နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

သုတ္တန္တပိဋက

The Basket of Discourses

မဇ္ဈိမနိကာယ

The Middle-Length Discourses

မူလပဏ္ဏာသပါဠိ

The Root Fifty

သံဂါယနဿ ပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇနာ

Questions and Answers of the Recitation

ပုစ္ဆာ – ပဌမမဟာသံဂီတိကာလေ [Pg.1] အာဝုသော ဓမ္မသံဂါဟကာ မဟာကဿပါဒယော မဟာထေရဝရာ ဒီဃနိကာယံ သံဂါယိတွာ တဒနန္တရံ ကိံ နာမ ပါဝစနံ သံဂါယိံသု.

Question: During the first great council, friend, after the great elders such as Mahākassapa, the compilers of the Dhamma, had recited the Dīgha Nikāya, what teaching did they recite next?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဌမမဟာသံဂီတိကာလေ ဘန္တေ ဓမ္မသံဂါဟကာ မဟာကဿပါဒယော မဟာထေရဝရာ ဒီဃနိကာယံ သံဂါယိတွာ တဒနန္တရံ မဇ္ဈိမံ နာမ နိကာယံ သံဂါယိံသု.

Answer: During the first great council, venerable sir, after the great elders such as Mahākassapa, the compilers of the Dhamma, had recited the Long Discourses, they next recited the collection known as the Middle-Length Discourses.

ပုစ္ဆာ – မဇ္ဈိမနိကာယော [Pg.2] နာမ အာဝုသော မူလပဏ္ဏာသကော မဇ္ဈိမ ပဏ္ဏာသကော ဥပရိပဏ္ဏာသကောတိ ပဏ္ဏာသကဝသေန တိဝိဓော, တတ္ထ ကတရံ ပဏ္ဏာသကံ ပဌမံ သံဂါယိံသု.

Question: The Middle-Length Discourses, friend, are threefold by way of sections of fifty: the Root Fifty, the Middle Fifty, and the Final Fifty. Among these, which section of fifty did they recite first?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တီသု ဘန္တေ ပဏ္ဏာသကေသု မူလပဏ္ဏာသကံ နာမ ပါဝစနံ ဓမ္မသံဂါဟကာ မဟာထေရဝရာ ပဌမံ သံဂါယိံသု.

Answer: Among the three fifties, venerable sir, the great elders who compiled the Dhamma first recited the teaching known as the Root Fifty.

ပုစ္ဆာ – မူလပဏ္ဏာသကေပိ [Pg.3] အာဝုသော ပဉ္စဝဂ္ဂါ ပဏ္ဏာသ စ သုတ္တာနိ, တေသု ကတရံ ဝဂ္ဂံ ကတရဉ္စ သုတ္တံ ပဌမံ သံဂါယိံသု.

Question: In the Root Fifty, friend, there are five chapters and fifty discourses. Among these, which chapter and which discourse did they recite first?

ဝိဿဇ္ဇနာ – မူလပဏ္ဏာသကေ ဘန္တေ ပဉ္စသု ဝဂ္ဂေသု ပဌမံ မူလပရိယာယဝဂ္ဂံ ပဏ္ဏာသကေသု စ သုတ္တေသု ပဌမံ မူလပရိယာယသုတ္တံ သံဂါယိံသု.

Answer: In the Root Fifty, venerable sir, among the five chapters, they first recited the Chapter on the Root of All Things, and among the fifty discourses, they first recited the Discourse on the Root of All Things.

သာဓု အာဝုသော မယမ္ပိ ဒါနိ တတောယေဝ ပဋ္ဌာယ သံဂီတိပုဗ္ဗင်္ဂမာနိ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနကိစ္စာနိ ကာတုံ သမာရဘာမ.

Good, friend. Let us now, starting from that very point, begin to undertake the duties of questioning and answering that precede the recitation.

မူလပရိယာယသုတ္တ

The Discourse on the Root of All Things

ပုစ္ဆာ – တေန အာဝုသော ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန မူလပရိယာယသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on the Root of All Things spoken by that Blessed One, the Knower, the Seer, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဥက္ကဋ္ဌာယံ ဘန္တေ ပဉ္စသတေ ဗြာဟ္မဏကုလာ ပဗ္ဗဇိတေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ပဉ္စသတာ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ [Pg.4] ဘိက္ခူ ပရိယတ္တိံ နိဿာယ မာနံ ဥပ္ပာဒေသုံ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: It was spoken at Ukkaṭṭhā, venerable sir, concerning five hundred who had gone forth from brahmin families. Those five hundred monks, venerable sir, relying on their learning, gave rise to conceit. It was spoken on that subject.

ပုစ္ဆာ – တံ ပနာဝုသော သုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတိဟိ ဝါရေဟိ ကတိဟိ စ အန္တောဂဓပဒေဟိ ဝိဘဇိတွာ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, into how many sections and with how many embedded terms did the Blessed One divide and speak that discourse?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တံ [Pg.5] ပန ဘန္တေ မူလပရိယာယသုတ္တံ ဘဂဝတာ အဋ္ဌဟိ စ ဝါရေဟိ စတုဝီသတိယာ စ အန္တောဂဓပဒေဟိ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတံ.

Answer: Venerable sir, that Discourse on the Root of All Things was taught by the Blessed One, divided into eight sections and with twenty-four embedded terms.

သဗ္ဗာသဝသုတ္တ

The Discourse on All the Taints

ပုစ္ဆာ – ဒုတိယံ ပနာဝုသော သဗ္ဗာသဝသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: Now, friend, where and concerning whom was the second discourse, the Discourse on All the Taints, spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သဗ္ဗာသဝသုတ္တံ ပန ဘန္တေ ဘဂဝတာ သာဝတ္ထိယံ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: The Discourse on All the Taints, venerable sir, was spoken by the Blessed One at Sāvatthī, concerning a number of monks.

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.6] ဘဂဝတာ အာသဝါ ကတိဟိ ပကာရေဟိ ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတာ.

Question: Therein, friend, in how many ways were the taints divided and shown by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သတ္တဟိ ဘန္တေ ပကာရေဟိ ဝိဘဇိတွာ အာသဝါ ဘဂဝတာ ပကာသိတာ.

Answer: Venerable sir, the taints were declared by the Blessed One, having been divided in seven ways.

ဓမ္မဒါယာဒသုတ္တ

The Discourse on the Heirs of the Dhamma

ပုစ္ဆာ – ဓမ္မဒါယာဒသုတ္တံ [Pg.7] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Now, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on the Heirs of the Dhamma spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ဘဂဝတော စ ဘန္တေ ဘိက္ခုသံဃဿ စ တဒါ မဟာလာဘသက္ကာရော ဥဒပါဒိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: It was spoken at Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of monks. And at that time, venerable sir, great gain and honor had arisen for the Blessed One and the community of monks. It was spoken on that subject.

ပုစ္ဆာ – တတ္ထာဝုသော [Pg.9] ဒွေ အနုသန္ဓယော, တေသု ပဌမေ အနုသန္ဓိမှိ ကထံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒေါ ဒိန္နော.

Question: Therein, friend, there are two connections. In the first connection, how was the exhortation given to the monks by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဌမေ ဘန္တေ အနုသန္ဓိမှိ ဓမ္မဒါယာဒါ မေ ဘိက္ခဝေ ဘဝထ မာ အာမိသဒါယာဒါ, အတ္ထိ မေ တုမှေသု အနုကမ္ပာ, ကိန္တိ မေ သာဝကာ ဓမ္မဒါယာဒါ ဘဝေယျုံ နော အာမိသဒါယာဒါတိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒေါ ဒိန္နော.

Answer: In the first connection, venerable sir, the exhortation was given to the monks by the Blessed One in this way: 'Be my heirs of the Dhamma, monks, not heirs of material things. I have compassion for you, thinking, "How might my disciples become heirs of the Dhamma, not heirs of material things?"'

ဓမ္မဒါယာဒါ [Pg.11] မေ ဘိက္ခဝေ ဘဝထ မာ အာမိသဒါယာဒါ, အတ္ထိ မေ တုမှေသု အနုကမ္ပာ ကိန္တိ မေ သာဝကာ ဓမ္မဒါယာဒါ ဘဝေယျုံ, နော အာမိသဒါယာဒါ.

Be my heirs of the Dhamma, monks, not heirs of material things. I have compassion for you, thinking, 'How might my disciples be heirs of the Dhamma, not heirs of material things?'

ပုစ္ဆာ – ဒုတိယေ [Pg.12] ပနာဝုသော အနုသန္ဓိမှိ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ကီဒိသီ ဓမ္မဒေသနာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Question: Now, friend, in the second connection, what kind of Dhamma teaching was divided and declared by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဒုတိယေ ပန ဘန္တေ အနုသန္ဓိမှိ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ သတ္ထု ပဝိဝိတ္တဿ ဝိဟရတော သာဝကာနံ ဝိဝေကံ အနနုသိက္ခတံ တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယုတံ, အနုသိက္ခန္တာနဉ္စ တီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသတံ, သောဠသ စ ပါပကေ ဓမ္မေ တေသဉ္စ ပဟာနာယ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Answer: Now, in the second connection, venerable sir, the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, divided and declared that disciples who do not train in seclusion while the Teacher is dwelling in seclusion are to be reproached on three grounds, and that those who do train are to be praised on three grounds; and he also divided and declared sixteen evil qualities and the middle path for their abandonment.

ဘယဘေရဝသုတ္တ

The Discourse on Fear and Dread

ပုစ္ဆာ – ဘယဘေရဝသုတ္တံ [Pg.13] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question—But, friend, where was the Discourse on Fear and Dread spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ဇာဏုဿောဏိံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ဇာဏုဿောဏိ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ယေ မေ ဘော ဂေါတမ ကုလပုတ္တာ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, ဘဝံ တေသံ ဂေါတမော ပုဗ္ဗင်္ဂမော, ဘဝံ

Response—It was spoken at Sāvatthī concerning the brahmin Jāṇussoṇi. Venerable sir, the brahmin Jāṇussoṇi approached the Blessed One and said to him: ‘Master Gotama, those young men of good family who have gone forth from the household life into homelessness out of faith in Master Gotama—Master Gotama is their forerunner, Master…

တေသံ [Pg.14] ဂေါတမော ဗဟုကာရော, ဘဝံ တေသံ ဂေါတမော သမာဒပေတာ, ဘောတော စ ပန ဂေါတမဿ သာ ဇနတာ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Master Gotama is of great help to them; Master Gotama is their inspirer; and that populace follows your example.’ It was spoken, venerable sir, on that occasion.

အနင်္ဂဏသုတ္တ

The Discourse Without Blemishes

ပုစ္ဆာ – အနင်္ဂဏသုတ္တံ [Pg.15] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကေန ဘာသိတံ.

Question—But, friend, where was the Discourse Without Blemishes spoken? Concerning whom, and by whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Response—Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, concerning a number of bhikkhus.

အာကင်္ခေယျသုတ္တ

The Discourse on Aspirations

ပုစ္ဆာ – အာကင်္ခေယျသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question—But, friend, where was the Discourse on Aspirations spoken by the Blessed One? Concerning whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Response—It was spoken at Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus.

ဝတ္ထသုတ္တ

The Discourse on the Simile of the Cloth

ပုစ္ဆာ – ဝတ္ထသုတ္တံ [Pg.16] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question—But, friend, where was the Discourse on the Simile of the Cloth spoken by the Blessed One? Concerning whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Response—It was spoken at Sāvatthī, venerable sir, concerning a number of bhikkhus.

သလ္လေခသုတ္တ

The Discourse on Effacement

ပုစ္ဆာ – သလ္လေခသုတ္တံ [Pg.17] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question—But, friend, where was the Discourse on Effacement spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ မဟာစုန္ဒံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ယာ ဣမာ ဘန္တေ အနေကဝိဟိတာ ဒိဋ္ဌိယော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, အတ္တဝါဒပဋိသံယုတ္တာ ဝါ လောကဝါဒပဋိသံယုတ္တာ ဝါ, အာဒိမေဝ နု ခေါ ဘန္တေ ဘိက္ခုနော မနသိကရောတော ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဟောတီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Response—It was spoken at Sāvatthī, venerable sir, concerning the Venerable Mahācunda. The Venerable Mahācunda approached the Blessed One and said: ‘Venerable sir, these various views that arise in the world, connected either with theories of self or with theories of the world—is it by attending at the very outset that a bhikkhu abandons and relinquishes these views?’ It was spoken, venerable sir, on that occasion.

ပုစ္ဆာ – တတ္ထ [Pg.18] စ အာဝုသော ကတိ ပရိယာယာ ကတိ စ အန္တောဂဓပဒါနိ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question—And in that case, friend, how many sections and how many included terms were analyzed and explained by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတ္ထ ဘန္တေ ပဉ္စ ပရိယာယာ စတုစတ္တာလီသ စ အန္တောဂဓပဒါနိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရေန ဘာသိတာနိ.

Response—In that case, venerable sir, five sections and forty-four included terms were explained in detail by the Blessed One.

သမ္မာဋ္ဌိသုတ္တ

The Discourse on Right View

ပုစ္ဆာ – သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ္တံ [Pg.19] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကေန ဘာသိတံ.

Question—But, friend, where was the Discourse on Right View spoken? Concerning whom, and by whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

Response—Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, concerning a number of bhikkhus.

ပုစ္ဆာ – ကဿ အာဝုသော ဝစနံ.

Question—Whose words are these, friend?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဘဂဝတော ဘန္တေ ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

Response—The words of the Blessed One, venerable sir, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.

ပုစ္ဆာ – ကေနာဝုသော အာဘတံ.

Question—By whom was it transmitted, friend?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပရမ္ပရာယ ဘန္တေ အာဘတံ.

Response—Venerable sir, it has been transmitted by tradition.

မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တ

The Great Discourse on the Foundations of Mindfulness

ပုစ္ဆာ – မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တံ [Pg.20] ပနာဝုသော ယောဂါဝစရာနံ ဗဟုပကာရတ္တာ ဒီဃနိကာယေ စ ဣဓ စာတိ ဒွီသု နိကာယေသု ပေါရာဏကေဟိ သံဂီတိကာရေဟိ ဒွိက္ခတ္တုံ သံဂါယိတွာ ဝိတ္ထာရေန ပတိဋ္ဌာပိတံ, တံ အမှေဟိ ဒီဃနိကာယေ ယထာနုပ္ပတ္တဝသေန ပုစ္ဆိတဉ္စ ဝိဿဇ္ဇိတဉ္စ. တထာပိ ယောဂါဝစရာနံ ဗဟုပကာရတ္တာယေဝ တံ [Pg.21] ဣဒါနိပိ ယထာနုပ္ပတ္တဝသေန ပုန ပုစ္ဆိဿာမိ, တံ ပနေတံ အာဝုသော မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တံ ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question—But, friend, the Great Discourse on the Foundations of Mindfulness, because of its great benefit to practitioners, was recited twice by the ancient compilers in two collections, in the Dīgha Nikāya and here, and was established in detail. We have already questioned and answered it in the Dīgha Nikāya in the order of its occurrence. Nevertheless, because of its great benefit to practitioners, I will now question it again in the order of its occurrence. But, friend, where was this Great Discourse on the Foundations of Mindfulness spoken by the Blessed One? Concerning whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကုရူသု ဘန္တေ ကမ္မာသဓမ္မေ နာမ ကုရူနံ နိဂမေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Response—It was spoken, venerable sir, among the Kurus in Kammāsadhamma, a market town of the Kurus, concerning a number of bhikkhus.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.22] တတ္ထ အာနာပါနဿတိ ကာယာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Question—And how, friend, has mindfulness of breathing as a contemplation of the body been analyzed and explained there by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ သော သတောဝ အဿသတိ, သတောဝ ပဿသတိ, ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ အာနာပါနဿတိ ကာယာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Response—Here, bhikkhus, a bhikkhu—gone to the forest, to the root of a tree, or to an empty dwelling—sits down, folds his legs crosswise, holds his body erect, and establishes mindfulness before him. Mindful, he breathes in; mindful, he breathes out. Breathing in long, he knows, ‘I breathe in long’; or breathing out long, he knows, ‘I breathe out long.’ In this way and so on, venerable sir, mindfulness of breathing as contemplation of the body has been analyzed and explained there by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.23] တတ္ထ ဣရိယာပထကာယာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Question: And how, friend, was the contemplation of the body in terms of postures analyzed and explained there by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဂစ္ဆန္တော ဝါ ဂစ္ဆာမီတိ ပဇာနာတိ, ဌိတော ဝါ ဌိတောမှီတိ ပဇာနာတိ, နိသိန္နော ဝါ နိသိန္နောမှီတိ ပဇာနာတိ, သယာနော ဝါ သယာနောမှီတိ ပဇာနာတိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဣရိယာပထကာယာနုပဿနာ ဘာဝနာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Answer: Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu, when walking, knows, ‘I am walking’; when standing, knows, ‘I am standing’; when sitting, knows, ‘I am sitting’; when lying down, knows, ‘I am lying down.’ In this way and so on, venerable sir, the development of the contemplation of the body in terms of postures was analyzed and explained by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.24] တတ္ထ သမ္ပဇညကာယာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Question: And how, friend, was the contemplation of the body in terms of clear comprehension analyzed and explained there by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ တတ္ထ သမ္ပဇညကာယာနုပဿနာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Answer: Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu acts with clear comprehension in going forward and returning; in looking ahead and looking aside; in bending and stretching; in wearing the outer robe, bowl, and robe; in eating, drinking, chewing, and tasting; in defecating and urinating; in walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and keeping silent. In this way and so on, venerable sir, the contemplation of the body in terms of clear comprehension was analyzed and explained there by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.26] တတ္ထ ပဋိကူလမနသိကာရကာယာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Question: And how, friend, was the contemplation of the body by way of reflection on repulsiveness analyzed and explained there by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာလောမာ နခါ ဒန္တာ တစော ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဋိကူလမနသိကာရကာယာနုပဿနာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Answer: Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reviews this very body from the soles of the feet upwards and from the top of the head downwards, enclosed by skin and full of various kinds of impurity, thus: ‘In this body there are head hairs, body hairs, nails, teeth, skin…’ In this way and so on, venerable sir, the contemplation of the body by way of reflection on repulsiveness was analyzed and explained there by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.27] တတ္ထ ဓာတုမနသိကာရကာယာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Question: And how, friend, was the contemplation of the body by way of reflection on the elements analyzed and explained there by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ယထာဌိတံ ယထာပဏိဟိတံ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတိ အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတု ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဓာတုမနသိကာရကာယာနုပဿနာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Answer: Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reviews this very body—however it is placed, however it is disposed—in terms of elements: ‘In this body there is the earth element, the water element, the fire element, the air element.’ In this way and so on, venerable sir, the contemplation of the body by way of reflection on the elements was analyzed and explained by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.28] တတ္ထ နဝ သိဝထိကကာယာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Question: And how, friend, were the nine charnel-ground contemplations of the body analyzed and explained there by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ဧကာဟမတံ ဝါ ဒွီဟမတံ ဝါ တီဟမတံ ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝိနီလကံ ဝိပုဗ္ဗကဇာတံ သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ ‘‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ နဝ သိဝထိကကာယာနုပဿနာ ဘာဝနာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Answer: Furthermore, bhikkhus, just as one might see a body discarded in a charnel ground—one day dead, two days dead, or three days dead—bloated, bluish, and festering, so one applies this to one's own body, thus: ‘This body, too, is of the same nature, will come to be like that, and has not gone beyond it.’ In this way and so on, venerable sir, the development of the nine charnel-ground contemplations of the body was analyzed and explained there by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.29] တတ္ထ ဝေဒနာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

Question: And how, friend, was the contemplation of feelings analyzed and taught there by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သုခံ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ, ဒုက္ခံ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘ဒုက္ခ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ, အဒုက္ခမသုခံ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’’တိ ပဇာနာတိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဝေဒနာနုပဿနာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Answer: Here, bhikkhus, a bhikkhu, when feeling a pleasant feeling, knows: ‘I am feeling a pleasant feeling’; when feeling a painful feeling, knows: ‘I am feeling a painful feeling’; when feeling a neither-painful-nor-pleasant feeling, knows: ‘I am feeling a neither-painful-nor-pleasant feeling.’ In this way and so on, venerable sir, the contemplation of feelings was analyzed and explained there by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.30] တတ္ထ စိတ္တာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

Question: And how, friend, was the contemplation of the mind analyzed and taught there by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သရာဂံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝီတရာဂံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ, သဒေါသံ ဝါ ဝီတဒေါသံ ဝါ သမောဟံ ဝါ ဝီတမောဟံ ဝါ သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘သံခိတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘‘ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ, ဧဝမာဒိနာ တတ္ထ ဘဂဝတာ စိတ္တာနုပဿနာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Answer: Here, bhikkhus, a bhikkhu knows a mind with lust as ‘a mind with lust,’ a mind without lust as ‘a mind without lust,’ a mind with hatred as ‘a mind with hatred,’ a mind without hatred as ‘a mind without hatred,’ a mind with delusion as ‘a mind with delusion,’ a mind without delusion as ‘a mind without delusion,’ a contracted mind as ‘a contracted mind,’ or a scattered mind as ‘a scattered mind.’ In this way and so on, the contemplation of the mind was analyzed and explained there by the Blessed One.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.31] တတ္ထ ဓမ္မာနုပဿနာ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ, တံ သင်္ခေပမတ္တေနေဝ ဝိဿဇ္ဇေဟိ.

Question: And how, friend, was the contemplation of phenomena analyzed and taught there by the Blessed One? Please answer that only in brief.

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ပဉ္စသု နီဝရဏေသု ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဉ္စဟိ ပဗ္ဗေဟိ ဓမ္မာနုပဿနာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Answer: Here, bhikkhus, a bhikkhu dwells contemplating phenomena in phenomena, in terms of the five hindrances. In this way and so on, venerable sir, the contemplation of phenomena was analyzed and explained there by the Blessed One in five sections.

စူဠသီဟနာဒသုတ္တ

The Shorter Discourse on the Lion's Roar

ပုစ္ဆာ – စူဠနသီဟနာဒသုတ္တံ [Pg.32] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Now, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Shorter Discourse on the Lion’s Roar spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ပရိဟီနလာဘသက္ကာရေ နာနာတိတ္ထိယေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, နာနာတိတ္ထိယာ ဘန္တေ ပရိဟီနလာဘသက္ကာရာ တေသု တေသု ဌာနေသု ပရိဒေဝိံသု, စတဿော စ ဘန္တေ ပရိသာ ဘဂဝတော ဧကမတ္ထံ အာရောစေသုံ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning various sectarians who had lost gains and honor. The various sectarians, venerable sir, having lost gains and honor, lamented in various places. And the four assemblies, venerable sir, reported this matter to the Blessed One as one. On that subject, venerable sir, it was spoken.

မဟာသီဟနာဒသုတ္တ

The Great Discourse on the Lion's Roar

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.34] ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန မဟာသီဟနာဒသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, and on what subject was the Great Discourse on the Lion's Roar spoken by that Blessed One, the Knower, the Seer, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝေသာလိယံ ဘန္တေ သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သနုက္ခတ္တော ဘန္တေ လိစ္ဆဝိပုတ္တော အစိရပက္ကန္တော ဟောတိ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ, သော ဝေသာလိယံ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ [Pg.35] ‘‘နတ္ထိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော, တက္ကပရိယာဟတံ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဝီမံသာနုစရိတံ သယံ ပဋိဘာနံ. ယဿ စ ခွာဿ အတ္ထာယ ဓမ္မော ဒေသိတော, သော နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ, ဧတမတ္ထံ ဘန္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော အာရောစေသိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: At Vesālī, venerable sir, it was spoken concerning Sunakkhatta, the Licchavi prince. Sunakkhatta, the Licchavi prince, venerable sir, had recently departed from this Dhamma and Discipline. He spoke this word to the assembly in Vesālī: ‘The ascetic Gotama has no superhuman states, no distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. The ascetic Gotama teaches a Dhamma hammered out by reasoning, following an investigation, of his own ingenuity. And for whomever he teaches the Dhamma, it leads the practitioner to the complete destruction of suffering.’ This matter, venerable sir, the Venerable Sāriputta reported to the Blessed One. On that subject, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ကတိ [Pg.36] ပနာဝုသော တတ္ထ ဘဂဝတာ တထာဂတဿ တထာဂတဗလာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ, ယေဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ, ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ.

Question: But how many powers of a Tathāgata, friend, were analyzed and explained there by the Blessed One, endowed with which the Tathāgata claims the bull's place, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets rolling the Brahma-wheel?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဒသ ဘန္တေ တထာဂတဿ တထာဂတဗလာနိ ဘဂဝတာ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ, ယေဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ, ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ.

Answer: Ten powers of a Tathāgata, venerable sir, were analyzed and explained by the Blessed One, endowed with which the Tathāgata claims the bull's place, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets rolling the Brahma-wheel.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.39] တတ္ထ ဘဂဝတာ စတုဝေရဇ္ဇဉာဏာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ, ယေဟိ ဝေသာရဇ္ဇေဟိ သမန္နာဂတော တထာဂတော အာသဘံ ဌာနံ ပဋိဇာနာတိ, ပရိသာသု သီဟနာဒံ နဒတိ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ.

Question: And how, friend, were the four grounds of confidence analyzed and explained there by the Blessed One, endowed with which the Tathāgata claims the bull's place, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets rolling the Brahma-wheel?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ခီဏာသဝဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ အာသဝါ အပရိက္ခီဏာတိ တတြ ဝတ မံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ ကောစိ ဝါ လောကသ္မိံ သဟဓမ္မေန ပဋိစောဒေဿတီတိ နိမိတ္တမေတံ သာရိပုတ္တ န သမနုပဿာမိ, ဧတမဟံ သာရိပုတ္တ နိမိတ္တံ အသမနုပဿန္တော ခေမပ္ပတ္တော အဘယပ္ပတ္တော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဝိဟရာမိ. ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ စတုဝေသာရဇ္ဇဉာဏာနိ ဘဂဝတာ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: Sāriputta, I do not see any reason why any ascetic or brahmin, god or Māra, Brahmā or anyone in the world could rightly rebuke me, who claims to have destroyed the taints, by saying, “These taints have not been destroyed.” Sāriputta, not perceiving such a reason, I dwell secure, fearless, and assured. In this way, venerable sir, the Blessed One analyzed and revealed in detail the four knowledges of assurance.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.41] တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဉ္စဂတိပရိစ္ဆေဒဉာဏံ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတံ.

Question: “And how, friend, was the knowledge of distinguishing the five destinations analyzed and explained there by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဉ္စ ခေါ ဣမာ သာရိပုတ္တ ဂတိယော, ကတမာ ပဉ္စ, နိရယော တိရစ္ဆာနယောနိ ပေတ္တိဝိသယော မနုဿာ ဒေဝါ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ တတ္ထ ပဉ္စဂတိပရိစ္ဆေဒကဉာဏံ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတံ.

Reply: “There are, Sāriputta, these five destinations. Which five? Hell, the animal realm, the realm of ghosts, humans, and devas. Thus, venerable sir, the Blessed One analyzed and explained there the knowledge that distinguishes the five destinations.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.43] တတ္ထ တထာဂတော အတ္တနော ပညာဝေယျတ္တိယာ အပရိဟာနိံ ပကာသေသိ.

Question: “And how, friend, did the Tathāgata declare there the non-decline of his mastery of wisdom?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သန္တိ ခေါ ပန သာရိပုတ္တ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော ယာဝဒေဝါယံ ဘဝံ ပုရိသော ဒဟရော ဟောတိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ တထာဂတော အတ္တနော ပညာဝေယျတ္တိယာ အပရိဟာနိံ ပကာသေသိ.

Reply: “There are, Sāriputta, some ascetics and brahmins who hold such views and doctrines: ‘Only as long as this person is young…’ Thus, venerable sir, the Tathāgata declared there the non-decline of his mastery of wisdom.”

မဟာဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တ

The Great Mass of Suffering Discourse

ပုစ္ဆာ – မဟာဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တံ [Pg.45] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: “But, friend, the Great Mass of Suffering Discourse—where, concerning whom, and on what subject was it spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတိတ္ထိယေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သမ္ဗဟုလာ ဘန္တေ အညတိတ္ထိယာ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘သမဏော အာဝုသော ဂေါတမော ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ, မယမ္ပိ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေမ, သမဏော အာဝုသော ဂေါတမော ရူပါနံ [Pg.46] ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ, မယမ္ပိ ရူပါနံ ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေမ, ဣဓ နော အာဝုသော ကော ဝိသေသော, ကော အဓိပ္ပယာသော, ကိံ နာနာကရဏံ သမဏဿ ဝါ ဂေါတမဿ အမှာကံ ဝါ ယဒိဒံ ဓမ္မဒေသနာယ ဝါ ဓမ္မဒေသနံ အနုသာသနိယာ ဝါ အနုသာသနိ’’န္တိ, ဧတမတ္ထံ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning other sectarians. Several other sectarians said this to the bhikkhus: ‘Friend, the ascetic Gotama teaches the full understanding of sensual pleasures. We too teach the full understanding of sensual pleasures. The ascetic Gotama teaches the full understanding of forms and feelings. We too teach the full understanding of forms and feelings. So, friend, what is the difference, what is the point, what is the distinction between the teaching of the Dhamma by the ascetic Gotama and our teaching, between his instruction and our instruction?’ The bhikkhus reported this matter to the Blessed One. It was spoken concerning that matter, venerable sir.

စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တ

The Shorter Discourse on the Aggregate of Suffering

ပုစ္ဆာ – စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တံ [Pg.47] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: “But, friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Cūḷadukkhakkhandha Sutta spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ မဟာနာမံ သက္ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, မဟာနာမော ဘန္တေ သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဒီဃရတ္တာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ ‘လောဘော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော, ဒေါသော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော, မောဟော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ, ဧဝဉ္စာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ ‘လောဘော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော, ဒေါသော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော, မောဟော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ. အထ စ ပန မေ ဧကဒါ လောဘဓမ္မာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ, ဒေါသဓမ္မာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ, မောဟဓမ္မာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ, တဿ မယှံ ဘန္တေ ဧဝံ ဟောတိ ‘ကော သု နာမ မေ ဓမ္မော အဇ္ဈတ္တံ အပ္ပဟိနော[Pg.48], ယေန မေ ဧကဒါ လောဘဓမ္မာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ, ဒေါသဓမ္မာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ, မောဟဓမ္မာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တီ’တိ’’, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: “Venerable sir, it was spoken at Kapilavatthu, among the Sakyans, concerning Mahānāma the Sakyan. Venerable sir, Mahānāma the Sakyan approached the Blessed One and said: ‘For a long time, venerable sir, I have understood the Dhamma taught by the Blessed One thus: "Greed is an imperfection of the mind, hatred is an imperfection of the mind, delusion is an imperfection of the mind." And yet, venerable sir, sometimes greed overwhelms my mind, hatred overwhelms my mind, delusion overwhelms my mind. Then, venerable sir, it occurs to me: "What quality within me remains unabandoned, such that sometimes greed overwhelms my mind, hatred overwhelms my mind, delusion overwhelms my mind?"’ It was spoken on that occasion, venerable sir.”

အနုမာနသုတ္တ

The Inference Discourse

ပုစ္ဆာ – အနုမာနသုတ္တံ [Pg.49] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကေန ဘာသိတံ.

Question: “But friend, where, concerning whom, and by whom was the Inference Sutta spoken?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဘဂ္ဂေသု ဘန္တေ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေန သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply: “Venerable sir, it was spoken in the Bhesakaḷā Grove at Susumāragira, among the Bhaggas, by the Venerable Mahāmoggallāna concerning many monks.”

စေတောခိလသုတ္တ

The Mental Barrenness Discourse

ပုစ္ဆာ – စေတောခိလသုတ္တံ [Pg.50] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: “But friend, where and concerning whom was the Mental Barrenness Discourse spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several monks.”

ဝနပတ္ထသုတ္တ

The Forest Thicket Discourse

ပုစ္ဆာ – ဝနပတ္ထသုတ္တံ [Pg.53] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: "But, friend, where and with reference to whom was the Forest Thicket Discourse spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several monks.”

မဓုပိဏ္ဍိကသုတ္တ

The Honeyball Discourse

ပုစ္ဆာ – မဓုပိဏ္ဍိကသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: "But, friend, where, concerning whom, and regarding what topic was the Honeyball Sutta spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ဒဏ္ဍပါဏိံ သက္ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ဒဏ္ဍပါဏိ ဘန္တေ သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိံ ဝါဒီ သမဏော ကိမက္ခာယီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: “Venerable sir, it was spoken concerning Daṇḍapāṇi the Sakyan, among the Sakyans. Venerable sir, Daṇḍapāṇi the Sakyan approached the Blessed One and said: ‘What does the recluse assert? What does he explain?’ It was spoken on that occasion, venerable sir.”

ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ္တ

The Discourse on the Two Kinds of Thought

ပုစ္ဆာ – ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ္တံ [Pg.56] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: "But, friend, where and about whom was the Discourse on the Two Kinds of Thought spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several monks.”

ဝိတက္ကသဏ္ဌာနသုတ္တ

The Discourse on the Quieting of Thoughts

ပုစ္ဆာ – ဝိတက္ကသဏ္ဌာနသုတ္တံ [Pg.57] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: "But, friend, where and concerning whom was the Discourse on the Quieting of Thoughts spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several monks.”

ကကစူပမသုတ္တ

The Simile of the Saw Discourse

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.58] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ကကစူပမသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – "Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Simile of the Saw Discourse spoken by the Blessed One… the Perfectly Self-Enlightened One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ မောဠိယဖဂ္ဂုနံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အာယသ္မာ ဘန္တေ မောဠိယဖဂ္ဂုနော ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ [Pg.59] အတိဝေလံ သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the Venerable Moḷiyaphagguna. Venerable sir, the Venerable Moḷiyaphagguna dwells associating excessively with nuns. It was spoken on that occasion, venerable sir."

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.61] ခေါ အာဝုသော အာယသ္မတော မောဠိယဖဂ္ဂုနဿ တံ ဘဂဝတော ဩဝါဒံ သုတွာ ကထံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ, ကထဉ္ဇ ဘဂဝါ ဥတ္တရိ ဘိက္ခူန ဩဝါဒမဒါသိ.

Question – "Then, friend, when the Venerable Moḷiyaphagguna heard that advice of the Blessed One, what thought arose in his mind, and what further advice did the Blessed One give to the monks?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ မောဠိယဖဂ္ဂုနဿ ဘဂဝတော ဣမံ ဩဝါဒံ သုတွာ ဘိက္ခုနိသံသဂ္ဂတော ဩရမိဿာမိ ဝိရမိဿာမီတိပိ စိတ္တံ န ဥပ္ပန္နံ, အသံဝရမေဝ ဘန္တေ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ, ဘဂဝါ စ ဘန္တေ အာရာဓယိံသု ဝတ မေ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူ ဧကံ သမယံ စိတ္တံ, ဧဝမာဒိနာ ဥတ္တရိ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒမဒါသိ.

Reply – "Then, venerable sir, upon hearing this advice from the Blessed One, the thought did not arise in the Venerable Moḷiyaphagguna’s mind: ‘I will withdraw and abstain from association with nuns.’ Instead, venerable sir, an unrestrained thought arose in his mind. And venerable sir, the Blessed One gave further advice to the monks, beginning with: ‘Monks, at one time the monks indeed pleased my mind…’"

ဥဘတော [Pg.64] ဒဏ္ဍကေန စေပိ ဘိက္ခဝေ ကကစေန စောရာ ဩစရကာ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ဩကန္တေယျုံ.

"Monks, even if bandits and marauders were to sever you limb by limb with a two-handled saw,"

အလဂဒ္ဒူပမသုတ္တ

The Simile of the Water-Snake Discourse

ပုစ္ဆာ – အလဂဒ္ဒူပမသုတ္တံ [Pg.65] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – "Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Simile of the Water-Snake Discourse spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အရိဋ္ဌံ ဘိက္ခုံ ဂဒ္ဓဗာဓိပုဗ္ဗံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အရိဋ္ဌဿ ဘန္တေ ဘိက္ခုနော ဂဒ္ဓဗာဓိပုဗ္ဗဿ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ‘‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာဒါမိ, ယထာ ယေမေ အန္တရာယိကာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, တေ ပဋိသေဝတော နာလံ အန္တရာယာယာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the monk Ariṭṭha, formerly a vulture trapper. Venerable sir, such an evil wrong view had arisen in the monk Ariṭṭha, formerly a vulture trapper: ‘As I understand the Dhamma taught by the Blessed One, those things declared by the Blessed One to be impediments are not in fact impediments for one who engages in them.’ It was spoken on that occasion, venerable sir."

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.68] ခေါ အာဝုသော အာယသ္မတော အရိဋ္ဌဿ ဂဒ္ဓဗာဓိပုဗ္ဗဿ ကထံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ, ကထဉ္စ ဘဂဝါ ဥတ္တရိ ဘိက္ခုနံ ဓမ္မဒေသနံ ပဝတ္တေသိ.

Question – "Then, friend, how did that train of thought arise in the mind of the Venerable Ariṭṭha, formerly a vulture trapper, and how did the Blessed One further expound the Dhamma to the monks?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ အရိဋ္ဌဿ ဘိက္ခုနော ဂဒ္ဓဗာဓိပုဗ္ဗဿ ‘‘ကိဉ္စာပိ မံ ဘဂဝါ မောဃပုရိသဝါဒေန ဝဒေသိ, န ခေါ ပန မေ မဂ္ဂဖလာနံ ဥပနိဿယော န ဟောတိ, သွာဟံ အာရဘိတွာ ဃဋ္ဋေတွာ မဂ္ဂဖလာနိ နိဗ္ဗတ္တေဿာမီ’’တိ, ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ, ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ဒုပ္ပညဿ အလဂဒ္ဒူပမံ ဒဿေတွာ အလဂဒ္ဒူပမံ ပရိယတ္တိဉ္စ ဒဿေတွာ ပညဝတော အလဂဒ္ဒူပမာယ စ ကုလ္လူပမာယ စ ပညဝတော နိဿရဏပရိယတ္တိံ ဒဿေတွာ ဆ စ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနာနိ, တေသဉ္စ ဆန္နံ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနာနံ ဝိနိဝေဌနာကာရံ ဒဿေတွာ ပရိယောသာနေ စ ခန္ဓကမ္မဋ္ဌာနံ အရဟတ္တနိကူဋေန ဒဿေတွာ ဥတ္တရိ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မကထံ ပဝတ္တေသိ.

Reply – "Then, venerable sir, this thought arose in the mind of the monk Ariṭṭha, formerly a vulture trapper: ‘Even though the Blessed One calls me a worthless man, it is not that I lack the supporting condition for the paths and their fruits. By striving and exerting myself, I will bring forth the paths and their fruits.’ Thus, venerable sir, this thought arose in his mind. And venerable sir, the Blessed One, having shown the simile of the water-snake to the unwise, and having shown the teaching of the water-snake simile, and having shown the teaching of escape for the wise by means of the simile of the water-snake and the simile of the raft, and having shown the six grounds for views and the way of disentanglement from these six grounds for views, and having concluded by presenting the meditation subject of the aggregates culminating in arahantship, then gave a further Dhamma talk to the monks."

ဝမ္မိကသုတ္တ

The Anthill Discourse

ပုစ္ဆာ – ဓမ္မိကသုတ္တံ [Pg.73] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – "But, friend, where was the Vammika Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ကုမာရကဿပံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ကုမာရကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝမ္မိကပဉှံ ပုစ္ဆိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Kumāra Kassapa. The Venerable Kumāra Kassapa, venerable sir, approached the Blessed One and asked the anthill question. It was spoken on that occasion, venerable sir."

ရထဝိနီတသုတ္တ

The Relay of Chariots Discourse

ပုစ္ဆာ – ရထဝိနီတသုတ္တံ [Pg.74] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကေန ဘာသိတံ.

Question – "But, friend, where was the Rathavinīta Sutta spoken, and by whom?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မတာ စ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ အာယသ္မတာ စ ပုဏ္ဏေန မန္တာဏိပုတ္တေန အညမညံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝသေန ဘာသိတံ.

Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken by the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, and the Venerable Puṇṇa Mantāṇiputta, by way of mutual questions and answers."

နိဝါပသုတ္တ

The Bait Discourse

ပုစ္ဆာ – နိဝါပသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question – "But, friend, where was the Nivāpa Sutta spoken by the Blessed One, and concerning whom?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks."

ပုစ္ဆာ – ဣမသ္မိံ [Pg.77] အာဝုသော သုတ္တေ ကော နိဝါပေါ ကော နေဝါပိကော ကာ နေဝါပိကပရိသာ ကာ မိဂဇာတာ ကထဉ္စေတိဿာ ဥပမာယ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

Question – "In this discourse, friend, what is the bait, who is the bait-layer, what is the bait-layer's retinue, what are the kinds of deer, and how should the meaning of this simile be understood?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမသ္မိံ ဘန္တေ သုတ္တေ နိဝါပေါတိ ခေါ ဘန္တေ ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ, နေဝါပိကောတိ ခေါ ဘန္တေ မာရဿေတံ ပါပိမတော အဓိဝစနံ, နေဝါပိကပရိသာတိ ခေါ ဘန္တေ မာရပရိသာယေတံ အဓိဝစနံ, မိဂဇာတာတိ ခေါ ဘန္တေ သမဏဗြာဟ္မဏာနမေတံ အဓိဝစနံ, ဣမသ္မိံ ဘန္တေ သုတ္တေ ဧတဿ အတ္ထော ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

Reply – "In this discourse, venerable sir, 'bait' is a designation for the five strands of sensual pleasure. 'Bait-layer' is a designation for Māra the Evil One. 'Bait-layer's retinue' is a designation for Māra’s retinue. 'Kinds of deer' is a designation for ascetics and brahmins. In this discourse, venerable sir, the meaning should be understood thus."

ပါသရာသိသုတ္တ

The Heap of Snares Discourse

ပုစ္ဆာ – ကေနာဝုသော [Pg.79] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပါသရာသိသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – "Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Pāsarāsi Sutta spoken by the Blessed One… the Perfectly Self-Enlightened One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သမ္ဗဟုလာ ဘန္တေ ဘိက္ခူ ရမ္မကဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဿမေ ဘဂဝန္တံ အာရဗ္ဘ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္နိသီဒိံသု, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks. Venerable sir, a number of monks were sitting together in the hermitage of the brahmin Rammaka for a Dhamma discussion concerning the Blessed One. It was spoken on that occasion, venerable sir."

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.81] ခေါ အာဝုသော တေသံ သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္နိသိန္နာနံ ကီဒိသံ ဓမ္မကထံ ကထေသိ.

Question – "Then, friend, what kind of Dhamma talk did he deliver to those monks who were sitting together for a Dhamma discussion?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဓု ဘိက္ခဝေ ဧတံ ခေါ ဘိက္ခဝေ တုမှာကံ ပတိရူပံ ကုလပုတ္တာနံ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ, ယံ တုမှေ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္နိသီဒေယျာထ, သန္နိပတိတာနံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒွယံ ကရဏီယံ ဓမ္မီ ဝါ ကထာ အရိယော ဝါ တုဏှီဘာဝေါ. ဒွေမာ ဘိက္ခဝေ ပရိယေသနာ အရိယာ စ ပရိယေသနာ အနရိယာ စ ပရိယေသနာ. ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ သန္နိပတိတာနံ တေသံ ဘိက္ခူနံ အရိယပရိယေသနဉ္စ အနရိယပရိယေသနဉ္စ ဝိဘဇိတွာ ဒေသေသိ.

Reply – "‘Good, monks. It is fitting for you, monks, as sons of good families who have gone forth out of faith from the household life into homelessness, that you should gather for a discussion on the Dhamma. When you have gathered, monks, two things are to be done: either a discussion on the Dhamma or noble silence. Monks, there are these two kinds of search: the noble search and the ignoble search.’ Beginning in this way, venerable sir, the Blessed One analyzed and taught the noble search and the ignoble search to those assembled monks."

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.83] ဘဂဝါ အတ္တနာပိ အနရိယပရိယေသနံ ပဟာယ အရိယပရိယေသနာယ ပရိယေသိတဘာဝံ ပကာသေသိ.

Question – "And how, friend, did the Blessed One, having himself abandoned the ignoble search, proclaim that he had undertaken the noble search?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – အဟမ္ပိ သုဒံ ဘိက္ခဝေ ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗောဓိသတ္တောဝ သမာနော အတ္တနာ ဇာတိဓမ္မော သမာနော ဇာတိဓမ္မံယေဝ ပရိယေသာမိ, အတ္တနာ ဇရာဓမ္မော ဗျာဓိဓမ္မော မရဏဓမ္မော သောကဓမ္မော သံကိလေသဓမ္မော သမာနော သံကိလေသဓမ္မံယေဝ ပရိယေသာမိ. ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ အတ္တနာပိ အနရိယပရိယေသနံ ပဟာယ အရိယပရိယေသနာယ ပရိယေသိတဘာဝံ ပကာသေသိ.

Reply – "‘I too, monks, before my full enlightenment, while still an unenlightened Bodhisatta, being myself subject to birth, sought what was also subject to birth; being myself subject to aging, illness, death, sorrow, and defilement, I sought what was also subject to aging, illness, death, sorrow, and defilement.’ Beginning in this way, venerable sir, the Blessed One, having himself abandoned the ignoble search, proclaimed that he had undertaken the noble search."

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.85] ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ အာဝုသော ဘဂဝတော အဇပါလနိဂြောဓရုက္ခမူလေ နိသိန္နဿ ဓမ္မဒေသနာယ ကတသန္နိဋ္ဌာနဿ ကီဒိသော

Question – "Friend, for the Blessed One, newly enlightened, sitting at the foot of the Ajapāla banyan tree and having resolved to teach the Dhamma, what sort of thought arose in his mind?"

စေတသော [Pg.86] ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ, ကထဉ္စ ဓမ္မဒေသနာယ စာရိကာ အဟောသိ, ကထဉ္စ ပဌမာ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသိ.

"And how did the journey for teaching the Dhamma come about, and how did the first teaching of the Dhamma come about?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ, ကော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’’တိ ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတော ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဇပါလနိဂြောဓမူလေ ဓမ္မဒေသနာယ ကတသန္နိဋ္ဌာနဿ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ, အထ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဗာရာဏသီ, တေန ပဒသာယေဝ စာရိကံ ပက္ကာမိ ဓမ္မဒေသနာယ, ဒွေမေ ဘိက္ခဝေ အန္တာ ပဗ္ဗဇိတေန န သေဝိတဗ္ဗာ, ကတမေ ဒွေ, ယော စာယံ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ ဟီနော ဂါမ္မော ပေါထုဇ္ဇနိကော အနရိယော အနတ္တသံဟိတော, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတော ပဌမာ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသိ.

The Reply – "To whom now should I first teach the Dhamma? Who will quickly understand this Dhamma?" Thus, venerable sir, this thought arose in the Blessed One, newly fully enlightened, while at the foot of the Ajapāla banyan tree, having resolved to teach the Dhamma. Then, venerable sir, after dwelling at Uruvelā as long as he pleased, the Blessed One set out on foot for Bārāṇasī to teach the Dhamma. "Monks, these two extremes are not to be cultivated by one who has gone forth. Which two? That which is indulgence in sensual pleasures—low, vulgar, common, ignoble, unbeneficial..." Beginning thus, venerable sir, was the Blessed One’s first teaching of the Dhamma.

သဗ္ဗာဘိဘူ [Pg.89] သဗ္ဗဝိဒူဟမသ္မိ,သဗ္ဗဓမ္မေသု အနူပလိတ္တော;

သဗ္ဗဉ္ဇဟော တဏှာက္ခယေ ဝိမုတ္တော,သယံ အဘိညာယ ကမုဒ္ဒိသေယျံ.

All-vanquishing, all-knowing am I, unstained by all things; all-renouncing, freed by the destruction of craving, having directly known by myself, whom should I point to as my teacher?

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.92] ဘဂဝါ ပါသရာသိဥပမာယ တံ ဒေသနံ ပရိနိဋ္ဌာပေသိ.

The Question – And how, friend, did the Blessed One bring that teaching to a conclusion with the simile of the heap of snares?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဉ္စိမေ ဘိက္ခဝေ ကာမဂုဏာ, ကတမေ ပဉ္စ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ. ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ. ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ. ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယေ ဟိ ကေစိ ဘိက္ခဝေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေ ကာမဂုဏေ ဂထိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောပန္နာ အနာဒီနဝဒဿာဝိနော အနိဿရဏပညာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, တေ ဧဝမဿု ဝေဒိတဗ္ဗာ ‘‘အနယမာပန္နာ ဗျာသနမာပန္နာ ယထာကာမကရဏီယာ ပါပိမတော’’, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ ပါသရာသိဥပမာယ ဓမ္မဒေသနံ ပရိနိဋ္ဌာပေသိ.

The Reply – "Monks, there are these five strands of sensual pleasure. Which five? Forms cognizable by the eye—desirable, pleasing, delightful, of a lovely form, connected with sensual desire, enticing. Sounds cognizable by the ear... Smells cognizable by the nose... Tastes cognizable by the tongue... Tangibles cognizable by the body—desirable, pleasing, delightful, of a lovely form, connected with sensual desire, enticing. These, monks, are the five strands of sensual pleasure. Whatever ascetics or brahmins are tied to, infatuated with, and obsessed by these sensual pleasures, not seeing the danger and lacking the wisdom of escape, they partake of them—they should be understood thus: ‘They have met with misfortune, they have met with disaster, they are subject to the Evil One’s will.’" Beginning thus, venerable sir, the Blessed One concluded the teaching on the Dhamma with the simile of the heap of snares.

စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ္တ

The Shorter Discourse on the Simile of the Elephant's Footprint

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.94] ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – Friend, by the Knower… by the Perfectly Self-Enlightened One, where, concerning whom, and on what matter was the Shorter Discourse on the Simile of the Elephant's Footprint spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ဇာဏုဿောဏိံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဇာဏုဿောဏိ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာဝတကော အဟောသိ ပိလောတိကေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ, တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the brahmin Jāṇussoṇi. The brahmin Jāṇussoṇi, venerable sir, having approached the Blessed One, reported to him the entire conversation he had had with the wanderer Pilotika. On that matter, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.98] ဘဂဝါ ဟတ္ထိပဒေါပမံ ဝိတ္ထာရေန ပရိပူရေတွာ ဒေသေသိ.

The Question – And how, friend, did the Blessed One teach the simile of the elephant's footprint, having completed it in detail?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘န ခေါ ဗြာဟ္မဏ ဧတ္တာဝတာ ဟတ္ထိပဒေါပမော ဝိတ္ထာရေန ပရိပူရော ဟောတိ, အပိ စ ဗြာဟ္မဏ ယထာ ဟတ္ထိပဒေါပမော ဝိတ္ထာရေန ပရိပူရော ဟောတိ, တံ သုဏာဟိ သာဓုကံ မနသိကရောဟိ ဘာသိဿာမီ’’တိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဟတ္ထိပဒေါပမံ ပရိပူရေတွာ ဗြာဟ္မဏဿ ဇာဏုဿောဏိဿ ဒေသေသိ.

The Reply – “Not to this extent, brahmin, is the simile of the elephant’s footprint complete in detail. But, brahmin, as to how the simile of the elephant’s footprint is complete in detail, listen to that, pay close attention, and I will speak.” Beginning thus, venerable sir, the Blessed One, having completed the simile of the elephant’s footprint, taught it to the brahmin Jāṇussoṇi.

မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ္တ

The Greater Discourse on the Simile of the Elephant's Footprint

ပုစ္ဆာ – မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ္တံ [Pg.102] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကေန ဘာသိတံ.

The Question – But, friend, the Greater Discourse on the Simile of the Elephant’s Footprint – where, concerning whom, and by whom was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, concerning a number of bhikkhus.

မဟာသာရောပမသုတ္တ

The Greater Discourse on the Simile of the Heartwood

ပုစ္ဆာ – မဟာသာရောပမသုတ္တံ [Pg.103] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – But, friend, the Greater Discourse on the Simile of the Heartwood – where, concerning whom, and on what matter was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ဒေဝဒတ္တော ဘန္တေ သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ရုဟိရုပ္ပာဒကမ္မံ ကတွာ အစိရပက္ကန္တော ဟောတိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning Devadatta. Devadatta, venerable sir, having split the Saṅgha and committed the act of causing blood to flow, had recently departed. On that matter, venerable sir, it was spoken.

စူဠသာရောပမသုတ္တ

The Shorter Discourse on the Simile of the Heartwood

ပုစ္ဆာ – စူဠသာရောပမသုတ္တံ [Pg.105] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – But, friend, the Shorter Discourse on the Simile of the Heartwood – where, concerning whom, and on what matter was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ပိင်္ဂလကောစ္ဆံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ပိင်္ဂလကောစ္ဆော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the brahmin Piṅgalakoccha. The brahmin Piṅgalakoccha, venerable sir, approached the Blessed One and asked a question. On that matter, venerable sir, it was spoken.

စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ္တ

The Shorter Discourse at Gosiṅga

ပုစ္ဆာ – စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ္တံ [Pg.106] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

The Question – But, friend, the Shorter Discourse at Gosiṅga – where and with whom was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – နာဘိကေ ဘန္တေ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနဒါယေ အာယသ္မတာ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

The Reply – At Nābhika, venerable sir, in the Gosiṅga Sāla-tree Grove, it was spoken with the Venerable Elder Anuruddha.

မဟာဂေါသိင်္ဂသုတ္တ

The Greater Discourse at Gosiṅga

ပုစ္ဆာ – မဟာဂေါသိင်္ဂသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

The Question – But, friend, the Greater Discourse at Gosiṅga – where and with whom was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဂေါသိင်္ဂသာလဝနဒါယေ ဘန္တေ အာယသ္မတာ စ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ အာယသ္မတာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

The Reply – In the Gosiṅga Sāla-tree Grove, venerable sir, it was spoken with the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, and with the Venerable Elder Mahāmoggallāna.

မဟာဂေါပါလကသုတ္တ

The Greater Discourse on the Cowherd

ပုစ္ဆာ – မဟာဂေါပါလကသုတ္တံ [Pg.107] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Question – But, friend, the Greater Discourse on the Cowherd – where and concerning whom was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of bhikkhus.

စူဠဂေါပါလကသုတ္တ

The Shorter Discourse on the Cowherd

ပုစ္ဆာ – စူဠဂေါပါလကသုတ္တံ [Pg.109] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Question – But, friend, the Shorter Discourse on the Cowherd – where and concerning whom was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝဇ္ဇီသု ဘန္တေ ဥက္ကစေလာယံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Reply – Among the Vajjis, venerable sir, at Ukkacelā on the bank of the river Ganges, it was spoken concerning a number of bhikkhus.

စူဠသစ္စကသုတ္တ

The Shorter Discourse with Saccaka

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.110] ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စူဠသစ္စကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But, friend, by the Knower… by the Perfectly Enlightened One, where was the Shorter Discourse with Saccaka spoken, concerning whom, and on what matter?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝေသာလိယံ ဘန္တေ သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော မဟတိယာ လိစ္ဆဝိပရိသာယ သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကထံ ပန ဘဝံ ဂေါတမော သာဝကေ ဝိနေတိ, ကထံ ဘာဂါ စ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ သာဝကေသု အနုသာသနီ ဗဟုလာ ပဝတ္တတီ’’တိ, အထ ဘန္တေ ဘဂဝတာ အနိစ္စဝါဒေ စ အနတ္တဝါဒေ စ ပကာသိတေ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ပထဝီဥပမံ ဒဿေတွာ အတ္တနော အတ္တဝါဒံ ပကာသေသိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Vesālī, venerable sir, it was spoken concerning Saccaka the Nigaṇṭha’s son. Saccaka the Nigaṇṭha’s son, together with a large assembly of Licchavis, approached the Blessed One. Having approached, he said this to the Blessed One: “How does the venerable Gotama train his disciples, and what kind of instruction by the venerable Gotama frequently occurs among his disciples?” Then, venerable sir, when the Blessed One had explained the doctrine of impermanence and the doctrine of non-self, Saccaka the Nigaṇṭha’s son, having presented the simile of the earth, expounded his own doctrine of self. On that matter, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.114] အာဝုသော သစ္စကေန နိဂဏ္ဌပုတ္တေန မဟာပထဝီဥပမံ ဒဿေတွာ အတ္တဝါဒေ ပကာသိတေ ကထံ ဘဂဝါ တံ အတ္တဝါဒံ ပုန ပတိဋ္ဌာပေတွာ သမနုယုဉ္ဇိ သမနုဂါဟိ သမနုဘာသိ.

Question – Friend, when Saccaka the Nigaṇṭha’s son, after presenting the simile of the great earth, had expounded his doctrine of self, how did the Blessed One cross-examine, question, and press him regarding that doctrine of self?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘နနု တွံ အဂ္ဂိဝေဿန ဧဝံ ဝဒေသိ, ရူပံ မေ အတ္တာ, ဝေဒနာ မေ အတ္တာ, သညာ မေ အတ္တာ, သင်္ခါရာ မေ အတ္တာ, ဝိညာဏံ မေ အတ္တာ’’တိ, ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝါ သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ တံ အတ္တဝါဒံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. ပတိဋ္ဌာပေတွာ စ ပန ဘန္တေ ဘဂဝါ ‘‘တေန ဟိ အဂ္ဂိဝေဿန တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ, ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ တံ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ သမနုယုဉ္ဇိ သမနုဂါဟိ သမနုဘာသိ.

Reply – “Aggivessana, do you not speak thus: ‘Form is my self, feeling is my self, perception is my self, volitional formations are my self, consciousness is my self’?” Thus, venerable sir, the Blessed One had Saccaka the Nigaṇṭha’s son reaffirm that doctrine of self. And having had him reaffirm it, venerable sir, the Blessed One, beginning with the words, “Well then, Aggivessana, I will question you on this very point. Answer as you see fit,” cross-examined, interrogated, and pressed Saccaka the Nigaṇṭha’s son.

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.119] ခေါ အာဝုသော သစ္စကေ နိဂဏ္ဌပုတ္တေ တုဏှီဘူတေ အဓောမုခေ ပဇ္ဈာယန္တေ အပ္ပဋိဘာနေ နိသိန္နေ ဒုမ္မုခေါ နာမ လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ကိံ ဝစနံ အဝေါစ.

