නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

සුත්තන්තපිටක

The Basket of Discourses

මජ්ඣිමනිකාය

The Middle-Length Discourses

මූලපණ්ණාසපාළි

The Root Fifty

සංගායනස්ස පුච්ඡා විස්සජ්ජනා

Questions and Answers of the Recitation

පුච්ඡා – පඨමමහාසංගීතිකාලෙ [Pg.1] ආවුසො ධම්මසංගාහකා මහාකස්සපාදයො මහාථෙරවරා දීඝනිකායං සංගායිත්වා තදනන්තරං කිං නාම පාවචනං සංගායිංසු.

Question: During the first great council, friend, after the great elders such as Mahākassapa, the compilers of the Dhamma, had recited the Dīgha Nikāya, what teaching did they recite next?

විස්සජ්ජනා – පඨමමහාසංගීතිකාලෙ භන්තෙ ධම්මසංගාහකා මහාකස්සපාදයො මහාථෙරවරා දීඝනිකායං සංගායිත්වා තදනන්තරං මජ්ඣිමං නාම නිකායං සංගායිංසු.

Answer: During the first great council, venerable sir, after the great elders such as Mahākassapa, the compilers of the Dhamma, had recited the Long Discourses, they next recited the collection known as the Middle-Length Discourses.

පුච්ඡා – මජ්ඣිමනිකායො [Pg.2] නාම ආවුසො මූලපණ්ණාසකො මජ්ඣිම පණ්ණාසකො උපරිපණ්ණාසකොති පණ්ණාසකවසෙන තිවිධො, තත්ථ කතරං පණ්ණාසකං පඨමං සංගායිංසු.

Question: The Middle-Length Discourses, friend, are threefold by way of sections of fifty: the Root Fifty, the Middle Fifty, and the Final Fifty. Among these, which section of fifty did they recite first?

විස්සජ්ජනා – තීසු භන්තෙ පණ්ණාසකෙසු මූලපණ්ණාසකං නාම පාවචනං ධම්මසංගාහකා මහාථෙරවරා පඨමං සංගායිංසු.

Answer: Among the three fifties, venerable sir, the great elders who compiled the Dhamma first recited the teaching known as the Root Fifty.

පුච්ඡා – මූලපණ්ණාසකෙපි [Pg.3] ආවුසො පඤ්චවග්ගා පණ්ණාස ච සුත්තානි, තෙසු කතරං වග්ගං කතරඤ්ච සුත්තං පඨමං සංගායිංසු.

Question: In the Root Fifty, friend, there are five chapters and fifty discourses. Among these, which chapter and which discourse did they recite first?

විස්සජ්ජනා – මූලපණ්ණාසකෙ භන්තෙ පඤ්චසු වග්ගෙසු පඨමං මූලපරියායවග්ගං පණ්ණාසකෙසු ච සුත්තෙසු පඨමං මූලපරියායසුත්තං සංගායිංසු.

Answer: In the Root Fifty, venerable sir, among the five chapters, they first recited the Chapter on the Root of All Things, and among the fifty discourses, they first recited the Discourse on the Root of All Things.

සාධු ආවුසො මයම්පි දානි තතොයෙව පට්ඨාය සංගීතිපුබ්බඞ්ගමානි පුච්ඡාවිස්සජ්ජනකිච්චානි කාතුං සමාරභාම.

Good, friend. Let us now, starting from that very point, begin to undertake the duties of questioning and answering that precede the recitation.

මූලපරියායසුත්ත

The Discourse on the Root of All Things

පුච්ඡා – තෙන ආවුසො භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන මූලපරියායසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on the Root of All Things spoken by that Blessed One, the Knower, the Seer, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One?

විස්සජ්ජනා – උක්කට්ඨායං භන්තෙ පඤ්චසතෙ බ්‍රාහ්මණකුලා පබ්බජිතෙ ආරබ්භ භාසිතං, පඤ්චසතා භන්තෙ බ්‍රාහ්මණකුලා පබ්බජිතා [Pg.4] භික්ඛූ පරියත්තිං නිස්සාය මානං උප්පාදෙසුං, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: It was spoken at Ukkaṭṭhā, venerable sir, concerning five hundred who had gone forth from brahmin families. Those five hundred monks, venerable sir, relying on their learning, gave rise to conceit. It was spoken on that subject.

පුච්ඡා – තං පනාවුසො සුත්තං භගවතා කතිහි වාරෙහි කතිහි ච අන්තොගධපදෙහි විභජිත්වා භාසිතං.

Question: But, friend, into how many sections and with how many embedded terms did the Blessed One divide and speak that discourse?

විස්සජ්ජනා – තං [Pg.5] පන භන්තෙ මූලපරියායසුත්තං භගවතා අට්ඨහි ච වාරෙහි චතුවීසතියා ච අන්තොගධපදෙහි විභජිත්වා දෙසිතං.

Answer: Venerable sir, that Discourse on the Root of All Things was taught by the Blessed One, divided into eight sections and with twenty-four embedded terms.

සබ්බාසවසුත්ත

The Discourse on All the Taints

පුච්ඡා – දුතියං පනාවුසො සබ්බාසවසුත්තං භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: Now, friend, where and concerning whom was the second discourse, the Discourse on All the Taints, spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සබ්බාසවසුත්තං පන භන්තෙ භගවතා සාවත්ථියං සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: The Discourse on All the Taints, venerable sir, was spoken by the Blessed One at Sāvatthī, concerning a number of monks.

පුච්ඡා – තත්ථාවුසො [Pg.6] භගවතා ආසවා කතිහි පකාරෙහි විභජිත්වා දස්සිතා.

Question: Therein, friend, in how many ways were the taints divided and shown by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සත්තහි භන්තෙ පකාරෙහි විභජිත්වා ආසවා භගවතා පකාසිතා.

Answer: Venerable sir, the taints were declared by the Blessed One, having been divided in seven ways.

ධම්මදායාදසුත්ත

The Discourse on the Heirs of the Dhamma

පුච්ඡා – ධම්මදායාදසුත්තං [Pg.7] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Now, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on the Heirs of the Dhamma spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං, භගවතො ච භන්තෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච තදා මහාලාභසක්කාරො උදපාදි, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: It was spoken at Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of monks. And at that time, venerable sir, great gain and honor had arisen for the Blessed One and the community of monks. It was spoken on that subject.

පුච්ඡා – තත්ථාවුසො [Pg.9] ද්වෙ අනුසන්ධයො, තෙසු පඨමෙ අනුසන්ධිම්හි කථං භගවතා භික්ඛූනං ඔවාදො දින්නො.

Question: Therein, friend, there are two connections. In the first connection, how was the exhortation given to the monks by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – පඨමෙ භන්තෙ අනුසන්ධිම්හි ධම්මදායාදා මෙ භික්ඛවෙ භවථ මා ආමිසදායාදා, අත්ථි මෙ තුම්හෙසු අනුකම්පා, කින්ති මෙ සාවකා ධම්මදායාදා භවෙය්‍යුං නො ආමිසදායාදාති එවමාදිනා භගවතා භික්ඛූනං ඔවාදො දින්නො.

Answer: In the first connection, venerable sir, the exhortation was given to the monks by the Blessed One in this way: 'Be my heirs of the Dhamma, monks, not heirs of material things. I have compassion for you, thinking, "How might my disciples become heirs of the Dhamma, not heirs of material things?"'

ධම්මදායාදා [Pg.11] මෙ භික්ඛවෙ භවථ මා ආමිසදායාදා, අත්ථි මෙ තුම්හෙසු අනුකම්පා කින්ති මෙ සාවකා ධම්මදායාදා භවෙය්‍යුං, නො ආමිසදායාදා.

Be my heirs of the Dhamma, monks, not heirs of material things. I have compassion for you, thinking, 'How might my disciples be heirs of the Dhamma, not heirs of material things?'

පුච්ඡා – දුතියෙ [Pg.12] පනාවුසො අනුසන්ධිම්හි ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා කීදිසී ධම්මදෙසනා විභජිත්වා පකාසිතා.

Question: Now, friend, in the second connection, what kind of Dhamma teaching was divided and declared by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma?

විස්සජ්ජනා – දුතියෙ පන භන්තෙ අනුසන්ධිම්හි ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා සත්ථු පවිවිත්තස්ස විහරතො සාවකානං විවෙකං අනනුසික්ඛතං තීහි ඨානෙහි ගාරයුතං, අනුසික්ඛන්තානඤ්ච තීහි ඨානෙහි පාසංසතං, සොළස ච පාපකෙ ධම්මෙ තෙසඤ්ච පහානාය මජ්ඣිමා පටිපදා විභජිත්වා පකාසිතා.

Answer: Now, in the second connection, venerable sir, the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, divided and declared that disciples who do not train in seclusion while the Teacher is dwelling in seclusion are to be reproached on three grounds, and that those who do train are to be praised on three grounds; and he also divided and declared sixteen evil qualities and the middle path for their abandonment.

භයභෙරවසුත්ත

The Discourse on Fear and Dread

පුච්ඡා – භයභෙරවසුත්තං [Pg.13] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question—But, friend, where was the Discourse on Fear and Dread spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ජාණුස්සොණිං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං, ජාණුස්සොණි භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘යෙ මෙ භො ගොතම කුලපුත්තා භවන්තං ගොතමං උද්දිස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, භවං තෙසං ගොතමො පුබ්බඞ්ගමො, භවං

Response—It was spoken at Sāvatthī concerning the brahmin Jāṇussoṇi. Venerable sir, the brahmin Jāṇussoṇi approached the Blessed One and said to him: ‘Master Gotama, those young men of good family who have gone forth from the household life into homelessness out of faith in Master Gotama—Master Gotama is their forerunner, Master…

තෙසං [Pg.14] ගොතමො බහුකාරො, භවං තෙසං ගොතමො සමාදපෙතා, භොතො ච පන ගොතමස්ස සා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජතී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Master Gotama is of great help to them; Master Gotama is their inspirer; and that populace follows your example.’ It was spoken, venerable sir, on that occasion.

අනඞ්ගණසුත්ත

The Discourse Without Blemishes

පුච්ඡා – අනඞ්ගණසුත්තං [Pg.15] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කෙන භාසිතං.

Question—But, friend, where was the Discourse Without Blemishes spoken? Concerning whom, and by whom?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා භාසිතං.

Response—Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, concerning a number of bhikkhus.

ආකඞ්ඛෙය්‍යසුත්ත

The Discourse on Aspirations

පුච්ඡා – ආකඞ්ඛෙය්‍යසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question—But, friend, where was the Discourse on Aspirations spoken by the Blessed One? Concerning whom?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Response—It was spoken at Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus.

වත්ථසුත්ත

The Discourse on the Simile of the Cloth

පුච්ඡා – වත්ථසුත්තං [Pg.16] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question—But, friend, where was the Discourse on the Simile of the Cloth spoken by the Blessed One? Concerning whom?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Response—It was spoken at Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus.

සල්ලෙඛසුත්ත

The Discourse on Effacement

පුච්ඡා – සල්ලෙඛසුත්තං [Pg.17] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question—But, friend, where was the Discourse on Effacement spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං මහාචුන්දං ආරබ්භ භාසිතං, ආයස්මා මහාචුන්දො භන්තෙ භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘යා ඉමා භන්තෙ අනෙකවිහිතා දිට්ඨියො ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති, අත්තවාදපටිසංයුත්තා වා ලොකවාදපටිසංයුත්තා වා, ආදිමෙව නු ඛො භන්තෙ භික්ඛුනො මනසිකරොතො එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති, එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොතී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Response—It was spoken at Sāvatthī, venerable sir, concerning the Venerable Mahācunda. The Venerable Mahācunda approached the Blessed One and said: ‘Venerable sir, these various views that arise in the world, connected either with theories of self or with theories of the world—is it by attending at the very outset that a bhikkhu abandons and relinquishes these views?’ It was spoken, venerable sir, on that occasion.

පුච්ඡා – තත්ථ [Pg.18] ච ආවුසො කති පරියායා කති ච අන්තොගධපදානි භගවතා විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question—And in that case, friend, how many sections and how many included terms were analyzed and explained by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – තත්ථ භන්තෙ පඤ්ච පරියායා චතුචත්තාලීස ච අන්තොගධපදානි භගවතා විත්ථාරෙන භාසිතානි.

Response—In that case, venerable sir, five sections and forty-four included terms were explained in detail by the Blessed One.

සම්මාට්ඨිසුත්ත

The Discourse on Right View

පුච්ඡා – සම්මාදිට්ඨිසුත්තං [Pg.19] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කෙන භාසිතං.

Question—But, friend, where was the Discourse on Right View spoken? Concerning whom, and by whom?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා භාසිතං.

Response—Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, concerning a number of bhikkhus.

පුච්ඡා – කස්ස ආවුසො වචනං.

Question—Whose words are these, friend?

විස්සජ්ජනා – භගවතො භන්තෙ වචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

Response—The words of the Blessed One, venerable sir, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.

පුච්ඡා – කෙනාවුසො ආභතං.

Question—By whom was it transmitted, friend?

විස්සජ්ජනා – පරම්පරාය භන්තෙ ආභතං.

Response—Venerable sir, it has been transmitted by tradition.

මහාසතිපට්ඨානසුත්ත

The Great Discourse on the Foundations of Mindfulness

පුච්ඡා – මහාසතිපට්ඨානසුත්තං [Pg.20] පනාවුසො යොගාවචරානං බහුපකාරත්තා දීඝනිකායෙ ච ඉධ චාති ද්වීසු නිකායෙසු පොරාණකෙහි සංගීතිකාරෙහි ද්වික්ඛත්තුං සංගායිත්වා විත්ථාරෙන පතිට්ඨාපිතං, තං අම්හෙහි දීඝනිකායෙ යථානුප්පත්තවසෙන පුච්ඡිතඤ්ච විස්සජ්ජිතඤ්ච. තථාපි යොගාවචරානං බහුපකාරත්තායෙව තං [Pg.21] ඉදානිපි යථානුප්පත්තවසෙන පුන පුච්ඡිස්සාමි, තං පනෙතං ආවුසො මහාසතිපට්ඨානසුත්තං භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question—But, friend, the Great Discourse on the Foundations of Mindfulness, because of its great benefit to practitioners, was recited twice by the ancient compilers in two collections, in the Dīgha Nikāya and here, and was established in detail. We have already questioned and answered it in the Dīgha Nikāya in the order of its occurrence. Nevertheless, because of its great benefit to practitioners, I will now question it again in the order of its occurrence. But, friend, where was this Great Discourse on the Foundations of Mindfulness spoken by the Blessed One? Concerning whom?

විස්සජ්ජනා – කුරූසු භන්තෙ කම්මාසධම්මෙ නාම කුරූනං නිගමෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Response—It was spoken, venerable sir, among the Kurus in Kammāsadhamma, a market town of the Kurus, concerning a number of bhikkhus.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.22] තත්ථ ආනාපානස්සති කායානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා පකාසිතා.

Question—And how, friend, has mindfulness of breathing as a contemplation of the body been analyzed and explained there by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා සො සතොව අස්සසති, සතොව පස්සසති, දීඝං වා අස්සසන්තො ‘දීඝං අස්සසාමී’ති පජානාති, දීඝං වා පස්සසන්තො ‘දීඝං පස්සසාමී’ති පජානාති, එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ ආනාපානස්සති කායානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා පකාසිතා.

Response—Here, bhikkhus, a bhikkhu—gone to the forest, to the root of a tree, or to an empty dwelling—sits down, folds his legs crosswise, holds his body erect, and establishes mindfulness before him. Mindful, he breathes in; mindful, he breathes out. Breathing in long, he knows, ‘I breathe in long’; or breathing out long, he knows, ‘I breathe out long.’ In this way and so on, venerable sir, mindfulness of breathing as contemplation of the body has been analyzed and explained there by the Blessed One.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.23] තත්ථ ඉරියාපථකායානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා පකාසිතා.

Question: And how, friend, was the contemplation of the body in terms of postures analyzed and explained there by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – පුන චපරං භික්ඛවෙ භික්ඛු ගච්ඡන්තො වා ගච්ඡාමීති පජානාති, ඨිතො වා ඨිතොම්හීති පජානාති, නිසින්නො වා නිසින්නොම්හීති පජානාති, සයානො වා සයානොම්හීති පජානාති, එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා ඉරියාපථකායානුපස්සනා භාවනා විභජිත්වා පකාසිතා.

Answer: Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu, when walking, knows, ‘I am walking’; when standing, knows, ‘I am standing’; when sitting, knows, ‘I am sitting’; when lying down, knows, ‘I am lying down.’ In this way and so on, venerable sir, the development of the contemplation of the body in terms of postures was analyzed and explained by the Blessed One.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.24] තත්ථ සම්පජඤ්ඤකායානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා පකාසිතා.

Question: And how, friend, was the contemplation of the body in terms of clear comprehension analyzed and explained there by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – පුන චපරං භික්ඛවෙ භික්ඛු අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොති, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී හොති, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී හොති, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී හොති, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී හොති, එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා තත්ථ සම්පජඤ්ඤකායානුපස්සනා විභජිත්වා පකාසිතා.

Answer: Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu acts with clear comprehension in going forward and returning; in looking ahead and looking aside; in bending and stretching; in wearing the outer robe, bowl, and robe; in eating, drinking, chewing, and tasting; in defecating and urinating; in walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and keeping silent. In this way and so on, venerable sir, the contemplation of the body in terms of clear comprehension was analyzed and explained there by the Blessed One.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.26] තත්ථ පටිකූලමනසිකාරකායානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා පකාසිතා.

Question: And how, friend, was the contemplation of the body by way of reflection on repulsiveness analyzed and explained there by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – පුන චපරං භික්ඛවෙ භික්ඛු ඉමමෙව කායං උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා තචපරියන්තං පූරං නානප්පකාරස්ස අසුචිනො පච්චවෙක්ඛති අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ කෙසාලොමා නඛා දන්තා තචො එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා පටිකූලමනසිකාරකායානුපස්සනා විභජිත්වා පකාසිතා.

Answer: Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reviews this very body from the soles of the feet upwards and from the top of the head downwards, enclosed by skin and full of various kinds of impurity, thus: ‘In this body there are head hairs, body hairs, nails, teeth, skin…’ In this way and so on, venerable sir, the contemplation of the body by way of reflection on repulsiveness was analyzed and explained there by the Blessed One.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.27] තත්ථ ධාතුමනසිකාරකායානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා පකාසිතා.

Question: And how, friend, was the contemplation of the body by way of reflection on the elements analyzed and explained there by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – පුන චපරං භික්ඛවෙ භික්ඛු ඉමමෙව කායං යථාඨිතං යථාපණිහිතං ධාතුසො පච්චවෙක්ඛති අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ පථවීධාතු ආපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා ධාතුමනසිකාරකායානුපස්සනා විභජිත්වා පකාසිතා.

Answer: Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reviews this very body—however it is placed, however it is disposed—in terms of elements: ‘In this body there is the earth element, the water element, the fire element, the air element.’ In this way and so on, venerable sir, the contemplation of the body by way of reflection on the elements was analyzed and explained by the Blessed One.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.28] තත්ථ නව සිවථිකකායානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා පකාසිතා.

Question: And how, friend, were the nine charnel-ground contemplations of the body analyzed and explained there by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – පුන චපරං භික්ඛවෙ භික්ඛු සෙය්‍යථාපි පස්සෙය්‍ය සරීරං සිවථිකාය ඡඩ්ඩිතං එකාහමතං වා ද්වීහමතං වා තීහමතං වා උද්ධුමාතකං විනීලකං විපුබ්බකජාතං සො ඉමමෙව කායං උපසංහරති ‘‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’’ති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා නව සිවථිකකායානුපස්සනා භාවනා විභජිත්වා පකාසිතා.

Answer: Furthermore, bhikkhus, just as one might see a body discarded in a charnel ground—one day dead, two days dead, or three days dead—bloated, bluish, and festering, so one applies this to one's own body, thus: ‘This body, too, is of the same nature, will come to be like that, and has not gone beyond it.’ In this way and so on, venerable sir, the development of the nine charnel-ground contemplations of the body was analyzed and explained there by the Blessed One.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.29] තත්ථ වෙදනානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා දෙසිතා.

Question: And how, friend, was the contemplation of feelings analyzed and taught there by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු සුඛං වා වෙදනං වෙදයමානො ‘‘සුඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, දුක්ඛං වා වෙදනං වෙදයමානො ‘‘දුක්ඛ වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, අදුක්ඛමසුඛං වා වෙදනං වෙදයමානො ‘‘අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා වෙදනානුපස්සනා විභජිත්වා පකාසිතා.

Answer: Here, bhikkhus, a bhikkhu, when feeling a pleasant feeling, knows: ‘I am feeling a pleasant feeling’; when feeling a painful feeling, knows: ‘I am feeling a painful feeling’; when feeling a neither-painful-nor-pleasant feeling, knows: ‘I am feeling a neither-painful-nor-pleasant feeling.’ In this way and so on, venerable sir, the contemplation of feelings was analyzed and explained there by the Blessed One.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.30] තත්ථ චිත්තානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා දෙසිතා.

Question: And how, friend, was the contemplation of the mind analyzed and taught there by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු සරාගං වා චිත්තං ‘‘සරාගං චිත්ත’’න්ති පජානාති, වීතරාගං වා චිත්තං ‘‘වීතරාගං චිත්ත’’න්ති පජානාති, සදොසං වා වීතදොසං වා සමොහං වා වීතමොහං වා සංඛිත්තං වා චිත්තං ‘‘සංඛිත්තං චිත්ත’’න්ති පජානාති, වික්ඛිත්තං වා චිත්තං ‘‘වික්ඛිත්තං චිත්ත’’න්ති පජානාති, එවමාදිනා තත්ථ භගවතා චිත්තානුපස්සනා විභජිත්වා පකාසිතා.

Answer: Here, bhikkhus, a bhikkhu knows a mind with lust as ‘a mind with lust,’ a mind without lust as ‘a mind without lust,’ a mind with hatred as ‘a mind with hatred,’ a mind without hatred as ‘a mind without hatred,’ a mind with delusion as ‘a mind with delusion,’ a mind without delusion as ‘a mind without delusion,’ a contracted mind as ‘a contracted mind,’ or a scattered mind as ‘a scattered mind.’ In this way and so on, the contemplation of the mind was analyzed and explained there by the Blessed One.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.31] තත්ථ ධම්මානුපස්සනා භගවතා විභජිත්වා දෙසිතා, තං සඞ්ඛෙපමත්තෙනෙව විස්සජ්ජෙහි.

Question: And how, friend, was the contemplation of phenomena analyzed and taught there by the Blessed One? Please answer that only in brief.

විස්සජ්ජනා – ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති, පඤ්චසු නීවරණෙසු එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා පඤ්චහි පබ්බෙහි ධම්මානුපස්සනා විභජිත්වා පකාසිතා.

Answer: Here, bhikkhus, a bhikkhu dwells contemplating phenomena in phenomena, in terms of the five hindrances. In this way and so on, venerable sir, the contemplation of phenomena was analyzed and explained there by the Blessed One in five sections.

චූළසීහනාදසුත්ත

The Shorter Discourse on the Lion's Roar

පුච්ඡා – චූළනසීහනාදසුත්තං [Pg.32] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Now, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Shorter Discourse on the Lion’s Roar spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ පරිහීනලාභසක්කාරෙ නානාතිත්ථියෙ ආරබ්භ භාසිතං, නානාතිත්ථියා භන්තෙ පරිහීනලාභසක්කාරා තෙසු තෙසු ඨානෙසු පරිදෙවිංසු, චතස්සො ච භන්තෙ පරිසා භගවතො එකමත්ථං ආරොචෙසුං, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning various sectarians who had lost gains and honor. The various sectarians, venerable sir, having lost gains and honor, lamented in various places. And the four assemblies, venerable sir, reported this matter to the Blessed One as one. On that subject, venerable sir, it was spoken.

මහාසීහනාදසුත්ත

The Great Discourse on the Lion's Roar

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.34] භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන මහාසීහනාදසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Friend, where, concerning whom, and on what subject was the Great Discourse on the Lion's Roar spoken by that Blessed One, the Knower, the Seer, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One?

විස්සජ්ජනා – වෙසාලියං භන්තෙ සුනක්ඛත්තං ලිච්ඡවිපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං, සනුක්ඛත්තො භන්තෙ ලිච්ඡවිපුත්තො අචිරපක්කන්තො හොති ඉමස්මා ධම්මවිනයා, සො වෙසාලියං පරිසති එවං වාචං භාසති [Pg.35] ‘‘නත්ථි සමණස්ස ගොතමස්ස උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො, තක්කපරියාහතං සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති වීමංසානුචරිතං සයං පටිභානං. යස්ස ච ඛ්වාස්ස අත්ථාය ධම්මො දෙසිතො, සො නිය්‍යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයායා’’ති, එතමත්ථං භන්තෙ ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො ආරොචෙසි, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: At Vesālī, venerable sir, it was spoken concerning Sunakkhatta, the Licchavi prince. Sunakkhatta, the Licchavi prince, venerable sir, had recently departed from this Dhamma and Discipline. He spoke this word to the assembly in Vesālī: ‘The ascetic Gotama has no superhuman states, no distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. The ascetic Gotama teaches a Dhamma hammered out by reasoning, following an investigation, of his own ingenuity. And for whomever he teaches the Dhamma, it leads the practitioner to the complete destruction of suffering.’ This matter, venerable sir, the Venerable Sāriputta reported to the Blessed One. On that subject, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – කති [Pg.36] පනාවුසො තත්ථ භගවතා තථාගතස්ස තථාගතබලානි විභජිත්වා පකාසිතානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

Question: But how many powers of a Tathāgata, friend, were analyzed and explained there by the Blessed One, endowed with which the Tathāgata claims the bull's place, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets rolling the Brahma-wheel?

විස්සජ්ජනා – දස භන්තෙ තථාගතස්ස තථාගතබලානි භගවතා විභජිත්වා පකාසිතානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

Answer: Ten powers of a Tathāgata, venerable sir, were analyzed and explained by the Blessed One, endowed with which the Tathāgata claims the bull's place, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets rolling the Brahma-wheel.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.39] තත්ථ භගවතා චතුවෙරජ්ජඤාණානි විභජිත්වා පකාසිතානි, යෙහි වෙසාරජ්ජෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

Question: And how, friend, were the four grounds of confidence analyzed and explained there by the Blessed One, endowed with which the Tathāgata claims the bull's place, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets rolling the Brahma-wheel?

විස්සජ්ජනා – ඛීණාසවස්ස තෙ පටිජානතො ඉමෙ ආසවා අපරික්ඛීණාති තත්‍ර වත මං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා දෙවො වා මාරො වා බ්‍රහ්මා වා කොචි වා ලොකස්මිං සහධම්මෙන පටිචොදෙස්සතීති නිමිත්තමෙතං සාරිපුත්ත න සමනුපස්සාමි, එතමහං සාරිපුත්ත නිමිත්තං අසමනුපස්සන්තො ඛෙමප්පත්තො අභයප්පත්තො වෙසාරජ්ජප්පත්තො විහරාමි. එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ චතුවෙසාරජ්ජඤාණානි භගවතා විත්ථාරෙන විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: Sāriputta, I do not see any reason why any ascetic or brahmin, god or Māra, Brahmā or anyone in the world could rightly rebuke me, who claims to have destroyed the taints, by saying, “These taints have not been destroyed.” Sāriputta, not perceiving such a reason, I dwell secure, fearless, and assured. In this way, venerable sir, the Blessed One analyzed and revealed in detail the four knowledges of assurance.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.41] තත්ථ භගවතා පඤ්චගතිපරිච්ඡෙදඤාණං විභජිත්වා පකාසිතං.

Question: “And how, friend, was the knowledge of distinguishing the five destinations analyzed and explained there by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – පඤ්ච ඛො ඉමා සාරිපුත්ත ගතියො, කතමා පඤ්ච, නිරයො තිරච්ඡානයොනි පෙත්තිවිසයො මනුස්සා දෙවා, එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා තත්ථ පඤ්චගතිපරිච්ඡෙදකඤාණං විභජිත්වා පකාසිතං.

Reply: “There are, Sāriputta, these five destinations. Which five? Hell, the animal realm, the realm of ghosts, humans, and devas. Thus, venerable sir, the Blessed One analyzed and explained there the knowledge that distinguishes the five destinations.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.43] තත්ථ තථාගතො අත්තනො පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියා අපරිහානිං පකාසෙසි.

Question: “And how, friend, did the Tathāgata declare there the non-decline of his mastery of wisdom?”

විස්සජ්ජනා – සන්ති ඛො පන සාරිපුත්ත එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො යාවදෙවායං භවං පුරිසො දහරො හොති, එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ තථාගතො අත්තනො පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියා අපරිහානිං පකාසෙසි.

Reply: “There are, Sāriputta, some ascetics and brahmins who hold such views and doctrines: ‘Only as long as this person is young…’ Thus, venerable sir, the Tathāgata declared there the non-decline of his mastery of wisdom.”

මහාදුක්ඛක්ඛන්ධසුත්ත

The Great Mass of Suffering Discourse

පුච්ඡා – මහාදුක්ඛක්ඛන්ධසුත්තං [Pg.45] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: “But, friend, the Great Mass of Suffering Discourse—where, concerning whom, and on what subject was it spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ අඤ්ඤතිත්ථියෙ ආරබ්භ භාසිතං, සම්බහුලා භන්තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා භික්ඛූ එතදවොචුං ‘‘සමණො ආවුසො ගොතමො කාමානං පරිඤ්ඤං පඤ්ඤපෙති, මයම්පි කාමානං පරිඤ්ඤං පඤ්ඤපෙම, සමණො ආවුසො ගොතමො රූපානං [Pg.46] වෙදනානං පරිඤ්ඤං පඤ්ඤපෙති, මයම්පි රූපානං වෙදනානං පරිඤ්ඤං පඤ්ඤපෙම, ඉධ නො ආවුසො කො විසෙසො, කො අධිප්පයාසො, කිං නානාකරණං සමණස්ස වා ගොතමස්ස අම්හාකං වා යදිදං ධම්මදෙසනාය වා ධම්මදෙසනං අනුසාසනියා වා අනුසාසනි’’න්ති, එතමත්ථං භික්ඛූ භගවතො ආරොචෙසුං, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning other sectarians. Several other sectarians said this to the bhikkhus: ‘Friend, the ascetic Gotama teaches the full understanding of sensual pleasures. We too teach the full understanding of sensual pleasures. The ascetic Gotama teaches the full understanding of forms and feelings. We too teach the full understanding of forms and feelings. So, friend, what is the difference, what is the point, what is the distinction between the teaching of the Dhamma by the ascetic Gotama and our teaching, between his instruction and our instruction?’ The bhikkhus reported this matter to the Blessed One. It was spoken concerning that matter, venerable sir.

