นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ အလုံးစုံသောတရားတို့ကို ကိုယ်တိုင် မှန်ကန်စွာ သိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။

สุตฺตนฺตปิฏก

သုတ္တန်ပိဋကတ်

มชฺฌิมนิกาย

မဇ္ဈိမနိကာယ်

มูลปณฺณาสปาฬิ

မူလပဏ္ဏာသပါဠိ

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

သံဂါယနာ မေးဖြေခန်း

ปุจฺฉา – ปฐมมหาสํคีติกาเล [Pg.1] อาวุโส ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา ทีฆนิกายํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ กึ นาม ปาวจนํ สํคายึสุ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့... ပထမမဟာသံဂါယနာတင်တော်မူစဉ်အခါက ဓမ္မသံဂါဟက ဖြစ်တော်မူကြသော အရှင်မဟာကဿပ အစရှိသော မဟာထေရ်မြတ်ကြီးတို့သည် ဒီဃနိကာယ်ကို သံဂါယနာ တင်တော်မူပြီးနောက် မည်သည့် တရားတော်ကို ဆက်လက်၍ သံဂါယနာ တင်တော်မူကြပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปฐมมหาสํคีติกาเล ภนฺเต ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา ทีฆนิกายํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ มชฺฌิมํ นาม นิกายํ สํคายึสุ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ပထမမဟာသံဂါယနာတင်တော်မူစဉ်အခါက ဓမ္မသံဂါဟက ဖြစ်တော်မူကြသော အရှင်မဟာကဿပ အစရှိသော မဟာထေရ်မြတ်ကြီးတို့သည် ဒီဃနိကာယ်ကို သံဂါယနာ တင်တော်မူပြီးနောက် မဇ္ဈိမနိကာယ် ဟုခေါ်သော နိကာယ်ကို ဆက်လက်၍ သံဂါယနာ တင်တော်မူကြပါသည်။

ปุจฺฉา – มชฺฌิมนิกาโย [Pg.2] นาม อาวุโส มูลปณฺณาสโก มชฺฌิม ปณฺณาสโก อุปริปณฺณาสโกติ ปณฺณาสกวเสน ติวิโธ, ตตฺถ กตรํ ปณฺณาสกํ ปฐมํ สํคายึสุ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့... မဇ္ဈိမနိကာယ်သည် မူလပဏ္ဏာသက၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသက၊ ဥပရိပဏ္ဏာသက ဟူ၍ ပဏ္ဏာသကအားဖြင့် သုံးမျိုးရှိရာ ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် မည်သည့်ပဏ္ဏာသကကို ဦးစွာ သံဂါယနာ တင်တော်မူကြပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตีสุ ภนฺเต ปณฺณาสเกสุ มูลปณฺณาสกํ นาม ปาวจนํ ธมฺมสํคาหกา มหาเถรวรา ปฐมํ สํคายึสุ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ပဏ္ဏာသကသုံးမျိုးတို့တွင် မူလပဏ္ဏာသက ဟုခေါ်သော တရားတော်ကို ဓမ္မသံဂါဟက ဖြစ်တော်မူကြသော မဟာထေရ်မြတ်ကြီးတို့သည် ဦးစွာ သံဂါယနာ တင်တော်မူကြပါသည်။

ปุจฺฉา – มูลปณฺณาสเกปิ [Pg.3] อาวุโส ปญฺจวคฺคา ปณฺณาส จ สุตฺตานิ, เตสุ กตรํ วคฺคํ กตรญฺจ สุตฺตํ ปฐมํ สํคายึสุ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့... မူလပဏ္ဏာသက၌လည်း ဝဂ်ငါးဝဂ်နှင့် သုတ်ပေါင်းငါးဆယ် ရှိရာ ထိုဝဂ်တို့တွင် မည်သည့်ဝဂ်ကို၊ ထိုသုတ်တို့တွင် မည်သည့်သုတ်ကို ဦးစွာ သံဂါယနာ တင်တော်မူကြပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – มูลปณฺณาสเก ภนฺเต ปญฺจสุ วคฺเคสุ ปฐมํ มูลปริยายวคฺคํ ปณฺณาสเกสุ จ สุตฺเตสุ ปฐมํ มูลปริยายสุตฺตํ สํคายึสุ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... မူလပဏ္ဏာသကရှိ ဝဂ်ငါးဝဂ်တို့တွင် ပထမဖြစ်သော မူလပရိယာယဝဂ်ကိုလည်းကောင်း၊ သုတ်ငါးဆယ်တို့တွင် ပထမဖြစ်သော မူလပရိယာယသုတ်ကိုလည်းကောင်း သံဂါယနာ တင်တော်မူကြပါသည်။

สาธุ อาวุโส มยมฺปิ ทานิ ตโตเยว ปฏฺฐาย สํคีติปุพฺพงฺคมานิ ปุจฺฉาวิสฺสชฺชนกิจฺจานิ กาตุํ สมารภาม.

ကောင်းပါပြီ ငါ့ရှင်... ငါတို့သည်လည်း ယခု ထိုမူလပရိယာယသုတ်မှစ၍ သံဂါယနာတင်ခြင်းကို ရှေးရှုသော မေးဖြေခြင်းကိစ္စတို့ကို စတင် လုပ်ဆောင်ကြပါစို့။

มูลปริยายสุตฺต

မူလပရိယာယသုတ်

ปุจฺฉา – เตน อาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน มูลปริยายสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်... အလုံးစုံကို သိမြင်တော်မူသော၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ကိုယ်တိုင်မှန်ကန်စွာ သိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် မူလပရိယာယသုတ်ကို မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อุกฺกฏฺฐายํ ภนฺเต ปญฺจสเต พฺราหฺมณกุลา ปพฺพชิเต อารพฺภ ภาสิตํ, ปญฺจสตา ภนฺเต พฺราหฺมณกุลา ปพฺพชิตา [Pg.4] ภิกฺขู ปริยตฺตึ นิสฺสาย มานํ อุปฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ဥက္ကဋ္ဌမြို့၌ ပုဏ္ဏားမျိုးမှ ရဟန်းပြုလာကြသော (ရဟန်း)ငါးရာတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုပုဏ္ဏားမျိုးမှ ရဟန်းပြုလာကြသော ရဟန်းငါးရာတို့သည် ပရိယတ်တရားကို မှီ၍ မာန ဖြစ်ပွားကြသဖြင့် ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตํ ปนาวุโส สุตฺตํ ภควตา กติหิ วาเรหิ กติหิ จ อนฺโตคธปเทหิ วิภชิตฺวา ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်... ထိုသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဝါရ မည်မျှတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျုံးဝင်သော ပုဒ်စု မည်မျှတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตํ [Pg.5] ปน ภนฺเต มูลปริยายสุตฺตํ ภควตา อฏฺฐหิ จ วาเรหิ จตุวีสติยา จ อนฺโตคธปเทหิ วิภชิตฺวา เทสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ထိုမူလပရိယာယသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဝါရ ရှစ်ပါးတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျုံးဝင်သော ပုဒ်စု နှစ်ဆယ့်လေးပါးတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

สพฺพาสวสุตฺต

သဗ္ဗာသဝသုတ်

ปุจฺฉา – ทุติยํ ปนาวุโส สพฺพาสวสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်... ဒုတိယမြောက်ဖြစ်သော သဗ္ဗာသဝသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สพฺพาสวสุตฺตํ ปน ภนฺเต ภควตา สาวตฺถิยํ สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သဗ္ဗာသဝသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.6] ภควตา อาสวา กติหิ ปกาเรหิ วิภชิตฺวา ทสฺสิตา.

အမေး - ငါ့ရှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အာသဝေါတရားတို့ကို မည်မျှသော အပြားတို့ဖြင့် ခွဲခြားပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สตฺตหิ ภนฺเต ปกาเรหิ วิภชิตฺวา อาสวา ภควตา ปกาสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... အာသဝေါတရားတို့ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ခုနစ်ပါးသော အပြားတို့ဖြင့် ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

ธมฺมทายาทสุตฺต

ဓမ္မဒါယာဒသုတ်

ปุจฺฉา – ธมฺมทายาทสุตฺตํ [Pg.7] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်... ဓမ္မဒါယာဒသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, ภควโต จ ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ ตทา มหาลาภสกฺกาโร อุทปาทิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ ထိုစဉ်အခါက မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များအား ကြီးစွာသော လာဘသက္ကာရ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.9] ทฺเว อนุสนฺธโย, เตสุ ปฐเม อนุสนฺธิมฺหิ กถํ ภควตา ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

အမေး - ငါ့ရှင်... ထိုသုတ်၌ အနုသန္ဓေနှစ်ရပ် ရှိရာ ထိုနှစ်ရပ်တွင် ပထမအနုသန္ဓေ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား မည်သို့ အဆုံးအမပေးတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปฐเม ภนฺเต อนุสนฺธิมฺหิ ธมฺมทายาทา เม ภิกฺขเว ภวถ มา อามิสทายาทา, อตฺถิ เม ตุมฺเหสุ อนุกมฺปา, กินฺติ เม สาวกา ธมฺมทายาทา ภเวยฺยุํ โน อามิสทายาทาติ เอวมาทินา ภควตา ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ပထမအနုသန္ဓေ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် 'ရဟန်းတို့... သင်တို့သည် ငါဘုရား၏ တရားအမွေခံများသာ ဖြစ်ကြကုန်လော့၊ ပစ္စည်းအမွေခံများ မဖြစ်ကြကုန်လင့်။ ငါသည် သင်တို့အပေါ်၌ သနားစောင့်ရှောက်မှု ရှိ၏။ ငါ့တပည့်တို့သည် တရားအမွေခံများသာ ဖြစ်ကြပြီး ပစ္စည်းအမွေခံများ မဖြစ်ကြလျှင် ကောင်းလေစွ' အစရှိသဖြင့် ရဟန်းတို့အား အဆုံးအမပေးတော်မူခဲ့ပါသည်။

ธมฺมทายาทา [Pg.11] เม ภิกฺขเว ภวถ มา อามิสทายาทา, อตฺถิ เม ตุมฺเหสุ อนุกมฺปา กินฺติ เม สาวกา ธมฺมทายาทา ภเวยฺยุํ, โน อามิสทายาทา.

ရဟန်းတို့... သင်တို့သည် ငါဘုရား၏ တရားအမွေခံများသာ ဖြစ်ကြကုန်လော့၊ ပစ္စည်းအမွေခံများ မဖြစ်ကြကုန်လင့်။ ငါသည် သင်တို့အပေါ်၌ သနားစောင့်ရှောက်မှု ရှိ၏။ ငါ့တပည့်တို့သည် တရားအမွေခံများသာ ဖြစ်ကြပြီး ပစ္စည်းအမွေခံများ မဖြစ်ကြလျှင် ကောင်းလေစွ။

ปุจฺฉา – ทุติเย [Pg.12] ปนาวุโส อนุสนฺธิมฺหิ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา กีทิสี ธมฺมเทสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အမေး - ငါ့ရှင်... ဒုတိယအနုသန္ဓေ၌ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်သော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်သည် မည်သို့သော တရားဒေသနာကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ทุติเย ปน ภนฺเต อนุสนฺธิมฺหิ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา สตฺถุ ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต สาวกานํ วิเวกํ อนนุสิกฺขตํ ตีหิ ฐาเนหิ คารยุตํ, อนุสิกฺขนฺตานญฺจ ตีหิ ฐาเนหิ ปาสํสตํ, โสฬส จ ปาปเก ธมฺเม เตสญฺจ ปหานาย มชฺฌิมา ปฏิปทา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ဒုတိယအနုသန္ဓေ၌ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်သော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်သည် ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏နောက်၌ ဆိတ်ငြိမ်မှုကို လိုက်နာကျင့်ကြံခြင်း မရှိသော တပည့်သားတို့အား အကြောင်းသုံးပါးတို့ဖြင့် ကဲ့ရဲ့ထိုက်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ လိုက်နာကျင့်ကြံသော တပည့်သားတို့အား အကြောင်းသုံးပါးတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းထိုက်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ယုတ်မာသောတရား ဆယ့်ခြောက်ပါးနှင့် ယင်းတရားတို့ကို ပယ်ရှားရန်အတွက် မဇ္ဈိမပဋိပဒါကိုလည်းကောင်း ခွဲခြား၍ ဟောကြားပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

ภยเภรวสุตฺต

ဘယဘေရဝသုတ်

ปุจฺฉา – ภยเภรวสุตฺตํ [Pg.13] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်... ဘယဘေရဝသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ชาณุสฺโสณึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, ชาณุสฺโสณิ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘เย เม โภ โคตม กุลปุตฺตา ภวนฺตํ โคตมํ อุทฺทิสฺส สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา, ภวํ เตสํ โคตโม ปุพฺพงฺคโม, ภวํ

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ 'အရှင်ဂေါတမ... အရှင်ဂေါတမကို ရည်စူး၍ သက်ဝင်ယုံကြည်သဖြင့် လူ့ဘောင်မှထွက်၍ ရဟန်းပြုကြကုန်သော အမျိုးကောင်းသားတို့အား အရှင်ဂေါတမသည် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ဖြစ်တော်မူ၏၊ အရှင်ဂေါတမသည်

เตสํ [Pg.14] โคตโม พหุกาโร, ภวํ เตสํ โคตโม สมาทเปตา, โภโต จ ปน โคตมสฺส สา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ထိုသူတို့အား ကျေးဇူးများစွာပြုတော်မူ၏၊ အရှင်ဂေါတမသည် ထိုသူတို့အား ဆောက်တည်စေတော်မူ၏၊ ထိုလူအပေါင်းသည်လည်း အရှင်ဂေါတမ၏ အယူဝါဒကို အတုယူ လိုက်နာကြပါသည်' ဟု လျှောက်ထားခဲ့သဖြင့် ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

อนงฺคณสุตฺต

အနင်္ဂဏသုတ်

ปุจฺฉา – อนงฺคณสุตฺตํ [Pg.15] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်... အနင်္ဂဏသုတ်ကို မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်သော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်က ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

อากงฺเขยฺยสุตฺต

အာကင်္ခေယျသုတ်

ปุจฺฉา – อากงฺเขยฺยสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်... အာကင်္ခေယျသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

วตฺถสุตฺต

ဝတ္ထသုတ်

ปุจฺฉา – วตฺถสุตฺตํ [Pg.16] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... ဝတ္ထသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

สลฺเลขสุตฺต

သလ္လေခသုတ်

ปุจฺฉา – สลฺเลขสุตฺตํ [Pg.17] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... သလ္လေခသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มหาจุนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา มหาจุนฺโท ภนฺเต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ยา อิมา ภนฺเต อเนกวิหิตา ทิฏฺฐิโย โลเก อุปฺปชฺชนฺติ, อตฺตวาทปฏิสํยุตฺตา วา โลกวาทปฏิสํยุตฺตา วา, อาทิเมว นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุโน มนสิกโรโต เอวเมตาสํ ทิฏฺฐีนํ ปหานํ โหติ, เอวเมตาสํ ทิฏฺฐีนํ ปฏินิสฺสคฺโค โหตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်မဟာစုန္ဒကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်မဟာစုန္ဒသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ 'အရှင်ဘုရား... လောက၌ အတ္တဝါဒနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ လောကဝါဒနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း များစွာသော ဤမိစ္ဆာအယူတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား... ရဟန်းသည် အစဦး၌ပင် မည်သို့ နှလုံးသွင်းပါက ဤမိစ္ဆာအယူတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်ပါသနည်း၊ ဤမိစ္ဆာအယူတို့ကို စွန့်လွှတ်နိုင်ပါသနည်း' ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.18] จ อาวุโส กติ ปริยายา กติ จ อนฺโตคธปทานิ ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားပုံနည်းလမ်း (ပရိယာယ်) ဘယ်နှစ်မျိုးနှင့် အကျုံးဝင်သော ပုဒ် (အန္တောဂဓပုဒ်) ဘယ်နှစ်မျိုးတို့ကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ปญฺจ ปริยายา จตุจตฺตาลีส จ อนฺโตคธปทานิ ภควตา วิตฺถาเรน ภาสิตานิ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားပုံနည်းလမ်း (ပရိယာယ်) ငါးမျိုးနှင့် အကျုံးဝင်သော ပုဒ် (အန္တောဂဓပုဒ်) လေးဆယ့်လေးမျိုးတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

สมฺมาฏฺฐิสุตฺต

သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ်

ปุจฺฉา – สมฺมาทิฏฺฐิสุตฺตํ [Pg.19] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ်ကိုမူကား မည်သည့်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သူဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กสฺส อาวุโส วจนํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... မည်သူ၏ စကား (ဒေသနာ) ဖြစ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ စကား (ဒေသနာ) ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... မည်သူတို့က ဆောင်ယူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ဆရာစဉ်ဆက်ဖြင့် ဆောင်ယူခဲ့ကြပါသည်။

มหาสติปฏฺฐานสุตฺต

မဟာသတိပဋ္ဌာန်သုတ်

ปุจฺฉา – มหาสติปฏฺฐานสุตฺตํ [Pg.20] ปนาวุโส โยคาวจรานํ พหุปการตฺตา ทีฆนิกาเย จ อิธ จาติ ทฺวีสุ นิกาเยสุ โปราณเกหิ สํคีติกาเรหิ ทฺวิกฺขตฺตุํ สํคายิตฺวา วิตฺถาเรน ปติฏฺฐาปิตํ, ตํ อมฺเหหิ ทีฆนิกาเย ยถานุปฺปตฺตวเสน ปุจฺฉิตญฺจ วิสฺสชฺชิตญฺจ. ตถาปิ โยคาวจรานํ พหุปการตฺตาเยว ตํ [Pg.21] อิทานิปิ ยถานุปฺปตฺตวเสน ปุน ปุจฺฉิสฺสามิ, ตํ ปเนตํ อาวุโส มหาสติปฏฺฐานสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... မဟာသတိပဋ္ဌာန်သုတ်သည် တရားအားထုတ်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့အား များစွာသောအကျိုးကျေးဇူးရှိသောကြောင့် ဒီဃနိကာယ်၌လည်းကောင်း၊ ဤ (မဇ္ဈိမ) နိကာယ်၌လည်းကောင်း နိကာယ်နှစ်ရပ်တို့၌ ရှေးဟောင်းသံဂါယနာတင်မထေရ်မြတ်တို့သည် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် သံဂါယနာတင်၍ အကျယ်အားဖြင့် ထားရှိတော်မူခဲ့ပါသည်။ ထိုသုတ်ကို အကျွန်ုပ်တို့သည် ဒီဃနိကာယ်၌ ရောက်ဆဲအစီအစဉ်အတိုင်း မေးမြန်းခြင်း၊ ဖြေဆိုခြင်း ပြုခဲ့ပြီးပါပြီ။ သို့သော်လည်း ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့အား အလွန်အကျိုးများလှသောကြောင့် ယခုအခါ၌လည်း ရောက်ဆဲအစီအစဉ်အတိုင်း တစ်ဖန် မေးမြန်းပါအံ့။ ငါ့သျှင်... ထိုမဟာသတိပဋ္ဌာန်သုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต กมฺมาสธมฺเม นาม กุรูนํ นิคเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ကုရုတိုင်း၊ ကမ္မာသဓမ္မမည်သော ကုရုတို့၏ နိဂုံးရွာ၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.22] ตตฺถ อานาปานสฺสติ กายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ အာနာပါနဿတိ ကာယာနုပဿနာကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา โส สโตว อสฺสสติ, สโตว ปสฺสสติ, ทีฆํ วา อสฺสสนฺโต ‘ทีฆํ อสฺสสามี’ติ ปชานาติ, ทีฆํ วา ปสฺสสนฺโต ‘ทีฆํ ปสฺสสามี’ติ ปชานาติ, เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ อานาปานสฺสติ กายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... 'ရဟန်းတို့... ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် တောသို့သွား၍သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်ရင်းသို့သွား၍သော်လည်းကောင်း၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာအိမ်သို့သွား၍သော်လည်းကောင်း ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေပြီးလျှင် ကိုယ်ကို ဖြောင့်မတ်စွာထား၍ မျက်မှောက်သို့ ရှေးရှု သတိကို ဖြစ်စေလျက် ထိုင်နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် သတိရှိလျက်သာလျှင် ထွက်သက်ကို ထုတ်၏၊ သတိရှိလျက်သာလျှင် ဝင်သက်ကို သွင်း၏။ ရှည်ရှည်ထွက်သက်ကို ထုတ်သော်လည်း 'ရှည်ရှည်ထွက်သက်ကို ထုတ်၏' ဟု သိ၏၊ ရှည်ရှည်ဝင်သက်ကို သွင်းသော်လည်း 'ရှည်ရှည်ဝင်သက်ကို သွင်း၏' ဟု သိ၏' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ အာနာပါနဿတိ ကာယာနုပဿနာကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.23] ตตฺถ อิริยาปถกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ ဣရိယာပုထ် ကာယာနုပဿနာကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ คจฺฉนฺโต วา คจฺฉามีติ ปชานาติ, ฐิโต วา ฐิโตมฺหีติ ปชานาติ, นิสินฺโน วา นิสินฺโนมฺหีติ ปชานาติ, สยาโน วา สยาโนมฺหีติ ปชานาติ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อิริยาปถกายานุปสฺสนา ภาวนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... 'ရဟန်းတို့... တစ်ဖန် ထို့ပြင်လည်း ရဟန်းသည် သွားစဉ်သော်လည်းကောင်း 'သွား၏' ဟု သိ၏၊ ရပ်စဉ်သော်လည်းကောင်း 'ရပ်၏' ဟု သိ၏၊ ထိုင်စဉ်သော်လည်းကောင်း 'ထိုင်၏' ဟု သိ၏၊ လျောင်းစဉ်သော်လည်းကောင်း 'လျောင်း၏' ဟု သိ၏' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဣရိယာပုထ် ကာယာနုပဿနာပွားများမှုကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.24] ตตฺถ สมฺปชญฺญกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ သမ္ပဇဉ် ကာယာနုပဿနာကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ สมฺปชญฺญกายานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... 'ရဟန်းတို့... တစ်ဖန် ထို့ပြင်လည်း ရဟန်းသည် ရှေ့သို့တိုးရာ နောက်သို့ဆုတ်ရာ၌ သမ္ပဇဉ်ဆင်ခြင်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိ၏၊ ရှေ့သို့ကြည့်ရာ ဘေးသို့ကြည့်ရာ၌ သမ္ပဇဉ်ဆင်ခြင်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိ၏၊ ကွေးရာ ဆန့်ရာ၌ သမ္ပဇဉ်ဆင်ခြင်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိ၏၊ သင်းပိုင် သပိတ် သင်္ကန်းကို ဆောင်ရာ၌ သမ္ပဇဉ်ဆင်ခြင်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိ၏၊ စားရာ သောက်ရာ ခဲရာ လျက်ရာ၌ သမ္ပဇဉ်ဆင်ခြင်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိ၏၊ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်စွန့်ရာ၌ သမ္ပဇဉ်ဆင်ခြင်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိ၏၊ သွားရာ ရပ်ရာ ထိုင်ရာ အိပ်ရာ နိုးရာ ပြောရာ ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၌ သမ္ပဇဉ်ဆင်ခြင်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိ၏' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ သမ္ပဇဉ် ကာယာနုပဿနာကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.26] ตตฺถ ปฏิกูลมนสิการกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ ပဋိကူလမနသိကာရ ကာယာနုပဿနာကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อิมเมว กายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺตํ ปูรํ นานปฺปการสฺส อสุจิโน ปจฺจเวกฺขติ อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสาโลมา นขา ทนฺตา ตโจ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปฏิกูลมนสิการกายานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... 'ရဟန်းတို့... တစ်ဖန် ထို့ပြင်လည်း ရဟန်းသည် ဖဝါးပြင်မှ အထက်၊ ဆံပင်ဖျားမှ အောက်၊ အရေပတ်ပတ်လည် ဝန်းရံလျက်ရှိသော မစင်ကြယ်သော အရာဝတ္ထုအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ဤခန္ဓာကိုယ်ကို 'ဤကိုယ်၌ ဆံပင်၊ မွေးညှင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း၊ သွား၊ အရေ' စသည်တို့ ရှိကြကုန်၏ ဟု ဆင်ခြင်၏' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ ပဋိကူလမနသိကာရ ကာယာနုပဿနာကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.27] ตตฺถ ธาตุมนสิการกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ ဓာတုမနသိကာရ ကာယာနုပဿနာကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อิมเมว กายํ ยถาฐิตํ ยถาปณิหิตํ ธาตุโส ปจฺจเวกฺขติ อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ธาตุมนสิการกายานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... 'ရဟန်းတို့... တစ်ဖန် ထို့ပြင်လည်း ရဟန်းသည် တည်ရှိနေပကတိအတိုင်း ထားရှိပကတိအတိုင်း ဖြစ်သော ဤခန္ဓာကိုယ်ကို ဓာတ်သဘောအားဖြင့် 'ဤကိုယ်၌ ပထဝီဓာတ်၊ အာပေါဓာတ်၊ တေဇောဓာတ်၊ ဝါယောဓာတ်တို့ ရှိကြကုန်၏' ဟု ဆင်ခြင်၏' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဓာတုမနသိကာရ ကာယာနုပဿနာကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.28] ตตฺถ นว สิวถิกกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ နဝသီဝထိက (သုသာန်ကိုးပါး) ကာယာနုပဿနာကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เสยฺยถาปิ ปสฺเสยฺย สรีรํ สิวถิกาย ฉฑฺฑิตํ เอกาหมตํ วา ทฺวีหมตํ วา ตีหมตํ วา อุทฺธุมาตกํ วินีลกํ วิปุพฺพกชาตํ โส อิมเมว กายํ อุปสํหรติ ‘‘อยมฺปิ โข กาโย เอวํธมฺโม เอวํภาวี เอวํอนตีโต’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา นว สิวถิกกายานุปสฺสนา ภาวนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... 'ရဟန်းတို့... တစ်ဖန် ထို့ပြင်လည်း ရဟန်းသည် သုသာန်၌ စွန့်ပစ်ထားသော သေပြီးစ တစ်ရက်ရှိသောလည်းကောင်း၊ နှစ်ရက်ရှိသောလည်းကောင်း၊ သုံးရက်ရှိသောလည်းကောင်း ဖူးဖူးရောင်လျက် ညိုမည်းလျက် ပြည်ယိုစီးလျက်ရှိသော အလောင်းကောင်ကို မြင်ရသကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် 'ဤငါ၏ ခန္ဓာကိုယ်သည်လည်း ဤသို့သော သဘောရှိ၏၊ ဤသို့ ဖြစ်ရအံ့သော သဘောရှိ၏၊ ဤသို့သော သဘောကို မလွန်ဆန်နိုင်' ဟု မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို နှိုင်းယှဉ်၍ ဆင်ခြင်၏' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ နဝသီဝထိက ကာယာနုပဿနာပွားများမှုကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.29] ตตฺถ เวทนานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา เทสิตา.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ ဝေဒနာနုပဿနာကို မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သို့ ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สุขํ วา เวทนํ เวทยมาโน ‘‘สุขํ เวทนํ เวทยามี’’ติ ปชานาติ, ทุกฺขํ วา เวทนํ เวทยมาโน ‘‘ทุกฺข เวทนํ เวทยามี’’ติ ปชานาติ, อทุกฺขมสุขํ วา เวทนํ เวทยมาโน ‘‘อทุกฺขมสุขํ เวทนํ เวทยามี’’ติ ปชานาติ, เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา เวทนานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - “ရဟန်းတို့၊ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ချမ်းသာသော ဝေဒနာကို ခံစားရသော် ‘ချမ်းသာသော ဝေဒနာကို ခံစားရ၏’ ဟု သိ၏၊ ဆင်းရဲသော ဝေဒနာကို ခံစားရသော် ‘ဆင်းရဲသော ဝေဒနာကို ခံစားရ၏’ ဟု သိ၏၊ မဆင်းရဲမချမ်းသာသော ဝေဒနာကို ခံစားရသော် ‘မဆင်းရဲမချမ်းသာသော ဝေဒနာကို ခံစားရ၏’ ဟု သိ၏” ဟု အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ ဝေဒနာနုပဿနာကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.30] ตตฺถ จิตฺตานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา เทสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ စိတ္တာနုပဿနာကို မည်သို့ ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สราคํ วา จิตฺตํ ‘‘สราคํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ ‘‘วีตราคํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, สโทสํ วา วีตโทสํ วา สโมหํ วา วีตโมหํ วา สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘‘สํขิตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘‘วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, เอวมาทินา ตตฺถ ภควตา จิตฺตานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - “ရဟန်းတို့၊ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရာဂနှင့်တကွသော စိတ်ကိုသော်လည်း ‘ရာဂနှင့်တကွသော စိတ်’ ဟု သိ၏၊ ရာဂကင်းသော စိတ်ကိုသော်လည်း ‘ရာဂကင်းသော စိတ်’ ဟု သိ၏၊ ဒေါသနှင့်တကွသော စိတ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဒေါသကင်းသော စိတ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ မောဟနှင့်တကွသော စိတ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ မောဟကင်းသော စိတ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ တွန့်ဆုတ်သော စိတ်ကိုသော်လည်း ‘တွန့်ဆုတ်သော စိတ်’ ဟု သိ၏၊ ပျံ့လွင့်သော စိတ်ကိုသော်လည်း ‘ပျံ့လွင့်သော စိတ်’ ဟု သိ၏” ဟု ဤသို့စသည်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် စိတ္တာနုပဿနာကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.31] ตตฺถ ธมฺมานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา เทสิตา, ตํ สงฺเขปมตฺเตเนว วิสฺสชฺเชหิ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ ဓမ္မာနုပဿနာကို မည်သို့ ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း၊ ထိုအမေးကို အကျဉ်းမျှဖြင့်သာ ဖြေကြားပေးပါ။

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ, ปญฺจสุ นีวรเณสุ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปญฺจหิ ปพฺเพหิ ธมฺมานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - “ရဟန်းတို့၊ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် တရားတို့၌ တရားတို့ကို အစဉ်ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ နီဝရဏငါးပါးတို့၌” ဟု အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ အခန်းငါးပါးတို့ဖြင့် ဓမ္မာနုပဿနာကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

จูฬสีหนาทสุตฺต

စူဠသီဟနာဒသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬนสีหนาทสุตฺตํ [Pg.32] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ စူဠသီဟနာဒသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปริหีนลาภสกฺกาเร นานาติตฺถิเย อารพฺภ ภาสิตํ, นานาติตฺถิยา ภนฺเต ปริหีนลาภสกฺการา เตสุ เตสุ ฐาเนสุ ปริเทวึสุ, จตสฺโส จ ภนฺเต ปริสา ภควโต เอกมตฺถํ อาโรเจสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ လာဘ်သက္ကာရ ဆုတ်ယုတ်ကုန်သော အယူဝါဒအမျိုးမျိုးရှိသော တိတ္ထိတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ လာဘ်သက္ကာရ ဆုတ်ယုတ်ကြကုန်သော ထိုထိုတိတ္ထိတို့သည် ထိုထိုအရပ်တို့၌ ငိုကြွေးမြည်တမ်းကြကုန်၏၊ အရှင်ဘုရား၊ ပရိသတ်လေးပါးတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားအား ထိုအကြောင်းအရာကို လျှောက်ထားကြကုန်၏၊ ထိုအကြောင်းကိစ္စ၌ အရှင်ဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

มหาสีหนาทสุตฺต

မဟာသီဟနာဒသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.34] ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน มหาสีหนาทสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် မဟာသီဟနာဒသုတ်ကို မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, สนุกฺขตฺโต ภนฺเต ลิจฺฉวิปุตฺโต อจิรปกฺกนฺโต โหติ อิมสฺมา ธมฺมวินยา, โส เวสาลิยํ ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสติ [Pg.35] ‘‘นตฺถิ สมณสฺส โคตมสฺส อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสโส, ตกฺกปริยาหตํ สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสติ วีมํสานุจริตํ สยํ ปฏิภานํ. ยสฺส จ ขฺวาสฺส อตฺถาย ธมฺโม เทสิโต, โส นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’’ติ, เอตมตฺถํ ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต อาโรเจสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဝေသာလီပြည်၌ လိစ္ဆဝီမင်းသား သုနက္ခတ္တကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ လိစ္ဆဝီမင်းသား သုနက္ခတ္တသည် ဤဓမ္မဝိနယသာသနာတော်မှ ထွက်ခွာသွားသည်မှာ မကြာသေးမီက ဖြစ်၏။ သူသည် ဝေသာလီပြည်၌ ပရိသတ်အလယ်တွင် “ရဟန်းဂေါတမအား လူတို့၏ တရားထက် ထူးကဲသော အရိယာဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သော ဉာဏ်အမြင်ထူး မရှိ၊ ရဟန်းဂေါတမသည် ကြံဆဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ရအပ်သော၊ စူးစမ်းရှာဖွေမှု အစဉ်နောက်သို့ လိုက်၍ မိမိကိုယ်တိုင် ရဲရင့်စွာ ဟောပြောသော တရားကိုသာ ဟောကြား၏။ ထိုသူ ဟောကြားအပ်သော တရားသည် အကြင်အကျိုးငှာ ဟောကြားအပ်၏၊ ထိုတရားသည် ထိုတရားအတိုင်း ကျင့်ဆောင်သူအား ဆင်းရဲကုန်ခြင်းသို့ ကောင်းစွာ ရောက်စေနိုင်၏” ဟု စကားကို ပြောဆို၏။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် မြတ်စွာဘုရားအား ထိုအကြောင်းအရာကို လျှောက်ထားတော်မူ၏၊ ထိုအကြောင်းကိစ္စ၌ အရှင်ဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กติ [Pg.36] ปนาวุโส ตตฺถ ภควตา ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တถาဂတဉာဏ်တော်စွမ်းအား (တถาဂတဗလ) တို့ကို မည်မျှ ခွဲခြား၍ ဟောကြားအပ်သနည်း၊ အကြင်အာနုဘော်တော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် မြတ်သောမင်း၏ အရာကို ဝန်ခံတော်မူ၏၊ ပရိသတ်တို့အလယ်၌ ရဲရင့်သော စကားကို မြွက်ကြားတော်မူ၏၊ မြတ်သော တရားစက်ကို လည်စေတော်မူ၏။

วิสฺสชฺชนา – ทส ภนฺเต ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တถาဂတဗလဉာဏ်တော်စွမ်းအား ဆယ်ပါးတို့ကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်၊ အကြင်အာနုဘော်တော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် မြတ်သောမင်း၏ အရာကို ဝန်ခံတော်မူ၏၊ ပရိသတ်တို့အလယ်၌ ရဲရင့်သော စကားကို မြွက်ကြားတော်မူ၏၊ မြတ်သော တရားစက်ကို လည်စေတော်မူ၏။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.39] ตตฺถ ภควตา จตุเวรชฺชญาณานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ, เยหิ เวสารชฺเชหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ ရဲရင့်ခြင်းဉာဏ်တော် (ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ်) လေးပါးတို့ကို မည်သို့ ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း၊ အကြင်ရဲရင့်ခြင်းတရားတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် မြတ်သောမင်း၏ အရာကို ဝန်ခံတော်မူ၏၊ ပရိသတ်တို့အလယ်၌ ရဲရင့်သော စကားကို မြွက်ကြားတော်မူ၏၊ မြတ်သော တရားစက်ကို လည်စေတော်မူ၏။

วิสฺสชฺชนา – ขีณาสวสฺส เต ปฏิชานโต อิเม อาสวา อปริกฺขีณาติ ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสตีติ นิมิตฺตเมตํ สาริปุตฺต น สมนุปสฺสามิ, เอตมหํ สาริปุตฺต นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ. เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ จตุเวสารชฺชญาณานิ ภควตา วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေကြားချက် - “သာရိပုတ္တရာ၊ ‘ငါသည် အာသဝေါကင်းပြီးသူ ဖြစ်သည်ဟု ဝန်ခံလျက်ရှိပါသော်လည်း သင်၏ ဤအာသဝေါတရားတို့သည် မကုန်သေးကုန်’ ဟု ထိုသို့ စွပ်စွဲခြင်းငှာ လောက၌ သမဏဖြစ်စေ၊ ဗြာဟ္မဏဖြစ်စေ၊ နတ်ဖြစ်စေ၊ မာရ်နတ်ဖြစ်စေ၊ ဗြာဟ္မာဖြစ်စေ၊ တစ်ဦးတစ်ယောက်သော သူမျှသော်လည်း သင့်တင့်သော အကြောင်းဖြင့် ငါ့ကို စွပ်စွဲနိုင်အံ့ဟူသော ထိုအကြောင်းကို ငါမမြင်။ သာရိပုတ္တရာ၊ ငါသည် ထိုအကြောင်းကို မမြင်သဖြင့် ဘေးကင်းရာသို့ ရောက်သည်ဖြစ်၍၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်း ကင်းရာသို့ ရောက်သည်ဖြစ်၍၊ ရဲရင့်ခြင်းသို့ ရောက်သည်ဖြစ်၍ နေ၏” ဟု အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ ရဲရင့်ခြင်းဉာဏ်တော် လေးပါးတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.41] ตตฺถ ภควตา ปญฺจคติปริจฺเฉทญาณํ วิภชิตฺวา ปกาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ လားရာဂတိငါးပါးကို ပိုင်းခြားသိသောဉာဏ်ကို မည်သို့ ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจ โข อิมา สาริปุตฺต คติโย, กตมา ปญฺจ, นิรโย ติรจฺฉานโยนิ เปตฺติวิสโย มนุสฺสา เทวา, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ ปญฺจคติปริจฺเฉทกญาณํ วิภชิตฺวา ปกาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - “သာရိပုတ္တရာ၊ လားရာဂတိတို့သည် ဤငါးပါးတို့ဖြစ်ကုန်၏၊ ငါးပါးတို့ဟူသော်ကား ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာဘုံ၊ လူ၊ နတ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏” ဟု အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ လားရာဂတိငါးပါးကို ပိုင်းခြားသိသောဉာဏ်ကို ဤသို့စသည်ဖြင့် ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.43] ตตฺถ ตถาคโต อตฺตโน ปญฺญาเวยฺยตฺติยา อปริหานึ ปกาเสสิ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ မိမိ၏ ဉာဏ်ပညာရဲရင့်ထက်မြက်ခြင်း ဆုတ်ယုတ်မှုမရှိပုံကို မည်သို့ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สนฺติ โข ปน สาริปุตฺต เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน ยาวเทวายํ ภวํ ปุริโส ทหโร โหติ, เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ตถาคโต อตฺตโน ปญฺญาเวยฺยตฺติยา อปริหานึ ปกาเสสิ.