Question – Friend, when Saccaka the Nigaṇṭha’s son was sitting silent, with face downcast, brooding, and at a loss for a reply, what did a Licchavi youth named Dummukha say to the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ ဘန္တေ သစ္စကေ နိဂဏ္ဌပုတ္တေ တုဏှီဘူတေ မင်္ကုဘူတေ ပတ္တက္ခန္ဓေ အဓောမုခေ ပဇ္ဈာယန္တေ အပ္ပဋိဘာနေ ဒုမ္မုခေါ လိစ္ဆဝိပုတ္တော [Pg.120] ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဥပမာ မံ ဘဂဝါ ပဋိဘာတီ’’တိ.

Reply – Venerable sir, when Saccaka the Nigaṇṭha’s son was sitting silent, abashed, with shoulders drooping, head down, brooding, and at a loss for a reply, the Licchavi youth Dummukha said this to the Blessed One: “A simile occurs to me, Blessed One.”

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.121] ခေါ အာဝုသော သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ကီဒိသံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ, ကထဉ္စ တံ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ.

Question – Then, friend, what question did Saccaka the Nigaṇṭha’s son ask the Blessed One, and how did the Blessed One answer it?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဒုမ္မုခံ လိစ္ဆဝိံ အပသာဒေတွာ ဘဂဝန္တံ သေခဉ္စ အသေခဉ္စ ပဉှံ ပုစ္ဆိ, ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘ဣဓ အဂ္ဂိဝေဿန မမ သာဝကော ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ’’ ဧဝမာဒိနာ သေခဉ္စ အသေခဉ္စ ပုဂ္ဂလံ ဝိဘဇိတွာ ဗျာကာသိ.

Reply – Then, venerable sir, Saccaka the Nigaṇṭha’s son, having dismissed Dummukha the Licchavi, asked the Blessed One a question concerning the trainee and the one beyond training. And the Blessed One, venerable sir, distinguished and explained the person who is a trainee and the one beyond training, beginning thus: “Here, Aggivessana, a disciple of mine regards any kind of form—past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near…”

ဗုဒ္ဓေါ [Pg.122] သော ဘဂဝါ ဗောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ.

The Blessed One, being enlightened, teaches the Dhamma for enlightenment.

ဒန္တော သော ဘဂဝါ ဒမထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ.

The Blessed One, being tamed, teaches the Dhamma for taming.

သန္တော သော ဘဂဝါ သမထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ.

The Blessed One, being at peace, teaches the Dhamma for tranquility.

တိဏ္ဏော သော ဘဂဝါ တရဏာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ.

The Blessed One, having crossed over, teaches the Dhamma for crossing over.

ပရိနိဗ္ဗုတော သော ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ.

The Blessed One, being fully pacified, teaches the Dhamma for final Nibbāna.

မဟာသစ္စကသုတ္တ

The Greater Discourse with Saccaka

ပုစ္ဆာ – မဟာသစ္စကသုတ္တံ [Pg.123] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But where, friend, was the Greater Discourse with Saccaka spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what matter?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝေသာလိယံ ဘန္တေ သစ္စကံယေဝ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သစ္စကော ဘန္တေ နိဂဏ္ဌပုတ္တော အပရဒိဝသေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော သာဝကေ အာသဇ္ဇ ဘာဝနာဒွယပဋိသံယုတ္တံ ဝါစံ ဘာသတိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Vesālī, venerable sir, it was spoken concerning Saccaka the Nigaṇṭha’s son himself. On another day, venerable sir, Saccaka the Nigaṇṭha’s son approached the Blessed One and, attacking the Blessed One’s disciples, spoke words connected with the two kinds of development. On that matter, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.124] ဘဂဝါ သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ ပဋိပုစ္ဆိတွာ ဘာဝနာဒွယံ ဝိဘဇ္ဇ ကထေသိ.

Question – And how, friend, did the Blessed One, having questioned Saccaka the Nigaṇṭha’s son in return, distinguish and explain the two kinds of development?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝါ ‘‘ကိန္တိ ပန တေ အဂ္ဂိဝေဿန ကာယဘာဝနာ သုတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ ပဋိပုစ္ဆိတွာ, ကထဉ္စ အဂ္ဂိဝေဿန အဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ အဘာဝိတစိတ္တော စ ဧဝမာဒိနာ ဘာဝနာဒွယံ ဝိဘဇိတွာ ဗျာကာသိ.

Reply – Then, venerable sir, the Blessed One, having questioned Saccaka the Nigaṇṭha’s son in return, beginning with the words, ‘But how, Aggivessana, have you heard bodily development to be?’, then distinguished and explained the two kinds of development, beginning with the words, ‘And how, Aggivessana, is one undeveloped in body and undeveloped in mind?’.

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.127] ခေါ အာဝုသော သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ကိံ ဝစနံ အဝေါစ, ကထဉ္စ ဘဂဝါ ပဓာနကာလေ အတ္တနာအနုဘူတပုဗ္ဗာ ပရမုက္ကံသဂတာ သုခဒုက္ခဝေဒနာယော ပကာသေသိ, ယာပိ ဘဂဝတော စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ အဋ္ဌံသု.

Question – Then, friend, what did Saccaka the Nigaṇṭha’s son say to the Blessed One? And how did the Blessed One describe the supreme pleasant and painful feelings previously experienced by himself during his striving, which did not overwhelm his mind?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘န ဟိ နူန ဘောတော ဂေါတမဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တထာ ရူပါ သုခါဝေဒနာ, ယထာရူပါ ဥပ္ပန္နာ သုခါဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌေယျ, န ဟိ နူန ဘောတော ဂေါတမဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ တထာရူပါ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, ယထာရူပါ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌေယျာ’’တိ အထ ခေါ ဘဂဝါ ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ အဂ္ဂိဝေဿန, ဣဓ မေ [Pg.128] အဂ္ဂိဝေဿေန ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ ပဓာနကာလေ အတ္တနာနုဘူတပုဗ္ဗာ ပရမုက္ကံသဂတာ သုခဒုက္ခဝေဒနာယော ဝိတ္ထာရေန, ယာပိ ဘဂဝတော စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ အဋ္ဌံသု.

Reply – Then, venerable sir, Saccaka the Nigaṇṭha’s son said this to the Blessed One: ‘Surely, for the venerable Gotama no such pleasant feeling arises that, having arisen, could overwhelm his mind. Surely, for the venerable Gotama no such painful feeling arises that, having arisen, could overwhelm his mind.’ Then the Blessed One said: ‘Why should it not be so, Aggivessana? Here, Aggivessana, before my enlightenment, when I was still an unenlightened Bodhisatta, it occurred to me…’ Beginning thus, venerable sir, the Blessed One described in detail the supreme pleasant and painful feelings he had previously experienced himself during his striving, which did not overwhelm his mind.

စူဠတဏှာသင်္ခယသုတ္တ

The Shorter Discourse on the Destruction of Craving

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.132] ဘဂဝတာ ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စူဠတဏှာသင်္ခယသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – By the Blessed One, the Knower… the Perfectly Enlightened One, where, friend, was the Shorter Discourse on the Destruction of Craving spoken, concerning whom, and on what matter?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သက္ကော ဘန္တေ ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိတ္တာဝတာနုခေါ ဘန္တေ ဘိက္ခု သံခိတ္တေန တဏှာသင်္ခယဝိမုတ္တော ဟောတိ အစ္စန္တနိဋ္ဌော အစ္စန္တယောဂက္ခေမိ [Pg.133] အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယောသာနော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning Sakka, lord of the devas. Sakka, venerable sir, lord of the devas, approached the Blessed One and said this: “To what extent, venerable sir, is a monk, in brief, freed through the destruction of craving, one who has reached the ultimate end, the ultimate security from the yoke, the ultimate holy life, the ultimate consummation, the best among devas and humans?” On that matter, venerable sir, it was spoken.

ကိတ္တာဝတာ [Pg.134] နု ခေါ ဘန္တေ ဘိက္ခု သံခိတ္တေန တဏှာသင်္ခယဝိမုတ္တော ဟောတိ အစ္စန္တနိဋ္ဌော အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ အစ္စန္တဗြဟ္မစာရီ အစ္စန္တပရိယာသာနော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာနံ –

To what extent, venerable sir, is a monk, in brief, freed through the destruction of craving, one who has reached the ultimate end, the ultimate security from the yoke, the ultimate holy life, the ultimate consummation, the best among devas and humans?

မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ္တ

The Greater Discourse on the Destruction of Craving

ပုစ္ဆာ – မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But where, friend, was the Greater Discourse on the Destruction of Craving spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what matter?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သာတိံ ဘိက္ခုံ ကေဝဋ္ဋပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သာတိဿ ဘန္တေ ဘိက္ခုနော ကေဝဋ္ဋပုတ္တဿ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ‘‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ တဒေဝိဒံ ဝိညာဏံ သန္ဓာဝတိ [Pg.135] သံသရတိ အနည’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the monk Sāti, the fisherman's son. For the monk Sāti, the fisherman's son, venerable sir, this pernicious view had arisen: ‘As I understand the Dhamma taught by the Blessed One, it is this very consciousness that runs on and transmigrates, not another.’ On that matter, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.136] ခေါ အာဝုသော ဘဂဝါ ကထံ ဘိက္ခူ အာမန္တေတွာ စ ပဋိပုစ္ဆိတွာ စ အနတ္တဘာဝဒီပိကံ ဓမ္မကထံ ကထေသိ.

Question – Then, friend, how did the Blessed One, having addressed and questioned the monks in return, give a Dhamma discourse that illuminates the state of non-self?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ ‘‘တံ ကိံ မညထ ဘိက္ခဝေ, အပိနာယံ သာတိ ဘိက္ခု ကေဝဋ္ဋပုတ္တော ဥသ္မီကတောပိ ဣသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ’’တိ အာမန္တေတွာ, တုမှေပိ မေ ဘိက္ခဝေ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာထတျာဒိနာ ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆိတွာ စ ယံ ယဒေဝ ဘိက္ခဝေ ပစ္စယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝိညာဏံ, တေန တေနေဝ ဝိညာဏံ တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ, စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ [Pg.137] စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏံ တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အနတ္တတာဒီပိကံ ဓမ္မိံ ကထံ ကထေသိ.

The Reply – Then, venerable sir, the Blessed One addressed the monks: “What do you think, monks, has this monk Sāti, the son of a fisherman, kindled even a spark in this Dhamma and Discipline?” Having addressed them, and questioning the monks further with, “Monks, do you too understand the Dhamma as taught by me thus?”—and so on—he delivered a Dhamma talk illuminating the nature of non-self, saying: “Monks, dependent on whatever condition consciousness arises, it is reckoned accordingly. Dependent on the eye and forms, consciousness arises—it is reckoned as eye-consciousness.” And so on, venerable sir, he delivered a Dhamma talk illuminating the nature of non-self.

မဟာအဿပုရသုတ္တ

The Great Discourse at Assapura

ပုစ္ဆာ – မဟာအဿပုရသုတ္တံ [Pg.139] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Now, friend, where was the Great Discourse at Assapura spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what subject was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အင်္ဂေသု ဘန္တေ အဿပုရေ နာမ အင်္ဂါနံ နိဂမေ ဗဟူ မနုဿေ သဒ္ဓေ ပသန္နေ အာရဗ္ဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဗဟူ ဘန္တေ မနုဿာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ဘိက္ခုသံဃံ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိံသု, သဗ္ဗကာလဉ္စ ရတနတ္တယပဋိသံယုတ္တံ ဝဏ္ဏကထံယေဝ ကထယိံသု. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, it was spoken in the Aṅga country, in the market town of the Aṅgas named Assapura, concerning many people who were faithful and devoted. Venerable sir, many faithful and devoted people respectfully attended to the Saṅgha and always spoke only words of praise connected with the Triple Gem. Venerable sir, it was spoken on that occasion.

ပုစ္ဆာ – ကတမေ [Pg.140] အာဝုသော တတ္ထ ဘဂဝတာ ဓမ္မာ သမဏကရဏာ စ ဗြာဟ္မဏကရဏာ စ ဥတ္တရုတ္တရိ ပဏီတပဏီတာ ဒေသိတာ.

Question: Friend, which qualities were taught there by the Blessed One as practices that make one an ascetic and a brahmin, progressively higher and more sublime?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဟိရောတ္တပ္ပာ [Pg.141] ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရော ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရော ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရော ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ ဘောဇနေမတ္တညုတာ ဇာဂရိယာနုယောဂေါ သတိသမ္ပဇညံ နီဝရဏပ္ပဟာနံ စတ္တာရိ စ ဈာနာနိ တိဿော စ ဝိဇ္ဇာ ဣမေ ခေါ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ သမဏကရဏာ စ ဗြာဟ္မဏကရဏာ စ ဥတ္တရုတ္တရိ ပဏီတပဏီတာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ.

Answer: Moral shame and moral dread, purity of bodily conduct, purity of verbal conduct, purity of mental conduct, purity of livelihood, guarding the sense doors, moderation in food, devotion to wakefulness, mindfulness and clear comprehension, the abandonment of the hindrances, the four jhānas, and the three knowledges—these, venerable sir, are the qualities the Blessed One taught there as making one an ascetic and a brahmin, progressively higher and more sublime.

စူဠအဿပုရသုတ္တ

The Shorter Discourse at Assapura

ပုစ္ဆာ – စူဠအဿပုရသုတ္တံ [Pg.143] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္တ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where and concerning whom was the Shorter Discourse at Assapura spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တသ္မိံယေဝ ဘန္တေ အဿပုရေ နိဂမေ တေယေဝ မနုဿေ သဒ္ဓေ ပသန္နေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, တသ္မိံယေဝ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, it was spoken in that very market town of Assapura, concerning those very faithful and devoted people; venerable sir, it was spoken on that very subject.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.144] တတ္ထ ဘဂဝတာ သမဏသာမီစိပ္ပဋိပဒါ စ အဿမဏသာမီစိပ္ပဋိပဒါ စ ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

Question: And how, friend, did the Blessed One there distinguish and teach the proper practice of an ascetic and the improper practice of an ascetic?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု န သမဏသာမီစိပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုနော အဘိဇ္ဈာလုဿ အဘိဇ္ဈာ အပ္ပဟီနာ ဟောတိ, ဗျာပန္နစိတ္တဿ ဗျာပါဒေါ အပ္ပဟီနော ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ စ. ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သမဏသာမီစိပ္ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုနော အဘိဇ္ဈာလုဿ အဘိဇ္ဈာ ပဟီနာ ဟောတိ, ဗျာပန္နစိတ္တဿ ဗျာပါဒေါ ပဟီနော ဟောတိ ဧဝမာဒိနာ စ ဘန္တေ ဘဂဝတာ တတ္ထ သမဏသာမီစိပ္ပဋိပဒါ စ အဿမဏသာမီစိပ္ပဋိပဒါ စ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသိတာ.

Answer: 'And how, monks, is a monk not practicing the proper practice of an ascetic? In any monk, monks, if covetousness is unabandoned in one who is covetous, if ill will is unabandoned in one with a mind of ill will...' and so on. 'And how, monks, is a monk practicing the proper practice of an ascetic? In any monk, monks, if covetousness is abandoned in one who is covetous, if ill will is abandoned in one with a mind of ill will...' and so on. Thus, venerable sir, the Blessed One there distinguished and explained in detail the proper practice of an ascetic and the improper practice of an ascetic.

သာလေယျကသုတ္တ

The Discourse to the People of Sālā

ပုစ္ဆာ – သာလေယျကသုတ္တံ [Pg.146] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse to the People of Sālā spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသလေသု ဘန္တေ သာလာယံ နာမ ဗြာဟ္မဏဂါမေ သာလေယျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သာလေယျကာ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘ကော နု ခေါ ဘော ဂေါတမ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, ကော ပန ဘော ဂေါတမ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, it was spoken in the Kosala country, in the brahmin village named Sālā, concerning the Sāleyyaka brahmin householders. The Sāleyyaka brahmin householders approached the Blessed One and said: 'What is the cause, Master Gotama, what is the reason, why some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a lower realm, in hell? And what is the cause, Master Gotama, what is the reason, why some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world?' It was spoken on that subject, venerable sir.

ဝေရဉ္ဇကသုတ္တ

The Discourse to the People of Verañjā

ပုစ္ဆာ – ဝေရဉ္ဇကသုတ္တံ [Pg.148] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where was the Discourse to the People of Verañjā spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ဝေရဉ္ဇကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဝေရဉ္ဇကာ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ ‘‘ကော နု ခေါ ဘော ဂေါတမ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, ကော ပန ဘော ဂေါတမ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Verañjaka brahmin householders. The Verañjaka brahmin householders, venerable sir, approached the Blessed One and said: 'What is the cause, Master Gotama, what is the reason, why some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a lower realm, in hell? And what is the cause, Master Gotama, what is the reason, why some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world?' On this subject, venerable sir, it was spoken.

မဟာဝေဒလ္လသုတ္တ

The Greater Vedalla Sutta

ပုစ္ဆာ – မဟာဝေဒလ္လသုတ္တံ ပနာဝုသော ကတ္ထ ကေန ဘာသိတံ.

Question: But friend, where and by whom was the Greater Vedalla Sutta spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မတာ မဟာကောဋ္ဌိကေန ပုဋ္ဌေန အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ.

The Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken by the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma, when questioned by the Venerable Mahākoṭṭhita.

စူဠဝေဒလ္လသုတ္တ

The Shorter Vedalla Sutta

ပုစ္ဆာ – စူဠဝေဒလ္လသုတ္တံ [Pg.149] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကေန ဘာသိတံ.

Question: But where, friend, was the Shorter Vedalla Sutta spoken, and by whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဝိသာခေန ဥပါသကေန ပုဋ္ဌာယ ဓမ္မဒိန္နာယ ထေရိယာ ဘာသိတံ.

The Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken by the Elder Bhikkhunī Dhammadinnā when questioned by the lay follower Visākha.

စူဠဓမ္မသမာဒါနသုတ္တ

The Shorter Discourse on the Undertaking of Practices

ပုစ္ဆာ – စူဠဓမ္မသမာဒါနသုတ္တံ [Pg.150] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: But where, friend, and concerning whom was the Shorter Discourse on the Undertaking of Practices spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks.

မဟာဓမ္မသမာဒါနသုတ္တ

The Greater Discourse on the Undertaking of Practices

ပုစ္ဆာ – မဟာဓမ္မသမာဒါနသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: But where, friend, and concerning whom was the Greater Discourse on the Undertaking of Practices spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks.

ဝီမံသကသုတ္တ

The Discourse on Investigation

ပုစ္ဆာ – ဝီမံသကသုတ္တံ [Pg.151] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question – Now where, friend, and concerning whom was the Discourse on the Investigator spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks.

ကောသမ္ဗိယသုတ္တ

The Kosambī Discourse

ပုစ္ဆာ – ကောသမ္ဗိယသုတ္တံ ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Kosambī Discourse spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသမ္ဗိယံ ဘန္တေ ကောသမ္ဗိကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ကောသမ္ဗိကာ ဘန္တေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ [Pg.152] အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer – At Kosambī, venerable sir, it was spoken concerning the monks of Kosambī. The monks of Kosambī, venerable sir, were given to quarrels, disputes, and contentions, dwelling while wounding each other with weapons of the mouth. On that occasion, venerable sir, it was spoken.

ဗြဟ္မနိမန္တနိကသုတ္တ

The Discourse on the Invitation of a Brahmā

ပုစ္ဆာ – ဗြဟ္မနိမန္တနိကသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Discourse on the Invitation of a Brahmā spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning a number of monks.

မာရတဇ္ဇနိယသုတ္တ

The Discourse on the Rebuke to Māra

ပုစ္ဆာ – မာရတဇ္ဇနီယသုတ္တံ [Pg.153] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where, concerning whom, on what occasion, and by whom was the Discourse on the Rebuke to Māra spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန မာရံ ပါပိမန္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. မာရော ဘန္တေ ပါပိမာ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ကုစ္ဆိဂတော ဟောတိ ကောဋ္ဌမနုပဝိဋ္ဌော. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer – Venerable sir, among the Sakyans, at Susumāragira, in the Bhesakaḷā Grove, the deer park, it was spoken by the Venerable Mahāmoggallāna concerning Māra the Evil One. Venerable sir, Māra the Evil One had entered the belly of the Venerable Mahāmoggallāna, and had penetrated his stomach. On that occasion, venerable sir, it was spoken.

မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိ

The Middle Fifty Texts

ကန္ဒရကသုတ္တ

The Discourse with Kandaraka

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.155] ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ကန္ဒရကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Discourse with Kandaraka spoken by that Blessed One who knows and sees... the Perfectly Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – စမ္ပာယံ ဘန္တေ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ ပေဿဉ္စ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တံ ကန္ဒရကဉ္စ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ကန္ဒရကော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော စ ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဝဏ္ဏံ အဘာသိ, ပေဿော စ ဘန္တေ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ဘဂဝတော စ ဓမ္မဒေသနာယ စ ဝဏ္ဏံ အဘာသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer – Venerable sir, at Campā, on the bank of the Gaggarā lotus pond, it was spoken concerning Pessa the elephant trainer’s son and the wanderer Kandaraka. Venerable sir, the wanderer Kandaraka spoke in praise of the Blessed One and the Sangha of monks, and Pessa the elephant trainer’s son, venerable sir, spoke in praise of the Blessed One and the teaching of the Dhamma. On that occasion, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.156] ခေါ အာဝုသော ကန္ဒရကေန ပရိဗ္ဗာဇကေန ဘဂဝတော စ ဘိက္ခုသံဃဿ စ အဘိပ္ပသန္နေန ဝဏ္ဏေ ဘာသိတေ ကထံ ဘဂဝါ တံ သမနုဇာနိတွာ ဓမ္မဒေသနာရမ္ဘံ အာရဘိ, ကထဉ္စ ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ဘဂဝတော စ ဓမ္မဒေသနာယ စ ဝဏ္ဏံ အဘာသိ[Pg.157], ကထဉ္စ ပေဿဿ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တဿ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

Question – Thus, friend, when the wanderer Kandaraka, being deeply confident, had spoken in praise of the Blessed One and the Sangha of monks, how did the Blessed One acknowledge him and begin the Dhamma discourse? And how did Pessa the elephant trainer’s son speak in praise of the Blessed One and the teaching of the Dhamma? And how did the Blessed One teach the Dhamma in accordance with the inclination of Pessa the elephant trainer’s son?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ကန္ဒရကေန ပရိဗ္ဗာဇကေန ဘဂဝတော စ ဘိက္ခုသံဃဿ စ အဘိပ္ပသန္နေန ဝဏ္ဏေ ဘာသိတေ ‘‘ဧဝမေတံ ကန္ဒရက ဧဝမေတံ ကန္ဒရက’’ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝါ တံ သမနုဇာနိတွာ ‘‘သန္တိ ဟိ ကန္ဒရက ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဓမ္မဒေသနံ သမာရဘိ. အထ ခေါ ဘန္တေ ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ‘‘အစ္ဆရိယံ ဘန္တေ အဗ္ဘုတံ ဘန္တေ ယာဝ သုပညတ္တာ စိမေ ဘန္တေ ဘဂဝတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတော စ ဓမ္မဒေသနာယ ဝဏ္ဏံ အဘာသိ, ဘဂဝါပိ ဘန္တေ ‘‘ဂဟနဉှေတံ ပေဿ ယဒိဒံ မနုဿာ, ဥတ္တာနကဉှေတံ ပေဿ ယဒိဒံ ပသဝေါ’’တိအာဒိနာ ပေဿဿ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တဿ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဓမ္မကထံ ဒေသေသိ.

Answer – Venerable sir, when the wanderer Kandaraka, being deeply confident, had spoken in praise of the Blessed One and the Sangha of monks, the Blessed One acknowledged him with the words, “So it is, Kandaraka, so it is, Kandaraka,” and so on, and began the Dhamma discourse with the words, “For, Kandaraka, there are monks in this Sangha of monks who are arahants, whose taints are destroyed, who have lived the holy life, done what had to be done, laid down the burden, reached their own goal, utterly destroyed the fetters of existence, and are completely liberated through final knowledge,” and so on. Then, venerable sir, Pessa the elephant trainer’s son spoke in praise of the Blessed One and the teaching of the Dhamma with the words, “It is wonderful, venerable sir, it is amazing, venerable sir, how well these four foundations of mindfulness have been declared by the Blessed One for the purification of beings, for the overcoming of sorrow and lamentation, for the passing away of pain and dejection, for the attainment of the true way, for the realization of Nibbāna,” and so on. And the Blessed One, venerable sir, taught a Dhamma talk in accordance with the inclination of Pessa the elephant trainer’s son with the words, “Profound, Pessa, is this, namely, human beings; shallow, Pessa, is that, namely, animals,” and so on.

ပုစ္ဆာ – တံ [Pg.162] ပနာဝုသော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပေဿဿ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တဿ ကီဒိသော အာနိသံသော အဓိဂတော, ကထဉ္စ ဘဂဝါ တံ ပုဂ္ဂလစတုက္ကဒေသနံ သံခိတ္တေန ဘာသိတံ, ဘိက္ခူနံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသေသိ.

Question – And, friend, having heard that Dhamma discourse, what kind of benefit was attained by Pessa the elephant trainer’s son? And how did the Blessed One, having spoken that teaching on the four kinds of persons in brief, then analyze and teach it in detail to the monks?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တံ ခေါ ပန ဘန္တေ ဓမ္မံ သုတွာ ပေဿဿ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တဿ ဒွေ အာနိသံသာ အဓိဂတာ သံဃေ စ ပသာဒေါ သတိပဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟဏူပါယော [Pg.163] စ အဘိနဝေါ. ဘဂဝါ စ ဘန္တေ တံ ပုဂ္ဂလစတုက္ကဒေသနံ ဘိက္ခူဟိ ယာစိတော ‘‘ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ပုဂ္ဂလော အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော’’တိအာဒိနာ သံခိတ္တေန ဘာသိတံ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တံ. ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသေသိ.

Answer – Venerable sir, having heard that Dhamma, Pessa the elephant trainer’s son attained two benefits: confidence in the Sangha and a new way of taking up the foundations of mindfulness. And, venerable sir, the Blessed One, when requested by the monks, having spoken that teaching on the four kinds of persons in brief with the meaning unanalyzed, beginning with, “And what, monks, is the individual devoted to the practice of tormenting himself?” and so on, then analyzed and taught it in detail.

အဋ္ဌကနာဂရသုတ္တ

The Discourse at Aṭṭhakanāgara

ပုစ္ဆာ – အဋ္ဌကနာဂရသုတ္တံ [Pg.166] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where, concerning whom, on what subject, and by whom was the Discourse at Aṭṭhakanāgara spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝေသာလိယံ ဘန္တေ ဝေဠုဝဂါမကေ ဂဟပတိံ အဋ္ဌကနာဂရံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ. ဒသမော ဘန္တေ ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဘန္တေ အာနန္ဒ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော, ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခိဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer – Venerable sir, in Vesālī, in the village of Veḷuva, it was spoken by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma, concerning the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara. Venerable sir, the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara approached the Venerable Ānanda and said this: “Venerable Ānanda, is there any one teaching declared by that Blessed One who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, whereby a monk, dwelling heedful, ardent, and resolute, might liberate his as-yet-unliberated mind, bring his as-yet-undestroyed taints to destruction, and attain the as-yet-unattained unsurpassed security from bondage?” It was spoken on that subject, venerable sir.

သေခသုတ္တ

The Discourse on the Learner

ပုစ္ဆာ – သေခသုတ္တံ [Pg.168] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where, concerning whom, on what subject, and by whom was the Discourse on the Learner spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ သန္ထာဂါရေ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ကာပိလဝတ္ထဝေ သကျေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဘဂဝါ ဘန္တေ ကာပိလဝတ္ထဝေ သကျေ ဗဟုဒေဝရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ ‘‘ပဋိဘာတု တံ အာနန္ဒ ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ သေခေါ ပါဋိပဒေါ, ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ, တမဟံ အာယမိဿာမီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer – Venerable sir, among the Sakyans, at Kapilavatthu, in the assembly hall, it was spoken by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma, concerning the Sakyans of Kapilavatthu. Venerable sir, the Blessed One, having instructed, encouraged, roused, and gladdened the Sakyans of Kapilavatthu with a Dhamma talk for much of the night, addressed the Venerable Ānanda: “Ānanda, let the learner’s course of practice be clear to you for the Sakyans of Kapilavatthu. My back is aching; I will stretch it.” It was spoken on that subject, venerable sir.

ပေါတလိယသုတ္တ

The Discourse to Potaliya

ပုစ္ဆာ – ပေါတလိယသုတ္တံ [Pg.170] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse to Potaliya spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဘန္တေ အာပဏေ နာမ အင်္ဂုတ္တရာပါနံ နိဂမေ ပေါတလိယံ ဂဟပတိံ ပဋိက္ခိတ္တသဗ္ဗကမ္မန္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ပေါတလိယော ဘန္တေ ဂဟပတိ ပဋိက္ခိတ္တသဗ္ဗကမ္မန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမန္တော ဘဂဝတာ ဂဟပတိဝါဒေန သမုဒါစရိယမာနော ကုပိတော အနတ္တမနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘တယိဒံ ဘော ဂေါတမ နစ္ဆန္နံ တယိဒံ နပ္ပတိရူပံ, ယံ မံ တွံ ဂဟပတိဝါဒေန သမုဒါစရသီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer – Venerable sir, among the Anguttarāpans, in the market town of Āpaṇa, it was spoken concerning the householder Potaliya, who had renounced all worldly activities. Venerable sir, the householder Potaliya, who had renounced all worldly activities, approached the Blessed One. As he was approaching, being addressed by the Blessed One with the term ‘householder,’ he became angry and displeased, and said this to the Blessed One: “This is not proper, Master Gotama, this is not fitting, that you address me with the term ‘householder.’” On that subject, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.172] ဘဂဝါ ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဝိတ္ထာရေန ပကာသေတွာ အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒံ ဒဿေသိ.