චූළදුක්ඛක්ඛන්ධසුත්ත

The Shorter Discourse on the Aggregate of Suffering

පුච්ඡා – චූළදුක්ඛක්ඛන්ධසුත්තං [Pg.47] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: “But, friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Cūḷadukkhakkhandha Sutta spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ කපිලවත්ථුස්මිං මහානාමං සක්කං ආරබ්භ භාසිතං, මහානාමො භන්තෙ සක්කො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘දීඝරත්තාහං භන්තෙ භගවතා එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි ‘ලොභො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො, දොසො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො, මොහො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති, එවඤ්චාහං භන්තෙ භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි ‘ලොභො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො, දොසො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො, මොහො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති. අථ ච පන මෙ එකදා ලොභධම්මාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති, දොසධම්මාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති, මොහධම්මාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති, තස්ස මය්හං භන්තෙ එවං හොති ‘කො සු නාම මෙ ධම්මො අජ්ඣත්තං අප්පහිනො[Pg.48], යෙන මෙ එකදා ලොභධම්මාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති, දොසධම්මාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති, මොහධම්මාපි චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්තී’ති’’, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: “Venerable sir, it was spoken at Kapilavatthu, among the Sakyans, concerning Mahānāma the Sakyan. Venerable sir, Mahānāma the Sakyan approached the Blessed One and said: ‘For a long time, venerable sir, I have understood the Dhamma taught by the Blessed One thus: "Greed is an imperfection of the mind, hatred is an imperfection of the mind, delusion is an imperfection of the mind." And yet, venerable sir, sometimes greed overwhelms my mind, hatred overwhelms my mind, delusion overwhelms my mind. Then, venerable sir, it occurs to me: "What quality within me remains unabandoned, such that sometimes greed overwhelms my mind, hatred overwhelms my mind, delusion overwhelms my mind?"’ It was spoken on that occasion, venerable sir.”

අනුමානසුත්ත

The Inference Discourse

පුච්ඡා – අනුමානසුත්තං [Pg.49] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කෙන භාසිතං.

Question: “But friend, where, concerning whom, and by whom was the Inference Sutta spoken?”

විස්සජ්ජනා – භග්ගෙසු භන්තෙ සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ ආයස්මතා මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරෙන සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply: “Venerable sir, it was spoken in the Bhesakaḷā Grove at Susumāragira, among the Bhaggas, by the Venerable Mahāmoggallāna concerning many monks.”

චෙතොඛිලසුත්ත

The Mental Barrenness Discourse

පුච්ඡා – චෙතොඛිලසුත්තං [Pg.50] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: “But friend, where and concerning whom was the Mental Barrenness Discourse spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several monks.”

වනපත්ථසුත්ත

The Forest Thicket Discourse

පුච්ඡා – වනපත්ථසුත්තං [Pg.53] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: "But, friend, where and with reference to whom was the Forest Thicket Discourse spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several monks.”

මධුපිණ්ඩිකසුත්ත

The Honeyball Discourse

පුච්ඡා – මධුපිණ්ඩිකසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: "But, friend, where, concerning whom, and regarding what topic was the Honeyball Sutta spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ දණ්ඩපාණිං සක්කං ආරබ්භ භාසිතං, දණ්ඩපාණි භන්තෙ සක්කො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘කිං වාදී සමණො කිමක්ඛායී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: “Venerable sir, it was spoken concerning Daṇḍapāṇi the Sakyan, among the Sakyans. Venerable sir, Daṇḍapāṇi the Sakyan approached the Blessed One and said: ‘What does the recluse assert? What does he explain?’ It was spoken on that occasion, venerable sir.”

ද්වෙධාවිතක්කසුත්ත

The Discourse on the Two Kinds of Thought

පුච්ඡා – ද්වෙධාවිතක්කසුත්තං [Pg.56] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: "But, friend, where and about whom was the Discourse on the Two Kinds of Thought spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several monks.”

විතක්කසණ්ඨානසුත්ත

The Discourse on the Quieting of Thoughts

පුච්ඡා – විතක්කසණ්ඨානසුත්තං [Pg.57] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: "But, friend, where and concerning whom was the Discourse on the Quieting of Thoughts spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several monks.”

කකචූපමසුත්ත

The Simile of the Saw Discourse

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.58] භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන කකචූපමසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – "Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Simile of the Saw Discourse spoken by the Blessed One… the Perfectly Self-Enlightened One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං මොළියඵග්ගුනං ආරබ්භ භාසිතං, ආයස්මා භන්තෙ මොළියඵග්ගුනො භික්ඛුනීහි සද්ධිං [Pg.59] අතිවෙලං සංසට්ඨො විහරති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the Venerable Moḷiyaphagguna. Venerable sir, the Venerable Moḷiyaphagguna dwells associating excessively with nuns. It was spoken on that occasion, venerable sir."

පුච්ඡා – අථ [Pg.61] ඛො ආවුසො ආයස්මතො මොළියඵග්ගුනස්ස තං භගවතො ඔවාදං සුත්වා කථං චිත්තං උප්පන්නං, කථඤ්ජ භගවා උත්තරි භික්ඛූන ඔවාදමදාසි.

Question – "Then, friend, when the Venerable Moḷiyaphagguna heard that advice of the Blessed One, what thought arose in his mind, and what further advice did the Blessed One give to the monks?"

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ මොළියඵග්ගුනස්ස භගවතො ඉමං ඔවාදං සුත්වා භික්ඛුනිසංසග්ගතො ඔරමිස්සාමි විරමිස්සාමීතිපි චිත්තං න උප්පන්නං, අසංවරමෙව භන්තෙ චිත්තං උප්පන්නං, භගවා ච භන්තෙ ආරාධයිංසු වත මෙ භික්ඛවෙ භික්ඛූ එකං සමයං චිත්තං, එවමාදිනා උත්තරි භික්ඛූනං ඔවාදමදාසි.

Reply – "Then, venerable sir, upon hearing this advice from the Blessed One, the thought did not arise in the Venerable Moḷiyaphagguna’s mind: ‘I will withdraw and abstain from association with nuns.’ Instead, venerable sir, an unrestrained thought arose in his mind. And venerable sir, the Blessed One gave further advice to the monks, beginning with: ‘Monks, at one time the monks indeed pleased my mind…’"

උභතො [Pg.64] දණ්ඩකෙන චෙපි භික්ඛවෙ කකචෙන චොරා ඔචරකා අඞ්ගමඞ්ගානි ඔකන්තෙය්‍යුං.

"Monks, even if bandits and marauders were to sever you limb by limb with a two-handled saw,"

අලගද්දූපමසුත්ත

The Simile of the Water-Snake Discourse

පුච්ඡා – අලගද්දූපමසුත්තං [Pg.65] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – "Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Simile of the Water-Snake Discourse spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං ආරබ්භ භාසිතං, අරිට්ඨස්ස භන්තෙ භික්ඛුනො ගද්ධබාධිපුබ්බස්ස එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජාදාමි, යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the monk Ariṭṭha, formerly a vulture trapper. Venerable sir, such an evil wrong view had arisen in the monk Ariṭṭha, formerly a vulture trapper: ‘As I understand the Dhamma taught by the Blessed One, those things declared by the Blessed One to be impediments are not in fact impediments for one who engages in them.’ It was spoken on that occasion, venerable sir."

පුච්ඡා – අථ [Pg.68] ඛො ආවුසො ආයස්මතො අරිට්ඨස්ස ගද්ධබාධිපුබ්බස්ස කථං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි, කථඤ්ච භගවා උත්තරි භික්ඛුනං ධම්මදෙසනං පවත්තෙසි.

Question – "Then, friend, how did that train of thought arise in the mind of the Venerable Ariṭṭha, formerly a vulture trapper, and how did the Blessed One further expound the Dhamma to the monks?"

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ අරිට්ඨස්ස භික්ඛුනො ගද්ධබාධිපුබ්බස්ස ‘‘කිඤ්චාපි මං භගවා මොඝපුරිසවාදෙන වදෙසි, න ඛො පන මෙ මග්ගඵලානං උපනිස්සයො න හොති, ස්වාහං ආරභිත්වා ඝට්ටෙත්වා මග්ගඵලානි නිබ්බත්තෙස්සාමී’’ති, එවං ඛො භන්තෙ චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි, භගවා ච භන්තෙ දුප්පඤ්ඤස්ස අලගද්දූපමං දස්සෙත්වා අලගද්දූපමං පරියත්තිඤ්ච දස්සෙත්වා පඤ්ඤවතො අලගද්දූපමාය ච කුල්ලූපමාය ච පඤ්ඤවතො නිස්සරණපරියත්තිං දස්සෙත්වා ඡ ච දිට්ඨිට්ඨානානි, තෙසඤ්ච ඡන්නං දිට්ඨිට්ඨානානං විනිවෙඨනාකාරං දස්සෙත්වා පරියොසානෙ ච ඛන්ධකම්මට්ඨානං අරහත්තනිකූටෙන දස්සෙත්වා උත්තරි භික්ඛූනං ධම්මකථං පවත්තෙසි.

Reply – "Then, venerable sir, this thought arose in the mind of the monk Ariṭṭha, formerly a vulture trapper: ‘Even though the Blessed One calls me a worthless man, it is not that I lack the supporting condition for the paths and their fruits. By striving and exerting myself, I will bring forth the paths and their fruits.’ Thus, venerable sir, this thought arose in his mind. And venerable sir, the Blessed One, having shown the simile of the water-snake to the unwise, and having shown the teaching of the water-snake simile, and having shown the teaching of escape for the wise by means of the simile of the water-snake and the simile of the raft, and having shown the six grounds for views and the way of disentanglement from these six grounds for views, and having concluded by presenting the meditation subject of the aggregates culminating in arahantship, then gave a further Dhamma talk to the monks."

වම්මිකසුත්ත

The Anthill Discourse

පුච්ඡා – ධම්මිකසුත්තං [Pg.73] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – "But, friend, where was the Vammika Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං කුමාරකස්සපං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ කුමාරකස්සපො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා වම්මිකපඤ්හං පුච්ඡි, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Kumāra Kassapa. The Venerable Kumāra Kassapa, venerable sir, approached the Blessed One and asked the anthill question. It was spoken on that occasion, venerable sir."

රථවිනීතසුත්ත

The Relay of Chariots Discourse

පුච්ඡා – රථවිනීතසුත්තං [Pg.74] පනාවුසො කත්ථ කෙන භාසිතං.

Question – "But, friend, where was the Rathavinīta Sutta spoken, and by whom?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මතා ච සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා ආයස්මතා ච පුණ්ණෙන මන්තාණිපුත්තෙන අඤ්ඤමඤ්ඤං පුච්ඡාවිස්සජ්ජනවසෙන භාසිතං.

Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken by the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, and the Venerable Puṇṇa Mantāṇiputta, by way of mutual questions and answers."

නිවාපසුත්ත

The Bait Discourse

පුච්ඡා – නිවාපසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question – "But, friend, where was the Nivāpa Sutta spoken by the Blessed One, and concerning whom?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks."

පුච්ඡා – ඉමස්මිං [Pg.77] ආවුසො සුත්තෙ කො නිවාපො කො නෙවාපිකො කා නෙවාපිකපරිසා කා මිගජාතා කථඤ්චෙතිස්සා උපමාය අත්ථො දට්ඨබ්බො.

Question – "In this discourse, friend, what is the bait, who is the bait-layer, what is the bait-layer's retinue, what are the kinds of deer, and how should the meaning of this simile be understood?"

විස්සජ්ජනා – ඉමස්මිං භන්තෙ සුත්තෙ නිවාපොති ඛො භන්තෙ පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං, නෙවාපිකොති ඛො භන්තෙ මාරස්සෙතං පාපිමතො අධිවචනං, නෙවාපිකපරිසාති ඛො භන්තෙ මාරපරිසායෙතං අධිවචනං, මිගජාතාති ඛො භන්තෙ සමණබ්‍රාහ්මණානමෙතං අධිවචනං, ඉමස්මිං භන්තෙ සුත්තෙ එතස්ස අත්ථො එවං දට්ඨබ්බො.

Reply – "In this discourse, venerable sir, 'bait' is a designation for the five strands of sensual pleasure. 'Bait-layer' is a designation for Māra the Evil One. 'Bait-layer's retinue' is a designation for Māra’s retinue. 'Kinds of deer' is a designation for ascetics and brahmins. In this discourse, venerable sir, the meaning should be understood thus."

පාසරාසිසුත්ත

The Heap of Snares Discourse

පුච්ඡා – කෙනාවුසො [Pg.79] භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන පාසරාසිසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – "Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Pāsarāsi Sutta spoken by the Blessed One… the Perfectly Self-Enlightened One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං, සම්බහුලා භන්තෙ භික්ඛූ රම්මකස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අස්සමෙ භගවන්තං ආරබ්භ ධම්මියා කථාය සන්නිසීදිංසු, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks. Venerable sir, a number of monks were sitting together in the hermitage of the brahmin Rammaka for a Dhamma discussion concerning the Blessed One. It was spoken on that occasion, venerable sir."

පුච්ඡා – අථ [Pg.81] ඛො ආවුසො තෙසං සම්බහුලානං භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්නිසින්නානං කීදිසං ධම්මකථං කථෙසි.

Question – "Then, friend, what kind of Dhamma talk did he deliver to those monks who were sitting together for a Dhamma discussion?"

විස්සජ්ජනා – සාධු භික්ඛවෙ එතං ඛො භික්ඛවෙ තුම්හාකං පතිරූපං කුලපුත්තානං සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං, යං තුම්හෙ ධම්මියා කථාය සන්නිසීදෙය්‍යාථ, සන්නිපතිතානං වො භික්ඛවෙ ද්වයං කරණීයං ධම්මී වා කථා අරියො වා තුණ්හීභාවො. ද්වෙමා භික්ඛවෙ පරියෙසනා අරියා ච පරියෙසනා අනරියා ච පරියෙසනා. එවමාදිනා භන්තෙ භගවා සන්නිපතිතානං තෙසං භික්ඛූනං අරියපරියෙසනඤ්ච අනරියපරියෙසනඤ්ච විභජිත්වා දෙසෙසි.

Reply – "‘Good, monks. It is fitting for you, monks, as sons of good families who have gone forth out of faith from the household life into homelessness, that you should gather for a discussion on the Dhamma. When you have gathered, monks, two things are to be done: either a discussion on the Dhamma or noble silence. Monks, there are these two kinds of search: the noble search and the ignoble search.’ Beginning in this way, venerable sir, the Blessed One analyzed and taught the noble search and the ignoble search to those assembled monks."

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.83] භගවා අත්තනාපි අනරියපරියෙසනං පහාය අරියපරියෙසනාය පරියෙසිතභාවං පකාසෙසි.

Question – "And how, friend, did the Blessed One, having himself abandoned the ignoble search, proclaim that he had undertaken the noble search?"

විස්සජ්ජනා – අහම්පි සුදං භික්ඛවෙ පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධො බොධිසත්තොව සමානො අත්තනා ජාතිධම්මො සමානො ජාතිධම්මංයෙව පරියෙසාමි, අත්තනා ජරාධම්මො බ්‍යාධිධම්මො මරණධම්මො සොකධම්මො සංකිලෙසධම්මො සමානො සංකිලෙසධම්මංයෙව පරියෙසාමි. එවමාදිනා භන්තෙ භගවා අත්තනාපි අනරියපරියෙසනං පහාය අරියපරියෙසනාය පරියෙසිතභාවං පකාසෙසි.

Reply – "‘I too, monks, before my full enlightenment, while still an unenlightened Bodhisatta, being myself subject to birth, sought what was also subject to birth; being myself subject to aging, illness, death, sorrow, and defilement, I sought what was also subject to aging, illness, death, sorrow, and defilement.’ Beginning in this way, venerable sir, the Blessed One, having himself abandoned the ignoble search, proclaimed that he had undertaken the noble search."

පුච්ඡා – එවං [Pg.85] පඨමාභිසම්බුද්ධස්ස ආවුසො භගවතො අජපාලනිග්‍රොධරුක්ඛමූලෙ නිසින්නස්ස ධම්මදෙසනාය කතසන්නිට්ඨානස්ස කීදිසො

Question – "Friend, for the Blessed One, newly enlightened, sitting at the foot of the Ajapāla banyan tree and having resolved to teach the Dhamma, what sort of thought arose in his mind?"

චෙතසො [Pg.86] පරිවිතක්කො උදපාදි, කථඤ්ච ධම්මදෙසනාය චාරිකා අහොසි, කථඤ්ච පඨමා ධම්මදෙසනා අහොසි.

"And how did the journey for teaching the Dhamma come about, and how did the first teaching of the Dhamma come about?"

විස්සජ්ජනා – ‘‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍යං, කො ඉමං ධම්මං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී’’ති එවං ඛො භන්තෙ භගවතො පඨමාභිසම්බුද්ධස්ස අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ ධම්මදෙසනාය කතසන්නිට්ඨානස්ස පරිවිතක්කො උදපාදි, අථ භන්තෙ භගවා උරුවෙලායං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන බාරාණසී, තෙන පදසායෙව චාරිකං පක්කාමි ධම්මදෙසනාය, ද්වෙමෙ භික්ඛවෙ අන්තා පබ්බජිතෙන න සෙවිතබ්බා, කතමෙ ද්වෙ, යො චායං කාමෙසු කාමසුඛල්ලිකානුයොගො හීනො ගාම්මො පොථුජ්ජනිකො අනරියො අනත්තසංහිතො, එවමාදිනා භන්තෙ භගවතො පඨමා ධම්මදෙසනා අහොසි.

The Reply – "To whom now should I first teach the Dhamma? Who will quickly understand this Dhamma?" Thus, venerable sir, this thought arose in the Blessed One, newly fully enlightened, while at the foot of the Ajapāla banyan tree, having resolved to teach the Dhamma. Then, venerable sir, after dwelling at Uruvelā as long as he pleased, the Blessed One set out on foot for Bārāṇasī to teach the Dhamma. "Monks, these two extremes are not to be cultivated by one who has gone forth. Which two? That which is indulgence in sensual pleasures—low, vulgar, common, ignoble, unbeneficial..." Beginning thus, venerable sir, was the Blessed One’s first teaching of the Dhamma.

සබ්බාභිභූ [Pg.89] සබ්බවිදූහමස්මි,සබ්බධම්මෙසු අනූපලිත්තො;

සබ්බඤ්ජහො තණ්හාක්ඛයෙ විමුත්තො,සයං අභිඤ්ඤාය කමුද්දිසෙය්‍යං.

All-vanquishing, all-knowing am I, unstained by all things; all-renouncing, freed by the destruction of craving, having directly known by myself, whom should I point to as my teacher?

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.92] භගවා පාසරාසිඋපමාය තං දෙසනං පරිනිට්ඨාපෙසි.

The Question – And how, friend, did the Blessed One bring that teaching to a conclusion with the simile of the heap of snares?

විස්සජ්ජනා – පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ කාමගුණා, කතමෙ පඤ්ච, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා. ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා. ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා. කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච කාමගුණා. යෙ හි කෙචි භික්ඛවෙ සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙ කාමගුණෙ ගථිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොපන්නා අනාදීනවදස්සාවිනො අනිස්සරණපඤ්ඤා පරිභුඤ්ජන්ති, තෙ එවමස්සු වෙදිතබ්බා ‘‘අනයමාපන්නා බ්‍යාසනමාපන්නා යථාකාමකරණීයා පාපිමතො’’, එවමාදිනා භන්තෙ භගවා පාසරාසිඋපමාය ධම්මදෙසනං පරිනිට්ඨාපෙසි.

The Reply – "Monks, there are these five strands of sensual pleasure. Which five? Forms cognizable by the eye—desirable, pleasing, delightful, of a lovely form, connected with sensual desire, enticing. Sounds cognizable by the ear... Smells cognizable by the nose... Tastes cognizable by the tongue... Tangibles cognizable by the body—desirable, pleasing, delightful, of a lovely form, connected with sensual desire, enticing. These, monks, are the five strands of sensual pleasure. Whatever ascetics or brahmins are tied to, infatuated with, and obsessed by these sensual pleasures, not seeing the danger and lacking the wisdom of escape, they partake of them—they should be understood thus: ‘They have met with misfortune, they have met with disaster, they are subject to the Evil One’s will.’" Beginning thus, venerable sir, the Blessed One concluded the teaching on the Dhamma with the simile of the heap of snares.

චූළහත්ථිපදොපමසුත්ත

The Shorter Discourse on the Simile of the Elephant's Footprint

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.94] ජානතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන චූළහත්ථිපදොපමසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – Friend, by the Knower… by the Perfectly Self-Enlightened One, where, concerning whom, and on what matter was the Shorter Discourse on the Simile of the Elephant's Footprint spoken?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ජාණුස්සොණිං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං. ජාණුස්සොණි භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා යාවතකො අහොසි පිලොතිකෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො, තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the brahmin Jāṇussoṇi. The brahmin Jāṇussoṇi, venerable sir, having approached the Blessed One, reported to him the entire conversation he had had with the wanderer Pilotika. On that matter, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.98] භගවා හත්ථිපදොපමං විත්ථාරෙන පරිපූරෙත්වා දෙසෙසි.

The Question – And how, friend, did the Blessed One teach the simile of the elephant's footprint, having completed it in detail?

විස්සජ්ජනා – ‘‘න ඛො බ්‍රාහ්මණ එත්තාවතා හත්ථිපදොපමො විත්ථාරෙන පරිපූරො හොති, අපි ච බ්‍රාහ්මණ යථා හත්ථිපදොපමො විත්ථාරෙන පරිපූරො හොති, තං සුණාහි සාධුකං මනසිකරොහි භාසිස්සාමී’’ති, එවමාදිනා භන්තෙ භගවා හත්ථිපදොපමං පරිපූරෙත්වා බ්‍රාහ්මණස්ස ජාණුස්සොණිස්ස දෙසෙසි.

The Reply – “Not to this extent, brahmin, is the simile of the elephant’s footprint complete in detail. But, brahmin, as to how the simile of the elephant’s footprint is complete in detail, listen to that, pay close attention, and I will speak.” Beginning thus, venerable sir, the Blessed One, having completed the simile of the elephant’s footprint, taught it to the brahmin Jāṇussoṇi.

මහාහත්ථිපදොපමසුත්ත

The Greater Discourse on the Simile of the Elephant's Footprint

පුච්ඡා – මහාහත්ථිපදොපමසුත්තං [Pg.102] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කෙන භාසිතං.

The Question – But, friend, the Greater Discourse on the Simile of the Elephant’s Footprint – where, concerning whom, and by whom was it spoken?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා භාසිතං.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, concerning a number of bhikkhus.

මහාසාරොපමසුත්ත

The Greater Discourse on the Simile of the Heartwood

පුච්ඡා – මහාසාරොපමසුත්තං [Pg.103] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – But, friend, the Greater Discourse on the Simile of the Heartwood – where, concerning whom, and on what matter was it spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ දෙවදත්තං ආරබ්භ භාසිතං, දෙවදත්තො භන්තෙ සඞ්ඝං භින්දිත්වා රුහිරුප්පාදකම්මං කත්වා අචිරපක්කන්තො හොති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning Devadatta. Devadatta, venerable sir, having split the Saṅgha and committed the act of causing blood to flow, had recently departed. On that matter, venerable sir, it was spoken.

චූළසාරොපමසුත්ත

The Shorter Discourse on the Simile of the Heartwood

පුච්ඡා – චූළසාරොපමසුත්තං [Pg.105] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – But, friend, the Shorter Discourse on the Simile of the Heartwood – where, concerning whom, and on what matter was it spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ පිඞ්ගලකොච්ඡං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං, පිඞ්ගලකොච්ඡො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡි, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the brahmin Piṅgalakoccha. The brahmin Piṅgalakoccha, venerable sir, approached the Blessed One and asked a question. On that matter, venerable sir, it was spoken.

චූළගොසිඞ්ගසුත්ත

The Shorter Discourse at Gosiṅga

පුච්ඡා – චූළගොසිඞ්ගසුත්තං [Pg.106] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කෙන සද්ධිං භාසිතං.

The Question – But, friend, the Shorter Discourse at Gosiṅga – where and with whom was it spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – නාභිකෙ භන්තෙ ගොසිඞ්ගසාලවනදායෙ ආයස්මතා අනුරුද්ධත්ථෙරෙන සද්ධිං භාසිතං.

The Reply – At Nābhika, venerable sir, in the Gosiṅga Sāla-tree Grove, it was spoken with the Venerable Elder Anuruddha.

මහාගොසිඞ්ගසුත්ත

The Greater Discourse at Gosiṅga

පුච්ඡා – මහාගොසිඞ්ගසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කෙන සද්ධිං භාසිතං.

The Question – But, friend, the Greater Discourse at Gosiṅga – where and with whom was it spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – ගොසිඞ්ගසාලවනදායෙ භන්තෙ ආයස්මතා ච සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා ආයස්මතා ච මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරෙන සද්ධිං භාසිතං.

The Reply – In the Gosiṅga Sāla-tree Grove, venerable sir, it was spoken with the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, and with the Venerable Elder Mahāmoggallāna.

මහාගොපාලකසුත්ත

The Greater Discourse on the Cowherd

පුච්ඡා – මහාගොපාලකසුත්තං [Pg.107] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

The Question – But, friend, the Greater Discourse on the Cowherd – where and concerning whom was it spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of bhikkhus.

චූළගොපාලකසුත්ත

The Shorter Discourse on the Cowherd

පුච්ඡා – චූළගොපාලකසුත්තං [Pg.109] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

The Question – But, friend, the Shorter Discourse on the Cowherd – where and concerning whom was it spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – වජ්ජීසු භන්තෙ උක්කචෙලායං ගඞ්ගාය නදියා තීරෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

The Reply – Among the Vajjis, venerable sir, at Ukkacelā on the bank of the river Ganges, it was spoken concerning a number of bhikkhus.

චූළසච්චකසුත්ත

The Shorter Discourse with Saccaka

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.110] ජානතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන චූළසච්චකසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But, friend, by the Knower… by the Perfectly Enlightened One, where was the Shorter Discourse with Saccaka spoken, concerning whom, and on what matter?

විස්සජ්ජනා – වෙසාලියං භන්තෙ සච්චකං නිගණ්ඨපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං, සච්චකො නිගණ්ඨපුත්තො මහතියා ලිච්ඡවිපරිසාය සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච ‘‘කථං පන භවං ගොතමො සාවකෙ විනෙති, කථං භාගා ච පන භොතො ගොතමස්ස සාවකෙසු අනුසාසනී බහුලා පවත්තතී’’ති, අථ භන්තෙ භගවතා අනිච්චවාදෙ ච අනත්තවාදෙ ච පකාසිතෙ සච්චකො නිගණ්ඨපුත්තො පථවීඋපමං දස්සෙත්වා අත්තනො අත්තවාදං පකාසෙසි, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Vesālī, venerable sir, it was spoken concerning Saccaka the Nigaṇṭha’s son. Saccaka the Nigaṇṭha’s son, together with a large assembly of Licchavis, approached the Blessed One. Having approached, he said this to the Blessed One: “How does the venerable Gotama train his disciples, and what kind of instruction by the venerable Gotama frequently occurs among his disciples?” Then, venerable sir, when the Blessed One had explained the doctrine of impermanence and the doctrine of non-self, Saccaka the Nigaṇṭha’s son, having presented the simile of the earth, expounded his own doctrine of self. On that matter, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – එවං [Pg.114] ආවුසො සච්චකෙන නිගණ්ඨපුත්තෙන මහාපථවීඋපමං දස්සෙත්වා අත්තවාදෙ පකාසිතෙ කථං භගවා තං අත්තවාදං පුන පතිට්ඨාපෙත්වා සමනුයුඤ්ජි සමනුගාහි සමනුභාසි.

Question – Friend, when Saccaka the Nigaṇṭha’s son, after presenting the simile of the great earth, had expounded his doctrine of self, how did the Blessed One cross-examine, question, and press him regarding that doctrine of self?

විස්සජ්ජනා – ‘‘නනු ත්වං අග්ගිවෙස්සන එවං වදෙසි, රූපං මෙ අත්තා, වෙදනා මෙ අත්තා, සඤ්ඤා මෙ අත්තා, සඞ්ඛාරා මෙ අත්තා, විඤ්ඤාණං මෙ අත්තා’’ති, එවං ඛො භන්තෙ භගවා සච්චකං නිගණ්ඨපුත්තං තං අත්තවාදං පතිට්ඨාපෙසි. පතිට්ඨාපෙත්වා ච පන භන්තෙ භගවා ‘‘තෙන හි අග්ගිවෙස්සන තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි, යථා තෙ ඛමෙය්‍ය, තථා තං බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ භගවා සච්චකං නිගණ්ඨපුත්තං සමනුයුඤ්ජි සමනුගාහි සමනුභාසි.

Reply – “Aggivessana, do you not speak thus: ‘Form is my self, feeling is my self, perception is my self, volitional formations are my self, consciousness is my self’?” Thus, venerable sir, the Blessed One had Saccaka the Nigaṇṭha’s son reaffirm that doctrine of self. And having had him reaffirm it, venerable sir, the Blessed One, beginning with the words, “Well then, Aggivessana, I will question you on this very point. Answer as you see fit,” cross-examined, interrogated, and pressed Saccaka the Nigaṇṭha’s son.

පුච්ඡා – එවං [Pg.119] ඛො ආවුසො සච්චකෙ නිගණ්ඨපුත්තෙ තුණ්හීභූතෙ අධොමුඛෙ පජ්ඣායන්තෙ අප්පටිභානෙ නිසින්නෙ දුම්මුඛො නාම ලිච්ඡවිපුත්තො භගවන්තං කිං වචනං අවොච.

Question – Friend, when Saccaka the Nigaṇṭha’s son was sitting silent, with face downcast, brooding, and at a loss for a reply, what did a Licchavi youth named Dummukha say to the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – එවං භන්තෙ සච්චකෙ නිගණ්ඨපුත්තෙ තුණ්හීභූතෙ මඞ්කුභූතෙ පත්තක්ඛන්ධෙ අධොමුඛෙ පජ්ඣායන්තෙ අප්පටිභානෙ දුම්මුඛො ලිච්ඡවිපුත්තො [Pg.120] භගවන්තං එතදවොච ‘‘උපමා මං භගවා පටිභාතී’’ති.

Reply – Venerable sir, when Saccaka the Nigaṇṭha’s son was sitting silent, abashed, with shoulders drooping, head down, brooding, and at a loss for a reply, the Licchavi youth Dummukha said this to the Blessed One: “A simile occurs to me, Blessed One.”

පුච්ඡා – අථ [Pg.121] ඛො ආවුසො සච්චකො නිගණ්ඨපුත්තො භගවන්තං කීදිසං පඤ්හං පුච්ඡි, කථඤ්ච තං භගවා බ්‍යාකාසි.

Question – Then, friend, what question did Saccaka the Nigaṇṭha’s son ask the Blessed One, and how did the Blessed One answer it?

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ සච්චකො නිගණ්ඨපුත්තො දුම්මුඛං ලිච්ඡවිං අපසාදෙත්වා භගවන්තං සෙඛඤ්ච අසෙඛඤ්ච පඤ්හං පුච්ඡි, භගවා ච භන්තෙ ‘‘ඉධ අග්ගිවෙස්සන මම සාවකො යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා’’ එවමාදිනා සෙඛඤ්ච අසෙඛඤ්ච පුග්ගලං විභජිත්වා බ්‍යාකාසි.

Reply – Then, venerable sir, Saccaka the Nigaṇṭha’s son, having dismissed Dummukha the Licchavi, asked the Blessed One a question concerning the trainee and the one beyond training. And the Blessed One, venerable sir, distinguished and explained the person who is a trainee and the one beyond training, beginning thus: “Here, Aggivessana, a disciple of mine regards any kind of form—past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near…”

බුද්ධො [Pg.122] සො භගවා බොධාය ධම්මං දෙසෙති.

The Blessed One, being enlightened, teaches the Dhamma for enlightenment.

දන්තො සො භගවා දමථාය ධම්මං දෙසෙති.

The Blessed One, being tamed, teaches the Dhamma for taming.

සන්තො සො භගවා සමථාය ධම්මං දෙසෙති.

The Blessed One, being at peace, teaches the Dhamma for tranquility.

තිණ්ණො සො භගවා තරණාය ධම්මං දෙසෙති.

The Blessed One, having crossed over, teaches the Dhamma for crossing over.

පරිනිබ්බුතො සො භගවා පරිනිබ්බානාය ධම්මං දෙසෙති.

The Blessed One, being fully pacified, teaches the Dhamma for final Nibbāna.

මහාසච්චකසුත්ත

The Greater Discourse with Saccaka

පුච්ඡා – මහාසච්චකසුත්තං [Pg.123] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But where, friend, was the Greater Discourse with Saccaka spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what matter?

විස්සජ්ජනා – වෙසාලියං භන්තෙ සච්චකංයෙව නිගණ්ඨපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං. සච්චකො භන්තෙ නිගණ්ඨපුත්තො අපරදිවසෙ භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා භගවතො සාවකෙ ආසජ්ජ භාවනාද්වයපටිසංයුත්තං වාචං භාසති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Vesālī, venerable sir, it was spoken concerning Saccaka the Nigaṇṭha’s son himself. On another day, venerable sir, Saccaka the Nigaṇṭha’s son approached the Blessed One and, attacking the Blessed One’s disciples, spoke words connected with the two kinds of development. On that matter, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.124] භගවා සච්චකං නිගණ්ඨපුත්තං පටිපුච්ඡිත්වා භාවනාද්වයං විභජ්ජ කථෙසි.

Question – And how, friend, did the Blessed One, having questioned Saccaka the Nigaṇṭha’s son in return, distinguish and explain the two kinds of development?

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ භගවා ‘‘කින්ති පන තෙ අග්ගිවෙස්සන කායභාවනා සුතා’’ති එවමාදිනා සච්චකං නිගණ්ඨපුත්තං පටිපුච්ඡිත්වා, කථඤ්ච අග්ගිවෙස්සන අභාවිතකායො ච හොති අභාවිතචිත්තො ච එවමාදිනා භාවනාද්වයං විභජිත්වා බ්‍යාකාසි.

Reply – Then, venerable sir, the Blessed One, having questioned Saccaka the Nigaṇṭha’s son in return, beginning with the words, ‘But how, Aggivessana, have you heard bodily development to be?’, then distinguished and explained the two kinds of development, beginning with the words, ‘And how, Aggivessana, is one undeveloped in body and undeveloped in mind?’.

පුච්ඡා – අථ [Pg.127] ඛො ආවුසො සච්චකො නිගණ්ඨපුත්තො භගවන්තං කිං වචනං අවොච, කථඤ්ච භගවා පධානකාලෙ අත්තනාඅනුභූතපුබ්බා පරමුක්කංසගතා සුඛදුක්ඛවෙදනායො පකාසෙසි, යාපි භගවතො චිත්තං න පරියාදාය අට්ඨංසු.

Question – Then, friend, what did Saccaka the Nigaṇṭha’s son say to the Blessed One? And how did the Blessed One describe the supreme pleasant and painful feelings previously experienced by himself during his striving, which did not overwhelm his mind?

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ සච්චකො නිගණ්ඨපුත්තො භගවන්තං එතදවොච ‘‘න හි නූන භොතො ගොතමස්ස උප්පජ්ජති, තථා රූපා සුඛාවෙදනා, යථාරූපා උප්පන්නා සුඛාවෙදනා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨෙය්‍ය, න හි නූන භොතො ගොතමස්ස උප්පජ්ජති තථාරූපා දුක්ඛා වෙදනා, යථාරූපා උප්පන්නා දුක්ඛා වෙදනා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨෙය්‍යා’’ති අථ ඛො භගවා ‘‘කිඤ්හි නො සියා අග්ගිවෙස්සන, ඉධ මෙ [Pg.128] අග්ගිවෙස්සෙන පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි, එවමාදිනා භන්තෙ භගවා පධානකාලෙ අත්තනානුභූතපුබ්බා පරමුක්කංසගතා සුඛදුක්ඛවෙදනායො විත්ථාරෙන, යාපි භගවතො චිත්තං න පරියාදාය අට්ඨංසු.

Reply – Then, venerable sir, Saccaka the Nigaṇṭha’s son said this to the Blessed One: ‘Surely, for the venerable Gotama no such pleasant feeling arises that, having arisen, could overwhelm his mind. Surely, for the venerable Gotama no such painful feeling arises that, having arisen, could overwhelm his mind.’ Then the Blessed One said: ‘Why should it not be so, Aggivessana? Here, Aggivessana, before my enlightenment, when I was still an unenlightened Bodhisatta, it occurred to me…’ Beginning thus, venerable sir, the Blessed One described in detail the supreme pleasant and painful feelings he had previously experienced himself during his striving, which did not overwhelm his mind.

චූළතණ්හාසඞ්ඛයසුත්ත

The Shorter Discourse on the Destruction of Craving

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.132] භගවතා ජානතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන චූළතණ්හාසඞ්ඛයසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – By the Blessed One, the Knower… the Perfectly Enlightened One, where, friend, was the Shorter Discourse on the Destruction of Craving spoken, concerning whom, and on what matter?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සක්කං දෙවානමින්දං ආරබ්භ භාසිතං. සක්කො භන්තෙ දෙවානමින්දො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘කිත්තාවතානුඛො භන්තෙ භික්ඛු සංඛිත්තෙන තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තො හොති අච්චන්තනිට්ඨො අච්චන්තයොගක්ඛෙමි [Pg.133] අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරී අච්චන්තපරියොසානො සෙට්ඨො දෙවමනුස්සාන’’න්ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning Sakka, lord of the devas. Sakka, venerable sir, lord of the devas, approached the Blessed One and said this: “To what extent, venerable sir, is a monk, in brief, freed through the destruction of craving, one who has reached the ultimate end, the ultimate security from the yoke, the ultimate holy life, the ultimate consummation, the best among devas and humans?” On that matter, venerable sir, it was spoken.

කිත්තාවතා [Pg.134] නු ඛො භන්තෙ භික්ඛු සංඛිත්තෙන තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තො හොති අච්චන්තනිට්ඨො අච්චන්තයොගක්ඛෙමී අච්චන්තබ්‍රහ්මචාරී අච්චන්තපරියාසානො සෙට්ඨො දෙවමනුස්සානං –

To what extent, venerable sir, is a monk, in brief, freed through the destruction of craving, one who has reached the ultimate end, the ultimate security from the yoke, the ultimate holy life, the ultimate consummation, the best among devas and humans?

මහාතණ්හාසඞ්ඛයසුත්ත

The Greater Discourse on the Destruction of Craving

පුච්ඡා – මහාතණ්හාසඞ්ඛයසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But where, friend, was the Greater Discourse on the Destruction of Craving spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what matter?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සාතිං භික්ඛුං කෙවට්ටපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං. සාතිස්ස භන්තෙ භික්ඛුනො කෙවට්ටපුත්තස්ස එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා තදෙවිදං විඤ්ඤාණං සන්ධාවති [Pg.135] සංසරති අනඤ්ඤ’’න්ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the monk Sāti, the fisherman's son. For the monk Sāti, the fisherman's son, venerable sir, this pernicious view had arisen: ‘As I understand the Dhamma taught by the Blessed One, it is this very consciousness that runs on and transmigrates, not another.’ On that matter, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – අථ [Pg.136] ඛො ආවුසො භගවා කථං භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා ච පටිපුච්ඡිත්වා ච අනත්තභාවදීපිකං ධම්මකථං කථෙසි.

Question – Then, friend, how did the Blessed One, having addressed and questioned the monks in return, give a Dhamma discourse that illuminates the state of non-self?

විස්සජ්ජනා – අථ භන්තෙ භගවා භික්ඛූ ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ, අපිනායං සාති භික්ඛු කෙවට්ටපුත්තො උස්මීකතොපි ඉස්මිං ධම්මවිනයෙ’’ති ආමන්තෙත්වා, තුම්හෙපි මෙ භික්ඛවෙ එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථත්‍යාදිනා භික්ඛූ පටිපුච්ඡිත්වා ච යං යදෙව භික්ඛවෙ පච්චයං පටිච්ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං, තෙන තෙනෙව විඤ්ඤාණං ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ [Pg.137] ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, එවමාදිනා භන්තෙ අනත්තතාදීපිකං ධම්මිං කථං කථෙසි.

The Reply – Then, venerable sir, the Blessed One addressed the monks: “What do you think, monks, has this monk Sāti, the son of a fisherman, kindled even a spark in this Dhamma and Discipline?” Having addressed them, and questioning the monks further with, “Monks, do you too understand the Dhamma as taught by me thus?”—and so on—he delivered a Dhamma talk illuminating the nature of non-self, saying: “Monks, dependent on whatever condition consciousness arises, it is reckoned accordingly. Dependent on the eye and forms, consciousness arises—it is reckoned as eye-consciousness.” And so on, venerable sir, he delivered a Dhamma talk illuminating the nature of non-self.

මහාඅස්සපුරසුත්ත

The Great Discourse at Assapura

පුච්ඡා – මහාඅස්සපුරසුත්තං [Pg.139] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Now, friend, where was the Great Discourse at Assapura spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what subject was it spoken?

විස්සජ්ජනා – අඞ්ගෙසු භන්තෙ අස්සපුරෙ නාම අඞ්ගානං නිගමෙ බහූ මනුස්සෙ සද්ධෙ පසන්නෙ ආරබ්බ්භ භාසිතං. බහූ භන්තෙ මනුස්සා සද්ධා පසන්නා භික්ඛුසඞ්ඝං සක්කච්චං උපට්ඨහිංසු, සබ්බකාලඤ්ච රතනත්තයපටිසංයුත්තං වණ්ණකථංයෙව කථයිංසු. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – Venerable sir, it was spoken in the Aṅga country, in the market town of the Aṅgas named Assapura, concerning many people who were faithful and devoted. Venerable sir, many faithful and devoted people respectfully attended to the Saṅgha and always spoke only words of praise connected with the Triple Gem. Venerable sir, it was spoken on that occasion.

පුච්ඡා – කතමෙ [Pg.140] ආවුසො තත්ථ භගවතා ධම්මා සමණකරණා ච බ්‍රාහ්මණකරණා ච උත්තරුත්තරි පණීතපණීතා දෙසිතා.

Question: Friend, which qualities were taught there by the Blessed One as practices that make one an ascetic and a brahmin, progressively higher and more sublime?

විස්සජ්ජනා – හිරොත්තප්පා [Pg.141] පරිසුද්ධකායසමාචාරො පරිසුද්ධවචීසමාචාරො පරිසුද්ධමනොසමාචාරො පරිසුද්ධාජීවො ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා භොජනෙමත්තඤ්ඤුතා ජාගරියානුයොගො සතිසම්පජඤ්ඤං නීවරණප්පහානං චත්තාරි ච ඣානානි තිස්සො ච විජ්ජා ඉමෙ ඛො භන්තෙ තත්ථ භගවතා සමණකරණා ච බ්‍රාහ්මණකරණා ච උත්තරුත්තරි පණීතපණීතා ධම්මා දෙසිතා.

Answer: Moral shame and moral dread, purity of bodily conduct, purity of verbal conduct, purity of mental conduct, purity of livelihood, guarding the sense doors, moderation in food, devotion to wakefulness, mindfulness and clear comprehension, the abandonment of the hindrances, the four jhānas, and the three knowledges—these, venerable sir, are the qualities the Blessed One taught there as making one an ascetic and a brahmin, progressively higher and more sublime.

චූළඅස්සපුරසුත්ත

The Shorter Discourse at Assapura

පුච්ඡා – චූළඅස්සපුරසුත්තං [Pg.143] පනාවුසො භගවතා කත්ත කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: But friend, where and concerning whom was the Shorter Discourse at Assapura spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – තස්මිංයෙව භන්තෙ අස්සපුරෙ නිගමෙ තෙයෙව මනුස්සෙ සද්ධෙ පසන්නෙ ආරබ්භ භාසිතං, තස්මිංයෙව භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: Venerable sir, it was spoken in that very market town of Assapura, concerning those very faithful and devoted people; venerable sir, it was spoken on that very subject.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.144] තත්ථ භගවතා සමණසාමීචිප්පටිපදා ච අස්සමණසාමීචිප්පටිපදා ච විභජිත්වා දෙසිතා.

Question: And how, friend, did the Blessed One there distinguish and teach the proper practice of an ascetic and the improper practice of an ascetic?

විස්සජ්ජනා – ‘‘කථඤ්ච භික්ඛවෙ භික්ඛු න සමණසාමීචිප්පටිපදං පටිපන්නො හොති, යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ භික්ඛුනො අභිජ්ඣාලුස්ස අභිජ්ඣා අප්පහීනා හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තස්ස බ්‍යාපාදො අප්පහීනො හොතී’’ති එවමාදිනා ච. කථඤ්ච භික්ඛවෙ භික්ඛු සමණසාමීචිප්පටිපදං පටිපන්නො හොති, යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ භික්ඛුනො අභිජ්ඣාලුස්ස අභිජ්ඣා පහීනා හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තස්ස බ්‍යාපාදො පහීනො හොති එවමාදිනා ච භන්තෙ භගවතා තත්ථ සමණසාමීචිප්පටිපදා ච අස්සමණසාමීචිප්පටිපදා ච විත්ථාරෙන විභජිත්වා දෙසිතා.

Answer: 'And how, monks, is a monk not practicing the proper practice of an ascetic? In any monk, monks, if covetousness is unabandoned in one who is covetous, if ill will is unabandoned in one with a mind of ill will...' and so on. 'And how, monks, is a monk practicing the proper practice of an ascetic? In any monk, monks, if covetousness is abandoned in one who is covetous, if ill will is abandoned in one with a mind of ill will...' and so on. Thus, venerable sir, the Blessed One there distinguished and explained in detail the proper practice of an ascetic and the improper practice of an ascetic.

සාලෙය්‍යකසුත්ත

The Discourse to the People of Sālā

පුච්ඡා – සාලෙය්‍යකසුත්තං [Pg.146] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse to the People of Sālā spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – කොසලෙසු භන්තෙ සාලායං නාම බ්‍රාහ්මණගාමෙ සාලෙය්‍යකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ ආරබ්භ භාසිතං. සාලෙය්‍යකා භන්තෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං ‘‘කො නු ඛො භො ගොතම හෙතු කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති, කො පන භො ගොතම හෙතු කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: Venerable sir, it was spoken in the Kosala country, in the brahmin village named Sālā, concerning the Sāleyyaka brahmin householders. The Sāleyyaka brahmin householders approached the Blessed One and said: 'What is the cause, Master Gotama, what is the reason, why some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a lower realm, in hell? And what is the cause, Master Gotama, what is the reason, why some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world?' It was spoken on that subject, venerable sir.

වෙරඤ්ජකසුත්ත

The Discourse to the People of Verañjā

පුච්ඡා – වෙරඤ්ජකසුත්තං [Pg.148] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Friend, where was the Discourse to the People of Verañjā spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ වෙරඤ්ජකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ ආරබ්භ භාසිතං. වෙරඤ්ජකා භන්තෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං ‘‘කො නු ඛො භො ගොතම හෙතු කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති, කො පන භො ගොතම හෙතු කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Verañjaka brahmin householders. The Verañjaka brahmin householders, venerable sir, approached the Blessed One and said: 'What is the cause, Master Gotama, what is the reason, why some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a lower realm, in hell? And what is the cause, Master Gotama, what is the reason, why some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world?' On this subject, venerable sir, it was spoken.

මහාවෙදල්ලසුත්ත

The Greater Vedalla Sutta

පුච්ඡා – මහාවෙදල්ලසුත්තං පනාවුසො කත්ථ කෙන භාසිතං.

Question: But friend, where and by whom was the Greater Vedalla Sutta spoken?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මතා මහාකොට්ඨිකෙන පුට්ඨෙන ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා භාසිතං.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken by the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, when questioned by the Venerable Mahākoṭṭhita.

චූළවෙදල්ලසුත්ත

The Shorter Vedalla Sutta

පුච්ඡා – චූළවෙදල්ලසුත්තං [Pg.149] පනාවුසො කත්ථ කෙන භාසිතං.

Question: But where, friend, was the Shorter Vedalla Sutta spoken, and by whom?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ විසාඛෙන උපාසකෙන පුට්ඨාය ධම්මදින්නාය ථෙරියා භාසිතං.

The Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken by the Elder Bhikkhunī Dhammadinnā when questioned by the lay follower Visākha.

චූළධම්මසමාදානසුත්ත

The Shorter Discourse on the Undertaking of Practices

පුච්ඡා – චූළධම්මසමාදානසුත්තං [Pg.150] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: But where, friend, and concerning whom was the Shorter Discourse on the Undertaking of Practices spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks.

මහාධම්මසමාදානසුත්ත

The Greater Discourse on the Undertaking of Practices

පුච්ඡා – මහාධම්මසමාදානසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: But where, friend, and concerning whom was the Greater Discourse on the Undertaking of Practices spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks.

වීමංසකසුත්ත

The Discourse on Investigation

පුච්ඡා – වීමංසකසුත්තං [Pg.151] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question – Now where, friend, and concerning whom was the Discourse on the Investigator spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks.

කොසම්බියසුත්ත

The Kosambī Discourse

පුච්ඡා – කොසම්බියසුත්තං පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – Now, friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Kosambī Discourse spoken?

විස්සජ්ජනා – කොසම්බියං භන්තෙ කොසම්බිකෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං. කොසම්බිකා භන්තෙ භික්ඛූ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා [Pg.152] අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer – At Kosambī, venerable sir, it was spoken concerning the monks of Kosambī. The monks of Kosambī, venerable sir, were given to quarrels, disputes, and contentions, dwelling while wounding each other with weapons of the mouth. On that occasion, venerable sir, it was spoken.

බ්‍රහ්මනිමන්තනිකසුත්ත

The Discourse on the Invitation of a Brahmā

පුච්ඡා – බ්‍රහ්මනිමන්තනිකසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – Now, friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Discourse on the Invitation of a Brahmā spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks.

මාරතජ්ජනියසුත්ත

The Discourse on the Rebuke to Māra

පුච්ඡා – මාරතජ්ජනීයසුත්තං [Pg.153] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

Question – Now, friend, where, concerning whom, on what occasion, and by whom was the Discourse on the Rebuke to Māra spoken?

විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ ආයස්මතා මහාමොග්ගල්ලානෙන මාරං පාපිමන්තං ආරබ්භ භාසිතං. මාරො භන්තෙ පාපිමා ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස කුච්ඡිගතො හොති කොට්ඨමනුපවිට්ඨො. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer – Venerable sir, among the Sakyans, at Susumāragira, in the Bhesakaḷā Grove, the deer park, it was spoken by the Venerable Mahāmoggallāna concerning Māra the Evil One. Venerable sir, Māra the Evil One had entered the belly of the Venerable Mahāmoggallāna, and had penetrated his stomach. On that occasion, venerable sir, it was spoken.

මජ්ඣිමපණ්ණාසපාළි

The Middle Fifty Texts

කන්දරකසුත්ත

The Discourse with Kandaraka

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.155] ජානතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන කන්දරකසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Discourse with Kandaraka spoken by that Blessed One who knows and sees... the Perfectly Enlightened One?

විස්සජ්ජනා – චම්පායං භන්තෙ ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ පෙස්සඤ්ච හත්ථාරොහපුත්තං කන්දරකඤ්ච පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං, කන්දරකො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවතො ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච වණ්ණං අභාසි, පෙස්සො ච භන්තෙ හත්ථාරොහපුත්තො භගවතො ච ධම්මදෙසනාය ච වණ්ණං අභාසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer – Venerable sir, at Campā, on the bank of the Gaggarā lotus pond, it was spoken concerning Pessa the elephant trainer’s son and the wanderer Kandaraka. Venerable sir, the wanderer Kandaraka spoke in praise of the Blessed One and the Sangha of monks, and Pessa the elephant trainer’s son, venerable sir, spoke in praise of the Blessed One and the teaching of the Dhamma. On that occasion, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – එවං [Pg.156] ඛො ආවුසො කන්දරකෙන පරිබ්බාජකෙන භගවතො ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච අභිප්පසන්නෙන වණ්ණෙ භාසිතෙ කථං භගවා තං සමනුජානිත්වා ධම්මදෙසනාරම්භං ආරභි, කථඤ්ච පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො භගවතො ච ධම්මදෙසනාය ච වණ්ණං අභාසි[Pg.157], කථඤ්ච පෙස්සස්ස හත්ථාරොහපුත්තස්ස අජ්ඣාසයානුරූපං ධම්මං දෙසෙසි.

Question – Thus, friend, when the wanderer Kandaraka, being deeply confident, had spoken in praise of the Blessed One and the Sangha of monks, how did the Blessed One acknowledge him and begin the Dhamma discourse? And how did Pessa the elephant trainer’s son speak in praise of the Blessed One and the teaching of the Dhamma? And how did the Blessed One teach the Dhamma in accordance with the inclination of Pessa the elephant trainer’s son?

විස්සජ්ජනා – එවං ඛො භන්තෙ කන්දරකෙන පරිබ්බාජකෙන භගවතො ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච අභිප්පසන්නෙන වණ්ණෙ භාසිතෙ ‘‘එවමෙතං කන්දරක එවමෙතං කන්දරක’’ එවමාදිනා භගවා තං සමනුජානිත්වා ‘‘සන්ති හි කන්දරක භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා’’ති එවමාදිනා ධම්මදෙසනං සමාරභි. අථ ඛො භන්තෙ පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො ‘‘අච්ඡරියං භන්තෙ අබ්භුතං භන්තෙ යාව සුපඤ්ඤත්තා චිමෙ භන්තෙ භගවතා චත්තාරො සතිපට්ඨානා සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති එවමාදිනා භගවතො ච ධම්මදෙසනාය වණ්ණං අභාසි, භගවාපි භන්තෙ ‘‘ගහනඤ්හෙතං පෙස්ස යදිදං මනුස්සා, උත්තානකඤ්හෙතං පෙස්ස යදිදං පසවො’’තිආදිනා පෙස්සස්ස හත්ථාරොහපුත්තස්ස අජ්ඣාසයානුරූපං ධම්මකථං දෙසෙසි.

Answer – Venerable sir, when the wanderer Kandaraka, being deeply confident, had spoken in praise of the Blessed One and the Sangha of monks, the Blessed One acknowledged him with the words, “So it is, Kandaraka, so it is, Kandaraka,” and so on, and began the Dhamma discourse with the words, “For, Kandaraka, there are monks in this Sangha of monks who are arahants, whose taints are destroyed, who have lived the holy life, done what had to be done, laid down the burden, reached their own goal, utterly destroyed the fetters of existence, and are completely liberated through final knowledge,” and so on. Then, venerable sir, Pessa the elephant trainer’s son spoke in praise of the Blessed One and the teaching of the Dhamma with the words, “It is wonderful, venerable sir, it is amazing, venerable sir, how well these four foundations of mindfulness have been declared by the Blessed One for the purification of beings, for the overcoming of sorrow and lamentation, for the passing away of pain and dejection, for the attainment of the true way, for the realization of Nibbāna,” and so on. And the Blessed One, venerable sir, taught a Dhamma talk in accordance with the inclination of Pessa the elephant trainer’s son with the words, “Profound, Pessa, is this, namely, human beings; shallow, Pessa, is that, namely, animals,” and so on.

පුච්ඡා – තං [Pg.162] පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා පෙස්සස්ස හත්ථාරොහපුත්තස්ස කීදිසො ආනිසංසො අධිගතො, කථඤ්ච භගවා තං පුග්ගලචතුක්කදෙසනං සංඛිත්තෙන භාසිතං, භික්ඛූනං විත්ථාරෙන විභජිත්වා දෙසෙසි.

Question – And, friend, having heard that Dhamma discourse, what kind of benefit was attained by Pessa the elephant trainer’s son? And how did the Blessed One, having spoken that teaching on the four kinds of persons in brief, then analyze and teach it in detail to the monks?

විස්සජ්ජනා – තං ඛො පන භන්තෙ ධම්මං සුත්වා පෙස්සස්ස හත්ථාරොහපුත්තස්ස ද්වෙ ආනිසංසා අධිගතා සඞ්ඝෙ ච පසාදො සතිපට්ඨානපරිග්ගහණූපායො [Pg.163] ච අභිනවො. භගවා ච භන්තෙ තං පුග්ගලචතුක්කදෙසනං භික්ඛූහි යාචිතො ‘‘කතමො ච භික්ඛවෙ පුග්ගලො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො’’තිආදිනා සංඛිත්තෙන භාසිතං, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තං. විත්ථාරෙන විභජිත්වා දෙසෙසි.

Answer – Venerable sir, having heard that Dhamma, Pessa the elephant trainer’s son attained two benefits: confidence in the Sangha and a new way of taking up the foundations of mindfulness. And, venerable sir, the Blessed One, when requested by the monks, having spoken that teaching on the four kinds of persons in brief with the meaning unanalyzed, beginning with, “And what, monks, is the individual devoted to the practice of tormenting himself?” and so on, then analyzed and taught it in detail.

අට්ඨකනාගරසුත්ත

The Discourse at Aṭṭhakanāgara

පුච්ඡා – අට්ඨකනාගරසුත්තං [Pg.166] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

Question – Now, friend, where, concerning whom, on what subject, and by whom was the Discourse at Aṭṭhakanāgara spoken?

විස්සජ්ජනා – වෙසාලියං භන්තෙ වෙළුවගාමකෙ ගහපතිං අට්ඨකනාගරං ආරබ්භ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන භාසිතං. දසමො භන්තෙ ගහපති අට්ඨකනාගරො ආයස්මන්තං ආනන්දං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘අත්ථි නු ඛො භන්තෙ ආනන්ද තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො, යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛිණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer – Venerable sir, in Vesālī, in the village of Veḷuva, it was spoken by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma, concerning the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara. Venerable sir, the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara approached the Venerable Ānanda and said this: “Venerable Ānanda, is there any one teaching declared by that Blessed One who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, whereby a monk, dwelling heedful, ardent, and resolute, might liberate his as-yet-unliberated mind, bring his as-yet-undestroyed taints to destruction, and attain the as-yet-unattained unsurpassed security from bondage?” It was spoken on that subject, venerable sir.

සෙඛසුත්ත

The Discourse on the Learner

පුච්ඡා – සෙඛසුත්තං [Pg.168] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

Question – Now, friend, where, concerning whom, on what subject, and by whom was the Discourse on the Learner spoken?

විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ කපිලවත්ථුස්මිං සන්ථාගාරෙ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන කාපිලවත්ථවෙ සක්‍යෙ ආරබ්භ භාසිතං. භගවා භන්තෙ කාපිලවත්ථවෙ සක්‍යෙ බහුදෙවරත්තිං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි ‘‘පටිභාතු තං ආනන්ද කාපිලවත්ථවානං සක්‍යානං සෙඛො පාටිපදො, පිට්ඨි මෙ ආගිලායති, තමහං ආයමිස්සාමී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer – Venerable sir, among the Sakyans, at Kapilavatthu, in the assembly hall, it was spoken by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma, concerning the Sakyans of Kapilavatthu. Venerable sir, the Blessed One, having instructed, encouraged, roused, and gladdened the Sakyans of Kapilavatthu with a Dhamma talk for much of the night, addressed the Venerable Ānanda: “Ānanda, let the learner’s course of practice be clear to you for the Sakyans of Kapilavatthu. My back is aching; I will stretch it.” It was spoken on that subject, venerable sir.

පොතලියසුත්ත

The Discourse to Potaliya

පුච්ඡා – පොතලියසුත්තං [Pg.170] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse to Potaliya spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – අඞ්ගුත්තරාපෙසු භන්තෙ ආපණෙ නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමෙ පොතලියං ගහපතිං පටික්ඛිත්තසබ්බකම්මන්තං ආරබ්භ භාසිතං. පොතලියො භන්තෙ ගහපති පටික්ඛිත්තසබ්බකම්මන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමන්තො භගවතා ගහපතිවාදෙන සමුදාචරියමානො කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තං එතදවොච ‘‘තයිදං භො ගොතම නච්ඡන්නං තයිදං නප්පතිරූපං, යං මං ත්වං ගහපතිවාදෙන සමුදාචරසී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer – Venerable sir, among the Anguttarāpans, in the market town of Āpaṇa, it was spoken concerning the householder Potaliya, who had renounced all worldly activities. Venerable sir, the householder Potaliya, who had renounced all worldly activities, approached the Blessed One. As he was approaching, being addressed by the Blessed One with the term ‘householder,’ he became angry and displeased, and said this to the Blessed One: “This is not proper, Master Gotama, this is not fitting, that you address me with the term ‘householder.’” On that subject, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.172] භගවා කාමානං ආදීනවං විත්ථාරෙන පකාසෙත්වා අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදං දස්සෙසි.