ဖြေကြားချက် - “သာရိပုတ္တရာ၊ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် ‘ဤယောက်ျားသည် ပျိုရွယ်ငယ်နုစဉ်အခါ၌သာ လျှင်...’ ဟူသော ဤသို့သော ဝါဒရှိကုန်၏၊ ဤသို့သော အယူရှိကုန်၏” ဟု အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိ၏ ဉာဏ်ပညာရဲရင့်ထက်မြက်ခြင်း ဆုတ်ယုတ်မှုမရှိပုံကို ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

มหาทุกฺขกฺขนฺธสุตฺต

မဟာဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ်

ปุจฺฉา – มหาทุกฺขกฺขนฺธสุตฺตํ [Pg.45] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ မဟာဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญติตฺถิเย อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต อญฺญติตฺถิยา ภิกฺขู เอตทโวจุํ ‘‘สมโณ อาวุโส โคตโม กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปติ, มยมฺปิ กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปม, สมโณ อาวุโส โคตโม รูปานํ [Pg.46] เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปติ, มยมฺปิ รูปานํ เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปม, อิธ โน อาวุโส โก วิเสโส, โก อธิปฺปยาโส, กึ นานากรณํ สมณสฺส วา โคตมสฺส อมฺหากํ วา ยทิทํ ธมฺมเทสนาย วา ธมฺมเทสนํ อนุสาสนิยา วา อนุสาสนิ’’นฺติ, เอตมตฺถํ ภิกฺขู ภควโต อาโรเจสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္तिथिပြည်၌ အခြားသော တိတ္ထိတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ များစွာသော အခြားသာသနာပ တိတ္ထိတို့သည် ရဟန်းတို့အား ဤသို့ ပြောဆိုကြကုန်၏ - “ငါ့သျှင်တို့၊ ရဟန်းဂေါတမသည် ကာမတို့ကို ပိုင်းခြား၍ သိခြင်း (ပရိညာ) ကို ပညတ်၏၊ ငါတို့သည်လည်း ကာမတို့ကို ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းကို ပညတ်ကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့၊ ရဟန်းဂေါတမသည် ရုပ်တို့၏၊ ဝေဒနာတို့၏ ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းကို ပညတ်၏၊ ငါတို့သည်လည်း ရုပ်တို့၏၊ ဝေဒနာတို့၏ ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းကို ပညတ်ကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့၊ တရားဟောကြားခြင်းချင်း သော်လည်းကောင်း၊ ဆုံးမညွှန်ကြားခြင်းချင်း သော်လည်းကောင်း ရဟန်းဂေါတမနှင့် ငါတို့သည် မည်သို့ ထူးခြားသနည်း၊ မည်သို့ ကွဲပြားသနည်း၊ မည်သည့် ကွဲပြားခြားနားမှု ရှိသနည်း” ဟု (စသည်ဖြင့် ပြောဆိုကြကုန်၏)။ ထိုအကြောင်းအရာကို ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြကုန်၏၊ ထိုအကြောင်းကိစ္စ၌ အရှင်ဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

จูฬทุกฺขกฺขนฺธสุตฺต

စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬทุกฺขกฺขนฺธสุตฺตํ [Pg.47] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့သျှင်၊ စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ มหานามํ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ, มหานาโม ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ทีฆรตฺตาหํ ภนฺเต ภควตา เอวํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ ‘โลโภ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โทโส จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โมโห จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส’ติ, เอวญฺจาหํ ภนฺเต ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ ‘โลโภ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โทโส จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โมโห จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส’ติ. อถ จ ปน เม เอกทา โลภธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โทสธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โมหธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต เอวํ โหติ ‘โก สุ นาม เม ธมฺโม อชฺฌตฺตํ อปฺปหิโน[Pg.48], เยน เม เอกทา โลภธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โทสธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โมหธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺตี’ติ’’, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည်၌ မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဤသို့ လျှောက်ထားအပ်ပါသည်— “အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို ‘လောဘသည် စိတ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း ကိလေသာဖြစ်၏၊ ဒေါသသည် စိတ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း ကိလေသာဖြစ်၏၊ မောဟသည် စိတ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း ကိလေသာဖြစ်၏’ ဟု ဤသို့ ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး သိနားလည်ခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို ‘လောဘသည် စိတ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း ကိလေသာဖြစ်၏၊ ဒေါသသည် စိတ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း ကိလေသာဖြစ်၏၊ မောဟသည် စိတ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း ကိလေသာဖြစ်၏’ ဟု ဤသို့လည်း သိနားလည်ခဲ့ပါသည်။ ထိုသို့ သိသော်လည်း အကျွန်ုပ်အား အခါတစ်ပါး၌ လောဘတရားတို့သည်လည်း စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ တည်နေကြကုန်၏၊ ဒေါသတရားတို့သည်လည်း စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ တည်နေကြကုန်၏၊ မောဟတရားတို့သည်လည်း စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ တည်နေကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကျွန်ုပ်အား ‘အကျွန်ုပ်၏ အတွင်းသန္တာန်၌ အဘယ်တရားကို မပယ်ရသေးသနည်း၊ ထိုတရား မပယ်ရသေးခြင်းကြောင့် အကျွန်ုပ်အား အခါတစ်ပါး၌ လောဘတရားတို့သည်လည်း စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ တည်နေကြကုန်၏၊ ဒေါသတရားတို့သည်လည်း စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ တည်နေကြကုန်၏၊ မောဟတရားတို့သည်လည်း စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ တည်နေကြကုန်၏’ ဟု ဤသို့ စိတ်အကြံ ဖြစ်ပေါ်ပါသည်” ဟု လျှောက်ထားအပ်သော ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

อนุมานสุตฺต

အနုမာနသုတ်

ปุจฺฉา – อนุมานสุตฺตํ [Pg.49] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ အနုမာနသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သူ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ภคฺเคสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ ဘဂ္ဂတိုင်း သုသုမာရဂိရမြို့ ဘေသကဠာတော၌ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလန်ထေရ်သည် များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

เจโตขิลสุตฺต

စေတောခိလသုတ်

ปุจฺฉา – เจโตขิลสุตฺตํ [Pg.50] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ စေတောခိလသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

วนปตฺถสุตฺต

ဝနပတ္ထသုတ်

ปุจฺฉา – วนปตฺถสุตฺตํ [Pg.53] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ ဝနပတ္ထသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

มธุปิณฺฑิกสุตฺต

မဓုပိဏ္ဍိကသုတ်

ปุจฺฉา – มธุปิณฺฑิกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ မဓုပိဏ္ဍိကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต ทณฺฑปาณึ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ, ทณฺฑปาณิ ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘กึ วาที สมโณ กิมกฺขายี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း၌ ဒဏ္ဍပါဏိသာကီဝင်မင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဒဏ္ဍပါဏိသာကီဝင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “ရဟန်းသည် အဘယ်ဝါဒရှိသနည်း၊ အဘယ်သို့ ပြောဆိုလေ့ရှိသနည်း” ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားအပ်သော ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

ทฺเวธาวิตกฺกสุตฺต

ဒွေဓာဝိတက်သုတ်

ปุจฺฉา – ทฺเวธาวิตกฺกสุตฺตํ [Pg.56] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ ဒွေဓာဝိတက်သုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

วิตกฺกสณฺฐานสุตฺต

ဝိတက္ကသဏ္ဌာနသုတ်

ปุจฺฉา – วิตกฺกสณฺฐานสุตฺตํ [Pg.57] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ ဝိတက္ကသဏ္ဌာနသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

กกจูปมสุตฺต

ကကစူပမသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.58] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กกจูปมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသည် ကကစူပမသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ โมฬิยผคฺคุนํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต โมฬิยผคฺคุโน ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ [Pg.59] อติเวลํ สํสฏฺโฐ วิหรติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်မောဠိယဖဂ္ဂုနကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်မောဠိယဖဂ္ဂုနသည် ဘိက္ခုနီတို့နှင့်အတူ အလွန်အမင်း ရောနှောနှီးနှော၍ နေပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.61] โข อาวุโส อายสฺมโต โมฬิยผคฺคุนสฺส ตํ ภควโต โอวาทํ สุตฺวา กถํ จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, กถญฺช ภควา อุตฺตริ ภิกฺขูน โอวาทมทาสิ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ ထိုအခါ အရှင်မောဠိယဖဂ္ဂုနအား ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမကို ကြားနာရ၍ အဘယ်သို့သောစိတ် ဖြစ်ပေါ်ပါသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ရဟန်းတို့အား သာလွန်ထူးကဲသော အဆုံးအမကို အဘယ်သို့ ပေးတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต โมฬิยผคฺคุนสฺส ภควโต อิมํ โอวาทํ สุตฺวา ภิกฺขุนิสํสคฺคโต โอรมิสฺสามิ วิรมิสฺสามีติปิ จิตฺตํ น อุปฺปนฺนํ, อสํวรเมว ภนฺเต จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, ภควา จ ภนฺเต อาราธยึสุ วต เม ภิกฺขเว ภิกฺขู เอกํ สมยํ จิตฺตํ, เอวมาทินา อุตฺตริ ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ အရှင်မောဠိယဖဂ္ဂုနအား မြတ်စွာဘုရား၏ ဤအဆုံးအမကို ကြားနာရသော်လည်း “ဘိက္ခုနီတို့နှင့် ရောနှောခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်အံ့၊ ဆုတ်နစ်အံ့” ဟူသော စိတ်သည်ပင် မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါ၊ အရှင်ဘုရား၊ မစောင့်စည်းသောစိတ်သာလျှင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း “ရဟန်းတို့၊ ရဟန်းတို့သည် တစ်ခုသောအခါ၌ ငါ၏စိတ်ကို ကျေနပ်စေခဲ့ကြဖူးကုန်စွတကား” အစရှိသော စကားဖြင့် ရဟန်းတို့အား သာလွန်ထူးကဲသော အဆုံးအမကို ပေးတော်မူအပ်ပါသည်။

อุภโต [Pg.64] ทณฺฑเกน เจปิ ภิกฺขเว กกเจน โจรา โอจรกา องฺคมงฺคานิ โอกนฺเตยฺยุํ.

“ရဟန်းတို့၊ ခိုးသူ လုယက်သူတို့သည် နှစ်ဖက်စလုံး၌ လက်ကိုင်တံရှိသော လွှဖြင့် အင်္ဂါကြီးငယ်တို့ကို ဖြတ်တောက်ငြားသော်လည်း...”

อลคทฺทูปมสุตฺต

အလဂဒ္ဒူပမသုတ်

ปุจฺฉา – อลคทฺทูปมสุตฺตํ [Pg.65] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ အလဂဒ္ဒူပမသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อริฏฺฐํ ภิกฺขุํ คทฺธพาธิปุพฺพํ อารพฺภ ภาสิตํ, อริฏฺฐสฺส ภนฺเต ภิกฺขุโน คทฺธพาธิปุพฺพสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชาทามิ, ยถา เยเม อนฺตรายิกา ธมฺมา วุตฺตา ภควตา, เต ปฏิเสวโต นาลํ อนฺตรายายา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရှေးအခါ ငှက်ခါးမုဆိုးဖြစ်ဖူးသော အရိဋ္ဌရဟန်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ရှေးအခါ ငှက်ခါးမုဆိုးဖြစ်ဖူးသော အရိဋ္ဌရဟန်းအား “ငါသည် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို သိနားလည်သကဲ့သို့ (သိနားလည်သည်မှာ) မြတ်စွာဘုရားသည် အကြင်အန္တရာယ်ပြုတတ်သော တရားတို့ကို ဟောတော်မူအပ်၏၊ ထိုတရားတို့ကို မှီဝဲသောသူအား အန္တရာယ်ပြုခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ကုန်” ဟု ဤသို့သဘောရှိသော ယုတ်မာသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.68] โข อาวุโส อายสฺมโต อริฏฺฐสฺส คทฺธพาธิปุพฺพสฺส กถํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, กถญฺจ ภควา อุตฺตริ ภิกฺขุนํ ธมฺมเทสนํ ปวตฺเตสิ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ ထိုအခါ ရှေးအခါ ငှက်ခါးမုဆိုးဖြစ်ဖူးသော အရှင်အရိဋ္ဌအား အဘယ်သို့သော စိတ်အကြံ ဖြစ်ပေါ်ပါသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ရဟန်းတို့အား သာလွန်ထူးကဲသော တရားဒေသနာကို အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต อริฏฺฐสฺส ภิกฺขุโน คทฺธพาธิปุพฺพสฺส ‘‘กิญฺจาปิ มํ ภควา โมฆปุริสวาเทน วเทสิ, น โข ปน เม มคฺคผลานํ อุปนิสฺสโย น โหติ, สฺวาหํ อารภิตฺวา ฆฏฺเฏตฺวา มคฺคผลานิ นิพฺพตฺเตสฺสามี’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, ภควา จ ภนฺเต ทุปฺปญฺญสฺส อลคทฺทูปมํ ทสฺเสตฺวา อลคทฺทูปมํ ปริยตฺติญฺจ ทสฺเสตฺวา ปญฺญวโต อลคทฺทูปมาย จ กุลฺลูปมาย จ ปญฺญวโต นิสฺสรณปริยตฺตึ ทสฺเสตฺวา ฉ จ ทิฏฺฐิฏฺฐานานิ, เตสญฺจ ฉนฺนํ ทิฏฺฐิฏฺฐานานํ วินิเวฐนาการํ ทสฺเสตฺวา ปริโยสาเน จ ขนฺธกมฺมฏฺฐานํ อรหตฺตนิกูเฏน ทสฺเสตฺวา อุตฺตริ ภิกฺขูนํ ธมฺมกถํ ปวตฺเตสิ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ ရှေးအခါ ငှက်ခါးမုဆိုးဖြစ်ဖူးသော အရိဋ္ဌရဟန်းအား “မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့ကို ‘အချည်းနှီးသောသူ’ ဟူသော စကားဖြင့် မိန့်တော်မူငြားသော်လည်း ငါ့အား မဂ်ဖိုလ်တို့၏ အမှီဥပနိဿယ မရှိသည်မဟုတ်၊ ငါသည် အားထုတ်ကြိုးပမ်း၍ မဂ်ဖိုလ်တို့ကို ဖြစ်ထွန်းစေအံ့” ဟု ဤသို့လျှင် စိတ်အကြံ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း အရှင်ဘုရား၊ ပညာမရှိသောသူအား မြွေဆိုးဖမ်းသည့် ဥပမာနှင့် မြွေဆိုးကို မှားယွင်းစွာ ဖမ်းယူခြင်းနှင့်တူသော ပရိယတ်ကို ပြတော်မူ၍လည်းကောင်း၊ ပညာရှိသောသူအား ကောင်းစွာ ဖမ်းယူသော မြွေဆိုးဥပမာနှင့် ဖောင်ဥပမာတို့ဖြင့် ပညာရှိသူ၏ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်သော ပရိယတ်ကို ပြတော်မူ၍လည်းကောင်း၊ ဒိဋ္ဌိ၏ တည်ရာဌာန ခြောက်ပါးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုခြောက်ပါးသော ဒိဋ္ဌိတည်ရာဌာနတို့ကို ဖြေရှင်းဖယ်ရှားပုံ အခြင်းအရာကိုလည်းကောင်း ပြတော်မူ၍လည်းကောင်း၊ အဆုံး၌ ခန္ဓာကမ္မဋ္ဌာန်းကို အရဟတ္တဖိုလ် အထွတ်တင်၍ ပြတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့အား သာလွန်ထူးကဲသော တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

วมฺมิกสุตฺต

ဝမ္မိကသုတ်

ปุจฺฉา – ธมฺมิกสุตฺตํ [Pg.73] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ ဝမ္မိကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ กุมารกสฺสปํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต กุมารกสฺสโป ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา วมฺมิกปญฺหํ ปุจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ— အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ကုမာရကဿပကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ကုမာရကဿပသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ တောင်ပို့ပြဿနာကို မေးလျှောက်အပ်သော ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

รถวินีตสุตฺต

ရထဝိနီတသုတ်

ปุจฺฉา – รถวินีตสุตฺตํ [Pg.74] ปนาวุโส กตฺถ เกน ภาสิตํ.

အမေး— ငါ့သျှင်၊ ရထဝိနီတသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူ ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมตา จ สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา อายสฺมตา จ ปุณฺเณน มนฺตาณิปุตฺเตน อญฺญมญฺญํ ปุจฺฉาวิสฺสชฺชนวเสน ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်နှင့် အရှင်ပုဏ္ဏမန္တာဏီပုတ္တမထေရ်တို့ အချင်းချင်း အမေးအဖြေပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

นิวาปสุตฺต

နိဝါပသုတ်

ปุจฺฉา – นิวาปสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ နိဝါပသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်ပြည်ဘယ်ရွာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.77] อาวุโส สุตฺเต โก นิวาโป โก เนวาปิโก กา เนวาปิกปริสา กา มิคชาตา กถญฺเจติสฺสา อุปมาย อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ဤသုတ်၌ နိဝါပဟူသည် အဘယ်နည်း၊ နေဝါပိကဟူသည် အဘယ်နည်း၊ နေဝါပိကပရိသာဟူသည် အဘယ်နည်း၊ မိဂဇာတဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ဤဥပမာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို မည်သို့ မှတ်ယူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมึ ภนฺเต สุตฺเต นิวาโปติ โข ภนฺเต ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ, เนวาปิโกติ โข ภนฺเต มารสฺเสตํ ปาปิมโต อธิวจนํ, เนวาปิกปริสาติ โข ภนฺเต มารปริสาเยตํ อธิวจนํ, มิคชาตาติ โข ภนฺเต สมณพฺราหฺมณานเมตํ อธิวจนํ, อิมสฺมึ ภนฺเต สุตฺเต เอตสฺส อตฺโถ เอวํ ทฏฺฐพฺโพ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ဤသုတ်၌ 'နိဝါပ' ဟူသည်မှာ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့၏ အမည်ဖြစ်ပါသည်။ 'နေဝါပိက' ဟူသည်မှာ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်၏ အမည်ဖြစ်ပါသည်။ 'နေဝါပိကပရိသာ' ဟူသည်မှာ မာရ်နတ်၏ အခြံအရံတို့၏ အမည်ဖြစ်ပါသည်။ 'မိဂဇာတ' ဟူသည်မှာ သမဏဗြာဟ္မဏတို့၏ အမည်ဖြစ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဤသုတ်၌ ဤဥပမာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ဤသို့ မှတ်ယူအပ်ပါသည်။

ปาสราสิสุตฺต

ပါသရာသိသုတ်

ปุจฺฉา – เกนาวุโส [Pg.79] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ปาสราสิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ပါသရာသိသုတ်ကို ဘယ်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာတွင် ဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู รมฺมกสฺส พฺราหฺมณสฺส อสฺสเม ภควนฺตํ อารพฺภ ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสีทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် ရမ္မကပုဏ္ဏား၏ ကျောင်းသင်္ခမ်း၌ မြတ်စွာဘုရားကို အကြောင်းပြု၍ တရားစကား ပြောဆိုရန် စည်းဝေးထိုင်နေကြပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.81] โข อาวุโส เตสํ สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสินฺนานํ กีทิสํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုသို့ တရားစကားပြောဆိုရန် စည်းဝေးထိုင်နေကြကုန်သော များစွာသော ရဟန်းတို့အား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သို့သော တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาธุ ภิกฺขเว เอตํ โข ภิกฺขเว ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ, ยํ ตุมฺเห ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสีเทยฺยาถ, สนฺนิปติตานํ โว ภิกฺขเว ทฺวยํ กรณียํ ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว. ทฺเวมา ภิกฺขเว ปริเยสนา อริยา จ ปริเยสนา อนริยา จ ปริเยสนา. เอวมาทินา ภนฺเต ภควา สนฺนิปติตานํ เตสํ ภิกฺขูนํ อริยปริเยสนญฺจ อนริยปริเยสนญฺจ วิภชิตฺวา เทเสสิ.

အဖြေ - 'ရဟန်းတို့၊ ကောင်းမြတ်လှပေ၏၊ ရဟန်းတို့၊ သဒ္ဓါတရားဖြင့် လူ့ဘောင်မှ လူ့ဘောင်မဟုတ်သော ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ရဟန်းပြုကြသော အမျိုးကောင်းသားတို့ ဖြစ်ကြသည့် သင်တို့အား တရားစကားပြောဆိုရန် စည်းဝေးထိုင်နေကြခြင်းသည် သင့်လျော်ပေ၏၊ ရဟန်းတို့၊ စည်းဝေးရောက်ရှိနေကြသော သင်တို့အား ပြုလုပ်ရန် ကိစ္စနှစ်မျိုးရှိ၏၊ တရားစကား ပြောဆိုခြင်းသော်လည်းကောင်း၊ မြတ်သော ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းသော်လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့၊ ရှာမှီးခြင်းသည် အရိယရှာမှီးခြင်းနှင့် အနရိယရှာမှီးခြင်းဟု နှစ်မျိုးရှိ၏' အစရှိသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် စည်းဝေးရောက်ရှိနေသော ထိုရဟန်းတို့အား မြတ်သောရှာမှီးခြင်းနှင့် မမြတ်သောရှာမှီးခြင်းကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.83] ภควา อตฺตนาปิ อนริยปริเยสนํ ปหาย อริยปริเยสนาย ปริเยสิตภาวํ ปกาเสสิ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မမြတ်သောရှာမှီးခြင်းကို စွန့်ပယ်၍ မြတ်သောရှာမှီးခြင်းဖြင့် ရှာမှီးတော်မူခဲ့ပုံကို မည်သို့ ထင်ရှားပြသတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อหมฺปิ สุทํ ภิกฺขเว ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺโธ โพธิสตฺโตว สมาโน อตฺตนา ชาติธมฺโม สมาโน ชาติธมฺมํเยว ปริเยสามิ, อตฺตนา ชราธมฺโม พฺยาธิธมฺโม มรณธมฺโม โสกธมฺโม สํกิเลสธมฺโม สมาโน สํกิเลสธมฺมํเยว ปริเยสามิ. เอวมาทินา ภนฺเต ภควา อตฺตนาปิ อนริยปริเยสนํ ปหาย อริยปริเยสนาย ปริเยสิตภาวํ ปกาเสสิ.

အဖြေ - 'ရဟန်းတို့၊ ငါဘုရားသည်လည်း ဘုရားမဖြစ်မီ ရှေးပုထုဇဉ် ဘုရားလောင်း ဖြစ်စဉ်ကပင်လျှင် ကိုယ်တိုင် ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း သဘောရှိပါလျက် ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း သဘောရှိသော တရားကိုသာ ရှာမှီးခဲ့မိ၏၊ ကိုယ်တိုင် အိုခြင်းသဘော၊ နာခြင်းသဘော၊ သေခြင်းသဘော၊ စိုးရိမ်ခြင်းသဘော၊ ညစ်နွမ်းခြင်းသဘော ရှိပါလျက် ညစ်နွမ်းခြင်းသဘောရှိသော တရားကိုသာ ရှာမှီးခဲ့မိ၏' အစရှိသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မမြတ်သောရှာမှီးခြင်းကို စွန့်ပယ်၍ မြတ်သောရှာမှီးခြင်းဖြင့် ရှာမှီးတော်မူခဲ့ပုံကို ထင်ရှားပြသတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.85] ปฐมาภิสมฺพุทฺธสฺส อาวุโส ภควโต อชปาลนิคฺโรธรุกฺขมูเล นิสินฺนสฺส ธมฺมเทสนาย กตสนฺนิฏฺฐานสฺส กีทิโส

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ဤသို့လျှင် အသစ်စက်စက် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူစဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ကျောင်းညောင်ပင်ရင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် တရားဟောရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီးသောအခါ မည်သို့သော

เจตโส [Pg.86] ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, กถญฺจ ธมฺมเทสนาย จาริกา อโหสิ, กถญฺจ ปฐมา ธมฺมเทสนา อโหสิ.

စိတ်အကြံအစည် ဖြစ်ပေါ်တော်မူသနည်း၊ တရားဟောကြားရန် ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူပုံနှင့် ဦးဦးဖျားဖျား ပထမဆုံး တရားဟောကြားတော်မူပုံမှာ မည်သို့ ဖြစ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กสฺส นุ โข อหํ ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยํ, โก อิมํ ธมฺมํ ขิปฺปเมว อาชานิสฺสตี’’ติ เอวํ โข ภนฺเต ภควโต ปฐมาภิสมฺพุทฺธสฺส อชปาลนิคฺโรธมูเล ธมฺมเทสนาย กตสนฺนิฏฺฐานสฺส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, อถ ภนฺเต ภควา อุรุเวลายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน พาราณสี, เตน ปทสาเยว จาริกํ ปกฺกามิ ธมฺมเทสนาย, ทฺเวเม ภิกฺขเว อนฺตา ปพฺพชิเตน น เสวิตพฺพา, กตเม ทฺเว, โย จายํ กาเมสุ กามสุขลฺลิกานุโยโค หีโน คามฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย อนตฺตสํหิโต, เอวมาทินา ภนฺเต ภควโต ปฐมา ธมฺมเทสนา อโหสิ.

အဖြေ - 'ငါသည် အဘယ်သူအား ရှေးဦးစွာ တရားဟောရပါအံ့နည်း၊ အဘယ်သူသည် ဤတရားကို လျင်မြန်စွာ သိနိုင်ပါအံ့နည်း' ဟု အသစ်စက်စက် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူစ ဆိတ်ကျောင်းညောင်ပင်ရင်း၌ တရားဟောရန် ဆုံးဖြတ်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့သော စိတ်အကြံအစည်သည် ဖြစ်ပေါ်တော်မူခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလတော၌ အလိုရှိသမျှ သီတင်းသုံးတော်မူပြီးလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ခြေကျင်ခရီးဖြင့်ပင် တရားဟောရန် ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူခဲ့ပါသည်။ 'ရဟန်းတို့၊ ရဟန်းသည် အစွန်းနှစ်ပါးတို့ကို မမှီဝဲအပ်ကုန်၊ အဘယ်နှစ်ပါးတို့နည်းဟူမူ - ကာမဂုဏ်တို့၌ လိုက်စားသော ယုတ်ညံ့သော၊ ရွာသားတို့၏ အလေ့ဖြစ်သော၊ ပုထုဇဉ်တို့၏ အလေ့ဖြစ်သော၊ အရိယာတို့၏ အလေ့မဟုတ်သော၊ အကျိုးစီးပွားနှင့် မစပ်ယှဉ်သော ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ' အစရှိသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ပထမဆုံး တရားဟောကြားတော်မူခြင်း ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။

สพฺพาภิภู [Pg.89] สพฺพวิทูหมสฺมิ,สพฺพธมฺเมสุ อนูปลิตฺโต;

สพฺพญฺชโห ตณฺหากฺขเย วิมุตฺโต,สยํ อภิญฺญาย กมุทฺทิเสยฺยํ.

ငါသည် အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးနိုင်သူ၊ အလုံးစုံကို သိသူ ဖြစ်၏။ အလုံးစုံသော တရားတို့၌ မလိမ်းကျံ မကပ်ငြိသူ ဖြစ်၏။ အလုံးစုံကို စွန့်ပယ်ပြီးသူ၊ တဏှာကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်သဖြင့် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏။ ကိုယ်တိုင် ထိုးထွင်း၍ သိပြီးဖြစ်ပါလျက် မည်သူ့ကို ဆရာဟူ၍ ညွှန်ပြရအံ့နည်း။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.92] ภควา ปาสราสิอุปมาย ตํ เทสนํ ปรินิฏฺฐาเปสิ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ပါသရာသိ ဥပမာဖြင့် ထိုတရားဒေသနာကို မည်သို့ အဆုံးသတ်တော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจิเม ภิกฺขเว กามคุณา, กตเม ปญฺจ, จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา. ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา. ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา. กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ กามคุณา. เย หิ เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา อิเม กามคุเณ คถิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺติ, เต เอวมสฺสุ เวทิตพฺพา ‘‘อนยมาปนฺนา พฺยาสนมาปนฺนา ยถากามกรณียา ปาปิมโต’’, เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ปาสราสิอุปมาย ธมฺมเทสนํ ปรินิฏฺฐาเปสิ.

အဖြေ - 'ရဟန်းတို့၊ ကာမဂုဏ်တို့သည် ငါးပါးရှိကုန်၏၊ အဘယ်ငါးပါးတို့နည်းဟူမူ - မျက်စိဖြင့် သိအပ်သော၊ အလိုရှိအပ်သော၊ နှစ်သက်အပ်သော၊ နှလုံးရွှင်ပြေစေတတ်သော၊ ချစ်ခင်ဖွယ်သဘောရှိသော၊ ကာမနှင့် စပ်ယှဉ်သော၊ စိတ်ကို တပ်မက်စေတတ်သော ရူပါရုံတို့တည်း။ နားဖြင့် သိအပ်သော သဒ္ဒါရုံတို့တည်း။ နှာခေါင်းဖြင့် သိအပ်သော ဂန္ဓာရုံတို့တည်း။ လျှာဖြင့် သိအပ်သော ရသာရုံတို့တည်း။ ကိုယ်ဖြင့် သိအပ်သော၊ အလိုရှိအပ်သော၊ နှစ်သက်အပ်သော၊ နှလုံးရွှင်ပြေစေတတ်သော၊ ချစ်ခင်ဖွယ်သဘောရှိသော၊ ကာမနှင့် စပ်ယှဉ်သော၊ စိတ်ကို တပ်မက်စေတတ်သော ဖေါဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့တည်း။ ရဟန်းတို့၊ ဤသည်တို့ကား ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့၊ အကြင်သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် ဤကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်မက်လျက်၊ မိန်းမောလျက်၊ လွန်လွန်ကဲကဲ စွဲလမ်းလျက်၊ အပြစ်ကို မရှုဘဲ၊ ထွက်မြောက်ကြောင်း ပညာမရှိဘဲ သုံးဆောင်ကြကုန်၏၊ ထိုသူတို့ကို ယုတ်မာသော မာရ်နတ်၏ အလိုအတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်းသို့ ရောက်ရသူ၊ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရသူ၊ မာရ်နတ် စိတ်တိုင်းကျ ပြုလုပ်ထိုက်သူဟု မှတ်အပ်ကုန်၏' အစရှိသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ပါသရာသိဥပမာဖြင့် တရားဒေသနာတော်ကို အဆုံးသတ်တော်မူခဲ့ပါသည်။

จูฬหตฺถิปโทปมสุตฺต

စူဠဟတ္तिथिပဒေါပမသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.94] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬหตฺถิปโทปมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော ...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ်ကို ဘယ်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာတွင် ဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ชาณุสฺโสณึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. ชาณุสฺโสณิ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ยาวตโก อโหสิ ปิโลติเกน ปริพฺพาชเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ပိလောတိကပရိဗိုဇ်နှင့် အတူတကွ ပြောဆိုခဲ့သော စကားအစုအဝေး ရှိသမျှကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.98] ภควา หตฺถิปโทปมํ วิตฺถาเรน ปริปูเรตฺวา เทเสสิ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆင်ခြေရာဥပမာကို အကျယ်အားဖြင့် မည်သို့ ပြည့်စုံအောင် ဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘น โข พฺราหฺมณ เอตฺตาวตา หตฺถิปโทปโม วิตฺถาเรน ปริปูโร โหติ, อปิ จ พฺราหฺมณ ยถา หตฺถิปโทปโม วิตฺถาเรน ปริปูโร โหติ, ตํ สุณาหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ ภาสิสฺสามี’’ติ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควา หตฺถิปโทปมํ ปริปูเรตฺวา พฺราหฺมณสฺส ชาณุสฺโสณิสฺส เทเสสิ.

အဖြေ - 'ပုဏ္ဏား၊ ဤမျှဖြင့် ဆင်ခြေရာဥပမာသည် အကျယ်အားဖြင့် မပြည့်စုံသေးပေ၊ ပုဏ္ဏား၊ စင်စစ်သော်ကား ဆင်ခြေရာဥပမာသည် အကျယ်အားဖြင့် မည်သို့ ပြည့်စုံပုံကို ကောင်းစွာ နာယူလော့၊ နှလုံးသွင်းလော့၊ ငါဟောပေအံ့' အစရှိသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆင်ခြေရာဥပမာကို ပြည့်စုံအောင် ဟောကြား၍ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားအား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

มหาหตฺถิปโทปมสุตฺต

မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ်

ปุจฺฉา – มหาหตฺถิปโทปมสุตฺตํ [Pg.102] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ်ကိုမူကား ဘယ်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သူဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

มหาสาโรปมสุตฺต

မဟာသာရောပမသုတ်

ปุจฺฉา – มหาสาโรปมสุตฺตํ [Pg.103] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့၊ မဟာသာရောပမသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เทวทตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, เทวทตฺโต ภนฺเต สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา รุหิรุปฺปาทกมฺมํ กตฺวา อจิรปกฺกนฺโต โหติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဒေဝဒတ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဒေဝဒတ်သည် သံဃာကို သင်းခွဲ၍ ဘုရားရှင်အား သွေးစိမ်းတည်စေသည့် ကံကို ပြုပြီးနောက် မကြာမီ ထွက်ခွာသွားသည်ရှိသော် ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

จูฬสาโรปมสุตฺต

စူဠသာရောပမသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬสาโรปมสุตฺตํ [Pg.105] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့၊ စူဠသာရောပမသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปิงฺคลโกจฺฉํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, ปิงฺคลโกจฺโฉ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ပိင်္ဂလကောစ္ဆဗြာဟ္မဏကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ပိင်္ဂလကောစ္ဆဗြာဟ္မဏသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ပြဿနာကို မေးမြန်းခဲ့ရာ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

จูฬโคสิงฺคสุตฺต

စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬโคสิงฺคสุตฺตํ [Pg.106] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့၊ စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူနှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – นาภิเก ภนฺเต โคสิงฺคสาลวนทาเย อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน สทฺธึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ နာဘိကရွာ ဂေါသိင်္ဂအင်ကြင်းတော၌ အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ်နှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

มหาโคสิงฺคสุตฺต

မဟာဂေါသိင်္ဂသုတ်

ปุจฺฉา – มหาโคสิงฺคสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့၊ မဟာဂေါသိင်္ဂသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူနှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – โคสิงฺคสาลวนทาเย ภนฺเต อายสฺมตา จ สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา อายสฺมตา จ มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน สทฺธึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဂေါသိင်္ဂအင်ကြင်းတော၌ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်မထေရ်မြတ်တို့နှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

มหาโคปาลกสุตฺต

မဟာဂေါပါလကသုတ်

ปุจฺฉา – มหาโคปาลกสุตฺตํ [Pg.107] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့၊ မဟာဂေါပါလကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

จูฬโคปาลกสุตฺต

စူဠဂေါပါလကသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬโคปาลกสุตฺตํ [Pg.109] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့၊ စူဠဂေါပါလကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – วชฺชีสุ ภนฺเต อุกฺกเจลายํ คงฺคาย นทิยา ตีเร สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဝဇ္ဇီတိုင်း ဥက္ကစေလမြို့ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းနား၌ ရဟန်းအများအပြားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

จูฬสจฺจกสุตฺต

စူဠသစ္စကသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.110] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬสจฺจกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် စူဠသစ္စကသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต มหติยา ลิจฺฉวิปริสาย สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กถํ ปน ภวํ โคตโม สาวเก วิเนติ, กถํ ภาคา จ ปน โภโต โคตมสฺส สาวเกสุ อนุสาสนี พหุลา ปวตฺตตี’’ติ, อถ ภนฺเต ภควตา อนิจฺจวาเท จ อนตฺตวาเท จ ปกาสิเต สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ปถวีอุปมํ ทสฺเสตฺวา อตฺตโน อตฺตวาทํ ปกาเสสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဝေသာလီပြည်၌ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် များစွာသော လိစ္ဆဝီပရိသတ်နှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ‘အရှင်ဂေါတမသည် တပည့်တို့ကို မည်ကဲ့သို့ ဆုံးမပါသနည်း၊ အရှင်ဂေါတမ၏ တပည့်တို့အပေါ်၌ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည် အဘယ်သို့ များစွာဖြစ်ပွားပါသနည်း’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအခါ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အနိစ္စဝါဒနှင့် အနတ္တဝါဒကို ပြသတော်မူအပ်သည်ရှိသော် သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် မြေကြီးဥပမာကို ပြ၍ မိမိ၏ အတ္တဝါဒကို ပြသခဲ့ရာ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.114] อาวุโส สจฺจเกน นิคณฺฐปุตฺเตน มหาปถวีอุปมํ ทสฺเสตฺวา อตฺตวาเท ปกาสิเต กถํ ภควา ตํ อตฺตวาทํ ปุน ปติฏฺฐาเปตฺวา สมนุยุญฺชิ สมนุคาหิ สมนุภาสิ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ဤသို့ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် မဟာပထဝီမြေကြီးဥပမာကို ပြ၍ အတ္တဝါဒကို ပြသအပ်သည်ရှိသော် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအတ္တဝါဒ၌ တစ်ဖန် တည်စေပြီးလျှင် မည်ကဲ့သို့ မေးမြန်းစိစစ် ဆွေးနွေးတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘นนุ ตฺวํ อคฺคิเวสฺสน เอวํ วเทสิ, รูปํ เม อตฺตา, เวทนา เม อตฺตา, สญฺญา เม อตฺตา, สงฺขารา เม อตฺตา, วิญฺญาณํ เม อตฺตา’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต ภควา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ ตํ อตฺตวาทํ ปติฏฺฐาเปสิ. ปติฏฺฐาเปตฺวา จ ปน ภนฺเต ภควา ‘‘เตน หิ อคฺคิเวสฺสน ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย, ตถา ตํ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ สมนุยุญฺชิ สมนุคาหิ สมนุภาสิ.