Question: But how, friend, did the Blessed One, after explaining in detail the drawbacks of sensual pleasures, point out the cutting off of conventional expression in the Noble Discipline?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ဘန္တေ ဘဂဝါ အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါယ အဋ္ဌ ဓမ္မေ ဝိဘဇိတွာ ‘‘သေယျထာပိ ဂဟပတိ ကုက္ကုရော ဇိဃစ္ဆာဒုဗ္ဗလျပရေတော ဂေါဃာတကသူနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတော အဿ’’ ဧဝမာဒိနာ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒဿေတွာ ပရိယောသာနေ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒံ သဗ္ဗေနသဗ္ဗံ သဗ္ဗထာသဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒေသေသိ.

Reply: Then, venerable sir, the Blessed One, having analyzed eight things for the cutting off of conventional expression in the Noble Discipline, beginning with, "Householder, suppose a dog, weakened and overcome by hunger, were to approach a butcher shop," and having shown the drawbacks in sensual pleasures, in conclusion, explained in detail, through the three knowledges, the cutting off of conventional expression in the Noble Discipline, a cutting off in every way, a cutting off utterly and entirely.

ဇီဝကသုတ္တ

The Jīvaka Sutta

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.173] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဇီဝကသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, and on what subject was the Jīvaka Sutta spoken by the Blessed One, the Perfectly Self-Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ [Pg.174] ဘန္တေ ဇီဝကံ ကောမာရဘစ္စံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဇီဝကော ဘန္တေ ကောမာရဘစ္စော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘သုတံ မေတံ ဘန္တေ သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ, တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စ ကမ္မန္တိ. ယေ တေ ဘန္တေ ဧဝမာဟံသု ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ, တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စ ကမ္မ’န္တိ, ကစ္စိ တေ ဘန္တေ ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken in Rājagaha concerning Jīvaka Komārabhacca. Jīvaka Komārabhacca approached the Blessed One and said, "Venerable sir, I have heard that animals are killed on purpose for the ascetic Gotama, and that the ascetic Gotama knowingly eats meat that has been prepared on purpose for him, a deed done on his account. Venerable sir, those who say, 'Animals are killed on purpose for the ascetic Gotama, and the ascetic Gotama knowingly eats meat that has been prepared on purpose for him, a deed done on his account,' do they speak in accordance with the Blessed One’s words, not misrepresenting the Blessed One with falsehood, and explaining the Dhamma in accordance with the Dhamma, so that no legitimate ground for criticism could arise?" On that subject, venerable sir, it was spoken.

ဥပါလိသုတ္တ

The Upāli Sutta

ပုစ္ဆာ – ဥပါလိသုတ္တံ [Pg.177] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Now, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Upāli Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – နာဠန္ဒာယံ ဘန္တေ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဥပါလိ ဘန္တေ ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘အာဂမာ နုခွိဓ ဘန္တေ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော’’တိ, ဧဝမာဒိနာ စ ဘန္တေ ဥပါလိ ဂဟပတိ ဘဂဝတော ပဋိသန္ဓာရံ ကတွာ အတ္တနော အာစရိယဿ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝါဒံ ပကာသေသိ, ဝါဒံ ဝဏ္ဏေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Nāḷandā concerning the householder Upāli. The householder Upāli, venerable sir, approached the Blessed One and said: "Venerable sir, has the naked ascetic Dīgha Tapassī come here?" And so on, venerable sir, the householder Upāli, having exchanged courteous greetings with the Blessed One, proclaimed the doctrine of his own teacher, the Nigaṇṭha Nāṭaputta, and praised the doctrine. On that subject, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.183] ခေါ အာဝုသော ဘဂဝါ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ တသ္မိံ ဝါဒေ ကထံ သမနုယုဉ္ဇီ သမနုဂါဟီ သမနုဘာသီ, ကထဉ္စဿ ဥပါယံ ဒဿေတွာ ယထာဘူတံ အတ္ထံ ဉာပေသိ.

Question: Then, friend, how did the Blessed One question, urge, and instruct the householder Upāli regarding that doctrine? And how, having shown him the way, did he make him understand the meaning as it really is?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ‘‘သစေ ခေါ တွံ ဂဟပတိ သစ္စေ ပတိဋ္ဌာယ မန္တေယျာသိ, သိယာ နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေတွာ ‘‘တံ [Pg.184] ကိံမညသိ ဂဟပတိ, ဣဓဿ နိဂဏ္ဌော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဉှဂိလာနော သီတောဒကပရိက္ခိတ္တော ဥဏှောဒကပဋိသေဝီ, သော သီတောဒကံ အလဘမာနော ကာလင်္ကရေယျာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ စတ္တာရော ဥပါယေ ဒဿေတွာ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ယထာဘူတမတ္ထံ ဉာပေသိ.

Reply: Then, venerable sir, the Blessed One, having roused the householder Upāli to speak, said: "If you, householder, were to speak based on truth, there could be a conversation between us." Then, venerable sir, the Blessed One, showing four methods, and beginning with: "What do you think, householder? Suppose here a Nigaṇṭha is sick, suffering, gravely ill, surrounded by cold water, requiring hot water. If he cannot obtain hot water, he might die," made the householder Upāli understand the truth as it is.

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.190] ခေါ အာဝုသော ဥပါလိ ဂဟပတိ ဘဂဝတာ သညာပိတော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ကီဒိသံ ပသန္နာကာရံ အကာသိ, ကထဉ္စ ဘဂဝါ တံ ပုန အနုသာသိတွာ ဥတ္တရိ ဝိနေသိ.

Question: Thus, friend, the householder Upāli was convinced by the Blessed One in this Dhamma-Vinaya. What kind of expression of conviction did he make? And how did the Blessed One further instruct and train him afterward?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘ပုရိမေနေဝါဟံ ဘန္တေ ဩပမ္မေန ဘဂဝတော အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ, အပိစာဟံ ဣမာနိ ဘဂဝတော ဝိစိတြာနိ ပဉှပဋိဘာနာနိ သောတုကာမော, ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ပစ္စနီကံ ကာတဗ္ဗံ အမညိဿ’’န္တိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဥပါလိ ဂဟပတိ ဘဂဝတာ ဝိညာပိတော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ပသန္နာကာရံ အကာသိ. တတ္ထ ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ ဂဟပတိ ကရောဟိ, အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပုန အနုသာသိတွာ ဥတ္တရိ ယာဝ ဓမ္မစက္ခုပဋိလာဘာ ဝိနေသိ.

Reply: "Venerable sir, I was already delighted and pleased by the Blessed One’s first simile. But I also wished to hear these varied and brilliant answers of the Blessed One, and so I thought it right to oppose the Blessed One." Thus, venerable sir, the householder Upāli, being informed by the Blessed One, made an expression of faith in this Dhamma-Vinaya. There, venerable sir, the Blessed One further instructed him, saying: "Householder, make a thorough investigation. Thorough investigation is good for well-known persons like you." And so on, he guided him up to the attainment of the vision of Dhamma.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.194] နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ ဂန္တွာ အာဝီမံသနာ စ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ ပစ္စုတ္တရာ ကထာ စ အဟောသိ.

Question: And how, friend, was the inquiry of the Nigaṇṭha Nāṭaputta, having gone to the house of the householder Upāli, and the conversation in reply of the householder Upāli?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘ဥမ္မတ္တောသိ တွံ ဂဟပတိ ဒတ္တောသိ တွံ ဂဟပတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ ဂန္တွာ ဝီမံသာ စ ‘‘ဘဒ္ဒိကာ ဘန္တေ အာဝဋ္ဋနီမာယာ ကလျာဏီ ဘန္တေ အာဝဋ္ဋနီမာယာတိ’’ ဧဝမာဒိနာ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ ပစ္စုတ္တရကထာ စ အဟောသိ.

Reply: "You are mad, householder; you are ruined, householder," and so on, venerable sir, was the inquiry of the Nigaṇṭha Nāṭaputta, having gone to the residence of the householder Upāli; and, "Excellent, venerable sir, is this converting trick, beautiful, venerable sir, is this converting trick," and so on, was the conversation in reply of the householder Upāli.

ဓီရဿ [Pg.198] ဝိဂတမောဟဿ,ပဘိန္နခီလဿ ဝိဇိတဝိဇယဿ;

အနီဃဿ သုသမစိတ္တဿ,ဝုဒ္ဓသီလဿ သာဓုပညဿ;

ဝေသမန္တရဿ ဝိမလဿ,ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိံ.

Of the wise one, with delusion gone, With broken stake, victorious in conquest; Untroubled, with a well-balanced mind, Advanced in virtue, with good wisdom; Of the boundless one, the stainless, I am a disciple of that Blessed One.

အကထံ ကထိဿ တုသိတဿ,ဝန္တလောကာမိသဿ မုဒိတဿ;

ကတသမဏဿ မနုဇဿ,အန္တိမသာရီရဿ နရဿ.

Of the one without doubt, content, Who has renounced worldly pleasures, joyful; Of the human being who has accomplished his task, Of the man with his final body.

အနောပမဿ [Pg.199] ဝိရဇဿ,ဘဂဝတော တဿ သာဝကော ဟမသ္မိ –

Of the Incomparable One, free from defilement, I am a disciple of that Blessed One.

တဏှစ္ဆိဒဿ ဗုဒ္ဓဿ,ဝီတဓူမဿ အနုပလိတ္တဿ.အာဟုနေယျဿ ယက္ခဿ,ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿ အတုလဿ;

မဟတော ယသဂ္ဂပတ္တဿ,ဘဂဝတော တဿ သာဝကော ဟမသ္မိ –

Of the Buddha who has cut off craving, Free from smoke, unsoiled. Of the one worthy of offerings, the spirit, The supreme person, incomparable; Of the great one who has attained the highest renown, I am a disciple of that Blessed One.

ကုက္ကုရဝတိကသုတ္တ

The Kukkuravatika Sutta

ပုစ္ဆာ – ကုက္ကုရဝတိကသုတ္တံ [Pg.200] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where was the Kukkuravatika Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောလိယေသု ဘန္တေ ဟလိဒ္ဒဝသနေ နာမ ကောလိယာနံ နိဂမေ ပုဏ္ဏဉ္စ ကောလိယပုတ္တံ ဂေါဝတိကံ အစေလဉ္စ သေနိယံ ကုက္ကုရဝတိကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ပုဏ္ဏော ဘန္တေ ကောလိယ ပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘အယံ ဘန္တေ အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဒုက္ကရကာရကော ဆမာနိက္ခိတ္တံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ, တဿ တံ ကုက္ကုရဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ, တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken among the Koliyans, in the Koliyan town of Haliddavasana, concerning Puṇṇa, the Koliyan son, a cow-ascetic, and the naked ascetic Seniya, a dog-ascetic. Puṇṇa, the Koliyan son, a cow-ascetic, said this to the Blessed One: 'Venerable sir, this naked ascetic Seniya, a dog-ascetic, performs a difficult feat: he eats food placed on the ground. This dog-practice has been undertaken and fully adopted by him for a long time. What will be his destination? What will be his future state?' On that subject, venerable sir, it was spoken.

အဘယရာဇကုမာရသုတ္တ

The Discourse to Prince Abhaya

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.201] ဇာနတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဘယရာဇကုမာရသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse to Prince Abhaya spoken by the Blessed One, the Perfectly Self-Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ မေ ဘန္တေ အဘယံ ရာဇကုမာရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အဘယော ဘန္တေ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဘာသေယျ နု ခေါ ဘန္တေ တထာဂတော တံ ဝါစံ, ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken in Rājagaha concerning Prince Abhaya. Prince Abhaya, venerable sir, approached the Blessed One and said, 'Venerable sir, would the Tathāgata speak words that are disagreeable and unpleasant to others?' On that subject, venerable sir, it was spoken.

ဗဟုဝေဒနီယသုတ္တ

The Bahuvedanīya Sutta

ပုစ္ဆာ – ဗဟုဝေဒနီယသုတ္တံ [Pg.206] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where, concerning whom, and regarding what matter was the Bahuvedanīya Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တဉ္စ ဥဒါယိံ ပဉ္စကင်္ဂဉ္စ ထပတိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ပဉ္စကင်္ဂေါ ဘန္တေ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝေဒနံ ပုစ္ဆိ, အာယသ္မာ ဘန္တေ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ ‘‘တိဿော ခေါ ထပတိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ သုခါ ဝေဒနာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘန္တေ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ ‘‘န ခေါ ဘန္တေ ဥဒါယိ တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ သုခါ ဝေဒနာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, ယာယံ ဘန္တေ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ, သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. နေဝ အသက္ခိ ခေါ ဘန္တေ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ သညာပေတုံ, န ပန အသက္ခိ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ သညာပေတုံ. အဿောသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ပဉ္စကင်္ဂေန ထပတိနာ သဒ္ဓိံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ, အထ ခေါ ဘန္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယာဝတကော အဟောသိ [Pg.207] အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ပဉ္စကင်္ဂေန ထပတိနာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ, တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, this was spoken concerning the Venerable Udāyī and the carpenter Pañcakaṅga. Venerable sir, the carpenter Pañcakaṅga approached the Venerable Udāyī and asked about feeling. The Venerable Udāyī said to the carpenter Pañcakaṅga: “Three feelings, carpenter, have been spoken of by the Blessed One: pleasant feeling, painful feeling, and neither-painful-nor-pleasant feeling.” When this was said, venerable sir, the carpenter Pañcakaṅga said to the Venerable Udāyī: “No, Venerable Udāyī, not three feelings have been spoken of by the Blessed One, but two feelings: pleasant feeling and painful feeling. That neither-painful-nor-pleasant feeling, venerable sir, has been spoken of by the Blessed One as a peaceful, sublime happiness.” Venerable sir, the Venerable Udāyī was unable to convince the carpenter Pañcakaṅga, nor was the carpenter Pañcakaṅga able to convince the Venerable Udāyī. The Venerable Ānanda heard this conversation between the Venerable Udāyī and the carpenter Pañcakaṅga. Then, venerable sir, the Venerable Ānanda reported the entire conversation to the Blessed One. On that occasion, venerable sir, it was spoken.

အပဏ္ဏကသုတ္တ

The Incontrovertible Discourse

ပုစ္ဆာ – အပဏ္ဏကသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But, friend, where was the Incontrovertible Discourse spoken by the Blessed One? In reference to whom, and on what subject matter was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသလေသု ဘန္တေ သာလာယံ နာမ ကောသလာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမေ သာလေယျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သမ္ဗဟုလာ ဘန္တေ အညတိတ္ထိယာ သာလေယျကာနံ [Pg.208] ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ အတ္တနော အတ္တနော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယော ပဋိဂ္ဂဏှာပေသုံ ဥဂ္ဂဏှာပေသုံ. တေ ပန ဘန္တေ သာလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဧကဒိဋ္ဌိယမ္ပိ ပတိဋ္ဌာတုံ န သက္ခိံသု. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – Among the Kosalans, venerable sir, in the Kosalan brahmin village named Sālā, it was spoken concerning the brahmin householders of Sālā. Venerable sir, many adherents of other sects persuaded them to accept and adopt their own wrong views. But, venerable sir, those brahmin householders of Sālā were unable to become established in even a single view. Venerable sir, it was spoken regarding that matter.

ပုစ္ဆာ – တတြ [Pg.209] အာဝုသော ဘဂဝတာ ပဌမံ မိစ္ဆာဝါဒေါ စ သမ္မာဝါဒေါ စ ကထံ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတော.

Question – There, friend, how did the Blessed One first distinguish and declare wrong view and right view?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတြ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ‘‘သန္တိ ဂဟပတယော ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော နတ္ထိ ဒိန္နံ နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ နတ္ထိ ဟုတံ နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပဌမံ မိစ္ဆာဝါဒေါ စ သမ္မာဝါဒေါ စ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတော.

Reply – There, venerable sir, the Blessed One first distinguished and declared wrong view and right view, beginning with: ‘There are, householders, some ascetics and brahmins who speak thus and hold such views: “There is no giving, no sacrifice, no offering, no fruit or result of good and bad deeds.”’

ပုစ္ဆာ – တတ္ထ [Pg.210] အာဝုသော ဘဂဝတာ မိစ္ဆာဝါဒီနဉ္စ ဒေါသော သမ္မာဝါဒီနဉ္စ ဂုဏော ကထံ ဝိစာရေတွာ ပကာသိတော.

Question – There, friend, how did the Blessed One investigate and declare the fault of those with wrong views and the virtue of those with right views?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတ္ထ ဘန္တေ ဘဂဝတာ ‘‘တတြ ဂဟပတယော ယေတေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော နတ္ထိ ဒိန္နံ နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ နတ္ထိ ဟုတံ နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ မိစ္ဆာဝါဒီနဉ္စ ဒေါသော သမ္မာဝါဒီနဉ္စ ဂုဏော ဘဂဝတာ ဝိစာရေတွာ ပကာသိတော.

Reply – Therein, venerable sir, the Blessed One has declared, after investigating, the fault of those who hold wrong views and the virtue of those who hold right views, beginning with: ‘There are, householders, those ascetics and brahmins who speak thus, who hold such views: “There is no giving, no sacrifice, no offering, no fruit or result of good and bad actions.”’

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.212] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဝိညုနော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ပဋိသဉ္စိက္ခဏာ ပကာသိတာ.

Question – But how, friend, did the Blessed One declare the reflective consideration of an intelligent person?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတြ [Pg.213] ဂဟပတယော ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဝိညုနော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ပဋိသဉ္စိက္ခဏာ ပကာသိတာ.

Reply – Therein, venerable sir, the Blessed One has declared the reflective consideration of an intelligent individual, beginning with: ‘Householders, an intelligent person reflects thus.’

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.215] ဘဂဝတာ အညေသုပိ မိစ္ဆာဝါဒသမ္မာဝါဒေသု အပဏ္ဏကပဋိပဒါ ဝိစာရေတွာ ပကာသိတာ, တံ သင်္ခေပတော ကထေသိ.

Question – And how, friend, did the Blessed One, after investigating other wrong views and right views, declare the infallible course? Please speak of it concisely.

ဝိဿဇ္ဇနာ – ယထေဝ ဘန္တေ ပဌမေ ဝါဒေ, ဧဝမေဝ ခေါ ဘန္တေ အကိရိယဝါဒါဒီသု စတူသု စ မိစ္ဆာဝါဒေသု ဒေါသံ ကိရိယဝါဒါဒီသု စ စတူသု သမ္မာဝါဒေသု ဂုဏံ, တတ္ထ စ ဝိညုနော ပုရိသဿ ပဋိသဉ္စိက္ခဏာကာရံ ဒဿေတွာ ဘဂဝတာ အပဏ္ဏကပဋိပဒါ ပကာသိတာ.

Reply – Just as, venerable sir, in the first doctrine, so too in the four wrong views beginning with the doctrine of non-action, the fault is shown, and in the four right views beginning with the doctrine of action, the virtue is shown. Therein, the Blessed One has declared the infallible practice by showing the manner of reflective consideration for a wise person.

အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တ

The Discourse of Exhortation to Rāhula at Ambalaṭṭhikā

ပုစ္ဆာ – အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ [Pg.216] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question – But where, friend, and concerning whom was the Discourse of Exhortation to Rāhula at Ambalaṭṭhikā spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Rāhula.

မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တ

The Greater Discourse of Exhortation to Rāhula

ပုစ္ဆာ – မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ [Pg.217] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what occasion was the Greater Discourse of Exhortation to Rāhula spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ရာဟုလော ဘဂဝတော စေဝ အတ္တနော စ အတ္တဘာဝသမ္ပတ္တိံ နိဿာယ ဂေဟဿိတံ ဆန္ဒရာဂံ ဥပ္ပာဒေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Rāhula. Venerable sir, on account of the perfection of his own being and that of the Blessed One, the Venerable Rāhula aroused desire and lust connected with the household life. It was spoken concerning that occasion, venerable sir.

စူဠမာလုကျသုတ္တ

The Shorter Discourse to Mālukya

ပုစ္ဆာ – စူဠမာလုကျသုတ္တံ [Pg.218] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what occasion was the Shorter Discourse to Mālukya spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ မာလုကျပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ မာလုကျပုတ္တော အတ္တနော ပဝိဝိတ္တဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ စေတသော ပရိဝိတက္ကံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Mālukyaputta. Venerable sir, the Venerable Mālukyaputta reported to the Blessed One the thought that arose in his mind while he was in seclusion, withdrawn, and in solitude. It was spoken concerning that occasion, venerable sir.

မဟာမာလုကျသုတ္တ

The Greater Discourse to Mālukya

ပုစ္ဆာ – မဟာမာလုကျသုတ္တံ [Pg.221] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what occasion was the Greater Discourse to Mālukya spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တသ္မိံယေဝ ဘန္တေ သာဝတ္ထိယံ အာယသ္မန္တံ မဟာမာလုကျပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken in that same Sāvatthī concerning the Venerable Mālukyaputta.

ဘဒ္ဒါလိသုတ္တ

The Discourse to Bhaddāli

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.222] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဘဒ္ဒါလိသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Discourse to Bhaddāli spoken by that Blessed One… the Perfectly Enlightened One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ဘဒ္ဒါလိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Bhaddāli. Venerable sir, when the Blessed One was laying down a training rule and the Saṅgha of bhikkhus was undertaking the training, the Venerable Bhaddāli expressed a lack of enthusiasm. It was spoken concerning that occasion, venerable sir.

အစ္စယော [Pg.223] မံ ဘန္တေ အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ, တဿ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယ –

Venerable sir, a transgression overcame me, foolish, deluded, and unskillful as I was, in that when the Blessed One was laying down a training rule and the Saṅgha of bhikkhus was undertaking the training, I expressed a lack of enthusiasm. May the Blessed One accept my transgression as a transgression for the sake of future restraint.

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.225] ခေါ အာဝုသော အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ကီဒိသံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ, ကထဉ္စဿ ဘဂဝါ တံ ဝိဘဇိတွာ ဗျာကာသိ.

Question – Then, friend, what sort of question did the Venerable Bhaddāli ask the Blessed One, and how did the Blessed One analyze and answer it for him?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ‘‘ကော နု ခေါ ဘန္တေ ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ ပသယု ပသယု ကာရဏံ ကရောန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ. ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘ဣဓ ဘဒ္ဒါလိ ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော ဟောတိ, အာပတ္တိဗဟုလော’’ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတော ဘဒ္ဒါလိဿ ဝိဘဇိတွာ ဗျာကာသိ.

Reply – Then, venerable sir, the Venerable Bhaddāli asked the Blessed One a question, beginning with: “What, venerable sir, is the cause, what is the reason, that they repeatedly take action against a certain bhikkhu?” The Blessed One, venerable sir, analyzed and answered it for the Venerable Bhaddāli, beginning with: “Here, Bhaddāli, a certain bhikkhu is one who frequently commits offenses, who is abundant in offenses…”

ပုစ္ဆာ – တဒါပိ [Pg.228] ခေါ အာဝုသော အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ပုနပိ ဘဂဝန္တံ ကီဒိသံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ, ကထဉ္စဿ ဘဂဝါ တမ္ပိ ဝိဘဇိတွာ ဗျာကာသိ.

Question – Then again, friend, what sort of question did the Venerable Bhaddāli ask the Blessed One, and how did the Blessed One analyze and explain that too?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တဒါပိ ဘန္တေ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ‘‘ကော နု ခေါ ဘန္တေ ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန ပုဗ္ဗေ အပ္ပတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ အဟေသုံ, ဗဟုတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဍဟိံသု. ကော ပန ဘန္တေ ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန ဧတရဟိ ဗဟုတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ ဟောန္တိ အပ္ပတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဍဟန္တီ’’တိ ဘဂဝန္တံ ပုနပိ ပဉှံ အပုစ္ဆိ. ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘ဧဝမေတံ ဘဒ္ဒါလိ ဟောတိ, သတ္တေသု ဟာယမာနေသု သဒ္ဓမ္မေ အန္တရဓာယမာနေ ဗဟုတရာနိ ဟောန္တိ အပ္ပတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဍဟန္တီ’’တိ, ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတော ဘဒ္ဒါလိဿ ဝိဘဇိတွာ ဝိဘဇိတွာ ဗျာကတာ.

Reply – Then again, venerable sir, the Venerable Bhaddāli asked the Blessed One another question: "What, venerable sir, is the cause, what is the reason, why in the past there were fewer training rules and more bhikkhus were established in final knowledge? And what, venerable sir, is the cause, what is the reason, why now there are more training rules and fewer bhikkhus are established in final knowledge?" The Blessed One, venerable sir, explained it to the Venerable Bhaddāli by analyzing it in detail, beginning with these words: "So it is, Bhaddāli. When beings are declining and the true Dhamma is disappearing, there are more training rules and fewer bhikkhus are established in final knowledge."

လဋုကိကောပမသုတ္တ

The Quail Simile Sutta

ပုစ္ဆာ – လဋုကိကောပမသုတ္တံ [Pg.1] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what occasion was the Laṭukikopama Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဘန္တေ အာပဏေ နာမ အင်္ဂုတ္တရာပါနံ နိဂမေ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ဥဒါယီ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဣဓ မယှံ ဘန္တေ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ ‘‘ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ဒုက္ခဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ သုခဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ’တိ’’. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Āpaṇa, venerable sir, a market town in the Aṅguttarāpa region, it was spoken concerning the Venerable Udāyī. Venerable sir, the Venerable Udāyī approached the Blessed One and said this: "Here, venerable sir, while I was alone in seclusion, this consideration arose in my mind: 'Truly, the Blessed One has removed many states of suffering for us. Truly, the Blessed One has brought many states of happiness for us. Truly, the Blessed One has removed many unwholesome states for us. Truly, the Blessed One has brought many wholesome states for us.'" It was spoken concerning that occasion, venerable sir.

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.4] ခေါ အာဝုသော ဘဂဝါ ကီဒိသီ ဥပမာယော ဒဿေတွာ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ အဒါသိ.

Question – Then, friend, what sort of similes did the Blessed One show when giving advice to the bhikkhus?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝါ လဋုကိကောပမံ ဟတ္ထိနာဂေါပမံ ဒလိဒ္ဒပုရိသောပမံ ဂဟပတိကောပမန္တိ စတဿော ဥပမာယော ဒဿေတွာ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒမဒါသိ.

Reply – Then, venerable sir, the Blessed One, having shown the four similes—the quail simile, the noble elephant simile, the poor man simile, and the householder simile—gave advice to the bhikkhus.

ပုစ္ဆာ – ဧဝဉ္စာဝုသော [Pg.8] ဘဂဝါ စတူဟိ ဥပမာဟိ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ ဒတွာ ကထံ ဥတ္တရိ ဓမ္မဒေသနံ ပဝဍ္ဎေသိ.

Question – And then, friend, having given advice to the bhikkhus with four similes, how did the Blessed One further develop the Dhamma teaching?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝါ စတူဟိ ဥပမာဟိ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ ဒတွာ ‘‘စတ္တာရော မေ ဥဒါယိ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဥတ္တရိ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မကထံ ပဝဍ္ဎေသိ.

Reply – Thus, venerable sir, the Blessed One, having given advice to the bhikkhus with four similes, further developed the Dhamma teaching for the bhikkhus beginning with: "These four persons, Udāyī, are found existing in the world."

စာတုမသုတ္တ

The Discourse at Cātuma

ပုစ္ဆာ – စာတုမသုတ္တံ [Pg.10] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But where, friend, concerning whom, and on what matter was the Cātuma Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – စာတုမာယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တာနံ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလာနတ္ထေရာနံ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေ အဓုနာ ပဗ္ဗဇိတေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ဘန္တေ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဟောန္တိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ, တေ စ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken at Cātuma concerning many newly ordained bhikkhus, pupils of the venerable elders Sāriputta and Moggallāna. Venerable sir, five hundred bhikkhus, with Sāriputta and Moggallāna at their head, had arrived at Cātuma to see the Blessed One. And those visiting bhikkhus, while exchanging greetings with the resident bhikkhus, arranging their lodgings, and putting away their bowls and robes, were making a loud and great noise. It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.13] တတ္ထ ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ အဒါသိ.

Question – And how, friend, did the Blessed One give advice to the bhikkhus there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – စတ္တာရိမာနိ ဘိက္ခဝေ ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တေ ပါတိကင်္ခိတဗ္ဗာနီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ တတ္ထ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ အဒါသိ.

Reply – Venerable sir, the Blessed One gave advice to the bhikkhus there, beginning with these words: "Bhikkhus, these four dangers are to be expected by one who goes down into the water."