Question: But how, friend, did the Blessed One, after explaining in detail the drawbacks of sensual pleasures, point out the cutting off of conventional expression in the Noble Discipline?

විස්සජ්ජනා – අථ භන්තෙ භගවා අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය අට්ඨ ධම්මෙ විභජිත්වා ‘‘සෙය්‍යථාපි ගහපති කුක්කුරො ජිඝච්ඡාදුබ්බල්‍යපරෙතො ගොඝාතකසූනං පච්චුපට්ඨිතො අස්ස’’ එවමාදිනා කාමෙසු ආදීනවං දස්සෙත්වා පරියොසානෙ තීහි විජ්ජාහි අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදං සබ්බෙනසබ්බං සබ්බථාසබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදං විත්ථාරෙන විභජිත්වා දෙසෙසි.

Reply: Then, venerable sir, the Blessed One, having analyzed eight things for the cutting off of conventional expression in the Noble Discipline, beginning with, "Householder, suppose a dog, weakened and overcome by hunger, were to approach a butcher shop," and having shown the drawbacks in sensual pleasures, in conclusion, explained in detail, through the three knowledges, the cutting off of conventional expression in the Noble Discipline, a cutting off in every way, a cutting off utterly and entirely.

ජීවකසුත්ත

The Jīvaka Sutta

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.173] භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන ජීවකසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Friend, where, concerning whom, and on what subject was the Jīvaka Sutta spoken by the Blessed One, the Perfectly Self-Enlightened One?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ [Pg.174] භන්තෙ ජීවකං කොමාරභච්චං ආරබ්භ භාසිතං. ජීවකො භන්තෙ කොමාරභච්චො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘සුතං මෙතං භන්තෙ සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්ස කතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්ච කම්මන්ති. යෙ තෙ භන්තෙ එවමාහංසු ‘සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්ස කතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්ච කම්ම’න්ති, කච්චි තෙ භන්තෙ භගවතො වුත්තවාදිනො න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken in Rājagaha concerning Jīvaka Komārabhacca. Jīvaka Komārabhacca approached the Blessed One and said, "Venerable sir, I have heard that animals are killed on purpose for the ascetic Gotama, and that the ascetic Gotama knowingly eats meat that has been prepared on purpose for him, a deed done on his account. Venerable sir, those who say, 'Animals are killed on purpose for the ascetic Gotama, and the ascetic Gotama knowingly eats meat that has been prepared on purpose for him, a deed done on his account,' do they speak in accordance with the Blessed One’s words, not misrepresenting the Blessed One with falsehood, and explaining the Dhamma in accordance with the Dhamma, so that no legitimate ground for criticism could arise?" On that subject, venerable sir, it was spoken.

උපාලිසුත්ත

The Upāli Sutta

පුච්ඡා – උපාලිසුත්තං [Pg.177] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Now, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Upāli Sutta spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – නාළන්දායං භන්තෙ උපාලිං ගහපතිං ආරබ්භ භාසිතං. උපාලි භන්තෙ ගහපති භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘ආගමා නුඛ්විධ භන්තෙ දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො’’ති, එවමාදිනා ච භන්තෙ උපාලි ගහපති භගවතො පටිසන්ධාරං කත්වා අත්තනො ආචරියස්ස නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස වාදං පකාසෙසි, වාදං වණ්ණෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Nāḷandā concerning the householder Upāli. The householder Upāli, venerable sir, approached the Blessed One and said: "Venerable sir, has the naked ascetic Dīgha Tapassī come here?" And so on, venerable sir, the householder Upāli, having exchanged courteous greetings with the Blessed One, proclaimed the doctrine of his own teacher, the Nigaṇṭha Nāṭaputta, and praised the doctrine. On that subject, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – අථ [Pg.183] ඛො ආවුසො භගවා උපාලිං ගහපතිං තස්මිං වාදෙ කථං සමනුයුඤ්ජී සමනුගාහී සමනුභාසී, කථඤ්චස්ස උපායං දස්සෙත්වා යථාභූතං අත්ථං ඤාපෙසි.

Question: Then, friend, how did the Blessed One question, urge, and instruct the householder Upāli regarding that doctrine? And how, having shown him the way, did he make him understand the meaning as it really is?

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ භගවා උපාලිං ගහපතිං ‘‘සචෙ ඛො ත්වං ගහපති සච්චෙ පතිට්ඨාය මන්තෙය්‍යාසි, සියා නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති උපාලිං ගහපතිං කථං සමුට්ඨාපෙත්වා ‘‘තං [Pg.184] කිංමඤ්ඤසි ගහපති, ඉධස්ස නිගණ්ඨො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාඤ්හගිලානො සීතොදකපරික්ඛිත්තො උණ්හොදකපටිසෙවී, සො සීතොදකං අලභමානො කාලඞ්කරෙය්‍යා’’ති එවමාදිනා භන්තෙ භගවා චත්තාරො උපායෙ දස්සෙත්වා උපාලිං ගහපතිං යථාභූතමත්ථං ඤාපෙසි.

Reply: Then, venerable sir, the Blessed One, having roused the householder Upāli to speak, said: "If you, householder, were to speak based on truth, there could be a conversation between us." Then, venerable sir, the Blessed One, showing four methods, and beginning with: "What do you think, householder? Suppose here a Nigaṇṭha is sick, suffering, gravely ill, surrounded by cold water, requiring hot water. If he cannot obtain hot water, he might die," made the householder Upāli understand the truth as it is.

පුච්ඡා – එවං [Pg.190] ඛො ආවුසො උපාලි ගහපති භගවතා සඤ්ඤාපිතො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරං අකාසි, කථඤ්ච භගවා තං පුන අනුසාසිත්වා උත්තරි විනෙසි.

Question: Thus, friend, the householder Upāli was convinced by the Blessed One in this Dhamma-Vinaya. What kind of expression of conviction did he make? And how did the Blessed One further instruct and train him afterward?

විස්සජ්ජනා – ‘‘පුරිමෙනෙවාහං භන්තෙ ඔපම්මෙන භගවතො අත්තමනො අභිරද්ධො, අපිචාහං ඉමානි භගවතො විචිත්‍රානි පඤ්හපටිභානානි සොතුකාමො, එවාහං භගවන්තං පච්චනීකං කාතබ්බං අමඤ්ඤිස්ස’’න්ති, එවමාදිනා භන්තෙ උපාලි ගහපති භගවතා විඤ්ඤාපිතො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරං අකාසි. තත්ථ භගවා ච භන්තෙ ‘‘අනුවිච්චකාරං ඛො ගහපති කරොහි, අනුවිච්චකාරො තුම්හාදිසානං ඤාතමනුස්සානං සාධු හොතී’’ති එවමාදිනා පුන අනුසාසිත්වා උත්තරි යාව ධම්මචක්ඛුපටිලාභා විනෙසි.

Reply: "Venerable sir, I was already delighted and pleased by the Blessed One’s first simile. But I also wished to hear these varied and brilliant answers of the Blessed One, and so I thought it right to oppose the Blessed One." Thus, venerable sir, the householder Upāli, being informed by the Blessed One, made an expression of faith in this Dhamma-Vinaya. There, venerable sir, the Blessed One further instructed him, saying: "Householder, make a thorough investigation. Thorough investigation is good for well-known persons like you." And so on, he guided him up to the attainment of the vision of Dhamma.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.194] නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස උපාලිස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං ගන්ත්වා ආවීමංසනා ච උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පච්චුත්තරා කථා ච අහොසි.

Question: And how, friend, was the inquiry of the Nigaṇṭha Nāṭaputta, having gone to the house of the householder Upāli, and the conversation in reply of the householder Upāli?

විස්සජ්ජනා – ‘‘උම්මත්තොසි ත්වං ගහපති දත්තොසි ත්වං ගහපතී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස උපාලිස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං ගන්ත්වා වීමංසා ච ‘‘භද්දිකා භන්තෙ ආවට්ටනීමායා කල්‍යාණී භන්තෙ ආවට්ටනීමායාති’’ එවමාදිනා උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පච්චුත්තරකථා ච අහොසි.

Reply: "You are mad, householder; you are ruined, householder," and so on, venerable sir, was the inquiry of the Nigaṇṭha Nāṭaputta, having gone to the residence of the householder Upāli; and, "Excellent, venerable sir, is this converting trick, beautiful, venerable sir, is this converting trick," and so on, was the conversation in reply of the householder Upāli.

ධීරස්ස [Pg.198] විගතමොහස්ස,පභින්නඛීලස්ස විජිතවිජයස්ස;

අනීඝස්ස සුසමචිත්තස්ස,වුද්ධසීලස්ස සාධුපඤ්ඤස්ස;

වෙසමන්තරස්ස විමලස්ස,භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මිං.

Of the wise one, with delusion gone, With broken stake, victorious in conquest; Untroubled, with a well-balanced mind, Advanced in virtue, with good wisdom; Of the boundless one, the stainless, I am a disciple of that Blessed One.

අකථං කථිස්ස තුසිතස්ස,වන්තලොකාමිසස්ස මුදිතස්ස;

කතසමණස්ස මනුජස්ස,අන්තිමසාරීරස්ස නරස්ස.

Of the one without doubt, content, Who has renounced worldly pleasures, joyful; Of the human being who has accomplished his task, Of the man with his final body.

අනොපමස්ස [Pg.199] විරජස්ස,භගවතො තස්ස සාවකො හමස්මි –

Of the Incomparable One, free from defilement, I am a disciple of that Blessed One.

තණ්හච්ඡිදස්ස බුද්ධස්ස,වීතධූමස්ස අනුපලිත්තස්ස.ආහුනෙය්‍යස්ස යක්ඛස්ස,උත්තමපුග්ගලස්ස අතුලස්ස;

මහතො යසග්ගපත්තස්ස,භගවතො තස්ස සාවකො හමස්මි –

Of the Buddha who has cut off craving, Free from smoke, unsoiled. Of the one worthy of offerings, the spirit, The supreme person, incomparable; Of the great one who has attained the highest renown, I am a disciple of that Blessed One.

කුක්කුරවතිකසුත්ත

The Kukkuravatika Sutta

පුච්ඡා – කුක්කුරවතිකසුත්තං [Pg.200] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But, friend, where was the Kukkuravatika Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – කොලියෙසු භන්තෙ හලිද්දවසනෙ නාම කොලියානං නිගමෙ පුණ්ණඤ්ච කොලියපුත්තං ගොවතිකං අචෙලඤ්ච සෙනියං කුක්කුරවතිකං ආරබ්භ භාසිතං. පුණ්ණො භන්තෙ කොලිය පුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං එතදවොච ‘‘අයං භන්තෙ අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො දුක්කරකාරකො ඡමානික්ඛිත්තං භොජනං භුඤ්ජති, තස්ස තං කුක්කුරවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං, තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken among the Koliyans, in the Koliyan town of Haliddavasana, concerning Puṇṇa, the Koliyan son, a cow-ascetic, and the naked ascetic Seniya, a dog-ascetic. Puṇṇa, the Koliyan son, a cow-ascetic, said this to the Blessed One: 'Venerable sir, this naked ascetic Seniya, a dog-ascetic, performs a difficult feat: he eats food placed on the ground. This dog-practice has been undertaken and fully adopted by him for a long time. What will be his destination? What will be his future state?' On that subject, venerable sir, it was spoken.

අභයරාජකුමාරසුත්ත

The Discourse to Prince Abhaya

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.201] ජානතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන අභයරාජකුමාරසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse to Prince Abhaya spoken by the Blessed One, the Perfectly Self-Enlightened One?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ මෙ භන්තෙ අභයං රාජකුමාරං ආරබ්භ භාසිතං. අභයො භන්තෙ රාජකුමාරො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘භාසෙය්‍ය නු ඛො භන්තෙ තථාගතො තං වාචං, යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken in Rājagaha concerning Prince Abhaya. Prince Abhaya, venerable sir, approached the Blessed One and said, 'Venerable sir, would the Tathāgata speak words that are disagreeable and unpleasant to others?' On that subject, venerable sir, it was spoken.

බහුවෙදනීයසුත්ත

The Bahuvedanīya Sutta

පුච්ඡා – බහුවෙදනීයසුත්තං [Pg.206] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But, friend, where, concerning whom, and regarding what matter was the Bahuvedanīya Sutta spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තඤ්ච උදායිං පඤ්චකඞ්ගඤ්ච ථපතිං ආරබ්භ භාසිතං, පඤ්චකඞ්ගො භන්තෙ ථපති ආයස්මන්තං උදායිං උපසඞ්කමිත්වා වෙදනං පුච්ඡි, ආයස්මා භන්තෙ උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච ‘‘තිස්සො ඛො ථපති වෙදනා වුත්තා භගවතා සුඛා වෙදනා දුක්ඛා වෙදනා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා’’ති. එවං වුත්තෙ භන්තෙ පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච ‘‘න ඛො භන්තෙ උදායි තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා සුඛා වෙදනා දුක්ඛා වෙදනා, යායං භන්තෙ අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. නෙව අසක්ඛි ඛො භන්තෙ ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං සඤ්ඤාපෙතුං, න පන අසක්ඛි පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං සඤ්ඤාපෙතුං. අස්සොසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං, අථ ඛො භන්තෙ ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො අහොසි [Pg.207] ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං කථාසල්ලාපො, තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, this was spoken concerning the Venerable Udāyī and the carpenter Pañcakaṅga. Venerable sir, the carpenter Pañcakaṅga approached the Venerable Udāyī and asked about feeling. The Venerable Udāyī said to the carpenter Pañcakaṅga: “Three feelings, carpenter, have been spoken of by the Blessed One: pleasant feeling, painful feeling, and neither-painful-nor-pleasant feeling.” When this was said, venerable sir, the carpenter Pañcakaṅga said to the Venerable Udāyī: “No, Venerable Udāyī, not three feelings have been spoken of by the Blessed One, but two feelings: pleasant feeling and painful feeling. That neither-painful-nor-pleasant feeling, venerable sir, has been spoken of by the Blessed One as a peaceful, sublime happiness.” Venerable sir, the Venerable Udāyī was unable to convince the carpenter Pañcakaṅga, nor was the carpenter Pañcakaṅga able to convince the Venerable Udāyī. The Venerable Ānanda heard this conversation between the Venerable Udāyī and the carpenter Pañcakaṅga. Then, venerable sir, the Venerable Ānanda reported the entire conversation to the Blessed One. On that occasion, venerable sir, it was spoken.

අපණ්ණකසුත්ත

The Incontrovertible Discourse

පුච්ඡා – අපණ්ණකසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But, friend, where was the Incontrovertible Discourse spoken by the Blessed One? In reference to whom, and on what subject matter was it spoken?

විස්සජ්ජනා – කොසලෙසු භන්තෙ සාලායං නාම කොසලානං බ්‍රාහ්මණගාමෙ සාලෙය්‍යකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ ආරබ්භ භාසිතං. සම්බහුලා භන්තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා සාලෙය්‍යකානං [Pg.208] බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං අත්තනො අත්තනො මිච්ඡාදිට්ඨියො පටිග්ගණ්හාපෙසුං උග්ගණ්හාපෙසුං. තෙ පන භන්තෙ සාලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා එකදිට්ඨියම්පි පතිට්ඨාතුං න සක්ඛිංසු. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – Among the Kosalans, venerable sir, in the Kosalan brahmin village named Sālā, it was spoken concerning the brahmin householders of Sālā. Venerable sir, many adherents of other sects persuaded them to accept and adopt their own wrong views. But, venerable sir, those brahmin householders of Sālā were unable to become established in even a single view. Venerable sir, it was spoken regarding that matter.

පුච්ඡා – තත්‍ර [Pg.209] ආවුසො භගවතා පඨමං මිච්ඡාවාදො ච සම්මාවාදො ච කථං විභජිත්වා පකාසිතො.

Question – There, friend, how did the Blessed One first distinguish and declare wrong view and right view?

විස්සජ්ජනා – තත්‍ර භන්තෙ භගවතා ‘‘සන්ති ගහපතයො එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො නත්ථි දින්නං නත්ථි යිට්ඨං නත්ථි හුතං නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො’’ති එවමාදිනා පඨමං මිච්ඡාවාදො ච සම්මාවාදො ච විභජිත්වා පකාසිතො.

Reply – There, venerable sir, the Blessed One first distinguished and declared wrong view and right view, beginning with: ‘There are, householders, some ascetics and brahmins who speak thus and hold such views: “There is no giving, no sacrifice, no offering, no fruit or result of good and bad deeds.”’

පුච්ඡා – තත්ථ [Pg.210] ආවුසො භගවතා මිච්ඡාවාදීනඤ්ච දොසො සම්මාවාදීනඤ්ච ගුණො කථං විචාරෙත්වා පකාසිතො.

Question – There, friend, how did the Blessed One investigate and declare the fault of those with wrong views and the virtue of those with right views?

විස්සජ්ජනා – තත්ථ භන්තෙ භගවතා ‘‘තත්‍ර ගහපතයො යෙතෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො නත්ථි දින්නං නත්ථි යිට්ඨං නත්ථි හුතං නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො’’ති එවමාදිනා භන්තෙ මිච්ඡාවාදීනඤ්ච දොසො සම්මාවාදීනඤ්ච ගුණො භගවතා විචාරෙත්වා පකාසිතො.

Reply – Therein, venerable sir, the Blessed One has declared, after investigating, the fault of those who hold wrong views and the virtue of those who hold right views, beginning with: ‘There are, householders, those ascetics and brahmins who speak thus, who hold such views: “There is no giving, no sacrifice, no offering, no fruit or result of good and bad actions.”’

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.212] තත්ථ භගවතා විඤ්ඤුනො පුරිසපුග්ගලස්ස පටිසඤ්චික්ඛණා පකාසිතා.

Question – But how, friend, did the Blessed One declare the reflective consideration of an intelligent person?

විස්සජ්ජනා – තත්‍ර [Pg.213] ගහපතයො විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා විඤ්ඤුනො පුරිසපුග්ගලස්ස පටිසඤ්චික්ඛණා පකාසිතා.

Reply – Therein, venerable sir, the Blessed One has declared the reflective consideration of an intelligent individual, beginning with: ‘Householders, an intelligent person reflects thus.’

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.215] භගවතා අඤ්ඤෙසුපි මිච්ඡාවාදසම්මාවාදෙසු අපණ්ණකපටිපදා විචාරෙත්වා පකාසිතා, තං සඞ්ඛෙපතො කථෙසි.

Question – And how, friend, did the Blessed One, after investigating other wrong views and right views, declare the infallible course? Please speak of it concisely.

විස්සජ්ජනා – යථෙව භන්තෙ පඨමෙ වාදෙ, එවමෙව ඛො භන්තෙ අකිරියවාදාදීසු චතූසු ච මිච්ඡාවාදෙසු දොසං කිරියවාදාදීසු ච චතූසු සම්මාවාදෙසු ගුණං, තත්ථ ච විඤ්ඤුනො පුරිසස්ස පටිසඤ්චික්ඛණාකාරං දස්සෙත්වා භගවතා අපණ්ණකපටිපදා පකාසිතා.

Reply – Just as, venerable sir, in the first doctrine, so too in the four wrong views beginning with the doctrine of non-action, the fault is shown, and in the four right views beginning with the doctrine of action, the virtue is shown. Therein, the Blessed One has declared the infallible practice by showing the manner of reflective consideration for a wise person.

අම්බලට්ඨිකරාහුලොවාදසුත්ත

The Discourse of Exhortation to Rāhula at Ambalaṭṭhikā

පුච්ඡා – අම්බලට්ඨිකරාහුලොවාදසුත්තං [Pg.216] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question – But where, friend, and concerning whom was the Discourse of Exhortation to Rāhula at Ambalaṭṭhikā spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ආයස්මන්තං රාහුලං ආරබ්භ භාසිතං.

Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Rāhula.

මහාරාහුලොවාදසුත්ත

The Greater Discourse of Exhortation to Rāhula

පුච්ඡා – මහාරාහුලොවාදසුත්තං [Pg.217] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what occasion was the Greater Discourse of Exhortation to Rāhula spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං රාහුලං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ රාහුලො භගවතො චෙව අත්තනො ච අත්තභාවසම්පත්තිං නිස්සාය ගෙහස්සිතං ඡන්දරාගං උප්පාදෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Rāhula. Venerable sir, on account of the perfection of his own being and that of the Blessed One, the Venerable Rāhula aroused desire and lust connected with the household life. It was spoken concerning that occasion, venerable sir.

චූළමාලුක්‍යසුත්ත

The Shorter Discourse to Mālukya

පුච්ඡා – චූළමාලුක්‍යසුත්තං [Pg.218] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what occasion was the Shorter Discourse to Mālukya spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං මාලුක්‍යපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ මාලුක්‍යපුත්තො අත්තනො පවිවිත්තස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස චෙතසො පරිවිතක්කං භගවතො ආරොචෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Mālukyaputta. Venerable sir, the Venerable Mālukyaputta reported to the Blessed One the thought that arose in his mind while he was in seclusion, withdrawn, and in solitude. It was spoken concerning that occasion, venerable sir.

මහාමාලුක්‍යසුත්ත

The Greater Discourse to Mālukya

පුච්ඡා – මහාමාලුක්‍යසුත්තං [Pg.221] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what occasion was the Greater Discourse to Mālukya spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – තස්මිංයෙව භන්තෙ සාවත්ථියං ආයස්මන්තං මහාමාලුක්‍යපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං.

Reply – Venerable sir, it was spoken in that same Sāvatthī concerning the Venerable Mālukyaputta.

භද්දාලිසුත්ත

The Discourse to Bhaddāli

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.222] භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන භද්දාලිසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Discourse to Bhaddāli spoken by that Blessed One… the Perfectly Enlightened One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං භද්දාලිං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ භද්දාලි භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Bhaddāli. Venerable sir, when the Blessed One was laying down a training rule and the Saṅgha of bhikkhus was undertaking the training, the Venerable Bhaddāli expressed a lack of enthusiasm. It was spoken concerning that occasion, venerable sir.

අච්චයො [Pg.223] මං භන්තෙ අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යොහං භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසිං, තස්ස මෙ භන්තෙ භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරාය –

Venerable sir, a transgression overcame me, foolish, deluded, and unskillful as I was, in that when the Blessed One was laying down a training rule and the Saṅgha of bhikkhus was undertaking the training, I expressed a lack of enthusiasm. May the Blessed One accept my transgression as a transgression for the sake of future restraint.

පුච්ඡා – අථ [Pg.225] ඛො ආවුසො ආයස්මා භද්දාලි භගවන්තං කීදිසං පඤ්හං පුච්ඡි, කථඤ්චස්ස භගවා තං විභජිත්වා බ්‍යාකාසි.

Question – Then, friend, what sort of question did the Venerable Bhaddāli ask the Blessed One, and how did the Blessed One analyze and answer it for him?

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ ආයස්මා භද්දාලි ‘‘කො නු ඛො භන්තෙ හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං පසයු පසයු කාරණං කරොන්තී’’ති එවමාදිනා භගවන්තං පඤ්හං අපුච්ඡි. භගවා ච භන්තෙ ‘‘ඉධ භද්දාලි එකච්චො භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො හොති, ආපත්තිබහුලො’’ එවමාදිනා ආයස්මතො භද්දාලිස්ස විභජිත්වා බ්‍යාකාසි.

Reply – Then, venerable sir, the Venerable Bhaddāli asked the Blessed One a question, beginning with: “What, venerable sir, is the cause, what is the reason, that they repeatedly take action against a certain bhikkhu?” The Blessed One, venerable sir, analyzed and answered it for the Venerable Bhaddāli, beginning with: “Here, Bhaddāli, a certain bhikkhu is one who frequently commits offenses, who is abundant in offenses…”

පුච්ඡා – තදාපි [Pg.228] ඛො ආවුසො ආයස්මා භද්දාලි පුනපි භගවන්තං කීදිසං පඤ්හං පුච්ඡි, කථඤ්චස්ස භගවා තම්පි විභජිත්වා බ්‍යාකාසි.

Question – Then again, friend, what sort of question did the Venerable Bhaddāli ask the Blessed One, and how did the Blessed One analyze and explain that too?

විස්සජ්ජනා – තදාපි භන්තෙ ආයස්මා භද්දාලි ‘‘කො නු ඛො භන්තෙ හෙතු, කො පච්චයො, යෙන පුබ්බෙ අප්පතරානි චෙව සික්ඛාපදානි අහෙසුං, බහුතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඩහිංසු. කො පන භන්තෙ හෙතු, කො පච්චයො යෙන එතරහි බහුතරානි චෙව සික්ඛාපදානි හොන්ති අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඩහන්තී’’ති භගවන්තං පුනපි පඤ්හං අපුච්ඡි. භගවා ච භන්තෙ ‘‘එවමෙතං භද්දාලි හොති, සත්තෙසු හායමානෙසු සද්ධම්මෙ අන්තරධායමානෙ බහුතරානි හොන්ති අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඩහන්තී’’ති, එවමාදිනා ආයස්මතො භද්දාලිස්ස විභජිත්වා විභජිත්වා බ්‍යාකතා.

Reply – Then again, venerable sir, the Venerable Bhaddāli asked the Blessed One another question: "What, venerable sir, is the cause, what is the reason, why in the past there were fewer training rules and more bhikkhus were established in final knowledge? And what, venerable sir, is the cause, what is the reason, why now there are more training rules and fewer bhikkhus are established in final knowledge?" The Blessed One, venerable sir, explained it to the Venerable Bhaddāli by analyzing it in detail, beginning with these words: "So it is, Bhaddāli. When beings are declining and the true Dhamma is disappearing, there are more training rules and fewer bhikkhus are established in final knowledge."

ලටුකිකොපමසුත්ත

The Quail Simile Sutta

පුච්ඡා – ලටුකිකොපමසුත්තං [Pg.1] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what occasion was the Laṭukikopama Sutta spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – අඞ්ගුත්තරාපෙසු භන්තෙ ආපණෙ නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමෙ ආයස්මන්තං උදායිං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ උදායී භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘ඉධ මය්හං භන්තෙ රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි ‘‘බහූනං වත නො භගවා දුක්ඛධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා සුඛධම්මානං උපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා අකුසලානං ධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා කුසලානං ධම්මානං උපහත්තා’ති’’. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Āpaṇa, venerable sir, a market town in the Aṅguttarāpa region, it was spoken concerning the Venerable Udāyī. Venerable sir, the Venerable Udāyī approached the Blessed One and said this: "Here, venerable sir, while I was alone in seclusion, this consideration arose in my mind: 'Truly, the Blessed One has removed many states of suffering for us. Truly, the Blessed One has brought many states of happiness for us. Truly, the Blessed One has removed many unwholesome states for us. Truly, the Blessed One has brought many wholesome states for us.'" It was spoken concerning that occasion, venerable sir.

පුච්ඡා – අථ [Pg.4] ඛො ආවුසො භගවා කීදිසී උපමායො දස්සෙත්වා භික්ඛූනං ඔවාදං අදාසි.

Question – Then, friend, what sort of similes did the Blessed One show when giving advice to the bhikkhus?

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ භගවා ලටුකිකොපමං හත්ථිනාගොපමං දලිද්දපුරිසොපමං ගහපතිකොපමන්ති චතස්සො උපමායො දස්සෙත්වා භික්ඛූනං ඔවාදමදාසි.

Reply – Then, venerable sir, the Blessed One, having shown the four similes—the quail simile, the noble elephant simile, the poor man simile, and the householder simile—gave advice to the bhikkhus.

පුච්ඡා – එවඤ්චාවුසො [Pg.8] භගවා චතූහි උපමාහි භික්ඛූනං ඔවාදං දත්වා කථං උත්තරි ධම්මදෙසනං පවඩ්ඪෙසි.

Question – And then, friend, having given advice to the bhikkhus with four similes, how did the Blessed One further develop the Dhamma teaching?

විස්සජ්ජනා – එවං ඛො භන්තෙ භගවා චතූහි උපමාහි භික්ඛූනං ඔවාදං දත්වා ‘‘චත්තාරො මෙ උදායි පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං’’න්ති එවමාදිනා උත්තරි භික්ඛූනං ධම්මකථං පවඩ්ඪෙසි.

Reply – Thus, venerable sir, the Blessed One, having given advice to the bhikkhus with four similes, further developed the Dhamma teaching for the bhikkhus beginning with: "These four persons, Udāyī, are found existing in the world."

චාතුමසුත්ත

The Discourse at Cātuma

පුච්ඡා – චාතුමසුත්තං [Pg.10] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what matter was the Cātuma Sutta spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – චාතුමායං භන්තෙ ආයස්මන්තානං සාරිපුත්තමොග්ගලානත්ථෙරානං සද්ධිවිහාරිකෙ අධුනා පබ්බජිතෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං. සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛානි භන්තෙ පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි චාතුමං අනුප්පත්තානි හොන්ති භගවන්තං දස්සනාය, තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා අහෙසුං. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – Venerable sir, it was spoken at Cātuma concerning many newly ordained bhikkhus, pupils of the venerable elders Sāriputta and Moggallāna. Venerable sir, five hundred bhikkhus, with Sāriputta and Moggallāna at their head, had arrived at Cātuma to see the Blessed One. And those visiting bhikkhus, while exchanging greetings with the resident bhikkhus, arranging their lodgings, and putting away their bowls and robes, were making a loud and great noise. It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.13] තත්ථ භගවා භික්ඛූනං ඔවාදං අදාසි.

Question – And how, friend, did the Blessed One give advice to the bhikkhus there?

විස්සජ්ජනා – චත්තාරිමානි භික්ඛවෙ භයානි උදකොරොහන්තෙ පාතිකඞ්ඛිතබ්බානීති එවමාදිනා භන්තෙ භගවා තත්ථ භික්ඛූනං ඔවාදං අදාසි.

Reply – Venerable sir, the Blessed One gave advice to the bhikkhus there, beginning with these words: "Bhikkhus, these four dangers are to be expected by one who goes down into the water."

නළකපානසුත්ත

The Discourse at Naḷakapāna

පුච්ඡා – නළකපානසුත්තං [Pg.17] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question – Now, friend, where and concerning whom was the Naḷakapāna Sutta spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – නළකපානෙ භන්තෙ අනුරුද්ධත්ථෙරප්පමුඛෙ සම්බහුලෙ අභිඤ්ඤාතෙ අභිඤ්ඤාතෙ කුලපුත්තෙ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply – Venerable sir, at Naḷakapāna, it was spoken concerning a number of very well-known clansmen, with the Elder Anuruddha at their head.

ගොලියානිසුත්ත

The Discourse on Goliyāni

පුච්ඡා – ගොලියානිසුත්තං [Pg.18] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

Question – Now, friend, where was the Goliyāni Sutta spoken, concerning whom, on what matter, and by whom?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ආයස්මන්තං ගොලියානිං ආරබ්භ ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ ගොලියානි ආරඤ්ඤිකො පදසමාචාරො සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඔසටො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Rājagaha by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, concerning the Venerable Goliyāni. Venerable sir, the Venerable Goliyāni, a forest-dweller who went on alms round, had come into the midst of the Saṅgha on account of some business. It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

කීටාගිරිසුත්ත

The Discourse at Kīṭāgiri

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.19] භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන කීටාගිරිසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – Now, friend, where was the Kīṭāgiri Sutta spoken by that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, concerning whom, and on what matter?

විස්සජ්ජනා – කාසීසු භන්තෙ කීටාගිරිස්මිං කාසීනං නිගමෙ අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං. අස්සජිපුනබ්බසුකා භන්තෙ භික්ඛූ භික්ඛූහි සහධම්මිකං වුච්චමානා එවමාහංසු ‘‘මයං ඛො ආවුසො සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ, තෙ මයං සායඤ්චෙව භුඤ්ජමානා පාතො ච දිවා ච විකාලෙ අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාම අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච, තෙ මයං කිං සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිස්සාම, සායඤ්චෙව මයං භුඤ්ජිස්සාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Kīṭāgiri, a town of the Kāsīs, concerning the bhikkhus Assaji and Punabbasuka. Venerable sir, when the bhikkhus Assaji and Punabbasuka were being spoken to in accordance with the Dhamma by other bhikkhus, they said this: "Friends, we eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time. And by eating in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time, we perceive that we have little illness, little affliction, lightness, strength, and a comfortable abiding. Why should we abandon what is directly visible to pursue what is of a later time? We will eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time." It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

තෙවිජ්ජවච්ඡසුත්ත

The Discourse to Vaccha on the Threefold Knowledge

පුච්ඡා – තෙවිජ්ජවච්ඡසුත්තං [Pg.21] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – Now, friend, where was the Tevijjavaccha Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what matter?

විස්සජ්ජනා – වෙසාලියං භන්තෙ වච්ඡගොත්තං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං. වච්ඡගොත්තො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච ‘‘සුතං මෙ භන්තෙ සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’’න්ති. යෙ තෙ භන්තෙ එවමාහංසු ‘‘සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’’න්ති. කච්චි තෙ භන්තෙ භගවතො වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Vesālī concerning the wanderer Vacchagotta. Venerable sir, the wanderer Vacchagotta said this to the Blessed One: "Venerable sir, I have heard this: ‘The ascetic Gotama is all-knowing and all-seeing, and he claims to have complete knowledge and vision, such that his knowledge and vision are constantly and continuously present to him whether he is walking, standing, sleeping, or awake.’ Venerable sir, I hope that those who have said this are reporting the Blessed One’s words and not misrepresenting the Blessed One with what is untrue. I hope they are explaining the Dhamma in accordance with the Dhamma, so that no reasonable grounds for criticism could arise from it." It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

අග්ගිවච්ඡසුත්ත

The Discourse to Vaccha on Fire

පුච්ඡා – අග්ගිවච්ඡසුත්තං [Pg.23] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – Now, friend, where was the Aggivaccha Sutta spoken, concerning whom, and on what matter?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ වච්ඡගොත්තං පරිබ්බාජකං භාසිතං. වච්ඡගොත්තො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘කිං නු ඛො භො ගොතම ‘සස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති එවමාදිකං පඤ්හං අපුච්ඡි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī to the wanderer Vacchagotta. Venerable sir, the wanderer Vacchagotta approached the Blessed One and asked him a question beginning thus: "Now, Master Gotama, does the good Gotama hold the view: 'The world is eternal; this alone is true, all else is false'?" It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

මහාවච්ඡසුත්ත

The Greater Discourse to Vacchagotta

පුච්ඡා – මහාවච්ඡසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But, friend, where was the Mahā-Vacchagotta Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion, was it spoken?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ වච්ඡගොත්තංයෙව පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං. වච්ඡගොත්තො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා [Pg.24] එතදවොච ‘‘දීඝරත්තාහං භොතා ගොතමෙන සහකථී, සාධු මෙ භවං ගොතමො සංඛිත්තෙන කුසලාකුසලං දෙසෙතූ’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the wanderer Vacchagotta. Venerable sir, the wanderer Vacchagotta approached the Blessed One and said: "For a long time, Master Gotama, I have been in conversation with you. It would be good if Master Gotama would briefly teach me what is wholesome and unwholesome." On that occasion, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – එවං [Pg.25] වුත්තෙ ඛො ආවුසො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො හුත්වා කීදිසං පසන්නාකාරං අකාසි, කථඤ්චස්ස ධම්මාභිසමයො අහොසි.

Question – When this was said, friend, the wanderer Vacchagotta, having gained confidence in this Dhamma and Discipline, what kind of expression of confidence did he make, and how did his penetration of the Dhamma come about?

විස්සජ්ජනා – එවං වුත්තෙ භන්තෙ වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො ‘‘සචෙ හි භො ගොතම ඉමං ධම්මං භවංයෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, නො ච ඛො භික්ඛූ ආරාධකා අභවිස්සංසු, එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙනා’’ති එවමාදිනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි. යාව අරහත්තඤ්චස්ස ධම්මාභිසමයො අහොසි.

Reply – When this was said, venerable sir, the wanderer Vacchagotta made an expression of confidence, saying: "If, Master Gotama, only you, Master Gotama, had realized this Dhamma, but the bhikkhus had not, then this holy life would have been incomplete in that respect." And his penetration of the Dhamma extended to arahantship.

දීඝනඛසුත්ත

The Dīghanakha Sutta

පුච්ඡා – දීඝනඛසුත්තං [Pg.28] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But, friend, where was the Dīghanakha Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion, was it spoken?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ දීඝනඛං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං. දීඝනඛො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘අහඤ්හි භො ගොතම එවංවාදී එවංදිට්ඨි සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the wanderer Dīghanakha. Venerable sir, the wanderer Dīghanakha approached the Blessed One and said: "Master Gotama, I am one who speaks thus, who holds such a view: 'Nothing is acceptable to me.'" On that occasion, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – ඉමස්මිං [Pg.31] ච පනාවුසො වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ කෙසං පුග්ගලානං විසෙසාධිගමො අහොසි.

Question – And, friend, while this exposition was being delivered, which individuals attained a special distinction?

විස්සජ්ජනා – ඉමස්මිඤ්ච පන භන්තෙ වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි, දීඝනඛස්ස පන පරිබ්බාජකස්ස තස්මිංයෙව ආසනෙ විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි යංකිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති.

Reply – And while this exposition was being delivered, venerable sir, the Venerable Sāriputta’s mind was liberated from the taints by non-clinging. As for the wanderer Dīghanakha, right there on that very seat, the dust-free, stainless vision of the Dhamma arose in him: "Whatever is subject to arising is all subject to cessation."

මාගණ්ඩියසුත්ත

The Māgaṇḍiya Sutta

පුච්ඡා – මාගණ්ඩියසුත්තං [Pg.33] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – But, friend, where was the Māgaṇḍiya Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion, was it spoken?

විස්සජ්ජනා – කුරූසු භන්තෙ කම්මාසධම්මෙ නාම කුරූනං නිගමෙ භාරද්වාජ ගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අග්‍යාගාරෙ තිණසන්ථාරකෙ මාගණ්ඩියං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං. මාගණ්ඩියො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං ‘‘භූනහු සමණො ගොතමො’’ති වදෙසි, තස්මිං භන්තෙ වට්ඨුස්මිං භාසිතං.

Reply – In the land of the Kurus, venerable sir, at Kammāsadhamma, a market town of the Kurus, in the fire-hall of a brahmin of the Bhāradvāja clan, on a spread of grass, it was spoken concerning the wanderer Māgaṇḍiya. Venerable sir, the wanderer Māgaṇḍiya said to the Blessed One: "The ascetic Gotama is a destroyer of growth." On that occasion, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.36] භගවා තත්ථ මාගණ්ඩියස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමනුයුඤ්ජිත්වා සමනුයුඤ්ජිත්වා ධම්මං දෙසෙසි.

Question – And how, friend, did the Blessed One, questioning him again and again, teach the Dhamma to the wanderer Māgaṇḍiya there?

විස්සජ්ජනා – ‘‘චක්ඛුං ඛො මාගණ්ඩිය රූපාරතං රූපසම්මුදිතං, තං තථාගතස්ස දන්තං ගුත්තං රක්ඛිතං සංවුතං, තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙතී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවා මාගණ්ඩියස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමනුයුඤ්ජිත්වා සමනුයුඤ්ජිත්වා ධම්මං දෙසෙසි.

Reply – "Māgaṇḍiya, the eye delights in forms, is gladdened by forms. That is tamed, guarded, protected, and restrained by the Tathāgata, and he teaches the Dhamma for its restraint." In this way and so on, venerable sir, the Blessed One, questioning him again and again, taught the Dhamma to the wanderer Māgaṇḍiya there.

පුච්ඡා – එවං [Pg.39] ඛො ආවුසො මාගණ්ඩියෙන පරිබ්බාජකෙන ‘‘නකිඤ්චි භො ගොතමා’’ති යථාභූතං පටිස්සුතෙ කථං භගවා අත්තනොපි න කිඤ්චි කෙනචිපි වත්තබ්බතං පකාසෙසි.

Question – When the wanderer Māgaṇḍiya truthfully acknowledged, "It is nothing, Master Gotama," how did the Blessed One declare that he himself is not to be spoken of as anything by anyone?

විස්සජ්ජනා – එවං ඛො භන්තෙ මාගණ්ඩියෙන පරිබ්බාජකෙන නකිඤ්චි භොගොතමාති යථාභූතං පටිස්සුතෙ ‘‘අහං ඛො පන මාගණ්ඩිය පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහී’’ති එවමාදිනා භගවා අත්තනොපි න කිඤ්චි කෙනචිපි වත්තබ්බතං පකාසෙසි.

Reply – Venerable sir, when the wanderer Māgaṇḍiya truthfully acknowledged, "It is nothing, Master Gotama," the Blessed One declared that he himself is not to be spoken of as anything by anyone, saying: "But I, Māgaṇḍiya, formerly, when I was a householder, was endowed and provided with, and enjoyed, the five strands of sensual pleasure—forms cognizable by the eye that are desirable, agreeable, pleasing, of a lovely form, connected with sensual desire, and arousing passion," and so on.

පුච්ඡා – ඉමස්මිං [Pg.42] සුත්තෙ පරියොසානපුච්ඡං පුච්ඡිස්සාමි ඉමඤ්ච පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො හුත්වා කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි.

Question – I will ask the concluding question about this discourse. Now, having heard this Dhamma teaching, friend, what kind of expression of confidence did the wanderer Māgaṇḍiya make, having gained confidence in this Dhamma and Discipline?

විස්සජ්ජනා – ඉමං [Pg.43] ච පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො ‘අභික්කන්තං භො ගොතම අභික්කන්තං භො ගොතමා’’ති එවමාදිනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි.

Reply – Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, the wanderer Māgaṇḍiya, having gained confidence in this Dhamma and Discipline, made an expression of confidence, saying: "Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama!" and so on.

සන්දකසුත්ත

The Sandaka Sutta

පුච්ඡා – සන්දකසුත්තං පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

Question – But, friend, where, concerning whom, on what occasion, and by whom was the Sandaka Sutta spoken?

විස්සජ්ජනා – කොසම්බියං [Pg.44] භන්තෙ සන්දකං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන භාසිතං. සන්දකො භන්තෙ පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච ‘‘සාධුවත භවන්තංයෙව ආනන්දං පටිභාතු සකෙ ආචරිය කෙ ධම්මිකථා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Kosambī by the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma, concerning the wanderer Sandaka. Venerable sir, the wanderer Sandaka said this to the Venerable Ānanda: 'Good sir, let it occur to the Venerable Ānanda to speak the Dhamma-talk of his own teacher.' On that occasion, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.45] තත්ථ චත්තාරො අබ්‍රහ්මචරියවාසා ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන විචාරෙත්වා පකාසිතා.

Question – And how, friend, were the four ways of unholy living examined and declared there by the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma?

විස්සජ්ජනා – ඉධ සන්දක එකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලංවිපාකො, නත්ථි අයංලොකො, නත්ථි පරොලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකාති

Reply – Here, Sandaka, a certain teacher speaks thus and holds this view: "There is nothing given, nothing offered, nothing sacrificed; there is no fruit or result of good and bad actions; there is no this world, no other world; there is no mother, no father; there are no spontaneously arisen beings."

එවමාදිනා [Pg.46] භන්තෙ තත්ථ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන චත්තාරො අබ්‍රහ්මචරියවාසා විචාරෙත්වා පකාසිතා.

In this way and so on, venerable sir, the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma, examined and declared the four ways of unholy living there.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.49] තත්ථ චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානි ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන විචාරෙත්වා පකාසිතානි.

Question – And how, friend, were the four unsatisfying holy lives examined and declared there by the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma?

විස්සජ්ජනා – ඉධ [Pg.50] සන්දක එකච්චො සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති ‘‘චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’’න්ති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්‍රහ්මචරියානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply – Here, Sandaka, a certain teacher claims to be all-knowing, all-seeing, and professes complete knowledge and vision, saying: 'Whether I am walking or standing, sleeping or awake, my knowledge and vision are constantly and continuously present.' In this way and so on, venerable sir, the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma, analyzed and declared the four unsatisfying holy lives there.

පුච්ඡා – අථ

Question – Then,

[Pg.54] ඛො ආවුසො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දත්ථෙරං කථං පුච්ඡි, තථඤ්චස්සායස්මානන්දත්ථෙරො බ්‍යාකාසි.

how, friend, the wanderer Sandaka questioned the Venerable Elder Ānanda, and how the Venerable Elder Ānanda explained it.

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ සන්දකො පරිබ්බාජකො ‘‘සො පන භො ආනන්ද සත්ථා කිංවාදී කිං අක්ඛායී’’ති එවමාදිනා ආයස්මන්තං ආනන්දත්ථෙරං පුච්ඡි, ආයස්මා ච භන්තෙ ආනන්දත්ථෙරො ‘‘ඉධ සන්දක තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො’’ති එවමාදිනා සන්දකස්ස පරිබ්බාජකස්ස විභජිත්වා විභජිත්වා බ්‍යාකාසි.

Reply – Then, venerable sir, the wanderer Sandaka questioned the Venerable Elder Ānanda, saying: "But, good Ānanda, what does that teacher say? What does he proclaim?" And the Venerable Elder Ānanda, venerable sir, explained to the wanderer Sandaka, analyzing it again and again, saying: "Here, Sandaka, a Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct," and so on.

පුච්ඡා – ඉමඤ්ච [Pg.56] පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා සන්දකො පරිබ්බාජකො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි.

Question: Friend, having heard this Dhamma teaching, what expression of confidence did the wanderer Sandaka make in this Dhamma and Discipline?

විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච [Pg.57] භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා සන්දකො පරිබ්බාජකො ‘‘අච්ඡරියං භො ආනන්ද, අබ්භුතං භො ආනන්ද, න ච නාම සධම්මොක්කංසනා භවිස්සති, න පරධම්මවම්භනා, ආයතනෙ ච ධම්මදෙසනා, තාව බහුකා ච නිය්‍යාතාරො පඤ්ඤායිස්සන්තී’’ති එවමාදිනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි.

Reply: Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, the wanderer Sandaka expressed his confidence in this Dhamma and Discipline, saying: 'It is wonderful, Master Ānanda, it is marvelous, Master Ānanda! There is no extolling of one's own doctrine, nor disparaging of others' doctrines. The teaching is on a firm basis, and so many will be seen to be led forth.'

මහාසකුලුදායීසුත්ත

The Greater Discourse with Sakuludāyī

පුච්ඡා – මහාසකුලුදායිසුත්තං [Pg.58] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But friend, regarding the Mahāsakuludāyisutta, where, concerning whom, and on what subject was it spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං. සකුලුදායී භන්තෙ පරිබ්බාජකො පුරිමානි දිවසානි පුරිමතරානි කොතූහලසාලායං නානාතිත්ථියානං සමණබ්‍රාහ්මණානං යාවතකො අහොසි භගවන්තඤ්ච ඡ ච සත්ථාරො ආරබ්භ කථාසල්ලාපො, තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the wanderer Sakuludāyī. Venerable sir, in former days, the wanderer Sakuludāyī reported to the Blessed One all the conversation that had taken place in the debating hall among the various ascetics and brahmins concerning the Blessed One and the six teachers. On that subject, venerable sir, it was spoken.

සමණමුණ්ඩිකසුත්ත

The Discourse with Samaṇamuṇḍika

පුච්ඡා – සමණමුණ්ඩිකසුත්තං [Pg.62] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But friend, where was the Samaṇamuṇḍika Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ උග්ගාහමාන පරිබ්බාජකං සමණමුණ්ඩිකාපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං. උග්ගාහමානො භන්තෙ පරිබ්බාජකො සමණමුණ්ඩිකාපුත්තො පඤ්චකඞ්ගං තපතිං එතදවොච ‘‘චතූහි ඛො අහං ගහපති ධම්මෙහි සමන්නාගතං පුරිසපුග්ගලං පඤ්ඤපෙමි සම්පන්නකුසලං පරමකුසලං උත්තමපත්තිපත්තං සමණං අයොජ්ඣ’’න්ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the wanderer Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta. Venerable sir, the wanderer Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta said this to the carpenter Pañcakaṅga: 'Householder, I declare a person endowed with four qualities to be perfected in virtue, supremely virtuous, having attained the highest attainment—an unconquerable ascetic.' On that subject, venerable sir, it was spoken.

චූළසකුලුදායීසුත්ත

The Shorter Discourse with Sakuludāyī

පුච්ඡා – චූළසකුලුදායීසුත්තං [Pg.63] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But friend, where was the Cūḷasakuludāyī Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ [Pg.64] භන්තෙ සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං, සකුලුදායී භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච ‘‘යදාහං භන්තෙ ඉමං පරිසං අනුපසඞ්කන්තො හොමි, අථායං පරිසා අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්ති නිසින්නා හොති. යදා ච ඛො අහං භන්තෙ ඉමං පරිසං උපසඞ්කමන්තො හොමි, අථායං පරිසා මමඤ්ඤෙව මුඛං උල්ලොකෙන්තී නිසින්නා හොති ‘යං නො සමණො උදායී ධම්මං භාසිස්සති, තං සොස්සාමා’ති, යදා පන භන්තෙ භගවා ඉමං පරිසං උපසඞ්කන්තො හොති, අථාහඤ්චෙව අයඤ්ච පරිසා භගවතො මුඛං උල්ලොකෙන්තා නිසින්නා හොම යං නො භගවා ධම්මං භාසිස්සති, තං සොස්සාමා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Rājagaha concerning the wanderer Sakuludāyī. Venerable sir, the wanderer Sakuludāyī said this to the Blessed One: “Venerable sir, when I have not approached this assembly, this assembly sits engaged in various kinds of pointless talk. But when I approach this assembly, this assembly sits looking up at my face, thinking, ‘Whatever Dhamma the ascetic Udāyī will speak, that we will hear.’ However, venerable sir, when the Blessed One approaches this assembly, both I and this assembly sit looking up at the Blessed One’s face, thinking, ‘Whatever Dhamma the Blessed One will speak, that we will hear.’” On that subject, venerable sir, it was spoken.

වෙඛනසසුත්ත

The Discourse with Vekhanasa

පුච්ඡා – වෙඛනසසුත්තං [Pg.65] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But friend, where was the Vekhanasa Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ වෙඛනසං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං, වෙඛනසො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ උදානං උදානෙසි ‘‘අයං පරමො වණ්ණො අයං පරමො වණ්ණො’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the wanderer Vekhanasa. Venerable sir, the wanderer Vekhanasa uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: “This is the supreme beauty! This is the supreme beauty!” On that subject, venerable sir, it was spoken.

ඝටිකාරසුත්ත

The Discourse about Ghaṭikāra

පුච්ඡා – ඝටිකාරසුත්තං [Pg.66] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But friend, where was the Ghaṭikāra Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – කොසලෙසු භන්තෙ ඝටිකාරස්ස කුම්භකාරස්ස ඝරවත්ථුපදෙසෙ ආයස්මන්තං ආනන්දං ආරබ්භ භාසිතං. භගවා භන්තෙ තස්මිං භූමිපදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි, ආයස්මා ච ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච ‘‘කො නු ඛො භන්තෙ හෙතු කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය, න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, in the Kosala country, at the site of the house of the potter Ghaṭikāra, it was spoken concerning the Venerable Ānanda. Venerable sir, the Blessed One manifested a smile at that place, and the Venerable Ānanda said this to the Blessed One: “What, venerable sir, is the cause, what is the reason for the Blessed One’s manifestation of a smile? Tathāgatas do not manifest a smile without a reason.” On that subject, venerable sir, it was spoken.

රට්ඨපාලසුත්ත

The Discourse about Raṭṭhapāla

පුච්ඡා – රට්ඨපාලසුත්තං [Pg.67] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

Question: Friend, regarding the Raṭṭhapāla Sutta, where, concerning whom, on what subject, and by whom was it spoken?

විස්සජ්ජනා – කුරූසු භන්තෙ රාජානං කොරබ්‍යං ආරබ්භ ආයස්මතා රට්ඨපාලත්ථෙරෙන භාසිතං. රාජා භන්තෙ කොරබ්‍යො ආයස්මන්තං රට්ඨපාලං එතදවොච ‘‘චත්තාරිමානි භො රට්ඨපාල පාරිජුඤ්ඤානි, යෙහි පාරිජුඤ්ඤෙහි සමන්නාගතා ඉධෙකච්චෙ කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනාගාරියං පබ්බජන්තී’’ති එවමාදිකං වචනං අවොච, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, in the Kuru country, it was spoken by the Venerable Raṭṭhapāla Thera concerning King Koravya. Venerable sir, King Koravya said this to the Venerable Raṭṭhapāla: “Master Raṭṭhapāla, there are these four kinds of decline, due to which some here shave off their hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness.” He spoke words to this effect. On that subject, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – අථ [Pg.72] ඛො ආවුසො ආයස්මා රට්ඨපාලත්ථෙරො රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස කථං පඨමං ධම්මුද්දෙසං විත්ථාරෙත්වා පකාසෙසි.

Question: Then, friend, how did the Venerable Raṭṭhapāla Thera first expound and explain the Dhamma summary to King Koravya?

විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ ආයස්මා රට්ඨපාලත්ථෙරො ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි මහාරාජ ත්වං වීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි පණ්ණවීසතිවස්සුද්දෙසිකොපි හත්ථිස්මිම්පි කතාවී අස්සස්මිම්පි කතාවී රථස්මිම්පි කතාවී ධනුස්මිම්පි කතාවී ථරුස්මිම්පි කතාවී ඌරුබලී බාහුබලී අලමත්තො සඞ්ගාමාවචරො’’ති එවමාදිනා පඨමං ධම්මුද්දෙසං විත්ථාරෙත්වා පකාසෙසි.

Reply: Then, venerable sir, the Venerable Raṭṭhapāla Thera first expounded and explained the Dhamma summary with these words: 'What do you think, great king? One who is about twenty or twenty-five years old, skilled with elephants, skilled with horses, skilled with chariots, skilled with the bow, skilled with the sword, strong of thigh and arm, capable, fit for battle?'

පුච්ඡා – කථං [Pg.74] පනාවුසො ආයස්මා රට්ඨපාලත්ථෙරො රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස දුතියම්පි ධම්මුද්දෙසං විත්ථාරෙත්වා පකාසෙසි.

Question: But how, friend, did the Venerable Raṭṭhapāla Thera expound and explain the Dhamma summary a second time to King Koravya?

විස්සජ්ජනා – ‘‘තං [Pg.75] කිං මඤ්ඤසි මහාරාජ, අත්ථි තෙ කොචි අනුසායිකො ආබාධො’’ති එවමාදිනා භන්තෙ ආයස්මා රට්ඨපාලො රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස දුතියං ධම්මුද්දෙසං විත්ථාරෙත්වා පකාසෙසි.

Reply: With these words, venerable sir, 'What do you think, great king, do you have any chronic illness?', the Venerable Raṭṭhapāla expounded and explained the Dhamma summary a second time to King Koravya.

පුච්ඡා – කථං [Pg.76] පනාවුසො ආයස්මා රට්ඨපාලත්ථෙරො රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස තතියම්පි ධම්මුද්දෙසං විත්ථාරෙත්වා පකාසෙසි.

Question: But how, friend, did the Venerable Raṭṭhapāla Thera expound and explain the Dhamma summary a third time to King Koravya?

විස්සජ්ජනා – ‘‘තං [Pg.77] කිං මඤ්ඤසි මහාරාජ, යථා ත්වං එතරහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසි, ලච්ඡසි ත්වං පරත්ථාපි එවමෙවාහං ඉමෙහෙව පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙමී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ ආයස්මා රට්ඨපාලො රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස තතියං ධම්මුද්දෙසං විත්ථාරෙත්වා පකාසෙසි.

Reply: With these words, venerable sir, 'What do you think, great king? Just as you are now furnished and endowed with the five strands of sensual pleasure and enjoy them, will you be able to say in the hereafter: “Thus may I be furnished and endowed with these same five strands of sensual pleasure and enjoy them”?', the Venerable Raṭṭhapāla expounded and explained the Dhamma summary a third time to King Koravya.

පුච්ඡා – චතුත්ථම්පි [Pg.78] ඛො ආවුසො ධම්මුද්දෙසං ආයස්මා රට්ඨපාලත්ථෙරො රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස කථං විත්ථාරෙත්වා පකාසෙසි.

Question: And how, friend, did the Venerable Raṭṭhapāla Thera expound and explain the Dhamma summary a fourth time to King Koravya?

විස්සජ්ජනා – ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි මහාරාජ, ඵීතං කුරුං අජ්ඣාවසසී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ ආයස්මා රට්ඨපාලත්ථෙරො රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස චතුත්ථං ධම්මුද්දෙසං විත්ථාරෙත්වා පකාසෙසි.

Reply: With these words, venerable sir, 'What do you think, great king, do you inhabit the prosperous Kuru country?', the Venerable Raṭṭhapāla Thera expounded and explained the Dhamma summary a fourth time to King Koravya.

මඝදෙවසුත්ත

The Discourse about Maghadeva

පුච්ඡා – මඝදෙවසුත්තං [Pg.80] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But friend, where was the Maghadeva Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – මිථිලායං භන්තෙ මඝදෙවඅම්බවනෙ ආයස්මන්තං ආනන්දං ආරබ්භ භාසිතං. භගවා භන්තෙ අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච ‘‘කො නු ඛො භන්තෙ කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය, න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Mithilā, in the Maghadeva mango grove, concerning the Venerable Ānanda. Venerable sir, the Blessed One revealed a smile in a certain place. The Venerable Ānanda said to the Blessed One: ‘Venerable sir, what is the cause, what is the reason for the Blessed One’s smile? Tathāgatas do not reveal a smile without a reason.’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

මධුරසුත්ත

The Discourse at Madhurā

පුච්ඡා – මධුරසුත්තං [Pg.81] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

Question: "Friend, where was the Discourse at Madhurā spoken, concerning whom, on what occasion, and by whom?"

විස්සජ්ජනා – මධුරායං භන්තෙ රාජානං මාධුරං අවන්තිපුත්තං ආරබ්භ ආයස්මතා මහාකච්චානත්ථෙරෙන භාසිතං, රාජා භන්තෙ මාධුරො අවන්තිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච ‘‘බ්‍රහ්මණා භො කච්චාන එවමාහංසු බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො. බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො අඤ්ඤො වණ්ණො. බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති[Pg.82], නො අබ්‍රාහ්මණා. බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදාති. ඉධ භවං කච්චානො කිමක්ඛායී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Madhurā by the Venerable Mahākaccāna Thera concerning King Mādhura Avantiputta. Venerable sir, King Mādhura Avantiputta said to the Venerable Mahākaccāna: ‘Master Kaccāna, brahmins say thus: “Brahmins are the highest class, other classes are inferior. Brahmins are the fair class, other classes are dark. Only brahmins are purified, not non-brahmins. Brahmins are the sons of Brahmā, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.” What does Master Kaccāna say regarding this?’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

බොධිරාජකුමාරසුත්ත

The Discourse to Prince Bodhi

පුච්ඡා – බොධිරාජකුමාරසුත්තං [Pg.83] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: "Friend, where was the Discourse to Prince Bodhi spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?"

විස්සජ්ජනා – භග්ගෙසු භන්තෙ සුසුමාරගිරෙ බොධිං රාජකුමාරං ආරබ්භ භාසිතං. බොධි භන්තෙ රාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච ‘‘මයං ඛො භන්තෙ එවං හොති. න ඛො සුඛෙන සුඛං අධිගන්තබ්බං, දුක්ඛෙන ඛො සුඛං අධිගන්තබ්බ’’න්ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in the Bhagga country, at Susumāragiri, concerning Prince Bodhi. Venerable sir, Prince Bodhi said to the Blessed One: ‘Venerable sir, it is our view that happiness is not to be attained through happiness; happiness is to be attained through suffering.’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

පුච්ඡා – එවං [Pg.84] වුත්තෙ ඛො ආවුසො බොධි රාජකුමාරො භගවන්තං කථං පුච්ඡි, කථඤ්චස්ස භගවා බ්‍යාකාසි.

Question: "Friend, when this was said, how did Prince Bodhi question the Blessed One, and how did the Blessed One answer him?"

විස්සජ්ජනා – එවං වුත්තෙ භන්තෙ බොධිරාජකුමාරො භගවන්තං එතදවොච ‘‘කීව චිරෙන නු ඛො භන්තෙ භික්ඛු තථාගතං විනායකං ලභමානො යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’’ති, භගවා ච භන්තෙ ‘‘තෙන හි රාජකුමාර තංයෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි, යථා තෙ ඛමෙය්‍ය, තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති, එවමාදිනා විභජිත්වා බ්‍යාකාසි.

Answer: "Venerable sir, when this was said, Prince Bodhi said to the Blessed One: ‘Venerable sir, in how long might a bhikkhu, having obtained the Tathāgata as a guide, realize for himself with direct knowledge, in this very life, the unsurpassed consummation of the holy life for which young men of good family rightly go forth from the household life into homelessness, and dwell having attained it?’ And, venerable sir, the Blessed One said: ‘Well then, prince, I will question you in return on this matter. Answer as you see fit.’ Having analyzed it in this way, he explained it.

පුච්ඡා – ඉමඤ්ච [Pg.88] පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා බොධිරාජකුමාරො ඉමිස්සං ධම්මදෙසනායං පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි.

Question: "Friend, having heard this Dhamma teaching, what kind of expression of faith did Prince Bodhi make in this Dhamma teaching?"

විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා බොධිරාජකුමාරො ‘‘අහො බුද්ධො අහො ධම්මො අහො ධම්මස්ස ස්වාක්ඛාතතා, යත්‍ර හි නාම සායමනුසිට්ඨො, පාතො විසෙසං අධිගමිස්සති, පාතමනුසිට්ඨො සායං විසෙසං අධිගමිස්සතී’’ති එවමාදිනා ඉමිස්සං ධම්මදෙසනායං පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි.

Answer: "Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, Prince Bodhi, being pleased, made an expression of faith in this Dhamma teaching, saying: ‘Wonderful is the Buddha! Wonderful is the Dhamma! How well-proclaimed is the Dhamma! For indeed, one who is instructed in the evening will attain distinction in the morning; one who is instructed in the morning will attain distinction in the evening!’"

අඞ්ගුලිමාලසුත්ත

The Discourse to Aṅgulimāla

පුච්ඡා – අඞ්ගුලිමාලසුත්තං [Pg.91] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: "Friend, where was the Discourse to Aṅgulimāla spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං අඞ්ගුලිමාලත්ථෙරං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ අඞ්ගුලිමාලත්ථෙරො භගවන්තං එතදවොච ‘‘ඉධාහං භන්තෙ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසිං, අද්දසං ඛො අහං භන්තෙ සාවත්ථියං සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො අඤ්ඤතරං ඉත්ථිං මූළ්හගබ්භං විඝාතගබ්භං දිස්වාන මය්හං එතදහොසි ‘‘කිලිස්සන්ති වත භො සත්තා, කිලිස්සන්ති වත භො සත්තා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the Venerable Aṅgulimāla Thera. Venerable sir, the Venerable Aṅgulimāla Thera said to the Blessed One: ‘Venerable sir, one morning, I dressed, took my bowl and robe, and entered Sāvatthī for alms. While wandering for alms from house to house in Sāvatthī, I saw a certain woman with an obstructed and difficult birth. Seeing her, it occurred to me: “Oh, how beings are afflicted! Oh, how beings are afflicted!”’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

පියජාතිකසුත්ත

The Discourse on What is Born from the Beloved

පුච්ඡා – පියජාතිකසුත්තං [Pg.92] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: "Friend, where was the Discourse on What is Born from the Beloved spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ අඤ්ඤතරං ගහපතිං ආරබ්භ භාසිතං, සාවත්ථියං භන්තෙ අඤ්ඤතරස්ස ගහපතිස්ස එකපුත්තකො පියො මනාපො කාලඞ්කතො හොති, තස්ස කාලං කිරියාය නෙව කම්මන්තා පටිභන්ති, න භත්තං පටිභාති, සො ආළාහනං ගන්ත්වා කන්දති ‘‘කහං එකපුත්තක කහං එකපුත්තකා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning a certain householder. Venerable sir, at Sāvatthī, a certain householder’s only son, dear and beloved, had passed away. Due to his passing, work did not appeal to him, nor did food. He went to the charnel ground and wept: ‘Where are you, my only son? Where are you, my only son?’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

බාහිතිකසුත්ත

The Discourse on the Bark-Cloth Garment

පුච්ඡා – බාහිතික [Pg.93] සුත්තං පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

Question: "Friend, where was the Discourse on the Bark-Cloth Garment spoken, concerning whom, on what occasion, and by whom?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ රාජානං පසෙනදිං කොසලං ආරබ්භ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන භාසිතං. රාජා භන්තෙ පසෙනදි කොසලො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච ‘‘කිං නු ඛො භන්තෙ ආනන්ද සොභගවා තථාරූපං කායසමාචාරං සමාචරෙය්‍ය, ය්වස්ස කායසමාචාරො ඔපාරම්භො සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Sāvatthī by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma, concerning King Pasenadi of Kosala. Venerable sir, King Pasenadi of Kosala said to the Venerable Ānanda: ‘Venerable Ānanda, would the Blessed One engage in any kind of bodily conduct that would be reproachable by ascetics and brahmins?’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

ධම්මචෙතියසුත්ත

The Discourse on Monuments to the Dhamma

පුච්ඡා – ධම්මචෙතියසුත්තං [Pg.94] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කෙන සද්ධිං භාසිතං.

Question: "Friend, where was the Discourse on Monuments to the Dhamma spoken by the Blessed One, and with whom?"

විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ මෙදාළුපෙ නාම සක්‍යානං නිගමෙ රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන සද්ධිං භාසිතං.

Answer: "Venerable sir, it was spoken among the Sakyans in Medāḷupa, a Sakyan market town, with King Pasenadi of Kosala."

කණ්ණකත්ථලසුත්ත

The Discourse at Kaṇṇakatthala

පුච්ඡා – කණ්ණකත්ථලසුත්තං [Pg.95] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කෙන සද්ධිං භාසිතං.

Question: "Friend, where was the Discourse at Kaṇṇakatthala spoken by the Blessed One, and with whom?"

විස්සජ්ජනා – උරුඤ්ඤායං භන්තෙ කණ්ණකත්ථලෙ මිගදායෙ රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන සද්ධිං භාසිතං.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Uruññā, at Kaṇṇakatthala in the deer park, with King Pasenadi of Kosala."

බ්‍රහ්මායුසුත්ත

The Discourse to Brahmāyu

පුච්ඡා – තෙනාවුසො භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන බ්‍රහ්මායුසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: "Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Discourse to Brahmāyu spoken by that Blessed One… the Perfectly Enlightened One?"

විස්සජ්ජනා – විදෙහෙසු [Pg.96] භන්තෙ මිථිලායං මඝදෙවඅම්බවනෙ බ්‍රහ්මායුං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං. බ්‍රහ්මායු භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා අට්ඨපඤ්හානි පුච්ඡි, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Videha, at Mithilā in the Maghadeva mango grove, concerning the brahmin Brahmāyu. Venerable sir, the brahmin Brahmāyu approached the Blessed One and asked eight questions. Venerable sir, it was spoken on that occasion."

පුච්ඡා – තත්ථ [Pg.97] ආවුසො උත්තරො මාණවො කථං භගවතො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතතං අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Question: "There, friend, how did the young brahmin Uttara report to his teacher, the brahmin Brahmāyu, that the Blessed One was endowed with the thirty-two marks of a great man?"

විස්සජ්ජනා – තත්ථ භන්තෙ උත්තරො මාණවො ‘‘සුප්පතිට්ඨිතපාදො ඛො පන සො භවං ගොතමො, ඉදම්පි තස්ස භොතො ගොතමස්ස මහාපුරිසස්ස මහාපුරිසලක්ඛණං භවතී’’ති එවමාදිනා භගවතො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතතං අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Reply – There, venerable sir, the young man Uttara reported to his teacher, the brahmin Brahmāyu, thus: "Indeed, the esteemed Gotama has well-planted feet. This too is a mark of a great man of the esteemed Gotama." In this way, he reported to his teacher, the brahmin Brahmāyu, that the Blessed One was endowed with the thirty-two marks of a great man.

පුච්ඡා – අපරම්පි [Pg.101] ආවුසො උත්තරො මාණවො භගවතො ගමනකාලෙ කීදිසං පාසාදිකං ආකාරං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Question – Furthermore, friend, what kind of pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern in the Blessed One's manner of walking, and what did he report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

විස්සජ්ජනා – අපරම්පි භන්තෙ උත්තරො මාණවො භගවතො ගමනකාලෙ පඨමං දක්ඛිණං පාදුද්ධරණාදිකං ආකාරං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's demeanor when walking, beginning with the first lifting of his right foot, reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

පුච්ඡා – අපරම්පි [Pg.103] ආවුසො උත්තරො මාණවො භගවතො අන්තරඝරං පවිසනකාලෙ කීදිසං පාසාදිකං ආකාරං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Question – Furthermore, friend, what pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern when the Blessed One was entering a house, and what did he then report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

විස්සජ්ජනා – අපරම්පි භන්තෙ උත්තරො මාණවො භගවතො අන්තරඝරං පවිසනකාලෙ න කායස්ස උන්නමනාදිකං පාසාදිකං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's pleasing demeanor when entering a house—that there was no lifting up of the body or other such actions—reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

පුච්ඡා – අපරම්පි [Pg.104] ආවුසො උත්තරො මාණවො භගවතො භොජනකාලෙ කීදිසං පාසාදිකං ආකාරං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Question – Furthermore, friend, what pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern when the Blessed One was eating, and what did he then report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

විස්සජ්ජනා – අපරම්පි භන්තෙ උත්තරො මාණවො භගවතො භොජනකාලෙ පත්තොදකාදිකං පටිග්ගහණාදිකාලෙ න පත්තස්ස උන්නමනාදිකං භගවතො පාසාදිකං ආකාරං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's pleasing demeanor when eating, at the time of receiving the bowl and water, namely, that there was no lifting of the bowl or other such actions, reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

පුච්ඡා – අපරම්පි [Pg.106] ආවුසො උත්තරො මාණවො භගවතො භුත්තාවිකාලෙ කීදිසං පාසාදිකං ආකාරං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Question – Furthermore, friend, what pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern in the Blessed One after the meal, and what did he then report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

විස්සජ්ජනා – අපරම්පි භන්තෙ උත්තරො මාණවො භගවතො භුත්තාවිකාලෙ පත්තොදනාදිකං පටිග්ගණ්හාදිකාලෙ න පත්තස්ස උන්නමනාදිකං පාසාදිකං ආකාරං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's pleasing demeanor after the meal, at the time of handling the bowl with food, namely, that there was no lifting of the bowl or other such actions, reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

පුච්ඡා – අපරම්පි [Pg.107] ආවුසො උත්තරො මාණවො භගවතො චීවරධාරණෙ ච ආරාමගතකාලෙ ච ධම්මදෙසනාකාලෙ ච සබ්බඉරියාපථෙසු ච කීදිසං පාසාදිකං ආකාරං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Question – Furthermore, friend, what kind of pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern in the Blessed One when wearing robes, when going to the monastery, when teaching the Dhamma, and in all deportments, and what did he report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

විස්සජ්ජනා – අපරම්පි [Pg.108] භන්තෙ උත්තරො මාණවො භගවතො චීවරධාරණකාලෙ ච ආරාමගතකාලෙ ච සබ්බෙසු ච ඉරියාපථෙසු න අච්චුක්කට්ඨාදිකං පාසාදිකං ආකාරං දිස්වා ච සල්ලක්ඛෙත්වා ච අත්තනො ආචරියස්ස බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්පටිවෙදෙසි.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's pleasing demeanor when wearing robes, when going to the monastery, and in all his deportments, namely, that there was no overly haughty demeanor or the like, reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.110] බ්‍රහ්මායු බ්‍රහ්මණො භගවන්තං පුච්ඡි, කථඤ්චස්ස භගවා බ්‍යාකාසි.

Question – How, friend, did the brahmin Brahmāyu question the Blessed One, and how did the Blessed One explain to him?

විස්සජ්ජනා – ‘‘කථං ඛො බ්‍රාහ්මණො හොති, කථං භවති වෙදගූ. තෙවිජ්ජො භො කථං හොති, සොත්තියො කින්ති වුච්චති. අරහං භො කථං හොති, කථං භවති කෙවලී. මුනි ච භො කථං හොති, බුද්ධො කින්ති පවුච්චතී’’ති – එවං ඛො භන්තෙ බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං පඤ්හං අපුච්ඡි. භගවා භන්තෙ–

Reply – "How, indeed, does one become a brahmin? How does one become a knower of the Veda? How, sir, does one become a master of the three Vedas? How is one called a Vedic expert? How, sir, does one become an arahant? How does one become a complete one? How, sir, does one become a sage? How is one called a Buddha?" Thus, venerable sir, the brahmin Brahmāyu asked the Blessed One a question. The Blessed One, venerable sir—

‘‘පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදි, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;

අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤාවොසිතො මුනි;

චිත්තං විසුද්ධං ජානාති, මුත්තං රාගෙහි සබ්බසො;

පහීනජාතිමරණො, බ්‍රහ්මචරියස්ස කෙවලී;

පාරගූ සබ්බධම්මානං, බුද්ධො තාදී පවුච්චතී’’ති –

"One who knows past lives, and sees heaven and the states of woe; and has attained the destruction of birth, a sage perfected in higher knowledge; who knows the mind is purified, entirely freed from passions; who has abandoned birth and death, is complete in the holy life; gone beyond all phenomena—such a one is called a Buddha, one who is steady."

එවං ඛො භන්තෙ භගවා බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස විභජිත්වා බ්‍යාකාසි.

Thus, venerable sir, the Blessed One explained it, analyzing it for the brahmin Brahmāyu.

පුච්ඡා – ඉමඤ්ච [Pg.111] පනාවුසො භගවතො බ්‍යාකරණං සුත්වා බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො භගවති කීදිසං නිපච්චකාරං අකාසි, කථඤ්චස්ස භගවා පුනපි අනුපුබ්බිං ධම්මකථං කථෙසි.

Question – Now, friend, when the brahmin Brahmāyu heard this explanation of the Blessed One, what kind of reverential act did he perform towards the Blessed One? And how did the Blessed One further give him a gradual discourse on the Dhamma?

විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච [Pg.112] පන භන්තෙ භගවතො බ්‍යාකරණං සුත්වා බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති, පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති ‘‘බ්‍රහ්මායු අහං භො ගොතම බ්‍රාහ්මණො, බ්‍රහ්මායු අහං භො ගොතම බ්‍රාහ්මණො’’ති, එවං පරමනිපච්චකාරං අකාසි, භගවා ච භන්තෙ දානකථං සීලකථං සග්ගකථං කාමානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසං නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං පකාසෙසි, එවං ඛො භන්තෙ බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස භගවා අනුපුබ්බිං කථං කථෙසි.

Reply – And when, venerable sir, the brahmin Brahmāyu heard this explanation from the Blessed One, he rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, bowed his head at the Blessed One’s feet, kissed his feet with his mouth, and massaged them with his hands, declaring his name: "I, good Gotama, am the brahmin Brahmāyu; I, good Gotama, am the brahmin Brahmāyu." Thus, he paid the highest respects. And the Blessed One, venerable sir, expounded on giving, on virtue, on heaven, on the danger, degradation, and defilement of sensual pleasures, and on the benefit of renunciation. Thus, venerable sir, the Blessed One gave the brahmin Brahmāyu a gradual discourse.

පුච්ඡා – ඉමඤ්ච [Pg.113] පනාවුසො දම්මදෙසනං සුත්වා බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස කීදිසො ධම්මාභිසමයො අහොසි.

Question – Now, friend, when the brahmin Brahmāyu heard this Dhamma teaching, what kind of breakthrough into the Dhamma did he attain?

විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච [Pg.114] පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා බ්‍රහ්මායුස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස තස්මිංයෙව ආසනෙ විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි ‘‘යංකිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති.

Reply – And when, venerable sir, the brahmin Brahmāyu heard this Dhamma discourse, right there in his seat, the dust-free, stainless vision of the Dhamma arose in him: "Whatever is subject to arising is all subject to cessation."

සෙලසුත්ත

The Sela Sutta

පුච්ඡා – සෙලසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – And where, friend, was the Sela Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom and on what occasion?

විස්සජ්ජනා – අඞ්ගුත්තරාපෙසු භන්තෙ ආපණෙ නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමෙසෙලං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං. සෙලො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො සපරිසො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Āpaṇa, a market town of the Aṅguttarāpas, concerning the brahmin Sela. Venerable sir, the brahmin Sela, together with his assembly, approached the Blessed One and extolled him face to face with fitting verses. Venerable sir, it was spoken on that occasion.

පරිපුණ්ණකායො [Pg.116] සුරුචි, සුජාතො චාරුදස්සනො;

සුවණ්ණවණ්ණොසි භගවා, සුසුක්කදාඨොසි වීරියවා;

නරස්ස හි සුජාතස්ස, යෙ භවන්ති වියඤ්චනා;

සබ්බෙ තෙ තව කායස්මිං, මහාපුරිසලක්ඛණා.

Your body is complete, radiant, well-born, and pleasing to behold. Golden-hued are you, Blessed One; you have very white teeth and are full of vigor. The marks that are found on a well-born man, all those marks of a Great Man are on your body.

අස්සලායනසුත්ත

The Assalāyana Sutta

පුච්ඡා – අස්සලායනසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question – And where, friend, was the Assalāyana Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom and on what occasion?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ අස්සලායනං මාණවං ආරබ්භ භාසිතං, අස්සලායනො භන්තෙ මාණවො මහතා බ්‍රාහ්මණගණෙන සද්ධිං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘බ්‍රාහ්මණා භො ගොතම එවමාහංසු ‘බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනො අඤ්ඤො වණ්ණො. බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හො [Pg.117] අඤ්ඤො වණ්ණො. බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා. බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදා’ති, ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply – Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the young man Assalāyana. Venerable sir, the young man Assalāyana, together with a large assembly of brahmins, approached the Blessed One and said this: "Master Gotama, the brahmins say thus: 'The brahmin caste is the highest caste, other castes are inferior. The brahmin caste is fair, other castes are dark. Only brahmins are purified, not non-brahmins. Brahmins are the true sons of Brahmā, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.' What does the esteemed Gotama say about this?" Venerable sir, it was spoken on that occasion.

ඝොටමුඛසුත්ත

The Ghoṭamukha Sutta

පුච්ඡා – ඝොටමුඛසුත්තං [Pg.119] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

The Question – And where, friend, was the Ghoṭamukha Sutta spoken? Concerning whom, on what occasion, and by whom?

විස්සජ්ජනා – බාරාණසියං භන්තෙ ඛෙමියම්බවනෙ ඝොටමුඛං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ ආයස්මතා උදෙනෙන භාසිතං. ඝොටමුඛො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං උදෙනං චඞ්කමන්තං අනුචඞ්කමමානො එවමාහ ‘‘අම්භො සමණ නත්ථි ධම්මිකො පරිබ්බජො, එවං මෙ එත්ථ හොති, තඤ්ච ඛො භවන්තරූපානං වා අදස්සනා, යො වා පනෙත්ථ ධම්මා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – Venerable sir, it was spoken by the Venerable Udena in the Khemiya mango grove at Bārāṇasī, concerning the brahmin Ghoṭamukha. Venerable sir, the brahmin Ghoṭamukha, while following the Venerable Udena who was walking in meditation, said this: "Good sir, recluse, there is no righteous wanderer; this is how it appears to me, either from not seeing such beings or because there is no such quality in the world." Venerable sir, it was spoken on that occasion.

චඞ්කීසුත්ත

The Caṅkī Sutta

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.120] භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන චඞ්කීසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – And where, friend, was the Caṅkī Sutta spoken by the Blessed One, the Perfectly Self-Enlightened One? Concerning whom and on what occasion?

විස්සජ්ජනා – කොසලෙසු භන්තෙ ඔපාසාදෙ නාම කොසලානං නිගමෙ කාපටිකං මාණවං ආරබ්භ භාසිතං, කාපටිකො භන්තෙ මාණවො භගවන්තං එතදවොච ‘‘යදිදං භො ගොතම බ්‍රාහ්මණානං පොරාණං මන්තපදං ඉතිහිතිහපරම්පරාය පිටකසම්පදාය, තත්ථ ච බ්‍රාහ්මණා එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡන්ති ‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති, ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – Venerable sir, it was spoken among the Kosalans, in a market town of the Kosalans named Opāsāda, concerning the young brahmin Kāpaṭika. Venerable sir, the young brahmin Kāpaṭika said this to the Blessed One: "Master Gotama, regarding the ancient hymns of the brahmins, handed down by oral tradition and scriptural authority, the brahmins come to the absolute conclusion, 'This alone is true, all else is false.' What does the venerable Gotama say about this?" Venerable sir, it was spoken on that occasion.

එසුකාරීසුත්ත

The Esukārī Sutta

පුච්ඡා – එසුකාරීසුත්තං [Pg.122] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – And where, friend, was the Esukārī Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom and on what occasion?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ එසුකාරිං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං, එසුකාරී භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘බ්‍රාහ්මණා භො ගොතම චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤපෙන්ති, බ්‍රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති, ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති, වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්ති, සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤපෙන්තී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the brahmin Esukārī. Venerable sir, the brahmin Esukārī approached the Blessed One and said: "Master Gotama, brahmins prescribe four kinds of service: they prescribe service for a brahmin, service for a khattiya, service for a vessa, and service for a sudda." Venerable sir, it was spoken on that occasion.

ධනඤ්ජානිසුත්ත

The Dhanañjāni Sutta

පුච්ඡා – ධනඤ්ජානිසුත්තං [Pg.125] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

The Question – And where, friend, was the Dhanañjāni Sutta spoken? Concerning whom, on what occasion, and by whom?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා භාසිතං, ධනඤ්ජානි භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො පමාදවිහාරං විහාසි, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – Venerable sir, it was spoken by the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, in Rājagaha, concerning the brahmin Dhanañjāni. Venerable sir, the brahmin Dhanañjāni was living heedlessly. Venerable sir, it was spoken on that occasion.

පුච්ඡා – අථ [Pg.126] ඛො ආවුසො ආයස්මා සාරිපුත්තත්ථෙරො ධම්මසෙනාපති කථං ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං පුච්ඡි, කථඤ්ච සො ආයස්මතො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස ධම්මසෙනාපතිස්ස ආරොචෙසි.

The Question – Then, friend, how did the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, question the brahmin Dhanañjāni, and how did he reply to the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma?

විස්සජ්ජනා – ‘‘කච්චාසි ධනඤ්ජානි අප්පමත්තො’’ති, එවං ඛො භන්තෙ ආයස්මා සාරිපුත්තත්ථෙරො ධම්මසෙනාපති ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණං පුච්ඡි, ධනඤ්ජානි ච භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො ‘‘කුතො භො සාරිපුත්ත අම්හාකං අප්පමාදො, යෙසං නො මාතාපිතරො පොසෙතබ්බා’’ති, එවමාදිනා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ධම්මසෙනාපතිස්ස ආරොචෙසි.

The Reply – "Dhanañjāni, are you heedful?" Thus, venerable sir, the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, questioned the brahmin Dhanañjāni. And, venerable sir, the brahmin Dhanañjāni replied to the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, with these words: "How, Master Sāriputta, can there be heedfulness for us, who have parents to support?"

පුච්ඡා – එවං [Pg.128] වුත්තෙ ඛො ආවුසො ආයස්මා සාරිපුත්තත්ථෙරො ධම්මසෙනාපති ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස කීදිසං ධම්මකථං කථෙසි.

The Question – When this was said, friend, what kind of Dhamma talk did the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, give to the brahmin Dhanañjāni?

විස්සජ්ජනා – එවං වුත්තෙ භන්තෙ ආයස්මා සාරිපුත්තත්ථෙරො ධම්මසෙනාපති ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි ධනඤ්ජානි, ඉධෙකච්චො මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, තමෙනං අධම්මචරියා විසමචරියාහෙතු නිරයං නිරයපාලා උපකඩ්ඪෙය්‍යු’’න්ති, එවමාදිනා ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස ධම්මකථං කථෙසි.

The Reply – When this was said, venerable sir, the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, gave a Dhamma talk to the brahmin Dhanañjāni, beginning with the words: "What do you think, Dhanañjāni? Suppose someone here, for the sake of their parents, were to behave unrighteously and unjustly. Would the guardians of hell drag them to hell on account of that unrighteous and unjust behavior?"

පුච්ඡා – පුන [Pg.130]පි ආවුසො ආයස්මා සාරිපුත්තත්ථෙරො ධම්මසෙනාපති කථං ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අපරෙනපි පරියායෙන අනුසාසනිං අදාසි.

The Question – Furthermore, friend, in what other way did the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, instruct the brahmin Dhanañjāni?

විස්සජ්ජනා – පුනපි භන්තෙ ආයස්මා සාරිපුත්තත්ථෙරො ධම්මසෙනාපති ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි ධනඤ්ජානි, යො වා මාතාපිතූනං හෙතු අධම්මචාරී විසමචාරී අස්ස, යො වා මාතාපිතූනං හෙතු ධම්මචාරී සමචාරී අස්ස, කතමං සෙය්‍යො’’ති, එවමාදිනා ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අපරෙනපි පරියායෙන ඔවාදමදාසි.

The Reply – Further, venerable sir, the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, gave instruction to the brahmin Dhanañjāni in another way, beginning with the words: "What do you think, Dhanañjāni? Which is better—someone who, for the sake of their parents, behaves unrighteously and unjustly, or someone who, for the sake of their parents, behaves righteously and justly?"

පුච්ඡා – අපරභාගෙ [Pg.132]පි ආවුසො ආයස්මා සාරිපුත්තත්ථෙරො ධම්මසෙනාපති කථං ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස මරණසමයෙ ධම්මකථං කථෙසි, කථඤ්චස්ස අභිසම්පරායො අහොසි.

The Question – At a later time, friend, how did the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, deliver a Dhamma talk to the brahmin Dhanañjāni at the time of his death? And what was his destination after death?

විස්සජ්ජනා – අපරභාගෙ [Pg.133]පි භන්තෙ ආයස්මා සාරිපුත්තත්ථෙරො ධම්මසෙනාපති ධනඤ්ජානිස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස මරණසමයෙපි චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ දෙසෙසි, ධනඤ්ජානි ච භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රහ්මලොකූපගො අහොසි.

The Reply – At a later time, venerable sir, the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, taught the four divine abodes to the brahmin Dhanañjāni at the time of his death. And, venerable sir, the brahmin Dhanañjāni, with the breakup of the body, after death, was reborn in the Brahmā world.

වාසෙට්ඨසුත්ත

The Vāseṭṭha Sutta

පුච්ඡා – වාසෙට්ඨසුත්තං [Pg.135] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – And where, friend, was the Vāseṭṭha Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?

විස්සජ්ජනා – ඉච්ඡානඞ්ගලෙ භන්තෙ වාසෙට්ඨං මාණවං ආරබ්භ භාසිතං. වාසෙට්ඨො භන්තෙ මාණවො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

The Reply – Venerable sir, it was spoken at Icchānaṅgala concerning the young brahmin Vāseṭṭha. Venerable sir, the young brahmin Vāseṭṭha addressed the Blessed One in verses:

‘‘අනුඤ්ඤාතපටිඤ්ඤාතා, තෙවිජ්ජා මයමස්මුභො;

අහං පොක්ඛරසාතිස්ස, තාරුක්ඛස්සායං මාණවො.

"We are both acknowledged and renowned, masters of the three Vedas. I am a disciple of Pokkharasāti, and this young man is of Tārukkha.

තෙවිජ්ජානං යදක්ඛාතං, තත්‍ර කෙවලිනෙස්මසෙ;

පදකස්මා වෙය්‍යාකරණා, ජප්පෙ ආචරියසාදිසා;

තෙසං නො ජාතිවාදස්මිං, විවාදො අත්ථි ගොතම.

In all that is declared of the three Vedas, we are complete; we are etymologists and grammarians, equal to our teachers in recitation. Yet among us, O Gotama, there is a dispute concerning birth.

ජාතියා බ්‍රාහ්මණො හොති, භාරද්වාජො ඉති භාසති;

අහඤ්ච කම්මුනා බ්‍රූමි, එවං ජානාහි චක්ඛුම.

One is a brahmin by birth, so Bhāradvāja says; but I say it is by action. Know this, O One with Vision.

තෙන සක්කොම ඤාපෙතුං, අඤ්ඤංමඤ්ඤං මයං උභො;

භවන්තං පුට්ඨුමාගමා, සම්බුද්ධං ඉති විස්සුතං.

We are unable to convince one another, so we have come to question you, who are renowned as the Perfectly Awakened One.

චන්දං යථා ඛයාතීතං, පෙච්ච පඤ්ජලිකා ජනා;

වන්දනා නමස්සන්ති, එවං ලොකස්මිං ගොතමං.

As people with hands joined in reverence venerate the full moon, so in this world they venerate Gotama.

චක්ඛුං [Pg.136] ලොකෙ සමුප්පන්නං, මයං පුච්ඡාම ගොතමං;

ජාතියා බ්‍රාහ්මණො හොති, උදාහු භවති කම්මුනා;

අජානතං නො පබ්‍රූහි, යථා ජානෙමු බ්‍රාහ්මණන්ති.

O Eye that has arisen in the world, we ask Gotama: Is one a brahmin by birth, or does one become so by action? Explain to us who do not know, so that we may understand what a brahmin is."

තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Venerable sir, it was spoken on that occasion.

සුභසුත්ත

The Sutta to Subha

පුච්ඡා – සුභසුත්තං [Pg.137] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But, friend, where was the Sutta to Subha spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සුභං මාණවං තොදෙය්‍යපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං. සුභො භන්තෙ මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘බ්‍රාහ්මණා භො ගොතම එවමාහංසු’ ගහට්ඨො ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං, න පබ්බජිතො ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලන්ති, ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the young man Subha, son of Todeyya. Venerable sir, the young man Subha, son of Todeyya, approached the Blessed One and said this: “Master Gotama, the brahmins say this: ‘A householder is an accomplisher of the just and skillful Dhamma, but one who has gone forth is not an accomplisher of the just and skillful Dhamma.’ Regarding this, what does the venerable Gotama say?” Venerable sir, it was spoken on that subject.

