නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten.

විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා

Die Entstehungsgeschichte des Visuddhimagga

විසුද්ධිමග්ගො [Pg.1] නාමායං ගන්ථො පිටකත්තයසාරභූතො සකලලොකෙ පටිපත්තිදීපකගන්ථානං අග්ගො හොති සෙට්ඨො පමුඛො පාමොක්ඛො උත්තමො පවරො චාති විඤ්ඤූහි පසත්ථො. තත්ථ හි සඞ්ගීතිත්තයාරූළ්හස්ස තෙපිටකබුද්ධවචනස්ස අත්ථං සංඛිපිත්වා සික්ඛත්තයසඞ්ගහිතං බ්‍රහ්මචරියං පරිපුණ්ණං පකාසිතං සුවිසදඤ්ච. එවං පසත්ථස්සෙතස්ස විසුද්ධිමග්ගස්ස නිදානකථායපි භවිතබ්බමෙව. තස්මාදානි තම්පකාසනත්ථමිදං පඤ්හකම්මං වුච්චති –

Dieses Werk namens Visuddhimagga, welches das Wesen der drei Körbe (Piṭaka) darstellt, wird von den Weisen als das höchste, edelste, führendste, herausragendste, oberste und vorzüglichste unter allen Werken der Welt gepriesen, die die Praxis des Dhamma erhellen. Denn darin wird die Bedeutung des in den drei Konzilen dargelegten und beschlossenen dreifachen Buddha-Wortes zusammenfassend dargelegt und das in den drei Schulungen enthaltene heilige Leben (Brahmacariya) in seiner Vollkommenheit und Klarheit offenbart. Für dieses so gepriesene Werk des Visuddhimagga sollte es folglich auch eine Entstehungsgeschichte geben. Um diese nun darzulegen, werden die folgenden Fragen aufgeworfen:

‘‘සො පනෙස විසුද්ධිමග්ගො කෙන කතො, කදා කතො, කත්ථ කතො, කස්මා කතො, කිමත්ථං කතො, කිං නිස්සාය කතො, කෙන පකාරෙන කතො, කිස්ස සකලලොකෙ පත්ථටො’’ති.

„Von wem wurde dieser Visuddhimagga verfasst, wann wurde er verfasst, wo wurde er verfasst, warum wurde er verfasst, zu welchem Zweck wurde er verfasst, worauf gestützt wurde er verfasst, auf welche Weise wurde er verfasst und weshalb hat er sich über die ganze Welt verbreitet?“

තත්ථ කෙන කතොති ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරවරෙන තෙපිටකසඞ්ගහට්ඨකථාකාරෙන කතො.

Was die Frage betrifft, von wem er verfasst wurde: Er wurde vom ehrwürdigen Lehrer, dem großen Älteren Buddhaghosa, verfasst, dem Schöpfer der Kommentare, welche die drei Körbe (Tepiṭaka) zusammenfassen.

කදා කතොති අම්හාකං භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සකලලොකනාථස්ස පරිනිබ්බුතිකාලතො පච්ඡා දසමෙ වස්සසතකෙ (973 -බුද්ධවස්සෙ) කතො.

Was die Frage betrifft, wann er verfasst wurde: Er wurde im zehnten Jahrhundert nach dem Parinibbāna unseres Erhabenen, des vollkommen Erwachten, des Zufluchtsortes der ganzen Welt, verfasst (im Jahre 973 der buddhistischen Ära).

කත්ථ කතොති සීහළදීපෙ අනුරාධපුරෙ මහාවිහාරෙ කතො.

Was die Frage betrifft, wo er verfasst wurde: Er wurde im Mahāvihāra-Kloster in Anurādhapura auf der Insel Ceylon (Sīhaḷadīpa) verfasst.

කස්මා කතොති විසුද්ධිකාමානං සාධුජනානං තදධිගමුපායං සම්මාපටිපත්තිනයං ඤාපෙතුකාමතාසඞ්ඛාතෙන අත්තනො අජ්ඣාසයෙන සඤ්චොදිතත්තා, සඞ්ඝපාලත්ථෙරෙන ච අජ්ඣෙසිතත්තා කතො.

Was die Frage betrifft, warum er verfasst wurde: Er wurde verfasst, weil der Verfasser durch sein eigenes Streben gedrängt wurde, nämlich dem Wunsch, jenen edlen Menschen, die nach Reinheit verlangen, den rechten Weg der Praxis als Mittel zu deren Erlangung aufzuzeigen, sowie auf die Bitte des Älteren Saṅghapāla hin.

එත්ථ පන ඨත්වා ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස උප්පත්ති කථෙතබ්බා, සා ච මහාවංසෙ (චූළවංසොතිපි වොහරිතෙ දුතියභාගෙ) සත්තතිංසමපරිච්ඡෙදෙ පන්නරසාධිකද්විසතගාථාතො (37, 215) පට්ඨාය බාත්තිංසාය ගාථාහි පකාසිතායෙව. කථං? –

An dieser Stelle sollte nun die Lebensgeschichte des Lehrers, des Älteren Buddhaghosa, erzählt werden. Diese wird bereits im Mahāvaṃsa (dem zweiten Teil, der auch als Cūḷavaṃsa bezeichnet wird) im 37. Kapitel ab Vers 215 in zweiunddreißig Versen dargelegt. Wie lautet sie?

මහාවංස-බුද්ධඝොසකථා

Die Geschichte von Buddhaghosa aus dem Mahāvaṃsa

215.

215.

බොධිමණ්ඩසමීපම්හි, [Pg.2] ජාතො බ්‍රාහ්මණමාණවො;

විජ්ජා-සිප්ප-කලා-වෙදී, තීසු වෙදෙසු පාරගූ.

In der Nähe des Bodhi-Sitzes (Bodhimaṇḍa) wurde ein junger Brahmane geboren. Er war in den Wissenschaften, Künsten und Fertigkeiten bewandert und hatte die drei Veden meisterhaft verinnerlicht.

216.

216.

සම්මා විඤ්ඤාතසමයො, සබ්බවාදවිසාරදො;

වාදත්ථී ජම්බුදීපම්හි, ආහිණ්ඩන්තො පවාදිකො.

Er verstand die verschiedenen Lehren vollkommen, war in allen Debatten kühn, suchte den philosophischen Streit und durchwanderte als streitlustiger Redner das ganze Jambudīpa.

217.

217.

විහාරමෙක’මාගම්ම, රත්තිං පාතඤ්ජලීමතං;

පරිවත්තෙති සම්පුණ්ණ-පදං සුපරිමණ්ඩලං.

Als er eines Nachts in ein bestimmtes Kloster kam, rezitierte er die Lehre des Patañjali mit vollständigen Worten und in vollkommener Weise.

218.

218.

තත්ථෙකො රෙවතො නාම, මහාථෙරො විජානිය;

‘‘මහාපඤ්ඤො අයං සත්තො, දමෙතුං වට්ටතී’’ති, සො.

Ein dortiger großer Älterer namens Revata erkannte dies und dachte: ‚Dieser Mensch besitzt große Weisheit, es ist angebracht, ihn zu zähmen.‘

219.

219.

‘‘කො නු ගද්‍රභරාවෙන, විරවන්තො’’ති අබ්‍රවි;

‘‘ගද්‍රභානං රවෙ අත්ථං, කිං ජානාසී’’ති ආහ තං.

„Wer ist das, der da wie ein Esel schreit?“, sprach jener. „Verstehst du denn die Bedeutung des Eselgeschreis?“, entgegnete der Jüngling ihm.

220.

220.

‘‘අහං ජානෙ’’ති වුත්තො සො, ඔතාරෙසි සකං මතං;

පුට්ඨං පුට්ඨං වියාකාසි, විරද්ධම්පි ච දස්සයි.

„Ich verstehe es“, erwiderte der Ältere. Da legte der Jüngling seine eigene Lehre dar. Auf jede Frage antwortete der Ältere und zeigte ihm dabei auch die Fehler auf.

221.

221.

‘‘තෙන හි ත්වං සකං වාද-මොතාරෙහී’’ති චොදිතො;

පාළි’මාහා’භිධම්මස්ස, අත්ථ’මස්ස න සො’ධිගා.

Da forderte der Jüngling ihn auf: „Dann lege du nun deine eigene Lehre dar!“ Der Ältere rezitierte daraufhin die Texte des Abhidhamma, doch der Jüngling verstand deren Sinn nicht.

222.

222.

ආහ‘‘කස්සෙ’ස මන්තො’’ති,‘‘බුද්ධමන්තො’’ති සො’බ්‍රවි;

‘‘දෙහි මෙතං’’ති වුත්තෙ හි, ‘‘ගණ්හ පබ්බජ්ජ තං’’ඉති.

Er fragte: „Wessen Mantra ist das?“ „Es ist das Buddha-Mantra“, sprach der Ältere. Als der Jüngling bat: „Gib mir dieses Mantra!“, erwiderte jener: „Nimm die Hauslosigkeit an und werde Mönch, dann lerne es!“

223.

223.

මන්තත්ථී පබ්බජිත්වා සො, උග්ගණ්හි පිටකත්තයං;

එකායනො අයං මග්ගො, ඉති පච්ඡා ත’මග්ගහි.

Da er das Mantra begehrte, trat er in den Orden ein und erlernte die drei Körbe (Piṭaka). Später erfasste er dies mit den Worten: „Dies ist der einzige Weg“, und nahm die Lehre an.

224.

224.

බුද්ධස්ස විය ගම්භීර-ඝොසත්තා නං වියාකරුං;

බුද්ධඝොසොති ඝොසො හි, බුද්ධො විය මහීතලෙ.

Wegen seiner tiefen Stimme, die jener des Buddha glich, nannten sie ihn Buddhaghosa; denn sein Ruf (ghosa) auf Erden war wie der des Buddha.

225.

225.

තත්ථ ඤාණොදයං නාම, කත්වා පකරණං තදා;

ධම්මසඞ්ගණියාකාසි, කච්ඡං සො අට්ඨසාලිනිං.

Dort verfasste er zuerst das Werk namens Ñāṇodaya und schrieb dann das Buch Atthasālinī, die Erklärung zur Dhammasaṅgaṇī.

226.

226.

පරිත්තට්ඨකථඤ්චෙව [Pg.3], කාතුං ආරභි බුද්ධිමා;

තං දිස්වා රෙවතො ථෙරො, ඉදං වචනමබ්‍රවි.

Zudem schickte sich der Weise an, einen kurzen Kommentar (Parittaṭṭhakathā) zu verfassen. Als der Ältere Revata dies sah, sprach er folgende Worte:

227.

227.

‘‘පාළිමත්තං ඉධානීතං, නත්ථි අට්ඨකථා ඉධ ;

තථාචරියවාදා ච, භින්නරූපා න විජ්ජරෙ.

„Hierher (nach Indien) wurde nur der reine Pali-Text gebracht; es gibt hier keine Kommentare. Ebenso sind die verschiedenen Lehrer-Meinungen hier nicht in vielfältiger Form vorhanden.

228.

228.

සීහළට්ඨකථා සුද්ධා, මහින්දෙන මතීමතා;

සඞ්ගීතිත්තයමාරූළ්හං, සම්මාසම්බුද්ධදෙසිතං.

Es existiert jedoch der reine singhalesische Kommentar, der vom weisen Mahinda verfasst wurde. Er enthält die vom vollkommen Erwachten dargelegte Lehre, wie sie in den drei Konzilen festgelegt wurde,

229.

229.

සාරිපුත්තාදිගීතඤ්ච, කථාමග්ගං සමෙක්ඛිය;

කතා සීහළභාසාය, සීහළෙසු පවත්තති.

und beruht auf dem Pfad der Erläuterungen, wie sie von Sāriputta und anderen dargelegt wurden. Er wurde in singhalesischer Sprache abgefasst und ist unter den Singhalesen verbreitet.

230.

230.

තං තත්ථ ගන්ත්වා සුත්වා ත්වං, මාගධානං නිරුත්තියා;

පරිවත්තෙහි, සා හොති, සබ්බලොකහිතාවහා’’.

Gehe dorthin, lerne ihn kennen und übersetze ihn in die Sprache der Magadher (Pali). Das wird der ganzen Welt zum Segen gereichen.“

231.

231.

එවං වුත්තෙ පසන්නො සො, නික්ඛමිත්වා තතො ඉමං;

දීපං ආගා ඉමස්සෙව, රඤ්ඤො කාලෙ මහාමති.

Erfreut über diese Worte brach der hochweise Mann von dort auf und kam genau zur Regierungszeit dieses Königs auf diese Insel (Ceylon).

232.

232.

මහාවිහාරං සම්පත්තො, විහාරං සබ්බසාධුනං;

මහාපධානඝරං ගන්ත්වා, සඞ්ඝපාලස්ස සන්තිකා.

Als er das Mahāvihāra erreichte, das Kloster aller Edlen, begab er sich zum Mahāpadhānaghara und erlernte in der Gegenwart des Älteren Saṅghapāla

233.

233.

සීහළට්ඨකථං සුත්වා, ථෙරවාදඤ්ච සබ්බසො;

‘‘ධම්මස්සාමිස්ස එසොව, අධිප්පායො’’ති නිච්ඡිය.

den gesamten singhalesischen Kommentar sowie die Lehre der Ältesten (Theravāda) und gelangte zu der Gewissheit: ‚Genau dies ist die Absicht des Meisters der Lehre (des Buddha).‘

234.

234.

තත්ථ සඞ්ඝං සමානෙත්වා, ‘‘කාතුං අට්ඨකථං මම;

පොත්ථකෙ දෙථ සබ්බෙ’’ති, ආහ, වීමංසිතුං ස තං.

Dort versammelte er die Gemeinschaft der Mönche und bat: „Gebt mir alle Handschriften, damit ich den Kommentar verfassen kann.“ Um ihn jedoch auf die Probe zu stellen, sprach die Gemeinschaft:

235.

235.

සඞ්ඝො [Pg.4] ගාථාද්වයං තස්සා’දාසි ‘‘සාමත්ථියං තව;

එත්ථ දස්සෙහි, තං දිස්වා, සබ්බෙ දෙමාති පොත්ථකෙ’’.

Sie gaben ihm zwei Verse und sagten: „Zeige uns hierin deine Fähigkeit. Wenn wir diese gesehen haben, werden wir dir alle Handschriften geben.“

236.

236.

පිටකත්තය’මෙත්ථෙව, සද්ධිං අට්ඨකථාය සො;

විසුද්ධිමග්ගං නාමා’කා, සඞ්ගහෙත්වා සමාසතො.

Er fasste die drei Körbe (Piṭaka) mitsamt den Kommentaren genau in diesen Versen zusammen und schuf so in gedrängter Kürze das Werk namens Visuddhimagga.

237.

237.

තතො සඞ්ඝං සමූහෙත්වා, සම්බුද්ධමතකොවිදං;

මහාබොධිසමීපම්හි, සො තං වාචෙතු මාරභි.

Daraufhin versammelte er die im Verständnis der Lehre des Erwachten erfahrenen Mönche und begann, das Werk nahe dem Großen Bodhi-Baum vorzulesen.

238.

238.

දෙවතා තස්ස නෙපුඤ්ඤං, පකාසෙතුං මහාජනෙ;

ඡාදෙසුං පොත්ථකං සොපි, ද්වත්තික්ඛත්තුම්පි තං අකා.

Die Gottheiten verbargen jedoch die Handschrift, um seine Meisterschaft vor der großen Menge offenkundig zu machen. Doch er verfasste das Werk ein zweites und drittes Mal.

239.

239.

වාචෙතුං තතියෙ වාරෙ, පොත්ථකෙ සමුදාහටෙ;

පොත්ථකද්වය’මඤ්ඤම්පි, සණ්ඨපෙසුං තහිං මරූ.

Als die Handschrift beim dritten Mal zum Vorlesen herbeigeholt wurde, legten die Gottheiten auch die beiden anderen Handschriften dort nieder.

240.

240.

වාචයිංසු තදා භික්ඛූ, පොත්ථකත්තය’මෙකතො;

ගන්ථතො අත්ථතො වාපි, පුබ්බාපරවසෙන වා.

Da lasen die Mönche die drei Handschriften gemeinsam laut vor. Weder bezüglich des Wortlauts noch des Sinnes, noch der Reihenfolge...

241.

241.

ථෙරවාදෙහි පාළීහි, පදෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි වා;

අඤ්ඤථත්තමහූ නෙව, පොත්ථකෙසුපි තීසුපි.

...gab es in allen drei Handschriften irgendeine Abweichung von der Überlieferung der Ältesten (Theravāda), den Pali-Texten, den Worten oder Silben.

242.

242.

අථ [Pg.5] උග්ඝොසයී සඞ්ඝො, තුට්ඨහට්ඨො විසෙසතො;

නිස්සංසයං’ස මෙත්තෙය්‍යො, ඉති වත්වා පුනප්පුනං.

Da johlte die Gemeinschaft der Mönche in überströmender Freude auf und rief immer wieder aus: „Zweifellos ist er der zukünftige Buddha Metteyya!“

243.

243.

සද්ධිං අට්ඨකථායා’දා, පොත්ථකෙ පිටකත්තයෙ;

ගන්ථාකරෙ වසන්තො සො, විහාරෙ දූරසඞ්කරෙ.

Sie übergaben ihm die Handschrift der drei Körbe (Piṭaka) samt den Kommentaren. Er verweilte im Ganthākara-Kloster, fern von jeglichem Trubel,

244.

244.

පරිවත්තෙසි සබ්බාපි, සීහළට්ඨකථා තදා;

සබ්බෙසං මූලභාසාය, මාගධාය නිරුත්තියා.

und übersetzte damals die gesamten singhalesischen Kommentare in die Sprache der Magadher (Pali), die Ursprache aller Wesen.

245.

245.

සත්තානං සබ්බභාසානං, සා අහොසි හිතාවහා;

ථෙරියාචරියා සබ්බෙ, පාළිං විය ත’මග්ගහුං.

Für alle Wesen aller Sprachen war sie von Nutzen; alle Lehrer der Theravāda-Schule nahmen sie wie den kanonischen Text selbst ehrfürchtig an.

246.

246.

අථ කත්තබ්බකිච්චෙසු, ගතෙසු පරිනිට්ඨිතිං;

වන්දිතුං සො මහාබොධිං, ජම්බුදීපං උපාගමී’’ති.

Als nun alle zu verrichtenden Aufgaben vollendet waren, kehrte er nach Jambudīpa zurück, um den Großen Bodhi-Baum zu verehren.

අයඤ්ච පන මහාවංසකථා 1950 - ඛරිස්තවස්සෙ හාබදමහාවිජ්ජාලයමුද්දණයන්තෙ රොමක්ඛරෙන මුද්දිතස්ස විසුද්ධිමග්ගපොත්ථකස්ස පුරෙචාරිකකථායං ‘‘අනෙකානෙත්ථ අත්ථි විචාරෙතබ්බානී’’ති වත්වා ධම්මානන්දකොසම්බීනාමකෙන විචක්ඛණෙන විචාරිතා. තමෙත්ථ යුත්තායුත්තවිචිනනාය දස්සෙත්වා අනුවිචාරණම්පිස්ස කරිස්සාම.

Diese Darstellung des Mahāvaṃsa wurde jedoch im Vorwort der im Jahr 1950 von der Harvard University Press in lateinischen Schriftzeichen gedruckten Ausgabe des Visuddhimagga von dem gelehrten Dharmananda Kosambi mit den Worten „Es gibt hierin vieles zu untersuchen“ analysiert. Wir werden diese Kritik hier darlegen, um ihre Richtigkeit zu prüfen, und sie anschließend einer weiteren eingehenden Untersuchung unterziehen.

ජාතිදෙසවිචාරණා

Untersuchung des Geburtsortes

1. තත්ථ හි තෙන ධම්මානන්දෙන ‘‘බුද්ධඝොසො බොධිමණ්ඩසමීපෙ (බුද්ධගයායං) ජාතොති න යුත්තමෙත’’න්ති වත්වා තංසාධනත්ථාය චත්තාරි බ්‍යතිරෙකකාරණානි දස්සිතානි. කථං?

1. Darin erklärte jener Dharmananda: „Es ist nicht schlüssig, dass Buddhaghosa nahe dem Bodhi-Thron (Bodhgaya) geboren wurde“, und führte zur Untermauerung seiner Ansicht vier Gegenargumente an. Wie lauten diese?

(ක) ‘‘බුද්ධඝොසෙන පකාසිතෙසු තංකාලිකවත්ථූසු එකම්පි තං නත්ථි, යං මගධෙසු උප්පන්න’’න්ති පඨමං කාරණං දස්සිතං. තදකාරණමෙව. ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරො හි සඞ්ගහට්ඨකථායො කරොන්තො පොරාණට්ඨකථායොයෙව [Pg.6] සංඛිපිත්වා, භාසාපරිවත්තනමත්තෙන ච විසෙසෙත්වා අකාසි, න පන යං වා තං වා අත්තනො දිට්ඨසුතං දස්සෙත්වා. වුත්තඤ්හෙතං ආචරියෙන –

Als erstes Argument wurde vorgebracht: „Unter den von Buddhaghosa überlieferten zeitgenössischen Erzählungen gibt es keine einzige, die sich in Magadha ereignet hat.“ Dies ist jedoch kein stichhaltiger Grund. Denn als der ehrwürdige Lehrer Buddhaghosa die zusammenfassenden Kommentare verfasste, kürzte er lediglich die alten Kommentare ab und zeichnete sie im Wesentlichen durch die bloße Übersetzung in eine andere Sprache aus; er fügte jedoch nicht irgendwelche eigenen Augenzeugen- oder Ohrenzeugenberichte hinzu. Dies wurde vom Lehrer selbst wie folgt dargelegt:

‘‘සංවණ්ණනං තඤ්ච සමාරභන්තො,තස්සා මහාඅට්ඨකථං සරීරං;

කත්වා මහාපච්චරියං තථෙව,කුරුන්දිනාමාදිසු විස්සුතාසු.

„Indem ich diese Auslegung beginne und die Mahā-Aṭṭhakathā als deren Hauptteil nehme, ebenso wie die Mahāpaccarī und die berühmten alten Kommentare wie den Kurundi,“

විනිච්ඡයො අට්ඨකථාසු වුත්තො,යො යුත්තමත්ථං අපරිච්චජන්තො;

අථොපි අන්තොගධථෙරවාදං,සංවණ්ණනං සම්ම සමාරභිස්ස’’න්ති ච.

„werde ich die in den Kommentaren dargelegten Entscheidungen, ohne deren angemessenen Sinn aufzugeben, und auch die darin enthaltenen Lehren der Älteren heranziehen und diese Auslegung sorgfältig ausführen.“

‘‘තතො ච භාසන්තරමෙව හිත්වා,විත්ථාරමග්ගඤ්ච සමාසයිත්වා;

විනිච්ඡයං සබ්බමසෙසයිත්වා,තන්තික්කමං කිඤ්චි අවොක්කමිත්වා.

„Und indem ich lediglich die andere Sprache weglasse, die weitschweifige Darstellungsweise zusammenfasse, alle Entscheidungen ohne Ausnahme beibehalte und in keiner Weise von der überlieferten Textordnung abweiche,“

සුත්තන්තිකානං වචනානමත්ථං,සුත්තානුරූපං පරිදීපයන්තී;

යස්මා අයං හෙස්සති වණ්ණනාපි,සක්කච්ච තස්මා අනුසික්ඛිතබ්බා’’ති ච.

„und die Bedeutung der Aussprüche aus den Suttas in Übereinstimmung mit den Suttas selbst darlege: Da diese Auslegung so beschaffen sein wird, sollte sie mit großer Ehrerbietung studiert werden.“

යථෙව ච ආචරියබුද්ධඝොසෙන අත්තනො අට්ඨකථාසු තංකාලිකානි මාගධිකානි වත්ථූනි න පකාසිතානි, තථෙව සීහළිකානිපි දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨිකානිපි. න හි තත්ථ වසභරාජකාලතො (609-653 -බුද්ධවස්ස) පච්ඡා උප්පන්නවත්ථූනි දිට්ඨානි ඨපෙත්වා මහාසෙනරාජවත්ථුං, ආචරියො ච තතො තිසතමත්තවස්සෙහි පච්ඡාතරෙ මහානාමරඤ්ඤො කාලෙ (953-975-බු-ව) සීහළදීපමුපාගතො. තස්මා අට්ඨකථාසු තංකාලිකමාගධිකවත්ථූනං අප්පකාසනමත්තෙන න සක්කා තක්කත්තා න මාගධිකොති ඤාතුන්ති.

Ebenso wie der Lehrer Buddhaghosa in seinen Kommentaren keine zeitgenössischen magadhischen Geschichten überlieferte, so überlieferte er auch keine singhalesischen oder südindischen Geschichten. Denn abgesehen von der Geschichte des Königs Mahāsena finden sich dort keine Geschichten, die nach der Regierungszeit des Königs Vasabha (609–653 nach dem Nirvāṇa des Buddha) angesiedelt sind. Der Lehrer selbst reiste jedoch rund dreihundert Jahre später zur Zeit des Königs Mahānāma (953–975 nach dem Nirvāṇa des Buddha) nach Sri Lanka. Daher kann man allein aus der Tatsache, dass in den Kommentaren keine zeitgenössischen magadhischen Geschichten vorkommen, nicht schließen, dass der Verfasser kein Einwohner Magadhas war.

[ඛ) පුනපි [Pg.7] තෙන ‘‘සබ්බෙසුපි බුද්ධඝොසගන්ථෙසු උත්තරඉන්දියදෙසායත්තං පච්චක්ඛතො දිට්ඨස්ස විය පකාසනං නත්ථී’’ති දුතියං කාරණං දස්සිතං. තස්සපි අකාරණභාවො පුරිමවචනෙනෙව වෙදිතබ්බො. අපිච සාරත්ථප්පකාසිනියා නාම සංයුත්තට්ඨකථායං, සුමඞ්ගලවිලාසිනියා නාම දීඝනිකායට්ඨකථායඤ්ච වුත්තසංවණ්ණනායපි වෙදිතබ්බො. තත්ථ හි –

Des Weiteren führte er als zweites Argument an: „In allen Werken Buddhaghosas gibt es keine Beschreibung von Dingen aus Nordindien, die auf eigene Anschauung hindeuten.“ Dass auch dies kein stichhaltiger Grund ist, lässt sich bereits aus der vorherigen Erklärung ableiten. Zudem wird dies auch durch die Ausführungen in der Sāratthappakāsinī, dem Kommentar zum Saṃyutta-Nikāya, und der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zum Dīgha-Nikāya, deutlich. Darin heißt es nämlich:

‘‘යථෙව හි කලම්බනදීතීරතො රාජමාතුවිහාරද්වාරෙන ථූපාරාමං ගන්තබ්බං හොති, එවං හිරඤ්ඤවතිකාය නාම නදියා පාරිමතීරතො සාලවනං උය්‍යානං. යථා අනුරාධපුරස්ස ථූපාරාමො, එවං තං කුසිනාරාය හොති. ථූපාරාමතො දක්ඛිණද්වාරෙන නගරං පවිසනමග්ගො පාචීනමුඛො ගන්ත්වා උත්තරෙන නිවත්තති, එවං උය්‍යානතො සාලපන්ති පාචීනමුඛා ගන්ත්වා උත්තරෙන නිවත්තා. තස්මා තං උපවත්තනන්ති වුච්චතී’’ති –

„Ebenso wie man vom Ufer des Flusses Kalamba durch das Tor des Klosters der Königsmutter zum Thūpārāma gelangen muss, so gelangt man vom gegenüberliegenden Ufer des Flusses namens Hiraññavatī zum Sāla-Hain-Garten. Wie der Thūpārāma zu Anurādhapura liegt, so verhält es sich mit jenem Garten zu Kusinārā. Wie der Weg, auf dem man vom Thūpārāma durch das Südtor in die Stadt gelangt, nach Osten führt und dann nach Norden abbiegt, so führt auch die Reihe von Sāla-Bäumen vom Garten aus nach Osten und biegt dann nach Norden ab. Daher wird er Upavattana genannt.“

පච්චක්ඛතො දිට්ඨස්ස විය පකාසනම්පි දිස්සතෙව. තම්පි පන පොරාණට්ඨකථාහි භාසාපරිවත්තනමත්තමෙවාති ගහෙතබ්බං, තාදිසාය අත්ථසංවණ්ණනාය මහාමහින්දත්ථෙරකාලතොයෙව පභුති වුත්තාය එව භවිතබ්බත්තාති.

Hierin ist durchaus eine Beschreibung wie aus eigener Anschauung zu sehen. Doch auch dies ist lediglich als Übersetzung aus den alten Kommentaren zu betrachten, da eine solche Texterklärung zweifellos schon seit der Zeit des ehrwürdigen Mahinda-Thera überliefert worden sein muss.

[ග) පුනපි තෙන ‘‘උණ්හස්සාති අග්ගිසන්තාපස්ස, තස්ස වනදාහාදීසු සම්භවො වෙදිතබ්බො’’ති විසුද්ධිමග්ගෙ (1, 30-පිට්ඨෙ) වුත්තසංවණ්ණනං පකාසෙත්වා ‘‘තස්සා පනස්ස අවහසනීයභාවො පාකටොයෙවා’’ති ච හීළෙත්වා ‘‘ඉන්දියරට්ඨෙ පන උත්තරදෙසෙසු ගිම්හකාලෙ වත්ථච්ඡාදනරහිතා මානුසකායච්ඡවි සූරියසන්තාපෙන එකංසතො දය්හති, තං න ජානන්ති දක්ඛිණඉන්දියදෙසිකා’’ති තතියං කාරණං දළ්හතරභාවෙන දස්සිතං. තත්ථ පන යදි ‘‘සූරියසන්තාපෙන එකංසතො දය්හතී’’ති එතං උජුකතො සූරියරස්මිසන්තාපෙනෙව දඩ්ඪභාවං සන්ධාය වුච්චෙය්‍ය, එවං සති ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානන්ති පදෙ ආතපසද්දෙන සමානත්ථත්තා න යුත්තමෙව. යදි පන සූරියසන්තාපසඤ්ජාතෙන උණ්හඋතුනා දඩ්ඪභාවං සන්ධාය වුච්චෙය්‍ය, එවං සති උත්තරඉන්දියදෙසෙසු, අඤ්ඤත්ථ ච තාදිසෙසු අතිඋණ්හට්ඨානෙසු සූරියසන්තාපසඤ්ජාතස්ස උණ්හඋතුනො පටිඝාතාය [Pg.8] චීවරං සෙනාසනඤ්ච පටිසෙවීයතීති අයමත්ථො න න යුත්තො. තථා හි වුත්තං විනයට්ඨකථායං (3, 58)

Wiederum führte er als drittes Argument mit noch größerer Bestimmtheit an, indem er die im Visuddhimagga (S. 30) gegebene Erklärung zitierte: „‚uṇhassa‘ (der Hitze) bezieht sich auf die Hitze des Feuers; ihr Vorkommen ist bei Waldbränden und Ähnlichem zu verstehen“, und diese lächerlich machte: „Dass diese seine Auslegung jedoch lächerlich ist, liegt auf der Hand“ und fügte hinzu: „In den nördlichen Regionen Indiens verbrennt die unbedeckte menschliche Haut im Sommer unweigerlich durch die Sonnenhitze, was die Bewohner Südindiens jedoch nicht wissen.“ Wenn sich nun der Ausdruck „unweigerlich durch die Sonnenhitze verbrennen“ direkt auf das Verbrennen durch die direkte Sonnenstrahlung beziehen soll, dann wäre dies im Hinblick auf den Begriff „ātapa“ (Sonnenhitze) im Ausdruck „ḍaṃsa-makasa-vātātapa-sarīsapa-samphassānaṃ“ (zur Abwehr von Bissen von Bremsen, Mücken, Wind, Sonnenhitze und kriechenden Tieren) bedeutungsgleich und somit unzutreffend. Wenn es sich jedoch auf das Verbrennen durch die von der Sonnenhitze erzeugte heiße Jahreszeit beziehen soll, dann ist die Erklärung, dass man in Nordindien sowie in anderen ebenso heißen Regionen die Robe und das Lager benutzt, um der durch die Sonnenhitze erzeugten Hitze entgegenzuwirken, keineswegs unzutreffend. Denn so heißt es im Vinaya-Kommentar (3, 58):

‘‘සීතං උණ්හන්ති උතුවිසභාගවසෙන වුත්ත’’න්ති.

„Kälte und Hitze sind im Sinne unzuträglicher Jahreszeiten gemeint.“

සා පන විසුද්ධිමග්ගෙ පදත්ථසංවණ්ණනා පොරාණසුත්තන්තට්ඨකථාහි ආගතා භවෙය්‍ය. තථා හි වුත්තං පපඤ්චසූදනියා නාම මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය සබ්බාසවසුත්තවණ්ණනායං (1, 58) ‘‘උණ්හන්ති චෙත්ථ අග්ගිසන්තාපොව වෙදිතබ්බො, සූරියසන්තාපවසෙන පනෙතං වත්ථු වුත්ත’’න්ති. එත්ථ ච සචායමත්ථො ආචරියෙන අත්තනො මතිවසෙන වුත්තො අස්ස, තස්ස වත්ථුස්ස පොරාණට්ඨකථායං වුත්තභාවඤ්ච තස්සා අත්ථසංවණ්ණනාය අත්තනො මතිභාවඤ්ච යුත්තභාවඤ්ච පකාසෙය්‍ය. ආචරියො හි යත්ථ යත්ථ පොරාණට්ඨකථාසු අවුත්තත්ථං විසෙසෙත්වා දස්සෙති, තත්ථ තත්ථ තාදිසං ඤාපකවචනම්පි පකාසෙතියෙව, යථා සුමඞ්ගලවිලාසිනියං (1, 72) ‘‘එත්ථ ආණත්තියනිස්සග්ගියථාවරාපි පයොගා යුජ්ජන්ති, අට්ඨකථාසු පන අනාගතත්තා වීමංසිත්වා ගහෙතබ්බා’’ති වචනං, යථා ච පපඤ්චසූදනියං (1, 30) ‘‘අවිචාරිතමෙතං පොරාණෙහි, අයං පන අත්තනො මතී’’ති වචනං. න චෙත්ථ කිඤ්චිපි ඤාපකවචනං පකාසිතං. තස්මා ‘‘යදෙතං ‘උණ්හස්සාති අග්ගිසන්තාපස්සා’ති ච, ‘උණ්හන්ති චෙත්ථ අග්ගිසන්තාපොව වෙදිතබ්බො’ති ච වචනං, එතං පොරාණසුත්තන්තට්ඨකථාවචන’’න්ති වෙදිතබ්බන්ති.

Diese Erklärung der Wortbedeutung im Visuddhimagga dürfte jedoch aus den alten Suttanta-Kommentaren stammen. Denn so heißt es in der Papañcasūdanī, dem Kommentar zur Majjhima-Nikāya, bei der Erklärung des Sabbāsava-Sutta (1, 58): „Mit ‚uṇha‘ (Hitze) ist hier nur die Hitze des Feuers zu verstehen, aber diese Begebenheit wurde im Hinblick auf die Hitze der Sonne erzählt.“ Wenn nun diese Bedeutung vom Lehrer nach seiner eigenen Meinung dargelegt worden wäre, dann hätte er wohl sowohl die Tatsache, dass diese Begebenheit im alten Kommentar überliefert ist, als auch die Tatsache, dass diese Erklärung der Bedeutung seine eigene Meinung ist, und deren Angemessenheit aufgezeigt. Wo immer nämlich der Lehrer in den alten Kommentaren eine nicht erwähnte Bedeutung im Besonderen darlegt, da zeigt er auch einen entsprechenden Hinweis auf, wie in der Sumaṅgalavilāsinī (1, 72): „Hier sind auch die Anwendungen von Befehl, Verwerfung und Beständigkeit angemessen, aber da sie in den Kommentaren nicht überliefert sind, sollten sie nach reiflicher Überlegung angenommen werden“, und wie in der Papañcasūdanī (1, 30): „Dies wurde von den Alten nicht untersucht; dies ist jedoch meine eigene Meinung.“ Hier wurde jedoch keinerlei Hinweis dargelegt. Daher ist zu verstehen: „Was diese beiden Aussagen betrifft: ‚Mit uṇha ist die Hitze des Feuers gemeint‘ und ‚mit uṇha ist hier nur die Hitze des Feuers zu verstehen‘, so sind dies Aussagen aus den alten Suttanta-Kommentaren.“

(ඝ) පුනපි තෙන ‘‘පපඤ්චසූදනියා නාම මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථායං ගොපාලකසුත්තං සංවණ්ණෙන්තො බුද්ධඝොසො ‘මගධවිදෙහරට්ඨානං අන්තරෙ ගඞ්ගාය නදියා මජ්ඣෙ වාලුකත්ථලදීපකා අත්ථී’ති සද්දහති මඤ්ඤෙ. බුද්ධඝොසෙන පන දිට්ඨගඞ්ගා සීහළදීපෙ මහාවෙලිගඞ්ගායෙව, න පන ඉන්දියරට්ඨිකානං සෙට්ඨසම්මතා මහාගඞ්ගාති පාකටොයෙවායමත්ථො’’ති චතුත්ථං කාරණං දස්සිතං. තං පන ඉදානි මහාගඞ්ගාය මජ්ඣෙ තස්මිං ඨානෙ තාදිසං දීපකං අදිස්වා ‘‘පුබ්බෙපි එවමෙව භවෙය්‍යා’’ති එකංසතො ගහෙත්වා වුත්තවචනමත්තමෙව. නදියො පන සබ්බදාපි තෙනෙවාකාරෙන තිට්ඨන්තීති න සක්කා ගහෙතුන්ති පාකටොයෙවායමත්ථො. තස්මා යථා පුබ්බෙ තස්ස ගොපාලස්ස කාලෙ තස්මිං ඨානෙ මජ්ඣෙ ගඞ්ගාය තාදිසා දීපකා සංවිජ්ජමානා අහෙසුං, තථෙව පොරාණට්ඨකථාසු එස අත්ථො සංවණ්ණිතො, [Pg.9] තදෙව ච වචනං ආචරියෙන භාසාපරිවත්තනං කත්වා පකාසිතන්ති එවමෙව ගහෙතබ්බං. තස්මා තම්පි අකාරණමෙවාති.

(d) Ferner wurde von ihm als vierter Grund dargelegt: „Bei der Erklärung des Gopālaka-Sutta im Majjhima-Nikāya-Kommentar namens Papañcasūdanī glaubt Buddhaghosa offenbar, dass es mitten im Fluss Ganges, zwischen den Reichen Magadha und Videha, Sandbänke und kleine Inseln gibt. Der von Buddhaghosa gesehene Ganges ist jedoch nur der Mahāveligaṅgā-Fluss auf der Insel Ceylon und nicht der von den Indern als der edelste anerkannte große Ganges; diese Tatsache ist ganz offensichtlich.“ Dies ist jedoch nur eine bloße Behauptung, die auf der Annahme beruht: „Weil man heutzutage mitten im großen Ganges an jener Stelle keine solche kleine Insel sieht, muss es auch in der Vergangenheit zur Zeit des in jenem Sutta erwähnten Kuhhirten genau so gewesen sein.“ Es ist jedoch völlig offensichtlich, dass man nicht annehmen kann, Flüsse würden für immer in derselben Gestalt verbleiben. Daher müssen in jener alten Zeit, zur Zeit jenes Kuhhirten, an jener Stelle mitten im Ganges tatsächlich solche kleinen Inseln existiert haben, auf denen die Rinder vorübergehend rasten konnten. Genau so, wie es einst existierte, wurde diese Bedeutung in den alten Kommentaren erklärt, und ebendiese Aussage wurde vom Lehrer lediglich durch Übersetzung in die Pali-Sprache dargelegt; so sollte man es auffassen. Daher ist auch dieser vierte Grund keineswegs stichhaltig.

බ්‍රාහ්මණකුලවිචාරණා

Untersuchung der Brahmanen-Herkunft

2. අථ ‘‘බ්‍රාහ්මණමාණවො’’ති පදම්පි තෙන එවං විචාරිතං –

2. Daraufhin wurde auch der Begriff „brāhmaṇamāṇava“ (Brahmanen-Jüngling) von ihm wie folgt untersucht:

(ක) ‘‘බුද්ධඝොසො ‘බ්‍රාහ්මණකුලජාතො’ති න සක්කා ගහෙතුං. කස්මා වෙදකාලතො පට්ඨාය යාවජ්ජතනා සබ්බෙපි බ්‍රාහ්මණා

(a) „Es kann nicht angenommen werden, dass Buddhaghosa aus einer Brahmanenfamilie stammte. Denn von der vedischen Zeit an bis zum heutigen Tag glauben alle Brahmanen,

බ්‍රාහ්මණොස්‍ය මුඛමාසීදි, බාහූ රාජන්‍ය? කත?;

ඌරූ තදස්‍ය යද වග්‍ය?, පද්භ්‍යාං ගූද්‍රො අජායතා’’ති.

„Der Brahmane war sein Mund, zu seinen Armen wurde der Rājanya gemacht, seine Schenkel waren der Vaiśya, aus seinen Füßen wurde der Śūdra geboren.“

ඉමං පුරිසසුත්තං නාම මන්තං ජානන්තීති සද්දහියා.

Es ist anzunehmen, dass sie diesen als Puruṣasūkta bekannten Mantra-Vers kennen.

අයං පනස්සා අත්ථො – ‘බ්‍රාහ්මණො අස්ස (බ්‍රහ්මුනො) මුඛං ආසි. බාහූ රාජඤ්ඤො කතො, ඛත්තියා අස්ස බාහූති වුත්තං හොති. යො වෙස්සො, සො අස්ස ඌරූ. සුද්දො අස්ස පාදෙහි අජායී’ති.

Dies ist die Bedeutung davon: ‚Der Brahmane war der Mund dieses (Brahma). Die Arme wurden zum Rājanya gemacht, das bedeutet, die Khattiyas waren seine Arme. Wer der Vessa ist, der ist seine Schenkel. Der Sudda entstand aus seinen Füßen.‘

බුද්ධඝොසො පන ‘පණ්ඩිතබ්‍රාහ්මණො’ති ඤාතොපි තං ගාථං න අඤ්ඤාසි. තථා හි තෙන බන්ධුපාදාපච්චාති පදස්ස අත්ථවණ්ණනායං ‘තෙසං කිර අයං ලද්ධි – බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මුනො මුඛතො නික්ඛන්තා, ඛත්තියා උරතො, වෙස්සා නාභිතො, සුද්දා ජාණුතො, සමණා පිට්ඨිපාදතො’ති තිස්සා වෙදගාථාය අසමානත්ථො වණ්ණිතො’’ති.

„Buddhaghosa aber, obwohl er als ein ‚gelehrter Brahmane‘ bekannt war, kannte diese Strophe nicht. Denn bei der Erklärung der Bedeutung des Wortes ‚bandhupādāpaccā‘ legte er eine Bedeutung dar, die nicht mit jenem vedischen Vers übereinstimmt, indem er sagte: ‚Ihre Ansicht ist angeblich folgende: Die Brahmanen sind aus dem Mund des Brahma hervorgegangen, die Khattiyas aus der Brust, die Vessas aus dem Nabel, die Suddas aus den Knien und die Samaṇas aus dem Fußrücken.‘“

අයං පනෙත්ථ අනුවිචාරණා – යදි ච තංකාලිකානම්පි බ්‍රාහ්මණානං ලද්ධි තථෙව භවෙය්‍ය යථා එතිස්සං ගාථායං වුත්තා, සා චත්ථවණ්ණනා ආචරියස්ස මතිමත්තා. එවං සති සා විචාරණා යුත්තා භවෙය්‍ය. එතිස්සං පන ගාථායං ‘‘බ්‍රාහ්මණොස්‍ය මුඛමාසීදි’’ති පඨමපාදෙන ‘‘බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මුනො මුඛතො ජාතා’’ති අත්ථො උජුකතො න ලබ්භති. බුද්ධකාලෙ පන බ්‍රාහ්මණානං ලද්ධි ‘‘බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මුනො මුඛතො ජාතා’’ති එවමෙව අහොසීති පාකටොයෙවායමත්ථො. තථා හි දීඝනිකායෙ පාථිකවග්ගෙ අග්ගඤ්ඤසුත්තෙ (3, 67) –

Hierzu ist unsere weitere Untersuchung wie folgt: Wenn die Ansicht der damaligen Brahmanen tatsächlich genau so gewesen wäre, wie sie in jenem Vers beschrieben wird, und wenn jene Erklärung der Bedeutung nur die persönliche Meinung des Lehrers gewesen wäre, dann wäre diese Untersuchung angemessen. In jenem Vers jedoch lässt sich durch das erste Viertel „brāhmaṇosya mukhamāsīt“ die Bedeutung „die Brahmanen wurden aus dem Mund des Brahma geboren“ nicht direkt ableiten. Zur Zeit des Buddha war es jedoch eine ganz offensichtliche Tatsache, dass die Ansicht der Brahmanen genau so lautete: „Die Brahmanen sind aus dem Mund des Brahma geboren.“ Dies zeigt sich nämlich im Aggañña-Sutta des Pāthika-Vagga im Dīgha-Nikāya (3, 67):

‘‘දිස්සන්ති ඛො පන වාසෙට්ඨ බ්‍රාහ්මණානං බ්‍රාහ්මණියො උතුනියොපි ගබ්භිනියොපි විජායමානාපි පායමානාපි. තෙ ච බ්‍රාහ්මණා [Pg.1]0 යොනිජාව සමානා එවමාහංසු – බ්‍රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො, හීනා අඤ්ඤෙ වණ්ණා. බ්‍රාහ්මණොව සුක්කො වණ්ණො, කණ්හා අඤ්ඤෙ වණ්ණා. බ්‍රාහ්මණාව සුජ්ඣන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණා. බ්‍රාහ්මණාව බ්‍රහ්මුනො පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා බ්‍රහ්මජා බ්‍රහ්මනිම්මිතා බ්‍රහ්මදායාදාති. තෙ බ්‍රහ්මානඤ්චෙව අබ්භාචික්ඛන්ති, මුසා ච භාසන්ති, බහුඤ්ච අපුඤ්ඤං පසවන්තී’’ති –

„Man sieht doch, o Vāseṭṭha, dass die Brahmin-Frauen der Brahmanen ihre Regel haben, schwanger werden, gebären und stillen. Obwohl sie also aus einem Mutterschoß geboren sind, sagen diese Brahmanen dennoch Folgendes: ‚Nur der Brahmane ist der beste Stand, die anderen Stände sind minderwertig. Nur der Brahmane ist der lichte Stand, die anderen Stände sind dunkel. Nur die Brahmanen reinigen sich, nicht die Nicht-Brahmanen. Nur die Brahmanen sind die echten Söhne des Brahma, aus seinem Mund geboren, von Brahma erzeugt, von Brahma geschaffen, die Erben Brahmas.‘ Damit verleumden sie Brahma, sprechen Unwahrheit und häufen viel Unheilvolles an.“

භගවතා මහාකාරුණිකෙන වාසෙට්ඨභාරද්වාජානං බ්‍රාහ්මණමාණවකානං භාසිතං, තෙහි ච තං අභිනන්දිතං. තෙ පන ද්වෙපි මාණවකා ජාතිවසෙන පරිසුද්ධබ්‍රාහ්මණා චෙව හොන්ති තිණ්ණම්පි වෙදානං පාරගුනො ච. තස්මා ‘‘බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මුනො මුඛතො නික්ඛන්තා’’ති වචනස්ස තංකාලිකානං බ්‍රාහ්මණානං ලද්ධිවසෙන වුත්තභාවො පාකටොයෙව. යථා චෙතං, එවං ‘‘ඛත්තියා උරතො, වෙස්සා නාභිතො, සුද්දා ජාණුතො, සමණා පිට්ඨිපාදතො’’ති වචනම්පි ‘‘තංකාලිකබ්‍රාහ්මණානං ලද්ධිඤ්ඤූහි පොරාණට්ඨකථාචරියෙහි වුත්ත’’න්ති සද්දහිත්වා ආචරියබුද්ධඝොසෙන තං සබ්බං පොරාණට්ඨකථාතො භාසාපරිවත්තනමත්තෙන විසෙසෙත්වා පකාසිතං භවෙය්‍ය. තස්මා තායපි වෙදගාථාය ආචරියස්ස අබ්‍රාහ්මණභාවසාධනං අනුපපන්නමෙවාති.

Dies wurde vom Erhabenen, dem Mitleidvollen, zu den Brahmanen-Jünglingen Vāseṭṭha und Bhāradvāja gesprochen, und sie stimmten dem mit Freude zu. Diese beiden Jünglinge waren jedoch sowohl von der Geburt her reine Brahmanen als auch Meister der drei Veden. Daher ist es ganz offensichtlich, dass die Aussage „die Brahmanen sind aus dem Mund des Brahma hervorgegangen“ im Sinne der Ansicht der damaligen Brahmanen gesprochen wurde. Ebenso verhält es sich mit der Aussage „die Khattiyas aus der Brust, die Vessas aus dem Nabel, die Suddas aus den Knien und die Samaṇas aus dem Fußrücken“; der Lehrer Buddhaghosa dürfte all dies aus den alten Kommentaren bloß durch Übersetzung dargelegt haben, im Vertrauen darauf, dass dies von den alten Kommentatoren, die die Ansichten der damaligen Brahmanen kannten, so dargelegt worden war. Daher ist auch die Beweisführung, dass der Lehrer kein Brahmane gewesen sei, anhand jener vedischen Strophe völlig unhaltbar.

(ඛ) පුනපි තෙන ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස අබ්‍රාහ්මණභාවසාධනත්ථං දුතියම්පි කාරණං එවමාහටං –

(b) Und ferner wurde von ihm ein zweiter Grund dafür vorgebracht, um zu beweisen, dass der ehrwürdige Lehrer Buddhaghosa kein Brahmane gewesen sei, und zwar wie folgt:

‘‘බ්‍රාහ්මණගන්ථෙසු ගබ්භඝාතවාචකං භ්‍රූනහාති පදං පාළියං භූනහු (භූනහනො) ඉති දිස්සති. මාගණ්ඩියසුත්තෙ භරියාය මෙථුනසංවාසාභාවෙන උප්පජ්ජනාරහගබ්භස්ස නාසකත්තං සන්ධාය මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො භගවන්තං ‘භූනහු (භූනහනො) සමණො ගොතමො’ති ආහ. තං බුද්ධඝොසො න ජානාතීති පාකටොයෙව තදත්ථසංවණ්ණනාය. තත්ථ හි තෙන භූනහුනොති (භූනහනස්සා) පදං ‘හතවඩ්ඪිනො මරියාදකාරකස්සා’ති වණ්ණිත’’න්ති.

In den brahmanischen Schriften erscheint das Wort 'bhrūnahā', das die Abtreibung bezeichnet, im Pali als 'bhūnahu' ('bhūnahano'). Im Māgaṇḍiya-Sutta nannte der Wanderasket Māgaṇḍiya den Erhabenen 'bhūnahu (bhūnahano), den Asketen Gotama', wobei er sich darauf bezog, dass durch das Fehlen des ehelichen Geschlechtsverkehrs die Entstehung einer potenziellen Empfängnis verhindert werde. Dass Buddhaghosa diese Bedeutung nicht kannte, ist aus seiner Erklärung dieses Begriffs klar ersichtlich. Denn dort hat er das Wort 'bhūnahuno' ('bhūnahanassa') als 'eines, der das Wachstum zerstört hat, eines, der Schranken setzt' ('hatavaḍḍhino mariyādakārakassa') erklärt.

තම්පි අයුත්තමෙව. න හි මාගණ්ඩියෙන ඵොට්ඨබ්බාරම්මණාපරිභොගමත්තමෙව සන්ධාය භූනහුභාවො වුත්තො, අථ ඛො ඡන්නම්පි ලොකාමිසාරම්මණානං අපරිභොගං සන්ධාය වුත්තො. තස්මිඤ්හි සුත්තෙ –

Dies ist jedoch ebenfalls unzutreffend. Denn Māgaṇḍiya hat den Zustand des 'Bhūnahu' nicht bloß im Hinblick auf den Nichtgebrauch des Berührungsobjekts (phoṭṭhabbārammaṇa) behauptet, sondern im Hinblick auf den Nichtgebrauch aller sechs Objekte weltlicher Begierde (lokāmisārammaṇa). In diesem Sutta heißt es nämlich:

‘‘චක්ඛුං [Pg.11] ඛො මාගණ්ඩිය රූපාරාමං රූපරතං රූපසම්මුදිතං, තං තථාගතස්ස දන්තං ගුත්තං රක්ඛිතං සංවුතං, තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති, ඉදං නු තෙ එතං මාගණ්ඩිය සන්ධාය භාසිතං ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. එතදෙව ඛො පන මෙ භො ගොතම සන්ධාය භාසිතං ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු, එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතීති…පෙ… මනො ඛො මාගණ්ඩිය ධම්මාරාමො ධම්මරතො ධම්මසම්මුදිතො, සො තථාගතස්ස දන්තො ගුත්තො රක්ඛිතො සංවුතො, තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති, ඉදං නු තෙ එතං මාගණ්ඩිය සන්ධාය භාසිතං ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. එතදෙව ඛො පන මෙ භො ගොතම සන්ධාය භාසිතං ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු, එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති.

„Das Auge, o Māgaṇḍiya, findet Gefallen an Formen, erfreut sich an Formen, entzückt sich an Formen. Der Tathāgata hat dieses Auge gezähmt, behütet, geschützt und gezügelt, und er lehrt die Lehre zu seiner Zügelung. Bezogst du dich hierauf, Māgaṇḍiya, als du sagtest: ‚Der Asket Gotama ist ein bhūnahu‘?“ – „Genau darauf bezog ich mich, Herr Gotama, als ich sagte: ‚Der Asket Gotama ist ein bhūnahu‘. Und aus welchem Grund? Weil es in unseren Lehrtexten so überliefert ist.“ ... (und so weiter) ... „Der Geist, o Māgaṇḍiya, findet Gefallen an Geistobjekten, erfreut sich an Geistobjekten, entzückt sich an Geistobjekten. Der Tathāgata hat diesen Geist gezähmt, behütet, geschützt und gezügelt, und er lehrt die Lehre zu seiner Zügelung. Bezogst du dich hierauf, Māgaṇḍiya, als du sagtest: ‚Der Asket Gotama ist ein bhūnahu‘?“ – „Genau darauf bezog ich mich, Herr Gotama, als ich sagte: ‚Der Asket Gotama ist ein bhūnahu‘. Und aus welchem Grund? Weil es in unseren Lehrtexten so überliefert ist.“

එවං භගවතො ච අනුයොගො මාගණ්ඩියස්ස ච පටිඤ්ඤා ආගතා.

So ist in diesem Sutta das Befragen durch den Erhabenen und das Zugeständnis von Māgaṇḍiya überliefert.

එත්ථ හි මෙථුනප්පටිසෙවනවසෙන ඵොට්ඨබ්බාරම්මණපරිභොගහෙතු එව ගබ්භපතිට්ඨානං සම්භවතීති තදපරිභොගමෙව සන්ධාය ‘‘භූනහූ’’ති වත්තුං අරහති, තදඤ්ඤෙසං පන පඤ්චන්නං රූපාදිආරම්මණානං, තත්ථාපි විසෙසතො ධම්මාරම්මණස්ස සුද්ධමනොවිඤ්ඤාණෙන පරිභොගහෙතු නත්ථි කිඤ්චි ගබ්භපතිට්ඨානන්ති තෙසං අපරිභොගං සන්ධාය භූනහූති වත්තුං න අරහතියෙව, මාගණ්ඩියෙන පන සබ්බානිපි තානි සන්ධාය වුත්තභාවො පටිඤ්ඤාතො, කාරණඤ්චස්ස දස්සිතං ‘‘එවඤ්හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’’ති. තස්මා කිඤ්චාපි දානි බ්‍රාහ්මණගන්ථෙසු භූනහු- (භ්‍රූනහා) සද්දො ගබ්භඝාතනත්ථෙ දිස්සති, මාගණ්ඩියසුත්තෙ පනෙසො අත්ථො න යුජ්ජතීති ආචරියෙන ‘‘හතවඩ්ඪි මරියාදකාරකො’’ති අයමෙවත්ථො පොරාණට්ඨකථාය භාසාපරිවත්තනවසෙන පකාසිතොති වෙදිතබ්බො.

Denn hierbei ist festzustellen: Nur durch den Genuss des Berührungsobjekts (phoṭṭhabbārammaṇa) aufgrund der geschlechtlichen Vereinigung kann sich eine Empfängnis (gabbhapatiṭṭhāna) ereignen. Daher wäre es nur angemessen, im Hinblick auf den Nichtgebrauch dieses Berührungsobjekts von 'bhūnahu' (Zerstörer der Fortpflanzung) zu sprechen. Hingegen gibt es durch den Genuss der anderen fünf Objekte wie Formen usw., und insbesondere des Geistobjekts (dhammārammaṇa) durch das reine Geistbewusstsein, keinerlei Entstehung einer Empfängnis; daher ist es keineswegs angemessen, im Hinblick auf deren Nichtgebrauch von einem 'bhūnahu' zu sprechen. Māgaṇḍiya hat jedoch zugegeben, sich auf alle diese Objekte bezogen zu haben, und er nannte als Grund dafür: 'Denn so ist es in unseren Lehrtexten überliefert.' Wenn also auch heutzutage in den brahmanischen Schriften das Wort bhūnahu (bhrūnahā) im Sinne von Abtreibung erscheint, so ist diese Bedeutung im Māgaṇḍiya-Sutta nicht stimmig. Man muss daher verstehen, dass der Meister durch die Übersetzung der alten Kommentare (porāṇaṭṭhakathā) eben diese Bedeutung als 'Zerstörer des Wachstums, einer, der Schranken setzt' (hatavaḍḍhi mariyādakārako) dargelegt hat. (Hier endet eine Erklärung.)

(ග) පුනපි තෙන ‘‘ඉදම්පන බුද්ධඝොසස්ස අබ්‍රාහ්මණභාවසාධකං පච්ඡිමකාරණං, සො හි විසුද්ධිමග්ගෙ සීලනිද්දෙසෙ (1, 31) බ්‍රාහ්මණානං පරිහාසං කරොන්තො ‘එවං ඉමිනා පිණ්ඩපාතපටිසෙවනෙන පුරාණඤ්ච ජිඝච්ඡාවෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං අපරිමිතභොජනපච්චයං ආහරහත්ථක අලංසාටක තත්‍රවට්ටක කාකමාසක භුත්තවමිතකබ්‍රාහ්මණානං අඤ්ඤතරො [Pg.12] විය න උප්පාදෙස්සාමීති පටිසෙවතී’ති ආහ. ඉදං පන එකස්ස භින්නබ්‍රාහ්මණලද්ධිකස්සාපි වචනං සියාති තදෙව දළ්හකාරණං කත්වා න සක්කා ‘බුද්ධඝොසො අබ්‍රාහ්මණො’ති වත්තු’’න්ති තතියං කාරණං වුත්තං. තං පන අතිසංවෙජනීයවචනමෙව. න හෙතං ආචරියෙන බ්‍රාහ්මණානං පරිහාසං කාතුකාමෙන වුත්තං, න ච තං පරිහාසවචනෙන සංයොජෙතබ්බට්ඨානං, අඤ්ඤදත්ථු යථාභූතමත්ථං දස්සෙත්වා සබ්‍රහ්මචාරීනං ඔවාදානුසාසනිදානවසෙන වත්තබ්බට්ඨානං, තථායෙව ච ආචරියෙන වුත්තං. තථා හි යෙ ලොකෙ පරදත්තූපජීවිනො සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අඤ්ඤෙ වාපි ච පුග්ගලා, තෙ පච්චවෙක්ඛණඤාණරහිතා අසංවරෙ ඨිතා කදාචි අතිපණීතං රසං පහූතං ලද්ධා අපරිමිතම්පි භුඤ්ජෙය්‍යුං, විසෙසතො පන බ්‍රාහ්මණා ලොකිකවත්ථුවසෙන ච, ජාතකාදිසාසනිකවත්ථුවසෙන ච තාදිසා අහෙසුන්ති පාකටා. ඉමස්මිඤ්හි ලොකෙ වස්සසතසහස්සෙහි වා වස්සකොටීහි වා අපරිච්ඡින්නද්ධානෙ කො සක්කා වත්තුං ‘‘නෙදිසා භූතපුබ්බා’’ති. තස්මා තාදිසෙහි විය න අපරිමිතභොජනෙහි භවිතබ්බන්ති ඔවාදානුසාසනිදානවසෙනෙව වුත්තං. තදෙවං අත්ථසංහිතම්පි සමානං අයොනිසොමනසිකරොතො අනත්ථමෙව ජාතං, යථා සභරියස්ස මාගණ්ඩියබ්‍රාහ්මණස්ස අනාගාමිමග්ගඵලත්ථායපි දෙසිතා ගාථා තෙසං ධීතුයා අනත්ථාය සංවත්තතීති සංවෙගොයෙවෙත්ථ බ්‍රූහෙතබ්බොති.

(c) Weiterhin führte er als dritten Grund an: 'Dies ist nun der letzte Beweis dafür, dass Buddhaghosa kein Brahmane war. Denn im Visuddhimagga, Sīlaniddese (1, 31), macht er sich über die Brahmanen lustig, indem er sagt: „Indem ich diese Almosenspeise genieße, werde ich das alte Gefühl des Hungers vertreiben und kein neues Gefühl erzeugen, das durch maßloses Essen bedingt ist – so wie einer jener Brahmanen, die man am Arm aufrichten muss (āharahatthaka), die ihr Gewand nicht mehr binden können (alaṃsāṭaka), die sich auf dem Boden wälzen (tatravaṭṭaka), denen die Krähen das Essen aus dem Mund picken können (kākamāsaka) oder die sich nach dem Essen übergeben (bhuttavamitaka).“ Da dies jedoch auch die Aussage eines abtrünnigen Brahmanen sein könnte, kann man dies nicht als einen zwingenden Beweis dafür nehmen, dass Buddhaghosa kein Brahmane war.' Diese Aussage ist jedoch wahrlich erschütternd. Denn dies wurde vom Meister keineswegs in der Absicht gesagt, sich über Brahmanen lustig zu machen, noch ist dies ein Kontext, der mit Spott verbunden werden sollte. Vielmehr ist es ein Kontext, in dem man die Dinge so darstellen sollte, wie sie wirklich sind, um den Mitbrüdern im geistlichen Leben (sabrahmacārīnaṃ) Rat und Unterweisung zu erteilen; und genau so wurde es vom Meister dargelegt. Denn wenn in dieser Welt Asketen, Brahmanen oder andere Personen, die von den Gaben anderer leben, ohne reflektierendes Wissen (paccavekkhaṇāñāṇa) und ohne Zügelung verweilen, könnten sie, wenn sie einmal überaus wohlschmeckende und reichliche Speisen erhalten, maßlos essen. Insbesondere von den Brahmanen ist sowohl aus weltlicher Sicht als auch aus den heiligen Texten wie den Jātakas bekannt, dass sie solches taten. Wer könnte in dieser Welt, in einer unermesslich langen Zeit von Hunderttausenden oder Jahrmillionen von Jahren, behaupten: 'Solche gab es früher nicht'? Daher wurde dies nur im Sinne einer heilsamen Unterweisung dargelegt, dass man eben nicht so maßlos essen solle wie jene. Obwohl diese Worte demnach mit dem Guten (atthasaṃhita) verbunden sind, gereichten sie demjenigen, der unsachgemäß darüber nachdenkt (ayonisomanasikaroto), nur zum Nachteil. Dies gleicht dem Fall, wo die vom Erhabenen verkündeten Strophen, die dem Brahmanen Māgaṇḍiya und seiner Ehefrau zum Erlangen der Stufe des Nie-Wiederkehrers (anāgāmimagga-phala) dienten, für deren Tochter Māgaṇḍiyā zum Unheil gereichten. Angesichts dieses Vorwurfs sollte man daher nur Erschütterung (saṃvega) empfinden. (Hier endet eine Erklärung.)

පතඤ්ජලිවාදවිචාරණා

Untersuchung der Lehre des Patañjali

3. අථ තෙන ‘‘පාතඤ්ජලීමතං පරිවත්තෙතී’’ති වචනම්පි එවං විචාරිතං.

3. Daraufhin wurde von ihm auch die Aussage „er verändert die Lehre des Patañjali“ (pātañjalīmataṃ parivatteti) wie folgt untersucht:

(ක) ‘‘බුද්ධඝොසො පතඤ්ජලිස්ස වා අඤ්ඤෙසං වා උත්තරඉන්දියරට්ඨිකානං වාදං අප්පකමෙව අඤ්ඤාසි. පතඤ්ජලිවාදෙසු හි අණිමා ලඝිමාති ඉදමෙව ද්වයං දස්සෙසි තතුත්තරි යොගසුත්තං අජානන්තො, පතඤ්ජලිවාදස්ස ච තුලෙත්වා දීපනා තස්ස ගන්ථෙසු න දිස්සති, පතඤ්ජලිනා කතපකරණඤ්ච පතඤ්ජලීති නාමමත්තම්පි ච තත්ථ දීපිතං නත්ථි. විසුද්ධිමග්ගෙ පන පඤ්ඤාභූමිනිද්දෙසෙ ‘පකතිවාදීනං පකති වියා’ති පකතිවාද (සංඛ්‍යාවාද) නාමමත්තං පකාසිතං, තත්ථෙව ච ‘පටිඤ්ඤා හෙතූතිආදීසු හි ලොකෙ වචනාවයවො [Pg.13] හෙතූති වුච්චතී’ති උදාහරිතං, තෙන ඤායති ‘බුද්ධඝොසො ඉන්දියතක්කනයදීපකෙ ඤායගන්ථස්මිං කිඤ්චි මූලභාගමත්තං අපරිපුණ්ණං ජානාතී’ති’’.

(a) „Buddhaghosa kannte die Lehre Patañjalis oder anderer Gelehrter aus Nordindien nur sehr wenig. Denn aus den Lehren Patañjalis zeigte er nur diese beiden, nämlich die Fähigkeit, sich unendlich klein zu machen (aṇimā) und die Fähigkeit, sich unendlich leicht zu machen (laghimā), da er das darüber hinausgehende Yoga-Sūtra nicht konnte. Eine vergleichende Darstellung der Lehre Patañjalis findet sich in seinen Werken nicht, und weder das von Patañjali verfasste Werk noch auch nur der Name Patañjali selbst wird dort erwähnt. Im Visuddhimagga, im Kapitel über den Boden der Weisheit (paññābhūminiddesa), wird mit dem Ausdruck 'wie die Urnatur der Urnatur-Lehrer' (pakativādīnaṃ pakati viyā) lediglich der Name der Urnatur-Lehre (pakativāda, d. h. Sāṃkhya-Lehre) erwähnt. Ebenso wird dort angeführt: 'Bei Sätzen wie These (paṭiññā), Begründung (hetu) usw. wird in der Welt ein Teil der Aussage als Begründung bezeichnet.' Daraus lässt sich erkennen: 'Buddhaghosa besaß nur unvollständige Grundkenntnisse des Nyāya-Werks, welches das System der indischen Logik darlegt.'“

තං පන සබ්බම්පි කෙවලං ආචරියස්ස අබ්භාචික්ඛණමත්තමෙව. අතිගම්භීරස්ස හි අතිගරුකාතබ්බස්ස සුපරිසුද්ධස්ස පිටකත්තයස්ස අත්ථසංවණ්ණනං කරොන්තෙන සුපරිසුද්ධොයෙව පාළිනයො ච අට්ඨකථානයො ච පොරාණථෙරවාදා චාති ඊදිසායෙව අත්ථා පකාසෙතබ්බා, යං වා පන අත්ථසංවණ්ණනාය උපකාරකං සද්දවිනිච්ඡයපටිසංයුත්තං ලොකියගන්ථවචනං, තදෙව ච යථාරහං පකාසෙතබ්බං, න පන අනුපකාරානිපි තංතංගන්ථතක්කත්තුනාමානි ච, තෙහි වුත්තවචනානි ච බහූනි, න ච තෙසං අප්පකාසනෙන ‘‘න තෙ අට්ඨකථාචරියො ජානාතී’’ති වත්තබ්බො. යදි හි යං යං ලොකියගන්ථං අත්තනා ජානාති, තං සබ්බං අනුපකාරම්පි අත්තනො අට්ඨකථායමානෙත්වා පකාසෙය්‍ය, අතිවිත්ථාරා ච සා භවෙය්‍ය අපරිසුද්ධා ච අසම්මානිතා ච සාසනිකවිඤ්ඤූහීති ආචරියෙන පතඤ්ජලිවාදාදයො න විත්ථාරෙන පකාසිතාති ඤාතබ්බං, අඤ්ඤදත්ථු යෙහි යෙහි ලොකියගන්ථෙහි කිඤ්චි කිඤ්චි ආචරියෙන ආනෙත්වා පකාසිතං, තෙ තෙ ච ගන්ථා, අඤ්ඤෙපි ච තාදිසා ආචරියෙන ඤාතාත්වෙව ජානිතබ්බා විඤ්ඤූහි, යථා සමුද්දස්ස එකදෙසං දිස්වා සබ්බොපි සමුද්දො එදිසොති ඤායති. ආචරියො පන යත්ථ යත්ථ වෙදපටිසංයුත්තවචනානි ආගතානි, තත්ථ තත්ථ වෙදගන්ථෙහිපි කිඤ්චි කිඤ්චි ආනෙත්වා පකාසෙසියෙව. තථා හි ආචරියෙන සුමඞ්ගලවිලාසිනියං නාම දීඝනිකායට්ඨකථායං –

All dies ist jedoch bloß eine reine Verleumdung des Lehrers. Denn wer eine Erklärung der Bedeutungen des überaus tiefgründigen, hochzuverehrenden und völlig reinen Dreikorb-Kanons (Piṭakattaya) verfasst, sollte nur solche Bedeutungen darlegen, die völlig rein sind und der Methode des Pāḷi, der Methode der Kommentare (Aṭṭhakathā) sowie der Lehre der alten Theras (Porāṇatheravāda) entsprechen. Oder aber er sollte, wo es angemessen ist, jene weltlichen literarischen Aussagen darlegen, die mit sprachwissenschaftlichen Entscheidungen zusammenhängen und somit für die Erklärung der Bedeutungen nützlich sind. Er sollte jedoch nicht viele Namen von verschiedenen nutzlosen Werken und deren Verfassern sowie deren Aussagen anführen. Und man sollte wegen des Nichtdarlegens dieser Dinge nicht sagen: „Der Lehrer der Kommentare weiß das nicht.“ Wenn er nämlich jedes weltliche Werk, das er selbst kennt, in seinen Kommentar einbringen und darlegen würde, selbst wenn es nutzlos ist, würde dieser übermäßig weitschweifig, unrein und von weisen Kennern der Lehre missachtet werden. Daher ist zu verstehen, dass der Lehrer die Lehren von Patañjali und anderen nicht ausführlich dargelegt hat. Vielmehr sollten weise Menschen verstehen, dass der Lehrer eben diese Werke und andere ähnliche gekannt hat, da er hie und da ein wenig aus verschiedenen weltlichen Werken herangezogen und dargelegt hat, so wie man, wenn man einen Teil des Ozeans sieht, erkennt: „Der gesamte Ozean ist von dieser Beschaffenheit.“ Wo immer jedoch Aussagen auftauchen, die mit den Veden zusammenhängen, hat der Lehrer dort jeweils auch ein wenig aus den vedischen Werken herangezogen und dargelegt. So hat der Lehrer in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zum Dīghanikāya, dargelegt:

‘‘තිණ්ණං වෙදානන්ති ඉරුවෙදයජුවෙදසාමවෙදාන’’න්ති ච,

„‚Der drei Veden‘ bedeutet: des Rigveda, des Yajurveda und des Samaveda.“

‘‘ඉතිහාසපඤ්චමානන්ති අථබ්බණවෙදං චතුත්ථං කත්වා ඉතිහ ආස ඉතිහ ආසාති ඊදිසවචනපටිසංයුත්තො පුරාණකථාසඞ්ඛාතො ඉතිහාසො පඤ්චමො එතෙසන්ති ඉතිහාසපඤ්චමා, තෙසං ඉතිහාසපඤ්චමානං වෙදාන’’න්ති ච,

„‚Mit den Itihāsas als fünftem‘ bedeutet: Wenn man den Atharvaveda als vierten nimmt, ist das Itihāsa (Geschichtswerk), welches als alte Erzählung bekannt ist und mit solchen Reden wie ‚so ist es gewesen, so ist es gewesen‘ (iti ha āsa) zusammenhängt, das fünfte von diesen [Veden]; daher sagt man ‚mit den Itihāsas als fünftem‘. Dies bezieht sich auf jene Veden mit den Itihāsas als fünftem.“

‘‘යිට්ඨං වුච්චති මහායාගො’’ති ච,

„„‚Yiṭṭha‘ (Opfer) wird als das große Opfer bezeichnet.“

‘‘අග්ගිහොමන්ති [Pg.14] එවරූපෙන දාරුනා එවං හුතෙ ඉදං නාම හොතීති අග්ගිජුහනං. දබ්බිහොමාදීනිපි අග්ගිහොමානෙව, එවරූපාය දබ්බියා ඊදිසෙහි කණාදීහි හුතෙ ඉදං නාම හොතීති එවං පවත්තිවසෙන පන විසුං වුත්තානී’’ති ච,

„‚Aggihoma‘ (Feueropfer) bedeutet das Opfern im Feuer, gemäß dem Verständnis: ‚Wenn man mit dieser Art von Holz in dieser Weise opfert, entsteht dieses bestimmte Ergebnis.‘ Auch Dabbihoma (Löffelopfer) und andere sind ebenfalls Arten von Feueropfern; sie werden jedoch aufgrund ihrer jeweiligen Ausführung separat unterschieden, wie etwa: ‚Wenn man mit einer solchen Schöpfkelle und mit solchen Getreidekörnern opfert, entsteht dieses bestimmte Ergebnis.‘“

‘‘සාසපාදීනි පන මුඛෙන ගහෙත්වා අග්ගිම්හි පක්ඛිපනං, විජ්ජං පරිජප්පිත්වා ජුහනං වා මුඛහොම’’න්ති ච –

„Senfsamen und Ähnliches mit dem Mund zu erfassen und ins Feuer zu werfen, oder unter dem Aufsagen eines Mantras zu opfern, ist Mundopfer (Mukhahoma).“

එවමාදිනා වෙදපටිසංයුත්තවචනානි වෙදගන්ථානුරූපතො වණ්ණිතානි. තානි ච පොරාණට්ඨකථාතො භාසාපරිවත්තනවසෙන වුත්තානිපි භවෙය්‍යුං, වෙදගන්ථෙසු පන අකොවිදෙන යාථාවතො භාසාපරිවත්තනං කාතුම්පි න සුකරමෙව, තස්මා ආචරියස්ස වෙදගන්ථෙසු කොවිදභාවොපි පාකටොයෙව. එවං වෙදගන්ථෙසු ච තදඤ්ඤලොකියගන්ථෙසු ච සුකොවිදස්සෙව සමානස්ස තෙසං විත්ථාරතො අප්පකාසනං යථාවුත්තකාරණෙනෙවාති වෙදිතබ්බං.

In dieser und ähnlicher Weise werden die mit den Veden zusammenhängenden Aussagen in Übereinstimmung mit den vedischen Werken erklärt. Und obwohl diese Erklärungen durch die Übersetzung aus den alten Kommentaren (Porāṇaṭṭhakathā) entstanden sein mögen, ist es für jemanden, der in den vedischen Schriften nicht bewandert ist, keineswegs leicht, eine fehlerfreie und korrekte Übersetzung anzufertigen. Daher ist die Meisterschaft des Lehrers in den vedischen Schriften ganz offensichtlich. Es ist daher zu verstehen, dass, obwohl er sowohl in den Veden als auch in anderen weltlichen Werken überaus bewandert war, das Nichtdarlegen dieser Werke in aller Ausführlichkeit nur aus dem oben genannten Grund geschah.

අපි ච ආචරියො අත්තනො ගන්ථාරම්භෙයෙව –

Zudem hat der Lehrer gleich zu Beginn seines eigenen Werkes erklärt:

‘‘තතො ච භාසන්තරමෙව හිත්වා,විත්ථාරමග්ගඤ්ච සමාසයිත්වා;

විනිච්ඡයං සබ්බමසෙසයිත්වා…පෙ…යස්මා අයං හෙස්සති වණ්ණනාපී’’ති ච.

„‚Und da diese Erklärung entstehen wird, indem man die andere Sprache weglässt, die weitschweifige Methode abkürze, alle Entscheidungen jedoch vollständig und ohne Auslassung beibehalte … [usw.] …‘“

‘‘අපනෙත්වාන තතොහං, සීහළභාසං මනොරමං භාසං;

තන්තිනයානුච්ඡවිකං, ආරොපෙත්වා විගතදොසං.

„‚Nachdem ich daraus die singhalesische Sprache entfernt habe, werde ich [sie] in eine liebliche Sprache übertragen, die dem Stil der kanonischen Texte (Tantinaya) angemessen und frei von Fehlern ist;‘“

සමයං අවිලොමෙන්තො, ථෙරානං ථෙරවංසපදීපානං;

සුනිපුණවිනිච්ඡයානං, මහාවිහාරෙ නිවාසිනං;

හිත්වා පුනප්පුනාගත-මත්ථං අත්ථං පකාසයිස්සාමී’’ති ච–

„‚ohne die Lehre der im Mahāvihāra ansässigen Theras zu verletzen, die Leuchten der Thera-Linie sind und überaus feinsinnige Entscheidungen treffen, und indem ich sich wiederholende Erklärungen vermeide, werde ich die Bedeutung darlegen‘.“

එවං පොරාණට්ඨකථානං භාසාපරිවත්තනසංඛිපනවසෙනෙව විසෙසෙත්වා අභිනවට්ඨකථායො කරිස්සාමීති පටිඤ්ඤං කත්වා යථාපටිඤ්ඤාතමෙව අකාසි, න අත්තනො ඤාණප්පභාවෙන විසෙසෙත්වාතිපි වෙදිතබ්බං. තස්මා අට්ඨකථාසු [Pg.15] පතඤ්ජලිවාදාදීනං විත්ථාරතො අප්පකාසනමාරබ්භ ‘‘බුද්ධඝොසො පතඤ්ජලිවාදාදීනි පරිපුණ්ණං න ජානාතී’’ති වචනං කෙවලං ආචරියස්ස අබ්භාචික්ඛණමත්තමෙවාති.

Es ist somit zu verstehen, dass er, nachdem er das Versprechen gegeben hatte: ‚Ich werde die neuen Kommentare verfassen, indem ich die alten Kommentare übersetze und abkürze‘, dies genau wie versprochen ausführte, und sie nicht durch die Hervorhebung seiner eigenen Geisteskraft gestaltete. Daher ist die Behauptung, dass ‚Buddhaghosa die Lehren von Patañjali und anderen nicht vollständig kenne‘, bloß weil er die Patañjali-Lehren in den Kommentaren nicht ausführlich dargelegt hat, eine reine Verleumdung des Lehrers.

කබ්බසත්ථවිචාරණා

Untersuchung der Dichtkunst-Lehre (Kavyashastra)

4. පුනපි සො එවමාහ ‘‘කිඤ්චාපි බුද්ධඝොසො රාමායණමහාභාරතසඞ්ඛාතානං මහාකබ්බසත්ථානං සුකුසලො විය න දිස්සති, තථාපි තානි දස්සෙසි. කථං? අක්ඛානන්ති භාරතයුජ්ඣනාදිකං, තං යස්මිං ඨානෙ කථීයති, තත්ථ ගන්තුම්පි න වට්ටතීති ච, තස්ස (සම්ඵපලාපස්ස) ද්වෙ සම්භාරා භාරතයුද්ධසීතාහරණාදිනිරත්ථකකථාපුරෙක්ඛාරතා තථාරූපිකථාකථනඤ්චාති ච දස්සෙසී’’ති.

4. Wiederum sagte er Folgendes: ‚Obwohl Buddhaghosa nicht sehr bewandert in den großen Dichtwerken namens Rāmāyaṇa und Mahābhārata zu sein scheint, wies er dennoch auf sie hin. Wie? Er legte dar: „Erzählung (Akkhāna) bezeichnet den Kampf der Bhāratas und Ähnliches; es gehört sich [für Mönche] nicht, an jenen Ort zu gehen, wo dies vorgetragen wird“, und er zeigte auf: „Die zwei Bedingungen jener [nutzlosen Rede, Samphappalāpa] sind: die Bevorzugung nutzloser Geschichten wie des Bhārata-Kampfes und der Entführung Sītās, sowie das Sprechen solcher Geschichten.“‘

තං පන පුරිමවචනතොපි අහෙතුකතරං කෙවලං අනාදරීකරණමත්තමෙව. අතිගම්භීරත්ථස්ස හි අතිගරුකරණීයස්ස පිටකත්තයස්ස අත්ථසංවණ්ණනායං නිරත්ථකස්ස සම්ඵපලාපසමුදායභූතස්ස කබ්බසත්ථස්ස විත්ථාරතො පකාසනෙන කිං සියා පයොජනං, අඤ්ඤදත්ථු සායෙවස්ස අසම්මානිතා, අනාදරියා ච විඤ්ඤූහීති.

Diese Behauptung ist jedoch noch haltloser als die vorherige und ist bloß ein Ausdruck von mangelndem Respekt. Welchen Nutzen hätte es in der Tat, in einer Erklärung der Bedeutung des überaus tiefgründigen und hochzuverehrenden Dreikorb-Kanons die Dichtkunst-Lehre, die nur eine Ansammlung von nutzlosem Geschwätz (Samphappalāpa) ohne wirklichen Nutzen ist, ausführlich darzulegen? Vielmehr würde eben dieser Kommentar von weisen Kennern missachtet und nicht respektiert werden.

බාහුසච්චගුණමක්ඛනං

Die Herabwürdigung der Eigenschaft des großen Wissens (Bāhusacca)

5. පුනපි ධම්මානන්දො ආචරියස්ස බාහුසච්චගුණං මක්ඛෙතුකාමො එවමාහ – ‘‘තස්ස (බුද්ධඝොසස්ස) සමයන්තරකොවිදසඞ්ඛාතං බාහුසච්චං න තතො උත්තරිතරං හොති, යං ආධුනිකානං ගන්ථන්තරකොවිදානං සීහළිකභික්ඛූනං යං වා එකාදසමෙ ඛරිස්තවස්සසතකෙ (1001-1100) උප්පන්නානං දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨිකානං අනුරුද්ධ-ධම්මපාලාදීනං භික්ඛූන’’න්ති.

5. Wiederum sagte Dhammānanda in der Absicht, die Tugend des großen Wissens des Lehrers herabzuwürdigen, Folgendes: ‚Sein (Buddhaghosas) großes Wissen, das als Vertrautheit mit anderen Lehren (Samayantara) bezeichnet wird, ist nicht größer als das der heutigen singhalesischen Mönche, die mit verschiedenen anderen Schriften (Ganthantara) vertraut sind, oder das jener südindischen Mönche wie Anuruddha, Dhammapāla und anderen, die im elften Jahrhundert der christlichen Ära (1001–1100) lebten.‘

තං පන සබ්බථාපි අයුත්තවචනමෙව. යදි හි ආධුනිකා වා සීහළිකභික්ඛූ, පොරාණා වා ආචරියඅනුරුද්ධ-ධම්මපාලත්ථෙරාදයො සමයන්තරබාහුසච්චවසෙන ආචරියබුද්ධඝොසෙන සමානා වා උත්තරිතරා වා භවෙය්‍යුං, තෙ ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස අට්ඨකථාහි අනාරද්ධචිත්තා හුත්වා තතො සුන්දරතරා පරිපුණ්ණතරා ච අභිනවට්ඨකථායො කරෙය්‍යුං, න පන තෙ තථා කරොන්ති, න කෙවලං න කරොන්තියෙව, අථ [Pg.16] ඛො තෙසං එකොපි න එවං වදති ‘‘අහං බුද්ධඝොසෙන බාහුසච්චවසෙන සමසමොති වා උත්තරිතරො’’ති වා, අඤ්ඤදත්ථු තෙ ආචරියස්ස අට්ඨකථායොයෙව සංවණ්ණෙන්ති ච උපත්ථම්භෙන්ති ච, ආචරියට්ඨානෙ ච ඨපෙන්ති. තෙනෙතං ඤායති සබ්බථාපි අයුත්තවචනන්ති.

Dies ist jedoch in jeder Hinsicht eine unzutreffende Behauptung. Denn wenn entweder die heutigen singhalesischen Mönche oder die alten Lehrer wie die Theras Anuruddha, Dhammapāla und andere aufgrund ihrer großen Gelehrsamkeit in anderen Lehren dem Lehrer Buddhaghosa ebenbürtig oder überlegen gewesen wären, so hätten sie, unzufrieden mit den Kommentaren des Thera Buddhaghosa, noch schönere und vollständigere neue Kommentare verfasst. Sie tun dies jedoch nicht. Und nicht nur, dass sie es nicht tun, sondern kein einziger von ihnen sagt: „Ich bin Buddhaghosa an Gelehrsamkeit ebenbürtig oder überlegen.“ Im Gegenteil, sie erklären und stützen eben die Kommentare des Lehrers und setzen ihn in die Stellung des Meisters ein. Daraus erkennt man, dass dies in jeder Hinsicht eine unzutreffende Behauptung ist.

මහායානිකනයවිචාරණා

Untersuchung der Mahāyāna-Methode

6. පුන සො තාවත්තකෙනාපි අසන්තුට්ඨො ආචරියං අවමඤ්ඤන්තො එවමාහ – ‘‘මහායානනිකායස්ස පධානාචරියභූතානං අස්ස ඝොස-නාගජ්ජුනානං නයං වා, නාමමත්තම්පි වා තෙසං න ජානාති මඤ්ඤෙ බුද්ධඝොසො’’ති. තං පන අතිවිය අධම්මිකං නිරත්ථකඤ්ච නිග්ගහවචනමත්තමෙව. න හි නිකායන්තරිකානං වාදනයානං අත්තනො අට්ඨකථායං අප්පකාසනෙන සො තෙ න ජානාතීති සක්කා වත්තුං. නනු ආචරියෙන ආගමට්ඨකථාසු ගන්ථාරම්භෙයෙව –

6. Wiederum sagte er, damit noch nicht zufrieden und den Lehrer missachtend, Folgendes: „Buddhaghosa kannte wohl weder die Methode noch überhaupt auch nur die Namen von Aśvaghosa und Nāgārjuna, den Hauptlehrern der Mahāyāna-Schule.“ Dies ist jedoch eine überaus ungerechte, nutzlose und bloß herabsetzende Äußerung. Denn man kann nicht behaupten, dass der Kommentator jene Lehrmethoden nicht kannte, nur weil er die Argumentationsweisen anderer Schulen in seinen eigenen Kommentaren nicht dargelegt hat. Hat nicht der Lehrer in den Einleitungen zu den Nikāya-Kommentaren selbst folgendes Gelöbnis abgelegt:

‘‘සමයං අවිලොමෙන්තො, ථෙරානං ථෙරවංසපදීපානං;

සුනිපුණවිනිච්ඡයානං, මහාවිහාරෙ නිවාසින’’න්ති ච,

„Ohne die Lehre der Theras zu verletzen, welche die Leuchten der Thera-Nachfolge sind, die über feinsinnige Urteilskraft verfügen und im Mahāvihāra wohnen“,

ඉධාපි විසුද්ධිමග්ගෙ –

und auch hier im Visuddhimagga:

‘‘මහාවිහාරවාසීනං, දෙසනානයනිස්සිතං;

විසුද්ධිමග්ගං භාසිස්ස’’න්ති ච,

„Ich werde den Visuddhimagga verkünden, der sich auf die Darlegungsmethode der Bewohner des Mahāvihāra stützt“,

‘‘තස්සා අත්ථසංවණ්ණනං කරොන්තෙන විභජ්ජවාදිමණ්ඩලං ඔතරිත්වා ආචරියෙ අනබ්භාචික්ඛන්තෙන සකසමයං අවොක්කමන්තෙන පරසමයං අනායූහන්තෙන සුත්තං අප්පටිබාහන්තෙන විනයං අනුලොමෙන්තෙන මහාපදෙසෙ ඔලොකෙන්තෙන ධම්මං දීපෙන්තෙන අත්ථං සඞ්ගාහෙන්තෙන තමෙවත්ථං පුනරාවත්තෙත්වා අපරෙහිපි පරියායන්තරෙහි නිද්දිසන්තෙන ච යස්මා අත්ථසංවණ්ණනා කාතබ්බා හොතී’’ති ච,

„Da eine Kommentierung von einem verfasst werden muss, der in den Kreis der Vibhajjavādins eingetreten ist, ohne die alten Lehrer fälschlich anzuklagen, ohne von der eigenen Lehre abzuweichen, ohne die Lehren anderer anzustreben, ohne das Sutta zurückzuweisen, in Übereinstimmung mit dem Vinaya, unter Berücksichtigung der großen Lehrquellen (Mahāpadesa), die Lehre erhellend, den Sinn erfassend und eben diesen Sinn wiederholt durch andere Ausdrucksweisen darlegend“,

‘‘සාසනං පනිදං නානා-දෙසනානයමණ්ඩිතං;

පුබ්බාචරියමග්ගො ච, අබ්බොච්ඡින්නො පවත්තති;

යස්මා තස්මා තදුභයං, සන්නිස්සායත්ථවණ්ණනං;

ආරභිස්සාමි එතස්සා’’ති ච,

„Da diese Lehre mit vielfältigen Methoden der Unterweisung geschmückt ist und der Weg der früheren Lehrer ununterbrochen fortbesteht, werde ich mich auf beide stützend mit der Erklärung des Sinnes hiervon beginnen“,

පටිඤ්ඤං [Pg.17] කත්වා යථාපටිඤ්ඤාතප්පකාරෙනෙව අට්ඨකථායො කතා. එවමෙතාසං කරණෙ කාරණම්පෙත්ථ පකාසෙතබ්බං, තස්මා දානි තම්පකාසනත්ථං සම්මාසම්බුද්ධස්ස පරිනිබ්බුතිකාලතො පට්ඨාය යාව ආචරියබුද්ධඝොසස්ස කාලො, තාව සාසනප්පවත්තික්කමම්පි වක්ඛාම.

Nachdem er dieses Versprechen abgelegt hatte, verfasste er die Kommentare genau in der versprochenen Weise. Der Grund für diese Abfassung muss hier ebenfalls dargelegt werden. Um diesen Grund nun zu erklären, werden wir den Verlauf des Bestehens der Lehre von der Zeit des Erlöschens (Parinibbāna) des vollkommen Erwachten an bis hin zur Zeit des Lehrers Buddhaghosa schildern.

සාසනප්පවත්තික්කමො

Der Verlauf des Bestehens der Lehre

භගවතො හි පරිනිබ්බුතිකාලතො පච්ඡා වස්සසතබ්භන්තරෙ බුද්ධසාසනෙ කොචිපි වාදභෙදො නාම නත්ථි. වස්සසතකාලෙ පන දුතියසඞ්ගීතිකාරෙහි ථෙරෙහි නික්කඩ්ඪිතා වජ්ජිපුත්තකා භික්ඛූ පක්ඛං ලභිත්වා ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච අඤ්ඤථා කත්වා මහාසඞ්ගීතිනාමෙන විසුං සඞ්ගීතිමකංසු. තදා සඞ්ගීතිද්වයාරූළ්හපුරාණධම්මවිනයමෙව සම්පටිච්ඡන්තානං ථෙරානං ගණො ථෙරවාදොති ච තදඤ්ඤෙසං මහාසඞ්ඝිකොති ච වොහරීයන්ති.

Denn innerhalb von hundert Jahren nach dem Parinibbāna des Erhabenen gab es keinerlei Spaltung der Lehre im Buddhismus. Nach Ablauf von hundert Jahren jedoch gewannen die Vajjiputtaka-Mönche, die von den Theras des zweiten Konzils ausgeschlossen worden waren, eine Gefolgschaft, änderten das Dhamma und den Vinaya ab und hielten unter dem Namen Mahāsaṅgīti ein separates Konzil ab. Damals wurde die Gemeinschaft der Theras, die nur das durch die beiden Konzilie überlieferte alte Dhamma und den Vinaya annahmen, als Theravāda bezeichnet, während die anderen Mahāsaṅghika genannt wurden.

පුන මහාසඞ්ඝිකතො (1) ගොකුලිකො (2) එකබ්‍යොහාරිකොති ද්වෙ ආචරියගණා උප්පන්නා. පුන ගොකුලිකතො (3) පඤ්ඤත්තිවාදො (4) බාහුලිකො (බහුස්සුතිකො)ති ද්වෙ උප්පන්නා. පුන බාහුලිකතොපි (5) චෙතියවාදිගණො උප්පන්නොති එතෙ පඤ්ච මූලභූතෙන මහාසඞ්ඝිකෙන සහ ඡ පාටියෙක්කා ආචරියගණා අහෙසුං.

Später entstanden aus den Mahāsaṅghikas zwei Lehrschulen: (1) die Gokulikas und (2) die Ekabyohārikas. Wiederum entstanden aus den Gokulikas zwei Schulen: (3) die Paññattivādas und (4) die Bāhulikas (auch Bahussutikas genannt). Aus den Bāhulikas wiederum entstand (5) die Schule der Cetiyavādas. Diese fünf bildeten zusammen mit der ursprünglichen Schule der Mahāsaṅghikas sechs separate Lehrschulen.

විසුද්ධත්ථෙරවාදතොපි (1) මහිසාසකො (2) වජ්ජිපුත්තකොති ද්වෙ ආචරියගණා උප්පන්නා. පුන මහිසාසකතො (3) සබ්බත්ථිවාදො (4) ධම්මගුත්තිකොති ද්වෙ උප්පන්නා. පුන සබ්බත්ථිවාදතොපි (5) කස්සපියො, තතොපි (6) සඞ්කන්තිකො, තතොපි (7) සුත්තවාදීති තයො උප්පන්නා. වජ්ජිපුත්තකතොපි (8) ධම්මොත්තරියො (9) භද්දයානිකො (10) ඡන්නාගාරිකො (11) සම්මිතියොති චත්තාරො උප්පන්නාති තෙ එකාදස මූලභූතෙන විසුද්ධත්ථෙරවාදෙන සහ ද්වාදස ආචරියගණා අහෙසුං. ඉති ඉමෙ ච ද්වාදස පුරිමා ච ඡාති අට්ඨාරස ආචරියගණා දුතියතතියසඞ්ගීතීනං අන්තරෙ ජාතා අහෙසුං.

Auch aus dem reinen Theravāda entstanden zwei Lehrschulen: (1) die Mahisāsakas und (2) die Vajjiputtakas. Wiederum entstanden aus den Mahisāsakas zwei Schulen: (3) die Sabbatthivādas und (4) die Dhammaguttikas. Aus den Sabbatthivādas wiederum entstanden drei Schulen: (5) die Kassapiyas, daraus (6) die Saṅkantikas und daraus wiederum (7) die Suttavādīs. Aus den Vajjiputtakas entstanden vier Schulen: (8) die Dhammottariyas, (9) die Bhaddayānikas, (10) die Channāgārikas und (11) die Sammitiyas. Diese elf bildeten zusammen mit dem ursprünglichen reinen Theravāda zwölf Lehrschulen. Somit entstanden diese zwölf und die zuvor genannten sechs, also insgesamt achtzehn Lehrschulen, in der Zeitspanne zwischen dem zweiten und dem dritten Konzil.

තෙසු මූලභූතො ථෙරවාදගණොයෙව පොරාණධම්මවිනයගරුකො හුත්වා අනූනමනධිකං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං පොරාණිකං ධම්මවිනයං ධාරෙසි. ඉතරෙ පන සත්තරස භින්නගණා පොරාණිකං ධම්මවිනයං අඤ්ඤථා [Pg.18] අකංසු. තෙන තෙසං ධම්මවිනයො කත්ථචි ඌනො කත්ථචි අධිකො හුත්වා අපරිපුණ්ණො චෙව අහොසි අපරිසුද්ධො ච. තෙන වුත්තං දීපවංසෙ පඤ්චමපරිච්ඡෙදෙ –

Unter diesen bewahrte allein die ursprüngliche Schule des Theravāda, welche das alte Dhamma und den Vinaya hochachtete, das alte Dhamma und den Vinaya, ohne Auslassung und ohne Hinzufügung, völlig vollständig und rein. Die anderen siebzehn abgespaltenen Schulen hingegen veränderten das alte Dhamma und den Vinaya. Dadurch wurde ihr Dhamma und Vinaya an manchen Stellen unvollständig und an anderen übermäßig, sodass er weder vollständig noch rein war. Daher heißt es im Dīpavaṃsa im fünften Kapitel:

30.

30.

‘‘නික්කඩ්ඪිතා පාපභික්ඛූ, ථෙරෙහි වජ්ජිපුත්තකා;

අඤ්ඤං පක්ඛං ලභිත්වාන, අධම්මවාදී බහූ ජනා.

„Die von den Theras ausgestoßenen sündhaften Vajjiputtaka-Mönche gewannen eine andere Gefolgschaft und bildeten eine große Schar von Vertretern einer unrechtmäßigen Lehre.“

31.

31.

දසසහස්සා සමාගන්ත්වා, අකංසු ධම්මසඞ්ගහං;

තස්මායං ධම්මසඞ්ගීති, මහාසඞ්ගීතීති වුච්චති.

„Zehntausend kamen zusammen und hielten eine eigene Sammlung des Dhamma ab; darum wird dieses Konzil der Lehre das Große Konzil (Mahāsaṅgīti) genannt.“

32.

32.

මහාසඞ්ගීතිකා භික්ඛූ, විලොමං අකංසු සාසනෙ;

භින්දිත්වා මූලසඞ්ගහං, අඤ්ඤං අකංසු සඞ්ගහං.

„Die Mönche des Großen Konzils handelten entgegen der Lehre; sie zerstörten die ursprüngliche Sammlung und fertigten eine andere Sammlung an.“

33.

33.

අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ගහිතං සුත්තං, අඤ්ඤත්‍ර අකරිංසු තෙ;

අත්ථං ධම්මඤ්ච භින්දිංසු, විනයෙ නිකායෙසු ච පඤ්චසු…පෙ…

„Ein an einem Ort gesammeltes Sutta stellten sie an einen anderen Ort; sie zerstörten den Sinn und die Lehre im Vinaya und in den fünf Nikāyas... usw.“

49.

49.

අත්ථං ධම්මඤ්ච භින්දිංසු, එකදෙසඤ්ච සඞ්ගහං;

ගන්ථඤ්ච එකදෙසඤ්හි, ඡඩ්ඩෙත්වා අඤ්ඤං අකංසු තෙ.

„Sie zerstörten den Sinn und die Lehre sowie einen Teil der Sammlung; einen Teil des Textes verwarfen sie und verfassten einen anderen.“

50.

50.

නාමං ලිඞ්ගං පරික්ඛාරං, ආකප්පකරණීයානි ච;

පකතිභාවං ජහිත්වා, තඤ්ච අඤ්ඤං අකංසු තෙ.

„Namen, äußere Merkmale, Bedarfsgegenstände sowie die äußere Haltung und Verhaltensregeln änderten sie ab, indem sie deren ursprünglichen Zustand aufgaben.“

51.

51.

සත්තරස භින්නවාදා, එකවාදො අභින්නකො;

සබ්බෙවට්ඨාරස හොන්ති, භින්නවාදෙන තෙ සහ.

„Siebzehn sind die abgespaltenen Lehren, eine Lehre ist unabgespalten. Zusammen mit den abgespaltenen Lehren sind es insgesamt achtzehn.“

52.

52.

නිග්‍රොධොව මහාරුක්ඛො, ථෙර වාදානමුත්තමො;

අනූනං අනධිකඤ්ච, කෙවලං ජිනසාසනං;

කණ්ටකා විය රුක්ඛම්හි, නිබ්බත්තා වාදසෙසකා.

„Wie ein mächtiger Banyan-Baum ist der Theravāda die beste aller Lehren, die das Wort des Siegers vollständig darlegt, ohne Auslassung und ohne Hinzufügung. Die übrigen Lehren sind wie Dornen, die an dem Baum gewachsen sind.“

53.

53.

පඨමෙ වස්සසතෙ නත්ථි, දුතියෙ වස්සසතන්තරෙ;

භින්නා සත්තරස වාදා, උප්පන්නා ජිනසාසනෙ’’ති.

„Im ersten Jahrhundert gab es sie noch nicht, doch im Verlauf des zweiten Jahrhunderts entstanden siebzehn abgespaltene Lehren in der Lehre des Siegers.“

අසොකරඤ්ඤො ච කාලෙ පරිහීනලාභසක්කාරා අඤ්ඤතිත්ථියා ලාභසක්කාරං පත්ථයමානා භික්ඛූසු පබ්බජිත්වා සකානි සකානි දිට්ඨිගතානි දීපෙන්ති ‘‘අයං ධම්මො, අයං විනයො, ඉදං සත්ථුසාසන’’න්ති. භික්ඛූනං සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං අලභමානාපි සයමෙව කෙසෙ ඡින්දිත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා විහාරෙසු විචරන්තා උපොසථකම්මාදිකරණකාලෙ සඞ්ඝමජ්ඣං [Pg.19] පවිසන්ති, තෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙන ධම්මෙන විනයෙන සත්ථුසාසනෙන නිග්ගය්හමානාපි ධම්මවිනයානුලොමාය පටිපත්තියා අසණ්ඨහන්තා අනෙකරූපං සාසනස්ස අබ්බුදඤ්ච මලඤ්ච කණ්ටකඤ්ච සමුට්ඨාපෙන්ති. කෙචි අග්ගිං පරිචරන්ති, කෙචි පඤ්චාතපෙ තපන්ති, කෙචි ආදිච්චං අනුපරිවත්තන්ති, කෙචි ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච වොභින්දිස්සාමාති තථා තථා පග්ගණ්හන්ති. තදා භික්ඛුසඞ්ඝො න තෙහි සද්ධිං උපොසථං වා පවාරණං වා අකාසි, අසොකාරාමෙ සත්ත වස්සානි උපොසථො උපච්ඡිජ්ජි.

Und zur Zeit des Königs Asoka ließen sich Andersgläubige (Aññatitthiyā), deren Gewinn und Ehrerbietung geschwunden waren, da sie nach Gewinn und Ehrerbietung verlangten, unter den Bhikkhus ordinieren und verkündeten ihre eigenen Ansichten: „Dies ist die Lehre (Dhamma), dies ist die Disziplin (Vinaya), dies ist die Lehre des Meisters.“ Selbst jene, die von den Bhikkhus keine Ordination erhielten, schoren sich selbst das Haar, legten ockergelbe Gewänder an, wanderten in den Klöstern umher und traten zur Zeit der Durchführung der Uposatha-Zeremonie und anderer Handlungen in die Mitte des Sangha ein. Obwohl sie vom Bhikkhu-Sangha gemäß dem Dhamma, dem Vinaya und der Lehre des Meisters zurechtgewiesen wurden, hielten sie sich nicht an die dem Dhamma und Vinaya entsprechende Praxis und verursachten so vielfache Auswüchse, Befleckungen und Dornen in der Lehre. Einige verehrten das Feuer, einige quälten sich in der Fünf-Feuer-Kasteiung, einige folgten dem Lauf der Sonne, einige strengten sich auf verschiedene Weise an, indem sie dachten: „Wir wollen den Dhamma und den Vinaya spalten und zerstören.“ Damals hielt der Bhikkhu-Sangha weder die Uposatha- noch die Pavāraṇā-Zeremonie mit ihnen ab; im Asokārāma-Kloster war die Uposatha-Zeremonie sieben Jahre lang unterbrochen.

ඉමඤ්ච පන පවත්තිං උපාදාය එවම්පි සක්කා ගහෙතුං ‘‘සත්තරසන්නං භින්නවාදගණානං ධම්මවිනයස්ස පච්ඡිමකාලෙසු අපරිසුද්ධතරභාවො ඊදිසෙනපි කාරණෙන අහොසී’’ති. කිඤ්චාපි හි බුද්ධසාසනභූතෙ පරිසුද්ධධම්මවිනයෙ ‘‘කොචිපි නිච්චො ධුවො සස්සතො නාම නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර නිබ්බානධාතුයා, පරමත්ථතො අත්තාපි නත්ථි, සබ්බෙපි සඞ්ඛාරා අනිච්චා අද්ධුවා අසස්සතා අනත්තායෙවා’’ති අත්ථො අතිවිය පාකටො හොති, තථාපි දානි අථෙරවාදිකානං ගන්ථෙසු ච පුබ්බෙ වෙතුල්ලවාදාදීසු ච ‘‘බුද්ධො නිච්චො ධුවො සස්සතො අත්තා’’ති ච, ‘‘සබ්බෙපි සත්තා නිච්චා ධුවා සස්සතා අත්තා’’ති ච අත්ථො දිස්සති.

In Anbetracht dieser Vorkommnisse kann man auch Folgendes annehmen: „Dass der Dhamma und der Vinaya der siebzehn abgespaltenen Schulen in späteren Zeiten aus einem solchen Grund noch unreiner wurden.“ Denn obwohl im reinen Dhamma-Vinaya, der die Lehre des Buddha bildet, die Bedeutung äußerst offenkundig ist: „Es gibt außer dem Nibbāna-Element nichts, was beständig, dauerhaft oder ewig ist, und im höchsten Sinne (paramatthato) gibt es auch kein Selbst (Attā); alle bedingten Dinge (Saṅkhāras) sind unbeständig, unzuverlässig, nicht ewig und nicht-selbst“, so findet man dennoch heutzutage in den Schriften der Nicht-Theravādas und in den früheren Lehren wie der Vetulla-Schule etc. Aussagen wie: „Der Buddha ist beständig, dauerhaft, ewig und das Selbst“ und „auch alle Wesen sind beständig, dauerhaft, ewig und das Selbst“.