နဠကပါနသုတ္တ

The Discourse at Naḷakapāna

ပုစ္ဆာ – နဠကပါနသုတ္တံ [Pg.17] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where and concerning whom was the Naḷakapāna Sutta spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – နဠကပါနေ ဘန္တေ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရပ္ပမုခေ သမ္ဗဟုလေ အဘိညာတေ အဘိညာတေ ကုလပုတ္တေ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, at Naḷakapāna, it was spoken concerning a number of very well-known clansmen, with the Elder Anuruddha at their head.

ဂေါလိယာနိသုတ္တ

The Discourse on Goliyāni

ပုစ္ဆာ – ဂေါလိယာနိသုတ္တံ [Pg.18] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where was the Goliyāni Sutta spoken, concerning whom, on what matter, and by whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ ဂေါလိယာနိံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ ဂေါလိယာနိ အာရညိကော ပဒသမာစာရော သံဃမဇ္ဈေ ဩသဋော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Rājagaha by the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, concerning the Venerable Goliyāni. Venerable sir, the Venerable Goliyāni, a forest-dweller who went on alms round, had come into the midst of the Saṅgha on account of some business. It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

ကီဋာဂိရိသုတ္တ

The Discourse at Kīṭāgiri

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.19] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ကီဋာဂိရိသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where was the Kīṭāgiri Sutta spoken by that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, concerning whom, and on what matter?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကာသီသု ဘန္တေ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ကာသီနံ နိဂမေ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘန္တေ ဘိက္ခူ ဘိက္ခူဟိ သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနာ ဧဝမာဟံသု ‘‘မယံ ခေါ အာဝုသော သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ, တေ မယံ သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇမာနာ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ, တေ မယံ ကိံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝိဿာမ, သာယဉ္စေဝ မယံ ဘုဉ္ဇိဿာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Kīṭāgiri, a town of the Kāsīs, concerning the bhikkhus Assaji and Punabbasuka. Venerable sir, when the bhikkhus Assaji and Punabbasuka were being spoken to in accordance with the Dhamma by other bhikkhus, they said this: "Friends, we eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time. And by eating in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time, we perceive that we have little illness, little affliction, lightness, strength, and a comfortable abiding. Why should we abandon what is directly visible to pursue what is of a later time? We will eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time." It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ္တ

The Discourse to Vaccha on the Threefold Knowledge

ပုစ္ဆာ – တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ္တံ [Pg.21] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where was the Tevijjavaccha Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what matter?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝေသာလိယံ ဘန္တေ ဝစ္ဆဂေါတ္တံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သုတံ မေ ဘန္တေ သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ, စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’’န္တိ. ယေ တေ ဘန္တေ ဧဝမာဟံသု ‘‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ, စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’’န္တိ. ကစ္စိ တေ ဘန္တေ ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Vesālī concerning the wanderer Vacchagotta. Venerable sir, the wanderer Vacchagotta said this to the Blessed One: "Venerable sir, I have heard this: ‘The ascetic Gotama is all-knowing and all-seeing, and he claims to have complete knowledge and vision, such that his knowledge and vision are constantly and continuously present to him whether he is walking, standing, sleeping, or awake.’ Venerable sir, I hope that those who have said this are reporting the Blessed One’s words and not misrepresenting the Blessed One with what is untrue. I hope they are explaining the Dhamma in accordance with the Dhamma, so that no reasonable grounds for criticism could arise from it." It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ္တ

The Discourse to Vaccha on Fire

ပုစ္ဆာ – အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ္တံ [Pg.23] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – Now, friend, where was the Aggivaccha Sutta spoken, concerning whom, and on what matter?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ဝစ္ဆဂေါတ္တံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘာသိတံ. ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘော ဂေါတမ ‘သဿတော လောကော ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ ဧဝမာဒိကံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī to the wanderer Vacchagotta. Venerable sir, the wanderer Vacchagotta approached the Blessed One and asked him a question beginning thus: "Now, Master Gotama, does the good Gotama hold the view: 'The world is eternal; this alone is true, all else is false'?" It was concerning that matter, venerable sir, that it was spoken.

မဟာဝစ္ဆသုတ္တ

The Greater Discourse to Vacchagotta

ပုစ္ဆာ – မဟာဝစ္ဆသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But, friend, where was the Mahā-Vacchagotta Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion, was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဝစ္ဆဂေါတ္တံယေဝ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ [Pg.24] ဧတဒဝေါစ ‘‘ဒီဃရတ္တာဟံ ဘောတာ ဂေါတမေန သဟကထီ, သာဓု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သံခိတ္တေန ကုသလာကုသလံ ဒေသေတူ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the wanderer Vacchagotta. Venerable sir, the wanderer Vacchagotta approached the Blessed One and said: "For a long time, Master Gotama, I have been in conversation with you. It would be good if Master Gotama would briefly teach me what is wholesome and unwholesome." On that occasion, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.25] ဝုတ္တေ ခေါ အာဝုသော ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ဟုတွာ ကီဒိသံ ပသန္နာကာရံ အကာသိ, ကထဉ္စဿ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ.

Question – When this was said, friend, the wanderer Vacchagotta, having gained confidence in this Dhamma and Discipline, what kind of expression of confidence did he make, and how did his penetration of the Dhamma come about?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘန္တေ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ‘‘သစေ ဟိ ဘော ဂေါတမ ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝံယေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, နော စ ခေါ ဘိက္ခူ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေနာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ပသန္နာကာရမကာသိ. ယာဝ အရဟတ္တဉ္စဿ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ.

Reply – When this was said, venerable sir, the wanderer Vacchagotta made an expression of confidence, saying: "If, Master Gotama, only you, Master Gotama, had realized this Dhamma, but the bhikkhus had not, then this holy life would have been incomplete in that respect." And his penetration of the Dhamma extended to arahantship.

ဒီဃနခသုတ္တ

The Dīghanakha Sutta

ပုစ္ဆာ – ဒီဃနခသုတ္တံ [Pg.28] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But, friend, where was the Dīghanakha Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion, was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဒီဃနခံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဒီဃနခေါ ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘အဟဉှိ ဘော ဂေါတမ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the wanderer Dīghanakha. Venerable sir, the wanderer Dīghanakha approached the Blessed One and said: "Master Gotama, I am one who speaks thus, who holds such a view: 'Nothing is acceptable to me.'" On that occasion, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ဣမသ္မိံ [Pg.31] စ ပနာဝုသော ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ ကေသံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝိသေသာဓိဂမော အဟောသိ.

Question – And, friend, while this exposition was being delivered, which individuals attained a special distinction?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဘန္တေ ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ, ဒီဃနခဿ ပန ပရိဗ္ဗာဇကဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ ယံကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ.

Reply – And while this exposition was being delivered, venerable sir, the Venerable Sāriputta’s mind was liberated from the taints by non-clinging. As for the wanderer Dīghanakha, right there on that very seat, the dust-free, stainless vision of the Dhamma arose in him: "Whatever is subject to arising is all subject to cessation."

မာဂဏ္ဍိယသုတ္တ

The Māgaṇḍiya Sutta

ပုစ္ဆာ – မာဂဏ္ဍိယသုတ္တံ [Pg.33] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – But, friend, where was the Māgaṇḍiya Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom, and on what occasion, was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကုရူသု ဘန္တေ ကမ္မာသဓမ္မေ နာမ ကုရူနံ နိဂမေ ဘာရဒွါဇ ဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရေ တိဏသန္ထာရကေ မာဂဏ္ဍိယံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. မာဂဏ္ဍိယော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ‘‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’’တိ ဝဒေသိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝဋ္ဌုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – In the land of the Kurus, venerable sir, at Kammāsadhamma, a market town of the Kurus, in the fire-hall of a brahmin of the Bhāradvāja clan, on a spread of grass, it was spoken concerning the wanderer Māgaṇḍiya. Venerable sir, the wanderer Māgaṇḍiya said to the Blessed One: "The ascetic Gotama is a destroyer of growth." On that occasion, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.36] ဘဂဝါ တတ္ထ မာဂဏ္ဍိယဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုယုဉ္ဇိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

Question – And how, friend, did the Blessed One, questioning him again and again, teach the Dhamma to the wanderer Māgaṇḍiya there?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘စက္ခုံ ခေါ မာဂဏ္ဍိယ ရူပါရတံ ရူပသမ္မုဒိတံ, တံ တထာဂတဿ ဒန္တံ ဂုတ္တံ ရက္ခိတံ သံဝုတံ, တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝါ မာဂဏ္ဍိယဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုယုဉ္ဇိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

Reply – "Māgaṇḍiya, the eye delights in forms, is gladdened by forms. That is tamed, guarded, protected, and restrained by the Tathāgata, and he teaches the Dhamma for its restraint." In this way and so on, venerable sir, the Blessed One, questioning him again and again, taught the Dhamma to the wanderer Māgaṇḍiya there.

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.39] ခေါ အာဝုသော မာဂဏ္ဍိယေန ပရိဗ္ဗာဇကေန ‘‘နကိဉ္စိ ဘော ဂေါတမာ’’တိ ယထာဘူတံ ပဋိဿုတေ ကထံ ဘဂဝါ အတ္တနောပိ န ကိဉ္စိ ကေနစိပိ ဝတ္တဗ္ဗတံ ပကာသေသိ.

Question – When the wanderer Māgaṇḍiya truthfully acknowledged, "It is nothing, Master Gotama," how did the Blessed One declare that he himself is not to be spoken of as anything by anyone?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ မာဂဏ္ဍိယေန ပရိဗ္ဗာဇကေန နကိဉ္စိ ဘောဂေါတမာတိ ယထာဘူတံ ပဋိဿုတေ ‘‘အဟံ ခေါ ပန မာဂဏ္ဍိယ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော သမာနော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိံ စက္ခုဝိညေယျဟိ ရူပေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝါ အတ္တနောပိ န ကိဉ္စိ ကေနစိပိ ဝတ္တဗ္ဗတံ ပကာသေသိ.

Reply – Venerable sir, when the wanderer Māgaṇḍiya truthfully acknowledged, "It is nothing, Master Gotama," the Blessed One declared that he himself is not to be spoken of as anything by anyone, saying: "But I, Māgaṇḍiya, formerly, when I was a householder, was endowed and provided with, and enjoyed, the five strands of sensual pleasure—forms cognizable by the eye that are desirable, agreeable, pleasing, of a lovely form, connected with sensual desire, and arousing passion," and so on.

ပုစ္ဆာ – ဣမသ္မိံ [Pg.42] သုတ္တေ ပရိယောသာနပုစ္ဆံ ပုစ္ဆိဿာမိ ဣမဉ္စ ပနာဝုသော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ဟုတွာ ကီဒိသံ ပသန္နာကာရမကာသိ.

Question – I will ask the concluding question about this discourse. Now, having heard this Dhamma teaching, friend, what kind of expression of confidence did the wanderer Māgaṇḍiya make, having gained confidence in this Dhamma and Discipline?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမံ [Pg.43] စ ပန ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ‘အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမ အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ပသန္နာကာရမကာသိ.

Reply – Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, the wanderer Māgaṇḍiya, having gained confidence in this Dhamma and Discipline, made an expression of confidence, saying: "Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama!" and so on.

သန္ဒကသုတ္တ

The Sandaka Sutta

ပုစ္ဆာ – သန္ဒကသုတ္တံ ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

Question – But, friend, where, concerning whom, on what occasion, and by whom was the Sandaka Sutta spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသမ္ဗိယံ [Pg.44] ဘန္တေ သန္ဒကံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ. သန္ဒကော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သာဓုဝတ ဘဝန္တံယေဝ အာနန္ဒံ ပဋိဘာတု သကေ အာစရိယ ကေ ဓမ္မိကထာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Kosambī by the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma, concerning the wanderer Sandaka. Venerable sir, the wanderer Sandaka said this to the Venerable Ānanda: 'Good sir, let it occur to the Venerable Ānanda to speak the Dhamma-talk of his own teacher.' On that occasion, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.45] တတ္ထ စတ္တာရော အဗြဟ္မစရိယဝါသာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဝိစာရေတွာ ပကာသိတာ.

Question – And how, friend, were the four ways of unholy living examined and declared there by the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ သန္ဒက ဧကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံဝိပါကော, နတ္ထိ အယံလောကော, နတ္ထိ ပရောလောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာတိ

Reply – Here, Sandaka, a certain teacher speaks thus and holds this view: "There is nothing given, nothing offered, nothing sacrificed; there is no fruit or result of good and bad actions; there is no this world, no other world; there is no mother, no father; there are no spontaneously arisen beings."

ဧဝမာဒိနာ [Pg.46] ဘန္တေ တတ္ထ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန စတ္တာရော အဗြဟ္မစရိယဝါသာ ဝိစာရေတွာ ပကာသိတာ.

In this way and so on, venerable sir, the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma, examined and declared the four ways of unholy living there.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.49] တတ္ထ စတ္တာရိ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနိ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဝိစာရေတွာ ပကာသိတာနိ.

Question – And how, friend, were the four unsatisfying holy lives examined and declared there by the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ [Pg.50] သန္ဒက ဧကစ္စော သတ္ထာ သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ ‘‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန စတ္တာရိ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply – Here, Sandaka, a certain teacher claims to be all-knowing, all-seeing, and professes complete knowledge and vision, saying: 'Whether I am walking or standing, sleeping or awake, my knowledge and vision are constantly and continuously present.' In this way and so on, venerable sir, the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma, analyzed and declared the four unsatisfying holy lives there.

ပုစ္ဆာ – အထ

Question – Then,

[Pg.54] ခေါ အာဝုသော သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒတ္ထေရံ ကထံ ပုစ္ဆိ, တထဉ္စဿာယသ္မာနန္ဒတ္ထေရော ဗျာကာသိ.

how, friend, the wanderer Sandaka questioned the Venerable Elder Ānanda, and how the Venerable Elder Ānanda explained it.

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော ‘‘သော ပန ဘော အာနန္ဒ သတ္ထာ ကိံဝါဒီ ကိံ အက္ခာယီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒတ္ထေရံ ပုစ္ဆိ, အာယသ္မာ စ ဘန္တေ အာနန္ဒတ္ထေရော ‘‘ဣဓ သန္ဒက တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော’’တိ ဧဝမာဒိနာ သန္ဒကဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝိဘဇိတွာ ဝိဘဇိတွာ ဗျာကာသိ.

Reply – Then, venerable sir, the wanderer Sandaka questioned the Venerable Elder Ānanda, saying: "But, good Ānanda, what does that teacher say? What does he proclaim?" And the Venerable Elder Ānanda, venerable sir, explained to the wanderer Sandaka, analyzing it again and again, saying: "Here, Sandaka, a Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct," and so on.

ပုစ္ဆာ – ဣမဉ္စ [Pg.56] ပနာဝုသော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ကီဒိသံ ပသန္နာကာရမကာသိ.

Question: Friend, having heard this Dhamma teaching, what expression of confidence did the wanderer Sandaka make in this Dhamma and Discipline?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမဉ္စ [Pg.57] ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော ‘‘အစ္ဆရိယံ ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ ဘော အာနန္ဒ, န စ နာမ သဓမ္မောက္ကံသနာ ဘဝိဿတိ, န ပရဓမ္မဝမ္ဘနာ, အာယတနေ စ ဓမ္မဒေသနာ, တာဝ ဗဟုကာ စ နိယျာတာရော ပညာယိဿန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ပသန္နာကာရမကာသိ.

Reply: Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, the wanderer Sandaka expressed his confidence in this Dhamma and Discipline, saying: 'It is wonderful, Master Ānanda, it is marvelous, Master Ānanda! There is no extolling of one's own doctrine, nor disparaging of others' doctrines. The teaching is on a firm basis, and so many will be seen to be led forth.'

မဟာသကုလုဒါယီသုတ္တ

The Greater Discourse with Sakuludāyī

ပုစ္ဆာ – မဟာသကုလုဒါယိသုတ္တံ [Pg.58] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But friend, regarding the Mahāsakuludāyisutta, where, concerning whom, and on what subject was it spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သကုလုဒါယီ ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ပုရိမာနိ ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ ကောတူဟလသာလာယံ နာနာတိတ္ထိယာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ယာဝတကော အဟောသိ ဘဂဝန္တဉ္စ ဆ စ သတ္ထာရော အာရဗ္ဘ ကထာသလ္လာပေါ, တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning the wanderer Sakuludāyī. Venerable sir, in former days, the wanderer Sakuludāyī reported to the Blessed One all the conversation that had taken place in the debating hall among the various ascetics and brahmins concerning the Blessed One and the six teachers. On that subject, venerable sir, it was spoken.

သမဏမုဏ္ဍိကသုတ္တ

The Discourse with Samaṇamuṇḍika

ပုစ္ဆာ – သမဏမုဏ္ဍိကသုတ္တံ [Pg.62] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where was the Samaṇamuṇḍika Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ဥဂ္ဂါဟမာန ပရိဗ္ဗာဇကံ သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဥဂ္ဂါဟမာနော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော ပဉ္စကင်္ဂံ တပတိံ ဧတဒဝေါစ ‘‘စတူဟိ ခေါ အဟံ ဂဟပတိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈ’’န္တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the wanderer Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta. Venerable sir, the wanderer Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta said this to the carpenter Pañcakaṅga: 'Householder, I declare a person endowed with four qualities to be perfected in virtue, supremely virtuous, having attained the highest attainment—an unconquerable ascetic.' On that subject, venerable sir, it was spoken.

စူဠသကုလုဒါယီသုတ္တ

The Shorter Discourse with Sakuludāyī

ပုစ္ဆာ – စူဠသကုလုဒါယီသုတ္တံ [Pg.63] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where was the Cūḷasakuludāyī Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ [Pg.64] ဘန္တေ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သကုလုဒါယီ ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ယဒါဟံ ဘန္တေ ဣမံ ပရိသံ အနုပသင်္ကန္တော ဟောမိ, အထာယံ ပရိသာ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိ နိသိန္နာ ဟောတိ. ယဒါ စ ခေါ အဟံ ဘန္တေ ဣမံ ပရိသံ ဥပသင်္ကမန္တော ဟောမိ, အထာယံ ပရိသာ မမညေဝ မုခံ ဥလ္လောကေန္တီ နိသိန္နာ ဟောတိ ‘ယံ နော သမဏော ဥဒါယီ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ, တံ သောဿာမာ’တိ, ယဒါ ပန ဘန္တေ ဘဂဝါ ဣမံ ပရိသံ ဥပသင်္ကန္တော ဟောတိ, အထာဟဉ္စေဝ အယဉ္စ ပရိသာ ဘဂဝတော မုခံ ဥလ္လောကေန္တာ နိသိန္နာ ဟောမ ယံ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ, တံ သောဿာမာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Rājagaha concerning the wanderer Sakuludāyī. Venerable sir, the wanderer Sakuludāyī said this to the Blessed One: “Venerable sir, when I have not approached this assembly, this assembly sits engaged in various kinds of pointless talk. But when I approach this assembly, this assembly sits looking up at my face, thinking, ‘Whatever Dhamma the ascetic Udāyī will speak, that we will hear.’ However, venerable sir, when the Blessed One approaches this assembly, both I and this assembly sit looking up at the Blessed One’s face, thinking, ‘Whatever Dhamma the Blessed One will speak, that we will hear.’” On that subject, venerable sir, it was spoken.

ဝေခနသသုတ္တ

The Discourse with Vekhanasa

ပုစ္ဆာ – ဝေခနသသုတ္တံ [Pg.65] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where was the Vekhanasa Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ဝေခနသံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ဝေခနသော ဘန္တေ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ ‘‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the wanderer Vekhanasa. Venerable sir, the wanderer Vekhanasa uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: “This is the supreme beauty! This is the supreme beauty!” On that subject, venerable sir, it was spoken.

ဃဋိကာရသုတ္တ

The Discourse about Ghaṭikāra

ပုစ္ဆာ – ဃဋိကာရသုတ္တံ [Pg.66] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where was the Ghaṭikāra Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသလေသု ဘန္တေ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဃရဝတ္ထုပဒေသေ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဘဂဝါ ဘန္တေ တသ္မိံ ဘူမိပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ, အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကော နု ခေါ ဘန္တေ ဟေတု ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ, န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, in the Kosala country, at the site of the house of the potter Ghaṭikāra, it was spoken concerning the Venerable Ānanda. Venerable sir, the Blessed One manifested a smile at that place, and the Venerable Ānanda said this to the Blessed One: “What, venerable sir, is the cause, what is the reason for the Blessed One’s manifestation of a smile? Tathāgatas do not manifest a smile without a reason.” On that subject, venerable sir, it was spoken.

ရဋ္ဌပါလသုတ္တ

The Discourse about Raṭṭhapāla

ပုစ္ဆာ – ရဋ္ဌပါလသုတ္တံ [Pg.67] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

Question: Friend, regarding the Raṭṭhapāla Sutta, where, concerning whom, on what subject, and by whom was it spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကုရူသု ဘန္တေ ရာဇာနံ ကောရဗျံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ ရဋ္ဌပါလတ္ထေရေန ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ကောရဗျော အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ ‘‘စတ္တာရိမာနိ ဘော ရဋ္ဌပါလ ပါရိဇုညာနိ, ယေဟိ ပါရိဇုညေဟိ သမန္နာဂတာ ဣဓေကစ္စေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနာဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိကံ ဝစနံ အဝေါစ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, in the Kuru country, it was spoken by the Venerable Raṭṭhapāla Thera concerning King Koravya. Venerable sir, King Koravya said this to the Venerable Raṭṭhapāla: “Master Raṭṭhapāla, there are these four kinds of decline, due to which some here shave off their hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness.” He spoke words to this effect. On that subject, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.72] ခေါ အာဝုသော အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလတ္ထေရော ရညော ကောရဗျဿ ကထံ ပဌမံ ဓမ္မုဒ္ဒေသံ ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသေသိ.

Question: Then, friend, how did the Venerable Raṭṭhapāla Thera first expound and explain the Dhamma summary to King Koravya?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အထ ခေါ ဘန္တေ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလတ္ထေရော ‘‘တံ ကိံ မညသိ မဟာရာဇ တွံ ဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ပဏ္ဏဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ အဿသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ရထသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဓနုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ထရုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဦရုဗလီ ဗာဟုဗလီ အလမတ္တော သင်္ဂါမာဝစရော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ပဌမံ ဓမ္မုဒ္ဒေသံ ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသေသိ.

Reply: Then, venerable sir, the Venerable Raṭṭhapāla Thera first expounded and explained the Dhamma summary with these words: 'What do you think, great king? One who is about twenty or twenty-five years old, skilled with elephants, skilled with horses, skilled with chariots, skilled with the bow, skilled with the sword, strong of thigh and arm, capable, fit for battle?'

ပုစ္ဆာ – ကထံ [Pg.74] ပနာဝုသော အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလတ္ထေရော ရညော ကောရဗျဿ ဒုတိယမ္ပိ ဓမ္မုဒ္ဒေသံ ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသေသိ.

Question: But how, friend, did the Venerable Raṭṭhapāla Thera expound and explain the Dhamma summary a second time to King Koravya?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘တံ [Pg.75] ကိံ မညသိ မဟာရာဇ, အတ္ထိ တေ ကောစိ အနုသာယိကော အာဗာဓော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ရညော ကောရဗျဿ ဒုတိယံ ဓမ္မုဒ္ဒေသံ ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသေသိ.

Reply: With these words, venerable sir, 'What do you think, great king, do you have any chronic illness?', the Venerable Raṭṭhapāla expounded and explained the Dhamma summary a second time to King Koravya.

ပုစ္ဆာ – ကထံ [Pg.76] ပနာဝုသော အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလတ္ထေရော ရညော ကောရဗျဿ တတိယမ္ပိ ဓမ္မုဒ္ဒေသံ ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသေသိ.

Question: But how, friend, did the Venerable Raṭṭhapāla Thera expound and explain the Dhamma summary a third time to King Koravya?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘တံ [Pg.77] ကိံ မညသိ မဟာရာဇ, ယထာ တွံ ဧတရဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိ, လစ္ဆသိ တွံ ပရတ္ထာပိ ဧဝမေဝါဟံ ဣမေဟေဝ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေမီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ရညော ကောရဗျဿ တတိယံ ဓမ္မုဒ္ဒေသံ ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသေသိ.

Reply: With these words, venerable sir, 'What do you think, great king? Just as you are now furnished and endowed with the five strands of sensual pleasure and enjoy them, will you be able to say in the hereafter: “Thus may I be furnished and endowed with these same five strands of sensual pleasure and enjoy them”?', the Venerable Raṭṭhapāla expounded and explained the Dhamma summary a third time to King Koravya.

ပုစ္ဆာ – စတုတ္ထမ္ပိ [Pg.78] ခေါ အာဝုသော ဓမ္မုဒ္ဒေသံ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလတ္ထေရော ရညော ကောရဗျဿ ကထံ ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသေသိ.

Question: And how, friend, did the Venerable Raṭṭhapāla Thera expound and explain the Dhamma summary a fourth time to King Koravya?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘တံ ကိံ မညသိ မဟာရာဇ, ဖီတံ ကုရုံ အဇ္ဈာဝသသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလတ္ထေရော ရညော ကောရဗျဿ စတုတ္ထံ ဓမ္မုဒ္ဒေသံ ဝိတ္ထာရေတွာ ပကာသေသိ.

Reply: With these words, venerable sir, 'What do you think, great king, do you inhabit the prosperous Kuru country?', the Venerable Raṭṭhapāla Thera expounded and explained the Dhamma summary a fourth time to King Koravya.

မဃဒေဝသုတ္တ

The Discourse about Maghadeva

ပုစ္ဆာ – မဃဒေဝသုတ္တံ [Pg.80] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But friend, where was the Maghadeva Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – မိထိလာယံ ဘန္တေ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဘဂဝါ ဘန္တေ အညတရသ္မိံ ပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကော နု ခေါ ဘန္တေ ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ, န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Mithilā, in the Maghadeva mango grove, concerning the Venerable Ānanda. Venerable sir, the Blessed One revealed a smile in a certain place. The Venerable Ānanda said to the Blessed One: ‘Venerable sir, what is the cause, what is the reason for the Blessed One’s smile? Tathāgatas do not reveal a smile without a reason.’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

မဓုရသုတ္တ

The Discourse at Madhurā

ပုစ္ဆာ – မဓုရသုတ္တံ [Pg.81] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

Question: "Friend, where was the Discourse at Madhurā spoken, concerning whom, on what occasion, and by whom?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – မဓုရာယံ ဘန္တေ ရာဇာနံ မာဓုရံ အဝန္တိပုတ္တံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနတ္ထေရေန ဘာသိတံ, ရာဇာ ဘန္တေ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဗြဟ္မဏာ ဘော ကစ္စာန ဧဝမာဟံသု ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော. ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော. ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ[Pg.82], နော အဗြာဟ္မဏာ. ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါတိ. ဣဓ ဘဝံ ကစ္စာနော ကိမက္ခာယီ’’တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Madhurā by the Venerable Mahākaccāna Thera concerning King Mādhura Avantiputta. Venerable sir, King Mādhura Avantiputta said to the Venerable Mahākaccāna: ‘Master Kaccāna, brahmins say thus: “Brahmins are the highest class, other classes are inferior. Brahmins are the fair class, other classes are dark. Only brahmins are purified, not non-brahmins. Brahmins are the sons of Brahmā, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.” What does Master Kaccāna say regarding this?’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တ

The Discourse to Prince Bodhi

ပုစ္ဆာ – ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တံ [Pg.83] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: "Friend, where was the Discourse to Prince Bodhi spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဘဂ္ဂေသု ဘန္တေ သုသုမာရဂိရေ ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဗောဓိ ဘန္တေ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘မယံ ခေါ ဘန္တေ ဧဝံ ဟောတိ. န ခေါ သုခေန သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ, ဒုက္ခေန ခေါ သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in the Bhagga country, at Susumāragiri, concerning Prince Bodhi. Venerable sir, Prince Bodhi said to the Blessed One: ‘Venerable sir, it is our view that happiness is not to be attained through happiness; happiness is to be attained through suffering.’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.84] ဝုတ္တေ ခေါ အာဝုသော ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ကထံ ပုစ္ဆိ, ကထဉ္စဿ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ.

Question: "Friend, when this was said, how did Prince Bodhi question the Blessed One, and how did the Blessed One answer him?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘန္တေ ဗောဓိရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကီဝ စိရေန နု ခေါ ဘန္တေ ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’’တိ, ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘တေန ဟိ ရာဇကုမာရ တံယေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ, ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ, ဧဝမာဒိနာ ဝိဘဇိတွာ ဗျာကာသိ.

Answer: "Venerable sir, when this was said, Prince Bodhi said to the Blessed One: ‘Venerable sir, in how long might a bhikkhu, having obtained the Tathāgata as a guide, realize for himself with direct knowledge, in this very life, the unsurpassed consummation of the holy life for which young men of good family rightly go forth from the household life into homelessness, and dwell having attained it?’ And, venerable sir, the Blessed One said: ‘Well then, prince, I will question you in return on this matter. Answer as you see fit.’ Having analyzed it in this way, he explained it.

ပုစ္ဆာ – ဣမဉ္စ [Pg.88] ပနာဝုသော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဗောဓိရာဇကုမာရော ဣမိဿံ ဓမ္မဒေသနာယံ ပသန္နော ကီဒိသံ ပသန္နာကာရမကာသိ.

Question: "Friend, having heard this Dhamma teaching, what kind of expression of faith did Prince Bodhi make in this Dhamma teaching?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမဉ္စ ပန ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဗောဓိရာဇကုမာရော ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ အဟော ဓမ္မော အဟော ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတာ, ယတြ ဟိ နာမ သာယမနုသိဋ္ဌော, ပါတော ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတိ, ပါတမနုသိဋ္ဌော သာယံ ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဣမိဿံ ဓမ္မဒေသနာယံ ပသန္နော ပသန္နာကာရမကာသိ.

Answer: "Venerable sir, having heard this Dhamma teaching, Prince Bodhi, being pleased, made an expression of faith in this Dhamma teaching, saying: ‘Wonderful is the Buddha! Wonderful is the Dhamma! How well-proclaimed is the Dhamma! For indeed, one who is instructed in the evening will attain distinction in the morning; one who is instructed in the morning will attain distinction in the evening!’"

အင်္ဂုလိမာလသုတ္တ

The Discourse to Aṅgulimāla

ပုစ္ဆာ – အင်္ဂုလိမာလသုတ္တံ [Pg.91] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: "Friend, where was the Discourse to Aṅgulimāla spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ အင်္ဂုလိမာလတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. အာယသ္မာ ဘန္တေ အင်္ဂုလိမာလတ္ထေရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဣဓာဟံ ဘန္တေ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ, အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ ဘန္တေ သာဝတ္ထိယံ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော အညတရံ ဣတ္ထိံ မူဠှဂဗ္ဘံ ဝိဃာတဂဗ္ဘံ ဒိသွာန မယှံ ဧတဒဟောသိ ‘‘ကိလိဿန္တိ ဝတ ဘော သတ္တာ, ကိလိဿန္တိ ဝတ ဘော သတ္တာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the Venerable Aṅgulimāla Thera. Venerable sir, the Venerable Aṅgulimāla Thera said to the Blessed One: ‘Venerable sir, one morning, I dressed, took my bowl and robe, and entered Sāvatthī for alms. While wandering for alms from house to house in Sāvatthī, I saw a certain woman with an obstructed and difficult birth. Seeing her, it occurred to me: “Oh, how beings are afflicted! Oh, how beings are afflicted!”’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

ပိယဇာတိကသုတ္တ

The Discourse on What is Born from the Beloved

ပုစ္ဆာ – ပိယဇာတိကသုတ္တံ [Pg.92] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: "Friend, where was the Discourse on What is Born from the Beloved spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ ဂဟပတိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရဿ ဂဟပတိဿ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ ကာလင်္ကတော ဟောတိ, တဿ ကာလံ ကိရိယာယ နေဝ ကမ္မန္တာ ပဋိဘန္တိ, န ဘတ္တံ ပဋိဘာတိ, သော အာဠာဟနံ ဂန္တွာ ကန္ဒတိ ‘‘ကဟံ ဧကပုတ္တက ကဟံ ဧကပုတ္တကာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning a certain householder. Venerable sir, at Sāvatthī, a certain householder’s only son, dear and beloved, had passed away. Due to his passing, work did not appeal to him, nor did food. He went to the charnel ground and wept: ‘Where are you, my only son? Where are you, my only son?’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

ဗာဟိတိကသုတ္တ

The Discourse on the Bark-Cloth Garment

ပုစ္ဆာ – ဗာဟိတိက [Pg.93] သုတ္တံ ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

Question: "Friend, where was the Discourse on the Bark-Cloth Garment spoken, concerning whom, on what occasion, and by whom?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ. ရာဇာ ဘန္တေ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘန္တေ အာနန္ဒ သောဘဂဝါ တထာရူပံ ကာယသမာစာရံ သမာစရေယျ, ယွဿ ကာယသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Sāvatthī by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma, concerning King Pasenadi of Kosala. Venerable sir, King Pasenadi of Kosala said to the Venerable Ānanda: ‘Venerable Ānanda, would the Blessed One engage in any kind of bodily conduct that would be reproachable by ascetics and brahmins?’ Venerable sir, it was spoken on that occasion."

ဓမ္မစေတိယသုတ္တ

The Discourse on Monuments to the Dhamma

ပုစ္ဆာ – ဓမ္မစေတိယသုတ္တံ [Pg.94] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

Question: "Friend, where was the Discourse on Monuments to the Dhamma spoken by the Blessed One, and with whom?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ မေဒါဠုပေ နာမ သကျာနံ နိဂမေ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

Answer: "Venerable sir, it was spoken among the Sakyans in Medāḷupa, a Sakyan market town, with King Pasenadi of Kosala."

ကဏ္ဏကတ္ထလသုတ္တ

The Discourse at Kaṇṇakatthala

ပုစ္ဆာ – ကဏ္ဏကတ္ထလသုတ္တံ [Pg.95] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

Question: "Friend, where was the Discourse at Kaṇṇakatthala spoken by the Blessed One, and with whom?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဥရုညာယံ ဘန္တေ ကဏ္ဏကတ္ထလေ မိဂဒါယေ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Uruññā, at Kaṇṇakatthala in the deer park, with King Pasenadi of Kosala."

ဗြဟ္မာယုသုတ္တ

The Discourse to Brahmāyu

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဗြဟ္မာယုသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: "Friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Discourse to Brahmāyu spoken by that Blessed One… the Perfectly Enlightened One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝိဒေဟေသု [Pg.96] ဘန္တေ မိထိလာယံ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဗြဟ္မာယု ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဋ္ဌပဉှာနိ ပုစ္ဆိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: "Venerable sir, it was spoken in Videha, at Mithilā in the Maghadeva mango grove, concerning the brahmin Brahmāyu. Venerable sir, the brahmin Brahmāyu approached the Blessed One and asked eight questions. Venerable sir, it was spoken on that occasion."

ပုစ္ဆာ – တတ္ထ [Pg.97] အာဝုသော ဥတ္တရော မာဏဝေါ ကထံ ဘဂဝတော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတတံ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Question: "There, friend, how did the young brahmin Uttara report to his teacher, the brahmin Brahmāyu, that the Blessed One was endowed with the thirty-two marks of a great man?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတ္ထ ဘန္တေ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ‘‘သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော, ဣဒမ္ပိ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘဂဝတော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတတံ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Reply – There, venerable sir, the young man Uttara reported to his teacher, the brahmin Brahmāyu, thus: "Indeed, the esteemed Gotama has well-planted feet. This too is a mark of a great man of the esteemed Gotama." In this way, he reported to his teacher, the brahmin Brahmāyu, that the Blessed One was endowed with the thirty-two marks of a great man.

ပုစ္ဆာ – အပရမ္ပိ [Pg.101] အာဝုသော ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ဂမနကာလေ ကီဒိသံ ပါသာဒိကံ အာကာရံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Question – Furthermore, friend, what kind of pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern in the Blessed One's manner of walking, and what did he report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အပရမ္ပိ ဘန္တေ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ဂမနကာလေ ပဌမံ ဒက္ခိဏံ ပါဒုဒ္ဓရဏာဒိကံ အာကာရံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's demeanor when walking, beginning with the first lifting of his right foot, reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

ပုစ္ဆာ – အပရမ္ပိ [Pg.103] အာဝုသော ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော အန္တရဃရံ ပဝိသနကာလေ ကီဒိသံ ပါသာဒိကံ အာကာရံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Question – Furthermore, friend, what pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern when the Blessed One was entering a house, and what did he then report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အပရမ္ပိ ဘန္တေ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော အန္တရဃရံ ပဝိသနကာလေ န ကာယဿ ဥန္နမနာဒိကံ ပါသာဒိကံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's pleasing demeanor when entering a house—that there was no lifting up of the body or other such actions—reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

ပုစ္ဆာ – အပရမ္ပိ [Pg.104] အာဝုသော ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ဘောဇနကာလေ ကီဒိသံ ပါသာဒိကံ အာကာရံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Question – Furthermore, friend, what pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern when the Blessed One was eating, and what did he then report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အပရမ္ပိ ဘန္တေ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ဘောဇနကာလေ ပတ္တောဒကာဒိကံ ပဋိဂ္ဂဟဏာဒိကာလေ န ပတ္တဿ ဥန္နမနာဒိကံ ဘဂဝတော ပါသာဒိကံ အာကာရံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's pleasing demeanor when eating, at the time of receiving the bowl and water, namely, that there was no lifting of the bowl or other such actions, reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

ပုစ္ဆာ – အပရမ္ပိ [Pg.106] အာဝုသော ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ဘုတ္တာဝိကာလေ ကီဒိသံ ပါသာဒိကံ အာကာရံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Question – Furthermore, friend, what pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern in the Blessed One after the meal, and what did he then report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အပရမ္ပိ ဘန္တေ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ဘုတ္တာဝိကာလေ ပတ္တောဒနာဒိကံ ပဋိဂ္ဂဏှာဒိကာလေ န ပတ္တဿ ဥန္နမနာဒိကံ ပါသာဒိကံ အာကာရံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's pleasing demeanor after the meal, at the time of handling the bowl with food, namely, that there was no lifting of the bowl or other such actions, reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

ပုစ္ဆာ – အပရမ္ပိ [Pg.107] အာဝုသော ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော စီဝရဓာရဏေ စ အာရာမဂတကာလေ စ ဓမ္မဒေသနာကာလေ စ သဗ္ဗဣရိယာပထေသု စ ကီဒိသံ ပါသာဒိကံ အာကာရံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Question – Furthermore, friend, what kind of pleasing demeanor did the young man Uttara see and discern in the Blessed One when wearing robes, when going to the monastery, when teaching the Dhamma, and in all deportments, and what did he report to his teacher, the brahmin Brahmāyu?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အပရမ္ပိ [Pg.108] ဘန္တေ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော စီဝရဓာရဏကာလေ စ အာရာမဂတကာလေ စ သဗ္ဗေသု စ ဣရိယာပထေသု န အစ္စုက္ကဋ္ဌာဒိကံ ပါသာဒိကံ အာကာရံ ဒိသွာ စ သလ္လက္ခေတွာ စ အတ္တနော အာစရိယဿ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ပဋိဝေဒေသိ.

Reply – Furthermore, venerable sir, the young man Uttara, having seen and discerned the Blessed One's pleasing demeanor when wearing robes, when going to the monastery, and in all his deportments, namely, that there was no overly haughty demeanor or the like, reported it to his teacher, the brahmin Brahmāyu.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.110] ဗြဟ္မာယု ဗြဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆိ, ကထဉ္စဿ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ.

Question – How, friend, did the brahmin Brahmāyu question the Blessed One, and how did the Blessed One explain to him?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘ကထံ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ကထံ ဘဝတိ ဝေဒဂူ. တေဝိဇ္ဇော ဘော ကထံ ဟောတိ, သောတ္တိယော ကိန္တိ ဝုစ္စတိ. အရဟံ ဘော ကထံ ဟောတိ, ကထံ ဘဝတိ ကေဝလီ. မုနိ စ ဘော ကထံ ဟောတိ, ဗုဒ္ဓေါ ကိန္တိ ပဝုစ္စတီ’’တိ – ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ. ဘဂဝါ ဘန္တေ–

Reply – "How, indeed, does one become a brahmin? How does one become a knower of the Veda? How, sir, does one become a master of the three Vedas? How is one called a Vedic expert? How, sir, does one become an arahant? How does one become a complete one? How, sir, does one become a sage? How is one called a Buddha?" Thus, venerable sir, the brahmin Brahmāyu asked the Blessed One a question. The Blessed One, venerable sir—

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယော ဝေဒိ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ;

အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, အဘိညာဝေါသိတော မုနိ;

စိတ္တံ ဝိသုဒ္ဓံ ဇာနာတိ, မုတ္တံ ရာဂေဟိ သဗ္ဗသော;

ပဟီနဇာတိမရဏော, ဗြဟ္မစရိယဿ ကေဝလီ;

ပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ဗုဒ္ဓေါ တာဒီ ပဝုစ္စတီ’’တိ –

"One who knows past lives, and sees heaven and the states of woe; and has attained the destruction of birth, a sage perfected in higher knowledge; who knows the mind is purified, entirely freed from passions; who has abandoned birth and death, is complete in the holy life; gone beyond all phenomena—such a one is called a Buddha, one who is steady."

ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဝိဘဇိတွာ ဗျာကာသိ.

Thus, venerable sir, the Blessed One explained it, analyzing it for the brahmin Brahmāyu.

ပုစ္ဆာ – ဣမဉ္စ [Pg.111] ပနာဝုသော ဘဂဝတော ဗျာကရဏံ သုတွာ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတိ ကီဒိသံ နိပစ္စကာရံ အကာသိ, ကထဉ္စဿ ဘဂဝါ ပုနပိ အနုပုဗ္ဗိံ ဓမ္မကထံ ကထေသိ.

Question – Now, friend, when the brahmin Brahmāyu heard this explanation of the Blessed One, what kind of reverential act did he perform towards the Blessed One? And how did the Blessed One further give him a gradual discourse on the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမဉ္စ [Pg.112] ပန ဘန္တေ ဘဂဝတော ဗျာကရဏံ သုတွာ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝတော ပါဒါနိ မုခေန စ ပရိစုမ္ဗတိ, ပါဏီဟိ စ ပရိသမ္ဗာဟတိ, နာမဉ္စ သာဝေတိ ‘‘ဗြဟ္မာယု အဟံ ဘော ဂေါတမ ဗြာဟ္မဏော, ဗြဟ္မာယု အဟံ ဘော ဂေါတမ ဗြာဟ္မဏော’’တိ, ဧဝံ ပရမနိပစ္စကာရံ အကာသိ, ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ, ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ.

Reply – And when, venerable sir, the brahmin Brahmāyu heard this explanation from the Blessed One, he rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, bowed his head at the Blessed One’s feet, kissed his feet with his mouth, and massaged them with his hands, declaring his name: "I, good Gotama, am the brahmin Brahmāyu; I, good Gotama, am the brahmin Brahmāyu." Thus, he paid the highest respects. And the Blessed One, venerable sir, expounded on giving, on virtue, on heaven, on the danger, degradation, and defilement of sensual pleasures, and on the benefit of renunciation. Thus, venerable sir, the Blessed One gave the brahmin Brahmāyu a gradual discourse.

ပုစ္ဆာ – ဣမဉ္စ [Pg.113] ပနာဝုသော ဒမ္မဒေသနံ သုတွာ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကီဒိသော ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ.

Question – Now, friend, when the brahmin Brahmāyu heard this Dhamma teaching, what kind of breakthrough into the Dhamma did he attain?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမဉ္စ [Pg.114] ပန ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ ‘‘ယံကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ.

Reply – And when, venerable sir, the brahmin Brahmāyu heard this Dhamma discourse, right there in his seat, the dust-free, stainless vision of the Dhamma arose in him: "Whatever is subject to arising is all subject to cessation."

သေလသုတ္တ

The Sela Sutta

ပုစ္ဆာ – သေလသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – And where, friend, was the Sela Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom and on what occasion?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဘန္တေ အာပဏေ နာမ အင်္ဂုတ္တရာပါနံ နိဂမေသေလံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သေလော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော သပရိသော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ သမ္မုခါ သာရုပ္ပာဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken in Āpaṇa, a market town of the Aṅguttarāpas, concerning the brahmin Sela. Venerable sir, the brahmin Sela, together with his assembly, approached the Blessed One and extolled him face to face with fitting verses. Venerable sir, it was spoken on that occasion.

ပရိပုဏ္ဏကာယော [Pg.116] သုရုစိ, သုဇာတော စာရုဒဿနော;

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏောသိ ဘဂဝါ, သုသုက္ကဒါဌောသိ ဝီရိယဝါ;

နရဿ ဟိ သုဇာတဿ, ယေ ဘဝန္တိ ဝိယဉ္စနာ;

သဗ္ဗေ တေ တဝ ကာယသ္မိံ, မဟာပုရိသလက္ခဏာ.

Your body is complete, radiant, well-born, and pleasing to behold. Golden-hued are you, Blessed One; you have very white teeth and are full of vigor. The marks that are found on a well-born man, all those marks of a Great Man are on your body.

အဿလာယနသုတ္တ

The Assalāyana Sutta

ပုစ္ဆာ – အဿလာယနသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question – And where, friend, was the Assalāyana Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom and on what occasion?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အဿလာယနံ မာဏဝံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အဿလာယနော ဘန္တေ မာဏဝေါ မဟတာ ဗြာဟ္မဏဂဏေန သဒ္ဓိံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ ဘော ဂေါတမ ဧဝမာဟံသု ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော. ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော [Pg.117] အညော ဝဏ္ဏော. ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ. ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ, ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply – Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the young man Assalāyana. Venerable sir, the young man Assalāyana, together with a large assembly of brahmins, approached the Blessed One and said this: "Master Gotama, the brahmins say thus: 'The brahmin caste is the highest caste, other castes are inferior. The brahmin caste is fair, other castes are dark. Only brahmins are purified, not non-brahmins. Brahmins are the true sons of Brahmā, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.' What does the esteemed Gotama say about this?" Venerable sir, it was spoken on that occasion.

ဃောဋမုခသုတ္တ

The Ghoṭamukha Sutta

ပုစ္ဆာ – ဃောဋမုခသုတ္တံ [Pg.119] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

The Question – And where, friend, was the Ghoṭamukha Sutta spoken? Concerning whom, on what occasion, and by whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဗာရာဏသိယံ ဘန္တေ ခေမိယမ္ဗဝနေ ဃောဋမုခံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ ဥဒေနေန ဘာသိတံ. ဃောဋမုခေါ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ ဥဒေနံ စင်္ကမန္တံ အနုစင်္ကမမာနော ဧဝမာဟ ‘‘အမ္ဘော သမဏ နတ္ထိ ဓမ္မိကော ပရိဗ္ဗဇော, ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ, တဉ္စ ခေါ ဘဝန္တရူပါနံ ဝါ အဒဿနာ, ယော ဝါ ပနေတ္ထ ဓမ္မာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, it was spoken by the Venerable Udena in the Khemiya mango grove at Bārāṇasī, concerning the brahmin Ghoṭamukha. Venerable sir, the brahmin Ghoṭamukha, while following the Venerable Udena who was walking in meditation, said this: "Good sir, recluse, there is no righteous wanderer; this is how it appears to me, either from not seeing such beings or because there is no such quality in the world." Venerable sir, it was spoken on that occasion.

စင်္ကီသုတ္တ

The Caṅkī Sutta

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.120] ဘဂဝတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စင်္ကီသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – And where, friend, was the Caṅkī Sutta spoken by the Blessed One, the Perfectly Self-Enlightened One? Concerning whom and on what occasion?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသလေသု ဘန္တေ ဩပါသာဒေ နာမ ကောသလာနံ နိဂမေ ကာပဋိကံ မာဏဝံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ကာပဋိကော ဘန္တေ မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ယဒိဒံ ဘော ဂေါတမ ဗြာဟ္မဏာနံ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဣတိဟိတိဟပရမ္ပရာယ ပိဋကသမ္ပဒါယ, တတ္ထ စ ဗြာဟ္မဏာ ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တိ ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ, ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, it was spoken among the Kosalans, in a market town of the Kosalans named Opāsāda, concerning the young brahmin Kāpaṭika. Venerable sir, the young brahmin Kāpaṭika said this to the Blessed One: "Master Gotama, regarding the ancient hymns of the brahmins, handed down by oral tradition and scriptural authority, the brahmins come to the absolute conclusion, 'This alone is true, all else is false.' What does the venerable Gotama say about this?" Venerable sir, it was spoken on that occasion.

ဧသုကာရီသုတ္တ

The Esukārī Sutta

ပုစ္ဆာ – ဧသုကာရီသုတ္တံ [Pg.122] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – And where, friend, was the Esukārī Sutta spoken by the Blessed One? Concerning whom and on what occasion?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ဧသုကာရိံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ဧသုကာရီ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ ဘော ဂေါတမ စတဿော ပါရိစရိယာ ပညပေန္တိ, ဗြာဟ္မဏဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ, ခတ္တိယဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ, ဝေဿဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ, သုဒ္ဒဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the brahmin Esukārī. Venerable sir, the brahmin Esukārī approached the Blessed One and said: "Master Gotama, brahmins prescribe four kinds of service: they prescribe service for a brahmin, service for a khattiya, service for a vessa, and service for a sudda." Venerable sir, it was spoken on that occasion.

ဓနဉ္ဇာနိသုတ္တ

The Dhanañjāni Sutta

ပုစ္ဆာ – ဓနဉ္ဇာနိသုတ္တံ [Pg.125] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

The Question – And where, friend, was the Dhanañjāni Sutta spoken? Concerning whom, on what occasion, and by whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ ဘာသိတံ, ဓနဉ္ဇာနိ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ပမာဒဝိဟာရံ ဝိဟာသိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – Venerable sir, it was spoken by the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, in Rājagaha, concerning the brahmin Dhanañjāni. Venerable sir, the brahmin Dhanañjāni was living heedlessly. Venerable sir, it was spoken on that occasion.

ပုစ္ဆာ – အထ [Pg.126] ခေါ အာဝုသော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ ကထံ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ ပုစ္ဆိ, ကထဉ္စ သော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ဓမ္မသေနာပတိဿ အာရောစေသိ.

The Question – Then, friend, how did the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, question the brahmin Dhanañjāni, and how did he reply to the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘ကစ္စာသိ ဓနဉ္ဇာနိ အပ္ပမတ္တော’’တိ, ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ ပုစ္ဆိ, ဓနဉ္ဇာနိ စ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ကုတော ဘော သာရိပုတ္တ အမှာကံ အပ္ပမာဒေါ, ယေသံ နော မာတာပိတရော ပေါသေတဗ္ဗာ’’တိ, ဧဝမာဒိနာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဓမ္မသေနာပတိဿ အာရောစေသိ.

The Reply – "Dhanañjāni, are you heedful?" Thus, venerable sir, the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, questioned the brahmin Dhanañjāni. And, venerable sir, the brahmin Dhanañjāni replied to the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, with these words: "How, Master Sāriputta, can there be heedfulness for us, who have parents to support?"

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.128] ဝုတ္တေ ခေါ အာဝုသော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကီဒိသံ ဓမ္မကထံ ကထေသိ.

The Question – When this was said, friend, what kind of Dhamma talk did the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, give to the brahmin Dhanañjāni?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘန္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ ‘‘တံ ကိံ မညသိ ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာ ဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျု’’န္တိ, ဧဝမာဒိနာ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဓမ္မကထံ ကထေသိ.

The Reply – When this was said, venerable sir, the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, gave a Dhamma talk to the brahmin Dhanañjāni, beginning with the words: "What do you think, Dhanañjāni? Suppose someone here, for the sake of their parents, were to behave unrighteously and unjustly. Would the guardians of hell drag them to hell on account of that unrighteous and unjust behavior?"

ပုစ္ဆာ – ပုန [Pg.130]ပိ အာဝုသော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ ကထံ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ အပရေနပိ ပရိယာယေန အနုသာသနိံ အဒါသိ.

The Question – Furthermore, friend, in what other way did the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, instruct the brahmin Dhanañjāni?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပုနပိ ဘန္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ ‘‘တံ ကိံ မညသိ ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ မာတာပိတူနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, ကတမံ သေယျော’’တိ, ဧဝမာဒိနာ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ အပရေနပိ ပရိယာယေန ဩဝါဒမဒါသိ.

The Reply – Further, venerable sir, the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, gave instruction to the brahmin Dhanañjāni in another way, beginning with the words: "What do you think, Dhanañjāni? Which is better—someone who, for the sake of their parents, behaves unrighteously and unjustly, or someone who, for the sake of their parents, behaves righteously and justly?"

ပုစ္ဆာ – အပရဘာဂေ [Pg.132]ပိ အာဝုသော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ ကထံ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ မရဏသမယေ ဓမ္မကထံ ကထေသိ, ကထဉ္စဿ အဘိသမ္ပရာယော အဟောသိ.

The Question – At a later time, friend, how did the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, deliver a Dhamma talk to the brahmin Dhanañjāni at the time of his death? And what was his destination after death?

ဝိဿဇ္ဇနာ – အပရဘာဂေ [Pg.133]ပိ ဘန္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ မရဏသမယေပိ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဒေသေသိ, ဓနဉ္ဇာနိ စ ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

The Reply – At a later time, venerable sir, the Venerable Sāriputta Thera, the General of the Dhamma, taught the four divine abodes to the brahmin Dhanañjāni at the time of his death. And, venerable sir, the brahmin Dhanañjāni, with the breakup of the body, after death, was reborn in the Brahmā world.

ဝါသေဋ္ဌသုတ္တ

The Vāseṭṭha Sutta

ပုစ္ဆာ – ဝါသေဋ္ဌသုတ္တံ [Pg.135] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – And where, friend, was the Vāseṭṭha Sutta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what occasion?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဘန္တေ ဝါသေဋ္ဌံ မာဏဝံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဝါသေဋ္ဌော ဘန္တေ မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

The Reply – Venerable sir, it was spoken at Icchānaṅgala concerning the young brahmin Vāseṭṭha. Venerable sir, the young brahmin Vāseṭṭha addressed the Blessed One in verses:

‘‘အနုညာတပဋိညာတာ, တေဝိဇ္ဇာ မယမသ္မုဘော;

အဟံ ပေါက္ခရသာတိဿ, တာရုက္ခဿာယံ မာဏဝေါ.

"We are both acknowledged and renowned, masters of the three Vedas. I am a disciple of Pokkharasāti, and this young man is of Tārukkha.

တေဝိဇ္ဇာနံ ယဒက္ခာတံ, တတြ ကေဝလိနေသ္မသေ;

ပဒကသ္မာ ဝေယျာကရဏာ, ဇပ္ပေ အာစရိယသာဒိသာ;

တေသံ နော ဇာတိဝါဒသ္မိံ, ဝိဝါဒေါ အတ္ထိ ဂေါတမ.

In all that is declared of the three Vedas, we are complete; we are etymologists and grammarians, equal to our teachers in recitation. Yet among us, O Gotama, there is a dispute concerning birth.

ဇာတိယာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ဘာရဒွါဇော ဣတိ ဘာသတိ;

အဟဉ္စ ကမ္မုနာ ဗြူမိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ စက္ခုမ.

One is a brahmin by birth, so Bhāradvāja says; but I say it is by action. Know this, O One with Vision.

တေန သက္ကောမ ဉာပေတုံ, အညံမညံ မယံ ဥဘော;

ဘဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမာ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ဣတိ ဝိဿုတံ.

We are unable to convince one another, so we have come to question you, who are renowned as the Perfectly Awakened One.

စန္ဒံ ယထာ ခယာတီတံ, ပေစ္စ ပဉ္ဇလိကာ ဇနာ;

ဝန္ဒနာ နမဿန္တိ, ဧဝံ လောကသ္မိံ ဂေါတမံ.

As people with hands joined in reverence venerate the full moon, so in this world they venerate Gotama.

စက္ခုံ [Pg.136] လောကေ သမုပ္ပန္နံ, မယံ ပုစ္ဆာမ ဂေါတမံ;

ဇာတိယာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ဥဒါဟု ဘဝတိ ကမ္မုနာ;

အဇာနတံ နော ပဗြူဟိ, ယထာ ဇာနေမု ဗြာဟ္မဏန္တိ.

O Eye that has arisen in the world, we ask Gotama: Is one a brahmin by birth, or does one become so by action? Explain to us who do not know, so that we may understand what a brahmin is."

တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Venerable sir, it was spoken on that occasion.

သုဘသုတ္တ

The Sutta to Subha

ပုစ္ဆာ – သုဘသုတ္တံ [Pg.137] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where was the Sutta to Subha spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သုဘံ မာဏဝံ တောဒေယျပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သုဘော ဘန္တေ မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ ဘော ဂေါတမ ဧဝမာဟံသု’ ဂဟဋ္ဌော အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ, န ပဗ္ဗဇိတော အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလန္တိ, ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the young man Subha, son of Todeyya. Venerable sir, the young man Subha, son of Todeyya, approached the Blessed One and said this: “Master Gotama, the brahmins say this: ‘A householder is an accomplisher of the just and skillful Dhamma, but one who has gone forth is not an accomplisher of the just and skillful Dhamma.’ Regarding this, what does the venerable Gotama say?” Venerable sir, it was spoken on that subject.

ပုစ္ဆာ – ပုန [Pg.138]ပိ အာဝုသော သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ကထံ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆိ, ကထဉ္စ ဘဂဝါ ဝိဘဇ္ဇ ဗျာကာသိ.

Question: Furthermore, friend, how did the young man Subha, son of Todeyya, question the Blessed One, and how did the Blessed One analyze and explain?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ ဘော ဂေါတမ ဧဝမာဟံသု ‘မဟဋ္ဌမိဒံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ, ဃရာဝါသကမ္မဋ္ဌာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. အပ္ပဋ္ဌမိဒံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတီ’တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ပုနပိ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆိ. ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘ဧတ္ထာပိ ခေါ အဟံ မာဏဝ ဝိဘဇ္ဇဝါဒါ, နာဟမေတ္ထ ဧကံသဝါဒေါတိ’’ ဧဝမာဒိနာ ဝိဘဇ္ဇ ဗျာကာသိ.

Answer: “Master Gotama, brahmins say this: ‘This household life is a great undertaking, a great task, a great responsibility, a great endeavor, and it yields great fruit. This life of one gone forth is a small undertaking, a small task, a small responsibility, a small endeavor, and it yields little fruit.’ What does Master Gotama say about this?” Thus, venerable sir, the young man Subha, son of Todeyya, questioned the Blessed One again. And the Blessed One, venerable sir, replied analytically, saying, “Here too, young man, I am one who speaks with distinctions; I do not speak about this in a one-sided way,” and so on.