පුච්ඡා – පුන [Pg.138]පි ආවුසො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො කථං භගවන්තං පුච්ඡි, කථඤ්ච භගවා විභජ්ජ බ්‍යාකාසි.

Question: Furthermore, friend, how did the young man Subha, son of Todeyya, question the Blessed One, and how did the Blessed One analyze and explain?

විස්සජ්ජනා – ‘‘බ්‍රාහ්මණා භො ගොතම එවමාහංසු ‘මහට්ඨමිදං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං, ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහප්ඵලං හොති. අප්පට්ඨමිදං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං, පබ්බජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පඵලං හොතී’ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’’ති. එවං ඛො භන්තෙ සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො පුනපි භගවන්තං පුච්ඡි. භගවා ච භන්තෙ ‘‘එත්ථාපි ඛො අහං මාණව විභජ්ජවාදා, නාහමෙත්ථ එකංසවාදොති’’ එවමාදිනා විභජ්ජ බ්‍යාකාසි.

Answer: “Master Gotama, brahmins say this: ‘This household life is a great undertaking, a great task, a great responsibility, a great endeavor, and it yields great fruit. This life of one gone forth is a small undertaking, a small task, a small responsibility, a small endeavor, and it yields little fruit.’ What does Master Gotama say about this?” Thus, venerable sir, the young man Subha, son of Todeyya, questioned the Blessed One again. And the Blessed One, venerable sir, replied analytically, saying, “Here too, young man, I am one who speaks with distinctions; I do not speak about this in a one-sided way,” and so on.

සඞ්ගාරවසුත්ත

The Sutta to Saṅgārava

පුච්ඡා – සඞ්ගාරවසුත්තං [Pg.141] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But, friend, where was the Sutta to Saṅgārava spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – කොසලෙසු භන්තෙ චඤ්චලිකප්පෙ නාම ගාමෙ සඞ්ගාරවං මාණවං ආරබ්භ භාසිතං, සඞ්ගාරවො භන්තෙ මාණවො භගවන්තං එතදවොච ‘‘සන්ති ඛො භො ගොතම එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති. තත්‍ර භො ගොතම යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා ආදිබ්‍රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසං භවං ගොතමො කතමො’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: Venerable sir, it was spoken in the Kosala country, in a village named Cañcalikappa, concerning the young man Saṅgārava. Venerable sir, the young man Saṅgārava said this to the Blessed One: ‘Master Gotama, there are some ascetics and brahmins who claim to have reached the perfection of the culmination of direct knowledge in this very life and declare the fundamental holy life. Among those ascetics and brahmins who claim to have reached the perfection of the culmination of direct knowledge in this very life and declare the fundamental holy life, which one is the venerable Gotama?’ Venerable sir, it was spoken on that subject.

දෙවදහසුත්ත

The Sutta at Devadaha

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.145] භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දෙවදහසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: Friend, where was the Sutta at Devadaha spoken by that Blessed One, the knowing, the seeing, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, and concerning whom?

විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ දෙවදහෙ නාම සක්‍යානං නිගමෙ සම්ම හුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: Venerable sir, it was spoken among the Sakyans, in the Sakyan town named Devadaha, concerning a number of monks.

පඤ්චත්තයසුත්ත

The Sutta on the Threefold-Five

පුච්ඡා – පඤ්චත්තයසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: But, friend, where was the Sutta on the Threefold-Five spoken by the Blessed One, and concerning whom?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning a number of monks.

කින්තිසුත්ත

The Sutta on ‘What Do You Think?’

පුච්ඡා – කින්තිසුත්තං [Pg.146] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: But, friend, where was the Kinti Sutta spoken by the Blessed One, and concerning whom?

විස්සජ්ජනා – පිසිනාරායං භන්තෙ බලිහරණෙ නාම වනසණ්ඩෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: Venerable sir, it was spoken at Pisinārā, in the forest grove named Baliharaṇa, concerning a number of monks.

පුච්ඡා – තත්ථ [Pg.147] ආවුසො භගවා කථං පඨමං භික්ඛූ පටිපුච්ඡිත්වා ඔවාදමදාසි, යො බහුජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය සංවත්තති.

Question: There, friend, how did the Blessed One first question the monks and then give advice, which conduces to the welfare, benefit, and happiness of many people?

විස්සජ්ජනා – තත්ථ භන්තෙ භගවා ‘‘කින්ති වො භික්ඛවෙ මයි හොති, චීවරහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති, පිණ්ඩපාතහෙතු වා, සෙනාසනහෙතු වා, ඉතිභවාභවහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙතී’’ති භික්ඛූ පුච්ඡිත්වා ‘‘තස්මාතිහ භික්ඛවෙ යෙ වො මයා ධම්මා අභිඤ්ඤා දෙසිතා. සෙය්‍යථිදං, චත්තාරො සතිපට්ඨානා චත්තාරො සම්මප්පධානා චත්තාරො ඉද්ධිපාදා පඤ්චින්ද්‍රියානි පඤ්ච බලානි සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. තත්ථ සබ්බෙහෙව සමග්ගෙහි සම්මොදමානෙහි අවිවදමානෙහි සික්ඛිතබ්බං’’ එවමාදිනා භන්තෙ භික්ඛූනං ඔවාදමදාසි.

Answer: There, venerable sir, the Blessed One, having questioned the monks, said: “Monks, what do you think of me? Does the ascetic Gotama teach the Dhamma for the sake of robes, or for the sake of almsfood, or for the sake of lodging, or for the sake of this or that state of existence?” Having questioned the monks, he then said: “Therefore, monks, in those teachings that have been taught by me with direct knowledge—that is, the four establishments of mindfulness, the four right strivings, the four bases of spiritual power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, the Noble Eightfold Path—in these you should all train together, in harmony, with mutual appreciation, without disputing.” In this way, venerable sir, he gave this advice to the monks.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.150] භගවා තත්ථ දුතියම්පි භික්ඛූනං ඔවාදං අදාසි. යො බහුජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය සංවත්තති.

Question: And how, friend, did the Blessed One there give the monks a second instruction, which conduces to the welfare, benefit, and happiness of many people?

විස්සජ්ජනා – තත්ථ භන්තෙ භගවා ‘‘තෙසඤ්ච වො භික්ඛවෙ සමග්ගානං සම්මොදමානානං අවිවදමානානං සික්ඛතං සියා අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො ආපත්ති, සියා වීතික්කමො. තත්‍ර භික්ඛවෙ න චොදනාය තරිතබ්බං පුග්ගලො උපපරික්ඛිතබ්බො’’ති එවමාදිනා භික්ඛූනං දුතියම්පි ඔවාදමදාසි.

Answer: There, venerable sir, the Blessed One gave the monks a second instruction, saying: “Monks, while you are training in harmony, with mutual appreciation, without disputing, it may be that a certain monk commits an offense or a transgression. In that case, monks, you should not be hasty in accusing him; the person should be examined.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.152] භගවා තත්ථ තතියම්පි භික්ඛූනං ඔවාදං අදාසි, යො බහුජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය සංවත්තති.

Question: And how, friend, did the Blessed One there give the monks a third instruction, which conduces to the welfare, benefit, and happiness of many people?

විස්සජ්ජනා – ‘‘තෙසඤ්ච වො භික්ඛවෙ සමග්ගානං සම්මොදමානානං අවිවදමානානං සික්ඛතං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස වචීසංහාරො උප්පජ්ජෙය්‍ය දිට්ඨිපළාසො චෙතසො ආඝාතො අප්පච්චයො අනභිරද්ධී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ භගවා තත්ථ තතියම්පි භික්ඛූනං ඔවාදමදාසි.

Answer: In this way, venerable sir, the Blessed One there gave the monks a third instruction: “Monks, while you are training in harmony, with mutual appreciation, without disputing, there might arise among you verbal contention, a thicket of views, mental irritation, dissatisfaction, and lack of delight.”

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.154] භික්ඛුනා එවං සත්ථු ඔවාදානුසාසනිකාරිනා ආයස්මා නු තෙ භික්ඛු අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨාපෙතීති පරෙහි පුට්ඨෙන කථං සම්මා බ්‍යාකරමානෙන බ්‍යාකාතබ්බං.

Question: Friend, when that monk, who acts in accordance with the Teacher’s advice and instruction, is asked by others, ‘Venerable sir, do you raise those monks from unwholesome states and establish them in wholesome ones?’—how should he, answering rightly, reply?

විස්සජ්ජනා – ‘‘ඉධාහං ආවුසො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිං, තස්ස මෙ භගවා ධම්මං දෙසෙසි, තාහං ධම්මං සුත්වා තෙසං භික්ඛූනං අභාසිං, තං තෙ භික්ඛූ ධම්මං සුත්වා අකුසලා වුට්ඨහිංසු කුසලෙ පතිට්ඨහිංසූ’’ති. එවං ඛො භන්තෙ තෙන භික්ඛුනා එවං සත්ථු ඔවාදානුසාසනිකාරිනා පරෙහි පුට්ඨෙන සම්මා බ්‍යාකරමානෙන බ්‍යාකාතබ්බං.

Answer: “Here, friend, I approached the Blessed One, and the Blessed One taught me the Dhamma. Having heard that Dhamma, I spoke it to those monks. Having heard that Dhamma, those monks rose up from unwholesome states and became established in wholesome states.” Thus, venerable sir, is how that monk, acting in accordance with the Teacher’s advice and instruction, should rightly reply when asked by others.

සාමගාමසුත්ත

The Sutta at Sāmagāma

පුච්ඡා – සාමගාමසුත්තං [Pg.155] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But, friend, where was the Sutta at Sāmagāma spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ සාමගාමෙ නාම සක්‍යානං නිගමෙ ආයස්මන්තඤ්ච ආනන්දං ආයස්මන්තඤ්ච චුන්දං ආරබ්භ භාසිතං, ආයස්මා ච භන්තෙ ආනන්දො ආයස්මා ච චුන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිසු, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු, එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච ‘‘අයං භන්තෙ චුන්දො සමණුද්දෙසො එවමාහ ‘නිගණ්ඨො භන්තෙ නාටපුත්තො පාවායං අධුනා කාලඞ්කතො, තස්ස කාලඞ්කිරියාය භින්නා නිගණ්ඨා ද්වෙධිකජාතා භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති…පෙ… [Pg.156] භින්නථූපෙ අප්පටිසරණෙ’ති. තස්ස මය්හං භන්තෙ එවං හොති ‘මාහෙව භගවතො අච්චයෙන සඞ්ඝෙ විවාදො උප්පජ්ජි, ස්වාස්ස විවාදො බහුජනඅහිතාය බහුජනඅසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සාන’න්ති’’. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: Venerable sir, it was spoken among the Sakyans, in the Sakyan town called Sāmagāma, concerning the Venerable Ānanda and the Venerable Cunda. Venerable sir, the Venerable Ānanda and the Venerable Cunda approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated there, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “Venerable sir, the novice Cunda here says this: ‘Venerable sir, Nigaṇṭha Nāṭaputta has recently passed away at Pāvā. With his passing, the Nigaṇṭhas have split into two factions, and are quarreling, contentious, and disputing, piercing each other with verbal daggers… with their stupa split, without a refuge.’ Then it occurred to me, venerable sir: ‘May no dispute arise in the Saṅgha after the Blessed One’s passing. For such a dispute would be for the harm and unhappiness of many people, for the loss, harm, and suffering of gods and humans.’” It was spoken on that subject, venerable sir.

සුනක්ඛත්තසුත්ත

The Sutta to Sunakkhatta

පුච්ඡා – සුනක්ඛත්තසුත්තං [Pg.158] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But, friend, where was the Sutta to Sunakkhatta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

විස්සජ්ජනා – වෙසාලියං භන්තෙ සුනක්ඛත්තං ලිච්ඡවිපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං, සුනක්ඛත්තො භන්තෙ ලිච්ඡවිපුත්තො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘සුතං මෙතං භන්තෙ සම්බහුලෙහි කිර භික්ඛූහි භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤා බ්‍යාකතා ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමාති. කච්චි තෙ භන්තෙ භික්ඛූ සම්මදෙව අඤ්ඤං බ්‍යාකංසු, උදාහු සන්තෙත්ථෙකච්චෙ භික්ඛූ අධිමානෙන අඤ්ඤං බ්‍යාකංසූ’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Vesālī concerning Sunakkhatta the Licchavi prince. Venerable sir, Sunakkhatta the Licchavi prince approached the Blessed One and said this: "Venerable sir, I have heard that many bhikkhus in the presence of the Blessed One have declared final knowledge, saying: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being.’ Venerable sir, did those bhikkhus rightly declare final knowledge, or did some of them declare final knowledge out of conceit?" Venerable sir, it was spoken concerning that matter.

ආනෙඤ්ජසප්පායසුත්ත

The Discourse on the Imperturbable

පුච්ඡා – ආනෙඤ්ජසප්පායසුත්තං [Pg.161] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Friend, where, concerning whom, and about what subject was the Discourse on the Imperturbable spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – කුරූසු භන්තෙ කම්මාසධම්මෙ නාම කුරූනං නිගමෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken in the Kuru country, in the Kuru town called Kammāsadhamma, concerning many bhikkhus.

ගණකම්මොග්ගල්ලානසුත්ත

The Discourse to Gaṇaka Moggallāna

පුච්ඡා – ගණකමොග්ගල්ලානසුත්තං [Pg.162] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: Friend, where, concerning whom, and about what subject was the Discourse to Gaṇaka Moggallāna spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ගණකමොග්ගල්ලානං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං, ගණකමොග්ගල්ලානො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘සෙය්‍යාථාපි භො ගොතම ඉමස්ස මිගාරමාතුපාසාදස්ස දිස්සති අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා යදිදං යාව පච්ඡිමසොපානකළෙවරා…පෙ… සක්කා නුඛො භො ගොතම ඉමස්මිම්පි ධම්මවිනයෙ එවමෙව අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා පඤ්ඤපෙතු’’න්ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the brahmin Gaṇaka Moggallāna. Venerable sir, the brahmin Gaṇaka Moggallāna approached the Blessed One and said this: "Just as, Master Gotama, in this palace of Migāra's mother, there is a gradual training, a gradual practice, and a gradual progress, that is, up to the last flight of stairs… is it possible, Master Gotama, to similarly lay down a gradual training, a gradual practice, and a gradual progress in this Dhamma and Discipline?" Venerable sir, it was spoken concerning that matter.

පුච්ඡා – එවං [Pg.165] වුත්තෙ ඛො ආවුසො ගණකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං කිං අවොච, කථඤ්චස්ස භගවා බ්‍යාකාසි.

Question: When this was said, friend, what did the brahmin Gaṇaka Moggallāna say to the Blessed One, and how did the Blessed One answer him?

විස්සජ්ජනා – එවං වුත්තෙ භන්තෙ ගණකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච ‘‘කිං නු ඛො භොතො ගොතමස්ස සාවකා භොතා ගොතමෙන එවං ඔවදීයමානා එවං අනුසාසීයමානා සබ්බෙ අච්චන්තං නිට්ඨං නිබ්බානං ආරොධෙන්ති, උදාහු එකච්චෙ නාරාධෙන්තී’’ති, භගවා ච භන්තෙ ‘‘අප්පෙකච්චෙ ඛො බ්‍රාහ්මණ මම සාවකා මයා එවං ඔවදීයමානා එවං අනුසාසීයමානා අච්චන්තං නිට්ඨං නිබ්බානං ආරාධෙන්ති, එකච්චෙ නාරාධෙන්තී’’ති එවමාදිනා ගණකමොග්ගල්ලානස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස බ්‍යාකාසි.

Reply: When this was said, venerable sir, the brahmin Gaṇaka Moggallāna said this to the Blessed One: "Master Gotama, when your disciples are thus advised and instructed by you, do all of them attain the ultimate goal, Nibbāna, or do some not attain it?" And venerable sir, the Blessed One answered the brahmin Gaṇaka Moggallāna thus: "Brahmin, some of my disciples, when thus advised and instructed by me, attain the ultimate goal, Nibbāna, while some do not."

පුච්ඡා – ඉමඤ්ච [Pg.168] පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා ගණකො මොග්ගල්ලානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි.

Question: And having heard this Dhamma discourse, friend, what expression of confidence did Gaṇaka Moggallāna make in this Dhamma and Discipline?

විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා ගණකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො ‘‘යෙ මෙ භො ගොතම පුග්ගලා අසද්ධා ජීවිකත්ථා න සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා’’ති එවමාදිනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි.

Reply: And having heard this Dhamma discourse, venerable sir, the brahmin Gaṇaka Moggallāna, being pleased with this Dhamma and Discipline, made an expression of confidence thus: "Master Gotama, those individuals who are faithless, who have gone forth from the household life into homelessness for the sake of a livelihood, not out of faith…" and so forth.

ගොපකමොග්ගල්ලානසුත්ත

The Discourse to Gopaka Moggallāna

පුච්ඡා – ගොපකමොග්ගල්ලානසුත්තං [Pg.170] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

Question: But, friend, where, concerning whom, on what occasion, and by whom was the Discourse to Gopaka Moggallāna spoken?

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ගොපකමොග්ගල්ලානං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන භාසිතං, ගොපකමොග්ගල්ලානො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච ‘‘අත්ථි නු ඛො භො ආනන්ද එකභික්ඛුපි තෙහි ධම්මෙහි සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං සමන්නාගතො, යෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සො භවං ගොතමො අහොසි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, concerning the brahmin Gopaka Moggallāna, this was spoken by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma. For, venerable sir, the brahmin Gopaka Moggallāna said this to the Venerable Ānanda: ‘Now, Venerable Ānanda, is there even one bhikkhu endowed in every way, utterly and entirely, with all those qualities with which the venerable Gotama was endowed, the Arahant, the Perfectly Enlightened One?’ On this occasion, venerable sir, it was spoken.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.173] තත්ථ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන භික්ඛුනො පසාදනීයා ධම්මා පකාසිතා, යෙ තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන අක්ඛාතා. යෙහි ච සමන්නාගතං භික්ඛුං අඤ්ඤෙ භික්ඛූ සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං.

Question: And how, friend, were the inspiring qualities of a bhikkhu explained there by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma? Those qualities declared by the Blessed One, the knower and seer, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, endowed with which qualities other bhikkhus would honor, respect, esteem, and venerate a bhikkhu, and having honored and respected him, dwell in dependence on him?

විස්සජ්ජනා – ඉධ බ්‍රාහ්මණ භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු, බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙමෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධාති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන දස පසාදනීයා ධම්මා පකාසිතා. යෙ තෙන භගතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන අක්ඛාතා, යෙහි සමන්නාගතං භික්ඛුං එතරහි භික්ඛූ සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යුං.

Reply: Here, brahmin, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults, undertaking and training in the training rules. He is learned, a bearer of the teachings, an accumulator of what he has heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with meaning and phrasing, proclaiming the perfectly complete and pure holy life—such teachings he has learned much, retained, recited, verbally familiarized, mentally investigated, and penetrated well by view. Thus, venerable sir, ten inspiring qualities were explained there by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma. Those qualities declared by the Blessed One, the knower and seer, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, endowed with which qualities bhikkhus now would honor, respect, esteem, and venerate a bhikkhu, and having honored and respected him, dwell in dependence on him.

පුච්ඡා – එවං [Pg.178] වුත්තෙ ඛො ආවුසො වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො කීදිසං පසංසාවචනං කථෙසි, කථඤ්චස්ස ආයස්මා ආනන්දත්ථෙරො ධම්මභණ්ඩාගාරිකො තං වචනං පටිසොධෙත්වා පකාසෙසි.

Question: When this was said, friend, what words of praise did the brahmin Vassakāra, the chief minister of Magadha, utter? And how did the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma, correct and explain that statement?

විස්සජ්ජනා – එවං [Pg.179] වුත්තෙ වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො උපනන්දං සෙනාපතිං ආමන්තෙසි ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි භවං සෙනාපති, යදි මෙ භොන්තො සක්කාතබ්බං සක්කරොන්ති, ගරුං කාතබ්බං ගරුං කරොන්ති, මානෙතබ්බං මානෙන්ති, පූජෙතබ්බං පූජෙන්තී’’ති එවමාදිකං පසංසාවචනං කථෙසි, ආයස්මා ච භන්තෙ ආනන්දො ‘‘න ච ඛො බ්‍රාහ්මණ සො භගවා සබ්බං ඣානං වණ්ණෙසි, නපි සො භගවා සබ්බං ඣානං න වණ්ණෙසී’’ති එවමාදිනා තං වචනං පටිසොධෙත්වා පකාසෙසි.

Reply: When this was said, the brahmin Vassakāra, the chief minister of Magadha, addressed General Upananda: ‘What do you think, honorable general? If these venerable ones honor what should be honored, respect what should be respected, esteem what should be esteemed, and venerate what should be venerated?’—he spoke such words of praise. And Venerable Ānanda, venerable sir, having corrected that statement, explained it, saying: ‘But, brahmin, the Blessed One did not praise all absorption, nor did he not praise all absorption.’

මහාපුණ්ණමසුත්ත

The Greater Discourse on the Full-Moon Night

පුච්ඡා – මහාපුණ්ණමසුත්තං [Pg.182] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: But, friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Greater Discourse on the Full-Moon Night spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ අඤ්ඤතරං සට්ඨිමත්තානං පධානීයභික්ඛූනං සඞ්ඝත්ථෙරං භික්ඛුං ආරබ්භ භාසිතං, අඤ්ඤතරො භන්තෙ

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, this was spoken concerning a certain elder bhikkhu, the senior of a group of about sixty bhikkhus devoted to exertion. For, venerable sir, a certain

සට්ඨිමත්තානං [Pg.183] පධානීයභික්ඛූනං සඞ්ඝත්ථෙරො භික්ඛු උට්ඨායාසනා එකංසං චීවරං කත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච ‘‘පුච්ඡෙය්‍යාහං භන්තෙ භගවන්තං කිඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ මෙ භගවා ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

elder bhikkhu, the senior of a group of about sixty bhikkhus devoted to exertion, rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his joined palms toward the Blessed One, and said: ‘Venerable sir, I would like to ask the Blessed One about a certain point, if the Blessed One would grant me the opportunity for an explanation of the question.’ On this occasion, venerable sir, it was spoken.

චූළපුණ්ණමසුත්ත

The Shorter Discourse on the Full-Moon Night

පුච්ඡා – චූළපුණ්ණමසුත්තං [Pg.184] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: But, friend, where and concerning whom was the Shorter Discourse on the Full-Moon Night spoken by the Blessed One?

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several bhikkhus.

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.185] තත්ථ භගවතා අසප්පුරිසඅඞ්ගානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question: “And how, friend, were the qualities of a bad person analyzed and explained there by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – අසප්පුරිසො භික්ඛවෙ අස්සද්ධම්මසමන්නාගතො හොති, අසප්පුරිසභත්ති හොති, අසප්පුරිසචින්තී හොති, අසප්පුරිසමන්තී හොති, අසප්පුරිසවාචො හොති, අසප්පුරිසකම්මන්තො හොති, අසප්පුරිසදිට්ඨි හොති, අසප්පුරිසදානං දෙතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා අට්ඨ අසප්පුරිසඅඞ්ගානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: “Bhikkhus, a bad person is endowed with bad principles, has affection for bad people, thinks like a bad person, plans like a bad person, speaks like a bad person, acts like a bad person, has views like a bad person, and gives gifts like a bad person.” Thus, venerable sir, the Blessed One there analyzed and explained eight qualities of a bad person.

පුච්ඡා – කථං [Pg.186] පනාවුසො භගවතා තත්ථ සප්පුරිසඅඞ්ගානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question: “But how, friend, did the Blessed One analyze and explain the qualities of a good person there?”

විස්සජ්ජනා – සප්පුරිසො භික්ඛවෙ සද්ධම්මසමන්නාගතො හොති, සප්පුරිසභත්ති හොති, සප්පුරිසචින්තී හොති, සප්පුරිසමන්තී හොති, සප්පුරිසවාචො හොති, සප්පුරිසකම්මන්තො හොති, සප්පුරිසදිට්ඨි හොති, සප්පුරිසදානං දෙතීති එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා තත්ථ අට්ඨවිධානි සප්පුරිසඞ්ගානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: “Bhikkhus, a good person is endowed with good principles, has affection for good people, thinks like a good person, plans like a good person, speaks like a good person, acts like a good person, has views like a good person, and gives gifts like a good person.” Thus, venerable sir, the Blessed One there analyzed and explained the eight qualities of a good person.

අනුපදසුත්ත

The Discourse on Following in Sequence

පුච්ඡා – අනුපදසුත්තං [Pg.188] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: “But, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on Following in Sequence spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං, සම්බහුලා භන්තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ධම්මසෙනාපතිස්ස සභාගා තස්මිං සමයෙ සන්නිපතිංසු, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks. At that time, venerable sir, many monks had gathered together, sharing the same qualities as the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma. In that connection, venerable sir, it was spoken.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.189] තත්ථ භගවතා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ධම්මසෙනාපතිස්ස අනුපදධම්මවිපස්සනා විත්ථාරෙන විභජිත්වා පකාසිතා.

Question: “And how, friend, was the consecutive contemplation of phenomena of the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, analyzed and explained in detail there by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – පණ්ඩිතො භික්ඛවෙ සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො භික්ඛවෙ සාරිපුත්තො පුථුපඤ්ඤො භික්ඛවෙ සාරිපුත්තො හාසපඤ්ඤො [Pg.190] භික්ඛවෙ සාරිපුත්තො තික්ඛපඤ්ඤො භික්ඛවෙ සාරිපුත්තො ජවනපඤ්ඤො භික්ඛවෙ සාරිපුත්තො නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො භික්ඛවෙ සාරිපුත්තො සාරිපුත්තො භික්ඛවෙ අඩ්ඪමාසං අනුපදධම්මවිපස්සනං විපස්සතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ධම්මසෙනාපතිස්ස අනුපදධම්මවිපස්සනා විත්ථාරෙන පකාසිතා.

Reply: “Bhikkhus, Sāriputta is wise. Bhikkhus, Sāriputta is of great wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of extensive wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of quick-witted wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of swift wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of sharp wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of penetrating wisdom. Bhikkhus, Sāriputta practices consecutive contemplation of phenomena for half a month.” Thus, venerable sir, the Blessed One there extensively explained the consecutive contemplation of phenomena of the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma.

ඡබ්බිසොධනසුත්ත

The Sixfold Purification Discourse

පුච්ඡා – තෙනාවුසො…පෙ… [Pg.192] සම්මාසම්බුද්ධෙන ඡබ්බිසොධනසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: “Then, friend… the Sixfold Purification Discourse spoken by the Perfectly Enlightened One—where was it spoken, and concerning whom?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks.”

සප්පුරිසසුත්ත

The Discourse on the True Person

පුච්ඡා – සප්පුරිසසුත්තං [Pg.193] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: “But where, friend, and concerning whom was the True Person Discourse spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks.”

සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බසුත්ත

The Discourse on What Should and Should Not Be Cultivated

පුච්ඡා – සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බසුත්තං [Pg.194] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කෙන සද්ධිං භාසිතං.

Question: “Now, friend, where, concerning whom, and with whom was the Discourse on What Should and Should Not Be Cultivated spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා සද්ධිං භාසිතං.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, concerning many monks, it was spoken with the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma.”

බහුධාතුකසුත්ත

The Discourse on the Many Elements

පුච්ඡා – බහුධාතුකසුත්තං [Pg.195] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: “But the Discourse on the Many Elements, friend, where and concerning whom was it spoken?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks.”

ඉසිගිලිසුත්ත

The Isigili Sutta

පුච්ඡා – ඉසිගිලිසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: “Now, friend, where and concerning whom was the Isigili Sutta spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Reply: “Venerable sir, it was spoken at Rājagaha, on Mount Isigili, concerning many monks.”

මහාචත්තාරීසකසුත්ත

The Great Forty Discourse

පුච්ඡා – මහාචත්තාරීසකසුත්තං [Pg.196] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

Question: “Now, friend, where and concerning whom was the Great Forty Discourse spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks.”

ආනාපානස්සතිසුත්ත

The Discourse on Mindfulness of Breathing

පුච්ඡා – ආනාපානස්සතිසුත්තං [Pg.197] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: “But, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on Mindfulness of Breathing spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං, ථෙරා භන්තෙ භික්ඛූ නවෙ භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ දසපි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ වීසම්පි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ තිංසම්පි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ චත්තාරීසම්පි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, තෙ ච භන්තෙ නවා භික්ඛූ ථෙරෙහි භික්ඛූහි ඔවදියමානා අනුසාසියමානා උළාරං පුබ්බෙනාපරං විසෙසං ජානන්ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: “Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning many monks. The elder monks, venerable sir, advise and instruct the new monks. Some elder monks advise and instruct even ten monks, some advise and instruct even twenty monks, some advise and instruct even thirty monks, some advise and instruct even forty monks. And those new monks, venerable sir, being advised and instructed by the elder monks, come to know a superior, further distinction. On that subject, venerable sir, it was spoken.”

කායගතාසතිසුත්ත

The Discourse on Mindfulness of the Body

පුච්ඡා – කායගතාසතිසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on Mindfulness of the Body spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං, සම්බහුලානං භන්තෙ භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරකථා උදපාදි ‘‘අච්ඡරියං ආවුසො, අබ්භුතං ආවුසො, යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා වුත්තා මහානිසංසා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning many monks. For many monks, venerable sir, after their meal, having returned from their almsround, had gathered and assembled in the attendance hall, and this discussion arose among them: 'It is wonderful, friends, it is amazing, how the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—has declared mindfulness of the body, when developed and cultivated, to be of great fruit and great benefit.' On that subject, venerable sir, it was spoken."

සඞ්ඛාරූපපත්තිසුත්ත

The Discourse on Rebirth Through Volitional Formations

පුච්ඡා – සඞ්ඛාරූපපත්තිසුත්තං [Pg.200] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

The Question – "But, friend, where and concerning whom was the Discourse on Rebirth Through Volitional Formations spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

The Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many bhikkhus."

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො තත්ථ භගවතා සඞ්ඛාරූපපත්තියො විභජිත්වා පකාසිතා.