ဖြေကြားချက် - ‘အဂ္ဂိဝေဿန၊ သင်သည် ဤသို့ ပြောဆိုသည်မဟုတ်လော - ရုပ်သည် ငါ၏အတ္တဖြစ်၏၊ ဝေဒနာသည် ငါ၏အတ္တဖြစ်၏၊ သညာသည် ငါ၏အတ္တဖြစ်၏၊ သင်္ခါရတို့သည် ငါ၏အတ္တဖြစ်၏၊ ဝိညာဉ်သည် ငါ၏အတ္တဖြစ်၏’ ဟု ဤသို့ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တကို ထိုအတ္တဝါဒ၌ တည်စေတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် တည်စေပြီးနောက် ‘အဂ္ဂိဝေဿန၊ သို့ဖြစ်လျှင် ဤအရာ၌ သင့်ကိုပင် တစ်ဖန်မေးမြန်းပေအံ့၊ သင့်အား နှစ်သက်သလို ထိုမေးခွန်းကို ဖြေကြားလော့’ စသည်ဖြင့် သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တအား မေးမြန်းစိစစ် ဆွေးနွေးတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.119] โข อาวุโส สจฺจเก นิคณฺฐปุตฺเต ตุณฺหีภูเต อโธมุเข ปชฺฌายนฺเต อปฺปฏิภาเน นิสินฺเน ทุมฺมุโข นาม ลิจฺฉวิปุตฺโต ภควนฺตํ กึ วจนํ อโวจ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ဤသို့ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် ဆိတ်ဆိတ်နေလျက် မျက်နှာငုံ့ကာ ကြံမှိုင်လျက် ဉာဏ်မပွင့်ဘဲ ထိုင်နေစဉ် ဒုမ္မုခအမည်ရှိသော လိစ္ဆဝီမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအား အဘယ်စကားကို လျှောက်ထားခဲ့သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เอวํ ภนฺเต สจฺจเก นิคณฺฐปุตฺเต ตุณฺหีภูเต มงฺกุภูเต ปตฺตกฺขนฺเธ อโธมุเข ปชฺฌายนฺเต อปฺปฏิภาเน ทุมฺมุโข ลิจฺฉวิปุตฺโต [Pg.120] ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อุปมา มํ ภควา ปฏิภาตี’’ติ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် ဆိတ်ဆိတ်နေလျက်၊ မျက်နှာပျက်လျက်၊ ပခုံးတွဲကျလျက်၊ မျက်နှာငုံ့ကာ ကြံမှိုင်လျက် ဉာဏ်မပွင့်ဘဲ ရှိနေစဉ် ဒုမ္မုခလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအား ‘မြတ်စွာဘုရား၊ အကျွန်ုပ်အား ဥပမာတစ်ခု ပေါ်လာပါသည်’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.121] โข อาวุโส สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ภควนฺตํ กีทิสํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, กถญฺจ ตํ ภควา พฺยากาสิ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုအခါ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် မြတ်စွာဘုရားအား အဘယ်ကဲ့သို့သော ပြဿနာကို မေးမြန်းသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ၎င်းကို မည်သို့ ဖြေကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ทุมฺมุขํ ลิจฺฉวึ อปสาเทตฺวา ภควนฺตํ เสขญฺจ อเสขญฺจ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, ภควา จ ภนฺเต ‘‘อิธ อคฺคิเวสฺสน มม สาวโก ยํ กิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา’’ เอวมาทินา เสขญฺจ อเสขญฺจ ปุคฺคลํ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် ဒုမ္မုခလိစ္ဆဝီမင်းသားကို ဖယ်ရှား၍ မြတ်စွာဘုရားအား သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အသေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာကို မေးမြန်းခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ‘အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဤသာသနာတော်၌ ငါ၏တပည့်သည် အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်လည်းဖြစ်သော၊ အတွင်း အပြင်လည်းဖြစ်သော၊ ကြမ်းတမ်းသည် နူးညံ့သည်လည်းဖြစ်သော၊ ယုတ်သည် မြတ်သည်လည်းဖြစ်သော၊ ဝေးသည် နီးသည်လည်းဖြစ်သော အလုံးစုံသော ရုပ်ကို...’ စသည်ဖြင့် သေက္ခနှင့် အသေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ခွဲခြား၍ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

พุทฺโธ [Pg.122] โส ภควา โพธาย ธมฺมํ เทเสติ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်တိုင် သိတော်မူပြီး၍ သူတစ်ပါးတို့ သိစေရန် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။

ทนฺโต โส ภควา ทมถาย ธมฺมํ เทเสติ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်တိုင် ယဉ်ကျေးတော်မူပြီး၍ သူတစ်ပါးတို့ ယဉ်ကျေးစေရန် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။

สนฺโต โส ภควา สมถาย ธมฺมํ เทเสติ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်တိုင် ငြိမ်းအေးတော်မူပြီး၍ သူတစ်ပါးတို့ ငြိမ်းအေးစေရန် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။

ติณฺโณ โส ภควา ตรณาย ธมฺมํ เทเสติ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်တိုင် ကူးမြောက်တော်မူပြီး၍ သူတစ်ပါးတို့ ကူးမြောက်စေရန် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။

ปรินิพฺพุโต โส ภควา ปรินิพฺพานาย ธมฺมํ เทเสติ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်တိုင် (ကိလေသာ) ငြိမ်းဇာတ်သိမ်းတော်မူပြီး၍ သူတစ်ပါးတို့ ငြိမ်းဇာတ်သိမ်းစေရန် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။

มหาสจฺจกสุตฺต

မဟာသစ္စကသုတ်

ปุจฺฉา – มหาสจฺจกสุตฺตํ [Pg.123] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်တို့၊ မဟာသစ္စကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สจฺจกํเยว นิคณฺฐปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สจฺจโก ภนฺเต นิคณฺฐปุตฺโต อปรทิวเส ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต สาวเก อาสชฺช ภาวนาทฺวยปฏิสํยุตฺตํ วาจํ ภาสติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဝေသာလီပြည်၌ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် နောက်တစ်နေ့၌ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်တို့ကို ထိပါးပုတ်ခတ်လျက် ဘာဝနာနှစ်ပါးနှင့် စပ်ဆိုင်သော စကားကို ပြောဆိုခဲ့ရာ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.124] ภควา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ ปฏิปุจฺฉิตฺวา ภาวนาทฺวยํ วิภชฺช กเถสิ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသည် သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တအား မည်ကဲ့သို့ ပြန်လည်မေးမြန်း၍ ဘာဝနာနှစ်ပါးကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต ภควา ‘‘กินฺติ ปน เต อคฺคิเวสฺสน กายภาวนา สุตา’’ติ เอวมาทินา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ ปฏิปุจฺฉิตฺวา, กถญฺจ อคฺคิเวสฺสน อภาวิตกาโย จ โหติ อภาวิตจิตฺโต จ เอวมาทินา ภาวนาทฺวยํ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ‘အဂ္ဂိဝေဿန၊ သင်သည် ကိုယ်ကိုပွားများခြင်း (ကာယဘာဝနာ) ကို မည်သို့ကြားဖူးသနည်း’ စသည်ဖြင့် သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တအား ပြန်လည်မေးမြန်းတော်မူပြီးလျှင်၊ ‘အဂ္ဂိဝေဿန၊ မည်ကဲ့သို့ မပွားအပ်သော ကိုယ်ရှိသူ၊ မပွားအပ်သော စိတ်ရှိသူ ဖြစ်သနည်း’ စသည်ဖြင့် ဘာဝနာနှစ်ပါးကို ခွဲခြား၍ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.127] โข อาวุโส สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ภควนฺตํ กึ วจนํ อโวจ, กถญฺจ ภควา ปธานกาเล อตฺตนาอนุภูตปุพฺพา ปรมุกฺกํสคตา สุขทุกฺขเวทนาโย ปกาเสสิ, ยาปิ ภควโต จิตฺตํ น ปริยาทาย อฏฺฐํสุ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုအခါ၌ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် မြတ်စွာဘုရားအား အဘယ်စကားကို လျှောက်ထားခဲ့ပါသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ပဓာနလုပ်ငန်း (ကမ္မဋ္ဌာန်း) အားထုတ်စဉ်အခါက မိမိကိုယ်တိုင် ရှေး၌ ခံစားဖူးသော၊ အလွန်အကဲ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ကုန်သော၊ မြတ်စွာဘုရား၏ စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ မတည်နိုင်ခဲ့ကုန်သော ချမ်းသာဆင်းရဲသော ဝေဒနာတို့ကို အဘယ်သို့ ဖော်ပြတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘น หิ นูน โภโต โคตมสฺส อุปฺปชฺชติ, ตถา รูปา สุขาเวทนา, ยถารูปา อุปฺปนฺนา สุขาเวทนา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺเฐยฺย, น หิ นูน โภโต โคตมสฺส อุปฺปชฺชติ ตถารูปา ทุกฺขา เวทนา, ยถารูปา อุปฺปนฺนา ทุกฺขา เวทนา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺเฐยฺยา’’ติ อถ โข ภควา ‘‘กิญฺหิ โน สิยา อคฺคิเวสฺสน, อิธ เม [Pg.128] อคฺคิเวสฺเสน ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เอตทโหสิ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ปธานกาเล อตฺตนานุภูตปุพฺพา ปรมุกฺกํสคตา สุขทุกฺขเวทนาโย วิตฺถาเรน, ยาปิ ภควโต จิตฺตํ น ปริยาทาย อฏฺฐํสุ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ၌ သစ္စကနိဂဏ္ဌပုတ္တသည် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဂေါတမအား ဖြစ်ပေါ်လာသော ချမ်းသာသောဝေဒနာသည် စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ တည်တံ့ရာသော ထိုသို့သဘောရှိသော ချမ်းသာသောဝေဒနာမျိုးသည် မချွတ် မဖြစ်ပေါ်ဖူးပေ၊ အရှင်ဂေါတမအား ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆင်းရဲသောဝေဒနာသည် စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ တည်တံ့ရာသော ထိုသို့သဘောရှိသော ဆင်းရဲသောဝေဒနာမျိုးသည်လည်း မချွတ် မဖြစ်ပေါ်ဖူးပေ" ဟု ဤစကားကို လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "အဂ္ဂိဝေဿန၊ အဘယ်ကြောင့် မဖြစ်ပေါ်ဘဲ ရှိအံ့နည်း၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဤလောက၌ ငါသည် ဘုရားမဖြစ်သေးမီ ရှေးက ဘုရားလောင်းဖြစ်စဉ်အခါ၌ ဤသို့သော အကြံဖြစ်ခဲ့ဖူး၏" အစရှိသည်ဖြင့်၊ မြတ်စွာဘုရား၏ စိတ်ကို လွှမ်းမိုး၍ မတည်နိုင်ခဲ့ကုန်သော၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်စဉ်အခါက မိမိကိုယ်တိုင် ရှေး၌ ခံစားဖူးသော၊ အလွန်အကဲ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ကုန်သော ချမ်းသာဆင်းရဲသော ဝေဒနာတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ဖော်ပြတော်မူခဲ့ပါသည်။

จูฬตณฺหาสงฺขยสุตฺต

စူဠတဏှာသင်္ခယသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.132] ภควตา ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬตณฺหาสงฺขยสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော...ပ... ထိုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် စူဠတဏှာသင်္ခယသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สกฺกํ เทวานมินฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. สกฺโก ภนฺเต เทวานมินฺโท ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘กิตฺตาวตานุโข ภนฺเต ภิกฺขุ สํขิตฺเตน ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺโต โหติ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ อจฺจนฺตโยคกฺเขมิ [Pg.133] อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ သိကြားမင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သိကြားမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ "အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် ရဟန်းသည် အကျဉ်းအားဖြင့် တဏှာကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ လွတ်မြောက်သူ၊ အဆုံးစွန်သော ပြီးစီးခြင်းရှိသူ၊ အဆုံးစွန်သော ဘေးကင်းခြင်း (ယောဂက္ခေမ) ရှိသူ၊ အဆုံးစွန်သော မြတ်သောအကျင့်ရှိသူ၊ အဆုံးစွန်သော ပြီးမြောက်ခြင်းရှိသူ၊ နတ်လူတို့ထက် မြတ်သူ ဖြစ်ပါသနည်း" ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

กิตฺตาวตา [Pg.134] นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุ สํขิตฺเตน ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺโต โหติ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริยาสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสานํ –

"အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်မျှသော အတိုင်းအတာဖြင့် ရဟန်းသည် အကျဉ်းအားဖြင့် တဏှာကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ လွတ်မြောက်သူ၊ အဆုံးစွန်သော ပြီးစီးခြင်းရှိသူ၊ အဆုံးစွန်သော ဘေးကင်းခြင်း (ယောဂက္ခေမ) ရှိသူ၊ အဆုံးစွန်သော မြတ်သောအကျင့်ရှိသူ၊ အဆုံးစွန်သော ပြီးမြောက်ခြင်းရှိသူ၊ နတ်လူတို့ထက် မြတ်သူ ဖြစ်ပါသနည်း" -

มหาตณฺหาสงฺขยสุตฺต

မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ်

ปุจฺฉา – มหาตณฺหาสงฺขยสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สาตึ ภิกฺขุํ เกวฏฺฏปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สาติสฺส ภนฺเต ภิกฺขุโน เกวฏฺฏปุตฺตสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ, ยถา ตเทวิทํ วิญฺญาณํ สนฺธาวติ [Pg.135] สํสรติ อนญฺญ’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ တံငါသည်၏သား သာတိရဟန်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ တံငါသည်၏သား သာတိရဟန်းအား "မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို ငါနားလည်သည်မှာ - ဤဝိညာဉ်ကိုယ်တိုင်သာလျှင် ပြေးသွား၏၊ သံသရာလည်၏၊ အခြားမဟုတ်" ဟု ဤသို့သော ယုတ်မာသော မိစ္ဆာအယူ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.136] โข อาวุโส ภควา กถํ ภิกฺขู อามนฺเตตฺวา จ ปฏิปุจฺฉิตฺวา จ อนตฺตภาวทีปิกํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုအခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို အဘယ်သို့ ခေါ်ယူ၍လည်းကောင်း၊ မေးမြန်းတော်မူ၍လည်းကောင်း အနတ္တသဘောကို ပြဆိုတတ်သော တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ ภนฺเต ภควา ภิกฺขู ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, อปินายํ สาติ ภิกฺขุ เกวฏฺฏปุตฺโต อุสฺมีกโตปิ อิสฺมึ ธมฺมวินเย’’ติ อามนฺเตตฺวา, ตุมฺเหปิ เม ภิกฺขเว เอวํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาถตฺยาทินา ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิตฺวา จ ยํ ยเทว ภิกฺขเว ปจฺจยํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ วิญฺญาณํ, เตน เตเนว วิญฺญาณํ ตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ, จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป [Pg.137] จ อุปฺปชฺชติ วิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณํ ตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ, เอวมาทินา ภนฺเต อนตฺตตาทีปิกํ ธมฺมึ กถํ กเถสิ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို "ရဟန်းတို့၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ ထင်မှတ်ကြသနည်း၊ ဤတံငါသည်၏သား သာတိရဟန်းသည် ဤသာသနာတော်၌ တရားအပူဓာတ် (အသိဉာဏ်အငွေ့အသက်) မျှ ရှိပါသလော" ဟု မိန့်တော်မူ၍၊ "ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည်လည်း ငါဟောကြားအပ်သော တရားတော်ကို ဤသို့ပင် နားလည်ကြပါသလော" အစရှိသည်ဖြင့် ရဟန်းတို့ကို မေးမြန်းတော်မူပြီးလျှင် "ရဟန်းတို့၊ အကြင်အကြင်သော အကြောင်းကို စွဲ၍ ဝိညာဉ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ထိုထိုသော အကြောင်းကို အစွဲပြု၍သာလျှင် ထိုဝိညာဉ်ဟု အမည်တွင်၏၊ စက္ခုပသာဒနှင့် ရူပါရုံတို့ကို စွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်သော ဝိညာဉ်ကို စက္ခုဝိညာဉ်ဟူ၍သာ အမည်တွင်၏" အစရှိသည်ဖြင့်၊ အရှင်ဘုရား၊ အနတ္တသဘောကို ပြဆိုတတ်သော တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

มหาอสฺสปุรสุตฺต

မဟာအဿပုရသုတ်

ปุจฺฉา – มหาอสฺสปุรสุตฺตํ [Pg.139] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ မဟာအဿပုရသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – องฺเคสุ ภนฺเต อสฺสปุเร นาม องฺคานํ นิคเม พหู มนุสฺเส สทฺเธ ปสนฺเน อารพฺพฺภ ภาสิตํ. พหู ภนฺเต มนุสฺสา สทฺธา ปสนฺนา ภิกฺขุสงฺฆํ สกฺกจฺจํ อุปฏฺฐหึสุ, สพฺพกาลญฺจ รตนตฺตยปฏิสํยุตฺตํ วณฺณกถํเยว กถยึสุ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ အင်္ဂတိုင်း၊ အဿပုရအမည်ရှိသော အင်္ဂတိုင်းသားတို့၏ နိဂုံး၌ သဒ္ဓါတရားရှိ၍ ကြည်ညိုကြကုန်သော များစွာသော လူတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သဒ္ဓါကြည်ညိုကြကုန်သော များစွာသော လူတို့သည် သံဃာတော်ကို ရိုသေလေးမြတ်စွာ လုပ်ကျွေးပြုစုကြပြီး အစဉ်မပြတ် ရတနာသုံးပါးနှင့် စပ်လျဉ်းသော ဂုဏ်ကျေးဇူးစကားကိုသာ ပြောဆိုကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กตเม [Pg.140] อาวุโส ตตฺถ ภควตา ธมฺมา สมณกรณา จ พฺราหฺมณกรณา จ อุตฺตรุตฺตริ ปณีตปณีตา เทสิตา.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းဖြစ်ကြောင်း တရား၊ ပုဏ္ဏား (မြတ်သောသူ) ဖြစ်ကြောင်း တရားတို့ကို အဆင့်ဆင့် သာလွန်ထူးကဲ၍ မွန်မြတ်သထက် မွန်မြတ်အောင် အဘယ်တရားတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – หิโรตฺตปฺปา [Pg.141] ปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร ปริสุทฺธมโนสมาจาโร ปริสุทฺธาชีโว อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา โภชเนมตฺตญฺญุตา ชาคริยานุโยโค สติสมฺปชญฺญํ นีวรณปฺปหานํ จตฺตาริ จ ฌานานิ ติสฺโส จ วิชฺชา อิเม โข ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สมณกรณา จ พฺราหฺมณกรณา จ อุตฺตรุตฺตริ ปณีตปณีตา ธมฺมา เทสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ အရှက်အကြောက် (ဟီရိဩတ္တပ္ပ)၊ စင်ကြယ်သော ကိုယ်အမူအရာ၊ စင်ကြယ်သော နှုတ်အမူအရာ၊ စင်ကြယ်သော စိတ်အမူအရာ၊ စင်ကြယ်သော အသက်မွေးမှု၊ ဣန္ဒြေတံခါးတို့ကို စောင့်စည်းခြင်း၊ အစားအစာ၌ အတိုင်းအရှည်ကို သိခြင်း၊ နိုးကြားမှုကို အစဉ်အားထုတ်ခြင်း၊ သတိသမ္ပဇဉ်ရှိခြင်း၊ နီဝရဏတို့ကို ပယ်ခြင်း၊ ဈာန်လေးပါးနှင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ ဖြစ်ကြပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဤတရားတို့ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ ရဟန်းဖြစ်ကြောင်း တရား၊ ပုဏ္ဏားဖြစ်ကြောင်း တရားတို့အဖြစ် အဆင့်ဆင့် သာလွန်ထူးကဲ၍ မွန်မြတ်သထက် မွန်မြတ်အောင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

จูฬอสฺสปุรสุตฺต

စူဠအဿပုရသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬอสฺสปุรสุตฺตํ [Pg.143] ปนาวุโส ภควตา กตฺต กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ စူဠအဿပုရသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึเยว ภนฺเต อสฺสปุเร นิคเม เตเยว มนุสฺเส สทฺเธ ปสนฺเน อารพฺภ ภาสิตํ, ตสฺมึเยว ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ ထိုအဿပုရနိဂုံး၌ပင် သဒ္ဓါကြည်ညိုကြကုန်သော ထိုလူတို့ကိုပင် အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ပင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.144] ตตฺถ ภควตา สมณสามีจิปฺปฏิปทา จ อสฺสมณสามีจิปฺปฏิปทา จ วิภชิตฺวา เทสิตา.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းအား လျော်ကန်သော အကျင့်နှင့် ရဟန်းအား မလျော်ကန်သော အကျင့်တို့ကို အဘယ်သို့ ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ น สมณสามีจิปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อภิชฺฌาลุสฺส อภิชฺฌา อปฺปหีนา โหติ, พฺยาปนฺนจิตฺตสฺส พฺยาปาโท อปฺปหีโน โหตี’’ติ เอวมาทินา จ. กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมณสามีจิปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อภิชฺฌาลุสฺส อภิชฺฌา ปหีนา โหติ, พฺยาปนฺนจิตฺตสฺส พฺยาปาโท ปหีโน โหติ เอวมาทินา จ ภนฺเต ภควตา ตตฺถ สมณสามีจิปฺปฏิปทา จ อสฺสมณสามีจิปฺปฏิปทา จ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทสิตา.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား၊ "ရဟန်းတို့၊ ရဟန်းသည် အဘယ်သို့လျှင် ရဟန်းအား လျော်ကန်သော အကျင့်ကို မကျင့်သူ ဖြစ်ပါသနည်း။ ရဟန်းတို့၊ လောဘကြီးသော ရဟန်းတစ်ပါးပါးအား လောဘကို မပယ်ရသေးသည်ဖြစ်အံ့၊ ဖျက်ဆီးလိုသော စိတ်ရှိသူအား ဗျာပါဒကို မပယ်ရသေးသည်ဖြစ်အံ့..." အစရှိသည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ "ရဟန်းတို့၊ ရဟန်းသည် အဘယ်သို့လျှင် ရဟန်းအား လျော်ကန်သော အကျင့်ကို ကျင့်သူ ဖြစ်ပါသနည်း။ ရဟန်းတို့၊ လောဘကြီးသော ရဟန်းတစ်ပါးပါးအား လောဘကို ပယ်ပြီးဖြစ်အံ့၊ ဖျက်ဆီးလိုသော စိတ်ရှိသူအား ဗျာပါဒကို ပယ်ပြီးဖြစ်အံ့..." အစရှိသည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ ရဟန်းအား လျော်ကန်သော အကျင့်နှင့် ရဟန်းအား မလျော်ကန်သော အကျင့်တို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

สาเลยฺยกสุตฺต

သာလေယျကသုတ်

ปุจฺฉา – สาเลยฺยกสุตฺตํ [Pg.146] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့ရှင်၊ သာလေယျကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต สาลายํ นาม พฺราหฺมณคาเม สาเลยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ. สาเลยฺยกา ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ ‘‘โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ, โก ปน โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ကောသလတိုင်း သာလာမည်သော ပုဏ္ဏားရွာ၌ နေထိုင်ကြသော သာလေယျက ပုဏ္ဏားအိမ်ရာတည်ထောင်သူ လူကြွယ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သာလေယျက ပုဏ္ဏားလူကြွယ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ 'အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် ဤလောက၌ အချို့သော သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်နောက် အပါယ် ဒုဂ္ဂတိ ဝိနိပါတ ငရဲသို့ ရောက်ကြရပါသနည်း။ အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် ဤလောက၌ အချို့သော သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်နောက် ကောင်းသောလားရာ သုဂတိ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ကြရပါသနည်း' ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားကြပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

เวรญฺชกสุตฺต

ဝေရဉ္ဇကသုတ်

ปุจฺฉา – เวรญฺชกสุตฺตํ [Pg.148] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဝေရဉ္ဇကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เวรญฺชเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ. เวรญฺชกา ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ ‘‘โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ, โก ปน โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဝေရဉ္ဇာမြို့သား ပုဏ္ဏားအိမ်ရာတည်ထောင်သူ လူကြွယ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဝေရဉ္ဇာမြို့သား ပုဏ္ဏားလူကြွယ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ 'အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် ဤလောက၌ အချို့သော သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်နောက် အပါယ် ဒုဂ္ဂတိ ဝိနိပါတ ငရဲသို့ ရောက်ကြရပါသနည်း။ အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် ဤလောက၌ အချို့သော သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်နောက် ကောင်းသောလားရာ သုဂတိ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ကြရပါသနည်း' ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားကြပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

มหาเวทลฺลสุตฺต

မဟာဝေဒလ္လသုတ်

ปุจฺฉา – มหาเวทลฺลสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ မဟာဝေဒလ္လသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมตา มหาโกฏฺฐิเกน ปุฏฺเฐน อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်မဟာကောဋ္ဌိက မေးလျှောက်အပ်သဖြင့် တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

จูฬเวทลฺลสุตฺต

စူဠဝေဒလ္လသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬเวทลฺลสุตฺตํ [Pg.149] ปนาวุโส กตฺถ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ စူဠဝေဒလ္လသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต วิสาเขน อุปาสเกน ปุฏฺฐาย ธมฺมทินฺนาย เถริยา ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဝိသာခဥပါသကာ မေးလျှောက်အပ်သဖြင့် ဓမ္မဒိန္နာထေရီ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

จูฬธมฺมสมาทานสุตฺต

စူဠဓမ္မသမာဒါနသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬธมฺมสมาทานสุตฺตํ [Pg.150] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ စူဠဓမ္မသမာဒါနသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

มหาธมฺมสมาทานสุตฺต

မဟာဓမ္မသမာဒါနသုတ်

ปุจฺฉา – มหาธมฺมสมาทานสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ မဟာဓမ္မသမာဒါနသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

วีมํสกสุตฺต

ဝီမံသကသုတ်

ปุจฺฉา – วีมํสกสุตฺตํ [Pg.151] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဝီမံသကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

โกสมฺพิยสุตฺต

ကောသမ္ဗိယသုတ်

ปุจฺฉา – โกสมฺพิยสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ကောသမ္ဗိယသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต โกสมฺพิเก ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. โกสมฺพิกา ภนฺเต ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา [Pg.152] อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ကောသမ္ဗီပြည်၌ ကောသမ္ဗီပြည်သား ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသမ္ဗီပြည်သား ရဟန်းတို့သည် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်း၊ ငြင်းခုံခြင်း၊ အငြင်းပွားခြင်းသို့ ရောက်လျက် အချင်းချင်း နှုတ်လှံထိုး၍ နေကြပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

พฺรหฺมนิมนฺตนิกสุตฺต

ဗြဟ္မနိမန္တနိကသုတ်

ปุจฺฉา – พฺรหฺมนิมนฺตนิกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဗြဟ္မနိမန္တနိကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

มารตชฺชนิยสุตฺต

မာရတဇ္ဇနီယသုတ်

ปุจฺฉา – มารตชฺชนียสุตฺตํ [Pg.153] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ မာရတဇ္ဇနီယသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลาเนน มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส กุจฺฉิคโต โหติ โกฏฺฐมนุปวิฏฺโฐ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း၊ သုသုမာရဂိရမြို့၊ ဘေသကဠာတော (ဘေသကဠာဝန) ဟု ခေါ်သော သားငှက်ဘေးမဲ့တော၌ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလန်သည် ယုတ်မာသော မာရ်နတ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယုတ်မာသော မာရ်နတ်သည် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလန်၏ ဝမ်းဗိုက်သို့ ဝင်၍ အူတွင်းသို့ ဝင်ရောက်နေခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ

မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိ

กนฺทรกสุตฺต

ကန္ဒရကသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.155] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กนฺทรกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသို့ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ကန္ဒရကသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – จมฺปายํ ภนฺเต คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร เปสฺสญฺจ หตฺถาโรหปุตฺตํ กนฺทรกญฺจ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ, กนฺทรโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควโต จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ วณฺณํ อภาสิ, เปสฺโส จ ภนฺเต หตฺถาโรหปุตฺโต ภควโต จ ธมฺมเทสนาย จ วณฺณํ อภาสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ စမ္ပါပြည် ဂဂ္ဂရာရေကန်နား၌ ဆင်ဆရာ၏သား ပေဿနှင့် ကန္ဒရကပရိဗိုဇ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကန္ဒရကပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းပြောဆိုခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ ဆင်ဆရာ၏သား ပေဿသည်လည်း မြတ်စွာဘုရားနှင့် တရားတော်ဟောကြားမှု၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းပြောဆိုခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.156] โข อาวุโส กนฺทรเกน ปริพฺพาชเกน ภควโต จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ อภิปฺปสนฺเนน วณฺเณ ภาสิเต กถํ ภควา ตํ สมนุชานิตฺวา ธมฺมเทสนารมฺภํ อารภิ, กถญฺจ เปสฺโส หตฺถาโรหปุตฺโต ภควโต จ ธมฺมเทสนาย จ วณฺณํ อภาสิ[Pg.157], กถญฺจ เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส อชฺฌาสยานุรูปํ ธมฺมํ เทเสสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဤသို့ ကန္ဒရကပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များအပေါ် အလွန်ကြည်ညို၍ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းပြောဆိုသောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ၎င်းကို မည်သို့ သဘောတူလက်ခံ၍ တရားဒေသနာကို စတင်ဟောကြားတော်မူသနည်း၊ ဆင်ဆရာ၏သား ပေဿသည်လည်း မြတ်စွာဘုရားနှင့် တရားတော်ဟောကြားမှု၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မည်သို့ ချီးမွမ်းပြောဆိုသနည်း၊ ဆင်ဆရာ၏သား ပေဿ၏ စရိုက်အလိုဆန္ဒနှင့် လျော်ညီစွာ တရားတော်ကို မည်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต กนฺทรเกน ปริพฺพาชเกน ภควโต จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ อภิปฺปสนฺเนน วณฺเณ ภาสิเต ‘‘เอวเมตํ กนฺทรก เอวเมตํ กนฺทรก’’ เอวมาทินา ภควา ตํ สมนุชานิตฺวา ‘‘สนฺติ หิ กนฺทรก ภิกฺขู อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ อรหนฺโต ขีณาสวา วุสิตวนฺโต กตกรณียา โอหิตภารา อนุปฺปตฺตสทตฺถา ปริกฺขีณภวสํโยชนา สมฺมทญฺญา วิมุตฺตา’’ติ เอวมาทินา ธมฺมเทสนํ สมารภิ. อถ โข ภนฺเต เปสฺโส หตฺถาโรหปุตฺโต ‘‘อจฺฉริยํ ภนฺเต อพฺภุตํ ภนฺเต ยาว สุปญฺญตฺตา จิเม ภนฺเต ภควตา จตฺตาโร สติปฏฺฐานา สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยายา’’ติ เอวมาทินา ภควโต จ ธมฺมเทสนาย วณฺณํ อภาสิ, ภควาปิ ภนฺเต ‘‘คหนญฺเหตํ เปสฺส ยทิทํ มนุสฺสา, อุตฺตานกญฺเหตํ เปสฺส ยทิทํ ปสโว’’ติอาทินา เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส อชฺฌาสยานุรูปํ ธมฺมกถํ เทเสสิ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့ ကန္ဒရကပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များအပေါ် အလွန်ကြည်ညို၍ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းပြောဆိုသောအခါ 'ကန္ဒရက၊ ဤသို့ ဖြစ်၏။ ကန္ဒရက၊ ဤသို့ ဖြစ်၏' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ၎င်းကို သဘောတူလက်ခံတော်မူပြီးလျှင် 'ကန္ဒရက၊ ဤဘိက္ခုသံဃာတော်တွင် အာသဝေါကုန်ခန်းပြီးသော၊ ကျင့်ဖွယ်ကို ကျင့်သုံးပြီးသော၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးသော၊ ဝန်ထုတ်ကို ချထားပြီးသော၊ မိမိအကျိုးစီးပွားသို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးသော၊ ဘဝသံယောဇဉ်တို့ ကုန်ခန်းပြီးသော၊ ကောင်းစွာသိ၍ လွတ်မြောက်တော်မူပြီးသော ရဟန္တာမြတ်တို့သည် ရှိကြကုန်၏' စသည်ဖြင့် တရားဒေသနာကို စတင်ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ ထိုအခါ ဆင်ဆရာ၏သား ပေဿသည် 'အရှင်ဘုရား၊ အံ့ဩဖွယ်ရှိလှပါပေ၏၊ အရှင်ဘုရား၊ မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်လှပါပေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့၏ စင်ကြယ်ရန်၊ စိုးရိမ်ပူဆွေး ငိုကြွေးခြင်းတို့ကို ကျော်လွန်ရန်၊ ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းတို့ကို ချုပ်ငြိမ်းရန်၊ အရိယာမဂ်တရားကို ရရှိရန်၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန်အလို့ငှာ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ကောင်းစွာ ပြဋ္ဌာန်း ဟောကြားတော်မူအပ်ပါပေ၏' စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားနှင့် တရားဒေသနာတော်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းပြောဆိုခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း 'ပေဿ၊ ဤလူသားဟူသည် ရှုပ်ထွေးဆန်းကြယ်လှ၏၊ ပေဿ၊ တိရစ္ဆာန်ဟူသည်ကား ထင်ရှားလွယ်ကူလှ၏' စသည်ဖြင့် ဆင်ဆရာ၏သား ပေဿ၏ အလိုဆန္ဒ စရိုက်နှင့် လျော်ညီစွာ တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตํ [Pg.162] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส กีทิโส อานิสํโส อธิคโต, กถญฺจ ภควา ตํ ปุคฺคลจตุกฺกเทสนํ สํขิตฺเตน ภาสิตํ, ภิกฺขูนํ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทเสสิ.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုတရားဒေသနာကို ကြားနာရသဖြင့် ဆင်ဆရာ၏သား ပေဿသည် အဘယ်သို့သော အကျိုးထူးကို ရရှိပါသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးတရားဒေသနာကို ရဟန်းတို့အား အဘယ်သို့ အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตํ โข ปน ภนฺเต ธมฺมํ สุตฺวา เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส ทฺเว อานิสํสา อธิคตา สงฺเฆ จ ปสาโท สติปฏฺฐานปริคฺคหณูปาโย [Pg.163] จ อภินโว. ภควา จ ภนฺเต ตํ ปุคฺคลจตุกฺกเทสนํ ภิกฺขูหิ ยาจิโต ‘‘กตโม จ ภิกฺขเว ปุคฺคโล อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต’’ติอาทินา สํขิตฺเตน ภาสิตํ, วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภตฺตํ. วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทเสสิ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ထိုတရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ဆင်ဆရာ၏သား ပေဿသည် သံဃာတော်၌ ကြည်ညိုခြင်းနှင့် အသစ်ဖြစ်သော သတိပဋ္ဌာန်ကို နှလုံးသွင်းဆင်ခြင်နည်းဟူသော အကျိုးနှစ်ပါးကို ရရှိပါသည်၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ရဟန်းတို့က တောင်းပန်အပ်သဖြင့် “ရဟန်းတို့... အဘယ်သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိကိုယ်ကို ပူပန်စေတတ်သော အကျင့်ကို အဖန်တလဲလဲ အားထုတ်သနည်း” အစရှိသည်ဖြင့် အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူအပ်၍ အကျယ်အားဖြင့် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို မဝေဖန်ရသေးသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးတရားဒေသနာကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်။

อฏฺฐกนาครสุตฺต

အဋ္ဌကနာဂရသုတ်

ปุจฺฉา – อฏฺฐกนาครสุตฺตํ [Pg.166] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... အဋ္ဌကနာဂရသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အမှုကိစ္စကြောင့် အဘယ်သူသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต เวฬุวคามเก คหปตึ อฏฺฐกนาครํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. ทสโม ภนฺเต คหปติ อฏฺฐกนาคโร อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข ภนฺเต อานนฺท เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เอกธมฺโม อกฺขาโต, ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต อวิมุตฺตญฺเจว จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อปริกฺขิณา จ อาสวา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อนนุปฺปตฺตญฺจ อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ဝေသာလီပြည် ဝေဠုဝရွာ၌ အဋ္ဌကမြို့သား ဒသမသူဌေးကို အကြောင်းပြု၍ တရားဘဏ္ဍာစိုး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အဋ္ဌကမြို့သား ဒသမသူဌေးသည် အရှင်အာနန္ဒာထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဘုရား အာနန္ဒာ... သိမြင်တော်မူသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ထိုတရား၌ မမေ့မလျော့ ပြင်းစွာအားထုတ်သော၊ စိတ်ကို စေလွှတ်ထားသော ရဟန်းသည် နေသည်ရှိသော် မလွတ်မြောက်သေးသော စိတ်သည်လည်း လွတ်မြောက်ရာသော၊ မကုန်သေးသော အာသဝေါတရားတို့သည်လည်း ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်ရာသော၊ မရသေးသော အတုမရှိ မြတ်သော ဘေးမဲ့ (နိဗ္ဗာန်) သို့လည်း ရောက်ရာသော တရားတစ်ပါးကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသလော” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအမှုကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

เสขสุตฺต

သေခသုတ်

ปุจฺฉา – เสขสุตฺตํ [Pg.168] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... သေခသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အမှုကိစ္စကြောင့် အဘယ်သူသည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ สนฺถาคาเร อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน กาปิลวตฺถเว สกฺเย อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต กาปิลวตฺถเว สกฺเย พหุเทวรตฺตึ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ ‘‘ปฏิภาตุ ตํ อานนฺท กาปิลวตฺถวานํ สกฺยานํ เสโข ปาฏิปโท, ปิฏฺฐิ เม อาคิลายติ, ตมหํ อายมิสฺสามี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... သာကီဝင်တို့၏ ပြည်ဖြစ်သော ကပိလဝတ်ပြည် သန္ထာဂါရဇရပ်၌ ကပိလဝတ်ပြည်သား သာကီဝင်မင်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ တရားဘဏ္ဍာစိုး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် ကပိလဝတ်ပြည်သား သာကီဝင်မင်းတို့အား ညဉ့်နက်သည်အထိ တရားစကားဖြင့် ကောင်းစွာညွှန်ပြတော်မူပြီး၊ ဆောက်တည်စေတော်မူပြီး၊ ရဲရင့်စေတော်မူပြီး၊ ရွှင်လန်းစေတော်မူပြီးလျှင် အရှင်အာနန္ဒာကို “အာနန္ဒာ... ကပိလဝတ်ပြည်သား သာကီဝင်မင်းတို့အား ကျင့်ဆဲဖြစ်သော သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်၏ အကျင့်ကို ဟောကြားရန် သင့်အား ဉာဏ်၌ ထင်ရှားပါစေ၊ ငါ၏ကျောသည် နာကျင်လှ၏၊ ငါသည် ကျောဆန့်အိပ်စက်အံ့” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအမှုကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

โปตลิยสุตฺต

ပေါတလိယသုတ်

ปุจฺฉา – โปตลิยสุตฺตํ [Pg.170] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... ပေါတလိယသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အမှုကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – องฺคุตฺตราเปสุ ภนฺเต อาปเณ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคเม โปตลิยํ คหปตึ ปฏิกฺขิตฺตสพฺพกมฺมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. โปตลิโย ภนฺเต คหปติ ปฏิกฺขิตฺตสพฺพกมฺมนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมนฺโต ภควตา คหปติวาเทน สมุทาจริยมาโน กุปิโต อนตฺตมโน ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ตยิทํ โภ โคตม นจฺฉนฺนํ ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยํ มํ ตฺวํ คหปติวาเทน สมุทาจรสี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... အင်္ဂုတ္တရာပတိုင်း၊ အာပဏမည်သော အင်္ဂုတ္တရာပသားတို့၏ နိဂုံးမြို့၌ လုပ်ငန်းကိစ္စအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ပြီးသော ပေါတလိယသူဌေးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... လုပ်ငန်းကိစ္စအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ပြီးသော ပေါတလိယသူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါသည်၊ ချဉ်းကပ်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားက “သူဌေး” ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုသဖြင့် အမျက်ထွက်၍ မနှစ်သက်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဂေါတမ... အကျွန်ုပ်အား သူဌေးဟု ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုခြင်းသည် မသင့်လျော်ပါ၊ မလျောက်ပတ်ပါ” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအမှုကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.172] ภควา กามานํ อาทีนวํ วิตฺถาเรน ปกาเสตฺวา อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉทํ ทสฺเสสิ.

အမေး - ငါ့သျှင်... မြတ်စွာဘုရားသည် ကာမတို့၏ အပြစ်ကို အဘယ်သို့ အကျယ်ထင်ရှားပြတော်မူ၍ အရိယာတို့၏ ဝိနည်းဥပဒေ၌ လုပ်ငန်းကိစ္စအားလုံး ဖြတ်တောက်ခြင်းကို ပြသတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ ภนฺเต ภควา อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉทาย อฏฺฐ ธมฺเม วิภชิตฺวา ‘‘เสยฺยถาปิ คหปติ กุกฺกุโร ชิฆจฺฉาทุพฺพลฺยปเรโต โคฆาตกสูนํ ปจฺจุปฏฺฐิโต อสฺส’’ เอวมาทินา กาเมสุ อาทีนวํ ทสฺเสตฺวา ปริโยสาเน ตีหิ วิชฺชาหิ อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉทํ สพฺเพนสพฺพํ สพฺพถาสพฺพํ โวหารสมุจฺเฉทํ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทเสสิ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာတို့၏ ဝိနည်းဥပဒေ၌ လုပ်ငန်းကိစ္စအားလုံး ဖြတ်တောက်နိုင်ရန်အလို့ငှာ တရားရှစ်ပါးတို့ကို ဝေဖန်၍ “သူဌေး... ဥပမာအားဖြင့် ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်းကြောင့် အားနည်းလှသော ခွေးတစ်ကောင်သည် နွားသတ်သမား၏ သားသတ်ရုံအနီး၌ ရပ်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏” အစရှိသည်ဖြင့် ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်ကို ပြတော်မူပြီးလျှင် အဆုံး၌ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးဖြင့် အရိယာတို့၏ ဝိနည်းဥပဒေ၌ လုပ်ငန်းကိစ္စအားလုံးကို အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့် လုံးဝဖြတ်တောက်ခြင်းကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်။

ชีวกสุตฺต

ဇီဝကသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.173] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ชีวกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပေ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ဇီဝကသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အမှုကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.174] ภนฺเต ชีวกํ โกมารภจฺจํ อารพฺภ ภาสิตํ. ชีวโก ภนฺเต โกมารภจฺโจ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สุตํ เมตํ ภนฺเต สมณํ โคตมํ อุทฺทิสฺส ปาณํ อารภนฺติ, ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺส กตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจ กมฺมนฺติ. เย เต ภนฺเต เอวมาหํสุ ‘สมณํ โคตมํ อุทฺทิสฺส ปาณํ อารภนฺติ, ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺส กตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจ กมฺม’นฺติ, กจฺจิ เต ภนฺเต ภควโต วุตฺตวาทิโน น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဆရာဇီဝက (ကောမာရဘုစ္စ) ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဆရာဇီဝကသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဘုရား... ‘ရဟန်းဂေါတမကို ရည်ညွှန်း၍ သတ္တဝါတို့ကို သတ်ဖြတ်ကြကုန်၏၊ ရဟန်းဂေါတမသည် မိမိအား ရည်ညွှန်း၍ ပြုလုပ်အပ်သော ထိုအသားကို ထိုသတ်ဖြတ်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် မိမိသိလျက် သုံးဆောင်တော်မူ၏’ ဟု ပြောဆိုသံကို အကျွန်ုပ် ကြားရပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ‘ရဟန်းဂေါတမကို ရည်ညွှန်း၍ သတ္တဝါတို့ကို သတ်ဖြတ်ကြကုန်၏၊ ရဟန်းဂေါတမသည် မိမိအား ရည်ညွှန်း၍ ပြုလုပ်အပ်သော ထိုအသားကို မိမိသိလျက် သုံးဆောင်တော်မူ၏’ ဟု ထိုသို့ ပြောဆိုကြသူတို့သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း ပြောဆိုကြသူများ ဟုတ်ပါသလော၊ မြတ်စွာဘုရားအား မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲရာ မရောက်ပါသလော၊ တရားတော်နှင့် လျော်ညီစွာ ဖြေကြားရာ ရောက်ပါသလော၊ တရားသဖြင့် တစ်ဆင့်စကား ပြောဆိုသူ တစ်စုံတစ်ယောက်သည် ကဲ့ရဲ့ထိုက်သော အဖြစ်သို့ မရောက်နိုင်ပါသလော” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအမှုကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

อุปาลิสุตฺต

ဥပါလိသုတ်

ปุจฺฉา – อุปาลิสุตฺตํ [Pg.177] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အမေး - ငါ့သျှင်... ဥပါလိသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အမှုကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – นาฬนฺทายํ ภนฺเต อุปาลึ คหปตึ อารพฺภ ภาสิตํ. อุปาลิ ภนฺเต คหปติ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อาคมา นุขฺวิธ ภนฺเต ทีฆตปสฺสี นิคณฺโฐ’’ติ, เอวมาทินา จ ภนฺเต อุปาลิ คหปติ ภควโต ปฏิสนฺธารํ กตฺวา อตฺตโน อาจริยสฺส นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส วาทํ ปกาเสสิ, วาทํ วณฺเณสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အဖြေ - အရှင်ဘုရား... နာလန္ဒာပြည်၌ ဥပါလိသူဌေးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဥပါလိသူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဘုရား... ဒီဃတပဿီနိဂဏ္ဌသည် ဤနေရာသို့ လာခဲ့ပါသလော” အစရှိသည်ဖြင့် လျှောက်ထားပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားနှင့် ခရီးဦးကြိုပြု၍ နှုတ်ဆက်ကာ မိမိ၏ဆရာ ဖြစ်သော နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏ ဝါဒကို ထင်ရှားစွာပြသ၍ ဝါဒကို ချီးမွမ်းခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအမှုကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.183] โข อาวุโส ภควา อุปาลึ คหปตึ ตสฺมึ วาเท กถํ สมนุยุญฺชี สมนุคาหี สมนุภาสี, กถญฺจสฺส อุปายํ ทสฺเสตฺวา ยถาภูตํ อตฺถํ ญาเปสิ.

အမေး - ငါ့သျှင်... ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဝါဒနှင့် ပတ်သက်၍ ဥပါလိသူဌေးကို အဘယ်သို့ မေးမြန်းစိစစ်၍ စောဒနာလျက် တရားစကား ပြောဆိုတော်မူပါသနည်း၊ အဘယ်သို့သော အကြောင်းနည်းလမ်းကို ပြသတော်မူ၍ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို သိစေတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต ภควา อุปาลึ คหปตึ ‘‘สเจ โข ตฺวํ คหปติ สจฺเจ ปติฏฺฐาย มนฺเตยฺยาสิ, สิยา โน เอตฺถ กถาสลฺลาโป’’ติ อุปาลึ คหปตึ กถํ สมุฏฺฐาเปตฺวา ‘‘ตํ [Pg.184] กึมญฺญสิ คหปติ, อิธสฺส นิคณฺโฐ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาญฺหคิลาโน สีโตทกปริกฺขิตฺโต อุณฺโหทกปฏิเสวี, โส สีโตทกํ อลภมาโน กาลงฺกเรยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา จตฺตาโร อุปาเย ทสฺเสตฺวา อุปาลึ คหปตึ ยถาภูตมตฺถํ ญาเปสิ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥပါလိသူကြွယ်အား “သူကြွယ်၊ အကယ်၍ သင်သည် သစ္စာ၌တည်၍ ဆွေးနွေးပါက ငါတို့စကားပြောဆိုခွင့် ရှိပေလိမ့်မည်” ဟု ဥပါလိသူကြွယ်အား စကားစတင်စေပြီးလျှင် “သူကြွယ်၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ ထင်မှတ်သနည်း၊ ဤလောက၌ နိဂဏ္ဌတစ်ယောက်သည် ဖျားနာခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ အပြင်းအထန် မကျန်းမမာ ဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်သည်ရှိသော် ရေအေးကို ရှောင်ကြဉ်၍ ရေနွေးကိုသာ မှီဝဲသုံးစွဲ၏၊ ထိုသူသည် ရေအေးကို မရသဖြင့် သေဆုံးကွယ်လွန်ခဲ့သော်...” ဟု စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် နည်းလမ်းလေးပါးတို့ကို ပြသ၍ ဥပါလိသူကြွယ်အား ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာသော သဘောကို သိရှိစေတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.190] โข อาวุโส อุปาลิ คหปติ ภควตา สญฺญาปิโต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการํ อกาสิ, กถญฺจ ภควา ตํ ปุน อนุสาสิตฺวา อุตฺตริ วิเนสิ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့ရှင်၊ ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥပါလိသူကြွယ်အား နားလည်စေအပ်သည်ရှိသော်၊ ဤဓမ္မဝိနယ (သာသနာတော်) ၌ ကြည်ညိုသော ဥပါလိသူကြွယ်သည် အဘယ်သို့သော ကြည်ညိုခြင်းအခြင်းအရာကို ပြုခဲ့ပါသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူကို တစ်ဖန် အဆုံးအမပေး၍ သာလွန်ထူးကဲသော တရားထူးသို့ အဘယ်သို့ ဆောင်ယူတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ปุริเมเนวาหํ ภนฺเต โอปมฺเมน ภควโต อตฺตมโน อภิรทฺโธ, อปิจาหํ อิมานิ ภควโต วิจิตฺรานิ ปญฺหปฏิภานานิ โสตุกาโม, เอวาหํ ภควนฺตํ ปจฺจนีกํ กาตพฺพํ อมญฺญิสฺส’’นฺติ, เอวมาทินา ภนฺเต อุปาลิ คหปติ ภควตา วิญฺญาปิโต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการํ อกาสิ. ตตฺถ ภควา จ ภนฺเต ‘‘อนุวิจฺจการํ โข คหปติ กโรหิ, อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’’ติ เอวมาทินา ปุน อนุสาสิตฺวา อุตฺตริ ยาว ธมฺมจกฺขุปฏิลาภา วิเนสิ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ “အရှင်ဘုရား၊ ရှေးဦးစွာသော ဥပမာဖြင့်ပင် တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားအပေါ် နှစ်သက်သဘောကျမိပါသည်။ သို့သော်လည်း တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆန်းကြယ်လှသော ပြဿနာဖြေဆိုပုံ ဉာဏ်ပဋိဘာန်တို့ကို ကြားနာလိုသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားအား ဆန့်ကျင်ဘက် ပြုထိုက်သည်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ ဥပါလိသူကြွယ်သည် မြတ်စွာဘုရားက နားလည်အောင် ပြသတော်မူအပ်သဖြင့် ဤဓမ္မဝိနယ၌ ကြည်ညိုကာ ကြည်ညိုခြင်းအခြင်းအရာကို ပြုခဲ့ပါသည်။ ထိုအခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း “သူကြွယ်၊ စုံစမ်းဆင်ခြင်၍ ပြုလုပ်လော့၊ စုံစမ်းဆင်ခြင်၍ ပြုလုပ်ခြင်းသည် သင်တို့ကဲ့သို့ ထင်ရှားကျော်စောသော လူတို့အား ကောင်းမြတ်လှ၏” စသည်ဖြင့် တစ်ဖန် အဆုံးအမပေးကာ တရားမျက်စိ ရရှိသည့်တိုင်အောင် သာလွန်ထူးကဲသော တရားထူးသို့ ဆောင်ယူတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.194] นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส อุปาลิสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ คนฺตฺวา อาวีมํสนา จ อุปาลิสฺส คหปติสฺส ปจฺจุตฺตรา กถา จ อโหสิ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့ရှင်၊ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည် ဥပါလိသူကြွယ်၏ အိမ်သို့သွား၍ စုံစမ်းမေးမြန်းခြင်းနှင့် ဥပါလိသူကြွယ်၏ တုံ့ပြန်ပြောဆိုသောစကားသည် အဘယ်သို့ ဖြစ်ခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘อุมฺมตฺโตสิ ตฺวํ คหปติ ทตฺโตสิ ตฺวํ คหปตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส อุปาลิสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ คนฺตฺวา วีมํสา จ ‘‘ภทฺทิกา ภนฺเต อาวฏฺฏนีมายา กลฺยาณี ภนฺเต อาวฏฺฏนีมายาติ’’ เอวมาทินา อุปาลิสฺส คหปติสฺส ปจฺจุตฺตรกถา จ อโหสิ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ “သူကြွယ်၊ သင်သည် ရူးသွပ်လေပြီတကား။ သူကြွယ်၊ သင်သည် ပျက်စီးလေပြီတကား” စသည်ဖြင့် နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည် ဥပါလိသူကြွယ်၏ အိမ်သို့သွား၍ စုံစမ်းမေးမြန်းခြင်းနှင့် “အရှင်ဘုရား၊ ဤဆွဲဆောင်တတ်သော မာယာသည် ကောင်းမြတ်လှပါပေ၏၊ အရှင်ဘုရား၊ ဤဆွဲဆောင်တတ်သော မာယာသည် လွန်စွာ ကောင်းမွန်လှပါပေ၏” စသည်ဖြင့် ဥပါလိသူကြွယ်၏ ပြန်လည်တုံ့ပြန်ပြောဆိုသော စကားသည်လည်း ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။

ธีรสฺส [Pg.198] วิคตโมหสฺส,ปภินฺนขีลสฺส วิชิตวิชยสฺส;

อนีฆสฺส สุสมจิตฺตสฺส,วุทฺธสีลสฺส สาธุปญฺญสฺส;

เวสมนฺตรสฺส วิมลสฺส,ภควโต ตสฺส สาวโกหมสฺมึ.

ရဲရင့်တည်ကြည်သော ပညာရှိဖြစ်တော်မူထသော၊ မောဟကင်းတော်မူထသော၊ ငြောင့်တံသင်း (ရာဂစသည်) ကို ဖျက်ဆီးပြီးဖြစ်တော်မူထသော၊ အောင်ခြင်းကို အောင်ပြီးဖြစ်တော်မူထသော၊ ဆင်းရဲကင်းတော်မူထသော၊ ကောင်းစွာငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိတော်မူထသော၊ ကြီးပွားသော သီလရှိတော်မူထသော၊ ကောင်းသောပညာရှိတော်မူထသော၊ ကိလေသာအညစ်အကြေး ကင်းတော်မူထသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက တပည့်တော် ဖြစ်ပါ၏။

อกถํ กถิสฺส ตุสิตสฺส,วนฺตโลกามิสสฺส มุทิตสฺส;

กตสมณสฺส มนุชสฺส,อนฺติมสารีรสฺส นรสฺส.

ယုံမှားခြင်း ကင်းတော်မူထသော၊ ရောင့်ရဲတော်မူထသော၊ လောကီအာမိသကို ထွေးအန်ပြီး ဖြစ်တော်မူထသော၊ ဝမ်းမြောက်တော်မူထသော၊ ပြုပြီးသော ရဟန်းကိစ္စ ရှိတော်မူထသော၊ လူသားဖြစ်တော်မူထသော၊ နောက်ဆုံးသော ကိုယ်ခန္ဓာ ရှိတော်မူထသော၊ လူတို့၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်တော်မူထသော...

อโนปมสฺส [Pg.199] วิรชสฺส,ภควโต ตสฺส สาวโก หมสฺมิ –

အတုမရှိတော်မူထသော၊ ကိလေသာမြူ ကင်းတော်မူထသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက တပည့်တော် ဖြစ်ပါ၏။

ตณฺหจฺฉิทสฺส พุทฺธสฺส,วีตธูมสฺส อนุปลิตฺตสฺส.อาหุเนยฺยสฺส ยกฺขสฺส,อุตฺตมปุคฺคลสฺส อตุลสฺส;

มหโต ยสคฺคปตฺตสฺส,ภควโต ตสฺส สาวโก หมสฺมิ –

တဏှာကို ဖြတ်တောက်ပြီးဖြစ်တော်မူထသော၊ သစ္စာလေးပါးကို သိတော်မူသော ဘုရားဖြစ်တော်မူထသော၊ ပူပန်ခြင်းမီးခိုး ကင်းတော်မူထသော၊ (တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) မလိမ်းကျံအပ်တော်မူထသော၊ အလှူကို ခံယူထိုက်တော်မူထသော၊ ပူဇော်အထူးခံထိုက်သော မြတ်သောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူထသော၊ အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူထသော၊ အနှိုင်းမဲ့တော်မူထသော၊ ကြီးမြတ်တော်မူထသော၊ အခြံအရံ အကျော်အစော၏ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်တော်မူထသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက တပည့်တော် ဖြစ်ပါ၏။

กุกฺกุรวติกสุตฺต

ကုက္ကုရဝတိကသုတ်

ปุจฺฉา – กุกฺกุรวติกสุตฺตํ [Pg.200] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့ရှင်၊ ကုက္ကုရဝတိကသုတ်ကိုမူ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – โกลิเยสุ ภนฺเต หลิทฺทวสเน นาม โกลิยานํ นิคเม ปุณฺณญฺจ โกลิยปุตฺตํ โควติกํ อเจลญฺจ เสนิยํ กุกฺกุรวติกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ปุณฺโณ ภนฺเต โกลิย ปุตฺโต โควติโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อยํ ภนฺเต อเจโล เสนิโย กุกฺกุรวติโก ทุกฺกรการโก ฉมานิกฺขิตฺตํ โภชนํ ภุญฺชติ, ตสฺส ตํ กุกฺกุรวตํ ทีฆรตฺตํ สมตฺตํ สมาทินฺนํ, ตสฺส กา คติ, โก อภิสมฺปราโย’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ကောလိယတိုင်း၊ ဟလိဒ္ဒဝသနမည်သော ကောလိယတို့၏ နိဂုံးရွာ၌ နွားအကျင့်ကျင့်သော ကောလိယမင်းသား ပုဏ္ဏနှင့် ခွေးအကျင့်ကျင့်သော အစေလက သေနိယတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ နွားအကျင့်ကျင့်သော ကောလိယမင်းသား ပုဏ္ဏသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ ဤအစေလက သေနိယသည် ခွေးအကျင့်ကို ကျင့်သူ၊ ပြုနိုင်ခဲသောအမှုကို ပြုသူဖြစ်၍ မြေပေါ်၌ ချထားသော အစာကို စားပါ၏၊ ထိုသူသည် ထိုခွေးအကျင့်ကို ကာလရှည်မြင့်စွာ ပြည့်စုံစွာ ဆောက်တည်ခဲ့ပါသည်၊ ထိုသူ၏ လားရာဂတိသည် အဘယ်နည်း၊ နောင်တမလွန်ဘဝသည် အဘယ်သို့ဖြစ်ပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားအပ်သော ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

อภยราชกุมารสุตฺต

အဘယရာဇကုမာရသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.201] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน อภยราชกุมารสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့ရှင်၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် အဘယရာဇကုမာရသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห เม ภนฺเต อภยํ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ. อภโย ภนฺเต ราชกุมาโร ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ภาเสยฺย นุ โข ภนฺเต ตถาคโต ตํ วาจํ, ยา สา วาจา ปเรสํ อปฺปิยา อมนาปา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အဘယမင်းသားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အဘယမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် သူတစ်ပါးတို့ မချစ်မနှစ်သက်အပ်သော စကားကို ပြောဆိုတော်မူပါသလော” ဟု လျှောက်ထားအပ်သော ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

พหุเวทนียสุตฺต

ဗဟုဝေဒနီယသုတ်

ปุจฺฉา – พหุเวทนียสุตฺตํ [Pg.206] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့ရှင်၊ ဗဟုဝေဒနီယသုတ်ကိုမူ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตญฺจ อุทายึ ปญฺจกงฺคญฺจ ถปตึ อารพฺภ ภาสิตํ, ปญฺจกงฺโค ภนฺเต ถปติ อายสฺมนฺตํ อุทายึ อุปสงฺกมิตฺวา เวทนํ ปุจฺฉิ, อายสฺมา ภนฺเต อุทายี ปญฺจกงฺคํ ถปตึ เอตทโวจ ‘‘ติสฺโส โข ถปติ เวทนา วุตฺตา ภควตา สุขา เวทนา ทุกฺขา เวทนา อทุกฺขมสุขา เวทนา’’ติ. เอวํ วุตฺเต ภนฺเต ปญฺจกงฺโค ถปติ อายสฺมนฺตํ อุทายึ เอตทโวจ ‘‘น โข ภนฺเต อุทายิ ติสฺโส เวทนา วุตฺตา ภควตา, ทฺเว เวทนา วุตฺตา ภควตา สุขา เวทนา ทุกฺขา เวทนา, ยายํ ภนฺเต อทุกฺขมสุขา เวทนา, สนฺตสฺมึ เอสา ปณีเต สุเข วุตฺตา ภควตา’’ติ. เนว อสกฺขิ โข ภนฺเต อายสฺมา อุทายี ปญฺจกงฺคํ ถปตึ สญฺญาเปตุํ, น ปน อสกฺขิ ปญฺจกงฺโค ถปติ อายสฺมนฺตํ อุทายึ สญฺญาเปตุํ. อสฺโสสิ โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมโต อุทายิสฺส ปญฺจกงฺเคน ถปตินา สทฺธึ อิมํ กถาสลฺลาปํ, อถ โข ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท ยาวตโก อโหสิ [Pg.207] อายสฺมโต อุทายิสฺส ปญฺจกงฺเคน ถปตินา สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ဥဒါယီနှင့် ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာသည် အရှင်ဥဒါယီထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဝေဒနာတို့ကို မေးမြန်းရာ၊ အရှင်ဥဒါယီသည် ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာအား “လက်သမားဆရာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ ဟူ၍ ဝေဒနာသုံးပါးတို့ကို ဟောတော်မူအပ်၏” ဟု ပြောဆိုခဲ့၏။ ဤသို့ ပြောဆိုသော် အရှင်ဘုရား၊ ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာသည် အရှင်ဥဒါယီအား “အရှင်ဥဒါယီ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဒနာသုံးပါးကို ဟောတော်မူသည်မဟုတ်ပါ၊ သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာဟူ၍ ဝေဒနာနှစ်ပါးတို့ကိုသာ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်၊ အကြင် အဒုက္ခမသုခဝေဒနာသည် ရှိ၏၊ ထိုဝေဒနာကို မြတ်စွာဘုရားသည် ငြိမ်သက်မွန်မြတ်သော သုခ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ဥဒါယီသည်လည်း ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာအား နားလည်အောင် မတိုက်တွန်းနိုင်ခဲ့သလို၊ ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာသည်လည်း အရှင်ဥဒါယီအား နားလည်အောင် မတိုက်တွန်းနိုင်ခဲ့ပါ။ အရှင်အာနန္ဒာသည် အရှင်ဥဒါယီနှင့် ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာတို့၏ ဤစကားပြောဆိုမှုကို ကြားသိတော်မူ၍ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ အရှင်အာနန္ဒာသည် အရှင်ဥဒါယီနှင့် ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာတို့ ပြောဆိုဆွေးနွေးသမျှ အားလုံးကို မြတ်စွာဘုရားအား တင်လျှောက်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

อปณฺณกสุตฺต

အပဏ္ဏကသုတ်

ปุจฺฉา – อปณฺณกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း။ ။ ငါ့ရှင်၊ အပဏ္ဏကသုတ်ကိုမူ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต สาลายํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาเม สาเลยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ. สมฺพหุลา ภนฺเต อญฺญติตฺถิยา สาเลยฺยกานํ [Pg.208] พฺราหฺมณคหปติกานํ อตฺตโน อตฺตโน มิจฺฉาทิฏฺฐิโย ปฏิคฺคณฺหาเปสุํ อุคฺคณฺหาเปสุํ. เต ปน ภนฺเต สาเลยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา เอกทิฏฺฐิยมฺปิ ปติฏฺฐาตุํ น สกฺขึสุ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက်။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ကောသလတိုင်း၊ သာလာမည်သော ကောသလပုဏ္ဏားရွာ၌ သာလေယျက ပုဏ္ဏားသူကြွယ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ များစွာသော အခြားသာသနာပ တိတ္ထိတို့သည် သာလေယျက ပုဏ္ဏားသူကြွယ်တို့အား မိမိတို့၏ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူဝါဒများကို လက်ခံစေကြကုန်၏၊ သင်ယူစေကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုသာလေယျက ပုဏ္ဏားသူကြွယ်တို့သည်လည်း တစ်ခုတည်းသော အယူဝါဒ၌ပင် မတည်ကြည်နိုင်ကြကုန်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตตฺร [Pg.209] อาวุโส ภควตา ปฐมํ มิจฺฉาวาโท จ สมฺมาวาโท จ กถํ วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ ထိုအပဏ္ဏကသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရှေးဦးစွာ မိစ္ဆာဝါဒနှင့် သမ္မာဝါဒကို အဘယ်သို့ ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตตฺร ภนฺเต ภควตา ‘‘สนฺติ คหปตโย เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน นตฺถิ ทินฺนํ นตฺถิ ยิฏฺฐํ นตฺถิ หุตํ นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก’’ติ เอวมาทินา ปฐมํ มิจฺฉาวาโท จ สมฺมาวาโท จ วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအပဏ္ဏကသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် “သူကြွယ်တို့... ‘ပေးလှူအပ်သော အလှူသည် အကျိုးမရှိ၊ ယဇ်ပူဇော်အပ်သောအရာသည် အကျိုးမရှိ၊ ဟူးရားပူဇော်အပ်သောအရာသည် အကျိုးမရှိ၊ ကောင်းမှု မကောင်းမှု ကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက်သည် မရှိ’ ဟု ဤသို့သော ဝါဒ ရှိကုန်သော၊ ဤသို့သော အယူ ရှိကုန်သော အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် ရှိကုန်၏” ဟူ၍ ဤသို့စသော နည်းဖြင့် ရှေးဦးစွာ မိစ္ဆာဝါဒနှင့် သမ္မာဝါဒကို ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.210] อาวุโส ภควตา มิจฺฉาวาทีนญฺจ โทโส สมฺมาวาทีนญฺจ คุโณ กถํ วิจาเรตฺวา ปกาสิโต.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မိစ္ဆာဝါဒရှိသူတို့၏ အပြစ်နှင့် သမ္မာဝါဒရှိသူတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အဘယ်သို့ ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ภควตา ‘‘ตตฺร คหปตโย เยเต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน นตฺถิ ทินฺนํ นตฺถิ ยิฏฺฐํ นตฺถิ หุตํ นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต มิจฺฉาวาทีนญฺจ โทโส สมฺมาวาทีนญฺจ คุโณ ภควตา วิจาเรตฺวา ปกาสิโต.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် “သူကြွယ်တို့... ထိုသမဏဗြာဟ္မဏတို့တွင် အကြင်သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် ‘ပေးလှူအပ်သောအရာသည် အကျိုးမရှိ၊ ယဇ်ပူဇော်အပ်သောအရာသည် အကျိုးမရှိ၊ ဟူးရားပူဇော်အပ်သောအရာသည် အကျိုးမရှိ၊ ကောင်းမှု မကောင်းမှု ကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက်သည် မရှိ’ ဟု ဤသို့သော ဝါဒ၊ ဤသို့သော အယူ ရှိကုန်၏” ဤသို့စသော နည်းဖြင့် မိစ္ဆာဝါဒရှိသူတို့၏ အပြစ်နှင့် သမ္မာဝါဒရှိသူတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.212] ตตฺถ ภควตา วิญฺญุโน ปุริสปุคฺคลสฺส ปฏิสญฺจิกฺขณา ปกาสิตา.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ ထိုသုတ်၌ ပညာရှိသော ယောက်ျားပုဂ္ဂိုလ်၏ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပုံကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตตฺร [Pg.213] คหปตโย วิญฺญู ปุริโส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา วิญฺญุโน ปุริสปุคฺคลสฺส ปฏิสญฺจิกฺขณา ปกาสิตา.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် “သူကြွယ်တို့... ထိုဝါဒ၌ ပညာရှိသော ယောက်ျားသည် ဤသို့ ဆင်ခြင်၏” ဟူ၍ ဤသို့စသော နည်းဖြင့် ပညာရှိသော ယောက်ျားပုဂ္ဂိုလ်၏ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.215] ภควตา อญฺเญสุปิ มิจฺฉาวาทสมฺมาวาเทสุ อปณฺณกปฏิปทา วิจาเรตฺวา ปกาสิตา, ตํ สงฺเขปโต กเถสิ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ အခြားသော မိစ္ဆာဝါဒနှင့် သမ္မာဝါဒတို့၌လည်း အပဏ္ဏကပဋိပဒါ (မလွဲမသွေ ကျင့်အပ်သောလမ်းစဉ်) ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်သို့ ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို အကျဉ်းချုပ်၍ ပြောပြပါ။

วิสฺสชฺชนา – ยเถว ภนฺเต ปฐเม วาเท, เอวเมว โข ภนฺเต อกิริยวาทาทีสุ จตูสุ จ มิจฺฉาวาเทสุ โทสํ กิริยวาทาทีสุ จ จตูสุ สมฺมาวาเทสุ คุณํ, ตตฺถ จ วิญฺญุโน ปุริสสฺส ปฏิสญฺจิกฺขณาการํ ทสฺเสตฺวา ภควตา อปณฺณกปฏิปทา ปกาสิตา.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ပထမဝါဒ၌ ကဲ့သို့ပင် အကိရိယဝါဒ စသော မိစ္ဆာဝါဒ လေးပါးတို့၌ အပြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကိရိယဝါဒ စသော သမ္မာဝါဒ လေးပါးတို့၌ ဂုဏ်ကျေးဇူးကိုလည်းကောင်း ပြသ၍ ထိုဝါဒတို့၌ ပညာရှိသော ယောက်ျား၏ ဆင်ခြင်ပုံ အခြင်းအရာကို ဖော်ပြလျက် မြတ်စွာဘုရားသည် အပဏ္ဏကပဋိပဒါကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

อมฺพลฏฺฐิกราหุโลวาทสุตฺต

အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်

ปุจฺฉา – อมฺพลฏฺฐิกราหุโลวาทสุตฺตํ [Pg.216] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အရှင်ရာဟုလာကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

มหาราหุโลวาทสุตฺต

မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်

ปุจฺฉา – มหาราหุโลวาทสุตฺตํ [Pg.217] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ราหุโล ภควโต เจว อตฺตโน จ อตฺตภาวสมฺปตฺตึ นิสฺสาย เคหสฺสิตํ ฉนฺทราคํ อุปฺปาเทสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ရာဟုလာကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ရာဟုလာသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ရုပ်အဆင်းကိုယ်ခန္ဓာ ပြည့်စုံမှုနှင့် မိမိ၏ ရုပ်အဆင်းကိုယ်ခန္ဓာ ပြည့်စုံမှုကို အမှီပြု၍ လူတို့၏ ကာမဂုဏ်တပ်မက်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် အရှင်ဘုရား။

จูฬมาลุกฺยสุตฺต

စူဠမာလုကျသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬมาลุกฺยสุตฺตํ [Pg.218] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ စူဠမာလုကျသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มาลุกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มาลุกฺยปุตฺโต อตฺตโน ปวิวิตฺตสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เจตโส ปริวิตกฺกํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်မာလုကျပုတ္တကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်မာလုကျပုတ္တသည် ဆိတ်ငြိမ်ရာ တစ်ယောက်တည်း ကိန်းအောင်းနေစဉ် မိမိ၏ စိတ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကြံအစည်ကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် အရှင်ဘုရား။

มหามาลุกฺยสุตฺต

မဟာမာလုကျသုတ်

ปุจฺฉา – มหามาลุกฺยสุตฺตํ [Pg.221] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ မဟာမာလုကျသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึเยว ภนฺเต สาวตฺถิยํ อายสฺมนฺตํ มหามาลุกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုသာဝတ္ထိပြည်၌ပင် အရှင်မဟာမာလုကျပုတ္တကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ภทฺทาลิสุตฺต

ဘဒ္ဒါလိသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.222] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ภทฺทาลิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသည် ဘဒ္ဒါလိသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ภทฺทาลึ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ภทฺทาลิ ภควตา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်ဘဒ္ဒါလိကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘဒ္ဒါလိသည် မြတ်စွာဘုရားက သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူသော်လည်းကောင်း၊ ဘိက္ခုသံဃာက သိက္ခာကို ဆောက်တည်သော်လည်းကောင်း အားမထုတ်လိုခြင်း (ဝန်လေးခြင်း) ကို ပြသခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် အရှင်ဘုရား။

อจฺจโย [Pg.223] มํ ภนฺเต อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โยหํ ภควตา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสึ, ตสฺส เม ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึ สํวราย –

“အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် မိုက်မဲသောကြောင့်၊ တွေဝေသောကြောင့်၊ မလိမ္မာသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူသော်လည်းကောင်း၊ ဘိက္ခုသံဃာက သိက္ခာကို ဆောက်တည်သော်လည်းကောင်း အားမထုတ်လိုခြင်းကို ပြသခဲ့မိပါသည်၊ ထိုအပြစ်သည် တပည့်တော်ကို လွှမ်းမိုးသွားခဲ့ပါပြီ။ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တော်၏ ထိုအပြစ်ကို နောင်အခါ၌ စောင့်စည်းနိုင်ရန် အပြစ်အဖြစ် သည်းခံတော်မူပါ” -

ปุจฺฉา – อถ [Pg.225] โข อาวุโส อายสฺมา ภทฺทาลิ ภควนฺตํ กีทิสํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา ตํ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

မေး။ ။ ထိုအခါ ငါ့သျှင်၊ အရှင်ဘဒ္ဒါလိသည် မြတ်စွာဘုရားအား အဘယ်သို့သော ပြဿနာမေးခွန်းကို မေးမြန်းသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုမေးခွန်းကို အဘယ်သို့ ဝေဖန်၍ ဖြေကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต อายสฺมา ภทฺทาลิ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจํ ภิกฺขุํ ปสยุ ปสยุ การณํ กโรนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควนฺตํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘อิธ ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ อภิณฺหาปตฺติโก โหติ, อาปตฺติพหุโล’’ เอวมาทินา อายสฺมโต ภทฺทาลิสฺส วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

ဖြေ။ ။ ထိုအခါ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ဘဒ္ဒါလိသည် “အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ရဟန်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ နှိပ်စက်၍ (အပြစ်ရှာ၍) အရေးယူကြပါသနည်း” ဟူ၍ ဤသို့စသော ပြဿနာမေးခွန်းကို မြတ်စွာဘုရားအား မေးမြန်းခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း “ဘဒ္ဒါလိ... ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ရဟန်းသည် မကြာခဏ အာပတ်သင့်တတ်၏၊ အာပတ်များ၏” ဟူ၍ ဤသို့စသော နည်းဖြင့် အရှင်ဘဒ္ဒါလိအား ဝေဖန်၍ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตทาปิ [Pg.228] โข อาวุโส อายสฺมา ภทฺทาลิ ปุนปิ ภควนฺตํ กีทิสํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา ตมฺปิ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

မေး။ ။ ထိုအခါ၌လည်း ငါ့သျှင်၊ အရှင်ဘဒ္ဒါလိသည် တစ်ဖန် မြတ်စွာဘုရားအား အဘယ်သို့သော ပြဿနာမေးခွန်းကို မေးမြန်းသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုမေးခွန်းကို အဘယ်သို့ ဝေဖန်၍ ဖြေကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตทาปิ ภนฺเต อายสฺมา ภทฺทาลิ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน ปุพฺเพ อปฺปตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ อเหสุํ, พหุตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฑหึสุ. โก ปน ภนฺเต เหตุ, โก ปจฺจโย เยน เอตรหิ พหุตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ โหนฺติ อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฑหนฺตี’’ติ ภควนฺตํ ปุนปิ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอวเมตํ ภทฺทาลิ โหติ, สตฺเตสุ หายมาเนสุ สทฺธมฺเม อนฺตรธายมาเน พหุตรานิ โหนฺติ อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฑหนฺตี’’ติ, เอวมาทินา อายสฺมโต ภทฺทาลิสฺส วิภชิตฺวา วิภชิตฺวา พฺยากตา.

ဖြေ။ ။ ထိုအခါ၌လည်း အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ဘဒ္ဒါလိသည် “အရှင်ဘုရား၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် ရှေးအခါက သိက္ခာပုဒ်တို့သည် နည်းပါးသော်လည်း ရဟန်းများစွာတို့သည် အရဟတ္တဖိုလ်ကို သိမြင်၍ တည်နေကြပါသနည်း။ အရှင်ဘုရား၊ ယခုအခါ၌ သိက္ခာပုဒ်တို့သည် များပြားသော်လည်း ရဟန်းနည်းပါးရုံသာ အရဟတ္တဖိုလ်ကို သိမြင်၍ တည်နေကြရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း” ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရားအား တစ်ဖန် မေးမြန်းခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း “ဘဒ္ဒါလိ... ဤအမှုသည် ဤအတိုင်းပင် ဖြစ်၏။ သတ္တဝါတို့ ဆုတ်ယုတ်ပြီး သူတော်ကောင်းတရား ကွယ်ပျောက်သွားသောအခါ သိက္ခာပုဒ်တို့သည် များပြားလာသော်လည်း အရဟတ္တဖိုလ်ကို သိမြင်၍ တည်နေသော ရဟန်းတို့သည် နည်းပါးလာကုန်၏” ဟူ၍ ဤသို့စသော နည်းဖြင့် အရှင်ဘဒ္ဒါလိအား အကျယ်တဝင့် ဝေဖန်၍ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ลฏุกิโกปมสุตฺต

လဋုကိကောပမသုတ်

ปุจฺฉา – ลฏุกิโกปมสุตฺตํ [Pg.1] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်၊ လဋုကိကောပမသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စကြောင့် ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – องฺคุตฺตราเปสุ ภนฺเต อาปเณ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคเม อายสฺมนฺตํ อุทายึ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อุทายี ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ ‘‘พหูนํ วต โน ภควา ทุกฺขธมฺมานํ อปหตฺตา, พหูนํ วต โน ภควา สุขธมฺมานํ อุปหตฺตา, พหูนํ วต โน ภควา อกุสลานํ ธมฺมานํ อปหตฺตา, พหูนํ วต โน ภควา กุสลานํ ธมฺมานํ อุปหตฺตา’ติ’’. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အရှင်ဘုရား... အင်္ဂုတ္တရာပတိုင်း အင်္ဂုတ္တရာပတို့၏ အာပဏမည်သော နိဂုံး၌ အရှင်ဥဒါယီကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဥဒါယီသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ‘အရှင်ဘုရား... ဤသာသနာတော်၌ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်ရောက်၍ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေသော အကျွန်ုပ်အား “မြတ်စွာဘုရားသည် ငါတို့အား များစွာသော ဆင်းရဲခြင်းတရားတို့ကို ပယ်ရှားတော်မူပေစွတကား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါတို့အား များစွာသော ချမ်းသာခြင်းတရားတို့ကို ဆောင်ကြဉ်းပေးတော်မူပေစွတကား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါတို့အား များစွာသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ရှားတော်မူပေစွတကား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါတို့အား များစွာသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ဆောင်ကြဉ်းပေးတော်မူပေစွတကား” ဟု နှလုံးသွင်း ကြံစည်ခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.4] โข อาวุโส ภควา กีทิสี อุปมาโย ทสฺเสตฺวา ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ.

ငါ့ရှင်... ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်သို့သော ဥပမာတို့ကို ပြသ၍ ရဟန်းတို့အား ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต ภควา ลฏุกิโกปมํ หตฺถินาโคปมํ ทลิทฺทปุริโสปมํ คหปติโกปมนฺติ จตสฺโส อุปมาโย ทสฺเสตฺวา ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

အရှင်ဘုရား... ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် လတုကိက (ငုံးမငယ်) ဥပမာ၊ ဆင်ပြောင်ကြီး ဥပမာ၊ ဆင်းရဲသားယောကျ်ား ဥပမာ၊ သူဌေးဥပမာ ဟူ၍ ဥပမာလေးမျိုးတို့ကို ပြသ၍ ရဟန်းတို့အား ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวญฺจาวุโส [Pg.8] ภควา จตูหิ อุปมาหิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ ทตฺวา กถํ อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒสิ.

ငါ့ရှင်... ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥပမာလေးမျိုးတို့ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူပြီးလျှင် ထိုမှတစ်ပါး လွန်ကဲသော တရားဒေသနာကို အဘယ်သို့ ဆက်လက်၍ မြှင့်တင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต ภควา จตูหิ อุปมาหิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ ทตฺวา ‘‘จตฺตาโร เม อุทายิ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ’’นฺติ เอวมาทินา อุตฺตริ ภิกฺขูนํ ธมฺมกถํ ปวฑฺเฒสิ.

အရှင်ဘုရား... ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥပမာလေးမျိုးတို့ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူပြီးလျှင် ‘ဥဒါယီ... လောက၌ ထင်ရှားရှိကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဤလေးမျိုးတို့တည်း’ စသည်ဖြင့် ထိုမှတစ်ပါး လွန်ကဲသော တရားစကားကို ရဟန်းတို့အား ဆက်လက်၍ မြှင့်တင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

จาตุมสุตฺต

စာတုမသုတ်

ปุจฺฉา – จาตุมสุตฺตํ [Pg.10] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ငါ့ရှင်... စာတုမသုတ်ကိုမူ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – จาตุมายํ ภนฺเต อายสฺมนฺตานํ สาริปุตฺตโมคฺคลานตฺเถรานํ สทฺธิวิหาริเก อธุนา ปพฺพชิเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุขานิ ภนฺเต ปญฺจมตฺตานิ ภิกฺขุสตานิ จาตุมํ อนุปฺปตฺตานิ โหนฺติ ภควนฺตํ ทสฺสนาย, เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู เนวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทมานา เสนาสนานิ ปญฺญาปยมานา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสามยมานา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา อเหสุํ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အရှင်ဘုရား... စာတုမရွာ၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ အရှင်မောဂ္ဂလာန် ထေရ်မြတ်တို့၏ သဒ္ဓိဝိဟာရိက ဖြစ်ကုန်သော၊ အသစ်ကျပ်ချွတ် ရဟန်းပြုကြကုန်သော များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်မောဂ္ဂလာန် အမှူးရှိသော ငါးရာခန့်ရှိသော ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရန် စာတုမရွာသို့ ရောက်ရှိလာကြပါသည်။ ထိုဧည့်သည် ရဟန်းတို့သည် ကျောင်းနေ ရဟန်းတို့နှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ နှုတ်ဆက်ကြစဉ်၊ သေနာသနတို့ကို ခင်းကျင်းကြစဉ်၊ သပိတ်သင်္ကန်းတို့ကို သိမ်းဆည်းကြစဉ် ပြင်းထန်သော အသံ၊ ကျယ်လောင်သော အသံများ ရှိခဲ့ကြပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.13] ตตฺถ ภควา ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ.

ငါ့ရှင်... ထိုကျောင်း၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား အဘယ်သို့ ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – จตฺตาริมานิ ภิกฺขเว ภยานิ อุทโกโรหนฺเต ปาติกงฺขิตพฺพานีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ตตฺถ ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ.

အရှင်ဘုရား... ‘ရဟန်းတို့... ရေထဲသို့ သက်ဆင်းသောသူသည် မျှော်လင့်အပ်ကုန်သော ဘေးတို့သည် ဤလေးမျိုးတို့တည်း’ စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုကျောင်း၌ ရဟန်းတို့အား ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူခဲ့ပါသည်။

นฬกปานสุตฺต

နဠကပါနသုတ်

ปุจฺฉา – นฬกปานสุตฺตํ [Pg.17] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ငါ့ရှင်... နဠကပါနသုတ်ကိုမူ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – นฬกปาเน ภนฺเต อนุรุทฺธตฺเถรปฺปมุเข สมฺพหุเล อภิญฺญาเต อภิญฺญาเต กุลปุตฺเต อารพฺภ ภาสิตํ.