သင်္ဂါရဝသုတ္တ

The Sutta to Saṅgārava

ပုစ္ဆာ – သင်္ဂါရဝသုတ္တံ [Pg.141] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where was the Sutta to Saṅgārava spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကောသလေသု ဘန္တေ စဉ္စလိကပ္ပေ နာမ ဂါမေ သင်္ဂါရဝံ မာဏဝံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သင်္ဂါရဝေါ ဘန္တေ မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သန္တိ ခေါ ဘော ဂေါတမ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ. တတြ ဘော ဂေါတမ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ, တေသံ ဘဝံ ဂေါတမော ကတမော’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, it was spoken in the Kosala country, in a village named Cañcalikappa, concerning the young man Saṅgārava. Venerable sir, the young man Saṅgārava said this to the Blessed One: ‘Master Gotama, there are some ascetics and brahmins who claim to have reached the perfection of the culmination of direct knowledge in this very life and declare the fundamental holy life. Among those ascetics and brahmins who claim to have reached the perfection of the culmination of direct knowledge in this very life and declare the fundamental holy life, which one is the venerable Gotama?’ Venerable sir, it was spoken on that subject.

ဒေဝဒဟသုတ္တ

The Sutta at Devadaha

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.145] ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒေဝဒဟသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where was the Sutta at Devadaha spoken by that Blessed One, the knowing, the seeing, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, and concerning whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ဒေဝဒဟေ နာမ သကျာနံ နိဂမေ သမ္မ ဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, it was spoken among the Sakyans, in the Sakyan town named Devadaha, concerning a number of monks.

ပဉ္စတ္တယသုတ္တ

The Sutta on the Threefold-Five

ပုစ္ဆာ – ပဉ္စတ္တယသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where was the Sutta on the Threefold-Five spoken by the Blessed One, and concerning whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning a number of monks.

ကိန္တိသုတ္တ

The Sutta on ‘What Do You Think?’

ပုစ္ဆာ – ကိန္တိသုတ္တံ [Pg.146] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where was the Kinti Sutta spoken by the Blessed One, and concerning whom?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပိသိနာရာယံ ဘန္တေ ဗလိဟရဏေ နာမ ဝနသဏ္ဍေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, it was spoken at Pisinārā, in the forest grove named Baliharaṇa, concerning a number of monks.

ပုစ္ဆာ – တတ္ထ [Pg.147] အာဝုသော ဘဂဝါ ကထံ ပဌမံ ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆိတွာ ဩဝါဒမဒါသိ, ယော ဗဟုဇနဿ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ.

Question: There, friend, how did the Blessed One first question the monks and then give advice, which conduces to the welfare, benefit, and happiness of many people?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတ္ထ ဘန္တေ ဘဂဝါ ‘‘ကိန္တိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ မယိ ဟောတိ, စီဝရဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ပိဏ္ဍပါတဟေတု ဝါ, သေနာသနဟေတု ဝါ, ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘တသ္မာတိဟ ဘိက္ခဝေ ယေ ဝေါ မယာ ဓမ္မာ အဘိညာ ဒေသိတာ. သေယျထိဒံ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သမဂ္ဂေဟိ သမ္မောဒမာနေဟိ အဝိဝဒမာနေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗံ’’ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒမဒါသိ.

Answer: There, venerable sir, the Blessed One, having questioned the monks, said: “Monks, what do you think of me? Does the ascetic Gotama teach the Dhamma for the sake of robes, or for the sake of almsfood, or for the sake of lodging, or for the sake of this or that state of existence?” Having questioned the monks, he then said: “Therefore, monks, in those teachings that have been taught by me with direct knowledge—that is, the four establishments of mindfulness, the four right strivings, the four bases of spiritual power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, the Noble Eightfold Path—in these you should all train together, in harmony, with mutual appreciation, without disputing.” In this way, venerable sir, he gave this advice to the monks.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.150] ဘဂဝါ တတ္ထ ဒုတိယမ္ပိ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ အဒါသိ. ယော ဗဟုဇနဿ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ.

Question: And how, friend, did the Blessed One there give the monks a second instruction, which conduces to the welfare, benefit, and happiness of many people?

ဝိဿဇ္ဇနာ – တတ္ထ ဘန္တေ ဘဂဝါ ‘‘တေသဉ္စ ဝေါ ဘိက္ခဝေ သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ သိယာ အညတရဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိ, သိယာ ဝီတိက္ကမော. တတြ ဘိက္ခဝေ န စောဒနာယ တရိတဗ္ဗံ ပုဂ္ဂလော ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘိက္ခူနံ ဒုတိယမ္ပိ ဩဝါဒမဒါသိ.

Answer: There, venerable sir, the Blessed One gave the monks a second instruction, saying: “Monks, while you are training in harmony, with mutual appreciation, without disputing, it may be that a certain monk commits an offense or a transgression. In that case, monks, you should not be hasty in accusing him; the person should be examined.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.152] ဘဂဝါ တတ္ထ တတိယမ္ပိ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ အဒါသိ, ယော ဗဟုဇနဿ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ.

Question: And how, friend, did the Blessed One there give the monks a third instruction, which conduces to the welfare, benefit, and happiness of many people?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘တေသဉ္စ ဝေါ ဘိက္ခဝေ သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ အညမညဿ ဝစီသံဟာရော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဒိဋ္ဌိပဠာသော စေတသော အာဃာတော အပ္ပစ္စယော အနဘိရဒ္ဓီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ တတ္ထ တတိယမ္ပိ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒမဒါသိ.

Answer: In this way, venerable sir, the Blessed One there gave the monks a third instruction: “Monks, while you are training in harmony, with mutual appreciation, without disputing, there might arise among you verbal contention, a thicket of views, mental irritation, dissatisfaction, and lack of delight.”

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.154] ဘိက္ခုနာ ဧဝံ သတ္ထု ဩဝါဒါနုသာသနိကာရိနာ အာယသ္မာ နု တေ ဘိက္ခု အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတီတိ ပရေဟိ ပုဋ္ဌေန ကထံ သမ္မာ ဗျာကရမာနေန ဗျာကာတဗ္ဗံ.

Question: Friend, when that monk, who acts in accordance with the Teacher’s advice and instruction, is asked by others, ‘Venerable sir, do you raise those monks from unwholesome states and establish them in wholesome ones?’—how should he, answering rightly, reply?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ‘‘ဣဓာဟံ အာဝုသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံ, တဿ မေ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, တာဟံ ဓမ္မံ သုတွာ တေသံ ဘိက္ခူနံ အဘာသိံ, တံ တေ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ သုတွာ အကုသလာ ဝုဋ္ဌဟိံသု ကုသလေ ပတိဋ္ဌဟိံသူ’’တိ. ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ တေန ဘိက္ခုနာ ဧဝံ သတ္ထု ဩဝါဒါနုသာသနိကာရိနာ ပရေဟိ ပုဋ္ဌေန သမ္မာ ဗျာကရမာနေန ဗျာကာတဗ္ဗံ.

Answer: “Here, friend, I approached the Blessed One, and the Blessed One taught me the Dhamma. Having heard that Dhamma, I spoke it to those monks. Having heard that Dhamma, those monks rose up from unwholesome states and became established in wholesome states.” Thus, venerable sir, is how that monk, acting in accordance with the Teacher’s advice and instruction, should rightly reply when asked by others.

သာမဂါမသုတ္တ

The Sutta at Sāmagāma

ပုစ္ဆာ – သာမဂါမသုတ္တံ [Pg.155] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where was the Sutta at Sāmagāma spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ သာမဂါမေ နာမ သကျာနံ နိဂမေ အာယသ္မန္တဉ္စ အာနန္ဒံ အာယသ္မန္တဉ္စ စုန္ဒံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အာယသ္မာ စ ဘန္တေ အာနန္ဒော အာယသ္မာ စ စုန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘အယံ ဘန္တေ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော ဧဝမာဟ ‘နိဂဏ္ဌော ဘန္တေ နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာ ကာလင်္ကတော, တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ…ပေ… [Pg.156] ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ’တိ. တဿ မယှံ ဘန္တေ ဧဝံ ဟောတိ ‘မာဟေဝ ဘဂဝတော အစ္စယေန သံဃေ ဝိဝါဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ, သွာဿ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနအဟိတာယ ဗဟုဇနအသုခါယ ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာန’န္တိ’’. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: Venerable sir, it was spoken among the Sakyans, in the Sakyan town called Sāmagāma, concerning the Venerable Ānanda and the Venerable Cunda. Venerable sir, the Venerable Ānanda and the Venerable Cunda approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated there, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “Venerable sir, the novice Cunda here says this: ‘Venerable sir, Nigaṇṭha Nāṭaputta has recently passed away at Pāvā. With his passing, the Nigaṇṭhas have split into two factions, and are quarreling, contentious, and disputing, piercing each other with verbal daggers… with their stupa split, without a refuge.’ Then it occurred to me, venerable sir: ‘May no dispute arise in the Saṅgha after the Blessed One’s passing. For such a dispute would be for the harm and unhappiness of many people, for the loss, harm, and suffering of gods and humans.’” It was spoken on that subject, venerable sir.

သုနက္ခတ္တသုတ္တ

The Sutta to Sunakkhatta

ပုစ္ဆာ – သုနက္ခတ္တသုတ္တံ [Pg.158] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where was the Sutta to Sunakkhatta spoken by the Blessed One, concerning whom, and on what subject?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဝေသာလိယံ ဘန္တေ သုနက္ခတ္တံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သုနက္ခတ္တော ဘန္တေ လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘သုတံ မေတံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေဟိ ကိရ ဘိက္ခူဟိ ဘဂဝတော သန္တိကေ အညာ ဗျာကတာ ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမာတိ. ကစ္စိ တေ ဘန္တေ ဘိက္ခူ သမ္မဒေဝ အညံ ဗျာကံသု, ဥဒါဟု သန္တေတ္ထေကစ္စေ ဘိက္ခူ အဓိမာနေန အညံ ဗျာကံသူ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Vesālī concerning Sunakkhatta the Licchavi prince. Venerable sir, Sunakkhatta the Licchavi prince approached the Blessed One and said this: "Venerable sir, I have heard that many bhikkhus in the presence of the Blessed One have declared final knowledge, saying: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being.’ Venerable sir, did those bhikkhus rightly declare final knowledge, or did some of them declare final knowledge out of conceit?" Venerable sir, it was spoken concerning that matter.

အာနေဉ္ဇသပ္ပာယသုတ္တ

The Discourse on the Imperturbable

ပုစ္ဆာ – အာနေဉ္ဇသပ္ပာယသုတ္တံ [Pg.161] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, and about what subject was the Discourse on the Imperturbable spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ကုရူသု ဘန္တေ ကမ္မာသဓမ္မေ နာမ ကုရူနံ နိဂမေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken in the Kuru country, in the Kuru town called Kammāsadhamma, concerning many bhikkhus.

ဂဏကမ္မောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တ

The Discourse to Gaṇaka Moggallāna

ပုစ္ဆာ – ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ [Pg.162] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: Friend, where, concerning whom, and about what subject was the Discourse to Gaṇaka Moggallāna spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘သေယျာထာပိ ဘော ဂေါတမ ဣမဿ မိဂါရမာတုပါသာဒဿ ဒိဿတိ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ ယဒိဒံ ယာဝ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရာ…ပေ… သက္ကာ နုခေါ ဘော ဂေါတမ ဣမသ္မိမ္ပိ ဓမ္မဝိနယေ ဧဝမေဝ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ ပညပေတု’’န္တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the brahmin Gaṇaka Moggallāna. Venerable sir, the brahmin Gaṇaka Moggallāna approached the Blessed One and said this: "Just as, Master Gotama, in this palace of Migāra's mother, there is a gradual training, a gradual practice, and a gradual progress, that is, up to the last flight of stairs… is it possible, Master Gotama, to similarly lay down a gradual training, a gradual practice, and a gradual progress in this Dhamma and Discipline?" Venerable sir, it was spoken concerning that matter.

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.165] ဝုတ္တေ ခေါ အာဝုသော ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ကိံ အဝေါစ, ကထဉ္စဿ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ.

Question: When this was said, friend, what did the brahmin Gaṇaka Moggallāna say to the Blessed One, and how did the Blessed One answer him?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘန္တေ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘောတော ဂေါတမဿ သာဝကာ ဘောတာ ဂေါတမေန ဧဝံ ဩဝဒီယမာနာ ဧဝံ အနုသာသီယမာနာ သဗ္ဗေ အစ္စန္တံ နိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရောဓေန္တိ, ဥဒါဟု ဧကစ္စေ နာရာဓေန္တီ’’တိ, ဘဂဝါ စ ဘန္တေ ‘‘အပ္ပေကစ္စေ ခေါ ဗြာဟ္မဏ မမ သာဝကာ မယာ ဧဝံ ဩဝဒီယမာနာ ဧဝံ အနုသာသီယမာနာ အစ္စန္တံ နိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေန္တိ, ဧကစ္စေ နာရာဓေန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဗျာကာသိ.

Reply: When this was said, venerable sir, the brahmin Gaṇaka Moggallāna said this to the Blessed One: "Master Gotama, when your disciples are thus advised and instructed by you, do all of them attain the ultimate goal, Nibbāna, or do some not attain it?" And venerable sir, the Blessed One answered the brahmin Gaṇaka Moggallāna thus: "Brahmin, some of my disciples, when thus advised and instructed by me, attain the ultimate goal, Nibbāna, while some do not."

ပုစ္ဆာ – ဣမဉ္စ [Pg.168] ပနာဝုသော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဂဏကော မောဂ္ဂလ္လာနော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ကီဒိသံ ပသန္နာကာရမကာသိ.

Question: And having heard this Dhamma discourse, friend, what expression of confidence did Gaṇaka Moggallāna make in this Dhamma and Discipline?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣမဉ္စ ပန ဘန္တေ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ‘‘ယေ မေ ဘော ဂေါတမ ပုဂ္ဂလာ အသဒ္ဓါ ဇီဝိကတ္ထာ န သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသန္နော ပသန္နာကာရမကာသိ.

Reply: And having heard this Dhamma discourse, venerable sir, the brahmin Gaṇaka Moggallāna, being pleased with this Dhamma and Discipline, made an expression of confidence thus: "Master Gotama, those individuals who are faithless, who have gone forth from the household life into homelessness for the sake of a livelihood, not out of faith…" and so forth.

ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တ

The Discourse to Gopaka Moggallāna

ပုစ္ဆာ – ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ [Pg.170] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where, concerning whom, on what occasion, and by whom was the Discourse to Gopaka Moggallāna spoken?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနံ ဗြာဟ္မဏံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘာသိတံ, ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနော ဘန္တေ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဘော အာနန္ဒ ဧကဘိက္ခုပိ တေဟိ ဓမ္မေဟိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ သမန္နာဂတော, ယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သော ဘဝံ ဂေါတမော အဟောသိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: At Rājagaha, venerable sir, concerning the brahmin Gopaka Moggallāna, this was spoken by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma. For, venerable sir, the brahmin Gopaka Moggallāna said this to the Venerable Ānanda: ‘Now, Venerable Ānanda, is there even one bhikkhu endowed in every way, utterly and entirely, with all those qualities with which the venerable Gotama was endowed, the Arahant, the Perfectly Enlightened One?’ On this occasion, venerable sir, it was spoken.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.173] တတ္ထ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဘိက္ခုနော ပသာဒနီယာ ဓမ္မာ ပကာသိတာ, ယေ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အက္ခာတာ. ယေဟိ စ သမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ အညေ ဘိက္ခူ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

Question: And how, friend, were the inspiring qualities of a bhikkhu explained there by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma? Those qualities declared by the Blessed One, the knower and seer, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, endowed with which qualities other bhikkhus would honor, respect, esteem, and venerate a bhikkhu, and having honored and respected him, dwell in dependence on him?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ ဗြာဟ္မဏ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု, ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော, ယေမေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ, တထာရူပဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန ဒသ ပသာဒနီယာ ဓမ္မာ ပကာသိတာ. ယေ တေန ဘဂတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အက္ခာတာ, ယေဟိ သမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ ဧတရဟိ ဘိက္ခူ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

Reply: Here, brahmin, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults, undertaking and training in the training rules. He is learned, a bearer of the teachings, an accumulator of what he has heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with meaning and phrasing, proclaiming the perfectly complete and pure holy life—such teachings he has learned much, retained, recited, verbally familiarized, mentally investigated, and penetrated well by view. Thus, venerable sir, ten inspiring qualities were explained there by the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma. Those qualities declared by the Blessed One, the knower and seer, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, endowed with which qualities bhikkhus now would honor, respect, esteem, and venerate a bhikkhu, and having honored and respected him, dwell in dependence on him.

ပုစ္ဆာ – ဧဝံ [Pg.178] ဝုတ္တေ ခေါ အာဝုသော ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ကီဒိသံ ပသံသာဝစနံ ကထေသိ, ကထဉ္စဿ အာယသ္မာ အာနန္ဒတ္ထေရော ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကော တံ ဝစနံ ပဋိသောဓေတွာ ပကာသေသိ.

Question: When this was said, friend, what words of praise did the brahmin Vassakāra, the chief minister of Magadha, utter? And how did the Venerable Ānanda, the treasurer of the Dhamma, correct and explain that statement?

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဧဝံ [Pg.179] ဝုတ္တေ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဥပနန္ဒံ သေနာပတိံ အာမန္တေသိ ‘‘တံ ကိံ မညသိ ဘဝံ သေနာပတိ, ယဒိ မေ ဘောန္တော သက္ကာတဗ္ဗံ သက္ကရောန္တိ, ဂရုံ ကာတဗ္ဗံ ဂရုံ ကရောန္တိ, မာနေတဗ္ဗံ မာနေန္တိ, ပူဇေတဗ္ဗံ ပူဇေန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိကံ ပသံသာဝစနံ ကထေသိ, အာယသ္မာ စ ဘန္တေ အာနန္ဒော ‘‘န စ ခေါ ဗြာဟ္မဏ သော ဘဂဝါ သဗ္ဗံ ဈာနံ ဝဏ္ဏေသိ, နပိ သော ဘဂဝါ သဗ္ဗံ ဈာနံ န ဝဏ္ဏေသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ တံ ဝစနံ ပဋိသောဓေတွာ ပကာသေသိ.

Reply: When this was said, the brahmin Vassakāra, the chief minister of Magadha, addressed General Upananda: ‘What do you think, honorable general? If these venerable ones honor what should be honored, respect what should be respected, esteem what should be esteemed, and venerate what should be venerated?’—he spoke such words of praise. And Venerable Ānanda, venerable sir, having corrected that statement, explained it, saying: ‘But, brahmin, the Blessed One did not praise all absorption, nor did he not praise all absorption.’

မဟာပုဏ္ဏမသုတ္တ

The Greater Discourse on the Full-Moon Night

ပုစ္ဆာ – မဟာပုဏ္ဏမသုတ္တံ [Pg.182] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where, concerning whom, and on what occasion was the Greater Discourse on the Full-Moon Night spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အညတရံ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ပဓာနီယဘိက္ခူနံ သံဃတ္ထေရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အညတရော ဘန္တေ

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, this was spoken concerning a certain elder bhikkhu, the senior of a group of about sixty bhikkhus devoted to exertion. For, venerable sir, a certain

သဋ္ဌိမတ္တာနံ [Pg.183] ပဓာနီယဘိက္ခူနံ သံဃတ္ထေရော ဘိက္ခု ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ပုစ္ဆေယျာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ ကိဉ္စိဒေဝ ဒေသံ, သစေ မေ ဘဂဝါ ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

elder bhikkhu, the senior of a group of about sixty bhikkhus devoted to exertion, rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his joined palms toward the Blessed One, and said: ‘Venerable sir, I would like to ask the Blessed One about a certain point, if the Blessed One would grant me the opportunity for an explanation of the question.’ On this occasion, venerable sir, it was spoken.

စူဠပုဏ္ဏမသုတ္တ

The Shorter Discourse on the Full-Moon Night

ပုစ္ဆာ – စူဠပုဏ္ဏမသုတ္တံ [Pg.184] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: But, friend, where and concerning whom was the Shorter Discourse on the Full-Moon Night spoken by the Blessed One?

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply: At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning several bhikkhus.

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.185] တတ္ထ ဘဂဝတာ အသပ္ပုရိသအင်္ဂါနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question: “And how, friend, were the qualities of a bad person analyzed and explained there by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – အသပ္ပုရိသော ဘိက္ခဝေ အဿဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော ဟောတိ, အသပ္ပုရိသဘတ္တိ ဟောတိ, အသပ္ပုရိသစိန္တီ ဟောတိ, အသပ္ပုရိသမန္တီ ဟောတိ, အသပ္ပုရိသဝါစော ဟောတိ, အသပ္ပုရိသကမ္မန္တော ဟောတိ, အသပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အသပ္ပုရိသဒါနံ ဒေတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ အဋ္ဌ အသပ္ပုရိသအင်္ဂါနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: “Bhikkhus, a bad person is endowed with bad principles, has affection for bad people, thinks like a bad person, plans like a bad person, speaks like a bad person, acts like a bad person, has views like a bad person, and gives gifts like a bad person.” Thus, venerable sir, the Blessed One there analyzed and explained eight qualities of a bad person.

ပုစ္ဆာ – ကထံ [Pg.186] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ တတ္ထ သပ္ပုရိသအင်္ဂါနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question: “But how, friend, did the Blessed One analyze and explain the qualities of a good person there?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သပ္ပုရိသော ဘိက္ခဝေ သဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော ဟောတိ, သပ္ပုရိသဘတ္တိ ဟောတိ, သပ္ပုရိသစိန္တီ ဟောတိ, သပ္ပုရိသမန္တီ ဟောတိ, သပ္ပုရိသဝါစော ဟောတိ, သပ္ပုရိသကမ္မန္တော ဟောတိ, သပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, သပ္ပုရိသဒါနံ ဒေတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ တတ္ထ အဋ္ဌဝိဓာနိ သပ္ပုရိသင်္ဂါနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: “Bhikkhus, a good person is endowed with good principles, has affection for good people, thinks like a good person, plans like a good person, speaks like a good person, acts like a good person, has views like a good person, and gives gifts like a good person.” Thus, venerable sir, the Blessed One there analyzed and explained the eight qualities of a good person.

အနုပဒသုတ္တ

The Discourse on Following in Sequence

ပုစ္ဆာ – အနုပဒသုတ္တံ [Pg.188] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: “But, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on Following in Sequence spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သမ္ဗဟုလာ ဘန္တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဓမ္မသေနာပတိဿ သဘာဂါ တသ္မိံ သမယေ သန္နိပတိံသု, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks. At that time, venerable sir, many monks had gathered together, sharing the same qualities as the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma. In that connection, venerable sir, it was spoken.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.189] တတ္ထ ဘဂဝတာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဓမ္မသေနာပတိဿ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

Question: “And how, friend, was the consecutive contemplation of phenomena of the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma, analyzed and explained in detail there by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပဏ္ဍိတော ဘိက္ခဝေ သာရိပုတ္တော မဟာပညော ဘိက္ခဝေ သာရိပုတ္တော ပုထုပညော ဘိက္ခဝေ သာရိပုတ္တော ဟာသပညော [Pg.190] ဘိက္ခဝေ သာရိပုတ္တော တိက္ခပညော ဘိက္ခဝေ သာရိပုတ္တော ဇဝနပညော ဘိက္ခဝေ သာရိပုတ္တော နိဗ္ဗေဓိကပညော ဘိက္ခဝေ သာရိပုတ္တော သာရိပုတ္တော ဘိက္ခဝေ အဍ္ဎမာသံ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနံ ဝိပဿတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဓမ္မသေနာပတိဿ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ ဝိတ္ထာရေန ပကာသိတာ.

Reply: “Bhikkhus, Sāriputta is wise. Bhikkhus, Sāriputta is of great wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of extensive wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of quick-witted wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of swift wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of sharp wisdom. Bhikkhus, Sāriputta is of penetrating wisdom. Bhikkhus, Sāriputta practices consecutive contemplation of phenomena for half a month.” Thus, venerable sir, the Blessed One there extensively explained the consecutive contemplation of phenomena of the Venerable Sāriputta, the General of the Dhamma.

ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ္တ

The Sixfold Purification Discourse

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.192] သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: “Then, friend… the Sixfold Purification Discourse spoken by the Perfectly Enlightened One—where was it spoken, and concerning whom?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks.”

သပ္ပုရိသသုတ္တ

The Discourse on the True Person

ပုစ္ဆာ – သပ္ပုရိသသုတ္တံ [Pg.193] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: “But where, friend, and concerning whom was the True Person Discourse spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks.”

သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ္တ

The Discourse on What Should and Should Not Be Cultivated

ပုစ္ဆာ – သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ္တံ [Pg.194] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

Question: “Now, friend, where, concerning whom, and with whom was the Discourse on What Should and Should Not Be Cultivated spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဓမ္မသေနာပတိနာ သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

Reply: “At Sāvatthī, venerable sir, concerning many monks, it was spoken with the Venerable Elder Sāriputta, the General of the Dhamma.”

ဗဟုဓာတုကသုတ္တ

The Discourse on the Many Elements

ပုစ္ဆာ – ဗဟုဓာတုကသုတ္တံ [Pg.195] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: “But the Discourse on the Many Elements, friend, where and concerning whom was it spoken?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks.”

ဣသိဂိလိသုတ္တ

The Isigili Sutta

ပုစ္ဆာ – ဣသိဂိလိသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: “Now, friend, where and concerning whom was the Isigili Sutta spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Reply: “Venerable sir, it was spoken at Rājagaha, on Mount Isigili, concerning many monks.”

မဟာစတ္တာရီသကသုတ္တ

The Great Forty Discourse

ပုစ္ဆာ – မဟာစတ္တာရီသကသုတ္တံ [Pg.196] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Question: “Now, friend, where and concerning whom was the Great Forty Discourse spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

Answer: “At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many monks.”

အာနာပါနဿတိသုတ္တ

The Discourse on Mindfulness of Breathing

ပုစ္ဆာ – အာနာပါနဿတိသုတ္တံ [Pg.197] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: “But, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on Mindfulness of Breathing spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ထေရာ ဘန္တေ ဘိက္ခူ နဝေ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဒသပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝီသမ္ပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ တိံသမ္ပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ စတ္တာရီသမ္ပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, တေ စ ဘန္တေ နဝါ ဘိက္ခူ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဩဝဒိယမာနာ အနုသာသိယမာနာ ဥဠာရံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ ဇာနန္တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: “Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning many monks. The elder monks, venerable sir, advise and instruct the new monks. Some elder monks advise and instruct even ten monks, some advise and instruct even twenty monks, some advise and instruct even thirty monks, some advise and instruct even forty monks. And those new monks, venerable sir, being advised and instructed by the elder monks, come to know a superior, further distinction. On that subject, venerable sir, it was spoken.”

ကာယဂတာသတိသုတ္တ

The Discourse on Mindfulness of the Body

ပုစ္ဆာ – ကာယဂတာသတိသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and on what subject was the Discourse on Mindfulness of the Body spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, သမ္ဗဟုလာနံ ဘန္တေ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရကထာ ဥဒပါဒိ ‘‘အစ္ဆရိယံ အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ အာဝုသော, ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဝုတ္တာ မဟာနိသံသာ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – "Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning many monks. For many monks, venerable sir, after their meal, having returned from their almsround, had gathered and assembled in the attendance hall, and this discussion arose among them: 'It is wonderful, friends, it is amazing, how the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—has declared mindfulness of the body, when developed and cultivated, to be of great fruit and great benefit.' On that subject, venerable sir, it was spoken."

သင်္ခါရူပပတ္တိသုတ္တ

The Discourse on Rebirth Through Volitional Formations

ပုစ္ဆာ – သင်္ခါရူပပတ္တိသုတ္တံ [Pg.200] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Question – "But, friend, where and concerning whom was the Discourse on Rebirth Through Volitional Formations spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many bhikkhus."

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော တတ္ထ ဘဂဝတာ သင်္ခါရူပပတ္တိယော ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

The Question – "But how, friend, were the rebirths through volitional formations analyzed and explained there by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သုတေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, စာဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, တဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ သင်္ခါရူပပတ္တိယော ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာ.

The Reply – "Here, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue, endowed with learning, endowed with generosity, endowed with wisdom. It occurs to him: ‘Oh, that with the breakup of the body, after death, I might be reborn in the company of affluent nobles!’ In this way, venerable sir, the Blessed One analyzed and explained the rebirths through volitional formations."

စူဠသုညတသုတ္တ

The Shorter Discourse on Emptiness

ပုစ္ဆာ – စူဠသုညတသုတ္တံ [Pg.202] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and on what matter was the Shorter Discourse on Emptiness spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အာယသ္မာ ဘန္တေ အာနန္ဒော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဧကမိဒံ ဘန္တေ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ နဂရကံ နာမ သကျာနံ နိဂမော, တတ္ထ မေ ဘန္တေ ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ, သုညတာဝိဟာရေနာဟံ အာနန္ဒ ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရာမီတိ ကစ္စိ မေတံ ဘန္တေ သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတ’’န္တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning the Venerable Ānanda. Venerable sir, the Venerable Ānanda, in the evening, having arisen from seclusion, said this to the Blessed One: ‘On one occasion, venerable sir, the Blessed One was dwelling among the Sakyans at a Sakyan town named Nagaraka. There, venerable sir, I heard and received this in the Blessed One’s presence: “Ānanda, I now often dwell in the abiding of emptiness.” Venerable sir, was this well-heard, well-grasped, well-attended to, and well-retained by me?’ On that matter, venerable sir, it was spoken."

မဟာသုညတသုတ္တ

The Greater Discourse on Emptiness

ပုစ္ဆာ – မဟာသုညတသုတ္တံ [Pg.204] ပနာဝုတော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and on what matter was the Greater Discourse on Emptiness spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သက္ကေသု ဘန္တေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, အာယသ္မာ ဘန္တေ အာနန္ဒော သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဃဋာယ သက္ကဿ ဝိဟာရေ စီဝရကမ္မံ ကရောတိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – "Venerable sir, it was spoken among the Sakyans at Kapilavatthu concerning the Venerable Ānanda. Venerable sir, the Venerable Ānanda, together with many bhikkhus, was doing robe-work at the monastery of Ghaṭā the Sakyan. On that matter, venerable sir, it was spoken."

အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတသုတ္တ

The Discourse on the Wonderful and Astounding

ပုစ္ဆာ – အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတသုတ္တံ [Pg.205] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, on what matter, and with whom was the Discourse on the Wonderful and Astounding spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကေန သဒ္ဓိံ ဘာသိတံ. သမ္ဗဟုလာနံ ဘန္တေ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရကထာ ဥဒပါဒိ ‘‘အစ္ဆရိယံ အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ အာဝုသော တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ. ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာနိဿတိ. ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံဂေါတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံသီလာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံပညာ [Pg.206] တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရီ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’’တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – "At Sāvatthī, venerable sir, it was spoken concerning many bhikkhus, with the Venerable Elder Ānanda, the treasurer of the Dhamma. Venerable sir, for many bhikkhus, after their meal, having returned from their almsround, as they were sitting together, gathered in the attendance hall, this discussion arose among them: ‘It is wonderful, friends, it is astounding, the great psychic power and great might of the Tathāgata! For the Tathāgata knows of past Buddhas who have attained final Nibbāna, who had cut off proliferation, severed the path of the cycle, exhausted the round, and gone beyond all suffering, that: “Those Blessed Ones were of such a lineage,” “Those Blessed Ones were of such a name,” “Those Blessed Ones were of such a clan,” “Those Blessed Ones had such virtue,” “Those Blessed Ones had such a Dhamma,” “Those Blessed Ones had such wisdom,” “Those Blessed Ones had such an abiding,” “Those Blessed Ones were so liberated.”’ On that matter, venerable sir, it was spoken."

ဗာကုလသုတ္တ

The Discourse about Bākula

ပုစ္ဆာ – ဗာကုလသုတ္တံ [Pg.207] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကေန ဘာသိတံ.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and by whom was the Discourse about Bākula spoken?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ အစေလံ ကဿပံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ ဗာကုလတ္ထေရေန ဘာသိတံ.

The Reply – "At Rājagaha, venerable sir, it was spoken by the Venerable Elder Bākula concerning the naked ascetic Kassapa."

ဒန္တဘူမိသုတ္တ

The Discourse on the Stage of the Tamed

ပုစ္ဆာ – ဒန္တဘူမိသုတ္တံ ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – "But, friend, where, concerning whom, and on what matter was the Discourse on the Stage of the Tamed spoken by the Blessed One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဇယသေနံ ရာဇကုမာရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. ဇယသေနော ဘန္တေ ရာဇကုမာရော အစိရဝတံ သမဏုဒ္ဒေသံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘သုတံ မေတံ ဘော အဂ္ဂိဝေဿန ဣဓ ဘိက္ခု အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော ဖုသေယျ [Pg.208] စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတ’’န္တိ, တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – "At Rājagaha, venerable sir, it was spoken concerning Prince Jayasena. Venerable sir, Prince Jayasena approached the novice Aciravata and said this: ‘I have heard, friend Aggivessana, that here a bhikkhu dwelling diligent, ardent, and resolute may attain one-pointedness of mind.’ On that matter, venerable sir, it was spoken."

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.210] တတ္ထ ဘဂဝတာ အစိရဝတဿ သမဏုဒ္ဒေသဿ သမဿာသေတွာ ဓမ္မဒေသနာနယော ပကာသိတော.

The Question – "But how, friend, did the Blessed One there, after reassuring the novice Aciravata, set forth the method of teaching the Dhamma?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – တံ ကုတေတ္ထ အဂ္ဂိဝေဿန လဗ္ဘာ, ယံ တံ နေက္ခမ္မေန ဉာတဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန ပတ္တဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ, တံ ဝတ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော ကာမမဇ္ဈေ ဝသန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ကာမဝိတက္ကေဟိ ခဇ္ဇမာနော ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနော ကာမပရိယောသနာယ ဥဿုကော ဥဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီတိ ဧဝံ ခေါ ဘန္တေ ဘဂဝတော အစိရဝတဿ သမဏုဒ္ဒေသဿ သမဿာသေတွာ, သေယျထာပိဿု အဂ္ဂိဝေဿန ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ အစိရဝတဿ သမဏုဒ္ဒေသဿ ဒေသနာနယော ပကာသိတော.

The Reply – "‘How, Aggivessana, could it be possible that what is to be known by renunciation, seen by renunciation, attained by renunciation, and realized by renunciation—that Prince Jayasena, while living amidst sensual pleasures, enjoying sensual pleasures, being consumed by thoughts of sensual pleasure, being burned by the fever of sensual pleasure, and eagerly seeking sensual pleasure, will know or see or realize it? That is impossible.’ Thus, venerable sir, the Blessed One, having reassured the novice Aciravata, set forth the method of teaching: ‘Just as, Aggivessana, there might be two elephants or horses or oxen for taming that are well-tamed and well-trained…’ In this way, venerable sir, the Blessed One set forth the method of teaching for the novice Aciravata."

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.214] တတ္ထ ဘဂဝါ ဒွေ ဥပမာယော ဒဿေတွာ တတုတ္တရိ ဓမ္မဒေသနံ ပဝဍ္ဎေတိ.

The Question – "But how, friend, did the Blessed One on that occasion, having presented two similes, further develop the Dhamma teaching?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – သေယျထာပိ အဂ္ဂိဝေဿန ရာဇာခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော နာဂဝနိကံ အာမန္တေတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝါ ဥတ္တရိပိ ဓမ္မဒေသနံ ပဝဍ္ဎေသိ.

The Reply – "‘Just as, Aggivessana, a head-anointed khattiya king might summon an elephant-forester…’ In this way, venerable sir, the Blessed One further developed the Dhamma teaching."

ဘူမိဇသုတ္တ

The Discourse to Bhūmija

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော…ပေ… [Pg.216] သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဘူမိဇသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Question – "Friend, where, concerning whom, and in what connection was the Discourse to Bhūmija spoken by that… Perfectly Enlightened One?"

ဝိဿဇ္ဇနာ – ရာဇဂဟေ ဘန္တေ ဇယသေနံ ရာဇကုမာရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ဇယသေနော ဘန္တေ ရာဇကုမာရော အာယသ္မန္တံ ဘူမိဇံ ဧတဒဝေါစ ‘‘သန္တိ ဘော ဘူမိဇ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော ‘အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ[Pg.217]. နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အာဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယာ’တိ. ဣဓ ဘောတော ဘူမိဇဿ သတ္ထာ ကိံဝါဒီ ကိမက္ခာယီ’’တိ တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – “Venerable sir, it was spoken at Rājagaha concerning Prince Jayasena. Venerable sir, Prince Jayasena said this to Venerable Bhūmija: ‘Good Bhūmija, there are some ascetics and brahmins who hold such a view and opinion: “Even practicing the spiritual life with aspiration, they are incapable of attaining the fruit. Even practicing the spiritual life without aspiration, they are incapable of attaining the fruit. Even practicing the spiritual life both with and without aspiration, they are incapable of attaining the fruit. Even practicing the spiritual life neither with aspiration nor without aspiration, they are incapable of attaining the fruit.” What does the teacher of the good Bhūmija say, what does he declare?’ Venerable sir, it was spoken regarding that matter.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.219] တတ္ထ ဘဂဝတာ အာယသ္မတော ဘူမိဇတ္ထေရဿ တံ ဗျာကရဏံ သမနုဇာနိတွာ တတုတ္တရိ ဓမ္မဒေသနာနယော ပရိပူရေတွာ ပကာသိတော.

The Question – “And how, friend, was the method of the further Dhamma exposition completed and revealed there by the Blessed One, after he had approved the Elder Bhūmija's answer?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – တဂ္ဃ တွံ ဘူမိဇ ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ မေ ဟောသိ, န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခသိ, ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ အာယသ္မတော ဘူမိဇဿ တံ ဝစနံ သမနုဇာနိတွာ ‘‘ယေဟိ ကေဟိစိ ဘူမိဇ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တာ မိစ္ဆာအာဇီဝါ မိစ္ဆာဝါယာမာ မိစ္ဆာသတီ မိစ္ဆာသမာဓိနော, တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ ဘဂဝတာ အာယသ္မတော ဘူမိဇဿ ဥတ္တရိ ဒေသနာနယော ပရိပူရေတွာ ပကာသိတော.

The Reply – “Venerable sir, after the Blessed One approved Venerable Bhūmija's statement with words such as, ‘Indeed, Bhūmija, when questioned thus and answering thus, you are one who speaks in accordance with my teaching and do not misrepresent me with falsehood,’ the method of the further teaching was completed and revealed to Venerable Bhūmija by the Blessed One with words such as, ‘Bhūmija, whatever ascetics or brahmins are of wrong view, wrong intention, wrong speech, wrong action, wrong livelihood, wrong effort, wrong mindfulness, and wrong concentration, they are incapable of attaining the fruit, even if they practice the spiritual life with aspiration.’”

အနုရုဒ္ဓသုတ္တ

The Discourse with Anuruddha

ပုစ္ဆာ – အနုရုဒ္ဓသုတ္တံ [Pg.224] ပနာဝုသော ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကေန ဘာသိတံ.

The Question – “Friend, where, concerning whom, on what matter, and by whom was the Discourse with Anuruddha spoken?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ အာရဗ္ဘ အာယသ္မတာ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရေန ဘာသိတံ, ပဉ္စကင်္ဂေါ ဘန္တေ ထပတိ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဣဓ မံ ဘန္တေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု ‘အပ္ပမာဏံ ဂဟပတိ စေတောဝိမုတ္တိံ ဘာဝေဟီ’တိ, ဧကစ္စေ ထေရာ ဧဝမာဟံသု ‘မဟဂ္ဂတံ ဂဟပတိ စေတောဝိမုတ္တိံ ဘာဝေဟီ’’တိ, ယာ စာယံ ဘန္တေ အပ္ပမာဏာ စေတောဝိမုတ္တိ ယာ စ မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ, ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စ, ဥဒါဟု ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနန္တိ’’ တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

The Reply – “Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī by the Elder, the venerable Anuruddha, concerning the carpenter Pañcakaṅga. Venerable sir, the carpenter Pañcakaṅga said this to the venerable Anuruddha: ‘Venerable sir, some elder monks approached me and said, “Householder, develop the immeasurable liberation of mind.” Other elders said, “Householder, develop the expansive liberation of mind.” Venerable sir, regarding this immeasurable liberation of mind and this expansive liberation of mind, are these states different in both meaning and phrasing, or are they one in meaning and only different in phrasing?’ Venerable sir, it was spoken regarding that matter.”

ဥပက္ကိလေသသုတ္တ

The Discourse on the Corruptions

ပုစ္ဆာ – ဥပက္ကိလေသသုတ္တံ [Pg.225] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Question – “Friend, where and concerning whom was the Discourse on the Corruptions spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – ပါစီနဝံသဒါယေ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Reply – “Venerable sir, it was spoken in the Eastern Bamboo Grove concerning the Elder, the venerable Anuruddha.”

ဗာလပဏ္ဍိတသုတ္တ

The Discourse on the Fool and the Wise

ပုစ္ဆာ – ဗာလပဏ္ဍိတသုတ္တံ [Pg.226] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Question – “And, friend, where and concerning whom was the Discourse on the Fool and the Wise spoken by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ.

The Reply – “Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning a number of monks.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ စ ဗာလဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဒေါမနဿပ္ပဋိသံဝေဒနာ စ ပကာသိတာ.

The Question – “And how, friend, were the characteristics of a fool and a fool’s experience of suffering and displeasure in this very life revealed there by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – တီဏိမာနိ ဘိက္ခဝေ ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ ဗာလနိမိတ္တာနိ ဗာလာပဒါနာနိ. ကတမာနိ တီဏိ. ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဗာလော ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ [Pg.227] စ ဟောတိ ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စာတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ စ ဗာလဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဒေါမနဿပ္ပဋိသံဝေဒနာ စ ပကာသိတာ.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, there are these three characteristics of a fool, signs of a fool, and traits of a fool. Which three? Here, monks, a fool is one who thinks bad thoughts, speaks bad speech, and does bad deeds,’ the Blessed One there revealed the characteristics of a fool and the fool’s experience of suffering and displeasure in this very life.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.230] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလဿ သမ္ပရာယော စ တတ္ထ နိရယေ ဗာလဿ ဒုက္ခဒေါမနဿပဋိသံဝေဒနာ စ ပကာသိတာ.

The Question – “And how, friend, were the fool’s future course and the fool’s experience of suffering and displeasure there in hell revealed by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သ ခေါ သော ဘိက္ခဝေ ဗာလော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလဿ သမ္ပရာယော စ တတ္ထ စ ဗာလဿ နိရယေ ဒုက္ခဒေါမနဿပ္ပဋိသံဝေဒနာ ပကာသိတာ.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, that fool, having engaged in misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind, at the breakup of the body, after death, is reborn in the plane of deprivation, a bad destination, a state of downfall, in hell,’ the Blessed One there revealed the fool’s future course and the fool’s experience of suffering and displeasure there in hell.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.234] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလဿ တိရစ္ဆာနယောနိယံ ဒုက္ခဒေါမနဿပဋိသံဝေဒနာ ပကာသိတာ.

The Question – “And how, friend, was the fool’s experience of suffering and displeasure in the animal realm revealed there by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သန္တိ ဘိက္ခဝေ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ တိဏဘက္ခာ တေ အလ္လာနိပိ တိဏာနိ သုက္ခာနိပိ တိဏာနိ ဒန္တုလ္လေဟကံ ခါဒန္တီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလဿ တိရစ္ဆာနယောနိယံ ဒုက္ခဒေါမနဿပ္ပဋိသံဝေဒနာ ပကာသိတာ.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, there are beings born in the animal realm that are grass-eaters; they eat fresh grass and dry grass, chewing with their teeth what is scraped up,’ the Blessed One there revealed the fool’s experience of suffering and displeasure in the animal realm.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.235] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလေန သကိံ ဝိနိပါတဂတေန ပုန မနုဿတ္တဒုလ္လဘတာ ပကာသိတာ.

The Question – “And how, friend, was the difficulty for a fool, once gone to a state of downfall, to regain the human state revealed by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ ပုရိသော ဧကစ္ဆိဂ္ဂလံ ယုဂံ မဟာသမုဒ္ဒေ ပက္ခိပေယျ, တမေနံ ပုရတ္ထိမော ဝါတော ပစ္ဆိမေန သံဟရေယျာတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလေန သကိံ ဝိနိပါတဂတေန ပုန မနုဿတ္တဿ ဒုလ္လဘတာ ပကာသိတာ.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, suppose a man were to throw a yoke with a single hole into the great ocean, and an east wind were to carry it west,’ the Blessed One there revealed the difficulty for a fool, once gone to a state of downfall, to regain the human state.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.237] တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလဿ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန မနုဿတ္တံ အာဂတဿပိ ဒုက္ခဗဟုလတာ ပကာသိတာ.

The Question – “And how, friend, was the abundance of suffering for a fool, even if he should, sometime or other after a long time has passed, attain the human state, revealed there by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သ ခေါ သော ဘိက္ခဝေ ဗာလော သစေ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ဗာလဿ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန မနုဿတ္တံ အာဂတဿပိ ဒုက္ခဗဟုလတာ ပကာသိတာ.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, if that fool should, sometime or other after a long time has passed, attain the human state…,’ the Blessed One there revealed the abundance of suffering for a fool, even if he should, sometime or other after a long time has passed, attain the human state.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.238] တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနိ စ ပဏ္ဍိတဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခသောမနဿပ္ပဋိသံဝေဒနာ စ ပကာသိတာ.

The Question – “And how, friend, were the characteristics of a wise person and a wise person’s experience of happiness and gladness in this very life revealed there by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – တီဏိမာနိ ဘိက္ခဝေ ပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနိ ပဏ္ဍိတနိမိတ္တာနိ ပဏ္ဍိတာပဒါနာနိ. ကတမာနိ တီဏိ. ဣဓ ဘိက္ခဝေ ပဏ္ဍိတော သုစိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ သုဘာသိတဘာသီ စ သုကတကမ္မကာရီ စာတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, there are these three characteristics of a wise person, signs of a wise person, and traits of a wise person. Which three? Here, monks, a wise person is one who thinks good thoughts, speaks good speech, and does good deeds,’ the Blessed One there revealed…”

ပဏ္ဍိတဿ [Pg.239] ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနိ စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပဏ္ဍိတဿ သုခသောမနဿပဋိသံဝေဒနာ စ ပကာသိတာ.

“…the characteristics of a wise person and the wise person’s experience of happiness and gladness in this very life.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.240] တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဏ္ဍိတဿ သမ္ပရာယော စ တတ္ထ သဂ္ဂေ သုခသောမနဿပ္ပဋိသံဝေဒနာ စ ပကာသိတာ.

The Question – “And how, friend, were the wise person’s future course and the wise person’s experience of happiness and gladness there in heaven revealed by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သ ခေါ သော ဘိက္ခဝေ ပဏ္ဍိတော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဏ္ဍိတဿ သမ္ပရာယော စ သဂ္ဂေ စ ပဏ္ဍိတဿ သုခသောမနဿပ္ပနိသံဝေဒနာ ပကာသိတာ.

The Reply – “Venerable sir, with words such as, ‘Monks, that wise person, having engaged in good conduct by body, good conduct by speech, and good conduct by mind, at the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world,’ the Blessed One there revealed the wise person’s future course and the wise person’s experience of happiness and gladness in heaven.”

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.242] တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဏ္ဍိတဿ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန မနုဿတ္တံ အာဂတဿပိ သုခဗဟုလတာ ပကာသိတာ.

The Question – “And how, friend, was the abundance of happiness for a wise person, even if he occasionally attains human status after a very long time, explained there by the Blessed One?”

ဝိဿဇ္ဇနာ – သ ခေါ သော ဘိက္ခဝေ ပဏ္ဍိတော သစေ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, ယာနိ တာနိ ဥစ္စာကုလာနိ ခတ္တိယမဟာသာလကုလံ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလံ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလကုလံ ဝါ တထာရူပေ ကုလေ ပစ္စာဇာယတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဏ္ဍိတဿ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန မနုဿတ္တံ အာဂတဿပိ သုခဗဟုလတာ ပကာသိတာ.

The Reply – “Venerable sir, the Blessed One explained the abundance of happiness for a wise person, even if he occasionally attains human status after a very long time, by saying: ‘Monks, that wise person, if he ever, at any time, after a long period, attains human status, is reborn in high families—whether a noble family of great wealth, a brahmin family of great wealth, or a wealthy householder’s family.’ In this way, venerable sir, the Blessed One there explained the abundance of happiness for a wise person, even if he occasionally attains human status after a very long time.

စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ္တ

The Shorter Analysis of Kamma

ပုစ္ဆာ – တေနာဝုသော [Pg.244] ဇာနတာ ပဿတာ…ပေ… သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ္တံ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: 'Friend, by the knowing one, the seeing one, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, where, concerning whom, and on what occasion was the Cūḷakammavibhaṅga Sutta spoken?'

ဝိဿဇ္ဇနာ – သာဝတ္ထိယံ ဘန္တေ သုဘံ မာဏဝံ တောဒေယျပုတ္တံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ. သုဘော ဘန္တေ မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ ‘‘ကော နု ခေါ ဘော ဂေါတမ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မနုဿာနံယေဝ သတံ မနုဿဘူတာနံ ဒိဿန္တိ ဟီနပ္ပဏီတတာ. ဒိဿန္တိ ဟိ ဘော ဂေါတမ မနုဿာ အပ္ပာယုကာ, ဒိဿန္တိ ဒီဃာယုကာ. ဒိဿန္တိ ဗဝှာဗာဓာ, ဒိဿန္တိ အပ္ပာဗာဓာ. ဒိဿန္တိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ, ဒိဿန္တိ ဝဏ္ဏဝန္တော. ဒိဿန္တိ အပ္ပေသက္ခာ, ဒိဿန္တိ မဟေသက္ခာ. ဒိဿန္တိ အပ္ပဘောဂါ, ဒိဿန္တိ မဟာဘောဂါ. ဒိဿန္တိ နီစကုလီနာ, ဒိဿန္တိ ဥစ္စာကုလီနာ. ဒိဿန္တိ ဒုပ္ပညာ, ဒိဿန္တိ ပညဝန္တော. ကော နု ခေါ ဘော ဂေါတမ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မနုဿာနံယေဝ သတံ မနုဿဘူတာနံ ဒိဿန္တိ ဟီနပ္ပဏီတတာ’’တိ တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: 'Venerable sir, it was spoken at Sāvatthī concerning the young man Subha, son of Todeyya. Venerable sir, the young man Subha, son of Todeyya, approached the Blessed One and said this: “What, Master Gotama, is the cause, what is the reason, why among human beings, while they are human, inferiority and superiority are seen? For, Master Gotama, people are seen to be short-lived, and people are seen to be long-lived. People are seen to have many illnesses, and people are seen to have few illnesses. People are seen to be ugly, and people are seen to be beautiful. People are seen to have little influence, and people are seen to have great influence. People are seen to have few possessions, and people are seen to have great possessions. People are seen to be born into low families, and people are seen to be born into high families. People are seen to be of little wisdom, and people are seen to be of great wisdom. What, Master Gotama, is the cause, what is the reason, why among human beings, while they are human, inferiority and superiority are seen?” Venerable sir, it was spoken concerning this matter.'

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.246] တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ ဒီဃာယုကအပ္ပာယုကသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings being long-lived or short-lived?'

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ မာဏဝ ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသူတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ အပ္ပာယုကဒီဃာယုကသံဝတ္တနကာနိ ကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is a killer of living beings, cruel, bloody-handed, intent on striking and killing, without mercy for living beings.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to a short life or a long life.'

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.247] တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ အပ္ပာဗာဓဗဝှာဗာဓသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings having few illnesses or many illnesses?'

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ [Pg.248] မာဏဝ ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ သတ္တာနံ ဝိဟေဋ္ဌကဇာတိကော ဟောတိ ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာဝါ ဒဏ္ဍေနဝါ သတ္ထေန ဝါတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ အပ္ပာဗာဓဗဝှာဗာဓသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is by nature one who harms beings with their hand, a clod, a stick, or a knife.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings having few illnesses or many illnesses.'

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.249] တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings being beautiful or ugly?'

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ မာဏဝ ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော, အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိဋ္ဌိယတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is prone to anger and much vexation; even when spoken to a little, they become offended, angry, hostile, and stubborn, and they display anger, hatred, and displeasure.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings being beautiful or ugly.'

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.251] တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ မဟေသက္ခ အပ္ပေသက္ခသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings having great influence or little influence?'

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ မာဏဝ ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဣဿာမနကော ဟောတိ, ပရလာဘသက္ကာရ ဂရုကာရ မာနနဝန္ဒန ပူဇာသု ဣဿတိ ဥပဒုဿတိ ဣဿံ ဗန္ဓတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ အပ္ပေသက္ခမဟေသက္ခသံဝတ္တနကာနိ ကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is envious; they are envious of others' gains, honor, respect, esteem, veneration, and homage, becoming resentful and harboring envy.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings having little influence or great influence.'

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.253] တတ္ထ ဘဂဝတာ မဟာဘောဂအပ္ပဘောဂသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to great wealth or little wealth?'

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ မာဏဝ ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ န ဒါတာ ဟောတိ, သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္တံ ယာနံ မာလာဂန္ဓ ဝိလေပနံ သေယျဝသထပဒီပေယျန္တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ မဟာဘောဂအပ္ပဘောဂသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is not a giver; they do not give to a recluse or a brahmin food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, ointments, beds, dwellings, or lamps.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to great wealth or little wealth.'

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.255] တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ ဥစ္စာကုလီန နီစကုလီနသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings being born into high families or low families?'

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ မာဏဝ ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ထဒ္ဓေါ ဟောတိ အတိမာနိ အဘိဝါဒေတဗ္ဗံ န အဘိဝါဒေတိ, ပစ္စုဋ္ဌာတဗ္ဗံ န ပစ္စုဋ္ဌေတိ, အာသနာရဟဿ န အာသနံ ဒေတိ, မဂ္ဂါရဟဿ န မဂ္ဂံ ဒေတိ, သက္ကာတဗ္ဗံ န သက္ကရောတိ, ဂရုကာတဗ္ဗံ န ဂရုကရောတိ, မာနေတဗ္ဗံ မာနေတိ, ပူဇေတဗ္ဗံ န ပူဇေတီတိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ ဥစ္စာကုလီန နီစကုလီနသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man is stubborn and arrogant; they do not greet one who should be greeted, do not rise for one who should be risen for, do not offer a seat to one deserving a seat, do not yield the path to one deserving the path, do not honor one who should be honored, do not revere one who should be revered, do not esteem one who should be esteemed, and do not venerate one who should be venerated.” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings being born into high families or low families.'

ပုစ္ဆာ – ကထဉ္စာဝုသော [Pg.257] တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ မဟာပညဒုပ္ပညသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Question: 'And how, friend, did the Blessed One there analyze and explain the deeds that lead to beings having great wisdom or little wisdom?'

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဣဓ မာဏဝ ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ န ပရိပုစ္ဆိတာ ဟောတိ ‘‘ကိံ ဘန္တေ ကုသလံ, ကိံ အကုသလံ. ကိံ သာဝဇ္ဇံ, ကိံ အနဝဇ္ဇံ. ကိံ သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န သေဝိတဗ္ဗံ. ကိံ မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဟောတိ, ကိံ ဝါ ပန မေ ကရီယမာနံ [Pg.258] ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဘန္တေ တတ္ထ ဘဂဝတာ သတ္တာနံ မဟာပညဒုပ္ပညသံဝတ္တနကကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ပကာသိတာနိ.

Reply: '“Here, young man, a certain woman or man does not approach a recluse or a brahmin to inquire: ‘What, venerable sir, is wholesome? What is unwholesome? What is blameworthy? What is blameless? What should be cultivated? What should not be cultivated? What, when I do it, will lead to my harm and suffering for a long time? Or what, when I do it, will lead to my welfare and happiness for a long time?’” Venerable sir, in this way and so forth the Blessed One there analyzed and explained the deeds that lead to beings having great wisdom or little wisdom.'

ဣန္ဒြိယဘာဝနာသု

On the Cultivation of the Faculties

ပုစ္ဆာ – ဣန္ဒြိယဘာဝနာသုတ္တံ [Pg.260] ပနာဝုသော ဘဂဝတာ ကတ္ထ ကံ အာရဗ္ဘ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Question: 'But where, friend, was the Discourse on the Cultivation of the Faculties spoken by the Blessed One, with reference to whom, and concerning what topic?'

ဝိဿဇ္ဇနာ – ဂဇင်္ဂလာယံ ဘန္တေ ဥတ္တရံ နာမ မာဏဝံ ပါရာသိဝိယန္တေဝါသိံ အာရဗ္ဘ ဘာသိတံ, ဥတ္တရော ဘန္တေ မာဏဝေါ ပါရာသိဝိယန္တေဝါသီ ဘဂဝတာ ပုဋ္ဌော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဣဓ ဘော ဂေါတမ စက္ခုနာ ရူပံ န ပဿတိ, သောတေန သဒ္ဒံ န သုဏာတိ. ဧဝံ ခေါ ဘော ဂေါတမ ဒေသေတိ ပါရာသိဝိယော ဗြာဟ္မဏော သာဝကာနံ ဣန္ဒြိယဘာဝန’’န္တိ. တသ္မိံ ဘန္တေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘာသိတံ.

Reply: 'Venerable sir, it was spoken at Gajaṅgalā concerning the young man Uttara, a resident disciple of Pārāsiviya. Venerable sir, the young man Uttara, a resident disciple of Pārāsiviya, when questioned by the Blessed One, said this to the Blessed One: “Here, Master Gotama, one does not see a form with the eye, nor hear a sound with the ear. Thus, Master Gotama, does the brahmin Pārāsiviya teach his disciples the cultivation of the faculties.” Venerable sir, it was spoken in reference to that matter.'