The Question – "But how, friend, were the rebirths through volitional formations analyzed and explained there by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන සමන්නාගතො හොති, සුතෙන සමන්නාගතො හොති, චාගෙන සමන්නාගතො හොති, පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති, තස්ස එවං හොති ‘‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඛත්තියමහාසාලානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’’න්ති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා සඞ්ඛාරූපපත්තියො විභජිත්වා පකාසිතා.

The Reply – "Here, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue, endowed with learning, endowed with generosity, endowed with wisdom. It occurs to him: ‘Oh, that with the breakup of the body, after death, I might be reborn in the company of affluent nobles!’ In this way, venerable sir, the Blessed One analyzed and explained the rebirths through volitional formations."

චූළසුඤ්ඤතසුත්ත

The Shorter Discourse on Emptiness

පුච්ඡා – චූළසුඤ්ඤතසුත්තං [Pg.202] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and on what matter was the Shorter Discourse on Emptiness spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං ආනන්දං ආරබ්භ භාසිතං, ආයස්මා භන්තෙ ආනන්දො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො භගවන්තං එතදවොච ‘‘එකමිදං භන්තෙ සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති නගරකං නාම සක්‍යානං නිගමො, තත්ථ මෙ භන්තෙ භගවතො සම්මුඛා සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං, සුඤ්ඤතාවිහාරෙනාහං ආනන්ද එතරහි බහුලං විහරාමීති කච්චි මෙතං භන්තෙ සුස්සුතං සුග්ගහිතං සුමනසිකතං සූපධාරිත’’න්ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Ānanda. Venerable sir, the Venerable Ānanda, in the evening, having arisen from seclusion, said this to the Blessed One: ‘On one occasion, venerable sir, the Blessed One was dwelling among the Sakyans at a Sakyan town named Nagaraka. There, venerable sir, I heard and received this in the Blessed One’s presence: “Ānanda, I now often dwell in the abiding of emptiness.” Venerable sir, was this well-heard, well-grasped, well-attended to, and well-retained by me?’ On that matter, venerable sir, it was spoken."

මහාසුඤ්ඤතසුත්ත

The Greater Discourse on Emptiness

පුච්ඡා – මහාසුඤ්ඤතසුත්තං [Pg.204] පනාවුතො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and on what matter was the Greater Discourse on Emptiness spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ කපිලවත්ථුස්මිං ආයස්මන්තං ආනන්දං ආරබ්භ භාසිතං, ආයස්මා භන්තෙ ආනන්දො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං ඝටාය සක්කස්ස විහාරෙ චීවරකම්මං කරොති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – "Venerable sir, it was spoken among the Sakyans at Kapilavatthu concerning the Venerable Ānanda. Venerable sir, the Venerable Ānanda, together with many bhikkhus, was doing robe-work at the monastery of Ghaṭā the Sakyan. On that matter, venerable sir, it was spoken."

අච්ඡරියඅබ්භුතසුත්ත

The Discourse on the Wonderful and Astounding

පුච්ඡා – අච්ඡරියඅබ්භුතසුත්තං [Pg.205] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන සද්ධිං භාසිතං.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, on what matter, and with whom was the Discourse on the Wonderful and Astounding spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන සද්ධිං භාසිතං. සම්බහුලානං භන්තෙ භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරකථා උදපාදි ‘‘අච්ඡරියං ආවුසො, අබ්භුතං ආවුසො තථාගතස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා. යත්‍ර හි නාම තථාගතො අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවත්තෙ ජානිස්සති. එවංජච්චා තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපි, එවංනාමා තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපි, එවංගොත්තා තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපි, එවංසීලා තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපි, එවංධම්මා තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපි, එවංපඤ්ඤා [Pg.206] තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපි, එවංවිහාරී තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපි, එවංවිමුත්තා තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many bhikkhus, with the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma. Venerable sir, for many bhikkhus, after their meal, having returned from their almsround, as they were sitting together, gathered in the attendance hall, this discussion arose among them: ‘It is wonderful, friends, it is astounding, the great psychic power and great might of the Tathāgata! For the Tathāgata knows of past Buddhas who have attained final Nibbāna, who had cut off proliferation, severed the path of the cycle, exhausted the round, and gone beyond all suffering, that: “Those Blessed Ones were of such a lineage,” “Those Blessed Ones were of such a name,” “Those Blessed Ones were of such a clan,” “Those Blessed Ones had such virtue,” “Those Blessed Ones had such a Dhamma,” “Those Blessed Ones had such wisdom,” “Those Blessed Ones had such an abiding,” “Those Blessed Ones were so liberated.”’ On that matter, venerable sir, it was spoken."

බාකුලසුත්ත

The Discourse about Bākula

පුච්ඡා – බාකුලසුත්තං [Pg.207] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කෙන භාසිතං.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and by whom was the Discourse about Bākula spoken?"

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ අචෙලං කස්සපං ආරබ්භ ආයස්මතා බාකුලත්ථෙරෙන භාසිතං.

The Reply – "At Rājagaha, venerable sir, it was spoken by the Venerable Elder Bākula concerning the naked ascetic Kassapa."

දන්තභූමිසුත්ත

The Discourse on the Stage of the Tamed

පුච්ඡා – දන්තභූමිසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and on what matter was the Discourse on the Stage of the Tamed spoken by the Blessed One?"

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ජයසෙනං රාජකුමාරං ආරබ්භ භාසිතං. ජයසෙනො භන්තෙ රාජකුමාරො අචිරවතං සමණුද්දෙසං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘සුතං මෙතං භො අග්ගිවෙස්සන ඉධ භික්ඛු අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො ඵුසෙය්‍ය [Pg.208] චිත්තස්ස එකග්ගත’’න්ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – "At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning Prince Jayasena. Venerable sir, Prince Jayasena approached the novice Aciravata and said this: ‘I have heard, friend Aggivessana, that here a bhikkhu dwelling diligent, ardent, and resolute may attain one-pointedness of mind.’ On that matter, venerable sir, it was spoken."

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.210] තත්ථ භගවතා අචිරවතස්ස සමණුද්දෙසස්ස සමස්සාසෙත්වා ධම්මදෙසනානයො පකාසිතො.

The Question – "But how, friend, did the Blessed One there, after reassuring the novice Aciravata, set forth the method of teaching the Dhamma?"

විස්සජ්ජනා – තං කුතෙත්ථ අග්ගිවෙස්සන ලබ්භා, යං තං නෙක්ඛම්මෙන ඤාතබ්බං නෙක්ඛම්මෙන දට්ඨබ්බං නෙක්ඛම්මෙන පත්තබ්බං නෙක්ඛම්මෙන සච්ඡිකාතබ්බං, තං වත ජයසෙනො රාජකුමාරො කාමමජ්ඣෙ වසන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො කාමවිතක්කෙහි ඛජ්ජමානො කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානො කාමපරියොසනාය උස්සුකො උස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජතීති එවං ඛො භන්තෙ භගවතො අචිරවතස්ස සමණුද්දෙසස්ස සමස්සාසෙත්වා, සෙය්‍යථාපිස්සු අග්ගිවෙස්සන ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මාවා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතාති එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා අචිරවතස්ස සමණුද්දෙසස්ස දෙසනානයො පකාසිතො.

The Reply – "‘How, Aggivessana, could it be possible that what is to be known by renunciation, seen by renunciation, attained by renunciation, and realized by renunciation—that Prince Jayasena, while living amidst sensual pleasures, enjoying sensual pleasures, being consumed by thoughts of sensual pleasure, being burned by the fever of sensual pleasure, and eagerly seeking sensual pleasure, will know or see or realize it? That is impossible.’ Thus, venerable sir, the Blessed One, having reassured the novice Aciravata, set forth the method of teaching: ‘Just as, Aggivessana, there might be two elephants or horses or oxen for taming that are well-tamed and well-trained…’ In this way, venerable sir, the Blessed One set forth the method of teaching for the novice Aciravata."

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.214] තත්ථ භගවා ද්වෙ උපමායො දස්සෙත්වා තතුත්තරි ධම්මදෙසනං පවඩ්ඪෙති.

The Question – "But how, friend, did the Blessed One on that occasion, having presented two similes, further develop the Dhamma teaching?"

විස්සජ්ජනා – සෙය්‍යථාපි අග්ගිවෙස්සන රාජාඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො නාගවනිකං ආමන්තෙතීති එවමාදිනා භන්තෙ භගවා උත්තරිපි ධම්මදෙසනං පවඩ්ඪෙසි.

The Reply – "‘Just as, Aggivessana, a head-anointed khattiya king might summon an elephant-forester…’ In this way, venerable sir, the Blessed One further developed the Dhamma teaching."

භූමිජසුත්ත

The Discourse to Bhūmija

පුච්ඡා – තෙනාවුසො…පෙ… [Pg.216] සම්මාසම්බුද්ධෙන භූමිජසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Question – "Friend, where, concerning whom, and in what connection was the Discourse to Bhūmija spoken by that… Perfectly Enlightened One?"

විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ජයසෙනං රාජකුමාරං ආරබ්භ භාසිතං, ජයසෙනො භන්තෙ රාජකුමාරො ආයස්මන්තං භූමිජං එතදවොච ‘‘සන්ති භො භූමිජ එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො ‘ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය[Pg.217]. නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, ආභබ්බා ඵලස්ස අධිගමායා’ති. ඉධ භොතො භූමිජස්ස සත්ථා කිංවාදී කිමක්ඛායී’’ති තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – “Venerable sir, it was spoken at Rājagaha concerning Prince Jayasena. Venerable sir, Prince Jayasena said this to Venerable Bhūmija: ‘Good Bhūmija, there are some ascetics and brahmins who hold such a view and opinion: “Even practicing the spiritual life with aspiration, they are incapable of attaining the fruit. Even practicing the spiritual life without aspiration, they are incapable of attaining the fruit. Even practicing the spiritual life both with and without aspiration, they are incapable of attaining the fruit. Even practicing the spiritual life neither with aspiration nor without aspiration, they are incapable of attaining the fruit.” What does the teacher of the good Bhūmija say, what does he declare?’ Venerable sir, it was spoken regarding that matter.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.219] තත්ථ භගවතා ආයස්මතො භූමිජත්ථෙරස්ස තං බ්‍යාකරණං සමනුජානිත්වා තතුත්තරි ධම්මදෙසනානයො පරිපූරෙත්වා පකාසිතො.

The Question – “And how, friend, was the method of the further Dhamma exposition completed and revealed there by the Blessed One, after he had approved the Elder Bhūmija's answer?”

විස්සජ්ජනා – තග්ඝ ත්වං භූමිජ එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරමානො වුත්තවාදී චෙව මෙ හොසි, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛසි, එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා ආයස්මතො භූමිජස්ස තං වචනං සමනුජානිත්වා ‘‘යෙහි කෙහිචි භූමිජ සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා මිච්ඡාදිට්ඨිනො මිච්ඡාසඞ්කප්පා මිච්ඡාවාචා මිච්ඡාකම්මන්තා මිච්ඡාආජීවා මිච්ඡාවායාමා මිච්ඡාසතී මිච්ඡාසමාධිනො, තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමායා’’ති එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා ආයස්මතො භූමිජස්ස උත්තරි දෙසනානයො පරිපූරෙත්වා පකාසිතො.

The Reply – “Venerable sir, after the Blessed One approved Venerable Bhūmija's statement with words such as, ‘Indeed, Bhūmija, when questioned thus and answering thus, you are one who speaks in accordance with my teaching and do not misrepresent me with falsehood,’ the method of the further teaching was completed and revealed to Venerable Bhūmija by the Blessed One with words such as, ‘Bhūmija, whatever ascetics or brahmins are of wrong view, wrong intention, wrong speech, wrong action, wrong livelihood, wrong effort, wrong mindfulness, and wrong concentration, they are incapable of attaining the fruit, even if they practice the spiritual life with aspiration.’”

අනුරුද්ධසුත්ත

The Discourse with Anuruddha

පුච්ඡා – අනුරුද්ධසුත්තං [Pg.224] පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.

The Question – “Friend, where, concerning whom, on what matter, and by whom was the Discourse with Anuruddha spoken?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං ආරබ්භ ආයස්මතා අනුරුද්ධත්ථෙරෙන භාසිතං, පඤ්චකඞ්ගො භන්තෙ ථපති ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං එතදවොච ‘‘ඉධ මං භන්තෙ ථෙරා භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා එවමාහංසු ‘අප්පමාණං ගහපති චෙතොවිමුත්තිං භාවෙහී’ති, එකච්චෙ ථෙරා එවමාහංසු ‘මහග්ගතං ගහපති චෙතොවිමුත්තිං භාවෙහී’’ති, යා චායං භන්තෙ අප්පමාණා චෙතොවිමුත්ති යා ච මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති, ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච, උදාහු එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නානන්ති’’ තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

The Reply – “Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī by the Elder, the venerable Anuruddha, concerning the carpenter Pañcakaṅga. Venerable sir, the carpenter Pañcakaṅga said this to the venerable Anuruddha: ‘Venerable sir, some elder monks approached me and said, “Householder, develop the immeasurable liberation of mind.” Other elders said, “Householder, develop the expansive liberation of mind.” Venerable sir, regarding this immeasurable liberation of mind and this expansive liberation of mind, are these states different in both meaning and phrasing, or are they one in meaning and only different in phrasing?’ Venerable sir, it was spoken regarding that matter.”

උපක්කිලෙසසුත්ත

The Discourse on the Corruptions

පුච්ඡා – උපක්කිලෙසසුත්තං [Pg.225] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

The Question – “Friend, where and concerning whom was the Discourse on the Corruptions spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – පාචීනවංසදායෙ භන්තෙ ආයස්මන්තං අනුරුද්ධත්ථෙරං ආරබ්භ භාසිතං.

The Reply – “Venerable sir, it was spoken in the Eastern Bamboo Grove concerning the Elder, the venerable Anuruddha.”

බාලපණ්ඩිතසුත්ත

The Discourse on the Fool and the Wise

පුච්ඡා – බාලපණ්ඩිතසුත්තං [Pg.226] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.

The Question – “And, friend, where and concerning whom was the Discourse on the Fool and the Wise spoken by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං.

The Reply – “Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning a number of monks.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො තත්ථ භගවතා බාලස්ස බාලලක්ඛණානි ච බාලස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛදොමනස්සප්පටිසංවෙදනා ච පකාසිතා.

The Question – “And how, friend, were the characteristics of a fool and a fool’s experience of suffering and displeasure in this very life revealed there by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – තීණිමානි භික්ඛවෙ බාලස්ස බාලලක්ඛණානි බාලනිමිත්තානි බාලාපදානානි. කතමානි තීණි. ඉධ භික්ඛවෙ බාලො දුච්චින්තිතචින්තී [Pg.227] ච හොති දුබ්භාසිතභාසී ච දුක්කටකම්මකාරී චාති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා බාලස්ස බාලලක්ඛණානි ච බාලස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛදොමනස්සප්පටිසංවෙදනා ච පකාසිතා.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, there are these three characteristics of a fool, signs of a fool, and traits of a fool. Which three? Here, monks, a fool is one who thinks bad thoughts, speaks bad speech, and does bad deeds,’ the Blessed One there revealed the characteristics of a fool and the fool’s experience of suffering and displeasure in this very life.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.230] තත්ථ භගවතා බාලස්ස සම්පරායො ච තත්ථ නිරයෙ බාලස්ස දුක්ඛදොමනස්සපටිසංවෙදනා ච පකාසිතා.

The Question – “And how, friend, were the fool’s future course and the fool’s experience of suffering and displeasure there in hell revealed by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – ස ඛො සො භික්ඛවෙ බාලො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදාපරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා බාලස්ස සම්පරායො ච තත්ථ ච බාලස්ස නිරයෙ දුක්ඛදොමනස්සප්පටිසංවෙදනා පකාසිතා.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, that fool, having engaged in misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind, at the breakup of the body, after death, is reborn in the plane of deprivation, a bad destination, a state of downfall, in hell,’ the Blessed One there revealed the fool’s future course and the fool’s experience of suffering and displeasure there in hell.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.234] තත්ථ භගවතා බාලස්ස තිරච්ඡානයොනියං දුක්ඛදොමනස්සපටිසංවෙදනා පකාසිතා.

The Question – “And how, friend, was the fool’s experience of suffering and displeasure in the animal realm revealed there by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සන්ති භික්ඛවෙ තිරච්ඡානගතා පාණා තිණභක්ඛා තෙ අල්ලානිපි තිණානි සුක්ඛානිපි තිණානි දන්තුල්ලෙහකං ඛාදන්තීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා බාලස්ස තිරච්ඡානයොනියං දුක්ඛදොමනස්සප්පටිසංවෙදනා පකාසිතා.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, there are beings born in the animal realm that are grass-eaters; they eat fresh grass and dry grass, chewing with their teeth what is scraped up,’ the Blessed One there revealed the fool’s experience of suffering and displeasure in the animal realm.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.235] තත්ථ භගවතා බාලෙන සකිං විනිපාතගතෙන පුන මනුස්සත්තදුල්ලභතා පකාසිතා.

The Question – “And how, friend, was the difficulty for a fool, once gone to a state of downfall, to regain the human state revealed by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – සෙය්‍යථාපි භික්ඛවෙ පුරිසො එකච්ඡිග්ගලං යුගං මහාසමුද්දෙ පක්ඛිපෙය්‍ය, තමෙනං පුරත්ථිමො වාතො පච්ඡිමෙන සංහරෙය්‍යාති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා බාලෙන සකිං විනිපාතගතෙන පුන මනුස්සත්තස්ස දුල්ලභතා පකාසිතා.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, suppose a man were to throw a yoke with a single hole into the great ocean, and an east wind were to carry it west,’ the Blessed One there revealed the difficulty for a fool, once gone to a state of downfall, to regain the human state.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.237] තත්ථ භගවතා බාලස්ස කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මනුස්සත්තං ආගතස්සපි දුක්ඛබහුලතා පකාසිතා.

The Question – “And how, friend, was the abundance of suffering for a fool, even if he should, sometime or other after a long time has passed, attain the human state, revealed there by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – ස ඛො සො භික්ඛවෙ බාලො සචෙ කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මනුස්සත්තං ආගච්ඡතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා බාලස්ස කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මනුස්සත්තං ආගතස්සපි දුක්ඛබහුලතා පකාසිතා.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, if that fool should, sometime or other after a long time has passed, attain the human state…,’ the Blessed One there revealed the abundance of suffering for a fool, even if he should, sometime or other after a long time has passed, attain the human state.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.238] තත්ථ භගවතා පණ්ඩිතස්ස පණ්ඩිතලක්ඛණානි ච පණ්ඩිතස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සප්පටිසංවෙදනා ච පකාසිතා.

The Question – “And how, friend, were the characteristics of a wise person and a wise person’s experience of happiness and gladness in this very life revealed there by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – තීණිමානි භික්ඛවෙ පණ්ඩිතස්ස පණ්ඩිතලක්ඛණානි පණ්ඩිතනිමිත්තානි පණ්ඩිතාපදානානි. කතමානි තීණි. ඉධ භික්ඛවෙ පණ්ඩිතො සුචින්තිතචින්තී ච හොති සුභාසිතභාසී ච සුකතකම්මකාරී චාති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, there are these three characteristics of a wise person, signs of a wise person, and traits of a wise person. Which three? Here, monks, a wise person is one who thinks good thoughts, speaks good speech, and does good deeds,’ the Blessed One there revealed…”

පණ්ඩිතස්ස [Pg.239] පණ්ඩිතලක්ඛණානි ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ පණ්ඩිතස්ස සුඛසොමනස්සපටිසංවෙදනා ච පකාසිතා.

“…the characteristics of a wise person and the wise person’s experience of happiness and gladness in this very life.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.240] තත්ථ භගවතා පණ්ඩිතස්ස සම්පරායො ච තත්ථ සග්ගෙ සුඛසොමනස්සප්පටිසංවෙදනා ච පකාසිතා.

The Question – “And how, friend, were the wise person’s future course and the wise person’s experience of happiness and gladness there in heaven revealed by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – ස ඛො සො භික්ඛවෙ පණ්ඩිතො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා වාචාය මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා පණ්ඩිතස්ස සම්පරායො ච සග්ගෙ ච පණ්ඩිතස්ස සුඛසොමනස්සප්පනිසංවෙදනා පකාසිතා.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, that wise person, having engaged in good conduct by body, good conduct by speech, and good conduct by mind, at the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world,’ the Blessed One there revealed the wise person’s future course and the wise person’s experience of happiness and gladness in heaven.”

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.242] තත්ථ භගවතා පණ්ඩිතස්ස කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මනුස්සත්තං ආගතස්සපි සුඛබහුලතා පකාසිතා.

The Question – “And how, friend, was the abundance of happiness for a wise person, even if he occasionally attains human status after a very long time, explained there by the Blessed One?”

විස්සජ්ජනා – ස ඛො සො භික්ඛවෙ පණ්ඩිතො සචෙ කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මනුස්සත්තං ආගච්ඡති, යානි තානි උච්චාකුලානි ඛත්තියමහාසාලකුලං වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලං වා ගහපතිමහාසාලකුලං වා තථාරූපෙ කුලෙ පච්චාජායතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා පණ්ඩිතස්ස කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මනුස්සත්තං ආගතස්සපි සුඛබහුලතා පකාසිතා.

The Reply – “Venerable sir, the Blessed One explained the abundance of happiness for a wise person, even if he occasionally attains human status after a very long time, by saying: ‘Monks, that wise person, if he ever, at any time, after a long period, attains human status, is reborn in high families—whether a noble family of great wealth, a brahmin family of great wealth, or a wealthy householder’s family.’ In this way, venerable sir, the Blessed One there explained the abundance of happiness for a wise person, even if he occasionally attains human status after a very long time.

චූළකම්මවිභඞ්ගසුත්ත

The Shorter Analysis of Kamma

පුච්ඡා – තෙනාවුසො [Pg.244] ජානතා පස්සතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන චූළකම්මවිභඞ්ගසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: 'Friend, by the knowing one, the seeing one, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, where, concerning whom, and on what occasion was the Cūḷakammavibhaṅga Sutta spoken?'

විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ සුභං මාණවං තොදෙය්‍යපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං. සුභො භන්තෙ මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘කො නු ඛො භො ගොතම හෙතු කො පච්චයො, යෙන මනුස්සානංයෙව සතං මනුස්සභූතානං දිස්සන්ති හීනප්පණීතතා. දිස්සන්ති හි භො ගොතම මනුස්සා අප්පායුකා, දිස්සන්ති දීඝායුකා. දිස්සන්ති බව්හාබාධා, දිස්සන්ති අප්පාබාධා. දිස්සන්ති දුබ්බණ්ණා, දිස්සන්ති වණ්ණවන්තො. දිස්සන්ති අප්පෙසක්ඛා, දිස්සන්ති මහෙසක්ඛා. දිස්සන්ති අප්පභොගා, දිස්සන්ති මහාභොගා. දිස්සන්ති නීචකුලීනා, දිස්සන්ති උච්චාකුලීනා. දිස්සන්ති දුප්පඤ්ඤා, දිස්සන්ති පඤ්ඤවන්තො. කො නු ඛො භො ගොතම හෙතු කො පච්චයො, යෙන මනුස්සානංයෙව සතං මනුස්සභූතානං දිස්සන්ති හීනප්පණීතතා’’ති තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: 'Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the young man Subha, son of Todeyya. Venerable sir, the young man Subha, son of Todeyya, approached the Blessed One and said this: “What, Master Gotama, is the cause, what is the reason, why among human beings, while they are human, inferiority and superiority are seen? For, Master Gotama, people are seen to be short-lived, and people are seen to be long-lived. People are seen to have many illnesses, and people are seen to have few illnesses. People are seen to be ugly, and people are seen to be beautiful. People are seen to have little influence, and people are seen to have great influence. People are seen to have few possessions, and people are seen to have great possessions. People are seen to be born into low families, and people are seen to be born into high families. People are seen to be of little wisdom, and people are seen to be of great wisdom. What, Master Gotama, is the cause, what is the reason, why among human beings, while they are human, inferiority and superiority are seen?” Venerable sir, it was spoken concerning this matter.'

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.246] තත්ථ භගවතා සත්තානං දීඝායුකඅප්පායුකසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings being long-lived or short-lived?'

විස්සජ්ජනා – ඉධ මාණව එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා පාණාතිපාතී හොති, ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසූති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා අප්පායුකදීඝායුකසංවත්තනකානි කම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is a killer of living beings, cruel, bloody-handed, intent on striking and killing, without mercy for living beings.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to a short life or a long life.'

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.247] තත්ථ භගවතා සත්තානං අප්පාබාධබව්හාබාධසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings having few illnesses or many illnesses?'

විස්සජ්ජනා – ඉධ [Pg.248] මාණව එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා සත්තානං විහෙට්ඨකජාතිකො හොති පාණිනා වා ලෙඩ්ඩුනාවා දණ්ඩෙනවා සත්ථෙන වාති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා සත්තානං අප්පාබාධබව්හාබාධසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is by nature one who harms beings with their hand, a clod, a stick, or a knife.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings having few illnesses or many illnesses.'

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.249] තත්ථ භගවතා සත්තානං සුවණ්ණදුබ්බණ්ණසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings being beautiful or ugly?'

විස්සජ්ජනා – ඉධ මාණව එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා කොධනො හොති උපායාසබහුලො, අප්පම්පි වුත්තො සමානො අභිසජ්ජති කුප්පති බ්‍යාපජ්ජති පතිට්ඨියති, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා සත්තානං සුවණ්ණදුබ්බණ්ණසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is prone to anger and much vexation; even when spoken to a little, they become offended, angry, hostile, and stubborn, and they display anger, hatred, and displeasure.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings being beautiful or ugly.'

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.251] තත්ථ භගවතා සත්තානං මහෙසක්ඛ අප්පෙසක්ඛසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings having great influence or little influence?'

විස්සජ්ජනා – ඉධ මාණව එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා ඉස්සාමනකො හොති, පරලාභසක්කාර ගරුකාර මානනවන්දන පූජාසු ඉස්සති උපදුස්සති ඉස්සං බන්ධතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා සත්තානං අප්පෙසක්ඛමහෙසක්ඛසංවත්තනකානි කම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is envious; they are envious of others' gains, honor, respect, esteem, veneration, and homage, becoming resentful and harboring envy.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings having little influence or great influence.'

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.253] තත්ථ භගවතා මහාභොගඅප්පභොගසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to great wealth or little wealth?'

විස්සජ්ජනා – ඉධ මාණව එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා න දාතා හොති, සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්තං යානං මාලාගන්ධ විලෙපනං සෙය්‍යවසථපදීපෙය්‍යන්ති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා මහාභොගඅප්පභොගසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is not a giver; they do not give to a recluse or a brahmin food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, ointments, beds, dwellings, or lamps.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to great wealth or little wealth.'

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.255] තත්ථ භගවතා සත්තානං උච්චාකුලීන නීචකුලීනසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings being born into high families or low families?'

විස්සජ්ජනා – ඉධ මාණව එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා ථද්ධො හොති අතිමානි අභිවාදෙතබ්බං න අභිවාදෙති, පච්චුට්ඨාතබ්බං න පච්චුට්ඨෙති, ආසනාරහස්ස න ආසනං දෙති, මග්ගාරහස්ස න මග්ගං දෙති, සක්කාතබ්බං න සක්කරොති, ගරුකාතබ්බං න ගරුකරොති, මානෙතබ්බං මානෙති, පූජෙතබ්බං න පූජෙතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා සත්තානං උච්චාකුලීන නීචකුලීනසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is stubborn and arrogant; they do not greet one who should be greeted, do not rise for one who should be risen for, do not offer a seat to one deserving a seat, do not yield the path to one deserving the path, do not honor one who should be honored, do not revere one who should be revered, do not esteem one who should be esteemed, and do not venerate one who should be venerated.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings being born into high families or low families.'

පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො [Pg.257] තත්ථ භගවතා සත්තානං මහාපඤ්ඤදුප්පඤ්ඤසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings having great wisdom or little wisdom?'

විස්සජ්ජනා – ඉධ මාණව එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා උපසඞ්කමිත්වා න පරිපුච්ඡිතා හොති ‘‘කිං භන්තෙ කුසලං, කිං අකුසලං. කිං සාවජ්ජං, කිං අනවජ්ජං. කිං සෙවිතබ්බං, කිං න සෙවිතබ්බං. කිං මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය හොති, කිං වා පන මෙ කරීයමානං [Pg.258] දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය හොතී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා සත්තානං මහාපඤ්ඤදුප්පඤ්ඤසංවත්තනකකම්මානි විභජිත්වා පකාසිතානි.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man does not approach a recluse or a brahmin to inquire: ‘What, venerable sir, is wholesome? What is unwholesome? What is blameworthy? What is blameless? What should be cultivated? What should not be cultivated? What, when I do it, will lead to my harm and suffering for a long time? Or what, when I do it, will lead to my welfare and happiness for a long time?’” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings having great wisdom or little wisdom.'

ඉන්ද්‍රියභාවනාසු

On the Cultivation of the Faculties

පුච්ඡා – ඉන්ද්‍රියභාවනාසුත්තං [Pg.260] පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Question: 'But where, friend, was the Discourse on the Cultivation of the Faculties spoken by the Blessed One, with reference to whom, and concerning what topic?'

විස්සජ්ජනා – ගජඞ්ගලායං භන්තෙ උත්තරං නාම මාණවං පාරාසිවියන්තෙවාසිං ආරබ්භ භාසිතං, උත්තරො භන්තෙ මාණවො පාරාසිවියන්තෙවාසී භගවතා පුට්ඨො භගවන්තං එතදවොච ‘‘ඉධ භො ගොතම චක්ඛුනා රූපං න පස්සති, සොතෙන සද්දං න සුණාති. එවං ඛො භො ගොතම දෙසෙති පාරාසිවියො බ්‍රාහ්මණො සාවකානං ඉන්ද්‍රියභාවන’’න්ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.

Reply: 'Venerable sir, it was spoken at Gajaṅgalā concerning the young man Uttara, a resident disciple of Pārāsiviya. Venerable sir, the young man Uttara, a resident disciple of Pārāsiviya, when questioned by the Blessed One, said this to the Blessed One: “Here, Master Gotama, one does not see a form with the eye, nor hear a sound with the ear. Thus, Master Gotama, does the brahmin Pārāsiviya teach his disciples the cultivation of the faculties.” Venerable sir, it was spoken in reference to that matter.'