අථ අසොකො ධම්මරාජා සාසනං විසොධෙතුකාමො මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පඨමමෙව සමයං උග්ගණ්හිත්වා එකලද්ධිකෙ එකලද්ධිකෙ භික්ඛූ එකතො කාරෙත්වා එකමෙකං භික්ඛුසමූහං පක්කොසාපෙත්වා පුච්ඡි ‘‘කිං වාදී භන්තෙ සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. තතො යෙ යෙ ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො සස්සතවාදී’’ති වා, ‘‘එකච්චසස්සතවාදී’’ති වා එවමාදිනා අත්තනො අත්තනො වාදානුරූපං මිච්ඡාවාදං ආහංසු, තෙ තෙ ‘‘නයිමෙ භික්ඛූ, අඤ්ඤතිත්ථියා ඉමෙ’’ති තථතො ඤත්වා තෙසං සෙතකානි වත්ථානි දත්වා උප්පබ්බාජෙසි. තෙ සබ්බෙපි සට්ඨිසහස්සමත්තා අහෙසුං.

Daraufhin wollte der gerechte König Asoka (Dhammarājā) die Lehre reinigen. Er erlernte zuerst die Lehren (Samaya) bei dem Ehrwürdigen Moggaliputtatissa, versammelte die Mönche mit denselben Ansichten jeweils in einer Gruppe zusammen, ließ jede einzelne Mönchsgruppe zu sich rufen und fragte: „Ehrwürdige Herren, welche Lehre vertrat der vollkommen Erleuchtete (Sammāsambuddho)?“ Daraufhin antworteten jene, die gemäß ihrer jeweiligen eigenen Ansicht Irrlehren verkündeten wie „Der vollkommen Erleuchtete war ein Eternalist (Sassatavādī)“ oder „ein Teil-Eternalist (Ekaccasassatavādī)“ und so weiter. Er erkannte sie der Wahrheit entsprechend: „Dies sind keine Bhikkhus, dies sind Andersgläubige (Aññatitthiyā)“, gab ihnen weiße Gewänder und ließ sie aus dem Orden austreten und in den Laienstand zurückkehren. Sie alle beliefen sich auf etwa sechzigtausend.

අථඤ්ඤෙ භික්ඛූ පුච්ඡිත්වා තෙහි ‘‘විභජ්ජවාදී මහාරාජ සම්මාසම්බුද්ධො’’ති වුත්තෙ ‘‘සුද්ධං දානි භන්තෙ සාසනං, කරොතු භික්ඛුසඞ්ඝො උපොසථ’’න්ති වත්වා ආරක්ඛඤ්ච දත්වා නගරං පාවිසි. සමග්ගො සඞ්ඝො සන්නිපතිත්වා උපොසථං අකාසි. තස්මිං සමාගමෙ මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො යානි ච [Pg.20] තදා උප්පන්නානි වත්ථූනි යානි ච ආයතිං උප්පජ්ජිස්සන්ති, සබ්බෙසම්පි තෙසං පටිබාහනත්ථං සත්ථාරා දින්නනයවසෙනෙව තථාගතෙන ඨපිතමාතිකං විභජන්තො පරප්පවාදමද්දනං කථාවත්ථුං නාම අභිධම්මපිටකෙ පඤ්චමං පකරණං අභාසි. තතො මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරප්පමුඛා තිපිටකපරියත්තිධරා පභින්නපටිසම්භිදාපත්තා සහස්සං භික්ඛූ ථෙරවාදිනො සඞ්ගීතිද්වයාරූළ්හං පරිසුද්ධං පොරාණධම්මවිනයං පුන සඞ්ගායිත්වා සුරක්ඛිතං රක්ඛිංසු.

Daraufhin fragte er die anderen Bhikkhus, und als diese antworteten: „Großer König, der vollkommen Erleuchtete war ein Analytiker (Vibhajjavādī)“, sagte er: „Ehrwürdige Herren, die Lehre ist nun rein; möge der Bhikkhu-Sangha die Uposatha-Zeremonie durchführen.“ Nachdem er ihnen Schutz gewährt hatte, kehrte er in die Stadt zurück. Der harmonisch vereinte Sangha versammelte sich und hielt die Uposatha-Zeremonie ab. In jener Versammlung trug der ehrwürdige Moggaliputtatissa — um alle damals entstandenen und in Zukunft entstehenden Streitpunkte abzuwehren — nach der vom Meister dargelegten Methode die vom Tathāgata aufgestellte Matrix (Mātika) im Detail vor und verkündete das „Kathāvatthu“ (Punkte der Kontroverse), das fünfte Buch des Abhidhamma-Piṭaka, welches die Irrlehren der anderen zerschlägt. Danach hielten tausend Theravāda-Bhikkhus unter der Führung des ehrwürdigen Moggaliputtatissa, welche die drei Körbe (Tipiṭaka) beherrschten und die analytischen Urteilskräfte (Paṭisambhidā) erlangt hatten, das dritte Konzil ab, indem sie den reinen, alten Dhamma und Vinaya, der bereits in den ersten zwei Konzilien festgelegt worden war, erneut rezitierten und gut beschützten.

අථ මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො නවසු පච්චන්තට්ඨානෙසු සාසනපතිට්ඨාපනත්ථං නව නායකත්ථෙරෙ උච්චිනිත්වා පෙසෙසි. තෙසු අට්ඨහි ථෙරෙහි අත්තනො අත්තනො පත්තට්ඨානං ගන්ත්වා බුද්ධසාසනෙ පතිට්ඨාපිතෙ මහාමහින්දත්ථෙරො ඡත්තිංසාධිකද්විසතෙ (236) බුද්ධවස්සෙ ජම්බුදීපතො සීහළදීපං ගන්ත්වා දෙවානංපියතිස්සරාජප්පමුඛං දීපකජනසමූහං පසාදෙත්වා බුද්ධසාසනං සම්පතිට්ඨාපෙසි, තෙන ච රඤ්ඤා දින්නං මහාමෙඝවනුය්‍යානං පටිග්ගහෙත්වා තත්ථ මහාවිහාරං නාම සඞ්ඝාරාමං පතිට්ඨාපෙසි. තතො පභුති සීහළදීපෙ බුද්ධසාසනං යාව වට්ටගාමණිරාජකාලා නිකායන්තරවාදාකුලරහිතං නිම්මලං සුපරිසුද්ධං හුත්වා සමුජ්ජලිත්ථ. වට්ටගාමණිරාජකාලතො පන පට්ඨාය නිකායන්තරවාදාපි සීහළදීපමුපාගමිංසු. තදා විසුද්ධත්ථෙරවාදිනො යථා පුරාණධම්මවිනයො තෙහි නිකායන්තරවාදෙහි අසම්මිස්සො අමලීනො පකතිපරිසුද්ධො හුත්වා තිට්ඨෙය්‍ය, තථා තං මහුස්සාහෙන සුරක්ඛිතං රක්ඛිංසු. කථං?

Daraufhin wählte der ehrwürdige Moggaliputtatissa neun führende Älteste aus und sandte sie aus, um die Lehre in neun Grenzgebieten zu etablieren. Nachdem acht dieser Ältesten in ihre jeweiligen Bestimmungsorte gereist waren und dort die Lehre des Buddha etabliert hatten, reiste der ehrwürdige Mahāmahinda im Jahr 236 nach dem Parinibbāna des Buddha von Jambudīpa (Indien) nach Sīhaḷadīpa (Sri Lanka). Er erfreute die Bevölkerung der Insel unter der Führung des Königs Devānaṃpiyatissa, bewegte sie zum Glauben an die Lehre und begründete die Lehre des Buddha fest. Er nahm den vom König gespendeten Mahāmeghavana-Park an und gründete dort das große Kloster (Saṅghārāma) namens Mahāvihāra. Von da an leuchtete die Lehre des Buddha in Sīhaḷadīpa bis zur Regierungszeit des Königs Vaṭṭagāmaṇī strahlend, frei von der Verwirrung durch die Lehren anderer Schulen, makellos und vollkommen rein. Ab der Regierungszeit des Königs Vaṭṭagāmaṇī jedoch gelangten auch die Lehren anderer Schulen nach Sīhaḷadīpa. Damals schützten und bewahrten die reinen Theravāda-Ältesten mit großem Eifer den alten Dhamma und Vinaya, damit er unvermischt mit jenen Sektenlehren, unbefleckt und in seiner ursprünglichen Reinheit bestehen bleibe. Wie?

අභයගිරිනිකායුප්පත්ති

Die Entstehung der Abhayagiri-Schule

වට්ටගාමණිරාජා හි (425-බුද්ධවස්සෙ) රජ්ජං පත්වා පඤ්චමාසමත්තකාලෙ බ්‍රාහ්මණතිස්සදාමරිකෙන සත්තහි ච දමිළයොධෙහි උපද්දුතො සඞ්ගාමෙ ච පරාජිතො පලායිත්වා සාධිකානි චුද්දසවස්සානි නිලීයිත්වා අඤ්ඤතරවෙසෙන වසති. තදා ලඞ්කාදීපෙ මනුස්සා චොරභයෙන දුබ්භික්ඛභයෙන ච උපද්දුතා භික්ඛූනං චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨාතුං න සක්කොන්ති, තෙන භික්ඛූ යෙභුය්‍යෙන තතො ජම්බුදීපං ගන්ත්වා ධම්මවිනයං ධාරෙන්තා විහරන්ති. ලඞ්කාදීපෙයෙව ඔහීනාපි ථෙරා යථාලද්ධෙහි කන්දමූලපණ්ණෙහි යාපෙන්තා කායෙ වහන්තෙ නිසීදිත්වා පරියත්තිධම්මං සජ්ඣායං කරොන්ති, අවහන්තෙ [Pg.21] වාලුකං උස්සාපෙත්වා තං පරිවාරෙත්වා සීසානි එකට්ඨානෙ කත්වා පරියත්තිං සම්මසන්ති. එවං ද්වාදස සංවච්ඡරානි සාට්ඨකථං තෙපිටකං අහාපෙත්වා ධාරයිංසු. යදා පන වට්ටගාමණිරාජා දමිළරාජානං හන්ත්වා (455-466 බුද්ධවස්සබ්භන්තරෙ) පුනපි රජ්ජං කාරෙසි. තදා තෙ ථෙරා ජම්බුදීපතො පච්චාගතත්ථෙරෙහි සද්ධිං තෙපිටකං සොධෙන්තා එකක්ඛරම්පි අසමෙන්තං නාම න පස්සිංසු. යොපි ච මහානිද්දෙසො තස්මිං කාලෙ එකස්සෙව දුස්සීලභික්ඛුනො පගුණො අහොසි, සොපි මහාතිපිටකත්ථෙරෙන මහාරක්ඛිතත්ථෙරං තස්ස සන්තිකා උග්ගණ්හාපෙත්වා රක්ඛිතො අහොසි. එවං දුබ්භික්ඛරට්ඨක්ඛොභුපද්දවෙහි පීළිතත්තා දුද්ධරසමයෙපි ධම්මවිනයං සක්කච්චං ධාරයිංසු.

Als König Vaṭṭagāmaṇi im Jahre 425 nach dem Nirvāṇa Buddhas die Herrschaft erlangte, wurde er nach nur etwa fünf Monaten von dem Rebellen Brāhmaṇa Tissa und sieben tamilischen Generälen bedrängt, in der Schlacht besiegt und musste fliehen. Mehr als vierzehn Jahre lang lebte er im Verborgenen unter einer fremden Identität. Zu jener Zeit litten die Menschen auf der Insel Laṅkā unter der Bedrohung durch Räuber und Hungersnöte, sodass sie nicht in der Lage waren, die Mönche mit den vier Lebensbedürfnissen zu versorgen. Deshalb begab sich die Mehrheit der Mönche von dort nach Jambudīpa (Indien) und lebte dort, indem sie die Lehre und die Disziplin (Dhamma-Vinaya) im Gedächtnis bewahrten. Die auf der Insel Laṅkā zurückgebliebenen älteren Mönche (Theras) jedoch fristeten ihr Leben mit Knollen, Wurzeln und Blättern, wie sie sie gerade fanden. Solange ihr Körper es zuließ, saßen sie aufrecht und rezitierten die Schriften der Lehre (Pariyattidhamma). Wenn ihr Körper dazu zu schwach war, häuften sie Sand auf, umringten diesen Sandhügel und legten ihre Köpfe in der Mitte an einer Stelle zusammen, um so gemeinsam über die Lehre nachzusinnen. Auf diese Weise bewahrten sie zwölf Jahre lang den Tipitaka mitsamt den Kommentaren (Atthakathā) lückenlos im Gedächtnis. Als König Vaṭṭagāmaṇi schließlich den tamilischen König tötete und (im Zeitraum der Buddha-Jahre 455–466) wieder die Herrschaft übernahm, glichen die auf Sri Lanka verbliebenen Theras den Tipitaka mit den aus Jambudīpa zurückgekehrten Theras ab, und sie fanden nicht einen einzigen abweichenden Buchstaben. Selbst das Werk Mahāniddesa, das zu jener Zeit nur von einem einzigen tugendlosen Mönch auswendig beherrscht wurde, wurde gerettet, indem der Mahātipitaka-Thera den Mahārakkhita-Thera anwies, es von diesem auswendig zu lernen. So bewahrten sie selbst in Zeiten schwerer Not, bedrängt von Hungersnot und Staatsunruhen, den Dhamma-Vinaya mit größter Ehrfurcht.

රාජා අභයගිරිං නාම විහාරං කාරෙත්වා අත්තනො කතූපකාරපුබ්බස්ස මහාතිස්සත්ථෙරස්ස අදාසි. සො පන ථෙරො කුලසංසග්ගබහුලත්තා මහාවිහාරවාසීහි භික්ඛූහි පබ්බාජනීයකම්මං කත්වා නීහටො. තදාස්ස සිස්සො බහලමස්සුතිස්සනාමකො ථෙරො තං කම්මං පටිබාහි, තෙනස්ස සඞ්ඝො උක්ඛෙපනීයකම්මං අකාසි. සො මහාවිහාරවාසීනං කුජ්ඣිත්වා අභයගිරිවිහාරමෙව ගන්ත්වා තෙන මහාතිස්සත්ථෙරෙන එකතො හුත්වා විසුං ගණං වහන්තො වසි. තෙ ච ද්වෙ ථෙරා න මහාවිහාරං පුනාගමිංසු. තතො පට්ඨාය සීහළදීපෙ මහාවිහාරවාසී, අභයගිරිවාසීති ද්වෙ නිකායාජාතා. ඉදං තාව සීහළදීපෙ සාසනපරිහානියා පඨමං කාරණං.

Der König ließ das Abhayagiri-Kloster errichten und schenkte es dem Thera Mahātissa, der ihm zuvor (während seiner Flucht) Beistand geleistet hatte. Jener Thera jedoch wurde von den Mönchen des Mahāvihāra-Klosters aufgrund zu engen Umgangs mit Laienfamilien durch das Verfahren des Landesverweises (Pabbājanīyakamma) ausgeschlossen. Daraufhin erhob sein Schüler, ein Thera namens Bahalamassutissa, Einspruch gegen dieses Verfahren, weshalb der Sangha über ihn das Verfahren der Suspendierung (Ukkhepanīyakamma) verhängte. Voller Zorn auf die Mönche des Mahāvihāra begab er sich ebenfalls zum Abhayagiri-Kloster, schloss sich dem Thera Mahātissa an und lebte dort, wobei er eine eigene Gemeinschaft anführte. Diese beiden Theras kehrten nie wieder zum Mahāvihāra zurück. Von da an spaltete sich die Gemeinschaft auf der Insel Sri Lanka in zwei Orden (Nikāyas): die Bewohner des Mahāvihāra (Mahāvihāravāsī) und die Bewohner des Abhayagiri (Abhayagirivāsī). Dies war der erste Grund für den Verfall der Lehre (Sāsana) auf Sri Lanka.

ධම්මරුචිනිකායුප්පත්ති

Die Entstehung der Dhammaruci-Sekte (Dhammarucinikāya)

තදා ච රාජා අභයගිරිවාසීසුයෙව භික්ඛූසු විසෙසතො පසන්නො හුත්වා තෙයෙව චතූහි පච්චයෙහි පවාරෙත්වා පග්ගණ්හාති, රාජමහාමත්තාදයොපි අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා බහූ ජනා තස්මිඤ්ච ආරාමෙ අඤ්ඤත්ථ ච බහූ ආවාසෙ කත්වා තෙසං දෙන්ති. එවං අභයගිරිවාසිනො භික්ඛූ බහූනං අභිඤ්ඤාතජනානං සක්කතා චෙව හොන්ති පූජිතා ච මානිතා ච. පුන ච අභයගිරිවාසිනො බහලමස්සුතිස්සත්ථෙරාදයොඉන්දියරට්ඨතො ආගතං වජ්ජිපුත්තකගණපරියාපන්නස්ස ධම්මරුචිනිකායස්ස ධම්මවිනයභූතං සක්කතභාසාරොපිතං [Pg.22] අභිනවම්පි පිටකං සම්පටිච්ඡන්ති, තෙන තෙපි ධම්මරුචිනිකායිකා නාම අහෙසුං. ඉදං සීහළදීපෙ සාසනපරිහානියා දුතියං කාරණං.

Zu jener Zeit war der König insbesondere den Mönchen des Abhayagiri-Klosters zugetan, lud sie zur Annahme der vier Lebensbedürfnisse ein und unterstützte sie tatkräftig. Auch die königlichen Minister und viele angesehene Bürger errichteten in jener Klosteranlage sowie an anderen Orten zahlreiche Wohnstätten und schenkten sie ihnen. Auf diese Weise wurden die Mönche des Abhayagiri von vielen angesehenen Persönlichkeiten geachtet, verehrt und geschätzt. Zudem nahmen die Abhayagiri-Mönche unter Führung des Thera Bahalamassutissa einen neuen, in Sanskrit abgefassten Korb (Tipitaka) an, der die Lehre und Disziplin (Dhamma-Vinaya) der aus Indien stammenden Dhammaruci-Sekte – einer Untergruppe der Vajjiputtaka-Schule – darstellte. Daher wurden auch jene Abhayagiri-Mönche als Angehörige der Dhammaruci-Sekte bekannt. Dies war der zweite Grund für den Verfall der Lehre auf Sri Lanka.

පිටකත්තයස්ස පොත්ථකාරොපනං

Die schriftliche Aufzeichnung der drei Körbe (Tipitaka)

මහාවිහාරවාසිනො පන පොරාණිකං පාළිභාසාය සණ්ඨිතං පරිසුද්ධපිටකමෙව පටිග්ගණ්හන්ති, තඤ්ච මුඛපාඨෙනෙව ධාරෙන්ති. තදා පන ථෙරා පච්ඡිමජනානං සතිපඤ්ඤාහානිං දිස්වා බුද්ධකාලතො පට්ඨාය යාව තංකාලා මුඛපාඨෙනාභතං සාට්ඨකථං පිටකත්තයං පොත්ථකෙ ආරොපෙතුං සමාරභිංසු. සමාරභමානා ච තෙ අනුරාධරාජධානිපුරතො අට්ඨසට්ඨිමිලප්පමාණෙ මලයජනපදෙ මාතුල නගරෙ ආලොකලෙණෙ වසන්තා එකස්ස තන්දෙසිකස්ස ජනපදාධිපතිනො ආරක්ඛං ගහෙත්වා තං පොත්ථකාරොපනකම්මමකංසු. තෙනිදං ඤායති ‘‘තදා මහාවිහාරවාසිනො ථෙරා රාජරාජමහාමත්තෙහි අලද්ධූපකාරා හුත්වා අත්තනො බලෙනෙව පිටකත්තයස්ස පොත්ථකාරොපනකම්මමකංසූ’’ති ච, ‘‘තඤ්ච යථෙව පච්ඡිමජනානං සතිපඤ්ඤාහානිං දිස්වා කතං, තථෙව දුබ්භික්ඛරට්ඨක්ඛොභාදිභයුපද්දුතකාලෙසු දුද්ධරභාවම්පි දිස්වා’’ති ච, තථා ‘‘අභයගිරිවාසීනං සම්පටිච්ඡිතසමයන්තරවාදෙහි අනාකුලනත්ථම්පි කත’’න්ති ච. එවං මහාවිහාරවාසිනො ථෙරා පරිසුද්ධත්ථෙරවාදපිටකං සමයන්තරෙහි අසම්මිස්සනත්ථාය යථා පුරෙ, තථා පාළිභාසාය එව පොත්ථකෙ ආරොපෙත්වාපි සුරක්ඛිතං රක්ඛිංසු. යදි හි තදා තෙපිටකං පොත්ථකෙසු අනාරොපිතමස්ස, පච්ඡාකාලෙසු සමයන්තරතො ආගතසුත්තානි ‘‘නෙතානි අම්හාක’’න්ති පටික්ඛිපිතුං න සුකරානි භවෙය්‍යුං. යතො ච ඛො තදා සාට්ඨකථං තෙපිටකං පොත්ථකෙසු ආරොපිතං, තතොයෙව අනාගතකාලෙසු සමයන්තරාගතසුත්තානි තෙහි පොත්ථකෙහි සංසන්දෙත්වා පටික්ඛිපිතුං සුකරානි හොන්ති.

Die Mönche des Mahāvihāra jedoch akzeptierten nur den reinen, alten Korb (Tipitaka), wie er in der Pāli-Sprache überliefert war, und bewahrten ihn ausschließlich durch mündliche Rezitation (mukhapāṭha). Doch die Theras jener Epoche sahen voraus, dass Achtsamkeit und Weisheit künftiger Generationen schwinden würden. Daher begannen sie, die drei Körbe (Tipitaka) mitsamt den Kommentaren (Atthakathā), die seit der Zeit des Buddha bis dahin mündlich überliefert worden waren, schriftlich auf Palmblättern (potthake) aufzuzeichnen. Während sie dieses Werk unternahmen, weilten die Theras des Mahāvihāra in der Āloka-Höhle nahe der Stadt Mātula in der Bergregion Malaya, etwa 68 Meilen von der königlichen Hauptstadt Anurādhapura entfernt. Unter dem Schutz des dortigen Bezirksherrschers vollbrachten sie dieses Werk der Verschriftlichung. Daraus lässt sich Folgendes erkennen: 'Damals erhielten die Theras des Mahāvihāra keinerlei Unterstützung vom König oder den Ministern, sondern vollbrachten das Werk, den Tipitaka auf Palmblätter niederzuschreiben, allein aus eigener Kraft.' Und: 'Dies geschah nicht nur im Hinblick auf den Verfall von Achtsamkeit und Weisheit künftiger Generationen, sondern auch, weil sie erkannten, wie schwer die mündliche Bewahrung in Zeiten von Hungersnöten, Staatsunruhen und anderen Gefahren sein würde.' Ebenso: 'Es geschah zu dem Zweck, eine Verwirrung durch die von den Abhayagiri-Mönchen angenommenen fremden Lehren (samayantara-vāda) zu verhindern.' Auf diese Weise zeichneten die Theras des Mahāvihāra den reinen Theravāda-Tipitaka in der Pāli-Sprache auf Palmblättern auf – genau wie zuvor –, um eine Vermischung mit anderen Lehren zu verhindern, und hüteten ihn sorgfältig. Denn wäre der Tipitaka damals nicht auf Palmblättern aufgezeichnet worden, wäre es in späteren Zeiten nicht leicht gewesen, aus fremden Traditionen stammende Lehrreden mit den Worten 'Dies gehört nicht zu unseren Schriften' zurückzuweisen. Weil aber der Tipitaka mitsamt den Kommentaren damals schriftlich fixiert worden war, fiel es in zukünftigen Zeiten leicht, aus fremden Richtungen stammende Texte mit jenen Palmblattmanuskripten abzugleichen und abzuweisen.

තථා හි භාතියරාජකාලෙ (524-552-බු-ව) මහාවිහාරවාසීනං අභයගිරිවාසීහි විනයෙ විවාදො උප්පජ්ජි. තදා රාජා දීඝකාරායනං නාම බ්‍රාහ්මණජාතිකං අමච්චං ථෙරානං සන්තිකං පෙසෙසි. සො උභින්නං සුත්තං [Pg.23] සුත්වා විනිච්ඡයං අදාසි. තථා වොහාරකතිස්සරාජකාලෙ ච (758-780 බු-ව) ගොඨාභයරාජකාලෙ ච (797-810 බු-ව) ථෙරවාදිකා පොත්ථකාරූළ්හෙන ධම්මවිනයෙන සංසන්දෙත්වා අධම්මවාදං පටික්ඛිපිංසු.

So entstand zum Beispiel zur Zeit des Königs Bhātiya (524–552 nach dem Nirvāṇa Buddhas) ein Streit über die Disziplin (Vinaya) zwischen den Mönchen des Mahāvihāra und denen des Abhayagiri. Damals sandte der König den Minister Dīghakārāyana, der aus einer Brahmanenfamilie stammte, zu den Theras. Dieser hörte sich die Darlegungen beider Seiten an und fällte eine Entscheidung. Ebenso wiesen die Theravādins zur Zeit des Königs Vohārakatissa (758–780 n. B.) und zur Zeit des Königs Goṭhābhaya (797–810 n. B.) die irrigen Lehren (adhamma-vāda) zurück, indem sie sie mit dem auf Palmblättern schriftlich fixierten Dhamma-Vinaya abglichen.

අධම්මවාදුප්පත්ති

Das Entstehen der irrigen Lehren (Adhammavāda)

අයං පන ආදිතො පට්ඨාය සාසනමලභූතානං අධම්මවාදානං උප්පත්ති. අසොකරඤ්ඤො හි කාලෙ උප්පබ්බාජෙත්වා නික්කඩ්ඪිතා අඤ්ඤතිත්ථියා බුද්ධසාසනෙ අලද්ධපතිට්ඨා කොධාභිභූතා පාටලිපුත්තතො නික්ඛමිත්වා රාජගහසමීපෙ නාලන්දායං සන්නිපතිත්වා එවං සම්මන්තයිංසු ‘‘මහාජනස්ස බුද්ධසාසනෙ අනවගාහත්ථාය සක්‍යානං ධම්මවිනයො නාසෙතබ්බො, තඤ්ච ඛො තෙසං සමයං අජානන්තෙහි න සක්කා කාතුං, තස්මා යෙන කෙනචි උපායෙන පුනපි තත්ථ පබ්බජිතබ්බමෙවා’’ති. තෙ එවං සම්මන්තයිත්වා පුන ආගන්ත්වා විසුද්ධත්ථෙරවාදීනමන්තරං පවිසිතුං අසක්කොන්තා තදඤ්ඤෙසං සත්තරසන්නං මහාසඞ්ඝිකාදිනිකායානං සන්තිකං උපසඞ්කමිත්වා අත්තනො අඤ්ඤතිත්ථියභාවං අජානාපෙත්වා පබ්බජිත්වා පිටකත්තයමුග්ගණ්හිත්වා තඤ්ච විපරිවත්තෙත්වා තතො කොසම්බිං ගන්ත්වා ධම්මවිනයනාසනාය උපායං මන්තයිත්වා 253-බුද්ධවස්සෙ ඡසු ඨානෙසු වසන්තා (1) හෙමවතිකො (2) රාජගිරිකො (3) සිද්ධත්ථිකො (4) පුබ්බසෙලියො (5) අපරසෙලියො (6) වාජිරියො (7) වෙතුල්ලො (8) අන්ධකො (9) අඤ්ඤමහාසඞ්ඝිකොති නව අභිනවෙ නිකායෙ උප්පාදෙසුං. තෙසං නාමානි ච ලද්ධියො ච කථාවත්ථුඅට්ඨකථායං ආගතායෙව.

Dies nun ist von Anfang an die Entstehung der unheilsamen Lehren (Adhammavāda), welche Flecken für die Lehre (Sāsana) darstellen. Zur Zeit des Königs Asoka nämlich verließen die Andersgläubigen (Aññatitthiyā), die entweiht und vertrieben worden waren und in der Lehre des Buddha keinen Halt fanden, von Zorn überwältigt, Pāṭaliputta. Sie versammelten sich in Nālandā nahe Rājagaha und berieten sich wie folgt: „Um zu verhindern, dass die breite Masse in die Lehre des Buddha eindringt, muss die Lehre und Disziplin (Dhamma-Vinaya) der Sakyer vernichtet werden. Dies ist jedoch für jene, die ihre Lehre nicht kennen, unmöglich. Daher müssen wir mit allen Mitteln dort wieder als Mönche eintreten.“ Nachdem sie sich so beraten hatten, kehrten sie zurück. Da sie jedoch nicht in der Lage waren, sich unter die reinen Theravādins zu mischen, wandten sie sich an die übrigen siebzehn Schulen, wie die Mahāsaṅghika und andere. Sie verbargen ihre Identität als Andersgläubige, ließen sich ordinieren, erlernten die drei Körbe (Piṭakattaya) und verfälschten diese. Danach gingen sie nach Kosambī, berieten über Mittel zur Vernichtung von Dhamma und Vinaya und gründeten im Jahre 253 nach dem Erwachen des Buddha (Buddhavasse), an sechs Orten lebend, neun neue Schulen (Nikāye): (1) Hemavatika, (2) Rājagirika, (3) Siddhatthika, (4) Pubbaseliya, (5) Aparaseliya, (6) Vājiriya, (7) Vetulla, (8) Andhaka und (9) Aññamahāsaṅghika. Deren Namen und Ansichten (Laddhiyo) sind im Kommentar zum Kathāvatthu überliefert.

තෙසු හෙමවතිකා සද්ධම්මපතිරූපකං බුද්ධභාසිතභාවෙන දස්සෙත්වා

Unter diesen stellten die Hemavatikas ein Zerrbild der wahren Lehre als ein vom Buddha gesprochenes Wort dar und

(1) වණ්ණපිටකං නාම ගන්ථං අකංසු.

(1) verfassten das Werk namens Vaṇṇapiṭaka.

රාජගිරිකා (2) අඞ්ගුලිමාලපිටකං,

Die Rājagirikas verfassten (2) das Aṅgulimālapiṭaka,

සිද්ධත්ථිකා (3) ගූළ්හවෙස්සන්තරං,

die Siddhatthikas (3) das Gūḷhavessantara,

පුබ්බසෙලියා (4) රට්ඨපාලගජ්ජිතං,

die Pubbaseliyas (4) das Raṭṭhapālagajjita,

අපරසෙලියා (5) ආළවකගජ්ජිතං,

die Aparaseliyas (5) das Āḷavakagajjita,

වජිරපබ්බතවාසිනො [Pg.24] වාජිරියා (6) ගූළ්හවිනයං නාම ගන්ථං අකංසු.

und die auf dem Vajira-Berg lebenden Vājiriyas verfassten (6) das Werk namens Gūḷhavinaya.

තෙයෙව සබ්බෙ මායාජාලතන්ත-සමාජතන්තාදිකෙ අනෙකෙ තන්තගන්ථෙ ච, මරීචිකප්ප-හෙරම්භකප්පාදිකෙ අනෙකෙ කප්පගන්ථෙ ච අකංසු.

Sie alle verfassten auch zahlreiche tantrische Werke wie das Māyājālatantra, das Samājatantra und andere, sowie zahlreiche rituelle Handbücher (Kappaganthas) wie das Marīcikappa, das Herambhakappa und andere.

වෙතුල්ලවාදිනො පන (7) වෙතුල්ලපිටකමකංසු.

Die Anhänger der Vetulla-Lehre (Vetullavādins) jedoch verfassten (7) das Vetullapiṭaka.

අන්ධකා ච (8) රතනකූටාදිකෙ ගන්ථෙ,

Die Andhakas verfassten (8) Werke wie das Ratanakūṭa und andere,

අඤ්ඤමහාසඞ්ඝිකා ච (9) අක්ඛරසාරියාදිසුත්තන්තෙ අකංසු.

und die anderen Mahāsaṅghikas verfassten (9) Diskurse (Suttantas) wie das Akkharasāriya und andere.

තෙසු පන සද්ධම්මපතිරූපකෙසු වෙතුල්ලවාදො, වාජිරියවාදො, රතනකූටසත්ථන්ති ඉමානියෙව තීණි ලඞ්කාදීපමුපාගතානි, අඤ්ඤානි පන වණ්ණපිටකාදීනි ජම්බුදීපෙයෙව නිවත්තන්තීති නිකායසඞ්ගහෙ වුත්තං. වණ්ණපිටකාදීනම්පි පන ලඞ්කාදීපමුපාගතච්ඡායා දිස්සතෙව. තථා හි සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථායං (3, 9-පිට්ඨෙ)

Unter diesen Zerrbildern der wahren Lehre gelangten jedoch nur diese drei zur Insel Lanka (Laṅkādīpa): die Vetulla-Lehre, die Vājiriya-Lehre und das Ratanakūṭa-Werk. Die anderen wie das Vaṇṇapiṭaka verblieben in Jambudīpa (Indien) – so heißt es im Nikāyasaṅgaha. Doch zeigt sich durchaus eine Spur davon, dass auch das Vaṇṇapiṭaka und andere Werke die Insel Lanka erreichten. Denn im Vinaya-Kommentar, der Samantapāsādikā, heißt es:

‘‘වණ්ණපිටක අඞ්ගුලිමාලපිටකරට්ඨපාලගජ්ජිතආළවකගජ්ජිතගූළ්හමග්ගගූළ්හවෙස්සන්තර ගූළ්හවිනය වෙදල්ලපිටකානි පන අබුද්ධවචනානියෙවාති වුත්ත’’න්ති ච.

„Es wurde jedoch gesagt, dass das Vaṇṇapiṭaka, das Aṅgulimālapiṭaka, das Raṭṭhapālagajjita, das Āḷavakagajjita, der Gūḷhamagga, das Gūḷhavessantara, der Gūḷhavinaya und das Vedallapiṭaka gewiss nicht das Wort des Buddha (Abuddhavacana) sind.“

සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තට්ඨකථායම්පි (2, 186-පිට්ඨෙ)

Und auch in der Sāratthappakāsinī, dem Saṃyutta-Kommentar, heißt es:

‘‘ගූළ්හවිනයං ගූළ්හවෙස්සන්තරං ගූළ්හමහොසධං වණ්ණපිටකං අඞ්ගුලිමාලපිටකං රට්ඨපාලගජ්ජිතං ආළවකගජ්ජිතං වෙදල්ලපිටකන්ති අබුද්ධවචනං සද්ධම්මපතිරූපකං නාමා’’ති ච–

„Der Gūḷhavinaya, das Gūḷhavessantara, das Gūḷhamahosadha, das Vaṇṇapiṭaka, das Aṅgulimālapiṭaka, das Raṭṭhapālagajjita, das Āḷavakagajjita und das Vedallapiṭaka sind nicht das Wort des Buddha, sondern werden als ein Zerrbild der wahren Lehre bezeichnet.“

තෙසං පටික්ඛෙපො දිස්සති. න හි තානි අසුත්වා, තෙසඤ්ච අත්ථං අජානිත්වා සීහළට්ඨකථාචරියෙහි තානි පටික්ඛිපිතුං සක්කා, නාපි තං පටික්ඛෙපවචනං ජම්බුදීපිකට්ඨකථාචරියානං වචනං භවිතුං, මහාමහින්දත්ථෙරස්ස සීහළදීපං [Pg.25] ගමනසමයෙ තෙසංයෙව අභාවතො. තස්මා තානි ච තදඤ්ඤානි ච මහායානිකපිටකානි තංකාලිකානි යෙභුය්‍යෙන සීහළදීපමුපාගතානීති ගහෙතබ්බානි. තෙසු ච වජ්ජිපුත්තකගණපරියාපන්නස්ස ධම්මරුචිනිකායස්ස පිටකානං තදුපාගමනං පුබ්බෙව වුත්තං. තදඤ්ඤෙසං පන තදුපාගමනං එවං වෙදිතබ්බං.

Deren Zurückweisung ist somit ersichtlich. Denn ohne diese gehört zu haben und ohne deren Bedeutung zu kennen, hätten die singhalesischen Kommentatoren (Sīhaḷaṭṭhakathācariya) sie nicht zurückweisen können. Ebenso wenig kann dieses Wort der Zurückweisung das Wort der indischen Kommentatoren sein, da diese Werke zur Zeit der Reise des älteren Mahinda nach Ceylon noch gar nicht existierten. Daher ist anzunehmen, dass diese und andere damalige Mahāyāna-Körbe größtenteils Ceylon erreichten. Unter diesen wurde die Ankunft der Schriften der Dhammaruci-Schule, die zur Vajjiputtaka-Gruppe gehört, bereits zuvor erwähnt. Die Ankunft der übrigen Schriften jedoch ist wie folgt zu verstehen.

වෙතුල්ලවාදස්ස පඨමනිග්ගහො

Die erste Unterdrückung der Vetulla-Lehre

වොහාරකතිස්සරඤ්ඤො කාලෙ (758-780-බු-ව) අභයගිරිවාසිනො ධම්මරුචිනිකායිකා පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරෙන සාසනවිනාසනත්ථාය භික්ඛුවෙසධාරීහි වෙතුල්ලවාදිබ්‍රාහ්මණෙහි රචිතං වෙතුල්ලපිටකං සම්පටිග්ගහෙත්වා ‘‘ඉදං බුද්ධභාසිත’’න්ති දස්සෙන්ති. තං මහාවිහාරවාසිනො ථෙරවාදිකා ධම්මවිනයෙන සංසන්දෙත්වා අධම්මවාදොති පටික්ඛිපිංසු. තං සුත්වා රාජා සබ්බසත්ථපාරගුං කපිලං නාම අමච්චං පෙසෙත්වා විනිච්ඡයං කාරාපෙත්වා අබුද්ධභාසිතභාවං ඤත්වා සබ්බං වෙතුල්ලපොත්ථකං ඣාපෙත්වා තල්ලද්ධිකෙ ච පාපභික්ඛූ නිග්ගහෙත්වා බුද්ධසාසනං ජොතෙසි. වුත්තඤ්හෙතං මහාවංසෙ –

Zur Zeit des Königs Vohārakatissa (758–780 n. B.) nahmen die im Abhayagiri-Kloster lebenden Mönche der Dhammaruci-Schule das Vetullapiṭaka an, welches, wie oben erwähnt, von Brahmanen der Vetulla-Lehre in Mönchsgewändern zum Zwecke der Zerstörung der Lehre verfasst worden war, und stellten es dar mit den Worten: „Dies ist vom Buddha gesprochen.“ Die im Mahāvihāra lebenden Theravādins glichen es mit Dhamma und Vinaya und wiesen es als falsche Lehre (Adhammavāda) zurück. Als der König dies hörte, entsandte er den Minister namens Kapila, der alle Schriften meisterhaft beherrschte, um ein Urteil zu fällen. Nachdem dieser erkannt hatte, dass es nicht das Wort des Buddha war, ließ er alle Vetulla-Bücher verbrennen, maßregelte die bösen Mönche dieser Glaubensrichtung und brachte die Lehre des Buddha zum Erstrahlen. Dies wurde im Mahāvaṃsa wie folgt gesagt:

36-41.

‘‘වෙතුල්ලවාදං මද්දිත්වා, කාරෙත්වා පාපනිග්ගහං;

කපිලෙන අමච්චෙන, සාසනං ජොතයී ච සො’’ති.

„Nachdem er die Vetulla-Lehre unterdrückt und die bösen Mönche hatte maßregeln lassen, brachte er mithilfe des Ministers Kapila die Lehre zum Erstrahlen.“

සාගලියනිකායුප්පත්ති

Die Entstehung der Sāgaliya-Schule

පුනපි තෙ අභයගිරිවාසිනො ගොඨාභයරඤ්ඤො කාලෙ (797-810-බු-ව) වෙතුල්ලවාදං තථෙව දස්සෙන්ති. තදා පන තෙසු උස්සිලියාතිස්සො නාම මහාථෙරො වොහාරකතිස්සරාජකාලෙ වෙතුල්ලවාදීනං භික්ඛූනං කතනිග්ගහං සුත්වා ‘‘විචාරණසම්පන්නස්ස රඤ්ඤො සමයෙ තථෙව භවෙය්‍ය, න භද්දකමෙත’’න්ති චින්තෙත්වා ‘‘න මයං තෙහි එකතො හොමා’’ති තිසතමත්තෙ භික්ඛූ ගහෙත්වා දක්ඛිණගිරිවිහාරං ගන්ත්වා ධම්මරුචිනිකායතො විසුං හුත්වා වසි. තෙසු සාගලො නාම මහාථෙරො තත්ථෙව දක්ඛිණගිරිම්හි වසන්තො ආගමබ්‍යාඛ්‍යානමකාසි. තතො පට්ඨාය තං ථෙරමාරබ්භ තස්සන්තෙවාසිනො සාගලියා නාම අහෙසුං. තෙසම්පි [Pg.26] වාදො පච්ඡා මහාසෙනරාජකාලෙ ජෙතවනවිහාරෙ පත්ථරි.

Erneut stellten die Bewohner des Abhayagiri-Klosters zur Zeit des Königs Goṭhābhaya (797–810 n. B.) die Vetulla-Lehre auf dieselbe Weise dar. Damals dachte der unter ihnen lebende ältere Mönch (Mahāthera) namens Ussiliya-Tissa, als er von der Bestrafung der Vetulla-Mönche zur Regierungszeit des Königs Vohārakatissa hörte: „Unter diesem weisen König könnte dasselbe geschehen, und das wäre nicht gut.“ Er beschloss: „Wir wollen nicht mit jenen zusammenbleiben“, nahm etwa dreihundert Mönche mit sich, begab sich zum Dakkhiṇagiri-Kloster und lebte dort, getrennt von der Dhammaruci-Schule. Unter diesen verfasste der ältere Mönch namens Sāgala, der ebendort in Dakkhiṇagiri lebte, eine Erklärung der Suttas (Āgamabyākhyāna). Von da an wurden seine Schüler, ausgehend von jenem Thera, Sāgaliyas genannt. Deren Lehre verbreitete sich später zur Zeit des Königs Mahāsena auch im Jetavana-Kloster.

වෙතුල්ලවාදස්ස දුතියනිග්ගහො

Die zweite Unterdrückung der Vetulla-Lehre

ගොඨාභයො පන රාජා පඤ්චසු විහාරෙසු මහාභික්ඛුසඞ්ඝං එකතො සන්නිපාතෙත්වා තං පවත්තිං පුච්ඡිත්වා වෙතුල්ලවාදස්ස අබුද්ධභාසිතභාවං ඤත්වා තංවාදිනො සට්ඨි පාපභික්ඛූ ලක්ඛණාහතෙ කත්වා රට්ඨතො පබ්බාජෙසි, වෙතුල්ලපොත්ථකානි ච ඣාපෙත්වා බුද්ධසාසනං ජොතෙසි.

König Goṭhābhaya wiederum versammelte die große Mönchsgemeinde aus den fünf Klöstern, erkundigte sich nach den Vorkommnissen und vertrieb, nachdem er erfahren hatte, dass die Vetulla-Lehre nicht das Wort des Buddha war, sechzig böse Mönche dieses Glaubens, indem er sie brandmarken ließ, des Landes, verbrannte die Vetulla-Bücher und brachte die Lehre des Buddha zum Erstrahlen.

තදා රට්ඨතො පබ්බාජිතෙසු තෙසු භික්ඛූසු කෙචි කාවීරපට්ටනං ගන්ත්වා තත්ථ වසන්ති. තස්මිඤ්ච සමයෙ එකො අඤ්ඤතිත්ථියමාණවකො දෙසන්තරතො කාවීරමාගන්ත්වා පට්ටනගාමිකෙහි තෙසං භික්ඛූනං කතූපහාරං දිස්වා ලාභසක්කාරං නිස්සාය තෙසං සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා සඞ්ඝමිත්තොති නාමෙන පාකටො අහොසි. සො මහාවිහාරවාසීනං ධම්මවිනිච්ඡයං නිස්සාය ගොඨාභයරඤ්ඤා වෙතුල්ලවාදහෙතු තෙසං භික්ඛූනං රට්ඨා පබ්බාජිතභාවං ඤත්වා මහාවිහාරවාසීනං කුද්ධො හුත්වා ‘‘වෙතුල්ලවාදං වා නෙ ගාහාපෙස්සාමි, විහාරෙ වා නෙසං උම්මූලෙත්වා විනාසෙස්සාමී’’ති සීහළදීපං ගන්ත්වා රාජානං පසාදෙත්වා තස්ස ද්වෙ පුත්තෙ සිප්පං සික්ඛාපෙස්සාමීති ආරභි. තථාපි අත්තනො වාදස්ස ජානනසමත්ථං ජෙට්ඨතිස්සං ඔහාය අනාගතෙ අත්තනො වචනං කාරාපෙතුං සක්කුණෙය්‍යං කනිට්ඨං මහාසෙනකුමාරමෙව සඞ්ගණ්හිත්වා සිප්පං සික්ඛාපෙසි. විතුනො අච්චයෙන ජෙට්ඨතිස්සකුමාරෙ රජ්ජං පත්තෙ (810-819-බු-ව) සො තස්ස රඤ්ඤො භීතො කාවීරපට්ටනමෙව ගතො.

Als damals einige dieser aus dem Land verbannten Mönche nach Kāvīrapaṭṭana gingen, lebten sie dort. Zu jener Zeit kam ein junger nicht-buddhistischer Asket (aññatitthiyamāṇavako) aus einem anderen Land nach Kāvīra. Als er sah, wie die Einwohner des Hafendorfs jene Mönche verehrten, suchte er Zuflucht bei ihnen, um Gewinn und Ehre zu erlangen, ließ sich ordinieren und wurde unter dem Namen Saṅghamitta bekannt. Als er erfuhr, dass seine Lehrer aufgrund der Entscheidung des Mahāvihāra über die Vetulla-Lehre (vetullavāda) von König Goṭhābhaya aus dem Land verbannt worden waren, wurde er zornig auf die Bewohner des Mahāvihāra. Er schwor: „Entweder werde ich sie dazu bringen, die Vetulla-Lehre anzunehmen, oder ich werde ihre Klöster samt den Wurzeln ausreißen und vernichten.“ So reiste er nach Sīhaḷadīpa (Sri Lanka), gewann das Vertrauen des Königs und schickte sich an, dessen zwei Söhne in den Künsten zu unterrichten. Doch während er Jeṭṭhatissa, den älteren Sohn, der fähig war, seine Lehre zu durchschauen, beiseite ließ, begünstigte und unterrichtete er nur den jüngeren Prinzen Mahāsena, den er in Zukunft gefügig machen konnte. Nach dem Tod des Vaters, als Prinz Jeṭṭhatissa die Herrschaft antrat (810–819 B.E.), floh dieser Saṅghamitta aus Furcht vor dem König nach Kāvīrapaṭṭana zurück.

මහාසෙනරඤ්ඤො පන කාලෙ (819-845-බු-ව) සො පුන සීහළදීපමාගන්ත්වා අභයගිරිවිහාරෙ වසන්තො මහාවිහාරවාසීහි වෙතුල්ලවාදං ගාහාපෙතුං නානාපකාරෙහි වායාමමකාසි. තථාපි තෙහි තං ගාහාපෙතුං අසක්කොන්තො රාජානං උපසඞ්කමිත්වා නානාකාරණෙහි සඤ්ඤාපෙත්වා [Pg.27] ‘‘යො කොචි එකස්සපි භික්ඛුස්ස මහාවිහාරවාසිනො ආහාරං දදෙය්‍ය, තස්ස සතං දණ්ඩො’’ති රඤ්ඤො ආණාය නගරෙ භෙරිං චරාපෙසි. තදා මහාවිහාරවාසිනො නගරෙ පිණ්ඩාය චරන්තා තයො දිවසෙ භික්ඛමලද්ධා මහාපාසාදෙ සන්නිපතිත්වා ‘‘සචෙ මයං ඛුදාහෙතු අධම්මං ධම්මොති ගණ්හෙය්‍යාම, බහූ ජනා තං ගහෙත්වා අපායගාමිනො භවිස්සන්ති, මයඤ්ච සබ්බෙ සාවජ්ජා භවිස්සාම, තස්මා න මයං ජීවිතහෙතුපි වෙතුල්ලවාදං පටිග්ගණ්හිස්සාමා’’ති සම්මන්තයිත්වා මහාවිහාරාදිකෙ සබ්බවිහාරෙ ඡඩ්ඩෙත්වා රොහණජනපදඤ්ච මලයපදෙසඤ්ච අගමිංසු.

Zur Zeit des Königs Mahāsena jedoch (819–845 B.E.) kam er wieder nach Sīhaḷadīpa zurück, wohnte im Abhayagiri-Kloster und versuchte auf vielfältige Weise, die Bewohner des Mahāvihāra zur Annahme der Vetulla-Lehre zu bewegen. Da er sie jedoch nicht dazu bringen konnte, diese anzunehmen, ging er zum König, überzeugte ihn mit verschiedenen Argumenten und ließ per königlichem Erlass in der Stadt ausrufen: „Wer auch immer einem einzigen Mönch des Mahāvihāra Speise gibt, wird mit einer Strafe von hundert (Geldstücken) belegt.“ Als die Bewohner des Mahāvihāra daraufhin in der Stadt auf Almosengang gingen und drei Tage lang keine Almosen erhielten, versammelten sie sich im Großen Palast (Lohapāsāda) und berieten sich: „Wenn wir aus Hunger Unrecht für Recht halten würden, würden viele Menschen dies annehmen und in die leidvollen Daseinsbereiche gelangen, und wir alle würden uns versündigen. Daher werden wir die Vetulla-Lehre selbst um unseres Lebens willen nicht annehmen.“ Nachdem sie dies beschlossen hatten, verlegten sie ihren Aufenthalt, verließen alle Klöster, angefangen beim Mahāvihāra, und begaben sich in die Regionen Rohaṇa und Malaya.

වෙතුල්ලවාදො

Die Vetulla-Lehre (Vetullavāda)

කීදිසො වෙතුල්ලවාදො නාම, යතො මහාවිහාරවාසිනො අතිවිය ජිගුච්ඡිංසූති? ඉදානි වෙතුල්ලවාදස්ස සරූපං සබ්බාකාරෙන පකාසෙතුං න සක්කා, වෙතුල්ලනාමෙන පොත්ථකානං වා නිකායස්ස වා එතරහි අපාකටභාවතො. අභිධම්මපිටකෙ පන කථාවත්ථුඅට්ඨකථායං කතිපයා වෙතුල්ලවාදා ආගතා. කථං? –

Was für eine Lehre ist eigentlich das sogenannte Vetullavāda, die von den Bewohnern des Mahāvihāra so sehr verabscheut wurde? Heutzutage ist es nicht möglich, das Wesen des Vetullavāda in all seinen Facetten darzulegen, da weder Bücher noch eine Schule unter dem Namen Vetulla gegenwärtig bekannt sind. Im Kathāvatthu-Kommentar des Abhidhamma-Piṭaka sind jedoch einige Vetulla-Lehren überliefert. Wie lauten diese? –

‘‘පරමත්ථතො මග්ගඵලානෙව සඞ්ඝො, මග්ගඵලෙහි අඤ්ඤො සඞ්ඝො නාම නත්ථි, මග්ගඵලානි ච න කිඤ්චි පටිග්ගණ්හන්ති, තස්මා න වත්තබ්බං සඞ්ඝො දක්ඛිණං පටිග්ගණ්හාතී’’ති ච (1).

(1) „Im höchsten Sinne (paramatthato) besteht der Saṅgha nur aus den Pfaden und Früchten (maggaphala). Außer den Pfaden und Früchten gibt es keinen Saṅgha. Und die Pfade und Früchte nehmen nichts an; darum sollte man nicht sagen, dass der Saṅgha eine dargebrachte Gabe (dakkhiṇā) empfängt.“

‘‘මග්ගඵලානෙව සඞ්ඝො නාම, න ච තානි දක්ඛිණං විසොධෙතුං සක්කොන්ති, තස්මා න වත්තබ්බං සඞ්ඝො දක්ඛිණං විසොධෙතී’’ති ච (2).

(2) „Nur die Pfade und Früchte werden Saṅgha genannt, und sie können eine Gabe nicht reinigen (verdienstvoll machen). Darum sollte man nicht sagen, dass der Saṅgha eine Gabe reinigt.“

‘‘මග්ගඵලානෙව සඞ්ඝො නාම, න ච තානි කිඤ්චි භුඤ්ජන්ති, තස්මා න වත්තබ්බං සඞ්ඝො භුඤ්ජති පිවති ඛාදති සායතී’’ති ච (3).

(3) „Nur die Pfade und Früchte werden Saṅgha genannt, und sie verzehren nichts. Darum sollte man nicht sagen, dass der Saṅgha isst, trinkt, kaut oder schmeckt.“

මග්ගඵලානෙව සඞ්ඝො නාම, න ච සක්කා තෙසං කිඤ්චි දාතුං, න ච තෙහි පටිග්ගණ්හිතුං, නාපි තෙසං දානෙන කොචි උපකාරො ඉජ්ඣති, තස්මා න වත්තබ්බං සඞ්ඝස්ස දින්නං මහප්ඵල’’න්ති ච (4).

