนุชานิตฺวา ธมฺมเทสนารมฺภํ อารภิ, กถญฺจ เปสฺโส หตฺถาโรหปุตฺโต ภควโต จ ธมฺมเทสนาย จ วณฺณํ อภาสิ[Pg.157], กถญฺจ เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส อชฺฌาสยานุรูปํ ธมฺมํ เทเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ කන්දරක පරිබ්‍රාජකයා විසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහිත් භික්ෂු සංඝයා කෙරෙහිත් පැහැදී ගුණ වර්ණනා කළ කල්හි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය අනුමත කොට ධර්ම දේශනාව ආරම්භ කළේ කෙසේද? පෙස්ස ඇත්ගොව්වාගේ පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේත් ධර්ම දේශනාවේත් ගුණ වර්ණනා කළේ කෙසේද? පෙස්ස ඇත්ගොව්වාගේ පුත්‍රයාගේ අභිප්‍රායට අනුරූපව ධර්මය දේශනා කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต กนฺทรเกน ปริพฺพาชเกน ภควโต จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ อภิปฺปสนฺเนน วณฺเณ ภาสิเต ‘‘เอวเมตํ กนฺทรก เอวเมตํ กนฺทรก’’ เอวมาทินา ภควา ตํ สมนุชานิตฺวา ‘‘สนฺติ หิ กนฺทรก ภิกฺขู อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ อรหนฺโต ขีณาสวา วุสิตวนฺโต กตกรณียา โอหิตภารา อนุปฺปตฺตสทตฺถา ปริกฺขีณภวสํโยชนา สมฺมทญฺญา วิมุตฺตา’’ติ เอวมาทินา ธมฺมเทสนํ สมารภิ. อถ โข ภนฺเต เปสฺโส หตฺถาโรหปุตฺโต ‘‘อจฺฉริยํ ภนฺเต อพฺภุตํ ภนฺเต ยาว สุปญฺญตฺตา จิเม ภนฺเต ภควตา จตฺตาโร สติปฏฺฐานา สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยายา’’ติ เอวมาทินา ภควโต จ ธมฺมเทสนาย วณฺณํ อภาสิ, ภควาปิ ภนฺเต ‘‘คหนญฺเหตํ เปสฺส ยทิทํ มนุสฺสา, อุตฺตานกญฺเหตํ เปสฺส ยทิทํ ปสโว’’ติอาทินา เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส อชฺฌาสยานุรูปํ ธมฺมกถํ เทเสสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, මෙසේ කන්දරක පරිබ්‍රාජකයා විසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහිත් භික්ෂු සංඝයා කෙරෙහිත් පැහැදී ගුණ වර්ණනා කළ කල්හි, ‘කන්දරකය, එය එසේම ය, කන්දරකය, එය එසේම ය’ යනාදී වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය අනුමත කරමින්, ‘කන්දරකය, මේ භික්ෂු සංඝයා කෙරෙහි රහත් වූ, ක්ෂීණාස්‍රව වූ, මඟ බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කළ, කටයුතු නිම කළ, බහා තැබූ බර ඇති, තමන්ගේ උතුම් අර්ථය සපුරා ගත්, ක්ෂය කළ භව සංයෝජන ඇති, මනා කොට දැන මිදුණු භික්ෂූහු වෙසෙති’ යනාදී වශයෙන් ධර්ම දේශනාව ආරම්භ කළ සේක. ඉක්බිති ස්වාමීනි, ඇත්ගොව්වාගේ පුත්‍රයා වූ පෙස්ස ‘ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයකි, ස්වාමීනි, අද්භූතයකි, සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස ද, සෝක පරිදේවයන් ඉක්මවීම පිණිස ද, දුක් දොම්නස් නැති කිරීම පිණිස ද, ආර්ය මාර්ගය අවබෝධ කර ගැනීම පිණිස ද, නිවන් සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ සතර සතිපඨානයන් කෙතරම් මනාව පනවන ලද්දක්ද!’ යනාදී වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේත් ධර්ම දේශනාවේත් ගුණ වර්ණනා කළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ‘පෙස්ස, මේ මනුෂ්‍යයෝ යනු ඉතා ගැඹුරු (තේරුම් ගැනීමට අපහසු) කොටසකි. පෙස්ස, මේ තිරිසන් සත්තු යනු ඉතා නොගැඹුරු (පැහැදිලි) කොටසකි’ යනාදී වශයෙන් පෙස්ස ඇත්ගොව්වාගේ පුත්‍රයාගේ අභිප්‍රායට අනුරූපව ධර්ම දේශනාව පැවැත්වූ සේක.

ปุจฺฉา – ตํ [Pg.162] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส กีทิโส อานิสํโส อธิคโต, กถญฺจ ภควา ตํ ปุคฺคลจตุกฺกเทสนํ สํขิตฺเตน ภาสิตํ, ภิกฺขูนํ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එම ධර්ම දේශනාව ශ්‍රවණය කිරීමෙන් ඇත්ගොව්වාගේ පුත් පෙස්සට කෙබඳු ආනිශංසයක් ලැබුණේද? තවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙටියෙන් වදාරන ලද එම පුද්ගලයන් සිව්දෙනා පිළිබඳ දේශනාව, භික්ෂූන් වහන්සේලාට විස්තර වශයෙන් බෙදා දේශනා කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ตํ โข ปน ภนฺเต ธมฺมํ สุตฺวา เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส ทฺเว อานิสํสา อธิคตา สงฺเฆ จ ปสาโท สติปฏฺฐานปริคฺคหณูปาโย [Pg.163] จ อภินโว. ภควา จ ภนฺเต ตํ ปุคฺคลจตุกฺกเทสนํ ภิกฺขูหิ ยาจิโต ‘‘กตโม จ ภิกฺขเว ปุคฺคโล อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต’’ติอาทินา สํขิตฺเตน ภาสิตํ, วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภตฺตํ. วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทเสสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එම ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් ඇත්ගොව්වාගේ පුත් පෙස්සට ආනිශංස දෙකක් ලැබුණි. එනම් සංඝයා කෙරෙහි පැහැදීම සහ අලුත් වූ සතිපට්ඨාන මෙනෙහි කිරීමේ උපක්‍රමයයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආරාධනයෙන්, 'මහණෙනි, තමා තවන්නා වූ, තමා තැවීමේ වීර්යයෙහි යෙදෙන්නා වූ පුද්ගලයා කවරේද?' යනාදී වශයෙන් කෙටියෙන් වදාරන ලද, විස්තර වශයෙන් අර්ථ විග්‍රහ නොකරන ලද එම පුද්ගලයන් සිව්දෙනා පිළිබඳ දේශනාව, විස්තර වශයෙන් බෙදා දේශනා කළ සේක.

อฏฺฐกนาครสุตฺต

අට්ඨකනාගර සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อฏฺฐกนาครสุตฺตํ [Pg.166] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අට්ඨකනාගර සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต เวฬุวคามเก คหปตึ อฏฺฐกนาครํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. ทสโม ภนฺเต คหปติ อฏฺฐกนาคโร อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข ภนฺเต อานนฺท เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เอกธมฺโม อกฺขาโต, ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต อวิมุตฺตญฺเจว จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อปริกฺขิณา จ อาสวา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อนนุปฺปตฺตญฺจ อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, විශාලා මහනුවර වේළුවගාමක නම් ග්‍රාමයේදී, අට්ඨකනගර වැසි ගෘහපතියා අරභයා, ධර්ම භාණ්ඩාගාරික ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් විසින් දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, අට්ඨකනගර වැසි දසම නම් ගෘහපතියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් වෙත එළඹ මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, දන්නා වූ, දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද යම් එක් ධර්මයක් ඇද්ද, යමක අප්‍රමාදීව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව, නිවනට මෙහෙයවන ලද සිත් ඇතිව වෙසෙන භික්ෂුවකගේ නොමිදුණු සිත මිදෙන්නේද, ක්ෂය නොවූ ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වීමට යන්නාහුද, නොපැමිණි අනුත්තර වූ යෝගක්ෂේම සංඛ්‍යාත නිවනට පැමිණෙන්නේද?' ස්වාමීනි, මෙම කරුණ මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

เสขสุตฺต

සේඛ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เสขสุตฺตํ [Pg.168] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සේඛ සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ สนฺถาคาเร อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน กาปิลวตฺถเว สกฺเย อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต กาปิลวตฺถเว สกฺเย พหุเทวรตฺตึ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ ‘‘ปฏิภาตุ ตํ อานนฺท กาปิลวตฺถวานํ สกฺยานํ เสโข ปาฏิปโท, ปิฏฺฐิ เม อาคิลายติ, ตมหํ อายมิสฺสามี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ශාක්‍ය ජනපදයේ කපිලවස්තු පුර සන්ථාගාර ශාලාවේදී, ධර්ම භාණ්ඩාගාරික ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් විසින් කපිලවස්තු පුරවාසී ශාක්‍යයන් අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කපිලවස්තු පුරවාසී ශාක්‍යයන්ට රාත්‍රියෙහි බොහෝ වේලාවක් ධර්ම කථාවෙන් කරුණු පැහැදිලි කර දී, කුසලෙහි සමාදන් කරවා, උත්සාහවත් කරවා, සතුටු කරවා, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් අමතා, 'ආනන්දය, කපිලවස්තු පුරවාසී ශාක්‍යයන්ට සේඛ ප්‍රතිපදාව දේශනා කිරීමට ඔබට වැටහෙත්වා. මාගේ කොන්ද රිදෙයි, මම එය දිග හරිමි' යි වදාළ සේක. ස්වාමීනි, එම කරුණ මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

โปตลิยสุตฺต

පෝතලිය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – โปตลิยสุตฺตํ [Pg.170] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, පෝතලිය සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – องฺคุตฺตราเปสุ ภนฺเต อาปเณ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคเม โปตลิยํ คหปตึ ปฏิกฺขิตฺตสพฺพกมฺมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. โปตลิโย ภนฺเต คหปติ ปฏิกฺขิตฺตสพฺพกมฺมนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมนฺโต ภควตา คหปติวาเทน สมุทาจริยมาโน กุปิโต อนตฺตมโน ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ตยิทํ โภ โคตม นจฺฉนฺนํ ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยํ มํ ตฺวํ คหปติวาเทน สมุทาจรสี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, අංගුත්තරාප ජනපදයේ ආපණ නම් නියම් ගමෙහිදී, සියලු කර්මාන්ත බැහැර කරන ලද පෝතලිය නම් ගෘහපතියා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, සියලු කර්මාන්ත බැහැර කරන ලද පෝතලිය ගෘහපතියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියේය. එසේ පැමිණි විට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුට 'ගෘහපති' යන වචනයෙන් ඇමතූ කල්හි, කෝපයට හා නොසතුටට පත්ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ මට ගෘහපති යන වචනයෙන් ඇමතීම සුදුසු නැත, එය නොගැලපේ.' ස්වාමීනි, මෙම කරුණ මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.172] ภควา กามานํ อาทีนวํ วิตฺถาเรน ปกาเสตฺวา อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉทํ ทสฺเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කාමයන්ගේ ආදීනව විස්තර වශයෙන් ප්‍රකාශ කොට, ආර්ය විනයෙහි ව්‍යවහාරයන් සහමුලින්ම සිඳ දැමීම (ව්‍යවහාර සමුච්ඡේදය) පෙන්වා දුන්නේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อถ ภนฺเต ภควา อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉทาย อฏฺฐ ธมฺเม วิภชิตฺวา ‘‘เสยฺยถาปิ คหปติ กุกฺกุโร ชิฆจฺฉาทุพฺพลฺยปเรโต โคฆาตกสูนํ ปจฺจุปฏฺฐิโต อสฺส’’ เอวมาทินา กาเมสุ อาทีนวํ ทสฺเสตฺวา ปริโยสาเน ตีหิ วิชฺชาหิ อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉทํ สพฺเพนสพฺพํ สพฺพถาสพฺพํ โวหารสมุจฺเฉทํ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทเสสิ.

පිළිතුර – ඉක්බිති ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආර්ය විනයෙහි ව්‍යවහාරයන් සහමුලින්ම සිඳ දැමීම සඳහා ධර්මයන් අටක් බෙදා දක්වා, 'ගෘහපතිය, යම්සේ බඩගින්නෙන් හා දුර්වලකමෙන් පෙළුණු බල්ලෙක් ගව ඝාතකයාගේ මස් කඩය අසල රැඳී සිටින්නේ නම්...' යනාදී උපමා මඟින් කාමයන්හි ආදීනව පෙන්වා දී, අවසානයේදී ත්‍රිවිද්‍යාවන් මඟින් ආර්ය විනයෙහි ව්‍යවහාරයන් සියල්ලෙන් සියල්ල, සෑම ආකාරයකින්ම සහමුලින්ම සිඳ දැමීම විස්තර වශයෙන් බෙදා දේශනා කළ සේක.

ชีวกสุตฺต

ජීවක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.173] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ชีวกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඒ භාග්‍යවතුන් ...පෙ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ජීවක සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.174] ภนฺเต ชีวกํ โกมารภจฺจํ อารพฺภ ภาสิตํ. ชีวโก ภนฺเต โกมารภจฺโจ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สุตํ เมตํ ภนฺเต สมณํ โคตมํ อุทฺทิสฺส ปาณํ อารภนฺติ, ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺส กตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจ กมฺมนฺติ. เย เต ภนฺเต เอวมาหํสุ ‘สมณํ โคตมํ อุทฺทิสฺส ปาณํ อารภนฺติ, ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺส กตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจ กมฺม’นฺติ, กจฺจิ เต ภนฺเต ภควโต วุตฺตวาทิโน น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී ජීවක කෝමාරභච්චයන් අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ජීවක කෝමාරභච්චයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, මට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි: ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ උදෙසා සතුන් මරති. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ තමන් උදෙසා කරන ලද මස් බව දැන දැනම, එම ක්‍රියාව ඇසුරු කොට වළඳති. ස්වාමීනි, යමෙක් එසේ පවසත්ද, ඔවුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ දේම පවසන්නෝද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා නොකරන්නෝද? ධර්මයට අනුකූල වූ ධර්මයක්ම ප්‍රකාශ කරන්නෝද? කිසිදු සහදම්මිකයෙකුගේ වාදයකට හෝ අනුවාදයකට නිවැරදිව කරුණු දැක්වීමේදී ගැරහිය හැකි කරුණක් මතු නොවේද?' ස්වාමීනි, මෙම කරුණ මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

อุปาลิสุตฺต

උපාලි සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อุปาลิสุตฺตํ [Pg.177] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, උපාලි සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – นาฬนฺทายํ ภนฺเต อุปาลึ คหปตึ อารพฺภ ภาสิตํ. อุปาลิ ภนฺเต คหปติ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อาคมา นุขฺวิธ ภนฺเต ทีฆตปสฺสี นิคณฺโฐ’’ติ, เอวมาทินา จ ภนฺเต อุปาลิ คหปติ ภควโต ปฏิสนฺธารํ กตฺวา อตฺตโน อาจริยสฺส นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส วาทํ ปกาเสสิ, วาทํ วณฺเณสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, නාලන්දා නුවරදී උපාලි ගෘහපතියා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, උපාලි ගෘහපතියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, 'ස්වාමීනි, දීඝතපස්සී නිගණ්ඨයා මෙහි පැමිණියේද?' යනාදී වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ පිළිසඳර කතා පවත්වා, තමාගේ ආචාර්යවරයා වූ නිගණ්ඨ නාතපුත්තයන්ගේ වාදය ප්‍රකාශ කළේය, එම වාදය වර්ණනා කළේය. ස්වාමීනි, එම කරුණ මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อถ [Pg.183] โข อาวุโส ภควา อุปาลึ คหปตึ ตสฺมึ วาเท กถํ สมนุยุญฺชี สมนุคาหี สมนุภาสี, กถญฺจสฺส อุปายํ ทสฺเสตฺวา ยถาภูตํ อตฺถํ ญาเปสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම වාදය සම්බන්ධයෙන් උපාලි ගෘහපතියාගෙන් කෙසේ නම් කරුණු විමසුවේද, තවදුරටත් කරුණු හාරා අවුස්සා විමසුවේද, සාකච්ඡා කළේ සේක්ද? තවද, කෙසේ නම් ඔහුට නිසි උපක්‍රම දක්වා, ඇති සැටියෙන්ම අර්ථය අවබෝධ කර දුන් සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต ภควา อุปาลึ คหปตึ ‘‘สเจ โข ตฺวํ คหปติ สจฺเจ ปติฏฺฐาย มนฺเตยฺยาสิ, สิยา โน เอตฺถ กถาสลฺลาโป’’ติ อุปาลึ คหปตึ กถํ สมุฏฺฐาเปตฺวา ‘‘ตํ [Pg.184] กึมญฺญสิ คหปติ, อิธสฺส นิคณฺโฐ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาญฺหคิลาโน สีโตทกปริกฺขิตฺโต อุณฺโหทกปฏิเสวี, โส สีโตทกํ อลภมาโน กาลงฺกเรยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา จตฺตาโร อุปาเย ทสฺเสตฺวา อุปาลึ คหปตึ ยถาภูตมตฺถํ ญาเปสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපාලි ගෘහපතියාට, 'ගෘහපතිය, ඉදින් ඔබ සත්‍යයෙහි පිහිටා සාකච්ඡා කරන්නේ නම්, අප අතර මේ පිළිබඳව කථාබහක් විය හැකිය' යි පවසමින් උපාලි ගෘහපතියා සමඟ කථාව ඇරඹූ සේක. 'ගෘහපතිය, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නේද? මෙහි නිකණ්ඨයෙක් රෝගීව, දුකට පත්ව, දැඩි සේ ගිලන්ව, සීතල ජලය වළක්වා උණුසුම් ජලය පමණක් වළඳන්නේ නම්, ඔහු සීතල ජලය නොලැබීමෙන් කළුරිය කරන්නේය' යනාදී වශයෙන් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරුණු (උපායන්) හතරක් දක්වා උපාලි ගෘහපතියාට තත්ත්වය සැබෑ ලෙසම වටහා දුන් සේක.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.190] โข อาวุโส อุปาลิ คหปติ ภควตา สญฺญาปิโต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการํ อกาสิ, กถญฺจ ภควา ตํ ปุน อนุสาสิตฺวา อุตฺตริ วิเนสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙලෙස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කරුණු වටහා දෙනු ලැබූ උපාලි ගෘහපතියා මේ ධර්ම විනය කෙරෙහි පැහැදී, කෙබඳු පැහැදීමක ලක්ෂණ පෙන්වූයේද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නැවතත් ඔහුට අනුශාසනා කරමින් තවදුරටත් හික්මවූයේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ปุริเมเนวาหํ ภนฺเต โอปมฺเมน ภควโต อตฺตมโน อภิรทฺโธ, อปิจาหํ อิมานิ ภควโต วิจิตฺรานิ ปญฺหปฏิภานานิ โสตุกาโม, เอวาหํ ภควนฺตํ ปจฺจนีกํ กาตพฺพํ อมญฺญิสฺส’’นฺติ, เอวมาทินา ภนฺเต อุปาลิ คหปติ ภควตา วิญฺญาปิโต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการํ อกาสิ. ตตฺถ ภควา จ ภนฺเต ‘‘อนุวิจฺจการํ โข คหปติ กโรหิ, อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’’ติ เอวมาทินา ปุน อนุสาสิตฺวา อุตฺตริ ยาว ธมฺมจกฺขุปฏิลาภา วิเนสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, 'ස්වාමීනි, මම පළමු උපමාවෙන්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව කෙරෙහි සතුටු වූයෙමි, ප්‍රසාදයට පත් වූයෙමි. එහෙත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ විසිතුරු ප්‍රශ්න විසඳීමේ ප්‍රතිභානයන් ඇසීමට කැමති වූ බැවින්, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට විරුද්ධ වන්නෙකු සේ පෙනී සිටීමට සිතුවෙමි' යනාදී වශයෙන් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතින් කරුණු අවබෝධ කරගත් උපාලි ගෘහපතියා මේ ධර්ම විනය කෙරෙහි පැහැදී තම පැහැදීම ප්‍රකාශ කළේය. එහිදී ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, 'ගෘහපතිය, විමසා බලා කටයුතු කරන්න. ඔබ බඳු ප්‍රසිද්ධ මිනිසුන්ට විමසා බලා කටයුතු කිරීම යහපත් වේ' යනාදී වශයෙන් නැවතත් අනුශාසනා කොට, ධර්ම චක්ෂුසය (සෝවාන් මඟඵල) ලබන තෙක් තවදුරටත් ඔහුව හික්මවූ සේක.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.194] นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส อุปาลิสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ คนฺตฺวา อาวีมํสนา จ อุปาลิสฺส คหปติสฺส ปจฺจุตฺตรา กถา จ อโหสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, නිගණ්ඨ නාතපුත්ත උපාලි ගෘහපතියාගේ නිවසට ගොස් කළ විමසීම සහ ඊට උපාලි ගෘහපතියා දුන් පිළිතුරු කථාව සිදු වූයේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘อุมฺมตฺโตสิ ตฺวํ คหปติ ทตฺโตสิ ตฺวํ คหปตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส อุปาลิสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ คนฺตฺวา วีมํสา จ ‘‘ภทฺทิกา ภนฺเต อาวฏฺฏนีมายา กลฺยาณี ภนฺเต อาวฏฺฏนีมายาติ’’ เอวมาทินา อุปาลิสฺส คหปติสฺส ปจฺจุตฺตรกถา จ อโหสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, නිගණ්ඨ නාතපුත්ත උපාලි ගෘහපතියාගේ නිවසට ගොස්, 'ගෘහපතිය, ඔබ උමතු වී ඇත, ගෘහපතිය, ඔබ මුළා වී ඇත' යනාදී වශයෙන් කළ විමසීමත්, 'ස්වාමීනි, මේ ආවර්තනී මායාව (තම මතයට හරවා ගැනීමේ හැකියාව) ඉතා භද්‍රය (යහපත්ය), ස්වාමීනි, මේ ආවර්තනී මායාව ඉතා කල්‍යාණය' යනාදී වශයෙන් උපාලි ගෘහපතියා දුන් පිළිතුරු කථාවත් සිදු විය.

ธีรสฺส [Pg.198] วิคตโมหสฺส,ปภินฺนขีลสฺส วิชิตวิชยสฺส;

อนีฆสฺส สุสมจิตฺตสฺส,วุทฺธสีลสฺส สาธุปญฺญสฺส;

เวสมนฺตรสฺส วิมลสฺส,ภควโต ตสฺส สาวโกหมสฺมึ.

ධීර වූ, මෝහය දුරු කළා වූ, කෙලෙස් කණු බිඳ දැමුවා වූ, ජය ලැබිය යුත්ත දිනුවා වූ, නිදුක් වූ, මැනවින් සංසුන් සිත් ඇති, දියුණු වූ සීලයෙන් යුතු, මනා ප්‍රඥාවෙන් යුතු, කෙලෙස් විෂමතා ඉක්මවූ, නිර්මල වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙක් මම වෙමි.

อกถํ กถิสฺส ตุสิตสฺส,วนฺตโลกามิสสฺส มุทิตสฺส;

กตสมณสฺส มนุชสฺส,อนฺติมสารีรสฺส นรสฺส.

සැක රහිත වූ, තෘප්තිමත් වූ, ලෝකාමිසය වමාරා දැමූ (දුරු කළ), ප්‍රමෝදිත වූ, මහණකම (ශ්‍රමණ කෘත්‍යය) නිම කළ, මනුෂ්‍යයෙකු වූ, අවසන් ශරීරය දරන්නා වූ, ඒ උත්තම මනුෂ්‍යයා වූ,

อโนปมสฺส [Pg.199] วิรชสฺส,ภควโต ตสฺส สาวโก หมสฺมิ –

උපමා රහිත වූ, කෙලෙස් රජස් රහිත වූ, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙක් මම වෙමි.

ตณฺหจฺฉิทสฺส พุทฺธสฺส,วีตธูมสฺส อนุปลิตฺตสฺส.อาหุเนยฺยสฺส ยกฺขสฺส,อุตฺตมปุคฺคลสฺส อตุลสฺส;

มหโต ยสคฺคปตฺตสฺส,ภควโต ตสฺส สาวโก หมสฺมิ –

තෘෂ්ණාව සිඳලූ, බුදු වූ, රාගාදී දුම් රහිත වූ, ලෝකයෙහි නොඇලුණු, ආහුණෙය්‍ය (පිදීමට සුදුසු) වූ, පූජනීය වූ, අසමසම උත්තම පුරුෂයා වූ, මහා යසසින් අග්‍රප්‍රාප්ත වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙක් මම වෙමි.

กุกฺกุรวติกสุตฺต

කුක්කුරවතික සූත්‍රය

ปุจฺฉา – กุกฺกุรวติกสุตฺตํ [Pg.200] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, කුක්කුරවතික සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – โกลิเยสุ ภนฺเต หลิทฺทวสเน นาม โกลิยานํ นิคเม ปุณฺณญฺจ โกลิยปุตฺตํ โควติกํ อเจลญฺจ เสนิยํ กุกฺกุรวติกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ปุณฺโณ ภนฺเต โกลิย ปุตฺโต โควติโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อยํ ภนฺเต อเจโล เสนิโย กุกฺกุรวติโก ทุกฺกรการโก ฉมานิกฺขิตฺตํ โภชนํ ภุญฺชติ, ตสฺส ตํ กุกฺกุรวตํ ทีฆรตฺตํ สมตฺตํ สมาทินฺนํ, ตสฺส กา คติ, โก อภิสมฺปราโย’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, කෝලිය ජනපදයෙහි කෝලියයන්ගේ 'හලිද්දවසන' නම් නියම්ගමෙහිදී, ගව ව්‍රත රකින පුණ්ණ නම් කෝලිය පුත්‍රයා සහ සුනඛ ව්‍රත රකින සේනිය නම් අචේලකයා (නිර්වස්ත්‍ර තවුසා) අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, ගව ව්‍රත සමාදන් වූ කෝලිය පුත්‍ර පුණ්ණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කර සිටියේය: 'ස්වාමීනි, මේ අචේලක සේනිය සුනඛ වෘතධාරියා ඉතා දුෂ්කර ක්‍රියා කරන්නෙකි, බිම බහාලූ ආහාර අනුභව කරයි. ඔහු විසින් ඒ සුනඛ ව්‍රතය දිගු කලක් තිස්සේ සම්පූර්ණව සමාදන් වී ඇත. ඔහුගේ පරලොව උපත (ගතිය) කුමක්ද? මතු උපත කෙසේ වේද?' ස්වාමීනි, මේ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දකි.

อภยราชกุมารสุตฺต

අභයරාජකුමාර සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.201] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน อภยราชกุมารสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – එසේ නම් ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නා වූ...පෙ... සම්මාසම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් අභයරාජකුමාර සූත්‍රය කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห เม ภนฺเต อภยํ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ. อภโย ภนฺเต ราชกุมาโร ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ภาเสยฺย นุ โข ภนฺเต ตถาคโต ตํ วาจํ, ยา สา วาจา ปเรสํ อปฺปิยา อมนาปา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මෙය රජගහ නුවරදී අභය රාජකුමාරයා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, අභය රාජකුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ සැල කළේය: 'ස්වාමීනි, තථාගතයන් වහන්සේ අන් අයට අප්‍රිය වූ, අමනාප වූ යම් වචනයක් වේද, එවැනි වචන පවසන සේක්ද?' ස්වාමීනි, මේ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දකි.

พหุเวทนียสุตฺต

බහුවේදනීය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – พหุเวทนียสุตฺตํ [Pg.206] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, බහුවේදනීය සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตญฺจ อุทายึ ปญฺจกงฺคญฺจ ถปตึ อารพฺภ ภาสิตํ, ปญฺจกงฺโค ภนฺเต ถปติ อายสฺมนฺตํ อุทายึ อุปสงฺกมิตฺวา เวทนํ ปุจฺฉิ, อายสฺมา ภนฺเต อุทายี ปญฺจกงฺคํ ถปตึ เอตทโวจ ‘‘ติสฺโส โข ถปติ เวทนา วุตฺตา ภควตา สุขา เวทนา ทุกฺขา เวทนา อทุกฺขมสุขา เวทนา’’ติ. เอวํ วุตฺเต ภนฺเต ปญฺจกงฺโค ถปติ อายสฺมนฺตํ อุทายึ เอตทโวจ ‘‘น โข ภนฺเต อุทายิ ติสฺโส เวทนา วุตฺตา ภควตา, ทฺเว เวทนา วุตฺตา ภควตา สุขา เวทนา ทุกฺขา เวทนา, ยายํ ภนฺเต อทุกฺขมสุขา เวทนา, สนฺตสฺมึ เอสา ปณีเต สุเข วุตฺตา ภควตา’’ติ. เนว อสกฺขิ โข ภนฺเต อายสฺมา อุทายี ปญฺจกงฺคํ ถปตึ สญฺญาเปตุํ, น ปน อสกฺขิ ปญฺจกงฺโค ถปติ อายสฺมนฺตํ อุทายึ สญฺญาเปตุํ. อสฺโสสิ โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมโต อุทายิสฺส ปญฺจกงฺเคน ถปตินา สทฺธึ อิมํ กถาสลฺลาปํ, อถ โข ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท ยาวตโก อโหสิ [Pg.207] อายสฺมโต อุทายิสฺส ปญฺจกงฺเคน ถปตินา สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන් සහ පංචකංග වඩුපතියා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, පංචකංග වඩුපතියා ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන් වෙත පැමිණ වේදනාවන් පිළිබඳව විමසුවේය. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් උදායි තෙරණුවෝ පංචකංග වඩුපතියාට මෙසේ පැවසූහ: 'වඩුපතිය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වේදනා තුනක් වදාරන ලදී. එනම් සැප වේදනාව, දුක් වේදනාව සහ නොදුක් නොසැප (අදුක්ඛමසුඛ) වේදනාවයි.' මෙසේ පැවසූ කල, ස්වාමීනි, පංචකංග වඩුපතියා ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන්ට මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි උදායි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වේදනා තුනක් වදාරා නැත. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද්දේ වේදනා දෙකකි. එනම් සැප වේදනාව හා දුක් වේදනාවයි. ස්වාමීනි, යම් මේ නොදුක් නොසැප වේදනාවක් වේද, එයද ශාන්ත වූ ප්‍රණීත වූ සැපයෙහිම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලද්දකි.' ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන්ට පංචකංග වඩුපතියා එකඟ කරවා ගැනීමට නොහැකි වූ අතර, පංචකංග වඩුපතියාට ද ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන් එකඟ කරවා ගැනීමට නොහැකි විය. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ, ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන් සහ පංචකංග වඩුපතියා අතර සිදු වූ මේ සාකච්ඡාව ඇසූහ. ඉන්පසු ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන් සහ පංචකංග වඩුපතියා අතර සිදු වූ සාකච්ඡාව යම් තාක් වීද, ඒ සියල්ල භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැල කළහ. ස්වාමීනි, මේ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දකි.

อปณฺณกสุตฺต

අපණ්ණක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อปณฺณกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අපණ්ණක සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต สาลายํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาเม สาเลยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ. สมฺพหุลา ภนฺเต อญฺญติตฺถิยา สาเลยฺยกานํ [Pg.208] พฺราหฺมณคหปติกานํ อตฺตโน อตฺตโน มิจฺฉาทิฏฺฐิโย ปฏิคฺคณฺหาเปสุํ อุคฺคณฺหาเปสุํ. เต ปน ภนฺเต สาเลยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา เอกทิฏฺฐิยมฺปิ ปติฏฺฐาตุํ น สกฺขึสุ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, කොසොල් ජනපදයෙහි කෝසලයන්ගේ 'සාලා' නම් බ්‍රාහ්මණ ගමෙහි වෙසෙන සාලේය්‍යක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, බොහෝ අන්‍ය තීර්ථකයෝ සාලේය්‍යක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට තමන්ගේ තමන්ගේ මිථ්‍යා දෘෂ්ටි පිළිගැන්වූහ, ඉගැන්වූහ. එහෙත් ස්වාමීනි, ඒ සාලේය්‍යක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට කිසිදු එක් මතයක (දෘෂ්ටියක) වත් ස්ථිරව පිහිටීමට නොහැකි විය. ස්වාමීනි, මේ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දකි.

ปุจฺฉา – ตตฺร [Pg.209] อาวุโส ภควตา ปฐมํ มิจฺฉาวาโท จ สมฺมาวาโท จ กถํ วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පළමුව මිත්‍යා වාදය සහ සම්මා වාදය බෙදා දක්වමින් කෙසේ දේශනා කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ตตฺร ภนฺเต ภควตา ‘‘สนฺติ คหปตโย เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน นตฺถิ ทินฺนํ นตฺถิ ยิฏฺฐํ นตฺถิ หุตํ นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก’’ติ เอวมาทินา ปฐมํ มิจฺฉาวาโท จ สมฺมาวาโท จ วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් "ගෘහපතිවරුනි, ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක නැත, පිදූ දෙයෙහි විපාක නැත, යහපත් හෝ අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත’ යනාදී වශයෙන් මෙබඳු වාද ඇති, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇති ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙති" යනාදී වශයෙන් පළමුව මිත්‍යා වාදය සහ සම්මා වාදය බෙදා දක්වමින් දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.210] อาวุโส ภควตา มิจฺฉาวาทีนญฺจ โทโส สมฺมาวาทีนญฺจ คุโณ กถํ วิจาเรตฺวา ปกาสิโต.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මිත්‍යා වාද කරන්නන්ගේ දෝෂයත්, සම්මා වාද කරන්නන්ගේ ගුණයත් කෙසේ විමසා දක්වන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ภควตา ‘‘ตตฺร คหปตโย เยเต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน นตฺถิ ทินฺนํ นตฺถิ ยิฏฺฐํ นตฺถิ หุตํ นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต มิจฺฉาวาทีนญฺจ โทโส สมฺมาวาทีนญฺจ คุโณ ภควตา วิจาเรตฺวา ปกาสิโต.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් "ගෘහපතිවරුනි, එහි යම් ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ‘දුන් දෙයෙහි විපාක නැත, පූජා කළ දෙයෙහි විපාක නැත, පිදූ දෙයෙහි විපාක නැත, යහපත් හෝ අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත’ යනාදී වශයෙන් මෙබඳු වාද ඇතිව, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇතිව වෙසෙත්ද..." යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මිත්‍යා වාද කරන්නන්ගේ දෝෂයත්, සම්මා වාද කරන්නන්ගේ ගුණයත් විමසා දක්වමින් දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.212] ตตฺถ ภควตา วิญฺญุโน ปุริสปุคฺคลสฺส ปฏิสญฺจิกฺขณา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නුවණැති පුරුෂ පුද්ගලයාගේ නුවණින් විමසා බැලීම කෙසේ දේශනා කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ตตฺร [Pg.213] คหปตโย วิญฺญู ปุริโส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา วิญฺญุโน ปุริสปุคฺคลสฺส ปฏิสญฺจิกฺขณา ปกาสิตา.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, "ගෘහපතිවරුනි, එහිදී නුවණැති පුරුෂයා මෙසේ නුවණින් විමසා බලයි" යනාදී වශයෙන් එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නුවණැති පුරුෂ පුද්ගලයාගේ නුවණින් විමසා බැලීම දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.215] ภควตา อญฺเญสุปิ มิจฺฉาวาทสมฺมาวาเทสุ อปณฺณกปฏิปทา วิจาเรตฺวา ปกาสิตา, ตํ สงฺเขปโต กเถสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අනෙකුත් මිත්‍යා වාදයන් හා සම්මා වාදයන්හිදී ද අපණ්ණක ප්‍රතිපදාව (නොවරදින මාවත) විමසා දක්වමින් කෙසේ දේශනා කරන ලද්දේ ද? එය සැකෙවින් පවසන්න.

วิสฺสชฺชนา – ยเถว ภนฺเต ปฐเม วาเท, เอวเมว โข ภนฺเต อกิริยวาทาทีสุ จตูสุ จ มิจฺฉาวาเทสุ โทสํ กิริยวาทาทีสุ จ จตูสุ สมฺมาวาเทสุ คุณํ, ตตฺถ จ วิญฺญุโน ปุริสสฺส ปฏิสญฺจิกฺขณาการํ ทสฺเสตฺวา ภควตา อปณฺณกปฏิปทา ปกาสิตา.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, පළමු වාදයේදී මෙන්ම, අකිරිය වාදය ආදී සතර වැදෑරුම් මිත්‍යා වාදයන්ගේ දෝෂයත්, කිරිය වාදය ආදී සතර වැදෑරුම් සම්මා වාදයන්ගේ ගුණයත් දක්වා, එහිදී නුවණැති පුරුෂයාගේ නුවණින් විමසන ආකාරය ද පෙන්වා දෙමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අපණ්ණක ප්‍රතිපදාව දේශනා කරන ලදී.

อมฺพลฏฺฐิกราหุโลวาทสุตฺต

අම්බලට්ඨිකරාහුලෝවාද සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อมฺพลฏฺฐิกราหุโลวาทสุตฺตํ [Pg.216] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අම්බලට්ඨිකරාහුලෝවාද සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී ආයුෂ්මත් රාහුල තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී.

มหาราหุโลวาทสุตฺต

මහාරාහුලෝවාද සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาราหุโลวาทสุตฺตํ [Pg.217] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාරාහුලෝවාද සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ราหุโล ภควโต เจว อตฺตโน จ อตฺตภาวสมฺปตฺตึ นิสฺสาย เคหสฺสิตํ ฉนฺทราคํ อุปฺปาเทสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ආයුෂ්මත් රාහුල තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් රාහුල තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේත් තමන් වහන්සේගේත් ශරීර සෝභාව (ආත්මභාව සම්පත්තිය) නිසා ගිහිගෙට සම්බන්ධ වූ රාග සිතක් (ඡන්දරාගයක්) උපදවා ගත් සේක. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

จูฬมาลุกฺยสุตฺต

චූළමාලුක්‍ය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬมาลุกฺยสุตฺตํ [Pg.218] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, චූළමාලුක්‍ය සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มาลุกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มาลุกฺยปุตฺโต อตฺตโน ปวิวิตฺตสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เจตโส ปริวิตกฺกํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ආයුෂ්මත් මාලුක්‍යපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් මාලුක්‍යපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ තනිව, හුදෙකලාව, භාවනාවෙහි යෙදී සිටියදී සිතෙහි ඇති වූ විතර්කය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැලකර සිටියහ. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

มหามาลุกฺยสุตฺต

මහාමාලුක්‍ය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหามาลุกฺยสุตฺตํ [Pg.221] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාමාලුක්‍ය සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึเยว ภนฺเต สาวตฺถิยํ อายสฺมนฺตํ มหามาลุกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එම සැවැත් නුවරදීම ආයුෂ්මත් මහාමාලුක්‍යපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී.

ภทฺทาลิสุตฺต

භද්දාලි සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.222] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ภทฺทาลิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඒ භාග්‍යවත් වූ... පෙ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් භද්දාලි සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ภทฺทาลึ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ภทฺทาลิ ภควตา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ආයුෂ්මත් භද්දාලි තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් භද්දාලි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශික්ෂාපද පනවනු ලබද්දී සහ භික්ෂු සංඝයා විසින් ශික්ෂාවන් සමාදන් වනු ලබද්දී, තමන් වහන්සේගේ නොකැමැත්ත (අනුත්සාහය) ප්‍රකාශ කළහ. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

อจฺจโย [Pg.223] มํ ภนฺเต อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โยหํ ภควตา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสึ, ตสฺส เม ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึ สํวราย –

"ස්වාමීනි, අඥානයෙකු, මුළා වූවෙකු, අකුසල් සිත් ඇත්තෙකු සේ මා අතින් වරදක් සිදු විය. යම් මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපද පනවද්දී, භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාවන් සමාදන් වෙද්දී අනුත්සාහයක් (නොකැමැත්තක්) ප්‍රකාශ කළෙමි ද, ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගේ ඒ වරද වරදක් වශයෙන් පිළිගෙන මතු සංවරය පිණිස අනුකම්පා කරන සේක්වා."

ปุจฺฉา – อถ [Pg.225] โข อาวุโส อายสฺมา ภทฺทาลิ ภควนฺตํ กีทิสํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา ตํ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉක්බිති ආයුෂ්මත් භද්දාලි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් කිනම් ආකාරයේ ප්‍රශ්නයක් ඇසූ සේක්ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය කෙසේ විස්තර කරමින් වදාළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต อายสฺมา ภทฺทาลิ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจํ ภิกฺขุํ ปสยุ ปสยุ การณํ กโรนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควนฺตํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘อิธ ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ อภิณฺหาปตฺติโก โหติ, อาปตฺติพหุโล’’ เอวมาทินา อายสฺมโต ภทฺทาลิสฺส วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ඉක්බිති ආයුෂ්මත් භද්දාලි තෙරුන් වහන්සේ "ස්වාමීනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක කෙරෙහි නැවත නැවතත් චෝදනා කරමින් කටයුතු කිරීමට ඇති හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?" යනාදී වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්න කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ස්වාමීනි, "භද්දාලි, මෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් නිතර වැරදි (ඇවැත්) සිදු කරන්නෙක් වෙයි, බහුලව ඇවැත්වලට වැටෙන්නෙක් වෙයි" යනාදී වශයෙන් ආයුෂ්මත් භද්දාලි තෙරුන්ට බෙදා දක්වමින් වදාළ සේක.

ปุจฺฉา – ตทาปิ [Pg.228] โข อาวุโส อายสฺมา ภทฺทาลิ ปุนปิ ภควนฺตํ กีทิสํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา ตมฺปิ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එකල්හි ද ආයුෂ්මත් භද්දාලි තෙරුන් වහන්සේ නැවතත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් කිනම් ආකාරයේ ප්‍රශ්නයක් ඇසූ සේක්ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය ද කෙසේ විස්තර කරමින් වදාළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ตทาปิ ภนฺเต อายสฺมา ภทฺทาลิ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน ปุพฺเพ อปฺปตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ อเหสุํ, พหุตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฑหึสุ. โก ปน ภนฺเต เหตุ, โก ปจฺจโย เยน เอตรหิ พหุตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ โหนฺติ อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฑหนฺตี’’ติ ภควนฺตํ ปุนปิ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอวเมตํ ภทฺทาลิ โหติ, สตฺเตสุ หายมาเนสุ สทฺธมฺเม อนฺตรธายมาเน พหุตรานิ โหนฺติ อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฑหนฺตี’’ติ, เอวมาทินา อายสฺมโต ภทฺทาลิสฺส วิภชิตฺวา วิภชิตฺวา พฺยากตา.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එකල්හි ද ආයුෂ්මත් භද්දාලි තෙරුන් වහන්සේ "ස්වාමීනි, පෙර කාලයෙහි ඉතා අල්ප වූ ශික්ෂාපද තිබියදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා රහත් භාවයෙහි (අර්හත්ත්වයෙහි) පිහිටීමට හේතුව කුමක්ද, ප්‍රත්‍යය කුමක්ද? ස්වාමීනි, දැනුදු ඉතා බහුල වූ ශික්ෂාපද තිබියදී අල්ප වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා රහත් භාවයෙහි පිහිටීමට හේතුව කුමක්ද, ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?" යනාදී වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් නැවතත් ප්‍රශ්න කළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, ස්වාමීනි, "භද්දාලි, එය එසේමය. සත්ත්වයන් පිරිහෙමින් පවතිද්දී, සද්ධර්මය අතුරුදන් වෙමින් පවතිද්දී ශික්ෂාපද බහුල වන අතර, රහත් භාවයට පැමිණෙන භික්ෂූන් ප්‍රමාණය අල්ප වෙයි" යනාදී වශයෙන් ආයුෂ්මත් භද්දාලි තෙරුන්ට විස්තර කරමින් වදාළ සේක.

ลฏุกิโกปมสุตฺต

ලටුකිකෝපම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ลฏุกิโกปมสุตฺตํ [Pg.1] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ලටුකිකෝපම සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – องฺคุตฺตราเปสุ ภนฺเต อาปเณ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคเม อายสฺมนฺตํ อุทายึ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อุทายี ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ ‘‘พหูนํ วต โน ภควา ทุกฺขธมฺมานํ อปหตฺตา, พหูนํ วต โน ภควา สุขธมฺมานํ อุปหตฺตา, พหูนํ วต โน ภควา อกุสลานํ ธมฺมานํ อปหตฺตา, พหูนํ วต โน ภควา กุสลานํ ธมฺมานํ อุปหตฺตา’ติ’’. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, අංගුත්තරාප ජනපදයෙහි ආපණ නම් නියම් ගමෙහිදී ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් උදායි තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ සැළ කළ සේක: ‘ස්වාමීනි, මෙහි හුදෙකලාව සමාධිගතව සිටි මට සිතෙහි මෙබඳු කල්පනාවක් ඇති විය: “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපගේ බොහෝ දුක්ඛදායක ධර්මයන් බැහැර කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට බොහෝ සුඛදායක ධර්මයන් ළඟා කර දුන් සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපගේ බොහෝ අකුසල ධර්මයන් බැහැර කළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට බොහෝ කුසල ධර්මයන් ළඟා කර දුන් සේක” කියායි.’ ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อถ [Pg.4] โข อาวุโส ภควา กีทิสี อุปมาโย ทสฺเสตฺวา ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙබඳු උපමා දක්වමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද කළ සේක් ද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต ภควา ลฏุกิโกปมํ หตฺถินาโคปมํ ทลิทฺทปุริโสปมํ คหปติโกปมนฺติ จตสฺโส อุปมาโย ทสฺเสตฺวา ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වටු කුරුල්ලාගේ උපමාව, ඇතාගේ උපමාව, දිළිඳු මිනිසාගේ උපමාව සහ ගෘහපතියාගේ උපමාව යන උපමා සතර දක්වමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද කළ සේක.

ปุจฺฉา – เอวญฺจาวุโส [Pg.8] ภควา จตูหิ อุปมาหิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ ทตฺวา กถํ อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපමා සතරකින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද කොට, ඉන් ඔබ්බට ධර්ම දේශනාව වර්ධනය කළේ කෙසේ ද?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต ภควา จตูหิ อุปมาหิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ ทตฺวา ‘‘จตฺตาโร เม อุทายิ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ’’นฺติ เอวมาทินา อุตฺตริ ภิกฺขูนํ ธมฺมกถํ ปวฑฺเฒสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපමා සතරකින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද දී, ‘උදායි, ලෝකයෙහි විද්‍යාමාන වන මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් වෙති’ යනුවෙන් පටන් ගෙන, භික්ෂූන් වහන්සේලාට ඉන් ඔබ්බට ධර්ම කථාව පවත්වන ලදී.

จาตุมสุตฺต

චාතුම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จาตุมสุตฺตํ [Pg.10] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් චාතුම සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේදී ද? කා අරභයා ද? කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් ද?

วิสฺสชฺชนา – จาตุมายํ ภนฺเต อายสฺมนฺตานํ สาริปุตฺตโมคฺคลานตฺเถรานํ สทฺธิวิหาริเก อธุนา ปพฺพชิเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุขานิ ภนฺเต ปญฺจมตฺตานิ ภิกฺขุสตานิ จาตุมํ อนุปฺปตฺตานิ โหนฺติ ภควนฺตํ ทสฺสนาย, เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู เนวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทมานา เสนาสนานิ ปญฺญาปยมานา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสามยมานา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา อเหสุํ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, චාතුම නුවරදී, ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත, මොග්ගල්ලාන යන තෙරුන් වහන්සේලාගේ සද්ධිවිහාරික වූ, අලුතින් පැවිදි වූ බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, සාරිපුත්ත, මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේලා ප්‍රමුඛ පන්සියයක් පමණ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස චාතුම නුවරට පැමිණියහ. එම ආගන්තුක භික්ෂූන් වහන්සේලා එහි වාසය කරන භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ සුහද කතාබහ කරමින්, සේනාසන පනවමින්, පාත්‍ර සිවුරු තැන්පත් කරමින් සිටියදී උස් හඬින් හා මහ හඬින් ඝෝෂා කළහ. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.13] ตตฺถ ภควา ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද කළේ කෙසේ ද?

วิสฺสชฺชนา – จตฺตาริมานิ ภิกฺขเว ภยานิ อุทโกโรหนฺเต ปาติกงฺขิตพฺพานีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ตตฺถ ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි, දියට බසින්නා වූ තැනැත්තෙකු විසින් බලාපොරොත්තු විය යුතු බිය සතරක් වෙති’ යනුවෙන් පටන් ගෙන එහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද දුන් සේක.

นฬกปานสุตฺต

නළකපාන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – นฬกปานสุตฺตํ [Pg.17] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නළකපාන සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේදී ද? කා අරභයා ද?

วิสฺสชฺชนา – นฬกปาเน ภนฺเต อนุรุทฺธตฺเถรปฺปมุเข สมฺพหุเล อภิญฺญาเต อภิญฺญาเต กุลปุตฺเต อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, නළකපාන ගමෙහිදී, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ කොට ඇති, ප්‍රකට වූ බොහෝ කුලපුත්‍රයන් අරභයා දේශනා කරන ලදී.

โคลิยานิสุตฺต

ගෝලියානි සූත්‍රය

ปุจฺฉา – โคลิยานิสุตฺตํ [Pg.18] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ගෝලියානි සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේදී ද? කා අරභයා ද? කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් ද? එය දේශනා කළේ කවුරුන් විසින් ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ โคลิยานึ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต โคลิยานิ อารญฺญิโก ปทสมาจาโร สงฺฆมชฺเฌ โอสโฏ โหติ เกนจิเทว กรณีเยน, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී, ආයුෂ්මත් ගෝලියානි තෙරුන් වහන්සේ අරභයා, ධර්ම සේනාධිපති ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, වනවාසී වූ, පදසමාචාරයෙහි (ඇවතුම් පැවතුම්හි) නොහික්මුණු ආයුෂ්මත් ගෝලියානි තෙරුන් වහන්සේ කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා සංඝයා මැදට පැමිණි සේක. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ අරභයා මෙය දේශනා කරන ලදී.

กีฏาคิริสุตฺต

කීටාගිරි සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.19] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กีฏาคิริสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඒ භාග්‍යවත් වූ...පෙ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් කීටාගිරි සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේදී ද? කා අරභයා ද? කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් ද?

วิสฺสชฺชนา – กาสีสุ ภนฺเต กีฏาคิริสฺมึ กาสีนํ นิคเม อสฺสชิปุนพฺพสุเก ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. อสฺสชิปุนพฺพสุกา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูหิ สหธมฺมิกํ วุจฺจมานา เอวมาหํสุ ‘‘มยํ โข อาวุโส สายญฺเจว ภุญฺชาม ปาโต จ ทิวา จ วิกาเล, เต มยํ สายญฺเจว ภุญฺชมานา ปาโต จ ทิวา จ วิกาเล อปฺปาพาธตญฺจ สญฺชานาม อปฺปาตงฺกตญฺจ ลหุฏฺฐานญฺจ พลญฺจ ผาสุวิหารญฺจ, เต มยํ กึ สนฺทิฏฺฐิกํ หิตฺวา กาลิกํ อนุธาวิสฺสาม, สายญฺเจว มยํ ภุญฺชิสฺสาม ปาโต จ ทิวา จ วิกาเล’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, කාසි ජනපදයෙහි කීටාගිරි නම් නියම් ගමෙහිදී, අස්සජි සහ පුනබ්බසුක යන භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, අස්සජි සහ පුනබ්බසුක යන භික්ෂූන් වහන්සේලාට සෙසු භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් ධර්මානුකූලව කරුණු කියූ කල්හි ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘ඇවැත්නි, අපි සවස ද, උදෑසන ද, දවල් කාලයේ ද, විකාලයේ ද වළඳන්නෙමු. සවස, උදෑසන, දවල් සහ විකාලයේ වළඳන්නා වූ අපට නිරෝගී බව ද, නිදුක් බව ද, ශරීරයේ සැහැල්ලු බව ද, ශක්තිය ද, පහසු විහරණය ද දැනේ. එසේ තිබියදී අපි මේ ඇස් පනාපිට ඇති (සන්දිට්ඨික) සැපය අතහැර, පසු කාලයක ලැබෙන (කාලික) දෙයක් පසුපස කුමකට ලුහුබඳිමු ද? අපි සවස ද, උදෑසන ද, දවල් ද, විකාලයේ ද වළඳන්නෙමු.’ ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

เตวิชฺชวจฺฉสุตฺต

තේවිජ්ජවච්ඡ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตวิชฺชวจฺฉสุตฺตํ [Pg.21] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් තේවිජ්ජවච්ඡ සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේදී ද? කා අරභයා ද? කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් ද?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สุตํ เม ภนฺเต สมโณ โคตโม สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ, จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’’นฺติ. เย เต ภนฺเต เอวมาหํสุ ‘‘สมโณ โคตโม สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ, จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’’นฺติ. กจฺจิ เต ภนฺเต ภควโต วุตฺตวาทิโน, น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, විශාලා මහනුවරදී, වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: ‘ස්වාමීනි, “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සර්වඥයහ, සියල්ල දක්නා සුලුයහ, ඉතිරි නොමැතිව ඥානදර්ශනය ඇතැයි පිළිගනිති. ඇවිදින විට ද, සිටගෙන සිටින විට ද, නිදා සිටින විට ද, අවදිව සිටින විට ද නිරන්තරයෙන්ම මට ඥානදර්ශනය එළඹ සිටින්නේය” කියා පවසති යි මට අසන්නට ලැබුණි. ස්වාමීනි, “ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සර්වඥයහ...” යනුවෙන් මෙසේ පැවසූ අය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැවසූ දෙයම පවසන්නෝ වෙත් ද? බොරු චෝදනාවලින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අපහාස නොකරත් ද? ධර්මයට අනුකූලව කරුණු දක්වත් ද? කිසිදු සහධර්මිකයෙකුට දොස් නැගිය හැකි නිවැරදි විවේචනයකට ඉඩක් ඉතිරි නොකරත් ද?’ ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් මෙය දේශනා කරන ලදී.

อคฺคิวจฺฉสุตฺต

අග්ගිවච්ඡ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อคฺคิวจฺฉสุตฺตํ [Pg.23] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අග්ගිවච්ඡ සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේදී ද? කා අරභයා ද? කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํ ปริพฺพาชกํ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘กึ นุ โข โภ โคตม ‘สสฺสโต โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ เอวํทิฏฺฐิ ภวํ โคตโม’’ติ เอวมาทิกํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී, වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, ‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, “ලෝකය සදාකාලිකය, මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය” යන මෙබඳු දෘෂ්ටියක් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේට තිබේද?’ යනාදී වශයෙන් ප්‍රශ්න ඇසුවේය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් මෙය දේශනා කරන ලදී.

มหาวจฺฉสุตฺต

මහාවච්ඡ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาวจฺฉสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහාවච්ඡ සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේදී ද? කා අරභයා ද? කුමන කරුණක් සම්බන්ධයෙන් ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํเยว ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.24] เอตทโวจ ‘‘ทีฆรตฺตาหํ โภตา โคตเมน สหกถี, สาธุ เม ภวํ โคตโม สํขิตฺเตน กุสลากุสลํ เทเสตู’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මම දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සමඟ සාකච්ඡා කළෙමි. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මට කුසල් අකුසල් කෙටියෙන් දේශනා කරන්නේ නම් මැනවි.' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් (මෙය) දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.25] วุตฺเต โข อาวุโส วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน หุตฺวา กีทิสํ ปสนฺนาการํ อกาสิ, กถญฺจสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ වදාළ කල්හි වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා මේ ධර්ම විනයෙහි පැහැදී කෙබඳු ප්‍රසාදයක් දැක්වූයේද? ඔහුගේ ධර්මාවබෝධය කෙසේ සිදු වූයේද?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก ‘‘สเจ หิ โภ โคตม อิมํ ธมฺมํ ภวํเยว โคตโม อาราธโก อภวิสฺส, โน จ โข ภิกฺขู อาราธกา อภวิสฺสํสุ, เอวมิทํ พฺรหฺมจริยํ อปริปูรํ อภวิสฺส เตนงฺเคนา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ. ยาว อรหตฺตญฺจสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මෙසේ වදාළ කල්හි වච්ඡගොත්ත පරිබ්‍රාජකයා, 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉදින් භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පමණක් මේ ධර්මය සාක්ෂාත් කළේ වී නම්, භික්ෂූන් වහන්සේලා සාක්ෂාත් නොකළාහු නම්, ඒ කරුණෙන් මේ බ්‍රහ්මචර්යාව අපරිපූර්ණ වනු ඇත' ආදී වශයෙන් පවසා මේ ධර්ම විනයෙහි පැහැදී තම ප්‍රසාදය ප්‍රකාශ කළේය. ඔහුට අර්හත්වය දක්වා ධර්මාවබෝධය ඇති විය.

ทีฆนขสุตฺต

දීඝනඛ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ทีฆนขสุตฺตํ [Pg.28] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, දීඝනඛ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ทีฆนขํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ทีฆนโข ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อหญฺหิ โภ โคตม เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ สพฺพํ เม นกฺขมตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී දීඝනඛ පරිබ්‍රාජකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, දීඝනඛ පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මම මෙබඳු වාද ඇත්තෙමි, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තෙමි; කිසිවක් මට රුචි නොවේ' යැයි මෙසේ පැවසීය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ අරභයා (මෙය) දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.31] จ ปนาวุโส เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน เกสํ ปุคฺคลานํ วิเสสาธิคโม อโหสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මේ ධර්ම විග්‍රහය දේශනා කරනු ලබන කල්හි, කිනම් පුද්ගලයන්ට විශේෂ අධිගමයක් ඇති වූයේද?

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมิญฺจ ปน ภนฺเต เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิ, ทีฆนขสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ ยํกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මේ ධර්ම විග්‍රහය දේශනා කරනු ලබන කල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේගේ සිත උපාදාන රහිතව ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුණි. දීඝනඛ පරිබ්‍රාජකයාට වනාහි එම අසුනේදීම 'යම් කිසිවක් හටගන්නා සුලුද, ඒ සියල්ල විනාශ වන සුලුය' යන කෙලෙස් රහිත වූ, මල බැඳීම්වලින් තොර වූ ධර්ම චක්ෂුස පහළ විය.

มาคณฺฑิยสุตฺต

මාගණ්ඩිය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มาคณฺฑิยสุตฺตํ [Pg.33] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මාගණ්ඩිය සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต กมฺมาสธมฺเม นาม กุรูนํ นิคเม ภารทฺวาช โคตฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส อคฺยาคาเร ติณสนฺถารเก มาคณฺฑิยํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาคณฺฑิโย ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ ‘‘ภูนหุ สมโณ โคตโม’’ติ วเทสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วฏฺฐุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, කුරු රට කම්මාසදම්ම නම් වූ කුරු ජනපදයේ නියම්ගමෙහි, භාරද්වාජ ගෝත්‍රික බ්‍රාහ්මණයාගේ ගිනිබිමෙහි තණ ඇතිරියෙහි වැඩසිටිද්දී මාගණ්ඩිය පරිබ්‍රාජකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, මාගණ්ඩිය පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට 'ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ කලලරූප නසන්නෙකි' යැයි පැවසීය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් (මෙය) දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.36] ภควา ตตฺถ มาคณฺฑิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุยุญฺชิตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගණ්ඩිය පරිබ්‍රාජකයාගෙන් නැවත නැවතත් කරුණු විමසමින් කෙසේ ධර්මය දේශනා කළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘จกฺขุํ โข มาคณฺฑิย รูปารตํ รูปสมฺมุทิตํ, ตํ ตถาคตสฺส ทนฺตํ คุตฺตํ รกฺขิตํ สํวุตํ, ตสฺส จ สํวราย ธมฺมํ เทเสตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควา มาคณฺฑิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุยุญฺชิตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, 'මාගණ්ඩිය, ඇස වනාහි රූපයන්හි ඇලෙන්නේය, රූපයන්ගෙන් සතුටු වන්නේය. එය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දමනය කරන ලද්දකි, රැකගන්නා ලද්දකි, ආරක්ෂා කරන ලද්දකි, සංවර කරන ලද්දකි. උන්වහන්සේ එහි සංවරය පිණිස ධර්මය දේශනා කරති' ආදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගණ්ඩිය පරිබ්‍රාජකයාගෙන් නැවත නැවතත් කරුණු විමසමින් ධර්මය දේශනා කළ සේක්ද?

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.39] โข อาวุโส มาคณฺฑิเยน ปริพฺพาชเกน ‘‘นกิญฺจิ โภ โคตมา’’ติ ยถาภูตํ ปฏิสฺสุเต กถํ ภควา อตฺตโนปิ น กิญฺจิ เกนจิปิ วตฺตพฺพตํ ปกาเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ මාගණ්ඩිය පරිබ්‍රාජකයා විසින් 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, (කිසිදු ඉන්ද්‍රියයක් අසංවරව) කිසිවක් නැත' කියා තත්ත්වාකාරයෙන් පිළිගත් කල්හි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ සම්බන්ධයෙන්ද කිසිවෙකු විසින් චෝදනා නොකටයුතු බව කෙසේ ප්‍රකාශ කළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต มาคณฺฑิเยน ปริพฺพาชเกน นกิญฺจิ โภโคตมาติ ยถาภูตํ ปฏิสฺสุเต ‘‘อหํ โข ปน มาคณฺฑิย ปุพฺเพ อคาริยภูโต สมาโน ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรสึ จกฺขุวิญฺเญยฺยหิ รูเปหิ อิฏฺเฐหิ มนาเปหิ ปิยรูเปหิ กามูปสํหิเตหิ รชนีเยหี’’ติ เอวมาทินา ภควา อตฺตโนปิ น กิญฺจิ เกนจิปิ วตฺตพฺพตํ ปกาเสสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මෙසේ මාගණ්ඩිය පරිබ්‍රාජකයා විසින් 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, කිසිවක් නැත' කියා තත්ත්වාකාරයෙන් පිළිගත් කල්හි, 'මාගණ්ඩිය, මම ද පෙර ගිහිව සිටිද්දී පංච කාම ගුණයන්ගෙන් යුක්තව, සම්පූර්ණව, ඇසින් දත යුතු, ඉෂ්ට වූ, මනාප වූ, ප්‍රිය වූ, කාමයෙන් යුක්ත වූ, ඇලීමට හේතු වන රූපයන්ගෙන් සතුටු වුණෙමි' ආදී වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ සම්බන්ධයෙන්ද කිසිවෙකු විසින් චෝදනා නොකටයුතු බව ප්‍රකාශ කළ සේක්ද?

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.42] สุตฺเต ปริโยสานปุจฺฉํ ปุจฺฉิสฺสามิ อิมญฺจ ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน หุตฺวา กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

ප්‍රශ්නය – මේ සූත්‍රයෙහි අවසාන ප්‍රශ්නය අසන්නෙමි. ඇවැත්නි, මේ ධර්ම දේශනාව අසා මාගණ්ඩිය පරිබ්‍රාජකයා මේ ධර්ම විනයෙහි පැහැදී කිනම් පැහැදීමක් ප්‍රකාශ කළේය?

วิสฺสชฺชนา – อิมํ [Pg.43] จ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก ‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม อภิกฺกนฺตํ โภ โคตมา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මේ ධර්ම දේශනාව අසා මාගණ්ඩිය පරිබ්‍රාජකයා, 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා යහපති! භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා යහපති!' ආදී වශයෙන් පවසා මේ ධර්ම විනයෙහි පැහැදී තම ප්‍රසාදය ප්‍රකාශ කළේය.

สนฺทกสุตฺต

සන්දක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สนฺทกสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සන්දක සූත්‍රය කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් සම්බන්ධයෙන්, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ [Pg.44] ภนฺเต สนฺทกํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. สนฺทโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘สาธุวต ภวนฺตํเยว อานนฺทํ ปฏิภาตุ สเก อาจริย เก ธมฺมิกถา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, කොසඹෑ නුවරදී සන්දක පරිබ්‍රාජකයා අරභයා ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, සන්දක පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේටම තමන්ගේ ආචාර්යවාදය පිළිබඳ වූ ධර්ම කථාවක් වැටහේවා! එය ඉතා යහපත්ය.' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ සම්බන්ධයෙන් (මෙය) දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.45] ตตฺถ จตฺตาโร อพฺรหฺมจริยวาสา อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน วิจาเรตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විසින් බ්‍රහ්මචර්යාව නොවන වාසයන් හතරක් කෙසේ විග්‍රහ කර දේශනා කරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ สนฺทก เอกจฺโจ สตฺถา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํวิปาโก, นตฺถิ อยํโลโก, นตฺถิ ปโรโลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกาติ

පිළිතුර – 'සන්දකය, මෙහි ඇතැම් ශාස්තෘවරයෙක් මෙබඳු වාද ඇත්තේ, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තේ වෙයි: දෙන ලද දෙයෙහි විපාක නැත, පූජා කිරීමෙහි විපාක නැත, යාග පැවැත්වීමෙහි විපාක නැත, හොඳ නරක කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත, මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, මවක් නැත, පියෙක් නැත, ඕපපාතික සත්ත්වයෝ නැතැයි කියායි.'

เอวมาทินา [Pg.46] ภนฺเต ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน จตฺตาโร อพฺรหฺมจริยวาสา วิจาเรตฺวา ปกาสิตา.

ස්වාමීනි, ආදී වශයෙන් එහිදී ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විසින් අබ්‍රහ්මචර්යවාස හතරක් විග්‍රහ කර දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.49] ตตฺถ จตฺตาริ อนสฺสาสิกานิ พฺรหฺมจริยานิ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน วิจาเรตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විසින් අස්වැසිල්ලක් නොමැති බ්‍රහ්මචර්යාවන් හතරක් කෙසේ විග්‍රහ කර දේශනා කරන ලද්දේද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ [Pg.50] สนฺทก เอกจฺโจ สตฺถา สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ ‘‘จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’’นฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน จตฺตาริ อนสฺสาสิกานิ พฺรหฺมจริยานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

පිළිතුර – 'සන්දකය, මෙහි ඇතැම් ශාස්තෘවරයෙක්, මම සර්වඥ වෙමි, සියල්ල දක්නා සුලු වෙමි, ඉතිරි නොවන ඥානදර්ශනයක් පිළිගනිමි; මට ඇවිදින කල්හිද, සිටගෙන සිටින කල්හිද, නිදන්නා වූද, අවදිව සිටින්නා වූද කල්හි නිරන්තරයෙන්ම, නොකඩවා ඥානදර්ශනය එළඹ සිටින්නේය කියා පවසයි' ආදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විසින් අස්වැසිල්ලක් නොමැති බ්‍රහ්මචර්යාවන් හතර විභජනය කර දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อถ

ඉන්පසු

[Pg.54] โข อาวุโส สนฺทโก ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ กถํ ปุจฺฉิ, ตถญฺจสฺสายสฺมานนฺทตฺเถโร พฺยากาสิ.

ඇවැත්නි, සන්දක පරිබ්‍රාජකයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගෙන් කෙසේ ප්‍රශ්න කළේද? ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ එයට කෙසේ පිළිතුරු දුන් සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต สนฺทโก ปริพฺพาชโก ‘‘โส ปน โภ อานนฺท สตฺถา กึวาที กึ อกฺขายี’’ติ เอวมาทินา อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ ปุจฺฉิ, อายสฺมา จ ภนฺเต อานนฺทตฺเถโร ‘‘อิธ สนฺทก ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน’’ติ เอวมาทินา สนฺทกสฺส ปริพฺพาชกสฺส วิภชิตฺวา วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එකල සන්දක පරිබ්‍රාජකයා, 'භවත් ආනන්දයෙනි, ඒ ශාස්තෘවරයා කුමන වාදයක් ඇත්තෙක්ද? කුමක් ප්‍රකාශ කරන්නෙක්ද?' යනුවෙන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගෙන් විමසීය. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේද, 'සන්දකය, මෙලොව අරහත් වූ, සම්මා සම්බුද්ධ වූ, විද්‍යාචරණ සම්පන්න වූ තථාගතයන් වහන්සේ උපදින සේක' යන ආදී වශයෙන් සන්දක පරිබ්‍රාජකයාට කොටස් වශයෙන් බෙදා දක්වමින් කරුණු පැහැදිලි කළ සේක.

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.56] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สนฺทโก ปริพฺพาชโก อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සන්දක පරිබ්‍රාජකයා මේ ධර්ම දේශනාව අසා, මේ සසුන කෙරෙහි පැහැදී කිනම් ආකාරයක ප්‍රසාදයක් පළ කළේද?

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ [Pg.57] ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สนฺทโก ปริพฺพาชโก ‘‘อจฺฉริยํ โภ อานนฺท, อพฺภุตํ โภ อานนฺท, น จ นาม สธมฺโมกฺกํสนา ภวิสฺสติ, น ปรธมฺมวมฺภนา, อายตเน จ ธมฺมเทสนา, ตาว พหุกา จ นิยฺยาตาโร ปญฺญายิสฺสนฺตี’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සන්දක පරිබ්‍රාජකයා මේ ධර්ම දේශනාව අසා, 'භවත් ආනන්දයෙනි, ආශ්චර්යයකි! භවත් ආනන්දයෙනි, අද්භූතයකි! මෙහි ස්වකීය ධර්මය උසස් කොට දැක්වීමක් සිදු නොවේ, අන්‍යයන්ගේ ධර්මය හෙළා දැකීමක්ද නොවේ, නිසි කරුණු සහිතවම ධර්මය දේශනා කරනු ලැබේ, එමෙන්ම මෙතරම් බොහෝ වූ සසරින් එතෙර වන්නෝ දකින්නට ලැබෙති' යන ආදී වශයෙන් පවසමින් මේ සසුන කෙරෙහි පැහැදී සිය ප්‍රසාදය පළ කළේය.

มหาสกุลุทายีสุตฺต

මහා සකුලුදායී සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาสกุลุทายิสุตฺตํ [Pg.58] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහා සකුලුදායී සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහිදීද? කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สกุลุทายึ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. สกุลุทายี ภนฺเต ปริพฺพาชโก ปุริมานิ ทิวสานิ ปุริมตรานิ โกตูหลสาลายํ นานาติตฺถิยานํ สมณพฺราหฺมณานํ ยาวตโก อโหสิ ภควนฺตญฺจ ฉ จ สตฺถาโร อารพฺภ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී සකුලුදායී පරිබ්‍රාජකයා අරභයා මෙය දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, සකුලුදායී පරිබ්‍රාජකයා මීට පෙර දිනෙක කුතූහල ශාලාවෙහිදී විවිධ ලබ්ධිගත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් අතර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සහ සෙසු ශාස්තෘවරුන් හයදෙනා අරභයා පැවති යම් සාකච්ඡාවක් වීද, ඒ සියල්ල භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැල කළේය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

สมณมุณฺฑิกสุตฺต

සමණමුණ්ඩික සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สมณมุณฺฑิกสุตฺตํ [Pg.62] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සමණමුණ්ඩික සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහිදීද? කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อุคฺคาหมาน ปริพฺพาชกํ สมณมุณฺฑิกาปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อุคฺคาหมาโน ภนฺเต ปริพฺพาชโก สมณมุณฺฑิกาปุตฺโต ปญฺจกงฺคํ ตปตึ เอตทโวจ ‘‘จตูหิ โข อหํ คหปติ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ ปุริสปุคฺคลํ ปญฺญเปมิ สมฺปนฺนกุสลํ ปรมกุสลํ อุตฺตมปตฺติปตฺตํ สมณํ อโยชฺฌ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී සමණමුණ්ඩිකාගේ පුත් උග්ගාහමාන පරිබ්‍රාජකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, උග්ගාහමාන පරිබ්‍රාජකයා පංචකංග වඩුවාට, 'ගෘහපතිය, ධර්මයන් සතරකින් සමන්නාගත වූ පුද්ගලයා, සියලු කුසලයෙන් පිරිපුන්, පරම කුසල් ඇති, උත්තම ඵලයට පැමිණි, කිසිවෙකුට පැරදිය නොහැකි උතුම් ශ්‍රමණයෙකු ලෙස මම පනවමි' යි පැවසීය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

จูฬสกุลุทายีสุตฺต

චූළ සකුලුදායී සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬสกุลุทายีสุตฺตํ [Pg.63] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් චූළ සකුලුදායී සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහිදීද? කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.64] ภนฺเต สกุลุทายึ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ, สกุลุทายี ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยทาหํ ภนฺเต อิมํ ปริสํ อนุปสงฺกนฺโต โหมิ, อถายํ ปริสา อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถนฺติ นิสินฺนา โหติ. ยทา จ โข อหํ ภนฺเต อิมํ ปริสํ อุปสงฺกมนฺโต โหมิ, อถายํ ปริสา มมญฺเญว มุขํ อุลฺโลเกนฺตี นิสินฺนา โหติ ‘ยํ โน สมโณ อุทายี ธมฺมํ ภาสิสฺสติ, ตํ โสสฺสามา’ติ, ยทา ปน ภนฺเต ภควา อิมํ ปริสํ อุปสงฺกนฺโต โหติ, อถาหญฺเจว อยญฺจ ปริสา ภควโต มุขํ อุลฺโลเกนฺตา นิสินฺนา โหม ยํ โน ภควา ธมฺมํ ภาสิสฺสติ, ตํ โสสฺสามา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී සකුලුදායී පරිබ්‍රාජකයා අරභයා මෙය දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, සකුලුදායී පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළේය: 'ස්වාමීනි, යම් කලෙක මම මේ පිරිස වෙත නොපැමිණ සිටිම්ද, එකල්හි මේ පිරිස නොයෙක් ආකාරයේ තිරශ්චීන කථා පවසමින් වාඩි වී සිටිති. ස්වාමීනි, යම් කලෙක මම මේ පිරිස වෙත පැමිණෙම්ද, එකල්හි ඔවුන්, "ශ්‍රමණ උදායී අපට දෙසන ධර්මය අසන්නෙමු" යි මාගේම මුහුණ බලාගෙන වාඩි වී සිටිති. එහෙත් ස්වාමීනි, යම් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ පිරිස වෙත වඩින සේක්ද, එකල්හි මමද මේ පිරිසද "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට දෙසන ධර්මය අසන්නෙමු" යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේම මුහුණ බලාගෙන වාඩි වී සිටිමු.' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

เวขนสสุตฺต

වේඛනස සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เวขนสสุตฺตํ [Pg.65] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වේඛනස සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහිදීද? කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เวขนสํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ, เวขนโส ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควโต สนฺติเก อุทานํ อุทาเนสิ ‘‘อยํ ปรโม วณฺโณ อยํ ปรโม วณฺโณ’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී වේඛනස පරිබ්‍රාජකයා අරභයා මෙය දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, වේඛනස පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහිදී, 'මෙය උතුම්ම වර්ණයයි, මෙය උතුම්ම වර්ණයයි' යනුවෙන් උදන් ඇනුවේය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ฆฏิการสุตฺต

ඝටීකාර සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ฆฏิการสุตฺตํ [Pg.66] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඝටීකාර සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහිදීද? කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต ฆฏิการสฺส กุมฺภการสฺส ฆรวตฺถุปเทเส อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต ตสฺมึ ภูมิปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ, อายสฺมา จ อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย, น อการเณน ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, කොසොල් ජනපදයෙහි ඝටීකාර කුඹල්කරුගේ නිවස තිබූ ස්ථානයේදී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ භූමි ප්‍රදේශයේදී මදහසක් පහළ කළ සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළ සේක: 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මදහස පහළ වීමට හේතුව කුමක්ද? කරුණ කුමක්ද? තථාගතයන් වහන්සේලා අහේතුකව මදහස පහළ නොකරති.' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

รฏฺฐปาลสุตฺต

රට්ඨපාල සූත්‍රය

ปุจฺฉา – รฏฺฐปาลสุตฺตํ [Pg.67] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, රට්ඨපාල සූත්‍රය කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් මුල් කරගෙන, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต ราชานํ โกรพฺยํ อารพฺภ อายสฺมตา รฏฺฐปาลตฺเถเรน ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต โกรพฺโย อายสฺมนฺตํ รฏฺฐปาลํ เอตทโวจ ‘‘จตฺตาริมานิ โภ รฏฺฐปาล ปาริชุญฺญานิ, เยหิ ปาริชุญฺเญหิ สมนฺนาคตา อิเธกจฺเจ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนาคาริยํ ปพฺพชนฺตี’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, කුරු රටේදී කෝරව්‍ය රජතුමා අරභයා ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරුන් වහන්සේ විසින් මෙය දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, කෝරව්‍ය රජතුමා ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් රට්ඨපාලයෙනි, මේ පිරිහීම් සතරක් ඇත. යම් පිරිහීමකට පත් වූ ඇතැම්හු මෙලොව කෙස් රැවුළු බා, කාෂාය වස්ත්‍ර හැඳ, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වෙති' යන ආදී වශයෙන් පැවසූ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อถ [Pg.72] โข อาวุโส อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส กถํ ปฐมํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එකල ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරුන් වහන්සේ කෝරව්‍ය රජතුමා හට පළමුවැනි ධර්ම උද්දේශය විස්තර කරමින් ප්‍රකාශ කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ มหาราช ตฺวํ วีสติวสฺสุทฺเทสิโกปิ ปณฺณวีสติวสฺสุทฺเทสิโกปิ หตฺถิสฺมิมฺปิ กตาวี อสฺสสฺมิมฺปิ กตาวี รถสฺมิมฺปิ กตาวี ธนุสฺมิมฺปิ กตาวี ถรุสฺมิมฺปิ กตาวี อูรุพลี พาหุพลี อลมตฺโต สงฺคามาวจโร’’ติ เอวมาทินา ปฐมํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එකල ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරුන් වහන්සේ, 'මහාරාජය, ඔබ ඒ කෙරෙහි කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබ විසි හැවිරිදි හෝ පස්විසි හැවිරිදි වියෙහිදී, ඇතන් මෙහෙයවීමෙහි දක්ෂ, අසුන් මෙහෙයවීමෙහි දක්ෂ, රථ මෙහෙයවීමෙහි දක්ෂ, දුනු ශිල්පයෙහි දක්ෂ, කඩු ශිල්පයෙහි දක්ෂ, කළවා බලයෙන් හා බාහු බලයෙන් යුක්තව යුද බිමට පිවිසීමට තරම් පූර්ණ ශක්තියෙන් යුතුව සිටියෙහිද?' යන ආදී වශයෙන් පළමුවැනි ධර්ම උද්දේශය විස්තර කරමින් ප්‍රකාශ කළ සේක.

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.74] ปนาวุโส อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส ทุติยมฺปิ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරුන් වහන්සේ කෝරව්‍ය රජතුමා හට දෙවැනි ධර්ම උද්දේශය විස්තර කරමින් ප්‍රකාශ කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ [Pg.75] กึ มญฺญสิ มหาราช, อตฺถิ เต โกจิ อนุสายิโก อาพาโธ’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาโล รญฺโญ โกรพฺยสฺส ทุติยํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරුන් වහන්සේ, 'මහාරාජය, ඒ කෙරෙහි කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබට කලක් තිස්සේ පවතින යම් ආබාධයක් තිබේද?' යන ආදී වශයෙන් කෝරව්‍ය රජතුමා හට දෙවැනි ධර්ම උද්දේශය විස්තර කරමින් ප්‍රකාශ කළ සේක.

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.76] ปนาวุโส อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส ตติยมฺปิ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරුන් වහන්සේ කෝරව්‍ය රජතුමා හට තෙවැනි ධර්ම උද්දේශයත් විස්තර කරමින් ප්‍රකාශ කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ [Pg.77] กึ มญฺญสิ มหาราช, ยถา ตฺวํ เอตรหิ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรสิ, ลจฺฉสิ ตฺวํ ปรตฺถาปิ เอวเมวาหํ อิเมเหว ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรมี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาโล รญฺโญ โกรพฺยสฺส ตติยํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරණුවෝ, 'මහරාජාණෙනි, ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබ දැන් පංච කාම ගුණයෙන් යුක්තව, සමන්විතව ඉන්ද්‍රියයන් පිනවමින් වාසය කරන්නාක් මෙන්, පරලොවදීත් එලෙසින්ම මම මේ පංච කාම ගුණයන්ගෙන්ම යුක්තව, සමන්විතව ඉන්ද්‍රියයන් පිනවන්නෙමි කියා ඔබට ලැබේවිද?' යනාදී වශයෙන් කෝරව්‍ය රජුට තුන්වන ධර්ම උද්දේශය විස්තර කොට ප්‍රකාශ කළ සේක.

ปุจฺฉา – จตุตฺถมฺปิ [Pg.78] โข อาวุโส ธมฺมุทฺเทสํ อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส กถํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරණුවෝ කෝරව්‍ය රජුට සිව්වන ධර්ම උද්දේශයත් කෙසේ නම් විස්තර කර ප්‍රකාශ කළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ มหาราช, ผีตํ กุรุํ อชฺฌาวสสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส จตุตฺถํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල තෙරණුවෝ, 'මහරාජාණෙනි, ඒ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබ සශ්‍රීක වූ කුරු රට පාලනය කරන්නෙහිය...' යනාදී වශයෙන් කෝරව්‍ය රජුට සිව්වන ධර්ම උද්දේශය විස්තර කර ප්‍රකාශ කළ සේක.

มฆเทวสุตฺต

මඝදේව සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มฆเทวสุตฺตํ [Pg.80] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මඝදේව සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කා උදෙසා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – มิถิลายํ ภนฺเต มฆเทวอมฺพวเน อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ, อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต โก ปจฺจโย ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย, น อการเณน ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මිථිලා නුවර මඝදේව අඹ වනයේදී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා ස්ථානයකදී මඳහසක් පහළ කළ සේක. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ, 'ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මඳහස පහළ වීමට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද? තථාගතයන් වහන්සේලා අහේතුකව මඳහසක් පහළ නොකරති' යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැල කර සිටියහ. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මේ සූත්‍රය දේශනා කරන ලදී.

มธุรสุตฺต

මධුර සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มธุรสุตฺตํ [Pg.81] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මධුර සූත්‍රය කොහේදී, කා උදෙසා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – มธุรายํ ภนฺเต ราชานํ มาธุรํ อวนฺติปุตฺตํ อารพฺภ อายสฺมตา มหากจฺจานตฺเถเรน ภาสิตํ, ราชา ภนฺเต มาธุโร อวนฺติปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ ‘‘พฺรหฺมณา โภ กจฺจาน เอวมาหํสุ พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีโน อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ, กณฺโห อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ[Pg.82], โน อพฺราหฺมณา. พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทาติ. อิธ ภวํ กจฺจาโน กิมกฺขายี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මධුරා නුවරදී මධුරයේ අවන්තිපුත්ත රජු අරභයා ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරණුවන් විසින් දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, මධුරයේ අවන්තිපුත්ත රජු ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන තෙරුන්ට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් කච්චානයෙනි, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේ පවසති: බ්‍රාහ්මණයාම ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණය වේ, අනෙක් වර්ණ හීනය. බ්‍රාහ්මණයාම සුදු වර්ණය වේ, අනෙක් වර්ණ කළුය. බ්‍රාහ්මණයෝම පිරිසිදු වෙති, බ්‍රාහ්මණ නොවන අය පිරිසිදු නොවෙති. බ්‍රාහ්මණයෝ මහා බ්‍රහ්මයාගේ ළෙන්ගතු පුත්‍රයෝය, මුඛයෙන් උපන්නෝය, බ්‍රහ්මයාගෙන් උපන්නෝය, බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලද්දෝය, බ්‍රහ්මයාගේ උරුමක්කාරයෝය. මේ පිළිබඳව භවත් කච්චාන තෙරුන් වහන්සේ කුමක් පවසන සේක්ද?' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

โพธิราชกุมารสุตฺต

බෝධිරාජකුමාර සූත්‍රය

ปุจฺฉา – โพธิราชกุมารสุตฺตํ [Pg.83] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, බෝධිරාජකුමාර සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කා උදෙසා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ภคฺเคสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร โพธึ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ. โพธิ ภนฺเต ราชกุมาโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘มยํ โข ภนฺเต เอวํ โหติ. น โข สุเขน สุขํ อธิคนฺตพฺพํ, ทุกฺเขน โข สุขํ อธิคนฺตพฺพ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, භග්ග ජනපදයේ සුසුමාරගිරි නුවරදී බෝධි රාජකුමාරයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, බෝධි රාජකුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළේය: 'ස්වාමීනි, අපට මෙවැනි හැඟීමක් ඇති වේ: සැපයෙන් සැපය ළඟා කරගත නොහැකිය, දුකෙන්ම සැපය ළඟා කරගත යුතුය.' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.84] วุตฺเต โข อาวุโส โพธิ ราชกุมาโร ภควนฺตํ กถํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา พฺยากาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ කී කල්හි බෝධි රාජකුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් කෙසේ ප්‍රශ්න කළේද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය ඔහුට කෙසේ පැහැදිලි කර දුන් සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต โพธิราชกุมาโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กีว จิเรน นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุ ตถาคตํ วินายกํ ลภมาโน ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ, ภควา จ ภนฺเต ‘‘เตน หิ ราชกุมาร ตํเยเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ, เอวมาทินา วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මෙසේ පැවසූ කල්හි බෝධි රාජකුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, යම් අර්ථයක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ මනාව ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, ඒ උත්තරීතර බ්‍රහ්මචර්යාවේ කෙළවර මේ ජීවිතයේදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කරගෙන, උපසම්පදාව ලබා වාසය කිරීමට, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි මාර්ගෝපදේශකයෙකු ලබන භික්ෂුවකට කොපමණ කලක් ගතවේද?' එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, 'රාජකුමාරය, එසේ නම් මම මෙහිදී ඔබගෙන්ම පෙරළා ප්‍රශ්න කරමි, ඔබට රුචි පරිදි ඊට පිළිතුරු දෙන්න' යනාදී වශයෙන් විභජනය කරමින් විස්තරාත්මකව පිළිතුරු දුන් සේක.

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.88] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โพธิราชกุมาโร อิมิสฺสํ ธมฺมเทสนายํ ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, බෝධි රාජකුමාරයා මේ ධර්ම දේශනාව අසා, මේ ධර්ම දේශනාව කෙරෙහි පැහැදී, කෙබඳු පැහැදීමක් ප්‍රකාශ කළේද?

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โพธิราชกุมาโร ‘‘อโห พุทฺโธ อโห ธมฺโม อโห ธมฺมสฺส สฺวากฺขาตตา, ยตฺร หิ นาม สายมนุสิฏฺโฐ, ปาโต วิเสสํ อธิคมิสฺสติ, ปาตมนุสิฏฺโฐ สายํ วิเสสํ อธิคมิสฺสตี’’ติ เอวมาทินา อิมิสฺสํ ธมฺมเทสนายํ ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, මේ ධර්ම දේශනාව ඇසූ බෝධි රාජකුමාරයා, 'අහෝ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ආශ්චර්යය! අහෝ ධර්මයේ ආශ්චර්යය! අහෝ ධර්මයේ මැනවින් දේශනා කරන ලද බව! සැබවින්ම සන්ධ්‍යාවෙහි අනුශාසනා ලැබුවහොත්, උදෑසන උතුම් ප්‍රතිඵල අධිගමනය කරන්නේය; උදෑසන අනුශාසනා ලැබුවහොත්, සන්ධ්‍යාවෙහි උතුම් ප්‍රතිඵල අධිගමනය කරන්නේය' යනාදී වශයෙන් මේ ධර්ම දේශනාව කෙරෙහි බොහෝ සේ පැහැදී තම ප්‍රසාදය ප්‍රකාශ කළේය.

องฺคุลิมาลสุตฺต

අංගුලිමාල සූත්‍රය

ปุจฺฉา – องฺคุลิมาลสุตฺตํ [Pg.91] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අංගුලිමාල සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කා උදෙසා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ องฺคุลิมาลตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต องฺคุลิมาลตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิธาหํ ภนฺเต ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึ, อทฺทสํ โข อหํ ภนฺเต สาวตฺถิยํ สปทานํ ปิณฺฑาย จรมาโน อญฺญตรํ อิตฺถึ มูฬฺหคพฺภํ วิฆาตคพฺภํ ทิสฺวาน มยฺหํ เอตทโหสิ ‘‘กิลิสฺสนฺติ วต โภ สตฺตา, กิลิสฺสนฺติ วต โภ สตฺตา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ආයුෂ්මත් අංගුලිමාල තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් අංගුලිමාල තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැල කළහ: 'ස්වාමීනි, මම මෙහි පෙරවරු කාලයේ හැඳ පෙරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවර පිණ්ඩපාතයෙහි හැසිරුණෙමි. ස්වාමීනි, සැවැත් නුවර පිළිවෙළින් පිණ්ඩපාතයේ හැසිරෙන මම, දරු ප්‍රසූතිය කළ නොහැකිව අතිශය දුකට පත්, ප්‍රසූත වේදනාවෙන් පෙළෙන එක්තරා ස්ත්‍රියක දැක මට මෙසේ සිතුණි: "සත්වයෝ සැබවින්ම බොහෝ පීඩාවට පත්වෙති, සත්වයෝ සැබවින්ම බොහෝ පීඩාවට පත්වෙති" කියාය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මේ සූත්‍රය දේශනා කරන ලදී.'

ปิยชาติกสุตฺต

පියජාතික සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ปิยชาติกสุตฺตํ [Pg.92] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, පියජාතික සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කා උදෙසා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ คหปตึ อารพฺภ ภาสิตํ, สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรสฺส คหปติสฺส เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโป กาลงฺกโต โหติ, ตสฺส กาลํ กิริยาย เนว กมฺมนฺตา ปฏิภนฺติ, น ภตฺตํ ปฏิภาติ, โส อาฬาหนํ คนฺตฺวา กนฺทติ ‘‘กหํ เอกปุตฺตก กหํ เอกปุตฺตกา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවර එක්තරා ගෘහපතියෙකු අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, සැවැත් නුවර එක්තරා ගෘහපතියෙකුගේ ඉතා ප්‍රියජනක, මනාප වූ එකම පුත්‍රයා මියගියේය. ඔහුගේ මරණය හේතුවෙන් ඔහුට කර්මාන්තයක් කිරීමට සිතක් නැත, ආහාර ගැනීමටද සිතක් නැත. ඔහු සොහොනට ගොස් 'මගේ එකම පුත්‍රයා කොහේද? මගේ එකම පුත්‍රයා කොහේද?' කියමින් හඬා වැලපෙයි. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

พาหิติกสุตฺต

බාහිතික සූත්‍රය

ปุจฺฉา – พาหิติก [Pg.93] สุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, බාහිතික සූත්‍රය කොහේදී, කා උදෙසා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข ภนฺเต อานนฺท โสภควา ตถารูปํ กายสมาจารํ สมาจเรยฺย, ยฺวสฺส กายสมาจาโร โอปารมฺโภ สมเณหิ พฺราหฺมเณหี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී කොසොල් රජු අරභයා ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, පසේනදි කොසොල් රජතුමා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ගෙන් මෙසේ ඇසීය: 'ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශ්‍රමණයන් හෝ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් දොස් නැඟිය හැකි වූ යම් කයික හැසිරීමක් ඇද්ද, එවැනි කයික හැසිරීමක් සමාදන්ව ක්‍රියා කරන සේක්ද?' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ธมฺมเจติยสุตฺต

ධම්මචේතිය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ธมฺมเจติยสุตฺตํ [Pg.94] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ධම්මචේතිය සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් සමඟ දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต เมทาฬุเป นาม สกฺยานํ นิคเม รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน สทฺธึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, ශාක්‍ය ජනපදයෙහි මේදාළුප නම් වූ ශාක්‍යයන්ගේ නියම්ගමෙහිදී, කොසොල් රජු වූ පසේනදී රජතුමා සමඟ (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින්) දේශනා කරන ලද්දකි.

กณฺณกตฺถลสุตฺต

කණ්ණකත්ථල සූත්‍රය

ปุจฺฉา – กณฺณกตฺถลสุตฺตํ [Pg.95] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, කණ්ණකත්ථල සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් සමඟ දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – อุรุญฺญายํ ภนฺเต กณฺณกตฺถเล มิคทาเย รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน สทฺธึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, උරුඤ්ඤා නුවර කණ්ණකත්ථල මුව වනයෙහිදී, කොසොල් රජු වූ පසේනදී රජතුමා සමඟ දේශනා කරන ලද්දකි.

พฺรหฺมายุสุตฺต

බ්‍රහ්මායු සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน พฺรหฺมายุสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඒ භාග්‍යවත් වූ...පෙ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් බ්‍රහ්මායු සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කොටගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – วิเทเหสุ [Pg.96] ภนฺเต มิถิลายํ มฆเทวอมฺพวเน พฺรหฺมายุํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. พฺรหฺมายุ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา อฏฺฐปญฺหานิ ปุจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, විදේහ ජනපදයෙහි මිථිලා නුවර මඝදේව අඹ වනයෙහිදී බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ ප්‍රශ්න අටක් විමසූ අතර, ස්වාමීනි, එම කරුණ නිමිති කොටගෙන දේශනා කරන ලද්දකි.

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.97] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว กถํ ภควโต ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคตตํ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්නාගත බව තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ‘‘สุปฺปติฏฺฐิตปาโท โข ปน โส ภวํ โคตโม, อิทมฺปิ ตสฺส โภโต โคตมสฺส มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณํ ภวตี’’ติ เอวมาทินา ภควโต ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคตตํ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, එහිදී උත්තර මාණවකයා, 'ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මනා කොට පිහිටි පාද ඇති සේක, මෙයද ඒ භවත් ගෞතම මහා පුරුෂයාණන්ගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි' යනාදී වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විත බව තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේය.

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.101] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต คมนกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වඩිනා අවස්ථාවෙහිදී උන්වහන්සේගේ කෙබඳු ප්‍රසාදජනක ඉරියව්වක් දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේද?

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต คมนกาเล ปฐมํ ทกฺขิณํ ปาทุทฺธรณาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වඩිනා අවස්ථාවෙහිදී පළමුව දකුණු පය එසවීම ආදී ප්‍රසාදජනක ඉරියව්ව දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේය.

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.103] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต อนฺตรฆรํ ปวิสนกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇතුළු ගමට පිවිසෙන අවස්ථාවෙහිදී උන්වහන්සේගේ කෙබඳු ප්‍රසාදජනක ඉරියව්වක් දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේද?

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต อนฺตรฆรํ ปวิสนกาเล น กายสฺส อุนฺนมนาทิกํ ปาสาทิกํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇතුළු ගමට පිවිසෙන අවස්ථාවෙහිදී කය ඉහළට එසවීම ආදිය නොකිරීමේ ප්‍රසාදජනක ඉරියව්ව දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේය.

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.104] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต โภชนกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වළඳන අවස්ථාවෙහිදී උන්වහන්සේගේ කෙබඳු ප්‍රසාදජනක ඉරියව්වක් දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේද?

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต โภชนกาเล ปตฺโตทกาทิกํ ปฏิคฺคหณาทิกาเล น ปตฺตสฺส อุนฺนมนาทิกํ ภควโต ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වළඳන අවස්ථාවෙහිදී පාත්‍රය සේදීමට පැන් පිළිගන්නා කල්හි පාත්‍රය ඔසවා නොදැක්වීම ආදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ප්‍රසාදජනක ඉරියව්ව දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේය.

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.106] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต ภุตฺตาวิกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වළඳා අවසන් වූ අවස්ථාවෙහිදී උන්වහන්සේගේ කෙබඳු ප්‍රසාදජනක ඉරියව්වක් දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේද?

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต ภุตฺตาวิกาเล ปตฺโตทนาทิกํ ปฏิคฺคณฺหาทิกาเล น ปตฺตสฺส อุนฺนมนาทิกํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වළඳා අවසන් වූ කල්හි පාත්‍ර සේදූ පැන් පිළිගන්නා අවස්ථාවෙහි පාත්‍රය ඔසවා නොදැක්වීම ආදී ප්‍රසාදජනක ඉරියව්ව දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේය.

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.107] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต จีวรธารเณ จ อารามคตกาเล จ ธมฺมเทสนากาเล จ สพฺพอิริยาปเถสุ จ กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිවුරු හැඳ පෙරවීමේදීත්, ආරාමයට වඩිනා අවස්ථාවෙහිදීත්, ධර්ම දේශනා කරන අවස්ථාවෙහිදීත්, සියලුම ඉරියව්වලදීත් උන්වහන්සේගේ කෙබඳු ප්‍රසාදජනක ඉරියව්වක් දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේද?

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ [Pg.108] ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต จีวรธารณกาเล จ อารามคตกาเล จ สพฺเพสุ จ อิริยาปเถสุ น อจฺจุกฺกฏฺฐาทิกํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, තවද උත්තර මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිවුරු හැඳ පෙරවන අවස්ථාවෙහිදීත්, ආරාමයට වඩිනා අවස්ථාවෙහිදීත්, සියලුම ඉරියව්වලදීත් පමණට වඩා උස්ව හෝ පහත්ව නොපිහිටන ප්‍රසාදජනක ඉරියව්ව දැක, මෙනෙහි කොට තම ආචාර්ය වූ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට සැලකළේය.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.110] พฺรหฺมายุ พฺรหฺมโณ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา พฺยากาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්න විමසුවේ කෙසේද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුට පිළිතුරු දුන්නේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กถํ โข พฺราหฺมโณ โหติ, กถํ ภวติ เวทคู. เตวิชฺโช โภ กถํ โหติ, โสตฺติโย กินฺติ วุจฺจติ. อรหํ โภ กถํ โหติ, กถํ ภวติ เกวลี. มุนิ จ โภ กถํ โหติ, พุทฺโธ กินฺติ ปวุจฺจตี’’ติ – เอวํ โข ภนฺเต พฺรหฺมายุ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ภควา ภนฺเต–

විසර්ජනය – 'භවත්නි, බ්‍රාහ්මණයෙක් වන්නේ කෙසේද? වේදගූ වන්නේ කෙසේද? තෙවිජ්ජ වන්නේ කෙසේද? සෝත්තිය කියා කියනු ලබන්නේ කෙසේද? රහතන් වහන්සේ නමක් වන්නේ කෙසේද? කේවලී වන්නේ කෙසේද? මුණිවරයෙක් වන්නේ කෙසේද? බුදුරජාණන් වහන්සේ යැයි කියනු ලබන්නේ කෙසේද?' - ස්වාමීනි, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්න විමසුවේ මෙසේය. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ–

‘‘ปุพฺเพนิวาสํ โย เวทิ, สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ;

อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต, อภิญฺญาโวสิโต มุนิ;

จิตฺตํ วิสุทฺธํ ชานาติ, มุตฺตํ ราเคหิ สพฺพโส;

ปหีนชาติมรโณ, พฺรหฺมจริยสฺส เกวลี;

ปารคู สพฺพธมฺมานํ, พุทฺโธ ตาที ปวุจฺจตี’’ติ –

'යමෙක් පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ (පුබ්බේනිවාසය) දනීද, ස්වර්ගය හා අපාය දකීද, එසේම ජාති ක්ෂය වීමට පැමිණියේද, විශිෂ්ට ඥානයෙන් යුක්ත වූ ඒ මුණිවරයා; කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදුණු, සර්වාකාරයෙන්ම රාගයෙන් මිදුණු තමන්ගේ පිරිසිදු සිත දනීද, ඉපදීම හා මරණය නැති කළ, බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කළ; සියලු ධර්මයන්ගේ පරතෙරට ගිය, එබඳු වූ තැනැත්තා බුදුරජාණන් වහන්සේ යැයි කියනු ලැබේ' යැයි–

เอวํ โข ภนฺเต ภควา พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

ස්වාමීනි, මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයා හට විග්‍රහ කරමින් පිළිතුරු දේශනා කළ සේක.

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.111] ปนาวุโส ภควโต พฺยากรณํ สุตฺวา พฺรหฺมายุ พฺราหฺมโณ ภควติ กีทิสํ นิปจฺจการํ อกาสิ, กถญฺจสฺส ภควา ปุนปิ อนุปุพฺพึ ธมฺมกถํ กเถสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මෙම පිළිතුර අසා බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි කෙබඳු ගෞරවයක් දැක්වූයේද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නැවතත් ඔහුට අනුපූර්වික ධර්ම කථාව දේශනා කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ [Pg.112] ปน ภนฺเต ภควโต พฺยากรณํ สุตฺวา พฺรหฺมายุ พฺราหฺมโณ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา ภควโต ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา ภควโต ปาทานิ มุเขน จ ปริจุมฺพติ, ปาณีหิ จ ปริสมฺพาหติ, นามญฺจ สาเวติ ‘‘พฺรหฺมายุ อหํ โภ โคตม พฺราหฺมโณ, พฺรหฺมายุ อหํ โภ โคตม พฺราหฺมโณ’’ติ, เอวํ ปรมนิปจฺจการํ อกาสิ, ภควา จ ภนฺเต ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ, เอวํ โข ภนฺเต พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මෙම පිළිතුර අසා බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයා අසුනෙන් නැගී සිට, සළුව ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයන් අභියස හිසින් වැඳ වැටී, උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් මුවින් සිප ගනිමින්ද, දෑතින් පිරිමදිමින්ද, 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මම බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයා වෙමි; භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මම බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයා වෙමි' යි පවසමින් තම නම සැලකරමින් මෙසේ උතුම් වූ ගෞරවයක් දැක්වීය. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේද දාන කථාව, ශීල කථාව, ස්වර්ග කථාව, කාමයන්ගේ ආදීනව, ළාමක බව හා කෙලෙස් සහිත බව මෙන්ම නෙක්ඛම්මයේ ආනිශංස දේශනා කළ සේක. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට අනුපූර්වික ධර්ම දේශනාව පැවැත්වූයේ මෙසේය.

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.113] ปนาวุโส ทมฺมเทสนํ สุตฺวา พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส กีทิโส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙම ධර්ම දේශනාව ශ්‍රවණය කිරීමෙන් බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට කෙබඳු ධර්මාවබෝධයක් ඇති වූයේද?

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ [Pg.114] ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ ‘‘ยํกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, මේ ධර්ම දේශනාව ශ්‍රවණය කිරීමෙන් පසු, බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණයාට එම අසුනේදීම කෙලෙස් රහිත වූ, මලකඩ නැති වූ 'යම් කිසිවක් හටගන්නා සුලු ද, ඒ සියල්ල නිරුද්ධ වන සුලුය' යන ධර්ම චක්ෂුස පහළ විය.

เสลสุตฺต

සේල සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เสลสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සේල සූත්‍රය දේශනා කළේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – องฺคุตฺตราเปสุ ภนฺเต อาปเณ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคเมเสลํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. เสโล ภนฺเต พฺราหฺมโณ สปริโส ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, අංගුත්තරාප ජනපදයෙහි ආපණ නම් වූ අංගුත්තරාප වැසියන්ගේ නියම්ගමෙහිදී සේල බ්‍රාහ්මණයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, සේල බ්‍රාහ්මණයා සිය පිරිස සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි උචිත ගාථා මඟින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ප්‍රශංසා කළේය. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปริปุณฺณกาโย [Pg.116] สุรุจิ, สุชาโต จารุทสฺสโน;

สุวณฺณวณฺโณสิ ภควา, สุสุกฺกทาโฐสิ วีริยวา;

นรสฺส หิ สุชาตสฺส, เย ภวนฺติ วิยญฺจนา;

สพฺเพ เต ตว กายสฺมึ, มหาปุริสลกฺขณา.

පිරිපුන් ශරීරයක් ඇති, මනහර වූ, යහපත් උපතක් ඇති, දැකීමට ප්‍රිය උපදවන සුලු, රන්වන් පැහැති සිරුරක් ඇති භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ ඉතා සුදු දත් ඇති, වීර සම්පන්න කෙනෙකි. උසස් උපතක් ඇති මනුෂ්‍යයෙකුට යම් ලක්ෂණ කෙනෙක් වෙත්ද, ඒ සියලු මහාපුරුෂ ලක්ෂණ ඔබ වහන්සේගේ ශරීරයෙහි ඇත්තේය.

อสฺสลายนสุตฺต

අස්සලායන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อสฺสลายนสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අස්සලායන සූත්‍රය දේශනා කළේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อสฺสลายนํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ, อสฺสลายโน ภนฺเต มาณโว มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม เอวมาหํสุ ‘พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีโน อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ, กณฺโห [Pg.117] อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ, โน อพฺราหฺมณา. พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทา’ติ, อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී අස්සලායන මාණවකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, අස්සලායන මාණවකයා විශාල බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් සමඟ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේ පවසති: "බ්‍රාහ්මණයාම ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණය (කුලය) වේ, අනෙක් වර්ණයෝ හීන වෙති. බ්‍රාහ්මණයාම සුදු වර්ණය වේ, අනෙක් වර්ණයෝ කළු වෙති. පිරිසිදු වන්නේ බ්‍රාහ්මණයන්මය, බ්‍රාහ්මණ නොවන අය නොවෙති. බ්‍රාහ්මණයෝ මහා බ්‍රහ්මයාගේ ළෙන්ගතු පුත්‍රයෝය, මුවින් උපන්නෝය, බ්‍රහ්මයාගෙන් උපන්නෝය, බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලද්දෝය, බ්‍රහ්මයාගේ දායාදකරුවෝය." මේ සම්බන්ධයෙන් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ පවසන්නේ කුමක්ද?' ස්වාමීනී, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

โฆฏมุขสุตฺต

ඝෝටමුඛ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – โฆฏมุขสุตฺตํ [Pg.119] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඝෝටමුඛ සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද? කවුරුන් විසින්ද?

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต เขมิยมฺพวเน โฆฏมุขํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ อายสฺมตา อุเทเนน ภาสิตํ. โฆฏมุโข ภนฺเต พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อุเทนํ จงฺกมนฺตํ อนุจงฺกมมาโน เอวมาห ‘‘อมฺโภ สมณ นตฺถิ ธมฺมิโก ปริพฺพโช, เอวํ เม เอตฺถ โหติ, ตญฺจ โข ภวนฺตรูปานํ วา อทสฺสนา, โย วา ปเนตฺถ ธมฺมา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, බරණැස් නුවර ඛේමිය අඹ වනයෙහිදී ඝෝටමුඛ බ්‍රාහ්මණයා අරභයා ආයුෂ්මත් උදේන තෙරුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, ඝෝටමුඛ බ්‍රාහ්මණයා සක්මන් කරමින් සිටි ආයුෂ්මත් උදේන තෙරුන් වහන්සේ අනුව සක්මන් කරමින් මෙසේ කීවේය: 'භවත් ශ්‍රමණයන් වහන්ස, ධාර්මික පැවිද්දක් නැත, මට මෙහිදී එසේ සිතේ. එය ඔබ වැනි අය දැකීමට නොලැබීම නිසා හෝ මෙහි වෙනත් යම් ධර්මයක් නිසා හෝ විය හැකිය.' ස්වාමීනී, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

จงฺกีสุตฺต

චංකී සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.120] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จงฺกีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඒ භාග්‍යවත් වූ...පෙ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ චංකී සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต โอปาสาเท นาม โกสลานํ นิคเม กาปฏิกํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ, กาปฏิโก ภนฺเต มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยทิทํ โภ โคตม พฺราหฺมณานํ โปราณํ มนฺตปทํ อิติหิติหปรมฺปราย ปิฏกสมฺปทาย, ตตฺถ จ พฺราหฺมณา เอกํเสน นิฏฺฐํ คจฺฉนฺติ ‘อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ, อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, කොසොල් ජනපදයෙහි 'ඕපාසාද' නම් වූ කොසොල් වැසියන්ගේ නියම්ගමෙහිදී කාපටික මාණවකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, කාපටික මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ පැරණි මන්ත්‍ර පාඨ, පරම්පරානුගත ග්‍රන්ථ සම්ප්‍රදායයන් ඇත. ඒ සම්බන්ධයෙන් බ්‍රාහ්මණයෝ "මෙයම සත්‍යය, අනෙක් දේ හිස්ය" කියා ඒකාන්තයෙන්ම නිගමනයට පැමිණෙති. මේ සම්බන්ධයෙන් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ පවසන්නේ කුමක්ද?' ස්වාමීනී, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

เอสุการีสุตฺต

ඒසුකාරී සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เอสุการีสุตฺตํ [Pg.122] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒසුකාරී සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เอสุการึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, เอสุการี ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม จตสฺโส ปาริจริยา ปญฺญเปนฺติ, พฺราหฺมณสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺติ, ขตฺติยสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺติ, เวสฺสสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺติ, สุทฺทสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී ඒසුකාරී බ්‍රාහ්මණයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, ඒසුකාරී බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයෝ උපස්ථාන සතරක් පනවති. ඔවුහු බ්‍රාහ්මණයාට උපස්ථාන කිරීම, ක්ෂත්‍රියයාට උපස්ථාන කිරීම, වෛශ්‍යයාට උපස්ථාන කිරීම සහ ශුද්‍රයාට උපස්ථාන කිරීම පනවති.' ස්වාමීනී, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ธนญฺชานิสุตฺต

ධනඤ්ජානි සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ธนญฺชานิสุตฺตํ [Pg.125] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ධනඤ්ජානි සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද? කවුරුන් විසින්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ธนญฺชานึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ, ธนญฺชานิ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ปมาทวิหารํ วิหาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, රජගහනුවරදී ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයා අරභයා ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයා ප්‍රමාද විහරණයෙන් (නොසැලකිලිමත් ලෙස) ජීවත් විය. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – อถ [Pg.126] โข อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ กถํ ธนญฺชานึ พฺราหฺมณํ ปุจฺฉิ, กถญฺจ โส อายสฺมโต สาริปุตฺตตฺเถรสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อาโรเจสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එකල්හි ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයාගෙන් ප්‍රශ්න කළේ කෙසේද? ඔහු ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේට කරුණු පැහැදිලි කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กจฺจาสิ ธนญฺชานิ อปฺปมตฺโต’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ธนญฺชานึ พฺราหฺมณํ ปุจฺฉิ, ธนญฺชานิ จ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ‘‘กุโต โภ สาริปุตฺต อมฺหากํ อปฺปมาโท, เยสํ โน มาตาปิตโร โปเสตพฺพา’’ติ, เอวมาทินา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อาโรเจสิ.

විසර්ජනය – 'ධනඤ්ජානි, ඔබ අප්‍රමාදීව (නොසැලකිලිමත් නොවී) වෙසෙන්නෙහිද?' යනුවෙන්, ස්වාමීනී, ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයාගෙන් විමසූ සේක. ස්වාමීනී, ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයාද 'පින්වත් සාරිපුත්තයන් වහන්ස, අපට කොයින්ද අප්‍රමාදයක්? අප විසින් අපගේ මව්පියන් පෝෂණය කළ යුතු නොවේද?' යනාදී වශයෙන් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත ධර්මසේනාපතීන් වහන්සේට ප්‍රකාශ කළේය.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.128] วุตฺเต โข อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส กีทิสํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ කී කල ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයාට කෙබඳු ධර්ම දේශනාවක් කළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ธนญฺชานิ, อิเธกจฺโจ มาตาปิตูนํ เหตุ อธมฺมจารี วิสมจารี อสฺส, ตเมนํ อธมฺมจริยา วิสมจริยาเหตุ นิรยํ นิรยปาลา อุปกฑฺเฒยฺยุ’’นฺติ, เอวมาทินา ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส ธมฺมกถํ กเถสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, මෙසේ කී කල ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ, 'ධනඤ්ජානි, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මෙලොව යමෙක් තමාගේ මව්පියන් උදෙසා අධර්මයෙන්, අසමලෙස (අධාර්මිකව) හැසිරෙන්නේද, එම අධාර්මික හා වැරදි හැසිරීම හේතුවෙන් නිරිපල්ලෝ ඔහුව නිරයට ඇදගෙන යන්නාහුද?' යනාදී වශයෙන් ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයාට ධර්ම දේශනාවක් පැවැත්වූ සේක.

ปุจฺฉา – ปุน [Pg.130]ปิ อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ กถํ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส อปเรนปิ ปริยาเยน อนุสาสนึ อทาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, නැවතත් ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයාට වෙනත් ක්‍රමයකින් අවවාද අනුශාසනා කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ปุนปิ ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ธนญฺชานิ, โย วา มาตาปิตูนํ เหตุ อธมฺมจารี วิสมจารี อสฺส, โย วา มาตาปิตูนํ เหตุ ธมฺมจารี สมจารี อสฺส, กตมํ เสยฺโย’’ติ, เอวมาทินา ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส อปเรนปิ ปริยาเยน โอวาทมทาสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනී, නැවතත් ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ, 'ධනඤ්ජානි, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? මව්පියන් උදෙසා අධාර්මිකව හා වැරදි ලෙස හැසිරෙන තැනැත්තාද, නැතහොත් මව්පියන් උදෙසා ධාර්මිකව හා නිවැරදි ලෙස හැසිරෙන තැනැත්තාද, මෙයින් වඩාත් ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නේ කවුද?' යනාදී වශයෙන් ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයාට වෙනත් ක්‍රමයකින්ද අවවාද කළ සේක.

ปุจฺฉา – อปรภาเค [Pg.132]ปิ อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ กถํ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส มรณสมเย ธมฺมกถํ กเถสิ, กถญฺจสฺส อภิสมฺปราโย อโหสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, පසු කාලයකදී ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයාගේ මරණාසන්න මොහොතේදී ධර්ම දේශනාවක් කළේ කෙසේද? ඔහුගේ පරලොව උප්පත්තිය කෙසේ සිදු වියද?

วิสฺสชฺชนา – อปรภาเค [Pg.133]ปิ ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส มรณสมเยปิ จตฺตาโร พฺรหฺมวิหาเร เทเสสิ, ธนญฺชานิ จ ภนฺเต พฺราหฺมโณ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมโลกูปโค อโหสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, පසු කාලයකදී ද ධර්මසේනාපති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරණුවෝ, ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයාගේ මරණාසන්න මොහොතේදී සතර බ්‍රහ්මවිහරණ දේශනා කළ සේක. ස්වාමීනි, ධනඤ්ජානි බ්‍රාහ්මණයා ද මරණින් මතු බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්නේය.

วาเสฏฺฐสุตฺต

වාසෙට්ඨ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – วาเสฏฺฐสุตฺตํ [Pg.135] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, වාසෙට්ඨ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – อิจฺฉานงฺคเล ภนฺเต วาเสฏฺฐํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ. วาเสฏฺโฐ ภนฺเต มาณโว ภควนฺตํ คาถาหิ อชฺฌภาสิ –

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ඉච්ඡානංගල ග්‍රාමයේදී වාසෙට්ඨ මානවකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, වාසෙට්ඨ මානවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථා මඟින් මෙසේ සැළ කර සිටියේය –

‘‘อนุญฺญาตปฏิญฺญาตา, เตวิชฺชา มยมสฺมุโภ;

อหํ โปกฺขรสาติสฺส, ตารุกฺขสฺสายํ มาณโว.

“අපි දෙදෙනාම ත්‍රිවේදය දන්නා බවට පිළිගත්, ප්‍රකාශිත අය වෙමු. මම පොක්ඛරසාති බ්‍රාහ්මණයාගේ ශිෂ්‍යයා වෙමි; මේ මානවකයා තාරුක්ඛ බ්‍රාහ්මණයාගේ ශිෂ්‍යයා වෙයි.”

เตวิชฺชานํ ยทกฺขาตํ, ตตฺร เกวลิเนสฺมเส;

ปทกสฺมา เวยฺยากรณา, ชปฺเป อาจริยสาทิสา;

เตสํ โน ชาติวาทสฺมึ, วิวาโท อตฺถิ โคตม.

“ත්‍රිවේදයෙහි යමක් පවසන ලද්දේ ද, එහි අපි පරතෙරට පත්වූවෝ වෙමු. පද ඛණ්ඩ, ව්‍යාකරණ සහ මන්ත්‍ර ජප කිරීම් සම්බන්ධයෙන් අපගේ ආචාර්යවරුන්ට සමාන වෙමු. ගෝතමයන් වහන්ස, අප අතර උපත (ජාතිය) පිළිබඳ වාදයේදී විවාදයක් ඇති විය.”

ชาติยา พฺราหฺมโณ โหติ, ภารทฺวาโช อิติ ภาสติ;

อหญฺจ กมฺมุนา พฺรูมิ, เอวํ ชานาหิ จกฺขุม.

“භාරද්වාජ පවසන්නේ උපතින්ම බ්‍රාහ්මණයෙකු වන බවයි. මම පවසන්නේ ක්‍රියාවෙන් (කර්මයෙන්) බ්‍රාහ්මණයෙකු වන බවයි. පසැස් ඇති බුදුරජාණන් වහන්ස, මෙසේ දැනගත මැනවි.”

เตน สกฺโกม ญาเปตุํ, อญฺญํมญฺญํ มยํ อุโภ;

ภวนฺตํ ปุฏฺฐุมาคมา, สมฺพุทฺธํ อิติ วิสฺสุตํ.

“එයින් අප දෙදෙනාට එකිනෙකාට කරුණු වටහා දීමට නොහැකි විය. එබැවින් පතළ කීර්ති ඇති සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ වන ඔබ වහන්සේගෙන් විමසීමට පැමිණියෙමු.”

จนฺทํ ยถา ขยาตีตํ, เปจฺจ ปญฺชลิกา ชนา;

วนฺทนา นมสฺสนฺติ, เอวํ โลกสฺมึ โคตมํ.

“මිනිසුන් පුර පසළොස්වක සඳ දෙස බලා දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කරන්නාක් මෙන්, ලෝකයෙහි ගෝතමයන් වහන්සේට වන්දනා කරති, නමස්කාර කරති.”

จกฺขุํ [Pg.136] โลเก สมุปฺปนฺนํ, มยํ ปุจฺฉาม โคตมํ;

ชาติยา พฺราหฺมโณ โหติ, อุทาหุ ภวติ กมฺมุนา;

อชานตํ โน ปพฺรูหิ, ยถา ชาเนมุ พฺราหฺมณนฺติ.

“ලෝකයෙහි පහළ වූ ඇසක් බඳු වූ ගෝතමයන් වහන්සේගෙන් අපි විමසන්නෙමු; කෙනෙකු උපතින් බ්‍රාහ්මණයෙක් වේද, නැතහොත් ක්‍රියාවෙන් බ්‍රාහ්මණයෙක් වේද? නොදන්නා අපට බ්‍රාහ්මණයා කවුදැයි දැනගනු පිණිස වදාරනු මැනවි.”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

สุภสุตฺต

සුභ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สุภสุตฺตํ [Pg.137] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සුභ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สุภํ มาณวํ โตเทยฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สุโภ ภนฺเต มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม เอวมาหํสุ’ คหฏฺโฐ อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลํ, น ปพฺพชิโต อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลนฺติ, อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී තෝදෙය්‍ය බ්‍රාහ්මණයාගේ පුත් සුභ මානවකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, තෝදෙය්‍යපුත්‍ර සුභ මානවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ සැළ කළේය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණවරු මෙසේ පවසති: ‘ගිහියා කුසල් වූ න්‍යාය ධර්මය සම්පූර්ණ කරන්නෙක් වෙයි, පැවිද්දා කුසල් වූ න්‍යාය ධර්මය සම්පූර්ණ කරන්නෙක් නොවේ’ කියාය. මේ සම්බන්ධයෙන් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ කුමක් වදාරන්නේද?” ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – ปุน [Pg.138]ปิ อาวุโส สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต กถํ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ, กถญฺจ ภควา วิภชฺช พฺยากาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, තෝදෙය්‍යපුත්‍ර සුභ මානවකයා නැවතත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් කෙසේ ප්‍රශ්න කළේද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය බෙදා දක්වමින් කෙසේ විසඳූ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม เอวมาหํสุ ‘มหฏฺฐมิทํ มหากิจฺจํ มหาธิกรณํ มหาสมารมฺภํ, ฆราวาสกมฺมฏฺฐานํ มหปฺผลํ โหติ. อปฺปฏฺฐมิทํ อปฺปกิจฺจํ อปฺปาธิกรณํ อปฺปสมารมฺภํ, ปพฺพชฺชา กมฺมฏฺฐานํ อปฺปผลํ โหตี’ติ. อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ปุนปิ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอตฺถาปิ โข อหํ มาณว วิภชฺชวาทา, นาหเมตฺถ เอกํสวาโทติ’’ เอวมาทินา วิภชฺช พฺยากาสิ.

පිළිතුර – “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණවරු මෙසේ පවසති: ‘මේ ගිහිගෙයි වාසය කිරීමේ කටයුත්ත බොහෝ උත්සාහයන්, බොහෝ කාර්යයන්, බොහෝ අධිකරණයන් සහ මහත් ආරම්භයන් සහිතය. එබැවින් ගෘහවාසය නැමැති කර්මස්ථානය මහා ඵල ඇත්තේ වෙයි. පැවිද්ද නැමැති කර්මස්ථානය වනාහි ස්වල්ප වූ උත්සාහයන්, ස්වල්ප වූ කාර්යයන්, ස්වල්ප වූ අධිකරණයන් සහ ස්වල්ප වූ ආරම්භයන් සහිත බැවින් එය ස්වල්ප ඵල ඇත්තේ වෙයි.’ මේ සම්බන්ධයෙන් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ කුමක් වදාරන්නේද?” ස්වාමීනි, තෝදෙය්‍යපුත්‍ර සුභ මානවකයා නැවතත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ප්‍රශ්න කළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද, “මානවකය, මේ කරුණෙහිදී මම බෙදා දක්වා පවසන්නෙක් (විභජ්‍යවාදී) වෙමි. මේ කරුණෙහිදී මම ඒකාන්ත කොට පවසන්නෙක් (ඒකංසවාදී) නොවෙමි” යනාදී වශයෙන් බෙදා දක්වමින් විසඳූ සේක.

สงฺคารวสุตฺต

සංගාරව සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สงฺคารวสุตฺตํ [Pg.141] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සංගාරව සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต จญฺจลิกปฺเป นาม คาเม สงฺคารวํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ, สงฺคารโว ภนฺเต มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สนฺติ โข โภ โคตม เอเก สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมาภิญฺญาโวสานปารมิปฺปตฺตา อาทิพฺรหฺมจริยํ ปฏิชานนฺติ. ตตฺร โภ โคตม เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมาภิญฺญาโวสานปารมิปฺปตฺตา อาทิพฺรหฺมจริยํ ปฏิชานนฺติ, เตสํ ภวํ โคตโม กตโม’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, කොසොල් ජනපදයේ චංචලිකප්ප නම් ග්‍රාමයේදී සංගාරව මානවකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, සංගාරව මානවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මේ ආත්මයෙහිම විශිෂ්ට ඥානයෙන් යුතුව අවසාන පරතෙරට පැමිණ, ශ්‍රේෂ්ඨ වූ බ්‍රහ්මචර්යාවක් ඇතැයි පිළිගන්නා ඇතැම් මහණ බමුණෝ සිටිති. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මේ ආත්මයෙහිම විශිෂ්ට ඥානයෙන් යුතුව අවසාන පරතෙරට පැමිණ, ශ්‍රේෂ්ඨ වූ බ්‍රහ්මචර්යාවක් ඇතැයි පිළිගන්නා මහණ බමුණන් අතුරෙන් භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ කවරෙක්ද?” ස්වාමීනි, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

เทวทหสุตฺต

දේවදහ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.145] ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เทวทหสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, දන්නා වූ, දකින්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේවදහ සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต เทวทเห นาม สกฺยานํ นิคเม สมฺม หุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, ශාක්‍ය ජනපදයේ දේවදහ නම් ශාක්‍ය නිගමයේදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

ปญฺจตฺตยสุตฺต

පංචත්තය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ปญฺจตฺตยสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, පංචත්තය සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

กินฺติสุตฺต

කින්ති සූත්‍රය

ปุจฺฉา – กินฺติสุตฺตํ [Pg.146] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, කින්ති සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ปิสินารายํ ภนฺเต พลิหรเณ นาม วนสณฺเฑ สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, පිසිනාරා නුවර බලීහරණ නම් වනාන්තරයෙහිදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.147] อาวุโส ภควา กถํ ปฐมํ ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิตฺวา โอวาทมทาสิ, โย พหุชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ජනයාගේ යහපත පිණිස, හිතසුව පිණිස පවතින අවවාදය පළමුව භික්ෂූන් වහන්සේලාගෙන් ප්‍රශ්න විමසා කෙසේ වදාළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ภควา ‘‘กินฺติ โว ภิกฺขเว มยิ โหติ, จีวรเหตุ วา สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสติ, ปิณฺฑปาตเหตุ วา, เสนาสนเหตุ วา, อิติภวาภวเหตุ วา สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสตี’’ติ ภิกฺขู ปุจฺฉิตฺวา ‘‘ตสฺมาติห ภิกฺขเว เย โว มยา ธมฺมา อภิญฺญา เทสิตา. เสยฺยถิทํ, จตฺตาโร สติปฏฺฐานา จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. ตตฺถ สพฺเพเหว สมคฺเคหิ สมฺโมทมาเนหิ อวิวทมาเนหิ สิกฺขิตพฺพํ’’ เอวมาทินา ภนฺเต ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි, මා පිළිබඳව ඔබට කුමන අදහසක් තිබේද? ශ්‍රමණ ගෝතමයන් වහන්සේ සිවුරු නිසා ධර්මය දේශනා කරන්නේද, පිණ්ඩපාතය නිසාද, සෙනසුන් නිසාද, නැතහොත් භව-අභව (සංසාර පැවැත්ම) උදෙසා ධර්මය දේශනා කරන්නේද?” කියා භික්ෂූන්ගෙන් විමසා, “මහණෙනි, එබැවින් මා විසින් ඔබට උතුම් ඥානයෙන් යුතුව යම් ධර්ම කෙනෙක් දේශනා කරන ලද්දාහුද, එනම්: සතර සතිපට්ඨානය, සතර සම්මප්පධානය, සතර ඉද්ධිපාදය, පංච ඉන්ද්‍රියයන්, පංච බලයන්, සප්ත බොජ්ඣංගයන් සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. එහිදී ඔබ සැම දෙනාම සමඟිව, සතුටින්, විවාද නොකර හික්මිය යුතුය” යනාදී වශයෙන් ස්වාමීනි, භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද කළ සේක.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.150] ภควา ตตฺถ ทุติยมฺปิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ. โย พหุชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ජනයාගේ යහපත පිණිස, හිතසුව පිණිස පවතින දෙවන අවවාදය ද භික්ෂූන් වහන්සේලාට කෙසේ වදාළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ภควา ‘‘เตสญฺจ โว ภิกฺขเว สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ สิกฺขตํ สิยา อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน อาปตฺติ, สิยา วีติกฺกโม. ตตฺร ภิกฺขเว น โจทนาย ตริตพฺพํ ปุคฺคโล อุปปริกฺขิตพฺโพ’’ติ เอวมาทินา ภิกฺขูนํ ทุติยมฺปิ โอวาทมทาสิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි, සමඟිව, සතුටින්, විවාද නොකර හික්මෙන්නා වූ ඒ භික්ෂූන් අතුරෙන් යම් භික්ෂුවකගේ ඇවතක් (වරදක්) හෝ ඉක්මවා යාමක් විය හැකිය. මහණෙනි, එහිදී වහාම චෝදනා කිරීමට ඉක්මන් නොවිය යුතුය, ඒ පුද්ගලයා පිළිබඳව විමසා බැලිය යුතුය” යනාදී වශයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට දෙවන අවවාදය ද වදාළ සේක.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.152] ภควา ตตฺถ ตติยมฺปิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ, โย พหุชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ ජනයාගේ යහපත පිණිස, හිතසුව පිණිස පවතින තුන්වන අවවාදය ද භික්ෂූන් වහන්සේලාට කෙසේ වදාළ සේක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘เตสญฺจ โว ภิกฺขเว สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ สิกฺขตํ อญฺญมญฺญสฺส วจีสํหาโร อุปฺปชฺเชยฺย ทิฏฺฐิปฬาโส เจตโส อาฆาโต อปฺปจฺจโย อนภิรทฺธี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ตตฺถ ตติยมฺปิ ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි, සමගි වූ, සතුටු වන, විවාද නොකරන, හික්මෙන ඔබ සැම අතර එකිනෙකා කෙරෙහි වාචසික දෝෂාරෝපණයක් (වචන පැටලීමක්), දෘෂ්ටි පළාසයක් (මතවාදී ගැටීමක්), සිතේ ක්‍රෝධයක්, අප්‍රසාදයක් හෝ නොසතුටක් උපදින්නේ නම්...’ යනාදී වශයෙන් එහිදී තුන්වන වරටත් භික්ෂූන්ට අවවාද කළ සේක.

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.154] ภิกฺขุนา เอวํ สตฺถุ โอวาทานุสาสนิการินา อายสฺมา นุ เต ภิกฺขุ อกุสลา วุฏฺฐาเปตฺวา กุสเล ปติฏฺฐาเปตีติ ปเรหิ ปุฏฺเฐน กถํ สมฺมา พฺยากรมาเนน พฺยากาตพฺพํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ අවවාද අනුශාසනා පරිදි ක්‍රියා කරන ඒ භික්ෂුවගෙන්, 'ඒ ආයුෂ්මත් භික්ෂුව ඔබව අකුසලයෙන් මුදවා කුසලයෙහි පිහිටුවන්නේද?' කියා අන්‍යයන් ඇසූ විට, නිවැරදිව පිළිතුරු දෙන්නේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ‘‘อิธาหํ อาวุโส เยน ภควา เตนุปสงฺกมึ, ตสฺส เม ภควา ธมฺมํ เทเสสิ, ตาหํ ธมฺมํ สุตฺวา เตสํ ภิกฺขูนํ อภาสึ, ตํ เต ภิกฺขู ธมฺมํ สุตฺวา อกุสลา วุฏฺฐหึสุ กุสเล ปติฏฺฐหึสู’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต เตน ภิกฺขุนา เอวํ สตฺถุ โอวาทานุสาสนิการินา ปเรหิ ปุฏฺเฐน สมฺมา พฺยากรมาเนน พฺยากาตพฺพํ.

විසර්ජනය – 'ඇවැත්නි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියෙමි. උන්වහන්සේ මට ධර්මය දේශනා කළ සේක. මම ඒ ධර්මය අසා, එම භික්ෂූන්ට ප්‍රකාශ කළෙමි. ඒ භික්ෂූහු එම ධර්මය අසා අකුසලයෙන් මිදී කුසලයෙහි පිහිටියහ' යන්නයි. ස්වාමීනි, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ අවවාද අනුශාසනා පරිදි ක්‍රියා කරන ඒ භික්ෂුව විසින්, අන්‍යයන් ඇසූ විට නිවැරදිව පිළිතුරු දිය යුත්තේ මෙසේය.

สามคามสุตฺต

සාමගාම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สามคามสุตฺตํ [Pg.155] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සාමගාම සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต สามคาเม นาม สกฺยานํ นิคเม อายสฺมนฺตญฺจ อานนฺทํ อายสฺมนฺตญฺจ จุนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา จ ภนฺเต อานนฺโท อายสฺมา จ จุนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสุ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อยํ ภนฺเต จุนฺโท สมณุทฺเทโส เอวมาห ‘นิคณฺโฐ ภนฺเต นาฏปุตฺโต ปาวายํ อธุนา กาลงฺกโต, ตสฺส กาลงฺกิริยาย ภินฺนา นิคณฺฐา ทฺเวธิกชาตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ…เป… [Pg.156] ภินฺนถูเป อปฺปฏิสรเณ’ติ. ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต เอวํ โหติ ‘มาเหว ภควโต อจฺจเยน สงฺเฆ วิวาโท อุปฺปชฺชิ, สฺวาสฺส วิวาโท พหุชนอหิตาย พหุชนอสุขาย พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสาน’นฺติ’’. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, ශාක්‍ය ජනපදයේ සාමගාම නම් වූ ශාක්‍යයන්ගේ ගමෙහිදී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් සහ ආයුෂ්මත් චුන්ද තෙරුන් අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් සහ ආයුෂ්මත් චුන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසෙක වැතිර සිටියහ. එකත්පසෙක සිටි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, මේ චුන්ද සාමණේරයන් වහන්සේ මෙසේ පවසති: "ස්වාමීනි, නිගණ්ඨ නාතපුත්ත පාථා නුවරදී මෑතකදී මියගොස් ඇත. ඔහුගේ මරණයත් සමඟ නිගණ්ඨයෝ භේද වී, දෙකට බෙදී, කලහ කරමින්, විවාද කරමින්, එකිනෙකාට මුඛ නමැති අවිවලින් ඇන ගනිමින් වෙසෙති... (පෙර පරිදි)... බිඳී ගිය ස්ථූපයක් මෙන් පිළිසරණක් නොමැතිව සිටිති" කියාය. ස්වාමීනි, මට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති විය: "භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඇවෑමෙන් සඟ පිරිස අතර මෙවැනි විවාදයක් ඇති නොවේවා! එම විවාදය බොහෝ දෙනාට අහිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට දුක් පිණිස, දෙවියන් සහ මිනිසුන් ඇතුළු බොහෝ ජනයාට අනර්ථය පිණිස, අහිත පිණිස, දුක පිණිස පවතින්නේය" කියාය'. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙම සූත්‍රය දේශනා කරන ලදී.

สุนกฺขตฺตสุตฺต

සුනක්ඛත්ත සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สุนกฺขตฺตสุตฺตํ [Pg.158] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සුනක්ඛත්ත සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, สุนกฺขตฺโต ภนฺเต ลิจฺฉวิปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สุตํ เมตํ ภนฺเต สมฺพหุเลหิ กิร ภิกฺขูหิ ภควโต สนฺติเก อญฺญา พฺยากตา ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามาติ. กจฺจิ เต ภนฺเต ภิกฺขู สมฺมเทว อญฺญํ พฺยากํสุ, อุทาหุ สนฺเตตฺเถกจฺเจ ภิกฺขู อธิมาเนน อญฺญํ พฺยากํสู’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, විශාලා මහනුවරදී ලිච්ඡවි පුත් සුනක්ඛත්ත අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ලිච්ඡවි පුත් සුනක්ඛත්ත භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි, "ජාතිය ක්ෂය විය, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිම කරන ලදී, කළ යුතු දේ කරන ලදී, මින් මතු උපතක් නැතැයි දනිමු" කියා රහත් බව ප්‍රකාශ කළ බව මට අසන්නට ලැබුණි. ස්වාමීනි, ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා සැබවින්ම මනා කොට රහත් බව ප්‍රකාශ කළාහුද, නැතහොත් එහි ඇතැම් භික්ෂූන් වහන්සේලා අධිමානයෙන් (නොලැබූ මඟඵල ලැබුවා යන වැරදි වැටහීමෙන්) රහත් බව ප්‍රකාශ කළාහුද?' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙම සූත්‍රය දේශනා කරන ලදී.

อาเนญฺชสปฺปายสุตฺต

ආනෙඤ්ජසප්පාය සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อาเนญฺชสปฺปายสุตฺตํ [Pg.161] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ආනෙඤ්ජසප්පාය සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต กมฺมาสธมฺเม นาม กุรูนํ นิคเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, කුරු රට කම්මාසදම්ම නම් වූ කුරු ජනපදයේ ගමකදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

คณกมฺโมคฺคลฺลานสุตฺต

ගණකමොග්ගල්ලාන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – คณกโมคฺคลฺลานสุตฺตํ [Pg.162] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ගණකමොග්ගල්ලාන සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต คณกโมคฺคลฺลานํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, คณกโมคฺคลฺลาโน ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘เสยฺยาถาปิ โภ โคตม อิมสฺส มิคารมาตุปาสาทสฺส ทิสฺสติ อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา ยทิทํ ยาว ปจฺฉิมโสปานกเฬวรา…เป… สกฺกา นุโข โภ โคตม อิมสฺมิมฺปิ ธมฺมวินเย เอวเมว อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา ปญฺญเปตุ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී ගණකමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ගණකමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මේ මිගාරමාතු ප්‍රාසාදයේ අවසාන පියගැටපෙළ දක්වා අනුපිළිවෙළ හික්මීමක්, අනුපිළිවෙළ ක්‍රියාවක්, අනුපිළිවෙළ ප්‍රතිපදාවක් පෙනෙන්නට තිබෙන්නාක් මෙන්... (පෙර පරිදි)... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ මේ සසුනෙහිද එලෙසම අනුපිළිවෙළ හික්මීමක්, අනුපිළිවෙළ ක්‍රියාවක්, අනුපිළිවෙළ ප්‍රතිපදාවක් පැනවිය හැකිද?' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙම සූත්‍රය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.165] วุตฺเต โข อาวุโส คณกโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ กึ อโวจ, กถญฺจสฺส ภควา พฺยากาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ පැවසූ කල ගණකමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කුමක් පැවසුවේද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුට පිළිතුරු දුන්නේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต คณกโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข โภโต โคตมสฺส สาวกา โภตา โคตเมน เอวํ โอวทียมานา เอวํ อนุสาสียมานา สพฺเพ อจฺจนฺตํ นิฏฺฐํ นิพฺพานํ อาโรเธนฺติ, อุทาหุ เอกจฺเจ นาราเธนฺตี’’ติ, ภควา จ ภนฺเต ‘‘อปฺเปกจฺเจ โข พฺราหฺมณ มม สาวกา มยา เอวํ โอวทียมานา เอวํ อนุสาสียมานา อจฺจนฺตํ นิฏฺฐํ นิพฺพานํ อาราเธนฺติ, เอกจฺเจ นาราเธนฺตี’’ติ เอวมาทินา คณกโมคฺคลฺลานสฺส พฺราหฺมณสฺส พฺยากาสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, මෙසේ පැවසූ කල ගණකමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් මෙසේ අවවාද කරනු ලබන, අනුශාසනා කරනු ලබන භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ සියල්ලෝම ඒකාන්තයෙන් නිවන (නොහොත් අවසාන අරමුණ) සාක්ෂාත් කරත්ද, නැතහොත් ඇතැම් කෙනෙක් සාක්ෂාත් නොකරත්ද?' ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේද 'බ්‍රාහ්මණයා, මා විසින් මෙසේ අවවාද කරනු ලබන, අනුශාසනා කරනු ලබන මාගේ ශ්‍රාවකයන්ගෙන් ඇතැම් කෙනෙක් ඒකාන්තයෙන් නිවන සාක්ෂාත් කරති, ඇතැම් කෙනෙක් සාක්ෂාත් නොකරති' යනුවෙන් ගණකමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයාට පිළිතුරු දුන් සේක.

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.168] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา คณโก โมคฺคลฺลาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙම ධර්ම දේශනාව අසා මේ සසුනෙහි පැහැදුණු ගණක මොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයා කුමන ආකාරයේ ප්‍රසාදයක් (පැහැදීමක්) ප්‍රකාශ කළේද?

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา คณกโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ‘‘เย เม โภ โคตม ปุคฺคลา อสทฺธา ชีวิกตฺถา น สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, මෙම ධර්ම දේශනාව ඇසූ ගණකමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයා 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් පුද්ගලයෝ ශ්‍රද්ධාවක් නොමැතිව, හුදෙක් ජීවිකාව උදෙසා මිස ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි නොවූවාහුද...' යනාදී වශයෙන් පවසා, මෙම ශාසනයෙහි තම ප්‍රසාදය ප්‍රකාශ කළේය.

โคปกโมคฺคลฺลานสุตฺต

ගෝපකමොග්ගල්ලාන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – โคปกโมคฺคลฺลานสุตฺตํ [Pg.170] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ගෝපකමොග්ගල්ලාන සූත්‍රය දේශනා කරන ලද්දේ කොහේද? කවුරුන් අරභයාද? කුමන කරුණක් මුල් කරගෙනද? කවුරුන් විසින්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต โคปกโมคฺคลฺลานํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ, โคปกโมคฺคลฺลาโน ภนฺเต พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข โภ อานนฺท เอกภิกฺขุปิ เตหิ ธมฺเมหิ สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถา สพฺพํ สมนฺนาคโต, เยหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต โส ภวํ โคตโม อโหสิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී ගෝපකමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයා අරභයා ධර්මභාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, ගෝපකමොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ආනන්දයෙනි, අරහත් වූ සම්මා සම්බුද්ධ වූ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ යම් ගුණධර්මවලින් සමන්නාගත වූ සේක්ද, ඒ සියලු ගුණධර්මයන්ගෙන් සර්වාකාරයෙන්ම සමන්විත වූ එකම භික්ෂුවක් හෝ දැන් ඉන්නවාද?' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ මුල් කරගෙන මෙම සූත්‍රය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.173] ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภิกฺขุโน ปสาทนียา ธมฺมา ปกาสิตา, เย เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อกฺขาตา. เยหิ จ สมนฺนาคตํ ภิกฺขุํ อญฺเญ ภิกฺขู สกฺกเรยฺยุํ ครุํ กเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විසින්, දන්නා වූ දක්නා වූ අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද, භික්ෂුවකගේ පැහැදීම ඇති කරවන (ප්‍රසාදනීය) ධර්මයන් කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද? යම් ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුවකට අන්‍ය භික්ෂූහු සත්කාර කරත් ද, ගරු කරත් ද, බහුමාන කරත් ද, පූජා කරත් ද, එසේ සත්කාර ගරුකාර කොට ඇසුරු කරමින් වාසය කරත් ද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ พฺราหฺมณ ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เยเม ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ทส ปสาทนียา ธมฺมา ปกาสิตา. เย เตน ภคตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อกฺขาตา, เยหิ สมนฺนาคตํ ภิกฺขุํ เอตรหิ ภิกฺขู สกฺกเรยฺยุํ ครุํ กเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ.

පිළිතුර – 'පින්වත් බ්‍රාහ්මණය, මෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වෙයි, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවරයෙන් සංවර වූයේ වාසය කරයි, ආචාර ගෝචර සම්පන්න වෙයි, ඉතා සුළු වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුලු වෙයි, සමාදන්ව ශික්ෂාපදයන්හි හික්මෙයි. බහුශ්‍රැත වෙයි, ඇසූ දේ දරන්නේ වෙයි, ධර්මයන් රැස්කර ගත්තේ වෙයි. මුල, මැද, අග යහපත් වූ, අර්ථ සහිත වූ, ව්‍යඤ්ජන සහිත වූ, මුළුමනින්ම පරිපූර්ණ වූ, පිරිසිදු බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරන්නා වූ යම් ඒ ධර්මයන් වෙත් ද, එබඳු වූ ධර්මයන් බොහෝ සෙයින් ඇසූ කෙනෙක් වෙයි, මතක තබා ගත්තේ වෙයි, වචනයෙන් පුරුදු කළේ වෙයි, මනසින් මැනවින් විමසන ලද්දේ වෙයි, දෘෂ්ටියෙන් මැනවින් අවබෝධ කරන ලද්දේ වෙයි' යන මේ ආදී වශයෙන් ස්වාමීනී, එහිදී ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ විසින් දස ප්‍රසාදනීය ධර්මයන් ප්‍රකාශ කරන ලදහ. යම් ධර්ම කෙනෙක් දන්නා වූ දක්නා වූ අරහත් වූ සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දාහු ද, යම් ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වූ භික්ෂුවකට වර්තමානයෙහි භික්ෂූහු සත්කාර කරත් ද, ගරු කරත් ද, බහුමාන කරත් ද, පූජා කරත් ද, සත්කාර කොට ගරු කොට ඇසුරු කොට වාසය කරත් ද?

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.178] วุตฺเต โข อาวุโส วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต กีทิสํ ปสํสาวจนํ กเถสิ, กถญฺจสฺส อายสฺมา อานนฺทตฺเถโร ธมฺมภณฺฑาคาริโก ตํ วจนํ ปฏิโสเธตฺวา ปกาเสสิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මෙසේ වදාළ කල්හි මගධ මහාමාත්‍ය වූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා කෙබඳු ප්‍රශංසා වචනයක් ප්‍රකාශ කළේ ද? ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ඔහුගේ ඒ වචනය කෙසේ නිවැරදි කරමින් ප්‍රකාශ කළ සේක් ද?

วิสฺสชฺชนา – เอวํ [Pg.179] วุตฺเต วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต อุปนนฺทํ เสนาปตึ อามนฺเตสิ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ภวํ เสนาปติ, ยทิ เม โภนฺโต สกฺกาตพฺพํ สกฺกโรนฺติ, ครุํ กาตพฺพํ ครุํ กโรนฺติ, มาเนตพฺพํ มาเนนฺติ, ปูเชตพฺพํ ปูเชนฺตี’’ติ เอวมาทิกํ ปสํสาวจนํ กเถสิ, อายสฺมา จ ภนฺเต อานนฺโท ‘‘น จ โข พฺราหฺมณ โส ภควา สพฺพํ ฌานํ วณฺเณสิ, นปิ โส ภควา สพฺพํ ฌานํ น วณฺเณสี’’ติ เอวมาทินา ตํ วจนํ ปฏิโสเธตฺวา ปกาเสสิ.

පිළිතුර – මෙසේ කී කල්හි මගධ මහාමාත්‍ය වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා උපනන්ද සේනාපතියා අමතා 'සේනාපති තුමනි, ඔබ කුමක් සිතන්නේද? ඉදින් මේ පින්වත්හු සත්කාර කළ යුත්තන්ට සත්කාර කරත් නම්, ගරු කළ යුත්තන්ට ගරු කරත් නම්, බහුමාන කළ යුත්තන්ට බහුමාන කරත් නම්, පූජා කළ යුත්තන්ට පූජා කරත් නම් (මැනවි)' යන ආදී ප්‍රශංසා වචනයක් ප්‍රකාශ කළේය. ස්වාමීනී, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ද, 'බ්‍රාහ්මණය, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියලු ධ්‍යානයන් වර්ණනා නොකළ සේක, එසේම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියලු ධ්‍යානයන් වර්ණනා නොකර සිටියේ ද නැත' යන ආදී වශයෙන් ඒ වචනය නිවැරදි කරමින් ප්‍රකාශ කළ සේක.

มหาปุณฺณมสุตฺต

මහාපුණ්ණම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาปุณฺณมสุตฺตํ [Pg.182] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාපුණ්ණම සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කා උදෙසා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ สฏฺฐิมตฺตานํ ปธานียภิกฺขูนํ สงฺฆตฺเถรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ, อญฺญตโร ภนฺเต

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී හැටක් පමණ වූ ප්‍රධාන (වීර්යවන්ත) භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සංඝ ස්ථවිර වූ එක්තරා භික්ෂූන් වහන්සේනමක් උදෙසා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනී, එක්තරා...

สฏฺฐิมตฺตานํ [Pg.183] ปธานียภิกฺขูนํ สงฺฆตฺเถโร ภิกฺขุ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ปุจฺเฉยฺยาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ กิญฺจิเทว เทสํ, สเจ เม ภควา โอกาสํ กโรติ ปญฺหสฺส เวยฺยากรณายา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

හැටක් පමණ වූ වීර්යවන්ත භික්ෂූන්ගේ සංඝස්ථවිර වූ ඒ භික්ෂුව අසුනෙන් නැගිට, සිවුර ඒකාංශ කොට පොරවාගෙන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි දිශාවට දොහොත් මුදුන් දී වැඳ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ ප්‍රශ්න විසඳීම සඳහා අවසර දෙන්නේ නම්, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් යම් කිසි කරුණක් විමසන්නෙමි.' ස්වාමීනී, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන (මෙම සූත්‍රය) දේශනා කරන ලදී.

จูฬปุณฺณมสุตฺต

චූළපුණ්ණම සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬปุณฺณมสุตฺตํ [Pg.184] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, චූළපුණ්ණම සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කා උදෙසා දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා උදෙසා දේශනා කරන ලද්දකි.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.185] ตตฺถ ภควตา อสปฺปุริสองฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අසත්පුරුෂ ලක්ෂණ (අංගයන්) බෙදා දක්වමින් කෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – อสปฺปุริโส ภิกฺขเว อสฺสทฺธมฺมสมนฺนาคโต โหติ, อสปฺปุริสภตฺติ โหติ, อสปฺปุริสจินฺตี โหติ, อสปฺปุริสมนฺตี โหติ, อสปฺปุริสวาโจ โหติ, อสปฺปุริสกมฺมนฺโต โหติ, อสปฺปุริสทิฏฺฐิ โหติ, อสปฺปุริสทานํ เทตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อฏฺฐ อสปฺปุริสองฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

පිළිතුර – 'මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා අසද්ධර්මයෙන් යුක්ත වූවෙක් වෙයි, අසත්පුරුෂයන් කෙරෙහි භක්තිමත් (ඇලුම් කරන්නෙක්) වෙයි, අසත්පුරුෂ අදහස් සිතන්නෙක් වෙයි, අසත්පුරුෂ දේ සාකච්ඡා කරන්නෙක් වෙයි, අසත්පුරුෂ වචන කතා කරන්නෙක් වෙයි, අසත්පුරුෂ ක්‍රියාවන් කරන්නෙක් වෙයි, අසත්පුරුෂ දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් වෙයි, අසත්පුරුෂ දානයන් දෙන්නෙක් වෙයි' යන මේ ආදී වශයෙන් ස්වාමීනී, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අසත්පුරුෂ ලක්ෂණ (අංග) අටක් බෙදා දක්වමින් ප්‍රකාශ කරන ලදහ.

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.186] ปนาวุโส ภควตา ตตฺถ สปฺปุริสองฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්පුරුෂ ලක්ෂණ (අංගයන්) බෙදා දක්වමින් කෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – สปฺปุริโส ภิกฺขเว สทฺธมฺมสมนฺนาคโต โหติ, สปฺปุริสภตฺติ โหติ, สปฺปุริสจินฺตี โหติ, สปฺปุริสมนฺตี โหติ, สปฺปุริสวาโจ โหติ, สปฺปุริสกมฺมนฺโต โหติ, สปฺปุริสทิฏฺฐิ โหติ, สปฺปุริสทานํ เทตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ อฏฺฐวิธานิ สปฺปุริสงฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

පිළිතුර – 'මහණෙනි, සත්පුරුෂයා සද්ධර්මයෙන් යුක්ත වූවෙක් වෙයි, සත්පුරුෂයන් කෙරෙහි භක්තිමත් (ඇලුම් කරන්නෙක්) වෙයි, සත්පුරුෂ අදහස් සිතන්නෙක් වෙයි, සත්පුරුෂ දේ සාකච්ඡා කරන්නෙක් වෙයි, සත්පුරුෂ වචන කතා කරන්නෙක් වෙයි, සත්පුරුෂ ක්‍රියාවන් කරන්නෙක් වෙයි, සත්පුරුෂ දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක් වෙයි, සත්පුරුෂ දානයන් දෙන්නෙක් වෙයි' යන මේ ආදී වශයෙන් ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එහිදී අටවැදෑරුම් සත්පුරුෂ ලක්ෂණ (අංග) බෙදා දක්වමින් ප්‍රකාශ කරන ලදහ.

อนุปทสุตฺต

අනුපද සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อนุปทสุตฺตํ [Pg.188] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අනුපද සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කා උදෙසා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส สภาคา ตสฺมึ สมเย สนฺนิปตึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා උදෙසා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනී, එකල්හි ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ සභාග (සමාන අදහස් ඇති) වූ බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා රැස් වූහ; ස්වාමීනී, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.189] ตตฺถ ภควตา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อนุปทธมฺมวิปสฺสนา วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ අනුපදධර්ම විපස්සනාව (පිළිවෙළින් වූ විදර්ශනාව) විස්තර වශයෙන් බෙදා දක්වමින් කෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ปณฺฑิโต ภิกฺขเว สาริปุตฺโต มหาปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต ปุถุปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต หาสปญฺโญ [Pg.190] ภิกฺขเว สาริปุตฺโต ติกฺขปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต ชวนปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต นิพฺเพธิกปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต สาริปุตฺโต ภิกฺขเว อฑฺฒมาสํ อนุปทธมฺมวิปสฺสนํ วิปสฺสตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อนุปทธมฺมวิปสฺสนา วิตฺถาเรน ปกาสิตา.

පිළිතුර – 'මහණෙනි, සාරිපුත්ත පණ්ඩිතයෙකි; මහණෙනි, සාරිපුත්ත මහා ප්‍රඥාවන්තයෙකි; මහණෙනි, සාරිපුත්ත පුළුල් ප්‍රඥාව ඇත්තෙකි; මහණෙනි, සාරිපුත්ත ප්‍රීතිමත් ප්‍රඥාව ඇත්තෙකි; මහණෙනි, සාරිපුත්ත තියුණු ප්‍රඥාව ඇත්තෙකි; මහණෙනි, සාරිපුත්ත වේගවත් ප්‍රඥාව ඇත්තෙකි; මහණෙනි, සාරිපුත්ත විනිවිද දකින ප්‍රඥාව ඇත්තෙකි; මහණෙනි, සාරිපුත්ත අඩමසක් තිස්සේ පිළිවෙළින් වූ විදර්ශනාව වැඩුවේය' යන මේ ආදී වශයෙන් ස්වාමීනී, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මසේනාපති වූ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ අනුපදධර්ම විපස්සනාව විස්තර සහිතව ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ฉพฺพิโสธนสุตฺต

ඡබ්බිසෝධන සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.192] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ฉพฺพิโสธนสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඒ...පෙ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ඡබ්බිසෝධන සූත්‍රය කොහිදී, කා උදෙසා දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා උදෙසා දේශනා කරන ලද්දකි.

สปฺปุริสสุตฺต

සත්පුරුෂ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สปฺปุริสสุตฺตํ [Pg.193] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සත්පුරුෂ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කා උදෙසා දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා උදෙසා දේශනා කරන ලද්දකි.

เสวิตพฺพาเสวิตพฺพสุตฺต

සේවිතබ්බාසේවිතබ්බ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เสวิตพฺพาเสวิตพฺพสุตฺตํ [Pg.194] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සේවිතබ්බාසේවිතබ්බ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කා උදෙසා, කා සමඟ දේශනා කරන ලද්දක් ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา สทฺธึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා, ධර්මසේනාපති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙරුන් වහන්සේ සමඟ දේශනා කරන ලදී.

พหุธาตุกสุตฺต

බහුධාතුක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – พหุธาตุกสุตฺตํ [Pg.195] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, බහුධාතුක සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

อิสิคิลิสุตฺต

ඉසිගිලි සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อิสิคิลิสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉසිගිලි සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, රජගහනුවර ඉසිගිලි පර්වතයේදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

มหาจตฺตารีสกสุตฺต

මහාචත්තාරීසක සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาจตฺตารีสกสุตฺตํ [Pg.196] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාචත්තාරීසක සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

อานาปานสฺสติสุตฺต

ආනාපානස්සති සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อานาปานสฺสติสุตฺตํ [Pg.197] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ආනාපානස්සති සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, เถรา ภนฺเต ภิกฺขู นเว ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู ทสปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู วีสมฺปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู ตึสมฺปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู จตฺตารีสมฺปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, เต จ ภนฺเต นวา ภิกฺขู เถเรหิ ภิกฺขูหิ โอวทิยมานา อนุสาสิยมานา อุฬารํ ปุพฺเพนาปรํ วิเสสํ ชานนฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාට අවවාද අනුශාසනා කරති. ඇතැම් තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා භික්ෂූන් දස නමකට ද, ඇතැම් තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා විසි නමකට ද, ඇතැම් තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා තිස් නමකට ද, ඇතැම් තෙර භික්ෂූන් වහන්සේලා සතළිස් නමකට ද අවවාද අනුශාසනා කරති. ස්වාමීනී, ඒ නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා තෙරුන් වහන්සේලාගෙන් අවවාද ලැබෙමින්, අනුශාසනා ලැබෙමින් පෙරට වඩා උදාර වූ විශේෂ ගුණාධිගමයන් අවබෝධ කරගනිති. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

กายคตาสติสุตฺต

කායගතාසති සූත්‍රය

ปุจฺฉา – กายคตาสติสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, කායගතාසති සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรกถา อุทปาทิ ‘‘อจฺฉริยํ อาวุโส, อพฺภุตํ อาวุโส, ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน กายคตาสติ ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา วุตฺตา มหานิสํสา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී පසුබත් කාලයෙහි උපස්ථාන ශාලාවට රැස්ව අසුන්ගෙන සිටි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර, 'ඇවැත්නි, දන්නා වූ, දක්නා වූ, අරහත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද කායගතාසතිය මහත් ඵල මහානිසංස ඇති බව වදාරන ලද්දාහුය, මෙය කෙතරම් ආශ්චර්යයක්ද, කෙතරම් අද්භූතයක්ද!' යනුවෙන් අතුරු කතාවක් ඇති විය. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

สงฺขารูปปตฺติสุตฺต

සංඛාරූපපත්ති සූත්‍රය

ปุจฺฉา – สงฺขารูปปตฺติสุตฺตํ [Pg.200] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, සංඛාරූපපත්ති සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส ตตฺถ ภควตา สงฺขารูปปตฺติโย วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංඛාරූපපත්තීන් බෙදා දක්වන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สทฺธาย สมนฺนาคโต โหติ, สีเลน สมนฺนาคโต โหติ, สุเตน สมนฺนาคโต โหติ, จาเคน สมนฺนาคโต โหติ, ปญฺญาย สมนฺนาคโต โหติ, ตสฺส เอวํ โหติ ‘‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’’นฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สงฺขารูปปตฺติโย วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, 'මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ශ්‍රද්ධාවෙන් යුක්ත වෙයි, සීලයෙන් යුක්ත වෙයි, ශ්‍රැතයෙන් යුක්ත වෙයි, ත්‍යාගයෙන් යුක්ත වෙයි, ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙයි. ඔහුට මෙසේ සිතෙයි: "අහෝ! මම කය බිඳී මරණින් මතු මහාසාර ක්ෂත්‍රියයන් අතර උපදින්නෙම් නම් කෙතරම් යහපත්ද!"' යනුවෙන් ආදී වශයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එහිදී සංඛාරූපපත්තීන් බෙදා දක්වන ලද්දාහුය.

จูฬสุญฺญตสุตฺต

චූළසුඤ්ඤත සූත්‍රය

ปุจฺฉา – จูฬสุญฺญตสุตฺตํ [Pg.202] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, චූළසුඤ්ඤත සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘เอกมิทํ ภนฺเต สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ นครกํ นาม สกฺยานํ นิคโม, ตตฺถ เม ภนฺเต ภควโต สมฺมุขา สุตํ, สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ, สุญฺญตาวิหาเรนาหํ อานนฺท เอตรหิ พหุลํ วิหรามีติ กจฺจิ เมตํ ภนฺเต สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริต’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සවස් කාලයේ විවේකයෙන් නැගී සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, 'ස්වාමීනී, එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි නගරක නම් වූ ශාක්‍යයන්ගේ නියම්ගමෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී මට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවෙන්ම, "ආනන්ද, මම දැන් බහුල වශයෙන් ශුන්‍යතා විහරණයෙන් වෙසෙමි" යනුවෙන් අසන්නට ලැබුණි, පිළිගන්නට ලැබුණි. ස්වාමීනී, මෙය මා විසින් මනාව අසන ලද්දක්, මනාව පිළිගන්නා ලද්දක්, මනාව මෙනෙහි කරන ලද්දක්, මනාව ධාරණය කරන ලද්දක්ද?' යනුවෙන් සැළ කළහ. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

มหาสุญฺญตสุตฺต

මහාසුඤ්ඤත සූත්‍රය

ปุจฺฉา – มหาสุญฺญตสุตฺตํ [Pg.204] ปนาวุโต ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, මහාසුඤ්ඤත සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ฆฏาย สกฺกสฺส วิหาเร จีวรกมฺมํ กโรติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, ශාක්‍ය ජනපදයේ කිඹුල්වත් නුවරදී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ඝටාය ශාක්‍යයාගේ විහාරයෙහි සිවුරු මසමින් සිටියහ. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

อจฺฉริยอพฺภุตสุตฺต

අච්ඡරියඅබ්භුත සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อจฺฉริยอพฺภุตสุตฺตํ [Pg.205] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අච්ඡරියඅබ්භුත සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන, කවුරුන් සමඟ දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน สทฺธึ ภาสิตํ. สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรกถา อุทปาทิ ‘‘อจฺฉริยํ อาวุโส, อพฺภุตํ อาวุโส ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา. ยตฺร หิ นาม ตถาคโต อตีเต พุทฺเธ ปรินิพฺพุเต ฉินฺนปปญฺเจ ฉินฺนวฏุเม ปริยาทินฺนวฏฺเฏ สพฺพทุกฺขวีติวตฺเต ชานิสฺสติ. เอวํชจฺจา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํนามา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํโคตฺตา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํสีลา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํธมฺมา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํปญฺญา [Pg.206] เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํวิหารี เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํวิมุตฺตา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, සැවැත්නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා, ධර්මභාණ්ඩාගාරික ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සමඟ දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී පසුබත් කාලයෙහි උපස්ථාන ශාලාවට රැස්ව අසුන්ගෙන සිටි බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර, 'ඇවැත්නි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහා සෘද්ධිමත්භාවය හා මහානුභාවසම්පන්නභාවය කෙතරම් ආශ්චර්යයකි, කෙතරම් අද්භූතයකි! යම් හෙයකින් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවී ගියා වූ, කෙලෙස් ප්‍රපංචයන් සිඳ දැමුවා වූ, සංසාර මාර්ගය සිඳ දැමුවා වූ, සසර වෘත්තය ක්ෂය කළා වූ, සියලු දුකෙන් එතෙර වූ අතීත බුදුවරුන් පිළිබඳව, "ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙබඳු ජාති ඇතිව ද, මෙබඳු නම් ඇතිව ද, මෙබඳු ගෝත්‍ර ඇතිව ද, මෙබඳු සීල ඇතිව ද, මෙබඳු ධර්ම ඇතිව ද, මෙබඳු ප්‍රඥා ඇතිව ද, මෙබඳු විහරණ ඇතිව ද, මෙබඳු විමුක්ති ඇතිව ද වැඩසිටියහ" යනුවෙන් දන්නා සේක' කියා අතුරු කතාවක් ඇති විය. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලදී.

พากุลสุตฺต

බාකුල සූත්‍රය

ปุจฺฉา – พากุลสุตฺตํ [Pg.207] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, බාකුල සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อเจลํ กสฺสปํ อารพฺภ อายสฺมตา พากุลตฺเถเรน ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, රජගහනුවරදී අචේල කස්සපයන් අරභයා ආයුෂ්මත් බාකුල තෙරුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී.

ทนฺตภูมิสุตฺต

දන්තභූමි සූත්‍රය

ปุจฺฉา – ทนฺตภูมิสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, දන්තභූමි සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ชยเสนํ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ. ชยเสโน ภนฺเต ราชกุมาโร อจิรวตํ สมณุทฺเทสํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สุตํ เมตํ โภ อคฺคิเวสฺสน อิธ ภิกฺขุ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต ผุเสยฺย [Pg.208] จิตฺตสฺส เอกคฺคต’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී ජයසේන රාජකුමාරයා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, ජයසේන රාජකුමාරයා අචිරවත සාමණේරයන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, 'භවත් අග්ගිවෙස්සන, මෙහි මහණෙක් නොපමා ව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්ත ව, මෙහෙයවූ සිත් ඇතිව වසනුයේ සිතේ ඒකාග්‍රතාවයට පැමිණෙන්නේයැයි මවිසින් අසන ලදී' යනුවෙන් පැවසීය. ස්වාමීනි, ඒ කරුණ අරභයා මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.210] ตตฺถ ภควตา อจิรวตสฺส สมณุทฺเทสสฺส สมสฺสาเสตฺวา ธมฺมเทสนานโย ปกาสิโต.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අචිරවත සාමණේරයන් වහන්සේ සනසා, ධර්ම දේශනා ක්‍රමය ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ตํ กุเตตฺถ อคฺคิเวสฺสน ลพฺภา, ยํ ตํ เนกฺขมฺเมน ญาตพฺพํ เนกฺขมฺเมน ทฏฺฐพฺพํ เนกฺขมฺเมน ปตฺตพฺพํ เนกฺขมฺเมน สจฺฉิกาตพฺพํ, ตํ วต ชยเสโน ราชกุมาโร กามมชฺเฌ วสนฺโต กาเม ปริภุญฺชนฺโต กามวิตกฺเกหิ ขชฺชมาโน กามปริฬาเหน ปริฑยฺหมาโน กามปริโยสนาย อุสฺสุโก อุสฺสติ วา ทกฺขติ วา สจฺฉิ วา กริสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชตีติ เอวํ โข ภนฺเต ภควโต อจิรวตสฺส สมณุทฺเทสสฺส สมสฺสาเสตฺวา, เสยฺยถาปิสฺสุ อคฺคิเวสฺสน ทฺเว หตฺถิทมฺมา วา อสฺสทมฺมาวา โคทมฺมา วา สุทนฺตา สุวินีตาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อจิรวตสฺส สมณุทฺเทสสฺส เทสนานโย ปกาสิโต.

විසර්ජනය – 'අග්ගිවෙස්සන, යම් දහමක් නෛෂ්ක්‍රම්‍යයෙන් දැනගත යුතු ද, නෛෂ්ක්‍රම්‍යයෙන් දැකිය යුතු ද, නෛෂ්ක්‍රම්‍යයෙන් පැමිණිය යුතු ද, නෛෂ්ක්‍රම්‍යයෙන් සාක්ෂාත් කටයුතු ද, කාමයන් මධ්‍යයේ වෙසෙන, කාමයන් පරිභෝජනය කරන, කාම විතර්කයන්ගෙන් පීඩා විඳින, කාම පරිළාහයෙන් දැවෙන, කාමයටම නැඹුරු වූ ජයසේන රාජකුමාරයා එය දැනගන්නේය, දකින්නේය හෝ සාක්ෂාත් කරන්නේය යන මෙබඳු කරුණක් සිදු විය නොහැක්කකි' යනුවෙන් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අචිරවත සාමණේරයන් වහන්සේ අස්වැසූ සේක. තවද, 'අග්ගිවෙස්සන, යම්සේ මනාව දමනය කරන ලද, මනාව හික්මවන ලද දමනය කළ යුතු ඇතකු හෝ අශ්වයකු හෝ ගොනකු හෝ වෙත්ද' යනාදී උපමාවන්ගෙන්, ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අචිරවත සාමණේරයන් වහන්සේට දේශනා ක්‍රමය ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.214] ตตฺถ ภควา ทฺเว อุปมาโย ทสฺเสตฺวา ตตุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒติ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපමා දෙකක් දක්වා ඉන් ඔබ්බට ධර්ම දේශනාව වර්ධනය කළේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ อคฺคิเวสฺสน ราชาขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต นาควนิกํ อามนฺเตตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา อุตฺตริปิ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒสิ.

විසර්ජනය – 'අග්ගිවෙස්සන, යම්සේ මූර්ධාවශික්ත ක්ෂත්‍රිය රජෙක් හස්ති වනාන්තරයෙහි වෙසෙන්නෙකු අමතයි' යනාදී වශයෙන් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මින් ඔබ්බට ද ධර්ම දේශනාව වර්ධනය කළ සේක.

ภูมิชสุตฺต

භූමිජ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.216] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ภูมิชสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – එසේ නම් ඇවැත්නි, ...පෙ... සම්මාසම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් භූමිජ සූත්‍රය කොහිදී, කවරෙකු අරභයා, කිනම් කරුණක් මුල් කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ชยเสนํ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ, ชยเสโน ภนฺเต ราชกุมาโร อายสฺมนฺตํ ภูมิชํ เอตทโวจ ‘‘สนฺติ โภ ภูมิช เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน ‘อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย. อนาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย. อาสญฺจ อนาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย[Pg.217]. เนวาสํ นานาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อาภพฺพา ผลสฺส อธิคมายา’ติ. อิธ โภโต ภูมิชสฺส สตฺถา กึวาที กิมกฺขายี’’ติ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, රජගහ නුවරදී ජයසේන රාජකුමාරයා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, ජයසේන රාජකුමාරයා ආයුෂ්මත් භූමිජ තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් භූමිජ, ඇතැම් මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇති ව, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇති ව වෙසෙති: "ප්‍රාර්ථනාවක් ඇතිව බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරුණ ද, ඔවුහු මාර්ග ඵල ලැබීමට අභව්‍ය වෙති. ප්‍රාර්ථනාවක් නැතිව බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරුණ ද, ඔවුහු මාර්ග ඵල ලැබීමට අභව්‍ය වෙති. ප්‍රාර්ථනාවක් ඇති ව ද නැති ව ද බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරුණ ද, ඔවුහු මාර්ග ඵල ලැබීමට අභව්‍ය වෙති. ප්‍රාර්ථනාවක් ඇත්තේද නොවන නැත්තේද නොවන ලෙස බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරුණ ද, ඔවුහු මාර්ග ඵල ලැබීමට අභව්‍ය වෙති" කියා යි. මෙහිදී භවත් භූමිජයන් වහන්සේගේ ශාස්තෘවරයාණන් වහන්සේ කවර වාදයක් ඇත්තේද, කිනම් දහමක් ප්‍රකාශ කරන්නේද?' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ අරභයා මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.219] ตตฺถ ภควตา อายสฺมโต ภูมิชตฺเถรสฺส ตํ พฺยากรณํ สมนุชานิตฺวา ตตุตฺตริ ธมฺมเทสนานโย ปริปูเรตฺวา ปกาสิโต.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ආයුෂ්මත් භූමිජ තෙරුන් වහන්සේගේ ඒ පිළිතුර අනුමත කොට, ඉන් ඔබ්බට ධර්ම දේශනා ක්‍රමය සම්පූර්ණ කරමින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ตคฺฆ ตฺวํ ภูมิช เอวํ ปุฏฺโฐ เอวํ พฺยากรมาโน วุตฺตวาที เจว เม โหสิ, น จ มํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขสิ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อายสฺมโต ภูมิชสฺส ตํ วจนํ สมนุชานิตฺวา ‘‘เยหิ เกหิจิ ภูมิช สมณา วา พฺราหฺมณา วา มิจฺฉาทิฏฺฐิโน มิจฺฉาสงฺกปฺปา มิจฺฉาวาจา มิจฺฉากมฺมนฺตา มิจฺฉาอาชีวา มิจฺฉาวายามา มิจฺฉาสตี มิจฺฉาสมาธิโน, เต อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมายา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อายสฺมโต ภูมิชสฺส อุตฺตริ เทสนานโย ปริปูเรตฺวา ปกาสิโต.

විසර්ජනය – 'භූමිජ, සැබැවින්ම එසේ අසන ලදුව, මෙසේ පිළිතුරු දෙන තෝ මා පැවසූ දෙයම පවසන්නෙක් වන්නෙහිය, අසත්‍යයකින් මට චෝදනා නොකරන්නෙහිය' යනාදී වශයෙන් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් භූමිජ තෙරුන්ගේ ඒ වචනය අනුමත කොට, 'භූමිජ, යම් කිසි මහණෙක් හෝ බමුණෙක් හෝ මිථ්‍යා දෘෂ්ටි, මිථ්‍යා සංකල්ප, මිථ්‍යා වාචා, මිථ්‍යා කම්මන්ත, මිථ්‍යා ආජීව, මිථ්‍යා වායාම, මිථ්‍යා සති, මිථ්‍යා සමාධි ඇතිව වෙසෙත්ද, ඔවුහු ප්‍රාර්ථනාවක් ඇතිව බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරුණ ද, මාර්ග ඵල ලැබීමට අභව්‍ය වෙති' යනාදී වශයෙන් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ආයුෂ්මත් භූමිජ තෙරුන්ට මින් ඔබ්බට දේශනා ක්‍රමය සම්පූර්ණ කොට ප්‍රකාශ කරන ලදී.

อนุรุทฺธสุตฺต

අනුරුද්ධ සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อนุรุทฺธสุตฺตํ [Pg.224] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, අනුරුද්ධ සූත්‍රය වනාහි කොහිදී, කවරෙකු අරභයා, කිනම් කරුණක් මුල් කරගෙන, කවුරුන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺจกงฺคํ ถปตึ อารพฺภ อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน ภาสิตํ, ปญฺจกงฺโค ภนฺเต ถปติ อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ เอตทโวจ ‘‘อิธ มํ ภนฺเต เถรา ภิกฺขู อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ ‘อปฺปมาณํ คหปติ เจโตวิมุตฺตึ ภาเวหี’ติ, เอกจฺเจ เถรา เอวมาหํสุ ‘มหคฺคตํ คหปติ เจโตวิมุตฺตึ ภาเวหี’’ติ, ยา จายํ ภนฺเต อปฺปมาณา เจโตวิมุตฺติ ยา จ มหคฺคตา เจโตวิมุตฺติ, อิเม ธมฺมา นานตฺถา เจว นานาพฺยญฺชนา จ, อุทาหุ เอกตฺถา พฺยญฺชนเมว นานนฺติ’’ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී පංචකංග වඩුපති අරභයා ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දකි. ස්වාමීනි, පංචකංග වඩුපති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'ස්වාමීනි, මෙහි ඇතැම් ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලා මා වෙත පැමිණ, "ගෘහපතිය, අප්‍රමාණ චේතෝවිමුක්තිය වඩන්න" යැයි පැවසූහ. ඇතැම් ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලා "ගෘහපතිය, මහග්ගත චේතෝවිමුක්තිය වඩන්න" යැයි පැවසූහ. ස්වාමීනි, යම් මේ අප්‍රමාණ චේතෝවිමුක්තියක් හා යම් මහග්ගත චේතෝවිමුක්තියක් වේද, මේ ධර්මයන් අර්ථයෙන් ද වෙනස් වී අකුරෙන් ද වෙනස් වෙත්ද, නැතහොත් අර්ථයෙන් එකක්ම වී අකුරෙන් පමණක් වෙනස් වෙත්ද?' ස්වාමීනි, ඒ කරුණ අරභයා මෙය දේශනා කරන ලදී.

อุปกฺกิเลสสุตฺต

උපක්කිලේස සූත්‍රය

ปุจฺฉา – อุปกฺกิเลสสุตฺตํ [Pg.225] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, උපක්කිලේස සූත්‍රය වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවරෙකු අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – ปาจีนวํสทาเย ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, පාචීනවංශදායෙහිදී ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

พาลปณฺฑิตสุตฺต

බාලපණ්ඩිත සූත්‍රය

ปุจฺฉา – พาลปณฺฑิตสุตฺตํ [Pg.226] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, බාලපණ්ඩිත සූත්‍රය වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවරෙකු අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත් නුවරදී බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා අරභයා දේශනා කරන ලද්දකි.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส ตตฺถ ภควตา พาลสฺส พาลลกฺขณานิ จ พาลสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අඥානයාගේ බාල ලක්ෂණ ද, අඥානයා මෙලොවදීම විඳින දුක් දොම්නස් ද ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ตีณิมานิ ภิกฺขเว พาลสฺส พาลลกฺขณานิ พาลนิมิตฺตานิ พาลาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ. อิธ ภิกฺขเว พาโล ทุจฺจินฺติตจินฺตี [Pg.227] จ โหติ ทุพฺภาสิตภาสี จ ทุกฺกฏกมฺมการี จาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส พาลลกฺขณานิ จ พาลสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, අඥානයාගේ බාල ලක්ෂණ, බාල නිමිති, බාල හැසිරීම් මේ තුනකි. කවර තුනක්ද යත්: මහණෙනි, මෙහි අඥාන තැනැත්තා වැරදි ලෙස සිතන, වැරදි ලෙස කතා කරන, වැරදි ක්‍රියා කරන තැනැත්තෙක් වෙයි' යනාදී වශයෙන් ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අඥානයාගේ බාල ලක්ෂණ ද, අඥානයා මෙලොවදීම විඳින දුක් දොම්නස් ද ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.230] ตตฺถ ภควตา พาลสฺส สมฺปราโย จ ตตฺถ นิรเย พาลสฺส ทุกฺขโทมนสฺสปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අඥානයාගේ පරලොව ජීවිතය හා නිරයෙහිදී අඥානයා විඳින දුක් දොම්නස් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว พาโล กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทาปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส สมฺปราโย จ ตตฺถ จ พาลสฺส นิรเย ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา ปกาสิตา.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, ඒ අඥානයා කයින් දුසිරිතෙහි හැසිර, වචනයෙන් දුසිරිතෙහි හැසිර, සිතින් දුසිරිතෙහි හැසිර, කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුග්ගති, විනිපාත නම් වූ නිරයෙහි උපදී' යනාදී වශයෙන් ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අඥානයාගේ පරලොව ජීවිතය ද, නිරයෙහිදී ඒ අඥානයා විඳින දුක් දොම්නස් ද ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.234] ตตฺถ ภควตา พาลสฺส ติรจฺฉานโยนิยํ ทุกฺขโทมนสฺสปฏิสํเวทนา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් තිරිසන් යෝනියෙහි උපදින අඥානයා විඳින දුක් දොම්නස් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – สนฺติ ภิกฺขเว ติรจฺฉานคตา ปาณา ติณภกฺขา เต อลฺลานิปิ ติณานิ สุกฺขานิปิ ติณานิ ทนฺตุลฺเลหกํ ขาทนฺตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส ติรจฺฉานโยนิยํ ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา ปกาสิตา.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, තණකොළ බුදින තිරිසන්ගත සත්වයෝ සිටිති. ඔවුහු අමු තණකොළ ද වියළි තණකොළ ද දත්වලින් හූරා කති' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අඥාන පුද්ගලයා තිරිසන් යෝනියෙහි ලබන දුක් දොම්නස් විඳීම ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.235] ตตฺถ ภควตา พาเลน สกึ วินิปาตคเตน ปุน มนุสฺสตฺตทุลฺลภตา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එක් වරක් අපායට වැටුණු අඥාන පුද්ගලයාට නැවත මිනිසත් බව ලැබීමේ දුෂ්කරතාව කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส เอกจฺฉิคฺคลํ ยุคํ มหาสมุทฺเท ปกฺขิเปยฺย, ตเมนํ ปุรตฺถิโม วาโต ปจฺฉิเมน สํหเรยฺยาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาเลน สกึ วินิปาตคเตน ปุน มนุสฺสตฺตสฺส ทุลฺลภตา ปกาสิตา.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, යම් සේ පුරුෂයෙක් එක් සිදුරක් ඇති වියගහක් මහා සමුද්‍රයට දමන්නේ ද, නැගෙනහිරින් හමන සුළඟ එය බටහිර දෙසට ගෙන යන්නේ ය' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එක් වරක් අපායට වැටුණු අඥාන පුද්ගලයාට නැවත මිනිසත් බව ලැබීමේ දුෂ්කරතාව ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.237] ตตฺถ ภควตา พาลสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ ทุกฺขพหุลตา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අඥාන පුද්ගලයා ඉතා දීර්ඝ කාලයක ඇවෑමෙන් කලාතුරකින් මිනිසත් බවක් ලැබුව ද, ඔහුට සිදුවන දුක් බහුල බව කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว พาโล สเจ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคจฺฉตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ ทุกฺขพหุลตา ปกาสิตา.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, ඒ අඥාන පුද්ගලයා ඉතා දීර්ඝ කාලයක ඇවෑමෙන් කලාතුරකින් මිනිසත් බවක් ලබයි නම්...' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අඥාන පුද්ගලයා ඉතා දීර්ඝ කාලයක ඇවෑමෙන් කලාතුරකින් මිනිසත් බවක් ලැබුව ද, ඔහුට සිදුවන දුක් බහුල බව ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.238] ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ จ ปณฺฑิตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขโสมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පණ්ඩිතයාගේ පණ්ඩිත ලක්ෂණ ද, පණ්ඩිතයා මෙලොවදීම ලබන සැප සෝමනස්ස විඳීම ද කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ตีณิมานิ ภิกฺขเว ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ ปณฺฑิตนิมิตฺตานิ ปณฺฑิตาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ. อิธ ภิกฺขเว ปณฺฑิโต สุจินฺติตจินฺตี จ โหติ สุภาสิตภาสี จ สุกตกมฺมการี จาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, පණ්ඩිතයාගේ පණ්ඩිත ලක්ෂණ ද, පණ්ඩිත නිමිති ද, පණ්ඩිත චර්යාවන් ද මෙන්න මේ තුනකි. ඒ තුන කවරේද? මහණෙනි, මෙහිලා පණ්ඩිතයා යහපත් දේ සිතන්නෙක් වෙයි, සුභාෂිත වචන කතා කරන්නෙක් වෙයි, යහපත් ක්‍රියා කරන්නෙක් වෙයි' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින්

ปณฺฑิตสฺส [Pg.239] ปณฺฑิตลกฺขณานิ จ ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปณฺฑิตสฺส สุขโสมนสฺสปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

පණ්ඩිතයාගේ පණ්ඩිත ලක්ෂණ ද, පණ්ඩිතයා මෙලොවදීම ලබන සැප සෝමනස්ස විඳීම ද ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.240] ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส สมฺปราโย จ ตตฺถ สคฺเค สุขโสมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පණ්ඩිතයාගේ පරලොව ජීවිතය ද, එහි ස්වර්ගයෙහි ඔහු ලබන සැප සෝමනස්ස විඳීම ද කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว ปณฺฑิโต กาเยน สุจริตํ จริตฺวา วาจาย มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส สมฺปราโย จ สคฺเค จ ปณฺฑิตสฺส สุขโสมนสฺสปฺปนิสํเวทนา ปกาสิตา.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, ඒ පණ්ඩිතයා කයින් සුචරිතයෙහි හැසිර, වචනයෙන් හා මනසින් සුචරිතයෙහි හැසිර, කය බිඳී මරණින් මතු සුගති සංඛ්‍යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පණ්ඩිතයාගේ පරලොව ජීවිතය ද, ස්වර්ගයෙහි පණ්ඩිතයා ලබන සැප සෝමනස්ස විඳීම ද ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.242] ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ สุขพหุลตา ปกาสิตา.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පණ්ඩිතයා ඉතා දීර්ඝ කාලයක ඇවෑමෙන් කලාතුරකින් මිනිසත් බවක් ලැබුව ද, ඔහුට සිදුවන සැප බහුල බව කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว ปณฺฑิโต สเจ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคจฺฉติ, ยานิ ตานิ อุจฺจากุลานิ ขตฺติยมหาสาลกุลํ วา พฺราหฺมณมหาสาลกุลํ วา คหปติมหาสาลกุลํ วา ตถารูเป กุเล ปจฺจาชายตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ สุขพหุลตา ปกาสิตา.

විසර්ජනය – 'මහණෙනි, ඒ පණ්ඩිතයා ඉතා දීර්ඝ කාලයක ඇවෑමෙන් කලාතුරකින් මිනිසත් බවක් ලබයි නම්, යම් ඒ උසස් කුලයන් වෙත් ද, එනම් ක්ෂත්‍රිය මහාසාල කුලයක හෝ බ්‍රාහ්මණ මහාසාල කුලයක හෝ ගහපති මහාසාල කුලයක හෝ එවැනි කුලයක උපදියි' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පණ්ඩිතයා ඉතා දීර්ඝ කාලයක ඇවෑමෙන් කලාතුරකින් මිනිසත් බවක් ලැබුව ද, ඔහුට ලැබෙන සැප බහුල බව ප්‍රකාශ කරන ලදී.

จูฬกมฺมวิภงฺคสุตฺต

චූළකම්මවිභංග සූත්‍රය

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.244] ชานตา ปสฺสตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬกมฺมวิภงฺคสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එසේ නම් සියල්ල දන්නා වූ, දකින්නා වූ... සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් චූළකම්මවිභංග සූත්‍රය කොහේදී, කවුරුන් අරභයා, කිනම් කරුණක් නිසාවෙන් දේශනා කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สุภํ มาณวํ โตเทยฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สุโภ ภนฺเต มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มนุสฺสานํเยว สตํ มนุสฺสภูตานํ ทิสฺสนฺติ หีนปฺปณีตตา. ทิสฺสนฺติ หิ โภ โคตม มนุสฺสา อปฺปายุกา, ทิสฺสนฺติ ทีฆายุกา. ทิสฺสนฺติ พวฺหาพาธา, ทิสฺสนฺติ อปฺปาพาธา. ทิสฺสนฺติ ทุพฺพณฺณา, ทิสฺสนฺติ วณฺณวนฺโต. ทิสฺสนฺติ อปฺเปสกฺขา, ทิสฺสนฺติ มเหสกฺขา. ทิสฺสนฺติ อปฺปโภคา, ทิสฺสนฺติ มหาโภคา. ทิสฺสนฺติ นีจกุลีนา, ทิสฺสนฺติ อุจฺจากุลีนา. ทิสฺสนฺติ ทุปฺปญฺญา, ทิสฺสนฺติ ปญฺญวนฺโต. โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มนุสฺสานํเยว สตํ มนุสฺสภูตานํ ทิสฺสนฺติ หีนปฺปณีตตา’’ติ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

විසර්ජනය – ස්වාමීනි, සැවැත්නුවරදී තෝදෙය්‍යගේ පුත් සුභ මාණවකයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනි, තෝදෙය්‍යගේ පුත් සුභ මාණවකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මිනිසුන්ව උපත ලබා සිටින සත්වයන් අතර මෙසේ හීන ප්‍රණීත (උස් පහත්) භාවයක් දැකීමට ඇති හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද? භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මිනිසුන් අතර ඇතැමෙක් අල්පායුෂ්ක (කෙටි ආයුෂ ඇති) බව ද, ඇතැමෙක් දීර්ඝායුෂ්ක බව ද පෙනේ. ඇතැමෙක් බහු ආබාධ (රෝග බහුල) ඇති බව ද, ඇතැමෙක් අප්පාබාධ (රෝග නොමැති) බව ද පෙනේ. ඇතැමෙක් දුර්වර්ණ බව ද, ඇතැමෙක් වර්ණවත් (ලස්සන) බව ද පෙනේ. ඇතැමෙක් අල්පේශාක්‍ය (අඩු තේජස් ඇති) බව ද, ඇතැමෙක් මහේශාක්‍ය (මහත් තේජස් ඇති) බව ද පෙනේ. ඇතැමෙක් අල්පභෝග (දුප්පත්) බව ද, ඇතැමෙක් මහාභෝග (පොහොසත්) බව ද පෙනේ. ඇතැමෙක් නීච කුලවල උපන් බව ද, ඇතැමෙක් උච්ච කුලවල උපන් බව ද පෙනේ. ඇතැමෙක් duppaññā (ඥාන මඳ) බව ද, ඇතැමෙක් ප්‍රඥාවන්ත බව ද පෙනේ. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මිනිසුන්ව උපත ලබා සිටින සත්වයන් අතර මෙසේ හීන ප්‍රණීත භාවයක් දැකීමට ඇති හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?' ස්වාමීනි, අන්න ඒ කරුණ නිසාවෙන් මෙය දේශනා කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.246] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ ทีฆายุกอปฺปายุกสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්වයන්ගේ අල්පායුෂ්ක වීමට සහ දීර්ඝායුෂ්ක වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา ปาณาติปาตี โหติ, ลุทฺโท โลหิตปาณิ หตปหเต นิวิฏฺโฐ อทยาปนฺโน ปาณภูเตสูติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อปฺปายุกทีฆายุกสํวตฺตนกานิ กมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

විසර්ජනය – 'මාණවකය, මෙහි ඇතැම් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් සතුන් මරන්නෙක් වෙයි, සැඩපරුෂ වෙයි, ලේ තැවරුණු අත් ඇත්තෙක් වෙයි, සතුන් මැරීමට හා තැලීමට ලැදි වෙයි, සතුන් කෙරෙහි දයාවක් නැත්තෙක් වෙයි' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අල්පායුෂ්ක වීමට සහ දීර්ඝායුෂ්ක වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.247] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อปฺปาพาธพวฺหาพาธสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්වයන්ගේ නීරෝගී වීමට සහ රෝග බහුල වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ [Pg.248] มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา สตฺตานํ วิเหฏฺฐกชาติโก โหติ ปาณินา วา เลฑฺฑุนาวา ทณฺเฑนวา สตฺเถน วาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อปฺปาพาธพวฺหาพาธสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

විසර්ජනය – 'මාණවකය, මෙහි ඇතැම් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් සතුන්ට අතින් හෝ කැටවලින් හෝ පොලුවලින් හෝ ආයුධවලින් හෝ හිංසා පීඩා කරන ස්වභාවයක් ඇත්තෙක් වෙයි' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්වයන්ගේ නීරෝගී වීමට සහ රෝග බහුල වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.249] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ สุวณฺณทุพฺพณฺณสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්වයන්ගේ පැහැපත් වීමට සහ අවපැහැපත් වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล, อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติฏฺฐิยติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ สุวณฺณทุพฺพณฺณสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

විසර්ජනය – 'මාණවකය, මෙහි ඇතැම් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් ක්‍රෝධ බහුල කෙනෙක් වෙයි, දැඩි කෝපයෙන් යුක්ත වෙයි, සුළු දෙයක් කීවත් උරණ වෙයි, කිපෙයි, වෛර බඳියි, දැඩිව සිටියි, ක්‍රෝධය ද ද්වේෂය ද නොසතුට ද ප්‍රකාශ කරයි' යනාදී වශයෙන්, ස්වාමීනි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්වයන්ගේ පැහැපත් වීමට සහ අවපැහැපත් වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා ප්‍රකාශ කරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.251] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ มเหสกฺข อปฺเปสกฺขสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්වයන්ගේ මහේශාක්‍ය (මහත් තේජස් ඇති) වීමට සහ අල්පේශාක්‍ය (අඩු තේජස් ඇති) වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා කෙසේ නම් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อิสฺสามนโก โหติ, ปรลาภสกฺการ ครุการ มานนวนฺทน ปูชาสุ อิสฺสติ อุปทุสฺสติ อิสฺสํ พนฺธตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อปฺเปสกฺขมเหสกฺขสํวตฺตนกานิ กมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, 'තරුණය, මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් ඊර්ෂ්‍යා සහගත සිත් ඇත්තෙක් වෙයි, අන් අය ලබන ලාභ, සත්කාර, ගරුබුහුමන්, වැඳුම් පිදුම් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යා කරයි, ද්වේෂ කරයි, ඊර්ෂ්‍යාව බැඳගනියි' යන ආදී වශයෙන් එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ අල්පේශාඛ්‍ය (පිරිවර අඩු) බවට හා මහේශාඛ්‍ය (මහා පිරිවර ඇති) බවට පත්වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.253] ตตฺถ ภควตา มหาโภคอปฺปโภคสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ මහා භෝග (මහා ධනවත්) බවට හා අප්පභෝග (අල්ප ධනවත්) බවට පත්වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา น ทาตา โหติ, สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺตํ ยานํ มาลาคนฺธ วิเลปนํ เสยฺยวสถปทีเปยฺยนฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา มหาโภคอปฺปโภคสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, 'තරුණය, මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් දන් නොදෙන සුළු වෙයි, ශ්‍රමණයෙකුට හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුට ආහාර, පැන්, වස්ත්‍ර, යාන වාහන, මල්, සුවඳ, විලවුන්, යහන්, ආවාස, පහන් සඳහා උපකරණ නොදෙයි' යන ආදී වශයෙන් එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ මහා භෝග සහ අප්පභෝග බවට පත්වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.255] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อุจฺจากุลีน นีจกุลีนสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ උසස් කුලවල ඉපදීමට හා පහත් කුලවල ඉපදීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา ถทฺโธ โหติ อติมานิ อภิวาเทตพฺพํ น อภิวาเทติ, ปจฺจุฏฺฐาตพฺพํ น ปจฺจุฏฺเฐติ, อาสนารหสฺส น อาสนํ เทติ, มคฺคารหสฺส น มคฺคํ เทติ, สกฺกาตพฺพํ น สกฺกโรติ, ครุกาตพฺพํ น ครุกโรติ, มาเนตพฺพํ มาเนติ, ปูเชตพฺพํ น ปูเชตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อุจฺจากุลีน นีจกุลีนสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, 'තරුණය, මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් දැඩි සිත් ඇත්තෙක්, අධික මාන්න ඇත්තෙක් වෙයි; වැඳිය යුත්තාට නොවඳියි, නැගී සිටිමින් ගරු කළ යුත්තාට නැගී නොසිටියි, අසුනට සුදුස්සාට අසුන නොදෙයි, මඟ ඉඩ දිය යුත්තාට මඟ ඉඩ නොදෙයි, සත්කාර කළ යුත්තාට සත්කාර නොකරයි, ගරු කළ යුත්තාට ගරු නොකරයි, බහුමාන කළ යුත්තාට බහුමාන නොකරයි, පිදිය යුත්තාට නොපුදයි' යන ආදී වශයෙන් එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ උසස් කුලවල ඉපදීමට හා පහත් කුලවල ඉපදීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.257] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ มหาปญฺญทุปฺปญฺญสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ මහා ප්‍රඥාවන්ත බවට හා අඥාන බවට පත්වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා වදාරන ලද්දේ කෙසේද?

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกมิตฺวา น ปริปุจฺฉิตา โหติ ‘‘กึ ภนฺเต กุสลํ, กึ อกุสลํ. กึ สาวชฺชํ, กึ อนวชฺชํ. กึ เสวิตพฺพํ, กึ น เสวิตพฺพํ. กึ เม กรียมานํ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย โหติ, กึ วา ปน เม กรียมานํ [Pg.258] ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย โหตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ มหาปญฺญทุปฺปญฺญสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, 'තරුණය, මෙලොව ඇතැම් ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු වෙත පැමිණිණි නමුත් "ස්වාමීනී, කුසල් යනු කුමක්ද? අකුසල් යනු කුමක්ද? වරද සහිත දේ කුමක්ද? නිවැරදි දේ කුමක්ද? සේවනය කළ යුත්තේ කුමක්ද? සේවනය නොකළ යුත්තේ කුමක්ද? මා විසින් කරනු ලබන කුමන ක්‍රියාවක් දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ මට අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතීද? මා විසින් කරනු ලබන කුමන ක්‍රියාවක් දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ මට හිත පිණිස, සුව පිණිස පවතීද?" කියා නොවිමසන්නේ වෙයි' යන ආදී වශයෙන් එහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ මහා ප්‍රඥාවන්ත බවට හා අඥාන බවට පත්වීමට හේතු වන කර්මයන් බෙදා දක්වා වදාරන ලදී.

อินฺทฺริยภาวนาสุ

ඉන්ද්‍රියභාවනාවන්හිදී

ปุจฺฉา – อินฺทฺริยภาวนาสุตฺตํ [Pg.260] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ප්‍රශ්නය – ඇවැත්නි, ඉන්ද්‍රියභාවනා සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොහිදී, කවුරුන් අරභයා, කුමන කරුණක් නිමිති කරගෙන දේශනා කරන ලද්දක්ද?

วิสฺสชฺชนา – คชงฺคลายํ ภนฺเต อุตฺตรํ นาม มาณวํ ปาราสิวิยนฺเตวาสึ อารพฺภ ภาสิตํ, อุตฺตโร ภนฺเต มาณโว ปาราสิวิยนฺเตวาสี ภควตา ปุฏฺโฐ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิธ โภ โคตม จกฺขุนา รูปํ น ปสฺสติ, โสเตน สทฺทํ น สุณาติ. เอวํ โข โภ โคตม เทเสติ ปาราสิวิโย พฺราหฺมโณ สาวกานํ อินฺทฺริยภาวน’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

පිළිතුර – ස්වාමීනී, කජංගලා නුවරදී පාරාසිරිය බ්‍රාහ්මණයාගේ අතවැසි වූ උත්තර නම් තරුණයා අරභයා දේශනා කරන ලදී. ස්වාමීනී, පාරාසිරියගේ අතවැසි උත්තර තරුණයාගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විමසූ කල්හි, ඔහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: 'භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙලොව ඇසින් රූප නොදකියි, කනින් ශබ්ද නොඅසයි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, පාරාසිරිය බ්‍රාහ්මණයා සිය ශ්‍රාවකයන්ට ඉන්ද්‍රිය භාවනාව දේශනා කරන්නේ මෙසේය' කියායි. ස්වාමීනී, ඒ කරුණ නිමිති කරගෙන මෙය දේශනා කරන ලදී.