အရှင်ဘုရား... နဠကပါနရွာ၌ အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ် အမှူးရှိသော ထင်ရှားကျော်ကြားကုန်သော များစွာသော အမျိုးကောင်းသားတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

โคลิยานิสุตฺต

ဂေါလိယာနိသုတ်

ปุจฺฉา – โคลิยานิสุตฺตํ [Pg.18] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ငါ့ရှင်... ဂေါလိယာနိသုတ်ကိုမူ အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့်၊ မည်သူက ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ โคลิยานึ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต โคลิยานิ อารญฺญิโก ปทสมาจาโร สงฺฆมชฺเฌ โอสโฏ โหติ เกนจิเทว กรณีเยน, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အရှင်ဘုရား... ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အရှင်ဂေါလိယာနိကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... တောရကျောင်းနေ ရဟန်းဖြစ်သော အရှင်ဂေါလိယာနိသည် တစ်စုံတစ်ခုသော ကိစ္စဖြင့် သံဃာ့အလယ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ အပြုအမူနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့်၊ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

กีฏาคิริสุตฺต

ကီဋာဂိရိသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.19] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กีฏาคิริสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ငါ့ရှင်... ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသည် ကီဋာဂိရိသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – กาสีสุ ภนฺเต กีฏาคิริสฺมึ กาสีนํ นิคเม อสฺสชิปุนพฺพสุเก ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. อสฺสชิปุนพฺพสุกา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูหิ สหธมฺมิกํ วุจฺจมานา เอวมาหํสุ ‘‘มยํ โข อาวุโส สายญฺเจว ภุญฺชาม ปาโต จ ทิวา จ วิกาเล, เต มยํ สายญฺเจว ภุญฺชมานา ปาโต จ ทิวา จ วิกาเล อปฺปาพาธตญฺจ สญฺชานาม อปฺปาตงฺกตญฺจ ลหุฏฺฐานญฺจ พลญฺจ ผาสุวิหารญฺจ, เต มยํ กึ สนฺทิฏฺฐิกํ หิตฺวา กาลิกํ อนุธาวิสฺสาม, สายญฺเจว มยํ ภุญฺชิสฺสาม ปาโต จ ทิวา จ วิกาเล’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အရှင်ဘုရား... ကာသိတိုင်း ကီဋာဂိရိမည်သော ကာသိလူမျိုးတို့၏ နိဂုံး၌ အဿဇိနှင့် ပုနဗ္ဗသုက ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အဿဇိနှင့် ပုနဗ္ဗသုက ရဟန်းတို့ကို သီတင်းသုံးဖော် ရဟန်းတို့က တရားနှင့်အညီ ပြောဆိုဆုံးမကြသောအခါ ထိုရဟန်းတို့က ‘ငါ့ရှင်တို့... ငါတို့သည် ညချမ်း၌လည်းကောင်း၊ နံနက်၌လည်းကောင်း၊ နေ့အခါ၌လည်းကောင်း၊ နေလွဲညဉ့်နက် (ဝိကာလ) ၌လည်းကောင်း စားကြကုန်၏။ ထိုသို့ စားကြကုန်သော ငါတို့သည် အနာနည်းသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကြောင့်ကြကင်းသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပေါ့ပါးသွက်လက်သည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ခွန်အားရှိသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ချမ်းသာစွာ နေရသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း သိရှိခံစားရကုန်၏။ သို့ဖြစ်ရာ ငါတို့သည် မျက်မှောက်၌ ခံစားအပ်သော အကျိုးကို စွန့်လွှတ်၍ အချိန်ကာလကို ငံ့ဆိုင်းရသော အကျိုးကို အဘယ်ကြောင့် လိုက်ရှာရအံ့နည်း၊ ငါတို့သည် ညချမ်း၌လည်းကောင်း၊ နံနက်၌လည်းကောင်း၊ နေ့အခါ၌လည်းကောင်း၊ နေလွဲညဉ့်နက်၌လည်းကောင်း စားကြဦးအံ့’ ဟု ပြောဆိုကြပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

เตวิชฺชวจฺฉสุตฺต

တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ်

ปุจฺฉา – เตวิชฺชวจฺฉสุตฺตํ [Pg.21] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ငါ့ရှင်... တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ်ကိုမူ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สุตํ เม ภนฺเต สมโณ โคตโม สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ, จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’’นฺติ. เย เต ภนฺเต เอวมาหํสุ ‘‘สมโณ โคตโม สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ, จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’’นฺติ. กจฺจิ เต ภนฺเต ภควโต วุตฺตวาทิโน, น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အရှင်ဘုရား... ဝေသာလီပြည်၌ ဝစ္ဆဂေါတ္တ ပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဝစ္ဆဂေါတ္တ ပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ‘အရှင်ဘုရား... “ရဟန်းဂေါတမသည် အကြွင်းမဲ့ ဉာဏ်အမြင်ကို ဝန်ခံတော်မူသော၊ အလုံးစုံကို သိတော်မူသော၊ အလုံးစုံကို မြင်တော်မူသော အရှင်ဖြစ်၏။ သွားလာနေစဉ်လည်းကောင်း၊ ရပ်နေစဉ်လည်းကောင်း၊ အိပ်ပျော်နေစဉ်လည်းကောင်း၊ နိုးကြားနေစဉ်လည်းကောင်း အမြဲမပြတ် အစဉ်မပြတ် ဉာဏ်အမြင်သည် ထင်ရှားရှိ၏” ဟု အကျွန်ုပ် ကြားဖူးပါသည်။ အရှင်ဘုရား... “ရဟန်းဂေါတမသည် အကြွင်းမဲ့ ဉာဏ်အမြင်ကို ဝန်ခံတော်မူသော၊ အလုံးစုံကို သိတော်မူသော၊ အလုံးစုံကို မြင်တော်မူသော အရှင်ဖြစ်၏။ သွားလာနေစဉ်လည်းကောင်း၊ ရပ်နေစဉ်လည်းကောင်း၊ အိပ်ပျော်နေစဉ်လည်းကောင်း၊ နိုးကြားနေစဉ်လည်းကောင်း အမြဲမပြတ် အစဉ်မပြတ် ဉာဏ်အမြင်သည် ထင်ရှားရှိ၏” ဟု ဤသို့ ပြောဆိုကြသော သူတို့သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသည့်အတိုင်း ပြောဆိုသူများ ဖြစ်ကြပါသလော၊ မြတ်စွာဘုရားကိုလည်း မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲရာ မရောက်ပါသလော၊ တရားအားလျော်သော တရားကိုလည်း ဖြေကြားကြပါသလော၊ တရားနှင့်အညီ ပြောဆိုသူဖြစ်သော တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည်လည်း ကဲ့ရဲ့ဖွယ် အပြစ်သို့ မရောက်နိုင်ပါသလော’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

อคฺคิวจฺฉสุตฺต

အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ်

ปุจฺฉา – อคฺคิวจฺฉสุตฺตํ [Pg.23] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ငါ့ရှင်... အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ်ကိုမူ အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํ ปริพฺพาชกํ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘กึ นุ โข โภ โคตม ‘สสฺสโต โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ เอวํทิฏฺฐิ ภวํ โคตโม’’ติ เอวมาทิกํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ ဝစ္ဆဂေါတ္တ ပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဝစ္ဆဂေါတ္တ ပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ‘အရှင်ဂေါတမ... “လောကသည် မြဲ၏၊ ဤအယူသာ မှန်၏၊ အခြားအယူသည် အချည်းနှီး ဖြစ်၏” ဟု ဤသို့သော အယူရှိပါသလော’ စသည်ဖြင့် မေးခွန်းကို မေးမြန်းခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

มหาวจฺฉสุตฺต

မဟာဝစ္ဆသုတ်

ปุจฺฉา – มหาวจฺฉสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ငါ့ရှင်... မဟာဝစ္ဆသုတ်ကိုမူ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํเยว ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.24] เอตทโวจ ‘‘ทีฆรตฺตาหํ โภตา โคตเมน สหกถี, สาธุ เม ภวํ โคตโม สํขิตฺเตน กุสลากุสลํ เทเสตู’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ‘အရှင်ဂေါတမ၊ အကျွန်ုပ်သည် အရှင်ဂေါတမနှင့်အတူ ကာလရှည်မြင့်စွာ စကားပြောဆိုဖူးပါပြီ၊ အရှင်ဂေါတမသည် အကျွန်ုပ်အား ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကို အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူလျှင် ကောင်းပါလိမ့်မည်’ ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.25] วุตฺเต โข อาวุโส วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน หุตฺวา กีทิสํ ปสนฺนาการํ อกาสิ, กถญฺจสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဤသို့ ဟောကြားအပ်သည်ရှိသော် ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်သည် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် အဘယ်ကဲ့သို့ ကြည်ညိုခြင်း အမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသနည်း၊ သူ၏ တရားထူး သိမြင်ခြင်း (ဓမ္မာဘိသမယ) သည် အဘယ်သို့ ဖြစ်ခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก ‘‘สเจ หิ โภ โคตม อิมํ ธมฺมํ ภวํเยว โคตโม อาราธโก อภวิสฺส, โน จ โข ภิกฺขู อาราธกา อภวิสฺสํสุ, เอวมิทํ พฺรหฺมจริยํ อปริปูรํ อภวิสฺส เตนงฺเคนา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ. ยาว อรหตฺตญฺจสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့ ဟောကြားအပ်သည်ရှိသော် ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်သည် ‘အရှင်ဂေါတမ၊ အကယ်၍ ဤတရားကို အရှင်ဂေါတမတစ်ပါးတည်းသာလျှင် ပြီးမြောက်စေနိုင်သူ ဖြစ်၍ ရဟန်းတို့သည် ပြီးမြောက်စေနိုင်သူ မဖြစ်ခဲ့ကြကုန်အံ့၊ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ဤမြတ်သော အကျင့် (သာသနာတော်) သည် ထိုအင်္ဂါရပ်ကြောင့် မပြည့်စုံသည် ဖြစ်ရာ၏’ စသည်ဖြင့် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုကြောင်း ကြည်ညိုခြင်း အမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသည်။ သူ၏ တရားထူး သိမြင်ခြင်းသည် ရဟန္တာအဖြစ်တိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။

ทีฆนขสุตฺต

ဒီဃနခသုတ်

ปุจฺฉา – ทีฆนขสุตฺตํ [Pg.28] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဒီဃနခသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ทีฆนขํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ทีฆนโข ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อหญฺหิ โภ โคตม เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ สพฺพํ เม นกฺขมตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဒီဃနခပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဒီဃနခပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ‘အရှင်ဂေါတမ၊ အကျွန်ုပ်သည် အလုံးစုံသော တရား (အယူဝါဒ) သည် အကျွန်ုပ်အား မနှစ်သက်နိုင်’ ဟု ဤသို့သော အယူဝါဒ၊ ဤသို့သော အမြင်ရှိပါသည်’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.31] จ ปนาวุโส เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน เกสํ ปุคฺคลานํ วิเสสาธิคโม อโหสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဤဂါထာမဖက် သက်သက်သော ဟောကြားချက်ကို ဟောတော်မူစဉ်အခါ၌ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် တရားထူးကို ရရှိခဲ့ကြပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมิญฺจ ปน ภนฺเต เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิ, ทีฆนขสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ ยํกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဤဂါထာမဖက် သက်သက်သော ဟောကြားချက်ကို ဟောတော်မူစဉ်အခါ၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ စိတ်သည် စွဲလမ်းမှုမရှိဘဲ အာသဝေါတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပါသည်၊ ဒီဃနခပရိဗိုဇ်အားမူကား ထိုနေရာ၌ပင် ‘ဖြစ်ပေါ်ခြင်း သဘောရှိသော တရားအလုံးစုံသည် ချုပ်ငြိမ်းခြင်း သဘောရှိ၏’ ဟု မြူမရှိ ညစ်ကြေးကင်းသော တရားမျက်စိ (ဓမ္မစက္ခု) သည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။

มาคณฺฑิยสุตฺต

မာဂဏ္ဍိယသုတ်

ปุจฺฉา – มาคณฺฑิยสุตฺตํ [Pg.33] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ မာဂဏ္ဍိယသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต กมฺมาสธมฺเม นาม กุรูนํ นิคเม ภารทฺวาช โคตฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส อคฺยาคาเร ติณสนฺถารเก มาคณฺฑิยํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาคณฺฑิโย ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ ‘‘ภูนหุ สมโณ โคตโม’’ติ วเทสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วฏฺฐุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ကုရုတိုင်း ကမ္မာသဒမ္မမည်သော နိဂုံး၌ ဘာရဒွါဇအနွယ်ဝင် ပုဏ္ဏား၏ မီးပူဇော်ရာအိမ်၌ မြက်ခင်းသောနေရာဝယ် မာဂဏ္ဍိယပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မာဂဏ္ဍိယပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ‘ရဟန်းဂေါတမသည် ကြီးပွားခြင်းကို ဖျက်ဆီးသူ (ဘူနဟု) ဖြစ်၏’ ဟု ပြောဆိုခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.36] ภควา ตตฺถ มาคณฺฑิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุยุญฺชิตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုအရပ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မာဂဏ္ဍိယပရိဗိုဇ်အား အဘယ်သို့ အဖန်ဖန် မေးမြန်းစစ်ဆေးပြီးလျှင် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘จกฺขุํ โข มาคณฺฑิย รูปารตํ รูปสมฺมุทิตํ, ตํ ตถาคตสฺส ทนฺตํ คุตฺตํ รกฺขิตํ สํวุตํ, ตสฺส จ สํวราย ธมฺมํ เทเสตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควา มาคณฺฑิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุยุญฺชิตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ထိုအရပ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မာဂဏ္ဍိယပရိဗိုဇ်အား ‘မာဂဏ္ဍိယ၊ မျက်စိသည် ရူပါရုံ၌ မွေ့လျော်၏၊ ရူပါရုံဖြင့် မွေ့လျော်၏၊ ရူပါရုံကြောင့် ရွှင်မြူး၏၊ ထိုမျက်စိကို တထာဂတသည် ယဉ်ကျေးအောင် ပြုအပ်၏၊ စောင့်ရှောက်အပ်၏၊ ကာကွယ်အပ်၏၊ စောင့်စည်းအပ်၏၊ ထိုမျက်စိစောင့်စည်းရန် အလို့ငှာ တရားဟောတော်မူ၏’ စသည်ဖြင့် အဖန်ဖန် မေးမြန်းစစ်ဆေးပြီးလျှင် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.39] โข อาวุโส มาคณฺฑิเยน ปริพฺพาชเกน ‘‘นกิญฺจิ โภ โคตมา’’ติ ยถาภูตํ ปฏิสฺสุเต กถํ ภควา อตฺตโนปิ น กิญฺจิ เกนจิปิ วตฺตพฺพตํ ปกาเสสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဤသို့ မာဂဏ္ဍိယပရိဗိုဇ်က ‘အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်အရာမျှ မရှိပါ’ ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ဝန်ခံသည်ရှိသော် မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ စွပ်စွဲပြောဆိုထိုက်မှု မရှိခြင်းကို အဘယ်သို့ ဖော်ပြတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต มาคณฺฑิเยน ปริพฺพาชเกน นกิญฺจิ โภโคตมาติ ยถาภูตํ ปฏิสฺสุเต ‘‘อหํ โข ปน มาคณฺฑิย ปุพฺเพ อคาริยภูโต สมาโน ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรสึ จกฺขุวิญฺเญยฺยหิ รูเปหิ อิฏฺเฐหิ มนาเปหิ ปิยรูเปหิ กามูปสํหิเตหิ รชนีเยหี’’ติ เอวมาทินา ภควา อตฺตโนปิ น กิญฺจิ เกนจิปิ วตฺตพฺพตํ ปกาเสสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့ မာဂဏ္ဍိယပရိဗိုဇ်က ‘အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်အရာမျှ မရှိပါ’ ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ဝန်ခံသည်ရှိသော် မြတ်စွာဘုရားသည် ‘မာဂဏ္ဍိယ၊ ငါသည် ရှေး၌ လူဖြစ်စဉ်အခါက လိုလားအပ်၊ နှစ်သက်အပ်၊ ချစ်ခင်အပ်သော ကာမနှင့်စပ်၍ တပ်မက်ဖွယ်ရှိသော မျက်စိဖြင့် သိအပ်သော ရူပါရုံတို့ဖြင့်... ငါးပါးသော ကာမဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံစွာ ခံစားလျက် ပျော်ပါးခဲ့ဖူး၏’ စသည်ဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ စွပ်စွဲပြောဆိုထိုက်မှု မရှိခြင်းကို ဖော်ပြတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.42] สุตฺเต ปริโยสานปุจฺฉํ ปุจฺฉิสฺสามิ อิมญฺจ ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน หุตฺวา กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

မေးခွန်း - ဤသုတ်၌ အဆုံးသတ်မေးခွန်းကို မေးပါမည်။ ငါ့ရှင်၊ ဤတရားဒေသနာကို ကြားနာရသဖြင့် မာဂဏ္ဍိယပရိဗိုဇ်သည် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသဖြင့် အဘယ်ကဲ့သို့ ကြည်ညိုခြင်း အမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิมํ [Pg.43] จ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก ‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม อภิกฺกนฺตํ โภ โคตมา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဤတရားဒေသနာကို ကြားနာရသဖြင့် မာဂဏ္ဍိယပရိဗိုဇ်သည် ‘အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါပေ၏၊ အရှင်ဂေါတမ၊ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ကောင်းလှပါပေ၏’ စသည်ဖြင့် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုကြောင်း ကြည်ညိုခြင်း အမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသည်။

สนฺทกสุตฺต

သန္ဒကသုတ်

ปุจฺฉา – สนฺทกสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ သန္ဒကသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ မည်သူ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ [Pg.44] ภนฺเต สนฺทกํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. สนฺทโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘สาธุวต ภวนฺตํเยว อานนฺทํ ปฏิภาตุ สเก อาจริย เก ธมฺมิกถา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ကောသမ္ဘီပြည်၌ သန္ဒကပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သန္ဒကပရိဗိုဇ်သည် အရှင်အာနန္ဒာအား ‘အရှင်အာနန္ဒာအား မိမိဆရာ၏ တရားစကားသည် ထင်ရှားပါစေသော် (ဟောကြားတော်မူပါ) ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.45] ตตฺถ จตฺตาโร อพฺรหฺมจริยวาสา อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน วิจาเรตฺวา ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသန္ဒကသုတ်၌ မြတ်သော အကျင့်မဟုတ်သော နေထိုင်ခြင်း (အဗြဟ္မစရိယဝါသ) လေးမျိုးတို့ကို တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် အဘယ်သို့ စိစစ်ဆန်းစစ်၍ ဖော်ပြတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ สนฺทก เอกจฺโจ สตฺถา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํวิปาโก, นตฺถิ อยํโลโก, นตฺถิ ปโรโลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกาติ

ဖြေကြားချက် - ‘သန္ဒက၊ ဤလောက၌ အချို့သော ဆရာသည် ဤသို့သော အယူဝါဒ၊ ဤသို့သော အမြင်ရှိ၏- ပေးလှူခြင်း၏ အကျိုးသည် မရှိ၊ ပူဇော်ခြင်း၏ အကျိုးသည် မရှိ၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း၏ အကျိုးသည် မရှိ၊ ကောင်းစွာပြုအပ် မကောင်းသဖြင့် ပြုအပ်သော ကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက်သည် မရှိ၊ ဤလောကသည် မရှိ၊ တစ်ပါးသော လောကသည် မရှိ၊ အမိသည် မရှိ၊ အဖသည် မရှိ၊ ဥပပါတိက သတ္တဝါတို့သည် မရှိကုန်’

เอวมาทินา [Pg.46] ภนฺเต ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน จตฺตาโร อพฺรหฺมจริยวาสา วิจาเรตฺวา ปกาสิตา.

စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ ထိုသန္ဒကသုတ်၌ တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် မြတ်သောအကျင့် မဟုတ်သော နေထိုင်ခြင်းလေးမျိုးတို့ကို စိစစ်ဆန်းစစ်၍ ဖော်ပြတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.49] ตตฺถ จตฺตาริ อนสฺสาสิกานิ พฺรหฺมจริยานิ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน วิจาเรตฺวา ปกาสิตานิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသန္ဒကသုတ်၌ စိတ်သက်သာရာ မရနိုင်သော မြတ်သော အကျင့် (အနဿာသိက ဗြဟ္မစရိယ) လေးမျိုးတို့ကို တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် အဘယ်သို့ စိစစ်ဆန်းစစ်၍ ဖော်ပြတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ [Pg.50] สนฺทก เอกจฺโจ สตฺถา สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ ‘‘จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’’นฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน จตฺตาริ อนสฺสาสิกานิ พฺรหฺมจริยานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေကြားချက် - ‘သန္ဒက၊ ဤလောက၌ အချို့သော ဆရာသည် အလုံးစုံကို သိသော၊ အလုံးစုံကို မြင်သော အကြွင်းမဲ့ ဉာဏ်အမြင်ရှိ၏ဟု ‘ငါသည် သွားသော်လည်းကောင်း၊ ရပ်သော်လည်းကောင်း၊ အိပ်ပျော်သော်လည်းကောင်း၊ နိုးနေသော်လည်းကောင်း အမြဲမပြတ် ဆက်တိုက် ဉာဏ်အမြင်သည် ထင်ရှားရှိ၏’ ဟု ဝန်ခံ၏’ စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ ထိုသန္ဒကသုတ်၌ တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် စိတ်သက်သာရာ မရနိုင်သော မြတ်သော အကျင့်လေးမျိုးတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ဖော်ပြတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ

မေးခွန်း - ထိုအခါ၌...

[Pg.54] โข อาวุโส สนฺทโก ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ กถํ ปุจฺฉิ, ตถญฺจสฺสายสฺมานนฺทตฺเถโร พฺยากาสิ.

ငါ့ရှင်၊ သန္ဒကပရိဗိုဇ်သည် အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်အား အဘယ်သို့ မေးမြန်းခဲ့ပါသနည်း၊ ထိုသို့ မေးမြန်းချက်ကို အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် အဘယ်သို့ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต สนฺทโก ปริพฺพาชโก ‘‘โส ปน โภ อานนฺท สตฺถา กึวาที กึ อกฺขายี’’ติ เอวมาทินา อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ ปุจฺฉิ, อายสฺมา จ ภนฺเต อานนฺทตฺเถโร ‘‘อิธ สนฺทก ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน’’ติ เอวมาทินา สนฺทกสฺส ปริพฺพาชกสฺส วิภชิตฺวา วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ သန္ဒကပရိဗိုဇ်သည် အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်အား "အရှင်အာနန္ဒာ၊ ထိုဆရာသည် အဘယ်သို့သော ဝါဒရှိသနည်း၊ အဘယ်သို့ ဟောပြောလေ့ရှိသနည်း" စသည်ဖြင့် မေးမြန်းခဲ့ပါသည်၊ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်ကလည်း "သန္ဒက၊ ဤလောက၌ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ အလုံးစုံသော တရားတို့ကို ကိုယ်တိုင် မှန်ကန်စွာ သိတော်မူသော၊ ဝိဇ္ဇာစရဏနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာ၏" စသည်ဖြင့် သန္ဒကပရိဗိုဇ်အား အပိုင်းပိုင်းခွဲခြား၍ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.56] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สนฺทโก ปริพฺพาชโก อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် သန္ဒကပရိဗိုဇ်သည် ဤသာသနာတော် (ဓမ္မဝိနယ) ၌ ကြည်ညိုသဖြင့် အဘယ်သို့သော ကြည်ညိုခြင်းအမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ [Pg.57] ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สนฺทโก ปริพฺพาชโก ‘‘อจฺฉริยํ โภ อานนฺท, อพฺภุตํ โภ อานนฺท, น จ นาม สธมฺโมกฺกํสนา ภวิสฺสติ, น ปรธมฺมวมฺภนา, อายตเน จ ธมฺมเทสนา, ตาว พหุกา จ นิยฺยาตาโร ปญฺญายิสฺสนฺตี’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် သန္ဒကပရိဗိုဇ်သည် "အရှင်အာနန္ဒာ၊ အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ၊ အရှင်အာနန္ဒာ၊ မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်ပေစွ၊ မိမိ၏တရားကို ချီးမြှောက်ခြင်းလည်း မရှိလတ္တံ့၊ သူတစ်ပါး၏တရားကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချခြင်းလည်း မရှိလတ္တံ့၊ သင့်လျော်သောအကြောင်း၌သာ တရားဟောကြားတော်မူ၏၊ သံသရာမှ ထွက်မြောက်သူတို့သည်လည်း ဤမျှများပြားစွာ ထင်ရှားရှိပေကုန်လတ္တံ့" စသည်ဖြင့် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုလျက် ကြည်ညိုခြင်းအမူအရာကို ပြုခဲ့ပါသည်။

มหาสกุลุทายีสุตฺต

မဟာသကုလုဒါယီသုတ်

ปุจฺฉา – มหาสกุลุทายิสุตฺตํ [Pg.58] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ မဟာသကုလုဒါယီသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สกุลุทายึ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. สกุลุทายี ภนฺเต ปริพฺพาชโก ปุริมานิ ทิวสานิ ปุริมตรานิ โกตูหลสาลายํ นานาติตฺถิยานํ สมณพฺราหฺมณานํ ยาวตโก อโหสิ ภควนฺตญฺจ ฉ จ สตฺถาโร อารพฺภ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ သကုလုဒါယီပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သကုလုဒါယီပရိဗိုဇ်သည် လွန်ခဲ့သောနေ့ရက်များစွာက ကောတူဟလသာလာဇရပ်၌ အယူဝါဒအမျိုးမျိုးရှိသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့၏ မြတ်စွာဘုရားနှင့် ဆရာကြီးခြောက်ယောက်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ပြောဆိုခဲ့ကြသော စကားဆွေးနွေးမှု ရှိသမျှအားလုံးကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ (အခြေခံ၍) ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

สมณมุณฺฑิกสุตฺต

သမဏမုဏ္ဍိကသုတ်

ปุจฺฉา – สมณมุณฺฑิกสุตฺตํ [Pg.62] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ သမဏမုဏ္ဍိကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อุคฺคาหมาน ปริพฺพาชกํ สมณมุณฺฑิกาปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อุคฺคาหมาโน ภนฺเต ปริพฺพาชโก สมณมุณฺฑิกาปุตฺโต ปญฺจกงฺคํ ตปตึ เอตทโวจ ‘‘จตูหิ โข อหํ คหปติ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ ปุริสปุคฺคลํ ปญฺญเปมิ สมฺปนฺนกุสลํ ปรมกุสลํ อุตฺตมปตฺติปตฺตํ สมณํ อโยชฺฌ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ သမဏမုဏ္ဍိကာ၏သား ဥဂ္ဂါဟမာနပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သမဏမုဏ္ဍိကာ၏သား ဥဂ္ဂါဟမာနပရိဗိုဇ်သည် လက်သမားပဉ္စကင်္ဂအား "သူကြွယ်၊ ငါသည် တရားလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ယောက်ျားပုဂ္ဂိုလ်ကို ကုသိုလ်နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ အမြတ်ဆုံးကုသိုလ်ရှိသူ၊ အမြတ်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိပြီးသော၊ မည်သူမျှ မတိုက်ခိုက်နိုင်သော သမဏဟူ၍ ပညတ်၏" ဟု ပြောဆိုခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

จูฬสกุลุทายีสุตฺต

စူဠသကုလုဒါယီသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬสกุลุทายีสุตฺตํ [Pg.63] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ စူဠသကုလုဒါယီသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.64] ภนฺเต สกุลุทายึ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ, สกุลุทายี ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยทาหํ ภนฺเต อิมํ ปริสํ อนุปสงฺกนฺโต โหมิ, อถายํ ปริสา อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถนฺติ นิสินฺนา โหติ. ยทา จ โข อหํ ภนฺเต อิมํ ปริสํ อุปสงฺกมนฺโต โหมิ, อถายํ ปริสา มมญฺเญว มุขํ อุลฺโลเกนฺตี นิสินฺนา โหติ ‘ยํ โน สมโณ อุทายี ธมฺมํ ภาสิสฺสติ, ตํ โสสฺสามา’ติ, ยทา ปน ภนฺเต ภควา อิมํ ปริสํ อุปสงฺกนฺโต โหติ, อถาหญฺเจว อยญฺจ ปริสา ภควโต มุขํ อุลฺโลเกนฺตา นิสินฺนา โหม ยํ โน ภควา ธมฺมํ ภาสิสฺสติ, ตํ โสสฺสามา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ သကုလုဒါယီပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သကုလုဒါယီပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤပရိသတ်သို့ မချဉ်းကပ်သေးသရွေ့ ထိုပရိသတ်သည် များစွာသော ဖီလာစကား (တိရစ္ဆာနကထာ) ကို ပြောဆိုလျက် ထိုင်နေကြပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤပရိသတ်သို့ ချဉ်းကပ်သောအခါ၌မူ ထိုပရိသတ်သည် 'ငါတို့အား သမဏဥဒါယီသည် တရားဟောလိမ့်မည်၊ ထိုတရားကို နာယူကြကုန်အံ့' ဟု အကျွန်ုပ်၏ မျက်နှာကိုသာ တမျှော်တလင့် ကြည့်ရှုလျက် ထိုင်နေကြပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤပရိသတ်သို့ ချဉ်းကပ်တော်မူသောအခါ၌မူ အကျွန်ုပ်ရော ဤပရိသတ်ပါ 'ငါတို့အား မြတ်စွာဘုရားသည် တရားဟောတော်မူလိမ့်မည်၊ ထိုတရားကို နာယူကြကုန်အံ့' ဟု မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်နှာတော်ကိုသာ တမျှော်တလင့် ကြည့်ရှုလျက် ထိုင်နေကြပါသည်" ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

เวขนสสุตฺต

ဝေခနသသုတ်

ปุจฺฉา – เวขนสสุตฺตํ [Pg.65] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ ဝေခနသသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เวขนสํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ, เวขนโส ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควโต สนฺติเก อุทานํ อุทาเนสิ ‘‘อยํ ปรโม วณฺโณ อยํ ปรโม วณฺโณ’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဝေခနသပရိဗိုဇ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဝေခနသပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်ပါး၌ "ဤအဆင်းသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏၊ ဤအဆင်းသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏" ဟု ဥဒါန်းကျူးရင့်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ฆฏิการสุตฺต

ဃဋီကာရသုတ်

ปุจฺฉา – ฆฏิการสุตฺตํ [Pg.66] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ ဃဋီကာရသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต ฆฏิการสฺส กุมฺภการสฺส ฆรวตฺถุปเทเส อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต ตสฺมึ ภูมิปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ, อายสฺมา จ อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย, น อการเณน ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ ကောသလတိုင်း၌ အိုးထိန်းသည် ဃဋီကာရ၏ အိမ်ရာမြေအရပ်၌ အရှင်အာနန္ဒာကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမြေအရပ်၌ ပြုံးတော်မူခြင်းကို ထင်ရှားစွာ ပြုတော်မူခဲ့ပါသည်၊ ထိုအခါ အရှင်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရား ပြုံးတော်မူခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း၊ မြတ်စွာဘုရားတို့သည် အကြောင်းမရှိဘဲ ပြုံးတော်မမူကြပါ" ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

รฏฺฐปาลสุตฺต

ရဋ္ဌပါလသုတ်

ปุจฺฉา – รฏฺฐปาลสุตฺตํ [Pg.67] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ ရဋ္ဌပါလသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ မည်သူ ဟောကြားခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต ราชานํ โกรพฺยํ อารพฺภ อายสฺมตา รฏฺฐปาลตฺเถเรน ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต โกรพฺโย อายสฺมนฺตํ รฏฺฐปาลํ เอตทโวจ ‘‘จตฺตาริมานิ โภ รฏฺฐปาล ปาริชุญฺญานิ, เยหิ ปาริชุญฺเญหิ สมนฺนาคตา อิเธกจฺเจ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนาคาริยํ ปพฺพชนฺตี’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ ကုရုတိုင်း၌ ကောရဗျမင်းကြီးကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကောရဗျမင်းကြီးသည် အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်အား "အရှင်ရဋ္ဌပါလ၊ ပျက်စီးဆုတ်ယုတ်ခြင်းတို့သည် ဤလေးပါးတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုပျက်စီးဆုတ်ယုတ်ခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကြသဖြင့် ဤလောက၌ အချို့သောသူတို့သည် ဆံပင် မုတ်ဆိတ်တို့ကို ရိတ်ပယ်၍ ဖန်ရည်စွန်းသော အဝတ်တို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ လူ့ဘောင်မှ ထွက်ခွာ၍ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ကြကုန်၏" စသည်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ပါသည်။ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.72] โข อาวุโส อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส กถํ ปฐมํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ ထိုအခါ အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်သည် ကောရဗျမင်းကြီးအား ပထမဓမ္မညွှန်းကို အဘယ်သို့ အကျယ်ချဲ့၍ ဟောကြားပြသခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ มหาราช ตฺวํ วีสติวสฺสุทฺเทสิโกปิ ปณฺณวีสติวสฺสุทฺเทสิโกปิ หตฺถิสฺมิมฺปิ กตาวี อสฺสสฺมิมฺปิ กตาวี รถสฺมิมฺปิ กตาวี ธนุสฺมิมฺปิ กตาวี ถรุสฺมิมฺปิ กตาวี อูรุพลี พาหุพลี อลมตฺโต สงฺคามาวจโร’’ติ เอวมาทินา ปฐมํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ ထိုအခါ အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်သည် "မင်းကြီး၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ သင်မင်းကြီးသည် အသက်နှစ်ဆယ်အရွယ် ဖြစ်စေ၊ အသက်နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်အရွယ် ဖြစ်စေ၊ ဆင်စီးခြင်း၌ လေ့ကျင့်ပြီးသူ၊ မြင်းစီးခြင်း၌ လေ့ကျင့်ပြီးသူ၊ ရထားစီးခြင်း၌ လေ့ကျင့်ပြီးသူ၊ လေးအတတ်၌ လေ့ကျင့်ပြီးသူ၊ သန်လျက်အတတ်၌ လေ့ကျင့်ပြီးသူ၊ ပေါင်အင်အားရှိသူ၊ လက်ရုံးအင်အားရှိသူ၊ စွမ်းရည်ရှိသူ၊ စစ်မြေပြင်သို့ သက်ဆင်းဝံ့သူ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသလော" စသည်ဖြင့် ပထမဓမ္မညွှန်းကို အကျယ်ချဲ့၍ ဟောကြားပြသခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.74] ปนาวุโส อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส ทุติยมฺปิ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်သည် ကောရဗျမင်းကြီးအား ဒုတိယဓမ္မညွှန်းကိုလည်း အဘယ်သို့ အကျယ်ချဲ့၍ ဟောကြားပြသခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ [Pg.75] กึ มญฺญสิ มหาราช, อตฺถิ เต โกจิ อนุสายิโก อาพาโธ’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาโล รญฺโญ โกรพฺยสฺส ทุติยํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

ဖြေကြားချက် — အရှင်ဘုရား၊ "မင်းကြီး၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း၊ သင့်အား နာတာရှည် ရောဂါဝေဒနာ တစ်စုံတစ်ရာ ရှိပါသလော" စသည်ဖြင့် အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်သည် ကောရဗျမင်းကြီးအား ဒုတိယဓမ္မညွှန်းကို အကျယ်ချဲ့၍ ဟောကြားပြသခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.76] ปนาวุโส อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส ตติยมฺปิ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

မေးခွန်း — ငါ့ရှင်၊ အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်သည် ကောရဗျမင်းကြီးအား တတိယဓမ္မညွှန်းကိုလည်း အဘယ်သို့ အကျယ်ချဲ့၍ ဟောကြားပြသခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ [Pg.77] กึ มญฺญสิ มหาราช, ยถา ตฺวํ เอตรหิ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรสิ, ลจฺฉสิ ตฺวํ ปรตฺถาปิ เอวเมวาหํ อิเมเหว ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรมี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาโล รญฺโญ โกรพฺยสฺส ตติยํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

ဖြေကြားချက် - “မြတ်သောမင်းကြီး၊ ထိုအရာကို အသို့မှတ်ထင်သနည်း၊ သင်မင်းကြီးသည် ယခုအခါ ငါးပါးသော ကာမဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံလျက်၊ ကာမဂုဏ်ရှိသူဖြစ်၍ ပျော်မွေ့ခံစားနေရသကဲ့သို့၊ နောင်တမလွန်ဘဝ၌လည်း ‘ငါသည် ဤငါးပါးသော ကာမဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံလျက်၊ ကာမဂုဏ်ရှိသူဖြစ်၍ ပျော်မွေ့ခံစားရလတ္တံ့’ ဟု ရရှိနိုင်ပါမည်လော” ဟူသော အစရှိသော စကားဖြင့် အရှင်ရဋ္ဌပါလသည် ကောရဗျမင်းအား တတိယမြောက် ဓမ္မုဒ္ဒေသကို အကျယ်ချဲ့၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

ปุจฺฉา – จตุตฺถมฺปิ [Pg.78] โข อาวุโส ธมฺมุทฺเทสํ อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส กถํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်သည် ကောရဗျမင်းအား စတုတ္ထမြောက် ဓမ္မုဒ္ဒေသကိုလည်း အဘယ်သို့ အကျယ်ချဲ့၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ มหาราช, ผีตํ กุรุํ อชฺฌาวสสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส จตุตฺถํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

ဖြေကြားချက် - “မြတ်သောမင်းကြီး၊ ထိုအရာကို အသို့မှတ်ထင်သနည်း၊ သင်မင်းကြီးသည် စည်ပင်ဝပြောသော ကုရုတိုင်းကို အုပ်ချုပ်နေရသည်မဟုတ်လော” ဟူသော အစရှိသော စကားဖြင့် အရှင်ရဋ္ဌပါလမထေရ်သည် ကောရဗျမင်းအား စတုတ္ထမြောက် ဓမ္မုဒ္ဒေသကို အကျယ်ချဲ့၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

มฆเทวสุตฺต

မဃဒေဝသုတ်

ปุจฺฉา – มฆเทวสุตฺตํ [Pg.80] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ မဃဒေဝသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – มิถิลายํ ภนฺเต มฆเทวอมฺพวเน อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ, อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต โก ปจฺจโย ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย, น อการเณน ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - မိထိလာပြည်၊ မဃဒေဝသရက်တော၌ အရှင်အာနန္ဒာကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။ မြတ်စွာဘုရားသည် တစ်ခုသောအရပ်၌ ပြုံးတော်မူခြင်းကို ထင်ရှားစေတော်မူ၏၊ ထိုအခါ အရှင်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရား ပြုံးတော်မူခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်ပါနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားတို့သည် အကြောင်းမရှိဘဲ ပြုံးတော်မမူကြပါ” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

มธุรสุตฺต

မဓုရသုတ်

ปุจฺฉา – มธุรสุตฺตํ [Pg.81] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ မဓုရသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – มธุรายํ ภนฺเต ราชานํ มาธุรํ อวนฺติปุตฺตํ อารพฺภ อายสฺมตา มหากจฺจานตฺเถเรน ภาสิตํ, ราชา ภนฺเต มาธุโร อวนฺติปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ ‘‘พฺรหฺมณา โภ กจฺจาน เอวมาหํสุ พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีโน อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ, กณฺโห อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ[Pg.82], โน อพฺราหฺมณา. พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทาติ. อิธ ภวํ กจฺจาโน กิมกฺขายี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - မဓုရာပြည်၌ မဓုရမင်း အဝန္တိပုတ္တကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်မဟာကစ္စည်းမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။ မဓုရမင်း အဝန္တိပုတ္တသည် အရှင်မဟာကစ္စည်းအား “အရှင်ကစ္စည်း၊ ပုဏ္ဏားတို့သည် ‘ပုဏ္ဏားအနွယ်သည်သာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏၊ အခြားအနွယ်သည် ယုတ်ညံ့၏။ ပုဏ္ဏားအနွယ်သည်သာ ဖြူစင်သန့်ရှင်း၏၊ အခြားအနွယ်သည် မည်းညစ်၏။ ပုဏ္ဏားတို့သာ စင်ကြယ်ကြ၏၊ ပုဏ္ဏားမဟုတ်သူတို့သည် မစင်ကြယ်ကြ။ ပုဏ္ဏားတို့သည်သာလျှင် ဗြဟ္မာကြီး၏ ရင်ဝယ်ဖြစ်သော သားတော်ရင်းများ ဖြစ်ကြ၏၊ ခံတွင်းမှ မွေးဖွားသူများ၊ ဗြဟ္မာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသူများ၊ ဗြဟ္မာက ဖန်ဆင်းထားသူများ၊ ဗြဟ္မာ၏ အမွေခံများ ဖြစ်ကြသည်’ ဟု ဤသို့ ပြောဆိုကြပါသည်၊ ဤအရာ၌ အရှင်ကစ္စည်းသည် အဘယ်သို့ ပြောဆိုလိုပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

โพธิราชกุมารสุตฺต

ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ်

ปุจฺฉา – โพธิราชกุมารสุตฺตํ [Pg.83] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ภคฺเคสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร โพธึ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ. โพธิ ภนฺเต ราชกุมาโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘มยํ โข ภนฺเต เอวํ โหติ. น โข สุเขน สุขํ อธิคนฺตพฺพํ, ทุกฺเขน โข สุขํ อธิคนฺตพฺพ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - ဘဂ္ဂတိုင်း သုသုမာရဂိရမြို့၌ ဗောဓိမင်းသားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။ ဗောဓိမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်အား ‘ချမ်းသာခြင်းဖြင့် ချမ်းသာခြင်းသို့ မရောက်နိုင်၊ ဆင်းရဲခြင်းဖြင့်သာ ချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်’ ဟု အကြံဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.84] วุตฺเต โข อาวุโส โพธิ ราชกุมาโร ภควนฺตํ กถํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา พฺยากาสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသို့လျှောက်ထားအပ်သည်ရှိသော် ဗောဓိမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအား အဘယ်သို့မေးမြန်း၍၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း သူ့အား အဘယ်သို့ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต โพธิราชกุมาโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กีว จิเรน นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุ ตถาคตํ วินายกํ ลภมาโน ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ, ภควา จ ภนฺเต ‘‘เตน หิ ราชกุมาร ตํเยเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ, เอวมาทินา วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

ဖြေကြားချက် - ထိုသို့လျှောက်ထားအပ်သည်ရှိသော် ဗောဓိမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ လမ်းပြညွှန်ကြားတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ရရှိသော ရဟန်းသည် အမျိုးကောင်းသားတို့ ကောင်းမွန်စွာ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ သတ်သတ်မှတ်မှတ် ဝင်ရောက်ရဟန်းပြုကြသည့် အကျိုးငှာ၊ ထိုအတုမရှိ မြတ်သော သာသနာ့ဗြဟ္မစရိယ၏ အဆုံးဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ကို ယခုဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုကာ ပြည့်စုံစေလျက် နေနိုင်ရန် မည်မျှကြာအောင် ကျင့်ကြံရပါမည်နည်း” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း “မင်းသား၊ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ဤအရာ၌ သင့်ကိုပင် ပြန်လည်မေးမြန်းမည်၊ သင်နှစ်သက်သလို ဖြေကြားလော့” ဟူသော အစရှိသော စကားဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.88] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โพธิราชกุมาโร อิมิสฺสํ ธมฺมเทสนายํ ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဗောဓိမင်းသားသည် ဤတရားဒေသနာကို နာယူရသဖြင့် ဤတရားဒေသနာ၌ ကြည်ညို၍ မည်ကဲ့သို့သော ကြည်ညိုခြင်းအခြင်းအရာကို ပြုခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โพธิราชกุมาโร ‘‘อโห พุทฺโธ อโห ธมฺโม อโห ธมฺมสฺส สฺวากฺขาตตา, ยตฺร หิ นาม สายมนุสิฏฺโฐ, ปาโต วิเสสํ อธิคมิสฺสติ, ปาตมนุสิฏฺโฐ สายํ วิเสสํ อธิคมิสฺสตี’’ติ เอวมาทินา อิมิสฺสํ ธมฺมเทสนายํ ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

ဖြေကြားချက် - ဗောဓိမင်းသားသည် ဤတရားဒေသနာကို နာယူရသဖြင့် “အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ ဘုရားရှင်၊ အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ တရားတော်၊ တရားတော်၏ ကောင်းစွာ ဟောကြားတော်မူခြင်း အဖြစ်ပေတည်း။ ညနေ၌ ဆုံးမတော်မူအပ်လျှင် နံနက်၌ ထူးခြားသော တရားထူးကို ရလိမ့်မည်၊ နံနက်၌ ဆုံးမတော်မူအပ်လျှင် ညနေ၌ ထူးခြားသော တရားထူးကို ရလိမ့်မည်” ဟူသော အစရှိသော စကားဖြင့် ဤတရားဒေသနာ၌ ကြည်ညိုကာ ကြည်ညိုခြင်းအခြင်းအရာကို ပြုခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

องฺคุลิมาลสุตฺต

အင်္ဂုလိမာလသုတ်

ปุจฺฉา – องฺคุลิมาลสุตฺตํ [Pg.91] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ အင်္ဂုလိမာလသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ องฺคุลิมาลตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต องฺคุลิมาลตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิธาหํ ภนฺเต ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึ, อทฺทสํ โข อหํ ภนฺเต สาวตฺถิยํ สปทานํ ปิณฺฑาย จรมาโน อญฺญตรํ อิตฺถึ มูฬฺหคพฺภํ วิฆาตคพฺภํ ทิสฺวาน มยฺหํ เอตทโหสิ ‘‘กิลิสฺสนฺติ วต โภ สตฺตา, กิลิสฺสนฺติ วต โภ สตฺตา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်အင်္ဂုလိမာလမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။ အရှင်အင်္ဂုလိမာလမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် နံနက်အချိန်၌ သင်းပိုင်ကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ဆောင်ယူကာ သာဝတ္ထိပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်ခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် သာဝတ္ထိပြည်၌ အစဉ်အတိုင်း ဆွမ်းခံလှည့်လည်စဉ် မွေးဖွားရခက်ခဲ၍ ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို မြင်၍ ‘သတ္တဝါတို့သည် အလွန်ပင် ပင်ပန်းဆင်းရဲကြကုန်စွ တကား၊ သတ္တဝါတို့သည် အလွန်ပင် ပင်ပန်းဆင်းရဲကြကုန်စွ တကား’ ဟု အကြံဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

ปิยชาติกสุตฺต

ပိယဇာတိကသုတ်

ปุจฺฉา – ปิยชาติกสุตฺตํ [Pg.92] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ပိယဇာတိကသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ คหปตึ อารพฺภ ภาสิตํ, สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรสฺส คหปติสฺส เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโป กาลงฺกโต โหติ, ตสฺส กาลํ กิริยาย เนว กมฺมนฺตา ปฏิภนฺติ, น ภตฺตํ ปฏิภาติ, โส อาฬาหนํ คนฺตฺวา กนฺทติ ‘‘กหํ เอกปุตฺตก กหํ เอกปุตฺตกา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - သာဝတ္ထိပြည်၌ တစ်ဦးသော သူဌေးကြီးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။ သာဝတ္ထိပြည်၌ တစ်ဦးသော သူဌေးကြီး၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်သော တစ်ဦးတည်းသောသားသည် ကွယ်လွန်ခဲ့၏၊ ထိုသားကွယ်လွန်ခြင်းကြောင့် သူသည် အလုပ်ကိစ္စများကိုလည်း စိတ်မဝင်စား၊ အစားအစာကိုလည်း စားချင်စိတ်မရှိဘဲ သုသာန်သို့ သွားရောက်ကာ “ချစ်သားလေး ဘယ်မှာလဲ၊ ချစ်သားလေး ဘယ်မှာလဲ” ဟု တမ်းတငိုကြွေးနေခဲ့ရာ၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

พาหิติกสุตฺต

ဗာဟိတိကသုတ်

ปุจฺฉา – พาหิติก [Pg.93] สุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဗာဟိတိကသုတ်ကို ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข ภนฺเต อานนฺท โสภควา ตถารูปํ กายสมาจารํ สมาจเรยฺย, ยฺวสฺส กายสมาจาโร โอปารมฺโภ สมเณหิ พฺราหฺมเณหี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - သာဝတ္ထိပြည်၌ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီကို အကြောင်းပြု၍ တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။ ကောသလမင်းကြီး ပသေနဒီသည် အရှင်အာနန္ဒာအား “အရှင်အာနန္ဒာ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် သမဏဗြာဟ္မဏတို့ ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်အပ်သော ကိုယ်အမူအရာမျိုးကို ပြုမူကျင့်ကြံတော်မူပါမည်လော” ဟု မေးမြန်းခဲ့ရာ၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည် အရှင်ဘုရား။

ธมฺมเจติยสุตฺต

ဓမ္မစေတိယသုတ်

ปุจฺฉา – ธมฺมเจติยสุตฺตํ [Pg.94] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဓမ္မစေတိယသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူနှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต เมทาฬุเป นาม สกฺยานํ นิคเม รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน สทฺธึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း မေဒါဠုပမည်သော သာကီဝင်တို့၏ နိဂုံးရွာ၌ ကောသလတိုင်းပြည့်ရှင် ပသေနဒီမင်းနှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

กณฺณกตฺถลสุตฺต

ကဏ္ဏကတ္ထလသုတ်

ปุจฺฉา – กณฺณกตฺถลสุตฺตํ [Pg.95] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ကဏ္ဏကတ္ထလသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်အရပ်၌ မည်သူနှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อุรุญฺญายํ ภนฺเต กณฺณกตฺถเล มิคทาเย รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน สทฺธึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဥရုညမြို့ ကဏ္ဏကတ္ထလ မိဂဒါဝုန်တော၌ ကောသလတိုင်းပြည့်ရှင် ပသေနဒီမင်းနှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

พฺรหฺมายุสุตฺต

ဗြဟ္မာယုသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน พฺรหฺมายุสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ဗြဟ္မာယုသုတ်ကို မည်သည့်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – วิเทเหสุ [Pg.96] ภนฺเต มิถิลายํ มฆเทวอมฺพวเน พฺรหฺมายุํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. พฺรหฺมายุ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา อฏฺฐปญฺหานิ ปุจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဝိဒေဟတိုင်း မိထိလာပြည် မဃဒေဝသရက်တော၌ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ ချဉ်းကပ်၍ ပြဿနာရှစ်ရပ်တို့ကို မေးမြန်းခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.97] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว กถํ ภควโต ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคตตํ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုဗြဟ္မာယုသုတ်၌ ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ (၃၂) ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူခြင်းကို မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား မည်သို့ လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ‘‘สุปฺปติฏฺฐิตปาโท โข ปน โส ภวํ โคตโม, อิทมฺปิ ตสฺส โภโต โคตมสฺส มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณํ ภวตี’’ติ เอวมาทินา ภควโต ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคตตํ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ထိုဗြဟ္မာယုသုတ်၌ ဥတ္တရလုလင်သည် "ထိုအရှင်ဂေါတမသည် ကောင်းစွာတည်သောခြေ ရှိတော်မူ၏၊ ဤသည်လည်း ထိုအရှင်ဂေါတမ မဟာပုရိသ၏ မဟာပုရိသလက္ခဏာ ဖြစ်ပါသည်" စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ (၃၂) ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူခြင်းကို မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.101] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต คมนกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူစဉ်အခါ၌ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော မည်သို့သော အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต คมนกาเล ปฐมํ ทกฺขิณํ ปาทุทฺธรณาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူစဉ်အခါ၌ ရှေးဦးစွာ ညာဘက်ခြေလှမ်းကို ကြွတော်မူခြင်း စသော အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.103] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต อนฺตรฆรํ ปวิสนกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းခံရွာတွင်းသို့ ကြွဝင်တော်မူစဉ်အခါ၌ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော မည်သို့သော အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต อนฺตรฆรํ ปวิสนกาเล น กายสฺส อุนฺนมนาทิกํ ปาสาทิกํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းခံရွာတွင်းသို့ ကြွဝင်တော်မူစဉ်အခါ၌ ကိုယ်တော်ကို မော့ချီခြင်း မရှိခြင်းစသော ကြည်ညိုဖွယ် အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.104] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต โภชนกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူစဉ်အခါ၌ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော မည်သို့သော အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต โภชนกาเล ปตฺโตทกาทิกํ ปฏิคฺคหณาทิกาเล น ปตฺตสฺส อุนฺนมนาทิกํ ภควโต ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူစဉ်အခါ သပိတ်ဆေးရေကို ခံယူတော်မူခြင်းစသော အခါ၌ သပိတ်ကို မြှင့်တင်ခြင်း မရှိခြင်းစသော မြတ်စွာဘုရား၏ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.106] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต ภุตฺตาวิกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးစ အခါ၌ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော မည်သို့သော အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต ภุตฺตาวิกาเล ปตฺโตทนาทิกํ ปฏิคฺคณฺหาทิกาเล น ปตฺตสฺส อุนฺนมนาทิกํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးစ အခါ၌ သပိတ်ဆေးရေ စသည်တို့ကို ခံယူတော်မူစဉ်အခါ၌ သပိတ်ကို မြှင့်တင်ခြင်း မရှိခြင်းစသော ကြည်ညိုဖွယ် အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.107] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต จีวรธารเณ จ อารามคตกาเล จ ธมฺมเทสนากาเล จ สพฺพอิริยาปเถสุ จ กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သင်္ကန်းရုံတော်မူရာ၌လည်းကောင်း၊ ကျောင်းတိုက်သို့ ကြွဝင်တော်မူရာ၌လည်းကောင်း၊ တရားဟောတော်မူစဉ်အခါ၌လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော ဣရိယာပုထ်တို့၌လည်းကောင်း ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော မည်သို့သော အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ [Pg.108] ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต จีวรธารณกาเล จ อารามคตกาเล จ สพฺเพสุ จ อิริยาปเถสุ น อจฺจุกฺกฏฺฐาทิกํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ တစ်ဖန် ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား သင်္ကန်းရုံတော်မူစဉ်အခါ၌လည်းကောင်း၊ ကျောင်းတိုက်သို့ ကြွဝင်တော်မူရာ၌လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော ဣရိယာပုထ်တို့၌လည်းကောင်း အလွန်မြင့်မားခြင်း မရှိခြင်းစသော ကြည်ညိုဖွယ် အမူအရာကို မြင်၍လည်းကောင်း၊ နှလုံးသွင်း၍လည်းကောင်း မိမိ၏ဆရာ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.110] พฺรหฺมายุ พฺรหฺมโณ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา พฺยากาสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားအား မည်သို့မေးမြန်းခဲ့သနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း သူ့အား မည်သို့ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กถํ โข พฺราหฺมโณ โหติ, กถํ ภวติ เวทคู. เตวิชฺโช โภ กถํ โหติ, โสตฺติโย กินฺติ วุจฺจติ. อรหํ โภ กถํ โหติ, กถํ ภวติ เกวลี. มุนิ จ โภ กถํ โหติ, พุทฺโธ กินฺติ ปวุจฺจตี’’ติ – เอวํ โข ภนฺเต พฺรหฺมายุ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ภควา ภนฺเต–

ဖြေကြားချက် - "အရှင်ဂေါတမ၊ မည်သို့သောသူကို ပုဏ္ဏားဟု ခေါ်ပါသနည်း၊ မည်သို့သောသူသည် ဝေဒဂူ ဖြစ်ပါသနည်း။ အရှင်ဂေါတမ၊ တေဝိဇ္ဇ (ဝိဇ္ဇာသုံးပါးရသူ) သည် မည်သို့ ဖြစ်ပါသနည်း၊ သောတ္တိယဟု အဘယ်သို့သောသူကို ခေါ်ပါသနည်း။ အရှင်ဂေါတမ၊ ရဟန္တာသည် မည်သို့ ဖြစ်ပါသနည်း၊ ကေဝလီသည် မည်သို့ ဖြစ်ပါသနည်း။ အရှင်ဂေါတမ၊ မုနိသည် မည်သို့ ဖြစ်ပါသနည်း၊ ဘုရားဟူ၍ အဘယ်သို့သောသူကို ခေါ်ဆိုပါသနည်း" ဟု ဤသို့လျှင် အရှင်ဘုရား၊ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားအား ပြဿနာကို မေးမြန်းခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း၊ အရှင်ဘုရား၊

‘‘ปุพฺเพนิวาสํ โย เวทิ, สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ;

อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต, อภิญฺญาโวสิโต มุนิ;

จิตฺตํ วิสุทฺธํ ชานาติ, มุตฺตํ ราเคหิ สพฺพโส;

ปหีนชาติมรโณ, พฺรหฺมจริยสฺส เกวลี;

ปารคู สพฺพธมฺมานํ, พุทฺโธ ตาที ปวุจฺจตี’’ติ –

"ရှေး၌ နေဖူးသော ဘဝအစဉ်ကို သိတော်မူသော၊ နတ်ပြည်နှင့် အပါယ်ငရဲကို မြင်တော်မူသော၊ ထို့ပြင် ပဋိသန္ဓေတည်နေခြင်း ကုန်ဆုံးရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်တော်မူသော၊ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် အဆုံးသို့ရောက်သော မုနိဖြစ်တော်မူသော၊ ရာဂစသော ကိလေသာတို့မှ အလုံးစုံ လွတ်မြောက်သဖြင့် စင်ကြယ်သောစိတ်ကို သိတော်မူသော၊ ပယ်သတ်အပ်ပြီးသော ပဋိသန္ဓေနေခြင်း သေခြင်း ရှိတော်မူသော၊ မြတ်သော အကျင့်၏ အဆုံးသို့ ရောက်တော်မူသော၊ ခပ်သိမ်းသော တရားတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်တော်မူသော၊ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုသူကို 'ဘုရား' ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏" ဟု -

เอวํ โข ภนฺเต ภควา พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.111] ปนาวุโส ภควโต พฺยากรณํ สุตฺวา พฺรหฺมายุ พฺราหฺมโณ ภควติ กีทิสํ นิปจฺจการํ อกาสิ, กถญฺจสฺส ภควา ปุนปิ อนุปุพฺพึ ธมฺมกถํ กเถสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ဤဖြေကြားချက်ကို ကြားနာရပြီးနောက် ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားအပေါ်၌ မည်သို့သော ရိုသေခြင်းကို ပြုခဲ့ပါသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း သူ့အား တစ်ဖန် အစဉ်အတိုင်းသော တရားစကားကို မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ [Pg.112] ปน ภนฺเต ภควโต พฺยากรณํ สุตฺวา พฺรหฺมายุ พฺราหฺมโณ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา ภควโต ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา ภควโต ปาทานิ มุเขน จ ปริจุมฺพติ, ปาณีหิ จ ปริสมฺพาหติ, นามญฺจ สาเวติ ‘‘พฺรหฺมายุ อหํ โภ โคตม พฺราหฺมโณ, พฺรหฺมายุ อหํ โภ โคตม พฺราหฺมโณ’’ติ, เอวํ ปรมนิปจฺจการํ อกาสิ, ภควา จ ภนฺเต ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ, เอวํ โข ภนฺเต พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ဤဖြေကြားချက်ကို ကြားနာရပြီးနောက် ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားသည် နေရာမှထ၍ ကိုယ်ဝတ်အပေါ်ရုံကို ပခုံးတစ်ဖက်၌ စောင်းခြုံပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရင်းတို့၌ ဦးခေါင်းဖြင့် ဝပ်စင်းပြပ်ဝပ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို နှုတ်ခမ်းဖြင့် နမ်းရှုပ်ပါသည်၊ လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့်လည်း ဆုပ်နယ်ပေးပါသည်၊ "အရှင်ဂေါတမ၊ အကျွန်ုပ်သည် ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏား ဖြစ်ပါသည်၊ အရှင်ဂေါတမ၊ အကျွန်ုပ်သည် ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏား ဖြစ်ပါသည်" ဟု မိမိအမည်ကိုလည်း လျှောက်ထားပါသည်၊ ဤသို့လျှင် အလွန်တရာ ရိုသေခြင်းကို ပြုခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း၊ အရှင်ဘုရား၊ ဒါနစကား၊ သီလစကား၊ နတ်ပြည်စကား၊ ကာမတို့၏ အပြစ်၊ ယုတ်ညံ့ခြင်း၊ ညစ်နွမ်းခြင်းနှင့် နေက္ခမ္မ၏ အကျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ ဤသို့လျှင် ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား မြတ်စွာဘုရားသည် အစဉ်အတိုင်းသော တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.113] ปนาวุโส ทมฺมเทสนํ สุตฺวา พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส กีทิโส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဤတရားဒေသနာကို ကြားနာရပြီးနောက် ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား မည်သို့သော တရားထူး သိမြင်ခြင်း (ဓမ္မာဘိသမယ) ဖြစ်ခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ [Pg.114] ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ ‘‘ยํกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

ဝိသဇ္ဇနာ - အရှင်ဘုရား၊ ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားအား ထိုနေရာ၌ပင် “ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသဘောရှိသော တရားအလုံးစုံသည် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသဘောရှိ၏” ဟု ကိလေသာမြူ ကင်းစင်သော တရားမျက်စိ (ဓမ္မစက္ခု) ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။

เสลสุตฺต

သေလသုတ်

ปุจฺฉา – เสลสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ပုစ္ဆာ - ငါ့ရှင်တို့၊ သေလသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – องฺคุตฺตราเปสุ ภนฺเต อาปเณ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคเมเสลํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. เสโล ภนฺเต พฺราหฺมโณ สปริโส ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဝိသဇ္ဇနာ - အရှင်ဘုရား၊ အင်္ဂုတ္တရာပတိုင်း၊ အာပဏမည်သော အင်္ဂုတ္တရာပတို့၏ နိဂုံး၌ သေလပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သေလပုဏ္ဏားသည် မိမိ၏အခြံအရံနှင့်တကွ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား မျက်မှောက်၌ သင့်လျော်သော ဂါထာတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းအမွှမ်းတင်ခဲ့ပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปริปุณฺณกาโย [Pg.116] สุรุจิ, สุชาโต จารุทสฺสโน;

สุวณฺณวณฺโณสิ ภควา, สุสุกฺกทาโฐสิ วีริยวา;

นรสฺส หิ สุชาตสฺส, เย ภวนฺติ วิยญฺจนา;

สพฺเพ เต ตว กายสฺมึ, มหาปุริสลกฺขณา.

“ပြည့်စုံသော ကိုယ်ရှိတော်မူ၏၊ အလွန်တင့်တယ်တော်မူ၏၊ ကောင်းသော ဖွဲ့စည်းခြင်း ရှိတော်မူ၏၊ ရှုချင်စဖွယ် ကောင်းတော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရွှေအဆင်းကဲ့သို့သော အဆင်းရှိတော်မူ၏၊ အလွန်ဖြူစင်သော စွယ်တော် ရှိတော်မူ၏၊ ဝီရိယရှိတော်မူ၏။ ကောင်းစွာ ဖွားမြင်သော လူသားအား ဖြစ်ထိုက်သော လက္ခဏာတို့သည် အကြင်မျှ ရှိကုန်၏၊ ထိုမဟာပုရိသလက္ခဏာ အလုံးစုံတို့သည် အရှင်ဘုရား၏ ကိုယ်တော်၌ ရှိကုန်၏။”

อสฺสลายนสุตฺต

အဿလာယနသုတ်

ปุจฺฉา – อสฺสลายนสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ပုစ္ဆာ - ငါ့ရှင်တို့၊ အဿလာယနသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อสฺสลายนํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ, อสฺสลายโน ภนฺเต มาณโว มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม เอวมาหํสุ ‘พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีโน อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ, กณฺโห [Pg.117] อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ, โน อพฺราหฺมณา. พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทา’ติ, อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဝိသဇ္ဇနာ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အဿလာယနလုလင်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အဿလာယနလုလင်သည် များစွာသော ပုဏ္ဏားအပေါင်းနှင့်တကွ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဂေါတမ၊ ပုဏ္ဏားတို့သည် ‘ပုဏ္ဏားအနွယ်သည်သာ မြတ်သော အမျိုးဖြစ်၏၊ အခြားအမျိုးသည် ယုတ်ညံ့၏။ ပုဏ္ဏားအနွယ်သည်သာ ဖြူစင်သောအဆင်းရှိ၏၊ အခြားအမျိုးသည် မည်းညစ်သောအဆင်းရှိ၏။ ပုဏ္ဏားတို့သာ စင်ကြယ်ကုန်၏၊ ပုဏ္ဏားမဟုတ်သူတို့သည် မစင်ကြယ်ကြကုန်။ ပုဏ္ဏားတို့သည်သာလျှင် ဗြဟ္မာမင်း၏ ရင်ဝယ်ဖြစ်သော သားရင်းများ၊ ခံတွင်းမှ မွေးဖွားလာသူများ၊ ဗြဟ္မာမှဖြစ်သူများ၊ ဗြဟ္မာ ဖန်ဆင်းသူများ၊ ဗြဟ္မာ၏အမွေခံများ ဖြစ်ကြကုန်၏’ ဟု ပြောဆိုကြပါသည်။ ဤသို့ ပြောဆိုခြင်းအပေါ် အရှင်ဂေါတမက အဘယ်သို့ မိန့်ကြားတော်မူပါသနည်း” ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

โฆฏมุขสุตฺต

ဃောဋမုခသုတ်

ปุจฺฉา – โฆฏมุขสุตฺตํ [Pg.119] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ပုစ္ဆာ - ငါ့ရှင်တို့၊ ဃောဋမုခသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต เขมิยมฺพวเน โฆฏมุขํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ อายสฺมตา อุเทเนน ภาสิตํ. โฆฏมุโข ภนฺเต พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อุเทนํ จงฺกมนฺตํ อนุจงฺกมมาโน เอวมาห ‘‘อมฺโภ สมณ นตฺถิ ธมฺมิโก ปริพฺพโช, เอวํ เม เอตฺถ โหติ, ตญฺจ โข ภวนฺตรูปานํ วา อทสฺสนา, โย วา ปเนตฺถ ธมฺมา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဝိသဇ္ဇနာ - အရှင်ဘုရား၊ ဗာရာဏသီပြည် ခေမိယသရက်တော၌ ဃောဋမုခပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်ဥဒေန ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဃောဋမုခပုဏ္ဏားသည် စင်္ကြံကြွတော်မူနေသော အရှင်ဥဒေန၏နောက်မှ လိုက်၍ “အို ရဟန်း၊ တရားနှင့်အညီ ရဟန်းပြုခြင်းဟူသည် မရှိပါ၊ ဤသို့ ငါ ယူဆပါ၏။ ထိုသို့ ယူဆရခြင်းသည်လည်း သင်တို့ကဲ့သို့သောသူများကို မမြင်ဖူးခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဤသာသနာ၌ အမှန်တကယ် တရားမရှိခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ရပါမည်” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

จงฺกีสุตฺต

စင်္ကီသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.120] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จงฺกีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ပုစ္ဆာ - ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား ...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားသည် စင်္ကီသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต โอปาสาเท นาม โกสลานํ นิคเม กาปฏิกํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ, กาปฏิโก ภนฺเต มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยทิทํ โภ โคตม พฺราหฺมณานํ โปราณํ มนฺตปทํ อิติหิติหปรมฺปราย ปิฏกสมฺปทาย, ตตฺถ จ พฺราหฺมณา เอกํเสน นิฏฺฐํ คจฺฉนฺติ ‘อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ, อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဝိသဇ္ဇနာ - အရှင်ဘုရား၊ ကောသလတိုင်း၊ သြပါသာဒမည်သော ကောသလတို့၏ နိဂုံး၌ ကာပဋိကလုလင်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ကာပဋိကလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဂေါတမ၊ ‘ဤသည်သာ အမှန်ဖြစ်၏၊ အခြားသောအရာသည် အချည်းနှီးဖြစ်၏’ ဟု အစဉ်အဆက် ဆင်းသက်လာသော ပိဋကတ်အစုအဝေးဖြစ်သည့် ပုဏ္ဏားတို့၏ ရှေးဟောင်းမန္တန်ကျမ်းဂန်တို့အပေါ်၌ ပုဏ္ဏားတို့သည် တစ်ဖက်သတ် ဆုံးဖြတ်ချက်ချကြပါသည်။ ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အရှင်ဂေါတမက အဘယ်သို့ မိန့်ကြားတော်မူပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

เอสุการีสุตฺต

ဧသုကာရီသုတ်

ปุจฺฉา – เอสุการีสุตฺตํ [Pg.122] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ပုစ္ဆာ - ငါ့ရှင်တို့၊ ဧသုကာရီသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เอสุการึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, เอสุการี ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม จตสฺโส ปาริจริยา ปญฺญเปนฺติ, พฺราหฺมณสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺติ, ขตฺติยสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺติ, เวสฺสสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺติ, สุทฺทสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဝိသဇ္ဇနာ - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဧသုကာရီပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဧသုကာရီပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “အရှင်ဂေါတမ၊ ပုဏ္ဏားတို့သည် လုပ်ကျွေးခြင်းလေးမျိုးကို ပညတ်ကြပါသည်။ ပုဏ္ဏားအတွက် လုပ်ကျွေးခြင်း၊ မင်းအတွက် လုပ်ကျွေးခြင်း၊ ကုန်သည်အတွက် လုပ်ကျွေးခြင်း၊ ဖုန်းဆိုး (သုဒ္ဒ) အတွက် လုပ်ကျွေးခြင်းတို့ကို ပညတ်ကြပါသည်” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ธนญฺชานิสุตฺต

ဓနဉ္ဇာနိသုတ်

ปุจฺฉา – ธนญฺชานิสุตฺตํ [Pg.125] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

ပုစ္ဆာ - ငါ့ရှင်တို့၊ ဓနဉ္ဇာနိသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ธนญฺชานึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ, ธนญฺชานิ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ปมาทวิหารํ วิหาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဝိသဇ္ဇနာ - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားသည် မေ့မေ့လျော့လျော့ နေထိုင်လေ့ရှိပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – อถ [Pg.126] โข อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ กถํ ธนญฺชานึ พฺราหฺมณํ ปุจฺฉิ, กถญฺจ โส อายสฺมโต สาริปุตฺตตฺเถรสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อาโรเจสิ.

ပုစ္ဆာ - ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ငါ့ရှင်တို့၊ တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားအား မည်သို့ မေးမြန်းတော်မူသနည်း၊ ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားကလည်း တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်အား မည်သို့ ပြန်လည် လျှောက်ထားခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กจฺจาสิ ธนญฺชานิ อปฺปมตฺโต’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ธนญฺชานึ พฺราหฺมณํ ปุจฺฉิ, ธนญฺชานิ จ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ‘‘กุโต โภ สาริปุตฺต อมฺหากํ อปฺปมาโท, เยสํ โน มาตาปิตโร โปเสตพฺพา’’ติ, เอวมาทินา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อาโรเจสิ.

ဝိသဇ္ဇနာ - “ဓနဉ္ဇာနိ၊ သင်သည် မမေ့မလျော့ဘဲ ရှိပါ၏လော” ဟု ဤသို့လျှင် အရှင်ဘုရား၊ တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားအား မေးမြန်းတော်မူခဲ့ပါသည်။ ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားကလည်း “အရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ အမိအဖတို့ကို လုပ်ကျွေးမွေးမြူနေရသော အကျွန်ုပ်တို့အား မမေ့မလျော့ခြင်း (သတိတရား) သည် အဘယ်မှာ ဖြစ်နိုင်ပါအံ့နည်း” ဟု အစရှိသည်ဖြင့် တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်အား ပြန်လည် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.128] วุตฺเต โข อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส กีทิสํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

ပုစ္ဆာ - ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုသို့ လျှောက်ထားအပ်သည်ရှိသော် တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားအား မည်သို့သော တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ธนญฺชานิ, อิเธกจฺโจ มาตาปิตูนํ เหตุ อธมฺมจารี วิสมจารี อสฺส, ตเมนํ อธมฺมจริยา วิสมจริยาเหตุ นิรยํ นิรยปาลา อุปกฑฺเฒยฺยุ’’นฺติ, เอวมาทินา ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส ธมฺมกถํ กเถสิ.

ဝိသဇ္ဇနာ - အရှင်ဘုရား၊ ထိုသို့ လျှောက်ထားအပ်သည်ရှိသော် တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် “ဓနဉ္ဇာနိ၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း။ ဤလောက၌ အချို့သောသူသည် မိဘတို့ကြောင့် မတရားကျင့်သူ၊ မှားယွင်းစွာကျင့်သူ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထိုမတရားကျင့်ခြင်း၊ မှားယွင်းစွာကျင့်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ငရဲထိန်းတို့သည် ထိုသူအား ငရဲသို့ ဆွဲငင်သွားကြကုန်ရာ၏ မဟုတ်ပါလော” ဟု အစရှိသည်ဖြင့် ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားအား တရားစကား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – ปุน [Pg.130]ปิ อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ กถํ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส อปเรนปิ ปริยาเยน อนุสาสนึ อทาสิ.

ပုစ္ဆာ - ငါ့ရှင်တို့၊ တစ်ဖန် တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားအား အခြားသောနည်းလမ်းဖြင့်လည်း အဘယ်သို့ ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူခဲ့သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปุนปิ ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ธนญฺชานิ, โย วา มาตาปิตูนํ เหตุ อธมฺมจารี วิสมจารี อสฺส, โย วา มาตาปิตูนํ เหตุ ธมฺมจารี สมจารี อสฺส, กตมํ เสยฺโย’’ติ, เอวมาทินา ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส อปเรนปิ ปริยาเยน โอวาทมทาสิ.

ဝိသဇ္ဇနာ - အရှင်ဘုရား၊ တစ်ဖန် တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် “ဓနဉ္ဇာနိ၊ ထိုအရာကို အဘယ်သို့ မှတ်ထင်သနည်း။ မိဘတို့ကြောင့် မတရားကျင့်သူ၊ မှားယွင်းစွာကျင့်သူနှင့် မိဘတို့ကြောင့် တရားသဖြင့်ကျင့်သူ၊ မှန်ကန်စွာကျင့်သူ နှစ်ဦးတို့တွင် အဘယ်သူက သာလွန်မြတ်သနည်း” ဟု အစရှိသည်ဖြင့် ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားအား အခြားသောနည်းလမ်းဖြင့်လည်း ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อปรภาเค [Pg.132]ปิ อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ กถํ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส มรณสมเย ธมฺมกถํ กเถสิ, กถญฺจสฺส อภิสมฺปราโย อโหสิ.

ပုစ္ဆာ - ငါ့ရှင်တို့၊ နောင်တစ်ချိန်တွင်လည်း တရားစစ်သူကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏား သေခါနီးအချိန်၌ တရားစကားကို မည်သို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း၊ ထိုပုဏ္ဏား၏ တမလွန်ဘဝလားရာသည်လည်း အဘယ်သို့ ဖြစ်ခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อปรภาเค [Pg.133]ปิ ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส มรณสมเยปิ จตฺตาโร พฺรหฺมวิหาเร เทเสสิ, ธนญฺชานิ จ ภนฺเต พฺราหฺมโณ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมโลกูปโค อโหสิ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ နောင်အခါ၌လည်း တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်သည် ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏား၏ သေခါနီးအချိန်၌ပင် ဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါးကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားသည်လည်း ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေသည်မှနောက်၌ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပါသည်။

วาเสฏฺฐสุตฺต

ဝါသေဋ္ဌသုတ်

ปุจฺฉา – วาเสฏฺฐสุตฺตํ [Pg.135] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဝါသေဋ္ဌသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကိုအကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิจฺฉานงฺคเล ภนฺเต วาเสฏฺฐํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ. วาเสฏฺโฐ ภนฺเต มาณโว ภควนฺตํ คาถาหิ อชฺฌภาสิ –

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ဣစ္ဆာနင်္ဂလရွာ၌ ဝါသေဋ္ဌလုလင်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဝါသေဋ္ဌလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဂါထာတို့ဖြင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည် -

‘‘อนุญฺญาตปฏิญฺญาตา, เตวิชฺชา มยมสฺมุโภ;

อหํ โปกฺขรสาติสฺส, ตารุกฺขสฺสายํ มาณโว.

“အကျွန်ုပ်တို့ နှစ်ဦးလုံးပင် (ဆရာများက) ဝေဒသုံးပုံတတ်မြောက်သူဟူ၍ ခွင့်ပြုအပ်၊ ဝန်ခံအပ်သူများ ဖြစ်ကြပါသည်၊ အကျွန်ုပ်သည် ပေါက္ခရသာတိ၏ (တပည့် ဖြစ်ပါသည်)၊ ဤလုလင်သည် တာရုက္ခ၏ (တပည့် ဖြစ်ပါသည်)။

เตวิชฺชานํ ยทกฺขาตํ, ตตฺร เกวลิเนสฺมเส;

ปทกสฺมา เวยฺยากรณา, ชปฺเป อาจริยสาทิสา;

เตสํ โน ชาติวาทสฺมึ, วิวาโท อตฺถิ โคตม.

ဝေဒသုံးပုံတတ်မြောက်သူတို့၏ ပြောကြားချက်အလုံးစုံကို အကျွန်ုပ်တို့ သိရှိနားလည်ကြပါသည်၊ ပုဒ်ကိုသိသူ၊ သဒ္ဒါကျမ်းကိုတတ်သူများဖြစ်ကြပြီး မန္တန်ရွတ်ဆိုရာ၌လည်း ဆရာနှင့်တူသူများ ဖြစ်ကြပါသည်၊ အို-ဂေါတမဘုရား၊ ထိုသို့ဖြစ်သော အကျွန်ုပ်တို့အား အမျိုးဇာတ်နှင့်ပတ်သက်သော စကား၌ ငြင်းခုံခြင်း ဖြစ်ပွားနေပါသည်။

ชาติยา พฺราหฺมโณ โหติ, ภารทฺวาโช อิติ ภาสติ;

อหญฺจ กมฺมุนา พฺรูมิ, เอวํ ชานาหิ จกฺขุม.

‘အမျိုးဇာတ်ကြောင့် ပုဏ္ဏားဖြစ်သည်’ ဟု ဘာရဒွါဇလုလင်က ပြောဆိုပါသည်၊ အကျွန်ုပ်ကမူ ‘ကံကြောင့် (ပုဏ္ဏား) ဖြစ်သည်’ ဟု ပြောဆိုပါသည်၊ အို-ပညာမျက်စိရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ ဤသို့ သိတော်မူပါ။

เตน สกฺโกม ญาเปตุํ, อญฺญํมญฺญํ มยํ อุโภ;

ภวนฺตํ ปุฏฺฐุมาคมา, สมฺพุทฺธํ อิติ วิสฺสุตํ.

ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦးလုံးသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နားလည်အောင် မပြုနိုင်ကြပါ၊ ထို့ကြောင့် (ကိလေသာအလုံးစုံကို) ကိုယ်တိုင်သိတော်မူသော ‘သမ္ဗုဒ္ဓ’ ဟု ကျော်စောထင်ရှားသော အရှင်ဂေါတမအား မေးမြန်းရန် ရောက်ရှိလာကြပါသည်၊

จนฺทํ ยถา ขยาตีตํ, เปจฺจ ปญฺชลิกา ชนา;

วนฺทนา นมสฺสนฺติ, เอวํ โลกสฺมึ โคตมํ.

ဆုတ်ကပ်လွန်မြောက်သော (ပြည့်ဝန်းသော) လမင်းကို လူတို့သည် လက်အုပ်ချီမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ကြသကဲ့သို့ ထို့အတူ လောက၌ အရှင်ဂေါတမကို ရှိခိုးပူဇော်ကြပါသည်။

จกฺขุํ [Pg.136] โลเก สมุปฺปนฺนํ, มยํ ปุจฺฉาม โคตมํ;

ชาติยา พฺราหฺมโณ โหติ, อุทาหุ ภวติ กมฺมุนา;

อชานตํ โน ปพฺรูหิ, ยถา ชาเนมุ พฺราหฺมณนฺติ.

လောက၌ ပညာမျက်စိသဖွယ် ပွင့်ထွန်းလာတော်မူသော အရှင်ဂေါတမအား အကျွန်ုပ်တို့ မေးမြန်းပါသည်၊ အမျိုးဇာတ်ကြောင့် ပုဏ္ဏားဖြစ်ပါသလော၊ သို့မဟုတ် ကံကြောင့် ပုဏ္ဏားဖြစ်ပါသလော၊ မသိသေးသော အကျွန်ုပ်တို့အား ပုဏ္ဏားဖြစ်ပုံကို သိရပါစေကြောင်း ဟောကြားတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

สุภสุตฺต

သုဘသုတ်

ปุจฺฉา – สุภสุตฺตํ [Pg.137] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ သုဘသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကိုအကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สุภํ มาณวํ โตเทยฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สุโภ ภนฺเต มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม เอวมาหํสุ’ คหฏฺโฐ อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลํ, น ปพฺพชิโต อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลนฺติ, อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ တောဒေယျပုဏ္ဏား၏သား သုဘလုလင်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ တောဒေယျပုဏ္ဏား၏သား သုဘလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ‘အို-ဂေါတမ၊ ပုဏ္ဏားတို့သည် “လူဝတ်ကြောင်သည်သာ ကုသိုလ်ဖြစ်သော တရားမှန်ကို ပြီးမြောက်စေနိုင်၏၊ ရဟန်းသည် ကုသိုလ်ဖြစ်သော တရားမှန်ကို မပြီးမြောက်စေနိုင်” ဟု ပြောဆိုကြပါသည်၊ ဤ၌ အရှင်ဂေါတမသည် မည်သို့မိန့်ကြားတော်မူပါသနည်း’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – ปุน [Pg.138]ปิ อาวุโส สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต กถํ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ, กถญฺจ ภควา วิภชฺช พฺยากาสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ တောဒေယျပုဏ္ဏား၏သား သုဘလုလင်သည် တစ်ဖန် မြတ်စွာဘုရားအား မည်သို့မေးမြန်းခဲ့သနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားကလည်း မည်သို့ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม เอวมาหํสุ ‘มหฏฺฐมิทํ มหากิจฺจํ มหาธิกรณํ มหาสมารมฺภํ, ฆราวาสกมฺมฏฺฐานํ มหปฺผลํ โหติ. อปฺปฏฺฐมิทํ อปฺปกิจฺจํ อปฺปาธิกรณํ อปฺปสมารมฺภํ, ปพฺพชฺชา กมฺมฏฺฐานํ อปฺปผลํ โหตี’ติ. อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ปุนปิ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอตฺถาปิ โข อหํ มาณว วิภชฺชวาทา, นาหเมตฺถ เอกํสวาโทติ’’ เอวมาทินา วิภชฺช พฺยากาสิ.

ဖြေဆိုချက် - ‘အို-ဂေါတမ၊ ပုဏ္ဏားတို့သည် “အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်၌ နေရခြင်းဟူသော အလုပ်သည် လုပ်ငန်းကြီး၏၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စများ၏၊ တရားစီရင်မှုကြီး၏၊ အားထုတ်မှုကြီး၏၊ အကျိုးများ၏။ ရဟန်းအဖြစ်ဟူသော အလုပ်သည်ကား လုပ်ငန်းနည်း၏၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စနည်း၏၊ တရားစီရင်မှုနည်း၏၊ အားထုတ်မှုနည်း၏၊ အကျိုးနည်း၏” ဟု ပြောဆိုကြပါသည်၊ ဤ၌ အရှင်ဂေါတမသည် မည်သို့မိန့်ကြားတော်မူပါသနည်း’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ တောဒေယျပုဏ္ဏား၏သား သုဘလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့တစ်ဖန် မေးမြန်းခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားကလည်း ‘လုလင်၊ ဤအရာ၌ ငါသည် ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ ပြောဆိုလေ့ရှိ၏၊ ဤအရာ၌ ငါသည် တစ်ဖက်သတ် ဆုံးဖြတ်၍ ပြောဆိုလေ့မရှိပါ’ စသည်ဖြင့် ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

สงฺคารวสุตฺต

သင်္ဂါရဝသုတ်

ปุจฺฉา – สงฺคารวสุตฺตํ [Pg.141] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ သင်္ဂါရဝသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကိုအကြောင်းပြု၍၊ မည်သည့်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต จญฺจลิกปฺเป นาม คาเม สงฺคารวํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ, สงฺคารโว ภนฺเต มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สนฺติ โข โภ โคตม เอเก สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมาภิญฺญาโวสานปารมิปฺปตฺตา อาทิพฺรหฺมจริยํ ปฏิชานนฺติ. ตตฺร โภ โคตม เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมาภิญฺญาโวสานปารมิปฺปตฺตา อาทิพฺรหฺมจริยํ ปฏิชานนฺติ, เตสํ ภวํ โคตโม กตโม’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ကောသလတိုင်း စဉ္စလိကပ္ပအမည်ရှိသောရွာ၌ သင်္ဂါရဝလုလင်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ သင်္ဂါရဝလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ‘အို-ဂေါတမ၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ထူးမြတ်သောဉာဏ်ဖြင့် ပြီးဆုံးခြင်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်၍ မြတ်သောကျင့်ဝတ်ကို ကိုယ်တိုင်ဝန်ခံသော အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် ရှိကြပါသည်၊ အို-ဂေါတမ၊ ထိုသမဏဗြာဟ္မဏတို့တွင် အရှင်ဂေါတမသည် မည်သည့်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပါသနည်း’ ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

เทวทหสุตฺต

ဒေဝဒဟသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.145] ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เทวทหสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ဒေဝဒဟသုတ်ကို မည်သည့်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကိုအကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต เทวทเห นาม สกฺยานํ นิคเม สมฺม หุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သက္ကတိုင်း ဒေဝဒဟအမည်ရှိသော သာကီဝင်တို့၏နိဂုံး၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปญฺจตฺตยสุตฺต

ပဉ္စတ္တယသုတ်

ปุจฺฉา – ปญฺจตฺตยสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ပဉ္စတ္တယသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကိုအကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

กินฺติสุตฺต

ကိန္တိသုတ်

ปุจฺฉา – กินฺติสุตฺตํ [Pg.146] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ကိန္တိသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌၊ မည်သူ့ကိုအကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปิสินารายํ ภนฺเต พลิหรเณ นาม วนสณฺเฑ สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ကုသိနာရုံပြည် ဗလိဟရဏအမည်ရှိသော တောအုပ်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.147] อาวุโส ภควา กถํ ปฐมํ ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิตฺวา โอวาทมทาสิ, โย พหุชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုတောအုပ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူအများ၏ အကျိုးစီးပွား၊ စီးပွားချမ်းသာ၊ ချမ်းသာခြင်းအလို့ငှာ ဖြစ်စေသော ဩဝါဒကို ပထမဦးစွာ ရဟန်းတို့အား မည်သို့ ပြန်လည်မေးမြန်း၍ ပေးတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ภควา ‘‘กินฺติ โว ภิกฺขเว มยิ โหติ, จีวรเหตุ วา สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสติ, ปิณฺฑปาตเหตุ วา, เสนาสนเหตุ วา, อิติภวาภวเหตุ วา สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสตี’’ติ ภิกฺขู ปุจฺฉิตฺวา ‘‘ตสฺมาติห ภิกฺขเว เย โว มยา ธมฺมา อภิญฺญา เทสิตา. เสยฺยถิทํ, จตฺตาโร สติปฏฺฐานา จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. ตตฺถ สพฺเพเหว สมคฺเคหิ สมฺโมทมาเนหิ อวิวทมาเนหิ สิกฺขิตพฺพํ’’ เอวมาทินา ภนฺเต ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ထိုတောအုပ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ‘ရဟန်းတို့၊ ငါ့အပေါ်၌ သင်တို့ မည်သို့ ထင်မြင်ကြသနည်း၊ သင်္ကန်းကြောင့် သမဏဂေါတမသည် တရားဟောသလော၊ ဆွမ်းကြောင့်လော၊ ကျောင်းကြောင့်လော၊ ဘဝကြီးငယ်၏ အလိုကြောင့် သမဏဂေါတမသည် တရားဟောသလော’ ဟု ရဟန်းတို့အား မေးမြန်းတော်မူပြီးလျှင် ‘ရဟန်းတို့၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် ဟောကြားအပ်သော တရားတို့သည် ရှိကြကုန်၏။ ယင်းတို့မှာ- သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၊ သမ္မပ္ပဓာန်လေးပါး၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး၊ ဣန္ဒြေငါးပါး၊ ဗိုလ်ငါးပါး၊ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး၊ အင်္ဂါရှစ်ပါးရှိသော မြတ်သောမဂ်တို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။ ထိုတရားတို့၌ သင်တို့အားလုံးသည် ညီညီညွတ်ညွတ်၊ ဝမ်းသာအားရ၊ မငြင်းခုံကြဘဲ သင်ယူကြရမည်’ စသည်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဩဝါဒပေးတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.150] ภควา ตตฺถ ทุติยมฺปิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ. โย พหุชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုတောအုပ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူအများ၏ အကျိုးစီးပွား၊ စီးပွားချမ်းသာ၊ ချမ်းသာခြင်းအလို့ငှာ ဖြစ်စေသော ဒုတိယအကြိမ် ဩဝါဒကိုလည်း ရဟန်းတို့အား မည်သို့ ပေးတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ภควา ‘‘เตสญฺจ โว ภิกฺขเว สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ สิกฺขตํ สิยา อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน อาปตฺติ, สิยา วีติกฺกโม. ตตฺร ภิกฺขเว น โจทนาย ตริตพฺพํ ปุคฺคโล อุปปริกฺขิตพฺโพ’’ติ เอวมาทินา ภิกฺขูนํ ทุติยมฺปิ โอวาทมทาสิ.

ဖြေဆိုချက် - အရှင်ဘုရား၊ ထိုတောအုပ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ‘ရဟန်းတို့၊ ညီညီညွတ်ညွတ်၊ ဝမ်းဝမ်းမြောက်မြောက်၊ မငြင်းခုံဘဲ ကျင့်ကြံနေကြသော သင်တို့အား အချို့သောရဟန်း၏ အာပတ်သင့်ခြင်း ဖြစ်နိုင်၏၊ လွန်ကျူးခြင်း ဖြစ်နိုင်၏။ ထိုအရာ၌ ရဟန်းတို့၊ စွပ်စွဲခြင်းကို အလျင်စလို မပြုအပ်၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို စုံစမ်းဆင်ခြင်အပ်၏’ စသည်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဒုတိယအကြိမ် ဩဝါဒပေးတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.152] ภควา ตตฺถ ตติยมฺปิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ, โย พหุชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုတောအုပ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူအများ၏ အကျိုးစီးပွား၊ စီးပွားချမ်းသာ၊ ချမ်းသာခြင်းအလို့ငှာ ဖြစ်စေသော တတိယအကြိမ် ဩဝါဒကိုလည်း ရဟန်းတို့အား မည်သို့ ပေးတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘เตสญฺจ โว ภิกฺขเว สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ สิกฺขตํ อญฺญมญฺญสฺส วจีสํหาโร อุปฺปชฺเชยฺย ทิฏฺฐิปฬาโส เจตโส อาฆาโต อปฺปจฺจโย อนภิรทฺธี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ตตฺถ ตติยมฺปิ ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

ဖြေကြားချက် - “ချစ်သားရဟန်းတို့၊ ညီညွတ်ကြကုန်သော၊ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကြကုန်သော၊ မငြင်းခုံကြကုန်ဘဲ (သိက္ခာကို) ဆည်းပူးကြကုန်သော သင်တို့အား အချင်းချင်း နှုတ်ဖြင့် ကုန်းတိုက်မှု၊ အယူဝါဒဖြင့် ရန်ပြိုင်စောင်းမြောင်းမှု၊ စိတ်အတွင်း ရန်ငြိုးဖွဲ့မှု၊ မကျေနပ်မှု၊ မနှစ်သက်မှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုနေရာ၌ တတိယအကြိမ်လည်း ရဟန်းတို့အား ဆုံးမဩဝါဒ ပေးတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.154] ภิกฺขุนา เอวํ สตฺถุ โอวาทานุสาสนิการินา อายสฺมา นุ เต ภิกฺขุ อกุสลา วุฏฺฐาเปตฺวา กุสเล ปติฏฺฐาเปตีติ ปเรหิ ปุฏฺเฐน กถํ สมฺมา พฺยากรมาเนน พฺยากาตพฺพํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ထိုသို့သော ဆုံးမဩဝါဒကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သော ထိုရဟန်းအား “ငါ့ရှင်... ထိုရဟန်းသည် သင့်ကို အကုသိုလ်မှ ထမြောက်စေ၍ ကုသိုလ်၌ တည်စေပါသလော” ဟု သူတစ်ပါးတို့က မေးမြန်းအပ်သော် မည်သို့ မှန်ကန်စွာ ဖြေဆိုရမည်နည်း။

วิสฺสชฺชนา – ‘‘อิธาหํ อาวุโส เยน ภควา เตนุปสงฺกมึ, ตสฺส เม ภควา ธมฺมํ เทเสสิ, ตาหํ ธมฺมํ สุตฺวา เตสํ ภิกฺขูนํ อภาสึ, ตํ เต ภิกฺขู ธมฺมํ สุตฺวา อกุสลา วุฏฺฐหึสุ กุสเล ปติฏฺฐหึสู’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต เตน ภิกฺขุนา เอวํ สตฺถุ โอวาทานุสาสนิการินา ปเรหิ ปุฏฺเฐน สมฺมา พฺยากรมาเนน พฺยากาตพฺพํ.

ဖြေကြားချက် - “ငါ့ရှင်... ငါသည် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့၏၊ ထိုငါ့အား မြတ်စွာဘုရားသည် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၏၊ ငါသည် ထိုတရားကို နာယူပြီးလျှင် ထိုရဟန်းတို့အား ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့၏၊ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုတရားကို နာယူကြရသဖြင့် အကုသိုလ်မှ ထမြောက်၍ ကုသိုလ်၌ တည်ကြကုန်၏” ဟု (ဖြေဆိုရပါမည်)။ အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရား၏ ထိုသို့သော ဆုံးမဩဝါဒကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သော ထိုရဟန်းသည် သူတစ်ပါးတို့က မေးမြန်းအပ်သော် ဤသို့လျှင် မှန်ကန်စွာ ပြန်လည်ဖြေကြားအပ်ပါသည်။

สามคามสุตฺต

သာမဂါမသုတ်

ปุจฺฉา – สามคามสุตฺตํ [Pg.155] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ သာမဂါမသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต สามคาเม นาม สกฺยานํ นิคเม อายสฺมนฺตญฺจ อานนฺทํ อายสฺมนฺตญฺจ จุนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา จ ภนฺเต อานนฺโท อายสฺมา จ จุนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสุ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อยํ ภนฺเต จุนฺโท สมณุทฺเทโส เอวมาห ‘นิคณฺโฐ ภนฺเต นาฏปุตฺโต ปาวายํ อธุนา กาลงฺกโต, ตสฺส กาลงฺกิริยาย ภินฺนา นิคณฺฐา ทฺเวธิกชาตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ…เป… [Pg.156] ภินฺนถูเป อปฺปฏิสรเณ’ติ. ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต เอวํ โหติ ‘มาเหว ภควโต อจฺจเยน สงฺเฆ วิวาโท อุปฺปชฺชิ, สฺวาสฺส วิวาโท พหุชนอหิตาย พหุชนอสุขาย พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสาน’นฺติ’’. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... သာကီဝင်တို့၏ ပြည်နယ် သာမဂါမမည်သော သာကီဝင်တို့၏ နိဂုံးရွာ၌ အရှင်အာနန္ဒာနှင့် အရှင်စုန္ဒတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... အရှင်အာနန္ဒာနှင့် အရှင်စုန္ဒတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ကြပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ သင့်လျော်သော နေရာ၌ ထိုင်နေကြပါသည်။ သင့်လျော်သော နေရာ၌ ထိုင်နေသော အရှင်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည် - “အရှင်ဘုရား... ဤသာမဏေငယ် စုန္ဒသည် ဤသို့ ပြောဆိုပါသည် - ‘အရှင်ဘုရား၊ နိဂဏ္ဌ နာဋပုတ္တသည် ပါဝါပြည်၌ မကြာသေးမီက ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါပြီ၊ ထိုသူ ကွယ်လွန်သဖြင့် နိဂဏ္ဌတို့သည် ကွဲပြားကြကုန်လျက်၊ နှစ်စုကွဲကုန်လျက်၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်ကြကုန်လျက်၊ ငြင်းခုံခြင်းသို့ ရောက်ကြကုန်လျက် အချင်းချင်း နှုတ်လှံထိုး၍ နေကြကုန်၏...ပ... တိုင်ပျက်သကဲ့သို့ ကိုးကွယ်ရာမဲ့ ဖြစ်လျက် ရှိကြကုန်၏’ ဟု ပြောဆိုပါသည်၊ အရှင်ဘုရား... ထိုသို့ ပြောဆိုသဖြင့် အကျွန်ုပ်အား ‘မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူသောအခါ သံဃာတော်၌ ခိုက်ရန်ငြင်းခုံမှု မဖြစ်ပါစေနှင့်၊ ထိုငြင်းခုံမှုသည် လူအများအတွက် အစီးအပွားမဲ့ရန်၊ ဆင်းရဲရန်၊ နတ်လူတို့၏ အကျိုးမဲ့ရန်နှင့် ဒုက္ခဖြစ်ရန် ဖြစ်လိမ့်မည်’ ဟု တွေးတောမိပါသည်”။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

สุนกฺขตฺตสุตฺต

သုနက္ခတ္တသုတ်

ปุจฺฉา – สุนกฺขตฺตสุตฺตํ [Pg.158] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ သုနက္ခတ္တသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, สุนกฺขตฺโต ภนฺเต ลิจฺฉวิปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สุตํ เมตํ ภนฺเต สมฺพหุเลหิ กิร ภิกฺขูหิ ภควโต สนฺติเก อญฺญา พฺยากตา ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามาติ. กจฺจิ เต ภนฺเต ภิกฺขู สมฺมเทว อญฺญํ พฺยากํสุ, อุทาหุ สนฺเตตฺเถกจฺเจ ภิกฺขู อธิมาเนน อญฺญํ พฺยากํสู’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... ဝေသာလီပြည်၌ လိစ္ဆဝီမင်းသား သုနက္ခတ္တကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... လိစ္ဆဝီမင်းသား သုနက္ခတ္တသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည် - “အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရား၏ ထံတော်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် ‘ငါတို့သည် ပဋိသန္ဓေနေမှု ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤမဂ်ကိစ္စအလို့ငှာ တစ်ပါးသော ပြုဖွယ်မရှိတော့ပြီဟု သိတော်မူကြကုန်၏’ ဟု ရဟန္တာဖြစ်ကြောင်းကို ဝန်ခံပြောဆိုကြသည်ဟု အကျွန်ုပ် ကြားသိရပါသည်၊ အရှင်ဘုရား... ထိုရဟန်းတို့သည် မှန်ကန်စွာပင် ရဟန္တာဖြစ်ကြောင်းကို ဝန်ခံပြောဆိုကြပါသလော၊ သို့မဟုတ် အချို့သော ရဟန်းတို့သည် ထောင်လွှားသောမာန် (အဓိမာန) ဖြင့် ရဟန္တာဖြစ်ကြောင်းကို ဝန်ခံပြောဆိုကြပါသလော” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

อาเนญฺชสปฺปายสุตฺต

အာနေဉ္ဇသပ္ပါယသုတ်

ปุจฺฉา – อาเนญฺชสปฺปายสุตฺตํ [Pg.161] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ အာနေဉ္ဇသပ္ပါယသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต กมฺมาสธมฺเม นาม กุรูนํ นิคเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... ကုရုတိုင်း၊ ကမ္မာသဓမ္မမည်သော ကုရုမင်းတို့၏ နိဂုံးရွာ၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

คณกมฺโมคฺคลฺลานสุตฺต

ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ်

ปุจฺฉา – คณกโมคฺคลฺลานสุตฺตํ [Pg.162] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် မည်သည့်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต คณกโมคฺคลฺลานํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, คณกโมคฺคลฺลาโน ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘เสยฺยาถาปิ โภ โคตม อิมสฺส มิคารมาตุปาสาทสฺส ทิสฺสติ อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา ยทิทํ ยาว ปจฺฉิมโสปานกเฬวรา…เป… สกฺกา นุโข โภ โคตม อิมสฺมิมฺปิ ธมฺมวินเย เอวเมว อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา ปญฺญเปตุ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည် - “အရှင်ဂေါတမ... ဤမိဂါရမာတုပြာသာဒ်ကြီးအား အဆင့်ဆင့် သင်ယူခြင်း၊ အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ခြင်း၊ အဆင့်ဆင့် ကျင့်ကြံခြင်းတို့သည် နောက်ဆုံး လှေကားထစ်တိုင်အောင် မြင်တွေ့ရသကဲ့သို့...ပ... အရှင်ဂေါတမ... ဤဓမ္မဝိနယသာသနာတော်၌လည်း ဤသို့လျှင် အဆင့်ဆင့် သင်ယူခြင်း၊ အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ခြင်း၊ အဆင့်ဆင့် ကျင့်သုံးခြင်းတို့ကို ပညတ်တော်မူရန် ဖြစ်နိုင်ပါသလော” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.165] วุตฺเต โข อาวุโส คณกโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ กึ อโวจ, กถญฺจสฺส ภควา พฺยากาสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဤသို့ ပြောဆိုအပ်သော် ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားအား မည်သို့ ပြောဆိုသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုသူအား မည်သို့ ပြန်လည်ဖြေကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต คณกโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข โภโต โคตมสฺส สาวกา โภตา โคตเมน เอวํ โอวทียมานา เอวํ อนุสาสียมานา สพฺเพ อจฺจนฺตํ นิฏฺฐํ นิพฺพานํ อาโรเธนฺติ, อุทาหุ เอกจฺเจ นาราเธนฺตี’’ติ, ภควา จ ภนฺเต ‘‘อปฺเปกจฺเจ โข พฺราหฺมณ มม สาวกา มยา เอวํ โอวทียมานา เอวํ อนุสาสียมานา อจฺจนฺตํ นิฏฺฐํ นิพฺพานํ อาราเธนฺติ, เอกจฺเจ นาราเธนฺตี’’ติ เอวมาทินา คณกโมคฺคลฺลานสฺส พฺราหฺมณสฺส พฺยากาสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... ဤသို့ ပြောဆိုအပ်သော် ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည် - “အရှင်ဂေါတမ... အရှင်ဂေါတမ၏ တပည့်တို့သည် အရှင်ဂေါတမက ဤသို့ ဆုံးမအပ်၊ ဤသို့ ညွှန်ကြားအပ်ပါသော် အားလုံးသောသူတို့သည် အပြီးတိုင် ပြီးမြောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိကြပါသလော၊ သို့မဟုတ် အချို့သောသူတို့သည် မရရှိကြပါသလော” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း “ပုဏ္ဏား... ငါ၏တပည့်တို့သည် ငါက ဤသို့ ဆုံးမအပ်၊ ဤသို့ ညွှန်ကြားအပ်သော် အချို့သောသူတို့သည် အပြီးတိုင် ပြီးမြောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိကြကုန်၏၊ အချို့သောသူတို့ကား မရရှိကြကုန်” စသည်ဖြင့် ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားအား ပြန်လည်ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.168] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา คณโก โมคฺคลฺลาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဤတရားဒေသနာတော်ကို နာယူရသဖြင့် ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားသည် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုမြတ်နိုးလျက် မည်သို့သော ကြည်ညိုခြင်းအခြင်းအရာကို ပြုခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา คณกโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ‘‘เย เม โภ โคตม ปุคฺคลา อสทฺธา ชีวิกตฺถา น สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... ဤတရားဒေသနာတော်ကို နာယူရသဖြင့် ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားသည် “အရှင်ဂေါတမ... အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် သဒ္ဓါတရားမရှိဘဲ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမျှအလို့ငှာ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ သက်ဝင်လူထွက်ခဲ့ကြကုန်၏” စသည်ဖြင့် ဤသာသနာတော်၌ ကြည်ညိုလျက် ကြည်ညိုခြင်းအခြင်းအရာကို ပြုခဲ့ပါသည်။

โคปกโมคฺคลฺลานสุตฺต

ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ်

ปุจฺฉา – โคปกโมคฺคลฺลานสุตฺตํ [Pg.170] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ်ကိုမူကား မည်သည့်နေရာ၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သည့်အကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မည်သူဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต โคปกโมคฺคลฺลานํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ, โคปกโมคฺคลฺลาโน ภนฺเต พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข โภ อานนฺท เอกภิกฺขุปิ เตหิ ธมฺเมหิ สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถา สพฺพํ สมนฺนาคโต, เยหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต โส ภวํ โคตโม อโหสิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားကို အကြောင်းပြု၍ တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်တော်မူသော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ် ဟောကြားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားသည် အရှင်အာနန္ဒာအား ဤသို့ မေးမြန်းခဲ့ပါသည် - “အရှင်အာနန္ဒာ... ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဖြစ်တော်မူသော ထိုအရှင်ဂေါတမသည် အကြင်တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူခဲ့၏၊ ထိုတရားအားလုံးတို့နှင့် အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ပြည့်စုံသော တစ်ပါးသောရဟန်းမျှသော်လည်း ရှိပါသလော” ဟု (မေးမြန်းခဲ့ပါသည်)။ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားခဲ့ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.173] ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภิกฺขุโน ปสาทนียา ธมฺมา ปกาสิตา, เย เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อกฺขาตา. เยหิ จ สมนฺนาคตํ ภิกฺขุํ อญฺเญ ภิกฺขู สกฺกเรยฺยุํ ครุํ กเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... သိတော်မူ မြင်တော်မူသော ပူဇော်ထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်သော၊ အကြင်တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို အခြားရဟန်းတို့သည် ရိုသေကြကုန်ရာ၏၊ အလေးအမြတ် ပြုကြကုန်ရာ၏၊ မြတ်နိုးကြကုန်ရာ၏၊ ပူဇော်ကြကုန်ရာ၏၊ ရိုသေအလေးအမြတ် ပြု၍ မှီဝဲဆည်းကပ်၍ နေကြကုန်ရာ၏။ ထိုရဟန်း၏ ကြည်ညိုဖွယ်ဖြစ်သော တရားတို့ကို တရားဘဏ္ဍာစိုး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် ထိုသုတ်၌ မည်သို့ ပြသဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ พฺราหฺมณ ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เยเม ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ทส ปสาทนียา ธมฺมา ปกาสิตา. เย เตน ภคตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อกฺขาตา, เยหิ สมนฺนาคตํ ภิกฺขุํ เอตรหิ ภิกฺขู สกฺกเรยฺยุํ ครุํ กเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... "ဗြာဟ္မဏ... ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် သီလရှိ၏၊ ပါတိမောက်သံဝရသီလဖြင့် စောင့်စည်းလျက် နေ၏၊ အကျင့်သီလ ကျက်စားရာနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်တို့၌လည်း ဘေးဟူ၍ ရှုလေ့ရှိ၏၊ သိက္ခာပုဒ်တို့၌ ဆောက်တည်၍ ကျင့်၏။ အကြားအမြင်များ၏၊ ကြားနာဖူးသည်ကို ဆောင်ထား၏၊ ကြားနာဖူးသည်ကို ဆည်းပူး၏။ အစ၏ ကောင်းခြင်း၊ အလယ်၏ ကောင်းခြင်း၊ အဆုံး၏ ကောင်းခြင်းရှိသော၊ အနက်နှင့်တကွ ဗျည်းနှင့်တကွ ဖြစ်သော၊ အလုံးစုံ ပြည့်စုံသန့်ရှင်းသော မြတ်သောအကျင့်ကို ပြဆိုတတ်သော အကြင်တရားတို့ကို ကြားနာဖူး၏၊ ဆောင်ထားဖူး၏၊ နှုတ်ဖြင့် ကျွမ်းကျင်စွာ လေ့လာဖူး၏၊ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် ကြံစည်ဖူး၏၊ ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိဖူး၏" ဟူ၍ ဤသို့စသည်ဖြင့် တရားဘဏ္ဍာစိုး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည် ထိုသုတ်၌ ကြည်ညိုဖွယ်သော တရားဆယ်ပါးတို့ကို ပြသဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ ထိုတရားတို့ကို သိတော်မူ မြင်တော်မူသော ပူဇော်ထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မူအပ်၏၊ အကြင်တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို ယခုအခါ၌ ရဟန်းတို့သည် ရိုသေကြကုန်ရာ၏၊ အလေးအမြတ် ပြုကြကုန်ရာ၏၊ မြတ်နိုးကြကုန်ရာ၏၊ ပူဇော်ကြကုန်ရာ၏၊ ရိုသေအလေးအမြတ် ပြု၍ မှီဝဲဆည်းကပ်၍ နေကြကုန်ရာ၏။

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.178] วุตฺเต โข อาวุโส วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต กีทิสํ ปสํสาวจนํ กเถสิ, กถญฺจสฺส อายสฺมา อานนฺทตฺเถโร ธมฺมภณฺฑาคาริโก ตํ วจนํ ปฏิโสเธตฺวา ปกาเสสิ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ဤသို့ ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် မဂဓတိုင်းအမတ်ကြီးဖြစ်သော ဝဿကာရပုဏ္ဏားသည် အဘယ်သို့သော ချီးမွမ်းစကားကို ပြောဆိုပါသနည်း၊ တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်တော်မူသော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်သည်လည်း ထိုစကားကို မည်သို့ သုတ်သင်၍ ပြသဟောကြားတော်မူပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เอวํ [Pg.179] วุตฺเต วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต อุปนนฺทํ เสนาปตึ อามนฺเตสิ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ภวํ เสนาปติ, ยทิ เม โภนฺโต สกฺกาตพฺพํ สกฺกโรนฺติ, ครุํ กาตพฺพํ ครุํ กโรนฺติ, มาเนตพฺพํ มาเนนฺติ, ปูเชตพฺพํ ปูเชนฺตี’’ติ เอวมาทิกํ ปสํสาวจนํ กเถสิ, อายสฺมา จ ภนฺเต อานนฺโท ‘‘น จ โข พฺราหฺมณ โส ภควา สพฺพํ ฌานํ วณฺเณสิ, นปิ โส ภควา สพฺพํ ฌานํ น วณฺเณสี’’ติ เอวมาทินา ตํ วจนํ ปฏิโสเธตฺวา ปกาเสสิ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... ဤသို့ ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် မဂဓတိုင်းအမတ်ကြီးဖြစ်သော ဝဿကာရပုဏ္ဏားသည် ဥပနန္ဒစစ်သူကြီးကို "စစ်သူကြီး... အဘယ်သို့ ထင်မှတ်သနည်း၊ ဤအရှင်တို့သည် ရိုသေထိုက်သောသူကို ရိုသေကြကုန်၏၊ အလေးပြုထိုက်သောသူကို အလေးပြုကြကုန်၏၊ မြတ်နိုးထိုက်သောသူကို မြတ်နိုးကြကုန်၏၊ ပူဇော်ထိုက်သောသူကို ပူဇော်ကြကုန်၏" ဟူ၍ ဤသို့စသော ချီးမွမ်းစကားကို ပြောဆိုပါ၏။ အရှင်အာနန္ဒာသည်လည်း "ဗြာဟ္မဏ... ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော ဈာန်ကို ချီးမွမ်းတော်မူသည်လည်း မဟုတ်၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော ဈာန်ကို မချီးမွမ်းသည်လည်း မဟုတ်" ဟူ၍ ဤသို့စသည်ဖြင့် ထိုစကားကို သုတ်သင်၍ ပြသဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

มหาปุณฺณมสุตฺต

မဟာပုဏ္ဏမသုတ်

ปุจฺฉา – มหาปุณฺณมสุตฺตํ [Pg.182] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... မဟာပုဏ္ဏမသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ สฏฺฐิมตฺตานํ ปธานียภิกฺขูนํ สงฺฆตฺเถรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ, อญฺญตโร ภนฺเต

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းကြကုန်သော ခြောက်ဆယ်မျှသော ရဟန်းတို့၏ သံဃမထေရ်ဖြစ်သော ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... တစ်ပါးသော...

สฏฺฐิมตฺตานํ [Pg.183] ปธานียภิกฺขูนํ สงฺฆตฺเถโร ภิกฺขุ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ปุจฺเฉยฺยาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ กิญฺจิเทว เทสํ, สเจ เม ภควา โอกาสํ กโรติ ปญฺหสฺส เวยฺยากรณายา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ခြောက်ဆယ်မျှသော ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းသော ရဟန်းတို့၏ သံဃမထေရ်ဖြစ်သော ရဟန်းသည် နေရာမှ ထ၍ ကိုယ်ဝတ်သင်္ကန်းကို ပခုံးတစ်ဖက်၌ တင်လျက် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ လက်အုပ်ချီမိုးပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား "အရှင်ဘုရား... အကယ်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်အား ပြဿနာကို ဖြေကြားရန် အခွင့်ပေးတော်မူပါမူ၊ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းကို မေးလျှောက်လိုပါသည်" ဟု လျှောက်ထားအပ်သော ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

จูฬปุณฺณมสุตฺต

စူဠပုဏ္ဏမသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬปุณฺณมสุตฺตํ [Pg.184] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... စူဠပုဏ္ဏမသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.185] ตตฺถ ภควตา อสปฺปุริสองฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သူတော်မဟုတ်သူ (အသူတော်) တို့၏ အင်္ဂါရပ်တို့ကို မည်သို့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ပြသဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อสปฺปุริโส ภิกฺขเว อสฺสทฺธมฺมสมนฺนาคโต โหติ, อสปฺปุริสภตฺติ โหติ, อสปฺปุริสจินฺตี โหติ, อสปฺปุริสมนฺตี โหติ, อสปฺปุริสวาโจ โหติ, อสปฺปุริสกมฺมนฺโต โหติ, อสปฺปุริสทิฏฺฐิ โหติ, อสปฺปุริสทานํ เทตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อฏฺฐ อสปฺปุริสองฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... "ရဟန်းတို့... သူတော်မဟုတ်သူ (အသူတော်) သည် သူတော်မဟုတ်သူတို့၏ တရားနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ သူတော်မဟုတ်သူတို့နှင့် ပေါင်းဖော်တတ်၏၊ သူတော်မဟုတ်သူတို့ကဲ့သို့ ကြံစည်တတ်၏၊ သူတော်မဟုတ်သူတို့ကဲ့သို့ တိုင်ပင်တတ်၏၊ သူတော်မဟုတ်သူတို့ကဲ့သို့ ပြောဆိုတတ်၏၊ သူတော်မဟုတ်သူတို့ကဲ့သို့ လုပ်ကိုင်တတ်၏၊ သူတော်မဟုတ်သူတို့ကဲ့သို့ အယူရှိ၏၊ သူတော်မဟုတ်သူတို့ကဲ့သို့ အလှူပေးတတ်၏" ဟူ၍ ဤသို့စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ အသူတော်တို့၏ အင်္ဂါရှစ်ပါးတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ပြသဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.186] ปนาวุโส ภควตา ตตฺถ สปฺปุริสองฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သူတော်ကောင်းတို့၏ အင်္ဂါရပ်တို့ကို မည်သို့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ပြသဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สปฺปุริโส ภิกฺขเว สทฺธมฺมสมนฺนาคโต โหติ, สปฺปุริสภตฺติ โหติ, สปฺปุริสจินฺตี โหติ, สปฺปุริสมนฺตี โหติ, สปฺปุริสวาโจ โหติ, สปฺปุริสกมฺมนฺโต โหติ, สปฺปุริสทิฏฺฐิ โหติ, สปฺปุริสทานํ เทตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ อฏฺฐวิธานิ สปฺปุริสงฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... "ရဟန်းတို့... သူတော်ကောင်းသည် သူတော်ကောင်းတရားနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ သူတော်ကောင်းတို့နှင့် ပေါင်းဖော်တတ်၏၊ သူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ကြံစည်တတ်၏၊ သူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ တိုင်ပင်တတ်၏၊ သူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ပြောဆိုတတ်၏၊ သူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ လုပ်ကိုင်တတ်၏၊ သူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ အယူရှိ၏၊ သူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ အလှူပေးတတ်၏" ဟူ၍ ဤသို့စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ သူတော်ကောင်းတို့၏ အင်္ဂါရှစ်ပါးတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ပြသဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

อนุปทสุตฺต

အနုပဒသုတ်

ปุจฺฉา – อนุปทสุตฺตํ [Pg.188] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... အနုပဒသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส สภาคา ตสฺมึ สมเย สนฺนิปตึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား... ထိုစဉ်အခါက တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်နှင့် အယူတူကြကုန်သော များစွာသော ရဟန်းတို့သည် စည်းဝေးကြကုန်၏၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.189] ตตฺถ ภควตา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อนุปทธมฺมวิปสฺสนา วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်၏ အစဉ်အတိုင်းဖြစ်သော တရားတို့ကို ဝိပဿနာရှုခြင်း (အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ) ကို မည်သို့ အကျယ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ပြသဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปณฺฑิโต ภิกฺขเว สาริปุตฺโต มหาปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต ปุถุปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต หาสปญฺโญ [Pg.190] ภิกฺขเว สาริปุตฺโต ติกฺขปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต ชวนปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต นิพฺเพธิกปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต สาริปุตฺโต ภิกฺขเว อฑฺฒมาสํ อนุปทธมฺมวิปสฺสนํ วิปสฺสตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อนุปทธมฺมวิปสฺสนา วิตฺถาเรน ปกาสิตา.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... "ရဟန်းတို့... သာရိပုတ္တရာသည် ပညာရှိ၏၊ ရဟန်းတို့... သာရိပုတ္တရာသည် ကြီးသော ပညာရှိ၏၊ ရဟန်းတို့... သာရိပုတ္တရာသည် ပြန့်ပြောသော ပညာရှိ၏၊ ရဟန်းတို့... သာရိပုတ္တရာသည် ရွှင်လန်းသော ပညာရှိ၏၊ ရဟန်းတို့... သာရိပုတ္တရာသည် ထက်မြက်သော ပညာရှိ၏၊ ရဟန်းတို့... သာရိပုတ္တရာသည် လျင်မြန်သော ပညာရှိ၏၊ ရဟန်းတို့... သာရိပုတ္တရာသည် ထိုးထွင်းတတ်သော ပညာရှိ၏။ ရဟန်းတို့... သာရိပုတ္တရာသည် လခွဲပတ်လုံး အစဉ်အတိုင်းဖြစ်သော တရားတို့ကို ဝိပဿနာရှု၏" ဟူ၍ ဤသို့စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုတ်၌ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်၏ အစဉ်အတိုင်းဖြစ်သော တရားတို့ကို ဝိပဿနာရှုခြင်း (အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ) ကို အကျယ်ပြသဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ฉพฺพิโสธนสุตฺต

ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.192] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ฉพฺพิโสธนสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... ထို... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

สปฺปุริสสุตฺต

သပ္ပုရိသသုတ်

ปุจฺฉา – สปฺปุริสสุตฺตํ [Pg.193] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... သပ္ပုရိသသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေ။ ။ အရှင်ဘုရား... သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

เสวิตพฺพาเสวิตพฺพสุตฺต

သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ်

ปุจฺฉา – เสวิตพฺพาเสวิตพฺพสุตฺตํ [Pg.194] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

မေး။ ။ ငါ့သျှင်... သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ မည်သူနှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา สทฺธึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်သော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်နှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

พหุธาตุกสุตฺต

ဗုဟုဓာတုကသုတ်

ปุจฺฉา – พหุธาตุกสุตฺตํ [Pg.195] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဗဟုဓာတုကသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

อิสิคิลิสุตฺต

ဣသိဂိလိသုတ်

ปุจฺฉา – อิสิคิลิสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဣသိဂိလိသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဣသိဂိလိတောင်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

มหาจตฺตารีสกสุตฺต

မဟာစတ္တာရီသကသုတ်

ปุจฺฉา – มหาจตฺตารีสกสุตฺตํ [Pg.196] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ မဟာစတ္တာရီသကသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

อานาปานสฺสติสุตฺต

အာနာပါနဿတိသုတ်

ปุจฺฉา – อานาปานสฺสติสุตฺตํ [Pg.197] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ အာနာပါနဿတိသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, เถรา ภนฺเต ภิกฺขู นเว ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู ทสปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู วีสมฺปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู ตึสมฺปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู จตฺตารีสมฺปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, เต จ ภนฺเต นวา ภิกฺขู เถเรหิ ภิกฺขูหิ โอวทิยมานา อนุสาสิยมานา อุฬารํ ปุพฺเพนาปรํ วิเสสํ ชานนฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ မထေရ်မြတ်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းသစ်တို့ကို ဆုံးမကုန်၏၊ သွန်သင်ကုန်၏။ အချို့သော မထေရ်မြတ်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းဆယ်ပါးတို့ကိုလည်း ဆုံးမကုန်၏၊ သွန်သင်ကုန်၏။ အချို့သော မထေရ်မြတ်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းအပါးနှစ်ဆယ်တို့ကိုလည်း ဆုံးမကုန်၏၊ သွန်သင်ကုန်၏။ အချို့သော မထေရ်မြတ်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းအပါးသုံးဆယ်တို့ကိုလည်း ဆုံးမကုန်၏၊ သွန်သင်ကုန်၏။ အချို့သော မထေရ်မြတ်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းအပါးလေးဆယ်တို့ကိုလည်း ဆုံးမကုန်၏၊ သွန်သင်ကုန်၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုရဟန်းသစ်တို့သည်လည်း မထေရ်မြတ်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့ ဆုံးမအပ် သွန်သင်အပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ထူးမြတ်သော ရှေ့နောက် အဆင့်ဆင့်သော တရားထူးကို သိကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

กายคตาสติสุตฺต

ကာယဂတာသတိသုတ်

ปุจฺฉา – กายคตาสติสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ကာယဂတာသတိသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรกถา อุทปาทิ ‘‘อจฺฉริยํ อาวุโส, อพฺภุตํ อาวุโส, ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน กายคตาสติ ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา วุตฺตา มหานิสํสา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဆွမ်းစားပြီးနောက် ဆွမ်းခံရာမှ ဖဲခွါခဲ့ကြကုန်သော များစွာသော ရဟန်းတို့သည် တရားဇရပ်၌ အတူတကွ ထိုင်နေကြစဉ် စည်းဝေးနေကြစဉ် ‘ငါ့ရှင်တို့၊ အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ၊ ဆန်းကြယ်ပေစွ၊ သိမြင်တော်မူသော ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုအပ်သော ကာယဂတာသတိသည် အကျိုးကြီး၏၊ အကျိုးအာနိသင်ကြီးမား၏ဟု ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်မှာ အလွန်ပင် ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ် ကောင်းလှပေစွ’ ဟု အကြား၌ ဖြစ်သော ဤစကားသည် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

สงฺขารูปปตฺติสุตฺต

သင်္ခါရုပပတ္တိသုတ်

ปุจฺฉา – สงฺขารูปปตฺติสุตฺตํ [Pg.200] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ သင်္ခါရုပပတ္တိသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส ตตฺถ ภควตา สงฺขารูปปตฺติโย วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သင်္ခါရုပပတ္တိတို့ကို အဘယ်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สทฺธาย สมนฺนาคโต โหติ, สีเลน สมนฺนาคโต โหติ, สุเตน สมนฺนาคโต โหติ, จาเคน สมนฺนาคโต โหติ, ปญฺญาย สมนฺนาคโต โหติ, ตสฺส เอวํ โหติ ‘‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’’นฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สงฺขารูปปตฺติโย วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ‘ရဟန်းတို့၊ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ သီလနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ သုတနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ စာဂနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ပညာနှင့် ပြည့်စုံ၏။ ထိုရဟန်းအား “ငါသည် ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီး၍ သေပြီးသည်နောက် မင်းမဟာသာလတို့၏ အသင်းအပင်း၌ ဖြစ်ရပါမူ ကောင်းလေစွ” ဟူသော စိတ်အကြံသည် ဖြစ်၏’ စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သင်္ခါရုပပတ္တိတို့ကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

จูฬสุญฺญตสุตฺต

စူဠသုညတသုတ်

ปุจฺฉา – จูฬสุญฺญตสุตฺตํ [Pg.202] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ စူဠသုညတသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘เอกมิทํ ภนฺเต สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ นครกํ นาม สกฺยานํ นิคโม, ตตฺถ เม ภนฺเต ภควโต สมฺมุขา สุตํ, สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ, สุญฺญตาวิหาเรนาหํ อานนฺท เอตรหิ พหุลํ วิหรามีติ กจฺจิ เมตํ ภนฺเต สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริต’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ အရှင်အာနန္ဒာကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်အာနန္ဒာသည် ညနေချမ်းအချိန်၌ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေရာမှ ထတော်မူပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ‘အရှင်ဘုရား၊ တစ်ရံရောအခါက မြတ်စွာဘုရားသည် သကျတိုင်း နဂရကမည်သော သာကီဝင်တို့၏ နိဂုံးရွာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်က၊ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်မှ ကြားနာရပါသည်၊ မျက်မှောက်တော်မှ ခံယူမှတ်သားရပါသည်။ “အာနန္ဒာ၊ ငါသည် ယခုအခါ၌ သုညတတရားဖြင့် ကြိမ်ဖန်များစွာ နေ၏” ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဤစကားကို အကျွန်ုပ် ကောင်းစွာ ကြားနာအပ်ပါ၏လော၊ ကောင်းစွာ မှတ်သားအပ်ပါ၏လော၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းအပ်ပါ၏လော၊ ကောင်းစွာ ဆင်ခြင်အပ်ပါ၏လော’ ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

มหาสุญฺญตสุตฺต

မဟာသုညတသုတ်

ปุจฺฉา – มหาสุญฺญตสุตฺตํ [Pg.204] ปนาวุโต ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ မဟာသုညတသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ฆฏาย สกฺกสฺส วิหาเร จีวรกมฺมํ กโรติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သကျတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည်၌ အရှင်အာနန္ဒာကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ အရှင်အာနန္ဒာသည် များစွာသော ရဟန်းတို့နှင့်အတူ ဃဋာယသာကီဝင်၏ ကျောင်း၌ သင်္ကန်းချုပ်လုပ်ခြင်းကို ပြုလုပ်တော်မူ၏။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

อจฺฉริยอพฺภุตสุตฺต

အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတသုတ်

ปุจฺฉา – อจฺฉริยอพฺภุตสุตฺตํ [Pg.205] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် အဘယ်သူနှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน สทฺธึ ภาสิตํ. สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรกถา อุทปาทิ ‘‘อจฺฉริยํ อาวุโส, อพฺภุตํ อาวุโส ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา. ยตฺร หิ นาม ตถาคโต อตีเต พุทฺเธ ปรินิพฺพุเต ฉินฺนปปญฺเจ ฉินฺนวฏุเม ปริยาทินฺนวฏฺเฏ สพฺพทุกฺขวีติวตฺเต ชานิสฺสติ. เอวํชจฺจา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํนามา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํโคตฺตา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํสีลา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํธมฺมา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํปญฺญา [Pg.206] เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํวิหารี เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํวิมุตฺตา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ တရားဘဏ္ဍာစိုးဖြစ်သော အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်နှင့်အတူ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဆွမ်းစားပြီးနောက် ဆွမ်းခံရာမှ ဖဲခွါခဲ့ကြကုန်သော များစွာသော ရဟန်းတို့သည် တရားဇရပ်၌ အတူတကွ ထိုင်နေကြစဉ် စည်းဝေးနေကြစဉ် ‘ငါ့ရှင်တို့၊ အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ၊ ဆန်းကြယ်ပေစွ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တန်ခိုးကြီးမားပုံ၊ အာနုဘော်တော် ကြီးမားပုံသည် ထူးဆန်းလှပေစွ။ စင်စစ်အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် သံသရာချဲ့ထွင်တတ်သော တရားကို ဖြတ်တောက်ပြီးသော၊ သံသရာခရီးလမ်းကို ဖြတ်တောက်ပြီးသော၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ ကုန်ဆုံးပြီးသော၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်းကို လွန်မြောက်တော်မူပြီး၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသွားကြကုန်သော အတိတ်ကာလက ပွင့်တော်မူပြီးသော ဘုရားရှင်တို့၏ အကြောင်းကို “ထိုမြတ်စွာဘုရားတို့သည် ဤသို့သော အမျိုးဇာတ် ရှိတော်မူကြကုန်၏၊ ဤသို့သော အမည် ရှိတော်မူကြကုန်၏၊ ဤသို့သော အနွယ် ရှိတော်မူကြကုန်၏၊ ဤသို့သော သီလ ရှိတော်မူကြကုန်၏၊ ဤသို့သော တရား ရှိတော်မူကြကုန်၏၊ ဤသို့သော ပညာ ရှိတော်မူကြကုန်၏၊ ဤသို့သော နေထိုင်ခြင်း ရှိတော်မူကြကုန်၏၊ ဤသို့သော လွတ်မြောက်ခြင်း ရှိတော်မူကြကုန်၏” ဟု သိတော်မူပေလိမ့်မည်’ ဟူသော အကြား၌ ဖြစ်သော ဤစကားသည် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ထိုအကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

พากุลสุตฺต

ဗာကုလသုတ်

ปุจฺฉา – พากุลสุตฺตํ [Pg.207] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဗာကုလသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်သူသည် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อเจลํ กสฺสปํ อารพฺภ อายสฺมตา พากุลตฺเถเรน ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အစေလကဿပကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်ဗာကုလမထေရ်သည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ทนฺตภูมิสุตฺต

ဒန္တဘူမိသုတ်

ปุจฺฉา – ทนฺตภูมิสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်တို့၊ ဒန္တဘူမိသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍ အဘယ်အကြောင်းအရာကြောင့် ဟောကြားတော်မူအပ်သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ชยเสนํ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ. ชยเสโน ภนฺเต ราชกุมาโร อจิรวตํ สมณุทฺเทสํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สุตํ เมตํ โภ อคฺคิเวสฺสน อิธ ภิกฺขุ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต ผุเสยฺย [Pg.208] จิตฺตสฺส เอกคฺคต’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဇယသေနမင်းသားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဇယသေနမင်းသားသည် အစိရဝတသာမဏေထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ “အချင်းအဂ္ဂိဝေဿန၊ ဤသာသနာတော်၌ မေ့လျော့ခြင်းမရှိ၊ ပြင်းစွာအားထုတ်သော လုံ့လရှိလျက်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေသောရဟန်းသည် စိတ်၏တည်ကြည်ခြင်း (သမာဓိ) သို့ ရောက်ရာ၏ ဟူ၍ ဤစကားကို ငါကြားရဖူး၏” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.210] ตตฺถ ภควตา อจิรวตสฺส สมณุทฺเทสสฺส สมสฺสาเสตฺวา ธมฺมเทสนานโย ปกาสิโต.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အစိရဝတသာမဏေကို သက်သာရာရစေပြီးလျှင် တရားဒေသနာနည်းကို အဘယ်သို့ ပြသတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตํ กุเตตฺถ อคฺคิเวสฺสน ลพฺภา, ยํ ตํ เนกฺขมฺเมน ญาตพฺพํ เนกฺขมฺเมน ทฏฺฐพฺพํ เนกฺขมฺเมน ปตฺตพฺพํ เนกฺขมฺเมน สจฺฉิกาตพฺพํ, ตํ วต ชยเสโน ราชกุมาโร กามมชฺเฌ วสนฺโต กาเม ปริภุญฺชนฺโต กามวิตกฺเกหิ ขชฺชมาโน กามปริฬาเหน ปริฑยฺหมาโน กามปริโยสนาย อุสฺสุโก อุสฺสติ วา ทกฺขติ วา สจฺฉิ วา กริสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชตีติ เอวํ โข ภนฺเต ภควโต อจิรวตสฺส สมณุทฺเทสสฺส สมสฺสาเสตฺวา, เสยฺยถาปิสฺสุ อคฺคิเวสฺสน ทฺเว หตฺถิทมฺมา วา อสฺสทมฺมาวา โคทมฺมา วา สุทนฺตา สุวินีตาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อจิรวตสฺส สมณุทฺเทสสฺส เทสนานโย ปกาสิโต.

ဖြေကြားချက် - “အဂ္ဂိဝေဿန၊ တောထွက်ခြင်း (နေက္ခမ္မ) ဖြင့်သာ သိအပ်၊ တောထွက်ခြင်းဖြင့်သာ မြင်အပ်၊ တောထွက်ခြင်းဖြင့်သာ ဆိုက်ရောက်အပ်၊ တောထွက်ခြင်းဖြင့်သာ မျက်မှောက်ပြုအပ်သော တရားကို ကာမဂုဏ်တို့၏အလယ်၌ နေလျက်၊ ကာမဂုဏ်တို့ကို ခံစားလျက်၊ ကာမဝိတက်တို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခံရလျက်၊ ကာမအပူမီးတို့ဖြင့် အဖန်ဖန်အပြင်းအပူခံရလျက်၊ ကာမဂုဏ်တို့ကို ရှာဖွေခြင်း၌ လုံ့လပြုနေသော ဇယသေနမင်းသားသည် သိလိမ့်မည်၊ မြင်လိမ့်မည်၊ မျက်မှောက်ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟူသော ဤအကြောင်းအရာသည် မရှိနိုင်ပါ” ဟု ဤသို့လျှင် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အစိရဝတသာမဏေအား သက်သာရာရစေ၍၊ “အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပမာသော်ကား ယဉ်ပါးအောင် ဆုံးမအပ်သော၊ ကောင်းစွာ ကျင့်အပ်သော ဆင်ယဉ်နှစ်ကောင် သို့မဟုတ် မြင်းယဉ်နှစ်ကောင် သို့မဟုတ် နွားယဉ်နှစ်ကောင်တို့သည် ရှိကုန်သကဲ့သို့” စသည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် အစိရဝတသာမဏေအား ဒေသနာနည်းကို ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.214] ตตฺถ ภควา ทฺเว อุปมาโย ทสฺเสตฺวา ตตุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒติ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဥပမာနှစ်ခုကို ပြသတော်မူပြီးလျှင် ထိုထက်လွန်သော တရားဒေသနာကို အဘယ်သို့ တိုးပွားစေတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ อคฺคิเวสฺสน ราชาขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต นาควนิกํ อามนฺเตตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา อุตฺตริปิ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒสิ.

ဖြေကြားချက် - “အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပမာသော်ကား ဘိသိက်ခံပြီးသော မင်းဖြစ်သော မင်းခတ်သည် ဆင်ဆရာကို ခေါ်၍” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုထက်လွန်သော တရားဒေသနာကို တိုးပွားစေတော်မူခဲ့ပါသည်။

ภูมิชสุตฺต

ဘူမိဇသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.216] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ภูมิชสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ သို့ဖြစ်လျှင်...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ဘူမိဇသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ชยเสนํ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ, ชยเสโน ภนฺเต ราชกุมาโร อายสฺมนฺตํ ภูมิชํ เอตทโวจ ‘‘สนฺติ โภ ภูมิช เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน ‘อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย. อนาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย. อาสญฺจ อนาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย[Pg.217]. เนวาสํ นานาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อาภพฺพา ผลสฺส อธิคมายา’ติ. อิธ โภโต ภูมิชสฺส สตฺถา กึวาที กิมกฺขายี’’ติ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဇယသေနမင်းသားကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဇယသေနမင်းသားသည် အရှင်ဘူမိဇအား “အရှင်ဘူမိဇ၊ ‘ဆုတောင်းခြင်းကို ပြု၍သော်လည်း မြတ်သောကျင့်ဝတ်ကို ကျင့်ကုန်၏၊ မဂ်ဖိုလ်ကို ရခြင်းငှာ မထိုက်တန်ကုန်။ ဆုတောင်းခြင်းကို မပြုဘဲသော်လည်း မြတ်သောကျင့်ဝတ်ကို ကျင့်ကုန်၏၊ မဂ်ဖိုလ်ကို ရခြင်းငှာ မထိုက်တန်ကုန်။ ဆုတောင်းခြင်းကိုလည်းကောင်း ဆုတောင်းခြင်းမပြုသည်ကိုလည်းကောင်း ပြု၍ မြတ်သောကျင့်ဝတ်ကို ကျင့်ကုန်၏၊ မဂ်ဖိုလ်ကို ရခြင်းငှာ မထိုက်တန်ကုန်။ ဆုတောင်းခြင်းရှိသည်လည်းမဟုတ် မရှိသည်လည်းမဟုတ်ဘဲ မြတ်သောကျင့်ဝတ်ကို ကျင့်ကုန်၏၊ မဂ်ဖိုလ်ကို ရခြင်းငှာ မထိုက်တန်ကုန်’ ဟု ဤသို့သော အယူဝါဒ၊ ဤသို့သော အမြင်ရှိသော အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် ရှိကြကုန်၏။ ဤအရာ၌ အရှင်ဘူမိဇ၏ ဆရာသည် အဘယ်သို့သော အယူဝါဒရှိပါသနည်း၊ အဘယ်သို့ ဟောကြားတော်မူပါသနည်း” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.219] ตตฺถ ภควตา อายสฺมโต ภูมิชตฺเถรสฺส ตํ พฺยากรณํ สมนุชานิตฺวา ตตุตฺตริ ธมฺมเทสนานโย ปริปูเรตฺวา ปกาสิโต.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ဘူမိဇမထေရ်၏ ထိုဖြေကြားချက်ကို သဘောတူ ဝန်ခံတော်မူပြီးလျှင် ထိုထက်လွန်သော တရားဒေသနာနည်းကို ပြည့်စုံစေ၍ အဘယ်သို့ ပြသတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตคฺฆ ตฺวํ ภูมิช เอวํ ปุฏฺโฐ เอวํ พฺยากรมาโน วุตฺตวาที เจว เม โหสิ, น จ มํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขสิ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อายสฺมโต ภูมิชสฺส ตํ วจนํ สมนุชานิตฺวา ‘‘เยหิ เกหิจิ ภูมิช สมณา วา พฺราหฺมณา วา มิจฺฉาทิฏฺฐิโน มิจฺฉาสงฺกปฺปา มิจฺฉาวาจา มิจฺฉากมฺมนฺตา มิจฺฉาอาชีวา มิจฺฉาวายามา มิจฺฉาสตี มิจฺฉาสมาธิโน, เต อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมายา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อายสฺมโต ภูมิชสฺส อุตฺตริ เทสนานโย ปริปูเรตฺวา ปกาสิโต.

ဖြေကြားချက် - “ဘူမိဇ၊ ဤသို့ မေးအပ်သည်ရှိသော် ဤသို့ ဖြေကြားသည်ရှိသော် စင်စစ် ငါဟောသည့်အတိုင်း ဟောသူလည်း ဖြစ်ပေ၏၊ မဟုတ်မမှန်သဖြင့်လည်း ငါ့ကို စွပ်စွဲရာမရောက်” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ဘူမိဇ၏ ထိုစကားကို သဘောတူ ဝန်ခံတော်မူပြီးလျှင် “ဘူမိဇ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ၊ မိစ္ဆာဝါစာ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝ၊ မိစ္ဆာဝါယာမ၊ မိစ္ဆာသတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ ရှိကြကုန်သော အကြင်သမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏတို့သည် ဆုတောင်းခြင်းကို ပြု၍သော်လည်း မြတ်သောကျင့်ဝတ်ကို ကျင့်ကုန်အံ့၊ မဂ်ဖိုလ်ကို ရခြင်းငှာ မထိုက်တန်ကုန်” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ဘူမိဇအား ထိုထက်လွန်သော ဒေသနာနည်းကို ပြည့်စုံစေ၍ ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

อนุรุทฺธสุตฺต

အနုရုဒ္ဓသုတ်

ปุจฺฉา – อนุรุทฺธสุตฺตํ [Pg.224] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ အနုရုဒ္ဓသုတ်ကိုမူကား အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌၊ မည်သူက ဟောကြားခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺจกงฺคํ ถปตึ อารพฺภ อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน ภาสิตํ, ปญฺจกงฺโค ภนฺเต ถปติ อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ เอตทโวจ ‘‘อิธ มํ ภนฺเต เถรา ภิกฺขู อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ ‘อปฺปมาณํ คหปติ เจโตวิมุตฺตึ ภาเวหี’ติ, เอกจฺเจ เถรา เอวมาหํสุ ‘มหคฺคตํ คหปติ เจโตวิมุตฺตึ ภาเวหี’’ติ, ยา จายํ ภนฺเต อปฺปมาณา เจโตวิมุตฺติ ยา จ มหคฺคตา เจโตวิมุตฺติ, อิเม ธมฺมา นานตฺถา เจว นานาพฺยญฺชนา จ, อุทาหุ เอกตฺถา พฺยญฺชนเมว นานนฺติ’’ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ် ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာသည် အရှင်အနုရုဒ္ဓါအား “အရှင်ဘုရား၊ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော မထေရ်မြတ်တို့သည် အကျွန်ုပ်ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ‘သူကြွယ်၊ အတိုင်းမရှိသော (အပ္ပမာဏ) စေတောဝိမုတ္တိကို ပွားများလော့’ ဟု ဤသို့ မိန့်ကြားကြကုန်၏၊ အချို့သော မထေရ်မြတ်တို့သည်လည်း ‘သူကြွယ်၊ မြတ်သော (မဟဂ္ဂုတ်) စေတောဝိမုတ္တိကို ပွားများလော့’ ဟု ဤသို့ မိန့်ကြားကြကုန်၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကြင် အပ္ပမာဏစေတောဝိမုတ္တိသည်လည်းကောင်း၊ အကြင် မဟဂ္ဂုတ်စေတောဝိမုတ္တိသည်လည်းကောင်း ရှိပါ၏၊ ထိုတရားတို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ်လည်း ထူးခြား၍ အက္ခရာဗျည်းလည်း ထူးခြားကြပါသလော၊ သို့မဟုတ် အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် အတူတူပင်ဖြစ်၍ အက္ခရာဗျည်းမျှသာ ကွဲပြားကြပါသလော” ဟု လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာ၌ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

อุปกฺกิเลสสุตฺต

ဥပက္ကိလေသသုတ်

ปุจฺฉา – อุปกฺกิเลสสุตฺตํ [Pg.225] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဥပက္ကိလေသသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ปาจีนวํสทาเย ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ ပါစီနဝံသတော၌ အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

พาลปณฺฑิตสุตฺต

ဗာလပဏ္ဍိတသုတ်

ปุจฺฉา – พาลปณฺฑิตสุตฺตํ [Pg.226] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ဗာလပဏ္ဍိတသုတ်ကိုမူကား မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့သနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ များစွာသော ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส ตตฺถ ภควตา พาลสฺส พาลลกฺขณานิ จ พาลสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူမိုက်၏ လူမိုက်အမှတ်အသား (လက္ခဏာ) တို့ကိုလည်းကောင်း၊ လူမိုက်သည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကိုလည်းကောင်း အဘယ်သို့ ပြသတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตีณิมานิ ภิกฺขเว พาลสฺส พาลลกฺขณานิ พาลนิมิตฺตานิ พาลาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ. อิธ ภิกฺขเว พาโล ทุจฺจินฺติตจินฺตี [Pg.227] จ โหติ ทุพฺภาสิตภาสี จ ทุกฺกฏกมฺมการี จาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส พาลลกฺขณานิ จ พาลสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - “ရဟန်းတို့၊ ဤသုံးပါးတို့သည် လူမိုက်၏ လူမိုက်အမှတ်အသား (လက္ခဏာ)၊ လူမိုက်၏ နိမိတ်၊ လူမိုက်၏ အပြုအမူတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ အဘယ်သုံးပါးတို့နည်းဟူမူ - ရဟန်းတို့၊ ဤလောက၌ လူမိုက်သည် မကောင်းသဖြင့် ကြံစည်အပ်သောအရာကို ကြံစည်တတ်သူ၊ မကောင်းသဖြင့် ပြောဆိုအပ်သောအရာကို ပြောဆိုတတ်သူ၊ မကောင်းသဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သောအရာကို ပြုလုပ်တတ်သူ ဖြစ်၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူမိုက်၏ လူမိုက်အမှတ်အသားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ လူမိုက်သည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကိုလည်းကောင်း ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.230] ตตฺถ ภควตา พาลสฺส สมฺปราโย จ ตตฺถ นิรเย พาลสฺส ทุกฺขโทมนสฺสปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူမိုက်၏ တမလွန်ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ ထိုငရဲ၌ လူမိုက်သည် ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကိုလည်းကောင်း အဘယ်သို့ ပြသတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว พาโล กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทาปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส สมฺปราโย จ ตตฺถ จ พาลสฺส นิรเย ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - “ရဟန်းတို့၊ ထိုလူမိုက်သည် ကိုယ်ဖြင့် ဒုစရိုက်ကို ကျင့်၍၊ နှုတ်ဖြင့် ဒုစရိုက်ကို ကျင့်၍၊ စိတ်ဖြင့် ဒုစရိုက်ကို ကျင့်၍၊ ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီးပြီးနောက် သေသည်မှနောက်၌ ပြိတ္တာ၊ တိရစ္ဆာန်၊ အပါယ်၊ လားရာမကောင်းသော ဒုဂ္ဂတိဘဝ၊ ပျက်စီးရာဖြစ်သော ငရဲသို့ ရောက်ရ၏” စသည်ဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူမိုက်၏ တမလွန်ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ ထိုငရဲ၌ လူမိုက်သည် ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကိုလည်းကောင်း ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.234] ตตฺถ ภควตา พาลสฺส ติรจฺฉานโยนิยํ ทุกฺขโทมนสฺสปฏิสํเวทนา ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူမိုက်သည် တိရစ္ဆာန်ဘုံ၌ ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကို အဘယ်သို့ ပြသတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สนฺติ ภิกฺขเว ติรจฺฉานคตา ปาณา ติณภกฺขา เต อลฺลานิปิ ติณานิ สุกฺขานิปิ ติณานิ ทนฺตุลฺเลหกํ ขาทนฺตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส ติรจฺฉานโยนิยํ ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ 'ရဟန်းတို့၊ မြက်ကို စားလေ့ရှိသော တိရစ္ဆာန်တို့သည် ရှိကုန်၏။ ထိုတိရစ္ဆာန်တို့သည် စိုသော မြက်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ခြောက်သော မြက်တို့ကိုလည်းကောင်း သွားဖြင့် ကိုက်ဖြတ်၍ စားကြကုန်၏' အစရှိသော စကားတော်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူမိုက်၏ တိရစ္ဆာန်ဘုံ၌ ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကို ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.235] ตตฺถ ภควตา พาเลน สกึ วินิปาตคเตน ปุน มนุสฺสตฺตทุลฺลภตา ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ငရဲစသည်သို့ တစ်ကြိမ်တည်း ကျရောက်သွားသော လူမိုက်အား နောက်တစ်ဖန် လူ့အဖြစ်ကို ရခဲပုံကို မည်သို့ ပြသတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส เอกจฺฉิคฺคลํ ยุคํ มหาสมุทฺเท ปกฺขิเปยฺย, ตเมนํ ปุรตฺถิโม วาโต ปจฺฉิเมน สํหเรยฺยาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาเลน สกึ วินิปาตคเตน ปุน มนุสฺสตฺตสฺส ทุลฺลภตา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ 'ရဟန်းတို့၊ ဥပမာသော်ကား ယောက်ျားတစ်ယောက်သည် အပေါက်တစ်ခုတည်းရှိသော ထอกတစ်ခွင်ကို သမုဒ္ဒရာကြီး၌ ချထားရာ၏။ ထိုထอกကို အရှေ့လေသည် အနောက်အရပ်သို့ ဆောင်သွားရာ၏' အစရှိသော စကားတော်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ငရဲစသည်သို့ တစ်ကြိမ်တည်း ကျရောက်သွားသော လူမိုက်အား နောက်တစ်ဖန် လူ့အဖြစ်ကို ရခဲပုံကို ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.237] ตตฺถ ภควตา พาลสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ ทุกฺขพหุลตา ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူမိုက်အား ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ရှည်လျားသော ကာလလွန်မြောက်သဖြင့် လူ့အဖြစ်သို့ ရောက်လာပါသော်လည်း ဆင်းရဲဒုက္ခ များပြားပုံကို မည်သို့ ပြသတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว พาโล สเจ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคจฺฉตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ ทุกฺขพหุลตา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ 'ရဟန်းတို့၊ ထိုလူမိုက်သည် ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ရှည်လျားသော ကာလလွန်မြောက်သဖြင့် အကယ်၍ လူ့အဖြစ်သို့ ရောက်လာပါမူ' အစရှိသော စကားတော်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လူမိုက်အား ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ရှည်လျားသော ကာလလွန်မြောက်သဖြင့် လူ့အဖြစ်သို့ ရောက်လာပါသော်လည်း ဆင်းရဲဒုက္ခ များပြားပုံကို ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.238] ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ จ ปณฺฑิตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขโสมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ပညာရှိ၏ ပညာရှိအမှတ်လက္ခဏာများကိုလည်းကောင်း၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ပညာရှိအား ချမ်းသာခြင်း နှလုံးသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကိုလည်းကောင်း မည်သို့ ပြသတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ตีณิมานิ ภิกฺขเว ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ ปณฺฑิตนิมิตฺตานิ ปณฺฑิตาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ. อิธ ภิกฺขเว ปณฺฑิโต สุจินฺติตจินฺตี จ โหติ สุภาสิตภาสี จ สุกตกมฺมการี จาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ 'ရဟန်းတို့၊ ပညာရှိ၏ ပညာရှိအမှတ်လက္ခဏာ၊ ပညာရှိ၏ အမှတ်အသား၊ ပညာရှိ၏ အကျင့်တရားတို့သည် ဤသုံးပါးတို့တည်း။ သုံးပါးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း။ ရဟန်းတို့၊ ဤသာသနာတော်၌ ပညာရှိသည် ကောင်းစွာ ကြံစည်အပ်သောအရာကို ကြံစည်လေ့ရှိ၏၊ ကောင်းစွာ ပြောဆိုအပ်သောအရာကို ပြောဆိုလေ့ရှိ၏၊ ကောင်းစွာ ပြုအပ်သောအမှုကို ပြုလေ့ရှိ၏' အစရှိသော စကားတော်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည်

ปณฺฑิตสฺส [Pg.239] ปณฺฑิตลกฺขณานิ จ ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปณฺฑิตสฺส สุขโสมนสฺสปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

ပညာရှိ၏ ပညာရှိအမှတ်လက္ခဏာများကိုလည်းကောင်း၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ပညာရှိအား ချမ်းသာခြင်း နှလုံးသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကိုလည်းကောင်း ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.240] ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส สมฺปราโย จ ตตฺถ สคฺเค สุขโสมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ပညာရှိ၏ တမလွန်ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ ထိုနတ်ပြည်၌ ချမ်းသာခြင်း နှလုံးသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကိုလည်းကောင်း မည်သို့ ပြသတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว ปณฺฑิโต กาเยน สุจริตํ จริตฺวา วาจาย มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส สมฺปราโย จ สคฺเค จ ปณฺฑิตสฺส สุขโสมนสฺสปฺปนิสํเวทนา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ 'ရဟန်းတို့၊ ထိုပညာရှိသည် ကိုယ်ဖြင့် သုစရိုက်ကို ကျင့်၍၊ နှုတ်ဖြင့် စိတ်ဖြင့် သုစရိုက်ကို ကျင့်၍ ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေသည်မှနောက်၌ ကောင်းသောလားရာ နတ်ပြည်လောကသို့ ကပ်ရောက်ရ၏' အစရှိသော စကားတော်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ပညာရှိ၏ တမလွန်ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်၌ ပညာရှိအား ချမ်းသာခြင်း နှလုံးသာယာခြင်းကို ခံစားရပုံကိုလည်းကောင်း ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.242] ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ สุขพหุลตา ปกาสิตา.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ပညာရှိအား ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ရှည်လျားသော ကာလလွန်မြောက်သဖြင့် လူ့အဖြစ်သို့ ရောက်လာပါသော်လည်း ချမ်းသာခြင်း များပြားပုံကို မည်သို့ ပြသတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว ปณฺฑิโต สเจ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคจฺฉติ, ยานิ ตานิ อุจฺจากุลานิ ขตฺติยมหาสาลกุลํ วา พฺราหฺมณมหาสาลกุลํ วา คหปติมหาสาลกุลํ วา ตถารูเป กุเล ปจฺจาชายตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ สุขพหุลตา ปกาสิตา.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ 'ရဟန်းတို့၊ ထိုပညာရှိသည် ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ရှည်လျားသော ကာလလွန်မြောက်သဖြင့် အကယ်၍ လူ့အဖြစ်သို့ ရောက်လာပါမူ မင်းမျိုးမဟာသာလမျိုး သော်လည်းကောင်း၊ ပုဏ္ဏားမျိုးမဟာသာလမျိုး သော်လည်းကောင်း၊ သူဌေးမျိုးမဟာသာလမျိုး သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ကုန်သော မြင့်မြတ်သော အမျိုးတို့တွင် ထိုသို့သဘောရှိသော အမျိုး၌ ပြန်လည်မွေးဖွားရ၏' အစရှိသော စကားတော်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ပညာရှိအား ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ရှည်လျားသော ကာလလွန်မြောက်သဖြင့် လူ့အဖြစ်သို့ ရောက်လာပါသော်လည်း ချမ်းသာခြင်း များပြားပုံကို ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

จูฬกมฺมวิภงฺคสุตฺต

စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ်

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.244] ชานตา ปสฺสตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬกมฺมวิภงฺคสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ သို့ဖြစ်လျှင် သိတော်မူ မြင်တော်မူသော ...ပ... သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ်ကို အဘယ်အရပ်၌၊ အဘယ်သူကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สุภํ มาณวํ โตเทยฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สุโภ ภนฺเต มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มนุสฺสานํเยว สตํ มนุสฺสภูตานํ ทิสฺสนฺติ หีนปฺปณีตตา. ทิสฺสนฺติ หิ โภ โคตม มนุสฺสา อปฺปายุกา, ทิสฺสนฺติ ทีฆายุกา. ทิสฺสนฺติ พวฺหาพาธา, ทิสฺสนฺติ อปฺปาพาธา. ทิสฺสนฺติ ทุพฺพณฺณา, ทิสฺสนฺติ วณฺณวนฺโต. ทิสฺสนฺติ อปฺเปสกฺขา, ทิสฺสนฺติ มเหสกฺขา. ทิสฺสนฺติ อปฺปโภคา, ทิสฺสนฺติ มหาโภคา. ทิสฺสนฺติ นีจกุลีนา, ทิสฺสนฺติ อุจฺจากุลีนา. ทิสฺสนฺติ ทุปฺปญฺญา, ทิสฺสนฺติ ปญฺญวนฺโต. โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มนุสฺสานํเยว สตํ มนุสฺสภูตานํ ทิสฺสนฺติ หีนปฺปณีตตา’’ติ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ သာဝတ္ထိပြည်၌ တောဒေယျပုဏ္ဏား၏သား သုဘလုလင်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ အရှင်ဘုရား၊ တောဒေယျပုဏ္ဏား၏သား သုဘလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ဤသို့ လျှောက်ထား၏ - 'အို အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် လူဖြစ်ကြကုန်လျက် လူချင်းအတူတူ ယုတ်ညံ့သူ မြတ်သူဟူ၍ ထင်ရှားတွေ့မြင်ရပါသနည်း။ အို အရှင်ဂေါတမ၊ လူတို့တွင် အသက်တိုသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်၊ အသက်ရှည်သူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်။ အနာရောဂါများသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်၊ အနာရောဂါကင်းသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်။ အဆင်းမလှသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်၊ အဆင်းလှသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်။ အခြံအရံအရှိန်အဝါနည်းသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်၊ အခြံအရံအရှိန်အဝါကြီးသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်။ စည်းစိမ်ဥစ္စာနည်းသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာများသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်။ အမျိုးယုတ်သူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်၊ အမျိုးမြတ်သူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်။ ပညာနည်းသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်၊ ပညာရှိသူတို့ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပါသည်။ အို အရှင်ဂေါတမ၊ အဘယ်အကြောင်း အဘယ်အထောက်အပံ့ကြောင့် လူဖြစ်ကြကုန်လျက် လူချင်းအတူတူ ယုတ်ညံ့သူ မြတ်သူဟူ၍ ထင်ရှားတွေ့မြင်ရပါသနည်း' ဟူသော ဤအကြောင်းအရာ၌ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.246] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ ทีฆายุกอปฺปายุกสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့၏ အသက်ရှည်ခြင်း၊ အသက်တိုခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา ปาณาติปาตี โหติ, ลุทฺโท โลหิตปาณิ หตปหเต นิวิฏฺโฐ อทยาปนฺโน ปาณภูเตสูติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อปฺปายุกทีฆายุกสํวตฺตนกานิ กมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ 'လုလင်၊ ဤလောက၌ အချို့သော မိန်းမ သော်လည်းကောင်း၊ ယောက်ျား သော်လည်းကောင်း သူ့အသက်ကို သတ်လေ့ရှိ၏၊ ကြမ်းကြုတ်၏၊ လက်၌ သွေးစွန်းလျက်ရှိ၏၊ သတ်ဖြတ်ညှဉ်းဆဲခြင်း၌ စွဲမြဲစွာ တည်၏၊ သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ သနားညှာတာမှု ကင်းမဲ့၏' အစရှိသော စကားတော်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အသက်တိုခြင်း၊ အသက်ရှည်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.247] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อปฺปาพาธพวฺหาพาธสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့၏ အနာရောဂါကင်းခြင်း၊ အနာရောဂါများခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ [Pg.248] มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา สตฺตานํ วิเหฏฺฐกชาติโก โหติ ปาณินา วา เลฑฺฑุนาวา ทณฺเฑนวา สตฺเถน วาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อปฺปาพาธพวฺหาพาธสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ 'လုလင်၊ ဤလောက၌ အချို့သော မိန်းမ သော်လည်းကောင်း၊ ယောက်ျား သော်လည်းကောင်း သတ္တဝါတို့ကို ညှဉ်းဆဲတတ်သော သဘောရှိ၏၊ လက်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ခဲဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တုတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဓားလက်နက်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း' အစရှိသော စကားတော်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့၏ အနာရောဂါကင်းခြင်း၊ အနာရောဂါများခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.249] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ สุวณฺณทุพฺพณฺณสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့၏ အဆင်းလှခြင်း၊ အဆင်းမလှခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล, อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติฏฺฐิยติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ สุวณฺณทุพฺพณฺณสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား၊ 'လုလင်၊ ဤလောက၌ အချို့သော မိန်းမ သော်လည်းကောင်း၊ ယောက်ျား သော်လည်းကောင်း အမျက်ဒေါသကြီး၏၊ ပြင်းစွာ နှလုံးမသာယာခြင်း များ၏၊ နည်းငယ်မျှ ပြောဆိုအပ်သော်လည်း ရန်ငြိုးဖွဲ့၏၊ အမျက်ထွက်၏၊ ဖျက်ဆီးတတ်၏၊ ငြင်းခုံတတ်၏၊ အမျက်ဒေါသကိုလည်းကောင်း၊ ပြစ်မှားခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မကျေနပ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားပြတတ်၏' အစရှိသော စကားတော်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့၏ အဆင်းလှခြင်း၊ အဆင်းမလှခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.251] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ มเหสกฺข อปฺเปสกฺขสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်၊ ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့၏ အခြံအရံအရှိန်အဝါကြီးခြင်း၊ အခြံအရံအရှိန်အဝါနည်းခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို မည်သို့ ခွဲခြား၍ ပြသတော်မူအပ်ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อิสฺสามนโก โหติ, ปรลาภสกฺการ ครุการ มานนวนฺทน ปูชาสุ อิสฺสติ อุปทุสฺสติ อิสฺสํ พนฺธตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อปฺเปสกฺขมเหสกฺขสํวตฺตนกานิ กมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... 'လုလင်... ဤလောက၌ အချို့သော မိန်းမသည်လည်းကောင်း၊ ယောက်ျားသည်လည်းကောင်း ငြူစူတတ်သူ ဖြစ်၏၊ သူတစ်ပါးတို့၏ လာဘ်သပ္ပကာရ၊ အလေးအမြတ်ပြုမှု၊ မြတ်နိုးမှု၊ ရှိခိုးပူဇော်မှုတို့အပေါ်၌ ငြူစူတတ်၏၊ ဖျက်ဆီးတတ်၏၊ ငြူစူခြင်းကို ဖွဲ့တတ်၏' စသည်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့အား အခြံအရံနည်းခြင်း၊ အခြံအရံများခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.253] ตตฺถ ภควตา มหาโภคอปฺปโภคสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့အား စည်းစိမ်ဥစ္စာများခြင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနည်းခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို အဘယ်သို့ ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา น ทาตา โหติ, สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺตํ ยานํ มาลาคนฺธ วิเลปนํ เสยฺยวสถปทีเปยฺยนฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา มหาโภคอปฺปโภคสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... 'လုလင်... ဤလောက၌ အချို့သော မိန်းမသည်လည်းကောင်း၊ ယောက်ျားသည်လည်းကောင်း ပေးကမ်းလှူဒါန်းလေ့မရှိသူ ဖြစ်၏၊ သမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏအား ဆွမ်း၊ ခဲဖွယ်၊ အဖျော်ယမကာ၊ အဝတ်အထည်၊ ယာဉ်၊ ပန်း၊ နံ့သာ၊ နံ့သာပျောင်း၊ အိပ်ရာ၊ နေရာ၊ ဆီမီးတန်ဆောင်တို့ကို (မလှူဒါန်းတတ်)' စသည်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့အား စည်းစိမ်ဥစ္စာများခြင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနည်းခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.255] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อุจฺจากุลีน นีจกุลีนสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့အား အမျိုးမြတ်ခြင်း၊ အမျိုးယုတ်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို အဘယ်သို့ ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา ถทฺโธ โหติ อติมานิ อภิวาเทตพฺพํ น อภิวาเทติ, ปจฺจุฏฺฐาตพฺพํ น ปจฺจุฏฺเฐติ, อาสนารหสฺส น อาสนํ เทติ, มคฺคารหสฺส น มคฺคํ เทติ, สกฺกาตพฺพํ น สกฺกโรติ, ครุกาตพฺพํ น ครุกโรติ, มาเนตพฺพํ มาเนติ, ปูเชตพฺพํ น ปูเชตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อุจฺจากุลีน นีจกุลีนสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... 'လုလင်... ဤလောက၌ အချို့သော မိန်းမသည်လည်းကောင်း၊ ယောက်ျားသည်လည်းကောင်း ခက်ထန်ဆိုးသွမ်း၏၊ အလွန်မာန်မူတတ်၏၊ ရှိခိုးထိုက်သူအား ရှိမခိုး၊ ခရီးဦးကြိုဆိုထိုက်သူအား ခရီးဦးမကြိုဆို၊ နေရာပေးထိုက်သူအား နေရာမပေး၊ လမ်းဖယ်ပေးထိုက်သူအား လမ်းမဖယ်ပေး၊ အလေးအမြတ်ပြုထိုက်သူအား အလေးအမြတ်မပြု၊ အရိုအသေပြုထိုက်သူအား အရိုအသေမပြု၊ မြတ်နိုးထိုက်သူအား မမြတ်နိုး၊ ပူဇော်ထိုက်သူအား မပူဇော်' စသည်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့အား အမျိုးမြတ်ခြင်း၊ အမျိုးယုတ်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.257] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ มหาปญฺญทุปฺปญฺญสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်... ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့အား ပညာကြီးခြင်း၊ ပညာနည်းခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို အဘယ်သို့ ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกมิตฺวา น ปริปุจฺฉิตา โหติ ‘‘กึ ภนฺเต กุสลํ, กึ อกุสลํ. กึ สาวชฺชํ, กึ อนวชฺชํ. กึ เสวิตพฺพํ, กึ น เสวิตพฺพํ. กึ เม กรียมานํ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย โหติ, กึ วา ปน เม กรียมานํ [Pg.258] ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย โหตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ มหาปญฺญทุปฺปญฺญสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... 'လုလင်... ဤလောက၌ အချို့သော မိန်းမသည်လည်းကောင်း၊ ယောက်ျားသည်လည်းကောင်း သမဏ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ - အရှင်ဘုရား... အဘယ်အရာသည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါသနည်း၊ အဘယ်အရာသည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပါသနည်း၊ အဘယ်အရာသည် အပြစ်ရှိပါသနည်း၊ အဘယ်အရာသည် အပြစ်မရှိပါသနည်း၊ အဘယ်အရာကို မှီဝဲအပ်ပါသနည်း၊ အဘယ်အရာကို မမှီဝဲအပ်ပါသနည်း၊ အဘယ်အရာကို ပြုလုပ်ခြင်းသည် အကျွန်ုပ်အား ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး စီးပွားမဲ့ခြင်းငြိုငြင်ခြင်း ဖြစ်စေပါသနည်း၊ အဘယ်အရာကို ပြုလုပ်ခြင်းသည် အကျွန်ုပ်အား ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး စီးပွားချမ်းသာခြင်းကို ဖြစ်စေပါသနည်း ဟု မေးမြန်းလေ့မရှိသူ ဖြစ်၏' စသည်ဖြင့် ထိုသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့အား ပညာကြီးခြင်း၊ ပညာနည်းခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံတို့ကို ခွဲခြား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။

อินฺทฺริยภาวนาสุ

ဣန္ဒြေပွားများခြင်းဆိုင်ရာ ဟောကြားချက်များ၌

ปุจฺฉา – อินฺทฺริยภาวนาสุตฺตํ [Pg.260] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

မေးခွန်း - ငါ့ရှင်... ဣန္ဒြိယဘာဝနာသုတ်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အရပ်၌၊ မည်သူ့ကို အကြောင်းပြု၍၊ အဘယ်အကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသနည်း။

วิสฺสชฺชนา – คชงฺคลายํ ภนฺเต อุตฺตรํ นาม มาณวํ ปาราสิวิยนฺเตวาสึ อารพฺภ ภาสิตํ, อุตฺตโร ภนฺเต มาณโว ปาราสิวิยนฺเตวาสี ภควตา ปุฏฺโฐ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิธ โภ โคตม จกฺขุนา รูปํ น ปสฺสติ, โสเตน สทฺทํ น สุณาติ. เอวํ โข โภ โคตม เทเสติ ปาราสิวิโย พฺราหฺมโณ สาวกานํ อินฺทฺริยภาวน’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

ဖြေကြားချက် - အရှင်ဘုရား... ဂဇင်္ဂလမြို့၌ ပါရာသိဝိယဗြာဟ္မဏ၏ တပည့်ဖြစ်သော ဥတ္တရအမည်ရှိသော လုလင်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။ ဥတ္တရလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရားက မေးမြန်းတော်မူအပ်သည်ရှိသော် မြတ်စွာဘုရားအား 'အရှင်ဂေါတမ... ဤလောက၌ မျက်စိဖြင့် အဆင်းကို မမြင်၊ နားဖြင့် အသံကို မကြားရ၊ အရှင်ဂေါတမ... ဤသို့လျှင် ပါရာသိဝိယဗြာဟ္မဏသည် တပည့်တို့အား ဣန္ဒြေပွားများခြင်းကို ဟောကြားပါသည်' ဟု ဤသို့ လျှောက်ထားပါသည်၊ အရှင်ဘုရား... ထိုအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ပါသည်။