Tipiṭaka Translation

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ

清净道大复注

(ပဌမော ဘာဂေါ)

（第一部分）

ဂန္ထာရမ္ဘကထာ

序言

သဒ္ဓမ္မရံသိမာလီ [Pg.1] ယော, ဝိနေယျကမလာကရေ;

ဝိဗောဓေသိ မဟာမောဟ-တမံ ဟန္တွာန သဗ္ဗသော.

彼具正法光鬘者，彻底摧毁大愚痴暗，令应受化导之莲池盛开。

ဉာဏာတိသယဗိမ္ဗံ တံ, ဝိသုဒ္ဓကရုဏာရုဏံ;

ဝန္ဒိတွာ နိရုပက္လေသံ, ဗုဒ္ဓါဒိစ္စံ မဟောဒယံ.

礼敬彼佛日，彼乃卓越智慧之日轮、清净悲心之曙光、全知智之大东山、远离诸随烦恼者。

လောကာလောကကရံ ဓမ္မံ, ဂုဏရသ္မိသမုဇ္ဇလံ;

အရိယသံဃဉ္စ သမ္ဖုလ္လံ, ဝိသုဒ္ဓကမလာကရံ.

以及遍照世间、以功德光芒而辉耀之法，与全然绽放、犹如清净莲池之圣僧伽。

ဝန္ဒနာဇနိတံ ပုညံ, ဣတိ ယံ ရတနတ္တယေ;

ဟတန္တရာယော သဗ္ဗတ္ထ, ဟုတွာဟံ တဿ တေဇသာ.

如是礼敬三宝所生之福，我依其威力，于一切处成为已摧破障碍者。

သမ္ပန္နသီလာစာရေန, ဓီမတာ သုစိဝုတ္တိနာ;

အဇ္ဈေသိတော ဒါဌာနာဂတ္ထေရေန ထိရစေတသာ.

为具足戒行、有智慧、净生计、心志坚定之达塔那迦(Dāṭhānāga)长老所劝请。

ဝိသုဒ္ဓစရိတော နာထော, ယံ ဝိသုဒ္ဓိမနုတ္တရံ;

ပတွာ ဒေသေသိ ကရုဏာသမုဿာဟိတမာနသော.

行持清净之导师，证得无上清净后，为大悲心所策励而宣说法要。

တဿာ အဓိဂမူပါယော, ဝိသုဒ္ဓနယမဏ္ဍိတော;

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ယော ဝုတ္တော, သုဝိသုဒ္ဓပဒက္ကမော.

为证彼清净之方便，以清净之理庄严，文句次第极为清净，此乃所说之《清净道论》(Visuddhimagga)。

သုဝိသုဒ္ဓံ အသံကိဏ္ဏံ, နိပုဏတ္ထဝိနိစ္ဆယံ;

မဟာဝိဟာရဝါသီနံ, သမယံ အဝိလောမယံ.

至净无杂糅，深义善抉择；不违越大寺(Mahāvihāra)传承之轨范。

တဿ [Pg.2] နိဿာယ ပေါရာဏံ, ကထာမဂ္ဂံ အနာကုလံ;

တန္တိနယာနုဂံ သုဒ္ဓံ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ.

我将依循古老且无纷乱之论道，造一部随顺圣典之理的清净释义。

ဣတိ အာကင်္ခမာနဿ, သဒ္ဓမ္မဿ စိရဋ္ဌိတိံ;

ဝိဘဇန္တဿ တဿတ္ထံ, နိသာမယထ သာဓဝေါတိ.

为令正法久延驻，我今细剖其深义，贤者敬请谛听闻。

နိဒါနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

因缘等说之释义

၁. သွာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ယံ သုတ္တပဒံ နိဿာယ ပဋ္ဌပီယတိ, တံ တာဝ နိက္ခိပိတွာ တဿ နိဒါနာဒိနိဒ္ဓါရဏမုခေန နာနပ္ပကာရတော အတ္ထံ သံဝဏ္ဏေတုံ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဓမ္မံ သံဝဏ္ဏေန္တေန ဟိ အာဒိတော တဿ နိဒါနံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တတော ပယောဇနံ ပိဏ္ဍတ္ထော ပဒတ္ထော သမ္ဗန္ဓော အဓိပ္ပာယော စောဒနာ သောဓနံ ဝတ္တဗ္ဗံ. တထာ စေဝ အာစရိယေန ပဋိပန္နံ. ဧတ္ထ ဟိ ဘဂဝန္တံ ကိရာတိအာဒိ ဒေသနာယ နိဒါနပယောဇနနိဒ္ဓါရဏံ, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဘာသိဿန္တိအာဒိ ပိဏ္ဍတ္ထနိဒ္ဓါရဏံ, သီလေ ဌတွာတိအာဒိ ပဒတ္ထသမ္ဗန္ဓာဓိပ္ပာယဝိဘာဝနာ, ကိံ သီလန္တိအာဒိ စောဒနာ, တတော ပရံ သောဓနံ, သမာဓိပညာကထာသုပိ ဧသေဝ နယော. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဝိဿဇ္ဇနဂါထာ အာဒိမှိ နိက္ခိတ္တာ, န ပုစ္ဆာဂါထာ. ပုစ္ဆာပုဗ္ဗိကာ ဟိ ဝိဿဇ္ဇနာတိ? ဝုစ္စတေ – တဒတ္ထဿ မင်္ဂလဘာဝတော, သာသနဿ အာဒိကလျာဏာဒိဘာဝဝိဘာဝနတော, ဘယာဒိဥပဒ္ဒဝနိဝါရဏေန အန္တရာယဝိဓမနတော, ဥပရိ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗဓမ္မသင်္ဂဟတော စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

1. 此《清净道论》乃依某一经句而开阐，现将该经句暂置一旁，为以阐明其缘起等为前导，从各方面解释其义，而以“立于戒……”等偈颂为开端。诚然，阐释法者，应先说其缘起，其次应说其目的、总义、词义、关联、旨趣、质问与澄清。阿阇梨亦如是而行。于此，“据说世尊……”等语，是开示的缘起与目的之阐明；“将说清净道……”等语，是总义之阐明；“住于戒……”等语，是词义、关联与旨趣之阐明；“何为戒……”等语，是质问；其后为澄清。于定、慧之说，亦同此理。为何此处于开端置解答偈，而非提问偈？解答岂非以提问为前导耶？答曰：当知，此乃因其义吉祥故，显示教法初善等相故，以防止怖畏等灾患而遣除障碍故，以及总摄下文当释之法故。

ဧတ္ထာဟ – ကသ္မာ ပနာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂကထာ ဝတ္ထုပုဗ္ဗိကာ အာရဒ္ဓါ, န သတ္ထုထောမနာပုဗ္ဗိကာတိ? ဝုစ္စတေ – ဝိသုံ အသံဝဏ္ဏနာဒိဘာဝတော. သုမင်္ဂလဝိလာသိနီအာဒယော ဝိယ ဟိ ဒီဃနိကာယာဒီနံ နာယံ ဝိသုံ သံဝဏ္ဏနာ, န ပကရဏန္တရံ ဝါ အဘိဓမ္မာဝတာရသုမတာဝတာရာဒိ ဝိယ. တာသံယေဝ ပန သုမင်္ဂလဝိလာသိနီအာဒီနံ ဝိသေသဘူတာ. တေနေဝါဟ ‘‘မဇ္ဈေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ; သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ). အထ ဝါ ထောမနာပုဗ္ဗိကာပိ စာယံ ကထာ န ဝတ္ထုပုဗ္ဗိကာဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သာသနေ ဟိ ဝတ္ထုကိတ္တနံ န လောကေ ဝိယ ကေဝလံ ဟောတိ, သာသနသမ္ပတ္တိကိတ္တနတ္တာ ပန သတ္ထု အဝိပရီတဓမ္မဒေသနာဘာဝဝိဘာဝနေန သတ္ထုဂုဏသံကိတ္တနံ ဥလ္လိင်္ဂန္တမေဝ ပဝတ္တတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ဧတ္တာဝတာ တိဿော သိက္ခာ’’တိအာဒိ. သောတာပန္နာဒိဘာဝဿ စ ကာရဏန္တိ ဧတ္ထ ဟိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သဗ္ဗသကဒါဂါမိအနာဂါမိနော [Pg.3] ဝိယ သဗ္ဗေပိ အရဟန္တော သင်္ဂယှန္တိ ဝိဘာဂဿ အနုဒ္ဓဋတ္တာ. တေန တိဏ္ဏမ္ပိ ဗောဓိသတ္တာနံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ သီလာဒယော ဣဓ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိဝစနေန သင်္ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တိဏ္ဏမ္ပိ ဟိ နေသံ စရိမဘဝေ ဝိသေသတော သံသာရဘယိက္ခဏံ, ယထာသကံ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ သမထဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ တဏှာဇဋာဝိဇဋနပဋိပတ္တိ စ သမာနာတိ. အထ ဝါ ‘‘သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋ’’န္တိ သာဓာရဏဝစနေန သာတိသယံ, နိရတိသယဉ္စ တဏှာဇဋာဝိဇဋနံ ဂဟိတံ. တတ္ထ ယံ နိရတိသယံ သဝါသနပ္ပဟာနတာယ. တေန သတ္ထု ပဟာနသမ္ပဒါ ကိတ္တိတာ ဟောတိ, တန္နိမိတ္တာ ဉာဏသမ္ပဒါ စ. တဒုဘယေန နာနန္တရိကတာယ အာနုဘာဝသမ္ပဒါဒယောပီတိ. ဧဝမ္ပိ ထောမနာပုဗ္ဗိကာယံ ကထာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ထောမနာပုဗ္ဗိကာ ဧဝါယံ ကထာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏစာရော’’တိအာဒိနာ သတ္ထု ထောမနံ ပုရက္ခတွာ သံဝဏ္ဏနာယ အာရဒ္ဓတ္တာ. သာ ပနာယံ ယသ္မာ ပုစ္ဆန္တဿ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဗျာကရဏသမတ္ထတာယ ဝိဘာဝနဝသေန ပဝတ္တိတာ, အာစိဏ္ဏဉ္စေတံ အာစရိယဿ ယဒိဒံ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗဓမ္မာနုကူလံ သံဝဏ္ဏနာရမ္ဘေ သတ္ထု အဘိတ္ထဝနံ. တသ္မာ ဣမိနာ ကာရဏေန ဧဝမေတ္ထ ထောမနာ ပဝတ္တိတာတိ. ထောမနာကာရဿ ဝုစ္စမာနဿ ကာရဏံ ဥဒ္ဓရန္တေန ပဌမံ ဝိဿဇ္ဇနဂါထံ နိက္ခိပိတွာ တဿာ နိဒါနစောဒနာမုခေန ပုစ္ဆာဂါထံ သရူပတော စ အတ္ထတော စ ဒဿေတွာ တဿာ ပုစ္ဆာယ အဝိပရီတဗျာကရဏသမတ္ထဘာဝါဝဇောတနံ ဘဂဝတော ထောမနံ ပုရက္ခတွာ ယထာဓိပ္ပေတဓမ္မသံဝဏ္ဏနာ ကတာ. တေနာဟ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဂါထာယ အတ္ထော ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ.

此处有人问道：“为何这部《清净道论》之论述是以事(vatthu)为先而造，而非以赞颂导师为先呢？”答曰：“因其并非独立的释义(saṃvaṇṇanā)等故。”确实，此论并非如《善吉祥光》(Sumaṅgalavilāsinī)等，是于《长部》(Dīghanikāya)等的独立释义，亦非如《阿毗达摩优陀罗》(Abhidhammāvatāra)、《善慧优陀罗》(Sumatāvatāra)等的另一部论典。然而，它正是彼等《善吉祥光》等（诸释义）中的殊胜部分。是故（于彼等释义书中）说：“中间是清净道论”等。再者，应知此论亦是以赞颂为先，而非仅以事为先。确实，于教法中称说其事，并非如世间般仅是如此而已；实乃因称说教法之圆满，通过彰显导师说法无有颠倒之性，而必然指明了对导师功德的称颂。诚然，（书中）将说：“如是为三学”等。于“须陀洹等之因”句中，以“等”字，如总摄一切斯陀含、阿那含，亦总摄一切阿罗汉(arahanta)，因其未作分别故。是故当知，三类菩萨之决择分(nibbedhabhāgiya)诸戒等，于此中由“安住于戒”等语而摄集。盖彼三者于最后有中，特于省察轮回之怖、各住于戒、勤修止观(samathavipassanā)及解爱结之行道，皆为相同故。再者，由“彼应解此结”之通说，已含摄有上(sātisaya)与无上(niratisaya)之解爱结。其中，无上者，乃连同习气(vāsanā)而断。由是，导师之断圆满(pahānasampadā)得称说，及其所依之智圆满(ñāṇasampadā)亦然。依此二者之不相离，威力圆满(ānubhāvasampadā)等亦得称说。如是，亦当知此论是以赞颂为先。再者，当知此论实是以赞颂为先，因其是以“于一切法智行无碍”等语赞颂导师，而后造此释义故。然此论之所以如此展开，乃为彰显（世尊）能随问者意乐而解答之能。且于释义之始，先赞颂导师，以与所释之法相应，此亦是阿阇梨之惯例。是故，由此因缘，此处如是展开赞颂。为阐明所说赞颂之方式的缘由，（作者）先置解答偈，复以其因缘之问为端，从文句与义理上开示提问偈；其后，为彰显世尊(bhagavā)具足无谬解答彼问之能，乃以赞颂世尊为先，而作此如所意欲之法义释义。是故说：“安住于戒”等。其中，偈颂之义，于后自显。

ဣတီတိအာဒီသု ဣတီတိ အယံ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ဟေတု ပရိသမာပနာဒိပဒတ္ထဝိပရိယာယပကာရာဝဓာရဏနိဒဿနာဒိအနေကတ္ထပ္ပဘေဒေါ. တထာ ဟေသ ‘‘ရုပ္ပတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘ရူပ’န္တိ ဝုစ္စတီ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၇၉) ဟေတုမှိ အာဂတော. ‘‘တသ္မာတိဟ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မဒါယာဒါ ဘဝထ, မာ အာမိသဒါယာဒါ. အတ္ထိ မေ တုမှေသု အနုကမ္ပာ ‘ကိန္တိ မေ သာဝကာ ဓမ္မဒါယာဒါ ဘဝေယျုံ, နော အာမိသဒါယာဒါ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၉) ပရိသမာပနေ. ‘‘ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၇) အာဒိအတ္ထေ. ‘‘မာဂဏ္ဍိယောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ [Pg.4] နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ’’တိအာဒီသု (မဟာနိ. ၇၃, ၇၅) ပဒတ္ထဝိပရိယာယေ. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပဋိဘယော ဗာလော, အပ္ပဋိဘယော ပဏ္ဍိတော. သဥပဒ္ဒဝေါ ဗာလော, အနုပဒ္ဒဝေါ ပဏ္ဍိတော. သဥပသဂ္ဂေါ ဗာလော, အနုပသဂ္ဂေါ ပဏ္ဍိတော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၁၂၄) ပကာရေ. ‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ, ကိံပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၉၆) အဝဓာရဏေ, သန္နိဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော. ‘‘အတ္ထီတိ ခေါ, ကစ္စာန, အယမေကော အန္တော, နတ္ထီတိ ခေါ, ကစ္စာန, အယံ ဒုတိယော အန္တော’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၂.၁၅; ၃.၉၀) နိဒဿနေ. ဣဓာပိ နိဒဿနေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ပကာရေတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတေဝ. ပဌမော ပန ဣတိ-သဒ္ဒေါ ပရိသမာပနေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဟီတိ အဝဓာရဏေ. ဣဒန္တိ အာသန္နပစ္စက္ခဝစနံ ယထာဓိဂတဿ သုတ္တပဒဿ အဘိမုခီကရဏတော.

在“iti”等词中，此“iti”一词具有原因、完结、起始、词义转换、类别、限定、指示等多种含义。例如，在“诸比丘，因其变坏，故称之为‘色’”等句中，它用于原因之义。在“诸比丘，因此你们当为我法的继承者，而非财的继承者。我于汝等有慈悯：‘如何能令我弟子为法的继承者，而非财的继承者？’如是”等句中，用于完结之义。在“或如是，或如是此类，远离歌舞、音乐、伎乐及不当观看之事”等句中，用于起始之义。在“‘玛甘迪亚’(Māgaṇḍiya)是那婆罗门的称谓、名、共称、概念、俗称、名称、命名、名号、词语、文句、言说”等句中，用于词义转换之义。在“诸比丘，如是，愚者有怖畏，智者无怖畏；愚者有灾患，智者无灾患；愚者有灾厄，智者无灾厄”等句中，用于类别之义。在“阿难(Ānanda)，若被问及‘有此缘而有老死吗？’，应答：‘有。’若复问言：‘以何为缘而有老死？’，则应答：‘以生为缘而有老死。’”等句中，用于限定之义，即决断之义。在“迦旃延(Kaccāna)，‘有’，此为一边；‘无’，此为另一边”等句中，用于指示之义。于此，亦应视为指示之义，亦可说为类别之义。然而，第一个“iti”一词应视为完结之义。“hi”一词用于限定之义。“idaṃ”一词为近前亲见之语，因为它能令已得之经句现前。

ဝုတ္တန္တိ အယံ ဝုတ္တ-သဒ္ဒေါ သဥပသဂ္ဂေါ, အနုပသဂ္ဂေါ စ ဝပ္ပနဝါပသမီကရဏကေသောဟာရဏဇီဝိတဝုတ္တိပမုတ္တဘာဝပါဝစနပဝတ္တိတအဇ္ဈေသနကထနာဒီသု ဒိဿတိ. တထာ ဟိ အယံ –

“vutta”一词，既可带前缀，亦可不带前缀，可见其用于播种、平整田地、剃除头发、生计、解脱、作为圣言而流传、劝请、讲述等义。例如：

‘‘ဂါဝေါ တဿ ပဇာယန္တိ, ခေတ္တေ ဝုတ္တံ ဝိရူဟတိ;

ဝုတ္တာနံ ဖလမသ္နာတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတီ’’တိ. –

不害朋友者，其牛群蕃息，田中所播种，生长而得果。

အာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁၉) ဝပ္ပနေ အာဂတော. ‘‘နော စ ခေါ ပဋိဝုတ္တ’’န္တိအာဒီသု (ပါရာ. ၂၈၉) အဋ္ဌဒန္တကာဒီဟိ ဝါပသမီကရဏေ. ‘‘ကာပဋိကော မာဏဝေါ ဒဟရော ဝုတ္တသိရော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၄၂၆) ကေသောဟာရဏေ. ‘‘ပန္နလောမော ပရဒတ္တဝုတ္တော မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရတီ’’တိအာဒီသု (စူဠဝ. ၃၃၂) ဇီဝိတဝုတ္တိယံ. ‘‘သေယျထာပိ နာမ ပဏ္ဍုပလာသော ဗန္ဓနာ ပဝုတ္တော အဘဗ္ဗော ဟရိတတ္ထာယာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၅၉; ပါရာ. ၉၂; ပါစိ. ၆၆၆; မဟာဝ. ၁၂၉) ဗန္ဓနတော ပမုတ္တဘာဝေ. ‘‘ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၂၈၅; မ. နိ. ၂.၄၂၇; မဟာဝ. ၃၀၀) ပါဝစနဘာဝေန ပဝတ္တိတေ. လောကေ ပန ‘‘ဝုတ္တော ဂုဏော ဝုတ္တော ပါရာယနော’’တိအာဒီသု အဇ္ဈေသနေ. ‘‘ဝုတ္တံ ခေါ [Pg.5] ပနေတံ ဘဂဝတာ ‘ဓမ္မဒါယာဒါ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝထ, မာ အာမိသဒါယာဒါ’တိ’’အာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၀) ကထနေ. ဣဓာပိ ကထနေ ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တသ္မာ ‘‘ဣတိ ဟိ ဧဝမေဝ ဣဒံ သုတ္တံ ဒေသိတ’’န္တိ ယထာနိက္ခိတ္တံ ဂါထံ ဒေသိတဘာဝေန နိဒဿေတိ. တဿာ ဝါ ဒေသိတာကာရံ အဝဓာရေတိ.

在《本生》等处（Jā. 2.22.19），此词用于播种之义。在“但未曾平整”等语（Pārā. 289）中，指用八齿耙等工具平整田地。在“迦波提迦青年已剃发”等语（M. 2.426）中，用于剃除头发之义。在“毛发脱落，依靠他人施予为生，心境如野兽般地安住”等语（Cv. 332）中，用于生计之义。在“犹如枯叶从系缚中脱落，不再可能变绿”等语（M. 3.59; Pārā. 92; Pāci. 666; Mhv. 129）中，用于从系缚中解脱的状态之义。在“这些古代的咒语、偈颂，现在已被歌唱、宣说、汇集”等语（D. 1.285; M. 2.427; Mhv. 300）中，用于作为教说而流传之义。在世间，则于“古那被劝请，波罗衍那被劝请”等语中，用于劝请之义。在“诸比丘，世尊曾说：‘你们应是法的继承者，而非资财的继承者’”等语（M. 1.30）中，用于讲述之义。此处也应理解为讲述之义。因此，（此词）表明所引述的偈颂已被开示，其义为“此经即是如此宣说”。或者说，它确定了其开示的方式。

ကသ္မာတိ ဟေတုမှိ နိဿက္ကံ. ပနာတိ ဝစနာလင်္ကာရမတ္တံ. ဥဘယေနာပိ ကာရဏံ ပုစ္ဆတိ. ဧတန္တိ ယထာဝုတ္တံ သုတ္တပဒံ ပစ္စာမသတိ. ဝုတ္တန္တိ ပုစ္ဆာနိမိတ္တံ. တဒတ္ထဿ အတ္တနော ဗုဒ္ဓိယံ ဝိပရိဝတ္တမာနတံ ဥပါဒါယ ‘‘ဣဒ’’န္တိ ဝတွာ ပုန ဘဂဝတာ ဘာသိတာကာရံ သန္ဓာယ ‘‘ဧတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သကလေန ပနာနေန ဝစနေန ဒေသနာယ နိဒါနံ ဇောတိတံ ဟောတိ. ပရတော တဿာ ဒေသကဒေသကာလပဋိဂ္ဂါဟကေ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဘဂဝန္တံ ကိရာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကိရာတိ အနုဿဝနတ္ထေ နိပါတော. တေန ဝုစ္စမာနဿတ္ထဿ အနု အနု သုယျမာနတံ ဒီပေတိ. ရတ္တိဘာဂေတိ ရတ္တိယာ ဧကသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ, မဇ္ဈိမယာမေတိ အဓိပ္ပာယော. ဝေဿဝဏာဒယော ဝိယ အပါကဋနာမဓေယျတ္တာ အညတရော. ဒေဝေါ ဧဝ ဒေဝပုတ္တော. သံသယသမုဂ္ဃာဋတ္ထန္တိ ဝိစိကိစ္ဆာသလ္လသမုဒ္ဓရဏတ္ထံ ပုစ္ဆီတိ ယောဇနာ. ‘‘သံသယသမုဂ္ဃာဋတ္ထ’’န္တိ စ ဣမိနာ ပဉ္စသု ပုစ္ဆာသု အယံ ဝိမတိစ္ဆေဒနာပုစ္ဆာတိ ဒဿေတိ. ယေန အတ္ထေန တဏှာ ‘‘ဇဋာ’’တိ ဝုတ္တာ, တမေဝ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဇာလိနိယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သာ ဟိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတပ္ပဘေဒေါ အတ္တနော အဝယဝဘူတော ဧဝ ဇာလော ဧတိဿာ အတ္ထီတိ ‘‘ဇာလိနီ’’တိ ဝုစ္စတိ.

“为何”（kasmā）无疑是用于询问原因。“再者”（pana）仅为语句修饰。二者合用，是为询问原因。“此”（etaṃ）是回顾前述经文语句。“已说”（vuttaṃ）是提问的标志。由于其义在自心中盘旋，故说“此”（idaṃ）；又因忆念世尊所说的方式，故说“此”（etaṃ）。通过所有这些言辞，开示的缘由得以阐明。此后，为了阐明说法者、地点、时间与听法者，便说了“据说向世尊”（bhagavantaṃ kira）等语。其中“据说”（kira）是表示传闻的助词，它显示了正在讲述的意义是辗转听闻而来。“夜分”（rattibhāge）指夜晚的一个时段，意指中夜。如同毗沙门天（Vessavaṇa）等，因其名不显，故称“某位”（aññataro）。天神（deva）即是天子（devaputta）。“为断疑”（saṃsayasamugghāṭatthaṃ）应连接为“为拔除疑惑之箭而问”。“为断疑”一词也表明，在五种问题中，此为断惑问。因为渴爱以某种意义被称为“缠结”（jaṭā），为了说明那个意义，才说了“具网者”（jālinī）等词语。因为此渴爱确实有网，此网是其自身的组成部分，有一百零八种渴爱活动之分别，是故被称为“具网者”（jālinī）。

ဣဒါနိဿာ ဇဋာကာရေန ပဝတ္တိံ ဒဿေတုံ ‘‘သာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ရူပါဒီသု အာရမ္မဏေသူတိ တဿာ ပဝတ္တိဋ္ဌာနမာဟ, ရူပါဒိဆဠာရမ္မဏဝိနိမုတ္တဿ တဏှာဝိသယဿ အဘာဝတော. ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေနာတိ ကဒါစိ ရူပါရမ္မဏေ ကဒါစိ ယာဝ ဓမ္မာရမ္မဏေ ကဒါစိ ဓမ္မာရမ္မဏေ ကဒါစိ ယာဝ ရူပါရမ္မဏေတိ ဧဝံ ဟေဋ္ဌာ, ဥပရိ စ ပဝတ္တိဝသေန. ဒေသနာက္ကမေန စေတ္ထ ဟေဋ္ဌုပရိယတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ကဒါစိ ကာမဘဝေ ကဒါစိ ရူပဘဝေ ကဒါစိ အရူပဘဝေ ကဒါစိ ဝါ အရူပဘဝေ…ပေ… ကဒါစိ ကာမဘဝေတိ ဧဝမေတ္ထ ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဗ္ဗသင်္ခါရာနံ ခဏေ ခဏေ ဘိဇ္ဇနသဘာဝတ္တာ အပရာပရုပ္ပတ္တိ ဧတ္ထ သံသိဗ္ဗနန္တိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော’’တိ. ‘‘သံသိဗ္ဗနဋ္ဌေနာ’’တိ ဣဒံ ယေန သမ္ဗန္ဓေန ဇဋာ ဝိယာတိ ဇဋာတိ [Pg.6] ဇဋာတဏှာနံ ဥပမူပမေယျတာ, တံဒဿနံ. အယံ ဟေတ္ထ အတ္ထော – ယထာ ဇာလိနော ဝေဠုဂုမ္ဗဿ သာခါ, ကောသသဉ္စယာဒယော စ အတ္တနာ အတ္တနော အဝယဝေဟိ သံသိဗ္ဗိတာ ဝိနဒ္ဓါ ‘‘ဇဋာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝံ တဏှာပိ သံသိဗ္ဗနသဘာဝေနာတိ, ‘‘သံသိဗ္ဗိတဋ္ဌေနာ’’တိ ဝါ ပါဌော, အတ္တနာဝ အတ္တနော သံသိဗ္ဗိတဘာဝေနာတိ အတ္ထော. အယံ ဟိ တဏှာ ကောသကာရကိမိ ဝိယ အတ္တနာဝ အတ္တာနမ္ပိ သံသိဗ္ဗန္တီ ပဝတ္တတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ရူပတဏှာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတီ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၂.၄၀၀; မ. နိ. ၁.၈၆; ဝိဘ. ၂၀၃). ဣမေ သတ္တာ ‘‘မမ ဣဒ’’န္တိ ပရိဂ္ဂဟိတံ ဝတ္ထုံ အတ္တနိဗ္ဗိသေသံ မညမာနာ အဗ္ဘန္တရိမံ ကရောန္တိ. အဗ္ဘန္တရတ္ထော စ အန္တောသဒ္ဒေါတိ သကပရိက္ခာရေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာပိ တဏှာ ‘‘အန္တောဇဋာ’’တိ ဝုတ္တာ. ပဗ္ဗဇိတဿ ပတ္တာဒိ, ဂဟဋ္ဌဿ ဟတ္ထိအာဒိ သကပရိက္ခာရော.

现在，为了说明它（渴爱）如何以缠结的方式运作，而说“此渴爱”等语。其中，“于色等所缘中”指出了它运作的处所，因为不存在脱离色等六种所缘的渴爱境界。“由下及上”是指：有时以色为所缘，乃至以法为所缘；有时以法为所缘，乃至以色为所缘——如此由下及上地运作。在此，其上下之义应依开示的次第来理解。有时在欲有，有时在色有，有时在无色有；或者从无色有……乃至有时在欲有——应当如此理解它在诸有中由下及上的运作。由于一切行法皆有刹那坏灭的自性，其相续生起即是此处的交织，故说“因其一再生起”。“以交织之义”，此语显示了缠结（jaṭā）与渴爱（taṇhā）的譬喻与被喻关系，即“如缠结，故名缠结”的这种关联。此处的含义是：正如交错的竹丛枝条、蚕茧的堆积等，因其自身各部分相互交织、缠缚而被称为“缠结”，同样，渴爱也因其交织的自性而如此。或者，异读为“以被交织之义”（saṃsibbitaṭṭhena），意指其自身被自身交织的状态。此渴爱实如作茧之虫，亦将自身缠缚而运作。因此世尊说：“世间的色爱是可喜、可意的，此渴爱于此生起而生起，于此执取而执取”等（长部2.400；中部1.86；分别论203）。这些有情将所执取的“此为我所有”之物，视为与自我无别而使其内在化。而“anto”（内）一词有“阿邦答勒”（abbhantara）之义，因此，即使是对自身资具生起的渴爱，也被称为“内缠结”。出家人的钵等，在家人的象等，即是其个人资具。

‘‘အတ္တာ’’တိ ဘဝတိ ဧတ္ထ အဘိမာနောတိ အတ္တဘာဝေါ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကံ. သရီရန္တိ ကေစိ. မမ အတ္တဘာဝေါ သုန္ဒရော, အသုကဿ ဝိယ မမ အတ္တဘာဝေါ ဘဝေယျာတိ ဝါ အာဒိနာ သကအတ္တဘာဝါဒီသု တဏှာယ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္တနော စက္ခာဒီနိ အဇ္ဈတ္တိကာယတနာနိ. အတ္တနော, ပရေသဉ္စ ရူပါဒီနိ ဗာဟိရာယတနာနိ. ပရေသံ သဗ္ဗာနိ ဝါ, သပရသန္တတိပရိယာပန္နာနိ ဝါ စက္ခာဒီနိ အဇ္ဈတ္တိကာယတနာနိ. တထာ ရူပါဒီနိ ဗာဟိရာယတနာနိ. ပရိတ္တမဟဂ္ဂတဘဝေသု ပဝတ္တိယာပိ တဏှာယ အန္တောဇဋာဗဟိဇဋာဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမဘဝေါ ဟိ ကဿစိပိ ကိလေသဿ အဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ ကထဉ္စိပိ အဝိမုတ္တော အဇ္ဈတ္တဂ္ဂဟဏဿ ဝိသေသပစ္စယောတိ ‘‘အဇ္ဈတ္တံ, အန္တော’’တိ စ ဝုစ္စတိ. တဗ္ဗိပရိယာယတော ရူပါရူပဘဝေါ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ, ဗဟီ’’တိ စ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အဇ္ဈတ္တသံယောဇနော ပုဂ္ဂလော, ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနော ပုဂ္ဂလော’’တိ (အ. နိ. ၂.၃၇). ဝိသယဘေဒေန, ပဝတ္တိအာကာရဘေဒေန စ အနေကဘေဒဘိန္နမ္ပိ တဏှံ ဇဋာဘာဝသာမညေန ဧကန္တိ ဂဟေတွာ ‘‘တာယ ဧဝံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ ဇဋာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. သာ ပန ‘‘ပဇာ’’တိ ဝုတ္တသတ္တသန္တာနပရိယာပန္နာ ဧဝ ဟုတွာ ပုနပ္ပုနံ တံ ဇဋေန္တီ ဝိနန္ဓန္တီ ပဝတ္တတီတိ အာဟ ‘‘ဇဋာယ ဇဋိတာ ပဇာ’’တိ. တထာ ဟိ ပရမတ္ထတော ယဒိပိ အဝယဝဗျတိရေကေန သမုဒါယော နတ္ထိ, ဧကဒေသော ပန သမုဒါယော နာမ န ဟောတီတိ အဝယဝတော သမုဒါယံ ဘိန္နံ ကတွာ ဥပမူပမေယျံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ နာမ [Pg.7] ဝေဠုဇဋာဒီဟိ…ပေ… သံသိဗ္ဗိတာ’’တိ အာဟ. ဣမံ ဇဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တီသု ဓာတူသု ဧကမ္ပိ အသေသေတွာ သံသိဗ္ဗနေန တေဓာတုကံ ဇဋေတွာ ဌိတံ. တေနဿာ မဟာဝိသယတံ, ဝိဇဋနဿ စ သုဒုက္ကရဘာဝမာဟ. ‘‘ဝိဇဋေတုံ ကော သမတ္ထော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝိဇဋယေ’’တိ ပဒံ သတ္တိအတ္ထံ, န ဝိဓိအာဒိအတ္ထန္တိ ဒဿေတိ.

“我”(attā)是于此生起我慢之处，故名为“个我”(attabhāva)，即五取蕴。有些人说是身体。应理解渴爱于自己的个我等处生起的形态，例如‘我的个我如此美好，愿我的个我能像某人那样’。自己的眼等是内处。自己和他人的色等是外处。或者，他者的一切，以及包含在自身与他人相续中的眼等，是内处；同样，色等是外处。也应理解，渴爱在下等与上等诸有中运作时，具有内缠结与外缠结的状态。因为欲有中的烦恼未被镇伏，故无论如何都未解脱，是内在执取的特殊条件，因此被称为“内”(ajjhattaṃ)与“内部”(anto)。与此相反，色有与无色有则被称为“外”(bahiddhā)与“外部”(bahī)。因此世尊说：“有内结之人，有外结之人”(增支部2.37)。虽然渴爱根据所缘与运作形态的差异而有多种分别，但因其具有缠结的共性，故总括为一，而说“由于那如此生起的缠结”。而它，即是含摄在被称为“生民”(pajā)的有情相续中，一再地缠绕、束缚着他们而运作，故说“生民为缠结所缠”。确实，从胜义上说，虽然离了部分就没有整体，但部分也不名为整体，因此，通过将整体与部分区分开来，以显示譬喻与被喻，而说“譬如竹丛等……相互交织”。此与“此缠结”相关联。它无遗漏地交织了三界，缠结了三界而住立。以此说明了它所缘的广大，以及解开它的极端困难。“谁能解开？”这句话表明，“解开”(vijaṭaye)一词是能力义，而非祈使等义。

ဧဝံ ‘‘အန္တောဇဋာ’’တိအာဒိနာ ပုဋ္ဌော ပန အဿ ဒေဝပုတ္တဿ ဣမံ ဂါထမာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဧဒိသောဝ ဣမံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေယျာ’’တိ သတ္ထာရံ ဂုဏတော ဒဿေန္တော ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏစာရော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဗ္ဗဓမ္မေသူတိ အတီတာဒိဘေဒဘိန္နေသု သဗ္ဗေသု ဉေယျဓမ္မေသု. အပ္ပဋိဟတဉာဏစာရောတိ အနဝသေသဉေယျာဝရဏပ္ပဟာနေန နိဿင်္ဂစာရတ္တာ နဝိဟတဉာဏပဝတ္တိကော. ဧတေန တီသု ကာလေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏတာဝိဘာဝနေန အာဒိတော တိဏ္ဏံ အာဝေဏိကဓမ္မာနံ ဂဟဏေနေဝ တဒေကလက္ခဏတာယ တဒဝိနာဘာဝတော စ ဘဂဝတော သေသာဝေဏိကဓမ္မာနမ္ပိ ဂဟိတဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒိဗ္ဗန္တိ ကာမဂုဏာဒီဟိ ကီဠန္တိ လဠန္တိ, တေသု ဝါ ဝိဟရန္တိ, ဝိဇယသမတ္ထတာယောဂေန ပစ္စတ္ထိကေ ဝိဇေတုံ ဣစ္ဆန္တိ, ဣဿရိယဓနာဒိသက္ကာရဒါနဂ္ဂဟဏံ, တံတံအတ္ထာနုသာသနဉ္စ ကရောန္တာ ဝေါဟရန္တိ, ပုညာတိသယယောဂါနုဘာဝပ္ပတ္တာယ ဇုတိယာ ဇောတန္တိ, ယထာဓိပ္ပေတဉ္စ ဝိသယံ အပ္ပဋိဃာတေန ဂစ္ဆန္တိ, ယထိစ္ဆိတနိပ္ဖာဒနေ စ သက္ကောန္တီတိ ဒေဝါ. အထ ဝါ ဒေဝနီယာ တံတံဗျသနနိတ္ထရဏတ္ထိကေဟိ သရဏံ ပရာယဏန္တိ ဂမနီယာ, အဘိတ္ထဝနီယာ ဝါ, သောဘာဝိသေသယောဂေန ကမနီယာတိ ဝါ ဒေဝါ. တေ တိဝိဓာ – သမ္မုတိဒေဝါ ဥပပတ္တိဒေဝါ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါတိ. ဘဂဝါ ပန နိရတိသယာယ အဘိညာကီဠာယ ဥတ္တမေဟိ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဝိဟာရေဟိ သပရသန္တာနဂတပဉ္စဝိဓမာရဝိဇယိစ္ဆာနိပ္ဖတ္တိယာ စိတ္တိဿရိယသတ္တဓနာဒိသမ္မာပဋိပတ္တိ အဝေစ္စပသာဒသက္ကာရဒါနဂ္ဂဟဏသင်္ခါတေန, ဓမ္မသဘာဝပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယာနုရူပါနုသာသနီသင်္ခါတေန စ ဝေါဟာရာတိသယေန ပရမာယ ပညာသရီရပ္ပဘာသင်္ခါတာယ ဇုတိယာ, အနညသာဓာရဏာယ ဉာဏသရီရဂတိယာ, မာရဝိဇယသဗ္ဗသဗ္ဗညုဂုဏပရဟိတနိပ္ဖာဒနေသု အပ္ပဋိဟတာယ သတ္တိယာ စ သမန္နာဂတတ္တာ သဒေဝကေန လောကေန ‘‘သရဏ’’န္တိ ဂမနီယတော, အဘိတ္ထဝနီယတော, ဘတ္တိဝသေန ကမနီယတော စ သဗ္ဗေ တေ ဒေဝေ တေဟိ ဂုဏေဟိ အဘိဘုယျ ဌိတတ္တာ တေသံ ဒေဝါနံ သေဋ္ဌော ဥတ္တမော ဒေဝေါတိ ဒေဝဒေဝေါ. သဗ္ဗဒေဝေဟိ [Pg.8] ပူဇနီယတရော ဒေဝေါတိ ဝါ, ဝိသုဒ္ဓိဒေဝဘာဝဿ ဝါ သဗ္ဗညုဂုဏာလင်္ကာရဿ ဝါ အဓိဂတတ္တာ အညေသံ ဒေဝါနံ အတိသယေန ဒေဝေါတိ ဒေဝဒေဝေါ.

如此，当天子以“内缠”(antojaṭā)等偈颂提问时，（世尊）便对他说此偈颂，这是上下文的关联。为显示导师的功德，（注释者）说：“唯有这样的人才能解答此问题。”并由此引出“于一切法智行无碍”等语。其中，“于一切法中”指于依过去等差别而区分的一切所知法中。“无碍智行”指因断尽一切所知障而无滞碍地行于其中，故其智的运作没有障碍。由此，通过阐明（世尊）于三时中智行无碍，可知其最初即已含摄三种不共法；又因彼等法与其余不共法同一特征、不相舍离，故知世尊其余的不共法亦已含摄其中。“天”(devā)者，乃因其于欲乐等处嬉戏、娱乐，或住于其中；或以降伏力而欲战胜怨敌；或因行使主权、财富等的施与和领受，以及教导言说各种利益而从事交往；或以由福德增上力所得之光辉而闪耀；或于所欲之境无碍而行；或能成就所愿，故名为天。或者（“天”）可解释为：值得那些欲脱离种种灾难者作为归依处、依止处而前往者，或者应受赞叹者，或者因具殊胜庄严而可爱者。彼等（天）有三类：世俗天、生天、清净天。然而，世尊因具足以下功德：无上之神通嬉戏；最胜之天住、梵住、圣住；成就降伏自他相续中五种魔之愿；由心自在、七圣财等正行、授受不坏净信与恭敬供养，以及随顺法性与个人意乐而教诫所显的殊胜言行；名为智慧与色身光辉的最上光明；他人所无的智慧与色身之行境；以及在降伏魔罗、成就一切遍智功德、成办他人利益诸事上无碍之力。又因其为包括天神在内的世间所归依、所赞叹、因虔信而为所爱乐者，并以彼等功德超胜一切诸天而住，故于彼等诸天中，为最胜、最上之天，是故名为“天中天”。或者说，（世尊）是比一切天更值得供养的天；或者因为证得清净天之位，或证得一切智功德之庄严，故为超越其他诸天之天，是故为“天中天”。

အပရိမာဏာသု လောကဓာတူသု အပရိမာဏာနံ သက္ကာနံ, မဟာဗြဟ္မာနဉ္စ ဂုဏာဘိဘဝနတော အဓိကော အတိသယော အတိရေကတရော ဝါ သက္ကော ဗြဟ္မာ စာတိ သက္ကာနံ အတိသက္ကော ဗြဟ္မာနံ အတိဗြဟ္မာ. ဉာဏပ္ပဟာနဒေသနာဝိသေသေသု သဒေဝကေ လောကေ ကေနစိ အဝိက္ခမ္ဘနီယဋ္ဌာနတာယ ကုတောစိပိ ဥတြသ္တာဘာဝတော စတူဟိ ဝေသာရဇ္ဇေဟိ ဝိသာရဒေါတိ စတုဝေသာရဇ္ဇဝိသာရဒေါ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါတိ တတြ ဝတ မံ သမဏော ဝါ…ပေ… ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဝိဟရာမီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၅၀; အ. နိ. ၄.၈). ဌာနာဌာနဉာဏာဒီဟိ ဒသဟိ ဉာဏဗလေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ဒသဗလဓရော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဓ တထာဂတော ဌာနဉ္စ ဌာနတော, အဋ္ဌာနဉ္စ အဋ္ဌာနတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၁၀.၂၁; ဝိဘ. ၈၀၉). ယံ ကိဉ္စိ ဉေယျံ နာမ, တတ္ထ သဗ္ဗတ္ထေဝ အနာဝဋဉာဏတာယ အနာဝရဏဉာဏော. တဉ္စ သဗ္ဗံ သမန္တတော သဗ္ဗာကာရတော ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ ပစ္စက္ခတော ဒဿနသမတ္ထေန ဉာဏစက္ခုနာ သမန္နာဂတတ္တာ သမန္တစက္ခု, သဗ္ဗညူတိ အတ္ထော. ဣမေဟိ ပန ဒွီဟိ ပဒေဟိ ပစ္ဆိမာနိ ဒွေ အသာဓာရဏဉာဏာနိ ဂဟိတာနိ. ဘာဂျဝန္တတာဒီဟိ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော ဗုဒ္ဓါနုဿတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၃ အာဒယော) ဝိတ္ထာရတော အာဂမိဿတိ.

在无量世界中，因以功德超越无量的帝释与大梵天，且是更为殊胜、超凡、优越的帝释与梵天，故为“超越帝释者”(atisakko)、“超越梵天者”(atibrahmā)。在智、断、教法的殊胜方面，于有天神的世界，因其地位无人能动摇，从任何处都无有恐惧，以四无畏而勇悍，故为“四无畏具足者”(catuvesārajjavisārado)。如同经中所说：“我自称正等觉者……我安住于无畏。”（《中部》1.150；《增支部》4.8）。因具足处非处智等十智力，故为“十力持有者”(dasabaladharo)。如同经中所说：“于此，如来如实了知处为处，非处为非处”等（《增支部》10.21；《分别论》809）。对于任何名为所知法者，因其智慧在一切处皆无遮蔽，故为“无障智者”(anāvaraṇañāṇo)。又因具足智眼，能如亲见手中庵摩罗果般，从一切方面、一切行相，直接看到那一切所知法，故为“普眼者”(samantacakkhu)，意即“一切知者”(sabbaññū)。再者，以此二词，已含摄了最后的两种不共智。因具足福德等原因，故为“世尊”(bhagavā)。关于此中所应说者，将在后面的‘佛随念的解释’(buddhānussatiniddesa)中（《清净道论》1.123等）详细阐述。

ဧတ္ထ စ ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏစာရော’’တိ ဣမိနာ တိယဒ္ဓါရုဠှာနံ ပုစ္ဆာနံ ဘဂဝတော ဗျာကရဏသမတ္ထတာယ ဒဿိတာယ ကိံ ဒေဝတာနမ္ပိ ပုစ္ဆံ ဗျာကာတုံ သမတ္ထော ဘဂဝါတိ အာသင်္ကာယ တန္နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘ဒေဝဒေဝေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒေဝါနံ အတိဒေဝေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝတာနံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတိ, ‘‘တတော ဣမဿ ကော ဝိသေသော’’တိ စိန္တေန္တာနံ တန္နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘သက္ကာနံ အတိသက္ကော’’တိ ဝုတ္တံ. သက္ကေနပိ ပုစ္ဆိတမတ္ထံ သနင်္ကုမာရာဒယော ဗြဟ္မာနော ဝိဿဇ္ဇေန္တိ, ‘‘တတော ဣမဿ ကော အတိသယော’’တိ စိန္တေန္တာနံ တန္နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘ဗြဟ္မာနံ အတိဗြဟ္မာ’’တိ ဝုတ္တံ. အယံ စဿ ဝိသေသော စတုဝေသာရဇ္ဇဒသဗလဉာဏေဟိ ပါကဋော ဇာတောတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘စတု…ပေ… [Pg.9] ဓရော’’တိ ဝုတ္တံ. ဣမာနိ စ ဉာဏာနိ ဣမဿ ဉာဏဒွယဿ အဓိဂမေန သဟေဝ သိဒ္ဓါနီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အနာဝရဏဉာဏော သမန္တစက္ခူ’’တိ ဝုတ္တံ. တယိဒံ ဉာဏဒွယံ ပုညဉာဏသမ္ဘာရူပစယသိဒ္ဓါယ ဘဂ္ဂဒေါသတာယ သိဒ္ဓန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဘဂဝါ’’တိ အဝေါစာတိ. ဧဝမေတေသံ ပဒါနံ ဂဟဏေ ပယောဇနံ, အနုပုဗ္ဗိ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယံ ပနေတံ ပစ္ဆိမံ အနာဝရဏဉာဏံ သဗ္ဗညုတညာဏန္တိ ဉာဏဒွယံ, တံ အတ္ထတော အဘိန္နံ. ဧကမေဝ ဟိ တံ ဉာဏံ ဝိသယပဝတ္တိမုခေန အညေဟိ အသာဓာရဏဘာဝဒဿနတ္ထံ ဒွိဓာ ကတွာ ဝုတ္တံ. အနဝသေသသင်္ခတာသင်္ခတသမ္မုတိဓမ္မာရမ္မဏတာယ သဗ္ဗညုတညာဏံ, တတ္ထာဝရဏာဘာဝတော နိဿင်္ဂစာရမုပါဒါယ ‘‘အနာဝရဏဉာဏ’’န္တိပိ ဝုတ္တံ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော ဗုဒ္ဓါနုဿတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၃ အာဒယော) ဝက္ခာမ.

此处，借由“于一切法中无碍智行”这一句，显示了世尊有能力回答通达三世之问。为消除“世尊是否也能够回答天人的问题？”这种疑虑，故说“诸天之天”。帝释天主，超越诸天之天神，他能回答天人们的问题。为消除“那么此佛与他有何区别？”这样的想法，故说“超越诸帝释”。连帝释所问之事，常童子等梵天都能解答。为消除“那么此佛与他有何超胜之处？”这样的想法，故说“超越诸梵”。而他的这种殊胜之处，是藉由四无畏智与十力智而显现的。为说明此义，故说“具四……持”。为说明这些智慧是随着这两种智慧的证得而同时成就的，故说“无碍智、周遍眼”。为说明此二智是因福德与智慧资粮的积聚、以及破除诸过失而成就的，故称“世尊”。如此，应当了知此等词语的取用之用意及其次第。然而，这最后的无碍智与一切智智，此二智在义理上并无差别。此实为一智，仅为显示其于缘境行相上，有别于他者的不共性，而作二种说。因其缘取一切无余的有为法、无为法与世俗法，故称一切智智；又因其于彼等所缘中无有障碍，行不滞著，故亦称无碍智。此处所应说者，我等将于后文佛随念的解释（清净道论1.123等）中说明。

၂. မဟန္တေ သီလက္ခန္ဓာဒိကေ ဧသီ ဂဝေသီတိ မဟေသိ, ဘဂဝါ. တေန မဟေသိနာ. ဝဏ္ဏယန္တောတိ ဝိဝရန္တော ဝိတ္ထာရေန္တော. ယထာဘူတန္တိ အဝိပရီတံ. သီလာဒိဘေဒနန္တိ သီလသမာဓိပညာဒိဝိဘာဂံ. သုဒုလ္လဘန္တိ အဋ္ဌက္ခဏဝဇ္ဇိတေန နဝမေန ခဏေန လဒ္ဓဗ္ဗတ္တာ သုဋ္ဌု ဒုလ္လဘံ. သီလာဒိသင်္ဂဟန္တိ သီလာဒိက္ခန္ဓတ္တယသင်္ဂဟံ. အရိယမဂ္ဂေါ ဟိ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတော သပ္ပဒေသတ္တာ နဂရံ ဝိယ ရဇ္ဇေန, န တယော ခန္ဓာ အရိယမဂ္ဂေန နိပ္ပဒေသတ္တာ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘န ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, အရိယေန အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန တယော ခန္ဓာ သင်္ဂဟိတာ; တီဟိ စ ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, ခန္ဓေဟိ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သင်္ဂဟိတော’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၂). ကိလေသစောရေဟိ အပရိပန္ထနီယတာယ ခေမံ. အန္တဒွယပရိဝဇ္ဇနတော, မာယာဒိကာယဝင်္ကာဒိပ္ပဟာနတော စ ဥဇုံ. သဗ္ဗေသံ သံကိလေသဓမ္မာနံ မာရဏဝသေန ဂမနတော ပဝတ္တနတော, နိဗ္ဗာနဿ မဂ္ဂနတော, နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ မဂ္ဂိတဗ္ဗတော စ မဂ္ဂံ. ဝိသုဒ္ဓိယာတိ နိဗ္ဗာနာယ, ဝိသုဒ္ဓိဘာဝါယ ဝါ, အရဟတ္တာယာတိ အတ္ထော.

2. 大仙（mahesi），是追求广大戒蕴等而寻觅者。世尊（即此大仙）。由彼大仙。解说（vaṇṇayanto），即是开显、广说。如实（yathābhūtaṃ），即是不颠倒。戒等分别（sīlādibhedana），即是戒、定、慧等差别。极难得（sudullabhaṃ），因除去八无暇，须以第九有暇方能证得，故极为难得。戒等总摄（sīlādisaṅgaha），即是戒等三蕴之总摄。圣道实由三蕴所摄，如同城市为王国所包含，而非三蕴由圣道所摄，（因为圣道是局部的，而三蕴是整体的）。经中曾言：“贤友毘舍佉，非以圣八支道摄三蕴；贤友毘舍佉，实以三蕴摄圣八支道。”不为烦恼贼所侵害故安稳。远离二边，又舍离虚伪以及身的弯曲等，故为正直。因其能摧灭一切杂染法而运行，又因其寻求涅槃，且为求涅槃者所应寻觅，故称为道。所谓‘为清净故’（visuddhiyā），其义为：为涅槃故，或为成就清净的状态故，也就是为证阿罗汉果故。

ယထာဘူတံ အဇာနန္တာတိ ဧဝံ သီလဝိသုဒ္ဓိအာဒိဝိသုဒ္ဓိပရမ္ပရာယ အဓိဂန္တဗ္ဗော ဧဝရူပေါ ဧဝံကိစ္စကော ဧဝမတ္ထောတိ ယာထာဝတော အနဝဗုဇ္ဈန္တာ. သကလသံကိလေသတော, သံသာရတော စ သုဒ္ဓိံ ဝိမုတ္တိံ ကာမေန္တိ ပတ္ထေန္တီတိ သုဒ္ဓိကာမာ. အပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနေ. တေန န ကေဝလံ သီလမတ္တေန ပရိတုဋ္ဌာ, အထ ခေါ ဝိသုဒ္ဓိကာမာပိ သမာနာတိ ဒဿေတိ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. ဘာဝနာယ ယုတ္တပယုတ္တတာယ ယောဂိနော ဝါယမန္တာပိ ဝိသုဒ္ဓိံ [Pg.10] ဥဒ္ဒိဿ ပယောဂံ ပရက္ကမံ ကရောန္တာပိ ဥပါယဿ အနဓိဂတတ္တာ ဝိသုဒ္ဓိံ နာဓိဂစ္ဆန္တီတိ ယောဇနာ. တေသန္တိ ယောဂီနံ. ကာမဉ္စာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ သမန္တဘဒ္ဒကတ္တာ သဝနဓာရဏပရိစယာဒိပသုတာနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ပါမောဇ္ဇကရော, ယောဂီနံ ပန သာတိသယံ ပမောဒဟေတူတိ အာဟ ‘‘တေသံ ပါမောဇ္ဇကရဏ’’န္တိ. ဗာဟိရကနိကာယန္တရလဒ္ဓီဟိ အသမ္မိဿတာယ သုဋ္ဌု ဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယတ္တာ သုဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယံ. မဟာဝိဟာရဝါသီနန္တိ အတ္တနော အပဿယဘူတံ နိကာယံ ဒဿေတိ. ဒေသနာနယနိဿိတန္တိ ဓမ္မသံဝဏ္ဏနာနယသန္နိဿိတံ. ဧတ္ထ စ ‘‘တေသံ ပါမောဇ္ဇကရဏ’’န္တိအာဒိနာ သဗ္ဗသံကိလေသမလဝိသုဒ္ဓတာယ ဝိသုဒ္ဓိံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္ထေန္တာနံ ယောဂီနံ ဧကံသေန တဒါဝဟတ္တာ ပါမောဇ္ဇကရော ဉာဏုတ္တရေဟိ သမ္မာပဋိပန္နေဟိ အဓိဋ္ဌိတတ္တာ သုဋ္ဌု သမ္မာ ဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယော မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ကထာမဂ္ဂေါတိ ဒဿေတိ. သက္ကစ္စံ မေ ဘာသတော သက္ကစ္စံ နိသာမယထာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

“如实不知”（yathābhūtaṃ ajānanta），即是那些未能如实了知那通过戒清净等清净次第所应证得的、具有如是性质、如是作用、如是目的（之法）的人。彼等渴望从一切烦恼与轮回中获得清净解脱，故称“求净者”（suddhikāmā）。“亦”（api）字表赞许。这表明他们并非仅满足于戒行，而且也是求清净者。“于此”（idha），指在此教法中。此中应连结：即使修行者致力修习，为求清净而精进用功，但因未得其道，故无法证得清净。“他们的”（tesaṃ），指修行者。虽然这条清净之道因其周遍贤善，能令所有致力于听闻、受持、熟悉等（法义）者感到欢喜，但对于修行者而言，更是带来极大喜悦的原因，因此（经中）说：“令他们欢喜”。由于不与外道及其他部派的见解混杂，且具有极为清净的抉择，故称“极净抉择”（suvisuddhavinicchaya）。“大寺住者”（Mahāvihāravāsīnaṃ），指明自己所依止的部派。“依止教法之理”（desanānayanissita），即是依于法之释义之理。并且在此，通过“令他们欢喜”等语，旨在表明：大寺住者的论述之道，对于追求从一切烦恼垢染中全然清净之涅槃的修行者而言，因其必定能引至彼（涅槃），故能带来欢喜；并且由于它为具超胜智慧者所确立，故是极为正确清净的抉择。应当连结为：“我正恭敬地宣说，你们当恭敬地聆听。”

ဧတ္ထ စ ‘‘ဣမိဿာ ဒါနိ ဂါထာယာ’’တိ ဣမိနာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဘာသနဿ နိဿယံ, ‘‘ကထိတာယ မဟေသိနာ’’တိ ဣမိနာ တဿ ပမာဏဘာဝံ, ‘‘ယထာဘူတံ အတ္ထံ သီလာဒိဘေဒန’’န္တိ ဣမိနာ အဝိပရီတပိဏ္ဍတ္ထံ, ‘‘သုဒုလ္လဘံ…ပေ… ယောဂိနော’’တိ ဣမိနာ နိမိတ္တံ, ‘‘တေသံ ပါမောဇ္ဇကရဏ’’န္တိ ဣမိနာ ပယောဇနံ, ‘‘ဝဏ္ဏယန္တော အတ္ထံ, သုဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယံ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဒေသနာနယနိဿိတံ, သက္ကစ္စ’’န္တိ စ ဣမိနာ ကရဏပ္ပကာရံ ဒဿေတွာ ‘‘ဝိသုဒ္ဓိကာမာ သဗ္ဗေပိ, နိသာမယထ သာဓဝေါ’’တိ ဣမိနာ တတ္ထ သက္ကစ္စသဝနေ သာဓုဇနေ နိယောဇေတိ. သာဓုကံ သဝနပဋိဗဒ္ဓါ ဟိ သာသနသမ္ပတ္တိ.

于此，以“今于此偈中”显示《清净道论》之所依；以“由大仙所说”显示其为圣教量；以“如实义，戒等之分别”显示其无颠倒之总义；以“极难获得……瑜伽者”显示其缘由；以“令彼等欢喜”显示其利益；复以“阐释义理，极净抉择，依住大寺者说法引导，恭敬地”等文显示其造论方式后，再以“一切求清净者，善人当谛听”一文，于彼处劝勉善人当恭敬听闻。因为教法之圆满，实系于善听。

၃. ဝစနတ္ထဝိဘာဝနေန ပဝေဒိတဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂသာမညတ္ထဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂကထာ ဝုစ္စမာနာ အဘိရုစိံ ဥပ္ပာဒေတီတိ ပဒတ္ထတော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘တတ္ထ ဝိသုဒ္ဓီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ ယဒိဒံ ‘‘ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဘာသိဿ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂပဒံ ဝုတ္တံ, တတ္ထ. သဗ္ဗမလဝိရဟိတန္တိ သဗ္ဗေဟိ ရာဂါဒိမလေဟိ, သဗ္ဗေဟိ သံကိလေသမလေဟိ စ ဝိရဟိတံ ဝိဝိတ္တံ. တတော ဧဝ အစ္စန္တပရိသုဒ္ဓံ, သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗထာ စ ဝိသုဒ္ဓန္တိ အတ္ထော. ယထာဝုတ္တံ ဝိသုဒ္ဓိံ မဂ္ဂတိ ဂဝေသတိ အဓိဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ. တေနာဟ ‘‘မဂ္ဂေါတိ အဓိဂမူပါယော ဝုစ္စတီ’’တိ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါတိ စ နိပ္ပရိယာယေန လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော, တဒုပါယတ္တာ ပန ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂေါ, တန္နိဿယော ကထာပဗန္ဓော စ တထာ ဝုစ္စတိ.

3. 为已明了“清净道”总义之听者，讲述《清净道论》时能令其生起欢喜，是故为从词义上阐明清净道，而开始“此中，清净”等论述。此中的“此中”，是指在“我将说清净道”一语中所说的“清净道”一词之中。“远离一切垢”是指远离、离绝于一切贪等垢，及一切杂染垢。正因如此，是为至极清净，义即恒时、于一切行相皆是清净。以此寻求、探求、证得如前所述之清净（即阿罗汉果涅槃），是故名为“清净道”。是故说：“道，说为证得之方便”。并且，“清净道”于胜义中当知为出世间道；然而，因是彼之方便，故前分道及其所依之论著，亦如是说（为清净道）。

သွာယံ [Pg.11] ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ သတ္ထာရာ ဒေသနာဝိလာသတော, ဝေနေယျဇ္ဈာသယတော စ နာနာနယေဟိ ဒေသိတော, တေသု အယမေကော နယော ဂဟိတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘သော ပနာယ’’န္တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကတ္ထစီတိ ကိသ္မိဉ္စိ သုတ္တေ. ဝိပဿနာမတ္တဝသေနေဝါတိ အဝဓာရဏေန သမထံ နိဝတ္တေတိ. သော ဟိ တဿာ ပဋိယောဂီ, န သီလာဒိ. မတ္တ-သဒ္ဒေန စ ဝိသေသနိဝတ္တိအတ္ထေန သဝိသေသံ သမာဓိံ နိဝတ္တေတိ. သော ဥပစာရပ္ပနာဘေဒေါ ဝိပဿနာယာနိကဿ ဒေသနာတိ ကတွာ န သမာဓိမတ္တံ. န ဟိ ခဏိကသမာဓိံ ဝိနာ ဝိပဿနာ သမ္ဘဝတိ. ဝိပဿနာတိ စ တိဝိဓာပိ အနုပဿနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, န အနိစ္စာနုပဿနာဝ. န ဟိ အနိစ္စဒဿနမတ္တေန သစ္စာဘိသမယော သမ္ဘဝတိ. ယံ ပန ဂါထာယံ အနိစ္စလက္ခဏဿေဝ ဂဟဏံ ကတံ, တံ ယဿ တဒေဝ သုဋ္ဌုတရံ ပါကဋံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ, တာဒိသဿ ဝသေန. သောပိ ဟိ ဣတရံ လက္ခဏဒွယံ ဝိဘူတတရံ ကတွာ သမ္မသိတွာ ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ, န အနိစ္စလက္ခဏမေဝ.

此清净道由导师以说法之庄严，并随所化众生之意乐，而以种种方法开示。为显示于此诸法中采取了此一方法，故开始说“然此”等语。此中，“于某处”即于某经中。“仅以观”一句，是以限定词排除了奢摩他。因为奢摩他是观的对立面，而非戒等。并且，以“仅”字具有排除殊胜之义，故排除了有殊胜的定。此即近行定与安止定之别的殊胜定。因为这是为观乘者所作的开示，故排除了此殊胜定，而非排除仅是定本身。诚然，若无刹那定，观则无从生起。又，所谓“观”，应知为三种随观，不只是无常随观。因为仅见无常，不可能证悟圣谛。然偈颂中只取无常相，是就彼相于某些人更为明显地现起而言。因为此人亦须将另外二相变得更为明显，经思察后，方证得殊胜，而非仅思察无常相。

သဗ္ဗေ သင်္ခါရာတိ သဗ္ဗေ တေဘူမကသင်္ခါရာ, တေ ဟိ သမ္မသနီယာ. အနိစ္စာတိ န နိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ ဣတ္တရာ ခဏဘင်္ဂုရာတိ. ပညာယာတိ ဝိပဿနာပညာယ. ပဿတိ သမ္မသတိ. အထ ပစ္ဆာ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိယာ ဥတ္တရကာလံ. နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေတိ တသ္မိံယေဝ အနိစ္စာကာရတော ဒိဋ္ဌေ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ’’တိ ဝုတ္တေ တေဘူမကေ ခန္ဓပဉ္စကသင်္ခါတေ ဒုက္ခေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ နိဗ္ဗိဒါဉာဏံ ပဋိလဘတိ. ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာတိ ဧသ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာသင်္ခါတော ဝိရာဂါဒီနံ ကာရဏဘူတော နိဗ္ဗာနဿ အဓိဂမူပါယော.

“诸行”即三有一切行，因其是应思察的对象。“无常”即不恒常、不坚固、短暂、刹那坏灭。“以慧”即以观慧。“见”即思察。其后，于生灭智等生起之后的时期，“于苦厌离”：即于彼以无常行相所见的、被称为“诸行”、名为三有五蕴的苦中，他生起厌离，获得厌离智。“此道为清净”：即此名为厌离随观者，是离贪等的因，是证得涅槃的方法。

ဈာနပညာဝသေနာတိ သမထဝိပဿနာဝသေန. ဈာနန္တိ စေတ္ထ ဝိပဿနာယ ပါဒကဘူတံ ဈာနံ အဓိပ္ပေတံ. ယမှီတိ ယသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ. ဈာနဉ္စ ပညာ စာတိ ဧတ္ထာယမတ္ထော – ယော ပုဂ္ဂလော ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ တံ ဥဿုက္ကာပေတိ. သ ဝေ နိဗ္ဗာနသန္တိကေတိ သော ဗျတ္တံ နိဗ္ဗာနဿ သမီပေ ဧကန္တတော နိဗ္ဗာနံ အဓိဂစ္ဆတီတိ.

“以禅那(jhāna)与般若(paññā)为依”，即是以止(samatha)与观(vipassanā)为依。于此，“禅那”意指作为观之基础的禅那。“于何人(yamhi)”，即于某个体(puggala)中。“有禅那与般若”，于此之义为：若有个体以禅那为基础，令观生起，并于彼精勤修行。“彼实近于涅槃(nibbāna)”，其义为：彼人了了分明地处于涅槃之近处，必定证得涅槃。

ကမ္မန္တိ မဂ္ဂစေတနာ. သာ ဟိ အပစယဂါမိတာယ သတ္တာနံ သုဒ္ဓိံ အာဝဟတိ. ဝိဇ္ဇာတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သီလန္တိ သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာ. ဇီဝိတမုတ္တမန္တိ သမ္မာအာဇီဝေါ. ဓမ္မောတိ အဝသေသာ စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂဓမ္မာ. အထ ဝါ ကမ္မန္တိ သမ္မာကမ္မန္တဿ ဂဟဏံ. ‘‘ယာ စာဝုသော ဝိသာခ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ, ယော စ [Pg.12] သမ္မာသင်္ကပ္ပော, ဣမေ ဓမ္မာ ပညာက္ခန္ဓေ သင်္ဂဟိတာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၂) ဝစနတော. ဝိဇ္ဇာတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာသင်္ကပ္ပာနံ ဂဟဏံ. ဓမ္မောတိ သမာဓိ ‘‘ဧဝံဓမ္မာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသု’’န္တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၃၇၈) ဝိယ. တဂ္ဂဟဏေနေဝ ‘‘ယော စာဝုသော ဝိသာခ, သမ္မာဝါယာမော, ယာ စ သမ္မာသတိ, ယော စ သမ္မာသမာဓိ, ဣမေ ဓမ္မာ သမာဓိက္ခန္ဓေ သင်္ဂဟိတာ’’တိ ဝစနတော သမ္မာဝါယာမသတီနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သီလန္တိ သမ္မာဝါစာဇီဝါနံ. ဇီဝိတမုတ္တမန္တိ ဧဝရူပဿ အရိယပုဂ္ဂလဿ ဇီဝိတံ ဥတ္တမံ ဇီဝိတန္တိ ဧဝမေတ္ထ အဋ္ဌင်္ဂိကော အရိယမဂ္ဂေါ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“业(kamma)”指道思(maggacetanā)。彼道思因导向寂灭，故为众生带来清净。“明(vijjā)”指正见。“戒(sīla)”指正语与正业。“最上之命”指正命。“法(dhamma)”指其余四种圣道法。复次，“业”是取正业。如所说言：“贤友(āvuso)毘舍佉(Visākhā)，所谓正见、正思惟，此等诸法摄于慧蕴。”“明”是取正见与正思惟。“法”是指定，如“彼诸世尊(bhagavā)是如是法”等句。由取于定，亦当知是取正精进与正念，如所说言：“贤友毘舍佉，所谓正精进、正念、正定，此等诸法摄于定蕴。”“戒”是取正语与正命。“最上之命”指如是圣者(ariyapuggala)之生命为殊胜之生命。应知此处如是宣说了八支圣道。

သီလာဒိဝသေနာတိ သီလသမာဓိပညာဝီရိယဝသေန. သဗ္ဗဒါတိ သမာဒါနတော ပဘုတိ သဗ္ဗကာလံ. သီလသမ္ပန္နောတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလသမ္ပဒါယ သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. ပညဝါတိ လောကိယလောကုတ္တရာယ ပညာယ သမန္နာဂတော. သုသမာဟိတောတိ တံသမ္ပယုတ္တေန သမာဓိနာ သုဋ္ဌု သမာဟိတော. အာရဒ္ဓဝီရိယောတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယော. ပဟိတတ္တောတိ နိဗ္ဗာနံ ပတိပေသိတတ္တတာယ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ နိရပေက္ခစိတ္တော. ဩဃန္တိ ကာမောဃာဒိစတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ဩဃံ, သံသာရမဟောဃမေဝ ဝါ.

“以戒等之力”，即以戒、定、慧、精进之力。“于一切时”，指从受持起的一切时间。“戒具足者”，指成就、具足四遍清净戒。“具慧者”，指具足世间与出世间之慧。“善等持者”，指以与此相应的定而善安住。“勤精进者”，指为断除诸不善法、为具足诸善法而发起精进。“心已派遣者”，指心已朝向涅槃，于身与命皆无顾惜。“暴流”，指欲暴流等四种暴流，或即轮回大暴流。

ဧကာယနောတိ ဧကမဂ္ဂေါ. မဂ္ဂပရိယာယော ဟိ ဣဓ အယန-သဒ္ဒေါ, တသ္မာ ဧကပထဘူတော အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ, န ဒွေဓာပထဘူတောတိ အတ္ထော. ဧကံ ဝါ နိဗ္ဗာနံ အယတိ ဂစ္ဆတီတိ ဧကာယနော, ဧကေန ဝါ ဂဏသင်္ဂဏိကံ ပဟာယ ဝိဝေကဋ္ဌေန အယိတဗ္ဗော ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗောတိ ဧကာယနော, အယန္တိ တေနာတိ ဝါ အယနော, ဧကဿ သေဋ္ဌဿ ဘဂဝတော အယနောတိ ဧကာယနော, တေန ဥပ္ပာဒိတတ္တာ, ဧကသ္မိံ ဝါ ဣမသ္မိံယေဝ ဓမ္မဝိနယေ အယနောတိ ဧကာယနော. သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာတိ ရာဂါဒိမလေဟိ, အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘာဒိဥပက္ကိလေသေဟိ စ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓတ္ထာယ ဝိသုဇ္ဈနတ္ထာယ. ယဒိဒန္တိ နိပါတော, ယေ ဣမေတိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗေ သရဏလက္ခဏေန မဂ္ဂဋ္ဌေန စ မဂ္ဂေါတိ ဝုတ္တဿေဝ ကာယာဒိဝိသယဘေဒေန စတုဗ္ဗိဓတ္တာ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိ ဝုတ္တံ. သမ္မပ္ပဓာနာဒီသူတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန အပ္ပမာဒါဘိရတိအာဒီနံ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော[Pg.13]. အပ္ပမာဒါဘိရတိအာဒိဝသေနာပိ ဟိ ကတ္ထစိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ဒေသိတော. ယထာဟ –

“一趣道”（ekāyano）即是独一之道（ekamaggo）。此处的“趣”（ayana）一词是“道”（magga）的同义词，因此，诸比丘，其义为：此道是独一之道，而非分岔之道。或，其趣向于唯一的涅槃，故称“一趣道”；或，其应由独一者，即舍离愦闹、住于远离者所行、所修，故称“一趣道”；或，其是一者、最胜者、世尊之道，因其由世尊所开创，故称“一趣道”；或，唯于此法与律中方有此道，故称“一趣道”。“为诸有情之清净”，是指为了诸有情从贪等诸垢，以及从觊觎、不正贪等诸随烦恼中得以净化、清净。“即”（yadidaṃ）是一个助词，意为“即是此等”。先前已依忆念之相与道之义而说为“道”者，此处则因其以身等为所缘的差别而有四种，故说为“四念住”。于“正勤等”中，此处的“等”字应理解为亦包含乐于不放逸等。确实，在某些地方，清净之道也曾以乐于不放逸等方式被开示。如言：

‘‘အပ္ပမာဒရတော ဘိက္ခု, ပမာဒေ ဘယဒဿိ ဝါ;

အဘဗ္ဗော ပရိဟာနာယ, နိဗ္ဗာနဿေဝ သန္တိကေ’’တိ. (ဓ. ပ. ၃၂);

乐于不放逸的比丘，或于放逸中见怖畏者，不可能退失，已近于涅槃。

၄. တတြာတိ တဿံ ဂါထာယံ. ဥပရိ ဝုစ္စမာနာ ဂါထာယ ဝိတ္ထာရသံဝဏ္ဏနာ နိဒ္ဒေသပဋိနိဒ္ဒေသဋ္ဌာနိယာ, တတော သံခိတ္တတရာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဥဒ္ဒေသဋ္ဌာနိယာတိ အာဟ ‘‘အယံ သင်္ခေပဝဏ္ဏနာ’’တိ. ယထာဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဟိ အတ္ထဿ နိဒ္ဒေသပဋိနိဒ္ဒေသာ သုကရာ, သုဗောဓာ စ ဟောန္တီတိ. သီလေ ပတိဋ္ဌာယာတိ ဧတ္ထ သီလေတိ ကုသလသီလေ. ယဒိပိ ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ’’တိအာဒီသု အကုသလာ ဓမ္မာပိ သီလန္တိ အာဂတာ. ဝုစ္စမာနာယ ပန စိတ္တပညာဘာဝနာယ အဓိဋ္ဌာနာယောဂျတာယ ကိရိယသီလာနမ္ပိ အသမ္ဘဝေါ, ကုတော ဣတရေသန္တိ ကုသလသီလမေဝေတ္ထ အဓိပ္ပေတံ. သီလံ ပရိပူရယမာနောတိအာဒီသု ပရိပူရယမာနောတိ ပရိပါလေန္တော, ပရိဝဍ္ဎေန္တော ဝါ, သဗ္ဗဘာဂေဟိ သံဝရန္တော, အဝီတိက္ကမန္တော စာတိ အတ္ထော. တထာဘူတော ဟိ တံ အဝိဇဟန္တော တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတော နာမ ဟောတိ. ‘‘သီလေ’’တိ ဟိ ဣဒံ အာဓာရေ ဘုမ္မံ. ပတိဋ္ဌာယာတိ ဒုဝိဓာ ပတိဋ္ဌာ နိဿယူပနိဿယဘေဒတော. တတ္ထ ဥပနိဿယပတိဋ္ဌာ လောကိယာ, ဣတရာ လောကုတ္တရာ အဘိန္ဒိတွာ ဂဟဏေ. ဘိန္ဒိတွာ ပန ဂဟဏေ ယထာ လောကိယစိတ္တုပ္ပာဒေသု သဟဇာတာနံ, ပုရိမပစ္ဆိမာနဉ္စ ဝသေန နိဿယူပနိဿယပတိဋ္ဌာ သမ္ဘဝတိ, ဧဝံ လောကုတ္တရေသု ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂဖလသီလဝသေန ဥပနိဿယပတိဋ္ဌာပိ သမ္ဘဝတိ. ‘‘ပတိဋ္ဌာယာ’’တိ စ ပဒဿ ယဒါ ဥပနိဿယပတိဋ္ဌာ အဓိပ္ပေတာ, တဒါ ‘‘သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယာ’’တိအာဒီသု (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၄၂၃) ဝိယ ပုရိမကာလကိရိယာဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ အာဇီဝေါ သုပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၄၃၁). ယဒါ ပန နိဿယပတိဋ္ဌာ အဓိပ္ပေတာ, တဒါ ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၀၄; ၃.၄၂၁; သံ. နိ. ၄.၆၀) ဝိယ သမာနကာလကိရိယာဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သမ္မာဝါစာဒယော ဟိ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တာနံ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ သဟဇာတဝသေနေဝ နိဿယပစ္စယာ ဟောန္တီတိ.

4. “于彼”（Tatrā）者，即“于彼偈颂中”。上文所说偈颂的详细释义，属于详释（niddesa）与复详释（paṭiniddesa）的范畴；其下更简略的义理释义，则属于纲要（uddesa）的范畴，故说：“此为简略释义”。因为对于已立纲要的义理，其详释与复详释既容易造作，也容易理解。“安立于戒”此句中，“戒”是指善戒。虽然在“屋主（thapati），何等为不善戒”等经文中，不善法也被称为戒，但此处所说的定慧修习，因其不适于作为基础，连唯作戒（kiriyasīla）尚且不可能，何况其他（不善戒）？因此此处所指唯是善戒。在“圆满持戒”等词句中，“圆满持戒”意为守护或增长，于诸方面防护，且不违犯，此即其义。如此行者不舍离戒，方可称为安立于戒。“于戒”（Sīle）此词，在此是表示所依处的第七格。“安立”（Patiṭṭhā）分为两种：依“依止”（nissaya）与“近依”（upanissaya）而别。其中，近依安立属于世间，另一种（依止安立）则属于出世间——这是就不加区分地理解而言。但若加以区分地理解，则如世间心生起时，依俱生法及前后相续，可有依止安立与近依安立；同理，在出世间法中，亦可依下位道果戒而有近依安立。当“安立”（patiṭṭhāya）此词意指近依安立时，其义应如“依于信”（saddhaṃ upanissāya）等句，依过去时态动词来理解。故经云：‘其身业、语业、活命早已极为清净’。若意指依止安立时，其义则应如“缘于眼”（cakkhuñca paṭicca）等句，依同时态动词来理解。因为正语等法与自身相应的正见等法，正是以俱生故而成为依止缘。

နရတိ [Pg.14] နေတီတိ နရော, ပုရိသော. ယထာ ဟိ ပဌမပကတိဘူတော သတ္တော, ဣတရာယ ပကတိယာ သေဋ္ဌဋ္ဌေန ပုရိ ဥစ္စေ ဌာနေ သေတိ ပဝတ္တတီတိ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ နယနဋ္ဌေန ‘‘နရော’’တိ ဝုစ္စတိ. ပုတ္တဘာတုဘူတောပိ ဟိ ပုဂ္ဂလော မာတုဇေဋ္ဌဘဂိနီနံ နေတုဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ, ပဂေဝ ဣတရော ဣတရာသံ. နရေန ယောဂတော, နရဿ အယန္တိ ဝါ နာရီ, ဣတ္ထီ. သာပိ စေတ္ထ ကာမံ တဏှာဇဋာဝိဇဋနသမတ္ထတာ အတ္ထိ, ပဓာနမေဝ ပန သတ္တံ ဒဿေန္တော ‘‘နရော’’တိ အာဟ ယထာ ‘‘သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၅၇, ၂၅၅). အဋ္ဌကထာယံ ပန အဝိဘာဂေန ပုဂ္ဂလပရိယာယော အယန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘နရောတိ သတ္တော’’တိ ဝုတ္တံ. သပညောတိ ဝိပါကဘူတာယ သဟ ပညာယ ပဝတ္တတီတိ သပညော. တာယ ဟိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သန္တာနဝသေန ဗဟုလံ ပဝတ္တမာနာယ အယံ သတ္တော သဝိသေသံ ‘‘သပညော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ. ဝိပါကပညာပိ ဟိ သန္တာနဝိသေသနေန ဘာဝနာပညုပ္ပတ္တိယာ ဥပနိဿယော ဟောတိ အဟေတုကဒွိဟေတုကာနံ တဒဘာဝတော. သမ္ပဇညသင်္ခါတာယ စ တံတံကိစ္စကာရိကာယ ပညာယ ဝသေန ‘‘သပညော’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန နိပက-သဒ္ဒေန ပါရိဟာရိကပညာ ဂယှတီတိ ဝိပါကပညာဝသေနေဝေတ္ထ အတ္ထော ဝုတ္တော. ကမ္မဇတိဟေတုကပဋိသန္ဓိပညာယာတိ ကမ္မဇာယ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိယံ ပညာယာတိ ဧဝံ တိဟေတုက-သဒ္ဒေါ ပဋိသန္ဓိ-သဒ္ဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော, န ပညာ-သဒ္ဒေန. န ဟိ ပညာ တိဟေတုကာ အတ္ထိ. ပဋိသန္ဓိတော ပဘုတိ ပဝတ္တမာနာ ပညာ ‘‘ပဋိသန္ဓိယံ ပညာ’’တိ ဝုတ္တာ တံမူလကတ္တာ, န ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ပဝတ္တာ ဧဝ.

“人”(naro)者，因其引导(narati neti)故；亦即男子(puriso)。犹如作为第一本性的众生，因比其他本性更为优胜，或因其于崇高之处安住、活动，故被称为“男子”(puriso)；同样，因有引导之义，故被称为“人”。诚然，即便是作为儿子、兄弟的个人(puggala)，也处于引导母亲、长姊的地位，更何况其他男子之于其他女子。因与男子结合，或因“此乃男子所有”，故称“女人”(nārī)，亦即女子(itthī)。于此，彼女固然有解开爱欲之结的能力，然（论师）为显示作为主导的众生，故说“人”，犹如（经中说）“天人之师”。然而在义注(aṭṭhakathā)中，为显示此词是“个人”(puggala)的同义词而无分别，故说“人即是众生”。“有慧”(sapañño)者，谓与作为果报的智慧一同活动，故名“有慧”。诚然，因那智慧从最初开始，依心相续而屡屡生起，此众生才特别值得被称为“有慧”。诚然，果报慧亦通过令心相续变得殊胜，而成为修慧生起的强依缘；无因与二因的个人则无此（强依缘），因其欠缺之故。此外，依那被称为正知、能成办彼彼事务的智慧，亦可称为“有慧”。然而在义注中，因“聪慧者”(nipaka)一词取为执行慧(pārihārikapaññā)，故此处仅依果报慧而说其义。“由业生、于三因结生中的智慧”者，即“由业所生、于三因结生中的智慧”。如此，“三因”(tihetuka)一词应与“结生”(paṭisandhi)相连，而非与“慧”(paññā)相连。诚然，智慧并无三因。从结生开始持续生起的智慧，因以彼（结生慧）为根本，故被称为“结生中的智慧”，而非仅是在结生刹那生起的智慧。

စိန္တေတိ အာရမ္မဏံ ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ စိတ္တံ, သမာဓိ. သော ဟိ သာတိသယံ ဥပနိဇ္ဈာနကိစ္စော. န ဟိ ဝိတက္ကာဒယော ဝိနာ သမာဓိနာ တမတ္ထံ သာဓေန္တိ, သမာဓိ ပန တေဟိ ဝိနာပိ သာဓေတီတိ. ပဂုဏဗလဝဘာဝါပါဒနေန ပစ္စယေဟိ စိတံ, တထာ သန္တာနံ စိနောတီတိပိ စိတ္တံ, သမာဓိ. ပဌမဇ္ဈာနာဒိဝသေန စိတ္တဝိစိတ္တတာယ, ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိစိတ္တကရဏေန စ သမာဓိ စိတ္တန္တိ ဝိနာပိ ပရောပဒေသေနဿ စိတ္တပရိယာယော လဗ္ဘတေဝ. အဋ္ဌကထာယံ ပန စိတ္တ-သဒ္ဒေါ ဝိညာဏေ နိရုဠှောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘စိတ္တသီသေန ဟေတ္ထ သမာဓိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော’’တိ. ယထာသဘာဝံ ပကာရေဟိ ဇာနာတီတိ ပညာ. သာ ယဒိပိ ကုသလာဒိဘေဒတော ဗဟုဝိဓာ. ‘‘ဘာဝယ’’န္တိ ပန ဝစနတော ဘာဝေတဗ္ဗာ ဣဓာဓိပ္ပေတာတိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိပဿန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဘာဝယ’’န္တိ စ ဣဒံ ပစ္စေကံ [Pg.15] ယောဇေတဗ္ဗံ ‘‘စိတ္တဉ္စ ဘာဝယံ, ပညဉ္စ ဘာဝယ’’န္တိ. တယိဒံ ဒွယံ ကိံ လောကိယံ, ဥဒါဟု လောကုတ္တရန္တိ? လောကုတ္တရန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသတော. တံ ဟိ ဘာဝယမာနော အရိယမဂ္ဂက္ခဏေ တဏှာဇဋံ သမုစ္ဆေဒဝသေန ဝိဇဋေတီတိ ဝုစ္စတိ, န လောကိယံ. နာနန္တရိယဘာဝေန ပနေတ္ထ လောကိယာပိ ဂဟိတာဝ ဟောန္တိ လောကိယသမထဝိပဿနာယ ဝိနာ တဒဘာဝတော. သမထယာနိကဿ ဟိ ဥပစာရပ္ပနာပ္ပဘေဒံ သမာဓိံ ဣတရဿ ခဏိကသမာဓိံ, ဥဘယေသမ္ပိ ဝိမောက္ခမုခတ္တယံ ဝိနာ န ကဒါစိပိ လောကုတ္တရာဓိဂမော သမ္ဘဝတိ. တေနာဟ ‘‘သမာဓိဉ္စေဝ ဝိပဿနဉ္စ ဘာဝယမာနော’’တိ. တတ္ထ ယဒါ လောကိယာ သမထဝိပဿနာ အဓိပ္ပေတာ, တဒါ ‘‘ဘာဝယ’’န္တိ ဣဒံ ဘာဝနာကိရိယာယ ဟေတုဘာဝကထနံ, ဘာဝနာဟေတူတိ အတ္ထော. တံဘာဝနာဟေတုကာ ဟိ ဝိဇဋနကိရိယာတိ. ယဒါ ပန လောကုတ္တရာ အဓိပ္ပေတာ, တဒါ ကေဝလံ ဝတ္တမာနဘာဝနိဒ္ဒေသော. တဒုဘယဘာဝနာသမကာလမေဝ ဟိ တဏှာဇဋာဝိဇဋနံ.

思惟所缘、专注所缘，名为心(citta)，即是定(samādhi)。因为定具有极度的专注作用。寻(vitakka)等若无定则不能成就其事，但定即使没有寻等亦能成就。又因由诸缘资助而达致熟练、强健之状态，故名心，即是定；同样，又因其积集相续，故名心，即是定。又因初禅(paṭhamajjhāna)等使心绚烂多彩，以及能行神通变现等奇特之事，故定亦名心。即使无他人教授，亦能得到心的此一别名。但在义注(aṭṭhakathā)中，由于“心”(citta)一词在“识”(viññāṇa)的意义上已成定说，故言：“此处是以心为首而说明定”。如实了知诸法自性，名为慧(paññā)。慧虽有善等多种差别，但此处特指应修习的慧，为了显示此义而说“观”(vipassanā)。又“修习”一词应分别配合为“修习心，修习慧”。这二者是世间(lokiya)还是出世间(lokuttara)？应视为出世间，因为这是殊胜的解释。因为修习这二者的人，在圣道刹那，以彻底断除之方式解开爱欲之缠结，故说其为出世间，而非世间。但此处也间接包含世间，因为若没有世间止(samatha)观(vipassanā)，则没有出世间。修止行者若无近行定与安止定，修观行者若无刹那定，二者若无三解脱门，则任何时候都无法证得出世间。故说“修习定与观”。若指世间止观，则“修习”是说明修习行为的因，意思是“因为修习”。因为解缠结的行为，正是以此修习为因。若指出世间，则仅仅是说明正在进行的修习，因为解开爱之缠结，与修习此二法是同时发生的。

‘‘အာတာပီ နိပကော’’တိ ဣဒံ ယထာဝုတ္တဘာဝနာယ ဥပကာရကဓမ္မကိတ္တနံ. ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုယုဉ္ဇန္တဿ ဟိ ဝီရိယံ သတိ သမ္ပဇညန္တိ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဗဟူပကာရာ. ဝီရိယူပတ္ထဒ္ဓဉှိ ကမ္မဋ္ဌာနံ သတိသမ္ပဇညာနုပါလိတံ န ပရိပတတိ, ဥပရိ စ ဝိသေသံ အာဝဟတိ. ပတိဋ္ဌာသိဒ္ဓိယာ စေတ္ထ သဒ္ဓါသိဒ္ဓိ, သဒ္ဓူပနိဿယတ္တာ သီလဿ, ဝီရိယာဒိသိဒ္ဓိယာ စ. န ဟိ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုံ အသဒ္ဒဟန္တဿ ယထာဝုတ္တဝီရိယာဒယော သမ္ဘဝန္တိ, တထာ သမာဓိပိ. ယထာ ဟိ ဟေတုဘာဝတော ဝီရိယာဒီဟိ သဒ္ဓါသိဒ္ဓိ, ဧဝံ ဖလဘာဝတော တေဟိ သမာဓိသိဒ္ဓိ. ဝီရိယာဒီသု ဟိ သမ္ပဇ္ဇမာနေသု သမာဓိ သမ္ပန္နောဝ ဟောတိ အသမာဟိတဿ တဒဘာဝတော. ကထံ ပနေတ္ထ သတိသိဒ္ဓိ? နိပကဂ္ဂဟဏတော. တိက္ခဝိသဒဘာဝပ္ပတ္တာ ဟိ သတိ ‘‘နေပက္က’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ယထာဟ ‘‘ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော’’တိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘နေပက္ကံ ပညာ’’တိ အယမတ္ထော ဒဿိတော. တဂ္ဂဟဏေနေဝ သတိပိ ဂဟိတာဝ ဟောတိ. န ဟိ သတိဝိရဟိတာ ပညာ အတ္ထီတိ. အပရေ ပန ‘‘သပညော’’တိ ဣမိနာဝ ပါရိဟာရိကပညာပိ ဂယှတီတိ ‘‘နိပကော’’တိ ပဒဿ ‘‘သတော’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. ယဒိပိ ကိလေသာနံ ပဟာနံ အာတာပနံ, တံ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနမ္ပိ အတ္ထေဝ. အာတပ္ပသဒ္ဒေါ ဝိယ ပန အာတာပသဒ္ဒေါ ဝီရိယေယေဝ [Pg.16] နိရုဠှောတိ အာဟ ‘‘အာတာပီတိ ဝီရိယဝါ’’တိ. အထ ဝါ ပဋိပက္ခပ္ပဟာနေ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အဗ္ဘုဿဟနဝသေန ပဝတ္တမာနဿ ဝီရိယဿ သာတိသယံ တဒါတာပနန္တိ ဝီရိယမေဝ တထာ ဝုစ္စတိ, န အညေ ဓမ္မာ. အာတာပီတိ စာယမီကာရော ပသံသာယ, အတိသယဿ ဝါ ဒီပကော. ဝီရိယဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါပိ တဒတ္ထော ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန သမ္မပ္ပဓာနသမင်္ဂိတာ ဝုတ္တာ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ကိလေသာနံ အာတာပနပရိတာပနဋ္ဌေနာ’’တိ. အာတာပနဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ အာရမ္ဘ ဓာတုမာဟ အာဒိတော ဝီရိယာရမ္ဘောတိ ကတွာ, ပရိတာပနဂ္ဂဟဏေန နိက္ကမပရက္ကမဓာတုယော သဗ္ဗသော ပဋိပက္ခတော နိက္ခန္တတံ, ဥပရူပရိ ဝိသေသပ္ပတ္တိဉ္စ ဥပါဒါယ. နိပယတိ ဝိသောသေတိ ပဋိပက္ခံ, တတော ဝါ အတ္တာနံ နိပါတိ ရက္ခတီတိ နိပကော, သမ္ပဇာနော. ကမ္မဋ္ဌာနဿ ပရိဟရဏေ နိယုတ္တာတိ ပါရိဟာရိကာ.

“精勤（ātāpī）、审慎（nipako）”这两个词，是说明对如前所述的修习有助益之法。诚然，对于勤修业处者，精进、念、正知这三法极有助益。由精进所支持、由念与正知所守护的业处，不会退失，且能带来更高的殊胜成就。在此，通过基础（戒）的成就而有信的成就，因为戒以信为强力依止；也通过精进等的成就（而有信的成就）。若对可信之境不具信，则如前所述的精进等便不会生起，定亦如是。诚然，正如由于因的关系，信由精进等而成就；同样，由于果的关系，定由彼等而成就。当精进等成就时，定也必然成就；因为对于未得定者，彼等（精进等）是不存在的。那么，在此处念是如何成就的呢？通过摄取“审慎”（nipaka）一词。诚然，当念达到敏锐、明晰的状态时，被称为“练达”（nepakka）。如（经文）所说：“具足最上的念与练达。”然而，在义注中，此义被阐明为：“练达即是慧。”通过摄取它（练达），念也被摄取了，因为没有离念的慧存在。另有他人则说，仅通过“有慧者”（sapañño）一词也摄取了防护慧，因此他们说“审慎者”（nipako）一词的含义是“有念者”（sato）。尽管舍断诸烦恼即是“燃烧”（ātāpana），而那（作用）对于正见等也同样存在，然而“热”（ātāpa）一词，如同“热恼”（ātappa）一词，仅在精进的意义上是确立的，因此说：“精勤者（ātāpī）即是有精进者（vīriyavā）”。再者，于舍断对立法时，精进以激励相应法的方式而转起，其燃烧作用是超胜的，因此唯有精进被称为“热”，而非其他法。并且，“精勤者”（ātāpī）中的这个长音“ī”是用于表示赞叹或超胜。在“有精进者”（vīriyavā）一词中，其后缀“vā”也应被视为具有相同的含义。由此，说明了具足正勤。因此（义注）说：“以燃烧、遍烧诸烦恼故。”在此，通过摄取“燃烧”（ātāpana），（论师）认为这是精进的初始发起，故说为“发起界”（ārambhadhātu）；通过摄取“遍烧”（paritāpana），则由于（它意味着）完全出离对立法，以及逐步证得更高的殊胜境界，故说为“出离界”（nikkamadhātu）与“精勤界”（parakkamadhātu）。（因为）它摧毁、枯竭对立法，或从彼（对立法）中守护、保卫自己，故名“审慎者”（nipako），即正知者（sampajāno）。致力于守护业处者，即是“防护的”（pārihārikā）。

အဘိက္ကမာဒီနိ သဗ္ဗကိစ္စာနိ သာတ္ထကသမ္ပဇညာဒိဝသေန ပရိစ္ဆိဇ္ဇ နေတီတိ သဗ္ဗကိစ္စပရိဏာယိကာ. ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝါ ဥဂ္ဂဟော ပရိပုစ္ဆာ ဘာဝနာရမ္ဘော မနသိကာရဝိဓိ, တတ္ထ စ သက္ကစ္စကာရိတာ သာတစ္စကာရိတာ သပ္ပာယကာရိတာ နိမိတ္တကုသလတာ ပဟိတတ္တတာ အန္တရာအသင်္ကောစော ဣန္ဒြိယသမတ္တပဋိပါဒနာ ဝီရိယသမတာပါဒနံ ဝီရိယသမတာယောဇနန္တိ ဧဝမာဒီနံ သဗ္ဗေသံ ကိစ္စာနံ ပရိဏာယိကာ သဗ္ဗကိစ္စပရိဏာယိကာ. ဘယံ ဣက္ခတီတိ ဘိက္ခူတိ သာဓာရဏတော ဘိက္ခုလက္ခဏကထနေန ပဋိပတ္တိယာဝ ဘိက္ခုဘာဝေါ, န ဘိက္ခကဘိန္နပဋဓရာဒိဘာဝေနာတိ ဒဿေတိ. ဧဝံ ဟိ ကတကိစ္စာနံ သာမဏေရာဒီနံ, ပဋိပန္နာနဉ္စ အပဗ္ဗဇိတာနမ္ပိ သင်္ဂဟော ကတော ဟောတိ. ဣဓ ပန ပဋိပဇ္ဇနကဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘိန္ဒတိ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေတိ ဝါ ဘိက္ခု. သော ဣမံ ဝိဇဋယေတိ ယော နရော သပ္ပညော သီလေ ပတိဋ္ဌာယ အာတာပီ နိပကော စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယန္တိ ဝုတ္တော, သော ဘိက္ခု ဣမံ တဏှာဇဋံ ဝိဇဋယေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒါနိ တမ္ပိ ဝိဇဋနံ ဝေဠုဂုမ္ဗဝိဇဋနေန ဥပမေတွာ ဒဿေတုံ ဂါထာယ ယထာဝုတ္တေ သီလာဒိဓမ္မေ ‘‘ဣမိနာ စ သီလေနာ’’တိအာဒိနာ ပစ္စာမသတိ. တတ္ထ ယသ္မာ ယောဂါဝစရသန္တာနဂတာ နာနာက္ခဏိကာ မိဿကာ သီလာဒိဓမ္မာ ဂါထာယ ဂဟိတာ, တသ္မာ တေ ဧကစ္စံ ဂဏှန္တော ‘‘ဆဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော’’တိ အာဟ. န ဟိ တေ ဆ ဓမ္မာ ဧကသ္မိံ သန္တာနေ ဧကသ္မိံ ခဏေ [Pg.17] လဗ္ဘန္တိ. ယသ္မာ စ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဂါထာ ဘာသိတာ, တသ္မာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနမေဝ ဥပမံ ဒဿေန္တော ‘‘သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုနိသိတန္တိ သုဋ္ဌု နိသိတံ, အတိဝိယ တိခိဏန္တိ အတ္ထော. သတ္ထဿ နိသာနသိလာယံ နိသိတတရဘာဝကရဏံ, ဗာဟုဗလေန စဿ ဥက္ခိပနန္တိ ဥဘယမ္ပေတံ အတ္ထာပန္နံ ကတွာ ဥပမာ ဝုတ္တာတိ တဒုဘယံ ဥပမေယျေ ဒဿေန္တော ‘‘သမာဓိသိလာယံ သုနိသိတံ…ပေ… ပညာဟတ္ထေန ဥက္ခိပိတွာ’’တိ အာဟ. သမာဓိဂုဏေန ဟိ ပညာယ တိက္ခဘာဝေါ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၅; ၄.၉၉; ၅.၁၀၇၁; နေတ္တိ. ၄၀; မိ. ပ. ၂.၁.၁၄). ဝီရိယဉ္စဿာ ဥပတ္ထမ္ဘကံ ပဂ္ဂဏှနတော. ဝိဇဋေယျာတိ ဝိဇဋေတုံ သက္ကုဏေယျ. ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာယ ဟိ ဝတ္တမာနာယ ယောဂါဝစရော တဏှာဇဋံ ဝိဇဋေတုံ သမတ္ထော နာမ. ဝိဇဋနံ စေတ္ထ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဟာနန္တိ အာဟ ‘‘သဉ္ဆိန္ဒေယျ သမ္ပဒါလေယျာ’’တိ. ဒက္ခိဏံ အရဟတီတိ ဒက္ခိဏေယျော, အဂ္ဂေါ စ သော ဒက္ခိဏေယျော စာတိ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျော, အဂ္ဂါ ဝါ ဒက္ခိဏာ အဂ္ဂဒက္ခိဏာ, တံ အရဟတီတိ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျော.

“前进”等一切事务，皆以有益正知(sātthakasampajañña)等来限定并引导，故名“一切事务引导者”。或者，于业处的受持、请问、开始修行、作意方法，以及其中恭敬实行、持续实行、适宜实行、善巧于相、有策励心、中间不退缩、令诸根平等、令达精进平等、运用精进平等，此等一切事务的引导者，称为“一切事务引导者”。“见（轮回之）怖畏者，是为比丘”——通过对比丘特征的通常解说，开示了比丘的身份唯由修行而成，并非由乞食、穿着破衣等而成。这样就含摄了已作已办的沙弥等，以及正在修行的未出家者。然而在此，应依正在修行者来理解其义。或者，“他能破除邪恶、不善之法”，故为“比丘”。关于“彼能解此结”，其关联是：经中所说“有智慧的人，安住于戒，有热忱，善巧，修习心与慧”，此比丘能解开此爱欲之结。现在，为了用解开竹丛的比喻来开示此解结，[世尊]通过偈颂，以“依此戒……”等句，回顾了如前所说的戒等诸法。其中，因为偈颂含摄了存在于瑜伽行者相续中、发生于不同刹那且混杂的戒等诸法，所以将它们总括起来说“具足六法”。诚然，此六法不可能在同一相续、同一刹那中获得。又因为偈颂是依个人而说，所以为了开示一个同样依个人的比喻，而说“譬如有人……”等。其中“善磨利”(sunisita)意为“极善磨利”，即“极其锋利”。在磨刀石上将刀磨得更锋利，以及用臂力举起它——此比喻的宣说，是因其兼具此二义。因此，为了在喻义中开示此二者，而说“于定之石上善磨利……以慧之手举起”。诚然，由定之力，慧得锐利。是故世尊说：“心定者能如实知见。”又，精进因其策励之功，而为彼慧之支撑。“能解结”即是“能够解开”。诚然，当出起观(vuṭṭhānagāminīvipassanā)现前时，瑜伽行者便得以堪能解开爱欲之结。而此处的“解结”，即是以永断的方式舍断，故说“应斩断，应粉碎”。堪受供养，故为“应供”；彼既为最上，又为应供，故为“最上应供”。或，最上之供养为“最上供”，彼堪受此供，故为“最上应供”。

၅. တတြာတိ တဿံ ဂါထာယံ. အယန္တိ ‘‘နရော’’တိ စ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ စ ဝုတ္တော ယောဂါဝစရော. ပုန တတြာတိ တဿံ ပညာယံ. အဿာတိ ဘိက္ခုနော. ကတ္တရိ စေတံ သာမိဝစနံ, အနေနာတိ အတ္ထော. ကရဏီယံ နတ္ထိ ဝိသေသာဓာနဿ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိပညာယ အဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘ပုရိမကမ္မာနုဘာဝေနေဝ ဟိဿ သာ သိဒ္ဓါ’’တိ. တေနာတိ ယောဂိနာ. ဘာဝနာယံ သတတပဝတ္တိတဝီရိယတာယ သာတစ္စကာရိနာ. ပညာဝသေနာတိ ယထာဝုတ္တနေပက္ကသင်္ခါတပညာဝသေန. ယံ ကိဉ္စိ ကတ္တဗ္ဗံ, တဿ သဗ္ဗဿ သမ္ပဇာနဝသေနေဝ ကရဏသီလော, တတ္ထ ဝါ သမ္ပဇာနကာရော ဧတဿ အတ္ထိ, သမ္ပဇာနဿ ဝါ အသမ္မောဟဿ ကာရကော ဥပ္ပာဒကောတိ သမ္ပဇာနကာရီ, တေန သမ္ပဇာနကာရိနာ. အတြာတိ အဿံ ဂါထာယံ. သီလာဒိသမ္ပာဒနေ ဝီရိယဿ တေသံ အင်္ဂဘာဝတော တံ ဝိသုံ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘သီလသမာဓိပညာမုခေနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

5. “于彼”（Tatrāti）即于彼偈颂中。“此”（Ayanti）即被称为“人”与“比丘”的瑜伽行者。再者，“于彼”（tatrāti）即于彼慧中。“彼之”（Assāti）即比丘之。此为作者义的属格，其义为“由此（比丘）”。无有应作之事，因为三因结生慧无有殊胜可增益故。是故说：“因为此（慧）确实仅由其过去业力而成就。”“由彼”（Tenāti）即由瑜伽行者。（此瑜伽行者是）在修行中，因有持续不断的精进而恒常作者。“以慧力”（Paññāvasenāti）即以如前所述，名为审慎之慧力。任何应作之事，他皆有仅凭正知力而作之习性。或者，于彼（应作之事），此人有正知之行。或者，是正知与无痴的作者、生起者，故为“正知行者”。由彼正知行者（而行）。“于此”（Atrāti）即在此偈颂中。在成就戒等时，因精进是其组成部分，故不将其分别执取，而说“主要以戒、定、慧”。

‘‘ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဒဿေတီ’’တိ အဝိဘာဂတော ဒေသနာယ ပိဏ္ဍတ္ထံ ဝတွာ ပုန တံ ဝိဘာဂတော ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္တာဝတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကာယ ဒေသနာယ. သိက္ခာတိ သိက္ခိတဗ္ဗဋ္ဌေန သိက္ခာ. သိက္ခနံ စေတ္ထ အာသေဝနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သီလာဒိဓမ္မေဟိ သံဝရဏာဒိဝသေန အာသေဝန္တော တေ သိက္ခတီတိ [Pg.18] ဝုစ္စတိ. သာသနန္တိ ပဋိပတ္တိသာသနံ. ဥပနိဿယော ဗလဝကာရဏံ. ဝဇ္ဇနံ အနုပဂမနံ. သေဝနာ ဘာဝနာ. ပဋိပက္ခောတိ ပဟာယကပဋိပက္ခော. ယဒိပိ ဂါထာယံ ‘‘သီလေ’’တိ သာမညတော ဝုတ္တံ, န ‘‘အဓိသီလေ’’တိ. တံ ပန တဏှာဇဋာဝိဇဋနဿ ပတိဋ္ဌာဘူတံ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘သီလေန အဓိသီလသိက္ခာ ပကာသိတာ’’တိ. ဘဝဂါမိ ဟိ သီလံ သီလမေဝ, ဝိဘဝဂါမိ သီလံ အဓိသီလသိက္ခာ. သာမညဇောတနာ ဟိ ဝိသေသေ အဝတိဋ္ဌတီတိ. ဧသ နယော သေသသိက္ခာသုပိ.

“‘示清净道’（Visuddhimaggaṃ dassetīti），如是不加分别地说了教法的总义后，为了再分别地显示它，而说了‘以此’（ettāvatā）等。其中，‘以此’即是以此教法。‘学’（sikkhā），因有应学之义，故为‘学’。于此，应知‘学’即是亲近修习（āsevanaṃ）。以防护等方式亲近修习戒等法者，被称为学习彼等。‘教’（sāsanaṃ）即实践之教。‘近因’（upanissayo）即强力之因。‘避离’（vajjanaṃ）即不接近。‘亲近’（sevanā）即修习（bhāvanā）。‘对治’（paṭipakkho）即能断的对治法。虽然偈颂中‘于戒’（sīle）是概括而说，而非‘于增上戒’（adhisīle），然而，其意趣在于作为解开爱结的立足处，是故说‘由戒而彰显增上戒学’。因为，趣向‘有’的戒只是戒，趣向‘离有’的戒才是增上戒学。诚然，通说亦安立于别义中。此理亦通于余学。

သီလေနာတိ အဓိသီလသိက္ခာဘူတေန သီလေန. တံ ဟိ အနညသာဓာရဏတာယ သာသနဿ အာဒိကလျာဏတံ ပကာသေတိ, န ယမနိယမာဒိမတ္တံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓံ, သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ စ. ကုသလာနန္တိ မဂ္ဂကုသလာနံ. ကုသလာနန္တိ ဝါ အနဝဇ္ဇာနံ. တေန အရိယဖလဓမ္မာနမ္ပိ သင်္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. သဗ္ဗပါပဿ အကရဏန္တိ သဗ္ဗဿာပိ သာဝဇ္ဇဿ အကိရိယာ အနဇ္ဈာပဇ္ဇနံ. ဧတေန စာရိတ္တဝါရိတ္တဘေဒဿ သဗ္ဗဿ သီလဿ ဂဟဏံ ကတံ ဟောတိ. ကတ္တဗ္ဗာကရဏမ္ပိ ဟိ သာဝဇ္ဇမေဝါတိ. အာဒိဝစနတောတိ ဂါထာယံ ဝုတ္တသမာဓိပညာနံ အာဒိမှိ ဝစနတော. အာဒိဘာဝေါ စဿ တမ္မူလကတ္တာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာနံ. အာဒီနံ ဝါ ဝစနံ အာဒိဝစနံ. အာဒိသဒ္ဒေန စေတ္ထ ‘‘သီလံ သမာဓိ ပညာ စ, ဝိမုတ္တိ စ အနုတ္တရာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၈၆) ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သီလဿ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ ဝိပ္ပဋိသာရာဒိဟေတူနံ ဒူရီကရဏတော အဝိပ္ပဋိသာရာဒိဂုဏာဝဟံ. ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရာဒိဂုဏာဝဟတ္တာ’’တိ ဧတေန န ကေဝလံ သီလဿ ကလျာဏတာဝ ဝိဘာဝိတာ, အထ ခေါ အာဒိဘာဝေါပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တထာ ဟိဿ သုတ္တေ (ပရိ. ၃၆၆) အဝိပ္ပဋိသာရာဒီနံ ဝိမုတ္တိဉာဏပရိယောသာနာနံ ပရမ္ပရပစ္စယတာ ဝုတ္တာ. သမာဓိနာတိ အဓိစိတ္တသိက္ခာဘူတေန သမာဓိနာ. သကလံ သာသနံ သင်္ဂဟေတွာ ပဝတ္တာယ ဂါထာယ အာဒိပဒေန အာဒိမှိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗဿ သီလဿ, တတိယပဒေန ပရိယောသာနေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗာယ ပညာယ ဂဟိတတ္တာ မဇ္ဈေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗော သမာဓိ ပါရိသေသတော ဒုတိယပဒေန ဂယှတီတိ ‘‘ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါတိအာဒိဝစနတော ဟိ သမာဓိ သာသနဿ မဇ္ဈေ’’တိ ဝုတ္တံ, န ကုသလသဒ္ဒဿ သမာဓိပရိယာယတ္တာ. ပုဗ္ဗူပနိဿယဝတော ဟိ သမာဟိတတာဒိအဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂမေန အဘိနီဟာရက္ခမတာ သမာဓိဿ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိဂုဏာဝဟတ္တံ, အဂ္ဂမဂ္ဂပညာယ အဓိဂတာယ ယဒတ္ထံ ပဗ္ဗဇတိ, တံ ပရိယောသိတန္တိ ပညာ သာသနဿ [Pg.19] ပရိယောသာနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သိက္ခာနိသံသမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ သဒ္ဓါဓိပတေယျံ ပညုတ္တရံ ဝိမုတ္တိသာရ’’န္တိ (အ. နိ. ၄.၂၄၅). သကံ စိတ္တံ သစိတ္တံ, သစိတ္တဿ သဗ္ဗသော ကိလေသာနံ သမုစ္ဆိန္ဒနေန ဝိသောဓနံ သစိတ္တပရိယောဒါပနံ. ဧဝံ ပန ပညာကိစ္စေ မတ္ထကပ္ပတ္တေ ဥတ္တရိ ကရဏီယာဘာဝတော သာသနဿ ပညုတ္တရတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တာဒိဘာဝါဝဟနတောတိ ယာဒိသော ဣဋ္ဌေသု, လာဘာဒီသု စ အနုနယာဘာဝတော, တာဒိသော အနိဋ္ဌေသု, အလာဘာဒီသု စ ပဋိဃာဘာဝတော. တတော ဧဝ ဝါ ယာဒိသော အနာပါထဂတေသု ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု, တာဒိသော အာပါထဂတေသုပီတိ တာဒီ. တဿ ဘာဝေါ တာဒိဘာဝေါ, တဿ အာဝဟနတော. ဝါတေနာတိ ဝါတဟေတု. န သမီရတီတိ န စလတိ. န သမိဉ္ဇန္တီတိ န ဖန္ဒန္တိ, ကုတော စလနန္တိ အဓိပ္ပာယော.

戒（sīlena）是指以增上戒学（adhisīlasikkhābhūtena sīlena）之戒。此戒因其不共外道（anaññasādhāraṇatāya）之特性，彰显教法（sāsana）的初善（ādikalyāṇataṃ），而非仅是禁制与律仪（yamaniyamādimattaṃ）。故说：“戒极清净（sīlañca suvisuddhaṃ），诸恶莫作（sabbapāpassa akaraṇa）。”善法（kusalānaṃ）是指道之善法（maggakusalānaṃ），或指无过失之法（anavajjānaṃ）。由此，圣果法（ariyaphaladhammānaṃ）亦被含摄。诸恶莫作（sabbapāpassa akaraṇaṃ）是指对一切有过失之事不为、不犯（akiriyā anajjhāpajjanaṃ）。此中已含摄行持（cāritta）与止持（vāritta）二种差别的一切戒。因为应行而不行（kattabbākaraṇaṃ）亦是有过失的。所谓‘初言’（Ādivacanato），是指戒作为偈颂中所说定与慧之始，应在最初实践。其为开端（ādibhāvo），乃因其是上人法（uttarimanussadhammānaṃ）的根本。或者，最初之言说即为初言（ādivacanaṃ）。此处的‘初’（ādi）字，应理解为含摄了“戒、定、慧与无上解脱”（sīlaṃ samādhi paññā ca, vimutti ca anuttarā）等教言（Dī. Ni. 2.186）。戒因清净（sīlassa visuddhattā），能远离追悔（vippaṭisāra）等之因，从而带来无追悔（avippaṭisāra）等功德。所谓“能带来无追悔等功德”（avippaṭisārādiguṇāvahattā），不仅阐明了戒的善妙，也应理解其亦是开端之义。诚如经中（Pari. 366）所说，从无追悔等，以解脱智（vimuttiñāṇa）为究竟，皆是次第为缘（paramparapaccayatā）。定（samādhinā）是指以增上心学（adhicittasikkhābhūtena samādhinā）之定。在总摄整个教法（sakalaṃ sāsanaṃ）的偈颂中，初句（ādipadena）已摄取了最初应实践的戒，第三句（tatiyapadena）已摄取了最终应实践的慧，因此中间应实践的定，便由第二句依排除法（pārisesato）而摄取。故说：“由‘成就善法’（kusalassa upasampadā）等初言可知，定是教法的中分”，而非因‘善’（kusala）一词是‘定’的同义词。诚然，对有宿因（pubbūpanissaya）者而言，通过具足定等八支，定堪能引发，能带来神通（iddhividhādi）等功德；而当获得最上道慧（aggamaggapaññāya）时，出家之目的即告圆满，故慧是教法的终结（pariyosānaṃ）。因此世尊说：“诸比丘，此梵行（brahmacariyaṃ）为学之利（sikkhānisaṃsaṃ）而住，以信为主导（saddhādhipateyyaṃ），以慧为最上（paññuttaraṃ），以解脱为核心（vimuttisāra）。”（A. Ni. 4.245）自己的心（sakaṃ cittaṃ）即是‘自心’（sacittaṃ）。通过彻底断除一切烦恼（sabbaso kilesānaṃ samucchindanena）来清净自心，即是‘自心之净化’（sacittapariyodāpanaṃ）。如是，当慧的作用（paññākicca）达到顶点（matthakappatta）时，再无更应作者（uttari karaṇīyābhāva），故应知教法以慧为最上（paññuttaratā）。能带来如是性（tādibhāvāvahanato），是指对于可意（iṭṭha）与利得（lābhādi）等，因无贪爱（anunayābhāva）而如是；对于不可意（aniṭṭha）与损失（alābhādi）等，因无瞋恚（paṭighābhāva）而如是。或者，对于未现前（anāpāthagata）的可意与不可意境，其心如何，对于已现前（āpāthagata）者亦复如是，故名‘如是者’（tādī）。其状态即是‘如是性’（tādibhāvo），（慧）能带来此性。‘以风’（vātena）是指以风为因。‘不动’（na samīrati）即不摇（na calati）。‘不摇’（na samiñjanti）即不颤（na phandanti），意指岂会动摇？

တထာတိ ယထာ သီလာဒယော အဓိသီလသိက္ခာဒီနံ ပကာသကာ, တထာ တေဝိဇ္ဇတာဒီနံ ဥပနိဿယဿာတိ တေသံ ပကာသနာကာရူပသံဟာရတ္ထော တထာ-သဒ္ဒေါ. ယသ္မာ သီလံ ဝိသုဇ္ဈမာနံ သတိသမ္ပဇညဗလေန, ကမ္မဿကတဉာဏဗလေန စ သံကိလေသမလတော ဝိသုဇ္ဈတိ ပါရိပူရိဉ္စ ဂစ္ဆတိ, တသ္မာ သီလသမ္ပဒါ သိဇ္ဈမာနာ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိဘာဝေန သတိဗလံ, ဉာဏဗလဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ တဿာ ဝိဇ္ဇတ္တယူပနိဿယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ သဘာဂဟေတုသမ္ပာဒနတော. သတိနေပက္ကေန ဟိ ပုဗ္ဗေနိဝါသဝိဇ္ဇာသိဒ္ဓိ, သမ္ပဇညေန သဗ္ဗကိစ္စေသု သုဒိဋ္ဌကာရိတာပရိစယေန စုတူပပါတဉာဏာနုဗန္ဓာယ ဒုတိယဝိဇ္ဇာသိဒ္ဓိ, ဝီတိက္ကမာဘာဝေန သံကိလေသပ္ပဟာနသဗ္ဘာဝတော ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယတာဝသေန အဇ္ဈာသယသုဒ္ဓိယာ တတိယဝိဇ္ဇာသိဒ္ဓိ. ပုရေတရံ သိဒ္ဓါနံ သမာဓိပညာနံ ပါရိပူရိံ ဝိနာ သီလဿ အာသဝက္ခယဉာဏူပနိဿယတာ သုက္ခဝိပဿကခီဏာသဝေဟိ ဒီပေတဗ္ဗာ. သမာဓိပညာ ဝိယ အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါနံ သီလံ န သဘာဂဟေတူတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘န တတော ပရ’’န္တိ. ‘‘သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၅; ၄.၉၉; နေတ္တိ. ၄၀; မိ. ပ. ၂.၁.၁၄) ဝစနတော သမာဓိသမ္ပဒါ ဆဠဘိညတာယ ဥပနိဿယော. ပညာ ဝိယ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ သမာဓိ န သဘာဂဟေတူတိ ဝုတ္တံ ‘‘န တတော ပရ’’န္တိ. ‘‘ယောဂါ ဝေ ဇာယတေ ဘူရီ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၈၂) ဝစနတော ပုဗ္ဗယောဂေန, ဂရုဝါသဒေသဘာသာကဩသလ္လဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဒီဟိ စ ပရိဘာဝိတာ ပညာသမ္ပတ္တိ ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒဿ ဥပနိဿယော [Pg.20] ပစ္စေကဗောဓိသမ္မာသမ္ဗောဓိယောပိ ပညာသမ္ပတ္တိသန္နိဿယာတိ ပညာယ အနဓိဂန္တဗ္ဗဿ ဝိသေသဿ အဘာဝတော, တဿာ စ ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒဿ ဧကန္တိကကာရဏတော ဟေဋ္ဌာ ဝိယ ‘‘န တတော ပရ’’န္တိ အဝတွာ ‘‘န အညေန ကာရဏေနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

“如是”(Tathā)一词，意为阐明戒等是增上戒学等的开显者，也阐明三明等的近依，因此用“如是”一词总摄其开显之相。由于戒在正念正知之力与业自作智(kammassakatañāṇa)之力下，得以从烦恼垢中清净并趋于圆满，因此戒成就在近依成就下，能现起念力与智力，故应知其为三明(vijjattaya)的近依，此乃因其圆满了同分因。以正念的娴熟能成就宿住随念智明(pubbenivāsavijjā)；以正知在一切事务中善见而行的熟习，能成就与死生智(cutūpapātañāṇa)相连结的第二明；因无违越，故有舍离烦恼，凭借作为出离轮回之近依力，由意乐清净，能成就第三明。若无先前已成就的定与慧的圆满，戒作为漏尽智(āsavakkhayañāṇa)的近依，当由干观(sukkhavipassaka)阿罗汉阐明。不像定慧是神通(abhiññā)与无碍解(paṭisambhidā)的同分因，戒并非同分因，故说“非此更余”。依“得定者如实知”(Samāhito yathābhūtaṃ pajānāti)之语，定成就是六神通(chaḷabhiññā)的近依。不像慧是无碍解的同分因，定并非同分因，故说“非此更余”。依“由瑜伽而生慧”(Yogā ve jāyate bhūrī)之语，由往昔的修习，以及通过依师而住、通晓地方语言、学习、请教等所培育的慧成就，是种种无碍解的近依。辟支菩提(paccekabodhi)与正等觉(sammāsambodhi)亦依于慧成就，因为没有智慧所不能证得的殊胜法，且慧是种种无碍解的决定因，故不像下方（戒、定）那样说“非此更余”，而是说“非由其他因缘”。

ဧတ္ထ စ ‘‘သီလသမ္ပတ္တိဉှိ နိဿာယာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ယဿ သမာဓိဝိဇမ္ဘနဘူတာ အနဝသေသာ ဆ အဘိညာ န ဣဇ္ဈန္တိ, တဿ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝသေန န သမာဓိသမ္ပဒါ အတ္ထီတိ. သတိပိ ဝိဇ္ဇာနံ အဘိညေကဒေသဘာဝေ သီလသမ္ပတ္တိသမုဒါဂတာ ဧဝ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ဂဟိတာ. ယထာ ဟိ ပညာသမ္ပတ္တိသမုဒါဂတာ စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ ဥပနိဿယသမ္ပန္နဿ မဂ္ဂေနေဝ ဣဇ္ဈန္တိ, မဂ္ဂက္ခဏေ ဧဝ တာသံ ပဋိလဘိတဗ္ဗတော, ဧဝံ သီလသမ္ပတ္တိသမုဒါဂတာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ သမာဓိသမ္ပတ္တိသမုဒါဂတာ စ ဆ အဘိညာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နဿ မဂ္ဂေနေဝ ဣဇ္ဈန္တီတိ မဂ္ဂါဓိဂမေနေဝ တာသံ အဓိဂမော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနဉ္စ ပစ္စေကဗောဓိသမ္မာသမ္ဗောဓိသမဓိဂမသဒိသာ ဟိ ဣမေသံ အရိယာနံ ဣမေ ဝိသေသာဓိဂမာတိ. ဝိနယသုတ္တာဘိဓမ္မေသု သမ္မာပဋိပတ္တိယာ တေဝိဇ္ဇတာဒီနံ ဥပနိဿယတာပိ ယထာဝုတ္တဝိဓိနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

于此，因经中说“诚然，依靠戒成就”，故对某人而言，若作为定的展现、无余的六神通不能成就，则以最胜的界限而言，他便没有定成就。即使诸明是神通的一部分，此处也只取由戒成就而生的三明。诚然，正如对于具足亲依止者，由慧成就而生的四无碍解(paṭisambhidā)仅由道而成就——因其仅于道刹那被证得；同样地，对于具足亲依止者，由戒成就而生的三明，以及由定成就而生的六神通，也仅由道而成就。因此应知，证得此等，唯由证得道。因为这些圣者的殊胜证得，与独觉佛(Paccekabuddha)和正等觉佛(Sammāsambuddha)证得独觉菩提和正等觉菩提相似。在律、经、论中，正行作为三明等的亲依止之理，亦应如前所述而了知。

သမ္ပန္နသီလဿ ကာမသေဝနာဘာဝတော သီလေန ပဌမန္တဝိဝဇ္ဇနံ ဝုတ္တံ. ယေဘုယျေန ဟိ သတ္တာ ကာမဟေတု ပါဏာတိပါတာဒိဝသေနာပိ အသုဒ္ဓပယောဂါ ဟောန္တိ. ဈာနသုခလာဘိနော ကာယကိလမထဿ သမ္ဘဝေါ ဧဝ နတ္ထီတိ သမာဓိနာ ဒုတိယန္တဝိဝဇ္ဇနံ ဝုတ္တံ ဈာနသမုဋ္ဌာနပဏီတရူပဖုဋကာယတ္တာ. ပညာယာတိ မဂ္ဂပညာယ. ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသေန ဟိ ဧကံသတော အရိယမဂ္ဂေါဝ မဇ္ဈိမာ ပဋိပတ္တိ နာမ. ဧဝံ သန္တေပိ လောကိယပညာဝသေနပိ အန္တဒွယဝိဝဇ္ဇနံ ဝိဘာဝေတဗ္ဗံ.

具足戒者因不享受欲乐，故说由戒远离第一边。诚然，众生大多因欲乐之故，而行杀生等不清净之业。获得禅乐者，身体绝无疲惫，故说由定远离第二边，因其身体遍满禅生殊胜色。所谓“由慧”，即由道慧。诚然，以最胜的解释(niddesa)而言，圣道(ariyamagga)才决定是名为中道(majjhimā paṭipatti)的行道。即使如此，也应以世间慧之力来阐明远离二边。

သီလံ တံသမင်္ဂိနော ကာမသုဂတီသုယေဝ နိဗ္ဗတ္တာပနတော စတူဟိ အပါယေဟိ ဝိမုတ္တိယာ ကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘သီလေန အပါယသမတိက္ကမနုပါယော ပကာသိတော ဟောတီ’’တိ. န ဟိ ပါဏာတိပါတာဒိပဋိဝိရတိ ဒုဂ္ဂတိပရိကိလေသံ အာဝဟတိ. သမာဓိ တံသမင်္ဂိနော မဟဂ္ဂတဘူမိယံယေဝ နိဗ္ဗတ္တာပနေန သကလကာမဘဝတော ဝိမောစေတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သမာဓိနာ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနုပါယော ပကာသိတော ဟောတီ’’တိ. န ဟိ ကာမာဝစရကမ္မဿ အနုဗလပ္ပဒါယီနံ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနံ ဝိက္ခမ္ဘကံ ဈာနံ ကာမဓာတုပရိကိလေသာဝဟံ ဟောတိ. န စေတ္ထ ဥပစာရဇ္ဈာနံ နိဒဿေတဗ္ဗံ, အပ္ပနာသမာဓိဿ [Pg.21] အဓိပ္ပေတတ္တာ. နာပိ ‘‘သီလေနေဝ အတိက္ကမိတဗ္ဗဿ အပါယဘဝဿ သမာဓိနာ အတိက္ကမိတဗ္ဗတာ’’တိ ဝစနောကာသော. သုဂတိဘဝမ္ပိ အတိက္ကမန္တဿ ဒုဂ္ဂတိသမတိက္ကမနေ ကာ ကထာတိ. သဗ္ဗဘဝသမတိက္ကမနုပါယောတိ ကာမဘဝါဒီနံ နဝန္နမ္ပိ ဘဝါနံ သမတိက္ကမနုပါယော သီလသမာဓီဟိ အတိက္ကန္တာပိ ဘဝါ အနတိက္ကန္တာ ဧဝ, ကာရဏဿ အပဟီနတ္တာ. ပညာယ ပနဿ သုပ္ပဟီနတ္တာ တေ သမတိက္ကန္တာ ဧဝ.

戒能使具戒者只投生于欲善趣，是（使之）从四恶趣中解脱的原因，因此说：“以戒，已阐明超越恶趣的方法。”确实，远离杀生等不会带来恶趣的杂染。定能使具定者只投生于广大地，从而从一切欲有中解脱，因此说：“以定，已阐明超越欲界的方法。”确实，能镇伏那为欲界业提供助力的欲贪等的禅那，不会带来欲界的杂染。于此，不应指示近行定，因为意指的是安止定。也不应有“本应只以戒超越的恶趣，却以定来超越”的说法。因为对于超越善趣者而言，超越恶趣又何足道哉？“超越一切有的方法”是指超越欲有等九种有的方法。诸有虽以戒和定超越，但因其原因尚未被舍断，故实未超越。然而，以慧善舍其因，彼等诸有才被真正超越。

တဒင်္ဂပ္ပဟာနဝသေနာတိ ဒီပါလောကေနေဝ တမဿ ပုညကိရိယဝတ္ထုဂတေန တေန တေန ကုသလင်္ဂေန တဿ တဿ အကုသလင်္ဂဿ ပဟာနဝသေန. သမာဓိနာ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနဝသေနာတိ ဥပစာရပ္ပနာဘေဒေန သမာဓိနာ ပဝတ္တိနိဝါရဏေန ဃဋပ္ပဟာရေနေဝ ဇလတလေ သေဝါလဿ တေသံ တေသံ နီဝရဏာဒိဓမ္မာနံ ပဟာနဝသေန. ပညာယာတိ အရိယမဂ္ဂပညာယ. သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဝသေနာတိ စတုန္နံ အရိယမဂ္ဂါနံ ဘာဝိတတ္တာ တံတံမဂ္ဂဝတော အတ္တနော သန္တာနေ ‘‘ဒိဋ္ဌိဂတာနံ ပဟာနာယာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၂၇၇) ဝုတ္တဿ သမုဒယပက္ခိယဿ ကိလေသဂဏဿ အစ္စန္တံ အပ္ပဝတ္တိသင်္ခါတသမုစ္ဆိန္ဒနပ္ပဟာနဝသေန.

以支分断而言，就像灯光驱散黑暗一样，通过属于福行业处的各个善支来断除各个不善支。以镇伏断而言，即通过近行定与安止定，阻止其生起，就像用罐子拨开水面上的浮萍一样，来断除那些盖等法。以智慧，即圣道智慧。以根除断而言，由于修习了四圣道，在拥有各个道的圣者自身的相续中，对于如（《法集论》277）所说“为断除诸见”等属于集谛的烦恼群体，以名为‘究竟不生起’的根除方式断除之。

ကိလေသာနံ ဝီတိက္ကမပဋိပက္ခောတိ သံကိလေသဓမ္မာနံ, ကမ္မကိလေသာနံ ဝါ ယော ကာယဝစီဒွါရေသု ဝီတိက္ကမော အဇ္ဈာစာရော, တဿ ပဋိပက္ခော သီလေန ပကာသိတော ဟောတိ, အဝီတိက္ကမသဘာဝတ္တာ သီလဿ. ဩကာသာဒါနဝသေန ကိလေသာနံ စိတ္တေ ကုသလပ္ပဝတ္တိံ ပရိယာဒိယိတွာ ဥဋ္ဌာနံ ပရိယုဋ္ဌာနံ. တံ သမာဓိ ဝိက္ခမ္ဘေတီတိ အာဟ ‘‘သမာဓိနာ ပရိယုဋ္ဌာနပဋိပက္ခော ပကာသိတော ဟောတီ’’တိ, သမာဓိဿ ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပဟာယကတ္တာ. အပ္ပဟီနဘာဝေန သန္တာနေ အနု အနု သယနတော ကာရဏလာဘေ ဥပ္ပတ္တိရဟာ အနုသယာ, တေ ပန အနုရူပံ ကာရဏံ လဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟာ ထာမဂတာ ကာမရာဂါဒယော သတ္တ ကိလေသာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေ အရိယမဂ္ဂပညာယ သဗ္ဗသော ပဟီယန္တီတိ အာဟ ‘‘ပညာယ အနုသယပဋိပက္ခော ပကာသိတော ဟောတီ’’တိ.

所谓烦恼的违越对治，是指对于杂染法(saṃkilesadhamma)，或对于身语二门中称为违越(vītikkama)、凌驾(ajjhācāro)的业烦恼，其对治由戒(sīla)所开示，因为戒的自性即是不违越。烦恼伺机于心，在彻底占据善法的生起后出现，此为缠(pariyuṭṭhāna)。定(samādhi)能镇伏它，故说“以定开示缠的对治”，因为定能断除缠。由于尚未被断除，在相续中再再潜伏，获得因缘时即能生起，此为随眠(anusaya)。当知彼等是欲贪(kāmarāga)等七种烦恼，在获得相应因缘后即能生起且变得强有力。它们被圣道慧(ariyamaggapaññā)完全断除，故说“以慧开示随眠的对治”。

ကာယဒုစ္စရိတာဒိ ဒုဋ္ဌု စရိတံ, ကိလေသေဟိ ဝါ ဒူသိတံ စရိတန္တိ ဒုစ္စရိတံ, တမေဝ ယတ္ထ ဥပ္ပန္နံ, တံ သန္တာနံ သံကိလေသေတိ ဝိဗာဓတိ, ဥပတာပေတိ စာတိ သံကိလေသော, တဿ ဝိသောဓနံ သီလေန တဒင်္ဂဝသေန ပဟာနံ ဝီတိက္ကမပဋိပက္ခတ္တာ သီလဿ. တဏှာသံကိလေသဿ ဝိသောဓနံ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန [Pg.22] ပဟာနံ ပရိယုဋ္ဌာနပဋိပက္ခတ္တာ သမာဓိဿ, တဏှာယ စဿ ဥဇုဝိပစ္စနိကဘာဝတော. ဒိဋ္ဌိသံကိလေသဿ ဝိသောဓနံ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဟာနံ အနုသယပဋိပက္ခတ္တာ ပညာယ, ဒိဋ္ဌိဂတာနဉ္စ အယာထာဝဂါဟီနံ ယာထာဝဂါဟိနိယာ ပညာယ ဥဇုဝိပစ္စနိကဘာဝတော.

身恶行(kāyaduccarita)等是恶劣的行为，或被烦恼污染的行为，故名恶行(duccarita)。它在何处生起，就污染、困扰、折磨那个相续，故名杂染(saṃkilesa)。它的净化是通过戒(sīla)，以支分断(tadaṅgappahāna)的方式，因为戒是违越的对治法。贪爱杂染的净化是通过镇伏断(vikkhambhanappahāna)，因为定(samādhi)是缠的对治法，且与贪爱直接对立。邪见杂染的净化是通过根除断(samucchedappahāna)，因为慧(paññā)是随眠的对治法，且如实了知的慧与不如实了知的诸见(diṭṭhigata)直接对立。

ကာရဏန္တိ ဥပနိဿယပစ္စယော. သီလေသု ပရိပူရကာရီတိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိဘူတတ္တာ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနံ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသသင်္ခါတာနံ မဟာသီလသိက္ခာပဒါနံ အဝီတိက္ကမနတော ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနံ အာပဇ္ဇနေ သဟသာဝ တေဟိ ဝုဋ္ဌာနေန သီလေသု ယံ ကတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရိပူရံ သမတ္ထံ ကရောတီတိ သီလေသု ပရိပူရကာရီ. တထာ သကဒါဂါမီတိ ‘‘သီလေသု ပရိပူရကာရီ’’တိ ဧတံ ဥပသံဟရတိ တထာ-သဒ္ဒေန. ဧတေ ဟိ ဒွေ အရိယာ သမာဓိပါရိပန္ထိကာနံ ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ ပညာပါရိပန္ထိကဿ သစ္စပဋိစ္ဆာဒကမောဟဿ သဗ္ဗသော အသမူဟတတ္တာ သမာဓိံ, ပညဉ္စ ဘာဝေန္တာပိ သမာဓိပညာသု ယံ ကတ္တဗ္ဗံ, တံ မတ္တသော ပမာဏေန ပဒေသမတ္တမေဝ ကရောန္တီတိ သမာဓိသ္မိံ, ပညာယ စ မတ္တသော ကာရိနော ‘‘သီလေသု ပရိပူရကာရိနော’’ဣစ္စေဝ ဝုစ္စန္တိ. အနာဂါမီ ပန ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ. အရဟာ သဗ္ဗသော သမ္မောဟဿ သုသမူဟတတ္တာ ပညာယ ပရိပူရကာရီ.

“缘”(kāraṇa)即亲依止缘(upanissayapaccaya)。“于诸戒圆满行者”(Sīlesu paripūrakārī)，是指由于戒是道梵行的开端，故不违犯名为波罗夷(pārājika)、僧残(saṅghādisesa)的根本梵行学处，且在违犯微小学处时能立即出罪，从而圆满、完全地完成于诸戒应做之事，故名“于诸戒圆满行者”。对于“同样地，一来者”一句，是以“同样”(tathā)一词来含摄“于诸戒圆满行者”此义。此二圣者因对定的障碍——欲贪与瞋恚，以及对慧的障碍、遮蔽真理的痴尚未完全根除，故于修习定与慧时，于定慧所应做之事仅能适度、有量、部分地完成，因此于定与慧是“适度行者”，而被称为“于诸戒圆满行者”。但不还者因已断除欲贪与瞋恚，故于定是圆满行者。阿罗汉则因已完全根除痴，故于慧是圆满行者。

ဝုတ္တံ ဟေတံ ဘဂဝတာ (အ. နိ. ၃.၈၇) –

世尊曾如是说（《增支部》3.87）：

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ, တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပာနိ, တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု…ပေ… သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ. သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ [Pg.23] ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ…ပေ… သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ ပရိပူရကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ…ပေ… သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော အာသဝါနံ ခယာ…ပေ… ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ.

诸比丘，于此，有比丘于诸戒圆满行，于定适量行，于慧适量行。彼于所有微细学处，有所违犯，亦能出罪。此是何因？诸比丘，于此，我未曾说为不堪能者。然于彼等初梵行、相应梵行之学处，彼是恒戒者、住戒者，于诸学处受持而学。彼因三结已尽，成预流者，不堕恶趣法，决定趣向正觉。再者，诸比丘，有比丘于诸戒……（中略）……彼因三结已尽，贪、瞋、痴薄，成一来者，仅来此世间一次，即作苦之边际。再者，诸比丘，有比丘于诸戒圆满行，于定圆满行，于慧适量行。彼……（中略）……于诸学处受持而学。彼因五下分结已尽，成化生者，于彼处般涅槃，不复从彼世间还。再者，诸比丘，有比丘于诸戒圆满行，于定圆满行，于慧圆满行。彼……（中略）……于诸学处受持而学。彼因诸漏已尽……（中略）……于现法中，自以证智作证、具足而住于无漏之心解脱、慧解脱。

‘‘ကထ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ သိက္ခာဒိကေ ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ နိဂမေတုံ ‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အညေ စာတိ တယော ဝိဝေကာ, တီဏိ ကုသလမူလာနိ, တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ, တီဏိ ဣန္ဒြိယာနီတိ ဧဝမာဒယော, သိက္ခတ္တိကာဒီဟိ အညေ စ ဂုဏတ္တိကာ. ဧဝရူပါတိ ယာဒိသကာ သိက္ခတ္တိကာဒယော ဣဓ သီလာဒီဟိ ပကာသိတာ ဟောန္တိ, ဧဒိသာ.

问“如何”后，为分别学等、总结已说之义，而说“如是”等言。其中，“及其他”者，谓三远离、三善根、三解脱门、三根等，如是异于学之三法等的其他功德三法。“如是类”者，谓如此处由戒等所开示之学三法等，即是此类。

ဧတ္ထ ဟိ ဝိဝဋ္ဋသန္နိဿိတဿ သီလဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ သီလေန ကာယဝိဝေကော ပကာသိတော ဟောတိ, သမာဓိနာ စိတ္တဝိဝေကော, ပညာယ ဥပဓိဝိဝေကော. တထာ သီလေန အဒေါသော ကုသလမူလံ ပကာသိတံ ဟောတိ, တိတိက္ခပ္ပဓာနတာယ, အပရူပဃာတသဘာဝတာယ စ သီလဿ. သမာဓိနာ အလောဘော ကုသလမူလံ, လောဘပဋိပက္ခတော, အလောဘပဓာနတာယ စ သမာဓိဿ. ပညာယ ပန အမောဟောယေဝ. သီလေန စ အနိမိတ္တဝိမောက္ခမုခံ ပကာသိတံ ဟောတိ. အဒေါသပ္ပဓာနံ ဟိ သီလသမ္ပဒံ နိဿာယ ဒေါသေ အာဒီနဝဒဿိနော အနိစ္စာနုပဿနာ သုခေနေဝ ဣဇ္ဈတိ, အနိစ္စာနုပဿနာ စ အနိမိတ္တဝိမောက္ခမုခံ. သမာဓိနာ အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခမုခံ. ပညာယ သုညတဝိမောက္ခမုခံ. အလောဘပ္ပဓာနံ ဟိ ကာမနိဿရဏံ သမာဓိသမ္ပဒံ နိဿာယ ကာမေသု အာဒီနဝဒဿိနော ဒုက္ခာနုပဿနာ သုခေနေဝ ဣဇ္ဈတိ, ဒုက္ခာနုပဿနာ စ အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခမုခံ. ပညာသမ္ပဒံ နိဿာယ အနတ္တာနုပဿနာ သုခေနေဝ ဣဇ္ဈတိ, အနတ္တာနုပဿနာ စ သုညတဝိမောက္ခမုခံ. တထာ သီလေန အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ပကာသိတံ ဟောတိ. တံ ဟိ သီလေသု ပရိပူရကာရိနော အဋ္ဌမကဿ ဣန္ဒြိယံ. သမာဓိနာ အညိန္ဒြိယံ. တံ ဟိ ဥက္ကံသဂတံ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရိနော အနာဂါမိနော, အဂ္ဂမဂ္ဂဋ္ဌဿ စ ဣန္ဒြိယံ. ပညာယ အညာတာဝိန္ဒြိယံ ပကာသိတံ ဟောတိ. တဒုပ္ပတ္တိယာ ဟိ အရဟာ ပညာယ ပရိပူရကာရီတိ. ဣမိနာ နယေန အညေ စ ဧဝရူပါ ဂုဏတ္တိကာ သီလာဒီဟိ ပကာသေတဗ္ဗာ.

此处，由于此中意指依止离缚(vivaṭṭa)之戒，故由戒开示身远离，由定开示心远离，由慧开示依远离。同样，由戒开示无瞋善根，因为戒以忍耐为首，且有不伤害他人之性。由定开示无贪善根，因为定对治贪，且以无贪为首。至于慧，即是无痴。并且，由戒开示无相解脱门。因为依止以无瞋为首的戒圆满，于瞋中见过患者，无常随观便得以轻易成就，而无常随观即是无相解脱门。由定开示无愿解脱门。因为依止以无贪为首、出离欲的定圆满，于欲中见过患者，苦随观便得以轻易成就，而苦随观即是无愿解脱门。由慧开示空解脱门。因为依止慧圆满，无我随观便得以轻易成就，而无我随观即是空解脱门。同样，由戒开示未知当知根(anaññātaññassāmītindriya)。此根实为于诸戒行圆满的第八人(aṭṭhamaka)之根。由定开示已知根(aññindriya)。此根实为于定中达至究竟的阿那含(anāgāmi)及最上道住者之根。由慧开示具知根(aññātāvindriya)。因为此根生起，阿罗汉即是慧的圆满行者。应以此理趣，由戒等开示其他诸如此类的功德三法。

၁. သီလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

1. 戒解释之释义

သီလသရူပါဒိကထာဝဏ္ဏနာ

戒之自性等论释义

၆. ဧဝန္တိ [Pg.24] ဝုတ္တပ္ပကာရေန. အနေကဂုဏသင်္ဂါဟကေနာတိ အဓိသီလသိက္ခာဒီနံ, အညေသဉ္စ အနေကေသံ ဂုဏာနံ သင်္ဂါဟကေန. သီလသမာဓိပညာမုခေနာတိ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိအာဒီသု (ဓ. ပ. ၂၇၇; ထေရဂါ. ၆၇၆; နေတ္တိ. ၅) ဝိယ ဝိပဿနာမတ္တာဒိမုခေန သင်္ခေပတော အဒေသေတွာ သီလသမာဓိပညာမုခေန ဒေသိတောပိ, သတ္တတိံသာယပိ ဝါ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂန္တောဂဓတ္တာ တတ္ထ သီလသမာဓိပညာ မုခံ ပမုခံ ကတွာ ဒေသိတောပိ. ဧတေန သီလသမာဓိပညာသု အဝသေသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနံ သဘာဝတော, ဥပကာရတော စ အန္တောဂဓဘာဝေါ ဒီပိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အတိသင်္ခေပဒေသိတောယေဝ ဟောတိ သဘာဝဝိဘာဂါဒိတော အဝိဘာဝိတတ္တာ. နာလန္တိ န ပရိယတ္တံ န သမတ္ထံ. သဗ္ဗေသန္တိ နာတိသင်္ခေပနာတိဝိတ္ထာရရုစီနမ္ပိ, ဝိပဉ္စိတညုနေယျာနမ္ပိ ဝါ. သင်္ခေပဒေသနာ ဟိ သံခိတ္တရုစီနံ, ဥဂ္ဃဋိတညူနံယေဝ စ ဥပကာရာယ ဟောတိ, န ပနိတရေသံ. အဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ. ပုစ္ဆနဋ္ဌေန ပဉှာ, ကိရိယာ ကရဏံ ကမ္မံ, ပဉှာဝ ကမ္မံ ပဉှာကမ္မံ, ပုစ္ဆနပယောဂေါ.

6. 如是，即以所说的方式。包含众多功德者，是指含摄了增上戒学等以及其他众多功德。以戒定慧为门者：在“诸行无常”等（法句277；长老偈676；导论5）经句中，并非仅以观(vipassanā)等为门作简略教示，而是以戒定慧为门而教示的；又因三十七菩提分法皆包含在清净道之内，故那里也以戒定慧为首要来宣说。由此当知，这已表明其余的菩提分法，因其自性和助益而包含在戒定慧之中。这是极为简略的教示，因为未从自性、分别等方面加以阐明。“不充足”，即不充分，无能力。“对于一切人”，是指对于那些喜好不过于简略也不过于详尽之人，或对于需要详细解说才能理解的所化之人。简略的教示对那些喜好简略者、以及一闻即悟者是有益的，但对其他人则不然。对于此清净道而言。“问题”(pañhā)是就其提问之义而言；“业”(kamma)是行为、造作；“问业”(pañhākamma)即是问题之业，是提问的运用。

ကိံ သီလန္တိ သရူပပုစ္ဆာ. ကေနဋ္ဌေန သီလန္တိ ကေန အတ္ထေန သီလန္တိ ဝုစ္စတိ, ‘‘သီလ’’န္တိ ပဒံ ကံ အဘိဓေယျံ နိဿာယ ပဝတ္တန္တိ အတ္ထော. တယိဒံ သီလံ သဘာဝတော, ကိစ္စတော, ဥပဋ္ဌာနာကာရတော, အာသန္နကာရဏတော စ ကထံ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ကာနဿ လက္ခဏရသပစ္စုပဋ္ဌာနပဒဋ္ဌာနာနီ’’တိ. ပဋိပတ္တိ နာမ ဒိဋ္ဌာနိသံသေ ဧဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ကိမာနိသံသ’’န္တိ. ကတိဝိဓန္တိ ပဘေဒပုစ္ဆာ. ဝိဘာဂဝန္တာနံ ဟိ သဘာဝဝိဘာဝနံ ဝိဘာဂဒဿနမုခေနေဝ ဟောတီတိ. ဝေါဒါနံ ဝိသုဒ္ဓိ. သာ စ သံကိလေသမလဝိမုတ္တိ. တံ ဣစ္ဆန္တေန ယသ္မာ ဥပါယကောသလ္လတ္ထိနာ အနုပါယကောသလ္လံ ဝိယ သံကိလေသော ဇာနိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ကော စဿ သံကိလေသော’’တိ.

“什么是戒？”是关于其自性的提问。“以何义为戒？”是问：“戒”一词是依何所指而转起的？此戒，应如何从其自性、作用、现起、近因来了知呢？因此说：“它的相、味、现起、足处是什么？”实践是在见到利益时才会有的，因此问：“有什么利益？”“有多少种？”是关于分类的提问。因为对于有分别的法，其自性的阐明是通过见到其分类而实现的。净化即是清净，也就是从杂染之垢中解脱。因为，想要获得清净者，即是希求善巧方法者，必须了知杂染，如同（他必须了知）不善巧的方法一般，因此（论中）问：‘它的杂染是什么？’

တတြာတိ တသ္မိံ, တဿ ဝါ ပဉှာကမ္မဿ. ဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဝိဝရဏံ. ပုစ္ဆိတော ဟိ အတ္ထော အဝိဘာဝိတတ္တာ နိဂူဠှော မုဋ္ဌိယံ ကတော ဝိယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ဝိဝရဏံ ဝိဿဇ္ဇနံ ဝိဘူတဘာဝကာရဏတော. ပါဏာတိပါတာဒီဟီတိ ဧတ္ထ [Pg.25] ပါဏောတိ ဝေါဟာရတော သတ္တော, ပရမတ္ထတော ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. တဿ သရသေနေဝ ပတနသဘာဝဿ အန္တရေ ဧဝ အတိဝ ပါတနံ အတိပါတော, သဏိကံ ပတိတုံ အဒတွာ သီဃံ ပါတနန္တိ အတ္ထော, အတိက္ကမ္မ ဝါ သတ္ထာဒီဟိ အဘိဘဝိတွာ ပါတနံ အတိပါတော, ပါဏဃာတော. အာဒိသဒ္ဒေန အဒိန္နာဒါနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. တေဟိ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဒုဿီလျကမ္မေဟိ. ဝိရမန္တဿာတိ သမာဒါနဝိရတိဝသေန, သမ္ပတ္တဝိရတိဝသေန စ ဩရမန္တဿ. ဝတ္တပဋိပတ္တိန္တိ ဥပဇ္ဈာယဝတ္တာဒိဝတ္တကရဏံ. စေတနာဒယော ဓမ္မာတိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ပါဠိဝသေန ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ စေတယတီတိ စေတနာ, အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေဟိ သဒ္ဓိံ အာရမ္မဏေ အဘိသန္ဒဟတီတိ အတ္ထော. စေတနာယ အနုကူလဝသေနေဝ ဟိ တံသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တန္တိ. စေတနာ ကာမံ ကုသလတ္တိကသာဓာရဏာ, ဣဓ ပန သီလစေတနာ အဓိပ္ပေတာတိ ကတွာ ‘‘ကုသလာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. စေတသိ နိယုတ္တံ စေတသိကံ, စိတ္တသမ္ပယုတ္တန္တိ အတ္ထော. စေတနာယ သတိပိ စေတသိကတ္တေ ‘‘စေတနာ သီလ’’န္တိ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ တဒညမေဝ ဝိရတိအနဘိဇ္ဈာဒိကံ စေတသိကံ သီလံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဂေါဗလီဗဒ္ဒဉာယေန. သံဝရဏံ သံဝရော. ယထာ အကုသလာ ဓမ္မာ စိတ္တေ န ဩတရန္တိ, တထာ ပိဒဟနံ. အဝီတိက္ကမော ဝီတိက္ကမဿ ပဋိပက္ခဘူတာ အဝီတိက္ကမဝသေန ပဝတ္တစိတ္တစေတသိကာ. တတ္ထ စေတနာ သီလံ နာမာတိအာဒိ ယထာဝုတ္တဿ သုတ္တပဒဿ ဝိဝရဏံ. ဝိရမန္တဿ စေတနာတိ ဝိရတိသမ္ပယုတ္တံ ပဓာနဘူတံ စေတနမာဟ. ပူရေန္တဿ စေတနာတိ ဝတ္တပဋိပတ္တိအာယူဟိနီ. ဝိရမန္တဿ ဝိရတီတိ ဝိရတိယာ ပဓာနဘာဝံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ.

于彼者，即于彼问业，或于彼问业。解答者，为阐明。实因被问及之义未被阐明，犹如置于拳中，是隐藏的。对其义的阐明，因能令其显现，故为解答。于“杀生等”中，“生”(pāṇa)者，依世俗说为有情，依胜义说为命根。对彼本性即是衰亡者，于其间令其过度衰亡，是为“杀生”(atipāto)；义为：不令其缓慢衰亡，而迅速令其衰亡。或以刀等，通过征服、压制而令其衰亡，是为“杀生”(atipāto)，即杀害生命。以“等”字，摄集不与取等。由彼杀生等恶戒行。“远离者”，即以受持远离及遇缘远离而止息者。“行持”者，即履行对戒师等之义务。“思等法”者，为依圣典分别开示已略说之义，故说“此已说”等。其中，“思”(cetanā)者，即能思，义为：与自身相应之法一同投向所缘。实因此思，相应之法乃随顺而转起于所缘。思虽通于善等三聚，然此处意指戒思，故当知为“善”。“心所”(cetasika)者，系属于心，义为与心相应。思虽为心所，然因“思是戒”被单独举出，故应以“牛与公牛”之理，知其余远离、无贪等亦为心所戒。“防护”(saṃvara)者，即守护，如此关闭，令不善法不入于心。“不违犯”(avītikkama)者，为违犯之对治法，以不违犯的方式而转起的心、心所法。其中“思名为戒”等，是如前所说经句之阐明。“远离者之思”，是说与远离相应之主导思。“圆满者之思”，是致力于行持之思。“远离者之远离”，是就远离之主导性而说。

ဧတ္ထ ဟိ ယဒါ ‘‘တိဝိဓာ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသဉ္စေတနာ ကုသလံ ကာယကမ္မ’’န္တိအာဒိ (ကထာ. ၅၃၉) ဝစနတော ပါဏာတိပါတာဒီနံ ပဋိပက္ခဘူတာ တဗ္ဗိရတိဝိသိဋ္ဌာ စေတနာ တထာပဝတ္တာ ပဓာနဘာဝေန ပါဏာတိပါတာဒိပဋိဝိရတိသာဓိကာ ဟောတိ, တဒါ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိအနဘိဇ္ဈာဒယော စ စေတနာပက္ခိကာ ဝါ, အဗ္ဗောဟာရိကာ ဝါတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ စေတနာသီလံ ဝုတ္တံ. ယဒါ ပန ပါဏာတိပါတာဒီဟိ သင်္ကောစံ အာပဇ္ဇန္တဿ တတော ဝိရမဏာကာရေန ပဝတ္တမာနာ စေတနာဝိသိဋ္ဌာ ဝိရတိ, အနဘိဇ္ဈာဒယော စ တတ္ထ တတ္ထ ပဓာနဘာဝေန ကိစ္စသာဓိကာ ဟောန္တိ, တဒါ တံသမ္ပယုတ္တာ စေတနာ ဝိရတိအာဒိပက္ခိကာ [Pg.26] ဝါ ဟောတိ, အဗ္ဗောဟာရိကာ ဝါတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ စေတသိကသီလံ ဝုတ္တံ.

于此，当依“诸比丘，三种身思是善身业”等（《论事》539）语，与杀生等对立的、以彼远离为特征的思，如是转起而作为主导，能成就对杀生等的远离时，那时，与此思相应的远离、无贪等法，或属于思之一方，或非主要，依此义而说为‘思戒’。又，当对杀生等退避者，以远离的方式转起的、以思为特征的远离，以及无贪等法，在彼彼处作为主导而成就其作用时，那时，与彼等相应的思，或属于远离等法之一方，或非主要，依此义而说为‘心所戒’。

ဣဒါနိ သုတ္တေ အာဂတနယေန ကုသလကမ္မပထဝသေန စေတနာစေတသိကသီလာနိ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပဇဟန္တဿာတိ သမာဒါနဝသေန ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ န ကရိဿာမီ’’တိ သမ္ပတ္တဝတ္ထုကာနိပိ အနဇ္ဈာစရဏေန ပဇဟန္တဿ. သတ္တ ကမ္မပထစေတနာတိ ပါဏာတိပါတာဒိပဟာနသာဓိကာ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ ကုသလကမ္မပထစေတနာ. အဘိဇ္ဈာဒိဝသေန ယံ ပရဒါရဂမနာဒိ ကရီယတိ, တဿ ပဟာယကာ အနဘိဇ္ဈာဒယော သီလန္တိ အာဟ ‘‘စေတသိကံ သီလံ နာမ အနဘိဇ္ဈာ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိဓမ္မာ’’တိ. ယထာ ဟိ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒဝသေန မိစ္ဆာစာရပါဏာတိပါတာဒယော ကရီယန္တိ, ဧဝံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝသေနာပိ တေ ပုတ္တမုခဒဿနာဒိအတ္ထံ ကရီယန္တိ. တေသဉ္စ ပဇဟနကာ အနဘိဇ္ဈာဒယောတိ. ပါတိမောက္ခသံဝရော စာရိတ္တဝါရိတ္တဝိဘာဂံ ဝိနယပရိယာပန္နံ သိက္ခာပဒသီလံ. သတိသံဝရော မနစ္ဆဋ္ဌာနံ ဣန္ဒြိယာနံ အာရက္ခာ, သာ စ တထာပဝတ္တာ သတိယေဝ. ဉာဏသံဝရော ပညာ. ခန္တိသံဝရော အဓိဝါသနာ, သာ စ တထာပဝတ္တာ အဒေါသပဓာနာ ခန္ဓာ, အဒေါသော ဧဝ ဝါ. ဝီရိယသံဝရော ကာမဝိတက္ကာဒီနံ ဝိနောဒနဝသေန ပဝတ္တံ ဝီရိယံ. ပါတိမောက္ခသံဝရသတိသံဝရာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ.

现在，为了依经中所说的方式，就善业道来分别开示思戒与心所戒，故说“复次”等。“断除者”：即以受持“我从今以后决不再做”的方式，以及即使在事已现前时也不违犯的方式而断除者。七种业道思：即依次能成就断除杀生等的七种善业道思。由于贪欲等而行邪淫等，能断除此事的无贪等即是戒，因此说：‘心所戒即无贪……乃至正见诸法’。正如由于贪欲、瞋恚而行邪淫、杀生等，同样地，也由于邪见而为了见到子嗣之面等目的而行此等事。能断除此等事的即是无贪等。波罗提木叉律仪：是属于律藏的学处戒，分为止持与作持。念律仪：即守护以意为第六的诸根，此即如是转起的念。智律仪：即是慧。忍律仪：即是堪忍，此即如是转起的以无瞋为主的诸蕴，或即是无瞋本身。精进律仪：即以遣除欲寻等的方式而转起的精进。关于波罗提木叉律仪、念律仪等所应说的，将于后文阐明。

သောတာနီတိ တဏှာဒိဋ္ဌိအဝိဇ္ဇာဒုစ္စရိတအဝသိဋ္ဌကိလေသသောတာနိ. ‘‘သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ပညာယေတေ ပိဓိယျရေ’’တိ ဝစနေန သောတာနံ သံဝရော ပိဒဟနံ သမုစ္ဆေဒနံ ဉာဏန္တိ ဝိညာယတိ.

诸流：即渴爱流、见流、无明流、恶行流及剩余诸烦恼流。说了“我说防护诸流”之后，又以“彼等由慧而关闭”之语，可知防护诸流即是关闭、断绝，亦即是智。

ဣဒမတ္ထိကတံ မနသိ ကတွာ ယေန ဉာဏေန ယောနိသော ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စယာ ပဋိသေဝီယန္တိ. တံ ပစ္စယပဋိသေဝနမ္ပိ ဉာဏသဘာဝတ္တာ ဧတ္ထေဝ ဉာဏသံဝရေ ဧဝ သမောဓာနံ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. ခမတိ အဓိဝါသေတီတိ ခမော. ဥပ္ပန္နန္တိ တသ္မိံ တသ္မိံ အာရမ္မဏေ ဇာတံ နိဗ္ဗတ္တံ. ကာမဝိတက္ကန္တိ ကာမူပသံဟိတံ ဝိတက္ကံ. နာဓိဝါသေတီတိ စိတ္တံ အာရောပေတွာ အဗ္ဘန္တရေ န ဝါသေတိ. အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိပီတိ ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌံ မိစ္ဆာဇီဝံ ပဟာယ အနဝဇ္ဇေန ပစ္စယပရိယေသနေန သိဇ္ဈနကံ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလမ္ပိ ဧတ္ထေဝ ဝီရိယသံဝရေ ဧဝ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ ဝီရိယသာဓနတ္တာ. ဧတ္ထ စ ယထာ ဉာဏံ တဏှာဒိသောတာနံ ပဝတ္တိနိဝါရဏတော ပိဒဟနဋ္ဌေန သံဝရဏတော သံဝရော စ, ပရတော ပဝတ္တနကဂုဏာနံ အာဓာရာဒိဘာဝတော သီလနဋ္ဌေန သီလံ[Pg.27], ဧဝံ ခန္တိ အနဓိဝါသနေန ဥပ္ပဇ္ဇနကကိလေသာနံ အဓိဝါသနေန သံဝရဏတော သံဝရော စ, ခမနဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇနကဂုဏာနံ အာဓာရာဒိဘာဝတော သီလနဋ္ဌေန သီလံ, ဝီရိယံ ဝိနောဒေတဗ္ဗာနံ ပါပဓမ္မာနံ ဝိနောဒနေန သံဝရဏတော သံဝရော စ, ဝိနောဒနဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇနကဂုဏာနံ အာဓာရာဒိဘာဝတော သီလနဋ္ဌေန သီလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာ ပန ပါတိမောက္ခသီလာဒိ တဿ တဿ ပါပဓမ္မဿ ပဝတ္တိတုံ အပ္ပဒါနဝသေန သံဝရဏံ ပိဒဟနံ, တံ ဥပါဒါယ သံဝရော, ဧဝံ အသမာဒိန္နသီလဿ အာဂတဝတ္ထုတော ဝိရမဏမ္ပီတိ အာဟ ‘‘ယာ စ ပါပဘီရုကာနံ…ပေ… သံဝရသီလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ. န ဝီတိက္ကမတိ ဧတေနာတိ အဝီတိက္ကမော. တထာပဝတ္တော ကုသလစိတ္တုပ္ပာဒေါ.

思惟此义，以智慧如理观察而受用资具。此受用资具也因智慧的自性，而被摄集于此处的智慧防护中。能忍受、能堪忍，故名“忍”。“生起”是指在各个所缘境中生起、产生。“欲寻”是与欲相应的寻。“不忍受”是指不让（欲寻）进入心中，不安住于阿邦答勒。“活命遍净戒”是指舍弃佛陀所呵责的邪命，以无过失的方式寻求资具而成就的活命遍净戒，这也因为由精进所成就，而被摄集于此处的精进防护中。在此应当知道：智慧，因其防止贪爱等流转，以遮蔽义为防护，又因其为后续生起之德的基础，以持守义为戒；同样，忍，因其忍受由不忍受而生的烦恼，以防护义为防护，又因其为能忍耐而生起之德的基础，以持守义为戒；精进，因其遣除当遣除的恶法，以防护义为防护，又因其为能遣除而生起之德的基础，以持守义为戒。又如波罗提木叉戒等，因不给与各个恶法生起的机会而防护、遮蔽，依此称为“防护”；同样，对于未受持戒律者，当（作恶的）事由出现时，他的止息不作（也是戒），因此说：“那些畏惧罪恶的人……等……应当知道是防护戒”。不以此违越，因此叫做“不违越”。如此转起的善心生起。

၇. အဝသေသေသု ပန ပဉှေသု. သမာဓာနံ သဏ္ဌပနံ. ဒုဿီလျဝသေန ဟိ ပဝတ္တာ ကာယကမ္မာဒယော သမ္ပတိ, အာယတိဉ္စ အဟိတဒုက္ခာဝဟာ, န သမ္မာ ဌပိတာတိ အသဏ္ဌပိတာ ဝိပ္ပကိဏ္ဏာ ဝိသဋာ စ နာမ ဟောန္တိ, သုသီလျဝသေန ပန ပဝတ္တာ တဗ္ဗိပရိယာယတော သဏ္ဌပိတာ အဝိပ္ပကိဏ္ဏာ အဝိသဋာ စ နာမ ဟောန္တိ ယထာ တံ ဩက္ခိတ္တစက္ခုတာ အဗာဟုပ္ပစာလနာဒိ. တေနာဟ ‘‘ကာယကမ္မာဒီနံ သုသီလျဝသေန အဝိပ္ပကိဏ္ဏတာတိ အတ္ထော’’တိ. ဧတေန သမာဓိကိစ္စတော သီလနံ ဝိသေသေတိ. တဿ ဟိ သမာဓာနံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အဝိက္ခေပဟေတုတာ. ဣဒံ ကာယကမ္မာဒီနံ သဏ္ဌပနံ သံယမနံ. ဥပဓာရဏံ အဓိဋ္ဌာနံ မူလဘာဝေါ. တထာ ဟိဿ အာဒိစရဏာဒိဘာဝေါ ဝုတ္တော. တေန ပထဝီဓာတုကိစ္စတော သီလနံ ဝိသေသိတံ ဟောတိ. သာ ဟိ သဟဇာတရူပဓမ္မာနံ သန္ဓာရဏဝသေန ပဝတ္တတိ. ဣဒံ ပန အနဝဇ္ဇဓမ္မာနံ မူလာဓိဋ္ဌာနဘာဝေန. တေနာဟ ‘‘ကုသလာနံ ဓမ္မာန’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ကုသလဓမ္မာ နာမ သပုဗ္ဗဘာဂါ မဟဂ္ဂတာနုတ္တရာ ဓမ္မာ. အညေ ပန အာစရိယာ. သိရဋ္ဌောတိ ယထာ သိရသိ ဆိန္နေ သဗ္ဗော အတ္တဘာဝေါ ဝိနဿတိ, ဧဝံ သီလေ ဘိန္နေ သဗ္ဗံ ဂုဏသရီရံ ဝိနဿတိ. တသ္မာ တဿ ဥတ္တမင်္ဂဋ္ဌော သီလဋ္ဌော. ‘‘သိရော သီသ’’န္တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေ နိရုတ္တိနယေန ‘‘သီလ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော. သီတလဋ္ဌော ပရိဠာဟဝူပသမနဋ္ဌော. တေန တ-ကာရဿ လောပံ ကတွာ နိရုတ္တိနယေနေဝ ‘‘သီလ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ. တထာ ဟိဒံ ပယောဂသမ္ပာဒိတံ သဗ္ဗကိလေသပရိဠာဟဝူပသမကရံ ဟောတိ. ဧဝမာဒိနာတိ [Pg.28] အာဒိ-သဒ္ဒေန သယန္တိ အကုသလာ ဧတသ္မိံ သတိ အပဝိဋ္ဌာ ဟောန္တီတိ သီလံ, သုပန္တိ ဝါ တေန ဝိဟတုဿာဟာနိ သဗ္ဗဒုစ္စရိတာနီတိ သီလံ, သဗ္ဗေသံ ဝါ ကုသလဓမ္မာနံ ပဝေသာရဟသာလာတိ သီလန္တိ ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

7. 此外，于其余诸问中。（戒的第一个意义是）安顿、确立。因为由恶戒而生起的身业等，于现在与未来带来无益与痛苦，未被妥善安立，故被称为未确立、散乱、散逸；而由善戒而生起的则与此相反，被称为已确立、不散乱、不散逸，例如垂视、手臂不摆动等。因此说：“意指身业等依善戒而不散乱。”由此，它将戒与定之作用区分开来。因为定（samādhi）的安顿作用是使相应法不散乱的原因，而此（戒的作用）是身业等的安立与防护。（戒的第二个意义是）支撑、基础、根本。正如其作为最初行持等之相已被阐明。由此，戒与地界之作用被区分开来。因为地界是以支撑俱生色法的方式而行，而此（戒）则是作为无过失法的基础与根本。因此说“诸善法”等。此处的善法是指具有前分、广大与无上之法。至于其他阿阇梨（ācariya）则说：“头首义”者，如头被斩，则全身坏灭；同样，戒若毁，则一切功德之身亦坏灭。因此，戒有最上之首的意义。或者说，本应说“头”（sira/sīsa），但依词源学规则而说为“戒”（sīla），此为其意趣。“清凉义”者，是止息热恼之义。因此，这是表示省略了“t”音，依词源学规则而说为“戒”。因为如此由勤勉所成就的（戒）能止息一切烦恼热恼。“如是等”者，“等”字当知总摄如下诸义：“有此（戒）时，诸不善法被舍弃而眠伏（sayanti），故为戒”；或“一切恶行因此而精力尽失地睡眠（supanti），故为戒”；或“为一切善法堪于进入之殿堂（pavesāraha-sālā），故为戒”。

၈. ‘‘သီလနဋ္ဌေန သီလ’’န္တိ ပုဗ္ဗေ သဒ္ဒတ္ထုဒ္ဓါရေန ပကာသိတောပိ ဘာဝတ္ထော ဧဝါတိ အာဟ ‘‘သီလနံ လက္ခဏံ တဿာ’’တိ. န ဟိ တဿ စေတနာဒိဘေဒဘိန္နဿ အနဝသေသတော သင်္ဂါဟကော တတော အညော အတ္ထော အတ္ထိ, ယော လက္ခဏဘာဝေန ဝုစ္စေယျ. နနု စ အနေကဘေဒသင်္ဂါဟကံ သာမညလက္ခဏံ နာမ သိယာ, န ဝိသေသလက္ခဏန္တိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘သနိဒဿနတ္တံ ရူပဿ, ယထာ ဘိန္နဿနေကဓာ’’တိ.

8. “‘以持守义为戒’，此义虽已于前通过阐明词义而揭示，但因其即是真实义，故说：‘持守是其相’。因为除了‘持守’之外，再无其他意义能无遗地含摄其思等种种差别，而可被称为相。然，有人质疑：‘能含摄多种差别的应是共相，而非别相。’针对此质问而说：‘如色法虽千差万别，然有可见性。’”

ယထာ ဟိ နီလာဒိဝသေန အနေကဘေဒဘိန္နဿာပိ ရူပါယတနဿ သနိဒဿနတ္တံ ဝိသေသလက္ခဏံ တဒညဓမ္မာသာဓာရဏတော. န အနိစ္စတာဒိ ဝိယ, ရုပ္ပနံ ဝိယ ဝါ သာမညလက္ခဏံ, ဧဝမိဓာပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကိံ ပနေတံ သနိဒဿနတ္တံ နာမ? ဒဋ္ဌဗ္ဗတာ စက္ခုဝိညာဏဿ ဂေါစရဘာဝေါ. တဿ ပန ရူပါယတနတော အနညတ္တေပိ အညေဟိ ဓမ္မေဟိ ရူပါယတနံ ဝိသေသေတုံ အညံ ဝိယ ကတွာ သဟ နိဒဿနေန သနိဒဿနန္တိ ဝုစ္စတိ. ဓမ္မသဘာဝသာမညေန ဟိ ဧကီဘူတေသု ဓမ္မေသု ယော နာနတ္တကရော သဘာဝေါ, သော အညံ ဝိယ ကတွာ ဥပစရိတုံ ယုတ္တော. ဧဝံ ဟိ အတ္ထဝိသေသာဝဗောဓော ဟောတီတိ. အထ ဝါ ‘‘သဟ နိဒဿနေနာ’’တိ ဧတ္ထ တဗ္ဘာဝတ္ထော သဟ-သဒ္ဒေါ ယထာ နန္ဒိရာဂသဟဂတာတိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁; မဟာဝ. ၁၄; ပဋိ. မ. ၂.၃၀).

譬如，色处虽有蓝等多种差别，但其可见性是别相，因其不与他法所共。它不像无常等，或如“被毁坏”那样是共相，于此亦当如是了知。然则，此“可见性”为何？即可被见性，是眼识的行境。虽然它与色处并非不同，但为了将色处与其他法区别开来，便将它当作别法，而称其为“有见”（sanidassana，与见俱）。因为在由自性之共性而合一的诸法中，那造成差异的自性，适宜被当作别法来转喻。如此，方能了达意义的差别。又或者，在“与见俱”（saha nidassanena）一句中，“俱”（saha）字是“具有其状态”之义，如在“与喜贪俱行”（nandirāgasahagata）中那样。

ဒုဿီလျဝိဒ္ဓံသနရသန္တိ ကာယိကအသံဝရာဒိဘေဒဿ ဒုဿီလျဿ ဝိဓမနကိစ္စံ. အနဝဇ္ဇရသန္တိ အဂါရယှသမ္ပတ္တိကံ အဂရဟိတဗ္ဗဘာဝေန သမ္ပဇ္ဇနကံ, အဝဇ္ဇပဋိပက္ခဘာဝေန ဝါ သမ္ပဇ္ဇနကံ. လက္ခဏာဒီသူတိ လက္ခဏရသာဒီသု ဝုစ္စမာနေသု ကိစ္စမေဝ, သမ္ပတ္တိ ဝါ ရသောတိ ဝုစ္စတိ, န ရသာယတနရသာဒီတိ အဓိပ္ပာယော. ကေစိ ပန ‘‘ကိစ္စမေဝါ’’တိ အဝဓာရဏံ တဿ ဣတရရသတော ဗလဝဘာဝဒဿနတ္ထန္တိ ဝဒန္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တံ, ကိစ္စမေဝ, သမ္ပတ္တိ ဧဝ ဝါ ရသောတိ ဣမဿ အတ္ထဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ.

“摧破恶戒味”者，是摧毁有身不守护等差别的恶戒的作用。“无过失味”者，是无有呵责的成就，即以不应被呵责的状态而成就，或以作为过失的对立面而成就。于相、味等被言说时，所谓“味”，意指作用或成就，而非味处等之味，此是其意趣。然而，有人说：“‘唯是作用’中的限定词，是为了显示它比其他味更有力。”那只是他们的个人之见而已，因为（义注师的）意趣是：“（味）唯是作用，或唯是成就”。

သောစေယျပစ္စုပဋ္ဌာနန္တိ [Pg.29] ကာယာဒီဟိ သုစိဘာဝေန ပစ္စုပဋ္ဌာတိ. ဂဟဏဘာဝန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝံ. တေန ဥပဋ္ဌာနာကာရဋ္ဌေန ပစ္စုပဋ္ဌာနံ ဝုတ္တံ, ဖလဋ္ဌေန ပန အဝိပ္ပဋိသာရပစ္စုပဋ္ဌာနံ, သမာဓိပစ္စုပဋ္ဌာနံ ဝါ. သီလံ ဟိ သမ္ပတိယေဝ အဝိပ္ပဋိသာရံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတိ, ပရမ္ပရာယ သမာဓိံ. ဣမဿ ပန အာနိသံသဖလဿ အာနိသံသကထာယံ ဝက္ခမာနတ္တာ ဣဓ အဂ္ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကေစိ ပန ဖလဿ အနိစ္ဆိတတ္တာ ဣဓ အဂ္ဂဟဏန္တိ ဝဒန္တိ, တဒယုတ္တံ ဖလဿ အနေကဝိဓတ္တာ, လောကိယာဒိသီလဿာပိ ဝိဘဇိယမာနတ္တာ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘နိဿိတာနိဿိတဝသေနာ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၀). ယထာ ပထဝီဓာတုယာ ကမ္မာဒိ ဒူရကာရဏံ, သေသဘူတတ္တယံ အာသန္နကာရဏံ, ယထာ စ ဝတ္ထဿ တန္တဝါယတုရိဝေမသလာကာဒိ ဒူရကာရဏံ, တန္တဝေါ အာသန္နကာရဏံ, ဧဝံ သီလဿ သဒ္ဓမ္မဿဝနာဒိ ဒူရကာရဏံ, ဟိရိဩတ္တပ္ပမဿ အာသန္နကာရဏန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဟိရောတ္တပ္ပဉ္စ ပနာ’’တိအာဒိ. ဟိရောတ္တပ္ပေ ဟီတိအာဒိ တဿ အာသန္နကာရဏဘာဝသာဓနံ. တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သမာဒါနဝသေန, တိဋ္ဌတိ အဝီတိက္ကမဝသေနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“以清净为现起”者，是以身等的清净状态而现起。其“可被执取的状态”即是“应被执取的状态”。因此，以现起的行相之义，说为“现起”；以果之义，则说为“无悔现起”或“定现起”。因为戒能当下现起无悔，并辗转现起定。然而，此功德之果，当知因将在功德说中述及，故此处不取。有人则说：“此处不取，是因为果不被希求。”此说不当，因为果有多种，且世间等戒也将被分别。如后将说：“依有依、无依”等。譬如于地界，业等为远因，其余三者（大种）为近因；又如于布，纺工、织机、梭子等为远因，纱线为近因；同样，于戒，听闻正法等为远因，惭与愧是其近因。为示此义，故说“惭与愧……”等。“有惭愧时……”等句，是成立其为近因之说。于此当知，（戒）依受持而生起，依不违越而住立。

သီလာနိသံသကထာဝဏ္ဏနာ

戒功德说释义

၉. အဝိပ္ပဋိသာရာဒီတိ ဧတ္ထ ဝိပ္ပဋိသာရပဋိပက္ခော ကုသလစိတ္တုပ္ပာဒေါ အဝိပ္ပဋိသာရော. သော ပန ဝိသေသတော ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ သုပရိသုဒ္ဓံ သီလ’’န္တိ အတ္တနော သီလဿ ပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ပဝတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပါမောဇ္ဇဘောဂသမ္ပတ္တိကိတ္တိသဒ္ဒါဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနီတိ အဝိပ္ပဋိသာရပ္ပယောဇနာနိ. ကုသလာနီတိ အနဝဇ္ဇာနိ. အဝိပ္ပဋိသာရာနိသံသာနီတိ အဝိပ္ပဋိသာရုဒ္ဒယာနိ. ဧတေန အဝိပ္ပဋိသာရော နာမ သီလဿ ဥဒ္ဒယမတ္တံ, သံဝဍ္ဎိတဿ ရုက္ခဿ ဆာယာပုပ္ဖသဒိသံ. အညော ဧဝ ပနာနေန နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗော သမာဓိအာဒိဂုဏောတိ ဒဿေတိ.

9. 于“无悔等”中，“无悔”是与悔恨相反的善心生起。当知，它特别是在以“我实有利，我实善得，我的戒是如此完全清净”的方式省察自己的戒时生起。“等”字包括喜悦、财富成就、美名等。“无悔的功用”是指以无悔为目的。“善”是指无过失的。“无悔的功德”是指无悔的生起。以此显示：所谓的无悔只是戒的一种生起，如同长成的树之树荫与花朵；而通过它，还应成就禅定等其他功德。

သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယာတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ သီလဿ သမ္ပာဒနေန သီလဝတော, တာယ ဧဝ သီလသမ္ပဒါယ. အပ္ပမာဒါဓိကရဏန္တိ အပ္ပမာဒကာရဏာ. ဘောဂက္ခန္ဓန္တိ ဘောဂရာသိံ. ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတီတိ ‘‘ဣတိပိ သီလဝါ, ဣတိပိ ကလျာဏဓမ္မော’’တိ သုန္ဒရော ထုတိဃောသော ဥဋ္ဌဟတိ, လောကံ ပတ္ထရတိ. ဝိသာရဒေါတိ အတ္တနိ ကိဉ္စိ ဂရဟိတဗ္ဗံ [Pg.30] ဥပဝဒိတဗ္ဗံ အပဿန္တော ဝိဂတသာရဇ္ဇော နိဗ္ဘယော. အမင်္ကုဘူတောတိ အဝိလက္ခော. အသမ္မူဠှောတိ ‘‘အကတံ ဝတ မေ ကလျာဏ’’န္တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၂၄၈) ဝိပ္ပဋိသာရာဘာဝတော, ကုသလကမ္မာဒီနံယေဝ စ တဒါ ဥပဋ္ဌာနတော အမူဠှော ပသန္နမာနသော ဧဝ ကာလံကရောတိ. ကာယဿ ဘေဒါတိ ဥပါဒိန္နက္ခန္ဓပရိစ္စာဂါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒါ. ပရံ မရဏာတိ စုတိတော ဥဒ္ဓံ. သုဂတိန္တိ သုန္ဒရံ ဂတိံ. တေန မနုဿဂတိပိ သင်္ဂယှတိ. သဂ္ဂန္တိ ဒေဝဂတိံ. သာ ဟိ ရူပါဒီဟိ ဝိသယေဟိ သုဋ္ဌု အဂ္ဂေါတိ သဂ္ဂေါ, လောကိယတိ ဧတ္ထ ဥဠာရံ ပုညဖလန္တိ လောကောတိ စ ဝုစ္စတိ.

“持戒者，因其戒圆满”是指：通过使戒清净圆满而成就，故称持戒者，亦即因其戒圆满。“以不放逸为因”是指以不放逸为原因。“财富积聚”是指财富之聚。“美誉声名远扬”是指：“此人有戒，此人有善法”这样的美善赞叹之声升起，传遍世间。“自信无畏”是指：于自身不见任何可呵责、可指责之处，故远离胆怯，无所畏惧。“不困窘”是指不尴尬。“不昏昧”是指：由于没有“我实未作善”等所带来的悔恨，且当时只有善业等现前，因此他不迷乱，以澄净之心死去。“身坏”是指舍弃所执取的诸蕴，断绝命根。“死后”是指命终之后。“善趣”是指美好的去处，因此也包括人趣。“天界”是指天神的去处。因为它在色等境界上极为殊胜，故称天界；于此可见殊胜的福报，故称世间。

အာကင်္ခေယျ စေတိ ယဒိ ဣစ္ဆေယျ. ပိယော စ အဿန္တိ ပိယာယိတဗ္ဗော ပိယစက္ခူဟိ ပဿိတဗ္ဗော ပေမနိယော ဘဝေယျန္တိ အတ္ထော. မနာပေါတိ သဗြဟ္မစာရီနံ မနဝဍ္ဎနကော, တေသံ ဝါ မနေန ပတ္တဗ္ဗော, မေတ္တစိတ္တေန ဖရိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဂရူတိ ဂရုဋ္ဌာနိယော ပါသာဏဆတ္တသဒိသော. ဘာဝနီယောတိ ‘‘အဒ္ဓါ အယမာယသ္မာ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတီ’’တိ သမ္ဘာဝနီယော. သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေသု ဧဝ ပရိပူရကာရီ အဿ, အနူနကာရီ ပရိပူရဏာကာရေန သမန္နာဂတော ဘဝေယျ. ‘‘အာဒိနာ နယေနာ’’တိ ဧတေန ‘‘အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထမနုယုတ္တော အနိရာကတဇ္ဈာနော ဝိပဿနာယ သမန္နာဂတော ဗြူဟေတာ သုညာဂါရာန’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၆၅) ဧဝမာဒိကေ သီလထောမနသုတ္တာဂတေ သတ္တရသ သီလာနိသံသေ သင်္ဂဏှာတိ.

“若希求”，即若有意愿。“为人所爱”，其义为：应被喜爱，应以爱眼看待，是可爱的。“令人喜悦”，即是说：令同梵行者心生欢喜，或为彼等以心所向，以慈心所遍满。“堪受尊重”是指堪受敬重，如石伞盖。“堪受称誉”是指如“这位具寿(āyasmā)确实知其所知，见其所见”般堪受称誉。“于诸戒圆满”是指于四遍净戒圆满，无有缺漏，圆满具足。“以此理则”，以此涵盖了如赞戒经中所说的十七种戒的功德，例如“内心致力于止，不舍禅那，具备观，多住于空闲处”。

ဣဒါနိ န ကေဝလမိမေ ဧဝ အဝိပ္ပဋိသာရာဒယော, အထ ခေါ အညေပိ ဗဟူ သီလာနိသံသာ ဝိဇ္ဇန္တီတိ တေ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ သာသနေတိ ဣမသ္မိံ သကလလောကိယလောကုတ္တရဂုဏာဝဟေ သတ္ထုသာသနေ. အာစာရကုလပုတ္တာနံ ယံ သီလံ ဝိနာ ပတိဋ္ဌာ အဝဋ္ဌာနံ နတ္ထိ, တဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ သီလဿ အာနိသံသာနံ ပရိစ္ဆေဒံ ပရိမာဏံ ကော ဝဒေ ကော ဝတ္တုံ သက္ကုဏေယျာတိ အတ္ထော. ဧတေန သဗ္ဗေသံယေဝ လောကိယလောကုတ္တရာနံ ဂုဏာနံ သီလမေဝ မူလဘူတန္တိ ဒဿေတွာ တတော ပရမ္ပိ မလဝိသောဓနေန, ပရိဠာဟဝူပသမနေန, သုစိဂန္ဓဝါယနေန, သဂ္ဂနိဗ္ဗာနာဓိဂမူပါယဘာဝေန, သောဘာလင်္ကာရသာဓနတာယ ဘယဝိဓမနေန, ကိတ္တိပါမောဇ္ဇဇနေန စ သီလသဒိသံ အညံ သတ္တာနံ ဟိတသုခါဝဟံ နတ္ထီတိ ဒဿေန္တော ‘‘န ဂင်္ဂါ’’တိအာဒိကာ ဂါထာ အဘာသိ.

现在，为显示不仅有无悔等这些功德，尚有许多其他戒的利益存在，故开始说“再者”等。于此，“于教法中”是指于此能带来一切世间与出世间功德的导师的教法中。对于行持善法的良家子(kulaputta)，若无戒，则无立足与安住之处；对于此等具有大威力的戒，谁能言说其利益的界限与限量呢？其义如是。以此显示一切世间与出世间的功德皆以戒为根本后，又为显示再无他物能如戒一般，通过去除污垢、平息热恼、散发净香、作为证得天界与涅槃之方便、作为庄严之饰物、驱散怖畏、以及产生名誉与喜悦，而为众生带来利益安乐，故说了“非恒河”等偈颂。

တတ္ထ [Pg.31] သရဘူတိ ဧကာ နဒီ, ‘‘ယံ လောကေ သရဘူ’’တိ ဝဒန္တိ. နိန္နဂါ ဝါစိရဝတီတိ ‘‘အစိရဝတီ’’တိ ဧဝံနာမိကာ နဒီ, ဝါတိ သဗ္ဗတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော. တေန အဝုတ္တာ ဂေါဓာဝရီစန္ဒဘာဂါဒိကာ သင်္ဂဏှာတိ. ပါဏနဋ္ဌေန ပါဏီနံ သတ္တာနံ ယံ မလံ သီလဇလံ ဝိသောဓယတိ, တံ မလံ ဝိသောဓေတုံ န သက္ကုဏန္တိ ဂင်္ဂါဒယော နဒိယောတိ ပဌမဂါထာယ န-ကာရံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဟာရာတိ မုတ္တာဟာရာ. မဏယောတိ ဝေဠုရိယာဒိမဏယော. အရိယန္တိ ဝိသုဒ္ဓံ. သီလသမုဋ္ဌာနော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ ဂန္ဓော မနောဟရဘာဝတော, ဒိသာသု အဘိဗျာပနတော စ ‘‘သီလဂန္ဓော’’တိ ဝုတ္တော. သော ဟိ ပဋိဝါတေပိ ပဝတ္တတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သတဉ္စ ဂန္ဓော ပဋိဝါတမေတီ’’တိ (ဓ. ပ. ၅၄; အ. နိ. ၃.၈၀; မိ. ပ. ၅.၄.၁). ဒေါသာနံ ဗလံ နာမ ဝတ္ထုဇ္ဈာစာရော, တံ တေသံ ကာတုံ အဒေန္တံ သီလံ ဒေါသာနံ ဗလံ ဃာတေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

于此，萨拉布（Sarabhū）是一条河，世人称之为“萨拉布”。“低流或阿致罗筏底”（Ninnagā vā Aciravatī）是指名为阿致罗筏底的河，而“或”（vā）字在各处皆为不定之义。因此，（此字）也涵摄了未提及的戈达瓦里（Godhāvarī）河、月分（Candabhāgā）河等。戒之水能清净有息者（pāṇīnaṃ，因呼吸而得名）众生的污垢，而恒河等河流却不能清净此垢；应从第一首偈颂中将“不”（na）字移来连接。“璎珞”（hārā）是指珍珠项链。“摩尼”（maṇayo）是指吠琉璃等宝石。“圣”（ariyaṃ）是指清净。由戒而生的名声之香，因其悦意且遍布四方，故称“戒香”。此香确实能逆风而行。因此世尊（Bhagavā）说：“善人之香逆风行。”“过失之力”即是违犯事项，戒不让他们造作此（违犯），故知戒能摧毁过失之力。

သီလပ္ပဘေဒကထာဝဏ္ဏနာ

戒分别论释义

၁၀. ‘‘ကတိဝိဓ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝိဓ-သဒ္ဒေါ ကောဋ္ဌာသပရိယာယော ‘‘ဧကဝိဓေန ရူပသင်္ဂဟော’’တိအာဒီသု ဝိယ, ပကာရတ္ထော ဝါ, ကတိပ္ပကာရံ ကိတ္တကာ သီလဿ ပကာရဘေဒါတိ အတ္ထော. သီလနလက္ခဏေနာတိ သီလနသင်္ခါတေန သဘာဝေန.

10. 于“有几种”（katividhaṃ）中，“种”（vidha）一词是“部分”的同义词，如在“以一种方式摄色”等语句中；或有“种类”（pakāra）之意，其义为：有多少种类？戒的种类分别有多少？“以整摄为特相”（sīlanalakkhaṇena）是指以其名为“整摄”（sīlana）的自性。

စရန္တိ တေန သီလေသု ပရိပူရကာရိတံ ဥပဂစ္ဆန္တီတိ စရိတ္တံ, စရိတ္တမေဝ စာရိတ္တံ. ဝါရိတတော တေန အတ္တာနံ တာယန္တိ ရက္ခန္တီတိ ဝါရိတ္တံ. အဓိကော သမာစာရော အဘိသမာစာရော, တတ္ထ နိယုတ္တံ, သော ဝါ ပယောဇနံ ဧတဿာတိ အာဘိသမာစာရိကံ. အာဒိ ဗြဟ္မစရိယဿာတိ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ, တဒေဝ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ. ဝိရမတိ ဧတာယ, သယံ ဝါ ဝိရမတိ, ဝိရမဏံ ဝါ ဝိရတိ, န ဝိရတီတိ အဝိရတိ. နိဿယတီတိ နိဿိတံ, န နိဿိတန္တိ အနိဿိတံ. ပရိယန္တော ဧတဿ အတ္ထီတိ ပရိယန္တံ, ကာလေန ပရိယန္တံ ကာလပရိယန္တံ, ယထာပရိစ္ဆိန္နော ဝါ ကာလော ပရိယန္တော ဧတဿာတိ ကာလပရိယန္တံ. ယာဝ ပါဏနံ ဇီဝနံ ကောဋိ ဧတဿာတိ အာပါဏကောဋိကံ. အတ္တနော ပစ္စယေဟိ လောကေ နိယုတ္တံ, တတ္ထ ဝါ ဝိဒိတန္တိ လောကိယံ. လောကံ ဥတ္တရတီတိ လောကုတ္တရံ.

藉此（戒），于诸戒中行而达圆满，故名“行持”；行持即是“操行”。藉此（戒），于所禁之事守护自己，故名“遮止”。殊胜的行仪名为“威仪”；与之相关，或以此为目的，即是“威仪法”。梵行之始名为“初梵行”；此即“初梵行法”。藉此而远离，或其自远离，远离即是“离”；非离，故名“不离”。依赖，故名“依”；非依，故名“无所依”。其有边际，故名“有边际”；以时为边际，名为“有时限”；或其边际为所限定之时，故名“有时限”。以生命之终为究竟，故名“尽寿”。依自身的缘而用于世间，或于世间中被知晓，故名“世间”。超越世间，故名“出世间”。

ပစ္စယတော, ဖလတော စ မဇ္ဈိမပဏီတေဟိ နိဟီနံ, တေသံ ဝါ ဂုဏေဟိ ပရိဟီနန္တိ ဟီနံ. အတ္တနော ပစ္စယေဟိ ပဓာနဘာဝံ နီတန္တိ ပဏီတံ. ဥဘိန္နမေဝ ဝေမဇ္ဈေ [Pg.32] ဘဝံ မဇ္ဈိမံ. အတ္တာဓိပတိတော အာဂတံ အတ္တာဓိပတေယျံ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. တဏှာယ, ဒိဋ္ဌိယာ ဝါ ပရာမဋ္ဌံ ပဓံသိတန္တိ ပရာမဋ္ဌံ. တပ္ပဋိက္ခေပတော အပရာမဋ္ဌံ. ပဋိပ္ပဿဒ္ဓကိလေသံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ. သိက္ခာသု ဇာတံ, သေက္ခဿ ဣဒန္တိ ဝါ သေက္ခံ. ပရိနိဋ္ဌိတသိက္ခာကိစ္စတာယ အသေက္ခဓမ္မပရိယာပန္နံ အသေက္ခံ. တဒုဘယပဋိက္ခေပေန နေဝသေက္ခနာသေက္ခံ. ဟာနံ ဘဇတိ, ဟာနဘာဂေါ ဝါ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဟာနဘာဂိယံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အပ္ပပရိမာဏတ္တာ ပရိယန္တဝန္တံ, ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တဉ္စ သီလံ ပရိယန္တပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. အနပ္ပပရိမာဏတ္တာ အပရိယန္တံ, ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တဉ္စ သီလံ အပရိယန္တပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. သဗ္ဗသော ပုဏ္ဏံ, ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တဉ္စ သီလံ ပရိပုဏ္ဏပါရိသုဒ္ဓိသီလံ.

就因与果而言，劣于中等与殊胜者，或缺少彼等之功德，故为“劣”。以自之因而达卓越，故为“殊胜”。处于两者之间，故为“中”。由自我主导而来，故为“自我主导”。其余二词亦同此理。被爱或见所执取、毁坏，故为“所执取”。因排拒彼，故为“非所执取”。烦恼已平息，故为“已平息”。生于诸学，或此乃有学者之物，故为“有学”。因学之要务已终而摄于无学法，故为“无学”。因排拒上述两者，故为“非有学非无学”。趣于退，或此有退之分，故为“退分”。其余亦同此理。因量少而有边际且清净之戒，为“有边际清净戒”。因量大而无边际且清净之戒，为“无边际清净戒”。周遍圆满且清净之戒，为“圆满清净戒”。

၁၁. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘သီလနဋ္ဌေန သီလ’’န္တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၇) ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေန နယေန. ဣဒံ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ပညတ္တသိက္ခာပဒပူရဏန္တိ ဣဒံ အာဘိသမာစာရိကံ ကတ္တဗ္ဗံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဧဝံ ပညတ္တဿ သိက္ခာပဒသီလဿ ပူရဏံ. သိက္ခာပဒသီလံ ဟိ ပူရေန္တော သိက္ခာပဒမ္ပိ ပူရေတိ ပါလေတိ နာမ. သိက္ခာ ဧဝ ဝါ သိက္ခိတဗ္ဗတော, ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗတော စ သိက္ခာပဒံ. တဿ ပူရဏန္တိပိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣဒံ န ကတ္တဗ္ဗန္တိ ပဋိက္ခိတ္တဿ အကရဏန္တိ ဣဒံ ဒုစ္စရိတံ န ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တဿ အကရဏံ ဝိရမဏံ. စရန္တိ တသ္မိန္တိ တသ္မိံ သီလေ တံသမင်္ဂိနော စရန္တီတိ သီလဿ အဓိကရဏတံ ဝိဘာဝေန္တော တေသံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝံ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘သီလေသု ပရိပူရကာရိတာယ ပဝတ္တန္တီ’’တိ. ဝါရိတန္တိ ဣဒံ န ကတ္တဗ္ဗန္တိ ပဋိက္ခိတ္တံ အကပ္ပိယံ. တာယန္တီတိ အကရဏေနေဝ တာယန္တိ. တေနာတိ ဝါရိတ္တသီလမာဟ. ဝါရေတိ ဝါ သတ္ထာ ဧတ္ထ, ဧတေန ဝါတိ ဝါရိတံ, သိက္ခာပဒံ. တံ အဝိကောပေန္တော တာယန္တိ တေနာတိ ဝါရိတ္တံ. သဒ္ဓါဝီရိယသာဓနန္တိ သဒ္ဓါယ, ဥဋ္ဌာနဝီရိယေန စ သာဓေတဗ္ဗံ. န ဟိ အသဒ္ဓေါ, ကုသီတော စ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ပရိပူရေတိ, သဒ္ဓေါ ဧဝ သတ္ထာရာ ပဋိက္ခိတ္တေ အဏုမတ္တေပိ ဝဇ္ဇေ ဘယဒဿာဝီ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသူတိ အာဟ ‘‘သဒ္ဓါသာဓနံ ဝါရိတ္တ’’န္တိ.

11. “如前所说之理”是指如前文（《清净道论》1.7）所说“以戒行义为戒”等理。“此应作”即圆满所制定的学处，亦即圆满如此制定的学处戒：“此威仪法应作、应行”。因为圆满学处戒者，即是圆满、守护学处。或“学”本身因当学、当行，故为“学处”。圆满此学处，亦应如是连结。“此不应作”即不做被禁止之事，即不做、远离世尊所禁止的此恶行。“他们于其中行”：具足者于彼戒中行，以此阐明戒的处所格，显示戒是他们行为生起之处。因此说：“于诸戒中行于圆满”。“所遮止”即“此不应作”所禁止的不适宜之事。“守护”即仅以不作来守护。“由此”是指遮止戒。或导师于此遮止，或以此遮止，故为“所遮止”，即学处。不违犯它而由此得到守护，故为“遮止”。“以信与精进成就”是指应以信和奋发之精进成就。无信、懈怠者不能圆满本分行持，唯有信者，对导师所禁止的微小过失亦见其怖，而受持、学习诸学处，故说“遮止由信成就”。

အဓိသီလသိက္ခာပရိယာပန္နတ္တာ အဘိဝိသိဋ္ဌော သမာစာရောတိ အဘိသမာစာရောတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တမသမာစာရော’’တိ. အဘိသမာစာရောဝ အာဘိသမာစာရိကံ, ယထာ ဝေနယိကောတိ (အ. နိ. ၈.၁၁; ပါရာ. ၈) အဓိပ္ပာယော. အဘိသမာစာရော ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသတော [Pg.33] မဂ္ဂသီလံ, ဖလသီလဉ္စ, တံ အာရဗ္ဘ ဥဒ္ဒိဿ တဒတ္ထံ တပ္ပယောဇနံ ပညတ္တံ အာဘိသမာစာရိကံ. သုပရိသုဒ္ဓါနိ တီဏိ ကာယကမ္မာနိ, စတ္တာရိ ဝစီကမ္မာနိ, သုပရိသုဒ္ဓေါ အာဇီဝေါတိ ဣဒံ အာဇီဝဋ္ဌမကံ. တတ္ထ ကာမံ အာဇီဝဟေတုကတော သတ္တဝိဓဒုစ္စရိတတော ဝိရတိ သမ္မာအာဇီဝေါတိ သောပိ သတ္တဝိဓော ဟောတိ, သမ္မာဇီဝတာသာမညေန ပန တံ ဧကံ ကတွာ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ တိဝိဓကုဟနဝတ္ထုသန္နိဿယတော မိစ္ဆာဇီဝတော ဝိရတိံ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဝုတ္တော ‘‘အာဇီဝေါ သုပရိသုဒ္ဓေါ’’တိ. သေဋ္ဌစရိယဘာဝတော မဂ္ဂေါ ဧဝ ဗြဟ္မစရိယန္တိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ, တဿ. အာဒိဘာဝဘူတန္တိ အာဒိမှိ ဘာဝေတဗ္ဗတံ နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗတံ ဘူတံ ပတ္တံ အာဒိဘာဝဘူတံ. ကိဉ္စာပိ ဒေသနာနုက္ကမေန သမ္မာဒိဋ္ဌိ အာဒိ, ပဋိပတ္တိက္ကမေန ပန အာဇီဝဋ္ဌမကသီလံ အာဒီတိ. တဿ သမ္ပတ္တိယာတိ အာဘိသမာစာရိကဿ သမ္ပဇ္ဇနေန ပရိပူရဏေန အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ သမ္ပဇ္ဇတိ. ယော ဟိ လဟုကာနိပိ အပ္ပသာဝဇ္ဇာနိ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သော ဂရုကာနိ မဟာသာဝဇ္ဇာနိ ဗဟွာဒီနဝါနိ ပရိဝဇ္ဇေဿတီတိ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ. သုတ္တံ ပန ဧတမတ္ထံ ဗျတိရေကဝသေန ဝိဘာဝေတိ. တတ္ထ ဓမ္မန္တိ သီလံ. တံ ဟိ ဥပရိဂုဏဝိသေသာနံ ဓာရဏဋ္ဌေန ဓမ္မောတိ ဝုစ္စတိ.

因其包含于增上戒学(adhisīlasikkhā)中，是极为殊胜的行仪，故为“威仪”(abhisamācāra)；（注释主）说为“最上行仪”。威仪本身即是“威仪法”(ābhisamācārika)，其意如（律藏所说）“律师”(venayiko)。依最胜的解释(ukkaṭṭhaniddesa)，威仪是道戒与果戒；缘于此、指向此、为此目的、以此为用途而制定的，即是“威仪法”。三身业极清净，四语业极清净，活命极清净，此为“活命第八戒”(ājīvaṭṭhamaka)。于此，虽然因活命而远离七种恶行是正活命，故亦有七种，但以正活命之共性而合为一说。或将基于三种伪善之事(kuhanavatthu)而远离邪命合为一处，而说“活命极清净”。因其为最胜之行，道即是梵行，故为“道梵行”(maggabrahmacariya)。“已成初始”(ādibhāvabhūta)，是指已达到在开始时应被培育、应被完成的状态。虽然依教说次第以正见为首，但依实践次第则以活命第八戒为首。其成就，是指通过威仪法的成就与圆满，初梵行(ādibrahmacariyaka)得以成就。若人能远离微小、少过之失，则其必能远离严重、重大、多患之失，此不待言。而经则以否定的方式阐明此义。其中“法”(dhamma)即是戒。因其能支持更高的殊胜功德，故称为“法”。

ဝိရတိသီလဿ ဣတရသီလေန သတိပိ သမ္ပယောဂါဒိကေ အသမ္မိဿကတာဒဿနတ္ထံ ‘‘ဝေရမဏိမတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

为显示离戒(viratisīla)即使与其他戒有相应等关系，亦不混杂，故说“仅仅是离”(veramaṇimatta)。

‘‘နိဿိတာနိဿိတဝသေနာ’’တိ ဧတ္ထ လဗ္ဘမာနနိဿယံ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘နိဿယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တဏှာစရိတေန နိဿယိတဗ္ဗတော တဏှာဝ တဏှာနိဿယော. တထာ ဒိဋ္ဌိနိဿယော. ဒိဋ္ဌိစရိတော ဟိ အသတိပိ ဒိဋ္ဌိယာ တဏှာဝိရဟေ ဒိဋ္ဌိနိဿိတောဝ ပဝတ္တတိ. ဒေဝေါတိ စတုမဟာရာဇသက္ကသုယာမာဒိပါကဋဒေဝမာဟ. ဒေဝညတရောတိ အပါကဋံ. တဏှံ ဧဝ နိဿိတန္တိ တဏှာနိဿိတံ. တဏှာယ နိဿိတန္တိ စ ကေစိ ဝဒန္တိ. တေသံ ‘‘ဒွေ နိဿယာ’’တိအာဒိနာ ဝိရုဇ္ဈတိ. သုဒ္ဓိဒိဋ္ဌိယာတိ ‘‘ဣတိ သံသာရသုဒ္ဓိ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တဒိဋ္ဌိယာ, လောကုတ္တရံ သီလန္တိ အဓိပ္ပာယော. တဿေဝါတိ လောကုတ္တရဿေဝ သမ္ဘာရဘူတံ ကာရဏဘူတံ, ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယန္တိ အတ္ထော.

“依于所依与非所依”于此，为显示可得之所依，先说“所依”等。于此，因贪行者当依于贪，故贪即是贪所依。同样是见所依。因为见行者即使对见并非无贪，也依然依于见而行。“天”（deva）是指四大王天、帝释（Sakka）、苏亚马（Suyāma）等著名之天。“某天”（devaññatara）是指不著名者。“依于贪”即是贪所依。亦有人言是“被贪所依”。他们的说法与“二依”等相矛盾。“以清净见”是指以“如是轮回将得清净”如此生起之见；其意为出世间戒。“唯彼”是指作为出世间本身的资粮、原因，其义为“作为转向（解脱）的强力助缘”。

ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာတိ ‘‘ဣမဉ္စ ရတ္တိံ, ဣမဉ္စ ဒိဝ’’န္တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၈.၄၁) ဝိယ ကာလဝသေန ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ. ကာလပရိစ္ဆေဒံ အကတွာ သမာဒိန္နမ္ပိ အန္တရာဝိစ္ဆိန္နံ [Pg.34] သမ္ပတ္တဝိရတိဝသေန ယာဝဇီဝံ ပဝတ္တိတမ္ပိ အာပါဏကောဋိကံ န ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယာဝဇီဝံ သမာဒိယိတွာ တထေဝ ပဝတ္တိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

“作时间限定”是指如（《增支部》8.41）“于此夜、于此昼”等，依时间作限定。为显示：即使未作时间限定而受持，但中途有中断的戒，以及依时时离（sampattavirati）的方式奉行终身的戒，皆非尽寿戒（āpāṇakoṭika），故说“终身受持，如是奉行”。

လာဘယသဉာတိအင်္ဂဇီဝိတဝသေနာတိ လာဘယသာနံ အနုပ္ပန္နာနံ ဥပ္ပာဒနဝသေန, ဥပ္ပန္နာနံ ရက္ခဏဝသေန စေဝ ဝဍ္ဎနဝသေန စ ဉာတိအင်္ဂဇီဝိတာနံ အဝိနာသနဝသေန. ကိံ သော ဝီတိက္ကမိဿတီတိ ယော ဝီတိက္ကမာယ စိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပာဒေတိ, သော ကာယဝါစာဟိ ဝီတိက္ကမိဿတီတိ ကိံ ဣဒံ, နတ္ထေတန္တိ အတ္ထော. ပဋိက္ခေပေ ဟိ အယံ ကိံ-သဒ္ဒေါ.

为了利养、名誉、亲属、肢体、生命的缘故，即为了使未生起的利养名誉生起，已生起的利养名誉得到守护和增长，以及为了不损毁亲属、肢体、生命。那人会违犯吗？意思是说，对于连违犯的心都不生起的人，身和语怎么会违犯呢？这是不可能的。“岂”（kiṃ）字在此表示否定。

အာရမ္မဏဘာဝေန ဝဏော ဝိယ အာသဝေ ကာမာသဝါဒိကေ ပဂ္ဃရတီတိ သမ္ပယောဂဘာဝါဘာဝေပိ သဟာသဝေဟီတိ သာသဝံ. တေဘူမကဓမ္မဇာတန္တိ သီလံ တပ္ပရိယာပန္နန္တိ အာဟ ‘‘သာသဝံ သီလံ လောကိယ’’န္တိ. ဘဝဝိသေသာ သမ္ပတ္တိဘဝါ. ဝိနယောတိ ဝိနယပရိယတ္တိ, တတ္ထ ဝါ အာဂတသိက္ခာပဒါနိ. ပါမောဇ္ဇံ တရုဏပီတိ. ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ သပစ္စယနာမရူပဒဿနံ, တဒဓိဋ္ဌာနာ ဝါ တရုဏဝိပဿနာ. နိဗ္ဗိဒါတိ နိဗ္ဗိဒါဉာဏံ. တေန ဗလဝဝိပဿနမာဟ. ဝိရာဂေါ မဂ္ဂေါ. ဝိမုတ္တိ အရဟတ္တဖလံ. ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပစ္စဝေက္ခဏာ. ကထာတိ ဝိနယကထာ. မန္တနာတိ ဝိနယဝိစာရဏာ. ဥပနိသာတိ ယထာဝုတ္တကာရဏပရမ္ပရာသင်္ခါတော ဥပနိဿယော. လောကုတ္တရံ မဂ္ဂဖလစိတ္တသမ္ပယုတ္တံ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလံ. တတ္ထ မဂ္ဂသီလံ ဘဝနိဿရဏာဝဟံ ဟောတိ, ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဿ စ ဘူမိ, ဖလသီလံ ပန ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏဿေဝ ဘူမိ.

作为所缘，犹如疮口一般，它使诸漏（如欲漏等）流出；即使没有相应，但因与诸漏同在，故为有漏。属于三界法类的戒，因其被涵摄在内，故说“有漏戒是世间的”。殊胜有即是成就之有。律指律藏教典，或其中所载的学处。喜悦指初期的喜。如实知见指见到名色及其缘，或以其为基础的初阶观（vipassanā）。厌离指厌离智，此指强有力的观。离欲指道；解脱指阿罗汉果；解脱知见指省察。论议指关于律的论议；商议指对律的审察。近因指如前所述，名为“因之相续”的依止。出世间戒是与道果心相应的以正命为第八的戒。其中，道戒能引致出离有，且是省察智的基础；而果戒仅是省察智的基础。

၁၂. ဟီနာဓိမုတ္တိဝသေန ဆန္ဒာဒီနမ္ပိ ဟီနတာ. ပဏီတာဓိမုတ္တိဝသေန ပဏီတတာ. တဒုဘယဝေမဇ္ဈတာဝသေန မဇ္ဈိမတာ. ယထေဝ ဟိ ကမ္မံ အာယူဟနဝသေန ဟီနာဒိဘေဒဘိန္နံ ဟောတိ, ဧဝံ ဆန္ဒာဒယောပိ ပဝတ္တိအာကာရဝသေန. သော စ နေသံ ပဝတ္တိအာကာရော အဓိမုတ္တိဘေဒေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယသကာမတာယာတိ ကိတ္တိသိလောကာဘိရတိယာ, ပရိဝါရိစ္ဆာယ ဝါ. ‘‘ကထံ နာမ မာဒိသော ဤဒိသံ ကရေယျာ’’တိ ပါပဇိဂုစ္ဆာယ အရိယဘာဝံ နိဿာယ. အနုပက္ကိလိဋ္ဌန္တိ အတ္တုက္ကံသနပရဝမ္ဘနာဟိ, အညေဟိ စ ဥပက္ကိလေသေဟိ အနုပက္ကိလိဋ္ဌံ. ဘဝဘောဂတ္ထာယာတိ ဘဝသမ္ပတ္တိအတ္ထဉ္စေဝ ဘောဂသမ္ပတ္တိအတ္ထဉ္စ. အတ္တနော ဝိမောက္ခတ္ထာယ ပဝတ္တိတန္တိ သာဝကပစ္စေကဗောဓိသတ္တသီလမာဟ. သဗ္ဗသတ္တာနံ ဝိမောက္ခတ္ထာယာတိ သဗ္ဗသတ္တာနံ သံသာရဗန္ဓနတော [Pg.35] ဝိမောစနတ္ထာယ. ပါရမိတာသီလံ မဟာဗောဓိသတ္တသီလံ. ယာ ကရုဏူပါယကောသလ္လပရိဂ္ဂဟိတာ မဟာဗောဓိံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တာ ပရမုက္ကံသဂတသောစေယျသလ္လေခါ ဒေသကာလသတ္တာဒိဝိကပ္ပရဟိတာ သီလပါရမိတာ.

12. 由于低劣的意解，欲等也变得低劣；由于殊胜的意解，则变得殊胜；由于处于此二者之间，则变得中等。诚然，正如业因其积集而有下劣等差别，同样地，欲等也因其生起方式而有差别。应知，它们的生起方式是由于意解的差别。“欲求名声”是指乐于名誉声望，或欲求侍从。“像我这样的人怎能做这种事呢？”这是基于对恶的厌离与对圣者状态的依止。“无染污”是指不因自赞毁他及其他随烦恼而染污。“为有与受用”是指为了有的成就与受用的成就。“为自己解脱而行”是指声闻菩萨与独觉菩萨的戒。“为一切有情解脱”是指为了一切有情从轮回的束缚中解脱。波罗蜜戒即大菩萨戒。它由悲与方便善巧所摄持，为达无上菩提而行，是已达最上清净与简朴、离于时地有情等差别的戒波罗蜜。

အနနုရူပန္တိ အသာရုပ္ပံ. အတ္တာ ဧဝ ဂရု အဓိပတိ ဧတဿာတိ အတ္တဂရု, လဇ္ဇာဓိကော. အတ္တာဓိပတိတော အာဂတံ အတ္တာဓိပတေယျံ. လောကော အဓိပတိ ဂရု ဧတဿာတိ လောကာဓိပတိ, ဩတ္တပ္ပာဓိကော. ဓမ္မော နာမာယံ မဟာနုဘာဝေါ ဧကန္တနိယျာနိကော, သော စ ပဋိပတ္တိယာဝ ပူဇေတဗ္ဗော. တသ္မာ ‘‘နံ သီလသမ္ပဒါယ ပူဇေဿာမီ’’တိ ဧဝံ ဓမ္မမဟတ္တံ ပူဇေတုကာမေန.

“不相符”即是不适宜。以自我为重、为主宰者，是为“自重”，其人多惭。从以自我为主宰而来的是“自我主宰”。以世间为主宰、为重者，是为“世间主宰”，其人多愧。此法具大威力，是唯一能引向出离的，应仅以实践来恭敬它。因此，欲恭敬法之伟大者，应作意：“我将以戒的成就来恭敬它”。

ပရာမဋ္ဌတ္တာတိ ပရာဘဝဝသေန အာမဋ္ဌတ္တာ. တဏှာဒိဋ္ဌိယော ဟိ ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ, ဣမိနာ မေ သီလေန သံသာရသုဒ္ဓိ ဘဝိဿတီ’’တိ ပဝတ္တဿ သီလံ ပရာမသန္တိယော တံ ပရာဘဝံ ပါပေန္တိ မဂ္ဂဿ အနုပနိဿယဘာဝကရဏတော. ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကဿာတိ ပုထုဇ္ဇနေသု ကလျာဏကဿ. သော ဟိ ပုထုဇ္ဇနောဝ ဟုတွာ ကလျာဏေဟိ သီလာဒီဟိ သမန္နာဂတော. ပရာမသနကိလေသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနတော, သမုစ္ဆိန္ဒနတော စ တေဟိ န ပရာမဋ္ဌန္တိ အပရာမဋ္ဌံ. တဿ တဿ ကိလေသဒရထဿ ပဋိပ္ပဿမ္ဘနတော ဝူပသမနတော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ.

“被执取”是指因其导向衰败而被触及。确实，贪与见执取着如此施行的戒，认为：“我将以此戒成为天神或某一类天神”，或“以此戒我将得到轮回的清净”，它们使之导向衰败，因为它不成其为道的近因。“贤善的凡夫”是指凡夫中的贤善者。他虽然是凡夫，但具足戒等善法。由于镇伏与根除执取的烦恼，故不被它们所执取，是为“不被执取”。由于彼彼烦恼热恼的平息与止息，故为“已轻安”。

ကတပဋိကမ္မန္တိ ဝုဋ္ဌာနဒေသနာဟိ ယထာဓမ္မံ ကတပဋိကာရံ. ဧဝံ ဟိ တံ သီလံ ပဋိပါကတိကမေဝ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘တံ ဝိသုဒ္ဓ’’န္တိ. ‘‘ကတပဋိကမ္မ’’န္တိ ဣမိနာ စ ‘‘န ပုနေဝံ ကရိဿ’’န္တိ အဓိဋ္ဌာနမ္ပိ သင်္ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘အစ္ဆမံသံ နု ခေါ, သူကရမံသံ နု ခေါ’’တိအာဒိနာ ဝတ္ထုမှိ ဝါ, ‘‘ပါစိတ္တိယံ နု ခေါ, ဒုက္ကဋံ နု ခေါ’’တိအာဒိနာ အာပတ္တိယာ ဝါ, ‘‘မယာ တံ ဝတ္ထု ဝီတိက္ကန္တံ နု ခေါ, န နု ခေါ ဝီတိက္ကန္တ’’န္တိအာဒိနာ အဇ္ဈာစာရေ ဝါ ဝေမတိကဿ သံသယာပန္နဿ. ဝိသောဓေတဗ္ဗံ ယထာဓမ္မံ ပဋိကမ္မေန. ဝိမတိ ဧဝ ဝေမတိကံ, တသ္မိံ ဝေမတိကေ သတိ, ဝိမတိယာ ဥပ္ပန္နာယာတိ အတ္ထော. ဝိမတိ ပဋိဝိနေတဗ္ဗာတိ သယံ ဝါ တံ ဝတ္ထုံ ဝိစာရေတွာ, ဝိနယဓရေ ဝါ ပုစ္ဆိတွာ ကင်္ခါ ဝိနောဒေတဗ္ဗာ. နိက္ကင်္ခေန ပန ကပ္ပိယံ စေ ကာတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ စေ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘ဣစ္စဿ ဖာသု ဘဝိဿတီ’’တိ.

“已作补救”是指通过出罪与发露，如法地作了补救。如此，该戒便恢复原状。因此说“它是清净的”。应知，“已作补救”一词也包含了“我将不再如此做”的决意。对于在事（vatthu）上（如：“这是熊肉还是猪肉？”）、或在罪上（如：“是波逸提（pācittiya）还是恶作（dukkaṭa）？”）、或在违犯上（如：“我是否已违犯此事，还是未曾违犯？”）心怀犹豫、陷入怀疑者，应以如法的补救来使其清净。犹豫即是疑惑（vematika）；当有此疑惑时，即是“犹豫已生起”之义。应遣除犹豫，即自己审查其事，或询问持律者，以消除疑惑。无疑惑者，若（事）是允许的，则应做；若是不允许的，则应舍弃。因此说：“如此他便能安乐”。

‘‘စတူဟိ [Pg.36] အရိယမဂ္ဂေဟီ’’တိအာဒိနာ မဂ္ဂဖလပရိယာပန္နံ သီလံ မဂ္ဂဖလသမ္ပယုတ္တံ ဝုတ္တံ. သမုဒါယေသု ပဝတ္တဝေါဟာရာ အဝယဝေသုပိ ပဝတ္တန္တီတိ. သေသန္တိ သဗ္ဗံ လောကိယသီလံ.

通过“以四圣道”（catūhi ariyamaggehi）等语，说明了包含在道与果中且与道果相应的戒。用于整体的表述，也适用于其部分。其余的皆是世间戒。

ပကတိပီတိ သဘာဝေါပိ. သုခသီလော သခိလော သုခသံဝါသော. တေန ပရိယာယေနာတိ ပကတိအတ္ထဝါစကတ္ထေန. ဧကစ္စံ အဗျာကတံ သီလံ ဣဓာဓိပ္ပေတသီလေန ဧကသင်္ဂဟန္တိ အကုသလဿေဝါယုဇ္ဇမာနတံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ အကုသလ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ သေက္ခတ္တိကံ ဣဓ ဂဟိတံ, ဣဓ န ဥပနီတံ ကုသလတ္တိကန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ဝုတ္တေနေဝ နယေန ကုသလတ္တိကံ အဂ္ဂဟေတွာ ဟီနတ္တိကာဒီနံ ပဉ္စန္နံ တိကာနံ ဝသေန အဿ သီလဿ တိဝိဓတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

“本性”（pakati）亦即自性。性情和善、言语亲切、易于共住。“以彼方式”（tena pariyāyena）是指其表达了本性的含义。为了显示某些无记戒与此处意指的戒被归为一类，是由于其仅不与不善戒相应，故说“于彼，不善”等。其意是：此处只取有学三法（sekkhattika），而未引入善三法（kusalattika）。“以所说之理”（vuttanayeneva）即是：应知此戒的三重性，是依所说之理，不取善三法，而依下劣三法（hīnattika）等五种三法。

၁၃. ယောဓာတိ ယော ဣဓ. ဝတ္ထုဝီတိက္ကမေတိ အာပတ္တိယာ ဝတ္ထုနော ဝီတိက္ကမနေ အဇ္ဈာစာရေ. ကာမသင်္ကပ္ပာဒယော နဝ မဟာဝိတက္ကာ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ. ဧဝရူပဿာတိ ဧဒိသဿ. တဿ ဟိ သီလဝန္တေ အနုပသင်္ကမိတွာ ဒုဿီလေ သေဝန္တဿ တတော ဧဝ တေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇနေန ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမေ အဒေါသဒဿာဝိနော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပဗဟုလတာယ မနစ္ဆဋ္ဌာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အရက္ခတော သီလံ ဧကံသေနေဝ ဟာနဘာဂိယံ ဟောတိ, န ဌိတိဘာဂိယံ, ကုတော ဝိသေသာဒိဘာဂိယတာ. သီလသမ္ပတ္တိယာတိ သီလပါရိပူရိယာ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေန. အဃဋန္တဿ ဥတ္တရီတိ ဥတ္တရိ ဝိသေသာဓိဂမာယ အဝါယမန္တဿ. ဌိတိဘာဂိယံ သီလံ ဘဝတိ အသမာဓိသံဝတ္တနိယတ္တာ. သမ္ပာဒိတေ ဟိ သမာဓိသ္မိံ သီလဿ သမာဓိသံဝတ္တနိယတာ နိစ္ဆိယတိ. သမာဓတ္ထာယာတိ သမထဝသေန သမာဓာနတ္ထာယ. နိဗ္ဗိဒန္တိ ဝိပဿနံ. ဗလဝဝိပဿနာဒဿနတ္ထံ နိဗ္ဗိဒါဂဟဏံ တာဝတာပိ သီလဿ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဘာဝသိဒ္ဓိတော.

13. “于此者”（yodha）即“于此”（yo idha）。“违犯事”（vatthuvītikkama）即于罪之事上违犯，于越轨行为中。欲寻（kāmasaṅkappa）等九种大寻（mahāvitakka）是邪寻（micchāsaṅkappa）。“如是之人”（evarūpassa）即“如此者”（edisassa）。确实，对于不亲近具戒者而亲近破戒者，由此随顺彼等之见，于制戒的违犯中不见过患，邪寻繁多，不护心为第六的诸根之人，其戒决定是退分（hānabhāgiya），非住分（ṭhitibhāgiya），更何况胜进分（visesādibhāgiyatā）？“戒成就”（sīlasampatti）是指以四遍净戒（catupārisuddhisīla）令戒圆满。“不努力于上”（aghaṭantassa uttari）是指不为更高的殊胜证得而努力者。戒成住分，是因其不能引生定。确实，当定已成就时，戒能引生定的性质才被确定。“为得定”（samādhatthāya）即是以止（samatha）的方式为得定。“厌离”（nibbidā）即是观（vipassanā）。为显示强有力的观而取厌离，因为由此亦可成就戒的抉择分性（nibbedhabhāgiya）。

ယာနိ စ သိက္ခာပဒါနိ နေသံ ရက္ခိတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော, တာနိ ပန အသာဓာရဏပညတ္တိတော အညာနိ. နေသန္တိ ‘‘ရက္ခိတဗ္ဗာနီ’’တိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ ကတ္တရိ သာမိဝစနံ, တေဟိ ဘိက္ခူဟီတိ အတ္ထော. သတိ ဝါ ဥဿာဟေတိ ဥဿက္ကိတွာ သီလာနိ ရက္ခိတုံ ဥဿာဟေ သတိ. ဒသာတိ သာမဏေရေဟိ ရက္ခိတဗ္ဗသီလမာဟ ဃဋိကာရာဒီနံ ဝိယ. အဋ္ဌာတိ နစ္စာဒိမာလာဒိဝေရမဏိံ ဧကံ ကတွာ သဗ္ဗပစ္ဆိမဝဇ္ဇာနိ အဋ္ဌ.

“那些学处（sikkhāpada）是他们应守护的”，这是其关联；但它们因其非共通的制定而有别于其他。“他们”（nesaṃ）是相对于“应守护”一词，作主事的所有格，意即“由那些比丘（bhikkhu）”。“当有努力时”（sati vā ussāhe）即指当有努力去守护诸戒时。“十”是指沙弥（sāmaṇera）应守护的戒，如陶师（Ghaṭikāra）等人所持的戒。“八”是指将离歌舞等与离花环等合为一戒，舍弃最后（的金银戒），共为八戒。

အဝီတိက္ကမောတိ [Pg.37] ပဉ္စန္နံ သီလာနံ အဝီတိက္ကမော. ပကတိသီလန္တိ သဘာဝသီလံ. တတြူပပတ္တိနိယတံ ဟိ သီလံ ဥတ္တရကုရုကာနံ. မရိယာဒါစာရိတ္တန္တိ တဿ တဿ သာဝဇ္ဇဿ အကရဏေ မရိယာဒဘူတံ, တတ္ထ တတ္ထ ကုလာဒီသု ပုဗ္ဗပုရိသေဟိ ဌပိတံ စာရိတ္တံ. ကုလဒေသပါသဏ္ဍဓမ္မော ဟိ ‘‘အာစာရသီလ’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ. တတ္ထ ကုလဓမ္မော တာဝ ဗြာဟ္မဏာဒီနံ အမဇ္ဇပါနာဒိ, ဒေသဓမ္မော ဧကစ္စဇနပဒဝါသီနံ အဟိံသနာဒိ, ပါသဏ္ဍဓမ္မော တိတ္ထိယာနံ ယမနိယမာဒိ. တိတ္ထိယမတံ ဟိ ဒိဋ္ဌိပါသေန, တဏှာပါသေန စ ဍေတိ ပဝတ္တတိ, ပါသံ ဝါ ဗာဓံ အရိယဝိနယဿ ဍေတီတိ ‘‘ပါသဏ္ဍ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ပကတိယာ သီလဝတီ ဟောတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၀) ဝစနတော ဗောဓိသတ္တမာတု ပဉ္စသိက္ခာပဒသီလံ ပရိပုဏ္ဏမေဝ. ဣဒံ ပန ဥက္ကံသဂတံ ဗောဓိသတ္တပိတရိပိ စိတ္တုပ္ပာဒမတ္တေနပိ အသံကိလိဋ္ဌံ ‘‘ဓမ္မတာသီလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကာမဂုဏူပသံဟိတန္တိ ကာမကောဋ္ဌာသေသု အဿာဒူပသံဟိတံ ကာမဿာဒဂဓိတံ. ဓမ္မတာသီလန္တိ ဓမ္မတာယ ကာရဏနိယာမေန အာဂတံ သီလံ. သီလပါရမိံ ဟိ ပရမုက္ကံသံ ပါပေတွာ ကုစ္ဆိဂတဿ မဟာဗောဓိသတ္တဿ သီလတေဇေန ဂုဏာနုဘာဝေန ဗောဓိသတ္တမာတု သရသေနေဝ ပရမသလ္လေခပ္ပတ္တံ သီလံ ဟောတိ. မဟာကဿပါဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဘဒ္ဒါဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. တေ ကိရ သုစိရံ ကာလံ သုပရိသုဒ္ဓသီလာ ဧဝ ဟုတွာ အာဂတာ. တေနာဟ ‘‘သုဒ္ဓသတ္တာန’’န္တိ. တာသု တာသု ဇာတီသူတိ သီလဝရာဇမဟိံသရာဇာဒိဇာတီသု. ပုဗ္ဗေ ပုရိမဇာတိယံ သိဒ္ဓေါ ဟေတု ဧတဿာတိ ပုဗ္ဗဟေတုကသီလံ. ဣဒံ ပန ပကတိသီလာဒိသမာဒါနေန ဝိနာ အဝီတိက္ကမလက္ခဏံ သမ္ပတ္တဝိရတိသင်္ဂဟံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

不违犯，即不违犯五戒。本性戒，即自性之戒。诚然，北俱卢洲(Uttarakuru)众生的戒，是因生于彼处而确定的。界限行持，是指对于种种有过失之事不行，作为一种界限，是往昔先贤在各个家族等中建立的行仪。所谓行仪戒(ācārasīla)，意指家族之法、地域之法、外道之法。其中，家族之法如婆罗门等不饮酒等；地域之法如某些地区居民的不伤害等；外道之法如外道们的禁制(yama)、遵行(niyama)等。诚然，外道之见，因其设置或导致邪见之索与贪爱之索，或为圣律设置罗网与障碍，故被称为“外道”(pāsaṇḍa)。依“天生具戒”(《长部》2.20)之语，菩萨之母的五学处(pañcasikkhāpada)戒是圆满的。而此戒达到究竟，在菩萨之父处，乃至仅以心生起亦不被染污，被称为“法性戒”。与欲乐相应，即与诸欲分中的滋味相应，或贪著于欲味。法性戒是依法性、因缘法则而来的戒。诚然，当戒波罗蜜达到究竟圆满时，因住于母胎的大菩萨的戒德威力与功德神力，菩萨之母的戒，仅凭自性便达到最极清净。大迦叶(Mahākassapa)等中的“等”字，摄集了跋陀(Bhaddā)等人。据说他们长久以来皆是戒行极为清净者，因此说他们是“清净有情”。在彼彼生中，如在尸罗婆王(Sīlavarāja)、水牛王(Mahiṃsarāja)等本生中。前因戒，是指此戒在过去前生中已有成就之因。此戒则应知，非由受持本性戒等，而是以不违犯为相，摄于正至离(sampattavirati)中。

ယံ ဘဂဝတာ ဧဝံ ဝုတ္တံ သီလန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဓာတိ ဝက္ခမာနသီလပရိပူရကဿ ပုဂ္ဂလဿ သန္နိဿယဘူတသာသနပရိဒီပနံ, အညသာသနဿ စ တထာဘာဝပဋိသေဓနံ. ဝုတ္တံ ဟေတံ ‘‘ဣဓေဝ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော…ပေ… သုညာ ပရပ္ပဝါဒါ သမဏေဘိ အညေဟီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၁၄; မ. နိ. ၁.၁၃၉; အ. နိ. ၄.၂၄၁). ဘိက္ခူတိ တဿ သီလဿ ပရိပူရကပုဂ္ဂလပရိဒီပနံ. ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတောတိ ဣဒမဿ ပါတိမောက္ခသီလေ ပတိဋ္ဌိတဘာဝပရိဒီပနံ. ဝိဟရတီတိ ဣဒမဿ တဒနုရူပဝိဟာရသမင်္ဂိဘာဝပရိဒီပနံ. အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နောတိ ဣဒံ ပါတိမောက္ခသံဝရဿ, ဥပရိအဓိဂန္တဗ္ဗဂုဏာနဉ္စ ဥပကာရကဓမ္မပရိဒီပနံ. အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီတိ ဣဒံ ပါတိမောက္ခတော အစဝနဘာဝပရိဒီပနံ. သမာဒါယာတိ သိက္ခာပဒါနံ အနဝသေသတော အာဒါနပရိဒီပနံ. သိက္ခတီတိ သိက္ခာယ သမင်္ဂိဘာဝပရိဒီပနံ[Pg.38]. သိက္ခာပဒေသူတိ သိက္ခိတဗ္ဗဓမ္မပရိဒီပနံ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ.

“为世尊所如是说”，是与“戒”的关联。“于此”，是说明圆满将说之戒者所依止的教说，并否定其他教说亦能如此。正如经中所说：“诸比丘，唯有在此……乃至……其他外道则空无沙门。”“比丘”，是说明此戒的圆满者。“以波罗提木叉律仪防护”，这是说明他安住于波罗提木叉戒。“住”，这是说明他具足与之相应的行住。“具足正行与行境”，这是说明对波罗提木叉律仪以及对更高应证得之德有助益的法。“于微小罪过中见怖畏”，这是说明他不从波罗提木叉退失。“受持”，这是说明毫无遗漏地领受诸学处。“学”，这是说明他具足于学。“于诸学处”，这是说明所应学之法。此处所应说者，将于后文显明。

သောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေ ပတိဋ္ဌိတဘိက္ခု. တေန ယာဒိသဿ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ, တံ ဒဿေတိ. စက္ခုနာတိ ယတော သော သံဝရော, တံ ဒဿေတိ. ရူပန္တိ ယတ္ထ သော သံဝရော, တံ ဒဿေတိ. ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီတိ သံဝရဿ ဥပါယံ ဒဿေတိ. ယတွာဓိကရဏ…ပေ… အနွာဿဝေယျုန္တိ သံဝရဿ ပဋိပက္ခံ တတ္ထ အာဒီနဝံ ဒဿေတိ. သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတီတိ ပဂေဝ သတိယာ ဥပဋ္ဌပေတဗ္ဗတံ ဒဿေတိ. ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယန္တိ သတိယာ ဥပဋ္ဌာပနမေဝ စက္ခုန္ဒြိယဿ အာရက္ခာတိ ဒဿေတိ. စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီတိ တထာဘူတာ သတိယေဝေတ္ထ သံဝရောတိ ဒဿေတိ. ဝီတိက္ကမဿ ဝသေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဆန္နံ သိက္ခာပဒါနန္တိ ‘‘အာဇီဝဟေတု အာဇီဝကာရဏာ အသန္တံ အဘူတံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဥလ္လပတီ’’တိအာဒိနာ အာဂတာနံ ဆန္နံ ပါရာဇိကာဒိပဋိသံယုတ္တာနံ သိက္ခာပဒါနံ. သာမန္တဇပ္ပနာဒိနာ တိဝိဓေန ကုဟနဝတ္ထုနာ ဝိမှာပနံ ကုဟနာ. အတ္တာနံ, ဒါယကံ ဝါ ဥက္ခိပိတွာ ယထာ သော ကိဉ္စိ ဒဒါတိ, ဧဝံ ကထနံ လပနာ. နိမိတ္တံ ဝုစ္စတိ ပစ္စယဒါနသညုပ္ပာဒကံ ကာယဝစီကမ္မံ, တေန နိမိတ္တေန စရတိ, နိမိတ္တံ ဝါ ကရောတီတိ နေမိတ္တိကော, တဿ ဘာဝေါ နေမိတ္တိကတာ. ဂန္ဓာဒယော ဝိယ လာဘာယ ပရေသံ အက္ကောသနာဒိနာ နိပိသတီတိ နိပ္ပေသော, နိပ္ပေသောဝ နိပ္ပေသိကော, တဿ ဘာဝေါ နိပ္ပေသိကတာ. မဟိစ္ဆတာယ အတ္တနာ လဒ္ဓလာဘေန ပရတော လာဘပရိယေသနာ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသနတာ. ဧဝမာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အနုပ္ပိယဘာဏိတာစာဋုကမျတာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ပဋိသင်္ခါနေန ပစ္စဝေက္ခဏာယ ပရိသုဒ္ဓေါ အသံကိလိဋ္ဌော ပဋိသင်္ခါနပရိသုဒ္ဓေါ. စတ္တာရော ပစ္စယာ ပရိဘုဉ္ဇီယန္တိ ဧတေနာတိ စတုပစ္စယပရိဘောဂေါ, တထာပဝတ္တာ အနဝဇ္ဇစေတနာ.

比丘安住于波罗提木叉律仪戒。以此显示他应当希求怎样的根律仪戒。眼根，显示律仪所依处。色尘，显示律仪所缘境。见色时不取相、不取随好，显示律仪的方法。由于……乃至……随逐，显示律仪的对立面和其中的过患。“为律仪而行道”一句，显示应当预先建立正念。“守护眼根”一句，显示建立正念即是眼根的防护。“于眼根行律仪”一句，显示如此的正念即是此处的律仪。以违犯为缘，是关联之义。六学处，指“为了生活，因为生活的缘故，妄称自己证得上人法”等所说的六种与波罗夷等相关联的学处。以邻近低语等三种欺骗手段使人惊奇，是欺骗。抬高自己或施主，以令其布施某物，是谄媚语。使人产生布施资具之想的身语业称为相，以此相行动或制造相的人，是示相者，其状态是示相性。以恶语等逼迫他人以求利养，是胁迫；胁迫者，其状态是胁迫性。因大欲，以自己获得的利养再追求他人的利养，是以利求利。像这些等等，“等”字包含奉承语、谄媚等等。以审察，即以省察而清净无染，是审察清净。以此审察受用四资具，即是四资具受用，亦是如此生起的无过失思。

ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဝဏ္ဏနာ

波罗提木叉律仪戒之释义

၁၄. တတြာတိ တေသု ပါတိမောက္ခသံဝရာဒီသု. အာဒိတော ပဋ္ဌာယာတိ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၅၀၈; ဒီ. နိ. ၁.၁၉၄) အာဂတဒေသနာယ အာဒိတော ပဘုတိ. ဝိနိစ္ဆယကထာတိ တတ္ထ သံသယဝိဓမနေန ဝိနိစ္ဆယာဝဟာ ကထာ. ပဌမဿ အတ္ထဿ [Pg.39] သဗ္ဗသာဓာရဏတ္တာ အသာဓာရဏံ ပဗ္ဗဇိတာဝေဏိကံ ပရိယာယံ ဒဿေန္တော ‘‘ဆိန္နဘိန္နပဋဓရာဒိတာယ ဝါ’’တိ အာဟ. ဧဝံ ဟိဿ ပရိပုဏ္ဏပါတိမောက္ခသံဝရယောဂျတာ ဒဿိတာ ဟောတိ. ဘိန္နပဋဓရာဒိဘာဝေါ စ နာမ ဒလိဒ္ဒဿာပိ နိဂ္ဂဟိတဿ ဟောတီတိ တတော ဝိသေသေတုံ ‘‘သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတော’’တိ ဝတွာ ပဋိပတ္တိယာ ယောဂျဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ကုလပုတ္တော’’တိ ဝုတ္တံ. အာစာရကုလပုတ္တော ဝါ ဟိ ပဋိပဇ္ဇိတုံ သက္ကောတိ ဇာတိကုလပုတ္တော ဝါ. သိက္ခာပဒသီလန္တိ စာရိတ္တဝါရိတ္တပ္ပဘေဒံ သိက္ခာပဒဝသေန ပညတ္တံ သီလံ. ယောတိ အနိယမနိဒ္ဒေသော ယော ကောစိ ပုဂ္ဂလော. နန္တိ ဝိနယပရိယာပန္နံ သီလံ. တန္တိ ပုဂ္ဂလံ. မောက္ခေတိ သဟကာရိကာရဏဘာဝတော. အပါယေ ဘဝါနိ အာပါယိကာနိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန တဒညံ သဗ္ဗသံသာရဒုက္ခံ သင်္ဂဏှာတိ. သံဝရဏံ ကာယဝစီဒွါရာနံ ပိဒဟနံ. ယေန တေ သံဝုတာ ပိဟိတာ ဟောန္တိ, သော သံဝရော. ယသ္မာ ပန သော သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ အဝီတိက္ကမော ဝီတိက္ကမပဋိပက္ခောတိ ကတွာ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ကာယိကဝါစသိကဿ အဝီတိက္ကမဿေတံ နာမ’’န္တိ. ပါတိမောက္ခသံဝရေန သံဝုတောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရေန ပိဟိတကာယဝစီဒွါရော. တထာဘူတော စ ယသ္မာ တံ ဥပေတော တေန စ သမင်္ဂီ နာမ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပဂတော သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော’’တိ.

14. “其中”(Tatrāti)是于那些波罗提木叉(pātimokkha)律仪等中。“从初起”(Ādito paṭṭhāyāti)即从“于此，比丘”等所说法的最初开始。“决择说”(Vinicchayakathāti)是于彼（戒）中，以断除疑惑而带来决断的言说。因第一义普遍共通，为显示出家者特有不共之法，故说“或因穿著破碎衣等”。如是，则显示了他对圆满波罗提木叉律仪的适宜性。而穿破衣等的状态，贫穷之人亦有，为与之区别，故说“信而出家”；为显示对行道的适宜性，故说“良家子”。因为行仪上的良家子或种姓上的良家子，皆能行道。“学处戒”(Sikkhāpadasīlanti)是依学处所制定的、具有作持与止持之分别的戒。“何者”(Yo)是不限定的指示，指任何个人。“此”(Naṃ)指律藏所含摄的戒。“彼”(Taṃ)指那个个人。“令解脱”(Mokkheti)是因其为助缘。“恶趣所生”(Āpāyikāni)是在恶趣中生成的（苦）。“等”(ādi)字摄其余一切轮回之苦。“防护”(Saṃvaraṇaṃ)是关闭身门与语门。能令彼等（身语二门）被防护、关闭者，即是律仪(saṃvaro)。又，因彼律仪是对七罪聚的不违越，且是违越的对治，故说“此是身语不违越之名”。“以波罗提木叉律仪防护”(Pātimokkhasaṃvarena saṃvutoti)是指以波罗提木叉律仪关闭了身门与语门者。又，如是之人，因其已达于彼（戒），且与彼（戒）成就，故说“其义为‘已达、具足’(upagato samannāgato)”。

အပရော နယော – ကိလေသာနံ ဗလဝဘာဝတော, ပါပကိရိယာယ သုကရဘာဝတော, ပုညကိရိယာယ စ ဒုက္ကရဘာဝတော ဗဟုက္ခတ္တုံ အပါယေသု ပတနသီလောတိ ပါတီ, ပုထုဇ္ဇနော. အနိစ္စတာယ ဝါ ဘဝါဒီသု ကမ္မဝေဂက္ခိတ္တော ဃဋိယန္တံ ဝိယ အနဝဋ္ဌာနေန ပရိဗ္ဘမနတော ဂမနသီလောတိ ပါတီ, မရဏဝသေန ဝါ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ အတ္တဘာဝဿ ပါတနသီလောတိ ပါတီ, သတ္တသန္တာနော, စိတ္တမေဝ ဝါ. တံ ပါတိနံ သံသာရဒုက္ခတော မောက္ခေတီတိ ပါတိမောက္ခံ. စိတ္တဿ ဟိ ဝိမောက္ခေန သတ္တော ‘‘ဝိမုတ္တော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘စိတ္တဝေါဒါနာ ဝိသုဇ္ဈန္တီ’’တိ, ‘‘အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၈) စ. အထ ဝါ အဝိဇ္ဇာဒိနာ ဟေတုနာ သံသာရေ ပတတိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ ပါတီ, ‘‘အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတ’’န္တိ (သံ. နိ. ၂.၁၂၄) ဟိ ဝုတ္တံ. တဿ ပါတိနော သတ္တဿ တဏှာဒိသံကိလေသတ္တယတော မောက္ခော ဧတေနာတိ ပါတိမောက္ခံ[Pg.40]. ‘‘ကဏ္ဌေကာဠော’’တိအာဒီနံ ဝိယဿ သမာသသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အထ ဝါ ပါတေတိ ဝိနိပါတေတိ ဒုက္ခေတိ ပါတိ, စိတ္တံ. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘စိတ္တေန နီယတိ လောကော, စိတ္တေန ပရိကဿတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၆၂). တဿ ပါတိနော မောက္ခော ဧတေနာတိ ပါတိမောက္ခံ, ပတတိ ဝါ ဧတေန အပါယဒုက္ခေ, သံသာရဒုက္ခေ စာတိ ပါတီ, တဏှာဒိသံကိလေသော. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘တဏှာ ဇနေတိ ပုရိသံ (သံ. နိ. ၁.၅၅-၅၇), တဏှာဒုတိယော ပုရိသော’’တိ (ဣတိဝု. ၁၅, ၁၀၅; အ. နိ. ၄.၉; မဟာနိ. ၁၉၁; စူဠနိ. ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာနိဒ္ဒေသ) စ အာဒိ. တတော ပါတိတော မောက္ခောတိ ပါတိမောက္ခံ. အထ ဝါ ပတတိ ဧတ္ထာတိ ပါတီနိ, ဆ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘ဆသု လောကော သမုပ္ပန္နော, ဆသု ကုဗ္ဗတိ သန္ထဝ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၇၀; သု. နိ. ၁၇၁). တတော ဆအဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာယတနသင်္ခါတတော ပါတိတော မောက္ခောတိ ပါတိမောက္ခံ. အထ ဝါ ပါတော ဝိနိပါတော အဿ အတ္ထီတိ ပါတီ, သံသာရော. တတော မောက္ခောတိ ပါတိမောက္ခံ, အထ ဝါ သဗ္ဗလောကာဓိပတိဘာဝတော ဓမ္မိဿရော ဘဂဝါ ‘‘ပတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. မုစ္စတိ ဧတေနာတိ မောက္ခော, ပတိနော မောက္ခော တေန ပညတ္တတ္တာတိ ပတိမောက္ခော, ပတိမောက္ခော ဧဝ ပါတိမောက္ခံ. သဗ္ဗဂုဏာနံ ဝါ မူလဘာဝတော ဥတ္တမဋ္ဌေန ပတိ စ သော ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန မောက္ခော စာတိ ပတိမောက္ခော, ပတိမောက္ခော ဧဝ ပါတိမောက္ခံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ပါတိမောက္ခန္တိ မုခမေတံ ပမုခမေတ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၃၅) ဝိတ္ထာရော.

另一种解释：由于诸烦恼力量强大，造作恶业容易而行持福业困难，[凡夫]有屡屡堕于诸恶趣的习性，故名“堕者”(pātī)，此指凡夫。或因无常，为业力所抛掷，在诸有中如汲水轮般不安住地旋转，有行走的习性，故名“堕者”(pātī)；或因死亡，于各个有情众中，有令自体堕落的习性，故名“堕者”(pātī)，此二者可指有情相续，或单指心。能使此“堕者”从轮回之苦中解脱，故名“波罗提木叉”(pātimokkha)。诚然，因心的解脱，有情才被称为“已解脱者”。诚然，经中说：“由心清净而诸有情清净”，以及“无所执取，心从诸漏解脱”(mahāva. 28)。又或者，以无明等为因，于轮回中堕落、行走、流转，故名“堕者”(pātī)。诚然，经中说：“为无明盖所覆、为渴爱结所缚的诸有情，不断奔走，流转轮回”(saṃ. ni. 2.124)。由此（戒），那堕落的有情得以从渴爱等三杂染中解脱，故名“波罗提木叉”。其复合词的构成，应知如“黑喉者”(Kaṇṭhekāḷo)等词。又或者，使之堕落、毁灭、痛苦，故名“堕者”(pāti)，此指心。诚然，经中说：“世间为心所引导，为心所拖曳”(saṃ. ni. 1.62)。由此（戒），得从此“堕者”（指心）解脱，故名“波罗提木叉”。又或者，因此而堕于恶趣苦与轮回苦，故名“堕因”(pātī)，此指渴爱等杂染。诚然，经中说：“渴爱产生人”(saṃ. ni. 1.55-57)，以及“人以渴爱为伴”(itivu. 15, 105; a. ni. 4.9; mahāni. 191; cūḷani. pārāyanānugītigāthāniddesa)等。从那“堕因”（指杂染）中解脱，故名“波罗提木叉”。又或者，于此处堕落，故名“堕处”(pātīni)，此指六内外处。诚然，经中说：“世间于六处生起，于六处结交”(saṃ. ni. 1.70; su. ni. 171)。从那被称为六内外处的“堕处”解脱，故名“波罗提木叉”。又或者，有堕落(pāto)、毁灭(vinipāto)者，名为“堕者”(pātī)，此指轮回(saṃsāro)。从它解脱，故名“波罗提木叉”。又或者，因是全世间的主宰、法主，世尊(bhagavā)被称为“主”(pati)。因此而解脱，名为“解脱”(mokkho)。因其是由“主”所制定的解脱，故名“主解脱”(patimokkho)；“主解脱”即是“波罗提木叉”。又或者，因是所有功德的根本，以最殊胜义，其既是“主”(pati)，又是如前所说的“解脱”(mokkho)，故名“主解脱”(patimokkho)；“主解脱”即是“波罗提木叉”。诚然，经中如是说：“此波罗提木叉是开端(mukha)，是首要(pamukha)”(mahāva. 135)。此为广说。

အထ ဝါ ပ-ဣတိ ပကာရေ, အတီ-တိ အစ္စန္တတ္ထေ နိပါတော, တသ္မာ ပကာရေဟိ အစ္စန္တံ မောက္ခေတီတိ ပါတိမောက္ခံ. ဣဒံ ဟိ သီလံ သယံ တဒင်္ဂဝသေန, သမာဓိသဟိတံ ပညာသဟိတဉ္စ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန, သမုစ္ဆေဒဝသေန စ အစ္စန္တံ မောက္ခေတိ မောစေတီတိ ပါတိမောက္ခံ, ပတိ ပတိ မောက္ခောတိ ဝါ ပတိမောက္ခော, တမှာ တမှာ ဝီတိက္ကမဒေါသတော ပစ္စေကံ မောက္ခောတိ အတ္ထော, ပတိမောက္ခော ဧဝ ပါတိမောက္ခံ. မောက္ခောတိ ဝါ နိဗ္ဗာနံ, တဿ မောက္ခဿ ပဋိဗိမ္ဗဘူတောတိ ပတိမောက္ခော. သီလသံဝရော ဟိ သူရိယဿ အရုဏုဂ္ဂမနံ ဝိယ နိဗ္ဗာနဿ ဥဒယဘူတော တပ္ပဋိဘာဂေါ ဝိယ ယထာရဟံ ကိလေသနိဗ္ဗာပနတော, ပတိမောက္ခောယေဝ ပါတိမောက္ခံ. အထ ဝါ မောက္ခံ ပတိ ဝတ္တတိ, မောက္ခာဘိမုခန္တိ ဝါ ပတိမောက္ခံ, ပတိမောက္ခမေဝ ပါတိမောက္ခန္တိ ဧဝမေတ္ထ ပါတိမောက္ခ-သဒ္ဒဿ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣရိယတီတိ အတ္တဘာဝံ ပဝတ္တေတိ. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ ဣမိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေ ဌိတဿ [Pg.41] ဘိက္ခုနော ဣရိယာပထဝိဟာရော ဒဿိတော. ပါဠိယန္တိ ဈာနဝိဘင်္ဂပါဠိယံ (ဝိဘ. ၅၀၈ အာဒယော).

又或者，“pa”是“种种”义，“ati”是“彻底”义的不变词，因此以种种方式彻底解脱，故为“波罗提木叉”。此戒确实能以自身而作部分解脱，与定相应而作镇伏解脱，与慧相应而作断根解脱，如此彻底地使人解脱，故称“波罗提木叉”。又或者，逐一解脱，故为“别解脱”(patimokkho)，其义为从各种违犯过失中个别地解脱，“别解脱”即是“波罗提木叉”。又或者，解脱即是涅槃，此戒是彼解脱的影像，故为“别解脱”。戒律仪确实如日出前的黎明，是涅槃的开端、涅槃的对应部分，因为它能恰如其分地熄灭诸烦恼，“别解脱”即是“波罗提木叉”。又或者，朝向解脱而行，或面向解脱，故为“别解脱”(patimokkhaṃ)，“别解脱”即是“波罗提木叉”。于此，当如是了知“波罗提木叉”一词的含义。“行”(Iriyati)是使自体行动。“住”(Viharati)一词，则显示了安住于波罗提木叉律仪戒的比丘的威仪住。此巴利文见于《禅支分别》(Vibha. 508 ff.)。

တတ္ထ ကာမံ သမဏစာရံ, သမဏဂေါစရဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော’’တိ ဝုတ္တံ, ယထာ ပန မဂ္ဂံ အာစိက္ခန္တော ‘‘ဝါမံ မုဉ္စ, ဒက္ခိဏံ ဂဏှာ’’တိ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗပုဗ္ဗကံ ဂဟေတဗ္ဗံ ဝဒေယျ, ယထာ ဝါ သသီသနှာနေန ပဟီနသေဒမလဇလ္လိကဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနာဒိဝိဘူသနသံဝိဓာနံ ယုတ္တရူပံ, ဧဝံ ပဟီနပါပဓမ္မဿ ကလျာဏဓမ္မသမာယောဂေါ ယုတ္တရူပေါတိ ‘‘အတ္ထိ အာစာရော, အတ္ထိ အနာစာရော’’တိ ဒွယံ ဥဒ္ဒိသိတွာ အနာစာရံ တာဝ ဝိဘဇိတုံ ‘‘တတ္ထ ကတမော အနာစာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကာယိကော ဝီတိက္ကမောတိ တိဝိဓံ ကာယဒုစ္စရိတံ. ဝါစသိကော ဝီတိက္ကမောတိ စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီဒုစ္စရိတံ. ကာယိကဝါစသိကောတိ တဒုဘယံ.

于此，诚然是为了显示沙门的行与沙门的行处，而说了“具足行与行处”，但犹如指路人会说“舍左取右”，先说应舍弃的，再说应执取的；又如为已沐浴、洗去汗垢尘垢者，准备花鬘、香、涂香等庄严是恰当的，同样，对已舍弃恶法者而言，与善法相应是恰当的。因此，在指出“有行，有非行”这两种之后，为了先分别“非行”，而说了“于此，什么是‘非行’”等。其中，身的违犯是指三种身恶行。语的违犯是指四种语恶行。身与语的违犯是指此二者。

ဧဝံ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလဿ ဝီတိက္ကမော ဒဿိတော. ဣဒါနိ မာနသံ အနာစာရံ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ ဒုဿီလျံ အနာစာရော’’တိ ဝတွာ တတ္ထ ဧကစ္စိယံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣဓေကစ္စော ဝေဠုဒါနေန ဝါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝေဠုဒါနေနာတိ ပစ္စယုပ္ပာဒနတ္ထေန ဝေဠုဒါနေန. ပတ္တဒါနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဝေဠူတိ မနုဿာနံ ပယောဇနာဝဟော ယော ကောစိ ဝေဠုဒဏ္ဍော. ပတ္တံ ဂန္ဓိကာဒီနံ ဂန္ဓပလိဝေဌနာဒိအတ္ထံ ဝါ, တာလနာဠိကေရာဒိပတ္တံ ဝါ. ပုပ္ဖံ ယံ ကိဉ္စိ မနုဿာနံ ပယောဇနာဝဟံ. တထာ ဖလံ. သိနာနံ သိရီသစုဏ္ဏာဒိနှာနိယစုဏ္ဏံ. မတ္တိကာပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. ဒန္တကဋ္ဌံ ယံ ကိဉ္စိ မုခသောဓနတ္ထံ ဒန္တပေါနံ. စာဋုကမျတာ အတ္တာနံ ဒါသံ ဝိယ နီစဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပရဿ ခလိတဝစနံ သဏ္ဌပေတွာ ပိယကာမတာယ ပဂ္ဂယှဝစနံ. မုဂ္ဂသူပျတာတိ မုဂ္ဂသူပသမတာ သစ္စာလိကေန ဇီဝိတကပ္ပနံ. ယထာ ဟိ မုဂ္ဂသူပေ ပစ္စန္တေ ဗဟူ မုဂ္ဂါ ပစ္စန္တိ, ကတိပယာ န ပစ္စန္တိ, ဧဝံ သစ္စာလိကေန ဇီဝိတကပ္ပနေ ဗဟု အလိကံ ဟောတိ, အပ္ပကံ သစ္စန္တိ. ပရိဘဋတီတိ ပရိဘဋော, ပရေသံ ဒါရကေ ပရိဟရန္တော. ပရိဘဋဿ ကမ္မံ ပါရိဘဋျံ, သာ ဧဝ ပါရိဘဋျတာ, အလင်္ကရဏာဒိနာ ကုလဒါရကပရိဟရဏဿေတံ နာမံ. တေသံ တေသံ ဂိဟီနံ ဂါမန္တရဒေသန္တရာဒီသု သာသနပဋိသာသနဟရဏံ ဇင်္ဃပေသနိကံ. အညတရညတရေနာတိ ဧတေသံ ဝါ ဝေဠုဒါနာဒီနံ ဝေဇ္ဇကမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကကမ္မပိဏ္ဍပဋိပိဏ္ဍကမ္မသံဃုပ္ပာဒစေတိယုပ္ပာဒပဋ္ဌပနာဒီနံ ဝါ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတကပ္ပနကကမ္မာနံ ယေန ကေနစိ[Pg.42]. ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေနာတိ ဗုဒ္ဓေဟိ ဂရဟိတေန ပဋိသိဒ္ဓေန. မိစ္ဆာဇီဝေနာတိ န သမ္မာအာဇီဝေန. အယံ ဝုစ္စတိ အနာစာရောတိ အယံ သဗ္ဗောပိ ‘‘အနာစာရော’’တိ ကထီယတိ. အာစာရနိဒ္ဒေသော ဝုတ္တပဋိပက္ခနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

如是，已显示以活命为第八的戒的违犯。现在，为说明意业的非行，说了“一切恶戒都是非行”后，为显示其中一些，而说“在此，有人通过施竹（veḷudāna）等……”其中，“以施竹”是指为了引出资具而施竹。施叶（pattadāna）等也是同样的道理。竹（veḷu）是指对人有用的任何竹竿。叶（patta）是指香料商等用来包裹香料的叶子，或是棕榈叶、椰子叶等。花（puppha）是指对人有用的任何花。果（phala）也是如此。浴粉（sināna）是指合欢粉（sirīsacuṇṇa）等沐浴用的粉末。泥土（mattikā）也包含于此。齿木（dantakaṭṭha）是指任何用来清洁口腔的刷牙物。谄媚奉承（cāṭukamyatā）是指将自己置于奴仆般的卑下地位，附和他人的失言，为了讨人喜欢而说奉承话。豆汤相（muggasūpyatā）是指与豆汤相似，以虚实参半的话谋生。就像在煮豆汤时，许多豆子煮熟了，一些没煮熟，同样，以虚实参半的话谋生时，谎言多，实话少。侍从（paribhaṭa）是指照顾他人孩子的人。侍从业（pāribhaṭya）是指以装饰等方式照顾良家子弟。为在家人于村庄、地区之间传递消息与回信，即是奔走差使（jaṅghapesanika）。“以任何一种”是指，以施竹等，或以医术（vejjakamma）、库管（bhaṇḍāgārikakamma）、以食易食（piṇḍapaṭipiṇḍakamma）、经营僧团（saṅghuppāda）、经营塔庙（cetiyuppāda）等任何一种邪命行为来谋生。为诸佛所呵责（buddhapaṭikuṭṭha）是指为诸佛所谴责、所禁止。以邪命是指不以正命。这一切都被称为“非行”。行的解释（ācāraniddesa）应通过与上述相反的方式来理解。

ဂေါစရနိဒ္ဒေသေပိ ပဌမံ အဂေါစရဿ ဝစနေ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဂေါစရောတိ ပိဏ္ဍပါတာဒီနံ အတ္ထာယ ဥပသင်္ကမိတုံ ယုတ္တဋ္ဌာနံ. အယုတ္တဋ္ဌာနံ အဂေါစရော. ဝေသိယာ ဂေါစရော အဿာတိ ဝေသိယာဂေါစရော, မိတ္တသန္ထဝဝသေန ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. ဝေသိယာ နာမ ရူပူပဇီဝိနိယော, တာ မိတ္တသန္ထဝဝသေန န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ, သမဏဘာဝဿ အန္တရာယကရတ္တာ, ပရိသုဒ္ဓါသယဿာပိ ဂရဟဟေတုတော, တသ္မာ ဒက္ခိဏာဒါနဝသေန သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာဝ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ. ဝိဓဝါ ဝုစ္စန္တိ မတပတိကာ, ပဝုတ္ထပတိကာ ဝါ. ထုလ္လကုမာရိကာတိ မဟလ္လိကာ အနိဝိဋ္ဌကုမာရိယော, ပဏ္ဍကာတိ နပုံသကာ. တေ ဟိ ဥဿန္နကိလေသာ အဝူပသန္တပရိဠာဟာ လောကာမိသသန္နိဿိတကထာဗဟုလာ, တသ္မာ န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ. ဘိက္ခုနိယော နာမ ဥဿန္နဗြဟ္မစရိယာ. တထာ ဘိက္ခူပိ. တေသံ အညမညံ ဝိသဘာဂဝတ္ထုဘာဝတော သန္ထဝဝသေန ဥပသင်္ကမနေ ကတိပါဟေနေဝ ဗြဟ္မစရိယန္တရာယော သိယာ, တသ္မာ န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ. ဂိလာနပုစ္ဆနာဒိဝသေန ဥပသင်္ကမနေ သတောကာရိနာ ဘဝိတဗ္ဗံ. ပါနာဂါရန္တိ သုရာပါနဃရံ. တံ သောဏ္ဍဇနေဟိ အဝိဝိတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ တေဟိ သောဏ္ဍတာဒိဝသေန န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယန္တရာယကရတ္တာ. သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ ရာဇူဟီတိအာဒီသု ရာဇာနော နာမ ယေ ရဇ္ဇမနုသာသန္တိ. ရာဇမဟာမတ္တာ ရာဇိဿရိယသဒိသာယ ဣဿရိယမတ္တာယ သမန္နာဂတာ. တိတ္ထိယာတိ ဝိပရီတဒဿနာ ဗာဟိရကပရိဗ္ဗာဇကာ. တိတ္ထိယသာဝကာတိ တေသု ဒဠှဘတ္တာ ပစ္စယဒါယကာ. အနနုလောမိကေန သံသဂ္ဂေနာတိ တိဿန္နံ သိက္ခာနံ အနနုလောမိကေန ပစ္စနီကဘူတေန သံသဂ္ဂေန သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ, ယေန ဗြဟ္မစရိယန္တရာယံ ဝါ သလ္လေခပရိဟာနိံ ဝါ ပါပုဏာတိ.

在行处(gocara)的解释中，首先，应依前述之理了知非行处(agocara)的原因。“行处”是为乞食等目的而适合前往的地方；不适合的地方即是“非行处”。‘以妓女为行处者’(vesiyāgocaro)，是说其行处为妓女，意即因朋友情谊而前往之处。所谓“妓女”(vesiyā)是指出卖色相为生的人；不应因友谊而前往，因为这对沙门身份是一种障碍，即使是意乐清净者，也会因此而受到呵责。因此，只应为接受供养故，确立正念后前往。“寡妇”(vidhavā)是指丈夫已死或远行的女子。“年长处女”(thullakumārikā)是指年老的未婚女子。“黄门”(paṇḍaka)是指无性者。他们烦恼炽盛，热恼未息，多谈论依于世俗利养的话题，因此不应前往。比丘尼(bhikkhunī)是多修梵行者，比丘(bhikkhu)也是如此。因为他们互相是不同性质的对象，若因亲密交往而接近，不久就会对梵行造成障碍，因此不应前往。若因探病等事由前往，则应保持正念而行。“酒馆”(pānāgāra)是饮酒的房子，那里总是聚集着酒鬼。不应因嗜酒等事由前往那里，因为这对梵行是一种障碍。在“与国王等交往共住”等句中，“国王”(rājā)是指统治国家的人；“王之大臣”(rājamahāmattā)是指拥有与国王权力相当的权势者。“外道”(titthiya)是指持颠倒见的外部游方僧；“外道弟子”(titthiyasāvaka)是指对他们有坚定信心并提供资具的人。“以不随顺的交往”(ananulomikena saṃsaggena)是指，他以一种不随顺于三学、与之敌对的交往而住，由此他会遭遇梵行的障碍或减损法的衰退。

ဣဒါနိ အပရေနပိ ပရိယာယေန အဂေါစရံ ဒဿေတုံ ‘‘ယာနိ ဝါ ပန တာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဿဒ္ဓါနီတိ ဗုဒ္ဓါဒီသု သဒ္ဓါဝိရဟိတာနိ. တတော ဧဝ အပ္ပသန္နာနိ, ကမ္မကမ္မဖလသဒ္ဓါယ ဝါ အဘာဝေန အဿဒ္ဓါနိ. ရတနတ္တယပ္ပသာဒါဘာဝေန အပ္ပသန္နာနိ. အက္ကောသကပရိဘာသကာနီတိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ [Pg.43] အက္ကောသကာနိ စေဝ ဘယဒဿနေန သန္တဇ္ဇနကာနိ စ. အတ္ထံ န ဣစ္ဆန္တိ အနတ္ထမေဝ ဣစ္ဆန္တီတိ အနတ္ထကာမာနိ. ဟိတံ န ဣစ္ဆန္တိ အဟိတမေဝ ဣစ္ဆန္တီတိ အဟိတကာမာနိ. ဖာသု န ဣစ္ဆန္တိ အဖာသုံယေဝ ဣစ္ဆန္တီတိ အဖာသုကကာမာနိ. ယောဂက္ခေမံ နိဗ္ဘယံ န ဣစ္ဆန္တိ, အယောဂက္ခေမမေဝ ဣစ္ဆန္တီတိ အယောဂက္ခေမကာမာနိ. ဘိက္ခူနန္တိ ဧတ္ထ သာမဏေရာနမ္ပိ သင်္ဂဟော. ဘိက္ခုနီနန္တိ ဧတ္ထ သိက္ခမာနသာမဏေရီနံ. သဗ္ဗေသံ ဟိ သာသနိကာနံ အနတ္ထကာမတာဒီပနပဒမိဒံ ဝစနံ. တထာရူပါနိ ကုလာနီတိ တာဒိသာနိ ခတ္တိယကုလာဒီနိ. သေဝတီတိ နိဿာယ ဇီဝတိ. ဘဇတီတိ ဥပသင်္ကမတိ. ပယိရုပါသတီတိ ပုနပ္ပုနံ ဥပဂစ္ဆတိ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဝေသိယာဒိကော, ရာဇာဒိကော, အဿဒ္ဓကုလာဒိကော စ တံ တံ သေဝန္တဿ တိပ္ပကာရောပိ အယုတ္တော ဂေါစရောတိ အဂေါစရော. ဧတ္ထ ဟိ ဝေသိယာဒိကော ပဉ္စကာမဂုဏနိဿယတော အဂေါစရော. ယထာဟ ‘‘ကော စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အဂေါစရော ပရဝိသယော? ယဒိဒံ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၃၇၂). ရာဇာဒိကော သမဏဓမ္မဿ အနုပနိဿယတော, လာဘသက္ကာရာသနိဝိစက္ကနိပ္ပောထနဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိဟေတုတော စ. အဿဒ္ဓကုလာဒိကော သဒ္ဓါဟာနိစိတ္တသန္တာသာဝဟတော အဂေါစရော.

现在，为了以另一种方式说明非行处，而说了“若有彼等……”等语。于此，“无信”是指对佛陀等缺乏信心者；正因如此，他们“不净信”。或者说，因为对业与业果没有信心，所以是“无信”；因为对三宝没有净信，所以是“不净信”。“辱骂者与诽谤者”是指以辱骂事由而辱骂，以及通过显示危险来恐吓者。“欲求无益者”即不欲其利益，唯欲其无益；“欲求无利者”即不欲其福利，唯欲其无福利；“欲求不安乐者”即不欲其安乐，唯欲其不安乐；“欲求不安稳者”即不欲其离轭安稳，唯欲其不离轭安稳。“比丘”一词在此也包括沙弥；“比丘尼”一词在此也包括在学尼和沙弥尼。这句话确实是揭示了（那些人）对所有教法奉行者欲求无益等的态度。“如是诸家”即指刹帝利家等。“亲近”是指依靠而生活；“结交”是指前往；“承事”是指一再前往。这被称为“非行处”，是说对于亲近妓女等、国王等、无信家族等的人来说，这三种行处也是不适合的行处，故为非行处。于此，妓女等因为依止五欲，故为非行处。如经云：“诸比丘，何者为比丘之非行处、他境？即此五欲。”（《相应部》5.372）。国王等，因为不是沙门法的依止，也因为是利养恭敬的霹雳，以及是导致见解败坏的原因。无信家族等，因为会带来信心的减损和内心的怖畏，故为非行处。

ဂေါစရနိဒ္ဒေသေ ‘‘န ဝေသိယာဂေါစရော’’တိအာဒီနိ ဝုတ္တပဋိပက္ခဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဩပါနဘူတာနီတိ ဥဒပါနဘူတာနိ ဘိက္ခုသံဃဿ, ဘိက္ခုနီသံဃဿ စ စတုမဟာပထေ ခတပေါက္ခရဏီ ဝိယ ယထာသုခံ ဩဂါဟနက္ခမာနိ. ကာသာဝပဇ္ဇောတာနီတိ ဘိက္ခူနံ, ဘိက္ခုနီနဉ္စ နိဝတ္ထပါရုတကာသာဝါနံယေဝ ပဘာဟိ ဧကောဘာသာနိ. ဣသိဝါတပဋိဝါတာနီတိ ဂေဟံ ပဝိသန္တာနံ, နိက္ခမန္တာနဉ္စ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီသင်္ခါတာနံ ဣသီနံ စီဝရဝါတေန စေဝ သမိဉ္ဇနပသာရဏာဒိဇနိတသရီရဝါတေန စ ပဋိဝါတာနိ ပဝါယိတာနိ ဝိနိဒ္ဓုတကိဗ္ဗိသာနိ ဝါ.

在关于行处的解释中，“非妓女之行处”等句，应通过与前述（非行处）相反的方式来理解。“成为饮水处”是指，对于比丘僧团和比丘尼僧团而言，（这些家族）犹如在四衢道口所掘的莲池，可随意进入。“为袈裟所照亮”是指，因比丘和比丘尼们所穿著的袈裟的光辉而一片光明。“为仙人之风所吹拂”是指，当被称为仙人的比丘和比丘尼们进入和离开房舍时，由其衣袍之风以及由屈伸等身体动作所产生的风吹拂着；或者说，吹散了罪垢。

ဣဒါနိ နိဒ္ဒေသေ အာဂတနယေနာပိ အာစာရဂေါစရေ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ပါတိမောက္ခသီလနိဒ္ဒေသေ. ဣမိနာပိ နယေနာတိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနဝိဓိနာပိ. သံဃဂတောတိ သံဃသန္နိပါတံ ဂတော. အစိတ္တီကာရကတောတိ အကတစိတ္တီကာရော, အကတဂါရဝေါတိ အတ္ထော. ဃဋ္ဋယန္တောတိ သရီရေန, စီဝရေန ဝါ ဃံသန္တော. ပုရတောပိ တိဋ္ဌတိ အစိတ္တီကာရကတောတိ [Pg.44] သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဌိတကောပီတိ ဥပရိ တိဋ္ဌန္တော ဝိယ အာသန္နတရဋ္ဌာနေ ဌိတကောပိ ဘဏတိ. ဗာဟာဝိက္ခေပကောတိ ဗာဟုံ ဝိက္ခိပန္တော. အနုပါဟနာနန္တိ အနာဒရေ သာမိဝစနံ. သဥပါဟနောတိ ဥပါဟနာရုဠှော. ထေရေ ဘိက္ခူ အနုပခဇ္ဇာတိ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဌိတဋ္ဌာနံ အနုပဝိသိတွာ တေသံ အာသန္နတရဋ္ဌာနံ ဥပဂန္တွာ. ကဋ္ဌံ ပက္ခိပတိ အဂ္ဂိကုဏ္ဍေ. ဝေါက္ကမ္မာတိ ပဿတော အတိက္ကမိတွာ. ဂူဠှာနိ သဘာဝတော ပဋိစ္ဆန္နာနိ သာဏိပါကာရာဒိနာ ပဋိစ္ဆာဒိတာနိ. အနာပုစ္ဆာတိ အနာပုစ္ဆိတွာ. အဿာတိ အနာစာရဿ.

现在，为了也以解释中出现的方式来显示威仪行处，而开始了“再者……”等语。“于此”是指在这部波罗提木叉戒的解释中。“也以这种方式”是指也以现在所说的方法。“去到僧团中”是指去到僧团集会处。“不恭敬”是指未作恭敬，意为不尊重。“摩擦”是指用身体或衣袍摩擦，应与“不恭敬地站在前面”相连接。“站立的人”是指犹如站在上方，站在非常近的地方说话。“挥动手臂”是指挥舞着手臂。“对于不穿鞋者”（anupāhanānaṃ）是在轻慢的意义上使用的属格。“穿着鞋”是指穿着鞋子。“侵入长老比丘（的范围）”是指进入长老比丘们站立的地方，走到他们非常近的地方。“在火坑里投入木柴”。“越过”是指从旁边经过。“隐蔽处”是指自然遮蔽或被帘幕、围墙等遮盖的地方。“不询问”是指未经询问。“他的”（assa）是指“不当行为的”（anācārassa）。

အပိစ ဘိက္ခူတိအာဒိ သဗ္ဗဿေဝ ဘိက္ခုနော အာစာရဒဿနဝသေန ပဝတ္တံ အဋ္ဌကထာဝစနံ, န နိဒ္ဒေသပါဠိ. သဒ္ဓါသီလသုတစာဂါဒိဂုဏဟေတုကော ဂရုဘာဝေါ ဂရုကရဏံ ဝါ ဂါရဝေါ, သဟ ဂါရဝေနာတိ သဂါရဝေါ. ဂရုဋ္ဌာနိယေသု ဂါရဝသာရဇ္ဇာဒိဝသေန ပဋိဿာယနာ ပတိဿာ, သပ္ပတိဿဝပဋိပတ္တိ. သဟ ပတိဿာယာတိ သပ္ပတိဿော. သဝိသေသံ ဟိရိမနတာယ, ဩတ္တပ္ပိဘာဝေန စ ဟိရောတ္တပ္ပသမ္ပန္နော. သေခိယဓမ္မပါရိပူရိဝသေန သုနိဝတ္ထော သုပါရုတော. ပါသာဒိကေနာတိ ပသာဒါဝဟေန, ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ စေတံ ကရဏဝစနံ. ဧသေဝ နယော ဣတော ပရေသုပိ ဆသု ပဒေသု. အဘိက္ကန္တေနာတိ အဘိက္ကမေန. ဣရိယာပထသမ္ပန္နောတိ သမ္ပန္နဣရိယာပထော. တေန သေသဣရိယာပထာနမ္ပိ ပါသာဒိကတမာဟ. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရောတိ စက္ခုန္ဒြိယာဒီသု ဆသု ဒွါရေသု သုသံဝိဟိတာရက္ခော. ဘောဇနေ မတ္တညူတိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ဘောဇနသညိတေ စတုဗ္ဗိဓေပိ ပစ္စယေ ပရိယေသနပဋိဂ္ဂဟဏပရိဘောဂါဒိဝသေန သဗ္ဗသော ပမာဏညူ. ဇာဂရိယမနုယုတ္တောတိ ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တံ ဘာဝနာမနသိကာရသင်္ခါတံ ဇာဂရိယံ သာတစ္စကာရိတာဝသေန အနု အနု ယုတ္တော တတ္ထ ယုတ္တပယုတ္တော. သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတောတိအာဒိ ယထာဝုတ္တဿ အာစာရဿ သမ္ဘာရဒဿနံ. တတ္ထ အပ္ပိစ္ဆောတိ နိဣစ္ဆော. သန္တုဋ္ဌောတိ ယထာလာဘာဒိဝသေန သန္တောသေန တုဋ္ဌော. သက္ကစ္စကာရီတိ အာဒရကာရီ. ဂရုစိတ္တီကာရဗဟုလောတိ ဂရုဋ္ဌာနိယေသု ဂရုကရဏဗဟုလော. အယံ ဝုစ္စတိ အာစာရောတိ အယံ သဂါရဝတာဒိ အတ္ထကာမေဟိ အာစရိတဗ္ဗတော အာစာရော.

再者，比丘……等语，是为了显示所有比丘的行仪而说的义注之语，而非《解释》的巴利经文。“恭敬”(gārava)是因信、戒、闻、舍等功德而产生的尊重感，或是作出尊重的行为；与恭敬俱行，是为“有恭敬”。在应受尊敬者面前，以恭敬、稳重等方式表示顺从，即是“随顺”(patissā)，是具有随顺的行持；与随顺俱行，是为“有随顺”。因为特别具有惭心与愧心，所以具足惭愧。因为圆满了众学法，所以善于穿着下衣和上衣。“以令人净信的(方式)”是指能带来净信的，这是表示情状特征的工具格；此理亦适用于其后六处。“以前进”是指通过前进的动作。“威仪具足”是指具足了威仪；由此也说明了其余威仪的令人净信。“于诸根守护门”是指在眼根等六门有善防护的守护。“于食知量”是指对于被称为食物的四种资具，在寻求、接受、受用等方面完全了知适量。“勤修警寤”是指在初夜和后夜，持续不断地致力于被称为修习和作意的警寤。“具足念与正知”等，是显示前述行仪的资粮。于此，“少欲”是无欲；“知足”是因随其所得等而满足、喜悦；“恭敬而行者”是带着恭敬而行；“多作尊重”是指对值得尊重者多作尊重。这被称为“行仪”(ācāro)，是因为这“有恭敬”等，是欲求利益者所应行持的，故为“行仪”。

သီလာဒီနံ ဂုဏာနံ ဥပနိဿယဘူတော ဥပနိဿယဂေါစရော. သတိသင်္ခါတော စိတ္တဿ အာရက္ခဘူတော ဧဝ ဂေါစရော အာရက္ခဂေါစရော. ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ခါတော စိတ္တဿ ဥပနိဗန္ဓနဋ္ဌာနဘူတော ဂေါစရော ဥပနိဗန္ဓဂေါစရော. အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိ [Pg.45] ဒသဟိ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတာယ ကထာယ ဝတ္ထုဘူတေဟိ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတော ဒသကထာဝတ္ထုဂုဏသမန္နာဂတော. တတော ဧဝ ကလျာဏော သုန္ဒရော မိတ္တောတိ ကလျာဏမိတ္တော. တဿ လက္ခဏံ ပရတော အာဂမိဿတိ. အဿုတံ သုတ္တဂေယျာဒိံ. သုဏာတီတိ သုတမယံ ဉာဏံ ဥပ္ပာဒေတိ. သုတံ ပရိယောဒါပေတီတိ တမေဝ ယထာသုတံ အဝိသဒတာယ အပရိယောဒါတံ ပုနပ္ပုနံ ပရိပုစ္ဆနာဒိနာ ဝိသောဓေတိ နိဇ္ဇဋံ နိဂုမ္ဗံ ကရောတိ. တတ္ထ စ ယေ ကင်္ခဋ္ဌာနိယာ ဓမ္မာ, တေသု သံသယံ ဆိန္ဒန္တော ကင်္ခံ ဝိတရတိ. ကမ္မကမ္မဖလေသု, ရတနတ္တယေ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥဇုကရဏေန ဒိဋ္ဌိံ ဥဇုံ ကရောတိ. တတော ဧဝ စ ဒုဝိဓာယပိ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ စိတ္တံ ပသာဒေတိ. အထ ဝါ ယထာသုတံ ဓမ္မံ ပရိယောဒပေတွာ တတ္ထာဂတေ ရူပါရူပဓမ္မေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ သပစ္စယံ နာမရူပံ ပရိဂ္ဂဏှန္တော သတ္တဒိဋ္ဌိဝင်္ကဝိဓမနေန ဒိဋ္ဌိံ ဥဇုံ ကရောတိ. ဓမ္မာနံ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နတာမတ္တဒဿနေန တီသုပိ အဒ္ဓါသု ကင်္ခံ ဝိတရတိ. တတော ပရံ စ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏာဒိဝသေန ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရိယဘူမိံ ဩက္ကမန္တော အဝေစ္စပသာဒေန ရတနတ္တယေ စိတ္တံ ပသာဒေတိ. တထာဘူတောဝ တဿ ကလျာဏမိတ္တဿ အနုသိက္ခနေန သဒ္ဓါဒီဟိ ဂုဏေဟိ န ဟာယတိ, အညဒတ္ထု ဝဍ္ဎတေဝ. တေနာဟ ‘‘ယဿ ဝါ’’တိအာဒိ.

戒等功德的所依处是依止境。称为念的心之守护是守护境。作为业处的心之系缚处是系缚境。具足少欲等十种导向解脱之言论所依的功德者。因此，善友。其特征将在下文阐述。听闻未曾听闻的经教等，从而生起闻所成智。对于已经听闻但未明了的教法，通过反复询问等方式使其清净，令其明晰无碍。对于那些可能产生疑惑的法，断除其疑惑，超越疑惑。通过使对业与业果、三宝的正见变得正直，来端正其见。由此也能通过两种信的圆满，使内心清净。或者，在净治所听闻的法后，把握其中所含的色法与无色法，领会有因缘的名色，通过破除我见的歪曲，来端正其见。通过仅仅观察诸法的因缘与缘生性，就能在三世中超越疑惑。更进一步，通过以生灭智等增长观（vipassanā），进入圣地，以不坏净使内心对三宝清净。像这样，通过随学其善友，信等功德不会退失，反而只会增长。因此说“若有……”等。

အန္တရဃရန္တိ အန္တရေ အန္တရေ ဃရာနိ ဧတ္ထ, တံ ဧတဿာတိ ဝါ ‘‘အန္တရဃရ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ ဂေါစရဂါမံ ပဝိဋ္ဌော. တတ္ထ ဃရေ ဃရေ ဘိက္ခာပရိယေသနာယ ဝီထိံ ပဋိပန္နော. ဩက္ခိတ္တစက္ခူတိ ဟေဋ္ဌာခိတ္တစက္ခု. ကိတ္တကေန ပန ဩက္ခိတ္တစက္ခု ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယုဂမတ္တဒဿာဝီ’’တိ. သုသံဝုတောတိ သံယတော. ယထာ ပနေတ္ထ သုသံဝုတော နာမ ဟောတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘န ဟတ္ထိံ ဩလောကေန္တော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

他进入了名为“村内”(antaraghara)的行乞村落。在那里，他挨家挨户地沿街乞食。所谓“垂下双目”(okkhittacakkhu)，是指眼向下看。那么，垂下双目到什么程度呢？经文说“只看一轭的距离”(yugamattadassāvī)。所谓“善防护”(susaṃvuto)，就是已防护。为了说明此处如何名为善防护，所以说了“不看象”等语。

ယတ္ထာတိ ယေသု သတိပဋ္ဌာနေသု. စိတ္တံ ဘာဝနာစိတ္တံ. ဥပနိဗန္ဓတီတိ ဥပနေတွာ နိဗန္ဓတိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

“于何处”(yatthā)，即于那些念住(satipaṭṭhāna)中。“心”(citta)，是修习之心(bhāvanācitta)。“紧缚”(upanibandhati)，即是引导之后而系缚。正如所说——

‘‘ယထာ ထမ္ဘေ နိဗန္ဓေယျ, ဝစ္ဆံ ဒမံ နရော ဣဓ;

ဗန္ဓေယျေဝံ သကံ စိတ္တံ, သတိယာရမ္မဏေ ဒဠှ’’န္တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၁၇;

ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၇၄;

မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀၇;

ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၆၅;

ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၁.၁၆၃);

犹如世人驯幼犊，将其系于桩上；如是应以念为绳，紧缚自心于所缘。

သတိပဋ္ဌာနာနံ ဥပနိဗန္ဓဂေါစရဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သကော ပေတ္တိကော ဝိသယောတိ အတ္တနော ပိတု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တကော, တေန ဒိဋ္ဌော ဒဿိတော စ ဝိသယော.

为了说明念处是紧缚之行境，故说“正如所说”等语。其中，“自己的父系之境”是指属于自己父亲——正自觉者的、由他所见与所示之境。

အဏုပ္ပမာဏေသူတိ [Pg.46] ပရမာဏုပ္ပမာဏေသု. အသဉ္စိစ္စအာပန္နသေခိယအကုသလစိတ္တုပ္ပာဒါဒိဘေဒေသူတိ အသဉ္စိစ္စ အာပန္နသေခိယေသု အကုသလစိတ္တုပ္ပာဒါဒိဘေဒေသူတိ ဧဝံ အသဉ္စိစ္စဂ္ဂဟဏံ သေခိယဝိသေသနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သေခိယဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ ဝတ္တက္ခန္ဓကာဒီသု (စူဠဝ. ၃၅၆ အာဒယော) အာဂတဝတ္တာဒီနမ္ပိ ဂဟဏံ. တေပိ ဟိ သိက္ခိတဗ္ဗဋ္ဌေန ‘‘သေခိယာ’’တိ ဣစ္ဆိတာ. တထာ ဟိ မာတိကာယံ ပါရာဇိကာဒီနံ ဝိယ သေခိယာနံ ပရိစ္ဆေဒေါ န ကတော. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘အသဉ္စိစ္စ အာပန္နသေခိယာ’’တိ အသဉ္စိစ္စဂ္ဂဟဏံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. န ဟိ မာတိကာယံ အာဂတေသု ပဉ္စသတ္တတိယာ သေခိယေသု နောသညာဝိမောက္ခော နာမ အတ္ထိ, အသဉ္စိစ္စဂ္ဂဟဏေနေဝ စေတ္ထ အသတိအဇာနနာနမ္ပိ သင်္ဂဟော ကတော. ကေစိ ပနေတ္ထ အသိဉ္စိစ္စ အာပန္နဂ္ဂဟဏေန အစိတ္တကာပတ္တိယော ဂဟိတာတိ ဝဒန္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တံ, ဂရုကာပတ္တီသုပိ ကာသဉ္စိ အစိတ္တကဘာဝသဗ္ဘာဝတော, အဓိဋ္ဌာနာဝိကမ္မဿ, ဒေသနာဝိကမ္မဿေဝ ဝါ သဗ္ဗလဟုကဿ ဝဇ္ဇဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ. တေနာဟ ‘‘ယာနိ တာနိ ဝဇ္ဇာနိ အပ္ပမတ္တကာနိ ဩရမတ္တကာနိ လဟုကာနိ လဟုသမ္မတာနီ’’တိအာဒိ. အာဒိသဒ္ဒေန ပါတိမောက္ခသံဝရဝိသုဒ္ဓတ္ထံ အနတိက္ကမနီယာနံ အနာပတ္တိဂမနီယာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဘယဒဿနသီလောတိ ပရမာဏုမတ္တံ ဝဇ္ဇံ အဋ္ဌသဋ္ဌိယောဇနသတသဟဿုဗ္ဗေဓသိနေရုပဗ္ဗတသဒိသံ ကတွာ ဒဿနသဘာဝေါ, သဗ္ဗလဟုကံ ဝါ ဒုဗ္ဘာသိတမတ္တံ ပါရာဇိကသဒိသံ ကတွာ ဒဿနသဘာဝေါ. ယံ ကိဉ္စီတိ မူလပညတ္တိအနုပညတ္တိသဗ္ဗတ္ထပညတ္တိပဒေသပညတ္တိအာဒိဘေဒံ ယံ ကိဉ္စိ သိက္ခိတဗ္ဗံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ ပူရေတဗ္ဗံ သီလံ. သမ္မာ အာဒါယာတိ သမ္မဒေဝ သက္ကစ္စံ, သဗ္ဗသော စ အာဒိယိတွာ. အယံ ပန အာစာရဂေါစရသမ္ပဒါ ကိံ ပါတိမောက္ခသီလေ ပရိယာပန္နာ, ဥဒါဟု အပရိယာပန္နာတိ? ပရိယာပန္နာ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ပုန ဝုတ္တာတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ.

“于微量中”(Aṇuppamāṇesu)，即于原子量中(paramāṇuppamāṇesu)。“于非故意所犯众学法及不善心生起等差别中”(Asañciccaāpannasekhiyaakusalacittuppādādibhedesu)，即于非故意所犯的众学法(sekhiya)中，以及于不善心生起等差别中。如此，当知“非故意”(asañcicca)一词是作为众学法的修饰词而被使用。此处，通过使用“众学法”一词，亦包含了《行犍度》(Vattakkhandhaka)等（《小品》356等）中所说的行仪等。因为它们也因有当学之义，而被认为是“众学法”。确实，在母论(mātikā)中，不像波罗夷(pārājika)等法那样，对众学法作了（数量的）界定。如是，“非故意所犯众学法”一语中，“非故意”的用法便得以成立。因为在母论所载的七十五条众学法中，并无名为“无想解脱”(nosaññāvimokkho)者，此处正是以“非故意”的摄取，也包含了无念(asati)与无知(ajānanā)的情况。有些人说，此处以“非故意所犯”摄取了无心所犯之罪，这仅是他们的个人见解。因为在重罪中，亦有某些无心的情况存在；并且因为此处意指的是最轻微的、仅需通过决意(adhiṭṭhāna)或忏悔(desanā)即可补救的过失。因此说：“凡此等过失，或微、或劣、或轻、或被认为轻”等等。“等”字当知是为了波罗提木叉(pātimokkha)律仪的清净，而摄入了不可违越、不至犯罪(anāpatti)等情况。有见怖畏之德者(bhayadassanasīla)，是视原子量般的过失如十六万八千由旬高的须弥山(Sineru)的习性；或是视仅只恶说(dubbhāsita)这最轻微的过失如波罗夷的习性。“任何”(yaṃ kiñci)，是指根本制(mūlapaññatti)、随制(anupaññatti)、一切处制(sabbatthapaññatti)、地方制(padesapaññatti)等种种差别，任何应当学习、奉行、圆满的戒。“善受持”(sammā ādāya)，即如实、恭敬且全面地受持。再者，此威仪行处圆满(ācāragocarasampadā)是包含在波罗提木叉戒中，还是不包含呢？是包含的。若如此，为何又说呢？针对此诘难(codana)而说“于此”等等。

ဣန္ဒြိယသံဝရသီလဝဏ္ဏနာ

根律仪戒释义

၁၅. ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဿ သမ္ဘာရဘူတံ, တသ္မိံ သတိယေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘သောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေ ဌိတော ဘိက္ခူ’’တိ. သမ္ပာဒိတေ ဟိ ဧတသ္မိံ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလံ သုဂုတ္တံ သုရက္ခိတမေဝ ဟောတိ, သုသံဝိဟိတကဏ္ဋကဝတိ ဝိယ သဿန္တိ. ကာရဏဝသေနာတိ အသာဓာရဏကာရဏဿ ဝသေန. အသာဓာရဏကာရဏဝသေန [Pg.47] ဟိ ဖလံ အပဒိသီယတိ, ယထာ ယဝင်္ကုရော ဘေရိသဒ္ဒေါတိ. နိဿယဝေါဟာရေန ဝါ ဧတံ နိဿိတဝစနံ, ယထာ မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီတိ. ရူပန္တိ ရူပါယတနံ. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာတိ ဧတ္ထ ယဒိ စက္ခု ရူပံ ပဿေယျ, အညဝိညာဏသမင်္ဂိနောပိ ပဿေယျုံ, န စေတံ အတ္ထိ, ကသ္မာ? အစေတနတ္တာ စက္ခုဿ. တေနာဟ ‘‘စက္ခု ရူပံ န ပဿတိ အစိတ္တကတ္တာ’’တိ. အထ ဝိညာဏံ ရူပံ ပဿေယျ, တိရောကုဋ္ဋာဒိဂတမ္ပိ နံ ပဿေယျ အပ္ပဋိဃဘာဝတော, ဣဒမ္ပိ နတ္ထိ သဗ္ဗဿ ဝိညာဏဿ ဒဿနာဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘စိတ္တံ န ပဿတိ အစက္ခုကတ္တာ’’တိ. တတ္ထ ယထာ စက္ခုသန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ပဿတိ, န ယံ ကိဉ္စိ. တဉ္စ ကေနစိ ကုဋ္ဋာဒိနာ အန္တရိတေ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယတ္ထ အာလောကဿ ဝိဗန္ဓော. ယတ္ထ ပန န ဝိဗန္ဓော ဖလိကဂဗ္ဘပဋလာဒိကေ, တတ္ထ အန္တရိတေပိ ဥပ္ပဇ္ဇတေဝ. ဧဝံ ဝိညာဏာဓိဋ္ဌိတံ စက္ခု ပဿတိ, န ယံ ကိဉ္စီတိ ဝိညာဏာဓိဋ္ဌိတံ စက္ခုံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ’’တိ.

15. 根律仪戒是波罗提木叉律仪戒的资具(sambhārabhūta)，唯有在有[波罗提木叉律仪戒]时，才需要[根律仪戒]，因此说：“他是安住于波罗提木叉律仪戒的比丘”。确实，当成就此戒时，波罗提木叉律仪戒即得善护、善防，犹如庄稼有了妥善设置的荆棘篱笆。所谓“以因为”(kāraṇavasena)，是指以非共因(asādhāraṇakāraṇa)故。果是依非共因而称谓的，就像大麦的幼苗(yavaṅkura)和鼓声(bherisadda)一样。或者，这是一种依止的说法(nissayavohāra)，例如“床在呼喊”(mañcā ukkuṭṭhiṃ karonti)。“色”(rūpa)是指色处(rūpāyatana)。于“以眼见色”(cakkhunā rūpaṃ disvā)一句，若眼能见色，则具足其他识者亦应能见，然此事不然。何以故？因眼无心(acetana)故。是故说：“眼不见色，因无心故”(cakkhu rūpaṃ na passati acittakattā)。复次，若识能见色，则亦应能见墙后等物，因其无碍(appaṭighabhāva)故，然此事亦不然，因一切识皆无见的功能故。是故说：“心不见色，因无眼故”(cittaṃ na passati acakkhukattā)。于此，如依眼之识能见，而非任何识皆能见。且彼识于有墙等物阻隔、光明有障碍(ālokassa vibandha)之处则不生起。然于无障碍之水晶室、水晶板(phalikagabbhapaṭalādike)等处，纵有阻隔亦能生起。如是，为识所依(viññāṇādhiṭṭhita)之眼能见，而非任何眼皆能见。是故，“以眼见色”一语，是针对为识所依之眼而说。

ဒွါရာရမ္မဏသံဃဋ္ဋေတိ ဒွါရဿ အာရမ္မဏေန သံဃဋ္ဋေ သတိ, စက္ခုဿ ရူပါရမ္မဏေ အာပါထဂတေတိ အဓိပ္ပာယော. ပသာဒဝတ္ထုကေန စိတ္တေနာတိ စက္ခုပသာဒဝတ္ထုကေန တန္နိဿာယ ပဝတ္တေန ဝိညာဏေန, ယံ ‘‘စက္ခုဝိညာဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ပဿတီတိ ဩလောကေတိ. စက္ခုပသာဒသန္နိဿယေ ဟိ ဝိညာဏေ အာလောကာနုဂ္ဂဟိတံ ရူပါရမ္မဏံ သန္နိဿယဂုဏေန ဩဘာသေန္တေ တံသမင်္ဂိပုဂ္ဂလော ‘‘ရူပံ ပဿတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဩဘာသနဉ္စေတ္ထ အာရမ္မဏဿ ယထာသဘာဝတော ဝိဘာဝနံ, ယံ ‘‘ပစ္စက္ခတော ဂဟဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဥသုနာ လက္ခဿ ဝေဓေ သိဇ္ဈန္တေ တဿ သမ္ဘာရဘူတေန ဓနုနာ ဝိဇ္ဈတီတိ ဝစနံ ဝိယ ဝိညာဏေန ရူပဒဿနေ သိဇ္ဈန္တေ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတီတိ ဤဒိသီ သသမ္ဘာရကထာ နာမေသာ ဟောတိ. သသမ္ဘာရာ ကထာ သသမ္ဘာရကထာ, ဒဿနဿ ကာရဏသဟိတာတိ အတ္ထော. သသမ္ဘာရဿ ဝါ ဒဿနဿ ကထာ သသမ္ဘာရကထာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ကေဝလေန စက္ခုနာ, ကေဝလေန ဝါ ဝိညာဏေန ရူပဒဿနံ နတ္ထိ, တသ္မာ.

“根门与所缘撞击时”(Dvārārammaṇasaṅghaṭṭe)，其义为：当色所缘进入眼（根）的范围时。“以净色为事之心”(Pasādavatthukena cittena)是指：以眼净色为事、依之而转起的识，此即所谓的“眼识”。“见”(passati)即是“看”(oloketi)。诚然，当依止眼净色的识，以其所依的功德，照亮为光明所助的色所缘时，具足此识的个人即被称为“见色”。于此，照亮即是如其自性地阐明所缘，此即所谓的“现量取境”(paccakkhato gahaṇa)。犹如以箭射中标的得以成办时，会说“以弓射中”，而弓是其（箭的）资具；同样地，当以识见色得以成办时，说“以眼见色”，此即名为“具资具说”(sasambhārakathā)。具资具之说为“具资具说”，其义为：包含见之因缘的言说。或者，是关于具有资具之见的言说，故为“具资具说”。“是故”(tasmā)者，谓：因为仅以眼，或仅以识，并不能见色，是故（作如是说）。

ဣတ္ထိပုရိသနိမိတ္တံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဣတ္ထိသန္တာနနိဿိတရူပမုခေန ဂယှမာနံ သဏ္ဌာနံ ထနမံသာဝိသဒတာ နိမ္မဿုမုခတာ ကေသဗန္ဓနဝတ္ထဂ္ဂဟဏံ အဝိသဒဋ္ဌာနဂမနာဒိ စ သဗ္ဗံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ သဉ္ဇာနနဿ ကာရဏဘာဝတော ဣတ္ထိနိမိတ္တံ. ဝုတ္တဝိပရိယာယတော ပုရိသနိမိတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုဘနိမိတ္တာဒိကံ ဝါတိ ဧတ္ထ ရာဂုပ္ပတ္တိဟေတုဘူတော ဣဋ္ဌာကာရော သုဘနိမိတ္တံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပဋိဃနိမိတ္တာဒီနံ [Pg.48] သင်္ဂဟော. သော ပန ဒေါသုပ္ပတ္တိအာဒိဟေတုဘူတော အနိဋ္ဌာဒိအာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမဉ္စေတ္ထ ပါဠိယံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာဝ သရူပတော အာဂတာ, ဥပေက္ခာနိမိတ္တဿာပိ ပန သင်္ဂဟော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော, အသမပေက္ခနေန ဥပ္ပဇ္ဇနကမောဟဿာပိ အသံဝရဘာဝတော. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘မုဋ္ဌသစ္စံ ဝါ အညာဏံ ဝါ’’တိ. ဥပေက္ခာနိမိတ္တန္တိ စေတ္ထ အညာဏုပေက္ခာယ ဝတ္ထုဘူတံ အာရမ္မဏံ, တဉ္စဿ အသမပေက္ခနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ သင်္ခေပတော ရာဂဒေါသမောဟာနံ ကာရဏံ ‘‘သုဘနိမိတ္တာဒိက’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ကိလေသဝတ္ထုဘူတံ နိမိတ္တ’’န္တိ. ဒိဋ္ဌမတ္တေယေဝ သဏ္ဌာတီတိ ‘‘ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတီ’’တိ (ဥဒါ. ၁၀) သုတ္တေ ဝုတ္တနယေန ဝဏ္ဏာယတနေ စက္ခုဝိညာဏေန, ဝီထိစိတ္တေဟိ စ ဂဟိတမတ္တေယေဝ တိဋ္ဌတိ, န တတော ပရံ ကိဉ္စိ သုဘာဒိအာကာရံ ပရိကပ္ပေတိ. ပါကဋဘာဝကရဏတောတိ ပရိဗျတ္တဘာဝကရဏတော ဝိဘူတဘာဝကရဏတော. ဝိသဘာဂဝတ္ထုနော ဟိ ဟတ္ထာဒိအဝယဝေသု သုဘာဒိတော ပရိကပ္ပေန္တဿ အပရာပရံ တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ကိလေသာ ပရိဗျတ္တာ ဟောန္တီတိ တေ တေသံ အနုဗျဉ္ဇနာ နာမ. တေ ပန ယသ္မာ တထာ တထာ သန္နိဝိဋ္ဌာနံ ဘူတုပါဒါယရူပါနံ သန္နိဝေသာကာရော. န ဟိ တံ မုဉ္စိတွာ ပရမတ္ထတော ဟတ္ထာဒိ နာမ ကောစိ အတ္ထိ. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဟတ္ထပါဒ…ပေ… အာကာရံ န ဂဏှာတီ’’တိ. ကိံ ပန ဂဏှာတီတိ အာဟ ‘‘ယံ တတ္ထ ဘူတံ, တဒေဝ ဂဏှာတီ’’တိ. ယံ တသ္မိံ သရီရေ ဝိဇ္ဇမာနံ ကေသလောမာဒိ ဘူတုပါဒါယမတ္တံ ဝါ, တဒေဝ ယာထာဝတော ဂဏှာတိ. တတ္ထ အသုဘာကာရဂဟဏဿ နိဒဿနံ ဒဿေန္တော ‘‘စေတိယပဗ္ဗတဝါသီ’’တိအာဒိနာ မဟာတိဿတ္ထေရဝတ္ထုံ အာဟရိ.

女相或男相，此处指依止女性身心相续而执取的身形、乳房肌肉的不清晰、面部无须、发型衣着、不清晰的步态等，凡此种种，因是生起“这是女人”之认知的原因，故称女相。反之则为男相。净相等，此处，能引发贪欲的可爱之相，是为净相。“等”字则包含了厌恶相等。而彼等是嗔恚生起之因，当知其为不可爱等相。经文中虽只从体性上说到贪欲与忧愁，但也应包含舍相，因为由不如理审察而生的愚痴也属于不防护。诚如后面将说：“失念或无明”。此中所谓舍相，即无明之舍的所缘事，当知此由不如理审察所致。如是，简言之，贪、嗔、痴之因，即被称为“净相等”。因此说“作为烦恼事的相”。所谓“仅于所见而住立”，即是如《自说经》（Udāna 1.10）所说“于所见中，将仅是所见”之理，于色处，由眼识及（眼门）心路诸心所执取后即止，不再进一步思量美丑等相。所谓“令其显现”，即是令其清晰、令其明显。对于异分事，于手等支分思量为美等相者，于彼所缘中，烦恼将次第生起而变得清晰，因此，彼等支分被称为（烦恼的）随相。然而，彼等随相只是如此如此配置的四大及所造色的组合形态而已。离开它，于胜义中，并无名为手等之物。因此说“不执取手、足……等相”。那么执取什么呢？答道：“于彼处有者，唯执取彼。”即如实地执取那身体中存在的发、毛等，或仅是四大及所造色。于此，为示“执取不净相”之例，而引用“住支提山”等句，带来了大帝萨长老的故事。

တတ္ထ သုမဏ္ဍိတပသာဓိတာတိ သုဋ္ဌု မဏ္ဍိတာ ပသာဓိတာ စ. အာဘရဏာဒီဟိ အာဟာရိမေဟိ မဏ္ဍနံ. သရီရဿ ဥစ္ဆာဒနာဒိဝသေန ပဋိသင်္ခရဏံ ပသာဓနန္တိ ဝဒန္တိ, အာဘရဏေဟိ, ပန ဝတ္ထာလင်္ကာရာဒီဟိ စ အလင်္ကရဏံ ပသာဓနံ. ဦနဋ္ဌာနပူရဏံ မဏ္ဍနံ. ဝိပလ္လတ္ထစိတ္တာတိ ရာဂဝသေန ဝိပရီတစိတ္တာ. ဩလောကေန္တောတိ ထေရော ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရေနေဝ ဂစ္ဆန္တော သဒ္ဒကဏ္ဋကတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂမနသိကာရဿ ဟသိတသဒ္ဒါနုသာရေန ‘‘ကိမေတ’’န္တိ ဩလောကေန္တော. အသုဘသညန္တိ အဋ္ဌိကသညံ. အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာနံ ဟိ ထေရော တဒါ ပရိဟရတိ. အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ ထေရော [Pg.49] ကိရ တဿာ ဟသန္တိယာ ဒန္တဋ္ဌိဒဿနေနေဝ ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာယ သုဘာဝိတတ္တာ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ, သာတိသယဉ္စ ဥပစာရဇ္ဈာနံ လဘိတွာ ယထာဌိတောဝ တတ္ထ ပဌမဇ္ဈာနံ အဓိဂန္တွာ တံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ မဂ္ဂပရမ္ပရာယ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏိ. ပုဗ္ဗသညံ အနုဿရီတိ ပုဗ္ဗကံ ယထာရဒ္ဓံ ကာလေန ကာလံ အနုယုဉ္ဇိယမာနံ အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာနံ အနုဿရိ သမန္နာဟရိ. အနုမဂ္ဂန္တိ အနုပထံ တဿာ ပဒါနုပဒံ. ထေရဿ ကိရ ဘာဝနာယ ပဂုဏဘာဝတော ဒန္တဋ္ဌိဒဿနေနေဝ တဿာ သကလသရီရံ အဋ္ဌိကသံဃာတဘာဝေန ဥပဋ္ဌာသိ. န တံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ သဉ္ဇာနိ. တေနာဟ ‘‘နာဘိဇာနာမိ…ပေ… မဟာပထေ’’တိ.

其中，“善装饰善修饰”(sumaṇḍitapasādhita)是指很好地装饰和修饰。用首饰等可移除的饰物来装饰称为“装饰”(maṇḍana)。有人说，以涂油等方式整理身体称为“修饰”(pasādhana)；但（另有观点认为，）用首饰、衣饰等来打扮才是“修饰”。填补（身体）缺陷之处则为“装饰”。“心颠倒”(vipallatthacitta)是指因贪欲而心意颠倒。“看时”(olokento)是指长老正专注于业处行走时，因笑声是前分作意的声刺，便顺着笑声看去，想道：“这是什么？”“不净想”是指骨想(aṭṭhikasaññā)。当时长老正在修习骨业处。“证得阿罗汉”是指，据说长老因看见那发笑女子的牙骨，加上先前已善巧修习前分禅修(pubbabhāgabhāvanā)，获得了似相(paṭibhāganimitta)以及超胜的近行定，就在原地站着证得了初禅，并以此为基础增长观(vipassanā)，通过道的次第证得了漏尽。“随念前想”(pubbasaññaṃ anussari)是指他忆念、作意先前已开始并时常修习的骨业处。“在路上”(anumaggaṃ)是指在路上，循着她的足迹。据说，因长老的禅修已纯熟，仅见到她的牙骨，她的整个身体就显现为一堆骨骸。他不再将之认知为“女人”或“男人”。因此他说：“我不识知……乃至……在大路上。”

‘‘ယဿ စက္ခုန္ဒြိယာသံဝရဿ ဟေတူ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘တဿ စက္ခုန္ဒြိယဿ သတိကဝါဋေန ပိဒဟနတ္ထာယာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အသံဝရဿာတိ. ယဒိဒံ ယံ စက္ခုန္ဒြိယာသံဝရဿ ဟေတု အဘိဇ္ဈာဒိအနွာဿဝနံ ဒဿိတံ, တံ အသံဝုတစက္ခုန္ဒြိယဿေဝ ဟေတု ပဝတ္တံ ဒဿိတန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ. စက္ခုဒွါရိကဿ ဟိ အဘိဇ္ဈာဒိအနွာဿဝနဿ တံဒွါရိကဝိညာဏဿ ဝိယ စက္ခုန္ဒြိယံ ပဓာနကာရဏံ. စက္ခုန္ဒြိယဿ အသံဝုတတ္တေ သတိ တေ အနွာဿဝန္တီတိ အသံဝရိယမာနစက္ခုန္ဒြိယဟေတုကော သော အသံဝရော တထာ ဝုတ္တောတိ. ယတွာဓိကရဏန္တိ ဟိ ယဿ စက္ခုန္ဒြိယဿ ကာရဏာတိ အတ္ထော. ကီဒိသဿ စ ကာရဏာတိ? အသံဝုတဿ, ကိဉ္စ အသံဝုတံ? ယဿ စက္ခုန္ဒြိယာသံဝရဿ ဟေတု အဘိဇ္ဈာဒယော အနွာဿဝန္တိ, တဿ သံဝရာယာတိ အယမေတ္ထ ယောဇနာ.

在说了“因彼眼根不律仪故”之后，又说“为以念门关闭彼眼根故”，而非说关闭“不律仪”。此中义理为：经说贪等随烦恼流入是“因眼根不律仪故”，此说是为了表明，其生起正是以“未防护的眼根”为因。诚然，于眼门生起的贪等随烦恼，眼根是其主要原因，犹如眼根是于彼门生起的识之主要原因。当眼根未被防护时，彼等（烦恼）便会流入，是故，彼不律仪以“未被防护的眼根”为因，故如是说。文中“yatvādhikaraṇaṃ”义即“因何眼根故”。又，因何等（眼根）故？答：因未防护者。何为“未防护”？即贪等（烦恼）因其眼根不律仪而流入，（此律仪即是）为了防护此（眼根）。于此，这便是（文句的）连结。

ဇဝနက္ခဏေ ပန သစေ ဒုဿီလျံ ဝါတိအာဒိ ပုန အဝစနတ္ထံ ဣဓေဝ သဗ္ဗံ ဝုတ္တန္တိ ဆသု ဒွါရေသု ယထာသမ္ဘဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ ပဉ္စဒွါရေ ကာယဝစီဒုစ္စရိတသင်္ခါတံ ဒုဿီလျံ အတ္ထိ, တသ္မာ ဒုဿီလျာသံဝရော မနောဒွါရဝသေန, သေသာသံဝရော ဆဒွါရဝသေန ယောဇေတဗ္ဗော. မုဋ္ဌသစ္စာဒီနံ ဟိ သတိပဋိပက္ခာကုသလဓမ္မာဒိဘာဝတော သိယာ ပဉ္စဒွါရေ ဥပ္ပတ္တိ, န တွေဝ ကာယိကဝါစသိကဝီတိက္ကမဘူတဿ ဒုဿီလျဿ တတ္ထ ဥပ္ပတ္တိ, ပဉ္စဒွါရိကဇဝနာနံ အဝိညတ္တိဇနကတ္တာ. ဒုဿီလျာဒယော စေတ္ထ ပဉ္စ အသံဝရာ သီလသံဝရာဒီနံ ပဉ္စန္နံ သံဝရာနံ ပဋိပက္ခဘာဝေန ဝုတ္တာ. တသ္မိံ သတီတိ တသ္မိံ အသံဝရေ သတိ.

然而，在速行刹那，若有恶戒等，为免（于后）重说，此处已尽说一切，故当于六门中，随其可能而了知。诚然，于五门中，无有称为身、语恶行的恶戒，是故，恶戒的不律仪当依意门而配属，其余的不律仪当依六门而配属。确实，失念等法，因其为念之对治品、不善法等，故可于五门中生起；但作为身、语违越的恶戒，则绝不于彼处生起，因五门速行不生表色故。于此，恶戒等五种不律仪，是作为戒律仪等五种律仪的对治品而被述说。“当其有时”意即：当彼不律仪有时。

ယထာ [Pg.50] ကိန္တိ ယေန ပကာရေန ဇဝနေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော အသံဝရော ‘‘စက္ခုန္ဒြိယေ အသံဝရော’’တိ ဝုစ္စတိ, တံ နိဒဿနံ ကိန္တိ အတ္ထော. ယထာတိအာဒိနာ နဂရဒွါရေ အသံဝရေ သတိ တံသမ္ဗန္ဓာနံ ဃရာဒီနံ အသံဝုတတာ ဝိယ ဇဝနေ အသံဝရေ သတိ တံသမ္ဗန္ဓာနံ ဒွါရာဒီနံ အသံဝုတတာတိ ဧဝံ အညာသံဝရေ အညာသံဝုတတာ သာမညမေဝ နိဒဿေတိ, န ပုဗ္ဗာပရသာမညံ, အန္တောဗဟိသာမညံ ဝါ. သတိ ဝါ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒိကေ ပုန ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဇဝနံ ဗာဟိရံ ဝိယ ကတွာ နဂရဒွါရသမာနံ ဝုတ္တံ, ဣတရဉ္စ အန္တောနဂရေ ဃရာဒိသမာနံ. ပစ္စယဘာဝေန ဟိ ပုရိမနိပ္ဖန္နံ ဇဝနကာလေ အသန္တမ္ပိ ဘဝင်္ဂါဒိ စက္ခာဒိ ဝိယ ဖလနိပ္ဖတ္တိယာ သန္တံယေဝ နာမ ဟောတိ. န ဟိ ဓရမာနံယေဝ ‘‘သန္တ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဗာဟိရံ ဝိယ ကတွာ’’တိ စ ပရမတ္ထတော ဇဝနဿ ဗာဟိရဘာဝေ, ဣတရဿ စ အဗ္ဘန္တရဘာဝေ အသတိပိ ‘‘ပဘဿရမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တံ, တဉ္စ ခေါ အာဂန္တုကေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌ’’န္တိအာဒိ (အ. နိ. ၁.၄၉) ဝစနတော အာဂန္တုကဘူတဿ ကဒါစိ ကဒါစိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ဇဝနဿ ဗာဟိရဘာဝေါ, တဗ္ဗိဓုရသဘာဝဿ ဣတရဿ အဗ္ဘန္တရဘာဝေါ ဧကေန ပရိယာယေန ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဇဝနေ ဝါ အသံဝရေ ဥပ္ပန္နေ တတော ပရံ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီနံ အသံဝရဟေတုဘာဝါပတ္တိတော. အသံဝရဿ ဟိ ဥပ္ပတ္တိယာ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီနံ တဿ ဟေတုဘာဝေါ ပညာယတီတိ. နဂရဒွါရသဒိသေန ဇဝနေန ပဝိသိတွာ ဒုဿီလျာဒိစောရာနံ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီသု မုသနံ ကုသလဘဏ္ဍဝိနာသနံ ကထိတံ. ယသ္မိံ ဟိ ဒွါရေ အသံဝရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သော တတ္ထ ဒွါရာဒီနံ သံဝရူပနိဿယဘာဝံ ဥပစ္ဆိန္ဒန္တောယေဝ ပဝတ္တတီတိ. ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီနံ ဇဝနေန သဟ သမ္ဗန္ဓော ဧကသန္တတိပရိယာပန္နတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

“如何”（yathā kiṃ）意即：以何种方式，于速行中生起的不律仪被称为“于眼根不律仪”？其譬喻为何？以“正如”（yathā）等词，（此譬喻）仅是显示了在一处不律仪时，另一处也相似地不关闭的共通性——犹如城门不律仪时，与其相关的房屋等即为不关闭；同样，速行不律仪时，与其相关的门等即为不关闭——而非显示前后时间的共通性，亦非内外的共通性。或者，当门、有分等存在时，再次生起的速行被当作外在的，而说它如城门；其余（门、有分等）则如城内的房屋等。确实，由于是缘，先前已完成的有分等，虽于速行时不存在，但如眼等，因能完成其果，故亦得名为“存在”。并非唯有持续存在者才被称为“存在”。至于“当作外在的”，是从胜义上说，速行并无外在性，其余心亦无内在性，然而，如（《增支部》1.49）所说：“比丘们，此心是光明的，但它被外来的杂染所染污。”依此，作为偶尔生起的外来者，速行具有外在性；而性质与此相违的其余心，则依某种理趣而具有阿邦答勒(abbhantara)性，故如是说。或者，当不律仪于速行中生起时，其后，门、有分等即达到成为不律仪之因的状态。确实，由于不律仪的生起，门、有分等作为其因的状况即被了知。以如城门般的速行侵入，恶戒等之盗贼于门、有分等处劫掠，此被说为是善法财的毁坏。确实，于任何一门，不律仪一旦生起，它即在彼处切断诸门等作为律仪亲依止的性质而转起。门、有分等与速行的关联，当知是因其摄入同一相续流。

ဧတ္ထ စ စက္ခုဒွါရေ ရူပါရမ္မဏေ အာပါထဂတေ နိယမိတာဒိဝသေန ကုသလာကုသလဇဝနေ သတ္တက္ခတ္တုံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတိဏ္ဏေ တဒနုရူပမေဝ မနောဒွါရိကဇဝနေ တသ္မိံယေဝါရမ္မဏေ သတ္တက္ခတ္တုံယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတိဏ္ဏေ ပုန တသ္မိံယေဝ ဒွါရေ တဒေဝါရမ္မဏံ နိဿာယ ‘‘ဣတ္ထီ ပုရိသော’’တိအာဒိနာ ဝဝတ္ထပေန္တံ ပသာဒရဇ္ဇနာဒိဝသေန သတ္တက္ခတ္တုံ ဇဝနံ ဇဝတိ. ဧဝံ ပဝတ္တမာနံ ဇဝနံ သန္ဓာယ ‘‘ဇဝနေ ဒုဿီလျာဒီသု ဥပ္ပန္နေသု တသ္မိံ အသံဝရေ သတိ ဒွါရမ္ပိ အဂုတ္တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

于此，当色所缘进入眼门范围时，依所缘之确定等方式，善或不善的速行生起七次后即沉入有分；接着，与此相应的意门速行亦于同一所缘上生起七次后即沉入有分；然后，再于彼意门中，依止同一所缘，以“是女、是男”等方式加以确定，并依净信、染着等方式，速行奔行七次。针对如此转起的速行，而说：“当恶戒等于速行中生起时，于彼处无律仪，则诸门亦未被守护”等。

တသ္မိံ ပန ဇဝနေ. သီလာဒီသူတိ သီလသံဝရသတိသံဝရဉာဏသံဝရခန္တိသံဝရဝီရိယသံဝရေသု ဥပ္ပန္နေသု. ယထာ ဟိ ပဂေဝ သတိအာရက္ခံ အနုပဋ္ဌပေန္တဿ [Pg.51] ဒုဿီလျာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ, ဧဝံ ပဂေဝ သတိအာရက္ခံ ဥပဋ္ဌပေန္တဿ သီလာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဒ္ဒါဒီသုပိ ယထာရဟံ နိမိတ္တာနုဗျဉ္ဇနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သောတဝိညာဏေန ဟိ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘ဣတ္ထိသဒ္ဒေါ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသသဒ္ဒေါ’’တိ ဝါ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာဒိကံ ဝါ ကိလေသဝတ္ထုဘူတံ နိမိတ္တံ န ဂဏှာတိ, သုတမတ္တေ ဧဝ သဏ္ဌာတိ. ယော စ ဂီတသဒ္ဒါဒိကဿ ကိလေသာနံ အနု အနု ဗျဉ္ဇနတော ‘‘အနုဗျဉ္ဇန’’န္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရော မန္ဒတာရာဒိဝသေန ဝဝတ္ထိတော ဆဇ္ဇာဒိဘေဒဘိန္နော အာကာရော, တမ္ပိ န ဂဏှာတီတိ. ဧဝံ ဂန္ဓာဒီသုပိ ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗံ. မနောဒွါရေ ပန သာဝဇ္ဇနဘဝင်္ဂံ မနောဒွါရံ တသ္မိံ ဒွါရေ ဓမ္မာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ တံ ဇဝနမနသာဝ ဝိညာယ ဝိဇာနိတွာတိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ကိလေသော အနုဗန္ဓော ဧတဿာတိ ကိလေသာနုဗန္ဓော, သော ဧဝ နိမိတ္တာဒိဂါဟော, တတော ပရိဝဇ္ဇနလက္ခဏံ ကိလေသာနုဗန္ဓနိမိတ္တာဒိဂ္ဂါဟပရိဝဇ္ဇနလက္ခဏံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အနုဗျဉ္ဇနံ သင်္ဂဏှာတိ.

此外，于彼速行中。“于戒等中”(sīlādīsu)意即：当戒律仪、念律仪、智律仪、忍律仪、精进律仪生起时。当知，正如预先不建立念防护，恶戒等即会生起；同样，预先建立念防护，戒等即会生起。于声等所缘，亦当如其所应地了知其相与随相。诚然，以耳识闻声时，不执取“此是女声”或“此是男声”等可意、不可意或作为烦恼事的相，而仅止于所闻。又，歌声等，因其能辗转显发诸烦恼，故得“随相”(anubyañjana)之名，此是一种依声音之深沉、高亢等而确立、依七音(chajja)等差别而区分的样相，亦不执取之。于香等所缘，亦当如是说。然而，于意门，与转向俱行之有分即是意门；当法所缘进入此门范围时，则应与“仅以速行心识知、了知”等句组合。“烦恼是其随行者”，故为“烦恼随逐”(kilesānubandho)，此即是执取相等等。其特征是远离执取有烦恼随逐之相等等。“等”字摄入随相。

အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလဝဏ္ဏနာ

正命清净戒释义

၁၆. ဝုတ္တေတိ ဣဓေဝ ဥဒ္ဒေသဝသေန ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေ. တထာ ဟိ ‘‘အာဇီဝဟေတု ပညတ္တာနံ ဆန္နံ သိက္ခာပဒါန’’န္တိ ပဒုဒ္ဓါရံ ကတွာ တာနိ ပါဠိဝသေနေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ယာနိ တာနီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ယာနိ တာနိ ဧဝံ ပညတ္တာနိ ဆ သိက္ခာပဒါနီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာဇီဝဟေတူတိ ဇီဝိကနိမိတ္တံ, ‘‘ဧဝါဟံ ပစ္စယေဟိ အကိလမန္တော ဇီဝိဿာမီ’’တိ အဓိပ္ပာယေန. အာဇီဝကာရဏာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ပါပိစ္ဆောတိ ပါပိကာယ အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနိစ္ဆာယ သမန္နာဂတော. ဣစ္ဆာပကတောတိ ဣစ္ဆာယ အပကတော ဥပဒ္ဒုတော, အဘိဘူတော ဝါ. အသန္တန္တိ အဝိဇ္ဇမာနံ. အဘူတန္တိ အနုပ္ပန္နံ. အနုပ္ပန္နတ္တာ ဟိ တဿ တံ အသန္တန္တိ ပုရိမဿ ပစ္ဆိမံ ကာရဏဝစနံ. ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မန္တိ ဥတ္တရိမနုဿာနံ ဥက္ကဋ္ဌပုရိသာနံ ဓမ္မံ, မနုဿဓမ္မတော ဝါ ဥတ္တရိ ဥက္ကဋ္ဌံ. ဥလ္လပတီတိ ဥဂ္ဂတာယုကော လပတိ. သီလံ ဟိ ဘိက္ခုနော အာယု, တံ တဿ တထာလပနသမကာလမေဝ ဝိဂစ္ဆတိ. တေနာဟ ‘‘အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿာ’’တိ ပါရာဇိကသင်္ခါတာ အာပတ္တိ အဿ, ပါရာဇိကသညိတဿ ဝါ ဝီတိက္ကမဿ အာပဇ္ဇနံ ဥလ္လပနန္တိ အတ္ထော. သဉ္စရိတ္တံ သမာပဇ္ဇတီတိ သဉ္စရဏဘာဝံ အာပဇ္ဇတိ, ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသမတိံ, ပုရိသဿ ဝါ ဣတ္ထိမတိံ အာရောစေတီတိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘ဣမေသံ ဆန္နံ သိက္ခာပဒါနံ ဝီတိက္ကမဿ ဝသေနာ’’တိ သမ္ဗန္ဓော ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတော ဧဝ.

16. “已说”是指此处仅以纲要的方式重述前文。即，在提取出“为活命故而制定的六学处”这一词句后，仅依巴利原文以“所谓彼等”等句开始阐明它们。其中，“所谓彼等”与“如是制定的六学处”相关联。“为活命故”意为为了活命，即“我当以此等资具毫不费力地生活”的意图。“活命之因”是其同义词。“恶欲者”指具有‘欲令他人称赞自己所无之德’此种恶欲者。“为欲所败者”即被欲望所击败、困扰或征服。“不存在”即不现存。“不实”即未生起。因为其未生起，所以是“不存在”，后者是前者的原因说明。“上人法”指超越凡俗之人的法，或超越人法而更殊胜的法。“夸口”即其命已尽而说。戒是比丘的寿命，当他如此夸口时，戒就立即消失了。因此说“犯波罗夷罪”，意即他犯了名为波罗夷的罪，或者说，夸口是指陷入了名为波罗夷的违犯。“充当媒人”即进入充当媒人的状态，意指将女人的心意告知男人，或将男人的心意告知女人。“由于违犯此六学处”的关联已在下方说明。

ကုဟနာတိအာဒီသူတိ [Pg.52] ဟေဋ္ဌာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌပါဠိယာဝ ပဒုဒ္ဓါရော. အယံ ပါဠီတိ အယံ ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၈၆၁) အာဂတာ နိဒ္ဒေသပါဠိ.

“欺骗等”一句，是从下文所引的巴利原文中摘录的词语。此巴利原文，是指在《分别论》（Vibh. 861）中出现的解释圣典。

၁၇. စီဝရာဒိပစ္စယာ လဗ္ဘန္တီတိ လာဘာ. တေ ဧဝ သက္ကစ္စံ အာဒရဝသေန ဒိယျမာနာ သက္ကာရာ. ပတ္ထဋယသတာ ကိတ္တိသဒ္ဒေါ. တံ လာဘဉ္စ သက္ကာရဉ္စ ကိတ္တိသဒ္ဒဉ္စ. သန္နိဿိတဿာတိ ဧတ္ထ တဏှာနိဿယော အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘ပတ္ထယန္တဿာ’’တိ. အသန္တဂုဏဒီပနကာမဿာတိ အသန္တေ အတ္တနိ အဝိဇ္ဇမာနေ သဒ္ဓါဒိဂုဏေ သမ္ဘာဝေတုကာမဿ. အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနတာလက္ခဏာ, ပဋိဂ္ဂဟဏေ စ အမတ္တညုတာလက္ခဏာ ဟိ ပါပိစ္ဆတာ. ဣစ္ဆာယ အပကတဿာတိ ပါပိကာယ ဣစ္ဆာယ သမ္မာအာဇီဝတော အပေတော ကတောတိ အပကတော. တထာဘူတော စ အာဇီဝူပဒ္ဒဝေန ဥပဒ္ဒုတောတိ ကတွာ အာဟ ‘‘ဥပဒ္ဒုတဿာတိ အတ္ထော’’တိ.

17. 通过衣等资具而获得的，是为利养。彼等以恭敬、尊重之心而施予的，是为恭敬。广传的名声，是为声誉。此即利养、恭敬与声誉。“依止者”，此处意指依止于渴爱，故说“渴求者”。“欲彰显不存在之德者”，是指欲使人相信自己所无之信等德行者。彰显不存在之德行，以及在接受时不知节制，确是恶欲的特征。“因欲而偏离者”，即因恶欲而偏离正命，故为“偏离者”。这样的人因活命之灾而受困扰，故说“意为‘受困扰者’”。

ကုဟနမေဝ ပစ္စယုပ္ပာဒနဿ ဝတ္ထူတိ ကုဟနဝတ္ထု. တိဝိဓမ္ပေတံ တတ္ထ အာဂတံ တဿ နိဿယဘူတာယ ဣမာယ ပါဠိယာ ဒဿေတုန္တိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဒတ္ထိကဿေဝါတိ တေဟိ စီဝရာဒီဟိ အတ္ထိကဿေဝ. ပဋိက္ခိပနေနာတိ စီဝရာဒီနံ ပဋိက္ခိပနဟေတု. အဿာတိ ဘဝေယျ. ပဋိဂ္ဂဟဏေန စာတိ စ-သဒ္ဒေန ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တံ ပဋိက္ခိပနံ သမုစ္စိနောတိ.

欺骗是产生资具的因由，故为欺骗事。在彼处所提到的这三法，是为了用作为其依据的此巴利文来显示，应如是理解其义。仅对有需要者，即对需要彼等衣物等的人。通过拒绝，即因为拒绝衣物等的缘故。“可能有”，即可能会有。“以及通过接受”，此处的“以及”一词，总括了前面所说的拒绝。

ဘိယျောကမျတန္တိ ဗဟုကာမတံ. ယန္တိ ကိရိယာပရာမသနံ, တသ္မာ ‘‘ဓာရေယျာ’’တိ ဧတ္ထ ယဒေတံ သံဃာဋိံ ကတွာ ဓာရဏံ, ဧတံ သမဏဿ သာရုပ္ပန္တိ ယောဇနာ. ပါပဏိကာနီတိ အာပဏတော ဆဍ္ဍိတာနိ. နန္တကာနီတိ အန္တရဟိတာနိ စောဠခဏ္ဍာနိ. ဥစ္စိနိတွာတိ ဥဉ္ဆနေန စိနိတွာ သင်္ဂဟေတွာ. ဥဉ္ဆာစရိယာယာတိ ဥဉ္ဆာစရိယာယ လဒ္ဓေန. ဂိလာနဿ ပစ္စယဘူတာ ဘေသဇ္ဇသင်္ခါတာ ဇီဝိတပရိက္ခာရာ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ. ပူတိမုတ္တန္တိ ပုရာဏဿ, အပုရာဏဿ စ သဗ္ဗဿ ဂေါမုတ္တဿေတံ နာမံ. ပူတိမုတ္တေနာတိ ပူတိဘာဝေန မုတ္တေန ပရေဟိ ဆဍ္ဍိတေန, ပူတိဘူတေန ဝါ ဂေါမုတ္တေန. ဓုတဝါဒေါတိ ပရေသမ္ပိ ဓုတဂုဏဝါဒီ. သမ္မုခီဘာဝါတိ သမ္မုခတော ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ, လဗ္ဘမာနတာယာတိ အတ္ထော.

“更多欲”即是多欲。“行”是审察行为之词。因此，于“应受持”此处，其结合句为：将僧伽梨制作后受持，此适合于沙门。“市场货”是从市场舍弃之物。“碎布”是无边的布片。“捡拾后”即以拾零的方式收集、积聚。“以拾零之行”即通过拾零之行而获得。“病者资具医药资具”是作为病者之资具、被称为药品的生命资具。“腐尿”是所有陈旧和新鲜牛尿的名称。“以腐尿”即因腐烂而被他人舍弃之物，或已腐烂的牛尿。“说头陀者”是亦对他人宣说头陀功德者。“因现前”即因于面前存在，其义为可获得。

အတ္တာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာဓိဂမဿ သာမန္တေ ကတွာ ဇပ္ပနံ သာမန္တဇပ္ပနံ. မဟေသက္ခောတိ မဟာနုဘာဝေါ, ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာဓိဂမေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘မိတ္တော’’တိ သာမညတော ဝတွာ ပုန တံ ဝိသေသေတိ ‘‘သန္ဒိဋ္ဌော သမ္ဘတ္တော’’တိ[Pg.53]. ဒိဋ္ဌမတ္တော ဟိ မိတ္တော သန္ဒိဋ္ဌော. ဒဠှဘတ္တိကော သမ္ဘတ္တော. သဟာယောတိ သဟ အာယနကော, သခါတိ အတ္ထော. သတ္တပဒိနော ဟိ ‘‘သခါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဝိဟာရော ပါကာရပရိစ္ဆိန္နော သကလော အာဝါသော. အဍ္ဎယောဂေါ ဒီဃပါသာဒေါ, ဂရုဠသဏ္ဌာနပါသာဒေါတိပိ ဝဒန္တိ. ပါသာဒေါ စတုရဿပါသာဒေါ. ဟမ္မိယံ မုဏ္ဍစ္ဆဒနပါသာဒေါ. ကူဋာဂါရံ ဒွီဟိ ကဏ္ဏိကာဟိ ကတ္တဗ္ဗပါသာဒေါ. အဋ္ဋော ပဋိရာဇူနမ္ပိ ပဋိဗာဟနယောဂျော စတုပဉ္စဘူမကော ပဋိဿယဝိသေသော. မာဠော ဧကကူဋသင်္ဂဟိတော အနေကကောဏဝန္တော ပဋိဿယဝိသေသော. ဥဒ္ဒဏ္ဍော အဂဗ္ဘိကာ ဧကဒွါရာ ဒီဃသာလာတိ ဝဒန္တိ. အပရေ ပန ဘဏန္တိ – ဝိဟာရော နာမ ဒီဃမုခပါသာဒေါ. အဍ္ဎယောဂေါ ဧကပဿေန ဆဒနကသေနာသနံ. တဿ ကိရ ဧကပဿေ ဘိတ္တိ ဥစ္စတရာ ဟောတိ, ဣတရပဿေ နီစာ, တေန တံ ဧကပဿဆဒနကံ ဟောတိ. ပါသာဒေါ အာယတစတုရဿပါသာဒေါ. ဟမ္မိယံ မုဏ္ဍစ္ဆဒနံ စန္ဒိကင်္ဂဏယုတ္တံ. ဂုဟာ ကေဝလာ ပဗ္ဗတဂုဟာ. လေဏံ ဒွါရဗဒ္ဓံ. ကူဋာဂါရံ ယော ကောစိ ကဏ္ဏိကာဗဒ္ဓပါသာဒေါ. အဋ္ဋော ဗဟလဘိတ္တိဂေဟံ. ယဿ ဂေါပါနသိယော အဂ္ဂဟေတွာ ဣဋ္ဌကာဟိ ဧဝ ဆဒနံ ဟောတိ. အဋ္ဋာလကာကာရေန ကရီယတီတိပိ ဝဒန္တိ. မာဠော ဝဋ္ဋာကာရေန ကတသေနာသနံ. ဥဒ္ဒဏ္ဍော ဧကော ပဋိဿယဝိသေသော. ယော ‘‘ဘဏ္ဍသာလာ, ဥဒေါသိတ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ. ဥပဋ္ဌာနသာလာ သန္နိပတနဋ္ဌာနံ.

将自己置于证得上人法之旁而低语，是为旁敲侧击（sāmantajappana）。“大势”（Mahesakkha）即大威力，意指通过证得上人法。“友”（mitto）是通称，又进一步特指“亲友”（sandiṭṭho）、“挚友”（sambhatto）。仅见过面者是亲友。情谊深厚者是挚友。“同伴”（sahāya）意为同行者，即“朋友”（sakhā）。据说同行七步者即为“朋友”。“精舍”（vihāra）指围墙围绕的整个住所。“半合屋”（aḍḍhayoga）是长形殿堂，或称金翅鸟形殿堂。“殿堂”（pāsāda）是四方形殿堂。“平顶屋”（hammiya）是平顶的殿堂。“重阁”（kūṭāgāra）是用两个尖顶建造的殿堂。“高楼”（aṭṭa）是可抵御敌国国王、有四五层的特殊住所。“台”（māḷa）是屋顶汇于一尖顶且有很多角的特殊住所。“长屋”（uddaṇḍa）是指没有内室、只有一个门的长形厅堂。另有人说：“精舍”（vihāra）是指有长形门面的殿堂。“半合屋”（aḍḍhayoga）是指单面有屋顶的住所。据说它的一侧墙壁较高，另一侧较低，因此做成单面屋顶。“殿堂”（pāsāda）是长方形殿堂。“平顶屋”（hammiya）是带有月台和庭院的平顶建筑。“窟”（guhā）是单纯的山洞。“岩洞”（leṇa）是装有门的洞窟。“重阁”（kūṭāgāra）是指任何有尖顶的殿堂。“高楼”（aṭṭa）是墙壁厚实的房屋，其屋顶不靠椽子，直接用砖砌成。也有人说它是像瞭望塔一样建造的。“台”（māḷa）是圆形结构的住所。“长屋”（uddaṇḍa）是一种特殊的住所，也称为“储藏室”（bhaṇḍasālā）、“仓库”（udosita）。“集会堂”（upaṭṭhānasālā）是集会的场所。

ကုစ္ဆိတရဇဘူတာယ ပါပိစ္ဆတာယ နိရတ္ထကံ ကာယဝစီဝိပ္ဖန္ဒနိဂ္ဂဏှနံ ကောရဇံ, တံ ဧတဿ အတ္ထီတိ ကောရဇိကော, ကောဟညေန သံယတကာယော, အတိဝိယ, အဘိဏှံ ဝါ ကောရဇိကော ကောရဇိကကောရဇိကော. အတိပရိသင်္ကိတောတိ ကေစိ. အတိဝိယ ကုဟော ကုဟကကုဟကော, သာတိသယဝိမှာပကောတိ အတ္ထော. အတိဝိယ လပေါ လပနကော လပကလပကော. မုခသမ္ဘာဝိကောတိ ကောရဇိကကောရဇိကာဒိဘာဝေန ပဝတ္တဝစနေဟိ အတ္တနော မုခမတ္တေန အညေဟိ သမ္ဘာဝိကော. သော ဧဝရူပေါ ဧဝရူပတာယ ဧဝ အတ္တာနံ ပရံ ဝိယ ကတွာ ‘‘အယံ သမဏော’’တိအာဒီနိ ကထေတိ. ဂမ္ဘီရန္တိအာဒိ တဿာ ကထာယ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မပဋိဗဒ္ဓတာယ ဝုတ္တံ.

因卑劣如尘的恶欲而无益地抑制身语的躁动，是为矫揉(koraja)。拥有此者是为矫揉者(korajiko)，即因欺诈(kohañña)而约束身体者。极其或频繁矫揉者，是为极端矫揉者(korajikakorajiko)。有些人说这是“过度拘谨者”(atiparisaṅkita)。极其欺诈者(kuho)是为极端欺诈者(kuhakakuhako)，意为“极其令人惊奇者”。极其饶舌者(lapo)或谄媚者(lapanako)是为极端饶舌者(lapakalapako)。“仅凭口舌受敬者”(mukhasambhāviko)是指，因极端矫揉等行为而说出的话语，仅凭自己的口舌便受到他人尊敬。这样的人正是通过这种方式，将自己伪装成他人一般，然后说“这是一位沙门”等语。“甚深”等语，是因其言论与上人法(uttarimanussadhamma)相关而说。

သမ္ဘာဝနာဓိပ္ပာယကတေနာတိ ‘‘ကထံ နု ခေါ မံ ဇနော ‘အရိယော’တိ ဝါ ‘ဝိသေသလာဘီ’တိ ဝါ သမ္ဘာဝေယျာ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေန ကတေန. ဂမနံ သဏ္ဌပေတီတိ ဝိသေသလာဘီနံ ဂမနံ ဝိယ အတ္တနော ဂမနံ သက္ကစ္စံ ဌပေတိ[Pg.54], သတော သမ္ပဇာနောဝ ဂစ္ဆန္တော ဝိယ ဟောတိ. ပဏိဓာယာတိ ‘‘အရဟာတိ မံ ဇာနန္တူ’’တိ စိတ္တံ သဏ္ဌပေတွာ, ပတ္ထေတွာ ဝါ. သမာဟိတော ဝိယာတိ ဈာနသမာဓိနာ သမာဟိတော ဝိယ. အာပါထကဇ္ဈာယီတိ မနုဿာနံ အာပါထဋ္ဌာနေ သမာဓိသမာပန္နော ဝိယ နိသီဒန္တော အာပါထကေ ဇနဿ ပါကဋဋ္ဌာနေ ဈာယီ. ဣရိယာပထသင်္ခါတန္တိ ဣရိယာပထသဏ္ဌပနသင်္ခါတံ.

“以受敬意图所作者”(sambhāvanādhippāyakata)，即以“众人如何才会认为我是‘圣者’(ariyo)或‘有特殊成就者’(visesalābhī)呢”此等意图所作者。“端正步态”(gamanaṃ saṇṭhapeti)，即像有特殊成就者行走一般，恭敬地调整自己的步态，仿佛有念有知地行走。“发愿后”(paṇidhāya)，即确立“愿他们知我是阿罗汉”之心，或如此祈愿。“如入定者”(samāhito viya)，即像以禅定(jhānasamādhi)入定者一般。“于显眼处禅修者”(āpāthakajjhāyī)，即像在人们视线所及之处入定而坐，在众人显见之处禅修者。“名为威仪者”(iriyāpathasaṅkhāta)，即名为端正威仪。

ပစ္စယပဋိသေဝနသင်္ခါတေနာတိ အယောနိသော ဥပ္ပာဒိတာနံ ပစ္စယာနံ ပဋိသေဝနန္တိ ဧဝံ ကထိတေန, တေန ဝါ ပစ္စယပဋိသေဝနေန သင်္ခါတဗ္ဗေန ကထိတဗ္ဗေန. အညံ ဝိယ ကတွာ အတ္တနော သမီပေ ဘဏနံ သာမန္တဇပ္ပိတံ. အာ-ကာရဿ ရဿတ္တံ ကတွာ ‘‘အဋ္ဌပနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကုဟနံ ကုဟော, တဿ အယနာ ပဝတ္တိ ကုဟာယနာ, ကုဟဿ ဝါ ပုဂ္ဂလဿ အယနာ ဂတိ ကိရိယာ ကုဟာယနာ. ကုဟေတိ, ကုဟေန ဝါ ဣတောတိ ကုဟိတော, ကုဟကော.

“名为受用资具者”(paccayapaṭisevanasaṅkhāta)，即指所谓的“受用不如理生起的资具”(ayoniso uppāditānaṃ paccayānaṃ paṭisevana)，或指应以彼受用资具而称说、言说者。“旁敲侧击”(sāmantajappitaṃ)是指仿佛在谈论他人，却在自己身旁言说。“ā”元音被缩短后，说成“aṭṭhapanā”。欺诈(kuhanaṃ)即是欺诈者(kuho)，其行为(ayanā pavatti)是欺诈行(kuhāyanā)；或欺诈的个人(kuhassa puggala)之行为(ayanā gati kiriyā)是欺诈行(kuhāyanā)。他欺诈(kuheti)，或以欺诈而行(kuhena ito)，故为欺诈者(kuhito)，或欺诈者(kuhako)。

ပုဋ္ဌဿာတိ ‘‘ကော တိဿော, ကော ရာဇပူဇိတော’’တိ ပုဋ္ဌဿ. ဥဒ္ဓံ ကတွာတိ ဥက္ခိပိတွာ ဝိဘဝသမ္ပတ္တိအာဒိနာ ပဂ္ဂဟေတွာ.

“被问者”（puṭṭhassa），即被问“谁是帝须（Tissa），谁为王所敬”之人。“高举”（uddhaṃ katvā），即抬举，以财富成就等加以赞扬。

ဥန္နဟနာတိ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ ဗန္ဓနာ ပလိဝေဌနာ. ဒွေ ကိရ ဘိက္ခူ ဧကံ ဂါမံ ပဝိသိတွာ အာသနသာလာယ နိသီဒိတွာ ဧကံ ကုမာရိကံ ပက္ကောသိံသု. တာယ အာဂတာယ တတြေကော ဧကံ ပုစ္ဆိ ‘‘အယံ, ဘန္တေ, ကဿ ကုမာရိကာ’’တိ? ‘‘အမှာကံ ဥပဋ္ဌာယိကာယ တေလကန္ဒရိကာယ ဓီတာ, ဣမိဿာ မာတာ မယိ ဂေဟံ ဂတေ သပ္ပိံ ဒဒမာနာ ဃဋေနေဝ ဒေတိ, အယမ္ပိ မာတာ ဝိယ ဃဋေန ဒေတီ’’တိ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၈၆၂) ဥက္ကာစေသိ. ဣမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တေလကန္ဒရိကဝတ္ထု စေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ.

吹捧，即向上层层捆缚、缠绕。据说有两位比丘进入一个村庄，在集会堂落座后，唤来一位少女。少女来到后，其中一位比丘问另一位：“尊者，这位是谁家的少女？”另一位称赞道：“是我们女护持者提拉堪达利迦（Telakandarikā）的女儿。她母亲在我去她家时，总是用罐子布施酥油，这位女儿也像她母亲一样用罐子布施。”针对此事而说：“此处当说提拉堪达利迦的故事。”

ဓမ္မာနုရူပါ ဝါတိ မတ္တာဝစနာနုရူပံ ဝါ. မတ္တာဝစနံ ဟိ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ဝုစ္စတိ. ယထာဟ ‘‘သုဘာသိတံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော, ဓမ္မံ ဘဏေ နာဓမ္မံ တံ ဒုတိယ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၂၁၃; သု. နိ. ၄၅၂). တေန ဗဟုံ ဝိပ္ပလပနမာဟ, သစ္စတော ဝါ အညာ သုဘာသိတာ ဝါစာ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. မုဂ္ဂသူပသဒိသကမ္မော ပုဂ္ဂလော မုဂ္ဂသူပျော. တေနာဟ ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော မုဂ္ဂသူပျောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပရိဘဋဿ ကမ္မံ ပါရိဘဋျံ, တဒေဝ ပါရိဘဋျတာ.

或者，如法相应，即与适度言语相应。适度言语被称为“法”。如（经中）说：“善说，圣者称之为最上；当说正法，不说非法，此为第二。”（《相应部》1.213；《经集》452）此指诸多绮语。或者，除了真实语，其他善语也应了知为“法”。行为如绿豆汤之人，即为绿豆汤人。因此（经中）说：“此人被称为绿豆汤人。”仆役的行为即是服侍，此即是服侍的状态。

နိမိတ္တေန စရန္တော, ဇီဝန္တော ဝါ နိမိတ္တကော, တဿ ဘာဝေါ နေမိတ္တိကတာ. အတ္တနော ဣစ္ဆာယ ပကာသနံ ဩဘာသော. ကော ပန သောတိ[Pg.55]? ‘‘အဇ္ဇ ဘိက္ခူနံ ပစ္စယာ ဒုလ္လဘာ ဇာတာ’’တိအာဒိကာ ပစ္စယပဋိသံယုတ္တကထာ. ဣစ္ဆိတဝတ္ထုဿ သမီပေ ကထနံ သာမန္တဇပ္ပာ.

依相而行，或依相而活者，是为示相者，其状态即是示相性。依自己的意愿而显示，是为暗示。什么是暗示呢？例如“今天比丘们的资具变得难得了”等与资具相关的言谈。在所欲之物附近谈论，称为近边絮语。

အက္ကောသနဘယေနာပိ ဒဒေယျာတိ ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ အက္ကောသနံ. တထာ ဝမ္ဘနာဒယော. ဥပေက္ခနာ ဥပါသကာနံ ဒါယကာဒိဘာဝတော ဗဟိ ဆဍ္ဍနာ. ခိပနာတိ ခေပဝစနံ. တံ ပန အဝဟသိတွာ ဝစနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဥပ္ပဏ္ဍနာ’’တိ. ပါပနာတိ အဒါယကတ္တဿ, အဝဏ္ဏဿ ဝါ ပတိဋ္ဌာပနံ. ပရေသံ ပိဋ္ဌိမံသခါဒနသီလော ပရပိဋ္ဌိမံသိကော, တဿ ဘာဝေါ ပရပိဋ္ဌိမံသိကတာ. အဗ္ဘင်္ဂန္တိ အဗ္ဘဉ္ဇနံ. နိပိသိတွာ ဂန္ဓမဂ္ဂနာ ဝိယာတိ အနိပ္ပိသိတေ အလဗ္ဘမာနဿ ဂန္ဓဿ နိပိသနေ လာဘော ဝိယ ပရဂုဏေ အနိပ္ပိသိတေ အလဗ္ဘမာနာနံ ပစ္စယာနံ နိပိသနေန လာဘော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ.

辱骂（akkosana），即是以十种辱骂事由辱骂，以使人因害怕辱骂而施与。诽谤（vambhanā）等也是如此。排斥（ukkhopanā），即将优婆塞从其施主等身份中排除。轻蔑（khipanā），即是轻蔑之语。但若怀着轻蔑之心而言说，则称嘲弄（uppaṇḍanā）。致使（pāpanā），即是使人不成其为施主，或使其声名狼藉。有在背后食人肉之习性者，是为背后诽谤者（parapiṭṭhimaṃsiko），其状态即是背后诽谤性（parapiṭṭhimaṃsikatā）。涂油（abbhaṅga）即是涂抹（abbhañjana）。这就像通过研磨来获取香料：譬如不经研磨则无法获得其香味，通过研磨才能获得；同样，应知，不称赞他人功德则无法获得资具，是通过称赞才获得。

နိကတ္တုံ အပ္ပေန လာဘေန ဗဟုကံ ဝဉ္စေတွာ ဂဟေတုံ ဣစ္ဆနံ နိဇိဂီသနံ, တဿ ဘာဝေါ နိဇိဂီသနတာ. တဿေဝ ဣစ္ဆနဿ ပဝတ္တိအာကာရော, တံသဟဇာတံ ဝါ ဂဝေသနကမ္မံ.

以小利欺骗而欲多得，是为谋利（nijigīsana），其状态即是谋利性。这即是那欲求的活动方式，或是与它俱生的寻求行为。

အင်္ဂန္တိ ဟတ္ထပါဒါဒိအင်္ဂါနိ ဥဒ္ဒိဿ ပဝတ္တံ ဝိဇ္ဇံ. နိမိတ္တန္တိ နိမိတ္တသတ္ထံ. ဥပ္ပာတန္တိ ဥက္ကာပါတဒိသာဍာဟ-ဘူမိစာလာဒိဥပ္ပာတပဋိဗဒ္ဓဝိဇ္ဇံ. သုပိနန္တိ သုပိနသတ္ထံ. လက္ခဏန္တိ ဣတ္ထိပုရိသာနံ လက္ခဏဇာနနသတ္ထံ. မူသိကစ္ဆိန္နန္တိ ဝတ္ထာဒီနံ အသုကဘာဂေ မူသိကစ္ဆေဒေ သတိ ဣဒံ နာမ ဖလံ ဟောတီတိ ဇာနနကသတ္ထံ. ပလာသဂ္ဂိအာဒီသု ဣမိနာ နာမ အဂ္ဂိနာ ဟုတေ ဣဒံ နာမ ဟောတီတိ အဂ္ဂိဝသေန ဟောမဝိဓာနံ အဂ္ဂိဟောမံ. ဣမိနာ နယေန ဒဗ္ဗိဟောမံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ထုသဟောမာဒီနံ, အညေသဉ္စ သုတ္တေ အာဂတာနံ မိစ္ဆာဇီဝါနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝီရိယသာဓနတ္တာ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလဿ ‘‘ပစ္စယပရိယေသနဝါယာမော’’တိ ဝုတ္တံ. တဿ ပါရိသုဒ္ဓိ အနဝဇ္ဇဘာဝေါ, ယေန ဓမ္မေန သမေန ပစ္စယလာဘော ဟောတိ. န ဟိ အလသော ဉာယေန ပစ္စယေ ပရိယေသိတုံ သက္ကောတီတိ.

肢（aṅga），是指针对手足等肢体而施行的术数。相（nimitta），是指占相之术。异相（uppāta），是指与陨石坠落、天火、地动等异相相关的术数。梦（supina），是指占梦之术。相（lakkhaṇa），是指辨识男女相貌特征的术数。鼠啮（mūsikacchinna），是指衣物等某处被老鼠咬后，预知会发生某种结果的术数。火供（aggihoma），是指用巴拉沙木（Palāsa）等燃起的某种火来献供，会得到某种结果，这种依火而行的献供方法。应知“等”字包含了谷壳供等，以及经中所说的其他邪命。因为活命清净戒需要精进才能成就，故说为“寻求资具的努力”。其清净即是无过失，由此才能如法、平等地获得资具。因为懒惰者是无法如法寻求资具的。

ပစ္စယသန္နိဿိတသီလဝဏ္ဏနာ

资具依止戒释义

၁၈. ပဋိသင်္ခါတိ အယံ ‘‘သယံ အဘိညာ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၁၁) ဝိယ ယ-ကာရလောပေန နိဒ္ဒေသော. ယောနိသောတိ စေတ္ထ ဥပါယတ္ထော ယောနိသော-သဒ္ဒေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပါယေန ပထေနာ’’တိ. ‘‘ပဋိသင်္ခါယ ဉတွာ’’တိ [Pg.56] ဝတွာ တယိဒံ ပဋိသင်္ခါနံ ပစ္စဝေက္ခဏန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ အတ္ထော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ သီတပဋိဃာတာဒိကံ တံ တံ ပယောဇနံ ပတိ ပတိ အဝေက္ခိတွာ, ဉာဏေန ပဿိတွာတိ အတ္ထော, ဧဝံ ပဋိသင်္ခါယာတိ တဒေဝ ပယောဇနံ ပတိ ပတိ သင်္ခါယ, ဇာနိတွာတိ အတ္ထော. ဉာဏပရိယာယော ဟိ ဣဓ သင်္ခါ-သဒ္ဒေါတိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော’’တိအာဒိ ကာမံ ပစ္စယပရိဘောဂကာလေန ဝုစ္စတိ, ဓာတုဝသေန ပန ပဋိကူလဝသေန ဝါ ပစ္စဝေက္ခဏာယ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ သုဇ္ဈတီတိ အပရေ. ဘိဇ္ဇတီတိ ကေစိ. ဧကေ ပန ပဌမံ ဧဝ ပရိယတ္တန္တိ ဝဒန္တိ, ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ‘‘စီဝရ’’န္တိ ဧကဝစနံ ဧကတ္တမတ္တံ ဝါစကန္တိ အဓိပ္ပာယေန ‘‘အန္တရဝါသကာဒီသု ယံ ကိဉ္စီ’’တိ ဝုတ္တံ, ဇာတိသဒ္ဒတာယ ပန တဿ ပါဠိယံ ဧကဝစနန္တိ ယတ္တကာနိ စီဝရာနိ ယောဂိနာ ပရိဟရိတဗ္ဗာနိ, တေသံ သဗ္ဗေသံ ဧကဇ္ဈံ ဂဟဏန္တိ သက္ကာ ဝိညာတုံ, ယံ ကိဉ္စီတိ ဝါ အနဝသေသပရိယာဒါနမေတံ, န အနိယမဝစနံ. ‘‘နိဝါသေတိ ဝါ ပါရုပတိ ဝါ’’တိ ဝိကပ္ပနံ ပန ပဋိသေဝနပရိယာယဿ ပရိဘောဂဿ ဝိဘာဂဒဿနန္တိ တံ ပညပေတွာ သယနနိသီဒန-စီဝရကုဋိကရဏာဒိဝသေနာပိ ပရိဘောဂဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

18. “省察”（paṭisaṅkhā），此词是如“自证知”（sayaṃ abhiññā）等（《大品》11）那样省略了y字母的解释。“如理”（yoniso），此处为显示“如理”一词有“方法”之义，故说“以方法、以途径”。说了“省察而知”后，为显示此“省察”即是“省思”（paccavekkhaṇa），故说“义即省思”等。譬如“省思”是于抵御寒冷等一一用途，再三审视，以智而见之义；同样，“省察”是于彼彼用途，再三思量，了知之义。此中“思量”（saṅkhā）一词实是“智”的同义词。此处“如理省察”等，虽说是关于受用资具之时，但另有人说，依止资具戒是透过依界或依不净作省思而得清净。有人说会“毁坏”。又有人说最初即已通晓，此当审察。“衣”（cīvara）一词用单数，意在表示单一，是说“下衣（antaravāsaka）等任何一件”。但因其为类别词，故巴利文中的单数可理解为总括瑜伽行者所应受用的一切衣物。或者，“任何一件”是无遗漏地含摄，而非不定之词。至于“穿或披”的分别，是为了显示“受用”这一行相的区分，规定了此点后，当知也包含了以坐卧、制作衣孤邸（cīvarakuṭi）等方式的受用。

ပယောဇနာနံ မရိယာဒါ ပယောဇနာဝဓိ, တဿ ပရိစ္ဆိန္ဒနဝသေန ယော နိယမော, တဿ ဝစနံ ပယောဇနာ…ပေ… ဝစနံ. ဣဒါနိ တံ နိယမံ ဝိဝရိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္တကမေဝ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဝဓာရဏေန လီဠာဝိဘူသာဝိလမ္ဗနာနဋမ္ဗရာဒိဝသေန ဝတ္ထပရိဘောဂံ နိသေဓေတိ. တေနာဟ ‘‘န ဣတော ဘိယျော’’တိ. လီဠာဝသေန ဟိ ဧကစ္စေ သတ္တာ ဝတ္ထာနိ ပရိဒဟန္တိ စေဝ ဥပသံဝိယန္တိ စ. ယထာ တံ ယောဗ္ဗနေ ဌိတာ နာဂရိကမနုဿာ. ဧကစ္စေ ဝိဘူသနဝသေန, ယထာ တံ ရူပူပဇီဝိနိအာဒယော. ဝိလမ္ဗနဝသေန ဝိလမ္ဗကာ. နဋမ္ဗရဝသေန ဘောဇာဒယော. အဇ္ဈတ္တဓာတုက္ခောဘော သီတရောဂါဒိဥပ္ပာဒကော. ဥတုပရိဏာမနဝသေနာတိ ဥတုနော ပရိဝတ္တနဝသေန ဝိသဘာဂသီတဥတုသမုဋ္ဌာနေန. ဝါ-သဒ္ဒေန ဟေမန္တာဒီသု ဟိမပါတာဒိဝသေန ပဝတ္တဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, န ဥပ္ပာဒေတိ သီတန္တိ အဓိပ္ပာယော. ယဒတ္ထံ ပန တံ ဝိနောဒနံ, တံ မတ္ထကပ္ပတ္တံ ဒဿေတုံ ‘‘သီတဗ္ဘာဟတေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ ‘‘ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိအာဒီသု သဗ္ဗေသု သေသပယောဇနေသု. ယဒိပိ သူရိယသန္တာပေါပိ ဥဏှောဝ, တဿ ပန အာတပဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ ‘‘အဂ္ဂိသန္တာပဿာ’’တိ [Pg.57] ဝုတ္တံ. ဧကစ္စော ဒါဝဂ္ဂိသန္တာပေါ ကာယံ စီဝရေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ သက္ကာ ဝိနောဒေတုန္တိ အာဟ ‘‘တဿ ဝနဒါဟာဒီသု သမ္ဘဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဍံသာတိ ပိင်္ဂလမက္ခိကာ. တေ ပန ယသ္မာ ဍံသနသီလာ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဍံသနမက္ခိကာ’’တိ. သပ္ပာဒယောတိ သပ္ပသတပဒိဥဏ္ဏနာဘိသရဗူဝိစ္ဆိကာဒယော. ဖုဋ္ဌသမ္ဖဿောတိ ဖုဋ္ဌဝိသမာဟ. တိဝိဓာ ဟိ သပ္ပာ – ဒဋ္ဌဝိသာ ဖုဋ္ဌဝိသာ ဒိဋ္ဌဝိသာ. တေသု ပုရိမကာ ဒွေ ဧဝ ဂဟိတာ. သတပဒိအာဒီနမ္ပိ တာဒိသာနံ သင်္ဂဏှနတ္ထံ. နိယတပယောဇနံ ဧကန္တိကံ, သဗ္ဗကာလိကဉ္စ ပယောဇနံ. ဟိရီ ကုပ္ပတိ နိလ္လဇ္ဇတာ သဏ္ဌာတိ. တေနာဟ ‘‘ဝိနဿတီ’’တိ. ကူပါဝတရဏံ ဝါ ပဋိစ္ဆာဒနံ အရဟတီတိ ကောပိနံ. ဟိရိယိတဗ္ဗဋ္ဌေန ဟိရီ စ တံ ကောပိနဉ္စာတိ ဟိရိကောပိနန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဿ စာတိ စ-သဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပယောဇနာနံ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော.

用途的限度是为用途边际，其界定之规范，其言说即是“用途……言说”。今为阐明此规范，故说“仅此而已”等。此中，通过限定词，禁止了为嬉戏、装饰、垂饰、炫耀等而使用衣物。故说“不复过此”。有些有情实为嬉戏而穿衣、裹身，如青春年少的城市人；有些为装饰，如以色为生者等；为垂饰者是弄臣等；为炫耀者是豪贵者等。内在界的扰动能生起寒病等。“因季节变化”是说因季节转换而生起不适的寒冷气候。应知“或”字含摄了冬季降雪等情况，其意为“不令寒生”。为显示该消除已达究竟，故说“为寒所袭”等。“于一切处”是指于“为防暑热”等所有其余用途中。虽日光之热亦是热，然因已被“日晒”一词所含摄，故说“为防火热”。某种森林大火之热，能以衣覆身而消除，因此说“当知其可用于林火等情况”。“虻”是黄蝇。因其有叮咬的习性，故称“叮咬蝇”。“蛇等”指蛇、蜈蚣、蜘蛛、蜥蜴、蝎子等。“触”是说触毒。蛇有三种：咬毒、触毒、视毒。此中只取前两种，此亦为含摄蜈蚣等同类者。固定的用途是决定性的、一切时的用途。惭被动摇，无耻则确立。故说“毁坏”。或，能覆盖可耻处，故名“覆障”（kopina）。此中义当如是见：因当惭而为“惭”，且其为“覆障”，故名“惭愧覆障”。而其“及”字，是为总摄前述诸用途。

ယံ ကိဉ္စိ အာဟာရန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယာဒိဘေဒံ ယံ ကိဉ္စိ အာဟရိတဗ္ဗဝတ္ထုံ. ပိဏ္ဍာယ ဘိက္ခာယ ဥလတီတိ ပိဏ္ဍောလော, တဿ ကမ္မံ ပိဏ္ဍောလျံ. တေန ပိဏ္ဍောလျေန ဘိက္ခာစရိယာယ. ပတိတတ္တာတိ ပက္ခိပိတတ္တာ. ပိဏ္ဍပါတော ပတ္တေ ပက္ခိတ္တဘိက္ခာဟာရော. ပိဏ္ဍာနံ ဝါ ပါတောတိ ဃရေ ဃရေ လဒ္ဓဘိက္ခာနံ သန္နိပါတော. ‘‘နတ္ထိ ဒဝါ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၀၅) သဟသာ ကိရိယာပိ ‘‘ဒဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ, တတော ဝိသေသနတ္ထံ ‘‘ဒဝတ္ထံ, ကီဠာနိမိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. မုဋ္ဌိကမလ္လာ မုဋ္ဌိယုဒ္ဓယုဇ္ဈနကာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန နိဗုဒ္ဓယုဇ္ဈနကာဒီနံ ဂဟဏံ. ဗလမဒနိမိတ္တန္တိ ဗလံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကမဒေါ ဗလမဒေါ. တံ နိမိတ္တံ, ဗလဿ ဥပ္ပာဒနတ္ထန္တိ အတ္ထော. ပေါရိသမဒနိမိတ္တန္တိ ပေါရိသမဒေါ ဝုစ္စတိ ပုရိသမာနော ‘‘အဟံ ပုရိသော’’တိ ဥပ္ပဇ္ဇနကမာနော. အသဒ္ဓမ္မသေဝနာသမတ္ထတံ နိဿာယ ပဝတ္တော မာနော, ရာဂေါ ဧဝ ဝါ ပေါရိသမဒေါတိ ကေစိ. တံ နိမိတ္တံ. အန္တေပုရိကာ ရာဇောရောဓာ. သဗ္ဗေသံ သန္နိဝေသယောဂျတာယ ဝေသိယော ရူပူပဇီဝိနိယော. မဏ္ဍနံ နာမ ဣဓာဝယဝပါရိပူရီတိ အာဟ ‘‘အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ပီဏဘာဝနိမိတ္တ’’န္တိ, ပရိဗြူဟနဟေတူတိ အတ္ထော. နဋာ နာမ ရင်္ဂနဋာ. နစ္စကာ လင်္ဃကာဒယော. ဝိဘူသနံ သောဘာသမုပ္ပာဒနန္တိ အာဟ ‘‘ပသန္နစ္ဆဝိဝဏ္ဏတာနိမိတ္တ’’န္တိ.

任何食物：指有嚼食、啖食等区别的任何应食用之物。为乞食而求，故为“求食者”(piṇḍola)；其行为是“求食”(piṇḍolya)。通过此求食而行乞。“已落下”即是“已放入”。钵食是放入钵中的乞食，或指逐家逐户所得乞食的集合。在‘无嬉戏(natthi davā)’等语中，仓促的行为也称为‘嬉戏(davā)’。因此，为了加以区别，（义注）说：‘“为嬉戏(davatthaṃ)”是说“为游戏之相(kīḷānimittaṃ)”’。拳师即以拳头格斗之人。“等”字包括摔跤手等。为力量骄慢之相：依于力量而生的骄慢是“力量骄慢”(balamada)。其相，意即为了增长力量。为男性骄慢之相：“男性骄慢”(porisamada)被称为“男性之慢”(purisamāna)，即因‘我是男人’而生的骄慢；它是依于有能力行淫欲(asaddhamma)而起的慢，或有人说贪欲即是“男性骄慢”。其相。内宫女即国王的后宫。因适合与所有男人交往，故为妓女，即以色为生之人。此处的“装饰”(maṇḍana)是肢体的圆满，故说“为令肢体丰满之相”，意即作为增长之因。演员(naṭa)是舞台演员。舞者(naccaka)是杂技演员(laṅghaka)等。“庄严”(vibhūsana)是产生美，故说“为令肤色明净之相”。

ဧတံ ပဒံ. မောဟူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထန္တိ မောဟဿ ဥပနိဿယတာပဟာနာယ. ဒဝါ ဟိ မောဟေန ဟောတိ, မောဟဉ္စ ဝဍ္ဎေတီတိ တဿာ ဝဇ္ဇနေန မောဟဿ အနုပနိဿယတာ. ဒေါသူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထန္တိ ဣဒံ ဗလမဒဿ, ပုရိသမဒဿ [Pg.58] စ ဒေါသဟေတုနော ဝသေန ဝုတ္တံ, ဣတရဿ ပန ဝသေန ‘‘ရာဂူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. မဏ္ဍနဝိဘူသနပဋိက္ခေပေါ သိယာ မောဟူပနိဿယပ္ပဟာနာယပိ, ရာဂူပနိဿယတာယ ပန ဥဇုပဋိပက္ခောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ရာဂူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထ’’န္တိ. ယဒိပိ ဧကစ္စဿ ဒဝမဒေ အာရဗ္ဘ ပရဿ ပဋိဃသံယောဇနာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ ဟောတိယေဝ မနောပဒေါသိကဒေဝါဒီနံ ဝိယ, အတ္တနော ပန ဒဝမဒေ အာရဗ္ဘ ယေသံ သဝိသေသံ ရာဂမောဟမာနာဒယော ပါပဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တေ သန္ဓာယ ‘‘အတ္တနော သံယောဇနုပ္ပတ္တိပဋိသေဓနတ္ထ’’န္တိ ဝတွာ မဏ္ဍနဝိဘူသနာနိ ပဋိစ္စ သဝိသေသံ ပရဿပိ ရာဂမောဟာဒယော ပဝတ္တန္တီတိ ‘‘ပရဿပိ သံယောဇနုပ္ပတ္တိပဋိသေဓနတ္ထ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အယောနိသော ပဋိပတ္တိယာတိ ဧတ္ထ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂံ မုဉ္စိတွာ သဗ္ဗာပိ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ အယောနိသော ပဋိပတ္တိ. ပုရိမေဟိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ အယောနိသော ပဋိပတ္တိယာ, ပစ္ဆိမေဟိ ဒွီဟိ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂဿ ပဟာနံ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ. ‘‘စတူဟိပိ စေတေဟီ’’တိ ပန ဝစနတော သဗ္ဗေဟိ ဥဘိန္နမ္ပိ ပဟာနံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကာမကီဠာပိ ဒဝန္တောဂဓာ ဟောတိယေဝ, ပုရိသမဒေါပိ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂဿ ဟေတုယေဝါတိ.

此句。“为了断除痴的近因”：即为了断除痴的近因性。因为嬉戏由痴而有，且增长痴，故避免嬉戏，痴便无近因。“为了断除嗔的近因”：这是就力量之骄慢与男性之骄慢作为嗔之因而说。至于其他的骄慢，则应说“为了断除贪的近因”。拒绝装饰与庄严，也可以是为了断除痴的近因，但因其是贪之近因的直接对治，故说“为了断除贪的近因”。虽然对某些人而言，缘于他人的嬉戏与骄慢，会生起嗔结等，犹如心秽天人；但是对另一些人而言，缘于自身的嬉戏与骄慢，会特别生起贪、痴、慢等恶法。针对后者，故说“为了阻止自身生起结缚”。再者，缘于装饰与庄严，他人的贪、痴等也会特别生起，故说“为了阻止他人生起结缚”。此中，“不如理行”：除了投入欲乐，一切邪行都是不如理行。有诸师说，前两句是为了断除不如理行，后两句是为了断除投入欲乐。但根据“通过此四者”之语，当知是通过所有这些来断除两者。感官的嬉戏也包含在“嬉戏”中，而男性之骄慢也正是投入欲乐之因。

စာတုမဟာဘူတိကဿာတိ စတုမဟာဘူတေ သန္နိဿိတဿ. ရူပကာယဿာတိ စတုသန္တတိရူပသမူဟဿ. ဌိတိယာတိ ဌိတတ္ထံ. သာ ပနဿ ဌိတိ ပဗန္ဓဝသေန ဣစ္ဆိတာတိ အာဟ ‘‘ပဗန္ဓဋ္ဌိတတ္ထ’’န္တိ. ပဝတ္တိယာတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဝတ္တိယာ. တထာ ဟိ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ‘‘ယာပနာ ဝတ္တနာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၉, ၆၃၄) စ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တဿာ စ အဝိစ္ဆေဒေါ အာဟာရူပယောဂေန ဟောတိ. ကာယဿ စိရတရံ ယာဝ အာယုကပ္ပော, တာဝ အဝတ္ထာနံ ယာပနာတိ ဒဿေန္တော ‘‘စိရကာလဋ္ဌိတတ္ထံ ဝါ’’တိ အာဟ. ဣဒါနိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ဃရူပတ္ထမ္ဘမိဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာယံ ယောဇနာ – ယထာ ဇိဏ္ဏဃရသာမိကော ဃရဿ ဥပတ္ထမ္ဘနံ ကရောတိ တဿ အပတနတ္ထံ, ယထာ စ သာကဋိကော အက္ခဗ္ဘဉ္ဇနံ ကရောတိ တဿ သမ္ပဝတ္တနတ္ထံ, ဧဝမေသ ယောဂီ ကာယဿ ဌိတတ္ထံ, ယာပနတ္ထဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝတိ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ. ဧတေန ဌိတိ နာမ အပတနံ ယာပနာ ပဝတ္တီတိ ဒဿေတိ. န ဒဝမဒမဏ္ဍနဝိဘူသနတ္ထန္တိ ဣဒံ ‘‘ယာဝဒေဝါ’’တိ အဝဓာရဏေန နိဝတ္တိတတ္ထဒဿနံ. တိဋ္ဌန္တိ ဥပါဒိန္နဓမ္မာ ဧတာယာတိ ဌိတိ, အာယူတိ အာဟ ‘‘ဌိတီတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ. တထာ ဟိ တံ အာယု ‘‘ဌိတီ’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ, ဌိတိယာ ယာပနာယာတိ ကာယဿ [Pg.59] ဌိတိဟေတုတာယ ‘‘ဌိတီ’’တိ လဒ္ဓဝေါဟာရဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ပဝတ္တနတ္ထန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဇီဝိတိန္ဒြိယပဝတ္တာပနတ္ထ’’န္တိ. အာဗာဓဋ္ဌေနာတိ ဝိဗာဓနဋ္ဌေန, ရောဂဋ္ဌေန ဝါ. ဇိဃစ္ဆာပရမာ ဟိ ရောဂါ. ဥပရမတ္ထန္တိ ဝူပသမတ္ထံ. ဝဏာလေပနမိဝ ဝဏိကော. ဥဏှသီတာဒီသု အဘိဘဝန္တေသု တပ္ပဋိကာရံ သီတုဏှံ ဝိယ ပဋိသေဝတီတိ သမ္ဗန္ဓော. မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ ဌပေတွာ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟာ သာသနာဝစရိတဗ္ဗာ အနုသာသနီ သာသနဗြဟ္မစရိယန္တိ အာဟ ‘‘သကလသာသနဗြဟ္မစရိယဿ စ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ စာ’’တိ. အနုဂ္ဂဟဏတ္ထန္တိ အနု အနု ဂဏှနတ္ထံ သမ္ပာဒနတ္ထံ. ကာယဗလံ နိဿာယာတိ ယထာသမာရဒ္ဓံ ဂုဏဝိသေသပါရိပူရိဟေတုဘူတံ ကာယဗလမတ္တံ နိဿာယ. တေနာဟ ‘‘သိက္ခတ္တယာနုယောဂဝသေနာ’’တိအာဒိ. ကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထိကာ ဇာယမ္ပတိကာ, နဒီသမုဒ္ဒနိတ္ထရဏတ္ထိကာ စ ပုတ္တမံသာဒီနိ ယထာ အဂိဒ္ဓါ အမုစ္ဆိတာ ကေဝလံ တံ တံ အတ္ထသိဒ္ဓိမေဝ အဝေက္ခန္တာ ပဋိသေဝန္တိ တေဟိ ဝိနာ အသိဇ္ဈနတော, ဧဝမယမ္ပိ ကေဝလံ ဘဝကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထိကော အဂိဒ္ဓေါ အမုစ္ဆိတော တေန ဝိနာ အသိဇ္ဈနတော ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝတီတိ ဥပမာသံသန္ဒနံ.

“四大种所成者”：即依于四大的。“色身者”：即四相续色之集合。“为住”：即为存续。但此存续是依于相续而期望的，故说“为持续地存续”。“为维持”：即为命根的持续。诚然，命根被称为“维持、运转”。其不中断是通过受用食物而有。为了显示身体能更长久地持续，只要寿元尚存，即是维持，故说“或为长时存续”。现在，为了更清楚地说明此义，而说“如支撑房屋”等。其关联如下：犹如旧屋之主为了不让房屋倒塌而支撑它，犹如车主为了让车轴转动而给它上油，同样地，此瑜伽士为了身体的存续与维持而受用钵食。以此显示，“住”即不倒塌，“维持”即持续。“不为嬉戏、骄慢、装饰、庄严”：这是以“仅仅为了”这一限定词来显示所排除的目的。“诸所执受法依此而住，故名为住”，即寿命，故说“‘住’是命根的同义词”。诚然，彼寿命被称为“住”。“为住，为维持”：意即为了使那因作为身体存续之因而得名“住”的命根得以持续。因此说“为了使命根持续”。“以病苦”：即以恼害义，或以疾病义。因为饥饿是最高的疾病。“为止息”：即为平息。如病人涂药于疮伤。当被寒热等侵袭时，他受用食物就像是为了对治它们而使用相应的对治物一样，这是其关联。除了道梵行之外，由三学所摄、当于教法中行持的教诫，即是教梵行。故说“为了整个教梵行与道梵行”。“为资助”：即为一再地领受、成就。“依于身力”：即依于如所发起的、作为成就殊胜功德之因的身体力量。因此说“以投入三学之力”等。譬如欲渡旷野的夫妻，或欲渡河海者，食用其子之肉等时，不贪不迷，仅着眼于达成彼彼目的，因无此则事不成；同样地，此人亦仅为渡越有之旷野，不贪不迷，因无此则事不成，而受用钵食。此为譬喻的连结。

ဣတီတိ ပကာရတ္ထေ နိပါတပဒံ. တေန ပဋိသေဝိယမာနဿ ပိဏ္ဍပါတဿ ပဋိသေဝနာကာရော ဂယှတီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ဣမိနာ ပိဏ္ဍပါတပဋိသေဝနေနာ’’တိ. ပုရာဏန္တိ ဘောဇနတော ပုရိမကာလိကတ္တာ ပုရာတနံ. ပဋိဟင်္ခါမီတိ ပဋိဟနိဿာမိ. နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမီတိ ပဋိသေဝတီတိ ယောဇနာ. ကီဒိသံ, ကထဉ္စာတိ အာဟ ‘‘အပရိမိတ…ပေ… အညတရော ဝိယာ’’တိ. အပရိမိတံ အပရိမာဏံ ဘောဇနံ ပစ္စယော ဧတိဿာတိ အပရိမိတဘောဇနပစ္စယာ, တံ အပရိမိတဘောဇနပစ္စယံ အတ္တနော ဂဟဏီတေဇပမာဏတော အတိက္ကန္တပမာဏဘောဇနဟေတုကန္တိ အတ္ထော. ယော ဗဟုံ ဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဥဋ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘အာဟရ ဟတ္ထ’’န္တိ ဝဒတိ, အယံ အာဟရဟတ္ထကော. ယော ဘုဉ္ဇိတွာ အစ္စုဒ္ဓုမာတကုစ္ဆိတာယ ဥဋ္ဌိတောပိ သာဋကံ နိဝါသေတုံ န သက္ကောတိ, အယံ အလံသာဋကော. ယော ဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော တတ္ထေဝ ပရိဝတ္တတိ, အယံ တတြဝဋ္ဋကော. ယော ယထာ ကာကေဟိ အာမသိတုံ သက္ကာ, ဧဝံ ယာဝ မုခဒွါရံ အာဟာရေတိ, အယံ ကာကမာသကော. ယော ဘုဉ္ဇိတွာ မုခေ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တော တတ္ထေဝ ဝမတိ, အယံ ဘုတ္တဝမိတကော. ဧတေသံ အညတရော ဝိယ. အထ ဝါ ပုရာဏဝေဒနာ နာမ အဘုတ္တပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာ. တံ ‘‘ပဋိဟနိဿာမီ’’တိ [Pg.60] ပဋိသေဝတိ. နဝဝေဒနာ နာမ အတိဘုတ္တပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာ. တံ ‘‘န ဥပ္ပာဒေဿာမီ’’တိ ပဋိသေဝတိ. အထ ဝါ နဝဝေဒနာ နာမ အဘုတ္တပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာ, တဿာ အနုပ္ပန္နာယ အနုပ္ပဇ္ဇနတ္ထမေဝ ပဋိသေဝတိ. အဘုတ္တပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇနကာတိ စေတံ ခုဒ္ဒါယ ဝိသေသနံ. ယဿာ အပ္ပဝတ္တိ ဘောဇနေန ကာတဗ္ဗာ, တဿာ ဒဿနတ္ထံ. အဘုတ္တပစ္စယေန, ဘုတ္တပစ္စယေန စ ဥပ္ပဇ္ဇနကာနုပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာသု ပုရိမာ ယထာပဝတ္တာ ဇိဃစ္ဆာနိမိတ္တာ ဝေဒနာ. သာ ဟိ အဘုဉ္ဇန္တဿ ဘိယျောပဝဍ္ဎနဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပစ္ဆိမာပိ ခုဒ္ဒါနိမိတ္တာဝ အင်္ဂဒါဟသူလာဒိဝေဒနာ ပဝတ္တာ. သာ ဟိ ဘုတ္တပစ္စယာ ပုဗ္ဗေ အနုပ္ပန္နာဝ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အယမေတာသံ ဝိသေသော. ဝိဟိံသာနိမိတ္တတာ စေတာသံ ဝိဟိံသာယ ဝိသေသော.

“Iti”是表示方式的不变词。因此，它把握了正在受用的食物的受用方式，故说“如是，通过此食物的受用”。“旧的”（purāṇaṃ），因为是在进食之前就存在的，所以是“原有的”。“我将断除”（paṭihaṅkhāmi）即我将断除（paṭihanissāmi）。应如是连结文义：他受用（食物）时思惟“并且我将不令新受生起”。是怎样的？如何？故说“无节制的……乃至……如其中之一”。“以无节制的食物为缘”（aparimitabhojanapaccayā），意思是，其因是食物的量超过了自己消化力的限度。有人吃得太多，无法自然站起而说“来扶我一把”，这是“伸手求扶者”（āharahatthaka）。有人吃完后，因肚子过度胀满，即使站起来也无法穿好衣服，这是“懒于穿衣者”（alaṃsāṭako）。有人吃完后无法站起，就在原地翻滚，这是“就地翻滚者”（tatravaṭṭako）。有人进食满到嘴边，以至于乌鸦都能从中啄食，这是“乌鸦摩沙迦”（kākamāsako）。有人吃完后无法含在嘴里，当场就吐出来，这是“食后即吐者”（bhuttavamitako）。（无节制地进食）就如同他们中的某一种。或者，所谓的“旧受”，是因未进食而生起的感受。他受用时想：“我将断除它”。所谓的“新受”，是因过量进食而生起的感受。他受用时想：“我将不让它生起”。或者，所谓“新受”，是因进食而不生起的感受，他受用正是为了让那尚未生起的（新受）不生起。而“因未进食而生起”是“饥饿”的修饰语，这是为了显示，它的不发生是由进食所致。在因未进食而生起和因进食而不生起的感受中，前者是如常发生的、以饥饿为相的感受。因为它在不进食者那里通过不断增长而生起。后者也是以饥饿为相、尚未生起的，即身体的烧灼、刺痛等感受。因为它因进食而先前未生起，将来也不会生起，这是它们之间的差别。并且，它们都以恼害为相，这是恼害的不同表现。

ယာ ဝေဒနာ. အဓုနာတိ ဧတရဟိ. အသပ္ပာယာပရိမိတဘောဇနံ နိဿာယာတိ အသပ္ပာယာပရိမိတဿ အာဟာရဿ ဘုဉ္ဇနပယောဂံ အာဂမ္မ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ပုရာဏကမ္မပစ္စယဝသေနာတိ ပုဗ္ဗေ ပုရိမဇာတိယံ ကတတ္တာ ပုရာဏဿ ကမ္မဿ ပစ္စယတာဝသေန ပယောဂဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟတာယ တံ ဝဇ္ဇေတွာ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ ဥပဋ္ဌာပနံ ဒုက္ခဝေဒနာပစ္စယဃာတော, ပဋိဟနနဉ္စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တဿာ ပစ္စယံ ဝိနာသေန္တော တံ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမီ’’တိ. အယုတ္တပရိဘောဂေါ ပစ္စယေ အပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘောဂေါ. သော ဧဝ ကတူပစိတကမ္မတာယ ကမ္မူပစယော. တံ နိဿာယ ပဋိစ္စ အာယတိံ အနာဂတေ ကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇနတော ယာ စာယံ ‘‘နဝဝေဒနာ’’တိ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ. ယုတ္တပရိဘောဂဝသေနာတိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စယာနံ ပရိဘောဂဝသေန, တဿာ နဝဝေဒနာယ မူလံ အယုတ္တပရိဘောဂကမ္မံ အနိဗ္ဗတ္တေန္တော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အနုပ္ပာဒေန္တော. ဧတ္တာဝတာတိ ‘‘ဣတိ ပုရာဏ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တေန ပဒဒွယေန. ‘‘ဝိဟိံသူပရတိယာ’’တိအာဒိနာ ဝါ ပဒစတုက္ကေန ယုတ္တပရိဘောဂသင်္ဂဟော ပဗ္ဗဇိတာနုစ္ဆဝိကဿ ပစ္စယပရိဘောဂဿ ဝုတ္တတ္တာ. အတ္တကိလမထာနုယောဂပ္ပဟာနံ ဇိဃစ္ဆာဒိဒုက္ခပဋိဃာတဿ ဘာသိတတ္တာ. ဈာနသုခါဒီနံ ပစ္စယဘူတဿ ကာယသုခဿ အဝိဿဇ္ဇနတော ဓမ္မိကသုခါပရိစ္စာဂေါ စ ဒီပိတော ဟောတိ.

此感受。“现在”（adhunā）即此时。“依于不适宜、无节制的饮食”，意思是，由于食用不适宜且无节制的食物而生起。“由于旧业为缘”，意思是，过去前世所造的旧业，因运用不当而得以生起（的感受），通过避免此不当运用，并以正确运用（资具）来确立，便能摧毁苦受之缘，并予击退，故说“我将摧毁其缘，并击退那旧受”。不如法的受用，即是不省察资具而受用。那正是由于已造、已积之业，而成为业的积集。应连接为：依此为缘，在未来生起，故被称为“新受”。“由于如法的受用”，即由于省察后受用资具，不造作那新受的根源——不如法受用之业，完全不让它生起。仅此，即通过“如是旧业”等所说的二句。或者，通过“从恼害止息”等四句，总摄了如法的受用，因为已说明适合出家人的资具受用。舍断自我折磨的修行，因为已说明要击退饥饿等苦。由于不舍弃作为禅那(jhāna)之乐等之缘的身乐，也阐明了不舍离如法之乐。

အသပ္ပာယာပရိမိတူပယောဂေန ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကော, ဣရိယာပထဘဉ္ဇနကော ဝါ သိယာ ပရိဿယော, သပ္ပာယပရိမိတူပယောဂေန ပန သော န ဟောတိ. တထာ သတိ စိရကာလပ္ပဝတ္တိသင်္ခါတာ သရီရဿ ယာတြာ [Pg.61] ယာပနာ ဘဝိဿတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ပရိမိတပရိဘောဂေန…ပေ… ဘဝိဿတီ’’တိ အာဟ. ယော ရောဂေါ သာဒ္ဓေါ အသာဒ္ဓေါ စ န ဟောတိ, သော ယာပျရောဂေါ, သော ဧတဿ အတ္ထီတိ ယာပျရောဂီ. သော ဟိ နိစ္စကာလံ ဘေသဇ္ဇံ ဥပသေဝတိ, တထာ အယမ္ပီတိ. ယဒိ ယာတြာပိ ယာပနာ, ပုဗ္ဗေပိ ‘‘ယာပနာယာ’’တိ ဝုတ္တံ, ကော ဧတ္ထ ဝိသေသောတိ? ပုဗ္ဗေ ‘‘ယာပနာယာ’’တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယယာပနာ အဓိပ္ပေတာ, ဣဓ ပန စတုန္နမ္ပိ ဣရိယာပထာနံ အဝိစ္ဆေဒသင်္ခါတာ ယာပနာ ယာတြာတိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော. ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေန မိစ္ဆာဇီဝေန ပစ္စယပရိယေသနာ အယုတ္တပရိယေသနာ. ဒါယကဒေယျဓမ္မာနံ, အတ္တနော စ ပမာဏံ အဇာနိတွာ ပဋိဂ္ဂဟဏံ, သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနတ္ထံ ဝါ ပဋိဂ္ဂဟဏံ အယုတ္တပဋိဂ္ဂဟဏံ, ယေန ဝါ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. အပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘောဂေါ အယုတ္တပရိဘောဂေါ. တေသံ ပရိဝဇ္ဇနံ ဓမ္မေန သမေန ပစ္စယုပ္ပာဒနာဒိဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဓမ္မေန ဟိ ပစ္စယေ ပရိယေသိတွာ ဓမ္မေန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘုဉ္ဇနံ အနဝဇ္ဇတာ နာမ.

因不适宜、无节制地使用，可能会有断绝命根或破坏威仪的危险；但因适宜、有节制地使用，则不会有。为显示“如此，身体名为‘长久持续’的行进与维持将会实现”此义，故说“通过有节制的受用……乃至……将会实现”。既非可治愈亦非不可治愈的病，是为可维持之病（yāpyaroga）；有此病者，是为可维持之病者（yāpyarogī）。他确实需要恒常服药，此比丘亦复如是。若“行进”（yātrā）也是“维持”（yāpanā），而前面也说了“为维持”（yāpanāya），那么此处有何差别？前面说“为维持”，意指维持命根；此处，“行进”则意指四种威仪不间断的维持，这是此处的差别。以佛陀所呵责的邪命寻求资具，是不如法的寻求。不了解施主、所施之物与自身的食量而接受，或为毁坏信施而接受，或因接受而犯罪，皆是不如法的接受。不经省察而受用，是不如法的受用。应知当以如法、平等地生产资具等方式，来避免彼等不如法的寻求、接受与受用。因为如法地寻求资具，如法地接受，并省察后受用，即名为无过失。

အရတီတိ ဥက္ကဏ္ဌာ. ပန္တသေနာသနေသု, အဓိကုသလဓမ္မေသု စ အနဘိရတိ. တန္ဒီတိ ပစလာယိကာ နိဒ္ဒါ. ဝိဇမ္ဘိတာတိ ထိနမိဒ္ဓါဘိဘဝေန ကာယဿ ဝိဇမ္ဘနာ. ဝိညူဟိ ဂရဟာ ဝိညူဂရဟာ. ဧကစ္စော ဟိ အနဝဇ္ဇံယေဝ သာဝဇ္ဇံ ကရောတိ, ‘‘လဒ္ဓံ မေ’’တိ ပမာဏာဓိကံ ဘုဉ္ဇိတွာ တံ ဇီရာပေတုံ အသက္ကောန္တော ဥဒ္ဓံဝိရေစနအဓောဝိရေစနာဒီဟိ ကိလမတိ, သကလဝိဟာရေ ဘိက္ခူ တဿ သရီရပဋိဇဂ္ဂနဘေသဇ္ဇပရိယေသနာပသုတာ ဟောန္တိ. အညေ တေ ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကဿ ဥဒရံ ဥဒ္ဓုမာတ’’န္တိအာဒီနိ သုတွာ ‘‘နိစ္စကာလမေသ ဧဝံပကတိကော အတ္တနော ကုစ္ဆိပမာဏံ နာမ န ဇာနာတီ’’တိ နိန္ဒန္တိ, ဧဝံ အနဝဇ္ဇံယေဝ သာဝဇ္ဇံ ကရောတိ. ဧဝံ အကတွာ ‘‘အနဝဇ္ဇတာ စ ဘဝိဿတီ’’တိ ပဋိသေဝတိ. အတ္တနော ဟိ ပကတိအဂ္ဂိဗလာဒိံ ဇာနိတွာ ‘‘ဧဝံ မေ အရတိအာဒီနံ အဘာဝေန ကာယသုခတာ, အဂရဟိတဗ္ဗတာ စ ဘဝိဿတီ’’တိ ပမာဏယုတ္တမေဝ ပဋိသေဝတိ. ယာဝတကော ဘောဇနေန အတ္ထော, တဿ သာဓနေန ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရဿ ပရိပူရဏေန ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘောဇနံ ယာဝဒတ္ထဥဒရာဝဒေဟကဘောဇနံ, တဿ ပရိဝဇ္ဇနေန. သေယျာယ သယနေန လဒ္ဓဗ္ဗသုခံ သေယျသုခံ, ဥဘောဟိ ပဿေဟိ [Pg.62] သမ္ပရိဝတ္တနကံ သယန္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇနသုခံ ပဿသုခံ, မိဒ္ဓေန နိဒ္ဒါယနေန ဥပ္ပဇ္ဇနသုခံ မိဒ္ဓသုခံ, တေသံ သေယျ…ပေ… သုခါနံ ပဟာနတော စတုန္နံ ဣရိယာပထာနံ ယောဂျဘာဝဿ ပဋိပါဒနံ ကာယဿ စတုဣရိယာပထယောဂျဘာဝပဋိပါဒနံ, တတော. သုခေါ ဣရိယာပထဝိဟာရော ဖာသုဝိဟာရော. ပစ္ဆိမေ ဝိကပ္ပေ, သဗ္ဗဝိကပ္ပေသု ဝါ ဝုတ္တံ ဖာသုဝိဟာရလက္ခဏံ အာဂမေန သမတ္ထေတုံ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တီသုပိ ဝိကပ္ပေသု အာဟာရဿ ဦနပရိဘောဂဝသေနေဝ ဟိ ဖာသုဝိဟာရော ဝုတ္တောတိ.

“不乐”（arati）即是厌倦，于偏僻的卧坐处（pantasenāsana）及增上善法中不喜乐。“懒惰”（tandi）即瞌睡。“呵欠”（vijambhita）即因被昏沉（thīna）与睡眠（middha）征服而身体伸懒腰。被智者呵责，即“智者之呵责”（viññūgarahā）。确实，某人本无过失却自造过失：他认为“我得到了”而过量饮食，无法消化，便通过呕吐、泻下等方式苦恼自己，整个精舍（vihāra）的比丘都忙于照顾他的身体、为他寻求药物。其他人问“这是怎么回事？”，听闻“某某的肚子胀了”等语后，便谴责说：“此人一向如此，竟不知自己的饭量！”如此，本无过失却自造过失。反之，则思惟“如此将是无过失的”而受用。他确实在了解自己自然的消化力等之后，才如理适量地受用，（心想：）“这样，我将因无不乐等而有身安乐，且不应被呵责”。舍离“食足所需之食”（yāvadatthaudarāvadehakabhojanaṃ），即为了达成（维持身体的）目的，以所需为量而充满腹部的食法。通过躺卧而获得的乐是“卧乐”（seyyasukha）；卧时左右翻身而生起的乐是“侧身乐”（passasukha）；由昏沉睡眠而生起的乐是“睡眠乐”（middhasukha）。由于舍断这些卧……乃至……乐，从而使身体成就适合四种威仪（iriyāpatha）的状态。安乐的威仪住，即“安适住”（phāsuvihāra）。为了用圣典来证成在最后抉择（vikappa）中或在所有抉择中所说的安适住之相，故说“此亦曾被说”等。因为在所有三种抉择中，安适住确实都是由于食用不足量的食物而说。

ဧတ္တာဝတာတိ ‘‘ယာတြာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေန ပဒတ္တယေန. ‘‘ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ပယောဇနပရိဂ္ဂဟဒီပနာ. ယာတြာ ဟိ နံ အာဟာရူပယောဂံ ပယောဇေတီတိ. ဓမ္မိကသုခါပရိစ္စာဂဟေတုကော ဖာသုဝိဟာရော မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ အန္တဒွယပရိဝဇ္ဇနတော. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ အဋ္ဌ အင်္ဂါနိ သမောဓာနေတဗ္ဗာနိ – ‘‘နေဝ ဒဝါယာ’’တိ ဧကံ အင်္ဂံ, ‘‘န မဒါယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘န မဏ္ဍနာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘န ဝိဘူသနာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမီ’’တိ ဧကံ, ‘‘ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧကံ. ‘‘အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’’တိ အယမေတ္ထ ဘောဇနာနိသံသော. မဟာသိဝတ္ထေရော ပနာဟ ‘‘ဟေဋ္ဌာ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ပဋိက္ခေပေါ နာမ, ဥပရိ ပန အဋ္ဌင်္ဂါနိ သမောဓာနေတဗ္ဗာနီ’’တိ. တတ္ထ ‘‘ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ’’တိ ဧကံ အင်္ဂံ, ‘‘ယာပနာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဝိဟိံသူပရတိယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမီ’’တိ ဧကံ, ‘‘နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမီ’’တိ ဧကံ, ‘‘ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧကံ, ‘‘အနဝဇ္ဇတာ စာ’’တိ ဧကံ. ဖာသုဝိဟာရော ပန ဘောဇနာနိသံသောတိ. ဧဝံ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ အာဟာရံ အာဟာရေန္တော ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝတိ နာမ.

所谓“仅此而已”，是通过“为了维持”等三个词组所说的。“我的生命将得以维持”，这是在阐明其目的。因为维持生命确实促使他食用食物。由于不舍弃如法的快乐，安乐住即是中道，因为它远离了二边。在此处，应合集八个部分：“不为嬉戏”、“不为骄慢”、“不为装饰”、“不为庄严”、“仅为这身体的存续与维持”、“为止息恼害，为资助梵行”、“如此，我将击退旧的感受，且不让新的感受生起”、“我的生命将得以维持”。“无过失与安乐住”，这是此处饮食的利益。然而，摩诃希瓦长老（Mahāsivatthero）说：“下面四个部分是应舍离的，上面八个部分是应合集的。”其中：“仅为这身体的存续”、“为维持”、“为止息恼害”、“为资助梵行”、“如此，我将击退旧的感受”、“且不让新的感受生起”、“我的生命将得以维持”、“及无过失”。而安乐住是饮食的利益。如是，食用具足八支的食物者，才被称为如理省察地受用团食。

ယတ္ထ ယတ္ထာတိ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသေန သေန-သဒ္ဒဿ အဓိကရဏတ္ထဝုတ္တိမာဟ. တထာ အာသန-သဒ္ဒဿာတိ. အဍ္ဎယောဂါဒိမှီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပါသာဒါဒိံ, မဉ္စာဒိဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ. ယတ္ထ ယတ္ထ ဝိဟာရေ ဝါ အဍ္ဎယောဂါဒိမှိ ဝါ အာသတီတိ ဝိဟာရအဍ္ဎယောဂါဒိကေ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပီဌသန္ထတာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရိသဟနဋ္ဌေနာတိ အဘိဘဝနဋ္ဌေန, ဝိဗာဓနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. ဥတုယေဝ ဥတုပရိဿယောတိ သီတုဏှာဒိဥတုယေဝ [Pg.63] အသပ္ပာယော ဝုတ္တနယေန ဥတုပရိဿယော. တဿ ဥတုပရိဿယဿ ဝိနောဒနတ္ထံ, အနုပ္ပန္နဿ အနုပ္ပာဒနတ္ထံ, ဥပ္ပန္နဿ ဝူပသမနတ္ထဉ္စာတိ အတ္ထော. နာနာရမ္မဏတော ပဋိသံဟရိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနဘူတေ ဧကသ္မိံယေဝ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ သမ္မဒေဝ လယနံ ပဋိသလ္လာနံ, တတ္ထ အာရာမော အဘိရတိ ပဋိသလ္လာနာရာမော, တဒတ္ထံ. သေနာသနံ ဟိ ဝိဝိတ္တံ ယောဂိနော ဘာဝနာနုကူလံ သုညာဂါရဘာဝတော. တံ ပနေတံ အတ္ထဒွယံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယော သရီရာဗာဓစိတ္တဝိက္ခေပကရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧကီဘာဝသုခတ္ထန္တိ ဧကီဘာဝဟေတုကံ သုခံ ဧကီဘာဝသုခံ, တဒတ္ထံ. ဂဏသင်္ဂဏိကကိလေသသင်္ဂဏိကာဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇနကသုခံ.

“无论何处”(Yattha yatthāti)，是通过处所格的解释(bhummaniddesena)，说明了“住所”(sena)一词具有处所格的意义。“座位”(āsana)一词也是如此。在“半月形屋(aḍḍhayoga)等”中，“等”字包含了楼阁(pāsāda)等和床(mañca)等。“无论在何处，或在寺院(vihāra)，或在半月形屋等处安坐”，应将“寺院、半月形屋等”连接起来理解。此处的“等”字当知也包含坐具(pīṭha)、铺垫(santhatā)等。“以能忍受为义”(Parisahanaṭṭhena)的意思是“以能克服为义”(abhibhavanaṭṭhena)，或“以能障碍为义”(vibādhanaṭṭhena)。时节本身即是时节的困扰(utuparissaya)，即是不适宜的寒热等时节，如前所述，即是时节的困扰。其意是为了消除此时节的困扰，即为了使未生的不生起，已生的得以平息。从各种所缘中收摄，让心正专注于作为业处(kammaṭṭhāna)的单一所缘中，即是独住(paṭisallāna)；于此中的乐(ārāma)、喜乐(abhirati)，即是独住之乐(paṭisallānārāma)，是为了此。因为住所(senāsana)是寂静的，因其是空闲屋(suññāgāra)的缘故，所以适合修行者修习。为了阐明这两种意义，才说了“能导致身体疾病与心散乱者”等。其中“为了独居之乐”(ekībhāvasukhatthaṃ)是指，以独居为因的快乐即是独居之乐，是为了此。是因无团体交往(gaṇasaṅgaṇikā)与烦恼交往(kilesasaṅgaṇikā)而生起的快乐。

ယဒိ ဥတုယေဝ ဥတုပရိဿယော, ‘‘ဥတု စ သီတုဏှ’’န္တိ သီတုဏှပဋိဃာတံ ဝတွာ ဥတုပရိဿယဝိနောဒနံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ကာမဉ္စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘နိယတံ ဥတုပရိဿယဝိနောဒန’’န္တိ ဧတေန ‘‘သီတဿ ပဋိဃာတာယ ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ သီတုဏှံ အနိယတံ ကဒါစိ ကဒါစိ ဥပ္ပဇ္ဇနကံ, ဥတုပရိဿယော ပန သဗ္ဗဒါဘာဝီ အဓိပ္ပေတောတိ ဒဿေတိ. ဝုတ္တပ္ပကာရောတိ ‘‘သီတာဒိကော, အသပ္ပာယော’’တိ စ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရော ဝိဝဋင်္ဂဏရုက္ခမူလာဒီသု နိသိန္နဿ အပရိဂုတ္တိယာ အသံဝုတဒွါရာဒိတာယ ပါကဋပရိဿယာ, အသပ္ပာယရူပဒဿနာဒိနာ အပါကဋပရိဿယာ စ ဘိက္ခုဿ ကာယစိတ္တာနံ အာဗာဓံ ကရေယျုံ. ယတ္ထ ဂုတ္တေ သေနာသနေ အာဗာဓံ န ကရောန္တိ. ဧဝံ ဇာနိတွာတိ ဥဘယပရိဿယရဟိတန္တိ ဧဝံ ဉတွာ ပဋိသေဝန္တော ဘိက္ခု ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော.

如果时节本身即是时节困扰，那么在说了“时节即寒热”而抵御寒热之后，为何又说要消除时节困扰呢？针对此质问，而说“诚然”等。于此，“必然要消除时节困扰”，此言显示出：在“为抵御寒冷，为抵御炎热”中所说的寒热是不定法(aniyata)，是偶尔生起的；而时节困扰则被意指为恒常存在的。如前所述，即“寒冷等，不适宜的”：对于坐在露天处、树下等地的比丘，由于无防护、门窗未关闭等，有明显的困扰；又由于见到不适宜的色等，有不明显的困扰，这些都会对他的身心造成疾病。在有防护的住所里，则不会造成疾病。“如是了知后”，其关联为：当知比丘是如此了知“（此住所）远离两种困扰”后而受用。

ဓာတုက္ခောဘလက္ခဏဿ, တံဟေတုကဒုက္ခဝေဒနာလက္ခဏဿ ဝါ ရောဂဿ ပဋိပက္ခဘာဝေါ ပဋိအယနဋ္ဌော. တေနာဟ ‘‘ပစ္စနီကဂမနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော’’တိ, ဝူပသမနဋ္ဌေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယဿ ကဿစီတိ သပ္ပိအာဒီသု ယဿ ကဿစိ. သပ္ပာယဿာတိ ဟိ တဿ ဝိကာရဝူပသမေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ဘိသက္ကဿ ကမ္မံ တေန ဝိဓာတဗ္ဗတော. တေနာဟ ‘‘တေန အနုညာတတ္တာ’’တိ. နဂရပရိက္ခာရေဟီတိ နဂရံ ပရိဝါရေတွာ ရက္ခဏကေဟိ. ဝိဝဋပရိက္ခေပေါ ပရိက္ခာ ဥဍ္ဍာပေါ ပါကာရော ဧသိကာ ပလိဃော ပါကာရပတ္ထဏ္ဍိလန္တိ သတ္တ ‘‘နဂရပရိက္ခာရာ’’တိ ဝဒန္တိ. သီလပရိက္ခာရောတိ သုဝိသုဒ္ဓသီလာလင်္ကာရော[Pg.64]. အရိယမဂ္ဂေါ ဟိ ဣဓ ‘‘ရထော’’တိ အဓိပ္ပေတော. တဿ စ သမ္မာဝါစာဒယော အလင်္ကာရဋ္ဌေန ‘‘ပရိက္ခာရော’’တိ ဝုတ္တာ. ဇီဝိတပရိက္ခာရာတိ ဇီဝိတဿ ပဝတ္တိကာရဏာနိ. သမုဒါနေတဗ္ဗာတိ သမ္မာ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ အာနေတဗ္ဗာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. ပရိဝါရောပိ ဟောတိ အန္တရာယာနံ ပရိတော ဝါရဏတော. တေနာဟ ‘‘ဇီဝိတ…ပေ… ရက္ခဏတော’’တိ.

对于具有界扰乱相，或具有以其为因的苦受相的疾病，其对治即是治疗之义。因此说：“以对治之义”，即是以平息为义。“无论何者”，即如在酥油等中无论哪一种。“适宜者”，是指以平息其病变为目的。因为是医师的工作，应由他来规定。因此说：“因为被他所允许。”“以城市资具”是指以围绕城市的防护设施。据说外围空地、壕沟、壁垒、城墙、城门柱、门闩、墙基空地这七者被称为“城市资具”。“以戒为资具”即以极清净的戒为庄严。此处确实意指圣道为“车”。而正语等各支，以庄严的意义被称为“资具”。“生命资具”即是令生命延续的因缘。“应获取”即应当如理地一再带来、寻求。它也是护卫，因为能从四周防护诸障碍。因此说：“从守护生命……等。”

တတ္ထ အန္တရန္တိ ဝိဝရံ, ဩကာသောတိ အတ္ထော. ဝေရိကာနံ အန္တရံ အဒတွာ အတ္တနော သာမိကာနံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတသေဝကာ ဝိယ ရက္ခဏတော. အဿာတိ ဇီဝိတဿ. ကာရဏဘာဝတောတိ စိရပ္ပဝတ္တိယာ ကာရဏဘာဝတော. ရသာယနဘူတံ ဟိ ဘေသဇ္ဇံ သုစိရမ္ပိ ကာလံ ဇီဝိတံ ပဝတ္တေတိယေဝ. ယဒိပိ အနုပ္ပန္နာ ဧဝ ဒုက္ခဝေဒနာ ဘေသဇ္ဇပရိဘောဂေန ပဋိဟညန္တိ, န ဥပ္ပန္နာ တာသံ သရသေနေဝ ဘိဇ္ဇနတော, ဥပ္ပန္နသဒိသာ ပန ‘‘ဥပ္ပန္နာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဘဝတိ ဟိ တံသဒိသေသု တဗ္ဗောဟာရော, ယထာ သာ ဧဝ တိတ္တိရိ, တာနိယေဝ ဩသဓာနီတိ. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပ္ပန္နာနန္တိ ဇာတာနံ ဘူတာနံ နိဗ္ဗတ္တာန’’န္တိ. သဉ္စယတော ပဋ္ဌာယ သော ဓာတုက္ခောဘော သမုဋ္ဌာနံ ဧတေသန္တိ တံသမုဋ္ဌာနာ. ‘‘ဒုက္ခဝေဒနာ’’တိ ဝတွာ သာ အကုသလသဘာဝါပိ အတ္ထီတိ တတော ဝိသေသေတုံ ‘‘အကုသလဝိပါကဝေဒနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဗျာဗာဓနဋ္ဌေန ဗျာဗာဓော, ဗျာဗာဓောဝ ဗျာဗဇ္ဈံ, ဒုက္ခန္တိ အတ္ထော. နတ္ထိ ဧတ္ထ ဗျာဗဇ္ဈန္တိ အဗျာဗဇ္ဈံ, နိဒ္ဒုက္ခတာ. တေနာဟ ‘‘အဗျာဗဇ္ဈပရမတာယာ’’တိ နိဒ္ဒုက္ခပရမတာယာတိ. တံ ဒုက္ခန္တိ ရောဂနိမိတ္တကံ ဒုက္ခံ.

其中，“间隙”指空隙，意思是机会。因为守护，就像不给敌人可乘之机、围绕着自己主人站立的仆人。“它的”是指“生命的”。“因为是原因”是指因为是长久持续的原因。因为如长生药的药品确实能使生命持续很长时间。虽然仅仅是未生的苦受通过服用药物而被击退，已生的则不会如此，因为它们会因其自性而破灭，但与已生相似的则被称为“已生”。对于相似的事物，确实会有那样的用法，例如“还是那只鹧鸪”，“还是那些药草”。因此说：“已生”是指已生的、已有的、已产生的。从积聚开始，那些界扰乱是它们的根源，因此它们是“从其生起的”。说了“苦受”之后，因为它也有不善的自性，为了区别，而说“不善果报受”。以恼害为义是“逼恼”，逼恼即是“苦恼”，意思是苦。此处无苦恼即是“无苦恼”，即无苦。因此说：“以无苦恼为最上”，即是以无苦为最上。那苦是指以疾病为征相的苦。

စီဝရာဒီနံ ပစ္စယာနံ နိဿယနံ ပရိဘောဂေါ ဧဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘တေ ပဋိစ္စ နိဿာယာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇမာနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဝတ္တန္တီတိ ဇီဝန္တိ. ဇီဝနမ္ပိ ဟိ ပဝတ္တနံ, ယတော ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ‘‘ပဝတ္တနရသ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

为了说明对衣等资具的依靠就是受用，在说了“缘于彼、依靠于彼”之后，又说了“受用着”。“持续”就是活着。因为活着也是持续，所以命根被称为“以持续为作用”。

စတုပါရိသုဒ္ဓိသမ္ပာဒနဝိဓိဝဏ္ဏနာ

四遍净成就法之释义

၁၉. ဧဝံ ပါတိမောက္ခသံဝရာဒိဘေဒေန နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သီလံ ပုန သာဓနဝိဘာဂေန ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝမေတသ္မိ’’န္တိအာဒိမာရဒ္ဓံ. တတ္ထ သာဓီယတိ သမ္ပာဒိယတိ ဧတေနာတိ သာဓနံ, သဒ္ဓါ သာဓနံ ဧတဿာတိ သဒ္ဓါသာဓနော. နနု စ ဝီရိယသတိပညာဟိပိ ဝိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရော န သိဇ္ဈတီတိ? သစ္စံ န သိဇ္ဈတိ, သဒ္ဓါယ ပန ဝိသေသဟေတုဘာဝံ သန္ဓာယ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ

19. 如此，为以成办之因的分别，来阐明此以波罗提木叉律仪等差别所指示的戒，故开始说“如是于此”等。于此，“通过它得以成办、圆满，故为成办之因；信是此戒的成办之因，故称其为以信为成办之因者。”或有质问：“难道无有精进、念与慧，波罗提木叉律仪就不能成就吗？”诚然不能成就。然而，为显示信是特殊之因，而作此说。

‘‘သာဝကဝိသယာတီတတ္တာ [Pg.65] သိက္ခာပဒပညတ္တိယာ’’တိ. ဂရုကလဟုကာဒိဘေဒေ ဩတိဏ္ဏေ ဝတ္ထုသ္မိံ တဿ တဿ အပရာဓဿ အနုရူပံ သိက္ခာပဒပညာပနံ နာမ သာဝကာနံ အဝိသယော, ဗုဒ္ဓါနံ ဧဝ ဝိသယော. သိက္ခာပဒပညာပနံ တာဝ တိဋ္ဌတု, တဿ ကာလောပိ နာမ သာဝကာနံ အဝိသယော, ဗုဒ္ဓါနံ ဧဝ ဝိသယောတိ ဒဿေန္တော ‘‘သိက္ခာပဒပညတ္တိယာစနပဋိက္ခေပေါ စေတ္ထ နိဒဿန’’န္တိ အာဟ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘အာဂမေဟိ တွံ သာရိပုတ္တ, အာဂမေဟိ တွံ သာရိပုတ္တ, တထာဂတောဝ တတ္ထ ကာလံ ဇာနိဿတီ’’တိ (ပါရာ. ၂၁). တတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. တေန ‘‘အပညတ္တံ န ပညပေမ, ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒာမ, ယထာပညတ္တေသု သိက္ခာပဒေသု သမာဒါယ ဝတ္တာမာ’’တိ (ပါရာ. ၅၆၅) ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သဒ္ဓါယာတိ သဒ္ဒဟနေန သတ္ထရိ, ဓမ္မေ စ သဒ္ဓါယ ပစ္စုပဋ္ဌာပနေန. ဇီဝိတေပိ ပဂေဝ ဇီဝိတပရိက္ခာရေတိ အဓိပ္ပာယော.

“因为学处的制定超越了声闻的境界。”于发生有轻重等差别的事中，随顺彼彼过失而制定相应的学处，此事非声闻之境，唯是诸佛之境。制定学处暂且不论，其时机亦非声闻之境，唯是诸佛之境。为显示此义，故说：“于此，拒绝制定学处的请求即是例证。”诚如所说：“舍利弗，你且等候！舍利弗，你且等候！唯有如来能了知彼时机。”于此，ca字为集合义。以此当知，其总括了“未制者不制，已制者不废，我等当受持遵行已制定的学处”等（经文）。所谓“以信”，即藉由信奉导师，以及令对法的信心现起。其意为：于生命尚且不顾，何况于生命资具。

ကိကီဝ အဏ္ဍန္တိ ကိကီသကုဏိကာ ဝိယ အတ္တနော အဏ္ဍံ. သာ ကိရ ဇီဝိတမ္ပိ ပရိစ္စဇိတွာ အဏ္ဍမေဝ ရက္ခတိ. စမရီဝ ဝါလဓိန္တိ စမရီမိဂေါ ဝိယ အတ္တနော ဝါလဓိံ. စမရီမိဂါ ကိရ ဗျာဓေန ပရိပါတိယမာနာ ဇီဝိတမ္ပိ ပရိစ္စဇိတွာ ကဏ္ဍကဂုမ္ဗာဒီသု လဂ္ဂံ အတ္တနော ဝါလမေဝ ရက္ခန္တိ. ပိယံဝ ပုတ္တံ ဧကကန္တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ယထာ ဟိ ဧကပုတ္တကော ကုဋုမ္ဗိကော တံ ဧကပုတ္တံ, ဧကနယနော စ တံ ဧကနယနံ သုဋ္ဌုတရံ ရက္ခတိ. တထေဝ သီလံ အနုရက္ခမာနကာတိ အနုကမ္ပနဝသေန ဝုတ္တံ. သုပေသလာတိ သုဋ္ဌု ပိယသီလာ. သဒါ သဗ္ဗကာလံ ဒဟရမဇ္ဈိမထေရကာလေသု. ဆန္နမ္ပိ ဂါရဝါနံ ဝသေန သဂါရဝါ, ဂရုကာရဝန္တောတိ အတ္ထော.

如麦鸡护卵，谓如雌麦鸡守护自己的卵。据说它宁可舍弃生命，也要守护其卵。又如牦牛护尾，谓如牦牛守护自己的尾巴。据说牦牛被猎人追捕时，宁可舍弃生命，也要守护那挂在荆棘丛等处的尾毛。应如爱独子般，此句应与前文相连。诚然，正如只有一个儿子的家长守护其独子，只有一只眼睛的人格外守护其独眼一般。同样地，“守护戒行者”，此乃出于慈悲而说。“具善戒者”，谓具足极可爱之戒者。恒常，即于少年、中年、长老之时，于一切时。因具足六种恭敬，故为“有恭敬者”，意即“行尊重者”。

ဧဝမေဝ ခေါတိ ယထာ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဌိတဓမ္မော ဝေလံ နာတိက္ကမတိ, ဧဝမေဝ. မမ သာဝကာတိ အရိယသာဝကေ သန္ဓာယာဟ. တေ ဟိ ဓုဝသီလာ. ဣမသ္မိံ အတ္ထေတိ ဇီဝိတဟေတုပိ သီလဿ အဝီတိက္ကမနေ.

“正是如此”者，谓如大海，自性安住，不越海岸，正是如此。“我弟子”者，是指圣弟子而说。诚然，彼等具坚固之戒。此中之义，谓乃至为生命故，亦不违越于戒。

မဟာဝတ္တနိအဋဝီ နာမ ဝိဉ္ဈာဋဝီ. ဟိမဝန္တပဿေ အဋဝီတိ ကေစိ. ထေရန္တိ နာမဂေါတ္တဝသေန အပညာတံ ဧကံ ထေရံ. နိပဇ္ဇာပေသုံ ဂန္တွာ ကဿစိ မာ အာရောစေယျာတိ.

名为大涡旋林(Mahāvattaniaṭavī)者，即频陀山林(Viñjhāṭavī)。亦有说为雪山(Himavanta)山麓之林。“长老”者，谓一位名号与氏族不为人知之长老。他们前去，让他躺下，心想：“莫让他告知任何人”。

ပူတိလတာယာတိ [Pg.66] ဂဠောစိလတာယ. သမသီသီတိ ဇီဝိတသမသီသီ. ယဿ ဟိ ကိလေသသီသံ အဝိဇ္ဇံ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ပရိယာဒိယတိ, တတော ဧကူနဝီသတိမေ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေ ပတိဋ္ဌာယ ဘဝင်္ဂေါတ္တရဏေ ဝဋ္ဋသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ စုတိစိတ္တံ ပရိယာဒိယတိ, သော ဣမာယ ဝါရသမတာယ ‘‘ဇီဝိတသမသီသီ’’တိ ဝုစ္စတိ. သော စ ထေရော တထာ ပရိနိဗ္ဗာယိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမသီသီ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ. အဘယတ္ထေရော ကိရ မဟာဘိညော. တသ္မာ စေတိယံ ကာရာပေသီတိ ဝဒန္တိ. အပ္ပေဝါတိ အပ္ပေဝ နာမ အတ္တနော ဇီဝိတမ္ပိ ဇဟေယျ, န ဘိန္ဒေတိ န ဘိန္ဒေယျ, န ဝီတိက္ကမေယျ.

“以腐臭藤(Pūtilatā)”者，谓以伽罗质藤(gaḷocilatā)。“等顶者(samasīsī)”者，谓命根与烦恼之首同时断尽者。诚然，某人之烦恼之首，即无明，已由阿罗汉道次第断尽；其后，安住于第十九省察智(paccavekkhaṇañāṇa)，于超越有分(bhavaṅga)时，轮回之首，即命根，为死亡心所断尽。此人因其（断尽的）同时性，故被称为“命根与烦恼等顶者”。彼长老亦如是般涅槃。是故说：“成为等顶者而般涅槃”。据说无畏长老(Abhayatthero)有大神通，因此人们说他命人建造了塔。“宁可”者，谓宁可舍弃自己的生命，亦不毁坏、不破坏、不违越（戒）。

သတိယာ အဓိဋ္ဌိတာနန္တိ ပဂေဝ ဥပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အာရက္ခဝသေန အဓိဋ္ဌိတာနံ ဣန္ဒြိယာနံ. အနနွာဿဝနီယတောတိ ဒွါရဘာဝေန အဘိဇ္ဈာဒီဟိ အနနုဗန္ဓိတဗ္ဗတော. ဝရန္တိ သေဋ္ဌံ. တတ္တာယာတိ ဥဏှာယ. အာဒိတ္တာယာတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဒိတ္တာယ. သမ္ပဇ္ဇလိတာယာတိ သမန္တတော ဇလန္တိယာ. သဇောတိဘူတာယာတိ ဧကဇာလီဘူတာယ. သမ္ပလိမဋ္ဌန္တိ သဗ္ဗသော အာမဋ္ဌံ, အဉ္စိတန္တိ အတ္ထော. န တွေဝ ဝရန္တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ရူပေသူတိ ရူပါရမ္မဏေသု. အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟောတိ ကိလေသာနံ အနု အနု ဗျဉ္ဇနဝသေန ဥပ္ပာဒနေန ပါကဋီကရဏဝသေန သုဘာဒိနိမိတ္တဂ္ဂါဟော, အထ ဝါ အနုဗျဉ္ဇနသောတိ ဟတ္ထပါဒါဒိအနုဗျဉ္ဇနတော, နိမိတ္တဂ္ဂါဟောတိ ဣတ္ထိပုရိသာဒိသုဘာဒိနိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ. စက္ခုဒွါရာဒိပဝတ္တဿာတိ စက္ခုဒွါရာဒီဟိ ပဝတ္တဿ. ဝိညာဏဿာတိ ဇဝနဝိညာဏဿ. နိမိတ္တာဒိဂ္ဂါဟံ နိသေဓေန္တေန သမ္ပာဒေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. အသံဝိဟိတသာခါပရိဝါရန္တိ သမ္မာ အဝိဟိတဝတိပရိက္ခေပံ. ပရဿဟာရီဟီတိ ပရသန္တကာဝဟာရကေဟိ စောရေဟိ. သမတိဝိဇ္ဈတီတိ သဗ္ဗသော အတိဝိဇ္ဈတိ အနုပဝိသတိ.

“以念安立”者，谓以先前已现起之念，依防护方式而安立诸根。“不随逐”者，谓因作为（感官）门，故不被贪欲等所追随。“最殊胜”者，谓最殊胜。“炽热”者，谓炽热。“燃烧”者，谓从最初就已燃烧。“遍燃”者，谓从四面八方燃烧。“光耀”者，谓已成为一片火光。“完全拭去”者，谓被完全触碰、沾染，此是其义。应与‘然实不为胜’(na tveva varaṃ)相连接。“于诸色境上”者，谓于色境。“随相执取”者，谓由烦恼，通过一再显现的方式，而执取净相等相；或谓就手足等细微特征而言，执取男女等净相。“眼门等转起”者，谓由眼门等而生起者。“识”者，谓速行识。以制止对相好等之执取，（它们）即当被成就，此是其关联。“枝条未加围护”者，谓未被妥善安设之围防护。“掠夺他人”者，谓偷盗他人财物之盗贼。“完全穿透”者，谓全然穿透、进入。

ရူပေသူတိ ရူပဟေတု ရူပနိမိတ္တံ. ဥပ္ပဇ္ဇနကအနတ္ထတော ရက္ခ ဣန္ဒြိယန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သေသေသု. ဧတေ ဟိ ဒွါရာတိ ဧတေ စက္ခာဒိဒွါရာ. သတိကဝါဋေန အသံဝုတတ္တာ ဝိဝဋာ. တတော ဧဝ အရက္ခိတာ. ကိလေသုပ္ပတ္တိယာ ဟေတုဘာဝေန တံသမင်္ဂိနံ ဟနန္တီတိ ကာရဏူပစာရေနေဝ ဝုတ္တံ. ဧတေ ဝါ ရူပါဒယော. ကိလေသာနံ အာရမ္မဏဘူတာ ဒွါရာ စက္ခာဒိဒွါရာ. တေ ကီဒိသာ ဝိဝဋာ အရက္ခိတာ အသံဝုတစက္ခာဒိဟေတုံ တံသမင်္ဂိနံ ဟနန္တီတိ ကာရဏူပစာရေနေဝ ဝုတ္တံ. အဂါရန္တိ ဂေဟံ. ဒုစ္ဆန္နန္တိ န သမ္မာ ဆာဒိတံ. အဘာဝိတန္တိ လောကုတ္တရဘာဝနာရဟိတံ.

“于色境上”者，谓以色为因、以色为相。因其能生无益，故须守护诸根，此是其关联。其余亦然。“此等乃门”者，谓此等眼等诸门。因未被念之门闩所关闭，故是敞开的。是故不受守护。它们作为烦恼生起之因，（从而）损害具足彼者，此是依因缘譬喻所说。或谓此等色等（法），作为烦恼之所缘，通过敞开、不守护的眼等诸门，因未遮蔽眼根等之故，而损害具足彼者，此是依因缘譬喻所说。“居所”者，谓住所。“未妥善覆盖”者，谓未被好好遮盖。“未修习”者，谓缺乏出世间修习。

သမ္ပာဒိတေတိအာဒိဿ [Pg.67] ဝေါဒါနပက္ခဿ အတ္ထော ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ပန သဗ္ဗသော ကိလေသာနံ အနုပ္ပာဒေါ အတိဥက္ကဋ္ဌဒေသနာ မဂ္ဂေနာဂတသဒိသတ္တာ. သမ္ပာဒေတဗ္ဗောတိ ‘‘န ပုနေဝံ ကရိဿ’’န္တိ အဓိဋ္ဌာနသုဒ္ဓိယာ သမ္ပာဒေတဗ္ဗော.

“成就”等（词），其属于清净分之义，当通过所说之反面来理解。再者，此烦恼的完全不生起，因其与由道而来者相似，故是至上的教说。至于“应令成就”，是说应以“我将不再如此行”的决意清净来成就。

အဓုနာပဗ္ဗဇိတေနာတိ န စိရပဗ္ဗဇိတေန, နဝပဗ္ဗဇိတေနာတိ အတ္ထော. ကာမရာဂေန ဍယှာမီတိ ကာမရာဂဂ္ဂိနာ ပရိဍယှာမိ. သော စ ပန ဒါဟော ဣဒါနိ စိတ္တဂတောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စိတ္တံ မေ ပရိဍယှတီ’’တိ. သာဓူတိ အာယာစနာ. နိဗ္ဗာပနန္တိ တဿ နိဗ္ဗာပနုပါယံ. ဂေါတမာတိ ထေရံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ.

“以新近出家者”，意即非已出家许久者，是新出家者之义。“我为欲贪所烧”，意即我为欲贪之火所遍烧。为显示此燃烧现于心中，故说“我心被烧”。“善哉”是请求之语。“令熄灭”，是说熄灭它的方法。“乔达摩”，是以族姓称呼长老。

သညာယ ဝိပရိယေသာတိ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ပဝတ္တသညာဝိပရိယေသဟေတု ဝိပရီတသညာနိမိတ္တံ. နိမိတ္တံ ပရိဝဇ္ဇေဟိ ကီဒိသံ? ရာဂူပသဉှိတံ ရာဂုပ္ပတ္တိဟေတုဘူတံ သုဘနိမိတ္တံ ပရိဝဇ္ဇေဟိ န မနသိ ကရောဟိ. န ကေဝလံ သုဘနိမိတ္တဿာမနသိကာရော ဧဝ, အထ ခေါ အသုဘဘာဝနာယ အတ္တနော စိတ္တံ ဘာဝေဟိ. ကထံ? ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ ယထာ တံ အသုဘာရမ္မဏေ ဝိက္ခေပါဘာဝေန ဧကဂ္ဂံ, သုဋ္ဌု အပ္ပိတဘာဝေန သုသမာဟိတဉ္စ ဟောတိ, ဧဝံ ဘာဝေဟီတိ. ဧဝံ သမထဘာဝနာယ ကာမရာဂဿ ဝိက္ခမ္ဘနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သမုစ္ဆေဒနဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ခါရေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သင်္ခါရေ ပရတော ပဿာတိ သဗ္ဗေပိ သင်္ခါရေ အဝိဓေယျကတာယ ‘‘ပရေ’’တိ ပဿ. အနိစ္စတာယ ပန ဥဒယဗ္ဗယပဋိပီဠိတတ္တာ ဒုက္ခတော, အနတ္တသဘာဝတ္တာ, အတ္တဝိရဟတော စ နော အတ္တတော ပဿ. ဧဝံ လက္ခဏတ္တယံ အာရောပေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တော မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ စတုတ္ထမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော နိဗ္ဗာပေဟိ မဟာရာဂံ တေဘူမကဿ အဘိဘဝနတော မဟာဝိသယတာယ မဟာရာဂံ ဝူပသမေဟိ. ယထာ ဧတရဟိ, ဧဝံ မာ ဍယှိတ္ထော ပုနပ္ပုနန္တိ ဒဠှတရံ ရာဂဝိနောဒနေ နိယောဇေသိ.

“由于想的颠倒”，即由于在不净中（视为）净而生起的想颠倒之故，你当远离那颠倒之相。远离何等之相？当远离与贪欲相应、作为贪欲生起之因的净相，莫作意于它。非但仅不作意净相，实应以不净修习来培育自心。如何培育？当培育心，使其于不净所缘上，因无散乱而专一，因善安住而善等持。如是，通过修习奢摩他（samatha）开示了对欲贪的镇伏后，如今为开示永断之法，而说“诸行”等语。其中，“观诸行为他”，是说因其不可支配，故观一切行为“他”。再者，因其无常、为生灭所逼迫，故观之为苦；因其是无我之性、离于我，故观之为非我。如是安立三相后，增长观（vipassanā），循道之次第，以第四道完全熄灭大贪。此大贪能降伏三有，所缘广大，你当使其寂灭。如你现在这般，切莫再三被烧灼！——（世尊）如是更坚定地策励他断除贪欲。

ဧဝံ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလဿ သမ္ပာဒနေ ဝိဓိံ ဒဿေတွာ ဧဝံ တံ သုသမ္ပာဒိတံ ဟောတီတိ နယံ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိနာ တတ္ထ ပရိပူရကာရိနော ထေရေ နိဒဿေတိ. တတ္ထ ‘‘လေဏံ န ဥလ္လောကိတပုဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ သဗ္ဗတ္ထေဝ ထေရဿ ယုဂမတ္တဒဿိတာယ ဝုတ္တံ. ကိံ ပန ထေရော သေနာသနံ န သောဓေတိ[Pg.68]? ‘‘ဥလ္လောကာ ပဌမံ ဩဟာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ, အန္တေဝါသိကာဒယော ဧဝ ကိရဿ သေနာသနံ သောဓေန္တိ. အဿ နာဂရုက္ခဿ.

如此，在说明了如何圆满成就根律仪戒后，为显示“如是，彼戒便得善圆满”之理，而以“复次”等语，例示于此圆满行持的诸位长老。其中，“未曾仰视住处”一句，是就长老于一切处唯视一轭量而说。然则，长老难道不打扫住所吗？（经中）确实说过：“应先从顶部拂尘”，据说只有他的弟子等为他打扫住所。那龙花树（nāgarukkha）的。

တသ္မိံ ဂါမေတိ မဟာဂါမေ. တရုဏာ ထညပိဝနကာ ပုတ္တဓီတရော ယာသံ တာ တရုဏပုတ္တာ, တာသံ. လဉ္ဇာပေသီတိ ထနပဋ္ဋိကာယ ထနေ ဗန္ဓာပေတွာ ရာဇမုဒ္ဒိကာယ လဉ္ဇာပေသိ. ရာဇာ ထေရံ စိရတရံ ဒဋ္ဌုံ ကာလဝိက္ခေပံ ကရောန္တော ‘‘သွေ သီလာနိ ဂဏှိဿာမီ’’တိ အာဟ. ထေရော ရညော စ ဒေဝိယာ စ ဝန္ဒနကာလေ သတ္တာကာရမတ္တံ ဂဏှာတိ. ဣတ္ထီ ပုရိသောတိ ပန ဝိဝေကံ န ကရောတိ. တေနာဟ ‘‘ဝဝတ္ထာနံ န ကရောမီ’’တိ. ‘‘အဟော သုပရိသုဒ္ဓသီလော ဝတာယံ အယျော’’တိ ဒဏ္ဍဒီပိကံ ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ. အတိပရိသုဒ္ဓံ ပါကဋန္တိ သပ္ပာယလာဘေန ကမ္မဋ္ဌာနံ အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓံ ဝိဘူတံ အဟောသိ. သကလံ ပဗ္ဗတံ ဥန္နာဒယန္တောတိ ပထဝိကမ္ပနေန သကလံ ပဗ္ဗတံ ဧကံ နိန္နာဒံ ကရောန္တော. တန္နိဝါသိဒေဝတာနံ သာဓုကာရဒါနေနာတိ ကေစိ. ဘန္တောတိ အနဝဋ္ဌိတော. ဗာလောတိ တရုဏဒါရကော. ဥတြသ္တောတိ ဉာတကေဟိ ဝိနာဘာဝေန သန္တြသ္တော.

在那村中，即在大村（Mahāgāma）中。有年幼哺乳儿女的妇女，（此词指）她们的。“命人封印”，即命人用乳帕（thanapaṭṭikā）绑住其乳，再以王印封之。国王为了能更长久地见到长老，故意拖延时间，说：“我明天再受戒。”长老在国王与王后礼拜时，只取众生之相，而不作“这是女人，那是男人”的分别。因此他说：“我不作分别。”（有人）心想：“啊，这位尊者的戒行真是极其清净啊！”，便手持灯杖站立着。“极其清净显现”，是说由于获得适宜的（资具），业处（kammaṭṭhāna）变得极其清净、明晰。“令整座山岳回响”，即由地震动，使整座山岳发出同一巨响。有（论师）说，这是居住于彼处的诸天神发出“善哉”（sādhu）赞叹之声。“迷乱者”，即心不安定者。“愚童”，即年幼的孩童。“惊惶者”，即因与亲人别离而恐惧者。

ဝိသဂဏ္ဍကရောဂေါတိ ထနကန္ဒဠရောဂမာဟ. မာသရောဂါဒိကောပိ ဝိသဂဏ္ဍကရောဂေါတိ ဝဒန္တိ. ယတော ပဗ္ဗဇိတော, တတော ပဋ္ဌာယ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဘုတီတိ အတ္ထော. ဣန္ဒြိယာနီတိ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလာနိ. တေသု ဟိ ဘိန္နေသု ဣန္ဒြိယာနိပိ ဘိန္နာနီတိ ဝုစ္စန္တိ အာရက္ခာဘာဝတော, ဣန္ဒြိယာနေဝ ဝါ နိမိတ္တာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟဿ ဒွါရဘူတာနိ ဘိန္နာနိ နာမ တံသမင်္ဂိနော အနတ္ထုပ္ပတ္တိတော, ဝိပရိယာယတော အဘိန္နာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဣန္ဒြိယာနံ ဝါ အယောနိသော ဥပသံဟာရော ဘေဒနံ, ယောနိသော ဥပသံဟာရော အဘေဒနန္တိ အပရေ. မိတ္တတ္ထေရောဝါတိ မဟာမိတ္တတ္ထေရော ဝိယ. ဝရေတိ သေဋ္ဌေ.

“乳痈病（Visagaṇḍakaroga）”是指乳房周围的脓疮。也有人说月经病等也是“乳痈病”。“自出家时”，意思是：从出家之时开始。“诸根”是指根律仪戒（indriyasaṃvarasīla）。因为此戒被毁坏时，由于没有守护，诸根也被称为“已毁坏”；或者，诸根作为执取相（nimitta）与随相（anubyañjana）的门户，因其为具足者带来无益，故称之为“已毁坏”；反之，则当知为“未毁坏”。另有人说：对诸根的不如理引导是“毁坏”，如理引导是“不毁坏”。“友长老（Mittatthera）”就像大友长老（Mahāmittatthera）一样。《Vare》是《seṭṭhe》（于最胜者）的意思。

တထာ ဝီရိယေနာတိ တထာ-သဒ္ဒေန ဝီရိယံ ဝိသေသေတိ. ယထာ သတိ အနဝဇ္ဇလက္ခဏာဝ ဣန္ဒြိယသံဝရသာဓနံ, တထာ ဝီရိယံ အနဝဇ္ဇလက္ခဏံ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသာဓနန္တိ. ဝီရိယာပေက္ခမေဝ ဝိသေသနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနေဝါဟ ‘‘သမ္မာအာရဒ္ဓဝီရိယဿာ’’တိ. အယုတ္တာ ဧသနာ အနေသနာ, ယထာဝုတ္တမိစ္ဆာဇီဝသင်္ဂဟာ. သာ ဧဝ သတ္ထုသာသနဿ န ပတိရူပါတိ အပ္ပတိရူပံ, တံ အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ. အထ ဝါ ပတိရူပဝိရောဓိနီ အပ္ပတိရူပါ, ပရိဂ္ဂဟိတဓုတင်္ဂဿ [Pg.69] ဓုတင်္ဂနိယမဝိရောဓိနီ ယဿ ကဿစိ သလ္လေခဝိကောပိနီ ပဋိပတ္တိ. ဣမသ္မိံ ပက္ခေ စ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော, အနေသနံ, အပ္ပတိရူပဉ္စ ပဟာယာတိ. ပဋိသေဝမာနေန ပရိဝဇ္ဇယတာ သမ္ပာဒေတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ပရိသုဒ္ဓုပ္ပာဒေ’’တိ ဣမိနာဝ ဓမ္မဒေသနာဒီနံ ပရိသုဒ္ဓါယ သမုဋ္ဌာနတာ ဒီပိတာ ဟောတီတိ ‘‘ဓမ္မဒေသနာဒီဟိ စဿ ဂုဏေဟိ ပသန္နာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဗာဟုသစ္စဝတ္တပရိပူရဏဣရိယာပထသမ္ပတ္တိအာဒီနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဓုတဂုဏေ စဿ ပသန္နာနန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ပိဏ္ဍပါတစရိယာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန မိတ္တသုဟဇ္ဇပံသုကူလစရိယာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဓုတင်္ဂနိယမာနုလောမေနာတိ တံတံဓုတင်္ဂနိယတာယ ပဋိပတ္တိယာ အနုလောမဝသေန, အဝိကောပနဝသေနာတိ အတ္ထော. မဟိစ္ဆဿေဝ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကာ, န အပ္ပိစ္ဆဿ. အပ္ပိစ္ဆတာယ ဥက္ကံသဂတာယ မိစ္ဆာဇီဝဿ အသမ္ဘဝေါ ဧဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကဗျာဓိဝူပသမတ္ထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပူတိဟရိတကီတိ ပူတိမုတ္တပရိဘာဝိတံ, ပူတိဘာဝေန ဝါ ဆဍ္ဍိတံ ဟရိတကံ. အရိယဝံသော ဧတဿ အတ္ထီတိ, အရိယဝံသေ ဝါ နိယုတ္တောတိ အရိယဝံသိကော, ပစ္စယဂေဓဿ ဒူရသမုဿာရိတတ္တာ ဥတ္တမော စ သော အရိယဝံသိကော စာတိ ဥတ္တမအရိယဝံသိကော. ယဿ ကဿစီတိ ပရိဂ္ဂဟိတာပရိဂ္ဂဟိတဓုတင်္ဂေသု ယဿ ကဿစိ.

“如是精进”，是以“如是”一词简别于精进。犹如念，唯以无过为相，能成办根律仪；如是精进，以无过为相，能成办活命遍净。当知此（无过之）相，唯待精进而有。是故说“于正勤之人”。不正当的求索，即为“不当求索”（anesanā），摄于前述之邪命。彼（不当的求索）实不适于导师之教，故为“不相称”（appatirūpaṃ）；彼不当的求索，即是不相称。再者，“不相称”是与相称对立者，即对已受持头陀支者而言，是违背头陀支规则的行道；对任何人而言，是毁坏其削减行（sallekha）的行道。于此释中，“ca”（和）字被视为省略，义为“应舍弃不当的求索与不相称”。其关联为：当由修习（正行）与回避（邪行）者成办之。正是以“令净生起”此语，显示了说法等（功德）乃由清净而生起，是故说“于其说法等功德具净信者”。当知“等”字，摄于多闻、圆满行仪、具足威仪等。于“于其头陀德具净信者”亦同此理。于“行乞食等”，当知“等”字摄于行访亲友、行粪扫衣等。“随顺头陀支规则”者，义为随顺于彼彼头陀支所制定的行道，不加违越。唯有多欲者，方以邪命为活命，少欲者则不然。为示少欲臻于究竟，则邪命实无可能，故说“为息一种病”等。其中，“腐诃梨勒”（pūtiharitakī）指以牛尿浸渍，或因腐坏而废弃的诃梨勒果。“彼有圣种”（ariyavaṃsa），或“于圣种中勤行”，故为“圣种者”（ariyavaṃsiko）；因其远离于资具之贪，故彼既为最上（uttamo），亦为圣种者，是为“最上圣种者”（uttama-ariyavaṃsiko）。“于任何人”者，指于受持或未受持头陀支的任何人。

နိမိတ္တံ နာမ ပစ္စယေ ဥဒ္ဒိဿ ယထာ အဓိပ္ပာယော ဉာယတိ ဧဝံ နိမိတ္တကမ္မံ. ဩဘာသော နာမ ဥဇုကမေဝ အကထေတွာ ယထာ အဓိပ္ပာယော ဝိဘူတော ဟောတိ, ဧဝံ ဩဘာသနံ. ပရိကထာ နာမ ပရိယာယေန ကထနံ. တထာ ဥပ္ပန္နန္တိ နိမိတ္တာဒိဝသေန ဥပ္ပန္နံ.

所谓相(nimitta)，是针对因缘，以某种方式令自己的意图被了知，如此即是作相(nimittakammaṃ)。所谓显露(obhāso)，是不直接说，而以某种方式令意图显现，如此即是显露。所谓婉说(parikathā)，是以委婉的方式言说。“如是生起”，即是通过相等等的方式而生起。

ဒွါရံ ဒိန္နန္တိ ရောဂသီသေန ပရိဘောဂဿ ဒွါရံ ဒိန္နံ. တသ္မာ အရောဂကာလေပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, အာပတ္တိ န ဟောတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ကိဉ္စာပိ အာပတ္တိ န ဟောတီ’’တိအာဒိ. န ဝဋ္ဋတီတိ သလ္လေခပဋိပတ္တိယံ ဌိတဿ န ဝဋ္ဋတိ, သလ္လေခံ ကောပေတီတိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘အာဇီဝံ ပန ကောပေတီ’’တိ ဣမိနာဝ သေနာသနပဋိသံယုတ္တဓုတင်္ဂဓရဿ နိမိတ္တာဒယော န ဝဋ္ဋန္တီတိ ဝဒန္တိ. တဒညဓုတင်္ဂဓရဿာပိ န ဝဋ္ဋန္တိယေဝါတိ အပရေ. အကရောန္တောတိ ယထာသကံ အနုညာတဝိသယေပိ အကရောန္တော. အညတြေဝါတိ ဌပေတွာ ဧဝ.

“门已给”，即是以病为由，给了受用之门。因此，即使无病时也可受用，其意为无罪。所以说“虽无罪过”等等。“不适合”，是指对安住于减损行(sallekhapaṭipatti)者不适合，其意为会扰乱减损行。正是通过“但会扰乱活命”此语，他们说，对于受持与住处相应的头陀支者，相(nimitta)等是不适合的。其他师长则说，对受持其他头陀支者也同样不适合。“不作”，即是在各自所允许的范围内也不作。“除外”(aññatra)即是排除。

ဂဏဝါသံ [Pg.70] ပဟာယ အရညာယတနေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိဝေကဿ မုဒ္ဓဘူတာယ အဂ္ဂဖလသမာပတ္တိယာ ဝိဟရန္တော မဟာထေရော ‘‘ပဝိဝေကံ ဗြူဟယမာနော’’တိ ဝုတ္တော. ဥဒရသန္နိဿိတော ဝါတာဗာဓော ဥဒရဝါတာဗာဓော. အသမ္ဘိန္နံ ခီရံ ဧတဿာတိ အသမ္ဘိန္နခီရံ, တဒေဝ ပါယာသန္တိ အသမ္ဘိန္နခီရပါယာသံ, ဥဒကေန အသမ္မိဿခီရေန ပက္ကပါယာသန္တိ အတ္ထော. တဿာတိ ပါယာသဿ. ဥပ္ပတ္တိမူလန္တိ ‘‘ဂိဟိကာလေ မေ, အာဝုသော, မာတာ သပ္ပိမဓုသက္ကရာဒီဟိ ယောဇေတွာ အသမ္ဘိန္နခီရပါယာသံ အဒါသိ, တေန မေ ဖာသု အဟောသီ’’တိ အတ္တနော ဝစီနိစ္ဆာရဏသင်္ခါတံ ဥပ္ပတ္တိဟေတုံ. ‘‘အပရိဘောဂါရဟော ပိဏ္ဍပါတော’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု ထေရဿ ဩဘာသနာဒိစိတ္တုပ္ပတ္တိယေဝ နတ္ထီတိ? သစ္စံ နတ္ထိ, အဇ္ဈာသယံ ပန အဇာနန္တာ ဧကစ္စေ ပုထုဇ္ဇနာ တထာ မညေယျုံ, အနာဂတေ စ သဗြဟ္မစာရိနော ဧဝံ မမ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုန္တိ ပဋိက္ခိပိ. အပိစ မဟာထေရဿ ပရမုက္ကံသဂတာ သလ္လေခပဋိပတ္တိ. တထာ ဟိ ဒဟရဘိက္ခုနော ‘‘ကဿ သမ္ပန္နံ န မနာပ’’န္တိ (ပါစိ. ၂၀၉, ၂၅၇, ၆၁၂, ၁၂၂၈, ၁၂၃၄; စူဠဝ. ၃၄၃) ဝစနံ နိဿာယ ယာဝ ပရိနိဗ္ဗာနာ ပိဋ္ဌခါဒနီယံ န ခါဒတိ.

舍弃群居而住在阿兰若处，安住于寂静独处之顶峰的最上果定的大长老，被称为“增益独处”者。依于腹的风病，即腹风病。此（粥）有不掺水的牛乳，故称‘不掺水乳’；此即是粥，故称‘不掺水乳粥’，意为用不与水混合的牛乳煮成的粥。此（tassa）即指此粥。其生起根源（uppattimūlaṃ）即是自己口述所称的生起之因：“贤友（āvuso），我在家时，母亲用酥油、蜂蜜、糖等调和不掺水乳粥给我，我因此感到安乐。”“不应受用的团食”为何要这样说？难道长老没有生起暗示等心念吗？确实没有。但是，一些不知其意乐的凡夫可能会那样想，并且（长老心想：）“未来同梵行者们可能会效法我的行为”，因此予以拒绝。再者，大长老的削减行已达最究竟。诚然，他因一位年轻比丘所说“于具足（美味）者，谁不喜欢呢？”之语（巴利律，波逸提209、257、612、1228、1234；小品343），直至般涅槃，再也不食用面制嚼食。

ဝစီဝိညတ္တိဝိပ္ဖာရာတိ ဝစီနိစ္ဆာရဏဟေတု. အတ္ထဝိညာပနဝသေန ပဝတ္တမာနော ဟိ သဒ္ဒေါ အသတိပိ ဝိညတ္တိယာ တဿ ကေနစိ ပစ္စယေန ပစ္စယဘာဝေ ဝစီဝိညတ္တိဝသေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ‘‘ဝစီဝိညတ္တိဝိပ္ဖာရော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဘုတ္တောတိ ဘုတ္တဝါ သစေ ဘဝေယျံ အဟံ. သာတိ အဿ. အကာရလောပေန ဟိ နိဒ္ဒေသော ‘‘ဧဝံသ တေ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၃; အ. နိ. ၆.၅၈; ၈.၇) ဝိယ. အန္တဂုဏန္တိ အန္တဘောဂေါ. ဗဟိ စရေတိ အာသယတော နိက္ခမိတွာ ဂေါစရဂ္ဂဟဏဝသေန ဗဟိ ယဒိ ဝိစရေယျ. ပရမပ္ပိစ္ဆံ ဒဿေတုံ လောကဝေါဟာရေနေဝမာဟ. လောကေ ဟိ အယုတ္တဘောဇနံ ဩဒရိယံ ဂရဟန္တာ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘ကိံသု နာမ တဿ အန္တာနိ ဗဟိ စရန္တီ’’တိ. အာရာဓေမီတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ရာဓေမိ, ဝသေ ဝတ္တေမီတိ အတ္ထော.

所谓“语表之散播”（Vacīviññattivipphāra），即以语的发声为因。诚然，声音以令知其义的方式而转起，纵使对于该（声音之）表的传达，没有任何一个缘能作为其缘，它也仅凭语表之力而转起，因此被称为“语表之散播”。“我已食”（bhutto）即“若我已食”（bhuttavā sace bhaveyyaṃ ahaṃ）。“彼”（sā）即“彼应”（assa）。此为通过省略“a”音的解释，如“如是彼于汝”（evaṃsa te）等句。“肠结”（antaguṇa）即肠盘。“于外行”（bahi care）即（肠）从腹内出来，为觅食而于外游走。为示极少欲，故依世俗语如是说。诚然，世间人在斥责不当食者或贪食者时会如是说：“为何他的肠子竟于外游走？”“我令喜”（ārādhemi）即从始令其悦，意为令其随顺于我。

မဟာတိဿတ္ထေရော ကိရ ဒုဗ္ဘိက္ခကာလေ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တော ဘတ္တစ္ဆေဒေန, မဂ္ဂကိလမထေန စ ကိလန္တကာယော ဒုဗ္ဗလော အညတရဿ ဖလိတဿ အမ္ဗဿ မူလေ နိပဇ္ဇိ, ဗဟူနိ အမ္ဗဖလာနိ တဟံ တဟံ ပတိတာနိ ဟောန္တိ. တတ္ထေကော ဝုဍ္ဎတရော ဥပါသကော ထေရဿ သန္တိကံ ဥပဂန္တွာ ပရိဿမံ ဉတွာ [Pg.71] အမ္ဗပါနံ ပါယေတွာ အတ္တနော ပိဋ္ဌိံ အာရောပေတွာ ဝသနဋ္ဌာနံ နေတိ. ထေရော –

据说，大帝萨(Mahātissa)长老于饥荒时在路上行走，因断食与路途劳顿，身体疲惫，体力不支，便躺卧于一棵结实累累的芒果树下，许多芒果散落于各处。当时，一位年长的优婆塞走近长老，得知其疲惫后，便让他喝下芒果汁，然后将他背负至自己的住处。长老——

‘‘န ပိတာ နပိ တေ မာတာ, န ဉာတိ နပိ ဗန္ဓဝေါ;

ကရောတေတာဒိသံ ကိစ္စံ, သီလဝန္တဿ ကာရဏာ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၀) –

“彼非汝父亦非母，非汝亲戚与族人；为具戒者之缘故，彼作如是稀有事。”——

အတ္တာနံ ဩဝဒိတွာ သမ္မသနံ အာရဘိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ တဿ ပိဋ္ဌိဂတော ဧဝ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. ဣမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘အမ္ဗခါဒကမဟာတိဿတ္ထေရဝတ္ထုပိ စေတ္ထ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ. သဗ္ဗထာပီတိ သဗ္ဗပ္ပကာရေနပိ အနေသနဝသေန, စိတ္တုပ္ပတ္တိဝသေနပိ, ပဂေဝ ကာယဝစီဝိပ္ဖန္ဒိတဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘အနေသနာယာ’’တိအာဒိ.

（长老）教诫自己，开始审思，增长观（vipassanā），就在那优婆塞的背上，依道之次第证悟了阿罗汉果。针对此事而说：“于此处亦当述说食芒果的大帝萨长老之事。”所谓“以一切方式”，意指以一切方式，即通过不如法寻求的方式，乃至通过（此）心念生起的方式（亦不应），更何况通过身语活动的方式。因此说“以不如法的方式寻求”等。

အပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေ ဣဏပရိဘောဂအာပတ္တိအာဒီနဝဿ, တဗ္ဗိပရိယာယတော ပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေ အာနိသံသဿ စ ဒဿနံ အာဒီနဝါနိသံသဒဿနံ. တဿ ပန ပစ္စယာဓိကာရတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ပစ္စယေသူ’’တိ. ကာရဏကာရဏမ္ပိ ဟိ ကာရဏဘာဝေန ဝုစ္စတိ ယထာ တိဏေဟိ ဘတ္တံ သိဒ္ဓန္တိ. ယေန ကာရဏေန ဘိက္ခုနော အပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေါ နာမ သိယာ, တသ္မိံ ဝဇ္ဇိတေ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ သိဇ္ဈတိ, ဝိသုဇ္ဈတိ စာတိ ဒဿေတုံ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပစ္စယဂေဓန္တိ ဂေဓဂ္ဂဟဏေနေဝ သမ္မောဟောပိ ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော တေန သဟ ပဝတ္တနတော, တဒုပနိဿယတော စ. ဓမ္မေန သမေန ဥပ္ပန္နေတိ ဣဒံ ပစ္စယာနံ အာဂမနသုဒ္ဓိဒဿနံ, န ပစ္စယသန္နိဿိတသီလဝိသုဒ္ဓိဒဿနံ. ပစ္စယာနံ ဟိ ဣဒမတ္ထိတံ ဥပဓာရေတွာ ပရိဘုဉ္ဇနံ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ. ယသ္မာ ပန တေ ပစ္စယာ ဉာယာဓိဂတာ ဧဝ ဘိက္ခုနာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မေန သမေန ဥပ္ပန္နေ ပစ္စယေ’’တိ. ယထာဝုတ္တေန ဝိဓိနာတိ ‘‘သီတဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃; အ. နိ. ၆.၅၈; မဟာနိ. ၂၀၆) ဝုတ္တဝိဓိနာ.

于不省察受用中，见到负债受用与堕罪的过患；反之，于省察受用中，见到其功德，这即是“见过患与功德”。然而，因为那（见）是以资具为所依，故说“于资具”。诚然，因之因亦被称为因，犹如说“因草而饭熟”。为了显示：比丘以何因缘而有不省察受用，当舍离彼因时，资具依止戒即得以成就与清净，是故说“是故”等。于彼，“于资具之贪”，当知仅以“贪”一词亦已含摄“痴”，因其（贪）与彼（痴）俱时而起，且以彼为依止故。“如法、平等生起”，此是显示资具来源的清净，而非显示资具依止戒的清净。诚然，省察资具的此一目的后而受用，才是资具依止戒。又，因比丘只应受用如理获得的资具，是故说“于如法、平等生起的资具”。“以如说之方法”者，即以“为防护寒冷”等（《中部》1.23；《增支部》6.58；《大义释》206）所说之方法。

ဓာတုဝသေန ဝါတိ ‘‘ယထာပစ္စယံ ဝတ္တမာနံ ဓာတုမတ္တမေဝေတံ, ယဒိဒံ စီဝရာဒိ, တဒုပဘုဉ္ဇကော စ ပုဂ္ဂလော’’တိ ဧဝံ ဓာတုမနသိကာရဝသေန ဝါ. ပဋိကူလဝသေန ဝါတိ ပိဏ္ဍပါတေ တာဝ အာဟာရေ ပဋိကူလသညာဝသေန, ‘‘သဗ္ဗာနိ ပန ဣမာနိ စီဝရာဒီနိ အဇိဂုစ္ဆနီယာနိ, ဣမံ ပူတိကာယံ ပတွာ အတိဝိယ ဇိဂုစ္ဆနီယာနိ ဇာယန္တီ’’တိ ဧဝံ ပဋိကူလမနသိကာရဝသေန ဝါ. တတော ဥတ္တရီတိ ပဋိလာဘကာလတော ဥပရိ. အနဝဇ္ဇောဝ ပရိဘောဂေါ [Pg.72] အာဒိတောဝ ပညာယ ပရိသောဓိတတ္တာ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဌပိတပတ္တစီဝရာနံ ဝိယာတိ. ပစ္စဝေက္ခဏာယ အာဒိသုဒ္ဓိဒဿနပရမေတံ, န ပရိဘောဂကာလေ ပစ္စဝေက္ခဏပဋိက္ခေပပရံ. တေနာဟ ‘‘ပရိဘောဂကာလေပီ’’တိအာဒိ. တတြာတိ တသ္မိံ ပရိဘောဂကာလေ ပစ္စဝေက္ခဏေ. သန္နိဋ္ဌာနကရောတိ အသန္ဒေဟကရော ဧကန္တိကော.

或依界作意，即“此资具，如衣服等，以及受用它的个人，都只是随因缘而转的界而已”，如是依界作意。或依厌恶作意，先于托钵食物生起食厌恶想，“再者，所有这些衣服等物本非可厌，但一接触此腐臭之身，便变得极其可厌”，如是依厌恶作意。此后是指获得之后。受用是无过失的，因为从一开始就已由慧净化，如同已决意并放置好的衣钵一样。此主要是为了省察而显示初清净，并非为了否定受用时的省察。因此说“于受用时亦”等。于彼是指于彼受用时的省察。作决断是指作无疑，是决定的。

ထေယျပရိဘောဂေါ နာမ အနရဟဿ ပရိဘောဂေါ. ဘဂဝတာပိ အတ္တနော သာသနေ သီလဝတော ပစ္စယာ အနုညာတာ, န ဒုဿီလဿ. ဒါယကာနမ္ပိ သီလဝတော ဧဝ ပရိစ္စာဂေါ, န ဒုဿီလဿ. အတ္တနော ကာရာနံ မဟပ္ဖလဘာဝဿ ပစ္စာသီသနတော. ဣတိ သတ္ထာရာ အနနုညာတတ္တာ, ဒါယကေဟိ စ အပရိစ္စတ္တတ္တာ ဒုဿီလဿ ပရိဘောဂေါ ထေယျာယ ပရိဘောဂေါ ထေယျပရိဘောဂေါ. ဣဏဝသေန ပရိဘောဂေါ ဣဏပရိဘောဂေါ, ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိယာ အဘာဝတော ဣဏံ ဂဟေတွာ ပရိဘောဂေါ ဝိယာတိ အတ္ထော. တသ္မာတိ ‘‘သီလဝတော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ကာရဏဘာဝေန ပစ္စာမသတိ. စီဝရံ ကာယတော မောစေတွာ ပရိဘောဂေ ပရိဘောဂေ ပုရေဘတ္တ…ပေ… ပစ္ဆိမယာမေသု ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တထာ အသက္ကောန္တေန ယထာဝုတ္တကာလဝိသေသဝသေန ဧကဒိဝသေ စတုက္ခတ္တုံ တိက္ခတ္တုံ ဒွိက္ခတ္တုံ သကိံယေဝ ဝါ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ. သစေ အရုဏံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ, ဣဏပရိဘောဂဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ. ဟိယျော ယံ မယာ စီဝရံ ပရိဘုတ္တံ, တံ ယာဝဒေဝ သီတဿ ပဋိဃာတာယ…ပေ… ဟိရိကောပီနပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ. ဟိယျော ယော မယာ ပိဏ္ဍပါတော ပရိဘုတ္တော, သော ‘‘နေဝ ဒဝါယာ’’တိအာဒိနာ သစေ အတီတပရိဘောဂပစ္စဝေက္ခဏံ န ကရေယျာတိ ဝဒန္တိ, တံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. သေနာသနမ္ပိ ပရိဘောဂေ ပရိဘောဂေတိ ပဝေသေ ပဝေသေ. သတိပစ္စယတာတိ သတိယာ ပစ္စယဘာဝေါ ပဋိဂ္ဂဟဏဿ, ပရိဘောဂဿ စ ပစ္စဝေက္ခဏသတိယာ ပစ္စယဘာဝေါ ယုဇ္ဇတိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာဝ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ, ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဉ္စာတိ အတ္ထော. တေနေဝါဟ ‘‘သတိံ ကတွာ’’တိအာဒိ. ဧဝံ သန္တေပီတိ ယဒိပိ ဒွီသုပိ ဌာနေသု ပစ္စဝေက္ခဏာ ယုတ္တာ, ဧဝံ သန္တေပိ. အပရေ ပနာဟု – သတိ ပစ္စယတာတိ သတိ ဘေသဇ္ဇပရိဘောဂဿ ပစ္စယဘာဝေ, သတိ ပစ္စယေတိ အတ္ထော. ဧဝံ သန္တေပီတိ ပစ္စယေ သတိပီတိ. တံ တေသံ မတိမတ္တံ. တထာ ဟိ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ ပစ္စဝေက္ခဏာယ ဝိသုဇ္ဈတိ, န ပစ္စယဿ ဘာဝမတ္တေန.

盗受用（theyyaparibhoga）者，谓不应者之受用。世尊（bhagavā）亦于自己的教法中，允许具戒者受用资具，不许无戒者。施主们亦只对具戒者行施舍，不对无戒者，因其期盼自己的善行能有大果报。是故，既不为导师所许，亦未为施主所舍，无戒者之受用，即以盗心而受用，是为盗受用。以负债的方式受用，是为债受用（iṇaparibhoga），其义为：从受者方面来说，缺乏令布施清净之德，犹如借债而受用。是故，以“具戒者”等句，作为理由而重审前述之义。其关联如下：于每次受用衣时，于食前……乃至后夜分，皆应省察。若不能如是行，则应依前述特定时间，于一日中省察四次、三次、二次或仅一次。倘若（未省察而）黎明已至，则陷于债受用之境。“我昨日所受用之衣，仅为防寒……乃至遮蔽私处。我昨日所受用之食，则‘非为嬉戏’等。”若不对过去的受用作如是省察，（则成债受用），有人如是说，此说应当审察。卧坐具亦于每次受用时，即每次进入时（省察）。“有念为缘”者，谓念为领受之缘，省察之念为受用之缘，此为恰当。其义为：必先省察而后领受、受用。是故说“作意”等。“纵然如是”者，谓纵然于此二处（领受与受用时）省察为宜，纵然如是。然而，其他师长说：`sati paccayā`是`paccaye sati`（有缘时）之义，即在有（病等）缘由而受用药品时。而`evaṃ sante pi`是`paccaye sati pi`（纵有其缘）之义。此仅为彼等之见。诚然，依止资具戒（paccayasannissitasīla）由省察而得清净，非仅因资具或缘由之存在而清净。

ဧဝံ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလဿ ဝိသုဒ္ဓိံ ဒဿေတွာ တေနေဝ ပသင်္ဂေန သဗ္ဗာပိ ဝိသုဒ္ဓိယော ဒဿေတုံ ‘‘စတုဗ္ဗိဓာ ဟိ သုဒ္ဓီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုဇ္ဈတိ [Pg.73] ဧတာယာတိ သုဒ္ဓိ, ယထာဓမ္မံ ဒေသနာဝ သုဒ္ဓိ ဒေသနာသုဒ္ဓိ. ဝုဋ္ဌာနဿာပိ စေတ္ထ ဒေသနာယ ဧဝ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဆိန္နမူလာပတ္တီနံ ပန အဘိက္ခုတာပဋိညာဝ ဒေသနာ. အဓိဋ္ဌာနဝိသိဋ္ဌော သံဝရောဝ သုဒ္ဓိ သံဝရသုဒ္ဓိ. ဓမ္မေန သမေန ပစ္စယာနံ ပရိယေဋ္ဌိ ဧဝ သုဒ္ဓိ ပရိယေဋ္ဌိသုဒ္ဓိ. စတူသုပိ ပစ္စယေသု ဝုတ္တဝိဓိနာ ပစ္စဝေက္ခဏာဝ သုဒ္ဓိ ပစ္စဝေက္ခဏသုဒ္ဓိ. ဧသ တာဝ သုဒ္ဓီသု သမာသနယော. သုဒ္ဓိမန္တေသု ပန ဒေသနာ သုဒ္ဓိ ဧတဿာတိ ဒေသနာသုဒ္ဓိ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. သုဒ္ဓိ-သဒ္ဒေါ ပန ဝုတ္တနယောဝ. ဧဝန္တိ သံဝရဘေဒံ သန္ဓာယာဟ. ပဟာယာတိ ဝဇ္ဇေတွာ, အကတွာတိ အတ္ထော.

如是说明了依缘之戒的清净后，即依此关联，为说明一切清净，而说“清净有四种”等。于此，“因此而清净”，故为“清净”。如法地说罪即是清净，称为说罪清净。此处，出罪亦应被视为包含在说罪中。然而，对犯断头罪者而言，承认自己非比丘即是说罪。以决意为特征的防护即是清净，称为防护清净。如法、平等地寻求资具即是清净，称为求觅清净。对四种资具，以所述方法省察即是清净，称为省察清净。以上是关于诸“清净”的复合词解释。而在具清净（之戒）中，则是“说罪是此（戒）的清净”，故称说罪清净。其余亦同此理。“清净”一词，如前已说。说“如是”是针对防护的差别。“舍离”意即“避开”、“不作”。

ဒါတဗ္ဗဋ္ဌေန ဒါယံ, တံ အာဒိယန္တီတိ ဒါယာဒါ. အနနုညာတေသု သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ပရိဘောဂါဘာဝတော, အနုညာတေသု ဧဝ စ ပရိဘောဂသမ္ဘဝတော ဘိက္ခူဟိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗပစ္စယာ ဘဂဝတော သန္တကာ. ‘‘ဓမ္မဒါယာဒါ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝထ မာ အာမိသဒါယာဒါ. အတ္ထိ မေ တုမှေသု အနုကမ္ပာ ‘ကိန္တိ မေ သာဝကာ ဓမ္မဒါယာဒါ ဘဝေယျုံ နော အာမိသဒါယာဒါ’’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၉) ဧဝံ ပဝတ္တံ ဓမ္မဒါယာဒသုတ္တဉ္စ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ သာဓကံ.

因有“应被给予”之义，故为“遗产”(dāya)；彼等领受此，故为“继承人”(dāyādā)。由于对不被允许者完全不得受用，且仅于被允许者方可受用，故比丘们所应受用的资具，是属于世尊的。“比丘们，你们应做我的法嗣(dhammadāyādā)，莫做我的财嗣(āmisadāyādā)。我怜悯你们，（心想）：‘如何才能让我的弟子们成为法嗣，而非财嗣呢？’”（《中部》3经）如是所说的《法嗣经》，于此义可为佐证。

အဝီတရာဂါနံ တဏှာပရဝသတာယ ပစ္စယပရိဘောဂေ သာမိဘာဝေါ နတ္ထိ, တဒဘာဝေန ဝီတရာဂါနံ တတ္ထ သာမိဘာဝေါ ယထာရုစိပရိဘောဂသမ္ဘဝတော. တထာ ဟိ တေ ပဋိကူလမ္ပိ အပ္ပဋိကူလာကာရေန, အပ္ပဋိကူလမ္ပိ ပဋိကူလာကာရေန, တဒုဘယမ္ပိ ဝဇ္ဇေတွာ အဇ္ဈုပေက္ခနာကာရေန ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ဒါယကာနဉ္စ မနောရထံ ပရိပူရေန္တိ. တေနာဟ ‘‘တေ ဟိ တဏှာယ ဒါသဗျံ အတီတတ္တာ သာမိနော ဟုတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ.

未离贪者由于受渴爱支配，所以在受用资具时没有自主权；离贪者因无此（渴爱支配），故能随意受用资具而有自主权。诚然，彼等能以不厌逆的方式受用厌逆之物，以厌逆的方式受用不厌逆之物，或舍此二者，以舍置的方式受用资具，并且能圆满施者的心愿。是故说：“彼等因已超越渴爱之奴役，成为主人而受用。”

သဗ္ဗေသန္တိ အရိယာနံ, ပုထုဇ္ဇနာနဉ္စ. ကထံ ပုထုဇ္ဇနာနံ ဣမေ ပရိဘောဂါ သမ္ဘဝန္တိ? ဥပစာရဝသေန. ယော ဟိ ပုထုဇ္ဇနဿာပိ သလ္လေခပဋိပတ္တိယံ ဌိတဿ ပစ္စယဂေဓံ ပဟာယ တတ္ထ တတ္ထ အနုပလိတ္တေန စိတ္တေန ပရိဘောဂေါ, သော သာမိပရိဘောဂေါ ဝိယ ဟောတိ. သီလဝတော ပန ပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေါ ဒါယဇ္ဇပရိဘောဂေါ ဝိယ ဟောတိ, ဒါယကာနံ မနောရထဿ အဝိရာဓနတော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဒါယဇ္ဇပရိဘောဂေယေဝ ဝါ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. ကလျာဏပုထုဇ္ဇနဿ ပရိဘောဂေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ, တဿ သေက္ခသင်္ဂဟတော. သေက္ခသုတ္တံ (သံ. နိ. ၅.၁၃) ဟေတဿတ္ထဿ သာဓကံ. တေနာဟ ‘‘သီလဝါပိ [Pg.74] ဟီ’’တိအာဒိ. ပစ္စနီကတ္တာတိ ယထာ ဣဏာယိကော အတ္တနော ရုစိယာ ဣစ္ဆိတဒေသံ ဂန္တုံ န လဘတိ, ဧဝံ ဣဏပရိဘောဂယုတ္တော လောကတော နိဿရိတုံ န လဘတီတိ တပ္ပဋိပက္ခတ္တာ သီလဝတော ပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေါ အာဏဏျပရိဘောဂေါတိ အာဟ ‘‘အာဏဏျပရိဘောဂေါ ဝါ’’တိ. ဧတေန နိပ္ပရိယာယတော စတုပရိဘောဂဝိနိမုတ္တော ဝိသုံယေဝါယံ ပရိဘောဂေါတိ ဒဿေတိ. ဣမာယ သိက္ခာယာတိ သီလသင်္ခါတာယ သိက္ခာယ. ကိစ္စကာရီတိ ပဋိညာနုရူပံ ပဋိပဇ္ဇနတော ယုတ္တပတ္တကာရီ.

对于圣者与凡夫两者而言。凡夫如何能有这些受用呢？以譬喻说。若凡夫住于减损行，舍离对资具的贪求，于处处以不染着之心受用，此即如主受用。而持戒者经省察后的受用，则如继承受用，因其不违施主之心愿。诚如所说：“或摄于继承受用中”。对于善凡夫的受用，则无可说，因其已为有学所摄。此义为《有学经》(Saṃ. ni. 5.13)所证成。是故说：“持戒者亦……”等。（此无债受用）与负债受用相违。犹如负债之人不能随己所欲前往想去的地方，同样地，负债受用者不能出离世间。因其与此相违，故说持戒者经省察后的受用为无债受用，因此说“或无债受用”。以此显示，此受用从绝对意义上说，是独立于四种受用之外的分别受用。“依此学处”，即依名为戒的学处。所谓“尽责者”，即因其行持与誓言相应，故为作适宜事者。

ဣဒါနိ တမေဝ ကိစ္စကာရိတံ သုတ္တပဒေန ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝိဟာရန္တိ ပတိဿယံ. သယနာသနန္တိ မဉ္စာဒိံ. ဥဘယေနပိ သေနာသနမေဝ ဝုတ္တံ. အာပန္တိ ဥဒကံ. သံဃာဋိရဇူပဝါဟနန္တိ ပံသုမလာဒိနော သံဃာဋိဂတရဇဿ ဓောဝနံ. သုတွာန ဓမ္မံ သုဂတေန ဒေသိတန္တိ စီဝရာဒီသု ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စီဝရံ ပဋိသေဝတိ သီတဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃; အ. နိ. ၆.၅၈; မဟာနိ. ၂၀၆) နယေန ဘဂဝတာ ဒေသိတံ ဓမ္မံ သုတွာ. သင်္ခါယ သေဝေ ဝရပညသာဝကောတိ ‘‘ပိဏ္ဍ’’န္တိ ဝုတ္တံ ပိဏ္ဍပါတံ, ဝိဟာရာဒိပဒေဟိ ဝုတ္တံ သေနာသနံ, ‘‘ပိပါသာဂေလညဿ ဝူပသမနတော ပါနီယမ္ပိ ဂိလာနပစ္စယော’’တိ အာပမုခေန ဒဿိတံ ဂိလာနပစ္စယံ, သံဃာဋိယာဒိစီဝရန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ ပစ္စယံ သင်္ခါယ ‘‘ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃; ၂.၂၄; ၃.၇၅; သံ. နိ. ၄.၁၂၀; အ. နိ. ၆.၅၈; ၈.၉; ဓ. သ. ၁၃၅၅) နယေန ပစ္စဝေက္ခိတွာ. သေဝေ သေဝိတုံ သက္ကုဏေယျ ဥတ္တမပညဿ ဘဂဝတော သာဝကော သေခေါ ဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဝါ.

现在为了用经文阐明其应作之行，故说“亦曾宣说”等。其中，“住处”即住所。“卧坐具”即床等。两者都指卧坐具。“水”即饮水。“洗去僧伽梨尘垢”即洗去附在僧伽梨上的尘土、污垢等。“听闻善逝所说之法”即听闻世尊就衣等所说的法，如（M.i.23；A.iii.58；Mahāni.206）所说：“他如理省察后使用衣服，只是为了防护寒冷”等。“具胜慧弟子省察后使用”即省察四种资具：“食”所指的“团食”；“住处”等词所指的“卧坐具”；以水为首所开示的病缘资具；以及以僧伽梨所开示的衣。他是以“只是为了此身住立”等方式（M.i.23；M.ii.24；M.iii.75；S.iv.120；A.iii.58；A.iv.9；Dhs.1355）来省察的。“使用”即具上等智慧的世尊弟子，无论是有学或凡夫，皆能使用。

ယသ္မာ စ သင်္ခါယ သေဝီ ဝရပညသာဝကော, တသ္မာ ဟိ ပိဏ္ဍေ…ပေ… ပေါက္ခရေ ဝါရိဗိန္ဒု, တထာ ဟောတိ. ကာလေနာတိ အရိယာနံ ဘောဇနကာလေ. လဒ္ဓါတိ လဘိတွာ. ပရတောတိ အညတော ဒါယကတော. အနုဂ္ဂဟာတိ အနုကမ္ပာယ ဗဟုမှိ ဥပနီတေ မတ္တံ သော ဇညာ ဇာနေယျ သတတံ သဗ္ဗကာလံ ဥပဋ္ဌိတော ဥပဋ္ဌိတဿတိ. အာလေပနရူဟနေ ယထာတိ ဘေသဇ္ဇလေပနေန ဝဏဿ ရုဟနေ ဝိယ, မတ္တံ ဇာနေယျာတိ ယောဇနာ. အာဟရေတိ အာဟရေယျ. ‘‘အာဟရေယျာဟာရ’’န္တိ ဝါ ပါဌော. ယာပနတ္ထန္တိ သရီရဿ ယာပနာယ. အမုစ္ဆိတောတိ တဏှာမုစ္ဆာယ အမုစ္ဆိတော ဂေဓံ တဏှံ အနာပန္နော.

因为是省察后才使用的具胜慧弟子，所以于食物……亦不染着，犹如莲叶上的水珠。“适时”即圣者进食之时。“得”即获得。“从他处”即从其他施者处。“为饶益”即出于慈悯。当获得众多供养时，他应知其量，应恒时具念，安住正念。“犹如涂敷疗愈”即犹如涂药疗愈伤口，应与“知其量”相连接。“应食”即应食用。或作“应食其食”。“为维持”即为身体的维持。“不昏昧”即不因渴爱而昏昧，不陷入贪婪的渴爱。

အတ္တနော [Pg.75] မာတုလဿ သံဃရက္ခိတတ္ထေရဿေဝ နာမဿ ဂဟိတတ္တာ ဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတသာမဏေရော. သာလိကူရန္တိ သာလိဘတ္တံ. သုနိဗ္ဗုတန္တိ သုသီတလံ. အသညတောတိ အပစ္စဝေက္ခဏံ သန္ဓာယာဟ. သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏောတိ ပရိက္ခီဏသဗ္ဗာသဝေါ.

因取了与其舅僧护长老（saṅgharakkhitatthera）相同的名字，故称外甥僧护沙弥（bhāgineyyasaṅgharakkhitasāmaṇera）。“香稻饭”（sālikūra）即香米饭（sālibhatta）。“善寂灭”（sunibbuta）即极其清凉。所谓“不省察”（asaññato），是针对不省察而说。“已尽一切漏”（sabbāsavaparikkhīṇo）即一切漏已尽者。

ပဌမသီလပဉ္စကဝဏ္ဏနာ

初五戒的释义

၂၀. ပရိယန္တော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ပရိယန္တာနိ, ပရိယန္တာနိ သိက္ခာပဒါနိ ယေသံ တေ ပရိယန္တသိက္ခာပဒါ, တေသံ ပရိယန္တသိက္ခာပဒါနံ. ဥပသမ္ပန္နာနန္တိ ဌပေတွာ ကလျာဏပုထုဇ္ဇနသေက္ခာသေက္ခေ တဒညေသံ ဥပသမ္ပန္နာနံ. သာမညဇောတနာပိ ဟိ ဝိသေသေ တိဋ္ဌတိ. ကုသလဓမ္မေ ယုတ္တာနန္တိ ဝိပဿနာစာရေ ယုတ္တပယုတ္တာနံ. သေက္ခဓမ္မာ ပရိယန္တာ ပရမာ မရိယာဒါ ဧတဿာတိ သေက္ခပရိယန္တော. နာမရူပပရိစ္ဆေဒတော, ကုသလဓမ္မသမာဒါနတော ဝါ ပန ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဂေါတြဘူ, တာဝ ပဝတ္တကုသလဓမ္မပ္ပဗန္ဓော သေက္ခဓမ္မေ အာဟစ္စ ဌိတော သေက္ခပရိယန္တော. သေက္ခဓမ္မာနံ ဝါ ဟေဋ္ဌိမန္တဘူတာ သိက္ခိတဗ္ဗာ လောကိယာ တိဿော သိက္ခာ သေက္ခပရိယန္တော, တသ္မိံ သေက္ခပရိယန္တေ. ပရိပူရကာရီနန္တိ ကိဉ္စိပိ သိက္ခံ အဟာပေတွာ ပူရေန္တာနံ. ဥပရိဝိသေသာဓိဂမတ္ထံ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခာနံ. တတော ဧဝ သီလပါရိပူရိအတ္ထံ ပရိစ္စတ္တဇီဝိတာနံ. ဒိဋ္ဌိသံကိလေသေန အပရာမသနီယတော ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တံ သီလံ အပရာမဋ္ဌပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. ကိလေသာနံ သဗ္ဗသော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တံ သီလံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပါရိသုဒ္ဓိသီလံ.

20. “有边际学处者”：它们有边际，故为“有边际”；学处有边际者，即为“有边际学处者”；对于那些“有边际学处者”。“已受具足戒者”：指除了善凡夫、有学、无学之外，其余已受具足戒者。通说亦可适用于特例。“勤修善法者”：即勤修观行者。“有学边际”：有学法是其究竟的边际、最高的界限，故称“有学边际”。从辨识名色，或从受持善法开始，直到种姓智，于此期间持续的善法流，即是触及并安住于有学法的“有学边际”。或者，作为有学法之下限的、应学习的世间三学，即是“有学边际”；于此“有学边际”中。“圆满奉行者”：即不舍弃任何学处而圆满奉行者。为证得更高的殊胜，而不顾惜身体与生命者。正因此为圆满戒行而舍弃生命者。因不为见染所执取而清净的戒，是“无执清净戒”。因诸烦恼完全止息而清净的戒，是“止息清净戒”。

အနုပသမ္ပန္နာနံ အသေက္ခာနံ, သေက္ခာနံ, ကလျာဏပုထုဇ္ဇနာနဉ္စ သီလံ မဟာနုဘာဝတာယ အာနုဘာဝတော အပရိယန္တမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဂဏနဝသေန သပရိယန္တတ္တာ’’တိ. ကာယဝါစာနံ သံဝရဏတော, ဝိနယနတော စ သံဝရဝိနယာ. ပေယျာလမုခေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ တတ္ထ တတ္ထ သတ္ထာရာ ဒေသိတဝိတ္ထာရနယေန ယထာဝုတ္တဂဏနတော နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. သိက္ခာတိ သီလသင်္ခါတာ သိက္ခာ. ဝိနယသံဝရေတိ ဝိနယပိဋကေ. ဂဏနဝသေန သပရိယန္တမ္ပိ ဥပသမ္ပန္နာနံ သီလန္တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ယံ ကိဉ္စိ ဟိ ဥပသမ္ပန္နေန သိက္ခိတဗ္ဗံ သီလံ နာမ, တတ္ထ ကဿစိပိ အနဝသေသတော အနဝသေသဝသေန[Pg.76]. သမာဒါနဘာဝန္တိ သမာဒါနသဗ္ဘာဝံ. လာဘ…ပေ… ဝသေန အဒိဋ္ဌပရိယန္တဘာဝေါ လာဘာဒိဟေတု သီလဿ အဝီတိက္ကမော.

对于未受具足戒者、无学、有学以及善凡夫，其戒因大威力而威力无边，故说其“依计数而言有边际”。因防护、调伏身语，故为“防护调伏”。“以省略法开示”，即依导师在各处所说的详尽方式，以前述的计数法来开示。“学”即名为戒的学。“于律仪中防护”即于律藏中。“依计数虽有边际，然已受具足戒者之戒”，应与前文连接。凡是已受具足戒者所应学的任何戒，对其中任何一戒而言，都是无余的，即在无余的意义上。“受持之有”即受持的存在。“因利养……等而未见边际”，即因利养等而不违犯戒。

ဓနံ စဇေ အင်္ဂဝရဿ ဟေတု ပါရိပန္ထိကစောရာဒီဟိ ဥပဒ္ဒုတော. အင်္ဂံ စဇေ ဇီဝိတံ ရက္ခမာနော သပ္ပဒဋ္ဌာဒိကာလေ. အင်္ဂံ ဓနံ ဇီဝိတဉ္စာပိ သဗ္ဗံ, စဇေ နရော ဓမ္မမနုဿရန္တော သုတသောမမဟာဗောဓိသတ္တာဒယော ဝိယ. တေနာဟ ‘‘ဣမံ သပ္ပုရိသာနုဿတိံ အဝိဇဟန္တော’’တိ. ဇိဃစ္ဆာပရိဿမေန ဇီဝိတသံသယေ သတိပိ. သိက္ခာပဒံ အဝီတိက္ကမ္မာတိ အဿာမိကေသု အမ္ဗဖလေသု ဘူမိယံ ပတိတေသု သမီပေယေဝ သန္တေသုပိ ပဋိဂ္ဂါဟကာဘာဝေန အပရိဘုဉ္ဇန္တော ပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒံ အဝီတိက္ကမိတွာ.

为保肢体可舍财，因遭路贼等侵扰。为护生命可舍肢，如遭蛇咬等时。随念正法之人，应舍肢体、财富乃至一切生命，犹如须陀摩大菩萨（Sutasoma Mahābodhisatta）等。因此说“不舍此善士随念”。即使因饥饿疲惫而有生命危险，亦不违犯学处。譬如，无主的芒果落在地上，虽然就在附近，但因无人给予而不食用，此即不违犯受取学处。

သီလဝန္တဿာတိ သီလဝန္တဘာဝဿ ကာရဏာ, သီလဝန္တဿ ဝါ တုယှံ ဧတာဒိသံ အံသေန ဝါဟဏာဒိကံ ကိစ္စံ ကရောတိ, ကာရဏာ သီလဿာတိ အဓိပ္ပာယော. သုဓောတဇာတိမဏိ ဝိယာတိ စတူသု ပါသာဏေသု သမ္မဒေဝ ဓောတဇာတိမဏိ ဝိယ. မဟာသံဃရက္ခိတဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတတ္ထေရာနံ ဝိယာတိ မဟာသံဃရက္ခိတတ္ထေရဿ, တဿေဝ ဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတတ္ထေရဿ ဝိယ စ. ‘‘ကိမတ္ထံ မယံ ဣဓာဂတာ’’တိ မဟာဇနဿ ဝိပ္ပဋိသာရော ဘဝိဿတီတိ အဓိပ္ပာယော. အစ္ဆရိကာယာတိ အင်္ဂုလိဖောဋနေန. အသတိယာတိ သတိသမ္မောသေန. အညာဏပကတန္တိ အညာဏေန အပရဇ္ဈိတွာ ကတံ, အဇာနိတွာ ကတန္တိ အတ္ထော.

“因具戒者”：即因具戒的状态；或为你这具戒者，他才做此等肩扛等事，意谓“因戒之故”。“犹如善加磨治的天然宝”：犹如在四种石头上善加磨治的天然宝。“犹如大僧护与外甥僧护二长老”：即犹如大僧护(Mahāsaṅgharakkhita)长老，以及其外甥僧护(Saṅgharakkhita)长老。“我们为何来此？”：意即大众将会后悔。“弹指”：即以手指弹作声。“无念”：即因失念。“无知所作”：即因无知而犯错所作，意思是不知道而作。

အပ္ပဿုတောပိ စေ ဟောတီတိ သုတ္တဂေယျာဒိသုတရဟိတော ဟောတိ စေ. သီလေသု အသမာဟိတောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရာဒိသီလေသုပိ န သမ္မာ ပတိဋ္ဌိတော ဟောတိ စေ. နာဿ သမ္ပဇ္ဇတေ သုတန္တိ အဿ သီလရဟိတဿ ပုဂ္ဂလဿ သုတံ အတ္တနော, ပရေသဉ္စ ကတ္ထစိ ဘဝသမ္ပတ္တိအာဝဟံ န ဟောတိ. ‘‘ဒုဿီလောယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော’’တိ ဟိ သိက္ခာကာမာ န တဿ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမန္တိ. ဗဟုဿုတောပိ စေတိ ဧတ္ထ စေ-တိ နိပါတမတ္တံ. ပသံသိတောတိ ပသံသိတော ဧဝ နာမ.

“纵使是少闻者”：即纵使是未听闻经、应颂等者。“于戒不定”：即纵使于波罗提木叉(pātimokkha)律仪等戒亦不善安住。“其所闻不成就”：此无戒之人的所闻，于自于他，皆不能带来成就。因为“此人是恶戒者”，乐于学习者不会亲近他。“纵使是多闻”：此处的“ce”仅是助词。“受赞叹者”：即确实是受赞叹者。

ရာဂဝသေန အပရာမဋ္ဌဂဟဏေန တဏှာပရာမာသာဘာဝမာဟ. တထာရူပန္တိ ရာဂဝသေန အပရာမဋ္ဌံ. ဘိန္ဒိတွာတိ ဟနိတွာ. သညပေဿာမီတိ သညတ္တိံ [Pg.77] ကရိဿာမိ, အပ္ပကံ ဝေလံ မံ ဝိဿေဇ္ဇေတုန္တိ အဓိပ္ပာယော. အဋ္ဋိယာမီတိ ဇိဂုစ္ဆာမိ. ဟရာယာမီတိ လဇ္ဇာမိ.

以“不因贪欲而执取”，说明没有渴爱的执取。“彼如是者”：即不为贪欲所触。“破坏”：即击打。“我将令其知晓”：即我将令其明白，意即“请暂时放开我”。“我厌患”：即我厌恶。“我羞耻”：即我惭愧。

ပလိပန္နောတိ သီဒန္တော, သမ္မက္ခိတော ဝါ. သီလေနေဝ သဒ္ဓိံ မရိဿာမီတိ သီလံ အဝိနာသေန္တော တေန သဟေဝ မရိဿာမိ, န ဣဒါနိ ကဒါစိပိ တံ ပရိစ္စဇိဿာမိ. သတိ ဟိ ဘဝါဒါနေ သီလေန ဝိယောဂေါ သိယာ, ဘဝမေဝ နာဒိယိဿာမီတိ အဓိပ္ပာယော. ရောဂံ သမ္မသန္တောတိ ရောဂဘူတံ ဝေဒနံ ဝေဒနာမုခေန သေသာရူပဓမ္မေ, ရူပဓမ္မေ စ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဝိပဿန္တော.

“陷入”：即沉没，或被涂污。“我将与戒同死”：即不毁坏戒而与它一同死去，现在决不舍弃它。意即：若执取有，则可能与戒分离，故我将不执取有。“审察病”：即以感受为门径，把握病苦的感受，以及其余的名法与色法，而修习观。

ရုပ္ပတောတိ ဝိကာရံ အာပါဒိယမာနသရီရဿ. ပရိသုဿတီတိ သမန္တတော သုဿတိ. ယထာ ကိံ? ပုပ္ဖံ ယထာ ပံသုနိ အာတပေ ကတံ သူရိယာတပသန္တတ္တေ ပံသုနိ ဌပိတံ သိရီသာဒိပုပ္ဖံ ဝိယာတိ အတ္ထော. အဇညန္တိ အမနုညံ ဇိဂုစ္ဆနီယံ. ဇညသင်္ခါတန္တိ ဗာလေဟိ ‘‘ဇည’’န္တိ ဧဝံ ကိတ္တိတံ. ဇညရူပံ အပဿတောတိ ယထာဘူတံ အပ္ပဿတော အဝိဒ္ဒသုနော ‘‘ဇည’’န္တိ ပသံသိတံ. ဓိရတ္ထုမန္တိ ဓိ အတ္ထု ဣမံ, ဓိ-သဒ္ဒယောဂေန သဗ္ဗတ္ထ ဥပယောဂဝစနံ, ဣမဿ ပူတိကာယဿ ဓိကာရော ဟောတူတိ အတ္ထော. ဒုဂ္ဂန္ဓိယန္တိ ဒုဂ္ဂန္ဓိကံ ဒုဂ္ဂန္ဓဝန္တံ. ယတ္ထ ယထာဝုတ္တေ ပူတိကာယေ ရာဂဟေတု ပမတ္တာ ပမာဒံ အာပန္နာ. ပဇာတိ သတ္တာ. ဟာပေန္တိ မဂ္ဂံ သုဂတူပပတ္တိယာတိ သုဂတူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ, သီလမ္ပိ ဟာပေန္တိ, ပဂေဝ ဈာနာဒိန္တိ အဓိပ္ပာယော. ကေဝလံ ‘‘အရဟန္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ သာဝကခီဏာသဝါ, ဣတရေ ပန ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါတိ သဟ ဝိသေသနေနာတိ အာဟ ‘‘အရဟန္တာဒီန’’န္တိ. သဗ္ဗဒရထပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာတိ သဗ္ဗကိလေသဒရထပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ.

“变坏”：指正在变异的身体。“遍干枯”：是周遍干枯。像什么呢？就像合欢花等被置于经日晒而灼热的尘土中一样。“非善妙”：是不可爱、可厌的。“被视为善妙”：是被愚人称赞为‘善妙’的。“不见善妙相”：指无智者不能如实看见那被称赞为‘善妙’的。“咄！此”：即‘咄！此身’，由于和‘咄’这个词连用，各处都用第二格，意思是‘愿鄙视此腐臭之身！’。“恶臭”：是有恶臭、发恶臭的。众生对如前所述的腐臭之身，因贪欲而放逸。“放逸”即是陷入放逸。“众生”：即有情。“他们舍弃通往善趣的道路”：其意是，他们舍弃了通往善趣的道路，即舍弃了戒，更何况是禅那等。只有漏尽的声闻弟子可被称为‘阿罗汉’，其余的独觉佛与正自觉者则须加上限定词，因此说‘阿罗汉等’。“一切热恼的止息”：是为了止息一切烦恼热恼。

ဒုတိယသီလပဉ္စကဝဏ္ဏနာ

第二组五戒释义

ပါဏာတိပါတာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဒိန္နာဒါနာဒီနံ အဂ္ဂမဂ္ဂဝဇ္ဈကိလေသပရိယောသာနာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပဟာနာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝေရမဏိအာဒီနံ စတုန္နံ. ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ‘‘ပဟာနဝသေနာ’’တိ လိခန္တိ, သာ ပမာဒလေခါ. ပါဏာတိပါတဿ ပဟာနံ သီလန္တိ ဟိရောတ္တပ္ပကရုဏာလောဘာဒိပမုခေန ယေန ကုသလစိတ္တုပ္ပာဒေန ပါဏာတိပါတော ပဟီယတိ, တံ ပါဏာတိပါတဿ ပဟာနံ သီလနဋ္ဌေန သီလံ. တထာ ပါဏာတိပါတာ [Pg.78] ဝိရတိ ဝေရမဏီ သီလံ. ပါဏာတိပါတဿ ပဋိပက္ခစေတနာ စေတနာ သီလံ. ပါဏာတိပါတဿ သံဝရဏံ ပဝေသဒွါရပိဓာနံ သံဝရော သီလံ. ပါဏာတိပါတဿ အဝီတိက္ကမနံ အဝီတိက္ကမော သီလံ. အဒိန္နာဒါနဿာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အဘိဇ္ဈာဒီနံ ပန အနဘိဇ္ဈာဒိဝသေန ပဟာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝေရမဏီ စေတနာ တံသမ္ပယုတ္တာ သံဝရာဝီတိက္ကမာ တပ္ပမုခါ ဓမ္မာ.

关于“杀生等”（Pāṇātipātādīnaṃ），此处的“等”字应知其包含了从不与取等，直到以顶道所断除的诸烦恼为止。关于“断除等”（Pahānādi），此处的“等”字是指以“离”（veramaṇi）为首的四种。有些书中写为“以断除的方式”（pahānavasena），那是笔误。所谓“断除杀生即是戒”，是指以惭、愧、悲、无贪等为首的善心生起而断除杀生，该断除杀生之法，因其具有戒的含义（sīlanaṭṭhena），故为戒。同样，远离杀生之“离”（veramaṇī）是戒；对治杀生之“思”（cetanā）是戒；防护杀生，即关闭（恶行）入口之“律仪”（saṃvara）是戒；不违越杀生之“不违越”（avītikkama）是戒。对于不与取等也是同样的道理。此外，对于贪欲（abhijjhā）等，当知是以无贪（anabhijjhā）等的方式来断除。离与思是与彼（无贪等）相应的法，律仪与不违越则是以彼为首的诸法。

ဧဝံ ဒသကုသလကမ္မပထဝသေန ပဟာနသီလာဒီနိ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဥပါယာနံ အဋ္ဌန္နံ သမာပတ္တီနံ, အဋ္ဌာရသန္နံ မဟာဝိပဿနာနံ, အရိယမဂ္ဂါနဉ္စ ဝသေန တာနိ ဒဿေတုံ ‘‘နေက္ခမ္မေနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ နေက္ခမ္မေနာတိ အလောဘပ္ပဓာနေန ကုသလစိတ္တုပ္ပာဒေန. ကုသလာ ဟိ ဓမ္မာ ကာမပဋိပက္ခာ ဣဓ ‘‘နေက္ခမ္မ’’န္တိ အဓိပ္ပေတာ. တေနာဟ ‘‘ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနံ သီလ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ပဟာနသီလာဒီနိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဝိသေသမေဝ ဝက္ခာမ. အဗျာပါဒေနာတိ မေတ္တာယ. အာလောကသညာယာတိ ဝိဘူတံ ကတွာ မနသိကရဏေန ဥပဋ္ဌိတအာလောကသဉ္ဇာနနေန. အဝိက္ခေပေနာတိ သမာဓိနာ. ဓမ္မဝဝတ္ထာနေနာတိ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ ယာထာဝနိစ္ဆယေန. သပစ္စယနာမရူပဝဝတ္ထာနေနာတိပိ ဝဒန္တိ.

如是依十善业道显示断除戒等之后，如今为显示具有方便的八种等至（samāpatti）、十八种大观（mahāvipassanā）及诸圣道，而开始宣说“以出离”（nekkhammena）等。于此，“以出离”是指以无贪为首的善心生起。因为对治欲贪的善法，此处意指为“出离”。因此说“断除欲贪即是戒”等。其中，断除戒等应如前述那样理解。我们仅说其差别：“以无瞋”（abyāpādena）是指以慈（mettā）。“以光明想”（ālokasaññāya）是指通过清晰地作意而生起的光明想。“以不散乱”（avikkhepena）是指以定（samādhi）。“以法规定”（dhammavavatthānena）是指如实地确定善等诸法。也有人说是指“确定名色及其因缘”。

ဧဝံ ကာမစ္ဆန္ဒာဒိနီဝရဏပ္ပဟာနေန ‘‘အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယာ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၅၃၈) ဝုတ္တာယ ပဌမဇ္ဈာနာဓိဂမဿ ဥပါယဘူတာယ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါယ ဝသေန ပဟာနသီလာဒီနိ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဥပါယာနံ အဋ္ဌသမာပတ္တိအာဒီနံ ဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ဉာဏေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. နာမရူပပရိဂ္ဂဟကင်္ခါဝိတရဏာနံ ဟိ ဝိဗန္ဓဘူတဿ မောဟဿ ဒူရီကရဏေန ဉာတပရိညာယ ဌိတဿ အနိစ္စသညာဒယော သိဇ္ဈန္တိ. တထာ ဈာနသမာပတ္တီသု အဘိရတိနိမိတ္တေန ပါမောဇ္ဇေန. တတ္ထ အနဘိရတိယာ ဝိနောဒိတာယ ဈာနာဒီနံ သမဓိဂမောတိ သမာပတ္တိဝိပဿနာနံ အရတိဝိနောဒနအဝိဇ္ဇာပဒါလနာဒိနာ ဥပါယောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဉာဏေန အဝိဇ္ဇာယ, ပါမောဇ္ဇေန အရတိယာ’’တိ. ဥပ္ပဋိပါဋိနိဒ္ဒေသော ပန နီဝရဏသဘာဝါယ အဝိဇ္ဇာယ ဟေဋ္ဌာနီဝရဏေသုပိ သင်္ဂဟဒဿနတ္ထန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

如是，通过断除欲贪等诸盖，并以作为证得初禅方便的前分道（如“断除世间贪欲”等所说），在显示了舍断、戒等之后，如今为了显示具有方便的八等至等，而说了“以智”等。因为通过去除作为名色辨识与度疑之束缚的痴，对于已住立于遍知的行者，无常想等才能成就。同样，通过禅那等至中的喜悦，当不乐被去除后，便能证得禅那等。因此，等至与观（vipassanā）的方便在于去除不乐、破除无明等，故说“以智破除无明，以喜悦去除不乐”。至于此逆次序的解释，当知是为了显示具有盖自性的无明也被包含在前面所说的诸盖之中。

‘‘ပဌမေန [Pg.79] ဈာနေန နီဝရဏာန’’န္တိအာဒီသု ကထံ ဈာနာနံ သီလဘာဝေါ, ကထံ ဝါ တတ္ထ ဝိရတိယာ သမ္ဘဝေါ. သုဝိသုဒ္ဓကာယကမ္မာဒိကဿ ဟိ စိတ္တသမာဒါနဝသေန ဣမာနိ ဈာနာနိ ပဝတ္တန္တိ, န ပရိတ္တကုသလာနိ ဝိယ ကာယကမ္မာဒိဝိသောဓနဝသေန, နာပိ မဂ္ဂဖလဓမ္မာ ဝိယ ဒုစ္စရိတဒုရာဇီဝသမုစ္ဆေဒပဋိပ္ပဿမ္ဘနဝသေနာတိ? သစ္စမေတံ. မဟဂ္ဂတဓမ္မေသု နိပ္ပရိယာယေန နတ္ထိ သီလနဋ္ဌော, ကုတော ဝိရမဏဋ္ဌော. ပရိယာယေန ပနေတံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကော ပန သော ပရိယာယော? ယဒဂ္ဂေန မဟဂ္ဂတာ ကုသလဓမ္မာ ပဋိပက္ခေ ပဇဟန္တိ, တဒဂ္ဂေန တတော ဩရတာ. တေ စ ယထာ စိတ္တံ နာရောဟန္တိ, ဧဝံ သံဝုတာ နာမ ဟောန္တိ. ပရိယုဋ္ဌာနသင်္ခါတော မနောဒွါရေ ဝီတိက္ကမော နတ္ထိ ဧတေသူတိ အဝီတိက္ကမာတိ စ ဝုစ္စန္တိ, စေတနာ ပန တံသမ္ပယုတ္တာတိ. သောယမတ္ထော ပရတော အာဂမိဿတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဝိတက္ကာဒိပဟာနဝစနမ္ပိ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. န ဟိ နိပ္ပရိယာယတော သီလံ ကုသလဓမ္မာနံ ပဟာယကံ ယုဇ္ဇတိ, န စေတ္ထ အကုသလဝိတက္ကာဒယော အဓိပ္ပေတာ. ကိဉ္စာပိ ပဌမဇ္ဈာနူပစာရေယေဝ ဒုက္ခဿ, စတုတ္ထဇ္ဈာနူပစာရေ စ သုခဿ ပဟာနံ ဟောတိ, အတိသယပဟာနံ ပန သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘စတုတ္ထေန ဈာနေန သုခဒုက္ခာနံ ပဟာန’’န္တိ. ‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ’’တိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ အာရုပ္ပကထာယံ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၇၅ အာဒယော) အာဂမိဿတိ.

“以初禅断除诸盖”等句中，禅定如何具有戒性？又如何能在其中生起止恶？因为对于身业等已极清净者，这些禅定是通过心的专注而生起的，不像欲界善法那样通过净化身业等而生起，也不像道果法那样通过断除与止息恶行、邪命而生起。此言确实。在广大法中，没有直接的戒之义，何况止恶之义。但应知这是以间接角度而说。那么，什么是间接角度？广大善法在舍断其对治法时，即是远离了它们。并且，由于那些（对治法）不生起于心，如此（广大法）就被称为已防护。在这些禅定中，没有意门中名为“烦恼现行”的违犯，因此也称为“无违犯”，而与之相应的思即是（戒）。此义后文将会说明。如此一来，说断除寻等也是合理的。因为从直接角度来说，戒并非善法的舍断者，此处也不是指不善寻等。即使在初禅的近分定中就已舍断苦受，在第四禅的近分定中舍断乐受，但“以第四禅舍断苦乐”是就超胜的舍断而言。“以空无边处等至”等句中应说的内容，将在无色界的讨论中说明。

အနိစ္စဿ, အနိစ္စန္တိ ဝါ အနုပဿနာ အနိစ္စာနုပဿနာ. တေဘူမိကဓမ္မာနံ အနိစ္စတံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာယ ဝိပဿနာယေတံ နာမံ. နိစ္စသညာယာတိ ‘‘သင်္ခတဓမ္မာ နိစ္စာ သဿတာ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာယ မိစ္ဆာသညာယ, သညာဂ္ဂဟဏေနေဝ ဒိဋ္ဌိစိတ္တာနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧသ နယော ဣတော ပရာသုပိ. နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယာတိ သင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ. နန္ဒိယာတိ သပ္ပီတိကတဏှာယ. ဝိရာဂါနုပဿနာယာတိ ဝိရဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ. ရာဂဿာတိ သင်္ခါရေသု ရာဂဿ. နိရောဓာနုပဿနာယာတိ သင်္ခါရာနံ နိရောဓဿ အနုပဿနာယ. ယထာ ဝါ သင်္ခါရာ နိရုဇ္ဈန္တိယေဝ, အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝဝသေန န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ အနုပဿနာ နိရောဓာနုပဿနာ. တေနေဝါဟ ‘‘နိရောဓာနုပဿနာယ နိရောဓေတိ နော သမုဒေတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၈၃). မုဉ္စိတုကာမတာယ ဟိ အယံ ဗလပ္ပတ္တာ. သင်္ခါရာနံ ပဋိနိဿဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာ အနုပဿနာ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာ. ပဋိသင်္ခါ သန္တိဋ္ဌနာ ဟိ အယံ[Pg.80]. အာဒါနဿာတိ နိစ္စာဒိဝသေန ဂဟဏဿ. သန္တတိသမူဟကိစ္စာရမ္မဏဝသေန ဧကတ္တဂဟဏံ ဃနသညာ, တဿာ ဃနသညာယ. အာယူဟနဿာတိ အဘိသင်္ခရဏဿ. သင်္ခါရာနံ အဝတ္ထာဒိဝိသေသာပတ္တိ ဝိပရိဏာမော. ဓုဝသညာယာတိ ထိရဘာဝဂဟဏဿ. နိမိတ္တဿာတိ သမူဟာဒိဃနဝသေန သကိစ္စပရိစ္ဆေဒတာယ စ သင်္ခါရာနံ သဝိဂ္ဂဟတာယ. ပဏိဓိယာတိ ရာဂါဒိပဏိဓိယာ, တဏှာဝသေန သင်္ခါရေသု နိန္နတာယာတိ အတ္ထော. အဘိနိဝေသဿာတိ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိယာ. အနိစ္စဒုက္ခာဒိဝသေန သဗ္ဗတေဘူမကဓမ္မတိရဏာ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာ. သာရာဒါနာဘိနိဝေသဿာတိ အသာရေသု သာရဂဟဏဝိပလ္လာသဿ. ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ ထိရဘာဝပတ္တာ အနိစ္စာဒိအနုပဿနာဝ. ဥဒယဗ္ဗယဉာဏန္တိ ကေစိ. သပ္ပစ္စယနာမရူပဒဿနန္တိ အပရေ. ‘‘ဣဿရကုတ္တာဒိဝသေန လောကော သမုပ္ပန္နော’’တိ အဘိနိဝေသော သမ္မောဟာဘိနိဝေသော. ဥစ္ဆေဒသဿတာဘိနိဝေသောတိ ကေစိ. ‘‘အဟောသိံ နု ခေါ အဟမတီတမဒ္ဓါန’’န္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တာ (မ. နိ. ၁.၁၈; သံ. နိ. ၂.၂၀; မဟာနိ. ၁၇၄) သံသယာပတ္တိ သမ္မောဟာဘိနိဝေသောတိ အပရေ. သင်္ခါရေသု တာဏလေဏဘာဝဂဟဏံ အာလယာဘိနိဝေသော. ‘‘အာလယရတာ အာလယသမ္မုဒိတာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၆၇; မ. နိ. ၁.၂၈၁; ၂.၃၃၇; သံ. နိ. ၁.၁၇၂; မဟာဝ. ၇-၈) ဝစနတော အာလယော တဏှာ. သာ ဧဝ စက္ခာဒီသု, ရူပါဒီသု စ အဘိနိဝိသနဝသေန ပဝတ္တိယာ အာလယာဘိနိဝေသောတိ အပရေ. ‘‘ဧဝံ ဌိတာ တေ သင်္ခါရာ ပဋိနိဿဇ္ဇီယန္တီ’’တိ ပဝတ္တံ ဉာဏံ ပဋိသင်္ခါနုပဿနာ. အပ္ပဋိသင်္ခါ ပဋိသင်္ခါယ ပဋိပက္ခဘူတာ မောဟပ္ပဓာနာ အကုသလဓမ္မာ. ဝဋ္ဋတော ဝိဂတတ္တာ ဝိဝဋ္ဋံ နိဗ္ဗာနံ, တတ္ထ နိန္နဘာဝသင်္ခါတေန အနုပဿနေန ပဝတ္တိ ဝိဝဋ္ဋာနုပဿနာ, သင်္ခါရုပေက္ခာ စေဝ အနုလောမဉာဏဉ္စ. သညောဂါဘိနိဝေသော သံယုဇ္ဇနဝသေန သင်္ခါရေသု အဘိနိဝိသနံ.

无常随观（Aniccānupassanā），即随观“无常”或“此是无常”。此名是指把握三界诸法的无常性而生起的观（vipassanā）。于常想（Niccasaññā），即“诸行是常、是恒”如此生起的邪想；当知，通过把握想，也把握了见与心。此理亦通于下文。厌离随观（Nibbidānupassanā），即以厌离诸行的方式而生起的随观。喜贪（Nandī），即指有喜的渴爱。离贪随观（Virāgānupassanā），即以离染的方式而生起的随观。贪（Rāga），即于诸行之贪。灭随观（Nirodhānupassanā），即随观诸行之灭。或如诸行确实息灭，未来不再以再生的方式生起，如此随观即是灭随观。是故说：“以灭随观而使其息灭，而非使其生起。”此（观）实因欲求解脱而变得有力。以舍遣诸行的方式而生起的随观，是为舍遣随观（Paṭinissaggānupassanā）。此即是审察的安住。执取（Ādāna），即以常等方式的把握。以相续、聚合、作用、所缘而执取为一，是为坚固想（Ghanasaññā）；于彼坚固想。积集（Āyūhana），即于造作。诸行状态等之特异变化即是变易（Vipariṇāma）。恒常想（Dhuvasaññā），即于把握稳定状态。相（Nimitta），即以聚合等坚固的方式，以及以各自作用的划分，而见诸行有其形态。愿求（Paṇidhi），即于贪等愿求，义即因渴爱而倾向于诸行。执取（Abhinivesa），即于我见（attānudiṭṭhi）。以无常、苦等方式审察一切三界法，是为增上慧法观（Adhipaññādhammavipassanā）。取实执取（Sārādānābhinivesa），即于无实义者作实义想的颠倒把握。如实知见（Yathābhūtañāṇadassana）即是已达稳固的无常等随观。有人说是生灭智（Udayabbayañāṇa），有人说是见名色及其缘。“世界由自在天所造”等执取，是为痴执取（Sammohābhinivesa）。有人说是断常执取（Ucchedasassatābhinivesa）。“我于过去世存在吗？”等方式生起的疑惑，有人说此是痴执取。于诸行中把握为庇护所、避难所，是为爱著执取（Ālayābhinivesa）。如言“乐于爱著，喜于爱著”，故爱著（Ālaya）即是渴爱。此渴爱于眼等、色等中以执取的方式生起，是为爱著执取，有人如是说。“诸行如是安住，当被舍遣”，如此生起的智，是为审察随观（Paṭisaṅkhānupassanā）。不审察（Appaṭisaṅkhā），是与审察相对立的、以痴为首的诸不善法。因脱离流转，故涅槃为“还灭”（Vivaṭṭa）；于彼，以倾向的状态而随观的生起，是为还灭随观（Vivaṭṭānupassanā），即行舍（Saṅkhārupekkhā）与随顺智（Anulomañāṇa）。结缚执取（Saññogābhinivesa），即以结缚的方式执取于诸行。

ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌာနန္တိ ဒိဋ္ဌိယာ သဟဇေကဋ္ဌာနဉ္စ ပဟာနေကဋ္ဌာနဉ္စ. ဩဠာရိကာနန္တိ ဥပရိမဂ္ဂဝဇ္ဈေ ကိလေသေ ဥပါဒါယ ဝုတ္တံ. အညထာ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာပိ ဒုတိယမဂ္ဂဝဇ္ဈေဟိ ဩဠာရိကာ. အဏုသဟဂတာနန္တိ အဏုဘူတာနံ, ဣဒံ ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂဝဇ္ဈေ ဥပါဒါယ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗကိလေသာနန္တိ အဝသိဋ္ဌသဗ္ဗကိလေသာနံ. န ဟိ ပဌမမဂ္ဂါဒီဟိ ပဟီနာ ကိလေသာ ပုန ပဟီယန္တိ.

于见的同一处(Diṭṭhekaṭṭhāna)：指与见俱生的同一处，以及断除的同一处。于粗的(Oḷārika)：是就上道所断的诸烦恼而说。否则，即使是见所断的烦恼，与第二道所断的相比，也是粗的。于伴随微细的(Aṇusahagata)：指那些已变得微细的，这是就下道所断的[烦恼]而说。于一切烦恼(Sabbakilesa)：指剩余的一切烦恼。诚然，已被初道等断除的烦恼，不会再被断除。

‘‘စိတ္တဿ [Pg.81] အဝိပ္ပဋိသာရာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိအာဒီသု သံဝရော အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာယ. ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကုသလာနိ သီလာနီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁) ဝစနတော စေတသော အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာယ ဘဝန္တိ. အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇတ္ထာယ. ‘‘ယောနိသော မနသိ ကရောတော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၉) ဝစနတော ပါမောဇ္ဇာယ သံဝတ္တန္တိ. ပါမောဇ္ဇံ ပီတိယာ. ‘‘ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; ၃.၃၅၉; အ. နိ. ၃.၉၆; ၆.၁၀; ၁၁.၁၂) ဝစနတော ပီတိယာ သံဝတ္တန္တိ. ပီတိ ပဿဒ္ဓတ္ထာယ. ‘‘ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; ၃.၃၅၉; အ. နိ. ၃.၉၆; ၆.၁၀; ၁၁.၁၂) ဝစနတော ပဿဒ္ဓိယာ သံဝတ္တန္တိ. ပဿဒ္ဓိ သုခတ္ထာယ. ‘‘ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; ၃.၃၅၉; အ. နိ. ၃.၉၆; ၆.၁၀; ၁၁.၁၂) ဝစနတော သောမနဿာယ သံဝတ္တန္တီတိ. ‘‘သုခတ္ထာယ သုခံ ဝေဒေတီ’’တိ စေတ္ထ သောမနဿံ ‘‘သုခ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အာသေဝနာယာတိ သမာဓိဿ အာသေဝနာယ. နိရာမိသေ ဟိ သုခေ သိဒ္ဓေ ‘‘သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; ၃.၃၅၉; အ. နိ. ၃.၉၆; ၆.၁၀; ၁၁.၁၂) ဝစနတော သမာဓိ သိဒ္ဓေါယေဝ ဟောတိ, တသ္မာ သမာဓိဿ အာသေဝနာယ ပဂုဏဗလဝဘာဝါယ သံဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. ဘာဝနာယာတိ တဿေဝ သမာဓိဿ ဝဍ္ဎိယာ. ဗဟုလီကမ္မာယာတိ ပုနပ္ပုနံ ကိရိယာယ. အလင်္ကာရာယာတိ တဿေဝ သမာဓိဿ ပသာဓနဘူတသဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိနိပ္ဖတ္တိယာ အလင်္ကာရာယ သံဝတ္တန္တိ. ပရိက္ခာရာယာတိ အဝိပ္ပဋိသာရာဒိကဿ သမာဓိသမ္ဘာရဿ သိဒ္ဓိယာ တဿေဝ သမာဓိဿ ပရိက္ခာရာယ သံဝတ္တန္တိ. သမ္ဘာရတ္ထော ဟိ ဣဓ ပရိက္ခာရ-သဒ္ဒေါ. ‘‘ယေ စ ခေါ ဣမေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁၉၁) ဝိယ သမ္ဘာရောတိ စ ပစ္စယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမဉ္စာယံ ပရိက္ခာရ-သဒ္ဒေါ ‘‘ရထော သီလပရိက္ခာရော’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၄) အလင်္ကာရတ္ထော. ‘‘သတ္တဟိ နဂရပရိက္ခာရေဟိ သုပရိက္ခတ္တံ ဟောတီ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၇.၆၇) ပရိဝါရတ္ထော ဝုတ္တော. ဣဓ ပန အလင်္ကာရပရိဝါရာနံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ‘‘သမ္ဘာရတ္ထော’’တိ ဝုတ္တံ. ပရိဝါရာယာတိ မူလကာရဏဘာဝေနေဝ သမာဓိဿ ပရိဝါရဘူတသတိဝီရိယာဒိဓမ္မဝိသေသသာဓနေန ပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. ပါရိပူရိယာတိ ဝသီဘာဝသမ္ပာပနေန, ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနဘာဝါပါဒနေန စ ပရိပုဏ္ဏဘာဝသာဓနတော သမာဓိဿ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တန္တိ.

在“为心不悔而转起”等句中，防护是为了不悔。如“阿难，诸善戒实为不悔”所说，是为了心不悔。不悔是为了悦。如“如理作意者，生起悦”所说，导向于悦。悦是为了喜。如“心悦者，生起喜”所说，导向于喜。喜是为了轻安。如“心喜者，身轻安”所说，导向于轻安。轻安是为了乐。如“身轻安者，感受乐”所说，导向于喜悦。此处“为了乐而感受乐”中的“乐”是指“喜悦”。于修习：即于定之修习。因为当无染之乐成就时，如“乐者，心入定”所说，定自然成就，是故，其义为导向于定之修习，使其熟练、强固。于培育：即于彼定之增长。于多作：即于再再行持。于庄严：即成就作为彼定之装饰的信根等，导向于庄严。于资具：即成就作为定之资粮的不悔等，导向于彼定之资具。此处“资具”一词是资粮义。如“出家者应积集此等生活资具”等句，当知资粮亦是缘。诚然，此“资具”一词，在“车以戒为资具”等句中是庄严义；在“以七种城防资具善防护”等句中是眷属义。然于此处，因庄严与眷属已分别论及，故说为“资粮义”。于眷属：即以根本原因，通过成就作为定之眷属的念、精进等法，导向于眷属之圆满。于圆满：即通过达成自在，以及通过使其成为观(vipassanā)的足处，成就圆满状态，导向于定之圆满。

ဧဝံ သုပရိသုဒ္ဓသီလမူလကံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ သမာဓိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ‘‘သမာဟိတော ပဇာနာတိ ပဿတိ, ယထာဘူတံ ဇာနံ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ[Pg.82], ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၂; သ. နိ. ၃.၁၄) ဝစနတော သီလမူလကာနိ သမာဓိပဒဋ္ဌာနာနိ ပယောဇနာနိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. နိဗ္ဗိဒါယ ဟိ ဒဿိတာယ တဿာ ပဒဋ္ဌာနဘူတံ ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ ဒဿိတမေဝ ဟောတိ, တသ္မိံ အသတိ နိဗ္ဗိဒါယ အသိဇ္ဈနတော. နိဗ္ဗိဒါဒယော အတ္ထတော ဝိဘတ္တာ ဧဝ. ယထာဘူတဉာဏဒဿနန္တိ ပနေတ္ထ သပ္ပစ္စယနာမရူပဒဿနံ အဓိပ္ပေတံ. ဧဝမေတ္ထ အမတမဟာနိဗ္ဗာနပရိယောသာနံ သီလဿ ပယောဇနံ ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

如是开示了以极清净戒为根、诸相圆满的定之后，如今，为开示以戒为根、以定为足处的诸利益，故依据“得定者如实知见，如实知见而厌离，厌离而离贪，离贪而解脱”（增支部10.2；相应部3.14）之说，而说“为了一向厌离”等语。因为当厌离被开示时，作为其足处的如实知见亦被开示，无此则厌离不成故。厌离等义理已被分别阐释。此处“如实知见”，意指见有缘的名色。当知，于此已开示戒以不死大涅槃为终极之利益。

ဣဒါနိ ပဟာနာဒီသု သီလတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ပဇဟနံ အနုပ္ပာဒနိရောဓော ပဟာနန္တိ တဿ ဘာဝသာဓနတံ သန္ဓာယ ‘‘ပဟာနန္တိ ကောစိ ဓမ္မော နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာ ပနဿ ဓမ္မဘာဝေါ သမ္ဘဝတိ, တထာ ဟေဋ္ဌာ သံဝဏ္ဏိတမေဝ. ဧဝံ ဟိဿ သီလဘာဝေါ သုဋ္ဌု ယုဇ္ဇတိ. တံ တံ ပဟာနန္တိ ‘‘ပါဏာတိပါတဿ ပဟာနံ, အဒိန္နာဒါနဿ ပဟာန’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ တံ တံ ပဟာနံ. တဿ တဿ ကုသလဓမ္မဿာတိ ပါဏာတိပါတဿ ပဟာနံ မေတ္တာဒိကုသလဓမ္မဿ, အဒိန္နာဒါနဿ ပဟာနံ စာဂါဒိကုသလဓမ္မဿာတိ ဧဝံ တဿ တဿ ကုသလဓမ္မဿ. ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌေနာတိ ပတိဋ္ဌာနဘာဝေန. ပဟာနံ ဟိ တသ္မိံ သတိ ဟောတိ, အသတိ န ဟောတိ, တဿ ‘‘ပတိဋ္ဌာန’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတီတိ ကတွာ ယသ္မိံ သန္တာနေ ပါဏာတိပါတာဒယော တဿ ပကမ္ပဟေတဝေါတိ တပ္ပဟာနံ ဝိကမ္ပာဘာဝကရဏေန စ သမာဓာနံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သေသပဟာနေသုပိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သမာဓာနံ သဏ္ဌပနံ, သံယမနံ ဝါ. ဣတရေ စတ္တာရောတိ ဝေရမဏိအာဒယော စတ္တာရော ဓမ္မာ န ပဟာနံ ဝိယ ဝေါဟာရမတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော. တတော တတောတိ တမှာ တမှာ ပါဏာတိပါတာဒိတော. တဿ တဿာတိ ပါဏာတိပါတာဒိကဿ သံဝရဏဝသေန, တဿ တဿ ဝါ သံဝရဿ ဝသေန. တဒုဘယသမ္ပယုတ္တစေတနာဝသေနာတိ ဝေရမဏီဟိ, သံဝရဓမ္မေဟိ စ သမ္ပယုတ္တာယ စေတနာယ ဝသေန. တံ တံ အဝီတိက္ကမန္တဿာတိ တံ တံ ပါဏာတိပါတာဒိံ အဝီတိက္ကမန္တဿ ပုဂ္ဂလဿ, ဓမ္မသမူဟဿ ဝါ ဝသေန စေတသော ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ. တသ္မာ ဧကက္ခဏေပိ လဗ္ဘန္တီတိ အဓိပ္ပာယော.

现在，为显示戒在断除等方面的意义，而说“于此”等。于此，断除即不生之灭，是就其状态的成就而言，因此说“所谓断除，并无任何名为法的（东西）”。至于其法的状态如何可能，前面已经解释。这样，其戒的状态才得以恰当成立。所谓“彼彼断除”，是指如“断除杀生、断除不与取”等所说的彼彼断除。所谓“于彼彼善法”，是指断除杀生是于慈等善法，断除不与取是于舍等善法，如此是就彼彼善法而言。以所依义，即作为所依的状态。因为当彼（断除）存在时，（善法）才存在；当彼不存在时，（善法）也就不存在，所以它（断除）得以被称为“所依”。由于在某个相续中，有杀生等作为其动摇之因，故说彼断除是通过造成不动摇而为安定。其余诸断除也应如是说。安定即确立，或自制。其余四者，即离等四法，其意为：它们不像断除那样，只是世俗言说。“从彼彼”即从彼彼杀生等。“彼彼”是指通过防护杀生等，或通过彼彼防护。“通过与彼二者相应的思”是指通过与离及防护法相应的思。“不违越彼彼者”是指不违越彼彼杀生等的个人（puggala）或法集，这是就心的持续存在状态而说。因此，其意为即使在一剎那也能获得。

သီလသံကိလေသဝေါဒါနဝဏ္ဏနာ

戒的杂染与清净的释义

၂၁. သံကိလိဿတိ [Pg.83] တေနာတိ သံကိလေသော. ကော ပန သောတိ အာဟ ‘‘ခဏ္ဍာဒိဘာဝေါ သီလဿ သံကိလေသော’’တိ. ဝေါဒါယတိ ဝိသုဇ္ဈတိ ဧတေနာတိ ဝေါဒါနံ, အခဏ္ဍာဒိဘာဝေါ. လာဘယသာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဉာတိအင်္ဂဇီဝိတာဒီနံ သင်္ဂဟော. သတ္တသု အာပတ္တိက္ခန္ဓေသု အာဒိမှိ ဝါ အန္တေ ဝါ ဝေမဇ္ဈေတိ စ ဣဒံ တေသံ ဥဒ္ဒေသာဒိပါဠိဝသေန ဝုတ္တံ. န ဟိ အညော ကောစိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ အနုက္ကမော အတ္ထိ. ခဏ္ဍန္တိ ခဏ္ဍဝန္တံ, ခဏ္ဍိတံ ဝါ. ဆိဒ္ဒန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ပရိယန္တေ ဆိန္နသာဋကော ဝိယာတိ ဝတ္ထန္တေ, ဒသန္တေ ဝါ ဆိန္နဝတ္ထံ ဝိယ.

21. 由此而杂染，故为杂染。然则它是什么？答曰：“戒的破碎等状态，即是杂染。”由此而清净，故为清净，即无破碎等状态。“利得、名声等”中的“等”字，包含了亲族、肢体、生命等。于七罪聚中，“在初、或在后、或在中间”，这是根据其列举等圣典文句而说。确实，罪聚并无任何其他顺序。破碎，即有破碎的，或已破碎的。穿洞，于此亦同此理。“如边缘破裂的衣”，即如在衣边或衣尾破裂的衣物。

ဧဝန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန. မေထုနသံယောဂဝသေနာတိ ရာဂပရိယုဋ္ဌာနေန သဒိသဘာဝါပတ္တိယာ မိထုနာနံ ဣဒန္တိ မေထုနံ, နိဗန္ဓနံ. မေထုနဝသေန သမာယောဂေါ မေထုနသံယောဂေါ. ဣဓ ပန မေထုနသံယောဂေါ ဝိယာတိ မေထုနသံယောဂေါ, တဿ ဝသေန. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ လောကေ. ဧကစ္စောတိ ဧကော. သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာမတ္တေန သမဏော ဝါ ဇာတိမတ္တေန ဗြာဟ္မဏော ဝါ. ဒွယံဒွယသမာပတ္တိန္တိ ဒွီဟိ ဒွီဟိ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, မေထုနန္တိ အတ္ထော. န ဟေဝ ခေါ သမာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥစ္ဆာဒနံ ဥဗ္ဗတ္တနံ. သမ္ဗာဟနံ ပရိမဒ္ဒနံ. သာဒိယတီတိ အဓိဝါသေတိ. တဒဿာဒေတီတိ တံ ဥစ္ဆာဒနာဒိံ အဘိရမတိ. နိကာမေတီတိ ဣစ္ဆတိ. ဝိတ္တိန္တိ တုဋ္ဌိံ. ဣဒမ္ပိ ခေါတိ ဧတ္ထ ဣဒန္တိ ယထာဝုတ္တံ သာဒိယနာဒိံ ခဏ္ဍဘာဝါဒိဝသေန ဧကံ ကတွာ ဝုတ္တံ. ပိ-သဒ္ဒေါ ဝက္ခမာနံ ဥပါဒါယ သမုစ္စယတ္ထော. ခေါ-သဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယဒေတံ ဗြဟ္မစာရီပဋိညဿ အသတိပိ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိယံ မာတုဂါမဿ ဥစ္ဆာဒနနှာပနသမ္ဗာဟနသာဒိယနာဒိ, ဣဒမ္ပိ ဧကံသေန တဿ ဗြဟ္မစရိယဿ ခဏ္ဍာဒိဘာဝါပါဒနတော ခဏ္ဍမ္ပိ ဆိဒ္ဒမ္ပိ သဗလမ္ပိ ကမ္မာသမ္ပီတိ. ဧဝံ ပန ခဏ္ဍာဒိဘာဝါပတ္တိယာ သော အပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ, န ပရိသုဒ္ဓံ, သံယုတ္တော မေထုနသံယောဂေန, န ဝိသံယုတ္တော. တတော စဿ န ဇာတိအာဒီဟိ ပရိမုတ္တီတိ ဒဿေန္တော ‘‘အယံ ဝုစ္စတီ’’တိအာဒိမာဟ.

“如是”（evam）：指现在所要说的方式。“因淫欲结合”（methunasaṃyogavasena）：指由贪欲的侵扰而达到相似的状态，此为配偶之事，故称“淫欲”（methunaṃ），即束缚（nibandhanaṃ）。因淫欲而结合，称为“淫欲结合”（methunasaṃyogo）。于此，“如淫欲结合”（methunasaṃyogo viya）即是“淫欲结合”（methunasaṃyogo），是依于此。“此”（idha）：指在这个世间。“某一”（ekacco）：指某一人。“沙门或婆罗门”（samaṇo vā brāhmaṇo vā）：指仅因出家而为沙门，或仅因种姓而为婆罗门。“两两交媾”（dvayaṃdvayasamāpatti）：指应当两两交媾，其义为淫欲。“实不交媾”（na heva kho samāpajjati）：是其关联。“涂身”（ucchādanaṃ）即涂擦（ubbattanaṃ）。“按摩”（sambāhanaṃ）即揉搓（parimaddanaṃ）。“乐意接受”（sādiyati）：即同意接受（adhivāseti）。“品味它”（tadassādeti）：指乐于涂身等事。“欲求”（nikāmeti）：即希求（icchati）。“满足”（vittiṃ）：即欢喜（tuṭṭhiṃ）。于“此亦”（idampi kho）中，“此”（idaṃ）是就如前所说的乐意接受等，依其破碎等状态而合为一说。“亦”（pi）字，是就下文而言，有总集之义。“确”（kho）字，有决断之义。此话是说：凡自称梵行者，即使没有两两交媾，但对女人的涂身、沐浴、按摩、乐意接受等，此事也必然导致其梵行产生破碎等状态，故说其为破碎、穿孔、有斑、有污。这样，由于陷入破碎等状态，他所行的是不净梵行，而非清净梵行；是与淫欲结合相应（saṃyutta），而非不相应（visaṃyutta）。因此，他不能从生等解脱。为了开示此义，而说“此称为”等。

သဉ္ဇဂ္ဃတီတိ ကိလေသဝသေန မဟာဟသိတံ ဟသတိ. သံကီဠတီတိ ကာယသံသဂ္ဂဝသေန ကီဠတိ. သံကေလာယတီတိ သဗ္ဗသော မာတုဂါမံ ကေလာယန္တော [Pg.84] ဝိဟရတိ. စက္ခုနာတိ အတ္တနော စက္ခုနာ. စက္ခုန္တိ မာတုဂါမဿ စက္ခုံ. ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ ဥပေစ္စ နိဇ္ဈာယတိ ဩလောကေတိ. တိရောကုဋ္ဋာတိ ကုဋ္ဋဿ ပရတော. တထာ တိရောပါကာရာ. မတ္တိကာမယာ ဘိတ္တိ ကုဋ္ဋံ, ဣဋ္ဌကာမယာ ပါကာရောတိ ဝဒန္တိ. ယာ ကာစိ ဝါ ဘိတ္တိ ပေါရိသတော ဒိယဍ္ဎရတနုစ္စပ္ပမာဏာ ကုဋ္ဋံ, ကုဋ္ဋတော အဓိကော ပါကာရော.

“嬉笑”即因烦恼而大笑。“嬉戏”即因身体接触而嬉戏。“调情”即完全与女人调情而住。“以眼”即以自己的眼睛。“眼”即女人的眼睛。“凝视”即走近后凝视、注视。“隔墙”(tirokuṭṭa)即在墙的另一边。同样，“隔垣”(tiropākāra)。他们说，土做的墙是墙(kuṭṭa)，砖做的墙是垣(pākāra)。或者，任何墙壁，若高度为一肘半，则为墙；高于墙者，则为垣。

အဿာတိ ဗြဟ္မစာရီပဋိညဿ. ပုဗ္ဗေတိ ဝတသမာဒါနတော ပုဗ္ဗေ. ကာမဂုဏေဟီတိ ကာမကောဋ္ဌာသေဟိ. သမပ္ပိတန္တိ သုဋ္ဌု အပ္ပိတံ သဟိတံ. သမင်္ဂီဘူတန္တိ သမန္နာဂတံ. ပရိစာရယမာနန္တိ ကီဠန္တံ, ဥပဋ္ဌဟိယမာနံ ဝါ. ပဏိဓာယာတိ ပတ္ထေတွာ. သီလေနာတိအာဒီသု ယမနိယမာဒိသမာဒါနဝသေန သီလံ. အဝီတိက္ကမဝသေန ဝတံ. ဥဘယမ္ပိ သီလံ. ဒုက္ကရစရိယဝသေန ပဝတ္တိတံ ဝတံ. တံတံအကိစ္စသမ္မတတော ဝါ နိဝတ္တိလက္ခဏံ သီလံ. တံတံသမာဒါနဝတော ဝေသဘောဇနကိစ္စကရဏာဒိဝိသေသပဋိပတ္တိ ဝတံ. သဗ္ဗထာပိ ဒုက္ကရစရိယာ တပေါ. မေထုနဝိရတိ ဗြဟ္မစရိယံ.

“他的”即指自称梵行者。“先前”即在受持誓愿之前。“以诸欲”即以诸欲的组成部分。“具足”即善至、俱有。“圆满”即具备。“受用”即嬉戏或被侍奉。“发愿”即希求。在“以戒”等中，通过受持禁制、规定等为戒。通过不违越为誓愿。两者皆是戒。以难行的方式行持为誓愿。或者，从各种公认的不应作之事退离，是戒的特征。从各种受持，如关于穿着、饮食、事务等特殊行持，是为誓愿。总之，难行即是苦行。远离淫欲是梵行。

သဗ္ဗသောတိ အနဝသေသတော, သဗ္ဗေသံ ဝါ. အဘေဒေနာတိ အဝီတိက္ကမေန. အပရာယ စ ပါပဓမ္မာနံ အနုပ္ပတ္တိယာ, ဂုဏာနံ ဥပ္ပတ္တိယာ သင်္ဂဟိတောတိ ယောဇနာ. တတ္ထ ကုဇ္ဈနလက္ခဏော ကောဓော. ဥပနန္ဓနလက္ခဏော ဥပနာဟော. ပရေသံ ဂုဏမက္ခနလက္ခဏော မက္ခော. ယုဂဂ္ဂါဟလက္ခဏော ပဠာသော. ပရသမ္ပတ္တိဥသူယနလက္ခဏာ ဣဿာ. အတ္တသမ္ပတ္တိနိဂူဟနလက္ခဏံ မစ္ဆရိယံ. သန္တဒေါသပဋိစ္ဆာဒနလက္ခဏာ မာယာ. အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနလက္ခဏံ သာဌေယျံ. စိတ္တဿ ထဒ္ဓဘာဝလက္ခဏော ထမ္ဘော. ကရဏုတ္တရိယလက္ခဏော သာရမ္ဘော. ဥန္နတိလက္ခဏော မာနော. အဗ္ဘုန္နတိလက္ခဏော အတိမာနော. မဇ္ဇနလက္ခဏော မဒေါ. စိတ္တဝေါသဂ္ဂလက္ခဏော ပမာဒေါ. အာဒိ-သဒ္ဒေန လောဘမောဟဝိပရီတမနသိကာရာဒီနံ သင်္ဂဟော.

“一切”(sabbasoti)即无余，或对一切。“不破”(abhedenāti)即不违越。并且为令其他恶法不生起、令诸功德生起而被含摄，此为（文义）结合。于此，以愤怒为相是忿；以结怨为相是恨；以抹杀他人功德为相是覆；以较量为相是恼；以嫉妒他人成就为相是嫉；以隐藏自己成就为相是悭；以隐藏已有过失为相是诳；以显示未有功德为相是谄；以心僵硬为相是顽固；以争强好胜为相是争竞；以高举为相是慢；以极高举为相是过慢；以沉醉为相是骄；以心放纵为相是放逸。“等”字(ādi-saddena)包含了贪、痴、不如理作意等。

ဣဒါနိ ‘‘အခဏ္ဍာဒိဘာဝေါ ပနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ယာနိ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အနုပဟတာနီတိ အနုပဒ္ဒုတာနိ. ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယတာယ တဏှာဒါသဗျတော မောစနေန ဘုဇိဿဘာဝကရဏံ. အဝိညူနံ အပ္ပမာဏတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိညူဟိ ပသတ္ထတ္တာ’’တိ. သမာဓိသံဝတ္တနံ ဝါ ဧတေသံ ပယောဇနံ, သမာဓိသံဝတ္တနေ ဝါ နိယုတ္တာနီတိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ. နိဒ္ဒါနေန သဿသမ္ပတ္တိ ဝိယ ပဋိပက္ခဝိဂမေန သီလသမ္ပဒါ, သာ စ တတ္ထ [Pg.85] သတိ ဒေါသဒဿနေတိ အာဟ ‘‘သီလဝိပတ္တိယာ စ အာဒီနဝဒဿနေနာ’’တိ. နိသမ္မကာရီနံ ပယောဇနဂရုကတာယ ဒိဋ္ဌဂုဏေယေဝ သမ္မာပဋိပတ္တီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သီလသမ္ပတ္တိယာ စ အာနိသံသဒဿနေနာ’’တိ.

现在，为使以“然则无破碎等状态”等所说的义理更清晰，而说“凡是”等。于此，“无损”(anupahatāni)即无扰。因作为趣向解脱的依止，通过从爱欲的奴役中解脱而获得自主。因为无智者不可衡量，故说“因被智者所赞扬”。或者，导向定是它们的目的；或者，它们被用于导向定，故为“导向定者”(samādhisaṃvattanikāni)。如同通过除草而令庄稼丰收，（同样）通过去除对立面而有戒的成就；而此（戒的成就），是在见到（戒堕落）的过患时才会有的，故说“以及由于见到戒堕落的过患”。因为审慎而行者重视利益，唯于已见功德中方能正行，故说“以及由于见到戒成就的利益”。

တတ္ထ သီလဝိပတ္တိယာ အာဒီနဝေါ သီလသမ္ပဒါယ ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတအာနိသံသပဋိပက္ခတော ဝေဒိတဗ္ဗော, တံ သုဝိညေယျန္တိ အဝိတ္ထာရေတွာ ပကာရန္တရေဟိ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ယထာ သီလသမ္ပဒါ သတ္တာနံ မနုညဘာဝကာရဏံ, ဧဝံ သီလဝိပတ္တိ အမနုညဘာဝကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘ဒုဿီလော…ပေ… ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. အနနုသာသနီယော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗတော. ဒုက္ခိတောတိ သဉ္ဇာတဒုက္ခော. ဝိပ္ပဋိသာရီတိ ‘‘အကတံ ဝတ မေ ကလျာဏ’’န္တိအာဒိနာ ပစ္စာနုတာပီ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏောတိ ဂုဏဝဏ္ဏေန, ကာယဝဏ္ဏေန စ ဝိရဟိတော. အဿာတိ ဒုဿီလဿ. သမ္ဖဿိတာနံ ဒုက္ခော ဒုက္ခာဝဟော သမ္ဖဿော ဧတဿာတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော. ဂုဏာနုဘာဝါဘာဝတော အပ္ပံ အဂ္ဃတီတိ အပ္ပဂ္ဃော. အနေကဝဿဂဏိကဂူထကူပေါ ဝိယာတိ အနေကဝဿသမူဟေ သဉ္စိတုက္ကာရာဝါဋော ဝိယ. ဒုဗ္ဗိသောဓနော သောဓေတုံ အသက္ကုဏေယျော. ဆဝါလာတံ ဆဝဍာဟေ သန္တဇ္ဇနုမ္မုက္ကံ. ဥဘတော ပရိဗာဟိရောတိ သာမညတော, ဂိဟိဘောဂတော စ ပရိဟီနော. သဗ္ဗေသံ ဝေရီ, သဗ္ဗေ ဝါ ဝေရီ ဧတဿာတိ သဗ္ဗဝေရီ, သော ဧဝ သဗ္ဗဝေရိကော, ပုရိသော. သံဝါသံ နာရဟတီတိ အသံဝါသာရဟော. သဒ္ဓမ္မေတိ ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မေ, ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မေ စ.

于此，戒堕的过患，应通过与下方已开示的戒成就之功德的相反面来理解。此义易知，故不详述，而以其他方式开示，故引“复次”等。于此，正如戒成就是令众生喜爱之因，戒堕亦是令众生不喜爱之因，故说“破戒者……为天人所不喜”。因其应被厌恶，故为不可教诫者。痛苦者，即已生起痛苦之人。追悔者，即因“我实未作善！”等而追悔之人。丑色者，即远离功德之色与身体之色者。“他的”，即破戒者的。其接触是痛苦的、带来痛苦的，故为苦触者。因无功德威力，价值微少，故为低价者。如多年积聚的粪坑。难清除者，即难以清除之人。焚尸场的火炬（chavālāta），即在焚尸处拨弄尸体的火炬。于二者外，即于沙门性与在家受用二者皆已衰退。是一切之敌，或一切是他的敌人，故为一切敌者。不应共住，故为不应共住者。于正法，即于行道正法与通达正法中。

‘‘အဂ္ဂိက္ခန္ဓပရိယာယေ ဝုတ္တဒုက္ခဘာဂိတာယာ’’တိ သင်္ခေပေန ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ဒုဿီလာနဉှီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ပဉ္စကာမဂုဏပရိဘောဂသုခေ, ပရေဟိ ကယိရမာနဝန္ဒနမာနနာဒိသုခေ စ အဿာဒေန ဂဓိတစိတ္တာ ပဉ္စကာမ…ပေ… ဂဓိတစိတ္တာ, တေသံ. တေ ယထာဝုတ္တသုခဿာဒါ ပစ္စယာ ဧတဿာတိ တပ္ပစ္စယံ. ဒုက္ခန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

为详细开示《火蕴《本行》》（Aggikkhandhapariyāya）中所简说的“有苦分”之义，故开始说“诚然，对破戒者”等。于受用五欲之乐，及于他人所作礼拜、尊敬等乐，因其味而心生贪著者，即是“于五欲……心生贪著者”。“他们的”（tesaṃ）。那些如前所说的乐味是此（苦）的缘，故为“以彼为缘”（tappaccayaṃ）；此词应与“苦”（dukkhaṃ）相连接。

ပဿထ နောတိ ပဿထ နု, အပိ ပဿထ. မဟန္တန္တိ ဝိပုလံ. အဂ္ဂိက္ခန္ဓန္တိ အဂ္ဂိသမူဟံ. အာဒိတ္တန္တိ ပဒိတ္တံ. သမ္ပဇ္ဇလိတန္တိ သမန္တတော ပဇ္ဇလိတံ အစ္ဆိဝိပ္ဖုလိင်္ဂါနိ မုစ္စန္တံ. သဇောတိဘူတန္တိ သပဘံ သမန္တတော ဥဋ္ဌိတာဟိ ဇာလာဟိ ဧကပ္ပဘာသမုဒယဘူတံ. တံ ကိံ မညထာတိ တံ ဣဒါနိ မယာ ဝုစ္စမာနမတ္ထံ ကိံ မညထာတိ အနုမတိဂဟဏတ္ထံ ပုစ္ဆတိ. အာလိင်္ဂေတွာတိ ဥပဂူဟိတွာ. ဥပနိသီဒေယျာတိ တေနေဝ အာလိင်္ဂနေန ဥပေစ္စ နိသီဒေယျ. ယဒတ္ထမေတ္ထ သတ္ထာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓာလိင်္ဂနံ, ကညာလိင်္ဂနဉ္စ အာနေသိ, တမတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘အာရောစယာမီ’’တိအာဒိမာဟ[Pg.86]. တတ္ထ အာရောစယာမီတိ အာမန္တေမိ. ဝေါတိ တုမှေ. ပဋိဝေဒယာမီတိ ပဗောဓေမိ. ဒုဿီလဿာတိ နိဿီလဿ သီလဝိရဟိတဿ. ပါပဓမ္မဿာတိ ဒုဿီလတ္တာ ဧဝ ဟီနဇ္ဈာသယတာယ လာမကသဘာဝဿ. အသုစိသင်္ကဿရသမာစာရဿာတိ အပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာဒိတာယ အသုစိဿ ဟုတွာ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရဿ. ဒုဿီလော ဟိ ကိဉ္စိဒေဝ အသာရုပ္ပံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ အသုကေန ကတံ ဘဝိဿတီ’’တိ ပရေသံ အာသင်္ကနီယောဝ ဟောတိ, ကေနစိဒေဝ ဝါ ကရဏီယေန မန္တယန္တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ‘‘ကစ္စိ နု ခေါ ဣမေ မယာ ကတံ ကမ္မံ ဇာနိတွာ မန္တေန္တီ’’တိ အတ္တနောယေဝ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရောတိ. ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တဿာတိ လဇ္ဇိတဗ္ဗတာယ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗကမ္မန္တဿ. အဿမဏဿာတိ န သမဏဿ. သလာကဂ္ဂဟဏာဒီသု ‘‘အဟမ္ပိ သမဏော’’တိ မိစ္ဆာပဋိညာယ သမဏပဋိညဿ. အသေဋ္ဌစာရိတာယ အဗြဟ္မစာရိဿ. ဥပေါသထာဒီသု ‘‘အဟမ္ပိ ဗြဟ္မစာရီ’’တိ မိစ္ဆာပဋိညာယ ဗြဟ္မစာရိပဋိညဿ. ပူတိနာ ကမ္မေန သီလဝိပတ္တိယာ အန္တော အနုပဝိဋ္ဌတ္တာ အန္တောပူတိကဿ. ဆဟိ ဒွါရေဟိ ရာဂါဒိကိလေသာနုဝဿနေန တိန္တတ္တာ အဝဿုတဿ. သဉ္ဇာတရာဂါဒိကစဝရတ္တာ, သီလဝန္တေဟိ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗတ္တာ စ ကသမ္ဗုဇာတဿ. အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမာယ ဟီနူပမဘူတာယာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ဧတဒေဝ တဿ ဝရ’’န္တိ. ဘဂဝါ ဒုက္ခံ ဒဿေတွာ ဒုက္ခံ ဒဿေတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

“你们看见了吗？”(Passatha no)即“你们看见了吗？”(passatha nu)，亦即“你们看见了吗？”(api passatha)。“巨大的”(mahantaṃ)意为广阔的(vipulaṃ)。“火蕴”(aggikkhandhaṃ)意为火聚(aggisamūhaṃ)。“炽燃的”(ādittaṃ)意为燃烧的(padittaṃ)。“周遍燃烧的”(sampajjalitaṃ)意为从四周燃烧，迸射火焰与火星。“光芒四射的”(sajotibhūtaṃ)意为具足光辉，由四面八方升起的火焰汇聚成一片光明。“你们对此怎么想？”(taṃ kiṃ maññatha)是说：“对我现在所说之事，你们怎么想？”这是为了征求同意而提问。“拥抱”(āliṅgetvā)意为紧抱(upagūhitvā)；“靠近坐下”(upanisīdeyya)意为以那样的拥抱靠近而坐。导师(satthā)在此处为了阐明他为何引出拥抱火蕴及拥抱少女之事，而说了“我告诉你们”(ārocayāmi)等语。其中，“我告诉你们”(ārocayāmi)意为我呼唤(āmantemi)；“你们”(vo)即指你们；“我向你们说明”(paṭivedayāmi)意为我开示(pabodhemi)。“于无戒者”(dussīlassa)意为于无戒行、无有戒德者。“于恶法者”(pāpadhammassa)意为因无戒而意向卑劣、自性鄙劣者。“于行不净可疑者”(asucisaṅkassarasamācārassa)意为因身行等不净而成为不净，其行为应受怀疑者。诚然，无戒者看见任何不当之事，便会为他人所怀疑：“此事必为某某所为。”或者，当他看见比丘们商议某事时，自己便会心生怀疑：“他们难道是知道了我的所作所为而在商议吗？”因此其行为应受怀疑。“于隐藏其业者”(paṭicchannakammantassa)意为因其行为可耻而应被隐藏者。“于非沙门者”(assamaṇassa)意为不是沙门，却在领取筹码等场合，以“我也是沙门”的虚假声称而自命为沙门者。“于非梵行者”(abrahmacārissa)意为因其行非胜行，不是梵行者，却在布萨(uposatha)等场合，以“我也是梵行者”的虚假声称而自命为梵行者。“于内腐者”(antopūtikassa)意为因腐败之业与戒行毁坏进入其内，致使内心腐烂者。“于漏泄者”(avassutassa)意为因贪等烦恼之雨从六门不断浇灌而浸湿者。“于已成秽物者”(kasambujātassa)意为因生起贪等垃圾，且应为持戒者所舍弃，故已成秽物。此即以火蕴之譬喻，喻其下劣之义。因此世尊说：“这对他来说是更好的选择。”其关联是：世尊开示了（一种）苦，又开示了（另一种）苦。

ဝါဠရဇ္ဇုယာတိ ဝါဠေဟိ ကတရဇ္ဇုယာ. သာ ဟိ ခရတရာ ဟောတိ. ဃံသေယျာတိ ပဓံသနဝသေန ဃံသေယျ. တေလဓောတာယာတိ တေလေန နိသိတာယ. ပစ္စောရသ္မိန္တိ ပတိဥရသ္မိံ ဥရာဘိမုခံ, ဥရမဇ္ဈေတိ အဓိပ္ပာယော. အယောသင်္ကုနာတိ သဏ္ဍာသေန. ဖေဏုဒ္ဒေဟကန္တိ ဖေဏံ ဥဒ္ဒေဟေတွာ, အနေကဝါရံ ဖေဏံ ဥဋ္ဌပေတွာတိ အတ္ထော.

“以马尾毛绳”：指以马尾毛所制之绳。其绳确实更为粗糙。“彼应摩擦”：指以伤害的方式摩擦。“以油磨利”：指以油磨利。“于胸前”：指正对胸前，意为胸膛正中。“以铁钳”：指以钳夹。“令泡沫涌起”：指令泡沫涌现，意为多次令泡沫生起。

အဂ္ဂိက္ခန္ဓာလိင်္ဂနဒုက္ခတောပိ အဓိမတ္တဒုက္ခတာယ ကဋုကဘူတံ ဒုက္ခံ ဖလံ ဧတဿာတိ အဂ္ဂိက္ခန္ဓာလိင်္ဂနဒုက္ခာဓိကဒုက္ခကဋုကဖလံ. ကာမသုခံ အဝိဇဟတော ဘိန္နသီလဿ ဒုဿီလဿ ကုတော တဿ သုခံ နတ္ထေဝါတိ အဓိပ္ပာယော. သာဒနေတိ သာဒိယနေ. ယန္တိ အဉ္ဇလိကမ္မသာဒနံ. အသီလိနောတိ ဒုဿီလဿ. ဥပဟတန္တိ သီလဗျသနေန ဥပဒ္ဒုတံ. ခတန္တိ ကုသလမူလာနံ ခဏနေန ခတံ, ခဏိတံ ဝါ ဂုဏံ သရီရေတိ အဓိပ္ပာယော. သဗ္ဗဘယေဟီတိ အတ္တာနုဝါဒါဒိသဗ္ဗဘယေဟိ. ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗေဟိ အဓိဂမသုခေဟိ.

其果之苦剧于拥抱火蕴，此（欲乐）之果，其苦甚至超越拥抱火蕴之苦，是为剧苦，故得此名。不舍欲乐、破戒、无戒之人，何乐之有？实无快乐，此其意也。“享受”：指乐于接受。“彼等接受”：享受合掌礼敬。“无戒者”：指无戒之人。“已毁”：已为戒之毁坏所恼害。“已掘”：以掘除诸善根而被掘坏，或功德于其身中被掘坏，此其意也。“从一切怖畏”：从自责等一切怖畏。以近行定为始的一切成就之乐。

ဝုတ္တပ္ပကာရဝိပရီတတောတိ [Pg.87] သီလဝိပတ္တိယံ ဝုတ္တာကာရပဋိပက္ခတော ‘‘မနာပေါ ဟောတိ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိအာဒိနာ. ကာယဂန္ဓောပိ ပါမောဇ္ဇံ, သီလဝန္တဿ ဘိက္ခုနော. ကရောတိ အပိ ဒေဝါနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဂန္ဓော ဣသီနံ စိရဒိက္ခိတာန’’န္တိအာဒိကာ (ဇာ. ၂.၁၇.၅၅) ဂါထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ. အဝိဃာတီတိ အပ္ပဋိဃာတီ. ဝဓဗန္ဓာဒိပရိကိလေသာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ အာသဝါ ဥပဒ္ဒဝါ. သမ္ပရာယိကဒုက္ခာနံ မူလံ နာမ ဒုဿီလျံ. အန္တမတိက္ကန္တံ အစ္စန္တံ, အစ္စန္တံ သန္တာ အစ္စန္တသန္တာ ကိလေသပရိဠာဟသင်္ခါတဒရထာနံ အဘာဝေန သဗ္ဗဒါ သန္တာ. ဥဗ္ဗိဇ္ဇိတွာတိ ဉာဏုတြာသေန ဥတ္တသိတွာ. ဝေါဒါပေတဗ္ဗန္တိ ဝိသောဓေတဗ္ဗံ.

“与所说方式相反”：指于戒败坏时，与“为天人所喜爱”等所说之相状相反。“持戒比丘的身香也能令诸天喜悦”：于此，应详述“仙人久修行之香”等偈颂。“无妨碍”：即无障碍。杀戮、系缚等杂染，是为现法之漏、灾患。后世之苦，其根实为恶戒。“超越边际”即“究竟”。“究竟寂静”：因无名为“烦恼热”之苦恼，故恒常寂静。“已惊惧”：以智之惊惧而惊怖。“应令清净”：应使清净。

သီလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《戒的解释》之释义终。

ဣတိ ပဌမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

此为第一章的释义。

၂. ဓုတင်္ဂနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

2. 头陀支的解释之释义

၂၂. အပ္ပာ [Pg.88] ဣစ္ဆာ ဧတဿာတိ အပ္ပိစ္ဆော, ပစ္စယဂေဓရဟိတော. တဿ ဘာဝေါ အပ္ပိစ္ဆတာ, အလောဘဇ္ဈာသယတာတိ အတ္ထော. သမံ တုဋ္ဌိ, သန္တေန, သကေန ဝါ တုဋ္ဌိ သန္တုဋ္ဌိ, သန္တုဋ္ဌိ ဧဝ သန္တုဋ္ဌိတာ, အညံ အပတ္ထေတွာ ယထာလဒ္ဓေဟိ ဣတရီတရေဟိ ပစ္စယေဟိ ပရိတုဿနာ. သန္တုဋ္ဌိတာဒီဟီတိ တ-ကာရော ဝါ ပဒသန္ဓိကရော. ‘‘သန္တုဋ္ဌိအာဒီဟီ’’တိ ဝါ ပါဌော. တေ ဂုဏေတိ တေ သီလဝေါဒါနဿ ဟေတုဘူတေ အပ္ပိစ္ဆတာဒိဂုဏေ. သမ္ပာဒေတုန္တိ သမ္ပန္နေ ကာတုံ. တေ ဟိ သီလဝိသုဒ္ဓိယာ ပဋိလဒ္ဓမတ္တာ ဟုတွာ ဓုတဓမ္မေဟိ သမ္ပန္နတရာ ဟောန္တိ. ဓုတင်္ဂသမာဒါနန္တိ ကိလေသာနံ ဓုနနကအင်္ဂါနံ ဝိဒ္ဓံသနကာရဏာနံ သမ္မဒေဝ အာဒါနံ. ဧဝန္တိ ဧဝံ သန္တေ, ဓုတင်္ဂသမာဒါနေ ကတေတိ အတ္ထော. အဿ ယောဂိနော. သလ္လေခေါ ကိလေသာနံ သမ္မဒေဝ လိခနာ ဆေဒနာ တနုကရဏံ. ပဝိဝေကော စိတ္တဝိဝေကဿ ဥပါယဘူတာ ဝိဝေကဋ္ဌကာယတာ. အပစယော ယထာ ပဋိပဇ္ဇနတော ကိလေသာ နံ အပစိနန္တိ န အာစိနန္တိ, တထာ ပဋိပဇ္ဇနာ. ဝီရိယာရမ္ဘော အနုပ္ပန္နာနံ ပါပဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒနာဒိဝသေန အာရဒ္ဓဝီရိယတာ. သုဘရတာ ယထာဝုတ္တအပ္ပိစ္ဆဘာဝါဒိသိဒ္ဓါ ဥပဋ္ဌကာနံ သုခဘရဏီယတာ သုပေါသတာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အပ္ပကိစ္စတာသလ္လဟုကဝုတ္တိအာဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. သီလဉ္စေဝ ယထာသမာဒိန္နံ ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ ဒူရီဘာဝေန သုပရိသုဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ. ဝတာနိ စ ဓုတဓမ္မာ စ သမ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သမ္ပန္နာ ဘဝိဿန္တိ, နိပ္ဖဇ္ဇိဿန္တိ ဝါ. ယာ ထိရဘူတာ ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနသန္တုဋ္ဌိ ပေါရာဏာနံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ အရိယာနံ ပဝေဏိဘာဝေန ဌိတာ, တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတဘာဝံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပေါရာဏေ အရိယဝံသတ္တယေ ပတိဋ္ဌာယာ’’တိ. ဘာဝနာ အာရမိတဗ္ဗဋ္ဌေန အာရာမော ဧတဿာတိ ဘာဝနာရာမော, တဗ္ဘာဝေါ ဘာဝနာရာမတာ, သမထဝိပဿနာဘာဝနာသု ယုတ္တပ္ပယုတ္တတာ. ယသ္မာ အဓိဂမာရဟော ဘဝိဿတိ, တသ္မာတိ သမ္ဗန္ဓော.

22. 少欲者(appiccho)，是“其欲少”之人，即对资具无有贪求。其状态为少欲(appicchatā)，意即无贪的意向。以平等而满足，或以已有之物而满足，或以自己之物而满足，是为知足(santuṭṭhi)；知足即是知足性(santuṭṭhitā)，即不希求其他，对随缘所得的任何资具都感到满足。在“知足等”(santuṭṭhitādīhi)一词中，“t”是连音，或者读作“santuṭṭhiādīhi”。“那些品德”是指那些作为戒清净之因的少欲等品德。“令其圆满”是使其成就的意思。诚然，那些品德仅通过戒清净而获得后，会因头陀法(dhutadhammā)而变得更加圆满。“受持头陀支”是指正确地受持那些能撼动、摧毁烦恼的支分。“如是”意指：当如此受持头陀支时。“他的”是指这位瑜伽行者的。削减(sallekho)是正确地刮除、切断、削弱烦恼。远离(paviveko)是指作为心远离之方便的身远离。不积(apacayo)是指如此修行，使得烦恼减少而不增长。发起精进(vīriyārambho)是指通过不令未生之恶法生起等方式而发起的精进。易供养性(subharatā)是指通过成就如前所述的少欲等状态，而对护持者来说容易供养、容易资助。“等”字包括了少务、生活轻便等。如所受持的戒，因远离了对立之法而将变得极为清净。诸义务(vatāni)与头陀法也将成功、成就，或得以完成。那稳固的、对任何衣、食、住的知足，作为古代佛陀等圣者的传统而确立，针对安住于此的状态而说“安住于古代三圣种”。“修习(bhāvanā)因其可乐(āramitabba)而是他的乐园(ārāmo)”，是为乐于修习者(bhāvanārāmo)；其状态是乐于修习性(bhāvanārāmatā)，即致力于修习止(samatha)与观(vipassanā)。因为他将能有所证得，所以有此关联。

လာဘသက္ကာရာဒိ တဏှာယ အာမသိတဗ္ဗတော, လောကပရိယာပန္နတာယ စ လောကာမိသံ. နိဗ္ဗာနာဓိဂမဿ အနုလောမတော အနုလောမပဋိပဒါ ဝိပဿနာဘာဝနာ. အတ္ထတောတိ ဝစနတ္ထတော. ပဘေဒတောတိ ဝိဘာဂတော. ဘေဒတောတိ ဝိနာသတော. ဓုတာဒီနန္တိ ဓုတဓုတဝါဒဓုတဓမ္မဓုတင်္ဂါနံ. သမာသဗျာသတောတိ သင်္ခေပဝိတ္ထာရတော.

利养恭敬等，因被渴爱所触及，且属于世间，故为世间食饵。随顺于证得涅槃，故观的修习是随顺道。所谓“义”，是从词义而言。所谓“分别”，是从分类而言。所谓“破坏”，是从毁坏而言。所谓“头陀等”，是指头陀行者、头陀说、头陀法、头陀支。所谓“总别”，是从简略与详尽而言。

၂၃. ရထိကာတိ [Pg.89] ရစ္ဆာ. သင်္ကာရကူဋာဒီနန္တိ နိဒ္ဓါရဏေ သာမိဝစနံ. အဗ္ဘုဂ္ဂတဋ္ဌေနာတိ ဥဿိတဋ္ဌေန. ‘‘နဒိယာ ကူလ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ သမုဿယတ္ထော ကူလ-သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘ပံသုကူလမိဝ ပံသုကူလ’’န္တိ. ကု-သဒ္ဒေါ ကုစ္ဆာယံ ဥလ-သဒ္ဒေါ ဂတိအတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ကုစ္ဆိတဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ, ပံသု ဝိယ ကုစ္ဆိတံ ဥလတိ ပဝတ္တတီတိ ဝါ ပံသုကူလံ. ပံသုကူလဿ ဓာရဏံ ပံသုကူလံ ဥတ္တရပဒလောပေန, တံ သီလမဿာတိ ပံသုကူလိကော, ယထာ ‘‘အာပူပိကော’’တိ. အင်္ဂတိ အတ္တနော ဖလံ ပဋိစ္စ ဟေတုဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ အင်္ဂံ, ကာရဏံ. ယေန ပုဂ္ဂလော ‘‘ပံသုကူလိကော’’တိ ဝုစ္စတိ, သော သမာဒါနစေတနာသင်္ခါတော ဓမ္မော ပံသုကူလိကဿ အင်္ဂန္တိ ပံသုကူလိကင်္ဂံ. တေနာဟ ‘‘ပံသုကူလိကဿာ’’တိအာဒိ. တဿာတိ သမာဒါနဿ. သမာဒိယတိ ဧတေနာတိ သမာဒါနံ, စေတနာ.

23. “街道”(rathikā)即是马路(racchā)。“垃圾堆等”(saṅkārakūṭādīnaṃ)一词是作限定用的属格。“高起之义”即是“隆起之义”。如同“河岸”等词，“岸”(kūla)字有堆积之义，因此说“如粪土堆般的粪扫衣”。或者，“ku”字表示可鄙，“ula”字表示行进，因此说“它趋向于可鄙的状态”；或者，如粪土般可鄙地行进，故为粪扫衣。穿着粪扫衣的行为，省略后一词而称为粪扫衣，以此为行持的人称为粪扫衣者(paṃsukūliko)，如同“糕饼师”(āpūpiko)。“支”(aṅga)是指它相对于自己的果而成为因，即是原因。使人被称为“粪扫衣者”的法，即名为“受持的意志”，是粪扫衣者的支，故为粪扫衣支(paṃsukūlikaṅga)。因此说“粪扫衣者的”等等。“它的”即指受持。“以此而受持”，故为受持，即是意志。

ဧတေနေဝ နယေနာတိ ယထာ ပံသုကူလဓာရဏံ ပံသုကူလံ, တံသီလော ပံသုကူလိကော, တဿ အင်္ဂံ သမာဒါနစေတနာ ‘‘ပံသုကူလိကင်္ဂ’’န္တိ ဝုတ္တံ, ဧဝံ ဧတေနေဝ ဝစနတ္ထနယေန တိစီဝရဓာရဏံ တိစီဝရံ, တံသီလော တေစီဝရိကော, တဿ အင်္ဂံ သမာဒါနစေတနာ ‘‘တေစီဝရိကင်္ဂ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သံဃာဋိအာဒီသု ဧဝ တီသု စီဝရေသု တိစီဝရသမညာ, န ကဏ္ဍုပဋိစ္ဆာဒိဝဿိကသာဋိကာဒီသူတိ တာနိ သရူပတော ဒဿေန္တော ‘‘သံဃာဋိဥတ္တရာသင်္ဂအန္တရဝါသကသင်္ခါတ’’န္တိ အာဟ.

依此同样道理：如穿着粪扫衣的行为称为粪扫衣，以此为行持的人称为粪扫衣者，其支是受持的意志，故称“粪扫衣支”；同样，依此词义分析法，穿着三衣的行为称为三衣，以此为行持的人称为三衣者(tecīvariko)，其支是受持的意志，当知为“三衣支”(tecīvarikaṅga)。三衣之名仅指僧伽梨(saṅghāṭi)、上衣(uttarāsaṅga)、下衣(antaravāsaka)这三者，不包括覆疮衣、雨浴衣等。为显示其本相，故说“名为僧伽梨、上衣与下衣者”。

တံ ပိဏ္ဍပါတန္တိ ပရေဟိ ဒိယျမာနာနံ ပိဏ္ဍာနံ ပတ္တေ ပတနသင်္ခါတံ ပိဏ္ဍပါတံ, တံ ဥဉ္ဆတီတိ ပိဏ္ဍပါတိကော, ယထာ ဗာဒရိကော သာမာကိကော. ပိဏ္ဍပါတိ ဧဝ ပိဏ္ဍပါတိကော, ယထာ ဘဒ္ဒေါ ဧဝ ဘဒ္ဒကော. အဝခဏ္ဍနံ ဝိစ္ဆိန္ဒနံ နိရန္တရမပ္ပဝတ္တိ. တပ္ပဋိက္ခေပတော အနဝခဏ္ဍနံ အဝိစ္ဆိန္ဒနံ နိရန္တရပ္ပဝတ္တိ. သဟ အပဒါနေနာတိ သဟ အနဝခဏ္ဍနေန. သပဒါနန္တိ ပဒဿ ကိရိယာဝိသေသနဘာဝံ, ယတ္ထ စ တံ အနဝခဏ္ဍနံ, တဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘အဝခဏ္ဍနရဟိတံ အနုဃရန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧကာသနေတိ ဣရိယာပထန္တရေန အနန္တရိတာယ ဧကာယယေဝ နိသဇ္ဇာယ. ပတ္တေ ပိဏ္ဍောတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထုဘေဒေါ ဣဓာဓိပ္ပေတော, န သာမညံ. ဧဝ-ကာရော စ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ကေဝလံ ဧကသ္မိံယေဝ ပတ္တေ’’တိ အာဟ. ဥတ္တရပဒလောပံ ကတွာ အယံ နိဒ္ဒေသောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ပတ္တပိဏ္ဍဂဟဏေ ပတ္တပိဏ္ဍသညံ ကတွာ’’တိ အာဟ. ဧသ နယော ဣတော ပရေသုပိ.

那“乞食”（piṇḍapāta）是指他人所施的食物落入钵中。寻求此食者是为“乞食者”（piṇḍapātiko），如同拾枣者（bādariko）、拾娑摩草者（sāmākiko）。“乞食者”（piṇḍapātī）即是“乞食者”（piṇḍapātiko），如同“善者”（bhaddo）即是“善者”（bhaddako）。“中断”（avakhaṇḍanaṃ）是间断，不连续。否定了它，“不中断”（anavakhaṇḍanaṃ）就是不间断，连续。“连同不中断”（saha apadānena）即是“连同不间断”（saha anavakhaṇḍanena）。为了显示`sapadānaṃ`一词是动词的状语，以及那不中断之处，所以说：“这是说‘无间断地逐家（乞食）’”。“一座食”（ekāsane）是指不以其他姿势中断，仅以一个坐姿（进食）。在“钵中食”（patte piṇḍo）的解释中，此处意指特定的事物，而非泛指。为了表明省略了“仅”（eva）字，所以说“仅仅在一个钵中”。为了表明此处的解释是省略了后一词而作，所以说“在接受钵中食时，作钵食想”。此后的（头陀支）也依此理趣。

ပစ္ဆာဘတ္တံ [Pg.90] နာမ ပဝါရဏတော ပစ္ဆာ လဒ္ဓဘတ္တံ ဧဝ. ခလု-သဒ္ဒဿ ပဋိသေဓတ္ထဝါစကတ္တာ တေန သမာနတ္ထံ န-ကာရံ ဂဟေတွာ အာဟ ‘‘န ပစ္ဆာဘတ္တိကော’’တိ. သိက္ခာပဒဿ ဝိသယော သိက္ခာပဒေနေဝ ပဋိက္ခိတ္တော. ယော တဿ အဝိသယော, သော ဧဝ သမာဒါနဿ ဝိသယောတိ အာဟ ‘‘သမာဒါနဝသေန ပဋိက္ခိတ္တာတိရိတ္တဘောဇနဿာ’’တိ. အဗ္ဘောကာသေ နိဝါသော အဗ္ဘောကာသော. သုသာနေ နိဝါသော သုသာနံ, တံ သီလံ အဿာတိအာဒိနာ သဗ္ဗံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ. ယထာသန္ထတံ ဝိယ ယထာသန္ထတံ, အာဒိတော ယထာဥဒ္ဒိဋ္ဌံ. တံ ဟေသ ‘‘ဣဒံ ဗဟုမင်္ကုဏံ ဒုဂ္ဂန္ဓပဝါတ’’န္တိအာဒိဝသေန အပ္ပဋိက္ခိပိတွာဝ သမ္ပဋိစ္ဆတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣဒံ တုယှ’’န္တိအာဒိ. သယနန္တိ နိပဇ္ဇနမာဟ. တေန တေန သမာဒါနေနာတိ တေန တေန ပံသုကူလိကင်္ဂါဒိကဿ သမာဒါနေန ဓုတကိလေသတ္တာတိ ဝိဒ္ဓံသိတကိလေသတ္တာ, တဒင်္ဂဝသေန ပဟီနတဏှုပါဒါနာဒိပါပဓမ္မတ္တာတိ အတ္ထော. ယေဟိ တံ ကိလေသဓုနနံ, တာနိယေဝ ဣဓ ဓုတဿ ဘိက္ခုနော အင်္ဂါနီတိ အဓိပ္ပေတာနိ, န အညာနိ ယာနိ ကာနိစိ, အညေန ဝါ ဓုတဿာတိ အယမတ္ထော အတ္ထတော အာပန္နော. ‘‘ဉာဏံ အင်္ဂံ ဧတေသ’’န္တိ ဣမိနာ ဉာဏပုဗ္ဗကတံ တေသံ သမာဒါနဿ ဝိဘာဝေတိ. ပဋိပတ္တိယာတိ သီလာဒိသမ္မာပဋိပတ္တိယာ. သမာဒိယတိ ဧတေနာတိ သမာဒါနံ, သမာဒါနဝသေန ပဝတ္တာ စေတနာ, တံ လက္ခဏံ ဧတေသန္တိ သမာဒါနစေတနာလက္ခဏာနိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ အဋ္ဌကထာယံ –

所谓“食后食”(pacchābhatta)是指在止食后所获得的食物。因“khalu”一词有否定之义，故取与其同义的“na”字，说为“不食后食者”(na pacchābhattiko)。学处(sikkhāpada)的范围由学处本身所遮止。不属于其范围的，才是受持的范围，因此说“以受持的方式遮止多余的食物”。在露天处居住是为露天住。在墓地居住是为墓地住。以“此是他的戒”等，一切都应如此说，故说“此理亦同”。如所敷设(yathāsanthataṃ)即如所敷设，即最初所指定的那样。他对此不会因“此处多臭虫、有臭味、当风”等而拒绝，而是接受。因此说“这是你的”等等。“卧”(sayana)是指躺卧。“通过那些受持”是指通过那些粪扫衣支(paṃsukūlikaṅga)等的受持，因为其烦恼已被抖落，即已被摧毁，其义为：通过那些支分，舍断了渴爱(taṇhā)、执取(upādāna)等恶法。那些能抖落烦恼的法，在此处即意为已抖落烦恼的比丘的支分，而非任何其他法，或由其他法所抖落，此义理从意义上可得。“智是彼等之支分”，以此显示彼等的受持是以智为前导的。“以行道”(paṭipatti)是指以戒等的正行道(sammāpaṭipatti)。“以此而受持”是为受持(samādāna)，即依受持而转起的思(cetanā)，此为彼等之相(lakkhaṇa)，故其相是受持思。此亦于义注(aṭṭhakathā)中所说——

‘‘သမာဒါနကိရိယာယ, သာဓကတမဘာဝတော;

သမ္ပယုတ္တဓမ္မာ ယေနာတိ, ကရဏဘာဝေန ဒဿိတာ’’တိ.

“由于是完成受持行为的最有效方法，故相应法以“yena”（以此）一词，被显示为工具格。”

သမာဒါနစေတနာယ ဂဟဏံ တံမူလကတ္တာ ပရိဟရဏစေတနာပိ ဓုတင်္ဂမေဝ. အတ္တနာ, ပရမ္မုခေန စ ကုသလဘဏ္ဍဿ ဘုသံ ဝိလုပ္ပနဋ္ဌေန လောလုပ္ပံ တဏှာစာရော, တဿ ဝိဒ္ဓံသနကိစ္စတ္တာ လောလုပ္ပဝိဒ္ဓံသနရသာနိ. တတော ဧဝ နိလ္လောလုပ္ပဘာဝေန ပစ္စုပတိဋ္ဌန္တိ, တံ ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌာပေန္တီတိ နိလ္လောလုပ္ပဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာနိ. အရိယဓမ္မပဒဋ္ဌာနာနီတိ ပရိသုဒ္ဓသီလာဒိသဒ္ဓမ္မပဒဋ္ဌာနာနိ.

以受持的思而受取，因其为根本，故行持的思亦是头陀支。渴爱的行为是贪婪，因为它通过自己或通过其他（随之而生的不善法）而极力掠夺善法之财。因其作用是摧毁此贪婪，故（头陀支）有摧毁贪婪的作用。因此，它们以无贪婪的状态为现起，或使之现起，故其现起是无贪婪的状态。“圣法之基”是指以清净戒等正法为基础。

ဘဂဝတောဝ သန္တိကေ သမာဒါတဗ္ဗာနီတိ ဣဒံ အန္တရာ အဝိစ္ဆေဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ, ရညော သန္တိကေ ပဋိညာတာရဟဿ အတ္ထဿ တဒုပဇီဝိနော ဧကံသတော အဝိသံဝါဒနံ ဝိယ. သေသာနံ သန္တိကေ သမာဒါနေပိ ဧသေဝ နယော. ဧကသင်္ဂီတိကဿာတိ [Pg.91] ပဉ္စသု ဒီဃနိကာယာဒီသု နိကာယေသု ဧကနိကာယိကဿ. အဋ္ဌကထာစရိယဿာတိ ယဿ အဋ္ဌကထာတန္တိယေဝ ဝိသေသတော ပဂုဏာ, တဿ. ဧတ္ထာတိ အတ္တနာပိ သမာဒါနဿ ရုဟနေ. ဇေဋ္ဌကဘာတု ဓုတင်္ဂပ္ပိစ္ဆတာယ ဝတ္ထူတိ သော ကိရ ထေရော နေသဇ္ဇိကော, တဿ တံ န ကောစိ ဇာနာတိ. အထေကဒိဝသံ ရတ္တိယာ သယနပိဋ္ဌေ နိသိန္နံ ဝိဇ္ဇုလတောဘာသေန ဒိသွာ ဣတရော ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, တုမှေ နေသဇ္ဇိကာ’’တိ. ထေရော ဓုတင်္ဂပ္ပိစ္ဆတာယ တာဝဒေဝ နိပဇ္ဇိတွာ ပစ္ဆာ သမာဒိယီတိ ဧဝမာဂတံ ဝတ္ထု.

“应在世尊处受持”，这是为了不中断而说，如同依附国王维生者，对于在国王面前承诺之事，必定不会违背一样。在其他人处受持也是同样的道理。“一结集者”是指于长部等五部尼迦耶中，受持一部尼迦耶者。“义注师”是指特别精通义注传承者。“于此”是指自己也于受持中获得成就。关于长兄因对头陀支少欲的故事：据说那位长老是常坐不卧者，但无人知晓此事。有一次，在夜晚，另一人借着闪电的光亮，看见他坐在床上，便问道：‘尊者，您是常坐不卧者吗？’长老因对头陀支少欲，便立即躺下，之后才（重新）受持。这件故事是这样来的。

၁. ပံသုကူလိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

1. 粪扫衣支释义

၂၄. ဂဟပတိဒါနစီဝရန္တိ ဧတ္ထ ဒါယကဘာဝေန သမဏာပိ ဥက္ကဋ္ဌဿ ဂဟပတိပက္ခံယေဝ ပဝိဋ္ဌာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ပဗ္ဗဇိတော ဂဏှိဿတီ’’တိ ဌပိတကံ သိယာ ဂဟပတိစီဝရံ, န ပန ဂဟပတိဒါနစီဝရန္တိ တာဒိသံ နိဝတ္တေတုံ ဒါနဂ္ဂဟဏံ. အညတရေနာတိ ဧတ္ထ သမာဒါနဝစနေန တာဝ သမာဒိန္နံ ဟောတု, ပဋိက္ခေပဝစနေန ပန ကထန္တိ? အတ္ထတော အာပန္နတ္တာ. ယထာ ‘‘ဒေဝဒတ္တော ဒိဝါ န ဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ရတ္တိယံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ အတ္ထတော အာပန္နမေဝ ဟောတိ, တဿ အာဟာရေန ဝိနာ သရီရဋ္ဌိတိ နတ္ထီတိ, ဧဝမိဓာပိ ဘိက္ခုနော ဂဟပတိဒါနစီဝရေ ပဋိက္ခိတ္တေ တဒညစီဝရပ္ပဋိဂ္ဂဟော အတ္ထတော အာပန္နော ဧဝ ဟောတိ, စီဝရေန ဝိနာ သာသနေ ဌိတိ နတ္ထီတိ.

24. 于“居士所施之衣”(Gahapatidānacīvaranti)一句：此处应知，即使是沙门，就布施者而言，对于殊胜者（指持头陀支者）来说，也已归入居士一方。为“出家人将取”而放置的，可为“居士衣”，但非“居士所施之衣”。为排除此种情况，故取“施”(dāna)一词。于“以其他方式”(aññatarena)一句：通过受持之语，固然已经受持；但通过拒绝之语，又如何呢？（答：）从义理上已然成立故。犹如说“提婆达多(Devadatta)白日不食”时，“其于夜间食”便从义理上必然成立，因其身体无食物则无法维持。如是，于此，当比丘拒绝居士所施之衣时，接受其他衣便从义理上必然成立，因无衣则无法于教法中安住。

ဧဝံ သမာဒိန္နဓုတင်္ဂေနာတိအာဒိဝိဓာနံ ပံသုကူလိကင်္ဂေ ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိ. သုသာနေ လဒ္ဓံ သောသာနိကံ. တံ ပန ယသ္မာ တတ္ထ ကေနစိ ဆဍ္ဍိတတ္တာ ပတိတံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သုသာနေ ပတိတက’’န္တိ. ဧဝံ ပါပဏိကမ္ပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တာလဝေဠိမဂ္ဂေါ နာမ မဟာဂါမေ ဧကာ ဝီထိ. အနုရာဓပုရေတိ စ ဝဒန္တိ. ဍဍ္ဎော ပဒေသော ဧတဿာတိ ဍဍ္ဎပ္ပဒေသံ, ဝတ္ထံ. မဂ္ဂေ ပတိတကံ ဗဟုဒိဝသာတိက္ကန္တံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ဒွတ္တိဒိဝသာတိက္ကန္တ’’န္တိ အပရေ. ထောကံ ရက္ခိတွာတိ ကတိပယံ ကာလံ အာဂမေတွာ. ဝါတာဟတမ္ပိ သာမိကာနံ သတိသမ္မောသေန ပတိတသဒိသန္တိ ‘‘သာမိကေ အပဿန္တေန ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ထောကံ အာဂမေတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ.

“如是受持头陀支者”(Evaṃ samādinnadhutaṅgenāti)等，是粪扫衣支的行持方法。于冢间(susāne)所得，为冢间衣(sosānika)。然其因于彼处为某人所弃而落下，故云“冢间弃物”(susāne patitaka)。市肆衣(pāpaṇika)亦应如是知。名为塔拉韦利路(Tālaveḷimaggo)者，是大村庄中之一街道，亦有人云其在阿努拉德普勒(Anurādhapura)。“其处被烧”(ḍaḍḍho padeso etassa)，即成“被烧之处”(ḍaḍḍhappadesaṃ)，指布料。有人云：“落于路上多日者，可取。”另有人云：“过两三日者(dvattidivasātikkanta)。”“稍作守护”(thokaṃ rakkhitvā)者，谓等待片刻。被风吹走者，亦因主人失念而如同弃物，故云：“不见主人时，可取。”是故，应稍作等待后方取。

‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နံ, စောဠကဘိက္ခာဝသေန လဒ္ဓဉ္စ လဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ ‘‘သမဏစီဝရံ သိယာ နု ခေါ, နော’’တိ အာသင်္ကံ နိဝတ္တေတုံ ‘‘န တံ ပံသုကူလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. န ဟိ တံ တေဝီသတိယာ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနေသု ကတ္ထစိ ပရိယာပန္နံ. ဣဒါနိ ဣမိနာဝ ပသင်္ဂေန ယံ ဘိက္ခုဒတ္တိယေ လက္ခဏပတ္တံ [Pg.92] ပံသုကူလံ, တဿ စ ဥက္ကဋ္ဌာနုက္ကဋ္ဌဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘိက္ခုဒတ္တိယေပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဂါဟေတွာ ဝါ ဒီယတီတိ သံဃဿ ဝါ ဂဏဿ ဝါ ဒေန္တေဟိ ယံ စီဝရံ ဝဿဂ္ဂေန ပါပေတွာ ဘိက္ခူနံ ဒီယတိ. သေနာသနစီဝရန္တိ သေနာသနံ ကာရေတွာ ‘‘ဧတသ္မိံ သေနာသနေ ဝသန္တာ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ ဒိန္နစီဝရံ. န တံ ပံသုကူလန္တိ အပံသုကူလဘာဝေါ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တကာရဏတော, ဂါဟေတွာ ဒိန္နတ္တာ စ. တေနာဟ ‘‘နော ဂါဟာပေတွာ ဒိန္နမေဝ ပံသုကူလ’’န္တိ. တတြပီတိ ယံ ဂါဟေတွာ န ဒိန္နံ ဘိက္ခုဒတ္တိယံ, တတြပိ ယေန ဘိက္ခုနာ စီဝရံ ဒီယတိ, တဿ လာဘေ, ဒါနေ စ ဝိသုံ ဝိသုံ ဥဘယတ္ထ အာဒရဂါရဝါနံ သဗ္ဘာဝတော, တဒဘာဝတော စ ဘိက္ခုဒတ္တိယဿ ဧကတောသုဒ္ဓိ ဥဘတောသုဒ္ဓိ အနုက္ကဋ္ဌတာ ဟောန္တီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ယံ ဒါယကေဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ဒိန္နကံ သမဏေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ယဿ ကဿစီတိ ဥက္ကဋ္ဌာဒီသု ယဿ ကဿစိ. ရုစိယာတိ ဆန္ဒေန. ခန္တိယာတိ နိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ.

“我们供养僧团”（Saṅghassa demā）这样施与的，以及通过乞得碎布（coḷakabhikkhāvasena）所得的（衣物），从获得之时起，为了消除“这究竟是不是沙门衣？”（samaṇacīvaraṃ siyā nu kho, no）的疑虑，才说“那不是粪扫衣”（na taṃ paṃsukūlaṃ）。因为它不包含在那二十三种来源处（uppattiṭṭhāna）的任何一种之中。现在，由此因缘，为了说明比丘所施之衣（bhikkhudattiya）中，具足粪扫衣特征者，及其优劣之别，才说“在比丘所施中也……”（bhikkhudattiyepi）等。其中，“或经索取而施与”（gāhetvā vā dīyati）是指，由供养僧团或团体者，按戒腊（vassaggena）将衣物分派给比丘们。“住处衣”（senāsanacīvara）是指，建好住处后，说“愿住在此住处者使用”（etasmiṃ senāsane vasantā paribhuñjantū）而施与的衣物。“那不是粪扫衣”（na taṃ paṃsukūlaṃ），其非粪扫衣的性质，是由于前述的原因，以及是按戒腊分派而施与的。因此说：“不经分派而施与的才是粪扫衣”（no gāhāpetvā dinnameva paṃsukūlaṃ）。“其中也”（tatrāpi）是指，在不经分派而施与的比丘所施之衣（bhikkhudattiya）中，也存在这种情况：根据施衣比丘在“得”（lābha）与“施”（dāna）这两方面，对（头陀行）是否分别具有恭敬心，比丘所施之衣会成为单方面清净（ekatosuddhi）、双方面清净（ubhatosuddhi）或非殊胜（anukkaṭṭhatā）。为了说明此义，才说“当施主……”（yaṃ dāyakehi）等，意指沙门将衣物置于足下而施与（pādamūle ṭhapetvā dinnakaṃ samaṇena）。“任何”（yassa kassaci）是指殊胜等中的任何一种。“随喜好”（ruciyā）是指意欲（chandena）。“忍可”（khantiyā）是指审察后的忍可（nijjhānakkhantiyā）。

နိဿယာနုရူပပဋိပတ္တိသဗ္ဘာဝေါတိ ဥပသမ္ပန္နသမနန္တရံ အာစရိယေန ဝုတ္တေသု စတူသု နိဿယေသု အတ္တနာ ယထာပဋိညာတဒုတိယနိဿယာနုရူပါယ ပဋိပတ္တိယာ ဝိဇ္ဇမာနတာ. အာရက္ခဒုက္ခာဘာဝေါတိ စီဝရာရက္ခနဒုက္ခဿ အဘာဝေါ ပံသုကူလစီဝရဿ အလောဘနီယတ္တာ. ပရိဘောဂတဏှာယ အဘာဝေါ သဝိသေသလူခသဘာဝတ္တာ. ပါသာဒိကတာတိ ပရေသံ ပသာဒါဝဟတာ. အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ ဖလနိပ္ဖတ္တိ ဓုတင်္ဂပရိဟရဏဿ အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိယေဝ နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗတော. ဓုတဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တနံ ယာဝဒေဝ ဥပရိ သမ္မာပဋိပတ္တိသမ္ပာဒနာယာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မာပဋိပတ္တိယာ အနုဗြူဟန’’န္တိ. မာရသေနဝိဃာတာယာတိ မာရဿ, မာရသေနာယ စ ဝိဟနနာယ ဝိဒ္ဓံသနာယ. ကာယဝါစာစိတ္တေဟိ ယတော သံယတောတိ ယတိ, ဘိက္ခု. ဓာရိတံ ယံ လောကဂရုနာ ပံသုကူလံ, တံ ကော န ဓာရယေ, ယသ္မာ ဝါ လောကဂရုနာ ပံသုကူလံ ဓာရိတံ, တသ္မာ ကော တံ န ဓာရယေတိ ယောဇနာ ယံတံသဒ္ဒါနံ ဧကန္တသမ္ဗန္ဓိဘာဝတော. ပဋိညံ သမနုဿရန္တိ ဥပသမ္ပဒမာဠေ ‘‘အာမ ဘန္တေ’’တိ အာစရိယပမုခဿ သံဃဿ သမ္မုခါ ဒိန္နံ ပဋိညံ သမနုဿရန္တော.

“具有与依止相应的行持”是指，刚受具足戒后，对于阿阇梨所说的四依止，能具有与自己所承诺的第二依止相应的行持。“无守护之苦”是指，由于粪扫衣不引人贪爱，故无守护衣物之苦。“无受用之贪爱”，是由于其特别粗劣的性质。“令人喜悦”是指能为他人带来净信。“少欲等果的成就”，是因为头陀行的实践必须由少欲等来完成。“受持头陀法而住，只是为了成就更高的正行”，此即所说的“增长正行”。“为摧破魔军”是指为击破、粉碎魔罗及其军队。因以身、语、意自我约束，故名为“自制者”（yati），即比丘。“世间导师所穿的粪扫衣，谁不穿呢？”或者“因为世间导师穿粪扫衣，所以谁不穿它呢？”——如此连接，是因为“yaṃ”（所）与“taṃ”（彼）二词有必然的关联。“忆念承诺”是指忆念在具足戒坛上，于以阿阇梨为首的僧团面前回答“是的，尊者”时所作的承诺。

ဣတိ ပံသုကူလိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

粪扫衣支论的释义终。

၂. တေစီဝရိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

2. 三衣支论的释义

၂၅. စတုတ္ထကစီဝရန္တိ [Pg.93] နိဝါသနပါရုပနယောဂျံ စတုတ္ထကစီဝရန္တိ အဓိပ္ပာယော, အံသကာသာဝဿ အပ္ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗတော. အညတရဝစနေနာတိ ဧတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. ယာဝ န သက္ကောတိ, ယာဝ န လဘတိ, ယာဝ န သမ္ပဇ္ဇတီတိ ပစ္စေကံ ယာဝ-သဒ္ဒေါ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. န သမ္ပဇ္ဇတီတိ န သိဇ္ဈတိ. နိက္ခိတ္တပစ္စယာ ဒေါသော နတ္ထီတိ နိစယသန္နိဓိဓုတင်္ဂသံကိလေသဒေါသော နတ္ထိ. အာသန္နေတိ စီဝရဿ အာသန္နေ ဌာနေ. ရဇနက္ခဏေ ပရိဘုဉ္ဇနကာသာဝံ ရဇနကာသာဝံ. တတြဋ္ဌကပစ္စတ္ထရဏံ နာမ အတ္တနော, ပရဿ ဝါ သန္တကံ သေနာသနေ ပစ္စတ္ထရဏဝသေန အဓိဋ္ဌိတံ. ‘‘အံသကာသာဝံ ပရိက္ခာရစောဠံ ဟောတိ, ဣတိ ပစ္စတ္ထရဏံ, အံသကာသာဝန္တိ ဣမာနိ ဒွေပိ အတိရေကစီဝရဋ္ဌာနေ ဌိတာနိပိ ဓုတင်္ဂဘေဒံ န ကရောန္တီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ. ပရိဟရိတုံ ပန န ဝဋ္ဋတီတိ ရဇနကာလေ ဧဝ အနုညာတတ္တာ နိစ္စပရိဘောဂဝသေန န ဝဋ္ဋတိ တေစီဝရိကဿ. အံသကာသာဝန္တိ ခန္ဓေ ဌပေတဗ္ဗကာသာဝံ. ကာယပရိဟာရိကေနာတိ ဝါတာတပါဒိပရိဿယတော ကာယဿ ပရိဟရဏမတ္တေန. သမာဒါယေဝါတိ ဂဟေတွာ ဧဝ. အပ္ပသမာရမ္ဘတာတိ အပ္ပကိစ္စတာ. ကပ္ပိယေ မတ္တကာရိတာယာတိ နိသီဒနာဒိဝသေန, ပရိက္ခာရစောဠဝသေန စ ဗဟူသု စီဝရေသု အနုညာတေသုပိ တိစီဝရမတ္တေ ဌိတတ္တာ. သဟ ပတ္တစရဏာယာတိ သပတ္တစရဏော. ပက္ခီ သပက္ခကော.

25. 所谓第四衣(catutthakacīvara)，其义为适合作为下衣与上衣的第四件衣，因为肩衣(aṃsakāsāva)是不可拒绝的。关于“以某一句言”，此处所应说的，与前面所说的方法相同。“乃至不能”、“乃至不得”、“乃至不成”，“乃至”一词应分别连接。“不成”即不成就。“因已搁置而无过失”是指没有积蓄与储存而染污此头陀行的过失。“于近处”即于衣的近旁。于染色时所受用的袈裟，即染色袈裟(rajanakāsāva)。所谓的“彼处之铺单”(tatraṭṭhakapaccattharaṇa)，是指在卧坐处，将属于自己或他人的所有物，决意作为铺单。有人说，义注(aṭṭhakathā)中说道：“肩衣是资具布(parikkhāracoḷa)。因此，铺单与肩衣这两者，即使被置于额外衣物之处，也不破坏头陀行。”然而，此衣不宜穿用，因为只在染色时被允许，故三衣者不宜作为日常受用。所谓肩衣，即是应置于肩上的袈裟。“以身防护”是指仅以此保护身体免于风、热等危难。“受持”即是执取。“少事务”即是少所作。“于适宜物知节制”是指，虽然坐具(nisīdana)、资具布等许多衣物是被允许的，但比丘只安住于三衣。“与翼足偕行”(sahapattacaraṇāya)即“有翼足者”(sapattacaraṇo)，犹如“鸟”(pakkhī)即“有翼者”(sapakkho)。

ဣတိ တေစီဝရိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

三衣支论释义终。

၃. ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

3. 乞食支论释义

၂၆. အတိရေကလာဘန္တိ ‘‘ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနံ နိဿာယာ’’တိ (မဟာဝ. ၇၃, ၁၂၈) ဧဝံ ဝုတ္တဘိက္ခာဟာရလာဘတော အတိရေကလာဘံ, သံဃဘတ္တာဒိန္တိ အတ္ထော. သကလဿ သံဃဿ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ သံဃဘတ္တံ. ကတိပယေ ဘိက္ခူ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ. ဧကသ္မိံ ပက္ခေ ဧကဒိဝသံ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ပက္ခိကံ. ဥပေါသထေ ဥပေါသထေ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဥပေါသထိကံ. ပဋိပဒဒိဝသေ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ပါဋိပဒိကံ. ဝိဟာရံ ဥဒ္ဒိဿ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဝိဟာရဘတ္တံ. ဓုရဂေဟေ ဧဝ ဌပေတွာ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဓုရဘတ္တံ. ဂါမဝါသီအာဒီဟိ ဝါရေန ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ [Pg.94] ဝါရကဘတ္တံ. ‘‘သံဃဘတ္တံ ဂဏှထာတိအာဒိနာ’’တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. သာဒိတုံ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဘိက္ခာပရိယာယေန ဝုတ္တတ္တာ. ဘေသဇ္ဇာဒိပဋိသံယုတ္တာ နိရာမိသသလာကာ. ယာဝကာလိကဝဇ္ဇာတိ စ ဝဒန္တိ. ဝိဟာရေ ပက္ကဘတ္တမ္ပီတိ ဥပါသကာ ဣဓေဝ ဘတ္တံ ပစိတွာ ‘‘သဗ္ဗေသံ အယျာနံ ဒဿာမာ’’တိ ဝိဟာရေယေဝ ဘတ္တံ သမ္ပာဒေန္တိ, တံ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. အာဟရိတွာတိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဂေဟတော အာနေတွာ. တံ ဒိဝသံ နိသီဒိတွာတိ ‘‘မာ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍာယ စရိတ္ထ, ဝိဟာရေယေဝ ဘိက္ခာ အာနီယတီ’’တိ ဝဒန္တာနံ သမ္ပဋိစ္ဆနေန တံ ဒိဝသံ နိသီဒိတွာ. သေရိဝိဟာရသုခန္တိ အပရာယတ္တဝိဟာရိတာသုခံ. အရိယဝံသောတိ အရိယဝံသသုတ္တပဋိသံယုတ္တာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၀၉; အ. နိ. ၄.၂၈) ဓမ္မကထာ. ဓမ္မရသန္တိ ဓမ္မူပသဉှိတံ ပါမောဇ္ဇာဒိရသံ.

26. 所谓“额外所得”(atirekalābha)，其义为，除了依“以团食为食”而得的乞食之外的所得，如僧团食等。为全体僧团所施之食，是为僧团食。指定数名比丘而施之食，是为指定食。于每半月一日所施之食，是为半月食。于每一布萨日所施之食，是为布萨食。于初一日所施之食，是为初一食。为寺院而施之食，是为寺院食。仅于村首家设置而施之食，是为村首食(dhurabhatta)。由村民等轮流所施之食，是为轮流食。“‘请受僧团食’等等”，此中“等”字，摄指定食等。这些是允许领受的，因为它们是在乞食的范畴内说的。与药物等相关的，是为非食物票签(nirāmisasalākā)。也有人说，这是指不含时限药的（票签）。寺院中煮好的食物，即优婆塞们在此处煮好饭后说“我们将供养所有尊者”，就在寺院中准备饮食，这也适用于行乞食者。“带来”(āharitvā)即是持钵从家取来。“当日安坐”(taṃ divasaṃ nisīditvā)即是，当有人说“尊者，请勿去乞食，食物会送到寺院来”时，因接受其言而于当日安坐。“自在住之乐”(serivihārasukha)即是不依于他而住之乐。“圣种”(ariyavaṃsa)即是与《圣种经》相关的法谈。“法味”(dhammarasa)即是与法相应的喜悦等滋味。

ဇင်္ဃဗလံ နိဿာယ ပိဏ္ဍပရိယေသနတော ကောသဇ္ဇနိမ္မဒ္ဒနတာ. ‘‘ယထာပိ ဘမရော ပုပ္ဖ’’န္တိအာဒိနာ (ဓ. ပ. ၄၉; နေတ္တိ. ၁၂၃) ဝုတ္တဝိဓိနာ အာဟာရပရိယေသနတော ပရိသုဒ္ဓါဇီဝတာ. နိစ္စံ အန္တရဃရံ ပဝိသန္တဿေဝ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နဂမနာဒယော သေခိယဓမ္မာ သမ္ပဇ္ဇန္တီတိ သေခိယပဋိပတ္တိပူရဏံ. ပဋိဂ္ဂဟဏေ မတ္တညုတာယ, သံသဋ္ဌဝိဟာရာဘာဝတော စ အပရပေါသိတာ. ကုလေ ကုလေ အပ္ပကအပ္ပကပိဏ္ဍဂဟဏေန ပရာနုဂ္ဂဟကိရိယာ. အန္တိမာယ ဇီဝိကာယ အဝဋ္ဌာနေန မာနပ္ပဟာနံ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘အန္တမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဇီဝိကာနံ, ယဒိဒံ ပိဏ္ဍောလျ’’န္တိအာဒိ (ဣတိဝု. ၉၁; သံ. နိ. ၃.၈၀). မိဿကဘတ္တေန ယာပနတော ရသတဏှာနိဝါရဏံ. နိမန္တနာသမ္ပဋိစ္ဆနတော ဂဏဘောဇနာဒိသိက္ခာပဒေဟိ အနာပတ္တိတာ.

依靠腿力寻求施食，是为降伏懈怠。通过“如蜂采花”等所说的方法寻求食物，是为清净活命。因恒常进入俗家，善于遮覆而行等众学法得以成就，此即圆满众学法的修行。因领受时知量，且不混杂而住，是为不为他养。于家家户户少量接受施食，是为利益他人之行。因安住于最末的活命方式，是为舍断我慢。经中亦如是说：“诸比丘，此乃活命之最末者，即乞食。”因以杂食维生，是为防止味爱。因不接受邀请，于集体食等学处无有犯戒。

အပ္ပဋိဟတဝုတ္တိတာယ စတူသုပိ ဒိသာသု ဝတ္တနဋ္ဌေန စာတုဒ္ဒိသော. အာဇီဝဿ ဝိသုဇ္ဈတီတိ အာဇီဝေါ အဿ ဝိသုဇ္ဈတိ. အတ္တဘရဿာတိ အပ္ပာနဝဇ္ဇသုလဘရူပေဟိ ပစ္စယေဟိ အတ္တနော ဘရဏတော အတ္တဘရဿ. တတော ဧဝ ဧကဝိဟာရိတာယ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီနမ္ပိ အညေသံ အပေါသနတော အနညပေါသိနော. ပဒဒွယေနာပိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန ဝိစရဏတော သလ္လဟုကဝုတ္တိတံ, သုဘရတံ, ပရမအပ္ပိစ္ဆတံ, သန္တုဋ္ဌိဉ္စ ဒဿေတိ. ဒေဝါပိ ပိဟယန္တိ တာဒိနောတိ တာဒိသဿ ဘုသံ အတိဝိယ သန္တကာယဝစီမနောကမ္မတာယ ဥပသန္တဿ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂမတော သဗ္ဗကာလံ သတိမတော ပိဏ္ဍပါတိကဿ ဘိက္ခုဿ သက္ကာဒယော [Pg.95] ဒေဝါပိ ပိဟယန္တိ ပတ္ထေန္တိ. တဿ သီလာဒိဂုဏေသု ဗဟုမာနံ ဥပ္ပာဒေန္တာ အာဒရံ ဇနေန္တိ, ပဂေဝ မနုဿာ. သစေ သော လာဘသက္ကာရသိလောကသန္နိဿိတော န ဟောတိ, တဒဘိကင်္ခီ န ဟောတီတိ အတ္ထော.

因其生活无碍，行于四方，故为“四方行者”。“其活命清净”即是他的活命得以清净。“自给自足者”，是因他能以少价、无过失、易得的资具来养活自己。又因他独自生活，不需扶养同住弟子等人，所以是“不养他者”。此二语亦显示，他仅以护身之衣、养腹之食而行，故生活轻便、易于护持、最极少欲、知足。“诸天亦欣羡如是之人”——如是之人，身语意行极为寂静，已得平息，具足最高的念与慧，恒常有念，对于这样的行乞食的比丘，帝释等诸天亦欣羡与渴望。他们对他的戒等功德生起极大的尊敬，更何况是人。如果他不依赖利养、恭敬、名声，其义即是，他不欲求彼等。

ဣတိ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

乞食支论释义竟。

၄. သပဒါနစာရိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

4. 次第行乞支释义

၂၇. ဣမိနာတိ သပဒါနစာရိကေန. ကာလတရန္တိ ကာလဿေဝ. အဖာသုကဋ္ဌာနန္တိ သပရိဿယာဒိဝသေန ဒုပ္ပဝေသနဋ္ဌာနံ. ပုရတောတိ ဝီထိယံ ဂစ္ဆန္တဿ ပုရတော ဃရံ အပဝိဋ္ဌဿေဝ. ပတ္တဝိဿဋ္ဌဋ္ဌာနန္တိ ပေသကာရဝီထိယံ ပေသကာရဘာဝံ နိမ္မိနိတွာ ဌိတဿ သက္ကဿ ဃရဒွါရေ ပတ္တဝိဿဋ္ဌဋ္ဌာနံ. ဥက္ကဋ္ဌပိဏ္ဍပါတိကော တံ ဒိဝသံ န ဘိက္ခံ အာဂမယမာနော နိသီဒတိ, တသ္မာ တံ အနုလောမေတိ. ကတ္ထစိပိ ကုလေ နိဗဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမနာဘာဝတော ပရိစယာဘာဝေန ကုလေသု နိစ္စနဝကတာ. သဗ္ဗတ္ထ အလဂ္ဂမာနသတာယ စ သောမ္မဘာဝေန စ စန္ဒူပမတာ. ကုလေသု ပရိဂ္ဂဟစိတ္တာဘာဝေန တတ္ထ မစ္ဆေရပ္ပဟာနံ. ဟိတေသိတာယ ဝိဘာဂါဘာဝတော သမာနုကမ္ပိတာ. ကုလာနံ သင်္ဂဏှနသံသဋ္ဌတာဒယော ကုလူပကာဒီနဝါ. အဝှာနာနဘိနန္ဒနာတိ နိမန္တနဝသေန အဝှာနဿ အသမ္ပဋိစ္ဆနာ. အဘိဟာရေနာတိ ဘိက္ခာဘိဟာရေန. သေရိစာရန္တိ ယထာရုစိ ဝိစရဏံ.

27. “以此”，即以此次第行乞的比丘。“及早”，即提前。“不适意处”，即因有危险等而难以进入的地方。“前面”，即于街上行走时，尚未进入前面的房屋。“弃钵处”，即帝释(Sakka)于织工街化现为织工，立于其家门口时，舍弃其钵之处。最上等的乞食者于当日不等候食物而坐，因此这随顺于他。于任何家皆无固定交往，因无熟络，故于诸家常如新人。因于一切处心无执著且态度柔和，故如明月。因对诸家无执取之心，故能于彼处断除悭吝。因寻求利益，无有分别，故能平等怜悯。对诸家的摄受、交际等，是亲近家的过患。“不喜受请”，即不接受邀请。“送食”，即以送上食物的方式。“随意行”，即随心意而行。

ဣတိ သပဒါနစာရိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

次第行乞支释义终。

၅. ဧကာသနိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

5. 一座食支释义

၂၈. နာနာသနဘောဇနန္တိ အနေကသ္မိံ အာသနေ ဘောဇနံ, ဧကနိသဇ္ဇာယ ဧဝ အဘုဉ္ဇိတွာ ဝိသုံ ဝိသုံ နိသဇ္ဇာသု အာဟာရပရိဘောဂန္တိ အတ္ထော. ပတိရူပန္တိ ယုတ္တရူပံ အနုဋ္ဌာပနီယံ. ဝတ္တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝတ္တံ ကာတုံ ယုဇ္ဇတိ. ဝတ္တံ နာမ ဂရုဋ္ဌာနီယေ ကတ္တဗ္ဗမေဝ. တတ္ထ ပန ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိံ ဒဿေတုံ ယံ ထေရဝါဒံ အာဟ ‘‘အာသနံ ဝါ ရက္ခေယျ ဘောဇနံ ဝါ’’တိအာဒိ. တဿတ္ထော – ဧကာသနိကံ ဘိက္ခုံ ဘုဉ္ဇန္တံ အာသနံ ဝါ ရက္ခေယျ, ဓုတင်္ဂဘေဒတော ယာဝ ဘောဇနပရိယောသာနာ န ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ[Pg.96]. ဘောဇနံ ဝါ ရက္ခေယျ ဓုတင်္ဂဘေဒတော, အဘုဉ္ဇိယမာနံ ယာဝ ဘုဉ္ဇိတုံ နာရဘတိ, တာဝ ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ယသ္မာ တယိဒံ ဒွယံ ဣဓ နတ္ထိ, တသ္မာ ဝတ္တကရဏံ ဓုတင်္ဂံ န ရက္ခတီတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘အယဉ္စာ’’တိအာဒိ. ‘‘ဘေသဇ္ဇတ္ထမေဝါ’’တိ ဣမိနာ ဘေသဇ္ဇပရိဘောဂဝသေနေဝ သပ္ပိအာဒီနိပိ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဒဿေတိ. အပ္ပာဗာဓတာတိ အရောဂတာ. အပ္ပာတင်္ကတာတိ အကိစ္ဆဇီဝိတာ သရီရဒုက္ခာဘာဝေါ. လဟုဋ္ဌာနန္တိ ကာယဿ လဟုပရိဝတ္တိတာ. ဗလန္တိ သရီရဗလံ. ဖာသုဝိဟာရောတိ သုခဝိဟာရော. သဗ္ဗမေတံ ဗဟုက္ခတ္တုံ ဘုဉ္ဇနပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇနဝိကာရပဋိက္ခေပပဒံ. ရုဇာတိ ရောဂါ. န ကမ္မမတ္တနောတိ အတ္တနော ယောဂကမ္မံ ပုရေဘတ္တံ, ပစ္ဆာဘတ္တဉ္စ န ပရိဟာပေတိ, ဗဟုသော ဘောဇနေ အဗျာဝဋဘာဝတော, အရောဂဘာဝတော စာတိ အဓိပ္ပာယော.

28. “非一座食”(Nānāsanabhojana)是在多个座位上进食，其义为：非仅一坐而食，而是在各个不同的座位上受用食物。“适宜”(Patirūpa)指合宜，不应令其停止。“可行”(Vattaṃ kātuṃ vaṭṭati)指行此义务是适宜的。所谓“义务”(vatta)，即是对可敬者所应行之事。于此，为说明实践方法，而说彼上座部之言：“或应守护座位，或应守护食物”等。其义为：持一座食(ekāsanika)的比丘进食时，或应守护座位，以防头陀支被破坏，即是说直到用餐结束不应起身。或应守护食物，以防头陀支被破坏，其义为：当食物还未被食用时，只要还未开始吃，就可以起身。由于此二者于此皆无，故行此义务不破坏头陀支，此是其意。因此说“此亦”等。以“仅为医药故”(Bhesajjatthamevā)一句，显示了酥油等仅在作为药品受用时方为允许。“少病”(Appābādhatā)即无病。“少恼”(Appātaṅkatā)即生活无困难，身体无痛苦。“轻快”(Lahuṭṭhāna)即身体轻便。“有力”(Bala)即身力。“安乐住”(Phāsuvihāro)即安乐而住。所有这些词句，皆是为了遮止因多次进食而生起的病患。“病”(Rujā)即诸病。“不废事业”(Na kammamattano)指不令自己食前、食后的修行事业减损，其意为：因不为多次进食而劳烦，且身体无病。

ဣတိ ဧကာသနိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

一座食支论释义终。

၆. ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

6. 钵食支论释义

၂၉. အပ္ပဋိကူလံ ကတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ ပဋိကူလဿ ဘုတ္တဿ အဂဏှနမ္ပိ သိယာတိ အဓိပ္ပာယော. ပမာဏယုတ္တမေဝ ဂဏှိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဧကဘာဇနမေဝ ဂဏှာမီ’’တိ ဗဟုံ ဂဟေတွာ န ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ. နာနာရသတဏှာဝိနောဒနန္တိ နာနာရသဘောဇနေ တဏှာယ ဝိနောဒနံ. အတြ အတြ နာနာဘာဇနေ ဌိတေ နာနာရသေ ဣစ္ဆာ ဧတဿာတိ အတြိစ္ဆော, တဿ ဘာဝေါ အတြိစ္ဆတာ, တဿာ အတြိစ္ဆတာယ ပဟာနံ. အာဟာရေ ပယောဇနမတ္တဒဿိတာတိ အသမ္ဘိန္နနာနာရသေ ဂေဓံ အကတွာ အာဟာရေ သတ္ထာရာ အနုညာတပယောဇနမတ္တဒဿိတာ. ဝိသုံ ဝိသုံ ဘာဇနေသု ဌိတာနိ ဗျဉ္ဇနာနိ ဂဏှတော တတ္ထ တတ္ထ သာဘောဂတာယ သိယာ ဝိက္ခိတ္တဘောဇိတာ, န တထာ ဣမဿ ဧကပတ္တဂတသညိနောတိ ဝုတ္တံ ‘‘အဝိက္ခိတ္တဘောဇိတာ’’တိ. ဩက္ခိတ္တလောစနောတိ ပတ္တသညိတာယ ဟေဋ္ဌာခိတ္တစက္ခု. ပရိဘုဉ္ဇေယျာတိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကုဏေယျ.

29. 作不厌恶想而食是适当的。其意为：已食之厌恶食，亦或有不安住（呕吐）的情况。“应适量取”，即应适量地取，秉持“我只取一钵”之念，不应多取而丢弃。“去除对种种味道的渴爱”，指去除对种种味道食物的渴爱。对各别器皿中的各种味道生起欲求，是为“极欲者”（atriccha）；其状态为“极欲性”（atricchatā）；此乃舍断此极欲性。“于食中唯见其利”，指不对未混合的各种味道生起贪婪，只见到导师所允许的食物之利益。“食不散乱”，指：从各别器皿中取菜肴者，会因于彼彼处享用而散乱地食，但此（持钵食者）具一钵想，故不如是，是为“食不散乱”。“垂视”，指因念于钵而眼目下垂。“可以食用”，指能够食用。

ဣတိ ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

钵食支论释义终。

၇. ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

7. 食后不再食支论释义

၃၀. ဘုဉ္ဇန္တဿ [Pg.97] ယံ ဥပနီတံ, တဿ ပဋိက္ခေပေန တံ အတိရိတ္တံ ဘောဇနန္တိ အတိရိတ္တဘောဇနံ. ပုန ဘောဇနံ ကပ္ပိယံ ကာရေတွာ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, တဗ္ဗိသယတ္တာ ဣမဿ ဓုတင်္ဂဿ. တေနာဟ ‘‘ဣဒမဿ ဝိဓာန’’န္တိ. ယသ္မိံ ဘောဇနေတိ ယသ္မိံ ဘုဉ္ဇိယမာနေ ဘောဇနေ. တဒေဝ ဘုဉ္ဇတိ, န အညံ. အနတိရိတ္တဘောဇနပစ္စယာ အာပတ္တိ အနတိရိတ္တဘောဇနာပတ္တိ, တတော ဒူရီဘာဝေါ အနာပဇ္ဇနံ. ဩဒရိကတ္တံ ဃသ္မရဘာဝေါ ကုစ္ဆိပူရကတာ, တဿ အဘာဝေါ ဧကပိဏ္ဍေနာပိ ယာပနတော. နိရာမိသသန္နိဓိတာ နိဟိတဿ အဘုဉ္ဇနတော. ပုန ပရိယေသနဝသေန ပရိယေသနာယ ခေဒံ န ယာတိ. အဘိသလ္လေခကာနံ သန္တောသဂုဏာဒီနံ ဝုဒ္ဓိယာ သဉ္ဇနနံ သန္တောသဂုဏာဒိဝုဍ္ဎိသဉ္ဇနနံ. ဣဒန္တိ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂံ.

30. 当正在进食者拒绝了所供养的食物时，该食物即为“剩余食”（atirittabhojanaṃ）。不应再使食物成为允许（kappiya）而食之，因为这是此头陀支的范围。所以说“这是它的规定”。“于何食”，指正在食用的食物。只吃这种食物，不吃其他的食物。因食非剩余食而生起罪过，是为“非剩余食罪”（anatirittabhojanāpatti）；远离此即不犯罪。能断除贪食（odarikattaṃ）、饕餮（ghasmarabhāva）、填满肚子（kucchipūrakatā），因一抟食亦能维生。因不食已放下之物，故无贮藏美食（nirāmisasannidhitā）。不再为了寻找食物而感到疲劳。能使修习苦行者（abhisallekhaka）的知足等德增长，是为“增长知足等德”（santosaguṇādivuḍḍhisañjananaṃ）。此即“食后不再食支”。

ဣတိ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

食后不再食支论释义终。

၈. အာရညိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

8. 林居支论释义

၃၁. ဂါမန္တသေနာသနံ ပဟာယ အရညေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဂါမန္တံ, အရညဉ္စ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ သဒ္ဓိံ ဥပစာရေနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဂါမပရိယာပန္နတ္တာ ဂါမန္တသေနာသနဿ ‘‘ဂါမောယေဝ ဂါမန္တသေနာသန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယော ကောစိ သတ္ထောပိ ဂါမော နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣန္ဒခီလာတိ ဥမ္မာရာ. တဿာတိ လေဍ္ဍုပါတဿ. ဝိနယပရိယာယေန အရညလက္ခဏံ အဒိန္နာဒါနပါရာဇိကေ (ပါရာ. ၉၂) အာဂတံ. တတ္ထ ဟိ ‘‘ဂါမာ ဝါ အရညာ ဝါ’’တိ အနဝသေသတော အဝဟာရဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟေ တဒုဘယံ အသင်္ကရတော ဒဿေတုံ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဂါမူပစာရော ဟိ လောကေ ဂါမသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆတီတိ. နိပ္ပရိယာယတော ပန ဂါမဝိနိမုတ္တံ ဌာနံ အရညမေဝ ဟောတီတိ အဘိဓမ္မေ (ဝိဘ. ၅၂၉) ဂါမာ ‘‘နိက္ခမိတွာ ဗဟိ ဣန္ဒခီလာ, သဗ္ဗမေတံ အရည’’န္တိ ဝုတ္တံ. သုတ္တန္တိကပရိယာယေန အာရညကသိက္ခာပဒေ (ပါရာ. ၆၅၄) ‘‘ပဉ္စဓနုသတိကံ ပစ္ဆိမ’’န္တိ အာဂတံ အာရညိကံ ဘိက္ခုံ သန္ဓာယ. န ဟိ သော ဝိနယပရိယာယိကေ ‘‘အရညေ ဝသနတော အာရညိကော ပန္တသေနာသနော’’တိ သုတ္တေ ဝုတ္တော. အယဉ္စ သုတ္တသံဝဏ္ဏနာတိ ဣဓ သဗ္ဗတ္ထ သုတ္တန္တကထာဝ [Pg.98] ပမာဏံ. တသ္မာ တတ္ထ အာဂတမေဝ လက္ခဏံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘တံ အာရောပိတေန အာစရိယဓနုနာ’’တိအာဒိနာ မိနနဝိဓိံ အာဟ. တေနေဝ ဟိ မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာနယောဝ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၉၆) ဣဒမေတ္ထ ပမာဏန္တိ စ ဝုတ္တော.

31. “应当舍弃村边的住处，在森林中令黎明升起。”于此，为了如实地显示村庄与森林，而以“于彼，连同其近邻区”等语开始。由于村边的住处包含在村庄之内，故说“村边的住处就是村庄”。任何商队营地也称为村庄。门柱即是门槛。“彼”是指一投石所及之处。根据律的说法，森林的定义见于不与取波罗夷(pārājika)。于彼，为无遗漏地涵盖“从村庄或从森林”的偷盗地点，并为无混淆地显示此二者，故说“除了村庄……”等语。因为在世间，村庄的近邻区就算作村庄。但从绝对意义上说，脱离村庄的地方才是森林，故在阿毗达摩(abhidhamma)（《分别论》529）中说：“从村庄出来，在门柱之外，所有这些都是森林。”根据经的说法，在林居学处(sikkhāpada)中，针对林居比丘(bhikkhu)而言，有“最后（的距离）为五百弓”的说法。诚然，他并非因居住在依律说法（所定义）的森林中，而在经中被称为“林居者、住于边地卧坐处者”。此乃经之释义，故于此处，处处以经说为准。因此，为显示应当采用那里所说的定义，而以“以彼所张设的导师之弓……”等语说明了测量的方法。正因如此，亦说《中部》义注的方法于此处为标准。

တတော တတော မဂ္ဂန္တိ တတ္ထ တတ္ထ ခုဒ္ဒကမဂ္ဂံ ပိဒဟတိ. ဓုတင်္ဂသုဒ္ဓိကေန ဓုတင်္ဂသောဓနပသုတေန. ယထာပရိစ္ဆိန္နေ ကာလေတိ ဥက္ကဋ္ဌဿ တယောပိ ဥတူ, မဇ္ဈိမဿ ဒွေ, မုဒုကဿ ဧကော ဥတု. တတ္ထပိ ဓုတင်္ဂံ န ဘိဇ္ဇတိ သဥဿာဟတ္တာ. နိပဇ္ဇိတွာ ဂမိဿာမာတိ စိတ္တဿ သိထိလဘာဝေန ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တံ. အရညသညံ မနသိ ကရောန္တောတိ ‘‘အဟံ ဝိဝေကဝါသံ ဝသိဿာမိ, ယထာလဒ္ဓေါဝ ကာယဝိဝေကော သာတ္ထကော ကာတဗ္ဗော’’တိ မနသိကာရသဗ္ဘာဝတော ‘‘ဘဗ္ဗော…ပေ… ရက္ခိတု’’န္တိ ဝုတ္တံ. အဿ အာရညိကဿ စိတ္တံ န ဝိက္ခိပန္တိ အာပါထမနုပဂမနတော. ဝိဂတသန္တာသော ဟောတိ ဝိဝေကပရိစယတော. ဇီဝိတနိကန္တိံ ဇဟတိ ဗဟုပရိဿယေ အရညေ နိဝါသေနေဝ မရဏဘယဿ ဒူရီကရဏတော. ပဝိဝေကသုခရသံ အဿာဒေတိ အနုဘဝတိ ဇနသံသဂ္ဂါဘာဝတော. အာရာဓယန္တောတိ အနုနယန္တော. ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပတ္တိယာ ဝိဝေကဿ အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော အာရညိကင်္ဂယောဂိနော ဝါဟနသဒိသန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘အဝသေသဓုတာယုဓော’’တိ, အဝသိဋ္ဌဓုတဓမ္မာယုဓောတိ အတ္ထော.

“从彼彼道”是指他处处关闭小径。“以头陀支清净”是指致力于净化头陀支。“在限定的时间内”是指：对于上等者，是所有三季；对于中等者，是两季；对于下等者，是一季。即使如此，由于有热忱，头陀支不被破坏。据说，由于“我躺下后再去”这种心的松懈，头陀支就被破坏了。“作意林野想”是说，由于存在这样的作意：“我将住于远离，应善用已得的身远离”，故说“他堪能……守护”。此林居者的心不散乱，因为不进入感官领域。他无有恐惧，因为熟悉远离。他舍弃对生命的渴求，因为住在危险众多的林野中，就已远离了对死亡的恐惧。他品尝、体验远离之乐味，因为不与人交往。“令喜”即是“随顺”。因为如教奉行，且远离是其立足处，故林居支对行者而言犹如车乘，因此说“具足剩余的头陀武器”，意思是具足剩余的头陀法之武器。

ဣတိ အာရညိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

林居支论释义终。

၉. ရုက္ခမူလိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

9. 树下住支论释义

၃၂. ဆန္နန္တိ ဣဋ္ဌကာဆဒနာဒီဟိ ဆာဒိတံ, အာဝသထန္တိ အတ္ထော. သီမန္တရိကရုက္ခောတိ ဒွိန္နံ ရာဇူနံ ရဇ္ဇသီမာယ ဌိတရုက္ခော. တတ္ထ ဟိ တေသံ ရာဇူနံ ဗလကာယော ဥပဂန္တွာ အန္တရန္တရာ ယုဒ္ဓံ ကရေယျ, စောရာပိ ပါရိပန္ထိကာ သမောသရန္တာ ဘိက္ခုဿ သုခေန နိသီဒိတုံ န ဒေန္တိ. စေတိယရုက္ခော ‘‘ဒေဝတာဓိဋ္ဌိတော’’တိ မနုဿေဟိ သမ္မတရုက္ခော ပူဇေတုံ ဥပဂတေဟိ မနုဿေဟိ အဝိဝိတ္တော ဟောတိ. နိယျာသရုက္ခော သဇ္ဇရုက္ခာဒိ. ဝဂ္ဂုလိရုက္ခော ဝဂ္ဂုလိနိသေဝိတော. သီမန္တရိကရုက္ခာဒယော သပရိဿယာ, ဒုလ္လဘဝိဝေကာ စာတိ အာဟ ‘‘ဣမေ ရုက္ခေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ’’တိ. ပဏ္ဏသဋန္တိ [Pg.99] ရုက္ခတော ပတိတပဏ္ဏံ. ပဋိစ္ဆန္နေ ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ ရုက္ခမူလိကဘာဝဿ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ. ဆန္နေ ဝါသကပ္ပနာ ဓမ္မဿဝနာဒီနမတ္ထာယပိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘ဇာနိတွာ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပိတမတ္တေ’’တိ ဝုတ္တံ.

32. “有覆”是指用砖瓦等覆盖物遮蔽，意思是住处。“边界树”指立于两国国王疆界上的树。在那里，那些国王的军队会时常前来交战，盗贼和路匪也会聚集，不让比丘安稳地坐。“塔庙树”是人们认为“有天神居住”的树，因前来礼拜的人们而不得僻静。“有树脂的树”是指娑罗树等。“蝙蝠树”是指有蝙蝠栖息的树。因为边界树等有危险，且难得僻静，所以说“应避开这些树”。“叶棚”指从树上掉落的树叶（所构成）。应坐在隐蔽处，以遮蔽自己是树下住者的身份。在有覆盖处安住，也是为了听法等目的。因此说“仅在知道黎明已升起时，便当离去”。

အဘိဏှံ တရုပဏ္ဏဝိကာရဒဿနေနာတိ အဘိက္ခဏံ တရူသု, တရူနံ ဝါ ပဏ္ဏေသု ဝိကာရဿ ခဏဘင်္ဂဿ ဒဿနေန. သေနာသနမစ္ဆေရကမ္မာရာမတာနန္တိ အာဝါသမစ္ဆရိယနဝကမ္မရတဘာဝါနံ. ဒေဝတာဟီတိ ရုက္ခဒေဝတာဟိ. တာပိ ဟိ ရုက္ခဋ္ဌဝိမာနေသု ဝသန္တိယော ရုက္ခေသု ဝသန္တိ. အယမ္ပိ ရုက္ခေတိ သဟဝါသိတာ. ဝဏ္ဏိတောတိ ‘‘အပ္ပာနိ စေဝါ’’တိအာဒိနာ ပသံသိတော. ‘‘ရုက္ခမူလသေနာသနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ’’တိ (မဟာဝ. ၇၃, ၁၂၈) ဧဝံ နိဿယောတိ စ ဘာသိတော. အဘိရတ္တာနိ တရုဏကာလေ, နီလာနိ မဇ္ဈိမကာလေ, ပဏ္ဍူနိ ဇိဏ္ဏကာလေ. ပတိတာနိ မိလာယနဝသေန. ဧဝံ ပဿန္တော တရုပဏ္ဏာနိ ပစ္စက္ခတော ဧဝ နိစ္စသညံ ပနူဒတိ ပဇဟတိ, အနိစ္စသညာ ဧဝဿ သဏ္ဌာတိ. ယသ္မာ ဘဂဝတော ဇာတိဗောဓိဓမ္မစက္ကပဝတ္တနပရိနိဗ္ဗာနာနိ ရုက္ခမူလေယေဝ ဇာတာနိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဗုဒ္ဓဒါယဇ္ဇံ ရုက္ခမူလ’’န္တိ.

“以恒常得见树叶变化”是指，时常看见树木或树叶的变化，即刹那坏灭的现象。“对卧坐处吝啬与对工作的喜爱”是指对住所吝啬和喜爱新营造的状态。“与天神”是指与树神。因为她们住在依树而有的天宫中，也就是住在树中。此比丘亦住于树中，故为同住者。“被赞叹”是指被“即使是少量……”等语所称赞。“出家是依止于树下卧坐处”（《大品》73, 128），如此，它也被称为“依止”。嫩时为红色，壮时为深绿色，老时为黄色。落下是由于枯萎。如是观察树叶，他便能亲见地去除、舍弃常想，而无常想得以确立。因为世尊的诞生、觉悟、转法轮和般涅槃都发生在树下，所以说“树下是佛的遗产”。

ဣတိ ရုက္ခမူလိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

树下住支论释义竟。

၁၀. အဗ္ဘောကာသိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

10. 露地住支论释义

၃၃. ‘‘ရုက္ခမူလံ ပဋိက္ခိပါမီ’’တိ ဧတ္တကေ ဝုတ္တေ ဆန္နံ အပ္ပဋိက္ခိတ္တမေဝ ဟောတီတိ ‘‘ဆန္နဉ္စ ရုက္ခမူလဉ္စ ပဋိက္ခိပါမီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဓုတင်္ဂဿ သဗ္ဗသော ပဋိယောဂိပဋိက္ခေပေန ဟိ သမာဒါနံ ဣဇ္ဈတိ, နော အညထာတိ. ‘‘ဓမ္မဿဝနာယာ’’တိ ဣမိနာဝ ဓမ္မံ ကထေန္တေနာပိ ဥပေါသထဒိဝသာဒီသု သုဏန္တာနံ စိတ္တာနုရက္ခဏတ္ထံ တေဟိ ယာစိတေန ဆန္နံ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဓမ္မံ ပန ကထေတွာ အဗ္ဘောကာသောဝ ဂန္တဗ္ဗော. ရုက္ခမူလိကဿာပိ ဧသေဝ နယော. ဥပေါသထတ္ထာယာတိ ဥပေါသထကမ္မာယ. ဥဒ္ဒိသန္တေနာတိ ပရေသံ ဥဒ္ဒေသံ ဒေန္တေန. ဥဒ္ဒိသာပေန္တေနာတိ သယံ ဥဒ္ဒေသံ ဂဏှန္တေန. မဂ္ဂမဇ္ဈေ ဌိတံ သာလန္တိ သီဟဠဒီပေ ဝိယ မဂ္ဂါ အနောက္ကမ္မ ဥဇုကမေဝ ပဝိသိတဗ္ဗသာလံ. ဝေဂေန ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတိ အသာရုပ္ပတ္တာ. ယာဝ ဝဿူပရမာ ဌတွာ ဂန္တဗ္ဗံ, န တာဝ ဓုတင်္ဂဘေဒေါ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော.

33. “我拒绝树下。”若仅如是说，则有顶盖处实未被拒绝，故说：“我拒绝有顶盖处和树下。”诚然，头陀支的受持，是通过完全舍离其对治法才能成就，否则不然。“为了听法”：此句是说，即使是说法者，在布萨日等日子里，为了守护听众的心，应其请求而进入有顶盖处是允许的；然而说法完毕后，仍应前往露地。树下住者亦同此理。“为了布萨”是指为了布萨羯磨。“教诵者”是指为他人诵念者。“受诵者”是指自己领受诵念者。“位于路中的堂舍”是指如狮子岛(Sīhaḷadīpa)那样，无须离开道路即可径直进入的堂舍。因其不适宜，故不应快速前往。其意为，可以安住至雨季结束再离开，在此期间头陀支不算被破坏。

ရုက္ခဿ [Pg.100] အန္တော နာမ ရုက္ခမူလံ. ပဗ္ဗတဿ ပန ပဗ္ဘာရသဒိသော ပဗ္ဗတပဒေသော. အစ္ဆန္နမရိယာဒန္တိ ယထာ ဝဿောဒကံ အန္တော န ပဝိသတိ, ဧဝံ ဆဒနသင်္ခေပေန ဥပရိ အကတမရိယာဒံ. အန္တော ပန ပဗ္ဘာရဿ ဝဿောဒကံ ပဝိသတိ စေ, အဗ္ဘောကာသသင်္ခေပမေဝါတိ တတ္ထ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သာခါမဏ္ဍပေါတိ ရုက္ခသာခါဟိ ဝိရဠစ္ဆန္နမဏ္ဍပေါ. ပီဌပဋော ခလိတ္ထဒ္ဓသာဋကော.

“树的内部”即是树下。而“山的内部”则是指类似山洞的山区。“无遮蔽的界限”是指上方没有设置能阻止雨水进入内部的顶盖式界限。但若雨水能进入山洞内部，则计为露地，可以进入。“枝棚”是用树枝稀疏搭盖的棚子。“座垫布”是上浆的硬布。

ပဝိဋ္ဌက္ခဏေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ ယထာဝုတ္တပဗ္ဘာရာဒိကေ ဌပေတွာတိ အဓိပ္ပာယော. ဇာနိတွာတိ ဓမ္မဿဝနာဒိအတ္ထံ ဆန္နံ ရုက္ခမူလံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နော ‘‘ဣဒါနိ အရုဏော ဥဋ္ဌဟတီ’’တိ ဇာနိတွာ. ရုက္ခမူလေပိ ကတ္ထစိ အတ္ထေဝ နိဝါသဖာသုကတာတိ သိယာ တတ္ထ အာသင်္ဂပုဗ္ဗကော အာဝါသပလိဗောဓော, န ပန အဗ္ဘောကာသေတိ ဣဓေဝ အာဝါသပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေါ အာနိသံသော ဝုတ္တော. ပသံသာယာနုရူပတာတိ အနိကေတာတိ ဝုတ္တပသံသာယ အနာလယဘာဝေန အနုစ္ဆဝိကတာ. နိဿင်္ဂတာတိ အာဝါသပရိဂ္ဂဟာဘာဝေနေဝ တတ္ထ နိဿင်္ဂတာ. အသုကဒိသာယ ဝသနဋ္ဌာနံ နတ္ထိ, တသ္မာ တတ္ထ ဂန္တုံ နေဝ သက္ကာတိ ဧဒိသဿ ပရိဝိတက္ကဿ အဘာဝတော စာတုဒ္ဒိသော. မိဂဘူတေနာတိ ပရိဂ္ဂဟာဘာဝေန မိဂဿ ဝိယ ဘူတေန. သိတောတိ နိဿိတော. ဝိန္ဒတီတိ လဘတိ.

其意为，除了前述的山洞等情况外，一进入（有顶盖的住处），头陀支即被破坏。“了知后”是指：为了听法等而进入有顶盖的住处或树下，坐下后，了知“现在黎明将要升起”。即使在树下，有时也会有居住的舒适，因此可能会产生先前对住处执著所造成的障碍；但在露天处则不会。此处所说的正是断除住处障碍的功德。“与赞叹相应”是指，因无所依恋，而与“无家”（aniketa）的赞叹相应。“无牵挂”是指，正因为不拥有住处，所以无所牵挂。因为没有“某某方所没有我的住处，因此不能去”这样的思虑，所以是“四方行者”（cātuddisa）。“如鹿而住”是指，因无所拥有而如鹿一般。“Sito”是“nissito”（依止）的意思。“Vindati”是“labhati”（获得）的意思。

ဣတိ အဗ္ဘောကာသိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

露地住支论的释义终。

၁၁. သောသာနိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

11. 冢间住支论的释义

၃၄. န သုသာနန္တိ အသုသာနံ. အညတ္ထော န-ကာရော, သုသာနလက္ခဏရဟိတံ ဝသနဋ္ဌာနန္တိ အဓိပ္ပာယော. န တတ္ထာတိ ‘‘သုသာန’’န္တိ ဝဝတ္ထပိတမတ္တေ ဌာနေ န ဝသိတဗ္ဗံ. န ဟိ နာမမတ္တေန သုသာနလက္ခဏံ သိဇ္ဈတိ. တေနာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ. ဈာပိတကာလတော ပန ပဋ္ဌာယ…ပေ… သုသာနမေဝ ဆဝေန သယိတမတ္တာယ သုသာနလက္ခဏပ္ပတ္တိတော. ဆဝသယနံ ဟိ ‘‘သုသာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

34. “非冢间”（Na susānaṃ）即`asusānaṃ`。否定词“na”有另一层含义，意指缺乏冢间特征的住处。不应住在仅被指定为“冢间”的地方，因为仅凭名称，并不能构成冢间的特征。因此说“诚然不……”等。但从火化之时起，仅因有尸体躺卧而达到冢间的特征，（该处）便真正成为冢间。因为尸体躺卧之处即被称为“冢间”。

သောသာနိကေန နာမ အပ္ပကိစ္စေန သလ္လဟုကဝုတ္တိနာ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘တသ္မိံ ပန ဝသန္တေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဂရုကန္တိ ဒုပ္ပရိဟာရံ. တမေဝ ဟိ ဒုပ္ပရိဟာရဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဥပ္ပန္နပရိဿယဝိဃာတတ္ထာယာတိ [Pg.101] ‘‘သုသာနံ နာမ မနုဿရာဟဿေယျက’’န္တိ စောရာ ကတကမ္မာပိ အကတကမ္မာပိ ဩသရန္တိ, တတ္ထ စောရေသု ဘဏ္ဍသာမိကေ ဒိသွာ ဘိက္ခုသမီပေ ဘဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာတေသု မနုဿာ ဘိက္ခုံ ‘‘စောရော’’တိ ဂဟေတွာ ပေါထေယျုံ, တသ္မာ ဝိဟာရေ သံဃတ္ထေရံ ဝါ ဂေါစရဂါမေ ရညာ နိယုတ္တံ ရာဇယုတ္တကံ ဝါ အတ္တနော သောသာနိကဘာဝံ ဇာနာပေတွာ ယထာ တာဒိသော, အညော ဝါ ပရိဿယော န ဟောတိ, တထာ အပ္ပမတ္တေန ဝသိတဗ္ဗံ. စင်္ကမန္တဿ ယဒါ အာဠဟနံ အဘိမုခံ န ဟောတိ, တဒါပိ သံဝေဂဇနနတ္ထံ တတ္ထ ဒိဋ္ဌိ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ‘‘အဒ္ဓက္ခိကေန အာဠဟနံ ဩလောကေန္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

为显示冢间住者应当少务、生活轻简，故说“但住于彼处时……”等。“沉重”是指难以照管。为显示此难以照管的状态，故说“是故……”等。“为消除彼处已生的危难与障碍”是指：“所谓的冢间，是人们的隐秘处”，盗贼无论作案与否都会出没。在那里，若盗贼见到物主，将赃物丢弃在比丘附近后逃跑，人们可能会抓住比丘，称其为“盗贼”而殴打他。因此，应当在寺院向僧团长老，或在乞食村向国王委任的官吏，告知自己冢间住者的身份，以便那样的或其他危难不致发生，并应不放逸地安住。为显示即使经行时火葬场不在正前方，也应为了生起悚惧感而将目光投向那里，故说“以半眼看火葬场……”。

ဥပ္ပထမဂ္ဂေန ဂန္တဗ္ဗံ အတ္တနော သောသာနိကဘာဝဿ အပါကဋဘာဝတ္ထံ. အာရမ္မဏန္တိ တသ္မိံ သုသာနေ ‘‘အယံ ဝမ္မိကော, အယံ ရုက္ခော, အယံ ခါဏုကော’’တိအာဒိနာ ဒိဝါယေဝ အာရမ္မဏံ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗံ. ဘယာနကန္တိ ဘယဇနကံ ဝမ္မိကာဒိံ. ကေနစိ လေဍ္ဍုပါသာဏာဒိနာ အာသန္နေ ဝိစရန္တီတိ န ပဟရိတဗ္ဗာ. တိလပိဋ္ဌံ ဝုစ္စတိ ပလလံ. မာသမိဿံ ဘတ္တံ မာသဘတ္တံ. ဂုဠာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန တိလသံဂုဠိကာဒိဃနပူဝဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ. ကုလဂေဟံ န ပဝိသိတဗ္ဗန္တိ ပေတဓူမေန ဝါသိတတ္တာ, ပိသာစာနုဗန္ဓတ္တာ စ ကုလဂေဟဿ အဗ္ဘန္တရံ န ပဝိသိတဗ္ဗံ. ဒေဝသိကံ ဆဝဍာဟော ဓုဝဍာဟော. မတဉာတကာနံ တတ္ထ ဂန္တွာ ဒေဝသိကံ ရောဒနံ ဓုဝရောဒနံ. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘ဈာပိတကာလတော ပန ပဋ္ဌာယာ’’တိ ဝုတ္တနယေန. ‘‘ပစ္ဆိမယာမေ ပဋိက္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣစ္ဆိတတ္တာ ‘‘သုသာနံ အဂတဒိဝသေ’’တိ အင်္ဂုတ္တရဘာဏကာ.

为了不暴露自己冢间住者的身份，应当走偏僻小路。“所缘”是指，白天就应在冢间确定所缘，如：“这是蚁丘，这是树，这是树桩”等。“恐怖”是指能引生恐惧的蚁丘等物。不应用土块、石块等击打任何在附近游荡者。芝麻酱（palalaṃ）被称为芝麻粉（tilapiṭṭhaṃ）。“豆饭”是指混有豆子的饭。“糖蜜等”中的“等”字，也包含芝麻糖丸等硬饼。“不应进入俗家”是指，因身染亡者之烟气，且有食尸鬼跟随，故不应进入俗家的阿邦答勒（abbhantaraṃ）。每日焚尸即是“恒常焚烧”。亡者亲属前往彼处每日哭泣即是“恒常哭泣”。“如前所述之理”是指“但从火化之时起……”所说之理。因为希望“可以在后夜时分返回”，所以《增支部》的诵者们说“在不去冢间的日子里”（可以这样做）。

သုသာနေ နိစ္စကာလံ သိဝထိကဒဿနေန မရဏဿတိပဋိလာဘော. တတော ဧဝ အပ္ပမာဒဝိဟာရိတာ. တတ္ထ ဆဍ္ဍိတဿ မတကဠေဝရဿ ဒဿနေန အသုဘနိမိတ္တာဓိဂမော. တတော ဧဝ ကာမရာဂဝိနောဒနံ. ဗဟုလံ သရီရဿ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆဘာဝသလ္လက္ခဏတော အဘိဏှံ ကာယသဘာဝဒဿနံ. တတော မရဏဿတိပဋိလာဘတော စ သံဝေဂဗဟုလတာ. ဗျာဓိကာနံ, ဇရာဇိဏ္ဏာနဉ္စ မတာနံ တတ္ထ ဒဿနေန အာရောဂျယောဗ္ဗနဇီဝိတမဒပ္ပဟာနံ. ခုဒ္ဒကဿ, မဟတော စ ဘယဿ အဘိဘဝနတော ဘယဘေရဝသဟနတာ. သံဝိဂ္ဂဿ ယောနိသော ပဒဟနံ သမ္ဘဝတီတိ အမနုဿာနံ ဂရုဘာဝနီယတာ. နိဒ္ဒါဂတမ္ပီတိ သုတ္တမ္ပိ, သုပိနန္တေပီတိ အဓိပ္ပာယော.

在冢间恒常观看尸体，能获得死随念。由此便能安住于不放逸。观看在那里被丢弃的死尸，能证得不净相。由此便能遣除欲贪。通过时常标注身体不净、恶臭、可厌的状态，能恒常洞见身体的实相。由此，以及从获得死随念，能常生悚惧。在那里观看病死者、老死者的尸体，能舍弃对健康、青春和生命的骄慢。通过克服小大恐怖，能忍受恐惧和怖畏。因为心生悚惧者可能作如理精进，故能为非人所敬重。“即使入眠”是指即使睡着，其意也指“即使在梦中”。

ဣတိ သောသာနိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

冢间住支论之释义终。

၁၂. ယထာသန္ထတိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

12. 随处住支论之释义

၃၅. သေနာသနဂါဟဏေ [Pg.102] ပရေ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဂဟဏံ, ‘‘ဣဒံ သုန္ဒရံ, ဣဒံ န သုန္ဒရ’’န္တိ ပရိတုလယိတွာ ပုစ္ဆနာ, ဩလောကနာ စ သေနာသနလောလုပ္ပံ. တုဋ္ဌဗ္ဗန္တိ တုဿိတဗ္ဗံ. ဝိဟာရဿ ပရိယန္တဘာဝေန ဒူရေတိ ဝါ ဗဟူနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနာဒီနံ အစ္စာသန္နေတိ ဝါ ပုစ္ဆိတုံ န လဘတိ, ပုစ္ဆနေနပိဿ ဓုတင်္ဂဿ သံကိလိဿနတော. ဩလောကေတုန္တိ လောလုပ္ပဝသေန ပဿိတုံ. သစဿ တံ န ရုစ္စတီတိ အဿ ယထာသန္ထတိကဿ တံ ယထာဂါဟိတံ သေနာသနံ အဖာသုကဘာဝေန သစေ န ရုစ္စတိ, မုဒုကဿ အသတိ ရောဂေ ယထာဂါဟိတံ ပဟာယ အညဿ သေနာသနဿ ဂဟဏံ လောလုပ္ပံ, မဇ္ဈိမဿ ဂန္တွာ ဩလောကနာ, ဥက္ကဋ္ဌဿ ပုစ္ဆနာ. သဗ္ဗေသမ္ပိ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဂဟဏေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ.

35. 在领受住处时，让别人起来后自己占据，或者比较“这个好，那个不好”而加以询问、察看，都是对住处的贪求。应当知足。因为住处在寺院的边缘而遥远，或离众人集会之处太近等，行者不应询问，因为询问也会染污此头陀支。“察看”是指以贪求之心去看。如果他不喜欢，即这位随处住者因为不舒适而不喜欢他所领受的住处，那么：对于下品行者，若无疾病，舍弃已领受的而另取住处是贪求；对于中品行者，前去察看是贪求；对于上品行者，询问是贪求。对于所有行者，若让别人起来后自己占据，则无须多言。

ဥပဋ္ဌာပနီယာနမ္ပိ အနုဋ္ဌာပနေန သဗြဟ္မစာရီနံ ဟိတေသိတာ. တာယ ကရုဏာဝိဟာရာနုဂုဏတာ. သုန္ဒရာသုန္ဒရဝိဘာဂါကရဏတော ဟီနပဏီတဝိကပ္ပပရိစ္စာဂေါ. တေန တာဒိလက္ခဏာနုဂုဏတာ. တတော ဧဝ အနုရောဓဝိရောဓပ္ပဟာနံ. ဒွါရပိဒဟနံ ဩကာသာဒါနတော. ယထာသန္ထတရာမတန္တိ ယထာဂါဟိတေ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌေ သေနာသနေ အဘိရတဘာဝံ.

不令应起座者起座，是为同梵行者寻求利益。由此，随顺于悲住。因不作好坏之分，故舍弃了高下之想。由此，随顺于如是之相。正因此，断除了随顺与违逆。由于不给（烦恼）可乘之机，此即关闭（诸）门。“乐于随处而住”是指对已领受、已指定的住处感到喜悦。

ဣတိ ယထာသန္ထတိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

随处住支论之释义终。

၁၃. နေသဇ္ဇိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

13. 常坐支论之释义

၃၆. သေယျန္တိ ဣရိယာပထလက္ခဏံ သေယျံ. တပ္ပဋိက္ခေပေနေဝ ဟိ တဒတ္ထာ ‘‘မဉ္စော ဘိသီ’’တိ ဧဝမာဒိကာ (စူဠဝ. ၃၂၁, ၃၂၂) သေယျာ ပဋိက္ခိတ္တာ ဧဝ ဟောန္တိ. ‘‘နေသဇ္ဇိကော’’တိ စ သယနံ ပဋိက္ခိပိတွာ နိသဇ္ဇာယ ဧဝ ဝိဟရိတုံ သီလမဿာတိ ဣမဿ အတ္ထဿ ဣဓ အဓိပ္ပေတတ္တာ သေယျာ ဧဝေတ္ထ ပဋိယောဂိနီ, န ဣတရေ တထာ အနိဋ္ဌတ္တာ, အသမ္ဘဝတော စ. ကောသဇ္ဇပက္ခိယော ဟိ ဣရိယာပထော ဣဓ ပဋိယောဂိဘာဝေန ဣစ္ဆိတော, န ဣတရေ. န စ သက္ကာ ဌာနဂမနေဟိ ဝိနာ နိသဇ္ဇာယ ဧဝ ယာပေတုံ တထာ ပဝတ္တေတုန္တိ သေယျာဝေတ္ထ ပဋိယောဂိနီ. တေနာဟ ‘‘တေန ပနာ’’တိအာဒိ. စင်္ကမိတဗ္ဗံ န ‘‘နေသဇ္ဇိကော အဟ’’န္တိ သဗ္ဗရတ္တိံ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ဣရိယာပထန္တရာနုဂ္ဂဟိတော ဟိ ကာယော မနသိကာရက္ခမော ဟောတိ.

36. “卧”(seyya)是指以卧为特征的威仪。正是通过舍弃它，为它服务的“床(mañco)、垫(bhisī)”等（《小品》321, 322）卧具也被舍弃了。而“常坐者”(nesajjiko)，因为此处意指“舍弃躺卧，仅以坐姿生活为其戒”之义，所以卧姿才是其对治法，而非其他威仪，因为它们并非如此不被厌弃，也因为不可能（成为对治法）。此处所要对治的是属于懈怠一方的威仪，而非其他。而且，不可能离了行、住而仅以坐姿来维持并如此行事，因此卧姿才是其对治法。所以说“然而，以彼……”等。应当经行，不应认为“我是常坐者”而通宵静坐。因为身体为其他威仪所支持，才堪能作意。

စတ္တာရော [Pg.103] ပါဒါ, ပိဋ္ဌိအပဿယော စာတိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ ပဉ္စင်္ဂေါ. စတူဟိ အဋ္ဋနီဟိ, ပိဋ္ဌိအပဿယေန စ ပဉ္စင်္ဂေါတိ အပရေ. ဥဘောသု ပဿေသု ပိဋ္ဌိပဿေ စ ယထာသုခံ အပဿာယ ဝိဟရတော နေသဇ္ဇိကဿ ‘‘အနေသဇ္ဇိကတော ကော ဝိသေသော’’တိ ဂါဟံ နိဝါရေတုံ အဘယတ္ထေရော နိဒဿိတော ‘‘ထေရော အနာဂါမီ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ.

有四足及一靠背，以此五部分而为五支。另有人说，有四脚及一靠背而为五支。为防止常坐者随意倚靠两侧及背后而住，并产生“这与非常坐者有何差别？”的见解，故引用无畏长老(Abhayatthera)为例：“长老成为不还者后，般涅槃了。”

ဥပစ္ဆေဒီယတိ ဧတေနာတိ ဥပစ္ဆေဒနန္တိ ဝိနိဗန္ဓုပစ္ဆေဒဿ သာဓကတမဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂသပ္ပာယတာ အလီနာနုဒ္ဓစ္စပက္ခိကတ္တာ နိသဇ္ဇာယ. တတော ဧဝ ပါသာဒိကဣရိယာပထတာ. ဝီရိယာရမ္ဘာနုကူလတာ ဝီရိယသမတာယောဇနဿ အနုစ္ဆဝိကတာ. တတော ဧဝ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ အနုဗြူဟနတာ. ပဏိဓာယာတိ ဌပေတွာ. တနုန္တိ ဥပရိမကာယံ. ဝိကမ္ပေတီတိ စာလေတိ, ဣစ္ဆာဝိဃာတံ ကရောတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဝတန္တိ ဓုတင်္ဂံ.

“以此断除，故为断除”，应知此为断除束缚的最有效工具。因为坐姿有助于不昏沉、不掉举，故适合于一切业处的修习。正因此，威仪令人信乐。有助于发起精进，适合于策励平衡的精进。正因此，能增长正修行。“确立”是指建立。“身”指上身。“动摇”是指摇动，意为妨碍意愿。“律仪”指头陀支。

ဣတိ နေသဇ္ဇိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ.

常坐支论的释义终。

ဓုတင်္ဂပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ

头陀支杂论的释义

၃၇. သေက္ခပုထုဇ္ဇနာနံ ဝသေန သိယာ ကုသလာနိ, ခီဏာသဝါနံ ဝသေန သိယာ အဗျာကတာနိ. တတ္ထ သေက္ခပုထုဇ္ဇနာ ပဋိပတ္တိပူရဏတ္ထံ, ခီဏာသဝါ ဖာသုဝိဟာရတ္ထံ ဓုတင်္ဂါနိ ပရိဟရန္တိ. အကုသလမ္ပိ ဓုတင်္ဂန္တိ အကုသလစိတ္တေနာပိ ဓုတင်္ဂသေဝနာ အတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော. တံ န ယုတ္တံ, ယေန အကုသလစိတ္တေန ပဗ္ဗဇိတဿ အာရညိကတ္တံ, တံ ဓုတင်္ဂံ နာမ န ဟောတိ. ကသ္မာ? လက္ခဏာဘာဝတော. ယံ ဟိဒံ ကိလေသာနံ ဓုနနတော ဓုတဿ ပုဂ္ဂလဿ, ဉာဏဿ, စေတနာယ ဝါ အင်္ဂတ္တံ, န တံ အကုသလဓမ္မေသု သမ္ဘဝတိ. တသ္မာ အရညဝါသာဒိမတ္တေန အာရညိကာဒယော တာဝ ဟောန္တု, အာရညိကင်္ဂါဒီနိ ပန န ဟောန္တီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘န မယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣမာနီတိ ဓုတင်္ဂါနိ. ဝုတ္တံ ဟေဋ္ဌာ ဝစနတ္ထနိဒ္ဒေသေ. န စ အကုသလေန ကောစိ ဓုတော နာမ ဟောတိ, ကိလေသာနံ ဓုနနဋ္ဌေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ယဿ ဘိက္ခုနော ဧတာနိ သမာဒါနာနိ အင်္ဂါနိ, ဧတေန ပဌမေနာပိ အတ္ထဝိကပ္ပေန ‘‘နတ္ထိ အကုသလံ ဓုတင်္ဂ’’န္တိ ဒဿေတိ. န စ အကုသလံ ကိဉ္စိ ဓုနာတီတိ အကုသလံ ကိဉ္စိ ပါပံ န စ ဓုနာတိ ဧဝ အပ္ပဋိပက္ခတော. ယေသံ သမာဒါနာနံ တံ အကုသလံ ဉာဏံ ဝိယ [Pg.104] အင်္ဂန္တိ ကတွာ တာနိ ဓုတင်္ဂါနီတိ ဝုစ္စေယျုံ. ဣမိနာ ဒုတိယေနာပိ အတ္ထဝိကပ္ပေန ‘‘နတ္ထိ အကုသလံ ဓုတင်္ဂ’’န္တိ ဒဿေတိ. နာပိ အကုသလန္တိအာဒိ တတိယအတ္ထဝိကပ္ပဝသေန ယောဇနာ. တသ္မာတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ နိဂမနံ.

37. 就有学与凡夫而言，头陀支可以是善的；就漏尽者而言，可以是无记的。其中，有学与凡夫为圆满修行而受持头陀支，漏尽者为安住而受持。“不善也是头陀支”，其意为，也存在以不善心行头陀支。此说不当。以不善心出家者的住阿兰若，不名为头陀支。为何？因其不具特征。此中，因其能抖落烦恼，而是已抖落烦恼的个人、或其智、或其思的支分，此在不善法中不可能存在。因此，仅凭住森林等，或可称为住森林者等，但并不成就住阿兰若支等。为示此义，故说“na maya…”等。此中“这些”指头陀支。此义已在前面的词义解释中述及。没有人因不善法而被称为“已抖落者”，意即因其抖落烦恼之义。若有比丘以此等受持为支分，依此第一种义理抉择，亦显示“无有不善的头陀支”。“不善法并不能抖落任何事物”，即是说，不善法因其并非对治法，故而确实不能抖落任何恶法。又，若某些受持是以不善法为支分——犹如（善法）以智为支分——而可被称为头陀支，依此第二种义理抉择，亦显示“无有不善的头陀支”。“亦非不善……”等，是依第三种义理抉择而连结。“是故……”等，是总结前述之义。

ယေသန္တိ အဘယဂိရိဝါသိကေ သန္ဓာယာဟ. တေ ဟိ ဓုတင်္ဂံ နာမ ပညတ္တီတိ ဝဒန္တိ. တထာ သတိ တဿ ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ကိလေသာနံ ဓုနနဋ္ဌောပိ န သိယာ, သမာဒါတဗ္ဗတာ စာတိ တေသံ ဝစနံ ပါဠိယာ ဝိရုဇ္ဈတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ကုသလတ္တိကဝိနိမုတ္တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ပညတ္တိပက္ခေ ဧတေ ဒေါသာ ဒုန္နိဝါရာ, တသ္မာ တံ တေသံ ဝစနံ န ဂဟေတဗ္ဗံ, ဝုတ္တနယော စေတနာပက္ခောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ဧတေ ဓုတဂုဏာ ကုသလတ္တိကေ ပဌမတတိယပဒသင်္ဂဟိတာ, တသ္မာ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အသံကိလိဋ္ဌသံကိလေသိကာတိ ဧဝံ သေသတိကဒုကပဒေဟိပိ နေသံ ယထာရဟံ သင်္ဂဟော ဝိဘာဝေတဗ္ဗော.

“彼等”是针对无畏山(Abhayagiri)住者而说。他们实则说头陀支只是一种名言概念。果真如此，则因其于胜义中不存在，便无抖落烦恼之义，亦不可受持。为显示其说与圣典相违，故说“脱离善三法……”等。是故，由于在名言概念一方，此等过失难以避免，因此不应采纳他们的说法，其义为，应当采纳前述以思为首的说法。由于此等头陀功德为善三法中的第一与第三句所摄，因此它们或与乐受相应，或与不苦不乐受相应；或为异熟法法，或为非异熟非异熟法法；或为无取之取所缘法，或为无垢之有垢法。如是，亦应辨明它们如何相应地为其余的三法与二法句所摄。

ကာမံ သဗ္ဗောပိ အရဟာ ဓုတကိလေသော, ဣဓ ပန ဓုတင်္ဂသေဝနာမုခေန ကိလေသေ ဝိဓုနိတွာ ဌိတော ခီဏာသဝေါ ‘‘ဓုတကိလေသော ပုဂ္ဂလော’’တိ အဓိပ္ပေတော. တထာ သဗ္ဗောပိ အရိယမဂ္ဂေါ နိပ္ပရိယာယေန ကိလေသဓုနနော ဓမ္မော, ဝိသေသတော အဂ္ဂမဂ္ဂေါ. ပရိယာယေန ပန ဝိပဿနာဉာဏာဒိ. ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန ဓုတင်္ဂစေတနာသမ္ပယုတ္တဉာဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ဓုတံ ဒဿေတွာ ဓုတဝါဒေ ဒဿေတဗ္ဗေ ယသ္မာ ဓုတဝါဒဘေဒေန ဓုတော ဝိယ ဓုတဘေဒေန ဓုတဝါဒေါပိ ဒုဝိဓော, တသ္မာ တေသံ, တဒုဘယပဋိက္ခေပဿ စ ဝသေန စတုက္ကမေတ္ထ သမ္ဘဝတီတိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အတ္ထိ ဓုတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

诚然，一切阿罗汉皆是已抖落烦恼者，但此处所意指的是，通过行持头陀支而抖落烦恼、安住于漏尽的个人，才是“已抖落烦恼之个人”。同样，一切圣道皆是直接地抖落烦恼之法，尤其是最高道。间接地，则为观(vipassanā)智等。依最低的定义，当知是与头陀支之思相应的智。在如此阐明“已抖落者”之后，当要阐明“持抖落论者”时，由于“已抖落者”依“持抖落论者”之别而有两种，犹如“持抖落论者”依“已抖落者”之别亦有两种，是故，就此二者以及对此二者的否定，此处可成四句法。为显示此，故说“有已抖落者……”等。

တယိဒန္တိ နိပါတော, တဿ ‘‘သော အယ’’န္တိ အတ္ထော. ဓုတဓမ္မာ နာမာတိ ဓုတင်္ဂသေဝနာယ ပဋိပက္ခဘူတာနံ ပါပဓမ္မာနံ ဓုနနဝသေန ပဝတ္တိယာ ‘‘ဓုတော’’တိ လဒ္ဓနာမာယ ဓုတင်္ဂစေတနာယ ဥပကာရကာ ဓမ္မာတိ ကတွာ ဓုတဓမ္မာ နာမ. အသမ္ပတ္တသမ္ပတ္တေသု ပစ္စယေသု အလုဗ္ဘနာကာရေန ပဝတ္တနတော အပ္ပိစ္ဆတာ သန္တုဋ္ဌိတာ စ အတ္ထတော အလောဘော. ပစ္စယဂေဓာဒိဟေတုကာနံ လောလတာဒီနံ သံကိလေသာနံ သမ္မဒေဝ လိခနတော [Pg.105] ဆေဒနတော ဂဏသင်္ဂဏိကာဒိဘေဒတော သံသဂ္ဂတော စိတ္တဿ ဝိဝေစနတော သလ္လေခတာ ပဝိဝေကတာ စ အလောဘော အမောဟောတိ ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု အနုပတန္တိ တဒန္တောဂဓာ တပ္ပရိယာပန္နာ ဟောန္တိ, တဒုဘယဿေဝ ပဝတ္တိဝိသေသဘာဝတော. ဣမေဟိ ကုသလဓမ္မေဟိ အတ္ထီ ဣဒမတ္ထီ, ယေန ဉာဏေန ပဗ္ဗဇိတေန နာမ ပံသုကူလိကင်္ဂါဒီသု ပတိဋ္ဌိတေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ယထာနုသိဋ္ဌံ ဓုတဂုဏေ သမာဒိယတိ စေဝ ပရိဟရတိ စ, တံ ဉာဏံ ဣဒမတ္ထိတာ. တေနာဟ ‘‘ဣဒမတ္ထိတာ ဉာဏမေဝါ’’တိ. ပဋိက္ခေပဝတ္ထူသူတိ ဂဟပတိစီဝရာဒီသု တေဟိ တေဟိ ဓုတင်္ဂေဟိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဝတ္ထူသု. လောဘန္တိ တဏှံ. တေသွေဝ ဝါတိ ပဋိက္ခေပဝတ္ထူသု ဧဝ. အာဒီနဝပဋိစ္ဆာဒကန္တိ အာရက္ခဒုက္ခပရာဓီနဝုတ္တိစောရဘယာဒိအာဒီနဝပဋိစ္ဆာဒကံ. အနုညာတာနန္တိ သတ္ထာရာ နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂဝသေန အနုညာတာနံ သုခသမ္ဖဿအတ္ထရဏပါဝုရဏာဒီနံ. ပဋိသေဝနမုခေနာတိ ပဋိသေဝနဒွါရေန, တေန လေသေနာတိ အတ္ထော. အတိသလ္လေခမုခေနာတိ အတိဝိယ သလ္လေခပဋိပတ္တိမုခေန, ဥက္ကဋ္ဌဿ ဝတ္တနကာနမ္ပိ ပဋိက္ခိပနဝသေနာတိ အတ္ထော.

Tayidaṃ是一个助词，其义为“此即彼”。所谓“头陀法”(dhutadhammā)，是指通过修习头陀支，以抖擞那些与头陀行相违背的恶法而运作，对于由此得名“已抖擞”(dhuta)的头陀支思，这些法是其助缘，故名为头陀法。对于未得和已得的资具，以不贪求的方式运作，因此少欲知足，其本质即是无贪。对于因贪求资具等而起的轻浮等烦恼，彻底地刮除、断除，远离僧团聚会等交往，使心远离，此即削减与远离。它们随行于无贪和无痴这两种法，被包含于其中，是这两者的殊胜运作方式。对这些善法有所需求，此即“有此性”(idamatthitā)。凭借某种智，出家人了知“理应安住于粪扫衣支等”，并如所教示地受持与实行头陀的功德，此智即是“有此性”。因此说“有此性即是智”。“于所应拒绝的事物中”，是指于在家人的衣物等，即那些应被各种头陀支所拒绝的事物中。“贪”是指渴爱。或者说，它（贪）只存在于那些所应拒绝的事物中。“覆盖过患”是指覆盖守护之苦、依赖他人生活、盗贼之惧等过患。“所允许的”是指导师所允许的，可以无欲无染地受用的舒适卧具、覆蓋物等。“以受用为途径”意为通过受用之门，即以此方式。“以极度削减为途径”意为通过极为削减的修行之门，即通过拒绝连卓越者也适宜之物的方式。

သုခုမကရဏသန္နိဿယော ရာဂေါ ဒုက္ခာယ ပဋိပတ္တိယာ ပတိဋ္ဌံ န လဘတီတိ အာဟ ‘‘ဒုက္ခာပဋိပဒဉ္စ နိဿာယ ရာဂေါ ဝူပသမ္မတီ’’တိ. သလ္လေခေါ နာမ သမ္ပဇာနဿ ဟောတိ, သတိသမ္ပဇညေ မောဟော အပတိဋ္ဌောဝ အပ္ပမာဒသမ္ဘဝတောတိ ဝုတ္တံ ‘‘သလ္လေခံ နိဿာယ အပ္ပမတ္တဿ မောဟော ပဟီယတီ’’တိ. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ဓုတင်္ဂေသု. တတ္ထာတိ အရညရုက္ခမူလေသု.

依于安乐资具之贪，在苦行道中得不到立足之处，因此说：“依靠苦行道，贪得以平息。”削减是属于有正知者的，在有正念正知时，因不放逸生起故，痴没有立足之处，因此说：“依靠削减，不放逸者的痴被舍断。”“在此”（Ettha）是指在这些头陀支中。“于彼”（Tattha）是指在森林和树下。

သီသင်္ဂါနီတိ သီသဘူတာနိ အင်္ဂါနိ, ပရေသမ္ပိ ကေသဉ္စိ နာနန္တရိကတာယ, သုကရတာယ စ သင်္ဂဏှနတော ဥတ္တမင်္ဂါနီတိ အတ္ထော. အသမ္ဘိန္နင်္ဂါနီတိ ကေဟိစိ သမ္ဘေဒရဟိတာနိ, ဝိသုံယေဝ အင်္ဂါနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝဍ္ဎတိ ရာဂစရိတဿ မောဟစရိတဿ ဒေါသစရိတဿာပိ, တံ ဧကစ္စံ ဓုတင်္ဂံ သေဝန္တဿာတိ အဓိပ္ပာယော. ဟာယတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ သုကုမာရဘာဝေနလူခပဋိပတ္တိံ အသဟန္တဿ. ဝဍ္ဎတေဝ မဟာပုရိသဇာတိကဿာတိ အဓိပ္ပာယော. န ဝဍ္ဎတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥပနိဿယရဟိတဿ. ဧကမေဝ ဟိ ဓုတင်္ဂံ ယထာ ကိလေသဓုနနဋ္ဌေန, ဧဝံ စေတနာသဘာဝတ္တာ. တေနာဟ ‘‘သမာဒါနစေတနာ’’တိ.

“头支”（Sīsaṅgāni）是指作为头首的支分，其义为：因其无有间隔且易于行持，亦含摄其余某些支分，故为最上支。“不杂支”（Asambhinnaṅgāni）是指不与任何其他支分混杂，也就是说，是各自独立的支分。其意为：对于修习某一头陀支的贪行者、痴行者乃至瞋行者，其业处得以增长。对于因娇嫩而不能忍受粗糙修行的人，其业处会衰退。其意为：对于大士（mahāpurisa）种性者，其业处只会增长。对于没有近因缘的人，其业处不增长。诚然，头陀支就其抖擞烦恼之义而言是一，同样就其思之自性而言也是一。因此说“受持思”。

တေရသာပိ [Pg.106] ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒါယ ပရိဟရန္တာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝသေန ‘‘ဒွါစတ္တာလီသ ဟောန္တီ’’တိ ဝတွာ ဘိက္ခူနံ တေရသန္နမ္ပိ ပရိဟရဏဿ ဧကဇ္ဈံယေဝ သမ္ဘဝံ ဒဿေတုံ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ဧကပ္ပဟာရေန သဗ္ဗဓုတင်္ဂါနိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကထံ အဗ္ဘောကာသေ ဝိဟရန္တဿ ရုက္ခမူလိကင်္ဂံ? ‘‘ဆန္နံ ပဋိက္ခိပါမိ, ရုက္ခမူလိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၂) ဝစနတော ဆန္နေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပိတမတ္တေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ, န အဗ္ဘောကာသေ, တသ္မာ ဘေဒဟေတုနော အဘာဝေန တမ္ပိ အရောဂမေဝ. တထာ သေနာသနလောလုပ္ပဿ အဘာဝေန ယထာသန္ထတိကင်္ဂန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အာရညိကင်္ဂံ ဂဏမှာ ဩဟီယနသိက္ခာပဒေန (ပါစိ. ၆၉၁-၆၉၂) ပဋိက္ခိတ္တံ, ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂံ အနတိရိတ္တဘောဇနသိက္ခာပဒေန (ပါစိ. ၂၃၈-၂၄၀). ပဝါရိတာယ ဟိ ဘိက္ခုနိယာ အတိရိတ္တံ ကတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ န လဗ္ဘတိ. ကပ္ပိယေ စ ဝတ္ထုသ္မိံ လောလတာပဟာနာယ ဓုတင်္ဂသမာဒါနံ, န အကပ္ပိယေ, သိက္ခာပဒေနေဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ. အဋ္ဌေဝ ဟောန္တိ ဘိက္ခုနိယာ သံကစ္စိကစီဝရာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ပဉ္စပိ တိစီဝရသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆန္တီတိ ကတွာ. ယထာဝုတ္တေသူတိ ဘိက္ခူနံ ဝုတ္တေသု တေရသသု တိစီဝရာဓိဋ္ဌာနဝိနယကမ္မာဘာဝတော ဌပေတွာ တေစီဝရိကင်္ဂံ ဒွါဒသ သာမဏေရာနံ. သတ္တာတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝုတ္တေသု အဋ္ဌသု ဧကံ ပဟာယ သတ္တ တိစီဝရာဓိဋ္ဌာနဝိနယကမ္မာဘာဝတော. ‘‘ဌပေတွာ တေစီဝရိကင်္ဂ’’န္တိ ဟိ ဣမံ အနုဝတ္တမာနမေဝ ကတွာ ‘‘သတ္တ သိက္ခမာနသာမဏေရီန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပတိရူပါနီတိ ဥပါသကဘာဝဿ အနုစ္ဆဝိကာနိ.

就受持并实行所有十三头陀支的个人而言，说“有四十二种”。说完此后，为了显示比丘同时实行所有十三种的可能性，而说了“如果”等。其中说“能一举受用一切头陀支”。那么，住在露地者如何有树下住支呢？依据“我拒绝有覆之处，我受持树下住支”（《清净道论》1.32），只是在有覆之处让黎明升起时，头陀支才被破坏，而非在露地时，因此由于没有破坏的原因，那一个也无过失。同样，应知由于没有对住处的贪求，所以有随处住支。森林住支被“离众学处”（《波逸提》691-692）所禁止；食后不食支被“食非余食学处”（《波逸提》238-240）所禁止。因为比丘尼一经邀请，便不得作余食法而食。只有在如法的物品上，为了舍断贪欲才受持头陀支，而不是在不如法的物品上，因为后者已被学处所禁止。对比丘尼来说，只有八种，因为连同覆肩衣等共五衣，也只算作三衣的数目。“如前所述”是指：在为比丘所说的十三种中，除去三衣支，因为沙弥没有三衣决意的律制羯磨，所以他们有十二种。七种是指：在为比丘尼所说的八种中，除去一种，因为没有三衣决意的律制羯磨。正是遵循“除去三衣支”这一点，而说“在学尼和沙弥尼有七种”。“相称的”是指适合优婆塞身份的。

ဓုတင်္ဂနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

头陀支解释释义终。

ဣတိ ဒုတိယပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

第二章释义终。

၃. ကမ္မဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

3. 业处受持解释释义

၃၈. အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟီတိ [Pg.107] အပ္ပိစ္ဆတာသန္တုဋ္ဌိသလ္လေခပဝိဝေကာပစယဝီရိယာရမ္ဘာဒီဟိ. ပရိယောဒါတေတိ သုဝိသုဒ္ဓေ နိရုပက္ကိလေသေ. ဣမသ္မိံ သီလေတိ ယထာဝုတ္တေ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေ. ‘‘စိတ္တံ ဘာဝယ’’န္တိ ဣမမေဝ ဒေသနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အတိသင်္ခေပဒေသိတတ္တာ’’တိ. ကော သမာဓီတိ သရူပပုစ္ဆာ. ကေနဋ္ဌေန သမာဓီတိ ကေန အတ္ထေန သမာဓီတိ ဝုစ္စတိ, ‘‘သမာဓီ’’တိ ပဒံ ကံ အဘိဓေယျတ္ထံ နိဿာယ ပဝတ္တန္တိ အတ္ထော. ကတိဝိဓောတိ ပဘေဒပုစ္ဆာ.

38. “少欲等”是指少欲、知足、削减、远离、断除、发起精进等。“已极清净”是指非常清净，无诸杂染。“于此戒中”是指如前所述的四种清净戒。针对“当修习心”这一教示，才说“因教示过简”。“什么是定？”，这是对本质的提问。“以何义为定？”，意即：“定”一词是依何所指之义而成立？“有多少种？”，这是对分类的提问。

‘‘ကော သမာဓီ’’တိ ကာမဉ္စာယံ သရူပပုစ္ဆာ, ဝိဘာဂဝန္တာနံ ပန သရူပဝိဘာဝနံ ဝိဘာဂဒဿနမုခေနေဝ ဟောတီတိ ဝိဘာဂေါ တာဝ အနဝသေသတော ဒဿေတဗ္ဗော. တံဒဿနေ စ အယမာဒီနဝေါတိ ဒဿေတုံ ‘‘သမာဓိ ဗဟုဝိဓော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဗဟုဝိဓောတိ ကုသလာဒိဝသေန အနေကဝိဓော. နာနပ္ပကာရကောတိ အာလမ္ဗနမနသိကာရဆန္ဒပဏိဓိအဓိမောက္ခအဘိနီဟာရသညာနာနတ္တာဒိနာနပ္ပကာရော. န သာဓေယျာတိ လောကိယသမာဓိဿ ဘာဝနာ ဣဓ အဓိပ္ပေတတ္ထော, တဉ္စ န သာဓေယျ. ဈာနဝိမောက္ခာဒီသု ဟိ သမာဓိံ ဥဒ္ဓရိတွာ တဿ လဗ္ဘမာနေဟိ ဝိဘာဂေဟိ ဝိဿဇ္ဇနေ ကရိယမာနေ ဈာနဝိဘင်္ဂါဒီသု (ဝိဘ. ၅၀၈ အာဒယော) အာဂတော သဗ္ဗော သမာဓိပဘေဒေါ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗော သိယာ. တထာ စ သတိ ယွာယံ လောကိယသမာဓိဿ ဘာဝနာဝိဓိ အဓိပ္ပေတော, တဿ ဝိဿဇ္ဇနာယ ဩကာသောဝ န ဘဝေယျ. ကိဉ္စ ယေနဿ တိကစတုက္ကဈာနိကေန ဟီနာဒိဘေဒဘိန္နေန ပဝတ္တိဝိဘာဂေန ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဒိဝသေန နဝဝိဓော, ပဉ္စမဇ္ဈာနိကေန ဝေဟပ္ဖလာဒိဝသေန ဒသဝိဓော ဝါ ဧကာဒသဝိဓော ဝါ ဘဝပ္ပဘေဒေါ နိပ္ပဇ္ဇတိ. သွာဿ ပဝတ္တိဝိဘာဂေါ အယံ သောတိ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝုစ္စမာနော ဝိက္ခေပါယ သိယာ, ယထာ တံ အဝိသယေ. တေနာဟ ‘‘ဥတ္တရိ စ ဝိက္ခေပါယ သံဝတ္တေယျာ’’တိ. ကုသလစိတ္တေကဂ္ဂတာတိ ကုသလာ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကလက္ခဏာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ.

虽然“什么是定？”这是对本质的提问，但对于有多种分类的事物，其本质的阐明是通过展示其分类来进行的，因此首先应当完整地展示其分类。为了说明在此展示中的过患，才说“定有多种”等。其中，“多种”是指依善等而有多种。“种种差别”是指由于所缘、作意、欲、愿、胜解、发愿、想等的不同而有种种差别。（若广说诸定，则）无法达成此处所意指的目的，即阐明世间定的修习。因为，如果从禅那、解脱等中举出“定”，并以其可得的分类来回答，那么就必须回答《分别论》(Vibhaṅga)中所来的一切定的分类。若如此，则此处所意指的世间定的修习方法，便无机会得到解答了。再者，由三禅与四禅的行者依下等之别所转起的差别，依梵众天(Brahmapārisajja)等而有九种生的差别；由五禅的行者，依广果天(Vehapphala)等而有十种或十一种生的差别。若确定并讲述其转起的差别为“此即是彼”，则会引生散乱，犹如离题。因此说：“更会导致散乱”。“善心一境性”是指善的，即具有无过失与乐果报之特性的心一境性。

စိတ္တစေတသိကာနံ သမံ အဝိသာရဝသေန သမ္ပိဏ္ဍေန္တဿ ဝိယ အာဓာနံ သမာဓာနံ. အဝိသာရလက္ခဏော ဟိ သမာဓိ, သမ္ပိဏ္ဍနရသော စ. သမ္မာ အဝိက္ခိပနဝသေန အာဓာနံ သမာဓာနံ. အဝိက္ခေပလက္ခဏော ဝါ ဟိ [Pg.108] သမာဓိ, ဝိက္ခေပဝိဒ္ဓံသနရသော စာတိ. သွာယံ ယသ္မာ ဧကာရမ္မဏေ စိတ္တဿ ဌိတိဟေတု, တသ္မာ ‘‘ဌပနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. တထာ ဟေသ ‘‘စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတီ’’တိ (ဓ. သ. ၁၅) နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ဧကာရမ္မဏဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ သမာဓိဿ သန္တာနဋ္ဌိတိဘာဝဒဿနတ္ထံ. တထာ ဟိဿ အဋ္ဌကထာယံ ဒီပစ္စိဋ္ဌိတိ နိဒဿိတာ. အာနုဘာဝေနာတိ ဗလေန, ပစ္စယဘာဝေနာတိ အတ္ထော. အဝိက္ခိပမာနာတိ န ဝိက္ခိပမာနာ ဝူပသမမာနာ. ဥပသမပစ္စုပဋ္ဌာနော ဟိ သမာဓိ. ဧတေနဿ ဝိက္ခေပပဋိပက္ခတံ ဒဿေတိ. အဝိပ္ပကိဏ္ဏာတိ အဝိသဋာ. ဧတေန အဝိသာရလက္ခဏတံ.

心与心所平等地、以不散漫的方式，犹如聚合般地安置，即是定（samādhi）。定以不散漫为相，以聚合为味。正确地以不散乱的方式安置，即是定。或定以不散乱为相，以摧破散乱为味。此定是心安住于一所缘之因，故说“即是安住”。如是，此定在《法集论》（Dhammasaṅgaṇī 15）中被指为“心之住、等住、安住”。此处提及“一所缘”，是为了显示定的相续安住状态。如是，在其义注中以灯焰的稳定为例。“以其威力”（ānubhāvena）是指以其力量，意即作为条件。“不散乱”（avikkhipamānā）是指不被扰动，即是寂静。定以寂静为现起。此句显示了它对治散乱的性质。“不散播”（avippakiṇṇā）是指不散漫。此句显示了其不散漫之相。

သယံ န ဝိက္ခိပတိ, သမ္ပယုတ္တာ ဝါ န ဝိက္ခိပန္တိ ဧတေနာတိ အဝိက္ခေပေါ, သော လက္ခဏံ ဧတဿာတိ အဝိက္ခေပလက္ခဏော. ဝိက္ခေပံ ဝိဒ္ဓံသေတိ, တထာ ဝါ သမ္ပဇ္ဇတီတိ ဝိက္ခေပဝိဒ္ဓံသနရသော. ဥဒ္ဓစ္စေ အဝိကမ္ပနဝသေန ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, သမ္ပယုတ္တာနံ ဝါ တံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အဝိကမ္ပနပစ္စုပဋ္ဌာနော. သုခန္တိ နိရာမိသံ သုခံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

它自身不散乱，亦不令相应法散乱，故为“不散乱”（avikkhepa）；此即是其相，故为“不散乱相”（avikkhepalakkhaṇa）。它摧破散乱，或如是成就，故以“摧破散乱味”（vikkhepaviddhaṃsanarasa）。它以面对掉举（uddhacca）而不动摇的方式现起，或使其相应法如此现起，故以“不动摇现起”（avikampanapaccupaṭṭhāna）。“乐”（sukha）应被视为无染之乐。

၃၉. အဝိက္ခေပလက္ခဏံ နာမ သမာဓိဿ အာဝေဏိကော သဘာဝေါ, န တေနဿ ကောစိ ဝိဘာဂေါ လဗ္ဘတီတိ အာဟ ‘‘အဝိက္ခေပလက္ခဏေန တာဝ ဧကဝိဓော’’တိ. သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ အာရမ္မဏေ အပ္ပေန္တော ဝိယ ပဝတ္တတီတိ ဝိတက္ကော အပ္ပနာ. တထာ ဟိ သော ‘‘အပ္ပနာ ဗျပ္ပနာ’’တိ (ဓ. သ. ၇) နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တပ္ပမုခတာဝသေန ပန သဗ္ဗသ္မိံ မဟဂ္ဂတာနုတ္တရေ ဈာနဓမ္မေ ‘‘အပ္ပနာ’’တိ အဋ္ဌကထာဝေါဟာရော. တထာ တဿ အနုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဘူတေ ပရိတ္တဈာနေ ဥပစာရဝေါဟာရော. ဂါမာဒီနံ သမီပဋ္ဌာနေ ဂါမူပစာရာဒိသမညာ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ဥပစာရပ္ပနာဝသေန ဒုဝိဓော’’တိ. ဣဓ ပန သမာဓိဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန လောကောတိ ဝုစ္စတိ ဝဋ္ဋံ, တပ္ပရိယာပန္နတာယ လောကေ နိယုတ္တော, တတ္ထ ဝါ ဝိဒိတောတိ လောကိယော. တတ္ထ အပရိယာပန္နတာယ လောကတော ဥတ္တရော ဥတ္တိဏ္ဏောတိ လောကုတ္တရော. ကာမဉ္စေတ္ထ လောကိယသမာဓိ ဘာဝေတဗ္ဗဘာဝေန ဂယှတိ, ဥဘယံ ပန ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ တတော ဣတရံ နိဒ္ဓါရေတုံ ‘‘လောကိယလောကုတ္တရဝသေန ဒုဝိဓော’’တိ ဝုတ္တံ. သပ္ပီတိကနိပ္ပီတိကဝသေနာတိ သဟ ပီတိယာ ဝတ္တတီတိ သပ္ပီတိကော, ပီတိသမ္ပယုတ္တော. နတ္ထိ ဧတဿ ပီတီတိ နိပ္ပီတိကော, ပီတိဝိပ္ပယုတ္တော. တေသံ ဝသေန. သုခေန သဟ ဧကုပ္ပာဒါဒိဘာဝံ ဂတောတိ သုခသဟဂတော[Pg.109], သုခသမ္ပယုတ္တောတိ အတ္ထော. ဥပေက္ခာသဟဂတေပိ ဧသေဝ နယော. ဥပေက္ခာတိ စေတ္ထ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ အဓိပ္ပေတာ. သာ ဟိ သုခဒုက္ခာကာရပဝတ္တိံ ဥပေက္ခတိ မဇ္ဈတ္တာကာရသဏ္ဌိတတ္တာ. သုခသဟဂတ-ပဒေန စေတ္ထ သပ္ပီတိကော, နိပ္ပီတိကေကဒေသော စ သင်္ဂဟိတော, ဥပေက္ခာသဟဂတ-ပဒေန ပန နိပ္ပီတိကေကဒေသောဝါတိ အယမေတေသံ ပဒါနံ ဝိသေသော.

39. “不散乱相”(avikkhepalakkhaṇa)是定的固有自性，无法依此获得任何分类，故说：“首先，依不散乱相为一种”。寻(vitakka)，因其进行时犹如将相应法置入所缘，故为安止(appanā)。如是，它在《法集论》(Dhammasaṅgaṇī 7)中被指为“安止、深安止”。然而，由于其主要性，在一切广大(mahaggata)与出世间(anuttara)的禅法中，“安止”是义注的用语。同样，对于作为其未生起之处的有限禅(parittajhāna)，则使用“近行”(upacāra)一词。犹如村庄等附近之处有“村庄近郊”等名称，故说：“依近行与安止为二种”。然而，此处当依定来理解。因有毁坏、破碎之义，故轮回(vaṭṭa)被称为“世间”(loka)；包含于其中、致力于世间或于其中被了知者，为“世间的”(lokiya)。不包含于其中，已超越、已脱离世间者，为“出世间的”(lokuttara)。虽然此处以世间定(lokiyasamādhi)为当修习者，但为了从它区别出另一种，而将两者一同举出，故说：“依世间与出世间为二种”。“依有喜(sappītika)与无喜(nippītika)”：与喜(pīti)俱行，故为“有喜”，即与喜相应。此中无喜，故为“无喜”，即不与喜相应。依此二者而分。“与乐俱行”(sukhasahagata)是指与乐一同生起等，意即与乐相应。“与舍俱行”(upekkhāsahagata)亦同此理。此处的“舍”(upekkhā)意指非苦非乐受。诚然，彼（舍受）因以中立状态安住，而旁观乐与苦相的生起。“与乐俱行”一词，包含了有喜定及一部分无喜定；而“与舍俱行”一词，则只包含一部分无喜定。此即是这些词语间的差别。

သဘာဝတော, ပစ္စယတော, ဖလတော စ မဇ္ဈိမပဏီတေဟိ နိဟီနော, တေသံ ဝါ ဂုဏေဟိ ပရိဟီနောတိ ဟီနော, အတ္တနော ပစ္စယေဟိ ပဓာနဘာဝံ နီတော ပဏီတော, ဥဘိန္နံ မဇ္ဈေ ဘဝေါ မဇ္ဈိမော. သမ္ပယောဂဝသေန ပဝတ္တမာနေန သဟ ဝိတက္ကေန သဝိတက္ကော, သဟ ဝိစာရေန သဝိစာရော, သဝိတက္ကော စ သော သဝိစာရော စာတိ သဝိတက္ကသဝိစာရော. အာဒိ-သဒ္ဒေန အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော, အဝိတက္ကာဝိစာရော စ ဂဟိတော. တတ္ထ ဝိစာရတော ဥတ္တရိ ဝိတက္ကေန သမ္ပယောဂါဘာဝတော အဝိတက္ကော စ သော ဝိစာရမတ္တော စာတိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော. ဝိသေသနိဝတ္တိအတ္ထော ဝါ မတ္တ-သဒ္ဒေါ. သဝိတက္ကသဝိစာရော ဟိ သမာဓိ ဝိတက္ကဝိသိဋ္ဌေန ဝိစာရေန သဝိစာရော, အယံ ပန ဝိစာရမတ္တေန ဝိတက္ကသင်္ခါတဝိသေသရဟိတေန, တသ္မာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော. အထ ဝါ ဘာဝနာယ ပဟီနတ္တာ ဝိတက္ကာဘာဝေနာယံ ဝိစာရမတ္တော, န ဝိစာရတော အညဿ အတ္တနော သမ္ပယုတ္တဓမ္မဿ ကဿစိ အဘာဝါတိ ဒဿေတုံ အဝိတက္က-ဝစနေန ဝိစာရမတ္တ-ပဒံ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ. ဥဘယရဟိတော အဝိတက္ကာဝိစာရော. ပီတိသဟဂတာဒိဝသေနာတိ ပီတိသဟဂတသုခသဟဂတဥပေက္ခာသဟဂတဝသေန. ယဒေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ သုခသဟဂတဒုကေ ဝုတ္တနယမေဝ. ပဋိပက္ခေဟိ သမန္တတော ခဏ္ဍိတတ္တာ ပရိတ္တော. ပရိတ္တန္တိ ဝါ အပ္ပမတ္တကံ ဝုစ္စတိ, အယမ္ပိ အပ္ပာနုဘာဝတာယ ပရိတ္တော ဝိယာတိ ပရိတ္တော. ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနတော, ဝိပုလဖလတော, ဒီဃသန္တာနတော စ မဟန္တဘာဝံ ဂတော, မဟန္တေဟိ ဝါ ဥဠာရစ္ဆန္ဒာဒီဟိ ဂတော ပဋိပန္နောတိ မဟဂ္ဂတော. အာရမ္မဏကရဏဝသေနာပိ နတ္ထိ ဧတဿ ပမာဏကရဓမ္မာ, တေသံ ဝါ ပဋိပက္ခောတိ အပ္ပမာဏော.

从自性、因缘及果报上劣于中品与胜品，或缺少彼等之德，故为“下品”(hīna)。由自己的因缘被引向卓越状态，故为“胜品”(paṇīta)。生于二者之间，故为“中品”(majjhima)。与进行中的寻(vitakka)相应，故为“有寻”(savitakka)；与伺(vicāra)相应，故为“有伺”(savicāra)；既有寻又有伺，故为“有寻有伺”(savitakkasavicāra)。以“等”(ādi)字，包含了“无寻唯伺”(avitakkavicāramatta)与“无寻无伺”(avitakkāvicāra)。于此，因无有超越伺的寻与之相应，故为无寻而仅有伺，即“无寻唯伺”(avitakkavicāramatta)。或“仅”(matta)字有排除某一特质之义。有寻有伺定，是以被寻所限定的伺而为“有伺”；此定则仅有伺，无有称为寻的特质，故为“无寻唯伺”。又或，因修习而断寻，故因无寻而为“仅有伺”；为显示此非因除了伺之外，更无其他任何相应法，故以“无寻”一词来限定“唯伺”。远离二者，为“无寻无伺”(avitakkāvicāra)。“依喜俱行等”(pītisahagatādivasena)是指依喜俱行、乐俱行、舍俱行。此处当说之义，如乐俱行二法中所说之理。因被诸敌对法周遍毁坏，故为“有限”(paritta)。或“有限”亦称微少，此定亦因威力微弱而如有限，故为“有限”。因镇伏烦恼、果报广大、相续长久而达广大之境，或由具足广大欲等的大人物所行、所证，故为“广大”(mahaggata)。就所缘与作用而言，此定亦无能限量之法，或能对治彼等，故为“无量”(appamāṇa)。

ပဋိပဇ္ဇတိ ဈာနံ ဧတာယာတိ ပဋိပဒါ, ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာ. ဒုက္ခာ ကိစ္ဆာ ပဋိပဒါ ဧတဿာတိ ဒုက္ခာပဋိပဒေါ. ပကတိပညာယ အဘိဝိသိဋ္ဌတ္တာ အဘိညာ နာမ အပ္ပနာဝဟာ ဘာဝနာပညာ, ဒန္ဓာ မန္ဒာ အဘိညာ ဧတဿာတိ ဒန္ဓာဘိညော. ဒုက္ခာပဋိပဒေါ စ သော ဒန္ဓာဘိညော စာတိ ဒုက္ခာပဋိပဒါဒန္ဓာဘိညော[Pg.110], သမာဓိ. တဒါဒိဝသေန. စတုဈာနင်္ဂဝသေနာတိ စတုန္နံ ဈာနာနံ အင်္ဂဘာဝဝသေန, စတုက္ကနယဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. ဟာနဘာဂိယာဒိဝသေနာတိ ဟာနကောဋ္ဌာသိကာဒိဝသေန.

依此而行向禅那，故为“行道”（paṭipadā），即前分修习。此人之行道艰难困苦，故为“苦行道者”（dukkhāpaṭipado）。因超越通常之慧而殊胜，故引生安止的修习慧名为“胜慧”（abhiññā）；此人之胜慧迟钝缓慢，故为“钝胜慧者”（dandhābhiñño）。既是苦行道者，又是钝胜慧者，故为“苦行道钝胜慧者”（dukkhāpaṭipadādandhābhiñño），此指其定。依此等而分。“依四禅支”（catujhānaṅgavasena）是指依作为四种禅那之支分，此乃依四法而说。“依退分等”（hānabhāgiyādivasena）是指依退分等类别。

သမာဓိဧကကဒုကဝဏ္ဏနာ

定的一法与二法释义

ဆန္နံ အနုဿတိဋ္ဌာနာနန္တိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီနံ ဆန္နံ အနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနာနံ. ဣမေသံ ဝသေနာတိ ဣမေသံ ဒသန္နံ ကမ္မဋ္ဌာနာနံ ဝသေန. ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂေ ဧကဂ္ဂတာ’’တိ ဣမိနာ အပ္ပနာယ ဥပကာရကနာနာဝဇ္ဇနုပစာရဿပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, န ဧကာဝဇ္ဇနဿေဝ. အပ္ပနာသမာဓီနန္တိ ဥပကတ္တဗ္ဗဥပကာရကသမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနံ ‘‘ပုရိသဿ အတ္ထော’’တိအာဒီသု ဝိယ. ပရိကမ္မန္တိ ဂေါတြဘု. အပရိတ္တော သမာဓီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ပဌမဿ ဈာနဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

“六随念处”（channaṃ anussatiṭṭhānānaṃ）是指佛随念等六种随念业处。“依此等”（imesaṃ vasena）是指依此十种业处。“初分一心”（pubbabhāge ekaggatā）这句话，应当理解为也包括了那有助于安止定（appanā）、具有种种作意的近行定（upacāra），而不仅是单一作意的近行定。“诸安止定”（appanāsamādhīnaṃ）一词中的所有格，是表示所助成与能助成之关系的所有格，就像“为了此人的利益”等例子一样。“预备”（parikamma）是指种姓心（gotrabhu）。为了显示是“无量定”（aparitta samādhi），所以说了“初禅的”（paṭhamassa jhanassa）等。

တီသု ဘူမီသူတိ ကာမရူပါရူပဘူမီသု. ကုသလစိတ္တေကဂ္ဂတာယ အဓိပ္ပေတတ္တာ ‘‘အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. သိယာ သပ္ပီတိကော, သိယာ နိပ္ပီတိကောတိ အနိယမဝစနံ ဥပစာရသမာဓိသာမညေန သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝါ ဈာနာနံ နာနာဝဇ္ဇနဝီထိယံ ဥပစာရသမာဓိ သိယာ သပ္ပီတိကော, သိယာ နိပ္ပီတိကော. ဧကာဝဇ္ဇနဝီထိယံ ပန အာဒိတော ဒုကတိကဇ္ဈာနာနံ ဥပစာရသမာဓိ သပ္ပီတိကောဝ, ဣတရေသံ နိပ္ပီတိကောဝ, ဝိသဘာဂဝေဒနဿ စိတ္တဿ အာသေဝနပစ္စယတာဘာဝတော, ဧကဝီထိယံ ဝေဒနာပရိဝတ္တနာဘာဝတော စ. သိယာ သုခသဟဂတော, သိယာ ဥပေက္ခာသဟဂတောတိ ဧတ္ထာပိ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ပန ‘‘ဒုကတိကဇ္ဈာနာန’’န္တိ ဝုတ္တံ, ဣဓ ‘‘တိကစတုက္ကဇ္ဈာနာန’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

“于三地”(tīsu bhūmīsu)是指于欲地、色地、无色地。因为意指的是善心一境性，所以说“与圣道相应”(ariyamaggasampayuttā)。“或有喜俱”(siyā sappītiko)，“或无喜俱”(siyā nippītiko)是不定之说；依近行定(upacārasamādhi)的通相而言，一切禅那在种种作意的（心路）过程中，其近行定可能与喜俱，也可能无喜俱。然而在单一作意的（心路）过程中，前二或三禅的近行定必定与喜俱，其余的则必定无喜俱，因为具有不同感受的心不能作为重复缘(āsevanapaccaya)，也因为在单一（心路）过程中感受不会改变。“或与乐俱”(siyā sukhasahagato)，“或与舍俱”(siyā upekkhāsahagato)的意思也应依此理类推。但在那里说的是“二或三禅”(dukatikajjhānāna)，这里应当说“三或四禅”(tikacatukkajjhānāna)。

သမာဓိတိကဝဏ္ဏနာ

三定释义

ပဋိလဒ္ဓမတ္တောတိ အဓိဂတမတ္တော အနာသေဝိတော အဗဟုလီကတော. သော ဟိ ပရိဒုဗ္ဗလဘာဝေန ဟီနော ဟောတိ. နာတိသုဘာဝိတောတိ အတိဝိယ ပဂုဏဘာဝံ အပါပိတော. သုဘာဝိတောတိ သုဋ္ဌု ဘာဝိတော သမ္မဒေဝ ပဂုဏတံ ဥပနီတော. တေနာဟ ‘‘ဝသိပ္ပတ္တော’’တိ. ဆန္ဒာဒီနံ ဟီနတာဒိဝသေနာပိ ဣမေသံ ဟီနာဒိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ဥဠာရပုညဖလကာမတာဝသေန ပဝတ္တိတော ဟီနော, လောကိယာဘိညာသမ္ပာဒနာယ ပဝတ္တိတော မဇ္ဈိမော, ဝိဝေကကာမတာယ အရိယဘာဝေ ဌိတေန ပဝတ္တိတော ပဏီတော[Pg.111]. အတ္တဟိတာယ ဘဝသမ္ပတ္တိအတ္ထံ ပဝတ္တိတော ဝါ ဟီနော, ကေဝလံ အလောဘဇ္ဈာသယေန ပဝတ္တိတော မဇ္ဈိမော, ပရဟိတာယ ပဝတ္တိတော ပဏီတော. ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယေန ဝါ ပဝတ္တိတော ဟီနော, ဝိဝေကဇ္ဈာသယေန ပဝတ္တိတော မဇ္ဈိမော, ဝိဝဋ္ဋဇ္ဈာသယေန လောကုတ္တရပါဒကတ္ထံ ပဝတ္တိတော ပဏီတော.

“仅得”(paṭiladdhamatto)是指仅证得而未修习、未多修。此定因力量微弱故属下品(hīno)。“未极善修”(nātisubhāvito)是指未达到非常熟练的境界。“善修”(subhāvito)是指已善加修习，达到真正熟练的境地，因此说“已得自在”(vasippatto)。依欲(chanda)等的下劣等情况，亦可知此三品的差别。即：若因希求殊胜福报而修习，则为下品；为成就世间神通而修习，则为中品(majjhimo)；因希求出离、安住于圣位而修习，则为上品(paṇīto)。或者，为自身利益及成就善趣果报而修习，则为下品；仅以无贪意乐而修习，则为中品；为利益他人而修习，则为上品。又或者，以轮回意乐而修习，则为下品；以出离意乐而修习，则为中品；以解脱意乐、为成就出世间法之基础而修习，则为上品。

သဒ္ဓိံ ဥပစာရသမာဓိနာတိ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဈာနာနံ ဥပစာရသမာဓိနာ သဟ. ဝိတက္ကမတ္တေယေဝ အာဒီနဝံ ဒိသွာတိ ဝိတက္ကေယေဝ ဩဠာရိကတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ ‘‘စိတ္တဿ ခေါဘကရဓမ္မော အယ’’န္တိ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဝိစာရဉ္စ သန္တတော မနသိ ကရိတွာ. တေနာဟ ‘‘ဝိစာရေ အဒိသွာ’’တိ. တံ သန္ဓာယာတိ တံ ဧဝံ ပဋိလဒ္ဓံ သမာဓိံ သန္ဓာယ. ဧတံ ‘‘အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော သမာဓီ’’တိ ဒုတိယပဒံ ဝုတ္တံ. တီသူတိ အာဒိတော တီသု.

“与近行定一起”是指与一切禅那的近行定一起。“仅于寻见其过患”是指，当寻本身呈现为粗相时，见其过患，了知“此为扰乱心之法”，并对伺作寂静意。因此说“于伺不见（过患）”。“就此而言”是指就那样获得的定而言。此即所说的第二句：“无寻唯伺定”。“于三者”是指于最初的三者。

တေသွေဝါတိ တေသု ဧဝ စတုက္ကပဉ္စကနယေသု. တတိယေ စတုတ္ထေတိ စတုက္ကနယေ တတိယေ, ပဉ္စကနယေ စတုတ္ထေတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. အဝသာနေတိ ဒွီသုပိ နယေသု ပရိယောသာနဇ္ဈာနေ. ယထာက္ကမံ စတုတ္ထေ, ပဉ္စမေ ဝါ. ပီတိသုခသဟဂတော ဝါတိ ဧတ္ထာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ သတိပိ ပီတိသဟဂတဿာပိ သမာဓိဿ သုခသဟဂတတ္တေ တီဏိပိ ပဒါနိ အသင်္ကရတော ဒဿေတုံ နိပ္ပီတိကသုခတော သပ္ပီတိကသုခဿ ဝိသေသဒဿနတ္ထံ သတ္ထု ပီတိတိကဒေသနာတိ နိပ္ပီတိကဿေဝ သုခဿ ဝသေန သုခသဟဂတော သမာဓိ ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

“于彼等”即于四法与五法体系中。“第三、第四”应如此配合：于四法体系中为第三，于五法体系中为第四。“于终极”是指于两种体系中的最终禅那，即依次为第四或第五（禅那）。“或与喜乐俱”等，此处的含义也应依前述之理而知。在此，虽然与喜俱的定也与乐俱，但为了无混淆地显示这三个术语，并为了显示有喜之乐与无喜之乐的差别，以及由于世尊关于喜的三法教示，应当理解为：这里所说的“与乐俱的定”是就无喜之乐的情况而言的。

ဥပစာရဘူမိယန္တိ ဥပစာရဇ္ဈာနသမ္ပယုတ္တစိတ္တုပ္ပာဒေ. စိတ္တုပ္ပာဒေါ ဟိ သဟဇာတဓမ္မာနံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနတာယ ‘‘ဘူမီ’’တိ ဝုစ္စတိ ‘‘သုခဘူမိယံ ကာမာဝစရေ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၉၈၈) ဝိယ. ပရိတ္တော သမာဓိ ကာမာဝစရဘာဝတော.

“于近行地”是指于与近行禅相应的心的生起中。心的生起确实因为是俱生诸法的生起之处，故被称为“地”，就像在“于欲界的乐地”等处一样（法集论 §988）。定是有限的，因为其属于欲界。

သမာဓိစတုက္ကဝဏ္ဏနာ

定四法释义

ပဌမသမန္နာဟာရော ဘာဝနံ အာရဘန္တဿ ‘‘ပထဝီ ပထဝီ’’တိအာဒိနာ ကမ္မဋ္ဌာနေ ပဌမာဘိနိဝေသော. တဿ တဿ ဈာနဿ ဥပစာရန္တိ နီဝရဏဝိတက္ကဝိစာရနိကန္တိအာဒီနံ ဝူပသမေ ထိရဘူတံ ကာမာဝစရဇ္ဈာနံ. ‘‘ယာဝ အပ္ပနာ’’တိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗဘာဂပညာယ ဧဝ အဘိညာဘာဝေါ ဝုတ္တော ဝိယ ဒိဿတီတိ ဝဒန္တိ[Pg.112]. အပ္ပနာပညာ ပန အဘိညာဝ. ယဒဂ္ဂေန ဟိ ပုဗ္ဗဘာဂပညာယ ဒန္ဓသီဃတာ, တဒဂ္ဂေန အပ္ပနာပညာယပီတိ. သမုဒါစာရဂဟဏတာယာတိ သမုဒါစာရဿ ဂဟဏဘာဝေန, ပဝတ္တိဗာဟုလ္လတောတိ အတ္ထော. အသုခါသေဝနာတိ ကသိရဘာဝနာ.

“初次作意(paṭhamasamannāhāra)”是指修行者开始修行时，以“地、地”等方式对业处作最初的专注。其近行(upacāra)是指在五盖、寻、伺、染着(nikanti)等止息时，已稳固的欲界禅那。“乃至安止(yāva appanā)”这句话，（有人）说它似乎表示了神通的状态仅属于前分慧。然而，安止慧本身就是神通。因为前分慧的迟钝或敏捷程度如何，安止慧的程度也如何。“因其现行之复杂(samudācāragahaṇatāya)”是因其现行的复杂性，义为“因其频繁发生”。“不乐于修习(asukhāsevanā)”是指艰难的修习。

ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒါဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဘာဝနာဝိဓာနာပရိဟာပနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. အသပ္ပာယသေဝီတိ ဥပစာရာဓိဂမတော ပုဗ္ဗေ အသပ္ပာယသေဝိတာယ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ. ပစ္ဆာ အသပ္ပာယသေဝိတာယ ဒန္ဓာ အဘိညာ ဟောတိ. သပ္ပာယသေဝိနောတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ဥပစာရဇ္ဈာနာဓိဂမတော ဩရဘာဂေ. အပရဘာဂေတိ တတော ဥဒ္ဓံ. တဿ ဝေါမိဿကတာတိ ယော ပုဗ္ဗဘာဂေ အသပ္ပာယံ သေဝိတွာ အပရဘာဂေ သပ္ပာယသေဝီ, တဿ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ. ဣတရဿ သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ ဟောတိ. ဧဝံ ပဌမစတုတ္ထာနံ ဝေါမိဿကတာယ ဒုတိယတတိယာတိ အတ္ထော. အကတပလိဗောဓုပစ္ဆေဒဿ သပရိပန္ထတာယ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ ဟောတိ, ဣတရဿ သုခါ. အသမ္ပာဒိတအပ္ပနာကောသလ္လဿ ဉာဏဿ အဝိသဒတာယ ဒန္ဓာ အဘိညာ ဟောတိ, ဝိသဒတာယ ခိပ္ပာ အဘိညာ.

“断除障碍等(palibodhupacchedādīni)”：“等(ādi)”字包括了不舍弃修行方法等。“不修习适宜者(asappāyasevī)”：在证得近行定之前修习不适宜法，故为苦行道(dukkhā paṭipadā)；之后修习不适宜法，则神通(abhiññā)缓慢。“修习适宜者(sappāyasevī)”：此处道理亦然。“前分(pubbabhāga)”是指证得近行禅之前的部分。“后分(aparabhāga)”是指那之后的部分。“其混合(vomissakatā)”是指：若有人在前分修习不适宜法，在后分修习适宜法，则其为苦行道而速神通；另一人则为乐行道而迟神通。如此，由第一与第四（类型）的混合，而有第二与第三（类型），此为其义。未断除障碍者，因有障碍故行道是苦的，反之为乐。未成就安止善巧(appanākosalla)者，因其智不清明故神通缓慢，（智）清明者则速神通。

တဏှာအဝိဇ္ဇာဝသေနာတိ တဏှာအဝိဇ္ဇာနံ အဘိဘဝါနဘိဘဝဝသေန. သမထဝိပဿနာဓိကာရဝသေနာတိ သမထဝိပဿနာသု အသတော, သတော စ အဓိကာရဿ ဝသေန. တဏှာယ သမာဓိဿ ဥဇုပဋိပက္ခတ္တာ သာ သမထပဋိပဒါယ ပရိပန္ထိနီတိ အာဟ ‘‘တဏှာဘိဘူတဿ ဟိ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဟောတီ’’တိ. အဘိဘဝေါ စဿာ ဣတရကိလေသေဟိ အဓိကတာယ အနဘိဘူတဿ တဏှာယာတိ အဓိကာရတော ဝေဒိတဗ္ဗံ. တထာ အဝိဇ္ဇာ ပညာယ ဥဇုပဋိပက္ခာတိ တဒဘိဘူတဿ ဒန္ဓာဘိညတာ ဝုတ္တာ. အကတာဓိကာရောတိ ဘဝန္တရေ အကတပရိစယော ယထာ ပဂုဏံ ကတွာ ဝိဿဋ္ဌဂန္ထော အပ္ပမတ္တကေန ပယောဂေန သုပ္ပဝတ္တိ ဝါစုဂ္ဂတောဝ ဟောတိ, ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ကတပရိစယဿ ဘာဝနာ အပ္ပကသိရေနေဝ ဣဇ္ဈတီတိ အာဟ ‘‘ကတာဓိကာရဿ သုခါ’’တိ. သွာယံ အကတော, ကတော စ အဓိကာရော သမထနိဿိတော ပဋိပဒါယံ ဝုတ္တော သမာဓိပ္ပဓာနတ္တာ ပဋိပဒါယ. ဝိပဿနာနိဿိတော အဘိညာယံ ဉာဏပ္ပဓာနတ္တာ အပ္ပနာယ. ကိလေသိန္ဒြိယဝသေနာတိ တိက္ခာတိက္ခာနံ ကိလေသိန္ဒြိယာနံ ဝသေန. တေနာဟ ‘‘တိဗ္ဗကိလေသဿာ’’တိအာဒိ[Pg.113]. တတ္ထ ကိလေသာ ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော, ဣန္ဒြိယာနိ သဒ္ဓါဒီနိ.

“依于贪与无明”是指依于被贪与无明制伏或不被制伏。“依于止观（vipassanā）之殊胜行”是指依于在止、观方面有或无殊胜行之基础。“贪”是“定”的直接对立面，是“止行道”的障碍，故说：“为贪所制伏者，其行道为苦。”并且，它（贪）的压倒力量，是因其优于其他烦恼；而（经文提到）不被贪所压倒，则应就其作用来了知。同样，“无明”是“慧”的直接对立面，故说被它制伏者，其遍知迟钝。“未作业行者”是指于他生未曾修习者。犹如已善巧学习后搁置的典籍，只需稍加努力，便能顺利记诵，朗朗上口；同样地，对于往昔已修习者，其修行不费力即能成就，故说：“已作业行者，其道安乐。”此中，已作与未作的殊胜行，依于止的，于行道中说，因行道以定为主；依于观的，于遍知中说，因安止以慧为主。“依于烦恼与诸根”是指依于烦恼与诸根的利钝。因此说“猛利烦恼者”等。此中，烦恼是指欲贪等，诸根是指信根等。

ယထာဝုတ္တာ ပဋိပဒါဘိညာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာတိ ဓမ္မနိဒ္ဒေသမ္ပိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနမုခေန ဒဿေတုံ ‘‘ယော ပုဂ္ဂလော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အပ္ပဂုဏောတိ န သုဘာဝိတော ဝသီဘာဝံ အပါပိတော. တေနာဟ ‘‘ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ န သက္ကောတီ’’တိ. အယံ ပရိတ္တောတိ အယံ သမာဓိ အပ္ပာနုဘာဝတာယ ပရိတ္တော. အဝဍ္ဎိတေတိ ဧကင်္ဂုလဒွင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ န ဝဍ္ဎိတေ ယထာဥပဋ္ဌိတေ အာရမ္မဏေ. ဧကင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ ဟိ ဝဍ္ဎိတံ အပ္ပမာဏမေဝါတိ ဝဒန္တိ. ‘‘ပဂုဏော သုဘာဝိတော’’တိ ဝတွာ ‘‘ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ သက္ကောတီ’’တိ ဣမိနာ ယထာ ပဂုဏောပိ ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ အသက္ကောန္တော သမာဓိ ပရိတ္တောယေဝ ဟောတိ, န အပ္ပမာဏော, ဧဝံ ဉာဏုတ္တရဿ ဧကာသနေနေဝ ဥပရိဈာနနိဗ္ဗတ္တနေနာတိ သုဘာဝိတောပိ ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယဘာဝသင်္ခါတာယ သုဘာဝိတကိစ္စသိဒ္ဓိယာ ‘‘အပ္ပမာဏော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. အပရေ ပန သစေ သုဘာဝိတော ပဂုဏော ဝသီဘာဝံ ပတ္တော ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော အဟောန္တောပိ အပ္ပမာဏော ဧဝ, ပမာဏကရာနံ ရာဂါဒိပဋိပက္ခာနံ သုဝိဒူရဘာဝတောတိ ဝဒန္တိ. ဝုတ္တလက္ခဏဝေါမိဿတာယာတိ ယော အပ္ပဂုဏော ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ န သက္ကောတိ, ဝဍ္ဎိတေ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တော, အယံ ပရိတ္တော အပ္ပမာဏာရမ္မဏော. ယော ပန ပဂုဏော ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ သက္ကောတိ, အဝဍ္ဎိတေ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တော, အယံ အပ္ပမာဏော ပရိတ္တာရမ္မဏောတိ ဧဝံ ပဌမစတုတ္ထသမာဓီနံ ဝုတ္တလက္ခဏဿ ဝေါမိဿကဘာဝေန ဒုတိယတတိယသမာဓိသင်္ဂါဟကော ဝေါမိဿကနယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

如所说，行道与神通是以个人(puggala)为依止的，为以个人为主来阐述法的解释，故说“某个个人”等。不善巧者，即未善修习，未达自在。因此说“不能成为上分禅的助缘”。此定为有限，即此定因威力小而为有限。未增长者，即在呈现的所缘上，即使一指量、二指量也未增长。据说，即使只增长一指量，也即是无量。说了“善巧、善修习”，又说“能成为上分禅的助缘”，由此可知，正如善巧之定若不能成为上分禅的助缘，则仍是有限而非无量；同样，对于智优越者，仅以一座即能生起上分禅，此时即便定尚未极善修习，但因其成就了善修习之功用——即所谓成为上分禅之缘，故亦称之为“无量”。另一些人则说，若已善修习、善巧、达自在，即使不能成为上分禅的助缘，也仍是无量，因为制造限量的贪等对立法已极其远离之故。就所说特征混合而言：若不善巧，不能成为上分禅的助缘，而行于已增长的所缘上，此为有限而无量所缘定。若善巧，能成为上分禅的助缘，而行于未增长的所缘上，此为无量而有限所缘定。如是，应知以第一定与第四定之所说特征相混合，即是含摄第二定与第三定的混合之法。

တတောတိ တတော ပဌမဇ္ဈာနတော ဥဒ္ဓံ. ဝိရတ္တပီတိကန္တိ အတိက္ကန္တပီတိကံ ဝါ ဇိဂုစ္ဆိတပီတိကံ ဝါ. အဝယဝေါ သမုဒါယဿ အင်္ဂန္တိ ဝုစ္စတိ, ‘‘သေနင်္ဂံ ရထင်္ဂ’’န္တိအာဒီသု ဝိယာတိ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဈာနာနံ အင်္ဂဘူတာ စတ္တာရော သမာဓီ’’တိ.

“从彼”即从初禅之上。“离喜”即超越喜或厌离喜。部分被称为整体的“支”，如在“军支”、“车支”等词中，因此说“作为四禅之支的四种定”。

ဟာနံ ဘဇတီတိ ဟာနဘာဂိယော, ဟာနဘာဂေါ ဝါ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဟာနဘာဂိယော, ပရိဟာနကောဋ္ဌာသိကောတိ အတ္ထော. အာလယဿ အပေက္ခာယ အပရိစ္စဇနတော ဌိတိံ ဘဇတီတိ ဌိတိဘာဂိယော. ဝိသေသံ ဘဇတီတိ ဝိသေသဘာဂိယော. ပစ္စနီကသမုဒါစာရဝသေနာတိ တဿ တဿ [Pg.114] ဈာနဿ ပစ္စနီကာနံ နီဝရဏဝိတက္ကဝိစာရာဒီနံ ပဝတ္တိဝသေန. တဒနုဓမ္မတာယာတိ တဒနုရူပဘူတာယ သတိယာ. သဏ္ဌာနဝသေနာတိ သဏ္ဌဟနဝသေန ပတိဋ္ဌာနဝသေန. ‘‘သာ ပန တဒဿာဒသင်္ခါတာ, တဒဿာဒသမ္ပယုတ္တက္ခန္ဓသင်္ခါတာ ဝါ မိစ္ဆာသတီ’’တိ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၇၉၉) ဝုတ္တံ. တတ္ထ သာပေက္ခဿ ဥပရိ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ အဝိဂတနိကန္တိကာ တံတံပရိဟရဏသတီတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘သတိယာ ဝါ နိကန္တိယာ ဝါ’’တိ ဝိကပ္ပဝစနဉ္စ ယုတ္တံ ဟောတိ. ဝိသေသာဓိဂမဝသေနာတိ ဝိသေသာဓိဂမဿ ပစ္စယဘာဝဝသေန, ဝိသေသံ ဝါ အဓိဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ ဝိသေသာဓိဂမော, တဿ ဝသေန. နိဗ္ဗိဒါသဟဂတသညာမနသိကာရသမုဒါစာရဝသေနာတိ အာဒီနဝဒဿနပုဗ္ဗင်္ဂမနိဗ္ဗိန္ဒနဉာဏသမ္ပယုတ္တသညာယ စ အာဘောဂဿ စ ပဝတ္တိဝသေန. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယတာတိ သစ္စာနံ နိဗ္ဗိဇ္ဈနပက္ခိကတာ ဝိပဿနာယ သံဝတ္တတီတိ အတ္ထော.

“趣向退失”故为退分；或“有退失之分”故为退分，义即属于退失部分者。因顾念爱著而不舍离，故“趣向住立”，为住分。“趣向殊胜”故为胜分。“依敌对法生起”即依彼彼禅那的敌对法——诸盖、寻、伺等的生起。“随顺于彼法”即随顺于彼的念。“依安住”即依善住、依确立。在《破痴论》(Sammohavinodanī)中说：“彼即被称为‘彼之味著’，或被称为‘与彼味著相应的诸蕴’的邪念。”于此，有顾念者不能生起上分殊胜法，因其欲爱未离，故亦可说是护持彼彼禅那之念。如是，“或依念，或依欲爱”的抉择说亦为恰当。“依证得殊胜”即依作为证得殊胜的助缘；或因此而证得殊胜，故名殊胜之证得，依此之故。“依与厌离相应的想和作意的生起”即依以见过患为前导、与厌离智相应的想和作意的生起。“属于决择分”义即为抉择诸谛之分，由观(vipassanā)而成就。

ကာမသဟဂတာတိ ကာမာရမ္မဏာ, ကာမသညာဟိ ဝါ ဝေါကိဏ္ဏာ. အဝိတက္ကသဟဂတာတိ ‘‘ကထံ နု ခေါ မေ အဝိတက္ကံ ဈာနံ ဘဝေယျာ’’တိ ဧဝံ အဝိတက္ကာရမ္မဏာ အဝိတက္ကဝိသယာ. ကာမဉ္စာယံ ‘‘ပဌမဿ ဈာနဿာ’’တိအာဒိကော ပါဌော ပညာဝသေန အာဂတော, သမာဓိဿာပိ ပနေတ္ထ သင်္ဂဟော အတ္ထေဝါတိ ဥဒါဟရဏဿ သာတ္ထကတံ ဒဿေတုံ ‘‘တာယ ပန ပညာယ သမ္ပယုတ္တာ သမာဓီပိ စတ္တာရော ဟောန္တီ’’တိ တေသံ ဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော.

“与欲俱行”即以欲为所缘，或与欲想交杂。“与无寻俱行”即以“我如何能得无寻禅那？”这样的无寻为所缘，以无寻为范围。诚然，“初禅那”等文句是依慧而说，但定亦含摄于此。为了显示此例的有义，故说“与彼慧相应的定亦有四种”，义即依彼等而如是说。

ဘာဝနာမယဿ သမာဓိဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ ဥပစာရေကဂ္ဂတာ ‘‘ကာမာဝစရော သမာဓီ’’တိ ဝုတ္တံ. အဓိပတိံ ကရိတွာတိ ‘‘ဆန္ဒဝတော စေ သမာဓိ ဟောတိ, မယှမ္ပိ ဧဝံ ဟောတီ’’တိ ဆန္ဒံ အဓိပတိံ, ဆန္ဒံ ဓုရံ ဇေဋ္ဌကံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ကတွာ. လဘတိ သမာဓိန္တိ ဧဝံ ယံ သမာဓိံ လဘတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ဆန္ဒသမာဓိ, ဆန္ဒာဓိပတိသမာဓီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဝီရိယသမာဓိအာဒယောပိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

此处意指修所成定，故近行一境性被称为“欲界定”。“以……为首”即“若有欲者能得定，愿我亦能如是”，而以意欲为首、为先、为长、为前导。“得定”，如是所得之定，称为意欲定，义即意欲增上定。如是，精进定等亦应了知。

စတုက္ကဘေဒေတိ စတုက္ကဝသေန သမာဓိပ္ပဘေဒနိဒ္ဒေသေ. အညတ္ထ သမ္ပယောဂဝသေန ဝိစာရေန သဟ ဝတ္တမာနော ဝိတက္ကော ပဉ္စကနယေ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ဝိယောဇိတောပိ န သုဋ္ဌု ဝိယောဇိတောတိ, တေန သဒ္ဓိံယေဝ ဝိစာရသမတိက္ကမံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာတိက္ကမေန တတိယ’’န္တိ. ဒွိဓာ [Pg.115] ဘိန္ဒိတွာ စတုက္ကဘေဒေ ဝုတ္တံ ဒုတိယံ ဈာနန္တိ ယောဇနာ. ပဉ္စဈာနင်္ဂဝသေနာတိ ပဉ္စန္နံ ဈာနာနံ အင်္ဂဘာဝဝသေန သမာဓိဿ ပဉ္စဝိဓတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

“四法之分别”即在依四法解释定的差别时。在别处，依相应，与伺俱行的寻，虽在五法（禅支）的第二禅中已分离，但未善分离，为了显示寻与伺的超越是同时发生的，故说“由超越寻伺而为第三（禅）”。应作如此连贯：将四法分别中所说的第二禅分为二。“依五禅支”即依其作为五禅之支，当知定有五种。

၄၀. ဝိဘင်္ဂေတိ ဉာဏဝိဘင်္ဂေ. တတ္ထ ဟိ ‘‘ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ သံကိလေသဝေါဒါန’’န္တိ, ဧတ္ထ ‘‘သံကိလေသ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဟာနဘာဂိယော ဓမ္မောတိ အပဂုဏေဟိ ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ ဝုဋ္ဌိတဿ သညာမနသိကာရာနံ ကာမာဒိအနုပက္ခန္ဒနံ. ဝိသေသဘာဂိယော ဓမ္မောတိ ပဂုဏေဟိ ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ ဝုဋ္ဌိတဿ သညာမနသိကာရာနံ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒိအနုပက္ခန္ဒနံ. တေနာဟ ‘‘ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘိ’’န္တိအာဒိ. တဿတ္ထော (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၈၂၈) – အပဂုဏဿ ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီနံ တတော ဝုဋ္ဌိတံ အာရမ္မဏဝသေန ကာမသဟဂတာ ဟုတွာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ စောဒေန္တိ တုဒန္တိ, တဿ ကာမာနုပက္ခန္ဒာနံ သညာမနသိကာရာနံ ဝသေန သာ ပဌမဇ္ဈာနပညာ ဟာယတိ, တသ္မာ ဟာနဘာဂိနီ ပညာ. အဝိတက္ကသဟဂတာတိ အဝိတက္ကံ ဒုတိယံ ဈာနံ သန္တတော ပဏီတတော မနသိ ကရောတော အာရမ္မဏဝသေန အဝိတက္ကသဟဂတာ သမုဒါစရန္တိ ပဂုဏပဌမဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌိတံ ဒုတိယဇ္ဈာနာဓိဂမတ္ထာယ စောဒေန္တိ တုဒန္တိ, တဿ ဒုတိယဇ္ဈာနာနုပက္ခန္ဒာနံ သညာမနသိကာရာနံ ဝသေန ပဌမဇ္ဈာနပညာ ဝိသေသဘူတဿ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ ဥပ္ပတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနတာယ ဝိသေသဘာဂိနီ ပညာ. တံသမ္ပယုတ္တော သမာဓိ ဣဓာဓိပ္ပေတော. ဣမိနာ နယေနာတိ ဣမိနာ ပဌမဇ္ဈာနေ ဝုတ္တေန ဝိဓိနာ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီသုပိ ဟာနဘာဂိယဓမ္မော, ဝိသေသဘာဂိယဓမ္မော စ ဝေဒိတဗ္ဗော.

40. “在《分别论》中”即在《智分别》中。于彼处，有“诸禅、解脱、定、等至的杂染与清净”，于此已说“杂染”等。于此，退分法者，即从不善巧的初禅等出定者，其想与作意奔赴于欲等。胜分法者，即从善巧的初禅等出定者，其想与作意奔赴于第二禅等。因此说“初禅获得者”等。其义为（《分别论注》828）：对于不善巧的初禅获得者，从彼出定后，依所缘，与欲俱行的想与作意生起，策励、冲击他。依其奔赴于欲的想与作意之力，彼初禅慧即退失，故为退分慧。“与无寻俱行”者，即作意无寻的第二禅为寂静、殊胜者，依所缘，与无寻俱行的想与作意生起，从善巧的初禅出定后，为证得第二禅而策励、冲击他。依其奔赴于第二禅的想与作意之力，初禅慧成为殊胜的第二禅生起的足处，故为胜分慧。此处意指与此相应的定。“依此理趣”即依此初禅中所说之法，于第二禅等中，亦应了知退分法与胜分法。

ဒသပလိဗောဓဝဏ္ဏနာ

十障碍释义

၄၁. အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တောတိ လောကုတ္တရအပ္ပမာဏအပရိယာပန္နဂ္ဂဟဏေန လောကိယေဟိ အသာဓာရဏတော, သပ္ပီတိကာဒိဂ္ဂဟဏေန သာဓာရဏတော စ အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တော သမာဓိ ဝုတ္တော. ဘာဝိတော ဟောတိ သညာယ သမ္ပယုတ္တတ္တာ. တန္တိ အရိယမဂ္ဂသမာဓိံ. ဝိသုန္တိ ပညာဘာဝနာယ ဝိသုံ ကတွာ န ဝဒါမ.

41. “与圣道相应”是说：由于包含了出世间、无量与不被（世间）所摄，故与世间法不共通；又由于包含了有喜等，故与世间法共通，这样的定被称为与圣道相应的定。因与慧相应，故已修习。此即圣道定。我们并非将它与修慧(paññābhāvanā)分离而说。

ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနံ [Pg.116] ပရိဗုန္ဓေတိ ဥပရောဓေတိ ပဝတ္တိတုံ န ဒေတီတိ ပလိဗောဓော ရ-ကာရဿ လ-ကာရံ ကတွာ, ပရိပန္ထောတိ အတ္ထော. ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာတိ သမာပနေန, သင်္ဂဟဏေန ဝါ ဥပရုန္ဓိတွာ, အပလိဗောဓံ ကတွာတိ အတ္ထော.

它束缚、妨碍、不让业处的修习进行，故称“障碍”（palibodho），这是将ra音转为la音，其义为“违碍”（paripantho）。“切断”是指通过完成或资助来消除障碍，意即令其无障碍。

အာဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ အာဝါသော. ပရိစ္ဆေဒဝသေန ဝေဏိယတိ ဒိဿတီတိ ပရိဝေဏံ. ဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ တံ တံ ဝသနဋ္ဌာနံ. သွာယံ အာဝါသော. နဝကမ္မာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာဝါသဿ တဒညံ အဘိဝုဒ္ဓိကာရဏံ သင်္ဂဏှာတိ. ကာရဏေနာတိ ‘‘ဆာယူဒကသမ္ပန္နံ သုလဘဘိက္ခ’’န္တိအာဒိနာ ကာရဏေန. အပေက္ခဝါတိ သာလယော.

于此居住（āvasanti），故为“住处”（āvāso）。因有区划而可见其分隔，故为“僧房”（pariveṇaṃ）。在寺院中，比丘们各自的住处，此即住处。在“新工程等”中，“等”字含摄了新工程之外能令住处增长的其他因缘。所谓“因缘”，是指如“具足荫凉与水，易得饮食”等因缘。有顾念者（apekkhavā），即有执著（sālayo）。

တတြာတိ တသ္မိံ ပလိဗောဓာဘာဝေ. ပါစီနခဏ္ဍရာဇိန္တိ ပုရတ္ထိမဒိသာယံ ပဗ္ဗတခဏ္ဍာနံ အန္တရေ ဝနရာဇိဋ္ဌာနံ. ‘‘နာမာ’’တိ ဣမိနာ တဿ ပဒေသဿ အယံ သမညာတိ ဒဿေတိ. ပဋိသာမိတမေဝါတိ နိစ္စကာလံ ပဋိသာမေတွာဝ ဝိဟာရတော နိက္ခမာမီတိ ဒဿေတိ. ဓာတုနိဓာနဋ္ဌာနန္တိ ကာယဗန္ဓနဓမ္မကရဏနှာနသာဋိကအက္ခကဓာတုသင်္ခါတာနံ ပရိဘောဂသရီရဓာတူနံ နိဒဟိတဋ္ဌာနံ. ဤဒိသဿ အယံ ထေရော ဝိယ အလဂ္ဂစိတ္တဿ. ဧတေန ‘‘ဘိက္ခုနာ နာမ အာဝါသေ ဧဝရူပေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဩဝါဒေါ ဒိန္နော ဟောတိ. ဣတော ပရေသုပိ ဝတ္ထူသု ဧသေဝ နယော.

“于彼处”是指在无障碍之处。“东方山脉林”（Pācīnakhaṇḍarāji）是指东方山脉之间的森林地带。“名为”一词，显示了此为该地区的名称。“常收拾好”是说：“我总是收拾好后才离开寺院。”“圣物存放处”（Dhātunidhānaṭṭhāna）是指存放被称为腰带、滤水囊、浴衣、针筒等资具圣物的地方。对于像这位长老一样心无执着的（比丘而言）。以此给予了这样的教诫：“比丘在住处中就应是这样。”在以下的故事中，方法与此相同。

ကုလန္တိ ကုလဂ္ဂဟဏေန ကုလမနုဿာနံ ဂဟဏံ ဂါမဂ္ဂဟဏေန ဂါမဝါသီနံ ဝိယ. ဥပဋ္ဌာကကုလမ္ပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန ပဂေဝ ဉာတိကုလန္တိ ဒဿေတိ. ဥဒ္ဒေသတ္ထန္တိ ဥဒ္ဒိသာပနတ္ထံ, ပါဌံ ဥဒ္ဒိသာပေတွာ သဇ္ဈာယိတုန္တိ အတ္ထော. ဣဓေဝါတိ ဣမသ္မိံယေဝ ပဒေသေ, ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝိဟာရေတိ အတ္ထော. တံ ဝိဟာရန္တိ တံ ကောရဏ္ဍကဝိဟာရံ.

“家”（kula）是指：以“家”一词指代家人，犹如以“村”一词指代村民。“护持家庭亦尔”（upaṭṭhākakulampi）中的“亦”（pi）字，显示了“更何况是亲戚家庭”之义。“为教诵故”（uddesatthaṃ）是指为求教授，意即请人教授文句后自己诵习。“就在此处”（idheva）是指就在此地，意即在任何寺院。“那座寺院”（taṃ vihāraṃ）是指那座柯兰达卡寺（Koraṇḍakavihāra）。

ဥပဂတောတိ ဝဿံ ဥပဂတော. သဒါတိ ဂတကာလတော ပဘုတိ ဝိသေသတော ပဝါရိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗဒါ ဒိဝသေ ဒိဝသေ. ပရိဒေဝမာနာတိ တံတံဝိလပနဝသေန ဝိဝိဓံ ပရိဒေဝန္တီ. သဗ္ဗံ ပဝတ္တိန္တိ အတ္တနာ တတ္ထ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ ပစ္ဆာ သမာဂမပရိယောသာနံ ဒဟရဿ သဗ္ဗံ ပဝတ္တိံ.

“已进入”是指进入雨季安居。“常”是指从过去之时起，特别是从自恣日开始，日复一日，恒常如此。“悲叹”是指以种种方式哀号哭泣。“全部经过”是指从自己在那儿见到他开始，直到后来会面结束为止，那少年的一切经过。

ကာယသက္ခိန္တိ [Pg.117] ‘‘ပဿ ဣမ’’န္တိ မုခပဋိဂ္ဂါဟကံ ကတွာ. ရထဝိနီတပဋိပဒန္တိ ဒသကထာဝတ္ထုကိတ္တနပုဗ္ဗိကံ ရထဝိနီတူပမာဟိ ဝိဘာဝိတံ ရထဝိနီတသုတ္တေ (မ. နိ. ၁.၂၅၂) အာဂတံ သတ္တဝိသုဒ္ဓိပဋိပဒံ. နာလကပဋိပဒန္တိ ‘‘မောနေယျံ တေ ဥပညိဿ’’န္တိအာဒိနာ (သု. နိ. ၇၀၆) သတ္ထာရာ နာလကတ္ထေရဿ ဒေသိတပဋိပဒံ. တုဝဋကပဋိပဒန္တိ ‘‘မူလံ ပပဉ္စသင်္ခါယာ’’တိအာဒိနာ (သု. နိ. ၉၂၂) ဘဂဝတာ ဒေသိတပဋိပဒံ. တတ္ထ ဟိ ယထာက္ကမံ –

“身证”是指说“看此人”，并使其成为当面领受者。“车喻经行道”（Rathavinītapaṭipadā）是指在《车喻经》中，以称赞十论事为前行，通过车喻阐明的七清净行道。“纳拉咖行道”是指导师对纳拉咖长老所教示的，以“我将为你宣示牟尼道”等句为始的行道。“迅速行道”（Tuvaṭakapaṭipadā）是指世尊所教示的，以“戏论想之根”等句为始的行道。于此，依次为：

‘‘န မုနီ ဂါမမာဂမ္မ, ကုလေသု သဟသာ စရေ;

ဃာသေသနံ ဆိန္နကထော, န ဝါစံ ပယုတံ ဘဏေ’’. (သု. နိ. ၇၁၆);

“牟尼来到村庄后，于诸俗家不应亲狎；为求食时应断绝言谈，不应说攀缘之语。”

‘‘ဂါမေ စ နာဘိသဇ္ဇေယျ, လာဘကမျာ ဇနံ န လပယေယျာ’’တိ. (သု. နိ. ၉၃၅) –

“莫执着于村庄，莫为利养而攀谈。”

ဧဝမာဒိကာ ပရမပ္ပိစ္ဆကထာ အာဂတာ. စတုပစ္စယသန္တောသဘာဝနာရာမတာဒီပကန္တိ စီဝရာဒီသု စတူသု ပစ္စယေသု သန္တောသဿ, ဘာဝနာရာမတာယ စ ပကာသကံ.

如是等为至上少欲之说。所谓“阐明于四资具知足及乐于修习”，是指阐明对于衣等四种资具的知足，以及对修习的喜爱。

လဗ္ဘတီတိ လာဘော. တေနာဟ ‘‘စတ္တာရော ပစ္စယာ’’တိ. မဟာပရိဝါရေတိ ဝိပုလပရိဝါရေ. ပိဏ္ဍပါတံ တာဝ ဒေန္တာ ဗုဒ္ဓပူဇာပတ္တစီဝရာဒီနိ တဿ ပရိဝါရာနိ ကတွာ ဒေန္တိ, တထာ စီဝရာဒိဒါနေပိ. ဗာဟုလ္လိကပိဏ္ဍပါတိကာတိ ပိဏ္ဍပါတိကာ ဟုတွာ ပစ္စယဗာဟုလ္လိကာ. ဝဒန္တီတိ ပုရိမဒိဝသေ ဘိက္ခာယ အာဟိဏ္ဍနကာလေ ယထာသုတံ ဝဒန္တိ. နိစ္စဗျာဝဋော ဥပါသကာဒီနံ သင်္ဂဏှနေ.

“利得”（lābho）是因为可得（labbhati）。因此说“四资具”。“大随从”是指广大的随行之物。当人们供养饮食时，会把供佛的衣钵等物也一并供养，使之成为他的随行之物；供养衣物等时也是如此。“多资具的乞食者”是指身为乞食者却拥有众多资具。“说”是指在前一天为乞食而行时，如其所闻而说。“常忙碌”是指忙于摄受优婆塞等人。

တဿာတိ ဂဏဿ. သောတိ ဂဏပလိဗောဓော. ဧဝန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန ဂဏဝါစကဿ ပရိယေသနမ္ပိ လဟုကမေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ယောဇနတော ပရံ အဂန္တွာ’’တိ. အတ္တနော ကမ္မန္တိ သမဏဓမ္မမာဟ.

“彼”（Tassa）是指于僧团。“彼”（so）即僧团的障碍。“如是”（Evaṃ）是说：因为希望以现在所说的方式，能轻易找到僧团的代表，故说“不远行过一由旬”（yojanato paraṃ agantvā）。“自己的事务”（Attano kammaṃ）是指沙门法。

ကတာကတေတိ ကတေ စ အကတေ စ ကမ္မေ ဇာနနဝသေန ဥဿုက္ကံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, ကတာကတေတိ ဝါ အပ္ပကေ စ မဟန္တေ စ ကတေ, ယထာ ‘‘ဖလာဖလေ’’တိ. သစေ ဗဟုံ အဝသိဋ္ဌန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဘာရဟာရာ သံဃကိစ္စပရိဏာယကာ.

“已作与未作”（Katākata）：应为了解已作与未作的事务而努力。或者“已作与未作”是指在已作的事务中，小者与大者，犹如“有果与无果”（phalāphale）。“若剩余甚多”（Sace bahuṃ avasiṭṭhaṃ）：这是关联句。负重担者（Bhārahārā）是僧团事务的领导者。

ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခောတိ [Pg.118] သီဟဠဒီပေ ကိရ ကုလဒါရကာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ အာဝါဟဝိဝါဟသဒိသာ, တသ္မာ တံ ပရိစ္ဆိန္နဒိဝသံ အတိက္ကမေတုံ န သက္ကာ. ‘‘သစေ တံ အလဘန္တော န သက္ကောတိ အဓိဝါသေတု’’န္တိအာဒိနာ သမာပနေန ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေါ ဝုတ္တော, ဗျတိရေကတော ပန ‘‘သစေ တံ အလဘန္တော သက္ကောတိ အဓိဝါသေတုံ, အရညံ ပဝိသိတွာ သမဏဓမ္မောဝ ကာတဗ္ဗော’’တိ အယမတ္ထော ဒဿိတောတိ သင်္ဂဟဏေန ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧသ နယော သေသေသုပိ.

“期望出家”（Pabbajjāpekkho）：据说在狮子岛（Sīhaḷadīpa），良家子的出家如同婚嫁，因此不能错过指定的日子。以“若得不到便不能忍耐”等语，说的是通过完成（其心愿）来切断障碍。另一方面，以“若得不到尚能忍耐，则应进入森林修沙门法”来显示其义，由此可知，是通过总括此（反面）义理来了知障碍的切断。此理亦通于其余诸项。

တထာတိ ယထာ ဥပဇ္ဈာယော ဂိလာနော ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, တထာ ဥပသမ္ပာဒိတအန္တေဝါသိကော အတ္တနော ကမ္မဝါစံ ဝတွာ ဥပသမ္ပာဒိတော.

“同样”（Tathā）是指：如同生病的戒师（upajjhāya）应被终身侍奉一样，由（戒师）自己念诵羯磨语（kammavācā）而授具足戒的弟子（也应被终身侍奉）。

ယော ကောစိ ရောဂေါတိ မူလဘူတော, အနုဗန္ဓော ဝါ အတ္တနော ဥပ္ပန္နော. အနမတဂ္ဂေတိ အနု အနု အမတဂ္ဂေ အနာဒိမတိ.

“任何疾病”（Yo koci rogo）是指自身生起的根本之病或并发之症。“无始”（Anamatagge）是指其开端不可知，无有起始。

‘‘ဂန္ထော’’တိ ဣမိနာ ဂန္ထပလိဗောဓော ဣဓ ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ပရိယတ္တိဟရဏ’’န္တိ. သဇ္ဈာယာဒီဟီတိ သဇ္ဈာယဓာရဏပရိစယပုစ္ဆာဒီဟိ. ဣတရဿာတိ အဗျာဝဋဿ. ယဿ ဂန္ထဓုရံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဌိတဿာပိ ဂန္ထော ဝတ္တတေဝ, န တဿ ဂန္ထော ပလိဗောဓော. ယထာ တမှိ တမှိ ဝတ္ထုမှိ အာဂတတ္ထေရာနံ, နာပိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဂန္ထပသုတဿ. မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသကော အာဂစ္ဆတိ, သုတ္တပဒေသာနံ ဝါရာနဉ္စ သဒိသတာယ ဗျာမုယှနတော. ပုန န ဩလောကေဿာမီတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဂန္ထဓုရံ ဝိဿဇ္ဇေမီတိ အတ္ထော.

“经教”（Gantho）：以此词说的是此处的经教障碍，故说“学习教理”（pariyattiharaṇa）。“以读诵等”（Sajjhāyādīhi）是指以读诵、受持、熟悉、提问等方式。“对另一者”（Itarassa）是指对不勤勉者。对有些人而言，即使已放下学习的责任，经教（知识）依然存在，对他们来说，经教不是障碍，如在各个故事（vatthu）中提到的长老们那样。对于完全不学习经教的人，（经教）也不是障碍。（然而，学习也可能成为障碍，）如《中部·中分五十经》，就因经句和章品的相似而令人困惑。“我将不再看”（Puna na olokessāmi）的意思是：我已领受业处，要放下学习的责任。

ဂါမဝါသိကတ္ထေရေဟီတိ အနုရာဓပုရဝါသီဟိ. အနုဂ္ဂဟေတွာတိ အဂ္ဂဟေတွာ တတ္ထ ပရိစယံ အကတွာ. ပဉ္စနိကာယမဏ္ဍလေတိ ဒီဃာဂမာဒိကေ ပဉ္စပိ နိကာယေ သိက္ခိတပရိသာယ. ပရိဝတ္တေဿာမီတိ ဝဏ္ဏယိဿာမိ. သုဝဏ္ဏဘေရိန္တိ သေဋ္ဌဘေရိံ. ကတမာစရိယာနံ ဥဂ္ဂဟောတိ ကတမေသံ အာစရိယာနံ ဥဂ္ဂဟော, ကေန ပရိဝတ္တီယတီတိ အဓိပ္ပာယော. အာစရိယမဂ္ဂေါတိ အာစရိယာနံ ကထာမဂ္ဂေါ. အတ္တနော အာစရိယာနန္တိ အတ္တနော ကထေတုံ ယုတ္တာနံ အာစရိယာနံ. သုဝိနိစ္ဆိတာ သဗ္ဗာ တိပိဋကပရိယတ္တိ ဧတသ္မိံ အတ္ထီတိ သဗ္ဗပရိယတ္တိကော, တေပိဋကောတိ အတ္ထော. ပီဌေ နိသိန္နော တတော ဩတရိတွာ ဘူမိယံ တဋ္ဋိကာယ နိသီဒိတွာ. ဂတကဿာတိ ပဋိပတ္တိဂမနေန ဂတဿ ဒိဋ္ဌသစ္စဿ. စီဝရံ ပါရုပိတွာတိ အာစရိယဿ အပစိတိဒဿနတ္ထံ [Pg.119] ပရိမဏ္ဍလံ စီဝရံ ပါရုပိတွာ. သာဌေယျာဘာဝတော ဥဇု. ကာရဏာကာရဏဿ အာဇာနနတော အာဇာနီယော.

“由村住长老”是指由居住在阿努拉德普勒(Anurādhapura)的长老们。“不予学习”是指不接受，不在那里熟悉。“于五部众中”是指于学过《长部》等五部的会众中。“我将转述”是指我将解说。“金鼓”是指最胜之鼓。“是哪位阿阇梨所学”的意趣是：是哪些阿阇梨的学习？依何而解说？“阿阇梨之道”是指阿阇梨们的论说之道。“自己的阿阇梨”是指适合为自己说法的阿阇梨。“具足一切教法者”是指于他心中，三藏的一切教法都已善作抉择，意即三藏法师。“坐在座上，然后下来”是指从座位上下来，坐在地上的草席上。“已达者”是指通过实践之道而达到、已见真谛者。“披上衣”是指为了向阿阇梨表示恭敬而整齐地披上衣。“因无谄曲而正直”。“因了知是理非理而为良骏”。

ပေါထုဇ္ဇနိကာတိ ပုထုဇ္ဇနေ ဘဝါ. ဒုပ္ပရိဟာရာ ဗဟုပရိဿယတာယ. တထာ ဟိဿာ ဥတ္တာနသေယျကဒါရကော, တရုဏသဿဉ္စ နိဒဿိတံ. ဝိပဿနာယ ပလိဗောဓော သမထယာနိကဿ, န ဝိပဿနာယာနိကဿ. ယေဘုယျေန ဟိ ဈာနလာဘီ သမထယာနိကောဝ ဟောတိ ဝိပဿနာသုခတော. ဣတရေနာတိ သမထတ္ထိကေန. အဝသေသာ နဝ ပလိဗောဓာ.

“凡夫的（神通）”是指存在于凡夫中的（神通）。“难照管”是因为有很多危险。对此，以仰卧的婴儿和嫩苗为譬喻。“观(vipassanā)的障碍”是对止乘者而言，非对观乘者而言。因为得禅那者大多是止乘者，这是由于修观容易的缘故。所谓“另一者”是指求止者。剩余的九种障碍。

ကမ္မဋ္ဌာနဒါယကဝဏ္ဏနာ

业处导师的释义

၄၂. ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယုတ္တော ကမ္မဋ္ဌာနိကော, ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တော. တေန ကမ္မဋ္ဌာနိကေန. ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ’’တိ ဧဝံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ. သဟဝါသီနံ ဘိက္ခူနံ. မုဒုစိတ္တတန္တိ အတ္တနိ မုဒုစိတ္တတံ ဇနေတိ, အယဉ္စ သဟဝါသီနံ စိတ္တမဒ္ဒဝဇနနာဒိအတ္ထော ‘‘မနုဿာနံ ပိယော ဟောတီ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တေန မေတ္တာနိသံသသုတ္တေန (အ. နိ. ၁၁.၁၅; ပဋိ. မ. ၂.၂၂; မိ. ပ. ၄.၄.၆) ဒီပေတဗ္ဗော. အနောလီနဝုတ္တိကော ဟောတိ သမ္မာပဋိပတ္တိယံ. ဒိဗ္ဗာနိပိ အာရမ္မဏာနိ ပဂေဝ ဣတရာနိ. သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗသ္မိံ သမဏကရဏီယေ, သဗ္ဗသ္မိံ ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂေ. ပုဗ္ဗာသေဝနဝသေန အတ္ထယိတဗ္ဗံ. ယောဂဿ ဘာဝနာယ အနုယုဉ္ဇနံ ယောဂါနုယောဂေါ, တဒေဝ ကရဏီယဋ္ဌေန ကမ္မံ, တဿ ယောဂါနုယောဂကမ္မဿ ဌာနံ နိပ္ဖတ္တိဟေတု.

42. 致力于业处者为业处行者(kammaṭṭhānika)，即勤修习者。以彼业处行者。“限定之后”，即如此限定：“此寺院中所有比丘”。对诸共住比丘。“心柔软”，即于自身生起柔软心，此亦有令共住者心柔软等义，当以《慈爱功德经》(Mettānisaṃsasutta)中“为众人所爱”等道理阐明。于正行中，行为不退屈。天界所缘尚且如此，何况其他所缘。于一切处、一切沙门所应作中，或于一切业处勤修中。应依先前熟习而了知。对修行的努力即是“勤勇”(yogānuyoga)，此即以“应作”之义而为“业”(kamma)，而此勤勇之业的处所(ṭhāna)即是成就之因。

နိစ္စံ ပရိဟရိတဗ္ဗတ္တာတိ သဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိယ ဧကဒါဝ အနနုယုဉ္ဇိတွာ သဗ္ဗကာလံ ပရိဟရဏီယတ္တာ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ. ဧဝမာဒိဂုဏသမန္နာဂတန္တိ ပိယဘာဝါဒီဟိ ဂုဏေဟိ သမ္ပန္နံ. ကလျာဏမိတ္တော ဟိ သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ဟောတိ သီလသမ္ပန္နော သုတသမ္ပန္နော စာဂသမ္ပန္နော ဝီရိယသမ္ပန္နော သတိသမ္ပန္နော သမာဓိသမ္ပန္နော ပညာသမ္ပန္နော. တတ္ထ သဒ္ဓါသမ္ပတ္တိယာ သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ, ကမ္မဖလဉ္စ, တေန သမ္မာသမ္ဗောဓိယာ ဟေတုဘူတံ သတ္တေသု ဟိတေသိတံ န ပရိစ္စဇတိ. သီလသမ္ပတ္တိယာ သတ္တာနံ ပိယော ဟောတိ ဂရု ဘာဝနီယော စောဒကော ပါပဂရဟီ ဝတ္တာ ဝစနက္ခမော, သုတသမ္ပတ္တိယာ သစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒိပဋိသံယုတ္တာနံ ဂမ္ဘီရာနံ ကထာနံ ကတ္တာ ဟောတိ, စာဂသမ္ပတ္တိယာ အပ္ပိစ္ဆော ဟောတိ သန္တုဋ္ဌော ပဝိဝိတ္တော အသံသဋ္ဌော, ဝီရိယသမ္ပတ္တိယာ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ အတ္တဟိတပရဟိတပဋိပတ္တိယံ, သတိသမ္ပတ္တိယာ [Pg.120] ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဟောတိ, သမာဓိသမ္ပတ္တိယာ အဝိက္ခိတ္တော သမာဟိတစိတ္တော, ပညာသမ္ပတ္တိယာ အဝိပရီတံ ပဇာနာတိ. သော သတိယာ ကုသလာကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဂတိယော သမန္နေသမာနော ပညာယ သတ္တာနံ ဟိတာဟိတံ ယထာဘူတံ ဇာနိတွာ သမာဓိနာ တတ္ထ ဧကဂ္ဂစိတ္တော ဟုတွာ ဝီရိယေန သတ္တေ အဟိတံ နိသေဓေတွာ ဟိတေ နိယောဇေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပိယော…ပေ… နိယောဇကောတိ ဧဝမာဒိဂုဏသမန္နာဂတ’’န္တိ.

“应恒常护持”，是说不像一切处业处（sabbattha-kammaṭṭhāna）那样只修习一次，而是因其应于一切时护持与修习。“具足如是功德”，即是具有可爱等功德。善友是具足信、戒、闻、舍、精进、念、定、慧的人。其中，具足信者，深信如来的菩提及业果，因此不舍弃作为正等觉之因的、对众生的利益希求。具足戒者，为众生所爱、所敬、所尊，是劝诫者、呵责罪恶者、善说者、堪忍言语者。具足闻者，能讲述与真谛、缘起等相应的甚深法义。具足舍者，少欲、知足、乐于独处、不相杂处。具足精进者，为自利利他之行而发起精进。具足念者，安住于念。具足定者，心不散乱，已得等持。具足慧者，无颠倒地了知。他以念寻察善与不善法的趣向，以慧如实了知众生的利与非利，以定于彼处一心，以精进阻止众生之非利而令其住于利益。是故说：“可爱……乃至……引导者，具足如是功德”。

တံ ပန ကလျာဏမိတ္တံ ပရမုက္ကံသဂတံ ဒဿေတုံ ‘‘မမံ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာရကဘာဝံ ယောဂကမ္မဿ. ပကာသေတိ အတ္တာနံ ပဋိပတ္တိယာ အမောဃဘာဝဒဿနေန သမုတ္တေဇနာယ, သမ္ပဟံသနာယ စ, နနု ကထေသိ ပဝေဏိပါလနတ္ထန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဧဝရူပေါတိ ပေသလော ဟုတွာ ဗဟုဿုတော. တန္တိဓရောတိ သုတ္တဓရော တတ္ထ ကေဟိစိပိ အသံဟီရော. ဝံသာနုရက္ခကောတိ ဗုဒ္ဓါနုဗုဒ္ဓဝံသဿ အနုရက္ခကော. ပဝေဏိပါလကောတိ ပဝေဏိယာ အာစရိယုဂ္ဂဟဏဿ အနုပါလကော. အာစရိယမတိကောတိ အာစရိယမတိယံ နိယုတ္တော တဿာ အနတိဝတ္တနတော. န အတ္တနောမတိံ ပကာသေတိ ကထေတီတိ န အတ္တနောမတိကော, အတ္တနော မတိံ ပဂ္ဂယှ ဝတ္တာ န ဟောတီတိ အတ္ထော.

又，为显示那位已达最胜境界的善友，以及其修行之业的作者身份，故说“于我……”等语。他通过显示其修行之不虚而展现自身，既为激励，也为令喜；其意为：“你难道不是为了守护传承而说法吗？”“如是之人”，即品行端正且博学多闻。“持教典者”(tantidhara)，即持经者，于彼不为任何人所动摇。“护持法脉者”(vaṃsānurakkhaka)，即守护诸佛与随觉者之传承者。“守护传承者”(paveṇipālaka)，即守护师承传统者。“随顺师教者”(ācariyamatika)，即专注于师长之见而不违越者。“不随己见者”(na attanomatika)，即不宣说己见者，意思是，不是高举己见而说者。

‘‘ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တခီဏာသဝါဒယော’’တိအာဒိ ဧကစ္စခီဏာသဝတော ဗဟုဿုတောဝ ကမ္မဋ္ဌာနဒါနေ သေယျောတိ ဒဿနတ္ထံ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တခီဏာသဝါဒယောတိ ‘‘ယံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတုကာမော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တခီဏာသဝါဒိကာ. ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာနံ ဝိသောဓိတတ္တာတိ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗတော ‘‘ဥဂ္ဂဟော’’တိ လဒ္ဓနာမာယ ကမ္မဋ္ဌာနုပကာရာယ ပါဠိယာ, တဒတ္ထံ ပရိပုစ္ဆနတော ‘‘ပရိပုစ္ဆာ’’တိ လဒ္ဓသမညာယ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယ စ ဝိသေသတော သောဓိတတ္တာ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ ကတွာ ဂဟိတတ္တာ. ဣတော စိတော စ သုတ္တဉ္စ ကာရဏဉ္စ သလ္လက္ခေတွာတိ ပဉ္စသုပိ နိကာယေသု ဣတော စိတော စ တဿ တဿ ကမ္မဋ္ဌာနဿ အနုရူပံ သုတ္တပဒဉ္စေဝ သုတ္တာနုဂတံ ယုတ္တိဉ္စ သုဋ္ဌု ဥပလက္ခေတွာ. သပ္ပာယာသပ္ပာယံ ယောဇေတွာတိ ယဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခတိ, တဿ ဥပကာရာနုပကာရံ ယုတ္တိံ မဂ္ဂနေန ယောဇေတွာ, သမာဒါယ ဝါ သမ္မဒေဝ ဟဒယေ ဌပေတွာတိ အတ္ထော. မဟာမဂ္ဂံ ဒဿေန္တောတိ ကမ္မဋ္ဌာနဝိဓိံ မဟာမဂ္ဂံ ကတွာ ဒဿေန္တော.

“如前所说诸漏尽者等”，此段是为了显示，在教授业处上，博学多闻者比某些漏尽者更为优胜。其中，“如前所说诸漏尽者等”，即指“若欲受持业处”等文中所说的漏尽者等。“因学习与询问已清净”，是说因为对于应受持的、名为“学习”的辅助业处之巴利文，以及对义理的叩问，即名为“询问”的义注，都已特别清净，无碍无缠地受持了。“于此于彼观察经教与理据”，即在五部尼柯耶中，于此于彼，善加辨识与各个业处相应的经文以及随顺于经的理据。“结合适宜与不适宜”，即对所教业处者，以寻思结合对其有利与无利之理，或意为，令其正确地受持于心中。“开示大道”，即是将业处之法作为大道来开示。

သဗ္ဗတ္ထာတိ [Pg.121] တတ္ထ တတ္ထ ဝိဟာရေ. ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ကုရုမာနေနာတိ ပဝိဋ္ဌကာလေ အာဂန္တုကဝတ္တံ, နိက္ခမနကာလေ ဂမိကဝတ္တန္တိ ယထာရဟံ တံ တံ ဝတ္တံ ပူရေန္တေန. သဗ္ဗပါရိဟာရိယတေလန္တိ သဗ္ဗေသံ အင်္ဂါနံ, သဗ္ဗေသံ ဝါ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ပရိဟရိတဗ္ဗတေလံ. ဌပေမီတိ အနုဇာနာပနံ. ယံ တံ သမ္မာဝတ္တံ ပညတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကဒိဝသံ သာယံ ဝိဿဇ္ဇိတေနာပီတိ ယောဇနာ. အာရောစေတဗ္ဗံ အာဂမနကာရဏံ. သပ္ပာယဝေလာ သရီရစိတ္တာနံ ကလ္လသမယော.

“于一切处”，即于各处寺院。“履行义务”，即进入时行来客之务，离开时行离去者之务，如是恰当地圆满彼彼义务。“一切受用油”，即为一切肢体，或为一切比丘之利益而应受用之油。“我放置”，是说允许。“彼所制定的正行”是其关联。“即使一日傍晚被遣回”是其句构。应告知来访之因。“适宜之时”，即身心堪能之时。

စရိယာဝဏ္ဏနာ

行释义

၄၃. သန္တာနေ ရာဂဿ ဥဿန္နဘာဝေန စရဏံ ပဝတ္တိ ရာဂစရိယာ, သာ သဿတာသယာဒယော ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တထာ ဒေါသစရိယာဒယော. သံသဂ္ဂေါ သမ္ပယောဂါရဟဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော, ယထာ ‘‘ရာဂမောဟစရိယာ ဒေါသမောဟစရိယာ’’တိအာဒိ. သန္နိပါတော ဧကသန္တတိပရိယာပန္နတာဝသေန, ယထာ ‘‘ရာဂဒေါသစရိယာ ရာဂဒေါသမောဟစရိယာ’’တိအာဒိ. ဣမာ ဧဝ ဟိ သန္ဓာယ ‘‘အပရာပိ စတဿော’’တိ ဝုတ္တံ. တထာတိ ယထာ ရာဂါဒီနံ, တထာ သဒ္ဓါဒီနံ သံသဂ္ဂသန္နိပါတဝသေန သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိစရိယာ သဒ္ဓါဝိတက္ကစရိယာ ဗုဒ္ဓိဝိတက္ကစရိယာ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝိတက္ကစရိယာတိ. ဣမာ အပရာပိ စတဿော. ဧဝန္တိ သံသဂ္ဂသန္နိပါတဝသေန. သံသဂ္ဂန္တိ သံသဇ္ဇနံ မိဿီကရဏံ ‘‘ရာဂသဒ္ဓါစရိယာ ဒေါသသဒ္ဓါစရိယာ’’တိအာဒိနာ. အနေကာတိ တေသဋ္ဌိ, တတော အတိရေကာပိ ဝါ, တာ ပန အသမ္မောဟန္တေန သံယုတ္တသုတ္တဋီကာယံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿိတာတိ တတ္ထ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ပကတီ’’တိ ဣမိနာ အသတိ ပဋိပက္ခဘာဝနာယံ တတ္ထ တတ္ထ သန္တာနေ စရိယာယ သဘာဝဘူတတံ ဒဿေတိ. ဥဿန္နတာ အညဓမ္မေဟိ ရာဂါဒီနံ အဓိကတာ, ယတော ရာဂစရိယာဒီနံ ပစ္စယသမဝါယေ ရာဂါဒယော ဗလဝန္တော ဟောန္တိ, အဘိဏှဉ္စ ပဝတ္တန္တိ. တာသံ ဝသေနာတိ ဆန္နံ မူလစရိယာနံ ဝသေန ဆဠေဝ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ. အညထာ အနေကပုဂ္ဂလာ သိယုံ, တထာ စ သတိ အဓိပ္ပေတတ္ထသိဒ္ဓိ စ န သိယာတိ အဓိပ္ပာယော.

43. 在相续中，因贪的炽盛而有的行为、发生，即是贪行；这应如常见等潜在倾向那样来理解。同样地，也有瞋行等。组合(saṃsagga)应依其适合相应来理解，例如“贪痴行”、“瞋痴行”等。聚合(sannipāta)是因其被包含于同一相续中，例如“贪瞋行”、“贪瞋痴行”等。正是针对这些，才说“另有四种”。同样地，如同贪等，信等也通过组合与聚合而有信慧行、信寻行、慧寻行、信慧寻行。这些是另外四种。“如此”即是通过组合与聚合的方式。“组合”是指结合、混合，如“贪信行”、“瞋信行”等。“多种”是指六十三种，或可能更多，但这些已在《相应经》复注中被无误地详细阐明，故应依彼处所说之理来理解。“本性”(pakati)一词表明，在没有对治修习时，行在各个相续中呈现其自然状态。“炽盛”是指贪等法强于其他法，因为在贪行等的因缘和合时，贪等法变得有力且频繁生起。“依于它们”是指依于六种根本行，故只有六种人。否则，就会有多种人，若如此，则无法达成所预期的意义，此为其意趣。

သဒ္ဓါ ဗလဝတီ ဟောတိ ရာဂုဿန္နေ သန္တာနေ တဒနုဂုဏဿ ဓမ္မဿ နိယောဂတော အဓိကဘာဝသမ္ဘဝတော. တေနာဟ ‘‘ရာဂဿ အာသန္နဂုဏတ္တာ’’တိ, သိနေဟပရိယေသနာပရိစ္စဇနေဟိ သဘာဂဓမ္မတ္တာတိ အတ္ထော. သဘာဂေါ ဟိ ဒူရေပိ အာသန္နေယေဝါတိ သဘာဂတာလက္ခဏမိဓ အာသန္နဂ္ဂဟဏံ. တတ္ထ သဒ္ဓါယ သိနိယှနံ ပသာဒဝသေန အကာလုဿိယံ အလူခတာ[Pg.122], ရာဂဿ ပန ရဉ္ဇနဝသေန. သဒ္ဓါယ ပရိယေသနံ အဓိမုစ္စနဝသေန တန္နိန္နတာ, ရာဂဿ တဏှာယနဝသေန. သဒ္ဓါယ အပရိစ္စဇနံ ဩကပ္ပနဝသေန အနုပက္ခန္ဒနံ, ရာဂဿ အဘိသင်္ဂဝသေနာတိ ဧဝံ ဘိန္နသဘာဝါနမ္ပိ တေသံ ယထာ အလူခတာဒိသာမညေန သဘာဂတာ, ဧဝံ တံသမင်္ဂီနမ္ပိ ပုဂ္ဂလာနန္တိ အာဟ ‘‘ရာဂစရိတဿ သဒ္ဓါစရိတော သဘာဂေါ’’တိ.

信在贪欲炽盛的相续中变得强大，因为与此相应的法必然增多。因此说“因其与贪的特性邻近”。其义是，它们在润泽、寻求、不舍离等方面具有相似的法性。其中，信的润泽是因净信而有的不浑浊、不粗涩，贪则是因其染著。信的寻求是因胜解而有的倾向，贪则是因其渴爱。信的不舍离是因信赖而有的投入，贪则是因其执取。如此，即使它们的自性不同，但由于在不粗涩等方面的共通性而相似，同样，具备这些特质的个人也是如此，因此说：“贪行者与信行者是同类的”。

ပညာ ဗလဝတီ ဟောတိ ဒေါသုဿန္နေ သန္တာနေ တဒနုဂုဏဿ ဓမ္မဿ နိယောဂတော အဓိကဘာဝသမ္ဘဝတော. တေနာဟ ‘‘ဒေါသဿ အာသန္နဂုဏတ္တာ’’တိ, အနလ္လီယနပရိယေသနပရိဝဇ္ဇနေဟိ သဘာဂဓမ္မတ္တာတိ အတ္ထော. တတ္ထ ပညာယ အာရမ္မဏဿ အနလ္လီယနံ တဿ ယထာသဘာဝါဝဗောဓဝသေန ဝိသံသဋ္ဌတာ, ဒေါသဿ ပန ဗျာပဇ္ဇနဝသေန. ပညာယ ပရိယေသနံ ယထာဘူတဒေါသပဝိစယော, ဒေါသဿ အဘူတဒေါသနိဇိဂီသာ. ပညာယ ပရိဝဇ္ဇနံ နိဗ္ဗိန္ဒနာဒိဝသေန ဉာဏုတြာသော, ဒေါသဿ အဟိတာဓာနဝသေန ဆဍ္ဍနန္တိ ဧဝံ ဘိန္နသဘာဝါနမ္ပိ တေသံ ယထာ အနလ္လီယနာဒိသာမညေန သဘာဂတာ, ဧဝံ တံသမင်္ဂီနမ္ပိ ပုဂ္ဂလာနန္တိ အာဟ ‘‘ဒေါသစရိတဿ ဗုဒ္ဓိစရိတော သဘာဂေါ’’တိ.

慧在瞋恚炽盛的相续中变得强大，因为与此相应的法必然增多。因此说“因其与瞋恚的特性邻近”。其义是，它们在不执著、寻求、舍离等方面具有相似的法性。其中，慧对所缘的不执著，是因了知其如实自性而有的不混杂；瞋恚则是因为恼害。慧的寻求是如实地审查过失；瞋恚则是寻求不存在的过失。慧的舍离是因厌离等而有的智惧；瞋恚则是由于带来无益而抛弃。如此，即使它们的自性不同，但由于在不执著等方面的共通性而相似，同样，具备这些特质的个人也是如此，因此说：“瞋行者与慧行者是同类的”。

အန္တရာယကရာ ဝိတက္ကာတိ မိစ္ဆာဝိတက္ကာ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ မောဟုဿန္နေ သန္တာနေ တဒနုဂုဏဿ ဓမ္မဿ ယေဘုယျေန ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘မောဟဿ အာသန္နလက္ခဏတ္တာ’’တိ, အနဝဋ္ဌာနစဉ္စလဘာဝေဟိ သဘာဂဓမ္မတ္တာတိ အတ္ထော. တတ္ထ ဝိတက္ကဿ အနဝဋ္ဌာနံ ပရိကပ္ပဝသေန သဝိပ္ဖာရတာယ, မောဟဿ သမ္မူဠှတာဝသေန ဗျာကုလတာယ. တထာ ဝိတက္ကဿ လဟုပရိဝိတက္ကနေန တဒင်္ဂစလတာယ စဉ္စလတာ, မောဟဿ အနောဂါဠှတာယာတိ ဧဝံ ဘိန္နသဘာဝါနမ္ပိ တေသံ ယထာ အနဝဋ္ဌာနာဒိသာမညေန သဘာဂတာ, ဧဝံ တံသမင်္ဂီနမ္ပိ ပုဂ္ဂလာနန္တိ အာဟ ‘‘မောဟစရိတဿ ဝိတက္ကစရိတော သဘာဂေါ’’တိ.

能作障碍的寻，即邪寻、邪思，在痴炽盛的相续中生起，因为与此相应的法大多会发生。因此说“因其与痴的特征邻近”。其义是，它们以不稳定和动摇的性质而为同类法。其中，寻的不稳定是因构想而散漫，痴则因迷惑而混乱。同样，寻因快速地寻思而动摇，痴则因其不深入。如此，即使它们的自性不同，但由于在不稳定等方面的共通性而为同类，同样，具备这些特质的个人也是如此，因此说：“痴行者与寻行者是同类的”。

တဏှာ ရာဂေါယေဝ သဘာဝတော, တသ္မာ ရာဂစရိယာဝိနိမုတ္တာ တဏှာစရိယာ နတ္ထီတိ အတ္ထော. တံသမ္ပယုတ္တောတိ တေန ရာဂေန သမ္ပယုတ္တော, ဒေါသာဒယော ဝိယ တေန ဝိပ္ပယုတ္တော နတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော. တဒုဘယန္တိ တဏှာမာနဒွယံ. နာတိဝတ္တတီတိ သဘာဝတော, သမ္ပယောဂဝသေန စ န အတိက္ကမိတွာ ဝဋ္ဋတိ. ကာမဉ္စေတ္ထ ယထာ ရာဂဒေါသေဟိ သမ္ပယောဂဝသေန သဟ [Pg.123] ဝတ္တမာနဿပိ မောဟဿ ဥဿန္နတာဝသေန ဝိသုံ စရိယာဘာဝေါ, န ကေဝလံ မောဟဿေဝ, တထာ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝိတက္ကာနံ. ဧဝံ ရာဂေန သတိပိ သမ္ပယောဂေ မာနဿာပိ ဝိသုံ စရိယာဘာဝေါ ယုတ္တော သိယာ, ဧဝံ သန္တေပိ ရာဂပဋိဃမာနဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာဝိဇ္ဇာနံ ဝိယ အနုသယဋ္ဌော ဣမေသံ ရာဂါဒီနံယေဝ အာဝေဏိကော စရိယဋ္ဌောတိ, နတ္ထေဝ မာနစရိယာ. ယတော စရိယာ ‘‘ပကတီ’’တိ ဝုတ္တာ. ပကတိ စ သဘာဝေါတိ. ဧတေနေဝ ဒိဋ္ဌိယာပိ ဝိသုံ စရိယာဘာဝါဘာဝေါ သံဝဏ္ဏိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အဋ္ဌကထာယံ ပန မောဟစရိယန္တောဂဓာဝ ဒိဋ္ဌိစရိယာတိ ဒဿေတုံ ‘‘မောဟနိဒါနတ္တာ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ စ-သဒ္ဒေန သမ္ပယောဂံ သမုစ္စိနောတိ မောဟနိဒါနတ္တာ, မောဟသမ္ပယုတ္တတ္တာ စာတိ.

渴爱在自性上即是贪，因此其义为：没有脱离贪行的渴爱行。“与其相应”的意趣是：与彼贪相应，而非如瞋等那样与彼不相应。“彼二者”是指渴爱与慢此二者。“不超越”是指，无论从自性上还是从相应上，它都不会超越（贪）而转起。诚然，在此，犹如与贪、瞋相应而共同转起的痴，会因其炽盛而有单独的行——并非只有纯粹的痴（才有单独的行），信、慧、寻也是如此。同样地，慢即使与贪相应，也理应可以有单独的行。虽然如此，但就如随眠义是贪、瞋、慢、见、疑、无明所特有的一样，行义也只是这些贪等的专属，因此绝无慢行。因为行被称为“本性”，而本性即是自性。由此当知，这也说明了见没有单独的行。但在义注中，为了显示见行包含在痴行之中，而说“因以痴为缘故”等。其中，ca字总括了相应，意为“因以痴为缘，且与痴相应”。

၄၄. ကိံ သပ္ပာယန္တိ ကီဒိသံ သေနာသနာဒိသပ္ပာယံ. ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏံ ပုရိမဇာတီသု အာစရိတံ. ဧကစ္စေတိ ဥပတိဿတ္ထေရံ သန္ဓာယာဟ. တေန ဟိ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ တထာ ဝုတ္တံ. ပုဗ္ဗေ ကိရာတိ ကိရ-သဒ္ဒေါ အရုစိသူစနတ္ထော. ဣဋ္ဌပ္ပယောဂေါ မနာပကိရိယာ. သုဘကမ္မဗဟုလော ယေဘုယျေန သောဘနကမ္မကာရီ. န သဗ္ဗေ ရာဂစရိတာ ဧဝ ဟောန္တိ, အလုဒ္ဓါနမ္ပိ ပုဗ္ဗေ ဣဋ္ဌပ္ပယောဂသုဘကမ္မဗဟုလတာသမ္ဘဝတော, သဂ္ဂါ စဝိတွာ ဣဓူပပတ္တိသမ္ဘဝတော စ. ဧတေန အသတိ ပုဗ္ဗဟေတုနိယာမေ ယထာဝုတ္တကာရဏမတ္တေန န တေသံ လုဒ္ဓတာ, လုဒ္ဓဘာဝဟေတုကာ စ ရာဂစရိယာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ.

44. “何为适宜？”即何种住所等为适宜。“宿习”是指于过去世所行。“某一”是指伍巴谛萨长老。诚然，他在《解脱道》(Vimuttimagga)中如是说。“往昔，据说”中的“据说”(kira)一词，是为表示不喜。“可喜之行”是指愉悦的行为。“多净业者”是指大都行美好之业。并非所有人都是贪行者，因为不贪者也可能因往昔多行可喜之行与净业，以及从天界死后生于此间。此说显示此义：若无前因规定，则仅凭上述原因，他们不会有贪婪，其贪行亦非以贪婪状态为因。

ဣတရေတိ ဆေဒနာဒိကမ္မဗဟုလာ နိရယာဒိတော ဣဓူပပန္နာ စ န သဗ္ဗေ ဒေါသမောဟစရိတာ ဧဝ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. ဣဓာပိ ယထာဝုတ္တကာရဏဿ ကောဓနဘာဝေ, မူဠှဘာဝေ စ အနေကန္တိကတ္တာ ဒေါသမောဟစရိတတာယပိ အနေကံသိကတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဓာတူနံ ဥဿဒနိယမော ယဒိ ပမာဏတော, သော နတ္ထိ, အထ သာမတ္ထိယတော, သောပိ ဧကံသိကော န ဥပလဗ္ဘတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာဝုတ္တေနေဝ နယေန ဥဿဒနိယမော နာမ နတ္ထီ’’တိ. တတ္ထ ယထာဝုတ္တေနေဝါတိ ‘‘ဒွိန္နံ ပန ဓာတူန’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ. ဒေါသနိယမေတိ သေမှာဒိဒေါသာဓိကတာယ ရာဂါဒိစရိတော ဟောတီတိ ဒေါသဝသေန စရိယာနိယမေ ‘‘သေမှာဓိကော ရာဂစရိတော’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘သေမှာဓိကော မောဟစရိတော’’တိ, ‘‘ဝါတာဓိကော မောဟစရိတော’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘ဝါတာဓိကော ရာဂစရိတော’’တိ စ ဝုတ္တတ္တာ တမ္ပိ ဒေါသဝသေန နိယမဝစနံ ပုဗ္ဗာပရဝိရုဒ္ဓမေဝ. အပရိစ္ဆိန္နဝစနန္တိ [Pg.124] ပရိစ္ဆေဒကာရိကာယ ပညာယ န ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝုတ္တဝစနံ, အနုပပရိက္ခိတဝစနန္တိ အတ္ထော.

“其他”是指多作杀生等业以及从地狱等处生于此间者，他们并非全是瞋行者或痴行者——应作此解。于此，也因上述原因对于忿怒与愚痴的状态并非必然，故当知瞋痴行也非绝对。诸元素(dhātu)的增盛规律，若依量而言，则无此规律；若依能力而言，也非绝对可得——为示此义而说：“依上述之理，实无所谓增盛规律。”此中“依上述之理”即是依“于二元素……”等所说的方式。于“体液规定”中，依痰等体液的增盛而有贪等行，在此依体液规定行的理论中，既说“痰多者为贪行”，又说“痰多者为痴行”；既说“风多者为痴行”，又说“风多者为贪行”，因此这种依体液规定之说，实乃前后矛盾。“未经审察之言”是指未经能抉择的智慧审察而说的话，其义为未经检视之言。

ဥဿဒကိတ္တနေတိ ဝိပါကကထာယံ ဂဟိတဥဿဒကိတ္တနေ. ပုဗ္ဗဟေတုနိယာမေနာတိ ပုရိမဘဝေ ပဝတ္တလောဘာဒိဟေတုနိယာမေန. နိယာမောတိ စ တေသံယေဝ လောဘာဒီနံ ပဋိနိယတော လုဗ္ဘနာဒိသဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. လောဘော ဥဿဒေါ ဧတေသန္တိ လောဘုဿဒါ, ဥဿန္နလောဘာ, လောဘာဓိကာတိ အတ္ထော. အမောဟုဿဒါ စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. တေန ယေ ဣမေ လောဘုဿဒတာဒီနံ ပစ္စေကံ ဝေါမိဿတော စ စုဒ္ဒသ ပဘေဒါ ဣစ္ဆိတာ, တေ အနဝသေသတော သမ္ပိဏ္ဍေတိ ယထာဝုတ္တေသု ဆသွေဝ တေသံ အန္တောဂဓတ္တာ. ဖလဘူတာ စေတ္ထ လောဘုဿဒတာဒယော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

“称述增盛”者，是在果报论中对所取增盛的称述。“依过去因规定”者，是依于前世已生起的贪等之因的规定。而“规定”应知，即是彼贪等各自确定的贪求等自性。‘于彼等，贪为增盛’，故为‘贪增盛者’(lobhussadā)；其义为贪炽盛者、贪过盛者。于“与无痴增盛”(amohussadā cā)中，`ca`字为总括义。依此，凡所希求的贪增盛等，或单独或混合的十四种差别，皆被毫无遗漏地总括，因其皆已包含于如前所述的六种之中。于此，且应知贪增盛等是已成之果。

ဣဒါနိ တံ နေသံ လောဘုဿဒတာဒီနံ ပစ္စေကံ ဝေါမိဿကတာဒိံ ဝိဘာဂေန ဒဿေတုံ ‘‘ယဿ ဟီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ကမ္မာယူဟနက္ခဏေတိ ကမ္မကရဏဝေလာယံ. လောဘော ဗလဝါတိ လောဘော တဇ္ဇာယ ပစ္စယသာမဂ္ဂိယာ သာမတ္ထိယတော အဓိကော ဟောတိ. အလောဘော မန္ဒောတိ တပ္ပဋိပက္ခော အလောဘော ဒုဗ္ဗလော. ကထံ ပနေတေ လောဘာလောဘာ အညမညံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတာ ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တန္တီတိ? န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ‘‘ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တန္တီ’’တိ. နိကန္တိက္ခဏံ ပန အာယူဟနပက္ခိယမေဝ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. ပရိယာဒါတုန္တိ အဘိဘဝိတုံ န သက္ကောတိ. ယော ဟိ ‘‘ဧဝံသုန္ဒရံ ဧဝံဝိပုလံ ဧဝံမဟဂ္ဃဉ္စ န သက္ကာ ဒါတု’’န္တိအာဒိနာ အမုတ္တစာဂတာဒိဝသေန ပဝတ္တာယ စေတနာယ သမ္ပယုတ္တော အလောဘော, သော သမ္မဒေဝ လောဘံ ပရိယာဒါတုံ န သက္ကောတိ. ဒေါသမောဟာနံ အနုပ္ပတ္တိယာ, တာဒိသပစ္စယလာဘေန စ အဒေါသာမောဟာ ဗလဝန္တော. တသ္မာတိ လောဘာဒေါသာမောဟာနံ ဗလဝဘာဝတော, အလောဘဒေါသမောဟာနဉ္စ ဒုဗ္ဗလဘာဝတောတိ ဝုတ္တမေဝ ကာရဏံ ပစ္စာမသတိ. သောတိ တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလော. တေန ကမ္မေနာတိ တေန လောဘာဒိဥပနိဿယဝတာ ကုသလကမ္မုနာ. သုခသီလောတိ သခိလော. တမေဝတ္ထံ ‘‘အက္ကောဓနော’’တိ ပရိယာယေန ဝဒတိ.

现在，为了分别说明他们贪欲强盛等以及各自混杂等情况，开始说“实于何者”等。“造业的时刻”，即造业之时。“贪强盛”，是由于其相应诸缘和合之力，贪变得更强。“无贪薄弱”，即其对立面的无贪是无力的。然而，这些贪与无贪彼此直接对立，如何能在同一刹那生起呢？不应如此认为它们“在同一刹那生起”。实际上，这是将喜爱刹那也算作业行的一方而这么说的。其余情况也同此理。“不能制伏”，即无法压倒。确实，若无贪与“如此美好、广大、贵重之物，实在难以布施”等不舍离之行相应而生起的思（cetanā）俱行，那么它就根本无法制伏贪。由于嗔与痴没有生起，且获得了那样的缘，无嗔与无痴就是强盛的。“因此”，是回顾刚才所说的原因，即：由于贪、嗔、痴的强盛，以及无贪、无嗔、无痴的薄弱。“彼”，即具足彼（业）的个人。“由此业”，即由此以贪等为近依的善业。“乐行者”，即温和者。以“无忿怒者”这一同义词来说明此义。

ပုရိမနယေနေဝါတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယာနုသာရေန မန္ဒာ အလောဘာဒေါသာ လောဘဒေါသေ ပရိယာဒါတုံ န သက္ကောန္တိ, အမောဟော ပန ဗလဝါ မောဟံ ပရိယာဒါတုံ သက္ကောတီတိ ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ ဝါရေ ယထာရဟံ အတိဒေသတ္ထော [Pg.125] ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုဋ္ဌောတိ ကောဓနော. ဒန္ဓောတိ မန္ဒပညော. သီလကောတိ သုခသီလော.

“依前述方法”，即依循前文所述之理：薄弱的无贪与无嗔无法制伏贪与嗔，但强盛的无痴能够制伏痴。应知，这是在各个情况中应适当地类推其义。“嗔怒者”，即易怒者。“钝者”，即智慧迟钝者。“具戒者”，即乐行者。

ဧတ္ထ စ လောဘဝသေန, ဒေါသမောဟလောဘဒေါသလောဘမောဟဒေါသမောဟလောဘဒေါသမောဟဝသေနာတိ တယော ဧကကာ, တယော ဒုကာ, ဧကော တိကောတိ လောဘာဒိဥဿဒဝသေန အကုသလပက္ခေယေဝ သတ္တ ဝါရာ, တထာ ကုသလပက္ခေ အလောဘာဒိဥဿဒဝသေနာတိ စုဒ္ဒသ ဝါရာ လဗ္ဘန္တိ. တတ္ထ အလောဘဒေါသာမောဟာ, အလောဘာဒေါသမောဟာ, အလောဘဒေါသမောဟာ ဗလဝန္တောတိ အာဂတေဟိ ကုသလပက္ခေ တတိယဒုတိယပဌမဝါရေဟိ ဒေါသုဿဒမောဟုဿဒဒေါသမောဟုဿဒဝါရာ ဂဟိတာ ဧဝ ဟောန္တိ, တထာ အကုသလပက္ခေ လောဘာဒေါသမောဟာ, လောဘဒေါသာမောဟာ, လောဘာဒေါသာမောဟာ ဗလဝန္တောတိ အာဂတေဟိ တတိယဒုတိယပဌမဝါရေဟိ အဒေါသုဿဒအမောဟုဿဒအဒေါသာမောဟုဿဒဝါရာ ဂဟိတာ ဧဝါတိ အကုသလကုသလပက္ခေသု တယော တယော ဝါရေ အန္တောဂဓေ ကတွာ အဋ္ဌေဝ ဝါရာ ဒဿိတာ. ယေ ပန ဥဘယေသံ မိဿတာဝသေန လောဘာလောဘုဿဒဝါရာဒယော အပရေ ဧကူနပညာသ ဝါရာ ဒဿေတဗ္ဗာ, တေ အလဗ္ဘနတော ဧဝ န ဒဿိတာ. န ဟိ ဧကသ္မိံ သန္တာနေ အန္တရေန အဝတ္ထန္တရံ ‘‘လောဘော စ ဗလဝါ, အလောဘော စာ’’တိအာဒိ ယုဇ္ဇတီတိ, ပဋိပက္ခဝသေန ဝါ ဟိ ဧတေသံ ဗလဝဒုဗ္ဗလဘာဝေါ, သဟဇာတဓမ္မဝသေန ဝါ. တတ္ထ လောဘဿ တာဝ ပဋိပက္ခဝသေန အလောဘေန အနဓိဘူတတာယ ဗလဝဘာဝေါ, တထာ ဒေါသမောဟာနံ အဒေါသာမောဟေဟိ. အလောဘာဒီနံ ပန လောဘာဒိအဘိဘဝနတော, သဗ္ဗေသဉ္စ သမာနဇာတိယမဘိဘုယျ ပဝတ္တိဝသေန သဟဇာတဓမ္မတော ဗလဝဘာဝေါ. တေန ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘လောဘော ဗလဝါ အလောဘော မန္ဒော, အဒေါသာမောဟာ ဗလဝန္တော ဒေါသမောဟာ မန္ဒာ’’တိ. သော စ နေသံ မန္ဒဗလဝဘာဝေါ ပုရိမူပနိဿယတော တထာ အာသယဿ ပရိဘာဝိတတာယ ဝေဒိတဗ္ဗော.

于此，依贪等强盛，在不善品方面有七种情况：三个单一、三个成对、一个三者。同样，在善品方面，依无贪等强盛亦有七种情况，总共可得十四种情况。其中，通过善品方面的第三、第二、第一种情况（即“无贪、无嗔、无痴强盛”、“无贪无痴强盛”、“无贪无嗔强盛”），则嗔强盛、痴强盛、嗔痴强盛的情况便已被含摄。同样，在不善品方面，通过第三、第二、第一种情况（即“贪、嗔、痴强盛”、“贪痴强盛”、“贪嗔强盛”），则无嗔强盛、无痴强盛、无嗔无痴强盛的情况便已被含摄。如是在不善品与善品中各含摄三种情况后，总共只展示了八种情况。至于其余依两者混合而应展示的四十九种情况，如贪与无贪皆强盛等，则因其不可得而未予展示。因为在一个心相续中，若无另一状态的间隔，“贪强而无贪也强”等说法实不成立。这些（善不善法）的强弱，是基于对立法，或是基于俱生法。其中，首先，贪的强盛，是依对立法而言，因其未被无贪所制伏；同样，嗔与痴（的强盛）也是因其未被无嗔与无痴所制伏。而无贪等的强盛，则是因为能制伏贪等，并且也是基于俱生法，即能压倒所有同类法而生起。因此，义注(aṭṭhakathā)中说：“贪强，无贪弱；无嗔、无痴强，嗔、痴弱。”而它们的这种强弱，当知是源于过去的近行因以及个人倾向的培育。

ယော လုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တောတိ ယော ဥဿဒကိတ္တနေ ‘‘လုဒ္ဓေါ’’တိ ဝုတ္တော, အယံ ဣဓ စရိယာဝိစာရေ ‘‘ရာဂစရိတော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုဋ္ဌဒန္ဓာတိ ‘‘ဒုဋ္ဌော, ဒန္ဓော’’တိ စ ဝုတ္တာ ယထာက္ကမံ ဒေါသမောဟစရိတာ. ပညဝါတိ သာတိသယံ သပ္ပညော. ယတော သဒ္ဓါဝိတက္ကေသု ဝိဇ္ဇမာနေသုပိ ဗုဒ္ဓိစရိတောတိ ဝုစ္စတိ. အလောဘာဒေါသာနံ [Pg.126] ဗလဝဘာဝေါ သဒ္ဓူပနိဿယတာယ ဝိနာ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အလုဒ္ဓအဒုဋ္ဌာ ပသန္နပကတိတာယ သဒ္ဓါစရိတာ’’တိ.

所谓“贪婪者”，即在论述（根的）强盛时被称为“贪婪者”的人，于此“行”的考察中，当知为“贪行者”。所谓“恶者与钝者”，即被称为“恶者”与“钝者”的人，依次为“嗔行者”与“痴行者”。所谓“有慧者”，即具有卓越智慧的人。因此，即使存在信与寻，仍被称为“智行者”。无贪与无嗔的强盛，不能离开信的亲依止(saddhūpanissaya)而有，因此说：“无贪无嗔者，因其本性清净，是信行者。”

အယဉ္စ နယော သာဓာရဏတော ဝုတ္တောတိ နိဗ္ဗတ္တိတပုဗ္ဗဟေတုနိယာမဝသေနေဝ ဗုဒ္ဓိစရိတာဒိကေပိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အမောဟပရိဝါရေနာတိ အမောဟပရိက္ခိတ္တေန, ဥပနိဿယတော သမ္ပယောဂတော စ ပညာယ အဘိသင်္ခတေနာတိ အတ္ထော. သေသပဒတ္တယေပိ ဧသေဝ နယော. လောဘာဒိနာ ဝေါမိဿပရိဝါရေနာတိ ဧတ္ထ လောဘမောဟာဒိနာ အညမညအဝိရုဒ္ဓဝေါမိဿပရိဝါရေနာတိ အတ္ထော. အဝိရောဓော စ ယုဂဂ္ဂါဟဝသေန အပ္ပဝတ္တိယာ ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ သဒ္ဓါနုသာရိဓမ္မာနုသာရိဂေါတ္တာနိ အညမညမ္ပိ ဘိန္နသဘာဝါနေဝ. ဧကံသေန စ မိဿကစရိယာပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗာ ပုဗ္ဗဟေတုနိယာမေန စရိယာသိဒ္ဓိတော. တထာ စေဝ ဥဿဒကိတ္တနံ ပဝတ္တံ ယထာရဟံ လောဘာလောဘာဒီနံ ဝိပါကဿ ပစ္စယဘာဝတော. တေနာဟ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ (ပဋိ. မ. ၁.၂၃၂) –

此理是一般性的说法。为了也依于过去已作业因的决定法则来显示智行者等的情况，故说“或如”等。其中，“以无痴为眷属”，意即被无痴所围绕，由依止与相应二者，为慧所行作。其余三句，道理亦同。“以贪等杂染为眷属”，此处意为以贪、痴等互相不相违逆的杂染为眷属。而其不相违逆，当知是因对立之法不成双而起。诚然，信随行与法随行的种姓，彼此自性也各不相同。由于行的成就是由过去业因所决定，故也必须完全接纳混合之行。同样，对（根）强盛的论述之所以成立，是因为它能适当地作为贪、无贪等之果报的缘。因此，《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)说：

‘‘ဂတိသမ္ပတ္တိယာ ဉာဏသမ္ပယုတ္တေ ကတမေသံ အဋ္ဌန္နံ ဟေတူနံ ပစ္စယာ ဥပပတ္တိ ဟောတိ? ကုသလကမ္မဿ ဇဝနက္ခဏေ တယော ဟေတူ ကုသလာ တသ္မိံ ခဏေ ဇာတစေတနာယ သဟဇာတပစ္စယာ ဟောန္တိ, တေန ဝုစ္စတိ ကုသလမူလပစ္စယာပိ သင်္ခါရာ. နိကန္တိက္ခဏေ ဒွေ ဟေတူ အကုသလာ တသ္မိံ ခဏေ ဇာတစေတနာယ သဟဇာတပစ္စယာ ဟောန္တိ, တေန ဝုစ္စတိ အကုသလမူလပစ္စယာပိ သင်္ခါရာ. ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ တယော ဟေတူ အဗျာကတာ တသ္မိံ ခဏေ ဇာတစေတနာယ သဟဇာတပစ္စယာ ဟောန္တိ, တေန ဝုစ္စတိ နာမရူပပစ္စယာပိ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာပိ နာမရူပ’’န္တိ –

“因善趣成就、与慧相应，其生起是缘于八因中的哪些？于善业速行（javana）刹那，三善因于彼刹那对已生起的思（cetanā），是俱生缘。因此说：‘诸行（saṅkhārā）缘于善根’。于渴爱（nikanti）刹那，二不善因于彼刹那对已生起的思（cetanā），是俱生缘。因此说：‘诸行（saṅkhārā）缘于不善根’。于结生（paṭisandhi）刹那，三无记因于彼刹那对已生起的思（cetanā），是俱生缘。因此说：‘识缘于名色，名色亦缘于识’。”

အာဒိ. ပုဗ္ဗဟေတုနိယာမေန စ ယထာ တိဟေတုကဿ ပညာဝေယျတ္တိယံ, န တထာ ဒုဟေတုကဿ. ယထာ စ ဒုဟေတုကဿ ဣတိကတ္တဗ္ဗတာ နေပက္ကံ, န တထာ အဟေတုကဿ. ဧဝံ လောဘုဿဒါဒယော ပုဂ္ဂလာ ရာဂစရိတာဒယော ဟောန္တီတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗန္တိ. ယထာဝုတ္တမတ္ထံ နိဂမဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝံ လောဘာဒီသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

（以上为引文）等。又，依于宿因决定之理，三因者有智慧聪利，二因者则不如是；二因者有行事之智巧，无因者则不如是。如是，贪强盛等（lobhussadādayo）人（puggala）成为贪行者等，于此当得决论。为了以结论的方式显示前述之义，故说“如是于贪等”云云。

၄၅. တတြာတိ [Pg.127] တသ္မိံ ပုစ္ဆာဝစနေ. နယောတိ ဇာနနနယော. ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဝုတ္တောပိ အတ္ထော ဓမ္မမုခေနေဝ ပညာယတီတိ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနေနာဟ ‘‘စရိယာယော ဝိဘာဝယေ’’တိ. ပကတိဂမနေနာတိ အကိတ္တိမေန သဘာဝဂမနေန. စာတုရိယေနာတိ စာတုရဘာဝေန သိင်္ဂါရေန. ဥက္ကုဋိကန္တိ အသမ္ဖုဋ္ဌမဇ္ဈံ. ခဏန္တော ဝိယာတိ ဘူမိံ ခဏန္တော ဝိယ. အနုကဍ္ဎိတန္တိ ပါဒနိက္ခေပသမယေ ကဍ္ဎန္တော ဝိယ ပါဒံ နိက္ခိပတိ. တေနဿ ပဒံ အနုကဍ္ဎိတံ ပစ္ဆတော အဉ္ဆိတံ ဟောတိ. ပရိဗျာကုလာယာတိ ပရိတော အာလုဠိတာယ. ဆမ္ဘိတော ဝိယာတိ ဝိတ္ထာယန္တော ဝိယ. ဘီတော ဝိယာတိ ကေစိ. သဟသာနုပီဠိတန္တိ အဂ္ဂပါဒေန, ပဏှိယာ စ သဟသာဝ သန္နိရုဇ္ဈိတံ. ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒဿာတိ ဝိနိဝဋ္ဋစ္ဆဒနဿ ပဟီနကိလေသဿ. ဣဒမီဒိသံ ပဒန္တိ ဘဂဝတော ပဒံ ဒိသွာ ဝဒတိ.

45. 于此（tatra），即于那问答中。理（naya），即了知之理。义理虽依人（puggala）而说，但需通过法门方能了知，故依法而说“当辨明诸行（cariyāyo vibhāvaye）”。以自然步态（pakatigamanena），即以不造作的本然步态。以优雅（cāturiyena），即以优雅（cāturabhāva）的姿态（siṅgāra）。蹲坐（ukkuṭika），即双膝中间不接触。如挖掘（khaṇanto viya），即如挖掘地面。拖曳（anukaḍḍhita），即放下脚步时如拖曳般，因此其足印是向后拖拉的。混乱（paribyākulā），即处处纷乱。如僵住（chambhita），即如惊惧。有人说如恐惧（bhīta）。被猛然按压（sahasānupīḷita），即以脚尖和脚跟猛然压下。揭去覆盖者（vivaṭṭacchada），即已揭去覆盖、断除烦恼者。此等足印（idamīdisaṃ pada），是见到世尊的足印后而说。

ပါသာဒိကန္တိ ပသာဒါဝဟံ. မဓုရာကာရန္တိ ဣဋ္ဌာကာရံ. ထဒ္ဓါကာရန္တိ ထမ္ဘိတာကာရံ. အတရမာနောတိ နတရမာနော, သဏိကန္တိ အတ္ထော. သမောဓာယာတိ သမ္မဒေဝ ဩဓာယ အဝိက္ခိပိတွာ. နိပဇ္ဇိတွာတိ ကာယပသာရဏလက္ခဏာယ နိပဇ္ဇာယ သေယျာယ နိပဇ္ဇိတွာ သယတိ နိဒ္ဒါယတိ. ပက္ခိတ္တကာယောတိ အဝက္ခိတ္တကာယော အဝသော ဝိယ သဟသာ ပတိတကာယော. ဒုဿဏ္ဌာနန္တိ ဝိရူပသန္နိဝေသံ. ဝိက္ခိတ္တကာယောတိ ဣတော စိတော စ ခိတ္တအင်္ဂပစ္စင်္ဂေါ.

“端严”（pāsādika）即令人净信。“美妙之相”（madhurākāra）即悦意之相。“僵硬之相”（thaddhākāra）即僵直之相。“不匆忙”（ataramāna）即不仓促，意为“从容”（saṇika）。“收摄”（samodhāya）即完全收摄而不散乱。“躺下”（nipajjitvā），即以伸展身体为特征的躺卧、睡眠而躺下，他睡着、入眠。“身体被抛下”（pakkhittakāya），即身体被扔下，犹如失控般突然倒下的身体。“姿势不佳”（dussaṇṭhāna）即丑陋的姿态。“身体散乱”（vikkhittakāya），即四肢百骸散落于此一彼处。

သမ္ပရိဝတ္တကန္တိ သမ္ပရိဝတ္တိတွာ. အာလောဠယမာနော ဝါလိကာကစဝရာနိ အာကုလယန္တော.

“辗转反侧”（samparivattaka）即翻来覆去。“搅动”（āloḷayamāna），即弄乱沙土与垃圾。

နိပုဏမဓုရသမသက္ကစ္စကာရီတိ သုကောသလ္လံ သုန္ဒရံ အဝိသမံ သာဘိသင်္ခါရဉ္စ ကရဏသီလော. ဂါဠှထဒ္ဓဝိသမကာရီတိ ထိရံ အသိထိလံ ဝိသမဉ္စ ကရဏသီလော. အပရိစ္ဆိန္နံ အပရိနိဋ္ဌိတံ.

“行事细致、悦意、平正、恭敬者”（nipuṇamadhurasamasakkaccakārī），是说其行事善巧、美好、均等且有加行。“行事粗重、僵硬、不平者”（gāḷhathaddhavisamakārī），是说其行事坚固、不松懈且不均等。“不确定”（aparicchinna），即未终（apariniṭṭhita）。

မုခပူရကန္တိ မုခဿ ပူရဏံ မဟန္တံ. အရသပဋိသံဝေဒီတိ နရသပဋိသံဝေဒီ. ဘာဇနေ ဆဍ္ဍေန္တောတိ ဘောဇနဘာဇနေ သိတ္ထာနိ ဆဍ္ဍေန္တော. မုခံ မက္ခေန္တောတိ ဗဟိမုခံ မက္ခေန္တော.

“满口”（mukhapūraka）是指把嘴塞得满满的，塞得很大。“不觉知味”（arasapaṭisaṃvedī）是指不觉知食物的滋味。“弃于器中”（bhājane chaḍḍento）是指把饭粒丢弃在食器中。“涂抹嘴”（mukhaṃ makkhento）是指弄脏嘴的外部。

ကိလန္တရူပေါ ဝိယာတိ တဿ အသဟနေန ခေဒပ္ပတ္တော ဝိယ. အညာဏုပေက္ခာယာတိ အညာဏဘူတာယ ဥပေက္ခာယ. အညာဏသင်္ခါတာယ ဥပေက္ခာယာတိ ကေစိ.

“疲惫相”（kilantarūpa）：犹如因无法忍受而感到疲惫。“无知舍”（aññāṇupekkhā）：即属于无知的舍。有些人说，即名为“无知”的舍。

မာယာဒီသု [Pg.128] သန္တဒေါသပဋိစ္ဆဒနလက္ခဏာ မာယာ. အသန္တဂုဏပကာသနလက္ခဏံ သာဌေယျံ. ဥန္နတိလက္ခဏော မာနော. အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနာမုခေန ပဋိဂ္ဂဟဏေ အမတ္တညုတာလက္ခဏာ ပါပိစ္ဆတာ. သန္တဂုဏသမ္ဘာဝနာမုခေန ပဋိဂ္ဂဟဏေ အမတ္တညုတာလက္ခဏာ မဟိစ္ဆတာ. သကလာဘေန အသန္တုဿနလက္ခဏာ အသန္တုဋ္ဌိတာ. ဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန သိင်္ဂံ, သိင်္ဂါရတာနာဂရိကဘာဝသင်္ခါတံ ကိလေသသိင်္ဂံ. အတ္တနော သရီရဿ, စီဝရာဒိပရိက္ခာရဿ စ မဏ္ဍနဝသေန ပဝတ္တံ လောလုပ္ပံ စာပလျံ. ဧဝမာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဟိရိကာနောတ္တပ္ပမဒပ္ပမာဒါဒယော သင်္ဂယှန္တိ.

诡诈（māyā）的特征是掩盖已有的过失。虚伪（sāṭheyya）的特征是宣扬不实的功德。慢（māna）的特征是高傲。恶欲（pāpicchatā）的特征是以显示不实功德的方式接受而不知量；大欲（mahicchatā）的特征是以显示已有功德的方式接受而不知量。不喜足（asantuṭṭhitā）的特征是对自己的所有利得不满足。角（siṅga），义为刺穿；烦恼角（kilesasiṅga），即名为“装饰”（siṅgāratā）与“风雅”（nāgarikabhāva）的烦恼之角。对自己身体及衣袍等资具的装饰所生起的贪婪（loluppa）与轻浮（cāpalya）。如此等等，此处的“等”字，摄集了无惭（ahirika）、无愧（anottappa）、憍（mada）、放逸（pamāda）等。

ပရာပရာဓဿ ဥပနယှနလက္ခဏော ဥပနာဟော. ပရေသံ ဂုဏမက္ခဏလက္ခဏော မက္ခော. ပရဿ ဂုဏေ ဍံသိတွာ အပနေန္တော ဝိယ ယုဂဂ္ဂါဟလက္ခဏော ပဠာသော. ပရသမ္ပတ္တိဥသူယနလက္ခဏာ ဣဿာ. အတ္တသမ္ပတ္တိနိဂူဟနလက္ခဏံ မစ္ဆရိယံ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဒေါဝစဿတာပါပမိတ္တတာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

怨恨，以怀恨他人过失为相。覆，以抹杀他人功德为相。争胜，以争强好胜为相，犹如攻击并抹除他人功德。嫉，以嫉妒他人财富为相。悭，以隐藏自己财富为相。于此，当知以“等”字摄集难教诫、恶友等。

အနုဿာဟနံ ထိနံ. အသတ္တိဝိဃာတော မိဒ္ဓံ. စေတသော အဝူပသမော ဥဒ္ဓစ္စံ. ဝိပ္ပဋိသာရော ကုက္ကုစ္စံ. သံသယော ဝိစိကိစ္ဆာ. အယောနိသော ဒဠှဂ္ဂါဟော အာဓာနဂ္ဂါဟိတာ. ယထာဂဟိတဿ မိစ္ဆာဂါဟဿ ဒုဗ္ဗိဝေဌိယတာ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂိယတာ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန မုဋ္ဌသစ္စအသမ္ပဇညာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

不奋勉是昏沉。无力、障碍是睡眠。心不寂静是掉举。后悔是恶作。怀疑是疑。不如理的坚固执取是固执，即对已执取的邪见难以摆脱、难以舍离。于此，当知“等”字摄集了失念、不正知等。

မုတ္တစာဂတာတိ ဝိဿဋ္ဌစာဂတာ နိဿင်္ဂပရိစ္စာဂေါ. ယထာ မာယာဒယော, တထာ ပဝတ္တာ အကုသလက္ခန္ဓာ, ယထာ အရိယာနံ ဒဿနကာမတာဒယော, တထာ ပဝတ္တာ ကုသလက္ခန္ဓာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

“慷慨施舍”，即开放的施舍、无执着的舍离。当知不善蕴的生起犹如诡诈等，善蕴的生起犹如欲见圣者等。

ပသာဒနီယဋ္ဌာနံ နာမ ဝတ္ထုတ္တယံ. သံဝေဇနီယဋ္ဌာနာနိ ဇာတိအာဒီနိ. ကုသလာနုယောဂေတိ ကုသလဓမ္မဘာဝနာယံ. ‘‘ဧဝဉ္စ ဧဝဉ္စ ကရိဿာမီ’’တိ ကိစ္စာနံ ရတ္တိဘာဂေ ပရိဝိတက္ကနံ ရတ္တိံ ဓူမာယနာ. တထာဝိတက္ကိတာနံ တေသံ ဒိဝသဘာဂေ အနုဋ္ဌာနံ ဒိဝါ ပဇ္ဇလနာ. ဟုရာဟုရံ ဓာဝနာတိ ဣတော စိတော စ တတ္ထ တတ္ထ အာရမ္မဏေ စိတ္တဝေါသဂ္ဂေါ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣဒံ ပုရေ စိတ္တမစာရိ စာရိကံ, ယေနိစ္ဆကံ ယတ္ထကာမံ ယထာသုခ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၃၂၆), ‘‘စိတ္တမဿ ဝိဓာဝတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၅၅) စ.

净信处，即三宝。悚动处，即生、老、病、死等。勤修善法，即修习善法。“我将做这个，做那个”，如此于夜分思量事务，是“夜间冒烟”。于日分不实行那些如此思量之事，是“白日燃烧”。“到处奔走”，即心于此处彼处、此所缘彼所缘中奔逸。因此说：“此心往昔驰骋，随欲、随意、随乐。”（法句326）以及“彼之心奔驰。”（相应部1.55）

ဓမ္မပ္ပဝတ္တိဒဿနာဒိ [Pg.129] စ ပါဠိယံ, အဋ္ဌကထာယဉ္စ အနာဂတမေဝါတိ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ ‘‘သဗ္ဗာကာရေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ အာဂတမ္ပိ အတ္ထေဝါတိ ဟိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ တတ္ထ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘ရာဂစရိတဿ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. အပ္ပမာဒဝိဟာရိနောတိ တတ္ထ ဝိနိဓာယ ဘာဝံ ပဋိပဇ္ဇနေန အပ္ပမာဒကာရိနော. ဘိန္နလက္ခဏာ ဣရိယာပထာဒယောတိ စာတုရိယေန အစာတုရိယေန သဏိကံ, သဟသာ စ ဂမနာဒယော. န ဥပပဇ္ဇန္တီတိ န ယုဇ္ဇန္တိ. ပုစ္ဆိတွာ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ ဓမ္မပ္ပဝတ္တိအာဒိံ ပုစ္ဆိတွာ ဇာနိတဗ္ဗံ.

又，法之生起、见等，在圣典与义注中尚未出现，故不能说（其全无），因此说“以一切方式”。其意趣实为：某些部分已出现。‘不应从本质上相信’，说完此话后，为示其理由，而说“因为对贪行者”等。‘住于不放逸者’：即舍离彼（放逸）而行道，故为行不放逸者。‘威仪等有不同特征’：即行走等有熟练与不熟练、缓慢与急速之别。‘不生起’：即不适合。‘应询问而知’：即应询问法之生起等而知。

၄၆. သပ္ပာယံ ဟိတံ, ကိလေသဝိဃာတီတိ အတ္ထော. အဓောတဝေဒိကန္တိ အပရိသုဒ္ဓပရိက္ခေပဝေဒိကံ. ဘူမဋ္ဌကန္တိ ဘူမိတလေယေဝ ဥဋ္ဌာပိတံ ဥပရိမတလရဟိတံ. ဧကတော ဩနတဿ ပဗ္ဗတပါဒဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂေါ အကတဘိတ္တိဘူမိပရိကမ္မော အကတပဗ္ဘာရော. ဇတုကာဘရိတန္တိ အဓောမုခါဟိ ဩလမ္ဗမာနမုခါဟိ ခုဒ္ဒကဝဂ္ဂုလီဟိ ပရိပုဏ္ဏံ. ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂန္တိ ဆိန္နဘိန္နံ. ဥဇ္ဇင်္ဂလံ လူခဓူသရံ ဆာယူဒကရဟိတံ. သီဟဗျဂ္ဃာဒိဘယေန သာသင်္ကံ. ဒုရူပန္တိ ဝိရူပံ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏန္တိ အသုန္ဒရဝဏ္ဏံ, ဒုဿဏ္ဌာနံ ဝါ. ဇာလာကာရေန ကတပူဝံ ဇာလပူဝံ. သာဏိ ဝိယ ခရသမ္ဖဿန္တိ သာဏိဖလကော ဝိယ ဒုက္ခသမ္ဖဿံ. ဘာရိကဘာဝေန, အန္တရန္တရာ တုန္နကရဏေန စ ကိစ္ဆပရိဟရဏံ. အာဏိဂဏ္ဌိကာဟတောတိ အာဏိနာ, ဂဏ္ဌိယာ စ ဟတသောဘော. ဣဒံ ရာဂစရိတဿ သပ္ပာယံ, ဧဝမဿ ကိလေသသမုဒါစာရော န ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ.

46. “适宜”，义为有益、能破烦恼。“不净围栏”，即不净的围绕栏杆。“地层屋”，即只建在地面、无上层的屋子。一侧倾斜的山脚下部，未作墙壁与地面处理，未作山坡处理。“蝙蝠所满”，即充满脸朝下悬挂的小蝙蝠。“毁坏散落”，即断裂破碎。“荒野”，即粗糙、灰暗、无树荫与水。“有疑虑”，即因狮虎等而有怖畏。“丑陋”，即形貌难看。“恶色”，即颜色不美，或形状不好。“网饼”，即作成网状的饼。“如麻布之粗触”，即如麻布板般接触难受。因沉重且需时时修补而难以使用。“钉结所损”，即因钉与结而损坏其美观。这对贪行者是适宜的，其意趣为如此则他的烦恼行作不会生起。其余也依此理类推。

ဒိသာမုခန္တိ ဒိသာဘိမုခံ, အဗ္ဘောကာသာဘိမုခန္တိ အဓိပ္ပာယော. မဟာကသိဏန္တိ မဟန္တံ ကသိဏမဏ္ဍလံ. သေသံ သေနာသနာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ မောဟစရိတဿ, တံ ဒေါသစရိတဿ ဝုတ္တသဒိသမေဝ.

“面向一方”，即面向某个方位，意趣为面向露天。“大遍”，即大的遍处坛。其余关于住所等，对痴行者所应说的，与对嗔行者所说的相同。

ဝိတက္ကဝိဓာဝနဿေဝ ပစ္စယော ဟောတိ ယထာ တံ အာယသ္မတော မေဃိယတ္ထေရဿ. ဒရီမုခေတိ ပဗ္ဗတဝိဝရေ. ပရိတ္တန္တိ သုပ္ပသရာဝမတ္တံ.

它成为寻奔驰的缘，犹如具寿梅吉亚(Meghiya)长老那样。“山洞口”，即在山岩的裂缝中。“小”，即仅一浅碗之量。

ပဘေဒပရိစ္ဆေဒတော နိဒါနပရိစ္ဆေဒတော ဝိဘာဝနပရိစ္ဆေဒတော သပ္ပာယပရိစ္ဆေဒတောတိ ပစ္စေကံ ပရိစ္ဆေဒ-သဒ္ဒေါ ယောဇေတဗ္ဗော. ဝိဘာဝနာတိ ‘‘အယံ ရာဂစရိတော’’တိအာဒိနာ ဇာနနဝိဘာဝနာ. ဧကစ္စကသိဏာနုဿတိဋ္ဌာနမတ္တဿ ပသင်္ဂေန ကထိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘န စ တာဝ စရိယာနုကူလံ ကမ္မဋ္ဌာနံ သဗ္ဗာကာရေန အာဝိကတ’’န္တိ.

应将“分辨”一词与每一项连结，即：从种类的分辨、从因缘的分辨、从辨明的分辨、从适宜的分辨。‘辨明’，即通过“此是贪行者”等方式来了知与辨明。说“尚未以一切方式开示与行相符的业处”，是因为仅在论及某些遍处与随念处时，顺带说到而已。

စတ္တာလီသကမ္မဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

四十业处释义

၄၇. သင်္ခါတနိဒ္ဒေသတောတိ [Pg.130] သင်္ခါတာနံ ‘‘စတ္တာလီသာယာ’’တိ သင်္ချာဝသေန ဂဟိတာနံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒေသတော. ‘‘ဧတ္ထ ဧတ္တကာနိ ဥပစာရဇ္ဈာနာဝဟာနိ, ဧတ္တကာနိ အပ္ပနာဇ္ဈာနာဝဟာနီ’’တိ ဥပစာရပ္ပနာဝဟတော. ‘‘ဧတ္တကာနိ ဧကဇ္ဈာနိကာနိ, ဧတ္တကာနိ ဒုကတိကဇ္ဈာနိကာနိ, ဧတ္တကာနိ သကလဇ္ဈာနိကာနီ’’တိ ဈာနပ္ပဘေဒတော. ‘‘ဧတေသု အင်္ဂသမတိက္ကမော, ဧတေသု အာရမ္မဏသမတိက္ကမော’’တိ ဧဝံ သမတိက္ကမတော. ‘‘ဧတ္တကာနေတ္ထ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာနိ, ဧတ္တကာနိ န ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာနီ’’တိ ဝဍ္ဎနာဝဍ္ဎနတော. အာရမ္မဏတောတိ သဘာဝဓမ္မနိမိတ္တနဝတ္တဗ္ဗဝသေန, စလိတာစလိတဝသေန စ အာရမ္မဏဝိဘာဂတော. ဘူမိတောတိ ကာမာဝစရာဒိဘူမိဝိဘာဂတော. ဂဟဏတောတိ ဒိဋ္ဌာဒိဝသေန ဂဟဏဝိဘာဂတော. ပစ္စယတောတိ အာရုပ္ပာဒီနံ ယထာရဟံ ပစ္စယဘာဝတော. စရိယာနုကူလတောတိ ရာဂစရိယာဒီနံ အနုကူလဘာဝတော.

47. 所谓“已计数之解释”，即是对以“四十”之数所取、所标示的诸业处所作的解释。“此处有若干业处引生近行禅，有若干业处引生安止禅”，这是从业处引生近行与安止的角度。“有若干业处只生起一禅，有若干业处生起二或三禅，有若干业处生起所有禅”，这是从禅那类别的角度。“在这些业处中，有禅支的超越；在这些业处中，有对象的超越”，这是从超越的角度。“此处有若干业处应予增长，有若干业处不应增长”，这是从增长与不增长的角度。所谓“从对象”，即是依自性法、相、不可说，以及动摇与不动摇来分别对象。所谓“从地”，即是依欲界等地的分别。所谓“从取”，即是依见闻等方式的分别。所谓“从缘”，即是依无色定等如其所应作为缘。所谓“从随顺行”，即是依随顺于贪行等。

ကမ္မဋ္ဌာနာနီတိ အာရမ္မဏဘာဝေန ယောဂကမ္မဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနာနိ. စတုက္ကဇ္ဈာနိကာတိ စတုဗ္ဗိဓရူပါဝစရဇ္ဈာနဝန္တော, တေသံ အာရမ္မဏဘူတာတိ အတ္ထော. စတုက္ကနယဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. တိကစတုက္ကဇ္ဈာနိကေသူတိ တိကဇ္ဈာနိကေသု ပုရိမေသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု, စတုက္ကဇ္ဈာနိကေသု အာနာပါနကသိဏေသု. သေသေသူတိ ဝုတ္တာဝသေသေသု ဧကဝီသတိယာ ကမ္မဋ္ဌာနေသု.

所谓“业处”，即是作为所缘而成为瑜伽士修行工作的生起之处。所谓“能达四禅的”，是指能作为拥有四种色界禅那者的所缘之义。这是依四法分类而说。所谓“在能达三禅与四禅的业处中”，能达三禅的是指前三梵住，能达四禅的是指入出息念与诸遍。所谓“其余的”，是指上述之外其余的二十一种业处。

ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဒိဋ္ဌဟဒယရူပဿ သတ္တဿ စိတ္တံ အာဒိကမ္မိကော စေတောပရိယဉာဏေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ သက္ကောတိ, န ဣတရဿာတိ ကသိဏဖရဏံ စေတောပရိယဉာဏဿ ပစ္စယော ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပရသတ္တာနဉ္စ စေတသာ စိတ္တမညာတုံ သမတ္ထော ဟောတီ’’တိ. ဩကာသေန ပရိစ္ဆိန္နတ္တာတိ အတ္တနော ဌိတောကာသေန ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ. တထာ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လဿ သမ္ပာဒိတတ္တာ ပရိစ္ဆိန္နာကာရေနေဝ တာနိ ဥပတိဋ္ဌန္တိ, တသ္မာ န တတ္ထ ဝဍ္ဎနာတိ အဓိပ္ပာယော. သစေ ပန ကောစိ ဝဍ္ဎေယျ, န တေန ကောစိ ဂုဏောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာနိသံသာဘာဝါ စာ’’တိ. ‘‘တေသု ပနာ’’တိအာဒိနာ တမေဝ အာနိသံသာဘာဝံ ဝိဝရတိ. ယသ္မာ ဝဍ္ဎိတေသု ကုဏပရာသိယေဝ ဝဍ္ဎတိ, အဝဍ္ဎိတေပိ ကာမရာဂဝိက္ခမ္ဘနာ ဟောတိယေဝ, တသ္မာ အာနိသံသာဘာဝေါ. ဝိဘူတာတိ ဝိပုလာရမ္မဏတာယ သုပါကဋာ, ဝဍ္ဎိတနိမိတ္တတာယ အပ္ပမာဏာရမ္မဏဘာဝေန ပရိဗျတ္တာတိ အတ္ထော.

初修者能以他心通，辨识其心所依色为天眼所见的有情之心，而不能辨识其他有情之心，因此遍的遍满是他心通的缘。所以说：“能以心了知其他有情之心。”所谓“因空间而有限”，即是因自己所处的空间而有限。同样，由于已成就取相善巧，它们仅以有限的方式显现，其意即是于彼处不增长。若有人要增长它，也不会有任何功德，为显示此义而说：“且无利益故。”以“于彼等”等句，阐明了此无利益。因为若增长，则只是死尸堆在增长；即使不增长，也能镇伏欲贪，因此没有利益。所谓“显现”，即是因所缘广大而极明显；其义为：因相已增长，而成为无量所缘，故为明了。

ကေဝလန္တိ [Pg.131] သကလံ အနဝသေသံ. ‘‘ပထဝိံ ဣမ’’န္တိ ဝစနံ ဥပဋ္ဌာနာကာရေန ဝုတ္တံ, န နိမိတ္တဿ ဝဍ္ဎနေနာတိ အဓိပ္ပာယော. လာဘိတ္တာတိ သာတိသယံ လာဘိတာယ, ဥက္ကံသဂတဝသိဘာဝတောတိ အတ္ထော. ထေရော ဟိ ပရမာယ ဝသိပတ္တိယာ အဿမဏ္ဍလေ အဿံ သာရေန္တော ဝိယ ယတ္ထ တတ္ထ နိသိန္နောပိ ဌိတောပိ တံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇတေဝ. တေနဿ သမန္တတော နိမိတ္တံ ဝဍ္ဎိတံ ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗဒိသာသူ’’တိအာဒိ.

所谓“全部”，即是所有、无余。“此地”一语，是依显现的方式而说，其意并非指相的增长。所谓“获得”，是指超常的获得，其义为：已达究竟的自在状态。长老确实以最高的自在力，犹如在马场中训练马匹，无论坐着或站着，都能入于彼禅。因此，相于他仿佛从周遭增长而显现。所以说“于一切方”等。

ဝုတ္တာတိ ဓမ္မသင်္ဂဟေ ဝုတ္တာ. မဟန္တေတိ ဝိပုလေ. နိန္နထလာဒိဝသေန ဟိ ဧကဒေသေ အဋ္ဌတွာ သမန္တတော ဂဟဏဝသေန သကလသရီရေ နိမိတ္တံ ဂဏှန္တဿ တံ မဟန္တံ ဟောတိ. မဟန္တေ ဝါ သရီရေ. အပ္ပကေတိ သရီရဿ ဧကဒေသေ နိမိတ္တံ ဂဏှာတီတိ ယောဇနာ. အပ္ပကေ ဝါ ခုဒ္ဒကေ ဒါရကသရီရေ. ဧတန္တိ အသုဘနိမိတ္တံ. အာဒီနဝန္တိ ‘‘အသုဘရာသိ ဧဝ ဝဍ္ဎတိ, န စ ကောစိ အာနိသံသော’’တိ ဝုတ္တံ အာဒီနဝံ.

所谓“已说”，即是在《法集论》(Dhammasaṅgaṇī)中所说。所谓“广大”，即是广阔。因为，依低洼处与高地等，不立足于（身体的）一部分，而依周遍取的方式在全身取相者，其相即为广大。或是在广大的身体上（取相）。所谓“少分”，其解释为：在身体的一部分取相。或是在年幼孩童的微小身体上（取相）。所谓“此”，即是不净相。所谓“过患”，即是所说的“只是不净堆在增长，而无任何利益”的过患。

သေသာနိပိ န ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာနီတိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဥပပတ္တိတော ဝိဝရိတုံ ‘‘ကသ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပိစုပိဏ္ဍာဒိဝသေန ဥပဋ္ဌဟန္တမ္ပိ နိမိတ္တံ ဝါတသံဃာတသန္နိဿယန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝါတရာသိယေဝ ဝဍ္ဎတီ’’တိ. ဩကာသေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ နာသိကဂ္ဂမုခနိမိတ္တာဒိဩကာသေန သပရိစ္ဆေဒံ. ဝါယောကသိဏဝဍ္ဎနေ ဝိယ န ဧတ္ထ ကောစိ ဂုဏော, ကေဝလံ ဝါတဝဍ္ဎနမေဝါတိ အာဟ ‘‘သာဒီနဝတ္တာ’’တိ. တေသန္တိ ဗြဟ္မဝိဟာရာနံ. နိမိတ္တန္တိ အာရမ္မဏံ. န စ တေန အတ္ထော အတ္ထီတိ တေန သတ္တရာသိဝဍ္ဎနေန ပထဝီကသိဏာဒိဝဍ္ဎနေ ဝိယ ကိဉ္စိ ပယောဇနံ နတ္ထိ. ပရိဂ္ဂဟဝသေနာတိ အပရိဂ္ဂဟိတဿ ဘာဝနာဝိသယဿ ပရိဂ္ဂဟဝသေန, န နိမိတ္တဝဍ္ဎနဝသေန. တေနာဟ ‘‘ဧကာဝါသဒွိအာဝါသာဒိနာ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထာတိ ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာယံ. ယဒယန္တိ ယံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ အယံ ယောဂီ. သီမာသမ္ဘေဒေနေဝ ဟေတ္ထ ဥပစာရဇ္ဈာနုပ္ပတ္တိ, န နိမိတ္တုပ္ပတ္တိယာ. ယဒိ ဧဝံ ကထံ ပရိတ္တာဒိအာရမ္မဏတာ ဈာနဿာတိ အာဟ ‘‘ပရိတ္တအပ္ပမာဏာရမ္မဏတာပေတ္ထ ပရိဂ္ဂဟဝသေနာ’’တိ, ကတိပယေ သတ္တေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပဝတ္တာ မေတ္တာဒယော ပရိတ္တာရမ္မဏာ, ဗဟုကေ အပ္ပမာဏာရမ္မဏာတိ အတ္ထော. အာကာသံ ကသိဏုဂ္ဃာဋိမတ္တာ န ဝဍ္ဎေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ဝက္ခတိ ဝါ ယံ တေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ပရိကပ္ပဇမေဝ အာရမ္မဏံ ဝဍ္ဎေတုံ သက္ကာ, န ဣတရန္တိ အာဟ ‘‘န ဟိ သက္ကာ သဘာဝဓမ္မံ ဝဍ္ဎေတု’’န္တိ[Pg.132]. အာရုပ္ပာနံ ပရိတ္တအပ္ပမာဏာရမ္မဏတာ ပရိတ္တကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသေ, ဝိပုလကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသေ စ ပဝတ္တိယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသာနိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီနိ ဒသ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ. အနိမိတ္တတ္တာတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တာဘာဝါ.

为从道理上阐明“其余亦不应增长”此一简说之义，而说“以何因缘”等。即使是依棉絮团等而显现的相，也因其依于风的聚合，故说“只是风聚在增长”。所谓“因空间而有限”，即是因鼻端、口门等相的空间而有界限。如增长风遍，于此无任何功德，只是风的增长而已，故说“有过患故”。“彼等”是指诸梵住。“相”是指所缘。“于彼无义利”，是说增长有情堆，不像增长地遍等那样有任何用处。所谓“依遍取”，是指遍取未曾遍取的修习所缘，而非增长相。因此说“以一住处、二住处等”。“于此”是指于梵住的修习。于此，近行禅的生起仅在于破除界限，而不在于相的生起。若尔，禅那如何有有限等所缘？故说：“于此，有限与无量所缘性亦依遍取”，其义为：遍取少数有情而生起的慈等为有限所缘，遍取多数有情者为无量所缘。应如是结合：虚空仅是撤除遍，不应增长。或者，应与将要说的内容相联系。只有由构想而生的所缘才能增长，而非其他，故说：“诚然，不能增长自性法。”当知无色定的有限与无量所缘性，是由于在撤除有限遍与广大遍所生起的空当中生起。“其余”是指佛随念等十种业处。“因无相”，即是因无似相。

ပဋိဘာဂနိမိတ္တာရမ္မဏာနီတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဘူတာနိ အာရမ္မဏာနိ. သေသာနိ အဋ္ဌာရသ. သေသာနိ ဆာတိ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရာ, အာကာသာနဉ္စာယတနံ, အာကိဉ္စညာယတနန္တိ ဣမာနိ သေသာနိ ဆ. ဝိဿန္ဒမာနပုဗ္ဗတာယ ဝိပုဗ္ဗကံ. ပဂ္ဃရမာနလောဟိတတာယ လောဟိတကံ. ကိမီနံ ပစလနေန ပုဠုဝကံ, စလိတာရမ္မဏံ ဝုတ္တံ. ဝါတပါနဝိဝရာဒီဟိ အန္တောပဝိဋ္ဌဿ သူရိယာလောကာဒိကဿ စလနာကာရော ပညာယတီတိ ဩဘာသမဏ္ဍလာရမ္မဏမ္ပိ စလိတာရမ္မဏံ ဝုတ္တံ. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တပ္ပဝတ္တိယာ ပုဗ္ဗဘာဂေ. သန္နိသိန္နမေဝါတိ သန္တံ နိစ္စလမေဝ.

所谓“以似相为所缘者”，即是以作为似相的所缘。其余有十八种。所谓“其余六种”，即四梵住、空无边处、无所有处，此为其余六种。因脓流溢故为“脓烂相”。因血流淌故为“血涂相”。因蛆虫蠕动故为“虫食相”，被称为动摇的所缘。因阳光等从窗隙等进入内部而显现移动之状，故光明轮的所缘亦被称为动摇的所缘。所谓“前分”，即是似相生起的前分。所谓“唯已坐下”，即是寂静、不动。

ဒေဝေသူတိ ကာမာဝစရဒေဝေသု, တတ္ထ အသုဘာနံ ပဋိကူလဿ စ အာဟာရဿ အဘာဝတော. အဿာသပဿာသာနံ ဗြဟ္မလောကေ အဘာဝတော ‘‘အာနာပါနဿတိ စာ’’တိ ဝုတ္တံ.

所谓“在诸天中”，即是在欲界诸天中，因为那里没有不净物与可厌的食物。又因梵界中没有入出息，故说“以及入出息念”。

ဒိဋ္ဌေနာတိ ဒိဋ္ဌေန ဝတ္ထုနာ ကာရဏဘူတေန. ဂဟေတဗ္ဗာနီတိ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗာနိ, ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗဥဂ္ဂဟနိမိတ္တာနီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂေ’’တိအာဒိ. တဿာတိ ကာယဂတာသတိယာ. ဥစ္ဆုသဿာဒီနံ ပတ္တေသု ပစလမာနဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏမုခေန ဝါ တဿ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝါယောကသိဏံ ဒိဋ္ဌဖုဋ္ဌေနာ’’တိ. န အာဒိကမ္မိကေန ဂဟေတဗ္ဗာနီတိ အာဒိကမ္မိကေန န ဂဟေတဗ္ဗာနိ, ဘာဝနာရမ္ဘဝသေန န ပဋ္ဌပေတဗ္ဗာနိ, ဟေဋ္ဌိမေ တယော ဗြဟ္မဝိဟာရေ, ကသိဏေသု ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနဉ္စ အနဓိဂန္တွာ သမ္ပာဒေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ.

所谓“以所见”，即是以所见之事为因。所谓“应取”，其义为：应领会，应生起取相。因此说“在前分”等。“彼”是指身至念。或因应通过把握甘蔗、禾苗等摇摆的叶色来取相，故说“风遍以所见与所触”。所谓“不应为初修者所取”，即是初修者不应取，不应作为修习的开端而建立，因为若未证得较低的三种梵住以及诸遍中的色界第四禅，则无法成就。

ဣမေသု ပန ကမ္မဋ္ဌာနေသူတိ ဧတ္ထ ကမ္မဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏေန ယထာရဟံ အာရမ္မဏာနံ, ဈာနာနဉ္စ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုခဝိဟာရဿာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဿ.

在“于此等业处中”一句中，当知以“业处”一词是如其所应地含摄了所缘与诸禅。所谓“乐住”，即是现法乐住。

‘‘ဧကာဒသ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ အနုကူလာနီ’’တိ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သေသေသုပိ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘သဗ္ဗဉ္စေတ’’န္တိအာဒိ. အနုကူလာနိ ရာဂဝိက္ခမ္ဘနဿ ဥပါယဘာဝတော. အဋ္ဌ အနုကူလာနီတိ ယောဇနာ. ဧဝံ သေသေသု. ဧကန္တိ ဣဒံ အနုဿတိအပေက္ခံ အနုဿတီသု ဧကန္တိ, န မောဟစရိတဝိတက္ကစရိတာပေက္ခံ တေသံ အညဿာပိ အနုကူလဿ အလဗ္ဘနတော. ‘‘သဒ္ဓါစရိတဿ [Pg.133] ပုရိမာ ဆ အနုဿတိယော’’တိ ဣဒံ အတိသပ္ပာယဝသေန ဝုတ္တံ. ဣမဿေဝ ဥဇုဝိပစ္စနီကံ ဣမဿ အတိသပ္ပာယန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဿ ဝိသေသဿ အဘာဝတော သဗ္ဗစရိတာနံ အနုကူလာနိ. ပရိတ္တန္တိ သရာဝမတ္တံ, အပ္ပမာဏန္တိ တတော အဓိကပမာဏံ. ပရိတ္တံ ဝါ သုပ္ပသရာဝမတ္တံ, အပ္ပမာဏံ အဓိကပမာဏံ ခလမဏ္ဍလာဒိကသိဏဘာဝေန ပရိဂ္ဂဟိတံ.

“十一种业处随顺”，此是依直接对治而说。于其余亦然。诚然，将会说“此一切”等。因其为镇伏贪欲的方法故“随顺”。应连接为“八种随顺”。于其余亦然。所谓“一”，是相对于诸随念而言，意即“诸随念中的一种”；并非相对于痴行者与寻行者，因为他们也能获得其他随顺的业处。“于信行者为前六种随念”，此是依至极适宜而说。因为没有“此为此的直接对治，此为此的至极适宜”这般可取的差别，故（有些业处）随顺于一切行者。所谓“有限”，即如盘之量；所谓“无量”，即是比此更大的量。或，“有限”如善好之盘的量；“无量”是更大的量，即被遍取为打谷场等遍相。

စတ္တာရော ဓမ္မာတိ စတ္တာရော မနသိကရဏီယာ ဓမ္မာ. ဥတ္တရီတိ သီလသမ္ပဒါ, ကလျာဏမိတ္တတာ, သပ္ပာယဓမ္မဿဝနံ, ဝီရိယံ; ပညာတိ ဣမေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာနတော ဥပရိ. အသုဘာတိ အသုဘဘာဝနာ ဧကာဒသသု အသုဘကမ္မဋ္ဌာနေသု ဘာဝနာနုယောဂါ. မေတ္တာတိ အနောဓိသော, ဩဓိသော ဝါ ပဝတ္တာ မေတ္တာဘာဝနာ. အာနာပါနဿတီတိ သောဠသဝတ္ထုကာ အာနာပါနဿတိသမာဓိဘာဝနာ. ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယာတိ မိစ္ဆာဝိတက္ကာနံ ဥပစ္ဆိန္ဒနတ္ထာယ. အနိစ္စသညာတိ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၃၇; ဓ. ပ. ၂၇၇; မဟာနိ. ၂၇) ဧဝံ ပဝတ္တာ အနိစ္စာနုပဿနာ. အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတာယာတိ ‘‘အသ္မီ’’တိ ဥပ္ပဇ္ဇနကဿ နဝဝိဓဿာပိ မာနဿ သမုစ္ဆိန္ဒနာယ. ဧတ္ထ ဟိ ဧကဿေဝ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဝုတ္တာ, န ဧကဿ စတုစရိယတာယ. တေန ဝိညာယတိ ‘‘သဗ္ဗာနိပိ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ သဗ္ဗာကုသလဝိက္ခမ္ဘနာနိ သဗ္ဗကုသလပရိဗြူဟနာနီ’’တိ.

四法即四种应作意的法。所谓“更上”(uttari)，是指立足于戒圆满、善友、听闻适宜之法、精进、智慧这五法之上。不净(asubhā)是指在十一种不净业处中致力于修习不净。慈(mettā)是指无差别或有差别地修习慈心。入出息念(ānāpānassati)是指修习具有十六事的入出息念定。“为断除寻”是为了断除邪寻。无常想(aniccasaññā)是指如“诸行无常”这般生起的无常随观。“为根除我慢”是为了根除由“我是”(asmi)而生的九种慢。于此，诚然是说，仅一位行者即应修习四法，而非因一位行者有四种行(cariyā)之故。由此可知：“一切业处都能镇伏一切不善，增长一切善”。

ဧကဿေဝ သတ္တ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ ဝုတ္တာနိ, န စာယသ္မာ ရာဟုလော သဗ္ဗစရိတောတိ အဓိပ္ပာယော. ဝစနမတ္တေတိ ‘‘အသုကကမ္မဋ္ဌာနံ အသုကစရိတဿ အနုကူလ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တဝစနမတ္တေ. အဓိပ္ပာယောတိ တထာဝစနဿ အဓိပ္ပာယော. သော ပန ‘‘သဗ္ဗဉ္စေတ’’န္တိအာဒိနာ ဝိဘာဝိတော ဧဝ.

仅为一人说了七种业处，其意是：具寿罗睺罗(rāhula)并非具有一切根行。这只是“某业处适合某根行”这样的言说而已。而此言说的意趣，已由“这一切……”等文句阐明了。

၄၈. ‘‘ပိယော ဂရူ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၇.၃၇) ဝုတ္တပ္ပကာရံ ကလျာဏမိတ္တံ. ‘‘အတ္တနော ပတ္တစီဝရံ သယမေဝ ဂဟေတွာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေန ဥပသင်္ကမိတွာ. သောမနဿမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘‘ဧဝံ ဗဟုပရိဿယောယံ အတ္တဘာဝေါ ဌာနေယေဝ မယာ နိယျာတိတော’’တိ. တေနာဟ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ.

48. 他以“自己拿了衣钵(pattacīvara)”等语所说的方式，去亲近那如“可爱可敬”等语所说的善友。于是喜悦生起：“这个有众多危难的自身，已被我妥善地交付了。”因此说“犹如……”等。

အတဇ္ဇနီယောတိ န တဇ္ဇေတဗ္ဗော န နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော. သွာယံ အတဇ္ဇနီယဘာဝေါ ဒေါဝစဿတာယ ဝါ သိယာ, အာစရိယေ အနိဝိဋ္ဌပေမတာယ ဝါတိ တဒုဘယံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုဗ္ဗစော ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယော ဟိ အာစရိယေန တဇ္ဇိယမာနော ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, ယော ဝါ ‘‘ကိမဿ [Pg.134] သန္တိကေ ဝါသေနာ’’တိ ပက္ကမတိ, အယံ ဒုဝိဓောပိ အတဇ္ဇနီယော. ဓမ္မေနာတိ ဩဝါဒါနုသာသနိဓမ္မေန. ဂူဠှံ ဂန္ထန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနဂန္ထံ, သစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒိသဟိတံ ဂမ္ဘီရံ သုညတာပဋိသံယုတ္တဉ္စ.

“不可呵责者”，即不应呵责或惩罚者。此不可呵责的状态，或因其人难以教导，或因其对老师缺乏敬爱，为显示此二者，故说“或难以教导……”等。若有人被老师呵责时，便显露愤怒、瞋恚与不敬，或心想“与他同住何益？”而离去，这两种人都属于不可呵责者。“依法”是指依教诫与训导之法。“深奥的结”是指业处之结，即包含真谛、缘起等，甚深且与空性相应的法。

တုမှာကမတ္ထာယာတိ ဝုတ္တေတိ ‘‘သတပေါရိသေ ပပါတေ ပတနေန တုမှာကံ ကောစိ အတ္ထော ဟောတီ’’တိ ကေနစိ ဝုတ္တေ. ဃံသေန္တောတိ ‘‘မနုဿကက္ကေန တုမှာကံ ကောစိ အတ္ထော’’တိ ဝုတ္တေ ဃံသေန္တော နိရဝသေသံ အတ္တဘာဝံ ခေပေတုံ ဥဿဟေယျံ. ‘‘မမ အဿာသပဿာသနိရုန္ဓနေန တုမှာကံ ကောစိ ရောဂဝူပသမာဒိကော အတ္ထော အတ္ထီ’’တိ ကေနစိ ဝုတ္တေ. တီဟိပိ ဘိက္ခူဟိ အာစရိယေ ဘတ္တိပဝေဒနမုခေန ဝီရိယာရမ္ဘော ဧဝ ပဝေဒိတော.

“为你们的利益”是指，若有人说：“我从百人深的悬崖坠落，对你们有什么利益吗？”（我就会去做）。“磨损”是指，若有人说：“将我磨成粉末，对你们有什么利益吗？”（那么）我会努力将此身毫无保留地消磨殆尽。若有人说：“我停止出入息，对你们平息疾病等有什么利益吗？”（我就会去做）。这三位比丘(bhikkhu)正是通过这种方式表达对老师的虔诚，从而表明了他们发起的精进。

၄၉. အညတ္ထ ပဝတ္တိတွာပိ စိတ္တံ အာဂမ္မ ယတ္ထ သေတိ, သော တဿ အာသယော ‘‘မိဂါသယော’’ ဝိယ, အာသယော ဧဝ အဇ္ဈာသယော. သော ဒုဝိဓော ဝိပန္နော, သမ္ပန္နောတိ. တတ္ထ ဝိပန္နော သဿတာဒိမိစ္ဆာဘိနိဝေသနိဿိတော. သမ္ပန္နော ဒုဝိဓော ဝဋ္ဋနိဿိတော, ဝိဝဋ္ဋနိဿိတောတိ. တေသု ဝိဝဋ္ဋနိဿိတော အဇ္ဈာသယော ‘‘သမ္ပန္နဇ္ဈာသယေနာ’’တိ ဣဓာဓိပ္ပေတော. ဣဒါနိ နံ ဝိဘာဂေန ဒဿေတုံ ‘‘အလောဘာဒီနံ ဝသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဆဟာကာရေဟီတိ အလုဗ္ဘနာဒီဟိ ဆဟိ အာကာရေဟိ. သမ္ပန္နဇ္ဈာသယေနာတိ ပုဗ္ဗဘာဂိယာနံ သီလသမ္ပဒါဒီနံ သာဓနဝသေန, လောကုတ္တရာနံ ဥပနိဿယဘာဝေန စ သမ္ပန္နော အဇ္ဈာသယော ဧတဿာတိ သမ္ပန္နဇ္ဈာသယော, တေန. အလောဘာဒယော ဟိ အနေကဒေါသဝိဓမနတော, အနေကဂုဏာဝဟတော စ သတ္တာနံ ဗဟုကာရာ ဝိသေသတော ယောဂိနော. တထာ ဟိ အလောဘာဒယော မစ္ဆေရမလာဒီနံ ပဋိပက္ခဘာဝေန ပဝတ္တန္တိ. ဝုတ္တံ ဟေတံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁ မူလရာသီဝဏ္ဏနာ) –

49. 心即使驰散到他处，但它返回并安住之处，就是它的“依处”(āsaya)，如同“鹿的栖所”；依处即是意向(ajjhāsaya)。它有两种：已毁坏的(vipanna)和已成就的(sampanna)。其中，已毁坏的意向是依于常见等邪执(micchābhinivesa)。已成就的意向有两种：依于轮回(vaṭṭa)的和依于出离轮回(vivaṭṭa)的。其中，依于出离轮回的意向，在此处意指“以已成就的意向”(sampannajjhāsaya)。现在为了详细地阐明它，而说“以无贪等……”等。其中，“以六种方式”(chahākārehi)是指以不贪等六种方式。“以已成就的意向”(sampannajjhāsaya)是说：通过成就作为前行部分的戒圆满(sīlasampadā)等，以及作为出世间法(lokuttara)的强力助缘(upanissaya)，此人的意向得以成就，故名“已成就意向者”；以此意向。无贪(alobha)等法，因其能遣除众多过患(dosa)、带来众多功德(guṇa)，故对众生，特别是对瑜伽行者(yogin)，有很大助益。确实，无贪等法是作为对治悭吝(macchera)等垢染(mala)而生起的。如是说于《法集论注释》(Dhammasaṅgaṇī-aṭṭhakathā，第一根本品释义)：

‘‘အလောဘော မစ္ဆေရမလဿ ပဋိပက္ခော, အဒေါသော ဒုဿီလျမလဿ, အမောဟော ကုသလေသု ဓမ္မေသု အဘာဝနာယ. အလောဘော စေတ္ထ ဒါနဟေတု, အဒေါသော သီလဟေတု, အမောဟော ဘာဝနာဟေတု. တေသု စ အလောဘေန အနဓိကံ ဂဏှာတိ လုဒ္ဓဿ အဓိကဂ္ဂဟဏတော, အဒေါသေန အနူနံ ဒုဋ္ဌဿ ဦနဂ္ဂဟဏတော, အမောဟေန အဝိပရီတံ မူဠှဿ ဝိပရီတဂ္ဂဟဏတော.

“无贪(alobha)是对治悭吝垢(maccheramala)的，无瞋(adosa)是对治恶戒垢(dussīlyamala)的，无痴(amoha)是对治于诸善法(kusala dhamma)的不修习。于此，无贪是布施(dāna)之因，无瞋是戒(sīla)之因，无痴是修习(bhāvanā)之因。其中，由于无贪，他不会过多地取(gaṇhāti)，因为贪者(luddha)会过多地取；由于无瞋，他不会过少地取，因为瞋者(duṭṭha)会过少地取；由于无痴，他不会颠倒地领会，因为痴者(mūḷha)会颠倒地领会。”

‘‘အလောဘေန [Pg.135] စေတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနံ ဒေါသံ ဒေါသတော ဓာရေန္တော ဒေါသေ ပဝတ္တတိ, လုဒ္ဓေါ ဟိ ဒေါသံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ. အဒေါသေန ဝိဇ္ဇမာနံ ဂုဏံ ဂုဏတော ဓာရေန္တော ဂုဏေ ပဝတ္တတိ, ဒုဋ္ဌော ဟိ ဂုဏံ မက္ခေတိ. အမောဟေန ယာထာဝသဘာဝံ ယာထာဝသဘာဝတော ဓာရေန္တော ယာထာဝသဘာဝေ ပဝတ္တတိ, မူဠှော ဟိ တစ္ဆံ ‘အတစ္ဆ’န္တိ, အတစ္ဆဉ္စ ‘တစ္ဆ’န္တိ ဂဏှာတိ. အလောဘေန စ ပိယဝိပ္ပယောဂဒုက္ခံ န ဟောတိ လုဒ္ဓဿ ပိယသဗ္ဘာဝတော, ပိယဝိပ္ပယောဂါသဟနတော စ, အဒေါသေန အပ္ပိယသမ္ပယောဂဒုက္ခံ န ဟောတိ ဒုဋ္ဌဿ အပ္ပိယသဗ္ဘာဝတော, အပ္ပိယသမ္ပယောဂါသဟနတော စ, အမောဟေန ဣစ္ဆိတာလာဘဒုက္ခံ န ဟောတိ, အမူဠှဿ ဟိ ‘တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ ဧဝမာဒိပစ္စဝေက္ခဏသဗ္ဘာဝတော.

于此，由于无贪，能将存在的功德(guṇa)视为功德而持守，并依此行事，因为贪者(luddha)会掩盖功德。由于无瞋，能将存在的过失(dosa)视为过失而持守，并依此行事，因为瞋者(duṭṭha)会抹杀功德。由于无痴，能如实地把握事物的真实性(yāthāvasabhāva)，并依此行事，而痴者(mūḷha)则会将真实的(taccha)视为不实的(ataccha)，将不实的视为真实的。并且，由于无贪，没有爱别离苦(piyavippayogadukkha)，因为贪者有喜爱之物，且不能忍受与所爱分离；由于无瞋，没有怨憎会苦(appiyasampayogadukkha)，因为瞋者有憎恶之物，且不能忍受与所憎相遇；由于无痴，没有求不得苦(icchitālābhadukkha)，因为不愚痴者(amūḷha)能反思“于此，彼从何可得？”等。

‘‘အလောဘေန စေတ္ထ ဇာတိဒုက္ခံ န ဟောတိ အလောဘဿ တဏှာပဋိပက္ခတော, တဏှာမူလကတ္တာ စ ဇာတိဒုက္ခဿ, အဒေါသေန ဇရာဒုက္ခံ န ဟောတိ တိက္ခဒေါသဿ ခိပ္ပံ ဇရာသမ္ဘဝတော, အမောဟေန မရဏဒုက္ခံ န ဟောတိ, သမ္မောဟမရဏဉှိ ဒုက္ခံ, န စ တံ အမူဠှဿ ဟောတိ. အလောဘေန စ ဂဟဋ္ဌာနံ, အမောဟေန ပဗ္ဗဇိတာနံ, အဒေါသေန ပန သဗ္ဗေသမ္ပိ သုခသံဝါသတာ ဟောတိ.

于此，由于无贪，则无生苦(jātidukkha)，因无贪是渴爱(taṇhā)的对治，而生苦以渴爱为根。由于无瞋，则无老苦(jarādukkha)，因剧烈之瞋恚(tikkhadosa)能迅速引生衰老。由于无痴，则无死苦(maraṇadukkha)，因迷惘中的死亡(sammohamaraṇa)是苦，而无痴者(amūḷha)没有此苦。并且，由于无贪，在家者(gahaṭṭha)得以安乐共住；由于无痴，出家者(pabbajita)得以安乐共住；而由于无瞋，则一切众生皆得以安乐共住。

‘‘ဝိသေသတော စေတ္ထ အလောဘေန ပေတ္တိဝိသယေ ဥပပတ္တိ န ဟောတိ, ယေဘုယျေန ဟိ သတ္တာ တဏှာယ ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, တဏှာယ စ ပဋိပက္ခော အလောဘော. အဒေါသေန နိရယေ ဥပပတ္တိ န ဟောတိ, ဒေါသေန ဟိ စဏ္ဍဇာတိတာယ ဒေါသသဒိသံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, ဒေါသဿ စ ပဋိပက္ခော အဒေါသော. အမောဟေန တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ န ဟောတိ, မောဟေန ဟိ နိစ္စသမ္မူဠှံ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, မောဟပဋိပက္ခော စ အမောဟော. ဧတေသု စ အလောဘော ရာဂဝသေန ဥပဂမနဿ အဘာဝကရော, အဒေါသော ဒေါသဝသေန အပဂမနဿ, အမောဟော မောဟဝသေန အမဇ္ဈတ္တဘာဝဿ.

再者，特别地，于此，由于无贪，不会投生于饿鬼界(pettivisaya)，因为众生大都因渴爱(taṇhā)而投生饿鬼界，而无贪是渴爱的对治。由于无瞋，不会投生于地狱(niraya)，因为众生因瞋恚(dosa)而性情暴戾(caṇḍajātitā)，投生于与瞋恚相似的地狱，而无瞋是瞋恚的对治。由于无痴，不会投生于畜生道(tiracchānayoni)，因为众生因愚痴(moha)而恒常迷惘，投生于畜生道，而无痴是愚痴的对治。于此三者中，无贪能使人不因贪(rāga)而趋近(upagamana)，无瞋能使人不因瞋(dosa)而远离(apagama)，无痴能使人不因痴(moha)而有失中正(amajjhattabhāva)。

‘‘တီဟိပိ [Pg.136] စေတေဟိ ယထာပဋိပါဋိယာ နေက္ခမ္မသညာ အဗျာပါဒသညာ အဝိဟိံသာသညာတိ ဣမာ တိဿော, အသုဘသညာ အပ္ပမာဏသညာ ဓာတုသညာတိ ဣမာ စ တိဿော သညာယော ဟောန္တိ. အလောဘေန ပန ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂအန္တဿ, အဒေါသေန အတ္တကိလမထာနုယောဂအန္တဿ ပရိဝဇ္ဇနံ ဟောတိ, အမောဟေန မဇ္ဈိမာယ ပဋိပတ္တိယာ ပဋိပဇ္ဇနံ. တထာ အလောဘေန အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထဿ ပဘေဒနံ ဟောတိ, အဒေါသေန ဗျာပါဒကာယဂန္ထဿ, အမောဟေန သေသဂန္ထဒွယဿ. ပုရိမာနိ စ ဒွေ သတိပဋ္ဌာနာနိ ပုရိမာနံ ဒွိန္နံ အာနုဘာဝေန, ပစ္ဆိမာနိ ပစ္ဆိမဿေဝ အာနုဘာဝေန ဣဇ္ဈန္တိ.

“由于这三者，依次有出离想、无瞋想、无害想这三想，以及不净想、无量想、界想这三想。再者，由无贪而远离沉溺欲乐之极端，由无瞋而远离自我折磨之极端，由无痴而行于中道。同样地，由无贪而破除贪婪身结，由无瞋而破除瞋恚身结，由无痴而破除其余二结。并且，前二念住依前二者（无贪、无瞋）之力而成，后二念住仅依后者（无痴）之力而成。”

‘‘အလောဘော စေတ္ထ အာရောဂျဿ ပစ္စယော ဟောတိ, အလုဒ္ဓေါ ဟိ လောဘနီယမ္ပိ အသပ္ပာယံ န သေဝတိ, တေန အရောဂေါ ဟောတိ. အဒေါသော ယောဗ္ဗနဿ, အဒုဋ္ဌော ဟိ ဝလိတပလိတာဝဟေန ဒေါသဂ္ဂိနာ အဍယှမာနော ဒီဃရတ္တံ ယုဝါ ဟောတိ. အမောဟော ဒီဃာယုကတာယ, အမူဠှော ဟိ ဟိတာဟိတံ ဉတွာ အဟိတံ ပရိဝဇ္ဇေန္တော, ဟိတဉ္စ ပဋိသေဝမာနော ဒီဃာယုကော ဟောတိ.

“于此，无贪是健康之缘，因为无贪者即使是合意之物，若不适宜也不受用，因此无病。无瞋是青春之缘，因为无瞋者不为能带来皱纹与白发的瞋恚之火所焚烧，故能长时年轻。无痴是长寿之缘，因为无痴者了知有利与有害后，远离有害，受用有利，故得长寿。”

‘‘အလောဘော စေတ္ထ ဘောဂသမ္ပတ္တိယာ ပစ္စယော စာဂေန ဘောဂပဋိလာဘတော, အဒေါသော မိတ္တသမ္ပတ္တိယာ မေတ္တာယ မိတ္တာနံ ပဋိလာဘတော, အပရိဟာနတော စ, အမောဟော အတ္တသမ္ပတ္တိယာ, အမူဠှော ဟိ အတ္တနော ဟိတမေဝ ကရောန္တော အတ္တာနံ သမ္ပာဒေတိ. အလောဘော စ ဒိဗ္ဗဝိဟာရဿ ပစ္စယော ဟောတိ, အဒေါသော ဗြဟ္မဝိဟာရဿ, အမောဟော အရိယဝိဟာရဿ.

“于此，无贪是财富成就之缘，因由布施而得财富；无瞋是善友成就之缘，因由慈爱而得朋友且不失；无痴是自身成就之缘，因为无痴者只做于己有益之事，从而成就自身。并且，无贪是天住之缘，无瞋是梵住之缘，无痴是圣住之缘。”

‘‘အလောဘေန စေတ္ထ သကပက္ခေသု သတ္တသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗုတော ဟောတိ တေသံ ဝိနာသေန အဘိသင်္ဂဟေတုကဿ ဒုက္ခဿ အဘာဝါ, အဒေါသေန ပရပက္ခေသု, အဒုဋ္ဌဿ ဟိ ဝေရီသုပိ ဝေရိသညာယ အဘာဝတော, အမောဟေန ဥဒါသီနပက္ခေသု အမူဠှဿ သဗ္ဗာဘိသင်္ဂတာယ အဘာဝတော.

“于此，由无贪故，对于己方的有情与诸行得以寂灭，因为当其毁坏时，没有由执取为因而有之苦。由无瞋故，对于敌方（的有情与诸行得以寂灭），因为无瞋者即使对敌人也无敌想。由无痴故，对于中立方（的有情与诸行得以寂灭），因为无痴者无有一切执取。”

‘‘အလောဘေန [Pg.137] စ အနိစ္စဒဿနံ ဟောတိ, လုဒ္ဓေါ ဟိ ဥပဘောဂါသာယ အနိစ္စေပိ သင်္ခါရေ အနိစ္စတော န ပဿတိ. အဒေါသေန ဒုက္ခဒဿနံ, အဒေါသဇ္ဈာသယော ဟိ ပရိစ္စတ္တအာဃာတဝတ္ထုပရိဂ္ဂဟော သင်္ခါရေယေဝ ဒုက္ခတော ပဿတိ. အမောဟေန အနတ္တဒဿနံ, အမူဠှော ဟိ ယာထာဝဂဟဏကုသလော အပရိဏာယကံ ခန္ဓပဉ္စကံ အပရိဏာယကတော ဗုဇ္ဈတိ. ယထာ စ ဧတေဟိ အနိစ္စဒဿနာဒီနိ, ဧဝံ ဧတေပိ အနိစ္စဒဿနာဒီဟိ ဟောန္တိ. အနိစ္စဒဿနေန ဟိ အလောဘော ဟောတိ, ဒုက္ခဒဿနေန အဒေါသော, အနတ္တဒဿနေန အမောဟော. ကော ဟိ နာမ ‘အနိစ္စမိဒ’န္တိ သမ္မာ ဉတွာ တဿတ္ထာယ ပိဟံ ဥပ္ပာဒေယျ, သင်္ခါရေ ဝါ ‘ဒုက္ခ’န္တိ ဇာနန္တော အပရမ္ပိ အစ္စန္တတိခိဏံ ကောဓဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေယျ, အတ္တသုညတဉ္စ ဗုဇ္ဈိတွာ ပုန သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ.

又，以无贪而有无常观，因为贪婪者为了受用，即使于无常的诸行，也不见其为无常。以无瞋而有苦观，因为无瞋意向者舍离了忿怒事之执取，唯见诸行为苦。以无痴而有无我观，因为不痴者善于如实把握，了悟五蕴无主宰者。又，正如由此等（无贪、无瞋、无痴）而有无常观等，同样，此等（无贪、无瞋、无痴）也由无常观等而有。实则，由观无常而有无贪，由观苦而有无瞋，由观无我而有无痴。究竟有谁在如理了知“此是无常”后，还会为它生起贪爱呢？或在知晓诸行是“苦”后，还会生起其他极其猛烈的瞋怒之苦呢？以及在觉悟了空无我之后，还会再次陷入痴迷呢？

တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂိယာနံ သီလသမ္ပဒါဒီနံ သာဓနဝသေန လောကုတ္တရာနံ, ဥပနိဿယဘာဝေန စ သမ္ပန္နော အဇ္ဈာသယော ဧတဿာတိ သမ္ပန္နဇ္ဈာသယော’’တိ. တေနာဟ ‘‘ဧဝံ တိဿန္နံ ဗောဓီနံ အညတရံ ပါပုဏာတီ’’တိ.

因此说：“‘通过成就前分戒等，并作为出世间法的强力助缘，其意乐得以圆满，故称“圆满意乐者”。’因此说：‘这样就能证得三种菩提中的任何一种。’”

ဣဒါနိ တေ အဇ္ဈာသယေ ပါဠိယာဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဆာတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. အဇ္ဈာသယာတိ ပရိစ္ဆိန္နဓမ္မနိဒဿနံ. ဥဘယံ ပန ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဆဗ္ဗိဓာ အဇ္ဈာသယာတိ အတ္ထော. ဗောဓိသတ္တာတိ ဗုဇ္ဈနကသတ္တာ, ဗောဓိယာ ဝါ နိယတဘာဝေန သတ္တာ လဂ္ဂါ, အဓိမုတ္တာ တန္နိန္နာ တပ္ပောဏာတိ အတ္ထော. ဗောဓိပရိပါကာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယထာဘိနီဟာရံ အတ္တနာ ပတ္တဗ္ဗဗောဓိယာ ပရိပါစနာယ ဘဝန္တိ. အလောဘဇ္ဈာသယာတိ အလုဗ္ဘနာကာရေန ပဝတ္တအဇ္ဈာသယာ, အာဒိတော ‘‘ကထံ နု ခေါ မယံ သဗ္ဗတ္ထ, သဗ္ဗဒါ စ အလုဒ္ဓါ ဧဝ ဟေဿာမာ’’တိ, မဇ္ဈေ စ အလုဗ္ဘနဝသေနေဝ, ပစ္ဆာ စ တဿေဝ ရောစနဝသေန ပဝတ္တအဇ္ဈာသယာ. လောဘေ ဒေါသဒဿာဝိနောတိ လုဗ္ဘနလက္ခဏေ လောဘေ သဗ္ဗပ္ပကာရေန အာဒီနဝဒဿာဝိနော. ဣဒံ တဿ အဇ္ဈာသယဿ ဧကဒေသတော ဗြူဟနာကာရဒဿနံ. လောဘေ ဟိ အာဒီနဝံ, အလောဘေ စ အာနိသံသံ ပဿန္တဿ အလောဘဇ္ဈာသယော ပရိဝဍ္ဎတိ, သွာယံ တတ္ထ အာဒီနဝါနိသံသဒဿနဝိဓိ ဝိဘာဝိတောယေဝ. သေသပဒေသုပိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ [Pg.138] ပန ဝိသေသော – နေက္ခမ္မန္တိ ဣဓ ပဗ္ဗဇ္ဇာ. ပဝိဝေကော တဒင်္ဂဝိဝေကော, ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကော, ကာယဝိဝေကော, စိတ္တဝိဝေကော စ. နိဿရဏံ နိဗ္ဗာနံ. သဗ္ဗဘဝဂတီသူတိ သဗ္ဗေသု ဘဝေသု, သဗ္ဗာသု စ ဂတီသု. တဒဓိမုတ္တတာယာတိ ယဒတ္ထံ ဘာဝနာနုယောဂေါ, ယဒတ္ထာ စ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, တဒဓိမုတ္တေန. တေနေဝါဟ ‘‘သမာဓာဓိမုတ္တေနာ’’တိအာဒိ.

现在，为了用巴利语本身来阐明那些意乐(ajjhāsaye)，而说了“yathāha”等。在此，“六”是数量的限定。“意乐”是为指示已限定之法。二者合一，其义为“六种意乐”。菩萨(bodhisatta)是指求觉悟的众生，或指已决定趣向菩提(bodhi)、心向于此、倾向于此、倾心于此的众生。“能助成菩提的成熟”是指能促成自己依其誓愿所应证得的菩提的成熟。“无贪意乐”(alobhajjhāsaya)是指以不贪的方式生起的意乐；是初时生起“我们如何才能于一切处、一切时皆无贪”之心，中间依于不贪，最后喜爱不贪而生起的意乐。“见贪欲过患者”是指于具有贪婪特性的贪欲中，能全面地见到其过患者。这是从一个方面说明该意乐增长的方式。因为见到贪欲的过患与无贪的利益者，其无贪意乐就会增长，于彼（贪与无贪）中，观见过患与利益的方法已如前阐明。其余诸节的意义也应依此理趣了知。此中差别在于：此处的“出离”(nekkhamma)是指“出家”(pabbajjā)。“远离”(paviveka)指支分远离(tadaṅgaviveka)、镇伏远离(vikkhambhanaviveka)、身远离(kāyaviveka)及心远离(cittaviveka)。“出脱”(nissaraṇa)即是涅槃(nibbāna)。“于一切有与趣”是指于所有的“有”与所有的“趣”。“因心向于彼”是指心向于修习与出家的目标。因此说“以心向禅定等”。

၅၀. ‘‘ကိံ စရိတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတော သစေ ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ ဝဒေယျ, ‘‘ကေ ဝါ တေ ဓမ္မာ ဗဟုလံ သမုဒါစရန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော. ကိံ ဝါတိ ကိံ အသုဘံ ဝါ အနုဿတိဋ္ဌာနံ ဝါ အညံ ဝါ. ကိံ တေ မနသိ ကရောတော ဖာသု ဟောတီတိ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂဘာဝေန သုခံ ဟောတိ. စိတ္တံ နမတီတိ ပကတိယာဝ အဘိရတိဝသေန နမတိ. ဧဝမာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣရိယာပထာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေပိ ဟိ န သဗ္ဗဿ ဧကံသတော ဗျဘိစာရိနော ဧဝ. တထာ ဟိ သမုဒါစာရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော ဝုတ္တော. ‘‘အသုကဉ္စ အသုကဉ္စ မနသိကာရဝိဓိံ ကတိပယဒိဝသံ အနုယုဉ္ဇာဟီ’’တိ စ ဝတ္တဗ္ဗော.

50. 若被问：“你是什么性行？”，倘若回答：“我不知道”，则应问：“于你而言，哪些法会频繁现行？”是不净，是随念处，还是其他？当你作意什么时会感到安适？即心以一境性而有乐。心倾向于什么？即心自然地因喜乐而倾向。于“evamādīhi”（由这些等等）中，当知以“等”字摄入威仪等。因为彼等对一切人而言，并非绝对是变化的。因此说应询问其惯行。并且应说：“你应于数日内修习某某作意方法。”

‘‘ပကတိယာ ဥဂ္ဂဟိတကမ္မဋ္ဌာနဿာ’’တိ ဣဒံ ယံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတုကာမော, တတ္ထ သဇ္ဈာယဝသေန ဝါ မနသိကာရဝသေန ဝါ ကတပရိစယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဧကံ ဒွေ နိသဇ္ဇာနီတိ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဥဏှာသနာနိ. သဇ္ဈာယံ ကာရေတွာ အတ္တနော သမ္မုခါဝ အဓီယာပေတွာ ဒါတဗ္ဗံ, သော စေ အညတ္ထ ဂန္တုကာမောတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘သန္တိကေ ဝသန္တဿာ’’တိ. အာဂတာဂတက္ခဏေ ကထေတဗ္ဗံ, ပဝတ္တိံ သုတွာတိ အဓိပ္ပာယော.

“对已自然领会业处者”，此言是针对想领受某个业处，并已通过背诵或作意而熟悉它的人而说。“一两次静坐”是指一次或两次坐禅。其意为：如果他想去别处，应让他背诵，并在自己面前教导后，才传授（业处）。因此说“对住在附近者”。其意为：在他每次来时，听取其进展后再作教导。

ပထဝီကသိဏန္တိ ပထဝီကသိဏကမ္မဋ္ဌာနံ. ကတဿာတိ ကတဿ ကသိဏဿ. တံ တံ အာကာရန္တိ အာစရိယေန ကမ္မဋ္ဌာနေ ဝုစ္စမာနေ ပဒပဒတ္ထာဓိပ္ပာယဩပမ္မာဒိကံ အတ္တနော ဉာဏဿ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ တံ တံ အာကာရံ, ယံ ယံ နိမိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ. ဥပနိဗန္ဓိတွာတိ ဥပနေတွာ နိဗဒ္ဓံ ဝိယ ကတွာ, ဟဒယေ ဌပေတွာ အပမုဿန္တံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဧဝံ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌိတဿတိတာယ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ တတ္ထ သမ္ပဇာနကာရိတာယ သက္ကစ္စံ သုဏန္တေန. တန္တိ တံ ယထာဝုတ္တံ သုဂ္ဂဟိတံ နိဿာယ. ဣတရဿာတိ တထာ အဂဏှန္တဿ. သဗ္ဗာကာရေနာတိ ကဿစိပိ ပကာရဿ တတ္ထ အသေသိတတ္တာ ဝုတ္တံ.

“地遍”即地遍业处。“已作的”即已作好的遍处。“彼彼行相”是指当阿阇梨教导业处时，对于字词、字义、意义、譬喻等，于自己智慧中现前的彼彼行相，这即是所谓的“彼彼相”。“系念”的意思是，引导后如捆绑般，置于心中而不忘失。对于如此善立其念，在取相后，于彼处具足正知而行，并恭敬听闻者而言，“法”（tanti）是指依止于彼如前所述善巧领会之法。“对另一人”是指对不如此领会者。“以一切行相”是说因为在那里没有任何种类的行相被遗漏。

ကမ္မဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

领受业处解释之释义终。

ဣတိ တတိယပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

第三章释义终。

၄. ပထဝီကသိဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

4. 地遍解释之释义

၅၁. ဖာသု [Pg.139] ဟောတီတိ အာဝါသသပ္ပာယာဒိလာဘေန မနသိကာရဖာသုတာ ဘာဝနာနုကူလတာ ဟောတိ. ပရိသောဓေန္တေနာတိ တေသံ တေသံ ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနာနံ ဆိန္ဒနဝသေန ဝိသောဓေန္တေန. အကိလမန္တောယေဝါတိ အကိလန္တကာယော ဧဝ. သတိ ဟိ ကာယကိလမထေ သိယာ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဿ အန္တရာယောတိ အဓိပ္ပာယော. ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထတော, အဓိပ္ပာယတော စ ဒုဗ္ဗိနိဝေဓတာယ ဂဏ္ဌိဘူတံ ဌာနံ. ဆိန္ဒိတွာတိ ယာထာဝတော အတ္ထဿ, အဓိပ္ပာယဿ စ ဝိဘာဝနေန ဆိန္ဒိတွာ, ဝိဘူတံ သုပါကဋံ ကတွာတိ အဓိပ္ပာယော. သုဝိသုဒ္ဓန္တိ သုဋ္ဌု ဝိသုဒ္ဓံ, နိဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋန္တိ အတ္ထော.

51. “安乐”是指通过获得适宜的住处等而作意安适，有助于修行。“予以净治”是指通过切断那些结缚之处来净化。“不疲倦”就是指身体不疲劳。其意趣是：如果身体疲劳，就会妨碍对业处的作意。“结缚之处”是指在义理和意趣上因难以通达而成为症结的地方。“予以切断”是指通过如实阐明其义理和意趣而切断，意即使其变得显现、极其明了。“极清净”是指非常清净，无丛林、无纠结，此为其义。

အနနုရူပဝိဟာရဝဏ္ဏနာ

不随顺住处释义

၅၂. အညတရေနာတိ အညတရေနာပိ, ပဂေဝ အနေကေဟီတိ အဓိပ္ပာယော. မဟန္တဘာဝေါ မဟတ္တံ. တထာ သေသေသု. သောဏ္ဍဝါ သောဏ္ဍီ. တထာ ပဏ္ဏန္တိအာဒီသု. ဗောဓိအင်္ဂဏာဒီသု ကာတဗ္ဗံ ဣဓ ‘‘ဝတ္တ’’န္တိ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ပါနီယဃဋံ ဝါ ရိတ္တ’’န္တိ. နိဋ္ဌိတာယာတိ ပဝိဋ္ဌပဝိဋ္ဌာနံ ဒါနေန ပရိက္ခီဏာယ. ဇိဏ္ဏဝိဟာရေပိ ယတြ ဘိက္ခူ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘အာယသ္မာ, ယထာသုခံ သမဏဓမ္မံ ကရောတု, မယံ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမာ’’တိ. ဧဝရူပေ ဝိဟာတဗ္ဗန္တိ အယမ္ပိ နယော လဗ္ဘတိ, ဝုတ္တနယတ္တာ ပန န ဝုတ္တော.

52. “以任何一个”是指：即使只是以一个，更何况以许多个，此为其意趣。大性即是巨大。其余亦然。有石水池者（Soṇḍavā）即是石池（Soṇḍī）。‘树叶’（paṇṇa）等亦然。在菩提树院（Bodhiaṅgaṇa）等处所应做之事，于此意指为‘义务’（vatta），因此说‘或空的盛水罐’。“已用尽”是指：因布施给陆续进入之人而耗尽。即使在旧的寺院里，若有比丘们如此说：‘具寿，请随您所乐修行沙门之法，我们将会照管。’在这样的地方也可以居住，此法亦可得，但因已述及，故此处不赘述。

မဟာပထဝိဟာရေတိ မဟာပထသမီပေ ဝိဟာရေ. ဘာဇနဒါရုဒေါဏိကာဒီနီတိ ရဇနဘာဇနာနိ, ရဇနတ္ထာယ ဒါရု, ဒါရုမယဒေါဏိကာ, ရဇနပစနဋ္ဌာနံ, ဓောဝနဖလကန္တိ ဧဝမာဒီနိ. သာကဟာရိကာတိ သာကဟာရိနိယော ဣတ္ထိယော. ဝိသဘာဂသဒ္ဒေါ ကာမဂုဏူပသံဟိတော ဂီတသဒ္ဒေါတိ ဝဒန္တိ, ကေဝလောပိ ဣတ္ထိသဒ္ဒေါ ဝိသဘာဂသဒ္ဒေါ ဧဝ. တတြာတိ ပုပ္ဖဝန္တေ ဝိဟာရေ. တာဒိသောယေဝါတိ ‘‘တတ္ထဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ’’တိအာဒိနာ ယာဒိသော ပဏ္ဏဝန္တေ ဝိဟာရေ ဥပဒ္ဒဝေါ ဝုတ္တော, တာဒိသောယေဝ. ‘‘ပုပ္ဖဟာရိကာယော ပုပ္ဖံ ဩစိနန္တိယော’’တိ ပန ဝတ္တဗ္ဗံ. အယမိဓ ဝိသေသော.

“大路寺(Mahāpathavihāra)”是指位于大路附近的寺院。“器皿、木材、木盆等”是指染色用的器皿、染色用的木材、木制的盆、煮染料的地方、洗衣板等等。“采菜女(Sākahārikā)”是指采摘蔬菜的女子。“异类之声(Visabhāgasadda)”，有人说是指伴随欲乐的歌声，然而即使只是女人的声音也即是异类之声。“在那里”是指在有花(pupphavanta)的寺院。“同样的”是指：正如以“于彼处取业处……”等句所说，在有蔬菜(paṇṇavanta)的寺院中的困扰是何种，此亦同彼。但应说“采花女们(Pupphahārikā)正在采花”。此为这里的差别。

ပတ္ထနီယေတိ တတ္ထ ဝသန္တေသု သမ္ဘာဝနာဝသေန ဥပသင်္ကမနာဒိနာ ပတ္ထေတဗ္ဗေ. တေနာဟ ‘‘လေဏသမ္မတေ’’တိ. ဒက္ခိဏာဂိရီတိ မဂဓဝိသယေ ဒက္ခိဏာဂိရီတိ ဝဒန္တိ.

“应被希求(Patthanīya)”是指：对于居住于彼处之人，因其值得尊敬，应通过拜访等方式去希求他们。因此说“被认为是好的住处(leṇasammate)”。“南山(Dakkhiṇāgiri)”是指在摩揭陀(Magadha)国，他们称之为南山。

ဝိသဘာဂါရမ္မဏာနိ [Pg.140] ဣဋ္ဌာနိ, အနိဋ္ဌာနိ စ. အနိဋ္ဌာနံ ဟိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ဃဋေဟိ နိဃံသန္တိယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒဗ္ဗူပကရဏယောဂ္ဂါ ရုက္ခာ ဒဗ္ဗူပကရဏရုက္ခာ.

“异类所缘(Visabhāgārammaṇa)”有可喜的与不可喜的。说“（女人们）用罐子敲打”等，正是为了说明不可喜的所缘。“物资工具树(Dabbūpakaraṇarukkha)”即是适合做物资与工具的树木。

ယော ပန ဝိဟာရော. ခလန္တိ ဓညကရဏဋ္ဌာနံ. ဂါဝေါ ရုန္ဓန္တိ ‘‘သဿံ ခါဒိံသူ’’တိ. ဥဒကဝါရန္တိ ကေဒါရေသု သဿာနံ ဒါတဗ္ဗဥဒကဝါရံ. အယမ္ပီတိ မဟာသံဃဘောဂေါပိ ဝိဟာရော. ဝါရိယမာနာ ကမ္မဋ္ဌာနိကေန ဘိက္ခုနာ.

又，任何寺院，若为“打谷场(khala)”，即处理谷物的地方；或有“牛群阻碍(gāvo rundhanti)”，即（人们抱怨）“它们吃了庄稼”；或有“水的轮值(udakavāra)”，即在田里为庄稼供水的轮值；这样的寺院，即使是“大众僧受用(mahāsaṅghabhoga)”的，也应被修习业处(kammaṭṭhānika)的比丘所回避。

သမုဒ္ဒသာမုဒ္ဒိကနဒီနိဿိတံ ဥဒကပဋ္ဋနံ. မဟာနဂရာနံ အာယဒွါရဘူတံ အဋဝိမုခါဒိနိဿိတံ ထလပဋ္ဋနံ. အပ္ပသန္နာ ဟောန္တိ. တေနဿ တတ္ထ ဖာသုဝိဟာရော န ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော. မညမာနာ ရာဇမနုဿာ.

“依于海洋、与海洋相连的河流的(samuddasāmuddikanadīnissitaṃ)”是指水港(udakapaṭṭana)。“成为大城市的货物入口的(mahānagarānaṃ āyadvārabhūtaṃ)”是指依于森林入口等(aṭavimukhādinissitaṃ)的陆港(thalapaṭṭana)。“他们会不喜悦(appasannā honti)”，其意趣是，因此他无法在那里安住。“国王的人们(rājamanussā)”会如此“认为(maññamānā)”。

သမောသရဏေနာတိ ဣတော စိတော သဉ္စရဏေန. ပပါတေတိ ပပါတသီသေ ဌတွာ ဂါယိ ‘‘ဂီတသဒ္ဒေန ဣဓာဂတံ ပပါတေ ပါတေတွာ ခါဒိဿာမီ’’တိ. ဝေဂေန ဂဟေတွာတိ ဝေဂေနာဂန္တွာ ‘‘ကုဟိံ ယာသီ’’တိ ခန္ဓေ ဂဟေတွာ.

“会合(Samosaraṇa)”是指到处游荡。“悬崖(Papāta)”是指：站在悬崖顶上唱道：“我要用歌声把他引来，推下悬崖吃掉。”“急速抓住(Vegena gahetvā)”是指：快速前来，抓住肩膀问：“你要去哪里？”

ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ, ဝိဟာရသာမန္တာ ဝါ န သက္ကာ ဟောတိ ကလျာဏမိတ္တံ လဒ္ဓုံ, တတ္ထ ဝိဟာရေ သော အလာဘော မဟာဒေါသောတိ ယောဇနာ.

“于何处”(Yatthāti)：在某个寺院，或在寺院附近，无法获得善友，那么在那个寺院，此种不得即是大过失。应如是连结文义。

ပန္ထနိန္တိ ပန္ထေ နီတော ပဝတ္တိတောတိ ပန္ထနီ, မဂ္ဂနိဿိတော ဝိဟာရော. တံ ပန္ထနိံ. သောဏ္ဍိန္တိ သောဏ္ဍိသဟိတော ဝိဟာရော သောဏ္ဍီ, တံ သောဏ္ဍိံ. တထာ ပဏ္ဏန္တိအာဒီသု. နဂရနိဿိတံ နဂရန္တိ ဝုတ္တံ ဥတ္တရပဒလောပေန ယထာ ‘‘ဘီမသေနော ဘီမော’’တိ. ဒါရုနာတိ ဒါရုနိဿိတေန သဟ. ဝိသဘာဂေနာတိ ယော ဝိသဘာဂေဟိ ဝုသီယတိ, ဝိသဘာဂါနံ ဝါ နိဝါသော, သော ဝိဟာရော ဝိသဘာဂေါ. တေန ဝိသဘာဂေန သဒ္ဓိံ. ပစ္စန္တနိဿိတဉ္စ သီမာနိဿိတဉ္စ အသပ္ပာယဉ္စ ပစ္စန္တသီမာသပ္ပာယံ. ယတ္ထ မိတ္တော န လဗ္ဘတိ, တမ္ပီတိ သဗ္ဗတ္ထ ဌာန-သဒ္ဒါပေက္ခာယ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. ဣတိ ဝိညာယာတိ ‘‘ဘာဝနာယ အနနုရူပါနီ’’တိ ဧဝံ ဝိဇာနိတွာ.

“路边者”(Panthanī)：在路上被引导、被转起，故为“路边者”，即依于道路的寺院。即指该“路边者”。“有水池者”(Soṇḍī)：有石水池的寺院即是“有水池者”。即指该“有水池者”。于“叶”(paṇṇa)等词亦复如是。“依于城市者”(nagaranissitaṃ)省略后分词而说为“城市”(nagara)，犹如“怖军”(Bhīmasena)说为“怖”(Bhīma)。“与林木者”(Dārunā)是说与依于林木者为伴。“与不同类者”(Visabhāgena)是说：凡为不同类者所居住，或为不同类者之住所，彼寺院即是“不同类者”；与彼“不同类者”为伴。“依于边地者”、“依于边界者”及“不适宜者”，即是“边地边界不适宜者”。“于何处不得友，彼处亦然”：于所有这些词，皆是就“处”(ṭhāna)一词而作中性词的解释。“如是了知”是说：如此了知其“于修行不适宜”。

အနုရူပဝိဟာရဝဏ္ဏနာ

适宜住处的释义

၅၃. အယံ အနုရူပေါ နာမာတိ အယံ ဝိဟာရော ဘာဝနာယ အနုရူပေါ နာမ. နာတိဒူရန္တိ ဂေါစရဋ္ဌာနတော အဍ္ဎဂါဝုတတော ဩရဘာဂတာယ န [Pg.141] အတိဒူရံ. နာစ္စာသန္နန္တိ ပစ္ဆိမေန ပမာဏေန ဂေါစရဋ္ဌာနတော ပဉ္စဓနုသတိကတာယ န အတိအာသန္နံ. တာယ စ ပန နာတိဒူရနာစ္စာသန္နတာယ, ဂေါစရဋ္ဌာနံ ပရိဿယာဒိရဟိတမဂ္ဂတာယ စ ဂမနဿ စ အာဂမနဿ စ ယုတ္တရူပတ္တာ ဂမနာဂမနသမ္ပန္နံ. ဒိဝသဘာဂေ မဟာဇနသံကိဏ္ဏတာဘာဝေန ဒိဝါ အပ္ပာကိဏ္ဏံ. အဘာဝတ္ထော ဟိ အယံ အပ္ပ-သဒ္ဒေါ ‘‘အပ္ပိစ္ဆော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၃၆) ဝိယ. ရတ္တိယံ ဇနာလာပသဒ္ဒါဘာဝေန ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ. သဗ္ဗဒါပိ ဇနသန္နိပါတနိဂ္ဃောသာဘာဝေန အပ္ပနိဂ္ဃောသံ. အပ္ပကသိရေနာတိ အကသိရေန သုခေနေဝ. သီလာဒိဂုဏာနံ ထိရဘာဝပ္ပတ္တိယာ ထေရာ. သုတ္တဂေယျာဒိ ဗဟု သုတံ ဧတေသန္တိ ဗဟုဿုတာ. ဝါစုဂ္ဂတကရဏေန, သမ္မဒေဝ ဂရူနံ သန္တိကေ အာဂမိတဘာဝေန စ အာဂတော ပရိယတ္တိဓမ္မသင်္ခါတော အာဂမော ဧတေသန္တိ အာဂတာဂမာ. သုတ္တာဘိဓမ္မသင်္ခါတဿ ဓမ္မဿ ဓာရဏေန ဓမ္မဓရာ. ဝိနယဿ ဓာရဏေန ဝိနယဓရာ. တေသံယေဝ ဓမ္မဝိနယာနံ မာတိကာယ ဓာရဏေန မာတိကာဓရာ. တတ္ထ တတ္ထ ဓမ္မပရိပုစ္ဆာယ ပရိပုစ္ဆတိ. အတ္ထပရိပုစ္ဆာယ ပရိပဉှတိ ဝီမံသတိ ဝိစာရေတိ. ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ ဣမဿ ကော အတ္ထောတိ ပရိပုစ္ဆနပရိပဉှာကာရဒဿနံ. အဝိဝဋဉ္စေဝ ပါဠိယာ အတ္ထံ ပဒေသန္တရပါဠိဒဿနေန အာဂမတော ဝိဝရန္တိ. အနုတ္တာနီကတဉ္စ ယုတ္တိဝိဘာဝနေန ဥတ္တာနီကရောန္တိ. ကင်္ခဋ္ဌာနိယေသု ဓမ္မေသု သံသယုပ္ပတ္တိယာ ဟေတုတာယ ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနဘူတေသု ပါဠိပဒေသေသု ယာထာဝတော ဝိနိစ္ဆယဒါနေန ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တိ. ဧတ္ထ စ ‘‘နာတိဒူရံ, နာစ္စာသန္နံ, ဂမနာဂမနသမ္ပန္န’’န္တိ ဧကံ အင်္ဂံ, ‘‘ဒိဝါ အပ္ပာကိဏ္ဏံ, ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ အပ္ပနိဂ္ဃောသ’’န္တိ ဧကံ, ‘‘အပ္ပဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿ’’န္တိ ဧကံ, ‘‘တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ဝိဟရန္တဿ…ပေ… ပရိက္ခာရာ’’တိ ဧကံ, ‘‘တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ထေရာ…ပေ… ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တီ’’တိ ဧကံ. ဧဝံ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

53. 此名为适宜，即此精舍适合于禅修。不远，是指距离托钵处村落，在半俱卢舍(aḍḍhagāvuta)之内，故不太远。不近，是指距离托钵处村落至少有五百弓，故不太近。又，因其不远不近，且前往托钵处村落的道路无危险等，故往来便利。白天不喧杂；此处的“少”(appa)是“无”的意思，如“少欲”(appiccha)等词。夜晚声音稀少，恒常没有喧闹声。毫不费力，即不辛苦，唯有安乐。因戒等诸功德达到坚定状态，故为长老(thera)。听闻众多经、应颂等，故为多闻者(bahussuta)。通过背诵，以及在诸师长处如实地接受，而获得被称为教法(pariyattidhamma)的传承，故为传承阿含者(āgatāgama)。因受持经与阿毗达摩所组成的法，故为持法者(dhammadhara)。因受持律，故为持律者(vinayadhara)。因受持彼法与律的纲要(mātikā)，故为持纲要者(mātikādhara)。于彼彼处，以请教巴利而发问，以探究义理而审察、思量、辨析。‘尊者，此是为何？此是何义？’此为显示发问、审察之貌。对于巴利中未阐明之义，则以其他地方的巴利来依圣教量阐明。对于未显了之义，则以抉择道理来使其显了。于诸法中，在因生起疑惑而成为疑处、成为症结所在的巴利文句上，通过给予如实的抉择，来遣除疑惑。于此，‘不远、不近、往来便利’为一分；‘白天不喧杂，夜晚声音稀少且无喧闹’为一分；‘少有虻、蚊、风、热、爬虫之触’为一分；‘于彼住处居住时……资具’为一分；‘于彼住处有诸长老……遣除疑惑’为一分。应知有此五分。

ခုဒ္ဒကပလိဗောဓဝဏ္ဏနာ

小障碍的释义

၅၄. ခုဒ္ဒကပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေ ပယောဇနံ ပရတော အာဂမိဿတိ. အဂ္ဂဠအနုဝါတပရိဘဏ္ဍဒါနာဒိနာ ဒဠှီကမ္မံ ဝါ. တန္တစ္ဆေဒါဒီသု တုန္နကမ္မံ ဝါ ကာတဗ္ဗံ.

54. 断除小障碍的用途将于后文说明。或通过施予补丁、经边、纬边等来作加固，或于线缕断裂等情况下当行缝补。

ဘာဝနာဝိဓာနဝဏ္ဏနာ

修习方法的释义

၅၅. သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနဝသေနာတိ [Pg.142] အနုက္ကမေန နိဒ္ဒိသိယမာနဿ စတ္တာလီသဝိဓဿ သဗ္ဗဿ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝသေန. ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တေနာတိ ပိဏ္ဍပါတပရိဘောဂတော ပဋိနိဝတ္တေန, ပိဏ္ဍပါတဘုတ္တာဝိနာ ဩနီတပတ္တပါဏိနာတိ အတ္ထော. ဘတ္တသမ္မဒံ ပဋိဝိနောဒေတွာတိ ဘောဇနနိမိတ္တံ ပရိဿမံ ဝိနောဒေတွာ. အာဟာရေ ဟိ အာသယံ ပဝိဋ္ဌမတ္တေ တဿ အာဂန္တုကတာယ ယေဘုယျေန သိယာ သရီရဿ ကောစိ ပရိဿမော, တံ ဝူပသမေတွာ. တသ္မိံ ဟိ အဝူပသန္တေ သရီရခေဒေန စိတ္တံ ဧကဂ္ဂတံ န လဘေယျာတိ. ပဝိဝိတ္တေတိ ဇနဝိဝိတ္တေ. သုခနိသိန္နေနာတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ နိသဇ္ဇာယ သုခနိသိန္နေန. ဝုတ္တဉှေတန္တိ ယံ ‘‘ကတာယ ဝါ’’တိအာဒိနာ ပထဝိယာ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ဣဓ ဝုစ္စတိ, ဝုတ္တံ ဟေတံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာယံ.

55. 所谓“依一切业处”，是指依于将要次第指示的全部四十种业处。所谓“从行乞食归来”，是指食用完乞食之食而返回，义即食毕，手已离钵。所谓“除去饭食之昏沉”，即是除去因食物而有的疲劳。诚然，食物刚入腹中，因其为外来之物，身体大抵会有些疲劳，当使其平息。因为若其不平息，则因身体疲惫，心便不得一境性。所谓“于闲静处”，即于远离人群之处。所谓“安坐”，即结跏趺坐，端正身体而坐。所谓“此亦曾说”，即于此论中以“或已作”等语所说的于地遍取相之事，此乃古义注(porāṇaṭṭhakathā)中所说。

ဣဒါနိ တံ အဋ္ဌကထာပါဠိံ ဒဿေန္တော ‘‘ပထဝီကသိဏံ ဥဂ္ဂဏှန္တော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ပထဝီကသိဏံ ဥဂ္ဂဏှန္တောတိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဘာဝေန ပထဝီကသိဏံ ဂဏှန္တော အာဒိယန္တော, ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဘူတံ ပထဝီကသိဏံ ဥပ္ပာဒေန္တောတိ အတ္ထော. ဥပ္ပာဒနဉ္စေတ္ထ တထာနိမိတ္တဿ ဥပဋ္ဌာပနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပထဝိယန္တိ ဝက္ခမာနဝိသေသေ ပထဝီမဏ္ဍလေ. နိမိတ္တံ ဂဏှာတီတိ တတ္ထ စက္ခုနာ အာဒါသတလေ မုခနိမိတ္တံ ဝိယ ဘာဝနာဉာဏေန ဝက္ခမာနဝိသေသံ ပထဝီနိမိတ္တံ ဂဏှာတိ. ‘‘ပထဝိယ’’န္တိ ဝတွာပိ မဏ္ဍလာပေက္ခာယ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. ကတေတိ ဝက္ခမာနဝိဓိနာ အဘိသင်္ခတေတိ အတ္ထော. ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော. အကတေတိ ပါကတိကေ ခလမဏ္ဍလာဒိကေ ပထဝီမဏ္ဍလေ. သာန္တကေတိ သအန္တကေ ဧဝ, သပရိစ္ဆေဒေ ဧဝါတိ အတ္ထော. သာဝဓာရဏဉှေတံ ဝစနံ. တထာ ဟိ တေန နိဝတ္တိတံ ဒဿေတုံ ‘‘နော အနန္တကေ’’တိ ဝုတ္တံ. သကောဋိယေတိအာဒီနိပိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ. သုပ္ပမတ္တေ ဝါတိအာဒီသု သုပ္ပသရာဝါနိ သမပ္ပမာဏာနိ ဣစ္ဆိတာနိ. ကေစိ ပန ဝဒန္တိ ‘‘သရာဝမတ္တံ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလံ ဟောတိ, သုပ္ပမတ္တံ တတော အဓိကပ္ပမာဏန္တိ. ကိတ္တိမံ ကသိဏမဏ္ဍလံ ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန သရာဝမတ္တံ, ဥပရိမပရိစ္ဆေဒေန သုပ္ပမတ္တံ, န တတော အဓော, ဥဒ္ဓံ ဝါတိ ပရိတ္တပ္ပမာဏဘေဒသင်္ဂဏှနတ္ထံ ‘သုပ္ပမတ္တေ ဝါ သရာဝမတ္တေ ဝါ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ. ယထာဥပဋ္ဌိတေ အာရမ္မဏေ ဧကင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ ဝဍ္ဎိတံ အပ္ပမာဏမေဝါတိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော. ကေစိ ပန ‘‘ဆတ္တမတ္တမ္ပိ ကသိဏမဏ္ဍလံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ.

现在为了显示那义注的原文，说“执取地遍”等（句）。此中的简略义是：“执取地遍”（pathavīkasiṇaṃ uggaṇhanto），意即以取相的方式执取、领受地遍，令成为取相的地遍生起。于此，“令其生起”应被视为令那样的相现起。“于地”（pathaviyanti），即于有下文将述特征的地轮中。“取相”（nimittaṃ gaṇhāti），即如同用眼在镜面上取面相一般，于那地轮中，用修习智执取有下文将述特征的地相。虽然说了“于地”（pathaviyā），但因关联到“轮”（maṇḍala），故作中性词的指示。“于制作的”（kate），意即“于依下文将述方法所整治的”。“或”（vā）字是不限定义。“于未制作的”（akate），即于自然的打谷场等地轮中。“于有边的”（sāntake），意即“正是有边的”、“正是有范围的”。此是带有强调之语。确实，为了显示被它所排除的，故说“非于无边的”（no anantake）。“有角”（sakoṭi）等词也是它的同义词。在“于簸箕量或”等句中，所期望的是簸箕与盘子大小相等。然而，有些人说：“盘子量是一张手（vidatthi）又四指，簸箕量则比那尺寸更大。人造的遍轮，下限为盘子量，上限为簸箕量，不比那更小或更大。”为了总括有限量的差别，故说“于簸箕量或于盘子量”。“在任何已现起的所缘中，即使只增长一指，也即是无量。”——此义已被述说。然而，有些人说：“遍轮也应被制作为伞的大小。”

သော [Pg.143] တံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတံ ကရောတီတိ သော ယောဂါဝစရော တံ ပထဝီမဏ္ဍလံ သုဂ္ဂဟိတံ နိမိတ္တံ ကရောတိ. ယဒါ စက္ခုံ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကေတွာ တတ္ထ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ နိမ္မီလေတွာ အာဝဇ္ဇေန္တဿ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကိတက္ခဏေ ဝိယ ဥပဋ္ဌာတိ, တဒါ သုဂ္ဂဟိတံ ကရောတိ နာမ. အထေတ္ထ သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ အဗဟိဂတေန မာနသေန ပုနပ္ပုနံ သလ္လက္ခေန္တော သူပဓာရိတံ ဥပဓာရေတိ နာမ. ဧဝံ ဥပဓာရိတံ ပန နံ ပုနပ္ပုနံ အာဝဇ္ဇေန္တော မနသိ ကရောန္တော တမေဝါရဗ္ဘ အာသေဝနံ ဘာဝနံ ဗဟုလံ ပဝတ္တေန္တော သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ နာမ. တသ္မိံ အာရမ္မဏေတိ ဧဝံ သုဂ္ဂဟိတကရဏာဒိနာ သမ္မဒေဝ ဥပဋ္ဌိတေ တသ္မိံ ပထဝီကသိဏသညိတေ အာရမ္မဏေ. စိတ္တံ ဥပနိဗန္ဓတီတိ အတ္တနော စိတ္တံ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဥပနေတွာ နိဗန္ဓတိ အညာရမ္မဏတော ဝိနိဝတ္တံ ကရောတိ. အဒ္ဓါ ဣမာယာတိအာဒိ အာနိသံသဒဿာဝိတာဒဿနံ.

“彼于其相善把握”，是说：彼瑜伽行者将该地遍之相善加把握。当睁眼观察，于彼处取相后，闭眼忆念时，（彼相）若如睁眼观察之刹那般显现，尔时名为善加把握。其后，于此善安立念，以不外驰之心反复审视，名为善加执持。又，对于如此执持的（相），反复忆念、作意，缘于彼相，令亲近、修习多多生起，名为善加确定。“于彼所缘中”，是说：如此以善加把握等（方法），于那被称为地遍(pathavīkasiṇa)的所缘中正显现时。“心系缚于此”，是说：将自己的心引向近行禅(upacārajjhāna)而系缚，使它从其他所缘转回。“诚然以此”等（文句），是为显示见到利益。

ဣဒါနိ ယထာဒဿိတဿ အဋ္ဌကထာပါဌဿ အတ္ထပ္ပကာသနေန သဒ္ဓိံ ဘာဝနာဝိဓိံ ဝိဘာဝေတုကာမော အကတေ တာဝ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ဒဿေန္တော ‘‘တတ္ထ ယေန အတီတဘဝေပီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ အဋ္ဌကထာပါဌေ. စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနာနီတိ စတုက္ကပဉ္စကနယဝသေန ဝဒတိ. ပုညဝတောတိ ဘာဝနာမယပုညဝတော. ဥပနိဿယသမ္ပန္နဿာတိ တာဒိသေနေဝ ဥပနိဿယေန သမန္နာဂတဿ. ခလမဏ္ဍလေတိ မဏ္ဍလာကာရေ ဓညကရဏဋ္ဌာနေ. တံဌာနပ္ပမာဏမေဝါတိ ဩလောကိတဋ္ဌာနပ္ပမာဏမေဝ.

现在，为连同义理的阐明，欲阐明如前所示义注(aṭṭhakathā)文的修习方法，首先为展示在未制作的（遍处）上取相，而说“于彼，若人于过去世……”等。于彼文中，“于彼”(tattha)是指：于该义注文中。“四禅五禅”(catukkapañcakajjhānāni)，是依四法与五法的方式而说。“具福者”(puññavato)，指具足修所成福者。“具足依止者”(upanissayasampannassa)，指具备如是依止者。“于禾场”(khalamaṇḍale)，指于圆形的打谷场。“仅彼处之量”(taṃṭhānappamāṇameva)，即仅所见之处的量。

အဝိရာဓေတွာတိ အဝိရဇ္ဈိတွာ ဝုတ္တဝိဓိနာ ဧဝ. နီလပီတလောဟိတဩဒါတသမ္ဘေဒဝသေနာတိ နီလာဒိဝဏ္ဏာဟိ မတ္တိကာဟိ ပစ္စေကံ, ဧကဇ္ဈဉ္စ သံသဂ္ဂဝသေန. ဂင်္ဂါဝဟေတိ ဂင်္ဂါသောတေ. သီဟဠဒီပေ ကိရ ရာဝဏဂင်္ဂါ နာမ နဒီ, တဿာ သောတေန ဆိန္နတဋဋ္ဌာနေ မတ္တိကာ အရုဏဝဏ္ဏာ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဂင်္ဂါဝဟေ မတ္တိကာသဒိသာယ အရုဏဝဏ္ဏာယာ’’တိ. အရုဏဝဏ္ဏာယ အရုဏနိဘာယ, အရုဏပ္ပဘာဝဏ္ဏာယာတိ အတ္ထော.

不违越(avirādhetvā)是指不违背，即遵照所说的方法。依青黄赤白混合(nīlapītalohitaodātasambhedavasena)是指用青色等颜色的泥土，或分别，或混合使用。在恒河水流中(gaṅgāvahe)是指在恒河的水流中。据说在狮子洲(Sīhaḷadīpe)有名为罗波那恒河(Rāvaṇagaṅgā)的河流，其水流所冲刷的河岸处，泥土呈黎明色(aruṇavaṇṇā)。针对此而说“如恒河水流中黎明色的泥土”。黎明色(aruṇavaṇṇāya)是黎明似的(aruṇanibhāya)，即具有黎明光辉之色的意思。

ဧဝံ ကသိဏဒေါသေ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကသိဏကရဏာဒိကေ သေသာကာရေ ဒဿေတုံ ‘‘တဉ္စ ခေါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သံဟာရိမန္တိ သံဟရိတဗ္ဗံ ဂဟေတွာ စရဏယောဂ္ဂံ. တတြဋ္ဌကန္တိ ယတြ ကတံ, တတ္ထေဝ တိဋ္ဌနကံ. ဝုတ္တပ္ပမာဏန္တိ [Pg.144] ‘‘သုပ္ပမတ္တေ ဝါ သရာဝမတ္တေ ဝါ’’တိ ဝုတ္တပ္ပမာဏံ. ဝဋ္ဋန္တိ မဏ္ဍလသဏ္ဌာနံ. ပရိကမ္မကာလေတိ နိမိတ္တုဂ္ဂဟဏာယ ဘာဝနာကာလေ. ဧတဒေဝါတိ ယံ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလဝိတ္ထာရံ, ဧတဒေဝ ပမာဏံ သန္ဓာယ ‘‘သုပ္ပမတ္တံ ဝါ သရာဝမတ္တံ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. သုပ္ပံ ဟိ နာတိမဟန္တံ, သရာဝဉ္စ မဟန္တံ စာဋိပိဓာနပ္ပဟောနကန္တိ သမပ္ပမာဏံ ဟောတိ.

如此开示遍(kasiṇa)的过患后，现在为说明制作遍等其余方式，而说“而彼”(tañca kho)等。所谓“可移动的”(saṃhāriman)是指可以拿取携带的。所谓“固定的”(tatraṭṭhaka)是指在哪里制作，就固定在哪里。所谓“所说之量”(vuttappamāṇa)是指“如簸箕大小或如盘盖大小”所说的量。所谓“圆形”(vaṭṭa)是指圆盘的形状。在预备时(parikammakāle)是指为取相而修习之时。即此(etadeva)是指那一张手又四指宽(vidatthicaturaṅgulavitthāraṃ)的尺寸，正是针对此尺寸而说“如簸箕大小或如盘盖大小”。因为簸箕确实不太大，而足以覆盖大水缸的盘盖，此二者尺寸相当。

၅၆. တသ္မာတိ ပရိစ္ဆေဒတ္ထာယ ဝုတ္တတ္တာ. ဧဝံ ဝုတ္တပမာဏံ ပရိစ္ဆေဒန္တိ ယထာဝုတ္တပ္ပမာဏံ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလဝိတ္ထာရံ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ, ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပမာဏံ ဝါ ကသိဏမဏ္ဍလံ ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေန ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ. ရုက္ခပါဏိကာတိ ကုစန္ဒနာဒိရုက္ခပါဏိကာ အရုဏဝဏ္ဏဿ ဝိသဘာဂဝဏ္ဏံ သမုဋ္ဌပေတိ. တသ္မာ တံ အဂ္ဂဟေတွာတိ ဝုတ္တံ. ပကတိရုက္ခပါဏိကာ ပန ပါသာဏပါဏိကာဂတိကာဝ. နိန္နုန္နတဋ္ဌာနာဘာဝေန ဘေရီတလသဒိသံ ကတွာ. တတော ဒူရတရေတိအာဒိ ယထာဝုတ္တတော ပဒေသတော, ပီဌတော စ အညသ္မိံ အာဒီနဝဒဿနံ. ကသိဏဒေါသာတိ ဟတ္ထပါဏိပဒါဒယော ဣဓ ကသိဏဒေါသာ.

56. “是故”(tasmā)，是为作限定而说。如此所说之量即是限定(pariccheda)，即制作一张手又四指宽的范围，或为如此所说之量的遍盘(kasiṇamaṇḍala)用不同颜色制作边界。所谓“木刮刀”(rukkhapāṇikā)是指红檀木等所制的木刮刀，它会产生与黎明色相异的颜色，因此说不应拿取它。然而，普通的木刮刀则与石刮刀类似。应（将遍的表面）做得像鼓面(bherītalasadisaṃ)一样，没有凹凸之处。“从此更远”(tato dūratare)等句，是开示在异于前述地点与座具之处（修行）的过患。所谓遍的过患，于此是指手印、掌印、足印等。

ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘အဍ္ဎတေယျဟတ္ထန္တရေ ပဒေသေ, ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလပါဒကေ ပီဌေ’’တိ စ ဝုတ္တဝိဓိနာဝ. ကာမေသု အာဒီနဝန္တိ ‘‘ကာမာ နာမေတေ အဋ္ဌိကင်္ကလူပမာ နိရဿာဒဋ္ဌေန, တိဏုက္ကူပမာ အနုဒဟနဋ္ဌေန, အင်္ဂါရကာသူပမာ မဟာဘိတာပဋ္ဌေန, သုပိနကူပမာ ဣတ္တရပစ္စုပဋ္ဌာနဋ္ဌေန, ယာစိတကူပမာ တာဝကာလိကဋ္ဌေန, ရုက္ခဖလူပမာ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂပလိဘဉ္ဇနဋ္ဌေန, အသိသူနူပမာ အဓိကုဋ္ဋနဋ္ဌေန, သတ္တိသူလူပမာ ဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန, သပ္ပသိရူပမာ သပဋိဘယဋ္ဌေနာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၁၇; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၃၄) ‘‘အပ္ပဿာဒါ ကာမာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၄၁၇; မ. နိ. ၁.၂၃၄; ၂.၄၂) ‘‘ကာမသုခဉ္စ နာမေတံ ဗဟုပရိဿယံ, သာသင်္ကံ, သဘယံ, သံကိလိဋ္ဌံ, မီဠှပရိဘောဂသဒိသံ, ဟီနံ, ဂမ္မံ, ပေါထုဇ္ဇနိကံ, အနရိယံ, အနတ္ထသံဟိတ’’န္တိအာဒိနာ စ အနေကာကာရဝေါကာရံ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေသု အာဒီနဝံ ဒေါသံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ. ကာမနိဿရဏေတိ ကာမာနံ နိဿရဏဘူတေ, တေဟိ ဝါ နိဿဋေ. အဂ္ဂမဂ္ဂဿ ပါဒကဘာဝေန သဗ္ဗဒုက္ခသမတိက္ကမဿ ဥပါယဘူတေ. နေက္ခမ္မေတိ ဈာနေ. ဇာတာဘိလာသေန သဉ္ဇာတစ္ဆန္ဒေန. ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝတ ဘဂဝါ အဝိပရီတဓမ္မဒေသနတ္တာ, သွာက္ခာတော [Pg.145] ဓမ္မော ဧကန္တနိယျာနိကတ္တာ, သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇနတော’’တိ ဧဝံ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏာနုဿရဏေန ရတနတ္တယဝိသယံ ပီတိပါမောဇ္ဇံ ဇနယိတွာ. နေက္ခမ္မံ ပဋိပဇ္ဇတိ ဧတာယာတိ နေက္ခမ္မပဋိပဒါ, သဥပစာရဿ ဈာနဿ, ဝိပဿနာယ, မဂ္ဂဿ, နိဗ္ဗာနဿ စ အဓိဂမကာရဏန္တိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗေ ပန ပဌမဇ္ဈာနမေဝ နေက္ခမ္မန္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဝုတ္တာဝသေသာ သဗ္ဗေပိ နေက္ခမ္မဓမ္မာ. ယထာဟ –

如所说之方式，亦即依照“于二肘半之处，于一张手四指高之座”所说之法。于诸欲之过患：“此诸欲，如骨骸，以其无味故；如草炬，以其燃烧故；如炭火坑，以其极热故；如梦，以其短暂显现故；如借来之物，以其暂时故；如果树之果，以其毁坏一切肢体故；如刀与砧，以其斩切故；如矛与桩，以其穿刺故；如蛇头，以其有怖畏故”等。（又如）“诸欲少味，多苦，多恼”等。（又如）“此所谓欲乐，多有危难，有忧惧，有怖畏，有染污，如食粪秽，下劣，鄙俗，凡夫所行，非圣，无义相应”等，如是种种省察事欲与烦恼欲中之过患与过失后。（思惟）欲之出离，即是诸欲之出离处，或已离彼等（诸欲）。（此出离）为至上道之基础，为超越一切苦之方便。出离，即于禅那中，生起意欲，生起欲求。“世尊实是正等觉者，以其说法无颠倒故；法实是善说，以其决能出离故；僧伽实是善行者，以其如所教而行故。”如是随念佛、法、僧之功德，于三宝生起喜与悦。“以此而行于出离”，故为出离道。其义为：证得带近行之禅那、观、道与涅槃之因。又，因先前只说初禅为出离，故（此处）所说其余一切法亦皆是出离法。正如所说——

‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ ပဌမံ ဈာနံ, နိဗ္ဗာနံ စ ဝိပဿနာ;

သဗ္ဗေပိ ကုသလာ ဓမ္မာ, ‘နေက္ခမ္မ’န္တိ ပဝုစ္စရေ’’တိ. (ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၁၀၉);

“出家、初禅、涅槃以及观，一切善法，皆被称为‘出离’。”

ပဝိဝေကသုခရသဿာတိ စိတ္တဝိဝေကာဒိဝိဝေကဇဿ သုခရသဿ. ဧဝမေတေဟိ ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ ‘‘အာနိသံသဒဿာဝီ’’တိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထော ဒဿိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သမေန အာကာရေနာတိ အတိဥမ္မီလနအတိမန္ဒာလောစနာနိ ဝဇ္ဇေတွာ နာတိဥမ္မီလနနာတိမန္ဒာလောစနသင်္ခါတေန သမေန အာလောစနာကာရေန. နိမိတ္တံ ဂဏှန္တေနာတိ ပထဝီကသိဏေ စက္ခုနာ ဂဟိတနိမိတ္တံ မနသာ ဂဏှန္တေန. ဘာဝေတဗ္ဗန္တိ တထာပဝတ္တံ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗံ အာသေဝိတဗ္ဗံ ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ.

离系乐味，是指心远离等所生之乐味。应当了知，通过此五词已显示“见功德”等词之义。以平等之方式，是指避免过度睁眼与过度闭眼，采取既不过度睁眼亦不过度闭眼之平等观照方式。取相，是指在修习地遍时，以眼摄取（地遍之）相，然后以心摄取此相。应修习，是指应当增长、修习、多作如此生起的取相。

စက္ခု ကိလမတိ အတိသုခုမံ, အတိဘာသုရဉ္စ ရူပဂတံ ဥပနိဇ္ဈာယတော ဝိယ. အတိဝိဘူတံ ဟောတိ အတ္တနော သဘာဝါဝိဘာဝတော. တထာ စ ဝဏ္ဏတော ဝါ လက္ခဏတော ဝါ ဥပတိဋ္ဌေယျ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တေနဿ နိမိတ္တံ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. အဝိဘူတံ ဟောတိ ဂဇနိမ္မီလနေန ပေက္ခန္တဿ ရူပဂတံ ဝိယ. စိတ္တဉ္စ လီနံ ဟောတိ ဒဿနေ မန္ဒဗျာပါရတာယ ကောသဇ္ဇပါတတော. တေနာဟ ‘‘ဧဝမ္ပိ နိမိတ္တံ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. အာဒါသတလေ မုခနိမိတ္တဒဿိနာ ဝိယာတိ ယထာ အာဒါသတလေ မုခနိမိတ္တဒဿီ ပုရိသော န တတ္ထ အတိဂါဠှံ ဥမ္မီလတိ, နာပိ အတိမန္ဒံ, န အာဒါသတလဿ ဝဏ္ဏံ ပစ္စဝေက္ခတိ, နာပိ လက္ခဏံ မနသိ ကရောတိ. အထ ခေါ သမေန အာကာရေန ဩလောကေန္တော အတ္တနော မုခနိမိတ္တမေဝ ပဿတိ, ဧဝမေဝ အယမ္ပိ ပထဝီကသိဏံ သမေန အာကာရေန ဩလောကေန္တော နိမိတ္တဂ္ဂဟဏပ္ပသုတောယေဝ ဟောတိ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမေန အာကာရေနာ’’တိအာဒိ. န ဝဏ္ဏော ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗောတိ ယော တတ္ထ ပထဝီကသိဏေ အရုဏဝဏ္ဏော, သော န စိန္တေတဗ္ဗော. စက္ခုဝိညာဏေန ပန ဂဟဏံ န သက္ကာ နိဝါရေတုံ. တေနေဝေတ္ထ ‘‘န ဩလောကေတဗ္ဗော’’တိ [Pg.146] အဝတွာ ပစ္စဝေက္ခဏဂ္ဂဟဏံ ကတံ. န လက္ခဏံ မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ ယံ တတ္ထ ပထဝီဓာတုယာ ထဒ္ဓလက္ခဏံ, တံ န မနသိ ကာတဗ္ဗံ.

眼睛因过度专注极细微、极明亮之色相而疲劳。由于其自性的显现，它变得过于清晰。如此，它就会从颜色或特征上显现出来。故说：“因此他的相不生起”。它变得不明显，犹如以半闭的眼睛看色相。心也因观看时活动迟缓，陷入懈怠而变得迟钝。故说：“这样相也不会生起”。譬如在镜子中看自己面容之人，既不会睁得太大，也不会睁得太小，不省察镜子的颜色，也不作意其特征。而是以平衡的方式观看，只看到自己的面容。同样地，此人也以平衡的方式观察地遍（pathavīkasiṇa），就能专注于取相。故说“以平衡的方式”等等。“不应省察颜色”是指，地遍中的黎明色，不应去思索。但是眼识的执取是无法阻止的。因此在此处不说“不应看”，而使用了“省察”一词。“不应作意特征”是指，地界（pathavīdhātu）中坚硬的特征，不应作意。

ဒိသွာ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဝဏ္ဏံ အမုဉ္စိတွာ’’တိ ဝတွာပိ ဝဏ္ဏဝသေနေတ္ထ အာဘောဂေါ န ကာတဗ္ဗော, သော ပန ဝဏ္ဏော နိဿယဂတိကော ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နိဿယသဝဏ္ဏံ ကတွာ’’တိ. နိဿယေန သမာနာကာရသန္နိဿိတော သော ဝဏ္ဏော တာယ ပထဝိယာ သမာနဂတိကံ ကတွာ, ဝဏ္ဏေန သဟေဝ ‘‘ပထဝီ’’တိ မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ဥဿဒဝသေန ပဏ္ဏတ္တိဓမ္မေတိ ပထဝီဓာတုယာ ဥဿန္နဘာဝေန သတ္တိတော အဓိကဘာဝေန သသမ္ဘာရပထဝိယံ ‘‘ပထဝီ’’တိ ယော လောကဝေါဟာရော, တသ္မိံ ပဏ္ဏတ္တိဓမ္မေ စိတ္တံ ပဋ္ဌပေတွာ ‘‘ပထဝီ, ပထဝီ’’တိ မနသိ ကာတဗ္ဗံ. ယဒိ လောကဝေါဟာရေန ပဏ္ဏတ္တိမတ္တေ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗံ, နာမန္တရဝသေနပိ ပထဝီ မနသိ ကာတဗ္ဗာ ဘဝေယျာတိ, ဟောတု, ကော ဒေါသောတိ ဒဿေန္တော ‘‘မဟီ မေဒိနီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယမိစ္ဆတီတိ ယံ နာမံ ဝတ္တုံ ဣစ္ဆတိ, တံ ဝတ္တဗ္ဗံ. တဉ္စ ခေါ ယဒဿ သညာနုကူလံ ဟောတိ ယံ နာမံ အဿ ယောဂိနော ပုဗ္ဗေ တတ္ထ ဂဟိတသညာဝသေန အနုကူလံ ပစုရတာယ, ပဂုဏတာယ ဝါ အာဂစ္ဆတိ, တံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဝတ္တဗ္ဗန္တိ စ ပဌမသမန္နာဟာရေ ကဿစိ ဝစီဘေဒေါပိ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ, အာစရိယေန ဝါ ဝတ္တဗ္ဗတံ သန္ဓာယ. ကိံ ဝါ ဗဟုနာ, ပါကဋဘာဝေါယေဝေတ္ထ ပမာဏန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာလေန ဥမ္မီလေတွာ ကာလေန နိမ္မီလေတွာတိ ကိဉ္စိ ကာလံ စက္ခုံ ဥမ္မီလေတွာ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏဝသေန ပထဝီမဏ္ဍလံ ဩလောကေတွာ ပုန ကိဉ္စိ ကာလံ စက္ခုံ နိမ္မီလေတွာ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ယေနာကာရေန ဩလောကေတွာ ဂဟိတံ, တေနာကာရေန ပုန တံ သမန္နာဟရိတဗ္ဗံ.

因为是看见后才应执取，所以虽然说了“不离颜色”，但在此不应依颜色作意。为显示那颜色应随其所依，故说“使颜色随其所依”。其义为：那颜色善依于所依，与所依有同相，使之与那地有同类后，应连同颜色一起作意为“地”。所谓“依显着而成的概念法”，即在有组合的地中，因地界的显着、力量的超胜，而有“地”此世间俗称；于此概念法上安立心，应作意“地、地”。若心应安住于世间俗称的概念上，那么是否也可以依其他名称作意地呢？（答：）可以，有何过失？为显示此义，故说“大地（mahī）、坤地（medinī）”等。此处“随其所欲”是说：想用什么名称，就可以说什么名称。而且，应说那个对他（禅修者）的想（saññā）而言是随顺的名称，即那个名称是由于该禅修者先前于彼处已取之想而随顺，或因常用、熟练而出现。说“应说”，是考虑到初作意时，某些人也会说出口；或是针对老师所教授的内容而说。何须多言，为显示“此处唯以显现为准”，故说“再者”等。“有时睁眼，有时闭眼”是说：有时睁开眼睛，以取相的方式观察地遍圆盘，再有时闭上眼睛而转向。以何种行相观察而执取，即应以彼行相再三作意。

၅၇. အာပါထမာဂစ္ဆတီတိ မနောဒွါရိကဇဝနာနံ ဂေါစရဘာဝံ ဥပဂစ္ဆတိ. တဿ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဿ. န တသ္မိံ ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ယဒိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တေ ဇာတေပိ ပထဝီမဏ္ဍလံ ဩလောကေတွာ ဘာဝေတိ, ပဋိဘာဂနိမိတ္တုပ္ပတ္တိ န သိယာ. သမီပဋ္ဌေန စ န ဩလောကေတုံ န သက္ကာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ပဝိသိတွာ’’တိအာဒိ. နိဿဒ္ဒဘာဝါယ ဧကပဋလိကူပါဟနာဂဟဏံ, ပရိဿယဝိနောဒနတ္ထံ ကတ္တရဒဏ္ဍဂ္ဂဟဏံ. သစေ နဿတိ, အထာနေန ဘာဝေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝက္ခမာနေသု အသပ္ပာယေသု ကေနစိဒေဝ အသပ္ပာယေန ကာရဏဘူတေန. နိမိတ္တံ အာဒါယာတိ ယထာဇာတံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဂဟေတွာ. သမန္နာဟရိတဗ္ဗန္တိ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ နိမိတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော, သမ္မာ ဝါ အနု [Pg.147] အနု အာဟရိတဗ္ဗံ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကာဟတန္တိ တက္ကနတော, သဝိသေသံ တက္ကနတော စ ‘‘တက္ကော, ဝိတက္ကော’’တိ စ ဧဝံ လဒ္ဓနာမေန ဘာဝနာစိတ္တသမ္ပယုတ္တေန သမ္မာသင်္ကပ္ပေန အာဟနနပရိယာဟနနကိစ္စေန အပရာပရံ ဝတ္တမာနေန ကမ္မဋ္ဌာနံ အာဟတံ, ပရိယာဟတဉ္စ ကာတဗ္ဗံ, ဗလပ္ပတ္တဝိတက္ကော မနသိကာရော ဗဟုလံ ပဝတ္တေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဧဝံ ကရောန္တဿာတိ ဧဝံ ကမ္မဋ္ဌာနံ တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကာဟတံ ကရောန္တဿ. ယထာ ဘာဝနာ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ အာဝဟတိ, ဧဝံ အနုယုဉ္ဇန္တဿ. အနုက္ကမေနာတိ ဘာဝနာနုက္ကမေန. ယဒါ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ သုဝိသဒါနိ တိက္ခာနိ ပဝတ္တန္တိ, တဒါ အဿဒ္ဓိယာဒီနံ ဒူရီဘာဝေန သာတိသယထာမပ္ပတ္တေဟိ သတ္တဟိ ဗလေဟိ လဒ္ဓူပတ္ထမ္ဘာနိ ဝိတက္ကာဒီနိ ကာမာဝစရာနေဝ ဈာနင်္ဂါနိ ဗဟူနိ ဟုတွာ ပါတုဘဝန္တိ. တတော ဧဝ တေသံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတာ ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော သဒ္ဓိံ တဒေကဋ္ဌေဟိ ပါပဓမ္မေဟိ ဝိဒူရီ ဘဝန္တိ, ပဋိဘာဂနိမိတ္တုပ္ပတ္တိယာ သဒ္ဓိံ တံ အာရဗ္ဘ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘန္တီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ သန္နိသီဒန္တီတိ သမ္မဒေဝ သီဒန္တိ, ဥပသမန္တီတိ အတ္ထော.

57. 所谓“进入范围”(āpāthamāgacchati)，即成为心门速行(manodvārikajavana)的行境(gocara)。在其取相(uggahanimitta)之处，不应安坐。为何？若在取相生起后，仍看着地遍(pathavīmaṇḍala)而修习，则似相(paṭibhāganimitta)将不会生起，而且在近处不可能不看。是故说“进入自己的住处”等。为求寂静，应取单层鞋；为除危难，应取手杖。若相消失，则应以此法修习，这是其关联。在下文将要说到的不适宜中，由于某个成为原因的不适宜事物。“取相”即是如其所生地执取取相。“应作意”的意趣是：应转向其相；或其义为：应正确地、一再地把业处带到心中。“为寻所触，为伺所触”是说，由于思考（寻, takka）与有差别地思考（伺, vitakka），应以与修习心相应的正思惟，通过其一再发生地敲击与遍击的作用，令业处被敲击与遍击；其义为：应令已达强力的伺之作意多多生起。对于如此行者，即如此令业处为寻所触、为伺所触者，正如修习能次第增胜，对于如此精勤者。“以次第”即是以修习的次第。当信等诸根极为明净、锐利地运行时，彼时由于无信等已被远离，由已达超常力量的七力所支持，伺等欲界禅支便会大量地生起。正因如此，作为其直接对敌的欲贪等，连同与之一致的恶法，皆被远离；随着似相的生起，缘于它的近行定(upacārajjhāna)也生起了。是故说“诸盖被镇伏”等。于此，“它们沉静下来”即是它们被完全平息，其义为它们寂静了。

ဣမဿာတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ. အင်္ဂုလိပဒပါဏိပဒါဒိကော ကသိဏဒေါသော. အာဒါသမဏ္ဍလူပမာဒီဟိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တတော ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ သုပရိသုဒ္ဓတံ, သဏှသုခုမတဉ္စ ဒဿေတိ. တဉ္စ ခေါ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ နေဝ ဝဏ္ဏဝန္တံ န သဏ္ဌာနဝန္တံ အပရမတ္ထသဘာဝတ္တာ. ဤဒိသန္တိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဝန္တံ. တိလက္ခဏဗ္ဘာဟတန္တိ ဥပ္ပာဒါဒိလက္ခဏတ္တယာနုပဝိဋ္ဌံ, အနိစ္စတာဒိလက္ခဏတ္တယင်္ကိတံ ဝါ. ယဒိ န ပနေတံ တာဒိသံ ဝဏ္ဏာဒိဝန္တံ, ကထံ ဈာနဿ အာရမ္မဏဘာဝေါတိ အာဟ ‘‘ကေဝလဉှီ’’တိအာဒိ. သညဇန္တိ ဘာဝနာသညာဇနိတံ, ဘာဝနာသညာယ သဉ္ဇာတမတ္တံ. န ဟိ အသဘာဝဿ ကုတောစိ သမုဋ္ဌာနံ အတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘ဥပဋ္ဌာနာကာရမတ္တ’’န္တိ.

“此”即是指似相。指印、掌印等是遍的过失。通过镜盘等譬喻，显示了似相相对于取相的极为清净与精细微妙。而那似相，既无颜色，亦无形状，因其并非胜义自性。“如此”即是指有颜色与形状。“为三相所击”即是进入了生起等三相，或被无常等三相所标记。若此（相）并非如此具有颜色等，如何能成为禅那的所缘？故说“仅仅是”等。“由想所生”即是由修习想所产生，仅仅是由修习想而生起。因为无自性者无从生起。是故说“仅仅是显现的行相”。

၅၈. ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ သန္နိသိန္နာဝ, န ပန တဒတ္ထံ ဥဿာဟော ကာတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘ဥပစာရသမာဓိနာ’’တိ ဝုတ္တေ ဣတရောပိ သမာဓိ အတ္ထီတိ အတ္ထတော အာပန္နန္တိ တမ္ပိ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုဝိဓော ဟိ သမာဓီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဒွီဟာကာရေဟီတိ ဈာနဓမ္မာနံ ပဋိပက္ခဒူရီဘာဝေါ, ထိရဘာဝပ္ပတ္တိ စာတိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ. ဣဒါနိ တာနိ ကာရဏာနိ အဝတ္ထာမုခေန ဒဿေတုံ ‘‘ဥပစာရဘူမိယံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဥပစာရဘူမိယန္တိ ဥပစာရာဝတ္ထာယံ. ယဒိပိ တဒါ ဈာနင်္ဂါနိ ပဋုတရာနိ မဟဂ္ဂတဘာဝပ္ပတ္တာနိ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တေသံ [Pg.148] ပန ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ ဝိက္ခမ္ဘနေန စိတ္တံ သမာဓိယတိ. တေနာဟ ‘‘နီဝရဏပ္ပဟာနေန စိတ္တံ သမာဟိတံ ဟောတီ’’တိ. ပဋိလာဘဘူမိယန္တိ ဈာနဿ အဓိဂမာဝတ္ထာယံ. တဒါ ဟိ အပ္ပနာပတ္တာနံ ဈာနဓမ္မာနံ ဥပ္ပတ္တိယာ စိတ္တံ သမာဓိယတိ. တေနာဟ ‘‘အင်္ဂပါတုဘာဝေနာ’’တိ. စိတ္တံ သမာဟိတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

58. （诸盖）只是被镇伏，只是沉静下来了，其意趣是不应再为此努力。当说“以近行定”时，其义已暗示还有其他定，为显示此，故开始说“定有二种”等。“以二行相”即是由于此二原因：禅支的对立法被远离，以及达到稳固状态。现在为从阶段上显示此二因，故说“或于近行地”等。“于近行地”即是在近行阶段。虽然彼时禅支尚未变得更为敏锐、达到广大，但通过镇伏其对立法，心得以等持。是故说“由断除诸盖，心达等持”。“于获得地”即是在证得禅那的阶段。彼时，由于已达安止的禅支生起，心得以等持。是故说“由诸支显现”。“心达等持”是关联句。

န ထာမဇာတာနီတိ န ဇာတထာမာနိ, န ဘာဝနာဗလံ ပတ္တာနီတိ အတ္ထော. စိတ္တန္တိ ဈာနစိတ္တံ. ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိံ ကေဝလမ္ပိ ဒိဝသံ တိဋ္ဌတီတိ သမာပတ္တိဝေလံ သန္ဓာယာဟ. ဥပစာရဘူမိယံ နိမိတ္တဝဍ္ဎနံ ယုတ္တန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘နိမိတ္တံ ဝဍ္ဎေတွာ’’တိ. လဒ္ဓပရိဟာနီတိ လဒ္ဓဥပစာရဇ္ဈာနပရိဟာနိ. နိမိတ္တေ အဝိနဿန္တေ တဒါရမ္မဏဈာနမ္ပိ အပရိဟီနမေဝ ဟောတိ, နိမိတ္တေ ပန အာရက္ခာဘာဝေန ဝိနဋ္ဌေ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဈာနမ္ပိ ဝိနဿတိ တဒါယတ္တဝုတ္တိတော. တေနာဟ ‘‘အာရက္ခမှီ’’တိအာဒိ.

“未生起力量”(na thāmajātāni)即是力量尚未生起，其义为：未达到修习(bhāvanā)之力。“心”(citta)即是禅那(jhāna)心。“仅一夜，仅一日”是针对入定(samāpatti)时间而说。因为在近行地(upacārabhūmi)增长相(nimitta)是适当的，故说“增长其相”。“得而复失”(laddhaparihāni)即是已得的近行禅(upacārajjhāna)退失。当相未消失时，以其为所缘的禅那也不会退失；但若因缺乏守护而相消失，则已得的禅那也会消失，因其存续依赖于彼(tadāyattavuttito)。是故说“我守护”(ārakkhamhi)等。

သတ္တသပ္ပာယဝဏ္ဏနာ

七随顺法之释义

၅၉. ‘‘ထာဝရဉ္စ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ ယထာ ထာဝရံ ဟောတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘သတိ ဥပဋ္ဌာတိ, စိတ္တံ သမာဓိယတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာလဒ္ဓဉှိ နိမိတ္တံ တတ္ထ သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ ဧကဂ္ဂတံ ဝိန္ဒန္တဿ ထိရံ နာမ ဟောတိ, သုရက္ခိတဉ္စ. သတိ-ဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ သမ္ပဇညံ, သမာဓိဂ္ဂဟဏေန ဝီရိယဉ္စ သင်္ဂဟိတံ ဟောတိ နာနန္တရိယဘာဝတော. တတ္ထာတိ တေသု အာဝါသေသု. တီဏိ တီဏီတိ ဧကေကသ္မိံ အာဝါသေ အဝုတ္ထအဝုတ္ထဋ္ဌာနေ ဝသနနိယာမေန တယော တယော ဒိဝသေ ဝသိတွာ.

59. 说“亦成坚固”(thāvarañca hoti)后，为显示如何成为坚固，故说“念(sati)现起，心入定”。因为对于如其所得之相(nimitta)，于彼处善建立其念而获得心一境性(ekaggatā)者，此即名为坚固，亦是善守护。于此，以摄取念亦含摄了正知(sampajañña)，以摄取定亦含摄了精进(vīriya)，因其无间断故。“于彼处”(tattha)即指在那些住处(āvāsa)。“各三，各三”(tīṇi tīṇi)是指在每一个住处，依循在未曾住过之处居住的规定，各住三日。

ဥတ္တရေန ဝါ ဒက္ခိဏေန ဝါတိ ဝုတ္တံ ဂမနာဂမနေ သူရိယာဘိမုခဘာဝနိဝါရဏတ္ထန္တိ. သဟဿဓနုပ္ပမာဏံ ဒိယဍ္ဎကောသံ.

“或向北或向南”是说为了阻止行走往来时面向太阳。一千弓(dhanu)的长度，为一个半俱卢舍(kosa)。

ဒွတ္တိံသ တိရစ္ဆာနကထာတိ ရာဇကထာဒိကေ (ဒီ. နိ. ၁.၁၇; မ. နိ. ၂.၂၂၃; သံ. နိ. ၅.၁၀၈၀; အ. နိ. ၁၀.၆၉; ပါစိ. ၅၀၈) သန္ဓာယာဟ. တာ ဟိ ပါဠိယံ သရူပတော အနာဂတာပိ အရညပဗ္ဗတနဒီဒီပကထာ ဣတိ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဟေတွာ သဂ္ဂမောက္ခာနံ တိရစ္ဆာနဘာဝတော ‘‘ဒွတ္တိံသ တိရစ္ဆာနကထာ’’တိ ဝုတ္တာ. ဒသကထာဝတ္ထုနိဿိတန္တိ ‘‘အပ္ပိစ္ဆတာ, သန္တုဋ္ဌိ, ပဝိဝေကော, အသံသဂ္ဂေါ, ဝီရိယာရမ္ဘော, သီလ, သမာဓိ, ပညာ, ဝိမုတ္တိ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန’’န္တိ ဣမာနိ အပ္ပိစ္ဆကထာဒီနံ ဝတ္ထူနိ, တန္နိဿိတံ ဘဿံ သပ္ပာယံ.

“三十二种畜生论(tiracchānakathā)”是针对国王论等而说（长部1.17；中部2.223；相应部5.1080；增支部10.69；波逸提508）。诚然，那些论虽未在圣典中如实出现，但以“森林论、山论、河论、岛论”等词语概括，因其障碍天界与解脱，故被称为“三十二种畜生论”。“依止十种说法事”是指：“少欲、知足、远离、不杂、发起精进、戒、定、慧、解脱、解脱知见”，这十者是少欲论等的事(vatthu)，依止于此的言说才是适宜的。

အတိရစ္ဆာနကထိကောတိ [Pg.149] နတိရစ္ဆာနကထိကော, တိရစ္ဆာနကထာ ဝိဓုရံ ဓမ္မိကံ ကမ္မဋ္ဌာနပဋိသံယုတ္တမေဝ ကထံ ကထေတီတိ အဓိပ္ပာယော. သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နောတိ သီလသမာဓိအာဒိဂုဏသမ္ပန္နော. ယော ဟိ သမာဓိကမ္မဋ္ဌာနိကော, သမာဓိကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝါ ပါရံ ပတ္တော, သော ဣမဿ ယောဂိနော သပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘ယံ နိဿာယာ’’တိအာဒိ. ကာယဒဠှီဗဟုလောတိ ကာယဿ သန္တပ္ပနပေါသနပ္ပသုတော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၀; မ. နိ. ၁.၁၈၆; အ. နိ. ၅.၂၀၆).

“非畜生论者(Atiracchānakathiko)”即不谈论畜生论者，其意为：只说远离畜生论、如法且仅与业处相应的言说。“具足戒等功德”即具足戒、定等功德。确实，若有人是修习定业处者，或已达定业处之彼岸，他对这位瑜伽行者是适宜的。因此说“依止何人”等。“多强壮其身者”即致力于满足、滋养身体者。针对此而说：“食至腹满，耽于卧乐、侧卧乐、睡眠乐而住”（长部3.320；中部1.186；增支部5.206）。

ဘောဇနံ ယေဘုယျေန မဓုရမ္ဗိလရသဝသေန သတ္တာနံ ဥပယောဂံ ဂစ္ဆတိ ဒဓိအာဒီသု တထာ ဒဿနတော. ကဋုကာဒိရသာ ပန ကေဝလံ အဘိသင်္ခါရကာ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ကဿစိ မဓုရံ, ကဿစိ အမ္ဗိလံ သပ္ပာယံ ဟောတီ’’တိ.

食物大多以甜味与酸味为众生所用，此可见于乳酪等中。至于辛辣等味，则纯粹只是调味品，因此说：“于某些人，甜味是适宜的；于某些人，酸味是适宜的”。

ယသ္မိံ ဣရိယာပထေ အာဓာရဘူတေ, ဝတ္တမာနေ ဝါ, ယသ္မိံ ဝါ ဣရိယာပထေ ပဝတ္တမာနဿ. နိမိတ္တာသေဝနဗဟုလဿာတိ နိမိတ္တေ အာသေဝနာဗဟုလဿ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ ဝိသယဘူတေ ဘာဝနာမနသိကာရံ ဗဟုလံ အာသေဝန္တဿ, နိမိတ္တဿ ဝါ ဂေါစရာသေဝနဝသေန အာသေဝနာဗဟုလဿ. ယေန ဟိ ဘာဝေန္တဿ ဘာဝနာသေဝနာ, တေန ဂေါစရာသေဝနာပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာတိ.

“在作为所依的威仪中，或在（威仪）现行时，或在任何威仪中行（的瑜伽士）。‘于相多习行者’是：于已成所缘的似相中，对禅修作意多次习行的瑜伽士；或是通过行处习行的方式，对相多习行的瑜伽士。实因此瑜伽士以何部分而有禅修之习行，亦应以彼（部分）而有行处之习行。”

ဒသဝိဓအပ္ပနာကောသလ္လဝဏ္ဏနာ

十种安止善巧释义

၆၀. န ဟောတိ အပ္ပနာ. ယေန ဝိဓိနာ အပ္ပနာယံ ကုသလော ဟောတိ, သော ဒသဝိဓော ဝိဓိ အပ္ပနာကောသလ္လံ, တန္နိဗ္ဗတ္တံ ဝါ ဉာဏံ. ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယတောတိ ဝတ္ထူနံ ဝိသဒဘာဝကရဏတော အပ္ပနာကောသလ္လံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သေသေသုပိ.

60. （若无善巧）则安止不生。能于安止善巧的方法，此十种方法即是安止善巧，或由彼所生之智（亦是）。“令事清净”是说，由作诸事清净故，应希求安止善巧，（此句）如是连接。其余亦如是。

၆၁. စိတ္တစေတသိကာနံ ဟိ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝတော သရီရံ, တပ္ပဋိဗဒ္ဓါနိ စီဝရာဒီနိ စ ဣဓ ‘‘ဝတ္ထူနီ’’တိ အဓိပ္ပေတာနိ. တာနိ ယထာ စိတ္တဿ သုခါဝဟာနိ ဟောန္တိ, တထာ ကရဏံ တေသံ ဝိသဒဘာဝကရဏံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာန’’န္တိအာဒိ. သရီရံ ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ အဋ္ဌာနပ္ပယုတ္တော, သရီရံ သေဒမလဂ္ဂဟိတံ ဝါ အညေန ဝါ အဝဿုတကိစ္စေန ဝိဗာဓိတန္တိ အဓိပ္ပာယော. သေနာသနံ ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေန ပတ္တာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နနု စာယံ နယော [Pg.150] ခုဒ္ဒကပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေန သင်္ဂဟိတော, ပုန ကသ္မာ ဝုတ္တောတိ? သစ္စံ သင်္ဂဟိတော, သော စ ခေါ ဘာဝနာယ အာရမ္ဘကာလေ. ဣဓ ပန အာရဒ္ဓကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥပစာရဇ္ဈာနေ ဌတွာ အပ္ပနာပရိဝါသံ ဝသန္တဿ ကာလန္တရေ ဇာတေ တထာပဋိပတ္တိ အပ္ပနာကောသလ္လာယ ဝုတ္တာ. အဝိသဒေ သတိ, ဝိသယဘူတေ ဝါ. ကထံ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ တာနိ ဝိသယော? အန္တရန္တရာ ပဝတ္တနကစိတ္တုပ္ပာဒဝသေနေဝံ ဝုတ္တံ. တေ ဟိ စိတ္တုပ္ပာဒါ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ အပရိသုဒ္ဓဘာဝါယ သံဝတ္တန္တိ. စိတ္တစေတသိကေသု နိဿယာဒိပစ္စယဘူတေသု. ဉာဏမ္ပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနေ. တေန ‘‘န ကေဝလံ တံ ဝတ္ထုယေဝ, အထ ခေါ တသ္မိံ အပရိသုဒ္ဓေ ဉာဏမ္ပိ အပရိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ ဒဿိတံ. တံသမ္ပယုတ္တာနံ ပန အပရိသုဒ္ဓတာ အဝုတ္တသိဒ္ဓါ, ဉာဏဿ စ ဝိသုံ ဂဟဏံ အပ္ပနာယ ဗဟုကာရတ္တာ. တထာ ဟိ ဈာနံ ‘‘ဒန္ဓာဘိညံ, ခိပ္ပာဘိည’’န္တိ ဉာဏမုခေန နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. နိဿယနိဿယောပိ နိဿယောတွေဝ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ဒီပကပလ္လိကဝဋ္ဋိတေလာနိ နိဿာယာ’’တိ. ဉာဏေ အဝိသဒေ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဝိယ သမာဓိဘာဝနာပိ ပရိဒုဗ္ဗလာ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အပရိသုဒ္ဓေန ဉာဏေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ သမထကမ္မဋ္ဌာနံ အာဟ. ဝုဍ္ဎိံ အင်္ဂပါတုဘာဝေန, ဝိရူဠှိံ ဂုဏဘာဝေန, ဝေပုလ္လံ သဗ္ဗသော ဝသိဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိသဒေ ပနာတိ သုက္ကပက္ခော, တဿ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

61. 诚然，因身为心与心所生起之处，故身，以及与身相关的衣等，于此皆意为“所依”。令彼等所依能为心带来安乐，如是而为，即是令其清净。故说“内外”等。“身或”(sarīraṃ vā)中的“或”(vā)字为不当之用，其意为：身或为汗垢所染，或为其他漏事所恼。“卧坐处或”(senāsanaṃ vā)中的“或”(vā)字，当知亦含摄钵等。此理难道不是已摄于“断小障碍”中吗？为何复说呢？诚然已摄，但彼是于修行之初。于此，则是对已开始修习业处、住于近行定、行安止别住(appanāparivāsa)者，于后来之时，如是行持是为成就安止善巧而说。当所依不净，或成为所缘时，对于修行者，彼等如何成为所缘？当知这是就间歇生起的心之势力而说。因为此等心生起，会导致心一境性的不净。心与心所法以依止等为缘。“智亦”(ñāṇampi)中的“亦”(pi)字，是为总括。此谓：“非仅彼所依不净，实乃于彼不净时，智亦不净。”而与彼（智）相应法之不净，乃不言自明。之所以单独举出智，是因其于安止有大助益。诚然，禅那由智而被示为“迟证知、速证知”。依止之依止亦称依止，故说“依于灯、灯芯、油”。为示“于智不净时，如观(vipassanā)禅修习，定禅修习亦甚羸弱”，故说“以不净智”等。此中“业处”是说止业处。应知“增长”是藉由诸（禅）支的显现，“茂盛”是藉由熟练，“广大”是藉由完全达到自在。“于清净时”则属白品，其义当知与上说相反。

၆၂. သမဘာဝကရဏန္တိ ကိစ္စတော အနူနာဓိကဘာဝကရဏံ. ယထာပစ္စယံ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုသ္မိံ အဓိမောက္ခကိစ္စဿ ပဋုတရဘာဝေန, ပညာယ အဝိသဒတာယ, ဝီရိယာဒီနံ စ သိထိလတာဒိနာ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဣတရာနိ မန္ဒာနီ’’တိ. တတောတိ တသ္မာ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ဗလဝဘာဝတော, ဣတရေသဉ္စ မန္ဒတ္တာ. ကောသဇ္ဇပက္ခေ ပတိတုံ အဒတွာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ပဂ္ဂဏှနံ အနုဗလပ္ပဒါနံ ပဂ္ဂဟော, ပဂ္ဂဟောဝ ကိစ္စံ, ပဂ္ဂဟကိစ္စံ ကာတုံ န သက္ကောတီတိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. အာရမ္မဏံ ဥပဂန္တွာ ဌာနံ, အနိဿဇ္ဇနံ ဝါ ဥပဋ္ဌာနံ, ဝိက္ခေပပဋိပက္ခော. ယေန ဝါ သမ္ပယုတ္တာ အဝိက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ, သော အဝိက္ခေပေါ. ရူပဂတံ ဝိယ စက္ခုနာ ယေန ယာထာဝတော ဝိသယသဘာဝံ ပဿတိ, တံ ဒဿနကိစ္စံ ကာတုံ န သက္ကောတိ ဗလဝတာ သဒ္ဓိန္ဒြိယေန အဘိဘူတတ္တာ. သဟဇာတဓမ္မေသု ဟိ ဣန္ဒဋ္ဌံ ကာရေန္တာနံ သဟပဝတ္တမာနာနံ ဓမ္မာနံ ဧကရသတာဝသေနေဝ အတ္ထသိဒ္ဓိ, န အညထာ. တသ္မာတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ကာရဏဘာဝေန ပစ္စာမသတိ[Pg.151]. တန္တိ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. ဓမ္မသဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေနာတိ ယဿ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုနော ဥဠာရတာဒိဂုဏေ အဓိမုစ္စနဿ သာတိသယပ္ပဝတ္တိယာ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဇာတံ, တဿ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နာဒိဝိဘာဂတော ယာထာဝတော ဝီမံသနေန. ဧဝဉှိ ဧဝံဓမ္မတာနယေန သဘာဝရသတော ပရိဂ္ဂယှမာနေ သဝိပ္ဖာရော အဓိမောက္ခော န ဟောတိ, ‘‘အယံ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သဘာဝေါ’’တိ ပရိဇာနနဝသေန ပညာဗျာပါရဿ သာတိသယတ္တာ. ဓုရိယဓမ္မေသု ဟိ ယထာ သဒ္ဓါယ ဗလဝဘာဝေ ပညာယ မန္ဒဘာဝေါ ဟောတိ, ဧဝံ ပညာယ ဗလဝဘာဝေ သဒ္ဓါယ မန္ဒဘာဝေါ ဟောတီတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တံ ဓမ္မသဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေန ဟာပေတဗ္ဗ’’န္တိ.

62. 所谓“使之平等”，从作用上说，就是使其不增不减。譬如，对于可信之事，由于胜解作用的敏锐、智慧的不清晰，以及精进等的松弛，信根就会变得强大。因此说：“其余诸根微弱。”此即是说，由于信根强大，其余诸根就变得微弱。不让它落入懈怠一方，对相应诸法的策励与助益即是策励（paggaha）。（由于信根过强，精进根）无法执行策励的作用，应如是连结文义。专注所缘境并安住，或不舍弃，即是安住（upaṭṭhāna），是对治散乱的。或者说，使相应的法不散乱，就是不散乱（avikkhepa）。（慧根）也无法执行见的作用——即如眼见色一般如实地见到对象的自性——因为它被强大的信根所压倒。因为在同时生起的诸法中，诸法行使主导作用时，只有通过作用一致才能达成目的，否则不能。“因此”（Tasmā）一词，是以前述内容为原因而再次审视。“它”（Taṃ）即指信根。所谓“通过观察诸法自性”，是指对于那些因过度胜解其崇高等功德而使信根变得强大的可信之事，要从因、缘所生法等方面如实地进行审察。因为这样，当以“法性本该如此”之理，从自性、作用等方面去了知时，激动的胜解便不会生起；并且由于通过“此即诸法自性”的方式遍知，智慧的作用才能卓越地运作。因为在起主导作用的诸法中，正如信根强时慧根则弱，同样，慧根强时信根则弱。因此说：“应通过观察诸法自性来减弱它。”

တထာ အမနသိကာရေနာတိ ယေနာကာရေန ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဟောတိ, တေနာကာရေန ဘာဝနာယ အနနုယုဉ္ဇနတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣဓ ဒုဝိဓေန သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ဗလဝဘာဝေါ, အတ္တနော ဝါ ပစ္စယဝိသေသတော ကိစ္စုတ္တရိယေန, ဝီရိယာဒီနံ ဝါ မန္ဒကိစ္စတာယ. တတ္ထ ပဌမဝိကပ္ပေ ဟာပနဝိဓိ ဒဿိတော, ဒုတိယဝိကပ္ပေ ပန ယထာ မနသိ ကရောတော ဝီရိယာဒီနံ မန္ဒကိစ္စတာယ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဇာတံ, တထာ အမနသိကာရေန ဝီရိယာဒီနံ ပဋုကိစ္စဘာဝါဝဟေန မနသိကာရေန သဒ္ဓိန္ဒြိယံ တေဟိ သမရသံ ကရောန္တေန ဟာပေတဗ္ဗံ. ဣမိနာ နယေန သေသိန္ဒြိယေသုပိ ဟာပနဝိဓိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“如是不作意”，是指不以那种能使修行者的信根变得强大的方式去努力。于此，信根的强大有两种情况：或因其自身的特殊之缘而作用超胜，或因精进等（根）的作用微弱。其中，第一种情况的减弱方法已被开示。至于第二种情况，正如作意时，因精进等的作用微弱而使信根变得强大，同样地，应通过不作意于（先前的方式），并以能引发精进等敏锐作用的作意，使信根与它们作用相等，从而予以减弱。通过此理，亦应了知其余诸根的减弱方法。

ဝက္ကလိတ္ထေရဝတ္ထူတိ သော ဟိ အာယသ္မာ သဒ္ဓါဓိမုတ္တတာယ ကတာဓိကာရော သတ္ထု ရူပကာယဒဿနပ္ပသုတော ဧဝ ဟုတွာ ဝိဟရန္တော သတ္ထာရာ ‘‘ကိံ တေ, ဝက္ကလိ, ဣမိနာ ပူတိကာယေန ဒိဋ္ဌေန? ယော ခေါ, ဝက္ကလိ, ဓမ္မံ ပဿတိ, သော မံ ပဿတီ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၃.၈၇) ဩဝဒိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇိတောပိ တံ အနနုယုဉ္ဇန္တော ပဏာမိတော အတ္တာနံ ဝိနိပါတေတုံ ပပါတဋ္ဌာနံ အဘိရုဟိ. အထ နံ သတ္ထာ ယထာနိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဝိသဇ္ဇေန္တော အတ္တာနံ ဒဿေတွာ –

瓦咖利长老的故事：这位具寿由于信解增上，已作善业，成为只专注于得见导师色身而住者。导师对他教诫道：“瓦咖利，观看这腐朽之身于你有何益？瓦咖利，凡见法者，即是见我。”等等。即使让他修习业处，他也不去勤加练习，于是想要自尽，就登上了悬崖。这时，世尊仍旧坐着，放出光明，向他显现自身——

‘‘ပါမောဇ္ဇဗဟုလော ဘိက္ခု, ပသန္နော ဗုဒ္ဓသာသနေ;

အဓိဂစ္ဆေ ပဒံ သန္တံ, သင်္ခါရူပသမံ သုခ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၈၁) –

比丘多欢喜，于佛之教有净信，当证寂静境，诸行止息乐。

ဂါထံ ဝတွာ ‘‘ဧဟိ ဝက္ကလီ’’တိ အာဟ. သော တေန အမတေနေဝ အဘိသိတ္တော ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဟုတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေသိ. သဒ္ဓါယ ပန ဗလဝဘာဝတော [Pg.152] ဝိပဿနာဝီထိံ န ဩတရိ. တံ ဉတွာ ဘဂဝါ ဣန္ဒြိယသမတံ ပဋိပါဒေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ သောဓေတွာ အဒါသိ. သော သတ္ထာရာ ဒိန္နနယေန ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝက္ကလိတ္ထေရဝတ္ထု စေတ္ထ နိဒဿန’’န္တိ.

世尊说了偈颂后，又说：“来，瓦咖利。”他因此犹如被甘露遍洒，欢喜踊跃，开始修习观（vipassanā）。然而由于信心过于强大，他未能进入观的路径。世尊了知后，为使他的诸根平衡，净化业处后授予了他。他依导师所授之法努力修习观，依道之次第证得阿罗汉果。因此说：“瓦咖利长老的事迹是此处的例证。”

ဣတရကိစ္စဘေဒန္တိ ဥပဋ္ဌာနာဒိကိစ္စဝိသေသံ. ပဿဒ္ဓါဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမာဓိဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဟာပေတဗ္ဗန္တိ ယထာ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ဗလဝဘာဝေါ ဓမ္မသဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေန ဟာယတိ, ဧဝံ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ အဓိမတ္တတာ ပဿဒ္ဓိအာဒိဘာဝနာယ ဟာယတိ, သမာဓိပက္ခိယတ္တာ တဿာ. တထာ ဟိ သာ သမာဓိန္ဒြိယဿ အဓိမတ္တတံ ကောသဇ္ဇပါတတော ရက္ခန္တီ ဝီရိယာဒိဘာဝနာ ဝိယ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ အဓိမတ္တတံ ဥဒ္ဓစ္စပါတတော ရက္ခန္တီ ဧကံသတော ဟာပေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပဿဒ္ဓါဒိဘာဝနာယ ဟာပေတဗ္ဗ’’န္တိ.

其他作用之差别，指现起等作用之差别。于“轻安等”，“等”字当知包含定觉支与舍觉支。所谓应减弱，是说犹如信根的强盛可因省察诸法自性而减弱；同样，精进根的过度可因修习轻安等而减弱，因为它属于定分(samādhipakkhiya)。实际上，正如修习精进等守护定根免于懈怠，修习轻安等亦守护精进根免于掉举，它确实能减弱其过度。因此说“应由修习轻安等来减弱”。

သောဏတ္ထေရဿ ဝတ္ထူတိ (မဟာဝ. ၂၄၃) သုကုမာရဿ သောဏတ္ထေရဿ ဝတ္ထု. သော ဟိ အာယသ္မာ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ သီတဝနေ ဝိဟရန္တော ‘‘မမ သရီရံ သုခုမာလံ, န စ သက္ကာ သုခေနေဝ သုခံ အဓိဂန္တုံ, ကာယံ ကိလမေတွာပိ သမဏဓမ္မော ကာတဗ္ဗော’’တိ ဌာနစင်္ကမမေဝ အဓိဋ္ဌာယ ပဓာနမနုယုဉ္ဇန္တော ပါဒတလေသု ဖောဋေသု ဥဋ္ဌိတေသုပိ ဝေဒနံ အဇ္ဈုပေက္ခိတွာ ဒဠှံ ဝီရိယံ ကရောန္တော အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယတာယ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိ. သတ္ထာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဝီဏောဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ဝီရိယသမတာယောဇနဝိဓိံ ဒဿေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ သောဓေတွာ ဂိဇ္ဈကူဋံ ဂတော. ထေရောပိ သတ္ထာရာ ဒိန္နနယေန ဝီရိယသမတံ ယောဇေန္တော ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သောဏတ္ထေရဿ ဝတ္ထု ဒဿေတဗ္ဗ’’န္တိ.

“索那(Soṇa)长老的故事”（《大品》243），即是关于身体娇嫩的索那长老的故事。彼具寿在导师处领受业处后，住于寒林(Sītavana)时思惟：“我身娇嫩，不能仅以安乐得安乐，纵使身体疲惫，亦当行沙门法。”于是他决意唯以站立与经行精勤用功，纵使足底生起水泡，亦不顾疼痛，勇猛精进，然因精进过甚，未能证得殊胜成就。导师前往彼处，以琴弦譬喻教诫之，开示了调和精进之力的方法，清净其业处后，便前往鹫峰山(Gijjhakūṭa)。长老亦依导师所示之法，调和精进，策励于观(vipassanā)，最终安住于阿罗汉果位。是故说“当开示索那长老的故事”。

သေသေသုပီတိ သတိသမာဓိပညိန္ဒြိယေသုပိ. ဧကဿာတိ ဧကေကဿ. သာမညနိဒ္ဒေသောဝါယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧဝံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပစ္စေကံ အဓိမတ္တတာယ ပန ဟာပနဝသေန သမတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တတ္ထ ယေသံ ဝိသေသတော အသာဓာရဏတော, သာဓာရဏတော စ သမတာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိသေသတော ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ပဉ္စသု ဣန္ဒြိယေသု. သမတန္တိ သဒ္ဓါပညာနံ အညမညံ အနူနာနဓိကဘာဝံ. တထာ သမာဓိဝီရိယာနံ[Pg.153]. ယထာ ဟိ သဒ္ဓါပညာနံ ဝိသုံ ဝိသုံ ဓုရိယဓမ္မဘူတာနံ ကိစ္စတော အညမညာနတိဝတ္တနံ ဝိသေသတော ဣစ္ဆိတဗ္ဗမေဝ, ယတော နေသံ သမဓုရတာယ အပ္ပနာ သမ္ပဇ္ဇတီတိ, ဧဝံ သမာဓိဝီရိယာနံ ကောသဇ္ဇဥဒ္ဓစ္စပက္ခိကာနံ သမရသတာယ သတိ အညမညူပတ္ထမ္ဘနတော သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အန္တဒွယပါတာဘာဝေန သမ္မဒေဝ အပ္ပနာ ဣဇ္ဈတိ.

“于余者中”(Sesesupi)即于念、定、慧诸根中。“一”(Ekassa)即每一。或者，这应被视为一般的解释(sāmaññaniddeso)。如是，说明了五根中每一根的过度，应通过减弱而达到平衡后，现在为了说明于彼等中，哪些根需要特别地及非共同地达到平衡，而说了“但特别是”(visesato pana)等。“于此”(Ettha)即于此五根中。“平衡”(samatā)即信与慧彼此不增不减的状态，定与精进亦复如是。譬如，对于各自成为主导法的信与慧，在功能上不互相超越是特别需要的，因为当它们的负荷均等时，安止(appanā)即能成就。同样，当属于懈怠与掉举一方的定与精进达到同等作用时，由于互相支持，相应法就不会落入二边，安止即能正确地成就。

‘‘ဗလဝသဒ္ဓေါ ဟီ’’တိအာဒိ နိဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ယော ဗလဝတိယာ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော အဝိသဒဉာဏော, သော မုဒ္ဓပ္ပသန္နော ဟောတိ, န အဝေစ္စပ္ပသန္နော. တထာ ဟိ သော အဝတ္ထုသ္မိံ ပသီဒတိ သေယျထာပိ တိတ္ထိယသာဝကာ. ကေရာဋိကပက္ခန္တိ သာဌေယျပက္ခံ ဘဇတိ. သဒ္ဓါဟီနာယ ပညာယ အတိဓာဝန္တော ‘‘ဒေယျဝတ္ထုပရိစ္စာဂေန ဝိနာ စိတ္တုပ္ပာဒမတ္တေနပိ ဒါနမယံ ပုညံ ဟောတီ’’တိအာဒီနိ ပရိကပ္ပေတိ ဟေတုပဋိရူပကေဟိ ဝဉ္စိတော. ဧဝံဘူတော ပန သုက္ခတက္ကဝိလုတ္တစိတ္တော ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ နာဒိယတိ, သညတ္တိံ န ဂစ္ဆတိ. တေနာဟ ‘‘ဘေသဇ္ဇသမုဋ္ဌိတော ဝိယ ရောဂေါ အတေကိစ္ဆော ဟောတီ’’တိ. ယထာ စေတ္ထ သဒ္ဓါပညာနံ အညမညဝိရဟော န အတ္ထာဝဟော အနတ္ထာဝဟော စ, ဧဝမိဓာပိ သမာဓိဝီရိယာနံ အညမညဝိရဟော န အဝိက္ခေပါဝဟော ဝိက္ခေပါဝဟော စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကောသဇ္ဇံ အဘိဘဝတိ, တေန အပ္ပနံ န ပါပုဏာတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဥဒ္ဓစ္စံ အဘိဘဝတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. တဒုဘယန္တိ တံ သဒ္ဓါပညာဒွယံ, သမာဓိဝီရိယဒွယဉ္စ. သမံ ကာတဗ္ဗန္တိ သမရသံ ကာတဗ္ဗံ.

“‘具强信者’等语是作为例证而说。其义是——具有强大信心却无清晰智慧的人，会变得盲目地虔信，而非有智慧地确信。他会于不应生信之处生起净信，就像外道的弟子们一样。‘狡诈之徒一类’是指他会归于狡诈的一方。而智慧强而信心弱者会走向极端，被相似的理由所欺骗，而构想出‘即使没有财物布施，仅凭心念生起也能成就布施的福德’等。这样的人，心被空洞的思辨所毁，不听从智者之言，不受劝导。所以说‘如因药而起的病，不可救药’。应当知道，此处信与慧的分离无益而有害，同样，此处定与精进的分离不导向无散乱而导向散乱。‘懈怠占了上风’，其意是因此无法达到安止。‘掉举占了上风’，此处道理亦然。‘彼二者’是指信慧二者，及定精进二者。‘应使平等’是指应使之均衡。

သမာဓိကမ္မိကဿာတိ သမထကမ္မဋ္ဌာနိကဿ. ဧဝန္တိ ဧဝံ သန္တေ, သဒ္ဓါယ တေသံ ဗလဝဘာဝေ သတီတိ အတ္ထော. သဒ္ဒဟန္တောတိ ‘‘ပထဝီ ပထဝီ’’တိ မနသိကရဏမတ္တေန ကထံ ဈာနုပ္ပတ္တီတိ အစိန္တေတွာ ‘‘အဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဝုတ္တဝိဓိ ဣဇ္ဈိဿတီ’’တိ သဒ္ဒဟန္တော သဒ္ဓံ ဇနေန္တော. ဩကပ္ပေန္တောတိ အာရမ္မဏံ အနုပဝိသိတွာ ဝိယ အဓိမုစ္စနဝသေန ဩကပ္ပေန္တော ပက္ခန္ဒန္တော. ဧကဂ္ဂတာ ဗလဝတီ ဝဋ္ဋတိ သမာဓိပဓာနတ္တာ ဈာနဿ. ဥဘိန္နန္တိ သမာဓိပညာနံ, သမာဓိကမ္မိကဿ သမာဓိနော အဓိမတ္တတာပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘သမတာယပီ’’တိ, သမဘာဝေနာပီတိ အတ္ထော. အပ္ပနာတိ ဣဓာဓိပ္ပေတအပ္ပနာ. တထာ ဟိ ‘‘ဟောတိယေဝါ’’တိ သာသင်္ကံ ဝဒတိ, လောကုတ္တရပ္ပနာ ပန တေသံ သမဘာဝေနေဝ ဣစ္ဆိတာ. ယထာဟ – ‘‘သမထဝိပဿနံ ယုဂနဒ္ဓံ ဘာဝေတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၂.၁, ၅).

“修定者”(Samādhikammikassa)是指修习止业处者。“如是”(Evaṃ)，是说当他们的信根强大时。“信者”(Saddahanto)，是说不思惟“仅凭作意‘地、地’如何能生起禅那(jhāna)？”，而是相信“等正觉者所说的方法必定能成就”，从而生起信心。“胜解者”(Okappento)，是说以胜解(adhimuccana)的方式，犹如进入所缘般地沉入与跃入。因为禅那以定为主，所以心一境性(ekaggatā)应当强盛。“二者”(Ubhinnam)，指定与慧。对于修定者，定根偏强也是可取的，因此说“即使在平等时”(samatāyapi)，意即“即使在均衡的状态下”。“安止”(Appanā)，是指此处所意指的（世间）安止。因为他会怀疑地问“真的会成就吗？”，但对于出世间安止(lokuttarappanā)，则要求二者平等。如（经中）说：“止(samatha)与观(vipassanā)双运地修习”。

ယဒိ [Pg.154] ဝိသေသတော သဒ္ဓါပညာနံ, သမာဓိဝီရိယာနဉ္စ သမတာ ဣစ္ဆိတာ, ကထံ သတီတိ အာဟ ‘‘သတိ ပန သဗ္ဗတ္ထ ဗလဝတီ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ လီနုဒ္ဓစ္စပက္ခေသု ပဉ္စသု ဣန္ဒြိယေသု. ဥဒ္ဓစ္စပက္ခိယေ ဂဏှန္တော ‘‘သဒ္ဓါဝီရိယပညာန’’န္တိ အာဟ. အညထာပီတိ စ ဂဟေတဗ္ဗာ သိယာ. တထာ ဟိ ‘‘ကောသဇ္ဇပက္ခေန သမာဓိနာ’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ, န ‘‘ပဿဒ္ဓိသမာဓိဥပေက္ခာဟီ’’တိ. သာ သတိ. သဗ္ဗေသု ရာဇကမ္မေသု နိယုတ္တော သဗ္ဗကမ္မိကော. တေန ကာရဏေန သဗ္ဗတ္ထ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္ထေန. အာဟ အဋ္ဌကထာယံ. သဗ္ဗတ္ထ နိယုတ္တာ သဗ္ဗတ္ထိကာ, သဗ္ဗေန ဝါ လီနုဒ္ဓစ္စပက္ခိယေန ဗောဇ္ဈင်္ဂဂ္ဂဟဏေန အတ္ထေတဗ္ဗာ သဗ္ဗတ္ထိယာ, သဗ္ဗတ္ထိယာဝ သဗ္ဗတ္ထိကာ. စိတ္တန္တိ ကုသလစိတ္တံ. တဿ ဟိ သတိ ပဋိသရဏံ ပရာယဏံ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ. တေနာဟ ‘‘အာရက္ခပစ္စုပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိ.

如果说特别需要信与慧、定与精进的平衡，那么念(sati)又如何呢？（经中）说：“然而，念在一切处都应强盛。”“一切处”是指在属于沉没(līna)和掉举(uddhacca)两边的五根之中。在谈到属于掉举一边时，说了“信、精进、慧”。否则，喜(pīti)也应被包含在内。因为只说了“属于懈怠(kosajja)一边的定”，而没有说“轻安(passaddhi)、定、舍(upekkhā)”。那念，就像被国王任命处理一切事务的大臣。因此，因为它在一切处都是可取的。义注(aṭṭhakathā)中说：“在一切处都有用，故为‘一切处用’；或者，因其对于把握所有属于沉没和掉举两边的觉支(bojjhaṅga)都有益，故为‘一切益’；‘一切益’即是‘一切处用’。”“心”(citta)是指善心。念是它的庇护和归宿，能令未得者得，未证者证。因此说“以守护为现起”等。

၆၃. စိတ္တေကဂ္ဂတာနိမိတ္တဿာတိ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ နိမိတ္တဿ, စိတ္တေကဂ္ဂတာသင်္ခါတဿ စ နိမိတ္တဿ. စိတ္တဿ ဟိ သမာဟိတာကာရံ သလ္လက္ခေတွာ သမထနိမိတ္တံ ရက္ခန္တောယေဝ ကသိဏနိမိတ္တံ ရက္ခတိ. တသ္မာ ပထဝီကသိဏာဒိကဿာတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန န ကေဝလံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿေဝ, အထ ခေါ သမထနိမိတ္တဿာပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တန္တိ ရက္ခဏကောသလ္လံ. ဣဓ အပ္ပနာကောသလ္လကထာယံ ‘‘နိမိတ္တကောသလ္လ’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ, ကရဏဘာဝနာကောသလ္လာနံ ပဂေဝ သိဒ္ဓတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော.

63. “心一境性之相”(cittekaggatānimittassa)即是心一境性的所缘相，以及被称为心一境性的止相。因为只有在辨识了心的专注状态后守护止相者，才是在守护遍(kasiṇa)相。因此，在“地遍等”(pathavīkasiṇādika)中，通过“等”(ādi)字，当知不仅是取譬相(paṭibhāganimitta)，也同样是取止相(samathanimitta)。那即是守护善巧。于此安止善巧(appanākosalla)的论述中，意指“相善巧”(nimittakosalla)。其义为：作善巧与修习善巧早已成就。

၆၄. အတိသိထိလဝီရိယတာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပမောဒနသံဝေဇနဝိပရိယာယေ သင်္ဂဏှာတိ. လီနန္တိ သင်္ကုစိတံ ကောသဇ္ဇပက္ခပတိတံ. စိတ္တန္တိ ဘာဝနာစိတ္တံ. ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါဒယော ဘာဝေတီတိ ဧတ္ထ ‘‘တယော’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ယထာ ပန တေ ဘာဝေတဗ္ဗာ, တံ သယမေဝ ဝက္ခတိ.

64. “因精进过松等”(atisithilavīriyatādīhi)，此中“等”(ādi)字包括了与喜悦(pamodana)及悚惧(saṃvejana)相反的状态。“沉没”(līnaṃ)是指收缩、落入懈怠(kosajja)的一边。“心”(cittaṃ)是指修行心(bhāvanācitta)。对于“应修习择法觉支等”(dhammavicayasambojjhaṅgādayo bhāveti)，此处应补充“三”(tayo)一词并与之相连。至于应如何修习它们，作者自己将会解说。

ပရိတ္တန္တိ အပ္ပကံ. ဥဇ္ဇာလေတုကာမောတိ ပဒီပေတုကာမော. ဥဒကဝါတံ ဒဒေယျာတိ ဥဒကမိဿံ ဝါတံ ဥပနေယျ. အကာလောတိ နကာလော, အယုတ္တကာလော ဝါ. သတိအာဒိဓမ္မသာမဂ္ဂိသင်္ခါတာယ ဗောဓိယာ ဗုဇ္ဈတိ ဧတာယာတိ ကတွာ, တံသမင်္ဂိနော ဝါ ဗုဇ္ဈတီတိ ဗောဓိနော ယောဂိနော အင်္ဂန္တိ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ပသတ္ထော, သုန္ဒရော ဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ[Pg.155]. ကာယစိတ္တဒရထဝူပသမလက္ခဏာ ပဿဒ္ဓိယေဝ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, တဿ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ. သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ပန ဝိသေသော – သမာဓိဿ တာဝ ပဒတ္ထလက္ခဏာနိ ဟေဋ္ဌာ အာဂတာနေဝ. ဥပပတ္တိတော ဣက္ခတီတိ ဥပေက္ခာ. သာ ပနာယံ အတ္ထတော တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာဝ ဣဓ ဗောဇ္ဈင်္ဂုပေက္ခာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒုသမုဋ္ဌာပယန္တိ သမုဋ္ဌာပေတုံ ဥပ္ပာဒေတုံ အသက္ကုဏေယျံ. ဓမ္မာနံ, ဓမ္မေသု ဝါ ဝိစယော ဓမ္မဝိစယော, ပညာတိ အတ္ထော. ဝီရဿ ဘာဝေါ, ကမ္မံ ဝါ, ဝိဓိနာ ဝါ ဤရေတဗ္ဗံ ပဝတ္တေတဗ္ဗန္တိ ဝီရိယံ, ဥဿာဟော. ပီဏေတိ ကာယံ, စိတ္တံ စ သန္တပ္ပေတီတိ ပီတိ.

“Paritta”是少量的意思。“欲令燃起”即是欲令点亮。“应给与水风”即是应送上与水混合的风。“非时”即不是时候，或不适当的时候。因为依此名为“念等诸法和合”的觉悟而觉醒，或具足此者觉醒，故是觉悟者的要素，是为“觉支”（bojjhaṅga）；殊胜的或善妙的觉支，是为“正觉支”（sambojjhaṅga）。以平息身心热恼为特征的轻安，即是轻安正觉支（passaddhisambojjhaṅga）。对于定正觉支（samādhisambojjhaṅga）等也是同样的道理。但此中有差别：关于定，其词义与特征已在前面谈及。因为它旁观〔事物的〕生起，故为“舍”（upekkhā）。但就意义而言，此处的“觉支舍”（bojjhaṅgupekkhā）当知即是行舍（tatramajjhattupekkhā）。“难令起”即是不能令其生起、产生。于诸法之审察，或于诸法中审察，是为“择法”（dhammavicaya），意即智慧（paññā）。勇士的状态或行为，或应如法地策励、发动，是为“精进”（vīriya），即努力（ussāha）。令身与心愉悦、满足，是为“喜”（pīti）。

ယံ ယံ သကံ ယထာသကံ, အတ္တနော အတ္တနောတိ အတ္ထော. အာဟာရဝသေနာတိ ပစ္စယဝသေန. ဘာဝနာတိ ဥပ္ပာဒနာ, ဝဍ္ဎနာ စ. ကုသလာကုသလာတိ ကောသလ္လသမ္ဘူတဋ္ဌေန ကုသလာ, တပ္ပဋိပက္ခတော အကုသလာ. ယေ အကုသလာ, တေ သာဝဇ္ဇာ. ယေ ကုသလာ, တေ အနဝဇ္ဇာ. အကုသလာ ဟီနာ, ဣတရေ ပဏီတာ. ကုသလာပိ ဝါ ဟီနေဟိ ဆန္ဒာဒီဟိ အာရဒ္ဓါ ဟီနာ, ဣတရေ ပဏီတာ. ကဏှာတိ ကာဠကာ စိတ္တဿ အပဘဿရဘာဝကရဏာ, သုက္ကာတိ ဩဒါတာ စိတ္တဿ ပဘဿရဘာဝကရဏာ. ကဏှာဘိဇာတိဟေတုတော ဝါ ကဏှာ, သုက္ကာဘိဇာတိဟေတုတော သုက္ကာ. တေ ဧဝ သပ္ပဋိဘာဂါ. ကဏှာ ဟိ ဥဇုဝိပစ္စနီကတာယ သုက္ကေဟိ သပ္ပဋိဘာဂါ. တထာ သုက္ကာပိ ဣတရေဟိ. အထ ဝါ ကဏှာ စ သုက္ကာ စ သပ္ပဋိဘာဂါ စ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂါ. သုခါ ဟိ ဝေဒနာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သပ္ပဋိဘာဂါ, ဒုက္ခာ စ ဝေဒနာ သုခါယ သပ္ပဋိဘာဂါတိ. အနုပ္ပန္နဿာတိ အနိဗ္ဗတ္တဿ. ဥပ္ပာဒါယာတိ ဥပ္ပာဒနတ္ထာယ. ဥပ္ပန္နဿာတိ နိဗ္ဗတ္တဿ. ဘိယျောဘာဝါယာတိ ပုနပ္ပုနဘာဝါယ. ဝေပုလ္လာယာတိ ဝိပုလဘာဝါယ. ဘာဝနာယာတိ ဝဍ္ဎိယာ. ပါရိပူရိယာတိ ပရိပူရဏတ္ထာယ.

“各随其类”，其义为“各自所属”。“依食”即依缘。“修习”，其义为生起与增长。“善”(kusala)与“不善”(akusala)：由善巧而生，故为善；与此相违，故为不善。不善者为有过失，善者为无过失。不善者低劣，其余者殊胜。或，善法若由低劣之欲等而发起，亦为低劣；其余者为殊胜。“黑”(kaṇha)，因其能令心不光洁，故为黑色；“白”(sukka)，因其能令心光洁，故为洁净。或因黑出身而为黑，因白出身而为白。彼等即为有对分(sappaṭibhāga)者。黑法因与白法直接相违，故为对分。同样，白法亦与另一方为对分。或，黑(kaṇha)、白(sukka)及有对分(sappaṭibhāga)，合为“黑白有对分”(kaṇhasukkasappaṭibhāga)。诚然，乐受为苦受之对分，苦受亦为乐受之对分。“未生起”即未曾生。“为令生起”即为令其生。“已生起”即已生。“为令增广”即为令其再再生起。“为令广大”即为广大故。“为令修习”即为增长故。“为令圆满”即为圆满故。

တတ္ထာတိ ‘‘အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ ဒဿိတပါဌေ. သဘာဝသာမညလက္ခဏပဋိဝေဓဝသေနာတိ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဂဟဏေ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကာဒိကဿ ဝိသုံ ဝိသုံ ပန ဖုသနာဒိကဿ သဘာဝလက္ခဏဿ, အနိစ္စာဒိကဿ သာမညလက္ခဏဿ စ ပဋိဝိဇ္ဈနဝသေန. ပဝတ္တမနသိကာရောတိ ကုသလာဒီနံ တံတံသဘာဝလက္ခဏာဒိကဿ ယာထာဝတော အဝဗုဇ္ဈနဝသေန ဥပ္ပန္နဇဝနစိတ္တုပ္ပာဒေါ. သော ဟိ အဝိပရီတမနသိကာရတာယ ‘‘ယောနိသောမနသိကာရော’’တိ ဝုတ္တော. တဒါဘောဂတာယ အာဝဇ္ဇနာပိ တဂ္ဂတိကာဝ. ရုပ္ပနလက္ခဏာဒိကမ္ပိ [Pg.156] ဣဓ သာမညလက္ခဏေနေဝ သင်္ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကုသလကိရိယာယ အာဒိအာရမ္ဘဝသေန ပဝတ္တဝီရိယံ ဓိတိသဘာဝတာယ ‘‘ဓာတူ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အာရမ္ဘဓာတူတိ ပဌမဝီရိယံ ဝုစ္စတီ’’တိ. လဒ္ဓါသေဝနံ ဝီရိယံ ဗလပ္ပတ္တံ ဟုတွာ ပဋိပက္ခံ ဝိဓမတီတိ အာဟ ‘‘ကောသဇ္ဇတော နိက္ခန္တတ္တာ တတော ဗလဝတရ’’န္တိ. အဓိမတ္တာဓိမတ္တတရာနံ ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ ဝိဓမနသမတ္ထံ ပဋုပဋုတရာဒိဘာဝပ္ပတ္တံ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပရံ ပရံ ဌာနံ အက္ကမနတော တတောပိ ဗလဝတရ’’န္တိ. တိဋ္ဌတိ ပဝတ္တတိ ဧတ္ထာတိ ဌာနိယာ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဌာနိယာ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနိယာ. ဌာတဗ္ဗော ဝါ ဌာနိယော, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဌာနိယော ဧတေသူတိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနိယာ, အပရာပရံ ဝတ္တမာနာ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ. ယသ္မာ ပန တေသု ပီတိယေဝ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဝိသေသကာရဏံ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပီတိယာ ဧဝ ဧတံ နာမ’’န္တိ. ဥပ္ပာဒကမနသိကာရောတိ ယထာ မနသိ ကရောတော အနုပ္ပန္နော ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဥပ္ပန္နော စ ဝဍ္ဎတိ, တထာ ပဝတ္တမနသိကာရော.

“于彼”是指在以“诸比丘，有……”等开头的经文中所开示的。“以通达自相与共相故”是指：总合而取无过失、乐果报等，并分别通达触等的自相与无常等的共相。“转起作意”是指，通过如实了知善等诸法各自的自相等，而生起的速行心。由于是不颠倒的作意，故被称为“如理作意”。由于专注于彼，转向心亦有相同的趣向。当知，此处“变坏”等相亦为共相所摄。由于善行的最初发起而转起的精进，因其坚定的自性而被称为“界”，故说：“‘发起界’即是初精进”。已得修习的精进，力量具足而摧伏对治法，故说：“因脱离懈怠而更强”。能够摧伏一再增上的对治法，达到愈发娴熟等状态，故说：“因次第踏上更高阶位而比之前更强”。“于此安住、转起”，故为“处”；喜正觉支之“处”，即“喜正觉支处”。或“应安住者”为“处”；于此等法中，喜正觉支为“处”，故为“喜正觉支处”，即相续转起的、与喜正觉支相应的诸法。然而，因为在这些法中，喜是喜正觉支的特殊原因，所以说：“此仅为喜之名”。“生起作意”是指，当如是作意时，未生起的喜正觉支得以生起，已生起的则得以增长，此即是转起作意。

ပရိပုစ္ဆကတာတိ ပရိယောဂါဟေတွာ ပုစ္ဆကဘာဝေါ. ပဉ္စပိ ဟိ နိကာယေ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစရိယေ ပရိယုပါသိတွာ တဿ တဿ အတ္ထံ ပရိပုစ္ဆန္တဿ, တေ ဝါ သဟ အဋ္ဌကထာယ ပရိယောဂါဟေတွာ ယံ ယံ တတ္ထ ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနံ, တံ တံ ‘‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ, ဣမဿ ကော အတ္ထော’’တိ ပုစ္ဆန္တဿ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယာ ဣန္ဒြိယသမတ္တပဋိပါဒနာ သင်္ခေပတော, ဝိတ္ထာရတော စ ပကာသိတာ ဧဝ. တတ္ထ ပန သမာဓိသံဝတ္တနိယဘာဝေန အာဂတာ, ဣဓ ပညာသံဝတ္တနိယဘာဝေန. ယဒဂ္ဂေန ဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာ, တဒဂ္ဂေန ပညာသံဝတ္တနိကာ သမာဓိဿ ဉာဏပစ္စုပဋ္ဌာနတော. ‘‘သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၉၉; ၅.၁၀၇၁) ဝုတ္တံ. ဒုပ္ပညပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနာ နာမ ဒုပ္ပညာနံ မန္ဒဗုဒ္ဓီနံ ဘတ္တနိက္ခိတ္တကာကမံသနိက္ခိတ္တသုနခသဒိသာနံ မောမူဟပုဂ္ဂလာနံ ဒူရတော ပရိစ္စဇနာ. ပညဝန္တပုဂ္ဂလသေဝနာ နာမ ပညာယ ကတာဓိကာရာနံ သစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒီသု ကုသလာနံ အရိယာနံ, ဝိပဿနာကမ္မိကာနံ ဝါ မဟာပညာနံ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမနံ. ဂမ္ဘီရဉာဏစရိယပစ္စဝေက္ခဏာတိ ဂမ္ဘီရဉာဏေဟိ စရိတဗ္ဗာနံ ခန္ဓာယတနဓာတာဒီနံ, သစ္စပစ္စယာကာရာဒိဒီပနာနံ ဝါ သုညတာပဋိသံယုတ္တာနံ သုတ္တန္တာနံ ပစ္စဝေက္ခဏာ. တဒဓိမုတ္တတာတိ ပညာဓိမုတ္တတာ, ပညာယ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရတာတိ အတ္ထော.

“反复询问”是指深入探究而成为提问者。诚然，对于已学习五部并亲近诸师，而询问每一部义理的人，或者结合义注(aṭṭhakathā)深入探究，而对其中每一个难点询问：“尊者，这是什么？此是何义？”的人，其择法觉支即会生起。明事与平衡诸根，已简略及详细地阐明。然而，在彼处是作为导向定而说，在此处则是作为导向慧而说。诚然，在何种程度上能导向定，就在何种程度上能导向慧，因为定的近因是智。故说：“心定者如实了知。”所谓“远离劣慧之人”，是指远远避开那些劣慧、心智迟钝、如同被投予饭团的乌鸦或被投予肉块的狗一般极度痴迷的人。所谓“亲近具慧之人”，是指时时亲近那些已在智慧上有所造诣、于谛与缘起等善巧的圣者，或修习观(vipassanā)的具大慧者。“审察甚深智所行”是指，审察甚深智者所行的蕴、处、界等，或阐明谛、缘起等并与空相应的诸经。“于彼有胜解”即于慧有胜解，义即倾向、偏向、趋向于慧。

အပါယာဒီတိ [Pg.157] အာဒိ-သဒ္ဒေန ဇာတိအာဒိံ အတီတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, အနာဂတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, ပစ္စုပ္ပန္နေ အာဟာရပရိယေဋ္ဌိမူလကဉ္စ ဒုက္ခံ သင်္ဂဏှာတိ. ဝီရိယာယတ္တဿ လောကိယလောကုတ္တရဝိသေသဿ အဓိဂမော ဧဝ အာနိသံသော, တဿ ဒဿနသီလတာ ဝီရိယာယတ္တ…ပေ… ဒဿိတာ. သပုဗ္ဗဘာဂေါ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂေါ ဂမနဝီထိ ဂန္တဗ္ဗာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ပဋိပဒါတိ ကတွာ. ဒါယကာနံ မဟပ္ဖလဘာဝကရဏေန ပိဏ္ဍာပစာယနတာတိ ပစ္စယဒါယကာနံ အတ္တနိ ကာရဿ အတ္တနော သမ္မာပဋိပတ္တိယာ မဟပ္ဖလကာရဘာဝဿ ကရဏေန ပိဏ္ဍဿ ဘိက္ခာယ ပဋိပူဇနာ. ဣတရထာတိ အာမိသပူဇာယ. ကုသီတပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာတိ အလသာနံ ဘာဝနာယ နာမမတ္တမ္ပိ အဇာနန္တာနံ ကာယဒဠှီဗဟုလာနံ ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခါဒိအနုယုဉ္ဇနကာနံ တိရစ္ဆာနကထိကာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဒူရတော ပရိစ္စဇနာ. အာရဒ္ဓဝီရိယပုဂ္ဂလသေဝနတာတိ ‘‘ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယာ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၅၁၉; အ. နိ. ၃.၁၆) ဘာဝနာရမ္ဘဝသေန အာရဒ္ဓဝီရိယာနံ ဒဠှပရက္ကမာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမနာ. သမ္မပ္ပဓာနပစ္စဝေက္ခဏတာတိ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနာနုဘာဝဿ ပစ္စဝေက္ခဏတာ. တဒဓိမုတ္တတာတိ တသ္မိံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေ အဓိမုတ္တိ သဗ္ဗိရိယာပထေသု နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရတာ. ဧတ္ထ စ ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနကုသီတပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနအာရဒ္ဓဝီရိယပုဂ္ဂလသေဝနတဒဓိမုတ္တတာ ပဋိပက္ခဝိဓမနပစ္စယူပသံဟာရဝသေန, အပါယာဒိဘယပစ္စဝေက္ခဏာဒယော သမုတ္တေဇနဝသေန ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒကာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

“恶趣等”：以“等”字包含过去以轮回为根之苦（如生等）、未来以轮回为根之苦，以及现在以求食为根之苦。依于精进的世间与出世间殊胜成就的获得，即是功德；惯于见到此功德，即是“依于精进……所示”之义。具有前分、趣向涅槃的道路，是当行、当修习的行道，故名为“行进之道”。“恭敬食物”是指，通过自身的正当修行，使资具施者所作的供养能产生大果报，以此来恭敬所乞得的食物。否则，只是物质的恭敬。“远离懈怠者”是指，远远避开那些对修行连名称都不知道、身体强壮、饱食终日、耽于卧乐等、说畜生论的懒惰之人。“亲近精进者”是指，时常去亲近那些如经中所说“白日经行与宴坐”等，在修行上已发起精进、勇猛不懈的人。“审察正勤”是指，审察四种正勤的威力。“于彼有胜解”是指，于彼精进正觉支有胜解，在一切威仪中都倾向、偏向、趋向于它。于此，当知：去除昏沉睡眠、远离懈怠者、亲近精进者、于彼有胜解，是以摧伏对立法与提供助缘的方式；而审察恶趣之怖畏等，则是以激励的方式。此二者皆为令精进正觉支生起之因。

ဗုဒ္ဓါဒီသု ပသာဒသိနေဟာဘာဝေန ထုသခရဟဒယာ လူခပုဂ္ဂလာ, တဗ္ဗိပရိယာယေန သိနိဒ္ဓပုဂ္ဂလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓါဒီနံ ဂုဏပရိဒီပနာ သမ္ပသာဒနီယသုတ္တာဒယော (ဒီ. နိ. ၃.၁၄၁ အာဒယော) ပသာဒနီယသုတ္တန္တာ. ဣမေဟိ အာကာရေဟီတိ ယထာဝုတ္တေဟိ ကုသလာဒီနံ သဘာဝသာမညလက္ခဏပဋိဝိဇ္ဈနာဒိအာကာရေဟိ စေဝ ပရိပုစ္ဆကတာဒိအာကာရေဟိ စ. ဧတေ ဓမ္မေတိ ဧတေ ကုသလာဒီသု ယောနိသောမနသိကာရာဒိကေ စေဝ ဓမ္မတ္ထညုတာဒိကေ စ.

于佛陀等，因无净信与爱乐，心如糠秕般粗糙者，是为粗鄙之人；与此相反，当知为柔润之人。阐明佛陀等功德的《等净信经》(Sampasādanīyasutta)等，是能引生净信的经。以这些行相：即以如前所述，通达善法等之自性相与共相等行相，以及询问等行相。此等法：即此等于善法等中的如理作意等，以及知法、知义等。

၆၅. အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယတာဒီဟီတိ အတိဝိယ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယတာဒီဟိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန သံဝေဇနပမောဒနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဥဒ္ဓတန္တိ သမာဓိအာဒီနံ မန္ဒတာယ အဝူပသန္တံ. ဒုဝူပသမယန္တိ ဝူပသမေတုံ သမာဓာတုံ အသက္ကုဏေယျံ.

65. 过强精进等（accāraddhavīriyatādi）：即过度策励精进等。以“等”字摄入警醒、喜悦等。已掉举（uddhatanti）：即因定等羸弱而未寂静。难平息（duvūpasamayanti）：即无法令其寂静、令其安定。

တံ [Pg.158] အာကာရံ သလ္လက္ခေတွာတိ ယေနာကာရေန အဿ ယောဂိနော ပဿဒ္ဓိ သမာဓိ ဥပေက္ခာတိ ဣမေ ပဿဒ္ဓိအာဒယော ဓမ္မာ ပုဗ္ဗေ ယထာရဟံ တသ္မိံ တသ္မိံ ကာလေ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗာ, တံ စိတ္တတံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ပဿဒ္ဓါကာရံ, သမာဟိတာကာရံ, အဇ္ဈုပေက္ခိတာကာရဉ္စ ဥပလက္ခေတွာ ဥပဓာရေတွာ. တီသုပိ ပဒေသူတိ ‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယပ္ပဿဒ္ဓီ’’တိအာဒိနာ အာဂတေသု တီသုပိ ဝါကျေသု, တေဟိ ဝါ ပကာသိတေသု တီသု ဓမ္မကောဋ္ဌာသေသု. ယထာသမာဟိတာကာရံ သလ္လက္ခေတွာ ဂယှမာနော သမထော ဧဝ သမထနိမိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သမထနိမိတ္တန္တိ စ သမထဿေဝေတမဓိဝစန’’န္တိ. နာနာရမ္မဏေ ပရိဗ္ဘမနေန ဝိဝိဓံ အဂ္ဂံ ဧတဿာတိ ဗျဂ္ဂေါ, ဝိက္ခေပေါ. တထာ ဟိ သော အနဝဋ္ဌာနရသော, ဘန္တတာပစ္စုပဋ္ဌာနော စ ဝုတ္တော. ဧကဂ္ဂတာဘာဝတော ဗျဂ္ဂပဋိပက္ခောတိ အဗျဂ္ဂေါ, သမာဓိ. သော ဧဝ နိမိတ္တန္တိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဝတ္တဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘အဝိက္ခေပဋ္ဌေန စ တဿေဝ အဗျဂ္ဂနိမိတ္တန္တိ အဓိဝစန’’န္တိ.

辨识彼行相：即辨识、把握于彼瑜伽行者，先前已在何时、如何适当地生起了轻安、定、舍，此等轻安等法之心与心所法之轻安行相、安定行相及中舍行相。于三处：即于“诸比丘，有身轻安”等所说的三句中，或于彼等所阐明的三法聚中。如其已安止之行相，经辨识而把握的奢摩他（止）即是奢摩他相，故说：‘奢摩他相，此即奢摩他之同义词。’于种种所缘中驰散，其有多端，故为散乱（byagga），即是掉举（vikkhepa）。诚然，经中说其以不安住为作用，以迷乱为现起。作为散乱的对治法，由于是一境性，故为不散乱（abyagga），即是定。彼即是相，应如前说。是故说：‘以不掉举义，彼亦是“不散乱相”之同义词。’

သရီရာဝတ္ထံ ဉတွာ မတ္တသော ပရိဘုတ္တော ပဏီတာဟာရော ကာယလဟုတာဒီနံ သမုဋ္ဌာပနေန ပဿဒ္ဓိယာ ပစ္စယော ဟောတိ, တထာ ဥတုသပ္ပာယံ, ဣရိယာပထသပ္ပာယဉ္စ သေဝိတံ, ပယောဂေါ စ ကာယိကော ပဝတ္တိတောတိ အာဟ ‘‘ပဏီတဘောဇနသေဝနတာ’’တိအာဒိ. ပယောဂသမတာဒီနံ အဘာဝေန သဒရထကာယစိတ္တာ ပုဂ္ဂလာ သာရဒ္ဓပုဂ္ဂလာ. ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ပဿဒ္ဓကာယာ ပုဂ္ဂလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

了知身体状况后，适量食用精美饮食，能引发身体轻快等，是为轻安之缘；同样地，亲近适宜的气候、适宜的威仪，且行使身体的努力，故说“受用精美饮食”等。因缺乏努力的平衡等，身心有热恼的人，是焦躁的人。与此所说相反，当知是身轻安的人。

နိရဿာဒဿာတိ ဘာဝနဿာဒရဟိတဿ. ဘာဝနာ ဟိ ဝီထိပဋိပန္နာ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသဝတီ ပဝတ္တမာနာ စိတ္တဿ အဿာဒံ ဥပသမသုခံ အာဝဟတိ, တဒဘာဝတော နိရဿာဒံ စိတ္တံ ဟောတိ. သဒ္ဓါသံဝေဂဝသေနာတိ သဒ္ဓါဝသေန, သံဝေဂဝသေန စ. သမ္ပဟံသနတာတိ သမ္မဒေဝ ပဟံသနတာ သံဝေဇနပုဗ္ဗကပသာဒုပ္ပာဒနေန ဘာဝနာ စိတ္တဿ တောသနာ. သမ္မာပဝတ္တဿာတိ လီနုဒ္ဓစ္စဝိရဟေန, သမထဝီထိပဋိပတ္တိယာ စ သမံ, သဝိသေသဉ္စ ပဝတ္တိယာ သမ္မဒေဝ ပဝတ္တဿ ဘာဝနာစိတ္တဿ. အဇ္ဈုပေက္ခနတာတိ ပဂ္ဂဟနိဂ္ဂဟသမ္ပဟံသနေသု အဗျာဝဋတာ. ဈာနဝိမောက္ခပစ္စဝေက္ခဏတာတိ ပဌမာဒီနိ ဈာနာနိ ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တတာဒိနာ တေယေဝ ဝိမောက္ခာ တေသံ ‘‘ဧဝံ ဘာဝနာ, ဧဝံ သမာပဇ္ဇနာ, ဧဝံ အဓိဋ္ဌာနံ, ဧဝံ ဝုဋ္ဌာနံ, ဧဝံ သံကိလေသော, ဧဝံ ဝေါဒါန’’န္တိ ပတိ ပတိ အဝေက္ခဏာ.

无味者：指于修习无乐味者。修习若依道而行，从前至后，展转殊胜，能为心带来乐味，即寂止之乐；无此乐味，心则无味。依信与悚惧力：即依信力及悚惧力。令欢悦：正确地令其欢悦，即以悚惧为前导而生起净信，令修习之心喜悦。于正行者：于远离昏沉、掉举，依止之道而平等、殊胜行持的修习之心。舍：于策励、抑制及令欢悦等事上不加功用。观察禅那与解脱：初禅等，因善于从对治法等解脱，其本身即是解脱。对彼等一次又一次地观察：“如是修习，如是入定，如是出定，如是杂染，如是清净”。

သတ္တမဇ္ဈတ္တတာတိ [Pg.159] သတ္တေသု ပိယဋ္ဌာနိယေသုပိ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတေသု မဇ္ဈတ္တာကာရော အဇ္ဈုပေက္ခနာ. သင်္ခါရမဇ္ဈတ္တတာတိ အဇ္ဈတ္တိကေသု စက္ခာဒီသု, ဗာဟိရေသု ပတ္တစီဝရာဒီသု မဇ္ဈတ္တာကာရော အဇ္ဈုပေက္ခနာ. သတ္တသင်္ခါရာနံ မမာယနံ သတ္တသင်္ခါရကေလာယနံ. ဣမေဟာကာရေဟီတိ ဣမေဟိ ယထာဝုတ္တေဟိ ကာယစိတ္တာနံ ပဿဒ္ဓါကာရသလ္လက္ခဏာဒိအာကာရေဟိ စေဝ သပ္ပာယာဟာရသေဝနာဒိအာကာရေဟိ စ. ဧတေ ဓမ္မေတိ ဧတေ ပဿဒ္ဓိအာဒိဓမ္မေ.

于有情中舍：于有情，乃至可爱者，无论在家、出家，皆保持中行，即是舍。于诸行中舍：于内在的眼等，及外在的衣钵等，皆保持中行，即是舍。于有情与诸行起我所执，即是对有情与诸行的爱着。以这些方式：即以此等如前所述的识知身心轻安相状等方式，以及受用适宜食物等方式。这些法：即此等轻安等法。

၆၆. ပညာပယောဂမန္ဒတာယာတိ ပညာဗျာပါရဿ အပ္ပဘာဝေန. ယထာ ဟိ ဒါနသီလာနိ အလောဘာဒေါသပ္ပဓာနာနိ, ဧဝံ ဘာဝနာ အမောဟပ္ပဓာနာ ဝိသေသတော အပ္ပနာဝဟာ. တတ္ထ ယဒါ ပညာ န ဗလဝတီ ဟောတိ, တဒါ ဘာဝနာစိတ္တဿ အနဘိသင်္ခတော ဝိယ အာဟာရော ပုရိသဿ အဘိရုစိံ န ဇနေတိ, တေန တံ နိရဿာဒံ ဟောတိ. ယဒါ စ ဘာဝနာ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသာဝဟာ န ဟောတိ သမ္မဒေဝ အဝီထိပဋိပတ္တိယာ, တဒါ ဥပသမသုခဿ အလာဘေန စိတ္တံ နိရဿာဒံ ဟောတိ. တဒုဘယံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပညာပယောဂမန္ဒတာယာ’’တိအာဒိ. နန္တိ စိတ္တံ. ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏာနိ ယထာရဟံ သုဂတိယံ, ဒုဂ္ဂတိယဉ္စ ဟောန္တီတိ တဒညမေဝ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနာဒိခုပ္ပိပါသာဒိအညမညဝိဗာဓနာဒိဟေတုကံ အပါယဒုက္ခံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တယိဒံ သဗ္ဗံ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ ပစ္စုပ္ပန္နဘဝနိဿိတံ ဂဟိတန္တိ အတီတေ, အနာဂတေ စ ကာလေ ဝဋ္ဋမူလကဒုက္ခာနိ ဝိသုံ ဂဟိတာနိ. ယေ ပန သတ္တာ အာဟာရူပဇီဝိနော, တတ္ထ စ ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝိနော, တေသံ အညေဟိ အသာဓာရဏံ ဇီဝိတဒုက္ခံ အဋ္ဌမံ သံဝေဂဝတ္ထု ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

66. 智慧运用薄弱（paññāpayogamandatā）：即智慧运作的力量微弱。诚然，如同布施与持戒以无贪、无瞋为主，修习则以无痴为主，尤其能带来安止。于此，当智慧不强有力时，修习对于心，就像未经调理的食物不能让人生起食欲一样，不能生起乐趣，因此它（心）变得无味。又，当修习因为未能正确地循道而行，不能由前导向后产生殊胜时，则因得不到寂止之乐，心变得无味。结合这两种情况而说“由于智慧运用薄弱”等。‘那’（taṃ）是指心。生、老、病、死相应地存在于善趣与恶趣中，因此，应知除了这些之外，还有由五种系缚等、饥渴等、互相伤害等为因的恶趣苦。这所有的一切苦，是就那些众生依于现在世而说的；因此，过去与未来的轮回根本苦，是分开来说的。再者，那些依靠食物维生的众生，其中又有些是依靠努力的成果维生的，他们所具有的、与其他众生不共的谋生之苦，被称为第八悚动事（saṃvegavatthu），应如是了知。

အဿာတိ စိတ္တဿ. အလီနန္တိအာဒီသု ကောသဇ္ဇပက္ခိယာနံ ဓမ္မာနံ အနဓိမတ္တတာယ အလီနံ. ဥဒ္ဓစ္စပက္ခိကာနံ ဓမ္မာနံ အနဓိမတ္တတာယ အနုဒ္ဓတံ. ပညာပယောဂသမ္ပတ္တိယာ, ဥပသမသုခါဓိဂမေန စ အနိရဿာဒံ. ပုဗ္ဗေနာပရံ သဝိသေသံ တတော ဧဝ အာရမ္မဏေ သမပ္ပဝတ္တံ, သမထဝီထိပဋိပန္နဉ္စ. တတ္ထ အလီနတာယ ပဂ္ဂဟေ, အနုဒ္ဓတတာယ နိဂ္ဂဟေ, အနိရဿာဒတာယ သမ္ပဟံသနေ န ဗျာပါရံ အာပဇ္ဇတိ. အလီနာနုဒ္ဓတတာယ ဟိ အာရမ္မဏေ သမပ္ပဝတ္တံ အနိရဿာဒတာယ သမထဝီထိပဋိပန္နံ. သမပ္ပဝတ္တိယာ ဝါ အလီနံ အနုဒ္ဓတံ, သမထဝီထိပဋိပတ္တိယာ အနိရဿာဒန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

“彼”（assa）：即是心的。在“不沉没”（alīna）等词中，“不沉没”是指属于懈怠一边的诸法不猛烈；“不掉举”（anuddhata）是指属于掉举一边的诸法不猛烈。因为具足智慧的运用，以及证得寂止之乐，所以是“不无味”（anirassāda）。由前到后有其殊胜，正因如此，（心）于所缘中平等而转，且行于奢摩他（samatha）之道。于此，因为不沉没，于策励（paggaha）时；因为不掉举，于抑制（niggaha）时；因为不无味，于令喜（sampahaṃsana）时，不须费力。确实，因为不沉没、不掉举，所以于所缘中平等而转；因为不无味，所以行于奢摩他之道。或者，应知：因为平等而转，所以是不沉没、不掉举；因为行于奢摩他之道，所以是不无味。

နေက္ခမ္မပဋိပဒန္တိ ဈာနပဋိပတ္တိံ. သမာဓိအဓိမုတ္တတာတိ သမာဓိနိဗ္ဗတ္တနေ ဈာနာဓိဂမေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တတာ. သာ ပန ယသ္မာ သမာဓိံ ဂရုံ ကတွာ တတ္ထ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရဘာဝေန [Pg.160] ပဝတ္တိယာ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘သမာဓိဂရူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

出离行道：即禅修行道。决意于定：指在成就定、证得禅那上努力实践。然而，由于这种实践是重视定，并以倾向、倾斜、朝向它的方式进行，因此才说“以定为重”等语。

၆၇. ပဋိလဒ္ဓေ နိမိတ္တသ္မိံ ဧဝံ ဟိ သမ္ပာဒယတော အပ္ပနာကောသလ္လံ ဣမံ အပ္ပနာ သမ္ပဝတ္တတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သာတိ အပ္ပနာ. ဟိတွာ ဟီတိ ဟိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော. ယသ္မာ ဌာနမေတံ န ဝိဇ္ဇတိ, တသ္မာ စိတ္တပ္ပဝတ္တိအာကာရံ ဘာဝနာစိတ္တဿ လီနုဒ္ဓတာဒိဝသေန ပဝတ္တိအာကာရံ သလ္လက္ခယံ ဥပဓာရေန္တော. သမတံ ဝီရိယဿေဝ ဝီရိယဿ သမာဓိနာ သမရသတံယေဝ ယောဇယေထ. ကထံ ပန ယောဇယေထာတိ အာဟ ‘‘ဤသကမ္ပီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ လယန္တိ လီနဘာဝံ, သင်္ကောစန္တိ အတ္ထော. ယန္တန္တိ ဂစ္ဆန္တံ, ပဂ္ဂဏှေထေဝ သမဘာဝါယာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘အစ္စာရဒ္ဓံ နိသေဓေတွာ သမမေဝ ပဝတ္တယေ’’တိ. ကထံ ပန သမမေဝ ပဝတ္တယေတိ အာဟ ‘‘ရေဏုမှီ’’တိအာဒိ. ယထာတိ ရေဏုအာဒီသု ယထာ မဓုကရာဒီနံ ပဝတ္တိ ဥပမာဘာဝေန အဋ္ဌကထာယံ သမ္မဝဏ္ဏိတာ, ဧဝံ လီနုဒ္ဓတဘာဝေဟိ မောစယိတွာ ဝီရိယသမတာယောဇနေန နိမိတ္တာဘိမုခံ မာနသံ ပဋိပါဒယေ ပဋိဘာဂနိမိတ္တာဘိမုခံ ဘာဝနာစိတ္တံ သမ္ပာဒေယျာတိ အတ္ထော.

67. 于已得相时，如此成就此安止善巧者，安止得以生起，此为关联。“彼”（sā）即安止。“hitvā hi”（因为舍弃）中，“hi”字为原因义。因为此理不成，故应辨别、把握修行心于昏沉、掉举等状态下的运行方式。应使精进与定达到平衡，即令精进与定的作用平等。然则如何令其平等？（答）曰：“微动”等。其中，“layam”（沉没）指昏沉的状态，义为“收缩”。“yantam”（行）指前进；为达平等状态，应策励之，此为意趣。是故说：“制止过盛之精进，令其平等运行。”然则如何令其平等运行？（答）曰：“于花粉上”等。“yathā”（如）者，譬如蜜蜂等于花粉等上之行为，于义注(aṭṭhakathā)中已通过譬喻善为阐释；如是，令心从昏沉、掉举的状态中解脱，通过平衡精进，当令心朝向于相，其义即是令修行心朝向似相而成就。

နိမိတ္တာဘိမုခပဋိပါဒနဝဏ္ဏနာ

令心朝向于相之成就的释义

၆၈. တတြာတိ တသ္မိံ ‘‘ရေဏုမှီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဂါထာဒွယေ. အတ္ထဒီပနာ ဥပမူပမေယျတ္ထဝိဘာဝနာ. အဆေကောတိ အကုသလော. ပက္ခန္ဒောတိ ဓာဝိတုံ အာရဒ္ဓေါ. ဝိကသနက္ခဏေယေဝ သရသံ ကုသုမပရာဂံ ဟောတိ, ပစ္ဆာ ဝါတာဒီဟိ ပရိပတတိ, ဝိရသံ ဝါ ဟောတိ. တသ္မာ နိဝတ္တနေ ရေဏု ခီယတီတိ အာဟ ‘‘ခီဏေ ရေဏုမှိ သမ္ပာပုဏာတီ’’တိ. ပုပ္ဖရာသိန္တိ ရုက္ခသာခါသု နိဿိတံ ပုပ္ဖသဉ္စယံ.

68. “Tatra”（于彼）者，指于以“reṇumhi”（于花粉中）等开首的二偈中。义理阐明，即对譬喻和被喻事物之义的辨析。“acheko”（不善巧者），即不熟练者。“pakkhando”（跃入），即开始奔跑。仅在花开的瞬间，花粉是新鲜的，其后被风等吹落，或变得无味。是故，返回时花粉已耗尽，故说“khīṇe reṇumhi sampāpuṇāti”（于花粉已尽时到达）。“puppharāsim”（花簇），即依附在树枝上的花之聚集。

သလ္လကတ္တအန္တေဝါသိကေသူတိ သလ္လကတ္တအာစရိယဿ အန္တေဝါသိကေသု. ဥဒကထာလဂတေတိ ဥဒကထာလိယံ ဌပိတေ. သတ္ထကမ္မန္တိ သိရာဝေဓနာဒိသတ္ထကမ္မံ. ဖုသိတုမ္ပိ ဥပ္ပလပတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သမေနာတိ ပုရိမကာ ဝိယ ဂရုံ, မန္ဒဉ္စ ပယောဂံ အကတွာ သမပ္ပမာဏေန ပယောဂေန. တတ္ထာတိ ဥပ္ပလပတ္တေ. ပရိယောဒါတသိပ္ပောတိ သုဝိသုဒ္ဓသိပ္ပော နိပ္ဖန္နသိပ္ပော.

于外科医师的弟子中，即于外科医师的弟子中。在水盆里，即放置在水盆中。手术，即刺脉等手术。“也触及莲花瓣”，这是其关联。均衡地，即不像前者那样作出过猛或过缓的努力，而是以均衡的努力。在那里，即在莲花瓣上。技艺已净化，即技艺极清净，技艺已成就。

မက္ကဋကသုတ္တန္တိ [Pg.161] လူတသုတ္တံ. နိယာမကော နာဝါသာရထီ. လင်္ကာရန္တိ ကိလဉ္ဇာဒိမယံ နာဝါကဋသာရကံ. တေလေန အဆဍ္ဍေန္တော နာဠိံ ပူရေတီတိ သရာဝါဒိဂတေန တေလေန အဆဍ္ဍေန္တော သုခုမစ္ဆိဒ္ဒကံ တေလနာဠိံ ပူရေတိ. ဧဝမေဝါတိ ယထာ တေ အာဒိတော ဝုတ္တမဓုကရသလ္လကတ္တအန္တေဝါသိသုတ္တာကဍ္ဎကနိယာမကတေလပူရကာ ဝေဂေန ပယောဂံ ကရောန္တိ, ဧဝမေဝ ယော ဘိက္ခု ‘‘သီဃံ အပ္ပနံ ပါပုဏိဿာမီ’’တိ ဂါဠှံ ဝီရိယံ ကရောတိ, ယော မဇ္ဈေ ဝုတ္တမဓုကရာဒယော ဝိယ ဝီရိယံ န ကရောတိ, ဣမေ ဒွေပိ ဝီရိယသမတာဘာဝေန အပ္ပနံ ပါပုဏိတုံ န သက္ကောန္တိ. ယော ပန အဝသာနေ ဝုတ္တမဓုကရာဒယော ဝိယ သမပ္ပယောဂေါ, အယံ အပ္ပနံ ပါပုဏိတုံ သက္ကောတိ ဝီရိယသမတာယောဂတောတိ ဥပမာသံသန္ဒနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧကော ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ. လီနံ ဘာဝနာစိတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော.

蜘蛛经，即蛛经。舵手，即船的驾驭者。帆席，即由席草等制成的船帆。不洒出地用油注满油管，是指用碟子等容器中的油，不洒出地注满有细孔的油管。正是如此，即如前所说的蜜蜂、外科医师的弟子、抽丝者、舵手、注油者，他们在开始时快速地作出努力；同样地，若有比丘心想：“我将迅速证得安止”而作出过猛的精进，以及那如中间所说的蜜蜂等那样不作精进的比丘，此二者皆因精进不平衡而无法证得安止。然而，若有比丘如最后所说的蜜蜂等那样均衡地努力，此人则能因精进平衡而证得安止——应当如此了知此譬喻的关联。因此说了“一比丘”等。“退缩的修习心”，是此义。

ပဌမဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ

初禅论的释义

၆၉. ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. ဝီရိယသမတာယောဇနဝသေန ဝီထိပဋိပန္နံ ဘာဝနာမာနသံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေယေဝ ဌပနဝသေန နိမိတ္တာဘိမုခံ ပဋိပါဒယတော အဿ ယောဂိနော. ဣဇ္ဈိဿတီတိ သမိဇ္ဈိဿတိ, ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အတ္ထော. အနုယောဂဝသေနာတိ ဘာဝနာဝသေန. သေသာနီတိ သေသာနိ တီဏိ, စတ္တာရိ ဝါ. ပကတိစိတ္တေဟီတိ ပါကတိကေဟိ ကာမာဝစရစိတ္တေဟိ. ဗလဝ…ပေ… စိတ္တေကဂ္ဂတာနိ ဘာဝနာဗလေန ပဋုတရသဘာဝပ္ပတ္တိယာ. ပရိကမ္မတ္တာတိ ပဋိသင်္ခါရကတ္တာ. ယဒိ အာသန္နတ္တာ ဥပစာရတာ, ဂေါတြဘုနော ဧဝ ဥပစာရသမညာ သိယာတိ အာဟ ‘‘သမီပစာရိတ္တာ ဝါ’’တိ. အနစ္စာသန္နောပိ ဟိ နာတိဒူရပဝတ္တီ သမီပစာရီ နာမ ဟောတိ. အပ္ပနံ ဥပေစ္စ စရန္တီတိ ဥပစာရာနိ. ဣတော ပုဗ္ဗေ ပရိကမ္မာနန္တိ နာနာဝဇ္ဇနဝီထိယံ ပရိကမ္မာနံ. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ပရိကမ္မုပစာရာနုလောမသညိတေသု. သဗ္ဗန္တိမန္တိ တတိယံ, စတုတ္ထံ ဝါ. ပရိတ္တဂေါတ္တာဘိဘဝနတောတိ ပရိတ္တဿ ဂေါတ္တဿ အဘိဘဝနတော. ဂံတာယတီတိ ဟိ ဂေါတ္တံ, ‘‘ပရိတ္တ’’န္တိ ပဝတ္တမာနံ အဘိဓာနံ, ဗုဒ္ဓိဉ္စ ဧကံသိကဝိသယတာယ ရက္ခတီတိ ပရိတ္တဂေါတ္တံ. ယထာ ဟိ ဗုဒ္ဓိ အာရမ္မဏဘူတေန အတ္ထေန ဝိနာ န ပဝတ္တတိ, ဧဝံ အဘိဓာနံ အဘိဓေယျဘူတေန. တသ္မာ သော တာနိ တာယတိ ရက္ခတီတိ ဝုစ္စတိ. တံ ပန မဟဂ္ဂတာနုတ္တရဝိဓုရံ ကာမတဏှာယ ဂေါစရဘူတံ ကာမာဝစရဓမ္မာနံ အာဝေဏိကရူပံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. မဟဂ္ဂတဂေါတ္တေပိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘာဝနတောတိ ဥပ္ပာဒနတော.

69. 如是，即如前所说的方式。对于这位瑜伽行者，他通过运用平衡的精进，将已入于心路过程的修习心安住于似相（paṭibhāganimitta）上，从而令心趣向于相。将会成功，即将会圆满，将会生起，是此义。依于致力，即依于修习。其余，即其余三或四（心刹那）。以自然心，即以平常的欲界心。强力……乃至……心一境性，是由于修习之力而达到更敏锐的状态。因为是加行，即因为是预备。若说近行是因为邻近，则唯有种姓（心）可得近行之名，故说“或因行于近处”。因为不极邻近亦不极远离而行者，名为行于近处者。趣向于安止而行，故为近行。于此之前为加行，即在各种转向心路中的加行。于此，即于此等名为加行、近行、随顺的速行心。最终者，即第三或第四（速行心）。由于降伏有限种姓，即由于降伏了有限的种姓。因为它守护（tāyati）传承（gaṃ），所以是种姓（gotta）。又因为它守护名为‘有限’的通行之名与智慧，使其专注于一境，故名有限种姓（parittagotta）。犹如智慧若无所缘之义则不转起，名言若无所指之物亦然。因此说它守护彼等。然而，当知它（有限种姓）是欲界诸法的特相，是欲贪的所缘，并且缺少了广大与无上（法）。广大种姓之义，亦应以此理了知。由修习，即由生起。

အဝိသေသေန [Pg.162] သဗ္ဗေသံ သဗ္ဗာ သမညာတိ ပဌမနယော ဂဟိတဂ္ဂဟဏံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေနာ’’တိအာဒိ. နာနာဝဇ္ဇနပရိကမ္မမေဝ ပရိကမ္မန္တိ အဓိပ္ပာယေန ‘‘ပဌမံ ဝါ ဥပစာရ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. စတုတ္ထံ အပ္ပနာစိတ္တံ, ပဉ္စမံ ဝါ အပ္ပနာစိတ္တံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန သစေ စတုတ္ထံ ဂေါတြဘု ဟောတီတိ အတ္ထော. ပဉ္စမံ ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမေ. သွာယံ အနိယမော ဣမိနာ ကာရဏေနာတိ ဒဿေတုံ ‘‘တဉ္စ ခေါ ခိပ္ပာဘိညဒန္ဓာဘိညဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ခိပ္ပာဘိညဿ စတုတ္ထံ အပ္ပေတိ, ဒန္ဓာဘိညဿ ပဉ္စမံ. ကသ္မာ ပန စတုတ္ထံ, ပဉ္စမံ ဝါ အပ္ပေတိ, န တတော ပရန္တိ အာဟ ‘‘တတော ပရံ ဇဝနံ ပတတီ’’တိ. တတော ပဉ္စမတော ပရံ ဆဋ္ဌံ, သတ္တမဉ္စ ဇဝနံ ပတန္တံ ဝိယ ဟောတိ ပရိက္ခီဏဇဝတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော.

无差别地，（此名）是所有速行的通称，此第一理则为“取所已取”(gahitaggahaṇa)，故说“以取所未取”(aggahitaggahaṇa)等。以“唯有种种转向的加行才是加行”之意，故说“第一或近行”等。其义为：第四速行是安止心；或者，依前述之理，若第四速行是种姓心，则第五速行是安止心。“或第五”，此中“或”字表不定。为示此不定是何因缘，故说“又彼，乃依速通达与迟通达”。其中，速通达者于第四速行安止，迟通达者于第五速行安止。然则为何于第四或第五速行安止，而不更后？答曰：“因为此后速行即下堕”。其意为：于第五速行之后，第六及第七速行犹如堕落，因其速行之力已尽。

ယထာ အလဒ္ဓါသေဝနံ ပဌမဇဝနံ ဒုဗ္ဗလတ္တာ ဂေါတြဘုံ န ဥပ္ပာဒေတိ, လဒ္ဓါသေဝနံ ပန ဗလဝဘာဝတော ဒုတိယံ, တတိယံ ဝါ ဂေါတြဘုံ ဥပ္ပာဒေတိ, ဧဝံ လဒ္ဓါသေဝနတာယ ဗလဝဘာဝတော ဆဋ္ဌံ, သတ္တမမ္ပိ အပ္ပေတီတိ ထေရဿ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘တသ္မာ ဆဋ္ဌေပိ သတ္တမေပိ အပ္ပနာ ဟောတီ’’တိ. တန္တိ ထေရဿ ဝစနံ. သုတ္တသုတ္တာနုလောမအာစရိယဝါဒေဟိ အနုပတ္ထမ္ဘိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တနောမတိမတ္တ’’န္တိ. ‘‘ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၁၂) ပန သုတ္တပဒမကာရဏံ အာသေဝနပစ္စယလာဘဿ ဗလဝဘာဝေ အနေကန္တိကတ္တာ. တထာ ဟိ အလဒ္ဓါသေဝနာပိ ပဌမစေတနာ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာ ဟောတိ, လဒ္ဓါသေဝနာ ဒုတိယစေတနာ ယာဝ ဆဋ္ဌစေတနာ အပရာပရိယဝေဒနီယာ. စတုတ္ထပဉ္စမေသုယေဝါတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ ယုတ္တိဒဿနမုခေန နိဂမနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယဒိ ဆဋ္ဌသတ္တမံ ဇဝနံ ပတိတံ နာမ ဟောတိ ပရိက္ခီဏဇဝတ္တာ, ကထံ သတ္တမဇဝနစေတနာ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယာ, အာနန္တရိယာ စ ဟောတီတိ? နာယံ ဝိသေသော အာသေဝနပစ္စယလာဘေန ဗလပ္ပတ္တိယာ. ကိဉ္စရဟိ ကိရိယာဝတ္ထာဝိသေသတော. ကိရိယာဝတ္ထာ ဟိ အာရမ္ဘမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေန တိဝိဓာ. တတ္ထ စ ပရိယောသာနာဝတ္ထာယ သန္နိဋ္ဌာပကစေတနာဘာဝေန ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယာဒိတာ ဟောတိ, န ဗလဝဘာဝေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဋိသန္ဓိယာ အနန္တရပစ္စယဘာဝိနော ဝိပါကသန္တာနဿ အနန္တရပစ္စယဘာဝေန တထာ အဘိသင်္ခတတ္တာတိ စ ဝဒန္တိ. တသ္မာ ဆဋ္ဌသတ္တမာနံ ပပါတာဘိမုခတာယ ပရိက္ခီဏဇဝတာ န သက္ကာ နိဝါရေတုံ. တထာ ဟိ ‘‘ယထာ ဟိ ပုရိသော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

譬如，未得重复缘的初速心，因其力弱，不生起种姓(gotrabhu)；而已得重复缘的第二或第三速心，因其力强，则生起种姓。如是，因已得重复缘而力强故，第六、第七速心亦能达至安止(appanā)。此是长老之见。所以他说：“是故第六、第七亦能安止。”此是长老之言。因其未得经(sutta)、随经(suttānuloma)及师说(ācariyavāda)所支持，故说为“仅是个人之见”(attanomatimatta)。至于“前前诸善法”(purimā purimā kusalā dhammā)的经句，并非（此说的）理由，因为获得重复缘(āsevanapaccaya)的力量并非必然。诚然，即使是未得重复缘的初思(paṭhamacetanā)，也能是现法受业(diṭṭhadhammavedanīya)；而得重复缘的第二思乃至第六思，则是后后世受业(aparāpariyavedanīya)。“唯在第四第五”等语，是为了以论理的方式来总结前面所说的内容而说。于此，若说第六、第七速心因速力耗尽而名为“已堕”，那么第七速心的思(cetanā)又如何能成为生报受业(upapajjavedanīya)及无间业(ānantariya)呢？此差别并非因获得重复缘而得力，而是因作业阶段(kiriyāvatthā)的差别。作业阶段依开始、中间、结尾而有三种。其中，在结尾阶段，因其是终结之思(sanniṭṭhāpakacetanā)，故成生报受业等，当知此非因其力强。亦有人说，是因其被造作，成为那“作为结生(paṭisandhi)之无间缘(anantarapaccaya)”的异熟相续(vipākasantāna)的无间缘。因此，第六、第七速心趋向于堕，速力耗尽，此是不可阻止的。所以，如经中“譬如有人”等所说。

သာ [Pg.163] စ ပန အပ္ပနာ. အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒေါတိ ကာလပရိစ္ဆေဒေါ. သော ပနေတ္ထ သတ္တသု ဌာနေသု ကတ္ထစိ အပရိမာဏစိတ္တက္ခဏတာယ, ကတ္ထစိ အတိဣတ္တရခဏတာယ နတ္ထီတိ ဝုတ္တော. န ဟေတ္ထ သမ္ပုဏ္ဏဇဝနဝီထိ အဒ္ဓါ လဗ္ဘတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဧတ္ထ မဂ္ဂါနန္တရဖလ’’န္တိအာဒိ. သေသဋ္ဌာနေသူတိ ပဌမပ္ပနာ, လောကိယာဘိညာ, မဂ္ဂက္ခဏော, နိရောဓာ ဝုဋ္ဌဟန္တဿ ဖလက္ခဏောတိ ဧတေသု စတူသု ဌာနေသု.

而此安止。时限（addhānapariccheda），即时间的限定。据说于此七处，它（时限）不存在，有时因（安止）是无量心刹那，有时因（心路）是极短促刹那。于此，不能获得完整的速行心路时长。因此说“此处道后即是果”等。于其余处，即于初安止、世间神通、道刹那、以及从灭尽定出定者之果刹那此四处。

ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ဘာဝနာက္ကမေန ဧသ ယောဂါဝစရော ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ဝိဟရတာ စ အနေန တဒေဝ ပဌမံ ဈာနံ အဓိဂတံ ဟောတိ ပထဝီကသိဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

至此，这位瑜伽行者通过如是修习次第，证得并安住于初禅。如此安住时，他所证得的此初禅，即是以地遍为所缘的初禅。应如是关联文义。

၇၀. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဈာနပါဌေ. ဝိဝိစ္စိတွာတိ ဝိသုံ ဟုတွာ. တေနာဟ ‘‘ဝိနာ ဟုတွာ အပက္ကမိတွာ’’တိ, ပဇဟနဝသေန အပသက္ကိတွာတိ အတ္ထော. ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဝိဝိစ္စာ’’တိ ဣမိနာ ဝိဝေစနံ ဈာနက္ခဏေ ကာမာနံ အဘာဝမတ္တံ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝိဝိစ္စေဝါ’’တိ ပန ဣမိနာ ဧကံသတော ကာမာနံ ဝိဝေစေတဗ္ဗတာဒီပနေန တပ္ပဋိပက္ခတာ ဈာနဿ, ကာမဝိဝေကဿ စ ဈာနာဓိဂမူပါယတာ ဒဿိတာ ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဌမံ ဈာန’’န္တိအာဒိံ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘အန္ဓကာရေ သတိ ပဒီပေါဘာသော ဝိယာ’’တိ ဧတေန ယထာ ပဒီပေါဘာသာဘာဝေန ရတ္တိယံ အန္ဓကာရာဘိဘဝေါ, ဧဝံ ဈာနာဘာဝေန သတ္တသန္တတိယံ ကာမာဘိဘဝေါတိ ဒဿေတိ.

70. 于“那里”（tattha），即于那段禅那文中。“远离”（viviccitvā），即变得分离。因此说“已无，已离去”，其义为通过舍弃而远离。于“远离诸欲”（vivicceva kāmehi）中，“远离”（vivicca）一词，仅指在禅那刹那诸欲的不存在。而“正是远离”（vivicceva），则通过开示诸欲必须被彻底远离，显示了禅那与诸欲的对治关系，以及离欲是证得禅那的途径。为说明此义，先说了“初禅”等，为使此义更明了，又说了“如何”等。藉由“如于黑暗中有灯光”此喻，显示：譬如夜间因无灯光而被黑暗所胜，同样，有情相续因无禅那而被诸欲所胜。

ဧတန္တိ ပုဗ္ဗပဒေယေဝ အဝဓာရဏဝစနံ. န ခေါ ပန ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ‘‘ကာမေဟိ ဧဝါ’’တိ အဝဓာရဏဿ အကတတ္တာ. နိဿရန္တိ နိဂ္ဂစ္ဆန္တိ ဧတေန, ဧတ္ထ ဝါတိ နိဿရဏံ. ကေ နိဂ္ဂစ္ဆန္တိ? ကာမာ, တေသံ ကာမာနံ နိဿရဏံ ပဟာနံ တန္နိဿရဏံ, တတော. ကထံ ပန သမာနေ ဝိက္ခမ္ဘနေ ကာမာနမေဝေတံ နိဿရဏံ, န ဗျာပါဒါဒီနန္တိ စောဒနံ ယုတ္တိတော, အာဂမတော စ သောဓေတုံ ‘‘ကာမဓာတူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနတောတိ သကလဿပိ ကာမဘဝဿ သမတိက္ကမပဋိပဒါဘာဝတော. တေန ဣမဿ ဈာနဿ ကာမပရိညာဘာဝမာဟ. ကာမရာဂပဋိပက္ခတောတိ ဝက္ခမာနဝိဘာဂဿ ကိလေသကာမဿ ပစ္စတ္ထိကဘာဝတော. တေန ယထာ မေတ္တာ ဗျာပါဒဿ, ကရုဏာ ဝိဟိံသာယ, ဧဝမိဒံ ဈာနံ ကာမရာဂဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတန္တိ ဒဿေတိ. ဧဝမတ္တနော ပဝတ္တိယာ, ဝိပါကပ္ပဝတ္တိယာ စ ကာမရာဂတော, ကာမဓာတုတော [Pg.164] စ ဝိနိဝတ္တသဘာဝတ္တာ ဣဒံ ဈာနံ ဝိသေသတော ကာမာနမေဝ နိဿရဏံ. သွာယမတ္ထော ပါဌဂတော ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ. ကာမဉ္စေတမတ္ထံ ဒီပေတုံ ပုရိမပဒေယေဝ အဝဓာရဏံ ဂဟိတံ, ဥတ္တရပဒေပိ ပန တံ ဂဟေတဗ္ဗမေဝ တထာ အတ္ထသမ္ဘဝတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥတ္တရပဒေပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣတောတိ ကာမစ္ဆန္ဒတော. ဧသ နိယမော. သာဓာရဏဝစနေနာတိ အဝိသေသဝစနေန. တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒပ္ပဋိပဿဒ္ဓိနိဿရဏဝိဝေကာ တဒင်္ဂဝိဝေကာဒယော. စိတ္တကာယဥပဓိဝိဝေကာ စိတ္တဝိဝေကာဒယော. တယော ဧဝ ဣဓ ဈာနကထာယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ သမုစ္ဆေဒဝိဝေကာဒီနံ အသမ္ဘဝတော.

限定词（eva）仅用于前一部分。但不应理解为“唯从欲”，因为没有作限定。“出离”（nissaraṇaṃ）是指由此脱离、离去。什么脱离？欲。那些欲的出离即是舍断，即彼之出离，由此。然而，在同样的镇伏下，为何这只是欲的出离，而非嗔恚（byāpāda）等的出离呢？为了从道理上和圣典上澄清此质难，而说了“欲界”（kāmadhātu）等。在此，“超越欲界”是因为它具有作为超越整个欲有（kāmabhava）之行道的性质。因此，它说明此禅那具有遍知欲的性质。“作为欲贪（kāmarāga）的对治”是因为它对于下文将要分别的烦恼欲（kilesakāma）是敌对的。因此，它显示：犹如慈（mettā）对治嗔，悲（karuṇā）对治害（vihiṃsā），同样地，此禅那直接对治欲贪。如是，由于其自身生起及果报生起具有从欲贪及欲界退转的自性，此禅那特别是欲的出离。此义已见于经文，因此说“如所说”等。为了阐明此义，虽然已在前句中取了限定，但为了显示在后句中也应同样取之，因为这样意思才成立，所以说了“在后句中也”等。“由此”即从欲欲（kāmacchanda）。这是定则。“以通用语”即以无差别语。支分远离（tadaṅgaviveka）、镇伏远离（vikkhambhanaviveka）、断除远离（samucchedaviveka）、安息远离（paṭipassaddhiviveka）、出离远离（nissaraṇaviveka），即是支分远离等。心远离（cittaviveka）、身远离（kāyaviveka）、依远离（upadhiviveka），即是心远离等。在此禅那的论述中，只应看到这三种，因为断除远离等不可能在此发生。

နိဒ္ဒေသေတိ မဟာနိဒ္ဒေသေ (မဟာနိ. ၁, ၇). တတ္ထ ဟိ ‘‘ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ ကိလေသကာမာ စာ’’တိ ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘တတ္ထ ကတမေ ဝတ္ထုကာမာ? မနာပိယာ ရူပါ…ပေ… မနာပိယာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ ဝတ္ထုကာမာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. တေ ပန ကာမီယန္တီတိ ကာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထေဝါတိ နိဒ္ဒေသေ ဧဝ. ဝိဘင်္ဂေတိ ဈာနဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၅၆၄). ပတ္ထနာကာရေန ပဝတ္တော ဒုဗ္ဗလော လောဘော ဆန္ဒနဋ္ဌေန ဆန္ဒော, တတော ဗလဝါ ရဉ္ဇနဋ္ဌေန ရာဂေါ, တတောပိ ဗလဝတရော ဗဟလရာဂေါ ဆန္ဒရာဂေါ. နိမိတ္တာနုဗျဉ္ဇနာနိ သင်္ကပ္ပေတိ ဧတေနာတိ သင်္ကပ္ပော, တထာပဝတ္တော လောဘော, တတော ဗလဝါ ရဉ္ဇနဋ္ဌေန ရာဂေါ, သင်္ကပ္ပနဝသေနေဝ ပဝတ္တော တတောပိ ဗလဝတရော သင်္ကပ္ပရာဂေါတိ. သွာယံ ပဘေဒေါ ဧကဿေဝ လောဘဿ ပဝတ္တိအာကာရဝသေန, အဝတ္ထာဘေဒဝသေန စ ဝေဒိတဗ္ဗော ယထာ ‘‘ဝစ္ဆော ဒမ္မော ဗလီဗဒ္ဒေါ’’တိ. ဣမေ ကိလေသကာမာ. ကာမေန္တီတိ ကာမာ, ကာမေန္တိ ဧတေဟီတိ ဝါ.

于《大义释》(Mahāniddesa)中(mahāni. 1, 7)。彼处确实先总说：“依总纲，欲有二种：事欲(vatthukāma)与烦恼欲(kilesakāma)。”复以“此中，何为事欲？可意之色……乃至……可意之触”等句解释事欲。当知彼等因被欲求，故名为“欲”。“就在那里”即在《义释》中。于《分别论》(Vibhaṅga)之〈禅那分别〉中(vibha. 564)。以希求相转起的微弱之贪，因其欲求义，故为“意欲”(chanda)；强于彼者，因其染着义，故为“贪”(rāga)；更强于彼之猛利贪，则为“欲贪”(chandarāga)。凭借它而思惟相与随相，故为“思惟”(saṅkappa)；如是转起之贪；强于彼者，因其染着义，故为“贪”(rāga)；更强于彼、仅依思惟力而转起者，则为“思惟贪”(saṅkapparāga)。当知此差别，是依于同一贪，通过其转起行相之差别与阶段之差别而有，犹如“犊、驯犊、公牛”。此等为烦恼欲。其能欲求，故为“欲”；或（众生）凭借于此而欲求。

ဧဝဉှိ သတီတိ ဧဝံ ဥဘယေသမ္ပိ ကာမာနံ သင်္ဂဟေ သတိ. ဝတ္ထုကာမေဟိပီတိ ‘‘ဝတ္ထုကာမေဟိ ဝိဝိစ္စေဝါ’’တိပိ အတ္ထော ယုဇ္ဇတီတိ ဧဝံ ယုဇ္ဇမာနတ္ထန္တရသမုစ္စယတ္ထော ပိ-သဒ္ဒေါ, န ကိလေသကာမသမုစ္စယတ္ထော. ကသ္မာ? ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ကိလေသကာမေဟိ ဝိဝေကဿ ဒုတိယပဒေန ဝုတ္တတ္တာ. တေနာတိ ဝတ္ထုကာမဝိဝေကေန. ကာယဝိဝေကော ဝုတ္တော ဟောတိ ပုတ္တဒါရာဒိပရိဂ္ဂဟဝိဝေကဒီပနတော. ပုရိမေနာတိ ကာယဝိဝေကေန. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ, ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပဒဒွယေ, ဣတော ဝါ နိဒ္ဓါရိတေ ဝိဝေကဒွယေ. အကုသလ-သဒ္ဒေန ယဒိပိ [Pg.165] ကိလေသကာမာ, သဗ္ဗာကုသလာပိ ဝါ ဂဟိတာ, သဗ္ဗထာ ပန ကိလေသကာမေဟိ ဝိဝေကော ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ဒုတိယေန ကိလေသကာမေဟိ ဝိဝေကဝစနတော’’တိ. ဒုတိယေနာတိ စ စိတ္တဝိဝေကေနာတိ အတ္ထော. ဧတေသန္တိ ယထာဝုတ္တာနံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ, နိဒ္ဓါရဏေ စေတံ သာမိဝစနံ. တဏှာဒိသံကိလေသာနံ ဝတ္ထုနော ပဟာနံ သံကိလေသဝတ္ထုပ္ပဟာနံ. လောလဘာဝေါ နာမ တတ္ထ တတ္ထ ရူပါဒီသု တဏှုပ္ပာဒေါ, တဿ ဟေတု ဝတ္ထုကာမာ ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဗာလဘာဝေါ အဝိဇ္ဇာ, ဒုစ္စိန္တိတစိန္တိတာဒိ ဝါ, တဿ အယောနိသောမနသိကာရော, သဗ္ဗေပိ ဝါ အကုသလာ ဓမ္မာ ဟေတု. ကာမဂုဏာဓိဂမဟေတုပိ ပါဏာတိပါတာဒိအသုဒ္ဓပယောဂေါ ဟောတီတိ တဗ္ဗိဝေကေန ပယောဂသုဒ္ဓိ ဝိဘာဝိတာ. တဏှာသံကိလေသသောဓနေန, ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယသံဝဍ္ဎနေန စ အဇ္ဈာသယဝိသောဓနံ အာသယပေါသနံ. ကာမေသူတိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ.

“如是存在时”，即如是摄集二种欲时。对于“从事欲”(vatthukāma)而言：“亦”(pi)字是用于总集另一个也适合的意义，即“远离事欲”之义也适合，而不是用于总集烦恼欲(kilesakāma)。为什么？因为在此意义上，从烦恼欲的远离已由第二句说明。“以此”即以从事欲的远离。由于阐明了远离妻儿等家属，故说为身远离(kāyaviveka)。“以前者”即以身远离。“在此”即在“远离诸欲，远离诸不善法”这两句中，或在此所确定的两种远离中。以“不善”一词，虽然烦恼欲或一切不善法都被含摄，但无论如何，从烦恼欲的远离已被说明，故说“由第二句说明了从烦恼欲的远离”。“以第二句”即以心远离(cittaviveka)之义。“此等”是上述二句的属格，用于抉择。舍断贪等杂染(saṃkilesa)的所依事(vatthu)，即是“杂染所依事之舍断”。名为“轻浮”(lolabhāva)者，即于色等境界中处处生起渴爱，当知其因唯是事欲。“愚昧”(bālabhāva)即无明，或邪思惟等，其因为不如理作意，或一切不善法。由于获得欲(kāmaguṇa)也是以杀生等不净的加行(payoga)为因，故通过远离彼而阐明了加行的清净。通过净化渴爱杂染，以及增长趋向解脱的强依(upanissaya)，而有“意乐”(ajjhāsaya)之清净与“倾向”(āsaya)之长养。“于诸欲中”是用于抉择的处格。

အနေကဘေဒေါတိ ကာမာသဝကာမရာဂသံယောဇနာဒိဝသေန, ရူပတဏှာဒိဝသေန စ အနေကပ္ပဘေဒေါ. ကာမစ္ဆန္ဒောယေဝါတိ ကာမသဘာဝေါယေဝ ဆန္ဒော, န ကတ္တုကမျတာဆန္ဒော, နာပိ ကုသလစ္ဆန္ဒောတိ အဓိပ္ပာယော. ဈာနပဋိပက္ခတောတိ ဈာနဿ ပဋိပက္ခဘာဝတော တံဟေတု တန္နိမိတ္တံ ဝိသုံ ဝုတ္တော. အကုသလဘာဝသာမညေန အဂ္ဂဟေတွာ ဝိသုံ သရူပေန ဂဟိတော. ယဒိ ကိလေသကာမောဝ ပုရိမပဒေ ဝုတ္တော, ကထံ ဗဟုဝစနန္တိ အာဟ ‘‘အနေကဘေဒတော’’တိအာဒိ.

“多种差别”是说，依欲漏、欲贪结等，及依色爱等，而有多种差别。“唯是欲欲”是说，此“欲”即是欲的自性，不是“欲作愿”，也不是“善法欲”，此是意趣。“作为禅那的对治”：因为是禅那的对治法，故以此为因，以此为相，而分别宣说。它不是以不善法的共性被把握，而是以其个别的自性被把握。若在前句中只说了烦恼欲，为何用复数呢？答曰：“因为有多种差别”等。

အညေသမ္ပိ ဒိဋ္ဌိမာနအဟိရိကာနောတ္တပ္ပာဒီနံ, တံသဟိတဖဿာဒီနဉ္စ. ဥပရိ ဝုစ္စမာနာနိ ဈာနင်္ဂါနိ ဥပရိဈာနင်္ဂါနိ, တေသံ အတ္တနော ပစ္စနီကာနံ ပဋိပက္ခဘာဝဒဿနတော တပ္ပစ္စနီကနီဝရဏဝစနံ. နီဝရဏာနိ ဟိ ဈာနင်္ဂပစ္စနီကာနိ တေသံ ပဝတ္တိနိဝါရဏတော. သမာဓိ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဋိပက္ခော ရာဂပ္ပဏိဓိယာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝတော, နာနာရမ္မဏေဟိ ပလောဘိတဿ ပရိဗ္ဘမန္တဿ စိတ္တဿ သမာဓာနတော စ. ပီတိ ဗျာပါဒဿ ပဋိပက္ခာ ပါမောဇ္ဇေန သမာနယောဂက္ခေမတ္တာ. ဝိတက္ကော ထိနမိဒ္ဓဿ ပဋိပက္ခော ယောနိသော သင်္ကပ္ပနဝသေန သဝိပ္ဖာရပဝတ္တိတော. သုခံ အဝူပသမာနုတာပသဘာဝဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ပဋိပက္ခံ ဝူပသန္တသီတလသဘာဝတ္တာ. ဝိစာရော ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဋိပက္ခော အာရမ္မဏေ အနုမဇ္ဇနဝသေန ပညာပဋိရူပသဘာဝတ္တာ. မဟာကစ္စာနတ္ထေရေန ဒေသိတံ ပိဋကာနံ သံဝဏ္ဏနာ ပေဋကံ, တသ္မိံ ပေဋကေ.

也包括其他的见、慢、无惭、无愧等，以及与它们俱行的触等。上文将要宣说的禅支是上禅支，宣说那些作为其敌对法的诸盖，是为了显示这些禅支是其各自敌对法的对治。诸盖确实是禅支的敌对法，因为它们阻止禅支的生起。定是欲欲的对治，因为它直接对治贪欲之愿，并且能使被各种所缘诱惑而飘荡的心安定下来。喜是瞋恚的对治，因为它与喜悦有同等的安稳。寻是昏沉睡眠的对治，因为它依如理思惟而广大地生起。乐是掉举、追悔的对治，因为它具有寂静清凉的自性。伺是疑的对治，因为它具有在所缘中审察的性质，其自性类似智慧。摩诃迦旃延(Mahākaccāna)长老所宣说，作为诸藏之释义的，即是《藏论》(Peṭaka)；于此《藏论》中。

ပဉ္စကာမဂုဏဘေဒဝိသယဿာတိ [Pg.166] ရူပါဒိပဉ္စကာမဂုဏဝိသေသဝိသယဿ. အာဃာတဝတ္ထုဘေဒါဒိဝိသယာနန္တိ ဗျာပါဒဝိဝေကဝစနေန ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၀; အ. နိ. ၉.၂၉; ဝိဘ. ၉၆၀) အာဒိအာဃာတဝတ္ထုဘေဒဝိသယဿ ဒေါသဿ, မောဟာဓိကေဟိ ထိနမိဒ္ဓါဒီဟိ ဝိဝေကဝစနေန ပဋိစ္ဆာဒနဝသေန ဒုက္ခာဒိပုဗ္ဗန္တာဒိဘေဒဝိသယဿ မောဟဿ ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကော ဝုတ္တော. ကာမရာဂဗျာပါဒတဒေကဋ္ဌထိနမိဒ္ဓါဒိဝိက္ခမ္ဘကဉ္စေတံ သဗ္ဗာကုသလပဋိပက္ခသဘာဝတ္တာ. သဗ္ဗကုသလာနံ တေန သဘာဝေန သဗ္ဗာကုသလပ္ပဟာယကံ ဟောတိ, ဟောန္တမ္ပိ ကာမရာဂါဒိဝိက္ခမ္ဘနသဘာဝမေဝ ဟောတိ တံသဘာဝတ္တာတိ အဝိသေသေတွာ နီဝရဏာကုသလမူလာဒီနံ ‘‘ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကော ဝုတ္တော ဟောတီ’’တိ အာဟ.

“五种欲尘差别之境”即以色等五种欲尘的殊胜为境。“各种恚事为境等”：通过说远离嗔恚，说了对于以“他曾伤害我”等为首的各种恚事为境的嗔的镇伏远离；通过说远离以痴为首的昏沉睡眠等，说了对于以覆盖的方式，以苦等各种前际为境的痴的镇伏远离。并且，此禅那也镇伏欲贪、嗔恚及与它们同一所缘的昏沉睡眠等，因为它具有对治一切不善的自性。以其自性，它能断除一切不善，然而，即使如此，它也只是具有镇伏欲贪等的自性，因为其自性即是如此。因此，对于诸盖、不善根等，不加区别地，（该论）说“镇伏远离已被说明”。

၇၁. ယထာပစ္စယံ ပဝတ္တမာနာနံ သဘာဝဓမ္မာနံ နတ္ထိ ကာစိ ဝသဝတ္တိတာတိ ဝသဝတ္တိဘာဝနိဝါရဏတ္ထံ ‘‘ဝိတက္ကနံ ဝိတက္ကော’’တိ ဝုတ္တံ. တယိဒံ ‘‘ဝိတက္ကနံ ဤဒိသမိဒ’’န္တိ အာရမ္မဏဿ ပရိကပ္ပနန္တိ အာဟ ‘‘ဦဟနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ. ယသ္မာ စိတ္တံ ဝိတက္ကဗလေန အာရမ္မဏံ အဘိနိရုဠှံ ဝိယ ဟောတိ, တသ္မာ သော အာရမ္မဏာဘိနိရောပနလက္ခဏော ဝုတ္တော. ယထာ ဟိ ကောစိ ရာဇဝလ္လဘံ, တံသမ္ဗန္ဓိနံ မိတ္တံ ဝါ နိဿာယ ရာဇဂေဟံ အာရောဟတိ အနုပဝိသတိ, ဧဝံ ဝိတက္ကံ နိဿာယ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတိ. ယဒိ ဧဝံ, ကထံ အဝိတက္ကံ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတီတိ? ဝိတက္ကဗလေနေဝ. ယထာ ဟိ သော ပုရိသော ပရိစယေန တေန ဝိနာပိ နိရာသင်္ကော ရာဇဂေဟံ ပဝိသတိ, ဧဝံ ပရိစယေန ဝိတက္ကေန ဝိနာပိ အဝိတက္ကံ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတိ. ပရိစယေနာတိ စ သန္တာနေ ပဝတ္တဝိတက္ကဘာဝနာသင်္ခါတေန ပရိစယေန. ဝိတက္ကဿ ဟိ သန္တာနေ အဘိဏှံ ပဝတ္တဿ ဝသေန စိတ္တဿ အာရမ္မဏာဘိရုဟဏံ စိရပရိစိတံ. တေန တံ ကဒါစိ ဝိတက္ကေန ဝိနာပိ တတ္ထ ပဝတ္တတေဝ. ယထာ တံ ဉာဏသဟိတံ ဟုတွာ သမ္မသနဝသေန စိရပရိစိတံ ကဒါစိ ဉာဏဝိရဟိတမ္ပိ သမ္မသနဝသေန ပဝတ္တတိ, ယထာ ဝါ ကိလေသသဟိတံ ဟုတွာ ပဝတ္တံ သဗ္ဗသော ကိလေသရဟိတမ္ပိ ပရိစယေန ကိလေသဝါသနာဝသေန ပဝတ္တတိ, ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အာဒိတော, အဘိမုခံ ဝါ ဟနနံ အာဟနနံ. ပရိတော, ပရိဝတ္တေတွာ ဝါ အာဟနနံ ပရိယာဟနနံ. ‘‘ရူပံ ရူပံ, ပထဝီ ပထဝီ’’တိ အာကောဋေန္တဿ ဝိယ ပဝတ္တိ ‘‘အာဟနနံ, ပရိယာဟနန’’န္တိ စ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာနယနံ စိတ္တဿ အာရမ္မဏေ ဥပနယနံ, အာကဍ္ဎနံ ဝါ.

71. 诸自性法依缘而转起，其中无任何主宰力。为排除主宰之见，故说“思惟即是寻”。此即是对所缘的筹划，即“思惟如此”，故说为“推度”。因为心凭借寻力，仿佛已攀上所缘，所以说寻具有将心投入所缘之相。譬如某人依靠国王的宠臣、其亲戚或朋友而登上王宫、进入其中，同样地，心依靠寻而攀上所缘。若如此，无寻之心如何攀上所缘呢？仍是凭借寻力。譬如那人因为熟悉，即使没有那人也能无畏地进入王宫，同样地，因为串习，无寻之心即使没有寻也能攀上所缘。“串习”即是通过在心相续中令寻转起的修习而达成的熟悉。因为寻在心相续中屡屡转起，心对攀上所缘已长时熟悉。因此，它有时即使没有寻，也能在那里转起。譬如，与智相应的（心）通过思察而长时熟悉后，有时即使无智，也通过思察而转起；又譬如，与烦恼相应的（心）转起后，即使完全无烦恼，也因熟悉而通过烦恼的习气而转起。此事应如是理解。从前方或迎面击打是“冲击”。从周围或旋转击打是“遍击”。其转起犹如敲打着说“色，色”、“地，地”，当知此即“冲击”与“遍击”。“引导”是将心引向所缘，或作牵引。

အနုသဉ္စရဏံ [Pg.167] အနုပရိဗ္ဘမနံ. သွာယံ ဝိသေသော သန္တာနမှိ လဗ္ဘမာနော ဧဝ သန္တာနေ ပါကဋော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အနုမဇ္ဇနံ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အနုမသနံ, ပရိမဇ္ဇနန္တိ အတ္ထော. တထာ ဟိ ဝိစာရော ‘‘ပရိမဇ္ဇနဟတ္ထော ဝိယ, သဉ္စရဏဟတ္ထော ဝိယာ’’တိ စ ဝုတ္တော. တတ္ထာတိ အာရမ္မဏေ. သဟဇာတာနံ အနုယောဇနံ အာရမ္မဏေ အနုဝိစာရဏသင်္ခါတအနုမဇ္ဇနဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အနုပ္ပဗန္ဓနံ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အဝိစ္ဆိန္နဿ ဝိယ ပဝတ္တိ. တထာ ဟိ သော ‘‘အနုသန္ဓာနတာ’’တိ (ဓ. သ. ၈) နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တေနေဝ စ ‘‘ဃဏ္ဍာနုရဝေါ ဝိယ, ပရိဗ္ဘမနံ ဝိယာ’’တိ စ ဝုတ္တော.

随行（anusañcaraṇaṃ）即周遍巡行（anuparibbhamanaṃ）。当知此差别在心相续中可得时，才于心相续中显现。其余诸法亦同此理。随察（anumajjanaṃ）是心对所缘的抚触，义为“遍察”（parimajjanaṃ）。因此，伺（vicāra）被称为“犹如遍察之手，犹如巡行之手”。“于彼”，即于所缘。当知对俱生诸法的连结，是凭借对所缘名为随伺（anuvicāraṇa）的随察。相续（anuppabandhanaṃ）是心对所缘仿佛无间断的转起。因此，它在《法集论》（Dhammasaṅgaṇī）第八节被指为“连接性”（anusandhānatā）。也因此，它被称为“犹如钟的回响，犹如盘旋”。

ကတ္ထစီတိ ပဌမဇ္ဈာနေ, ပရိတ္တစိတ္တုပ္ပာဒေသု စ. ဝိစာရတော ဩဠာရိကဋ္ဌေန, ဝိစာရဿေဝ စ ပုဗ္ဗင်္ဂမဋ္ဌေန အနုရဝတော ဩဠာရိကော, တဿ စ ပုဗ္ဗင်္ဂမော ဃဏ္ဍာဘိဃာတော ဝိယ ဝိတက္ကော. ယထာ ဟိ ဃဏ္ဍာဘိဃာတော ပဌမာဘိနိပါတော ဟောတိ, ဧဝံ အာရမ္မဏာဘိမုခနိရောပနဋ္ဌေန ဝိတက္ကော စေတသော ပဌမာဘိနိပါတော ဟောတိ. အဘိဃာတ-ဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ အဘိဃာတဇော သဒ္ဒေါ ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိပ္ဖာရဝါတိ ဝိစလနယုတ္တော သပရိပ္ဖန္ဒော. ပရိဗ္ဘမနံ ဝိယ ပရိဿယာဘာဝဝီမံသနတ္ထံ. အနုပ္ပဗန္ဓေန ပဝတ္တိယန္တိ ဥပစာရေ ဝါ အပ္ပနာယံ ဝါ သန္တာနေန ပဝတ္တိယံ. တတ္ထ ဟိ ဝိတက္ကော နိစ္စလော ဟုတွာ အာရမ္မဏံ အနုပဝိသိတွာ ဝိယ ပဝတ္တတိ, န ပဌမာဘိနိပါတေ. ပါကဋော ဟောတီတိ ဝိတက္ကဿ ဝိသေသော အဘိနိရောပနာကာရော ဩဠာရိကတ္တာ ပဌမဇ္ဈာနေ ပါကဋော ဟောတိ, တဒဘာဝတော ပဉ္စကနယေ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ဝိစာရဿ ဝိသေသော အနုမဇ္ဇနာကာရော ပါကဋော ဟောတိ.

“于某处”，即于初禅（paṭhamajjhāna），及于欲界心中。寻（vitakka）比伺（vicāra）粗显，且是伺的前导，犹如钟击（ghaṇḍābhigāta）比其回响更粗显，且是其前导。譬如钟击是初次的撞击，同样地，以将心投向所缘并置入之义，寻是心的初次撞击。当知此处“敲击”（abhighāta）一词，是指由敲击所生之声。“遍布”（vipphāra）即有摇动、有颤动。犹如为了探查有无危险而盘旋。“以相续而转起”，即在近行定（upacāra）或安止定（appanā）中相续地转起。于彼，寻变得不动，仿佛深入所缘而转起，而非在初次撞击时。“变得显现”（pākaṭo hoti）是说：寻的差别，即投入之相（abhiniropanākāra），因其粗显，故于初禅中显现；因寻不存在，故在五法系统中的第二禅里，伺的差别，即随察之相（anumajjanākāra），变得显现。

ဝါလဏ္ဍုပကံ ဧဠကလောမာဒီဟိ ကတစုမ္ဗဋကံ. ဥပ္ပီဠနဟတ္ထောတိ ပိဏ္ဍဿ ဥပ္ပီဠနဟတ္ထော. တဿေဝ ဣတော စိတော စ သဉ္စရဏဟတ္ထော. မဏ္ဍလန္တိ ကံသဘာဇနာဒီသု ကိဉ္စိ မဏ္ဍလံ ဝဋ္ဋလေခံ ကရောန္တဿ. ယထာ ပုပ္ဖဖလသာခါဒိအဝယဝဝိနိမုတ္တော အဝိဇ္ဇမာနောပိ ရုက္ခော ‘‘သပုပ္ဖော သဖလော’’တိ ဝေါဟရီယတိ, ဧဝံ ဝိတက္ကာဒိအင်္ဂဝိနိမုတ္တံ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ဈာနံ ‘‘သဝိတက္ကံ သဝိစာရ’’န္တိ ဝေါဟရီယတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ရုက္ခော ဝိယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဈာနဘာဝနာယ ပုဂ္ဂလဝသေန ဒေသေတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဈာနာနိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနီတိ. ယဒိပိ ဝိဘင်္ဂေ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာ ဒေသနာ ကတာ, အတ္ထော ပန တတြာပိ ဝိဘင်္ဂေပိ ယထာ ဣဓ ‘‘ဣမိနာ [Pg.168] စ ဝိတက္ကေနာ’’တိအာဒိနာ ဓမ္မဝသေန ဝုတ္တော, ဧဝမေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလဿေဝ အဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော. အတ္ထော…ပေ… ဒဋ္ဌဗ္ဗော ဈာနသမင်္ဂိနော ဝိတက္ကဝိစာရသမင်္ဂိတာဒဿနေန, ဈာနဿေဝ စ သဝိတက္ကသဝိစာရတာယ ဝုတ္တတ္တာတိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

“Vālaṇḍupaka”(Vālaṇḍupaka)是用羊毛等制成的垫环。“压制之手”(uppīḷanahattho)是压制泥团的手，也是来回移动它的手。“圆”(maṇḍala)是指某人在铜盘等器物上画圆圈。譬如一棵树，即使脱离了花、果、枝等部分而不存在，仍被称为“有花有果”；同样，禅那，即使脱离了寻、伺等禅支而不存在，仍被称为“有寻有伺”。为示此义，故说“如树”等。因为禅那的修习应依个人(puggala)而教示，故以“于此，比丘远离诸欲”等句，依个人而阐明诸禅。虽然在《分别论》(Vibhaṅga)中作了依个人的教示，但其义理，也应如在此处以“由于此寻”等句依于法而说的那样来理解，因为从胜义上说，个人实不存在，此为意趣。或者，此处的义理应如是理解：其义理……当知，是因见到具禅者具有寻、伺，且因禅那本身被说为有寻有伺。

ဝိဝေကာတိ ဝိဝေကာ ဟေတုဘူတာတိ ဝိဝေက-သဒ္ဒဿ ဘာဝသာဓနတံ သန္ဓာယာဟ. ဝိဝေကေတိ ကတ္တုသာဓနတံ, ကမ္မသာဓနတံ ဝါ. ‘‘ဝိဝိတ္တော’’တိ ဟိ ဣမိနာ နီဝရဏေဟိ ဝိနာဘူတော တေဟိ ဝိဝေစိတောတိ စ သာဓနဒွယမ္ပိ သင်္ဂဟိတမေဝါတိ.

“离”(vivekā)，作为原因，是说“因为远离”。这是就“viveka”一词的体性派生(bhāvasādhana)而言。“离”(viveke)也可以是主动派生(kattusādhana)或被动派生(kammasādhana)。因为“已离”(vivitto)一词，既指“已脱离诸盖”，也指“已被（从诸盖中）分离”，因此含摄了这两种派生。

၇၂. ပီဏယတီတိ တပ္ပေတိ, ဝဍ္ဎေတိ ဝါ. သမ္ပိယာယနလက္ခဏာတိ ပရိတုဿနလက္ခဏာ. ပီဏနရသာတိ ပရိဗြူဟနရသာ. ဖရဏရသာတိ ပဏီတရူပေဟိ ကာယဿ ဗျာပနရသာ. ဥဒဂ္ဂဘာဝေါ ဩဒဂျံ. ခုဒ္ဒိကာ လဟုံ လောမဟံသနမတ္တံ ကတွာ ဘိန္နာ န ပုန ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ခဏိကာ ဗဟုလံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဥဗ္ဗေဂတော ဖရဏာ နိစ္စလတ္တာ, စိရဋ္ဌိတိကတ္တာ စ ပဏီတတရာ. စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာတိ ပုဏ္ဏဝလ္လိကဝိဟာရေ စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာ. ပကတိယာ ဒိဋ္ဌာရမ္မဏဝသေနာတိ ပုဗ္ဗေ မဟာစေတိယံ ဂဟိတာရမ္မဏဝသေန. စိတြဂေဏ္ဍုကော ဝိစိတြာကာရေန ကတဂေဏ္ဍုကော. ဥပနိဿယေတိ သမီပေ, တဿ ဝါ ဝိဟာရဿ နိဿယဘူတေ, ဂေါစရဋ္ဌာနဘူတေတိ အတ္ထော.

72. “令喜”(pīṇayati)即是令满足，或令增长。“有喜爱之相”(sampiyāyanalakkhaṇā)即有欣悦之相。“有令喜之作用”(pīṇanarasā)即有增长之作用。“有遍满之作用”(pharaṇarasā)即有以胜妙色遍满身体之作用。“踊跃的状态”(udaggabhāva)即是踊跃。小喜(khuddikā)只是轻微地引起毛发竖立后，即破灭而不再生起。刹那喜(khaṇikā)则屡屡生起。遍满喜(pharaṇā)比踊跃喜(ubbegā)更殊胜，因为不动摇且长时安住。“去到塔院”(cetiyaṅgaṇaṃ gantvā)即是去到Puṇṇavallika寺(Puṇṇavallikavihāra)的塔院。“以平常所见之所缘”(pakatiyā diṭṭhārammaṇavasena)即是以前面所取的大塔为所缘。“彩色球”(citrageṇḍuko)即是以多彩样式制成的球。“依止处”(upanissaya)意为在附近，或在那寺院的依止处，即作为行境之处。

ဃရာဇိရေတိ ဂေဟင်္ဂဏေ. ပဗ္ဗတသိခရေ ကတစေတိယံ ‘‘အာကာသစေတိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဂဟိတနိမိတ္တေနေဝါတိ စေတိယဝန္ဒနံ, ဓမ္မဿဝနဉ္စ ဥဒ္ဒိဿ ‘‘ဓညာ ဝတိမေ’’တိအာဒိနာ ဂဟိတကုသလနိမိတ္တေနေဝ ကာရဏဘူတေန. ဂဟိတံ ဝါ နိမိတ္တံ ဧတေနာတိ ဂဟိတနိမိတ္တံ, ဝုတ္တာကာရေန ပဝတ္တစိတ္တံ, တေန ဂဟိတနိမိတ္တေနေဝ စိတ္တေန သဟ. ပက္ခန္ဒန္တိ အနုပဝိဋ္ဌံ. အနုပရိပ္ဖုဋန္တိ အနု အနု သမန္တတော ဖုဋံ, သဗ္ဗသော အနုဝိသဋန္တိ အတ္ထော.

“在家院里”(gharājire)即在屋子的庭院里。建在山顶的塔被称为“虚空塔”(ākāsacetiya)。“正是以所取之相”(gahitanimitteneva)是说，正是以那作为原因的、为了礼敬塔庙及听闻正法等而说“他们真有福啊！”(dhaññā vatime)等所取的善相。或者，“已取相”(gahitanimitta)是“以此(心)取相”之义，即指以上述方式生起的心；(喜)与那已取相的心一同(生起)。“跃入”(pakkhandati)即是进入。“遍满”(anuparipphuṭa)即是一再地、周遍地、完全地遍满，意思是完全渗透。

ပဿဒ္ဓိယာ နိမိတ္တဘာဝေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တီ. ပရိပါစနဝသေန ပရိပါကံ ဂစ္ဆန္တီ. အပ္ပနာသမ္ပယုတ္တာဝ ပီတိ အပ္ပနာသမာဓိပူရိကာ. ခဏိကသမာဓိပူရိကာ စ ဥပစာရသမာဓိပူရိကာ စ အပ္ပနာသမာဓိဿ ဝိဒူရတရာတိ တဒုဘယံ အနာမသန္တော ‘‘တာသု ယာ အပ္ပနာသမာဓိဿာ’’တိအာဒိမာဟ. သမာဓိသမ္ပယောဂံ ဂတာတိ ပုဗ္ဗေ ဥပစာရသမာဓိနာ သမ္ပယုတ္တာ ဟုတွာ အနုက္ကမေန ဝဍ္ဎိတွာ အပ္ပနာသမာဓိနာ သမ္ပယောဂံ ဂတာ.

（喜）以轻安为前相而“受胎”。依成熟作用而达到成熟。与安止相应的喜，能圆满安止定。而圆满刹那定和圆满近行定的（喜），都离安止定更远，因此不提及此二者，而说“在那些之中，那属于安止定的”等语。“达到与定相应”，是指先前与近行定相应，逐渐增长而达到与安止定相应。

၇၃. သုခယတီတိ [Pg.169] သုခံ, အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ လဒ္ဓဿာဒေ ကရောတီတိ အတ္ထော. သွာယံ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော ပရိယာယလဒ္ဓေါ ဓမ္မတော အညဿ ကတ္တု နိဝတ္တနတ္ထော, နိပ္ပရိယာယေန ပန ဘာဝသာဓနမေဝ လဗ္ဘတီတိ ‘‘သုခနံ သုခ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣဋ္ဌသဘာဝတ္တာ တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလံ, သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ ဝါ အတ္တနိ သာဒယတီတိ သာတံ ဒ-ကာရဿ တ-ကာရံ ကတွာ. သာတံ ‘‘မဓုရ’’န္တိ ဝဒန္တိ. သာတံ လက္ခဏံ ဧတဿာတိ သာတလက္ခဏံ. ဥပဗြူဟနံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သံဝဍ္ဎနံ. ဒုက္ခံ ဝိယ အဝိဿဇ္ဇေတွာ အဒုက္ခမသုခါ ဝိယ အနဇ္ဈုပေက္ခိတွာ အနု အနု ဂဏှနံ, ဥပကာရိတာ ဝါ အနုဂ္ဂဟော. ကတ္ထစိ ပဌမဇ္ဈာနာဒိကေ. ပဋိလာဘတုဋ္ဌီတိ ပဋိလာဘဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနကတုဋ္ဌိ. ပဋိလဒ္ဓရသာနုဘဝနန္တိ ပဋိလဒ္ဓဿ အာရမ္မဏရသဿ အနုဘဝနန္တိ သဘာဝတော ပီတိသုခါနိ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတိ. ယတ္ထ ပီတိ, တတ္ထ သုခန္တိ ဝိတက္ကဿ ဝိယ ဣတရေန ပီတိယာ သုခေန အစ္စန္တသံယောဂမာဟ. ‘‘ယတ္ထ သုခံ, တတ္ထ န နိယမတော ပီတီ’’တိ ဝိစာရဿ ဝိယ ဝိတက္ကေန သုခဿ ပီတိယာ အနစ္စန္တသံယောဂံ. တေန အစ္စန္တာနစ္စန္တသံယောဂိတာယ ပီတိသုခါနံ ဝိသေသံ ဒဿေတိ. ကံ တာရေန္တိ ဧတ္ထာတိ ကန္တာရံ, နိရုဒကမရုဋ္ဌာနံ. ဝနမေဝ ဝနန္တံ. တသ္မိံ တသ္မိံ သမယေတိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏဿ ပဋိလာဘသမယေ, ပဋိလဒ္ဓဿ ရသာနုဘဝနသမယေ, ဝနစ္ဆာယာဒီနံ သဝနဒဿနသမယေ, ပဝေသပရိဘောဂသမယေ စ. ပါကဋဘာဝတောတိ ယထာက္ကမံ ပီတိသုခါနံ ဝိဘူတဘာဝတော.

73. 能使安乐，故为“乐”（sukhaṃ），其义为：使与自身相应的法获得滋味。这是间接获得的作者解释，其作用在于排除法之外的其他作者。但若直接而言，则仅可得情状构成，故说“安乐的状态即是乐”。因其自性是可喜的，故能使具足此乐的个人，或使相应法在自身中愉悦，因此称为“适悦”（sātaṃ），此乃将“d”音转为“t”音而成。人们说“适悦”即是“甘美”。此（乐）有适悦之相，故为“适悦相”。增益（Upabrūhanaṃ），即是相应法的增长。如对苦一般不舍弃，如对不苦不乐一般不舍置，而是再再地领受；或（释为）助益，即是“摄益”（anuggaho）。在某些地方，如初禅等中。“获得满足”（Paṭilābhatuṭṭhi）是依于获得而生起的满足。“体验已得之味”是指体验所获得的所缘之味。如此，（此论）依自性分别开示了喜与乐。“有喜之处，即有乐”，此句说明了喜与乐的恒常相应，如同寻与其另一者（伺）的恒常相应。“有乐之处，未必有喜”，此句说明了乐与喜的非恒常相应，如同伺与寻的非恒常相应。以此（二句），通过恒常相应与非恒常相应的状态，开示了喜与乐的差别。于此（ettha）渡过（tārenti）水（kaṃ），故为“旷野”（kantāraṃ），意指无水之荒漠地带。森林即是林野。“于彼彼之时”是指：于获得可喜所缘之时，于体验已得之味时，于听闻、看见林荫等之时，以及于进入、受用之时。“因其显现”是指，因喜与乐依次显现的状态。

ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခန္တိ ဧတ္ထ ပုရိမသ္မိံ အတ္ထေ ဝိဝေကဇန္တိ ဈာနံ ဝုတ္တံ. ပီတိသုခသဒ္ဒတော စ အတ္ထိအတ္ထဝိသေသတော ‘‘အဿ ဈာနဿ, အသ္မိံ ဝါ ဈာနေ’’တိ ဧတ္ထ အ-ကာရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒုတိယေ ပီတိသုခမေဝ ဝိဝေကဇံ. ‘‘ဝိဝေကဇံပီတိသုခ’’န္တိ စ အညပဒတ္ထသမာသော, ပစ္စတ္တနိဒ္ဒေသဿ စ အလောပေါ ကတော. လောပေ ဝါ သတိ ‘‘ဝိဝေကဇပီတိသုခ’’န္တိ ပါဌောတိ အယံ ဝိသေသော.

于“vivekajaṃ pītisukhaṃ”一词，在前一种释义中，“vivekajaṃ”是说禅那(jhāna)。而从“pītisukha”一词，因其具有“有”(atthi)的特殊含义，故应知于“属于此禅那”(assa jhānassa)或“于此禅那中”(asmiṃ jhāne)之义，有“a”尾缀。在后一种释义中，喜乐(pītisukha)本身即是离生(vivekaja)。并且，“vivekajaṃpītisukha”是依主释(aññapadatthasamāsa)，其格位词尾未被省略。或者，当省略时，读作“vivekajapītisukha”。此为差别。

ဥပသမ္ပဇ္ဇာတိ ဧတ္ထ ဥပ-သံ-သဒ္ဒါ ‘‘ဥပလဗ္ဘတိ, သံဘုဉ္ဇတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ နိရတ္ထကာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပဂန္တွာ’’တိအာဒိံ ဝတွာ ပုန တေသံ သာတ္ထကဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပသမ္ပာဒယိတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ပတွာ, သာဓေတွာတိ ဝါ အတ္ထော. ဣရိယန္တိ ကိရိယံ. ဝုတ္တိအာဒီနိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ. ပါလနာတိ ဟိ ဧကံ ဣရိယာပထဗာဓနံ ဣရိယာပထန္တရေဟိ ရက္ခဏာ.

于“upasampajja”一词，为示“upa-”、“saṃ-”二前缀如在“upalabbhati”、“saṃbhuñjati”等词中那样没有实义，而说“upagantvā”(趋近)等词；复为示其有实义，而说“upasampādayitvā”(令圆满)等词。是故，其义为“到达”或“成就”。“Iriyaṃ”指行为(kiriya)，“vutti”(行止)等是其同义词。所谓“pālana”(守护)，即是通过变换姿势来防护另一姿势所带来的病痛。

ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနာဒိဝဏ္ဏနာ

五支已断等的释义

၇၄. ပဉ္စ [Pg.170] အင်္ဂါနိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဟီနာနိ ဧတဿာတိ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ. ‘‘အဂျာဟိတော’’တိ ဧတ္ထ အာဟိတ-သဒ္ဒဿ ဝိယ ဝိပ္ပဟီန-သဒ္ဒဿေတ္ထ ပရဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ ဝိပ္ပဟီနန္တိ ဝါ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ. နနု အညေပိ အကုသလာ ဓမ္မာ ဣမိနာ ဈာနေန ပဟီယန္တိ, အထ ကသ္မာ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနတာဝ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ. ဈာနလာဘိနောပိ အဈာနသမင်္ဂိကာလေ ဈာနပဋိပက္ခလောဘစိတ္တာဒီနံ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော ‘‘ဈာနက္ခဏေ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဟီယန္တီတိ ဝိဂစ္ဆန္တိ, နပ္ပဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. ဧကတ္တာရမ္မဏေတိ ပထဝီကသိဏာဒိဝသေန ဧကသဘာဝေ, ဧကဂ္ဂတာသင်္ခါတေ ဧကတ္တာဝဟေ ဝါ အာရမ္မဏေ. တန္တိ တံ နာနာဝိသယပလောဘိတံ စိတ္တံ. ကာမဓာတုပ္ပဟာနာယာတိ နာနာဝိသယသမူပဗျူဠှာယ ကာမဓာတုယာ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ ပဋိပဒံ ဈာနံ နပ္ပဋိပဇ္ဇတိ. နိရန္တရန္တိ ဝိက္ခေပေန အနန္တရိတံ, သဟိတန္တိ အတ္ထော. အကမ္မညန္တိ အကမ္မနီယံ, ဘာဝနာကမ္မဿ အယောဂျန္တိ အတ္ထော. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စပရေတန္တိ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စေန အဘိဘူတံ. ပရိဗ္ဘမတိ အနဝဋ္ဌာနတော, အဝဋ္ဌာနဿ သမာဓာနဿ အဘာဝတောတိ အတ္ထော. ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပဟတန္တိ သာတိသယဿ ဝိစာရဿ အဘာဝတော ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နု ခေါ ဘဂဝါ, န နု ခေါ’’တိ, ‘‘ပထဝီ ပထဝီ’’တိအာဒိနာ မနသိကာရေန, ‘‘ဈာနံ သိယာ နု ခေါ, န နု ခေါ’’တိအာဒိနာ စ ပဝတ္တာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပဟတံ. နာရောဟတိ အပ္ပဋိပတ္တိနိမိတ္တတ္တာ. ဝိသေသေန ဈာနန္တရာယကရတ္တာတိ သမာဓိအာဒီနံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝေန ဈာနာဓိဂမဿ အန္တရာယကရဏတော.

74. 以镇伏的方式断除五支，故称“五支已断”。在“agyāhito”一词中，如同“āhita”一词被置于后，于此（“pañcaṅgavippahīnaṃ”）中，“vippahīna”一词也应被理解为置于其后；或（释为）由五支而舍离，故称“五支已断”。难道其他不善法不也由此禅那断除吗？然则为何只说五支已断？故说‘虽然’等。即使是已得禅那者，在不具足禅那的时期，仍有与禅那敌对的贪心等生起，故说‘于禅那刹那’。‘被断除’即是离去，不复生起的意思。‘于一境所缘’指依地遍（pathavīkasiṇa）等而于一性之所缘，或于名为心一境性（ekaggatā）、能引生专一的所缘。‘彼’指被各种所缘诱惑的彼心。‘为断欲界故’是说，（彼心）不实践为舍离、超越此众多所缘聚集之欲界的行道，即禅那。‘无间’指不被散乱所间隔，即相续之义。‘不堪作业’指不适于作业，即不适合修习之业的意思。‘为掉举、追悔所缠’指被掉举和追悔所压倒。‘徘徊不定’因无法安住，即缺乏安住与专注之义。‘为疑所害’因缺乏卓越的审察，而生起‘世尊究竟是不是正自觉者呢？’‘以“地、地”等方式作意，禅那究竟会不会生起呢？’等疑惑，故为疑所害。‘不上升’因其为不实践之相故。‘特为禅那障碍’因与定等直接对立，故对证得禅那造成障碍。

တေဟီတိ ဈာနာဓိဂမဿ ပစ္စယဘူတေဟိ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ. အဝိက္ခေပါယ သမ္ပာဒိတပ္ပယောဂဿာတိ တတော ဧဝံ သမာဓာနာယ နိပ္ဖာဒိတဘာဝနာပယောဂဿ. စေတသော ပယောဂသမ္ပတ္တိသမ္ဘဝါတိ ယထာဝုတ္တဘာဝနာပယောဂသမ္ပတ္တိသမုဋ္ဌာနာ. ပီတိ ပီဏနံ ဘာဝနာဝသေန တပ္ပနံ. ဥပဗြူဟနံ ဘာဝနာဝသေန ပရိဝုဒ္ဓိံ စေတသော ကရောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. နန္တိ စိတ္တံ. သသေသသမ္ပယုတ္တဓမ္မန္တိ အဝသိဋ္ဌဖဿာဒိဓမ္မသဟိတံ, သမံ သမ္မာ စ အာဓိယတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣန္ဒြိယသမတာဝသေန သမံ, ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ. ဒူရီဘာဝေ လီနုဒ္ဓစ္စာဘာဝေန သမ္မာ စ ဌပေတီတိ အတ္ထော. ဧကဂ္ဂတာ ဟိ သမာဓာနကိစ္စေန စိတ္တံ, သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ စ အတ္တာနံ အနုဝတ္တာပေန္တီ ဈာနက္ခဏေ သာတိသယံ သမာဟိတေ ကရောတီတိ. ဥပ္ပတ္တိဝသေနာတိ ယထာပစ္စယံ ဥပ္ပဇ္ဇနဝသေန[Pg.171]. ဧတေသု ဝိတက္ကာဒီသု ဈာနံ ဥပ္ပန္နံ နာမ ဟောတိ တတ္ထေဝ ဈာနဝေါဟာရတော. တေနာဟ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ. ‘‘ယထာ ပနာ’’တိအာဒိနာပိ ဥပမာဝသေန တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကရောတိ.

“由彼等”者，即由作为证得禅那之因的寻与伺。“为不散乱而完成其功用”者，即因此为等持而完成其禅修功用。“由心之功用圆满而有”者，即由如前所述之禅修功用圆满而生起。喜（pīti）是愉悦，通过修习而使之满足、充盈。增长，即通过修习使心增长圆满。此为关联。“彼”者，谓心。“与其余相应法”者，即与所余之触等法俱行；平等而正确地被置放。此为关联。以诸根平等故为“平等”；因敌对法远离，无昏沉（līna）与掉举（uddhacca），故为“正确”安住。此为义。诚然，心一境性（ekaggatā）以令专注之作用，使心与相应法随顺于自身，于禅那之刹那，令其极度安定。“依生起”者，即依缘而生起。于此等寻等法中，禅那名为已生，因仅于彼处有“禅那”之称谓故。是故说“是故”等。复以“犹如”等句，通过譬喻，使此义更为显明。

ပကတိစိတ္တတောတိ ပါကတိကကာမာဝစရစိတ္တတော. သုဝိသဒေနာတိ သုဋ္ဌု ဝိသဒေန, ပဋုတရေနာတိ အတ္ထော. သဗ္ဗာဝန္တန္တိ သဗ္ဗာဝယဝဝန္တံ, အနဝသေသန္တိ အတ္ထော. အပ္ဖုဋန္တိ အသမ္ဖုဋ္ဌံ. အာရမ္မဏေသု ဖုသိတာတိ အပ္ပနာဝသေန ပဝတ္တမာနာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ သမန္တတော အာရမ္မဏံ ဖရန္တီ ဝိယ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဈာနပါဌေ အဂ္ဂဟိတာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဂဟိတာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယ ‘‘တတ္ထ စိတ္တေကဂ္ဂတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တေသု ဈာနင်္ဂေသု. န နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ သရူပတော န နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, သာမညတော ပန ဈာနဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတာ. ဧဝံ ဝုတ္တတ္တာတိ သရူပေနေဝ ဝုတ္တတ္တာ, အင်္ဂမေဝ စိတ္တေကဂ္ဂတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယေန အဓိပ္ပာယေနာတိ ယေန ဝိတက္ကာဒီဟိ သဟ ဝတ္တန္တံ ဓမ္မံ ဒီပေတုံ တဿ ပကာသနာဓိပ္ပာယေန ‘‘သဝိတက္ကံ သဝိစာရ’’န္တိအာဒိနာ ဥဒ္ဒေသော ကတော. သော ဧဝ အဓိပ္ပာယော တေန ဘဂဝတာ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘စိတ္တေကဂ္ဂတာ’’တိ နိဒ္ဒိသန္တေန ပကာသိတော. တသ္မာ သာ ဈာနပါဌေ အဂ္ဂဟိတာတိ န စိန္တေတဗ္ဗံ.

“于本性心”指于通常的欲界心。“极清净”是说非常清净，义为更锐利。“具一切分”是说具足所有部分，义为无有余留。“未触”是说未被触及。“于所缘中触”是说，以安止的方式生起的心一境性，犹如遍满于所缘，故作是说。为何在禅那的（标准）文句中未被列入的心一境性，在此处却被列入了呢？针对此质问，而说“于彼，心一境性”等。“于彼”指于彼等禅支中。“未明示”是说，未以其自相明示，但总的来说，已通过纳入禅那而被包含了。所谓“如是说”，是因为（在《分别论》中）已明确以其自相宣说，其关联是：心一境性确实是（禅）支。以何意趣，是说为了开示与寻等俱行的法，以彼开示之意趣，而作“有寻有伺”等标举。彼意趣，即为彼世尊在《分别论》中，以“心一境性”明示而阐明。是故，不应思惟它在禅那的（标准）文句中未被包含。

တိဝိဓကလျာဏဝဏ္ဏနာ

三种善的释义

၇၅. အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေနာတိ ဈာနဿ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေန. လက္ခဏဝသေနာတိ တေသံယေဝ အပ္ပနာယံ လက္ခိတဗ္ဗဘာဝဝသေန.

75. 依初中后而言，即依禅那的初、中、后而言。依特征而言，即依彼等在安止时应被标示的特征而言。

တတြာတိ တသ္မိံ ကလျာဏတာလက္ခဏာနံ ဝိဘာဝနေ. ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓီတိ ပဋိပဇ္ဇတိ ဈာနံ ဧတာယာတိ ပဋိပဒါ, ဂေါတြဘုပရိယောသာနော ပုဗ္ဗဘာဂိယော ဘာဝနာနယော. ပရိပန္ထတော ဝိသုဇ္ဈနံ ဝိသုဒ္ဓိ, ပဋိပဒါယ ဝိသုဒ္ဓိ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ. သာ ပနာယံ ယသ္မာ ဈာနဿ ဥပ္ပာဒက္ခဏေ လဗ္ဘတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒီ’’တိ. ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာတိ ဝိသောဓေတဗ္ဗတာဒီနံ အဘာဝတော ဈာနပရိယာပန္နာယ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာယ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယာ အနုဗြူဟနာ. သာ ပနာယံ ဝိသေသတော ဈာနဿ ဌိတိက္ခဏေ လဗ္ဘတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ မဇ္ဈေ’’တိ. သမ္ပဟံသနာတိ တတ္ထ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနာဒိသာဓကဿ ဉာဏဿ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိဝသေန ပရိယောဒပနာ. သာ ပန ယသ္မာ ဈာနဿ ဩသာနက္ခဏေ ပါကဋာ ဟောတိ[Pg.172], တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာန’’န္တိ. ဣမာနိ တီဏိ လက္ခဏာနီတိ ပရိပန္ထတော စိတ္တဿ ဝိသုဇ္ဈနာကာရော, မဇ္ဈိမဿ သမထနိမိတ္တဿ ပဋိပဇ္ဇနာကာရော, တတ္ထ ပက္ခန္ဒနာကာရောတိ ဣမာနိ တီဏိ ဈာနဿ အာဒိတော ဥပ္ပာဒက္ခဏေ အပ္ပနာပတ္တိလက္ခဏာနိ တေဟိ အာကာရေဟိ ဝိနာ အပ္ပနာပတ္တိယာ အဘာဝတော, အသတိ စ အပ္ပနာယ တဒဘာဝတော. အာဒိကလျာဏဉ္စေဝ ဝိသုဒ္ဓိပဋိပဒတ္တာ. ယထာဝုတ္တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ, သမ္ပန္နလက္ခဏတ္တာ စ တိလက္ခဏသမ္ပန္နဉ္စ. ဣမိနာ နယေန မဇ္ဈပရိယောသာနလက္ခဏာနဉ္စ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

此处是指在阐明善的特征之时。“行道清净(paṭipadāvisuddhi)”是指，人由此修习禅那，故为行道，即以种姓(gotrabhū)为终点的、属于前分的修习方法。从障碍中净化是清净，行道的清净即行道清净。此行道清净因在禅那生起刹那获得，故说“行道清净在初”。“舍的增上(upekkhānubrūhanā)”是指，因无有应净化者等，属于禅那的中舍，由其作用的完成而增上。此增上特别在禅那的住立刹那获得，故说“舍的增上在中间”。“令心欣悦(sampahaṃsanā)”是指，于其中，由能成就诸法不超越等之智的作用完成而净化。此令心欣悦因在禅那的终结刹那显现，故说“令心欣悦在终”。此三特征是指：从障碍中净化心的方式，修习中寂止相的方式，及于其中投入的方式。此三者是禅那从初生起刹那获得安止(appanā)的特征，因为若无此等方式，则无法获得安止；若无安止，则亦无此等方式。初善，因是清净行道故。因具足如是所说特征，因具足圆满特征，故具足三特征。应知以此理趣结合中与后之特征。

သမ္ဘရီယတိ ဈာနံ ဧတေနာတိ သမ္ဘာရော, နာနာဝဇ္ဇနပရိကမ္မံ. သဟ သမ္ဘာရေနာတိ သသမ္ဘာရော, သော ဧဝ သသမ္ဘာရိကော. ဥပစာရောတိ ဧကာဝဇ္ဇနူပစာရမာဟ. ပဂ္ဂဟာဒိကိစ္စဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဘာဝနာယ ဧဝ သာဓိတတ္တာ ယာ တတ္ထ ဧကာဝဇ္ဇနူပစာရေ သိဒ္ဓါ အဇ္ဈုပေက္ခနာ, သာ ဈာနက္ခဏေ ပရိဗြူဟိတာ နာမ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ နာမ အပ္ပနာ’’တိ. ယထာဓိဂတံ ဈာနံ နိဿာယ ယော ပဟဋ္ဌာကာရော စိတ္တဿ ပရိတောသော, တံ ပစ္စဝေက္ခဏာဝသေန ပဝတ္တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သမ္ပဟံသနာ နာမ ပစ္စဝေက္ခဏာ’’တိ. ဧကေတိ အဘယဂိရိဝါသိနော. တေ ဟိ ဧဝံ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိအာဒိကေ ဝဏ္ဏယန္တိ, တဒယုတ္တံ. တထာ ဟိ သတိ အဇ္ဈာနဓမ္မေဟိ ဈာနဿ ဂုဏသံကိတ္တနံ နာမ ကတံ ဟောတိ. န ဟိ ဘူမန္တရံ ဘူမန္တရပရိယာပန္နံ ဟောတိ. ပါဠိယာ စေတံ ဝိရုဒ္ဓန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧကတ္တဂတံ စိတ္တန္တိ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဘာဝေန, ဧကဂ္ဂတာယ စ သိခါပ္ပတ္တိယာ တဒနုဂုဏံ ဧကတ္တံ ဂတန္တိ ဧကတ္တဂတံ, သသမ္ပယုတ္တံ အပ္ပနာပတ္တစိတ္တံ. တဿေဝ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိပက္ခန္ဒတာဒိ အနန္တရမေဝ ဝုစ္စတိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧကသ္မိံယေဝ အပ္ပနာစိတ္တက္ခဏေ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိအာဒိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ, တသ္မာ အာဂမနဝသေနာတိ ပရိကမ္မာဂမနဝသေန. အနတိဝတ္တနာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣန္ဒြိယေကရသတာတဒုပဂဝီရိယဝါဟနာသေဝနာနိ သင်္ဂဏှာတိ. ပရိယောဒါပကဿာတိ ပရိသောဓကဿ ပဘဿရဘာဝကရဿ. အနတိဝတ္တနာဒိဘာဝသာဓနမေဝ စေတ္ထ ဉာဏဿ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

由此，禅那得以资养，故名为资粮，即种种转向的遍作。“与资粮一起”即“具资粮”，此即“具资粮者”。“近行”，是指单一转向的近行。由于策励等作用的前分修习已经成就，因此在那单一转向近行中成就的舍，在禅那刹那被增广，所以说：“安止名为舍之增广”。依靠已获得的禅那而生起的心欢喜状态，是依省察而转起的，因此说：“省察名为令欢喜”。有些人，即无畏山(Abhayagiri)住者，他们如此解说行道清净等，那是不恰当的。因为若是那样，就成了以非禅那之法来称颂禅那的功德。因为一个地（的法）并不包含在另一个地之中。为了显示这与巴利圣典相违，才说了“然而因为”等。其中，“心已达一性”是指：由诸根达到一味的状态，以及由心一境性达到顶点，随顺于此而达到一性，故名“已达一性”，即与相应法俱生的安止心。紧接着就宣说了此心的行道清净、投入等。因此，因为在巴利圣典中，行道清净等只在单一的安止心刹那被述说，所以“依来由而言”是指依遍作的来由而言。“不超越等”，此中“等”字包括了诸根一味性、策励与此相应的精进、以及修习。“使净化者”是指使洁净、使光辉者。在此，应当知道，成就了不超越等的状态，即是智的作用之完成。

တသ္မိန္တိ တသ္မိံ ဝါရေ, စတုပဉ္စစိတ္တပရိမာဏာယ အပ္ပနာဝီထိယန္တိ အတ္ထော. တတော ပရိပန္ထတော. စိတ္တံ ဝိသုဇ္ဈတီတိ ယဒိပိ အာဂမနံ ဂဟေတုံ အဝိသေသေန ဝိယ ဝုတ္တံ, ပရိကမ္မဝိသုဒ္ဓိတော ပန အပ္ပနာဝိသုဒ္ဓိ သာတိသယာဝ. တေနာဟ ‘‘ဝိသုဒ္ဓတ္တာ’’တိအာဒိ. အာဝရဏဝိရဟိတံ ဟုတွာတိ ယေနာဝရဏေန [Pg.173] အာဝဋတ္တာ စိတ္တံ တတော ပုဗ္ဗေ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ န သက္ကောတိ, တေန ဝိဝိတ္တံ ဟုတွာ, တံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာတိ အတ္ထော. လီနုဒ္ဓစ္စသင်္ခါတာနံ ဥဘိန္နံ အန္တာနံ အနုပဂမနေန မဇ္ဈိမော, သဝိသေသံ ပစ္စနီကဓမ္မာနံ ဝူပသမနတော သမထော, ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော နိမိတ္တဉ္စာတိ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ. တေနာဟ ‘‘သမပ္ပဝတ္တော အပ္ပနာသမာဓိယေဝါ’’တိ. တဒနန္တရံ ပန ပုရိမစိတ္တန္တိ တဿ အပ္ပနာစိတ္တဿ အနန္တရပစ္စယဘူတံ ပုရိမံ စိတ္တံ, ဂေါတြဘုစိတ္တန္တိ အတ္ထော. ဧကသန္တတိပရိဏာမနယေနာတိ ယထာ ‘‘တဒေဝ ခီရံ ဒဓိသမ္ပန္န’’န္တိ, ဧဝံ သတိပိ ပရိတ္တမဟဂ္ဂတဘာဝဘေဒေ, ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝဘေဒေ စ ဧကိဿာ ဧဝ သန္တတိယာ ပရိဏာမူပဂမနနယေန ဧကတ္တနယဝသေန. တထတ္တန္တိ တထဘာဝံ အပ္ပနာသမာဓိဝသေန သမာဟိတဘာဝံ. ဧဝံ ပဋိပန္နတ္တာတိ ဝုတ္တာကာရေန ပဋိပဇ္ဇမာနတ္တာ. ယသ္မိဉှိ ခဏေ တထတ္တံ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇတိ, တသ္မိံယေဝ ခဏေ တထတ္တုပဂမနေန အပ္ပနာသမာဓိနာ သမာဟိတဘာဝူပဂမနေန တတ္ထ ပက္ခန္ဒတိ နာမ. ပုရိမစိတ္တေတိ အပ္ပနာစိတ္တဿ ပုရိမသ္မိံ စိတ္တေ ဂေါတြဘုစိတ္တေ. ဝိဇ္ဇမာနာကာရနိပ္ဖာဒိကာတိ တသ္မိံ စိတ္တေ ဝိဇ္ဇမာနာနံ ပရိပန္ထဝိသုဒ္ဓိမဇ္ဈိမသမထပဋိပတ္တိပက္ခန္ဒနာကာရာနံ နိပ္ဖာဒိကာ, တေနာကာရေန နိပ္ဖဇ္ဇမာနာတိ အတ္ထော. တေယေဝ ဟိ အာကာရာ ပစ္စယဝိသေသတော ဈာနက္ခဏေ နိပ္ဖဇ္ဇမာနာ ‘‘ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓီ’’တိ လဒ္ဓသမညာ ဈာနဿ တံ ဝိသေသံ နိပ္ဖာဒေန္တာ ဝိယ ဝုတ္တာ. ဥပ္ပာဒက္ခဏေယေဝါတိ အတ္တလာဘဝေလာယမေဝ. ယဒိ ဧဝံ, ကထံ တေ အာကာရာ နိပ္ဖဇ္ဇန္တီတိ အာဟ ‘‘အာဂမနဝသေနာ’’တိ.

“于其中”是指在那一回速行中，即在量为四或五心的安止心路(appanāvīthiyaṃ)中。从那障碍中。“心清净”，虽然此说是为了包含预备行道而仿佛无差别地说的，但安止清净确实比预备(parikamma)清净更为殊胜。因此他说“由于清净”等。“已离盖”是指，先前由于被盖所覆盖，心无法行至中寂止相(majjhimaṃ samathanimittaṃ)，现在已远离了它，即已镇伏了它。因不趣向沉没(līna)与掉举(uddhacca)二边，故为“中”；因特别平息了敌对法，故为“寂止”；因是瑜伽士特殊快乐之因，故为“相”；此即“中寂止相”。因此他说“平等生起的即是安止定(appanāsamādhi)”。其次，“前心”是指作为那安止心之无间缘的前行心，即种姓心(gotrabhucitta)。“依同一相续转变之理”是指，犹如“彼牛乳已成凝乳”，如是虽有欲界(paritta)与广大(mahaggata)之别、因与因生法之别，但依同一相续的转变趣向之理，即依一性之理。“如是性”是指如是之状态，即由安止定而得专注的状态。“如是行已”是指依所述方式而行故。因为，于何刹那行至如是性的中寂止相，即于彼刹那，由趣向如是性，由以安止定达成专注状态而名为投入其中。“于前心中”是指在安止心的前行心中，即种姓心中。“能成现有行相者”是指，能成就在那心中存在的离障清净、行至中寂止、投入等行相；意思是，依那些行相而成。正是这些行相，由特殊之缘而在禅那(jhāna)刹那生起，获得了“行道清净(paṭipadāvisuddhi)”之名，它们被说成仿佛成就了禅那的那种特质。“仅在生起刹那”即仅在获得自体之时。若尔，彼等行相如何生起？他说：“依趣向而言”。

တဿာတိ စိတ္တဿ. ‘‘ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတီ’’တိ ပါဠိယံ (ပဋိ. မ. ၁.၁၅၈) ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန အာဂတာတိ ‘‘ဗျာပါရံ အကရောန္တော’’တိ အာဟ. သမထပဋိပတ္တိတထတ္တုပဂမနဉ္စ ဣဓ သမထဘာဝါပတ္တိယေဝါတိ အာဟ ‘‘သမထဘာဝူပဂမနေနာ’’တိ. ကိလေသသံသဂ္ဂံ ပဟာယ ဧကတ္တေန ဥပဋ္ဌိတဿာတိ ပုဗ္ဗေ ‘‘ကထံ နု ခေါ ကိလေသသံသဂ္ဂံ ပဇဟေယျ’’န္တိ ပဋိပန္နဿ ဣဒါနိ သမထပဋိပတ္တိယာ တဿ ပဟီနတ္တာ ကိလေသသင်္ဂဏိကာဘာဝေန ဧကတ္တေန ဥပဋ္ဌိတဿ ဈာနစိတ္တဿ. ပရိပန္ထဝိသုဒ္ဓိမဇ္ဈိမသမထပဋိပတ္တိပက္ခန္ဒနေဟိ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တိယာ အနုဗြူဟိတေ ဈာနစိတ္တေ လဒ္ဓေါကာသာ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ သမ္ပယုတ္တေသု သမဝါဟိတဘာဝေန ပဝတ္တမာနာ တေ အနုဗြူဟေန္တီ ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာယ ကိစ္စဝသေန ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ.

“彼”是指心。因为巴利圣典（《无碍解道》第一册一五八页）中的“他以舍旁观清净的心”是以个人（puggala）为基础而说的，所以（义注）说“不作功用”。此处，修习寂止与达到如是性即是达到寂止的状态，所以说“以达到寂止的状态”。“舍离烦恼的交杂而安住于一性者”是指，先前曾作意“我如何能舍离烦恼的交杂”而修行，如今通过修习寂止，已舍离了它，因无烦恼为伴而安住于一性的禅那心。由离障清净、修习中寂止、投入而达到增长，在这已增广的禅那心中，获得了机会的中舍，在相应法中以平衡的方式运作，仿佛在增广它们，因此说：“应知舍的增上，是藉由中舍的作用。”

ယေ [Pg.174] ပနေတေ ယုဂနဒ္ဓဓမ္မာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဈာနစိတ္တေ. အညမညာနတိဝတ္တနဝသေန ကိစ္စကရဏတော ယုဂေ နဒ္ဓါ ဗဒ္ဓါ ဝိယ ယုဂနဒ္ဓါ. ဝိမုတ္တိရသေနာတိ ဝိမုစ္စနကိစ္စေန, ဝိမုစ္စနသမ္ပတ္တိယာ ဝါ. ဧသ ယောဂီ. ဝါဟယတီတိ ပဝတ္တေတိ. အဿာတိ ဈာနစိတ္တဿ. တသ္မိံ ခဏေတိ ဘင်္ဂက္ခဏေ. ဥပ္ပာဒက္ခဏေ အတီတေ ဟိ ဌိတိက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ အာသေဝနာ ပဝတ္တတိ နာမ. တေ အာကာရာတိ အညမညာနတိဝတ္တနာဒယော တတ္ထ ဓမ္မာနံ ပဝတ္တိအာကာရာ. အာသေဝနာပိ ဟိ အာသေဝနပစ္စယဘာဝီနံ ဓမ္မာနံ ပဝတ္တိအာကာရောယေဝ. သံကိလေသဝေါဒါနေသူတိ သမာဓိပညာနံ သမရသတာယ အကရဏံ ဘာဝနာယ သံကိလေသော, ကရဏံ ဝေါဒါနံ. တထာ သေသေသုပိ. ဧဝမေတေသု သံကိလေသဝေါဒါနေသု တံ တံ အာဒီနဝံ ဒေါသံ အာနိသံသံ ဂုဏံ ပုရေတရံ ပါဋိဟာရိယဉာဏေန ဒိသွာ ယထာ အညမညာနတိဝတ္တနာဒယော ဟောန္တိ, တထာ ဘာဝနာယ သမ္ပဟံသိတတ္တာ တေနေဝ ဉာဏေန ဝိသောဓိတတ္တာ. ဝိသောဓနံ ဟေတ္ထ သမ္ပဟံသနံ. တေ အာကာရာ ယသ္မာ နိပ္ဖန္နာ, တသ္မာ ‘‘ဓမ္မာနံ…ပေ… ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ လက္ခဏသံဝဏ္ဏနာယ အာဒိမှိ ဝုတ္တံ နိဂမနဝသေန ဒဿေတိ.

“彼等俱轭法”是其关联。“于其中”是指于那禅那心中。因以相互不超越的方式作业，如被系缚于轭，故名“俱轭”。“以解脱味”是指以解脱的作用，或以解脱的成就。“此”是瑜伽行者。“驾驭”是指使其进行。“彼”是指禅那心。“于彼刹那”是指于坏灭刹那。因为生起刹那过去后，从住立刹那开始，重复(āsevanā)确实在进行。“彼等行相”是指其中诸法相互不超越等进行的行相。重复也确实是由重复缘(āsevanapaccaya)所生的诸法的进行行相。“于杂染与清净中”是指，修习中定与慧不达平等是杂染，达到则是清净。其余亦如是。如是在这些杂染与清净中，先以辨识智(pāṭihāriyañāṇa)见到各自的过患、缺点与利益、功德后，由于以使相互不超越等（行相）生起的方式，通过修习而策励，并以彼智而净化故。此处的净化即是策励。因为那些行相已成就，所以说“诸法……应知”等，这是以结论的方式，显示在特征释义之初所说的内容。

‘‘ယသ္မာ ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတီ’’တိ ကော သမ္ဗန္ဓော. ကသ္မာ သမ္ပဟံသနာဝ ပရိယောသာနန္တိ ဝုတ္တာ, န ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာတိ စောဒနံ သန္ဓာယ ‘‘တတ္ထ ယသ္မာ ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဘာဝနာစိတ္တေ. ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတီတိ အပ္ပနာကာလေ ဘာဝနာယ သမပ္ပဝတ္တိယာ, ပဋိပက္ခဿ စ ပဟာနတော ပဂ္ဂဟာဒီသု ဗျာပါရဿ အကာတဗ္ဗတော အဇ္ဈုပေက္ခနာဝ ဟောတိ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သမယေ စိတ္တဿ အဇ္ဈုပေက္ခနာ, ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတီ’’တိ စ အာဒိ. သာ ပနာယံ အဇ္ဈုပေက္ခနာ ဉာဏဿ ကိစ္စသိဒ္ဓိယာ ဟောတိ, ဝိသေသတော ဉာဏသာဓနတ္တာ အပ္ပနာဗျာပါရဿာတိ ဖလေန ကာရဏာနုမာနဉာယေန. ယသ္မာ ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတိ, တသ္မာ ဉာဏကိစ္စဘူတာ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနန္တိ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော.

“‘因为以舍，智得以显现’，这是什么关联？为何说策励为终结，而非舍的增长？”这是针对此质问而说：“于彼，因为以舍，智得以显现。”“于彼”是指于那修习心。“因为以舍，智得以显现”是指：在安止时，由于修习平稳地进行，且敌对法已被断除，故于策励等方面无须作为，而只有旁观。就此而说：“那时，对心旁观，对清净的心旁观”等。而此旁观，是因智的作用成就而有，特别是由于安止的作为是以智为成就之因，此即依‘以果推因’之理则。因为以舍，智得以显现，所以说作为智之作用的策励为终结。此即其关联。

ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ပါဠိယာ သမတ္ထေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တထာပဂ္ဂဟိတံ စိတ္တန္တိ ယထာ ဘာဝနာစိတ္တံ ကောသဇ္ဇပက္ခေ န ပတတိ, တထာ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနိယာနံ ဓမ္မာနံ ဗဟုလီကာရဝသေန ပဂ္ဂဟိတံ. သာဓုကံ အဇ္ဈုပေက္ခတီတိ ပဂ္ဂဏှန္တေနာပိ သမာဓိဿ ဝီရိယသမတာယောဇနဝသေန ပဂ္ဂဟိတတ္တာ သက္ကစ္စံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ, တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ ဩကာသံ [Pg.175] လဘတိ. တံ ပန အဇ္ဈုပေက္ခနံ ဥပေက္ခာဝသေန ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တပါရိဟာရိယပညာဝသေန အပ္ပနာပညာယ ကိစ္စာဓိကတာတိ အာဟ ‘‘ပညာဝသေန ပညိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တံ ဟောတီ’’တိ. တဿ အဓိမတ္တတ္တာ ဧဝ အဇ္ဈုပေက္ခန္တဿေဝ နာနာသဘာဝေဟိ နီဝရဏပမုခေဟိ ကိလေသေဟိ အပ္ပနာစိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမောက္ခဝသေန ဝိမုစ္စနဝသေန. ပညာဝသေနာတိ ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တပါရိဟာရိယပညာဝသေန. ဝိမုတ္တတ္တာတိ နာနာကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ ဧဝ. တေ ဓမ္မာ သဒ္ဓါဒယော, ဝိသေသတော သဒ္ဓါပညာဝီရိယသမာဓယော စ ဧကရသာ သမာနကိစ္စာ ဟောန္တိ. ဧဝမယံ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဋ္ဌေန ဘာဝနာ နိပ္ဖဇ္ဇမာနာ ဉာဏဗျာပါရောတိ အာဟ ‘‘ဉာဏကိစ္စဘူတာ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာန’’န္တိ. ဧဝံ တိဝိဓာယ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိယာ လဒ္ဓဝိသေသာယ တိဝိဓာယ ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာယ သာတိသယံ ပညိန္ဒြိယဿ အဓိမုတ္တဘာဝေန စတုဗ္ဗိဓာပိ သမ္ပဟံသနာ သိဇ္ဈတီတိ အာဂမနုပေက္ခာ ဉာဏကိစ္စဝသေန ဒသပိ အာကာရာ ဈာနေ ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

现在，为了以巴利圣典（pāḷi）来证实如前所述之义，而说“如是说”等。“如是策励其心”是指：为了使修习心不堕于懈怠，通过多修习处于精进觉支（vīriyasambojjhaṅga）地位的诸法而策励它。“善加旁观”是指：策励者亦因平衡定（samādhi）与精进（vīriya）而策励，故能善加旁观，于此中舍（upekkhā）得以有机会。而此旁观，以舍故，以先前生起的遍作慧（pārihāriyapaññā）故，其作用胜于安止慧（appanāpaññā），故说：“以慧故，慧根（paññindriya）得以增强。”正因其增强，旁观者之安止心（appanācitta）即从以诸盖（nīvaraṇa）为首的种种自性的诸烦恼（kilesa）中解脱。以解脱（vimokkha）的方式，以释放（vimuccana）的方式。“以慧故”是指以先前生起的遍作慧故。“已解脱故”是指正因已从种种烦恼中解脱。彼诸法，信（saddhā）等，特别是信、慧、精进、定，成为同一作用、同一功能。如是，此以诸根（indriya）同一作用而成就的修习（bhāvanā），是智（ñāṇa）的作用，故说：“作为智之作用的策励（sampahaṃsanā）为终结。”如是，通过三种行道清净（paṭipadāvisuddhi）而获得殊胜，通过三种舍的增长，以慧根超胜增强故，四种策励亦得以成就。因此，通过来由、舍与智之作用，这十种行相（ākāra）都应在禅那（jhāna）中得知。

ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာတိ ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာယ, ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာမတ္တံ ဝါ ပဌမန္တိ ဣဒန္တိ အတ္ထော. တေန ဒေသနာက္ကမံ ဥလ္လိင်္ဂေတိ. ‘‘ပဌမံ ဥပ္ပန္နန္တိ ပဌမ’’န္တိ ဣမိနာ ပဋိပတ္တိက္ကမံ, ဥပ္ပန္နန္တိ ဟိ အဓိဂတန္တိ အတ္ထော. ‘‘ပဌမံ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ပဌမ’’န္တိ ဣဒံ ပန န ဧကန္တလက္ခဏန္တိ အဋ္ဌကထာယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁၆၀) ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ ဣဓ န ဂဟိတံ. အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနံ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနန္တိ ဒုဝိဓေ ဈာနေ ဣဓာဓိပ္ပေတဇ္ဈာနမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနတော’’တိ ဝုတ္တံ. ပထဝီကသိဏသင်္ခါတဿ အတ္တနော အတ္တနော အာရမ္မဏဿ ရူပံ ဝိယ စက္ခုနာ ဥပနိဇ္ဈာယနတော. ပစ္စနီကဈာပနတောတိ နီဝရဏာဒီနံ ပစ္စနီကဓမ္မာနံ ဒဟနတော ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဇဟနတော. သကလဋ္ဌေနာတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ကတေ ဝါ အကတေ ဝါ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဂဟိတေ ပထဝီဘာဂေ ပထဝီမဏ္ဍလေ သကလာရမ္မဏကရဏဋ္ဌေန. န ဟိ တဿ ဧကဒေသမာရမ္မဏံ ကရီယတိ. ပထဝီကသိဏသန္နိဿယတာယ နိမိတ္တံ ပထဝီကသိဏံ ယထာ ‘‘မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီ’’တိ. တံသဟစရဏတော ဈာနံ ပထဝီကသိဏံ ယထာ ‘‘ကုန္တာ ပစရန္တီ’’တိ.

“以计数顺序”(Gaṇanānupubbatāti)即依于计数顺序，或仅是计数顺序，此为“第一”(paṭhamaṃ)之义。以此标示教说之次第。以“最初生起者为第一”，标示行道之次第(paṭipattikkama)，因“生起”即“证得”之义。至于“最初当入定者为第一”，因义注(aṭṭhakathā)（《法集论义注》DhsA. 160）已否定其为绝对之相，故此处不取。于所缘遍察(ārammaṇūpanijjhāna)与相遍察(lakkhaṇūpanijjhāna)二种禅中，为显示此处所意指之禅，故说“从所缘遍察”。因其如以眼遍察名为地遍(pathavīkasiṇa)的各自所缘之色。“从烧尽敌对法”是指，以镇伏(vikkhambhana)的方式舍断诸盖等敌对法。“以全分义”是指，依前述方法，于已作或未作、被限定的地界、地轮(pathavīmaṇḍala)中，以其全部为所缘故。修行者实不以其一部分为所缘。因依止于地遍，故（彼分）相(nimitta)被称为地遍，犹如说“床在欢呼”。因与它俱行，故禅那被称为地遍，犹如说“矛在行进”。

စိရဋ္ဌိတိသမ္ပာဒနဝဏ္ဏနာ

成就长住的释义

၇၆. လက္ခဋ္ဌာနေ ဌိတံ သရေန ဝါလံ ဝိဇ္ဈတီတိ ဝါလဝေဓီ. ဣဓ ပန အနေကဓာ ဘိန္နဿ ဝါလဿ အံသုံ ဝိဇ္ဈန္တော ‘‘ဝါလဝေဓီ’’တိ အဓိပ္ပေတော. တေန [Pg.176] ဝါလဝေဓိနာ. သူဒေနာတိ ဘတ္တကာရေန. ‘‘အာကာရာ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ’’တိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သုကုသလောတိ သုဋ္ဌု ဆေကော. ဓနုဂ္ဂဟောတိ ဣဿာသော. ကမ္မန္တိ ယောဂျံ. အက္ကန္တပဒါနန္တိ ဝိဇ္ဈနကာလေ အက္ကမနဝသေန ပဝတ္တပဒါနံ. အာကာရန္တိ ဓနုဇိယာသရာနံ ဂဟိတာကာရံ. ပရိဂ္ဂဏှေယျာတိ ဥပဓာရေယျ. ဘောဇနသပ္ပာယာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တာကာရာနမ္ပိ သင်္ဂါဟကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန ဥတုဘာဝနာနိမိတ္တာဒီနမ္ပိ ပရိဂ္ဂဏှနံ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တသ္မိန္တိ တသ္မိံ တရုဏသမာဓိမှိ.

76. 以箭射穿立于靶上之毛发者，是为“射毛者”(vālavedhī)。此处则意指射穿已被劈为多股的毛发之一股者为“射毛者”。以彼射毛者。“以厨师”(sūdena)即以炊事者。“应把握诸行相”(Ākārā pariggahetabbā)，为阐明此简说之义，而说“犹如”等。其中“极善巧”(sukusala)即极其熟练。“持弓者”(dhanuggaha)即弓箭手。“业”(kamma)即适宜之事。“所踏之步”(akkantapadānaṃ)即射时以踏步而行之步。“行相”即执持弓、弦、箭的行相。“应把握”即应审察。“饮食适宜”(bhojanasappāya)等，“等”字当知亦摄未说之行相。以此亦说及把握时节、修习、相等等。于彼，即于彼初得之定(taruṇasamādhi)中。

ဘတ္တာရန္တိ သာမိနံ, ဘတ္တဝေတနာဒီဟိ ပေါသကန္တိ အတ္ထော. ပရိဝိသန္တောတိ ဘောဇေန္တော. တဿ ရုစ္စိတွာ ဘုဉ္ဇနာကာရံ သလ္လက္ခေတွာ တဿ ဥပနာမေန္တောတိ ယောဇနာ. အယမ္ပိ ယောဂီ. အဓိဂတက္ခဏေ ဘောဇနာဒယော အာကာရေတိ ပုဗ္ဗေ ဈာနဿ အဓိဂတက္ခဏေ ကိစ္စသာဓကေ ဘောဇနာဒိဂတေ အာကာရေ. ဂဟေတွာတိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ သလ္လက္ခေတွာ. နဋ္ဌေ နဋ္ဌေ သမာဓိမှိ ပုနပ္ပုနံ အပ္ပနာယ.

“奉养者”(bhattāraṃ)即主人，意为以食物、工资等养育者。“侍奉者”(parivisanto)即令食者。应连接为：察知其所好及食相后，而献上食物。此瑜伽行者(yogī)亦然。‘于证得之刹那，饮食等诸行相’是指，先前于证得禅那时，能成办其事的饮食等诸行相。‘取’(gahetvā)即把握、察知。当定一再失坏时，为了一再安止(appanāya)。

မဟာနသဝိဇ္ဇာပရိစယေန ပဏ္ဍိတော. တတ္ထ ဝိသဒဉာဏတာယ ဗျတ္တော. ဌာနုပ္ပတ္တိကကဩသလ္လယောဂေန ကုသလော. နာနစ္စယေဟီတိ နာနစ္စယေဟိ နာနာသဘာဝေဟိ, နာနာရသေဟီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အမ္ဗိလဂ္ဂေဟီ’’တိအာဒိ. သူပေဟီတိ ဗျဉ္ဇနေဟိ. အမ္ဗိလဂ္ဂေဟီတိ အမ္ဗိလကောဋ္ဌာသေဟိ, ယေ ဝါ အမ္ဗိလရသာ ဟုတွာ အဂ္ဂဘူတာ, တေဟိ စတုရမ္ဗိလာဒိမိဿေဟိ. ဧသ နယော တိတ္တကဂ္ဂါဒီသုပိ. ခါရိကေဟီတိ ဝါတိင်္ဂဏကဠီရာဒိမိဿေဟိ. နိမိတ္တန္တိ အာကာရံ ရုစ္စနဝသေန ဘုဉ္ဇနာကာရံ. ဥဂ္ဂဏှာတီတိ ဥပရူပရိ ဂဏှာတိ ဥပဓာရေတိ. ဣမဿ ဝါ သူပေယျဿ အတ္ထာယ ဟတ္ထံ အဘိဟရတိ. အဘိဟာရာနန္တိ အဘိမုခေန ဟရိတဗ္ဗာနံ ပဏ္ဏာကာရာနံ, ပူဇာဘိဟာရာနံ ဝါ. နိမိတ္တံ ဥဂ္ဂဏှာတီတိ ‘‘ဧဝံ မေ စိတ္တံ သမာဟိတံ အဟောသီ’’တိ နိမိတ္တံ ဂဏှာတိ သလ္လက္ခေတိ.

因熟悉厨房之学（mahānasavijjā）而为智者。于此，因明晰之智而能干。因具足机智善巧（ṭhānuppattikakosalla）而善巧。“以种种”（nānaccayehi）即以种种自性、种种味道之义。故说“以优等酸味”（ambilaggehi）等。“以羹”（sūpehi）即以菜肴（byañjanehi）。“以优等酸味”（ambilaggehi）即以酸味部分，或已成酸味而为优等者，以四酸等混合者。“优等苦味等”（tittakaggādīsupi）亦同此理。“以碱食”（khārikehi）即以茄子、竹笋等混合者。“相”（nimittaṃ）即行相，随其所好而食之行相。“领会”（uggaṇhāti）即再三领会、审察。或为此羹肴而伸手。“诸献奉”（abhihārānaṃ）指当面所应带来之礼物，或供养之献奉。“取相”（nimittaṃ uggaṇhāti）是指：“我的心曾如是入定”，如是领会、察知其相。

သမာဓိပရိပန္ထာနန္တိ သမာဓိဿ ပရိပန္ထဘူတာနံ. ဓမ္မာနန္တိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒိနီဝရဏဓမ္မာနံ. သုဝိသောဓိတတ္တာတိ သုဋ္ဌု ဝိသောဓိတတ္တာ, ဝိက္ခမ္ဘနဝသေနေဝ သမ္မဒေဝ ပဟီနတ္တာတိ အတ္ထော. ကာမာဒီနဝပစ္စဝေက္ခဏာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အသုဘမနသိကာရနေက္ခမ္မာနိသံသပစ္စဝေက္ခဏာဒီနိ သင်္ဂဏှာတိ. နေက္ခမ္မဂုဏဒဿနေနာပိ [Pg.177] ဟိ တဿ ဝိဗန္ဓဘူတေ ကာမစ္ဆန္ဒေ အာဒီနဝေါ ဝိသေသတော ပါကဋော ဟောတီတိ. ကာယဒုဋ္ဌုလ္လန္တိ ကာယဒရထံ သာရဒ္ဓကာယတံ. တေန ကာယစိတ္တာနံ သာရမ္ဘနိမိတ္တဿ ဗျာပါဒနီဝရဏဿ န ဝိသောဓနမာဟ. အာရမ္ဘဓာတုမနသိကာရာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂနိမိတ္တာနံ, အာလောကသညာဒီနဉ္စ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သမထနိမိတ္တမနသိကာရာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနိယာနံ ဓမ္မာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အညေပိ သမာဓိပရိပန္ထေတိ ဝိစိကိစ္ဆာဋ္ဌာနိယေ, မဒမာနာဒိကေ စ သန္ဓာယာဟ. အာသယန္တိ ဝသနကသုသိရံ. သုပရိသုဒ္ဓန္တိ အာသင်္ကနီယတ္တာဘာဝေန သုဋ္ဌု ပရိသုဒ္ဓံ. ဧတ္ထာဟ – နနု စာယံ ပဂေဝ ကာမာဒီနဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ သမထပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဥပစာရက္ခဏေယေဝ ဈာနေန နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနိ, အထ ကသ္မာ ပုန ကာမာဒီနဝပစ္စဝေက္ခဏာဒိ ဂဟိတန္တိ? သစ္စမေတံ. တံ ပန ပဟာနမတ္တန္တိ ဈာနဿ စိရဋ္ဌိတိယာ အတိသယပဟာနတ္ထံ ပုန ဂဟိတံ.

“于定之障碍”（samādhiparipanthānaṃ）即为定之障碍者。“诸法”（dhammānaṃ）即欲欲（kāmacchanda）等诸盖法。“因已极清净”（suvisodhitattā）即因已善清净，意为仅以镇伏即已如实断除。“以观察欲之过患等”（kāmādīnavapaccavekkhaṇādīhi），以“等”字摄不净作意（asubhamanasikāra）、观察出离之功德（nekkhammānisaṃsa）等。诚然，以见到出离之功德，于作为其束缚的欲欲中，过患会特别显现。“身粗重”（kāyaduṭṭhullaṃ）即身热恼、身激动。以此，他说明了对作为身心激动之相的瞋恚盖（byāpādanīvaraṇa）的不予净化。“以作意精勤界等”（ārambhadhātumanasikārādīhi），以“等”字当知摄精进觉支之相（vīriyasambojjhaṅganimitta）、光明想（ālokasaññā）等。“以作意寂止之相等”（samathanimittamanasikārādīhi），以“等”字当知摄处于定觉支（samādhisambojjhaṅga）地位的诸法。又说“其他定之障碍”，是指处于疑（vicikicchā）地位者，及憍、慢（mada-māna）等。“住所”（āsaya）即居住之洞穴。“极清净”（suparisuddhaṃ）即因无有可疑而善清净。于此，有人问：此人不是早已观察欲之过患而行于寂止之道（samathapaṭipadā），于近行刹那（upacārakkhaṇa）即已以禅那镇伏诸盖（nīvaraṇa）了吗？为何复取观察欲之过患等？此言真实。然彼仅为断除，此处为令禅那长住、为超胜断除而复取之。

ဥဒ္ဓစ္စ မိဒ္ဓန္တိ ကုက္ကုစ္စံ, ထိနဉ္စ တဒေကဋ္ဌတာယ ဂဟိတမေဝါတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. သုဒ္ဓန္တဂတောတိ သုပရိသုဒ္ဓပရိယန္တံ သဗ္ဗသော ဝိသောဓိတကောဏပရိယန္တံ ဥယျာနံ ဂတော. တဟိံ ရမေတိ တသ္မိံ ဈာနေ ရမေယျ ဒိဝသဘာဂမ္ပိ ဈာနသမင်္ဂီ ဧဝ ဘဝေယျ.

“掉举与昏沉”（uddhacca-middhaṃ），如此说，是因恶作（kukkucca）与惛沉（thīna）也因同一义理而被摄取。“去到边界清净处”（suddhantagata）即进入边界完全清净、角落全部清扫干净的园林。“于彼喜乐”（tahiṃ rameti）即应于彼禅那中喜乐，乃至白昼时分亦应具足禅那。

စိတ္တဘာဝနာဝေပုလ္လတ္ထန္တိ သမာဓိဘာဝနာယ ဝိပုလဘာဝါယ. ယထာ ဟိ ဘာဝနာဝသေန နိမိတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိ, ဧဝမဿ ဘာဝနာဝသေနေဝ ဝဍ္ဎနမ္ပိ. တသ္မာ ဧကင်္ဂုလာဒိဝသေန နိမိတ္တံ ဝဍ္ဎေန္တဿ ပုနပ္ပုနံ ဗဟုလီကာရေန ဈာနံ ဘာဝနာပိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရုဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘စိတ္တဘာဝနာဝေပုလ္လတ္ထဉ္စ ယထာလဒ္ဓံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗ’’န္တိ. တဿာတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ.

“为心修习之广大”（cittabhāvanāvepullatthaṃ），即为定修习之广大。诚然，正如依修习之力而有相（nimitta）之生起，亦是依修习之力而有彼相之增长。是故，于以一指等方式增长相的禅修者，其禅那修习亦因再三、多次地实行而达到增长、增盛与广大。是故说：“为心修习之广大，应增长所获得的似相（paṭibhāganimitta）。”此中“彼”（tassa）即指似相。

နိမိတ္တဝဍ္ဎနနယဝဏ္ဏနာ

相增长法释义

၇၇. တတြာတိ သာမိအတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ, တဿာတိ အတ္ထော. အဝဍ္ဎေတွာတိ ယထာ ကုမ္ဘကာရော မတ္တိကာယ ပတ္တံ ကရောန္တော ပဌမံ အပရိစ္ဆိန္ဒိတွာဝ ပတ္တံ ဝဍ္ဎေတိ, ဧဝံ ပတ္တဝဍ္ဎနယောဂေန ပတ္တဝဍ္ဎနယုတ္တိယာ အဝဍ္ဎေတွာ ပူဝိကဿ ပူဝဝဍ္ဎနံ. ဘတ္တဿ ဥပရိ ဘတ္တပက္ခိပနံ ဘတ္တဝဍ္ဎနံ. ဝတ္ထဿ တိန္တဿ အဉ္ဆနာဒိ ဒုဿဝဍ္ဎနံ. ပစ္စေကံ ယောဂ-သဒ္ဒေါ ယောဇေတဗ္ဗော. အပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ [Pg.178] န ဝဍ္ဎေတဗ္ဗံ သပရိစ္ဆေဒေ ဧဝ ဘာဝနာပဝတ္တိတော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘သာန္တကေ နော အနန္တကေ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၅၅).

77. 此中“tatra”是于所主（sāmi）义中用处格，意为“彼之”（tassa）。“不增长”（avaḍḍhetvā）：譬如陶工以黏土制钵，初不限定而增长其钵，不应如是依增长钵之方法（yoga）、增长钵之理则（yutti）而增长。[其他增长方式如：]面包师之增长面包，于饭上添饭是增长饭，拉伸等湿布是增长布。“方法”（yoga）一词应与每一项相连。不作限定则不应增长，因修习仅于限定范围内进行。诚然，如是说：‘于有限，非于无限。’

ဟံသပေါတကာတိ ဇဝနဟံသပေါတကာ. ဥက္ကူလံ ဥန္နတဋ္ဌာနံ. ဝိကူလံ နိန္နဋ္ဌာနံ. နဒီသောတေန ကတံ ဝိဒုဂ္ဂံ နဒီဝိဒုဂ္ဂံ. ဝိသမာကာရေန ဌိတော ပဗ္ဗတပဒေသော ပဗ္ဗတဝိသမော.

天鹅雏鸟指快速飞翔的天鹅雏鸟。兀丘是指高地。洼地是指低地。河流冲刷形成的险峻处为河险。地势不平的山地地区为山地险。

ထူလာနိ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ ပစ္စဝေက္ခဏာဗာဟုလ္လေန ဝိဘူတဘာဝတော. ဒုဗ္ဗလာနိ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ ပဂုဏဗလဝဘာဝဿ အနာပါဒိကတ္တာ. ဥပရိ ဥဿုက္ကနာယာတိ ဘာဝနာယ ဥပရိ အာရောဟနာယ, ဒုတိယဇ္ဈာနာဓိဂမာယာတိ အတ္ထော.

（初禅禅支）之所以作为粗显而现起，是因数数省察而显现故。（二禅禅支）之所以作为微弱而现起，是因未达娴熟有力之境故。“向上策励”（upari ussukkanāya）者，谓于修习中向上提升，意即为证得第二禅那。

ပဗ္ဗတေယျာတိ ပဗ္ဗတေ ဗဟုလစာရိနီ. အခေတ္တညူတိ အဂေါစရညူ. သမာဓိပရိပန္ထာနံ ဝိသောဓနာနဘိညာတာယ ဗာလော. ဈာနဿ ပဂုဏဘာဝါပါဒနဝေယျတ္တိယဿ အဘာဝေန အဗျတ္တော. ဥပရိဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနဘာဝါနဝဗောဓေန အခေတ္တညူ. သဗ္ဗထာပိ သမာပတ္တိကောသလ္လာဘာဝေန အကုသလော. သမာဓိနိမိတ္တဿ ဝါ အနာသေဝနာယ ဗာလော. အဘာဝနာယ အဗျတ္တော. အဗဟုလီကာရေန အခေတ္တညူ. သမ္မဒေဝ အနဓိဋ္ဌာနတော အကုသလောတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဥဘတော ဘဋ္ဌောတိ ဥဘယတော ဈာနတော ဘဋ္ဌော. သော ဟိ အပ္ပဂုဏတာယ န သုပ္ပတိဋ္ဌိတတာယ သဥဿာဟောပိ ဝိနာသတော, အသာမတ္ထိယတော စ ဈာနဒွယတော ပရိဟီနော. စိဏ္ဏဝသိနာတိ အာသေဝိတဝသိနာ.

“山居者”(pabbateyya)，即常在山中行者。“不知领域者”(akhettaññū)，即不知行境者。因不了知如何清除定的障碍，故为“愚者”(bālo)。因无令禅那达到娴熟状态的善巧，故为“不练达者”(abyatto)。因不觉知（初禅）是更高禅那的立足处，故为“不知领域者”。因完全未得等至的善巧，故为“不善者”(akusalo)。或者，应如是连结：因不亲近定相，故为“愚者”；因不修习，故为“不练达者”；因不多作，故为“不知领域者”；因无正当的决意，故为“不善者”。“于两处皆失”(ubhato bhaṭṭho)，即从两种禅那退失。因为（初禅）不娴熟、不安住，即使努力，也因（初禅的）毁坏及（无力进入第二禅的）无能，而从两种禅那中退失。“已习行自在”(ciṇṇavasinā)，即已习练了自在。

ပဉ္စဝသီကထာဝဏ္ဏနာ

五自在论的释义

၇၈. ဝသနံ ဝသီတိ ဓာတုနိဒ္ဒေသတာယ ကိရိယာနိဒ္ဒေသောတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ဝသိယော’’တိ, ယထာရုစိ ပဝတ္တိယောတိ အတ္ထော. အာဝဇ္ဇနာယ ဝသီ, အာဝဇ္ဇနာဝသေန ဝါ ဝသီ အာဝဇ္ဇနဝသီ. ဈာနံ အာဝဇ္ဇိတုံ ယတ္ထ ယတ္ထ ပဒေသေ ဣစ္ဆာ ယတ္ထိစ္ဆကံ. ယဒါ ယဒါ, ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဝါ ဈာနင်္ဂေ ဣစ္ဆာ ယဒိစ္ဆကံ. ယာဝ ယာဝ ဣစ္ဆာ ယာဝဒိစ္ဆကံ, ဒ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. ‘‘ယာဝါ’’တိ စ ဣဒံ ဗဟူနံ ဇဝနဝါရာနံ နိရန္တရံ ဝိယ တထာပဝတ္တနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န ဧကမေဝ. သော ဟိ ပရိစ္ဆိန္နစိတ္တက္ခဏောတိ. အာဝဇ္ဇနာယ ဒန္ဓာယိတတ္တံ နတ္ထီတိ ဝုတ္တနယေန ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌာနေ ယဒါ ယဒါ [Pg.179] ယံ ကိဉ္စိ ဈာနင်္ဂံ အာဝဇ္ဇေန္တဿ ယထိစ္ဆိတံ ကာလံ အာဝဇ္ဇနာယ အာဝဇ္ဇနပ္ပဝတ္တိယာ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ, စိရာယိတတ္တံ ဝါ နတ္ထိ. ဧဝံ အာဝဇ္ဇနဝသီ သိဒ္ဓါ နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. သေသာတိ ဝုဋ္ဌာနအဓိဋ္ဌာနပစ္စဝေက္ခဏာဝသိယော.

78. 依“‘自在’(vasī)即欲求(vasanaṃ)”此词根的解释，（作者）意指这是对行为的解释，故说‘自在’(vasiyo)；其义为‘随欲而转起’。于转向自在，或依转向而自在，即‘转向自在’(āvajjanavasī)。欲于何处转向禅那，即‘随处欲’(yatthicchakaṃ)。无论何时，或于何禅支有欲，即‘随欲’(yadicchakaṃ)。欲持续多久，即‘随欲久’(yāvadicchakaṃ)，此中‘da’字是为连接。而‘随欲久’一词，是就许多速行心流仿佛无间断地如此生起而说，非指仅有一次。因为那（单一速行心流）是有限的心刹那。依所说之法，‘转向没有迟缓’，即在任何地方、任何时候，当转向任何禅支时，在所欲的时间内，其转向或转向的生起，都没有迟缓、拖延或滞后。其义为：如是，转向自在即告成就。‘其余’，指出定自在、决意自在及省察自在。

အင်္ဂသမုဒါယဘာဝတော ဈာနဿ ဈာနေ အာဝဇ္ဇနဝသိံ နိပ္ဖာဒေတုကာမေန ပဋိပါဋိယာ ဈာနင်္ဂါနိ အာဝဇ္ဇေတဗ္ဗာနီတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ ဝိတက္ကံ အာဝဇ္ဇယတော’’တိ. ယဒိပိ အာဝဇ္ဇနမေဝေတ္ထ ဣစ္ဆိတံ အာဝဇ္ဇနဝသိယာ အဓိပ္ပေတတ္တာ, အာဝဇ္ဇနာယ ပန ဥပ္ပန္နာယ ဇဝနေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ. တာနိ စ ခေါ အာဝဇ္ဇနတပ္ပရတာယ စိတ္တာဘိနီဟာရဿ ယထာဝဇ္ဇိတဈာနင်္ဂါရမ္မဏာနိ ကတိပယာနေဝ ဟောန္တိ, န ပရိပုဏ္ဏာနီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိတက္ကာရမ္မဏာနေဝ စတ္တာရိ ပဉ္စ ဝါ ဇဝနာနိ ဇဝန္တီ’’တိ. စတ္တာရိ တိက္ခိန္ဒြိယဿ. ပဉ္စ နာတိတိက္ခိန္ဒြိယဿာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နိရန္တရန္တိ ဝိသဘာဂေဟိ နိရန္တရံ. အယံ ပနာတိ ဘဝင်္ဂဒွယန္တရိတာ စတုဇဝနစိတ္တာ ယထာဝုတ္တာ အာဝဇ္ဇနဝသီ. အညေသံ ဝါ ဓမ္မသေနာပတိအာဒီနံ. ဧဝရူပေ ကာလေတိ ဥဋ္ဌာယ သမုဋ္ဌာယ လဟုတရံ အာဝဇ္ဇနဝသီနိဗ္ဗတ္တနကာလေ. သာ စ ခေါ ဣတ္တရာ ပရိတ္တကာလာ, န သတ္ထု ယမကမဟာပါဋိဟာရိယေ ဝိယ စိရတရပ္ပဗန္ဓဝတီ. တထာ ဟိ တံ သာဝကေဟိ အသာဓာရဏံ ဝုတ္တံ. အဓိဂမေန သမံ သသမ္ပယုတ္တဿ ဈာနဿ သမ္မာ အာပဇ္ဇနံ ပဋိပဇ္ဇနံ သမာပဇ္ဇနံ, ဈာနသမင်္ဂိတာ.

因为禅那是诸禅支的集合，欲成就禅那转向自在者，应次第转向诸禅支，故说：“首先转向寻。”虽然此处所求的只是转向，因为这是转向自在的意趣，但转向生起后，必有速行。而这些速行，由于专注于转向，心投入于此，只取所转向的禅支为所缘，而非全部的禅支，故说：“仅以寻为所缘，四或五个速行生起。”当知：利根者有四个（速行），非极利根者有五个。“无间”，意为与不同类的速行流无间隔。而此，是指如所说的转向自在，即被两个有分间隔的四个速行心。或者像法将等人那样。“在如是时”，意为精勤地、更迅速地成就转向自在之时。而那自在是短暂、为时甚少的，不像世尊在双神变中那样能长时相续。确实，那（双神变）被说是诸声闻所不共的。与证得同时，正确地进入、实行与其相应的禅那，是为等至，是具足禅那。

သီဃန္တိ ဧတ္ထ သမာပဇ္ဇိတုကာမတာနန္တရံ ဒွီသု ဘဝင်္ဂေသု ဥပ္ပန္နေသု ဘဝင်္ဂံ ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥပ္ပန္နာဝဇ္ဇနာနန္တရံ သမာပဇ္ဇနံ သီဃံ သမာပဇ္ဇနသမတ္ထတာ. အယဉ္စ မတ္ထကပ္ပတ္တာ သမာပဇ္ဇနဝသီ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနာယံ လဗ္ဘတိ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သော ခေါ အဟံ, အဂ္ဂိဝေဿန, တဿာ ဧဝ ကထာယ ပရိယောသာနေ တသ္မိံယေဝ ပုရိမသ္မိံ သမာဓိနိမိတ္တေ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေမိ သန္နိသာဒေမိ ဧကောဒိံ ကရောမိ သမာဒဟာမိ ယေနဿုဒံ နိစ္စကပ္ပံ ဝိဟရာမီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၈၇). ဣတော သီဃတရာ ဟိ သမာပဇ္ဇနဝသီ နာမ နတ္ထိ. ဇုဏှာယ ရတ္တိယာ နဝေါရောပိတေဟိ ကေသေဟိ ကပေါတကန္ဒရာယံ ဝိဟရန္တဿ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ယက္ခေန မဟန္တမ္ပိ ပဗ္ဗတကူဋံ ပဒါလေတုံ သမတ္ထေ ပဟာရေ သီသေ ဒိန္နေ သမာပဇ္ဇနမ္ပေတ္ထ နိဒဿေတဗ္ဗံ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘တဒါ ထေရော တဿ ပဟရဏသမယေ သမာပတ္တိံ အပ္ပေသီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၃၇၄). ပါဠိယံ ပန ‘‘အညတရံ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသိန္နော’’တိ (ဥဒါ. ၃၄) ဝုတ္တံ. ဣမေ ပန ထေရာ [Pg.180] ‘‘သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာနသမကာလံ တေန ပဟာရော ဒိန္နော’’တိ ဝဒန္တိ.

此中的“迅速”，是指在欲入定之心生起后，两个有分心生起，截断有分心，生起转向，紧接着便能入定，此即迅速入定的能力。这种已达顶峰的入定自在，见于世尊的教法中。就此而有言：‘阿耆毗舍那（Aggivessana），我在那教法结束时，就在那先前的定相上，于内安住、平息、专注、统一其心，我恒常安住于此。’（《中部》1.387）实无有比此更迅速的入定自在。又如具寿舍利弗，于月夜新剃发后，住在鸽子洞（Kapotakandarā）时，被一位夜叉（yakkha）以能劈裂大山顶之力击其头，于此亦当显示其入定。诚然，如《清净道论》将言：‘当时长老于被击打之时，进入等至。’（《清净道论》2.374）但在巴利圣典中则说：‘进入某一禅定而坐。’（《自说经》34）而这些长老们说：‘那一击是与他出等至同时发生的。’

အစ္ဆရာမတ္တန္တိ အင်္ဂုလိဖောဋမတ္တံ ခဏံ. ဌပေတုန္တိ သေတု ဝိယ သီဃသောတာယ နဒိယာ ဩဃံ ဝေဂေန ပဝတ္တိတုံ အဒတွာ ယထာဝုတ္တက္ခဏံ ဈာနံ ဌပေတုံ သမတ္ထတာ. အဘိဘုယျ ဌပနံ, အဓိဋ္ဌာနံ ဝိယာတိ ဝါ အဓိဋ္ဌာနံ. တတ္ထ ဝသီ အဓိဋ္ဌာနဝသီ. တထေဝ လဟုံ ဝုဋ္ဌာတုန္တိ အစ္ဆရာမတ္တံ ဝါ ဒသစ္ဆရာမတ္တံ ဝါ လဟုံ ခဏံ ဈာနသမင်္ဂီ ဟုတွာ ဈာနတော ဝုဋ္ဌာတုံ သမတ္ထတာ. ဘဝင်္ဂစိတ္တုပ္ပတ္တိယေဝ ဟေတ္ထ ဈာနတော ဝုဋ္ဌာနံ နာမ. ဧတ္ထ စ ယထာ ‘‘ဧတ္တကမေဝ ခဏံ ဈာနံ ဌပေဿာမီ’’တိ ပုဗ္ဗပရိကမ္မဝသေန အဓိဋ္ဌာနသမတ္ထတာ အဓိဋ္ဌာနဝသီ, ဧဝံ ‘‘ဧတ္တကမေဝ ခဏံ ဈာနသမင်္ဂီ ဟုတွာ ဈာနတော ဝုဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ပုဗ္ဗပရိကမ္မဝသေန ဝုဋ္ဌာနသမတ္ထတာ ဝုဋ္ဌာနဝသီ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ယာ သမာပတ္တိ ‘‘ဝုဋ္ဌာနကုသလတာ’’တိ ဝုစ္စတိ. တဒုဘယဒဿနတ္ထန္တိ အဓိဋ္ဌာနဝုဋ္ဌာနဝသီဒဿနတ္ထံ.

“弹指顷(accharāmatta)”，即一弹指的刹那。“能安住(ṭhapetuṃ)”，是指有能力在所说的时间内安住于禅那(jhāna)，犹如在急流中筑坝，不让洪水奔腾。压制而安住，或如决意(adhiṭṭhāna)一般，即是“决意”。于此自在(vasī)，即是决意自在(adhiṭṭhānavasī)。同样，“能速起(lahuṃ vuṭṭhātuṃ)”，是指有能力在与禅那相应一弹指或十弹指的短暂时间后，即从禅那中出定(vuṭṭhāna)。此处，从禅那出定即是有分心(bhavaṅgacitta)的生起。在此，应知：正如通过预先准备(pubbaparikamma)，能决意“我将安住禅那如此久”，此即决意自在；同样，通过预先准备，能做到“我将与禅那相应如此久后出定”，此即出定自在(vuṭṭhānavasī)，此等至(samāpatti)亦称“出定善巧(vuṭṭhānakusalatā)”。“为示两者”，意为为了显示决意自在与出定自在这两种自在。

တတ္ထာတိ တသ္မိံ နိမ္မိတပဗ္ဗတေ တဿ ဝိဝရေ. ကိဉ္စာပိ ဧကံယေဝ တံ အဘိညာစိတ္တံ ယေန ပဗ္ဗတံ နိမ္မိနေယျ, အဘိညာပါဒကဿ ပန ဈာနဿ လဟုတရံ ဌပနံ, ဝုဋ္ဌာနဉ္စ ဣဓ နိဒဿိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ဧတ္တကာ ဣဒ္ဓိမန္တာ ဧကံ ဥပဋ္ဌာကံ ဂရုဠတော ရက္ခိတုံ န သက္ခိံသူ’’တိ ဂါရယှာ အဿာမ.

“于彼处(tattha)”，意为在那所化作的山中，在其洞穴里。虽然只以一个神通心(abhiññācitta)便能化现山岳，但当知此处所示范的，是作为神通(abhiññā)基础的禅那(jhāna)之更为迅速的安住与出定。我们可能会被指责：‘如此多的神通者，竟不能从金翅鸟(garuḷa)处保护一名侍者！’

အာဝဇ္ဇနာနန္တရာနီတိ အာဝဇ္ဇနဝသီဘာဝါယ ယထာက္ကမံ ဝိတက္ကာဒီနံ ဈာနင်္ဂါနံ အာဝဇ္ဇနာယ ပရတော ယာနိ ဇဝနာနိ ပဝတ္တာနိ, တာနိ တေသံ ပစ္စဝေက္ခဏာနိ. ယဒဂ္ဂေန အာဝဇ္ဇနဝသီသိဒ္ဓိ, တဒဂ္ဂေန ပစ္စဝေက္ခဏာဝသီသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

“转向之后(āvajjanānantara)”，是指为了成就转向自在(āvajjanavasī)，在依次转向寻(vitakka)等禅支(jhānaṅga)之后所生起的速行心(javana)，这些速行心即是对它们的省察(paccavekkhaṇa)。应知，转向自在以何为顶峰而成就，省察自在(paccavekkhaṇāvasī)也以同样的顶峰而成就。

ဒုတိယဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ

第二禅论释义

၇၉. နီဝရဏပ္ပဟာနဿ တပ္ပဌမတာယ အာသန္နနီဝရဏပစ္စတ္ထိကာ. ထူလံ နာမ ဝိပုလမ္ပိ ဖေဂ္ဂု ဝိယ သုခဘဉ္ဇနီယန္တိ အာဟ ‘‘ဩဠာရိကတ္တာ အင်္ဂဒုဗ္ဗလာ’’တိ. သန္တတော မနသိ ကရိတွာတိ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိယ အနောဠာရိကင်္ဂတ္တာ, သန္တဓမ္မသမင်္ဂိတာယ စ ‘‘သန္တ’’န္တိ မနသိ ကတွာ. ယေ ဟိ ဓမ္မာ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ပီတိသုခါဒယော, ကာမံ တေ ပဌမဇ္ဈာနေပိ သန္တိ, တေဟိ ပန တေ သန္တတရာ စေဝ ပဏီတတရာ စ ဘဝန္တီတိ. နိကန္တိန္တိ နိကာမနံ, အပေက္ခန္တိ [Pg.181] အတ္ထော. ပရိယာဒါယာတိ ခေပေတွာ. စတ္တာရိ ပဉ္စာတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော. ဒုတိယဇ္ဈာနံ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဒုတိယဇ္ဈာနိကံ. ဝုတ္တပ္ပကာရာနေဝါတိ ပဌမဇ္ဈာနေ ဝုတ္တပ္ပကာရာနိယေဝ, ပရိကမ္မာဒိနာမကာနီတိ အတ္ထော.

79. 因断除诸盖是其首要任务，故诸盖为其近敌。所谓“粗”，即是说虽然广大，却如糠秕（pheggu）般易于破坏，因此说“因其粗显，故诸支分羸弱”。作意为“寂静”，是说不像初禅那样有粗显的支分，且具足寂静之法，故作意为“寂静”。诚然，第二禅中的喜、乐等法，在初禅中也同样存在，但（第二禅的）那些法比（初禅的）那些法更为寂静、更为殊胜。“欲求”（nikanti）即是渴求，是期盼之义。“遍取”（pariyādāya）即是耗尽。于“四、五”（cattāri pañca）中，“或”（vā）字被省略了。有第二禅，故为第二禅者（dutiyajjhānika）。“如前所说诸类”，即是在初禅中所说的诸类，义为名为预备（parikamma）等。

၈၀. ဝူပသမာတိ ဝူပသမဟေတု, ဝူပသမောတိ စေတ္ထ ပဟာနံ အဓိပ္ပေတံ, တဉ္စ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ. အတိက္ကမော အတ္ထတော ဒုတိယဇ္ဈာနက္ခဏေ အနုပ္ပာဒေါတိ အာဟ ‘‘သမတိက္ကမာ’’တိအာဒိ. ကတမေသံ ပနေတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမော အဓိပ္ပေတော, ကိံ ပဌမဇ္ဈာနိကာနံ, ဥဒါဟု ဒုတိယဇ္ဈာနိကာနန္တိ. ကိဉ္စေတ္ထ ယဒိ ပဌမဇ္ဈာနိကာနံ, နတ္ထိ တေသံ ဝူပသမော. န ဟိ ကဒါစိ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိတက္ကဝိစာရရဟိတံ အတ္ထိ. အထ ဒုတိယဇ္ဈာနိကာနံ, ဧဝမ္ပိ နတ္ထေဝ ဝူပသမော, သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ တေသံ တတ္ထ အဘာဝတောတိ? ဝုစ္စတေ – ယေဟိ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ ပဌမဇ္ဈာနဿ ဩဠာရိကတာ, တေသံ သမတိက္ကမာ ဒုတိယဿ ဈာနဿ သမဓိဂမော, န သဘာဝတော အနောဠာရိကာနံ ဖဿာဒီနံ သမတိက္ကမာတိ အယမတ္ထော ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ’’တိ ဧတေန ဒီပိတော. တသ္မာ ‘‘ကိံ ပဌမဇ္ဈာနိကာနံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမော ဣဓာဓိပ္ပေတော, ဥဒါဟု ဒုတိယဇ္ဈာနိကာန’’န္တိ ဧဒိသီ စောဒနာ အနောကာသာဝ. ယသ္မာ ဒိဋ္ဌာဒီနဝဿ တံတံဈာနက္ခဏေ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာပါဒနံ ဝူပသမနံ အဓိပ္ပေတံ. ဝိတက္ကာဒယော ဧဝ ဈာနင်္ဂဘူတာ တထာ ကရီယန္တိ, န တံသမ္ပယုတ္တာ ဖဿာဒယော, တသ္မာ ဝိတက္ကာဒီနံယေဝ ဝူပသမာဒိဝစနံ ဉာယာဂတံ. ယသ္မာ ပန ဝိတက္ကာဒီနံ ဝိယ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာနမ္ပိ ဧတေန ‘‘ဧတံ ဩဠာရိက’’န္တိ အာဒီနဝဒဿနံ သုတ္တေ အာဂတံ, တသ္မာ အဝိသေသေန ဝိတက္ကာဒီနံ, တံသဟဂတာနဉ္စ ဝူပသမာဒိကေ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝိတက္ကာဒီနံယေဝ ဝူပသမော ဝုစ္စမာနော အဓိကဝစနံ အညံ အတ္ထံ ဗောဓေတီတိ ကတွာ ကိဉ္စိ ဝိသေသံ ဒီပေတီတိ ဒဿေတုံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဩဠာရိကဿ ပနာ’’တိအာဒိ ဂဟိတန္တိ ဣဓ ‘‘ယေဟိ ဝိတက္ကဝိစာရေဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ’’တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခသမတိက္ကမဝစနာနိ ဩဠာရိကောဠာရိကင်္ဂသမတိက္ကမာ ဒုတိယာဒိအဓိဂမဒီပကာနီတိ တေသံ ဧကဒေသဘူတံ ဝိတက္ကဝိစာရသမတိက္ကမဝစနံ တံဒီပကံ ဝုတ္တံ. ဝိသုံ ဝိသုံ ဌိတေပိ ဟိ ဝိတက္ကဝိစာရသမတိက္ကမဝစနာဒိကေ ပဟေယျင်္ဂနိဒ္ဒေသတာသာမညေန စိတ္တေန သမူဟတော ဂဟိတေ ဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမဝစနဿ တဒေကဒေသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အယဉ္စ အတ္ထော [Pg.182] အဝယဝေန သမုဒါယောပလက္ခဏနယေန ဝုတ္တော. အထ ဝါ ဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမဝစနေနေဝ တံသမတိက္ကမာ ဒုတိယာဓိဂမဒီပကေန ပီတိဝိရာဂါဒိဝစနာနံ ပီတိအာဒိသမတိက္ကမာ တတိယာဒိအဓိဂမဒီပကတာ ဒီပိတာ ဟောတီတိ တဿ တံဒီပကတာ ဝုတ္တာ.

80. “止息故”（vūpasamā）是“因止息”之义。此处的“止息”（vūpasamo）意指断除，即断除寻与伺。从义理上说，“超越”（atikkamo）是在第二禅刹那的不生起，因此说“由超越”等。此处所说的寻伺的止息，究竟是指初禅的寻伺，还是第二禅的寻伺？如果指初禅的，它们并没有止息，因为初禅从未离于寻伺。如果指第二禅的，它们也无所谓止息，因为它们在那里完全不存在。答曰：初禅之所以粗，是由于寻与伺，通过超越它们而证得第二禅，而不是通过超越那些自性不粗的触等法。“寻伺的止息”一语即是为了阐明此义。因此，“此处所说的寻伺止息是指初禅的还是第二禅的”这种诘难是不成立的。因为“止息”意指，对于已见其过患的法，使其在相应的禅那刹那达到不生的状态。只有作为禅支的寻等才被如此对待，而非与它们相应的触等。因此，只说寻等的止息是合乎道理的。然而，由于经中也谈到，见到与寻等相应的法的过患，称其为“粗”，因此，在可以无差别地谈论寻等及其俱行法的止息等时，单单说寻等的止息，是一种增语（adhikavacanaṃ），意在开示某种差别，以传达更深的含义。为了表明此点，义注（aṭṭhakathā）中采用“但对于粗的……”等说法，而此处则说“以那些寻与伺……”等，都应这样理解。“因喜的离贪”（pītiyā ca virāgā）等句也是同样的道理。因此，“超越寻、伺、喜、乐”等语，是开示通过超越愈来愈粗的禅支而证得第二禅等。作为它们一部分的“超越寻伺”一语，即被称为是此开示。诚然，即使“超越寻伺”等语可以分别安立，但因其同样是指陈所应舍弃之禅支，当心将它们总摄时，当知“寻伺止息”一语是它们的一部分。此义是依“以部分标示整体”的理路而说。或者，正是通过“寻伺止息”一语——作为通过超越寻伺而证得第二禅的开示，从而阐明了“因喜的离贪”等语——作为通过超越喜等而证得第三禅等的开示。因此说它具有开示的作用。

နိယကဇ္ဈတ္တမဓိပ္ပေတံ န အဇ္ဈတ္တဇ္ဈတ္တာဒိ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဝိဘင်္ဂေ ပနာ’’တိအာဒိ. နီလဝဏ္ဏယောဂတော နီလဝတ္ထံ ဝိယာတိ နီလယောဂတော ဝတ္ထံ နီလံ ဝိယာတိ အဓိပ္ပာယော. ယေန သမ္ပသာဒနေန ယောဂါ ဈာနံ သမ္ပသာဒနံ. တသ္မိံ ဒဿိတေ ‘‘သမ္ပသာဒနံ ဈာန’’န္တိ သမာနာဓိကရဏနိဒ္ဒေသေနေဝ တံယောဂါ ဈာနေ တံသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိ ဒဿိတာတိ အဝိရောဓော ယုတ္တော. ဧကောဒိဘာဝေ ကထန္တိ ဧကောဒိမှိ ဒဿိတေ ဧကောဒိဘာဝံ ဈာနန္တိ သမာနာဓိကရဏနိဒ္ဒေသေနေဝ ဈာနဿ ဧကောဒိဝဍ္ဎနတာ ဝုတ္တာ ဟောတီတိ စေ? ‘‘ဧကောဒိဘာဝ’’န္တိ ပဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဧကောဒိဿ နိဒ္ဒေသော န ကာတဗ္ဗော သိယာတိ ဧကောဒိဘာဝသဒ္ဒေါ ဧဝ သမာဓိမှိ ပဝတ္တော သမ္ပသာဒနသဒ္ဒေါ ဝိယ ဈာနေ ပဝတ္တတီတိ ယုတ္တံ. ဣမသ္မိဉ္စ အတ္ထဝိကပ္ပေတိ ‘‘စေတသော သမ္ပသာဒယတီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပက္ခေ ‘‘စေတသော’’တိ စ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ. ပုရိမသ္မိန္တိ ‘‘သမ္ပသာဒနယောဂတော ဈာနံ သမ္ပသာဒန’’န္တိ ဝုတ္တပက္ခေ. စေတသောတိ သမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနံ.

意指自身的内在，而非内在的内在等。于此，他以“但在《分别论》（Vibhaṅga）中……”等句说明原因。“如因与蓝色结合而有蓝布”，其意为：如布因与蓝色结合而为蓝色。由于与净信（sampasādana）相应，禅那（jhāna）即为净信。当其被开示时，仅以“净信的禅那”这样的同格解释，便已开示了“净信”一词因与其相应而用于禅那，故（与《分别论》）无矛盾是恰当的。于专一性（ekodibhāva）中如何（无矛盾）呢？倘若说：当开示专一（ekodi）时，仅以“专一性的禅那”这样的同格解释，便已说明了禅那能增长专一的性质。不应提取“专一性”一词来解释“专一”。就像“净信”一词，用于定（samādhi）的“专一性”一词本身也用于禅那，这是恰当的。于此义的分别中，在“使心澄净”这一说中，“cetaso”是用于所对（upayoga）义的属格。在前述“因与净信相应，禅那即为净信”的说法中，“cetaso”是关系（sambandha）义的属格。

သေဋ္ဌောပိ လောကေ ‘‘ဧကော’’တိ ဝုစ္စတိ ‘‘ယာဝ ပရေ ဧကာဟံ တေ ကရောမီ’’တိအာဒီသု. ဧကော အဒုတိယော ‘‘ဧကာကီဘိ ခုဒ္ဒကေဟိ ဇိတ’’န္တိအာဒီသု အသဟာယတ္ထောပိ ဧက-သဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌောတိ အာဟ ‘‘ဧကော အသဟာယော ဟုတွာ’’တိ. သဒ္ဓါဒယောပိ ကာမံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သာဓာရဏတော, အသာဓာရဏတော စ ပစ္စယာ ဟောန္တိယေဝ, သမာဓိ ပန ဈာနက္ခဏေ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အဝိက္ခေပလက္ခဏေ ဣန္ဒဋ္ဌကရဏေန သာတိသယံ ပစ္စယော ဟောတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ…ပေ… အဓိဝစန’’န္တိ အာဟ.

在世间，最殊胜者也被称为“一”（eko），如在“我将使你成为第一”等语中。“一”即无二（adutiya）。在“被孤独的弱小者战胜”等语中，“一”字也见于无伴侣之义，因此说“一，即成为无伴侣者”。信（saddhā）等虽然对相应法（sampayuttadhamma）而言，从共通和不共通的角度来说，确实是条件，但定在禅那的瞬间，以不散乱的特相，通过主导作用，对相应法成为极殊胜的条件，因此显示“相应法……乃至同义语”而说。

‘‘သမ္ပသာဒနံ, စေတသော ဧကောဒိဘာဝ’’န္တိ ဝိသေသနဒွယံ ဈာနဿ အတိသယဝစနိစ္ဆာဝသေန ဂဟိတံ. သွာယမတိသယော ယထာ ဣမသ္မိံ ဈာနေ လဗ္ဘတိ, န တထာ ပဌမဇ္ဈာနေတိ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘နနု စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အာရမ္မဏေ အာဟနနပရိယာဟနနဝသေန, အနုမဇ္ဇနအနုယောဇနဝသေန စ ပဝတ္တမာနာ ဓမ္မာ သတိပိ နီဝရဏပ္ပဟာနေန ကိလေသကာလုဿိယာပဂမေ [Pg.183] သမ္ပယုတ္တာနံ ကဉ္စိ ခေါဘံ ကရောန္တာ ဝိယ တေဟိ စ တေ န သန္နိသိန္နာ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရက္ခောဘေန န သုပ္ပသန္န’’န္တိ. ခုဒ္ဒိကာ ဦမိယော ဝီစိယော. မဟတိယော တရင်္ဂါ. သတိပိ ဣန္ဒြိယသမတ္တေ, ဝီရိယသမတာယ စ တေနေဝ ခေါဘေန, သမ္ပသာဒါဘာဝေန စ သမာဓိပိ န သုဋ္ဌု ပါကဋော ဗဟလေ ဝိယ ဇလေ မစ္ဆော. ယထာဝုတ္တက္ခောဘော ဧဝ ပလိဗောဓော. ဧဝံ ဝုတ္တေနာတိ ယဿာ သဒ္ဓါယ ဝသေန သမ္ပသာဒနံ, ယဿာ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ဝသေန ဧကောဒိဘာဝန္တိ စ ဈာနံ ဝုတ္တံ. တာသံ ဧဝ ‘‘သဒ္ဒဟနာ’’တိအာဒိနာ ပဝတ္တိအာကာရဿ ဝိသေသဝိဘာဝနာဝသေန ဝုတ္တေန. တေန ဝိဘင်္ဂပါဌေန. ‘‘သမ္ပသာဒနယောဂတော, သမ္ပသာဒနတော ဝါ သမ္ပသာဒနံ, ဧကောဒိံ ဘာဝေတီတိ ဧကောဒိဘာဝန္တိ ဈာနံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ အယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ န ဝိရုဇ္ဈတိ. ယထာ ပန အဝိရောဓော, သော ဝုတ္တော ဧဝ.

“净信”(sampasādana)与“心专一”(cetaso ekodibhāva)这两个修饰词，是出于欲彰显此第二禅那之超胜而说。为了显示此超胜在此禅那中可得，而在初禅(paṭhamajjhāna)中则不然的差别，故说“岂非……”等。寻(vitakka)与伺(vicāra)以撞击(āhanana)、遍击(pariyāhanana)、反复审察(anumajjana)与持续连结(anuyojana)的方式作用于所缘(ārammaṇa)。即使诸盖(nīvaraṇa)已断、烦恼垢秽(kilesakālussiya)已除，这些法仍然像是在对相应法造成某种扰动，而相应法也因此无法安住。因此说“因寻伺的扰动而不够完全明净”。小波(khuddikā ūmiyo)是涟漪(vīciyo)，大波(mahatiyo taraṅgā)是波涛。即使诸根(indriya)达到平衡，也因那扰动及缺少净信，定亦不甚显了，犹如在浊水中的鱼。如上所说的扰动即是障碍(palibodha)。“如是说”是指：禅那被称为“净信”是依于信(saddhā)，被称为“专一”是依于心一境性(cittekaggatā)。这些法又通过“信解”(saddahanā)等语，以显示其行相差别的方式，由那《分别论》的文句所说。依此，“禅那被称为‘净信’，是因与净信相应，或因净信；被称为‘专一’，是因修习专一”——如此展开的此义释(atthavaṇṇanā)并无矛盾。至于如何无矛盾，则已如前说。

၈၁. သန္တာတိ သမံ နိရောဓံ ဂတာ. သမိတာတိ ဘာဝနာယ သမံ ဂမိတာ နိရောဓိတာ. ဝူပသန္တာတိ တတော ဧဝ သုဋ္ဌု ဥပသန္တာ. အတ္ထင်္ဂတာတိ အတ္ထံ ဝိနာသံ ဂတာ. အဗ္ဘတ္ထင်္ဂတာတိ ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎေတွာ ဝုတ္တံ. အပ္ပိတာတိ ဝိနာသံ ဂမိတာ. သောသိတာတိ ပဝတ္တိသင်္ခါတဿ သန္တာနဿ အဘာဝေန သောသံ သုက္ခဘာဝံ ဣတာ. ဗျန္တိကတာတိ ဝိဂတန္တကတာ.

81. “寂止”(santā)是已完全趋于寂灭(nirodha)。“平息”(samitā)是已通过修习(bhāvanā)而被完全导向、被止息。“善寂静”(vūpasantā)即是因此而善妙地寂静。“灭没”(atthaṅgatā)是已趣向于灭尽、坏灭(vināsa)。“永灭没”(abbhatthaṅgatā)是通过加上前缀(upasagga)来增强语词而说。“消逝”(appitā)是被导向坏灭。“枯竭”(sositā)是因名为“流转”(pavatti)的相续(santāna)不存在，而达到干涸、枯槁的状态。“作了断”(byantikatā)是已使其终结。

အယမတ္ထောတိ ဘာဝနာယ ပဟီနတ္တာ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ အဘာဝေါ. စောဒကေန ဝုတ္တမတ္ထံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပရိဟရိတုံ ‘‘ဧဝမေတံ သိဒ္ဓေါဝါယမတ္ထော’’တိ ဝတွာ ‘‘န ပနေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧတန္တိ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ. တဒတ္ထဒီပကန္တိ တဿ ဝိတက္ကဝိစာရာဘာဝမတ္တသင်္ခါတဿ အတ္ထဿ ဒီပကံ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ဒုတိယဇ္ဈာနာဒိအဓိဂမူပါယဒီပကေန အဇ္ဈတ္တသမ္ပသာဒနတာယ, စေတသော ဧကောဒိဘာဝတာယ စ ဟေတုဒီပကေန, အဝိတက္ကအဝိစာရဘာဝဟေတုဒီပကေန စ ဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမဝစနေနေဝ ဝိတက္ကဝိစာရာဘာဝေါ ဒီပိတောတိ ကိံ ပုန အဝိတက္ကအဝိစာရဝစနေန ကတေနာတိ? န, အဒီပိတတ္တာ. န ဟိ ဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမဝစနေန ဝိတက္ကဝိစာရာနံ အပ္ပဝတ္တိ ဝုတ္တာ ဟောတိ. ဝိတက္ကဝိစာရေသု ဟိ တဏှာပ္ပဟာနံ ဧတေသံ ဝူပသမနံ, ယေ စ သင်္ခါရေသု တဏှာပ္ပဟာနံ ကရောန္တိ, တေသု မဂ္ဂေသု, ပဟီနတဏှေသု စ ဖလေသု သင်္ခါရပဝတ္တိ ဟောတိ ဧဝ[Pg.184], ဧဝမေဝိဓာပိ ဝိက္ခမ္ဘိတဝိတက္ကဝိစာရတဏှဿ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ ဝိတက္ကဝိစာရသမ္ပယောဂေါ ပုရိမေန န နိဝါရိတော သိယာတိ တံနိဝါရဏတ္ထံ, အာဝဇ္ဇိတုကာမတာဒိအတိက္ကမောဝ တေသံ ဝူပသမောတိ ဒဿနတ္ထဉ္စ ‘‘အဝိတက္ကံ အဝိစာရ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပဌမမ္ပီတိ ပဌမံ ဈာနမ္ပိ.

此义是：通过修习而舍离，故无寻、伺。为了接受质问者所说之义并加以驳斥，在说了“此义已成就”之后，又说了“但并非如此”等。于此，“此”即“寻伺的止息”这句话。“阐明其义者”是指阐明其义为“仅是寻伺之不存在”。此处的义理是：既然仅凭“寻伺的止息”一语，就已阐明了寻伺的不存在——因为此语能阐明证得第二禅等的方法、内心净信与心一境性之因、以及无寻无伺状态之因——那么，再使用“无寻、无伺”之语，又有何用呢？不，因为尚未阐明。实则，“寻伺的止息”一语并未言及寻伺的不生起。于寻伺中舍断渴爱，此即是它们的止息。而那些于诸行中舍断渴爱者，于彼诸道中，以及于已断渴爱之诸果中，诸行依然生起。同样地，于此，对于已镇伏对寻伺之渴爱的第二禅，其与寻伺的相应可能未被前句所阻止，因此，为了阻止它，以及为了显示超越作意欲（āvajjitukāmatā）等即是它们的止息，故说“无寻、无伺”。“初禅也”即初禅。

‘‘ဒုတိယံ ဥပ္ပန္နန္တိပိ ဒုတိယ’’န္တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. န တထာ ဣမဿ ဝိတက္ကဝိစာရာတိ ယထာ ပဌမဇ္ဈာနဿ ဥပစာရက္ခဏေ နီဝရဏာနိ ပဟီယန္တိ, တထာ ဣမဿ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ ဥပစာရက္ခဏေ ဝိတက္ကဝိစာရာ န ပဟီယန္တိ အသံကိလိဋ္ဌသဘာဝတ္တာ, ဥပစာရဘာဝနာယ စ တေ ပဟာတုံ အသမတ္ထဘာဝတော. ယဒိပိ တာယ တေသု တဏှာ ပဟီယတိ, န ပန သဝိသေသံ. သဝိသေသဉှိ တတ္ထ တဏှာပ္ပဟာနံ အပ္ပနာယ ဧဝ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အပ္ပနာက္ခဏေယေဝါ’’တိအာဒိ. ပဟာနင်္ဂတာပိ အတိသယပ္ပဟာနဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ ယထာ နီဝရဏာနံ ပဌမဇ္ဈာနဿ. တသ္မာတိ ယသ္မာ တိဝင်္ဂမေဝေတံ ဈာနံ, တသ္မာ. တန္တိ ဝိဘင်္ဂေ ဝစနံ. ရထဿ ပဏ္ဍုကမ္ဗလံ ဝိယ သမ္ပသာဒေါ ဈာနဿ ပရိက္ခာရော, န ဈာနင်္ဂန္တိ အာဟ ‘‘သပရိက္ခာရံ ဈာနံ ဒဿေတု’’န္တိ.

说“第二生起亦为第二”是恰当的。不像初禅的近行刹那舍断诸盖，此第二禅的近行刹那不舍断寻、伺，因其自性非杂染故，且近行修习无力舍断它们。即使通过它舍断了对它们的渴爱，也并非有差别地舍断。于彼，有差别地舍断渴爱只发生在安止（appanā）时。因此说“只在安止刹那”等。舍断支的状态（pahānaṅgatā）也应依殊胜舍断之力而得知，如同初禅之于诸盖。“因此”是说：因为此禅仅有三支，所以……。“彼”是指《分别论》（Vibhaṅga）中的话。就像车的白毯，净信（sampasādo）是禅的附属品，而非禅支。为了显示“有附属品的禅”，他如是说。

တတိယဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ

第三禅论释义

၈၂. ဥပ္ပိလာဝိတန္တိ ကာမဉ္စာယံ ပရိဂ္ဂဟေသု အပရိစ္စတ္တပေမဿ အနာဒီနဝဒဿိနော တဏှာသဟဂတာယ ပီတိယာ ပဝတ္တိအာကာရော, ဣဓ ပန ဒုတိယဇ္ဈာနပီတိ အဓိပ္ပေတာ. တထာပိ သဗ္ဗသော ပီတိယံ အဝိရတ္တံ, သာပိ အနုဗန္ဓေယျာတိ ဝုတ္တံ. ဥပ္ပိလာဝိတံ ဝိယာတိ ဝါ ဥပ္ပိလာဝိတံ. အာဒီနဝံ ဟိ တတ္ထ ပါကဋတရံ ကတွာ ဒဿေတုံ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

82. “雀跃”（Uppilāvitaṃ）：诚然，这是对所执取之物未舍弃爱、不见其过患者，与渴爱相应的喜的生起方式，但此处意指第二禅的喜。然而，若未完全于喜离贪，彼亦会跟随，故如是说。又或者，（此法）如雀跃一般，故称“雀跃”。应知，此说是为了更明显地显示其中的过患。

၈၃. ဝိရဇ္ဇနံ ဝိရာဂေါ. တံ ပန ဝိရဇ္ဇနံ နိဗ္ဗိန္ဒနမုခေန ဟီဠနံ ဝါ တပ္ပဋိဗဒ္ဓရာဂပ္ပဟာနံ ဝါတိ တဒုဘယံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ပီတိယာ ဇိဂုစ္ဆနံ ဝါ သမတိက္ကမော ဝါ’’တိ အာဟ. ဝုတ္တပ္ပကာရာယာတိ ‘‘ယဒေဝ တတ္ထ ပီတီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရာယ. သမ္ပိဏ္ဍနံ သမုစ္စယော.

83. 离染（virajjanaṃ）即是离贪（virāgo）。为了显示此二者——即以厌离的方式厌恶，或舍断与彼相关的贪——故说“于如前所述之喜的厌恶或超越”。“如前所述”是指以“凡于彼有喜”等所说的方式。“总括”（Sampiṇḍanaṃ）是“合集”（samuccayo）。

မဂ္ဂေါတိ ဥပါယော. တဒဓိဂမာယာတိ တတိယမဂ္ဂါဓိဂမာယ.

“道”（magga）即方法（upāya）。“为证得彼”即为证得第三道（tatiyamagga）。

၈၄. ဥပပတ္တိတောတိ သမဝါဟိတဘာဝေန ပတိရူပတော. ဈာနုပေက္ခာပိ သမဝါဟိတမေဝ အန္တောနီတံ ကတွာ ပဝတ္တတီတိ အာဟ ‘‘သမံ ပဿတီ’’တိ. ဝိသဒါယာတိ [Pg.185] ပရိဗျတ္တာယ သံကိလေသဝိဂမေန. ဝိပုလာယာတိ မဟတိယာ သာတိသယံ မဟဂ္ဂတဘာဝပ္ပတ္တိယာ. ထာမဂတာယာတိ ပီတိဝိဂမေန ထိရဘာဝပ္ပတ္တာယ.

84. 所谓安住（Upapattīti），即是以适当的平衡状态。禅舍（jhānupekkhā）亦是内摄此平衡状态而转起，故说“平等而观”。所谓明净（visadā），即是因远离杂染而清晰。所谓广大（vipulā），即是因达到殊胜的广大状态而宏大。所谓稳固（thāmagatā），即是因喜的远离而达到坚固状态。

ပရိသုဒ္ဓပကတိ ခီဏာသဝပကတိ နိက္ကိလေသတာ. သတ္တေသု ကမ္မဿကတာဒဿနဟေတုကော သမဘာဝဒဿနာကာရော မဇ္ဈတ္တာကာရော ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ.

本性清净（parisuddhapakati），即漏尽者的本性（khīṇāsavapakati），是无烦恼性（nikkilesatā）。于诸有情中，以见其业为己有为因，而有平等见相、中舍相，此即梵住舍（brahmavihārupekkhā）。

သဟဇာတဓမ္မာနန္တိ နိဒ္ဓါရဏေ သာမိဝစနံ. သမပ္ပဝတ္တိယာ ဘာဝနာယ ဝီထိပဋိပန္နာယ အလီနာနုဒ္ဓတာ နိရဿာဒတာယ ပဂ္ဂဟနိဂ္ဂဟသမ္ပဟံသနေသု ဗျာပါရာဘာဝတော သမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု မဇ္ဈတ္တာကာရဘူတာ ဗောဇ္ဈင်္ဂုပေက္ခာ.

对于已入修习之道的俱生诸法，因其平等转起，不沉、不举、无味，以及在策励、抑制、令喜悦等事上无有功用，故对相应法呈现中舍之相，此即为觉支舍（bojjhaṅgupekkhā）。

ဥပေက္ခာနိမိတ္တန္တိ ဧတ္ထ လီနုဒ္ဓစ္စပက္ခပါတရဟိတံ မဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယံ ဥပေက္ခာ. တဒေဝ တံ အာကာရံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တေတဗ္ဗဿ တာဒိသဿ ဝီရိယဿ နိမိတ္တဘာဝတော ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ ဘာဝနာယ သမပ္ပဝတ္တိကာလေ ဥပေက္ခီယတီတိ ဥပေက္ခာ, ဝီရိယမေဝ ဥပေက္ခာ ဝီရိယုပေက္ခာ.

于“舍相”（upekkhānimitta）此词中，远离了对沉、掉的偏袒而中立的精进，即是舍。正是此舍，作为能令后起的同类精进取彼行相而转起的因缘（相），故称为“舍相”。又因在修习平等转起时，能行中舍（upekkhīyati），故名为“舍”；精进即是舍，此为“精进舍”（vīriyupekkhā）。

‘‘ပဌမံ ဈာနံ ပဋိလာဘတ္ထာယ နီဝရဏေ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိံ ပဋိလာဘတ္ထာယ အာကိဉ္စညာယတနသညံ ပဋိသင်္ခါ သန္တိဋ္ဌနာ ပညာ သင်္ခါရုပေက္ခာသု ဉာဏ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၅၇) ဧဝမာဂတာ ဣမာ အဋ္ဌ သမာဓိဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ‘‘သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ ပဋိလာဘတ္ထာယ ဥပ္ပာဒံ ပဝတ္တံ နိမိတ္တံ အာယူဟနံ ပဋိသန္ဓိံ ဂတိံ နိဗ္ဗတ္တိံ ဥပပတ္တိံ ဇာတိံ ဇရံ ဗျာဓိံ မရဏံ သောကံ ပရိဒေဝံ ဥပါယာသံ. သောတာပတ္တိဖလသမာပတ္တတ္ထာယ ဥပ္ပာဒံ ပဝတ္တံ…ပေ… အရဟတ္တမဂ္ဂံ ပဋိလာဘတ္ထာယ ဥပ္ပာဒံ…ပေ… ဥပါယာသံ…ပေ… အရဟတ္တဖလသမာပတ္တတ္ထာယ သုညတာဝိဟာရသမာပတ္တတ္ထာယ အနိမိတ္တဝိဟာရသမာပတ္တတ္ထာယ ဥပ္ပာဒံ ပဝတ္တံ နိမိတ္တံ အာယူဟနံ ပဋိသန္ဓိံ ဂတိံ နိဗ္ဗတ္တိံ ဥပပတ္တိံ ဇာတိံ ဇရံ ဗျာဓိံ မရဏံ သောကံ ပရိဒေဝံ ဥပါယာသံ ပဋိသင်္ခါ သန္တိဋ္ဌနာ ပညာ သင်္ခါရုပေက္ခာသု ဉာဏ’’န္တိ ဧဝမာဂတာ ဣမာ ဒသ ဝိပဿနာဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧတ္ထ စ ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနိ နီဝရဏဝိတက္ကဝိစာရာဒီနိ ပဋိသင်္ခါယ သဘာဝတော ဥပပရိက္ခိတွာ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန တိဋ္ဌမာနာ နီဝရဏာဒိပဋိသင်္ခါသန္တိဋ္ဌနာ ဒိဋ္ဌာဒီနဝတ္တာ တေသံ ဂဟဏေ ဥပ္ပာဒနေ အဇ္ဈုပေက္ခန္တီ ဝိပဿနာပညာ ဂဟဏေ မဇ္ဈတ္တဘူတာ ဥပေက္ခာ.

“为得初禅，于诸盖……乃至……为得非想非非想处定，于无所有处想，省察安住的慧，即是行舍智。”（《无碍解道》1.57）如是所说的这八种是依定而生起。“为得须陀洹道，于生、转、相、造作、结生、趣、生成、受生、生、老、病、死、愁、悲、绝望；为得须陀洹果定，于生、转……乃至……为得阿罗汉道，于生……乃至……绝望……乃至……为得阿罗汉果定、空住定、无相住定，于生、转、相、造作、结生、趣、生成、受生、生、老、病、死、愁、悲、绝望，省察安住的慧，即是行舍智。”如是所说的这十种是依观而生起。于此，对于由初禅等所镇伏的诸盖、寻、伺等，省察、审视其自性后，以决意而安住的“省察安住于诸盖等”之慧，以及因见其过患而对它们的执取与生起保持舍的观慧，于执取时成为中立，即是舍。

တတ္ထ [Pg.186] ဥပ္ပာဒန္တိ ပုရိမကမ္မပစ္စယာ ခန္ဓာနံ ဣဓ ဥပ္ပတ္တိမာဟ. ပဝတ္တန္တိ တထာဥပ္ပန္နဿ ပဝတ္တိံ. နိမိတ္တန္တိ သဗ္ဗမ္ပိ တေဘူမကသင်္ခါရဂတံ နိမိတ္တဘာဝေန ဥပဋ္ဌာနတော. အာယူဟနန္တိ အာယတိံ ပဋိသန္ဓိဟေတုဘူတံ ကမ္မံ. ပဋိသန္ဓိန္တိ အာယတိံ ဥပ္ပတ္တိံ. ဂတိန္တိ ယာယ ဂတိယာ သာ ပဋိသန္ဓိ ဟောတိ. နိဗ္ဗတ္တိန္တိ ခန္ဓာနံ နိဗ္ဗတ္တနံ. ဥပပတ္တိန္တိ ‘‘သမာပန္နဿ ဝါ ဥပပန္နဿ ဝါ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၇၂) ဧတ္ထ ‘‘ဥပပန္နဿာ’’တိ ဝုတ္တဝိပါကပ္ပဝတ္တိံ. ဇာတိန္တိ ဇရာဒီနံ ပစ္စယဘူတံ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိံ. ဇရာဗျာဓိမရဏာဒယော ပါကဋာ ဧဝ. ဧတ္ထ စ ဥပ္ပာဒါဒယော ပဉ္စေဝ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏဿ ဝိသယဝသေန ဝုတ္တာ, သေသာ တေသံ ဝေဝစနဝသေန. ‘‘နိဗ္ဗတ္တိ, ဇာတီ’’တိ ဣဒဉှိ ဒွယံ ဥပ္ပာဒဿ စေဝ ပဋိသန္ဓိယာ စ ဝေဝစနံ, ‘‘ဂတိ, ဥပပတ္တိ စာ’’တိ ဣဒံ ဒွယံ ပဝတ္တဿ, ဇရာဒယော နိမိတ္တဿာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခဝသေန မဂ္ဂုပ္ပတ္တိဟေတုဘူတာ စတဿော, တထာ ဖလသမာပတ္တိယာ စတဿော, သုညတဝိဟာရအနိမိတ္တဝိဟာရဝသေန ဒွေတိ ဒသ သင်္ခါရုပေက္ခာ.

于此，“生”是指缘于前业，诸蕴于此世的生起。“转”是指如是生起后的延续。“相”是指一切三界行法，因其以相的方式现起。“造作”是指成为未来结生之因的业。“结生”是指未来的生起。“趣”是指彼结生所趣向之处。“生成”是指诸蕴的生成。“受生”是指如（《无碍解道》1.72）“于已入定者或已受生者”中“已受生者”所说的异熟的延续。“生”是指缘于有、作为老等之缘的生。老、病、死等是明显的。于此，仅生等五者被说为行舍智的对象，其余是它们的同义词。应知：“生成、生”二者是“生”与“结生”的同义词；“趣、受生”二者是“转”的同义词；老等是“相”的同义词。作为依无愿解脱门而生起道之因的有四种，同样，依果定的有四种，依空住与无相住的有二种，共为十种行舍。

ယာတိ ဝိပဿနာပညာ. ယဒတ္ထီတိ ယံ အနိစ္စာဒိလက္ခဏတ္တယံ ဥပလဗ္ဘတိ. ယံ ဘူတန္တိ ယံ ပစ္စယနိဗ္ဗတ္တတ္တာ ဘူတံ ခန္ဓပဉ္စကံ. တံ ပဇဟတီတိ အနိစ္စာနုပဿနာဒီဟိ နိစ္စသညာဒယော ပဇဟန္တော သမ္မဒေဝ ဒိဋ္ဌာဒီနဝတ္တာ တပ္ပဋိဗဒ္ဓစ္ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ပဇဟတိ, ယထာ အာယတိံ အာဒါနံ န ဟောတိ, တထာ ပဋိပတ္တိယာ ပဇဟတိ. တထာဘူတော စ တတ္ထ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. ဝိစိနနေတိ အနိစ္စာဒိဝသေန သမ္မသနေပိ.

“彼”即观慧。“有”是指可得见的无常等三相。“已成”是指因缘所生而成的五蕴。“舍离彼”是指：以无常随观等舍离常想等，因如实见到过患，故以舍断与彼相连的欲贪而舍离；以修行舍离，从而于未来无有执取。如是之人，亦于彼处获得舍。“思择”是指即使以无常等的方式思维。

သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သမပ္ပဝတ္တိဟေတုတာယ သမဝါဟိတဘူတာ. နီဝရဏဝိတက္ကဝိစာရာဒိသဗ္ဗပစ္စနီကေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ သဗ္ဗပစ္စနီကပရိသုဒ္ဓါ. တေသံ ဝူပသန္တတ္တာ ပစ္စနီကဝူပသမနေပိ အဗျာပါရဘူတာ အဗျာပါရဘာဝေန ပဝတ္တာ, အဗျာပါရတံ ဝါ ပတ္တာ.

因是相应法平衡转起之因，故能平等俱行。因从诸盖、寻、伺等一切敌对法中解脱，故从一切敌对法中完全清净。因彼等已止息，故于敌对法止息时亦无作用，以无作用而转起，或已达无作用性。

ယဒိ အတ္ထတော ဧကာ, ကထမယံ ဘေဒေါတိ အာဟ ‘‘တေန တေနာ’’တိအာဒိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သတိပိ သဘာဝတော အဘေဒေ ယေဟိ ပန ပစ္စယဝိသေသေဟိ သွာယမိမာသံ အဝတ္ထာဘေဒေါ, တေသံ ဧကဇ္ဈံ အပ္ပဝတ္တိတော န တာသံ အဘေဒေါ, ဧကဇ္ဈံ ဝါ ပဝတ္တိ, တသ္မာ. တေနာဟ ‘‘ယတ္ထ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ’’တိအာဒိ.

若就意义而言是一，为何有此差别呢？答曰：“因为这样那样”等。此中“因此”是说：因为虽然自性上没有差别，但由于种种特定的因缘，这些舍才有了状态的差别；又因那些因缘不会同时生起，故这些舍便有了差别，或者说，它们不会同时生起。因此说：“于此，有六支舍”等。

ဧကီဘာဝေါတိ [Pg.187] ဧကတာ. သတိပိ မဇ္ဈတ္တာဘာဝသာမညေ ဝိသယဘေဒေန ပနဿာ ဘေဒေါ. ယမတ္ထံ သန္ဓာယ ‘‘ကိစ္စဝသေန ဒွိဓာ ဘိန္နာ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. အယံ ဝိပဿနုပေက္ခာ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ပါဠိယံ ‘‘ယဒတ္ထိ ယံ ဘူတံ, တံ ပဇဟတိ, ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၇၁; အ. နိ. ၇.၅၅). တတ္ထ ယဒတ္ထိ ယံ ဘူတန္တိ ခန္ဓပဉ္စကံ, တံ မုဉ္စိတုကမျတာဉာဏေန ပဇဟတိ. ဒိဋ္ဌသောဝတ္တိကတ္တယဿ သဗ္ဗလက္ခဏဝိစိနနေ ဝိယ ဒိဋ္ဌလက္ခဏတ္တယဿ ဘူတဿ သင်္ခါရလက္ခဏဝိစိနနေ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သင်္ခါရာနံ အနိစ္စာဒိလက္ခဏဿ သုဒိဋ္ဌတ္တာ တေသံ ဝိစိနနေ မဇ္ဈတ္တဘူတာယ ဝိပဿနုပေက္ခာယ သိဒ္ဓါယ တထာ ဒိဋ္ဌာဒီနဝါနံ တေသံ ဂဟဏေပိ အဇ္ဈုပေက္ခနာ သိဒ္ဓါဝ ဟောတိ, သဗ္ဗသော ဝိသင်္ခါရနိန္နတ္တာ အဇ္ဈာသယဿ.

一性即是合一。虽然有中立状态的共通性，但因所缘不同而有差别。为了详细阐释所谓“依作用分为二种”的含义，故说“譬如”等语。此即观舍(vipassanupekkhā)。经中所说：“凡存在者，凡已生者，他舍弃之，获得舍。”（《中部》3.71；《增支部》7.55）即指此义。其中，“凡存在者，凡已生者”即是五蕴，他以求解脱之智舍弃它。犹如审查已见之三匝（盘曲）蛇的诸相，（行者）于审查已见三相、已生起的诸行之相时获得舍。由于诸行的无常等相已被善见，故在审查它们时，作为中立的观舍即得以成就；同样，由于已见那些诸行的过患，故在执取它们时，安住舍也得以成就，因为其心意已完全倾向于离行（涅槃）。

အနာဘောဂရသာတိ ပဏီတသုခေပိ တသ္မိံ အဝနတိပဋိပက္ခကိစ္စာတိ အတ္ထော. အဗျာပါရပစ္စုပဋ္ဌာနာတိ သတိပိ သုခပါရမိပ္ပတ္တိယံ တသ္မိံ သုခေ အဗျာဝဋာ ဟုတွာ ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, သမ္ပယုတ္တာနံ ဝါ တတ္ထ အဗျာပါရံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အတ္ထော. သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ခေါဘံ, ဥပ္ပိလဝဉ္စ အာဝဟန္တေဟိ ဝိတက္ကာဒီဟိ အဘိဘူတတ္တာ အပရိဗျတ္တံ. တတ္ထ တတြမဇ္ဈတ္တတာယ ကိစ္စံ. တဒဘာဝတော ဣဓ ပရိဗျတ္တံ.

“无勤运味”是说，即使在那胜妙的乐中，其作用也是对治倾向。“无作用现起”是说，即使已达到乐的顶峰，也于那乐中无有勤作地现起，或者说，它使相应法于彼处无有勤作。由于被能给相应法带来激动与浮躁的寻等所压倒，故中舍性的作用在那（初禅、二禅）里不显了。因彼（寻等）不存在，故于此（三禅）中变得显了。

နိဋ္ဌိတာ ‘‘ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတီ’’တိ ဧတဿ

“他安住于舍”一句的释义终。

သဗ္ဗသော အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

全面的释义。

၈၅. ‘‘သရတီတိ သတော’’တိ ပဒဿ ကတ္တုသာဓနတမာဟ. သမ္ပဇာနာတီတိ သမ္မဒေဝ ပဇာနာတိ. သရဏံ စိန္တနံ ဥပဋ္ဌာနံ လက္ခဏမေတိဿာတိ သရဏလက္ခဏာ. သမ္မုဿနပဋိပက္ခော အသမ္မုဿနံ, တံ ကိစ္စံ ဧတိဿာတိ အသမ္မုဿနရသာ. ကိလေသေဟိ အာရက္ခာ ဟုတွာ ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, တတော ဝါ အာရက္ခံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အာရက္ခပစ္စုပဋ္ဌာနာ. အသမ္မုယှနံ သမ္မဒေဝ ပဇာနနံ, သမ္မောဟပဋိပက္ခော ဝါ အသမ္မောဟော. တီရဏံ ကိစ္စဿ ပါရဂမနံ. ပဝိစယော ဝီမံသာ.

85. “有念者”（sato）是“因为他忆念”（sarati），此词显示了其作者用法。“正知”（sampajānāti）即是正确地了知。忆念、思惟、现起是它的相，因此它有忆念之相。不忘失是对治忘失，这是它的作用，因此它有不忘失的作用。它显现为守护（心）不受烦恼侵害，或使守护现起，因此它有守护的现起。不迷乱即是正确地了知，或不痴即是对治痴。审察是完成任务。抉择即是审察。

ကာမံ ဥပစာရဇ္ဈာနာဒီနိ ဥပါဒါယ ပဌမဒုတိယဇ္ဈာနာနိပိ သုခုမာနေဝ, ဣမံ ပန ဥပရိဈာနံ ဥပါဒါယ ‘‘ဩဠာရိကတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. သာ စ ဩဠာရိကတာ ဝိတက္ကာဒိထူလင်္ဂတာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကေစိ ‘‘ဗဟုစေတသိကတာယာ’’တိ စ ဝဒန္တိ[Pg.188]. ဂတိ သုခါ ဟောတိ တတ္ထ ဈာနေသူတိ အဓိပ္ပာယော. အဗျတ္တံ တတ္ထ သတိသမ္ပဇညကိစ္စံ ‘‘ဣဒံ နာမ ဒုက္ကရံ ကရီယတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗဿ အဘာဝတော. ဩဠာရိကင်္ဂပ္ပဟာနေန သုခုမတ္တာတိ အယမတ္ထော ကာမံ ဒုတိယဇ္ဈာနေပိ သမ္ဘဝတိ, တထာပိ ယေဘုယျေန အဝိပ္ပယောဂီဘာဝေန ဝတ္တမာနေသု ပီတိသုခေသု ပီတိသင်္ခါတဿ ဩဠာရိကင်္ဂဿ ပဟာနေန သုခုမတာယ ဣဓ သာတိသယော သတိသမ္ပဇညဗျာပါရောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပုရိသဿာ’’တိအာဒိ. ပုနဒေဝ ပီတိံ ဥပဂစ္ဆေယျာတိ ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ သိယာ ဒုတိယဇ္ဈာနမေဝ သမ္ပဇ္ဇေယျာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ပီတိသမ္ပယုတ္တမေဝ သိယာ’’တိ. ‘‘ဣဒဉ္စ အတိမဓုရံ သုခ’’န္တိ တတိယဇ္ဈာနသုခံ သန္ဓာယာဟ. အတိမဓုရတာ စဿ ပဟာသောဒဂျသဘာဝါယ ပီတိယာ အဘာဝေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣဒန္တိ ‘‘သတော, သမ္ပဇာနော’’တိ ပဒဒွယံ.

诚然，相对于近行定等，初禅和二禅也是微细的；但相对于此更高的禅那，它们则被说为“粗”。而此粗性，当知是由于寻(vitakka)等粗支。亦有人说是由于“多心所性”。其意是说：“在彼诸禅中，趣向是安乐的。”在那里，正念正知的作用不显了，因为无有所谓“这件难事正在被做”的说法。“由断粗支而致微细”此义，诚然在第二禅也可能存在，然而由于在通常不相离而转起的喜与乐中，舍断了名为“喜”的粗支而致微细，故于此（第三禅），正念正知的作用是超胜的，如“如人之…”等所说。若他再次达到喜，则会是退分定，意即他只会成就第二禅。因此说：“只会与喜相应。”“此乃极甘美之乐”是就第三禅之乐而说。其极甘美性，当知正是由于没有了具欢欣踊跃自性的喜。此处的“此”（idaṃ）是指“有念、正知”这两个词。

တသ္မာ ဧတမတ္ထံ ဒဿေန္တောတိ ယသ္မာ တဿ ဈာနသမင်္ဂိနော ယံ နာမကာယေန သမ္ပယုတ္တံ သုခံ, တံ သော ပဋိသံဝေဒေယျ. ယံ ဝါ တန္တိ အထ ဝါ ယံ တံ ယထာဝုတ္တံ နာမကာယသမ္ပယုတ္တံ သုခံ. တံသမုဋ္ဌာနေန တတော သမုဋ္ဌိတေန အတိပဏီတေန ရူပေန အဿ ဈာနသမင်္ဂိနော ရူပကာယော ယသ္မာ ဖုဋော. ယဿ ရူပကာယဿ ဖုဋတ္တာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတောပိ ဈာနသမင်္ဂီ ကာယိကံ သုခံ ပဋိသံဝေဒေယျ. တသ္မာ ဧတံ စေတသိကကာယိကသုခပဋိသံဝေဒနသင်္ခါတံ အတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီတိ အာဟာ’’တိ ယောဇနာ. အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – နာမကာယေန စေတသိကသုခံ, ကာယိကသုခဟေတုရူပသမုဋ္ဌာပနေန ကာယိကသုခဉ္စ ဈာနသမင်္ဂီ ပဋိသံဝေဒေတီတိ ဝုစ္စတိ. ဖုဋတ္တာတိ ဗျာပိတတ္တာတိ အတ္ထော. ယထာ ဟိ ဥဒကေန ဖုဋသရီရဿ တာဒိသေ နာတိပစ္စနီကေ ဝါတာဒိဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဖုဋေ သုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧဝမေတေဟိ ဖုဋသရီရဿာတိ. အပရော နယော – သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီတိ ဧတ္ထ ကထမာဘောဂေန ဝိနာ သုခပဋိသံဝေဒနာတိ စောဒနာယံ ‘‘ကိဉ္စာပိ…ပေ… ဧဝံ သန္တေပီ’’တိ. ယသ္မာ တဿ နာမကာယေန သမ္ပယုတ္တံ သုခံ, တသ္မာ သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီတိ ယောဇနာ. ဣဒါနိ သဟာပိ အာဘောဂေန သုခပဋိသံဝေဒနံ ဒဿေတုံ ‘‘ယံ ဝါ တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

因此，为显示此义（当知）：因为该具禅者，应感受与名身相应的乐。又或者，即是前述与名身相应的乐。因为该具禅者的色身，被由彼（乐）所生起的、极殊胜的色所遍满。由于其色身被遍满，该具禅者即使已出禅，仍能感受身乐。因此，为显示此被称为“感受心所乐与身乐”的意义，故说“他以身感受乐”。应如是连结。此处的简义是：具禅者以名身感受心所乐，并由生起身乐之因的色而感受身乐，如是说。`Phuṭattā`（遍满）意为`byāpitattā`（周遍）。譬如身体被水浸透者，在接触到像那样不太违逆的风等所触时，会生起乐。另一解释：对于“他以身感受乐”一句，若有质问：“如何能无作意地感受乐？”（答曰：）“虽然……但是……”。因为他有与名身相应的乐，所以“他以（名）身感受乐”。应如是连结。现在，为了显示即使有作意也能感受乐，故说“或者那个”等等。

၈၆. ယန္တိ ဟေတုအတ္ထေ နိပါတော, ယသ္မာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ယံဈာနဟေတူ’’တိ. ‘‘အာစိက္ခန္တီ’’တိအာဒီနိ ပဒါနိ ကိတ္တနတ္ထာနီတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ပသံသန္တီတိ အဓိပ္ပာယော’’တိ. ကိန္တီတိ ပသံသနာကာရပုစ္ဆာ. ဧဒိသေသု [Pg.189] ဌာနေသု သတိဂ္ဂဟဏေနေဝ သမ္ပဇညမ္ပိ ဂဟိတံ ဟောတီတိ ဣဓ ပါဠိယံ သတိယာ ဧဝ ဂဟိတတ္တာ ဧဝံ ဥပဋ္ဌိတသတိတာယ ‘‘သတိမာ’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ, ‘‘သမ္ပဇာနော’’တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္တာ ဝါ.

86. `Yaṃ`是因缘义的不变语，意为`yasmā`（因为）。因此说“以禅那为因”。（作者）意谓`ācikkhanti`（宣说）等词有称赞之义，故说“意即`pasaṃsanti`（称赞）”。`Kinti`（如何）是询问称赞方式之语。在这些地方，仅取“念”，“正知”也就被含摄了。因此，在此巴利（经文）中，由于只取了念，并且念已如是现起，故只说`satimā`（具念者）；或者是因为`sampajāno`（具正知者）已在下文提及。

ဈာနက္ခဏေ စေတသိကသုခမေဝ လဗ္ဘတီတိ ‘‘သုခံ နာမကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ စ ဝုတ္တံ. တတိယန္တိ ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာတိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဒုတိယတတိယဇ္ဈာနကထာဟိ အဝိသေသော, ဝိသေသော စ ဝုတ္တောတိ.

在禅那刹那，只获得心所乐，因此也说“以名身感受乐”。第三（禅）：在计数的次第上，从此处起，与第二、第三禅的论述无差别，其差别也已述及。

စတုတ္ထဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ

第四禅论释义

၈၇. ဣဒါနိ နိဗ္ဗတ္တိတဝိသေသံ ဒဿေန္တော ‘‘အယံ ပန ဝိသေသော’’တိ ဝတွာ ‘‘ယသ္မာ’’တိအာဒိမာဟ. အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော န ဟောတိ, အနိဋ္ဌေ ဌာနေ ပဒန္တရသင်္ဂဟိတဿ အာသေဝနပစ္စယတ္တာဘာဝတော. အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဥပ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ သာတိသယံ သုခဝိရာဂဘာဝနာဘာဝတော. တာနီတိ အပ္ပနာဝီထိယံ ဇဝနာနိ သန္ဓာယာဟ.

87. 现在，为了显示所产生的差别，说了“但这是差别”之后，说“因为”等。不以重复缘(āsevanapaccaya)为缘，因为在不合宜之处，对于被另一文句所含摄者，没有重复缘的状态。不苦不乐受应当生起，因为有对超胜之乐的离贪的培育。“彼等”是针对安止(appanā)心路中的速行(javana)而说。

၈၈. ‘‘ပုဗ္ဗေဝါ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ကဒါ ပန တေသံ ပဟာနံ ဟောတီတိ စောဒနာယံ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဈာနာနံ ဥပစာရက္ခဏေ’’တိ. ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပဟာနက္ကမော နာမ ပဟာယကဓမ္မာနံ ဥပ္ပတ္တိပဋိပါဋိ. တေန ပန ဝုစ္စမာနေ ‘‘ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ သုခံ သောမနဿ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. ကသ္မာ ဣတော အညထာ ဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဣန္ဒြိယဝိဘင်္ဂေ’’တိအာဒိ. အထ ကသ္မာ ဈာနေသွေဝ နိရောဓော ဝုတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော.

88. 由于说了“先前”，针对“那么彼等何时被断除呢？”的质问，回答说：“在四禅的近行刹那”。其关联应如是了知。所谓的断除次第，是指能断除之法的生起次第。但若依此（次第）而说，则应说“苦、忧、乐、喜”。为何此处说法不同呢？回答说：“在《根分别》(Indriyavibhaṅga)等中……”。那么，为何只在禅那中说灭尽呢？这是其关联。

ကတ္ထ စုပ္ပန္နံ ဒုက္ခိန္ဒြိယန္တိ အတ္တနော ပစ္စယေဟိ ဥပ္ပန္နံ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ. ကတ္ထ စ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတီတိ နိရောဓဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆတိ. တေန ‘‘ကတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆာယံ, ‘‘ဧတ္ထာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနေပိ ဟေတုမှိ ဘုမ္မဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဈာနာနုဘာဝနိမိတ္တံ ဟိ အနုပ္ပဇ္ဇန္တံ ‘‘ဒုက္ခိန္ဒြိယံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အတိသယနိရောဓော သုဋ္ဌု ပဟာနံ ဥဇုပဋိပက္ခေန ဝူပသမော.

“苦根(dukkhindriya)于何处生起？”意即，从其自身的诸缘而生起的苦根。“又于何处无余灭尽？”是问灭尽之处。因此，在问题“于何处？”与回答“于此处”中，当知方位格是用在因由的意义上。诚然，以禅那的威力为因，不生起的苦根被称为“无余灭尽”。超胜的灭尽，即是善妙的断除，以直接的对治而寂止。

နာနာဝဇ္ဇနေတိ ယေန အာဝဇ္ဇနေန အပ္ပနာဝီထိ, တတော ဘိန္နာဝဇ္ဇနေ, အနေကာဝဇ္ဇနေ ဝါ. အပ္ပနာဝီထိယဉှိ ဥပစာရော ဧကာဝဇ္ဇနော, ဣတရော အနေကာဝဇ္ဇနော အနေကက္ခတ္တုံ ပဝတ္တနတော. ဝိသမနိသဇ္ဇာယ ဥပ္ပန္နကိလမထော ဝိသမာသနုပတာပေါ. ပီတိဖရဏေနာတိ ပီတိယာ ဖရဏရသတ္တာ, ပီတိသမုဋ္ဌာနာနံ ဝါ ပဏီတရူပါနံ ကာယဿ ဗျာပနတော ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗော ကာယော သုခေါက္ကန္တော ဟောတီ’’တိ. ဝိတက္ကဝိစာရပစ္စယေပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ [Pg.190] အဋ္ဌာနပ္ပယုတ္တော, သော ‘‘ပဟီနဿာ’’တိ ဧတ္ထ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော ‘‘ပဟီနဿာပိ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿာ’’တိ. ဧတံ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘တဿ မယှံ အတိစိရံ ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော ကာယောပိ ကိလမိစိတ္တမ္ပိ ဥဟညီ’’တိ ဝစနတော ကာယစိတ္တခေဒါနံ ဝိတက္ကဝိစာရပ္ပစ္စယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရဘာဝေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒေါမနဿိန္ဒြိယ’’န္တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တတ္ထဿ သိယာ ဥပ္ပတ္တီတိ တတ္ထ ဒုတိယဇ္ဈာနူပစာရေ အဿ ဒေါမနဿဿ ဥပ္ပတ္တိ ဘဝေယျ.

“以种种转向”(Nānāvajjane)是说，以不同于能引生安止(appanā)心路的那个转向，或以多种转向。因为在安止心路中，近行(upacāra)是单一转向；其他情况则是多种转向，因其多次发生故。由不适宜的坐姿所生的疲劳，即是不适宜坐姿所带来的苦恼。“以喜遍满”(Pītipharaṇena)是说，因为喜(pīti)有遍满的作用，或由喜所生的胜妙色法遍满身体。因此他说：“全身为乐所浸透。”在“以寻(vitakka)、伺(vicāra)为缘亦”(vitakkavicārapaccayepi)一句中，“亦”(pi)字使用不当；它应被移至“已断除的”(pahīnassa)一词，连接为“即使是已断除的忧根(domanassindriya)”(pahīnassāpi domanassindriyassa)。其关联是：“此忧根生起”。根据“我经长时寻、伺，身亦疲，心亦恼”之语，当知身心疲恼是以寻、伺为缘。应连接为：“有寻、伺时，忧根生起。”“于彼，其或有生起”(Tatthassa siyā uppatti)意即，于彼第二禅(dutiyajjhāna)的近行中，此忧根可能会生起。

ဧတ္ထ စ ယဒေကေ ‘‘တတ္ထဿ သိယာ ဥပ္ပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တေန ဈာနလာဘီနမ္ပိ ဒေါမနုဿုပ္ပတ္တိ အတ္ထီတိ ဒဿိတံ ဟောတိ. တေန စ အနီဝရဏသဘာဝေါ လောဘော ဝိယ ဒေါသောပိ အတ္ထီတိ ဒီပေတိ. န ဟိ ဒေါသေန ဝိနာ ဒေါမနဿံ ပဝတ္တတိ. န စေတ္ထ ပဋ္ဌာနပါဠိယာ ဝိရောဓော စိန္တေတဗ္ဗော. ယသ္မာ တတ္ထ ပရိဟီနံ ဈာနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တမာနံ ဒေါမနဿံ ဒဿိတံ, အပရိဟီနဇ္ဈာနမာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ဒေါမနဿဿ အသမ္ဘဝတော. ဈာနလာဘီနံ သဗ္ဗသော ဒေါမနဿံ နုပ္ပဇ္ဇတီတိ စ န သက္ကာ ဝတ္တုံ, အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘိနော အပိ တဿ ဥပ္ပန္နတ္တာ. န ဟေဝ ခေါ သော ပဟီနဇ္ဈာနော အဟောသီတိ ဝဒန္တိ, တံ အယုတ္တံ အနီဝရဏသဘာဝဿ ဒေါသဿ အဘာဝတော. ယဒိ သိယာ, ရူပါရူပါဝစရသတ္တာနမ္ပိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, န စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တထာ ဟိ ‘‘အရူပေ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ ပဋိစ္စ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ ဥဒ္ဓစ္စနီဝရဏံ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏ’’န္တိအာဒီသု ဗျာပါဒကုက္ကုစ္စနီဝရဏာနိ အနုဒ္ဓဋာနိ. န စေတ္ထ နီဝရဏတ္တာ ပရိဟာရော, ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနမ္ပိ အနီဝရဏာနံယေဝ နီဝရဏသဒိသတာယ နီဝရဏပရိယာယဿ ဝုတ္တတ္တာ. ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘိနော အပိ တဿ ဥပ္ပန္နတ္တာ’’တိ, တမ္ပိ အကာရဏံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေန စ ဒေါမနဿေန ဈာနတော ပရိဟာယနတော. လဟုကေန ပန ပစ္စယေန ပရိဟီနံ တာဒိသာ အပ္ပကသိရေနေဝ ပဋိပါကတိကံ ကရောန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘တတ္ထဿ သိယာ ဥပ္ပတ္တီ’’တိ ဣဒံ ပန ပရိကပ္ပဝစနံ ဥပစာရက္ခဏေ ဒေါမနဿဿ အပ္ပဟီနဘာဝဒဿနတ္ထံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘န တွေဝ အန္တောအပ္ပနာယ’’န္တိ. ယဒိ ပန တဒါ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ပဌမဇ္ဈာနမ္ပိဿ ပရိဟီနမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဟီနမ္ပိ သောမနဿိန္ဒြိယံ ပီတိ ဝိယ န ဒူရေတိ ကတွာ [Pg.191] ‘‘အာသန္နတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. နာနာဝဇ္ဇနူပစာရေ ပဟီနမ္ပိ ပဟာနင်္ဂံ ပဋိပက္ခေန အဝိဟတတ္တာ အန္တရန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဝါတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အပ္ပနာပ္ပတ္တာယာ’’တိအာဒိမာဟ. တာဒိသာယ အာသေဝနာယ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ယထာ မဂ္ဂဝီထိတော ပုဗ္ဗေ ဒွေ တယော ဇဝနဝါရာ သဒိသာနုပဿနာဝ ပဝတ္တန္တိ, ဧဝမိဓာပိ အပ္ပနာဝါရတော ပုဗ္ဗေ ဒွေ တယော ဇဝနဝါရာ ဥပေက္ခာသဟဂတာဝ ပဝတ္တန္တီတိ ဝဒန္တိ.

于此，有论师说：“于彼，其或有生起”，此语显示即使是证得禅那者，忧亦会生起。彼等以此表明，正如非盖自性的贪，嗔亦存在。因为无嗔则忧不转起。于此，不应思虑其与《发趣论》(Paṭṭhāna)相违。因为彼处所示的忧，是以已退失的禅那为所缘而转起的；以未退失的禅那为所缘而生起的忧是不可能的。又，不能说证得禅那者完全不生起忧，因为即使是证得八等至者，忧亦曾生起。他们说：“他并非已从禅那中退失。”此说不当，因为不存在非盖自性的嗔。若其存在，则亦应于色界、无色界有情生起，然实不生起。诚然，如在“于无色界，缘欲欲盖(kāmacchandanīvaraṇa)、惛沉睡眠盖(thinamiddhanīvaraṇa)、掉举盖(uddhaccanīvaraṇa)、无明盖(avijjānīvaraṇa)……”等文中，并未举出嗔恚盖(byāpādanīvaraṇa)与追悔盖(kukkuccanīvaraṇa)。于此，不能以其为盖性而作辩解，因为即使是欲贪等（在此处）非盖法，也因其与盖相似而被归入盖的类别中。至于所说“即使是证得八等至者，忧亦曾生起”，此亦非理由，因为当忧生起时，即已从禅那退失。但当知，此类人因微小之缘而退失后，不费力即可恢复原状。“于彼，其或有生起”一语，是假设之说，为的是显示在近行刹那，忧尚未被断除。诚然，经中说：“但非在安止之内。”但若彼时忧生起，当知其初禅亦已退失。虽喜根(somanassindriya)已断，然如喜(pīti)一般，其去不远，故说“因其邻近”。为示“在种种转向的近行中，已断的断支，因未被其对治法所摧伏，故亦会时时生起”之义，他说了“未达安止故”等。他们说，因欲求如是重复，故如道心路之前有二、三随顺观的速行路转起，于此亦然，在安止路之前，有二、三与舍俱行的速行路转起。

သမာဟဋာတိ သမာနီတာ, သင်္ဂဟေတွာ ဝုတ္တာတိ အတ္ထော. သုခဒုက္ခာနိ ဝိယ အနောဠာရိကတ္တာ အဝိဘူတတာယ သုခုမာ. တတော ဧဝ အနုမိနိတဗ္ဗသဘာဝတ္တာ ဒုဝိညေယျာ. ဒုဋ္ဌဿာတိ ဒုဋ္ဌပယောဂဿ, ဒုဒ္ဒမ္မဿာတိ အတ္ထော. သက္ကာ ဟောတိ ဧသာ ဂါဟယိတုံ အညာပေါဟနနယေနာတိ အဓိပ္ပာယော.

“总合”(samāhaṭā)意为被引来、总集而说。不像苦乐那样粗显、不明显，故是微细的。正因其自性须被推知，故是难了知的。“于败坏者”(duṭṭhassa)意为“于行邪行者”、“于难调伏者”。其意为：能以排除他法的方式来把握它。

အဒုက္ခမသုခါယ စေတောဝိမုတ္တိယာတိ ဣဒမေဝ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပစ္စယဒဿနတ္ထန္တိ အဓိဂမဿ ဥပါယဘူတပစ္စယဒဿနတ္ထံ. တေနာဟ ‘‘ဒုက္ခပ္ပဟာနာဒယော ဟိ တဿာ ပစ္စယာ’’တိ. ဒုက္ခပ္ပဟာနာဒယောတိ စ သောပစာရာ ပဌမဇ္ဈာနာဒယောဝေတ္ထ အဓိပ္ပေတာ.

“不苦不乐心解脱”，当知即是此第四禅那。“为见缘故”意为，为见作为证达之方便的缘故。因此他说：“断苦等确是它的缘。”此处的“断苦等”，意指包含近行在内的初禅那等。

ပဟီနာတိ ဝုတ္တာ ‘‘ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ’’တိ. ဧတာတိ သုခါဒယော ဝေဒနာ.

“已断”是就“因五下分结的遍尽”而说。“此等”指乐等诸受。

သောမနဿံ ရာဂဿ ပစ္စယော. ဝုတ္တဉှိ ‘‘သုခါယ ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယော အနုသေတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၅). ဒေါမနဿံ ဒေါသဿ ပစ္စယော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘ဒုက္ခာယ ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီ’’တိ. သုခါဒိဃာတေနာတိ သုခါဒီနံ ပဟာနေန. အဿ ဈာနဿ.

喜是贪的缘。诚然，经中说：“贤友毘舍佉，于乐受，贪随眠潜在于内。”忧是嗔的缘。此亦经中所说：“贤友毘舍佉，于苦受，嗔随眠潜在于内。”“以击破乐等”意即，以断除乐等。属于此禅那。

န ဒုက္ခန္တိ အဒုက္ခံ, ဒုက္ခဝိဓုရံ. ယသ္မာ တတ္ထ ဒုက္ခံ နတ္ထိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဒုက္ခာဘာဝေနာ’’တိ. အသုခန္တိ ဧတ္ထပိ ဧသေဝ နယော. ဧတေနာတိ ဒုက္ခသုခပဋိက္ခေပဝစနေန. ‘‘ပဋိပက္ခဘူတ’’န္တိ ဣဒံ ဣဓ တတိယဝေဒနာယ ဒုက္ခာဒီနံ သမတိက္ကမဝသေန ပတ္တဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ, န ကုသလာကုသလာနံ ဝိယ ဥဇုဝိပစ္စနီကတာယ. ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိပရီတဿ မဇ္ဈတ္တာရမ္မဏဿ, ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိပရီတံ ဝါ မဇ္ဈတ္တာကာရေန အနုဘဝနလက္ခဏာ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိပရီတာနုဘဝနလက္ခဏာ. တတော ဧဝ မဇ္ဈတ္တရသာ. အဝိဘူတပစ္စုပဋ္ဌာနာတိ သုခဒုက္ခာနိ ဝိယ န ဝိဘူတာကာရာ[Pg.192], ပိဋ္ဌိပါသာဏေ မိဂဂတမဂ္ဂေါ ဝိယ တေဟိ အနုမာတဗ္ဗာ အဝိဘူတာကာရောပဋ္ဌာနာ. သုခနိရောဓော နာမ ဣဓ စတုတ္ထဇ္ဈာနူပစာရော, သော ပဒဋ္ဌာနံ ဧတိဿာတိ သုခနိရောဓပဒဋ္ဌာနာ.

“非苦”意即无苦、离苦（dukkhavidhura）。因彼处无苦，故说“因无苦故”。“非乐”于此亦同此理。“以此”意即，以此否定苦乐之语。“为对治法”（paṭipakkhabhūta），此处是说，第三受是依超越苦等而得，而非如善与不善那样直接对立。其特相是经验与可意、不可意相反的中性所缘；或其特相是以中立的方式经验与可意、不可意相反者。正因如此，其作用是中立的。其现起不明显（avibhūtapaccupaṭṭhāna），意即其相状不像苦与乐那样明显，如平石上的鹿迹，须依彼等推知，其现起之相不明显。此处的“乐灭”（sukhanirodha）即第四禅那的近行，它是此（受）的近因（padaṭṭhāna），故说“以乐灭为近因”。

၈၉. ‘‘ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိ’’န္တိ ပုရိမပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေနေတံ သမာသပဒန္တိ အာဟ ‘‘ဥပေက္ခာယ ဇနိတသတိပါရိသုဒ္ဓိ’’န္တိ. သဗ္ဗပစ္စနီကဓမ္မပရိသုဒ္ဓါယ ပစ္စနီကသမနေပိ အဗျာဝဋာယ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေက္ခာယ ဝတ္တမာနာယ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ သတိ သမ္ပဟံသနပညာ ဝိယ သုပရိသုဒ္ဓါ, သုဝိသဒါ စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယာ စ တဿာ သတိယာ ပါရိသုဒ္ဓိ, သာ ဥပေက္ခာယ ကတာ, န အညေနာ’’တိ. ယဒိ တတြမဇ္ဈတ္တတာ ဣဓ ‘‘ဥပေက္ခာ’’တိ အဓိပ္ပေတာ, ကထံ သတိယေဝ ‘‘ပရိသုဒ္ဓါ’’တိ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ.

89. “舍念清净”（upekkhāsatipārisuddhi），他说这是一个省略了中间词的复合词，意为“由舍所生的念之清净”。当此清净舍——已清净一切敌对法，纵使在平息敌对法时亦无纷扰——存在于第四禅那时，念便如令心喜悦的慧一般，变得极为清净、极为明晰。因此他说：“彼念之清净，乃由舍所成，非由他物。”若此处的“舍”意指中舍性（tatramajjhattatā），为何只说念“清净”呢？他以“非仅……”等作答。

ဧဝမ္ပိ ကသ္မာ အယမေဝ သတိ ‘‘ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓီ’’တိ ဝုတ္တာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယ ‘‘တတ္ထ ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဟေဋ္ဌာ တီသု ဈာနေသု ဝိဇ္ဇမာနာယပိ တတြမဇ္ဈတ္တတာယ ပစ္စနီကာဘိဘဝတော, သဟာယပစ္စယဝေကလ္လတော စ အပါရိသုဒ္ဓိ, တထာ တံသမ္ပယုတ္တာနံ. တဒဘာဝတော ဣဓ ပါရိသုဒ္ဓီတိ ဣမမတ္ထံ ရူပကဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သူရိယပ္ပဘာဘိဘဝါတိ သူရိယပ္ပဘာယ အဘိဘုယျမာနတ္တာ. အတိက္ခတာယ စန္ဒလေခါ ဝိယ ရတ္တိပိ သောမ္မသဘာဝါ သဘာဂါယ ရတ္တိယမေဝ စ စန္ဒလေခါ သမုဇ္ဇလတီတိ သာ တဿာ သဘာဂါတိ ဒဿေန္တော ‘‘သောမ္မဘာဝေန စ အတ္တနော ဥပကာရကတ္တေန ဝါ သဘာဂါယ ရတ္တိယာ’’တိ အာဟ.

即便如此，为何唯独此第四禅之念被称为“舍念清净”呢？针对此疑问，而说“于此虽有”等。于此，在下的三禅中，虽然存在中舍性，但因被对立法所压服，且缺乏助缘而不清净，与其相应的诸法亦然。此处因无此二者而得清净。为了以譬喻说明此义，而说“譬如”等。“被日光所胜”是因被日光所压倒。犹如因不显耀而如月痕，夜晚亦是柔和之性，且月痕仅在相合的夜晚才明亮。为表明此夜与彼月痕相合，而说：“于因其柔和之性，或因其于己有助益，而为相合之夜”。

‘‘ဧကဝီထိယ’’န္တိ ဣဒံ တတ္ထ သောမနဿဿ ဧကံသေန အဘာဝတော ဝုတ္တံ, န တတော ပုရိမတရေသု ဧကံသေန ဘာဝတော. ယထာ ပန ဝိတက္ကာဒယော ဒုတိယာဒိဇ္ဈာနက္ခဏေယေဝ ပဟီယန္တိ, န တေသံ ဧကဝီထိယံ ပုရိမဇဝနေသု, န ဧဝမေတန္တိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. စတုက္ကဇ္ဈာနေတိ စတုက္ကနယဝသေန နိဗ္ဗတ္တိတဇ္ဈာနစတုက္ကေ.

“于一心路中”(ekavīthiyaṃ)一词，是因此处悦受(somanassa)完全不存在而说，而非因其在更前的心路中完全存在而说。然而，说此话是为了表明：此（舍悦受）事并非如是——不像寻(vitakka)等法，仅在第二禅等生起的刹那才被舍弃，而在同一心路的前行速行(javana)中不被舍弃。“于四法禅中”(catukkajjhāne)是指于依四法模式所产生的四禅之中。

ပဉ္စကဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ

五法禅释义

၉၀. တတ္ထာတိ ပဌမဇ္ဈာနေ. စတုက္ကနယဿ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ဝိယာတိ စတုက္ကနယသမ္ဗန္ဓိနိ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ဝိယ. တံ ဒွိဓာ ဘိန္ဒိတွာတိ စတုက္ကနယေ ဒုတိယံ [Pg.193] ‘‘အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ, အဝိတက္ကံ အဝိစာရ’’န္တိ စ ဧဝံ ဒွိဓာ ဘိန္ဒိတွာ ပဉ္စကနယေ ဒုတိယဉ္စေဝ တတိယဉ္စ ဟောတိ အဘိဓမ္မေတိ (ဓ. သ. ၁၆၈) အဓိပ္ပာယော. သုတ္တန္တေသု ပန သရူပတော ပဉ္စကနယော န ဂဟိတော.

90. “于彼处”(Tattha)是指于初禅中。“如于四法模式之第二禅中”(Catukkanayassa dutiyajjhāne viya)是指如于关联四法模式之第二禅中。“将其分为二”(Taṃ dvidhā bhinditvā)是指：于四法模式中，将第二禅分为“无寻唯伺”与“无寻无伺”二者，于五法模式中，此二者则成为第二禅与第三禅。此为阿毗达摩(abhidhamma)（《法集论》§168）之意趣。然而，在诸经中，并未依其自相采用五法模式。

ကသ္မာ ပနေတ္ထ နယဒွယဝိဘာဂေါ ဂဟိတောတိ? အဘိဓမ္မေ နယဒွယဝသေန ဈာနာနံ ဒေသိတတ္တာ. ကသ္မာ စ တတ္ထ တထာ တာနိ ဒေသိတာနိ? ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယတော, ဒေသနာဝိလာသတော စ. သန္နိပတိတဒေဝပရိသာယ ကိရ ယေသံ ယထာဒေသိတေ ပဌမဇ္ဈာနေ ဝိတက္ကော ဧဝ ဩဠာရိကတော ဥပဋ္ဌာသိ, ဣတရေ သန္တတော. တေသံ အဇ္ဈာသယဝသေန စ စတုရင်္ဂိကံ အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ ဈာနံ ဒေသိတံ. ယေသံ ဝိစာရော, ယေသံ ပီတိ, ယေသံ သုခံ ဩဠာရိကတော ဥပဋ္ဌာသိ, ဣတရေ သန္တတော. တေသံ တေသံ အဇ္ဈာသယဝသေန တတိယာဒီနိ ဈာနာနိ ဒေသိတာနိ. အယံ တာဝ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယော.

为何在此采用两种模式的分别呢？因为在阿毗达摩(abhidhamma)中，禅那是依两种模式来教导的。又为何在那里要如此教导它们呢？是由于个人的根机(puggalajjhāsaya)以及说法的善巧(desanāvilāsa)。据说，在集会的天众中，对某些人而言，在如是宣说的初禅中，唯有寻(vitakka)显得粗重，其余则显得微细。根据他们的根机，就宣说了四支的无寻唯伺禅。对某些人而言，伺(vicāra)显得粗重；对某些人而言，喜(pīti)显得粗重；对某些人而言，乐(sukha)显得粗重，其余则显得微细。根据他们各自的根机，就宣说了第三禅等。这首先是个人的根机。

ယဿာ ပန ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဘဂဝါ ယသ္မာ ဒေသနာဝိလာသပ္ပတ္တော, တသ္မာ ဉာဏမဟန္တတာယ ဒေသနာယ သုကုသလော ယံ ယံ အင်္ဂံ လဗ္ဘတိ, တဿ တဿ ဝသေန ယထာရုစိံ ဒေသနံ နိယာမေန္တော စတုက္ကနယဝသေန, ပဉ္စကနယဝသေန စ. တတ္ထ စ ပဉ္စင်္ဂိကံ ပဌမံ, စတုရင်္ဂိကံ ဒုတိယံ, တိဝင်္ဂိကံ တတိယံ, ဒုဝင်္ဂိကံ စတုတ္ထံ, ဒုဝင်္ဂိကမေဝ ပဉ္စမံ ဈာနံ ဒေသေသီတိ အယံ ဒေသနာဝိလာသော. ဧတ္ထ စ ပဉ္စကနယေ ဒုတိယဇ္ဈာနံ စတုက္ကနယေ ဒုတိယဇ္ဈာနပက္ခိကံ ကတွာ ဝိဘတ္တံ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ (ဓ. သ. ၁၆၈). ကသ္မာ? ဧကတ္တကာယနာနတ္တသညီသတ္တာဝါသဖလတာယ ဒုတိယဇ္ဈာနေန သမာနဖလတ္တာ, ပဌမဇ္ဈာနသမာဓိတော ဇာတတ္တာ စ. ပဌမဇ္ဈာနမေဝ ဟိ ‘‘ကာမေဟိ အကုသလေဟိ စ ဝိဝိတ္တ’’န္တိ တဒဘာဝါ န ဣဓ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟီ’’တိ သက္ကာ ဝတ္တုံ, နာပိ ‘‘ဝိဝေကဇ’’န္တိ. သုတ္တန္တဒေသနာသု စ ပဉ္စကနယေ ဒုတိယတတိယဇ္ဈာနာနိ ဒုတိယဇ္ဈာနမေဝ ဘဇန္တိ ဝိတက္ကဝူပသမာ ဝိစာရဝူပသမာ အဝိတက္ကတ္တာ, အဝိစာရတ္တာ စ. ဧဝဉ္စ ကတွာ သုတ္တန္တဒေသနာယပိ ပဉ္စကနယော လဗ္ဘတေဝါတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ. နနု သုတ္တန္တေ စတ္တာရိယေဝ ဈာနာနိ ဝိဘတ္တာနီတိ ပဉ္စကနယော န လဗ္ဘတီတိ? န, ‘‘သဝိတက္ကသဝိစာရော သမာဓီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၀၅) သမာဓိတ္တယာပဒေသေန ပဉ္စကနယဿ [Pg.194] လဗ္ဘမာနတ္တာ. စတုက္ကနယနိဿိတော ပန ကတွာ ပဉ္စကနယော ဝိဘတ္တောတိ သုတ္တန္တဒေသနာယပိ ပဉ္စကနယော နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗော. ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ’’တိ ဟိ ဝိတက္ကဿ, ဝိစာရဿ, ဝိတက္ကဝိစာရာနဉ္စ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာန’’န္တိ သက္ကာ ဝတ္တုံ. တထာ ‘‘အဝိတက္ကံ, အဝိစာရ’’န္တိ စ ဝိနာ, သဟ စ ဝိစာရေန ဝိတက္ကပ္ပဟာနေန အဝိတက္ကံ, သဟ, ဝိနာ စ ဝိတက္ကေန ဝိစာရပ္ပဟာနေန အဝိစာရန္တိ အဝိတက္ကံ, အဝိစာရံ, အဝိတက္ကဉ္စ အဝိစာရဉ္စာတိ ဝါ တိဝိဓမ္ပိ သက္ကာ သင်္ဂဟေတုံ.

再者，因为世尊已透彻通达此法界而证得说法善巧，所以他以其广大的智慧善于说法，随所获得的任何支，而随其意乐，依四法门与五法门来阐述教法。于此，他教导初禅为五支，第二禅为四支，第三禅为三支，第四禅为二支，第五禅亦为二支——此即说法善巧。于此，五法门中的第二禅，是作为四法门中第二禅的同分而被分别的，如（《法集论》168）说：“彼于其时，为生色界而修道，入于无寻唯伺、定生喜乐的第二禅而住。”为何如此？因为它与（四法门的）第二禅有相同的结果，即得一身异想有情居之果，并且它是由初禅定所生。因为只有初禅才是“离于欲，离于不善法”，由于此（第二禅）没有那种离，故此处不能说“远离诸欲，远离诸不善法”，也不能说“离生”。在诸经的教示中，五法门的第二、第三禅，都归入（四法门的）第二禅，因寻之平息、伺之平息，因其无寻、无伺。如是，五法门亦可见于经教中，此乃成立。“经中不是只分别了四种禅那，故五法门不成立吗？”不，因为通过“有寻有伺定”等（《长部》3.305）三种定的名称，五法门亦可成立。然而，五法门是依止四法门而作分别的，故在经教中亦应确定五法门。因为“寻伺之平息”一语，可指寻的平息、伺的平息，或寻与伺二者的平息。同样，“无寻、无伺”一词，亦可涵摄三种情况：一、通过舍离寻（无论是否连带伺）而为无寻；二、通过舍离伺（无论是否连带寻）而为无伺；三、无寻且无伺。

ဒုတိယန္တိ စ ဝိတက္ကရဟိတေ, ဝိတက္ကဝိစာရဒွယရဟိတေ စ ဉာယာဂတာ ဒေသနာ ဒုတိယံ အဓိဂန္တဗ္ဗတ္တာ, ဝိစာရမတ္တရဟိတေပိ ဒွယပ္ပဟာနာဓိဂတသမာနဓမ္မတ္တာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ပဉ္စကနယနိဒ္ဒေသေ ဒုတိယေ ဝူပသန္တောပိ ဝိတက္ကော သဟာယဘူတဝိစာရာဝူပသမေန န သမ္မာ ဝူပသန္တောတိ ဝိတက္ကဝိစာရဒွယရဟိတေ ဝိယ ဝိစာရဝူပသမေနေဝ တဒုပသမံ, သေသဓမ္မာနံ သမာနတဉ္စ ဒဿေန္တေန ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ တတိယံ စတုက္ကနယေ ဒုတိယေန နိဗ္ဗိသေသံ ဝိဘတ္တံ. ဒုဝိဓဿာပိ သဟာယဝိရဟေန, အညထာ စ ဝိတက္ကပ္ပဟာနေန အဝိတက္ကတ္တံ, သမာဓိဇံ ပီတိသုခတ္တဉ္စ သမာနန္တိ သမာနဓမ္မတ္တာပိ ဒုတိယန္တိ နိဒ္ဒေသော. ဝိစာရမတ္တမ္ပိ ဟိ ဝိတက္ကဝိစာရဒွယရဟိတံ ဝိယ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ (ဓ. သ. ၁၆၈) အဝိတက္ကံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခန္တိ ဝိဘတ္တံ. ပဌမဇ္ဈာနေ ဝါ သဟစာရီသု ဝိတက္ကဝိစာရေသု ဧကံ အတိက္ကမိတွာ ဒုတိယမ္ပိ တတြဋ္ဌမေဝ ဒေါသတော ဒိသွာ ဥဘယမ္ပိ သဟာတိက္ကမန္တဿ ပဉ္စကနယေ တတိယံ ဝုတ္တံ, တတိယံ အဓိဂန္တဗ္ဗတ္တာ. ပဌမတော အနန္တရဘာဝေန ပနဿ ဒုတိယဘာဝေါ စ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. ကသ္မာ ပနေဝံ သရူပတော ပဉ္စကနယော န ဝိဘတ္တောတိ? ဝိနေယျဇ္ဈာသယတော. ယထာနုလောမဒေသနာ ဟိ သုတ္တန္တဒေသနာတိ.

而“第二”这一教说，是就无寻（禅）与无寻无伺（禅）二者依理而来，因其为第二个应证得者；亦是就仅无伺（禅）而言，因其与通过舍断二者所证得的（禅那）有相同的法性。如是，在五法模式的解释中，于（五法）第二禅中，寻虽已平息，但因其同伴——伺尚未平息，故非完全平息。因此，为了显示其（寻的）平息仅通过伺的平息才能完成，以及其余（相应）法的相同性，（世尊）将（五法模式的）第三禅分别解说为与四法模式的第二禅无异，如说：“寻、伺平息故，内净，心专一，无寻、无伺，由定而生喜乐，入第二禅而住。”因二者（寻与伺）皆失去同伴，又因舍离寻而为无寻，且定生喜乐亦相同，故因法性相同而亦解释为“第二”。确实，仅有伺（的五法第二禅）亦如无寻无伺二者（的四法第二禅），被分别解说为“无寻，定生喜乐”，如（《法集论》168）言：“彼于其时，为生色界而修道，入于无寻唯伺、定生喜乐的第二禅而住。”或者，在初禅中，于寻、伺此二同行法中，超越其一后，见到尚在彼处的第二个亦有过患，对于同时超越二者的人，在五法模式中说为第三禅，因其为第三个应被证得者。然而，因其紧随初禅之后，其为第二的状态也应成立。然则为何五法模式不被如此依其自性地分别解说呢？是由于所化众生的意乐。因为经教是随顺（众生）的教说。

ပထဝီကသိဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

地遍解释的释义终。

ဣတိ စတုတ္ထပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

此为第四章释义。

၅. သေသကသိဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

5. 其余遍处解释的释义

အာပေါကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ

水遍论的释义

၉၁. ယထာဝိတ္ထာရိတဿ [Pg.195] အတ္ထဿ အတိဒေသောပိ ဝိတ္ထာရဋ္ဌာနေယေဝ တိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘ဝိတ္ထာရကထာ ဟောတီ’’တိ. အာပေါကသိဏန္တိ အာပေါကသိဏဇ္ဈာနံ, အာပေါကသိဏကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ. သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗန္တိ ပထဝီကသိဏကမ္မဋ္ဌာနေ ဝုတ္တနယေန ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဧတ္တကမ္ပီတိ ‘‘ကတေ ဝါ အကတေ ဝါတိ သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဧတ္တကမ္ပိ အဝတွာ. သာမုဒ္ဒိကေန လောဏုဒကေန ဘရိတော ဇလာသယော လောဏီ. နီလာဒိဝဏ္ဏသင်္ကရပရိဟရဏတ္ထံ ‘‘သုဒ္ဓဝတ္ထေန ဂဟိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အညန္တိ ဘူမိံ သမ္ပတ္တံ. တထာရူပန္တိ ယာဒိသံ အာကာသဇံ ဥဒကံ, တာဒိသံ. တေနာဟ ‘‘ဝိပ္ပသန္နံ အနာဝိလ’’န္တိ, ယံ ပန ဥဒကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘န ဝဏ္ဏော ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗော’’တိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပထဝီကသိဏကထာယံ ဝုတ္တမေဝ. လက္ခဏံ ပန ဣဓ ပဂ္ဃရဏလက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

91. 对于已广说之义，其类推亦仅在于广说之处，故说“为广说”。水遍(āpokasiṇa)，是指水遍禅，或水遍业处。“一切皆应广说”，是指应以地遍业处中所说的方法来广说。连“于已作或未作，一切皆应广说”这样的话也不说。以海洋的咸水充满的水池是咸水池(loṇī)。为了避免青等颜色的混杂，而说“以清净的布所取”。“其他”，是指到达地面的水。“如是”，是指如同从天空而生的水那样。因此说“极其清澈，没有混浊”。此与“然何为水”相关联。在“不应观察颜色”等句中，所应说之义，已在地遍之说中说过了。然而，在此处，应知其特征为流溢相。

ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ပထဝီကသိဏဘာဝနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ. တရင်္ဂုဋ္ဌာနာဒိ, ဖေဏမိဿတာဒိ စ ဣဓ ကသိဏဒေါသော. သောတိ ယောဂါဝစရော. တဿာတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ.

“如所说之法”，即如地遍修习中所说之法。波浪生起等，以及泡沫混杂等，在此处是遍的过失。“彼”，是指瑜伽行者。“彼之”，是指似相(paṭibhāganimitta)的。

တေဇောကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ

火遍说之释义

၉၂. သိနိဒ္ဓါနိ သိနေဟဝန္တာနိ. သာရဒါရူနိ န ဖေဂ္ဂုဒါရူနိ. ဇာလာယ စိရဋ္ဌိတတ္ထံ သိနိဒ္ဓသာရဒါရုဂ္ဂဟဏံ. ဃဋိကံ ဃဋိကံ ကတွာတိ ခန္ဓသော ကရိတွာ. အာလိမ္ပေတွာတိ ဇာလေတွာ. ဃနဇာလာယာတိ အဝိရဠဝသေန ပဝတ္တအဂ္ဂိဇာလာယံ.

92. “油滑的”(siniddhāni)，是指有油性的(sinehavantāni)。“心材”(sāradārūni)，是指非边材(na pheggudārūni)。为了火焰的持久，而取油滑的心材。“切成段”(ghaṭikaṃ ghaṭikaṃ katvā)，是指分成块状(khandhaso karitvā)。“点燃”(ālimpetvā)，是指使其燃烧(jāletvā)。“于密集的火焰中”(ghanajālāyāṃ)，是指于不稀疏地持续燃烧的火焰中。

ပတနသဒိသန္တိ ပတမာနသဒိသံ. အကတေ ဂဏှန္တဿာတိ ဝုတ္တနယေန ယထာ ကသိဏမဏ္ဍလံ ပညာယတိ, ဧဝံ အနဘိသင်္ခတေ ကေဝလေ တေဇသ္မိံ နိမိတ္တံ ဂဏှန္တဿ.

“如飘落物”(patanasadisaṃ)，是指如正在飘落之物(patamānasadisaṃ)。“于未造作中取相者”(akate gaṇhantassa)，是指以所说之法，如遍轮(kasiṇamaṇḍala)一般，于未被造作的、纯粹的火中取相者。

ဝါယောကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ

风遍说之释义

၉၃. ဝုတ္တဉှေတန္တိ ဧတ္ထ ဟိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော, ယသ္မာတိ အတ္ထော. တဿ ‘‘တသ္မာ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ဥစ္ဆဂ္ဂန္တိ ဥစ္ဆုခေတ္တေ ယထာဌိတာနံ အဂ္ဂံ. ဧရိတန္တိ [Pg.196] ဝါတေန စလိတံ. သမေရိတန္တိ သဗ္ဗသော စလိတံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ‘‘ဝါယောကသိဏံ…ပေ… ဥပလက္ခေတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ, တသ္မာ. သမသီသဋ္ဌိတန္တိ ဥပရိ ပတ္တာနံ ဝသေန သမသီသံ ဟုတွာ ဌိတံ. ဝေဠုံ ဝါ ရုက္ခံ ဝါတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘သမသီသံ ဌိတံ ဃနပတ္တဝေဠုံ ဝါ ဃနပတ္တရုက္ခံ ဝါ’’တိ အာနေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧကင်္ဂုလာဒိပ္ပမာဏေသု ကေသေသု ရဿဘာဝတော, ဒီဃတရေသု ဩလမ္ဗနတော, ဝိရဠေသု အနုပ္ပဝေသတော ဝါတပ္ပဟာရော န ပညာယတီတိ စတုရင်္ဂုလပ္ပမာဏဂ္ဂဟဏံ, ဃနဂ္ဂဟဏဉ္စ ကတံ. ဧတသ္မိံ ဌာနေ ပဟရတီတိ သတိံ ဌပေတွာတိ ဥစ္ဆဂ္ဂါဒီနံ ပစလနာကာရဂ္ဂဟဏမုခေန တေသံ ပဟာရကေ ဝါတသံဃာတေ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. တတ္ထ သတိံ ဌပေတွာတိ တသ္မိံ ကာယပဒေသဿ သံဃဋ္ဋနဝသေန ပဝတ္တေ ဝါယုပိဏ္ဍေ သံဃဋ္ဋနာကာရဂ္ဂဟဏမုခေန သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ‘‘ဥသုမဝဋ္ဋိသဒိသ’’န္တိ ဧတေန ပုရိမကသိဏဿ ဝိယ ဣမဿာပိ နိမိတ္တဿ သံဝိဂ္ဂဟတံ ဒဿေတိ. ‘‘နိစ္စလ’’န္တိ ဣမိနာ နိစ္စလဘာဝေါယေဝ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တတော ဣမဿ ဝိသေသောတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿာပိ ဥသုမဝဋ္ဋိသဒိသတာဝ ဝိဘာဝိတာ ဟောတိ.

93. “此乃所说”（vuttaṃ hi etaṃ ti）：此处“乃”（hi）字是原因义，即“因为”之义。它与“所以”（tasmā）一词相关联。“蔗梢”（ucchaggaṃ）：指甘蔗田里直立的甘蔗顶端。“被吹动”（eritaṃ）：指被风吹动。“被遍吹”（sameritaṃ）：指被完全吹动。“所以”（tasmā）：因为义注中说“风遍处（vāyokasiṇa）……乃至……他观察”，所以如此。“顶端齐平而立”（samasīsaṭṭhitaṃ）：指顶上的叶子齐平而立。“竹或树”（veḷuṃ vā rukkhaṃ vā）：此处也应连接作“顶端齐平、叶子茂密的竹子或树木”。头发若只有一指等长度，则因其短；若较长，则因其下垂；若稀疏，则因其（让风）穿透，风的冲击不显了，是故取四指宽的长度，并取其密集。“于此处置念‘它击打’”（etasmiṃ ṭhāne paharatīti satiṃ ṭhapetvā）：指通过把握甘蔗梢等摇动的行相，对那冲击它们的风团建立正念。“于彼处置念”（tattha satiṃ ṭhapetvā）：指通过把握身体部位被冲击的行相，对那冲击身体的风团建立正念。“如热气旋”（usumavaṭṭisadisaṃ）：以此显示此相亦如前一遍处之相，是有形体的。“不动”（niccalaṃ）：以此说明，不动正是此（似相）与取相（uggahanimitta）的区别；并且也阐明了似相（paṭibhāganimitta）的样态仍如热气旋。

နီလကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ

青遍处论释义

၉၄. အဉ္ဇနရာဇိဝဋ္ဋာဒိ ဝဏ္ဏဓာတုယာ ဝါ. တထာရူပံ မာလာဂစ္ဆန္တိ အဝိရဠဝိကသိတနီလဝဏ္ဏပုပ္ဖသဉ္ဆန္နံ ပုပ္ဖဂစ္ဆံ. ဣတရေနာတိ အကတာဓိကာရေန. ဂိရိကဏ္ဏိကဂ္ဂဟနေန နီလံ ဂိရိကဏ္ဏိကမာဟ. ကရဏ္ဍပဋလံ သမုဂ္ဂပိဓာနံ. ပတ္တေဟိယေဝါတိ နီလုပ္ပလာဒီနံ ကေသရဝဏ္ဋာနိ အပနေတွာ ကေဝလေဟိ ပတ္တေဟိယေဝ. ပူရေတဗ္ဗန္တိ နီလဝဏ္ဏံ ဝတ္ထံ ဂဟေတွာ ဘဏ္ဍိကံ ဝိယ ဗန္ဓိတွာ ယထာ နီလမဏ္ဍလံ ဟုတွာ ပညာယတိ, တထာ စင်္ကောဋကံ ဝါ ကရဏ္ဍပဋလံ ဝါ ပူရေတဗ္ဗံ. မုခဝဋ္ဋိယံ ဝါ အဿာတိ အဿ စင်္ကောဋကဿ, ကရဏ္ဍပဋလဿ ဝါ မုခဝဋ္ဋိယံ ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. မဏိတာလဝဏ္ဋံ ဣန္ဒနီလမဏိမယံ တာလဝဏ္ဋံ.

94. 或以眼影(añjana)、黑矿石(rājivaṭṭa)等有色矿物。“那样的一束花”(tathārūpaṃ mālāgacchaṃ)，是指一丛为密集盛开的蓝色花朵所覆盖的花丛(pupphagaccha)。“由另一人”(itarena)，是指由未作功德(akatādhikāra)之人。通过提及“蝶豆花”(girikaṇṇika)，是指蓝色的蝶豆花。“篮盖”(karaṇḍapaṭalaṃ)，是指小盒盖(samuggapidhāna)。“只用花瓣”(pattehiyeva)，是指去除蓝莲花(nīluppala)等的雄蕊和花梗之后，只用其花瓣。“应填满”(pūretabbaṃ)，是指取一块蓝布，像包裹(bhaṇḍika)一样绑好，使之显现为蓝色圆盘，如此填满小篮子(caṅkoṭaka)或篮盖。“或于其边缘”(mukhavaṭṭiyaṃ vā assa)，是指应当系在该小篮子或篮盖的边缘。“宝扇”(maṇitālavaṇṭaṃ)，是指用蓝宝石(indanīlamaṇi)制成的扇子。

ပီတကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ

黄遍论之释义

၉၅. ပီတကသိဏေ မာလာဂစ္ဆန္တိ ဣက္ကဋာဒိမာလာဂစ္ဆံ. ဟရိတာလံ, မနောသိလာ ဝါ ဓာတု. ပတ္တင်္ဂပုပ္ဖေဟီတိ ပတ္တင်္ဂနာမိကာ ပီတဝဏ္ဏပုပ္ဖာ ဧကာ ဂစ္ဆဇာတိ, တဿ ပုပ္ဖေဟိ. အာသနပူဇန္တိ စေတိယင်္ဂဏေ ကတံ အာသနပူဇံ[Pg.197]. ကဏိကာရပုပ္ဖာဒိနာတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာကုလိကိင်္ကိရာတပုပ္ဖာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

95. 在黄遍中，“花束”(mālāgaccha)是指伊迦达(ikkaṭa)等花束。矿物(dhātu)则有雌黄(haritāla)或雄黄(manosilā)。“以巴登伽花”(pattaṅgapupphehi)，是指一种名为巴登伽(pattaṅga)的黄色花植物，以其花为材料。“坐具供养”(āsanapūja)，是指在塔院(cetiyaṅgaṇa)中所作的坐具供养。“以迦尼迦罗花(kaṇikārapuppha)等”，此中“等”字当知亦包含阿俱利金迦罗陀花(ākulikiṅkirātapuppha)等。

လောဟိတကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ

红遍论之释义

၉၆. လောဟိတမဏိ လောဟိတင်္ဂမဏိအာဒိ. လောဟိတဓာတု ဂေရုကဇာတိဟိင်္ဂုလိကာဒိ.

96. 红色宝石(lohitamaṇi)，是指红玉髓(lohitaṅgamaṇi)等。红色矿物(lohitadhātu)，是指赭石(geruka)、朱砂(hiṅgulika)等。

ဩဒါတကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ

白遍论之释义

၉၇. ဩဒါတကသိဏေ မာလာဂစ္ဆန္တိ နန္ဒိယာဝတ္တာဒိမာလာဂစ္ဆံ. ဓာတု ကက္ကဋိမုတ္တသေတိကာဒိ.

97. 在白遍中，“花束”(mālāgaccha)是指南迪亚瓦达(nandiyāvatta)等花束。矿物(dhātu)则有蟹壳(kakkaṭi)、珍珠(mutta)、白垩(setika)等。

အာလောကကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ

光明遍论之释义

၉၈. တထာ အသက္ကောန္တေနာတိ ယထာ သူရိယာလောကာဒိဝသေန ဩဘာသနိမိတ္တုပ္ပာဒနံ ဝုတ္တံ, တဿ ဩဘာသမဏ္ဍလဿ န စိရဋ္ဌိတိတာယ တထာ နိမိတ္တုပ္ပာဒနံ ကာတုံ အသက္ကောန္တေန. ဃဋမုခေန နိဂ္ဂစ္ဆနကဩဘာသဿ မဟန္တဘာဝတော ‘‘ဃဋမုခံ ပိဒဟိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဘိတ္တိမုခန္တိ ဘိတ္တိအဘိမုခံ. ဥဋ္ဌိတမဏ္ဍလသဒိသန္တိ ဘိတ္တိအာဒီသု ဥဋ္ဌိတပါကတိကအာလောကမဏ္ဍလသဒိသံ. ဃနဝိပ္ပသန္နံ အာလောကပုဉ္ဇသဒိသန္တိ ဘဂဝတော ဗျာမပ္ပဘာ ဝိယ ဗဟလော, ဝိပ္ပသန္နော စ ဟုတွာ ပုဉ္ဇဘူတော အာလောကော အတ္ထိ စေ, တံသဒိသောတိ အတ္ထော.

98. “若不能如是作者”（tathā asakkontena），是说：如前所述，可依日光等生起光明相，但因彼光明轮不能持久，故无法以此方式生起相。由于从瓶口发出的光明广大，故说“应遮蔽瓶口”。“面向墙壁”（bhittimukhaṃ）是指正对墙壁。“如同已生起的圆盘”（uṭṭhitamaṇḍalasadisa），是指如同在墙壁等处已生起的自然光明圆盘。“浓密清净如光明聚”（ghanavippasannaṃ ālokapuñjasadisa），是说：若有光明，如世尊之丈光（byāmappabhā），既浓厚又清净，聚而成团，则与彼相似，此即其义。

ပရိစ္ဆိန္နာကာသကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ

限定空遍论之释义

၉၉. ဆိဒ္ဒသဒိသမေဝ ဟောတီတိ ယေဟိ ဘိတ္တိပရိယန္တာဒီဟိ ပရိစ္ဆိန္နံ, တံ ဆိဒ္ဒံ, တံသဒိသံ, တေနဝါကာရေန ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌာတီတိ အတ္ထော. ‘‘ဝဍ္ဎိယမာနမ္ပိ န ဝဍ္ဎတီ’’တိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဿ အဝဍ္ဎနီယတံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗမ္ပိ ဟိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဝဍ္ဎိယမာနံ န ဝဍ္ဎတိယေဝ. သတိပိ စ ဝဍ္ဎေတုကာမတာယံ ဝဍ္ဎနာ န သမ္ဘဝတိ ဘာဝနာယ ပရိဒုဗ္ဗလတ္တာ. ဘာဝနာဝသေန ဟိ နိမိတ္တဝဍ္ဎနာ. ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ပန တသ္မိံ ဥပ္ပန္နေ ဘာဝနာ ထိရာတိ ကတွာ ‘‘ဝဍ္ဎိယမာနံ ဝဍ္ဎတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

99. “犹如孔隙”（chiddasadisameva hoti），是说：由墙壁边缘等所限定者，即是孔隙，取相以彼孔隙之方式显现，此即其义。‘虽欲增长亦不增长’，此语为显示取相不可增长而说。一切取相，虽欲令其增长，实不增长。纵有增长之愿，然因修习力弱，增长亦不可能。相之增长实依于修习。至于似相，则因其生起时修习已稳固，故说“若欲增长则能增长”。

ကိဉ္စာပိ [Pg.198] ပါဠိယံ ‘‘ပထဝီကသိဏာဒီနိ ရူပဈာနာရမ္မဏာနိ အဋ္ဌေဝ ကသိဏာနိ သရူပတော အာဂတာနိ, ဩဒါတကသိဏေ ပန အာလောကကသိဏံ, အာကာသကသိဏေ စ ပရိစ္ဆိန္နာကာသကသိဏံ အန္တောဂဓံ ကတွာ ဒေသနာ ကတာ’’တိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ဣတိ ကသိဏာနိ ဒသဗလော, ဒသ ယာနိ အဝေါစာ’’တိ. ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိညေယျာတိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ အသာဓာရဏံ တသ္မိံ တသ္မိံ ကသိဏေ ပဋိနိယတမေဝ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ အသာဓာရဏတော, သာဓာရဏတော စ တတ္ထ တတ္ထ ပကိဏ္ဏကံ ဝိသဋံ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာ ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိဇာနိတဗ္ဗာ.

虽然圣典中仅有地遍等八种作为色界禅那所缘的遍，以其自相出现，然而，在白遍中已含摄光明遍，在空遍中已含摄限定空遍，教示乃为此意趣而作。正是基于此意，才说：“如是十力者，宣说十种遍。”“杂论亦当了知”，是说：如前所述，不应执取每一遍中不共的特定意义，而应从不共与共的方面，把握各处所散布的意义，如是进行的杂论亦当了知。

ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ

杂论之释义

၁၀၀. အာဒိဘာဝေါတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ယဿ ကဿစိ ပထဝီပက္ခိယဿ ဝတ္ထုနော နိမ္မာနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဌာနနိသဇ္ဇာဒိကပ္ပနံ ဝါတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘အာကာသေ ဝါ ဥဒကေ ဝါ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ပရိတ္တအပ္ပမာဏနယေနာတိ နီလာဒိဝဏ္ဏံ အနာမသိတွာ ပရိတ္တအပ္ပမာဏနယေနေဝ. ဧဝမာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သရီရတော ဥဒကဓာရာနိမ္မာနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

100. 所谓“初性”，此中“初”字，是指包含创造任何属于地大的事物等。所谓“或布置立处、坐处等”，此处亦应引入“于空中或于水中”而连结。所谓“以有限与无量之法”，是指不思量青等颜色，仅以有限与无量之法。所谓“如是等”，此中“等”字，是指包含从身体创造水流等。

ယဒေဝ သော ဣစ္ဆတိ တဿ ဍဟနသမတ္ထတာတိ ဗဟူသု ကပ္ပာသပိစုသာရဒါရုအာဒီသု ဧကဇ္ဈံ ရာသိဘူတေသု ဌိတေသု ယံ ယဒေဝ ဣစ္ဆတိ, တဿ တဿေဝ ဍဟနသမတ္ထတာ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန အန္ဓကာရဝိဓမနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

所谓“能燃烧其所欲者”，是指：于众多棉花、棉絮、硬木等聚为一堆时，欲燃烧何者，即有能力燃烧彼者。此中“等”字，是指包含驱散黑暗等。

ဝါယုဂတိယာ ဂမနံ ဝါယုဂတိဂမနံ, အတိသီဃဂမနံ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန ယဒိစ္ဆိတဒေသန္တရံ ပါပုဏနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

所谓“以风速行”，是指如风之速而行，即极速而行。此中“等”字，是指包含到达任何意欲之处等。

သုဝဏ္ဏန္တိ အဓိမုစ္စနာ သုဝဏ္ဏဘာဝါဓိဋ္ဌာနံ သေယျထာပိ အာယသ္မာ ပိလိန္ဒဝစ္ဆော (ပါရာ. ၆၁၉-၆၂၀) တိဏဏ္ဍုပဂပါသာဒါဒီနံ. ဝုတ္တနယေနာတိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏနယေန.

所谓“黄金”，是指胜解，即确定为黄金的状态，犹如具寿毕陵伽婆蹉确定草团、宫殿等为黄金那样。所谓“以所说之法”，是指以黄金与非黄金之法。

ဝဏ္ဏကသိဏေသု တတ္ထ တတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန နီလောဘာသနိမ္မာနာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပထဝီပဗ္ဗတာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမုဒ္ဒါဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

在诸色遍中，各处“等”字当知包含创造青色光等。在“地、山等”中，“等”字当知包含大海等。

သဗ္ဗာနေဝ [Pg.199] ဒသပိ ကသိဏာနိ. ဣမံ ပဘေဒံ လဘန္တီတိ ဣမံ ဝဍ္ဎနာဒိဝိသေသံ ပါပုဏန္တိ. ဧကောတိ ဧကစ္စော. သဉ္ဇာနာတီတိ ဘာဝနာပညာယ သဉ္ဇာနာတိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘အာပေါကသိဏ’’န္တိအာဒိပါဠိံ သင်္ဂဏှာတိ.

一切十遍皆然。所谓“获得此差别”，是指获得增长等特质。所谓“一”，是指某一人。所谓“识知”，是指以修习慧识知。“等”字包含“水遍”等圣典原文。

ဥပရိဂဂနတလာဘိမုခံ ‘‘ပထဝီကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတီ’’တိ ပါဠိပဒါနိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တဉ္စ ခေါ ဝဍ္ဎနဝသေန. တေနာဟ ‘‘ဧကစ္စော ဟိ ဥဒ္ဓမေဝ ကသိဏံ ဝဍ္ဎေတီ’’တိ. ဟေဋ္ဌာဘူမိတလာဘိမုခန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ပုဗ္ဗေ ဝဍ္ဎနကာလေ ပယောဇနံ အနပေက္ခိတွာ ဝဍ္ဎေန္တာနံ ဝသေန ဝုတ္တတ္တာ ဣဒါနိ ‘‘တေန တေန ဝါ ကာရဏေန ဧဝံ ပသာရေတီ’’တိ အာဟ, ကသိဏံ ဝဍ္ဎေတီတိ အတ္ထော. ယထာ ကိန္တိ အာဟ ‘‘အာလောကမိဝ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ရူပဒဿနကာမော’’တိ. ဥဒ္ဓဉ္စေ ရူပံ ဒဋ္ဌုကာမော ဥဒ္ဓံ အာလောကံ ပသာရေတိ, အဓော စေ ရူပံ ဒဋ္ဌုကာမော အဓော အာလောကံ ပသာရေတိ, သမန္တတော စေ ရူပံ ဒဋ္ဌုကာမော သမန္တတော အာလောကံ ပသာရေတိ, ဧဝမယံ ကသိဏန္တိ အတ္ထော.

对于“向上朝向空际”，应引入“某人识知地遍”的经文来连结。而这应通过增长的方式（来理解）。因此说：“确实有某人仅向上增长遍。”对于“向下朝向地际”等（文句），也是同样的道理。因为之前是就那些在增长时未考虑目的而增长的人而说，所以现在说“因某个或那个理由而如此扩展”，其义即是增长遍。如何呢？（经中）说：“犹如欲以天眼见色者”。若想见上方的色，就向上扩展光明；若想见下方的色，就向下扩展光明；若想见周围的色，就向周围扩展光明。同样的，此（禅修者）扩展遍，此即其义。

ဧကဿာတိ ပထဝီကသိဏာဒီသု ဧကေကဿ. အညဘာဝါနုပဂမနတ္ထန္တိ အညကသိဏဘာဝါနုပဂမနဒီပနတ္ထံ, န အညံ ပထဝီအာဒိ. န ဟိ ဥဒကေန ဌိတဋ္ဌာနေ သသမ္ဘာရပထဝီ အတ္ထိ. အညော ကသိဏသမ္ဘေဒေါတိ အာပေါကသိဏာဒိနာ သင်္ကရော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု အာပေါကသိဏာဒီသု သေသကသိဏေသု. ဧကဒေသေ အဋ္ဌတွာ အနဝသေသေန ဖရဏပ္ပမာဏဿ အဂ္ဂဟဏတော ဖရဏံ အပ္ပမာဏံ. တေနေဝ ဟိ နေသံ ကသိဏသမညာ. တထာ စာဟ ‘‘တဉှီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ စေတသာ ဖရန္တောတိ ဘာဝနာစိတ္တေန အာလမ္ဗနံ ကရောန္တော. ဘာဝနာစိတ္တဉှိ ကသိဏံ ပရိတ္တံ ဝါ ဝိပုလံ ဝါ ဧကက္ခဏေ သကလမေဝ မနသိ ကရောတိ, န ဧကဒေသန္တိ.

所谓“于一”，是指于地遍等中之每一遍。所谓“为不至他性”，是指为阐明不至他遍之性，地遍等不会成为其他（遍）。因为在水所占之处，并无具有组成部分的地。所谓“他遍混杂”，是指与水遍等混合。所谓“于一切处”，是指于水遍等一切余遍中。不住于一分，且不取其遍满无余的范围，故遍满是无量的。正因此故，彼等得名“遍”。如是亦说“彼实”等。此中，所谓“以心遍满”，是指以修习心作为所缘。修习心于一刹那间，即作意全部的遍，无论大小，而非仅作意一分。

၁၀၁. အာနန္တရိယကမ္မသမင်္ဂိနောတိ ပဉ္စသု အာနန္တရိယကမ္မေသု ယေန ကေနစိ သမန္နာဂတာ. နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာတိ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ အကိရိယဒိဋ္ဌိ နတ္ထိကဒိဋ္ဌီတိ တီသု မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီသု ယာယ ကာယစိ နိယတာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတာ. ဥဘတောဗျဉ္ဇနကပဏ္ဍကာတိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကာ, ပဏ္ဍကာ စ. ကာမဉ္စေတေ အဟေတုကပဋိသန္ဓိကတ္တာ ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ဟောန္တိ, တထာပိ တိဗ္ဗကိလေသတ္တာ ကိလေသာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ဝုတ္တာ. အဟေတုကဒွိဟေတုကပဋိသန္ဓိကာတိ အဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ, ဒွိဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ စ. ဒုဟေတုကပဋိသန္ဓိကာနမ္ပိ ဟိ အရိယမဂ္ဂပဋိဝေဓော, ဈာနပဋိလာဘော [Pg.200] စ နတ္ထိ, တသ္မာ တေပိ ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ဧဝ.

101. 所谓“具无间业者”，是指具足五无间业中任何一业者。所谓“决定邪见者”，是指具足无因见、无作见、断灭见此三邪见中任何一种决定邪见者。所谓“二形人与黄门”，是指二形人及黄门（paṇḍaka）。此等虽因无因结生而具果报障，然因烦恼猛利，故亦说为具烦恼障。所谓“无因与二因结生者”，是指无因结生者及二因结生者。二因结生者亦无圣道之通达与禅那之获得，是故彼等亦具果报障。

အပစ္စနီကပဋိပဒါယန္တိ မဂ္ဂဿ အနုလောမပဋိပဒါယံ သစ္စာနုလောမိကာယံ ဝိပဿနာယံ. အစ္ဆန္ဒိကာတိ ‘‘ကတ္တုကမျတာဆန္ဒရဟိတာ’’တိ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ ဝုတ္တံ, တမ္ပိ နိဗ္ဗာနာဓိဂမတ္ထမေဝ ကတ္တုကမျတာဆန္ဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဥတ္တရကုရုကာပိ မနုဿာ မာရာဒယော ဝိယ အစ္ဆန္ဒိကဋ္ဌာနံ ပဝိဋ္ဌာ နိဗ္ဗုတိဆန္ဒရဟိတတ္တာ. ဒုပ္ပညာတိ ဘဝင်္ဂပညာယ ပရိဟီနာ. ‘‘ဘဝင်္ဂပညာယ ပရိပုဏ္ဏာယပိ ယဿ ဘဝင်္ဂံ လောကုတ္တရဿ ပါဒကံ န ဟောတိ, သောပိ ဒုပ္ပညောယေဝါ’’တိ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ ဝုတ္တံ. ယသ္မိံ ဟိ ဘဝင်္ဂေ ဝတ္တမာနေ တံသန္တတိယံ လောကုတ္တရံ နိဗ္ဗတ္တတိ, တံ တဿ ပါဒကံ နာမ ဟောတိ.

所谓“于无违逆之道”，是指于随顺道之行道，即于随顺谛理之观（vipassanā）。所谓“无欲者”，如《除痴惑论》（Sammohavinodanī）中所说，是指“无作者欲”，当知此亦是针对为证涅槃之作者欲而言。北俱卢洲（Uttarakuru）人及魔罗等，因无寂灭之欲，亦入于无欲者之列。所谓“劣慧者”，是指有分慧低下者。如《除痴惑论》中所说：“纵使有分慧圆满，若其有分不能为出世间之足处者，彼亦是劣慧者。”若于某有分现行时，于彼相续中能生起出世间法，则彼有分即名之为足处。

ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ အနဝဇ္ဇဓမ္မေသု, သုခဝိပါကဓမ္မေသု ဝါ. ဩက္ကမိတုန္တိ အဓိဂန္တုံ. ကသိဏေယေဝါတိ ကသိဏကမ္မဋ္ဌာနေယေဝ. ဧတေသန္တိ ကမ္မာဝရဏသမန္နာဂတာဒီနံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧတေ ဝိပါကန္တရာယာဒယော ဧဝံ အတ္ထဇာနိကရာ, အနတ္ထဟေတုဘူတာ စ, တသ္မာ. တိဏ္ဏမေဝ စေတ္ထ အန္တရာယာနံ ဂဟဏံ ဣတရဿ သပ္ပဋိကာရတ္တာ, ကမ္မန္တရာယပက္ခိကတ္တာ ဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သပ္ပုရိသူပနိဿယာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန တဇ္ဇံ ယောနိသောမနသိကာရာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. သဒ္ဓန္တိ ကမ္မဖလသဒ္ဓံ, ရတနတ္တယသဒ္ဓဉ္စ. ဆန္ဒန္တိ ဘာဝနာနုယောဂေ တိဗ္ဗကတ္တုကမျတာသင်္ခါတံ ကုသလစ္ဆန္ဒံ. ပညန္တိ ပါရိဟာရိယပညံ. ဝဍ္ဎေတွာတိ ယထာ ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, တထာ ပရိဗြူဟေတွာ. ယံ ပနေတ္ထ အတ္ထတော န ဝိဘတ္တံ, တံ သုဝိညေယျတ္တာ, ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ စ န ဝိဘတ္တံ.

“于诸善法中”者，谓于无过失法，或于乐异熟法。“趣入”者，谓证得。“唯于遍处”者，谓唯于遍处业处。“此等”者，谓具业障等者。“是故”者，谓：因为此等异熟障等是利益的破坏者，且是无益之因，所以（只取三种）。于此，只取三种障碍，是因为其他（障碍）有对治法，或因其属于业障一类，应如是知。“由亲近善士等”者，谓以“等”字摄入与彼相应的如理作意等。“信”者，谓业果信及三宝信。“欲”者，谓于致力修习中，名为“强烈欲作性”的善欲。“慧”者，谓守护慧。“令增长”者，谓随修习之成就而令其增广。此处凡义理上未分别者，是因其易了知，且因下方已说之理，故未分别。

သေသကသိဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

其余遍处解释之释义终。

ဣတိ ပဉ္စမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

如是第五章之释义。

၆. အသုဘကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

6. 不净业处解释之释义

ဥဒ္ဓုမာတကာဒိပဒတ္ထဝဏ္ဏနာ

肿胀相等词义之释义

၁၀၂. ‘‘အဝိညာဏကာသုဘေသူ’’တိ [Pg.201] ဣဒံ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီနံ သဘာဝဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. တသ္မာ ဘူတကထနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, န သဝိညာဏကအသုဘဿ အကမ္မဋ္ဌာနဘာဝတော. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘န ကေဝလံ မတသရီရ’’န္တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၂). ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာတိ ဇီဝိတက္ခယတော ဥပရိ မရဏတော ပရံ. သမုဂ္ဂတေနာတိ ဥဋ္ဌိတေန. ဥဒ္ဓုမာတတ္တာတိ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ ဓုမာတတ္တာ သူနတ္တာ. ဥဒ္ဓုမာတမေဝ ဥဒ္ဓုမာတကန္တိ က-ကာရေန ပဒဝဍ္ဎနမာဟ အနတ္ထန္တရတော ယထာ ‘‘ပီတကံ လောဟိတက’’န္တိ. ပဋိက္ကူလတ္တာတိ ဇိဂုစ္ဆနီယတ္တာ. ကုစ္ဆိတံ ဥဒ္ဓုမာတံ ဥဒ္ဓုမာတကန္တိ ကုစ္ဆနတ္ထေ ဝါ အယံ က-ကာရောတိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ယထာ ‘‘ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတီ’’တိ (မဟာဝ. ၂၈၅; ပရိ. ၃၂၅; ဒီ. နိ. ၂.၁၄၉; အ. နိ. ၅.၂၁၃). တထာရူပဿာတိ ‘‘ဘသ္တာ ဝိယ ဝါယုနာ’’တိအာဒိနာ ယထာရူပံ ဝုတ္တံ, တထာရူပဿ.

102. “于无识之不净中”，这是就显示肿胀相等自相而说。因此，当知这仅是如实之言，而不是指有识之不净，以其非业处故。诚然，（世尊）将说：“不仅是死尸”等。“命终之后”，即生命耗尽之后，死亡之后。“隆起”，即已升起。“膨胀”，即因向上向上吹胀、肿胀。“膨胀的即是膨胀相”，是说以ka后缀增长其词，并无别义，犹如“黄色的”、“红色的”。“可厌”，即因其可厌恶。或者，为显示此ka后缀用于可鄙之义，而说“可鄙的膨胀即是膨胀相”，犹如“恶名声远扬”。“如是相”，即指如“如风（充满）之皮囊”等所说的那般形相。

သေတရတ္တေဟိ ပရိဘိန္နံ ဝိမိဿိတံ နီလံ ဝိနီလံ, ပုရိမဝဏ္ဏဝိပရိဏာမဘူတံ ဝါ နီလံ ဝိနီလံ.

与白和红混杂而斑驳的青色为青瘀相（vinīlaka），或是由先前颜色转变而成的青色为青瘀相。

ပရိဘိန္နဋ္ဌာနေသု ကာကကင်္ကာဒီဟိ. ဝိဿန္ဒမာနပုဗ္ဗန္တိ ဝိဿဝန္တပုဗ္ဗံ, တဟံ တဟံ ပဂ္ဃရန္တပုဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

在被乌鸦、秃鹫等（啄食）的破裂之处。“流脓相”（vissandamānapubba），是指脓液流出，义为脓液于此处彼处滴流。

အပဓာရိတန္တိ ဝိဝဋံ ဥဂ္ဃာဋိတံ. ခိတ္တန္တိ ဆဍ္ဍိတံ, သောဏသိင်္ဂါလာဒီဟိ ဝိသုံ ကတွာ ခါဒနေန သရီရသံဃာတတော လုဉ္စိတွာ တဟံ တဟံ ဆဍ္ဍိတံ. ဝိဝိဓံ ခိတ္တန္တိ ဝိက္ခိတ္တံ.

“未遮盖”，是指已敞开、已打开。“抛弃”，是指被丢弃；被犬、豺等分开，通过啃食从身躯上撕扯下来，丢弃于此处彼处。“种种抛弃”即是散乱相（vikkhittaka）。

ပုရိမနယေနာတိ ‘‘ဝိဝိဓံ ခိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန. သတ္ထေန ဟနိတွာတိ ဝေရီဟိ ခဂ္ဂကရဝါလာဒိနာ သတ္ထေန ပဟရိတွာ. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘အညေန ဟတ္ထ’’န္တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန.

“依前理”，是指依先前所说的“种种抛弃”等之理。“以刀砍”，是指被仇敌以长刀、短剑等武器击打。“依已说之理”，是指依先前所说的“手在别处”等之理。

အဗ္ဘန္တရတော နိက္ခမန္တေဟိ ကိမီဟိ ပဂ္ဃရန္တကိမိကုလံ ပုဠဝကန္တိ အာဟ ‘‘ကိမိပရိပုဏ္ဏဿာ’’တိ.

由从内部（阿邦答勒 abbhantara）爬出的蛆虫而致蛆虫群流溢，是为虫蛆相（puḷavaka）。为此而说：“遍满蛆虫者”。

ဥဒ္ဓုမာတကာဒီနိ [Pg.202] အာမကသုသာနာဒီသု ဆဍ္ဍိတာသုဘာနိ. နိဿာယာတိ ပဋိစ္စ တာနိပိ အာရဗ္ဘ. နိမိတ္တာနန္တိ ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တာနံ. ဧတာနေဝ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီနေဝ နာမာနိ.

于生尸林等处被抛弃的肿胀相等不净（相）。“依止”，即是缘于、执取它们。“诸相”，即取相与似相；这些肿胀相等即是其名。

ဥဒ္ဓုမာတကကမ္မဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

肿胀相业处释义

၁၀၃. ဘာဝေတုကာမေနာတိ ဥပ္ပာဒေတုကာမေန. တေနာတိ အာစရိယေန. အဿာတိ ယောဂိနော. အသုဘနိမိတ္တတ္ထာယာတိ အသုဘနိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂဏှနတ္ထာယ, အသုဘေ ဝါ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဿ အတ္ထာယ. ဂမနဝိဓာနန္တိ ဂမနဝိဓိ. ယေန ဝိဓိနာ ဂန္တဗ္ဗံ, သော ဝိဓိ. ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဿ ဥပ္ပန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ပထဝီကသိဏေ ဝုတ္တံ ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အပ္ပနာဝိဓာနပရိယောသာန’’န္တိ.

103. “欲修习者”，是指欲令生起者。“彼”，是指阿阇梨。“为彼”，是指为瑜伽士。“为不净相故”，是指为取不净相故，或为于不净中取相故。“行法”，是指去的方法；应以何法而去，即是彼法。针对从取相生起之时起，于地遍中所说之行道方法，而说“以安止法为终”。

၁၀၄. တာဝဒေဝါတိ သုတက္ခဏေယေဝ. အတိတ္ထေန ပုဏ္ဏနဒီအာဒိံ ပက္ခန္ဒန္တေန ဝိယ အနုပဝိသန္တေန ဝိယ. ကေဒါရကောဋိယာတိ ကေဒါရမရိယာဒါယ. ဝိသဘာဂရူပန္တိ ခေတ္တရက္ခိကာဒိဝိသဘာဂဝတ္ထုရူပံ. သရီရန္တိ ဥဒ္ဓုမာတကကဠေဝရံ. အဓုနာမတန္တိ အစိရမတံ ဥဒ္ဓုမာတကဘာဝံ အပ္ပတ္တံ. တက္ကယတီတိ သမ္ဘာဝေတိ ဘာရိယံ ကတွာ န မညတိ.

104. “仅尔”，是指仅于听闻之刹那。犹如不由渡口而跃入、进入满溢之河等者。“田畦之端”，是指田畦之界限。“不同分色”，是指守护田地者等不同分事之色。“身体”，是指肿胀的尸体。“新死”，是指刚死不久，尚未达到肿胀状态者。“思量”，是指推想，不作重想。

၁၀၅. ရူပသဒ္ဒါဒီတိ ဧတ္ထ အမနုဿာနံ ရူပေဟိ, သီဟဗျဂ္ဃာဒီနံ သဒ္ဒါဒီဟိ, အမနုဿာနမ္ပိ ဝါ ရူပသဒ္ဒါဒီဟိ. တထာ သီဟဗျဂ္ဃာဒီနန္တိ ယထာရဟံ ယောဇေတဗ္ဗံ. အနိဋ္ဌာရမ္မဏာဘိဘူတဿာတိ ဘေရဝါဒိဘာဝေန အနိဋ္ဌေဟိ အာရမ္မဏေဟိ အဘိဘူတဿ အဇ္ဈောတ္ထဋဿ. န ပဋိသဏ္ဌာတီတိ ဝိဒါဟဝသေန အာသယေ န တိဋ္ဌတိ, ဥစ္ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ ဟောတီတိ အတ္ထော. အညောတိ အမနုဿာဒီနံ ဝသေန ဝါ အညထာ ဝါ ဝုတ္တပ္ပကာရတော အညော အာဗာဓော ဟောတိ. သောတိ သံဃတ္ထေရော, အဘိညာတဘိက္ခု ဝါ. ယဿာနေန အာရောစိတံ, သော. ကတကမ္မာတိ ကတထေယျကမ္မာ. အကတကမ္မာတိ ထေယျကမ္မံ ကာတုကာမာ. ကတကမ္မာ ပန ဣဓာဓိပ္ပေတာ. တသ္မာ တေတိ ကတကမ္မာ စောရာ. သဟ ဩဍ္ဎေနာတိ သဟောဍ္ဎံ, ထေနေတွာ ဂဟိယမာနဘဏ္ဍေန သဒ္ဓိန္တိ အတ္ထော. ယဇမာနောတိ ယညံ ယဇန္တော ယညသာမိကော. ‘‘အဒ္ဓါ ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမီ’’တိ ပီတိသောမနဿံ ဥပ္ပာဒေတွာ.

105. “色声等”，此处指由非人之色，由狮虎等之声等，或亦由非人之色声等。“如狮虎等”，应随其相应配合。“为不喜所缘所制伏”，是指因恐怖等，为不喜所缘所制伏、所淹没。“不安住”，是指因热恼故，（食物）不安住于胃中，义为必须吐出。“其他”，是指因非人等，或因其他，而有异于所述种类之其他疾病。“彼”，是指僧团长老，或著名的比丘。“彼”，即为此人所告知者。“已作业者”，是指已作偷盗业者。“未作业者”，是指欲作偷盗业者。然此处意指“已作业者”。因此，“彼等”即已作业之盗贼。“连同赃物”，即sahoḍḍhaṃ，义为与偷盗后所取之物一起。“祭祀者”，是指行祭祀之祭主。生起喜与喜悦，（想：）“我必将由此行道而解脱老死”。

ဧဝံ [Pg.203] ဂမနဝိဓာနံ ဧကဒေသေန ဝတွာ ဣဒါနိ အဋ္ဌကထာသု အာဂတနယေန တံ ဒဿေတုံ ‘‘အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တေန ဝိဓိနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဂ္ဂဏှန္တောတိ ဥဂ္ဂဏှနဟေတု. ဧကောတိ အယံ ဧက-သဒ္ဒေါ အသဟာယတ္ထော, န အညာဒိအတ္ထောတိ ‘‘အဒုတိယော’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထာနံ ဧကံသတော သမုဒိတမေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ သဗ္ဗတ္ထကဘာဝတော, န တထာ သန္ဓိအာဒိတောတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ဝဏ္ဏတောပီ’’တိအာဒိနာ ဆသု ဌာနေသု သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော ပိ-သဒ္ဒေါ ဂဟိတော. ပုန ဧကော အဒုတိယောတိအာဒိ ဂဟိတနိမိတ္တဿ ယောဂိနော နိဝတ္တိတွာ ဝသနဋ္ဌာနဂမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဗ္ဘာဂိယညေဝါတိ တပ္ပက္ခိယံယေဝ အသုဘနိမိတ္တမနသိကာရသဟိတမေဝ. အာသနံ ပညပေတီတိ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ. ယံ ပန ‘‘အသုဘနိမိတ္တဒိသာဘိမုခေ ဘူမိပ္ပဒေသေ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၁၃) ဝက္ခတိ, တမ္ပိ ဣမမေဝတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. န ဟိ ကေဝလေန ဒိသာဘိမုခဘာဝေန ကိဉ္စိ ဣဇ္ဈတိ.

如是片面宣说行法后，今为依诸义注所示之理显示之，而说“依诸义注所说之法”等。其中，“取者”，是指取之因。“一”，此“一”字是无伴之义，非“其他”等义，故说“无第二”。为显示：譬如从色等确立（不净相）时，因其遍及一切，故应期望其完全、集合，而（确立）关节等时则不然，故于“从色亦”等六处，取pi字为集合义。复次，“一、无第二”等，是针对已取相之瑜伽士返回住处而说。“唯属彼分”，是指唯属彼类，唯与不净相作意相应。“敷设座位”，是指准备坐具。至于将说“于朝向不净相方向之地”，此亦针对此义而说。盖仅以朝向一方，实不能成就任何事。

သမန္တာ နိမိတ္တုပလက္ခဏာတိ ဥဒ္ဓုမာတကဿ သမန္တာ ပါသာဏာဒိနိမိတ္တသလ္လက္ခဏာ. အသမ္မောဟတ္ထာတိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တေ ဥပဋ္ဌိတေ ဥပ္ပဇ္ဇနကသမ္မောဟဝိဂမတ္ထာ. ဧကာဒသဝိဓေနာတိ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဧကာဒသဝိဓေန. ဥပနိဗန္ဓနတ္ထောတိ အသုဘာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဥပနေတွာ နိဗန္ဓနတ္ထော. ဝီထိသမ္ပဋိပါဒနတ္ထာတိ ကမ္မဋ္ဌာနဝီထိယာ သမ္မဒေဝ ပဋိပါဒနတ္ထာ. ပုညကိရိယဝတ္ထု အဓိဂတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

“遍察诸相”，是指辨识肿胀相周围的石头等标志。“为不痴迷故”，是指为去除于取相现起时所生起之痴迷故。“以十一种”，是指依色等分为十一种。“为系缚故”，是指将心引向不净所缘而系缚之故。“为令行道成就故”，是指为令业处行道正成就故。“已证得福作业事”，（与此）有关联。

၁၀၆. တသ္မာတိ ယသ္မာ အသုဘနိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂဏှနံ အရိယမဂ္ဂပဒဋ္ဌာနဿ ပဌမဇ္ဈာနဿ အဓိဂမုပါယော, ယသ္မာ ဝါ ‘‘အသုဘနိမိတ္တံ ဥဂ္ဂဏှန္တော ဧကော အဒုတိယော ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ. စိတ္တသညတ္တတ္ထာယာတိ သရီရသဘာဝသလ္လက္ခဏေန, သံဝေဂဇနနေန စ အတ္တနော စိတ္တဿ သညတ္တိအတ္ထံ သညာပနတ္ထံ. ‘‘စိတ္တသညတတ္ထာယာ’’တိ ဝါ ပါဌော, ကိလေသဝသေန အသံယတဿ စိတ္တဿ သံယမနတ္ထံ ဒမနတ္ထံ, န ကမ္မဋ္ဌာနတ္ထန္တိ အတ္ထော. ကမ္မဋ္ဌာနသီသေနာတိ ကမ္မဋ္ဌာနေန သီသဘူတေန, တံ ဥတ္တမင်္ဂံ ပဓာနံ ကာရဏံ ကတွာ. မူလကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ပကတိယာ အတ္တနာ ကာလေန ကာလံ ပရိဟရိယမာနံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒိသဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာနံ. ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနသီသေန ဂစ္ဆာမီ’’တိ တံ အဝိဿဇ္ဇေတွာ. တေနာဟ ‘‘တံ မနသိကရောန္တေနေဝါ’’တိ. သူပဋ္ဌိတဘာဝသမ္ပာဒနေနာတိ မူလကမ္မဋ္ဌာနေ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌိတဘာဝဿ သမ္ပာဒနေန. ဧဝံ [Pg.204] ဟိ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ နာမ ဟောတိ. ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ အပ္ပဝတ္တိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေယေဝ ပဝတ္တမာနံ မာနသံ အဗဟိဂတံ နာမ. တထာဘူတေန စာနေန ရူပိန္ဒြိယာနိ အပ္ပဝတ္တကိစ္စာနိ ကတာနိ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘မနစ္ဆဋ္ဌာနံ…ပေ… ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ.

106. 是故：因为取不净相是证得初禅（paṭhamajjhāna）的方便，而此禅那是圣道（ariyamagga）的近因；又或因为经中说“取不净相者，独行无侣”，故云尔。为教导自心：即通过观察身体的自性及生起悚惧，以教导自心、令心了知。或作“为调伏心”之读，意指为了调伏、制御因烦恼而未调伏的心，而非为了业处（kammaṭṭhāna）本身。以业处为首：即以业处为首要，以之为最上、主要的原因。根本业处：即平时自然而然、时时修习的佛随念（buddhānussati）等一切处（sabbatthaka）业处。“以业处为首而行”即不舍弃它。因此说“即是作意于它”。以成就善安住：即于根本业处成就善安住的状态。如此则名为不忘失。心不驰散于种种外境，而只安住于业处，此名为不外行。如此，则令眼等五根不行其事，故说“以意为第六……应行”。

ဒွါရံ သလ္လက္ခေတဗ္ဗန္တိ ဝိဟာရေ ပုရတ္ထိမာဒီသု ဒိသာသု အသုကဒိသာယ ဣဒံ ဒွါရံ, တတော ဧဝ တာယ ဒိသာယ သလ္လက္ခိတေန အသုကဒွါရေန နိက္ခန္တောမှီတိ ဒွါရံ ဥပဓာရေတဗ္ဗံ. တတောတိ ဒွါရသလ္လက္ခဏတော ပစ္ဆာ. ယေန မဂ္ဂေန ဂစ္ဆတိ သယံ. နိမိတ္တဋ္ဌာနန္တိ အသုဘနိမိတ္တဿ ဂဏှနဋ္ဌာနံ. အာဟာရံ ဆဍ္ဍာပေယျာတိ ဝမနံ ကာရာပေယျ. ကဏ္ဋကဋ္ဌာနန္တိ ကဏ္ဋကဝန္တံ ဌာနံ.

应辨识门（dvāraṃ sallakkhetabbaṃ）：即在寺院（vihāra）的东方等方位中，应记住此门在某一方位，（心念：）“我正是从该方位所辨识的某门出来。”之后（tato）：即辨识门之后。随己所行之道。取相处（nimittaṭṭhāna）：即是执取不净相（asubhanimitta）之处。令弃食物（āhāraṃ chaḍḍāpeyya）：即令其呕吐。有棘处（kaṇṭakaṭṭhāna）：即有荆棘的地方。

၁၀၇. ဒိသာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာတိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ဧကသ္မိံ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ခါယတီတိ ဥပဋ္ဌာတိ. ကမ္မနိယန္တိ ဘာဝနာယ ကမ္မက္ခမံ. ဥဗ္ဗာဠှဿာတိ ဗာဓိတဿ. ဝိဓာဝတီတိ နာနာရမ္မဏေ ဝိသရတိ. ဥက္ကမ္မာတိ ဥဇုကံ အနုဝါတတော အပက္ကမ္မ. မတကဠေဝရံ ပုထုဇ္ဇနဿ ယေဘုယျေန ဘယတော ဥပဋ္ဌာတီတိ အာဟ ‘‘အစ္စာသန္နေ ဘယမုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. အနုပါဒန္တိ ပါဒသမီပံ. ယတ္ထ ဌိတဿ သုခေန ဩလောကေတုံ သက္ကာ, တံ ဩလောကေန္တဿ ဖာသုကဋ္ဌာနံ.

107. 应当确定方位：为了详细解释以上简略说明的含义，所以说了“于一处”等。显现：即现起。堪能：即适合修习。受逼迫的：即受困扰的。流散：即向各种目标散开。离开：即离开顺风的直道。对于凡夫（puthujjana）来说，死尸（matakaḷevara）大多显现为可畏之物，因此说“在过于靠近时会产生恐惧”。近足：即足边。站立于该处能安适观看的地方，即是观看者感到舒适的场所。

၁၀၈. သမန္တာတိ သမန္တတော. ပုန သမန္တာတိ သာမန္တာ သမီပေ. ကစ္ဆကောတိ ကာဠကစ္ဆကော, ‘‘ပိလက္ခော’’တိပိ ဝဒန္တိ. ကပီတနောတိ ပိပ္ပလိရုက္ခော. သိန္ဒီတိ ခုဒ္ဒကခဇ္ဇုရီ. ကရမန္ဒာဒယော ပါကဋာ ဧဝ. သာမာတိ သာမလတာ. ကာဠဝလ္လီတိ ကာဠဝဏ္ဏာ အပတ္တိကာ ဧကာ လတာဇာတိ. ပူတိလတာတိ ဇီဝနဝလ္လိ, ယာ ‘‘ဂလောစီ’’တိ ဝုစ္စတိ.

108. 周遍：即全面。又周遍：即附近。羯遮迦（Kacchaka）：即黑羯遮迦树（kāḷakacchaka），也称为“毕拉卡树”（pilakkha）。迦毗陀那（Kapītana）：即毕钵梨树（pippalirukkha）。信提（Sindī）：即小枣椰树（khuddakakhajjurī）。迦罗曼陀（Karamanda）等：是众所周知的。娑摩（Sāmā）：即娑摩罗藤（sāmalatā）。黑蔓（Kāḷavallī）：即一种无叶的黑色藤类。腐烂藤（Pūtilatā）：即生命藤（jīvanavalli），也就是所谓的“吉乐栖”（galocī）。

၁၀၉. တံ နိမိတ္တကရဏာဒိ ဣဓေဝ ယထာဝုတ္တေ ပါသာဏာဒိနိမိတ္တကရဏေ ဧဝ အန္တောဂဓံ ပရိယာပန္နံ. သနိမိတ္တံ ကရောတီတိ သဟ နိမိတ္တံ ကရောတိ, အသုဘံ ပါသာဏာဒိနိမိတ္တေန သဟ ကရောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အထ ဝါ အသုဘနိမိတ္တံ, ပါသာဏာဒိနိမိတ္တဉ္စ သဟ ဧကဇ္ဈံ ကရောန္တော ဝဝတ္ထပေန္တော ‘‘သနိမိတ္တံ ကရောတီ’’တိ ဝုတ္တော. သမာနကာလတာဒီပကေန ဟိ သဟ-သဒ္ဒေန အယံ သမာသော ယထာ ‘‘သစက္ကံ ဒေဟီ’’တိ. တယိဒံ နိမိတ္တကရဏံ အပရာပရံ သလ္လက္ခဏေန [Pg.205] ဟောတိ, န ဧကဝါရမေဝါတိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဝဝတ္ထပေန္တော ဟိ သနိမိတ္တံ ကရောတီ’’တိ. ဒွေတိ ပါသာဏာသုဘနိမိတ္တာနိ. သမာသေတွာ သင်္ဂဟေတွာ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ. သာရမ္မဏန္တိ အသုဘာရမ္မဏေန သဒ္ဓိံ ပါသာဏာဒိံ သမာနာရမ္မဏံ ကရောတိ, သဟ ဝါ အာရမ္မဏံ ကရောတိ, ဧကာရမ္မဏံ ဝိယ ဥဘယံ အာရမ္မဏံ ကရောတိ, ဧကဇ္ဈံ ဝိယ စ အပရာပရံ သလ္လက္ခေန္တော ပါသာဏာဒိံ, အသုဘနိမိတ္တဉ္စာတိ ဒွယံ အာရမ္မဏံ ကရောတီတိ အတ္ထော.

109. 该作相(nimittakaraṇa)等，即如前文所述，已包含于石等作相中。作有相(sanimittaṃ karoti)：即与相一起作，将不净与石等相一起作意、确定。或者，将不净相与石等相一起同时作意、确定者，被称为“作有相”。此复合词中的“共”(saha)字表示同时性，犹如“请连同车轮一起给”(sacakkaṃ dehi)。此作相是通过反复观察而成的，并非仅有一次，故说：“通过反复确定而作有相”。二者(dve)：即石相与不净相。总合(samāsetvā)：即集合、汇集为一。有缘(sārammaṇa)：即与不净所缘(asubhārammaṇa)一起，使石等成为同一所缘；或与[不净所缘]一起作为所缘；或将二者作为所缘，犹如单一所缘；其义为：犹如合为一体，次第观察石等与不净相，即将二者作为所缘。

အတ္တနိယောတိ သကော. ဝဏိတန္တိ သူနံ. သဘာဝေန သရသေနာတိ ဥဒ္ဓုမာတကဘာဝသင်္ခါတေန အတ္တနော လက္ခဏေန, ပရေသံ ဇိဂုစ္ဆုပ္ပာဒနသင်္ခါတေန အတ္တနော ကိစ္စေန စ, သဘာဝေါ ဧဝ ဝါ တထာ နိပ္ဖဇ္ဇနတော ‘‘ရသော’’တိ ဝုတ္တော.

属己(attaniya)：即自己的。肿胀(vaṇita)：即膨胀(sūna)。以自性、以味(sabhāvena sarasena)：即以名为“膨胀相”的自相(lakkhaṇa)，以及以名为“令他人生起厌恶”的自身作用(kicca)；或者，因为自性(sabhāva)本身就是以那种方式生成的，所以被称为“味”(rasa)。

၁၁၀. ဆဗ္ဗိဓေန နိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဝဏ္ဏာဒိနာ ဆပ္ပကာရေန တာဝ ဥဒ္ဓုမာတကအသုဘနိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ကေစိ ‘‘ကဠေဝရဿ ဒီဃရဿာဒိပ္ပမာဏေန သဒ္ဓိံ သတ္တဝိဓေနာ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ အဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ. လိင်္ဂတောတိ ဧတ္ထ လိင်္ဂံ နာမ ဝယော လိင်္ဂံ, န ထနမဿုအာဒိ ဣတ္ထိပုရိသလိင်္ဂန္တိ ဒဿေန္တေန ‘‘ဣတ္ထိလိင်္ဂံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဌိတဿ သတ္တဿ ဣဒံ သရီရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဒ္ဓုမာတကသဏ္ဌာနဝသေနေဝ, န ပါကတိကသဏ္ဌာနဝသေန. ဧတေန ယဒိ တတ္ထ ကောစိ အနုဒ္ဓုမာတကဘာဝပ္ပတ္တော ပဒေသော သိယာ, သော န ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. ဩဠာရိကာဝယဝဝသေန ဣဒံ သဏ္ဌာနဝဝတ္ထာနံ, န သုခုမာဝယဝဝသေနာတိ သီသသဏ္ဌာနာဒိကံ နဝဝိဓမေဝ သဏ္ဌာနံ ဂဟိတံ.

110. 应以六种方式取相：首先应以颜色等六种方式取膨胀不净相。有些人说“应连同尸身的长短等量度，以七种方式取”，但这在义注中没有。就相(liṅga)而言：此处所谓的“相”是指年龄之相，而非乳房、胡须等男女之相，为表明此义，故说“或女相”等。应作如此关联：“这是（曾）站立的有情的身体”。应只依膨胀的形状，而非依自然的形状。此即表明，若彼处有任何部分未达膨胀状态，则不应执取。此形状的确定是依于粗大部分，而非依于细微部分，因此只取头部形状等九种形状。

ဣမိဿာ ဒိသာယာတိ ဣမိဿာ ပုရတ္ထိမာယ, ဒက္ခိဏပစ္ဆိမဥတ္တရာယ ဒိသာယ, အနုဒိသာယ ဝါ ဌိတောတိ ယောဇနာ. ဣမသ္မိံ နာမ ဩကာသေ ဟတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ နာမ ဘူမိပ္ပဒေသေ ဣမဿ ကဠေဝရဿ ဟတ္ထာ ဌိတာတိ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ.

“于此方向”：意指位于此东方、南方、西方、北方，或隅向。“于此某处之手”：意指应确定“于此某地面处，有此尸身之手”。

အဓော ပါဒတလေနာတိအာဒိ နာဘိယာ ဟေဋ္ဌာ အဓော, တတော ဥဒ္ဓံ ဥပရီတိ ဣမဿ ဝဝတ္ထာနဿ ဝသေန ဝုတ္တံ. ဟတ္ထပရိစ္ဆေဒေါ ဟေဋ္ဌာ အင်္ဂုလိအဂ္ဂေန ဥပရိ အံသကူဋသန္ဓိနာ တိရိယံ တစပရိယန္တေန ဂဟေတဗ္ဗော. ဧသ နယော ပါဒပရိစ္ဆေဒါဒီသုပိ. ယတ္တကံ ဝါ ပန ဌာနံ ဂဏှတီတိ သစေ သဗ္ဗံ သရီရံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဟေတုံ န သက္ကောတိ, ပဒေသော တဿ ဥဒ္ဓုမာတော, သော [Pg.206] ယတ္တကံ သရီရပ္ပဒေသံ ဥဒ္ဓုမာတကဝသေန ဉာဏေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ, တတ္တကမေဝ ယထာပရိဂ္ဂဟိတမေဝ. ဣဒံ ဤဒိသန္တိ ဣဒံ ဟတ္ထာဒိကံ ဤဒိသံ ဧဝမာကာရံ. ဥဒ္ဓုမာတကန္တိ ယထာသဘာဝတော ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ. ဝိသဘာဂေ သရီရေ အာရမ္မဏန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပဋိက္ကူလာကာရော န ဥပဋ္ဌာတိ န ခါယတိ, သုဘတော ဥပဋ္ဌဟေယျ. တေနာဟ ‘‘ဝိပ္ဖန္ဒနဿေဝ ပစ္စယော ဟောတီ’’တိ, ကိလေသပရိပ္ဖန္ဒနဿေဝ နိမိတ္တံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဥဂ္ဃာဋိတာပီတိ ဥဒ္ဓုမာတဘာဝပ္ပတ္တာပိ, သဗ္ဗသော ကုထိတသရီရာပီတိ ဝါ အတ္ထော. သွာယမတ္ထော ပဌမပါရာဇိကေ (ပါရာ. ၆၇ အာဒယော) ဝိနီတဝတ္ထူဟိ ဒီပေတဗ္ဗော.

“下方足底”等，是指依“脐以下为下，脐以上为上”的划分而说。手的界限，应以下方以指尖、上方以肩峰关节、横向以皮肤边缘来界定。足部的界限等也与此相同。如果不能遍观并执取全身，而其（尸体）的某个部分是膨胀的，那么，修行者以智慧，通过其膨胀相，把握了身体的多少部分，就只应如其所把握的那样，依其真实自性而辨知：“此（手等）是如此的，是这般形相，是膨胀的”。如果以异性的身体为所缘，修习业处时，厌恶之相无法现前，反而会显现可爱之相。因此说“唯成骚动之缘”，意思是唯有成为烦恼骚动的因缘。“即使已开裂”（ugghāṭitāpi），也指已经达到膨胀状态，或者是指完全腐烂的身体。这个意义应该根据第一波罗夷（pārājika 67等）中的已决事（vinītavatthu）来阐明。

၁၁၁. အာသေဝိတကမ္မဋ္ဌာနောတိ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနေ ကတပရိစယော. သောသာနိကင်္ဂါဒီနံ ဝသေန ပရိဟတဓုတင်္ဂေါ. စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဝသေန ပရိမဒ္ဒိတမဟာဘူတော. သလက္ခဏတော ဉာဏေန ပရိဂ္ဂဟိတသင်္ခါရော. ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဝသေန ဝဝတ္ထာပိတနာမရူပေါ. သလက္ခဏာရမ္မဏိကဝိပဿနာယ ဥက္ကံသနေန သုညတာနုပဿနာဗလေန ဥဂ္ဃာဋိတသတ္တသညော. ဝိပဿနာယ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိသမ္ပာပနေန ကတသမဏဓမ္မော. တတော ဧဝ သဗ္ဗသော ကုသလဝါသနာယ, ကုသလဘာဝနာယ စ ပူရဏေန ဝါသိတဝါသနော ဘာဝိတဘာဝနော. ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယကုသလဗီဇေန သဗီဇော. ဉာဏဿ ပရိပက္ကဘာဝေန ဉာဏုတ္တရော. ယထာဝုတ္တာယ ပဋိပတ္တိယာ ကိလေသာနံ တနုကရဏေန အပ္ပကိလေသော. ဩလောကိတောလောကိတဋ္ဌာနေယေဝါတိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိအသုဘဿ ယတ္ထ ယတ္ထ ဩလောကိတောလောကိတဋ္ဌာနေ ဧဝ, တာဒိသဿ ကာလဝိသေသော, အသုဘဿ ပဒေသဝိသေသော ဝါ အပေက္ခိတဗ္ဗော နတ္ထီတိ အတ္ထော. နော စေ ဧဝံ ဥပဋ္ဌာတီတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တပုရိသဝိသေသဿ ဝိယ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ နော စေ ဥပဋ္ဌာတိ. ဧဝံ ဆဗ္ဗိဓေနာတိ ဧဝံ ဝုတ္တာကာရေန ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဆဗ္ဗိဓေန. ပုနပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. တေန နိမိတ္တဂ္ဂဟဏဝိဓိံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ, န ပဉ္စဝိဓတံ. ဆဗ္ဗိဓေန ဟိ ပုဗ္ဗေ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ဝိဟိတံ.

111. 修习业处者，即于不净业处已作熟悉者。因冢间住(sosānikaṅga)等已行持头陀支。因分别四界已审察大种，以智依自相已把握诸行，因把握诸缘已确立名色。以自相为所缘的观(vipassanā)之提升，以空随观之力已破除众生想。以观(vipassanā)达成行道智见清净已成就沙门法。由此完全以善的熏习、善的修习之圆满，成为熏习成就、修习成就者。以导向脱离轮回的善种子，成为有种子者。以智慧之成熟成为智最上者。依如上所说之行道，以烦恼之微薄成为少烦恼者。“于所观察处”即是说，于膨胀等不净相的任何观察之处，对此等（修行者）而言，都没有应观待的特定时间或不净相的特定部位，此是其义。若不如是现起，即不如前述的特殊之人般，似相不现起。“如是六种”，即依前述行相，以颜色等方式分为六种。“复亦”(punapi)中的“亦”(pi)字有总结之义，它总结了取相之法，而非五种。因为之前已安立了六种取相之法。

၁၁၂. အသီတိသတသန္ဓိတောတိ သဗ္ဗေပိ သန္ဓယော တဒါပိ အတ္ထေဝါတိ ဒဿနတ္ထံ ဝတွာ ဥဒ္ဓုမာတဘာဝေန ယေဘုယျေန န ပညာယန္တိ. ယေ ပန ပညာယန္တိ, တေ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥဒ္ဓုမာတကေ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တယော ဒက္ခိဏဟတ္ထသန္ဓီတိ အံသကပ္ပရမဏိဗန္ဓာနံ ဝသေန [Pg.207] တယော ဒက္ခိဏဟတ္ထသန္ဓယော. တထာ ဝါမဟတ္ထသန္ဓယော. ကဋိဇဏ္ဏုဂေါပ္ဖကာနံ ဝသေန တယော ဒက္ခိဏပါဒသန္ဓယော. တထာ ဝါမပါဒသန္ဓယော. ဧကော ကဋိသန္ဓီတိ ကဋိယာ သဒ္ဓိံ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကသန္ဓိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဟတ္ထန္တရန္တိ ဒက္ခိဏဟတ္ထဒက္ခိဏပဿာနံ, ဝါမဟတ္ထဝါမပဿာနဉ္စ အန္တရံ ဝိဝရံ. ပါဒန္တရန္တိ ဥဘိန္နံ ပါဒါနံ ဝေမဇ္ဈံ. ဥဒရန္တရန္တိ နာဘိဋ္ဌာနသညိတံ ကုစ္ဆိဝေမဇ္ဈံ, ဥဒရဿ ဝါ အဗ္ဘန္တရံ. ကဏ္ဏန္တရန္တိ ကဏ္ဏဆိဒ္ဒံ. ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော, တေန နာသစ္ဆိဒ္ဒါဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အက္ခီနံ, မုခဿ စ ဝသေနာပိ ဝိဝရံ လဗ္ဘတေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘အက္ခီနမ္ပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမန္တတောတိ ဧဝံ သန္ဓိအာဒိတော ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝဝတ္ထပေန္တဿ စေ နိမိတ္တံ ဥပတိဋ္ဌတိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ, သမန္တတော ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗန္တိ ဝဝတ္ထာပနဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘သကလသရီရေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဉာဏံ စာရေတွာတိ သဗ္ဗတ္ထကမေဝ သရီရံ အာဝဇ္ဇေတွာ တတ္ထ ပဋိက္ကူလာကာရသဟိတံ ဥဒ္ဓုမာတကဘာဝံ အာရဗ္ဘ နိရန္တရံ ဘာဝနာဉာဏံ ပဝတ္တေတွာ. ယံ ဌာနန္တိ ဧဝံ ပန ဉာဏံ စာရေန္တဿ တသ္မိံ သရီရေ ယော ပဒေသော ဝိဘူတော ဟုတွာ ဥဒ္ဓုမာတကာကာရေန ဝိဘူတဘာဝေန ဥပဋ္ဌာတိ. ဥဒရပရိယောသာနံ ဥပရိမသရီရံ.

112. 所谓“一百八十个关节”，是为了显示：所有关节那时也都存在，但大部分因肿胀而不显现。为了表明那些显现的关节应当被确定，才说“于肿胀者”等等。在此，“右手三关节”是依肩、肘、腕而有的三处右手关节。左手三关节也是如此。“右足三关节”是依髋、膝、踝而有的三处右足关节。左足三关节也是如此。“一腰关节”是就腰与脊椎的关节而言。“手间”是右手与右胁、左手与左胁之间的空隙。“足间”是两足之间的中间部分。“腹间”是指被称为脐处的腹部中央，或是腹部的阿邦答勒（abbhantara）。“耳间”是耳孔。iti一词是“等等”之义，由此当知也包括了鼻孔等。为了显示眼、口也有空隙，才说“眼等”。“周遍”是说：如此从关节等处确定肿胀相时，若相现起，那是善的。若不现起，则应周遍地确定。为了指示确定的方法，才说“于全身”等等。在此，“运智”是说：遍观整个身体，于彼处缘取与厌恶相俱行的肿胀相，并持续不断地策动修行之智。“于某处”是说：如此运智时，于那身体中，哪个部分变得明显，即以肿胀的形态明显地现起。“腹部为终点”是指上身。

ဝိနိစ္ဆယကထာဝဏ္ဏနာ

决择论释义

၁၁၃. ဝိနိစ္ဆယကထာတိ ဝိနိစ္ဆယသဟိတာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. ယထာဝုတ္တနိမိတ္တဂ္ဂါဟဝသေနာတိ ဝဏ္ဏာဒိတော, သန္ဓိအာဒိတော စ ဝုတ္တပ္ပကာရဥဒ္ဓုမာတကနိမိတ္တဂ္ဂဟဏဝသေန. သုဋ္ဌု နိမိတ္တံ ဂဏှိတဗ္ဗန္တိ ယထာ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌဟတိ, ဧဝံ သမ္မဒေဝ အသုဘနိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဣဒါနိ တမေဝ နိမိတ္တဿ သုဋ္ဌု ဂဟဏာကာရံ ဥပဒိသန္တော ‘‘သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ ကရောန္တေနာတိ ယထာ ‘‘ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမီ’’တိ သဉ္ဇာတာဒရေန သတိသမ္ပဇညဉ္စ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌပေတွာ ဥဒ္ဓုမာတကအသုဘံ ပဌမံ အာဝဇ္ဇိတံ, ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ တတ္ထ အာဝဇ္ဇနံ ကရောန္တေန. သာဓုကံ ဥပဓာရေတဗ္ဗဉ္စေဝ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗဉ္စာတိ သက္ကစ္စံ သတိယာ သလ္လက္ခေတဗ္ဗဉ္စေဝ ပညာယ နိစ္ဆေတဗ္ဗဉ္စ. သတိ ဟိ ‘‘ဓာရဏာ’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, ဓာရဏဉ္စေတ္ထ သလ္လက္ခဏံ. ပညာ ‘‘ပဝိစယော’’တိ (ဓ. သ. ၁၆) နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, ပဝိစယော စေတ္ထ နိစ္ဆယောတိ. အထ ဝါ ဥပဓာရေတဗ္ဗန္တိ သတိပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ပညာယ ဥပလက္ခေတဗ္ဗံ[Pg.208]. န ဟိ ကဒါစိ သတိရဟိတာ ပညာ အတ္ထိ. ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗန္တိ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ သတိယာ နိစ္ဆိနိတဗ္ဗံ. ပညာသဟိတာ ဧဝ ဟိ သတိ ဣဓာဓိပ္ပေတာ, န တဗ္ဗိရဟိတာ. အဒ္ဓက္ခိအပင်္ဂါဒိဝသေနာပိ ဩလောကနံ အတ္ထီတိ ‘‘ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန ပရိဗျတ္တမေဝ ဩလောကနံ ဒဿေတိ. ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ ကရောန္တဿာတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန စက္ခုံ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကနံ, နိမ္မီလေတွာ အာဝဇ္ဇနဉ္စ အပရာပရံ အနေကဝါရံ ကရောန္တဿ. ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တန္တိ ဥဒ္ဓုမာတကေ ဥဂ္ဂဏှနနိမိတ္တံ. သုဂ္ဂဟိတန္တိ သုဋ္ဌု ဂဟိတံ. ယထာ န ဝိနဿတိ န ပမုဋ္ဌံ ဟောတိ, ဧဝံ ဂဟိတံ. ဧကသဒိသန္တိ သမာနသဒိသံ. သမာနတ္ထော ဟိ အယံ ဧက-သဒ္ဒေါ, ယထာ ‘‘အရိယဝိနယေတိ ဝါ, သပ္ပုရိသဝိနယေတိ ဝါ, ဧသေသေ ဧကေ ဧကဋ္ဌေ သမေ သမဘာဂေ တဇ္ဇာတေ တညေ ဝါ’’တိ.

113. “决择说”是含有决择的释义。“依所说之相的取法”是说：依从颜色等、关节等所说的肿胀相的取法。“当善取相”是说：正如取相现起，当如实地善取不净相。现在，为了指示善取此相的方法，而说“善安立念”等等。在此，“如此再三作者”是说：如“我将依此道而解脱老死”，生起尊重之心，善安立念与正知，首先已遍观肿胀不净，如此再三于彼处作遍观者。“当善加省察与确定”是说：当以念恭敬地识知，以慧决断。因为念被指示为“忆持”，此处的忆持即是识知。慧被指示为“简择”(dha. sa. 16)，此处的简择即是决断。或者，“当省察”是说：当以念为前导的慧来了知。因为慧绝不会离念而有。“当确定”是说：当以慧为前导的念来决断。因为此处意指的正是与慧俱行的念，而非离慧者。因为也有以半开眼、眼角等方式观看，故说“开眼而看”。此言显示了清晰的观看。“如此再三作者”是说：以所说的方式，开眼而看、闭眼而遍观，如此反复多次作者。“取相”是在肿胀相上的学习之相。“善取”是善加执取。如其不坏、不忘，如是执取。“一相似”即同样相似。此“一”字有同样之义，如言：“于圣律，或于善士律，此等是一，同一义，相等，同分，从彼生，与彼同。”

အာဂမနကာလေတိ ဝိဟာရတော သုသာနံ ဥဒ္ဒိဿ အာဂမနကာလေ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ အတိဒေသဝသေန ဒီပိတမ္ပိ အတ္ထံ ‘‘ဧကကေနာ’’တိအာဒိနာ သရူပတော ဒဿေတိ. တတ္ထ တဒေဝ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဥဒ္ဓုမာတကကမ္မဋ္ဌာနံ. မူလကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဧကေ, တဒယုတ္တံ. ဥပဋ္ဌိတနိမိတ္တံ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနန္တရမနသိကာရော ရညော ရဇ္ဇံ ဆဍ္ဍေတွာ ဝိဒေသဂမနံ ဝိယာတိ. အာဂတေနာတိ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ အာဂတေန.

“来时”是说：从住所朝向墓地而来的时候。“以所说之理”是说：以类推所阐明的义理，也用“独自一人”等词从其自相上显示。在此，“即彼业处”是指肿胀业处。有人说是“根本业处”，那是不合理的。因为舍弃已现起的相之业处，而作意于另一业处，犹如国王舍弃王位而前往异国。“已来者”是说：已来到自己住处者。

၁၁၄. အဝေလာယန္တိ သဉ္ဈာဝေလာဒိအယုတ္တဝေလာယံ. ဗီဘစ္ဆန္တိ ဝိရူပံ. ဘေရဝါရမ္မဏန္တိ ဝေတာဠသဒိသံ ဘယာနကံ ဝိသယံ. ဝိက္ခိတ္တစိတ္တောတိ ဘီရုကပုရိသော ဝိယ ပိသာစာဒိံ ဒိသွာ စိတ္တဝိက္ခေပံ ပတ္တော. ဥမ္မတ္တကော ဝိယာတိ ယက္ခုမ္မတ္တကော ဝိယ ဧကစ္စော ဟောတိ. ဈာနဝိဗ္ဘန္တကောတိ ဈာနတော ဝိစ္စုတကော သီလဝိဗ္ဘန္တကမန္တဝိဗ္ဘန္တကာ ဝိယ. သန္ထမ္ဘေတွာတိ ဥပ္ပန္နပရိတ္တာသဝူပသမနေန ဝိဂတကမ္ပတာယ နိစ္စလော ဟုတွာ. သတိံ သူပဋ္ဌိတန္တိအာဒိ သန္ထမ္ဘနဿ ဥပါယဒဿနံ. မတသရီရံ ဥဋ္ဌဟိတွာ အနုဗန္ဓနကံ နာမ နတ္ထိ အသတိ တာဒိသေ မန္တပ္ပယောဂေ. သောပိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝမပ္ပတ္တေ အဝိနဋ္ဌရူပေ ဧဝ ဣဇ္ဈတိ, တထာ ဒေဝတာဓိဂ္ဂဟော, န ဧဝရူပေတိ အဓိပ္ပာယော. သညဇောတိ ဘာဝနာပရိကပ္ပသညာယ ဇာတော. တတော ဧဝ သညာသမ္ဘဝေါ သညာမတ္တသမုဋ္ဌာနော. တာသံ ဝိနောဒေတွာတိ နိမိတ္တုပဋ္ဌာနနိမိတ္တံ ဥပ္ပန္နစိတ္တသန္တာသံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဝိနောဒေတွာ ဝူပသမေတွာ[Pg.209]. ‘‘ဣဒါနိ တဝ ပရိဿမော သပ္ဖလော ဇာတော’’တိ ဟာသံ ပီတိံ ပမောဒနံ ဥပ္ပာဒေတွာ. စိတ္တံ သဉ္စရာပေတဗ္ဗန္တိ ဘာဝနာစိတ္တံ ပဝတ္တေတဗ္ဗံ မနသိကာတဗ္ဗံ.

114. “于非时”是说：于黄昏等不适宜之时。“可厌者”是丑陋之相。“可畏所缘”是如起尸鬼般的可畏境界。“心散乱”是如胆怯之人见到恶鬼等而心散乱。“如癫狂者”是说有些人会像被夜叉所魅者。“从禅定堕”是说从禅定中退失，犹如破戒者、破咒者。“令镇定”是说：通过平息已生起的怖畏，无有战栗而变得不动。“善安立念”等是显示镇定的方法。死尸起身追逐之事，在没有此类咒术运用时，是绝不会有的。那也只有在尚未达到肿胀等状态、形色未坏时才能成功，天神附身也是如此，其意非指在此类状态中。“想所生”是说：由修行预备之想所生。因此，是从想而有，仅由想而生起。“消除彼等”是说：以所说的方式，消除以相的现起为因而生起的心中怖畏，使其平息。并生起“如今你的努力已得成果”的喜、悦、欢畅。“当令心运行”是说：当策动修行之心，当如是作意。

နိမိတ္တဂ္ဂါဟန္တိ နိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂဏှနံ, ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ. သမ္ပာဒေန္တောတိ သာဓေန္တော နိပ္ဖာဒေန္တော. ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥပနိဗန္ဓတီတိ ဘာဝနံ ယထာဝုတ္တေ နိမိတ္တေ ဥပနေန္တော နိဗန္ဓတိ. ယောဂကမ္မံ ဟိ ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော ‘‘ကမ္မဋ္ဌာန’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ, ယောဂကမ္မဿ ဝါ ပဝတ္တိဋ္ဌာနတာယ ယထာဥပဋ္ဌိတနိမိတ္တံ ကမ္မဋ္ဌာနံ, တံ ဘာဝနာစိတ္တေ ဥပနိဗန္ဓတိ. တံ ပနဿ ဥပနိဗန္ဓနံ သန္ဓာယ စိတ္တံ သဉ္စရာပေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ‘‘ဝိသေသမဓိဂစ္ဆတီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘တဿ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တဿာတိ ယောဂိနော, တဿ ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကာသုဘဿ. မာနသံ စာရေန္တဿာတိ ဘာဝနာစိတ္တံ အပရာပရံ ပဝတ္တေန္တဿ, ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ပုနပ္ပုနံ မနသိ ကရောန္တဿာတိ အတ္ထော.

“取相”(nimittaggāha)是说：相的执取，即取相(uggahanimitta)。“令成就”是说：令其达成，令其圆满。“于业处系缚”是说：将修行(bhāvana)带到、系缚于所说的相上。因为瑜伽行(yogakamma)是瑜伽士殊胜之乐的因，故其意为“业处”(kammaṭṭhāna)；或者，因为是瑜伽行的发生之处，所以如其现起的相即是业处，他将其系缚于修行心中。就此系缚而言，当令心运行。为了显示如此而说“他证得殊胜”，才说“因为他的”等等。在此，“他的”是指瑜伽士的，或指那肿胀不净相的。“令心运行者”之义是：令修行心相续不断地进行者，即再三作意于取相者。

၁၁၅. ‘‘ဝီထိသမ္ပဋိပါဒနတ္ထာ’’တိ ပဒဿ ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနဝီထိယာ သမ္ပဋိပါဒနတ္ထာ’’တိ အတ္ထံ ဝတွာ တံ ပန ကမ္မဋ္ဌာနဝီထိံ, တဿာ စ သမ္ပဋိပါဒနဝိဓိံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကတိမီတိ ပက္ခဿ ကတမီ, ကိံ ဒုတိယာ, တတိယာဒီသု ဝါ အညတရာတိ အတ္ထော. တုဏှီဘူတေန ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတိ ပုစ္ဆန္တာနံ စိတ္တဿ အညထတ္တပရိဟရဏတ္ထံ. အပ္ပသန္နာနဉှိ ပသာဒါယ, ပသန္နာနဉ္စ ဘိယျောဘာဝါယ သာသနသမ္ပဋိပတ္တိ. နဿတီတိ န ဒိဿတိ, န ဥပဋ္ဌာတီတိ အတ္ထော. ‘‘အာဂန္တုကပဋိသန္ထာရော ကာတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ အာဂန္တုကဝတ္တံ ဧကဒေသေန ဒဿိတန္တိ ‘‘အဝသေသာနိပီ’’တိ ဝတွာ အာဂန္တုကဝတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ ဂဟေတုံ ပုန အာဂန္တုကဂ္ဂဟဏံ ကတံ. ဂမိကဝတ္တာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာဝါသိကအနုမောဒနပိဏ္ဍစာရိကအနုမောဒနပိဏ္ဍစာရိကအာရညိကသေနာသနဝစ္စကုဋိဝတ္တာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝတ္တက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၃၅၆) ဟိ အာဂတာနိ မဟာဝတ္တာနိ ဣဓ ‘‘ခန္ဓကဝတ္တာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. တဇ္ဇနီယကမ္မကတာဒိကာလေ ပန ပါရိဝါသိကာဒိကာလေ စ စရိတဗ္ဗာနိ ဣမဿ ဘိက္ခုနော အသမ္ဘဝတော ဣဓ နာဓိပ္ပေတာနိ. နိမိတ္တံ ဝါ အန္တရဓာယတီတိ သုသာနေ ဌိတံ အသုဘနိမိတ္တံ ဥဒ္ဓုမာတကဘာဝါပဂမေန အန္တရဓာယတိ. တေနာဟ ‘‘ဥဒ္ဓုမာတက’’န္တိအာဒိ. တသ္မာတိ တေန [Pg.210] ကာရဏေန, ဣမဿ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဒုလ္လဘတ္တာတိ အတ္ထော. နိသီဒိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော.

115. “为说明行道之义”（Vīthisampaṭipādanatthā）一句，意为“为说明业处行道的意义”。接着为详细说明该业处行道及其行持方法，故说“若如是”（sace hi）等语。其中“第几日”（katimī）是指“（该月）第几日？是第二日，还是第三日等其中之一日？”的意思。默然离去是不妥当的，这是为了避免询问者心生疑惑。因为善行教法能使未信者生信，已信者信更增长。“消失”（nassati）意即“不见”、“不现前”。“应作客比丘接待”一句，已部分说明客比丘的义务，说“其余也是如此”后，为了完整地说明客比丘的义务，又再次提及客比丘。“出行比丘的义务等”（Gamikavattādīni）中的“等”字，应理解为包括常住比丘的义务、随喜的义务、行乞的义务、林住比丘的义务、住所的义务、孤邸的义务等。在《小品》（Cūḷavagga）的《行仪犍度》（Vattakkhandhaka）中所记载的大义务，在此处被称为“犍度义务”（khandhakavattāni）。至于在受呵责羯磨（tajjanīyakamma）时、行别住时等情况下应当遵守的义务，因为此比丘不适用，所以此处不作此意。“相消失”指的是在墓地的不净相，因肿胀相消失而隐没。所以说“肿胀”等语。“因此”（tasmā）即“由于这个原因”，意指这个业处难以获得。“坐下后应当省察”是连接句。

နိမိတ္တံ ဂဟေတုံ ဂမနေ ဝိယ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ နိဝတ္တနေပိ ယထာသလ္လက္ခိတဒိသာဒိပစ္စဝေက္ခဏံ ယာဝ နိမိတ္တဝိနာသာ ပဝတ္တိတကိရိယာယ အဝိစ္ဆေဒေန ဥပဓာရဏတ္ထံ. သတိ ဟိ တဿ နိရန္တရူပဓာရဏေ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နကာလေ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥပဋ္ဌိတာကာရော သမထနိမိတ္တဿ ဂဟဏေ စိတ္တဿ သမာဟိတာကာရော ဝိယ ပါကဋော ဟုတွာ ဥပတိဋ္ဌေယျာတိ. တေနာဟ ‘‘တဿေဝံ…ပေ… ဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇတီ’’တိ. ပုရိမာကာရေန နိမိတ္တဿ ပါကဋဘာဝေန ဥပဋ္ဌိတတ္တာ ပုရိမာကာရေနေဝ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရော ဘာဝနာဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇတိ.

犹如为取相而前往，以及取相后返回时，亦应如所标记般省察方向等，直到相消失为止，这是为了能不间断地忆持所作之事。因为若能持续忆持，则在进入住处安坐之时，业处的显现之相，就会像在取止相时心专注之相一般，清晰地现起。因此说：“如是……行于道迹”。由于相是以先前的行相清晰地现起，因此，对业处的作意也正是以先前的行相而行于修行道迹。

၁၁၆. ဥဒ္ဓုမာတကံ နာမ အတိဝိယ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပဋိက္ကူလံ ဗီဘစ္ဆံ ဘယာနကဉ္စ, ဧဝရူပေ အာရမ္မဏေ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ဧဝံ အာဗဒ္ဓပရိကမ္မဿ ထိရီဘူတဿေဝ ယောဂိနော အဓိပ္ပာယော သမိဇ္ဈတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အာနိသံသဒဿာဝီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧဝန္တိ ဧဝမေဝ ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ အာနိသံသဒဿာဝိနာ. တံ ရက္ခေယျာတိ ‘‘အဒ္ဓါ ဣမိနာ သုခံ ဇီဝိဿာမီ’’တိ အတ္တနော ဇီဝိတံ ဝိယ တံ မဏိရတနံ ရက္ခေယျ. စတုဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကောတိအာဒိ နေသံ ကမ္မဋ္ဌာနာနံ သုလဘတာဒဿနံ. တတ္ထ စတုဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကောတိ စတုဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ တတ္ထ ဝါ နိယုတ္တော, စတုဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ ပရိဟရန္တော. ဣတရာနီတိ ဝုတ္တာဝသိဋ္ဌာနိ အနုဿတိဗြဟ္မဝိဟာရာဒီနိ. တံ နိမိတ္တန္တိ တံ ယထာလဒ္ဓံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ. ‘‘ရက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ရက္ခဏဝိဓိံ ပုန ဒဿေတုံ ‘‘ရတ္တိဋ္ဌာနေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

116. 所谓肿胀相(uddhumātaka)，是极其不净、恶臭、可厌、可鄙、丑恶且可怖的。为了开示：于如是所缘精勤修习，如是作好预备行、已得稳固的瑜伽士，其意愿方能成就，故说“见功德者”等。“如是”(Evanti)即是“正如前述那样”，由见功德者（所行）。“应守护彼”(Taṃ rakkheyya)者，是说应守护那摩尼宝珠，如同守护自己的生命，心想：“我必将因此而安乐生活”。“四界业处者”(Catudhātukammaṭṭhāniko)等，是为了显示那些业处容易获得。其中，“四界业处者”是指有四界业处者，或致力于此者，或行持四界业处者。“其他”(Itarāni)是指所说之剩余的随念(anussati)、梵住(brahmavihāra)等。“彼相”(Taṃ nimittaṃ)是指如其所得的取相(uggahanimitta)。说了“应守护”后，为再次开示守护之法，故说“于夜住处”等。

၁၁၇. နာနာ ကရီယတိ ဧတေနာတိ နာနာကရဏံ, ဘေဒေါ. ဗီဘစ္ဆံ ဘေရဝဒဿနံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ မနသိကာရဿ အနုဠာရတာယ, အနုပသန္တတာယ စ အာရမ္မဏဿ. တဗ္ဗိပရိယာယတော ‘‘ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ထူလင်္ဂပစ္စင်္ဂပုရိသော ဝိယ ဥပဋ္ဌာတီ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဗဟိဒ္ဓါတိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တတော ဗဟိဒ္ဓါ. ကာမာနံ အမနသိကာရာတိ အသုဘဘာဝနာနုဘာဝေန ကာမသညာယ ဒူရသမုဿာရိတတ္တာ ကာမဂုဏေ အာရဗ္ဘ မနသိကာရဿေဝ အဘာဝါ. အမနသိကာရာတိ ဝါ မနသိကာရပဋိပက္ခဟေတု. ယာယ ဟိ ကာမသညာယ ဝသေန သတ္တာ ကာမေ မနသိ ကရောန္တိ, တဿာ ပဋိပက္ခဘူတာ အသုဘသညာ ကာမာနံ အမနသိကာရော, တန္နိမိတ္တန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ [Pg.211] ‘‘ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီယတီ’’တိ. ပဋိဘာဂနိမိတ္တာရမ္မဏာယ ဟိ အသုဘသညာယ သဒ္ဓိံ ဗလပ္ပတ္တော သမာဓိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ ကာမစ္ဆန္ဒံ ဝိက္ခမ္ဘေတိ, အနုရောဓမူလကော အာဃာတော မူလကာရဏေ ဝိက္ခမ္ဘိတေ ဝိက္ခမ္ဘိတောယေဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနုနယ…ပေ… ပဟီယတီ’’တိ. န ဟိ ကဒါစိ ပဟီနာနုနယဿ ဗျာပါဒေါ သမ္ဘဝတိ. ယထာဝုတ္တအသုဘသညာသဟဂတာ ဟိ ပီတိ သာတိသယာ ပဝတ္တမာနာဝ ဗျာပါဒံ ဝိက္ခမ္ဘေန္တီ ပဝတ္တတိ. တထာ အာရဒ္ဓဝီရိယတာယာတိ ယထာ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တထာ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဝသေန ပဂ္ဂဟိတဝီရိယတာယ. ဝီရိယဉှိ ပဂ္ဂဏှန္တဿ သမ္မာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပံ ဝိယ သဝိပ္ဖာရတာယ ထိနမိဒ္ဓံ ဝိက္ခမ္ဘေန္တမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

117. 由此产生差异，即是分别。由于作意的不殊胜与所缘的不寂静，（取相）便现起为可厌、可畏之相。反之，则应连接而理解为：“似相现起犹如肢体肥壮之人”。“外”指相对于行境内部之外。不作意诸欲，是由于修习不净之力，使欲想远离，故对诸欲（欲尘）根本不作意。或者，“不作意”即是作意的对治之因。因为众生凭借何种欲想而作意诸欲，与此对立的不净想，即是“对诸欲不作意”，此为“以彼为因”之义。故说“以镇伏的方式断除欲贪”。因为，与以似相为所缘的不净想俱行且已达强盛的定，在生起时便镇伏欲贪；以爱染为根的嗔恚，在其根本原因被镇伏时，也同样被镇伏，故说“爱染……（乃至）……被断除”。因为已断爱染者，嗔恚绝无可能生起。诚然，与如前所说的不净想俱行的喜，在强盛地持续生起时，便镇伏着嗔恚而转起。“如是已策励精进”，是指为了让近行定生起，而通过业处作意策励精进。因为对于策励精进者，正思惟生起时，便镇伏昏沉睡眠，其扩散力犹如邪思惟一般。

ဝိပ္ပဋိသာရော ပစ္ဆာနုတာပေါ, တပ္ပဋိပက္ခတော အဝိပ္ပဋိသာရော ဒရထပရိဠာဟာဘာဝေန စိတ္တဿ နိဗ္ဗုတတာ. တဿ အဝိပ္ပဋိသာရဿ ပစ္စယဘူတံ သီလံ, တံသဟဂတာ တဒုပနိဿယာ စ ပီတိပဿဒ္ဓိသုခါဒယော သဘာဝတော, ဟေတုတော စ သန္တသဘာဝါ, တေသံ အနုယုဉ္ဇနေန အဝူပသန္တသဘာဝံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီယတီတိ အာဟ ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရကရသန္တဓမ္မာနုယောဂဝသေန ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီယတီ’’တိ. ဘာဝနာယ ဟိ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ အာဝဟန္တိယာ ယံ သာတိသယံ သုခံ လဗ္ဘတိ, တံ အနုပသန္တသဘာဝံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ဝိက္ခမ္ဘေန္တမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အဓိဂတဝိသေသဿာတိ ယထာဓိဂတဿ ဘာဝနာဝိသေသဿ. ပစ္စက္ခတာယာတိ ပဋိပဇ္ဇန္တဿ ယောဂိနော ပစ္စက္ခဘာဝတော ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝတ သော ဘဂဝါ, ယော ဧဝရူပိံ သမ္မာပဋိပတ္တိံ ဒေသေတီ’’တိ ပဋိပတ္တိဒေသကေ သတ္ထရိ. ပဋိပတ္တိယန္တိ ပဋိပဇ္ဇမာနဇ္ဈာနပဋိပတ္တိယံ. ပဋိပတ္တိဖလေတိ တာယ သာဓေတဗ္ဗေ လောကိယလောကုတ္တရဖလေ. ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီယတိ ဓမ္မနွယဝိစာရာဟိတဗလေန ဝိစာရဗလေန. ဣတိ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ပဟီယန္တီတိ ဧဝံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တပဋိလာဘသမကာလမေဝ ဟေဋ္ဌာ ပဝတ္တဘာဝနာနုဘာဝနိပ္ဖန္နေဟိ သမာဓိအာဒီဟိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနိ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဟီယန္တိ. န ဟိ ပဋိပက္ခေန ဝိနာ ပဟာတဗ္ဗဿ ပဟာနံ သမ္ဘဝတိ, ပဋိပက္ခာ စ သမာဓိအာဒယော ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနံ. ယထာဟ ပေဋကေ ‘‘သမာဓိ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဋိပက္ခော’’တိအာဒိ.

悔(Vippaṭisāra)是事后的懊恼，与此相反，无悔(avippaṭisāra)是因苦恼与热恼的不存在，而心得以寂静。无悔的因是戒，与戒俱行且以戒为强依止的喜(pīti)、轻安(passaddhi)、乐(sukha)等，其自性与因皆是寂静的。通过修习这些，自性未寂静的掉举、恶作(uddhaccakukkucca)便被舍弃，所以说：“通过修习带来无悔的寂静之法，掉举、恶作得以舍弃。”因为修习能次第带来殊胜，所获得的殊胜之乐，正是在镇伏自性未寂静的掉举、恶作时产生的。“已证殊胜者”，是指已如实证得修习的殊胜。“由现见故”，是指正在修行的瑜伽士(yogino)亲证的缘故：“那位世尊(bhagavā)真是正等觉者，宣说了如此正确的修行方法”，从而对教导修行的导师[生起信心]。“于修行中”，是指于正在实践的禅修(jhāna)修行中。“于修行果上”，是指于那修行所应成就的世间与出世间果上。疑(vicikicchā)的舍弃，是凭借随法观察所建立的力量，以及观察之力。“如是五盖(pañca nīvaraṇāni)被舍弃”，即是说，就在获得似相(paṭibhāganimitta)的同一刹那，通过先前修习的力量所成就的定等，以镇伏的方式舍弃了欲贪(kāmacchanda)等五盖。若无对治法，则不可能舍弃应舍之法，而定等正是欲贪等的对治法。如《藏论》(Peṭakopadesa)中所说：“定是欲贪的对治”等等。

တေနေဝ [Pg.212] စ ‘‘ဣမေဟိ တေသံ နီဝရဏာနံ ပဟာန’’န္တိ ပဟာနပရိဒီပနမုခေန ဈာနင်္ဂါနိ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘တသ္မိညေဝ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တသ္မိညေဝ စာတိ ယံ တံ ယထာဥပဋ္ဌိတံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဘိန္ဒိတွာ ဝိယ ဥပဋ္ဌိတံ, တဿ ပဋိစ္ဆန္နဘူတံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ, တသ္မိညေဝ နိမိတ္တေ. စေတသောတိ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တစိတ္တဿ. အဘိနိရောပနလက္ခဏောတိ အာရောပနလက္ခဏော, အပ္ပနာသဘာဝေါတိ အတ္ထော. နိမိတ္တာနုမဇ္ဇနံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ အနုဝိစရဏံ. အာရမ္မဏေ ဟိ ဘမရဿ ပဒုမဿူပရိ အနုပရိဗ္ဘမနံ ဝိယ ဝိစာရဿ အနုဝိစာရဏာကာရေန ပဝတ္တိ အနုမဇ္ဇနကိစ္စံ. ဝိသေသော ဧဝ အဓိဂန္တဗ္ဗတော ဝိသေသာဓိဂမော, ပဋိလဒ္ဓေါ စ သော ဝိသေသာဓိဂမော စာတိ ပဋိ…ပေ… ဂမော, တပ္ပစ္စယာ တံဟေတုကာ ပဋိလဒ္ဓဝိသေသာဓိဂမပစ္စယာ ပီတိ. ပီတိမနဿ ပီတိသဟိတစိတ္တဿ. ပဿဒ္ဓိသမ္ဘဝတောတိ ကာယစိတ္တပဿဒ္ဓီနံ သံသိဇ္ဈနတော. ‘‘ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ပဿဒ္ဓိနိမိတ္တံ ပဿဒ္ဓိဟေတုကံ သုခံ ‘‘ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒိယတီ’’တိ ဝစနတော. သုခနိမိတ္တာ သုခပစ္စယာ ဧကဂ္ဂတာ. ‘‘သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; အ. နိ. ၃.၉၆; ၁၁.၁၂) ဟိ ဝုတ္တံ. ဣတိ ဈာနင်္ဂါနိ ပါတုဘဝန္တီတိ ဧဝံ ဧတာနိ ဝိတက္ကာဒီနိ ဈာနင်္ဂါနိ တသ္မိံယေဝ နိမိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ပဌမဇ္ဈာနပဋိဗိမ္ဗဘူတန္တိ ပဌမဇ္ဈာနဿ ပဋိစ္ဆန္နဘူတံ. တင်္ခဏညေဝ ပဋိဘာဂနိမိတ္တပဋိလာဘသမကာလမေဝ ဥပစာရဇ္ဈာနမ္ပိ နိဗ္ဗတ္တတိ, န နီဝရဏပ္ပဟာနမေဝါတိ အဓိပ္ပာယော.

因此，为了通过阐明“以此断除彼等诸盖”，从而如实地开示诸禅支，故说“于彼相中”等语。于此，“于彼相中”，即于彼似相(paṭibhāganimitta)中，此相犹如破除了先前所显现的取相(uggahanimitta)而显现，是彼取相的仿相。“心”(cetasā)指与自身相应的识。“专注之相”(abhiniropanalakkhaṇa)即“置于[所缘]之相”(āropanalakkhaṇa)，意为安止(appanā)的状态。“熟练于相”(nimittānumajjanaṃ)即于似相中反复伺察。诚然，犹如蜜蜂于莲花之上反复盘旋，伺(vicāra)以反复伺察的方式于所缘中运作，即是熟练之作用。唯有殊胜法当被证得，故为“殊胜之证得”(visesādhigamo)；而彼殊胜之证得已被获得，故为“已获殊胜之证得”(paṭiladdhavisesādhigamo)。以彼为缘，即以已获殊胜之证得为缘而生喜(pīti)。“具喜心者”(pītimanassa)即心与喜俱行者。“由轻安生起”(passaddhisambhavato)者，乃因身心轻安得以成就。诚然，经中说：“具喜心者，身得轻安。”由轻安为因之乐(sukha)，乃依“身轻安者感受乐”之语。由乐为缘之一境性(ekaggatā)，乃依“乐者心得定”之语。如是，诸禅支显现，即此等寻(vitakka)等禅支于彼相中生起。“初禅之影像”(paṭhamajjhānapaṭibimbabhūtaṃ)即初禅之仿相。就在获得似相的刹那，近行禅(upacārajjhāna)亦同时生起，其义并非仅是断除诸盖而已。

ဝိနီလကာဒိကမ္မဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

青瘀等业处的释义

၁၁၈. ဝိနီလကာဒီသုပိ ကမ္မဋ္ဌာနေသု. လက္ခဏံ ဝုတ္တန္တိ ယံ တံ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏလက္ခဏံ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ဥဒ္ဓုမာတကေ ဝုတ္တနယေနေဝ. သဟ ဝိနိစ္ဆယေန, အဓိပ္ပာယေန စာတိ သဝိနိစ္ဆယာဓိပ္ပာယံ. တံ သဗ္ဗံ လက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

118. 于青瘀等业处中亦然。所谓“相已说”，即已说之取相之相。所谓“依已说之理”，即依膨胀相中所说之理。与决择、意趣共同存在，故为“具决择意趣”。应知彼一切相，此为关联。

ကဗရကဗရဝဏ္ဏန္တိ ယေဘုယျေန သဗလဝဏ္ဏံ. ဥဿဒဝသေနာတိ ရတ္တသေတနီလဝဏ္ဏေသု ဥဿဒဿ ဝဏ္ဏဿ ဝသေန.

所谓“斑驳色”，通常指斑杂之色。所谓“因显色”，即在红、白、蓝色中，因其显着之色而定。

သန္နိသိန္နန္တိ နိစ္စလဘာဝေနေဝ သဗ္ဗသော ထိရတံ.

所谓“安住”，即因完全不动而彻底稳固。

စောရာဋဝိယန္တိ စောရေဟိ ပရိယုဋ္ဌိတအရညေ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ အာဃာတနေ. ဆိန္နပုရိသဋ္ဌာနေတိ ဆိန္နပုရိသဝန္တေ ဌာနေ. နာနာဒိသာယံ ပတိတမ္ပီတိ [Pg.213] ဆိန္နံ ဟုတွာ သရီရဿ ခဏ္ဍဒွယံ ဝိသုံ ဒိသာသု ပတိတမ္ပိ. ဧကာဝဇ္ဇနေနာတိ ဧကသမန္နာဟာရေန. အာပါထမာဂစ္ဆတီတိ ဧကဇ္ဈံ အာပါထံ အာဂစ္ဆတိ. ဝိဿာသံ အာပဇ္ဇတီတိ အဇေဂုစ္ဆိတံ ဥပဂစ္ဆေယျ သေယျထာပိ ဆဝဍာဟကော. သဟတ္ထာ အပရာမသနေ ဇိဂုစ္ဆာ သဏ္ဌာတိယေဝါတိ အာဟ ‘‘ကတ္တရယဋ္ဌိယာ ဝါ ဒဏ္ဍကေန ဝါ…ပေ… ဥပနာမေတဗ္ဗ’’န္တိ. ဝိစ္ဆိဒ္ဒကဘာဝပညာယနတ္ထံ ဧကင်္ဂုလန္တရကရဏံ. ဥပနာမေတဗ္ဗန္တိ ဥပနေတဗ္ဗံ.

所谓“盗贼出没之林”，即盗贼盘踞之林。所谓“于其处”，即于刑场。所谓“有断身者之处”，即有身体被斩断者之所在。所谓“散落于各方”，即身体被斩为两段，散落于不同方向。所谓“以一作意”，即以单次心念专注。所谓“进入范围”，即同时进入心念范围。所谓“无有嫌恶”，即如烧尸人般，无有厌恶地走近。因“若不亲手触碰，厌恶感依然存在”，故说“应以杖头刀或木杖……令其靠近”。为令其支离破碎之状显现，而使其相隔一指。所谓“令其靠近”，即应移近。

ခါယိတသဒိသမေဝါတိ ခါယိတာသုဘသဒိသမေဝ. အင်္ဂုလင်္ဂုလန္တရန္တိ ဝိဝိဓံ ခိတ္တံ သရီရာဝယဝံ အင်္ဂုလန္တရံ အင်္ဂုလန္တရံ. ကတွာ ဝါတိ ကတ္တရယဋ္ဌိယာ ဝါ ဒဏ္ဍကေန ဝါ သယံ ကတွာ ဝါ.

所谓“如被食者”，即如被啃食之不净相。所谓“一指又一指的间距”，即将散弃各处的身体残骸，一一隔开一指的距离。所谓“或做”，即或用杖头刀，或用木杖，或亲手而为。

လဒ္ဓပ္ပဟာရာနန္တိ လဒ္ဓါဝုဓပ္ပဟာရာနံ မုခတောတိ သမ္ဗန္ဓော. မုခတောတိ ပဟာရာဒိမုခတော. ပဂ္ဃရမာနကာလေတိ လောဟိတံ ပဂ္ဃရမာနကာလေ. လောဟိတကံ လဗ္ဘတီတိ ယောဇနာ.

所谓“受击者”，应与“从伤口处”关联，意为从受兵器击打者的伤口处。所谓“从口处”，即从伤口等之口。所谓“流出之时”，即血液流出之时。应作此释：“得血遍”。

တန္တိ ပုဠဝကံ. တေသူတိ သောဏာဒိသရီရေသု. အဋ္ဌိကန္တိ အဋ္ဌိကအသုဘံ နာနပ္ပကာရတော ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပုရိမနယေနေဝါတိ ပုဗ္ဗေ ဥဒ္ဓုမာတကေ ဝုတ္တနယေနေဝ.

所谓“彼”，即虫蛆相。所谓“于彼等中”，即于狗等之身。所谓“骨”，应与“已由多种方式宣说”关联，意为骨不净相已由多种方式宣说。所谓“依前理”，即依先前于膨胀相中所说之理。

၁၁၉. တန္တိ အဋ္ဌိကံ. န ဥပဋ္ဌာတီတိ သဘာဝတော န ဥပဋ္ဌာတိ, ပဋိက္ကူလဝသေန န ဥပဋ္ဌာတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဩဒါတကသိဏသမ္ဘေဒေါ ဟောတီ’’တိ. အဋ္ဌိကေ ပဌမဝယာဒိသံလက္ခဏံ န သက္ကာတိ ‘‘လိင်္ဂန္တိ ဣဓ ဟတ္ထာဒီနံ နာမ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌိကသင်္ခလိကာ ပန ‘‘အယံ ဒဟရဿ, အယံ ယောဗ္ဗနေ ဌိတဿ, အယံ အဝယဝေဟိ ဝုဒ္ဓိပတ္တိဿာ’’တိ ဧဝံ ဝယဝသေန ဝဝတ္ထပေတုံ သက္ကုဏေယျာဝ, အဗျာပိတာယ ပန န ဂဟိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယဒိပိ အဋ္ဌိကသင်္ခလိကာယံ သန္ဓိတော ဝဝတ္ထာပနံ လဗ္ဘတိ, အဋ္ဌိကေ ပန န လဗ္ဘတီတိ တဿ အနိယတဘာဝဒီပနတ္ထံ ကမဝိလင်္ဃနံ ကတွာ ‘‘တဿ တဿ အဋ္ဌိနော နိန္နဋ္ဌာနထလဋ္ဌာနဝသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နိန္နဋ္ဌာနံ နာမ အဋ္ဌိနော ဝိနတပ္ပဒေသော. ထလဋ္ဌာနံ ဥန္နတပ္ပဒေသော. ဃဋိတဃဋိတဋ္ဌာနဝသေနာတိ အနုပဂတနှာရုဗန္ဓာနံ, ဣတရေသဉ္စ အညမညံ သံကိလိဋ္ဌသံကိလိဋ္ဌဋ္ဌာနဝသေန. အန္တရဝသေနာတိ အညမညဿ အန္တရဝသေန, သုသိရဝသေန စ. သဗ္ဗတ္ထေဝါတိ သကလာယ အဋ္ဌိသင်္ခလိကာယ, သဗ္ဗသ္မိံ ဝါ အဋ္ဌိကေ.

119. 此即骨骼。“不现起”，是说它不依自性而现起，不依可厌相而现起，此为其义。因此说“会与白遍(odātakasiṇa)混杂”。在（单根）骨头上，无法辨识初龄等特征，因此说“此处的‘相’是手等（肢体）的名称”。然而，对于一副骨架(aṭṭhikasaṅkhalikā)，则可以依年龄如此判定：“这是年少者的”、“这是青壮者的”、“这是肢体已发育完全者的”。但应知，因其不遍满，故不取。即使在一副骨架上可以依关节来判定，但在（单根）骨头上则无法如此，为了显示其不定法(aniyata)的性质，故越过次第而说“依各各骨头的低处、高处等”。其中，“低处”(ninnaṭṭhāna)名为骨头的弯曲区域，“高处”(thalaṭṭhāna)是隆起区域。“依其各各连接之处”是指：尚有筋腱连结的（骨头），以及其他的（骨头）互相连接之处。“依间隙”是指依彼此之间的空隙，以及依孔穴。“于一切处”是指在整副骨架上，或在每一根骨头上。

၁၂၀. ဧတ္ထာတိ [Pg.214] ဧတသ္မိံ အဋ္ဌိကာသုဘေ. ယုဇ္ဇမာနဝသေန သလ္လက္ခေတဗ္ဗန္တိ ယံ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ယတ္ထ ယုဇ္ဇတိ, တံ တတ္ထ ဥဂ္ဂဏှနတ္ထံ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏဝသေန ဥပလက္ခေတဗ္ဗံ. သကလာယာတိ အနဝသေသဘာဂါယ ပရိပုဏ္ဏာဝယဝါယ. သမ္ပဇ္ဇတိ နိမိတ္တုပဋ္ဌာနဝသေန. တေသူတိ အဋ္ဌိကသင်္ခလိကဋ္ဌိကေသု. ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ. တန္တိ ‘‘ဧကသဒိသမေဝါ’’တိ ဝစနံ. ဧကသ္မိံ အဋ္ဌိကေ ယုတ္တန္တိ ဣဒံ ယထာ ဝိနီလကာဒီသု ဥဘိန္နံ နိမိတ္တာနံ ယထာရဟံ ဝဏ္ဏဝိသေသတော, ပရိပုဏ္ဏာပရိပုဏ္ဏတော, သဝိဝရာဝိဝရတော, စလာစလတော စ ဝိသေသော လဗ္ဘတိ, န ဧဝမေတဿာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ, န ပန သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဝိသေသာဘာဝတော. တေနေဝါဟ ‘‘ဧကဋ္ဌိကေပိ စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဗီဘစ္ဆေနာတိ သုဝိဘူတအဋ္ဌိရူပတ္တာ အဋ္ဌိဘာဝေနေဝ ဝိရူပေန. ဘယာနကေနာတိ တေနေဝ ပါကတိကသတ္တာနံ ဘယာဝဟေန. ပီတိသောမနဿဇနကေနာတိ သဏှမဋ္ဌဘာဝေန ဥပဋ္ဌာနတော, ဘာဝနာယ စ သဝိသေသတ္တာ ပီတိယာ, သောမနဿဿ စ ဥပ္ပာဒကေန. တေနေဝါဟ ‘‘ဥပစာရာဝဟတ္တာ’’တိ.

120. 于此，即在此骨不净中。以适合的方式应了知，即于何处适合取相，为了于彼处执取，应以取相的方式来了知。“全身”，意指无余分、肢体圆满。通过相的显现而成就。“于彼等”，即于骨锁与骨骼中。义注中如是说。“彼”，即“唯是同一相似”之语。“于一骨上适合”，此语是如此说的：不像在青瘀等（不净）中，两种相的差别，可以如其所应地根据颜色差异、圆满不圆满、有孔隙无孔隙、动与不动而获得，于此（骨相）中则不能如此获得；然而，并非因为完全没有差别（而这么说）。因此说“即使于一骨上”等。其中，“可厌”，指因其为善显现的骨相，仅以骨的状态即是丑恶。“令人恐惧”，指因此对普通有情带来怖畏。“能生喜与悦”，指因其以微细平滑的状态显现，且因修习有其殊胜，而能生起喜与悦。因此说“能引近行”。

ဣမသ္မိံ ဩကာသေတိ ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တာနံ ဝုတ္တဋ္ဌာနေ. ဒွါရံ ဒတွာ ဝါတိ ‘‘ပဋိက္ကူလဘာဝေယေဝ ဒိဋ္ဌေ နိမိတ္တံ နာမ ဟောတီ’’တိ ဧတ္တကေ ဧဝ အဋ္ဌတွာ အနန္တရမေဝ ‘‘ဒုဝိဓံ ဣဓ နိမိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တာနိ ဝိဘဇိတွာ ဝစနေန ယထာဝုတ္တဿ နိမိတ္တဝိဘာဂဿ ဒွါရံ ဒတွာဝ ဝုတ္တံ. နိဗ္ဗိကပ္ပန္တိ ‘‘သုဘ’’န္တိ ဝိကပ္ပေန နိဗ္ဗိကပ္ပံ, အသုဘန္တွေဝါတိ အတ္ထော. ဝိစာရေတွာတိ ‘‘ဧကသ္မိံ အဋ္ဌိကေ ယုတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဝိစာရေတွာ.

“于此之处”，即在已说取相与似相之处。“打开门径”，是说：并没有仅仅停留在“仅于见到厌恶法时，才有相”这一点上，而是紧接着以“于此有二种相”等语，通过言辞分别了取相与似相，为如前所说的相之分别打开了门径而说。“无分别”，指没有“是净”的这种分别，其义为：唯是不净。“审察”，指以“于一骨上适合”等语而审察。

မဟာတိဿတ္ထေရဿာတိ စေတိယပဗ္ဗတဝါသီမဟာတိဿတ္ထေရဿ. နိဒဿနာနီတိ ဒန္တဋ္ဌိကမတ္တဒဿနေန သကလဿာပိ တဿာ ဣတ္ထိယာ သရီရဿ အဋ္ဌိသံဃာတဘာဝေန ဥပဋ္ဌာနာဒီနိ ဧတ္ထ အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာနေ ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တာနံ ဝိသေသဝိဘာဝနာနိ ဥဒါဟရဏာနိ.

“大帝萨长老”(Mahātissattherassa)是指住在支提山(Cetiyapabbata)的大帝萨长老。所谓“例证”(Nidassanāni)，是指通过仅见颌骨，便显现出那女子全身为一具骨聚等，是在此骨业处中，用以特别阐明取相与似相的诸个例子。

သုဘဂုဏောတိ သဝါသနာနံ ကိလေသာနံ ပဟီနတ္တာ သုပရိသုဒ္ဓဂုဏော. ဒသသတလောစနေနာတိ သဟဿက္ခေန ဒေဝါနမိန္ဒေန. သော ဟိ ဧကာသနေနေဝ သဟဿအတ္ထာနံ ဝိစာရဏသမတ္ထေန ပညာစက္ခုနာ သမန္နာဂတတ္တာ ‘‘သဟဿက္ခော’’တိ ဝုစ္စတိ. ထုတကိတ္တီတိ ‘‘ယော ဓီရော သဗ္ဗဓိ ဒန္တော’’တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၅၈) အဘိတ္ထုတကိတ္တိသဒ္ဒေါ.

所谓“妙德”(Subhaguṇa)，是指因断尽含藏随眠的诸烦恼而具足圆满清净的功德。所谓“以十百眼”(Dasasatalocanena)，是指具千眼的、天神之主帝释(Sakka)。他之所以被称为“千眼”(sahassakkho)，是因为他具有能于一座之间思择千种事物的智慧之眼。所谓“所赞誉者”(Thutakitti)，是指如“智者于一切处调伏”等语所称扬赞叹的声誉。

ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ

杂说释义

၁၂၁. ဥဇုပဋိပက္ခေန [Pg.215] ပဟီနဘာဝံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သုဝိက္ခမ္ဘိတရာဂတ္တာ’’တိ. အသုဘပ္ပဘေဒေါတိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိအသုဘဝိဘာဂေါ. သရီရသဘာဝပ္ပတ္တိဝသေနာတိ သရီရဿ အတ္တနော သဘာဝူပဂမနဝသေန. သရီရဉှိ ဝိနဿမာနံ အညရူပေန ဌိတဿ ရက္ခသဿ ဝိယ သဘာဝပ္ပတ္တိဝသေနေဝ ဝိနဿတိ. ရာဂစရိတဘေဒဝသေနာတိ ရာဂစရိတဝိဘာဂဝသေန. ယဒိ သရီရသဘာဝပ္ပတ္တိဝသေန အယမသုဘပ္ပဘေဒေါ ဝုတ္တော, မဟာသတိပဋ္ဌာနာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၂ အာဒယော; မ. နိ. ၁.၁၀၅ အာဒယော) ကထံ နဝပ္ပဘေဒေါတိ? သော သရသတော ဧဝ သဘာဝပ္ပတ္တိဝသေန ဝုတ္တော, အယံ ပန ပရူပက္ကမေနာပိ. တတ္ထ စ ဣဓာဂတေသု ဒသသု အသုဘေသု ဧကစ္စာနေဝ ဂဟိတာနိ, အဋ္ဌိကဉ္စ ပဉ္စဝိဓာ ဝိဘတ္တံ. တာနိ စ ဝိပဿနာဝသေန, ဣမာနိ သမထဝသေနာတိ ပါကဋောယံ ဘေဒေါတိ.

121. 就其被直接对治而断除之故，故说“极善镇伏贪欲”。不净差别是指膨胀等不净的分类。“依身体随顺其自性而成就”，是指身体随顺其自性而成就。譬如身体坏灭时，如同保持另一种形态的罗刹(rakkhasa)，只是依自性成就而坏灭。贪行差别是指依贪行分类的意义。如果说此不净差别是依身体自性成就而言，那么在大念处经等经中，为何说是九种差别？彼等只是依自性成就而说，而此则兼依外力。再者，在那些（经）中，只取了此处所说的十种不净中的一部分，并且骨头被分为五种。那些是依观(vipassanā)而修，这些是依止禅而修，这个差别很明显。

ဣမေသံ ပန ဒဿနမ္ပိ အသုဘဘာဝသာမညေန သတိပိ အဝိသေသတော ရာဂစရိတာနံ သပ္ပာယဘာဝေ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ရာဂစရိတဘေဒဝသေန စာ’’တိ, တံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိသေသတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သူနဘာဝေန သုသဏ္ဌိတမ္ပိ သရီရံ ဒုဿဏ္ဌိတမေဝ ဟောတီတိ ဥဒ္ဓုမာတကသရီရေ သဏ္ဌာနဝိပတ္တိံ ဒီပေတီတိ အာဟ ‘‘သရီရသဏ္ဌာနဝိပတ္တိပ္ပကာသနတော’’တိ. သဏ္ဌာနသမ္ပတ္တိယံ ရတ္တော သဏ္ဌာနရာဂီ, တဿ သပ္ပာယံ သဏ္ဌာနရာဂဿ ဝိက္ခမ္ဘနုပါယဘာဝတော. ကာယော ဧဝ ကာယဝဏော, တတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓဿ နိဿိတဿ. သုသိရဘာဝပ္ပကာသနတောတိ သုသိရဿ ဝိဝရဿ အတ္ထိဘာဝပ္ပကာသနတော. သရီရေ ဃနဘာဝရာဂိနောတိ သရီရေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ထိရဘာဝံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇနကရာဂဝတော. ဝိက္ခေပပ္ပကာသနတောတိ သောဏသိင်္ဂါလာဒီဟိ ဣတော စိတော စ ဝိက္ခေပဿ ပကာသနတော အင်္ဂပစ္စင်္ဂလီလာရာဂိနော သပ္ပာယံ. ဤဒိသာနံ ကိရ အနဝဋ္ဌိတရူပါနံ အဝယဝါနံ ကော လီဠာဝိလာသောတိ ဝိရာဂသမ္ဘဝတော. သံဃာတဘေဒဝိကာရပ္ပကာသနတောတိ သံဃာတဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ သံဟတဘာဝဿ သုသမ္ဗန္ဓတာယ ဘေဒေါ ဧဝ ဝိကာရော သံဃာတဘေဒဝိကာရော, တဿ ပကာသနတော. လောဟိတံ မက္ခိတံ ဟုတွာ ပဋိက္ကူလဘာဝေါ လောဟိတမက္ခိတပဋိက္ကူလဘာဝေါ, တဿ ပကာသနတော. မမတ္တရာဂိနောတိ ‘‘မမ အယ’’န္တိ ဥပ္ပဇ္ဇနကရာဂဝတော. ဒန္တသမ္ပတ္တိရာဂိနောတိ ဒန္တသမ္ပတ္တိယံ ရဇ္ဇနသီလဿ.

再者，此等十种不净，虽以不净的共相而无差别地适合于贪行者，但为分别开示所说的“亦依贪行之差别”，故说“有差别地”等语。由于肿胀，即使形态完好的身体也变得形态不佳，故膨胀相是在显示身体形态的毁坏，因此说“为显示身体形态的毁坏”。耽著于形态圆满者，是为形态贪者；此（不净相）对他适合，因为是镇伏形态之贪的方便。身即是身疮，（此相适合）于此执缚、依止之人。为显孔穴相者，即显示有孔穴、空隙存在之义。于身体坚实生贪者，谓缘于身体诸根与支节的坚实而生起贪爱之人。为显散乱相者，即显示（尸体）被狗、豺狼等在此处彼处散乱之相，此适合于对诸根与支节的优美姿态有贪爱者。试想，对于这等不稳定的诸部分，有何优美风采可言？由此而生起离贪。为显聚合破坏变异相者：聚合，即诸根与支节的结合状态，其破坏即是变异，因其显示此聚合破坏之变异相。血涂厌恶相，即被血涂抹而成为可厌恶的状态，因其显示此相。我所贪者，谓生起“此是我所”之贪爱者。齿美贪者，即对牙齿的完美有贪染习性者。

ကသ္မာ [Pg.216] ပနေတ္ထ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိကေ ပဌမဇ္ဈာနမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န ဒုတိယာဒီနီတိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ. အပရိသဏ္ဌိတဇလာယာတိ သောတဝသေန ပဝတ္တိယာ သမန္တတော အဋ္ဌိတဇလာယ အသန္နိသိန္နသလိလာယ. အရိတ္တဗလေနာတိ ပါဇနဒဏ္ဍဗလေန. ဒုဗ္ဗလတ္တာ အာရမ္မဏဿာတိ ပဋိက္ကူလဘာဝေန အတ္တနိ စိတ္တံ ဌပေတုံ အသမတ္ထဘာဝေါ အာရမ္မဏဿ ဒုဗ္ဗလတာ. ပဋိက္ကူလေ ဟိ အာရမ္မဏေ သရသတော စိတ္တံ ပဝတ္တိတုံ န သက္ကောတိ, အဘိနိရောပနလက္ခဏေန ပန ဝိတက္ကေန အဘိနိရောပိယမာနမေဝ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂတံ လဘတိ. န ဝိနာ ဝိတက္ကေနာတိ ဝိတက္ကရဟိတာနိ ဒုတိယာဒိဇ္ဈာနာနိ တတ္ထ ပတိဋ္ဌံ န လဘန္တိ. တေနာဟ ‘‘ဝိတက္ကဗလေနေဝါ’’တိအာဒိ.

为何于此肿胀相等不净业处中，仅生起初禅，而非第二禅等？心中作意此质问后，故说“然因何故”等。所谓“于未止息之水”，是指因如水流般流动，故于四周无有止息之水、无有沉淀之水。所谓“以桨之力”，是指以驱策杖之力。所谓“所缘弱故”，是指因其可厌之性，心无法安住于所缘之上，此即所缘之弱。诚然，于可厌所缘，心无法自然转起，然而唯有通过具有投入特相的寻(vitakka)而令其投入，心才能获得一境性。所谓“非离于寻”，是指离于寻的第二禅等禅那，于彼处无法获得立足处。因此说“唯以寻力”等。

ယဒိ ပဋိက္ကူလဘာဝတော ဥဒ္ဓုမာတာဒိအာရမ္မဏေ ဒုတိယာဒိဇ္ဈာနာနိ န ပဝတ္တန္တိ, ဧဝံ သန္တေ ပဌမဇ္ဈာနေနာပိ တတ္ထ န ဥပ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. န ဟိ တတ္ထ ပီတိသောမနဿာနံ သမ္ဘဝေါ ယုတ္တောတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပဋိက္ကူလေပိ စ ဧတသ္မိ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ အာနိသံသဒဿာဝိတာနီဝရဏသန္တာပရောဂဝူပသမာနံ ယထာက္ကမံ ပုပ္ဖစ္ဆဍ္ဍက, ဝမနဝိရေစနဥပမာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

若因所缘为肿胀相等可厌之相，第二禅等不转起，如是，则初禅亦不应于彼处生起。诚然，于彼处，喜与悦之生起是不适宜的——针对此质难，故说“即使于此可厌者”等。于彼，应依次将“见功德”与“诸盖热恼病之寂灭”，配以弃秽者、吐泻之譬喻。

၁၂၂. ယထာဝုတ္တကာရဏေန ဒသဓာ ဝဝတ္ထိတမ္ပိ သဘာဝတော ဧကဝိဓမေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဒသဝိဓမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိံ ဝတွာ သွာယံ သဘာဝေါ ယထာ အဝိညာဏကေသု, ဧဝံ သဝိညာဏကေသုပိ လဗ္ဘတေဝ. တသ္မာ တတ္ထာပိ ယောနိသောမနသိကာရဝတော ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘တဒေတံ ဣမိနာ လက္ခဏေနာ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ဇီဝမာနကသရီရေ. အလင်္ကာရေနာတိ ပဋိဇဂ္ဂနပုဗ္ဗကေန အလင်္ကရဏေန. န ပညာယတိ ပစုရဇနဿာတိ အဓိပ္ပာယော. အတိရေကတိသတအဋ္ဌိကသမုဿယံ ဒန္တဋ္ဌိကေဟိ သဒ္ဓိံ, တေဟိ ပန ဝိနာ ‘‘တိမတ္တာနိ အဋ္ဌိသတာနီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၉၀) ကာယဂတာသတိယံ ဝက္ခတိ. ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒန္တိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒဆိဒ္ဒဝန္တံ. မေဒကထာလိကာ မေဒဘရိတဘာဇနံ. နိစ္စုဂ္ဃရိတပဂ္ဃရိတန္တိ နိစ္စကာလံ ဥပရိ, ဟေဋ္ဌာ စ ဝိဿဝန္တံ. ဝေမတ္တန္တိ နာနတ္တံ. နာနာဝတ္ထေဟီတိ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ဝတ္ထေဟိ. ဟိရိယာ လဇ္ဇာယ ကောပနတော ဝိနာသနတော ဟိရိကောပိနံ, ဥစ္စာရပဿာဝမဂ္ဂံ. ယာထာဝသရသန္တိ ယထာဘူတံ သဘာဝံ. ယာထာဝတော ရသီယတိ ဉာယတီတိ ဟိ ရသော, သဘာဝေါ. ရတိန္တိ အဘိရတိံ အဘိရုစိံ. အတ္တသိနေဟသင်္ခါတေန [Pg.217] ရာဂေန ရတ္တာ အတ္တသိနေဟရာဂရတ္တာ. ဝိဟညမာနေနာတိ ဣစ္ဆိတာလာဘေန ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇန္တေန.

122. 如前所述之理，（不净）虽被分为十种，但从其（厌恶的）自性而言，实为一种。为示此义，故说“此（不净）虽有十种”等。此自性不仅存于无心识者，亦存于有心识者。是故，于有心识者，具如理作意者亦能成就其修习。为示此义，故说“此（身）有此相”等。“于此”（Ettha）：于此活生生的身体中。“以装饰”（Alaṅkārena）：以沐浴等预先整治后的装饰。其意为：“不为众人所见”。连同牙骨，（此身）由三百多块骨头所组成；若除去牙骨，如《清净道论》（Vism.1.190）中的‘身至念’所说，则有“三百块骨头”。“有孔无孔”（Chiddāvachiddaṃ）：有细小之孔。“油锅”（Medakathālikā）：装满脂肪的容器。“恒流”（Niccuggharitapaggharitaṃ）：恒时从上、下渗漏。“差别”（Vemattaṃ）：种种不同。“以种种衣”（Nānāvatthehi）：以种种颜色的衣服。“坏羞处”（Hirikopinaṃ）：因其能破坏（kopana）、毁坏（vināsana）羞耻（hiri），故名，即大便道与小便道。“如实性”（Yāthāvasarasaṃ）：即如实的自性。因其“被如实地认知”（yāthāvato rasīyati ñāyati），故为“自性”（rasa）。“喜爱”（Ratiṃ）：即欢喜、爱好。“因自体爱之贪而染著者”（Attasineharāgarattā）：即被名为“自体爱”的贪所染著。“被恼害”（Vihaññamānena）：因所求不得而遭受困扰。

ကိံသုကန္တိ ပါလိဘဒ္ဒကံ, ပလာသောတိ ကေစိ, သိမ္ဗလီတိ အပရေ. အတိလောလုပေါတိ အတိဝိယ လောလသဘာဝေါ. အဒုန္တိ ဧတံ. နန္တိ ကေသာဒိသရီရကောဋ္ဌာသံ. မုစ္ဆိတာတိ မောဟိတာ, မုစ္ဆာပါပိကာယ ဝါ တဏှာယ ဝသေန မုစ္ဆံ ပတ္တာ. သဘာဝန္တိ ပဋိက္ကူလဘာဝံ.

“翅叔迦”（Kiṃsuka）：即 pālibhaddaka 树，有人说是 palāsa 树，另一些人则说是 simbalī 树。“极贪婪”（Atilolupo）：本性极为贪婪。“此”（Aduṃ）：指那团红色的东西。“彼”（Naṃ）：指头发等身体部分。“迷醉”（Mucchitā）：指被愚痴所迷惑，或因能引生迷醉的贪爱而陷入迷醉。“自性”（Sabhāvaṃ）：指厌恶的自性。

ဥက္ကရူပမောတိ ဥစ္စာရပဿာဝဋ္ဌာနသမော, ဝစ္စကူပသမော ဝါ. စက္ခုဘူတေဟီတိ စက္ခုံ ပတ္တေဟိ ပဋိလဒ္ဓပညာစက္ခုကေဟိ, လောကဿ ဝါ စက္ခုဘူတေဟိ. အလ္လစမ္မပဋိစ္ဆန္နောတိ အလ္လစမ္မပရိယောနဒ္ဓေါ.

“如同垃圾堆”（Ukkarūpamo）：如同大小便处，或如粪坑。“具眼者”（Cakkhubhūtehi）：指已得（智慧之）眼者，或世间之眼。“被湿皮所覆”（Allacammapaṭicchanno）：即被潮湿的皮肤所包裹。

ဒဗ္ဗဇာတိကေနာတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ ပဋိလဒ္ဓုံ ဘဗ္ဗရူပေန. ယတ္ထ ယတ္ထ သရီရေ, သရီရဿ ဝါ ယတ္ထ ယတ္ထ ကောဋ္ဌာသေ. နိမိတ္တံ ဂဟေတွာတိ အသုဘာကာရဿ သုဋ္ဌု သလ္လက္ခဏဝသေန ယထာ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧဝံ ဥဂ္ဂဏှနဝသေန နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ, ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာတိ အတ္ထော. ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပနံ ပါပေတဗ္ဗန္တိ ယထာလဒ္ဓေ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တေ ကမ္မံ ကရောန္တေန ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဥပစာရဇ္ဈာနေ ဌိတေန တမေဝ ဘာဝနံ ဥဿုက္ကာပေန္တေန အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပနံ ပါပေတဗ္ဗံ. အဓိဂတပ္ပနော ဟိ ပဌမဇ္ဈာနေ ဌိတော တမေဝ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသန္တော နစိရဿေဝ သဗ္ဗာသဝေ ခေပေတီတိ.

“有能力者”是指有能力获得超人法者。于任何身体，或于身体的任何部分。所谓“取相”，其义为：为了善巧地标记不净之相，如是令取相生起，即以执取的方式取相后，令取相生起。所谓“应令业处到达安止”，是指在已获得的取相上作业者，令似相生起后，住于近行禅中，精勤修习，应令该不净业处到达安止。因为已得安止、住于初禅者，即以此禅为足处，开始修观，思惟诸行，不久即能尽一切漏。

အသုဘကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

不净业处解释之释义，终。

ဣတိ ဆဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

如是为第六章之释义。

၇. ဆအနုဿတိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

7. 六随念解释之释义

၁. ဗုဒ္ဓါနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

1. 佛随念说之释义

၁၂၃. အသုဘာနန္တရန္တိ [Pg.218] အသုဘကမ္မဋ္ဌာနာနန္တရံ. အနုဿတီသူတိ အနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနေသု. ‘‘အနု အနု သတိ အနုဿတီ’’တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော’’တိ ဝတွာ န ဧတ္ထ အနု-သဒ္ဒယောဂေန သတိ-သဒ္ဒေါ အတ္ထန္တရဝါစကောတိ ဒဿေတုံ ‘‘သတိယေဝ အနုဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန နာယမနု-သဒ္ဒေါ ‘‘ဥပလဗ္ဘတီ’’တိအာဒီသု ဥပ-သဒ္ဒေါ ဝိယ အနတ္ထကော, နာပိ ‘‘သဉ္ဇာနနံ ပဇာနန’’န္တိအာဒီသု သံ-သဒ္ဒါဒယော ဝိယ အတ္ထန္တရဒီပကောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ပဝတ္တိတဗ္ဗဋ္ဌာနမှိယေဝ ဝါ ပဝတ္တတ္တာ’’တိ ဣမိနာ စ အနုဿတိယာ အနုဿရိတဗ္ဗာနုရူပတာ ဝုတ္တာ ဟောတီတိ ပဝတ္တကဿေဝ အနုရူပတံ ဒဿေတုံ ‘‘ကုလပုတ္တဿ အနုရူပါ’’တိ ဝုတ္တံ, သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ကုလပုတ္တဿ. အနုရူပတာ နာမ ပဝတ္တိတဗ္ဗဋ္ဌာနဿ အနုရူပတာယ ဧဝ ဟောတီတိ ပဝတ္တကဿေဝ အနုရူပတာ ဝုတ္တာ, န ဥဘယဿ. အနုရူပါတိ စ ယုတ္တာတိ အတ္ထော. ဗုဒ္ဓန္တိ ယေ ဂုဏေ ဥပါဒါယ ဘဂဝတိ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ပညတ္တိ, တေ ဂုဏေ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓဂုဏာရမ္မဏာယ သတိယာ ဧတမဓိဝစန’’န္တိ. အာရဗ္ဘာတိ အာလမ္ဗိတွာ. ဓမ္မန္တိ ပရိယတ္တိဓမ္မေန သဒ္ဓိံ နဝဝိဓမ္ပိ လောကုတ္တရဓမ္မံ. နနု စ နိဗ္ဗာနံ ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေန ဝက္ခတိ? ကိဉ္စာပိ ဝက္ခတိ, ဓမ္မဘာဝသာမညေန ပန မဂ္ဂဖလေဟိ သဒ္ဓိံ ဣဓ ပါဠိယာ သင်္ဂဟိတတ္တာ တဿာပိ ဓမ္မာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနေ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အသင်္ခတာမတာဒိဘာဝေန ပန မဂ္ဂဖလေဟိ ဝိသိဋ္ဌတာယ တဿ ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေန ဂဟဏံ ကတံ. သီလာနုဿတိအာဒီနံ ပန တိဿန္နံ အနုဿတီနံ ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေန ဂဟဏံ ယောဂါဝစရဿ အတ္တနော ဧဝ သီလဿ စာဂဿ သဒ္ဓါဒီနဉ္စ အနုဿတိဋ္ဌာနဘာဝေန ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. ရူပကာယံ ဂတာတိ အတ္တနော ကရဇကာယံ အာရဗ္ဘ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ပဝတ္တာ. ကာယေတိ ကာယေ ဝိသယဘူတေ. ကောဋ္ဌာသနိမိတ္တာရမ္မဏာယာတိ ကေသာဒိကောဋ္ဌာသေသု ပဋိက္ကူလနိမိတ္တာရမ္မဏာယ. ဣတော ပုရိမာသု သတ္တသု အနုဿတီသု နတ္ထိ နိမိတ္တုပ္ပတ္တိ, ဣဓ အတ္ထီတိ ဒဿနတ္ထံ နိမိတ္တ-ဂ္ဂဟဏံ. တထာ အဿာသပဿာသနိမိတ္တာရမ္မဏာယာတိ ဧတ္ထာပိ. ဥပသမန္တိ သဗ္ဗသင်္ခါရူပသမံ, နိဗ္ဗာနန္တိ အတ္ထော.

123. 不净之后，即不净业处之后。于随念中，即于随念业处中。为了显示“再再起念为随念”此义，而说“因其数数生起”，又为显示此处的“随”字与“念”字结合并非表示异义，故说“念即是随念”。由此显示，此“随”字不像“得见”(upalabbhati)等词中的“得”(upa)字那样无义，也不像“觉知”(sañjānana)、“了知”(pajānana)等词中的“遍”(saṃ)字等那样表示异义。或者，“因其仅于应行处而行”，以此说明随念与所应忆念者相应。为显示修行者之相应，故说“与良家子相应”，或与信而出家的良家子相应。所谓相应，是指仅与应行之处相应，故说是修行者之相应，而非（修行者与所缘）两者之相应。“相应”即是“适宜”之义。所谓“佛”，是总集了世尊赖以得名“佛陀”的那些功德而说的。因此说：“此乃以佛德为所缘之念的异名”。“缘于”(Ārabbha)，即是“执取为所缘”(ālambitvā)之义。法，是指包括教理法在内的九种出世间法。难道涅槃不是将作为业处被单独解说吗？虽然将会解说，但因其法性共通，在此巴利文中与道果一同被含摄，故当知其亦被包含于法随念业处中；又因其具有无为、不死等特质而超胜于道果，故被单独列为一种业处。至于戒随念等三种随念单独作为业处，是因为修行者需要以自己的戒、舍、信等作为随念的所缘境。所谓“趣向色身”(Rūpakāyaṃ gatā)，是指缘于自己由业所生的身体，以作所缘的方式而生起。所谓“于身”(kāye)，即于已成所缘境之身。所谓“以部分之相为所缘”(Koṭṭhāsanimittārammaṇāya)，是指以头发等部分中的不净相为所缘。为显示在此之前的七种随念中没有相的生起，而此处有，为了显示此义才说取相。同样，在“以入出息相为所缘”(assāsapassāsanimittārammaṇāya)一句中也是如此。寂止，即是一切行寂灭，也就是涅槃之义。

၁၂၄. အဝေစ္စ [Pg.219] ဗုဒ္ဓဂုဏေ ယာထာဝတော ဉတွာ ဥပ္ပန္နော ပသာဒေါ အဝေစ္စပ္ပသာဒေါ, အရိယမဂ္ဂေန အာဂတပ္ပသာဒေါ, တံသဒိသောပိ ဝါ ယော ဒိဋ္ဌိဂတဝါတေဟိ အစလော အသမ္ပကမ္ပိယော, တေန သမန္နာဂတေန. တာဒိသဿ ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, န ဣတရဿ. ပတိရူပသေနာသနေတိ ယထာဝုတ္တအဋ္ဌာရသဒေါသဝဇ္ဇိတေ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတေ သေနာသနေ. ရဟောဂတေနာတိ ရဟသိ ဂတေန. တေန ကာယဝိဝေကံ ဒဿေတိ. ပဋိသလ္လီနေနာတိ နာနာရမ္မဏတော ပဋိသလ္လီနေန, ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏတော ပဋိက္ကမာပေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ သလ္လီနေန, သုသိလိဋ္ဌစိတ္တေနာတိ အတ္ထော. ဧဝန္တိ ဣမာယ ပါဠိယာ အာဂတနယေန.

124. 彻见并如实了知佛陀功德而生起的净信，是为不坏净信，即依圣道而来的净信，或与此相似，不为邪见之风所动摇、不被撼动。具足此（净信）者，修习佛随念才能成就，其他人则不然。适合的住所，即如前所述，远离十八种过失、具足五支的住所。独处者，即独身前往者。此显示身远离。宴默者，即从种种所缘中退回，从外在各种目标中退出，专注于业处，意即心善于安住者。如是，即依此圣典文所示之法。

သော ဘဂဝါတိ ဧတ္ထ သောတိ ယော သော သမတိံသ ပါရမိယော ပူရေတွာ သဗ္ဗကိလေသေ ဘဉ္ဇိတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒေဝါနံ အတိဒေဝေါ ဗြဟ္မာနံ အတိဗြဟ္မာ လောကနာထော ဘာဂျဝန္တတာဒီဟိ ကာရဏေဟိ သဒေဝကေ လောကေ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ပတ္ထဋကိတ္တိသဒ္ဒေါ, သော. ဘဂဝါတိ ဣဒံ သတ္ထု နာမကိတ္တနံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတ’’န္တိအာဒိ (မဟာနိ. ၁၉၈, ၂၁၀; စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၂). ပရတော ပန ဘဂဝါတိ ဂုဏကိတ္တနံ. အရဟန္တိအာဒီသု နဝသု ဌာနေသု ပစ္စေကံ ဣတိပိ-သဒ္ဒံ ယောဇေတွာ ဗုဒ္ဓဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဣတိပိ အရဟံ…ပေ… ဣတိပိ ဘဂဝါတိ အနုဿရတီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဣတိပေတံ ဘူတံ ဣတိပေတံ တစ္ဆ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၆) ဝိယ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာသန္နပစ္စက္ခကရဏတ္ထော, ပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. တေန နေသံ ဗဟုဘာဝေါ ဒီပိတော, တာနိ စ ဂုဏသလ္လက္ခဏကာရဏာနိ ဘာဝေန္တေန စိတ္တဿ သမ္မုခီဘူတာနိ ကာတဗ္ဗာနီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ ကာရဏေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ.

于“彼，世尊”一句中，“彼”者，谓彼世尊：圆满三十波罗蜜，摧破一切烦恼，现等觉无上正等觉，为诸天中之胜天，为诸梵天中之胜梵天，为世间依怙，以具祥瑞等因缘，于含有诸天的世间中，“世尊”之令名普闻。“世尊”一词，是导师的名号称谓。诚然，如言：“‘世尊’此名，非母所作”等。然而，于下文，“世尊”是功德的称谓。为显示于“阿罗汉”等九处，各别连结“iti'pi”一词，应随念佛陀的功德，故说：“亦是阿罗汉……乃至亦是世尊，如是随念。”如同“如是，此为真实；如是，此为不虚”等句，其中“iti”一词有令其近于现前之义，“pi”一词则有总集之义。由此显示其（功德）众多。又为显示修习者应令彼等标识功德之因由，如现于心前，故说：“此即是说‘以此及此因缘’。”

၁၂၅. ဒူရတာ နာမ အာသန္နတာ ဝိယ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဝုစ္စတီတိ ပရမုက္ကံသဂတံ ဒူရဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘သုဝိဒူရဝိဒူရေ’’တိ အာဟ, သုဋ္ဌု ဝိဒူရဘာဝေနေဝ ဝိဒူရေတိ အတ္ထော. သာ ပနဿ ကိလေသတော ဒူရတာ တေသံ သဗ္ဗသော ပဟီနတ္တာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဂ္ဂေန ကိလေသာနံ ဝိဒ္ဓံသိတတ္တာ’’တိ. နနု အညေသမ္ပိ ခီဏာသဝါနံ တေ ပဟီနာ ဧဝါတိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘သဝါသနာန’’န္တိ. န ဟိ ဘဂဝန္တံ ဌပေတွာ အညေ သဟ ဝါသနာယ ကိလေသေ ပဟာတုံ သက္ကောန္တိ, ဧတေန အညေဟိ အသာဓာရဏံ [Pg.220] ဘဂဝတော အရဟတ္တန္တိ ဒဿိတံ ဟောတိ. ကာ ပနာယံ ဝါသနာ နာမ? ပဟီနကိလေသဿာပိ အပ္ပဟီနကိလေသဿ ပယောဂသဒိသပယောဂဟေတုဘူတော ကိလေသနိဟိတော သာမတ္ထိယဝိသေသော အာယသ္မတော ပိလိန္ဒဝစ္ဆဿ (ပါရာ. ၆၂၁) ဝသလသမုဒါစာရနိမိတ္တံ ဝိယ. ကထံ ပန ‘‘အာရကာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိလေသေဟီ’’တိ အယမတ္ထော လဗ္ဘတီတိ? သာမညဇောတနာယ ဝိသေသေ အဝဋ္ဌာနတော, ဝိသေသတ္ထိနာ စ ဝိသေသဿ အနုပယောဇေတဗ္ဗတော, ‘‘အာရကာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ’’တိအာဒီနိ (မ. နိ. ၁.၄၃၄) သုတ္တပဒါနေတ္ထ ဥဒါဟရိတဗ္ဗာနိ. အာရကာတိ စေတ္ထ အာ-ကာရဿ ရဿတ္တံ, က-ကာရဿ စ ဟ-ကာရံ, သာနုသာရံ ကတွာ နိရုတ္တိနယေန ‘‘အရဟ’’န္တိ ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သုခဂ္ဂဟဏတ္ထံ ‘‘သော တတော အာရကာ နာမာ’’တိ ဂါထာဗန္ဓမာဟ. တတ္ထ သမဉ္ဇနသီလော သမင်္ဂီ, န သမင်္ဂိတာ အသမင်္ဂိတာ အသမန္နာဂမော အသဟဝုတ္တိတာ.

125. 所谓“远”，如“近”一般，是依待而说。为显示其已达最胜的远离状态，故说“极远最远”，义为以极其远离之方式而远离。而他（世尊）的远离，是指远离烦恼，因彼等（烦恼）已被完全断除，故说“已由道摧毁诸烦恼”。“难道其他漏尽者的那些（烦恼）不也同样断除了吗？”作意此质问，故说“连同习气”。诚然，除世尊外，其他（圣者）皆不能连同习气断除烦恼。以此显示，世尊的阿罗汉果是与其他（圣者）不共的。那么，这所谓的习气是什么？即是已断烦恼者，其行为举止却与未断烦恼者相似，此乃烦恼所积存的一种特殊能力，为其原因，犹如具寿毕陵伽婆蹉(Pilindavaccha)称人“贱民”的习气。然而，说“远离”（ārakā）时，如何能得到“远离烦恼”这个意思呢？因为一般性的表述可以确立于特殊义之上，并且追求特殊义者不必再附加说明其特殊性。于此，应引用“彼远离诸恶不善法”（《中部》1.434）等经句为例。于此“āraka”一词中，将长音“ā”作短音，将“ka”音作“ha”音，并加上随韵，应知依语源学方法成就“arahaṃ”一词。为让人容易领会已说的义理，而说“彼因此名为远离者”等偈颂。其中，有俱行特质者，是为“具足”（samaṅgī）；不具足（asamaṅgitā），即是不圆满（asamannāgamo）、不共住（asahavuttitā）。

၁၂၆. အနတ္ထစရဏေန ကိလေသာ ဧဝ အရယောတိ ကိလေသာရယော. ‘‘အရီနံ ဟတတ္တာ အရိဟာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ နိရုတ္တိနယေန ‘‘အရဟ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

126. 因行不饶益，烦恼即是敌人（ari），故（合称）烦恼敌。本应说“因已杀诸敌（arīnaṃ hatattā），故为杀敌者（arihā）”，但依语源学方法而说为“阿罗汉”（arahaṃ）。

၁၂၇. ယဉ္စေတံ သံသာရစက္ကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ရထစက္ကဿ နာဘိ ဝိယ မူလာဝယဝဘူတံ အန္တော, ဗဟိ စ သမဝဋ္ဌိတံ အဝိဇ္ဇာဘဝတဏှာမယံ ဒွယန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘အဝိဇ္ဇာဘဝတဏှာမယနာဘီ’’တိ. နာဘိယာ, နေမိယာ စ သမ္ဗန္ဓာ အရသဒိသာ ပစ္စယဖလဘူတေဟိ အဝိဇ္ဇာတဏှာဇရာမရဏေဟိ သမ္ဗန္ဓာ ပုညာဒိသင်္ခါရာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပုညာဒိအဘိသင်္ခါရာရ’’န္တိ. တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပရိယန္တဘာဝေန ပါကဋံ ဇရာမရဏန္တိ တံ နေမိဋ္ဌာနိယံ ကတွာ အာဟ ‘‘ဇရာမရဏနေမီ’’တိ. ယထာ စ ရထစက္ကပဝတ္တိယာ ပဓာနကာရဏံ အက္ခော, ဧဝံ သံသာရစက္ကပဝတ္တိယာ အာသဝသမုဒယောတိ အာဟ ‘‘အာသဝသမုဒယမယေန အက္ခေန ဝိဇ္ဈိတွာ’’တိ. အာသဝါ ဧဝ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ကာရဏတ္တာ အာသဝသမုဒယော. ယထာဟ ‘‘အာသဝသမုဒယာ အဝိဇ္ဇာသမုဒယော’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၀၃). ဝိပါကကဋတ္တာရူပပ္ပဘေဒေါ ကာမဘဝါဒိကော တိဘဝေါ ဧဝ ရထော, တသ္မိံ တိဘဝရထေ. အတ္တနော ပစ္စယေဟိ သမံ, သဗ္ဗသော ဝါ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယောဇိတန္တိ သမာယောဇိတံ. အာဒိရဟိတံ ကာလံ ပဝတ္တတီတိ ကတွာ အနာဒိကာလပ္ပဝတ္တံ.

127. 所谓“轮回之轮”，是（与前文的）关联。犹如车轮之毂，由无明、有与爱所成的此二者，在内为根本部分，在外亦善安住，故说为“无明有爱为毂”。福等诸行(puññādisaṅkhārā)与作为因果的无明、爱、老死相连，犹如连接轮毂与轮辋的辐条，故说为“福等诸行为辐”。在各个有中，老死作为终点而显现，故将其置于轮辋之位，说为“老死为辋”。又，如车轮转动的主要原因是轴，轮回之轮转动的原因亦是漏集，故说“被漏集所成之轴贯穿”。诸漏正是无明等的原因，故称漏集。如（经）说：“由漏集而有无明集”（《中部》1.103）。有异熟与业生色(kaṭattārūpa)等差别的欲有(kāmabhava)等三有(tibhava)即是车，于此三有之车中。与其自身的诸缘一起，或完全地，从始被结合，故称“善结合”(samāyojitaṃ)。因其于无始之时流转，故称“无始时来流转”。

‘‘ခန္ဓာနဉ္စ [Pg.221] ပဋိပါဋိ, ဓာတုအာယတနာန စ;

အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဝတ္တမာနာ, ‘သံသာရော’တိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၉၅ အပသာဒနာဝဏ္ဏနာ;

သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၆၀;

အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄.၁၉၉) –

诸蕴次第相续，界与处亦复如是；无间断地持续，此即名为“轮回”。

ဧဝံ ဝုတ္တသံသာရောဝ သံသာရစက္ကံ. အနေနာတိ ဘဂဝတာ. ဗောဓိမဏ္ဍေတိ ဗောဓိသင်္ခါတဿ ဉာဏဿ မဏ္ဍဘာဝပ္ပတ္တေ ဌာနေ, ကာလေ ဝါ. ဝီရိယပါဒေဟီတိ သံကိလေသဝေါဒါနပက္ခိယေသု သန္နိရုမ္ဘနသန္နိက္ခိပနကိစ္စတာယ ဒွိဓာ ပဝတ္တေဟိ အတ္တနော ဝီရိယသင်္ခါတေဟိ ပါဒေဟိ. သီလပထဝိယန္တိ ပတိဋ္ဌဋ္ဌေန သီလမေဝ ပထဝီ, တဿံ. ပတိဋ္ဌာယာတိ သမ္ပာဒနဝသေန ပတိဋ္ဌဟိတွာ. သဒ္ဓါဟတ္ထေနာတိ အနဝဇ္ဇဓမ္မာဒါနသာဓနတော သဒ္ဓါဝ ဟတ္ထော, တေန. ကမ္မက္ခယကရန္တိ ကာယကမ္မာဒိဘေဒဿ သဗ္ဗဿပိ ကမ္မဿ ခယကရဏတော ကမ္မက္ခယကရံ. ဉာဏဖရသုန္တိ သမာဓိသိလာယံ သုနိသိတမဂ္ဂဉာဏဖရသုံ ဂဟေတွာ.

如是所说之轮回，即是轮回之轮。此乃世尊所说。菩提座(Bodhimaṇḍa)，即于名为菩提之智——阿罗汉道智与一切知智——达到清净之境的处所，或于其时。以精进足(vīriyapādehi)，即以自身名为精进之足，其于染污与清净二品中，以具有抑制与放置之作用而双向运作。戒地(sīlapathaviyaṃ)，因有立足之义，故戒即是地；于彼之上。已住立(patiṭṭhāya)，即依于圆满而稳固住立。以信手(saddhāhatthena)，因其能成办受取无过失法，故信即是手；以此（信手）。能尽业者(kammakkhayakaraṃ)，因其能灭尽身业等所有差别之业。智斧(ñāṇapharasuṃ)，即执取于定石(samādhisilā)上善加磨利之道智(maggañāṇa)斧。

၁၂၈. ဧဝံ ‘‘အရာနံ ဟတတ္တာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တအရဃာတေ သံသာရံ စက္ကံ ဝိယ စက္ကန္တိ ဂဟေတွာ အတ္ထယောဇနံ ကတွာ ဣဒါနိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဒေသနာက္ကမေနပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အနမတဂ္ဂံ သံသာရဝဋ္ဋန္တိ အနု အနု အမတဂ္ဂံ အဝိညာတကောဋိကံ သံသာရမဏ္ဍလံ. သေသာ ဒသ ဓမ္မာ သင်္ခါရာဒယော ဇာတိပရိယောသာနာ အရာ. ကထံ? နာဘိယာ အဝိဇ္ဇာယ မူလတော, နေမိယာ ဇရာမရဏေန အန္တတော သမ္ဗန္ဓတ္တာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဝိဇ္ဇာမူလကတ္တာ ဇရာမရဏပရိယန္တတ္တာ စာ’’တိ. ဒုက္ခာဒီသူတိ ဒုက္ခသမုဒယနိရောဓမဂ္ဂေသု. တတ္ထ ဒုက္ခေ အညာဏံ တဒန္တောဂဓတ္တာ, တပ္ပဋိစ္ဆာဒနတော စ, သေသေသု ပဋိစ္ဆာဒနတောဝ. ဒုက္ခန္တိ စေတ္ထ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ အဓိပ္ပေတန္တိ တံ ကာမဘဝါဒိဝသေန တိဓာ ဘိန္ဒိတွာ တထာ တပ္ပဋိစ္ဆာဒိကံ အဝိဇ္ဇံ, အဝိဇ္ဇာဒိပစ္စယေ တီသု ဘဝေသု သင်္ခါရာဒိကေ စ ပဋိပါဋိယာ ဒဿေန္တော ‘‘ကာမဘဝေ စ အဝိဇ္ဇာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကာမဘဝေ အဝိဇ္ဇာတိ ကာမဘဝေ အာဒီနဝပ္ပဋိစ္ဆာဒိကာ အဝိဇ္ဇာ. ရူပဘဝေ အရူပဘဝေ အဝိဇ္ဇာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ကာမဘဝေ သင်္ခါရာနန္တိ ကာမဘူမိပရိယာပန္နာနံ သင်္ခါရာနံ, ကာမဘဝေ ဝါ နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗာ ယေ သင်္ခါရာ, တေသံ ကာမဘဝူပပတ္တိနိဗ္ဗတ္တကသင်္ခါရာနန္တိ အတ္ထော. ပစ္စယော ဟောတီတိ ပုညာဘိသင်္ခါရာနံ တာဝ အာရမ္မဏပစ္စယေန စေဝ ဥပနိဿယပစ္စယေန စာတိ ဒွိဓာ ပစ္စယော ဟောတိ. အပုညာဘိသင်္ခါရေသု သဟဇာတဿ သဟဇာတာဒိဝသေန[Pg.222], အသဟဇာတဿ အနန္တရသမနန္တရာဒိဝသေန, နာနန္တရဿ ပန အာရမ္မဏဝသေန စေဝ ဥပနိဿယဝသေန စ ပစ္စယော ဟောတိ. အရူပဘဝေ သင်္ခါရာနန္တိ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရာနံ. ပစ္စယော ဟောတိ ဥပနိဿယဝသေနေဝ. ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ ဧတ္ထ ဝိတ္ထာရိယမာနေ အတိပ္ပပဉ္စော ဟောတိ, သယမေဝ စ ပရတော အာဂမိဿတီတိ န နံ ဝိတ္ထာရယာမ.

128. 如此，在“因辐条被毁坏故”一语中，是将轮回（saṃsāra）视为如车轮（cakka）而作的义理连结。现在为了也以缘起教法（paṭiccasamuppādadesanā）的次第来展示它，故说“或者”等。其中，“无始轮回”指无始无终、不可测知边际的生死轮回。其余十法，即从行（saṅkhāra）开始至生（jāti）结束，是辐条。为何如此？因为以无明（avijjā）为根本如同车毂，以老死（jarāmaraṇa）为终结如同车辋而相互关联。为显示此义，故说“以无明为根本，以老死为终结故”。“于苦等”指于苦、集、灭、道四圣谛。其中，于苦的无知，是因其包含在内且被遮蔽；于其余三谛，则仅是因被遮蔽。此处的“苦”意指苦圣谛，故将其依欲有（kāmabhava）等分为三种，并次第地展示了遮蔽它的无明，以及在三有中以无明等为缘的行等，故说“于欲有中，无明……”等。其中，“于欲有中，无明”指在欲有中遮蔽过患的无明；“于色有、无色有中，无明”于此亦是同理。“于欲有中，诸行”指属于欲地（kāmabhūmi）的诸行，或是在欲有中应被成就的诸行，其义为：能产生欲有生的诸行。“成为缘”是说：对于福行（puññābhisaṅkhāra），首先以所缘缘（ārammaṇapaccaya）和亲依止缘（upanissayapaccaya）两种方式成为缘。对于非福行（apuññābhisaṅkhāra）：对俱生者，以俱生缘（sahajātapaccaya）等方式为缘；对非俱生者，以无间缘（anantarapaccaya）、等无间缘（samanantarapaccaya）等方式为缘；而对非无间者，则以所缘缘和亲依止缘的方式为缘。“于无色有中，诸行”指不动行（āneñjābhisaṅkhāra）。“成为缘”仅以亲依止缘的方式。于此若详细解说此义，则会过于繁琐，且下文自会论及，故不详述。

တိဏ္ဏံ အာယတနာနန္တိ စက္ခုသောတမနာယတနာနံ. ဧကဿာယတနဿာတိ မနာယတနဿ. ဣမိနာ နယေန ဖဿာဒီနမ္ပိ ဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ တတ္ထ သာ သာ တဏှာတိ ရူပတဏှာဒိဘေဒါ တတ္ထ တတ္ထ ကာမဘဝါဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇနကာ တဏှာ.

所谓“三处”（tiṇṇaṃ āyatanānaṃ），是指眼处、耳处与意处。所谓“一处”（ekassāyatanassa），是指意处。依此理趣，亦应了知触（phassa）等之分别。所谓“于彼彼处之彼彼爱”（tattha tattha sā sā taṇhā），是指有色爱（rūpataṇhā）等差别、于彼彼欲有（kāmabhava）等中生起之爱。

တဏှာဒိမူလိကာ ကထာ အတိသံခိတ္တာတိ တံ, ဥပါဒါနဘဝေ စ ဝိဘဇိတွာ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ကာမတဏှာပဝတ္တိမာဟ. တထာ ‘‘သဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိဿာမီ’’တိအာဒီဟိ. သာ ပန တဏှာ ယသ္မာ ဘုသမာဒါနဝသေန ပဝတ္တမာနာ ကာမုပါဒါနံ နာမ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ကာမုပါဒါနပစ္စယာ’’တိ. တထေဝါတိ ကာမုပါဒါနပစ္စယာ ဧဝ.

以爱（taṇhā）为根之说过于简略，是故，为分别、广说取（upādāna）与有（bhava），而说“云何”等。于其中，以“我将受用诸欲”一语，说示欲爱（kāmataṇhā）之生起。以“我将体验天界之成就”等语亦复如是。复次，彼爱，因其以强烈执取而转起，故名为欲取（kāmupādāna）。是故说“以欲取为缘”。所谓“正是如此”（tatheva），即确实是以欲取为缘。

ဗြဟ္မလောကသမ္ပတ္တိန္တိ ရူပီဗြဟ္မလောကေ သမ္ပတ္တိံ. ‘‘သဗ္ဗေပိ တေဘူမကာ ဓမ္မာ ကာမနီယဋ္ဌေန ကာမာ’’တိ (မဟာနိ. ၁; စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၈ ထောက ဝိသဒိသံ) ဝစနတော ဘဝရာဂေါပိ ကာမုပါဒါနမေဝါတိ ကတွာ ‘‘ကာမုပါဒါနပစ္စယာ ဧဝ မေတ္တံ ဘာဝေတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သေသုပါဒါနမူလိကာသုပီတိ ဧတ္ထာယံ ယောဇနာ – ဣဓေကစ္စော ‘‘နတ္ထိ ပရော လောကော’’တိ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ, သော ဒိဋ္ဌုပါဒါနပစ္စယာ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတီတိအာဒိ ဝုတ္တနယေန ယောဇေတဗ္ဗံ. အပရော ‘‘အသုကသ္မိံ သမ္ပတ္တိဘဝေ အတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇတီ’’တိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ, သော တတြူပပတ္တိယာ ကာယေန သုစရိတံ စရတီတိအာဒိ ဝုတ္တနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ. အပရော ‘‘ရူပီ မနောမယော ဟုတွာ အတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇတီ’’တိ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ. ဘာဝနာပါရိပူရိယာတိ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အပရော ‘‘အရူပဘဝေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇတီ’’တိ အရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ. ဘာဝနာပါရိပူရိယာတိ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတာဟိယေဝ အတ္တဝါဒုပါဒါနမူလိကာပိ ယောဇနာ သံဝဏ္ဏိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒဝသေနာပိ [Pg.223] ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အပရော ‘‘သီလေန သုဒ္ဓီ’’တိ ‘‘အသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ သုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ’’တိ ပရာမသန္တော သီလဗ္ဗတုပါဒါနပစ္စယာ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတီတိအာဒိနာ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ.

梵天界成就(Brahmalokasampatti)，是指在色界梵天的成就。“三界一切法以可爱故为欲”（《大义释》1；《小义释·阿耆多童子问的解释》8），依此而说，有爱亦即是欲取，故说“以欲取为缘修习慈心”等。其余以取为根本者，于此的解释如下：于此，某人执持“无有他世”的虚无见(natthikadiṭṭhi)，他以见取(diṭṭhupādāna)为缘，身行恶行等，应按照已说的方式来理解。另一人执持“我于某某成就之有中斷灭”的断灭见(ucchedadiṭṭhi)，他为生于彼处，身行善行等，也应仅按照已说的方式来理解。另一人认为“我成为有色、意所成者而断灭”，为生于色界而修道。修习圆满等，一切都应按照已说的方式来理解。另一人认为“在无色有中出生后，我即断灭”，为生于无色界而修道。修习圆满等，一切都应按照已说的方式来理解。应知，以我论取(attavādupādāna)为根本的解释，也已由这些解释一并说明了。同样，依现法涅槃论(diṭṭhadhammanibbānavāda)之说，其解释也应了知。另一人执持“以戒得清净”，将非清净道视为清净道，由于戒禁取(sīlabbatupādāna)为缘，身行恶行等，一切都应仅按照已说的方式来理解。

ဣဒါနိ ယွာယံ သံသာရစက္ကံ ဒဿေန္တေန ‘‘ကာမဘဝေ အဝိဇ္ဇာ ကာမဘဝေ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ပစ္စယဘာဝေါ, သင်္ခါရာဒီနံ ပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝေါ စ ဒဿိတော, တမေဝ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိံ အာနေတွာ နိဂမနဝသေန ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝံ အယ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယထာ သင်္ခါရာ ဟေတုနိဗ္ဗတ္တာ, ဧဝံ အဝိဇ္ဇာပိ ကာမာသဝါဒိနာ သဟေတုကာ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ဥဘောပေတေ ဟေတုသမုပ္ပန္နာ’’တိ. ပစ္စယပရိဂ္ဂဟေတိ နာမရူပဿ ပစ္စယာနံ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဂဟဏေ, နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗေ ဘုမ္မံ. ပညာတိ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိသင်္ခါတာ ပကာရတော ဇာနနာ. ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏန္တိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဝဗောဓော. ဣဒဉ္စ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏံ ယသ္မာ အဒ္ဓါတ္တယေ ကင်္ခါမလဝိတရဏဝသေန ပဝတ္တတိ, တသ္မာ ‘‘အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတေနေဝ နယေနာတိ ဧတေန ‘‘အဝိဇ္ဇာ ဟေတူ’’တိအာဒိနာ အဝိဇ္ဇာယံ ဝုတ္တေန နယေန. ‘‘သင်္ခါရာ ဟေတု, ဝိညာဏံ ဟေတုသမုပ္ပန္န’’န္တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၄၆) သဗ္ဗပဒါနိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ.

如今，为显示轮回之轮者，已通过“于欲有中，无明是欲有中诸行之缘”等文，开示了无明等的缘性，以及行等的缘生性。今则引用《无碍解道》（Paṭisambhidāmagga）之圣典，以结论的方式开示而说“如是此……”等。于此，如诸行由因所生，无明亦由欲漏等为因，故说“此二者皆为因生”。“缘总摄”（Paccayapariggaha）是指对名色之缘（即无明等）的限定把握，此处的（巴利语）处格形式意为“当成就此事”。慧（paññā）即名为“度疑清净”（kaṅkhāvitaraṇavisuddhi）的分类了知。法住智（Dhammaṭṭhitiñāṇa）即了悟缘起。此法住智，因于三时中以度越疑垢的方式而转起，是故说“于过去时……”等。“依此理趣”，即依此“无明是因……”等文所示关于无明之理趣。应以“行是因，识是因生……”等方式，广为分别一切句。

သံခိပ္ပန္တိ ဧတ္ထ အဝိဇ္ဇာဒယော, ဝိညာဏာဒယော စာတိ သင်္ခေပေါ, ဟေတု, ဝိပါကော စ. ဟေတု ဝိပါကောတိ ဝါ သံခိပ္ပတီတိ သင်္ခေပေါ, အဝိဇ္ဇာဒယော ဝိညာဏာဒယော စ. သင်္ခေပဘာဝသာမညေန ပန ဧကဝစနံ ကတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေ ပန သင်္ခေပါ အတီတေ ဟေတု, ဧတရဟိ ဝိပါကော, ဧတရဟိ ဟေတု, အာယတိံ ဝိပါကောတိ ဧဝံ ကာလဝိဘာဂေန စတ္တာရော ဇာတာ. တေနာဟ ‘‘ပုရိမသင်္ခေပေါ စေတ္ထ အတီတော အဒ္ဓါ’’တိအာဒိ. သင်္ခေပ-သဒ္ဒေါ ဝါ ဘာဂါဓိဝစနန္တိ အတီတော ဟေတုဘာဂေါ ပဌမော သင်္ခေပေါ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. တဏှုပါဒါနဘဝါ ဂဟိတာဝ ဟောန္တိ ကိလေသကမ္မဘာဝသာမညတော, တေဟိ ဝိနာ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာနံ သကိစ္စာကရဏတော စ. ကမ္မံ တဏှာ စ တဿ သဟကာရီကာရဏံ ဟုတွာ ဝဋ္ဋနတ္ထေန ကမ္မဝဋ္ဋံ.

于此中，无明等与识等被总摄，故名“总摄”（saṅkhepa），此即因与果。又或者，因与果被总摄，故名“总摄”，此即无明等与识等。应知，因“总摄”此一共通性，故用单数。此等总摄，依时段分，则有四种：于过去为因，于现在为果；于现在为因，于未来为果。是故说：“此中，前一总摄为过去时……”等。又或者，“总摄”一词，意为部分。故过去之因的部分，为第一总摄。此理趣亦通于其余。爱、取、有，因其与烦恼、业的共通性，且无此则无明、行无法成其作用，故已被含摄。业，以及作为其助缘的爱，因有轮转之义，故为“业轮”（kammavaṭṭaṃ）。

ဝိညာဏနာမရူပသဠာယတနဖဿဝေဒနာနံ ဇာတိဇရာဘင်္ဂါဝတ္ထာ ‘‘ဇာတိဇရာမရဏ’’န္တိ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ဇာတိဇရာမရဏာပဒေသေန ဝိညာဏာဒီနံ [Pg.224] နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ’’တိ. ဣမေတိ ဝိညာဏာဒယော. အာယတိံ ဝိပါကဝဋ္ဋံ ပစ္စုပ္ပန္နဟေတုတော ဘာဝီနံ အနာဂတာနံ ဂဟိတတ္တာ. တေတိ အဝိဇ္ဇာဒယော. အာကာရတောတိ သရူပတော အဝုတ္တာပိ တသ္မိံ တသ္မိံ သင်္ဂဟေ အာကိရီယန္တိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာဒိဂ္ဂဟဏေဟိ ပကာသီယန္တီတိ အာကာရာ, အတီတဟေတုအာဒီနံ ဝါ ပကာရာ အာကာရာ, တတော အာကာရတော. ဝီသတိဝိဓာ ဟောန္တိ အတီတေဟေတုပဉ္စကာဒိဘေဒတော.

识、名色、六处、触、受的生、老、坏阶段，被称为“生、老、死”，因此说：“以生、老、死之名指明了识等”。这些就是识等。（它们是）未来的果报轮回，因为从现在之因把握了必然会发生的未来之果。那些就是无明等。关于“行相”(ākāra)：即使没有从其自相上说明，但在各个摄集中，通过把握无明、行等而被纳入和阐明，因此称为“行相”；或者，过去因等的类别即是行相。从这些行相来看，依过去因五种等的差别，而有二十种。

သင်္ခါရဝိညာဏာနံ အန္တရာ ဧကော သန္ဓီတိ ဟေတုတော ဖလဿ အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိဘာဝတော ဟေတုဖလသမ္ဗန္ဓဘူတော ဧကော သန္ဓိ. တထာ ဘဝဇာတီနမန္တရာ. ဝေဒနာတဏှာနမန္တရာ ပန ဖလတော ဟေတုနော အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိဘာဝတော ဖလဟေတုသမ္ဗန္ဓဘူတော ဧကော သန္ဓိ. ဖလဘူတောပိ ဟိ ဓမ္မော အညဿ ဟေတုသဘာဝဿ ဓမ္မဿ ပစ္စယော ဟောတီတိ.

行(saṅkhāra)与识(viññāṇa)之间有一个连结(sandhi)，因为从因到果相续不断，所以是因果关联的连结。有(bhava)与生(jāti)之间也是如此。然而，在受(vedanā)与爱(taṇhā)之间，因为从果到因相续不断，所以是果因关联的连结。诚然，已成为果的法，也能成为另一个具有因之自性的法的缘。

ဣတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရပရာမသနံ. တေနာဟ ‘‘စတုသင်္ခေပ’’န္တိအာဒိ. သဗ္ဗာကာရတောတိ ဣဓ ဝုတ္တေဟိ, အဝုတ္တေဟိ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၂၂၅ အာဒယော), အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနာဒီသု စ အာဂတေဟိ သဗ္ဗေဟိ အာကာရေဟိ. ဇာနာတီတိ အဝဗုဇ္ဈတိ. ပဿတီတိ ဒဿနဘူတေန ဉာဏစက္ခုနာ ပစ္စက္ခတော ပဿတိ. အညာတိ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ တေသံယေဝ ဝေဝစနံ. တန္တိ တံ ဇာနနံ. ဉာတဋ္ဌေနာတိ ယထာသဘာဝတော ဇာနနဋ္ဌေန. ပဇာနနဋ္ဌေနာတိ အနိစ္စာဒီဟိ ပကာရေဟိ ပဋိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန.

“如是”(iti)一词，是回顾已说的方式。因此说“四摄”(catusaṅkhepa)等。“以一切行相”(sabbākārato)是指：以此处已说、未说的，以及在《缘起分别》(Paṭiccasamuppādavibhaṅga)和《发趣论》(Paṭṭhāna)等中所出现的这一切行相。“了知”(jānāti)即是彻知(avabujjhati)。“见”(passati)即是以能见的智眼亲见。“了知”(aññā)与“通达”(paṭivijjhati)是它们（指前述的“了知”与“见”）的同义词。“彼”(tan)即是那个“知”。“以已知之义”(ñātaṭṭhena)即是以如其自性而知之义。“以遍知之义”(pajānanaṭṭhena)即是以无常等方式而通达之义。

ဣဒါနိ ယဒတ္ထမိဒံ ဘဝစက္ကံ ဣဓာနီတံ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣမိနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တေ ဓမ္မေတိ တေ အဝိဇ္ဇာဒိကေ ဓမ္မေ. ယထာဘူတံ ဉတွာတိ မဟာဝဇိရဉာဏေန ယာထာဝတော ဇာနိတွာ. နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဗလဝဝိပဿနာယ ဝိရဇ္ဇန္တော ဝိမုစ္စန္တော အရိယမဂ္ဂေဟိ အရေ ဟနီတိ ယောဇနာ. တတ္ထ ယဒါ ဘဂဝါ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ, တဒါ အရေ ဟနတိ နာမ. တတော ပရံ ပန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓက္ခဏံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဟနိ ဝိဟနိ ဝိဒ္ဓံသေသီ’’တိ.

现在，为说明此轮回之轮被引至此处的目的，而说“以此”等偈。其中，“彼诸法”是指无明等法。“如实了知”，即是以大金刚智如实地了知。应作如下结合：以强有力的观（vipassanā）而厌离，以诸圣道而离染、解脱，断除了（轮回之轮的）轮辐。在此，当世尊离染、解脱时，即名为“断除轮辐”。其后，则就正等觉的刹那而说：“已断、已灭、已粉碎”。

၁၂၉. စက္ကဝတ္တိနော အစေတနေ စက္ကရတနေ ဥပ္ပန္နေ တတ္ထေဝ လောကော ပူဇံ ကရောတိ, အညတ္ထ ပူဇာဝိသေသာ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ, ကိမင်္ဂံ ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ဥပ္ပန္နေတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဥပ္ပန္နေ တထာဂတေ’’တိအာဒိမာဟ. ကော ပန ဝါဒေါ အညေသံ ပူဇာဝိသေသာနန္တိ ယထာဝုတ္တတော အညေသံ အမဟေသက္ခေဟိ ဒေဝမနုဿေဟိ ကရိယမာနာနံ နာတိဥဠာရာနံ ပူဇာဝိသေသာနံ အရဟဘာဝေ [Pg.225] ကာ နာမ ကထာ. အတ္ထာနုရူပန္တိ အရဟတ္တတ္ထဿ အနုရူပံ အနွတ္ထံ.

129. 当转轮圣王的无心识之轮宝出现时，世人仅于彼处作供养，其他地方的特殊供养便断绝了，更何况是正等觉者出现呢？为开示此义，而说“如来出现时”等语。“于其他特殊供养，复有何言？”意指：对于那些由非大威力的天人所作、并非极为盛大的其他特殊供养，于阿罗汉的应供身份，复有何言可说？“义相应”，即是与阿罗汉之义相符的、随义而立的名称。

၁၃၀. အသိလောကဘယေနာတိ အကိတ္တိဘယေန. ရဟော ပါပံ ကရောန္တိ ‘‘မာ နံ ကောစိ ဇညာ’’တိ ဧသ ဘဂဝါ န ကဒါစိ ကရောတိ ပါပဟေတူနံ ဗောဓိမဏ္ဍေ ဧဝ သုပ္ပဟီနတ္တာ. အပရော နယော – အာရကာတိ အရဟံ, သုဝိဒူရဘာဝတောဣစ္စေဝ အတ္ထော. ကုတော ပန သုဝိဒူရဘာဝတောတိ? ယေ အဘာဝိတကာယာ အဘာဝိတသီလာ အဘာဝိတစိတ္တာ အဘာဝိတပညာ, တတော ဧဝ အပ္ပဟီနရာဂဒေါသမောဟာ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတာ အရိယဓမ္မဿ အဒဿာဝိနော အပ္ပဋိပန္နာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ စ, တတော သုဝိဒူရဘာဝတော. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

130. “因惧恶名故”（asilokabhayenāti），即是因畏惧无有名声。如同（凡夫）于隐蔽处造作恶业时，心想：“莫要有人知道我”，然此世尊绝不造作，因诸恶因已于菩提座下被善断故。另一解释：因“远离”（ārakā）故，为“阿罗汉”（arahaṃ），此义即是因其极其遥远故。因何而极其遥远？谓有些人，身未修习、戒未修习、心未修习、慧未修习，是故贪、瞋、痴未断，于圣法不善巧，于圣法未调伏，不见圣法，不循正道而行邪道，因其离此等人极其遥远故。此为世尊所说——

‘‘သံဃာဋိကဏ္ဏေစေပိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂဟေတွာ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော အဿ ပါဒေ ပါဒံ နိက္ခိပန္တော, သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂေါ ဗျာပန္နစိတ္တော ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကတိန္ဒြိယော. အထ ခေါ သော အာရကာဝ မယှံ, အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မံ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ပဿတိ, ဓမ္မံ အပဿန္တော မံ န ပဿတီ’’တိ (ဣတိဝု. ၉၂).

诸比丘，即使有比丘抓住我的僧伽梨衣角，脚跟着脚，从我身后紧紧跟随，然而他却是贪欲炽盛，于诸欲有强烈贪著，心怀瞋恚，意念邪恶，失念，无正知，心不得定，心识迷乱，诸根放逸。然则，他远离我，我也远离他。这是什么原因呢？诸比丘，因为那位比丘不见法；不见法者，即不见我。

ယထာဝုတ္တပုဂ္ဂလာ ဟိ သစေပိ သာယံ ပါတံ သတ္ထု သန္တိကာဝစရာဝ သိယုံ, န တေ တာဝတာ ‘‘သတ္ထု သန္တိကာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ, တထာ သတ္ထာပိ နေသံ. ဣတိ အသပ္ပုရိသာနံ အာရကာ ဒူရေတိ အရဟံ.

诚然，如前所说之人，即使早晚恒在导师身边行止，亦不能仅因此而说他们“亲近导师”，导师对他们也是如此。如是，[世尊]远离非善士，故名“应供”（arahaṃ）。

‘‘သမ္မာ န ပဋိပဇ္ဇန္တိ, ယေ နိဟီနာသယာ နရာ;

အာရကာ တေဟိ ဘဂဝါ, ဒူရေ တေနာရဟံ မတော’’တိ.

意向卑劣人，不行于正道；世尊远离彼，故知为“应供”。

တထာ အာရကာတိ အရဟံ, အာသန္နဘာဝတောတိ အတ္ထော. ကုတော ပန အာသန္နဘာဝတောတိ? ယေ ဘာဝိတကာယာ ဘာဝိတသီလာ ဘာဝိတစိတ္တာ ဘာဝိတပညာ, တတော ဧဝ ပဟီနရာဂဒေါသမောဟာ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတာ အရိယဓမ္မဿ ဒဿာဝိနော သမ္မာပဋိပန္နာ, တတော အာသန္နဘာဝတော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဘဂဝတာ –

同样，由“远离”（ārakā）之义，得名“应供”（arahaṃ）；其义亦可释为“因亲近故”。然则，因何而亲近？对于那些已修身、已修戒、已修心、已修慧，由此已断贪、瞋、痴，且善巧于圣法、于圣法中善调伏、得见圣法、行于正道之人，[世尊]因亲近他们之故[亦名应供]。此亦为世尊所说——

‘‘ယောဇနသတေ [Pg.226] စေပိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဟရေယျ, သော စ ဟောတိ အနဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု န တိဗ္ဗသာရာဂေါ အဗျာပန္နစိတ္တော အပ္ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော ဥပဋ္ဌိတဿတိ သမ္ပဇာနော သမာဟိတော ဧကဂ္ဂစိတ္တော သံဝုတိန္ဒြိယော. အထ ခေါ သော သန္တိကေဝ မယှံ, အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မံ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဿတိ, ဓမ္မံ ပဿန္တော မံ ပဿတီ’’တိ (ဣတိဝု. ၉၂).

诸比丘，即使有比丘住于我百由旬之外，但他无贪，于诸欲无强烈贪著，无瞋恚心，无邪恶思惟，念已现前，具足正知，心已得定，心一境性，诸根已防护。然则，他即在我近处，我亦在他近处。这是什么原因呢？诸比丘，因为那位比丘见到法；见到法者，即见到我。

တထာရူပါ ဟိ ပုဂ္ဂလာ သတ္ထု ယောဇနသဟဿန္တရိကာပိ ဟောန္တိ, န တာဝတာ တေ ‘‘သတ္ထု ဒူရစာရိနော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ, တထာ သတ္ထာပိ နေသံ. ဣတိ သပ္ပုရိသာနံ အာရကာ အာသန္နေတိ အရဟံ.

诚然，此类个人(puggala)即使与导师相隔千由旬，也不能仅因此而说他们“远离导师”，导师对他们也是如此。如是，世尊于诸善士，虽远而近，故名“应供”(arahaṃ)。

ယေ သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, သုပ္ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ;

အာရကာ တေဟိ အာသန္နေ, တေနာပိ အရဟံ ဇိနော.

有极善胜解、如理而行者，胜者于彼等虽远亦近；以此义，胜者亦是阿罗汉。

ယေ ဣမေ ရာဂါဒယော ပါပဓမ္မာ ယသ္မိံ သန္တာနေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ သမ္ပရာယိကမ္ပိ အနတ္ထံ အာဝဟန္တိ. နိဗ္ဗာနဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဧကံသေနေဝ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတာ စ, တေ အတ္တဟိတံ, ပရဟိတဉ္စ ပရိပူရေတုံ သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇန္တေဟိ သာဓူဟိ ဒူရတော ရဟိတဗ္ဗာ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗာ ပဟာတဗ္ဗာတိ ရဟာ နာမ, တေ စ ယသ္မာ ဘဂဝတော ဗောဓိမူလေယေဝ အရိယမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ. ယထာဟ –

此等贪等恶法，于任何相续中生起，即为彼带来现法与后世之无益，且与趣向涅槃之道全然径直相违。为圆满自利、利他而如理修行的善士，应对彼等远远远离、舍弃、断除，是故名为“应舍法”（rahā）。又因世尊于菩提树下，即以圣道，已将彼等全然断除、根绝。如所说：

‘‘တထာဂတဿ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဂေါ ပဟီနော ဒေါသော မောဟော, သဗ္ဗေပိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ’’တိ (ပါရာ. ၉-၁၀ အတ္ထတော သမာနံ).

“婆罗门，如来之贪、嗔、痴已断，一切恶不善法皆已断除，根已断绝，如截顶之多罗树，令其不复存在，于未来成不生法。”（与《波罗夷》9-10义同）

တသ္မာ သဗ္ဗသော န သန္တိ ဧတဿ ရဟာတိ အရဟောတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဩကာရဿ သာနုသာရံ အ-ကာရာဒေသံ ကတွာ ‘‘အရဟ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

是故，于彼（世尊），应舍法（rahā）全然无有，故当言“araho”。然将“o”置换为带随韵之“a”，而说为“arahaṃ”。

ပါပဓမ္မာ ရဟာ နာမ, သာဓူဟိ ရဟိတဗ္ဗတော;

တေသံ သုဋ္ဌု ပဟီနတ္တာ, ဘဂဝါ အရဟံ မတော.

恶法名为“应舍法”（rahā），因其当为善士所远离；世尊已善断彼等，是故被认为是阿罗汉。

ယေ တေ သဗ္ဗသော ပရိညာတက္ခန္ဓာ ပဟီနကိလေသာ ဘာဝိတမဂ္ဂါ သစ္ဆိကတနိရောဓာ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ, ယေ စ သေက္ခာ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ [Pg.227] ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ, ယေ စ ပရိသုဒ္ဓပယောဂါ ကလျာဏဇ္ဈာသယာ သဒ္ဓါသီလသုတာဒိဂုဏသမ္ပန္နာ ပုဂ္ဂလာ, တေဟိ န ရဟိတဗ္ဗော န ပရိစ္စဇိတဗ္ဗော, တေ စ ဘဂဝတာတိ အရဟံ. တထာ ဟိ အရိယပုဂ္ဂလာ သတ္ထာရာ ဒိဋ္ဌဓမ္မဿ ပစ္စက္ခကရဏတော သတ္ထု ဓမ္မသရီရေန အဝိရဟိတာ ဧဝ ဟောန္တိ. ယထာဟ အာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော –

彼等诸蕴已遍知、烦恼已断、道已修习、灭已现证的阿罗汉、漏尽者，以及心未达究竟、希求无上瑜伽安稳而住的学人，乃至行仪清净、意乐贤善、具足信、戒、闻等功德的个人(puggala)——世尊不远离、不舍弃彼等，彼等也不远离、不舍弃世尊，是故为应供(arahaṃ)。诚然，诸圣者因亲证导师之法，故与导师的法身实不分离。正如具寿宾吉亚(Āyasmā Piṅgiya)所说：

‘‘ပဿာမိ နံ မနသာ စက္ခုနာဝ,ရတ္တိန္ဒိဝံ ဗြာဟ္မဏ အပ္ပမတ္တော;

နမဿမာနော ဝိဝသေမိ ရတ္တိံ,တေနေဝ မညာမိ အဝိပ္ပဝါသံ.

“婆罗门，我以心眼见彼，犹如亲睹，昼夜不放逸。我于礼敬中度过长夜，是故，我认为未曾远离。”

‘‘သဒ္ဓါ စ ပီတိ စ မနော သတိ စ,နာပေန္တိမေ ဂေါတမသာသနမှာ;

ယံ ယံ ဒိသံ ဝဇတိ ဘူရိပညော,သ တေန တေနေဝ နတောဟမသ္မီ’’တိ. (သု. နိ. ၁၁၄၈-၁၁၄၉);

“信、喜、意、念，此等皆不离乔达摩之教法；广慧者去往任何方向，我即随彼而归向。”

တေနေဝ စ တေ အညံ သတ္ထာရံ န ဥဒ္ဒိသန္တိ. ယထာဟ –

是故，他们不称他人为师。如所说——

‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၂၈; အ. နိ. ၁.၂၇၆).

“诸比丘，无有是处，无此可能，即具足正见的个人，会称他人为师。此事绝无可能。”

ကလျာဏပုထုဇ္ဇနာပိ ယေဘုယျေန သတ္ထရိ နိစ္စလသဒ္ဓါ ဧဝ ဟောန္တိ. ဣတိ သုပ္ပဋိပန္နေဟိ ပုရိသဝိသေသေဟိ အဝိရဟိတဗ္ဗတော, တေသဉ္စ အဝိရဟနတော န သန္တိ ဧတဿ ရဟာ ပရိစ္စဇနကာ, နတ္ထိ ဝါ ဧတဿ ရဟော သာဓူဟိ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗတာတိ အရဟံ.

善异生们大多也对导师具有不动摇的信心。如是，因善行道的殊胜之人不应舍离[他]，且他们亦不舍离，故无有私下舍弃他的人；或，圣者们无可舍弃他之处，是故[他]为“阿罗汉”。

‘‘ယေ သစ္ဆိကတသဒ္ဓမ္မာ, အရိယာ သုဒ္ဓဂေါစရာ;

န တေဟိ ရဟိတော ဟောတိ, နာထော တေနာရဟံ မတော’’တိ.

“已亲证正法、行境清净的圣者们，导师不为他们所舍离，是故被认为是‘阿罗汉’。”

ရဟောတိ စ ဂမနံ ဝုစ္စတိ, ဘဂဝတော စ နာနာဂတီသု ပရိဗ္ဘမနသင်္ခါတံ သံသာရေ ဂမနံ နတ္ထိ ကမ္မက္ခယကရေန အရိယမဂ္ဂေန ဗောဓိမူလေယေဝ သဗ္ဗသော သသမ္ဘာရဿ ကမ္မဝဋ္ဋဿ ဝိဒ္ဓံသိတတ္တာ. ယထာဟ –

又，“秘密”（raho）亦称作“去”（gamanaṃ）。对世尊而言，已无在轮回中，于种种趣中被称为“流转”的“去”。因其以能灭尽业的圣道，于菩提树下，已完全摧毁了连同其资具的业轮。如所说——

‘‘ယေန ဒေဝူပပတျဿ, ဂန္ဓဗ္ဗော ဝါ ဝိဟင်္ဂမော;

ယက္ခတ္တံ ယေန ဂစ္ဆေယျံ, မနုဿတ္တဉ္စ အဗ္ဗဇေ;

တေ မယှံ အာသဝါ ခီဏာ, ဝိဒ္ဓသ္တာ ဝိနဠီကတာ’’တိ. (အ. နိ. ၄.၃၆);

“能令我生为天神，或为乾闼婆、飞鸟；能令我成为夜叉，或复还为人身；我此诸漏皆已尽，被摧毁、被根除。”

ဧဝံ [Pg.228] နတ္ထိ ဧတဿ ရဟောဂမနံ ဂတီသု ပစ္စာဇာတီတိပိ အရဟံ.

如是，于诸趣中，他已无名为“再生”的秘密之行，是故亦为“阿罗汉”。

ရဟော ဝါ ဂမနံ ယဿ, သံသာရေ နတ္ထိ သဗ္ဗသော;

ပဟီနဇာတိမရဏော, အရဟံ သုဂတော မတော.

或，其于轮回中之秘密远行已完全不复存在；彼善逝已断尽生死，故被认为是“阿罗汉”。

ပါသံသတ္တာ ဝါ ဘဂဝါ အရဟံ. အက္ခရစိန္တကာ ဟိ ပသံသာယံ အရဟ-သဒ္ဒံ ဝဏ္ဏေန္တိ. ပါသံသဘာဝေါ စ ဘဂဝတော အနညသာဓာရဏော ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတော သဒေဝကေ လောကေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတော. တထာ ဟေသ အနုတ္တရေန သီလေန အနုတ္တရေန သမာဓိနာ အနုတ္တရာယ ပညာယ အနုတ္တရာယ ဝိမုတ္တိယာ အသမော အသမသမော အပ္ပဋိမော အပ္ပဋိဘာဂေါ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလောတိ ဧဝံ တသ္မိံ တသ္မိံ ဂုဏေ ဝိဘဇိတွာ ဝုစ္စမာနေ ပဏ္ဍိတပုရိသေဟိ ဒေဝေဟိ ဗြဟ္မေဟိ ဘဂဝတာ ဝါ ပန ပရိယောသာပေတုံ အသက္ကုဏေယျရူပေါ. ဣတိ ပါသံသတ္တာပိ ဘဂဝါ အရဟံ.

或因值得赞叹，世尊为“阿拉汉”。诚然，善思文句者(Akkharacintakā)是在“赞叹”的意义上诠释“araha”一词。并且，世尊值得赞叹的特质，不与他人共通，乃依如实功德而得，于天人世界中善安住。诚然，彼世尊以无上之戒、无上之定、无上之慧、无上之解脱，故为无等者、无等等者、无与伦比者、无有同分者、无可匹敌者。如是，于其一一功德，纵由智者、天神、梵天，乃至世尊自己分别述说，亦无能尽。是故，因值得赞叹，世尊亦为“阿拉汉”。

ဂုဏေဟိ သဒိသော နတ္ထိ, ယသ္မာ လောကေ သဒေဝကေ;

တသ္မာ ပါသံသိယတ္တာပိ, အရဟံ ဒွိပဒုတ္တမော.

于天人世界中，功德无有等者，是故此两足中尊，亦因堪受赞叹而为“阿拉汉”。

ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ –

如是，于一切方面亦然——

‘‘အာရကာ မန္ဒဗုဒ္ဓီနံ, အာရကာ စ ဝိဇာနတံ;

ရဟာနံ သုပ္ပဟီနတ္တာ, ဝိဒူနမရဟေယျတော;

ဘဝေသု စ ရဟာဘာဝါ, ပါသံသာ အရဟံ ဇိနော’’တိ.

胜者(jino)远离愚钝者而亲近了知者，隐秘恶已善断，不为智者所舍离，于诸有中无隐秘之行，且堪受赞叹，是故为“阿拉汉”。

၁၃၁. သမ္မာတိ အဝိပရီတံ. သာမန္တိ သယမေဝ. သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဟိ ဧတ္ထ သံ-သဒ္ဒေါ ‘‘သယ’’န္တိ ဧတဿ အတ္ထဿ ဗောဓကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သဗ္ဗဓမ္မာနန္တိ အနဝသေသာနံ ဉေယျဓမ္မာနံ. ကထံ ပနေတ္ထ သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓော လဗ္ဘတီတိ? ဧကဒေသဿ အဂ္ဂဟဏတော. ပဒေသဂ္ဂဟဏေ ဟိ အသတိ ဂဟေတဗ္ဗဿ နိပ္ပဒေသတာဝ ဝိညာယတိ ယထာ ‘‘ဒိက္ခိတော န ဒဒါတီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ အတ္ထဝိသေသာနပေက္ခာ ကတ္တရိ ဧဝ ဗုဒ္ဓသဒ္ဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ ကမ္မဝစနိစ္ဆာယ အဘာဝတော. ‘‘သမ္မာ သာမံ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဟိ ဣဓ သဒ္ဒတော လဗ္ဘတိ, ‘‘သဗ္ဗဓမ္မာန’’န္တိ ပန အတ္ထတော လဗ္ဘမာနံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. န ဟိ ဗုဇ္ဈနကိရိယာ အဝိသယာ ယုဇ္ဇတိ.

131. “正(sammā)”即不颠倒。“自(sāmaṃ)”即自己。于“等正觉(sambuddho)”一词中，当知“等(saṃ)”字表“自己(sayaṃ)”义。“一切法(sabbadhammānaṃ)”即无遗漏之一切所知法。此处如何得知其义为“觉悟一切法”呢？由其不取一部分[之义]故。诚然，不取一部分时，即知所取者为毫无遗漏之全体，犹如“受灌顶者不施与”一例。如是，不顾其他特殊含义，当知“佛陀”一词仅依主动者而成立，因其无表达对象之意欲。确实，于此，从词语上仅能得到“因正确地、自己觉悟，故为等正觉”之义；而“一切法”是依义理所得而说。诚然，觉悟之作用，离于所缘（对象）则不成立。

ဣဒါနိ [Pg.229] တဿာ ဝိသယံ ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေ’’တိ သာမညတော ဝုတ္တံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အဘိညေယျေ ဓမ္မေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဘိညေယျေတိ အဘိဝိသိဋ္ဌေန ဉာဏေန ဇာနိတဗ္ဗေ. ကေ ပန တေတိ? စတုသစ္စဓမ္မေ. အဘိညေယျတော ဗုဒ္ဓေါတိ အဘိညေယျဘာဝတော ဗုဇ္ဈိ. ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝိပဿနာပညာယ, အဓိဂမက္ခဏေ မဂ္ဂပညာယ, အပရဘာဂေ သဗ္ဗညုတညာဏာဒီဟိ အညာသီတိ အတ္ထော. ဣတော ပရေသုပိ ဧသေဝ နယော. ပရိညေယျေ ဓမ္မေတိ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စမာဟ. ပဟာတဗ္ဗေတိ သမုဒယပက္ခိယေ. သစ္ဆိကာတဗ္ဗေတိ နိဗ္ဗာနံ သန္ဓာယာဟ. ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော ပန သောပါဒိသေသာဒိကံ ပရိယာယသိဒ္ဓံ ဘေဒံ ဂဟေတွာ ကတော, ဥဒ္ဒေသော ဝါ အယံ စတုသစ္စဓမ္မာနန္တိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘စက္ခုံ ဒုက္ခသစ္စ’’န္တိအာဒိ. ဥဒ္ဒေသော စ အဝိနိစ္ဆိတတ္ထပရိစ္ဆေဒဿ ဓမ္မဿ ဝသေန ကရီယတိ. ဥဒ္ဒေသေန ဟိ ဥဒ္ဒိသိယမာနာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထိတာမတ္တံ ဝုစ္စတိ, န ပရိစ္ဆေဒေါတိ အပရိစ္ဆေဒေန ဗဟုဝစနေန ဝုတ္တံ ယထာ ‘‘အပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ, အသင်္ခတာ ဓမ္မာ’’တိ (ဓ. သ. ဒုကမာတိကာ ၇-၈). သစ္ဆိကာတဗ္ဗေတိ ဝါ ဖလဝိမုတ္တီနမ္ပိ ဂဟဏံ, န နိဗ္ဗာနဿေဝါတိ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော ကတော. ဧဝဉ္စ ဘာဝေတဗ္ဗေတိ ဧတ္ထ ဈာနာနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

现在，为了分别解说那被概括地称为“一切法”的范围，而说了“应遍知法”等。其中，“应遍知”是指应以殊胜之智了知。那么，它们是什么呢？是四圣谛法。从应遍知而觉悟，即从其应被遍知的状态而觉悟。其义为：在前分以观(vipassanā)慧，在证悟的刹那以道慧，在后分以一切知智等了知。于此后诸句，准则亦同。“应遍知法”是指苦圣谛。“应断法”是指集谛一方。“应作证法”是指涅槃。而复数的指示，是就“有余依”(sopādisesa)等由转说成立的区别而作的，或者这是对四圣谛法的总说。诚然，如其将说：“眼是苦谛”等。总说(uddesa)是就其义尚未被抉择与限定的法而作的。因为通过总说，仅是言及被总说之法的存在，而非其限定，因此以不加限定的复数而说，如“无缘法，无为法”。或者，“应作证法”亦包含诸果解脱，不仅是涅槃，因此作了复数的指示。同样地，于“应修习法”中，亦应视作包含诸禅那。

ဂါထာယံ ဘာဝေတဗ္ဗဉ္စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တသမုစ္စယတ္ထော, တေန သစ္ဆိကာတဗ္ဗဿ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါသ္မီတိ ယသ္မာ စတ္တာရိ သစ္စာနိ မယာ ဗုဒ္ဓါနိ, သစ္စဝိနိမုတ္တဉ္စ ကိဉ္စိ ဉေယျံ နတ္ထိ, တသ္မာ သဗ္ဗမ္ပိ ဉေယျံ ဗုဒ္ဓေါသ္မိ, အဗ္ဘညာသိန္တိ အတ္ထော.

在偈颂中“以及应修习”(bhāvetabbañca)一句里，“以及”(ca)一词是用于总括未述者，应知其由此而包含了“应作证法”。因此，“我是已觉者”(buddhosmi)的含义是：因为四圣谛已被我觉悟，且无任何可知法脱离于诸谛，所以我已觉悟一切可知法，即“我已遍知”(abbhaññāsiṃ)。

၁၃၂. ဧဝံ သစ္စဝသေန သာမညတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဒွါရာရမ္မဏေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွါရပ္ပဝတ္တဓမ္မေဟိ, ခန္ဓာဒီဟိ စ သစ္စဝသေနေဝ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အပိ စာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ မူလကာရဏဘာဝေနာတိ သန္တေသုပိ အဝိဇ္ဇာဒီသု အညေသု ကာရဏေသု တေသမ္ပိ မူလဘူတကာရဏဘာဝေန. တဏှာ ဟိ ကမ္မဿ ဝိစိတ္တဘာဝဟေတုတော, သဟာယဘာဝူပဂမနတော စ ဒုက္ခဝိစိတ္တတာယ ပဓာနကာရဏံ. သမုဋ္ဌာပိကာတိ ဥပ္ပာဒိကာ. ပုရိမတဏှာတိ ပုရိမဘဝသိဒ္ဓါ တဏှာ. ဥဘိန္နန္တိ စက္ခုဿ, တံသမုဒယဿ စ. အပ္ပဝတ္တီတိ အပ္ပဝတ္တိနိမိတ္တံ. နိရောဓပဇာနနာတိ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန နိရောဓဿ ပဋိဝိဇ္ဈနာ. ဧကေကပဒုဒ္ဓါရေနာတိ ‘‘စက္ခုံ စက္ခုသမုဒယော’’တိအာဒိနာ ဧကေကကောဋ္ဌာသနိဒ္ဓါရဏေန[Pg.230]. တဏှာယပိ ပရိညေယျဘာဝသဗ္ဘာဝတော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓန္တောဂဓတ္တာ စ ဒုက္ခသစ္စသင်္ဂဟံ ဒဿေတုံ ‘‘ရူပတဏှာဒယော ဆ တဏှာကာယာ’’တိ ဝုတ္တံ.

132. 如是，为依诸谛，将概括所述之义，连同门与所缘、经由门转起的诸法，以及蕴等，同样依于诸谛而分别解说，故开始了“复次”等文。其中，“以根本原因的状态”是指：虽有无明(avijjā)等其他原因，但它是彼等之根本原因的状态。诚然，渴爱(taṇhā)因其是业种种差别之因，且作为助伴，故是苦种种差别之主因。“能令生起者”(samuṭṭhāpikā)即“能产生者”(uppādikā)。“前渴爱”(purimataṇhā)即前世所成之渴爱。“二者”(ubhinnaṃ)即眼及其集。“不转起”(appavatti)即不转起之因。“灭的了知”(nirodhapajānana)即以作证与现观的方式通达灭。“以逐一词句抉择”(ekekapaduddhārena)即以“眼、眼之集”等方式逐一抉择其部分。为显示渴爱亦因其具有应被遍知的自性，且被包含在取蕴中，而被摄于苦谛，故说“色渴爱等六渴爱身”。

ကသိဏာနီတိ ကသိဏဇ္ဈာနာနိ. ဒွတ္တိံသာကာရာတိ ဒွတ္တိံသ ကောဋ္ဌာသာ, တဒါရမ္မဏဇ္ဈာနာနိ စ. နဝ ဘဝါတိ ကာမဘဝါဒယော တယော, သညီဘဝါဒယော တယော, ဧကဝေါကာရဘဝါဒယော တယောတိ နဝ ဘဝါ. စတ္တာရိ ဈာနာနီတိ အဂ္ဂဟိတာရမ္မဏဝိသေသာနိ စတ္တာရိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ, ဝိပါကဇ္ဈာနာနံ ဝါ ဧတံ ဂဟဏံ. ဧတ္ထ စ ကုသလဓမ္မာနံ ဥပနိဿယဘူတာ တဏှာ သမုဋ္ဌာပိကာ ပုရိမတဏှာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကိရိယဓမ္မာနံ ပန ယတ္ထ တေ တဿ အတ္တဘာဝဿ ကာရဏဘူတာ.

“诸遍处”(kasiṇāni)即诸遍处禅。“三十二行相”(dvattiṃsākārā)即三十二身分及以彼为所缘的诸禅。“九有”(nava bhavā)即欲有等三有，有想有等三有，一蕴有等三有，如是为九有。“四禅那”(cattāri jhānāni)即未取所缘差别之四色界禅，或此亦指诸异熟禅。于此，对诸善法而言，作为其亲依止的渴爱，当知即是能令之生起的前渴爱。至于唯作法，则以作为彼等所在自体之因的渴爱为能令之生起的前渴爱。

အနုဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗဓမ္မဿ အနုရူပတော ဗုဒ္ဓေါ. တေနာတိ တသ္မာ. ယသ္မာ သာမညတော, ဝိသေသတော စ ဧကေကပဒုဒ္ဓါရေန သဗ္ဗဓမ္မေ ဗုဒ္ဓေါ, တသ္မာ ဝုတ္တံ. ကိန္တိ အာဟ ‘‘သမ္မာ သာမဉ္စ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဗုဒ္ဓတ္တာ’’တိ, သဗ္ဗဿပိ ဉေယျဿ သဗ္ဗာကာရတော အဝိပရီတံ သယမေဝ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာတိ အတ္ထော. ဣမိနာဿ ပရောပဒေသရဟိတဿ သဗ္ဗာကာရေန သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓနသမတ္ထဿ အာကင်္ခပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိနော အနာဝရဏဉာဏသင်္ခါတဿ သဗ္ဗညုတညာဏဿ အဓိဂမော ဒဿိတော.

“随觉者”（anubuddho），即随顺于应觉之法而觉悟。“以此”（tena）即“因此”（tasmā）。因为于一切法，从总体上、从细节上，以及通过逐一抉择词句而觉悟，故如是说。说了什么呢？即“因为正确地、亲自觉悟了一切法”。其义为：因为亲自、无颠倒地、从一切方面正等觉了一切所知法。以此显示了（世尊）证得了那被称为无碍智的一切知智（sabbaññutaññāṇa），此智无需他人教导，有能力以一切行相觉悟一切法，其生起与意欲相连。

နနု စ သဗ္ဗညုတညာဏတော အညံ အနာဝရဏဉာဏံ, အညထာ ‘‘ဆ အသာဓာရဏဉာဏာနိ ဗုဒ္ဓဉာဏာနီ’’တိ (ပဋိ. မ. မာတိကာ ၁.၇၃) ဝစနံ ဝိရုဇ္ဈေယျာတိ? န ဝိရုဇ္ဈတိ, ဝိသယပဝတ္တိဘေဒဝသေန အညေဟိ အသာဓာရဏဘာဝဒဿနတ္ထံ ဧကဿေဝ ဉာဏဿ ဒွိဓာ ဝုတ္တတ္တာ. ဧကမေဝ ဟိ တံ ဉာဏံ အနဝသေသသင်္ခတာသင်္ခတသမ္မုတိဓမ္မဝိသယတာယ သဗ္ဗညုတညာဏံ, တတ္ထ စ အာဝရဏာဘာဝတော နိဿင်္ဂစာရမုပါဒါယ ‘‘အနာဝရဏဉာဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယထာဟ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ‘‘သဗ္ဗံ သင်္ခတမသင်္ခတံ အနဝသေသံ ဇာနာတီတိ သဗ္ဗညုတညာဏံ, တတ္ထ အာဝရဏံ နတ္ထီတိ အနာဝရဏဉာဏ’’န္တိအာဒိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၁၉). တသ္မာ နတ္ထိ နေသံ အတ္ထတော ဘေဒေါ, ဧကန္တေန စေတံ ဧဝမိစ္ဆိတဗ္ဗံ. အညထာ သဗ္ဗညုတာနာဝရဏဉာဏာနံ သာဓာရဏတာ, အသဗ္ဗဓမ္မာရမ္မဏတာ စ အာပဇ္ဇေယျ. န ဟိ ဘဂဝတော ဉာဏဿ အဏုမတ္တမ္ပိ အာဝရဏံ အတ္ထိ, အနာဝရဏဉာဏဿ စ အသဗ္ဗဓမ္မာရမ္မဏဘာဝေ ယတ္ထ တံ န ပဝတ္တတိ, တတ္ထာဝရဏသဗ္ဘာဝတော အနာဝရဏဘာဝေါယေဝ န သိယာ. အထ ဝါ ပန ဟောတု [Pg.231] အညမေဝ အနာဝရဏဉာဏံ သဗ္ဗညုတညာဏတော, ဣဓ ပန သဗ္ဗတ္ထ အပ္ပဋိဟတဝုတ္တိတာယ အနာဝရဏဉာဏန္တိ သဗ္ဗညုတညာဏမေဝ အဓိပ္ပေတံ. တဿ စာဓိဂမေန ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗညူ, သဗ္ဗဝိဒူ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ စ ဝုစ္စတိ န သကိံယေဝ သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓတော. တထာ စ ဝုတ္တံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ (ပဋိ. မ. ၁.၁၆၂) ‘‘ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓနသမတ္ထဉာဏသမဓိဂမေန ဟိ ဘဂဝတော သန္တာနေ အနဝသေသဓမ္မေ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ သမတ္ထတာ အဟောသီတိ.

难道无碍智(anāvaraṇañāṇa)不是一切知智(sabbaññutaññāṇa)之外的另一种智吗？否则“六不共智为佛智”之说就会相违。并无相违，因为为了显示其在所缘行相上与其他圣者不共的差别，同一智被说了两次。这唯一的智，因其以一切无余的有为法、无为法与世俗法为所缘，故称一切知智；又因于此中毫无障碍，行无滞碍，而称无碍智。如《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)所说：“了知一切有为、无为法而无遗余，是为一切知智；于此中无有障碍，是为无碍智。”因此二者在义理上并无差别，必须如此确定地理解。否则，一切知智就会变成有障碍，而无碍智则不能以一切法为所缘。世尊的智确实连微尘许的障碍都没有，若无碍智不以一切法为所缘，那么于其不行之处，即有障碍存在，其无碍性即不得成立。又或者，纵使无碍智是异于一切知智的另一种智，但在此处，因其于一切处无碍行转，故所谓“无碍智”，即是意指一切知智。世尊正是因证得此智，才被称为“一切知者”、“遍知者”、“正自觉者”，而非因一时顿悟一切法。如《无碍解道》中所说：“此‘佛陀’之名，是诸佛世尊以解脱为究竟，于菩提树下，与获得一切知智的同时，由亲证而施设的概念。”因为通过证得能了悟一切法的智，世尊的心相续中才具备了能无余地洞察一切法的能力。

ဧတ္ထာဟ – ကိံ ပနိဒံ ဉာဏံ ပဝတ္တမာနံ သကိံယေဝ သဗ္ဗသ္မိံ ဝိသယေ ပဝတ္တတိ, ဥဒါဟု ကမေနာတိ? ကိဉ္စေတ္ထ – ယဒိ တာဝ သကိံယေဝ သဗ္ဗသ္မိံ ဝိသယေ ပဝတ္တတိ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နအဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဒိဘေဒဘိန္နာနံ သင်္ခတဓမ္မာနံ, အသင်္ခတသမ္မုတိဓမ္မာနဉ္စ ဧကဇ္ဈံ ဥပဋ္ဌာနေ ဒူရတော စိတ္တပဋံ ပေက္ခန္တဿ ဝိယ ပဋိဝိဘာဂေနာဝဗောဓော န သိယာ, တထာ စ သတိ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ဝိပဿန္တာနံ အနတ္တာကာရေန ဝိယ သဗ္ဗဓမ္မာ အနိရူပိတရူပေန ဘဂဝတော ဉာဏဿ ဝိသယာ ဟောန္တီတိ အာပဇ္ဇတိ. ယေပိ ‘‘သဗ္ဗဉေယျဓမ္မာနံ ဌိတလက္ခဏဝိသယံ ဝိကပ္ပရဟိတံ သဗ္ဗကာလံ ဗုဒ္ဓါနံ ဉာဏံ ပဝတ္တတိ, တေန တေ ‘သဗ္ဗဝိဒူ’တိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘စရံ သမာဟိတော နာဂေါ, တိဋ္ဌန္တောပိ သမာဟိတော’တိ ဣဒမ္ပိ ဝစနံ သုဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ, တေသမ္ပိ ဝုတ္တဒေါသာနာတိဝတ္တိ, ဌိတလက္ခဏာရမ္မဏတာယ စ အတီတာနာဂတသမ္မုတိဓမ္မာနံ တဒဘာဝတော ဧကဒေသဝိသယမေဝ ဘဂဝတော ဉာဏံ သိယာ. တသ္မာ သကိံယေဝ ဉာဏံ ပဝတ္တတီတိ န ယုဇ္ဇတိ.

于此，有人问：此智生起时，是于一切所缘中一时俱转，还是次第而转？于此当知：若此智于一切所缘中一时俱转，则当过去、未来、现在、内、外等种种差别之有为法，以及无为法与世俗法同时呈现时，就会像从远处观看彩画一般，无法有分别地了知。若如此，则一切法皆以其相貌未经辨明之状态，成为世尊之智的所缘，犹如修观（vipassanā）“诸法无我”者，（一切法皆呈现为）无我之相，便会产生此过失。又有些人说：“诸佛之智，恒常以一切所知法之住相为所缘，离于分别，遍于一切时而转，是故彼等被称为‘遍知者’（sabbavidū）。如是，‘龙象行时住于定，立时亦住于定’此言亦善说。”然彼等亦不免前述之过失。并且，由于是以住相为所缘，而过去、未来、世俗法并无此住相，故世尊之智便会成为仅缘一部分之智。是故，“智一时而转”之说，并不应理。

အထ ကမေန သဗ္ဗသ္မိံ ဝိသယေ ဉာဏံ ပဝတ္တတိ? ဧဝမ္ပိ န ယုဇ္ဇတိ. န ဟိ ဇာတိဘူမိသဘာဝါဒိဝသေန, ဒိသာဒေသကာလာဒိဝသေန စ အနေကဘေဒဘိန္နေ ဉေယျေ ကမေန ဂယှမာနေ တဿ အနဝသေသပဋိဝေဓော သမ္ဘဝတိ, အပရိယန္တဘာဝတော ဉေယျဿ. ယေ ပန ‘‘အတ္ထဿ အဝိသံဝါဒနတော ဉေယျဿ ဧကဒေသံ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ‘သေသေပိ ဧဝ’န္တိ အဓိမုစ္စိတွာ ဝဝတ္ထာပနေန သဗ္ဗညူ ဘဂဝါ, တဉ္စ ဉာဏံ န အနုမာနိကံ သံသယာဘာဝတော. သံသယာနုဗဒ္ဓံ ဟိ လောကေ အနုမာနဉာဏ’’န္တိ ဝဒန္တိ, တေသမ္ပိ တံ န ယုတ္တံ. သဗ္ဗဿ ဟိ အပ္ပစ္စက္ခဘာဝေ အတ္ထာဝိသံဝါဒနေန ဉေယျဿ ဧကဒေသံ ပစ္စက္ခံ [Pg.232] ကတွာ ‘‘သေသေပိ ဧဝ’’န္တိ အဓိမုစ္စိတွာ ဝဝတ္ထာပနဿ အသမ္ဘဝတော. ယဉှိ တံ သေသံ, တံ အပ္ပစ္စက္ခန္တိ.

再者，（佛智）是次第遍行于一切境吗？这也不应理。诚然，所知境由于种姓、地、自性等，以及方、域、时等而有诸多差异，若次第取证，则不可能无余通达，因为所知境无有边际。又有些人说：“由于对义理无谬，世尊现量了知所知境的一部分后，胜解‘剩余部分也是如此’，通过如此判定而为一切知者。且此智并非推论智，因其无有疑惑。诚然，世间的推论智是与疑惑相随的。”他们的此说也不应理。因为在未能现量了知全部的情况下，不可能通过对义理无谬而现量了知所知境的一部分，就胜解“剩余部分也是如此”而作出判定。因为那剩余的部分，是非现量的。

အထ တမ္ပိ ပစ္စက္ခံ, တဿ သေသဘာဝေါ ဧဝ န သိယာတိ? သဗ္ဗမေတံ အကာရဏံ. ကသ္မာ? အဝိသယဝိစာရဏဘာဝတော. ဝုတ္တံ ဟေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ဗုဒ္ဓဝိသယော, ဘိက္ခဝေ, အစိန္တေယျော န စိန္တေတဗ္ဗော. ယော စိန္တေယျ, ဥမ္မာဒဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ (အ. နိ. ၄.၇၇). ဣဒံ ပနေတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနံ – ယံကိဉ္စိ ဘဂဝတာ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတံ သကလံ, ဧကဒေသော ဝါ, တတ္ထ အပ္ပဋိဟတဝုတ္တိတာယ ပစ္စက္ခတော ဉာဏံ ပဝတ္တတိ, နိစ္စသမာဓာနဉ္စ ဝိက္ခေပါဘာဝတော. ဉာတုံ ဣစ္ဆိတဿ စ သကလဿ အဝိသယဘာဝေ တဿ အာကင်္ခပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာ န သိယာ, ဧကန္တေနေဝ သာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အာဝဇ္ဇနပ္ပဋိဗဒ္ဓါ အာကင်္ခပ္ပဋိဗဒ္ဓါ မနသိကာရပ္ပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တုပ္ပာဒပ္ပဋိဗဒ္ဓါ’’တိ ဝစနတော. အတီတာနာဂတဝိသယမ္ပိ ဘဂဝတော ဉာဏံ အနုမာနာဂမတက္ကဂ္ဂဟဏဝိရဟိတတ္တာ ပစ္စက္ခမေဝ.

再者，若那剩余部分也是现量的，它不就不是剩余部分了吗？所有这些都不成立。为何？因为这是对非（凡夫）境界的思察。世尊亦曾说：“诸比丘，佛之境界不可思议，不应思议。若有思议者，彼将陷于癫狂、恼乱。”（增支部4.77）于此，结论如下：世尊所欲了知的任何法，无论是全部或一部分，其智于彼皆因无碍而转，得以现量了知；且因无散乱，而恒常安住于定。再者，若所欲了知的全部（法）非其境界，则其智“依欲而转”之性即不得有。而此（依欲而转之）性必须被完全接受，如言：“一切法皆系于佛陀世尊的转向，系于欲求，系于作意，系于心生。”世尊对于过去、未来境的智，亦因远离推论、圣教及寻思等取著，而唯是现量。

နနု စ ဧတသ္မိံ ပက္ခေ ယဒါ သကလံ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတံ, တဒါ သကိံယေဝ သကလဝိသယတာယ အနိရူပိတရူပေန ဘဂဝတော ဉာဏံ ပဝတ္တေယျာတိ ဝုတ္တဒေါသာနာတိဝတ္တိယေဝါတိ? န, တဿ ဝိသောဓိတတ္တာ. ဝိသောဓိတော ဟိ သော ဗုဒ္ဓဝိသယော အစိန္တေယျောတိ. အညထာ ပစုရဇနဉာဏသမာနဝုတ္တိတာယ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဉာဏဿ အစိန္တေယျတာ န သိယာ. တသ္မာ သကလဓမ္မာရမ္မဏမ္ပိ တံ ဧကဓမ္မာရမ္မဏံ ဝိယ သုဝဝတ္ထာပိတေယေဝ တေ ဓမ္မေ ကတွာ ပဝတ္တတီတိ ဣဒမေတ္ထ အစိန္တေယျံ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ယာဝတကံ ဉေယျံ, တာဝတကံ ဉာဏံ. ယာဝတကံ ဉာဏံ, တာဝတကံ ဉေယျံ. ဉေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ, ဉာဏပရိယန္တိကံ ဉေယျ’’န္တိ (မဟာနိ. ၆၉; စူဠနိ. မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၈၅; ပဋိ. မ. ၃.၅). ဧဝမေကဇ္ဈံ, ဝိသုံ, သကိံ, ကမေန ဝါ ဣစ္ဆာနုရူပံ သမ္မာ သာမဉ္စ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ.

难道不是吗？在此方面，当欲了知一切时，世尊的智慧就会因遍缘一切而以未限定之相一时生起，如此便无法超越前述的过失了。并非如此，因为那过失已被清除。诚然，那过失已被“佛陀的境界不可思议”这一点所清除。否则，诸佛世尊的智慧就会与众多凡夫的智慧有相同的行相，其不可思议性也就不复存在了。因此，那智慧即使以一切法为所缘，也能像以一法为所缘一般，将那些法善加确定后而运作，这在此处即是不可思议。正如所说：“所知有多少，智慧就有多少；智慧有多少，所知就有多少。智慧以所知为边际，所知以智慧为边际。”（《大义释》69；《小义释·摩伽罗阇学人问品解释》85；《无碍解道》3.5）如是，或总、或别、或一时、或次第，随其意欲，已正、已亲自觉悟一切法，故为正等觉者。

၁၃၃. ဝိဇ္ဇာဟီတိ ဧတ္ထ ဝိန္ဒိယံ ဝိန္ဒတီတိ ဝိဇ္ဇာ, ယာထာဝတော ဥပလဗ္ဘတီတိ အတ္ထော. အတ္တနော ဝါ ပဋိပက္ခဿ ဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇာ, တမောက္ခန္ဓာဒိကဿ ပဒါလနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. တတော ဧဝ အတ္တနော ဝိသယဿ ဝိဒိတကရဏဋ္ဌေနပိ ဝိဇ္ဇာ. သမ္ပန္နတ္တာတိ သမန္နာဂတတ္တာ, ပရိပုဏ္ဏတ္တာ ဝါ, အဝိကလတ္တာတိ အတ္ထော. တိဿန္နံ, အဋ္ဌန္နံ စ ဝိဇ္ဇာနံ တတ္ထ တတ္ထ သုတ္တေ ဂဟဏံ ဝိနေယျဇ္ဈာသယဝသေနာတိ [Pg.233] ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သတ္တ သဒ္ဓမ္မာ နာမ သဒ္ဓါ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပံ ဗာဟုသစ္စံ ဝီရိယံ သတိ ပညာ စ. ယေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၁၀.၁၁). စတ္တာရိ ဈာနာနီတိ ယာနိ ကာနိစိ စတ္တာရိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ.

133. 在此，“明”（vijjā）者，谓能了知所应知（vindiyaṃ vindati），义为如实证得。或者，以其能穿透对治法（paṭipakkha）之义而为“明”，义为能破除无明蕴（tamokkhandha）等。是故，亦以其能令自境显了之义而为“明”。“具足”（sampannattā）意即具备（samannāgatattā），或圆满（paripuṇṇattā），也就是无缺失（avikalattā）的意思。于彼彼经中，或取三明，或取八明，当知是随所化者之意乐。七正法者，谓信、惭、愧、多闻、精进、念与慧。就此而说：“于此，比丘有信……”等（《增支部》10.11）。四禅者，谓任何四种色界禅。

ကသ္မာ ပနေတ္ထ သီလာဒယော ပန္နရသေဝ ‘‘စရဏ’’န္တိ ဝုတ္တာတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဣမေယေဝ ဟီ’’တိအာဒိ. တေန တေသံ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟတော နိဗ္ဗာနုပဂမနေ ဧကံသတော သာဓနဘာဝမာဟ. ဣဒါနိ တဒတ္ထသာဓနာယ အာဂမံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိမာဟ. ဘဂဝါတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ နိဂမနဝသေန ဝုတ္တံ.

又，为何在此处仅将戒（sīla）等十五法称为“行”（caraṇa）呢？针对此质问，（论师）说：“此等即是”等。以此说明，因彼等（十五法）为三学所摄，故于趣向涅槃（nibbāna）是决定的成就之因。如今为成此义，（论师）引示圣教（āgama）而说“如所说”等。“世尊”等语，是为总结已说之义而说。

နနု စာယံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါ သာဝကေသုပိ လဗ္ဘတီတိ? ကိဉ္စာပိ လဗ္ဘတိ, န ပန တထာ, ယထာ ဘဂဝတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ဝိဇ္ဇာသမ္ပဒါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. စရဏဓမ္မပရိယာပန္နတ္တာ ကရုဏာဗြဟ္မဝိဟာရဿ, သော စေတ္ထ မဟဂ္ဂတဘာဝပ္ပတ္တာ သာဓာရဏဘာဝေါတိ အာဟ ‘‘စရဏသမ္ပဒါ မဟာကာရုဏိကတံ ပူရေတွာ ဌိတာ’’တိ. ယထာ သတ္တာနံ အနတ္ထံ ပရိဝဇ္ဇေတွာ အတ္ထေ နိယောဇနံ ပညာယ ဝိနာ န ဟောတိ, ဧဝံ နေသံ အတ္ထာနတ္ထဇာနနံ သတ္ထု ကရုဏာယ ဝိနာ န ဟောတီတိ ဥဘယမ္ပိ ဥဘယတ္ထ သကိစ္စကမေဝ သိယာ. ယတ္ထ ပန ယဿာ ပဓာနဘာဝေါ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘သော သဗ္ဗညုတာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယထာ တံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နောတိ ယထာ အညောပိ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော, တေန ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နဿေဝါယံ အာဝေဏိကာ ပဋိပတ္တီတိ ဒဿေတိ. သာ ပနာယံ သတ္ထု ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါ သာသနဿ နိယျာနိကတာယ သာဝကာနံ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ဧကန္တကာရဏန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘တေနဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ သုဝိညေယျမေဝ.

然则，此明行具足，于声闻（sāvaka）等亦可得耶？虽亦可得，然不如世尊。为示此义，故说“于此，明具足”等。因悲梵住（karuṇābrahmavihāra）为行法所摄，且于此达到广大（mahaggata）之境时，即成非共通之法，故说“行具足圆满大悲而住”。譬如，若无智慧，则不能使有情避其非义而趋向其义利；同理，若无导师之悲心，彼等亦不能了知义利与非义利。是故，二者（悲智）于二处各有用。然为显示于何处何者为主，故说“彼由一切知性”等。于此，“如彼明行具足者”，意即“如其他明行具足者”。以此显示，此是唯明行具足者所特有的行持。又，为显示导师的此明行具足，因教法具引导出离之性，是声闻等正行的决定因，故说“彼因此”等。此义易解。

ဧတ္ထ စ ဝိဇ္ဇာသမ္ပဒါယ သတ္ထု ပညာမဟတ္တံ ပကာသိတံ ဟောတိ, စရဏသမ္ပဒါယ ကရုဏာမဟတ္တံ. တေသု ပညာယ ဘဂဝတော ဓမ္မရဇ္ဇပ္ပတ္တိ, ကရုဏာယ ဓမ္မသံဝိဘာဂေါ. ပညာယ သံသာရဒုက္ခနိဗ္ဗိဒါ, ကရုဏာယ သံသာရဒုက္ခသဟနံ. ပညာယ ပရဒုက္ခပရိဇာနနံ, ကရုဏာယ ပရဒုက္ခပတိကာရာရမ္ဘော. ပညာယ ပရိနိဗ္ဗာနာဘိမုခဘာဝေါ, ကရုဏာယ တဒဓိဂမော. ပညာယ သယံ တရဏံ, ကရုဏာယ ပရေသံ တာရဏံ. ပညာယ ဗုဒ္ဓဘာဝသိဒ္ဓိ, ကရုဏာယ ဗုဒ္ဓကိစ္စသိဒ္ဓိ. ကရုဏာယ ဝါ ဗောဓိသတ္တဘူမိယံ သံသာရာဘိမုခဘာဝေါ, ပညာယ တတ္ထ အနဘိရတိ. တထာ ကရုဏာယ ပရေသံ အဘိံသာပနံ[Pg.234], ပညာယ သယံ ပရေဟိ အဘာယနံ. ကရုဏာယ ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတိ, ပညာယ အတ္တာနံ ရက္ခန္တော ပရံ ရက္ခတိ. တထာ ကရုဏာယ အပရန္တပေါ, ပညာယ အနတ္တန္တပေါ. တေန အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နာဒီသု စတူသု ပုဂ္ဂလေသု စတုတ္ထပုဂ္ဂလဘာဝေါ သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. တထာ ကရုဏာယ လောကနာထတာ, ပညာယ အတ္တနာထတာ. ကရုဏာယ စဿ နိန္နတာဘာဝေါ, ပညာယ ဥန္နမာဘာဝေါ. တထာ ကရုဏာယ သဗ္ဗသတ္တေသု ဇနိတာနုဂ္ဂဟော ပညာနုဂတတ္တာ န စ န သဗ္ဗတ္ထ ဝိရတ္တစိတ္တော, ပညာယ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဝိရတ္တစိတ္တော ကရုဏာနုဂတတ္တာ န စ န သဗ္ဗသတ္တာနုဂ္ဂဟာယ ပဝတ္တော. ယထာ ဟိ ကရုဏာ ဘဂဝတော သိနေဟသောကဝိရဟိတာ, ဧဝံ ပညာ အဟံကာရမမံကာရဝိနိမုတ္တာတိ အညမညဝိသောဓိတာ ပရမဝိသုဒ္ဓါ ဂုဏဝိသေသာ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါဟိ ပကာသိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

在此，以明圆满，彰显了世尊智慧之伟大；以行圆满，彰显了其慈悲之伟大。于此二者中，世尊以智慧获得法王之位，以慈悲普施佛法。以智慧，厌离轮回之苦；以慈悲，堪忍轮回之苦。以智慧，了知他人之苦；以慈悲，着手对治他人之苦。以智慧，趋向于般涅槃；以慈悲，证得彼境。以智慧，自我度脱；以慈悲，度脱他人。以智慧，成就佛陀之位；以慈悲，成就佛陀之事。或以慈悲，于菩萨地中面向轮回；以智慧，于彼处不生乐受。同样，以慈悲，令他人不相伤害；以智慧，自己不为他人所惧。以慈悲，守护他人即是守护自己；以智慧，守护自己即是守护他人。同样，以慈悲，不恼于他；以智慧，不恼于己。是故，于为自利行等四种个人中，成就了第四种个人之位。同样，以慈悲，成为世间依怙主；以智慧，成为自己依怙主。以慈悲故，他心向众生；以智慧故，他心无高慢。同样，以慈悲对一切众生生起饶益，然因与智慧相应，故于一切处实为离染之心；以智慧对一切法心皆离染，然因与慈悲相应，故实为饶益一切众生而行。诚然，正如世尊的慈悲远离亲爱与忧愁，其智慧亦远离我执与我所执。如是，此二者互相净化，达至无上清净。此等殊胜功德，由明行圆满所彰显。应如是知。

၁၃၄. ဂမနမ္ပိ ဟိ ဂတန္တိ ဝုစ္စတိ ‘‘ဂတေ ဌိတေ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၄; ၂.၃၇၆). သောဘနန္တိ သုဘံ. သုဘဘာဝေါ ဝိသုဒ္ဓတာယ, ဝိသုဒ္ဓတာ ဒေါသဝိဂမေနာတိ အာဟ ‘‘ပရိသုဒ္ဓမနဝဇ္ဇ’’န္တိ. ဂမနဉ္စ နာမ ဗဟုဝိဓန္တိ ဣဓာဓိပ္ပေတံ ဂမနံ ဒဿေန္တော ‘‘အရိယမဂ္ဂေါ’’တိ အာဟ. သော ဟိ နိဗ္ဗာနဿ ဂတိ အဓိဂမောတိ ကတွာ ‘‘ဂတံ, ဂမန’’န္တိ စ ဝုစ္စတိ. ဣဒါနိ တဿေဝ ဂဟဏေ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘တေန ဟေသာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ခေမံ ဒိသန္တိ နိဗ္ဗာနံ. အသဇ္ဇမာနောတိ ပရိပန္ထာဘာဝေန သုဂတိဂမနေပိ အသဇ္ဇန္တော သင်္ဂံ အကရောန္တော, ပဂေဝ ဣတရတ္ထ. အထ ဝါ ဧကာသနေ နိသီဒိတွာ ခိပ္ပဘိညာဝသေနေဝ စတုန္နမ္ပိ မဂ္ဂါနံ ပဋိလဒ္ဓဘာဝတော အသဇ္ဇမာနော အသဇ္ဇန္တော ဂတော. ယံ ဂမနံ ဂစ္ဆန္တော သဗ္ဗမနတ္ထံ အပဟရတိ, သဗ္ဗဉ္စ အနုတ္တရံ သမ္ပတ္တိံ အာဝဟတိ, တဒေဝ သောဘနံ နာမ. တေန စ ဘဂဝါ ဂတောတိ အာဟ ‘‘ဣတိ သောဘနဂမနတ္တာ သုဂတော’’တိ သောဘနတ္ထော သု-သဒ္ဒေါတိ ကတွာ.

134. 行(gamana)亦被称为“已行”(gata)，如在“行、住”等经文中所说（《长部》1.214；2.376）。善美(sobhana)即是美好(subhaṃ)。美好之状态在于清净，清净在于离过，故说“清净无过”。又，行有多种，此处为显示所意指的行而言“圣道”。因为此道是去往涅槃(nibbāna)的途径、是证得，故被称为“已行”与“行”。现在，为说明受持此道的原因而说“因此……”等。安稳处即是涅槃。“无滞碍”意即因无障碍，即使行于善趣亦不滞留、不执取，何况在其他地方。或者，因坐于一席，以速通智(khippābhiññā)之力得证四道，故无滞碍、无执取而行。凡所行能除去一切无益，并带来一切无上成就，此行方名为善美。世尊已行此道，故说：“因其行之善美，故为善逝(Sugata)”，此中“善”(su)字为善美之义。

အသုန္ဒရာနံ ဒုက္ခာနံ သင်္ခါရပ္ပဝတ္တီနံ အဘာဝတော အစ္စန္တသုခတ္တာ ဧကန္တတော သုန္ဒရံ နာမ အသင်္ခတာ ဓာတူတိ အာဟ ‘‘သုန္ဒရဉ္စေသ ဌာနံ ဂတော အမတံ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’’န္တိ (မ. နိ. ၂.၂၁၅; ဓ. ပ. ၂၀၃-၂၀၄). သမ္မာတိ သုဋ္ဌု. သုဋ္ဌု ဂမနဉ္စ နာမ ပဋိပက္ခေန အနဘိဘူတဿ ဂမနန္တိ အာဟ ‘‘ပဟီနေ ကိလေသေ ပုန အပစ္စာဂစ္ဆန္တော’’တိ. ဣဒဉ္စ သိခါပ္ပတ္တံ သမ္မာဂမနံ, ယာယ အာဂမနီယပဋိပဒါယ သိဒ္ဓံ, သာပိ သမ္မာဂမနမေဝါတိ ဧဝမ္ပိ [Pg.235] ဘဂဝါ သုဂတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘သမ္မာ ဝါ ဂတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမ္မာပဋိပတ္တိယာတိ သမ္မာသမ္ဗောဓိယာ သမ္ပာပနေ အဝိပရီတပဋိပတ္တိယာ. ‘‘သဗ္ဗလောကဿ ဟိတသုခမေဝ ကရောန္တော’’တိ ဧတေန မဟာဗောဓိယာ ပဋိပဒါ အဝိဘာဂေန သဗ္ဗသတ္တာနံ သဗ္ဗဒါ ဟိတသုခါဝဟဘာဝေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ဒဿေတိ. ‘‘သဿတံ ဥစ္ဆေဒန္တိ ဣမေ အန္တေ အနုပဂစ္ဆန္တော ဂတော’’တိ ဧတေန ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဂတိံ ဒဿေတိ. ‘‘ကာမသုခံ အတ္တကိလမထန္တိ ဣမေ အနုပဂစ္ဆန္တော ဂတော’’တိ ဧတေန အရိယမဂ္ဂဂတိံ ဒဿေတိ.

因无不善之苦，即诸行之流转，又因其为究竟之乐，故无为界（asaṅkhatā dhātu）被称为绝待之美。所以说：“他已去到美妙之处，即不死涅槃。”因此，世尊说：“涅槃是最高的乐。”（《中部》2.215；《法句经》203-204）。“正”（sammā）即是“善”（suṭṭhu）。善行即是不为对立面所胜之行，故说：“已断诸烦恼，不再复返。”这已达顶点的正行，以及成就此行的行道，两者都同样是正行。为显示世尊因此也是善逝，故说“或因其正行……”等。所谓正行，即是为达正等觉而行的不颠倒之行。“为一切世间行利益安乐事”，此句显示，大菩提的行道无分别地、恒时地为一切有情带来利益安乐。“不趋入常、断二边而行”，此句显示了缘起之行。“不趋入欲乐与自苦二边而行”，此句显示了圣道之行。

တတြာတိ ယုတ္တဋ္ဌာနေ ယုတ္တဿေဝ ဘာသနေ နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗေ, သာဓေတဗ္ဗေ စေတံ ဘုမ္မံ. အဘူတန္တိ အဘူတတ္ထံ. အတ္ထမုခေန ဟိ ဝါစာယ အဘူတတာ, ဘူတတာ ဝါ. အတစ္ဆန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အဘူတန္တိ ဝါ အသန္တံ အဝိဇ္ဇမာနံ. အတစ္ဆန္တိ အတထာကာရံ အညထာသန္တံ. အနတ္ထသဉှိတန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကေန, သမ္ပရာယိကေန ဝါ အနတ္ထေန သဉှိတံ, အနတ္ထာဝဟံ. န အတ္ထောတိ အနတ္ထော, အတ္ထဿ ပဋိပက္ခော, အဘာဝေါ စ, တေန သဉှိတံ, ပိသုဏဝါစံ, သမ္ဖပ္ပလာပဉ္စာတိ အတ္ထော. ဧဝမေတ္ထ စတုဗ္ဗိဓဿာပိ ဝစီဒုစ္စရိတဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ ပဌမာ ဝါစာ သီလဝန္တံ ‘‘ဒုဿီလော’’တိ, အစဏ္ဍာလာဒိမေဝ ‘‘စဏ္ဍာလော’’တိအာဒိနာ ဘာသမာနဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဒုတိယာ ဒုဿီလံ ‘‘ဒုဿီလော’’တိ, စဏ္ဍာလာဒိမေဝ ‘‘စဏ္ဍာလော’’တိအာဒိနာ အဝိနယေန ဘာသမာနဿ. တတိယာ နေရယိကာဒိကဿ နေရယိကာဒိဘာဝဝိဘာဝနီကထာ ယထာ ‘‘အာပါယိကော ဒေဝဒတ္တော နေရယိကော’’တိအာဒိကာ (စူဠဝ. ၃၄၈). စတုတ္ထီ ‘‘ဝေဒဝိဟိတေန ယညဝိဓိနာ ပါဏာတိပါတာဒိကတံ သုဂတိံ အာဝဟတီ’’တိ လောကဿ ဗျာမောဟနကထာ. ပဉ္စမီ ဘူတေန ပေသုညူပသံဟာရာဒိကထာ. ဆဋ္ဌာ ယုတ္တပ္ပတ္တဋ္ဌာနေ ပဝတ္တိတာ ဒါနသီလာဒိကထာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ သမ္မာ ဂဒတ္တာတိ ယထာဝုတ္တံ အဘူတာဒိံ ဝဇ္ဇေတွာ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသဉှိတံ ပိယံ မနာပံ တတော ဧဝ သမ္မာ သုဋ္ဌု ဂဒနတော သုဂတော ဒ-ကာရဿ တ-ကာရံ ကတွာ. အာပါထဂမနမတ္တေန ကဿစိ အပ္ပိယမ္ပိ ဟိ ဘဂဝတော ဝစနံ ပိယံ မနာပမေဝ အတ္ထသိဒ္ဓိယာ လောကဿ ဟိတသုခါဝဟတ္တာ.

此中（Tatrāti），是在“于适当之处说适当之语”此义上，应被完成、应被实现；并且此词是处格（bhummaṃ）。“不实”（abhūta）即不真实之义。因为言语的虚假或真实，是就其意义而言的。“不真实”（atacca）是它的同义词。或者，“不实”是指不存在、非有。“不真实”是指不如实、另一样存在。“无益相应”（anatthasañhita）是指与现世或来世的无益相关联，带来无益。“无益”（anattho）即非利益，是利益的对立面，也是其缺乏。与此相应，即是离间语、绮语之义。应知此处包含了四种语恶行。其中，第一种言语，是指对持戒者说“你是破戒者”，或对非旃陀罗（caṇḍāla）者说“你是旃陀罗”等。第二种，是指对破戒者说“你是破戒者”，或对旃陀罗者说“你是旃陀罗”等，以不敬的方式说。第三种，是指宣说地狱等有情将堕地狱等状态的话，例如：“提婆达多是堕恶趣者、地狱者”等。第四种，是以“通过吠陀（veda）所规定的祭祀法，行杀生等能带来善趣”等言论来迷惑世人。第五种，是以真实之事说离间语等。第六种，当知是在适当的场合说布施、持戒等言论。如是，“善说”（sammā gadattā）是指：如前所述，避开不实等，只说真实、如实、有益、可爱、可意的话。正是因为如此善说、妙说，故为“善逝”（sugato），此处是将“d”字转为“t”字。即使世尊的话有时乍听之下不悦耳，但因其能成就义利，为世间带来利益安乐，故对世人而言，实是可爱、可意的。

အပိစ သောဘနံ ဂတံ ဂမနံ ဧတဿာတိ သုဂတော. ဘဂဝတော ဟိ ဝေနေယျဇနုပသင်္ကမနံ ဧကန္တေန တေသံ ဟိတသုခနိပ္ဖာဒနတော သောဘနံ ဘဒ္ဒကံ[Pg.236]. တထာ လက္ခဏာနုဗျဉ္ဇနပဋိမဏ္ဍိတရူပကာယတာယ ဒုတဝိလမ္ဗိတခလိတာနုကဍ္ဎနနိပ္ပီဠနုက္ကုဋိကကုဋိလာကုလတာဒိဒေါသရဟိတဝိလာသိတရာဇဟံသဝသဘဝါရဏမိဂရာဇဂမနံ ကာယဂမနံ, ဉာဏဂမနဉ္စ ဝိပုလနိမ္မလကရုဏာသတိဝီရိယာဒိဂုဏဝိသေသသဟိတံ အဘိနီဟာရတော ယာဝ မဟာဗောဓိ အနဝဇ္ဇတာယ, သတ္တာနံ ဟိတသုခါဝဟတာယ စ သောဘနမေဝ. အထ ဝါ သယမ္ဘူဉာဏေန သကလမ္ပိ လောကံ ပရိညာဘိသမယဝသေန ပရိဇာနန္တော သမ္မာ ဂတော အဝဂတောတိ သုဂတော. တထာ လောကသမုဒယံ ပဟာနာဘိသမယဝသေန ပဇဟန္တော အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ အာပါဒေန္တော သမ္မာ ဂတော အတီတောတိ သုဂတော. လောကနိရောဓံ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန သမ္မာ ဂတော အဓိဂတောတိ သုဂတော. လောကနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ဘာဝနာဘိသမယဝသေန သမ္မာ ဂတော ပဋိပန္နောတိ သုဂတော. တထာ ယံ ဣမဿ သဒေဝကဿ လောကဿ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ, သဗ္ဗံ တံ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ သမ္မာ ပစ္စက္ခတော ဂတော အဗ္ဘညာသီတိ သုဂတော.

再者，其行进美妙，故为“善逝”（sugato）。世尊亲近所化有情，完全是为了成就彼等的利益安乐，故其行进是美妙、吉祥的。同样地，其身行亦是美妙：世尊的色身由相好（lakkhaṇānubyañjana）庄严，其行止远离过速、过缓、失足、拖曳、重踏、蹲行、歪斜、散乱等过失，其步态庄严，犹如优雅的鹅王、公牛、象王、狮子王。其智行亦是美妙：从发愿（abhinīhāra）以至大菩提，其智行与广阔、无瑕的悲、念、精进等殊胜功德相应，毫无过失，且为众生带来利益安乐。又或者，以自生智（sayambhūñāṇa），通过遍知现观（pariññābhisamaya）而善了知（sammā gato avagato）一切世间，故为“善逝”。同样地，通过断除现观（pahānābhisamaya）而断除世间集，令其达到不生起的状态，如此善超越（sammā gato atīto），故为“善逝”。同样地，通过作证现观（sacchikiriyābhisamaya）而亲证世间灭——涅槃，如此善到达（sammā gato adhigato），故为“善逝”。同样地，通过修习现观（bhāvanābhisamaya）而行于导向世间灭之道，如此善行道（sammā gato paṭipanno），故为“善逝”。同样地，对此包含天人的世界，凡所有被见、闻、觉、识、得、求、心所随寻者，一切皆如掌中庵摩罗迦果（āmalaka）一般，善于亲证、了知（sammā paccakkhato gato abbhaññāsi），故为“善逝”。

၁၃၅. သဗ္ဗထာတိ သဗ္ဗပ္ပကာရေန. ယော ယော လောကော ယထာ ယထာ ဝေဒိတဗ္ဗော, တထာ တထာ. တေ ပန ပကာရေ ဒဿေတုံ ‘‘သဘာဝတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဘာဝတောတိ ဒုက္ခသဘာဝတော. သဗ္ဗော ဟိ လောကော ဒုက္ခသဘာဝေါ. ယထာဟ ‘‘သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၄; ဒီ. နိ. ၂.၃၈၇). သမုဒယတောတိ ယတော သော သမုဒေတိ, တတော တဏှာဒိတော. နိရောဓတောတိ ယတ္ထ သော နိရုဇ္ဈတိ, တတော ဝိသင်္ခါရတော. နိရောဓူပါယတောတိ ယေန ဝိဓိနာ သော နိရောဓော ပတ္တဗ္ဗော, တတော အရိယမဂ္ဂတော, ဣတော အညဿ ပကာရဿ အဘာဝါ.

135. “以一切方式”（sabbathā）即是以所有方式。即：对任何世间，应如何了知，便如何了知。为说明此等方式，故说“从自性”（sabhāvato）等。其中，“从自性”，即从苦的自性。因为一切世间皆是苦的自性。如言：“简言之，五取蕴即是苦。”“从集”（samudayato），即从其生起之处，也就是从渴爱（taṇhā）等。“从灭”（nirodhato），即在其止息之处，也就是从无行（visaṅkhāra）。“从灭之道”（nirodhūpāyato），即以何方法证得该灭，也就是从圣道，因除此以外别无他法。

ဣတိ ‘‘သဗ္ဗထာ လောကံ အဝေဒီ’’တိ ဝတွာ တဒတ္ထသာဓကံ သုတ္တံ ဒဿေန္တော ‘‘ယတ္ထ ခေါ အာဝုသော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ‘‘န ဇာယတီ’’တိအာဒိနာ ဥဇုကံ ဇာတိအာဒီနိ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ ပဒဒွယေန အပရာပရံ စဝနုပပဇ္ဇနာနိ ပဋိက္ခိပတိ. ကေစိ ပန ‘‘န ဇာယတီတိအာဒိ ဂဗ္ဘသေယျကဝသေန ဝုတ္တံ, ဣတရံ ဩပပါတိကဝသေနာ’’တိ ဝဒန္တိ. တန္တိ ဇာတိအာဒိရဟိတံ. ဂမနေနာတိ ပဒသာ ဂမနေန. ဉာတေယျန္တိ ဇာနိတဗ္ဗံ. ‘‘ဉာတာယ’’န္တိ ဝါ ပါဌော, ဉာတာ အယံ နိဗ္ဗာနတ္ထိကောတိ အဓိပ္ပာယော.

如是说“全面了知世间”后，为说明此义而展示经文，说“贤友，于此处……”等。于此，以“不生……”等直接否定了生等，又以“不死、不生”二词相继否定了死与生。然而，有些人说：“‘不生’等是依胎生而说，其余是依化生而说。”那是指远离生等之处。“以行”是指以足行走。“应可知”是指应被了知。或有读作“ñātāya”，其意为：“此求涅槃者知晓。”

ကာမံ [Pg.237] ပါဒဂမနေန ဂန္တွာ လောကဿန္တံ ဉာတုံ, ဒဋ္ဌုံ, ပတ္တုံ ဝါ န သက္ကာ, အပိစ ပရိမိတပရိစ္ဆိန္နဋ္ဌာနေ တံ ပညာပေတွာ ဒဿေမီတိ ဒဿေန္တော ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သသညိမှီတိ သညာသဟိတေ. တတော ဧဝ သမနကေ သဝိညာဏကေ. အဝိညာဏကေ ပန ဥတုသမုဋ္ဌာနရူပသမုဒါယမတ္တေ ပညာပေတုံ န သက္ကာတိ အဓိပ္ပာယော. လောကန္တိ ခန္ဓာဒိလောကံ. လောကနိရောဓန္တိ တဿ လောကဿ နိရုဇ္ဈနံ, နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ. အဒေသမ္ပိ ဟိ တံ ယေသံ နိရောဓော, တေသံ ဝသေန ဥပစာရတော, ဒေသတောပိ နိဒ္ဒိသီယတိ ယထာ ‘‘စက္ခုံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၄၀၁; မ. နိ. ၁.၁၃၄; ဝိဘ. ၂၀၄).

诚然，以步行走到世间边际，想要了知、看到或达到它，都是不可能的，但为了表明“我是在一个有限、有界的处所中宣示它”，（佛陀）说了“再者……”等语。于此，“有想的”（sasaññimhi）是指有想伴随的。由此，也就在有心、有识的（身体）中。其意为：在无识的、仅仅是时节所生色聚的（身体）中，则不可能宣示。“世间”是指蕴等世间。“世间之灭”是指那世间的止息，或就是涅槃。诚然，那（涅槃）虽非处所，但就其所灭的那些法而言，也由譬喻被指示为一处所，正如：“眼在世间是可爱之色、可喜之色，于此，此渴爱在被舍断时即被舍断；于此，在灭尽时即灭尽。”

ဂမနေနာတိ ပါကတိကဂမနေန. လောကဿန္တောတိ သင်္ခါရလောကဿ အန္တော အန္တကိရိယာဟေတုဘူတံ နိဗ္ဗာနံ. ကုဒါစနန္တိ ကဒါစိပိ. အပတွာတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေန အနဓိဂန္တွာ. ပမောစနန္တိ ပမုတ္တိ နိဿရဏံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ လောကဿန္တံ အပတွာ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော မုတ္တိ နတ္ထိ, တသ္မာ. ဟဝေတိ နိပါတမတ္တံ. လောကဝိဒူတိ သဘာဝါဒိတော သဗ္ဗံ လောကံ ဇာနန္တော. သုမေဓောတိ သုန္ဒရပညော. လောကန္တဂူတိ ပရိညာဘိသမယေန လောကံ ဝိဒိတွာ ပဟာနာဘိသမယေန လောကန္တဂူ. မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဝါသဿ ပရိနိဋ္ဌိတတ္တာ ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော. သဗ္ဗေသံ ကိလေသာနံ သမိတတ္တာ, စတုသစ္စဓမ္မာနံ ဝါ အဘိသမိတတ္တာ သမိတာဝီ. နာသီသတိ န ပတ္ထေတိ. ယထာ ဣမံ လောကံ, ဧဝံ ပရဉ္စ လောကံ အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ.

“以行”(Gamanena)是指以平常的方式行走。“世间边际”(Lokassanto)是指行世间(saṅkhāraloka)的终结，即作为终结之因的涅槃(nibbāna)。“无论何时”(Kudācanaṃ)是指任何时候。“未到达”(Apatvā)是指没有通过胜道(aggamagga)证悟。“解脱”(Pamocanaṃ)是指解脱(pamutti)、出离(nissaraṇa)。“因此”(Tasmā)是因为若未到达世间边际，则无法从轮回之苦(vaṭṭadukkha)中解脱，所以(tasmā)。“诚然”(have)只是一个助词。“世间解”(lokavidū)是指从自性等方面了知一切世间者。“善慧者”(sumedho)是指具善慧者。“抵达世间尽头者”(lokantagū)是指透过遍知现观(pariññā-abhisamaya)了知世间后，透过舍断现观(pahāna-abhisamaya)而抵达世间尽头者。由于道梵行(maggabrahmacariyavāsa)的实践已终(pariniṭṭhitattā)，故为“梵行已住”(vusitabrahmacariyo)。由于一切烦恼(kilesa)已被平息(samitattā)，或由于已现观四谛法(catusaccadhamma)，故为“寂静者”(samitāvī)。“不希求”(Nāsīsati)即不期望(na pattheti)。正如不希求此世，同样因不再结生(appaṭisandhikattā)而不希求他世。

၁၃၆. ဧဝံ ယဒိပိ လောကဝိဒုတာ အနဝသေသတော ဒဿိတာ သဘာဝတော ဒဿိတတ္တာ, လောကော ပန ဧကဒေသေနေဝ ဝုတ္တောတိ တံ အနဝသေသတော ဒဿေတုံ ‘‘အပိစ တယော လောကာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓါနံ ခန္ဓာနံ သမူဟော, သန္တာနော စ သတ္တလောကော. ရူပါဒီသု သတ္တဝိသတ္တတာယ သတ္တော, လောကီယန္တိ ဧတ္ထ ကုသလာကုသလံ, တဗ္ဗိပါကော စာတိ လောကောတိ. အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓါနံ ရူပါဒီနံ သမူဟော, သန္တာနော စ ဩကာသလောကော လောကိယန္တိ ဧတ္ထ တသာ, ထာဝရာ စ, တေသဉ္စ ဩကာသဘူတောတိ. တဒါဓာရတာယ ဟေသ ‘‘ဘာဇနလောကော’’တိပိ ဝုစ္စတိ. ဥဘယေပိ ခန္ဓာ သင်္ခါရလောကော ပစ္စယေဟိ သင်္ခရီယန္တိ, လုဇ္ဇန္တိ ပလုဇ္ဇန္တိ စာတိ. အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ ပစ္စယဋ္ဌိတိကာ, ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိကာတိ [Pg.238] အတ္ထော. ပစ္စယတ္ထော ဟေတ္ထ အာဟာရ-သဒ္ဒေါ ‘‘အယမာဟာရော အနုပ္ပန္နဿ ဝါ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဥပ္ပာဒါယာ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၂၃၂) ဝိယ. ဧဝံ ဟိ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ’’တိ ဣမိနာ အသညသတ္တာပိ ပရိဂ္ဂဟိတာ ဟောန္တိ. သာ ပနာယံ အာဟာရဋ္ဌိတိကတာ နိပ္ပရိယာယတော သင်္ခါရဓမ္မော, န သတ္တဓမ္မောတိ အာဟ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ အာဂတဋ္ဌာနေ သင်္ခါရလောကော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ.

136. 如是，虽然“世间解”(lokavidutā)由于已从自性上解释而得以被毫无遗漏地阐明，但“世间”本身仅被部分地提及，为了毫无遗漏地阐明它，故说“再者，有三世间”等。其中，与诸根相联的诸蕴之聚合与相续，是“有情世间”(sattaloko)。于色等法中，因执着、黏缚故为“有情”(satto)；善、不善业及其异熟于其中被观见(lokīyanti)，故为“世间”(loko)。不与诸根相联的色法等之聚合与相续，是“器世间”(okāsaloko)；活动(tasā)与不活动(thāvarā)的众生于其中被观见，且它作为它们的处所。因其为彼等之所依，故亦称“器世间”(bhājanaloko)。此二者中的诸蕴皆为“行世间”(saṅkhāraloko)，因为它们被诸缘所行，且会毁坏、败坏。“依食而住”(āhāraṭṭhitikā)即依缘而住，意为依赖诸缘而存续。此处的“食”(āhāra)一词有“缘”之义，如“此食为令未生之欲贪生起……”等。如是，“一切有情”一语亦包含了无想有情。然而，此依食而住之性，从究竟义而言，是行法，非有情法，故说：“在提到‘依食而住’之处，当知为行世间。”

ယဒိ ဧဝံ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ’’တိ ဣဒံ ကထန္တိ? ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာ ဒေသနာတိ နာယံ ဒေါသော. ယထာ အညတ္ထာပိ ‘‘ဧကဓမ္မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမသ္မိံ ဧကဓမ္မေ? သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). ဒိဋ္ဌိဂတိကာနံ သဿတာဒိဝသေန ‘‘အတ္တာ, လောကော’’တိ စ ပရိကပ္ပနာ ယေဘုယျေန သတ္တဝိသယာ, န သင်္ခါရဝိသယာတိ အာဟ ‘‘သဿတော လောကောတိ ဝါ အသဿတော လောကောတိ ဝါ အာဂတဋ္ဌာနေ သတ္တလောကော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ.

若如此，那么“一切有情”此说何解？此非过失，是依个人(puggala)而作的教说。犹如在别处所说：“诸比丘，比丘若于一法如实厌离、如实离贪、如实解脱、如实见到边际、如实通达义理，即于现法中作苦之终结。于何等一法？一切有情依食而住。”持见者们以常见等方式，对“我”、“世间”的构想，大多是以有情为对象，而非以诸行为对象，故说：“在提到‘世间是常’或‘世间是无常’之处，当知为有情世间。”

ယာဝတာ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဟရန္တီတိ ယတ္တကေ ဌာနေ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဝတ္တန္တိ ပရိဗ္ဘမန္တိ. ဒိသာ ဘန္တိ ဝိရောစမာနာတိ တေသံ ပရိဗ္ဘမနေနေဝ တာ ဒိသာ ပဘဿရာ ဟုတွာ ဝိရောစန္တိ. တာဝ သဟဿဓာ လောကောတိ တတ္တကံ သဟဿပ္ပကာရော ဩကာသလောကော, သဟဿလောကဓာတုယောတိ အတ္ထော. ‘‘တာဝ သဟဿဝါ’’တိ ဝါ ပါဌော.

“日月运行所及”，即日月旋转、周行之处。“诸方照耀”，即因它们的周行，那些方向变得光明而照耀。“彼千倍世间”，即那么多的千种器世间，义为千世界。或者读作“具千者”（tāva sahassavā）。

တမ္ပီတိ တံ တိဝိဓမ္ပိ လောကံ. တထာ ဟိဿ သဗ္ဗထာပိ ဝိဒိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကော လောကောတိ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ယာယ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ကထာယ သဗ္ဗေသံ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိတာ ဝုတ္တာ, တာယ သဗ္ဗော သင်္ခါရလောကော ဧကော ဧကဝိဓော ပကာရန္တရဿ အဘာဝတော. ဒွေ လောကာတိအာဒီသုပိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. နာမ-ဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ နိဗ္ဗာနဿ အဂ္ဂဟဏံ, တဿ အလောကသဘာဝတ္တာ. နနု စ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ဧတ္ထ ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိတာယ မဂ္ဂဖလဓမ္မာနမ္ပိ လောကတာ အာပဇ္ဇတီတိ? နာပဇ္ဇတိ, ပရိညေယျာနံ ဒုက္ခသစ္စဓမ္မာနံ ဣဓ ‘‘လောကော’’တိ အဓိပ္ပေတတ္တာ. အထ ဝါ ‘‘န လုဇ္ဇတိ န ပလုဇ္ဇတီ’’တိ [Pg.239] ယော ဂဟိတော တထာ န ဟောတိ, သော လောကောတိ တံဂဟဏရဟိတာနံ လောကုတ္တရာနံ နတ္ထိ လောကတာ. ဥပါဒါနာနံ အာရမ္မဏဘူတာ ခန္ဓာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ဒသာယတနာနီတိ ဒသ ရူပါယတနာနိ.

“那也”（Tampi），即那三种世间。“一个世间”：通过‘一切有情依食而住’这一依个人的教说，说明了一切行的存在皆依赖于缘，由此，整个行世间（saṅkhāraloka）是一个，为一类，因无别类。“两个世间”等也应以此理趣理解其义。在此，通过提及“名”，不包含涅槃，因其没有世间的自性。然则，在‘依食而住’中，道与果法不也因其依赖于缘而成为世间吗？并非如此，因为此处“世间”意指应被遍知的苦谛法。或者，凡被执取为“不毁坏、不分解”，而事实并非如此的，即是“世间”（loka）；离于此种执取的出世间法，则不具世间性。作为取（upādāna）之所缘的诸蕴即是取蕴（upādānakkhandha）。“十处”即十色处。

ဧတ္ထ စ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိတာဝစနေန သင်္ခါရာနံ အနိစ္စတာ. တာယ စ ‘‘ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၁၅) ဝစနတော ဒုက္ခာနတ္တတာ စ ပကာသိတာ ဟောန္တီတိ တီဏိပိ သာမညလက္ခဏာနိ ဂဟိတာနိ. နာမန္တိ စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ, တေ စ အတ္ထတော ဖဿာဒယော. ရူပန္တိ ဘူတုပါဒါယရူပါနိ, တာနိ စ အတ္ထတော ပထဝီအာဒယောတိ အဝိသေသေနေဝ သလက္ခဏတော သင်္ခါရာ ဂဟိတာ. တဂ္ဂဟဏေနေဝ ယေ တေသံ ဝိသေသာ ကုသလာဒယော, ဟေတုအာဒယော စ, တေပိ ဂဟိတာ ဧဝ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဣတိ အယံ သင်္ခါရလောကောပိ သဗ္ဗထာ ဝိဒိတော’’တိ.

在此，以“依食而住”(āhāraṭṭhitikā)这一表述其存在依于缘之语，说明了诸行(saṅkhāra)的无常性。并且，由彼无常性，依“凡无常者，即是苦；凡苦者，即是无我”（《相应部》3.15）之理，苦与无我性亦被开示，是故三共相(sāmaññalakkhaṇa)皆被把握。所谓“名”(nāma)，即四无色蕴，就其义而言，是触等。所谓“色”(rūpa)，即大种(bhūta)及所造色(upādāyarūpa)，就其义而言，是地等。如是，诸行由其自相被无差别地把握。仅由把握彼等，彼等之差别，如善等及因等，亦皆被把握，故说：“如是，此行世间亦被全然了知。”

အာဂမ္မ စိတ္တံ သေတိ ဧတ္ထာတိ အာသယော မိဂါသယော ဝိယ. ယထာ မိဂေါ ဂေါစရာယ ဂန္တွာ ပစ္စာဂန္တွာ တတ္ထေဝ ဝနဂဟနေ သယတီတိ သော တဿ အာသယော, ဧဝံ အညထာ ပဝတ္တိတွာပိ စိတ္တံ အာဂမ္မ ယတ္ထ သေတိ, သော တဿ အာသယောတိ ဝုစ္စတိ. သော ပန သဿတဒိဋ္ဌိအာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓော. ဝုတ္တဉ္စ –

心来到此处(āgamma)而卧(seti)，故为“依处”(āsaya)，犹如鹿的栖所(migāsaya)。犹如鹿为觅食而去，返回后即卧于彼林丛中，彼处即是它的栖所；同样，心纵使于他处生起，返回后卧于何处，彼处即被称为它的依处。而彼依处，由常见(sassatadiṭṭhi)等而有四种。如所说：

‘‘သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ, ခန္တိ စေဝါနုလောမိကာ;

ယထာဘူတဉ္စ ယံ ဉာဏံ, ဧတံ အာသယသဒ္ဒိတ’’န္တိ.

“常见与断见，以及随顺忍(anulomikā khanti)，及彼如实智(yathābhūtañāṇa)，此等被称为‘依处’。”

တတ္ထ သဗ္ဗဒိဋ္ဌီနံ သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌီဟိ သင်္ဂဟိတတ္တာ သဗ္ဗေပိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ သတ္တာ ဣမာ ဧဝ ဒွေ ဒိဋ္ဌိယော သန္နိဿိတာ. ယထာဟ ‘‘ဒွယနိဿိတော ခွာယံ, ကစ္စာန, လောကော ယေဘုယျေန အတ္ထိတဉ္စ နတ္ထိတဉ္စာ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၅). အတ္ထိတာတိ ဟိ သဿတဂ္ဂါဟော အဓိပ္ပေတော, နတ္ထိတာတိ ဥစ္ဆေဒဂ္ဂါဟော. အယံ တာဝ ဝဋ္ဋနိဿိတာနံ ပုထုဇ္ဇနာနံ အာသယော. ဝိဝဋ္ဋနိဿိတာနံ ပန သုဒ္ဓသတ္တာနံ အနုလောမိကာ ခန္တိ, ယထာဘူတဉာဏန္တိ ဒုဝိဓော အာသယော.

于此四者中，因一切见皆为常见(sassatadiṭṭhi)与断见(ucchedadiṭṭhi)所含摄，故一切持见之有情仅依止于此二见。如所说：“迦旃延(Kaccāna)，此世间大多依止于二元，即‘有’(atthitā)与‘无’(natthitā)。”（《相应部》2.15）此中，‘有’实指常见之执，‘无’则指断见之执。此即依止于轮回(vaṭṭa)之凡夫的依处。而依止于离轮回(vivaṭṭa)之清净有情的依处，则有随顺忍与如实智此二种。

အာသယံ ဇာနာတီတိ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ သတ္တာနံ အာသယံ ဇာနာတိ. ဇာနန္တော စ တေသံ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ, တေသဉ္စ ဉာဏာနံ အပ္ပဝတ္တိက္ခဏေပိ ဇာနာတိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

所谓“了知依处”(āsayaṃ jānāti)，即了知有情的四种依处。并且，在知晓时，他了知彼等之见及彼等之智，纵使于其未生起之刹那。对此曾说：

‘‘ကာမံ [Pg.240] သေဝန္တညေဝ ဇာနာတိ ‘အယံ ပုဂ္ဂလော ကာမဂရုကော ကာမာသယော ကာမာဓိမုတ္တော’တိ, ကာမံ သေဝန္တညေဝ ဇာနာတိ ‘အယံ ပုဂ္ဂလော နေက္ခမ္မဂရုကော နေက္ခမ္မာသယော နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တော’တိ’’အာဒိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၁၃).

“他了知耽于欲乐者，便了知：‘此人重视欲乐，以欲乐为依止，倾向于欲乐’；他了知修习出离者，便了知：‘此人重视出离，以出离为依止，倾向于出离’。”等等（《无碍解道》1.113）。

အပ္ပဟီနဘာဝေန သန္တာနေ အနု အနု သယန္တီတိ အနုသယာ, အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. ဧတေန နေသံ ကာရဏလာဘေ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟတံ ဒဿေတိ. အပ္ပဟီနာ ဟိ ကိလေသာ ကာရဏလာဘေ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ကေ ပန တေ? ရာဂါဒယော သတ္တ အနာဂတာ ကိလေသာ, အတီတာ, ပစ္စုပ္ပန္နာ စ တံသဘာဝတ္တာ တထာ ဝုစ္စန္တိ. န ဟိ ဓမ္မာနံ ကာလဘေဒေန သဘာဝဘေဒေါ အတ္ထိ. တံ သတ္တဝိဓံ အနုသယံ တဿ တဿ သတ္တဿ သန္တာနေ ပရောပရဘာဝေန ပဝတ္တမာနံ ဇာနာတိ.

随眠（anusayā）是指烦恼因为没有被断除，所以在相续中持续潜伏，意思是说，它们一旦遇到合适的因缘就会生起。这表明了它们在获得因缘时具有生起的能力。确实，未被断除的烦恼，一旦获得因缘就会生起。那么，它们是什么呢？是贪等七种未来的烦恼；而过去与现在的烦恼，也因具有同样的自性而被如此称呼。因为诸法的自性不会因时间不同而有差异。他了知这七种随眠在各个众生的相续中，以或粗或细的方式而转起。

စရိတန္တိ သုစရိတဒုစ္စရိတံ. တံ ဟိ ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၈၁၄, ၈၁၇) စရိတနိဒ္ဒေသေ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. အထ ဝါ စရိတန္တိ စရိယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တာ ပန ရာဂဒေါသမောဟသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝိတက္ကဝသေန ဆ မူလစရိယာ, တာသံ အပရိယန္တော အန္တရဘေဒေါ, သံသဂ္ဂဘေဒေါ ပန တေသဋ္ဌိဝိဓော. တံ စရိတံ သဘာဝတော သံကိလေသဝေါဒါနတော သမုဋ္ဌာနတော ဖလတော နိဿန္ဒတောတိ ဧဝမာဒိနာ ပကာရေန ဇာနာတိ.

行（carita）即是善行与恶行。此义已于《分别论》（Vibhaṅga, 814, 817）的“行之解释”(caritaniddesa)中说明。或者，“行”应当被理解为性行（cariyā）。彼等依贪、瞋、痴、信、慧、寻而有六种根本性行，其内部分类无量，而混合分类则有六十三种。他从此行之自性、杂染与清净、生起因、果、等流果等方面而了知。

အဓိမုတ္တိ အဇ္ဈာသယဓာတု. သာ ဒုဝိဓာ ဟီနာဓိမုတ္တိ ပဏီတာဓိမုတ္တီတိ. ယာယ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကေယေဝ သေဝန္တိ, ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ စ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေယေဝ. သာ အဇ္ဈာသယဓာတု အဇ္ဈာသယသဘာဝေါ အဓိမုတ္တိ. တံ အဓိမုတ္တိံ ဇာနာတိ ‘‘ဣမဿ အဓိမုတ္တိ ဟီနာ, ဣမဿ ပဏီတာ’’တိ, တတ္ထာပိ ‘‘ဣမဿ မုဒု, ဣမဿ မုဒုတရာ, ဣမဿ မုဒုတမာ’’တိအာဒိနာ. ဣန္ဒြိယာနံ ဟိ တိက္ခမုဒုဘာဝါဒိနာ ယထာရဟံ အဓိမုတ္တိယာ တိက္ခမုဒုဘာဝါဒိကော ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ သမ္မောဟဝိနောဒနီယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၈၁၈, ၈၂၀) ‘‘ဟေဋ္ဌာ ဂဟိတာပိ အဓိမုတ္တိ ဣဓ သတ္တာနံ တိက္ခိန္ဒြိယမုဒိန္ဒြိယဘာဝဒဿနတ္ထံ ပုန ဂဟိတာ’’တိ.

意向(adhimutti)即是倾向界(ajjhāsayadhātu)。其有两种：即下劣意向与殊胜意向。依此，具下劣意向之有情，仅亲近下劣意向者；而具殊胜意向者，仅亲近殊胜意向者。彼倾向界，即倾向之自性，是为意向。了知彼意向：“此人之意向为下劣，此人为殊胜。”于其中，又以“此人为钝，此人更钝，此人最钝”等方式（了知）。实应依诸根之利、钝等，而相应地了知意向之利、钝等。诚如《痴除》(Sammohavinodanī)中所说：“先前虽已解说意向，此处为开示有情之利根、钝根状态而复说之。”

အပ္ပရဇံ အက္ခံ ဧတေသန္တိ အပ္ပရဇက္ခာ, အပ္ပံ ဝါ ရဇံ ပညာမယေ အက္ခိမှိ ဧတေသန္တိ အပ္ပရဇက္ခာ, အနုဿဒရာဂါဒိရဇာ သတ္တာ, တေ အပ္ပရဇက္ခေ. မဟာရဇက္ခေတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဥဿဒရာဂါဒိရဇာ မဟာရဇက္ခာ.

所谓“少尘者”(apparajakkhā)，即“彼等之眼尘少”；或“彼等之慧眼尘少”，故名“少尘者”，乃贪等尘垢不盛之有情。于“多尘者”(mahārajakkha)一词，亦同此理。贪等尘垢盛者，是为“多尘者”。

တိက္ခိန္ဒြိယေတိ [Pg.241] တိခိဏေဟိ သဒ္ဓါဒီဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သမန္နာဂတေ. မုဒိန္ဒြိယေတိ မုဒုကေဟိ သဒ္ဓါဒီဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သမန္နာဂတေ. ဥပနိဿယဣန္ဒြိယာနိ နာမ ဣဓာဓိပ္ပေတာနိ. သွာကာရေတိ သုန္ဒရာကာရေ ကလျာဏပကတိကေ, ဝိဝဋ္ဋဇ္ဈာသယေတိ အတ္ထော. သုဝိညာပယေတိ သမ္မတ္တနိယာမံ ဝိညာပေတုံ သုကရေ သဒ္ဓေ, ပညဝန္တေ စ. ဘဗ္ဗေ အဘဗ္ဗေတိ ဧတ္ထ ဘဗ္ဗေတိ ကမ္မာဝရဏကိလေသာဝရဏဝိပါကာဝရဏရဟိတေ. ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဒွါကာရဒုဝိညာပယာဘဗ္ဗာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဣမဿ ရာဂရဇော အပ္ပော, ဣမဿ ဒေါသရဇော အပ္ပော’’တိအာဒိနာ အပ္ပရဇက္ခေသု ဇာနနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဘဂဝါ အပရိမာဏေ သတ္တေ အာသယာဒိတော အနဝသေသေတွာ ဇာနာတိ, တသ္မာ အဿ ဘဂဝတော သတ္တလောကောပိ သဗ္ဗထာ ဝိဒိတော.

所谓“利根者”(tikkhindriya)，即具足信等锐利诸根者。所谓“钝根者”(mudindriya)，即具足信等迟钝诸根者。此处意指作为依止之诸根。所谓“善相者”(svākāra)，即形相美好、本性善良者，义为意向于解脱者。所谓“易教化者”(suviññāpaya)，即有信、有慧，易于被教导而了悟正性决定(sammattaniyāma)者。于“堪能者与不堪能者”(bhabbe abhabbeti)中，所谓“堪能者”(bhabba)，即无业障、烦恼障与异熟障者。与前述相反，则应知为恶相者(dvākāra)、难教化者(duviññāpaya)与不堪能者(abhabba)。于此，对“少尘者”的了知，应知为“此人贪尘少，此人嗔尘少”等。于其余诸人，亦同此理。是故，由于世尊能从意向等方面无遗地了知无量有情，因此，此世尊完全了知整个有情世界。

နနု စ သတ္တေသု ပမာဏာဒိပိ ဇာနိတဗ္ဗော အတ္ထီတိ? အတ္ထိ. တဿ ပန ဇာနနံ န နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယာတိ ဣဓ န ဂဟိတံ, ဘဂဝတော ပန တမ္ပိ သုဝိဒိတံ သုဝဝတ္ထာပိတမေဝ, ပယောဇနာဘာဝါ ဒေသနံ နာရုဠှံ. တေန ဝုတ္တံ –

（问：）难道不也应该了知众生的数量等吗？（答：）应该了知。但那种了知不导向厌离、离贪、寂灭，所以此处不取。然而，那对世尊而言也是善知、善确立的，只是因为没有利益，才未被纳入教法中。因此说：

‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ နခသိခါယံ ပံသုံ အာရောပေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ – ယော ဝါယံ မယာ ပရိတ္တော နခသိခါယံ ပံသု အာရောပိတော, အယံ ဝါ မဟာပထဝီ’’’တိအာဒိ (သံ. နိ. ၅.၁၁၂၁).

尔时，世尊以指甲尖取少许尘土，对比丘们说：“诸比丘，你们认为如何？我以指甲尖所取的这少许尘土，与此大地，何者为多？”等。

၁၃၇. ဩကာသလောကောပိ သဗ္ဗထာ ဝိဒိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. စက္ကဝါဠန္တိ လောကဓာတု. သာ ဟိ နေမိမဏ္ဍလသဒိသေန စက္ကဝါဠပဗ္ဗတေန သမန္တတော ပရိက္ခိတ္တတ္တာ ‘‘စက္ကဝါဠ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. စတုတိံသသတာနိ စာတိ စတုအဓိကာနိ တိံသသတာနိ, တီဏိသဟဿာနိ, စတ္တာရိသတာနိ စာတိ အတ္ထော. အဍ္ဎုဍ္ဎာနီတိ ဥပဍ္ဎစတုတ္ထာနိ, တီဏိသတာနိ, ပညာသဉ္စာတိ အတ္ထော. နဟုတာနီတိ ဒသသဟဿာနိ. သင်္ခါတာတိ ကထိတာ. သဏ္ဌိတီတိ ဟေဋ္ဌာ, ဥပရိတော စာတိ သဗ္ဗသော ဌိတိ.

137. 此句与前文“器世间亦被完全了知”相连接。轮围(Cakkavāḷa)即世界界。其被称为“轮围”，是因为它被状如轮辋的轮围山从四周环绕。“三十四百”(catutiṃsasatāni)意为三千四百。“三半”(aḍḍhuḍḍhāni)意为三百五十。“那由他”(nahutāni)即一万。“被称作”(saṅkhātā)意为“被述说”。“安住”(saṇṭhiti)意为在下方与上方等一切方位安立。

ဧဝံ သဏ္ဌိတေတိ ဧဝမဝဋ္ဌိတေ. ဧတ္ထာတိ စက္ကဝါဠေ. အစ္စုဂ္ဂတော တာဝဒေဝါတိ တတ္တကမေဝ စတုရာသီတိ ယောဇနသဟဿာနိယေဝ ဥဗ္ဗေဓော[Pg.242]. န ကေဝလံ စေတ္ထ ဥဗ္ဗေဓောဝ, အထ ခေါ အာယာမဝိတ္ထာရာပိဿ တတ္တကာယေဝ. ဝုတ္တဉှေတံ –

“如是安立”即是如此确立。“此处”指在此轮围。“高耸仅此”即仅仅是高度为八万四千由旬。不只是此处的高度，而且它的长度和宽度也同样是如此。正如所说——

‘‘သိနေရု, ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗတရာဇာ စတုရာသီတိ ယောဇနသဟဿာနိ အာယာမေန, စတုရာသီတိ ယောဇနသဟဿာနိ ဝိတ္ထာရေနာ’’တိ (အ. နိ. ၇.၆၆).

“诸比丘，须弥山王长八万四千由旬，宽八万四千由旬”（增支部7.66）。

တတောတိ သိနေရုဿ ဟေဋ္ဌာ, ဥပရိ စ ဝုတ္တပ္ပမာဏတော. ဥပဍ္ဎုပဍ္ဎေနာတိ ဥပဍ္ဎေန ဥပဍ္ဎေန. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဒွါစတ္တာလီသ ယောဇနသဟဿာနိ သမုဒ္ဒေ အဇ္ဈောဂါဠှော တတ္တကမေဝ စ ဥပရိ ဥဂ္ဂတော ယုဂန္ဓရပဗ္ဗတော, ဧကဝီသ ယောဇနသဟဿာနိ သမုဒ္ဒေ အဇ္ဈောဂါဠှော တတ္တကမေဝ စ ဥပရိ ဥဂ္ဂတော ဤသဓရော ပဗ္ဗတောတိ ဣမိနာ နယေန သေသေသုပိ ဥပဍ္ဎုပဍ္ဎပမာဏတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာ မဟာသမုဒ္ဒေါ ယာဝ စက္ကဝါဠပါဒမူလာ အနုပုဗ္ဗနိန္နော, ဧဝံ ယာဝ သိနေရုပါဒမူလာတိ ဟေဋ္ဌာ သိနေရုပမာဏတော ဥပဍ္ဎပမာဏောပိ ယုဂန္ဓရပဗ္ဗတော ပထဝိယံ သုပ္ပတိဋ္ဌိတော, ဧဝံ ဤသဓရာဒယောပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝုတ္တံ ဟေတံ ‘‘မဟာသမုဒ္ဒေါ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗနိန္နော အနုပုဗ္ဗပေါဏော အနုပုဗ္ဗပဗ္ဘာရော’’တိ (ဥဒါ. ၄၅; စူဠဝ. ၃၈၄; အ. နိ. ၈.၁၉). သိနေရုယုဂန္ဓရာဒီနံ အန္တရေ သီဒန္တရသမုဒ္ဒါ နာမ. တေ ဝိတ္ထာရတော ယထာက္ကမံ သိနေရုအာဒီနံ အစ္စုဂ္ဂတသမာနပရိမာဏာတိ ဝဒန္တိ. ဗြဟာတိ မဟန္တော.

此即是说：在须弥山之下与之上，其量度从已说之量度起，以一半又一半递减。所谓“一半又一半”(upaḍḍhupaḍḍhena)，即是以一半再一半之义。此义即是：持双山(Yugandhara)沉入海中四万二千由旬，高出海面亦复如是；伊沙陀罗山(Īsadhara)沉入海中二万一千由旬，高出海面亦复如是。依此方法，当知其余诸山亦为一半又一半的量度。如大海渐次低斜至于轮围山(Cakkavāḷa)山脚，同样亦渐次低斜至于须弥山山脚。因此，在下方，持双山虽其量度为须弥山的一半，亦善住于地。当知伊沙陀罗等山也是如此。诚如所言：“诸比丘，大海渐次低斜，渐次倾向，渐次深邃。”须弥山与持双山等之间，名为熙连禅海(Sīdantara)。论师言，其宽度依次与须弥山等高出（海面）的部分有相同的量度。“广大”(brahā)，即是“巨大”之义。

သိနေရုဿ သမန္တတောတိ ပရိက္ခိပနဝသေန သိနေရုဿ သမန္တတော ဌိတာ. သိနေရုံ တာဝ ပရိက္ခိပိတွာ ဌိတော ယုဂန္ဓရော, တံ ပရိက္ခိပိတွာ ဤသဓရော. ဧဝံ တံ တံ ပရိက္ခိပိတွာ ဌိတာ ‘‘သိနေရုဿ သမန္တတော’’တိ ဝုတ္တာ.

“须弥山周围”，是指以环绕的方式，安立于须弥山四周。先是持双山环绕须弥山而立，再是伊沙陀罗山(Īsadhara)环绕持双山。如此辗转环绕而安立的诸山，故说为“须弥山周围”。

ယောဇနာနံ သတာနုစ္စော, ဟိမဝါ ပဉ္စ ပဗ္ဗတောတိ ဟိမဝါ ပဗ္ဗတော ပဉ္စ ယောဇနာနံ သတာနိ ဥစ္စော ဥဗ္ဗေဓော. နဂဝှယာတိ နဂ-သဒ္ဒေန အဝှာတဗ္ဗာ ရုက္ခာဘိဓာနာ. ပညာသယောဇနက္ခန္ဓသာခါယာမာတိ’ ဥဗ္ဗေဓတော ပညာသယောဇနက္ခန္ဓာယာမာ, ဥဗ္ဗေဓတော, သမန္တတော စ ပညာသယောဇနသာခါယာမာ စ. တတော ဧဝ သတယောဇနဝိတ္ထိဏ္ဏာ, တာဝဒေဝ စ ဥဂ္ဂတာ. ယဿာနုဘာဝေနာတိ ယဿာ မဟန္တတာ ကပ္ပဋ္ဌာယိတာဒိပ္ပကာရေန ပဘာဝေန.

“雪山(Himavā)高五百由旬”，即雪山山脉高五百由旬。所谓“名为那伽(naga)”，是指以“那伽”一词所称呼的，名为树木者。所谓“树干与树枝长五十由旬”，是指其树干高五十由旬，其树枝从（树干顶端）向上及向四周伸展，亦各长五十由旬。因此，其（树冠）宽一百由旬，总高亦复如是。所谓“凭借其威力”，是指凭借其巨大、住立一劫等种种威力。

ဂရုဠာနံ သိမ္ဗလိရုက္ခော သိနေရုဿ ဒုတိယပရိဘဏ္ဍေ ပတိဋ္ဌိတော.

金翅鸟的木棉树(simbali)安立于须弥山的第二层山阶。

သိရီသေနာတိ [Pg.243] ပစ္စတ္တေ ကရဏဝစနံ. သတ္တမန္တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ, သိရီသော ဘဝတိ သတ္တမောတိ အတ္ထော.

“Sirīsenā”是具格词，用于主格义。“Sattamaṃ”是由于语性转换而说，其义为：合欢树（sirīso）是第七。

တတ္ထ စဏ္ဍမဏ္ဍလံ ဟေဋ္ဌာ, သူရိယမဏ္ဍလံ ဥပရိ. တဿ အာသန္နဘာဝေန စန္ဒမဏ္ဍလံ အတ္တနော ဆာယာယ ဝိကလဘာဝေန ဥပဋ္ဌာတိ. တာနိ ယောဇနန္တရိကာနိ ယုဂန္ဓရဂ္ဂပမာဏေ အာကာသေ ဝိစရန္တိ. အသုရဘဝနံ သိနေရုဿ ဟေဋ္ဌာ. အဝီစိ ဇမ္ဗုဒီပဿ. ဇမ္ဗုဒီပေါ သကဋသဏ္ဌာနော. အပရဂေါယာနံ အာဒါသသဏ္ဌာနော. ပုဗ္ဗဝိဒေဟော အဒ္ဓစန္ဒသဏ္ဌာနော. ဥတ္တရကုရု ပီဌသဏ္ဌာနော. တံတံနိဝါသီနံ, တံတံပရိဝါရဒီပဝါသီနဉ္စ မနုဿာနံ မုခမ္ပိ တံတံသဏ္ဌာနန္တိ ဝဒန္တိ. တဒန္တရေသူတိ တေသံ စက္ကဝါဠာနံ အန္တရေသု. တိဏ္ဏံ ဟိ ပတ္တာနံ အညမညအာသန္နဘာဝေန ဌပိတာနံ အန္တရသဒိသေ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ စက္ကဝါဠာနံ အန္တရေ ဧကေကော လောကန္တရနိရယော.

在那里，月轮在下方，日轮在上方。由于靠近，月轮因自身的阴影而呈现亏缺。它们相隔一由旬，在与持双山（Yugandhara）顶同高的空中运行。阿修罗的住处在须弥山（Sineru）下，无间地狱（Avīci）在瞻部洲（Jambudīpa）下。瞻部洲形如车，西牛货洲（Aparagoyāna）形如镜，东胜身洲（Pubbavideha）形如半月，北俱卢洲（Uttarakuru）形如方座。据说，居住在各洲及各附属岛屿的人，其面貌也如各洲的形状。所谓“在其间”（tadantaresu），是指在那些轮围山（cakkavāḷa）之间。在每三个轮围山之间，于其形如三只互相靠近放置的钵之间的空隙处，各有一个界边地狱（lokantaranirayo）。

အနန္တာနီတိ အပရိမာဏာနိ, ‘‘ဧတ္တကာနီ’’တိ အညေဟိ မိနိတုံ အသက္ကုဏေယျာနိ. ဘဂဝါ အနန္တေန ဗုဒ္ဓဉာဏေန အဝေဒိ ‘‘အနန္တော အာကာသော, အနန္တော သတ္တနိကာယော, အနန္တာနိ စက္ကဝါဠာနီ’’တိ တိဝိဓမ္ပိ အနန္တံ ဗုဒ္ဓဉာဏံ ပရိစ္ဆိန္ဒတိ သယမ္ပိ အနန္တတ္တာ. ယာဝတကံ ဟိ ဉေယျံ, တာဝတကံ ဉာဏံ. ယာဝတကံ ဉာဏံ, တာဝတကံ ဉေယျံ. ဉေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ, ဉာဏပရိယန္တိကံ ဉေယျန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနန္တေန ဗုဒ္ဓဉာဏေန အဝေဒီ’’တိ. အနန္တတာ စဿ အနန္တဉေယျပဋိဝိဇ္ဈနေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ တတ္ထ အပ္ပဋိဟတစာရတ္တာ. နနု စေတ္ထ ဝိဝဋ္ဋာဒီနမ္ပိ ဝိဒိတတာ ဝတ္တဗ္ဗာတိ? သစ္စံ ဝတ္တဗ္ဗံ, သာ ပန ပရတော အဘိညာကထာယံ အာဂမိဿတီတိ ဣဓ န ဂဟိတာ.

“无边”（Anantāni）即是不可计量，是他人无法以“有这么多”来测度的。世尊以无边的佛智了知：“虚空无边，有情界无边，世界系无边。”佛智也因其自身的无边性而遍知这三种无边。诚然，所知有多少，智便有多少；智有多少，所知便有多少。智以所知为限，所知以智为限。因此说：“以无边的佛智了知。”其无边性，应通过彻知无边的所知来了解，因其于其中通行无碍。问：此处不也应说明对成劫（vivaṭṭa）等的了知吗？答：诚然应说，但那将在后面关于神通（abhiññā）的论述中出现，故此处未予采纳。

၁၃၈. အတ္တနာတိ နိဿက္ကဝစနမေတံ. ဂုဏေဟိ အတ္တနာ ဝိသိဋ္ဌတရဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. တရ-ဂ္ဂဟဏံ စေတ္ထ ‘‘အနုတ္တရော’’တိ ပဒဿ အတ္ထနိဒ္ဒေသတာယ ကတံ, န ဝိသိဋ္ဌဿ ကဿစိ အတ္ထိတာယ. သဒေဝကေ ဟိ လောကေ သဒိသကပ္ပောပိ နာမ ကောစိ တထာဂတဿ နတ္ထိ, ကုတော သဒိသော. ဝိသိဋ္ဌေ ပန ကာ ကထာ. ကဿစီတိ ကဿစိပိ. အဘိဘဝတီတိ သီလသမ္ပဒါယ ဥပနိဿယဘူတာနံ ဟိရောတ္တပ္ပမေတ္တာကရုဏာနံ, ဝိသေသပစ္စယာနံ သဒ္ဓါသတိဝီရိယပညာနဉ္စ ဥက္ကံသပ္ပတ္တိယာ သမုဒါဂမတော ပဋ္ဌာယ အနညသာဓာရဏော သဝါသနပဋိပက္ခဿ ပဟီနတ္တာ ဥက္ကံသပါရမိပ္ပတ္တော သတ္ထု သီလဂုဏော. တေန ဘဂဝါ သဒေဝကံ လောကံ အညဒတ္ထု အဘိဘုယျ [Pg.244] ပဝတ္တတိ, န သယံ ကေနစိ အဘိဘုယျတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဧဝံ သမာဓိဂုဏာဒီသုပိ ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗံ. သီလာဒယော စေတေ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပန လောကိယံ ကာမာဝစရမေဝ.

138. “Attanā”（以自己）是第五格（从格）语，表比较义。其关联是“在诸功德上，比自己更为殊胜者”。此处使用“-tara”（更），是为了解释“anuttaro”（无上）一词的含义，并非因为存在任何更殊胜者。因为在有天神的世界中，尚无任何与如来相似者，何况是等同者？至于殊胜者，又何从说起？“kassaci”（任何）即“kassacipi”（任何一个）。所谓“征服”，是指：导师的戒德，由于作为戒圆满之近行因的惭、愧、慈、悲，以及作为殊胜缘的信、念、精进、慧，皆已达到顶点而生起，故从一开始即不共于他；又因连带习气之对治法已被断除，故已达最上究竟圆满。因此，世尊确实是征服了有天神的世界而住，他自己不被任何人所征服，此为意趣。同样地，对于定德等，也应作相应的解说。应知，此戒等功德是世间与出世间混合的。然而，解脱智见则纯粹是属于欲界的世间法。

ယဒိ ဧဝံ, ကထံ တေန သဒေဝကံ လောကံ အဘိဘဝတီတိ? တဿာပိ အာနုဘာဝတော အသဒိသတ္တာ. တမ္ပိ ဟိ ဝိသယတော, ပဝတ္တိတော, ပဝတ္တိ အာကာရတော စ ဥတ္တရိတရမေဝ. တံ ဟိ အနညသာဓာရဏံ သတ္ထု ဝိမုတ္တိဂုဏံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တတိ, ပဝတ္တမာနဉ္စ အတက္ကာဝစရံ ပရမဂမ္ဘီရံ သဏှသုခုမံ သဝိသယံ ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ သုပ္ပဟီနတ္တာ သုဋ္ဌု ပါကဋံ ဝိဘူတတရံ ကတွာ ပဝတ္တတိ, သမ္မဒေဝ စ ဝသီဘာဝဿ ပါပိတတ္တာ, ဘဝင်္ဂပရိဝါသဿ စ အတိပရိတ္တကတ္တာ လဟုံ လဟုံ ပဝတ္တတီတိ.

倘若如此，如何以它（解脱智见）征服有天神的世界呢？这是因为它具有无与伦比的威力。因为无论在所缘、生起，还是在生起的方式上，它都更为优越。它缘于导师那不共于他人的解脱功德而生起；并且在生起时，由于对治法已被善断，它能使其自身那超越思择、甚为深奥、微细难见的所缘，变得极为清晰、格外显了而转起；又因已完全达到自在，且有分（bhavaṅga）的期间极为短暂，故能迅速生起。

ဧဝံ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဘဂဝတော ဥတ္တရိတရဿ အဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဒိသဿာပိ အဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘အသမော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အသမောတိ ဧကသ္မိံ ကာလေ နတ္ထိ ဧတဿ သီလာဒိဂုဏေန သမာ သဒိသာတိ အသမော. တထာ အသမေဟိ အတီတာနာဂတဗုဒ္ဓေဟိ သမော, အသမာ ဝါ သမာ ဧတဿာတိ အသမသမော. သီလာဒိဂုဏေန နတ္ထိ ဧတဿ ပဋိမာတိ အပ္ပဋိမော. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ ဥပမာမတ္တံ ပဋိမာ, သဒိသူပမာ ပဋိဘာဂေါ, ယုဂဂ္ဂါဟဝသေန ဌိတော ပဋိပုဂ္ဂလော ဝေဒိတဗ္ဗော.

如此显示了在戒等功德上没有比世尊更优越者之后，现在为了显示连等同者也不存在，而说了“无等”(asamo)等词。其中，“无等”是说：在任何时候，都没有人在戒等功德上与他相等或相似，因此是“无等”。同样，“等无等”(asamasamo)是说：他与无与伦比的过去、未来诸佛相等，或者说，无与伦比者们与他相等。“无比”(appaṭimo)是说：在戒等功德上，没有能与他相比者。其余两个词也是同样的道理。其中，“相比者”(paṭimā)仅是比喻；“相匹者”(paṭibhāga)是等同的比喻；“匹敌者”(paṭipuggala)应理解为可与之并驾齐驱者。

န ခေါ ပနာဟံ သမနုပဿာမီတိ မမ သမန္တစက္ခုနာ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ သဗ္ဗလောကံ ပဿန္တောပိ တတ္ထ သဒေဝကေ…ပေ… ပဇာယ အတ္တနာ အတ္တတော သီလသမ္ပန္နတရံ သမ္ပန္နတရသီလံ ကဉ္စိ ပုဂ္ဂလံ န ခေါ ပန ပဿာမိ, တာဒိသဿ အဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော. အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ္တာဒီနီတိ ဧတ္ထ –

“然而，我实未曾见到”，此句意为：我以遍观眼，如观掌中庵摩罗果般遍观一切世间，于含天神的世界……乃至……于众生中，实未曾见到有任何个人，其戒行比我自身更为圆满，或具足更为圆满之戒，此乃因那样的人不存在之故。在《最胜净信经》(Aggappasādasutta)等中：

‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အပဒါ ဝါ ဒွိပဒါ ဝါ စတုပ္ပဒါ ဝါ ဗဟုပ္ပဒါ ဝါ ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါ သညိနော ဝါ အသညိနော ဝါ နေဝသညိနာသညိနော ဝါ, တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ယေ, ဘိက္ခဝေ, ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာ, အဂ္ဂေ တေ ပသန္နာ. အဂ္ဂေ ခေါ ပန ပသန္နာနံ အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ၅.၃၂; ၁၀.၁၅; ဣတိဝု၉၀) –

“诸比丘，所有众生，无论是无足、二足、四足、多足，或有色、或无色，或有想、或无想、或非想非非想，于彼等中，如来、应供、正等觉者被称为最上。诸比丘，凡对佛陀有净信者，他们就是对最上者有净信。而对最上者有净信者，必有最上之果报。”

ဣဒံ [Pg.245] အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ္တံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန –

此即《最胜净信经》。以“等”字(ādi-saddena)——

‘‘သဒေဝကေ…ပေ… သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ, တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၂၄; ဒီ. နိ. ၃.၁၈၈) –

“于含天神的世界……乃至含天人世间，如来是胜伏者、不被胜伏者、遍知一切者、自在者，因此被称为‘如来’。”

ဧဝမာဒီနိ သုတ္တပဒါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အာဒိကာ ဂါထာယောတိ ဧတ္ထ –

应知如是等经句。于“初偈”(Ādikā gāthāyo)中——

‘‘အဟံ ဟိ အရဟာ လောကေ, အဟံ သတ္ထာ အနုတ္တရော;

ဧကောမှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော. (မဟာဝ. ၁၁;

မ. နိ. ၁.၂၈၅;

၂.၃၄၁);

“我实是世间阿罗汉，我乃无上之导师；我乃唯一正等觉者，我已清凉，已然寂灭。”

‘‘ဒန္တော ဒမယတံ သေဋ္ဌော, သန္တော သမယတံ ဣသိ;

မုတ္တော မောစယတံ အဂ္ဂေါ, တိဏ္ဏော တာရယတံ ဝရော. (ဣတိဝု. ၁၁၂);

已调伏者，于调伏者中最为殊胜；已寂静者，于寂静者中为仙人；已解脱者，于解脱者中为最上；已度脱者，于度脱者中为最胜。

‘‘နယိမသ္မိံ လောကေ ပရသ္မိံ ဝါ ပန,ဗုဒ္ဓေန သေဋ္ဌော သဒိသော စ ဝိဇ္ဇတိ;

ယမာဟု ဒက္ခိဏေယျာနံ အဂ္ဂတံ ဂတော,ပုညတ္ထိကာနံ ဝိပုလဖလေသိန’’န္တိ. (ဝိ. ဝ. ၁၀၄၇;

ကထာ. ၇၉၉) –

于此世间或他世间，无有胜过或等同佛陀者；人们称他为求福德、觅广果者之最上应供处。

ဧဝမာဒိကာ ဂါထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ.

应详细解释如是等偈颂。

၁၃၉. ဒမေတီတိ သမေတိ, ကာယသမာဒီဟိ ယောဇေတီတိ အတ္ထော. တံ ပန ကာယသမာဒီဟိ ယောဇနံ ယထာရဟံ တဒင်္ဂဝိနယာဒီသု ပတိဋ္ဌာပနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝိနေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ. ဒမေတုံ ယုတ္တာတိ ဒမနာရဟာ. အမနုဿပုရိသာတိ ဧတ္ထ န မနုဿာတိ အမနုဿာ. တံသဒိသတာ ဧတ္ထ ဇောတီယတိ, တေန မနုဿတ္တမတ္တံ နတ္ထိ, အညံ သမာနန္တိ ယက္ခာဒယော ‘‘အမနုဿာ’’တိ အဓိပ္ပေတာ, န ယေ ကေစိ မနုဿေဟိ အညေ. တထာ ဟိ တိရစ္ဆာနပုရိသာနံ ဝိသုံ ဂဟဏံ ကတံ, ယက္ခာဒယော ဧဝ စ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. အပလာလော ဟိမဝန္တဝါသီ. စူဠောဒရမဟောဒရာ နာဂဒီပဝါသိနော. အဂ္ဂိသိခဓူမသိခါ သီဟဠဒီပဝါသိနော. နိဗ္ဗိသာ ကတာ ဒေါသဝိသဿ ဝိနောဒနေန. တေနာဟ ‘‘သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာပိတာ’’တိ. ကူဋဒန္တာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဃောဋမုခဥပါလိဂဟပတိအာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သက္ကဒေဝရာဇာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဇကလာပယက္ခဗကဗြဟ္မာဒီနံ [Pg.246] သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣဒံ စေတ္ထ သုတ္တန္တိ ဣဒံ ကေသိသုတ္တံ. ဝိနီတာ ဝိစိတြေဟိ ဝိနယနူပါယေဟီတိ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ ယထာရဟံ သဏှာဒီဟိ ဥပါယေဟိ ဝိနယဿ ဒီပနတော.

139. “调伏”（dameti）即是“调顺”（sameti），意思是“与身之寂静等相结合”。而这种与身之寂静等相结合，即是如理地将他们安立于彼分调伏等中，因此说“即是调御”。“应被调伏者”（dametuṃ yuttā）即是“堪调伏者”（damanārahā）。“非人”（amanussapurisa）在此是指“非人类”，故为非人。这里显示了他们与人类的相似性，因此并非仅仅指人类之身，而是指夜叉等被称为“非人”者，而非泛指所有人类以外的生命。因为畜生类已被单独提及，且只特指夜叉等。阿波罗罗（Apalālo）是喜马拉雅山居民。朱罗陀罗和摩诃陀罗（Cūḷodaramahodarā）是龙岛居民。阿耆西卡和杜玛西卡（Aggisikhadhūmasikhā）是师子国居民。“无毒者”（nibbisā）是指通过去除嗔恨之毒而实现。因此说“在皈依处和戒律中使他们安住”。“古达丹达等”（Kūṭadantādayo）中的“等”字，应知包括果达穆卡（Ghoṭamukha）、优波离（Upāli）居士等。“帝释天王等”（Sakkadevarājādayo）中的“等”字，应知包括阿吒迦夜叉（Ajakalāpayakkha）、巴卡梵天（Baka Brahmā）等。这里所说的“经”（sutta）即是《髻设经》（Kesī Sutta）。“以各种巧妙的调伏方法来调伏”（vinītā vicitrehi vinayanūpāyehi）这个意思，应根据实际情况详细解释，也就是说，通过温和等方式阐明调伏。

ဝိသုဒ္ဓသီလာဒီနံ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနီတိ ‘‘ဝိသုဒ္ဓသီလဿ ပဌမဇ္ဈာနံ, ပဌမဇ္ဈာနလာဘိနော ဒုတိယဇ္ဈာန’’န္တိအာဒိနာ တဿ တဿ ဥပရူပရိ ဝိသေသံ အာစိက္ခန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. သောတာပန္နာဒီနန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ‘‘ဒန္တေပိ ဒမေတိယေဝါ’’တိ ဣဒံ ပုဗ္ဗေ ‘‘သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဒမထံ အနုပဂတာ ပုရိသဒမ္မာ’’တိ ဝုတ္တာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ယေ ပန ဝိပ္ပကတဒမ္မဘာဝါ သဗ္ဗထာ ဒမေတဗ္ဗတံ နာတိဝတ္တာ, တေ သတ္တေ သန္ဓာယ ‘‘ဒန္တေပိ ဒမေတိယေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. တေပိ ဟိ ပုရိသဒမ္မာ ဧဝါတိ, ယတော နေ သတ္ထာ ဒမေတိ.

“通过‘具足清净戒者得初禅，得初禅者得第二禅’等方式，为每一位行者宣说层层增上的殊胜法，此为‘清净戒等与初禅等’的关联。对于须陀洹等圣者，也是同样的道理。‘已调伏者亦应调伏’(Dantepi dametiyevā)此言，是针对前文所说‘于一切法尚未完全调伏的堪调伏者’(sabbena sabbaṃ damathaṃ anupagatā purisadammā)而说。此言是针对那些调伏尚未究竟、在一切方面尚未超越堪调伏状态的众生而说。因为他们确实是堪调伏者，所以导师调伏他们。

အတ္ထပဒန္တိ အတ္ထာဘိဗျဉ္ဇကပဒံ, ဝါကျန္တိ အတ္ထော. ဝါကျေန ဟိ အတ္ထာဘိဗျတ္တိ, န နာမာဒိပဒမတ္တေန. ဧကပဒဘာဝေန စ အနညသာဓာရဏော သတ္ထု ပုရိသဒမ္မသာရထိဘာဝေါ ဒဿိတော ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဘဂဝါ ဟီ’’တိအာဒိ. အဋ္ဌ ဒိသာတိ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော. တာ ဟိ အညမညသမ္ဗန္ဓာပိ အသံကိဏ္ဏဘာဝေန ဒိဿန္တိ အပဒိဿန္တီတိ ဒိသာ, ဒိသာ ဝိယာတိ ဝါ ဒိသာ. အသဇ္ဇမာနာတိ န သဇ္ဇမာနာ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တိယာ နိဿင်္ဂစာရာ. ဓာဝန္တိ ဇဝနဝုတ္တိယောဂတော. ဧကံယေဝ ဒိသံ ဓာဝတိ, အတ္တနော ကာယံ အပရိဝတ္တေန္တောတိ အဓိပ္ပာယော. သတ္ထာရာ ပန ဒမိတာ ပုရိသဒမ္မာ ဧကိရိယာပထေနေဝ အဋ္ဌ ဒိသာ ဓာဝန္တိ. တေနာဟ ‘‘ဧကပလ္လင်္ကေနေဝ နိသိန္နာ’’တိ. အဋ္ဌ ဒိသာတိ စ နိဒဿနမတ္တမေတံ, လောကိယေဟိ အဂတပုဗ္ဗံ နိရောဓသမာပတ္တိဒိသံ, အမတဒိသဉ္စ ပက္ခန္ဒနတော.

“义句”(atthapada)是显明意义的词语，其义即是“文句”(vākya)。因为意义是通过文句来显明的，而非仅通过名词等词语。并且，通过“调御丈夫”这一词，显示了导师不共于他人的调御丈夫之身份。因此说“世尊”等。“八方”(aṭṭha disā)指的是八种等至。此八等至虽相互关联，却能以不混杂的状态被见、被观，故称为“方”；或因如方，故称“方”。“无有执着”(asajjamānā)指不执着，因已得自在，能无碍而行。“奔驰”(dhāvanti)是因与速行相应。其意为：身体不转动，仅向一个方向奔驰。然而，被导师调伏的堪调伏者，仅以一种威仪便能驰骋八方。因此说“仅以一跏趺坐而坐”。而说“八方”也只是一个示例，因为他们能趋入世间凡夫未曾去过的灭尽定(nirodhasamāpatti)之方，以及不死(amata)之方。

၁၄၀. ဒိဋ္ဌဓမ္မော ဝုစ္စတိ ပစ္စက္ခော အတ္တဘာဝေါ, တတ္ထ နိယုတ္တောတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော, ဣဓလောကတ္ထော. ကမ္မကိလေသဝသေန သမ္ပရေတဗ္ဗတော သမ္မာ ဂန္တဗ္ဗတော သမ္ပရာယော, ပရလောကော, တတ္ထ နိယုတ္တောတိ သမ္ပရာယိကော, ပရလောကတ္ထော. ပရမော ဥတ္တမော အတ္ထော ပရမတ္ထော, နိဗ္ဗာနံ. တေဟိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ. ယထာရဟန္တိ ယထာနုရူပံ. တေသု အတ္ထေသု ယော ယော ပုဂ္ဂလော ယံ ယံ အရဟတိ, တဒနုရူပံ. အနုသာသတီတိ ဝိနေတိ တသ္မိံ အတ္ထေ ပတိဋ္ဌပေတိ, သဟ အတ္ထေန ဝတ္တတီတိ သတ္ထော, ဘဏ္ဍမူလေန ဝါဏိဇ္ဇာယ ဒေသန္တရံ ဂစ္ဆန္တော ဇနသမူဟော. ဟိတုပဒေသာဒိဝသေန ပရိပါလေတဗ္ဗော သာသိတဗ္ဗော သော ဧတဿ [Pg.247] အတ္ထီတိ သတ္ထာ, သတ္ထဝါဟော. သော ဝိယ ဘဂဝါတိ အာဟ ‘‘သတ္ထာ ဝိယာတိ သတ္ထာ, ဘဂဝါ သတ္ထဝါဟော’’တိ.

140. “现法”（diṭṭhadhamma）是指亲见的自身存在，与此相关的称为“现法利”（diṭṭhadhammika），即此世的利益。因业与烦恼而必须前往，且须正确地前往，故为“来世”（samparāya），即他世；与此相关的称为“来世利”（samparāyika），即他世的利益。最殊胜、最无上的义利称为“究竟义”（paramattha），即涅槃。通过这现法、来世与究竟三种义利。“如其所应”（yathārahaṃ）是指随其相应。对于这些义利，任何个人（puggala）适合哪一种，就相应于哪一种。“教导”（anusāsati）即是调伏，使其安住于该义利。“商队”（sattho）是因与财货同行，即一群人带着商品资本到他国经商。因为他有需要通过利益教诫等方式来护佑和教导的（商队），所以被称为“导师”（satthā），即商队首领（satthavāho）。世尊亦如是，故说：“如商队首领，故为导师；世尊即是商队首领。”

ဣဒါနိ တမတ္ထံ နိဒ္ဒေသပါဠိနယေန ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ သတ္ထဝါဟော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သတ္ထေတိ သတ္ထိကေ ဇနေ. ကံ တာရေန္တိ ဧတ္ထာတိ ကန္တာရော, နိရုဒကော အရညပ္ပဒေသော. ရုဠှီဝသေန ပန ဣတရောပိ အရညပ္ပဒေသော တထာ ဝုစ္စတိ. စောရကန္တာရန္တိ စောရေဟိ အဓိဋ္ဌိတကန္တာရံ. တထာ ဝါဠကန္တာရံ. ဒုဗ္ဘိက္ခကန္တာရန္တိ ဒုလ္လဘဘိက္ခံ ကန္တာရံ. တာရေတီတိ အခေမန္တဋ္ဌာနံ အတိက္ကာမေတိ. ဥတ္တာရေတီတိအာဒိ ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎေတွာ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ဥတ္တာရေတီတိ ခေမန္တဘူမိံ ဥပနေန္တော တာရေတိ. နိတ္တာရေတီတိ အခေမန္တဋ္ဌာနတော နိက္ခာမေန္တော တာရေတိ. ပတာရေတီတိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ တာရေတိ, ဟတ္ထေန ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဝိယ တာရေတီတိ အတ္ထော. သဗ္ဗမ္ပေတံ တာရဏုတ္တာရဏာဒိခေမဋ္ဌာနေ ဌပနမေဝါတိ အာဟ ‘‘ခေမန္တဘူမိံ သမ္ပာပေတီ’’တိ. သတ္တေတိ ဝေနေယျသတ္တေ. မဟာဂဟနတာယ, မဟာနတ္ထတာယ, ဒုန္နိတ္ထရဏတာယ စ ဇာတိယေဝ ကန္တာရော ဇာတိကန္တာရော, တံ ဇာတိကန္တာရံ.

现在要依《解释》（Niddesa）的体例来说明其意义，因此说了“如同商队首领”等语。其中，“在商队中”（satthe）是指在商旅之人中。“险道”（kantāra）一词，其解释为“于此中渡水”（kaṃ tārenti etthā），指无水的森林地带。但根据约定俗成的用法，其他的森林地带也可以这样称呼。“盗贼险道”（corakantāra）是指盗贼盘踞的险道。同样地，有“猛兽险道”（vāḷakantāra）。“饥荒险道”（dubbhikkhakantāra）是指难以获得食物的险道。“渡过”（tāreti）是指超越不安全的地方。“超渡”（uttāreti）等语是通过增加前缀来加强词义。或者说，“超渡”是指引导到安全的地方并使其渡过。“引出”（nittāreti）是指从不安全的地方带出并使其渡过。“护渡”（patāreti）是指执取后使其渡过，意思是，犹如用手执取般使其渡过。所有这些渡过、超渡等，都只是安立于安全之处，因此说“使其到达安全地”。“众生”（satte）是指可调伏的众生（veneyyasatte）。因为生的极为复杂、巨大不幸、难以脱离，所以生本身就是险道，即“生之险道”（jātikantāra），（世尊使其渡过的就是）此生之险道。

ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝသေနာတိ ဥက္ကဋ္ဌသတ္တပရိစ္ဆေဒဝသေန. ဒေဝမနုဿာ ဧဝ ဟိ ဥက္ကဋ္ဌသတ္တာ, န တိရစ္ဆာနာဒယော. ဘဗ္ဗပုဂ္ဂလပရိစ္ဆေဒဝသေနာတိ သမ္မတ္တနိယာမောက္ကမနဿ ယောဂျပုဂ္ဂလဿ ပရိစ္ဆိန္ဒနဝသေန. ဧတန္တိ ‘‘ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ ဧတံ ဝစနံ. ဘဂဝတောတိ နိဿက္ကဝစနံ ယထာ ‘‘ဥပဇ္ဈာယတော အဇ္ဈေတီ’’တိ, ဘဂဝတော သန္တိကေတိ ဝါ အတ္ထော. ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိန္တိ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိအာဒိကံ မဂ္ဂဖလာဓိဂမဿ ဗလဝကာရဏံ.

“依殊胜界定故”(ukkaṭṭhaparicchedavasena)即依殊胜有情而界定故。确实，只有天与人才是殊胜有情，畜生等则不是。“依具格个人界定故”(bhabbapuggalaparicchedavasenāti)即依界定适合进入正性决定之具格的个人故。“此”(etaṃ)即指“天与人”这句话。“从世尊”(bhagavato)是离格(nissakkavacanaṃ)，如同“从戒师(upajjhāya)处学习”(upajjhāyato ajjhetī)；或意为“在世尊跟前”。“近因圆满”(upanissayasampatti)即三因结生等，是证得道果的强力之因。

ဂဂ္ဂရာယာတိ ဂဂ္ဂရာယ နာမ ရညော ဒေဝိယာ, တာယ ဝါ ကာရိတတ္တာ ‘‘ဂဂ္ဂရာ’’တိ လဒ္ဓနာမာယ. သရေ နိမိတ္တံ အဂ္ဂဟေသီတိ ‘‘ဓမ္မော ဧသော ဝုစ္စတီ’’တိ ဓမ္မသညာယ သရေ နိမိတ္တံ ဂဏှိ, ဂဏှန္တော စ ပသန္နစိတ္တော ပရိသပရိယန္တေ နိပဇ္ဇိ. သန္နိရုမ္ဘိတွာ အဋ္ဌာသီတိ တဿ သီသေ ဒဏ္ဍဿ ဌပိတဘာဝံ အပဿန္တော တတ္ထ ဒဏ္ဍံ ဥပ္ပီဠေတွာ အဋ္ဌာသိ. မဏ္ဍူကောပိ ဒဏ္ဍေ ဌပိတေပိ ဥပ္ပီဠိတေပိ ဓမ္မဂတေန ပသာဒေန ဝိဿရမကရောန္တောဝ ကာလမကာသိ. ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တသတ္တာနံ အယံ ဓမ္မတာ, ယာ ‘‘ကုတောဟံ ဣဓ နိဗ္ဗတ္တော, တတ္ထ ကိံ နု ခေါ ကမ္မမကာသိ’’န္တိ အာဝဇ္ဇနာ. တသ္မာ အတ္တနော ပုရိမဘဝဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ အာဟ ‘‘အရေ အဟမ္ပိ နာမ ဣဓ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ[Pg.248]. ဘဂဝတော ပါဒေ ဝန္ဒိ ကတညုတာသံဝဍ္ဎိတေန ပေမဂါရဝဗဟုမာနေန.

“伽伽罗”(Gaggarāya)是名为伽伽罗的王妃，或因她命人建造了莲池，该莲池因此得名“伽伽罗”。“于声中取相”(sare nimittaṃ aggahesīti)即以“此被称为法”之法想，于声中取相；取相时心生净信，卧于会众边缘。“按住而立”(sannirumbhitvā aṭṭhāsīti)即因未见杖已置于其(青蛙)头上，便在那里压着杖站立。青蛙也，即使杖被放置、被按压，仍以对法的净信，未作变声即死去。生于天界的有情有此法性，即会省思：“我从何处生于此？于彼处我究竟造了何业？”因此，因见到自己的前世，他说道：“啊，我竟也生于此地！”以由知恩所增长的慈爱、恭敬与尊重，礼拜世尊之足。

ဘဂဝါ ဇာနန္တောဝ မဟာဇနဿ ကမ္မဖလံ, ဗုဒ္ဓါနုဘာဝဉ္စ ပစ္စက္ခံ ကာတုကာမော ‘‘ကော မေ ဝန္ဒတီ’’တိ ဂါထာယ ပုစ္ဆိ. တတ္ထ ကောတိ ဒေဝနာဂယက္ခဂန္ဓဗ္ဗာဒီသု ကော, ကတမောတိ အတ္ထော. မေတိ မမ. ပါဒါနီတိ ပါဒေ. ဣဒ္ဓိယာတိ ဣမာယ ဧဝရူပါယ ဒေဝိဒ္ဓိယာ. ‘‘ယသသာ’’တိ ဣမိနာ ဧဒိသေန ပရိဝါရေန, ပရိစ္ဆေဒေန စ. ဇလန္တိ ဝိဇ္ဇောတမာနော. အဘိက္ကန္တေနာတိ အတိဝိယ ကန္တေန ကမနီယေန သုန္ဒရေန. ဝဏ္ဏေနာတိ ဆဝိဝဏ္ဏေန သရီရဝဏ္ဏနိဘာယ. သဗ္ဗာ ဩဘာသယံ ဒိသာတိ သဗ္ဗာ ဒသပိ ဒိသာ ပဘာသေန္တော, စန္ဒော ဝိယ, သူရိယော ဝိယ စ ဧကောဘာသံ ဧကာလောကံ ကရောန္တောတိ အတ္ထော.

世尊虽了知，但为向大众显明业果与佛陀的威力，便以偈颂问道：“谁来礼敬我？”。于此，“谁”（ko）者，于天、龙、夜叉、乾闼婆等中，是“哪一位”（katamo）之义。“我”（me）者，“我的”（mama）。“双足”（pādāni）者，“足”（pāde）。“以神通”（iddhiyā）者，以此等天神之神通。“以声名”（yasasā）者，以此等眷属与部众。“照耀”（jalanti）者，光明闪耀。“以殊胜”（abhikkantena）者，以极为可爱、悦意、美妙。“色”（vaṇṇena）者，以肤色、身光。“普照诸方”（sabbā obhāsayaṃ disā）者，意为照亮所有十方，如月如日，成就一光一明。

ဧဝံ ပန ဘဂဝတာ ပုစ္ဆိတော ဒေဝပုတ္တော အတ္တာနံ ပဝေဒေန္တော ‘‘မဏ္ဍူကောဟံ ပုရေ အာသိ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ပုရေတိ ပုရိမဇာတိယံ. ‘‘ဥဒကေ’’တိ ဣဒံ တဒါ အတ္တနော ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဒဿနံ. ‘‘ဥဒကေ မဏ္ဍူကော’’တိ ဧတေန ဥဒ္ဓမာယိကာဒိကဿ ထလေ မဏ္ဍူကဿ နိဝတ္တနံ ကတံ ဟောတိ. ဂါဝေါ စရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂေါစရော, ဂုန္နံ ဃာသေသနဋ္ဌာနံ. ဣဓ ပန ဂေါစရော ဝိယာတိ ဂေါစရော, ဝါရိ ဥဒကံ ဂေါစရော ဧတဿာတိ ဝါရိဂေါစရော. ဥဒကစာရီပိ ဟိ ကောစိ ကစ္ဆပါဒိ အဝါရိဂေါစရောပိ ဟောတီတိ ‘‘ဝါရိဂေါစရော’’တိ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ. တဝ ဓမ္မံ သုဏန္တဿာတိ ဗြဟ္မဿရေန ကရဝီကရုတမဉ္ဇုနာ ဒေသေန္တဿ တဝ ဓမ္မံ ‘‘ဓမ္မော ဧသော ဝုစ္စတီ’’တိ သရေ နိမိတ္တဂ္ဂါဟဝသေန သုဏန္တဿ. အနာဒရေ စေတံ သာမိဝစနံ. အဝဓိ ဝစ္ဆပါလကောတိ ဝစ္ဆေ ရက္ခန္တော ဂေါပါလဒါရကော မမ သမီပံ အာဂန္တွာ ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ တိဋ္ဌန္တော မမ သီသေ ဒဏ္ဍံ သန္နိရုမ္ဘိတွာ မံ မာရေသီတိ အတ္ထော.

当世尊如是发问，该天子为表明自身，说出“我昔为蛙”之偈颂。于此，“昔”（pure）者，于前生之义。“于水”（udake）者，此乃显示其当时之出生地。“水中蛙”此言，乃为排除陆生之浮肿蛙等。“牛于此行”故为“行境”（gocaro），即牛觅食之处。于此则如行境，故名“行境”；水（vāri）为其行境，故名“水行境”（vārigocaro）。诚然，有水行（udakacārī）者，如龟等，其行境未必在水（avārigocaro），故特说“水行境”以作区别。“听闻汝法时”者，谓听闻汝以梵音及迦陵频伽鸟鸣般悦耳之声说法时，于声取相而听。此为“不顾”义之属格。“牧童所杀”者，谓守护牛犊之牧童，来到我旁，倚杖而立，以杖压我头部，将我杀死，此其义也。

သိတံ ကတွာတိ ‘‘တထာ ပရိတ္တတရေနာပိ ပုညာနုဘာဝေန ဧဝံ အတိဝိယ ဥဠာရာ လောကိယလောကုတ္တရာ သမ္ပတ္တိယော လဗ္ဘန္တီ’’တိ ပီတိသောမနဿဇာတော ဘာသုရတရဓဝလဝိပ္ဖုရန္တဒဿနကိရဏာဝလီဟိ ဘိယျောသော မတ္တာယ တံ ပဒေသံ ဩဘာသေန္တော သိတံ ကတွာ. ပီတိသောမနဿဝသေန ဟိ သော –

作微笑者（Sitaṃ katvā），即：“以如此微小之福德威力，亦能获得这般极为广大之世间与出世间成就。”如是生起喜悦与满意，以极为明亮、洁白、闪耀之齿光行列，格外照亮彼处而作微笑。实因此喜悦与满意故——

‘‘မုဟုတ္တံ [Pg.249] စိတ္တပသာဒဿ, ဣဒ္ဓိံ ပဿ ယသဉ္စ မေ;

အာနုဘာဝဉ္စ မေ ပဿ, ဝဏ္ဏံ ပဿ ဇုတိဉ္စ မေ.

因片刻之心净信，请观我之神通与声誉；亦请观我之威力，观我之色相与光辉。

‘‘ယေ စ တေ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဓမ္မံ အဿောသုံ ဂေါတမ;

ပတ္တာ တေ အစလဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ဂန္တွာ န သောစရေ’’တိ. (ဝိ. ဝ. ၈၅၉-၈၆၀);

乔达摩，凡长时听闻您之法者，彼等已达不动之处，至彼则无忧。

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ ဝတွာ ပက္ကာမိ.

说完此二偈后，他便离去。

၁၄၁. ယံ ပန ကိဉ္စီတိ ဧတ္ထ ယန္တိ အနိယမိတဝစနံ. တထာ ကိဉ္စီတိ. ပနာတိ ဝစနာလင်္ကာရမတ္တံ. တသ္မာ ယံ ကိဉ္စီတိ ဉေယျဿ အနဝသေသပရိယာဒါနံ ကတံ ဟောတိ. ပနာတိ ဝါ ဝိသေသတ္ထဒီပကော နိပါတော. တေန ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဣမိနာ သင်္ခေပတော, ဝိတ္ထာရတော စ သတ္ထု စတုသစ္စာဘိသမ္ဗောဓော ဝုတ္တော. ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ပန ဣမိနာ တဒညဿပိ ဉေယျဿာဝဗောဓော. ပုရိမေန ဝါ သတ္ထု ပဋိဝေဓဉာဏာနုဘာဝေါ, ပစ္ဆိမေန ဒေသနာဉာဏာနုဘာဝေါ. ပီတိ ဥပရိ ဝုစ္စမာနော ဝိသေသော ဇောတီယတိ. သဗ္ဗသော ပဋိပက္ခေဟိ ဝိမုစ္စတီတိ ဝိမောက္ခော, အဂ္ဂမဂ္ဂေါ. တဿ အန္တော အဂ္ဂဖလံ, တတ္ထ ဘဝံ တသ္မိံ လဒ္ဓေ လဒ္ဓဗ္ဗတော ဝိမောက္ခန္တိကဉာဏံ, သဗ္ဗညုတညာဏေန သဒ္ဓိံ သဗ္ဗမ္ပိ ဗုဒ္ဓဉာဏံ. ဧဝံ ပဝတ္တောတိ ဧတ္ထ –

141. 在“Yaṃ pana kiñci”中，“yaṃ”是不定词，“kiñci”也是。“Pana”只是一个句饰词。因此，“yaṃ kiñci”意为无遗漏地完全把握了所有可知法。或者，“pana”是阐明特殊意义的不变词。由此，“正自觉者”一词简要而详尽地说明了导师对四圣谛的圆满觉悟；而“佛陀”一词则说明了对其他可知法的觉悟。前者说明了导师证悟之智的威力，后者说明了教导之智的威力。如是，上文所述的殊胜义被（“pana”一词）所阐明。“从一切对立面完全解脱”即是解脱（vimokkha），即最上道（aggamaggo）。其终点是最上果（aggaphala）；于其中存在，或于证得它时所当得的，是解脱究竟智（vimokkhantikañāṇa），此智与一切知智（sabbaññutaññāṇa）共同构成了全部的佛智。其进行方式如下：

‘‘သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, အနညနေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ဝိသဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, နိရုပလေပသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတမောဟောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာ ဗုဒ္ဓေါ. ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ, န ပိတရာ ကတံ, န ဘာတရာ ကတံ, န ဘဂိနိယာ ကတံ, န မိတ္တာမစ္စေဟိကတံ, န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ, န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ, န ဒေဝတာဟိ ကတံ. ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ (မဟာနိ. ၁၉၂) –

“因遍知故为佛，因普见故为佛，因非由他导故为佛，因功德显发故为佛，因号为漏尽者故为佛，因号为无染者故为佛，因究竟离贪故为佛，因究竟离瞋故为佛，因究竟离痴故为佛，因究竟无烦恼故为佛，因行于一乘道故为佛，因独自觉悟无上正等觉故为佛，因断除无明、获得智慧故为佛。‘佛陀’此名，非母所作，非父所作，非兄弟所作，非姊妹所作，非朋友大臣所作，非亲族血亲所作，非沙门、婆罗门所作，非天神所作。此‘佛陀’之名，乃诸佛世尊于菩提树下，与证得一切知智同时，所亲证的解脱究竟之施设。”（《大义释》192）

အယံ [Pg.250] နိဒ္ဒေသပါဠိနယော. ယသ္မာ စေတ္ထ တဿာ ပဋိသမ္ဘိဒါပါဠိယာ ဘေဒေါ နတ္ထိ, တသ္မာ ဒွီသု ဧကေနာပိ အတ္ထသိဒ္ဓီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါနယော ဝါ’’တိ အနိယမတ္ထော ဝါ-သဒ္ဒေါ ဝုတ္တော.

此为《解释》(Niddesa)圣典之理路。于此，因其与《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)圣典无有差异，是故为示“二者择一亦可成就义理”，而说“或依《无碍解道》之理路”，此中“或”(vā)字为不定之义。

တတ္ထ ယထာ လောကေ အဝဂန္တာ ‘‘အဝဂတော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီတိ ဗုဒ္ဓေါ သုဒ္ဓကတ္တုဝသေန. ယထာ ပဏ္ဏသောသာ ဝါတာ ‘‘ပဏ္ဏသုသာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝံ ဗောဓေတာ ပဇာယာတိ ဗုဒ္ဓေါ ဟေတုကတ္တုဝသေန, ဟေတုအတ္ထော စေတ္ထ အန္တောနီတော.

于此，譬如世间称理解者为“已理解者”，同样，因觉悟诸谛，故名为“佛陀”，此为作者义。譬如使树叶干枯之风被称为“干叶风”，同样，因使众生觉悟，故名为“佛陀”，此为使役作者义，其中亦隐含能使之义。

သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ သဗ္ဗဓမ္မဗုဇ္ဈနသမတ္ထာယ ဗုဒ္ဓိယာ ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဉာဏစက္ခုနာ ဒိဋ္ဌတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. အနညနေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ အညေန အဗောဓနီတော သယမေဝ ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. ဝိသဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ နာနာဂုဏဝိသဝနတော ပဒုမမိဝ ဝိကသနဋ္ဌေန ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါတိ ဧဝမာဒီဟိ ဆဟိ ပရိယာယေဟိ နိဒ္ဒက္ခယဝိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော ဝိယ သဗ္ဗကိလေသနိဒ္ဒက္ခယဝိဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဗုဒ္ဓေါတိ ဂမနတ္ထာနံ ဗုဒ္ဓိအတ္ထတာယ ဗုဒ္ဓိအတ္ထာနမ္ပိ ဂမနတ္ထတာ လဗ္ဘတီတိ ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတီတိ အတ္ထော. ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓေါတိ န ပရေဟိ ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါ, အထ ခေါ သယမေဝ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓိ ဗုဒ္ဓံ ဗောဓောတိ အနတ္ထန္တရံ. တတ္ထ ယထာ ရတ္တဂုဏယောဂတော ရတ္တော ပဋော, ဧဝံ ဗုဒ္ဓဂုဏယောဂတော ဗုဒ္ဓေါတိ ဉာပနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တတော ပရံ ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမန္တိအာဒိ အတ္ထာနုဂတာယံ ပညတ္တီတိ ဗောဓနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဧဝမေတ္ထ ဣမိနာပိ ကာရဏေန ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“因具一切知性故为佛”，意为：因具有能觉悟一切法的智慧故为佛。“因具普见性故为佛”，意为：因以智眼见到一切法故为佛。“因无需他人引导故为佛”，意为：因无需由他人教导、乃是自己觉悟故为佛。“因绽放故为佛”，意为：因其种种功德的散发，犹如莲花绽放故为佛。“因被称为漏尽者故为佛”等六种说法，是说如同已从睡眠的尽除中觉醒的人，因已从一切烦恼之睡眠的尽除中觉醒，故称为佛。“因行于一向道故为佛”，意为：由于“行”的意义是“智”，而“智”的意义也可得为“行”，因此说因行于一向道故为佛。“因独自圆满觉悟无上正等觉故为佛”，意为：并非由他人教导而觉悟，而是自己圆满觉悟了无上正等觉，故为佛。“因无明已除、智慧已得故为佛”，此中“智”（buddhi）、“佛”（buddha）、“觉”（bodho）三者并无不同。于此，譬如布因具有红色之质而被称为“红布”，同样地，说“因具有佛之功德而为佛”，是为了让人了知。其后，“佛陀此名，非母所取”等文，是为开示此乃随义而立的施设而说。因此应当了知，世尊亦因这些理由而被称为佛。

၁၄၂. အဿာတိ ဘဂဝတော. ဂုဏဝိသိဋ္ဌသဗ္ဗသတ္တုတ္တမဂရုဂါရဝါဓိဝစနန္တိ သဗ္ဗေဟိ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဝိသိဋ္ဌဿ တတော ဧဝ သဗ္ဗသတ္တေဟိ ဥတ္တမဿ ဂရုနော ဂါရဝဝသေန ဝုတ္တဝစနမိဒံ ဘဂဝါတိ. တထာ ဟိ လောကနာထော အပရိမိတနိရုပမပ္ပဘာဝသီလာဒိဂုဏဝိသေသသမင်္ဂိတာယ သဗ္ဗာနတ္ထပရိဟာရပုဗ္ဗင်္ဂမာယ [Pg.251] နိရဝသေသဟိတသုခဝိဓာနတပ္ပရာယ နိရတိသယာယ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ သဒေဝမနုဿာယ ပဇာယ, အစ္စန္တုပကာရိတာယ စ အပရိမာဏာသု လောကဓာတူသု အပရိမာဏာနံ သတ္တာနံ ဥတ္တမဂါရဝဋ္ဌာနန္တိ.

142. “世尊”：此称谓是表示恭敬的言辞，乃是针对那位因具足戒等一切功德而超胜，故于一切有情中最为崇高之导师而说。诚然，世间依怙主(Lokanātha)因具足戒等等具有无量、无比威力之殊胜功德，并以无上之精勤成就，先行断除一切无益，专注于施予无余之利益安乐，而极其利益包含天人在内之众生，故于无量世界中，为无量有情之最上恭敬处。

ဘဂဝါတိ ဝစနံ သေဋ္ဌန္တိ သေဋ္ဌဝါစကံ ဝစနံ သေဋ္ဌဂုဏသဟစရဏတော ‘‘သေဋ္ဌ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ဝုစ္စတီတိ ဝစနံ, အတ္ထော. တသ္မာ ယော ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝစနေန ဝစနီယော အတ္ထော, သော သေဋ္ဌောတိ အတ္ထော. ဘဂဝါတိ ဝစနမုတ္တမန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဂါရဝယုတ္တောတိ ဂရုဘာဝယုတ္တော ဂရုဂုဏယောဂတော, ဂရုကရဏံ ဝါ သာတိသယံ အရဟတီတိ ဂါရဝယုတ္တော, ဂါရဝါရဟောတိ အတ္ထော.

“世尊”一词为最胜：此言辞之所以被称为“最胜”，是因其与最胜之功德相应。又或者，所谓“言辞”(vacanaṃ)，即“所言说者”(vuccati)之义。因此，以“世尊”一词所言说之义，即是最胜之义。“世尊”一词为最上，于此亦是同理。“应受恭敬者”(gāravayutto)：指因具足崇高功德而有其崇高性；或指他值得被致以极大的尊敬，故为“应受恭敬者”，其义即“值得恭敬者”(gāravāraho)。

ဂုဏဝိသေသဟေတုကံ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဣဒံ ဘဂဝတော နာမန္တိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတုကာမော နာမံယေဝ တာဝ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဒဿေန္တော ‘‘စတုဗ္ဗိဓံ ဝါ နာမ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အာဝတ္ထိကန္တိ အဝတ္ထာယ ဝိဒိတံ တံ တံ အဝတ္ထံ ဥပါဒါယ ပညတ္တံ ဝေါဟရိတံ. တထာ လိင်္ဂိကံ တေန တေန လိင်္ဂေန ဝေါဟရိတံ. နေမိတ္တိကန္တိ နိမိတ္တတော အာဂတံ. အဓိစ္စသမုပ္ပန္နန္တိ ယဒိစ္ဆာယ ပဝတ္တံ, ယဒိစ္ဆာယ အာဂတံ ယဒိစ္ဆကံ. ပဌမေန အာဒိ-သဒ္ဒေန ဗာလော, ယုဝါ, ဝုဍ္ဎောတိ ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ, ဒုတိယေန မုဏ္ဍီ, ဇဋီတိ ဧဝမာဒိံ, တတိယေန ဗဟုဿုတော, ဓမ္မကထိကော, ဈာယီတိ ဧဝမာဒိံ, စတုတ္ထေန အဃမရိသနံ ပါဝစနန္တိ ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ‘‘နေမိတ္တိက’’န္တိ ဝုတ္တမတ္ထံ ဗျတိရေကဝသေန ပတိဋ္ဌာပေတုံ ‘‘န မဟာမာယာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝိမောက္ခန္တိက’’န္တိ ဣမိနာ ဣဒံ နာမံ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတက္ခဏေယေဝ ဇာတန္တိ ဒဿေတိ. ယဒိ ဝိမောက္ခန္တိကံ, အထ ကသ္မာ အညေဟိ ခီဏာသဝေဟိ အသာဓာရဏန္တိ အာဟ ‘‘သဟ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဋိလာဘာ’’တိ. ဗုဒ္ဓါနဉှိ အရဟတ္တဖလံ နိပ္ဖဇ္ဇမာနံ သဗ္ဗညုတညာဏာဒီဟိ သဗ္ဗေဟိ ဗုဒ္ဓဂုဏေဟိ သဒ္ဓိံယေဝ နိပ္ဖဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝိမောက္ခန္တိက’’န္တိ. သစ္ဆိကာ ပညတ္တီတိ သဗ္ဗဓမ္မာနံ သစ္ဆိကိရိယာနိမိတ္တာ ပညတ္တိ. အထ ဝါ သစ္ဆိကာ ပညတ္တီတိ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓါ ပညတ္တိ. ယံဂုဏနိမိတ္တာ ဟိ သာ, တေ သတ္ထု ပစ္စက္ခဘူတာတိ ဂုဏာ ဝိယ သာပိ သစ္ဆိကတာ ဧဝ နာမ ဟောတိ, န ပရေသံ ဝေါဟာရမတ္တေနာတိ အဓိပ္ပာယော.

“因具殊胜功德，故称‘世尊’”，这是对世尊名号的简要解说。为详细阐释其义，首先从意义提炼的角度来解说此名号，故说“名称有四种”等。其中：依状况得名(āvatthikaṃ)，是依于某种状况而认知、安立及使用的名称。依特征得名(liṅgikaṃ)，是依于某种特征而使用的名称。依征兆得名(nemittikaṃ)，是从征兆而来的名称。偶发得名(adhiccasamuppannaṃ)，是随意而有、随意而来的名称，即任意取名。第一种（依状况得名）如‘幼儿’、‘青年’、‘长者’等。第二种（依特征得名）如‘剃发者’、‘结发者’等。第三种（依征兆得名）如‘多闻者’、‘说法者’、‘禅修者’等。第四种（偶发得名）如阿伽马利萨那(Aghamarisana)、教言(Pāvacana)等。为通过对比来确立“依征兆得名”的含义，故说“非由摩诃摩耶(Mahāmāyā)所取”等。“解脱究竟”(vimokkhantika)一名，显示此名号于圣者之生（即证悟）的刹那即已生起。若问：“倘若是解脱究竟，为何此名不为其他漏尽者所共用？”答曰：“因与一切知智(sabbaññutaññāṇa)的证得同时发生。”因为对诸佛而言，阿罗汉果的生起，是与一切知智等所有佛陀功德同时成就的。因此说此名是“解脱究竟”。“现证施设”(sacchikā paññatti)是指以现证一切法为其因而作的施设。或者说，“现证施设”是依直接证实而作的施设。因为此名号是以某些功德为征兆，而那些功德是导师所亲证的，所以此名号也如那些功德一般，是“已现证”的，而非仅依他人的言说惯例而有，此即其意趣。

၁၄၃. ဝဒန္တီတိ [Pg.252] မဟာထေရဿ ဂရုဘာဝတော ဗဟုဝစနေနာဟ, သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဝါ ကတမနုဝါဒံ သန္ဓာယ. ဣဿရိယာဒိဘေဒေါ ဘဂေါ အဿ အတ္ထီတိ ဘဂီ. အကာသိ ဘဂ္ဂန္တိ ရာဂါဒိပါပဓမ္မံ ဘဂ္ဂံ အကာသိ, ဘဂ္ဂဝါတိ အတ္ထော. ဗဟူဟိ ဉာယေဟီတိ ကာယဘာဝနာဒိကေဟိ အနေကေဟိ ဘာဝနာက္ကမေဟိ. သုဘာဝိတတ္တနောတိ သမ္မဒေဝ ဘာဝိတသဘာဝဿ. ပစ္စတ္တေ စေတံ သာမိဝစနံ.

143. “他们说”(vadanti)：此处因对大长老的恭敬而使用复数，或是指结集者所作的传诵。“自在”等福德(bhaga)为他所有，故称“具福者”(bhagī)。“他已破坏”(akāsi bhaggaṃ)：意指他已破坏贪欲等恶法，义为巴伽瓦(bhaggavā)。“以多种方法”(bahūhi ñāyehi)：指以身修习等多种修习次第。“已善修其身”(subhāvitattano)：指其自性已完全修习。并且，此处的属格(sāmivacanaṃ)用于表达主动者(paccatta)之义。

နိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တနယေနာတိ ဧတ္ထာယံ နိဒ္ဒေသနယော –

“如解释(niddesa)中所说的方法”一句，此处的解释方法如下——

‘‘ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ. အပိစ ဘဂ္ဂရာဂေါတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂဒေါသောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂမောဟောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂမာနောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂဒိဋ္ဌီတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂတဏှောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂကိလေသောတိ ဘဂဝါ, ဘဇိ ဝိဘဇိ ပဝိဘဇိ ဓမ္မရတနန္တိ ဘဂဝါ, ဘဝါနံ အန္တကရောတိ ဘဂဝါ, ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညောတိ ဘဂဝါ, ဘဇိ ဝါ ဘဂဝါ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနီတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အတ္ထရသဿ ဓမ္မရသဿ ဝိမုတ္တိရသဿ အဓိသီလဿ အဓိစိတ္တဿ အဓိပညာယာတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ ဈာနာနံ စတုန္နံ အပ္ပမညာနံ စတုန္နံ အရူပသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အဋ္ဌန္နံ ဝိမောက္ခာနံ အဋ္ဌန္နံ အဘိဘာယတနာနံ နဝန္နံ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ သညာဘာဝနာနံ ဒသန္နံ ကသိဏသမာပတ္တီနံ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ အသုဘသမာပတ္တိယာတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿာတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ တထာဂတဗလာနံ စတုန္နံ ဝေသာရဇ္ဇာနံ စတုန္နံ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ ဆန္နံ အဘိညာနံ ဆန္နံ ဗုဒ္ဓဓမ္မာနန္တိ ဘဂဝါ, ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဘဂဝါ’’တိ (မဟာနိ. ၈၃).

“世尊”是尊重之语。再者，已破除贪，故为“世尊”；已破除瞋，故为“世尊”；已破除痴，故为“世尊”；已破除慢，故为“世尊”；已破除见，故为“世尊”；已破除渴爱，故为“世尊”；已破除烦恼，故为“世尊”。分析、辨别、善辨法宝，故为“世尊”。为诸有之终结者，故为“世尊”。已修身、已修戒、已修心、已修慧，故为“世尊”。或，受用阿兰若、林野、边地卧坐处，其处少声、少音、无人风、离人迹、适于宴坐，故为“世尊”。或，于衣服、饮食、卧坐处、病缘医药资具为有分者，故为“世尊”。或，于义味、法味、解脱味、增上戒、增上心、增上慧为有分者，故为“世尊”。或，于四禅、四无量、四无色定为有分者，故为“世尊”。或，于八解脱、八胜处、九次第住定为有分者，故为“世尊”。或，于十想修习、十遍处定、入出息念定、不净定为有分者，故为“世尊”。或，于四念住、四正勤、四神足、五根、五力、七觉支、圣八支道为有分者，故为“世尊”。或，于十如来力、四无畏、四无碍解、六神通、六佛法为有分者，故为“世尊”。“世尊”此名……乃至……此乃现证之施设，即“世尊”。

ဧတ္ထ [Pg.253] စ ‘‘ဂါရဝါဓိဝစန’’န္တိအာဒီနိ ယဒိပိ ဂါထာယံ အာဂတပဒါနုက္ကမေန န နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, ယထာရဟံ ပန တေသံ သဗ္ဗေသမ္ပိ နိဒ္ဒေသဘာဝေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ ဂါရဝါဓိဝစနန္တိ ဂရူနံ ဂရုဘာဝဝါစကံ ဝစနံ. ဘဇီတိ ဘာဂသော ကထေသိ. တေနာဟ ‘‘ဝိဘဇီ’’တိ. ဓမ္မရတနန္တိ မဂ္ဂဖလာဒိအရိယဓမ္မရတနံ. ပုန ဘဇီတိ သေဝိ. ဘာဂီတိ ဘာဂဓေယျဝါ. ပုန ဘာဂီတိ ဘဇနသီလော. အတ္ထရသဿာတိ အတ္ထသန္နိဿယဿ ရသဿ. ဝိမုတ္တာယတနသီသေ ဟိ ဌတွာ ဓမ္မံ ကထေန္တဿ, သုဏန္တဿ စ တဒတ္ထံ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇနကပီတိသောမနဿံ အတ္ထရသော. ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ ဓမ္မရသော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘လဘတိ အတ္ထဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မဝေဒ’’န္တိ (အ. နိ. ၆.၁၀). ဝိမုတ္တိရသဿာတိ ဝိမုတ္တိဘူတဿ, ဝိမုတ္တိသန္နိဿယဿ ဝါ ရသဿ. သညာဘာဝနာနန္တိ အနိစ္စသညာဒီနံ ဒသန္နံ သညာဘာဝနာနံ. ဆန္နံ ဗုဒ္ဓဓမ္မာနန္တိ ဆ အသာဓာရဏဉာဏာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ သဒ္ဒသိဒ္ဓိ နိရုတ္တိနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ.

此处，“尊称之语”(gāravādhivacana)等词，虽然没有按照偈颂中出现的顺序来解释，但都应理解为是对所有这些词的恰当解释。其中，“尊称之语”是指表达对尊者尊敬的言语。“Bhaji”是“分别解说”的意思，因此说“vibhajī”(分别说者)。“法宝”(dhammaratana)是指道、果等圣法之宝。再者，“bhaji”是“亲近”(sevi)的意思。“具分者”(bhāgī)是“有其份额者”(bhāgadheyyavā)的意思。再者，“具分者”是“有受用之习性”(bhajanasīlo)的意思。“义味”(attharasa)是指依止于义而有之味。当立于解脱处之顶首而说法时，于说法者及听法者，缘其义而生起的喜与悦，即是义味；缘法而生起的，即是法味。就此而说：“获得义受，获得法受。”(《增支部》6.10)“解脱味”(vimuttirasa)是指已成解脱之味，或依止于解脱之味。“想修习”(saññābhāvanā)是指无常想等十种想的修习。“六佛法”是指六种不共智。于各处，“世尊”一词的构成，当依语源学(nirutti)之理而知。

၁၄၄. ယဒိပိ ‘‘ဘာဂျဝါ’’တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ ဝုစ္စမာနော အတ္ထော ‘‘ဘဂီ ဘဇီ’’တိ နိဒ္ဒေသဂါထာယ သင်္ဂဟိတော ဧဝ, တထာပိ ပဒသိဒ္ဓိ အတ္ထဝိဘာဂအတ္ထယောဇနာဒိသဟိတော သံဝဏ္ဏနာနယော တတော အညာကာရောတိ ဝုတ္တံ ‘‘အယံ ပန အပရော နယော’’တိ. အာဒိကန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝဏ္ဏဝိကာရော, ဝဏ္ဏလောပေါ, ဓာတုအတ္ထေန နိယောဇနဉ္စာတိ ဣမံ တိဝိဓံ လက္ခဏံ သင်္ဂဏှာတိ. သဒ္ဒနယေနာတိ ဗျာကရဏနယေန. ပိသောဒရာဒီနံ သဒ္ဒါနံ အာကတိဂဏဘာဝတော ဝုတ္တံ ‘‘ပိသောဒရာဒိပက္ခေပလက္ခဏံ ဂဟေတွာ’’တိ. ပက္ခိပနမေဝ လက္ခဏံ. တပ္ပရိယာပန္နတာကရဏံ ဟိ ပက္ခိပနံ. ပါရပ္ပတ္တန္တိ ပရမုက္ကံသဂတံ ပါရမိဘာဝပ္ပတ္တံ. ဘာဂျန္တိ ကုသလံ. တတ္ထ မဂ္ဂကုသလံ လောကုတ္တရသုခနိဗ္ဗတ္တကံ, ဣတရံ လောကိယသုခနိဗ္ဗတ္တကံ, ဣတရမ္ပိ ဝါ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပရိယာယတော လောကုတ္တရသုခနိဗ္ဗတ္တကံ သိယာ.

144. 虽然以“具福”(bhāgyavā)等词所表达的意义，已由“分得、受用”(bhagī bhajī)的解释偈所含摄，但包含词语成立、意义区分、意义结合等内容的释义方法，与那解释的行相不同，故说“此是另一方法”。“等”字涵盖了三种特征：语音变化、语音省略以及词根意义的关联。所谓“依于词法”，即是依于语法规则。由于毕苏达罗(Pisodara)等词属于不规则词类，故说“取其归入毕苏达罗等词类的特征”。归类本身即是其特征，因为归类就是使其归属于该类。“到达彼岸”是指达到最崇高的境界，达到波罗蜜的状态。“福”是指善。其中，道善能产生出世间之乐，其他善能产生世间之乐；或者，其他善也可作为转向解脱的依止，从而间接产生出世间之乐。

လောဘာဒယော ဧကကဝသေန ဂဟိတာ. တထာ ဝိပရီတမနသိကာရော ဝိပလ္လာသဘာဝသာမညေန, အဟိရိကာဒယော ