နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ.

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ

ນິທານກະຖາແຫ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກ

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ [Pg.1] နာမာယံ ဂန္ထော ပိဋကတ္တယသာရဘူတော သကလလောကေ ပဋိပတ္တိဒီပကဂန္ထာနံ အဂ္ဂေါ ဟောတိ သေဋ္ဌော ပမုခေါ ပါမောက္ခော ဥတ္တမော ပဝရော စာတိ ဝိညူဟိ ပသတ္ထော. တတ္ထ ဟိ သင်္ဂီတိတ္တယာရူဠှဿ တေပိဋကဗုဒ္ဓဝစနဿ အတ္ထံ သံခိပိတွာ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပုဏ္ဏံ ပကာသိတံ သုဝိသဒဉ္စ. ဧဝံ ပသတ္ထဿေတဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ နိဒါနကထာယပိ ဘဝိတဗ္ဗမေဝ. တသ္မာဒါနိ တမ္ပကာသနတ္ထမိဒံ ပဉှကမ္မံ ဝုစ္စတိ –

ຄຳພີທີ່ມີຊື່ວ່າ ວິສຸດທິມັກ ນີ້ ເປັນແກ່ນສານແຫ່ງພຣະໄຕປີດົກ ເປັນຄຳພີທີ່ປະເສີດສຸດ ເລີດເລີຍ ເປັນປະທານ ເປັນຫົວໜ້າ ຍອດຢ້ຽມ ແລະດີເລີດ ກວ່າບັນດາຄຳພີທີ່ສະແດງຂໍ້ປະຕິບັດທັງຫຼາຍໃນໂລກທັງປວງ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງສັນເສີນຈາກບັນດາທ່ານຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ. ເພາະວ່າ ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ໄດ້ຫຍໍ້ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະພຸດທະພົດໃນພຣະໄຕປີດົກທີ່ສັງຄາຍະນາໄວ້ສາມຄັ້ງ ແລະໄດ້ປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິບູນແລະບໍລິສຸດຢ່າງຈະແຈ້ງ ເຊິ່ງສົງເຄາະເຂົ້າໃນສິກຂາສາມ. ຄຳພີວິສຸດທິມັກອັນເປັນທີ່ສັນເສີນປານນີ້ ຈຶ່ງຄວນມີນິທານກະຖາ (ບົດນຳ) ຢ່າງແທ້ຈິງ. ເພາະສະນັ້ນ ເພື່ອຈະສະແດງນິທານກະຖາຮູບບົດນັ້ນ ຈຶ່ງຂໍຕັ້ງຄຳຖາມເຫຼົ່ານີ້ຂຶ້ນມາວ່າ:

‘‘သော ပနေသ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ကေန ကတော, ကဒါ ကတော, ကတ္ထ ကတော, ကသ္မာ ကတော, ကိမတ္ထံ ကတော, ကိံ နိဿာယ ကတော, ကေန ပကာရေန ကတော, ကိဿ သကလလောကေ ပတ္ထဋော’’တိ.

“ກໍຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ໃຜເປັນຜູ້ແຕ່ງ? ແຕ່ງຂຶ້ນເມື່ອໃດ? ແຕ່ງຢູ່ໃສ? ແຕ່ງຍ້ອນຫຍັງ? ແຕ່ງເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ? ແຕ່ງໂດຍອາໄສຄຳພີໃດ? ແຕ່ງໂດຍວິທີໃດ? ແລະຍ້ອນຫຍັງຈຶ່ງແຜ່ຫຼາຍໄປທົ່ວໂລກ?”

တတ္ထ ကေန ကတောတိ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဝရေန တေပိဋကသင်္ဂဟဋ္ဌကထာကာရေန ကတော.

ໃນຄຳຖາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຄຳຖາມວ່າ 'ໃຜເປັນຜູ້ແຕ່ງ?' ຕອບວ່າ: ແຕ່ງໂດຍພຣະພຸດທະໂຄສາຈານເຖຣະຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາລວບລວມພຣະໄຕປີດົກ.

ကဒါ ကတောတိ အမှာကံ ဘဂဝတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သကလလောကနာထဿ ပရိနိဗ္ဗုတိကာလတော ပစ္ဆာ ဒသမေ ဝဿသတကေ (၉၇၃ -ဗုဒ္ဓဝဿေ) ကတော.

ຄຳຖາມວ່າ 'ແຕ່ງຂຶ້ນເມື່ອໃດ?' ຕອບວ່າ: ແຕ່ງຂຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ ໑໐ (ພຸດທະສັກກະລາດ ໙໗໓) ຫຼັງຈາກການສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແຫ່ງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງໂລກທັງປວງ ຂອງພວກເຮົາ.

ကတ္ထ ကတောတိ သီဟဠဒီပေ အနုရာဓပုရေ မဟာဝိဟာရေ ကတော.

ຄຳຖາມວ່າ 'ແຕ່ງຢູ່ໃສ?' ຕອບວ່າ: ແຕ່ງຢູ່ທີ່ມະຫາວິຫານ ໃນເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ ທີ່ເກາະສີຫົນ (ລັງກາ).

ကသ္မာ ကတောတိ ဝိသုဒ္ဓိကာမာနံ သာဓုဇနာနံ တဒဓိဂမုပါယံ သမ္မာပဋိပတ္တိနယံ ဉာပေတုကာမတာသင်္ခါတေန အတ္တနော အဇ္ဈာသယေန သဉ္စောဒိတတ္တာ, သံဃပါလတ္ထေရေန စ အဇ္ဈေသိတတ္တာ ကတော.

ຄຳຖາມວ່າ 'ແຕ່ງຍ້ອນຫຍັງ?' ຕອບວ່າ: ແຕ່ງຂຶ້ນຍ້ອນໄດ້ຮັບການກະຕຸ້ນเตືອນຈາກອັດທະຍາໄສຂອງຕົນເອງ ທີ່ປາດຖະໜາຈະໃຫ້ສາທຸຊົນຜູ້ຮັກຄວາມບໍລິສຸດ ໄດ້ຮູ້ຈັກແນວທາງແຫ່ງການປະຕິບັດຊອບ ອັນເປັນອຸບາຍໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍລິສຸດນັ້ນ ແລະຍ້ອນການອາຣາດທະນາ (ເຊື້ອເຊີນ) ຂອງພຣະສັງຄະປາລະເຖຣະ.

ဧတ္ထ ပန ဌတွာ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဿ ဥပ္ပတ္တိ ကထေတဗ္ဗာ, သာ စ မဟာဝံသေ (စူဠဝံသောတိပိ ဝေါဟရိတေ ဒုတိယဘာဂေ) သတ္တတိံသမပရိစ္ဆေဒေ ပန္နရသာဓိကဒွိသတဂါထာတော (၃၇, ၂၁၅) ပဋ္ဌာယ ဗာတ္တိံသာယ ဂါထာဟိ ပကာသိတာယေဝ. ကထံ? –

ໃນບ່ອນນີ້ ຄວນຢຸດກ່າວເຖິງປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງພຣະພຸດທະໂຄສາຈານເຖຣະ ເຊິ່ງປະຫວັດນັ້ນໄດ້ມີປະກາດໄວ້ແລ້ວໃນຄຳພີມະຫາວົງ (ຫຼືທີ່ຮຽກກັນວ່າ ຈູລະວົງ ພາກທີສອງ) ໃນປະຣິເສດທີ ໓໗ ຕັ້ງແຕ່ຄາຖາທີ ໒໑໕ ເປັນຕົ້ນໄປ ລວມທັງໝົດ ໓໒ ຄາຖາ. ຈະເປັນແນວໃດນັ້ນ? -

မဟာဝံသ-ဗုဒ္ဓဃောသကထာ

ເລື່ອງພຣະພຸດທະໂຄສະ ໃນຄຳພີມະຫາວົງ

၂၁၅.

໒໑໕.

ဗောဓိမဏ္ဍသမီပမှိ, [Pg.2] ဇာတော ဗြာဟ္မဏမာဏဝေါ;

ဝိဇ္ဇာ-သိပ္ပ-ကလာ-ဝေဒီ, တီသု ဝေဒေသု ပါရဂူ.

ມີມານົບພຣາມຄົນໜຶ່ງ ເກີດໃນບໍລິເວນໃກ້ກັບໂພທິມົນທົນ (ພຸດທະຄະຍາ) ເປັນຜູ້ຮູ້ຈັກວິຊາ, ສິລະປະ ແລະສາດຕ່າງໆ (ສิລະປະສາດ ໖໔ ປະການ) ແລະເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງໄຕເພທ.

၂၁၆.

໒໑໖.

သမ္မာ ဝိညာတသမယော, သဗ္ဗဝါဒဝိသာရဒေါ;

ဝါဒတ္ထီ ဇမ္ဗုဒီပမှိ, အာဟိဏ္ဍန္တော ပဝါဒိကော.

ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນລັດທິຄວາມເຊື່ອຕ່າງໆ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ, ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າໃນວາທະທັງປວງ, ປາດຖະໜາການໂຕ້ວາທະ ຈຶ່ງໄດ້ທ່ຽວໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບ ເພື່ອໂຕ້ວາທະກັບຜູ້ອື່ນ.

၂၁၇.

໒໑໗.

ဝိဟာရမေက’မာဂမ္မ, ရတ္တိံ ပါတဉ္ဇလီမတံ;

ပရိဝတ္တေတိ သမ္ပုဏ္ဏ-ပဒံ သုပရိမဏ္ဍလံ.

ເມື່ອມາຮອດວັດແຫ່ງໜຶ່ງ ໃນເວລາກາງຄືນ ເຂົາໄດ້ທ່ອງຂຶ້ນໃຈເຊິ່ງລັດທິຂອງພະຕັນຊະລີ (Patanjali) ດ້ວຍບົດແລະພະຍັນຊະນະອັນບໍລິບູນ ແລະໄພເລາະສະຫຼະສະຫຼວຍ.

၂၁၈.

໒໑໘.

တတ္ထေကော ရေဝတော နာမ, မဟာထေရော ဝိဇာနိယ;

‘‘မဟာပညော အယံ သတ္တော, ဒမေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ, သော.

ໃນວັດນັ້ນ ມີພຣະມະຫາເຖຣະອົງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ເຣວະຕະ ໄດ້ຮູ້ແລ້ວຈຶ່ງຄິດວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ມີປັນຍາຫຼາຍ, ສົມຄວນທີ່ຈະໄດ້ຮັບການຝຶກຝົນອົບຮົມ' ດັ່ງນີ້ ທ່ານຈຶ່ງ...

၂၁၉.

໒໑໙.

‘‘ကော နု ဂဒြဘရာဝေန, ဝိရဝန္တော’’တိ အဗြဝိ;

‘‘ဂဒြဘာနံ ရဝေ အတ္ထံ, ကိံ ဇာနာသီ’’တိ အာဟ တံ.

ກ່າວວ່າ: 'ໃຜກັນໜໍ ມາຮ້ອງສຽງດັງຄືກັບສຽງລໍ (ລາ)?' ມານົບນັ້ນຈຶ່ງຖາມພຣະເຖຣະຄືນວ່າ: 'ທ່ານຮູ້ຄວາມໝາຍໃນສຽງຮ້ອງຂອງລໍ (ລາ) ບໍ?'

၂၂၀.

໒໒໐.

‘‘အဟံ ဇာနေ’’တိ ဝုတ္တော သော, ဩတာရေသိ သကံ မတံ;

ပုဋ္ဌံ ပုဋ္ဌံ ဝိယာကာသိ, ဝိရဒ္ဓမ္ပိ စ ဒဿယိ.

ເມື່ອພຣະເຖຣະຕອບວ່າ: 'ອາຕະມາຮູ້', ມານົບນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ສະແດງລັດທິຄວາມເຊື່ອຂອງຕົນ. ພຣະເຖຣະໄດ້ແກ້ໄຂຄຳຖາມທຸກໆ ຂໍ້ທີ່ຖືກຖາມ ແລະຍັງໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຂໍ້ຜິດພາດ (ໃນລັດທິນັ້ນ) ອີກດ້ວຍ.

၂၂၁.

໒໒໑.

‘‘တေန ဟိ တွံ သကံ ဝါဒ-မောတာရေဟီ’’တိ စောဒိတော;

ပါဠိ’မာဟာ’ဘိဓမ္မဿ, အတ္ထ’မဿ န သော’ဓိဂါ.

ເມື່ອມານົບກ່າວເຊື້ອເຊີນວ່າ: 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍທ່ານຈົ່ງສະແດງລັດທິຂອງທ່ານແດ່ທອດ', ພຣະເຖຣະຈຶ່ງໄດ້ສະແດງພຣະບາລີພຣະອະພິທັມ. ມານົບນັ້ນບໍ່ສາມາດເຂົ້າເຖິງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະອະພິທັມນັ້ນໄດ້ເລີຍ.

၂၂၂.

໒໒໒.

အာဟ‘‘ကဿေ’သ မန္တော’’တိ,‘‘ဗုဒ္ဓမန္တော’’တိ သော’ဗြဝိ;

‘‘ဒေဟိ မေတံ’’တိ ဝုတ္တေ ဟိ, ‘‘ဂဏှ ပဗ္ဗဇ္ဇ တံ’’ဣတိ.

ມານົບຈຶ່ງຖາມວ່າ: 'ນີ້ແມ່ນມົນຂອງໃຜ?' ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ: 'ນີ້ແມ່ນພຸດທະມົນ'. ເມື່ອມານົບກ່າວວ່າ: 'ຂໍທ່ານຈົ່ງໃຫ້ມົນນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າແດ່', ພຣະເຖຣະຈຶ່ງກ່າວວ່າ: 'ຈົ່ງບວດເສຍກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຮຽນເອົາມົນນັ້ນ'.

၂၂၃.

໒໒໓.

မန္တတ္ထီ ပဗ္ဗဇိတွာ သော, ဥဂ္ဂဏှိ ပိဋကတ္တယံ;

ဧကာယနော အယံ မဂ္ဂေါ, ဣတိ ပစ္ဆာ တ’မဂ္ဂဟိ.

ມານົບນັ້ນປາດຖະໜາຢາກໄດ້ມົນ ຈຶ່ງໄດ້ບວດ ແລະໄດ້ຮຽນເອົາພຣະໄຕປີດົກ. ໃນພາຍຫຼັງ ເຂົາຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໃຈຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງວ່າ: 'ທາງນີ້ເທົ່ານັ້ນ ເປັນທາງສາຍເອກ (ທາງດຽວເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດ)'.

၂၂၄.

໒໒໔.

ဗုဒ္ဓဿ ဝိယ ဂမ္ဘီရ-ဃောသတ္တာ နံ ဝိယာကရုံ;

ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဃောသော ဟိ, ဗုဒ္ဓေါ ဝိယ မဟီတလေ.

ເພາະທ່ານມີສຽງອັນເລິກເຊິ່ງຄືກັບສຽງຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ພວກເພິ່ນຈຶ່ງຂະໜານນາມທ່ານວ່າ 'ພຸດທະໂຄສະ' (ຜູ້ມີສຽງດັງຄືພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ເພາະວ່າສຽງເລື່ອງລືຂອງທ່ານນັ້ນປຽບເໝືອນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນແຜ່ນດິນ.

၂၂၅.

໒໒໕.

တတ္ထ ဉာဏောဒယံ နာမ, ကတွာ ပကရဏံ တဒါ;

ဓမ္မသင်္ဂဏိယာကာသိ, ကစ္ဆံ သော အဋ္ဌသာလိနိံ.

ໃນວັດນັ້ນ ທ່ານໄດ້ແຕ່ງຄຳພີຊື່ວ່າ 'ຍານົດທະຍະ' (Ñāṇodaya) ຂຶ້ນໃນເວລານັ້ນ, ແລ້ວໄດ້ແຕ່ງຄຳພີອັດຖະສາລິນີ (Aṭṭhasālinī) ເຊິ່ງເປັນອັດຖະກະຖາອະທિບາຍຄຳພີທັມມະສັງຄະນີ.

၂၂၆.

໒໒໖.

ပရိတ္တဋ္ဌကထဉ္စေဝ [Pg.3], ကာတုံ အာရဘိ ဗုဒ္ဓိမာ;

တံ ဒိသွာ ရေဝတော ထေရော, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ.

ແລະທ່ານຜູ້ມີປັນຍານັ້ນ ໄດ້ເລີ່ມແຕ່ງຄຳພີປະຣິດຕັດຖະກະຖາ (ອັດຖະກະຖາຫຍໍ້). ພຣະεຣວະຕະເຖຣະເຫັນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

၂၂၇.

໒໒໗.

‘‘ပါဠိမတ္တံ ဣဓာနီတံ, နတ္ထိ အဋ္ဌကထာ ဣဓ ;

တထာစရိယဝါဒါ စ, ဘိန္နရူပါ န ဝိဇ္ဇရေ.

“ໃນຊົມພູທະວີບນີ້ ມີພຽງແຕ່ພຣະບາລີ (ພຣະໄຕປີດົກ) ທີ່ນຳມາປະດິດສະຖານໄວ້, ແຕ່ບໍ່ມີອັດຖະກະຖາຢູ່ທີ່ນີ້, ແລະທັງບໍ່ມີອາຈາຣິຍະວາດ (ຄຳສອນຂອງພຣະອາຈານ) ຕ່າງໆ ປາກົດຢູ່.

၂၂၈.

໒໒໘.

သီဟဠဋ္ဌကထာ သုဒ္ဓါ, မဟိန္ဒေန မတီမတာ;

သင်္ဂီတိတ္တယမာရူဠှံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတံ.

ອັດຖະກະຖາສີຫົນ (ລັງກາ) ອັນບໍລິສຸດ ເຊິ່ງພຣະມະຫິນທະເຖຣະຜູ້ມີປັນຍາ ໄດ້ຮຽບຮຽງໄວ້ ໂດຍອາໄສພຣະທັມມະເທດສະໜາທີ່ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງໄວ້ ແລະໄດ້ຂຶ້ນສູ່ການສັງຄາຍະນາທັງສາມຄັ້ງ,

၂၂၉.

໒໒໙.

သာရိပုတ္တာဒိဂီတဉ္စ, ကထာမဂ္ဂံ သမေက္ခိယ;

ကတာ သီဟဠဘာသာယ, သီဟဠေသု ပဝတ္တတိ.

ແລະໄດ້ພິຈາລະນາແນວທາງແຫ່ງການອະທિບາຍທີ່ພຣະສາຣີບຸດເປັນຕົ້ນໄດ້ກ່າວໄວ້, ເຊິ່ງແຕ່ງໄວ້ເປັນພາສາສີຫົນ (ພາສາສິງຫົນ) ຍັງຄົງມີຢູ່ທ່າມກາງຊາວສີຫົນ.

၂၃၀.

໒໓໐.

တံ တတ္ထ ဂန္တွာ သုတွာ တွံ, မာဂဓာနံ နိရုတ္တိယာ;

ပရိဝတ္တေဟိ, သာ ဟောတိ, သဗ္ဗလောကဟိတာဝဟာ’’.

ທ່ານຈົ່ງໄປທີ່ເກາະນັ້ນ ຟັງອັດຖະກະຖາຮູບນັ້ນ ແລ້ວແປເປັນພາສາມະຄົດ (ພາສາບາລີ) ເຖີດ, ການແປນັ້ນຈະນຳປະໂຫຍດສຸກມາໃຫ້ແກ່ໂລກທັງປວງ”.

၂၃၁.

໒໓໑.

ဧဝံ ဝုတ္တေ ပသန္နော သော, နိက္ခမိတွာ တတော ဣမံ;

ဒီပံ အာဂါ ဣမဿေဝ, ရညော ကာလေ မဟာမတိ.

ເມື່ອພຣະεຣວະຕະເຖຣະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພຣະພຸດທະໂຄສາຈານຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍອົງນັ້ນ ກໍມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງອອກຈາກຊົມພູທະວີບ ແລ້ວມາຮອດເກາະ (ສີຫົນ) ນີ້ ໃນລັດຊະການຂອງພຣະຣາຊາອົງນີ້ (ພຣະເຈົ້າມະຫານາມ).

၂၃၂.

໒໓໒.

မဟာဝိဟာရံ သမ္ပတ္တော, ဝိဟာရံ သဗ္ဗသာဓုနံ;

မဟာပဓာနဃရံ ဂန္တွာ, သံဃပါလဿ သန္တိကာ.

ເມື່ອເດີນທາງມາຮອດມະຫາວິຫານ ອັນເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງພຣະສົງຜູ້ປະຕິບັດດີປະຕິບັດຊອບທັງປວງ, ທ່ານໄດ້ໄປທີ່ໂຮງມະຫາປະທານ (ມະຫາປະທານະຄະຣະ) ໃນສຳນັກຂອງພຣະສັງຄະປາລະεຖຣະ,

၂၃၃.

໒໓໓.

သီဟဠဋ္ဌကထံ သုတွာ, ထေရဝါဒဉ္စ သဗ္ဗသော;

‘‘ဓမ္မဿာမိဿ ဧသောဝ, အဓိပ္ပာယော’’တိ နိစ္ဆိယ.

ໄດ້ຟັງອັດຖະກະຖາສີຫົນ ແລະເຖຣະວາດທັງປວງໂດຍຕະຫຼອດ ແລ້ວຈຶ່ງຕົກລົງໃຈວ່າ: 'ນີ້ແລ ເປັນພຣະປະສົງຂອງພຣະທັມມະສາມີ (ພຣະພຸດທະເຈົ້າ)'.

၂၃၄.

໒໓໔.

တတ္ထ သံဃံ သမာနေတွာ, ‘‘ကာတုံ အဋ္ဌကထံ မမ;

ပေါတ္ထကေ ဒေထ သဗ္ဗေ’’တိ, အာဟ, ဝီမံသိတုံ သ တံ.

ທ່ານໄດ້ນິມົນພຣະສົງໃຫ້ມາປະຊຸມກັນໃນມະຫາວິຫານນັ້ນ ແລ້ວກ່າວວ່າ: 'ຂໍພຣະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງມອບຄຳພີທັງໝົດໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາ'. ເພື່ອຈະທົດສອບທ່ານ, ພຣະສົງຈຶ່ງ...

၂၃၅.

໒໓໕.

သံဃော [Pg.4] ဂါထာဒွယံ တဿာ’ဒါသိ ‘‘သာမတ္ထိယံ တဝ;

ဧတ္ထ ဒဿေဟိ, တံ ဒိသွာ, သဗ္ဗေ ဒေမာတိ ပေါတ္ထကေ’’.

ພຣະສົງຈຶ່ງໄດ້ມອບຄາຖາສອງບົດໃຫ້ແກ່ທ່ານ ແລ້ວກ່າວວ່າ: 'ຈົ່ງສະແດງຄວາມສາມາດຂອງທ່ານໃນຄາຖາສອງບົດນີ້ກ່ອນ, ເມື່ອໄດ້ເຫັນຄວາມສາມາດນັ້ນແລ້ວ ພວກອາຕະມາຈຶ່ງຈະມອບຄຳພີທັງໝົດໃຫ້'.

၂၃၆.

໒໓໖.

ပိဋကတ္တယ’မေတ္ထေဝ, သဒ္ဓိံ အဋ္ဌကထာယ သော;

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ နာမာ’ကာ, သင်္ဂဟေတွာ သမာသတော.

ທ່ານໄດ້ຮວບຮວມເອົາພຣະໄຕປີດົກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາ ເຂົ້າໄວ້ໃນຄາຖາສອງບົດນີ້ຢ່າງຫຍໍ້ ແລ້ວແຕ່ງເປັນຄຳພີທີ່ມີຊື່ວ່າ 'ວິສຸດທິມັກ'.

၂၃၇.

໒໓໗.

တတော သံဃံ သမူဟေတွာ, သမ္ဗုဒ္ဓမတကောဝိဒံ;

မဟာဗောဓိသမီပမှိ, သော တံ ဝါစေတု မာရဘိ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ທ່ານໄດ້ນິມົນພຣະສົງຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນພຣະພຸດທະມະຕິ (ຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ໃຫ້ມາປະຊຸມກັນ ທີ່ໃກ້ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພ ແລ້ວເລີ່ມອ່ານຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນໃຫ້ຟັງ.

၂၃၈.

໒໓໘.

ဒေဝတာ တဿ နေပုညံ, ပကာသေတုံ မဟာဇနေ;

ဆာဒေသုံ ပေါတ္ထကံ သောပိ, ဒွတ္တိက္ခတ္တုမ္ပိ တံ အကာ.

ເທວະດາທັງຫຼາຍ ປາດຖະໜາຈະປະກາດຄວາມສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມຂອງເພິ່ນໃຫ້ປາກົດແກ່ມະຫາຊົນ ຈຶ່ງໄດ້ຊ່ອນຄຳພີນັ້ນໄວ້. ພຣະເຖຣະກໍໄດ້ແຕ່ງຄຳພີນັ້ນຂຶ້ນໃໝ່ອີກເປັນຄັ້ງທີສອງແລະຄັ້ງທີສາມ.

၂၃၉.

໒໓໙.

ဝါစေတုံ တတိယေ ဝါရေ, ပေါတ္ထကေ သမုဒါဟဋေ;

ပေါတ္ထကဒွယ’မညမ္ပိ, သဏ္ဌပေသုံ တဟိံ မရူ.

ເມື່ອເຖິງຄັ້ງທີສາມ ທີ່ໄດ້ນຳເອົາຄຳພີອອກມາເພື່ອຈະອ່ານ, ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍໄດ້ນຳເອົາຄຳພີອີກສອງເຫຼັ້ມ (ທີ່ຊ່ອນໄວ້ກ່ອນໜ້ានັ້ນ) ມາປະດິດສະຖານໄວ້ໃນບ່ອນນັ້ນ.

၂၄၀.

໒໔໐.

ဝါစယိံသု တဒါ ဘိက္ခူ, ပေါတ္ထကတ္တယ’မေကတော;

ဂန္ထတော အတ္ထတော ဝါပိ, ပုဗ္ဗာပရဝသေန ဝါ.

ໃນເວລານັ້ນ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ອ່ານຄຳພີທັງສາມເຫຼັ້ມພ້ອມໆ ກັນ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນໂດຍພະຍັນຊະນະ (ຕົວໜັງສື), ໂດຍອັດຖະ (ເນື້ອຄວາມ) ຫຼືໂດຍລຳດັບກ່ອນຫຼັງກໍຕາມ,

၂၄၁.

໒໔໑.

ထေရဝါဒေဟိ ပါဠီဟိ, ပဒေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ ဝါ;

အညထတ္တမဟူ နေဝ, ပေါတ္ထကေသုပိ တီသုပိ.

ຄວາມແຕກຕ່າງກັນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນໂດຍεຖຣະວາດ, ໂດຍພຣະບາລີ, ໂດຍບົດ ຫຼືໂດຍພະຍັນຊະນະ ບໍ່ມີປາກົດເລີຍໃນຄຳພີທັງສາມເຫຼັ້ມນັ້ນ.

၂၄၂.

໒໔໒.

အထ [Pg.5] ဥဂ္ဃောသယီ သံဃော, တုဋ္ဌဟဋ္ဌော ဝိသေသတော;

နိဿံသယံ’သ မေတ္တေယျော, ဣတိ ဝတွာ ပုနပ္ပုနံ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະສົງທັງປວງມີຄວາມຍິນດີແລະເບີກບານໃຈເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ປະກາດກ້ອງຂຶ້ນພ້ອມກັນຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳເລົ່າວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ນີ້ຄືພຣະເມດໄຕ (ພຣະສີອານ) ຢ່າງແນ່ນອນ'.

၂၄၃.

໒໔໓.

သဒ္ဓိံ အဋ္ဌကထာယာ’ဒါ, ပေါတ္ထကေ ပိဋကတ္တယေ;

ဂန္ထာကရေ ဝသန္တော သော, ဝိဟာရေ ဒူရသင်္ကရေ.

ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ມອບຄຳພີພຣະໄຕປີດົກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາໃຫ້ແກ່ທ່ານ. ພຣະພຸດທະໂຄສາຈານພັກເຊົາຢູ່ໃນວິຫານຄັນທາຄານ (ຫໍໄຕ) ອັນສະຫງົບ ປາສະຈາກຄວາມວຸ່ນວາຍ,

၂၄၄.

໒໔໔.

ပရိဝတ္တေသိ သဗ္ဗာပိ, သီဟဠဋ္ဌကထာ တဒါ;

သဗ္ဗေသံ မူလဘာသာယ, မာဂဓာယ နိရုတ္တိယာ.

ໃນເວລານັ້ນ ທ່ານໄດ້ແປອັດຖະກະຖາສີຫົນທັງໝົດ ໃຫ້ເປັນພາສາມະຄົດ (ພາສາບາລີ) ອັນເປັນພາສາດັ້ງເດີມຂອງມະນຸດທັງປວງ.

၂၄၅.

໒໔໕.

သတ္တာနံ သဗ္ဗဘာသာနံ, သာ အဟောသိ ဟိတာဝဟာ;

ထေရိယာစရိယာ သဗ္ဗေ, ပါဠိံ ဝိယ တ’မဂ္ဂဟုံ.

ອັດຖະກະຖາທີ່ແປນັ້ນ ໄດ້ນຳປະໂຫຍດສຸກມາໃຫ້ແກ່ສັດທັງຫຼາຍທຸກພາສາ. ພຣະອາຈານຝ່າຍເຖຣະວາດທັງປວງ ຕ່າງກໍຍອມຮັບອັດຖະກະຖາຮູບນັ້ນ ປຽບເໝືອນພຣະບາລີ (ພຣະໄຕປີດົກ) ເຍີຍທີດຽວ.

၂၄၆.

໒໔໖.

အထ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စေသု, ဂတေသု ပရိနိဋ္ဌိတိံ;

ဝန္ဒိတုံ သော မဟာဗောဓိံ, ဇမ္ဗုဒီပံ ဥပါဂမီ’’တိ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເມື່ອກິດຈະກຳທີ່ຄວນເຮັດທັງໝົດໄດ້ສຳເລັດລົງແລ້ວ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງກັບຄືນສູ່ຊົມພູທະວີບ ເພື່ອນະມັດສະການຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພ ດັ່ງນີ້.

အယဉ္စ ပန မဟာဝံသကထာ ၁၉၅၀ - ခရိသ္တဝဿေ ဟာဗဒမဟာဝိဇ္ဇာလယမုဒ္ဒဏယန္တေ ရောမက္ခရေန မုဒ္ဒိတဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂပေါတ္ထကဿ ပုရေစာရိကကထာယံ ‘‘အနေကာနေတ္ထ အတ္ထိ ဝိစာရေတဗ္ဗာနီ’’တိ ဝတွာ ဓမ္မာနန္ဒကောသမ္ဗီနာမကေန ဝိစက္ခဏေန ဝိစာရိတာ. တမေတ္ထ ယုတ္တာယုတ္တဝိစိနနာယ ဒဿေတွာ အနုဝိစာရဏမ္ပိဿ ကရိဿာမ.

ກໍເລື່ອງລາວໃນຄຳພີມະຫາວົງນີ້ ໄດ້ຮັບການວິເຄາະວິຈານໂດຍທ່ານ ທັມມານັນທະ ໂກສັມພີ ຜູ້ເປັນນັກປາດ ໄວ້ໃນບົດນຳ (Foreword) ຂອງປຶ້ມວິສຸດທິມັກ ທີ່ຈັດພິມເປັນອັກສອນໂຣມັນ ໂດຍໂຮງພິມມະຫາວິທະຍາໄລຮາວາດ (Harvard University) ໃນປີ ຄ.ສ. ໑໙໕໐ ວ່າ 'ໃນເລື່ອງນີ້ ມີຫຼາຍປະເດັນທີ່ຄວນພິຈາລະນາ'. ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະສະແດງຂໍ້ວິຈານນັ້ນໄວ້ໃນບ່ອນນີ້ ເພື່ອພິຈາລະນາຄວາມສົມຄວນແລະບໍ່ສົມຄວນ ແລະຈະທຳການວິເຄາະເພີ່ມເຕີມຕໍ່ໄປ.

ဇာတိဒေသဝိစာရဏာ

ການພິຈາລະນາສະຖານທີ່ກຳເນີດ

၁. တတ္ထ ဟိ တေန ဓမ္မာနန္ဒေန ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသော ဗောဓိမဏ္ဍသမီပေ (ဗုဒ္ဓဂယာယံ) ဇာတောတိ န ယုတ္တမေတ’’န္တိ ဝတွာ တံသာဓနတ္ထာယ စတ္တာရိ ဗျတိရေကကာရဏာနိ ဒဿိတာနိ. ကထံ?

໑. ໃນເລື່ອງນັ້ນ ທ່ານທັມມານັນທະໄດ້ກ່າວວ່າ: 'ການທີ່ກ່າວວ່າ ພຣະພຸດທະໂຄສະ ເກີດຢູ່ໃກ້ກັບໂພທິມົນທົນ (ພຸດທະຄະຍາ) ນັ້ນ ບໍ່ສົມຄວນ' ແລ້ວໄດ້ສະແດງເຫດຜົນຂັດແຍ້ງ ໔ ປະການ ເພື່ອສະໜັບສະໜູນຂໍ້ສະເໜີຂອງຕົນ. ຈະເປັນແນວໃດນັ້ນ?

(က) ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသေန ပကာသိတေသု တံကာလိကဝတ္ထူသု ဧကမ္ပိ တံ နတ္ထိ, ယံ မဂဓေသု ဥပ္ပန္န’’န္တိ ပဌမံ ကာရဏံ ဒဿိတံ. တဒကာရဏမေဝ. အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော ဟိ သင်္ဂဟဋ္ဌကထာယော ကရောန္တော ပေါရာဏဋ္ဌကထာယောယေဝ [Pg.6] သံခိပိတွာ, ဘာသာပရိဝတ္တနမတ္တေန စ ဝိသေသေတွာ အကာသိ, န ပန ယံ ဝါ တံ ဝါ အတ္တနော ဒိဋ္ဌသုတံ ဒဿေတွာ. ဝုတ္တဉှေတံ အာစရိယေန –

(ກ) ທ່ານໄດ້ສະແດງເຫດຜົນຂໍ້ທຳອິດວ່າ: 'ໃນບັນດາເລື່ອງລາວຮ່ວມສະໄໝທີ່ພຣະພຸດທະໂຄສະໄດ້ສະແດງໄວ້ນັ້ນ ບໍ່ມີເລື່ອງໃດເລີຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນແຄວ້ນມະຄົດ'. ແຕ່ເຫດຜົນນັ້ນຟັງບໍ່ຂຶ້ນເລີຍ. ເພາະວ່າ ພຣະພຸດທະໂຄສາຈານεຖຣະ ເມື່ອແຕ່ງອັດຖະກະຖາລວບລວມ (ສັງຄະຫັດຖະກະຖາ) ນັ້ນ ທ່ານພຽງແຕ່ຫຍໍ້ອັດຖະກະຖາບູຮານ ແລະເນັ້ນການແປພາສາເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານຈະນຳເອົາເລື່ອງລາວຕ່າງໆ ທີ່ຕົນເອງໄດ້ເຫັນຫຼືໄດ້ຍິນມາສະແດງໄວ້. ດັ່ງທີ່ພຣະອາຈານໄດ້ກ່າວໄວ້ເອງວ່າ:

‘‘သံဝဏ္ဏနံ တဉ္စ သမာရဘန္တော,တဿာ မဟာအဋ္ဌကထံ သရီရံ;

ကတွာ မဟာပစ္စရိယံ တထေဝ,ကုရုန္ဒိနာမာဒိသု ဝိဿုတာသု.

“ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຈະເລີ່ມແຕ່ງອັດຖະກະຖາອະທິບາຍນັ້ນ ຈະຍຶດເອົາມະຫາອັດຖະກະຖາເປັນໂຄງຮ່າງຫຼັກ, ແລະໃນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ ມີມະຫາປັດຈະຣີອັດຖະກະຖາ ແລະຄຸຣຸນທິອັດຖະກະຖາອັນມີຊື່ສຽງເປັນຕົ້ນ,

ဝိနိစ္ဆယော အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တော,ယော ယုတ္တမတ္ထံ အပရိစ္စဇန္တော;

အထောပိ အန္တောဂဓထေရဝါဒံ,သံဝဏ္ဏနံ သမ္မ သမာရဘိဿ’’န္တိ စ.

ຄຳວິນິດໄສໃດທີ່ກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ລະຖິ້ມເນື້ອຄວາມອັນສົມຄວນ, ແລະຈະເລີ່ມແຕ່ງອັດຖະກະຖາອະທິບາຍອັນລວມເອົາເຖຣະວາດໄວ້ພາຍໃນຢ່າງຖືກຕ້ອງ” ດັ່ງນີ້.

‘‘တတော စ ဘာသန္တရမေဝ ဟိတွာ,ဝိတ္ထာရမဂ္ဂဉ္စ သမာသယိတွာ;

ဝိနိစ္ဆယံ သဗ္ဗမသေသယိတွာ,တန္တိက္ကမံ ကိဉ္စိ အဝေါက္ကမိတွာ.

“ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະລະຖິ້ມພຽງແຕ່ພາສາອື່ນ (ພາສາສີຫົນ), ຈະຫຍໍ້ເນື້ອຄວາມທີ່ກວ້າງຂວາງເກີນໄປ, ແຕ່ຈະຮັກສາຄຳວິນິດໄສທັງໝົດໄວ້ບໍ່ໃຫ້ຕົກຫຼົ່ນ, ແລະຈະບໍ່ຂ້າມລຳດັບແຫ່ງພຣະບາລີເລີຍ,

သုတ္တန္တိကာနံ ဝစနာနမတ္ထံ,သုတ္တာနုရူပံ ပရိဒီပယန္တီ;

ယသ္မာ အယံ ဟေဿတိ ဝဏ္ဏနာပိ,သက္ကစ္စ တသ္မာ အနုသိက္ခိတဗ္ဗာ’’တိ စ.

ເພາະວ່າອັດຖະກະຖາອະທິບາຍນີ້ ຈະສະແດງເນື້ອຄວາມຂອງພຣະສູດທັງຫຼາຍ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບພຣະສູດນັ້ນໆ, ເພາະສະນັ້ນ ຄວນສຶກສາອັດຖະກະຖາອະທິບາຍນີ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບເຖີດ” ດັ່ງນີ້.

ယထေဝ စ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန အတ္တနော အဋ္ဌကထာသု တံကာလိကာနိ မာဂဓိကာနိ ဝတ္ထူနိ န ပကာသိတာနိ, တထေဝ သီဟဠိကာနိပိ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌိကာနိပိ. န ဟိ တတ္ထ ဝသဘရာဇကာလတော (၆၀၉-၆၅၃ -ဗုဒ္ဓဝဿ) ပစ္ဆာ ဥပ္ပန္နဝတ္ထူနိ ဒိဋ္ဌာနိ ဌပေတွာ မဟာသေနရာဇဝတ္ထုံ, အာစရိယော စ တတော တိသတမတ္တဝဿေဟိ ပစ္ဆာတရေ မဟာနာမရညော ကာလေ (၉၅၃-၉၇၅-ဗု-ဝ) သီဟဠဒီပမုပါဂတော. တသ္မာ အဋ္ဌကထာသု တံကာလိကမာဂဓိကဝတ္ထူနံ အပ္ပကာသနမတ္တေန န သက္ကာ တက္ကတ္တာ န မာဂဓိကောတိ ဉာတုန္တိ.

ແລະເຊັ່ນດຽວກັນກັບການທີ່ພຣະພຸດທະໂຄສາຈານ ບໍ່ໄດ້ສະແດງເລື່ອງລາວຮ່ວມສະໄໝຂອງແຄວ້ນມະຄົດໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາຂອງຕົນ, ທ່ານກໍບໍ່ໄດ້ສະແດງເລື່ອງລາວຮ່ວມສະໄໝຂອງເກາະສີຫົນ ຫຼືຂອງອິນເດຍຕອນໃຕ້ໄວ້ເລີຍ. ເພາະວ່າ ໃນອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍົກເວັ້ນເລື່ອງຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາເສນະແລ້ວ ກໍບໍ່ປາກົດເລື່ອງລາວທີ່ເກີດຂຶ້ນຫຼັງຈາກລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າວະສະພະ (ພ.ສ. ໖໐໙-໖໕໓) ເລີຍ, ສ່ວນພຣະອາຈານນັ້ນໄດ້ເດີນທາງມາຮອດເກາະສີຫົນໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າມະຫານາມ (ພ.ສ. ໙໕໓-໙໗໕) ເຊິ່ງຫຼັງຈາກນັ້ນປະມານ ໓໐໐ ປີ. ເພາະສະນັ້ນ ພຽງແຕ່ການບໍ່ສະແດງເລື່ອງລາວຮ່ວມສະໄໝຂອງແຄວ້ນມະຄົດໃນອັດຖະກະຖາ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ວ່າ ຜູ້ແຕ່ງບໍ່ແມ່ນຊາວມະຄົດ.

[ခ) ပုနပိ [Pg.7] တေန ‘‘သဗ္ဗေသုပိ ဗုဒ္ဓဃောသဂန္ထေသု ဥတ္တရဣန္ဒိယဒေသာယတ္တံ ပစ္စက္ခတော ဒိဋ္ဌဿ ဝိယ ပကာသနံ နတ္ထီ’’တိ ဒုတိယံ ကာရဏံ ဒဿိတံ. တဿပိ အကာရဏဘာဝေါ ပုရိမဝစနေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. အပိစ သာရတ္ထပ္ပကာသိနိယာ နာမ သံယုတ္တဋ္ဌကထာယံ, သုမင်္ဂလဝိလာသိနိယာ နာမ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယဉ္စ ဝုတ္တသံဝဏ္ဏနာယပိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ဟိ –

(ຂ) ອີກປະການໜຶ່ງ ທ່ານໄດ້ສະແດງເຫດຜົນຂໍ້ທີສອງວ່າ: 'ໃນຄຳພີທັງໝົດຂອງພຣະພຸດທະໂຄສະ ບໍ່ມີການສະແດງຂໍ้ຄວາມທີ່ກ່ຽວກັບອິນເດຍຕອນເໜືອ ຄືກັບວ່າໄດ້ເຫັນມາດ້ວຍຕົນເອງເລີຍ'. ຄວາມທີ່ເຫດຜົນນັ້ນຟັງບໍ່ຂຶ້ນ ກໍສາມາດເຂົ້າໃຈໄດ້ຈາກຄຳອະທິບາຍກ່ອນໜ້ານີ້ແລ້ວ. ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ກໍສາມາດເຂົ້າໃຈໄດ້ຈາກຄຳອະທິບາຍທີ່ກ່າວໄວ້ໃນສາຣັດຖະປະກາສິນີ ອັດຖະກະຖາສັງຍຸດຕະນິກາຍ ແລະສຸມັງຄະລະວິລາສິນີ ອັດຖະກະຖາທີຄະນິກາຍ. ເພາະວ່າ ໃນອັດຖະກະຖາທັງສອງນັ້ນ ກ່າວໄວ້ວ່າ:

‘‘ယထေဝ ဟိ ကလမ္ဗနဒီတီရတော ရာဇမာတုဝိဟာရဒွါရေန ထူပါရာမံ ဂန္တဗ္ဗံ ဟောတိ, ဧဝံ ဟိရညဝတိကာယ နာမ နဒိယာ ပါရိမတီရတော သာလဝနံ ဥယျာနံ. ယထာ အနုရာဓပုရဿ ထူပါရာမော, ဧဝံ တံ ကုသိနာရာယ ဟောတိ. ထူပါရာမတော ဒက္ခိဏဒွါရေန နဂရံ ပဝိသနမဂ္ဂေါ ပါစီနမုခေါ ဂန္တွာ ဥတ္တရေန နိဝတ္တတိ, ဧဝံ ဥယျာနတော သာလပန္တိ ပါစီနမုခါ ဂန္တွာ ဥတ္တရေန နိဝတ္တာ. တသ္မာ တံ ဥပဝတ္တနန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ –

“ການເດີນທາງຈາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳຫິຣັນຍະວະດີ ໄປສູ່ສວນປ່າໄມ້ຮັງ (ສາລະວັນ) ນັ້ນ ປຽບເໝືອນການεດີນທາງຈາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳກະຣຳພະ ຜ່ານປະຕູວັດຣາຊະມາຕູ ໄປສູ່ຖູປາຣາມ. ຕຳແໜ່ງທີ່ຕັ້ງຂອງເມືອງກຸສິນາຣາກັບສວນປ່ານັ້ນ ປຽບເໝືອນເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະກັບຖູປາຣາມ. ທາງເຂົ້າເມືອງຈາກປະຕູທິດໃຕ້ຂອງຖູປາຣາມ ມຸ່ງໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລ້ວລ້ຽວໄປທາງທິດເໜືອສັນໃດ, ແຖວຕົ້ນໄມ້ຮັງຈາກສວນປ່າ ກໍມຸ່ງໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລ້ວລ້ຽວໄປທາງທິດເໜືອສັນນັ້ນ. ເພາະສະນັ້ນ ສວນປ່ານັ້ນຈຶ່ງຮຽກວ່າ ອຸປະວັດຕະນະ” ດັ່ງນີ້ -

ပစ္စက္ခတော ဒိဋ္ဌဿ ဝိယ ပကာသနမ္ပိ ဒိဿတေဝ. တမ္ပိ ပန ပေါရာဏဋ္ဌကထာဟိ ဘာသာပရိဝတ္တနမတ္တမေဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ, တာဒိသာယ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယ မဟာမဟိန္ဒတ္ထေရကာလတောယေဝ ပဘုတိ ဝုတ္တာယ ဧဝ ဘဝိတဗ္ဗတ္တာတိ.

ການສະແດງຂໍ້ຄວາມຄືກັບວ່າໄດ້ເຫັນມາດ້ວຍຕົນເອງ ກໍມີປາກົດຢູ່ແທ້. ແຕ່ຂໍ້ຄວາມນັ້ນ ກໍຄວນຖືວ່າເປັນພຽງການແປພາສາຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານເທົ່ານັ້ນ, ເພາະວ່າຄຳອະທິບາຍເນື້ອຄວາມປານນັ້ນ ຍ່ອມມີມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝຂອງພຣະມະຫິນທະεຖຣະແລ້ວ.

[ဂ) ပုနပိ တေန ‘‘ဥဏှဿာတိ အဂ္ဂိသန္တာပဿ, တဿ ဝနဒါဟာဒီသု သမ္ဘဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (၁, ၃၀-ပိဋ္ဌေ) ဝုတ္တသံဝဏ္ဏနံ ပကာသေတွာ ‘‘တဿာ ပနဿ အဝဟသနီယဘာဝေါ ပါကဋောယေဝါ’’တိ စ ဟီဠေတွာ ‘‘ဣန္ဒိယရဋ္ဌေ ပန ဥတ္တရဒေသေသု ဂိမှကာလေ ဝတ္ထစ္ဆာဒနရဟိတာ မာနုသကာယစ္ဆဝိ သူရိယသန္တာပေန ဧကံသတော ဒယှတိ, တံ န ဇာနန္တိ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယဒေသိကာ’’တိ တတိယံ ကာရဏံ ဒဠှတရဘာဝေန ဒဿိတံ. တတ္ထ ပန ယဒိ ‘‘သူရိယသန္တာပေန ဧကံသတော ဒယှတီ’’တိ ဧတံ ဥဇုကတော သူရိယရသ္မိသန္တာပေနေဝ ဒဍ္ဎဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုစ္စေယျ, ဧဝံ သတိ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာနန္တိ ပဒေ အာတပသဒ္ဒေန သမာနတ္ထတ္တာ န ယုတ္တမေဝ. ယဒိ ပန သူရိယသန္တာပသဉ္ဇာတေန ဥဏှဥတုနာ ဒဍ္ဎဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုစ္စေယျ, ဧဝံ သတိ ဥတ္တရဣန္ဒိယဒေသေသု, အညတ္ထ စ တာဒိသေသု အတိဥဏှဋ္ဌာနေသု သူရိယသန္တာပသဉ္ဇာတဿ ဥဏှဥတုနော ပဋိဃာတာယ [Pg.8] စီဝရံ သေနာသနဉ္စ ပဋိသေဝီယတီတိ အယမတ္ထော န န ယုတ္တော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ (၃, ၅၈)

(ຄ) ອີກປະການໜຶ່ງ ທ່ານໄດ້ສະແດງຄຳອະທິບາຍໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ (ໜ້າ ໓໐) ທີ່ວ່າ: 'ຄຳວ່າ ອຸຕຸ (ຄວາມຮ້ອນ) ໝາຍເຖິງຄວາມຮ້ອນຈາກໄຟ, ຄວາມຮ້ອນນັ້ນຄວນຮູ້ວ່າເກີດຂຶ້ນໃນເວລາໄຟໄໝ້ປ່າເປັນຕົ້ນ' ແລ້ວໄດ້ດູໝິ່ນວ່າ: 'ຄຳອະທິບາຍນັ້ນເປັນເລື່ອງໜ້າຫົວຂວັນຢ່າງແທ້ຈິງ' ແລະໄດ້ສະແດງເຫດຜົນຂໍ້ທີສາມຢ່າງໜັກແໜ້ນວ່າ: 'ໃນພາກເໜືອຂອງອິນເດຍ ໃນລະດູຮ້ອນ ຜິວໜັງຂອງມະນຸດທີ່ບໍ່ມີຜ້າປົກປິດ ຈະຖືກຄວາມຮ້ອນຂອງດວງອາທິດεຜົາໄໝ້ຢ່າງແນ່ນອນ, ເລື່ອງນີ້ຊາວອິນເດຍຕອນໃຕ້ບໍ່ຮູ້'. ໃນປະເດັນນັ້ນ ຖ້າຫາກກ່າວວ່າ 'ຖືກຄວາມຮ້ອນຂອງດວງອາທິດεຜົາໄໝ້ຢ່າງແນ່ນອນ' ໂດຍໝາຍເຖິງການຖືກεຜົາໄໝ້ດ້ວຍແສງແດດໂດຍກົງ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ໃນບົດທີ່ວ່າ 'ເພື່ອປ້ອງກັນເລືອບ, ຍຸງ, ລົມ, ແດດ ແລະສັດເລືອຄານ' ຄຳວ່າ 'ແດດ' (ອາຕະປະ) ກໍຈະມີຄວາມໝາຍຊ້ຳກັນ ເຊິ່ງບໍ່ສົມຄວນເລີຍ. ແຕ່ຖ້າໝາຍເຖິງການຖືກεຜົາໄໝ້ດ້ວຍອາກາດຮ້ອນທີ່ເກີດຈາກຄວາມຮ້ອນຂອງດວງອາທິດ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ໃນພາກເໜືອຂອງອິນເດຍ ແລະໃນສະຖານທີ່ຮ້ອນຈັດອື່ນໆ ການທີ່ພຣະພິກຂຸຊົມໃຊ້ຈີວອນແລະເສນາສະນະ ເພື່ອປ້ອງກັນອາກາດຮ້ອນທີ່ເກີດຈາກຄວາມຮ້ອນຂອງດວງອາທິດນັ້ນ ເນື້ອຄວາມນີ້ກໍບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ສົມຄວນ. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາວິໄນ (ພາກ ໓, ໜ້າ ໕໘) ວ່າ:

‘‘သီတံ ဥဏှန္တိ ဥတုဝိသဘာဂဝသေန ဝုတ္တ’’န္တိ.

“ຄຳວ່າ ຄວາມໜາວ ຄວາມຮ້ອນ ນັ້ນ ຕຣັສໄວ້ໂດຍອຳນາດແຫ່ງອຸຕຸທີ່ບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີກັນ” ດັ່ງນີ້.

သာ ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ပဒတ္ထသံဝဏ္ဏနာ ပေါရာဏသုတ္တန္တဋ္ဌကထာဟိ အာဂတာ ဘဝေယျ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ပပဉ္စသူဒနိယာ နာမ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ သဗ္ဗာသဝသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ (၁, ၅၈) ‘‘ဥဏှန္တိ စေတ္ထ အဂ္ဂိသန္တာပေါဝ ဝေဒိတဗ္ဗော, သူရိယသန္တာပဝသေန ပနေတံ ဝတ္ထု ဝုတ္တ’’န္တိ. ဧတ္ထ စ သစာယမတ္ထော အာစရိယေန အတ္တနော မတိဝသေန ဝုတ္တော အဿ, တဿ ဝတ္ထုဿ ပေါရာဏဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တဘာဝဉ္စ တဿာ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယ အတ္တနော မတိဘာဝဉ္စ ယုတ္တဘာဝဉ္စ ပကာသေယျ. အာစရိယော ဟိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပေါရာဏဋ္ဌကထာသု အဝုတ္တတ္ထံ ဝိသေသေတွာ ဒဿေတိ, တတ္ထ တတ္ထ တာဒိသံ ဉာပကဝစနမ္ပိ ပကာသေတိယေဝ, ယထာ သုမင်္ဂလဝိလာသိနိယံ (၁, ၇၂) ‘‘ဧတ္ထ အာဏတ္တိယနိဿဂ္ဂိယထာဝရာပိ ပယောဂါ ယုဇ္ဇန္တိ, အဋ္ဌကထာသု ပန အနာဂတတ္တာ ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗာ’’တိ ဝစနံ, ယထာ စ ပပဉ္စသူဒနိယံ (၁, ၃၀) ‘‘အဝိစာရိတမေတံ ပေါရာဏေဟိ, အယံ ပန အတ္တနော မတီ’’တိ ဝစနံ. န စေတ္ထ ကိဉ္စိပိ ဉာပကဝစနံ ပကာသိတံ. တသ္မာ ‘‘ယဒေတံ ‘ဥဏှဿာတိ အဂ္ဂိသန္တာပဿာ’တိ စ, ‘ဥဏှန္တိ စေတ္ထ အဂ္ဂိသန္တာပေါဝ ဝေဒိတဗ္ဗော’တိ စ ဝစနံ, ဧတံ ပေါရာဏသုတ္တန္တဋ္ဌကထာဝစန’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

ແຕ່ການອະທິບາຍຄວາມໝາຍຂອງບົດນັ້ນໃນວິສຸດທິມັກ ຄົງຈະມາຈາກອັດຖະກະຖາສູດບູຮານ. ດ້ວຍວ່າ ໃນຄຳອະທິບາຍສັບພະສະວະສູດ ແຫ່ງມັດຊິມະນິກາຍອັດຖະກະຖາ ຊື່ວ່າ ປະປັນຈະສູທະນີ (໑, ໕໘) ກ່າວໄວ້ວ່າ “ຄຳວ່າ uṇha (ຄວາມຮ້ອນ) ໃນທີ່ນີ້ ຄວນຊາບວ່າໄດ້ແກ່ຄວາມຮ້ອນຈາກໄຟເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ເລື່ອງນີ້ກ່າວໄວ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຈາກດວງອາທິດ”. ແລະໃນທີ່ນີ້ ຫາກເນື້ອຄວາມນີ້ ພະອາຈານກ່າວໄວ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມຄິດເຫັນຂອງຕົນເອງ (ອັດຕະໂນມະຕິ), ທ່ານກໍຄວນຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ເລື່ອງນັ້ນມີກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາບູຮານ ແລະການອະທິບາຍຄວາມໝາຍນັ້ນເປັນຄວາມຄິດເຫັນຂອງຕົນເອງ ແລະມີຄວາມສົມເຫດສົມຜົນ. ດ້ວຍວ່າ ພະອາຈານ ເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ສະແດງເນື້ອຄວາມພິເສດທີ່ບໍ່ມີກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາບູຮານ, ໃນທີ່ນັ້ນໆ ທ່ານຍ່ອມສະແດງຄຳຊີ້ແຈງເຊັ່ນນັ້ນໄວ້ສະເໝີ, ເຊັ່ນໃນສຸມັງຄະລະວິລາສິນີ (໑, ໗໒) ວ່າ “ໃນເລື່ອງມຸສາວາດນີ້ ເຖິງແມ່ນວ່າຄວາມພະຍາຍາມໂດຍການສັ່ງ (ອາແນດຕິກະ), ການມອບໝາຍ (ນິດສັກຄິຍະ) ແລະການຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດໄປ (ຖາວະຣະ) ຈະສົມຄວນກໍຕາມ, ແຕ່ເນື່ອງຈາກບໍ່ມີມາໃນອັດຖະກະຖາ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາແລ້ວຖືເອົາ”, ແລະເຊັ່ນໃນປະປັນຈະສູທະນີ (໑, ໓໐) ວ່າ “ເລື່ອງນີ້ພະອາຈານບູຮານບໍ່ໄດ້ພิຈາລະນາໄວ້, ແຕ່ຄຳນີ້ເປັນຄວາມຄິດເຫັນຂອງຕົນເອງ”. ແຕ່ໃນທີ່ນີ້ ບໍ່ໄດ້ສະແດງຄຳຊີ້ແຈງໃດໆ ເລີຍ. ເພາະສະນັ້ນ ຄວນຊາບວ່າ “ຄຳໃດທີ່ກ່າວວ່າ ‘uṇhassa ໄດ້ແກ່ ຄວາມຮ້ອນຈາກໄຟ’ ແລະ ‘uṇha ໃນທີ່ນີ້ ຄວນຊາບວ່າໄດ້ແກ່ຄວາມຮ້ອນຈາກໄຟເທົ່ານັ້ນ’, ຄຳນັ້ນເປັນຄຳຂອງອັດຖະກະຖາສູດບູຮານ” ດັ່ງນີ້.

(ဃ) ပုနပိ တေန ‘‘ပပဉ္စသူဒနိယာ နာမ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယံ ဂေါပါလကသုတ္တံ သံဝဏ္ဏေန္တော ဗုဒ္ဓဃောသော ‘မဂဓဝိဒေဟရဋ္ဌာနံ အန္တရေ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ မဇ္ဈေ ဝါလုကတ္ထလဒီပကာ အတ္ထီ’တိ သဒ္ဒဟတိ မညေ. ဗုဒ္ဓဃောသေန ပန ဒိဋ္ဌဂင်္ဂါ သီဟဠဒီပေ မဟာဝေလိဂင်္ဂါယေဝ, န ပန ဣန္ဒိယရဋ္ဌိကာနံ သေဋ္ဌသမ္မတာ မဟာဂင်္ဂါတိ ပါကဋောယေဝါယမတ္ထော’’တိ စတုတ္ထံ ကာရဏံ ဒဿိတံ. တံ ပန ဣဒါနိ မဟာဂင်္ဂါယ မဇ္ဈေ တသ္မိံ ဌာနေ တာဒိသံ ဒီပကံ အဒိသွာ ‘‘ပုဗ္ဗေပိ ဧဝမေဝ ဘဝေယျာ’’တိ ဧကံသတော ဂဟေတွာ ဝုတ္တဝစနမတ္တမေဝ. နဒိယော ပန သဗ္ဗဒါပိ တေနေဝါကာရေန တိဋ္ဌန္တီတိ န သက္ကာ ဂဟေတုန္တိ ပါကဋောယေဝါယမတ္ထော. တသ္မာ ယထာ ပုဗ္ဗေ တဿ ဂေါပါလဿ ကာလေ တသ္မိံ ဌာနေ မဇ္ဈေ ဂင်္ဂါယ တာဒိသာ ဒီပကာ သံဝိဇ္ဇမာနာ အဟေသုံ, တထေဝ ပေါရာဏဋ္ဌကထာသု ဧသ အတ္ထော သံဝဏ္ဏိတော, [Pg.9] တဒေဝ စ ဝစနံ အာစရိယေန ဘာသာပရိဝတ္တနံ ကတွာ ပကာသိတန္တိ ဧဝမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. တသ္မာ တမ္ပိ အကာရဏမေဝါတိ.

(ງ) ອີກປະການໜຶ່ງ ທ່ານທັມມານັນທະນັ້ນ ໄດ້ສະແດງເຫດຜົນທີສີ່ວ່າ “ພະພຸດທະໂຄສະ ເມື່ອອະທິບາຍໂຄປາລະກະສູດ ໃນມັດຊິມະນິກາຍອັດຖະກະຖາ ຊື່ວ່າ ປະປັນຈະສູທະນີ ຄົງຈະເຊື່ອວ່າ ‘ໃນລະຫວ່າງແຄວ້ນມະຄົດແລະແຄວ້ນວິເທຫະ ມີດອນຊາຍຫຼືເກາະນ້ອຍໆ ຢູ່ເຄິ່ງກາງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ’. ແຕ່ແມ່ນ້ຳຄົງຄາທີ່ພະພຸດທະໂຄສະເຄີຍເຫັນນັ້ນ ຄືແມ່ນ້ຳມະຫາເວລີຄົງຄາ ໃນເກາະສີລັງກາເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນແມ່ນ້ຳຄົງຄາໃຫຍ່ ທີ່ຊາວອິນເດຍຍົກຍ້ອງວ່າປະເສີດສຸດ, ເນື້ອຄວາມນີ້ປາກົດຈະແຈ້ງແລ້ວ”. ແຕ່ເຫດຜົນນັ້ນ ເປັນພຽງຄຳກ່າວທີ່ສະຫຼຸບເອົາເອງໂດຍສ່ວນດຽວວ່າ “ໃນສະໄໝກ່ອນກໍຄົງຈະເປັນຄືກັນກັບທີ່ເຫັນໃນປັດຈຸບັນນີ້” ເພາະໃນປັດຈຸບັນບໍ່ເຫັນເກາະນ້ອຍໆ ເຊັ່ນນັ້ນໃນເຄິ່ງກາງແມ່ນ້ຳຄົງຄາໃຫຍ່ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ. ແຕ່ຄວາມຈິງປາກົດຈະແຈ້ງແລ້ວວ່າ ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍ ບໍ່ອາດຈະດຳລົງຢູ່ໂດຍລັກສະນະດຽວກັນນັ້ນຕະຫຼອດໄປໄດ້. ເພາະສະນັ້ນ ໃນສະໄໝກ່ອນ ຄືໃນສະໄໝຂອງນາຍໂຄບານນັ້ນ ໃນເຄິ່ງກາງແມ່ນ້ຳຄົງຄາໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ຄົງຈະມີເກາະນ້ອຍໆ ເຊັ່ນນັ້ນຢູ່ແທ້, ແລະໃນອັດຖະກະຖາບູຮານກໍໄດ້ອະທິບາຍເນື້ອຄວາມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນັ້ນ, ແລະພະອາຈານກໍພຽງແຕ່ແປພາສາແລ້ວສະແດງຄຳນັ້ນໄວ້ເທົ່ານັ້ນ, ຄວນຖືເອົາຢ່າງນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ເພາະສະນັ້ນ ເຫດຜົນທີສີ່ນັ້ນກໍບໍ່ສົມຄວນເຊັ່ນກັນ.

ဗြာဟ္မဏကုလဝိစာရဏာ

ການພິຈາລະນາເລື່ອງຕະກູນພາມ

၂. အထ ‘‘ဗြာဟ္မဏမာဏဝေါ’’တိ ပဒမ္ပိ တေန ဧဝံ ဝိစာရိတံ –

໒. ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານທັມມານັນທະນັ້ນ ໄດ້ພິຈາລະນາແມ່ນແຕ່ຄຳວ່າ “brāhmaṇamāṇavo” (ພາມໜຸ່ມ) ດັ່ງນີ້:

(က) ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသော ‘ဗြာဟ္မဏကုလဇာတော’တိ န သက္ကာ ဂဟေတုံ. ကသ္မာ ဝေဒကာလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝဇ္ဇတနာ သဗ္ဗေပိ ဗြာဟ္မဏာ

(ກ) “ບໍ່ອາດຖືເອົາໄດ້ວ່າ ພະພຸດທະໂຄສະ ‘ເກີດໃນຕະກູນພາມ’. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຕັ້ງແຕ່ຍຸກພະເວດຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ ພວກພາມທັງປວງ

ဗြာဟ္မဏောသျ မုခမာသီဒိ, ဗာဟူ ရာဇနျ? ကတ?;

ဦရူ တဒသျ ယဒ ဝဂျ?, ပဒ္ဘျာံ ဂူဒြော အဇာယတာ’’တိ.

“Brāhmaṇosya mukhamāsīdi, bāhū rājanya? Kata?;Ūrū tadasya yada vagya?, Padbhyāṃ gūdro ajāyatā”

ဣမံ ပုရိသသုတ္တံ နာမ မန္တံ ဇာနန္တီတိ သဒ္ဒဟိယာ.

ຍ່ອມເຊື່ອໄດ້ວ່າ ພວກເຂົາຮູ້ຈັກມົນຄາຖາທີ່ຊື່ວ່າ ປຸຣິສະສູດ ນີ້.

အယံ ပနဿာ အတ္ထော – ‘ဗြာဟ္မဏော အဿ (ဗြဟ္မုနော) မုခံ အာသိ. ဗာဟူ ရာဇညော ကတော, ခတ္တိယာ အဿ ဗာဟူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယော ဝေဿော, သော အဿ ဦရူ. သုဒ္ဒေါ အဿ ပါဒေဟိ အဇာယီ’တိ.

ສ່ວນເນື້ອຄວາມຂອງຄາຖາຮ່າຍນັ້ນມີດັ່ງນີ້: ‘ພາມເປັນປາກຂອງພະພົມນັ້ນ. ກະສັດຖືກສ້າງຂຶ້ນຈາກແຂນ, ຄຳວ່າ ກະສັດເປັນແຂນຂອງພະພົມນັ້ນ ເປັນຄຳອະທິບາຍ. ຜູ້ໃດເປັນແພດ (ພໍ່ຄ້າ), ຜู້ນັ້ນເປັນຂາຂອງພະພົມນັ້ນ. ສູດເກີດຈາກຕີນທັງສອງຂອງພະພົມນັ້ນ’ ດັ່ງນີ້.

ဗုဒ္ဓဃောသော ပန ‘ပဏ္ဍိတဗြာဟ္မဏော’တိ ဉာတောပိ တံ ဂါထံ န အညာသိ. တထာ ဟိ တေန ဗန္ဓုပါဒါပစ္စာတိ ပဒဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာယံ ‘တေသံ ကိရ အယံ လဒ္ဓိ – ဗြာဟ္မဏာ ဗြဟ္မုနော မုခတော နိက္ခန္တာ, ခတ္တိယာ ဥရတော, ဝေဿာ နာဘိတော, သုဒ္ဒါ ဇာဏုတော, သမဏာ ပိဋ္ဌိပါဒတော’တိ တိဿာ ဝေဒဂါထာယ အသမာနတ္ထော ဝဏ္ဏိတော’’တိ.

ແຕ່ພະພຸດທະໂຄສະ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີວ່າເປັນ ‘ພາມຜູ້ສະຫຼາດ’ ແຕ່ກໍບໍ່ຮູ້ຈັກຄາຖາຮ່າຍນັ້ນ. ດ້ວຍວ່າ ໃນການອະທິບາຍເນື້ອຄວາມຂອງຄຳວ່າ bandhupādāpaccā ທ່ານໄດ້ອະທິບາຍເນື້ອຄວາມທີ່ບໍ່ຄືກັນກັບຄາຖາພະເວດນັ້ນວ່າ ‘ໄດ້ຍິນວ່າ ຄວາມເຊື່ອຂອງພວກເຂົາເປັນດັ່ງນີ້: ພາມທັງຫຼາຍອອກມາຈາກປາກຂອງພະພົມ, ກະສັດອອກມາຈາກເອິກ, ແພດອອກມາຈາກບື, ສູດອອກມາຈາກຫົວເຂົ່າ, ສະມະນະອອກມາຈາກຫຼັງຕີນ’ ດັ່ງນີ້.

အယံ ပနေတ္ထ အနုဝိစာရဏာ – ယဒိ စ တံကာလိကာနမ္ပိ ဗြာဟ္မဏာနံ လဒ္ဓိ တထေဝ ဘဝေယျ ယထာ ဧတိဿံ ဂါထာယံ ဝုတ္တာ, သာ စတ္ထဝဏ္ဏနာ အာစရိယဿ မတိမတ္တာ. ဧဝံ သတိ သာ ဝိစာရဏာ ယုတ္တာ ဘဝေယျ. ဧတိဿံ ပန ဂါထာယံ ‘‘ဗြာဟ္မဏောသျ မုခမာသီဒိ’’တိ ပဌမပါဒေန ‘‘ဗြာဟ္မဏာ ဗြဟ္မုနော မုခတော ဇာတာ’’တိ အတ္ထော ဥဇုကတော န လဗ္ဘတိ. ဗုဒ္ဓကာလေ ပန ဗြာဟ္မဏာနံ လဒ္ဓိ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ ဗြဟ္မုနော မုခတော ဇာတာ’’တိ ဧဝမေဝ အဟောသီတိ ပါကဋောယေဝါယမတ္ထော. တထာ ဟိ ဒီဃနိကာယေ ပါထိကဝဂ္ဂေ အဂ္ဂညသုတ္တေ (၃, ၆၇) –

ໃນເລື່ອງນີ້ ມີການພິຈາລະນາເພີ່ມເຕີມດັ່ງນີ້: ຫາກວ່າຄວາມເຊື່ອຂອງພວກພາມໃນສະໄໝນັ້ນເປັນໄປຕາມທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄາຖາຮ່າຍນັ້ນແທ້, ແລະຫາກວ່າການອະທິບາຍເນື້ອຄວາມນັ້ນເປັນພຽງຄວາມຄິດເຫັນຂອງພະອາຈານເອງ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ການພິຈາລະນານັ້ນກໍຄົງຈະສົມຄວນຢູ່. ແຕ່ໃນຄາຖາຮ່າຍນັ້ນ ໂດຍບາດທຳອິດວ່າ “brāhmaṇosya mukhamāsīdi” ບໍ່ອາດໄດ້ເນື້ອຄວາມໂດຍກົງວ່າ “ພວກພາມເກີດຈາກປາກຂອງພະພົມ”. ສ່ວນໃນສະໄໝພຸດທະການ ຄວາມເຊື່ອຂອງພວກພາມມີຢູ່ແທ້ວ່າ “ພວກພາມເກີດຈາກປາກຂອງພະພົມ”, ເນື້ອຄວາມນີ້ປາກົດຈະແຈ້ງແລ້ວ. ດ້ວຍວ່າ ໃນອັກຄັນຍະສູດ ປາຖິກະວັກ ແຫ່ງທີຄະນິກາຍ (໓, ໖໗) ກ່າວໄວ້ວ່າ:

‘‘ဒိဿန္တိ ခေါ ပန ဝါသေဋ္ဌ ဗြာဟ္မဏာနံ ဗြာဟ္မဏိယော ဥတုနိယောပိ ဂဗ္ဘိနိယောပိ ဝိဇာယမာနာပိ ပါယမာနာပိ. တေ စ ဗြာဟ္မဏာ [Pg.1]၀ ယောနိဇာဝ သမာနာ ဧဝမာဟံသု – ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနာ အညေ ဝဏ္ဏာ. ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှာ အညေ ဝဏ္ဏာ. ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ. ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါတိ. တေ ဗြဟ္မာနဉ္စေဝ အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, မုသာ စ ဘာသန္တိ, ဗဟုဉ္စ အပုညံ ပသဝန္တီ’’တိ –

“ດູກ່ອນວາເສດຖະ, ກໍປາກົດຢູ່ແລ້ວວ່າ ນາງພາມມະນີຂອງພວກພາມ ມີລະດູແດ່, ມີຄັນແດ່, ຄອດບຸດແດ່, ໃຫ້ລູກດື່ມນົມແດ່. ກໍພວກພາມເຫຼົ່ານັ້ນ ເກີດຈາກໂຢນີ (ຊ່ອງຄອດ) ແທ້ໆ ແຕ່ຍັງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ພາມເທົ່ານັ້ນເປັນວັນນະທີ່ປະເສີດສຸດ, ວັນນະອື່ນເລວຊາມ. ພາມເທົ່ານັ້ນເປັນວັນນະທີ່ຂາວ, ວັນນະອື່ນດຳ. ພາມເທົ່ານັ້ນຍ່ອມບໍລິສຸດ, ຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນພາມຫາບໍລິສຸດບໍ່. ພາມເທົ່ານັ້ນເປັນບຸດ ທີ່ເກີດຈາກເອິກ ເກີດຈາກປາກຂອງພະພົມ, ເກີດຈາກພະພົມ, ພະພົມເນລະມິດຂຶ້ນ, ເປັນທາຍາດຂອງພະພົມ’ ດັ່ງນີ້. ພວກພາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າກ່າວຕູ່ພະພົມດ້ວຍ, ກ່າວຄຳຕົວະດ້ວຍ, ແລະຍ່ອມປະສົບສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນບຸນເປັນອັນຫຼາຍດ້ວຍ” ດັ່ງນີ້.

ဘဂဝတာ မဟာကာရုဏိကေန ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာနံ ဗြာဟ္မဏမာဏဝကာနံ ဘာသိတံ, တေဟိ စ တံ အဘိနန္ဒိတံ. တေ ပန ဒွေပိ မာဏဝကာ ဇာတိဝသေန ပရိသုဒ္ဓဗြာဟ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ တိဏ္ဏမ္ပိ ဝေဒါနံ ပါရဂုနော စ. တသ္မာ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ ဗြဟ္မုနော မုခတော နိက္ခန္တာ’’တိ ဝစနဿ တံကာလိကာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ လဒ္ဓိဝသေန ဝုတ္တဘာဝေါ ပါကဋောယေဝ. ယထာ စေတံ, ဧဝံ ‘‘ခတ္တိယာ ဥရတော, ဝေဿာ နာဘိတော, သုဒ္ဒါ ဇာဏုတော, သမဏာ ပိဋ္ဌိပါဒတော’’တိ ဝစနမ္ပိ ‘‘တံကာလိကဗြာဟ္မဏာနံ လဒ္ဓိညူဟိ ပေါရာဏဋ္ဌကထာစရိယေဟိ ဝုတ္တ’’န္တိ သဒ္ဒဟိတွာ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန တံ သဗ္ဗံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာတော ဘာသာပရိဝတ္တနမတ္တေန ဝိသေသေတွာ ပကာသိတံ ဘဝေယျ. တသ္မာ တာယပိ ဝေဒဂါထာယ အာစရိယဿ အဗြာဟ္မဏဘာဝသာဓနံ အနုပပန္နမေဝါတိ.

ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຜູ້ມີພະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນ ໄດ້ຕັດແກ່ວາເສດຖະແລະພາຣະທວາຊະ ຜູ້ເປັນພາມໜຸ່ມທັງສອງ, ແລະພວກເຂົາກໍຊື່ນຊົມຍິນດີພະດຳລັດນັ້ນ. ກໍພາມໜຸ່ມທັງສອງນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດບໍລິສຸດໂດຍຕະກູນ ແລະເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພະເວດທັງສາມ. ເພາະສະນັ້ນ ຄຳວ່າ “ພວກພາມອອກມາຈາກປາກຂອງພະພົມ” ຈຶ່ງປາກົດຈະແຈ້ງວ່າ ກ່າວໄວ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອຂອງພວກພາມໃນສະໄໝນັ້ນ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ແມ່ນແຕ່ຄຳວ່າ “ກະສັດອອກມາຈາກເອິກ, ແພດອອກມາຈາກບື, ສູດອອກມາຈາກຫົວເຂົ່າ, ສະມະນະອອກມາຈາກຫຼັງຕີນ” ກໍຄົງຈະເປັນຄຳທີ່ພະອັດຖະກະຖາຈານບູຮານ ຜູ້ຮູ້ຈັກຄວາມເຊື່ອຂອງພວກພາມໃນສະໄໝນັ້ນກ່າວໄວ້, ໂດຍພະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຊື່ອຢ່າງນັ້ນ ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ແປພາສາທັງໝົດນັ້ນຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານມາສະແດງໄວ້ເປັນພິເສດ. ເພາະສະນັ້ນ ການພິສູດວ່າພະອາຈານບໍ່ແມ່ນພາມ ດ້ວຍຄາຖາພະເວດນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນເລີຍ.

(ခ) ပုနပိ တေန အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဿ အဗြာဟ္မဏဘာဝသာဓနတ္ထံ ဒုတိယမ္ပိ ကာရဏံ ဧဝမာဟဋံ –

(ຂ) ອີກປະການໜຶ່ງ ທ່ານທັມມານັນທະນັ້ນ ໄດ້ຍົກເຫດຜົນທີສອງມາສະແດງ ເພື່ອພິສູດວ່າພະພຸດທະໂຄສະໂຄດົມບໍ່ແມ່ນພາມ ດັ່ງນີ້:

‘‘ဗြာဟ္မဏဂန္ထေသု ဂဗ္ဘဃာတဝါစကံ ဘြူနဟာတိ ပဒံ ပါဠိယံ ဘူနဟု (ဘူနဟနော) ဣတိ ဒိဿတိ. မာဂဏ္ဍိယသုတ္တေ ဘရိယာယ မေထုနသံဝါသာဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟဂဗ္ဘဿ နာသကတ္တံ သန္ဓာယ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ‘ဘူနဟု (ဘူနဟနော) သမဏော ဂေါတမော’တိ အာဟ. တံ ဗုဒ္ဓဃောသော န ဇာနာတီတိ ပါကဋောယေဝ တဒတ္ထသံဝဏ္ဏနာယ. တတ္ထ ဟိ တေန ဘူနဟုနောတိ (ဘူနဟနဿာ) ပဒံ ‘ဟတဝဍ္ဎိနော မရိယာဒကာရကဿာ’တိ ဝဏ္ဏိတ’’န္တိ.

“ຄຳວ່າ bhrūnahā ທີ່ໝາຍເຖິງການທຳລາຍຄັນ (ການເຮັດແທ້ງ) ໃນຄຳພີຂອງພວກພາມນັ້ນ ໃນພາສາບາລີປາກົດເປັນ bhūnahu (bhūnahano). ໃນມາຄັນທິຍະສູດ ມາຄັນທິຍະປະຣิພາຊົກ ໝາຍເຖິງການທຳລາຍຄັນທີ່ຄວນຈະເກີດຂຶ້ນ ເພາະການບໍ່ມີການຮ່ວມປະເວນີກັບພັນລະຍາ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຫາພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ທຳລາຍຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕ (bhūnahu)’. ເນື້ອຄວາມນັ້ນ ພະພຸດທະໂຄສະບໍ່ຮູ້ຈັກ ປາກົດຈະແຈ້ງແລ້ວໃນການອະທິບາຍເນື້ອຄວາມຂອງຄຳນັ້ນ. ດ້ວຍວ່າ ໃນສູດນັ້ນ ທ່ານໄດ້ອະທິບາຍຄຳວ່າ bhūnahuno ວ່າ ‘ເປັນຜູ້ທຳລາຍຄວາມຈະເລີນ, ເປັນຜູ້ສ້າງຂອບເຂດກີດກັ້ນ’” ດັ່ງນີ້.

တမ္ပိ အယုတ္တမေဝ. န ဟိ မာဂဏ္ဍိယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏာပရိဘောဂမတ္တမေဝ သန္ဓာယ ဘူနဟုဘာဝေါ ဝုတ္တော, အထ ခေါ ဆန္နမ္ပိ လောကာမိသာရမ္မဏာနံ အပရိဘောဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော. တသ္မိဉှိ သုတ္တေ –

ຄຳກ່າວນັ້ນກໍບໍ່ສົມຄວນເຊັ່ນກັນ. ເພາະວ່າ ມາຄັນທິຍະບໍ່ໄດ້ກ່າວເຖິງຄວາມເປັນ bhūnahu ໂດຍໝາຍເຖິງພຽງແຕ່ການບໍ່ເສບໂຜດທັບພະຣົມ (ສຳຜັດທາງກາຍ) ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ທ່ານກ່າວໂດຍໝາຍເຖິງການບໍ່ເສບອາມິດສາຣົມໃນໂລກທັງຫົກປະການ. ດ້ວຍວ່າ ໃນສູດນັ້ນ ກ່າວໄວ້ວ່າ:

‘‘စက္ခုံ [Pg.11] ခေါ မာဂဏ္ဍိယ ရူပါရာမံ ရူပရတံ ရူပသမ္မုဒိတံ, တံ တထာဂတဿ ဒန္တံ ဂုတ္တံ ရက္ခိတံ သံဝုတံ, တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဣဒံ နု တေ ဧတံ မာဂဏ္ဍိယ သန္ဓာယ ဘာသိတံ ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ ဘော ဂေါတမ သန္ဓာယ ဘာသိတံ ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု, ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီတိ…ပေ… မနော ခေါ မာဂဏ္ဍိယ ဓမ္မာရာမော ဓမ္မရတော ဓမ္မသမ္မုဒိတော, သော တထာဂတဿ ဒန္တော ဂုတ္တော ရက္ခိတော သံဝုတော, တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဣဒံ နု တေ ဧတံ မာဂဏ္ဍိယ သန္ဓာယ ဘာသိတံ ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ ဘော ဂေါတမ သန္ဓာယ ဘာသိတံ ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု, ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ.

“ດູກ່ອນມາຄັນທິຍະ, ຕາຍ່ອມຍິນດີໃນຮູບ, ອະພິຣົມໃນຮູບ, ເພີດເພີນໃນຮູບ, ຕານັ້ນຕາຖາຄົດໄດ້ຝຶກແລ້ວ, ຄຸ້ມຄອງແລ້ວ, ຮັກສາແລ້ວ, ສັງວອນແລ້ວ, ແລະຍ່ອມສະແດງທຳເພື່ອຄວາມສັງວອນແຫ່ງຕານັ້ນ, ດູກ່ອນມາຄັນທິຍະ, ທ່ານກ່າວໝາຍເຖິງເລື່ອງນີ້ຫຼືວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ທຳລາຍຄວາມຈະເລີນ’? ຂ້າແຕ່ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວໝາຍເຖິງເລື່ອງນີ້ແທ້ວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ທຳລາຍຄວາມຈະເລີນ’. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ມີມາໃນສູດຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງນີ້... ດູກ່ອນມາຄັນທິຍະ, ໃຈຍ່ອມຍິນດີໃນທຳມາຣົມ, ອະພິຣົມໃນທຳມາຣົມ, ເພີດເພີນໃນທຳມາຣົມ, ໃຈນັ້ນຕາຖາຄົດໄດ້ຝຶກແລ້ວ, ຄຸ້ມຄອງແລ້ວ, ຮັກສາແລ້ວ, ສັງວອນແລ້ວ, ແລະຍ່ອມສະແດງທຳເພື່ອຄວາມສັງວອນແຫ່ງໃຈນັ້ນ, ດູກ່ອນມາຄັນທິຍະ, ທ່ານກ່າວໝາຍເຖິງເລື່ອງນີ້ຫຼືວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ທຳລາຍຄວາມຈະເລີນ’? ຂ້າແຕ່ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວໝາຍເຖິງເລື່ອງນີ້ແທ້ວ່າ ‘ພະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ທຳລາຍຄວາມຈະເລີນ’. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ມີມາໃນສູດຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງນີ້” ດັ່ງນີ້.

ဧဝံ ဘဂဝတော စ အနုယောဂေါ မာဂဏ္ဍိယဿ စ ပဋိညာ အာဂတာ.

ການຖາມຊັກໄຊ້ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລະການຍອມຮັບຂອງມາຄັນທິຍະ ປາກົດມີມາໃນສູດນັ້ນຢ່າງນີ້.

ဧတ္ထ ဟိ မေထုနပ္ပဋိသေဝနဝသေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏပရိဘောဂဟေတု ဧဝ ဂဗ္ဘပတိဋ္ဌာနံ သမ္ဘဝတီတိ တဒပရိဘောဂမေဝ သန္ဓာယ ‘‘ဘူနဟူ’’တိ ဝတ္တုံ အရဟတိ, တဒညေသံ ပန ပဉ္စန္နံ ရူပါဒိအာရမ္မဏာနံ, တတ္ထာပိ ဝိသေသတော ဓမ္မာရမ္မဏဿ သုဒ္ဓမနောဝိညာဏေန ပရိဘောဂဟေတု နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဂဗ္ဘပတိဋ္ဌာနန္တိ တေသံ အပရိဘောဂံ သန္ဓာယ ဘူနဟူတိ ဝတ္တုံ န အရဟတိယေဝ, မာဂဏ္ဍိယေန ပန သဗ္ဗာနိပိ တာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တဘာဝေါ ပဋိညာတော, ကာရဏဉ္စဿ ဒဿိတံ ‘‘ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ. တသ္မာ ကိဉ္စာပိ ဒါနိ ဗြာဟ္မဏဂန္ထေသု ဘူနဟု- (ဘြူနဟာ) သဒ္ဒေါ ဂဗ္ဘဃာတနတ္ထေ ဒိဿတိ, မာဂဏ္ဍိယသုတ္တေ ပနေသော အတ္ထော န ယုဇ္ဇတီတိ အာစရိယေန ‘‘ဟတဝဍ္ဎိ မရိယာဒကာရကော’’တိ အယမေဝတ္ထော ပေါရာဏဋ္ဌကထာယ ဘာသာပရိဝတ္တနဝသေန ပကာသိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ໃນເລື່ອງນີ້ ເພາະການຕັ້ງຄັນຍ່ອມມີຂຶ້ນໄດ້ ກໍເພາະການເສບໂຜດທັບພະຣົມ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການຮ່ວມປະເວນີເທົ່ານັ້ນ, ດັ່ງນັ້ນ ການກ່າວວ່າ “bhūnahu” ໂດຍໝາຍເຖິງການບໍ່ເສບໂຜດທັບພະຣົມນັ້ນ ຈຶ່ງສົມຄວນຢູ່. ແຕ່ການຕັ້ງຄັນຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ ເພາະການເສບອາຣົມຫ້າປະການອື່ນໆ ມີຮູບເປັນຕົ້ນ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນການເສບທຳມາຣົມດ້ວຍມະໂນວິນຍານລ້ວນໆ, ດັ່ງນັ້ນ ການກ່າວວ່າ bhūnahu ໂດຍໝາຍເຖິງການບໍ່ເສບອາຣົມເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນເລີຍ. ແຕ່ມາຄັນທິຍະກໍຍອມຮັບວ່າຕົນກ່າວໝາຍເຖິງອາຣົມທັງໝົດນັ້ນ, ແລະໄດ້ສະແດງເຫດຜົນໄວ້ວ່າ “ເພາະວ່າມີມາໃນສູດຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງນີ້”. ເພາະສະນັ້ນ ເຖິງແມ່ນວ່າໃນປັດຈຸບັນ ຄຳວ່າ bhūnahu (bhrūnahā) ໃນຄຳພີຂອງພວກພາມ ຈະປາກົດໃນຄວາມໝາຍວ່າການທຳລາຍຄັນກོຕາມ, ແຕ່ໃນມາຄັນທິຍະສູດ ເນື້ອຄວາມນັ້ນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນຊາບວ່າ ພະອາຈານໄດ້ສະແດງເນື້ອຄວາມນີ້ວ່າ “ຜູ້ທຳລາຍຄວາມຈະເລີນ, ຜູ້ສ້າງຂອບເຂດກີດກັ້ນ” ໂດຍອຳນາດແຫ່ງການແປພາສາມາຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານເທົ່ານັ້ນ.

(ဂ) ပုနပိ တေန ‘‘ဣဒမ္ပန ဗုဒ္ဓဃောသဿ အဗြာဟ္မဏဘာဝသာဓကံ ပစ္ဆိမကာရဏံ, သော ဟိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ သီလနိဒ္ဒေသေ (၁, ၃၁) ဗြာဟ္မဏာနံ ပရိဟာသံ ကရောန္တော ‘ဧဝံ ဣမိနာ ပိဏ္ဍပါတပဋိသေဝနေန ပုရာဏဉ္စ ဇိဃစ္ဆာဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ အပရိမိတဘောဇနပစ္စယံ အာဟရဟတ္ထက အလံသာဋက တတြဝဋ္ဋက ကာကမာသက ဘုတ္တဝမိတကဗြာဟ္မဏာနံ အညတရော [Pg.12] ဝိယ န ဥပ္ပာဒေဿာမီတိ ပဋိသေဝတီ’တိ အာဟ. ဣဒံ ပန ဧကဿ ဘိန္နဗြာဟ္မဏလဒ္ဓိကဿာပိ ဝစနံ သိယာတိ တဒေဝ ဒဠှကာရဏံ ကတွာ န သက္ကာ ‘ဗုဒ္ဓဃောသော အဗြာဟ္မဏော’တိ ဝတ္တု’’န္တိ တတိယံ ကာရဏံ ဝုတ္တံ. တံ ပန အတိသံဝေဇနီယဝစနမေဝ. န ဟေတံ အာစရိယေန ဗြာဟ္မဏာနံ ပရိဟာသံ ကာတုကာမေန ဝုတ္တံ, န စ တံ ပရိဟာသဝစနေန သံယောဇေတဗ္ဗဋ္ဌာနံ, အညဒတ္ထု ယထာဘူတမတ္ထံ ဒဿေတွာ သဗြဟ္မစာရီနံ ဩဝါဒါနုသာသနိဒါနဝသေန ဝတ္တဗ္ဗဋ္ဌာနံ, တထာယေဝ စ အာစရိယေန ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ယေ လောကေ ပရဒတ္တူပဇီဝိနော သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အညေ ဝါပိ စ ပုဂ္ဂလာ, တေ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏရဟိတာ အသံဝရေ ဌိတာ ကဒါစိ အတိပဏီတံ ရသံ ပဟူတံ လဒ္ဓါ အပရိမိတမ္ပိ ဘုဉ္ဇေယျုံ, ဝိသေသတော ပန ဗြာဟ္မဏာ လောကိကဝတ္ထုဝသေန စ, ဇာတကာဒိသာသနိကဝတ္ထုဝသေန စ တာဒိသာ အဟေသုန္တိ ပါကဋာ. ဣမသ္မိဉှိ လောကေ ဝဿသတသဟဿေဟိ ဝါ ဝဿကောဋီဟိ ဝါ အပရိစ္ဆိန္နဒ္ဓါနေ ကော သက္ကာ ဝတ္တုံ ‘‘နေဒိသာ ဘူတပုဗ္ဗာ’’တိ. တသ္မာ တာဒိသေဟိ ဝိယ န အပရိမိတဘောဇနေဟိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဩဝါဒါနုသာသနိဒါနဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. တဒေဝံ အတ္ထသံဟိတမ္ပိ သမာနံ အယောနိသောမနသိကရောတော အနတ္ထမေဝ ဇာတံ, ယထာ သဘရိယဿ မာဂဏ္ဍိယဗြာဟ္မဏဿ အနာဂါမိမဂ္ဂဖလတ္ထာယပိ ဒေသိတာ ဂါထာ တေသံ ဓီတုယာ အနတ္ထာယ သံဝတ္တတီတိ သံဝေဂေါယေဝေတ္ထ ဗြူဟေတဗ္ဗောတိ.

(ຄ) ອີກປະການໜຶ່ງ ທ່ານທັມມານันທະນັ້ນ ໄດ້ສະແດງເຫດຜົນທີສາມວ່າ “ເລື່ອງນີ້ເປັນເຫດຜົນສຸດທ້າຍທີ່ພິສູດວ່າພະພຸດທະໂຄສະບໍ່ແມ່ນພາມ, ເພາະວ່າ ໃນວິສຸດທິມັກ ສີລານິດເທດ (໑, ໓໑) ທ່ານໄດ້ເວົ້າເຍາະເຍີ້ຍພວກພາມວ່າ ‘ເຮົາຈັກກຳຈັດເວທະນາຄືຄວາມຫິວເກົ່າດ້ວຍການເສບປິນທະບາດນີ້, ແລະຈັກບໍ່ໃຫ້ເວທະນາໃໝ່ອັນມີການບໍລິໂພກເກີນປະມານເປັນປັດໄຈເກີດຂຶ້ນ ເໝືອນດັ່ງພາມຄົນໃດຄົນໜຶ່ງໃນບັນດາພາມທັງຫຼາຍ ຄື ພາມຜູ້ກິນຈົນຕ້ອງໃຫ້ດຶງມືຂຶ້ນ (ອາຫາຣະຫັດຖະກະ), ພາມຜູ້ກິນຈົນນຸ່ງຜ້າບໍ່ໄດ້ (ອະລັງສາຕະກະ), ພາມຜູ້ກິນຈົນຕ້ອງນອນກິ້ງເກືອກຢູ່ທີ່ນັ້ນ (ຕັດຕະຣະວັດຕະກະ), ພາມຜູ້ກິນຈົນກາອາດຈະຈິກກິນອາຫານຈາກປາກໄດ້ (ກາກະມາສະກະ), ພາມຜູ້ກິນແລ້ວຮາກອອກມາ (ພຸດຕະວະມິຕະກະ) ດັ່ງນີ້’. ແຕ່ຄຳເວົ້ານີ້ ອາດຈະເປັນຄຳເວົ້າຂອງພາມຜູ້ເສຍຕະກູນຄົນໜຶ່ງກໍໄດ້, ດັ່ງນັ້ນ ການຖືເອົາຄຳນັ້ນເປັນເຫດຜົນທີ່ໜັກແໜ້ນແລ້ວເວົ້າວ່າ ‘ພະພຸດທະໂຄສະບໍ່ແມ່ນພາມ’ ຈຶ່ງບໍ່ອາດເຮັດໄດ້”. ແຕ່ຄຳເວົ້ານັ້ນ ເປັນຄຳເວົ້າທີ່ໜ້າສັງເວດໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ເພາະວ່າ ພະອາຈານບໍ່ໄດ້ກ່າວຄຳນັ້ນເພາະປາດຖະໜາຈະເວົ້າເຍາະເຍີ້ຍພວກພາມ, ແລະສະຖານທີ່ສະແດງປັດຈະເວກຂະນະຍານນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນສະຖານທີ່ທີ່ຄວນຈະນຳຄຳເວົ້າເຍາະເຍີ້ຍມາປະກອບໃສ່, ແຕ່ເປັນສະຖານທີ່ທີ່ຄວນກ່າວເພື່ອສະແດງເນື້ອຄວາມຕາມຄວາມເປັນຈິງ ແລະເພື່ອໃຫ້ໂອວາດຕັກເຕືອນແກ່ເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ, ແລະພະອາຈານກໍໄດ້ກ່າວໄວံຢ່າງນັ້ນແທ້. ດ້ວຍວ່າ ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສະມະນະ, ພາມ ຫຼືບຸກຄົນອື່ນໆ ທີ່ອາໄສປັດໄຈທີ່ຜູ້ນື່ອື່ນໃຫ້ລ້ຽງຊີວິດ, ຫາກພວກເຂົາປາສະຈາກປັດຈະເວກຂະນະຍານ ຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມບໍ່ສັງວອນ, ບາງຄັ້ງເມື່ອໄດ້ອາຫານທີ່ມີລົດຊາດປະນີດແລະມີປະລິມານຫຼາຍ ກໍອາດຈະບໍລິໂພກເກີນປະມານໄດ້, ໂດຍສະເພາະແມ່ນພວກພາມ ປາກົດຈະແຈ້ງແລ້ວວ່າເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເລື່ອງລາວທາງໂລກ ແລະເລື່ອງລາວໃນທາງພະສາສະໜາມີຊາດົກເປັນຕົ້ນ. ໃນໂລກນີ້ ຕະຫຼອດໄລຍະເວລາອັນຍາວນານທີ່ບໍ່ອາດກຳນົດໄດ້ດ້ວຍແສນປີຫຼືໂກດປີ ໃຜຈະອາດກ່າວໄດ້ວ່າ “ຄົນເຊັ່ນນີ້ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ”? ເພາະສະນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການໃຫ້ໂອວາດຕັກເຕືອນວ່າ ບໍ່ຄວນເປັນຜູ້ບໍລິໂພກເກີນປະມານເໝືອນດັ່ງຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ຄຳກ່າວນີ້ເຖິງແມ່ນວ່າຈະປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ແຕ່ສຳລັບຜູ້ທີ່ມົນສິການໂດຍບໍ່ແຍບຄາຍ (ອະໂຍນິໂສມະນະສິການ) ກໍຍ່ອມກາຍເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດໄປ, ເໝືອນດັ່ງຄາຖາທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ມັກແລະຜົນແຫ່ງພະອະນາຄາມີ ແກ່ມາຄັນທິຍະພາມແລະພັນລະຍາ ແຕ່ກັບກາຍເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດແກ່ລູກສາວຂອງພວກເຂົາ, ໃນຂໍ້ກ່າວຫານີ້ ຄວນຈະເລີນແຕ່ຄວາມສັງເວດໃຈເທົ່ານັ້ນ.

ပတဉ္ဇလိဝါဒဝိစာရဏာ

ການພິຈາລະນາເລື່ອງລັດທິປະຕັນຊະລີ (Patañjali)

၃. အထ တေန ‘‘ပါတဉ္ဇလီမတံ ပရိဝတ္တေတီ’’တိ ဝစနမ္ပိ ဧဝံ ဝိစာရိတံ.

໓. ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານທັມມານັນທະນັ້ນ ໄດ້ພິຈາລະນາແມ່ນແຕ່ຄຳກ່າວວ່າ “pātañjalīmataṃ parivattetī” (ທ່ອງບົ່ນຄຳພີລັດທິປະຕັນຊະລີ) ດັ່ງນີ້.

(က) ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသော ပတဉ္ဇလိဿ ဝါ အညေသံ ဝါ ဥတ္တရဣန္ဒိယရဋ္ဌိကာနံ ဝါဒံ အပ္ပကမေဝ အညာသိ. ပတဉ္ဇလိဝါဒေသု ဟိ အဏိမာ လဃိမာတိ ဣဒမေဝ ဒွယံ ဒဿေသိ တတုတ္တရိ ယောဂသုတ္တံ အဇာနန္တော, ပတဉ္ဇလိဝါဒဿ စ တုလေတွာ ဒီပနာ တဿ ဂန္ထေသု န ဒိဿတိ, ပတဉ္ဇလိနာ ကတပကရဏဉ္စ ပတဉ္ဇလီတိ နာမမတ္တမ္ပိ စ တတ္ထ ဒီပိတံ နတ္ထိ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ပန ပညာဘူမိနိဒ္ဒေသေ ‘ပကတိဝါဒီနံ ပကတိ ဝိယာ’တိ ပကတိဝါဒ (သံချာဝါဒ) နာမမတ္တံ ပကာသိတံ, တတ္ထေဝ စ ‘ပဋိညာ ဟေတူတိအာဒီသု ဟိ လောကေ ဝစနာဝယဝေါ [Pg.13] ဟေတူတိ ဝုစ္စတီ’တိ ဥဒါဟရိတံ, တေန ဉာယတိ ‘ဗုဒ္ဓဃောသော ဣန္ဒိယတက္ကနယဒီပကေ ဉာယဂန္ထသ္မိံ ကိဉ္စိ မူလဘာဂမတ္တံ အပရိပုဏ္ဏံ ဇာနာတီ’တိ’’.

(ກ) "ພຣະພຸດທະໂຄສະຮູ້ວາດະ (ຄຳສອນ) ຂອງພະຕັນຊະລີ ຫຼື ຂອງປາດຊະຍາເມທີຄົນອື່ນໆ ໃນອິນເດຍຕອນເໜືອພຽງເລັກນ້ອຍເທົ່ານັ້ນ. ດ້ວຍວ່າ ໃນບັນດາວາດະຂອງພະຕັນຊະລີນັ້ນ ທ່ານສະແດງພຽງແຕ່ລິດສອງຢ່າງນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຄື ອະນິມາ (ລິດທີ່ເຮັດໃຫ້ຕົວນ້ອຍເທົ່າອະນູ) ແລະ ລະຄິມາ (ລິດທີ່ເຮັດໃຫ້ຕົວເບົາ), ສ່ວນໂຍຄະສູດທີ່ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ທ່ານບໍ່ຮູ້ (ຈຶ່ງສະແດງໄວ້ພຽງເທົ່ານັ້ນ), ແລະ ການປຽບທຽບສະແດງວາດະຂອງພະຕັນຊະລີ ກໍບໍ່ປາກົດມີໃນຄຳພີຂອງທ່ານເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ຄຳພີທີ່ພະຕັນຊະລີແຕ່ງ ຫຼື ພຽງແຕ່ຊື່ວ່າ 'ພະຕັນຊະລີ' ກໍບໍ່ມີສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີຂອງທ່ານເລີຍ. ແຕ່ໃນວິສຸດທິມັກ ປັນຍາພູມິນິດເທດ (໒-໑໕໖) ທ່ານສະແດງພຽງແຕ່ຊື່ຂອງປະກະຕິວາດະ (ສັງຂະຍາວາດະ) ໄວ້ວ່າ 'ເໝືອນຢ່າງປະກະຕິຂອງພວກປະກະຕິວາດີ', ແລະ ໃນນິດເທດນັ້ນເອງ ກໍໄດ້ຍົກອຸທາຫອນໄວ້ວ່າ 'ໃນຄຳວ່າ ປະຕິຍາ ເຫຕຸ ເປັນຕົ້ນ, ສ່ວນປະກອບຂອງຄຳເວົ້າໃນໂລກ ເອີ້ນວ່າ ເຫຕຸ', ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ວ່າ 'ພຣະພຸດທະໂຄສະຮູ້ພຽງແຕ່ສ່ວນພື້ນຖານເລັກນ້ອຍທີ່ບໍ່ສົມບູນໃນຄຳພີຍາຍะ ທີ່ສະແດງວິທີການຕັກກະສາດຂອງອິນເດຍ'."

တံ ပန သဗ္ဗမ္ပိ ကေဝလံ အာစရိယဿ အဗ္ဘာစိက္ခဏမတ္တမေဝ. အတိဂမ္ဘီရဿ ဟိ အတိဂရုကာတဗ္ဗဿ သုပရိသုဒ္ဓဿ ပိဋကတ္တယဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ ကရောန္တေန သုပရိသုဒ္ဓေါယေဝ ပါဠိနယော စ အဋ္ဌကထာနယော စ ပေါရာဏထေရဝါဒါ စာတိ ဤဒိသာယေဝ အတ္ထာ ပကာသေတဗ္ဗာ, ယံ ဝါ ပန အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယ ဥပကာရကံ သဒ္ဒဝိနိစ္ဆယပဋိသံယုတ္တံ လောကိယဂန္ထဝစနံ, တဒေဝ စ ယထာရဟံ ပကာသေတဗ္ဗံ, န ပန အနုပကာရာနိပိ တံတံဂန္ထတက္ကတ္တုနာမာနိ စ, တေဟိ ဝုတ္တဝစနာနိ စ ဗဟူနိ, န စ တေသံ အပ္ပကာသနေန ‘‘န တေ အဋ္ဌကထာစရိယော ဇာနာတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ယဒိ ဟိ ယံ ယံ လောကိယဂန္ထံ အတ္တနာ ဇာနာတိ, တံ သဗ္ဗံ အနုပကာရမ္ပိ အတ္တနော အဋ္ဌကထာယမာနေတွာ ပကာသေယျ, အတိဝိတ္ထာရာ စ သာ ဘဝေယျ အပရိသုဒ္ဓါ စ အသမ္မာနိတာ စ သာသနိကဝိညူဟီတိ အာစရိယေန ပတဉ္ဇလိဝါဒါဒယော န ဝိတ္ထာရေန ပကာသိတာတိ ဉာတဗ္ဗံ, အညဒတ္ထု ယေဟိ ယေဟိ လောကိယဂန္ထေဟိ ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ အာစရိယေန အာနေတွာ ပကာသိတံ, တေ တေ စ ဂန္ထာ, အညေပိ စ တာဒိသာ အာစရိယေန ဉာတာတွေဝ ဇာနိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ, ယထာ သမုဒ္ဒဿ ဧကဒေသံ ဒိသွာ သဗ္ဗောပိ သမုဒ္ဒေါ ဧဒိသောတိ ဉာယတိ. အာစရိယော ပန ယတ္ထ ယတ္ထ ဝေဒပဋိသံယုတ္တဝစနာနိ အာဂတာနိ, တတ္ထ တတ္ထ ဝေဒဂန္ထေဟိပိ ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ အာနေတွာ ပကာသေသိယေဝ. တထာ ဟိ အာစရိယေန သုမင်္ဂလဝိလာသိနိယံ နာမ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ –

ແຕ່ຄຳເວົ້ານັ້ນ ເປັນພຽງການກ່າວຕູ່ (ໃສ່ຮ້າຍ) ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະໂດຍແທ້. ເພາະວ່າ ພຣະອາຈານຜູ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາອະທິບາຍເນື້ອຄວາມຂອງພຣະໄຕປິໂດກ ອັນເລິກເຊິ່ງຍິ່ງ, ອັນຄວນແກ່ການເຄົາລົບຢ່າງຍິ່ງ ແລະ ອັນບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ, ຄວນສະແດງແຕ່ເນື້ອຄວາມທີ່ບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ ເຊິ່ງເປັນໄປຕາມແນວທາງແຫ່ງພຣະບາລີ, ແນວທາງແຫ່ງອັດຖະກະຖາ ແລະ ວາດະຂອງພຣະເຖລະບູຮານເທົ່ານັ້ນ; ຫຼື ອີກປະການໜຶ່ງ, ຄຳເວົ້າໃນຄຳພີທາງໂລກທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຕັດສິນທາງໄວຍາກອນ ອັນເປັນປະໂຫຍດແກ່ການອະທິບາຍເນື້ອຄວາມ, ກໍຄວນສະແດງຕາມຄວາມເໝາະສົມ, ແຕ່ບໍ່ຄວນສະແດງຊື່ຂອງຄຳພີ ແລະ ຜູ້ແຕ່ງຄຳພີນັ້ນໆ ທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດຫຼາຍ ແລະ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາໄວ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍເລີຍ, ແລະ ບໍ່ຄວນກ່າວຫາວ່າ "ພຣະອັດຖະກະຖາຈານບໍ່ຮູ້ຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ" ພຽງເພາະທ່ານບໍ່ໄດ້ສະແດງໄວ້. ຫາກວ່າທ່ານຮູ້ຄຳພີທາງໂລກໃດໆ ແລ້ວນຳເອົາຄຳພີທັງໝົດນັ້ນ ແມ້ທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດ ມາສະແດງໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາຂອງຕົນ, ອັດຖະກະຖາ ນັ້ນກໍຈະກວ້າງຂວາງເກີນໄປ, ບໍ່ບໍລິສຸດ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ນັບຖືຂອງຜູ້ຮູ້ໃນພຣະສາສະໜາ; ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນຊາບວ່າ ພຣະອາຈານບໍ່ໄດ້ສະແດງວາດະຂອງພະຕັນຊະລີເປັນຕົ້ນໄວ້ໂດຍລະອຽດ ກໍເພາະເຫດນັ້ນ, ແຕ່ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ, ພຣະອາຈານນຳເອົາຂໍ້ຄວາມເລັກໆ ນ້ອຍໆ ຈາກຄຳພີທາງໂລກໃດໆ ມາສະແດງໄວ້, ຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍກໍຄວນຊາບວ່າ ພຣະອາຈານຮູ້ຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະ ຄຳພີອື່ນໆ ທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັນ, ເໝືອນດັ່ງການໄດ້ເຫັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງມະຫາສະໝຸດ ແລ້ວຮູ້ວ່າ ມະຫາສະໝຸດທັງໝົດກໍມີສະພາບຢ່າງນີ້. ສ່ວນພຣະອາຈານນັ້ນ, ໃນບ່ອນໃດທີ່ມີຄຳເວົ້າກ່ຽວຂ້ອງກັບພຣະເວດປາກົດຂຶ້ນ, ກໍໄດ້ນຳເອົາຂໍ້ຄວາມເລັກໆ ນ้อยໆ ຈາກຄຳພີພຣະເວດມາສະແດງໄວ້ໃນບ່ອນນັ້ນໆ ໂດຍແທ້. ດັ່ງທີ່ພຣະອາຈານໄດ້ສະແດງໄວ້ໃນສຸມັງຄະລະວິລາສິນີ ອັດຖະກະຖາທີຄະນິກາຍວ່າ -

‘‘တိဏ္ဏံ ဝေဒါနန္တိ ဣရုဝေဒယဇုဝေဒသာမဝေဒါန’’န္တိ စ,

"ຄຳວ່າ 'ແຫ່ງພຣະເວດທັງສາມ' ໄດ້ແກ່ ອິຣຸເວດ, ຍະຊຸເວດ ແລະ ສາມະເວດ" ແລະ

‘‘ဣတိဟာသပဉ္စမာနန္တိ အထဗ္ဗဏဝေဒံ စတုတ္ထံ ကတွာ ဣတိဟ အာသ ဣတိဟ အာသာတိ ဤဒိသဝစနပဋိသံယုတ္တော ပုရာဏကထာသင်္ခါတော ဣတိဟာသော ပဉ္စမော ဧတေသန္တိ ဣတိဟာသပဉ္စမာ, တေသံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ဝေဒါန’’န္တိ စ,

"ຄຳວ່າ 'ມີອິຕິຫາສະເປັນທີຫ້າ' ໄດ້ແກ່ ການນັບເອົາອະຖັບພະນະເວດເປັນທີສີ່, ແລ້ວມີອິຕິຫາສະ ຄືຕຳນານບູຮານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຄຳເວົ້າເຊັ່ນ 'ໄດ້ມີມາແລ້ວຢ່າງນີ້ ໄດ້ມີມາແລ້ວຢ່າງນີ້' ເປັນທີຫ້າຂອງພຣະເວດເຫຼົ່ານີ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມີອິຕິຫາສະເປັນທີຫ້າ, ແຫ່ງພຣະເວດທັງຫຼາຍທີ່ມີອິຕິຫາສະເປັນທີຫ້ານັ້ນ" ແລະ

‘‘ယိဋ္ဌံ ဝုစ္စတိ မဟာယာဂေါ’’တိ စ,

"ຄຳວ່າ 'ຍິດຖະ' ໝາຍເຖິງ ມະຫາຍັນ (ການບູຊາຢ່າງໃຫຍ່)" ແລະ

‘‘အဂ္ဂိဟောမန္တိ [Pg.14] ဧဝရူပေန ဒါရုနာ ဧဝံ ဟုတေ ဣဒံ နာမ ဟောတီတိ အဂ္ဂိဇုဟနံ. ဒဗ္ဗိဟောမာဒီနိပိ အဂ္ဂိဟောမာနေဝ, ဧဝရူပါယ ဒဗ္ဗိယာ ဤဒိသေဟိ ကဏာဒီဟိ ဟုတေ ဣဒံ နာမ ဟောတီတိ ဧဝံ ပဝတ္တိဝသေန ပန ဝိသုံ ဝုတ္တာနီ’’တိ စ,

"ຄຳວ່າ 'ອັກຄິໂຫມະ' ຄື ການບູຊາໄຟ ໂດຍສະແດງວ່າ ເມື່ອບູຊາດ້ວຍຟືນມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຜົນຊື່ນີ້ຍ່ອມມີ. ແມ່ນແຕ່ທັບພິໂຫມະເປັນຕົ້ນ ກໍຄືອັກຄິໂຫມະນັ້ນເອງ, ແຕ່ທີ່ກ່າວແຍກໄວ້ຕ່າງຫາກ ກໍໂດຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມເປັນໄປ ເຊັ່ນວ່າ ເມື່ອບູຊາດ້ວຍທັບພີມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ ດ້ວຍປາຍເຂົ້າເປັນຕົ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຜົນຊື່ນີ້ຍ່ອມມີ" ແລະ

‘‘သာသပါဒီနိ ပန မုခေန ဂဟေတွာ အဂ္ဂိမှိ ပက္ခိပနံ, ဝိဇ္ဇံ ပရိဇပ္ပိတွာ ဇုဟနံ ဝါ မုခဟောမ’’န္တိ စ –

"ຄຳວ່າ 'ມຸຂະໂຫມະ' ຄື ການອົມເມັດຜັກກາດເປັນຕົ້ນໄວ້ໃນປາກ ແລ້ວພົ່ນໃສ່ກອງໄຟ, ຫຼື ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຄືການຮ່າຍມົນແລ້ວບູຊາໄຟ" ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ -

ဧဝမာဒိနာ ဝေဒပဋိသံယုတ္တဝစနာနိ ဝေဒဂန္ထာနုရူပတော ဝဏ္ဏိတာနိ. တာနိ စ ပေါရာဏဋ္ဌကထာတော ဘာသာပရိဝတ္တနဝသေန ဝုတ္တာနိပိ ဘဝေယျုံ, ဝေဒဂန္ထေသု ပန အကောဝိဒေန ယာထာဝတော ဘာသာပရိဝတ္တနံ ကာတုမ္ပိ န သုကရမေဝ, တသ္မာ အာစရိယဿ ဝေဒဂန္ထေသု ကောဝိဒဘာဝေါပိ ပါကဋောယေဝ. ဧဝံ ဝေဒဂန္ထေသု စ တဒညလောကိယဂန္ထေသု စ သုကောဝိဒဿေဝ သမာနဿ တေသံ ဝိတ္ထာရတော အပ္ပကာသနံ ယထာဝုတ္တကာရဏေနေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

"ຄຳເວົ້າທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບພຣະເວດເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນ ໄດ້ຮັບການອະທິບາຍໄວ້ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຄຳພີພຣະເວດ. ແມ້ວ່າຄຳອະທິບາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະກ່າວໄວ້ໂດຍອຳນາດແຫ່ງການແປພາສາຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານກໍຕາມ, ແຕ່ການທີ່ຜູ້ບໍ່ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີພຣະເວດ ຈະແປພາສາໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມເປັນຈິງນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍເລີຍ, ເພາະສະນັ້ນ ຄວາມຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີພຣະເວດຂອງພຣະອາຈານ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ປາກົດຈະແຈ້ງຢ່າງຍິ່ງ. ຄວນຊາບວ່າ ການທີ່ພຣະອາຈານຜູ້ຊ່ຽວຊານຢ່າງຍິ່ງທັງໃນຄຳພີພຣະເວດ ແລະ ຄຳພີທາງໂລກອື່ນໆ ນອກຈາກນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ສະແດງຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນໂດຍລະອຽດ ກໍເພາະເຫດຜົນດັ່ງທີ່ກ່າວມາແລ້ວນັ້ນເອງ."

အပိ စ အာစရိယော အတ္တနော ဂန္ထာရမ္ဘေယေဝ –

ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະອາຈານໄດ້ກ່າວໄວ້ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີຂອງຕົນເອງວ່າ -

‘‘တတော စ ဘာသန္တရမေဝ ဟိတွာ,ဝိတ္ထာရမဂ္ဂဉ္စ သမာသယိတွာ;

ဝိနိစ္ဆယံ သဗ္ဗမသေသယိတွာ…ပေ…ယသ္မာ အယံ ဟေဿတိ ဝဏ္ဏနာပီ’’တိ စ.

"'ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະລະເວັ້ນພາສາອື່ນ (ພາສາສິງຫົນ) ຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານນັ້ນ, ຫຍໍ້ເນື້ອຄວາມທີ່ກວ້າງຂວາງເກີນໄປ, ແຕ່ຈະຮັກສາການຕັດສິນທັງໝົດໄວ້ບໍ່ໃຫ້ເ...]... ເພາະວ່າ ຄຳອະທິບາຍນີ້ຈະມີຢູ່' ແລະ"

‘‘အပနေတွာန တတောဟံ, သီဟဠဘာသံ မနောရမံ ဘာသံ;

တန္တိနယာနုစ္ဆဝိကံ, အာရောပေတွာ ဝိဂတဒေါသံ.

"'ຂ້າພະເຈົ້າຈະລະພາສາສິງຫົນຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານນັ້ນ, ແລ້ວແປເປັນພາສາ (ມະຄົດ) ອັນເປັນທີ່ໜ້າຍິນດີ, ອັນເໝາະສົມກັບແນວທາງແຫ່ງພຣະບາລີ ແລະ ປາສະຈາກໂທດ,"

သမယံ အဝိလောမေန္တော, ထေရာနံ ထေရဝံသပဒီပါနံ;

သုနိပုဏဝိနိစ္ဆယာနံ, မဟာဝိဟာရေ နိဝါသိနံ;

ဟိတွာ ပုနပ္ပုနာဂတ-မတ္ထံ အတ္ထံ ပကာသယိဿာမီ’’တိ စ–

ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຂັດກັບມະຕິ (ຄຳສອນ) ຂອງພຣະເຖລະທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນປະທີບສ່ອງວົງສ໌ແຫ່ງພຣະເຖລະ, ຜູ້ມີການຕັດສິນອັນລະອຽດອ່ອນຍິ່ງ, ຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ; ແລະ ຈະລະເວັ້ນເນື້ອຄວາມທີ່ຊ້ຳກັນ ແລ້ວສະແດງເນື້ອຄວາມ (ທີ່ແທ້ຈິງ)' ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ -"

ဧဝံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာနံ ဘာသာပရိဝတ္တနသံခိပနဝသေနေဝ ဝိသေသေတွာ အဘိနဝဋ္ဌကထာယော ကရိဿာမီတိ ပဋိညံ ကတွာ ယထာပဋိညာတမေဝ အကာသိ, န အတ္တနော ဉာဏပ္ပဘာဝေန ဝိသေသေတွာတိပိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာ အဋ္ဌကထာသု [Pg.15] ပတဉ္ဇလိဝါဒါဒီနံ ဝိတ္ထာရတော အပ္ပကာသနမာရဗ္ဘ ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသော ပတဉ္ဇလိဝါဒါဒီနိ ပရိပုဏ္ဏံ န ဇာနာတီ’’တိ ဝစနံ ကေဝလံ အာစရိယဿ အဗ္ဘာစိက္ခဏမတ္တမေဝါတိ.

ຄວນຊາບວ່າ ພຣະອາຈານໄດ້ໃຫ້ຄຳປະຕິຍານໄວ້ວ່າ ຈະແຕ່ງອັດຖະກະຖາໃໝ່ໂດຍການແປພາສາ ແລະ ຫຍໍ້ເນື້ອຄວາມຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານເທົ່ານັ້ນ, ແລະ ທ່ານກໍໄດ້ເຮັດຕາມຄຳປະຕິຍານນັ້ນແທ້, ບໍ່ແມ່ນແຕ່ງຂຶ້ນມາໃໝ່ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິປັນຍາຂອງຕົນເອງ. ເພາະສະນັ້ນ, ຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ 'ພຣະພຸດທະໂຄສະບໍ່ຮູ້ວາດະຂອງພະຕັນຊະລີເປັນຕົ້ນຢ່າງສົມບູນ' ໂດຍອ້າງເຫດຜົນວ່າ ທ່ານບໍ່ໄດ້ສະແດງວາດະຂອງພະຕັນຊະລີເປັນຕົ້ນໄວ້ໂດຍລະອຽດໃນອັດຖະກະຖາ, ຈຶ່ງເປັນພຽງການກ່າວຕູ່ (ໃສ່ຮ້າຍ) ພຣະອາຈານໂດຍແທ້.

ကဗ္ဗသတ္ထဝိစာရဏာ

ການພິຈາລະນາຄຳພີກາບກອນ (ກາວະຍະ)

၄. ပုနပိ သော ဧဝမာဟ ‘‘ကိဉ္စာပိ ဗုဒ္ဓဃောသော ရာမာယဏမဟာဘာရတသင်္ခါတာနံ မဟာကဗ္ဗသတ္ထာနံ သုကုသလော ဝိယ န ဒိဿတိ, တထာပိ တာနိ ဒဿေသိ. ကထံ? အက္ခာနန္တိ ဘာရတယုဇ္ဈနာဒိကံ, တံ ယသ္မိံ ဌာနေ ကထီယတိ, တတ္ထ ဂန္တုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီတိ စ, တဿ (သမ္ဖပလာပဿ) ဒွေ သမ္ဘာရာ ဘာရတယုဒ္ဓသီတာဟရဏာဒိနိရတ္ထကကထာပုရေက္ခာရတာ တထာရူပိကထာကထနဉ္စာတိ စ ဒဿေသီ’’တိ.

໔. ນອກຈາກນີ້, ທ່ານ (ທັມມານັນທະ) ຍັງໄດ້ກ່າວອີກວ່າ: 'ແມ້ວ່າພຣະພຸດທະໂຄສະຈະເບິ່ງຄືວ່າບໍ່ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີມະຫາກາບອັນໄດ້ແກ່ ຣາມາຍະນະ ແລະ ມະຫາພາຣະຕະກໍຕາມ, ແຕ່ທ່ານກໍຍັງສະແດງຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້. ສະແດງແນວໃດ? ທ່ານສະແດງໄວ້ວ່າ ຄຳວ່າ ອັກຂານະ ຄືການສະແດງເລື່ອງສົງຄາມພາຣະຕະເປັນຕົ້ນ, ໃນສະຖານທີ່ໃດທີ່ມີການສະແດງເລື່ອງນັ້ນ, ແມ້ແຕ່ການຈະໄປໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ (ຂອງພຣະພິກຂຸ) ກໍບໍ່ຄວນ; ແລະ ທ່ານສະແດງອົງປະກອບ ໒ ປະການຂອງສັມຜັບປະລາປະ (ຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້) ໄວ້ວ່າ ຄືການມີຄວາມມຸ່ງໝາຍໃນເລື່ອງທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດ ເຊັ່ນ ສົງຄາມພາຣະຕະ ແລະ ການລັກພາຕົວນາງສີດາເປັນຕົ້ນ ແລະ ການເວົ້າເລື່ອງລາວທີ່ມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ'.

တံ ပန ပုရိမဝစနတောပိ အဟေတုကတရံ ကေဝလံ အနာဒရီကရဏမတ္တမေဝ. အတိဂမ္ဘီရတ္ထဿ ဟိ အတိဂရုကရဏီယဿ ပိဋကတ္တယဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယံ နိရတ္ထကဿ သမ္ဖပလာပသမုဒါယဘူတဿ ကဗ္ဗသတ္ထဿ ဝိတ္ထာရတော ပကာသနေန ကိံ သိယာ ပယောဇနံ, အညဒတ္ထု သာယေဝဿ အသမ္မာနိတာ, အနာဒရိယာ စ ဝိညူဟီတိ.

ແຕ່ຄຳເວົ້ານັ້ນ ຍິ່ງບໍ່ມີເຫດຜົນຫຼາຍກວ່າຄຳເວົ້າກ່ອນໜ້ານີ້ເສຍອີກ, ເປັນພຽງການສະແດງຄວາມບໍ່ເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ. ດ້ວຍວ່າ ໃນການອະທિບາຍເນື້ອຄວາມຂອງພຣະໄຕປິໂດກ ອັນມີເນື້ອຄວາມເລິກເຊິ່ງຍິ່ງ ແລະ ອັນຄວນເຮັດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຢ່າງຍິ່ງ, ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງກັບການສະແດງຄຳພີກາບກອນອັນເປັນພຽງບ່ອນຮວບຮວມຄຳເວົ້າເພີ້ເຈີ້ທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດໂດຍລະອຽດ? ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ, ຫາກເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ ອັດຖະກະຖາ ນັ້ນເອງກໍຈະບໍ່ເປັນທີ່ນับຖື ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບຂອງຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ.

ဗာဟုသစ္စဂုဏမက္ခနံ

CN: ການລຶບລ້າງຄຸນສົມບັດແຫ່ງຄວາມເປັນພະຫູສູດ (ພາຫູສັດຈະ)

၅. ပုနပိ ဓမ္မာနန္ဒော အာစရိယဿ ဗာဟုသစ္စဂုဏံ မက္ခေတုကာမော ဧဝမာဟ – ‘‘တဿ (ဗုဒ္ဓဃောသဿ) သမယန္တရကောဝိဒသင်္ခါတံ ဗာဟုသစ္စံ န တတော ဥတ္တရိတရံ ဟောတိ, ယံ အာဓုနိကာနံ ဂန္ထန္တရကောဝိဒါနံ သီဟဠိကဘိက္ခူနံ ယံ ဝါ ဧကာဒသမေ ခရိသ္တဝဿသတကေ (၁၀၀၁-၁၁၀၀) ဥပ္ပန္နာနံ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌိကာနံ အနုရုဒ္ဓ-ဓမ္မပါလာဒီနံ ဘိက္ခူန’’န္တိ.

໕. ນອກຈາກນີ້, ທ່ານທັມມານັນທະ ຜູ້ມີຄວາມປາຖະໜາຈະລຶບລ້າງຄຸນສົມບັດແຫ່ງຄວາມເປັນພະຫູສູດຂອງພຣະອາຈານ ໄດ້ກ່າວອີກວ່າ: 'ຄວາມເປັນພະຫູສູດຂອງພຣະພຸດທະໂຄສານັ້ນ ອັນໄດ້ແກ່ຄວາມຊ່ຽວຊານໃນລັດທິອື່ນ, ກໍບໍ່ໄດ້ຍິ່ງໄປກວ່າຄວາມເປັນພະຫູສູດຂອງພຣະພິກຂຸຊາວສິງຫົນໃນຍຸກປັດຈຸບັນ ຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີຕ່າງໆ, ຫຼື ບໍ່ໄດ້ຍິ່ງໄປກວ່າຄວາມເປັນພະຫູສູດຂອງພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຊັ່ນ ພຣະອະນຸຣຸດທະ ແລະ ພຣະທັມມະປາລະ ຜູ້ເກີດໃນອິນເດຍຕອນໃຕ້ ໃນຄຣິດຕະສະຕະວັດທີ ໑໑ (໑໐໐໑-໑໑໐໐)'.

တံ ပန သဗ္ဗထာပိ အယုတ္တဝစနမေဝ. ယဒိ ဟိ အာဓုနိကာ ဝါ သီဟဠိကဘိက္ခူ, ပေါရာဏာ ဝါ အာစရိယအနုရုဒ္ဓ-ဓမ္မပါလတ္ထေရာဒယော သမယန္တရဗာဟုသစ္စဝသေန အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန သမာနာ ဝါ ဥတ္တရိတရာ ဝါ ဘဝေယျုံ, တေ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဿ အဋ္ဌကထာဟိ အနာရဒ္ဓစိတ္တာ ဟုတွာ တတော သုန္ဒရတရာ ပရိပုဏ္ဏတရာ စ အဘိနဝဋ္ဌကထာယော ကရေယျုံ, န ပန တေ တထာ ကရောန္တိ, န ကေဝလံ န ကရောန္တိယေဝ, အထ [Pg.16] ခေါ တေသံ ဧကောပိ န ဧဝံ ဝဒတိ ‘‘အဟံ ဗုဒ္ဓဃောသေန ဗာဟုသစ္စဝသေန သမသမောတိ ဝါ ဥတ္တရိတရော’’တိ ဝါ, အညဒတ္ထု တေ အာစရိယဿ အဋ္ဌကထာယောယေဝ သံဝဏ္ဏေန္တိ စ ဥပတ္ထမ္ဘေန္တိ စ, အာစရိယဋ္ဌာနေ စ ဌပေန္တိ. တေနေတံ ဉာယတိ သဗ္ဗထာပိ အယုတ္တဝစနန္တိ.

ແຕ່ຄຳເວົ້ານັ້ນ ເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ຖືກquantoໂດຍປະການທັງປວງ. ເພາະວ່າ ຫາກພຣະພິກຂຸຊາວສິງຫົນໃນຍຸກປັດຈຸບັນກໍດີ, ຫຼື ພຣະເຖລະໃນອະດີດ ເຊັ່ນ ພຣະອາຈານອະນຸຣຸດທະ ແລະ ພຣະທັມມະປາລະເປັນຕົ້ນກໍດີ, ຈະສະເໝີກັນ ຫຼື ຍິ່ງໄປກວ່າພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມເປັນພະຫູສູດໃນລັດທິອື່ນ, ພວກທ່ານກໍຄົງຈະບໍ່ພໍໃຈໃນອັດຖະກະຖາຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສາມະຫາເຖລະ ແລ້ວຄົງຈະແຕ່ງອັດຖະກະຖາໃໝ່ທີ່ດີກວ່າ ແລະ ສົມບູນກວ່າ, ແຕ່ພວກທ່ານກໍບໍ່ໄດ້ເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ ໃນບັນດາພວກທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຜູ້ດຽວທີ່ກ່າວວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າສະເໝີກັນ ຫຼື ຍິ່ງໄປກວ່າພຣະພຸດທະໂຄສະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມເປັນພະຫູສູດ', ກົງກັນຂ້າມ ພວກທ່ານກັບອະທિບາຍ ແລະ ສະໜັບສະໜູນອັດຖະກະຖາຂອງພຣະອາຈານນັ້ນເອງ, ແລະ ຍົກຍ້ອງໄວ້ໃນຖານະເປັນພຣະອາຈານ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ວ່າ ຄຳເວົ້ານັ້ນເປັນຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງໂດຍປະການທັງປວງ.

မဟာယာနိကနယဝိစာရဏာ

ການພິຈາລະນາແນວທາງແຫ່ງມະຫາຍານ

၆. ပုန သော တာဝတ္တကေနာပိ အသန္တုဋ္ဌော အာစရိယံ အဝမညန္တော ဧဝမာဟ – ‘‘မဟာယာနနိကာယဿ ပဓာနာစရိယဘူတာနံ အဿ ဃောသ-နာဂဇ္ဇုနာနံ နယံ ဝါ, နာမမတ္တမ္ပိ ဝါ တေသံ န ဇာနာတိ မညေ ဗုဒ္ဓဃောသော’’တိ. တံ ပန အတိဝိယ အဓမ္မိကံ နိရတ္ထကဉ္စ နိဂ္ဂဟဝစနမတ္တမေဝ. န ဟိ နိကာယန္တရိကာနံ ဝါဒနယာနံ အတ္တနော အဋ္ဌကထာယံ အပ္ပကာသနေန သော တေ န ဇာနာတီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ. နနု အာစရိယေန အာဂမဋ္ဌကထာသု ဂန္ထာရမ္ဘေယေဝ –

໖. ນອກຈາກນີ້, ທ່ານ (ທັມມານັນທະ) ຍັງບໍ່ພໍໃຈພຽງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ໄດ້ດູໝິ່ນພຣະອາຈານ ແລະ ກ່າວອີກວ່າ: 'ຂ້າພະເຈົ້າຄິດວ່າ ພຣະພຸດທະໂຄສະບໍ່ຮູ້ແມ່ນແຕ່ແນວທາງ ຫຼື ພຽງແຕ່ຊື່ຂອງພຣະອັດສະວະໂຄສະ ແລະ ພຣະນາຄາຊຸນ ຜູ້ເປັນພຣະອາຈານໃຫຍ່ແຫ່ງນິກາຍມະຫາຍານ'. ແຕ່ຄຳເວົ້ານັ້ນ ເປັນພຽງຄຳເວົ້າຂົ່ມຂູ່ທີ່ບໍ່ເປັນທຳ ແລະ ບໍ່ມີປະໂຫຍດຢ່າງຍິ່ງ. ເພາະວ່າ ບໍ່ຄວນก່າວຫາວ່າ ພຣະອັດຖະກະຖາຈານບໍ່ຮູ້ແນວທາງວາດະຂອງນິກາຍອື່ນ ພຽງເພາະທ່ານບໍ່ໄດ້ສະແດງໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາຂອງຕົນ. ພຣະອາຈານໄດ້ໃຫ້ຄຳປະຕິຍານໄວ້ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີແຫ່ງອັດຖະກະຖາພຣະສູດທັງຫຼາຍແລ້ວບໍ່ແມ່ນຫຼືວ່າ -

‘‘သမယံ အဝိလောမေန္တော, ထေရာနံ ထေရဝံသပဒီပါနံ;

သုနိပုဏဝိနိစ္ဆယာနံ, မဟာဝိဟာရေ နိဝါသိန’’န္တိ စ,

"'ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຂັດກັບມະຕິ (ຄຳສອນ) ຂອງພຣະເຖລະທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນປະທີບສ່ອງວົງສ໌ແຫ່ງພຣະເຖລະ, ຜູ້ມີການຕັດສິນອັນລະອຽດອ່ອນຍິ່ງ, ຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ' ແລະ"

ဣဓာပိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ –

ແມ້ໃນວິສຸດທິມັກນີ້ກໍຄືກັນ -

‘‘မဟာဝိဟာရဝါသီနံ, ဒေသနာနယနိဿိတံ;

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဘာသိဿ’’န္တိ စ,

"'ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວວິສຸດທິມັກ ອັນອາໄສແນວທາງແຫ່ງການສະແດງທຳຂອງພຣະພິກຂຸຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ' ແລະ"

‘‘တဿာ အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ ကရောန္တေန ဝိဘဇ္ဇဝါဒိမဏ္ဍလံ ဩတရိတွာ အာစရိယေ အနဗ္ဘာစိက္ခန္တေန သကသမယံ အဝေါက္ကမန္တေန ပရသမယံ အနာယူဟန္တေန သုတ္တံ အပ္ပဋိဗာဟန္တေန ဝိနယံ အနုလောမေန္တေန မဟာပဒေသေ ဩလောကေန္တေန ဓမ္မံ ဒီပေန္တေန အတ္ထံ သင်္ဂါဟေန္တေန တမေဝတ္ထံ ပုနရာဝတ္တေတွာ အပရေဟိပိ ပရိယာယန္တရေဟိ နိဒ္ဒိသန္တေန စ ယသ္မာ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာ ကာတဗ္ဗာ ဟောတီ’’တိ စ,

"'ເພາະວ່າ ຜູ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາອະທິບາຍເນື້ອຄວາມ (ແຫ່ງປະຕິດຈະສະມຸບປາດ) ນັ້ນ ຄວນກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳນັກແຫ່ງວິພັດຊະວາດີ, ບໍ່ກ່າວຕູ່ພຣະອາຈານທັງຫຼາຍ, ບໍ່ລະເວັ້ນມະຕິຂອງຕົນ, ບໍ່ສະແຫວງຫາມະຕິຂອງຜູ້ນ້ອຍ (ນິກາຍອື່ນ), ບໍ່ຄັດຄ້ານພຣະສູດ, ອະນຸໂລມຕາມພຣະວິນັຍ, ພິຈາລະນາມະຫາປະເທດ, ສະແດງທຳ, ຮວບຮວມເນື້ອຄວາມ, ແລະ ນຳເອົາເນື້ອຄວາມນັ້ນເອງມາອະທિບາຍຊ້ຳອີກດ້ວຍແນວທາງອື່ນໆ' ແລະ"

‘‘သာသနံ ပနိဒံ နာနာ-ဒေသနာနယမဏ္ဍိတံ;

ပုဗ္ဗာစရိယမဂ္ဂေါ စ, အဗ္ဗောစ္ဆိန္နော ပဝတ္တတိ;

ယသ္မာ တသ္မာ တဒုဘယံ, သန္နိဿာယတ္ထဝဏ္ဏနံ;

အာရဘိဿာမိ ဧတဿာ’’တိ စ,

"'ເພາະວ່າ ພຣະສາສະໜານີ້ ອັນປະດັບປະດາດ້ວຍແນວທາງແຫ່ງການສະແດງທຳອັນຫຼາກຫຼາຍກໍດີ, ແລະ ແນວທາງຂອງພຣະບູຮານາຈານກໍດີ, ຍັງດຳເນີນໄປບໍ່ຂາດສາຍ; ເພາະສະນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະອາໄສທັງສອງປະການນັ້ນ ແລ້ວເລີ່ມຕົ້ນອະທິບາຍເນື້ອຄວາມ (ແຫ່ງປະຕິດຈະສະມຸບປາດ) ນີ້' ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ -"

ပဋိညံ [Pg.17] ကတွာ ယထာပဋိညာတပ္ပကာရေနေဝ အဋ္ဌကထာယော ကတာ. ဧဝမေတာသံ ကရဏေ ကာရဏမ္ပေတ္ထ ပကာသေတဗ္ဗံ, တသ္မာ ဒါနိ တမ္ပကာသနတ္ထံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပရိနိဗ္ဗုတိကာလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿ ကာလော, တာဝ သာသနပ္ပဝတ္တိက္ကမမ္ပိ ဝက္ခာမ.

ທ່ານໄດ້ໃຫ້ຄຳປະຕິຍານໄວ້ ແລ້ວແຕ່ງອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍຕາມຄຳປະຕິຍານນັ້ນແທ້ບໍ່ແມ່ນຫຼື? ໃນການແຕ່ງອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານີ້, ເຫດຜົນໃນການແຕ່ງກໍຄວນສະແດງໄວ້ໃນທີ່ນີ້ດ້ວຍ, ເພາະສະນັ້ນ ເພື່ອສະແດງເຫດຜົນນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງລຳດັບຄວາມເປັນໄປແຫ່ງພຣະສາສະໜາ ນັບຕັ້ງແຕ່ເວລາທີ່ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າສະເດັດດັບຂันທະປະຣິນິພພານ ຈົນເຖິງຍຸກຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ.

သာသနပ္ပဝတ္တိက္ကမော

ລຳດັບຄວາມເປັນໄປແຫ່ງພຣະສາສະໜາ

ဘဂဝတော ဟိ ပရိနိဗ္ဗုတိကာလတော ပစ္ဆာ ဝဿသတဗ္ဘန္တရေ ဗုဒ္ဓသာသနေ ကောစိပိ ဝါဒဘေဒေါ နာမ နတ္ထိ. ဝဿသတကာလေ ပန ဒုတိယသင်္ဂီတိကာရေဟိ ထေရေဟိ နိက္ကဍ္ဎိတာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ ပက္ခံ လဘိတွာ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ အညထာ ကတွာ မဟာသင်္ဂီတိနာမေန ဝိသုံ သင်္ဂီတိမကံသု. တဒါ သင်္ဂီတိဒွယာရူဠှပုရာဏဓမ္မဝိနယမေဝ သမ္ပဋိစ္ဆန္တာနံ ထေရာနံ ဂဏော ထေရဝါဒေါတိ စ တဒညေသံ မဟာသံဃိကောတိ စ ဝေါဟရီယန္တိ.

ດ້ວຍວ່າ ພາຍໃນຮ້ອຍປີຫຼັງຈາກເວລາທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂันທະປະຣິນິພພານ, ບໍ່ມີການແຕກແຍກທາງວາດະ (ນິກາຍ) ໃດໆ ເለີຍໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ. ແຕ່ໃນເວລາຄົບຮ້ອຍປີ, ພຣະພິກຂຸຊາວວັດຊີ ຜູ້ຖືກພຣးເຖລະທັງຫຼາຍຜູ້ເຮັດທຸຕິຍະສັງຄາຍະນາຂັບໄລ່ອອກໄປ, ໄດ້ຮວບຮວມພັກພວກ ແລ້ວປ່ຽນແປງພຣະທຳ ແລະ ພຣະວິນັຍໃຫ້ເປັນຢ່າງອື່ນ, ແລ້ວເຮັດການສັງຄາຍະນາແຍກຕ່າງຫາກໂດຍຊື່ວ່າ ມະຫາສັງຄີຕິ. ໃນເວລານັ້ນ, ກຸ່ມພຣະເຖລະທັງຫຼາຍຜູ້ຍອມຮັບພຣະທຳ ແລະ ພຣະວິນັຍບູຮານທີ່ໄດ້ຮັບການສັງຄາຍະນາໄວ້ໃນສອງຄັ້ງທຳອິດ ເອີ້ນວ່າ ຝ່າຍເຖຣະວາດ, ສ່ວນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍນອກຈາກນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ ຝ່າຍມະຫາສັງຄິກະ.

ပုန မဟာသံဃိကတော (၁) ဂေါကုလိကော (၂) ဧကဗျောဟာရိကောတိ ဒွေ အာစရိယဂဏာ ဥပ္ပန္နာ. ပုန ဂေါကုလိကတော (၃) ပညတ္တိဝါဒေါ (၄) ဗာဟုလိကော (ဗဟုဿုတိကော)တိ ဒွေ ဥပ္ပန္နာ. ပုန ဗာဟုလိကတောပိ (၅) စေတိယဝါဒိဂဏော ဥပ္ပန္နောတိ ဧတေ ပဉ္စ မူလဘူတေန မဟာသံဃိကေန သဟ ဆ ပါဋိယေက္ကာ အာစရိယဂဏာ အဟေသုံ.

ຕໍ່ມາ ຈາກຝ່າຍມະຫາສັງຄິກະ ໄດ້ແຕກແຍກອອກເປັນ ໒ ນິກາຍ ຄື (໑) ໂຄກຸລິກະ ແລະ (໒) ເອກັບໂຍຫາຣິກະ. ຕໍ່ມາ ຈາກນິກາຍໂຄກຸລິກະ ໄດ້ແຕກແຍກອອກເປັນ ໒ ນິກາຍ ຄື (໓) ປັນຍັດຕιວາດ ແລະ (໔) ພາຫຸລິກະ (ຫຼື ພະຫຸສສຸຕິກະ). ຕໍ່ມາ ແມ້ຈາກນິກາຍພາຫຸລິກະ ກໍໄດ້ແຕກແຍກອອກເປັນ (໕) ນິກາຍເຈຕິຍະວາດ. ນິກາຍທັງ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ຮ່ວມກັບນິກາຍມະຫາສັງຄິກະອັນເປັນຕົ້ນກຳເນີດ ຈຶ່ງເປັນ ໖ ນິກາຍແຍກຕ່າງຫາກ.

ဝိသုဒ္ဓတ္ထေရဝါဒတောပိ (၁) မဟိသာသကော (၂) ဝဇ္ဇိပုတ္တကောတိ ဒွေ အာစရိယဂဏာ ဥပ္ပန္နာ. ပုန မဟိသာသကတော (၃) သဗ္ဗတ္ထိဝါဒေါ (၄) ဓမ္မဂုတ္တိကောတိ ဒွေ ဥပ္ပန္နာ. ပုန သဗ္ဗတ္ထိဝါဒတောပိ (၅) ကဿပိယော, တတောပိ (၆) သင်္ကန္တိကော, တတောပိ (၇) သုတ္တဝါဒီတိ တယော ဥပ္ပန္နာ. ဝဇ္ဇိပုတ္တကတောပိ (၈) ဓမ္မောတ္တရိယော (၉) ဘဒ္ဒယာနိကော (၁၀) ဆန္နာဂါရိကော (၁၁) သမ္မိတိယောတိ စတ္တာရော ဥပ္ပန္နာတိ တေ ဧကာဒသ မူလဘူတေန ဝိသုဒ္ဓတ္ထေရဝါဒေန သဟ ဒွါဒသ အာစရိယဂဏာ အဟေသုံ. ဣတိ ဣမေ စ ဒွါဒသ ပုရိမာ စ ဆာတိ အဋ္ဌာရသ အာစရိယဂဏာ ဒုတိယတတိယသင်္ဂီတီနံ အန္တရေ ဇာတာ အဟေသုံ.

ແລະ ຈາກຝ່າຍເຖຣະວາດອັນບໍລິສຸດ ກໍໄດ້ແຕກແຍກອອກເປັນ ໒ ນິກາຍ ຄື (໑) ມະຫິສາສະກະ ແລະ (໒) ວັດຊີປຸດຕະກະ. ຕໍ່ມາ ຈາກນິກາຍມະຫິສາສະກະ ໄດ້ແຕກແຍກອອກເປັນ ໒ ນິກາຍ ຄື (໓) ສັບພັດຖິວາດ ແລະ (໔) ทັມມະຄຸດຕິກະ. ຕໍ່ມາ ແມ້ຈາກນິກາຍສັບພັດຖິວາດ ກໍໄດ້ແຕກແຍກອອກເປັນ ໓ ນິກາຍ ຄື (໕) ກັດສະປິຍະ, ຈາກນິກາຍນັ້ນແຕກແຍກອອກເປັນ (໖) ສັງກັນຕິກະ, ແລະ ຈາກນິກາຍນັ້ນແຕກແຍກອອກເປັນ (໗) ສຸດຕະວາດີ. ສ່ວນຈາກນິກາຍວັດຊີປຸດຕະກະ ກໍໄດ້ແຕກແຍກອອກເປັນ ໔ ນິກາຍ ຄື (໘) ທັມມົດຕະຣິຍະ, (໙) ພັດທະຍານິກະ, (໑໑) ສັນນາກາຣິກະ ແລະ (໑໑) ສັມມິຕິຍະ. ນິກາຍທັງ ໑໑ ເຫຼົ່ານີ້ ຮ່ວມກັບຝ່າຍເຖຣະວາດອັນບໍລິສຸດອັນເປັນຕົ້ນກຳເນີດ ຈຶ່ງເປັນ ໑໒ ນິກາຍ. ດັ່ງນັ້ນ, ນິກາຍທັງ ໑໒ ເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ໖ ນິກາຍໃນຕອນຕົ້ນ ຈຶ່ງລວມເປັນ ໑໘ ນິກາຍ ເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງທຸຕິຍະສັງຄາຍະນາ ແລະ ຕະຕິຍະສັງຄາຍະນາ.

တေသု မူလဘူတော ထေရဝါဒဂဏောယေဝ ပေါရာဏဓမ္မဝိနယဂရုကော ဟုတွာ အနူနမနဓိကံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ပေါရာဏိကံ ဓမ္မဝိနယံ ဓာရေသိ. ဣတရေ ပန သတ္တရသ ဘိန္နဂဏာ ပေါရာဏိကံ ဓမ္မဝိနယံ အညထာ [Pg.18] အကံသု. တေန တေသံ ဓမ္မဝိနယော ကတ္ထစိ ဦနော ကတ္ထစိ အဓိကော ဟုတွာ အပရိပုဏ္ဏော စေဝ အဟောသိ အပရိသုဒ္ဓေါ စ. တေန ဝုတ္တံ ဒီပဝံသေ ပဉ္စမပရိစ္ဆေဒေ –

ໃນບັນດານິກາຍທັງ ໑໘ ນັ້ນ, ນິກາຍເຖຣະວາດ ເຊິ່ງເປັນນິກາຍດັ້ງເດີມ ເປັນຜູ້ເຄົາລົບພຣະທັມມະວິນັຍອันເກົ່າແກ່ ໄດ້ຊົງໄວ້ຊຶ່ງພຣະທັມມະວິນັຍອັນເກົ່າແກ່ ທີ່ບໍລິບູນ ແລະ ບໍລິສຸດທັງໝົດ ໂດຍບໍ່ມີການຫຼຸດຜ່ອນ ຫຼື ເພີ່ມເຕີມ. ສ່ວນນິກາຍທີ່ແຕກແຍກອອກໄປອີກ ໑໗ ນິກາຍນັ້ນ ໄດ້ກະທຳພຣະທັມມະວິນັຍອັນເກົ່າແກ່ໃຫ້ເປັນຢ່າງອື່ນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ພຣະທັມມະວິນັຍຂອງນິກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງບົກພ່ອງໃນບາງບ່ອນ ແລະ ເກີນໃນບາງບ່ອນ ບໍ່ບໍລິບູນ ແລະ ບໍ່ບໍລິສຸດ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ໃນຄຳພີທີປະວົງ ປະຣິເສດທີ ໕ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ:

၃၀.

໓໐.

‘‘နိက္ကဍ္ဎိတာ ပါပဘိက္ခူ, ထေရေဟိ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ;

အညံ ပက္ခံ လဘိတွာန, အဓမ္မဝါဒီ ဗဟူ ဇနာ.

"ພວກພິກຂຸຊົ່ວຊ້າ ຊາວວັດຊີບຸດ ທີ່ຖືກພຣະເຖຣะທັງຫຼາຍຂັບໄລ່ອອກໄປແລ້ວ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກັບຝ່າຍອື່ນ ແລະ ໄດ້ມີຜູ້ຄົນເປັນອະທັມມະວາທີເປັນຈຳນວນຫຼາຍ.

၃၁.

໓໑.

ဒသသဟဿာ သမာဂန္တွာ, အကံသု ဓမ္မသင်္ဂဟံ;

တသ္မာယံ ဓမ္မသင်္ဂီတိ, မဟာသင်္ဂီတီတိ ဝုစ္စတိ.

ພິກຂຸສິບພັນຮູບມາປະຊຸມກັນແລ້ວ ໄດ້ເຮັດການຮວບຮວມພຣະທັມ (ສັງຄາຍະນາ), ເພາະເຫດນັ້ນ ການສັງຄາຍະນາພຣະທັມນີ້ ຈຶ່ງຖືກຮຽກວ່າ ມະຫາສັງຄີຕິ.

၃၂.

໓໒.

မဟာသင်္ဂီတိကာ ဘိက္ခူ, ဝိလောမံ အကံသု သာသနေ;

ဘိန္ဒိတွာ မူလသင်္ဂဟံ, အညံ အကံသု သင်္ဂဟံ.

ພວກພິກຂຸຜູ້ເຮັດມະຫາສັງຄີຕິ ໄດ້ກະທຳສິ່ງທີ່ຂັດຕໍ່ພຣະສາສະໜາ, ໄດ້ທຳລາຍການຮວບຮວມດັ້ງເດີມ (ປະຖົມສັງຄາຍະນາ) ແລ້ວເຮັດການຮວບຮວມຂຶ້ນໃໝ່ເປັນຢ່າງອື່ນ.

၃၃.

໓໓.

အညတြ သင်္ဂဟိတံ သုတ္တံ, အညတြ အကရိံသု တေ;

အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဘိန္ဒိံသု, ဝိနယေ နိကာယေသု စ ပဉ္စသု…ပေ…

ພວກເຂົາໄດ້ນຳເອົາພຣະສູດທີ່ເຄີຍຮວບຮວມໄວ້ໃນບ່ອນໜຶ່ງ ໄປໄວ້ໃນອີກບ່ອນໜຶ່ງ, ໄດ້ທຳລາຍເນື້ອຄວາມ ແລະ ພຣະທັມ ໃນພຣະວິນັຍ ແລະ ໃນນິກາຍທັງ ໕... ລະ...

၄၉.

໔໙.

အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဘိန္ဒိံသု, ဧကဒေသဉ္စ သင်္ဂဟံ;

ဂန္ထဉ္စ ဧကဒေသဉှိ, ဆဍ္ဍေတွာ အညံ အကံသု တေ.

ພວກເຂົາໄດ້ທຳລາຍເນື້ອຄວາມ ແລະ ພຣະທັມ ແລະ ການຮວບຮວມບາງສ່ວນ, ໄດ້ລະຖິ້ມຄຳພີບາງສ່ວນ ແລ້ວແຕ່ງຂຶ້ນໃໝ່ເປັນຢ່າງອື່ນ.

၅၀.

໕໐.

နာမံ လိင်္ဂံ ပရိက္ခာရံ, အာကပ္ပကရဏီယာနိ စ;

ပကတိဘာဝံ ဇဟိတွာ, တဉ္စ အညံ အကံသု တေ.

ພວກເຂົາໄດ້ລະຖິ້ມສະພາວະປົກກະຕິ ແລ້ວປ່ຽນແປງຊື່, ເພດ (ສະມະນະສັນຖານ), ບໍລິຂານ ແລະ ອາການມັກຄະຍະວັດ (ການປະພຶດປະຕິບັດ) ໃຫ້ເປັນຢ່າງອື່ນ.

၅၁.

໕໑.

သတ္တရသ ဘိန္နဝါဒါ, ဧကဝါဒေါ အဘိန္နကော;

သဗ္ဗေဝဋ္ဌာရသ ဟောန္တိ, ဘိန္နဝါဒေန တေ သဟ.

ວາດະ (ນິກາຍ) ທີ່ແຕກແຍກອອກໄປມີ ໑໗ ວາດະ, ສ່ວນວາດະທີ່ບໍ່ແຕກແຍກມີພຽງວາດະດຽວ (ຄື ເຖຣະວາດ); ວາດະທັງໝົດລວມທັງວາດະທີ່ແຕກແຍກເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງມີ ໑໘ ວາດະ.

၅၂.

໕໒.

နိဂြောဓောဝ မဟာရုက္ခော, ထေရ ဝါဒါနမုတ္တမော;

အနူနံ အနဓိကဉ္စ, ကေဝလံ ဇိနသာသနံ;

ကဏ္ဋကာ ဝိယ ရုက္ခမှိ, နိဗ္ဗတ္တာ ဝါဒသေသကာ.

ເຖຣະວາດອັນປະເສີດສຸດ ເປັນເໝືອນດັ່ງຕົ້ນໄຮໃຫຍ່ ທີ່ສະແດງພຣະຊິນະສາສະໜາທັງໝົດໄວ້ຢ່າງບໍລິບູນ ໂດຍບໍ່ມີການຫຼຸດຜ່ອນ ຫຼື ເພີ່ມເຕີມ; ສ່ວນວາດະທີ່ເຫຼືອທັງຫຼາຍ ເປັນເໝືອນດັ່ງໜາມທີ່ເກີດຂຶ້ນຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້.

၅၃.

໕໓.

ပဌမေ ဝဿသတေ နတ္ထိ, ဒုတိယေ ဝဿသတန္တရေ;

ဘိန္နာ သတ္တရသ ဝါဒါ, ဥပ္ပန္နာ ဇိနသာသနေ’’တိ.

ໃນຮ້ອຍປີທຳອິດ (ແຫ່ງພຸດທະສັກກະລາດ) ຍັງບໍ່ທັນມີ, ແຕ່ໃນລະຫວ່າງຮ້ອຍປີທີສອງ ວາດະທີ່ແຕກແຍກ ໑໗ ວາດະ ຈຶ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນພຣະຊິນະສາສະໜາ" ດັ່ງນີ້.

အသောကရညော စ ကာလေ ပရိဟီနလာဘသက္ကာရာ အညတိတ္ထိယာ လာဘသက္ကာရံ ပတ္ထယမာနာ ဘိက္ခူသု ပဗ္ဗဇိတွာ သကာနိ သကာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဒီပေန္တိ ‘‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’’န္တိ. ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလဘမာနာပိ သယမေဝ ကေသေ ဆိန္ဒိတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ ဝိဟာရေသု ဝိစရန္တာ ဥပေါသထကမ္မာဒိကရဏကာလေ သံဃမဇ္ဈံ [Pg.19] ပဝိသန္တိ, တေ ဘိက္ခုသံဃေန ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန နိဂ္ဂယှမာနာပိ ဓမ္မဝိနယာနုလောမာယ ပဋိပတ္တိယာ အသဏ္ဌဟန္တာ အနေကရူပံ သာသနဿ အဗ္ဗုဒဉ္စ မလဉ္စ ကဏ္ဋကဉ္စ သမုဋ္ဌာပေန္တိ. ကေစိ အဂ္ဂိံ ပရိစရန္တိ, ကေစိ ပဉ္စာတပေ တပန္တိ, ကေစိ အာဒိစ္စံ အနုပရိဝတ္တန္တိ, ကေစိ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ဝေါဘိန္ဒိဿာမာတိ တထာ တထာ ပဂ္ဂဏှန္တိ. တဒါ ဘိက္ခုသံဃော န တေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ဝါ ပဝါရဏံ ဝါ အကာသိ, အသောကာရာမေ သတ္တ ဝဿာနိ ဥပေါသထော ဥပစ္ဆိဇ္ဇိ.

ໃນລັດຊະສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ ພວກອັນຍະເດຍລະຖີຜູ້ເສື່ອມຈາກລາບສັກກາລະ ເມື່ອປາດຖະໜາລາບສັກກາລະ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າມາບວດໃນໝູ່ພິກຂຸ ແລ້ວສະແດງທິດຖິອັນເປັນມິດສາທິດຖິຂອງຕົນໆ ວ່າ "ນີ້ຄືພຣະທັມ, ນີ້ຄືພຣະວິນັຍ, ນີ້ຄືຄຳສອນຂອງພຣະສັສດา". ເຖິງແມ່ນວ່າພວກເດຍລະຖີບາງພວກຈະບໍ່ໄດ້ຮັບການອຸປະສົມບົດໃນສຳນັກຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແຕ່ກໍໄດ້ປົງຜົມເອງ ຄອງຜ້າກາສາວະພັດ ແລ້ວທ່ຽວໄປຕາມອາຮາມຕ່າງໆ ເມື່ອເຖິງເວລາເຮັດອຸໂປສົດກຳເປັນຕົ້ນ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປໃນທ່າມກາງສົງ. ພວກເດຍລະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖືກພຣະພິກຂຸສົງຂົ່ມຂູ່ຕັກເຕືອນດ້ວຍພຣະທັມ ພຣະວິນັຍ ແລະ ຄຳສອນຂອງພຣະສັສດາ ກໍບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຂໍ້ປະຕິບັດອັນຄ້ອຍຕາມພຣະທັມມະວິນັຍ ໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມວຸ່ນວາຍ, ມົນທິນ ແລະ ສະໜາມ (ສິ່ງກີດຂວາງ) ແກ່ພຣະສາສະໜາເປັນອັນຫຼາຍ. ບາງພວກກໍບູຊາໄຟ, ບາງພວກກໍບຳເພັນຕົບະດ້ວຍການຍ່າງອ້ອມກອງໄຟ ໕ ກອງ, ບາງພວກກໍໝູນຕົວໄປຕາມດວງອາທິດ, ບາງພວກກໍພະຍາຍາມທຳລາຍພຣະທັມ ແລະ ພຣະວິນັຍດ້ວຍວິທີການຕ່າງໆ. ໃນເວလານັ້ນ ພຣະພິກຂຸສົງບໍ່ໄດ້ຮ່ວມເຮັດອຸໂປສົດ ຫຼື ປະວາຣະນາກັບພວກເດຍລະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ, ການເຮັດອຸໂປສົດໃນອະໂສກາຣາມຈຶ່ງໄດ້ຂາດຕອນໄປເປັນເວລາ ໗ ປີ.

ဣမဉ္စ ပန ပဝတ္တိံ ဥပါဒါယ ဧဝမ္ပိ သက္ကာ ဂဟေတုံ ‘‘သတ္တရသန္နံ ဘိန္နဝါဒဂဏာနံ ဓမ္မဝိနယဿ ပစ္ဆိမကာလေသု အပရိသုဒ္ဓတရဘာဝေါ ဤဒိသေနပိ ကာရဏေန အဟောသီ’’တိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ ဗုဒ္ဓသာသနဘူတေ ပရိသုဒ္ဓဓမ္မဝိနယေ ‘‘ကောစိပိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော နာမ နတ္ထိ အညတြ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ, ပရမတ္ထတော အတ္တာပိ နတ္ထိ, သဗ္ဗေပိ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အသဿတာ အနတ္တာယေဝါ’’တိ အတ္ထော အတိဝိယ ပါကဋော ဟောတိ, တထာပိ ဒါနိ အထေရဝါဒိကာနံ ဂန္ထေသု စ ပုဗ္ဗေ ဝေတုလ္လဝါဒါဒီသု စ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အတ္တာ’’တိ စ, ‘‘သဗ္ဗေပိ သတ္တာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အတ္တာ’’တိ စ အတ္ထော ဒိဿတိ.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເປັນໄປນີ້ ກໍສາມາດຖືເອົາໄດ້ວ່າ "ຄວາມບໍ່ບໍລິສຸດຍິ່ງຂຶ້ນແຫ່ງພຣະທັມມະວິນັຍຂອງນິກາຍທີ່ແຕກແຍກທັງ ໑໗ ນັ້ນ ໃນກາລະຕໍ່ມາ ກໍມີສາເຫດມາຈາກເລື່ອງເຊັ່ນນີ້ຄືກັນ". ເພາະວ່າ ເຖິງແມ່ນວ່າໃນພຣະທັມມະວິນັຍອັນບໍລິສຸດເຊິ່ງເປັນຕົວແທນຂອງພຣະພຸດທະສາສະໜາ ຈະມີເນື້ອຄວາມປາກົດຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງທີ່ສຸດວ່າ "ສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ ບໍ່ມີເລີຍ ເວັ້ນແຕ່ພຣະນິບພານທາດ, ໂດຍປໍຣະມັດແລ້ວ ອັດຕາກໍບໍ່ມີ, ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ໝັ້ນຄົງ, ບໍ່ຍືນຍົງ, ເປັນອະນັດຕາແທ້ໆ", ແຕ່ເຖິງປານນັ້ນ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ໃນຄຳພີຂອງພວກທີ່ບໍ່ແມ່ນເຖຣະວາດ ແລະ ໃນລັດທິເວຕຸລລະວາດເປັນຕົ້ນໃນອະດີດ ກໍຍັງປາກົດເນື້ອຄວາມວ່າ "ພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສິ່ງທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ເປັນອັດຕາ" ແລະ "ສັດທັງປວງກໍທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ເປັນອັດຕາ" ດັ່ງນີ້.

အထ အသောကော ဓမ္မရာဇာ သာသနံ ဝိသောဓေတုကာမော မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရဿ သန္တိကေ ပဌမမေဝ သမယံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဧကလဒ္ဓိကေ ဧကလဒ္ဓိကေ ဘိက္ခူ ဧကတော ကာရေတွာ ဧကမေကံ ဘိက္ခုသမူဟံ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ ဝါဒီ ဘန္တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. တတော ယေ ယေ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သဿတဝါဒီ’’တိ ဝါ, ‘‘ဧကစ္စသဿတဝါဒီ’’တိ ဝါ ဧဝမာဒိနာ အတ္တနော အတ္တနော ဝါဒါနုရူပံ မိစ္ဆာဝါဒံ အာဟံသု, တေ တေ ‘‘နယိမေ ဘိက္ခူ, အညတိတ္ထိယာ ဣမေ’’တိ တထတော ဉတွာ တေသံ သေတကာနိ ဝတ္ထာနိ ဒတွာ ဥပ္ပဗ္ဗာဇေသိ. တေ သဗ္ဗေပိ သဋ္ဌိသဟဿမတ္တာ အဟေသုံ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ ຜູ້ມີພຣະປະສົງຈະຊຳຮະພຣະສາສະໜາໃຫ້ບໍລິສຸດ ໄດ້ຊົງສຶກສາພຣະທັມມະວິນັຍ (ລັດທິຄວາມເຊື່ອທັງໝົດ) ໃນສຳນັກຂອງພຣະໂມຄຄະລີບຸດຕິສສະເຖຣະກ່ອນ, ແລ້ວຊົງໂຮມພວກພິກຂຸທີ່ມີລັດທິຄວາມເຊື່ອດຽວກັນໄວ້ເປັນກຸ່ມໆ, ຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ເອີ້ນພິກຂຸແຕ່ລະກຸ່ມເຂົ້າມาເຝົ້າ ແລ້ວຕັດຖາມວ່າ "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າມີວາດະ (ຄຳສອນ) ຢ່າງໃດ?". ຄັ້ງນັ້ນ, ພິກຂຸເຫຼົ່າໃດໆ ໄດ້ກ່າວມິດສາທິດຖິດຕາມວາດະຂອງຕົນໆ ວ່າ "ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າເປັນສັສສະຕະວาທີ (ມີວາດະວ່າທ່ຽງແທ້)" ບາງ, "ເປັນເອກັດຈະສັສສະຕະວาທີ (ມີວາດະວ່າທ່ຽງແທ້ບາງສ່ວນ)" ບາງ ເປັນຕົ້ນ, ພຣະອົງຊົງຊາບຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ "ພວກເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນພິກຂຸ, ແຕ່ເປັນອັນຍະເດຍລະຖີ" ຈຶ່ງໄດ້ພຣະຣາຊະທານຜ້າຂາວໃຫ້ພວກເຂົາ ແລ້ວໃຫ້ສຶກລາເພດໄປ. ພວກເດຍລະຖີປອມບວດທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນມີຈຳນວນປະມານ ໖໐,໐໐໐ ຮູບ.

အထညေ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိတွာ တေဟိ ‘‘ဝိဘဇ္ဇဝါဒီ မဟာရာဇ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သုဒ္ဓံ ဒါနိ ဘန္တေ သာသနံ, ကရောတု ဘိက္ခုသံဃော ဥပေါသထ’’န္တိ ဝတွာ အာရက္ခဉ္စ ဒတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. သမဂ္ဂေါ သံဃော သန္နိပတိတွာ ဥပေါသထံ အကာသိ. တသ္မိံ သမာဂမေ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရော ယာနိ စ [Pg.20] တဒါ ဥပ္ပန္နာနိ ဝတ္ထူနိ ယာနိ စ အာယတိံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ, သဗ္ဗေသမ္ပိ တေသံ ပဋိဗာဟနတ္ထံ သတ္ထာရာ ဒိန္နနယဝသေနေဝ တထာဂတေန ဌပိတမာတိကံ ဝိဘဇန္တော ပရပ္ပဝါဒမဒ္ဒနံ ကထာဝတ္ထုံ နာမ အဘိဓမ္မပိဋကေ ပဉ္စမံ ပကရဏံ အဘာသိ. တတော မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရပ္ပမုခါ တိပိဋကပရိယတ္တိဓရာ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တာ သဟဿံ ဘိက္ခူ ထေရဝါဒိနော သင်္ဂီတိဒွယာရူဠှံ ပရိသုဒ္ဓံ ပေါရာဏဓမ္မဝိနယံ ပုန သင်္ဂါယိတွာ သုရက္ခိတံ ရက္ခိံသု.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ເມື່ອຕັດຖາມພິກຂຸທີ່ເຫຼືອທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຕອບວ່າ "ມະຫາຣາດ, ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າເປັນວິພັດຊະວາທີ (ມີວາດະຈຳແນກແຈກແຈງທັມ)". ພຣະອົງຈຶ່ງຕັດວ່າ "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ພຣະສາສະໜາບໍລິສຸດແລ້ວ, ຂໍພຣະພິກຂຸສົງຈົ່ງເຮັດອຸໂປສົດເຖີດ", ແລ້ວຊົງຈັດຕັ້ງເວນຍາມຮັກສາຄວາມປອດໄພ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງສະເດັດກັບເຂົ້າສູ່ພຣະນະຄອນ. ພຣະສົງຜູ້ພ້ອມພຽງກັນໄດ້ປະຊຸມກັນແລ້ວເຮັດອຸໂປສົດກຳ. ໃນການປະຊຸມຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະໂມຄຄະລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ເພື່ອປ້ອງກັນລັດທິຄວາມເຊື່ອທີ່ຜິດ (ມິດສາທິດຖິ) ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນເວລານັ້ນ ແລະ ທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດທັງໝົດ, ຈຶ່ງໄດ້ຈຳແນກແຈກແຈງມາຕິກາທີ່ພຣະຕຖາຄົດຊົງຕັ້ງໄວ້ ໂດຍອາໄສແນວທາງທີ່ພຣະສັສດາຊົງປະທານໄວ້ເທົ່ານັ້ນ, ແລ້ວສະແດງຄຳພີ "ກະຖາວັດຖຸ" ເຊິ່ງເປັນຄຳພີທີ ໕ ໃນພຣະອະພິທັມມະປິໂດກ ເພື່ອຂົ່ມຂີ່ທຳລາຍວາດະຂອງຜູ້ນອກລັດທິ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ພຣະພິກຂຸສົງຝ່າຍເຖຣະວາດ ໑,໐໐໐ ຮູບ ຜູ້ຊົງຈຳພຣະໄຕປິໂດກ ແລະ ບັນລຸປະຕິສັມພິທາ ມີພຣະໂມຄຄະລີບຸດຕິສສະເຖຣະເປັນປະທານ, ໄດ້ຮ່ວມກັນເຮັດການສັງຄາຍະນາພຣະທັມມະວິນັຍອັນເກົ່າແກ່ອັນບໍລິສຸດ ທີ່ເຄີຍຂຶ້ນສູ່ການສັງຄາຍະນາສອງຄັ້ງກ່ອນໜ້ານັ້ນອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ແລະ ໄດ້ປົກປັກຮັກສາໄວ້ເປັນຢ່າງດີ.

အထ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရော နဝသု ပစ္စန္တဋ္ဌာနေသု သာသနပတိဋ္ဌာပနတ္ထံ နဝ နာယကတ္ထေရေ ဥစ္စိနိတွာ ပေသေသိ. တေသု အဋ္ဌဟိ ထေရေဟိ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဗုဒ္ဓသာသနေ ပတိဋ္ဌာပိတေ မဟာမဟိန္ဒတ္ထေရော ဆတ္တိံသာဓိကဒွိသတေ (၂၃၆) ဗုဒ္ဓဝဿေ ဇမ္ဗုဒီပတော သီဟဠဒီပံ ဂန္တွာ ဒေဝါနံပိယတိဿရာဇပ္ပမုခံ ဒီပကဇနသမူဟံ ပသာဒေတွာ ဗုဒ္ဓသာသနံ သမ္ပတိဋ္ဌာပေသိ, တေန စ ရညာ ဒိန္နံ မဟာမေဃဝနုယျာနံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ တတ္ထ မဟာဝိဟာရံ နာမ သံဃာရာမံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. တတော ပဘုတိ သီဟဠဒီပေ ဗုဒ္ဓသာသနံ ယာဝ ဝဋ္ဋဂါမဏိရာဇကာလာ နိကာယန္တရဝါဒါကုလရဟိတံ နိမ္မလံ သုပရိသုဒ္ဓံ ဟုတွာ သမုဇ္ဇလိတ္ထ. ဝဋ္ဋဂါမဏိရာဇကာလတော ပန ပဋ္ဌာယ နိကာယန္တရဝါဒါပိ သီဟဠဒီပမုပါဂမိံသု. တဒါ ဝိသုဒ္ဓတ္ထေရဝါဒိနော ယထာ ပုရာဏဓမ္မဝိနယော တေဟိ နိကာယန္တရဝါဒေဟိ အသမ္မိဿော အမလီနော ပကတိပရိသုဒ္ဓေါ ဟုတွာ တိဋ္ဌေယျ, တထာ တံ မဟုဿာဟေန သုရက္ခိတံ ရက္ခိံသု. ကထံ?

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ພຣະໂມຄຄະລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ໄດ້ຄັດເລືອກພຣະນາຍົກເຖຣະ ໙ ຮູບ ແລ້ວສົ່ງໄປເພື່ອປະດິດສະຖານພຣະສາສະໜາໃນປັດຈັນຕະຊົນນະບົດ (ດິນແດນຊາຍແດນ) ທັງ ໙ ແຫ່ງ. ໃນບັນດາພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນ, ເມື່ອພຣະເຖຣະ ໘ ຮູບ ໄດ້ໄປເຖິງສະຖານທີ່ຂອງຕົນໆ ແລ້ວປະດິດສະຖານພຣະພຸດທະສາສະໜາໄວ້, ພຣະມະຫິນທະເຖຣະ ກໍໄດ້ເດີນທາງຈາກຊັມພູທະວີບໄປສູ່ສີຫະລະທະວີບ (ເກາະລັງກາ) ໃນພຸດທະສັກກະລາດ ໒໖໖ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນຊາວເກາະທັງຫຼາຍ ມີພຣະເຈົ້າເທວານຳປิຍະຕິສສະເປັນປະທານ ເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ແລະ ໄດ້ປະດິດສະຖານພຣະພຸດທະສາສະໜາໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ພຣະເຖຣະໄດ້ຮັບເອົາພຣະຣາຊະທານສວນມະຫາເມຄະວັນຈາກພຣະຣາຊາອົງນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ສ້າງຕັ້ງສັງຄາຣາມໃຫຍ່ຊື່ວ່າ ມະຫາວິຫານ ໄວ້ໃນສວນນັ້ນ. ນັບແຕ່ນັ້ນມາ, ພຣະພຸດທະສາສະໜາໃນສີຫະລະທະວີບ ກໍໄດ້ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ປາສະຈາກຄວາມວຸ່ນວາຍຈາກວາດະຂອງນິກາຍອື່ນ, ມີຄວາມບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ ຕະຫຼອດຮອດລັດຊະສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າວັດຕະຄາມະນີອະໄພ. ແຕ່ຕັ້ງແຕ່ລັດຊະສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າວັດຕະຄາມະນີອະໄພເປັນຕົ້ນມາ, ວາດະຂອງນິກາຍອື່ນໆ ກໍໄດ້ເຂົ້າມາສູ່ສີຫະລະທະວີບ. ໃນເວລານັ້ນ, ພຣະເຖຣະຝ່າຍເຖຣະວາດອັນບໍລິສຸດ ໄດ້ໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ໃນການປົກປັກຮັກສາພຣະທັມມະວິນັຍອັນເກົ່າແກ່ ບໍ່ໃຫ້ປົນເປກັບວາດະຂອງນິກາຍອື່ນໆ ບໍ່ໃຫ້ມົວໝອງ ແລະ ໃຫ້ຄົງຢູ່ຢ່າງບໍລິສຸດຕາມສະພາບເດີມ. ປົກປັກຮັກສາໄວ້ແນວໃດ?

အဘယဂိရိနိကာယုပ္ပတ္တိ

ການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງນິກາຍອະພະຍະຄີຣີ

ဝဋ္ဋဂါမဏိရာဇာ ဟိ (၄၂၅-ဗုဒ္ဓဝဿေ) ရဇ္ဇံ ပတွာ ပဉ္စမာသမတ္တကာလေ ဗြာဟ္မဏတိဿဒါမရိကေန သတ္တဟိ စ ဒမိဠယောဓေဟိ ဥပဒ္ဒုတော သင်္ဂါမေ စ ပရာဇိတော ပလာယိတွာ သာဓိကာနိ စုဒ္ဒသဝဿာနိ နိလီယိတွာ အညတရဝေသေန ဝသတိ. တဒါ လင်္ကာဒီပေ မနုဿာ စောရဘယေန ဒုဗ္ဘိက္ခဘယေန စ ဥပဒ္ဒုတာ ဘိက္ခူနံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ, တေန ဘိက္ခူ ယေဘုယျေန တတော ဇမ္ဗုဒီပံ ဂန္တွာ ဓမ္မဝိနယံ ဓာရေန္တာ ဝိဟရန္တိ. လင်္ကာဒီပေယေဝ ဩဟီနာပိ ထေရာ ယထာလဒ္ဓေဟိ ကန္ဒမူလပဏ္ဏေဟိ ယာပေန္တာ ကာယေ ဝဟန္တေ နိသီဒိတွာ ပရိယတ္တိဓမ္မံ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တိ, အဝဟန္တေ [Pg.21] ဝါလုကံ ဥဿာပေတွာ တံ ပရိဝါရေတွာ သီသာနိ ဧကဋ္ဌာနေ ကတွာ ပရိယတ္တိံ သမ္မသန္တိ. ဧဝံ ဒွါဒသ သံဝစ္ဆရာနိ သာဋ္ဌကထံ တေပိဋကံ အဟာပေတွာ ဓာရယိံသု. ယဒါ ပန ဝဋ္ဋဂါမဏိရာဇာ ဒမိဠရာဇာနံ ဟန္တွာ (၄၅၅-၄၆၆ ဗုဒ္ဓဝဿဗ္ဘန္တရေ) ပုနပိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဒါ တေ ထေရာ ဇမ္ဗုဒီပတော ပစ္စာဂတတ္ထေရေဟိ သဒ္ဓိံ တေပိဋကံ သောဓေန္တာ ဧကက္ခရမ္ပိ အသမေန္တံ နာမ န ပဿိံသု. ယောပိ စ မဟာနိဒ္ဒေသော တသ္မိံ ကာလေ ဧကဿေဝ ဒုဿီလဘိက္ခုနော ပဂုဏော အဟောသိ, သောပိ မဟာတိပိဋကတ္ထေရေန မဟာရက္ခိတတ္ထေရံ တဿ သန္တိကာ ဥဂ္ဂဏှာပေတွာ ရက္ခိတော အဟောသိ. ဧဝံ ဒုဗ္ဘိက္ခရဋ္ဌက္ခောဘုပဒ္ဒဝေဟိ ပီဠိတတ္တာ ဒုဒ္ဓရသမယေပိ ဓမ္မဝိနယံ သက္ကစ္စံ ဓာရယိံသု.

ດ້ວຍວ່າ ພຣະເຈົ້າວັດຕະຄາມະນີອະໄພ ຊົງສະເຫວີຍຣາດ (ໃນພຸດທະສັກກະລາດ ໔໒໕) ໄດ້ປະມານ ໕ ເດືອນ ກໍຖືກພະຍາມິດທະພາມຊື່ ພຣາມຕິສສະ (ພຣາມຕິສສະດາມະລິກະ) ແລະ ນາຍທະຫານທະມິນ ໗ ຄົນ ໂຈມຕີບີບຄັ້ນ ແລະ ຊົງຜ່າຍແພ້ໃນສົງຄາມ ຈຶ່ງໄດ້ຫຼົບໜີໄປລີ້ຊ່ອນຢູ່ເປັນເວລາ ໑໔ ປີປາຍ ໂດຍຊົງປອມແປງພຣະອົງເປັນຢ່າງອື່ນ. ໃນເວລານັ້ນ ປະຊາຊົນໃນລັງກາທະວີບ ຖືກໄພໂຈນ ແລະ ໄພຂ້າວຢາກ (ທຸບພິກຂະໄພ) ບີບຄັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດອຸປະຖຳພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍດ້ວຍປັດໄຈ ໔ ໄດ້, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະພິກຂຸສ່ວນຫຼາຍຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງຈາກທີ່ນັ້ນໄປສູ່ຊັມພູທະວີບ ແລ້ວຊົງຈຳພຣະທັມມະວິນັຍອາໄສຢູ່. ສ່ວນພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍທີ່ຍັງເຫຼືອຄ້າງຢູ່ໃນລັງກາທະວີບ ກໍໄດ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍຫົວມັນ, ຮາກໄມ້ ແລະ ໃບໄມ້ຕາມແຕ່ຈະຫາໄດ້, ເມື່ອຮ່າງກາຍຍັງໄຫວຢູ່ ກໍຈະນັ່ງສາທະຍາຍພຣະປະຣິຍັດຕິທັມ, ເມື່ອຮ່າງກາຍບໍ່ໄຫວແລ້ວ ກໍຈະກໍ່ກອງຊາຍຂຶ້ນ ແລ້ວນັ່ງອ້ອມກອງຊາຍນັ້ນ ໂດຍເອົາຫົວຊົນກັນໄວ້ໃນບ່ອນດຽວກັນ ແລ້ວພิຈາລະນາພຣະປະຣິຍັດຕິທັມ. ດ້ວຍວິທີນີ້ ພວກທ່ານໄດ້ຊົງຈຳພຣະໄຕປິໂດກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ເສື່ອມຖອຍເລີຍຕະຫຼອດເວລາ ໑໒ ປີ. ເມື່ອພຣະເຈົ້າວັດຕະຄາມະນີອະໄພ ຊົງປາບພະຍາທະມິນໄດ້ແລ້ວ (ໃນລະຫວ່າງພຸດທະສັກກະລາດ ໔໕໕-໔໖໖) ໄດ້ກັບມາສະເຫວີຍຣາດອີກຄັ້ງ, ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮ່ວມກັບພຣະເຖຣະທີ່ເດີນທາງກັບມາຈາກຊັມພູທະວີບ ເຮັດການກວດສອບຊຳຮະພຣະໄຕປິໂດກ ກໍບໍ່ພົບເຫັນຂໍ້ແຕກຕ່າງກັນເລີຍ ແມ່ນແຕ່ຕົວອັກສອນດຽວ. ແຕ່ທວ່າ ຄຳພີມະຫານິດເທດໃນເວລານັ້ນ ມີພຣະພິກຂຸທຸສສີລ (ຜູ້ບໍ່ມີສິນ) ພຽງຮູບດຽວເທົ່ານັ້ນທີ່ຊົງຈຳໄດ້, ຄຳພີນັ້ນ ພຣະມະຫາຕິປິສັກກະເຖຣະ ໄດ້ໃຫ້ພຣະມະຫາຣັກຂິຕະເຖຣະໄປຮຽນເອົາຈາກສຳນັກຂອງພິກຂຸທຸສສີລຮູບນັ້ນ ແລ້ວປົກປັກຮັກສາໄວ້. ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖືກບີບຄັ້ນດ້ວຍທຸບພິກຂະໄພ ແລະ ຄວາມວຸ່ນວາຍໃນບ້ានເມືອງ ເຊິ່ງເປັນຊ່ວງເວລາທີ່ຍາກແກ່ການຮັກສາໄວ້, ແຕ່ພວກທ່ານກໍໄດ້ຊົງຈຳພຣະທັມມະວິນັຍໄວ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຢ່າງຍິ່ງ.

ရာဇာ အဘယဂိရိံ နာမ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ အတ္တနော ကတူပကာရပုဗ္ဗဿ မဟာတိဿတ္ထေရဿ အဒါသိ. သော ပန ထေရော ကုလသံသဂ္ဂဗဟုလတ္တာ မဟာဝိဟာရဝါသီဟိ ဘိက္ခူဟိ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကတွာ နီဟဋော. တဒါဿ သိဿော ဗဟလမဿုတိဿနာမကော ထေရော တံ ကမ္မံ ပဋိဗာဟိ, တေနဿ သံဃော ဥက္ခေပနီယကမ္မံ အကာသိ. သော မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ကုဇ္ဈိတွာ အဘယဂိရိဝိဟာရမေဝ ဂန္တွာ တေန မဟာတိဿတ္ထေရေန ဧကတော ဟုတွာ ဝိသုံ ဂဏံ ဝဟန္တော ဝသိ. တေ စ ဒွေ ထေရာ န မဟာဝိဟာရံ ပုနာဂမိံသု. တတော ပဋ္ဌာယ သီဟဠဒီပေ မဟာဝိဟာရဝါသီ, အဘယဂိရိဝါသီတိ ဒွေ နိကာယာဇာတာ. ဣဒံ တာဝ သီဟဠဒီပေ သာသနပရိဟာနိယာ ပဌမံ ကာရဏံ.

ພຣະຣາຊາຊົງສ້າງວິຫານຊື່ວ່າ ອະພະຍະຄີຣີ ແລ້ວພຣະຣາຊະທານແກ່ພຣະມະຫາຕິສສະເຖຣະ ຜູ້ເຄີຍມີອຸປະການະຄຸນແກ່ພຣະອົງໃນເມື່ອກ່ອນ. ແຕ່ພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນ ເປັນຜູ້ມັກຄຸກຄີກັບຄະລຶຫັດຫຼາຍເກີນໄປ, ພຣະພິກຂຸສົງຊາວມະຫາວິຫານຈຶ່ງໄດ້ເຮັດປັບພາຊະນີຍະກຳ (ຂັບໄລ່ອອກຈາກໝູ່ຄະນະ). ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະເຖຣະຜູ້ເປັນສິດຂອງເພິ່ນຊື່ວ່າ ພຣະພະຫະລະມັດສຸຕິສສະ ໄດ້ຄັດຄ້ານກຳນັ້ນ, ພຣະສົງຈຶ່ງໄດ້ເຮັດອຸກເຂປະນີຍະກຳ (ລົງໂທດໂດຍການງົດຮ່ວມກຳ) ແກ່ເພິ່ນອີກ. ພຣະພະຫະລະມັດສຸຕິສສະເຖຣະນັ້ນ ມີຄວາມໂກດເຄືອງພຣະພິກຂຸຊາວມະຫາວິຫານ ຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງໄປສູ່ວິຫານອະພະຍະຄີຣີເທົ່ານັ້ນ ແລ້ວເຂົ້າຮ່ວມກັບພຣະມະຫາຕິສສະເຖຣະຮູບນັ້ນ ຕັ້ງຕົນເປັນກຸ່ມແຍກອອກໄປຕ່າງຫາກ. ພຣະເຖຣະທັງສອງຮູບນັ້ນບໍ່ໄດ້ກັບຄືນສູ່ມະຫາວິຫານອີກເລີຍ. ນັບແຕ່ນັ້ນມາ, 在ສີຫະລະທະວີບຈຶ່ງໄດ້ເກີດມີສອງນິກາຍ ຄື: ຝ່າຍມະຫາວິຫານ ແລະ ຝ່າຍອະພະຍະຄີຣີ. ນີ້ຄືສາເຫດທຳອິດແຫ່ງຄວາມເສື່ອມຖອຍຂອງພຣະສາສະໜາໃນສີຫະລະທະວີບ.

ဓမ္မရုစိနိကာယုပ္ပတ္တိ

CN: ການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງນິກາຍທັມມະຣຸຈິ

တဒါ စ ရာဇာ အဘယဂိရိဝါသီသုယေဝ ဘိက္ခူသု ဝိသေသတော ပသန္နော ဟုတွာ တေယေဝ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ပဝါရေတွာ ပဂ္ဂဏှာတိ, ရာဇမဟာမတ္တာဒယောပိ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ဗဟူ ဇနာ တသ္မိဉ္စ အာရာမေ အညတ္ထ စ ဗဟူ အာဝါသေ ကတွာ တေသံ ဒေန္တိ. ဧဝံ အဘယဂိရိဝါသိနော ဘိက္ခူ ဗဟူနံ အဘိညာတဇနာနံ သက္ကတာ စေဝ ဟောန္တိ ပူဇိတာ စ မာနိတာ စ. ပုန စ အဘယဂိရိဝါသိနော ဗဟလမဿုတိဿတ္ထေရာဒယောဣန္ဒိယရဋ္ဌတော အာဂတံ ဝဇ္ဇိပုတ္တကဂဏပရိယာပန္နဿ ဓမ္မရုစိနိကာယဿ ဓမ္မဝိနယဘူတံ သက္ကတဘာသာရောပိတံ [Pg.22] အဘိနဝမ္ပိ ပိဋကံ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ, တေန တေပိ ဓမ္မရုစိနိကာယိကာ နာမ အဟေသုံ. ဣဒံ သီဟဠဒီပေ သာသနပရိဟာနိယာ ဒုတိယံ ကာရဏံ.

ໃນເວລານັ້ນ, ພຣະຣາຊາຊົງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສເປັນພິເສດໃນພຣະພິກຂຸຊາວອະພະຍະຄີຣີເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງຊົງປະວາຣະນາອຸປະຖຳພວກເພິ່ນດ້ວຍປັດໄຈ ໔, ແມ່ນແຕ່ພວກຂ້າຣາຊະການຜູ້ໃຫຍ່ ແລະ ປະຊາຊົນຜູ້ມີຊື່ສຽງເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍໄດ້ສ້າງອາຮາມຫຼາຍແຫ່ງໃນວິຫານອະພະຍະຄີຣີນັ້ນ ແລະ ໃນບ່ອນອື່ນໆ ແລ້ວຖວາຍແກ່ພວກເພິ່ນ. ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້, ພຣະພິກຂຸຊາວອະພະຍະຄີຣີ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ບູຊາ ແລະ ນັບຖືຈາກຜູ້ມີຊື່ສຽງເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ພຣະພິກຂຸຊາວອະພະຍະຄີຣີ ມີພຣະພະຫະລະມັດສຸຕິສສະເຖຣະເປັນຕົ້ນ ຍັງໄດ້ຮັບເອົາພຣະໄຕປິໂດກໃໝ່ທີ່ແປເປັນພາສາສັນສະກິດ ເຊິ່ງເປັນພຣະທັມມະວິນັຍຂອງນິກາຍທັມມະຣຸຈິ ທີ່ເນື່ອງໃນກຸ່ມວັດຊີບຸດ ເຊິ່ງນຳມາຈາກປະເທດອິນເດຍ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພວກເພິ່ນຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າເປັນຊາວນິກາຍທັມມະຣຸຈິຄືກັນ. ນີ້ຄືສາເຫດທີສອງແຫ່ງຄວາມເສື່ອມຖອຍຂອງພຣະສາສະໜາໃນສີຫະລະທະວີບ.

ပိဋကတ္တယဿ ပေါတ္ထကာရောပနံ

ການຈາຣຶກພຣະໄຕປິໂດກລົງໃນໃບລານ

မဟာဝိဟာရဝါသိနော ပန ပေါရာဏိကံ ပါဠိဘာသာယ သဏ္ဌိတံ ပရိသုဒ္ဓပိဋကမေဝ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ, တဉ္စ မုခပါဌေနေဝ ဓာရေန္တိ. တဒါ ပန ထေရာ ပစ္ဆိမဇနာနံ သတိပညာဟာနိံ ဒိသွာ ဗုဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ တံကာလာ မုခပါဌေနာဘတံ သာဋ္ဌကထံ ပိဋကတ္တယံ ပေါတ္ထကေ အာရောပေတုံ သမာရဘိံသု. သမာရဘမာနာ စ တေ အနုရာဓရာဇဓာနိပုရတော အဋ္ဌသဋ္ဌိမိလပ္ပမာဏေ မလယဇနပဒေ မာတုလ နဂရေ အာလောကလေဏေ ဝသန္တာ ဧကဿ တန္ဒေသိကဿ ဇနပဒါဓိပတိနော အာရက္ခံ ဂဟေတွာ တံ ပေါတ္ထကာရောပနကမ္မမကံသု. တေနိဒံ ဉာယတိ ‘‘တဒါ မဟာဝိဟာရဝါသိနော ထေရာ ရာဇရာဇမဟာမတ္တေဟိ အလဒ္ဓူပကာရာ ဟုတွာ အတ္တနော ဗလေနေဝ ပိဋကတ္တယဿ ပေါတ္ထကာရောပနကမ္မမကံသူ’’တိ စ, ‘‘တဉ္စ ယထေဝ ပစ္ဆိမဇနာနံ သတိပညာဟာနိံ ဒိသွာ ကတံ, တထေဝ ဒုဗ္ဘိက္ခရဋ္ဌက္ခောဘာဒိဘယုပဒ္ဒုတကာလေသု ဒုဒ္ဓရဘာဝမ္ပိ ဒိသွာ’’တိ စ, တထာ ‘‘အဘယဂိရိဝါသီနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတသမယန္တရဝါဒေဟိ အနာကုလနတ္ထမ္ပိ ကတ’’န္တိ စ. ဧဝံ မဟာဝိဟာရဝါသိနော ထေရာ ပရိသုဒ္ဓတ္ထေရဝါဒပိဋကံ သမယန္တရေဟိ အသမ္မိဿနတ္ထာယ ယထာ ပုရေ, တထာ ပါဠိဘာသာယ ဧဝ ပေါတ္ထကေ အာရောပေတွာပိ သုရက္ခိတံ ရက္ခိံသု. ယဒိ ဟိ တဒါ တေပိဋကံ ပေါတ္ထကေသု အနာရောပိတမဿ, ပစ္ဆာကာလေသု သမယန္တရတော အာဂတသုတ္တာနိ ‘‘နေတာနိ အမှာက’’န္တိ ပဋိက္ခိပိတုံ န သုကရာနိ ဘဝေယျုံ. ယတော စ ခေါ တဒါ သာဋ္ဌကထံ တေပိဋကံ ပေါတ္ထကေသု အာရောပိတံ, တတောယေဝ အနာဂတကာလေသု သမယန္တရာဂတသုတ္တာနိ တေဟိ ပေါတ္ထကေဟိ သံသန္ဒေတွာ ပဋိက္ခိပိတုံ သုကရာနိ ဟောန္တိ.

ສ່ວນພຣະເຖຣະຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ (ມະຫາວິຫາຣະວາສີ) ຍ່ອມຮັບເອົາແຕ່ພຣະໄຕປີດົກອັນບໍລິສຸດ ເຊິ່ງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດ້ວຍພາສາປາລີແບບດັ້ງເດີມ ແລະຊົງຈຳພຣະໄຕປີດົກນັ້ນໄວ້ດ້ວຍການທ່ອງຂຶ້ນໃຈ (ມຸຂະປາຖະ) ເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ ເມື່ອໄດ້ເລັງເຫັນຄວາມເສື່ອມຖອຍແຫ່ງສະຕິປັນຍາຂອງຄົນໃນພາຍຫຼັງ ຈຶ່ງໄດ້ລິເລີ່ມຈາຣຶກພຣະໄຕປີດົກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາ ທີ່ໄດ້ສືບທອດກັນມາດ້ວຍການທ່ອງຂຶ້ນໃຈ ຕັ້ງແຕ່ພຸດທະກາລຈົນຮອດສະໄໝນັ້ນ ລົງໃນໃບລານ. ເມື່ອລິເລີ່ມເຮັດນັ້ນ ພຣະເຖຣະຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ ເຊິ່ງອາໄສຢູ່ໃນຖ້ຳອາໂລກະ (ອາໂລກະເລນະ) ໃກ້ກັບເມືອງມາຕຸລະ ໃນມະລະຍະຊົນນະບົດ ຫ່າງຈາກນະຄອນຫຼວງອະນຸຣາທະປຸຣະ ປະມານ 68 ໄມລ໌ ໂດຍໄດ້ຮັບການອຸປະຖຳຄຸ້ມຄອງຈາກເຈົ້າຄອງຊົນນະບົດຜູ້ໜຶ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດການຈາຣຶກພຣະໄຕປີດົກລົງໃນໃບລານນັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງເປັນທີ່ຊາບກັນວ່າ “ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຖຣະຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ ບໍ່ໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອອຸປະຖຳຈາກພຣະມະຫາກະສັດ ແລະລາຊະມະຫາອຳມາດທັງຫຼາຍ ແຕ່ໄດ້ເຮັດການຈາຣຶກພຣະໄຕປີດົກລົງໃນໃບລານດ້ວຍກຳລັງຂອງຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ” ແລະ “ການຈາຣຶກລົງໃນໃບລານນັ້ນ ນອກຈາກຈະເຮັດຂຶ້ນເພາະເລັງເຫັນຄວາມເສື່ອມຖອຍແຫ່ງສະຕິປັນຍາຂອງຄົນໃນພາຍຫຼັງແລ້ວ ກໍຍັງເຮັດຂຶ້ນເພາະເລັງເຫັນຄວາມຍາກລຳບາກໃນການຊົງຈຳໄວ້ ໃນຍາມທີ່ເກີດໄພພິບັດຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ທຸພິກຂະໄພ (ຄວາມອຶດຫິວ) ແລະຄວາມປັ່ນປ່ວນໃນບ້ານເມືອງອີກດ້ວຍ” ແລະ “ເຮັດຂຶ້ນເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປົນເປກັບລັດທິອື່ນໆ ທີ່ພວກພຣະສັງຄະໃນອະໄພຍະຄີຣີວິຫານຍອມຮັບເອົາ” ອີກດ້ວຍ. ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ພຣະເຖຣະຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ ຈຶ່ງໄດ້ຈາຣຶກພຣະໄຕປີດົກຝ່າຍເຖຣະວາດອັນບໍລິສຸດລົງໃນໃບລານ ດ້ວຍພາສາປາລີຄືດັ່ງແຕ່ກ່ອນ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປົນເປກັບລັດທິອື່ນ ແລະໄດ້ປົກປັກຮັກສາໄວ້ເປັນຢ່າງດີ. ເພາະວ່າ ຫາກໃນຄັ້ງນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຈາຣຶກພຣະໄຕປີດົກລົງໃນໃບລານໄວ້ ໃນອະນາຄົດ ເມື່ອມີພຣະສູດທີ່ມາຈາກລັດທິອື່ນ ກໍເປັນການຍາກທີ່ຈະປະຕິເສດໄດ້ວ່າ “ພຣະສູດເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ແມ່ນຂອງພວກເຮົາ”. ແຕ່ຍ້ອນວ່າ ໃນຄັ້ງນັ້ນ ໄດ້ມີການຈາຣຶກພຣະໄຕປີດົກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາລົງໃນໃບລານໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງນັ້ນ ໃນອະນາຄົດ ເມື່ອມີພຣະສູດທີ່ມາຈາກລັດທິອື່ນ ຈຶ່ງງ່າຍທີ່ຈະນຳມາປຽບທຽບກັບຄຳພີໃບລານເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວປະຕິເສດເສຍໄດ້.

တထာ ဟိ ဘာတိယရာဇကာလေ (၅၂၄-၅၅၂-ဗု-ဝ) မဟာဝိဟာရဝါသီနံ အဘယဂိရိဝါသီဟိ ဝိနယေ ဝိဝါဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တဒါ ရာဇာ ဒီဃကာရာယနံ နာမ ဗြာဟ္မဏဇာတိကံ အမစ္စံ ထေရာနံ သန္တိကံ ပေသေသိ. သော ဥဘိန္နံ သုတ္တံ [Pg.23] သုတွာ ဝိနိစ္ဆယံ အဒါသိ. တထာ ဝေါဟာရကတိဿရာဇကာလေ စ (၇၅၈-၇၈၀ ဗု-ဝ) ဂေါဌာဘယရာဇကာလေ စ (၇၉၇-၈၁၀ ဗု-ဝ) ထေရဝါဒိကာ ပေါတ္ထကာရူဠှေန ဓမ္မဝိနယေန သံသန္ဒေတွာ အဓမ္မဝါဒံ ပဋိက္ခိပိံသု.

ຄວາມຈິງ ເປັນດັ່ງນີ້: ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າພາຕິຍະ (ພ.ສ. 524-552) ໄດ້ເກີດການໂຕ້ຖຽງກັນໃນເລື່ອງພຣະວິນັຍ ລະຫວ່າງພຣະເຖຣະຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ ກັບພຣະເຖຣະຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນອະໄພຍະຄີຣີວິຫານ. ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າພາຕິຍະ ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງອຳມາດຜູ້ເປັນພຣາມ ຊື່ວ່າ ທີຄະກາຣາຍະນະ ໄປສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ. ອຳມາດນັ້ນ ໄດ້ຟັງພຣະສູດຂອງທັງສອງຝ່າຍແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດສິນຄວາມ. ນອກຈາກນີ້ ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າໂວຫາຣະກະຕິສສະ (ພ.ສ. 758-780) ແລະໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າໂកຖາພະຍະ (ພ.ສ. 797-810) ພຣະເຖຣະຝ່າຍເຖຣະວາດ ກໍໄດ້ປຽບທຽບກັບພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ຈາຣຶກໄວ້ໃນໃບລານ ແລ້ວປະຕິເສດອະທັມມະວາດ (ຄຳສອນທີ່ຜິດ) ເສຍ.

အဓမ္မဝါဒုပ္ပတ္တိ

ການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະທັມມະວາດ

အယံ ပန အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သာသနမလဘူတာနံ အဓမ္မဝါဒါနံ ဥပ္ပတ္တိ. အသောကရညော ဟိ ကာလေ ဥပ္ပဗ္ဗာဇေတွာ နိက္ကဍ္ဎိတာ အညတိတ္ထိယာ ဗုဒ္ဓသာသနေ အလဒ္ဓပတိဋ္ဌာ ကောဓာဘိဘူတာ ပါဋလိပုတ္တတော နိက္ခမိတွာ ရာဇဂဟသမီပေ နာလန္ဒာယံ သန္နိပတိတွာ ဧဝံ သမ္မန္တယိံသု ‘‘မဟာဇနဿ ဗုဒ္ဓသာသနေ အနဝဂါဟတ္ထာယ သကျာနံ ဓမ္မဝိနယော နာသေတဗ္ဗော, တဉ္စ ခေါ တေသံ သမယံ အဇာနန္တေဟိ န သက္ကာ ကာတုံ, တသ္မာ ယေန ကေနစိ ဥပါယေန ပုနပိ တတ္ထ ပဗ္ဗဇိတဗ္ဗမေဝါ’’တိ. တေ ဧဝံ သမ္မန္တယိတွာ ပုန အာဂန္တွာ ဝိသုဒ္ဓတ္ထေရဝါဒီနမန္တရံ ပဝိသိတုံ အသက္ကောန္တာ တဒညေသံ သတ္တရသန္နံ မဟာသံဃိကာဒိနိကာယာနံ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ အတ္တနော အညတိတ္ထိယဘာဝံ အဇာနာပေတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ပိဋကတ္တယမုဂ္ဂဏှိတွာ တဉ္စ ဝိပရိဝတ္တေတွာ တတော ကောသမ္ဗိံ ဂန္တွာ ဓမ္မဝိနယနာသနာယ ဥပါယံ မန္တယိတွာ ၂၅၃-ဗုဒ္ဓဝဿေ ဆသု ဌာနေသု ဝသန္တာ (၁) ဟေမဝတိကော (၂) ရာဇဂိရိကော (၃) သိဒ္ဓတ္ထိကော (၄) ပုဗ္ဗသေလိယော (၅) အပရသေလိယော (၆) ဝါဇိရိယော (၇) ဝေတုလ္လော (၈) အန္ဓကော (၉) အညမဟာသံဃိကောတိ နဝ အဘိနဝေ နိကာယေ ဥပ္ပာဒေသုံ. တေသံ နာမာနိ စ လဒ္ဓိယော စ ကထာဝတ္ထုအဋ္ဌကထာယံ အာဂတာယေဝ.

ຕໍ່ໄປນີ້ ແມ່ນຄວາມເປັນມາແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນຂອງການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະທັມມະວາດທັງຫຼາຍ ເຊິ່ງເປັນມົນທິນແຫ່ງພຣະສາສະໜາ. ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າອะໂສກມະຫາຣາດ ພວກອັນຍະເດຍລະຖີ (ນັກບວດນອກສາສະໜາ) ທີ່ຖືກບັງຄັບໃຫ້ສຶກລາເພສ ແລະຖືກຂັບໄລ່ອອກໄປ ບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງອາໄສໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນ ແລະໄດ້ພາກັນອອກຈາກເມືອງປາຕະລີບຸດ ໄປປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ເມືອງນາລັນທາ ໃກ້ກັບເມືອງຣາຊະຄຶ ແລ້ວປຶກສາຫາລືກັນວ່າ “ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ມະຫາຊົນເລື່ອມໃສໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ ພວກເຮົາຈະຕ້ອງທຳລາຍພຣະທັມມະວິນັຍຂອງພວກພຣະສັກກະຍະບຸດເສຍ, ແຕ່ການຈະທຳລາຍນັ້ນ ຫາກພວກເຮົາບໍ່ຮູ້ລັດທິຄຳສອນຂອງພວກເຂົາ ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໄດ້, ດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ວ່າຈະດ້ວຍວິທີໃດກໍຕາມ ພວກເຮົາຈະຕ້ອງກັບເຂົ້າໄປບວດໃນພຣະພຸດທະສາສະໜານັ້ນອີກຄັ້ງ”. ພວກເດຍລະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອປຶກສາກັນດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກັບມາອີກ ແຕ່ຍ້ອນບໍ່ສາມາດເຂົ້າໄປປົນເປກັບພວກພຣະສົງຝ່າຍເຖຣະວາດອັນບໍລິສຸດໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກພຣະສົງໃນນິກາຍອື່ນໆ 17 ນິກາຍ ມີມະຫາສັງຄິກະນິກາຍເປັນຕົ້ນ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຮູ້ວ່າຕົນເອງເປັນເດຍລະຖີ ແລ້ວບວດຮຽນເອົາພຣະໄຕປີດົກ ຈາກນັ້ນກໍໄດ້ບິດເບືອນພຣະໄຕປີດົກນັ້ນ ແລ້ວເດີນທາງໄປຍັງເມືອງໂກສັມພີ ເພື່ອປຶກສາຫາລືກັນເຖິງອຸບາຍໃນການທຳລາຍພຣະທັມມະວິນັຍ. ໃນພຸດທະສັກກະລາດ 253 ພວກເຂົາໄດ້ອາໄສຢູ່ໃນສະຖານທີ່ 6 ແຫ່ງ ແລະໄດ້ຕັ້ງນິກາຍໃໝ່ຂຶ້ນມາ 9 ນິກາຍ ຄື: (1) ນິກາຍເຫມະວະຕິກະ (2) ນິກາຍຣາຊະຄິຣິກະ (3) ນິກາຍສິດທັດຖິກະ (4) ນິກາຍປຸບພະເສລິຍະ (5) ນິກາຍອะປະຣະເສລິຍະ (6) ນິກາຍວາຊິຣິຍະ (7) ນິກາຍເວຕຸນລະ (8) ນິກາຍອັນທະກະ (9) ນິກາຍອັນຍະມະຫາສັງຄິກະ. ຊື່ ແລະລັດທິຄວາມເຊື່ອຂອງນິກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ມີປາກົດຢູ່ໃນຄຳພີກະຖາຫັວດຖຸອັດຖະກະຖາແລ້ວ.

တေသု ဟေမဝတိကာ သဒ္ဓမ္မပတိရူပကံ ဗုဒ္ဓဘာသိတဘာဝေန ဒဿေတွာ

ໃນນິກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ພວກນິກາຍເຫມະວະຕິກະ ໄດ້ສະແດງສັດທັມປະຕິຮູບ (ທັມມະປອມ) ໂດຍອ້າງວ່າເປັນພຣະພຸດທະພົດ ແລ້ວ

(၁) ဝဏ္ဏပိဋကံ နာမ ဂန္ထံ အကံသု.

(໑) ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີຊື່ວ່າ ວັນນະປີດົກ.

ရာဇဂိရိကာ (၂) အင်္ဂုလိမာလပိဋကံ,

ພວກນິກາຍຣາຊະຄິຣິກະ ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີ (2) ອັງຄຸລິມາລະປີດົກ,

သိဒ္ဓတ္ထိကာ (၃) ဂူဠှဝေဿန္တရံ,

ພວກນິກາຍສິດທັດຖິກະ ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີ (3) ກູລະເວດສັນດອນ,

ပုဗ္ဗသေလိယာ (၄) ရဋ္ဌပါလဂဇ္ဇိတံ,

ພວກນິກາຍປຸບພະເສລິຍະ ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີ (4) ຣັດຖະປາລະຄັດຊິຕະ (ຄຳປະກາດຂອງພຣະຣັດຖະປາລະ),

အပရသေလိယာ (၅) အာဠဝကဂဇ္ဇိတံ,

ພວກນິກາຍອะປະຣະເສລິຍະ ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີ (5) ອາລາວະກະຄັດຊິຕະ (ຄຳປະກາດຂອງອາລາວະກະຍັກ),

ဝဇိရပဗ္ဗတဝါသိနော [Pg.24] ဝါဇိရိယာ (၆) ဂူဠှဝိနယံ နာမ ဂန္ထံ အကံသု.

ພວກນິກາຍວາຊິຣິຍະ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ທີ່ພູວະຊິຣະ ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີຊື່ວ່າ (6) ກູລະວິນັຍ.

တေယေဝ သဗ္ဗေ မာယာဇာလတန္တ-သမာဇတန္တာဒိကေ အနေကေ တန္တဂန္ထေ စ, မရီစိကပ္ပ-ဟေရမ္ဘကပ္ပာဒိကေ အနေကေ ကပ္ပဂန္ထေ စ အကံသု.

ພວກນິກາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍັງໄດ້ແຕ່ງຄຳພີຝ່າຍຕັນຕຣະຫຼາຍຄຳພີ ມີຄຳພີມາຍາຊາລະຕັນຕຣະ ແລະຄຳພີສະມາຊະຕັນຕຣະເປັນຕົ້ນ ແລະໄດ້ແຕ່ງຄຳພີຝ່າຍກັປປະຫຼາຍຄຳພີ ມີຄຳພີມະລີຈິກັປປະ ແລະຄຳພີເຮຣັມພະກັປປະເປັນຕົ້ນອີກດ້ວຍ.

ဝေတုလ္လဝါဒိနော ပန (၇) ဝေတုလ္လပိဋကမကံသု.

ສ່ວນພວກນິກາຍເວຕຸນລະ (ເວຕຸນລະວາດີ) ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີ (7) ເվຕຸນລະປີດົກ.

အန္ဓကာ စ (၈) ရတနကူဋာဒိကေ ဂန္ထေ,

ພວກນິກາຍອັນທະກະ ກໍໄດ້ແຕ່ງຄຳພີ (8) ຣະຕະນະກູຕະ ເປັນຕົ້ນ,

အညမဟာသံဃိကာ စ (၉) အက္ခရသာရိယာဒိသုတ္တန္တေ အကံသု.

ແລະພວກນິກາຍອັນຍະມະຫາສັງຄິກະ ກໍໄດ້ແຕ່ງພຣະສູດ (9) ອັກຂະຣະສາຣິຍະ ເປັນຕົ້ນ.

တေသု ပန သဒ္ဓမ္မပတိရူပကေသု ဝေတုလ္လဝါဒေါ, ဝါဇိရိယဝါဒေါ, ရတနကူဋသတ္ထန္တိ ဣမာနိယေဝ တီဏိ လင်္ကာဒီပမုပါဂတာနိ, အညာနိ ပန ဝဏ္ဏပိဋကာဒီနိ ဇမ္ဗုဒီပေယေဝ နိဝတ္တန္တီတိ နိကာယသင်္ဂဟေ ဝုတ္တံ. ဝဏ္ဏပိဋကာဒီနမ္ပိ ပန လင်္ကာဒီပမုပါဂတစ္ဆာယာ ဒိဿတေဝ. တထာ ဟိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ (၃, ၉-ပိဋ္ဌေ)

ໃນບັນດາຄຳພີສັດທັມປະຕິຮູບເຫຼົ່ານັ້ນ ມີພຽງແຕ່ 3 ຄຳພີນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຄື: ເվຕຸນລະວາດ, ວາຊິຣິຍະວາດ ແລະຣະຕະນະກູຕະສາດ ທີ່ໄດ້ແຜ່ເຂົ້າມາສູ່ເກາະລັງກາ (ສີລັງກາ), ສ່ວນຄຳພີອື່ນໆ ມີວັນນະປີດົກເປັນຕົ້ນ ຍັງຄົງຢູ່ແຕ່ໃນຊົມພູທະວີບ (ປະເທດອິນເດຍ) ເທົ່ານັ້ນ ດັ່ງທີ່ມີກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີນິກາຍສັງຄະຫະ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ກໍຍັງປາກົດຮ່ອງຮອຍວ່າ ຄຳພີວັນນະປີດົກເປັນຕົ້ນ ກໍໄດ້ແຜ່ເຂົ້າມາສູ່ເກາະລັງກາເຊັ່ນກັນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນເອງ ໃນຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາ ວິນັຍອັດຖະກະຖາ ຈຶ່ງມີກ່າວໄວ້ວ່າ:

‘‘ဝဏ္ဏပိဋက အင်္ဂုလိမာလပိဋကရဋ္ဌပါလဂဇ္ဇိတအာဠဝကဂဇ္ဇိတဂူဠှမဂ္ဂဂူဠှဝေဿန္တရ ဂူဠှဝိနယ ဝေဒလ္လပိဋကာနိ ပန အဗုဒ္ဓဝစနာနိယေဝါတိ ဝုတ္တ’’န္တိ စ.

“ຄຳພີທັງຫຼາຍ ຄື ວັນນະປີດົກ, ອັງຄຸລິມາລະປີດົກ, ຣັດຖະປາລະຄັດຊິຕະ, ອາລາວະກະຄັດຊິຕະ, ກູລະມັກ, ກູລະເວດສັນດອນ, ກູລະວິນັຍ ແລະເວທັນລະປີດົກ ເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ແມ່ນພຣະພຸດທະພົດແທ້ຈິງ ດັ່ງນີ້” ແລະ

သာရတ္ထပ္ပကာသိနိယာ သံယုတ္တဋ္ဌကထာယမ္ပိ (၂, ၁၈၆-ပိဋ္ဌေ)

ໃນຄຳພີສາຣັດຖະປະກາສິນີ ສັງຍຸດຕະອັດຖະກະຖາ ກໍມີກ່າວໄວ້ອີກວ່າ:

‘‘ဂူဠှဝိနယံ ဂူဠှဝေဿန္တရံ ဂူဠှမဟောသဓံ ဝဏ္ဏပိဋကံ အင်္ဂုလိမာလပိဋကံ ရဋ္ဌပါလဂဇ္ဇိတံ အာဠဝကဂဇ္ဇိတံ ဝေဒလ္လပိဋကန္တိ အဗုဒ္ဓဝစနံ သဒ္ဓမ္မပတိရူပကံ နာမာ’’တိ စ–

“ຄຳພີກູລະວິນັຍ, ກູລະເວດສັນດອນ, ກູລະມະໂຫສົດ, ວັນນະປີດົກ, ອັງຄຸລິມາລະປີດົກ, ຣັດຖະປາລະຄັດຊິຕະ, ອາລາວະກະຄັດຊິຕະ ແລະເວທັນລະປີດົກ ເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ແມ່ນພຣະພຸດທະພົດ ແຕ່ຊື່ວ່າເປັນສັດທັມປະຕິຮູບ (ທັມມະປອມ) ດັ່ງນີ້”

တေသံ ပဋိက္ခေပေါ ဒိဿတိ. န ဟိ တာနိ အသုတွာ, တေသဉ္စ အတ္ထံ အဇာနိတွာ သီဟဠဋ္ဌကထာစရိယေဟိ တာနိ ပဋိက္ခိပိတုံ သက္ကာ, နာပိ တံ ပဋိက္ခေပဝစနံ ဇမ္ဗုဒီပိကဋ္ဌကထာစရိယာနံ ဝစနံ ဘဝိတုံ, မဟာမဟိန္ဒတ္ထေရဿ သီဟဠဒီပံ [Pg.25] ဂမနသမယေ တေသံယေဝ အဘာဝတော. တသ္မာ တာနိ စ တဒညာနိ စ မဟာယာနိကပိဋကာနိ တံကာလိကာနိ ယေဘုယျေန သီဟဠဒီပမုပါဂတာနီတိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. တေသု စ ဝဇ္ဇိပုတ္တကဂဏပရိယာပန္နဿ ဓမ္မရုစိနိကာယဿ ပိဋကာနံ တဒုပါဂမနံ ပုဗ္ဗေဝ ဝုတ္တံ. တဒညေသံ ပန တဒုပါဂမနံ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ການປະຕິເສດຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ (ມີວັນນະປີດົກເປັນຕົ້ນ) ຍ່ອມປາກົດໃຫ້ເຫັນ. ເພາະວ່າ ຫາກພຣະອັດຖະກະຖາຈານຊາວສີຫົນ (ສີລັງກາ) ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ ແລະບໍ່ຮູ້ຄວາມໝາຍຂອງຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຄົງບໍ່ສາມາດປະຕິເສດໄດ້. ແລະຄຳປະຕິເສດນັ້ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຄຳເວົ້າຂອງພຣະອັດຖະກະຖາຈານຊາວຊົມພູທະວີບຢ່າງແນ່ນອນ, ເພາະເຫດໃດ? ເພາະໃນສະໄໝທີ່ພຣະມະຫາມະຫິນທະເຖຣະ ສະເດັດມາຍັງເກາະລັງການັ້ນ ຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນຍັງບໍ່ທັນມີ ແລະຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນເທື່ອ. ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນຖືເອົາວ່າ ຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະພຣະໄຕປີດົກຝ່າຍມະຫາຍານອື່ນໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະໄໝນັ້ນ ສ່ວນຫຼາຍໄດ້ແຜ່ເຂົ້າມາສູ່ເກາະລັງກາແລ້ວ. ໃນບັນດາຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ ການແຜ່ເຂົ້າມาສູ່ເກາະລັງກາແຫ່ງພຣະໄຕປີດົກຂອງນິກາຍທັມມະຣຸຈິ ເຊິ່ງນອນຢູ່ໃນຝ່າຍວັດຊີບຸດຕະກະ ກໍໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວໃນຫົວຂໍ້ກ່ອນ. ສ່ວນການແຜ່ເຂົ້າມາແຫ່ງພຣະໄຕປີດົກ ແລະຄຳພີອື່ນໆ ນອກຈາກນັ້ນ ສູ່ເກາະລັງກາ ພຶງຊາບດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້.

ဝေတုလ္လဝါဒဿ ပဌမနိဂ္ဂဟော

การปราบปรามเวตุนละวาดครั้งแรก -> ການປາບປາມເວຕຸນລະວາດຄັ້ງທຳອິດ

ဝေါဟာရကတိဿရညော ကာလေ (၇၅၈-၇၈၀-ဗု-ဝ) အဘယဂိရိဝါသိနော ဓမ္မရုစိနိကာယိကာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေန သာသနဝိနာသနတ္ထာယ ဘိက္ခုဝေသဓာရီဟိ ဝေတုလ္လဝါဒိဗြာဟ္မဏေဟိ ရစိတံ ဝေတုလ္လပိဋကံ သမ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ဣဒံ ဗုဒ္ဓဘာသိတ’’န္တိ ဒဿေန္တိ. တံ မဟာဝိဟာရဝါသိနော ထေရဝါဒိကာ ဓမ္မဝိနယေန သံသန္ဒေတွာ အဓမ္မဝါဒေါတိ ပဋိက္ခိပိံသု. တံ သုတွာ ရာဇာ သဗ္ဗသတ္ထပါရဂုံ ကပိလံ နာမ အမစ္စံ ပေသေတွာ ဝိနိစ္ဆယံ ကာရာပေတွာ အဗုဒ္ဓဘာသိတဘာဝံ ဉတွာ သဗ္ဗံ ဝေတုလ္လပေါတ္ထကံ ဈာပေတွာ တလ္လဒ္ဓိကေ စ ပါပဘိက္ခူ နိဂ္ဂဟေတွာ ဗုဒ္ဓသာသနံ ဇောတေသိ. ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသေ –

ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າໂວຫາຣະກະຕິສສະ (ພ.ສ. 758-780) ພວກນິກາຍທັມມະຣຸຈິ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນອະໄພຍະຄີຣີວິຫານ ໄດ້ຮັບເອົາຄຳພີເວຕຸນລະປີດົກ ທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍພວກພຣາມຝ່າຍເວຕຸນລະວາດ ຜູ້ປອມຕົວເປັນພຣະສົງ ເພື່ອທຳລາຍພຣະສາສະໜາດັ່ງທີ່ໄດ້ກ່າວມາແລ້ວ ແລ້ວສະແດງວ່າ “ເວຕຸນລະປີດົກນີ້ ແມ່ນພຣະພຸດທະພົດ”. ພຣະສົງຝ່າຍເຖຣະວາດ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ ໄດ້ປຽບທຽບຄຳພີເວຕຸນລະນັ້ນກັບພຣະທັມມະວິນັຍ ແລ້ວຕັດສິນວ່າເປັນອະທັມມະວາດ ແລະໄດ້ປະຕິເສດເສຍ. ເມື່ອພຣະເຈົ້າໂວຫາຣະກະຕິສສະ ໄດ້ຊົງຊາບເລື່ອງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງອຳມາດຊື່ວ່າ ກະປິລະ ຜູ້ເປັນປາດສະກົດໃນຄຳພີທັງປວງ ໄປຕັດສິນຄວາມ ເມື່ອຊົງຊາບວ່າບໍ່ແມ່ນພຣະພຸດທະພົດແທ້ ຈຶ່ງໄດ້ໂຜດໃຫ້ເຜົາຄຳພີເວຕຸນລະທັງໝົດເສຍ ແລະໄດ້ປາບປາມພວກພຣະສົງຊົ່ວ ທີ່ມີຄວາມເຫັນຜິດເຫຼົ່ານັ້ນ ເຮັດໃຫ້ພຣະພຸດທະສາສະໜາຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນມາ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ໃນຄຳພີມະຫາວົງ ຈຶ່ງມີກ່າວພຣະຄາຖາດັ່ງນີ້:

၃၆-၄၁.

‘‘ဝေတုလ္လဝါဒံ မဒ္ဒိတွာ, ကာရေတွာ ပါပနိဂ္ဂဟံ;

ကပိလေန အမစ္စေန, သာသနံ ဇောတယီ စ သော’’တိ.

“ພຣະເຈົ້າໂວຫາຣະກະຕິສສະນັ້ນ ໄດ້ຊົງປາບປາມເວຕຸນລະວາດ ແລະຊົງລົງໂທດປາບປາມພວກພຣະສົງຊົ່ວ ໂດຍຜ່ານອຳມາດໃຫຍ່ຊື່ວ່າ ກະປິລະ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ພຣະສາສະໜາຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ.”

သာဂလိယနိကာယုပ္ပတ္တိ

ການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງນິກາຍສາກະລິຍະ

ပုနပိ တေ အဘယဂိရိဝါသိနော ဂေါဌာဘယရညော ကာလေ (၇၉၇-၈၁၀-ဗု-ဝ) ဝေတုလ္လဝါဒံ တထေဝ ဒဿေန္တိ. တဒါ ပန တေသု ဥဿိလိယာတိဿော နာမ မဟာထေရော ဝေါဟာရကတိဿရာဇကာလေ ဝေတုလ္လဝါဒီနံ ဘိက္ခူနံ ကတနိဂ္ဂဟံ သုတွာ ‘‘ဝိစာရဏသမ္ပန္နဿ ရညော သမယေ တထေဝ ဘဝေယျ, န ဘဒ္ဒကမေတ’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘န မယံ တေဟိ ဧကတော ဟောမာ’’တိ တိသတမတ္တေ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏဂိရိဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဓမ္မရုစိနိကာယတော ဝိသုံ ဟုတွာ ဝသိ. တေသု သာဂလော နာမ မဟာထေရော တတ္ထေဝ ဒက္ခိဏဂိရိမှိ ဝသန္တော အာဂမဗျာချာနမကာသိ. တတော ပဋ္ဌာယ တံ ထေရမာရဗ္ဘ တဿန္တေဝါသိနော သာဂလိယာ နာမ အဟေသုံ. တေသမ္ပိ [Pg.26] ဝါဒေါ ပစ္ဆာ မဟာသေနရာဇကာလေ ဇေတဝနဝိဟာရေ ပတ္ထရိ.

ພວກພຣະສົງໃນອະໄພຍະຄີຣີວິຫານເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ສະແດງເວຕຸນລະວາດອີກຄັ້ງ ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າໂກຖາພະຍະ (ພ.ສ. 797-810) ຄືດັ່ງແຕ່ກ່ອນ. ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພຣະມະຫາເຖຣະອົງໜຶ່ງໃນບັນດາພຣະສົງອະໄພຍະຄີຣີວິຫານ ຊື່ວ່າ ອຸດສິລິຍະຕิສສະ ໄດ້ຍິນເລື່ອງການປາບປາມພວກພຣະສົງຝ່າຍເວຕຸນລະວາດ ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າໂວຫາຣະກະຕິສສະ ຈຶ່ງຄິດວ່າ “ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າໂກຖາພະຍະ ຜູ້ຊົງມີພຣະປີຊາສາມາດໃນການພິຈາລະນາ ກໍອາດຈະເກີດເຫດການດັ່ງນັ້ນຂຶ້ນອີກ, ຫາກເກີດຂຶ້ນກໍຄົງບໍ່ດີ” ຈຶ່ງໄດ້ຕັດສິນໃຈວ່າ “ພວກເຮົາຈະບໍ່ຮ່ວມກຸ່ມກັບພວກພຣະສົງອະໄພຍະຄີຣີວິຫານເຫຼົ່ານັ້ນອີກ” ແລ້ວພາພຣະສົງປະມານ 300 ອົງ ໄປຍັງທັກຂິນະຄີຣີວິຫານ ແຍກຕົວອອກຈາກນິກາຍທັມມະຣຸຈິ ແລ້ວສະຖິດຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ໃນບັນດາພຣະສົງເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະມະຫາເຖຣະຊື່ວ່າ ສາກະລະ ໄດ້ສະຖິດຢູ່ທີ່ທັກຂິນະຄີຣີວິຫານນັ້ນເອງ ແລະໄດ້ແຕ່ງຄຳພີອະທິບາຍພຣະສູດ (ອາກະມະວະຍາຊານ). ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ໂດຍມີພຣະເຖຣະອົງນັ້ນເປັນຕົ້ນເຫດ ພວກສິດຍານຸສິດຂອງເພິ່ນ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ນິກາຍສາກະລິຍະ. ລັດທິຄວາມເຊື່ອຂອງພວກນິກາຍສາກະລິຍະນັ້ນ ຕໍ່ມາໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປຍັງເຊຕະວັນວິຫານ ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາເສນະ.

ဝေတုလ္လဝါဒဿ ဒုတိယနိဂ္ဂဟော

ການປາບປາມເວຕຸນລະວາດຄັ້ງທີສອງ

ဂေါဌာဘယော ပန ရာဇာ ပဉ္စသု ဝိဟာရေသု မဟာဘိက္ခုသံဃံ ဧကတော သန္နိပါတေတွာ တံ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆိတွာ ဝေတုလ္လဝါဒဿ အဗုဒ္ဓဘာသိတဘာဝံ ဉတွာ တံဝါဒိနော သဋ္ဌိ ပါပဘိက္ခူ လက္ခဏာဟတေ ကတွာ ရဋ္ဌတော ပဗ္ဗာဇေသိ, ဝေတုလ္လပေါတ္ထကာနိ စ ဈာပေတွာ ဗုဒ္ဓသာသနံ ဇောတေသိ.

ສ່ວນພຣະເຈົ້າໂກຖາພະຍະ ໄດ້ຊົງໂຜດໃຫ້ພຣະມະຫາສົງໃນວິຫານໃຫຍ່ທັງ 5 ແຫ່ງ (ຄື ມະຫາວິຫານ, ເຈຕິຍະວິຫານ, ຖູປາຣາມວິຫານ, ອິດສະຣະສະມະນະກະວິຫານ ແລະເວດສະຄີຣີວິຫານ) ມາປະຊຸມກັນ ແລ້ວຊົງຖາມເຖິງເລື່ອງລາວນັ້ນ ເມື່ອຊົງຊາບວ່າເວຕຸນລະວາດບໍ່ແມ່ນພຣະພຸດທະພົດແທ້ ຈຶ່ງໄດ້ຊົງໂຜດໃຫ້ສັກຕາປະທັບຕາ (ຕີຕາໝາຍ) ໃສ່ຕົວພວກພຣະສົງຊົ່ວ 60 ອົງ ທີ່ມີຄວາມເຫັນຝ່າຍເວຕຸນລະນັ້ນ ແລ້ວເນລະເທດອອກຈາກປະເທດສີລັງກາ, ແລະໄດ້ໂຜດໃຫ້ເຜົາຄຳພີເວຕຸນລະທັງຫຼາຍເສຍ ເຮັດໃຫ້ພຣະພຸດທະສາສະໜາຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ.

တဒါ ရဋ္ဌတော ပဗ္ဗာဇိတေသု တေသု ဘိက္ခူသု ကေစိ ကာဝီရပဋ္ဋနံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဝသန္တိ. တသ္မိဉ္စ သမယေ ဧကော အညတိတ္ထိယမာဏဝကော ဒေသန္တရတော ကာဝီရမာဂန္တွာ ပဋ္ဋနဂါမိကေဟိ တေသံ ဘိက္ခူနံ ကတူပဟာရံ ဒိသွာ လာဘသက္ကာရံ နိဿာယ တေသံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ သံဃမိတ္တောတိ နာမေန ပါကဋော အဟောသိ. သော မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဓမ္မဝိနိစ္ဆယံ နိဿာယ ဂေါဌာဘယရညာ ဝေတုလ္လဝါဒဟေတု တေသံ ဘိက္ခူနံ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇိတဘာဝံ ဉတွာ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ကုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ‘‘ဝေတုလ္လဝါဒံ ဝါ နေ ဂါဟာပေဿာမိ, ဝိဟာရေ ဝါ နေသံ ဥမ္မူလေတွာ ဝိနာသေဿာမီ’’တိ သီဟဠဒီပံ ဂန္တွာ ရာဇာနံ ပသာဒေတွာ တဿ ဒွေ ပုတ္တေ သိပ္ပံ သိက္ခာပေဿာမီတိ အာရဘိ. တထာပိ အတ္တနော ဝါဒဿ ဇာနနသမတ္ထံ ဇေဋ္ဌတိဿံ ဩဟာယ အနာဂတေ အတ္တနော ဝစနံ ကာရာပေတုံ သက္ကုဏေယျံ ကနိဋ္ဌံ မဟာသေနကုမာရမေဝ သင်္ဂဏှိတွာ သိပ္ပံ သိက္ခာပေသိ. ဝိတုနော အစ္စယေန ဇေဋ္ဌတိဿကုမာရေ ရဇ္ဇံ ပတ္တေ (၈၁၀-၈၁၉-ဗု-ဝ) သော တဿ ရညော ဘီတော ကာဝီရပဋ္ဋနမေဝ ဂတော.

ໃນຄັ້ງນັ້ນ ບັນດາພຣະສົງທີ່ຖືກເນລະເທດອອກຈາກປະເທດເຫຼົ່ານັ້ນ ບາງອົງໄດ້ເດີນທາງໄປຍັງທ່າເຮືອກາວີຣะປັດຕະນະ ແລ້ວອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ໃນລະຫວ່າງທີ່ອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ ມີຊາຍໜຸ່ມຜູ້ເປັນເດຍລະຖີຄົນໜຶ່ງ ໄດ້ເດີນທາງມາຈາກຕ່າງຖິ່ນມາຍັງທ່າເຮືອກາວີຣະ ເມື່ອໄດ້ເຫັນຊາວບ້ານທ່າເຮືອພາກັນບູຊາສັກກາລະພຣະສົງເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງຫວັງໃນລາບສັກກາລະ ແລ້ວເຂົ້າໄປບວດໃນສຳນັກຂອງພຣະສົງເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍມີຊື່ປາກົດວ່າ ສັງຄະມິດຕະ. ພຣະສັງຄະມິດຕະນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຊາບວ່າ ຍ້ອນການຕັດສິນຄວາມຂອງພຣະສົງຝ່າຍມະຫາວິຫານ ເປັນເຫດໃຫ້ພຣະອາຈານຂອງຕົນຖືກເນລະເທດອອກຈາກປະເທດ ຍ້ອນເລື່ອງເວຕຸນລະວາດ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນຕໍ່ພຣະສົງຝ່າຍມະຫາວິຫານ ແລ້ວຂູ່ອາຄາດວ່າ “ເຮົາຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາຮັບເອົາເວຕຸນລະວາດໃຫ້ໄດ້ ຫຼືບໍ່ກໍຈະທຳລາຍວິຫານຂອງພວກເຂົາໃຫ້ສິ້ນຊາກ” ແລ້ວເດີນທາງມາຍັງເກາະລັງກາ ເຮັດໃຫ້ພຣະເຈົ້າໂກຖາພະຍະເກີດຄວາມເລື່ອມໃສ ແລະໄດ້ພະຍາຍາມສອນສິລະປະວິທະຍາໃຫ້ແກ່ພຣະຣາຊະໂອຣົດທັງສອງຂອງພຣະອົງ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ພຣະສັງຄະມິດຕະໄດ້ລະເວັ້ນ ເຈດຖະຕິສສະ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ ເຊິ່ງມີຄວາມສາມາດຮູ້ເທົ່າທັນລັດທິຂອງຕົນ ແຕ່ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ອຸປະຖຳສັ່ງສອນສິລະປະວິທະຍາໃຫ້ແກ່ ເສນະ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງນ້ອຍ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ທີ່ຈະຍອມເຊື່ອຟັງຄຳສັ່ງສອນຂອງຕົນໃນພາຍຫຼັງ. ເມື່ອພຣະຣາຊະບິດາສະຫວັນຄົດ ແລະເຈົ້າຊາຍເຈດຖະຕິສສະ ໄດ້ຂຶ້ນຄອງຣາດ (ພ.ສ. 810-819) ພຣະສັງຄະມິດຕະນັ້ນ ຍ້ອນຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ພຣະເຈົ້າເຈດຖະຕິສສະ ຈຶ່ງໄດ້ໜີກັບໄປຍັງທ່າເຮືອກາວີຣະປັດຕະນະນັ້ນເອງ.

မဟာသေနရညော ပန ကာလေ (၈၁၉-၈၄၅-ဗု-ဝ) သော ပုန သီဟဠဒီပမာဂန္တွာ အဘယဂိရိဝိဟာရေ ဝသန္တော မဟာဝိဟာရဝါသီဟိ ဝေတုလ္လဝါဒံ ဂါဟာပေတုံ နာနာပကာရေဟိ ဝါယာမမကာသိ. တထာပိ တေဟိ တံ ဂါဟာပေတုံ အသက္ကောန္တော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ နာနာကာရဏေဟိ သညာပေတွာ [Pg.27] ‘‘ယော ကောစိ ဧကဿပိ ဘိက္ခုဿ မဟာဝိဟာရဝါသိနော အာဟာရံ ဒဒေယျ, တဿ သတံ ဒဏ္ဍော’’တိ ရညော အာဏာယ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ. တဒါ မဟာဝိဟာရဝါသိနော နဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တာ တယော ဒိဝသေ ဘိက္ခမလဒ္ဓါ မဟာပါသာဒေ သန္နိပတိတွာ ‘‘သစေ မယံ ခုဒါဟေတု အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဂဏှေယျာမ, ဗဟူ ဇနာ တံ ဂဟေတွာ အပါယဂါမိနော ဘဝိဿန္တိ, မယဉ္စ သဗ္ဗေ သာဝဇ္ဇာ ဘဝိဿာမ, တသ္မာ န မယံ ဇီဝိတဟေတုပိ ဝေတုလ္လဝါဒံ ပဋိဂ္ဂဏှိဿာမာ’’တိ သမ္မန္တယိတွာ မဟာဝိဟာရာဒိကေ သဗ္ဗဝိဟာရေ ဆဍ္ဍေတွာ ရောဟဏဇနပဒဉ္စ မလယပဒေသဉ္စ အဂမိံသု.

ແຕ່ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາເສນະ (ພ.ສ. 819-845) ພຣະສັງຄະມິດຕະນັ້ນ ໄດ້ກັບມາຍັງເກາະລັງກາອີກຄັ້ງ ແລ້ວສະຖິດຢູ່ໃນອະໄພຍະຄີຣີວິຫານ ພະຍາຍາມດ້ວຍວິທີການຕ່າງໆ ເພື່ອໃຫ້ພຣະສົງຝ່າຍມະຫາວິຫານຍອມຮັບເອົາເວຕຸນລະວາດ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ເມື່ອບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພຣະສົງຝ່າຍມະຫາວິຫານຮັບເອົາລັດທິນັ້ນໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພຣະເຈົ້າມະຫາເສນະ ແລ້ວຊັກຊວນເກ້ຍກ່ອມດ້ວຍເຫດຜົນຕ່າງໆ ຈົນພຣະອົງຊົງອອກພຣະຣາຊະໂອງການໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວປະກາດໄປທົ່ວນະຄອນວ່າ “ຫາກຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ ຖວາຍອາຫານບິນທະບາດ ແກ່ພຣະສົງຝ່າຍມະຫາວິຫານ ແມ່ນແຕ່ອົງດຽວ ຜູ້ນັ້ນຈະຕ້ອງຖືກປັບໄໝເປັນເງິນໜຶ່ງຮ້ອຍ (ກະສາບ)”. ໃນຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະສົງຝ່າຍມະຫາວິຫານເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນນະຄອນ ບໍ່ໄດ້ຮັບອາຫານບິນທະບາດຕະຫຼອດ 3 ວັນ ຈຶ່ງໄດ້ມາປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ໂລຫະປະສາດ ແລ້ວປຶກສາຫາລືກັນວ່າ “ຫາກພວກເຮົາ ຍ້ອນຄວາມຫິວໂຫຍ ເປັນເຫດໃຫ້ຍອມຮັບເອົາສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທັມວ່າເປັນທັມ, ມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ກໍຈະພາກັນຮັບເອົາສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທັມນັ້ນ ແລ້ວໄປສູ່ອະບາຍຍະພູມ, ແລະພວກເຮົາທັງໝົດກໍຈະກາຍເປັນຜູ້ມີໂທດ, ດັ່ງນັ້ນ ແມ້ນວ່າພວກເຮົາຈະຕ້ອງສະຫຼະຊີວິດ ກໍຈະບໍ່ຍອມຮັບເອົາເວຕຸນລະວາດເປັນເດັດຂາດ” ເມື່ອຕົກລົງກັນດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ພາກັນລະຖິ້ມວິຫານທັງໝົດ ມີມະຫາວິຫານເປັນຕົ້ນ ແລ້ວເດີນທາງໄປຍັງໂຣຫະນະຊົນນະບົດ (ເຂດພາກໃຕ້ແຫ່ງເກາະລັງກາ) ແລະມະລະຍະຊົນນະບົດ (ເຂດພາກກາງແຫ່ງເກາະລັງກາ).

ဝေတုလ္လဝါဒေါ

ເລື່ອງເວຕຸນລະວາດ

ကီဒိသော ဝေတုလ္လဝါဒေါ နာမ, ယတော မဟာဝိဟာရဝါသိနော အတိဝိယ ဇိဂုစ္ဆိံသူတိ? ဣဒါနိ ဝေတုလ္လဝါဒဿ သရူပံ သဗ္ဗာကာရေန ပကာသေတုံ န သက္ကာ, ဝေတုလ္လနာမေန ပေါတ္ထကာနံ ဝါ နိကာယဿ ဝါ ဧတရဟိ အပါကဋဘာဝတော. အဘိဓမ္မပိဋကေ ပန ကထာဝတ္ထုအဋ္ဌကထာယံ ကတိပယာ ဝေတုလ္လဝါဒါ အာဂတာ. ကထံ? –

ວາທະທີ່ຊື່ວ່າ ເວຕຸລລະວາດ (ລັດທິເວຕຸລລະ) ເຊິ່ງພຣະພິກຂຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ (ມະຫາວິຫາຣະວາສີ) ຊົງກຽດຊັງເປັນຢ່າງຍິ່ງນັ້ນ ແມ່ນແນວໃດ? ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ບໍ່ສາມາດທີ່ຈະສະແດງຮູບແບບທັງໝົດຂອງເວຕຸລລະວາດໄດ້ ເພາະວ່າຄຳພີ ຫຼືນິກາຍທີ່ມີຊື່ວ່າ ເວຕຸລລະ ນັ້ນ ບໍ່ປາກົດ (ບໍ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກ) ໃນເວລານີ້. ແຕ່ທ່ວ່າ ໃນອັດຖະກະຖາແຫ່ງຄຳພີກະຖາອັດຖຸ ໃນອະພິທຳມະປິຕະກະ ມີເວຕຸລລະວາດບາງປະການປາກົດຢູ່. ເປັນແນວໃດ? ຄື:

‘‘ပရမတ္ထတော မဂ္ဂဖလာနေဝ သံဃော, မဂ္ဂဖလေဟိ အညော သံဃော နာမ နတ္ထိ, မဂ္ဂဖလာနိ စ န ကိဉ္စိ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ, တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ စ (၁).

(໑) "ໂດຍປຣະມັດແລ້ວ ມັກແລະຜົນເທົ່ານັ້ນຄືພຣະສົງ, ພຣະສົງອື່ນນອກຈາກມັກແລະຜົນບໍ່ມີ, ແລະມັກແລະຜົນກໍບໍ່ຮັບເອົາສິ່ງໃດໆເລີຍ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນກ່າວວ່າ ພຣະສົງຮັບທັກຂິໂນທົກ (ທານ)" ດັ່ງນີ້ ແລະ (1)

‘‘မဂ္ဂဖလာနေဝ သံဃော နာမ, န စ တာနိ ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတုံ သက္ကောန္တိ, တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတီ’’တိ စ (၂).

(໒) "ມັກແລະຜົນເທົ່ານັ້ນທີ່ຊື່ວ່າພຣະສົງ, ແລະມັກແລະຜົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ສາມາດຊຳຮະທັກຂິໂນທົກ (ທານ) ໃຫ້ບໍລິສຸດໄດ້, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນກ່າວວ່າ ພຣະສົງຊຳຮະທັກຂິໂນທົກໃຫ້ບໍລິສຸດ" ດັ່ງນີ້ ແລະ (2)

‘‘မဂ္ဂဖလာနေဝ သံဃော နာမ, န စ တာနိ ကိဉ္စိ ဘုဉ္ဇန္တိ, တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဘုဉ္ဇတိ ပိဝတိ ခါဒတိ သာယတီ’’တိ စ (၃).

(໓) "ມັກແລະຜົນເທົ່ານັ້ນທີ່ຊື່ວ່າພຣະສົງ, ແລະມັກແລະຜົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ບໍລິໂພກສິ່ງໃດໆເລີຍ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນກ່າວວ່າ ພຣະສົງສັນ, ດື່ມ, ຄ້ຽວ, ລີ້ມ" ດັ່ງນີ້ ແລະ (3)

မဂ္ဂဖလာနေဝ သံဃော နာမ, န စ သက္ကာ တေသံ ကိဉ္စိ ဒါတုံ, န စ တေဟိ ပဋိဂ္ဂဏှိတုံ, နာပိ တေသံ ဒါနေန ကောစိ ဥပကာရော ဣဇ္ဈတိ, တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃဿ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ စ (၄).

(໔) "ມັກແລະຜົນເທົ່ານັ້ນທີ່ຊື່ວ່າພຣະສົງ, ແລະບໍ່ສາມາດຖວາຍສິ່ງໃດໆແກ່ມັກແລະຜົນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້, ທັງມັກແລະຜົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ສາມາດຮັບໄດ້, ແລະການຖວາຍທານແກ່ມັກແລະຜົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ເຮັດໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດອັນໃດເລີຍ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນກ່າວວ່າ ທານທີ່ຖວາຍແກ່ພຣະສົງມີຜົນຫຼາຍ" ດັ່ງນີ້ ແລະ (4)

‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ န ကိဉ္စိ ပရိဘုဉ္ဇတိ, လောကာနုဝတ္တနတ္ထံ ပန ပရိဘုဉ္ဇမာနံ ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေတိ, တသ္မာ နိရုပကာရတ္တာ န ဝတ္တဗ္ဗံ တသ္မိံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ စ (၅).

(໕) "ພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າບໍ່ໄດ້ບໍລິໂພກສິ່ງໃດໆເລີຍ, ແຕ່ເພື່ອປະພຶດຄ້ອຍຕາມໂລກ ຈຶ່ງຊົງສະແດງພຣະອົງເອງປະໂຫຍດຄືດັ່ງບໍລິໂພກຢູ່, ເພາະສະນັ້ນ ເພາະບໍ່ມີປະໂຫຍດ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນກ່າວວ່າ ທານທີ່ຖວາຍໃນພຣະອົງນັ້ນມີຜົນຫຼາຍ" ດັ່ງນີ້ ແລະ (5)

‘‘ဘဂဝါ [Pg.28] တုသိတဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထေဝ ဝသတိ, န မနုဿလောကံ အာဂစ္ဆတိ, နိမ္မိတရူပမတ္တကံ ပနေတ္ထ ဒဿေတီ’’တိ စ (၆).

(໖) "ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ ແລະປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ສະເດັດມາຍັງມະນຸດສະໂລກເລີຍ, ແຕ່ຊົງສະແດງພຽງແຕ່ຮູບນິມິດເທົ່ານັ້ນໃນໂລກນີ້" ດັ່ງນີ້ ແລະ (6)

‘‘တုသိတပုရေ ဌိတော ဘဂဝါ ဓမ္မဒေသနတ္ထာယ အဘိနိမ္မိတံ ပေသေသိ, တေန စေဝ, တဿ စ ဒေသနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဓမ္မော ဒေသိတော, န ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ’’တိ စ (၇).

(໗) "ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ໃນດຸສິດບຸຣີ ຊົງສົ່ງຮູບນິມິດມາເພື່ອສະແດງທຳ, ພຣະທຳນັ້ນຖືກສະແດງໂດຍຮູບນິມິດນັ້ນດ້ວຍ ແລະໂດຍພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຜູ້ຮັບເອົາຄຳເທດສະໜາຂອງຮູບນິມິດນັ້ນດ້ວຍ, ບໍ່ແມ່ນສະແດງໂດຍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຸດທະເຈົ້າເອງ" ດັ່ງນີ້ ແລະ (7)

‘‘ဧကာဓိပ္ပာယေန မေထုနော ဓမ္မော ပဋိသေဝိတဗ္ဗော. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော – ကာရုညေန ဝါ ဧကေန အဓိပ္ပာယေန ဧကာဓိပ္ပာယော, သံသာရေ ဝါ ဧကတော ဘဝိဿာမာတိ ဣတ္ထိယာ သဒ္ဓိံ ဗုဒ္ဓပူဇာဒီနိ ကတွာ ပဏိဓိဝသေန ဧကော အဓိပ္ပာယော အဿာတိ ဧကာဓိပ္ပာယော, ဧဝရူပေါ ဒွိန္နမ္ပိ ဇနာနံ ဧကာဓိပ္ပာယော မေထုနော ဓမ္မော ပဋိသေဝိတဗ္ဗော’’တိ စ (၈) ဧဝံ ဝေတုလ္လဝါဒီနံ လဒ္ဓိယော အာဂတာ, ဧတ္တကာယေဝ နေသံ ဝါဒါ ထေရဝါဒဂန္ထဝသေန ဒါနိ ပညာယန္တိ.

(໘) "ເມຖຸນທຳ ຄວນເສບດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈດຽວກັນ (ມີຄວາມເຫັນພ້ອມຕ້ອງກັນ). ອະທິບາຍຄວາມໃນຂໍ້ນີ້ຄື: ຄວາມຕັ້ງໃຈດຽວກັນດ້ວຍຄວາມກະລຸນາ ຫຼືດ້ວຍຄວາມປະສົງຢ່າງດຽວ, ຫຼືມີຄວາມປະສົງຢ່າງດຽວກັນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາວ່າ 'ພວກເຮົາຈະເກີດຮ່ວມກັນໃນສັງສານວັດ' ໂດຍການເຮັດບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນຕົ້ນຮ່ວມກັບສະຕີ, ຄວາມຕັ້ງໃຈດຽວກັນຂອງຄົນທັງສອງທີ່ມີລັກສະນະເຊັ່ນນີ້ ເມຖຸນທຳກໍຄວນເສບໄດ້" ດັ່ງນີ້. ລັດທິທັງຫຼາຍຂອງພວກເວຕຸລລະວາດປາກົດຢູ່ຢ່າງນີ້, ວາທະຂອງພວກເຂົາພຽງເທົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນທີ່ປາກົດຢູ່ໃນປັດຈຸບັນຕາມຄຳພີຝ່າຍເຖຣະວາດ.

ဧတ္ထ စ အာဒိတော စတူဟိ ဝါဒေဟိ သုတ္တန္တာဂတသံဃော စ မိစ္ဆာ ဂဟိတော, ဝိနယာဂတသံဃော စ သဗ္ဗထာ ပဋိက္ခိတ္တော. တဒနန္တရံ တယော ဝါဒါ ဣဿရနိမ္မာနဝါဒါနုဝတ္တကာ. အန္တိမဿ ပန အသဒ္ဓမ္မဝါဒဘာဝေါ အတိဝိယ ပါကဋောတိ.

ໃນບັນດາວາທະເຫຼົ່ານັ້ນ, ດ້ວຍວາທະ ໔ ປະການທຳອິດ ພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າໃຈຜິດກ່ຽວກັບພຣະສົງທີ່ມາໃນພຣະສູດ (ສຸຕຕັນຕະ) ແລະໄດ້ປະຕິເສດພຣະສົງທີ່ມາໃນພຣະວິນັຍໂດຍສິ້ນເຊີງ. ຖັດຈາກນັ້ນ ວາທະ ໓ ປະການ ກໍຄ້ອຍຕາມລັດທິທີ່ວ່າພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າສ້າງ (ອິດສະຣະນิມມານະວາດ). ສ່ວນວາທະສຸດທ້າຍນັ້ນ ຄວາມເປັນອະສັດທຳມະວາດ (ລັດທິອັນບໍ່ແມ່ນທຳ) ແມ່ນປາກົດແຈ້ງຢ່າງຍິ່ງ.

အဘိဓမ္မသမုစ္စယေ ပန ဝေတုလ္လပိဋကဿ ဗောဓိသတ္တပိဋကဘာဝေါ ပကာသိတော, တသ္မာ သဒ္ဓမ္မပုဏ္ဍရိကသုတ္တာဒိကေ ဗောဓိသတ္တပိဋကေ အာဂတဝါဒေါပိ ‘‘ဝေတုလ္လဝါဒေါ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ແຕ່ໃນຄຳພີອະພິທຳມະສະມຸດຈະຍະ ໄດ້ສະແດງຄວາມເປັນໂພທິສັດຕະປິຕະກະແຫ່ງເວຕຸລລະປິຕະກະໄວ້, ເພາະສະນັ້ນ ວາທະທີ່ມາໃນໂພທິສັດຕະປິຕະກະ ມີສັດທຳມະປຸນທະຣິກະສູດເປັນຕົ້ນ ກໍຄວນຊາບວ່າເປັນ "ເວຕຸລລະວາດ" ເຊັ່ນກັນ.

မဟာဝိဟာရနာသနံ

ການທຳລາຍມະຫາວິຫານ

မဟာဝိဟာရဝါသီသု ပန ဝုတ္တပ္ပကာရေန သဗ္ဗဝိဟာရေ ဆဍ္ဍေတွာ ဂတေသု သံဃမိတ္တော ပါပဘိက္ခု ရာဇာနံ သညာပေတွာ လောဟပါသာဒါဒိကေ စတုသဋ္ဌျာဓိကေ တိသတမတ္တေ ပရိဝေဏပါသာဒေ နာသေတွာ သမူလံ ဥဒ္ဓရာပေတွာ အဘယဂိရိဝိဟာရံ အာနယာပေသိ. ဝိဟာရဘူမိယဉ္စ ကသာပေတွာ အပရဏ္ဏေ ဝပါပေသိ. ဧဝံ တဒါ မဟာဝိဟာရော နဝ ဝဿာနိ ဘိက္ခူဟိ သုညော အဟောသိ အာဝါသဝိရဟိတော စ. အထ ရာဇာ မေဃဝဏ္ဏာဘယဿ နာမ ကလျာဏမိတ္တဘူတဿ အမစ္စဿ သန္တဇ္ဇနပုဗ္ဗင်္ဂမေန ဝစနေန [Pg.29] မဟာဝိဟာရံ ပုန ပါကတိကံ ကတွာ တေ စာပိ အပက္ကန္တေ ဘိက္ခူ အာနေတွာ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိ.

ເມື່ອພຣະພິກຂຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນມະຫາວິຫານໄດ້ລະຖິ້ມວິຫານທັງໝົດແລ້ວຫຼີກໜີໄປໂດຍປະການທີ່ກ່າວມາແລ້ວ, ພຣະພິກຂຸຊົ່ວຊື່ວ່າ ສັງຄະມິດຕະ ໄດ້ທູນແນະນຳພຣະຣາຊາ ໃຫ້ທຳລາຍຜາສາດແລະບໍລິເວນປະມານ ໓໖໔ ແຫ່ງ ມີໂລຫະຜາສາດເປັນຕົ້ນ, ໃຫ້ຖອນຮາກຖອນໂຄນ ແລ້ວນຳໄປຍັງອະໄພຍະຄີຣີວິຫານ. ແລະໄດ້ໃຫ້ໄຖພື້ນທີ່ວິຫານແລ້ວປູກພືດພັນທັນຍາຫານ. ດ້ວຍປະການນີ້ ໃນເວລານັ້ນ ມະຫາວິຫານຈຶ່ງວ່າງເປົ່າຈາກພຣະພິກຂຸເປັນເວລາ ໙ ປີ ແລະປາສະຈາກເສນາສະນະ. ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຖ້ອຍຄຳອັນມີການຂົ່ມຂູ່ເປັນເບື້ອງຕົ້ນຂອງອຳມາດຊື່ວ່າ ເມຄະວັນນາພະຍະ ຜູ້ເປັນກັນລະຍານະມິດ, ຈຶ່ງຊົງເຮັດມະຫາວິຫານໃຫ້ກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມອີກຄັ້ງ, ແລ້ວນຳພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ຫຼີກໜີໄປກັບຄືນມາ ແລະຊົງອຸປະຖຳດ້ວຍປັດໄຈ ໔.

ဇေတဝနဝါသိနိကာယုပ္ပတ္တိ

Laon: ການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງນິກາຍເຈຕະວັນນະວາສີ

ပုနပိ ရာဇာ ဒက္ခိဏာရာမဝါသိမှိ ဇိမှမာနသေ ကုဟကတိဿတ္ထေရေ ပသန္နော ဟုတွာ တဿတ္ထာယ မဟာဝိဟာရသီမဗ္ဘန္တရေ ဇောတိဝနုယျာနေ ဇေတဝနဝိဟာရံ ကာရေတုမာရဘိ. မဟာဝိဟာရဝါသိနော ဘိက္ခူ တံ နိဝါရေတုံ အသက္ကောန္တာ ပုနပိ တတော အပက္ကမိံသု. တဒါပိ မဟာဝိဟာရော နဝ မာသာနိ ဘိက္ခူဟိ သုညော အဟောသိ. ရာဇာ ပန အတ္တနော အဇ္ဈာသယဝသေနေဝ တတ္ထ ဇေတဝနဝိဟာရံ ကာရေတွာ တဿ ကုဟကတိဿတ္ထေရဿ အဒါသိယေဝ. တတ္ထ ဒက္ခိဏဂိရိဝိဟာရတော သာဂလိယာ ဘိက္ခူ အာဂန္တွာ ဝသိံသု. ပစ္ဆာ စ တေ အမ္ဗသာမဏေရသိလာကာလရညော ကာလေ (၁၀၆၇-၁၀၈၀-ဗု-ဝ) ဝေတုလ္လဝါဒိနော အဟေသုံ.

ພຣະຣາຊາຊົງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະເຖຣะຊື່ວ່າ ກຸຫະກະຕິດສະ ຜູ້ມີຈິດໃຈຄົດໂກງ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນທັກຂິນາຣາມອີກຄັ້ງ, ຈຶ່ງຊົງເລີ່ມສ້າງເຈຕະວັນນະວິຫານ ໃນສວນໂຊຕິວັນ ພາຍໃນສີມາຂອງມະຫາວິຫານ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນ. ພຣະພິກຂຸມະຫາວິຫາຣະວາສີ ບໍ່ສາມາດຫ້າມພຣະຣາຊາໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ຫຼີກໜີໄປຈາກທີ່ນັ້ນອີກຄັ້ງ. ໃນເວລານັ້ນ ມະຫາວິຫານກໍວ່າງເປົ່າຈາກພຣະພິກຂຸເປັນເວລາ ໙ ເດືອນ. ແຕ່ພຣະຣາຊາຊົງສ້າງເຈຕະວັນນະວິຫານໃນທີ່ນັ້ນຕາມພຣະຣາຊາອັດທະຍາໄສຂອງພຣະອົງເອງ ແລ້ວຖວາຍແກ່ພຣະກຸຫະກະຕິດສະເຖຣະນັ້ນແທ້ໆ. ພຣະພິກຂຸຊາວສາຄະລິຍະຈາກທັກຂิນະຄີຣີວິຫານ ໄດ້ພາກັນມາອາໄສຢູ່ໃນເຈຕະວັນນະວິຫານນັ້ນ. ແລະໃນພາຍຫຼັງ ໃນຣາຊະການຂອງພຣະເຈົ້າອຳພະສາມະເນຣะສິລາການ (ພ.ສ. ໑໐໖໗-໑໐໘໐) ພຣະພິກຂຸເຈຕະວັນນະວາສີເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍໄດ້ກາຍເປັນພວກເວຕຸລລະວາດ.

ဧဝံ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဿ သီဟဠဒီပမာဂမနကာလတော (၉၆၅-ဗု-ဝ) ပုဗ္ဗေယေဝ ဝိသုဒ္ဓတ္ထေရဝါဒီဟိ မဟာဝိဟာရဝါသီဟိ ဝိရုဒ္ဓသမယာ အဘယဂိရိဝါသိနော (၄၅၅-ဗု-ဝ) သာဂလိယာ (၇၉၇-၈၁၀-ဗု-ဝ) ဇေတဝနဝါသိနော (၈၂၉-၈၄၅-ဗု-ဝ) စာတိ တယော နိကာယာ ဥပ္ပန္နာ အဟေသုံ. တေသု ပန အဘယဂိရိဝါသိနောယေဝ ဝိသေသတော ပါကဋာ စေဝ ဟောန္တိ ဗလဝန္တော စ. တထာ ဟိ တေ ဝိသုဒ္ဓတ္ထေရဝါဒပိဋကဉ္စ ဝဇ္ဇိပုတ္တကပရိယာပန္နဓမ္မရုစိနိကာယပိဋကဉ္စ မဟိသာသကာဒိနိကာယပိဋကဉ္စ မဟာယာနပိဋကဉ္စ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ. တေသု ဓမ္မရုစိနိကာယပိဋကဿ သမ္ပဋိစ္ဆိတဘာဝေါ ပါကဋောယေဝ. မဟိသာသကာဒိနိကာယပိဋကဿ သမ္ပဋိစ္ဆိတဘာဝေါ ပန ဖာဟိယန္နာမဿ စိနဘိက္ခုနော အဒ္ဓါနက္ကမသလ္လက္ခဏကထာယ စေဝ အဋ္ဌကထာသု ပဋိက္ခိတ္တဝဏ္ဏပိဋကာဒိနာမဝသေန စ ဝေဒိတဗ္ဗော, တထာ မဟာယာနပိဋကဿ သမ္ပဋိစ္ဆိတဘာဝေါပိ.

ຕາມທີ່ໄດ້ກ່າວມາແລ້ວນີ້ ກ່ອນທີ່ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະຈະເດີນທາງມາຍັງເກາະສີລັງ (ພ.ສ. ໙໖໕) ນັ້ນ ນິກາຍ ໓ ນິກາຍ ທີ່ມີລັດທິຂັດແຍ້ງກັບພວກມະຫາວິຫາຣະວາສີ ຜູ້ເປັນເຖຣະວາດອັນບໍລິສຸດ ຄື: (໑) ອະໄພຍະຄີຣີວາສີ (ພ.ສ. ໔໕໕), (໒) ສາຄະລິຍະ (ພ.ສ. ໗໖໗-໘໑໐), ແລະ (໓) ເຈຕະວັນນະວາສີ (ພ.ສ. ໘໒໙-໘໔໕) ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນບັນດານິກາຍທັງສາມນັ້ນ ພວກອະໄພຍະຄີຣີວາສີເທົ່ານັ້ນທີ່ປາກົດແຈ້ງເປັນພິເສດ ແລະມີກຳລັງຫຼາຍ. ດ້ວຍວ່າ ພວກເຂົາໄດ້ຍອມຮັບເອົາທັງພຣະໄຕປິໂດກຝ່າຍເຖຣະວາດອັນບໍລິສຸດ, ພຣະໄຕປິໂດກຂອງນິກາຍທຳມະຣຸຈິ ເຊິ່ງນັບເນື່ອງໃນນິກາຍວັດຊີບຸດຕະກະ, ພຣະໄຕປິໂດກຂອງນິກາຍມະຫິສາສະກະເປັນຕົ້ນ, ແລະພຣະໄຕປິໂດກຝ່າຍມະຫາຍານ. ໃນບັນດາພຣະໄຕປິໂດກເຫຼົ່ານັ້ນ, ຄວາມເປັນຜູ້ຍອມຮັບເອົາພຣະໄຕປិໂດກຂອງນິກາຍທຳມະຣຸຈິນັ້ນ ປາກົດແຈ້ງຢູ່ແລ້ວ. ສ່ວນຄວາມເປັນຜູ້ຍອມຮັບເອົາພຣະໄຕປິໂດກຂອງນິກາຍມະຫິສາສະກະເປັນຕົ້ນນັ້ນ ເພິ່ງຊາບໄດ້ດ້ວຍບັນທຶກການເດີນທາງຂອງພຣະພິກຂຸຈີນຊື່ວ່າ ຟາຮຽນ (Phahiyan) ດ້ວຍ ແລະດ້ວຍຊື່ຂອງວັນນະປິຕະກະເປັນຕົ້ນ ທີ່ຖືກປະຕິເສດໃນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍດ້ວຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ຄວາມເປັນຜູ້ຍອມຮັບເອົາພຣະໄຕປິໂດກຝ່າຍມະຫາຍານ ກໍເພິ່ງຊາບໄດ້ເຊັ່ນກັນ.

ဖာဟိယမဒ္ဓါနက္ကမကထာ

ບັນທຶກການເດີນທາງຂອງພຣະຟາຮຽນ

ဖာဟိယန္နာမေန ဟိ စိနဘိက္ခုနာ ၉၅၆-ဗုဒ္ဓဝဿေ သီဟဠဒီပတော သက္ကတဘာသာရောပိတံ မဟိသာသကဝိနယပိဋကဉ္စ ဒီဃာဂမော စ သံယုတ္တာဂမော စ သန္နိပါတပိဋကဉ္စ အတ္တနာ သဟ စိနရဋ္ဌမာနီတန္တိ တဿ အဒ္ဓါနက္ကမကထာယံ [Pg.30] ဒဿိတံ. တဉ္စ သဗ္ဗံ အဘယဂိရိဝိဟာရတောယေဝ လဒ္ဓမဿ, မဟာဝိဟာရဝါသီနံ သက္ကတာရောပိတပိဋကာဘာဝတော. အဋ္ဌကထာယံ ပဋိက္ခိတ္တဝဏ္ဏပိဋကာဒီနိ စ တတ္ထေဝ ဘဝေယျုံ, မဟာဝိဟာရဝါသီဟိ တေသံ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတဘာဝတော. တထာ ‘‘ဖာဟိယမ္ဘိက္ခုဿ သီဟဠဒီပေ ပဋိဝသနကာလေ (၉၅၄-၉၅၆-ဗု-ဝ) မဟာဝိဟာရေ တိသဟဿမတ္တာ ဘိက္ခူ ဝသန္တိ, တေ ထေရဝါဒပိဋကမေဝ ဥဂ္ဂဏှန္တိ, န မဟာယာနပိဋကံ. အဘယဂိရိဝိဟာရေ ပဉ္စသဟဿမတ္တာ ဘိက္ခူ ဝသန္တိ, တေ ပန ဒွေပိ ပိဋကာနိ ဥဂ္ဂဏှန္တိ မဟာယာနပိဋကဉ္စေဝ ထေရဝါဒပိဋကဉ္စာ’’တိ စ တေနေဝ စိနဘိက္ခုနာ ဒဿိတံ.

ດ້ວຍວ່າ ພຣະພິກຂຸຈີນຊື່ວ່າ ຟາຮຽນ ໄດ້ສະແດງໄວ້ໃນບັນທຶກການເດີນທາງຂອງເພິ່ນວ່າ ໃນ ພ.ສ. ໙໕໖ ເພິ່ນໄດ້ນຳເອົາພຣະວິນັຍປິຕະກາຂອງນິກາຍມະຫິສາສະກະ ທີ່ບັນທຶກໄວ້ໃນພາສາສັນສະກິດ, ຄຳພີທີຄາຄົມ (ທີຄະນິກາຍ), ສັງຍຸດຕາຄົມ (ສັງຍຸດຕະນິກາຍ), ແລະສັນນິປາຕະປິຕະກະ ຈາກເກາະສີລັງ ໄປຍັງປະદેશຈີນພ້ອມກັບເພິ່ນ. ແລະຄຳພີທັງໝົດນັ້ນ ເພິ່ນຄົງຈະໄດ້ມາຈາກອະໄພຍະຄີຣີວິຫານເທົ່ານັ້ນ, ເພາະວ່າພວກມະຫາວິຫາຣະວາສີ ບໍ່ມີພຣະໄຕປິໂດກທີ່ບັນທຶກໄວ້ໃນພາສາສັນສະກິດ. ແລະຄຳພີວັນນະປິຕະກະເປັນຕົ້ນ ທີ່ຖືກປະຕິເສດໃນອັດຖະກະຖາ ກໍຄົງຈະມີຢູ່ໃນອະໄພຍະຄີຣີວິຫານນັ້ນເອງ, ເພາະວ່າພວກມະຫາວິຫາຣະວາສີ ບໍ່ໄດ້ຍອມຮັບເອົາຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ. ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຈີນຮູບນັ້ນກໍໄດ້ສະແດງໄວ້ວ່າ "ໃນເວລາທີ່ພຣະພິກຂຸຟາຮຽນພັກອາໄສຢູ່ໃນເກາະສີລັງ (ພ.ສ. ໙໕໔-໙໕໖) ນັ້ນ ມີພຣະພິກຂຸປະມານ ໓,໐໐໐ ຮູບ ອາໄສຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ, ພວກເພິ່ນຮຽນສະເພາະພຣະໄຕປិໂດກຝ່າຍເຖຣະວາດເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ຮຽນພຣະໄຕປິໂດກຝ່າຍມະຫາຍານ. ສ່ວນໃນອະໄພຍະຄີຣີວິຫານ ມີພຣະພິກຂຸປະມານ ໕,໐໐໐ ຮູບ ອາໄສຢູ່, ພວກເພິ່ນຮຽນທັງສອງພຣະໄຕປິໂດກ ຄື ທັງພຣະໄຕປິໂດກຝ່າຍມະຫາຍານ ແລະພຣະໄຕປິໂດກຝ່າຍເຖຣະວາດ".

ယသ္မာ ပန အဘယဂိရိဝါသိနော မဟာယာနပိဋကမ္ပိ ဥဂ္ဂဏှန္တိ, တသ္မာ တသ္မိံ ဝိဟာရေ မဟာယာနိကာနံ ပဓာနာစရိယဘူတေဟိ အဿဃောသနာဂဇ္ဇုနေဟိ ကတဂန္ထာပိ သံဝိဇ္ဇမာနာယေဝ ဘဝေယျုံ, တတောယေဝ တေသံ နယဉ္စ နာမဉ္စ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရောပိ အညေပိ တံကာလိကာ မဟာဝိဟာရဝါသိနော သုတသမ္ပန္နာ ထေရာ ဇာနေယျုံယေဝ. အပိစ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌေ သမုဒ္ဒသမီပေ ဂုန္တာဇနပဒေ နာဂါရဇုနကောဏ္ဍံ နာမ ဌာနမတ္ထိ, ယတ္ထ နာဂဇ္ဇုနော မဟာယာနိကာနံ ပဓာနာစရိယဘူတော ဝသန္တော ဗုဒ္ဓသာသနံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿ စ တန္ဒေသိကဘာဝနိမိတ္တံ ဒိဿတိ, တံ ပစ္ဆတော (၃၃-ပိဋ္ဌေ) အာဝိဘဝိဿတိ. တသ္မာပိ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော နာဂဇ္ဇုနဿ စ အဿဃောသဿ စ နယဉ္စ နာမဉ္စ ဇာနေယျယေဝါတိ သက္ကာ အနုမိနိတုံ.

ແຕ່ເນື່ອງຈາກວ່າ ພວກອະໄພຍະຄີຣີවາສີ ຮຽນພຣະໄຕປິໂດກຝ່າຍມະຫາຍານນຳດ້ວຍ, ເພາະສະນັ້ນ ໃນວິຫານນັ້ນ ຄົງຈະມີຄຳພີທີ່ແຕ່ງໂດຍພຣະອັດສະວະໂຄສະ ແລະພຣະນາຄາຊຸນ ຜູ້ເປັນພຣະມະຫາເຖຣະອາຈານໃຫຍ່ຂອງຝ່າຍມະຫາຍານຢູ່ແທ້ໆ, ແລະເພາະເຫດນັ້ນເອງ ທັງແນວທາງແລະຊື່ຂອງພວກເພິ່ນ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະກໍດີ ແລະພຣະເຖຣະຜູ້ພ້ອມດ້ວຍສຸຕະ (ຄວາມຮູ້) ຮູບອື່ນໆ ທີ່ຢູ່ໃນມະຫາວິຫານໃນສະໄໝນັ້ນກໍດີ ຄົງຈະຮູ້ຈັກເປັນຢ່າງດີ. ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນພາກໃຕ້ຂອງປະເທດອິນເດຍ ໃກ້ກັບທະເລ ໃນເຂດກຸນຕາ (Guntur) ມີສະຖານທີ່ແຫ່ງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ນາຄາຊຸນນະຄອນ (Nagarjunakonda), ເຊິ່ງເປັນບ່ອນທີ່ພຣະນາຄາຊຸນ ຜູ້ເປັນພຣະມະຫາເຖຣະອາຈານໃຫຍ່ຂອງຝ່າຍມະຫາຍານ ອາໄສຢູ່ແລະໄດ້ປະດິດສະຖານພຣະພຸດທະສາສະໜາໄວ້. ແລະຍັງປາກົດຮ່ອງຮອຍວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ກໍເປັນຄົນໃນທ້ອງຖິ່ນນັ້ນ, ເຊິ່ງເລື່ອງນີ້ຈະປາກົດແຈ້ງໃນພາຍຫຼັງ (ໜ້າ ໓໓). ເພາະເຫດນັ້ນເຊັ່ນກັນ ຈຶ່ງສາມາດສັນນິຖານໄດ້ວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ຄົງຈະຮູ້ຈັກທັງແນວທາງແລະຊື່ຂອງພຣະນາຄາຊຸນ ແລະພຣະອັດສະວະໂຄສະຢ່າງແນ່ນອນ.

ဇာနတောယေဝ ပန တေသံ နယဿ ဝါ နာမဿ ဝါ အတ္တနော အဋ္ဌကထာယမပ္ပကာသနံ တေသံ နိကာယန္တရဘာဝတောယေဝဿ. တထာ ဟိ တေသံ အဿဃောသနာဂဇ္ဇုနာနံ အဿဃောသော ထေရဝါဒတော ဘိန္နေသု ဧကာဒသသု ဂဏေသု သဗ္ဗတ္ထိဝါဒဂဏေ ပရိယာပန္နော, နာဂဇ္ဇုနော စ မဟာသံဃိက-စေတိယဝါဒိဂဏာဒီဟိ ဇာတေ မဟာယာနနိကာယေ ပရိယာပန္နော, [Pg.31] မဟာဝိဟာရဝါသိနော စ အာဒိတောယေဝ ပဋ္ဌာယ နိကာယန္တရသမယေဟိ အသမ္မိဿနတ္ထံ အတ္တနော ပိဋကံ အတီဝ အာဒရံ ကတွာ ရက္ခန္တိ, အယဉ္စ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော တေသမညတရော. ဝုတ္တဉှိ တဿ ဂန္ထနိဂမနေသု ‘‘မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဝံသာလင်္ကာရဘူတေနာ’’တိ. တသ္မာ ‘‘အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော တေသံ နယံ ဇာနန္တောယေဝ အတ္တနော ဂန္ထေသု နိကာယန္တရသမယေဟိ အသမ္မိဿနတ္ထံ နပ္ပကာသေသီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ແຕ່ການທີ່ພຣະອົງຮູ້ຈັກແລ້ວ ແຕ່ບໍ່ສະແດງແນວທາງ ຫຼືຊື່ຂອງພວກເພິ່ນໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາຂອງຕົນນັ້ນ ຄົງຈະເປັນເພາະຄວາມທີ່ພວກເພິ່ນເປັນນິກາຍອື່ນ (ຕ່າງນິກາຍ). ດ້ວຍວ່າ ໃນບັນດາພຣະອັດສະວະໂຄສະ ແລະພຣະນາຄາຊຸນເຫຼົ່ານັ້ນ, ພຣະອັດສະວະໂຄສະ ນັບເນື່ອງໃນນິກາຍສັບພັດຖິວາດ (Sabbatthivada) ໃນບັນດາ ໑໑ ນິກາຍທີ່ແຍກອອກຈາກເຖຣະວາດ, ສ່ວນພຣະນາຄາຊຸນ ນັບເນື່ອງໃນນິກາຍມະຫາຍານ ທີ່ເກີດມາຈາກນິກາຍມະຫາສັງຄິກະ ແລະນິກາຍເຈຕິຍະວາດເປັນຕົ້ນ, ແລະພວກມະຫາວິຫາຣະວາສີ ກໍໄດ້ຮັກສາພຣະໄຕປិໂດກຂອງຕົນໄວ້ດ້ວຍຄວາມເອົາໃຈໃສ່ເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນມາ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປົນເປກັບລັດທິຂອງນິກາຍອື່ນ, ແລະພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະຮູບນີ້ ກໍເປັນໜຶ່ງໃນພວກມະຫາວິຫາຣະວາສີເຫຼົ່ານັ້ນ. ດັ່ງທີ່ມີກ່າວໄວ້ໃນຕອນທ້າຍຄຳພີຂອງເພິ່ນວ່າ "ໂດຍພຣະพຸດທະໂຄສະເຖຣະ ຜູ້ເປັນດັ່ງເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງວົງຂອງພວກມະຫາວິຫາຣະວາສີ". ເພາະສະນັ້ນ ເພິ່ງຊາບວ່າ "ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ເຖິງວ່າຈະຮູ້ຈັກແນວທາງຂອງພວກເພິ່ນ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີຂອງຕົນ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປົນເປກັບລັດທິຂອງນິກາຍອື່ນ".

ဧတ္တာဝတာ စ ယာနိ ‘‘ဗောဓိမဏ္ဍသမီပမှိ, ဇာတော ဗြာဟ္မဏမာဏဝေါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဿ မဟာဝံသဝစနဿ ဝိစာရဏမုခေန အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿ ဝမ္ဘနဝစနာနိ ဓမ္မာနန္ဒကောသမ္ဗိနာ ဝုတ္တာနိ, တာနိ အမူလကဘာဝေန အနုဝိစာရိတာနိ. တထာပိ ‘‘အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော ဗောဓိမဏ္ဍသမီပေ ဇာတော’’တိ ဧတံ ပန အတ္ထံ သာဓေတုံ ဒဠှကာရဏံ န ဒိဿတေဝ ဌပေတွာ တံ မဟာဝံသဝစနံ, ယမ္ပိ ဗုဒ္ဓဃောသုပ္ပတ္တိယံ ဝုတ္တံ, တမ္ပိ မဟာဝံသမေဝ နိဿာယ ဝုတ္တဝစနတ္တာ န ဒဠှကာရဏံ ဟောတီတိ.

ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ຄຳກ່າວປະນາມພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ທີ່ກ່າວໂດຍທ່ານ ທຳມານັນທະ ໂກສັມພີ ໂດຍຜ່ານການພິຈາລະນາຄຳໃນມະຫາວົງ ທີ່ວ່າ "ມີມານົບພຣາມຄົນໜຶ່ງ ເກີດໃນທີ່ໃກ້ກັບໂພທິມົນທົນ" ເປັນຕົ້ນນັ້ນ, ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການພິຈາລະນາແລ້ວວ່າເປັນຄຳກ່າວທີ່ບໍ່ມີມູນຄວາມຈິງ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍດີ ເພື່ອຈະພິສູດຂໍ້ຄວາມທີ່ວ່າ "ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ເກີດໃນທີ່ໃກ້ກັບໂພທິມົນທົນ" ນັ້ນ ກໍບໍ່ປາກົດຫຼັກຖານອັນໜັກແໜ້ນອື່ນໃດເລີຍ ນອກຈາກຄຳໃນມະຫາວົງນັ້ນ, ເຖິງແມ່ນວ່າຂໍ້ຄວາມທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີພຸດທະໂຄສຸບປັດຕິ ກໍເປັນຄຳກ່າວທີ່ອາໄສຄຳພີມະຫາວົງນັ້ນເອງ ຈຶ່ງບໍ່ຖືວ່າเป็นຫຼັກຖານອັນໜັກແໜ້ນໄດ້.

မရမ္မရဋ္ဌိကဘာဝကထာ

ເລື່ອງຄວາມເປັນຊາວພະມ້າ (ມຽນມາ)

ဧကစ္စေ ပန မရမ္မရဋ္ဌိကာ ‘‘အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော မရမ္မရဋ္ဌေ သထုံ နာမ နဂရတော သီဟဠဒီပံ ဂန္တွာ သင်္ဂဟဋ္ဌကထာယော အကာသီ’’တိ ဝဒန္တိ. တံ ဓမ္မာနန္ဒေန အနုဇာနိတွာ ‘‘တမ္ပိ ထောကံ ယုတ္တိသမ္ပန္နံ, အဟံ ဧဝံ သဒ္ဒဟာမိ ‘ဗုဒ္ဓဃောသော ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌေ တေလင်္ဂဇာတိကော’တိ, တေလင်္ဂဇာတိကာ စ ဗဟူ ဇနာ မရမ္မရဋ္ဌေ စ ဣန္ဒောစိန ရဋ္ဌေ စ ဂန္တွာ ဝသန္တိ, တလှိင? ဣတိ ဝေါဟာရော စ တတောယေဝ တေလင်္ဂပဒတော ဥပ္ပန္နော. တထာ ‘ဗုဒ္ဓဃောသော အဋ္ဌကထာယော ကတွာ သီဟဠဒီပတော မရမ္မရဋ္ဌံ ဂန္တွာ ပစ္ဆိမဘာဂေ တတ္ထေဝ ဝသီ’တိပိ ဂဟေတုံ သက္ကာ, တဿ ဟိ ဂန္ထာ မရမ္မရဋ္ဌေ သီဟဠရဋ္ဌတောပိ သုရက္ခိတတရာ ဟောန္တီ’’တိ စ ဝတွာ ပတိဋ္ဌာပိတံ.

ແຕ່ຊາວພະມ້າບາງພວກກ່າວວ່າ "ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ໄດ້ເດີນທາງຈາກເມືອງສະທົນ (သထုံ - ສະທົນ) ໃນປະເທດພະມ້າ ໄປຍັງເກາະສີລັງ ແລ້ວໄດ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາສັງຄະຫະທັງຫຼາຍ". ທ່ານ ທຳມານັນທະ ໄດ້ຍອມຮັບຂໍ້ຄວາມນັ້ນແລ້ວກ່າວສະໜັບສະໜູນວ່າ "ຂໍ້ຄວາມນັ້ນກໍມີເຫດຜົນຢູ່ບາງສ່ວນ, ຂ້າພະເຈົ້າເຊື່ອຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພຸດທະໂຄສະ ເປັນຊາວເຕລັງຄະ (Telangana/Telugu) ໃນພາກໃຕ້ຂອງປະເທດອິນເດຍ', ແລະຊາວເຕລັງຄະເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄດ້ເດີນທາງໄປອາໄສຢູ່ໃນປະເທດພະມ້າ ແລະປະເທດອິນໂດຈີນ, ແລະຄຳເອີ້ນວ່າ 'ຕະເລງ' (Talain) ກໍເກີດມາຈາກຄຳວ່າ ເຕລັງຄະ ນັ້ນເອງ. ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ກໍສາມາດເຂົ້າໃຈໄດ້ວ່າ 'ພຸດທະໂຄສະ ເມື່ອແຕ່ງອັດຖະກະຖາແລ້ວ ໄດ້ເດີນທາງຈາກເກາະສີລັງໄປຍັງປະເທດພະມ້າ ແລະໄດ້ອາໄສຢູ່ໃນປະເທດພະມ້ານັ້ນໃນພາຍຫຼັງ', ເພາະວ່າຄຳພີຂອງເພິ່ນ ໄດ້ຮັບການຮັກສາໄວ້ເປັນຢ່າງດີໃນປະເທດພະມ້າ ຍິ່ງກວ່າໃນເກາະສີລັງເສຍອີກ".

ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌိကဘာဝယုတ္တိ

ເຫດຜົນກ່ຽວກັບຄວາມເປັນຊາວອິນເດຍພາກໃຕ້

ဗဟူ ပန အာဓုနိကာ ဝိစက္ခဏာ ဓမ္မာနန္ဒာဒယော ‘‘အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌိကော’’တိ ဝဒန္တိ. အယံ ပနေတ္ထ ယုတ္တိ, ယေဘုယျေန ဟိ အဋ္ဌကထာဋီကာကာရာ ထေရာ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌိကာယေဝ. တထာ [Pg.32] ဟိ ဗုဒ္ဓဝံသဋ္ဌကထာယ စ အဘိဓမ္မာဝတာရဋ္ဌကထာယ စ ဝိနယဝိနိစ္ဆယဋ္ဌကထာယ စ ကာရကော အာစရိယဗုဒ္ဓဒတ္တတ္ထေရော စောဠရဋ္ဌေ တမ္ဗပဏ္ဏိနဒိယံ ဥရဂနဂရေ ဇာတော အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန ဧကကာလိကော စ. ပရမတ္ထဝိနိစ္ဆယ-နာမရူပပရိစ္ဆေဒ-အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟာနံ ကာရကော အာစရိယအနုရုဒ္ဓတ္ထေရော ကဉ္စိဝရရဋ္ဌေ ကာဝေရိနဂရဇာတိကော. ခုဒ္ဒကနိကာယပရိယာပန္နဥဒါနာဒိပါဠိယာ သံဝဏ္ဏနာဘူတာယ ပရမတ္ထဒီပနိယာ ကာရကော အာစရိယဓမ္မပါလတ္ထေရောပိ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌေ ကဉ္စိပုရဇာတိကော. တထေဝါယမ္ပီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှိ မနောရထပူရဏိယာ နာမ အင်္ဂုတ္တရဋ္ဌကထာယ နိဂမနေ –

ແຕ່ທ່ານ ທັມມານັນທະ ແລະ ນັກປາດສະໄໝໃໝ່ຫຼາຍທ່ານ ກ່າວວ່າ "ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ເປັນຊາວອິນເດຍຕອນໃຕ້". ເຫດຜົນໃນເລື່ອງນີ້ກໍຄື: ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ ພຣະເຖຣະຜູ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາ ແລະ ດີກາ ລ້ວນແຕ່ເປັນຊາວອິນເດຍຕອນໃຕ້ທັງນັ້ນ. ເພື່ອຂະຫຍາຍຄວາມໃນເລື່ອງນີ້: ພຣະອາຈານພຸດທະທັດຕະເຖຣະ ຜູ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາພຸດທະວົງ, ອັດຖະກະຖາອະພິທັມມາວະຕານ ແລະ ອັດຖະກະຖາວິນະຍະວິນິດໄສ ເປັນຊາວເມືອງອຸຣະຄະ ໃກ້ກັບແມ່ນ້ຳຕຳພະປັນນິ ໃນແຄວ້ນໂຈລະ ແລະ ເປັນຜູ້ຮ່ວມສະໄໝດຽວກັນກັບພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ. ພຣະອາຈານອະນຸຣຸດທະເຖຣະ ຜູ້ແຕ່ງຄຳພີປະຣະມັດຖະວິນິດໄສ, ຄຳພີນາມະຣູປະປະຣິດເສດ ແລະ ຄຳພີອະພິທັມມັດຖະສັງຄະຫະ ເປັນຊາວເມືອງຄາເວຣິ ໃນແຄວ້ນກັນຈິວະຣະ. ພຣະອາຈານທັມມະປາລະເຖຣະ ຜູ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາປະຣະມັດຖະທີປະນີ ເຊິ່ງເປັນຄຳອະທິບາຍອຸທານປາລີ ເປັນຕົ້ນ ໃນຂຸດທະກະນິກາຍ ກໍເປັນຊາວເມືອງກັນຈິປຸຣະ ໃນອິນເດຍຕອນໃຕ້ເຊັ່ນດຽວກັນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະນີ້ ກໍຄວນຊາບວ່າເປັນຊາວອິນເດຍຕອນໃຕ້ເຊັ່ນດຽວກັນ. ຄວາມຈິງແລ້ວ, ໃນຕອນທ້າຍຂອງອັດຖະກະຖາອັງຄຸຕຕະຣະນິກາຍ ຊື່ວ່າ ມະໂນຣົດຖະປູຣະນີ ໄດ້ກ່າວຄាຖາໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘အာယာစိတော သုမတိနာ, ထေရေန ဘဒန္တဇောတိပါလေန;

ကဉ္စိပုရာဒီသု မယာ, ပုဗ္ဗေ သဒ္ဓိံ ဝသန္တေနာ’’တိ.

"ພຣະພັດທັນຕະໂຊຕິປາລະເຖຣະ ຜູ້ມີປັນຍາດີ ເຊິ່ງເຄີຍອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນກັບຂ້າພະເຈົ້າໃນເມື່ອກ່ອນ ທີ່ເມືອງກັນຈິປຸຣະ ເປັນຕົ້ນ ໄດ້ອາຣາດທະນາ (ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າແຕ່ງອັດຖະກະຖາອັງຄຸຕຕະຣະມະຫານິກາຍນີ້)."

ဧတ္ထ စ ကဉ္စိပုရံ နာမ မဒရသနဂရဿ ဤသကံ ပစ္ဆိမနိဿိတေ ဒက္ခိဏဒိသာဘာဂေ ပဉ္စစတ္တာလီသမိလပ္ပမာဏေ ပဒေသေ ဣဒါနိ ကဉ္ဇီဝရ ဣတိ ဝေါဟရိတနဂရမေဝ.

ໃນຄາຖາດັ່ງກ່າວນີ້, ເມືອງທີ່ຊື່ວ່າ ກັນຈິປຸຣະ ນັ້ນ ກໍຄືເມືອງທີ່ໃນປັດຈຸບັນເອີ້ນວ່າ ກັນຈີວະຣຳ (Kanchipuram) ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ທາງທິດໃຕ້ຄ້ອນໄປທາງຕາເວັນຕົກ ຫ່າງຈາກເມືອງມາດຣັສ (Madras) ປະມານ 45 ໄມລ໌.

တထာ ပပဉ္စသူဒနိယာ နာမ မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာယ နိဂမနေပိ –

ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໃນຕອນທ້າຍຂອງອັດຖະກະຖາມັດຊິມະນິກາຍ ຊື່ວ່າ ປາປັນຈະສູທະນີ ກໍໄດ້ກ່າວຄាຖາໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘အာယာစိတော သုမတိနာ, ထေရေန ဗုဒ္ဓမိတ္တေန;

ပုဗ္ဗေ မယူရဒူတ ပဋ္ဋနမှိ သဒ္ဓိံ ဝသန္တေနာ’’တိ – ဝုတ္တံ.

"ພຣະພຸດທະມິດຕະເຖຣະ ຜູ້ມີປັນຍາດີ ເຊິ່ງເຄີຍອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນກັບkh້າພະເຈົ້າໃນເມື່ອກ່ອນ ທີ່ທ່າເຮືອມະຍູຣະທູຕະ ໄດ້ອາຣາດທະນາ (ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າແຕ່ງອັດຖະກະຖາປາປັນຈະສູທະນີນີ້)."

ဧတ္ထ စ မယူရဒူတပဋ္ဋနံ နာမ ဣဒါနိ မဒရသနဂရသမီပေ မိလပေါရ ဣတိ ဝေါဟရိတဋ္ဌာနန္တိ ပေါရာဏပ္ပဝတ္တိဂဝေသီဟိ ဝုတ္တံ.

ໃນຄາຖາດັ່ງກ່າວນີ້, ທ່າເຮືອມະຍູຣະທູຕະ ນັ້ນ ນັກຄົ້ນຄວ້າປະຫວັດສາດບູຮານກ່າວວ່າ ຄືສະຖານທີ່ທີ່ເອີ້ນວ່າ ໄມລາພໍຣ໌ (Mylapore) ໃກ້ກັບເມືອງມາດຣັສໃນປັດຈຸບັນ.

ဣမာဟိ ပန နိဂမနဂါထာဟိ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌေယေဝ နိဝုတ္ထပုဗ္ဗတံ ပကာသေတိ, ဗောဓိမဏ္ဍသမီပေ ဝါ, မရမ္မရဋ္ဌေ ဝါ နိဝုတ္ထပုဗ္ဗတာယ ပကာသနဉ္စ န ဒိဿတိ. တေန အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌိကော န ဟောတီတိ န သက္ကာ ပဋိက္ခိပိတုံ.

ຈາກຄາຖາຕອນທ້າຍເຫຼົ່ານີ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັນພຽງແຕ່ການທີ່ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນອິນເດຍຕອນໃຕ້ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ບໍ່ພົບຫຼັກຖານທີ່ສະແດງວ່າເຄີຍອາໄສຢູ່ໃກ້ກັບໂພທິມົນທົນ ຫຼື ໃນປະເທດມຽນມາເລີຍ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດປະຕິເສດໄດ້ວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະບໍ່ແມ່ນຊາວອິນເດຍຕອນໃຕ້.

သမန္တပါသာဒိကာယမ္ပိ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ (၃, ၁၃) အာစရိယေန ဧဝံ ဝုတ္တံ –

ແມ່ນແຕ່ໃນຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາ ເຊິ່ງເປັນອັດຖະກະຖາວິນັຍ ພຣະອາຈານກໍໄດ້ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ယံ [Pg.33] ပန အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ‘အပရိက္ခိတ္တေ ပမုခေ အနာပတ္တီတိ ဘူမိယံ ဝိနာ ဇဂတိယာ ပမုခံ သန္ဓာယ ကထိတ’န္တိ ဝုတ္တံ, တံ အန္ဓကရဋ္ဌေ ပါဋေက္ကသန္နိဝေသာ ဧကစ္ဆဒနာ ဂဗ္ဘပါဠိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ.

"ຄຳໃດທີ່ກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາອັນທະກະວ່າ 'ໃນບໍລິເວນມຸກຄາ (ມຸກໜ້າບ້ານ) ທີ່ບໍ່ມີຮົ້ວອ້ອມ ບໍ່ເປັນອາບັດ ນັ້ນ ໝາຍເຖິງມຸກຄາເທິງພື້ນດິນທີ່ບໍ່ມີຊານຍົກສູງ', ຄຳນັ້ນໝາຍເຖິງແຖວຫ້ອງແຖວທີ່ມີຫຼັງຄາດຽວກັນ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຕ່າງຫາກໃນແຄວ້ນອັນທະກະ."

ဣမိနာ ပန ဝစနေန ‘‘အန္ဓကဋ္ဌကထာ အန္ဓကရဋ္ဌိကေဟိ ထေရေဟိ ကတာ’’တိ ပါကဋာ ဟောတိ, အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသောပိ စ အန္ဓကဋ္ဌကထာယ သန္ဓာယဘာသိတမ္ပိ တန္ဒေသိကဂဗ္ဘပါဠိသန္နိဝေသာကာရမ္ပိ သုဋ္ဌု ဇာနာတိ, တသ္မာ တန္ဒေသိကော န ဟောတီတိ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ.

ຈາກຄຳເວົ້ານີ້ ເຮັດໃຫ້ຈະແຈ້ງວ່າ "ອັດຖະກະຖາອັນທະກະ ຄືອັດຖະກະຖາທີ່ແຕ່ງໂດຍພຣະເຖຣະຊາວແຄວ້ນອັນທະກະ". ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເອງກໍຮູ້ຈັກເປັນຢ່າງດີທັງຄຳເວົ້າທີ່ມີຄວາມໝາຍແຝງໃນອັດຖະກະຖາອັນທະກະ ແລະ ລັກສະນະການຈັດວາງຫ້ອງແຖວໃນທ້ອງຖິ່ນນັ້ນ, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດກ່າວໄດ້ວ່າ ທ່ານບໍ່ແມ່ນຊາວທ້ອງຖິ່ນນັ້ນ.

တထာ ဣမဿပိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ နိဂမနေ – ‘‘မောရဏ္ဍခေဋကဝတ္တဗ္ဗေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ခေဋောတိ ပဒဿ ဂါမောတိ ဝါ, ဇာနပဒါနံ ကဿကာနံ နိဝါသောတိ ဝါ, ခုဒ္ဒကနဂရန္တိ ဝါ တယော အတ္ထာ သက္ကတာဘိဓာနေ ပကာသိတာ, ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌေသု စ ယာဝဇ္ဇတနာပိ ဂါမော ခေဍာတိ ဝေါဟရီယတိ. တသ္မာ မောရဏ္ဍဝှယေ ခေဋေ ဇာတော မောရဏ္ဍခေဋကော, မောရဏ္ဍခေဋကော ဣတိ ဝတ္တဗ္ဗော မောရဏ္ဍခေဋကဝတ္တဗ္ဗော, တေန မောရဏ္ဍခေဋကဝတ္တဗ္ဗေနာတိ ဝစနတ္ထံ ကတွာ ‘‘မောရဏ္ဍဂါမေ ဇာတောတိ ဝတ္တဗ္ဗေန ထေရေနာ’’တိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဣဒါနိ ပန ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌေ ဂုန္တာဇနပဒေ နာဂါရဇုနကောဏ္ဍတော ဧကပဏ္ဏာသမိလမတ္တေ (၅၁) အမရဝတိတော စ အဋ္ဌပဏ္ဏာသမိလမတ္တေ (၅၈) ပဒေသေ ကောတနေမလိပုရီတိ စ ဂုန္ဒလပလ္လီတိ စ ဝေါဟရိတံ ဌာနဒွယမတ္ထိ, တတ္ထ စ ဗဟူနိ ဗုဒ္ဓသာသနိကပေါရာဏသန္တကာနိ ဒိဋ္ဌာနိ, နေမလီတိ တေလဂုဝေါဟာရော စ မောရဿ, ဂုန္ဒလု ဣတိ စ အဏ္ဍဿ, တသ္မာ တံ ဌာနဒွယမေဝ ပုဗ္ဗေ မောရဏ္ဍခေဋောတိ ဝေါဟရိတော အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿ ဇာတိဂါမော ဘဝေယျာတိ ပေါရာဏဋ္ဌာနဂဝေသီဟိ ဂဟိတော. ယသ္မာ ပနေတံ ‘‘မောရဏ္ဍခေဋကဝတ္တဗ္ဗေနာ’’တိ ပဒံ ‘‘မောရဏ္ဍဂါမဇာတေနာ’’တိ ပဒံ ဝိယ ပါဠိနယာနုစ္ဆဝိကံ န ဟောတိ, အညေဟိ စ ဗဟူဟိ ဝိသေသနပဒေဟိ ဧကတော အဋ္ဌတွာ ဝိသေသျပဒဿ ပစ္ဆတော ဝိသုံ ဌိတံ, အာဂမဋ္ဌကထာဒီသု စ န ဒိဿတိ, တသ္မာ ဧတံ ကေနစိ တံကာလိကေန အာစရိယဿ ဇာတိဋ္ဌာနံ သဉ္ဇာနန္တေန ပက္ခိတ္တံ ဝိယ ဒိဿတီတိ.

ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໃນຕອນທ້າຍຂອງຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ກໍມີຄຳວ່າ "ໂມຣັນທະເຂຕະກະວັດຕັບເພນະ" (moraṇḍakheṭakavattabbenā). ໃນຄຳນີ້, ສັບວ່າ "ເຂຕະ" (kheṭa) ມີ 3 ຄວາມໝາຍໃນພົດຈະນານຸກົມສັນສະກິດ ຄື: ໝູ່ບ້ານ, ທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງຊາວໄຮ່ນາປ່າດົງ, ຫຼື ເມືອງນ້ອຍ. ໃນອິນເດຍຕອນໃຕ້ ຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້ກໍຍັງເອີ້ນໝູ່ບ້ານວ່າ "ເຂດາ" (kheḍā). ດັ່ງນັ້ນ, ຜູ້ທີ່ເກີດໃນໝູ່ບ້ານ (ເຂຕະ) ທີ່ຊື່ວ່າ ໂມຣັນທະ (ໄຂ່ນົກຍູງ) ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂມຣັນທະເຂຕະກະ. ຜູ້ທີ່ຄວນເອີ້ນວ່າ "ໂມຣັນທະເຂຕະກະ" (ຊາວບ້ານໂມຣັນທະ) ຊື່ວ່າ ໂມຣັນທະເຂຕະກະວັດຕັບພະ. ເມື່ອວິເຄາະສັບດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຄວາມໝາຍວ່າ "ໂດຍພຣະເຖຣະຜູ້ທີ່ຄວນເອີ້ນວ່າ ເປັນຜູ້ເກີດໃນບ້ານໂມຣັນທະ". ໃນປັດຈຸບັນນີ້, ໃນເຂດກຸນຕູຣ໌ (Guntur) ຂອງອິນເດຍຕອນໃຕ້ ຫ່າງຈາກສະຖານທີ່ທີ່ເອີ້ນວ່າ ນາຄາຣ໌ຊຸນນະຄອນທະ (Nagarjunakonda) ປະມານ 51 ໄມລ໌ ແລະ ຫ່າງຈາກອະມະຣາວະຕີ (Amaravati) ປະມານ 58 ໄມລ໌ ມີສະຖານທີ່ສອງແຫ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ ໂកຕະເນມະລິປຸຣີ (Kotanemalipuri) ແລະ ກຸນທະລາປັນລີ (Gundalapalli). ໃນບໍລິເວນອ້ອມຮອບນັ້ນ ຍັງພົບຊາກບູຮານສະຖານທາງພຸດທະສາສະໜາຢັ່ງຢາຍຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ຄຳວ່າ "ເນມະລິ" (Nemali) ໃນພາສາເຕລູກູ ແປວ່າ ນົກຍູງ (ໂມຣະ), ແລະ ຄຳວ່າ "ກຸນທະລຸ" (Gundalu) ແປວ່າ ໄຂ່ (ອັນທະ). ດັ່ງນັ້ນ, ນັກບູຮານຄະດີຂອງລັດຖະບານອິນເດຍຈຶ່ງສັນນິຖານວ່າ ສະຖານທີ່ທັງສອງແຫ່ງນັ້ນອາດຈະເປັນບ້ານເກີດຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ທີ່ໃນບູຮານເອີ້ນວ່າ ໂມຣັນທະເຂຕະ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຄຳວ່າ "ໂມຣັນທະເຂຕະກະvັດຕັບເພນະ" ນີ້ ເບິ່ງຄືວ່າບໍ່ຄ່ອຍຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນປາລີປານໃດ ເມື່ອທຽບກັບຄຳວ່າ "ໂມຣັນທະຄາມະຊາເຕນະ". ຄຸນນາມອື່ນໆ ຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ລ້ວນແຕ່ຕັ້ງຢູ່ທາງໜ້າຂອງຄຳຫຼັກຄື "ເຖເຣນະ" (therena) ທັງນັ້ນ, ແຕ່ຄຳວ່າ "ໂມຣັນທະເຂຕະກະວັດຕັບເພນະ" ນີ້ ພັດຕັ້ງຢູ່ທາງຫຼັງຄຳຫຼັກນັ້ນຢ່າງໂດດດ່ຽວ. ນອກຈາກນີ້, ກໍບໍ່ພົບຄຳນີ້ໃນຕອນທ້າຍຂອງອັດຖະກະຖາພຣະສູດ, ພຣະວິນັຍ ແລະ ພຣະອະພິທັມອື່ນໆ ເລີຍ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈຶ່ງເບິ່ງຄືວ່າຄຳນີ້ອາດຈະຖືກເພີ່ມເຂົ້າມາໃນພາຍຫຼັງ ໂດຍໃຜຜູ້ໜຶ່ງໃນສະໄໝນັ້ນ ທີ່ຮູ້ຈັກບ້ານເກີດຂອງພຣະອາຈານ.

ဣမေသု ပန တီသု ‘‘အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော ဗောဓိမဏ္ဍသမီပေ ဇာတောတိ စ မရမ္မရဋ္ဌိကောတိ စ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌိကော’’တိ စ ဝုတ္တဝစနေသု ပစ္ဆိမမေဝ ဗလဝတရံ ဟောတိ အာစရိယဿေဝ ဝစနနိဿိတတ္တာ, တသ္မာ [Pg.34] တဒေဝ နိဿာယ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဿ ဥပ္ပတ္တိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ໃນບັນດາຂໍ້ສະເໜີທັງ 3 ປະການນີ້ ທີ່ວ່າ "ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເກີດໃກ້ກັບໂພທິມົນທົນ", "ເປັນຊາວມຽນມາ" ແລະ "ເປັນຊາວອິນເດຍຕອນໃຕ້" ນັ້ນ, ຂໍ້ສະເໜີສຸດທ້າຍມີນ້ຳໜັກ ແລະ ໜ້າເຊື່ອຖືທີ່ສຸດ ເພາະອີງໃສ່ຄຳເວົ້າຂອງພຣະອາຈານເອງ. ດັ່ງນັ້ນ, ໂດຍອີງໃສ່ຂໍ້ສະເໜີສຸດທ້າຍນັ້ນ ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ຈຶ່ງຄວນຊາບດັ່ງນີ້:

အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဿ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ

ປະຫວັດຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ

အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော ဒသမေ ဗုဒ္ဓဝဿသတကေ (၉၀၁-၁၀၀၀-ဗု-ဝ) ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌေ မောရဏ္ဍဂါမေ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဇာတော, သော တီသု ဝေဒေသု စေဝ သဗ္ဗဝိဇ္ဇာသိပ္ပဂန္ထေသု စ ပါရင်္ဂတော ဟုတွာ ဗုဒ္ဓသာသနဓမ္မံ သုတွာ တမ္ပိ ဥဂ္ဂဏှိတုကာမော တသ္မိံယေဝ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌေ ဧကသ္မိံ ထေရဝါဒိကဝိဟာရေ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ရေဝတတ္ထေရပ္ပမုခါနံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စေဝ ဥပသမ္ပဒဉ္စ ဂဏှိတွာ ပိဋကတ္တယပါဠိမုဂ္ဂဏှိ. သော ဧဝံ ပိဋကတ္တယပါဠိမုဂ္ဂဏှန္တောယေဝ အညာသိ ‘‘အယမေကာယနမဂ္ဂေါ ဒဿနဝိသုဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. အာစရိယုပဇ္ဈာယာ စ တဿ ဝိသိဋ္ဌဉာဏပ္ပဘာဝသမ္ပန္နဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဣမဿ ဗုဒ္ဓသာသနေ ကိတ္တိဃောသော ဗုဒ္ဓဿ ဝိယ ပဝတ္တိဿတီ’’တိ သမ္ပဿမာနာ ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသော’’တိ နာမမကံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေနာ’’တိ.

ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ເກີດໃນຕະກູນພຣາມ ທີ່ບ້ານໂມຣັນທະ ໃນອິນເດຍຕອນໃຕ້ ໃນສະຕະວັດທີ 10 ແຫ່ງພຸດທະສັກກະລາດ (ພ.ສ. 901-1000). ທ່ານໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ຈົນບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງໄຕເພທ ແລະ ຄຳພີສິລະປະວິທະຍາທັງປວງ. ຕໍ່ມາເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະທັມຄຳສອນໃນພຸດທະສາສະໜາ ແລະ ປາດຖະໜາຈະສຶກສາພຣະທັມນັ້ນ, ຈຶ່ງໄດ້ບັນພະຊາ ແລະ ອຸປະສົມບົດໃນສຳນັກຂອງພຣະພິກຂຸສົງຝ່າຍເຖຣະວາດ ມີພຣະເຣວະຕະເຖຣະເປັນປະທານ ທີ່ວັດເຖຣະວາດແຫ່ງໜຶ່ງໃນອິນເດຍຕອນໃຕ້ນັ້ນເອງ ແລ້ວໄດ້ສຶກສາພຣະໄຕປິໂດກປາລີ. ໃນຂະນະທີ່ສຶກສາພຣະໄຕປິໂດກປາລີຢູ່ນັ້ນ, ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ "ນີ້ຄືຫົນທາງສາຍເອກ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປັນຍາ ແລະ ເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພຣະນິພານ". ພຣະອາຈານ ແລະ ພຣະອຸປັດຊາຂອງທ່ານ ເມື່ອໄດ້ຊາບເຖິງຄວາມພ້ອມພູນດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງປັນຍາອັນວິເສດຂອງພຣະພິກຂຸໜຸ່ມນີ້, ຈຶ່ງເລັງເຫັນວ່າ "ສຽງຊື່ສຽງຂອງພຣະພິກຂຸນີ້ໃນພຸດທະສາສະໜາ ຈະດັງກ້ອງກັງວານຄືກັນກັບສຽງຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ", ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງນາມໃຫ້ວ່າ "ພຸດທະໂຄສະ". ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ໃນຕອນທ້າຍຂອງຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ເປັນຕົ້ນ ຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ "ໂດຍພຣະເຖຣະຜູ້ມີນາມວ່າ ພຸດທະໂຄສະ ທີ່ພຣະອາຈານທັງຫຼາຍຕັ້ງໃຫ້".

သော ဧဝံ ပိဋကတ္တယပါဠိမုဂ္ဂဏှိတွာ မဒရသ နဂရသမီပဋ္ဌာနဘူတေ မယူရဒူတပဋ္ဋနမှိ စ ကဉ္စိပုရာဒီသု စ ဝသန္တော အန္ဓကဋ္ဌကထာယ ပရိစယံ ကတွာ တာယ အသန္တုဋ္ဌစိတ္တော သီဟဠဋ္ဌကထာသုပိ ပရိစယံ ကာတုကာမော တာ စ ပါဠိဘာသမာရောပေတွာ အဘိနဝီကာတုမာသီသန္တော သီဟဠဒီပမဂမာသိ. တသ္မိဉ္စ ကာလေ သီဟဠဒီပေ မဟာနာမော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, သော စ ရာဇာ အဘယဂိရိဝါသီသု ပသန္နော တေယေဝ ဝိသေသတော ပဂ္ဂဏှာတိ.

ເມື່ອພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະໄດ້ສຶກສາພຣະໄຕປິໂດກປາລີດັ່ງກ່າວມາແລ້ວ, ໄດ້ອາໄສຢູ່ທີ່ທ່າເຮືອມະຍູຣະທູຕະ ໃກ້ກັບເມືອງມາດຣັສ ແລະ ທີ່ເມືອງກັນຈິປຸຣະ ເປັນຕົ້ນ, ໄດ້ສຶກສາຄົ້ນຄວ້າອັດຖະກະຖາອັນທະກະ ແລ້ວມີຄວາມຮູ້ສຶກບໍ່ພໍໃຈດ້ວຍອັດຖະກະຖາຮູບແບບນັ້ນ, ປາດຖະໜາຈະສຶກສາອັດຖະກະຖາສີຫົນ (ສີລັງກາ) ນຳອີກ ແລະ ປາດຖະໜາຈະແປອັດຖະກະຖາສີຫົນເຫຼົ່ານັ້ນເປັນພາສາປາລີເພື່ອປັບປຸງໃໝ່, ຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງໄປສູ່ເກາະສີຫົນ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພຣະຣາຊາຊື່ວ່າ ມະຫານາມະ ຊົງຄອງຣາດຊະສົມບັດຢູ່ໃນເກາະສີຫົນ, ແລະ ພຣະຣາຊາອົງນັ້ນຊົງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະພິກຂຸຝ່າຍອະພະຍະຄີຣີວິຫານ ແລະ ຊົງທຳນຸບຳລຸງສະໜັບສະໜູນພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນເປັນພິເສດ.

ဧကစ္စေ ပန အာဓုနိကာ ဝိစက္ခဏာ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿ သီဟဠဒီပါဂမနေန သိရိမေဃဝဏ္ဏရာဇကာလတော (၈၄၆-ဗု-ဝ) ပုရေတရံယေဝ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဣဒဉ္စ နေသံ ကာရဏံ, တဿ ရညော နဝဝဿကာလေ (၈၅၅-ဗု-ဝ) ဗုဒ္ဓဿ ဒါဌာဓာတုကလိင်္ဂရဋ္ဌတော သီဟဠဒီပမာနီတာ, တတော ပဋ္ဌာယ သီဟဠရာဇာနော အနုသံဝစ္ဆရံ မဟန္တံ ဓာတုပူဇာဥဿဝံ ကရောန္တိ. ယဒိ စ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော တတော ပစ္ဆာ သီဟဠဒီပမာဂစ္ဆေယျ, တမ္ပိ ပါသာဒိကံ မဟုဿဝံ ဒိသွာ အတ္တနော ဂန္ထေသု ပကာသေယျ ယထာ ဖာဟိယံ နာမ စိနဘိက္ခု မဟာနာမရာဇကာလေ (၉၅၃-၉၇၅-ဗု-ဝ) တံ ဒိသွာ အတ္တနော အဒ္ဓါနက္ကမကထာယံ ပကာသေသိ, န ပန အာစရိယဿ ဂန္ထေသု [Pg.35] တံပကာသနာ ဒိဿတိ, တေနေတံ ဉာယတိ ‘‘အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော ဒါဌာဓာတုသမ္ပတ္တကာလတော (၈၅၅-ဗု-ဝ) ပုရေတရံယေဝ သီဟဠဒီပမာဂန္တွာ အဋ္ဌကထာယော အကာသီ’’တိ. တံ ပန န ဒဠှကာရဏံ ဟောတိ, တိပိဋကပါဠိယာ ဟိ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယ ယံ ဝါ တံ ဝါ အတ္တနော ပစ္စက္ခဒိဋ္ဌံ ပကာသေတဗ္ဗံ န ဟောတိ, န စ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာ အဒ္ဓါနက္ကမကထာသဒိသာ. ကိဉ္စ ဘိယျော, သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ ဒီပဝံသတောပိ ကိဉ္စိ အာနေတွာ ပကာသိတံ, ဒီပဝံသေ စ ယာဝ မဟာသေနရာဇကာလာ (၈၁၉-၈၄၅-ဗု-ဝ) ပဝတ္တိ ပကာသိတာတိ သိရိမေဃဝဏ္ဏရာဇကာလတော (၈၄၅-၈၇၃-ဗု-ဝ) ပုဗ္ဗေ ဒီပဝံသောယေဝ လိခိတော န ဘဝေယျ. ယဒိ စ အဋ္ဌကထာယော တတော ပုဗ္ဗေယေဝ ကတာ ဘဝေယျုံ, ကထံ တတ္ထ ဒီပဝံသော သက္ကာ ပကာသေတုန္တိ.

ແຕ່ນັກປາດສະໄໝໃໝ່ບາງທ່ານກ່າວວ່າ "ການເດີນທາງໄປສູ່ເກາະສີຫົນຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະນັ້ນ ຄວນຈະເກີດຂຶ້ນກ່ອນຣາດຊະສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າສິຣimeຄະວັນນະ (ພ.ສ. 846) ເທົ່ານັ້ນ". ເຫດຜົນຂອງພວກເຂົາກໍຄື: ໃນປີທີ 9 ແຫ່ງການຄອງຣາດຂອງພຣະຣາຊາອົງນັ້ນ (ພ.ສ. 855), ພຣະເຂ້ຍແກ້ວຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຖືກອັນເຊີນມາຈາກແຄວ້ນກາລິງຄະສູ່ເກາະສີຫົນ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ພຣະຣາຊາແຫ່ງສີຫົນທັງຫຼາຍກໍໄດ້ຈັດງານສະຫຼອງບູຊາພຣະເຂ້ຍແກ້ວຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ເປັນປະຈຳທຸກປີ. ຫາກວ່າພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະໄດ້ເດີນທາງມາສູ່ເກາະສີຫົນຫຼັງຈາກນັ້ນ, ທ່ານກໍຄົງຈະໄດ້ເຫັນງານສະຫຼອງອັນໜ້າເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ແລະ ຄົງຈະໄດ້ບັນທຶກໄວ້ໃນຄຳພີອັດຖະກະຖາຂອງຕົນ, ເໝືອນດັ່ງທີ່ພຣະພິກຂຸຊາວຈີນຊື່ວ່າ ຟາຮຽນ (Faxian) ໄດ້ເຫັນງານສະຫຼອງນັ້ນໃນຣາດຊະສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າມະຫານາມະ (ພ.ສ. 953-975) ແລ້ວໄດ້ບັນທຶກໄວ້ໃນບັນທຶກການເດີນທາງຂອງຕົນ. ແຕ່ບໍ່ພົບການກ່າວເຖິງເລື່ອງນັ້ນໃນຄຳພີອັດຖະກະຖາofພຣະອາຈານເລີຍ, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊາbວ່າ "ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະໄດ້ເດີນທາງມາສູ່ເກາະສີຫົນ ແລະ ແຕ່ງອັດຖະກະຖາກ່ອນສະໄໝທີ່ພຣະເຂ້ຍແກ້ວມາຮອດ (ພ.ສ. 855)". ແຕ່ເຫດຜົນນັ້ນບໍ່ມີນ້ຳໜັກພໍ, ເພາະວ່າໃນອັດຖະກະຖາອະທິບາຍຄວາມແຫ່ງພຣະໄຕປິໂດກປາລີນັ້ນ ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງບັນທຶກເລື່ອງລາວຕ່າງໆ ທີ່ຕົນເອງໄດ້ພົບເຫັນສະເໝີໄປ, ແລະ ຄຳພີອັດຖະກະຖາກໍບໍ່ຄືກັນກັບບັນທຶກການເດີນທາງ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ໃນຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາ ເຊິ່ງເປັນອັດຖະກະຖາວິນັຍ ກໍມີການນຳເອົາຂໍ້ຄວາມບາງສ່ວນຈາກຄຳພີທີປະວົງມາສະແດງໄວ້, ແລະ ໃນຄຳພີທີປະວົງນັ້ນ ໄດ້ສະແດງເລື່ອງລາວຈົນເຖິງຣາດຊະສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາເສນະ (ພ.ສ. 819-845). ດັ່ງນັ້ນ, ກ່ອນຣາດຊະສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າສິຣີເມຄະວັນນະ (ພ.ສ. 845-873) ຄຳພີທີປະວົງເອງກໍອາດຈະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຂຽນສຳເລັດເທື່ອ. ຫາກວ່າອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍໄດ້ຖືກແຕ່ງຂຶ້ນກ່ອນໜ້ານັ້ນ, ຈະສາມາດນຳເອົາຄຳພີທີປະວົງມາສະແດງໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາໄດ້ແນວໃດ? (ນອກຈາກນີ້, ຄວນພິຈາລະນາໃນເລື່ອງນີ້ອີກວ່າ ທ່ານພຽງແຕ່ແປ ແລະ ຮຽບຮຽງອັດຖະກະຖາບູຮານເທົ່ານັ້ນ ໂດຍບໍ່ນິຍົມຂຽນເລື່ອງສ່ວນຕົວຂອງຕົນເອງລົງໄປ. ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະເຂ້ຍແກ້ວໄດ້ຖືກເກັບຮັກສາໄວ້ທີ່ອະພະຍະຄີຣີວິຫານ ໂດຍມີພຣະພິກຂຸຝ່າຍອະພະຍະຄີຣີເປັນຜູ້ດູແລ ແລະ ຈັດງານສະຫຼອງ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາອີກວ່າ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະນຳເລື່ອງນັ້ນມາຂຽນໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາ ເຊິ່ງເປັນທີ່ເຄົາລົບຢ່າງຍິ່ງຂອງຝ່າຍມະຫາວິຫານ).

အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော ပန သီဟဠဒီပံ ပတ္တကာလေ (၉၆၅-ဗု-ဝ) မဟာဝိဟာရမေဝ ဂန္တွာ တတ္ထ သီဟဠမဟာထေရာနံ သန္တိကေ သီဟဠဋ္ဌကထာယော သုဏိ. ဝုတ္တဉှိ သမန္တပါသာဒိကာယံ –

ສ່ວນພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະນັ້ນ ເມື່ອເດີນທາງໄປຮອດເກາະສີຫົນ (ພ.ສ. 965) ກໍໄດ້ໄປສູ່ມະຫາວິຫານເທົ່ານັ້ນ ແລ້ວໄດ້ຟັງ ແລະ ສຶກສາອັດຖະກະຖາສີຫົນໃນສຳນັກຂອງພຣະມະຫາເຖຣະຊາວສີຫົນ. ດັ່ງທີ່ມີກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາວ່າ:

‘‘မဟာအဋ္ဌကထဉ္စေဝ, မဟာပစ္စရိမေဝ စ;

ကုရုန္ဒိဉ္စာတိ တိဿောပိ, သီဟဠဋ္ဌကထာ ဣမာ.

"ອັດຖະກະຖາສີຫົນທັງ 3 ສະບັບນີ້ ຄື: ມະຫາອັດຖະກະຖາ, ມະຫາປັດຈະຣີອັດຖະກະຖາ ແລະ ກຸຣຸນທີອັດຖະກະຖາ...

ဗုဒ္ဓမိတ္တောတိ နာမေန, ဝိဿုတဿ ယသဿိနော;

ဝိနယညုဿ ဓီရဿ, သုတွာ ထေရဿ သန္တိကေ’’တိ.

ໄດ້ຟັງ ແລະ ສຶກສາໃນສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງ ມີບໍລິວານຫຼາຍ ຜູ້ຊ່ຽວຊານພຣະວິນັຍ ແລະ ເປັນນັກປາດ ຜູ້ມີນາມວ່າ ພຸດທະມິດຕະ (ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາອະທິບາຍພຣະວິນັຍນີ້)."

ဣမိနာ ပန အဋ္ဌကထာဝစနေန မဟာအဋ္ဌကထာဒီနံ တိဿန္နံယေဝ အဋ္ဌကထာနံ သုတဘာဝေါ ဒဿိတော. သမန္တပါသာဒိကာယံ ပန သင်္ခေပအန္ဓကဋ္ဌကထာနမ္ပိ ဝိနိစ္ဆယော ဒဿိတောယေဝ, ကသ္မာ ပန တာ အာစရိယေန သီဟဠတ္ထေရာနံ သန္တိကေ န သုတာတိ? တာသု ဟိ အန္ဓကဋ္ဌကထာ တာဝ အန္ဓကရဋ္ဌိကဘာဝတော, ကတပရိစယဘာဝတော စ န သုတာတိ ပါကဋောယေဝါယမတ္ထော. သင်္ခေပဋ္ဌကထာ ပန မဟာပစ္စရိဋ္ဌကထာယ သံခိတ္တမတ္တဘာဝတော န သုတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ ဂန္ထာရမ္ဘသံဝဏ္ဏနာယံ စူဠပစ္စရိဋ္ဌကထာအန္ဓကဋ္ဌကထာနမ္ပိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဟိတဘာဝေါ ဝုတ္တော, သာရတ္ထဒီပနီ-ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာသု ပန အန္ဓကသင်္ခေပဋ္ဌကထာနံ သင်္ဂဟိတဘာဝေါ ဝုတ္တော, သမန္တပါသာဒိကာယဉ္စ စူဠပစ္စရီတိ နာမံ ကုဟိဉ္စိပိ န ဒိဿတိ, မဟာဋ္ဌကထာ မဟာပစ္စရီ ကုရုန္ဒီ အန္ဓကသင်္ခေပဋ္ဌကထာတိ [Pg.36] ဣမာနိယေဝ နာမာနိ ဒိဿန္တိ, ဗဟူသု စ ဌာနေသု ‘‘သင်္ခေပဋ္ဌကထာယံ ပန မဟာပစ္စရိယဉ္စ ဝုတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဒွိန္နမ္ပိ သမာနဝိနိစ္ဆယော ဒဿိတော. တသ္မာ ဝဇိရဗုဒ္ဓိယံ စူဠပစ္စရီတိ ဝုတ္တဋ္ဌကထာ မဟာပစ္စရိတော ဥဒ္ဓရိတွာ သင်္ခေပေန ကတဋ္ဌကထာ ဘဝေယျ, သာ စ သင်္ခေပေန ကတတ္တာ သင်္ခေပဋ္ဌကထာ နာမ ဇာတာ ဘဝေယျ. ဧဝဉ္စ သတိ မဟာပစ္စရိယာ သုတာယ သာပိ သုတာယေဝ ဟောတီတိ န သာ အာစရိယေန သုတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ຈາກຂໍ້ຄວາມໃນອັດຖະກະຖາດັ່ງກ່າວນີ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັນພຽງແຕ່ການຟັງ ແລະ ສຶກສາອັດຖະກະຖາທັງ 3 ສະບັບ ມີມະຫາອັດຖະກະຖາ ເປັນຕົ້ນເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ໃນເນື້ອຫາພາຍໃນຂອງຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາ ກໍຍັງມີການສະແດງການຕັດສິນຂອງຄຳພີສັງເຂປະອັດຖະກະຖາ ແລະ ອັນທະກະອັດຖະກະຖາໄວ້ນຳອີກ. ຫາກເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ເປັນຫຍັງພຣະອາຈານຈຶ່ງບໍ່ຟັງ ແລະ ສຶກສາຄຳພີສັງເຂປະອັດຖະກະຖາ ແລະ ອັນທະກະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນໃນສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະຊາວສີຫົນ? ໃນບັນດາອັດຖະກະຖາທັງສອງສະບັບນັ້ນ, ອັນທະກະອັດຖະກະຖາ ເປັນອັດຖະກະຖາທີ່ເກີດໃນແຄວ້ນອັນທະກະ ແລະ ພຣະອາຈານກໍໄດ້ສຶກສາຄົ້ນຄວ້າມາແລ້ວຕັ້ງແຕ່ຕອນທີ່ຍັງອາໄສຢູ່ໃນອິນເດຍ, ດັ່ງນັ້ນ ການທີ່ທ່ານບໍ່ໄດ້ຟັງ ແລະ ສຶກສາຄືນໃໝ່ຈຶ່ງເປັນເລື່ອງທີ່ຈະແຈ້ງ. ສ່ວນສັງເຂປະອັດຖະກະຖາ ນັ້ນ ຄວນຊາbວ່າເປັນພຽງບົດຫຍໍ້ຂອງມະຫາປັດຈະຣີອັດຖະກະຖາ ເພາະເຫດນັ້ນທ່ານຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຟັງ ແລະ ສຶກສາຕ່າງຫາກ. ເພື່ອອະທິບາຍຄວາມໃນເລື່ອງນີ້: ໃນຄຳອະທິບາຍຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີ (ຄັນຖາຣັມພະ) ຂອງວະຊິຣະພຸດທິທິກາ ກ່າວວ່າ ຈູລະປັດຈະຣີອັດຖະກະຖາ ແລະ ອັນທະກະອັດຖະກະຖາ ກໍຖືກສົງເຄາະເຂົ້າດ້ວຍສັບວ່າ "ອາທິ" (ເປັນຕົ້ນ) ເຊັ່ນດຽວກັນ. ແຕ່ໃນທິກາສາຣັດຖະທີປະນີ ແລະ ວິມະຕິວິນໂນທະນີ ກ່າວວ່າ ອັນທະກະອັດຖະກະຖາ ແລະ ສັງເຂປະອັດຖະກະຖາ ຖືກສົງເຄາະເຂົ້າດ້ວຍສັບວ່າ "ອາທິ". ສ່ວນໃນຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາທີ່ມີຢູ່ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ບໍ່ພົບຊື່ ຈູລະປັດຈະຣີ ໃນບ່ອນໃດເລີຍ, ພົບແຕ່ຊື່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ມະຫາອັດຖະກະຖາ, ມະຫາປັດຈະຣີ, ກຸຣຸນທີ, ອັນທະກະ ແລະ ສັງເຂປະອັດຖະກະຖາ ເທົ່ານັ້ນ. ແລະ ໃນຫຼາຍໆ ບ່ອນກໍສະແດງການຕັດສິນທີ່ກົງກັນຂອງອັດຖະກະຖາທັງສອງສະບັບ ໂດຍກ່າວວ່າ "ມີກ່າວໄວ້ໃນສັງເຂປະອັດຖະກະຖາ ແລະ ໃນມະຫາປັດຈະຣີອັດຖະກະຖາ" ເປັນຕົ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ, ອັດຖະກະຖາທີ່ເອີ້ນວ່າ ຈູລະປັດຈະຣີ ໃນວະຊິຣະພຸດທິທິກາ ນັ້ນ ອາດຈະເປັນອັດຖະກະຖາທີ່ຄັດລອກ ແລະ ຫຍໍ້ມາຈາກມະຫາປັດຈະຣີອັດຖະກະຖາ, ແລະ ເພາະເຫດທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍຫຍໍ້ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ສັງເຂປະອັດຖະກະຖາ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້, ເມື່ອໄດ້ຟັງມະຫາປັດຈະຣີອັດຖະກະຖາແລ້ວ ກໍເທົ່າກັບວ່າໄດ້ຟັງສັງເຂປະອັດຖະກະຖາໄປນຳແລ້ວ, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນຊາບວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂcomສະບໍ່ໄດ້ຟັງ ແລະ ສຶກສາຄຳພີສັງເຂປະອັດຖະກະຖາ ນັ້ນຕ່າງຫາກ.

ဧဝံ သီဟဠဋ္ဌကထာယော သုဏန္တဿေဝ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿ တိက္ခဂမ္ဘီရဇဝနဉာဏပ္ပဘာဝဝိသေသသမ္ပန္နဘာဝဉ္စ ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယပဋိမဏ္ဍိတသီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယ- သမုဒိတဘာဝဉ္စ သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏသမတ္ထပညာဝေယျတ္တိ- ယသမန္နာဂတဘာဝဉ္စ အနေကသတ္ထန္တရောစိတသံဝဏ္ဏနာနယသုကောဝိဒဘာဝဉ္စ ဉတွာ တံသဝနကိစ္စပရိနိဋ္ဌိတကာလေ သံဃပါလာဒယော ထေရာ တံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒိဂန္ထာနံ ကရဏတ္ထာယ ဝိသုံ ဝိသုံ အာယာစိံသု. ဧတ္ထ စ အာစရိယဿ ယထာဝုတ္တဂုဏေဟိ သမ္ပန္နဘာဝေါ အတ္တနော ဝစနေနေဝ ပါကဋော. ဝုတ္တဉှိ အတ္တနော ဂန္ထနိဂမနေသု –

ດັ່ງທີ່ໄດ້ສະແດງມາແລ້ວນີ້ ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຟັງແລະສຶກສາອັດຖະກະຖາສີຫົນຢູ່ນັ້ນເອງ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍໄດ້ຊາບວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງປັນຍາອັນຫຼັກແຫຼມ ເລິກເຊິ່ງ ແລະວ່ອງໄວເປັນພິເສດ, ທັງເປັນທີ່ປະຊຸມແຫ່ງຄຸນມີສີລາຈາຣິດ, ຄວາມຊື່ກົງ, ຄວາມອ່ອນໂຍນ ເປັນຕົ້ນ ອັນປະດັບປະດາດ້ວຍສັດທາ, ປັນຍາ ແລະວິຣິຍະ ອັນບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ, ທັງເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫຼາດໃນປັນຍາອັນສາມາດຢັ່ງລົງສູ່ປ່າຊົກຊັດຄືລັດທິຂອງຕົນແລະລັດທິອື່ນ, ແລະເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນໄນຍະແຫ່ງການອະທິບາຍອັນສົມຄວນແກ່ຄຳພີຕ່າງໆ ເປັນອັນຫຼາຍ. ເມື່ອສິ້ນສຸດກິດຈະການຟັງອັດຖະກະຖາແຫပြီး ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍມີພຣະສັງຄະປາລະເປັນຕົ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ອາຣາດທະນາພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເປັນສ່ວນໆ ເພື່ອແຕ່ງຄຳພີທັງຫຼາຍມີວິສຸດທິມັກເປັນຕົ້ນ. ໃນເລື່ອງນີ້ ຄວາມທີ່ພຣະອາຈານສົມບູນດ້ວຍຄຸນສົມບັດດັ່ງກ່າວມານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງດ້ວຍຄຳເວົ້າຂອງພຣະອົງເອງ. ດັ່ງທີ່ພຣະອົງໄດ້ກ່າວໄວ້ໃນຕອນທ້າຍຄຳພີຂອງພຣະອົງວ່າ:

‘‘ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယပဋိမဏ္ဍိတေန သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယသမုဒိတေန သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏသမတ္ထေန ပညာဝေယျတ္တိယသမန္နာဂတေနာ’’တိအာဒိ.

“ໂດຍພຣະອາຈານຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍສັດທາ, ປັນຍາ ແລະວິຣິຍະ ອັນບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ, ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍໝວດຄຸນມີສີລາຈາຣິດ, ຄວາມຊື່ກົງ ແລະຄວາມອ່ອນໂຍນເປັນຕົ້ນ, ຜູ້ສາມາດຢັ່ງລົງສູ່ປ່າຊົກຊັດຄືລັດທິຂອງຕົນແລະລັດທິອື່ນ, ຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫຼາດໃນປັນຍາ” ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

တတ္ထ သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏသမတ္ထေနာတိ ပဒေန အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဝိသုဒ္ဓတ္ထေရဝါဒီနံ ဒေသနာနယသင်္ခါတေ သကသမယေ စ မဟာသံဃိကာဒိမဟာယာနိကပရိယောသာနာနံ နိကာယန္တရဘူတာနံ ပရေသံ ပိဋကဂန္ထန္တရဝါဒနယသင်္ခါတေ ပရသမယေ စ တထာ တံကာလိကအညတိတ္ထိယသမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဝေဒတ္တယာဒိသင်္ခါတေ ပရသမယေ စ ကောဝိဒေါ, တေသံ သကသမယပရသမယာနံ ဒုရောဂါဟဒုဗ္ဗောဓတ္ထသင်္ခါတေ ဂဟနဋ္ဌာနေပိ စ ဩဂါဟိတုံ သမတ္ထောတိ ဒီပေတိ. ပညာဝေယျတ္တိယသမန္နာဂတောတိ ပဒေန အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော ပေါရာဏဋ္ဌကထာယော သင်္ခိပိတုဉ္စ ပဋိသင်္ခရိတုဉ္စ သမတ္ထောတိ ဒီပေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ໃນຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ດ້ວຍບົດວ່າ “sakasamayasamayantaragahanajjhogāhaṇasamatthe” (ຜູ້ສາມາດຢັ່ງລົງສູ່ປ່າຊົກຊັດຄືລັດທິຂອງຕົນແລະລັດທິອື່ນ) ສະແດງວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານທັງໃນລັດທິຂອງຕົນ ອັນໄດ້ແກ່ແນວທາງການສະແດງທຳຂອງພຣະເຖຣະຊາວມະຫາວິຫານ ຜູ້ເປັນເຖຣະວາດອັນບໍລິສຸດ, ແລະໃນລັດທິອື່ນ ອັນໄດ້ແກ່ແນວທາງແຫ່ງວາດະແລະຄຳພີພຣະໄຕປິໂດກຂອງນິກາຍອື່ນໆ ມີນິກາຍມະຫາສັງຄິກະເປັນຕົ້ນ ແລະນິກາຍມະຫາຍານເປັນທີ່ສຸດ, ແລະໃນລັດທິອື່ນ ອັນໄດ້ແກ່ພຣະເວດທັງສາມເປັນຕົ້ນ ຂອງພວກອັນຍະເດຍລະຖີ ສະມະນະ ແລະພຣາມ ໃນສະໄໝນັ້ນ, ແລະສະແດງວ່າ ພຣະອົງສາມາດຢັ່ງລົງໄດ້ ແມ້ໃນສະຖານທີ່ອັນຮົກຊັດ ອັນໄດ້ແກ່ເນື້ອຄວາມທີ່ຢັ່ງລົງໄດ້ຍາກແລະເຂົ້າໃຈໄດ້ຍາກ ແຫ່ງລັດທິຂອງຕົນແລະລັດທິອື່ນເຫຼົ່ານັ້ນ. ດ້ວຍບົດວ່າ “paññāveyyattiyasamannāgato” (ຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫຼາດໃນປັນຍາ) ພຶງຊາບວ່າ ສະແດງວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ເປັນຜູ້ສາມາດຫຍໍ້ແລະປັບປຸງອັດຖະກະຖາເກົ່າໄດ້.

အာယာစနကာရဏံ

ເຫດຜົນຂອງການອາຣາດທະນາ

ကသ္မာ [Pg.37] ပန တေ တံ အာယာစိံသူတိ? ဝုစ္စတေ, မဟာဝိဟာရဝါသိနော ဟိ အာဒိတောယေဝ ပဋ္ဌာယ ပိဋကတ္တယံ ယထာ တီသု သင်္ဂီတီသု ပါဠိဘာသာယ သင်္ဂီတံ, ယထာ စ ဝဋ္ဋဂါမဏိရာဇကာလေ (၄၅၅-၄၆၇-ဗု-ဝ) ပေါတ္ထကေသု အာရောပိတံ, တထာ ပေါရာဏံ ပါဠိပိဋကမေဝ ဥဂ္ဂဏှန္တိ စေဝ ဝါစေန္တိ စ, န သက္ကတာရောပိတပိဋကံ. အဋ္ဌကထာယော စ တိဝဿသတမတ္တတော ပုရေ ကတာ. တထာ ဟိ အဋ္ဌကထာသု ဝသဘရာဇကာလတော (၆၀၉-၆၅၃-ဗု-၀) ပစ္ဆာ သီဟဠိကတ္ထေရာနဉ္စေဝ အညေသဉ္စ ဝတ္ထု န ဒိဿတိ ဌပေတွာ မဟာသေနရာဇဝတ္ထုံ, ယာဝ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသကာလာပိ စ တာ ဧဝ ပေါရာဏဋ္ဌကထာယော အတ္ထိ န အဘိနဝီကတာ. တေန တေသံ ပိဋကေသု ယေဘုယျေန ဇနာ ပရိစယံ ကာတုံ အသဉ္ဇာတာဘိလာသာ ဟောန္တိ အသဉ္ဇာတုဿာဟာ. ဒီပန္တရေသု စ အတ္တနော ပိဋကံ ပတ္ထရာပေတုံ န သက္ကောန္တိ အဋ္ဌကထာနံ ဒီပဘာသာယ အဘိသင်္ခတတ္တာ. အဘယဂိရိဝါသိနော ပန ဝဋ္ဋဂါမဏိရာဇကာလတော ပဋ္ဌာယ သက္ကတဘာသာရောပိတံ ဓမ္မရုစိနိကာယာဒိပိဋကမ္ပိ မဟာယာနပိဋကမ္ပိ နဝံ နဝံ ပရိယာပုဏန္တိ စေဝ ဝါစေန္တိ စ, တေန တေသံ ပိဋကေသု ယေဘုယျေန ဇနာ ပရိစယံ ကာတုံ သဉ္ဇာတာဘိလာသာ ဟောန္တိ သဉ္ဇာတုဿာဟာ, နဝံ နဝမေဝ ဟိ သတ္တာ ပိယာယန္တိ. တတောယေဝ တေ ဒီပန္တရေသုပိ အတ္တနော ဝါဒံ ပတ္ထရာပေတုံ သက္ကောန္တိ. တသ္မာ တေ မဟာဝိဟာရဝါသိနော ထေရာ အတ္တနော သီဟဠဋ္ဌကထာယော ပါဠိဘာသာယ အဘိသင်္ခရိတုကာမာ တထာ ကာတုံ သမတ္ထံ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဿ ဉာဏပ္ပဘာဝဝိသေသံ ယထာဝုတ္တဂုဏသမ္ပန္နဘာဝဉ္စ ဉတွာ အာယာစိံသူတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ກໍເພາະເຫດໃດ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງໄດ້ອາຣາດທະນາພຣະອົງ? ຂໍຕອບວ່າ: ພຣະພິກຂຸຊາວມະຫາວິຫານທັງຫຼາຍ ຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນມາ ຍ່ອມຮຽນແລະສອນແຕ່ພຣະໄຕປິໂດກບາລີອັນເກົ່າແກ່ ຕາມທີ່ໄດ້ສັງຄາຍະນາໄວ້ດ້ວຍພາສາບາລີໃນການສັງຄາຍະນາທັງສາມຄັ້ງ ແລະຕາມທີ່ໄດ້ຈາຣຶກລົງໃນໃບລານໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າວັດຕະຄາມະນີອະໄພ (ພ.ສ. 455-467) ເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ຮຽນແລະສອນພຣະໄຕປິໂດກທີ່ແປເປັນພາສາສັນສະກິດເລີຍ. ສ່ວນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍກໍແຕ່ງຂຶ້ນກ່ອນໜ້ານັ້ນປະມານສາມຮ້ອຍກວ່າປີ. ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງບໍ່ປາກົດເລື່ອງລາວຂອງພຣະເຖຣະຊາວສີຫົນແລະບຸກຄົນອື່ນໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນພາຍຫຼັງລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າວະສະພະ (ພ.ສ. 609-653) ເsecondary, ເວັ້ນແຕ່ເລື່ອງລາວຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາເສນະເທົ່ານັ້ນ, ແລະຈົນຮອດສະໄໝຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ກໍມີແຕ່ອັດຖະກະຖາເກົ່າເຫຼົ່ານັ້ນເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ມີອັດຖະກະຖາທີ່ປັບປຸງໃໝ່ເລີຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງບໍ່ຄ່ອຍມີຄວາມປາດຖະໜາແລະຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະສຶກສາຮຽນຮູ້ໃນພຣະໄຕປິໂດກຂອງພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນ. ທັງບໍ່ສາມາດເຜີຍແຜ່ພຣະໄຕປິໂດກຂອງຕົນໄປສູ່ຕ່າງປະເທດໄດ້ ເພາະອັດຖະກະຖາຖືກແຕ່ງຂຶ້ນດ້ວຍພາສາທ້ອງຖິ່ນ (ພາສາສີຫົນ). ສ່ວນພຣະພິກຂຸຊາວອະໄພຍະຄີຣິວິຫານ ຕັ້ງແຕ່ລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າວັດຕະຄາມະນີອະໄພເປັນຕົ້ນມາ ຍ່ອມຮຽນແລະສອນພຣະໄຕປິໂດກໃໝ່ໆ ຂອງນິກາຍທັມມະຣຸຈິເປັນຕົ້ນ ທີ່ແປເປັນພາສາສັນສະກິດ ແລະພຣະໄຕປິໂດກຂອງນິກາຍມະຫາຍານ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງມີຄວາມປາດຖະໜາແລະຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະສຶກສາຮຽນຮູ້ໃນພຣະໄຕປິໂດກຂອງພວກເຂົາ ເພາະໂດຍປົກກະຕິແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກແພງແຕ່ສິ່ງໃໝ່ໆ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງສາມາດເຜີຍແຜ່ວາດະຂອງຕົນໄປສູ່ຕ່າງປະເທດໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະເຖຣະຊາວມະຫາວິຫານເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອມີຄວາມປາດຖະໜາຈະປັບປຸງອັດຖະກະຖາສີຫົນຂອງຕົນໃຫ້ເປັນພາສາບາລີ ແລະໄດ້ຊາບເຖິງອານຸພາບແຫ່ງປັນຍາອັນພິເສດ ແລະຄວາມສົມບູນດ້ວຍຄຸນສົມບັດດັ່ງກ່າວມາແລ້ວ ຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ຜູ້ສາມາດເຮັດເຊັ່ນນັ້ນໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ອາຣາດທະນາພຣະອົງ ດັ່ງນີ້ພຶງຊາບ.

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ ကရဏံ

An-taeng-kham-phi-vi-sut-thi-mak

တေသု တာဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော သံဃပါလတ္ထေရေန အဇ္ဈေသိတော မဟာဝိဟာရဿ ဒက္ခိဏဘာဂေ ပဓာနဃရေ မဟာနိဂမဿာမိနော ပါသာဒေ ဝသန္တော အကာသိ. ဧတ္တာဝတာ စ ‘‘သော ပနေသ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ကေန ကတော, ကဒါ ကတော, ကတ္ထ ကတော, ကသ္မာ ကတော’’တိ ဣမေသံ ပဉှာနမတ္ထော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘာဝိတော ဟောတိ.

ໃນບັນດາຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ ກ່ອນອື່ນໝົດ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ໄດ້ແຕ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກ ຕາມການອາຣາດທະນາຂອງພຣະສັງຄະປາລະເຖຣະ ໃນຂະນະທີ່ພຳນັກຢູ່ທີ່ປຣາສາດຂອງມະຫານິກະມະສາມີ ໃນປະທານະຄະຣະ ທາງທິດໃຕ້ຂອງມະຫາວິຫານ. ດ້ວຍຂໍ້ຄວາມທີ່ກ່າວມາພຽງເທົ່ານີ້ ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳຖາມເຫຼົ່ານີ້ວ່າ “ຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ໃຜແຕ່ງ, ແຕ່ງເມື່ອໃດ, ແຕ່ງຢູ່ໃສ, ແຕ່ງເພາະເຫດໃດ” ຍ່ອມເປັນອັນອະທિບາຍໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງໂດຍລະອຽດແລ້ວ.

ဣဒါနိ [Pg.38] ကိမတ္ထံ ကတောတိအာဒီနံ ပဉှာနမတ္ထံ ပကာသယိဿာမ. တတ္ထ ကိမတ္ထံ ကတောတိ ဧတဿ ပန ပဉှဿ အတ္ထော အာစရိယေနေဝ ပကာသိတော. ကထံ?

ບັດນີ້ ເຮົາຈະສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳຖາມທັງຫຼາຍມີຄຳຖາມວ່າ “ແຕ່ງເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ” ເປັນຕົ້ນ. ໃນຄຳຖາມເຫຼົ່ານັ້ນ ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳຖາມວ່າ “ແຕ່ງເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ” ນີ້ ພຣະອາຈານເອງໄດ້ສະແດງໄວ້ແລ້ວ. ດັ່ງໃດ?

‘‘သုဒုလ္လဘံ လဘိတွာန, ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဇိနသာသနေ;

သီလာဒိသင်္ဂဟံ ခေမံ, ဥဇုံ မဂ္ဂံ ဝိသုဒ္ဓိယာ.

“ໂຍຄີທັງຫຼາຍ ໄດ້ບັນພະຊາອັນຫາໄດ້ຍາກຍິ່ງໃນພຣະສາສະໜາຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າແລ້ວ, ແຕ່ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງທາງອັນກະເສມ ອັນຊື່ກົງ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດ ອັນສົງເຄາະດ້ວຍສີລເປັນຕົ້ນ.

ယထာဘူတံ အဇာနန္တာ, သုဒ္ဓိကာမာပိ ယေ ဣဓ;

ဝိသုဒ္ဓိံ နာဓိဂစ္ဆန္တိ, ဝါယမန္တာပိ ယောဂိနော.

ແມ້ເປັນຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມບໍລິສຸດໃນພຣະສາສະໜານີ້ ແລະພະຍາຍາມຢູ່ ກໍຍັງບໍ່ບັນລຸເຖິງຄວາມບໍລິສຸດໄດ້.

တေသံ ပါမောဇ္ဇကရဏံ, သုဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယံ;

မဟာဝိဟာရဝါသီနံ, ဒေသနာနယနိဿိတံ.

ເພື່ອຄວາມປານີດຍິນດີຂອງໂຍຄີເຫຼົ່ານັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວຄຳພີວິສຸດທິມັກ ອັນມີການຕັດສິນອັນບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ ອันອາໄສແນວທາງການສະແດງທຳຂອງພຣະພິກຂຸຊາວມະຫາວິຫານ.

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဘာသိဿံ, တံ မေ သက္ကစ္စ ဘာသတော;

ဝိသုဒ္ဓိကာမာ သဗ္ဗေပိ, နိသာမယထ သာဓဝေါ’’တိ.

ທ່ານສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມບໍລິສຸດທຸກທ່ານ ຈົ່ງຕັ້ງໃຈຟັງຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງຈະກ່າວໂດຍເຄົາລົບເທີ້ນ” ດັ່ງນີ້.

တသ္မာ ဧသ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိသင်္ခါတနိဗ္ဗာနကာမာနံ သာဓုဇနာနံ သီလသမာဓိပညာသင်္ခါတဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ ယာထာဝတော ဇာနနတ္ထာယ ကတောတိ ပဓာနပ္ပယောဇနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အပ္ပဓာနပ္ပယောဇနဝသေန ပန စတူသု အာဂမဋ္ဌကထာသု ဂန္ထသလ္လဟုကဘာဝတ္ထာယပိ ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ အာဂမဋ္ဌကထာသု –

ເພາະເຫດນັ້ນ, ພຶງຊາບວ່າ ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອໃຫ້ສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ ຜູ້ປາດຖະໜາພຣະນິພານອັນໄດ້ແກ່ຄວາມບໍລິສຸດ ໄດ້ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງທາງແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດ ອັນໄດ້ແກ່ສີລ, ສະມາທິ ແລະປັນຍາ ໂດຍປະໂຫຍດອັນເປັນປະທານ. ສ່ວນໂດຍປະໂຫຍດອັນເປັນຮອງ ພຶງຊາບວ່າ ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອຄວາມເບົາບາງແຫ່ງຄຳພີ ໃນອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍທັງສີ່. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍທັງຫຼາຍວ່າ:

‘‘မဇ္ဈေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ, ဧသ စတုန္နမ္ပိ အာဂမာနဉှိ;

ဌတွာ ပကာသယိဿတိ, တတ္ထ ယထာဘာသိတမတ္ထံ;

ဣစ္စေဝ မေ ကတော’’တိ.

“ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ຕັ້ງຢູ່ໃນທ່າມກາງແຫ່ງນິກາຍທັງສີ່ ຍ່ອມຈະສະແດງເນື້ອຄວາມຕາມທີ່ກ່າວໄວ້ໃນນິກາຍທັງສີ່ນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າແຕ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ໄວ້ ດ້ວຍເຫດນັ້ນແລ” ດັ່ງນີ້.

တန္နိဿယော

ຄຳພີທີ່ອາໄສ

ကိံ နိဿာယ ကတောတိ ဧတဿပိ ပဉှဿ အတ္ထော အာစရိယေနေဝ ပကာသိတော. ဝုတ္တဉှိ ဧတ္ထ ဂန္ထာရမ္ဘေ –

ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳຖາມວ່າ “ແຕ່ງໂດຍອາໄສຄຳພີໃດ” ນີ້ ພຣະອາຈານເອງກໍໄດ້ສະແດງໄວ້ແລ້ວ. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີນີ້ວ່າ:

‘‘မဟာဝိဟာရဝါသီနံ, ဒေသနာနယနိဿိတ’’န္တိ.

“ອັນອາໄສແນວທາງການສະແດງທຳຂອງພຣະພິກຂຸຊາວມະຫາວິຫານ” ດັ່ງນີ້.

တထာ နိဂမနေပိ –

ແລະໃນຕອນທ້າຍຄຳພີກໍກ່າວໄວ້ເຊັ່ນດຽວກັນວ່າ:

‘‘တေသံ သီလာဒိဘေဒါနံ, အတ္ထာနံ ယော ဝိနိစ္ဆယော;

ပဉ္စန္နမ္ပိ နိကာယာနံ, ဝုတ္တော အဋ္ဌကထာနယေ.

“ການຕັດສິນເນື້ອຄວາມທັງຫຼາຍ ມີສີລເປັນຕົ້ນເຫຼົ່ານັ້ນ ຕາມທີ່ກ່າວໄວ້ໃນແນວທາງອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍທັງຫ້າ.

သမာဟရိတွာ တံ သဗ္ဗံ, ယေဘုယျေန သနိစ္ဆယော;

သဗ္ဗသင်္ကရဒေါသေဟိ, မုတ္တော ယသ္မာ ပကာသိတော’’တိ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮວບຮວມເອົາເນື້ອຄວາມທັງໝົດນັ້ນມາສະແດງ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍມີການຕັດສິນ ແລະພົ້ນຈາກໂທດຄືຄວາມສັບສົນປົນເປທັງປວງ” ດັ່ງນີ້.

ဣမိနာ [Pg.39] ပန ဝစနေန အယမတ္ထော ပါကဋော ဟောတိ – ‘‘ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ကုရုမာနော အာစရိယော မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဒေသနာနယသင်္ခါတာ ပဉ္စန္နမ္ပိ နိကာယာနံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာယော နိဿာယ တာသု ဝုတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ သဗ္ဗံ ဝိနိစ္ဆယံ သမာဟရိတွာ အကာသီ’’တိ. တသ္မာ ယာ ယာ ဧတ္ထ ပဒဝဏ္ဏနာ ဝါ ဝိနိစ္ဆယော ဝါ သာဓကဝတ္ထု ဝါ ဒဿီယတိ, တံ သဗ္ဗံ တဿ တဿ နိဒ္ဓါရိတပါဠိပဒဿနိကာယသံဝဏ္ဏနာဘူတာယ ပေါရာဏသီဟဠဋ္ဌကထာတော အာနေတွာ ဘာသာပရိဝတ္တနဝသေနေဝ ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယမ္ပိ ဟိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ န ကေဝလံ အတ္တနော ဉာဏပ္ပဘာဝေန ကတော, ဝိသုံ ပကရဏဘာဝေန စ, အထ ခေါ စတုန္နမ္ပိ အာဂမဋ္ဌကထာနံ အဝယဝဘာဝေနေဝ ကတော. ဝုတ္တဉှိ တာသံ နိဂမနေ –

ດ້ວຍຄຳເວົ້ານີ້ ເນື້ອຄວາມນີ້ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງວ່າ: “ພຣະອາຈານ ເມື່ອຈະແຕ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກ ໄດ້ອາໄສອັດຖະກະຖາເກົ່າແຫ່ງນິກາຍທັງຫ້າ ອັນເປັນແນວທາງການສະແດງທຳຂອງພຣະພິກຂຸຊາວມະຫາວິຫານ ແລ້ວຮວບຮວມເອົາການຕັດສິນທັງປວງທີ່ຄວນຖືເອົາຕາມທີ່ກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນມາແຕ່ງ”. ເພາະເຫດນັ້ນ, ການອະທિບາຍບົດກໍດີ, ການຕັດສິນກໍດີ, ເລື່ອງລາວຕົວຢ່າງກໍດີ ໃດໆ ທີ່ສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້, ພຶງຊາບວ່າ ທັງໝົດນັ້ນ ພຣະອົງນຳມາຈາກອັດຖະກະຖາສີຫົນເກົ່າ ອັນເປັນຄຳອະທິບາຍແຫ່ງນິກາຍທັງສີ່ ທີ່ສະແດງບົດບາລີທີ່ກຳນົດໄວ້ນັ້ນໆ ແລ້ວສະແດງໄວ້ໂດຍການແປພາສາເທົ່ານັ້ນ. ຄວາມຈິງແລ້ວ ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ບໍ່ແມ່ນວ່າແຕ່ງຂຶ້ນດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງປັນຍາຂອງພຣະອົງເອງລ້ວນໆ ແລະບໍ່ແມ່ນແຕ່ງຂຶ້ນເປັນຄຳພີຕ່າງຫາກ, ແຕ່ແຕ່ງຂຶ້ນໃນຖານະເປັນສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍທັງສີ່ນັ້ນເອງ. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຕອນທ້າຍແຫ່ງອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ:

‘‘ဧကူနသဋ္ဌိမတ္တော, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါပိ ဘာဏဝါရေဟိ;

အတ္ထပ္ပကာသနတ္ထာယ, အာဂမာနံ ကတော ယသ္မာ.

“ເພາະວ່າຄຳພີວິສຸດທິມັກ ອັນມີປະມານຫ້າສິບເກົ້າພາລະວານ (ບານະວານ) ກໍໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງນິກາຍທັງຫຼາຍ.

တသ္မာ တေန သဟာယံ, အဋ္ဌကထာ ဘာဏဝါရဂဏနာယ;

သုပရိမိတပရိစ္ဆိန္နံ, စတ္တာလီသသတံ ဟောတီ’’တိအာဒိ.

ເພາະເຫດນັ້ນ ອັດຖະກະຖາ (ທີຄະນິກາຍ) ນີ້ ຮ່ວມກັບຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ເມື່ອນັບໂດຍຈຳນວນພາລະວານ ຍ່ອມມີຈຳນວນກຳນົດໄວ້ເປັນຢ່າງດີຄື ໜຶ່ງຮ້ອຍສີ່ສິບພາລະວານ” ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

ယာ ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိနိဒ္ဒေသေ ‘‘အယံ တာဝ ဝိသုဒ္ဓိကထာယံ နယော. အရိယဝံသကထာယံ ပနာ’’တိအာဒိနာ ဒွေ ကထာ ဝုတ္တာ, တာပိ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဒေသနာနယေ အန္တောဂဓာ ဣမဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ နိဿယာယေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.

ສ່ວນເທດສະໜາສອງຢ່າງ ທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ ໃນມັກຄາມັກຄະဉານະທັດສະນະວິສຸດທິນິເທດ ວ່າ “ນີ້ເປັນໄນຍະໃນວິສຸດທິກະຖາກ່ອນ, ສ່ວນໃນອະຣິຍະວົງສະກະຖາ...” ເປັນຕົ້ນນັ້ນ, ພຶງຊາບວ່າ ແມ້ເທດສະໜາສອງຢ່າງນັ້ນ ກໍລວມຢູ່ໃນແນວທາງການສະແດງທຳຂອງພຣະພິກຂຸຊາວມະຫາວິຫານ ແລະເປັນຄຳພີທີ່ອາໄສແຫ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ເຊັ່ນດຽວກັນ.

တက္ကရဏပ္ပကာရော

ວິທີການແຕ່ງຄຳພີ

ကေန ပကာရေန ကတောတိ ဧတ္ထ အနန္တရပဉှေ ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ ကတော. တထာ ဟိ အာစရိယော သံယုတ္တနိကာယတော

ໃນຄຳຖາມວ່າ “ແຕ່ງໂດຍວິທີໃດ” ນີ້ ພຣະອົງກໍແຕ່ງໂດຍວິທີທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳຖາມກ່ອນໜ້ານີ້ເອງ. ດ້ວຍວ່າ ພຣະອາຈານໄດ້ນຳເອົາຄາຖາຈາກສັງຍຸດຕະນິກາຍມາວ່າ:

‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော, စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ;

အာတာပီ နိပကော ဘိက္ခု, သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋ’’န္တိ –

“ນະລຶຜູ້ມີປັນຍາ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສີລແລ້ວ ຈະເລີນຈິດແລະປັນຍາ, ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີປັນຍາຮັກສາຕົນ ຍ່ອມຈະສາງຮົກຊັດນີ້ໄດ້” ດັ່ງນີ້.

ဣမံ ဂါထံ ပဌမံ ဒဿေတွာ တတ္ထ ပဓာနဝသေန ဝုတ္တာ သီလသမာဓိပညာယော ဝိသုံ ဝိသုံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ အကာသိ. ဧဝံ ကုရုမာနော စ ပဉ္စဟိပိ နိကာယေဟိ သီလသမာဓိပညာပဋိသံယုတ္တာနိ သုတ္တပဒါနိ ဥဒ္ဓရိတွာ တေသံ အတ္ထဉ္စ သီဟဠဋ္ဌကထာဟိ ဘာသာပရိဝတ္တနဝသေန ဒဿေတွာ တာသု ဝုတ္တာနိ သီဟဠိကဝတ္ထူနိ စ ဝိနိစ္ဆယေ စ ပကာသေသိ. ဝိသေသတော ပန တသ္မိံ [Pg.40] ကာလေ ပါကဋာ သကသမယဝိရုဒ္ဓါ သမယန္တရာ စ ဗဟူသု ဌာနေသု ဒဿေတွာ သဟေတုကံ ပဋိက္ခိတ္တာ. ကထံ?

ພຣະອາຈານໄດ້ສະແດງຄາຖຫານີ້ກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ຈຳແນກສີລ, ສະມາທິ ແລະປັນຍາ ທີ່ກ່າວໄວ້ໂດຍຄວາມເປັນປະທານໃນຄາຖຫານັ້ນ ອອກເປັນສ່ວນໆ ໂດຍລະອຽດ. ເມື່ອເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະອົງກໍໄດ້ຍົກເອົາບົດສູດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບສີລ, ສະມາທິ ແລະປັນຍາ ຈາກນິກາຍທັງຫ້າ ແລ້ວສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງບົດສູດເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍການແປພາສາຈາກອັດຖະກະຖາສີຫົນ, ທັງໄດ້ສະແດງເລື່ອງລາວຂອງຊາວສີຫົນແລະການຕັດສິນຕ່າງໆ ທີ່ກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາສີຫົນເຫຼົ່ານັ້ນ. ແຕ່ໂດຍພິເສດແລ້ວ ພຣະອົງໄດ້ສະແດງລັດທິອື່ນໆ ທີ່ຂັດກັບລັດທິຂອງຕົນ ອັນປາກົດແຈ້ງໃນສະໄໝນັ້ນ ໃນຫຼາຍໆ ສະຖານທີ່ ແລ້ວປະຕິເສດເສຍຢ່າງມີເຫດຜົນ. ດັ່ງໃດ?

တတ္ထ ဟိ စရိယာဝဏ္ဏနာယံ ‘‘တတြ ပုရိမာ တာဝ တိဿော စရိယာ ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏနိဒါနာ ဓာတုဒေါသနိဒါနာ စာတိ ဧကစ္စေ ဝဒန္တိ. ပုဗ္ဗေ ကိရ ဣဋ္ဌပ္ပယောဂသုဘကမ္မဗဟုလော ရာဂစရိတော ဟောတိ, သဂ္ဂါ ဝါ စဝိတွာ ဣဓူပပန္နော. ပုဗ္ဗေ ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝေရကမ္မဗဟုလော ဒေါသစရိတော ဟောတိ, နိရယနာဂယောနီဟိ ဝါ စဝိတွာ ဣဓူပပန္နော. ပုဗ္ဗေ မဇ္ဇပါနဗဟုလော သုတပရိပုစ္ဆာဝိဟီနော စ မောဟစရိတော ဟောတိ, တိရစ္ဆာနယောနိယာ ဝါ စဝိတွာ ဣဓူပပန္နောတိ ဧဝံ ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏနိဒါနာတိ ဝဒန္တိ. ဒွိန္နံ ပန ဓာတူနံ ဥဿန္နတ္တာ ပုဂ္ဂလော မောဟစရိတော ဟောတိ ပထဝီဓာတုယာ စ အာပေါဓာတုယာ စ. ဣတရာသံ ဒွိန္နံ ဥဿန္နတ္တာ ဒေါသစရိတော. သဗ္ဗာသံ သမတ္တာ ပန ရာဂစရိတောတိ. ဒေါသေသု စ သေမှာဓိကော ရာဂစရိတော ဟောတိ. ဝါတာဓိကော မောဟစရိတော. သေမှာဓိကော ဝါ မောဟစရိတော. ဝါတာဓိကော ရာဂစရိတောတိ ဧဝံ ဓာတုဒေါသနိဒါနာတိ ဝဒန္တီ’’တိ ဧကစ္စေဝါဒံ ဒဿေတွာ သော ‘‘တတ္ထ ယသ္မာ ပုဗ္ဗေ ဣဋ္ဌပ္ပယောဂသုဘကမ္မဗဟုလာပိ သဂ္ဂါ စဝိတွာ ဣဓူပပန္နာပိ စ န သဗ္ဗေ ရာဂစရိတာနေဝ ဟောန္တိ, န ဣတရေ ဝါ ဒေါသမောဟစရိတာ. ဧဝံ ဓာတူနဉ္စ ယထာဝုတ္တေနေဝ နယေန ဥဿဒနိယမော နာမ နတ္ထိ. ဒေါသနိယမေ စ ရာဂမောဟဒွယမေဝ ဝုတ္တံ, တမ္ပိ စ ပုဗ္ဗာပရဝိရုဒ္ဓမေဝ. တသ္မာ သဗ္ဗမေတံ အပရိစ္ဆိန္နဝစန’’န္တိ ပဋိက္ခိတ္တော. တံ ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာယ နာမ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာယံ ‘‘ဧကစ္စေတိ ဥပတိဿတ္ထေရံ သန္ဓာယာဟ, တေန ဟိ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ တထာ ဝုတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဝဏ္ဏိတံ.

ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ໃນການອະທિບາຍເລື່ອງຈະຣິດ ພຣະອົງໄດ້ຍົກເອົາວາດະຂອງບາງອາຈານ (ekaccevāda) ມາສະແດງວ່າ: “ໃນຈະຣິດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຣິດສາມຢ່າງທຳອິດ ມີການປະພຶດໃນປາງກ່ອນເປັນເຫດ ແລະມີທາດແລະໂທດ (ແຫ່ງຮ່າງກາຍ) ເປັນເຫດ ດັ່ງນີ້ ອາຈານບາງພວກກ່າວໄວ້. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນປາງກ່ອນ ຜູ້ໃດມີຄວາມພະຍາຍາມອັນໜ້າປາດຖະໜາແລະມີກຸສົນກັມຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຣາຄະຈະຣິດ ຫຼືຈຸຕິຈາກສະຫວັນມາເກີດໃນໂລກນີ້. ໃນປາງກ່ອນ ຜູ້ໃດມີກັມຄືການຕັດ, การຂ້າ, ການຈອງຈຳ ແລະການຜູກເວນຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂທສະຈະຣິດ ຫຼືຈຸຕິຈາກນະຣົກແລະກຳເນີດພະຍານາກມາເກີດໃນໂລກນີ້. ໃນປາງກ່ອນ ຜູ້ໃດດື່ມນ້ຳເມົາຫຼາຍ ແລະປາສະຈາກການຟັງແລະການສອບຖາມ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂມຫະຈະຣິດ ຫຼືຈຸຕິຈາກກຳເນີດສັດເດຍລະສານມາເກີດໃນໂລກນີ້ ດັ່ງນີ້ ພວກເຂົາກ່າວວ່າ ມີການປະພຶດໃນປາງກ່ອນເປັນເຫດ. ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ບຸກຄົນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂມຫະຈະຣິດ ເພາະຄວາມກ້າແກ່ແຫ່ງທາດສອງຢ່າງ ຄືປະຖະວີທາດແລະອາໂປທາດ. ເປັນຜູ້ມີໂທສະຈະຣິດ ເພາະຄວາມກ້າແກ່ແຫ່ງທາດອີກສອງຢ່າງທີ່ເຫຼືອ. ແລະເປັນຜູ້ມີຣາຄະຈະຣິດ ເພາະຄວາມສະເໝີກັນແຫ່ງທາດທັງປວງ. ແລະໃນບັນດາໂທດ (ແຫ່ງຮ່າງກາຍ) ທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີເສມຫະ (ສະເລດ) ຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຣາຄະຈະຣິດ. ຜູ້ມີວາຕະ (ລົມ) ຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂມຫະຈະຣິດ. ຫຼືຜູ້ມີເສມຫະຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂມຫະຈະຣິດ. ຜູ້ມີວາຕະຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຣາຄະຈະຣິດ ດັ່ງນີ້ ພວກເຂົາກ່າວວ່າ ມີທາດແລະໂທດເປັນເຫດ”. ແລ້ວພຣະອົງກໍໄດ້ປະຕິເສດວາດະນັ້ນວ່າ: “In-rueang-nan phro-het-va mae-phu-mi-khvam-pha-ya-yam-an-na-pat-tha-na-lae-mi-ku-son-kam-lai-nai-pang-kon rue-chu-ti-chak-sa-van-ma-koet-nai-lok-ni ko-bo-maen-va-cha-pen-phu-mi-ra-kha-cha-rit-pai-thang-mot, lae-buk-khon-un-un ko-bo-maen-va-cha-pen-phu-mi-tho-sa-cha-rit-lae-mo-ha-cha-rit-pai-thang-mot. Chen-diao-kan khvam-nae-non-haeng-khvam-ka-kae-haeng-that-thang-lai-mi-pra-tha-vi-that-pen-ton doi-nai-ya-thi-kao-ma-laeo-nan yom-bo-mi. Lae-nai-kan-ka-not-duai-thot ko-kao-vai-tae-ra-kha-lae-mo-ha-song-yang-theo-nan, thang-kham-kao-nan-ko-khat-kan-eng-thang-ton-ton-lae-ton-pai. Phro-het-nan khham-kao-thang-mot-ni ching-pen-kham-vao-thi-bo-nae-non” ດັ່ງນີ້. ຄຳເວົ້ານັ້ນ ໄດ້ຮັບການອະທિບາຍໄວ້ໃນຄຳພີປຣະມັດຖະມັນຊູສາ ອັນເປັນມະຫາທິກາແຫ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກວ່າ: “ບົດວ່າ ekacce (ບາງພວກ) ນີ້ ພຣະອາຈານກ່າວໝາຍເຖິງພຣະອຸປະຕິດສະເຖຣະ, ເພາະວ່າພຣະອຸປະຕິດສະເຖຣະນັ້ນ ໄດ້ກ່າວໄວ້ເຊັ່ນນັ້ນໃນຄຳພີວິມຸດທິມັກ” ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

ဝိမုတ္တိမဂ္ဂပကရဏံ

ເລື່ອງຄຳພີວິມຸດທິມັກ

ကော သော ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေါ နာမ? ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ဝိယ သီလသမာဓိပညာနံ ဝိသုံ ဝိသုံ ဝိဘဇိတွာ ဒီပကော ဧကော ပဋိပတ္တိဂန္ထော. တတ္ထ ဟိ –

ຄຳພີວິມຸດທິມັກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄືຄຳພີແຫ່ງການປະຕິບັດຄຳພີໜຶ່ງ ທີ່ສະແດງໂດຍຈຳແນກສີລ, ສະມາທິ ແລະປັນຍາ ອອກເປັນສ່ວນໆ ເຊັ່ນດຽວກັບຄຳພີວິສຸດທິມັກ. ເພາະວ່າໃນຄຳພີວິມຸດທິມັກນັ້ນ:

‘‘သီလံ သမာဓိ ပညာ စ, ဝိမုတ္တိ စ အနုတ္တရာ;

အနုဗုဒ္ဓါ ဣမေ ဓမ္မာ, ဂေါတမေန ယသဿိနာ’’တိ –

“ສີລ, ສະມາທິ, ປັນຍາ ແລະວິມຸດອັນຍອດຢ້ຽມ, ທັມເຫຼົ່ານີ້ ພຣະໂຄຕະມະຜູ້ມີພຣະຢົດສະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ” ດັ່ງນີ້.

ဣမံ [Pg.41] ဂါထံ ပဌမံ ဒဿေတွာ တဒတ္ထဝဏ္ဏနာဝသေန သီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိယော ဝိသုံ ဝိသုံ ဝိဘဇိတွာ ဒီပိတာ. သော ပန ဂန္ထော ဣဒါနိ စိနရဋ္ဌေယေဝ ဒိဋ္ဌော, စိနဘာသာယ စ ပရိဝတ္တိတော (၁၀၄၈-ဗု-ဝ) သံဃပါလေန နာမ ဘိက္ခုနာ. ကေန ပန သော ကုတော စ တတ္ထ အာနီတောတိ န ပါကဋမေတံ. တဿ ပန သံဃပါလဿ အာစရိယော ဂုဏဘဒြော နာမ မဟာယာနိကော ဘိက္ခု မဇ္ဈိမဣန္ဒိယဒေသိကော, သော ဣန္ဒိယရဋ္ဌတော စိနရဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တော ပဌမံ သီဟဠဒီပံ ဂန္တွာ တတော (၉၇၈-ဗု-ဝ) စိနရဋ္ဌံ ဂတော. တဒါ သော တေန အာနီတော ဘဝေယျ.

ພຣະອົງໄດ້ສະແດງຄາຖຫານີ້ກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ສະແດງໂດຍຈຳແນກສີລ, ສະມາທິ, ປັນຍາ ແລະວິມຸດ ອອກເປັນສ່ວນໆ ດ້ວຍການອະທິບາຍເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄາຖຫານັ້ນ. ແຕ່ຄຳພີວິມຸດທິມັກນັ້ນ ໃນປັດຈຸບັນປາກົດແຕ່ໃນປະເທດຈີນເທົ່ານັ້ນ, ແລະໄດ້ຮັບການແປເປັນພາສາຈີນໂດຍພຣະພິກຂຸຊື່ວ່າ ສັງຄະປາລະ (ພ.ສ. 1048). ແຕ່ເລື່ອງທີ່ວ່າ ໃຜນຳຄຳພີນັ້ນມາຈາກໃສ ຍັງບໍ່ປາກົດແຈ້ງ. ແຕ່ພຣະອາຈານຂອງພຣະສັງຄະປາລະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄຸນນະພັດທະຣະ ຜູ້ເປັນພຣະພິກຂຸນິກາຍມະຫາຍານ ຊາວອິນເດຍຕອນກາງ, ເມື່ອເພິ່ນຈະເດີນທາງຈາກປະເທດອິນເດຍໄປປະເທດຈີນ ໄດ້ໄປທີ່ເກາະສີຫົນກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງເດີນທາງຈາກທີ່ນັ້ນໄປປະເທດຈີນ (ພ.ສ. 978). ໃນຄັ້ງນັ້ນ ຄຳພີນັ້ນອາດຈະແມ່ນເພິ່ນເອງເປັນຜູ້ນຳໄປ ກໍເປັນໄດ້.

တသ္မိဉှိ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏနိဒါနဒဿနံ ဓာတုနိဒါနဒဿနဉ္စ ယထေဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဧကစ္စေဝါဒေါ, တထေဝါဂတံ. ဒေါသနိဒါနဒဿနေ ပန ‘‘သေမှာဓိကော ရာဂစရိတော, ပိတ္တာဓိကော ဒေါသစရိတော, ဝါတာဓိကော မောဟစရိတော. သေမှာဓိကော ဝါ မောဟစရိတော, ဝါတာဓိကော ရာဂစရိတော’’တိ တိဏ္ဏမ္ပိ ရာဂဒေါသမောဟာနံ ဒေါသနိယမော ဝုတ္တော. အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန ဒိဋ္ဌဝိမုတ္တိမဂ္ဂပေါတ္ထကေ ပန ‘‘ပိတ္တာဓိကော ဒေါသစရိတော’’တိ ပါဌော ဦနော ဘဝေယျ.

ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກນັ້ນ ການສະແດງເຫດຄືຄວາມປະພຶດທີ່ເຄີຍຊິນໃນປາງກ່ອນ ແລະການສະແດງເຫດຄືທາດ (ມີປະຖະວີທາດເປັນຕົ້ນ) ກໍປາກົດມີຢູ່ ເໝືອນດັ່ງວາທະຂອງອາຈານບາງພວກ (ເອກັດເຈວาທະ) ທີ່ສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນແລ. ແຕ່ໃນການສະແດງເຫດຄືໂທສະ (ມີສະເລດເປັນຕົ້ນ) ນັ້ນ ທ່ານກ່າວໄວ້ວ່າ "ຜູ້ມີສະເລດກ້າ ຍ່ອມມີລາຄະຈະຣິດ, ຜູ້ມີນ້ຳບີກ້າ ຍ່ອມມີໂທສະຈະຣິດ, ຜູ້ມີລົມກ້າ ຍ່ອມມີໂມຫະຈະຣິດ. ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຜູ້ມີສະເລດກ້າ ຍ່ອມມີໂມຫະຈະຣິດ, ຜູ້ມີລົມກ້າ ຍ່ອມມີລາຄະຈະຣິດ" ດັ່ງນີ້ ເປັນການກຳນົດກິເລດ ໓ ປະການ ຄື ລາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ດ້ວຍໂທສະ (ຄວາມຜິດປົກກະຕິຂອງທາດ). ແຕ່ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກສະບັບໃບລານທີ່ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະໄດ້ເຫັນນັ້ນ ບົດວ່າ "ຜູ້ມີນ້ຳບີກ້າ ຍ່ອມມີໂທສະຈະຣິດ" ຄົງຈະຂາດຫາຍໄປ.

အညာနိပိ ဗဟူနိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ပဋိက္ခိတ္တာနိ တတ္ထ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝေန ဒိဿန္တိ. ကထံ?

ນອກຈາກນັ້ນ ເນື້ອຄວາມອື່ນໆ ອີກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ທີ່ຖືກປະຕິເສດໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ ກໍຍັງປາກົດມີຢູ່ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກນັ້ນ ໂດຍຖານະເປັນເນື້ອຄວາມທີ່ຄວນຖືເອົາ. ເປັນແນວໃດ?

သီလနိဒ္ဒေသေ (၁, ၈-ပိဋ္ဌေ) ‘‘အညေ ပန သိရဋ္ဌော သီလတ္ထော, သီတလတ္ထော သီလတ္ထောတိ ဧဝမာဒိနာပိ နယေနေတ္ထ အတ္ထံ ဝဏ္ဏယန္တီ’’တိ ပဋိက္ခိတ္တော အတ္ထောပိ တတ္ထ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝေန ဒိဿတိ.

ໃນສີລານิເທດ (ໜ້າ ໘) ທີ່ກ່າວວ່າ "ສ່ວນອາຈານພວກອື່ນ ຍ່ອມພັນລະນາເນື້ອຄວາມໃນອະທິບາຍນີ້ ໂດຍນັຍມີເປັນຕົ້ນວ່າ ເນື້ອຄວາມວ່າ ຫົວ (ສิຣະ) ຄືເນື້ອຄວາມຂອງສີລ, ເນື້ອຄວາມວ່າ ຄວາມເຢັນ (ສີຕະລັງ) ຄືເນື້ອຄວາມຂອງສີລ" ດັ່ງນີ້ ເນື້ອຄວາມທີ່ຖືກປະຕິເສດແລ້ວນັ້ນ ກໍຍັງປາກົດມີຢູ່ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກນັ້ນ ໂດຍຖານະເປັນເນື້ອຄວາມທີ່ຄວນຖືເອົາ.

တထာ ဓုတင်္ဂနိဒ္ဒေသေ (၁, ၇၈-ပိဋ္ဌေ) ‘‘ယေသမ္ပိ ကုသလတ္တိကဝိနိမုတ္တံ ဓုတင်္ဂံ, တေသံ အတ္ထတော ဓုတင်္ဂမေဝ နတ္ထိ, အသန္တံ ကဿ ဓုနနတော ဓုတင်္ဂံ နာမ ဘဝိဿတိ, ဓုတဂုဏေ သမာဒါယ ဝတ္တတီတိ ဝစနဝိရောဓောပိ စ နေသံ အာပဇ္ဇတိ, တသ္မာ တံ န ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ပဋိက္ခိတ္တံ ပညတ္တိဓုတင်္ဂမ္ပိ တတ္ထ ဒိဿတိ. မဟာဋီကာယံ (၁-၁၀၄) ပန ‘‘ယေသန္တိ အဘယဂိရိဝါသိကေ သန္ဓာယာဟ, တေ ဟိ ဓုတင်္ဂံ နာမ ပညတ္တီတိ ဝဒန္တီ’’တိ ဝဏ္ဏိတံ.

ເຊັ່ນດຽວກັນ ໃນທຸຕັງຄະນິເທດ (ໜ້າ ໗໘) ທີ່ກ່າວວ່າ "ທຸຕົງຂອງອາຈານພວກໃດ ພົ້ນແလ້ວຈາກກຸສະລາຕິກະ, ໂດຍເນື້ອຄວາມແລ້ວ ທຸຕົງຂອງອາຈານພວກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ, ເມື່ອບໍ່ມີຢູ່ (ໂດຍປຣະມັດ) ມັນຈະຊື່ວ່າທຸຕົງ ເພາະກຳຈັດກິເລດຂອງໃຜໄດ້, ທັງຄວາມຂັດແຍ້ງກັບພຣະບາລີວ່າ 'ສະມາທານປະພຶດໃນຄຸນເຄື່ອງກຳຈັດກິເລດ' ກໍຍ່ອມມີແກ່ພວກເຂົາ, ເພາະສະນັ້ນ ຄຳນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ຄວນຖືເອົາ" ດັ່ງນີ້ ບັນຍັດທຸຕົງທີ່ຖືກປະຕິເສດແລ້ວນັ້ນ ກໍຍັງປາກົດມີຢູ່ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກນັ້ນ. ສ່ວນໃນມະຫາສີກา (໑/໑໐໔) ພັນລະນາໄວ້ວ່າ "ຄຳວ່າ 'ຂອງອາຈານພວກໃດ' ນັ້ນ ໝາຍເຖິງພວກອະພະຍະຄີຣີວາສີ, ເພາະວ່າພວກເຂົາກ່າວວ່າ ທຸຕົງນັ້ນເປັນພຽງບັນຍັດ".

တထာ ပထဝီကသိဏနိဒ္ဒေသေ (၁, ၁၄၄) ‘‘ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ နာမ သသမ္ဘာရိကော ဥပစာရော, ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ နာမ အပ္ပနာ, သမ္ပဟံသနာ နာမ [Pg.42] ပစ္စဝေက္ခဏာတိ ဧဝမေကေ ဝဏ္ဏယန္တီ’’တိအာဒိနာ ပဋိက္ခိတ္တဧကေဝါဒေါပိ တတ္ထ ဒိဿတိ. မဟာဋီကာယံ (၁, ၁၇၂) ပန ‘‘ဧကေတိ အဘယဂိရိဝါသိနော’’တိ ဝဏ္ဏိတံ.

ເຊັ່ນດຽວກັນ ໃນປະຖະວີກະສິນະນິເທດ (໑/໑໔໔) ທີ່ກ່າວວ່າ "ອາຈານບາງພວກພັນລະນາໄວ້ວ່າ ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິປະທາ ຄືອຸປະຈາຣະພ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງປະກອບ, ການເພີ່ມພູນອຸເປກຂາ ຄືອັບປະນາ, ຄວາມຮື່ນເຣີງບັນເທີງ ຄືປັດຈະເວກຂະນະ" ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ ວາທະຂອງອາຈານບາງພວກ (ເອກະວາທະ) ທີ່ຖືກປະຕິເສດແລ້ວນັ້ນ ກໍຍັງປາກົດມີຢູ່ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກນັ້ນ. ສ່ວນໃນມະຫາສີກາ (໑/໑໗໒) ພັນລະນາໄວ້ວ່າ "ຄຳວ່າ 'ບາງພວກ' ນັ້ນ ໝາຍເຖິງພວກອະພະຍະຄີຣີວາສີ".

တထာ ခန္ဓနိဒ္ဒေသေ (၂, ၈၀-ပိဋ္ဌေ) ‘‘ဗလရူပံ သမ္ဘဝရူပံ ဇာတိရူပံ ရောဂရူပံ ဧကစ္စာနံ မတေန မိဒ္ဓရူပ’’န္တိ ဧဝံ အညာနိပိ ရူပါနိ အာဟရိတွာ ပေါရာဏဋ္ဌကထာယံ တေသံ ပဋိက္ခိတ္တဘာဝေါ ပကာသိတော. မဟာဋီကာယံ ‘‘ဧကစ္စာနန္တိ အဘယဂိရိဝါသီန’’န္တိ ဝဏ္ဏိတံ. တေသု ဇာတိရူပံ မိဒ္ဓရူပဉ္စ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ ဒဿိတံ. န ကေဝလံ ဒဿနမတ္တမေဝ, အထ ခေါ မိဒ္ဓရူပဿ အတ္ထိဘာဝေါပိ ‘‘မိဒ္ဓံ နာမ တိဝိဓံ အာဟာရဇံ ဥတုဇံ စိတ္တဇဉ္စာတိ. တေသု စိတ္တဇမေဝ နီဝရဏံ ဟောတိ, သေသာ ပန ဒွေ အရဟတောပိ ဘဝေယျု’’န္တိအာဒိနာ သာဓိတော.

ເຊັ່ນດຽວກັນ ໃນຂັນທະນິເທດ (ໜ້າ ໘໐) ທີ່ນຳເອົາຮູບອື່ນໆ ມາສະແດງວ່າ "ພະລະລູບ, ສັມພະວະລູບ, ຊາຕິລູບ, ໂຣຄະລູບ ແລະມິດທະລູບ ຕາມທັດສະນະຂອງອາຈານບາງພວກ" ດັ່ງນີ້ ແລ້ວສະແດງຄວາມເປັນຮູບທີ່ຖືກປະຕິເສດໄວ້ໃນໂປຣານະອັດຖະກະຖາ. ໃນມະຫາສີກາ ພັນລະນາໄວ້ວ່າ "ຄຳວ່າ 'ຂອງອາຈານບາງພວກ' ນັ້ນ ໝາຍເຖິງພວກອະພະຍະຄີຣີວາສີ". ໃນບັນດາຮູບທີ່ຖືກປະຕິເສດເຫຼົ່ານັ້ນ ຊາຕິລູບ ແລະມິດທະລູບ ປາກົດມີສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກ. ບໍ່ພຽງແຕ່ສະແດງໄວ້ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງໄດ້ພິສູດຄວາມມີຢູ່ຂອງມິດທະລູບໄວ້ອີກວ່າ "ມິດທະ (ຄວາມງ້ວງຊຶມ) ນັ້ນ ມີ ໓ ປະການ ຄື ມິດທະເກີດຈາກອາຫານ (ອາຫານຊະ), ມິດທະເກີດຈາກອຸຕຸ (ອຸຕຸຊະ) ແລະມິດທະເກີດຈາກຈິດ (ຈິດຕະຊະ). ໃນບັນດາມິດທະເຫຼົ່ານັ້ນ ມິດທະທີ່ເກີດຈາກຈິດເທົ່ານັ້ນເປັນນີວໍຣະນະ, ສ່ວນມິດທະ ໒ ປະການທີ່ເຫຼືອ (ອາຫານຊະ ແລະອຸຕຸຊະ) ແມ່ນແຕ່ພຣະອໍຣະຫັນກໍຍັງມີໄດ້" ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

ဧတ္တာဝတာ စ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေန အသမာနတ္ထာနံ ဝုတ္တဘာဝေါ စ အဘယဂိရိဝါသီဟိ တဿ ဂန္ထဿ ပဋိဂ္ဂဟိတဘာဝေါ စ သက္ကာ ဉာတုံ. အညာနိပိ ပန ဤဒိသာနိ အသမာနဝစနာနိ ဗဟူနိ တတ္ထ သံဝိဇ္ဇန္တိယေဝ, တာနိ ပန သဗ္ဗာနိ န သက္ကာ ဣဓ ဒဿေတုံ.

ພຽງເທົ່ານີ້ ກໍສາມາດຮູ້ໄດ້ແລ້ວວ່າ ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກມີການກ່າວເນື້ອຄວາມທີ່ບໍ່ຄືກັນກັບຄຳພີວິສຸດທິມັກ ແລະຄຳພີນັ້ນກໍໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກພວກອະພະຍະຄີຣີວາສີ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີຄຳກ່າວທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃນລັກສະນະນີ້ອີກເປັນຈຳນວນຫຼາຍໃນຄຳພີນັ້ນ, ແຕ່ບໍ່ສາມາດຈະນຳມາສະແດງທັງໝົດໃນທີ່ນີ້ໄດ້.

ယေဘုယျေန ပနဿ ကရဏပ္ပကာရော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ ဝိယ ဟောတိ. ယာ ယာ ဟိ ပါဠိ အဘိဓမ္မဝိဘင်္ဂတော ဝါ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂတော ဝါ အညသုတ္တန္တေဟိ ဝါ အာနေတွာ သာဓကဘာဝေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဒဿိယတိ, တတ္ထပိ သာ သာ ပါဠိ ယေဘုယျေန ဒိဿတေဝ. တာသု ကဉ္စိမတ္တံ ဥဒ္ဓရိတွာ အနုမိနနတ္ထာယ ဒဿယိဿာမ.

ແຕ່ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ ວິທີການແຕ່ງຄຳພີວິມຸດຕິມັກນັ້ນ ກໍຄ້າຍຄືກັນກັບຄຳພີວິສຸດທິມັກ. ດ້ວຍວ່າ ພຣະບາລີໃດໆ ທີ່ນຳມາຈາກອະພິທັມມະວິພັງກໍດີ, ຈາກປະຕິສັມພິທາມັກກໍດີ, ຈາກພຣະສູດອື່ນໆ ກໍດີ ແລ້ວສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກເພື່ອເປັນຫຼັກຖານອ້າງອີງ, ພຣະບາລີນັ້ນໆ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ກໍປາກົດມີຢູ່ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກນັ້ນຄືກັນ. ໃນບັນດາພຣະບາລີເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຂໍຍົກມາສະແດງພຽງບາງສ່ວນ ເພື່ອໃຫ້ພໍສັນນິຖານໄດ້.

ယာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (၁, ၄၇-ပိဋ္ဌေ) ‘‘ပဉ္စ သီလာနိ ပါဏာတိပါတဿ ပဟာနံ သီလ’’န္တိအာဒိကာ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိ ဒဿိတာ, သာ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေပိ ဒိဿတေဝ.

ພຣະບາລີໃນປະຕິສັມພິທາມັກ ມີເປັນຕົ້ນວ່າ "ສີລ ໕ ປະການ ຄື ສີລເປັນເຄື່ອງລະປານາຕິບາດ" ທີ່ສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ (ໜ້າ ໔໗) ນັ້ນ ກໍປາກົດມີຢູ່ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກຄືກັນ.

ယဉ္စ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (၁, ၁၃၇-ပိဋ္ဌေ) ‘‘သမာဓိ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဋိပက္ခော…ပေ… ဝိစာရော ဝိစိကိစ္ဆာယာ’’တိ ဝစနံ ပေဋကေ ဝုတ္တန္တိ ဒဿိတံ, တဉ္စ တတ္ထပိ တထေဝ ဒဿေတွာ ‘‘တိပေဋကေ ဝုတ္တ’’န္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တိပေဋကေတိ နာမဉ္စ ပေဋကောပဒေသမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ဘဝေယျ. တတ္ထ ဟိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီတိ ပါဌသံဝဏ္ဏနာယံ ‘‘အလောဘဿ ပါရိပူရိယာ ကာမေဟိ ဝိဝေကော သမ္ပဇ္ဇတိ, အဒေါသဿ. အမောဟဿ ပါရိပူရိယာ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ဝိဝေကော [Pg.43] သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ပါဌဿ တိပေဋကေ ဝုတ္တဘာဝေါ ဒဿိတော. သော စ ပါဌော ပေဋကောပဒေသေ (၂၆၂-ပိဋ္ဌေ) ‘‘တတ္ထ အလောဘဿ ပါရိပူရိယာ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ ကာမေဟီ’’တိအာဒိနာ ဒိဿတိ.

ແລະຄຳກ່າວທີ່ວ່າ "ສະມາທິ ເປັນປະຕິປັກຕໍ່ກາມະສັນທະ...ຯລຯ... ວິຈານ ເປັນປະຕິປັກຕໍ່ວິຈິກິດສາ" ທີ່ສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ (ໜ້າ ໑໓໗) ວ່າກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີເเปຕະກະ (ເປຕັກໂກປະເທສະ) ນັ້ນ, ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກກໍສະແດງໄວ້ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ ແລ້ວລະບຸວ່າ "ກ່າວໄວ້ໃນຕິເປຕະກະ". ຄຳວ່າ "ຕິເປຕະກະ" ນີ້ ຄົງຈະໝາຍເຖິງຄຳພີເປຕັກໂກປະເທສະນັ້ນເອງ. ເພາະວ່າ ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກນັ້ນ ໃນການພັນລະນາບົດວ່າ "ວິວິຈເຈວະ ກາເມຫິ" ໄດ້ສະແດງຂໍ້ຄວາມວ່າ "ເພາະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງອະໂລພະ ຄວາມສະຫງັດຈາກກາມຍ່ອມສຳເລັດ, ເພາະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງອະໂທສະ... ເພາະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງອະໂມຫະ ຄວາມສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທັມຍ່ອມສຳເລັດ" ວ່າກ່າວໄວ້ໃນຕິເປຕະກະ. ແລະຂໍ້ຄວາມນັ້ນ ກໍປາກົດມີຢູ່ໃນຄຳພີເປຕັກໂກປະເທສະ (ໜ້າ ໒໖໒) ວ່າ "ໃນອະທິບາຍນັ້ນ ເພາະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງອະໂລພະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫງັດຈາກກາມ" ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

ယထာ စ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (၁, ၂၅၈-ပိဋ္ဌေ) ‘‘အယမ္ပိ ခေါ ဘိက္ခဝေ အာနာပါနဿတိသမာဓိ ဘာဝိတော’’တိအာဒိကာ ပါဠိ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တကတော အာနေတွာ ဒဿိတာ, တထေဝ တတ္ထပိ.

AI: ແລະພຣະບາລີມີເປັນຕົ້ນວ່າ "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແມ້ແຕ່ອານາປານັສສະຕິສະມາທິນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ" ທີ່ນຳມາຈາກມະຫາວັກຄະສັງຍຸດ ແລ້ວສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ (ໜ້າ ໒໕໘) ນັ້ນ, ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກກໍສະແດງໄວ້ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ.

ယထာ စ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (၁, ၂၇၂-ပိဋ္ဌေ) ‘‘အဿာသာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ သတိယာ အနုဂစ္ဆတော’’တိအာဒိ ပါဠိ စ (၁, ၂၇၃-ပိဋ္ဌေ) ကကစူပမပါဠိ စ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂတော အာနေတွာ ဒဿိတာ, တထေဝ တတ္ထပိ.

ແລະພຣະບາລີມີເປັນຕົ້ນວ່າ "ເມື່ອພິກຂຸຕິດຕາມລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ທີ່ມີເບື້ອງຕົ້ນ ທ່າມກາງ ແລະທີ່ສຸດ ດ້ວຍສະຕິ" (ໜ້າ ໒໗໒) ແລະພຣະບາລີປຽບດ້ວຍເລື່ອຍ (ໜ້າ ໒໗໓) ທີ່ນຳມາຈາກປະຕິສັມພິທາມັກ ແລ້ວສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ, ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກກໍສະແດງໄວ້ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ.

ယထာ စ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (၂, ၆၉-ပိဋ္ဌေ) ‘‘ကတမာ စိန္တာမယာ ပညာ’’တိအာဒိကာ စ ပါဠိ ‘‘တတ္ထ ကတမံ အာယကောသလ္လ’’န္တိအာဒိကာ စ ပါဠိ (၂, ၇၁-ပိဋ္ဌေ) ‘‘ဒုက္ခေ ဉာဏံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ’’တိအာဒိကာ စ ပါဠိ အဘိဓမ္မဝိဘင်္ဂတော အာနေတွာ ဒဿိတာ, တထေဝ တတ္ထပိ. သဗ္ဗာပိ စ တတ္ထ ဝုတ္တာ ဧကဝိဓဒုဝိဓာဒိပညာပဘေဒကထာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တကထာယ ယေဘုယျေန သမာနာယေဝ.

ແລະພຣະບາລີມີເປັນຕົ້ນວ່າ "ປັນຍາທີ່ເກີດຈາກການຄິດ (ຈິນຕາມະຍາປັນຍາ) ເປັນແນວໃດ" (ໜ້າ ໖໙) ແລະພຣະບາລີມີເປັນຕົ້ນວ່າ "ໃນປັນຍານັ້ນ ຄວາມສະຫຼາດໃນຄວາມຈະເລີນ (ອາຍະໂກສັນລະ) ເປັນແນວໃດ" ແລະພຣະບາລີມີເປັນຕົ້ນວ່າ "ຍານໃນທຸກຂ໌ ຄືອັດຖະປະຕິສັມພິທາ" (ໜ້າ ໗໑) ທີ່ນຳມາຈາກອະພິທັມມະວິພັງ ແລ້ວສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ, ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກກໍສະແດງໄວ້ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ. ແລະຄຳອະທິບາຍເລື່ອງການຈຳແນກປັນຍາ ເປັນປະເພດ ໑ ປະການ, ໒ ປະການ ເປັນຕົ້ນ ທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກນັ້ນ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ກໍຄືກັນກັບຄຳອະທິບາຍທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນແລ.

‘‘ယေန စက္ခုပသာဒေန, ရူပါနိ မနုပဿတိ;

ပရိတ္တံ သုခုမံ ဧတံ, ဦကာသိရသမူပမ’’န္တိ –

"ມະນຸດຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ ດ້ວຍຈັກຂຸປະສາດໃດ, ຈັກຂຸປະສາດນັ້ນນ້ອຍ ແລະລະອຽດອ່ອນຍິ່ງນັກ ປຽບເໝືອນຫົວຂອງໂຕເຫົາ" ດັ່ງນີ້ -

အယမ္ပိ ဂါထာ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေပိ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဘာသိတဘာဝေနေဝ ဒဿိတာ. ဦကာသိရသမူပမန္တိ ပဒံ ပန ဦကာသမူပမန္တိ တတ္ထ ဒိဿတိ, တဉ္စ ပရမ္ပရလေခကာနံ ပမာဒလေခမတ္တမေဝ သိယာ.

ແມ້ແຕ່ຄາຖາຂໍ້ນີ້ ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກກໍສະແດງໄວ້ວ່າເປັນຄາຖາທີ່ພຣະສາຣີບຸດເຖຣະພາສິດໄວ້ ເໝືອນດັ່ງທີ່ສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ (ໜ້າ ໗໖) ນັ້ນຄືກັນ. ແຕ່ມີຂໍ້ແຕກຕ່າງຄື ບົດວ່າ "ອູກາສິຣະສະมູປະມັງ" ນັ້ນ ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກປາກົດເປັນ "ອູກາສະມູປະມັງ", ເຊິ່ງຂໍ້ນັ້ນຄົງຈະເປັນພຽງຄວາມຜິດພາດໃນການຂຽນ (ປະມາທະເລຂະ) ຂອງຜູ້ຄັດລອກສືບໆ ກັນມາເທົ່ານັ້ນ.

စတူသု သစ္စေသု ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိယ ဝစနတ္ထတော လက္ခဏတော အနူနာဓိကတော ကမတော အန္တောဂဓာနံ ပဘေဒတော ဥပမာတော စ ဝိနိစ္ဆယော ဒဿိတော, သော စ ယေဘုယျေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေန သမာနောယေဝ.

ໃນການສະແດງອະລິຍະສັດ ໔ ກໍມີການສະແດງການວິນິດໄສໂດຍອັດຖະແຫ່ງພົດ (ວະຈະນັດຖະ), ໂດຍລັກສະນະ, ໂດຍຄວາມບໍ່ຍິ່ງບໍ່ຢ່ອນ (ອະນູນາທິກະ), ໂດຍລຳດັບ, ໂດຍປະເພດແຫ່ງທັມທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າ (ອັນໂຕຄະທະ) ແລະໂດຍອຸປະມາ ເໝືອນດັ່ງໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ, ແລະການສະແດງນັ້ນ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ກໍຄືກັນກັບຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນແລ.

ယထာ စ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (၂, ၂၄၂-၂၄၅) သမ္မသနဉာဏကထာယံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ အတီတာဒိဧကာဒသဝိဓေန စ အနိစ္စာဒိလက္ခဏတ္တယေန စ ဝိသုံ ဝိသုံ သမ္မသနနယော ဒဿိတော, တထေဝ တတ္ထပိ. စက္ခာဒိဇရာမရဏပရိယောသာနေသု ပန ဓမ္မေသု ဓမ္မဝိစာရပရိယောသာနာနံ သဋ္ဌိယာ ဧဝ ဓမ္မာနံ အနိစ္စာဒိလက္ခဏတ္တယေန သမ္မသနနယော တတ္ထ ဒဿိတော.

ແລະໃນຄຳອະທິບາຍເລື່ອງສັມມະສະນະຍານ ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ (ໜ້າ ໒໔໒-໒໔໕) ທີ່ສະແດງວິທີການພິຈາລະນາ (ສັມມະສະນະນັຍ) ຂັນ ໕ ໂດຍປະເພດ ໑໑ ມີອະດີດເປັນຕົ້ນ ແລະໂດຍໄຕລັກມີອະນິດຈະລັກສະນະເປັນຕົ້ນ ແຍກກັນເປັນແຕ່ລະຢ່າງນັ້ນ, ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກກໍສະແດງໄວ້ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ. ແຕ່ມີຂໍ້ແຕກຕ່າງຄື ໃນບັນດາທັມມີຈັກຂຸເປັນຕົ້ນແລະມີຊະລາມໍຣະນະເປັນທີ່ສຸດນັ້ນ, ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກສະແດງວິທີການພິຈາລະນາໂດຍໄຕລັກມີອະນິດຈະລັກສະນະເປັນຕົ້ນ ສະເພາະແຕ່ທັມ ໖໐ ປະການ ທີ່ມີທັມມະວິຈານເປັນທີ່ສຸດເທົ່ານັ້ນ.

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ [Pg.44] ပန ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိနိဒ္ဒေသေ (၂, ၂၃၀-၂၃၂-ပိဋ္ဌေသု) ဝုတ္တာ ‘‘ယမကံ နာမရူပဉ္စ…ပေ… ဥဘော ဘိဇ္ဇန္တိ ပစ္စယာ’’တိ ဂါထာ စ, ‘‘န စက္ခုတော ဇာယရေ’’တိအာဒိကာ ဆ ဂါထာယော စ, ‘‘န သကေန ဗလေန ဇာယရေ’’တိအာဒိကာ ဆ ဂါထာယော စ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏကထာယံ ဒဿိတာ. တာသု အပ္ပမတ္တကောယေဝ ပါဌဘေဒေါ ဒိဿတိ.

ສ່ວນຄາຖາທີ່ກ່າວໄວ້ໃນທິດຖິວິສຸດທິນິເທດ ແຫ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກ (ໜ້າ ໒໓໐-໒໓໒) ວ່າ "ນາມແລະຮູບເປັນຂອງຄູ່ກັນ...ຯລຯ... ທັງສອງຍ່ອມແຕກສະຫຼາຍໄປເພາະປັດໄຈ" ດັ່ງນີ້ກໍດີ, ຄາຖາ ໖ ບົດ ມີເປັນຕົ້ນວ່າ "ທັມທັງຫຼາຍບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນຈາກຈັກຂຸ" ກໍດີ, ແລະຄາຖາ ໖ ບົດ ມີເປັນຕົ້ນວ່າ "ທັມທັງຫຼາຍບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍກຳລັງຂອງຕົນເອງ" ກໍດີ, ປາກົດມີສະແດງໄວ້ໃນຄຳອະທິບາຍເລື່ອງພັງຄານຸປັດສະນາຍານ ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກ. ໃນຄາຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ປາກົດມີບົດຕ່າງ (ປາຖະເພທະ) ພຽງເລັກນ้อยເທົ່ານັ້ນ.

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (၂, ၂၆၁-၂-ပိဋ္ဌေသု) အရူပသတ္တကေသု အရိယဝံသကထာနယေန ဝုတ္တော ကလာပတော စ ယမကတော စ သမ္မသနနယော ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ ဧတ္ထေဝ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏကထာယံ ဒဿိတော.

ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ (ໜ້າ ໒໖໑-໒໖໒) ວິທີການພິຈາລະນາໂດຍກະລາປະ (ກະລາປະໂຕ) ແລະໂດຍຍະມະກະ (ຍະມະກະໂຕ) ຕາມນັຍແຫ່ງອະລິຍະວັງສະກະຖາ ໃນອະຣູປະສັດຕະກະ (ວິທີພิຈາລະນາອະຣູບ ໗ ປະການ) ນັ້ນ, ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກ ປາກົດມີສະແດງໄວ້ສະເພາະໃນຄຳອະທິບາຍເລື່ອງພັງຄານຸປັດສະນາຍານນີ້ເທົ່ານັ້ນ.

ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ ဗုဒ္ဓါနုဿတိကထာယံ လောကဝိဒူတိ ပဒဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာယံ သတ္တလောကသင်္ခါရလောကဝသေန ဒွေယေဝ လောကာ ဒဿိတာ, န ပန ဩကာသလောကော ယထာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (၁, ၁၉၉-၂၀၀-ပိဋ္ဌေသု).

ໃນຄຳພີວິມຸດຕິມັກ ໃນການພັນລະນາເນື້ອຄວາມຂອງບົດວ່າ "ໂລກະວິທູ" ໃນພຸດທານຸສສະຕິກະຖາ ທ່ານສະແດງໂລກໄວ້ພຽງ ໒ ປະການເທົ່ານັ້ນ ຄື ສັດຕະໂລກ ແລະສັງຂາຣะໂລກ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ສະແດງໂອກາສະໂລກໄວ້ ເໝືອນດັ່ງໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ (ໜ້າ ໑໙໙-໒໐໐) ເລີຍ.

ဧတ္တာဝတာ စ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေါ နာမ ဂန္ထော ကီဒိသောတိ သက္ကာ အနုမိနိတုံ. သော ပန ယထာ န မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဂန္ထော ဟောတိ, ဧဝံ မဟာယာနိကာနမ္ပိ န ဟောတိယေဝ ထေရဝါဒပိဋကမေဝ နိဿာယ ကတဘာဝတော. ယသ္မာ ပန တတ္ထ န ကိဉ္စိပိ သီဟဠဒီပိကံ နာမံ ဝါ ထေရဝါဒေါ ဝါ ဒိဿတိ, တသ္မာ သော သီဟဠဒီပေ ကတဂန္ထောပိ န ဟောတိ. ဣန္ဒိယရဋ္ဌိကံ ပန နာမဉ္စ ဝေါဟာရော စ တတ္ထ ဗဟူသု ဌာနေသု ဒိဿတိ, တသ္မာ ဣန္ဒိယရဋ္ဌေ ကတဂန္ထောဝ ဘဝေယျ. ယသ္မာ စဿ ပေဋကောပဒေသံ နိဿိတဘာဝေါ ဗဟူသု ဌာနေသု ဒိဿတိ, ဝိသေသတော ပန မိဒ္ဓရူပဿ အတ္ထိဘာဝေါ စ, အရဟတောပိ တဿ အတ္ထိဘာဝေါ စ တမေဝ နိဿာယ ဒဿီယတိ, ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂဂဏ္ဌိပဒေ စ ပေဋကေတိ ပဒဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာယံ ‘‘သုတ္တန္တပိဋကတ္ထာယ အဋ္ဌကထာ ပေဋကံ မဟိသာသကာနံ ဂန္ထော’’တိ ဝဏ္ဏိတော. တသ္မာ ဧသော ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေါ မဟိသာသကနိကာယိကေန ကတော ဘဝေယျာတိ အမှာကံ မတိ.

ພຽງເທົ່ານີ້ ກໍສາມາດສັນນິຖານໄດ້ແລ້ວວ່າ ຄຳພີທີ່ຊື່ວ່າ ວິມຸດຕິມັກ ນັ້ນເປັນຄຳພີແນວໃດ. ຄຳພີນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຄຳພີຂອງພວກມະຫາວິຫາຣະວາສີ ແລະກໍບໍ່ແມ່ນຄຳພີຂອງພວກມະຫາຍານຢ່າງແນ່ນອນ ເພາະແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍອາໄສພຣะໄຕປິໂດກຝ່າຍເຖຣະວາດເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ເນື່ອງຈາກວ່າ ໃນຄຳພີນັ້ນ ບໍ່ປາກົດມີຊື່ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບເກາະສີລັງກາ (ສີຫະລະທີປະ) ຫຼືຄຳວ່າ ເຖຣະວາດ ເລີຍ, ເພາະສະນັ້ນ ຄຳພີນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນຄຳພີທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນໃນເກາະສີລັງກາ. ແຕ່ປາກົດມີຊື່ແລະສຳນວນໂວຫານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບປະເທດອິນເດຍໃນຫຼາຍບ່ອນ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນເປັນຄຳພີທີ່ແຕ່ງຂຶ້ນໃນປະເທດອິນເດຍ. ແລະເນື່ອງຈາກວ່າ ຄວາມເປັນຄຳພີທີ່ອາໄສຄຳພີເປຕັກໂកປະເທສະນັ້ນ ປາກົດມີຢູ່ໃນຫຼາຍບ່ອນ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນການສະແດງຄວາມມີຢູ່ຂອງມິດທະລູບ ແລະຄວາມມີຢູ່ຂອງມິດທະລູບນັ້ນແມ້ແຕ່ໃນພຣະອໍຣະຫັນ ກໍສະແດງໄວ້ໂດຍອາໄສຄຳພີເປຕັກໂកປະເທສະນັ້ນເອງ, ແລະໃນຄຳພີປະຕິສັມພິທາມັກຄັນຖິປະທະ ໃນການພັນລະນາເນື້ອຄວາມຂອງບົດວ່າ "ເປຕັກເກ" ທ່ານພັນລະນາໄວ້ວ່າ "ຄຳພີອັດຖະກະຖາເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະສູດຕັນຕະປິໂດກ ຊື່ວ່າ ເປຕັກກະ ເປັນຄຳພີຂອງພວກມະຫິສາສະກະ". ເພາະສະນັ້ນ ຄຳພີວິມຸດຕິມັກນີ້ ຄົງຈະແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍພຣະເຖຣະຝ່າຍມະຫິສາສະກະນິກາຍ, ນີ້ຄືທັດສະນະຂອງພວກເຮົາ.

နိဿယဋ္ဌကထာဝိဘာဝနာ

ການສະແດງອັດຖະກະຖາທີ່ເປັນທີ່ອາໄສ

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ပန န ကေဝလံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ ကတော, အထ ခေါ ဝုစ္စမာနပ္ပကာရေနာပိ. တထာ ဟိ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော ပေါရာဏဋ္ဌကထာဟိ သမာဟရိတွာ ဘာသာပရိဝတ္တနဝသေန ဒဿေန္တောပိ ယာ ယာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ [Pg.45] ဝါ ဝိနိစ္ဆယော ဝါ သံသယိတဗ္ဗော ဟောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ ဝါ (၁, ၂၆၃), ဝိနယဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ, မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာသု ပနာတိ ဝါ (၁, ၇၀), အင်္ဂုတ္တရဘာဏကာတိ ဝါ (၁, ၇၂), အဋ္ဌကထာစရိယာနံ မတာနုသာရေန ဝိနိစ္ဆယောတိ ဝါ (၁, ၉၉), ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ အဋ္ဌကထာသူတိ ဝါ (၁, ၁၁၈), တံ အဋ္ဌကထာသု ပဋိက္ခိတ္တန္တိ ဝါ (၁, ၁၃၄), ဒီဃဘာဏကသံယုတ္တဘာဏကာနံ မတန္တိ ဝါ, မဇ္ဈိမဘာဏကာ ဣစ္ဆန္တီတိ ဝါ (၁, ၂၆၇), အဋ္ဌကထာသု ဝိနိစ္ဆယောတိ ဝါ, ဧဝံ တာဝ ဒီဃဘာဏကာ, မဇ္ဈိမဘာဏကာ ပနာဟူတိ ဝါ (၁, ၂၇၇), အင်္ဂုတ္တရဋ္ဌကထာယံ ပန…ပေ… အယံ ကမော ဝုတ္တော, သော ပါဠိယာ န သမေတီတိ ဝါ (၁, ၃၀၉), ဧဝံ တာဝ မဇ္ဈိမဘာဏကာ, သံယုတ္တဘာဏကာ ပနာတိ ဝါ (၂, ၆၂), သံယုတ္တဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ ဝါ (၂, ၆၃), အဋ္ဌကထာယံ ပနာတိ ဝါ (၂, ၈၀) ဧဝံ တံတံအတ္ထဝဏ္ဏနာဝိနိစ္ဆယာနံ နိဿယမ္ပိ ဝိဘာဝေတွာ ပစ္ဆိမဇနာနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနသံသယံ ဝိနောဒေန္တောယေဝ တေ ဒဿေသိ.

ສ່ວນຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ບໍ່ພຽງແຕ່ແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍວິທີການທີ່ກ່າວມາແລ້ວໃນຫົວຂໍ້ກ່ອນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍວິທີການທີ່ຈະກ່າວເຖິງນີ້ອີກດ້ວຍ. ດ້ວຍວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ເມື່ອຮວບຮວມມາຈາກຄຳພີອັດຖະກະຖາເກົ່າ ແລ້ວສະແດງໄວ້ໂດຍການແປພາສາກໍດີ, ແຕ່ເມື່ອມີການພັນລະນາເນື້ອຄວາມ ຫຼືການວິນິດໄສໃດໆ ທີ່ຄວນສົງໄສ, ທ່ານກໍຍ່ອມສະແດງໄວ້ໃນບ່ອນນັ້ນໆ ວ່າ "ກ່າວໄວ້ໃນວິນັຍອັດຖະກະຖາ" ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໑/໒໖໓), "ກ່າວໄວ້ໃນວິນັຍອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ, ແຕ່ໃນມັດຊິມະອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ..." ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໑/໗໐), "ພຣະອັງຄຸຕຕະຣະພາທົກທັງຫຼາຍກ່າວໄວ້" ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໑/໗໒), "ເປັນການວິນິດໄສຕາມມະຕິຂອງພຣະອາຈານອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ" ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໑/໙໙), "ແມ້ຄຳນີ້ກໍກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ" ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໑/໑໑໘), "ຄຳນັ້ນຖືກປະຕິເສດໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ" ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໑/໑໓໔), "ເປັນມະຕິຂອງພຣະທີຄะພາທົກແລະພຣະສັງຍຸດຕະພາທົກທັງຫຼາຍ" ດັ່ງນີ້ກໍດີ, "ພຣະມັດຊິມະພາທົກທັງຫຼາຍຕ້ອງການຢ່າງນີ້" ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໑/໒໖໗), "ເປັນການວິນິດໄສໃນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ" ດັ່ງນີ້ກໍດີ, "ເບື້ອງຕົ້ນພຣະທີຄະພາທົກທັງຫຼາຍg່າວໄວ້ຢ່າງນີ້, ສ່ວນພຣະມັດຊິມະພາທົກທັງຫຼາຍກ່າວໄວ້..." ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໑/໒໗໗), "ແຕ່ໃນອັງຄຸຕຕະຣະອັດຖະກະຖາ...ຯລຯ... ກ່າວລຳດັບນີ້ໄວ້, ລຳດັບນັ້ນບໍ່ສົມຄູ່ກັບພຣະບາລີ" ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໑/໓໐໙), "ເບື້ອງຕົ້ນພຣະມັດຊິມະພາທົກທັງຫຼາຍກ່າວໄວ້ຢ່າງນີ້, ສ່ວນພຣະສັງຍຸດຕະພາທົກທັງຫຼາຍກ່າວໄວ້..." ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໒/໖໒), "ກ່າວໄວ້ໃນສັງຍຸດຕະອັດຖະກະຖາ" ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໒/໖໓), "ແຕ່ໃນອັດຖະກະຖາ..." ດັ່ງນີ້ກໍດີ (໒/໘໐) ທ່ານສະແດງຄຳເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້ ໂດຍການຊີ້ແຈງຄຳພີທີ່ເປັນທີ່ອາໄສແຫ່ງການພັນລະນາເນື້ອຄວາມແລະການວິນິດໄສນັ້ນໆ ເພື່ອບັນເທົາຄວາມສົງໄສທີ່ຈະເກີດມີແກ່ຄົນຮຸ່ນຫຼັງແທ້ແລ.

တေနိမဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ ကရဏကာလေ သဗ္ဗာပိ သီဟဠဋ္ဌကထာယော အာစရိယဿ သန္တိကေ သန္တီတိ စ, ပုဗ္ဗေယေဝ တာ အာစရိယေန သီဟဠတ္ထေရာနံ သန္တိကေ သုတာတိ စ, တာဟိ ဂဟေတဗ္ဗံ သဗ္ဗံ ဂဟေတွာ အယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ အာစရိယေန လိခိတောတိ စ အယမတ္ထော အတိဝိယ ပါကဋော ဟောတိ. တသ္မာ ယံ မဟာဝံသေ –

ເພາະສະນັ້ນ ເນື້ອຄວາມນີ້ຈຶ່ງປາກົດແຈ້ງຢ່າງຍິ່ງວ່າ ໃນເວລາແຕ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ຄຳພີສີຫະລະອັດຖະກະຖາທັງໝົດມີຢູ່ກັບພຣະອາຈານ, ແລະພຣະອາຈານກໍໄດ້ເຄີຍສະດັບຮຽນຮູ້ຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນໃນສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະຊາວສີລັງກາມາກ່ອນແລ້ວ, ແລະພຣະອາຈານກໍໄດ້ຖືເອົາທຸກສິ່ງທີ່ຄວນຖືເອົາຈາກຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວຈຶ່ງຂຽນຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ຂຶ້ນ. ເພາະສະນັ້ນ ຂໍ້ຄວາມໃດໃນຄຳພີມະຫາວັງສະວ່າ -

‘‘သံဃော ဂါထာဒွယံ တဿာ’ဒါသိ သာမတ္ထိယံ တဝါ’’တိအာဒိနာ ‘‘ဂါထာဒွယမေဝ ဩလောကေတွာ ကိဉ္စိပိ အညံ ပေါတ္ထကံ အနောလောကေတွာ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ အကာသီ’’တိ အဓိပ္ပာယေန အဘိတ္ထုတိဝစနံ ဝုတ္တံ, တံ အဘိတ္ထုတိမတ္တမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

"ພຣະສົງໄດ້ມອບຄາຖາ ໒ ບົດໃຫ້ແກ່ທ່ານ ເພື່ອທົດສອບຄວາມສາມາດຂອງທ່ານ" ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ ເຊິ່ງເປັນຄຳສັນເສີນທີ່ກ່າວໂດຍມີອະທિບາຍວ່າ "ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະໄດ້ແຕ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກ ໂດຍພິຈາລະນາພຽງແຕ່ຄາຖາ ໒ ບົດເທົ່ານັ້ນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ເບິ່ງຄຳພີອື່ນໃດເລີຍ" ນັ້ນ, ພຶງຊາບວ່າຄຳນັ້ນເປັນພຽງຄຳສັນເສີນ (ຍົກຍ້ອງ) ເທົ່ານັ້ນແລ.

ပေါရာဏဝစနဒဿနံ

ການສະແດງຄຳກ່າວຂອງພຣະໂປຣານາຈານ

န ကေဝလံ အာစရိယော အဋ္ဌကထာယောယေဝ နိဿယဘာဝေန ဒဿေသိ, အထ ခေါ ‘‘ပေါရာဏာ ပနာဟူ’’တိအာဒိနာ ပေါရာဏာနံ ဝစနမ္ပိ ဒဿေသိယေဝ. တဒေတ္ထ ဒွါဝီသတိယာ ဌာနေသု ဒိဋ္ဌံ. ကေ ပနေတေ ပေါရာဏာ နာမ? ယာဝ စတုတ္ထသင်္ဂီတိကာလာ သင်္ဂီတိကာရေသု ပရိယာပန္နာ ဝါ [Pg.46] တာဒိသာ ဝါ မဟာထေရာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ (၂၉၂-၃-ပိဋ္ဌေသု).

ພຣະອາຈານບໍ່ພຽງແຕ່ສະແດງຄຳພີອັດຖະກະຖາເທົ່ານັ້ນໂດຍຖານةເປັນທີ່ອາໄສ, ແຕ່ຍັງໄດ້ສະແດງຄຳກ່າວຂອງພຣະໂປຣານາຈານ (ພຣະເຖຣະໃນປາງກ່ອນ) ໄວ້ອີກດ້ວຍ ມີເປັນຕົ້ນວ່າ "ສ່ວນພຣະໂປຣານາຈານທັງຫຼາຍກ່າວໄວ້ວ່າ". ຄຳກ່າວນັ້ນ ປາກົດມີຢູ່ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ເຖິງ ໒໒ ແຫ່ງ. ກໍພຣະໂປຣານາຈານເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນໃຜ? ພຶງຊາບວ່າ ຄືພຣະມະຫາເຖຣະທັງຫຼາຍ ຜູ້ສົງເຄາະເຂົ້າໃນພຣະສັງຄີຕິກາຣົກ (ຜູ້ເຮັດສັງຄາຍະນາ) ຫຼືພຣະເຖຣະທີ່ຄ້າຍຄືກັນນັ້ນ ຈົນເຖິງສະໄໝສັງຄາຍະນາຄັ້ງທີ ໔. ດ້ວຍວ່າ ໃນຄຳພີປະຕິສັມພިທາມັກ (ໜ້າ ໒໖໒-໒໖໓).

‘‘ဩဘာသေ စေဝ ဉာဏေ စ, ပီတိယာ စ ဝိကမ္ပတိ…ပေ…ဓမ္မုဒ္ဓစ္စကုသလော ဟောတိ, န စ ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတီ’’တိ –

"ເພາະແສງສະຫວ່າງ ແລະ ເພາະປັນຍາ... ແລະ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ" ດັ່ງນີ້ -

ဧဝမာဂတာ ဂါထာယော ဣဓ (၂၇၃-၄-ပိဋ္ဌေသု) ပေါရာဏာနံ ဝစနဘာဝေန ဒဿိတာ. ယဒိ စိမာ ဂါထာယော သင်္ဂီတိကာရေဟိ ပက္ခိတ္တာ ဘဝေယျုံ ယထာ ပရိဝါရပါဠိယံ (၃-ပိဋ္ဌေ) အာဂတာ အာစရိယပရမ္ပရာဒီပိကာ ဂါထာယော, တာ ဟိ သမန္တပါသာဒိကာယံ (၁, ၄၆-ပိဋ္ဌေ) ပေါရာဏဝစနဘာဝေန ဒဿိတာ, ဧဝံ သတိ တေယေဝ သင်္ဂီတိကာရာ ပေါရာဏာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အထ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂဒေသကေနေဝ ဘာသိတာ ဘဝေယျုံ, တေ ဝိယ ဂရုကရဏီယာ ပစ္စယိကာ သဒ္ဓါယိတဗ္ဗကာ မဟာထေရာ ပေါရာဏာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သမန္တပါသာဒိကာသုမင်္ဂလဝိလာသိနီအာဒီသု ‘‘ပေါရာဏာ ပန ဧဝံ ဝဏ္ဏယန္တီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဋ္ဌာနေသုပိ တာဒိသာဝ အာစရိယာ ပေါရာဏာတိ ဝုတ္တာ.

ຄາຖາທັງຫຼາຍທີ່ມາໃນຄຳພີນີ້ (ໜ້າ ໒໗໓-໒໗໔) ໄດ້ສະແດງໄວ້ໃນຖານະເປັນຄຳເວົ້າຂອງພຣະໂບຮານາຈານ. ຫາກວ່າຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ເປັນຄາຖາທີ່ພຣະສັງຄີຕິກາຈານໄດ້ໃສ່ເຂົ້າມາ ເໝືອນດັ່ງຄາຖາສະແດງສາຍອາຈານທີ່ມາໃນຄຳພີປະຣິວານແຫ່ງພຣະວິນັຍປິດົກ (ໜ້າ ໓), ເພາະວ່າຄາຖາເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ສະແດງໄວ້ໃນຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາ (ໜ້າ ໑, ໔໖) ໃນຖານະເປັນຄຳເວົ້າຂອງພຣະໂບຮານາຈານ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະສັງຄີຕິກາຈານເຫຼົ່ານັ້ນເອງ ກໍຄວນຊາບວ່າເປັນ "ພຣະໂບຮານາຈານ". ຫຼືຫາກວ່າຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ເປັນຄາຖາທີ່ພຣະເຖລະຜູ້ສະແດງຄຳພີປະຕິສัມພິທາມັກໄດ້ກ່າວໄວ້ເອງ, ພຣະມະຫາເຖລະທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ເປັນທີ່ເພິ່ງ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າເຊື່ອຖື ເໝືອນດັ່ງພຣະສັງຄີຕິກາຈານເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຄວນຊາບວ່າເປັນ "ພຣະໂບຮານາຈານ". ແມ່ນແຕ່ໃນບ່ອນຕ່າງໆ ທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາ ແລະ ຄຳພີສຸມັງຄະລະວິລາສິນີ ເປັນຕົ້ນ ວ່າ "ສ່ວນພຣະໂບຮານາຈານທັງຫຼາຍຍ່ອມພັນລະນາຢ່າງນີ້" ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ, ພຣະອາຈານທີ່ມີລັກສະນະເຊັ່ນນັ້ນ ກໍຊົງເອີ້ນວ່າ "ພຣະໂບຮານາຈານ" ເຊັ່ນດຽວກັນ.

ဝိနယဋ္ဌကထာကရဏံ

ການແຕ່ງອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍ

အာစရိယော ပန ဣမံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂပကရဏံ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရေန ကတွာ အညာပိ တိပိဋကဋ္ဌကထာယော အနုက္ကမေန အကာသိ. ကထံ? သမန္တပါသာဒိကံ နာမ ဝိနယဋ္ဌကထံ ဗုဒ္ဓသိရိတ္ထေရေန အဇ္ဈေသိတော မဟာဝိဟာရဿ ဒက္ခိဏဘာဂေ ပဓာနဃရပရိဝေဏေ မဟာနိဂမဿာမိနော ပါသာဒေ ဝသန္တော အကာသိ. သာ ပနေသာ သိရိပါလောတိ နာမန္တရဿ မဟာနာမရညော ဝီသတိမဝဿေ (၉၇၃-ဗု-ဝ) အာရဒ္ဓါ ဧကဝီသတိမဝဿေ (၉၇၄-ဗု-ဝ) နိဋ္ဌာနပ္ပတ္တာ အဟောသိ. တဉ္စ ပန ကရောန္တော မဟာမဟိန္ဒတ္ထေရေနာဘတံ သီဟဠဘာသာယ သင်္ခတံ မဟာအဋ္ဌကထံ တဿာ သရီရံ ကတွာ မဟာပစ္စရီကုရုန္ဒီသင်္ခေပအန္ဓကဋ္ဌကထာဟိ စ ဂဟေတဗ္ဗံ ဂဟေတွာ သီဟဠဒီပေ ယာဝ ဝသဘရာဇကာလာ ပါကဋာနံ ပေါရာဏ ဝိနယဓရမဟာထေရာနံ ဝိနိစ္ဆယဘူတံ ထေရဝါဒမ္ပိ ပက္ခိပိတွာ အကာသိ. ဝုတ္တဉှေတံ သမန္တပါသာဒိကာယံ –

ສ່ວນພຣະອາຈານ ເມື່ອໄດ້ແຕ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ໂດຍປະການທີ່ກ່າວມາແລ້ວ ກໍໄດ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາແຫ່ງພຣະໄຕປິດົກອື່ນໆ ຕາມລຳດັບ. ແຕ່ງແນວໃດ? ທ່ານໄດ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍ ຊື່ວ່າ "ສະມັນຕະປາສາດິກາ" ໂດຍການອາຣາດທະນາຂອງພຣະພຸດທະສິຣິເຖລະ, 在ຂະນະທີ່ອາໄສຢູ່ໃນປຣາສາດຂອງມະຫານິກະມະສາມີ ໃນປະທານະຄະຣະປະຣິເວນ ທາງທິດໃຕ້ຂອງວັດມະຫາວິຫານ. ອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນັ້ນ ໄດ້ເລີ່ມແຕ່ງຂຶ້ນໃນປີທີ ໒໐ ແຫ່ງລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າມະຫານາມະ ຜູ້ມີພຣະນາມອີກຢ່າງໜຶ່ງວ່າ "ສິຣິປາລະ" (ພ.ສ. ໙໗໓) ແລະ ໄດ້ສຳເລັດລົງໃນປີທີ ໒໑ ແຫ່ງລັດຊະການ (ພ.ສ. ໙໗໔). ໃນການແຕ່ງອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນັ້ນ, ພຣະອາຈານໄດ້ຖືເອົາມະຫາອັດຖະກະຖາ ທີ່ແຕ່ງໄວ້ໃນພາສາສີຫົນ ເຊິ່ງພຣະມະຫາມະຫິນທະເຖລະນຳມາ ເປັນໂຄງຮ່າງ, ແລ້ວເລືອກຄັດເອົາຂໍ້ຄວາມທີ່ຄວນຖືເອົາຈາກຄຳພີມະຫາປັດຈະຣີ, ຄຸຣຸນທີ, ສັງເຂປະ ແລະ ອັນທະກະອັດຖະກະຖາ, ທັງໄດ້ໃສ່ເຖຣະවາດຂອງພຣະມະຫາເຖລະຜູ້ຊົງພຣະວິນັຍໃນປາງກ່ອນ ຜູ້ປາກົດຊື່ສຽງໃນເກາະສີຫົນ ຈົນຮອດລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າວະສະພະລາຊา ເຂົ້າໄວ້ນຳ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາ ດັ່ງນີ້ -

‘‘သံဝဏ္ဏနံ တဉ္စ သမာရဘန္တော, တဿာ မဟာအဋ္ဌကထံ သရီရံ;

ကတွာ မဟာပစ္စရိယံ တထေဝ, ကုရုန္ဒိနာမာဒိသု ဝိဿုတာသု.

"ຂ້າພະເຈົ້າ ເມື່ອຈະເລີ່ມແຕ່ງອັດຖະກະຖານັ້ນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ມະຫາອັດຖະກະຖາເປັນໂຄງຮ່າງ, ແລະ ເຮັດໃຫ້ຄຳພີມະຫາປັດຈະຣີ ແລະ ຄຳພີຄຸຣຸນທີ ເປັນຕົ້ນ ທີ່ເລື່ອງລືປາກົດຊື່ສຽງ -"

ဝိနိစ္ဆယော [Pg.47] အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တော, ယော ယုတ္တမတ္ထံ အပရိစ္စဇန္တော;

တတောပိ အန္တောဂဓထေရဝါဒံ, သံဝဏ္ဏနံ သမ္မ သမာရဘိဿ’’န္တိ စ.

"ຄຳຕັດສິນໃດທີ່ກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖาທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ລະຖິ້ມເນື້ອຄວາມທີ່ສົມຄວນ, ແລະ ຈະເລີ່ມແຕ່ງອັດຖະກະຖາໃໝ່ນີ້ໃຫ້ດີ ໂດຍລວມເອົາເຖຣະවາດເຂົ້າໄວ້ໃນນັ້ນດ້ວຍ" ດັ່ງນີ້ (ເປັນຄຳກ່າວເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີ).

‘‘မဟာမေဃဝနုယျာနေ, ဘူမိဘာဂေ ပတိဋ္ဌိတော;

မဟာဝိဟာရော ယော သတ္ထု, မဟာဗောဓိဝိဘူသိတော.

"ວັດມະຫາວິຫານໃດ ຕັ້ງຢູ່ໃນສ່ວນແຫ່ງພື້ນດິນໃນພຣະຣາຊະອຸທະຍານມະຫາເມຄະວັນ, ເປັນວັດທີ່ປະດັບປະດາດ້ວຍຕົ້ນມະຫາໂພທິຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ."

ယံ တဿ ဒက္ခိဏေ ဘာဂေ, ပဓာနဃရမုတ္တမံ;

သုစိစာရိတ္တသီလေန, ဘိက္ခုသံဃေန သေဝိတံ.

"ປະທານະຄະຣະປະຣິເວນອັນປະເສີດໃດ ຕັ້ງຢູ່ໃນສ່ວນທາງທິດໃຕ້ຂອງວັດມະຫາວິຫານນັ້ນ, ເປັນບ່ອນທີ່ພຣະພິກຂຸສົງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຈາຣິດຕະສີລ ແລະ ວາຣິດຕະສີລອັນບໍລິສຸດ ໄດ້ອາໄສຊົມໃຊ້ຢູ່."

ဥဠာရကုလသမ္ဘူတော, သံဃုပဋ္ဌာယကော သဒါ;

အနာကုလာယ သဒ္ဓါယ, ပသန္နော ရတနတ္တယေ.

"ທາຍົກຜູ້ເກີດໃນຕະກູນອັນສູງສົ່ງ, ຜູ້ບຳລຸງພຣະສົງຢູ່ເປັນນິດ, ຜູ້ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ ດ້ວຍສັດທາອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ -"

မဟာနိဂမသာမီတိ, ဝိဿုတော တတ္ထ ကာရယိ;

စာရုပါကာရသဉ္စိတံ, ယံ ပါသာဒံ မနောရမံ.

"ຜູ້ປາກົດຊື່ສຽງວ່າ 'ມະຫານິກະມະສາມີ' ໄດ້ສ້າງປຣາສາດອັນເປັນທີ່ຈຳເລີນຕາຈຳເລີນໃຈໃດໄວ້ໃນປະທານະຄະຣະປະຣິເວນນັ້ນ, ເຊິ່ງອ້ອມຮອບດ້ວຍກຳແພງອັນງົດງາມ,"

သန္ဒစ္ဆာယတရူပေတံ, သမ္ပန္နသလိလာသယံ;

ဝသတာ တတြ ပါသာဒေ, မဟာနိဂမသာမိနော.

"ອັນພ້ອມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີຮົ່ມໜາ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍແຫຼ່ງນ້ຳອັນດີ, ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຢູ່ໃນປຣາສາດນັ້ນຂອງມະຫານິກະມະສາມີ -"

သုစိသီလသမာစာရံ, ထေရံ ဗုဒ္ဓသိရိဝှယံ;

ယာ ဥဒ္ဒိသိတွာ အာရဒ္ဓါ, ဣဒ္ဓါ ဝိနယဝဏ္ဏနာ.

"ໄດ້ເລີ່ມແຕ່ງອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍອັນສົມບູນນີ້ ໂດຍປາຣົບພຣະເຖລະຜູ້ມີນາມວ່າ ພຸດທະສິຣິ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ ແລະ ອາຈາຣະອັນບໍລິສຸດ."

ပါလယန္တဿ သကလံ, လင်္ကာဒီပံ နိရဗ္ဗုဒံ;

ရညော သိရိနိဝါသဿ, သိရိပါလယသဿိနော.

"ໃນລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າສິຣິປາລະ ຜູ້ມີຍົດສະຖາບັນດາສັກ, ຜູ້ເປັນທີ່ສະຖິດແຫ່ງສິຣິມຸງຄຸນ, ຜູ້ປົກຄອງເກາະລັງກາທັງໝົດໃຫ້ປາສະຈາກໂຈນໄພ,"

သမဝီသတိမေ ဝဿေ, ဇယသံဝစ္ဆရေ အယံ;

အာရဒ္ဓါ ဧကဝီသမှိ, သမ္ပတ္တေ ပရိနိဋ္ဌိတာ.

"ອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນີ້ ໄດ້ເລີ່ມແຕ່ງຂຶ້ນໃນປີທີ ໒໐ ອັນເປັນປີແຫ່ງໄຊຊະນະ, ແລະ ໄດ້ສຳເລັດລົງເມື່ອເຖິງປີທີ ໒໑ ແຫ່ງລັດຊະການ."

ဥပဒ္ဒဝါကုလေ လောကေ, နိရုပဒ္ဒဝတော အယံ;

ဧကသံဝစ္ဆရေနေဝ, ယထာ နိဋ္ဌံ ဥပါဂတာ’’တိ စ.

"ໃນໂລກທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍອຸປະທະວັນຕະລາຍ, ອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນີ້ ໄດ້ສຳເລັດລົງພາຍໃນປີດຽວເທົ່ານັ້ນ ໂດຍປາສະຈາກອຸປະທະວັນຕະລາຍໃດໆ (ຂໍໃຫ້ຄວາມພະຍາຍາມທັງປວງຂອງໂລກ ທີ່ປະກອບດ້ວຍທັມ ຈົ່ງສຳເລັດລົງໂດຍໄວ ໂດຍປາສະຈາກອຸປະທະວັນຕະລາຍ ເຊັ່ນດຽວກັນ)" ດັ່ງນີ້ (ເປັນຄຳກ່າວລົງທ້າຍຄຳພີ).

အယဉ္စ သမန္တပါသာဒိကာ ဝိနယဋ္ဌကထာ အဓုနာ မုဒ္ဒိတဆဋ္ဌသင်္ဂီတိပေါတ္ထကဝသေန သဟဿတော ဥပရိ အဋ္ဌပဏ္ဏာသာဓိကတိသတမတ္တပိဋ္ဌပရိမာဏာ (၁၃၅၈) ဟောတိ, တဿာ စ ဧကသံဝစ္ဆရေန နိဋ္ဌာပိတတ္တံ ဥပနိဓာယ စတုဝီသာဓိကသတ္တသတမတ္တပိဋ္ဌပရိမာဏော (၇၂၄) ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါပိ အန္တမသော ဆပ္ပဉ္စမာသေဟိ နိဋ္ဌာပိတော ဘဝေယျာတိ သက္ကာ ဉာတုံ. တသ္မာ ယံ ဗုဒ္ဓဃောသုပ္ပတ္တိယံ မဟာဝံသဝစနံ နိဿာယ ‘‘ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန [Pg.48] ဧကရတ္တေနေဝ တိက္ခတ္တုံ လိခိတွာ နိဋ္ဌာပိတော’’တိ အဘိတ္ထုတိဝစနံ ဝုတ္တံ, တံ တက္ကာရကဿ အဘိတ္ထုတိမတ္တမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ໃນເລື່ອງນີ້ ຫາກຈະສະແດງຂໍ້ຕັດសິນຢ່າງໜຶ່ງ, ຄຳພີສະມັນຕະປာສາດິກາອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນີ້ ຕາມສະບັບພິມສັງຄາຍະນາຄັ້ງທີ ໖ ໃນປັດຈຸບັນ ມີຄວາມຍາວປະມານ ໑,໓໕໘ ໜ້າ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຖິງການທີ່ທ່ານແຕ່ງຄຳພີນີ້ໃຫ້ສຳເລັດໄດ້ພາຍໃນໜຶ່ງປີ, ກໍສາມາດຊາບໄດ້ວ່າ ຄຳພີວິສຸດທິມັກທີ່ມີຄວາມຍາວປະມານ ໗໒໔ ໜ້າ ກໍຄວນຈະແຕ່ງໃຫ້ສຳເລັດໄດ້ຢ່າງໜ້ອຍພາຍໃນ ໕-໖ ເດືອນ. ດັ່ງນັ້ນ, ຄຳສັນເສີນທີ່ก່າວໄວ້ໃນຄຳພີຂະໜາດນ້ອຍຊື່ວ່າ ພຸດທະໂຄສຸບປັດຕິ ໂດຍອາໄສຄຳເວົ້າໃນຄຳພີມະຫາວົງ ວ່າ "ຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະໄດ້ຂຽນເຖິງສາມເທື່ອໃຫ້ສຳເລັດໄດ້ພາຍໃນຄືນດຽວເທົ່ານັ້ນ", ຄຳເວົ້ານັ້ນ ຄວນຊາບວ່າເປັນພຽງຄຳສັນເສີນຂອງຜູ້ແຕ່ງຄຳພີນັ້ນເທົ່ານັ້ນ.

နနု စ ဣမိဿံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သုမင်္ဂလဝိလာသိနိယ’’န္တိအာဒိနာ ဝိသေသနာမဝသေန အာဂမဋ္ဌကထာနံ အတိဒေသော ဒိဿတိ, ကထမိမိဿာ တာဟိ ပဌမတရံ ကတဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ? အာစရိယဿ အဋ္ဌကထာသု အညမညာတိဒေသတော, ဝိနယပိဋကဿ ဂရုကာတဗ္ဗတရဘာဝတော, မဟာဝိဟာရဝါသီဟိ ဝိသေသေန ဂရုကတဘာဝတော, သင်္ဂီတိက္ကမာနုရူပဘာဝတော, ဣဓေဝ ပရိပုဏ္ဏနိဒါနကထာပကာသနတော, နိဂမနေ စ ပဌမံ သီဟဠဋ္ဌကထာယော သုတွာ ကရဏပ္ပကာသနတော ဌပေတွာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ အယမေဝ ပဌမံ ကတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ပန ဝိနယဋ္ဌကထာယန္တိ ဝါ ဝိနယဋ္ဌကထာသူတိ ဝါ မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာသူတိ ဝါ ဧဝံ သာမညနာမဝသေနေဝ အတိဒေသော ဒိဿတိ, န သမန္တပါသာဒိကာဒိဝိသေသနာမဝသေန. တသ္မာဿ သဗ္ဗပဌမံ ကတဘာဝေါ ပါကဋောယေဝ. အာဂမဋ္ဌကထာနံ ဣဓာတိဒေသော ဣမိဿာပိ တတ္ထာတိ ဧဝံ အညမညာတိဒေသော ပန အာစရိယဿ မနသာ သုဝဝတ္ထိတဝသေန ဝါ သက္ကာ ဘဝိတုံ, အပုဗ္ဗာစရိမပရိနိဋ္ဌာပနေန ဝါ. ကထံ? အာစရိယေန ဟိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ သဗ္ဗသော နိဋ္ဌာပေတွာ သမန္တပါသာဒိကာဒိံ ဧကေကမဋ္ဌကထံ ကရောန္တေနေဝ ယတ္ထ ယတ္ထ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဝိတ္ထာရတော အညဋ္ဌကထာသု ပကာသေတဗ္ဗာ ဟောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ‘‘ဣမသ္မိံ နာမ ဌာနေ ကထေဿာမီ’’တိ မနသာ သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတွာ တဉ္စ အတိဒိသိတွာ ယထာဝဝတ္ထိတဌာနပ္ပတ္တကာလေ တံ ဝိတ္ထာရတော ကထေန္တေန တာ ကတာ ဝါ ဘဝေယျုံ. ဧကေကိဿာယ ဝါ နိဋ္ဌာနာသန္နပ္ပတ္တကာလေ တံ ဌပေတွာ အညဉ္စ အညဉ္စ တထာ ကတွာ သဗ္ဗာပိ အပုဗ္ဗာစရိမံ ပရိနိဋ္ဌာပိတာ ဘဝေယျုန္တိ ဧဝံ ဒွိန္နံ ပကာရာနမညတရဝသေန အာစရိယဿာဋ္ဌကထာသု အညမညာတိဒေသော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

ຫາກມີຄຳຖາມວ່າ: ໃນອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນີ້ ມີການອ້າງເຖິງອັດຖະກະຖາພຣະສູດ ໂດຍຊື່ສະເພາະ ເຊັ່ນ "ໃນຄຳພີສຸມັງຄะລະວິລາສິນີ" ເປັນຕົ້ນ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ຈະຊາບໄດ້ແນວໃດວ່າ ອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນີ້ໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນກ່ອນອັດຖະກະຖາພຣະສູດເຫຼົ່ານັ້ນ? ຕອບວ່າ: ຄວນຊາບວ່າ ຍົກເວັ້ນຄຳພີວິສຸດທິມັກແລ້ວ ອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນີ້ເອງໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນກ່ອນໝູ່, ເພາະມີການອ້າງອີງເຊິ່ງກັນແລະກັນໃນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍຂອງພຣະອາຈານ, ເພາະພຣະວິນັຍປິດົກເປັນຄຳພີທີ່ຄວນເຄົາລົບຢ່າງຍິ່ງ, ເພາະຊາວມະຫາວິຫານເຄົາລົບພຣະວິນັຍເປັນພິເສດ, ເພາະເປັນໄປຕາມລຳດັບແຫ່ງການສັງຄາຍະນາ, ເພາະໃນອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນີ້ເທົ່ານັ້ນທີ່ມີການສະແດງຄຳເລີ່ມຕົ້ນຢ່າງສົມບູນ, ແລະ ເພາະໃນຕອນທ້າຍໄດ້ສະແດງການແຕ່ງໂດຍການຟັງອັດຖະກະຖາສີຫົນມາກ່ອນ. ສ່ວນໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ພົບແຕ່ການອ້າງອີງໂດຍຊື່ທົ່ວໄປເທົ່ານັ້ນ ເຊັ່ນ "ໃນອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍ" ຫຼື "In ອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍທັງຫຼາຍ" ຫຼື "ໃນອັດຖະກະຖາມັດຊິມະນິກາຍທັງຫຼາຍ" ດັ່ງນີ້, ແຕ່ບໍ່ພົບການອ້າງອີງໂດຍຊື່ສະເພາະ ເຊັ່ນ ສະມັນຕະປາສາດິກາ ເປັນຕົ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ, ການທີ່ຄຳພີວິສຸດທິມັກໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນກ່ອນອັດຖະກະຖາທັງປວງ ຈຶ່ງເປັນເລື່ອງທີ່ປາກົດຈະແຈ້ງ. ສ່ວນການອ້າງອີງອັດຖະກະຖາພຣະສູດໃນອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນີ້ ແລະ ການອ້າງອີງອັດຖະກະຖາພຣະວິນັຍນີ້ໃນອັດຖະກະຖາພຣະສູດເຫຼົ່ານັ້ນ ເຊິ່ງເປັນການອ້າງອີງເຊິ່ງກັນແລະກັນນັ້ນ, ອາດເປັນໄປໄດ້ໂດຍການທີ່ພຣະອາຈານໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນໃຈຢ່າງດີແລ້ວ, ຫຼື ໂດຍການເຮັດໃຫ້ສຳເລັດໃນເວລາໄລ່ເລ່ຍກັນ. ເປັນແນວໃດ? ຄື ພຣະອາຈານເມື່ອໄດ້ແຕ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກສຳເລັດໂດຍປະການທັງປວງແລ້ວ, ໃນຂະນະທີ່ແຕ່ງອັດຖະກະຖາແຕ່ລະຄຳພີ ເຊັ່ນ ສະມັນຕະປາສາດິກາ ເປັນຕົ້ນ, ໃນບ່ອນໃດທີ່ຄວນສະແດງຄຳອະທિບາຍໂດຍລະອຽດໃນອັດຖະກະຖາອື່ນ, ກໍໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນໃຈຢ່າງດີໃນບ່ອນນັ້ນໆ ວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວໃນບ່ອນຊື່ນີ້', ແລ້ວອ້າງເຖິງບ່ອນໃນອັດຖະກະຖາທີ່ຕັ້ງໃຈໄວ້ນັ້ນ, ແລະ ເມື່ອເຖິງເວລາທີ່ແຕ່ງໄປຮອດບ່ອນທີ່ກຳນົດໄວ້ນັ້ນ ກໍໄດ້ອະທિບາຍໂດຍລະອຽດ ແລ້ວແຕ່ງອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ສຳເລັດ. ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອແຕ່ງອັດຖະກະຖາແຕ່ລະຄຳພີໃກ້ຈະສຳເລັດ ກໍຢຸດໄວ້ກ່ອນ, ແລ້ວເຮັດກັບອັດຖະກະຖາອື່ນໆ ເຊັ່ນດຽວກັນ, ແລ້ວຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ອັດຖະກະຖາທັງໝົດສຳເລັດໃນເວລາໄລ່ເລ່ຍກັນ. ຄວນຊາບວ່າ ການອ້າງອີງເຊິ່ງກັນແລະກັນໃນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍຂອງພຣະອາຈານ ຍ່ມມີຂຶ້ນໂດຍປະການໃດປະການໜຶ່ງໃນສອງປະການນີ້.

အာဂမဋ္ဌကထာကရဏံ

ການແຕ່ງອັດຖະກະຖາພຣະສູດ (ນິກາຍ)

သုမင်္ဂလဝိလာသိနိံ နာမ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထံ ပန အာစရိယော သုမင်္ဂလပရိဝေဏဝါသိနာ ဒါဌာနာဂတ္ထေရေန အာယာစိတော အကာသိ. ဝုတ္တံ ဟေတမေတိဿာ နိဂမနေ –

ສ່ວນອັດຖະກະຖາທີຄະນິກາຍ ຊື່ວ່າ "ສຸມັງຄະລະວິລາສິນີ" ນັ້ນ, ພຣະອາຈານໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍການອາຣາດທະນາຂອງພຣະດາຖານາກະສັງຄະເຖລະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນສຸມັງຄະລະປະຣິເວນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ໃນຕອນທ້າຍແຫ່ງອັດຖະກະຖານັ້ນ ດັ່ງນີ້ -

‘‘အာယာစိတော [Pg.49] သုမင်္ဂလ-ပရိဝေဏနိဝါသိနာ ထိရဂုဏေန;

ဒါဌာနာဂ သံဃ, တ္ထေရေန ထေရဝံသနွယေန.

"ພຣະດາຖານາກະສັງຄະເຖລະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນສຸມັງຄະລະປະຣິເວນ, ຜູ້ມີຄຸນຄວາມດີອັນໝັ້ນຄົງ, ຜູ້ເປັນເຊື້ອສາຍແຫ່ງວົງພຣະເຖລະ ໄດ້ອາຣາດທະນາແລ້ວ -"

ဒီဃာဂမဿ ဒသဗလ-ဂုဏဂဏပရိဒီပနဿ အဋ္ဌကထံ;

ယံ အာရဘိံ သုမင်္ဂလ-ဝိလာသိနိံ နာမ နာမေန.

"ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເລີ່ມແຕ່ງອັດຖະກະຖາແຫ່ງທີຄະນິກາຍ ອັນສະແດງເຖິງຄຸນຂອງພຣະທົດສະພົນ ໂດຍມີຊື່ວ່າ 'ສຸມັງຄະລະວິລາສິນີ'."

သာ ဟိ မဟာအဋ္ဌကထာယ, သာရမာဒါယ နိဋ္ဌိတာ ဧသာ’’တိ.

"ອັດຖະກະຖາໃໝ່ນີ້ ໄດ້ສຳເລັດລົງແລ້ວ ໂດຍຖືເອົາອັນເປັນແກ່ນສານຈາກມະຫາອັດຖະກະຖາ."

ပပဉ္စသူဒနိံ နာမ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထံ ဘဒန္တဗုဒ္ဓမိတ္တတ္ထေရေန ပုဗ္ဗေ မယူရဒူတပဋ္ဋနေ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဝသန္တေန အာယာစိတော အကာသိ. ဝုတ္တံ ဟေတမေတိဿာ နိဂမနေ –

ສ່ວນອັດຖະກະຖາມັດຊິມະນິກາຍ ຊື່ວ່າ "ປະປັນຈະສູທະນີ" ນັ້ນ, ພຣະອາຈານໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍການອາຣາດທະນາຂອງພຣະພຸດທະມິດຕະເຖລະ ຜູ້ເຄີຍອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນກັບທ່ານໃນປາງກ່ອນ ທີ່ທ່າເຮືອມະຍູຣະທູຕະ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ໃນຕອນທ້າຍແຫ່ງອັດຖະກະຖານັ້ນ ດັ່ງນີ້ -

‘‘အာယာစိတော သုမတိနာ, ထေရေန ဘဒန္တဗုဒ္ဓမိတ္တေန;

ပုဗ္ဗေ မယူရဒူတပ,ဋ္ဋနမှိ သဒ္ဓိံ ဝသန္တေန.

"ພຣະພຸດທະມິດຕະເຖລະຜູ້ມີປັນຍາອັນດີ, ຜູ້ເຄີຍອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນກັບຂ້າພະເຈົ້າໃນປາງກ່ອນ ທີ່ທ່າເຮືອມະຍູຣະທູຕະ ໄດ້ອາຣາດທະນາແລ້ວ -"

ပရဝါဒဝိဓံသနဿ, မဇ္ဈိမနိကာယသေဋ္ဌဿ;

ယမဟံ ပပဉ္စသူဒနိ-မဋ္ဌကထံ ကာတုမာရဘိံ.

"ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເລີ່ມແຕ່ງອັດຖະກະຖາຊື່ວ່າ 'ປະປັນຈະສູທະນີ' ແຫ່ງມັດຊິມະນິກາຍອັນປະເສີດ ອັນເປັນເຄື່ອງທຳລາຍວາດະຂອງຜູ້ນອກສາສະໜາ."

သာ ဟိ မဟာအဋ္ဌကထာယ, သာရမာဒါယ နိဋ္ဌိတာ ဧသာ’’တိ.

"ອັດຖະກະຖາໃໝ່ນີ້ ໄດ້ສຳເລັດລົງແລ້ວ ໂດຍຖືເອົາອັນເປັນແກ່ນສານຈາກມະຫາອັດຖະກະຖາ."

သာရတ္ထပ္ပကာသိနိံ နာမ သံယုတ္တနိကာယဋ္ဌကထံ ဘဒန္တဇောတိပါလတ္ထေရေန အာယာစိတော အကာသိ. ဝုတ္တံ ဟေတမေတိဿာ နိဂမနေ –

ສ່ວນອັດຖະກະຖາສັງຍຸດຕະນິກາຍ ຊື່ວ່າ "ສາຣັດຖະປະກາສິນີ" ນັ້ນ, ພຣະອາຈານໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍການອາຣາດທະນາຂອງພຣະໂຊຕິປາລະເຖລະ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ໃນຕອນທ້າຍແຫ່ງອັດຖະກະຖານັ້ນ ດັ່ງນີ້ -

‘‘ဧတိဿာ ကရဏတ္ထံ, ထေရေန ဘဒန္တဇောတိပါလေန;

သုစိသီလေန သုဘာသိတဿ ပကာသယန္တဉာဏေန.

"ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການແຕ່ງອັດຖະກະຖານີ້, ພຣະໂຊຕິປາລະເຖລະ ຜູ້ມີສີລອັນບໍລິສຸດ, ຜູ້ມີປັນຍາສະແດງທັມອັນກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ -"

သာသနဝိဘူတိကာမေန, ယာစမာနေန မံ သုဘဂုဏေန;

ယံ သမဓိဂတံ ပုညံ, တေနာပိ ဇနော သုခီ ဘဝတူ’’တိ.

"ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງພຣະສາສະໜາ, ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄຸນອັນງົດງາມ ໄດ້ອາຣາດທະນາຂ້າພະເຈົ້າ, ບຸນໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຂົນຂວາຍແລ້ວ, ດ້ວຍບຸນນັ້ນ ຂໍໃຫ້ປະຊາຊົນຈົ່ງມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້.

မနောရထပူရဏိံ နာမ အင်္ဂုတ္တရနိကာယဋ္ဌကထံ ဘဒန္တဇောတိပါလတ္ထေရေန ဒက္ခိဏဣန္ဒိယရဋ္ဌေ ကဉ္စိပုရာဒီသု စ သီဟဠဒီပေ မဟာဝိဟာရမှိ စ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဝသန္တေန အာယာစိတော, တထာ ဇီဝကေနာပိ ဥပါသကေန ပိဋကတ္တယပါရဂုဘူတေန ဝါတာဟတေပိ အနိဉ္ဇမာနသဘာဝေ ဒုမေ ဝိယ အနိဉ္ဇမာနသဒ္ဓမ္မေ ဌိတေန သုမတိနာ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေနာဘိယာစိတော အကာသိ. ဝုတ္တံ ဟေတမေတိဿာ နိဂမနေ –

ສ່ວນອັດຖະກະຖາອັງຄຸດຕະຣະນິກາຍ ຊື່ວ່າ "ມະໂນຣົດຖະປູຣະນີ" ນັ້ນ, ພຣະອາຈານໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍການອາຣາດທະນາຂອງພຣະໂຊຕິປາລະເຖລະ ຜູ້ເຄີຍອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນກັບທ່ານໃນເມືອງກັນຈິປຸຣະ ເປັນຕົ້ນ ທາງພາກໃຕ້ຂອງອິນເດຍ ແລະ ໃນວັດມະຫາວິຫານ ເກາະສີຫົນ, ແລະ ໂດຍການອາຣາດທະນາຂອງຈີວະກະອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພຣະໄຕປິດົກ, ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທັມອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເໝືອນດັ່ງຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແມ່ນແຕ່ຖືກລົມພັດ, ຜູ້ມີປັນຍາອັນດີ ແລະ ມີການລ້ຽງຊີບອັນບໍລິສຸດ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ໃນຕອນທ້າຍແຫ່ງອັດຖະກະຖານັ້ນ ດັ່ງນີ້ -

‘‘အာယာစိတော သုမတိနာ, ထေရေန ဘဒန္တဇောတိပါလေန;

ကဉ္စိပုရာဒီသု မယာ, ပုဗ္ဗေ သဒ္ဓိံ ဝသန္တေန.

"ພຣະໂຊຕິປາລະເຖລະຜູ້ມີປັນຍາອັນດີ, ຜູ້ເຄີຍອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນກັບຂ້າພະເຈົ້າໃນປາງກ່ອນ ທີ່ເມືອງກັນຈິປຸຣະ ເປັນຕົ້ນ ໄດ້ອາຣາດທະນາແລ້ວ -"

ဝရတမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ, [Pg.50] မဟာဝိဟာရမှိ ဝသနကာလေပိ;

ဝါတာဟတေ ဝိယ ဒုမေ, အနိဉ္ဇမာနမှိ သဒ္ဓမ္မေ.

"ແລະ ໃນເວລາທີ່ອາໄສຢູ່ໃນວັດມະຫາວິຫານ ເກາະຕຳພະປັນນິອັນປະເສີດ, ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທັມອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເໝືອນດັ່ງຕົ້ນໄມ້ທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເມື່ອຖືກລົມພັດ -"

ပါရံ ပိဋကတ္တယသာ,ဂရဿ ဂန္တွာ ဌိတေန သုမတိနာ;

ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေနာ,ဘိယာစိတော ဇီဝကေနာပိ.

"ແລະ ໂດຍການອາຣາດທະນາຂອງຈີວະກະອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງມະຫາສະໝຸດຄືພຣະໄຕປິດົກ, ຜູ້ມີປັນຍາອັນດີ ແລະ ມີການລ້ຽງຊີບອັນບໍລິສຸດ -"

ဓမ္မကထာနယနိပုဏေဟိ, ဓမ္မကထိကေဟိ အပရိမာဏေဟိ;

ပရိကီဠိတဿ ပဋိပ,ဇ္ဇိတဿ သကသမယစိတြဿ.

"ແຫ່ງອັງຄຸດຕະຣະມະຫານิกາຍ ອັນວິຈິດດ້ວຍວາດະຂອງຕົນ ທີ່ພຣະທັມມະກະຖຶກທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ຜູ້ສະຫຼາດໃນແນວທາງການສະແດງທັມ ໄດ້ຊົມໃຊ້ ແລະ ປະຕິບັດຕາມແລ້ວ -"

အဋ္ဌကထံ အင်္ဂုတ္တရ,မဟာနိကာယဿ ကာတုမာရဒ္ဓေါ;

ယမဟံ စိရကာလဋ္ဌိတိ-မိစ္ဆန္တော သာသနဝရဿ.

"ຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຍາວນານແຫ່ງພຣະສາສະໜາອັນປະເສີດ ໄດ້ເລີ່ມແຕ່ງອັດຖະກະຖາແຫ່ງອັງຄຸດຕະຣະມະຫານิกາຍນັ້ນ."

သာ ဟိ မဟာအဋ္ဌကထာယ, သာရမာဒါယ နိဋ္ဌိတာ ဧသာ;

စတုန္နဝုတိပရိမာဏာယ, ပါဠိယာ ဘာဏဝါရေဟိ.

"ອັດຖະກະຖາໃໝ່ນີ້ ໄດ້ສຳເລັດລົງແລေါ ໂດຍຖືເອົາອັນເປັນແກ່ນສານຈາກມະຫາອັດຖະກະຖາ, ໂດຍມີປະລິມານແຫ່ງພຣະບາລີປະມານ ໙໔ ພານະວານ."

သဗ္ဗာဂမသံဝဏ္ဏန, မနောရထော ပူရိတော စ မေ ယသ္မာ;

ဧတာယ မနောရထ ပူရဏီတိ နာမံ တတော အဿာ’’တိ.

"ເພາະຄວາມປາດຖະໜາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໃນການພັນລະນາອັດຖະກະຖາແຫ່ງພຣະສູດທັງປວງ ໄດ້ເຕັມບໍລິບູນແລ້ວ, ດັ່ງນັ້ນ ອັດຖະກະຖາອັງຄຸດຕະຣະນິກາຍນີ້ ຈຶ່ງມີຊື່ວ່າ 'ມະໂນຣົດຖະປູຣະນີ' ດ້ວຍປະການສະນີ."

ဣမာ စ ပန စတဿော အာဂမဋ္ဌကထာယော ကုရုမာနော အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော မဟာမဟိန္ဒတ္ထေရေနာဘတံ မူလဋ္ဌကထာသင်္ခါတံ မဟာအဋ္ဌကထံယေဝ ဘာသာပရိဝတ္တနဝသေန စေဝ ပုနပ္ပုနာဂတဝိတ္ထာရကထာမဂ္ဂဿ သံခိပနဝသေန စ အကာသိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဂန္ထာရမ္ဘေ –

ໃນການແຕ່ງອັດຖະກະຖາພຣະສູດທັງສີ່ນີ້, ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ໄດ້ແຕ່ງໂດຍການແແປພາສາ ແລະ ໂດຍການຫຍໍ້ເນື້ອຄວາມທີ່ກ່າວໄວ້ໂດຍລະອຽດຊ້ຳໆ ກັນ ຈາກມະຫາອັດຖະກະຖາ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ "ມູລະອັດຖະກະຖາ" ທີ່ພຣະມະຫາມະຫິນທະເຖລະນຳມາເທົ່ານັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີ ດັ່ງນີ້ -

‘‘သီဟဠဒီပံ ပန အာဘ,တာထ ဝသိနာ မဟာမဟိန္ဒေန;

ဌပိတာ သီဟဠဘာသာယ, ဒီပဝါသီနမတ္ထာယ.

"ສ່ວນມູລະອັດຖະກະຖາໃດ ທີ່ພຣະມະຫາມະຫິນທະເຖລະຜູ້ຊົງອະພິນຍາ ນຳມາສູ່ເກາະສີຫົນ, ແລ້ວຕັ້ງໄວ້ໃນພາສາສີຫົນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊາວເກາະສີຫົນ."

အပနေတွာန တတောဟံ, သီဟဠဘာသံ မနောရမံ ဘာသံ;

တန္တိနယာနုစ္ဆဝိကံ, အာရောပေန္တော ဝိဂတဒေါသံ…ပေ…ဟိတွာ ပုနပ္ပုနာဂတ-မတ္ထံ အတ္ထံ ပကာသယိဿာမီ’’တိ.

"ຂ້າພະເຈົ້າຈະນຳພາສາສີຫົນອອກຈາກອັດຖະກະຖາເກົ່ານັ້ນ, ແລ້ວແປງໃສ່ໃນພາສາບາລີອັນເປັນທີ່ຈຳເລີນຕາຈຳເລີນໃຈ ອັນສົມຄວນແກ່ແນວທາງແຫ່ງພຣະປາລີ ອັນປາສະຈາກໂທດ... ລະຖິ້ມເນື້ອຄວາມທີ່ກ່າວຊ້ຳໆ ກັນ ແລ້ວຈະສະແດງເນື້ອຄວາມໃຫ້ປາກົດ" ດັ່ງນີ້.

တထာ နိဂမနေပိ –

ແລະ ໃນຕອນທ້າຍກໍກ່າວໄວ້ເຊັ່ນດຽວກັນວ່າ -

‘‘သာ ဟိ မဟာအဋ္ဌကထာယ, သာရမာဒါယ နိဋ္ဌိတာ ဧသာ’’တိ စ;

‘‘မူလဋ္ဌကထာသာရံ, အာဒါယ မယာ ဣမံ ကရောန္တေနာ’’တိ စ.

"ອັດຖະກະຖາໃໝ່ນີ້ ໄດ້ສຳເລັດລົງແລ້ວ ໂດຍຖືເອົາອັນເປັນແກ່ນສານຈາກມະຫາອັດຖະກະຖາ" ດັ່ງນີ້ ແລະ "ຂ້າພະເຈົ້າເມື່ອແຕ່ງອັດຖະກະຖາໃໝ່ນີ້ ໂດຍຖືເອົາແກ່ນສານແຫ່ງມູລະອັດຖະກະຖາ..." ດັ່ງນີ້.

ဣမာသံ သရီရဘူတပါဌေသု စ သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝိယ ‘‘မဟာပစ္စရိယံ, ကုရုန္ဒိယ’’န္တိအာဒိနာ ဝိနိစ္ဆယသံဝဏ္ဏနာဘေဒပ္ပကာသနံ န ဒိဿတိ, တထာ အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာသုပိ. [Pg.51] တေနေတံ ဉာယတိ ‘‘သုတ္တန္တာဘိဓမ္မေသု မဟာအဋ္ဌကထာတော အညာ မဟာပစ္စရိအာဒိနာမိကာ ပေါရာဏိကာ သီဟဠဋ္ဌကထာယော စေဝ အန္ဓကဋ္ဌကထာ စ နတ္ထီ’’တိ. ယာဝ ဝသဘရာဇကာလာ (၆၀၉-၆၅၃) ပန ပါကဋာနံ သီဟဠိကတ္ထေရာနံ ဝိနိစ္ဆယော စ ဝါဒါ စ ဝတ္ထူနိ စ ဧတာသုပိ ဒိဿန္တိယေဝါတိ.

ສ່ວນໃນຕົວບົດອັນເປັນໂຄງຮ່າງແຫ່ງອັດຖະກະຖາພຣະສູດທັງສີ່ນີ້, ບໍ່ພົບການສະແດງຂໍ້ຕັດສິນ ແລະ ຄຳພັນລະນາອັນຕ່າງໆ ເຊັ່ນ "ໃນຄຳພີມະຫາປັດຈະຣີ, ໃນຄຳພີຄຸຣຸນທີ" ເປັນຕົ້ນ ເໝືອນດັ່ງໃນອັດຖະກະຖາພຣະවິນັຍ, ແລະ ໃນອັດຖະກະຖາພຣະອະພິທັມກໍບໍ່ພົບເຊັ່ນດຽວກັນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຈຶ່ງຊາບໄດ້ວ່າ "ໃນສ່ວນແຫ່ງພຣະສູດ ແລະ ພຣະອະພິທັມນັ້ນ ບໍ່ມີອັດຖະກະຖາສີຫົນໂບຮານອື່ນໆ ທີ່ມີຊື່ວ່າ ມະຫາປັດຈະຣີ ເປັນຕົ້ນ ນອກຈາກມະຫາອັດຖະກະຖາ, ແລະ ບໍ່ມີອັນທະກະອັດຖະກະຖາເລີຍ". ເຖິງຢ່າງໃດກໍດີ, ຄຳຕັດສິນ, ວາດະ ແລະ ເລື່ອງລາວຕ່າງໆ ຂອງພຣະເຖລະຊາວສີຫົນ ຜູ້ປາກົດຊື່ສຽງຈົນຮອດລັດຊະການຂອງພຣະເຈົ້າວະສະພະລາຊາ (ພ.ສ. ໖໐໙-໖໕໓) ກໍຍັງພົບເຫັນໄດ້ໃນອັດຖະກະຖາພຣະສູດ ແລະ ພຣະອະພິທັມເຫຼົ່ານັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ.

အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာကရဏံ

Consisting of the translation of Abhidhamma commentaries: ການແຕ່ງອັດຖະກະຖາພຣະອະພິທັມ

အဋ္ဌသာလိနိံ ပန သမ္မောဟဝိနောဒနိဉ္စ ဓာတုကထာဒိပဉ္စပကရဏဿ အဋ္ဌကထဉ္စာတိ တိဿော အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာယော အတ္တနာ သဒိသနာမေန သောတတ္ထကီဂန္ထကာရကေန ဗုဒ္ဓဃောသဘိက္ခုနာ အာယာစိတော အကာသိ. ဝုတ္တဉှေတံ တာသု –

ນອກຈາກນັ້ນ, ພຣະອາຈານໄດ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາພຣະອະພິທັມສາມຄຳພີ ຄື "ອັດຖະສາລິນີ", "ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ" ແລະ ອັດຖະກະຖາແຫ່ງປັນຈະປະການົນ ມີທາຕຸກະຖາ ເປັນຕົ້ນ, ໂດຍການອາຣາດທະນາຂອງພຣະພິກຂຸພຸດທະໂຄສະ ຜູ້ມີຊື່ຄືກັນກັບທ່ານ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ແຕ່ງຄຳພີໂສຕັດຖະກີ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ດັ່ງນີ້ -

‘‘ဝိသုဒ္ဓါစာရသီလေန, နိပုဏာမလဗုဒ္ဓိနာ;

ဘိက္ခုနာ ဗုဒ္ဓဃောသေန, သက္ကစ္စံ အဘိယာစိတော’’တိ စ.

"ໂດຍການອາຣາດທະນາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຂອງພຣະພິກຂຸພຸດທະໂຄສະ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ ແລະ ອາຈາຣະອັນບໍລິສຸດ, ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍປັນຍາອັນລະອຽດອ່ອນ ແລະ ປາສະຈາກມົນທິນ (ຂ້າພະເຈົ້າຈະສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະອະພິທັມນັ້ນ)" ດັ່ງນີ້.

‘‘ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန ထေရေန ကတာအယံ အဋ္ဌသာလိနီ နာမ ဓမ္မသင်္ဂဟဋ္ဌကထာ’’တိ စ.

“ພຣະອັດຖະກະຖາ ອະທິບາຍຄຳພີທັມມະສັງຄິນີນີ້ ມີຊື່ວ່າ ອັດຖະສາលິນີ ອັນພຣະເຖຣະຜູ້ມີນາມມະຍົດວ່າ ພຸດທະໂຄສະ ທີ່ພຣະອຸປັດຊາອາຈານທັງຫຼາຍໄດ້ຕັ້ງໃຫ້ ຮຽບຮຽງຂຶ້ນ (ຂໍຈົ່ງດຳລົງຄົງຢູ່ຕະຫຼອດການນານເທີ້ນ)” ດັ່ງນີ້ດ້ວຍ,

‘‘အတ္ထပ္ပကာသနတ္ထံ, တဿာဟံ ယာစိတော ဌိတဂုဏေန;

ယတိနာ အဒန္ဓဂတိနာ, သုဗုဒ္ဓိနာ ဗုဒ္ဓဃောသေန.

“ພຣະພິກຂຸຜູ້ມີນາມວ່າ ພຸດທະໂຄສະ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄຸນມີສີລອັນຕັ້ງໝັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາແລ່ນໄວບໍ່ເນີ່ນຊ້າ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນດີ ໄດ້ອາຣາດທະນາ (ນິມົນ) ຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະວິພັງຄະນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າ—”

ယံ အာရဘိံ ရစယိတုံ, အဋ္ဌကထံ သုနိပုဏေသု အတ္ထေသု;

သမ္မောဟဝိနောဒနတော, သမ္မောဟဝိနောဒနိံ နာမာ’’တိ စ.

“ໄດ້ປາຣົບເພື່ອຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາໃດ ໃນເນື້ອຄວາມທັງຫຼາຍອັນລະອຽດອ່ອນຍິ່ງ, ພຣະອັດຖະກະຖານັ້ນ ຊື່ວ່າ ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ເພາະກຳຈັດຄວາມຫຼົງຜິດ (ຄວາມມົວໝອງ) ໄດ້” ດັ່ງນີ້ດ້ວຍ,

‘‘ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန ထေရေန ကတာအယံ သမ္မောဟဝိနောဒနီ နာမ ဝိဘင်္ဂဋ္ဌကထာ’’တိ စ.

“ພຣະອັດຖະກະຖາ ອະທິບາຍຄຳພີວິພັງຄະນີ້ ມີຊື່ວ່າ ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັນພຣະເຖຣະຜູ້ມີນາມມະຍົດວ່າ ພຸດທະໂຄສະ ທີ່ພຣະອຸປັດຊາອາຈານທັງຫຼາຍໄດ້ຕັ້ງໃຫ້ ຮຽບຮຽງຂຶ້ນ (ຂໍຈົ່ງດຳລົງຄົງຢູ່ຕະຫຼອດການນານເທີ້ນ)” ດັ່ງນີ້ດ້ວຍ.

ဣမာသု ပန တီသု ပဉ္စပကရဏဋ္ဌကထာယ နာမဝိသေသော နတ္ထိ အာယာစကော စ န ပကာသိတော, ကေဝလံ အတ္တနော သဒ္ဓါယ ဧဝ သဉ္စောဒိတေန အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန သာ ကတာ ဝိယ ဒိဿတိ. ဝုတ္တဉှေတံ တဿာ နိဂမနေ –

ແຕ່ໃນບັນດາພຣະອັດຖະກະຖາທັງສາມນີ້, ພຣະອັດຖະກະຖາປັນຈະປະກະຣະນະ ບໍ່ມີຊື່ພິເສດ ແລະ ບໍ່ໄດ້ສະແດງຜູ້ອາຣາດທະນາໄວ້, ເບິ່ງຄືວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ໄດ້ຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖານັ້ນຂຶ້ນ ໂດຍໄດ້ຮັບການກະຕຸ້ນເຕືອນຈາກສັດທາຂອງຕົນເອງແທ້ໆ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ພຣະຄຳພີຈຶ່ງກ່າວໄວ້ໃນຕອນທ້າຍ (ນິຄົມ) ແຫ່ງພຣະອັດຖະກະຖານັ້ນວ່າ —

‘‘ကုသလာဒိဓမ္မဘေဒံ, [Pg.52] နိဿာယ နယေဟိ ဝိဝိဓဂဏနေဟိ;

ဝိတ္ထာရေန္တော သတ္တမ-မဘိဓမ္မပ္ပကရဏံ သတ္ထာ.

“ພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ ຜູ້ມີການຕັດສິນອັນຊົງກຳນົດໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ໄດ້ຊົງສະແດງໃຫ້ພິສະດານ ເຊິ່ງຄຳພີອະພິທັມປະກະຣະນະທີເຈັດ ອັນມີຊື່ວ່າ ປັດຖານະ ໂດຍອາໄສການຈຳແນກທັມມີກຸສົນເປັນຕົ້ນ ດ້ວຍໄນຍະແຫ່ງການນັບອັນຫຼາກຫຼາຍ,

သုဝိဟိတသန္နိဋ္ဌာနော, ပဋ္ဌာနံ နာမ ယံ ပကာသေသိ;

သဒ္ဓါယ သမာရဒ္ဓါ, ယာ အဋ္ဌကထာ မယာ တဿာတိ စ.

ພຣະອັດຖະກະຖາໃດແຫ່ງຄຳພີປັດຖານະນັ້ນ ອັນຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປາຣົບແລ້ວດ້ວຍດີດ້ວຍສັດທາ” ດັ່ງນີ້ດ້ວຍ.

‘‘ဧတ္တာဝတာ

“ພຽງເທົ່ານີ້

သတ္တပ္ပကရဏံ နာထော, အဘိဓမ္မမဒေသယိ;

ဒေဝါတိဒေဝေါ ဒေဝါနံ, ဒေဝလောကမှိ ယံ ပုရေ;

တဿ အဋ္ဌကထာ ဧသာ, သကလဿာပိ နိဋ္ဌိတာ’’တိ စ.

ພຣະໂລກະນາດ ຜູ້ຊົງເປັນເທວາຕິເທບ (ເທວະດາເໜືອເທວະດາທັງຫຼາຍ) ໄດ້ຊົງສະແດງພຣະອະພິທັມມີປະກະຣະນະເຈັດ ໃນເທວະໂລກແກ່ເທວະດາທັງຫຼາຍໃນການກ່ອນ, ພຣະອັດຖະກະຖາແຫ່ງພຣະອະພິທັມມະປິທົກທັງໝົດນັ້ນ ໄດ້ສຳເລັດບໍລິບູນແລ້ວ” ດັ່ງນີ້ດ້ວຍ.

‘‘ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန ထေရေန ကတာအယံ သကလဿပိ အဘိဓမ္မပိဋကဿ အဋ္ဌကထာ’’တိ စ.

“ພຣະອັດຖະກະຖາແຫ່ງພຣະອະພິທັມມະປິທົກທັງໝົດນີ້ ອັນພຣະເຖຣะຜູ້ມີນາມມະຍົດວ່າ ພຸດທະໂຄສະ ທີ່ພຣະອຸປັດຊາອາຈານທັງຫຼາຍໄດ້ຕັ້ງໃຫ້ ຮຽບຮຽງຂຶ້ນ (ຂໍຈົ່ງດຳລົງຄົງຢູ່ຕະຫຼອດການນານເທີ້ນ)” ດັ່ງນີ້ດ້ວຍ.

ဧကစ္စေ ပန အာဓုနိကာ ထေရာ ‘‘အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာယော အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန ယာစိတော သံဃပါလဗုဒ္ဓမိတ္တဇောတိပါလာဒီနံ အညတရော ထေရော အကာသီ’’တိ ဝဒန္တိ. အယဉ္စ နေသံ ဝိစာရဏာ, အဋ္ဌသာလိနီသမ္မောဟဝိနောဒနီသု ‘‘တာ ဗုဒ္ဓဃောသေန ယာစိတော အကာသီ’’တိ ဂန္ထကာရေန ဝုတ္တံ. တေန ဉာယတိ ‘‘တက္ကာရကော အညော, အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော ပန တာသု ယာစကပုဂ္ဂလောယေဝါ’’တိ. အာဂမဋ္ဌကထာသု စ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန –

ສ່ວນພຣະເຖຣະບາງຮູບໃນຍຸກປັດຈຸບັນກ່າວວ່າ “ພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມທັງຫຼາຍນັ້ນ ອັນພຣະເຖຣະຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ມີພຣະສັງຄະປາລະ, ພຣະພຸດທະມິດຕະ ແລະ ພຣະໂຊຕິປາລະ ເປັນຕົ້ນ ໄດ້ຮຽບຮຽງຂຶ້ນ ເພາະໄດ້ຮັບການອາຣາດທະນາຈາກພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ”. ແລະນີ້ຄືການພິຈາລະນາຂອງພຣະອາຈານເຫຼົ່ານັ້ນ: ໃນຄຳພີອັດຖະສາលິນີ ແລະ ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ພຣະຄຳພີກ່າວໄວ້ວ່າ “ພຣະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮຽບຮຽງຂຶ້ນເພາະໄດ້ຮັບການອາຣາດທະນາຈາກພຣະພຸດທະໂຄສະ”. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງຊາບວ່າ “ຜູ້ຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖານັ້ນເປັນບຸກຄົນອື່ນ, ສ່ວນພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເປັນພຽງຜູ້ອາຣາດທະນາໃນພຣະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນເທົ່ານັ້ນ”. ເປັນຄວາມຈິງ, ໃນພຣະອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິການທັງຫຼາຍ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ —

‘‘သီလကထာ ဓုတဓမ္မာ, ကမ္မဋ္ဌာနာနိ စေဝ သဗ္ဗာနိ…ပေ…ဣတိ ပန သဗ္ဗံ ယသ္မာ, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ မယာ သုပရိသုဒ္ဓံ;

ဝုတ္တံ တသ္မာ ဘိယျော, န တံ ဣဓ ဝိစာရယိဿာမီ’’တိ –

“ເລື່ອງສີລ, ທຸຕັງຄະທັມ ແລະ ກັມມັດຖານທັງປວງ... ຯລຯ ເພາະເຫດທີ່ເລື່ອງທັງໝົດນັ້ນ ຂ้าພະເຈົ້າໄດ້ກ່າວໄວ້ຢ່າງບໍລິສຸດບໍລິບູນແລ້ວໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ, ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ນຳມາພິຈາລະນາຊ້ຳອີກໃນທີ່ນີ້” —

ဧဝံ သီလကထာဒီနံ အတ္တနာ ဧဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တဘာဝေါ မယာတိပဒေန ပကာသိတော. အဋ္ဌသာလိနိယံ ပန –

ດ້ວຍເຫດນີ, ຄວາມທີ່ເລື່ອງສີລເປັນຕົ້ນ ອັນຕົນເອງໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ ຈຶ່ງສະແດງດ້ວຍຄຳວ່າ “ມະຍາ” (ໂດຍຂ້າພະເຈົ້າ). ແຕ່ໃນຄຳພີອັດຖະສາលິນີກ່າວວ່າ —

‘‘ကမ္မဋ္ဌာနာနိ သဗ္ဗာနိ, စရိယာဘိညာ ဝိပဿနာ;

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ပနိဒံ, ယသ္မာ သဗ္ဗံ ပကာသိတ’’န္တိ –

“ເພາະເຫດທີ່ກັມມັດຖານທັງປວງ, ຈະຣິດ, ອະພິນຍາ ແລະ ວິປັດສະນານີ້ ທັງໝົດໄດ້ສະແດງໄວ້ແລ້ວໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ” —

ဧဝံ မယာတိ ကတ္တုပဒေန ဝိနာ ဝုတ္တံ. တေနာပိ ဉာယတိ ‘‘ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂကာရကော အညော, အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာကာရကော အညော’’တိ. ကိဉ္စာပိ အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာသု အဘိယာစကော ဗုဒ္ဓဃောသော ဘိက္ခုနာတိ စ ယတိနာတိ စ [Pg.53] ဣမေဟေဝ သာမညဂုဏပဒေဟိ ဝုတ္တော န ထေရေနာတိ သဂါရဝဂုဏပဒေန, တထာပိ သော ‘‘ဝိသုဒ္ဓါစာရသီလေန နိပုဏာမလဗုဒ္ဓိနာ’’တိ စ, ‘‘အဒန္ဓဂတိနာ သုဗုဒ္ဓိနာ’’တိ စ ဣမေဟိ အဓိကဂုဏပဒေဟိ ထောမိတတ္တာ ‘‘ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒိကာရကော အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသောယေဝါ’’တိ သက္ကာ ဂဟေတုံ. သော ဟိ ဥပသမ္ပန္နကာလတောယေဝ ပဋ္ဌာယ ဂန္ထကောဝိဒေါ ပရိယတ္တိဝိသာရဒဂုဏသမ္ပန္နော, တသ္မိဉ္စ ကာလေ ဦနဒသဝဿော ဘဝေယျ, တသ္မာ ထေရေနာတိ န ဝုတ္တောတိ သက္ကာ ဂဟေတုန္တိ.

ກ່າວໄວ້ໂດຍບໍ່ມີບົດກະຕຸ (ປະທານ) ວ່າ “ມະຍາ” (ໂດຍຂ້າພະເຈົ້າ) ຢ່າງນີ້. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງຊາບວ່າ “ຜູ້ຮຽບຮຽງຄຳພີວິສຸດທິມັກເປັນບຸກຄົນອື່ນ, ຜູ້ຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມເປັນບຸກຄົນອື່ນ”. ເຖິງແມ່ນວ່າໃນພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມທັງຫຼາຍ ຈະກ່າວເຖິງພຣະພຸດທະໂຄສະຜູ້ອາຣາດທະນາ ດ້ວຍບົດຄຸນນະນາມທົ່ວໄປວ່າ “ພິກຂຸນາ” (ໂດຍພຣະພິກຂຸ) ແລະ “ยະຕິນາ” (ໂດຍພຣະຜູ້ມີຄວາມພຽນ) ໂດຍບໍ່ໄດ້ກ່າວດ້ວຍບົດຄຸນນະນາມອັນສະແດງຄວາມເຄົາຣົບວ່າ “ເຖເຣນະ” (ໂດຍພຣະເຖຣະ) ກໍຕາມ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະພຸດທະໂຄສະນັ້ນ ກໍໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງດ້ວຍບົດຄຸນນະນາມອັນຍິ່ງໃຫຍ່ວ່າ “ຜູ້ມີສີລແລະຈະຣິຍາວັດອັນບໍລິສຸດ ຜູ້ມີປັນຍາອັນລະອຽດອ່ອນປາສະຈາກມົນທິນ” ແລະ “ຜູ້ມີປັນຍາແລ່ນໄວບໍ່ເນີ່ນຊ້າ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນດີ”, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງສາມາດຖືເອົາໄດ້ວ່າ “ແມ່ນພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ຜູ້ຮຽບຮຽງຄຳພີວິສຸດທິມັກເປັນຕົ້ນນັ້ນເອງ”. ເພາະວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະນັ້ນ ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນພຣະຄຳພີ ແລະສົມບູນດ້ວຍຄຸນຄືຄວາມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນພຣະປະຣິຍັດຕິທັມ ຕັ້ງແຕ່ເວລາທີ່ໄດ້ອຸປະສົມບົດແລ້ວ, ແລະໃນເວລານັ້ນ ທ່ານອາດຈະມີພັນສາບໍ່ເຖິງສິບພັນສາ, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ “ເຖເຣນະ” (ໂດຍພຣະເຖຣະ), ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ສາມາດຖືເອົາໄດ້. ນີ້ຄືແນວທາງການພິຈາລະນາຂອງພຣະອາຈານບາງຮູບເຫຼົ່ານັ້ນ.

တံ ပန တေသံ အတိဝိစာရဏမတ္တမေဝ. န ဟိ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော ‘‘တသ္မိံ ကာလေ ဦနဒသဝဿော’’တိ သက္ကာ ဂဟေတုံ, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂနိဂမနေပိ ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန ထေရေနာ’’တိ ဝစနတော, န စ ‘‘ဝိသုဒ္ဓါစာရသီလေန, နိပုဏာမလဗုဒ္ဓိနာ’’တိ ဝါ, ‘‘အဒန္ဓဂတိနာ သုဗုဒ္ဓိနာ’’တိ ဝါ ဧတ္တကေဟေဝ ဒွီဟိ ဒွီဟိ ဂုဏပဒေဟိ ထောမနေန သုထောမိတော ဟောတိ, အညဒတ္ထု ‘‘နိပ္ပဘီကတခဇ္ဇောတော သမုဒေတိ ဒိဝါကရော’’တိ ထောမနံ ဝိယ ဟောတိ. နနု အာစရိယေန အတ္တနော ဂန္ထနိဂမနေသု –

ແຕ່ການພິຈາລະນາຂອງພຣະອາຈານເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນພຽງການຄິດວິເຄາະທີ່ເກີນເລີຍໄປເທົ່ານັ້ນ. ເພາະວ່າ ບໍ່ສາມາດຖືເອົາໄດ້ວ່າ “ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ມີພັນສາບໍ່ເຖິງສິບພັນສາໃນເວລານັ້ນ”, ເພາະແມ່ນແຕ່ໃນຕອນທ້າຍ (ນິຄົມ) ແຫ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກ ກໍກ່າວໄວ້ວ່າ “ໂດຍພຣະເຖຣະຜູ້ມີນາມມະຍົດວ່າ ພຸດທະໂຄສະ ທີ່ພຣະອຸປັດຊາອາຈານທັງຫຼາຍໄດ້ຕັ້ງໃຫ້”. ແລະການຍົກຍ້ອງດ້ວຍບົດຄຸນນະນາມພຽງຢ່າງລະສອງບົດຄື “ຜູ້ມີສີລແລະຈະຣິຍາວັດອັນບໍລິສຸດ ຜູ້ມີປັນຍາອັນລະອຽດອ່ອນປາສະຈາກມົນທິນ” ຫຼື “ຜູ້ມີປັນຍາແລ່ນໄວບໍ່ເນີ່ນຊ້າ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນດີ” ນັ້ນ ບໍ່ຊື່ວ່າເປັນການຍົກຍ້ອງຢ່າງສົມກຽດ, ແຕ່ກົງກັນຂ້າມ ມັນເປັນເໝືອນການຍົກຍ້ອງວ່າ “ພຣະອາທິດອຸທິດຂຶ້ນມາຂົ່ມແສງຂອງແມງຫິ່ງຫ້ອຍ” ເທົ່ານັ້ນ. ບໍ່ແມ່ນບໍວ່າ ພຣະອາຈານໄດ້ສະແດງບົດຄຸນນະນາມອັນຄູ່ຄວນແກ່ຕົນເອງ ໄວ້ໃນຕອນທ້າຍແຫ່ງຄຳພີທັງຫຼາຍຂອງຕົນວ່າ —

‘‘ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗဒ္ဓိဝီရိယပဋိမဏ္ဍိတေန သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယသမုဒိတေန သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏသမတ္ထေန ပညာဝေယျတ္တိယသမန္နာဂတေန တိပိဋကပရိယတ္တိဘေဒေ သာဋ္ဌကထေ သတ္ထုသာသနေ အပ္ပဋိဟတဉာဏပ္ပဘာဝေန မဟာဝေယျာကရဏေနာ’’တိအာဒိနာ –

“ໂດຍພຣະມະຫາໄວຍາກອນ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍສັດທາ, ປັນຍາ ແລະ ວິຣິຍະ ອັນບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ, ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍການປະຊຸມແຫ່ງຄຸນມີສີລ, ຈະຣິຍາວັດ, ຄວາມຊື່ກົງ ແລະ ຄວາມອ່ອນໂຍນເປັນຕົ້ນ, ຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມສະຫຼາດແຫ່ງປັນຍາອັນສາມາດຢັ່ງລົງສູ່ປ່າຊົກຊັດຄືລັດທិຂອງຕົນແລະລັດທິອື່ນ, ຜູ້ມີແສງສະຫວ່າງແຫ່ງຍານອັນບໍ່ມີອຸປະສັກໃນພຣະສາດສະໜາຂອງພຣະບໍຣົມມະສາດສະດາ ອັນມີປະເພດແຫ່ງພຣະປະຣິຍັດຕິທັມຄືພຣະໄຕປິທົກ ພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາ” ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ —

အတ္တနော အနုစ္ဆဝိကာနိ ဂုဏပဒါနိ ပကာသိတာနိ, သောယေဝ စ ပေါရာဏသီဟဠဋ္ဌကထာယော သင်္ခိပိတွာ အဘိနဝသင်္ဂဟဋ္ဌကထာနံ အာဒိကတ္တာ ပုဗ္ဗင်္ဂမော, အညေ ပန အဘိနဝဋ္ဌကထာကာရာ တဿေဝ အနုဝတ္တိတွာ အဝသေသမေကံ ဝါ ဒွေ ဝါ အဋ္ဌကထာယော အကံသု. အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာသု စ ယော ယော အတ္ထော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တော, သော သော ယထာနုပ္ပတ္တဋ္ဌာနေ တတော ဂဟေတွာ တထေဝ ဝုတ္တော. ဝိသေသတော ပန ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဝိဘင်္ဂခန္ဓာယတနဓာတုသစ္စဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာသု ဈာနကထာဝဏ္ဏနာသု စ အယမတ္ထော အတိဝိယ ပါကဋော, ယောပိ စ တတ္ထ အပ္ပကော ကတိပယမတ္တော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေန ဝိသဒိသော သံဝဏ္ဏနာဘေဒေါ ဒိဿတိ, သောပိ အာဘိဓမ္မိကာနံ မတာနုသာရေန ယထာ ပေါရာဏဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တော, တထေဝ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ အဋ္ဌသာလိနိယံ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ အတိဒေသော [Pg.54] ဒိဿတိ, တထေဝ သမန္တပါသာဒိကာယမ္ပိ အဋ္ဌသာလိနိယာ အတိဒေသော ဒိဿတေဝ. ယဒိ စ အဋ္ဌသာလိနီ အညေန ကတာ ဘဝေယျ, ကထံ တာသု အညမညာတိဒေသော သက္ကာ ကာတုံ. တသ္မာ အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာသု အဘိယာစကော ဗုဒ္ဓဃောသော အာစရိယေန သမာနနာမော စူဠဗုဒ္ဓဃောသောတိ ယာဝဇ္ဇတနာ အာစရိယပရမ္ပရာယ ဂဟိတော သောတတ္ထကီဂန္ထကာရကော အညောယေဝ, န အာစရိယမဟာဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော. တေနေဝ တတ္ထ ဝုတ္တံ ‘‘ဘိက္ခုနာ’’တိ စ ‘‘ယတိနာ’’တိ စ.

ພຣະອາຈານໄດ້ສະແດງບົດຄຸນນະນາມອັນຄູ່ຄວນແກ່ຕົນເອງໄວ້ແລ້ວ, ແລະພຣະອາຈານນັ້ນເອງເປັນຜູ້ທຳການຫຍໍ້ພຣະອັດຖະກະຖາສີຫົນບູຮານ ແລ້ວເປັນຜູ້ເລີ່ມຕົ້ນແລະເປັນຜູ້ນຳໜ້າໃນການຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາສັງຄະຫະໃໝ່ທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາໃໝ່ຮູບອື່ນໆ ຕ່າງກໍປະຕິບັດຕາມພຣະອາຈານນັ້ນແລ້ວຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາທີ່ເຫຼືອໜຶ່ງຫຼືສອງຄຳພີ. ແລະໃນພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມ ເນື້ອຄວາມໃດໆ ທີ່ກ່າວໄວ້ແລ້ວໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ, ເນື້ອຄວາມນັ້ນໆ ກໍໄດ້ນຳມາຈາກຄຳພີວິສຸດທິມັກໃນບ່ອນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລ້ວກ່າວໄວ້ຢ່າງນັ້ນຄືກັນ. ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງ ໃນຄຳອະທິບາຍປັດຈິຈະສະມຸບປາດາວິພັງຄະ, ຂັນທະ, ອາຍະຕະນະ, ທາຕຸ ແລະ ສັດຈະວິພັງຄະ ແລະໃນຄຳອະທິບາຍຊານະກະຖາ ເນື້ອຄວາມນີ້ຈະປາກົດຈະແຈ້ງຢ່າງຍິ່ງ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຂໍ້ແຕກຕ່າງເລັກນ້ອຍໃນຄຳອະທິບາຍທີ່ບໍ່ຄືກັບຄຳພີວິສຸດທິມັກປາກົດຢູ່ບາງບ່ອນ, ແຕ່ຂໍ້ແຕກຕ່າງນັ້ນກໍຊຶງຊາບວ່າ ໄດ້ສະແດງໄວ້ຕາມຄຳພີອັດຖະກະຖາບູຮານ ໂດຍປະຕິບັດຕາມມະຕິຂອງພຣະອະພິທັມມະທອນ (ຜູ້ຊົງພຣະອະພິທັມ). ແລະດັ່ງທີ່ມີການອ້າງອີງເຖິງຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາອັນເປັນພຣະອັດຖະກະຖາວິນັຍໃນຄຳພີອັດຖະສາលິນີ, ໃນຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາກໍມີການອ້າງອີງເຖິງຄຳພີອັດຖະສາលິນີເຊັ່ນດຽວກັນ. ຫາກວ່າຄຳພີອັດຖະສາលິນີຖືກຮຽບຮຽງຂຶ້ນໂດຍບຸກຄົນອື່ນ, ຈະສາມາດທຳການອ້າງອີງເຊິ່ງກັນແລະກັນໃນພຣະອັດຖະກະຖາທັງສອງນັ້ນໄດ້ແນວໃດ. ດັ່ງນັ້ນ, ພຣະພຸດທະໂຄສະຜູ້ອາຣາດທະນາໃນພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມ ຈຶ່ງເປັນພຣະພຸດທະໂຄສະຮູບອື່ນ ຜູ້ມີຊື່ຄືກັນກັບພຣະອາຈານ ເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ ຈູລະພຸດທະໂຄສະ ຜູ້ຮຽບຮຽງຄຳພີໂសຕັດຕະກີ ທີ່ສືບທອດກັນມາໃນສາຍພຣະອາຈານຈົນເຖິງທຸກວັນນີ້, ບໍ່ແມ່ນພຣະມະຫາພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ຜູ້ເປັນພຣະອັດຖະກະຖາຈານ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ໃນພຣະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວໄວ້ພຽງແຕ່ “ພິກຂຸນາ” ແລະ “ຍະຕິນາ” ເທົ່ານັ້ນ.

ယဒိ ပန ဧတ္တကေန နိဋ္ဌံ န ဂစ္ဆေယျ, ဧဝမ္ပိ ဝိစာရေတဗ္ဗံ – ကိန္နု ခေါ သံဃပါလာဒယော ထေရာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒီနံ ကရဏတ္ထာယ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရံ အာယာစမာနာ အတ္တနာ သမတ္ထတရောတိ သဒ္ဒဟန္တာ အာယာစန္တိ ဥဒါဟု အသဒ္ဒဟန္တာတိ? သဒ္ဒဟန္တာယေဝ အာယာစန္တီတိ ပါကဋောယေဝါယမတ္ထော. တထာ စ သတိ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော သယံ အညေဟိ သမတ္ထတရောဝ သမာနော ကသ္မာ အညံ အာယာစေယျ. န ဟိ သဒ္ဓါသမ္ပန္နဿ ထာမသမ္ပန္နဿ ယောဗ္ဗနသမ္ပန္နဿ အာစရိယဿ သုန္ဒရတရံ အဘိဓမ္မဋ္ဌကထံ ကာတုံ ဘာရိယံ ဘဝိဿတိ. အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာသု စ ဝုတ္တဝစနာနိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအာဂမဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တသံဝဏ္ဏနာဝစနေဟိ ဧကာကာရာနေဝ ဟောန္တိ. ယဒိ စ အဘိဓမ္မဋ္ဌကထံ အညော ကရေယျ, ကထမပိ တာဟိ ဝစနာကာရဿ ဝိသဒိသတာ ဘဝေယျ ဧဝ. ဧတာသံ နိဂမနေ စ ဒဿိတေန ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန ထေရေန ကတာ’’တိ ဝစနေန ‘‘အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေန ကတာ’’တွေဝ ပါကဋာ ဟောန္တိ, န အညေနာတိ. ယေပိ ‘‘အညေန ကတာ’’တိ ဝဒန္တိ, တေပိ ‘‘ဣမိနာ နာမ ထေရေနာ’’တိ ဧကံသတော ဒဿေတုံ န သက္ကောန္တိ, တထာ ဒဿေတုဉ္စ လေသမတ္တမ္ပိ သာဓကဝစနံ န ဒိဿတိ. တသ္မာ အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာယောပိ ဣဒါနိ အာစရိယေဟိ စူဠဗုဒ္ဓဃောသောတိ ဝေါဟရိတေန ဗုဒ္ဓဃောသေန နာမ ဘိက္ခုနာယာစိတော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဝိနယာဂမဋ္ဌကထာနံ ကာရကော အာစရိယမဟာဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရောယေဝ အကာသီတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗန္တိ.

ແຕ່ຖ້າຫາກຍັງບໍ່ສາມາດຕັດສິນໄດ້ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້, ກໍຄວນພิຈາລະນາຢ່າງນີ້ອີກວ່າ — ເມື່ອພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍມີພຣະສັງຄະປາລະເປັນຕົ້ນ ໄດ້ອາຣາດທະນາພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຮຽບຮຽງຄຳພີວິສຸດທິມັກເປັນຕົ້ນນັ້ນ, ພວກທ່ານອາຣາດທະນາເພາະເຊື່ອໝັ້ນວ່າພຣະອາຈານມີຄວາມສາມາດຫຼາຍກວ່າຕົນເອງ ຫຼືວ່າອາຣາດທະນາໂດຍບໍ່ເຊື່ອໝັ້ນ? ຄວາມຈິງກໍປາກົດຈະແຈ້ງແລ້ວວ່າ ພວກທ່ານອາຣາດທະນາເພາະເຊື່ອໝັ້ນແທ້ໆ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະເອງ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສາມາດຫຼາຍກວ່າບຸກຄົນອື່ນ ຈະໄປອາຣາດທະນາບຸກຄົນອື່ນເຮັດຫຍັງ? ເພາະວ່າ ສຳລັບພຣະອາຈານຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສັດທາ, ສົມບູນດ້ວຍກຳລັງ ແລະສົມບູນດ້ວຍໄວໜຸ່ມແລ້ວ, ການຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມອັນດີເລີດກວ່ານັ້ນ ຈະບໍ່ເປັນພາລະໜັກໜ່ວງເລີຍ. ແລະຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ໃນພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມ ກໍມີລັກສະນະດຽວກັນກັບຖ້ອຍຄຳອະທິບາຍທີ່ກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ ແລະພຣະອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິການທັງຫຼາຍ. ຫາກວ່າບຸກຄົນອື່ນເປັນຜູ້ຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມ, ບໍ່ວ່າດ້ວຍວິທີໃດກໍຕາມ ມັນກໍຈະຕ້ອງມີຄວາມແຕກຕ່າງໃນລັກສະນະຂອງຖ້ອຍຄຳກັບພຣະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ. ແລະດ້ວຍຄຳກ່າວໃນຕອນທ້າຍແຫ່ງພຣະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານີ້ວ່າ “ຮຽບຮຽງໂດຍພຣະເຖຣະຜູ້ມີນາມມະຍົດວ່າ ພຸດທະໂຄສະ ທີ່ພຣະອຸປັດຊາອາຈານທັງຫຼາຍໄດ້ຕັ້ງໃຫ້”, ພຣະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານີ້ຈຶ່ງປາກົດຈະແຈ້ງວ່າ “ຮຽບຮຽງໂດຍພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ” ເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນຮຽບຮຽງໂດຍບຸກຄົນອື່ນ. ແມ່ນແຕ່ພຣະອາຈານບາງຮູບທີ່ก່າວວ່າ “ຮຽບຮຽງໂດຍບຸກຄົນອື່ນ” ກໍບໍ່ສາມາດສະແດງໃຫ້ເຫັນຢ່າງແນ່ນອນໄດ້ວ່າ “ຮຽບຮຽງໂດຍພຣະເຖຣະຊື່ນີ້”, ແລະບໍ່ປາກົດມີຫຼັກຖານອ້າງອີງແມ່ນແຕ່ໜ້ອຍດຽວເພື່ອສະແດງໃຫ້ເຫັນເຊັ່ນນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈຶ່ງຄວນສະຫຼຸບຕັດສິນໃນທີ່ນີ້ວ່າ ພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມທັງຫຼາຍນີ້ ພຣະມະຫາພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ຜູ້ຮຽບຮຽງຄຳພີວິສຸດທິມັກ, ພຣະອັດຖະກະຖາວິນັຍ ແລະພຣະອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິການທັງຫຼາຍນັ້ນເອງ ເປັນຜູ້ຮຽບຮຽງຂຶ້ນ ເພາະໄດ້ຮັບການອາຣາດທະນາຈາກພຣະພິກຂຸຜູ້ມີນາມວ່າ ພຸດທະໂຄສະ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນນີ້ພຣະອາຈານທັງຫຼາຍເອີ້ນວ່າ ຈູລະພຸດທະໂຄສະ.

ယံ ပန မဟာဝံသေ ‘‘အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော သီဟဠဒီပါဂမနတော ပုဗ္ဗေ ဇမ္ဗုဒီပေ ဝသနကာလေယေဝ အဋ္ဌသာလိနိံ အကာသီ’’တိ အဓိပ္ပာယေန –

ສ່ວນຂໍ້ຄວາມໃນຄຳພີມະຫາວົງ ທີ່ມີຄວາມໝາຍວ່າ “ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ໄດ້ຮຽບຮຽງຄຳພີອັດຖະສາលິນີ ຕັ້ງແຕ່ຕອນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບ ກ່ອນທີ່ຈະເດີນທາງໄປສູ່ເກາະສີຫົນ” ໂດຍກ່າວວ່າ —

၂၂၅. ‘‘ဓမ္မသင်္ဂဏိယာကာသိ, ကစ္ဆံ သော အဋ္ဌသာလိနိ’’န္တိ –

໒໒໕. “ພຣະພຸດທະໂຄສະນັ້ນ ໄດ້ຮຽບຮຽງຄຳພີອັດຖະສາលິນີ ອັນເປັນຄຳອະທິບາຍຄຳພີທັມມະສັງຄິນີ” —

ဝုတ္တံ, [Pg.55] တံ ဣဒါနိ ဒိဿမာနာယ အဋ္ဌသာလိနိယာ န သမေတိ. တတ္ထ ဟိ ဂန္ထာရမ္ဘေယေဝ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ အတိဒိသိတွာ ပစ္ဆာပိ သော စ, သမန္တပါသာဒိကာ စ ဗဟူသု ဌာနေသု အတိဒိသီယန္တိ. တသ္မာ တဿာ အာစရိယေန သီဟဠဒီပံ ပတွာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဉ္စေဝ သမန္တပါသာဒိကဉ္စ ကတွာ ပစ္ဆာယေဝ ကတဘာဝေါ အတိဝိယ ပါကဋောတိ.

ຄຳກ່າວນັ້ນ ບໍ່ກົງກັບຄຳພີອັດຖະສາលິນີທີ່ປາກົດຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ເພາະວ່າ ໃນຄຳພີອັດຖະສາលິນີທີ່ປາກົດຢູ່ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ແມ່ນແຕ່ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີ (ຄັນຖາຣັມພະ) ກໍມີການອ້າງອີງເຖິງຄຳພີວິສຸດທິມັກ ແລະໃນຕອນຫຼັງກໍມີການອ້າງອີງເຖິງຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ແລະຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາໃນຫຼາຍໆ ບ່ອນ. ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງປາກົດຈະແຈ້ງຢ່າງຍິ່ງວ່າ ພຣະອາຈານໄດ້ຮຽບຮຽງຄຳພີອັດຖະສາលິນີນີ້ຂຶ້ນ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ເດີນທາງໄປເຖິງເກາະສີຫົນ ແລ້ວຮຽບຮຽງຄຳພີວິສຸດທິມັກ ແລະຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາສຳເລັດແລ້ວ.

ကင်္ခါဝိတရဏီအဋ္ဌကထာကရဏံ

การຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາກັງຂາວິຕະຣະນີ

ကင်္ခါဝိတရဏိံ နာမ ပါတိမောက္ခဋ္ဌကထံ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရော သောဏတ္ထေရေန ယာစိတော မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဝါစနာမဂ္ဂနိဿိတံ သီဟဠပါတိမောက္ခဋ္ဌကထာနယံ နိဿာယ ဧကမ္ပိ ပဒံ ပါဠိယာ ဝါ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာဟိ ဝါ အဝိရောဓေတွာ အကာသိ. တေန ဝုတ္တံ တိဿံ အဋ္ဌကထာယံ –

ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ໄດ້ຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາອະທິບາຍພຣະປາຕິໂມກຂ໌ ມີຊື່ວ່າ ກັງຂາວິຕະຣະນີ ເພາະໄດ້ຮັບການອາຣາດທະນາຈາກພຣະໂសນະເຖຣະ ໂດຍອາໄສແນວທາງແຫ່ງພຣະອັດຖະກະຖາປາຕິໂມກຂ໌ສີຫົນ ອັນເນື່ອງດ້ວຍແນວທາງການສັ່ງສອນຂອງພຣະເຖຣະຜູ້ນິຍົມມະຫາວິຫານ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຂັດແຍ້ງແມ່ນແຕ່ຄຳດຽວກັບພຣະບາລີ ຫຼືກັບພຣະອັດຖະກະຖາບູຮານຂອງພຣະເຖຣະຜູ້ນິຍົມມະຫາວິຫານ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຄຳພີຈຶ່ງກ່າວໄວ້ໃນພຣະອັດຖະກະຖານັ້ນວ່າ —

‘‘သူရတေန နိဝါတေန, သုစိသလ္လေခဝုတ္တိနာ;

ဝိနယာစာရယုတ္တေန, သောဏတ္ထေရေန ယာစိတော.

“ເພາະໄດ້ຮັບການອາຣາດທະນາຈາກພຣະໂសນະເຖຣະ ຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບ, ຜູ້ມີຈິດໃຈອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົນ, ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ອັນຂັດເກົາກิເລດຢ່າງບໍລິສຸດ, ຜູ້ປະກອບດ້ວຍຈະຣິຍາວັດແຫ່ງພຣະວິນັຍ,

တတ္ထ သဉ္ဇာတကင်္ခါနံ, ဘိက္ခူနံ တဿ ဝဏ္ဏနံ;

ကင်္ခါဝိတရဏတ္ထာယ, ပရိပုဏ္ဏဝိနိစ္ဆယံ.

ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການກ້າວລ່ວງຄວາມສົງໄສ ແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ມີຄວາມສົງໄສເກີດຂຶ້ນໃນພຣະປາຕິໂມກຂ໌ນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະສະແດງຄຳອະທິບາຍພຣະປາຕິໂມກຂ໌ນັ້ນ ອັນມີການຕັດສິນອັນບໍລິບູນ,

မဟာဝိဟာရဝါသီနံ, ဝါစနာမဂ္ဂနိဿိတံ;

ဝတ္တယိဿာမိ နာမေန, ကင်္ခါဝိတရဏိံ သုဘ’’န္တိ စ.

ອັນເນື່ອງດ້ວຍແນວທາງການສັ່ງສອນຂອງພຣະເຖຣະຜູ້ນິຍົມມະຫາວິຫານ, ອັນມີຊື່ວ່າ ກັງຂາວິຕະຣະນີ ອັນງົດງາມ” ດັ່ງນີ້ດ້ວຍ,

‘‘အာရဘိံ ယမဟံ သဗ္ဗံ, သီဟဠဋ္ဌကထာနယံ;

မဟာဝိဟာရဝါသီနံ, ဝါစနာမဂ္ဂနိဿိတံ.

“ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປາຣົບເພື່ອຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາກັງຂາວິຕະຣະນີໃດ ໂດຍອາໄສແນວທາງແຫ່ງພຣະອັດຖະກະຖາສີຫົນທັງປວງ ອັນເນື່ອງດ້ວຍແນວທາງການສັ່ງສອນຂອງພຣະເຖຣະຜູ້ນິຍົມມະຫາວິຫານ,

နိဿာယ သာ အယံ နိဋ္ဌံ, ဂတာ အာဒါယ သဗ္ဗသော;

သဗ္ဗံ အဋ္ဌကထာသာရံ, ပါဠိယတ္ထဉ္စ ကေဝလံ.

ພຣະອັດຖະກະຖາກັງຂາວິຕະຣະນີນັ້ນ ໄດ້ເຖິງຄວາມສຳເລັດບໍລິບູນແລ້ວ ໂດຍຖືເອົາເນື້ອແທ້ແຫ່ງພຣະອັດຖະກະຖາທັງປວງ ແລະເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະບາລີທັງໝົດໂດຍປະການທັງປວງ.

န ဟေတ္ထ တံ ပဒံ အတ္ထိ, ယံ ဝိရုဇ္ဈေယျ ပါဠိယာ;

မဟာဝိဟာရဝါသီနံ, ပေါရာဏဋ္ဌကထာဟိ ဝါ’’တိ စ.

ໃນພຣະອັດຖະກະຖາກັງຂາວິຕະຣະນີນີ້ ບໍ່ມີບົດໃດເລີຍທີ່ຈະຂັດແຍ້ງກັບພຣະບາລີ ຫຼືກັບພຣະອັດຖະກະຖາບູຮານຂອງພຣະເຖຣະຜູ້ນິຍົມມະຫາວິຫານ” ດັ່ງນີ້ດ້ວຍ.

ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာကရဏံ

ການຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາທັມມະປະທະ

အပရာပိ တိဿော အဋ္ဌကထာယော သန္တိ ခုဒ္ဒကပါဌဋ္ဌကထာ ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာ သုတ္တနိပါတဋ္ဌကထာ စာတိ, ယာ တာသု ဒိဿမာနနိဂမနဝသေန အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသေနေဝ ကတာတိ ပညာယန္တိ. တတ္ထ ပန ဝုတ္တဝစနာနိ ကာနိစိ [Pg.56] ကာနိစိ အာဂမဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တာကာရေန န ဟောန္တိ. တသ္မာ ဧကေ ဝဒန္တိ ‘‘နေတာ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿာ’’တိ. ဧကစ္စေ ပန ‘‘အာစရိယဿ ဥပထမ္ဘကတ္ထေရေဟိ ပဌမံ ကတာ, ပစ္ဆာ အာစရိယေန ဩသာနသောဓနဝသေန ပရိယောသာပိတာ ဝါ ဘဝေယျုံ, အဘိဓမ္မဋ္ဌကထံ အာယာစန္တေန စူဠဗုဒ္ဓဃောသေန ဝါ ကတာ ဘဝေယျု’’န္တိ ဝဒန္တိ.

ຍັງມີພຣະອັດຖະກະຖາອີກສາມຄຳພີ ຄື ພຣະອັດຖະກະຖາຂຸດທະກະປາຖະ, ພຣະອັດຖະກະຖາທັມມະປະທະ ແລະ ພຣະອັດຖະກະຖາສຸຕຕະນິປາຕະ ເຊິ່ງປາກົດຕາມຄຳກ່າວໃນຕອນທ້າຍ (ນິຄົມ) ວ່າ ຮຽບຮຽງຂຶ້ນໂດຍພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະນັ້ນເອງ. ແຕ່ຖ້ອຍຄຳບາງຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ໃນພຣະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ມີລັກສະນະດຽວກັນກັບຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ໃນພຣະອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິການທັງຫຼາຍ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ບາງທ່ານຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ພຣະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ແມ່ນຜົນງານຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ”. ສ່ວນບາງທ່ານກ່າວວ່າ “ພຣະເຖຣະຜູ້ເປັນຜູ້ຊ່ວຍຂອງພຣະອາຈານ ໄດ້ຮຽບຮຽງຂຶ້ນກ່ອນ, ພາຍຫຼັງພຣະອາຈານຈຶ່ງໄດ້ກວດແກ້ໃນຕອນທ້າຍເພື່ອໃຫ້ສຳເລັດບໍລິບູນ, ຫຼືອາດຈະຮຽບຮຽງຂຶ້ນໂດຍຈູລະພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ຜູ້ອາຣາດທະນາໃຫ້ຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາອະພິທັມກໍເປັນໄດ້”.

တံ တထာ ဝါ ဟောတု အညထာ ဝါ, ဣဒါနိ ဧကန္တတော ဝိနိစ္ဆိနိတုံ န သုကရမေဝ. တသ္မာ တာသံ နိဂမနဝစနဝသေနေဝ ဧတ္ထ ပကာသယိဿာမ. တာသု ဟိ ဓမ္မပဒဋ္ဌကထံ ကုမာရကဿပတ္ထေရေန အာယာစိတော သိရိကူဋဿ (သိရိကုဍ္ဍဿ) ရညော ပါသာဒေ ဝိဟရန္တော ပရမ္ပရာဘတံ သီဟဠဘာသာယ သဏ္ဌိတံ ပေါရာဏဋ္ဌကထံ ပါဠိဘာသာယ အာရောပေတွာ ဝိတ္ထာရဂတဉ္စ ဝစနက္ကမံ သမာသေတွာ ဂါထာသု အသံဝဏ္ဏိတပဒဗျဉ္ဇနာနိ သံဝဏ္ဏေတွာ အကာသိ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ ဂန္ထာရမ္ဘေ –

ເລື່ອງນັ້ນຈະເປັນຢ່າງນັ້ນ ຫຼືເປັນຢ່າງອື່ນກໍຕາມ, ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍທີ່ຈະຕັດສິນໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ. ດັ່ງນັ້ນ, ພວກເຮົາຈະສະແດງໃນທີ່ນີ້ ຕາມຄຳກ່າວໃນຕອນທ້າຍ (ນິຄົມ) ແຫ່ງພຣະອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນເທົ່ານັ້ນ. ໃນບັນດາພຣະອັດຖະກະຖາທັງສາມນັ້ນ, ພຣະອາຈານໄດ້ຮຽບຮຽງພຣະອັດຖະກະຖາທັມມະປະທະ ເພາະໄດ້ຮັບການອາຣາດທະນາຈາກພຣະກຸມາຣະກັດສະປະເຖຣະ ໃນຂະນະທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຜາສາດຂອງພຣະເຈົ້າສิຣິກູຕະ (ສิຣິຄຸດທະ), ໂດຍໄດ້ແປພຣະອັດຖະກະຖາບູຮານທີ່ສືບທອດກັນມາເຊິ່ງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພາສາສີຫົນ ໃຫ້ເປັນພາສາບາລີ, ທຳການຫຍໍ້ຖ້ອຍຄຳອັນພິສະດານ, ແລະອະທິບາຍບົດແລະພະຍັນຊະນະທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ອະທິບາຍໃນຄາຖາທັງຫຼາຍ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຄຳພີຈຶ່ງກ່າວໄວ້ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີ (ຄັນຖາຣັມພະ) ນັ້ນວ່າ —

‘‘ပရမ္ပရာဘတာ တဿ, နိပုဏာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ;

ယာ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပမှိ, ဒီပဘာသာယ သဏ္ဌိတာ…ပေ…

“ຄຳອະທິບາຍເນື້ອຄວາມອັນລະອຽດອ່ອນໃດແຫ່ງພຣະທັມມະປະທະນັ້ນ ອັນສືບທອດກັນມາ, ເຊິ່ງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນເກາະຕັມພະປັນນິ (ເກາະສີຫົນ) ດ້ວຍພາສາແຫ່ງເກາະ... ຯລຯ

ကုမာရကဿပေနာဟံ, ထေရေန ထိရစေတသာ;

သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိကာမေန, သက္ကစ္စံ အဘိယာစိတော…ပေ…

ຂ້າພະເຈົ້າ ໄດ້ຮັບການອາຣາດທະນາໂດຍເຄົາຣົບ ຈາກພຣະກຸມາຣະກັດສະປະເຖຣະ ຜູ້ມີຈິດໃຈໝັ້ນຄົງ ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງພຣະສັດທັມ... ຯລຯ”

တံ ဘာသံ အတိဝိတ္ထာရ, ဂတဉ္စ ဝစနက္ကမံ;

ပဟာယာရောပယိတွာန, တန္တိဘာသံ မနောရမံ.

ໂດຍການລະຖິ້ມພາສາສີຫົນນັ້ນ ແລະລຳດັບຖ້ອຍຄຳທີ່ຍືດຍາວເກີນໄປນັ້ນແລ້ວ ຍົກຂຶ້ນສູ່ພາສາບາລີ (ຕັນຕິພາສາ) ອັນເປັນທີ່ໜ້າຍິນດີ

ဂါထာနံ ဗျဉ္ဇနပဒံ, ယံ တတ္ထ န ဝိဘာဝိတံ;

ကေဝလံ တံ ဝိဘာဝေတွာ, သေသံ တမေဝ အတ္ထတော.

ບົດ ແລະພະຍັນຊະນະແຫ່ງຄາຖາໃດ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ອະທິບາຍແຈ່ມແຈ້ງໃນອັດຖະກະຖາເກົ່ານັ້ນ ກໍຈະອະທິບາຍສະເພາະບົດນັ້ນໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອກໍຈະຄົງໄວ້ຕາມເນື້ອຄວາມແຫ່ງອັດຖະກະຖາເກົ່ານັ້ນເອງ

ဘာသန္တရေန ဘာသိဿ’’န္တိ –

ຈະກ່າວດ້ວຍພາສາອື່ນ (ຄືພາສາບາລີ)

နိဂမနေ စ ဝုတ္တံ –

ແລະໃນຕອນທ້າຍ (ນິຄົມ) ກໍໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ:

‘‘ဝိဟာရေ အဓိရာဇေန, ကာရိတမှိ ကတညုနာ;

ပါသာဒေ သိရိကူဋဿ, ရညော ဝိဟရတာ မယာ’’တိ.

“ຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຜາສາດຂອງພຣະຣາຊາພຣະນາມວ່າ ສິຣິກູຕະ ໃນວິຫານທີ່ພຣးຣາຊາຜູ້ຊົງຮູ້ຄຸນຄົນອື່ນ (ກະຕັນຍູ) ໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງຂຶ້ນ...”

ဧတ္ထ စ သိရိကူဋော နာမ သမန္တပါသာဒိကာနိဂမနေ သိရိပါလောတိ ဝုတ္တော မဟာနာမောယေဝ ရာဇာတိ ဝဒန္တိ. ဧဝံ သတိ မဟေသိယာ အာနယနံ သမာဒါပနမာရဗ္ဘ တေန ရညာ ဒိန္နေ ဓူမရက္ခပဗ္ဗတဝိဟာရေ ဝသန္တေန သာ ကတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ မဟာဝံသေ –

ໃນຄາຖາຮວມນີ້ ພຣະຣາຊາພຣະນາມວ່າ ສิຣິກູຕະ ນັ້ນ ກໍຄືພຣະເຈົ້າມະຫານາມະ ຜູ້ທີ່ຖືກກ່າວເຖິງໃນຕອນທ້າຍແຫ່ງສະມັນຕະປາສາດິກາວ່າ ສິຣິປາລະ ນັ້ນເອງ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ຈຶ່ງຄວນຊາບວ່າ ອັດຖະກະຖາ (ທັມມະປະທັດຖະກະຖາ) ນີ້ ພຣະອົງ (ພຣະພຸດທະໂຄສະ) ໄດ້ຮຽບຮຽງຂຶ້ນໃນຂະນະທີ່ພຳນັກຢູ່ໃນວິຫານເທິງພູເຂົາທູມະຣັກຂະ ທີ່ພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນໄດ້ຖວາຍ ໂດຍປາຣົບການຊັກຊວນຂອງພຣະມະເຫສີ. ຄວາມຈິງເລື່ອງນີ້ມີກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີມະຫາວົງວ່າ:

၃၇-၂၁၂.

‘‘လောဟဒွါရ-ရလဂ္ဂါမ-ကောဋိပဿာဝနဝှယေ;

တယော [Pg.57] ဝိဟာရေ ကာရေတွာ, ဘိက္ခူနံ အဘယုတ္တရေ.

“ພຣະອົງໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງວິຫານ ໓ ແຫ່ງ ຄື ໂລຫະທະວາຣະ, ຣະລະຄາມະ ແລະ ໂກຕິປັດສາວະນະ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນອະພະຍະຄີຣิວິຫານ.

၂၁၃.

໒໑໓.

ဝိဟာရံ ကာရယိတွာန, ဓူမရက္ခမှိ ပဗ္ဗတေ;

မဟေသိယာ’နယေနာ’ဒါ, ဘိက္ခူနံ ထေရဝါဒိန’’န္တိ.

ແລະໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງວິຫານເທິງພູເຂົາທູມະຣັກຂະ ໂດຍການຊັກຊວນຂອງພຣະມະເຫສີ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຝ່າຍເຖຣະວາດ”

တဿ ပန ရညော ကာလေ သာ နိဋ္ဌာပိတာတိ န သက္ကာ ဂဟေတုံ. တဿ ဟိ ရညော ဧကဝီသတိမဝဿေ သမန္တပါသာဒိကံ နိဋ္ဌာပေသိ. သော စ ရာဇာ ဒွါဝီသတိမဝဿေ ဒိဝင်္ဂတော. ဧတ္ထန္တရေ သာဓိကဧကဝဿေန ‘‘စတဿော စ အာဂမဋ္ဌကထာယော တိဿော စ အဘိဓမ္မဋ္ဌကထာယော အယဉ္စ ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာ’’တိ သဗ္ဗာ ဧတာ န သက္ကာ နိဋ္ဌာပေတုန္တိ.

ແຕ່ບໍ່ອາດຈະຖືເອົາໄດ້ວ່າ ອັດຖະກະຖາ (ທັມມະປະທັດຖະກະຖາ) ນັ້ນ ໄດ້ສຳເລັດລົງໃນລັດຊະສະໄໝຂອງພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນ. ເພາະວ່າ ພຣະອົງ (ພຣະພຸດທະໂຄສະ) ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄຳພີສະມັນຕະປາສາດິກາສຳເລັດລົງໃນປີທີ ໒໑ ແຫ່ງການຄອງຣາດຂອງພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນ. ແລະພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນກໍໄດ້ສະຫວັນຄົດໃນປີທີ ໒໒ ແຫ່ງການຄອງຣາດ. ໃນຊ່ວງເວລາລະຫວ່າງນີ້ ພຽງແຕ່ປີປາຍເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ອາດຈະເຮັດໃຫ້ອັດຖະກະຖາທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້ ຄື 'ອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍທັງ ໔, ອັດຖະກະຖາແຫ່ງອະພິທັມທັງ ໓ ແລະທັມມະປະທັດຖະກະຖາ' ນີ້ສຳເລັດລົງໄດ້.

ပရမတ္ထဇောတိကာဋ္ဌကထာကရဏံ

การเรียบเรียงคัมภีร์ปฐมัตถโชติกาอรรถกถา

ပရမတ္ထဇောတိကံ နာမ ခုဒ္ဒကပါဌဿ စေဝ သုတ္တနိပါတဿ စ အဋ္ဌကထံ ကေနစိပိ အနာယာစိတော အတ္တနော ဣစ္ဆာဝသေနေဝ အကာသိ. ဝုတ္တဉှေတံ ခုဒ္ဒကပါဌဋ္ဌကထာယ ဂန္ထာရမ္ဘေ –

ພຣະອົງໄດ້ຊົງຮຽບຮຽງອັດຖະກະຖາຊື່ວ່າ ປຣະມັດຖະໂຊຕິກາ ອັນເປັນອັດຖະກະຖາແຫ່ງຂຸດທະກະປາຖະ ແລະສຸຕຕະນິບາດ ໂດຍຄວາມປະສົງຂອງພຣະອົງເອງ ໂດຍບໍ່ມີຜູ້ໃດອາຣາດທະນາ (ຮ້ອງຂໍ). ຄວາມຈິງເລື່ອງນີ້ມີກ່າວໄວ້ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີ (ຄັນຖາຣັມພະ) ແຫ່ງຂຸດທະກະປາຖັດຖະກະຖາວ່າ:

‘‘ဥတ္တမံ ဝန္ဒနေယျာနံ, ဝန္ဒိတွာ ရတနတ္တယံ;

ခုဒ္ဒကာနံ ကရိဿာမိ, ကေသဉ္စိ အတ္ထဝဏ္ဏနံ.

“ຂ້າພະເຈົ້າ ຂໍນອບນ້ອມພຣະຣັດຕະນະໄຕ ອັນເປັນສິ່ງທີ່ຄວນເຄົາຣົບຢ່າງສູງສຸດ ແລ້ວຈະຂໍແຕ່ງຄຳອະທિບາຍເນື້ອຄວາມ (ອັດຖະວັນນະນາ) ແຫ່ງພຣະສູດຂະໜາດນ້ອຍ (ຂຸດທະກະ) ບາງພຣະສູດ.

ခုဒ္ဒကာနံ ဂမ္ဘီရတ္တာ, ကိဉ္စာပိ အတိဒုက္ကရာ;

ဝဏ္ဏနာ မာဒိသေနေသာ, အဗောဓန္တေန သာသနံ.

ເນື່ອງຈາກພຣະສູດຂະໜາດນ້ອຍເຫຼົ່ານີ້ມີຄວາມເລິກເຊິ່ງ, ການອະທિບາຍນີ້ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຍາກຍິ່ງສຳລັບຜູ້ເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າໃຈພຣະສາສະໜາຢ່າງທ່ອງແທ້.

အဇ္ဇာပိ တု အဗ္ဘောစ္ဆိန္နော, ပုဗ္ဗာစရိယနိစ္ဆယော;

တထေဝ စ ဌိတံ ယသ္မာ, နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ.

ແຕ່ເຖິງຢ່າງໃດກໍດີ, ເພາະວ່າການວິນິດໄສຂອງພຣະບູຮານາຈານກໍຍັງຄົງສືບທອດມາບໍ່ຂາດສາຍຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້, ແລະພຣະສາສະໜາຂອງພຣະສາດສະດາອັນມີອົງ ໙ ກໍຍັງຄົງດຳຣົງຢູ່.

တသ္မာဟံ ကာတုမိစ္ဆာမိ, အတ္ထသံဝဏ္ဏနံ ဣမံ;

သာသနဉ္စေဝ နိဿာယ, ပေါရာဏဉ္စ ဝိနိစ္ဆယံ.

ເພາະສະນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງປາດຖະໜາທີ່ຈະເຮັດການອະທિບາຍເນື້ອຄວາມນີ້ ໂດຍອາໄສທັງພຣະສາສະໜາ ແລະການວິນິດໄສຂອງພຣະບູຮານາຈານ.

သဒ္ဓမ္မဗဟုမာနေန, နာတ္တုက္ကံသနကမျတာ;

နာညေသံ ဝမ္ဘနတ္ထာယ, တံ သုဏာထ သမာဟိတာ’’တိ.

ດ້ວຍຄວາມເຄົາຣົບຢ່າງຍິ່ງໃນພຣະສັດທັມ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາທີ່ຈະຍົກຍ້ອງຕົນເອງ, ແລະບໍ່ແມ່ນເພື່ອຂົ່ມຂູ່ (ດູໝິ່ນ) ຜູ້ນ້ອຍອື່ນໆ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງມີຈິດໃຈຕັ້ງໝັ້ນສະດັບຟັງຄຳອະທિບາຍນັ້ນເຖີດ”

ဗဟူ ပန ဝိစက္ခဏာ ဣမာ အာရမ္ဘဂါထာယော ဝိစိနိတွာ ‘‘နေတံ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဿ ဝိယ ဝစနံ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ. အယဉ္စ နေသံ ဝိစိနနာကာရော, အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော ဟိ ယံ ကဉ္စိ ဂန္ထံ သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နေန အညေန အာယာစိတောဝ ကရောတိ, ဣဓ ပန ကောစိပိ အာယာစကော [Pg.58] နတ္ထိ. ပုနပိ အာစရိယော ‘‘ပေါရာဏသီဟဠဋ္ဌကထံ ဘာသာပရိဝတ္တနဝသေန ကရိဿာမီ’’တိ စ ‘‘မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဝါစနာမဂ္ဂံ နိဿာယ ကရိဿာမီ’’တိ စ ဧဝံ ပဋိညံ ကတွာဝ ကရောတိ, ဣဓ ပန တာဒိသီပိ ပဋိညာ နတ္ထိ. ပုနပိ အာစရိယော အတိဂမ္ဘီရတ္ထာနံ စတုန္နဉ္စာဂမာနံ အဘိဓမ္မဿ စ သံဝဏ္ဏနာရမ္ဘေပိ ဒုက္ကရဘာဝံ န ကထေတိ, ဣဓ ပန ‘‘သာသနံ အဗောဓန္တေန မာဒိသေနာ’’တိ အတ္တနာ သာသနဿ အဗုဒ္ဓဘာဝံ ပကာသေတွာ ‘‘အတိဒုက္ကရာ’’တိ စ ကထေတိ. တသ္မာ ‘‘နေတံ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿ ဝိယ ဝစန’’န္တိ ဝဒန္တိ. တံ ယုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ, အာစရိယော ဟိ အတ္တနော ဂန္ထနိဂမနေသု ‘‘တိပိဋကပရိယတ္တိပ္ပဘေဒေ သာဋ္ဌကထေ သတ္ထုသာသနေ အပ္ပဋိဟတဉာဏပ္ပဘာဝေနာ’’တိ အတ္တနော ဉာဏပ္ပဘာဝံ ပကာသေသိ, သော ‘‘သာသနံ အဗောဓန္တေန မာဒိသေန အတိဒုက္ကရာ’’တိ ဤဒိသံ ဝစနံ န ကထေယျယေဝါတိ.

ແຕ່ມີນັກປາດຜູ້ມີປັນຍາພິຈາລະນາຫຼາຍທ່ານ ໄດ້ພິຈາລະນາຄາຖາເລີ່ມຕົ້ນເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຖ້ອຍຄຳນີ້ບໍ່ຄືກັບຖ້ອຍຄຳຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະເລີຍ'. ແລະນີ້ຄືວິທີການພິຈາລະນາຂອງພວກເພິ່ນ: ດ້ວຍວ່າ ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະນັ້ນ ເມື່ອຈະແຕ່ງຄຳພີໃດໆ ກໍຈະແຕ່ງກໍຕໍ່ເມື່ອໄດ້ຮັບການອາຣາດທະນາ (ຮ້ອງຂໍ) ຈາກບຸກຄົນອື່ນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄຸນມີສີລະເປັນຕົ້ນ, ແຕ່ໃນອັດຖະກະຖາ (ປຣະມັດຖະໂຊຕິກາ) ນີ້ ບໍ່ມີຜູ້ອາຣາດທະນາເລີຍ. ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະອາຈານມັກຈະປະຕິຍານກ່ອນແຕ່ງສະເໝີວ່າ 'ข້າພະເຈົ້າຈະແຕ່ງໂດຍການແປພາສາຈາກອັດຖະກະຖາສີຫົນບູຮານ' ແລະ 'ຂ້າພະເຈົ້າຈະແຕ່ງໂດຍອາໄສແນວທາງການສັ່ງສອນຂອງພຣະພິກຂຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ', ແຕ່ໃນອັດຖະກະຖານີ້ ບໍ່ມີຄຳປະຕິຍານເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ. ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະອາຈານບໍ່ເຄີຍກ່າວເຖິງຄວາມຍາກລຳບາກເລີຍ ແມ່ນແຕ່ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນການອະທિບາຍຄຳພີນິກາຍທັງ ໔ ແລະພຣະອະພິທັມ ອັນມີເນື້ອຄວາມເລິກເຊິ່ງຢ່າງຍິ່ງ, ແຕ່ໃນອັດຖະກະຖານີ້ ກັບກ່າວສະແດງຄວາມບໍ່ຮູ້ພຣະສາສະໜາຂອງຕົນເອງວ່າ 'ຜູ້ເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າໃຈພຣະສາສະໜາ' ແລະຍັງກ່າວບົ່ນວ່າ 'ເປັນສິ່ງທີ່ຍາກຍິ່ງ'. ເພາະສະນັ້ນ, ພວກເພິ່ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້ອຍຄຳນີ້ບໍ່ຄືກັບຖ້ອຍຄຳຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເລີຍ'. ຄຳພິຈາລະນານັ້ນເບິ່ງຄືວ່າມີເຫດຜົນ, ເພາະວ່າ ພຣະອາຈານໄດ້ສະແດງອານຸພາບແຫ່ງປັນຍาຂອງຕົນໄວ້ໃນຕອນທ້າຍຄຳພີຕ່າງໆ ຂອງເພິ່ນວ່າ 'ຜູ້ມີແສງສະຫວ່າງແຫ່ງປັນຍາອັນບໍ່ມີສິ່ງກີດຂວາງໃນພຣະສາສະໜາຂອງພຣະສາດສະດา ອັນມີພຣະໄຕປິດົກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາເປັນແຜນຜັງ', ພຣະອາຈານຜູ້ສະແດງປັນຍາຂອງຕົນເຊັ່ນນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນຈະກ່າວຖ້ອຍຄຳເຊັ່ນນີ້ວ່າ 'ເປັນສິ່ງທີ່ຍາກຍິ່ງສຳລັບຜູ້ເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າໃຈພຣະສາສະໜາ'. ນອກຈາກນີ້, ການກ່າວເຖິງຄວາມປາສະຈາກຄວາມປາດຖະໜາທີ່ຈະຍົກຍ້ອງຕົນເອງ ແລະຂົ່ມຂູ່ຜູ້ນ້ອຍອື່ນໆ ກໍບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງກ່າວເຖິງເລີຍ ຫາກເປັນພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ.

ဇာတကဋ္ဌကထာကရဏံ

ການຮຽບຮຽງຄຳພີຊາດົກອັດຖະກະຖາ

ဇာတကဋ္ဌကထာပိ စ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရေနေဝ ကတာတိ ဝဒန္တိ, ကာရဏံ ပနေတ္ထ န ဒိဿတိ. သာ ပန အတ္ထဒဿိတ္ထေရေန စ ဗုဒ္ဓမိတ္တတ္ထေရေန စ မဟိသာသကနိကာယိကေန စ ဗုဒ္ဓဒေဝတ္ထေရေနာတိ တီဟိ ထေရေဟိ အဘိယာစိတော မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဝါစနာမဂ္ဂံ နိဿာယ ကတာ. ဣမိဿာပိ နာမဝိသေသော နတ္ထိ. ဝုတ္တံ ဟိမိဿာ အာရမ္ဘေ –

ພວກເພິ່ນກ່າວວ່າ ຄຳພີຊາດົກອັດຖະກະຖາກໍແມ່ນພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະເປັນຜູ້ແຕ່ງເຊັ່ນກັນ, ແຕ່ບໍ່ພົບເຫດຜົນທີ່ພຽງພໍໃນເລື່ອງນີ້. ແຕ່ທີ່ແນ່ນອນກໍຄື ອັດຖະກະຖາຊາດົກນັ້ນ ໄດ້ຮັບການຮຽບຮຽງຂຶ້ນໂດຍອາໄສແນວທາງການສັ່ງສອນຂອງພຣະພິກຂຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ ໂດຍການອາຣາດທະນາ (ຮ້ອງຂໍ) ຈາກພຣະເຖຣະ ໓ ຮູບ ຄື ພຣະອັດຖະທັດສີເຖຣะ, ພຣະພຸດທະມິດຕະເຖຣະ ແລະພຣະພຸດທະເທວະເຖຣະ ຜູ້ເປັນສິດຍານຸສິດໃນນິກາຍມະຫິສາສະກະ. ອັດຖະກະຖາ (ຊາດົກ) ນີ້ກໍບໍ່ມີຊື່ພິເສດໃດໆ ເຊັ່ນກັນ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈຶ່ງມີກ່າວໄວ້ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີນີ້ວ່າ:

‘‘ဗုဒ္ဓဝံသဿ ဧတဿ, ဣစ္ဆန္တေန စိရဋ္ဌိတိံ;

ယာစိတော အဘိဂန္တွာန, ထေရေန အတ္ထဒဿိနာ.

“ໂດຍການອາຣາດທະນາຈາກພຣະອັດຖະທັດສີເຖຣະ ຜູ້ເຂົ້າມາຫາ ແລະປາດຖະໜາຄວາມດຳຣົງຢູ່ຍາວນານແຫ່ງພຣະພຸດທະວົງນີ້,

အသံသဋ္ဌဝိဟာရေန, သဒါ သုဒ္ဓဝိဟာရိနာ;

တထေဝ ဗုဒ္ဓမိတ္တေန, သန္တစိတ္တေန ဝိညုနာ.

ແລະໂດຍການອາຣາດທະນາເຊັ່ນດຽວກັນຈາກພຣະພຸດທະມິດຕະເຖຣະ ຜູ້ເປັນນັກປາດ ມີຈິດໃຈສະຫງົບ ຜູ້ມັກຢູ່ຢ່າງໂດດດ່ຽວ (ບໍ່ຄລຸກຄລີ) ແລະມີການຢູ່ຢ່າງບໍລິສຸດສະເໝີ,

မဟိသာသကဝံသမှိ, သမ္ဘူတေန နယညုနာ;

ဗုဒ္ဓဒေဝေန စ တထာ, ဘိက္ခုနာ သုဒ္ဓဗုဒ္ဓိနာ.

ແລະໂດຍການອາຣາດທະນາເຊັ່ນດຽວກັນຈາກພຣະພິກຂຸພຣະນາມວ່າ ພຸດທະເທວະ ຜູ້ເກີດໃນວົງແຫ່ງມະຫິສາສະກະ ຜູ້ຮູ້ແນວທາງ (ວິທີການສະແດງຊາດົກ) ແລະມີປັນຍາອັນບໍລິສຸດ,

မဟာပုရိသစရိယာနံ, အာနုဘာဝံ အစိန္တိယံ;

တဿ ဝိဇ္ဇောတယန္တဿ, ဇာတကဿတ္ထဝဏ္ဏနံ.

ຂ້າພະເຈົ້າ ຈະກ່າວອະທિບາຍເນື້ອຄວາມ (ອັດຖະວັນນະນາ) ແຫ່ງຊາດົກນັ້ນ ອັນສະແດງໃຫ້ເຫັນອານຸພາບອັນບໍ່ອາດຄິດໄດ້ (ອະຈິນໄຕ) ແຫ່ງການປະພຶດປະຕິບັດຂອງພຣະມະຫາບຸຣຸດ (ພຣະໂພທິສັດ),

မဟာဝိဟာရဝါသီနံ, ဝါစနာမဂ္ဂနိဿိတံ;

ဘာသိဿံ ဘာသတော တံ မေ, သာဓု ဂဏှန္တု သာဓဝေါ’’တိ.

ອັນອາໄສແນວທາງການສັ່ງສອນຂອງພຣະພິກຂຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ, ຂໍທ່ານສາທຸຊົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຕັ້ງໃຈສະດັບຟັງຄຳອະທિບາຍນັ້ນຈາກຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ກຳລັງກ່າວຢູ່ນີ້ເຖີດ”

ဧတ္တာဝတာ [Pg.59] စ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္ထေရဿ ဂန္ထဘာဝေန ပါကဋာဟိ သဗ္ဗဋ္ဌကထာဟိ သဟ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ ကရဏပ္ပကာရော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘာဝိတော ဟောတိ.

ດ້ວຍຖ້ອຍຄຳພຽງເທົ່ານີ້, ວິທີການຮຽບຮຽງຄຳພີວິສຸດທິມັກ ພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາທັງໝົດ ທີ່ປາກົດວ່າເປັນຜົນງານຄຳພີຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະເຖຣະ ກໍເປັນອັນໄດ້ອະທિບາຍໄວ້ໂດຍລະອຽດແລ້ວ.

သကလလောကပတ္ထာရကာရဏံ

ເຫດຜົນທີ່ແຜ່ຫຼາຍໄປທົ່ວໂລກ

ကိဿေသ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ သကလလောကေ ပတ္ထဋောတိ? ပရိသုဒ္ဓပိဋကပါဠိနိဿယဘာဝတော, သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟဘာဝတော, ပေါရာဏဋ္ဌကထာနံ ဘာသာပရိဝတ္တနဘာဝတော, ပရသမယဝိဝဇ္ဇနတော, သကသမယဝိသုဒ္ဓိတော, သီလဓုတင်္ဂသမထအဘိညာပညာပဘေဒါဒီနံ ပရိပုဏ္ဏဝိဘာဂတော, ယာဝ အရဟတ္တာ ပဋိပတ္တိနယပရိဒီပနတော, ဥတ္တာနာနာကုလပဒဗျဉ္ဇနသင်္ခတဘာဝတော, သုဝိညေယျတ္ထဘာဝတော, ပသာဒနီယာနံ ဒိဋ္ဌာနုဂတာပါဒနသမတ္ထာနံ ဝတ္ထူနဉ္စ ဒီပနတောတိ ဧဝမာဒီဟိ အနေကသတေဟိ ဂုဏေဟိ ဧသ သကလလောကေ ပတ္ထဋော ဇာတော.

ເພາະເຫດໃດ ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ຈຶ່ງແຜ່ຫຼາຍໄປທົ່ວໂລກ? ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ແຜ່ຫຼາຍໄປທົ່ວໂລກ ກໍເພາະຄຸນສົມບັດຫຼາຍຮ້ອຍປະການ ມີຕົ້ນວ່າ: (໑) ເພາະມີພຣະໄຕປິດົກບາລີອັນບໍລິສຸດເປັນທີ່ອາໄສ, (໒) ເພາະເປັນບ່ອນຮວບຮວມໄຕສິກຂາ, (໓) ເພາະເປັນການແປພາສາຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານ, (໔) ເພາະການເວັ້ນຈາກລັດທິ (ຄວາມເຫັນ) ຂອງນິກາຍອື່ນ, (໕) ເພາະຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງລັດທິຂອງຕົນ, (໖) ເພາະການຈຳແນກຢ່າງຄົບຖ້ວນແຫ່ງສີລະ, ທຸດົງ, ສະມະຖະ, ອະພິຍານ ແລະປັນຍາເປັນຕົ້ນ, (໗) ເພາະການສະແດງແນວທາງການປະຕິບັດຢ່າງຄົບຖ້ວນຈົນເຖິງພຣະອໍຣະຫັດຕະຜົນ, (໘) ເພາະການຮຽບຮຽງດ້ວຍບົດ ແລະພະຍັນຊະນະອັນຈະແຈ້ງ ບໍ່ສັບສົນ, (໙) ເພາະມີເນື້ອຄວາມທີ່ເຂົ້າໃຈງ່າຍ, (໑໑) ເພາະການສະແດງເລື່ອງລາວຕ່າງໆ ທີ່ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ອັນສາມາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ພົບເຫັນ ແລະໄດ້ຍິນ ປະຕິບັດຕາມໄດ້.

အယဉှိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ သင်္ဂီတိတ္တယာရူဠှပရိသုဒ္ဓပါဠိပိဋကမေဝ နိဿာယ ပဝတ္တော, န မဟာသံဃိကာဒီနံ သတ္တရသန္နံ နိကာယာနံ ပိဋကံ, နပိ မဟာယာနိကာနံ ပိဋကံ. သပရိဝါရံ သိက္ခတ္တယဉ္စ ဧတ္ထ ပရိပုဏ္ဏမေဝ သင်္ဂဟေတွာ ဒဿိတံ. ဝုတ္တဉှေတံ အာစရိယေန အာဂမဋ္ဌကထာသု ဂန္ထာရမ္ဘေ –

ດ້ວຍວ່າ ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ດຳເນີນໄປໂດຍອາໄສພຣະໄຕປິດົກບາລີອັນບໍລິສຸດ ທີ່ຂຶ້ນສູ່ການສັງຄາຍະນາທັງ ໓ ຄັ້ງເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ອາໄສພຣະໄຕປິດົກແຫ່ງນິກາຍທັງ ໑໗ ມີມະຫາສັງຄີກະເປັນຕົ້ນ, ແລະບໍ່ໄດ້ອາໄສພຣະໄຕປິດົກແຫ່ງຝ່າຍມະຫາຍານເລີຍ. ແລະໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ກໍໄດ້ຮວບຮວມສະແດງໄຕສິກຂາ ພ້ອມທັງບໍລິວານໄວ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ຄວາມຈິງເລື່ອງນີ້ ພຣະອາຈານໄດ້ກ່າວໄວ້ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຄຳພີແຫ່ງອັດຖະກະຖາພຣະສູດ (ນິກາຍອັດຖະກະຖາ) ວ່າ:

‘‘သီလကတာ ဓုတဓမ္မာ, ကမ္မဋ္ဌာနာနိ စေဝ သဗ္ဗာနိ;

စရိယာဝိဓာနသဟိတော, ဈာနသမာပတ္တိဝိတ္ထာရော.

“ຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່າວເຖິງສີລະ, ທຸດົງຄະທັມທັງຫຼາຍ, ພ້ອມທັງກຳມັດຖານທັງປວງ, ລາຍລະອຽດແຫ່ງຊານ ແລະສະມາບັດ ພ້ອມທັງວິທີການປະພຶດປະຕິບັດ (ຈະຣິຍາ),

သဗ္ဗာ စ အဘိညာယော, ပညာသင်္ကလနနိစ္ဆယော စေဝ;

ခန္ဓာဓာတာယတနိ,န္ဒြိယာနိ အရိယာနိ စေဝ စတ္တာရိ.

ແລະອະພິຍານທັງປວງ, ການວິນິດໄສໂດຍການຮວບຮວມປັນຍາ, ຂັນ, ທາດ, ອາຍະຕະນະ, ອິນຊີ ແລະອະລິຍະສັດທັງ ໔,

သစ္စာနိ ပစ္စယာကာရ,ဒေသနာ သုပရိသုဒ္ဓနိပုဏနယာ;

အဝိမုတ္တတန္တိမဂ္ဂါ, ဝိပဿနာဘာဝနာ စေဝ.

ພຣະທັມມະເທດສະນາເລື່ອງປັດຈະຍາການ (ປະຕິດຈະສະມຸບບາດ) ອັນມີແນວທາງອັນບໍລິສຸດ ແລະລະອຽດອ່ອນຢ່າງຍິ່ງ, ແລະວິປັດສະນາພາວະນາ ອັນມີແນວທາງແຫ່ງພຣະບາລີອັນບໍ່ຂາດສາຍ,

ဣတိ ပန သဗ္ဗံ ယသ္မာ, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ မယာ သုပရိသုဒ္ဓံ;

ဝုတ္တံ တသ္မာ ဘိယျော, န တံ ဣဓ ဝိစာရယိဿာမီ’’တိ.

ເພາະເຫດໃດ ທັງໝົດທີ່ກ່າວມານີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ກ່າວໄວ້ຢ່າງບໍລິສຸດໝົດຈົດແລ້ວໃນຄຳພີວິສຸດທິມັກ, ເພາະສະນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະບໍ່ນຳມາພิຈາລະນາຊ້ຳອີກໃນອັດຖະກະຖານີ້”

ယသ္မာ ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ စတုန္နံ အာဂမဋ္ဌကထာနံ အဝယဝဘာဝေန ကတော, တသ္မာ တာ ဝိယ ပေါရာဏသီဟဠဋ္ဌကထာနံ ဘာသာပရိဝတ္တနဝသေန စေဝ ပုနပ္ပုနာဂတမတ္ထာနံ သံခိပနဝသေန စ ပရသမယဝိဝဇ္ဇနဝသေန စ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ပရိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယသင်္ခါတဿ သကသမယဿ ဒီပနဝသေန စ ကတော. ဝုတ္တဉှေတံ အာစရိယေန –

ແລະເພາະວ່າ ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ໄດ້ຮັບການຮຽບຮຽງຂຶ້ນໃນຖານະເປັນສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍທັງ ໔, ເພາະສະນັ້ນ ຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຮຽບຮຽງຂຶ້ນເຊັ່ນດຽວກັບອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ຄື ໂດຍການແປພາສາຈາກອັດຖະກະຖາສີຫົນບູຮານ, ໂດຍການຫຍໍ້ເນື້ອຄວາມທີ່ກ່າວຊ້ຳໆ, ໂດຍການເວັ້ນຈາກລັດທິຂອງນິກາຍອື່ນ ແລະໂດຍການສະແດງລັດທິຂອງຕົນ ອັນໄດ້ແກ່ການວິນິດໄສອັນບໍລິສຸດຂອງພຣະພິກຂຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ. ຄວາມຈິງເລື່ອງນີ້ ພຣະອາຈານໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ:

‘‘အပနေတွာန [Pg.60] တတောဟံ, သီဟဠဘာသံ မနောရမံ ဘာသံ;

တန္တိနယာနုစ္ဆဝိကံ, အာရောပေန္တော ဝိဂတဒေါသံ.

“ຂ້າພະເຈົ້າ ໂດຍການລະຖິ້ມພາສາສີຫົນຈາກອັດຖະກະຖາເກົ່ານັ້ນ ແລ້ວຍົກຂຶ້ນສູ່ພາສາ (ບາລີ) ອັນເປັນທີ່ໜ້າພໍໃຈ ອັນເໝາະສົມກັບແນວທາງແຫ່ງພຣະບາລີ ແລະປາສະຈາກໂທດ,

သမယံ အဝိလောမေန္တော, ထေရာနံ ထေရဝံသပဒီပါနံ;

သုနိပုဏဝိနိစ္ဆယာနံ, မဟာဝိဟာရေ နိဝါသီနံ;

ဟိတွာ ပုနပ္ပုနာဂတ-မတ္ထံ အတ္ထံ ပကာသယိဿာမီ’’တိ စ.

ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຂັດກັບລັດທິຂອງພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນປະທີບແຫ່ງເຖຣະວົງ ຜູ້ມີການວິນິດໄສອັນລະອຽດອ່ອນ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນມະຫາວິຫານ, ໂດຍການລະຖິ້ມເນື້ອຄວາມທີ່ກ່າວຊ້ຳໆ ແລ້ວຈະຂໍສະແດງເນື້ອຄວາມ (ແຫ່ງພຣະບາລີ)”

‘‘မဇ္ဈေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ, ဧသ စတုန္နမ္ပိ အာဂမာနဉှိ;

ဌတွာ ပကာသယိဿတိ, တတ္ထ ယထာဘာသိတမတ္ထံ.

“ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ຕັ້ງຢູ່ໃນທ່າມກາງແຫ່ງນິກາຍ (ອາຄົມ) ທັງ ໔ ແລະຈະສະແດງເນື້ອຄວາມຕາມທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ໃນນິກາຍທັງ ໔ ນັ້ນ.

ဣစ္စေဝ ကတော တသ္မာ, တမ္ပိ ဂဟေတွာန သဒ္ဓိမေတာယ;

အဋ္ဌကထာယ ဝိဇာနထ, ဒီဃာဂမနိဿိတံ အတ္ထ’’န္တိ စ.

ເພາະສະນັ້ນ ຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຮຽບຮຽງຂຶ້ນ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຖືເອົາຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ພ້ອມກັບອັດຖະກະຖານີ້ ແລ້ວຊາບເນື້ອຄວາມອັນອາໄສທີຄະນິກາຍເຖີດ”

‘‘သာ ဟိ မဟာအဋ္ဌကထာယ, သာရမာဒါယ နိဋ္ဌိတာ ဧသာ;

ဧကာသီတိပမာဏာယ, ပါဠိယာ ဘာဏဝါရေဟိ.

“ດ້ວຍວ່າ ອັດຖະກະຖາໃໝ່ນີ້ ໄດ້ຮັບການຮຽບຮຽງຂຶ້ນໂດຍຖືເອົາແກ່ນສານ (ອານຸພາບ) ແຫ່ງມະຫາອັດຖະກະຖາ ແລະໄດ້ສຳເລັດລົງດ້ວຍພຣະບາລີອັນມີປະມານ ໘໑ ພາລະວານ (ພານະວານ).

ဧကူနသဋ္ဌိမတ္တော, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါပိ ဘာဏဝါရေဟိ;

အတ္ထပ္ပကာသနတ္ထာယ, အာဂမာနံ ကတော ယသ္မာ.

ແລະເພາະວ່າ ຄຳພີວິສຸດທິມັກອັນມີປະມານ ໕໙ ພາລະວານ ກໍໄດ້ຮັບການຮຽບຮຽງຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງນິກາຍທັງຫຼາຍ.

တသ္မာ တေန သဟာယံ, အဋ္ဌကထာ ဘာဏဝါရဂဏနာယ;

သုပရိမိတပရိစ္ဆိန္နံ, စတ္တာလီသံ သတံ ဟောတီ’’တိ စ.

ເພາະສະນັ້ນ ອັດຖະກະຖາ (ທີຄະນິກາຍ) ນີ້ ພ້ອມກັບຄຳພີວິສຸດທິມັກນັ້ນ ເມື່ອນັບຕາມຈຳນວນພາລະວານ ທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ຢ່າງດີແລ້ວ ຈຶ່ງມີຈຳນວນ ໑໔໐ ພາລະວານ”

ယဒိ စာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ အာစရိယေန အာဂမဋ္ဌကထာယော ဝိယ အကတွာ ပေါရာဏသီဟဠဋ္ဌကထာယော စ အနောလောကေတွာ ကေဝလံ အတ္တနော ဉာဏပ္ပဘာဝေနေဝ ကတော အဿ, နာယံ အာဂမဋ္ဌကထာနံ အဝယဝေါတိ ဂဟေတဗ္ဗော အဿ, အညဒတ္ထု ‘‘အာဂမဋ္ဌကထာယော မဟာဋ္ဌကထာယ သာရဘူတာ, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ပန န တဿာ သာရဘူတော, ကေဝလံ အာစရိယဿ မတိယာဝ ကတော’’တိ ဧဝမေဝ ဝတ္တဗ္ဗော အဿ. ယသ္မာ ပန တထာ အကတွာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ ကတော, တသ္မာ အယမ္ပိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ တာသံ အာဂမဋ္ဌကထာနံ ကရဏာကာရေနေဝ ကတောတိ စ, တတောယေဝ မဟာဋ္ဌကထာယ သာရဘူတောတိ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ຫາກວ່າ ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ ພຣະອາຈານບໍ່ໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນຄືກັບອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍທັງຫຼາຍ ແລະບໍ່ໄດ້ເບິ່ງອັດຖະກະຖາສີຫົນບູຮານເລີຍ ແຕ່ແຕ່ງຂຶ້ນດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງປັນຍາຂອງຕົນເອງລ້ວນໆ, ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ກໍບໍ່ຄວນຈະຖືວ່າເປັນສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍທັງຫຼາຍ, ແຕ່ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຄວນຈະກ່າວວ່າ 'ອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍທັງຫຼາຍເປັນແກ່ນສານແຫ່ງມະຫາອັດຖະກະຖາ, ສ່ວນຄຳພີວິສຸດທິມັກບໍ່ແມ່ນແກ່ນສານແຫ່ງມະຫາອັດຖະກະຖາ ແຕ່ແຕ່ງຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຂອງພຣະອາຈານເອງລ້ວນໆ'. ແຕ່ເພາະວ່າ ພຣະອາຈານບໍ່ໄດ້ເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ ແຕ່ໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນຕາມວິທີການທີ່ກ່າວມາແລ້ວຂ້າງຕົ້ນ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນຊາບວ່າ ຄຳພີວິສຸດທິມັກນີ້ກໍໄດ້ຮັບການຮຽບຮຽງຂຶ້ນໂດຍວິທີການດຽວກັນກັບການແຕ່ງອັດຖະກະຖາແຫ່ງນິກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະເພາະເຫດນັ້ນເອງ ຈຶ່ງຖືວ່າເປັນແກ່ນສານແຫ່ງມະຫາອັດຖະກະຖາ.

ဧကစ္စေ ပန ဝိစက္ခဏာ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿ ဂန္ထေသု ဥတ္တရပက္ခသာသနိကာနံ အဿဃောသနာဂဇ္ဇုနဝသုဗန္ဓုအာဒီနံ ဘိက္ခူနံ ဝိယ ပေါရာဏဂန္ထေ အနိဿာယ အတ္တနော ဉာဏေနေဝ တက္ကေတွာ ဒဿိတံ ဓမ္မကထာဝိသေသံ အဒိသွာ အသန္တုဋ္ဌစိတ္တာ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘ဗုဒ္ဓဃောသဿ အညံ အနိဿာယ အတ္တနော ဉာဏပ္ပဘာဝေနေဝ အဘိနဝဂန္ထုပ္ပာဒနံ န ပဿာမာ’’တိ. [Pg.61] တံ တေသံ ဂရဟာဝစနမ္ပိ သမာနံ ထေရဝါဒီနံ ပသံသာဝစနမေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ. ထေရဝါဒိနော ဟိ ဧဝံ ဇာနန္တိ ‘‘ဗုဒ္ဓေနေဝ ဘဂဝတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒေသေတဗ္ဗော စေဝ ဓမ္မော ပညာပေတဗ္ဗော စ ဝိနယော အနဝသေသေန ဒေသိတော စေဝ ပညတ္တော စ, သောယေဝ ဓမ္မဝိနယော သဒ္ဓါသမ္ပန္နေဟိ ဘိက္ခူဟိ စေဝ ဂဟဋ္ဌေဟိ စ ယထာရဟံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗော, န တတော အညော ဓမ္မဝိနယော တက္ကေတွာ ဂဝေသေတဗ္ဗော. ယဒိ ပန အညော ဓမ္မဝိနယော ကေနစိ တက္ကေတွာ ကထိတော အဿ, တံ တဿေဝ တက္ကိနော သာသနံ ဟောတိ န သတ္ထု သာသနံ. ယံ ယံ ပန ဘဂဝတော ဓမ္မဝိနယေ ပဒဗျဉ္ဇနံ အတ္ထတော အပါကဋံ ဟောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ပေါရာဏကေဟိ ပဋိသမ္ဘိဒါဆဠဘိညာဒိဂုဏသမ္ပန္နေဟိ ဘဂဝတော အဓိပ္ပာယံ ဇာနန္တေဟိ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ သံဝဏ္ဏိတနယေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော, န အတ္တနောမတိဝသေနာ’’တိ. အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသော စ တေသံ ထေရဝါဒီနံ အညတရော, သောပိ တထေဝ ဇာနာတိ. ဝုတ္တဉ္စေတံ အာစရိယေန –

ແຕ່ມີນັກປາດບາງທ່ານ ບໍ່ພົບເຫັນຄຳອະທິບາຍທັມມະພິເສດທີ່ຄິດຄົ້ນຂຶ້ນດ້ວຍປັນຍາຂອງຕົນເອງ ໂດຍບໍ່ອາໄສຄຳພີບູຮານ ໃນຄຳພີຕ່າງໆ ຂອງພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະ ເໝືອນດັ່ງພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຝ່າຍມະຫາຍານ (ນິກາຍຝ່າຍເໜືອ) ມີພຣະອັດສະວະໂຄສະ, ພຣະນາຄາຣະຊຸນ ແລະພຣະວະສຸພັນທຸ ເປັນຕົ້ນ, ຈຶ່ງມີຈິດໃຈບໍ່ພໍໃຈແລ້ວກ່າວວ່າ 'ພວກເຮົາບໍ່ເຫັນການແຕ່ງຄຳພີໃໝ່ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງປັນຍາຂອງພຣະພຸດທະໂຄສະເອງ ໂດຍບໍ່ອາໄສຄຳພີອື່ນເລີຍ'. ຄຳກ່າວນັ້ນ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນຄຳຕິຕຽນຂອງພວກເພິ່ນ, ແຕ່ກໍກາຍເປັນຄຳສັນເສີນຂອງຊາວເຖຣະວາດທັງຫຼາຍ. ດ້ວຍວ່າ ຊາວເຖຣະວາດທັງຫຼາຍຍ່ອມຊາບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພຣະທັມອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງເປັນພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າຄວນສະແດງ ແລະພຣະວິນັຍອັນຄວນບັນຍັດນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ຊົງສະແດງ ແລະບັນຍັດໄວ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອແລ້ວ, ພຣະທັມມະວິນັຍນັ້ນເອງ ອັນພຣະພິກຂຸ ແລະຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສັດທາ ຄວນປະພຶດປະຕິບັດຕາມຄວາມເໝາະສົມ, ບໍ່ຄວນຄິດຄົ້ນຫາພຣະທັມມະວິນັຍອື່ນນອກຈາກນັ້ນ. ຫາກມີຜູ້ໃດຄິດຄົ້ນແລ້ວກ່າວພຣະທັມມະວິນັຍອື່ນ, ພຣະທັມມະວິນັຍນັ້ນກໍຍ່ອມເປັນສາສະໜາຂອງຜູ້ຄິດຄົ້ນນັ້ນເອງ ບໍ່ແມ່ນສາສະໜາຂອງພຣະສາດສະດາ. ແຕ່ບົດ ແລະພະຍັນຊະນະໃດໃນພຣະທັມມະວິນັຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນແຈ່ມແຈ້ງໂດຍເນື້ອຄວາມ, ໃນບົດ ແລະພະຍັນຊະນະນັ້ນໆ ຍ່ອມຄວນຖືເອົາເນື້ອຄວາມຕາມແນວທາງທີ່ພຣະອັດຖະກະຖາຈານບູຮານ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄຸນມີປະຕິສັມພິທາ ແລະອະພິຍານ ໖ ເປັນຕົ້ນ ຜູ້ຊົງຊາບພຣະປະສົງຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ອະທິບາຍໄວ້, ບໍ່ຄວນຖືເອົາຕາມຄວາມເຫັນຂອງຕົນເອງ (ອັດຕະໂນມະຕິ)'. ແລະພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະກໍເປັນໜຶ່ງໃນຊາວເຖຣະວາດເຫຼົ່ານັ້ນ, ພຣະອົງກໍຊົງຊາບຢ່າງນັ້ນເຊັ່ນກັນ. ຄວາມຈິງເລື່ອງນີ້ ພຣະອາຈານໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ:

‘‘ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မော ဝိနယော စ ဝုတ္တော,ယော တဿ ပုတ္တေဟိ တထေဝ ဉာတော;

သော ယေဟိ တေသံ မတိမစ္စဇန္တာ,ယသ္မာ ပုရေ အဋ္ဌကထာ အကံသု.

“ພຣະທັມ ແລະພຣະວິນັຍໃດ ອັນພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວ, ພຣະທັມ ແລະພຣະວິນັຍນັ້ນ ອັນພຣະໂອຣົດ (ພຣະສາວົກ) ຂອງພຣະອົງຊາບແລ້ວຢ່າງນັ້ນເອງ; ເພາະເຫດໃດ ພຣະບູຮານາຈານທັງຫຼາຍຈຶ່ງໄດ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາໄວ້ໃນປາງກ່ອນ ໂດຍບໍ່ລະຖິ້ມຄວາມເຫັນຂອງພຣະສາວົກເຫຼົ່ານັ້ນ.

တသ္မာ ဟိ ယံ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ,တံ ဝဇ္ဇယိတွာန ပမာဒလေခံ;

သဗ္ဗမ္ပိ သိက္ခာသု သဂါရဝါနံ,ယသ္မာ ပမာဏံ ဣဓ ပဏ္ဍိတာနံ.

ເພາະສະນັ້ນ, ຄຳໃດທີ່ກ່າວໄວ້ໃນອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ, ຫາກເວັ້ນຈາກຄຳທີ່ຂຽນຜິດພາດດ້ວຍຄວາມປະມາດ (ປະມາດະເລຂະ) ແລ້ວ, ຄຳທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມເປັນປະມານ (ມາດຕະຖານ) ສຳລັບນັກປາດທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຄວາມເຄົາຣົບໃນສິກຂາທັງຫຼາຍໃນສາສະໜານີ້.

တတော စ ဘာသန္တရမေဝ ဟိတွာ,ဝိတ္ထာရမဂ္ဂဉ္စ သမာသယိတွာ…ပေ…ယသ္မာ အယံ ဟေဿတိ ဝဏ္ဏနာပိ,သက္ကစ္စ တသ္မာ အနုသိက္ခိတဗ္ဗာ’’တိ.

ແລະເພາະເຫດນັ້ນ, ໂດຍການລະຖິ້ມພາສາອື່ນ (ພາສາສີຫົນ) ແລະຫຍໍ້ແນວທາງທີ່ຍືດຍາວ... ເພາະເຫດໃດ ຄຳອະທິບາຍ (ອັດຖະກະຖາໃໝ່) ນີ້ກໍຈະເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນສຶກສາຮຽນຮູ້ຄຳອະທິບາຍໃໝ່ນີ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາຣົບເຖີດ”

တေနေဝ အာစရိယော ဘဂဝတော ဓမ္မဝိနယံ ဝါ ပေါရာဏဋ္ဌကထံ ဝါ အနိဿာယ အတ္တနော ဉာဏေန တက္ကေတွာ ဝါ အတ္တနာ ပရိစိတလောကိယဂန္ထေဟိ ဂဟေတွာ ဝါ န ကဉ္စိ ဂန္ထံ အကာသိ. ယဒိ ပန တာဒိသံ ကရေယျ, [Pg.62] တံ ထေရဝါဒိနော မဟာပဒေသသုတ္တေ ဝုတ္တနယေန ‘‘အဒ္ဓါ ဣဒံ န စေဝ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ, ဗုဒ္ဓဃောသဿ စ ထေရဿ ဒုဂ္ဂဟိတ’’န္တိ ဆဍ္ဍေယျုံယေဝ. ယတော စ ခေါ အယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ပေါရာဏဋ္ဌကထာနံ ဘာသာပရိဝတ္တနာဒိဝသေနေဝ အာစရိယေန ကတော, တတောယေဝ ထေရဝါဒိနော တံ မဟာပဒေသသုတ္တေ ဝုတ္တနယေန ‘‘အဒ္ဓါ ဣဒံ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ, အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသဿ စ ထေရဿ သုဂ္ဂဟိတ’’န္တိ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ. တေနာပါယံ သကလလောကေ ပတ္ထဋော ဟောတိ.

ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ ພຣະອາຈານ (ພຣະພຸດທະໂຄສະ) ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ອາໄສພຣະທັມມະວິນັຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຫຼືອັດຖະກະຖາບູຮານ ແລ້ວຄິດຄາດຄະເນດ້ວຍປັນຍາofຕົນເອງ ຫຼືຄັດເລືອກເອົາຈາກຄຳພີທາງໂລກທີ່ຕົນເຄີຍສຶກສາຮຽນຮູ້ມາ ແລ້ວແຕ່ງຄຳພີໃດໆ ເລີຍ. ຫາກວ່າພຣະອາຈານແຕ່ງຄຳພີເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະເຖຣະຝ່າຍເຖຣะວາດກໍຄົງຈະປະຕິເສດຄຳພີນັ້ນ ຕາມນັຍທີ່ຊົງສະແດງໄວ້ໃນມະຫາປະເທສສູດວ່າ 'ຄຳນີ້ບໍ່ແມ່ນພຣະດຳຣັດofພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງແນ່ນອນ ແລະເປັນສິ່ງທີ່ພຣະພຸດທະໂຄສເຖຣະຈົດຈຳມາຜິດ' ເປັນແທ້. ແຕ່ເນື່ອງຈາກວ່າ ພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ ພຣະອາຈານໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນໂດຍການແປຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານເປັນຕົ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະເຖຣະຝ່າຍເຖຣະວາດຈຶ່ງຍອມຮັບພຣະວິສຸດທິມັກນັ້ນ ຕາມນັຍທີ່ຊົງສະແດງໄວ້ໃນມະຫາປະເທສສູດວ່າ 'ຄຳນີ້ເປັນພຣະດຳຣັດofພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງແນ່ນອນ ແລະເປັນສິ່ງທີ່ພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສເຖຣະຈົດຈຳໄວ້ເປັນຢ່າງດີ'. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ຈຶ່ງແຜ່ຫຼາຍໄປທົ່ວທັງໂລກ.

သီလဓုတင်္ဂါဒီနံ ဝိဘာဂေါ စ ပဋိပတ္တိနယပရိဒီပနဉ္စ ပါကဋမေဝ. တထာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ သုဝိညေယျပဒဝါကျေဟိ စေဝ အနာကုလပဒဝါကျေဟိ စ တန္တိနယာနုရူပါယ ပါဠိဂတိယာ သုဋ္ဌု သင်္ခတော, တတောယေဝ စဿ အတ္ထောပိ သုဝိညေယျော ဟောတိ. တသ္မာ တံ ဩလောကေန္တာ ဝိညုနော ဝိသုဒ္ဓဇ္ဈာသယာ ခဏေ ခဏေ အတ္ထပဋိသံဝေဒိနော စေဝ ဓမ္မပဋိသံဝေဒိနော စ ဟုတွာ အနပ္ပကံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ.

ການຈຳແນກສີລ ແລະທຸດົງເປັນຕົ້ນ ແລະການສະແດງແນວທາງແຫ່ງການປະຕິບັດໃນພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ປະກົດຊັດເຈນຢູ່ແລ້ວ. ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ ໄດ້ຮັບການຮຽບຮຽງໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ດ້ວຍບົດແລະປະໂຫຍກທີ່ເຂົ້າໃຈງ່າຍ ແລະບໍ່ສັບສົນ ໂດຍດຳເນີນໄປຕາມແນວທາງແຫ່ງພຣະປາລີທີ່ສອດຄ່ອງກັບຄຳພີ ເພາະເຫດນັ້ນ ເນື້ອຄວາມofພຣະວິສຸດທິມັກນັ້ນຈຶ່ງເຂົ້າໃຈໄດ້ງ່າຍ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອພວກນັກປາດຜູ້ມີອັດທະຍາໄສອັນບໍລິສຸດໄດ້ພິຈາລະນາເບິ່ງ ກໍຍ່ອມຈະເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມ ແລະເຂົ້າໃຈແນວທາງແຫ່ງພຣະທັມໃນທຸກໆ ຂະນະ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມເບີກບານໃຈຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.

အနေကာနိ စေတ္ထ ပသာဒါဝဟာနိ မဟာတိဿတ္ထေရဝတ္ထုအာဒီနိ သီဟဠဝတ္ထူနိ စ ဓမ္မသေနာပတိသာရိပုတ္တတ္ထေရဝတ္ထုအာဒီနိ ဇမ္ဗုဒီပဝတ္ထူနိ စ ဒီပိတာနိ. တာနိ ပဿိတွာ အနုဿရန္တာနံ သပ္ပုရိသာနံ ဗလဝပသာဒေါ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ‘‘ကဒါ နု ခေါ မယမ္ပိ ဤဒိသာ ဘဝိဿာမာ’’တိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇိတုကာမတာ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

ໃນພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ ຍັງໄດ້ສະແດງເລື່ອງລາວຕ່າງໆ ofເກາະສີລັງກາ (ສີຫົນ) ເຊັ່ນ ເລື່ອງofພຣະມະຫາຕິສສະເຖຣະ ເປັນຕົ້ນ ເຊິ່ງນຳມາຊຶ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ແລະເລື່ອງລາວofຊົມພູທະວີບ ເຊັ່ນ ເລື່ອງofພຣະສາຣີບຸດເຖຣະ ຜູ້ເປັນທັມມະເສນາບໍດີ ເປັນຕົ້ນ. ເມື່ອສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍໄດ້ເຫັນແລະລະນຶກເຖິງເລື່ອງລາວເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງແຮงກ້າ ແລະເກີດຄວາມປາດຖະໜາອັນແຮງກ້າທີ່ຈະປະຕິບັດຕາມແບບຢ່າງວ່າ 'ເມື່ອໃດໜໍ ພວກ ເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ແດ່'.

ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓပိဋကပါဠိနိဿယတာဒီဟိ အနေကသတေဟိ ဂုဏေဟိ အယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ သကလလောကေ ပတ္ထဋော ဇာတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ, ဧဝံ အညာပိ အာစရိယေန ကတာ တိပိဋကသင်္ဂဟဋ္ဌကထာယော ပေါရာဏဋ္ဌကထာနံ ဘာသာပရိဝတ္တနဘာဝါဒီဟိ ဂုဏေဟိ သကလလောကေ ပတ္ထဋာယေဝ ဟောန္တိ.

ພຶງຊາບເຖີດວ່າ ດ້ວຍຄຸນປະໂຫຍດຫຼາຍຮ້ອຍປະການ ມີການອາໄສພຣະປາລີແຫ່ງພຣະໄຕປີດົກອັນບໍລິສຸດເປັນຕົ້ນ ພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ຈຶ່ງແຜ່ຫຼາຍໄປທົ່ວໂລກ. ພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ເປັນສັນໃດ ຄຳພີອັດຖະກະຖາສັງຄະຫະອື່ນໆ ທີ່ອະທິບາຍພຣະໄຕປີດົກ ເຊິ່ງພຣະອາຈານໄດ້ແຕ່ງຂຶ້ນ ກໍຍ່ອມແຜ່ຫຼາຍໄປທົ່ວໂລກເຊັ່ນດຽວກັນ ດ້ວຍຄຸນປະໂຫຍດຕ່າງໆ ມີການແປຈາກອັດຖະກະຖາບູຮານເປັນຕົ້ນ.

ဧတ္တာဝတာ စ ပန ကိမတ္ထံ ကတောတိအာဒီနမ္ပိ ပဉှာနမတ္ထော ဝိတ္ထာရေန ဝိဘာဝိတောဝ ဟောတီတိ.

ດ້ວຍຖ້ອຍຄຳພຽງເທົ່ານີ້ ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳຖາມທັງຫຼາຍ ມີຄຳຖາມວ່າ 'ແຕ່ງຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດອັນໃດ' ເປັນຕົ້ນ ກໍເປັນອັນວ່າໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ປະກົດຊັດເຈນໂດຍລະອຽດແລ້ວ.

တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

ໃນເລື່ອງນັ້ນ ມີຄຳກ່າວໄວ้ດັ່ງນີ້:

၁.

໑.

သမ္ဘာဝနီယဿ [Pg.63] သုဓီဝရာန-မာဒတ္တဓီရိဋ္ဌပဒဿ ယဿ;

ပညာဒိဇာတာ လလိတာ ဂုဏာဘာ,ဘာတေဝ လောကမှိ သတံ မုဒါယ.

ແສງສະຫວ່າງແຫ່ງຄຸນຄວາມດີອັນງົດງາມ ເຊິ່ງເກີດຈາກປັນຍາເປັນຕົ້ນ ofພຣະອາຈານພຸດທະໂຄສະໃດ ຜູ້ເປັນທີ່ເຄົາລົບນັບຖືofເຫຼົ່ານັກປາດທັງຫຼາຍ ແລະເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນປາດຢ່າງແທ້ຈິງ, ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ໃນໂລກ ເພື່ອຄວາມຍິນດີofສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນດວງຕາເວັນທີ່ສ່ອງແສງສະຫວ່າງສະໄຫວ.

၂.

໒.

သ ဗုဒ္ဓဃောသာဝှထိရဂ္ဂဓီမာ,ဝိဒူန’မစ္စန္တသမာဒရာ’ဒါ;

သဘာဝဇံ ဗျတ္တိသသတ္တိလဒ္ဓံ,သိရိံ ဒဓာတေဝ သုဗုဒ္ဓဃောသော.

ພຣະເຖຣະຜູ້ມີປັນຍາອັນເລີດເລີມີນາມວ່າ ພຸດທະໂຄສະ ນັ້ນ ໄດ້ຮັບຄວາມເຄົາລົບຢ່າງຍິ່ງຈາກເຫຼົ່ານັກປາດທັງຫຼາຍ, ພຣະພຸດທະໂຄສະຜູ້ມີຊື່ສຽງອັນດີງາມ ຍ່ອມຊົງໄວ້ຊຶ່ງສິຣິມຸງຄຸນອັນເກີດຂຶ້ນເອງຕາມທຳມະຊາດ ເຊິ່ງໄດ້ມາດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດຮອບຮູ້ofຕົນ ໂດຍບໍ່ເສື່ອມຖອຍເລີຍ.

၃.

໓.

‘‘သမ္ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌေ ပရိနိဗ္ဗုတသ္မိံ,သံဝစ္ဆရာနံ ဒသမေ သတမှိ;

ဇာတော’’တိ ဉာတော ဝိဗုဓေဟိ ဗုဒ္ဓ-ဃောသင်္ကုရော ပတ္တသမတ္တမာနီ.

ພຣະໜໍ່ເນື້ອພຸດທະໂຄສະ ຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມເຄົາລົບນັບຖືຢ່າງສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍຈາກຄົນທັງປວງ, ເຫຼົ່ານັກປາດທັງຫຼາຍຍ່ອມຊາບກັນດີວ່າ 'ໄດ້ກຳເນີດຂຶ້ນໃນສະຕະວັດທີ ໑໐ ຫຼັງຈາກທີ່ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດໄດ້ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ'.

၄.

໔.

ဝိညူ ဝိဒူ’မဿ ပုမဂ္ဂဇာတေ,သဉ္ဇာတတံ ဒက္ခိဏဒေသဘာဂေ;

ရမ္မေ’န္ဒိယသ္မိံ သုဇနာကရသ္မိံ,တတ္တတ္ထမေသီန’မယံ ပတီတိ.

ພວກຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍຍ່ອມຊາບວ່າ ພຣະມະຫາບຸຣຸດຜູ້ມີປັນຍາເຕັມປ່ຽມທ່ານນີ້ ໄດ້ກຳເນີດໃນດິນແດນພາກໃຕ້ofປະເທດອິນເດຍ ອັນເປັນສະຖານທີ່ໜ້າຮື່ນຣົມ, ເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດofສັດບຸຣຸດ ແລະເປັນບ່ອນເກີດofເຫຼົ່າບຸຣຸດຜູ້ປະເສີດ. ນີ້ຄືຄວາມເຊື່ອຖືofພວກນັກປາດຜູ້ສະແຫວງຫາຄວາມຈິງ.

၅.

໕.

မောရဏ္ဍဂါမမှိ သ တတ္ထ ဇာတော,ပုညာနိတော ဝိပ္ပကုလမှိ သမ္မာ;

သူရဿ လောကတ္ထသမာဝဟတ္ထံ,ဥပ္ပဇ္ဇနာယာ’ဒျရုဏောဝ ရံသိ.

ທ່ານໄດ້ກຳເນີດໃນຕະກູນພຣາມ ທີ່ໝູ່ບ້ານໂມຣັນດະ ໃນດິນແດນພາກໃຕ້ນັ້ນ ໂດຍໄດ້ຮັບການເກື້ອກູນຈາກບຸນກຸສົນຢ່າງດີງາມ ເພື່ອບຳເພັນປະໂຫຍດແກ່ຊາວໂລກ ປຽບເໝືອນແສງອະລຸນທີ່ປະກົດຂຶ້ນກ່ອນດວງຕາເວັນຈະຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ.

၆.

໖.

သံဝဒ္ဓဗုဒ္ဓီ သ ပဝုဒ္ဓိပတ္တော,အာရာဓယံ ဉာတိဂဏံ သဒေဝ;

ဝေဒေသု ဝိဇ္ဇာသု တဒညသိပ္ပ-ဂန္ထေသွနာယာသပဝီဏတာ’ဂါ.

ເມື່ອທ່ານຈະເລີນເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາອັນພັດທະນາຢ່າງຍິ່ງ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເຫຼົ່າຍາດຕິພີ່ນ້ອງມີຄວາມປິຕິຍິນດີຢູ່ສະເໝີ, ທ່ານໄດ້ເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນພຣະເວດ, ໃນວິຊາຄວາມຮູ້ຕ່າງໆ ແລະໃນຄຳພີສິລະປະສາດອື່ນໆ ຢ່າງງ່າຍດາຍ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມຍາກລຳບາກເລີຍ.

၇.

໗.

သုဒ္ဓါဓိမုတ္တီန ဝိဝေစနေန,သာရာနု’သာရောတိ ဝိဝိဉ္စမာနော;

ဝေဒေသွ’သာရတ္တ’မဗုဇ္ဈိ ယသ္မာ,တုဋ္ဌိံ သ နာပဇ္ဇိ သုတေန သေန.

ເມື່ອທ່ານໄດ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງດ້ວຍການວິເຄາະofຜູ້ມີອັດທະຍາໄສອັນບໍລິສຸດວ່າ 'ສິ່ງນີ້ມີສາຣະ ຫຼືບໍ່ມີສາຣະໜໍ', ເພາະເຫດທີ່ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງເຖິງຄວາມບໍ່ມີສາຣະແກ່ນສານໃນພຣະເວດທັງຫຼາຍ ທ່ານຈຶ່ງບໍ່ເຖິງຄວາມຍິນດີພໍໃຈດ້ວຍຄວາມຮູ້ທາງພຣະເວດofຕົນນັ້ນເລີຍ.

၈.

໘.

အနွေသတော [Pg.64] တဿ ပသတ္ထသာရံ,သဒ္ဓမ္မသာရော သဝနေန လဒ္ဓေါ;

နိန္နောဝ ဗုဒ္ဓဿ သ သာသနမှိ,ဥဿာဟဇာတော’ပဂမာယ တတ္ထ.

ເມື່ອທ່ານສະແຫວງຫາສາຣະແກ່ນສານອັນປະເສີດ ທ່ານກໍໄດ້ຮັບຟັງສາຣະແກ່ນສານແຫ່ງພຣະສັດທັມ. ທ່ານເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນພຣະສາສະໜາofພຣະພຸດທະເຈົ້າ ແລະເກີດຄວາມອຸດສາဟະພະຍາຍາມຢ່າງຍິ່ງທີ່ຈະເຂົ້າສູ່ພຣະສາສະໜານັ້ນ.

၉.

໙.

ဓမ္မာဘိလာသီ သ ဝိရောစိ တတ္ထ,သံလဒ္ဓပဗ္ဗဇ္ဇုပသမ္ပဒေါဝ;

ထေရေ’ပသင်္ကမ္မ ဝိသုဒ္ဓထေရ-ဝါဒီနိကာယမှိ ပတီတပညေ.

ທ່ານຜູ້ມີຄວາມຮັກໃນພຣະທັມ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະเຖຣະທັງຫຼາຍຜູ້ມີປັນຍາປະກົດຊັດເຈນ ໃນນິກາຍຝ່າຍວິສຸດທິເຖຣະວາດ ແລະເມື່ອໄດ້ຮັບການບັນພະຊາອຸປະສົມບົດເປັນຢ່າງດີໃນພຣະສາສະໜານັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ຮຸ່ງເຮືອງງົດງາມດ້ວຍຄຸນມີສີລເປັນຕົ້ນ.

၁၀.

໑໐.

တဒါ ဟိ’သုံ ဒက္ခိဏဣန္ဒိယမှိ,နိဝါသိနော ထေရိယဝံသဇာတာ;

တဒညဝါဒီ စ မုနီ မုနိန္ဒ-မတံ ယထာလဒ္ဓိ ပကာသယန္တာ.

ໃນເວລານັ້ນ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເກີດໃນວົງແຫ່ງພຣະເຖຣະວາດ ແລະ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ມີວາດະເປັນຢ່າງອື່ນ (ມະຫາຍານ) ຕ່າງກໍອາໄສຢູ່ໃນດິນແດນພາກໃຕ້ofປະເທດອິນເດຍ ແລະສະແດງຄຳສອນofພຣະມຸນິນທຣະເຈົ້າ ຕາມລັດທິຄວາມເຊື່ອofຕົນໆ.

၁၁.

໑໑.

သဒ္ဓမ္မသာရာဓိဂမာယ ဘိယျော,ပါဠိံ သမုဂ္ဂဏှိ ဇိနေရိတံ, သာ;

ဇိဝှဂ္ဂလီလာ မနသာ’သိတာ’ဿ,လက္ခီဝ ပုညေ နိဝသံ ဗဘာသ.

ພຣະພິກຂຸອົງນັ້ນ ເພື່ອຈະເຂົ້າເຖິງສາຣະແກ່ນສານແຫ່ງພຣະສັດທັມໃຫ້ຍິ່ງໆ ຂຶ້ນ ໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ພຣະປາລີທີ່ພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້. ພຣະປາລີນັ້ນໄດ້ສະຖິດຢູ່ທີ່ປາຍລິ້ນ ແລະສະຖິດຢູ່ໃນໃຈofພຣະພິກຂຸອົງນັ້ນ ປຽບເໝືອນສິຣິມຸງຄຸນທີ່ສະຖິດຢູ່ໃນບຸກຄົນຜູ້ມີບຸນ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງສະໄຫວ.

၁၂.

໑໒.

ဧဝံ တမုဂ္ဂဏှ’မဗောဓိ သမ္မာ,‘‘ဧကာယနောယံ သုဝိသုဒ္ဓိယာတိ;

မဂ္ဂေါ ဝိဝဋ္ဋာဓိဂမာယ’’ တတ္ထော-ယျောဂံ သမာပဇ္ဇိ ပရံ ပရတ္တီ.

ເມື່ອທ່ານໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ພຣະປາລີນັ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ຮູ້ແຈ້ງຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ທາງນີ້ເປັນທາງສາຍເອກ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ ແລະເປັນຫົນທາງເພື່ອການບັນລຸພຣະນິບພານ', ທ່ານຜູ້ປາດຖະໜາປະໂຫຍດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ (ພຣະນິບພານ) ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງແຮງກ້າໃນພຣະປາລີນັ້ນ.

၁၃.

໑໓.

သဘာဝပညာ မဟတီ စ သတ္ထ-န္တရောပလဒ္ဓါ ဝိပုလာဝ ဝိဇ္ဇာ;

တေနဿ ဗုဒ္ဓေါတ္တိသမုဒ္ဒတိဏ္ဏေ,အကိစ္ဆသာဓိတ္တပဘာဝ’မညာ.

ປັນຍາຕາມທຳມະຊາດofພຣະພິກຂຸອົງນັ້ນກໍແຮງກ້າ ແລະວິຊາຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຈາກຄຳພີອື່ນໆ ກໍກວ້າງຂວາງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ເຫຼົ່າພຣະອາຈານຈຶ່ງໄດ້ຊາບເຖິງອານຸພາບແຫ່ງຄວາມເປັນຜູ້ສາມາດຂ້າມມະຫາສະໝຸດຄືພຣະພຸດທະພົດໄດ້ໂດຍງ່າຍofພຣະພິກຂຸອົງນັ້ນ.

၁၄.

໑໔.

ဗုဒ္ဓဿ ကိတ္တီဝ သုကိတ္တိဃောသော,ဝတ္တိဿတေ’စ္စဿ ဂရူ ဝိယတ္တာ;

အတ္ထာနွိတံ နာမမကံသု ဗုဒ္ဓ-ဃောသောတိ သမ္ဗုဒ္ဓမတင်္ဂတဿ.

ພຣະອາຈານທັງຫຼາຍຜູ້ສະຫຼາດຮອບຮູ້ ໄດ້ພิຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ສຽງເລົ່າລືອັນດີງາມofພຣະພິກຂຸອົງນີ້ ຜູ້ດຳເນີນໄປຕາມພຣະປະສົງofພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຈະແຜ່ຂະຫຍາຍໄປ ປຽບເໝືອນສຽງເລົ່າລືofພຣະພຸດທະເຈົ້າ', ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງນາມອັນມີເນື້ອຄວາມເໝາະສົມແກ່ພຣະພິກຂຸອົງນັ້ນວ່າ 'ພຸດທະໂຄສະ'.

၁၅.

໑໕.

မယူရဒူတဝှယပဋ္ဋနသ္မိံ,နိဝဿ [Pg.65] ကဉ္ဇီဝှပုရာဒိကေ စ;

သ အန္ဓကာချာတသဒေသိယဋ္ဌ-ကထံ သမုဂ္ဂဏှိ သမာဟိတတ္တော.

ພຣະພຸດທະໂຄສະນັ້ນ ຜູ້ມີຈິດໃຈຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ໄດ້ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງທ່າຊື່ວ່າ ມະຍູຣະທູຕະ ແລະໃນເມືອງກັນຈີປຸຣະ ເປັນຕົ້ນ ແລ້ວໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ອັດຖະກະຖາທ້ອງຖິ່ນofຕົນ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ອັນທະກະອັດຖະກະຖາ ເປັນຢ່າງດີ.

၁၆.

໑໖.

တာဝတ္တကေနဿ သုမေဓသဿာ-သန္တုဋ္ဌစိတ္တဿ တတုတ္တရိမ္ပိ;

သမ္ဗုဒ္ဓဝါဏီသု သမတ္တမတ္ထံ,အညာတုမိစ္ဆာ မဟတီ အဇာယိ.

ພຣະພຸດທະໂຄສະຜູ້ມີປັນຍาອັນດີງາມນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ພໍໃຈພຽງແຕ່ການສຶກສາອັດຖະກະຖາທ້ອງຖິ່ນເທົ່ານັ້ນ, ຄວາມປາດຖະໜາອันແຮງກ້າທີ່ຈະຮູ້ເນື້ອຄວາມທັງໝົດໃນພຣະພຸດທະພົດໃຫ້ຍິ່ງໆ ຂຶ້ນໄປ ຈຶ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ທ່ານ.

၁၇.

໑໗.

မဟာမဟိန္ဒာဒိဝသီဝရေဘိ,သမာဘတာ ယာဋ္ဌကထာ သသာရာ;

သထေရဝါဒါ သုဝိနိစ္ဆယာ စ,တဒါ ဝိဘာတာ ဝတ လင်္ကယာ’သုံ.

ອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍອັນມີສາຣະແກ່ນສານ ເຊິ່ງພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍມີພຣະມະຫາມະຫິນທະເຖຣະເປັນຕົ້ນ ໄດ້ນຳມາແລ້ວ, ອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ເຊິ່ງເປັນໄປກັບດ້ວຍຖ້ອຍຄຳຝ່າຍເຖຣະວາດ ແລະມີການວິນິດໄສອັນຖືກຕ້ອງ ໄດ້ປະກົດຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ໃນເກາະສີລັງກາໃນເວລານັ້ນ.

၁၈.

໑໘.

ပဝတ္တိမေတံ ဝိဒိယ’ဿ မေတ-ဒဟောသိ ‘‘ယံ နူန’ဘိရာမလင်္ကံ;

အလင်္ကရောန္တိံ ရတနာကရံဝ,ဥပေစ္စ သိက္ခေ’ဋ္ဌကထာ မဟန္တီ.

ເມື່ອໄດ້ຊາບເລື່ອງລາວນັ້ນແລ້ວ ພຣະພຸດທະໂຄສະກໍເກີດຄວາມຄິດຂຶ້ນມາວ່າ 'ເປັນການດີແທ້ ຫາກເຮົາຈະໄປສູ່ເກາະສີລັງກາອັນເປັນທີ່ໜ້າຮື່ນຣົມ ເຊິ່ງປະດັບປະດາເກາະນັ້ນໄວ້ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດອັນເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດແຫ່ງຣັດຕະນະ ແລ້ວສຶກສາຮຽນຮູ້ມະຫາອັດຖະກະຖາທັງຫຼາຍ'.

၁၉.

໑໙.

တာ ဘာသယာ သီဟဠိကာယ ရစ္စာ,တန္တိံ သမာရောပျ နဝံ ကရေယျံ;

ဧဝဉှိ ဒေသန္တရိယာန ဗုဒ္ဓ-မာနီနမတ္ထံ ခလု သာဓယေ’’တိ.

ເຮົາຈະແປອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ແຕ່ງໄວ້ດ້ວຍພາສາສີຫົນ ໃຫ້ກັບສູ່ພາສາປາລີ (ມາຄົດ) ແລ້ວແຕ່ງເປັນອັດຖະກະຖາໃໝ່, ດ້ວຍວິທີນີ້ ເຮົາກໍຈະສາມາດເກື້ອກູນປະໂຫຍດແກ່ຊົນທັງຫຼາຍໃນຕ່າງແດນ ຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບຮັກໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າຢ່າງແທ້ຈິງ.

၂၀.

໒໐.

ပုရေ စ လင်္ကာဂတသာသနံ ယံ,သုနိမ္မလိန္ဒူဝ ဟိမာဒိမုတ္တော;

ပဘာသိ, ကိသ္မိဉ္စိ တဒါညဝါဒ-မနာကုလံ တာ’ကုလတံ ဇဂါမ.

ໃນອະດີດ ພຣະສາສະໜາທີ່ເຜີຍແຜ່ມາສູ່ເກາະສີລັງກາ ເປັນສິ່ງທີ່ຮຸ່ງເຮືອງງົດງາມ ປຽບເໝືອນດວງຈັນອັນບໍລິສຸດທີ່ປາສະຈາກໝອກແລະນ້ຳໝອກ, ແຕ່ໃນເວລານັ້ນ ພຣະສາສະໜາທີ່ເຄີຍບໍລິສຸດປາສະຈາກຄວາມສັບສົນດ້ວຍວາດະອື່ນ ກໍໄດ້ເຖິງຄວາມສັບສົນປົນເປໃນບາງນິກາຍ.

၂၁.

໒໑.

ဇိနမှိ နိဗ္ဗာနဂတေ ဟိ ဝဿ-သတန္တရေ သာသနိကာ သမဂ္ဂါ;

သမာနဝါဒါ ဇိနသာသနမှိ,န ကောစိ ဘေဒေါပိ တဒါ အဟောသိ.

ຄວາມຈິງແລ້ວ ພາຍໃນຮ້ອຍປີຫຼັງຈາກທີ່ພຣະຊິນະເຈົ້າສະດັບດັບခັນທະປໍຣິນิບພານ, ພຸດທະບໍລິສັດທັງຫຼາຍຕ່າງກໍມີຄວາມສາມັກຄີກັນ ມີວາດະສະເໝີກັນໃນພຣະສາສະໜາofພຣະຊິນະເຈົ້າ ແລະໃນເວລານັ້ນກໍບໍ່ມີຄວາມແຕກແຍກໃດໆ ເລີຍ.

၂၂.

໒໒.

ပစ္ဆာ [Pg.66] စ သဒ္ဓမ္မဒုမာဟတေဘျ-ဓမ္မေဟိ ဝါတေဟိ ပဋိစ္စ ပါပေ;

ဇာတေဟိ သံဝိဂ္ဂမနာ သမာယ,ထေရေ’သ’မုယျောဂမကံသု ဒဠှံ.

ແຕ່ໃນກາລະຕໍ່ມາ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຜູ້ມີຄວາມສະຫຼົດໃຈ ເພາະລົມຄືອະທັມມະວາດະທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍອາໄສພວກພິກຂຸທຸສີລ ເຊິ່ງພັດເຂົ້າທຳລາຍຕົ້ນໄມ້ຄືພຣະສັດທັມ, ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງແຮງກ້າເພື່ອເຮັດໃຫ້ອະທັມမະວາດະເຫຼົ່ານັ້ນສະຫງົບລົງ.

၂၃.

໒໓.

သင်္ဂီတိယော ကစ္စ သုပေသလေဟိ,နိဂ္ဂယှမာနာပိ ထိရေဟိ ဒဠှံ;

ဆိန္နာပိ ရုက္ခာ’ဿု ပုနောရုဟာဝါ-ကာသုံဝ ဓမ္မံ ဝိနယာ’ညထာ တေ.

ເຖິງແມ່ນວ່າພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຜູ້ມີສີລອັນເປັນທີ່ຮັກ ຈະໄດ້ເຮັດການສັງຄາຍະນາ ແລະປາບປາມພວກອະທັມມະວາດະເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງເດັດຂາດແລ້ວ, ແຕ່ພວກອະທັມမະວາດະເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍັງຄົງບິດເບືອນພຣະທັມແລະພຣະວິນັຍໃຫ້ເປັນຢ່າງອື່ນຢູ່ສະເໝີ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ເຖິງຈະຖືກຕັດແລ້ວກໍຍັງປົ່ງຂຶ້ນມາໃໝ່ໄດ້.

၂၄.

໒໔.

နာနာဂဏာ တေ စ အနေကဝါဒါ,သံသဂ္ဂကာရာ ဇိနသာသနေ’သုံ;

ဝါဒေဘိ အညေဟိ ဇိနေရိတေဘျ-သုဒ္ဓါယမာနာ ဝိနယဉ္စ ဓမ္မံ.

ພວກອະທັມမະວາດະເຫຼົ່ານັ້ນ ເຊິ່ງແຕກແຍກອອກເປັນຫຼາຍກຸ່ມແລະມີຫຼາຍວາດະ ໄດ້ເຮັດການປົນເປໃນພຣະສາສະໜາofພຣະຊິນະເຈົ້າ, ພວກເຂົາໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣະທັມແລະພຣະວິນັຍມົວໝອງ ດ້ວຍວາດະອື່ນໆ ທີ່ແຕກຕ່າງໄປຈາກວາດະທີ່ພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້.

၂၅.

໒໕.

ဝါဒါ စ ဝါဒီ ပိဋကာနိ တေသံ,လင်္ကံ မလင်္ကံဝ ကရံ’ပယာတာ;

ပဋိဂ္ဂဟေသုံ ပျဘယာဒိဝါသီ,နာညေ မဟာချာတဝိဟာရဝါသီ.

ວາດະ, ພວກວາດີ ແລະຄຳພີພຣະໄຕປີດົກofພວກເຂົາ ໄດ້ເຂົ້າມາສູ່ເກາະສີລັງກາ ເຮັດໃຫ້ເກາະສີລັງກາມົວໝອງ ປຽບເໝືອນມີຮອຍເປື້ອນ. ພວກພິກຂຸຜູ້ນິຍົມອາໄສຢູ່ໃນອະພະຍະຄີຣິວິຫານເປັນຕົ້ນ ໄດ້ຍອມຮັບເອົາວາດະເຫຼົ່ານັ້ນ, ແຕ່ພວກພິກຂຸຜູ້ນິຍົມອາໄສຢູ່ໃນມະຫາວິຫານອັນມີຊື່ສຽງ ບໍ່ໄດ້ຍອມຮັບເອົາເລີຍ.

၂၆.

໒໖.

ယထာ စ ဗုဒ္ဓါဘိဟိတာဝ ပါဠိ,တဒတ္ထသာရာ စ ဝသီဘိ ဉာတာ;

န ‘‘တေဓ ဝေါက္ကမ္မ ဝိသုဒ္ဓထေရ-ဝါဒီ ဝိဝါဒီ’’တိ ပဝတ္တိ ကာစိ.

ພຣະປາລີທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ເປັນສັນໃດ ແລະສາຣະແກ່ນສານແຫ່ງເນື້ອຄວາມນັ້ນທີ່ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍໄດ້ຮູ້ແລ້ວເປັນສັນໃດ, ພຣະເຖຣະຝ່າຍວິສຸດທິເຖຣະວາດທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ເຄີຍຫຼີກເວັ້ນໄປຈາກພຣະປາລີແລະເນື້ອຄວາມນັ້ນ ແລ້ວເກີດຄວາມຂັດແຍ້ງກັນເລີຍ.

၂၇.

໒໗.

ဇီဝံဝ ရက္ခိံသု သထေရဝါဒံ,တန္တိံ တဒတ္ထဉ္စ သနိဏ္ဏယံ တေ;

တသ္မာ န သက္ကာဝ တဒညဝါဒိ-ဝါဒေဘိ ဟန္တုံ စု’ပဂန္တုမဒ္ဓါ.

ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັກສາພຣະປາລີ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະປາລີນັ້ນ ພ້ອມທັງຄຳວິນິດໄສ ແລະຖ້ອຍຄຳຝ່າຍເຖຣະວາດໄວ້ ປຽບເໝືອນຊີວິດofຕົນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພວກອະທັມမະວາດີທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດທີ່ຈະທຳລາຍ ຫຼືກ້າວລ່ວງພຣະສາສະໜາຝ່າຍເຖຣະວາດນັ້ນໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ.

၂၈.

໒໘.

တံဝါဒသံဘေဒဘယဉ္စ မညယာ,‘‘ဒုဒ္ဓါရဝေလာပိ ဘယေဟိ တန္တိနံ;

သမ္မောဟတာဒီဟိ ဘဝေ’’တိ ပေါတ္ထကံ,အာရောပျ သမ္မာ ပရိပါလယိံသု တေ.

ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເພາະໄດ້ຄຳນຶງເຖິງໄພແຫ່ງການປົນເປofອະທັມမະວາດະເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະຄິດວ່າ 'ໃນອະນາຄົດ ອາດຈະມີກາລະເວລາທີ່ຍາກແກ່ການຊົງຈຳພຣະປາລີ ເພາະໄພຕ່າງໆ ແລະເພາະຄວາມຫຼົງລືມເປັນຕົ້ນ', ຈຶ່ງໄດ້ຈາຣຶກພຣະໄຕປີດົກລົງສູ່ໃບລານ (ປຶ້ມ) ແລ້ວຮັກສາໄວ້ເປັນຢ່າງດີ.

၂၉.

໒໙.

တဒါ [Pg.67] ဟိ တေသံ ပဋိဗာဟနေ ရဏ-ဝိဒံဝ သိက္ခံ ဇိနသာသနဒ္ဓရော;

သ ဗုဒ္ဓဃောသော မုနိ ဗုဒ္ဓိပါဋဝေါ,ဂတော’သိ ဒီပံ ဝရတမ္ဗပဏ္ဏိကံ.

ໃນເວလານັ້ນ ພຣະພຸດທະໂຄສມຸນີ ຜູ້ຊົງໄວ້ຊຶ່ງພຣະສາສະໜາofພຣະຊິນະເຈົ້າ ແລະເປັນຜູ້ມີປັນຍາອັນສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມ ປຽບເໝືອນທະຫານຜູ້ຝຶກຝົນວິຊາການຮົບເພື່ອຕ້ານທານສັດຕູ, ໄດ້ເດີນທາງໄປສູ່ເກາະຕັມພະປັນນິ (ສີລັງກາ) ອັນປະເສີດ ເພື່ອຕ້ານທານພວກອະທັມမະວາດະເຫຼົ່ານັ້ນ.

၃၀.

໓໐.

လင်္ကံ ဥပေစ္စ သ မဟာဋ္ဌကထာဏ္ဏဝဿ,ပါရံ ပရံ ဝိတရဏေ ထိရနိဏ္ဏယောဝ;

သံသုဒ္ဓဝံသဇနိဝါသမဟာဝိဟာရ-မာဂါ’မ္ဗရံဝ ဥဒယိန္ဒု’ပသောဘယန္တော.

ເມື່ອທ່ານເດີນທາງໄປເຖິງເກາະສີລັງກາແລ້ວ ໂດຍມີຄວາມຕັ້ງໃຈອັນໝັ້ນຄົງທີ່ຈະຂ້າມໄປສູ່ຝັ່ງຟາກນັ້ນແຫ່ງມະຫາສະໝຸດຄືມະຫາອັດຖະກະຖາ, ທ່ານກໍໄດ້ເຂົ້າສູ່ມະຫາວິຫານ ອันເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສofພຣະເຖຣະຜູ້ເກີດໃນວົງສ໌ອັນບໍລິສຸດ ໂດຍເຮັດໃຫ້ມະຫາວິຫານນັ້ນຮຸ່ງເຮືອງງົດງາມ ປຽບເໝືອນດວງຈັນທີ່ຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ.

၃၁.

໓໑.

တသ္မိဉ္စ ဒက္ခိဏဒိသာယ ဝသီ သ တတ္ထ,သောဘံ ပဓာနဃရသညိတပါရိဝေဏံ;

ပါသာဒ’မုတ္တမ’မကာ သုဇနေဘိ သေဗျံ,သန္တော မဟာနိဂမသာမိ သုစိဏ္ဏဓမ္မော.

ໃນມະຫາວິຫານນັ້ນ ທາງທິດໃຕ້ ທ່ານໄດ້ອາໄສຢູ່ໃນປະສາດອັນປະເສີດ ເຊິ່ງເປັນທີ່ເຂົ້າຫາofສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍ ຕັ້ງຢູ່ໃນບໍລິເວນທີ່ເອີ້ນວ່າ ປະທານະຄະຣະ ເຊິ່ງສ້າງຂຶ້ນໂດຍອຸປາສົກຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນນິຄົມ ຜູ້ເປັນສັດບຸຣຸດແລະມີທັມອັນປະພຶດດີແລ້ວ.

၃၂.

໓໒.

သမ္မာ စ ယောဂမကရီ ဗုဓဗုဒ္ဓမိတ္တ-ထေရာဒိ’မန္တ’မုပယာတ’မနူနတန္တေ;

သံသေဝိတော ဝိဝိဓဉာယပဗုဒ္ဓိယာ သော,သုတ္တာဘိဓမ္မဝိနယဋ္ဌကထာသွ’နူနံ.

ທ່ານໄດ້ເຂົ້າຫາແລະອາໄສພຣະພຸດທະມິດຕະເຖຣະເປັນຕົ້ນ ຜູ້ເປັນນັກປາດແລະເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງຄຳພີທັງປວງ, ແລ້ວໄດ້ຕັ້ງຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງຖືກຕ້ອງ ເພື່ອຄວາມຮູ້ແຈ້ງໃນນັຍຕ່າງໆ ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ໃນອັດຖະກະຖາແຫ່ງພຣະສູດ, ພຣະອະພິທັມ ແລະພຣະວິນັຍ.

၃၃.

໓໓.

ဝေယျတ္တိယံ’သ သမယေ သမယန္တရေ စ,ပညာယ ဒိသွ ဝိဝဋံဝ နိဟီတမတ္ထံ;

ထေရာ သမဂ္ဂဇိနမဂ္ဂမတာ’မတာသီ,မညိံသု နဂ္ဃရတနံဝ သုဒုလ္လဘန္တိ.

ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຜູ້ຮູ້ແຈ້ງແნວທາງແຫ່ງພຣະຊິນະເຈົ້າ ແລະມີພຣະນິບພານເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ, ເມື່ອໄດ້ເຫັນຄວາມສະຫຼາດຮອບຮູ້ໃນລັດທິofຕົນແລະລັດທິອື່ນofພຣະພຸດທະໂຄສນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນສະແດງເນື້ອຄວາມທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃຫ້ປະກົດອອກມາ ປຽບເໝືອນການເປີດຂຸມຊັບ, ຈຶ່ງຖືວ່າທ່ານເປັນດັ່ງຣັດຕະນະອັນມີຄ່າທີ່ຫາໄດ້ຍາກຍິ່ງ.

၃၄.

໓໔.

ဝိညာယ ဓမ္မဝိနယတ္ထယထိစ္ဆဒါနေ,စိန္တာမဏီတိ သုနိရူပိတဗုဒ္ဓိရူပံ;

ယဿေ’တ္ထ နိစ္ဆိတမနော ကဝိသံဃပါလ-တ္ထေရုတ္တမော ဇနဟိတာယ နိယောဇယီ တံ.

ພຣະສັງຄະປາລະເຖຣະຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນນັກປາດ ເພາະໄດ້ຊາບເຖິງລັກສະນະແຫ່ງປັນຍາofພຣະພຸດທະໂຄສນັ້ນ ວ່າປຽບເໝືອນແກ້ວຈິນດາມະນີໃນການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະທັມແລະພຣະວິນັຍຕາມຄວາມປາດຖະໜາ, ຈຶ່ງມີຈິດໃຈໝັ້ນຄົງໃນປັນຍາofພຣະພຸດທະໂຄສນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ຂໍຮ້ອງທ່ານເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນທັງຫຼາຍ.

၃၅.

໓໕.

‘‘ကိဉ္စာပိ သန္တိ ဝိဝိဓာ ပဋိပတ္တိဂန္ထာ,ကေသဉ္စိ ကိဉ္စိ တု န ဗုဒ္ဓမတာနုသာရံ;

သံသုဒ္ဓထေရသမယေဟိ စ တေ ဝိရုဒ္ဓါ,တသ္မာ ကရောတု ဝိမလံ ပဋိပတ္တိဂန္ထံ’’.

"ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຄຳພີທາງການປະຕິບັດ (ປະຕິປັດຕิຄຳພີ) ຢູ່ຫຼາກຫຼາຍ, ແຕ່ເນື້ອຄວາມບາງສ່ວນໃນຄຳພີບາງເລື່ອງກໍບໍ່ສອດຄ່ອງກັບພຣະພຸດທະປະສົງ ແລະຍັງຂັດແຍ້ງກັບມະຕິofພຣະເຖຣະຝ່າຍເຖຣະວາດອັນບໍລິສຸດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂໍທ່ານຈົ່ງແຕ່ງຄຳພີທາງການປະຕິບັດອັນບໍລິສຸດສະອາດເຖີດ".

၃၆.

໓໖.

မေတ္တာဒယမ္ဗုဒဝနံ [Pg.68] ဇနဘူမိယံ’သ,သံဝဿတေ စ’ရိယမဂ္ဂဂမဂ္ဂ’မဂ္ဂံ;

သံသောဓနတ္ထ’မိတိ ‘‘ပတ္ထိတထေရအာသံ,ပူရေဿ’မေတ’’မိတိ ကာသိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ.

ພຣະພຸດທະໂຄສນັ້ນ ຜູ້ມີສາຍຝົນຄືຄວາມເມດຕາແລະຄວາມກະລຸນາຕົກລົງສູ່ແຜ່ນດິນຄືຊົນທັງຫຼາຍ ເພື່ອຊຳຮະລ້າງຫົນທາງອັນປະເສີດທີ່ນຳໄປສູ່ພຣະອະຣິຍະມັກ, ໂດຍຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະເຮັດຄວາມປາດຖະໜາofພຣະເຖຣະ (ພຣະສັງຄະປາລະ) ທີ່ໄດ້ຂໍຮ້ອງໄວ້ນັ້ນໃຫ້ເຕັມປ່ຽມ', ຈຶ່ງໄດ້ແຕ່ງພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ຂຶ້ນ.

၃၇.

໓໗.

ဝီရာနုကမ္ပသတိယောဇိတဗုဒ္ဓိမာ သံ,ဩဂ္ဂယှ, ဂယှ စ’ ခိလဋ္ဌကထာ သတန္တီ;

သာရံ သခေဒ’မနပေက္ခိယ သာဓုကံ သ,ယံ’ကာသိ, ကံ နု’ဓ န ရောစယတေ ဗုဓံ သော.

ພຣະພຸດທະໂຄສນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມ, ຄວາມກະລຸນາ ແລະສະຕິ, ໄດ້ຢັ່ງລົງສູ່ອັດຖະກະຖာທັງປວງພ້ອມທັງພຣະປາລີ ແລ້ວຄັດເລືອກເອົາສາຣະແກ່ນສານມາແຕ່ງພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ເປັນຢ່າງດີ ໂດຍບໍ່ຄຳນຶງເຖິງຄວາມເໜັດເໜື່ອຍofຕົນເລີຍ. ພຣະວິສຸດທິມັກນັ້ນ ຈະບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈofນັກປາດຄົນໃດໃນໂລກນີ້ໜໍ.

၃၈.

໓໘.

ဝုတ္တေ’တ္ထ ဘာဝပရမာဝ သဘာဝဓမ္မာ,ဝတ္ထူ စ ပီတိသုခဝေဒနိယာ’နိတာဝ;

ပုဏ္ဏောဝ သဗ္ဗပဋိပတ္တိနယေဟိ စေသော,ပုပ္ဖာဘိဖုလ္လပဝနံဝ ဝိရာဇတေ’ယံ.

ໃນພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ ໄດ້ສະແດງສະພາວະທັມທັງຫຼາຍອันມີເນື້ອຄວາມອັນເລິກເຊິ່ງ ແລະໄດ້ນຳມາຊຶ່ງເລື່ອງລາວຕ່າງໆ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມປິຕິແລະຄວາມສຸກ, ອີກທັງຍັງເຕັມປ່ຽມไปด้วยແნວທາງແຫ່ງການປະຕິບັດທັງປວງ. ພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ຈຶ່ງຮຸ່ງເຮືອງງົດງາມ ປຽບເໝືອນປ່າໃຫຍ່ທີ່ສະພັ່ງໄປດ້ວຍດອກໄມ້ທີ່ເບັ່ງບານ.

၃၉.

໓໙.

ယံ ပဿိယာန ပရိကပ္ပိယ ရတ္နသာရ-ဂဗ္ဘံ ဝိသုဒ္ဓိ’မဘိယာတု’မပေက္ခမာနာ;

တံ သာရ’မာဒိယိတု’မာသု ပယုတ္တယုတ္တာ,ဒိသွာ ဟိ နဂ္ဃရတနံ နနု ဝဇ္ဇယေ န.

ຜູ້ປາດຖະໜາຈະບັນລຸເຖິງຄວາມບໍລິສຸດ (ພຣະນິບພານ) ເມື່ອໄດ້ເຫັນພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ແລ້ວ ກໍຍ່ອມຈະຄິດວ່າເປັນຄັງແຫ່ງຣັດຕະນະອັນມີຄ່າ ແລ້ວຕັ້ງຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງຮີບດ່ວນເພື່ອຖືເອົາສາຣະແກ່ນສານນັ້ນ. ຄວາມຈິງແລ້ວ ເມື່ອຄົນໄດ້ເຫັນຣັດຕະນະອັນມີຄ່າ ຈະມີໃຜໜໍທີ່ບໍ່ຢາກໄດ້.

၄၀.

໔໐.

ကန္တာ ပဒါဝလိ’ဟ တန္တိနယာနုသာရာ,သာရာတိသာရနယပန္တိ ပသိဒ္ဓသိဒ္ဓါ;

အတ္ထာ စ သန္တိနုဂမာယ တုလာယမာနော-ယျောဂေန မေတ္ထ ဟိ ဝိနာ ပဋိပတ္တိ ကာ’ညာ.

ໃນພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ ມີຖ້ອຍຄຳອັນງົດງາມໄພເລາະ ໂດຍດຳເນີນໄປຕາມແნວທາງແຫ່ງພຣະປາລີ, ແລະມີເນື້ອຄວາມທັງຫຼາຍອັນປຽບເໝືອນຕາຊັ່ງເພື່ອການບັນລຸເຖິງຄວາມສະຫງົບ (ພຣະນິບພານ) ເຊິ່ງສຳເລັດແລ້ວດ້ວຍແნວທາງອັນມີສາຣະຢ່າງຍິ່ງ. ຄວາມຈິງແລ້ວ ຫາກປາສະຈາກຄວາມພະຍາຍາມໃນພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ແລ້ວ ຈະມີການປະຕິບັດອື່ນໃດອີກໜໍ.

၄၁.

໔໑.

အာဘာတိ သတ္ထု စတုရာဂမမဇ္ဈဂေါ’ယံ-အတ္ထေ ပကာသယိဟ ဘာဏုဝ နေကဒဗ္ဗေ;

မေဓာဝိပီတိဇနနံ’သ ဝိဓာန’မေတံ-တီတဉှိ ယာဝ ကဝိဂေါစရ’မဿ ဉာဏံ.

ພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ ຕັ້ງຢູ່ໃນທ່າມກາງຄຳພີອະຄົມທັງ ໔ (ນິກາຍທັງ ໔) ຂອງພຣະສາດສະດາ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງສະແດງເນື້ອຄວາມທັງຫຼາຍໃນໂລກນີ້ ປຽບເໝືອນດວງຕາເວັນທີ່ສ່ອງແສງສະຫວ່າງສະແດງວັດຖຸທັງຫຼາຍ. ການຈັດແຕ່ງພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ, ຄວາມຈິງແລ້ວ ປັນຍາofພຣະອາຈານນັ້ນ ກ້າວລ່ວງຂອບເຂດແຫ່ງປັນຍາofເຫຼົ່ານັກປາດທັງປວງ.

၄၂.

໔໒.

ဒိဋ္ဌာဝ တိက္ခမတိ’မဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-သမ္ပာဒနေန သမုပါတ္တသုဓီပဒေဘိ;

တေနဿ ဗုဒ္ဓဝစနတ္ထဝိဘာဝနာယ,ပဗျတ္တသတ္တိ ဝိဒိတာ ဝိဒိတာဂမေဟိ.

ປັນຍາອັນສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມofພຣະອາຈານນັ້ນ ປະກົດຊັດເຈນແລ້ວດ້ວຍການແຕ່ງພຣະວິສຸດທິມັກນີ້ ແກ່ເຫຼົ່າພຣະເຖຣะຜູ້ບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນປາດ. ເພາະເဟດນັ້ນ ຄວາມສາມາດອັນໂດດເດັ່ນofພຣະອາຈານໃນການອະທິບາຍເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະພຸດທະພົດ ຈຶ່ງເປັນທີ່ຊາບກັນດີໃນໝູ່ພຣະເຖຣະຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນຄຳພີທັງຫຼາຍ.

၄၃.

໔໓.

ချာတံ [Pg.69] ကဝီဘိ’ဓိဂတံ ယသ’မာဝဟေန,ထေရဿ သုဒ္ဓမတိဗုဒ္ဓသိရီဝှယဿ;

လောကတ္ထ’မာဝိကတပတ္ထန’မာဒိယာန,သာမဉ္စ နိန္နဟဒယေန ဇနာန’မတ္ထေ.

ພຣະອາຈານ (ພຸດທະໂຄສະ) ຜູ້ຊົງໄວ້ຊຶ່ງຊື່ສຽງອັນໂດ່ງດັງທີ່ເຫຼົ່ານັກປາດທັງຫຼາຍຍອມຮັບ, ໄດ້ຮັບເອົາຄຳຂໍຮ້ອງອັນສະແດງອອກເພື່ອປະໂຫຍດແກ่ຊາວໂລກ ຂອງພຣະພຸດທະສิຣິເຖຣະ ຜູ້ມີປັນຍາອັນບໍລິສຸດ, ແລະໂດຍສ່ວນຕົວofພຣະອາຈານເອງ ກໍມີຈິດໃຈນ້ອມໄປໃນປະໂຫຍດofຊົນທັງຫຼາຍດ້ວຍຄວາມກະລຸນາ.

၄၄.

໔໔.

သမ္ဗုဒ္ဓဘာဝဝိဒိတေနိ’မိနာ သမန္တ-ပါသာဒိကာဝှဝိနယဋ္ဌကထာ ပဏီတာ;

သူရော’ဒိတေ ဝိယ တယာ ဝိနယတ္ထမူဠှာ-မူဠှီ ဘဝန္တိ ဇိနနီတိပထာ’ဓိဂန္တွာ.

ພຣະອາຈານຜູ້ຮູ້ແຈ້ງພຣະປະສົງofພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ໄດ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາແຫ່ງພຣະවິນັຍຊື່ວ່າ 'ສະມັນຕະປາສາດິກາ' ນີ້ຂຶ້ນ, ດ້ວຍອັດຖະກະຖາສະມັນຕະປາສາດິກາ ນັ້ນ ພວກຜູ້ຫຼົງລືມໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງພຣະවິນັຍ ເມື່ອໄດ້ເຂົ້າເຖິງແნວທາງແຫ່ງພຣະවິນັຍofພຣະຊິນะເຈົ້າແລ້ວ ກໍຍ່ອມຈະຫາຍຫຼົງລືມ ປຽບເໝືອນຄົນທັງຫຼາຍທີ່ຫາຍຫຼົງທາງເມື່ອດວງຕາເວັນຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ.

၄၅.

໔໕.

လင်္ကာ အလင်္ကတိကတာဝ မဟာမဟိန္ဒ-တ္ထေရေန ယာ စ ဝိနယဋ္ဌကထာ’ဘတာ, တံ;

ကန္တာယ သီဟဠဂိရာယ ဂိရာယမာနာ,အစ္စန္တကန္တဗဟုလာ မုနယော ပုရာ’သုံ.

ອັດຖະກະຖາແຫ່ງພຣະවິນັຍໃດ ທີ່ພຣະມະຫາມະຫິນທະເຖຣະ ຜູ້ເຮັດເກາະສີລັງກາໃຫ້ງົດງາມ ໄດ້ນຳມາແລ້ວ, ໃນອະດີດ ພຣະມຸນີທັງຫຼາຍໃນເກາະສີລັງກາ ຕ່າງກໍໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ອັດຖະກະຖາ ນັ້ນ ດ້ວຍພາສາສີຫົນອັນໄພເລາະ ແລະມີຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງໃນອັດຖະກະຖາ ນັ້ນ.

၄၆.

໔໖.

အညာ စ ပစ္စရိ-ကုရုန္ဒိသမညိတာဒီ,ဒီပံ ပဒီပကရဏီ ဝိနယမှိ ယာ’သုံ;

သင်္ဂယှ တာသ’မခိလတ္ထနယေ စ ထေရ-ဝါဒေ စ မုတ္တရတနာနိဝ မေကသုတ္တေ.

ແລະອັດຖະກະຖາອື່ນໆ ມີອັດຖະກະຖາທີ່ຊື່ວ່າ ປັດຈະຣີ ແລະ ກຸຣຸນທີ ເປັນຕົ້ນ ເຊິ່ງເປັນດັ່ງປະທີບສ່ອງສະຫວ່າງໃນພຣະවິນັຍຢູ່ໃນເກາະສີລັງກາ, ພຣະອາຈານໄດ້ຮວບຮວມເອົານັຍແຫ່ງເນື້ອຄວາມທັງປວງ ແລະມະຕິຝ່າຍເຖຣະວາດໃນອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ປຽບເໝືອນການຮ້ອຍແກ້ວມຸກດາທັງຫຼາຍເຂົ້າໄວ້ໃນເສັ້ນດ້າຍດຽວກັນ.

၄၇.

໔໗.

တာဟေဝ သီဟဠနိရုတ္တိယုတဉ္စ တန္တိံ,အာရောပိယာန ရုစိရံ အထ ဝိတ္ထတဉ္စ;

မဂ္ဂံ သမာသနဝသေန ယထာ သမတ္တ-လောကေန ယာ ဂရုကတာ ကတမာနနာ’ကာ.

ພຣະອາຈານໄດ້ແປອັດຖະກະຖາເຫຼົ່ານັ້ນ ຈາກພາສາສີຫົນໃຫ້ເປັນພາສາປາລີອັນງົດງາມ, ແລະໄດ້ຫຍໍ້ເນື້ອຄວາມອັນກວ້າງຂວາງນັ້ນໃຫ້ກະທັດຮັດ ເພື່ອໃຫ້ເປັນຄຳພີທີ່ຊົນທັງຫຼາຍທົ່ວໂລກໃຫ້ຄວາມເຄົາລົບແລະບູຊາ, ພຣະອາຈານໄດ້ແຕ່ງອັດຖະກະຖາສະມັນຕະປາສາດິກາ ນັ້ນ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.

၄၈.

໔໘.

သုဒ္ဓနွယာဂထဝိရာ စ ဝိသုဒ္ဓထေရ-ဝါဒီ ဝိသုဒ္ဓဝိနယာဂမပုဇ္ဇဓမ္မာ;

သုဒ္ဓံ ကရိံသု န ယထေ’န္တိ တဒညဝါဒါ,ဣစ္စာဒိ’မာဝိကရိယာ’သိ နိဒါနမေတ္ထ.

ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຜູ້ມີວາດະຝ່າຍເຖຣະວາດອันບໍລິສຸດ, ຜູ້ສືບເຊື້ອສາຍມາຈາກວົງສ໌ອັນບໍລິສຸດ (ມີພຣະມະຫາກັດສະປະເປັນຕົ້ນ) ແລະມີພຣະທັມແລະພຣະවິນັຍອັນບໍລິສຸດເປັນທີ່ເຄົາລົບ, ໄດ້ຮັກສາພຣະສາສະໜາໃຫ້ບໍລິສຸດ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ວາດະອື່ນໆ ເຂົ້າມາປົນເປໄດ້. ການສະແດງເລື່ອງລາວເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນ ເປັນບາຮິຣะນິທານ (ຄຳນຳ) ໃນອັດຖະກະຖາສະມັນຕະປາສາດິກາ ນີ້.

၄၉.

໔໙.

ယသ္မိံ မနုညပဒပန္တိ သုဘာ သုဗောဓာ,အတ္ထာ စ ပီတိသမ’ဝိမှယတာဒိဘာဝီ;

စိတြာ ဝိစိတြမတိဇာ ကဝိစိတ္တဟံသာ,တသ္မာ ရသာယတိ တဒတ္ထနုသာရိနံ ယံ.

ໃນຄຳນຳແຫ່ງຄຳອະທິບາຍພະວິນັຍ (ສະມັນຕະປາສາດິກາ) ນັ້ນ, ມີລະບຽບແຫ່ງບົດອັນໜ້າຮັກ, ງົດງາມ ແລະ ເຂົ້າໃຈງ່າຍ; ທັງມີເນື້ອຄວາມອັນກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມອີ່ມໃຈ, ຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຄວາມອັດສະຈັນໃຈເປັນຕົ້ນ; ມີຄວາມວິຈິດພິສະດານ ອັນເກີດຈາກປັນຍາອັນວິຈິດ, ເປັນທີ່ຍິນດີແຫ່ງໃຈຂອງນັກປາດທັງຫຼາຍ; ເພາະເຫດນັ້ນ, ຄຳນຳນັ້ນ ຈຶ່ງປຽບເໝືອນລົດຊາດອັນເລີດ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ສຶກສາຄົ້ນຄວ້າຕາມເນື້ອຄວາມນັ້ນ.

၅၀.

໕໐.

အစ္စန္တသာဂရနိဘာ [Pg.70] ဝိဝိဓာ နယတ္ထာ,သန္တေ’တ္ထ ယာ’သု ဝိနယဋ္ဌကထာ ပုရာဏာ;

တာသံ ယထာဘိမတပန္တိ သုတန္တိကတ္တံ,ကိဉှိ’ဿ ကိဉ္စိ ဗလဝီရ’ပဋိစ္စ ကာတုံ.

ໃນຄຳອະທິບາຍພະວິນັຍບູຮານ (ອັດຖະກະຖາວິນັຍເກົ່າ) ເຫຼົ່ານັ້ນ, ມີເນື້ອຄວາມ ແລະ ວິທີການຕ່າງໆ ອັນກວ້າງຂວາງປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດ; ການທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ຄຳອະທິບາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ມີລະບຽບອັນສະຫຼະສະຫຼວຍ ແລະ ປາສະຈາກໂທດ ຕາມຄວາມປະສົງໄດ້ນັ້ນ, ຈະເປັນໄປໄດ້ແນວໃດ ດ້ວຍການອາໄສພຽງກຳລັງ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມອັນເລັກນ້ອຍ?

၅၁.

໕໑.

ဥယျောဂ’မဿ ကရုဏာပဟိတံ ပဋိစ္စ,ပညာသဟာယသဟိတံ ဗလဝဉ္စ ဒဠှံ;

လဒ္ဓါဝ ယာ နိခိလလောကမနုညဘူတာ,မေဓာဝိနံ’နုသဘဂါဝ ဝိရာဇတေ သာ.

ໂດຍອາໄສຄວາມພະຍາຍາມອັນແຮງກ້າ ແລະ ໝັ້ນຄົງ ທີ່ເກີດຈາກຄວາມກະລຸນາ ແລະ ມີປັນຍາເປັນເພື່ອນຄູ່ຄິດ ຂອງພະພຸດທະໂຄສາຈານນັ້ນ; ຄຳອະທິບາຍພະວິນັຍ (ສະມັນຕະປາສາດິກາ) ນີ້ ອັນເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງຊາວໂລກທັງປວງ ຈຶ່ງໄດ້ສຳເລັດລົງ; ຄຳອະທິບາຍນັ້ນ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງງົດງາມໃນທáມກາງນັກປາດທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຜູ້ນຳໃນທີ່ປະຊຸມສະພາວິນັຍ.

၅၂.

໕໒.

ဝိညူဘိ ယာ ‘‘ဝိနယသာဂရပါရတိဏ္ဏေ’’,သမ္ဘာဝိတာ ‘‘သုတရဏာယတိ သီဃဝါဟာ’’;

ဣစ္စာဘိမာနိတဂုဏာ’ဇ္ဇ ရရာဇ ယာဝ,ကိံ ယံ ထိရံ လဟု ဝိနဿတိ ဒုပ္ပသယှံ.

ຄຳອະທິບາຍພະວິນັຍໃດ ອັນທ່ານຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍຍົກຍ້ອງວ່າ "ເປັນເຮືອໄວທີ່ນຳພາຂ້າມຝັ່ງແຫ່ງມະຫາສະໝຸດຄືພະວິນັຍ"; ຄຳອະທິບາຍນັ້ນ ມີຄຸນສົມບັດອັນເປັນທີ່ເຄົາລົບນับຖື ແລະ ຍັງຄົງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ຈົນເຖິງທຸກວັນນີ້; ສິ່ງໃດທີ່ໝັ້ນຄົງ ແລະ ຍາກທີ່ຈະທຳລາຍໄດ້, ສິ່ງນັ້ນຈະເສື່ອມສະຫຼາຍໄປໂດຍງ່າຍໄດ້ແນວໃດ?

၅၃.

໕໓.

‘‘ယာ ဗျာပိနီ’ခိလနယဿ သုဗောဓိနီ စ,သောတူဘိ သေဝိတသဒါတနဓမ္မရင်္ဂံ;

ကတွာန လောကပဟိတေ သဂုဏေ ဒဓန္တီ,ဌာတူ’’တိ နဋ္ဌ’မုပဂါ’ဋ္ဌကထာ ပုရာဏာ.

ຄຳອະທິບາຍພະວິນັຍໃດ ທີ່ແຜ່ຄຸມໄປທົ່ວທຸກວິທີການ ແລະ ເຂົ້າໃຈງ່າຍ, ຂໍໃຫ້ຄຳອະທິບາຍນັ້ນ ຈົ່ງສະແດງທຳມະສະພາອັນເປັນທີ່ສຶກສາຂອງຜູ້ຟັງທັງຫຼາຍ, ຊົງໄວ້ເຊິ່ງຄຸນງາມຄວາມດີຂອງຕົນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊາວໂລກ ແລະ ດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດໄປ; ດ້ວຍເຫດນີ້, ຄຳອະທິບາຍພະວິນັຍບູຮານ (ອັດຖະກະຖາເກົ່າ) ຈຶ່ງໄດ້ເຖິງຄວາມເສື່ອມສູນໄປ.

၅၄.

໕໔.

ဇနာဘိသတ္တာယ ဒယာယ စောဒိတော,ဝိဆေဇ္ဇ ခေဒံ ဝိနယမှိ သာဓုနံ;

အထာဂမာန’ဋ္ဌကထာဝိဓာနနေ,ဓုရံ ဒဓာတုံ’ဘိမုခါ’သိ သော သုဓီ.

ພະພຸດທະໂຄສາຈານ ຜູ້ມີປັນຍາອັນດີເລີດນັ້ນ, ຖືກກະຕຸ້ນເຕືອນດ້ວຍຄວາມກະລຸນາຕໍ່ໝູ່ສັດ, ໄດ້ກຳຈັດຄວາມຍາກລຳບາກໃນພະວິນັຍຂອງເຫຼົ່າສາທຸຊົນແລ້ວ; ຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ມຸ່ງໜ້າຮັບທຸລະໃນການຮຽບຮຽງຄຳອະທິບາຍ (ອັດຖະກະຖາ) ແຫ່ງພະສູດທັງຫຼາຍ.

၅၅.

໕໕.

ပဒ္မံဝ ဖုလ္လာဘိနတံ သုဘာဏုဘံ,လဒ္ဓါန ဖုလ္လံ’တိသယာ’သိ စေတနာ;

ဒါဌာဒိနာဂေန ထိရဂ္ဂဓီမတာ,ယာ ပတ္ထိတာ’ရဗ္ဘ တဒတ္ထသိဇ္ဈနေ.

ປຽບເໝືອນດອກບົວທີ່ຈວນຈະບານ ໄດ້ຮັບແສງຕາເວັນອັນຮຸ່ງເຮືອງແລ້ວເບັ່ງບານເຕັມທີ່; ຄວາມຕັ້ງໃຈອັນແຮງກ້າກໍເກີດມີຂຶ້ນ ເພື່ອຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດນັ້ນ, ໂດຍປາລົບເຖິງຄຳອະທິບາຍທີຄະນິກາຍ ທີ່ພະມະຫາເຖລະຜູ້ມີປັນຍາໝັ້ນຄົງນາມວ່າ "ທາຖາ" ໄດ້ຮ້ອງຂໍໄວ້.

၅၆.

໕໖.

ဒီဃာဂမတ္ထေသု သဗုဒ္ဓိဝိက္ကမ-မာဂမ္မ သာရာဓိဂမာ သုမင်္ဂလ-နာမာနုဂန္တာဝ ဝိလာသိနီတိ ယာ,သံဝဏ္ဏနာ လောကဟိတာယ သမ္ဘဝီ.

ຄຳອະທິບາຍໃດ ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ສຸມັງຄະລະວິລາສິນີ" (ອັນມີຄຳວ່າ ສຸມັງຄະລະ ນຳໜ້າ) ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊາວໂລກ, ໂດຍອາໄສກຳລັງປັນຍາຂອງຕົນ ເພື່ອເຂົ້າເຖິງແກ່ນສານແຫ່ງເນື້ອຄວາມໃນທີຄະນິກາຍ.

၅၇.

໕໗.

ဂမ္ဘီရမေဓာဝိသယာဂမမှိပိ,[Pg.71] အာရဗ္ဘ ဗုဒ္ဓိံ’သ သုနိမ္မလီကတာ;

ဝိညာတဗုဒ္ဓါဘိမတာ ဗဟူ ဇနာ,အညတ္ထသာဓာ မဟတဉှိ ဗုဒ္ဓိယော.

ໂດຍອາໄສປັນຍາອັນບໍລິສຸດຂອງພະພຸດທະໂຄສາຈານນັ້ນ, ມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໃຈເຖິງພະພຸດທະປະສົງ ໃນພະສູດອັນເປັນຂອບເຂດແຫ່ງປັນຍາອັນເລິກເຊິ່ງ; ເພາະວ່າ ປັນຍາຂອງມະຫາບຸລຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເກື້ອກູນແກ່ປະໂຫຍດຂອງຜູ້ນອກຈາກຕົນ.

၅၈.

໕໘.

သာ’နီတဝိဒွါက္ခိမနာ မနာယိတာ,ကန္တာဂမေ ဓမ္မသဘာယတေ သဒါ;

တေနေဝ မညေ’ဟ တိရောကတာ တယာ,ကိံ သီဃဂ’ညတြ ပထညဂါမိကာ.

ຄຳອະທິບາຍ (ສຸມັງຄະລະວິລາສິນີ) ນັ້ນ ເປັນທີ່ດຶງດູດສາຍຕາ ແລະ ຈິດໃຈຂອງນັກປາດທັງຫຼາຍ, ເປັນເໝືອນທຳມະສະພາໃນພະສູດອັນເປັນທີ່ຮັກຕະຫຼອດການ; ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ເພາະເຫດນັ້ນເອງ ຄຳອະທິບາຍອື່ນຈຶ່ງຖືກບົດບັງໄປ; ຜູ້ທີ່ເດີນທາງໄປສູ່ຫົນທາງອັນສະດວກ ແລະ ວ່ອງໄວ ຈະຫຼີກລ່ຽງໄປທາງອື່ນໄດ້ແນວໃດ?

၅၉.

໕໙.

ပတွာ မဟန္တာ’မ္ဗရ’မမ္ဗုဒေါ ယထာ,လောကတ္ထသာဓီပိ မဟာသယံ မတိ;

တသ္မာ’ဿ သိဒ္ဓါ’ဋ္ဌကထာပရမ္ပရာ,ဗုဒ္ဓိပ္ပဒါနာယ’ ဟုဝုံ နဝါ နဝါ.

ປຽບເໝືອນເມກຝົນ ເມື່ອເຖິງທ້ອງຟ້າອັນກວ້າງໃຫຍ່ ຍ່ອມອຳນວຍປະໂຫຍດແກ່ໂລກ; ປັນຍາອັນກວ້າງຂວາງກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ເມື່ອເກີດມີໃນບຸກຄົນຜູ້ມີອັດທະຍາໄສອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຍ່おມເກື້ອກູນແກ່ປະໂຫຍດຂອງໂລກ; ເພາະເຫດນັ້ນ, ລຳດັບແຫ່ງຄຳອະທິບາຍ (ອັດຖະກະຖາ) ໃໝ່ໆ ຂອງພະເຖລະນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ສຳເລັດລົງ ເພື່ອໃຫ້ເກີດປັນຍາແກ່ສາທຸຊົນ.

၆၀.

໖໐.

ဗုဒ္ဓါဒိမိတ္တံ ထိရသေဋ္ဌ’မုဒ္ဒိသံ,သံဝဏ္ဏနာ စာသိ ပပဉ္စသူဒနီ;

‘‘သဗ္ဗတ္ထသာရေ ဇိနမဇ္ဈိမာဂမေ,လဒ္ဓါန ပီတိံ သုဇနာ သမေန္တု’’တိ.

ໂດຍປາລົບເຖິງພະເຖລະຜູ້ປະເສີດນາມວ່າ "ພຸດທະມິດຕະ", ຄຳອະທິບາຍມັດຊິມະນິກາຍ ຊື່ວ່າ "ປະປັນຈະສູດະນີ" ຈຶ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາວ່າ: "ຂໍສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ ຈົ່ງໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈ ໃນເນື້ອຄວາມອັນເປັນແກ່ນສານທັງປວງ ໃນມັດຊິມະນິກາຍ ຂອງພະຊິນະເຈົ້າເຖີ້ນ".

၆၁.

໖໑.

ဥပ္ပဇ္ဇိ ‘‘သာရတ္ထပကာသိနီ’’တိ ယာ,သာ ဇောတိပါလဿ ယထာဘိလာသိတံ;

လောကံ ယထာနာမိကသာရဒီပနာ,ဘာတာ’သိ သမ္မာပဋိပန္နပန္ထဒါ.

ຄຳອະທິບາຍໃດ ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ສາລັດຖະປະກາສິນີ" ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຕາມຄວາມປາດຖະໜາຂອງພະໂຊຕິປາລະເຖລະ; ຄຳອະທິບາຍນັ້ນ ຍ່ອມສະແດງເນື້ອຄວາມອັນເປັນແກ່ນສານໃຫ້ປາກົດແກ່ໂລກ ສົມດັ່ງຊື່ຂອງຕົນ, ແລະ ເປັນຜູ້ຊີ້ບອກຫົນທາງແຫ່ງການປະຕິບັດຊອບ.

၆၂.

໖໒.

သမ္ပူရိ ကာတုံ’သ မနောရထော ယယာ,အင်္ဂုတ္တရန္တာဂမမတ္ထဝဏ္ဏနာ;

တန္နာမဓေယျံ သုဇနဉ္စ ဇီဝကံ,သော ဇောတိပါလဉ္စ ပသတ္ထဓီတိမံ.

ຄວາມປາດຖະໜາຂອງພະເຖລະນັ້ນ ໃນການຮຽບຮຽງຄຳອະທິບາຍພະສູດທັງຫຼາຍ ມີອັງຄຸຕະຣະນິກາຍເປັນທີ່ສຸດ ໄດ້ເຕັມປ່ຽມແລ້ວ ດ້ວຍຄຳອະທິບາຍໃດ; ພະເຖລະນັ້ນ ໄດ້ຮຽບຮຽງຄຳອະທິບາຍນັ້ນ (ມະໂນຣົດຖະປູຣະນີ) ໂດຍປາລົບເຖິງອຸປາສົກຜູ້ເປັນສາທຸຊົນນາມວ່າ "ຊີວະກະ" ແລະ ພະໂຊຕິປາລະເຖລະ ຜູ້ມີປັນຍາອັນເປັນທີ່ສັນລະເສີນ.

၆၃.

໖໓.

ဥဒ္ဒိဿ ယံ’ကာသိ ပဝီဏတံ ကရံ,ဗုဒ္ဓါဒိသံသေဗျသုမဂ္ဂဒဿနေ;

သဒ္ဓမ္မပုပ္ဖာန’ ဝနာယိတာ’သိ သာ,ဝိဒွါလိသံဃဿ သဒါဝဂါဟဏာ.

ຄຳອະທິບາຍໃດ ທີ່ພະເຖລະໄດ້ຮຽບຮຽງໄວ້ ເພື່ອສະແດງຫົນທາງອັນປະເສີດ ທີ່ພະພຸດທະເຈົ້າເປັນຕົ້ນຊົງສັນລະເສີນ; ຄຳອະທິບາຍນັ້ນ ປຽບເໝືອນສວນດອກໄມ້ແຫ່ງພະສັດທຳ, ເປັນທີ່ເຂົ້າໄປຊົມໃຊ້ຕະຫຼອດການ ຂອງໝູ່ພູມະລາຄືນັກປາດທັງຫຼາຍ.

၆၄.

໖໔.

ယေန’တ္တလဒ္ဓိံ [Pg.72] ပဇဟန္တု သာဓဝေါ,ဒုဗ္ဗောဓဓမ္မေ စ သဘာဝဒီပနေ;

ဗုဇ္ဈန္တု, ဣစ္စာသိ’ဘိဓမ္မသာဂရော,တတ္ထာ’ဝတာရံ သုကရေန သာဓိနီ.

ດ້ວຍພະອະພິທຳໃດ ຂໍສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ ຈົ່ງລະເສຍຊຶ່ງອັດຕະທິດຖິ, ແລະ ຈົ່ງຮູ້ແຈ້ງທຳອັນຮູ້ໄດ້ຍາກ ອັນສະແດງສະພາວະທີ່ແທ້ຈິງ; ມະຫາສະໝຸດຄືພະອະພິທຳນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜານີ້; ແລະ ຄຳອະທິບາຍໃດ ທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ການຢັ່ງລົງສູ່ມະຫາສະໝຸດຄືພະອະພິທຳນັ້ນ ເປັນໄປໄດ້ໂດຍງ່າຍ.

၆၅.

໖໕.

မေဓာဝိလာသာ’ဿ’ဟုဝု’ဋ္ဌသာလိနီ,ကန္တာ စ သမ္မောဟဝိနောဒနီတိ ယာ;

တာ ဗုဒ္ဓဃောသောတိ သတုလျနာမိက-မာဂမ္မ ဇာတာ သုဇနတ္ထသာဓိနီ.

ຄຳອະທິບາຍຊື່ "ອັດຖະສາລິນີ" และ ຄຳອະທິບາຍອັນເປັນທີ່ຮັກຊື່ "ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ" ເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ດ້ວຍຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງປັນຍາຂອງພະເຖລະນັ້ນ; ຄຳອະທິບາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ອັນເກື້ອກູນແກ່ປະໂຫຍດຂອງສາທຸຊົນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໂດຍອາໄສພະພິກຂຸຜູ້ມີຊື່ເໝືອນກັນກັບຕົນ (ຄື ພຸດທະໂຄສະ).

၆၆.

໖໖.

အညာ စ ပဉ္စဋ္ဌကထာ’ဘိဓမ္မဇေ,ဘာဝေ နိဓာယေ’တ္ထ ယထာ’ဿု သုတ္တရာ;

ဂမ္ဘီရမတ္ထေသု ပဝိဒ္ဓဗုဒ္ဓိတံ,သမ္ပာဒနီ သတ္ထု’တုလတ္တဒီပနီ.

ແລະ ຄຳອະທິບາຍອື່ນໆ ອີກ ໕ ຄຳພີ (ປັນຈະປະກະຣະນັດຖະກະຖາ) ອັນສະແດງສະພາວະໃນພະອະພິທຳ ເພື່ອໃຫ້ຂ້າມພົ້ນໄດ້ໂດຍງ່າຍ; ຄຳອະທິບາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເກີດປັນຍາຢັ່ງຮູ້ໃນເນື້ອຄວາມອັນເລິກເຊິ່ງ ແລະ ສະແດງຄວາມບໍ່ມີສິ່ງໃດປຽບປານໄດ້ຂອງພະສາດສະດา ກໍໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ.

၆၇.

໖໗.

သောဏာဝှထေရဿ ပဋိစ္စ ယာစနံ,တာ ယာယ ကင်္ခါ ဝိတရန္တိ ဘိက္ခဝေါ;

ယာ ပါတိမောက္ခမှိ, တဒနွယာဝှယံ,သံဝဏ္ဏနံ’ကာသိ သ ဓီမတံ ဝရော.

ພະພຸດທະໂຄສາຈານ ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝū່ນັກປາດທັງຫຼາຍ, ໂດຍອາໄສຄຳອາຣາດທະນາຂອງພະໂສນະເຖລະ, ໄດ້ຮຽບຮຽງຄຳອະທິບາຍພະປະຕິໂມກ ຊື່ວ່າ "ກັງຂາວິຕະຣະນີ" (ອັນມີຊື່ສອດຄ່ອງກັບການຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສ) ເພື່ອໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສໃນພະປະຕິໂມກນັ້ນ.

၆၈.

໖໘.

သမတ္တလောကဋ္ဌဝိဘာဝိရဉ္ဇနာ,ကတေ’မိနာ ဓမ္မပဒဿ ဝဏ္ဏနာ;

ထိရံ သမုဒ္ဒိဿ ကုမာရကဿပံ,သတံ မနံ ပီတိပဖုလ္လိတံ ယယာ.

ຄຳອະທິບາຍພະທຳມະບົດ (ທຳມະປະທັດຖະກະຖາ) ອັນເປັນທີ່ຍິນດີແຫ່ງນັກປາດທັງຫຼາຍໃນໂລກ, ໄດ້ຖືກຮຽບຮຽງຂຶ້ນໂດຍພະເຖລະນີ້ ໂດຍປາລົບເຖິງພະກຸມາຣະກັດສະປະເຖລະ; ດ້ວຍຄຳອະທິບາຍນັ້ນ, ຈິດໃຈຂອງສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເບີກບານດ້ວຍຄວາມອີ່ມໃຈ.

၆၉.

໖໙.

အညာ’ဿ ယာ သုတ္တနိပါတ-ခုဒ္ဒက-ပါဌတ္ထဒါတာ ပရမတ္ထဇောတိကာ;

သံဝဏ္ဏနာ ဇာတကတန္တိ မဏ္ဍနာ,တာ ဟောန္တိ လောကဿ ဟိတပ္ပဒီပိနီ.

ຄຳອະທິບາຍອື່ນໆ ຂອງພະເຖລະນັ້ນ ຄື "ປະຣະມັດຖະໂຊຕິກາ" ອັນສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງຂຸດທະກະປາຖະ ແລະ ສຸດຕະນιບາດ, ແລະ ຄຳອະທິບາຍຊາດົກ (ຊາດະກັດຖະກະຖາ) ອັນເປັນເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງຄຳພີຊາດົກ; ຄຳອະທິບາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນເຄື່ອງສະແດງປະໂຫຍດແກ່ຊາວໂລກ.

၇၀.

໗໐.

နိဿေသလောကမှိ ပစာရဏိစ္ဆာ,လင်္ကာဂတာန’ဋ္ဌကထာန’မဒ္ဓါ;

ယာ ထေရဝါဒီန’မပူရိ ဗုဒ္ဓ-ဃောသဂ္ဂထေရဿ ပဘာဝလဒ္ဓါ.

... ຄວາມປາດຖະໜາຂອງພະເຖລະທັງຫຼາຍຝ່າຍເຖຣະວາດ ໃນການເຜີຍແຜ່ຄຳອະທິບາຍ (ອັດຖະກະຖາ) ທັງຫຼາຍ ທີ່ຢູ່ໃນເກາະລັງກາ ໄປທົ່ວໂລກນັ້ນ; ຄວາມປາດຖະໜານັ້ນ ໄດ້ສຳເລັດລົງຢ່າງແທ້ຈິງ ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພະພຸດທະໂຄສະມະຫາເຖລະ.

၇၁.

໗໑.

ဘဒ္ဒံ’သ [Pg.73] နာမဉ္စ, ဂုဏာ မနုညာ,သမဂ္ဂဂါမီ’နုကရောန္တိ တေသံ;

သသင်္ကသူရာ ဟိ သဒါတနာ ယေ,လောကံ ပမောဒဉ္စ ကရံ စရန္တိ.

ພະນາມອັນເປັນມຸງຄຸນ ແລະ ຄຸນງາມຄວາມດີອັນໜ້າຮັກຂອງພະເຖລະນັ້ນ ຍ່ອມແຜ່ໄປທົ່ວທຸກທິດ; ປຽບເໝືອນພະຈັນ ແລະ ພະອາທິດ ທີ່ດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດການ ຍ່ອມໂຄຈອນໄປເພື່ອສ້າງຄວາມຍິນດີແກ່ຊາວໂລກ, ຄຸນງາມຄວາມດີເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປະພຶດຕາມພະຈັນ ແລະ ພະອາທິດນັ້ນ.

၇၂.

໗໒.

သုဗုဒ္ဓဃောသဿ ဝိဘာဝိသတ္တိ-ပဗျတ္တိ’မာရဗ္ဘ ထိရာသဘဿ;

သမဂ္ဂလောကော ဟိ သုထေရဝါဒေ,မာနံ ပဝဍ္ဎေသိ အနညဇာတံ.

ເພາະວ່າ ໂດຍປາລົບເຖິງຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມເປັນປາດອັນປາກົດແຈ້ງ ຂອງພະພຸດທະໂຄສະມະຫາເຖລະ ຜູ້ເປັນຈອມປາດ; ຊາວໂລກທັງປວງ ຈຶ່ງໄດ້ເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ແລະ ເຄົາລົບນັບຖືອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຢ່າງທີ່ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໃນຝ່າຍເຖຣະວາດອັນປະເສີດ.

၇၃.

໗໓.

ဗုဒ္ဓေါတိ နာမံ ဘုဝနမှိ ယာဝ,သုဗုဒ္ဓဃောသဿ သိယာ န ကိဉှိ;

လဒ္ဓါ ဟိ သာဓူဘိ မဟောပကာရာ,မဟဂ္ဃဝိတ္တာနိဝ တံသကာသာ.

ຕາບໃດທີ່ພະນາມວ່າ "ພຸດທະ" ຍັງຄົງມີຢູ່ໃນໂລກ, ພະນາມຂອງພະພຸດທະໂຄສະເຖລະ ຈະບໍ່ມີຢູ່ໄດ້ແນວໃດ? (ຄືຍ່ອມມີຢູ່ຕະຫຼອດໄປ); ເພາະວ່າ ສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມໄດ້ຮັບອຸປະການະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຈາກສຳນັກຂອງພະເຖລະນັ້ນ ປຽບເໝືອນໄດ້ຮັບຊັບສົມບັດອັນມີຄ່າມະຫາສານ.

၇၄.

໗໔.

ခီယေထ ဝဏ္ဏော န သမုဒ္ဓဋောပိ,နနွ’ဿ နေကာ ဟိ ဂုဏာ အနန္တာ;

ကော နု’ဒ္ဓရေယျာ’ ခိလသာဂရောဒေ,တထာပိ မညန္တု သုဓီ သဒါ တေတိ.

ເຖິງແມ່ນວ່າຈະພັນລະນາຄຸນງາມຄວາມດີofພະເຖລະນັ້ນຈົນໝົດສິ້ນ, ແຕ່ຄຸນງາມຄວາມດີນັ້ນກໍຍັງບໍ່ໝົດໄປ; ເພາະວ່າ ຄຸນງາມຄວາມດີຂອງພະເຖລະນັ້ນມີຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ; ໃຜເລົ່າຈະສາມາດຕັກນ້ຳໃນມະຫາສະໝຸດທັງໝົດຂຶ້ນມາໄດ້? ເຖິງຢ່າງນັ້ນກໍດີ, ຂໍທ່ານຜູ້ມີປັນຍາທັງຫຼາຍ ຈົ່ງລະນຶກເຖິງຄຸນງາມຄວາມດີເຫຼົ່ານັ້ນຕະຫຼອດການເຖີ້ນ.

ဆဋ္ဌသင်္ဂီတိဘာရနိတ္ထာရကသံဃသမိတိယာ ပကာသိတာယံ

ປະກາດໂດຍສະມາຄົມສົງ ຜູ້ຮັບທຸລະໃນການສັງຄາຍະນາຄັ້ງທີ ໖.

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂနိဒါနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ຄຳນຳແຫ່ງຄຳພີວິສຸດທິມັກ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.