(4) „Nur die Pfade und Früchte werden Saṅgha genannt, und man kann ihnen weder etwas geben, noch können sie etwas empfangen, noch erwächst aus einer Gabe an sie irgendein Nutzen. Darum sollte man nicht sagen, dass eine dem Saṅgha dargebrachte Gabe von großer Frucht ist.“

‘‘බුද්ධො භගවා න කිඤ්චි පරිභුඤ්ජති, ලොකානුවත්තනත්ථං පන පරිභුඤ්ජමානං විය අත්තානං දස්සෙති, තස්මා නිරුපකාරත්තා න වත්තබ්බං තස්මිං දින්නං මහප්ඵල’’න්ති ච (5).

(5) „Der erhabene Buddha genießt (konsumiert) nichts. Um sich jedoch der Welt anzupassen, zeigt er sich so, als würde er genießen. Da es daher nutzlos ist, sollte man nicht sagen, dass eine ihm dargebrachte Gabe von großer Frucht ist.“

‘‘භගවා [Pg.28] තුසිතභවනෙ නිබ්බත්තො තත්ථෙව වසති, න මනුස්සලොකං ආගච්ඡති, නිම්මිතරූපමත්තකං පනෙත්ථ දස්සෙතී’’ති ච (6).

(6) „Der Erhabene ist im Tusita-Himmel wiedergeboren und verweilt genau dort; er kommt nicht in die Menschenwelt. Er zeigt hier jedoch nur ein erschaffenes Abbild (nimmitarūpa).“

‘‘තුසිතපුරෙ ඨිතො භගවා ධම්මදෙසනත්ථාය අභිනිම්මිතං පෙසෙසි, තෙන චෙව, තස්ස ච දෙසනං සම්පටිච්ඡිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන ධම්මො දෙසිතො, න බුද්ධෙන භගවතා’’ති ච (7).

(7) „Der im Tusita-Himmel verweilende Erhabene sandte ein erschaffenes Abbild aus, um die Lehre zu verkünden. Nur durch dieses und durch den ehrwürdigen Ānanda, der dessen Predigt empfing, wurde die Lehre verkündet, nicht aber vom Erhabenen Buddha selbst.“

‘‘එකාධිප්පායෙන මෙථුනො ධම්මො පටිසෙවිතබ්බො. අයං පනෙත්ථ අත්ථො – කාරුඤ්ඤෙන වා එකෙන අධිප්පායෙන එකාධිප්පායො, සංසාරෙ වා එකතො භවිස්සාමාති ඉත්ථියා සද්ධිං බුද්ධපූජාදීනි කත්වා පණිධිවසෙන එකො අධිප්පායො අස්සාති එකාධිප්පායො, එවරූපො ද්වින්නම්පි ජනානං එකාධිප්පායො මෙථුනො ධම්මො පටිසෙවිතබ්බො’’ති ච (8) එවං වෙතුල්ලවාදීනං ලද්ධියො ආගතා, එත්තකායෙව නෙසං වාදා ථෙරවාදගන්ථවසෙන දානි පඤ්ඤායන්ති.

(8) „Bei einer gemeinsamen Absicht (ekādhippāyena) darf der Geschlechtsverkehr ausgeübt werden. Dies bedeutet hier: Entweder durch Mitgefühl oder durch eine Absicht gibt es eine gemeinsame Absicht. Oder mit dem Wunsch: ‚Wir wollen im Saṃsāra zusammen sein‘, verrichtet man zusammen mit einer Frau Buddha-Verehrung und Ähnliches, und durch die Macht dieses Entschlusses entsteht eine gemeinsame Absicht. Bei einer solchen gemeinsamen Absicht von zwei Personen darf der Geschlechtsverkehr ausgeübt werden.“ Auf diese Weise sind die Ansichten der Vetullavādīs im Kathāvatthu-Kommentar überliefert. Nur so viele ihrer Lehren sind heute aus den Theravāda-Schriften bekannt.

එත්ථ ච ආදිතො චතූහි වාදෙහි සුත්තන්තාගතසඞ්ඝො ච මිච්ඡා ගහිතො, විනයාගතසඞ්ඝො ච සබ්බථා පටික්ඛිත්තො. තදනන්තරං තයො වාදා ඉස්සරනිම්මානවාදානුවත්තකා. අන්තිමස්ස පන අසද්ධම්මවාදභාවො අතිවිය පාකටොති.

Hierbei wird in den ersten vier Lehren der in den Suttas überlieferte Saṅgha fälschlicherweise aufgefasst und der im Vinaya überlieferte Saṅgha gänzlich abgelehnt. Danach folgen drei Lehren, die der Ansicht folgen, dass ein Schöpfergott die Schöpfung bewirkt (issaranimmānavāda). Die Falschheit der letzten Lehre als Irrlehre (asaddhamma) ist jedoch überaus offensichtlich.

අභිධම්මසමුච්චයෙ පන වෙතුල්ලපිටකස්ස බොධිසත්තපිටකභාවො පකාසිතො, තස්මා සද්ධම්මපුණ්ඩරිකසුත්තාදිකෙ බොධිසත්තපිටකෙ ආගතවාදොපි ‘‘වෙතුල්ලවාදො’’ති වෙදිතබ්බො.

Im Abhidhammasamuccaya jedoch wird dargelegt, dass das Vetulla-Piṭaka das Bodhisatta-Piṭaka ist. Daher ist auch die Lehre, die im Bodhisatta-Piṭaka wie dem Saddharmapuṇḍarīka-Sūtra und anderen vorkommt, als „Vetullavāda“ zu verstehen.

මහාවිහාරනාසනං

Die Zerstörung des Mahāvihāra

මහාවිහාරවාසීසු පන වුත්තප්පකාරෙන සබ්බවිහාරෙ ඡඩ්ඩෙත්වා ගතෙසු සඞ්ඝමිත්තො පාපභික්ඛු රාජානං සඤ්ඤාපෙත්වා ලොහපාසාදාදිකෙ චතුසට්ඨ්‍යාධිකෙ තිසතමත්තෙ පරිවෙණපාසාදෙ නාසෙත්වා සමූලං උද්ධරාපෙත්වා අභයගිරිවිහාරං ආනයාපෙසි. විහාරභූමියඤ්ච කසාපෙත්වා අපරණ්ණෙ වපාපෙසි. එවං තදා මහාවිහාරො නව වස්සානි භික්ඛූහි සුඤ්ඤො අහොසි ආවාසවිරහිතො ච. අථ රාජා මෙඝවණ්ණාභයස්ස නාම කල්‍යාණමිත්තභූතස්ස අමච්චස්ස සන්තජ්ජනපුබ්බඞ්ගමෙන වචනෙන [Pg.29] මහාවිහාරං පුන පාකතිකං කත්වා තෙ චාපි අපක්කන්තෙ භික්ඛූ ආනෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨහි.

Als nun die Bewohner des Mahāvihāra in der beschriebenen Weise alle Klöster verlassen hatten und weggegangen waren, überzeugte der sündhafte Mönch Saṅghamitta den König und ließ etwa 364 Wohnhäuser und Paläste, angefangen beim Lohapāsāda, zerstören, bis auf die Grundmauern niederreißen und zum Abhayagiri-Kloster bringen. Er ließ auch den Boden des Klosters pflügen und mit Getreide besäen. So stand das Mahāvihāra damals neun Jahre lang leer, ohne Mönche und ohne Wohngebäude. Danach stellte der König das Mahāvihāra wieder her, geleitet von den Worten seines Ministers namens Meghavaṇṇābhaya, der ihm ein guter Freund (kalyāṇamitta) war und ihn zuvor gewarnt (oder eingeschüchtert) hatte. Er brachte jene fortgegangenen Mönche zurück und versorgte sie mit den vier Bedürfnissen (paccaya).

ජෙතවනවාසිනිකායුප්පත්ති

Die Entstehung der Jetavanavāsī-Schule

පුනපි රාජා දක්ඛිණාරාමවාසිම්හි ජිම්හමානසෙ කුහකතිස්සත්ථෙරෙ පසන්නො හුත්වා තස්සත්ථාය මහාවිහාරසීමබ්භන්තරෙ ජොතිවනුය්‍යානෙ ජෙතවනවිහාරං කාරෙතුමාරභි. මහාවිහාරවාසිනො භික්ඛූ තං නිවාරෙතුං අසක්කොන්තා පුනපි තතො අපක්කමිංසු. තදාපි මහාවිහාරො නව මාසානි භික්ඛූහි සුඤ්ඤො අහොසි. රාජා පන අත්තනො අජ්ඣාසයවසෙනෙව තත්ථ ජෙතවනවිහාරං කාරෙත්වා තස්ස කුහකතිස්සත්ථෙරස්ස අදාසියෙව. තත්ථ දක්ඛිණගිරිවිහාරතො සාගලියා භික්ඛූ ආගන්ත්වා වසිංසු. පච්ඡා ච තෙ අම්බසාමණෙරසිලාකාලරඤ්ඤො කාලෙ (1067-1080-බු-ව) වෙතුල්ලවාදිනො අහෙසුං.

Wiederum gewann der König Vertrauen zu dem im Dakkhiṇārāma wohnenden, hinterlistigen Thera Kuhakatissa, und begann für diesen das Jetavana-Kloster im Jotivana-Park innerhalb der Grenzen des Mahāvihāra errichten zu lassen. Da die im Mahāvihāra wohnenden Bhikkhus nicht in der Lage waren, ihn daran zu hindern, verließen sie abermals jenen Ort. Auch damals blieb der Mahāvihāra neun Monate lang leer von Bhikkhus. Der König jedoch errichtete dort ganz nach eigenem Wunsch das Jetavana-Kloster und schenkte es eben diesem Thera Kuhakatissa. Dorthin kamen Bhikkhus der Sāgaliya-Sekte aus dem Dakkhiṇagiri-Kloster und ließen sich nieder. Später, zur Zeit des Königs Ambasāmaṇera Silākāla (1067–1080 nach dem Buddha-Jahrhundert), wurden sie zu Anhängern der Vetulla-Lehre (Vetullavādins).

එවං ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස සීහළදීපමාගමනකාලතො (965-බු-ව) පුබ්බෙයෙව විසුද්ධත්ථෙරවාදීහි මහාවිහාරවාසීහි විරුද්ධසමයා අභයගිරිවාසිනො (455-බු-ව) සාගලියා (797-810-බු-ව) ජෙතවනවාසිනො (829-845-බු-ව) චාති තයො නිකායා උප්පන්නා අහෙසුං. තෙසු පන අභයගිරිවාසිනොයෙව විසෙසතො පාකටා චෙව හොන්ති බලවන්තො ච. තථා හි තෙ විසුද්ධත්ථෙරවාදපිටකඤ්ච වජ්ජිපුත්තකපරියාපන්නධම්මරුචිනිකායපිටකඤ්ච මහිසාසකාදිනිකායපිටකඤ්ච මහායානපිටකඤ්ච සම්පටිච්ඡන්ති. තෙසු ධම්මරුචිනිකායපිටකස්ස සම්පටිච්ඡිතභාවො පාකටොයෙව. මහිසාසකාදිනිකායපිටකස්ස සම්පටිච්ඡිතභාවො පන ඵාහියන්නාමස්ස චිනභික්ඛුනො අද්ධානක්කමසල්ලක්ඛණකථාය චෙව අට්ඨකථාසු පටික්ඛිත්තවණ්ණපිටකාදිනාමවසෙන ච වෙදිතබ්බො, තථා මහායානපිටකස්ස සම්පටිච්ඡිතභාවොපි.

Auf diese Weise entstanden schon lange vor der Ankunft des Lehrers, des ehrwürdigen Buddhaghosa, auf der Insel Sīhaḷa (965 n. B.) drei Sekten mit Ansichten, die im Widerspruch zu den im Mahāvihāra ansässigen, reinen Theravādins standen: die Abhayagirivāsins (455 n. B.), die Sāgaliyas (797–810 n. B.) und die Jetavanavāsins (829–845 n. B.). Unter diesen waren jedoch insbesondere die Abhayagirivāsins sowohl weithin bekannt als auch einflussreich. Denn sie akzeptierten den reinen Theravāda-Piṭaka, den Piṭaka der Dhammaruci-Sekte (die zu den Vajjiputtakas gehört), den Piṭaka der Mahīsāsakas und anderer Sekten sowie den Mahāyāna-Piṭaka. Unter diesen ist die Akzeptanz des Piṭaka der Dhammaruci-Sekte bereits offenkundig. Die Akzeptanz des Piṭaka der Mahīsāsakas und anderer Sekten ist jedoch sowohl aus den Reiseberichten des chinesischen Mönchs namens Faxian (Phāhiya) als auch durch die Erwähnung des in den Kommentaren verworfenen Vaṇṇa-Piṭaka und anderer Schriften zu erkennen; ebenso verhält es sich mit der Akzeptanz des Mahāyāna-Piṭaka.

ඵාහියමද්ධානක්කමකථා

Der Reisebericht des Faxian (Phāhiya)

ඵාහියන්නාමෙන හි චිනභික්ඛුනා 956-බුද්ධවස්සෙ සීහළදීපතො සක්කතභාසාරොපිතං මහිසාසකවිනයපිටකඤ්ච දීඝාගමො ච සංයුත්තාගමො ච සන්නිපාතපිටකඤ්ච අත්තනා සහ චිනරට්ඨමානීතන්ති තස්ස අද්ධානක්කමකථායං [Pg.30] දස්සිතං. තඤ්ච සබ්බං අභයගිරිවිහාරතොයෙව ලද්ධමස්ස, මහාවිහාරවාසීනං සක්කතාරොපිතපිටකාභාවතො. අට්ඨකථායං පටික්ඛිත්තවණ්ණපිටකාදීනි ච තත්ථෙව භවෙය්‍යුං, මහාවිහාරවාසීහි තෙසං අප්පටිග්ගහිතභාවතො. තථා ‘‘ඵාහියම්භික්ඛුස්ස සීහළදීපෙ පටිවසනකාලෙ (954-956-බු-ව) මහාවිහාරෙ තිසහස්සමත්තා භික්ඛූ වසන්ති, තෙ ථෙරවාදපිටකමෙව උග්ගණ්හන්ති, න මහායානපිටකං. අභයගිරිවිහාරෙ පඤ්චසහස්සමත්තා භික්ඛූ වසන්ති, තෙ පන ද්වෙපි පිටකානි උග්ගණ්හන්ති මහායානපිටකඤ්චෙව ථෙරවාදපිටකඤ්චා’’ති ච තෙනෙව චිනභික්ඛුනා දස්සිතං.

In der Tat wird im Reisebericht des chinesischen Mönchs namens Faxian dargelegt, dass er im Buddha-Jahr 956 den in Sanskrit verfassten Vinaya-Piṭaka der Mahīsāsakas, den Dīghāgama, den Saṃyuttāgama und den Sannipāta-Piṭaka von der Insel Sīhaḷa mit sich nach China brachte. All dies dürfte er wohl nur aus dem Abhayagiri-Kloster erhalten haben, da die Bewohner des Mahāvihāra keinen in Sanskrit verfassten Piṭaka besaßen. Auch die im Kommentar verworfenen Werke wie der Vaṇṇa-Piṭaka dürften sich nur dort befunden haben, weil die Bewohner des Mahāvihāra diese Schriften nicht annahmen. Ebenso berichtete derselbe chinesische Mönch: „Zur Zeit, als der Mönch Faxian auf der Insel Sīhaḷa lebte (954–956 n. B.), wohnten im Mahāvihāra etwa dreitausend Bhikkhus; sie studierten ausschließlich den Theravāda-Piṭaka, nicht den Mahāyāna-Piṭaka. Im Abhayagiri-Kloster wohnten etwa fünftausend Bhikkhus; sie jedoch studierten beide Piṭakas, sowohl den Mahāyāna-Piṭaka als auch den Theravāda-Piṭaka.“

යස්මා පන අභයගිරිවාසිනො මහායානපිටකම්පි උග්ගණ්හන්ති, තස්මා තස්මිං විහාරෙ මහායානිකානං පධානාචරියභූතෙහි අස්සඝොසනාගජ්ජුනෙහි කතගන්ථාපි සංවිජ්ජමානායෙව භවෙය්‍යුං, තතොයෙව තෙසං නයඤ්ච නාමඤ්ච ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරොපි අඤ්ඤෙපි තංකාලිකා මහාවිහාරවාසිනො සුතසම්පන්නා ථෙරා ජානෙය්‍යුංයෙව. අපිච දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨෙ සමුද්දසමීපෙ ගුන්තාජනපදෙ නාගාරජුනකොණ්ඩං නාම ඨානමත්ථි, යත්ථ නාගජ්ජුනො මහායානිකානං පධානාචරියභූතො වසන්තො බුද්ධසාසනං පතිට්ඨාපෙසි. ආචරියබුද්ධඝොසස්ස ච තන්දෙසිකභාවනිමිත්තං දිස්සති, තං පච්ඡතො (33-පිට්ඨෙ) ආවිභවිස්සති. තස්මාපි ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරො නාගජ්ජුනස්ස ච අස්සඝොසස්ස ච නයඤ්ච නාමඤ්ච ජානෙය්‍යයෙවාති සක්කා අනුමිනිතුං.

Da die Bewohner des Abhayagiri-Klosters jedoch auch den Mahāyāna-Piṭaka studierten, mussten in jenem Kloster auch die von Aśvaghoṣa (Assaghosa) und Nāgārjuna (Nāgajjuna), den Hauptlehrern der Mahāyānisten, verfassten Werke vorhanden gewesen sein. Aus eben diesem Grund dürften sowohl der Lehrer, der ehrwürdige Buddhaghosa, als auch andere gelehrte Theras des Mahāvihāra aus jener Zeit deren Methode und Namen gekannt haben. Zudem gibt es in Südindien nahe dem Meer im Distrikt Guntur einen Ort namens Nāgārjunakoṇḍa, wo Nāgārjuna als Hauptlehrer der Mahāyānisten lebte und die Lehre des Buddha etablierte. Es finden sich auch Hinweise darauf, dass der Lehrer Buddhaghosa aus dieser Gegend stammte; dies wird später (auf Seite 33) dargelegt werden. Auch aus diesem Grund lässt sich vermuten, dass der ehrwürdige Lehrer Buddhaghosa die Methode und die Namen von Nāgārjuna und Aśvaghoṣa gekannt haben muss.

ජානතොයෙව පන තෙසං නයස්ස වා නාමස්ස වා අත්තනො අට්ඨකථායමප්පකාසනං තෙසං නිකායන්තරභාවතොයෙවස්ස. තථා හි තෙසං අස්සඝොසනාගජ්ජුනානං අස්සඝොසො ථෙරවාදතො භින්නෙසු එකාදසසු ගණෙසු සබ්බත්ථිවාදගණෙ පරියාපන්නො, නාගජ්ජුනො ච මහාසඞ්ඝික-චෙතියවාදිගණාදීහි ජාතෙ මහායානනිකායෙ පරියාපන්නො, [Pg.31] මහාවිහාරවාසිනො ච ආදිතොයෙව පට්ඨාය නිකායන්තරසමයෙහි අසම්මිස්සනත්ථං අත්තනො පිටකං අතීව ආදරං කත්වා රක්ඛන්ති, අයඤ්ච ආචරියබුද්ධඝොසො තෙසමඤ්ඤතරො. වුත්තඤ්හි තස්ස ගන්ථනිගමනෙසු ‘‘මහාවිහාරවාසීනං වංසාලඞ්කාරභූතෙනා’’ති. තස්මා ‘‘ආචරියබුද්ධඝොසො තෙසං නයං ජානන්තොයෙව අත්තනො ගන්ථෙසු නිකායන්තරසමයෙහි අසම්මිස්සනත්ථං නප්පකාසෙසී’’ති වෙදිතබ්බං.

Dass er jedoch, obwohl er sie kannte, deren Methode oder Namen in seinen eigenen Kommentaren (Atthakathās) nicht erwähnte, dürfte eben daran liegen, dass sie anderen Sekten (Nikāyantara) angehörten. Denn von diesen beiden, Aśvaghoṣa und Nāgārjuna, gehörte Aśvaghoṣa zur Sarvāstivāda-Sekte, einer der elf vom Theravāda abgespaltenen Sekten, während Nāgārjuna der Mahāyāna-Sekte angehörte, die aus der Mahāsaṅghika- und Cetiyavāda-Sekte hervorgegangen war. Die im Mahāvihāra ansässigen Mönche hüteten jedoch ihren eigenen Piṭaka von Anfang an mit größter Sorgfalt, um eine Vermischung mit den Lehren anderer Sekten zu vermeiden, und dieser Lehrer Buddhaghosa war einer von ihnen. In den Schlussworten seiner Werke heißt es ja: „Durch den Thera namens Buddhaghosa, der eine Zierde für die Abstammungslinie der im Mahāvihāra Ansässigen ist...“. Daher ist zu verstehen: „Der Lehrer Buddhaghosa offenbarte ihre Methode in seinen eigenen Werken absichtlich nicht, obwohl er sie kannte, um eine Vermischung mit den Lehren anderer Sekten zu vermeiden.“

එත්තාවතා ච යානි ‘‘බොධිමණ්ඩසමීපම්හි, ජාතො බ්‍රාහ්මණමාණවො’’තිආදිනා වුත්තස්ස මහාවංසවචනස්ස විචාරණමුඛෙන ආචරියබුද්ධඝොසස්ස වම්භනවචනානි ධම්මානන්දකොසම්බිනා වුත්තානි, තානි අමූලකභාවෙන අනුවිචාරිතානි. තථාපි ‘‘ආචරියබුද්ධඝොසො බොධිමණ්ඩසමීපෙ ජාතො’’ති එතං පන අත්ථං සාධෙතුං දළ්හකාරණං න දිස්සතෙව ඨපෙත්වා තං මහාවංසවචනං, යම්පි බුද්ධඝොසුප්පත්තියං වුත්තං, තම්පි මහාවංසමෙව නිස්සාය වුත්තවචනත්තා න දළ්හකාරණං හොතීති.

Damit wurden die herabsetzenden Worte, die Dharmananda Kosambi gegen den Lehrer Buddhaghosa geäußert hat – ausgehend von einer Untersuchung der Worte des Mahāvaṃsa wie „In der Nähe des Bodhi-Baumes wurde ein junger Brāhmaṇa geboren“ –, als völlig grundlos widerlegt. Dennoch lässt sich außer jenen Worten des Mahāvaṃsa kein stichhaltiger Beweis finden, um die Behauptung zu stützen, dass „der Lehrer Buddhaghosa in der Nähe des Bodhi-Baumes geboren wurde“; auch das, was in der Buddhaghosuppatti steht, ist kein stichhaltiger Beweis, da es sich ebenfalls auf den Mahāvaṃsa stützt.

මරම්මරට්ඨිකභාවකථා

Die Darlegung über seine Abstammung aus dem Lande Myanmar (Birma)

එකච්චෙ පන මරම්මරට්ඨිකා ‘‘ආචරියබුද්ධඝොසො මරම්මරට්ඨෙ සථුං නාම නගරතො සීහළදීපං ගන්ත්වා සඞ්ගහට්ඨකථායො අකාසී’’ති වදන්ති. තං ධම්මානන්දෙන අනුජානිත්වා ‘‘තම්පි ථොකං යුත්තිසම්පන්නං, අහං එවං සද්දහාමි ‘බුද්ධඝොසො දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨෙ තෙලඞ්ගජාතිකො’ති, තෙලඞ්ගජාතිකා ච බහූ ජනා මරම්මරට්ඨෙ ච ඉන්දොචින රට්ඨෙ ච ගන්ත්වා වසන්ති, තල්හිඞ? ඉති වොහාරො ච තතොයෙව තෙලඞ්ගපදතො උප්පන්නො. තථා ‘බුද්ධඝොසො අට්ඨකථායො කත්වා සීහළදීපතො මරම්මරට්ඨං ගන්ත්වා පච්ඡිමභාගෙ තත්ථෙව වසී’තිපි ගහෙතුං සක්කා, තස්ස හි ගන්ථා මරම්මරට්ඨෙ සීහළරට්ඨතොපි සුරක්ඛිතතරා හොන්තී’’ති ච වත්වා පතිට්ඨාපිතං.

Einige Leute aus dem Myanmar-Reich jedoch sagen: „Der Lehrer Buddhaghosa ging von der Stadt namens Thaton im Myanmar-Reich nach Sri Lanka (Sīhaḷadīpa) und verfasste dort die Saṅgaha-Kommentare (Saṅgahaṭṭhakathā).“ Dies stimmte Dhammānanda zu und bekräftigte: „Auch das ist einigermaßen plausibel. Ich glaube folgendes: Buddhaghosa stammte aus dem Volk der Telaga (Telugu) in Südindien. Viele Menschen des Telaga-Volkes gingen sowohl nach Myanmar als auch nach Indochina und ließen sich dort nieder. Auch die birmanische Bezeichnung „Talaing“ (talhiṅa) ist eben aus diesem Wort „Telaṅga“ entstanden. Ebenso kann man annehmen: „Nachdem Buddhaghosa die Kommentare verfasst hatte, ging er von Sri Lanka nach Myanmar und lebte im späteren Teil seines Lebens genau dort.“ Denn seine Werke sind in Myanmar sogar noch besser bewahrt worden als in Sri Lanka.“

දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨිකභාවයුත්ති

Die Begründung für seine Herkunft aus Südindien

බහූ පන ආධුනිකා විචක්ඛණා ධම්මානන්දාදයො ‘‘ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරො දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨිකො’’ති වදන්ති. අයං පනෙත්ථ යුත්ති, යෙභුය්‍යෙන හි අට්ඨකථාටීකාකාරා ථෙරා දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨිකායෙව. තථා [Pg.32] හි බුද්ධවංසට්ඨකථාය ච අභිධම්මාවතාරට්ඨකථාය ච විනයවිනිච්ඡයට්ඨකථාය ච කාරකො ආචරියබුද්ධදත්තත්ථෙරො චොළරට්ඨෙ තම්බපණ්ණිනදියං උරගනගරෙ ජාතො ආචරියබුද්ධඝොසෙන එකකාලිකො ච. පරමත්ථවිනිච්ඡය-නාමරූපපරිච්ඡෙද-අභිධම්මත්ථසඞ්ගහානං කාරකො ආචරියඅනුරුද්ධත්ථෙරො කඤ්චිවරරට්ඨෙ කාවෙරිනගරජාතිකො. ඛුද්දකනිකායපරියාපන්නඋදානාදිපාළියා සංවණ්ණනාභූතාය පරමත්ථදීපනියා කාරකො ආචරියධම්මපාලත්ථෙරොපි දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨෙ කඤ්චිපුරජාතිකො. තථෙවායම්පීති වෙදිතබ්බො. වුත්තඤ්හි මනොරථපූරණියා නාම අඞ්ගුත්තරට්ඨකථාය නිගමනෙ –

Viele moderne Gelehrte wie Dhammānanda und andere sagen jedoch: „Der ehrwürdige Lehrer Buddhaghosa war ein Südinder.“ Die Begründung hierfür ist, dass die Theras, welche die Kommentare (Aṭṭhakathā) und Subkommentare (Ṭīkā) verfassten, größtenteils tatsächlich Südinder waren. So wurde der ehrwürdige Lehrer Buddhadatta, der Verfasser des Buddhavaṃsa-Kommentars, des Abhidhammāvatāra-Kommentars und des Vinayavinicchaya-Kommentars, in der Stadt Uraga am Fluss Tambapaṇṇī im Coḷa-Reich geboren und war ein Zeitgenosse des Lehrers Buddhaghosa. Der ehrwürdige Lehrer Anuruddha, der Verfasser des Paramatthavinicchaya, des Nāmarūpapariccheda und des Abhidhammatthasaṅgaha, stammte aus der Stadt Kāverī im Reich Kañcivara. Auch der ehrwürdige Lehrer Dhammapāla, der Verfasser der Paramatthadīpanī, welche den Kommentar zu den im Khuddakanikāya enthaltenen Udāna-Texten und anderen darstellt, stammte aus Kañcipura in Südindien. Ebenso sollte man auch von diesem Thera wissen, dass er aus Südindien stammte. Denn im Schlusswort der Manorathapūraṇī, dem Kommentar zum Aṅguttaranikāya, heißt es:

‘‘ආයාචිතො සුමතිනා, ථෙරෙන භදන්තජොතිපාලෙන;

කඤ්චිපුරාදීසු මයා, පුබ්බෙ සද්ධිං වසන්තෙනා’’ති.

„Gebeten vom weisen Thera, dem ehrwürdigen Jotipāla, mit dem ich früher unter anderem in Kañcipura zusammenlebte, [habe ich dieses Werk verfasst].“

එත්ථ ච කඤ්චිපුරං නාම මදරසනගරස්ස ඊසකං පච්ඡිමනිස්සිතෙ දක්ඛිණදිසාභාගෙ පඤ්චචත්තාලීසමිලප්පමාණෙ පදෙසෙ ඉදානි කඤ්ජීවර ඉති වොහරිතනගරමෙව.

Dabei ist das sogenannte Kañcipura eben jene Stadt, die heute Kañjīvara genannt wird und in einem Gebiet liegt, das etwa 45 Meilen südwestlich der Stadt Madras liegt.

තථා පපඤ්චසූදනියා නාම මජ්ඣිමට්ඨකථාය නිගමනෙපි –

Ebenso heißt es auch im Schlusswort der Papañcasūdanī, dem Kommentar zum Majjhimanikāya:

‘‘ආයාචිතො සුමතිනා, ථෙරෙන බුද්ධමිත්තෙන;

පුබ්බෙ මයූරදූත පට්ටනම්හි සද්ධිං වසන්තෙනා’’ති – වුත්තං.

„Gebeten vom weisen Thera Buddhamitta, mit dem ich früher im Hafen von Mayūradūta zusammenlebte, [habe ich dieses Werk verfasst].“

එත්ථ ච මයූරදූතපට්ටනං නාම ඉදානි මදරසනගරසමීපෙ මිලපොර ඉති වොහරිතට්ඨානන්ති පොරාණප්පවත්තිගවෙසීහි වුත්තං.

Hierbei erklären Erforscher historischer Begebenheiten, dass der Hafen namens Mayūradūta der Ort ist, der heute nahe der Stadt Madras als Mylapore bezeichnet wird.

ඉමාහි පන නිගමනගාථාහි දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨෙයෙව නිවුත්ථපුබ්බතං පකාසෙති, බොධිමණ්ඩසමීපෙ වා, මරම්මරට්ඨෙ වා නිවුත්ථපුබ්බතාය පකාසනඤ්ච න දිස්සති. තෙන ආචරියබුද්ධඝොසො දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨිකො න හොතීති න සක්කා පටික්ඛිපිතුං.

Diese Schlussstrophen zeigen jedoch nur seinen früheren Aufenthalt in Südindien auf; ein Hinweis auf einen früheren Aufenthalt nahe dem Bodhi-Baum (Bodhimaṇḍa) oder im Myanmar-Reich ist hingegen nicht zu finden. Daher kann man nicht bestreiten, dass der Lehrer Buddhaghosa ein Südinder war.

සමන්තපාසාදිකායම්පි විනයට්ඨකථායං (3, 13) ආචරියෙන එවං වුත්තං –

Auch in der Samantapāsādikā, dem Vinaya-Kommentar, wird vom Lehrer Folgendes gesagt:

‘‘යං [Pg.33] පන අන්ධකට්ඨකථායං ‘අපරික්ඛිත්තෙ පමුඛෙ අනාපත්තීති භූමියං විනා ජගතියා පමුඛං සන්ධාය කථිත’න්ති වුත්තං, තං අන්ධකරට්ඨෙ පාටෙක්කසන්නිවෙසා එකච්ඡදනා ගබ්භපාළියො සන්ධාය වුත්ත’’න්ති.

„Was aber im Andhaka-Kommentar mit den Worten gesagt wird: ‚Auf einem nicht umfriedeten Vorplatz liegt kein Vergehen vor; dies ist in Bezug auf einen Vorplatz auf dem Erdboden ohne eine erhöhte Plattform (jagati) gesagt worden‘, das wurde in Bezug auf die einzeln stehenden, unter einem einzigen Dach befindlichen Zimmerreihen (gabbhapāḷi) im Andhaka-Reich gesagt.“

ඉමිනා පන වචනෙන ‘‘අන්ධකට්ඨකථා අන්ධකරට්ඨිකෙහි ථෙරෙහි කතා’’ති පාකටා හොති, ආචරියබුද්ධඝොසොපි ච අන්ධකට්ඨකථාය සන්ධායභාසිතම්පි තන්දෙසිකගබ්භපාළිසන්නිවෙසාකාරම්පි සුට්ඨු ජානාති, තස්මා තන්දෙසිකො න හොතීති න සක්කා වත්තුන්ති.

Durch diese Aussage wird deutlich, dass der Andhaka-Kommentar von den Theras aus dem Andhaka-Reich verfasst wurde. Zudem wusste der Lehrer Buddhaghosa sowohl um die beabsichtigte Bedeutung im Andhaka-Kommentar als auch um die Bauweise der Zimmerreihen in jener Region bestens Bescheid; daher kann man nicht behaupten, dass er nicht aus dieser Region stammte.

තථා ඉමස්සපි විසුද්ධිමග්ගස්ස නිගමනෙ – ‘‘මොරණ්ඩඛෙටකවත්තබ්බෙනා’’ති වුත්තං. එත්ථ ච ඛෙටොති පදස්ස ගාමොති වා, ජානපදානං කස්සකානං නිවාසොති වා, ඛුද්දකනගරන්ති වා තයො අත්ථා සක්කතාභිධානෙ පකාසිතා, දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨෙසු ච යාවජ්ජතනාපි ගාමො ඛෙඩාති වොහරීයති. තස්මා මොරණ්ඩව්හයෙ ඛෙටෙ ජාතො මොරණ්ඩඛෙටකො, මොරණ්ඩඛෙටකො ඉති වත්තබ්බො මොරණ්ඩඛෙටකවත්තබ්බො, තෙන මොරණ්ඩඛෙටකවත්තබ්බෙනාති වචනත්ථං කත්වා ‘‘මොරණ්ඩගාමෙ ජාතොති වත්තබ්බෙන ථෙරෙනා’’ති අත්ථො ගහෙතබ්බො. ඉදානි පන දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨෙ ගුන්තාජනපදෙ නාගාරජුනකොණ්ඩතො එකපණ්ණාසමිලමත්තෙ (51) අමරවතිතො ච අට්ඨපණ්ණාසමිලමත්තෙ (58) පදෙසෙ කොතනෙමලිපුරීති ච ගුන්දලපල්ලීති ච වොහරිතං ඨානද්වයමත්ථි, තත්ථ ච බහූනි බුද්ධසාසනිකපොරාණසන්තකානි දිට්ඨානි, නෙමලීති තෙලගුවොහාරො ච මොරස්ස, ගුන්දලු ඉති ච අණ්ඩස්ස, තස්මා තං ඨානද්වයමෙව පුබ්බෙ මොරණ්ඩඛෙටොති වොහරිතො ආචරියබුද්ධඝොසස්ස ජාතිගාමො භවෙය්‍යාති පොරාණට්ඨානගවෙසීහි ගහිතො. යස්මා පනෙතං ‘‘මොරණ්ඩඛෙටකවත්තබ්බෙනා’’ති පදං ‘‘මොරණ්ඩගාමජාතෙනා’’ති පදං විය පාළිනයානුච්ඡවිකං න හොති, අඤ්ඤෙහි ච බහූහි විසෙසනපදෙහි එකතො අට්ඨත්වා විසෙස්‍යපදස්ස පච්ඡතො විසුං ඨිතං, ආගමට්ඨකථාදීසු ච න දිස්සති, තස්මා එතං කෙනචි තංකාලිකෙන ආචරියස්ස ජාතිට්ඨානං සඤ්ජානන්තෙන පක්ඛිත්තං විය දිස්සතීති.

Ebenso heißt es im Schlusswort dieses Visuddhimagga: „moraṇḍakheṭakavattabbena“ (von demjenigen, der als Bewohner von Moraṇḍakheṭaka bezeichnet werden muss). Hierbei werden für das Wort „kheṭa“ im Sanskrit-Wörterbuch drei Bedeutungen angegeben: „Dorf“, „Wohnstätte von Landwirten in ländlichen Gegenden“ oder „Kleinstadt“. In den südindischen Staaten wird ein Dorf bis heute als „kheḍā“ bezeichnet. Daher ist jemand, der im Kheṭa namens Moraṇḍa geboren wurde, ein „Moraṇḍakheṭaka“. Jemand, der als „Moraṇḍakheṭaka“ bezeichnet werden muss, ist „Moraṇḍakheṭakavattabba“. Wenn man die grammatikalische Erklärung (vacanattha) von „moraṇḍakheṭakavattabbena“ so vornimmt, ist darunter die Bedeutung „von dem Thera, der als im Dorf Moraṇḍa geboren bezeichnet werden muss“ zu verstehen. Heutzutage gibt es im Bezirk Guntur in Südindien zwei Orte namens Kotanemalipurī und Gundalapallī, die etwa 51 Meilen von Nāgārjunakoṇ¢a und etwa 58 Meilen von Amarāvatī entfernt liegen. In der Umgebung dieser Orte findet man zahlreiche verstreute Ruinen antiker buddhistischer Bauwerke. Das Telugu-Wort „nemalī“ bedeutet „Pfau“ (mora), und „gundalu“ bedeutet „Ei“ (aṇḍa). Daher nehmen Forscher antiker Stätten an, dass diese beiden Orte ehemals das Dorf namens „Moraṇḍakheṭa“ bildeten, welches der Geburtsort des Lehrers Buddhaghosa gewesen sein könnte. Da jedoch dieses Wort „moraṇḍakheṭakavattabbena“ im Vergleich zu einem Ausdruck wie „moraṇḍagāmajātena“ (geboren im Dorf Moraṇḍa) der Pali-Grammatik nicht ganz angemessen erscheint, steht es nicht zusammen mit den vielen anderen Attributen, sondern einzeln für sich hinter dem zu bestimmenden Wort (visesya), und es taucht auch in den Schlussworten der kanonischen Kommentare (Aṭṭhakathā) nicht auf. Daher erweckt es den Anschein, als sei dieses Wort nachträglich von jemandem eingefügt worden, der den Geburtsort des Lehrers zu jener Zeit kannte.

ඉමෙසු පන තීසු ‘‘ආචරියබුද්ධඝොසො බොධිමණ්ඩසමීපෙ ජාතොති ච මරම්මරට්ඨිකොති ච දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨිකො’’ති ච වුත්තවචනෙසු පච්ඡිමමෙව බලවතරං හොති ආචරියස්සෙව වචනනිස්සිතත්තා, තස්මා [Pg.34] තදෙව නිස්සාය ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස උප්පත්ති එවං වෙදිතබ්බා.

Unter diesen drei Behauptungen – dass der Lehrer Buddhaghosa nahe dem Bodhi-Baum geboren wurde, dass er aus dem Myanmar-Reich stammte oder dass er ein Südinder war – ist die letztgenannte am glaubwürdigsten, da sie sich auf die eigenen Worte des Lehrers stützt. Daher ist die Herkunft des ehrwürdigen Lehrers Buddhaghosa auf ebendieser Grundlage wie folgt zu verstehen.

ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස අට්ඨුප්පත්ති

Die Biografie des ehrwürdigen Lehrers Buddhaghosa

ආචරියබුද්ධඝොසො දසමෙ බුද්ධවස්සසතකෙ (901-1000-බු-ව) දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨෙ මොරණ්ඩගාමෙ බ්‍රාහ්මණකුලෙ ජාතො, සො තීසු වෙදෙසු චෙව සබ්බවිජ්ජාසිප්පගන්ථෙසු ච පාරඞ්ගතො හුත්වා බුද්ධසාසනධම්මං සුත්වා තම්පි උග්ගණ්හිතුකාමො තස්මිංයෙව දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨෙ එකස්මිං ථෙරවාදිකවිහාරෙ මහාවිහාරවාසීනං රෙවතත්ථෙරප්පමුඛානං භික්ඛූනං සන්තිකෙ පබ්බජ්ජඤ්චෙව උපසම්පදඤ්ච ගණ්හිත්වා පිටකත්තයපාළිමුග්ගණ්හි. සො එවං පිටකත්තයපාළිමුග්ගණ්හන්තොයෙව අඤ්ඤාසි ‘‘අයමෙකායනමග්ගො දස්සනවිසුද්ධියා නිබ්බානසච්ඡිකිරියායා’’ති. ආචරියුපජ්ඣායා ච තස්ස විසිට්ඨඤාණප්පභාවසම්පන්නභාවං ඤත්වා ‘‘ඉමස්ස බුද්ධසාසනෙ කිත්තිඝොසො බුද්ධස්ස විය පවත්තිස්සතී’’ති සම්පස්සමානා ‘‘බුද්ධඝොසො’’ති නාමමකංසු. තෙන වුත්තං ‘‘බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙනා’’ති.

Der Lehrer Buddhaghosa wurde im zehnten Jahrhundert der buddhistischen Ära (901–1000 n. B.) im Dorf Moraṇḍa im Reich Südindien in einer Brahmanenfamilie geboren. Nachdem er die drei Veden sowie alle Schriften der Wissenschaften und Künste vollständig gemeistert hatte, hörte er die Lehre des Buddha. Da er auch diese erlernen wollte, empfing er in eben diesem südindischen Reich in einem Theravāda-Kloster in der Gegenwart der Mönche unter der Führung des ehrwürdigen Älteren Revata, eines Bewohners des Mahāvihāra, sowohl die Novizen- als auch die Generalordination und erlernte den Pāli-Kanon der drei Körbe (Piṭakataya-Pāḷi). Während er so den Pāli-Kanon der drei Körbe erlernte, erkannte er: „Dies ist der einzige Weg zur Reinheit der Anschauung, zur Verwirklichung des Nibbāna.“ Und seine Lehrer und Präzeptoren erkannten, dass er mit der Kraft eines außergewöhnlichen Wissens ausgestattet war, und in der Voraussicht: „Der Ruf dieses Mönchs in der Lehre des Buddha wird sich wie der des Buddha selbst verbreiten“, gaben sie ihm den Namen „Buddhaghosa“. Daher heißt es: „Derjenige, dessen Name ‚Buddhaghosa‘ von seinen ehrwürdigen Lehrern verliehen wurde“.

සො එවං පිටකත්තයපාළිමුග්ගණ්හිත්වා මදරස නගරසමීපට්ඨානභූතෙ මයූරදූතපට්ටනම්හි ච කඤ්චිපුරාදීසු ච වසන්තො අන්ධකට්ඨකථාය පරිචයං කත්වා තාය අසන්තුට්ඨචිත්තො සීහළට්ඨකථාසුපි පරිචයං කාතුකාමො තා ච පාළිභාසමාරොපෙත්වා අභිනවීකාතුමාසීසන්තො සීහළදීපමගමාසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ සීහළදීපෙ මහානාමො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙති, සො ච රාජා අභයගිරිවාසීසු පසන්නො තෙයෙව විසෙසතො පග්ගණ්හාති.

Nachdem er auf diese Weise den Pāli-Kanon der drei Körbe erlernt hatte, lebte er im Seehafen Mayūradūta nahe der Stadt Madras sowie in Kañcipura und an anderen Orten. Er machte sich mit dem Andhaka-Kommentar vertraut, war jedoch damit unzufrieden. Da er sich auch mit den singhalesischen Kommentaren vertraut machen wollte und danach strebte, diese in die Pāḷi-Sprache zu übertragen und neu zu bearbeiten, reiste er auf die Insel Ceylon. Zu jener Zeit regierte auf der Insel Ceylon ein König namens Mahānāma. Dieser König war den Bewohnern des Abhayagiri-Klosters zugetan und unterstützte vor allem diese in besonderer Weise.

එකච්චෙ පන ආධුනිකා විචක්ඛණා එවං වදන්ති ‘‘ආචරියබුද්ධඝොසස්ස සීහළදීපාගමනෙන සිරිමෙඝවණ්ණරාජකාලතො (846-බු-ව) පුරෙතරංයෙව භවිතබ්බ’’න්ති. ඉදඤ්ච නෙසං කාරණං, තස්ස රඤ්ඤො නවවස්සකාලෙ (855-බු-ව) බුද්ධස්ස දාඨාධාතුකලිඞ්ගරට්ඨතො සීහළදීපමානීතා, තතො පට්ඨාය සීහළරාජානො අනුසංවච්ඡරං මහන්තං ධාතුපූජාඋස්සවං කරොන්ති. යදි ච ආචරියබුද්ධඝොසො තතො පච්ඡා සීහළදීපමාගච්ඡෙය්‍ය, තම්පි පාසාදිකං මහුස්සවං දිස්වා අත්තනො ගන්ථෙසු පකාසෙය්‍ය යථා ඵාහියං නාම චිනභික්ඛු මහානාමරාජකාලෙ (953-975-බු-ව) තං දිස්වා අත්තනො අද්ධානක්කමකථායං පකාසෙසි, න පන ආචරියස්ස ගන්ථෙසු [Pg.35] තංපකාසනා දිස්සති, තෙනෙතං ඤායති ‘‘ආචරියබුද්ධඝොසො දාඨාධාතුසම්පත්තකාලතො (855-බු-ව) පුරෙතරංයෙව සීහළදීපමාගන්ත්වා අට්ඨකථායො අකාසී’’ති. තං පන න දළ්හකාරණං හොති, තිපිටකපාළියා හි අත්ථසංවණ්ණනාය යං වා තං වා අත්තනො පච්චක්ඛදිට්ඨං පකාසෙතබ්බං න හොති, න ච අත්ථසංවණ්ණනා අද්ධානක්කමකථාසදිසා. කිඤ්ච භිය්‍යො, සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථායං දීපවංසතොපි කිඤ්චි ආනෙත්වා පකාසිතං, දීපවංසෙ ච යාව මහාසෙනරාජකාලා (819-845-බු-ව) පවත්ති පකාසිතාති සිරිමෙඝවණ්ණරාජකාලතො (845-873-බු-ව) පුබ්බෙ දීපවංසොයෙව ලිඛිතො න භවෙය්‍ය. යදි ච අට්ඨකථායො තතො පුබ්බෙයෙව කතා භවෙය්‍යුං, කථං තත්ථ දීපවංසො සක්කා පකාසෙතුන්ති.

Einige moderne Gelehrte jedoch sagen Folgendes: „Die Ankunft des Lehrers Buddhaghosa auf der Insel Ceylon muss noch vor der Regierungszeit des Königs Sirimeghavaṇṇa (846 n. B.) stattgefunden haben.“ Und dies ist ihr Grund: Im neunten Regierungsjahr dieses Königs (855 n. B.) wurde die Zahnreliquie des Buddha aus dem Kalinga-Reich auf die Insel Ceylon gebracht. Seitdem veranstalten die singhalesischen Könige alljährlich ein großes Fest zur Verehrung der Reliquie. Wenn der Lehrer Buddhaghosa danach auf die Insel Ceylon gekommen wäre, hätte er dieses vertrauenerweckende große Fest ebenfalls gesehen und in seinen Werken dargelegt, so wie es der chinesische Mönch namens Faxian (Phāhiyaṃ) während der Regierungszeit des Königs Mahānāma (953–975 n. B.) sah und in seinem Reisebericht beschrieb. Doch in den Werken des Lehrers findet sich keine solche Erwähnung; daraus lässt sich schließen: „Der Lehrer Buddhaghosa kam noch vor der Ankunft der Zahnreliquie (855 n. B.) auf die Insel Ceylon und verfasste die Kommentare.“ Dies ist jedoch kein stichhaltiger Grund, denn in einer Erklärung (Kommentar) des Tipiṭaka-Pāḷi muss man nicht alles Beliebige darlegen, was man selbst mit eigenen Augen gesehen hat, und ein Kommentar ist nicht mit einem Reisebericht vergleichbar. Was darüber hinaus noch hinzukommt: In der Samantapāsādikā, dem Vinaya-Kommentar, wird auch einiges aus der Dīpavaṃsa herangezogen und dargelegt. Da in der Dīpavaṃsa die Geschehnisse bis zur Regierungszeit des Königs Mahāsena (819–845 n. B.) dargelegt werden, dürfte die Dīpavaṃsa vor der Regierungszeit des Königs Sirimeghavaṇṇa (845–873 n. B.) noch gar nicht niedergeschrieben worden sein. Und wenn die Kommentare schon davor verfasst worden wären, wie hätte man dann darin die Dīpavaṃsa darlegen können?

ආචරියබුද්ධඝොසො පන සීහළදීපං පත්තකාලෙ (965-බු-ව) මහාවිහාරමෙව ගන්ත්වා තත්ථ සීහළමහාථෙරානං සන්තිකෙ සීහළට්ඨකථායො සුණි. වුත්තඤ්හි සමන්තපාසාදිකායං –

Als der Lehrer Buddhaghosa auf der Insel Ceylon ankam (965 n. B.), begab er sich direkt zum Mahāvihāra und hörte dort in der Gegenwart der singhalesischen großen Älteren die singhalesischen Kommentare. So heißt es in der Samantapāsādikā:

‘‘මහාඅට්ඨකථඤ්චෙව, මහාපච්චරිමෙව ච;

කුරුන්දිඤ්චාති තිස්සොපි, සීහළට්ඨකථා ඉමා.

„Die Mahā-Aṭṭhakathā, die Mahāpaccarī sowie die Kurundī – diese drei sind die singhalesischen Kommentare.

බුද්ධමිත්තොති නාමෙන, විස්සුතස්ස යසස්සිනො;

විනයඤ්ඤුස්ස ධීරස්ස, සුත්වා ථෙරස්ස සන්තිකෙ’’ති.

Nachdem ich sie in der Gegenwart des weisen Älteren namens Buddhamitta gehört hatte, der weithin berühmt, ruhmreich und im Vinaya wohlbewandert ist ...“

ඉමිනා පන අට්ඨකථාවචනෙන මහාඅට්ඨකථාදීනං තිස්සන්නංයෙව අට්ඨකථානං සුතභාවො දස්සිතො. සමන්තපාසාදිකායං පන සඞ්ඛෙපඅන්ධකට්ඨකථානම්පි විනිච්ඡයො දස්සිතොයෙව, කස්මා පන තා ආචරියෙන සීහළත්ථෙරානං සන්තිකෙ න සුතාති? තාසු හි අන්ධකට්ඨකථා තාව අන්ධකරට්ඨිකභාවතො, කතපරිචයභාවතො ච න සුතාති පාකටොයෙවායමත්ථො. සඞ්ඛෙපට්ඨකථා පන මහාපච්චරිට්ඨකථාය සංඛිත්තමත්තභාවතො න සුතාති වෙදිතබ්බා. තථා හි වජිරබුද්ධිටීකායං ගන්ථාරම්භසංවණ්ණනායං චූළපච්චරිට්ඨකථාඅන්ධකට්ඨකථානම්පි ආදි-සද්දෙන සඞ්ගහිතභාවො වුත්තො, සාරත්ථදීපනී-විමතිවිනොදනීටීකාසු පන අන්ධකසඞ්ඛෙපට්ඨකථානං සඞ්ගහිතභාවො වුත්තො, සමන්තපාසාදිකායඤ්ච චූළපච්චරීති නාමං කුහිඤ්චිපි න දිස්සති, මහාට්ඨකථා මහාපච්චරී කුරුන්දී අන්ධකසඞ්ඛෙපට්ඨකථාති [Pg.36] ඉමානියෙව නාමානි දිස්සන්ති, බහූසු ච ඨානෙසු ‘‘සඞ්ඛෙපට්ඨකථායං පන මහාපච්චරියඤ්ච වුත්ත’’න්තිආදිනා ද්වින්නම්පි සමානවිනිච්ඡයො දස්සිතො. තස්මා වජිරබුද්ධියං චූළපච්චරීති වුත්තට්ඨකථා මහාපච්චරිතො උද්ධරිත්වා සඞ්ඛෙපෙන කතට්ඨකථා භවෙය්‍ය, සා ච සඞ්ඛෙපෙන කතත්තා සඞ්ඛෙපට්ඨකථා නාම ජාතා භවෙය්‍ය. එවඤ්ච සති මහාපච්චරියා සුතාය සාපි සුතායෙව හොතීති න සා ආචරියෙන සුතාති වෙදිතබ්බා.

Durch diese Aussage des Kommentars wird aufgezeigt, dass nur diese drei Kommentare, beginnend mit dem Mahā-Aṭṭhakathā, gehört wurden. In der Samantapāsādikā jedoch sind auch die Entscheidungen des Saṅkhepa- und des Andhaka-Kommentars dargelegt. Warum aber wurden diese beiden vom Lehrer nicht in der Gegenwart der singhalesischen Älteren gehört? Was den Andhaka-Kommentar betrifft, so ist es offensichtlich, dass er nicht gehört wurde, weil er aus dem Andhaka-Reich stammte und er sich bereits damit vertraut gemacht hatte. Vom Saṅkhepa-Kommentar hingegen ist anzunehmen, dass er nicht gehört wurde, weil er lediglich eine Zusammenfassung des Mahāpaccarī-Kommentars darstellt. Denn in der Vajirabuddhi-Ṭīkā wird in der Erklärung des Buchanfangs gesagt, dass auch der Cūḷapaccarī- und der Andhaka-Kommentar durch das Wort „und so weiter“ (ādi) mitgemeint sind. In den Ṭīkās Sāratthadīpanī und Vimativinodanī hingegen wird gesagt, dass der Andhaka- und der Saṅkhepa-Kommentar mitgemeint sind. Und in der Samantapāsādikā taucht der Name „Cūḷapaccarī“ an keiner Stelle auf; es sind nur die Namen „Mahā-Aṭṭhakathā“, „Mahāpaccarī“, „Kurundī“, „Andhaka“ und „Saṅkhepa-Kommentar“ zu finden. An vielen Stellen wird mit Ausdrücken wie „Im Saṅkhepa-Kommentar sowie im Mahāpaccarī heißt es...“ die übereinstimmende Entscheidung dieser beiden Kommentare dargelegt. Daher dürfte der in der Vajirabuddhi-Ṭīkā als „Cūḷapaccarī“ bezeichnete Kommentar ein Kommentar sein, der aus dem Mahāpaccarī entnommen und als Zusammenfassung verfasst wurde. Und weil er als Zusammenfassung verfasst wurde, erhielt er wohl den Namen „Saṅkhepa-Kommentar“. Wenn dem so ist, war dieser durch das Hören des Mahāpaccarī ebenfalls bereits mitgehört, weshalb anzunehmen ist, dass er vom Lehrer nicht gesondert gehört wurde.

එවං සීහළට්ඨකථායො සුණන්තස්සෙව ආචරියබුද්ධඝොසස්ස තික්ඛගම්භීරජවනඤාණප්පභාවවිසෙසසම්පන්නභාවඤ්ච පරමවිසුද්ධසද්ධාබුද්ධිවීරියපටිමණ්ඩිතසීලාචාරජ්ජවමද්දවාදිගුණසමුදය- සමුදිතභාවඤ්ච සකසමයසමයන්තරගහනජ්ඣොගාහණසමත්ථපඤ්ඤාවෙය්‍යත්ති- යසමන්නාගතභාවඤ්ච අනෙකසත්ථන්තරොචිතසංවණ්ණනානයසුකොවිදභාවඤ්ච ඤත්වා තංසවනකිච්චපරිනිට්ඨිතකාලෙ සඞ්ඝපාලාදයො ථෙරා තං විසුද්ධිමග්ගාදිගන්ථානං කරණත්ථාය විසුං විසුං ආයාචිංසු. එත්ථ ච ආචරියස්ස යථාවුත්තගුණෙහි සම්පන්නභාවො අත්තනො වචනෙනෙව පාකටො. වුත්තඤ්හි අත්තනො ගන්ථනිගමනෙසු –

Als die Theras unter der Führung von Saṅghapāla erkannten, dass der Lehrer Buddhaghosa, während er so den singhalesischen Kommentaren lauschte, mit der besonderen Kraft eines scharfen, tiefen und raschen Erkenntnisvermögens ausgestattet war, sowie mit der Fülle von Tugenden wie rechtem Lebenswandel, Aufrichtigkeit und Sanftmut, geschmückt mit höchst reinem Vertrauen, Weisheit und Tatkraft, und dass er die Klugheit und Gelehrsamkeit besaß, die fähig war, in das Dickicht der eigenen Lehre wie auch fremder Lehrmeinungen einzudringen, und dass er in den Erklärungsweisen verschiedener anderer Schriften wohlbewandert war, baten sie ihn nach Abschluss dieses Studiums einzeln darum, Werke wie den Visuddhimagga zu verfassen. Und dass der Lehrer mit den besagten Tugenden ausgestattet war, ist aus seinen eigenen Worten ersichtlich. So wurde in den Epilogen seiner eigenen Werke gesagt:

‘‘පරමවිසුද්ධසද්ධාබුද්ධිවීරියපටිමණ්ඩිතෙන සීලාචාරජ්ජවමද්දවාදිගුණසමුදයසමුදිතෙන සකසමයසමයන්තරගහනජ්ඣොගාහණසමත්ථෙන පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියසමන්නාගතෙනා’’තිආදි.

„Geschmückt mit höchst reinem Vertrauen, Weisheit und Willenskraft; erfüllt von einer Fülle von Tugenden wie rechtem Lebenswandel, Aufrichtigkeit, Sanftmut und anderen; fähig, das Dickicht der eigenen Lehre und fremder Lehrmeinungen zu durchdringen; ausgestattet mit Klugheit und Gelehrsamkeit...“ und so weiter.

තත්ථ සකසමයසමයන්තරගහනජ්ඣොගාහණසමත්ථෙනාති පදෙන ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරො මහාවිහාරවාසීනං විසුද්ධත්ථෙරවාදීනං දෙසනානයසඞ්ඛාතෙ සකසමයෙ ච මහාසඞ්ඝිකාදිමහායානිකපරියොසානානං නිකායන්තරභූතානං පරෙසං පිටකගන්ථන්තරවාදනයසඞ්ඛාතෙ පරසමයෙ ච තථා තංකාලිකඅඤ්ඤතිත්ථියසමණබ්‍රාහ්මණානං වෙදත්තයාදිසඞ්ඛාතෙ පරසමයෙ ච කොවිදො, තෙසං සකසමයපරසමයානං දුරොගාහදුබ්බොධත්ථසඞ්ඛාතෙ ගහනට්ඨානෙපි ච ඔගාහිතුං සමත්ථොති දීපෙති. පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියසමන්නාගතොති පදෙන ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරො පොරාණට්ඨකථායො සඞ්ඛිපිතුඤ්ච පටිසඞ්ඛරිතුඤ්ච සමත්ථොති දීපෙතීති වෙදිතබ්බො.

Dabei verdeutlicht das Wort „fähig, das Dickicht der eigenen Lehre und fremder Lehrmeinungen zu durchdringen“, dass der Thera Buddhaghosa sowohl in der eigenen Lehre – gemeint ist die Darlegungsweise der reinen Theravādins des Mahāvihāra – als auch in fremden Lehrmeinungen bewandert war – gemeint sind die Lehren, Texte und Methoden anderer Schulen, von den Mahāsaṅghikas bis hin zum Mahāyāna –, sowie in den fremden Lehren der damaligen nicht-buddhistischen Asketen und Brahmanen, wie den drei Veden und anderen; und dass er in der Lage war, selbst in jene schwer zugänglichen Stellen einzudringen, deren tiefe und schwer verständliche Bedeutung die eigene wie auch die fremden Lehren ausmacht. Das Wort „ausgestattet mit Klugheit und Gelehrsamkeit“ zeigt, so ist zu verstehen, dass der Thera Buddhaghosa fähig war, die alten Kommentare zusammenzufassen und zu überarbeiten.

ආයාචනකාරණං

Der Grund für die Bitte

කස්මා [Pg.37] පන තෙ තං ආයාචිංසූති? වුච්චතෙ, මහාවිහාරවාසිනො හි ආදිතොයෙව පට්ඨාය පිටකත්තයං යථා තීසු සඞ්ගීතීසු පාළිභාසාය සඞ්ගීතං, යථා ච වට්ටගාමණිරාජකාලෙ (455-467-බු-ව) පොත්ථකෙසු ආරොපිතං, තථා පොරාණං පාළිපිටකමෙව උග්ගණ්හන්ති චෙව වාචෙන්ති ච, න සක්කතාරොපිතපිටකං. අට්ඨකථායො ච තිවස්සසතමත්තතො පුරෙ කතා. තථා හි අට්ඨකථාසු වසභරාජකාලතො (609-653-බු-0) පච්ඡා සීහළිකත්ථෙරානඤ්චෙව අඤ්ඤෙසඤ්ච වත්ථු න දිස්සති ඨපෙත්වා මහාසෙනරාජවත්ථුං, යාව ආචරියබුද්ධඝොසකාලාපි ච තා එව පොරාණට්ඨකථායො අත්ථි න අභිනවීකතා. තෙන තෙසං පිටකෙසු යෙභුය්‍යෙන ජනා පරිචයං කාතුං අසඤ්ජාතාභිලාසා හොන්ති අසඤ්ජාතුස්සාහා. දීපන්තරෙසු ච අත්තනො පිටකං පත්ථරාපෙතුං න සක්කොන්ති අට්ඨකථානං දීපභාසාය අභිසඞ්ඛතත්තා. අභයගිරිවාසිනො පන වට්ටගාමණිරාජකාලතො පට්ඨාය සක්කතභාසාරොපිතං ධම්මරුචිනිකායාදිපිටකම්පි මහායානපිටකම්පි නවං නවං පරියාපුණන්ති චෙව වාචෙන්ති ච, තෙන තෙසං පිටකෙසු යෙභුය්‍යෙන ජනා පරිචයං කාතුං සඤ්ජාතාභිලාසා හොන්ති සඤ්ජාතුස්සාහා, නවං නවමෙව හි සත්තා පියායන්ති. තතොයෙව තෙ දීපන්තරෙසුපි අත්තනො වාදං පත්ථරාපෙතුං සක්කොන්ති. තස්මා තෙ මහාවිහාරවාසිනො ථෙරා අත්තනො සීහළට්ඨකථායො පාළිභාසාය අභිසඞ්ඛරිතුකාමා තථා කාතුං සමත්ථං ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස ඤාණප්පභාවවිසෙසං යථාවුත්තගුණසම්පන්නභාවඤ්ච ඤත්වා ආයාචිංසූති වෙදිතබ්බං.

Warum aber baten sie ihn darum? Es wird geantwortet: Die Bewohner des Mahāvihāra lernten und lehrten nämlich von Anfang an nur den alten Pāli-Kanon, so wie er in den drei Konzilen in der Pāli-Sprache rezitiert und wie er zur Zeit des Königs Vaṭṭagāmaṇi (455–467 nach dem Parinibbāna des Buddha) auf Blättern niedergeschrieben worden war, nicht aber einen in Sanskrit verfassten Kanon. Auch die Kommentare waren vor mehr als dreihundert Jahren verfasst worden. So findet sich in den Kommentaren nach der Regierungszeit des Königs Vasabha (609–653 nach dem Parinibbāna des Buddha) keine Erzählung über singhalesische Theras oder andere Personen mehr, mit Ausnahme der Geschichte des Königs Mahāsena. Bis zur Zeit des Lehrers Buddhaghosa existierten nur diese alten Kommentare, und es gab keine überarbeiteten Fassungen. Aus diesem Grund hatten die Menschen im Allgemeinen kein Verlangen und keinen Eifer, sich mit ihren Piṭakas vertraut zu machen. Zudem konnten sie ihren Kanon nicht auf anderen Inseln verbreiten, da die Kommentare in der Landessprache verfasst waren. Die Bewohner des Abhayagiri-Vihāra hingegen lernten und lehrten seit der Zeit des Königs Vaṭṭagāmaṇi immer wieder neue Texte, wie den in Sanskrit verfassten Kanon der Dhammaruci-Schule und den Mahāyāna-Kanon. Daher hatten die Menschen im Allgemeinen großes Verlangen und Eifer, sich mit deren Texten vertraut zu machen, denn die Wesen lieben stets das Neue. Aus eben diesem Grund konnten jene ihre Lehre auch auf anderen Inseln verbreiten. Da nun die Theras des Mahāvihāra den Wunsch hegten, ihre singhalesischen Kommentare in die Pāli-Sprache zu übertragen, und sie die besondere Geisteskraft und die Ausstattung des Theras Buddhaghosa mit den besagten Tugenden erkannten, die ihn zu solchem Werk befähigten, baten sie ihn darum – so ist dies zu verstehen.

විසුද්ධිමග්ගස්ස කරණං

Die Abfassung des Visuddhimagga

තෙසු තාව විසුද්ධිමග්ගං ආචරියබුද්ධඝොසො සඞ්ඝපාලත්ථෙරෙන අජ්ඣෙසිතො මහාවිහාරස්ස දක්ඛිණභාගෙ පධානඝරෙ මහානිගමස්සාමිනො පාසාදෙ වසන්තො අකාසි. එත්තාවතා ච ‘‘සො පනෙස විසුද්ධිමග්ගො කෙන කතො, කදා කතො, කත්ථ කතො, කස්මා කතො’’ති ඉමෙසං පඤ්හානමත්ථො විත්ථාරෙන විභාවිතො හොති.

Unter diesen Werken verfasste der Lehrer Buddhaghosa zuerst den Visuddhimagga auf Bitte des Theras Saṅghapāla, während er im Palast des Großbürgers im Padhanaghara-Klosterbezirk südlich des Mahāvihāra wohnte. Damit ist die Antwort auf die Fragen: „Wer hat diesen Visuddhimagga verfasst, wann wurde er verfasst, wo wurde er verfasst und warum wurde er verfasst?“ ausführlich dargelegt.

ඉදානි [Pg.38] කිමත්ථං කතොතිආදීනං පඤ්හානමත්ථං පකාසයිස්සාම. තත්ථ කිමත්ථං කතොති එතස්ස පන පඤ්හස්ස අත්ථො ආචරියෙනෙව පකාසිතො. කථං?

Nun wollen wir die Antwort auf Fragen wie „Zu welchem Zweck wurde er verfasst?“ darlegen. Die Antwort auf die Frage „Zu welchem Zweck wurde er verfasst?“ hat der Lehrer selbst erklärt. Wie?

‘‘සුදුල්ලභං ලභිත්වාන, පබ්බජ්ජං ජිනසාසනෙ;

සීලාදිසඞ්ගහං ඛෙමං, උජුං මග්ගං විසුද්ධියා.

„Nachdem sie das im Orden des Siegers so schwer zu erlangende Mönchsleben erlangt haben, [suchen Yogis] den sicheren, geraden Pfad zur Reinheit, der in Tugend und so weiter zusammengefasst ist.

යථාභූතං අජානන්තා, සුද්ධිකාමාපි යෙ ඉධ;

විසුද්ධිං නාධිගච්ඡන්ති, වායමන්තාපි යොගිනො.

Die Yogis hier, die diesen Pfad nicht der Wirklichkeit entsprechend kennen, erlangen, obwohl sie nach Reinheit streben und sich anstrengen, die Reinheit nicht.

තෙසං පාමොජ්ජකරණං, සුවිසුද්ධවිනිච්ඡයං;

මහාවිහාරවාසීනං, දෙසනානයනිස්සිතං.

Um diesen Freude zu bereiten, werde ich, gestützt auf die Darlegungsweise der Bewohner des Mahāvihāra, mit höchst reinen Entscheidungen,

විසුද්ධිමග්ගං භාසිස්සං, තං මෙ සක්කච්ච භාසතො;

විසුද්ධිකාමා සබ්බෙපි, නිසාමයථ සාධවො’’ති.

den „Weg zur Reinheit“ (Visuddhimagga) verkünden. Ihr alle, die ihr nach Reinheit strebt, ihr Edlen, hört mir aufmerksam zu, während ich ihn darlege!“

තස්මා එස විසුද්ධිමග්ගො විසුද්ධිසඞ්ඛාතනිබ්බානකාමානං සාධුජනානං සීලසමාධිපඤ්ඤාසඞ්ඛාතස්ස විසුද්ධිමග්ගස්ස යාථාවතො ජානනත්ථාය කතොති පධානප්පයොජනවසෙන වෙදිතබ්බො. අප්පධානප්පයොජනවසෙන පන චතූසු ආගමට්ඨකථාසු ගන්ථසල්ලහුකභාවත්ථායපි කතොති වෙදිතබ්බො. තථා හි වුත්තං ආගමට්ඨකථාසු –

Daher ist dieser Visuddhimagga als verfasst zu verstehen, um den edlen Menschen, die das Erlöschen (Nibbāna) ersehnen, das auch als Reinheit bezeichnet wird, die wahre Natur des Weges zur Reinheit – bestehend aus Tugend, Sammlung und Weisheit – verständlich zu machen; dies ist als der Hauptzweck anzusehen. Als Nebenzweck ist er zu verstehen als verfasst, um die Kommentare zu den vier Āgamas im Umfang zu entlasten. Denn so wurde in den Āgama-Kommentaren gesagt:

‘‘මජ්ඣෙ විසුද්ධිමග්ගො, එස චතුන්නම්පි ආගමානඤ්හි;

ඨත්වා පකාසයිස්සති, තත්ථ යථාභාසිතමත්ථං;

ඉච්චෙව මෙ කතො’’ති.

„Inmitten der vier Āgamas stehend, wird dieser Visuddhimagga deren dort dargelegte Bedeutung erklären; eben in dieser Absicht habe ich ihn verfasst.“

තන්නිස්සයො

Seine Grundlage

කිං නිස්සාය කතොති එතස්සපි පඤ්හස්ස අත්ථො ආචරියෙනෙව පකාසිතො. වුත්තඤ්හි එත්ථ ගන්ථාරම්භෙ –

Worauf gestützt wurde er verfasst? Auch die Antwort auf diese Frage hat der Lehrer selbst erklärt. So wurde zu Beginn dieses Werkes gesagt:

‘‘මහාවිහාරවාසීනං, දෙසනානයනිස්සිත’’න්ති.

„Gestützt auf die Darlegungsweise der Bewohner des Mahāvihāra.“

තථා නිගමනෙපි –

Ebenso im Epilog:

‘‘තෙසං සීලාදිභෙදානං, අත්ථානං යො විනිච්ඡයො;

පඤ්චන්නම්පි නිකායානං, වුත්තො අට්ඨකථානයෙ.

„Die Bestimmung jener nach Tugend und so weiter gegliederten Bedeutungen der fünf Nikāyas wurde in der Methode der Kommentare dargelegt.

සමාහරිත්වා තං සබ්බං, යෙභුය්‍යෙන සනිච්ඡයො;

සබ්බසඞ්කරදොසෙහි, මුත්තො යස්මා පකාසිතො’’ති.

Indem all dies zusammengetragen und größtenteils mit klaren Entscheidungen dargelegt wurde, ist es frei von jeglichen Fehlern der Vermischung und Verwirrung offenbart worden.“

ඉමිනා [Pg.39] පන වචනෙන අයමත්ථො පාකටො හොති – ‘‘විසුද්ධිමග්ගං කුරුමානො ආචරියො මහාවිහාරවාසීනං දෙසනානයසඞ්ඛාතා පඤ්චන්නම්පි නිකායානං පොරාණට්ඨකථායො නිස්සාය තාසු වුත්තං ගහෙතබ්බං සබ්බං විනිච්ඡයං සමාහරිත්වා අකාසී’’ති. තස්මා යා යා එත්ථ පදවණ්ණනා වා විනිච්ඡයො වා සාධකවත්ථු වා දස්සීයති, තං සබ්බං තස්ස තස්ස නිද්ධාරිතපාළිපදස්සනිකායසංවණ්ණනාභූතාය පොරාණසීහළට්ඨකථාතො ආනෙත්වා භාසාපරිවත්තනවසෙනෙව දස්සිතන්ති වෙදිතබ්බං. අයම්පි හි විසුද්ධිමග්ගො න කෙවලං අත්තනො ඤාණප්පභාවෙන කතො, විසුං පකරණභාවෙන ච, අථ ඛො චතුන්නම්පි ආගමට්ඨකථානං අවයවභාවෙනෙව කතො. වුත්තඤ්හි තාසං නිගමනෙ –

Durch diese Aussage wird folgende Bedeutung deutlich: „Der Lehrer, der den Visuddhimagga verfasste, tat dies, indem er sich auf die alten Kommentare der fünf Nikāyas stützte, welche die Lehrweise der Bewohner des Mahāvihāra darstellen, und alle darin enthaltenen annehmbaren Entscheidungen zusammentrug.“ Daher ist zu verstehen, dass jede Worterklärung, jede Entscheidung oder jede Beispielsgeschichte, die hier dargelegt wird, ausschließlich dadurch dargestellt wird, dass sie aus den alten singhalesischen Kommentaren, welche die Erläuterungen zu den jeweiligen im Pāli-Text dargelegten Nikāyas darstellen, herbeigeholt und im Wege der Übersetzung übertragen wurde. Denn auch dieser Visuddhimagga wurde nicht allein durch die eigene Geisteskraft und als ein separates Werk verfasst, sondern vielmehr als ein Bestandteil der Kommentare zu den vier Āgamas. Denn im Epilog dieser heißt es:

‘‘එකූනසට්ඨිමත්තො, විසුද්ධිමග්ගොපි භාණවාරෙහි;

අත්ථප්පකාසනත්ථාය, ආගමානං කතො යස්මා.

„Da auch der Visuddhimagga, der im Umfang neunundfünfzig Rezitationseinheiten umfasst, verfasst wurde, um die Bedeutung der Āgamas zu erklären,

තස්මා තෙන සහායං, අට්ඨකථා භාණවාරගණනාය;

සුපරිමිතපරිච්ඡින්නං, චත්තාලීසසතං හොතී’’තිආදි.

daher beläuft sich dieser Kommentar zusammen mit jenem, wenn man die Anzahl der Rezitationseinheiten genau berechnet und abgrenzt, auf einhundertvierzig Rezitationseinheiten.“ und so weiter.

යා පන විසුද්ධිමග්ගෙ මග්ගාමග්ගඤාණදස්සනවිසුද්ධිනිද්දෙසෙ ‘‘අයං තාව විසුද්ධිකථායං නයො. අරියවංසකථායං පනා’’තිආදිනා ද්වෙ කථා වුත්තා, තාපි මහාවිහාරවාසීනං දෙසනානයෙ අන්තොගධා ඉමස්ස විසුද්ධිමග්ගස්ස නිස්සයායෙවාති වෙදිතබ්බාති.

Was ferner jene zwei Abhandlungen betrifft, die im Visuddhimagga in der Darlegung der Reinheit der Erkenntnis und Schau von Pfad und Nicht-Pfad mit den Worten: „Dies ist zunächst die Methode in der Abhandlung über die Reinheit; in der Abhandlung über die edle Dynastie aber...“ usw. erwähnt werden: Es ist zu verstehen, dass auch diese in der Lehrweise der Bewohner des Mahāvihāra enthalten sind und eben die Quellen dieses Visuddhimagga darstellen.

තක්කරණප්පකාරො

Die Art und Weise seiner Abfassung

කෙන පකාරෙන කතොති එත්ථ අනන්තරපඤ්හෙ වුත්තප්පකාරෙනෙව කතො. තථා හි ආචරියො සංයුත්තනිකායතො

Auf die Frage: „Auf welche Weise wurde er verfasst?“, lautet die Antwort, dass er genau auf die in der vorangegangenen Frage beschriebene Weise verfasst wurde. Denn der Lehrer hat aus dem Saṃyuttanikāya...

‘‘සීලෙ පතිට්ඨාය නරො සපඤ්ඤො, චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවයං;

ආතාපී නිපකො භික්ඛු, සො ඉමං විජටයෙ ජට’’න්ති –

„Ein weiser Mensch, fest in der Tugend gegründet, der Geist und Weisheit entfaltet, ein eifriger, kluger Mönch – dieser mag dieses Gewirr entwirren“ –

ඉමං ගාථං පඨමං දස්සෙත්වා තත්ථ පධානවසෙන වුත්තා සීලසමාධිපඤ්ඤායො විසුං විසුං විත්ථාරතො විභජිත්වා අකාසි. එවං කුරුමානො ච පඤ්චහිපි නිකායෙහි සීලසමාධිපඤ්ඤාපටිසංයුත්තානි සුත්තපදානි උද්ධරිත්වා තෙසං අත්ථඤ්ච සීහළට්ඨකථාහි භාසාපරිවත්තනවසෙන දස්සෙත්වා තාසු වුත්තානි සීහළිකවත්ථූනි ච විනිච්ඡයෙ ච පකාසෙසි. විසෙසතො පන තස්මිං [Pg.40] කාලෙ පාකටා සකසමයවිරුද්ධා සමයන්තරා ච බහූසු ඨානෙසු දස්සෙත්වා සහෙතුකං පටික්ඛිත්තා. කථං?

indem er diesen Vers zuerst darlegte, hat er die darin hauptsächlich erwähnten Aspekte von Tugend, Sammlung und Weisheit jeweils im Einzelnen ausführlich analysiert und dargelegt. Während er dies tat, entnahm er den fünf Nikāyas Sutta-Passagen, die sich auf Tugend, Sammlung und Weisheit beziehen, erklärte deren Bedeutung im Wege der Übersetzung aus den singhalesischen Kommentaren und legte die darin erwähnten singhalesischen Geschichten sowie die Entscheidungen dar. Insbesondere aber zeigte er an vielen Stellen andere, zu jener Zeit bekannte Lehrmeinungen auf, die im Widerspruch zur eigenen Lehre standen, und wies sie unter Angabe von Gründen zurück. Wie?

තත්ථ හි චරියාවණ්ණනායං ‘‘තත්‍ර පුරිමා තාව තිස්සො චරියා පුබ්බාචිණ්ණනිදානා ධාතුදොසනිදානා චාති එකච්චෙ වදන්ති. පුබ්බෙ කිර ඉට්ඨප්පයොගසුභකම්මබහුලො රාගචරිතො හොති, සග්ගා වා චවිත්වා ඉධූපපන්නො. පුබ්බෙ ඡෙදනවධබන්ධනවෙරකම්මබහුලො දොසචරිතො හොති, නිරයනාගයොනීහි වා චවිත්වා ඉධූපපන්නො. පුබ්බෙ මජ්ජපානබහුලො සුතපරිපුච්ඡාවිහීනො ච මොහචරිතො හොති, තිරච්ඡානයොනියා වා චවිත්වා ඉධූපපන්නොති එවං පුබ්බාචිණ්ණනිදානාති වදන්ති. ද්වින්නං පන ධාතූනං උස්සන්නත්තා පුග්ගලො මොහචරිතො හොති පථවීධාතුයා ච ආපොධාතුයා ච. ඉතරාසං ද්වින්නං උස්සන්නත්තා දොසචරිතො. සබ්බාසං සමත්තා පන රාගචරිතොති. දොසෙසු ච සෙම්හාධිකො රාගචරිතො හොති. වාතාධිකො මොහචරිතො. සෙම්හාධිකො වා මොහචරිතො. වාතාධිකො රාගචරිතොති එවං ධාතුදොසනිදානාති වදන්තී’’ති එකච්චෙවාදං දස්සෙත්වා සො ‘‘තත්ථ යස්මා පුබ්බෙ ඉට්ඨප්පයොගසුභකම්මබහුලාපි සග්ගා චවිත්වා ඉධූපපන්නාපි ච න සබ්බෙ රාගචරිතානෙව හොන්ති, න ඉතරෙ වා දොසමොහචරිතා. එවං ධාතූනඤ්ච යථාවුත්තෙනෙව නයෙන උස්සදනියමො නාම නත්ථි. දොසනියමෙ ච රාගමොහද්වයමෙව වුත්තං, තම්පි ච පුබ්බාපරවිරුද්ධමෙව. තස්මා සබ්බමෙතං අපරිච්ඡින්නවචන’’න්ති පටික්ඛිත්තො. තං පරමත්ථමඤ්ජූසාය නාම විසුද්ධිමග්ගමහාටීකායං ‘‘එකච්චෙති උපතිස්සත්ථෙරං සන්ධායාහ, තෙන හි විමුත්තිමග්ගෙ තථා වුත්ත’’න්තිආදිනා වණ්ණිතං.

Denn dort, in der Erklärung des Charakters, wird die Ansicht einiger Lehrer wie folgt dargelegt: „Dort sagen einige, dass die ersten drei Charaktertypen ihre Ursache in früheren Gewohnheiten oder in den Elementen und Körpersäften haben. Es heißt, wer in der Vergangenheit reich an heilsamen Bestrebungen und guten Taten war oder aus dem Himmel herabstieg und hier wiedergeboren wurde, sei von gierigem Charakter. Wer in der Vergangenheit reich an Handlungen des Abschneidens, Tötens, Fesselns und an Feindschaft war oder aus den Höllen oder dem Schoß der Nāgas herabstieg und hier wiedergeboren wurde, sei von zornigem Charakter. Wer in der Vergangenheit viel Alkohol trank und dem es an Lernen und Nachfragen mangelte oder wer aus dem Tierschoß herabstieg und hier wiedergeboren wurde, sei von verblendetem Charakter. So sagen sie, dass frühere Gewohnheiten die Ursache seien. Aufgrund des Überwiegens von zwei Elementen, nämlich des Erdelements und des Wasserelements, sei eine Person von verblendetem Charakter. Aufgrund des Überwiegens der anderen beiden Elemente sei sie von zornigem Charakter. Aufgrund der Ausgewogenheit aller vier Elemente sei sie von gierigem Charakter. Unter den Körpersäften sei derjenige mit Schleimüberschuss von gierigem Charakter, derjenige mit Windüberschuss von verblendetem Charakter. Oder derjenige mit Schleimüberschuss sei von verblendetem Charakter, derjenige mit Windüberschuss von gierigem Charakter. So sagen sie, dass die Elemente und Körpersäfte die Ursache seien.“ Nachdem diese Ansicht dargelegt wurde, wurde sie mit den Worten zurückgewiesen: „Da dort selbst diejenigen, die in der Vergangenheit reich an heilsamen Bestrebungen und guten Taten waren, oder jene, die aus dem Himmel herabstiegen und hier wiedergeboren wurden, nicht alle ausnahmslos von gierigem Charakter sind, und die anderen nicht ausnahmslos von zornigem oder verblendetem Charakter; ebenso gibt es bei den Elementen wie der Erde nach der eben genannten Methode keine solche feste Regel des Überwiegens; und bei der Zuordnung nach Körpersäften wurden nur Gier und Verblendung genannt, und auch dies steht im Widerspruch zueinander – darum ist dies alles eine ungenaue Aussage.“ Dies wird im Paramatthamañjūsā, dem großen Kommentar zum Visuddhimagga, wie folgt erklärt: „Mit dem Wort ‚einige‘ bezieht er sich auf den Thera Upatissa, denn dieser hat es im Vimuttimagga auf diese Weise dargelegt“ und so weiter.

විමුත්තිමග්ගපකරණං

Das Werk Vimuttimagga

කො සො විමුත්තිමග්ගො නාම? විසුද්ධිමග්ගො විය සීලසමාධිපඤ්ඤානං විසුං විසුං විභජිත්වා දීපකො එකො පටිපත්තිගන්ථො. තත්ථ හි –

Was ist dieser sogenannte Vimuttimagga? Er ist, ähnlich wie der Visuddhimagga, ein Werk über die Praxis, das Tugend, Sammlung und Weisheit jeweils im Einzelnen analysiert und darlegt. Denn darin...

‘‘සීලං සමාධි පඤ්ඤා ච, විමුත්ති ච අනුත්තරා;

අනුබුද්ධා ඉමෙ ධම්මා, ගොතමෙන යසස්සිනා’’ති –

„Tugend, Sammlung, Weisheit und die unübertreffliche Befreiung – diese Dinge wurden vom ruhmreichen Gotama vollständig erkannt.“ –

ඉමං [Pg.41] ගාථං පඨමං දස්සෙත්වා තදත්ථවණ්ණනාවසෙන සීලසමාධිපඤ්ඤාවිමුත්තියො විසුං විසුං විභජිත්වා දීපිතා. සො පන ගන්ථො ඉදානි චිනරට්ඨෙයෙව දිට්ඨො, චිනභාසාය ච පරිවත්තිතො (1048-බු-ව) සඞ්ඝපාලෙන නාම භික්ඛුනා. කෙන පන සො කුතො ච තත්ථ ආනීතොති න පාකටමෙතං. තස්ස පන සඞ්ඝපාලස්ස ආචරියො ගුණභද්‍රො නාම මහායානිකො භික්ඛු මජ්ඣිමඉන්දියදෙසිකො, සො ඉන්දියරට්ඨතො චිනරට්ඨං ගච්ඡන්තො පඨමං සීහළදීපං ගන්ත්වා තතො (978-බු-ව) චිනරට්ඨං ගතො. තදා සො තෙන ආනීතො භවෙය්‍ය.

Nachdem dieser Vers zuerst dargelegt wurde, wurden im Wege der Erklärung seiner Bedeutung Tugend, Sammlung, Weisheit und Befreiung jeweils im Einzelnen analysiert und dargelegt. Dieses Werk ist jedoch heute nur im Land China zu finden und wurde im Jahr 1048 nach dem Nirvāṇa Buddhas von einem Mönch namens Saṅghapāla in die chinesische Sprache übersetzt. Von wem und von woher es dorthin gebracht wurde, ist nicht bekannt. Der Lehrer dieses Saṅghapāla jedoch, ein Mahāyāna-Mönch namens Guṇabhadra aus Zentralindien, reiste, als er von Indien nach China zog, zuerst nach Sri Lanka und ging von dort im Jahr 978 nach dem Nirvāṇa Buddhas nach China. Zu jener Zeit könnte es von ihm dorthin gebracht worden sein.

තස්මිඤ්හි විමුත්තිමග්ගෙ පුබ්බාචිණ්ණනිදානදස්සනං ධාතුනිදානදස්සනඤ්ච යථෙව විසුද්ධිමග්ගෙ එකච්චෙවාදො, තථෙවාගතං. දොසනිදානදස්සනෙ පන ‘‘සෙම්හාධිකො රාගචරිතො, පිත්තාධිකො දොසචරිතො, වාතාධිකො මොහචරිතො. සෙම්හාධිකො වා මොහචරිතො, වාතාධිකො රාගචරිතො’’ති තිණ්ණම්පි රාගදොසමොහානං දොසනියමො වුත්තො. ආචරියබුද්ධඝොසෙන දිට්ඨවිමුත්තිමග්ගපොත්ථකෙ පන ‘‘පිත්තාධිකො දොසචරිතො’’ති පාඨො ඌනො භවෙය්‍ය.

In jenem Vimuttimagga ist nämlich die Darstellung der Ursache in früheren Gewohnheiten und die Darstellung der Ursache in den Elementen genau so überliefert, wie es im Visuddhimagga als Ansicht einiger Lehrer dargestellt wird. In der Darstellung der Ursache in den Körpersäften jedoch wird die Zuordnung für alle drei, d.h. Gier, Zorn und Verblendung, wie folgt dargelegt: „Derjenige mit Schleimüberschuss ist von gierigem Charakter, derjenige mit Gallenüberschuss ist von zornigem Charakter, derjenige mit Windüberschuss ist von verblendetem Charakter. Oder derjenige mit Schleimüberschuss ist von verblendetem Charakter, derjenige mit Windüberschuss ist von gierigem Charakter.“ In dem Manuskript des Vimuttimagga jedoch, das dem Lehrer Buddhaghosa vorlag, dürfte die Passage „derjenige mit Gallenüberschuss ist von zornigem Charakter“ gefehlt haben.

අඤ්ඤානිපි බහූනි විසුද්ධිමග්ගෙ පටික්ඛිත්තානි තත්ථ විමුත්තිමග්ගෙ ගහෙතබ්බභාවෙන දිස්සන්ති. කථං?

Auch viele andere, die im Visuddhimagga zurückgewiesen wurden, sind dort im Vimuttimagga als annehmbare Bedeutungen zu finden. Wie?

සීලනිද්දෙසෙ (1, 8-පිට්ඨෙ) ‘‘අඤ්ඤෙ පන සිරට්ඨො සීලත්ථො, සීතලත්ථො සීලත්ථොති එවමාදිනාපි නයෙනෙත්ථ අත්ථං වණ්ණයන්තී’’ති පටික්ඛිත්තො අත්ථොපි තත්ථ ගහෙතබ්බභාවෙන දිස්සති.

In der Darlegung der Tugend (S. 8) wird die dort zurückgewiesene Bedeutung: „Andere jedoch erklären hier die Bedeutung nach dieser Methode: ‚Die Bedeutung von Haupt ist die Bedeutung von Sīla; die Bedeutung von Kühlsein ist die Bedeutung von Sīla‘ und so weiter“ ebenfalls als annehmbare Bedeutung vorgefunden.

තථා ධුතඞ්ගනිද්දෙසෙ (1, 78-පිට්ඨෙ) ‘‘යෙසම්පි කුසලත්තිකවිනිමුත්තං ධුතඞ්ගං, තෙසං අත්ථතො ධුතඞ්ගමෙව නත්ථි, අසන්තං කස්ස ධුනනතො ධුතඞ්ගං නාම භවිස්සති, ධුතගුණෙ සමාදාය වත්තතීති වචනවිරොධොපි ච නෙසං ආපජ්ජති, තස්මා තං න ගහෙතබ්බ’’න්ති පටික්ඛිත්තං පඤ්ඤත්තිධුතඞ්ගම්පි තත්ථ දිස්සති. මහාටීකායං (1-104) පන ‘‘යෙසන්ති අභයගිරිවාසිකෙ සන්ධායාහ, තෙ හි ධුතඞ්ගං නාම පඤ්ඤත්තීති වදන්තී’’ති වණ්ණිතං.

Ebenso findet sich dort auch das als Begriff (paññatti) abgelehnte Dhutaṅga, das im Dhutaṅganiddesa (S. 78) zurückgewiesen wurde mit den Worten: „Selbst bei jenen [Lehrern], in deren Ansicht das Dhutaṅga aus der Triade des Heilsamen (kusalatika) herausfällt, existiert im absoluten Sinne (atthato) überhaupt kein Dhutaṅga. Wie soll ein Nichtexistierendes wegen des Abschüttelns [von Befleckungen] ‚Dhutaṅga‘ genannt werden? Zudem geraten sie in Widerspruch zu der Aussage: ‚Er praktiziert, indem er die Tugenden des Abschüttelns (dhutaguṇa) auf sich nimmt‘. Daher darf dies nicht akzeptiert werden.“ In der Mahāṭīkā (1, 104) wird dazu erklärt: „Mit ‚jenen‘ bezieht er sich auf die Bewohner des Abhayagiri-Vihāra; diese behaupten nämlich, das sogenannte Dhutaṅga sei bloß ein Begriff (paññatti).“

තථා පථවීකසිණනිද්දෙසෙ (1, 144) ‘‘පටිපදාවිසුද්ධි නාම සසම්භාරිකො උපචාරො, උපෙක්ඛානුබ්‍රූහනා නාම අප්පනා, සම්පහංසනා නාම [Pg.42] පච්චවෙක්ඛණාති එවමෙකෙ වණ්ණයන්තී’’තිආදිනා පටික්ඛිත්තඑකෙවාදොපි තත්ථ දිස්සති. මහාටීකායං (1, 172) පන ‘‘එකෙති අභයගිරිවාසිනො’’ති වණ්ණිතං.

Ebenso findet sich dort die Einzelmeinung (ekevāda), die im Pathavīkasiṇaniddesa (S. 144) zurückgewiesen wird mit den Worten: „Einige erklären es so: ‚Die Reinheit des Weges (paṭipadāvisuddhi) ist die Nachbarschaftskonzentration (upacāra) samt ihren vorbereitenden Faktoren; das Nähren des Gleichmuts (upekkhānubrūhanā) ist die Vollkonzentration (appanā); das Erfreuen (sampahaṃsanā) ist die rückblickende Betrachtung (paccavekkhaṇā)‘.“ In der Mahāṭīkā (1, 172) wird dazu erklärt: „Mit ‚einige‘ sind die Bewohner des Abhayagiri-Vihāra gemeint.“

තථා ඛන්ධනිද්දෙසෙ (2, 80-පිට්ඨෙ) ‘‘බලරූපං සම්භවරූපං ජාතිරූපං රොගරූපං එකච්චානං මතෙන මිද්ධරූප’’න්ති එවං අඤ්ඤානිපි රූපානි ආහරිත්වා පොරාණට්ඨකථායං තෙසං පටික්ඛිත්තභාවො පකාසිතො. මහාටීකායං ‘‘එකච්චානන්ති අභයගිරිවාසීන’’න්ති වණ්ණිතං. තෙසු ජාතිරූපං මිද්ධරූපඤ්ච විමුත්තිමග්ගෙ දස්සිතං. න කෙවලං දස්සනමත්තමෙව, අථ ඛො මිද්ධරූපස්ස අත්ථිභාවොපි ‘‘මිද්ධං නාම තිවිධං ආහාරජං උතුජං චිත්තජඤ්චාති. තෙසු චිත්තජමෙව නීවරණං හොති, සෙසා පන ද්වෙ අරහතොපි භවෙය්‍යු’’න්තිආදිනා සාධිතො.

Ebenso wird im Khandhaniddesa (S. 80) aufgezeigt, wie andere Materie-Arten (rūpa) angeführt und in der alten Atthakathā (porāṇaṭṭhakathā) verworfen werden: „Kraft-Materie (balarūpa), Entstehungs-Materie (sambhavarūpa), Geburt-Materie (jātirūpa), Krankheits-Materie (rogarūpa) und nach Ansicht einiger die Starrheits-Materie (middharūpa).“ In der Mahāṭīkā wird erklärt: „Mit ‚einiger‘ sind die Bewohner des Abhayagiri-Vihāra gemeint.“ Unter diesen werden Geburt-Materie (jātirūpa) und Starrheits-Materie (middharūpa) im Vimuttimagga dargelegt. Dies ist nicht bloß eine einfache Erwähnung, sondern die tatsächliche Existenz der Starrheits-Materie wird wie folgt begründet: „Es gibt drei Arten von Starrheit (middha): die nahrungsgeborene (āhāraja), die temperaturgeborene (utuja) und die geistgeborene (cittaja). Unter diesen ist nur die geistgeborene ein Hemmnis (nīvaraṇa); die verbleibenden zwei können jedoch selbst bei einem Arahant auftreten.“

එත්තාවතා ච විමුත්තිමග්ගෙ විසුද්ධිමග්ගෙන අසමානත්ථානං වුත්තභාවො ච අභයගිරිවාසීහි තස්ස ගන්ථස්ස පටිග්ගහිතභාවො ච සක්කා ඤාතුං. අඤ්ඤානිපි පන ඊදිසානි අසමානවචනානි බහූනි තත්ථ සංවිජ්ජන්තියෙව, තානි පන සබ්බානි න සක්කා ඉධ දස්සෙතුං.

Daraus lässt sich erkennen, dass im Vimuttimagga Erklärungen dargelegt sind, die von jenen des Visuddhimagga abweichen, und dass dieses Werk von den Bewohnern des Abhayagiri-Vihāra angenommen wurde. Es gibt dort noch viele andere solche abweichenden Aussagen, aber es ist unmöglich, sie alle hier darzustellen.

යෙභුය්‍යෙන පනස්ස කරණප්පකාරො විසුද්ධිමග්ගස්ස විය හොති. යා යා හි පාළි අභිධම්මවිභඞ්ගතො වා පටිසම්භිදාමග්ගතො වා අඤ්ඤසුත්තන්තෙහි වා ආනෙත්වා සාධකභාවෙන විසුද්ධිමග්ගෙ දස්සියති, තත්ථපි සා සා පාළි යෙභුය්‍යෙන දිස්සතෙව. තාසු කඤ්චිමත්තං උද්ධරිත්වා අනුමිනනත්ථාය දස්සයිස්සාම.

Im Allgemeinen jedoch gleicht die Art der Abfassung des Vimuttimagga der des Visuddhimagga. Die verschiedenen Pali-Passagen, die entweder aus dem Abhidhamma-Vibhaṅga, dem Paṭisambhidāmagga oder anderen Suttas herangezogen und im Visuddhimagga als Belege angeführt werden, finden sich größtenteils auch dort. Wir wollen einige wenige davon herausgreifen und darstellen, um einen Eindruck davon zu vermitteln.

යා විසුද්ධිමග්ගෙ (1, 47-පිට්ඨෙ) ‘‘පඤ්ච සීලානි පාණාතිපාතස්ස පහානං සීල’’න්තිආදිකා පටිසම්භිදාමග්ගපාළි දස්සිතා, සා විමුත්තිමග්ගෙපි දිස්සතෙව.

Die im Visuddhimagga (S. 47) angeführte Passage aus dem Paṭisambhidāmagga, beginnend mit: „Die fünf Tugendregeln; das Meiden des Tötens von Lebewesen ist Tugend (sīla)“, findet sich ebenso auch im Vimuttimagga.

යඤ්ච විසුද්ධිමග්ගෙ (1, 137-පිට්ඨෙ) ‘‘සමාධි කාමච්ඡන්දස්ස පටිපක්ඛො…පෙ… විචාරො විචිකිච්ඡායා’’ති වචනං පෙටකෙ වුත්තන්ති දස්සිතං, තඤ්ච තත්ථපි තථෙව දස්සෙත්වා ‘‘තිපෙටකෙ වුත්ත’’න්ති නිද්දිට්ඨං. තිපෙටකෙති නාමඤ්ච පෙටකොපදෙසමෙව සන්ධාය වුත්තං භවෙය්‍ය. තත්ථ හි විවිච්චෙව කාමෙහීති පාඨසංවණ්ණනායං ‘‘අලොභස්ස පාරිපූරියා කාමෙහි විවෙකො සම්පජ්ජති, අදොසස්ස. අමොහස්ස පාරිපූරියා අකුසලෙහි ධම්මෙහි විවෙකො [Pg.43] සම්පජ්ජතී’’ති පාඨස්ස තිපෙටකෙ වුත්තභාවො දස්සිතො. සො ච පාඨො පෙටකොපදෙසෙ (262-පිට්ඨෙ) ‘‘තත්ථ අලොභස්ස පාරිපූරියා විවිත්තො හොති කාමෙහී’’තිආදිනා දිස්සති.

Und die im Visuddhimagga (S. 137) angeführte Aussage: „Konzentration ist das Gegenmittel zur Sinneslust (kāmacchanda) ... usw. ... und das Überlegen (vicāra) ist das Gegenmittel zum Zweifel (vicikicchā)“, von der gesagt wird, sie stehe im Peṭaka, wird auch dort ebenso dargestellt, jedoch mit dem Verweis „im Tipeṭaka gesagt“. Mit der Bezeichnung „Tipeṭaka“ dürfte hier wohl das Peṭakopadesa gemeint sein. Denn in der Erklärung der Passage „vivicceva kāmehi“ (abgeschieden von Sinnlichkeit) wird gezeigt, dass die Textstelle: „Durch die Erfüllung der Gierlosigkeit (alobha) wird die Abgeschiedenheit von Sinnlichkeit erlangt, [durch die Erfüllung] der Hasslosigkeit [von Hass, und] durch die Erfüllung der Verblendungslosigkeit (amoha) wird die Abgeschiedenheit von unheilsamen Geisteszuständen erlangt“, im Tipeṭaka steht. Diese Textstelle findet sich im Peṭakopadesa (S. 262) in der Form: „Dabei ist er durch die Erfüllung der Gierlosigkeit abgeschieden von Sinnlichkeit (vivitto hoti kāmehi)“ usw.

යථා ච විසුද්ධිමග්ගෙ (1, 258-පිට්ඨෙ) ‘‘අයම්පි ඛො භික්ඛවෙ ආනාපානස්සතිසමාධි භාවිතො’’තිආදිකා පාළි මහාවග්ගසංයුත්තකතො ආනෙත්වා දස්සිතා, තථෙව තත්ථපි.

Und so wie im Visuddhimagga (S. 258) die Pali-Passage aus dem Mahāvagga des Saṃyutta-Nikāya angeführt wird, beginnend mit: „Auch diese Konzentration durch Atembetrachtung (ānāpānassatisamādhi), ihr Mönche, wenn sie entfaltet wird...“, so verhält es sich auch dort.

යථා ච විසුද්ධිමග්ගෙ (1, 272-පිට්ඨෙ) ‘‘අස්සාසාදිමජ්ඣපරියොසානං සතියා අනුගච්ඡතො’’තිආදි පාළි ච (1, 273-පිට්ඨෙ) කකචූපමපාළි ච පටිසම්භිදාමග්ගතො ආනෙත්වා දස්සිතා, තථෙව තත්ථපි.

Und so wie im Visuddhimagga (S. 272) die Pali-Passage „für jemanden, der dem Anfang, der Mitte und dem Ende des Einatmens mit Achtsamkeit folgt“ usw. sowie auf S. 273 das Kakacūpama-Gleichnis aus dem Paṭisambhidāmagga herangezogen und dargestellt werden, so verhält es sich auch dort.

යථා ච විසුද්ධිමග්ගෙ (2, 69-පිට්ඨෙ) ‘‘කතමා චින්තාමයා පඤ්ඤා’’තිආදිකා ච පාළි ‘‘තත්ථ කතමං ආයකොසල්ල’’න්තිආදිකා ච පාළි (2, 71-පිට්ඨෙ) ‘‘දුක්ඛෙ ඤාණං අත්ථපටිසම්භිදා’’තිආදිකා ච පාළි අභිධම්මවිභඞ්ගතො ආනෙත්වා දස්සිතා, තථෙව තත්ථපි. සබ්බාපි ච තත්ථ වුත්තා එකවිධදුවිධාදිපඤ්ඤාපභෙදකථා විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තකථාය යෙභුය්‍යෙන සමානායෙව.

Und so wie im Visuddhimagga (S. 69) die Pali-Passagen „Welches ist die durch Nachdenken erworbene Weisheit (cintāmayā paññā)?“ usw. und „Was ist dort das Geschick bezüglich des Fortschritts (āyakosalla)?“ usw. sowie auf S. 71 die Stelle „Das Wissen über das Leiden ist die analytische Wissensklarheit des Sinnes (atthapaṭisambhidā)“ usw. aus dem Vibhaṅga des Abhidhamma herangezogen und dargestellt werden, so verhält es sich auch dort. Auch die gesamte dort dargelegte Erklärung der Klassifikationen von Weisheit nach einfacher, zweifacher Art usw. stimmt im Wesentlichen mit der im Visuddhimagga überein.

‘‘යෙන චක්ඛුපසාදෙන, රූපානි මනුපස්සති;

පරිත්තං සුඛුමං එතං, ඌකාසිරසමූපම’’න්ති –

„Durch jene Sehempfindlichkeit (cakkhupasāda), mittels derer man Formen sieht – diese ist winzig und fein, vergleichbar mit dem Kopf einer Laus.“

අයම්පි ගාථා විමුත්තිමග්ගෙපි ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන භාසිතභාවෙනෙව දස්සිතා. ඌකාසිරසමූපමන්ති පදං පන ඌකාසමූපමන්ති තත්ථ දිස්සති, තඤ්ච පරම්පරලෙඛකානං පමාදලෙඛමත්තමෙව සියා.

Auch diese Strophe wird im Vimuttimagga als vom ehrwürdigen Thera Sāriputta gesprochen dargestellt. Das Wort „ūkāsirasamūpamaṃ“ (dem Kopf einer Laus gleich) erscheint dort jedoch als „ūkāsamūpamaṃ“, was bloß auf einen Schreibfehler (pamādalekha) aufeinanderfolgender Abschreiber zurückzuführen sein dürfte.

චතූසු සච්චෙසු විසුද්ධිමග්ගෙ විය වචනත්ථතො ලක්ඛණතො අනූනාධිකතො කමතො අන්තොගධානං පභෙදතො උපමාතො ච විනිච්ඡයො දස්සිතො, සො ච යෙභුය්‍යෙන විසුද්ධිමග්ගෙන සමානොයෙව.

Bei der Darlegung der vier Wahrheiten wird in jenem Werk – ebenso wie im Visuddhimagga – eine Untersuchung hinsichtlich der Wortbedeutung (vacanattha), der Merkmale (lakkhaṇa), der Vollständigkeit (weder zu wenig noch zu viel), der Reihenfolge (kama), der Unterteilungen der darin enthaltenen Phänomene und der Gleichnisse dargelegt. Diese Darstellung stimmt im Wesentlichen mit dem Visuddhimagga überein.

යථා ච විසුද්ධිමග්ගෙ (2, 242-245) සම්මසනඤාණකථායං පඤ්චන්නං ඛන්ධානං අතීතාදිඑකාදසවිධෙන ච අනිච්චාදිලක්ඛණත්තයෙන ච විසුං විසුං සම්මසනනයො දස්සිතො, තථෙව තත්ථපි. චක්ඛාදිජරාමරණපරියොසානෙසු පන ධම්මෙසු ධම්මවිචාරපරියොසානානං සට්ඨියා එව ධම්මානං අනිච්චාදිලක්ඛණත්තයෙන සම්මසනනයො තත්ථ දස්සිතො.

Und so wie im Visuddhimagga (S. 242–245) bei der Erklärung der Betrachtungserkenntnis (sammasanañāṇa) die Methode dargelegt wird, die pfünf Daseinsgruppen (khandha) jeweils nach den elf Aspekten (wie vergangen usw.) und nach den drei Merkmalen (wie Unbeständigkeit usw.) einzeln zu betrachten, so verhält es sich auch dort. Jedoch wird dort unter den Phänomenen, die beim Auge beginnen und bei Altern-und-Tod enden, nur die Methode zur Betrachtung von sechzig Phänomenen, die mit der Untersuchung von Phänomenen (dhammavicāra) enden, nach den drei Merkmalen wie Unbeständigkeit usw. dargelegt.

විසුද්ධිමග්ගෙ [Pg.44] පන දිට්ඨිවිසුද්ධිනිද්දෙසෙ (2, 230-232-පිට්ඨෙසු) වුත්තා ‘‘යමකං නාමරූපඤ්ච…පෙ… උභො භිජ්ජන්ති පච්චයා’’ති ගාථා ච, ‘‘න චක්ඛුතො ජායරෙ’’තිආදිකා ඡ ගාථායො ච, ‘‘න සකෙන බලෙන ජායරෙ’’තිආදිකා ඡ ගාථායො ච විමුත්තිමග්ගෙ භඞ්ගානුපස්සනාඤාණකථායං දස්සිතා. තාසු අප්පමත්තකොයෙව පාඨභෙදො දිස්සති.

Die im Visuddhimagga im Kapitel über die Reinheit der Ansicht (S. 230–232) angeführten Verse wie: „Das Paar von Geist und Körper ... usw. ... beide zerfallen durch Bedingungen“, sowie die sechs Verse beginnend mit: „Sie entstehen nicht aus dem Auge...“ und die sechs Verse beginnend mit: „Sie entstehen nicht aus eigener Kraft...“, werden im Vimuttimagga im Kapitel über das Wissen der Betrachtung des Vergehens (bhaṅgānupassanāñāṇa) dargelegt. In diesen zeigt sich nur eine geringfügige Textabweichung (pāṭhabheda).

විසුද්ධිමග්ගෙ (2, 261-2-පිට්ඨෙසු) අරූපසත්තකෙසු අරියවංසකථානයෙන වුත්තො කලාපතො ච යමකතො ච සම්මසනනයො විමුත්තිමග්ගෙ එත්ථෙව භඞ්ගානුපස්සනාඤාණකථායං දස්සිතො.

Die im Visuddhimagga (S. 261–262) bei den sieben Gruppen der immateriellen Phänomene (arūpasattaka) nach der Methode der Ariyavaṃsa-Erklärung dargelegte Weise der Betrachtung nach Gruppen (kalāpato) und nach Paaren (yamakato) wird im Vimuttimagga genau hier im Kapitel über das Wissen der Betrachtung des Vergehens (bhaṅgānupassanāñāṇa) dargelegt.

විමුත්තිමග්ගෙ බුද්ධානුස්සතිකථායං ලොකවිදූති පදස්ස අත්ථවණ්ණනායං සත්තලොකසඞ්ඛාරලොකවසෙන ද්වෙයෙව ලොකා දස්සිතා, න පන ඔකාසලොකො යථා විසුද්ධිමග්ගෙ (1, 199-200-පිට්ඨෙසු).

Im Vimuttimagga werden in der Sinnerklärung des Wortes „lokavidū“ im Abschnitt über die Vergegenwärtigung des Buddha (buddhānussatikathā) nur zwei Welten dargestellt, nämlich die Welt der Lebewesen (sattaloka) und die Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka), nicht aber die Welt des Raumes (okāsaloka), wie es im Visuddhimagga (auf den Seiten 1, 199–200) der Fall ist.

එත්තාවතා ච විමුත්තිමග්ගො නාම ගන්ථො කීදිසොති සක්කා අනුමිනිතුං. සො පන යථා න මහාවිහාරවාසීනං ගන්ථො හොති, එවං මහායානිකානම්පි න හොතියෙව ථෙරවාදපිටකමෙව නිස්සාය කතභාවතො. යස්මා පන තත්ථ න කිඤ්චිපි සීහළදීපිකං නාමං වා ථෙරවාදො වා දිස්සති, තස්මා සො සීහළදීපෙ කතගන්ථොපි න හොති. ඉන්දියරට්ඨිකං පන නාමඤ්ච වොහාරො ච තත්ථ බහූසු ඨානෙසු දිස්සති, තස්මා ඉන්දියරට්ඨෙ කතගන්ථොව භවෙය්‍ය. යස්මා චස්ස පෙටකොපදෙසං නිස්සිතභාවො බහූසු ඨානෙසු දිස්සති, විසෙසතො පන මිද්ධරූපස්ස අත්ථිභාවො ච, අරහතොපි තස්ස අත්ථිභාවො ච තමෙව නිස්සාය දස්සීයති, පටිසම්භිදාමග්ගගණ්ඨිපදෙ ච පෙටකෙති පදස්ස අත්ථවණ්ණනායං ‘‘සුත්තන්තපිටකත්ථාය අට්ඨකථා පෙටකං මහිසාසකානං ගන්ථො’’ති වණ්ණිතො. තස්මා එසො විමුත්තිමග්ගො මහිසාසකනිකායිකෙන කතො භවෙය්‍යාති අම්හාකං මති.

Hieraus lässt sich folgern, was für ein Werk das sogenannte Vimuttimagga ist. So wie es kein Werk der Bewohner des Mahāvihāra ist, so ist es auch keines der Mahāyānika-Schule, da es unter ausschließlicher Bezugnahme auf das Theravāda-Piṭaka verfasst wurde. Da dort jedoch weder irgendein ceylonesischer Name noch der Begriff Theravāda erscheint, ist es auch kein in Ceylon verfasstes Werk. Da dort an vielen Stellen indische Namen und Bezeichnungen vorkommen, dürfte es in Indien verfasst worden sein. Da sich zudem an vielen Stellen seine Abhängigkeit vom Peṭakopadesa zeigt, insbesondere da die Existenz einer Form der Trägheit (middharūpa) und deren Vorhandensein selbst bei einem Arahant unter Bezugnahme auf dieses Werk dargelegt wird, und im Paṭisambhidāmaggagaṇṭhipada bei der Erklärung des Wortes „peṭaka“ gesagt wird: „Das Peṭaka ist der Kommentar zum Zwecke des Suttantapiṭaka, ein Werk der Mahisāsaka“, so ist es unsere Ansicht, dass dieses Vimuttimagga von einem Angehörigen der Mahisāsaka-Schule verfasst worden sein muss.

නිස්සයට්ඨකථාවිභාවනා

Darlegung der zugrunde gelegten Kommentare (Nissaya-Aṭṭhakathā)

විසුද්ධිමග්ගො පන න කෙවලං පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරෙනෙව කතො, අථ ඛො වුච්චමානප්පකාරෙනාපි. තථා හි ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරො පොරාණට්ඨකථාහි සමාහරිත්වා භාසාපරිවත්තනවසෙන දස්සෙන්තොපි යා යා අත්ථවණ්ණනා [Pg.45] වා විනිච්ඡයො වා සංසයිතබ්බො හොති, තත්ථ තත්ථ විනයට්ඨකථායං වුත්තන්ති වා (1, 263), විනයට්ඨකථාසු වුත්තං, මජ්ඣිමට්ඨකථාසු පනාති වා (1, 70), අඞ්ගුත්තරභාණකාති වා (1, 72), අට්ඨකථාචරියානං මතානුසාරෙන විනිච්ඡයොති වා (1, 99), වුත්තම්පි චෙතං අට්ඨකථාසූති වා (1, 118), තං අට්ඨකථාසු පටික්ඛිත්තන්ති වා (1, 134), දීඝභාණකසංයුත්තභාණකානං මතන්ති වා, මජ්ඣිමභාණකා ඉච්ඡන්තීති වා (1, 267), අට්ඨකථාසු විනිච්ඡයොති වා, එවං තාව දීඝභාණකා, මජ්ඣිමභාණකා පනාහූති වා (1, 277), අඞ්ගුත්තරට්ඨකථායං පන…පෙ… අයං කමො වුත්තො, සො පාළියා න සමෙතීති වා (1, 309), එවං තාව මජ්ඣිමභාණකා, සංයුත්තභාණකා පනාති වා (2, 62), සංයුත්තට්ඨකථායං වුත්තන්ති වා (2, 63), අට්ඨකථායං පනාති වා (2, 80) එවං තංතංඅත්ථවණ්ණනාවිනිච්ඡයානං නිස්සයම්පි විභාවෙත්වා පච්ඡිමජනානං උප්පජ්ජමානසංසයං විනොදෙන්තොයෙව තෙ දස්සෙසි.

Der Visuddhimagga wurde jedoch nicht nur auf die zuvor erwähnte Weise verfasst, sondern auch in der im Folgenden beschriebenen Weise. Denn obwohl der ehrwürdige Lehrer Buddhaghosa ihn durch Zusammentragen aus den alten Kommentaren im Wege der Übersetzung darstellte, zeigte er bei jeder Sinnerklärung oder Entscheidung, die zweifelhaft sein könnte, die jeweilige Quelle auf, um die Zweifel künftiger Generationen zu zerstreuen, indem er an den entsprechenden Stellen angab: „Im Vinaya-Kommentar wird gesagt“ (1, 263); „In den Vinaya-Kommentaren wird gesagt, in den Majjhima-Kommentaren hingegen...“ (1, 70); „Die Aṅguttara-Rezitatoren [sagen]“ (1, 72); „Eine Entscheidung gemäß der Auffassung der Kommentar-Lehrer“ (1, 99); „Dies wurde auch in den Kommentaren gesagt“ (1, 118); „Dies wurde in den Kommentaren zurückgewiesen“ (1, 134); „Die Auffassung der Dīgha-Rezitatoren und Saṃyutta-Rezitatoren“ oder „Die Majjhima-Rezitatoren befürworten dies“ (1, 267); „Eine Entscheidung in den Kommentaren“ oder „So sagen zunächst die Dīgha-Rezitatoren, die Majjhima-Rezitatoren hingegen sagen...“ (1, 277); „Im Aṅguttara-Kommentar aber... [und so weiter] ... ist diese Reihenfolge überliefert, doch sie stimmt nicht mit dem kanonischen Text (Pāḷi) überein“ (1, 309); „So sagen zunächst die Majjhima-Rezitatoren, die Saṃyutta-Rezitatoren hingegen...“ (2, 62); „Im Saṃyutta-Kommentar wird gesagt“ (2, 63); oder „Im Kommentar aber...“ (2, 80). Auf diese Weise legte er die Quellen der jeweiligen Sinnerklärungen und Entscheidungen dar.

තෙනිමස්ස විසුද්ධිමග්ගස්ස කරණකාලෙ සබ්බාපි සීහළට්ඨකථායො ආචරියස්ස සන්තිකෙ සන්තීති ච, පුබ්බෙයෙව තා ආචරියෙන සීහළත්ථෙරානං සන්තිකෙ සුතාති ච, තාහි ගහෙතබ්බං සබ්බං ගහෙත්වා අයං විසුද්ධිමග්ගො ආචරියෙන ලිඛිතොති ච අයමත්ථො අතිවිය පාකටො හොති. තස්මා යං මහාවංසෙ –

Daraus geht ganz deutlich hervor, dass sich zur Zeit der Abfassung dieses Visuddhimagga alle ceylonesischen Kommentare im Besitz des Lehrers befanden, dass der Lehrer diese bereits zuvor von den ceylonesischen Theras gehört hatte und dass dieser Visuddhimagga vom Lehrer verfasst wurde, indem er alles, was aus ihnen zu entnehmen war, übernahm. Daher ist das, was im Mahāvaṃsa gesagt wird: –

‘‘සඞ්ඝො ගාථාද්වයං තස්සා’දාසි සාමත්ථියං තවා’’තිආදිනා ‘‘ගාථාද්වයමෙව ඔලොකෙත්වා කිඤ්චිපි අඤ්ඤං පොත්ථකං අනොලොකෙත්වා ආචරියබුද්ධඝොසො විසුද්ධිමග්ගං අකාසී’’ති අධිප්පායෙන අභිත්ථුතිවචනං වුත්තං, තං අභිත්ථුතිමත්තමෙවාති වෙදිතබ්බං.

– nämlich das Lobwort im Sinne von „Der Saṅgha gab ihm zwei Strophen [mit den Worten]: ‚Zeige deine Fähigkeit an diesen‘“, wonach der Lehrer Buddhaghosa den Visuddhimagga verfasst habe, indem er lediglich diese beiden Strophen betrachtete, ohne irgendein anderes Buch zu konsultieren, als bloßes Lobpreisungswort zu verstehen.

පොරාණවචනදස්සනං

Darlegung der Worte der Alten (Porāṇa)

න කෙවලං ආචරියො අට්ඨකථායොයෙව නිස්සයභාවෙන දස්සෙසි, අථ ඛො ‘‘පොරාණා පනාහූ’’තිආදිනා පොරාණානං වචනම්පි දස්සෙසියෙව. තදෙත්ථ ද්වාවීසතියා ඨානෙසු දිට්ඨං. කෙ පනෙතෙ පොරාණා නාම? යාව චතුත්ථසඞ්ගීතිකාලා සඞ්ගීතිකාරෙසු පරියාපන්නා වා [Pg.46] තාදිසා වා මහාථෙරාති වෙදිතබ්බා. තථා හි පටිසම්භිදාමග්ගෙ (292-3-පිට්ඨෙසු).

Der Lehrer wies nicht nur auf die Kommentare als Quellengrundlage hin, sondern er führte mit Formulierungen wie „Die Alten aber sagen...“ auch die Worte der Alten (Porāṇā) an. Dies ist hier an zweiundzwanzig Stellen zu finden. Wer aber sind diese sogenannten „Alten“? Es ist zu verstehen, dass es sich dabei um jene großen Theras handelt, die bis zur Zeit des vierten Konzils zu den Konzilsteilnehmern gehörten, oder um ihnen gleichzustellende Theras. So heißt es beispielsweise im Paṭisambhidāmagga (auf den Seiten 292–293):

‘‘ඔභාසෙ චෙව ඤාණෙ ච, පීතියා ච විකම්පති…පෙ…ධම්මුද්ධච්චකුසලො හොති, න ච වික්ඛෙපං ගච්ඡතී’’ති –

„Durch Ausstrahlung sowie durch Erkenntnis und durch Verzückung schwankt er... [und so weiter] ... Er ist im dharma-induzierten Aufgewühltsein geschickt und gerät nicht in Verwirrung.“ –

එවමාගතා ගාථායො ඉධ (273-4-පිට්ඨෙසු) පොරාණානං වචනභාවෙන දස්සිතා. යදි චිමා ගාථායො සඞ්ගීතිකාරෙහි පක්ඛිත්තා භවෙය්‍යුං යථා පරිවාරපාළියං (3-පිට්ඨෙ) ආගතා ආචරියපරම්පරාදීපිකා ගාථායො, තා හි සමන්තපාසාදිකායං (1, 46-පිට්ඨෙ) පොරාණවචනභාවෙන දස්සිතා, එවං සති තෙයෙව සඞ්ගීතිකාරා පොරාණාති වෙදිතබ්බා. අථ පටිසම්භිදාමග්ගදෙසකෙනෙව භාසිතා භවෙය්‍යුං, තෙ විය ගරුකරණීයා පච්චයිකා සද්ධායිතබ්බකා මහාථෙරා පොරාණාති වෙදිතබ්බා. සමන්තපාසාදිකාසුමඞ්ගලවිලාසිනීආදීසු ‘‘පොරාණා පන එවං වණ්ණයන්තී’’තිආදිනා වුත්තට්ඨානෙසුපි තාදිසාව ආචරියා පොරාණාති වුත්තා.

Die so überlieferten Strophen werden hier (auf den Seiten 273–274) als Worte der Alten dargestellt. Wenn diese Strophen von den Konzilsteilnehmern eingefügt worden wären – ähnlich wie die in der Parivāra-Pāḷi (auf Seite 3) überlieferten Strophen, die die Nachfolge der Lehrer aufzeigen und in der Samantapāsādikā (auf Seite 1, 46) als Worte der Alten dargestellt werden –, dann wären ebendiese Konzilsteilnehmer als die „Alten“ zu verstehen. Sollten sie jedoch vom Verkünder des Paṭisambhidāmagga selbst gesprochen worden sein, so sind ehrwürdige, vertrauenswürdige und glaubwürdige große Theras wie jener als die „Alten“ zu verstehen. Auch in der Samantapāsādikā, der Sumaṅgalavilāsinī und anderen Werken sind an jenen Stellen, an denen es heißt: „Die Alten aber erklären so...“, ebensolche Lehrer als die „Alten“ bezeichnet.

විනයට්ඨකථාකරණං

Abfassung des Vinaya-Kommentars

ආචරියො පන ඉමං විසුද්ධිමග්ගපකරණං යථාවුත්තප්පකාරෙන කත්වා අඤ්ඤාපි තිපිටකට්ඨකථායො අනුක්කමෙන අකාසි. කථං? සමන්තපාසාදිකං නාම විනයට්ඨකථං බුද්ධසිරිත්ථෙරෙන අජ්ඣෙසිතො මහාවිහාරස්ස දක්ඛිණභාගෙ පධානඝරපරිවෙණෙ මහානිගමස්සාමිනො පාසාදෙ වසන්තො අකාසි. සා පනෙසා සිරිපාලොති නාමන්තරස්ස මහානාමරඤ්ඤො වීසතිමවස්සෙ (973-බු-ව) ආරද්ධා එකවීසතිමවස්සෙ (974-බු-ව) නිට්ඨානප්පත්තා අහොසි. තඤ්ච පන කරොන්තො මහාමහින්දත්ථෙරෙනාභතං සීහළභාසාය සඞ්ඛතං මහාඅට්ඨකථං තස්සා සරීරං කත්වා මහාපච්චරීකුරුන්දීසඞ්ඛෙපඅන්ධකට්ඨකථාහි ච ගහෙතබ්බං ගහෙත්වා සීහළදීපෙ යාව වසභරාජකාලා පාකටානං පොරාණ විනයධරමහාථෙරානං විනිච්ඡයභූතං ථෙරවාදම්පි පක්ඛිපිත්වා අකාසි. වුත්තඤ්හෙතං සමන්තපාසාදිකායං –

Nachdem der Lehrer dieses Werk, den Visuddhimagga, in der beschriebenen Weise verfasst hatte, verfasste er der Reihe nach auch die anderen Kommentare zum Tipiṭaka. Wie? Auf Bitten des Thera Buddhasiri verfasste er den Vinaya-Kommentar namens Samantapāsādikā, während er im Palast des Großkaufmanns (Mahānigamasāmin) im Padhānaghara-Klosterbezirk südlich des Mahāvihāra wohnte. Diese Arbeit wurde im 20. Regierungsjahr des Königs Mahānāma, der auch den Namen Siripāla trug (973 nach der buddhistischen Ära), begonnen und im 21. Regierungsjahr (974 nach der buddhistischen Ära) vollendet. Bei der Abfassung leges er den vom Thera Mahāmahinda gebrachten und in ceylonesischer Sprache verfassten Großen Kommentar (Mahā-Aṭṭhakathā) als Hauptteil zugrunde, entnahm den Kommentaren Mahāpaccarī, Kurundī, Saṅkhepa und Andhaka das Brauchbare und fügte auch die Theravāda-Überlieferung ein, welche die Entscheidungen der alten, in Ceylon bis zur Regierungszeit des Königs Vasabha bekannten Vinaya-Hüter-Theras darstellte. Dies wurde in der Samantapāsādikā wie folgt gesagt: –

‘‘සංවණ්ණනං තඤ්ච සමාරභන්තො, තස්සා මහාඅට්ඨකථං සරීරං;

කත්වා මහාපච්චරියං තථෙව, කුරුන්දිනාමාදිසු විස්සුතාසු.

„Als ich diese Sinnerklärung unternahm, machte ich den Großen Kommentar (Mahā-Aṭṭhakathā) zu ihrem Hauptteil (Körper), ebenso wie [Entlehnungen] aus den berühmten [Kommentaren] namens Mahāpaccarī, Kurundī und anderen.“

විනිච්ඡයො [Pg.47] අට්ඨකථාසු වුත්තො, යො යුත්තමත්ථං අපරිච්චජන්තො;

තතොපි අන්තොගධථෙරවාදං, සංවණ්ණනං සම්ම සමාරභිස්ස’’න්ති ච.

„Welche Entscheidung in den Kommentaren dargelegt ist: Ohne deren passenden Sinn aufzugeben und zudem die Überlieferung der Theras (Theravāda) einschließend, werde ich diese Auslegung wohlgeordnet verfassen“ – so lautet es (im Vorwort).

‘‘මහාමෙඝවනුය්‍යානෙ, භූමිභාගෙ පතිට්ඨිතො;

මහාවිහාරො යො සත්ථු, මහාබොධිවිභූසිතො.

„Das Mahāvihāra genannte Kloster, das auf dem Gelände des Mahāmeghavana-Parks liegt und wie mit dem großen Bodhi-Baum des Meisters geschmückt ist,

යං තස්ස දක්ඛිණෙ භාගෙ, පධානඝරමුත්තමං;

සුචිචාරිත්තසීලෙන, භික්ඛුසඞ්ඝෙන සෙවිතං.

an dessen südlicher Seite jenes hervorragende Meditationshaus (Padhānaghara) steht, welches von der Bhikkhu-Gemeinschaft, die mit reinem sittlichen Verhalten (Cāritta- und Vāritta-Sīla) ausgestattet ist, bewohnt wird;

උළාරකුලසම්භූතො, සඞ්ඝුපට්ඨායකො සදා;

අනාකුලාය සද්ධාය, පසන්නො රතනත්තයෙ.

dort hat ein Spender, aus edler Familie stammend, der stets der Sangha dient und mit unerschütterlichem Vertrauen an die Drei Juwelen glaubt,

මහානිගමසාමීති, විස්සුතො තත්ථ කාරයි;

චාරුපාකාරසඤ්චිතං, යං පාසාදං මනොරමං.

bekannt als Mahānigamasāmī, ein herrliches und erfreuliches Gebäude errichten lassen, das mit einer schönen Mauer umgeben ist,

සන්දච්ඡායතරූපෙතං, සම්පන්නසලිලාසයං;

වසතා තත්‍ර පාසාදෙ, මහානිගමසාමිනො.

reich an schattigen Bäumen und mit einem reichlichen Wasservorrat versehen; während ich in diesem Gebäude des Mahānigamasāmī wohnte,

සුචිසීලසමාචාරං, ථෙරං බුද්ධසිරිව්හයං;

යා උද්දිසිත්වා ආරද්ධා, ඉද්ධා විනයවණ්ණනා.

habe ich, gerichtet an den Elder namens Buddhasiri, welcher von reinem sittlichen Verhalten und Lebenswandel ist, diese erfolgreiche Vinaya-Erklärung verfasst.

පාලයන්තස්ස සකලං, ලඞ්කාදීපං නිරබ්බුදං;

රඤ්ඤො සිරිනිවාසස්ස, සිරිපාලයසස්සිනො.

Während der Regierungszeit des ruhmreichen Königs Siripāla, dem Sitz allen Glanzes, der die gesamte Insel Laṅkā frei von Gefahren schützte,

සමවීසතිමෙ වස්සෙ, ජයසංවච්ඡරෙ අයං;

ආරද්ධා එකවීසම්හි, සම්පත්තෙ පරිනිට්ඨිතා.

wurde dieses Werk im zwanzigsten Regierungsjahr, dem Siegesjahr, begonnen und im einundzwanzigsten Jahr zur Vollendung gebracht.

උපද්දවාකුලෙ ලොකෙ, නිරුපද්දවතො අයං;

එකසංවච්ඡරෙනෙව, යථා නිට්ඨං උපාගතා’’ති ච.

Und wie dieses Werk in einer von Bedrängnissen geplagten Welt ohne Hindernisse in nur einem einzigen Jahr zur Vollendung gelangt ist, mögen alle heilsamen Bemühungen der ganzen Welt ohne Hindernisse rasch vollendet werden.“ So steht es geschrieben (im Epilog).

අයඤ්ච සමන්තපාසාදිකා විනයට්ඨකථා අධුනා මුද්දිතඡට්ඨසඞ්ගීතිපොත්ථකවසෙන සහස්සතො උපරි අට්ඨපණ්ණාසාධිකතිසතමත්තපිට්ඨපරිමාණා (1358) හොති, තස්සා ච එකසංවච්ඡරෙන නිට්ඨාපිතත්තං උපනිධාය චතුවීසාධිකසත්තසතමත්තපිට්ඨපරිමාණො (724) විසුද්ධිමග්ගොපි අන්තමසො ඡප්පඤ්චමාසෙහි නිට්ඨාපිතො භවෙය්‍යාති සක්කා ඤාතුං. තස්මා යං බුද්ධඝොසුප්පත්තියං මහාවංසවචනං නිස්සාය ‘‘විසුද්ධිමග්ගො ආචරියබුද්ධඝොසෙන [Pg.48] එකරත්තෙනෙව තික්ඛත්තුං ලිඛිත්වා නිට්ඨාපිතො’’ති අභිත්ථුතිවචනං වුත්තං, තං තක්කාරකස්ස අභිත්ථුතිමත්තමෙවාති වෙදිතබ්බං.

Und dieser Vinaya-Kommentar namens Samantapāsādikā umfasst nach der gedruckten Ausgabe des Sechsten Konzils nunmehr über tausend, nämlich etwa 1358 Seiten. Zieht man in Erwägung, dass er in einem Jahr vollendet wurde, lässt sich erkennen, dass auch der Visuddhimagga, der einen Umfang von etwa 724 Seiten hat, in mindestens fünf bis sechs Monaten vollendet worden sein könnte. Daher ist die im Werk Buddhaghosuppatti unter Berufung auf das Mahāvaṃsa geäußerte Lobrede, dass „der Visuddhimagga vom Lehrer Buddhaghosa in nur einer einzigen Nacht dreimal geschrieben und vollendet wurde“, lediglich als eine bloße Lobpreisung des Verfassers jenes Werkes zu verstehen.

නනු ච ඉමිස්සං අට්ඨකථායං ‘‘සුමඞ්ගලවිලාසිනිය’’න්තිආදිනා විසෙසනාමවසෙන ආගමට්ඨකථානං අතිදෙසො දිස්සති, කථමිමිස්සා තාහි පඨමතරං කතභාවො වෙදිතබ්බොති? ආචරියස්ස අට්ඨකථාසු අඤ්ඤමඤ්ඤාතිදෙසතො, විනයපිටකස්ස ගරුකාතබ්බතරභාවතො, මහාවිහාරවාසීහි විසෙසෙන ගරුකතභාවතො, සඞ්ගීතික්කමානුරූපභාවතො, ඉධෙව පරිපුණ්ණනිදානකථාපකාසනතො, නිගමනෙ ච පඨමං සීහළට්ඨකථායො සුත්වා කරණප්පකාසනතො ඨපෙත්වා විසුද්ධිමග්ගං අයමෙව පඨමං කතාති වෙදිතබ්බා. විසුද්ධිමග්ගෙ පන විනයට්ඨකථායන්ති වා විනයට්ඨකථාසූති වා මජ්ඣිමට්ඨකථාසූති වා එවං සාමඤ්ඤනාමවසෙනෙව අතිදෙසො දිස්සති, න සමන්තපාසාදිකාදිවිසෙසනාමවසෙන. තස්මාස්ස සබ්බපඨමං කතභාවො පාකටොයෙව. ආගමට්ඨකථානං ඉධාතිදෙසො ඉමිස්සාපි තත්ථාති එවං අඤ්ඤමඤ්ඤාතිදෙසො පන ආචරියස්ස මනසා සුවවත්ථිතවසෙන වා සක්කා භවිතුං, අපුබ්බාචරිමපරිනිට්ඨාපනෙන වා. කථං? ආචරියෙන හි විසුද්ධිමග්ගං සබ්බසො නිට්ඨාපෙත්වා සමන්තපාසාදිකාදිං එකෙකමට්ඨකථං කරොන්තෙනෙව යත්ථ යත්ථ අත්ථවණ්ණනා විත්ථාරතො අඤ්ඤට්ඨකථාසු පකාසෙතබ්බා හොති, තත්ථ තත්ථ ‘‘ඉමස්මිං නාම ඨානෙ කථෙස්සාමී’’ති මනසා සුවවත්ථිතං වවත්ථපෙත්වා තඤ්ච අතිදිසිත්වා යථාවවත්ථිතඨානප්පත්තකාලෙ තං විත්ථාරතො කථෙන්තෙන තා කතා වා භවෙය්‍යුං. එකෙකිස්සාය වා නිට්ඨානාසන්නප්පත්තකාලෙ තං ඨපෙත්වා අඤ්ඤඤ්ච අඤ්ඤඤ්ච තථා කත්වා සබ්බාපි අපුබ්බාචරිමං පරිනිට්ඨාපිතා භවෙය්‍යුන්ති එවං ද්වින්නං පකාරානමඤ්ඤතරවසෙන ආචරියස්සාට්ඨකථාසු අඤ්ඤමඤ්ඤාතිදෙසො හොතීති වෙදිතබ්බන්ති.

Nun könnte man einwenden: In diesem Kommentar (der Samantapāsādikā) findet sich doch unter namentlichen Bezeichnungen wie „in der Sumaṅgalavilāsinī“ ein Verweis auf die Sutta-Kommentare (Āgamaṭṭhakathā). Wie kann man also wissen, dass dieser Kommentar vor jenen verfasst wurde? Darauf ist zu antworten: Abgesehen vom Visuddhimagga muss dieser (Vinaya-Kommentar) als der zuerst verfasste angesehen werden. Dies begründet sich durch die gegenseitigen Verweise in den Kommentaren des Lehrers, durch die Tatsache, dass dem Vinayapiṭaka eine besonders ehrwürdige Stellung zukommt, durch die besondere Wertschätzung des Vinaya durch die Bewohner des Mahāvihāra, durch die Entsprechung mit der Reihenfolge der Konzile (Saṅgīti), dadurch, dass nur hier ein vollständiges Vorwort dargelegt wird, und dadurch, dass im Epilog dargelegt wird, dass er verfasst wurde, nachdem er zuerst die singhalesischen Kommentare gehört hatte. Im Visuddhimagga hingegen findet sich ein Verweis nur unter allgemeinen Bezeichnungen wie „im Vinaya-Kommentar“, „in den Vinaya-Kommentaren“ oder „in den Majjhima-Kommentaren“, nicht jedoch unter den spezifischen Namen wie Samantapāsādikā usw. Daher ist es offensichtlich, dass der Visuddhimagga als allererstes verfasst wurde. Dass jedoch hier auf die Sutta-Kommentare verwiesen wird und dort wiederum auf diesen, also diese gegenseitigen Verweise stattfinden, kann entweder durch die genaue gedankliche Strukturierung des Lehrers geschehen sein oder durch eine fast zeitgleiche Vollendung der Werke. Wie ist das zu verstehen? Der Lehrer könnte, nachdem er den Visuddhimagga vollständig vollendet hatte, während der Abfassung der einzelnen Kommentare wie der Samantapāsādikā usw., wann immer eine ausführliche Worterklärung in anderen Kommentaren dargelegt werden sollte, gedanklich genau festgelegt haben: „An jener Stelle werde ich dies erklären“, darauf verwiesen haben und, als die entsprechende Stelle erreicht war, diese Erklärung ausführlich dargelegt haben, wodurch die Kommentare entstanden. Oder er könnte, als die Vollendung eines jeden Kommentars kurz bevorstand, diesen vorübergehend beiseitegelegt und die anderen ebenso bearbeitet haben, sodass alle fast zeitgleich vollendet wurden. Auf eine dieser beiden Weisen, so ist zu verstehen, kamen die gegenseitigen Verweise in den Kommentaren des Lehrers zustande.

ආගමට්ඨකථාකරණං

Die Abfassung der Nikāya-Kommentare

සුමඞ්ගලවිලාසිනිං නාම දීඝනිකායට්ඨකථං පන ආචරියො සුමඞ්ගලපරිවෙණවාසිනා දාඨානාගත්ථෙරෙන ආයාචිතො අකාසි. වුත්තං හෙතමෙතිස්සා නිගමනෙ –

Den Dīghanikāya-Kommentar namens Sumaṅgalavilāsinī verfasste der Lehrer auf Bitten des im Sumaṅgala-Kloster (Sumaṅgala-Pariveṇa) lebenden Elders Dāṭhānāga. Diesbezüglich wird in dessen Epilog Folgendes gesagt:

‘‘ආයාචිතො [Pg.49] සුමඞ්ගල-පරිවෙණනිවාසිනා ථිරගුණෙන;

දාඨානාග සඞ්ඝ, ත්ථෙරෙන ථෙරවංසන්වයෙන.

„Ersucht von dem Elder Dāṭhānāga, einem Bewohner des Sumaṅgala-Klosters, der von fester Tugend ist und der Nachkommenschaft der Theras (Theravaṃsa) angehört;

දීඝාගමස්ස දසබල-ගුණගණපරිදීපනස්ස අට්ඨකථං;

යං ආරභිං සුමඞ්ගල-විලාසිනිං නාම නාමෙන.

den Kommentar zum Dīghanikāya, welcher die Fülle der Eigenschaften des Zehnkräftigen (Dasabala) erhellt, habe ich unter dem Namen Sumaṅgalavilāsinī zu verfassen begonnen.

සා හි මහාඅට්ඨකථාය, සාරමාදාය නිට්ඨිතා එසා’’ති.

Dieser Kommentar ist nun vollendet, indem er die Essenz des Großen Kommentars (Mahāaṭṭhakathā) in sich aufgenommen hat.“

පපඤ්චසූදනිං නාම මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථං භදන්තබුද්ධමිත්තත්ථෙරෙන පුබ්බෙ මයූරදූතපට්ටනෙ අත්තනා සද්ධිං වසන්තෙන ආයාචිතො අකාසි. වුත්තං හෙතමෙතිස්සා නිගමනෙ –

Den Majjhimanikāya-Kommentar namens Papañcasūdanī verfasste er auf Bitten des ehrwürdigen Elders Buddhamitta, der früher gemeinsam mit ihm im Hafen von Mayūradūta gelebt hatte. Diesbezüglich wird in dessen Epilog Folgendes gesagt:

‘‘ආයාචිතො සුමතිනා, ථෙරෙන භදන්තබුද්ධමිත්තෙන;

පුබ්බෙ මයූරදූතප,ට්ටනම්හි සද්ධිං වසන්තෙන.

„Ersucht von dem weisen Elder, dem ehrwürdigen Buddhamitta, der früher gemeinsam mit mir im Hafen von Mayūradūta lebte;

පරවාදවිධංසනස්ස, මජ්ඣිමනිකායසෙට්ඨස්ස;

යමහං පපඤ්චසූදනි-මට්ඨකථං කාතුමාරභිං.

habe ich begonnen, den Kommentar namens Papañcasūdanī zum hervorragenden Majjhimanikāya zu verfassen, welcher die gegnerischen Lehren zunichte macht.

සා හි මහාඅට්ඨකථාය, සාරමාදාය නිට්ඨිතා එසා’’ති.

Dieser Kommentar ist nun vollendet, indem er die Essenz des Großen Kommentars (Mahāaṭṭhakathā) in sich aufgenommen hat.“

සාරත්ථප්පකාසිනිං නාම සංයුත්තනිකායට්ඨකථං භදන්තජොතිපාලත්ථෙරෙන ආයාචිතො අකාසි. වුත්තං හෙතමෙතිස්සා නිගමනෙ –

Den Saṃyuttanikāya-Kommentar namens Sāratthappakāsinī verfasste er auf Bitten des ehrwürdigen Elders Jotipāla. Diesbezüglich wird in dessen Epilog Folgendes gesagt:

‘‘එතිස්සා කරණත්ථං, ථෙරෙන භදන්තජොතිපාලෙන;

සුචිසීලෙන සුභාසිතස්ස පකාසයන්තඤාණෙන.

„Um dieses Werk zu verfassen, wurde ich gebeten von dem ehrwürdigen Elder Jotipāla, der von reinem sittlichen Verhalten ist und dessen Weisheit das wohlgesprochene Wort erhellt;

සාසනවිභූතිකාමෙන, යාචමානෙන මං සුභගුණෙන;

යං සමධිගතං පුඤ්ඤං, තෙනාපි ජනො සුඛී භවතූ’’ති.

der, das Wohl der Lehre erstrebend und mit edlen Tugenden ausgestattet, mich darum bat. Möge das Verdienst, das dadurch erworben wurde, auch die Menschen glücklich machen.“

මනොරථපූරණිං නාම අඞ්ගුත්තරනිකායට්ඨකථං භදන්තජොතිපාලත්ථෙරෙන දක්ඛිණඉන්දියරට්ඨෙ කඤ්චිපුරාදීසු ච සීහළදීපෙ මහාවිහාරම්හි ච අත්තනා සද්ධිං වසන්තෙන ආයාචිතො, තථා ජීවකෙනාපි උපාසකෙන පිටකත්තයපාරගුභූතෙන වාතාහතෙපි අනිඤ්ජමානසභාවෙ දුමෙ විය අනිඤ්ජමානසද්ධම්මෙ ඨිතෙන සුමතිනා පරිසුද්ධාජීවෙනාභියාචිතො අකාසි. වුත්තං හෙතමෙතිස්සා නිගමනෙ –

Den Aṅguttaranikāya-Kommentar namens Manorathapūraṇi verfasste er auf Bitten des ehrwürdigen Elders Jotipāla, der früher mit ihm in Kañcipura und anderen Orten Südindiens sowie im Mahāvihāra auf der Insel Laṅkā gelebt hatte, und ebenso auf inständiges Bitten des weisen Upāsaka namens Jīvaka, der das Tipitaka gemeistert hatte, fest im unerschütterlichen wahren Dhamma stand wie ein Baum, der sich selbst im Sturm nicht bewegt, und einen völlig reinen Lebensunterhalt führte. Diesbezüglich wird in dessen Epilog Folgendes gesagt:

‘‘ආයාචිතො සුමතිනා, ථෙරෙන භදන්තජොතිපාලෙන;

කඤ්චිපුරාදීසු මයා, පුබ්බෙ සද්ධිං වසන්තෙන.

„Ersucht von dem weisen Elder, dem ehrwürdigen Jotipāla, der früher gemeinsam mit mir in Kañcipura und anderen Orten lebte;

වරතම්බපණ්ණිදීපෙ, [Pg.50] මහාවිහාරම්හි වසනකාලෙපි;

වාතාහතෙ විය දුමෙ, අනිඤ්ජමානම්හි සද්ධම්මෙ.

Auch während des Aufenthalts im Mahāvihāra auf der edlen Insel Tambapaṇṇi, während die wahre Lehre (saddhamma) unerschütterlich stand wie ein großer Baum, der vom Winde unbewegt bleibt,

පාරං පිටකත්තයසා,ගරස්ස ගන්ත්වා ඨිතෙන සුමතිනා;

පරිසුද්ධාජීවෙනා,භියාචිතො ජීවකෙනාපි.

und auch gebeten von Jīvaka, der von reinem Lebensunterhalt ist, ein Weiser, der das jenseitige Ufer des Ozeans der drei Piṭakas erreicht hat und dort steht,

ධම්මකථානයනිපුණෙහි, ධම්මකථිකෙහි අපරිමාණෙහි;

පරිකීළිතස්ස පටිප,ජ්ජිතස්ස සකසමයචිත්‍රස්ස.

welche (die Lehre) vielfältig geschmückt ist durch die eigenen Lehrsysteme, die von unzähligen, in der Methode der Lehrdarlegung geschickten Lehrrednern (Dhammakathikas) durchdrungen, praktiziert und bespielt wurden –

අට්ඨකථං අඞ්ගුත්තර,මහානිකායස්ස කාතුමාරද්ධො;

යමහං චිරකාලට්ඨිති-මිච්ඡන්තො සාසනවරස්ස.

um den Kommentar (Atthakathā) zum Aṅguttara-Mahānikāya zu verfassen, habe ich, der das lange Bestehen der edlen Lehre wünscht, begonnen.

සා හි මහාඅට්ඨකථාය, සාරමාදාය නිට්ඨිතා එසා;

චතුන්නවුතිපරිමාණාය, පාළියා භාණවාරෙහි.

Dieser (Kommentar) ist nun fertiggestellt, indem er die Essenz des Großen Kommentars (Mahā-Atthakathā) in einem Text von einem Umfang von 94 Rezitationsabschnitten (Bhāṇavāras) zusammenfasst.

සබ්බාගමසංවණ්ණන, මනොරථො පූරිතො ච මෙ යස්මා;

එතාය මනොරථ පූරණීති නාමං තතො අස්සා’’ති.

Weil damit mein Wunsch, alle Nikāyas (Āgamas) zu kommentieren, erfüllt ist, darum soll ihr Name 'Manorathapūraṇī' (Wunscherfüllerin) sein."

ඉමා ච පන චතස්සො ආගමට්ඨකථායො කුරුමානො ආචරියබුද්ධඝොසො මහාමහින්දත්ථෙරෙනාභතං මූලට්ඨකථාසඞ්ඛාතං මහාඅට්ඨකථංයෙව භාසාපරිවත්තනවසෙන චෙව පුනප්පුනාගතවිත්ථාරකථාමග්ගස්ස සංඛිපනවසෙන ච අකාසි. වුත්තඤ්හෙතං ගන්ථාරම්භෙ –

Als er diese vier Nikāya-Kommentare (Āgama-Atthakathā) verfasste, tat der Lehrer Buddhaghosa dies, indem er den von dem Ehrwürdigen Mahā-Mahinda überbrachten, als Mūla-Atthakathā bekannten Großen Kommentar (Mahā-Atthakathā) in die Pāli-Sprache übersetzte und die sich wiederholenden ausführlichen Erklärungen abkürzte. Dies wurde am Anfang des Werkes gesagt:

‘‘සීහළදීපං පන ආභ,තාථ වසිනා මහාමහින්දෙන;

ඨපිතා සීහළභාසාය, දීපවාසීනමත්ථාය.

"'Nachdem sie jedoch von dem bezwingenden Mahā-Mahinda auf die Insel Sīhaḷa (Sri Lanka) gebracht worden war, wurde sie in der Sīhaḷa-Sprache zum Nutzen der Inselbewohner niedergelegt.

අපනෙත්වාන තතොහං, සීහළභාසං මනොරමං භාසං;

තන්තිනයානුච්ඡවිකං, ආරොපෙන්තො විගතදොසං…පෙ…හිත්වා පුනප්පුනාගත-මත්ථං අත්ථං පකාසයිස්සාමී’’ති.

Indem ich nun die Sīhaḷa-Sprache daraus entferne und sie in eine liebliche, dem Stil der heiligen Texte (Tantinaya) entsprechende und fehlerfreie Sprache übertragen werde ... [und] sich wiederholende Erklärungen weglassend, werde ich den Sinn darlegen.'"

තථා නිගමනෙපි –

Ebenso im Schlussteil (Nigamana):

‘‘සා හි මහාඅට්ඨකථාය, සාරමාදාය නිට්ඨිතා එසා’’ති ච;

‘‘මූලට්ඨකථාසාරං, ආදාය මයා ඉමං කරොන්තෙනා’’ති ච.

"'Dieser (Kommentar) ist fertiggestellt, indem er die Essenz des Großen Kommentars übernimmt' und 'Indem ich dieses Werk verfasse und die Essenz des Mūla-Kommentars (Mūla-Atthakathā) heranziehe...'"

ඉමාසං සරීරභූතපාඨෙසු ච සමන්තපාසාදිකායං විය ‘‘මහාපච්චරියං, කුරුන්දිය’’න්තිආදිනා විනිච්ඡයසංවණ්ණනාභෙදප්පකාසනං න දිස්සති, තථා අභිධම්මට්ඨකථාසුපි. [Pg.51] තෙනෙතං ඤායති ‘‘සුත්තන්තාභිධම්මෙසු මහාඅට්ඨකථාතො අඤ්ඤා මහාපච්චරිආදිනාමිකා පොරාණිකා සීහළට්ඨකථායො චෙව අන්ධකට්ඨකථා ච නත්ථී’’ති. යාව වසභරාජකාලා (609-653) පන පාකටානං සීහළිකත්ථෙරානං විනිච්ඡයො ච වාදා ච වත්ථූනි ච එතාසුපි දිස්සන්තියෙවාති.

In den Haupttexten dieser (Nikāya-Kommentare) wird, anders als im Samantapāsādikā-Kommentar, keine Darlegung verschiedener Entscheidungen und Erläuterungen wie 'im Mahāpaccarī, im Kurundī' usw. gefunden; ebenso verhält es sich in den Abhidhamma-Kommentaren. Daraus ist zu erkennen: 'Für das Suttanta und den Abhidhamma gibt es neben dem Großen Kommentar (Mahā-Atthakathā) keine anderen alten Sīhaḷa-Kommentare namens Mahāpaccarī usw. und auch keinen Andhaka-Kommentar.' Doch die Entscheidungen, Ansichten und Geschichten von Sīhaḷa-Theras, die bis zur Regierungszeit von König Vasabha (609–653 nach dem Parinibbāna) bekannt waren, sind auch in diesen Kommentaren zu finden.

අභිධම්මට්ඨකථාකරණං

Die Verfassung der Abhidhamma-Kommentare

අට්ඨසාලිනිං පන සම්මොහවිනොදනිඤ්ච ධාතුකථාදිපඤ්චපකරණස්ස අට්ඨකථඤ්චාති තිස්සො අභිධම්මට්ඨකථායො අත්තනා සදිසනාමෙන සොතත්ථකීගන්ථකාරකෙන බුද්ධඝොසභික්ඛුනා ආයාචිතො අකාසි. වුත්තඤ්හෙතං තාසු –

Ferner verfasste er die drei Abhidhamma-Kommentare – namentlich die Aṭṭhasālinī, die Sammohavinodanī und den Kommentar zu den fünf Abhandlungen beginnend mit der Dhātukathā (Pañcapakaraṇa-Atthakathā) –, nachdem er von dem Mönch Buddhaghosa gebeten worden war, dem Verfasser des Sotatthakī-Werkes, welcher denselben Namen wie er selbst trägt. Dies wird darin wie folgt gesagt:

‘‘විසුද්ධාචාරසීලෙන, නිපුණාමලබුද්ධිනා;

භික්ඛුනා බුද්ධඝොසෙන, සක්කච්චං අභියාචිතො’’ති ච.

"'Ehrfurchtsvoll gebeten von dem Mönch Buddhaghosa, der von reinem Betragen und Tugend ist und eine feine, makellose Weisheit besitzt...'"

‘‘බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන ථෙරෙන කතාඅයං අට්ඨසාලිනී නාම ධම්මසඞ්ගහට්ඨකථා’’ති ච.

"'Dieser Kommentar zur Dhammasaṅgaṇī namens Aṭṭhasālinī wurde von dem Thera verfasst, der von seinen Lehrern den Namen Buddhaghosa erhielt.'"

‘‘අත්ථප්පකාසනත්ථං, තස්සාහං යාචිතො ඨිතගුණෙන;

යතිනා අදන්ධගතිනා, සුබුද්ධිනා බුද්ධඝොසෙන.

"'Um deren Sinn zu erklären, wurde ich gebeten von dem Asketen Buddhaghosa, der in Tugend gefestigt ist, von rascher Auffassungsgabe und von edler Weisheit;

යං ආරභිං රචයිතුං, අට්ඨකථං සුනිපුණෙසු අත්ථෙසු;

සම්මොහවිනොදනතො, සම්මොහවිනොදනිං නාමා’’ති ච.

den Kommentar zu den sehr subtilen Themen zu verfassen, welchen ich begann; wegen des Vertreibens der Verwirrung (sammoha-vinodana) heißt er Sammohavinodanī.'"

‘‘බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන ථෙරෙන කතාඅයං සම්මොහවිනොදනී නාම විභඞ්ගට්ඨකථා’’ති ච.

"'Dieser Kommentar zum Vibhaṅga namens Sammohavinodanī wurde von dem Thera verfasst, der von seinen Lehrern den Namen Buddhaghosa erhielt.'"

ඉමාසු පන තීසු පඤ්චපකරණට්ඨකථාය නාමවිසෙසො නත්ථි ආයාචකො ච න පකාසිතො, කෙවලං අත්තනො සද්ධාය එව සඤ්චොදිතෙන ආචරියබුද්ධඝොසෙන සා කතා විය දිස්සති. වුත්තඤ්හෙතං තස්සා නිගමනෙ –

Unter diesen dreien hat jedoch der Pañcapakaraṇa-Kommentar keinen besonderen Namen, und auch ein Bittsteller wird darin nicht erwähnt. Es scheint, dass er vom Lehrer Buddhaghosa verfasst wurde, allein angetrieben von seinem eigenen Vertrauen (saddhā). Dies wird im Schlussteil dieses Werkes gesagt:

‘‘කුසලාදිධම්මභෙදං, [Pg.52] නිස්සාය නයෙහි විවිධගණනෙහි;

විත්ථාරෙන්තො සත්තම-මභිධම්මප්පකරණං සත්ථා.

"'Ausgehend von der Einteilung in heilsame und andere Phänomene (dhamma) hat der Meister, indem er das siebte Buch des Abhidhamma ausführlich darlegte, mit verschiedenen Methoden der Zählung

සුවිහිතසන්නිට්ඨානො, පට්ඨානං නාම යං පකාසෙසි;

සද්ධාය සමාරද්ධා, යා අට්ඨකථා මයා තස්සාති ච.

und mit wohlbegründeter Gewissheit das Buch namens Paṭṭhāna verkündet; dieser Kommentar dazu wurde von mir aus Vertrauen begonnen.'"

‘‘එත්තාවතා

"Hierdurch:

සත්තප්පකරණං නාථො, අභිධම්මමදෙසයි;

දෙවාතිදෙවො දෙවානං, දෙවලොකම්හි යං පුරෙ;

තස්ස අට්ඨකථා එසා, සකලස්සාපි නිට්ඨිතා’’ති ච.

'Den aus sieben Abhandlungen bestehenden Abhidhamma, den der Beschützer, der Gott aller Götter, einst den Göttern in der Götterwelt verkündete – der Kommentar zu diesem gesamten Abhidhamma ist hiermit vollendet.'"

‘‘බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන ථෙරෙන කතාඅයං සකලස්සපි අභිධම්මපිටකස්ස අට්ඨකථා’’ති ච.

"'Dieser Kommentar zum gesamten Abhidhammapiṭaka wurde von dem Thera verfasst, der von seinen Lehrern den Namen Buddhaghosa erhielt.'"

එකච්චෙ පන ආධුනිකා ථෙරා ‘‘අභිධම්මට්ඨකථායො ආචරියබුද්ධඝොසෙන යාචිතො සඞ්ඝපාලබුද්ධමිත්තජොතිපාලාදීනං අඤ්ඤතරො ථෙරො අකාසී’’ති වදන්ති. අයඤ්ච නෙසං විචාරණා, අට්ඨසාලිනීසම්මොහවිනොදනීසු ‘‘තා බුද්ධඝොසෙන යාචිතො අකාසී’’ති ගන්ථකාරෙන වුත්තං. තෙන ඤායති ‘‘තක්කාරකො අඤ්ඤො, ආචරියබුද්ධඝොසො පන තාසු යාචකපුග්ගලොයෙවා’’ති. ආගමට්ඨකථාසු ච ආචරියබුද්ධඝොසෙන –

Einige zeitgenössische Theras sagen jedoch: 'Die Abhidhamma-Kommentare wurden von einem anderen Thera wie Saṅghapāla, Buddhamitta, Jotipāla usw. verfasst, nachdem dieser vom Lehrer Buddhaghosa darum gebeten worden war.' Und dies ist ihre Argumentation: In der Aṭṭhasālinī und der Sammohavinodanī wird vom Verfasser selbst gesagt, dass er sie verfasste, nachdem er von Buddhaghosa darum gebeten worden war. Daraus lässt sich erkennen: 'Der Verfasser jener Werke ist ein anderer, während der Lehrer Buddhaghosa in ihnen nur die bittende Person ist.' Und in den Āgama-Kommentaren sagt der Lehrer Buddhaghosa:

‘‘සීලකථා ධුතධම්මා, කම්මට්ඨානානි චෙව සබ්බානි…පෙ…ඉති පන සබ්බං යස්මා, විසුද්ධිමග්ගෙ මයා සුපරිසුද්ධං;

වුත්තං තස්මා භිය්‍යො, න තං ඉධ විචාරයිස්සාමී’’ති –

"'Weil jedoch all dies – die Abhandlung über die Tugend (sīla), die asketischen Praktiken (dhutadhamma), sowie alle Meditationsobjekte (kammaṭṭhāna) usw. – von mir im Visuddhimagga bereits völlig rein dargelegt wurde, werde ich es hier nicht nochmals erörtern.'"

එවං සීලකථාදීනං අත්තනා එව විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තභාවො මයාතිපදෙන පකාසිතො. අට්ඨසාලිනියං පන –

Auf diese Weise wird die Tatsache, dass die Abhandlung über die Tugend usw. von ihm selbst im Visuddhimagga dargelegt wurde, durch das Wort 'mayā' (von mir) ausgedrückt. In der Aṭṭhasālinī jedoch:

‘‘කම්මට්ඨානානි සබ්බානි, චරියාභිඤ්ඤා විපස්සනා;

විසුද්ධිමග්ගෙ පනිදං, යස්මා සබ්බං පකාසිත’’න්ති –

"'Weil all dies – alle Meditationsobjekte, die Verhaltensweisen (cariya), die höheren Geisteskräfte (abhiññā) und die Einsicht (vipassanā) – im Visuddhimagga dargelegt wurde...'"

එවං මයාති කත්තුපදෙන විනා වුත්තං. තෙනාපි ඤායති ‘‘විසුද්ධිමග්ගකාරකො අඤ්ඤො, අභිධම්මට්ඨකථාකාරකො අඤ්ඤො’’ති. කිඤ්චාපි අභිධම්මට්ඨකථාසු අභියාචකො බුද්ධඝොසො භික්ඛුනාති ච යතිනාති ච [Pg.53] ඉමෙහෙව සාමඤ්ඤගුණපදෙහි වුත්තො න ථෙරෙනාති සගාරවගුණපදෙන, තථාපි සො ‘‘විසුද්ධාචාරසීලෙන නිපුණාමලබුද්ධිනා’’ති ච, ‘‘අදන්ධගතිනා සුබුද්ධිනා’’ති ච ඉමෙහි අධිකගුණපදෙහි ථොමිතත්තා ‘‘විසුද්ධිමග්ගාදිකාරකො ආචරියබුද්ධඝොසොයෙවා’’ති සක්කා ගහෙතුං. සො හි උපසම්පන්නකාලතොයෙව පට්ඨාය ගන්ථකොවිදො පරියත්තිවිසාරදගුණසම්පන්නො, තස්මිඤ්ච කාලෙ ඌනදසවස්සො භවෙය්‍ය, තස්මා ථෙරෙනාති න වුත්තොති සක්කා ගහෙතුන්ති.

Dies ist ohne das Täter-Pronomen 'mayā' (von mir) gesagt worden. Daraus lässt sich ebenfalls folgern: 'Der Verfasser des Visuddhimagga ist ein anderer, und der Verfasser der Abhidhamma-Kommentare ist ein anderer.' Obwohl der Bittsteller Buddhaghosa in den Abhidhamma-Kommentaren nur mit einfachen Ehrentiteln wie 'bhikkhu' (Mönch) oder 'yati' (Asket) bezeichnet wird und nicht mit dem ehrwürdigen Titel 'thera' (Ältester), kann man dennoch annehmen, dass er eben jener Lehrer Buddhaghosa ist, der den Visuddhimagga und andere Werke verfasst hat, da er mit solch hohen Lobpreisungen wie 'von reinem Betragen und Tugend, mit feiner, makelloser Weisheit' und 'von rascher Auffassungsgabe und von edler Weisheit' gerühmt wird. Er war nämlich schon seit seiner höheren Ordination (upasampadā) ein Experte in den Schriften und besaß die Qualifikation eines Gelehrten der Lehre (pariyatti-visārada). Zu jener Zeit mochte er weniger als zehn vassa gehabt haben, weshalb er nicht als 'thera' bezeichnet wurde – so kann man argumentieren.

තං පන තෙසං අතිවිචාරණමත්තමෙව. න හි ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරො ‘‘තස්මිං කාලෙ ඌනදසවස්සො’’ති සක්කා ගහෙතුං, විසුද්ධිමග්ගනිගමනෙපි ‘‘බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන ථෙරෙනා’’ති වචනතො, න ච ‘‘විසුද්ධාචාරසීලෙන, නිපුණාමලබුද්ධිනා’’ති වා, ‘‘අදන්ධගතිනා සුබුද්ධිනා’’ති වා එත්තකෙහෙව ද්වීහි ද්වීහි ගුණපදෙහි ථොමනෙන සුථොමිතො හොති, අඤ්ඤදත්ථු ‘‘නිප්පභීකතඛජ්ජොතො සමුදෙති දිවාකරො’’ති ථොමනං විය හොති. නනු ආචරියෙන අත්තනො ගන්ථනිගමනෙසු –

Dies ist jedoch nur eine bloße Übertreibung ihrer Untersuchung. Denn man kann nicht annehmen, dass der ehrwürdige Lehrer Buddhaghosa zu jener Zeit weniger als zehn Ordinationsjahre (Vassa) hatte, da es auch im Epilog des Visuddhimagga heißt: „von dem Thera, dessen Name von seinen Lehrern als Buddhaghosa festgelegt wurde“. Auch wird er durch ein so geringes Lob von nur jeweils zwei Tugendbezeichnungen wie „von reinem sittlichen Verhalten, von feiner und makelloser Weisheit“ oder „von nicht trägem Gang, von guter Weisheit“ nicht gebührend gepriesen; vielmehr gleicht dies einem Lob wie: „Die Sonne geht auf und lässt das Glühen des Glühwürmchens verblassen“. Hat nicht der Lehrer in den Epilogen seiner eigenen Werke Folgendes dargelegt:

‘‘පරමවිසුද්ධසද්ධාබද්ධිවීරියපටිමණ්ඩිතෙන සීලාචාරජ්ජවමද්දවාදිගුණසමුදයසමුදිතෙන සකසමයසමයන්තරගහනජ්ඣොගාහණසමත්ථෙන පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියසමන්නාගතෙන තිපිටකපරියත්තිභෙදෙ සාට්ඨකථෙ සත්ථුසාසනෙ අප්පටිහතඤාණප්පභාවෙන මහාවෙය්‍යාකරණෙනා’’තිආදිනා –

„Geschmückt mit höchst reinem Glauben, Weisheit und Tatkraft, ausgestattet mit der Fülle von Tugenden wie Tugendhaftigkeit, gutem Benehmen, Aufrichtigkeit und Milde, fähig, in das Dickicht der eigenen Lehren und der Lehren anderer Schulen einzudringen, versehen mit Scharfsinn der Weisheit, mit der ungehinderten Kraft des Wissens in der Lehre des Meisters, die sich in die drei Körbe des Pariyatti samt ihren Kommentaren gliedert, dem großen Grammatiker“ usw. –

අත්තනො අනුච්ඡවිකානි ගුණපදානි පකාසිතානි, සොයෙව ච පොරාණසීහළට්ඨකථායො සඞ්ඛිපිත්වා අභිනවසඞ්ගහට්ඨකථානං ආදිකත්තා පුබ්බඞ්ගමො, අඤ්ඤෙ පන අභිනවට්ඨකථාකාරා තස්සෙව අනුවත්තිත්වා අවසෙසමෙකං වා ද්වෙ වා අට්ඨකථායො අකංසු. අභිධම්මට්ඨකථාසු ච යො යො අත්ථො විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තො, සො සො යථානුප්පත්තට්ඨානෙ තතො ගහෙත්වා තථෙව වුත්තො. විසෙසතො පන පටිච්චසමුප්පාදවිභඞ්ගඛන්ධායතනධාතුසච්චවිභඞ්ගවණ්ණනාසු ඣානකථාවණ්ණනාසු ච අයමත්ථො අතිවිය පාකටො, යොපි ච තත්ථ අප්පකො කතිපයමත්තො විසුද්ධිමග්ගෙන විසදිසො සංවණ්ණනාභෙදො දිස්සති, සොපි ආභිධම්මිකානං මතානුසාරෙන යථා පොරාණට්ඨකථායං වුත්තො, තථෙව වුත්තොති වෙදිතබ්බො. යථා ච අට්ඨසාලිනියං සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය අතිදෙසො [Pg.54] දිස්සති, තථෙව සමන්තපාසාදිකායම්පි අට්ඨසාලිනියා අතිදෙසො දිස්සතෙව. යදි ච අට්ඨසාලිනී අඤ්ඤෙන කතා භවෙය්‍ය, කථං තාසු අඤ්ඤමඤ්ඤාතිදෙසො සක්කා කාතුං. තස්මා අභිධම්මට්ඨකථාසු අභියාචකො බුද්ධඝොසො ආචරියෙන සමානනාමො චූළබුද්ධඝොසොති යාවජ්ජතනා ආචරියපරම්පරාය ගහිතො සොතත්ථකීගන්ථකාරකො අඤ්ඤොයෙව, න ආචරියමහාබුද්ධඝොසත්ථෙරො. තෙනෙව තත්ථ වුත්තං ‘‘භික්ඛුනා’’ති ච ‘‘යතිනා’’ති ච.

Hat er damit nicht ihm angemessene Tugendbezeichnungen dargelegt? Und eben dieser Lehrer war es, der die alten singhalesischen Kommentare zusammenfasste und der Vorreiter sowie Erstschöpfer der neuen zusammenfassenden Kommentare (Saṅgaha-Aṭṭhakathā) war. Andere Verfasser neuer Kommentare folgten ihm lediglich nach und verfassten die übrigen ein oder zwei Kommentare. Und was immer für eine Bedeutung in den Abhidhamma-Kommentaren erklärt wird, die bereits im Visuddhimagga dargelegt wurde, so wurde sie an der entsprechenden Stelle von dort übernommen und genau so wiedergegeben. Dies ist besonders deutlich in den Erklärungen zum Paṭiccasamuppāda-Vibhaṅga, zu den Khandhas, Āyatanas, Dhātus und Sacca-Vibhaṅgas sowie in den Erklärungen der Jhāna-Kathā. Wenn sich dort auch ein geringfügiger, unbedeutender Unterschied in der Auslegung im Vergleich zum Visuddhimagga zeigt, so ist zu verstehen, dass dieser im Einklang mit den Ansichten der Abhidhamma-Lehrer genau so dargelegt wurde, wie er im alten Kommentar überliefert war. Und wie in der Atthasālinī ein Verweis auf die Samantapāsādikā, den Vinaya-Kommentar, zu finden ist, so findet sich auch in der Samantapāsādikā ein Verweis auf die Atthasālinī. Wenn die Atthasālinī von einem anderen verfasst worden wäre, wie hätte man dann in diesen beiden Werken gegenseitig aufeinander verweisen können? Daher ist der Bittsteller (Abhiyācaka) namens Buddhaghosa in den Abhidhamma-Kommentaren, der den gleichen Namen wie der Lehrer trägt, jener Cūḷa-Buddhaghosa – der Verfasser der Sotattakī, wie es von der Lehrernachfolge bis heute überliefert wird –, ein anderer Buddhaghosa, und nicht der ehrwürdige Lehrer Mahā-Buddhaghosa. Aus diesem Grund wird dort der Bittsteller unbestimmt als „durch einen Mönch“ (bhikkhunā) und „durch einen Asketen“ (yatinā) bezeichnet.

යදි පන එත්තකෙන නිට්ඨං න ගච්ඡෙය්‍ය, එවම්පි විචාරෙතබ්බං – කින්නු ඛො සඞ්ඝපාලාදයො ථෙරා විසුද්ධිමග්ගාදීනං කරණත්ථාය ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරං ආයාචමානා අත්තනා සමත්ථතරොති සද්දහන්තා ආයාචන්ති උදාහු අසද්දහන්තාති? සද්දහන්තායෙව ආයාචන්තීති පාකටොයෙවායමත්ථො. තථා ච සති ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරො සයං අඤ්ඤෙහි සමත්ථතරොව සමානො කස්මා අඤ්ඤං ආයාචෙය්‍ය. න හි සද්ධාසම්පන්නස්ස ථාමසම්පන්නස්ස යොබ්බනසම්පන්නස්ස ආචරියස්ස සුන්දරතරං අභිධම්මට්ඨකථං කාතුං භාරියං භවිස්සති. අභිධම්මට්ඨකථාසු ච වුත්තවචනානි විසුද්ධිමග්ගආගමට්ඨකථාසු වුත්තසංවණ්ණනාවචනෙහි එකාකාරානෙව හොන්ති. යදි ච අභිධම්මට්ඨකථං අඤ්ඤො කරෙය්‍ය, කථමපි තාහි වචනාකාරස්ස විසදිසතා භවෙය්‍ය එව. එතාසං නිගමනෙ ච දස්සිතෙන ‘‘බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන ථෙරෙන කතා’’ති වචනෙන ‘‘ආචරියබුද්ධඝොසෙන කතා’’ත්වෙව පාකටා හොන්ති, න අඤ්ඤෙනාති. යෙපි ‘‘අඤ්ඤෙන කතා’’ති වදන්ති, තෙපි ‘‘ඉමිනා නාම ථෙරෙනා’’ති එකංසතො දස්සෙතුං න සක්කොන්ති, තථා දස්සෙතුඤ්ච ලෙසමත්තම්පි සාධකවචනං න දිස්සති. තස්මා අභිධම්මට්ඨකථායොපි ඉදානි ආචරියෙහි චූළබුද්ධඝොසොති වොහරිතෙන බුද්ධඝොසෙන නාම භික්ඛුනායාචිතො විසුද්ධිමග්ගවිනයාගමට්ඨකථානං කාරකො ආචරියමහාබුද්ධඝොසත්ථෙරොයෙව අකාසීති නිට්ඨමෙත්ථ ගන්තබ්බන්ති.

Wenn man jedoch hiermit noch nicht zu einer Entscheidung gelangen kann, sollte man folgendes bedenken: Haben die Theras wie Saṅghapāla und andere den Lehrer, den ehrwürdigen Buddhaghosa, gebeten, den Visuddhimagga und andere Werke zu verfassen, weil sie glaubten, er sei fähiger als sie selbst, oder glaubten sie das nicht? Es ist völlig offensichtlich, dass sie ihn baten, weil sie daran glaubten. Wenn dem so ist, warum sollte der Lehrer, der ehrwürdige Buddhaghosa, der selbst fähiger als andere war, einen anderen darum bitten? Denn für den Lehrer, der mit Glauben, Kraft und Jugendlichkeit ausgestattet war, wäre es wahrlich keine schwere Last gewesen, einen noch besseren Abhidhamma-Kommentar zu verfassen. Zudem stimmen die in den Abhidhamma-Kommentaren enthaltenen Aussagen in ihrer Form völlig mit den Erklärungen im Visuddhimagga und in den Nikāya-Kommentaren überein. Wenn jemand anderes den Abhidhamma-Kommentar verfasst hätte, müsste sich in irgendeiner Weise ein Unterschied in der Ausdrucksweise zu jenen Werken zeigen. Und durch die im Epilog dieser Werke gezeigte Aussage: „verfasst von dem Thera, dessen Name von seinen Lehrern als Buddhaghosa festgelegt wurde“, ist offensichtlich, dass sie vom Lehrer Buddhaghosa verfasst wurden, und nicht von jemand anderem. Selbst diejenigen, die behaupten, sie seien „von einem anderen verfasst“ worden, können nicht mit Sicherheit nachweisen, „von diesem oder jenem Thera“. Auch findet sich kein noch so kleiner Hinweis oder Beweis, um dies zu belegen. Daher sollte man hier zu dem Schluss gelangen, dass auch die Abhidhamma-Kommentare auf Bitte des Mönchs namens Buddhaghosa – der heute von den Lehrern als Cūḷa-Buddhaghosa bezeichnet wird – von eben dem ehrwürdigen Lehrer Mahā-Buddhaghosa verfasst wurden, der auch den Visuddhimagga, den Vinaya-Kommentar und die Nikāya-Kommentare verfasst hat.

යං පන මහාවංසෙ ‘‘ආචරියබුද්ධඝොසො සීහළදීපාගමනතො පුබ්බෙ ජම්බුදීපෙ වසනකාලෙයෙව අට්ඨසාලිනිං අකාසී’’ති අධිප්පායෙන –

Was jedoch im Mahāvaṃsa in der Absicht gesagt wird, dass „der Lehrer Buddhaghosa die Atthasālinī noch vor seiner Ankunft auf der Insel Ceylon verfasste, als er noch in Jambudīpa (Indien) lebte“:

225. ‘‘ධම්මසඞ්ගණියාකාසි, කච්ඡං සො අට්ඨසාලිනි’’න්ති –

225. „Er verfasste die Atthasālinī, den Kommentar zur Dhammasaṅgaṇī“ –

වුත්තං, [Pg.55] තං ඉදානි දිස්සමානාය අට්ඨසාලිනියා න සමෙති. තත්ථ හි ගන්ථාරම්භෙයෙව විසුද්ධිමග්ගං අතිදිසිත්වා පච්ඡාපි සො ච, සමන්තපාසාදිකා ච බහූසු ඨානෙසු අතිදිසීයන්ති. තස්මා තස්සා ආචරියෙන සීහළදීපං පත්වා විසුද්ධිමග්ගඤ්චෙව සමන්තපාසාදිකඤ්ච කත්වා පච්ඡායෙව කතභාවො අතිවිය පාකටොති.

...so stimmt dies nicht mit der heute vorliegenden Atthasālinī überein. Denn dort wird bereits in der Einleitung des Buches auf den Visuddhimagga verwiesen, und auch später wird an vielen Stellen auf diesen sowie auf die Samantapāsādikā verwiesen. Daher ist es äußerst offensichtlich, dass sie erst verfasst wurde, nachdem der Lehrer die Insel Ceylon erreicht und sowohl den Visuddhimagga als auch die Samantapāsādikā vollendet hatte.

කඞ්ඛාවිතරණීඅට්ඨකථාකරණං

Die Abfassung des Kaṅkhāvitaraṇī-Kommentars

කඞ්ඛාවිතරණිං නාම පාතිමොක්ඛට්ඨකථං ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරො සොණත්ථෙරෙන යාචිතො මහාවිහාරවාසීනං වාචනාමග්ගනිස්සිතං සීහළපාතිමොක්ඛට්ඨකථානයං නිස්සාය එකම්පි පදං පාළියා වා මහාවිහාරවාසීනං පොරාණට්ඨකථාහි වා අවිරොධෙත්වා අකාසි. තෙන වුත්තං තිස්සං අට්ඨකථායං –

Der ehrwürdige Lehrer Buddhaghosa verfasste den Pātimokkha-Kommentar namens Kaṅkhāvitaraṇī auf Bitte des Thera Soṇa. Er stützte sich dabei auf die Methode des singhalesischen Pātimokkha-Kommentars, die der Tradition der Mahāvihāra-Bewohner folgt, ohne auch nur ein einziges Wort im Widerspruch zum Pāli-Kanon oder zu den alten Kommentaren der Mahāvihāra-Bewohner abzufassen. Daher heißt es in jenem Kommentar:

‘‘සූරතෙන නිවාතෙන, සුචිසල්ලෙඛවුත්තිනා;

විනයාචාරයුත්තෙන, සොණත්ථෙරෙන යාචිතො.

„Gebeten von dem Thera Soṇa, der gütig, bescheiden, von reiner und enthaltsamer Lebensweise und stets der Vinaya-Disziplin verbunden ist,“

තත්ථ සඤ්ජාතකඞ්ඛානං, භික්ඛූනං තස්ස වණ්ණනං;

කඞ්ඛාවිතරණත්ථාය, පරිපුණ්ණවිනිච්ඡයං.

„um den Mönchen, in denen Zweifel bezüglich des Pātimokkha entstanden sind, zu helfen, diese Zweifel zu überwinden, [biete ich] diese Erklärung an, die vollkommene Entscheidungen enthält,“

මහාවිහාරවාසීනං, වාචනාමග්ගනිස්සිතං;

වත්තයිස්සාමි නාමෙන, කඞ්ඛාවිතරණිං සුභ’’න්ති ච.

„gestützt auf die Tradition der Mahāvihāra-Bewohner, werde ich den schönen Kommentar namens Kaṅkhāvitaraṇī darlegen.“

‘‘ආරභිං යමහං සබ්බං, සීහළට්ඨකථානයං;

මහාවිහාරවාසීනං, වාචනාමග්ගනිස්සිතං.

„Diesen [Kommentar], den ich ganz nach der Methode des singhalesischen Kommentars, gestützt auf die Tradition der Mahāvihāra-Bewohner, begonnen habe,“

නිස්සාය සා අයං නිට්ඨං, ගතා ආදාය සබ්බසො;

සබ්බං අට්ඨකථාසාරං, පාළියත්ථඤ්ච කෙවලං.

„dieser hat nun sein Ende erreicht, indem er das Wesen des gesamten Kommentars und die vollständige Bedeutung des Pāli-Kanons in jeder Hinsicht in sich aufgenommen hat.“

න හෙත්ථ තං පදං අත්ථි, යං විරුජ්ඣෙය්‍ය පාළියා;

මහාවිහාරවාසීනං, පොරාණට්ඨකථාහි වා’’ති ච.

„Hierin gibt es kein einziges Wort, das im Widerspruch zum Pāli-Kanon oder zu den alten Kommentaren der Mahāvihāra-Bewohner stünde.“

ධම්මපදට්ඨකථාකරණං

Die Abfassung des Dhammapada-Kommentars

අපරාපි තිස්සො අට්ඨකථායො සන්ති ඛුද්දකපාඨට්ඨකථා ධම්මපදට්ඨකථා සුත්තනිපාතට්ඨකථා චාති, යා තාසු දිස්සමානනිගමනවසෙන ආචරියබුද්ධඝොසෙනෙව කතාති පඤ්ඤායන්ති. තත්ථ පන වුත්තවචනානි කානිචි [Pg.56] කානිචි ආගමට්ඨකථාසු වුත්තාකාරෙන න හොන්ති. තස්මා එකෙ වදන්ති ‘‘නෙතා ආචරියබුද්ධඝොසස්සා’’ති. එකච්චෙ පන ‘‘ආචරියස්ස උපථම්භකත්ථෙරෙහි පඨමං කතා, පච්ඡා ආචරියෙන ඔසානසොධනවසෙන පරියොසාපිතා වා භවෙය්‍යුං, අභිධම්මට්ඨකථං ආයාචන්තෙන චූළබුද්ධඝොසෙන වා කතා භවෙය්‍යු’’න්ති වදන්ති.

Es gibt noch drei weitere Kommentare, nämlich den Khuddakapāṭha-Kommentar, den Dhammapada-Kommentar und den Suttanipāta-Kommentar, von denen man aufgrund der in ihnen enthaltenen Schlussworte annimmt, dass sie von Meister Buddhaghosa selbst verfasst wurden. Einige der darin enthaltenen Aussagen stimmen jedoch nicht mit der Darstellungsweise in den Kommentaren zu den Āgamas (Nikāyas) überein. Daher sagen einige: „Diese stammen nicht von Meister Buddhaghosa.“ Andere wiederum sagen: „Sie wurden vielleicht zuerst von den unterstützenden älteren Mönchen (Theras) des Meisters verfasst und später vom Meister durch eine abschließende Durchsicht fertiggestellt, oder sie wurden von Cūḷabuddhaghosa verfasst, der um den Abhidhamma-Kommentar bat.“

තං තථා වා හොතු අඤ්ඤථා වා, ඉදානි එකන්තතො විනිච්ඡිනිතුං න සුකරමෙව. තස්මා තාසං නිගමනවචනවසෙනෙව එත්ථ පකාසයිස්සාම. තාසු හි ධම්මපදට්ඨකථං කුමාරකස්සපත්ථෙරෙන ආයාචිතො සිරිකූටස්ස (සිරිකුඩ්ඩස්ස) රඤ්ඤො පාසාදෙ විහරන්තො පරම්පරාභතං සීහළභාසාය සණ්ඨිතං පොරාණට්ඨකථං පාළිභාසාය ආරොපෙත්වා විත්ථාරගතඤ්ච වචනක්කමං සමාසෙත්වා ගාථාසු අසංවණ්ණිතපදබ්‍යඤ්ජනානි සංවණ්ණෙත්වා අකාසි. වුත්තඤ්හි තත්ථ ගන්ථාරම්භෙ –

Wie dem auch sei, es ist heute keineswegs leicht, dies endgültig zu entscheiden. Daher werden wir es hier entsprechend den Schlussworten dieser Werke darlegen. Unter diesen verfasste er den Dhammapada-Kommentar, nachdem er vom älteren Mönch Kumārakassapa darum gebeten worden war, während er im Palast des Königs Sirikūṭa (Sirikuḍḍa) wohnte; dabei übersetzte er den alten, in singhalesischer Sprache überlieferten Kommentar in die Pāli-Sprache, fasste den weitläufigen Text zusammen und erklärte die in den Strophen (Gāthās) noch unkommentierten Wörter und Ausdrücke. So heißt es dort zu Beginn des Buches:

‘‘පරම්පරාභතා තස්ස, නිපුණා අත්ථවණ්ණනා;

යා තම්බපණ්ණිදීපම්හි, දීපභාසාය සණ්ඨිතා…පෙ…

„Die durch die Überlieferung überbrachte, feinsinnige Erklärung der Bedeutungen jenes Dhammapada, die auf der Insel Tambapaṇṇi in der Landessprache verfasst ist... (usw.)“

කුමාරකස්සපෙනාහං, ථෙරෙන ථිරචෙතසා;

සද්ධම්මට්ඨිතිකාමෙන, සක්කච්චං අභියාචිතො…පෙ…

„Vom älteren Mönch Kumārakassapa, der von festem Geist ist und das Fortbestehen der wahren Lehre wünscht, ehrfurchtsvoll gebeten... (usw.)“

තං භාසං අතිවිත්ථාර, ගතඤ්ච වචනක්කමං;

පහායාරොපයිත්වාන, තන්තිභාසං මනොරමං.

„Nachdem ich jene Sprache und die allzu weitläufige Redeweise abgelegt und es in die liebliche kanonische Sprache übertragen habe,“

ගාථානං බ්‍යඤ්ජනපදං, යං තත්ථ න විභාවිතං;

කෙවලං තං විභාවෙත්වා, සෙසං තමෙව අත්ථතො.

„erkläre ich nur die Wörter und Ausdrücke der Strophen, die dort nicht verdeutlicht wurden, während der Rest in seiner Bedeutung genau so bleibt wie in jenem alten Kommentar,“

භාසන්තරෙන භාසිස්ස’’න්ති –

„und werde es in einer anderen Sprache vortragen.“

නිගමනෙ ච වුත්තං –

Und im Schlusswort heißt es:

‘‘විහාරෙ අධිරාජෙන, කාරිතම්හි කතඤ්ඤුනා;

පාසාදෙ සිරිකූටස්ස, රඤ්ඤො විහරතා මයා’’ති.

„Von mir, der im Palast des Königs Sirikūṭa wohnte, in dem Kloster, das von dem dankbaren Herrscher erbaut wurde...“

එත්ථ ච සිරිකූටො නාම සමන්තපාසාදිකානිගමනෙ සිරිපාලොති වුත්තො මහානාමොයෙව රාජාති වදන්ති. එවං සති මහෙසියා ආනයනං සමාදාපනමාරබ්භ තෙන රඤ්ඤා දින්නෙ ධූමරක්ඛපබ්බතවිහාරෙ වසන්තෙන සා කතාති වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං මහාවංසෙ –

In diesem Zusammenhang sagt man, dass der König namens Sirikūṭa tatsächlich jener König Mahānāma ist, der im Schlusswort der Samantapāsādikā als Siripāla bezeichnet wird. Demnach ist zu verstehen, dass dieser Kommentar von ihm verfasst wurde, während er in dem auf dem Dhūmarakkha-Berg gelegenen Kloster wohnte, welches von jenem König auf Drängen der Königin gestiftet worden war. Dies wird im Mahāvaṃsa wie folgt berichtet:

37-212.

‘‘ලොහද්වාර-රලග්ගාම-කොටිපස්සාවනව්හයෙ;

තයො [Pg.57] විහාරෙ කාරෙත්වා, භික්ඛූනං අභයුත්තරෙ.

„Nachdem er die drei Klöster namens Lohadvāra, Ralaggāma und Koṭipassāvana hatte erbauen lassen, übergab er sie den Mönchen des nördlichen Klosters (Abhayagiri).“

213.

213.

විහාරං කාරයිත්වාන, ධූමරක්ඛම්හි පබ්බතෙ;

මහෙසියා’නයෙනා’දා, භික්ඛූනං ථෙරවාදින’’න්ති.

„Nachdem er auf Drängen der Königin ein Kloster auf dem Dhūmarakkha-Berg hatte errichten lassen, gab er es den Mönchen der Theravāda-Schule.“

තස්ස පන රඤ්ඤො කාලෙ සා නිට්ඨාපිතාති න සක්කා ගහෙතුං. තස්ස හි රඤ්ඤො එකවීසතිමවස්සෙ සමන්තපාසාදිකං නිට්ඨාපෙසි. සො ච රාජා ද්වාවීසතිමවස්සෙ දිවඞ්ගතො. එත්ථන්තරෙ සාධිකඑකවස්සෙන ‘‘චතස්සො ච ආගමට්ඨකථායො තිස්සො ච අභිධම්මට්ඨකථායො අයඤ්ච ධම්මපදට්ඨකථා’’ති සබ්බා එතා න සක්කා නිට්ඨාපෙතුන්ති.

Es kann jedoch nicht angenommen werden, dass dieser Kommentar noch zu Lebzeiten dieses Königs fertiggestellt wurde. Denn im 21. Regierungsjahr dieses Königs stellte er die Samantapāsādikā fertig, und der König verstarb in seinem 22. Jahr. In diesem Zeitraum von etwas mehr als einem Jahr wäre es unmöglich gewesen, all diese Werke – die vier Kommentare zu den Āgamas, die drei Abhidhamma-Kommentare und diesen Dhammapada-Kommentar – fertigzustellen.

පරමත්ථජොතිකාට්ඨකථාකරණං

Die Abfassung des Paramatthajotikā-Kommentars

පරමත්ථජොතිකං නාම ඛුද්දකපාඨස්ස චෙව සුත්තනිපාතස්ස ච අට්ඨකථං කෙනචිපි අනායාචිතො අත්තනො ඉච්ඡාවසෙනෙව අකාසි. වුත්තඤ්හෙතං ඛුද්දකපාඨට්ඨකථාය ගන්ථාරම්භෙ –

Den Paramatthajotikā genannten Kommentar zum Khuddakapāṭha und zum Suttanipāta verfasste er, ohne von jemandem darum gebeten worden zu sein, rein aus eigenem Entschluss. So heißt es in der Einleitung des Khuddakapāṭha-Kommentars:

‘‘උත්තමං වන්දනෙය්‍යානං, වන්දිත්වා රතනත්තයං;

ඛුද්දකානං කරිස්සාමි, කෙසඤ්චි අත්ථවණ්ණනං.

„Nachdem ich das Juwelentrio (die drei Juwelen), das Höchste der Verehrungswürdigen, verehrt habe, werde ich die Erklärung der Bedeutungen einiger der kurzen Lehrreden (Khuddaka) verfassen.“

ඛුද්දකානං ගම්භීරත්තා, කිඤ්චාපි අතිදුක්කරා;

වණ්ණනා මාදිසෙනෙසා, අබොධන්තෙන සාසනං.

„Obgleich diese Erklärung wegen der Tiefe der kurzen Lehrreden für jemanden wie mich, der die Lehre (noch) nicht vollkommen versteht, überaus schwierig zu verfassen ist,“

අජ්ජාපි තු අබ්භොච්ඡින්නො, පුබ්බාචරියනිච්ඡයො;

තථෙව ච ඨිතං යස්මා, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං.

„da aber die Lehrbeschlüsse der früheren Lehrer bis heute ununterbrochen fortbestehen und ebenso die neunfache Lehre des Meisters fest verankert bleibt,“

තස්මාහං කාතුමිච්ඡාමි, අත්ථසංවණ්ණනං ඉමං;

සාසනඤ්චෙව නිස්සාය, පොරාණඤ්ච විනිච්ඡයං.

„darum wünsche ich, diese Erklärung der Bedeutungen zu verfassen, indem ich mich sowohl auf die Lehre als auch auf die alten Lehrbeschlüsse stütze.“

සද්ධම්මබහුමානෙන, නාත්තුක්කංසනකම්‍යතා;

නාඤ්ඤෙසං වම්භනත්ථාය, තං සුණාථ සමාහිතා’’ති.

„Aus tiefer Ehrfurcht vor der wahren Lehre, nicht aus dem Wunsch nach Selbsterhöhung und nicht zur Herabsetzung anderer, vernehmt diese mit gesammeltem Geist.“

බහූ පන විචක්ඛණා ඉමා ආරම්භගාථායො විචිනිත්වා ‘‘නෙතං ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස විය වචනං හොතී’’ති වදන්ති. අයඤ්ච නෙසං විචිනනාකාරො, ආචරියබුද්ධඝොසො හි යං කඤ්චි ගන්ථං සීලාදිගුණසම්පන්නෙන අඤ්ඤෙන ආයාචිතොව කරොති, ඉධ පන කොචිපි ආයාචකො [Pg.58] නත්ථි. පුනපි ආචරියො ‘‘පොරාණසීහළට්ඨකථං භාසාපරිවත්තනවසෙන කරිස්සාමී’’ති ච ‘‘මහාවිහාරවාසීනං වාචනාමග්ගං නිස්සාය කරිස්සාමී’’ති ච එවං පටිඤ්ඤං කත්වාව කරොති, ඉධ පන තාදිසීපි පටිඤ්ඤා නත්ථි. පුනපි ආචරියො අතිගම්භීරත්ථානං චතුන්නඤ්චාගමානං අභිධම්මස්ස ච සංවණ්ණනාරම්භෙපි දුක්කරභාවං න කථෙති, ඉධ පන ‘‘සාසනං අබොධන්තෙන මාදිසෙනා’’ති අත්තනා සාසනස්ස අබුද්ධභාවං පකාසෙත්වා ‘‘අතිදුක්කරා’’ති ච කථෙති. තස්මා ‘‘නෙතං ආචරියබුද්ධඝොසස්ස විය වචන’’න්ති වදන්ති. තං යුත්තං විය දිස්සති, ආචරියො හි අත්තනො ගන්ථනිගමනෙසු ‘‘තිපිටකපරියත්තිප්පභෙදෙ සාට්ඨකථෙ සත්ථුසාසනෙ අප්පටිහතඤාණප්පභාවෙනා’’ති අත්තනො ඤාණප්පභාවං පකාසෙසි, සො ‘‘සාසනං අබොධන්තෙන මාදිසෙන අතිදුක්කරා’’ති ඊදිසං වචනං න කථෙය්‍යයෙවාති.

Viele kluge Gelehrte jedoch haben diese Einleitungsstrophen untersucht und sagen: „Dies klingt nicht wie das Wort des ehrwürdigen Meisters Buddhaghosa.“ Ihre Argumentation ist folgende: Meister Buddhaghosa verfasst ein Werk üblicherweise nur dann, wenn er von einer anderen, an Tugend und guten Eigenschaften reichen Person darum gebeten wird; hier jedoch gibt es keinen Bittsteller. Zudem pflegt der Meister zu versprechen: „Ich werde dies durch die Übersetzung des alten singhalesischen Kommentars tun“ oder „Ich werde dies in Anlehnung an die Lehrtradition der Bewohner des Mahāvihāra verfassen“; hier fehlt ein solches Versprechen völlig. Des Weiteren klagt der Meister selbst am Anfang der Kommentare zu den vier sehr tiefgründigen Āgamas (Nikāyas) und zum Abhidhamma nicht über die Schwierigkeit der Aufgabe, während er hier eingesteht, die Lehre nicht vollkommen zu verstehen („für jemanden wie mich, der die Lehre nicht versteht“), und beklagt, es sei „überaus schwierig“. Deshalb sagen sie: „Dies ist nicht wie das Wort des Meisters Buddhaghosa.“ Dies erscheint treffend; denn der Meister rühmte in den Schlussworten seiner Werke seine eigene Geisteskraft mit den Worten: „mit einer ungehinderten Geisteskraft in der Lehre des Meisters, die aus dem Tipiṭaka mitsamt seinen Kommentaren besteht“. Jemand wie er würde gewiss nicht sagen: „Für jemanden wie mich, der die Lehre nicht versteht, ist es überaus schwierig.“ Auch die Erwähnung, dass er sich nicht selbst erhöhen oder andere herabsetzen wolle, wäre im Falle des Meisters Buddhaghosa nicht nötig gewesen.

ජාතකට්ඨකථාකරණං

Die Abfassung des Jātaka-Kommentars

ජාතකට්ඨකථාපි ච ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරෙනෙව කතාති වදන්ති, කාරණං පනෙත්ථ න දිස්සති. සා පන අත්ථදස්සිත්ථෙරෙන ච බුද්ධමිත්තත්ථෙරෙන ච මහිසාසකනිකායිකෙන ච බුද්ධදෙවත්ථෙරෙනාති තීහි ථෙරෙහි අභියාචිතො මහාවිහාරවාසීනං වාචනාමග්ගං නිස්සාය කතා. ඉමිස්සාපි නාමවිසෙසො නත්ථි. වුත්තං හිමිස්සා ආරම්භෙ –

Man sagt auch, dass der Jātaka-Kommentar von Meister Buddhaghosa verfasst wurde, doch lässt sich dafür kein hinreichender Grund finden. Es lässt sich lediglich mit Gewissheit sagen, dass er auf Bitten von drei älteren Mönchen – dem ehrwürdigen Atthadassī, dem ehrwürdigen Buddhamitta und dem zur Mahisāsaka-Schule gehörenden ehrwürdigen Buddhadeva – in Anlehnung an die Lehrtradition der Bewohner des Mahāvihāra verfasst wurde. Auch dieses Werk trägt keinen besonderen Namen. So heißt es in seiner Einleitung:

‘‘බුද්ධවංසස්ස එතස්ස, ඉච්ඡන්තෙන චිරට්ඨිතිං;

යාචිතො අභිගන්ත්වාන, ථෙරෙන අත්ථදස්සිනා.

„Ehrfurchtsvoll gebeten vom älteren Mönch Atthadassī, der das lange Fortbestehen dieses Jātaka-Werkes (der Buddha-Chronik) wünscht,“

අසංසට්ඨවිහාරෙන, සදා සුද්ධවිහාරිනා;

තථෙව බුද්ධමිත්තෙන, සන්තචිත්තෙන විඤ්ඤුනා.

„ebenso gebeten von dem weisen Buddhamitta, der von friedvollem Geist ist und stets ein reines, von weltlicher Vermischung freies Leben führt,“

මහිසාසකවංසම්හි, සම්භූතෙන නයඤ්ඤුනා;

බුද්ධදෙවෙන ච තථා, භික්ඛුනා සුද්ධබුද්ධිනා.

„und ebenso gebeten von dem Mönch Buddhadeva von reinem Verstand, der aus der Linie der Mahisāsaka-Schule stammt und mit den Methoden der Darlegung vertraut ist.“

මහාපුරිසචරියානං, ආනුභාවං අචින්තියං;

තස්ස විජ්ජොතයන්තස්ස, ජාතකස්සත්ථවණ්ණනං.

„Den Kommentar zur Erläuterung der Jātakas, welcher die unvorstellbare Macht des Wandels jener großen Menschen erhellt,“

මහාවිහාරවාසීනං, වාචනාමග්ගනිස්සිතං;

භාසිස්සං භාසතො තං මෙ, සාධු ගණ්හන්තු සාධවො’’ති.

„...und der sich auf die Lehrtradition der Bewohner des Mahāvihāra stützt, werde ich verkünden. Mögen die Edlen dies von mir, der ich es verkünde, wohlwollend aufnehmen!“

එත්තාවතා [Pg.59] ච ආචරියබුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස ගන්ථභාවෙන පාකටාහි සබ්බට්ඨකථාහි සහ විසුද්ධිමග්ගස්ස කරණප්පකාරො විත්ථාරෙන විභාවිතො හොති.

Damit ist die Art und Weise der Abfassung des Visuddhimagga zusammen mit allen Kommentaren, die als Werke des Lehrers, des ehrwürdigen Buddhaghosa, bekannt sind, ausführlich dargelegt worden.

සකලලොකපත්ථාරකාරණං

Der Grund für die Verbreitung auf der ganzen Welt

කිස්සෙස විසුද්ධිමග්ගො සකලලොකෙ පත්ථටොති? පරිසුද්ධපිටකපාළිනිස්සයභාවතො, සික්ඛත්තයසඞ්ගහභාවතො, පොරාණට්ඨකථානං භාසාපරිවත්තනභාවතො, පරසමයවිවජ්ජනතො, සකසමයවිසුද්ධිතො, සීලධුතඞ්ගසමථඅභිඤ්ඤාපඤ්ඤාපභෙදාදීනං පරිපුණ්ණවිභාගතො, යාව අරහත්තා පටිපත්තිනයපරිදීපනතො, උත්තානානාකුලපදබ්‍යඤ්ජනසඞ්ඛතභාවතො, සුවිඤ්ඤෙය්‍යත්ථභාවතො, පසාදනීයානං දිට්ඨානුගතාපාදනසමත්ථානං වත්ථූනඤ්ච දීපනතොති එවමාදීහි අනෙකසතෙහි ගුණෙහි එස සකලලොකෙ පත්ථටො ජාතො.

Warum ist dieser Visuddhimagga auf der ganzen Welt verbreitet? Aufgrund von Hunderten von Vorzügen wie diesen ist er auf der ganzen Welt verbreitet: weil er sich auf den reinen Pali-Kanon stützt, weil er die drei Schulungen zusammenfasst, weil er eine Übersetzung der alten Kommentare darstellt, weil er fremde Lehrmeinungen meidet, weil er die Reinheit der eigenen Tradition wahrt, weil er Tugend, asketische Übungen, Geistesruhe, höhere Geisteskräfte, die Einteilung der Weisheit und anderes vollständig analysiert, weil er den Pfad der Praxis bis hin zur Arahatschaft aufzeigt, weil er aus klaren und ungewirrten Worten und Sätzen aufgebaut ist, weil sein Sinn leicht verständlich ist und weil er erbauliche Geschichten darlegt, die dazu geeignet sind, zur Nachahmung des Gesehenen und Gehörten anzuregen.

අයඤ්හි විසුද්ධිමග්ගො සඞ්ගීතිත්තයාරූළ්හපරිසුද්ධපාළිපිටකමෙව නිස්සාය පවත්තො, න මහාසඞ්ඝිකාදීනං සත්තරසන්නං නිකායානං පිටකං, නපි මහායානිකානං පිටකං. සපරිවාරං සික්ඛත්තයඤ්ච එත්ථ පරිපුණ්ණමෙව සඞ්ගහෙත්වා දස්සිතං. වුත්තඤ්හෙතං ආචරියෙන ආගමට්ඨකථාසු ගන්ථාරම්භෙ –

Denn dieser Visuddhimagga stützt sich ausschließlich auf den reinen Pali-Kanon, der in den drei Konzilien überliefert wurde, und nicht auf den Kanon der siebzehn Schulen wie der Mahāsaṅghika, noch auf den Kanon der Mahāyāna-Anhänger. Auch die drei Schulungen samt ihrem Gefolge sind hier vollständig zusammengefasst und dargelegt. Dies wurde vom Lehrer zu Beginn der Kommentare zu den Āgamas gesagt:

‘‘සීලකතා ධුතධම්මා, කම්මට්ඨානානි චෙව සබ්බානි;

චරියාවිධානසහිතො, ඣානසමාපත්තිවිත්ථාරො.

„Die Rede über die Tugend, die asketischen Übungen und alle Meditationsobjekte; die ausführliche Darstellung der Vertiefungen und Erreichungen samt der Anleitung zum Verhalten;“

සබ්බා ච අභිඤ්ඤායො, පඤ්ඤාසඞ්කලනනිච්ඡයො චෙව;

ඛන්ධාධාතායතනි,න්ද්‍රියානි අරියානි චෙව චත්තාරි.

„und alle höheren Geisteskräfte, die Zusammenfassung und Bestimmung der Weisheit; die Daseinsgruppen, Elemente, Grundlagen, Fähigkeiten sowie die vier edlen...“

සච්චානි පච්චයාකාර,දෙසනා සුපරිසුද්ධනිපුණනයා;

අවිමුත්තතන්තිමග්ගා, විපස්සනාභාවනා චෙව.

„...Wahrheiten, die Lehre von der bedingten Entstehung mit ihren überaus reinen und feinen Methoden sowie die Entfaltung der Einsicht, die der Texttradition treu folgt;“

ඉති පන සබ්බං යස්මා, විසුද්ධිමග්ගෙ මයා සුපරිසුද්ධං;

වුත්තං තස්මා භිය්‍යො, න තං ඉධ විචාරයිස්සාමී’’ති.

„Da all dies von mir im Visuddhimagga überaus rein dargelegt wurde, werde ich es hier nicht noch einmal ausführlicher erörtern.“

යස්මා පන විසුද්ධිමග්ගො චතුන්නං ආගමට්ඨකථානං අවයවභාවෙන කතො, තස්මා තා විය පොරාණසීහළට්ඨකථානං භාසාපරිවත්තනවසෙන චෙව පුනප්පුනාගතමත්ථානං සංඛිපනවසෙන ච පරසමයවිවජ්ජනවසෙන ච මහාවිහාරවාසීනං පරිසුද්ධවිනිච්ඡයසඞ්ඛාතස්ස සකසමයස්ස දීපනවසෙන ච කතො. වුත්තඤ්හෙතං ආචරියෙන –

Da der Visuddhimagga jedoch als ein Bestandteil der vier Nikāya-Kommentare verfasst wurde, wurde er, genau wie diese, durch Übersetzung der alten singhalesischen Kommentare, durch die Zusammenfassung sich wiederholender Erklärungen, durch die Vermeidung fremder Lehren und durch die Erläuterung der eigenen Tradition, welche die reine Entscheidung der Bewohner des Mahāvihāra darstellt, erstellt. Dies wurde vom Lehrer gesagt:

‘‘අපනෙත්වාන [Pg.60] තතොහං, සීහළභාසං මනොරමං භාසං;

තන්තිනයානුච්ඡවිකං, ආරොපෙන්තො විගතදොසං.

„Indem ich die singhalesische Sprache daraus entferne und sie in eine liebliche, fehlerfreie Sprache übertrage, die der Methode der heiligen Texte entspricht,“

සමයං අවිලොමෙන්තො, ථෙරානං ථෙරවංසපදීපානං;

සුනිපුණවිනිච්ඡයානං, මහාවිහාරෙ නිවාසීනං;

හිත්වා පුනප්පුනාගත-මත්ථං අත්ථං පකාසයිස්සාමී’’ති ච.

„ohne der Lehre der Theras zu widersprechen, die Lampen der Linie der Älteren sind, die überaus feine Entscheidungen treffen und im Mahāvihāra wohnen, und unter Auslassung sich wiederholender Erklärungen werde ich die Bedeutung darlegen.“

‘‘මජ්ඣෙ විසුද්ධිමග්ගො, එස චතුන්නම්පි ආගමානඤ්හි;

ඨත්වා පකාසයිස්සති, තත්ථ යථාභාසිතමත්ථං.

„Inmitten der vier Āgamas stehend, wird dieser Visuddhimagga die darin verkündete Bedeutung genau so darlegen, wie sie gesprochen wurde.“

ඉච්චෙව කතො තස්මා, තම්පි ගහෙත්වාන සද්ධිමෙතාය;

අට්ඨකථාය විජානථ, දීඝාගමනිස්සිතං අත්ථ’’න්ති ච.

„Zu diesem Zweck wurde er verfasst. Nehmt daher jenen zusammen mit diesem Kommentar und versteht die auf dem Dīgha-Nikāya beruhende Bedeutung.“

‘‘සා හි මහාඅට්ඨකථාය, සාරමාදාය නිට්ඨිතා එසා;

එකාසීතිපමාණාය, පාළියා භාණවාරෙහි.

„Denn dieses wurde vollendet, indem es die Essenz des Großen Kommentars übernahm, in einem Umfang von einundachtzig Rezitationsabschnitten.“

එකූනසට්ඨිමත්තො, විසුද්ධිමග්ගොපි භාණවාරෙහි;

අත්ථප්පකාසනත්ථාය, ආගමානං කතො යස්මා.

„Da auch der Visuddhimagga, der etwa neunundfünfzig Rezitationsabschnitte umfasst, verfasst wurde, um die Bedeutung der Āgamas zu erklären;“

තස්මා තෙන සහායං, අට්ඨකථා භාණවාරගණනාය;

සුපරිමිතපරිච්ඡින්නං, චත්තාලීසං සතං හොතී’’ති ච.

„deshalb beträgt dieser Kommentar zusammen mit jenem, nach der Anzahl der Rezitationsabschnitte genau bemessen und abgegrenzt, einhundertvierzig.“

යදි චායං විසුද්ධිමග්ගො ආචරියෙන ආගමට්ඨකථායො විය අකත්වා පොරාණසීහළට්ඨකථායො ච අනොලොකෙත්වා කෙවලං අත්තනො ඤාණප්පභාවෙනෙව කතො අස්ස, නායං ආගමට්ඨකථානං අවයවොති ගහෙතබ්බො අස්ස, අඤ්ඤදත්ථු ‘‘ආගමට්ඨකථායො මහාට්ඨකථාය සාරභූතා, විසුද්ධිමග්ගො පන න තස්සා සාරභූතො, කෙවලං ආචරියස්ස මතියාව කතො’’ති එවමෙව වත්තබ්බො අස්ස. යස්මා පන තථා අකත්වා පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරෙනෙව කතො, තස්මා අයම්පි විසුද්ධිමග්ගො තාසං ආගමට්ඨකථානං කරණාකාරෙනෙව කතොති ච, තතොයෙව මහාට්ඨකථාය සාරභූතොති ච දට්ඨබ්බො.

Wenn dieser Visuddhimagga vom Lehrer nicht in der Weise wie die Nikāya-Kommentare verfasst worden wäre und ohne Berücksichtigung der alten singhalesischen Kommentare, sondern allein aus der Kraft seiner eigenen Erkenntnis heraus, dann dürfte er nicht als Teil der Nikāya-Kommentare angesehen werden; im Gegenteil müsste man sagen: „Die Nikāya-Kommentare bilden die Essenz des Großen Kommentars, der Visuddhimagga jedoch ist nicht dessen Essenz, sondern wurde allein nach der eigenen Meinung des Lehrers verfasst.“ Da er jedoch nicht auf jene Weise, sondern in der zuvor beschriebenen Weise verfasst wurde, muss auch dieser Visuddhimagga als in derselben Weise wie jene Nikāya-Kommentare verfasst angesehen werden und somit als die Essenz des Großen Kommentars gelten.

එකච්චෙ පන විචක්ඛණා ආචරියබුද්ධඝොසස්ස ගන්ථෙසු උත්තරපක්ඛසාසනිකානං අස්සඝොසනාගජ්ජුනවසුබන්ධුආදීනං භික්ඛූනං විය පොරාණගන්ථෙ අනිස්සාය අත්තනො ඤාණෙනෙව තක්කෙත්වා දස්සිතං ධම්මකථාවිසෙසං අදිස්වා අසන්තුට්ඨචිත්තා එවං වදන්ති ‘‘බුද්ධඝොසස්ස අඤ්ඤං අනිස්සාය අත්තනො ඤාණප්පභාවෙනෙව අභිනවගන්ථුප්පාදනං න පස්සාමා’’ති. [Pg.61] තං තෙසං ගරහාවචනම්පි සමානං ථෙරවාදීනං පසංසාවචනමෙව සම්පජ්ජති. ථෙරවාදිනො හි එවං ජානන්ති ‘‘බුද්ධෙනෙව භගවතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දෙසෙතබ්බො චෙව ධම්මො පඤ්ඤාපෙතබ්බො ච විනයො අනවසෙසෙන දෙසිතො චෙව පඤ්ඤත්තො ච, සොයෙව ධම්මවිනයො සද්ධාසම්පන්නෙහි භික්ඛූහි චෙව ගහට්ඨෙහි ච යථාරහං පටිපජ්ජිතබ්බො, න තතො අඤ්ඤො ධම්මවිනයො තක්කෙත්වා ගවෙසෙතබ්බො. යදි පන අඤ්ඤො ධම්මවිනයො කෙනචි තක්කෙත්වා කථිතො අස්ස, තං තස්සෙව තක්කිනො සාසනං හොති න සත්ථු සාසනං. යං යං පන භගවතො ධම්මවිනයෙ පදබ්‍යඤ්ජනං අත්ථතො අපාකටං හොති, තත්ථ තත්ථ පොරාණකෙහි පටිසම්භිදාඡළභිඤ්ඤාදිගුණසම්පන්නෙහි භගවතො අධිප්පායං ජානන්තෙහි අට්ඨකථාචරියෙහි සංවණ්ණිතනයෙන අත්ථො ගහෙතබ්බො, න අත්තනොමතිවසෙනා’’ති. ආචරියබුද්ධඝොසො ච තෙසං ථෙරවාදීනං අඤ්ඤතරො, සොපි තථෙව ජානාති. වුත්තඤ්චෙතං ආචරියෙන –

Einige Gelehrte jedoch, die unzufrieden darüber sind, dass sie in den Werken des Lehrers Buddhaghosa keine besonderen Dhamma-Darlegungen finden, die er allein durch seinen eigenen Verstand ohne Stütze auf alte Werke erdacht hat – wie es in den Werken von Mönchen der nördlichen Schule wie Aśvaghoṣa, Nāgārjuna und Vasubandhu der Fall ist –, sagen Folgendes: „Wir sehen bei Buddhaghosa keine Erschaffung eines völlig neuen Werkes allein aus der Kraft seines eigenen Verstandes, ohne sich auf anderes zu stützen.“ Dieses Wort, obwohl von ihnen als Tadel gemeint, erweist sich für die Theravādins als ein Wort des Lobes. Denn die Theravādins wissen Folgendes: „Nur der Erhabene, der vollkommen Erleuchtete selbst, darf eine neue Lehre verkünden und eine neue Ordensregel festlegen; und eben diese Lehre und Ordensregel wurde vom Erhabenen selbst vollständig verkündet und festgelegt. Genau diese Lehre und Ordensregel muss von gläubigen Mönchen und Hausvätern pflichtgemäß praktiziert werden; keine andere Lehre und Ordensregel darf durch Spekulation gesucht werden. Wenn jedoch eine andere Lehre und Ordensregel von jemandem durch Spekulation verkündet wird, so ist dies die Lehre dieses Spekulanten, nicht die Lehre des Meisters. Wo immer aber ein Wort oder Satz in der Lehre und Ordensregel des Erhabenen in seiner Bedeutung unklar ist, da muss die Bedeutung in jener Weise aufgefasst werden, wie sie von den alten Kommentatoren erklärt wurde, die mit Qualitäten wie den vier analytischen Fähigkeiten und den sechs höheren Geisteskräften ausgestattet waren und die Absicht des Erhabenen kannten, und nicht nach eigenem Gutdünken.“ Und der Lehrer Buddhaghosa ist einer jener Theravādins; auch er weiß es genau so. Dies wurde vom Lehrer gesagt:

‘‘බුද්ධෙන ධම්මො විනයො ච වුත්තො,යො තස්ස පුත්තෙහි තථෙව ඤාතො;

සො යෙහි තෙසං මතිමච්චජන්තා,යස්මා පුරෙ අට්ඨකථා අකංසු.

„Die Lehre und die Ordensregel, die vom Buddha verkündet wurden, wurden von seinen Söhnen genau in dieser Weise verstanden. Da jene in der Vergangenheit die Kommentare verfassten, ohne deren Auffassung aufzugeben,“

තස්මා හි යං අට්ඨකථාසු වුත්තං,තං වජ්ජයිත්වාන පමාදලෙඛං;

සබ්බම්පි සික්ඛාසු සගාරවානං,යස්මා පමාණං ඉධ පණ්ඩිතානං.

„darum ist alles, was in den Kommentaren dargelegt ist – abgesehen von Fehlern beim Abschreiben –, hier ein Maßstab für die Weisen, die Ehrfurcht vor den Schulungen haben.“

තතො ච භාසන්තරමෙව හිත්වා,විත්ථාරමග්ගඤ්ච සමාසයිත්වා…පෙ…යස්මා අයං හෙස්සති වණ්ණනාපි,සක්කච්ච තස්මා අනුසික්ඛිතබ්බා’’ති.

Und indem man jene andere Sprache (Singhalesisch) beiseite lässt und die ausführliche Darstellung zusammenfasst... [usw.]... weil auch dieser neue Kommentar entstehen wird, darum sollte er mit Sorgfalt studiert werden.

තෙනෙව ආචරියො භගවතො ධම්මවිනයං වා පොරාණට්ඨකථං වා අනිස්සාය අත්තනො ඤාණෙන තක්කෙත්වා වා අත්තනා පරිචිතලොකියගන්ථෙහි ගහෙත්වා වා න කඤ්චි ගන්ථං අකාසි. යදි පන තාදිසං කරෙය්‍ය, [Pg.62] තං ථෙරවාදිනො මහාපදෙසසුත්තෙ වුත්තනයෙන ‘‘අද්ධා ඉදං න චෙව තස්ස භගවතො වචනං, බුද්ධඝොසස්ස ච ථෙරස්ස දුග්ගහිත’’න්ති ඡඩ්ඩෙය්‍යුංයෙව. යතො ච ඛො අයං විසුද්ධිමග්ගො පොරාණට්ඨකථානං භාසාපරිවත්තනාදිවසෙනෙව ආචරියෙන කතො, තතොයෙව ථෙරවාදිනො තං මහාපදෙසසුත්තෙ වුත්තනයෙන ‘‘අද්ධා ඉදං තස්ස භගවතො වචනං, ආචරියබුද්ධඝොසස්ස ච ථෙරස්ස සුග්ගහිත’’න්ති සම්පටිච්ඡන්ති. තෙනාපායං සකලලොකෙ පත්ථටො හොති.

Eben darum hat der Lehrer kein einziges Werk verfasst, ohne sich auf die Lehre und Disziplin des Erhabenen oder auf die alten Kommentare zu stützen, indem er bloß mit seinem eigenen Verstand spekuliert oder aus den ihm vertrauten weltlichen Schriften geschöpft hätte. Wenn er jedoch ein solches Werk verfasst hätte, so hätten die Theravādins es nach der im Mahāpadesa-Sutta dargelegten Methode gewiss verworfen: \"Dies ist weder das Wort des Erhabenen, noch wurde es vom Thera Buddhaghosa richtig erfasst\". Da dieser Visuddhimagga jedoch vom Lehrer allein durch die Übersetzung der alten Kommentare usw. verfasst wurde, akzeptieren die Theravādins ihn nach der im Mahāpadesa-Sutta dargelegten Methode: \"Gewiss ist dies das Wort des Erhabenen und vom Lehrer, dem Thera Buddhaghosa, richtig erfasst\". Aus diesem Grund ist dieses Werk in der ganzen Welt verbreitet.

සීලධුතඞ්ගාදීනං විභාගො ච පටිපත්තිනයපරිදීපනඤ්ච පාකටමෙව. තථායං විසුද්ධිමග්ගො සුවිඤ්ඤෙය්‍යපදවාක්‍යෙහි චෙව අනාකුලපදවාක්‍යෙහි ච තන්තිනයානුරූපාය පාළිගතියා සුට්ඨු සඞ්ඛතො, තතොයෙව චස්ස අත්ථොපි සුවිඤ්ඤෙය්‍යො හොති. තස්මා තං ඔලොකෙන්තා විඤ්ඤුනො විසුද්ධජ්ඣාසයා ඛණෙ ඛණෙ අත්ථපටිසංවෙදිනො චෙව ධම්මපටිසංවෙදිනො ච හුත්වා අනප්පකං පීතිසොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්ති.

Die Analyse von Sīla, Dhutaṅga usw. sowie die Erläuterung des Weges der Praxis sind ganz offenkundig. Zudem ist dieser Visuddhimagga mit leicht verständlichen und ungekünstelten Wörtern und Sätzen im Einklang mit der heiligen Tradition des Pāli-Stils hervorragend verfasst; eben darum ist auch sein Sinn leicht zu verstehen. Daher empfinden die Weisen von reiner Gesinnung, wenn sie ihn betrachten, Augenblick für Augenblick eine tiefe Freude und Heiterkeit, indem sie sowohl die Bedeutung als auch die Lehre erfahren.

අනෙකානි චෙත්ථ පසාදාවහානි මහාතිස්සත්ථෙරවත්ථුආදීනි සීහළවත්ථූනි ච ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරවත්ථුආදීනි ජම්බුදීපවත්ථූනි ච දීපිතානි. තානි පස්සිත්වා අනුස්සරන්තානං සප්පුරිසානං බලවපසාදො ච උප්පජ්ජති, ‘‘කදා නු ඛො මයම්පි ඊදිසා භවිස්සාමා’’ති දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජිතුකාමතා ච උප්පජ්ජති.

Zudem sind hier viele vertrauenerweckende singhalesische Geschichten dargelegt, wie die Geschichte des Thera Mahātissa, sowie indische Geschichten, wie die des Feldherrn der Lehre, des Thera Sāriputta. Wenn edle Menschen diese sehen und betrachten, entsteht in ihnen ein starkes Vertrauen sowie der Wunsch, diesem Beispiel zu folgen: \"Wann wohl werden auch wir so sein?\"

එවං පරිසුද්ධපිටකපාළිනිස්සයතාදීහි අනෙකසතෙහි ගුණෙහි අයං විසුද්ධිමග්ගො සකලලොකෙ පත්ථටො ජාතොති වෙදිතබ්බො. යථා චායං විසුද්ධිමග්ගො, එවං අඤ්ඤාපි ආචරියෙන කතා තිපිටකසඞ්ගහට්ඨකථායො පොරාණට්ඨකථානං භාසාපරිවත්තනභාවාදීහි ගුණෙහි සකලලොකෙ පත්ථටායෙව හොන්ති.

So ist zu wissen, dass dieser Visuddhimagga aufgrund von hunderten von Vorzügen, wie der Anlehnung an den reinen Pāli-Kanon, in der ganzen Welt verbreitet ist. Und genau wie dieser Visuddhimagga sind auch die anderen vom Lehrer verfassten zusammenfassenden Kommentare zum Tipiṭaka aufgrund von Vorzügen wie der Übersetzung der alten Kommentare in der ganzen Welt verbreitet.

එත්තාවතා ච පන කිමත්ථං කතොතිආදීනම්පි පඤ්හානමත්ථො විත්ථාරෙන විභාවිතොව හොතීති.

Und hiermit ist auch die Bedeutung der Fragen wie 'Zu welchem Zweck wurde es verfasst?' ausführlich dargelegt worden.

තත්ථෙතං වුච්චති –

Hierzu wird Folgendes gesagt:

1.

1.

සම්භාවනීයස්ස [Pg.63] සුධීවරාන-මාදත්තධීරිට්ඨපදස්ස යස්ස;

පඤ්ඤාදිජාතා ලලිතා ගුණාභා,භාතෙව ලොකම්හි සතං මුදාය.

Dessen lieblicher Glanz der Tugenden, die aus Weisheit und anderen Qualitäten hervorgegangen sind – jenes von den edlen Weisen hochverehrten Meisters, der den höchsten Stand der Weisheit erlangt hat –, leuchtet in der Welt zur Freude der Guten wie die Sonne.

2.

2.

ස බුද්ධඝොසාව්හථිරග්ගධීමා,විදූන’මච්චන්තසමාදරා’දා;

සභාවජං බ්‍යත්තිසසත්තිලද්ධං,සිරිං දධාතෙව සුබුද්ධඝොසො.

Er, der unter dem Namen Buddhaghosa bekannte, überragende und weise Thera, der die tiefe Ehrerbietung der Gelehrten erlangte, bewahrt wahrlich wie ein wahrhaft hervorragender Buddhaghosa den ihm innewohnenden, durch Klugheit und Fähigkeit erworbenen Glanz.

3.

3.

‘‘සම්බුද්ධසෙට්ඨෙ පරිනිබ්බුතස්මිං,සංවච්ඡරානං දසමෙ සතම්හි;

ජාතො’’ති ඤාතො විබුධෙහි බුද්ධ-ඝොසඞ්කුරො පත්තසමත්තමානී.

Als der Spross des Buddhaghosa, der allgemeine Verehrung erlangt hatte, im zehnten Jahrhundert nach dem Verlöschen des erhabenen Buddhas geboren wurde, so ist er den Weisen wohlbekannt.

4.

4.

විඤ්ඤූ විදූ’මස්ස පුමග්ගජාතෙ,සඤ්ජාතතං දක්ඛිණදෙසභාගෙ;

රම්මෙ’න්දියස්මිං සුජනාකරස්මිං,තත්තත්ථමෙසීන’මයං පතීති.

Die Weisen wissen, dass er im südlichen Teil des lieblichen Indiens geboren wurde, einer Quelle edler Menschen, wo hervorragende Männer geboren werden; dies ist die Überzeugung derer, die nach der Wahrheit der Tatsachen suchen.

5.

5.

මොරණ්ඩගාමම්හි ස තත්ථ ජාතො,පුඤ්ඤානිතො විප්පකුලම්හි සම්මා;

සූරස්ස ලොකත්ථසමාවහත්ථං,උප්පජ්ජනායා’ද්‍යරුණොව රංසි.

Dort wurde er im Dorf Moraṇḍa, von seinen Verdiensten geleitet, wohlbehütet in einer Brahmanenfamilie geboren, gleich dem ersten Strahl der Morgenröte vor dem Aufgang der Sonne, um das Wohl der Welt herbeizuführen.

6.

6.

සංවද්ධබුද්ධී ස පවුද්ධිපත්තො,ආරාධයං ඤාතිගණං සදෙව;

වෙදෙසු විජ්ජාසු තදඤ්ඤසිප්ප-ගන්ථෙස්වනායාසපවීණතා’ගා.

Als er herangewachsen war, erfreute er mit reifem Verstand stets seine Verwandten und erlangte mühelos Meisterschaft in den Veden, den Wissenschaften und den anderen Schriften der Künste.

7.

7.

සුද්ධාධිමුත්තීන විවෙචනෙන,සාරානු’සාරොති විවිඤ්චමානො;

වෙදෙස්ව’සාරත්ත’මබුජ්ඣි යස්මා,තුට්ඨිං ස නාපජ්ජි සුතෙන සෙන.

Da er mit der Urteilskraft jener von reiner Gesinnung untersuchte, was essentiell und was essenzlos ist, und dabei die Essenzlosigkeit in den Veden erkannte, fand er kein Genügen in seinem erlernten Wissen.

8.

8.

අන්වෙසතො [Pg.64] තස්ස පසත්ථසාරං,සද්ධම්මසාරො සවනෙන ලද්ධො;

නින්නොව බුද්ධස්ස ස සාසනම්හි,උස්සාහජාතො’පගමාය තත්ථ.

Während er nach der gepriesenen Essenz suchte, fand er durch das Hören die Essenz der wahren Lehre; geneigt zur Lehre des Buddha, entwickelte er großen Eifer, um in diese einzutreten.

9.

9.

ධම්මාභිලාසී ස විරොචි තත්ථ,සංලද්ධපබ්බජ්ජුපසම්පදොව;

ථෙරෙ’පසඞ්කම්ම විසුද්ධථෙර-වාදීනිකායම්හි පතීතපඤ්ඤෙ.

Nachdem er sich den Theras der reinen Theravāda-Schule, die für ihre Weisheit berühmt waren, genähert hatte und die Hauslosigkeit sowie die Ordination erlangt hatte, glänzte er dort als einer, der nach der Lehre verlangt.

10.

10.

තදා හි’සුං දක්ඛිණඉන්දියම්හි,නිවාසිනො ථෙරියවංසජාතා;

තදඤ්ඤවාදී ච මුනී මුනින්ද-මතං යථාලද්ධි පකාසයන්තා.

Denn damals lebten im Süden Indiens sowohl Mönche der Theravāda-Linie als auch jene anderer Lehren, welche die Lehre des Königs der Weisen gemäß ihren eigenen Auffassungen verkündeten.

11.

11.

සද්ධම්මසාරාධිගමාය භිය්‍යො,පාළිං සමුග්ගණ්හි ජිනෙරිතං, සා;

ජිව්හග්ගලීලා මනසා’සිතා’ස්ස,ලක්ඛීව පුඤ්ඤෙ නිවසං බභාස.

Um die Essenz der wahren Lehre noch tiefer zu erfassen, studierte er den vom Sieger verkündeten Pāli-Kanon; dieser, auf seiner Zungenspitze spielend und fest in seinem Geist verankert, glänzte wie das Glück, das im Verdienst weilt.

12.

12.

එවං තමුග්ගණ්හ’මබොධි සම්මා,‘‘එකායනොයං සුවිසුද්ධියාති;

මග්ගො විවට්ටාධිගමාය’’ තත්ථො-ය්‍යොගං සමාපජ්ජි පරං පරත්තී.

Während er so den Kanon studierte, erkannte er richtig: \"Dies ist der einzige Weg zur reinen Läuterung, der Pfad zur Erlangung des Ungebundenen\". Als einer, der das höchste Wohl anstrebte, widmete er sich daraufhin diesem Studium mit aller Kraft.

13.

13.

සභාවපඤ්ඤා මහතී ච සත්ථ-න්තරොපලද්ධා විපුලාව විජ්ජා;

තෙනස්ස බුද්ධොත්තිසමුද්දතිණ්ණෙ,අකිච්ඡසාධිත්තපභාව’මඤ්ඤා.

Seine natürliche Weisheit war groß und sein aus anderen Schriften erworbenes Wissen war überaus weitreichend. Dadurch erkannten sie seine Fähigkeit, den Ozean der Worte des Buddha mühelos zu überqueren.

14.

14.

බුද්ධස්ස කිත්තීව සුකිත්තිඝොසො,වත්තිස්සතෙ’ච්චස්ස ගරූ වියත්තා;

අත්ථාන්විතං නාමමකංසු බුද්ධ-ඝොසොති සම්බුද්ධමතඞ්ගතස්ස.

Die weisen Lehrer gaben ihm, der ganz in die Lehre des vollkommen Erwachten eingedrungen war, in Voraussicht, dass der Klang seines Ruhmes wie der Ruhm des Buddha sein werde, den bedeutungsvollen Namen 'Buddhaghosa'.

15.

15.

මයූරදූතව්හයපට්ටනස්මිං,නිවස්ස [Pg.65] කඤ්ජීව්හපුරාදිකෙ ච;

ස අන්ධකාඛ්‍යාතසදෙසියට්ඨ-කථං සමුග්ගණ්හි සමාහිතත්තො.

Mit gefestigtem Geist verweilte er in der Hafenstadt namens Mayūradūta sowie in Kañcīpura und anderen Orten und studierte den dortigen, als Andhaka bekannten einheimischen Kommentar gründlich.

16.

16.

තාවත්තකෙනස්ස සුමෙධසස්සා-සන්තුට්ඨචිත්තස්ස තතුත්තරිම්පි;

සම්බුද්ධවාණීසු සමත්තමත්ථං,අඤ්ඤාතුමිච්ඡා මහතී අජායි.

Da sich dieser weise Mann mit jenem Maße nicht zufriedenstellte, entstand in ihm das große Verlangen, die vollständige Bedeutung der Worte des vollkommen Erwachten noch darüber hinaus zu verstehen.

17.

17.

මහාමහින්දාදිවසීවරෙභි,සමාභතා යාට්ඨකථා සසාරා;

සථෙරවාදා සුවිනිච්ඡයා ච,තදා විභාතා වත ලඞ්කයා’සුං.

Die gehaltvollen Kommentare, die vom großen Mahinda und anderen hervorragenden Meistern überliefert worden waren, stimmten mit der Theravāda-Tradition überein, enthielten klare Entscheidungen und glänzten damals wahrlich auf der Insel Laṅkā.

18.

18.

පවත්තිමෙතං විදිය’ස්ස මෙත-දහොසි ‘‘යං නූන’භිරාමලඞ්කං;

අලඞ්කරොන්තිං රතනාකරංව,උපෙච්ච සික්ඛෙ’ට්ඨකථා මහන්තී.

Als er von diesen Umständen erfuhr, kam ihm folgender Gedanke: \"Wie wäre es, wenn ich nach dem lieblichen Laṅkā reise, das die Insel wie ein Ozean voller Juwelen schmückt, und dort den großen Kommentar studiere?\"

19.

19.

තා භාසයා සීහළිකාය රච්චා,තන්තිං සමාරොප්‍ය නවං කරෙය්‍යං;

එවඤ්හි දෙසන්තරියාන බුද්ධ-මානීනමත්ථං ඛලු සාධයෙ’’ති.

Indem ich diese in singhalesischer Sprache verfassten Kommentare in die kanonische Sprache übertrage, will ich einen neuen Kommentar verfassen; auf diese Weise werde ich wahrlich den Nutzen jener Ausländer fördern, die den Buddha verehren.

20.

20.

පුරෙ ච ලඞ්කාගතසාසනං යං,සුනිම්මලින්දූව හිමාදිමුත්තො;

පභාසි, කිස්මිඤ්චි තදාඤ්ඤවාද-මනාකුලං තා’කුලතං ජගාම.

Früher leuchtete die nach Laṅkā gelangte Lehre wie ein makelloser Mond, der von Frost und Wolken befreit ist; doch zu jener Zeit geriet sie in einigen Schulen durch fremde Lehren, von denen sie zuvor ungetrübt war, in Verwirrung.

21.

21.

ජිනම්හි නිබ්බානගතෙ හි වස්ස-සතන්තරෙ සාසනිකා සමග්ගා;

සමානවාදා ජිනසාසනම්හි,න කොචි භෙදොපි තදා අහොසි.

Denn im ersten Jahrhundert nach dem Parinibbāna des Siegers waren die Anhänger der Lehre einig; sie vertraten dieselbe Lehre in der Religion des Siegers, und damals gab es keinerlei Spaltung.

22.

22.

පච්ඡා [Pg.66] ච සද්ධම්මදුමාහතෙභ්‍ය-ධම්මෙහි වාතෙහි පටිච්ච පාපෙ;

ජාතෙහි සංවිග්ගමනා සමාය,ථෙරෙ’ස’මුය්‍යොගමකංසු දළ්හං.

Später aber, wegen der schlechten Mönche, unternahmen die Theras, tief besorgt über die Stürme unheilsamer Lehren, die den Baum des Saddhamma erschütterten, entschlossene Anstrengungen zu deren Befriedung.

23.

23.

සඞ්ගීතියො කච්ච සුපෙසලෙහි,නිග්ගය්හමානාපි ථිරෙහි දළ්හං;

ඡින්නාපි රුක්ඛා’ස්සු පුනොරුහාවා-කාසුංව ධම්මං විනයා’ඤ්ඤථා තෙ.

Obwohl sie von den tugendhaften, standhaften Theras, die das Konzil abhielten, streng gezügelt wurden, stellten jene Irrlehrer Dhamma und Vinaya wiederum fälschlich dar, ganz so wie gefällte Bäume, die immer wieder neu nachwachsen.

24.

24.

නානාගණා තෙ ච අනෙකවාදා,සංසග්ගකාරා ජිනසාසනෙ’සුං;

වාදෙභි අඤ්ඤෙහි ජිනෙරිතෙභ්‍ය-සුද්ධායමානා විනයඤ්ච ධම්මං.

Sie bildeten verschiedene Schulen mit vielfältigen Ansichten, vermischten die Lehre des Siegers und machten Dhamma und Vinaya unrein durch andere Ansichten als jene, die vom Sieger verkündet worden waren.

25.

25.

වාදා ච වාදී පිටකානි තෙසං,ලඞ්කං මලඞ්කංව කරං’පයාතා;

පටිග්ගහෙසුං ප්‍යභයාදිවාසී,නාඤ්ඤෙ මහාඛ්‍යාතවිහාරවාසී.

Ihre Lehren, ihre Vertreter und ihre Schriften gelangten nach Lanka und befleckten das Land gleichsam mit Schmutz; die Bewohner des Abhayagiri-Klosters nahmen sie an, nicht jedoch die anderen, die Bewohner des berühmten Mahāvihāra.

26.

26.

යථා ච බුද්ධාභිහිතාව පාළි,තදත්ථසාරා ච වසීභි ඤාතා;

න ‘‘තෙධ වොක්කම්ම විසුද්ධථෙර-වාදී විවාදී’’ති පවත්ති කාචි.

Da der Urtext (Pāli) genau so ist, wie er vom Buddha verkündet wurde, und sein essenzieller Sinn von den geistig befreiten Meistern (Arahants) verstanden wurde, gab es unter den reinen Theravādins niemals ein Abweichen oder einen Streit darüber.

27.

27.

ජීවංව රක්ඛිංසු සථෙරවාදං,තන්තිං තදත්ථඤ්ච සනිණ්ණයං තෙ;

තස්මා න සක්කාව තදඤ්ඤවාදි-වාදෙභි හන්තුං චු’පගන්තුමද්ධා.

Sie schützten die Lehre der Theras (Theravāda) samt dem heiligen Text, seiner Bedeutung und den endgültigen Entscheidungen wie ihr eigenes Leben; daher ist es wahrlich unmöglich, sie durch die Behauptungen anderer Sektierer zu vernichten oder gar zu überwinden.

28.

28.

තංවාදසංභෙදභයඤ්ච මඤ්ඤයා,‘‘දුද්ධාරවෙලාපි භයෙහි තන්තිනං;

සම්මොහතාදීහි භවෙ’’ති පොත්ථකං,ආරොප්‍ය සම්මා පරිපාලයිංසු තෙ.

Da sie die Gefahr einer Vermischung jener Lehren erkannten und dachten: „In schwierigen Zeiten könnte der überlieferte Text durch Verwirrung und Ähnliches Schaden nehmen“, schrieben sie ihn sorgfältig in Büchern nieder und bewahrten ihn gut.

29.

29.

තදා [Pg.67] හි තෙසං පටිබාහනෙ රණ-විදංව සික්ඛං ජිනසාසනද්ධරො;

ස බුද්ධඝොසො මුනි බුද්ධිපාටවො,ගතො’සි දීපං වරතම්බපණ්ණිකං.

Damals reiste jener weise Buddhaghosa, der Bewahrer der Lehre des Siegers, der im Zurückweisen jener Irrlehren wie ein im Kampf erfahrener Krieger geschult war und eine glänzende Geisteskraft besaß, zu der edlen Insel Tambapaṇṇi.

30.

30.

ලඞ්කං උපෙච්ච ස මහාට්ඨකථාණ්ණවස්ස,පාරං පරං විතරණෙ ථිරනිණ්ණයොව;

සංසුද්ධවංසජනිවාසමහාවිහාර-මාගා’ම්බරංව උදයින්දු’පසොභයන්තො.

Nach Lanka gelangt und fest entschlossen, an das jenseitige Ufer des großen Kommentar-Ozeans zu gelangen, begab er sich zum Mahāvihāra, dem Wohnort des reinen Thera-Geschlechts, und erleuchtete diesen wie der aufgehende Mond den weiten Himmel.

31.

31.

තස්මිඤ්ච දක්ඛිණදිසාය වසී ස තත්ථ,සොභං පධානඝරසඤ්ඤිතපාරිවෙණං;

පාසාද’මුත්තම’මකා සුජනෙභි සෙබ්‍යං,සන්තො මහානිගමසාමි සුචිණ්ණධම්මො.

Und dort im Süden jenes Klosters wohnte er in jenem herrlichen, von guten Menschen besuchten Gebäude im schönen Padhānaghara-Bezirk, welches der edle Mahānigamasāmi, ein Mann von vorbildlichem Lebenswandel, errichtet hatte.

32.

32.

සම්මා ච යොගමකරී බුධබුද්ධමිත්ත-ථෙරාදි’මන්ත’මුපයාත’මනූනතන්තෙ;

සංසෙවිතො විවිධඤායපබුද්ධියා සො,සුත්තාභිධම්මවිනයට්ඨකථාස්ව’නූනං.

Er suchte den weisen Thera Buddhamitta und andere auf, die alle Schriften vollständig gemeistert hatten, und widmete sich mit vollem Eifer dem gründlichen Studium der Kommentare zu Sutta, Abhidhamma und Vinaya, um die vielfältigen Lehrweisen vollkommen zu durchdringen.

33.

33.

වෙය්‍යත්තියං’ස සමයෙ සමයන්තරෙ ච,පඤ්ඤාය දිස්ව විවටංව නිහීතමත්ථං;

ථෙරා සමග්ගජිනමග්ගමතා’මතාසී,මඤ්ඤිංසු නග්ඝරතනංව සුදුල්ලභන්ති.

Als die nach dem Unsterblichen strebenden Theras, welche den Pfad des Siegers vollkommen kannten, die außergewöhnliche Schärfe seines Verstandes in der eigenen Lehre wie auch in fremden Systemen erkannten – gleich einem soeben enthüllten, verborgenen Schatz –, schätzten sie ihn wie ein unschätzbares, überaus seltenes Juwel.

34.

34.

විඤ්ඤාය ධම්මවිනයත්ථයථිච්ඡදානෙ,චින්තාමණීති සුනිරූපිතබුද්ධිරූපං;

යස්සෙ’ත්ථ නිච්ඡිතමනො කවිසඞ්ඝපාල-ත්ථෙරුත්තමො ජනහිතාය නියොජයී තං.

Da der weise Thera Saṅghapāla, der Beste unter den Gelehrten, die außergewöhnliche geistige Gabe dieses Meisters erkannte, die wie ein wunscherfüllendes Juwel (Cintāmaṇi) jede gewünschte Bedeutung von Dhamma und Vinaya enthüllen konnte, bat er ihn entschlossenen Herzens zum Wohle der Allgemeinheit:

35.

35.

‘‘කිඤ්චාපි සන්ති විවිධා පටිපත්තිගන්ථා,කෙසඤ්චි කිඤ්චි තු න බුද්ධමතානුසාරං;

සංසුද්ධථෙරසමයෙහි ච තෙ විරුද්ධා,තස්මා කරොතු විමලං පටිපත්තිගන්ථං’’.

„Es gibt zwar verschiedene Schriften über die Praxis der Meditation, doch entsprechen manche Erklärungen in einigen von ihnen nicht der wahren Absicht des Buddha und stehen im Widerspruch zu den Überlieferungen der reinen Theras. Verfasse daher ein makelloses Werk über den Pfad der Praxis!“

36.

36.

මෙත්තාදයම්බුදවනං [Pg.68] ජනභූමියං’ස,සංවස්සතෙ ච’රියමග්ගගමග්ග’මග්ගං;

සංසොධනත්ථ’මිති ‘‘පත්ථිතථෙරආසං,පූරෙස්ස’මෙත’’මිති කාසි විසුද්ධිමග්ගං.

Während die Regenwolke seines Mitgefühls und seiner Güte reichlich auf die Menschen herabregnete, um den zum edlen Pfad führenden Weg zu reinigen, dachte er: „Ich will diesen sehnlichen Wunsch des Theras erfüllen“, und verfasste so den Weg der Reinheit (Visuddhimagga).

37.

37.

වීරානුකම්පසතියොජිතබුද්ධිමා සං,ඔග්ගය්හ, ගය්හ ච’ ඛිලට්ඨකථා සතන්තී;

සාරං සඛෙද’මනපෙක්ඛිය සාධුකං ස,යං’කාසි, කං නු’ධ න රොචයතෙ බුධං සො.

Ausgestattet mit einer Geisteskraft, die von Tatkraft, Mitgefühl und Achtsamkeit getragen war, drang er tief in die heiligen Texte mitsamt all ihren Kommentaren ein, zog deren Essenz heraus und verfasste dieses Werk meisterhaft, ohne Rücksicht auf seine eigene Erschöpfung. Welchen weisen Menschen in dieser Welt sollte dieser Visuddhimagga nicht mit Freude erfüllen?

38.

38.

වුත්තෙ’ත්ථ භාවපරමාව සභාවධම්මා,වත්ථූ ච පීතිසුඛවෙදනියා’නිතාව;

පුණ්ණොව සබ්බපටිපත්තිනයෙහි චෙසො,පුප්ඵාභිඵුල්ලපවනංව විරාජතෙ’යං.

Darin sind die feinstofflichen und geistigen Phänomene (Dhammas) in ihrer tiefsten Wirklichkeit dargelegt, erbauende Geschichten, die Freude und Glück schenken, sind eingeflochten, und er ist vollkommen ausgestattet mit allen Wegen der Praxis; so erstrahlt dieses Werk wie ein Wald in voller Blütenpracht.

39.

39.

යං පස්සියාන පරිකප්පිය රත්නසාර-ගබ්භං විසුද්ධි’මභියාතු’මපෙක්ඛමානා;

තං සාර’මාදියිතු’මාසු පයුත්තයුත්තා,දිස්වා හි නග්ඝරතනං නනු වජ්ජයෙ න.

Wer dieses Werk sieht und es als eine Schatzkammer voller edler Juwelen begreift, und wer danach strebt, die Reinheit (Nibbāna) zu erlangen, wird sich unverzüglich und mit aller Kraft bemühen, dessen Essenz in sich aufzunehmen. Denn wer würde schon ein unschätzbares Juwel erblicken und es einfach achtlos liegen lassen?

40.

40.

කන්තා පදාවලි’හ තන්තිනයානුසාරා,සාරාතිසාරනයපන්ති පසිද්ධසිද්ධා;

අත්ථා ච සන්තිනුගමාය තුලායමානො-ය්‍යොගෙන මෙත්ථ හි විනා පටිපත්ති කා’ඤ්ඤා.

Hierin finden sich wohlklingende Wortfolgen, die den Regeln der heiligen Texte folgen, sowie tiefgründige Erklärungen, die wie eine Waagschale für das Erreichen des Friedens (Nibbāna) dienen. Welche andere spirituelle Praxis gäbe es denn, ohne sich um das zu bemühen, was hier dargelegt ist?

41.

41.

ආභාති සත්ථු චතුරාගමමජ්ඣගො’යං-අත්ථෙ පකාසයිහ භාණුව නෙකදබ්බෙ;

මෙධාවිපීතිජනනං’ස විධාන’මෙතං-තීතඤ්හි යාව කවිගොචර’මස්ස ඤාණං.

Im Herzen der vier Agamas des Meisters stehend und deren tiefe Bedeutungen offenbarend, erstrahlt dieses Werk in dieser Welt wie die Sonne, die unzählige Dinge erleuchtet. Seine geniale Darstellungsweise erfreut die Weisen zutiefst, und seine Weisheit übersteigt weitaus das, was Gelehrte jemals fassen können.

42.

42.

දිට්ඨාව තික්ඛමති’මස්ස විසුද්ධිමග්ග-සම්පාදනෙන සමුපාත්තසුධීපදෙභි;

තෙනස්ස බුද්ධවචනත්ථවිභාවනාය,පබ්‍යත්තසත්ති විදිතා විදිතාගමෙහි.

Durch die Vollendung des Visuddhimagga wurde seine messerscharfe Geisteskraft von den weisen Theras deutlich erkannt; daher ist seine herausragende Fähigkeit zur Erläuterung der Worte des Buddha allen Kennern der heiligen Schriften wohlbekannt.

43.

43.

ඛ්‍යාතං [Pg.69] කවීභි’ධිගතං යස’මාවහෙන,ථෙරස්ස සුද්ධමතිබුද්ධසිරීව්හයස්ස;

ලොකත්ථ’මාවිකතපත්ථන’මාදියාන,සාමඤ්ච නින්නහදයෙන ජනාන’මත්ථෙ.

Er erlangte einen von Gelehrten weithin gepriesenen Ruhm. Indem er die zum Wohle der Welt geäußerte Bitte des Theras Buddhasiri, der von reinem Geiste war, bereitwillig annahm und selbst von ganzem Herzen dem Wohl der Menschen zugewandt war...

44.

44.

සම්බුද්ධභාවවිදිතෙනි’මිනා සමන්ත-පාසාදිකාව්හවිනයට්ඨකථා පණීතා;

සූරො’දිතෙ විය තයා විනයත්ථමූළ්හා-මූළ්හී භවන්ති ජිනනීතිපථා’ධිගන්ත්වා.

...verfasste dieser Meister, der die Absicht des vollkommen Erwachten genau verstand, den Vinaya-Kommentar namens Samantapāsādikā. Gleichwie beim Aufgang der Sonne werden jene, die über die Bedeutung der Ordensregeln im Unklaren waren, durch dieses Werk frei von Verwirrung, sobald sie den Pfad der Regeln des Siegers klar erkennen.

45.

45.

ලඞ්කා අලඞ්කතිකතාව මහාමහින්ද-ත්ථෙරෙන යා ච විනයට්ඨකථා’භතා, තං;

කන්තාය සීහළගිරාය ගිරායමානා,අච්චන්තකන්තබහුලා මුනයො පුරා’සුං.

Der Vinaya-Kommentar, den der große Thera Mahinda nach Lanka brachte und durch den die Insel gleichsam geschmückt wurde, war in alter Zeit den weisen Mönchen eine Quelle tiefster Freude, als sie ihn in der lieblichen singhalesischen Sprache studierten und rezitierten.

46.

46.

අඤ්ඤා ච පච්චරි-කුරුන්දිසමඤ්ඤිතාදී,දීපං පදීපකරණී විනයම්හි යා’සුං;

සඞ්ගය්හ තාස’මඛිලත්ථනයෙ ච ථෙර-වාදෙ ච මුත්තරතනානිව මෙකසුත්තෙ.

Und auch die anderen Kommentare namens Paccarī und Kurundī, welche auf der Insel wie Lampen zur Erhellung der Ordensregeln dienten – all deren Erläuterungen und die bewährten Entscheidungen der Theras fasste er zusammen, gleichwie man edle Perlen auf einer einzigen Schnur aufreiht.

47.

47.

තාහෙව සීහළනිරුත්තියුතඤ්ච තන්තිං,ආරොපියාන රුචිරං අථ විත්ථතඤ්ච;

මග්ගං සමාසනවසෙන යථා සමත්ත-ලොකෙන යා ගරුකතා කතමානනා’කා.

Er übertrug den in singhalesischer Sprache abgefassten Text in die wohlklingende Sprache der kanonischen Schriften (Pāli) und fasste den allzu weitschweifigen Text so geschickt zusammen, dass dieses Werk von der gesamten Welt hoch geachtet und mit tiefer Ehrfurcht aufgenommen wurde.

48.

48.

සුද්ධන්වයාගථවිරා ච විසුද්ධථෙර-වාදී විසුද්ධවිනයාගමපුජ්ජධම්මා;

සුද්ධං කරිංසු න යථෙ’න්ති තදඤ්ඤවාදා,ඉච්චාදි’මාවිකරියා’සි නිදානමෙත්ථ.

Wie die Theras der reinen Theravāda-Tradition, die einer makellosen Nachfolgelinie entstammen und die reinen Ordensregeln sowie die erhabene Lehre bewahren, das Erbe rein hielten, so dass andere Irrlehren keinen Eingang finden konnten – all dies offenbarend, bildet jene Darstellung die historische Einleitung (Nidāna) dieses Werkes.

49.

49.

යස්මිං මනුඤ්ඤපදපන්ති සුභා සුබොධා,අත්ථා ච පීතිසම’විම්හයතාදිභාවී;

චිත්‍රා විචිත්‍රමතිජා කවිචිත්තහංසා,තස්මා රසායති තදත්ථනුසාරිනං යං.

Da sich in dieser Einleitung schöne, leicht verständliche und liebliche Wortfolgen finden, deren weise Erklärungen aus schöpferischem Geiste entspringen, Freude, Ruhe und Staunen hervorrufen und die Herzen der Gelehrten erfreuen, bereitet sie all jenen, die ihrer Bedeutung folgen, erhabenen geistigen Genuss.

50.

50.

අච්චන්තසාගරනිභා [Pg.70] විවිධා නයත්ථා,සන්තෙ’ත්ථ යා’සු විනයට්ඨකථා පුරාණා;

තාසං යථාභිමතපන්ති සුතන්තිකත්තං,කිඤ්හි’ස්ස කිඤ්චි බලවීර’පටිච්ච කාතුං.

In jenen alten Vinaya-Kommentaren, die es einst gab, finden sich vielfältige Methoden und Bedeutungen, die so unermesslich weit wie der Ozean sind. Wie hätte es wohl möglich sein können, diese in der gewünschten systematischen Ordnung und feinen sprachlichen Form darzustellen, wenn man nur eine geringe Anstrengung und Willenskraft aufgeboten hätte?

51.

51.

උය්‍යොග’මස්ස කරුණාපහිතං පටිච්ච,පඤ්ඤාසහායසහිතං බලවඤ්ච දළ්හං;

ලද්ධාව යා නිඛිලලොකමනුඤ්ඤභූතා,මෙධාවිනං’නුසභගාව විරාජතෙ සා.

Dank seiner unermüdlichen und festen Anstrengung, die von tiefem Mitgefühl getragen und von weiser Einsicht begleitet war, wurde dieses Werk vollendet. Zur Freude der ganzen Welt erstrahlt dieser Kommentar nun unter den Gelehrten wie ein herausragender Anführer.

52.

52.

විඤ්ඤූභි යා ‘‘විනයසාගරපාරතිණ්ණෙ’’,සම්භාවිතා ‘‘සුතරණායති සීඝවාහා’’;

ඉච්චාභිමානිතගුණා’ජ්ජ රරාජ යාව,කිං යං ථිරං ලහු විනස්සති දුප්පසය්හං.

Dieses Werk, das von den Weisen als ein schnelles, seetüchtiges Schiff für das sichere Überqueren des weiten Vinaya-Ozeans gepriesen wird, erstrahlt dank seiner weithin gerühmten Vorzüge bis zum heutigen Tage. Denn wie sollte etwas, das so fest gegründet und unüberwindbar ist, jemals so leicht vergehen?

53.

53.

‘‘යා බ්‍යාපිනී’ඛිලනයස්ස සුබොධිනී ච,සොතූභි සෙවිතසදාතනධම්මරඞ්ගං;

කත්වාන ලොකපහිතෙ සගුණෙ දධන්තී,ඨාතූ’’ති නට්ඨ’මුපගා’ට්ඨකථා පුරාණා.

Möge dieses Werk, das alle Erklärungsweisen umfasst und leicht verständlich macht, die Herzen der Lernenden stets in eine Stätte der Wahrheit verwandeln, seine Vorzüge zum Wohle der Welt bewahren und für immer fortbestehen! – Unter diesem Wunsch traten die alten Kommentare zurück und gerieten allmählich in Vergessenheit.

54.

54.

ජනාභිසත්තාය දයාය චොදිතො,විඡෙජ්ජ ඛෙදං විනයම්හි සාධුනං;

අථාගමාන’ට්ඨකථාවිධානනෙ,ධුරං දධාතුං’භිමුඛා’සි සො සුධී.

Angespornt von Mitleid mit den vom Leiden betroffenen Menschen, beseitigte jener Weise die Schwierigkeiten der Guten im Vinaya; sodann wandte er sich der Aufgabe zu, die Erklärungen der Agamas zu verfassen.

55.

55.

පද්මංව ඵුල්ලාභිනතං සුභාණුභං,ලද්ධාන ඵුල්ලං’තිසයා’සි චෙතනා;

දාඨාදිනාගෙන ථිරග්ගධීමතා,යා පත්ථිතා’රබ්භ තදත්ථසිජ්ඣනෙ.

Wie ein aufblühender Lotus, der den herrlichen Sonnenschein empfängt, so entstand bei ihm ein überaus starkes Bestreben zur Vollendung dieses Werkes, das von dem weisen älteren Mönch Dāṭhānāga erbeten worden war.

56.

56.

දීඝාගමත්ථෙසු සබුද්ධිවික්කම-මාගම්ම සාරාධිගමා සුමඞ්ගල-නාමානුගන්තාව විලාසිනීති යා,සංවණ්ණනා ලොකහිතාය සම්භවී.

Und jene Erklärung namens „Sumaṅgalavilāsinī“, die durch die Kraft seiner eigenen Weisheit bezüglich der Bedeutungen des Dīgha Nikāya den Wesenskern erfasste, entstand zum Wohle der Welt, ganz ihrem glückbringenden Namen entsprechend.

57.

57.

ගම්භීරමෙධාවිසයාගමම්හිපි,[Pg.71] ආරබ්භ බුද්ධිං’ස සුනිම්මලීකතා;

විඤ්ඤාතබුද්ධාභිමතා බහූ ජනා,අඤ්ඤත්ථසාධා මහතඤ්හි බුද්ධියො.

Gestützt auf seinen hochreinen Verstand verstanden viele Menschen selbst in den Agamas, dem Bereich tiefgründigen Wissens, die Absicht des Buddhas; denn der Geist der Großen gereicht stets zum Nutzen der anderen.

58.

58.

සා’නීතවිද්වාක්ඛිමනා මනායිතා,කන්තාගමෙ ධම්මසභායතෙ සදා;

තෙනෙව මඤ්ඤෙ’හ තිරොකතා තයා,කිං සීඝග’ඤ්ඤත්‍ර පථඤ්ඤගාමිකා.

Jene Erklärung, welche die Augen und den Geist der Weisen anzieht, geschätzt wird und stets wie eine Dhamma-Halle in der geliebten Schrift wirkt, hat – so glaube ich – andere ältere Kommentare in den Schatten gestellt. Wer würde auch einen anderen Weg einschlagen, wenn ein schneller Pfad vorhanden ist?

59.

59.

පත්වා මහන්තා’ම්බර’මම්බුදො යථා,ලොකත්ථසාධීපි මහාසයං මති;

තස්මා’ස්ස සිද්ධා’ට්ඨකථාපරම්පරා,බුද්ධිප්පදානාය’ හුවුං නවා නවා.

Wie eine Regenwolke, die den weiten Himmel erreicht, das Wohl der Welt bewirkt, so tut es auch der Geist von hoher Gesinnung. Daher wurden seine aufeinanderfolgenden neuen Kommentare erfolgreich vollendet, um Weisheit zu schenken.

60.

60.

බුද්ධාදිමිත්තං ථිරසෙට්ඨ’මුද්දිසං,සංවණ්ණනා චාසි පපඤ්චසූදනී;

‘‘සබ්බත්ථසාරෙ ජිනමජ්ඣිමාගමෙ,ලද්ධාන පීතිං සුජනා සමෙන්තු’’ති.

Dem hervorragenden älteren Mönch Buddhamitta zuliebe entstand auch die Erklärung namens „Papañcasūdanī“ mit dem Wunsch: „Mögen die guten Menschen Freude am Majjhima Nikāya erlangen, der den Kern aller Wahrheiten enthält.“

61.

61.

උප්පජ්ජි ‘‘සාරත්ථපකාසිනී’’ති යා,සා ජොතිපාලස්ස යථාභිලාසිතං;

ලොකං යථානාමිකසාරදීපනා,භාතා’සි සම්මාපටිපන්නපන්ථදා.

Es entstand auch die „Sāratthapakāsinī“, genau wie von Jotipāla ersehnt. Ihrem Namen entsprechend den wesentlichen Sinn beleuchtend, erstrahlte sie für die Welt und wies den Pfad der rechten Praxis.

62.

62.

සම්පූරි කාතුං’ස මනොරථො යයා,අඞ්ගුත්තරන්තාගමමත්ථවණ්ණනා;

තන්නාමධෙය්‍යං සුජනඤ්ච ජීවකං,සො ජොතිපාලඤ්ච පසත්ථධීතිමං.

Jene Worterklärung des Aṅguttara Nikāya, durch welche sein Wunsch nach der Vollendung der Kommentare erfüllt wurde, verfasste er, indem er sich auf den guten Jīvaka und den für seine Weisheit gepriesenen Jotipāla bezog.

63.

63.

උද්දිස්ස යං’කාසි පවීණතං කරං,බුද්ධාදිසංසෙබ්‍යසුමග්ගදස්සනෙ;

සද්ධම්මපුප්ඵාන’ වනායිතා’සි සා,විද්වාලිසඞ්ඝස්ස සදාවගාහණා.

Dieses Werk, das er verfasste und das Geschick darin zeigt, den von Buddhas und Edlen zu beschreitenden edlen Pfad aufzuweisen, wurde wie ein Garten voller Blumen des wahren Dhamma, in den die Schar der weisen Gelehrten wie Bienen stets eintaucht.

64.

64.

යෙන’ත්තලද්ධිං [Pg.72] පජහන්තු සාධවො,දුබ්බොධධම්මෙ ච සභාවදීපනෙ;

බුජ්ඣන්තු, ඉච්චාසි’භිධම්මසාගරො,තත්ථා’වතාරං සුකරෙන සාධිනී.

„Mögen die Guten dadurch den Irrglauben an ein Selbst aufgeben und die schwer verständlichen, die wahre Natur darlegenden Lehren verstehen“ – mit diesem Wunsch entstand das Meer des Abhidhamma; und um den Eintritt dorthin mühelos zu gestalten...

65.

65.

මෙධාවිලාසා’ස්ස’හුවු’ට්ඨසාලිනී,කන්තා ච සම්මොහවිනොදනීති යා;

තා බුද්ධඝොසොති සතුල්‍යනාමික-මාගම්ම ජාතා සුජනත්ථසාධිනී.

...entstanden durch das Spiel seines Verstandes die „Atthasālinī“ und die beliebte „Sammohavinodanī“. Zum Segen der guten Menschen wurden sie geschaffen, veranlasst durch einen Mönch, der denselben Namen wie er selbst, Buddhaghosa, trug.

66.

66.

අඤ්ඤා ච පඤ්චට්ඨකථා’භිධම්මජෙ,භාවෙ නිධායෙ’ත්ථ යථා’ස්සු සුත්තරා;

ගම්භීරමත්ථෙසු පවිද්ධබුද්ධිතං,සම්පාදනී සත්ථු’තුලත්තදීපනී.

Und auch die anderen fünf Kommentare, die den Sinn des Abhidhamma so darlegen, dass er leicht zu durchqueren ist, und die ein tiefes Verständnis in schwierigen Fragen bewirken und die unvergleichliche Natur des Meisters offenbaren, wurden verfasst.

67.

67.

සොණාව්හථෙරස්ස පටිච්ච යාචනං,තා යාය කඞ්ඛා විතරන්ති භික්ඛවො;

යා පාතිමොක්ඛම්හි, තදන්වයාව්හයං,සංවණ්ණනං’කාසි ස ධීමතං වරො.

Auf die Bitte des älteren Mönchs namens Soṇa hin verfasste jener Beste unter den Weisen die Erklärung zum Pātimokkha namens „Kaṅkhāvitaraṇī“ (Zweifelsüberwinderin), durch welche die Mönche ihre Zweifel überwinden.

68.

68.

සමත්තලොකට්ඨවිභාවිරඤ්ජනා,කතෙ’මිනා ධම්මපදස්ස වණ්ණනා;

ථිරං සමුද්දිස්ස කුමාරකස්සපං,සතං මනං පීතිපඵුල්ලිතං යයා.

Auf den standhaften Kumārakassapa bezugnehmend, verfasste er den Kommentar zum Dhammapada, welcher die Gelehrten auf der ganzen Welt erfreut und durch den die Herzen der Guten vor Freude aufblühen.

69.

69.

අඤ්ඤා’ස්ස යා සුත්තනිපාත-ඛුද්දක-පාඨත්ථදාතා පරමත්ථජොතිකා;

සංවණ්ණනා ජාතකතන්ති මණ්ඩනා,තා හොන්ති ලොකස්ස හිතප්පදීපිනී.

Seine anderen Werke, wie die „Paramatthajotikā“, welche die Bedeutung des Suttanipāta und Khuddakapāṭha erschließt, sowie der die Jātaka-Verse zierende Kommentar, dienen der Welt als Leuchten des Heils.

70.

70.

නිස්සෙසලොකම්හි පචාරණිච්ඡා,ලඞ්කාගතාන’ට්ඨකථාන’මද්ධා;

යා ථෙරවාදීන’මපූරි බුද්ධ-ඝොසග්ගථෙරස්ස පභාවලද්ධා.

Der Wunsch der Theravāda-Lehrer nach einer weltweiten Verbreitung der in Sri Lanka bewahrten Kommentare wurde durch die geistige Kraft des überragenden Älteren Buddhaghosa wahrlich erfüllt.

71.

71.

භද්දං’ස [Pg.73] නාමඤ්ච, ගුණා මනුඤ්ඤා,සමග්ගගාමී’නුකරොන්ති තෙසං;

සසඞ්කසූරා හි සදාතනා යෙ,ලොකං පමොදඤ්ච කරං චරන්ති.

Sein glückbringender Name und seine herrlichen Tugenden, die sich überallhin verbreiten, gleichen der Sonne und dem Mond, die ewig am Himmel wandern und der Welt Freude und Entzücken bringen.

72.

72.

සුබුද්ධඝොසස්ස විභාවිසත්ති-පබ්‍යත්ති’මාරබ්භ ථිරාසභස්ස;

සමග්ගලොකො හි සුථෙරවාදෙ,මානං පවඩ්ඪෙසි අනඤ්ඤජාතං.

Denn aufgrund der überragenden Weisheit und Klarheit des hervorragenden Älteren Buddhaghosa vertiefte die ganze Welt ihre beispiellose Ehrfurcht vor der reinen Theravāda-Tradition.

73.

73.

බුද්ධොති නාමං භුවනම්හි යාව,සුබුද්ධඝොසස්ස සියා න කිඤ්හි;

ලද්ධා හි සාධූභි මහොපකාරා,මහග්ඝවිත්තානිව තංසකාසා.

Solange der Name des Buddha auf Erden besteht, wie könnte da der Name des weisen Buddhaghosa jemals schwinden? Denn durch ihn haben die Guten unschätzbaren Nutzen erlangt, gleich kostbaren Schätzen.

74.

74.

ඛීයෙථ වණ්ණො න සමුද්ධටොපි,නන්ව’ස්ස නෙකා හි ගුණා අනන්තා;

කො නු’ද්ධරෙය්‍යා’ ඛිලසාගරොදෙ,තථාපි මඤ්ඤන්තු සුධී සදා තෙති.

Selbst wenn man sie preisen wollte, würden seine Vorzüge nicht erschöpft werden, denn seine Tugenden sind wahrlich unzählig und unendlich. Wer könnte schon das Wasser des gesamten Ozeans ausschöpfen? Dennoch mögen die Weisen stets seiner gedenken.

ඡට්ඨසඞ්ගීතිභාරනිත්ථාරකසඞ්ඝසමිතියා පකාසිතායං

Herausgegeben von der Saṅgha-Versammlung, welche die Last des Sechsten Buddhistischen Konzils trug.

විසුද්ධිමග්ගනිදානකථා නිට්ඨිතා.

Hier endet die Einleitungserzählung zum Visuddhimagga (Visuddhimagganidānakathā).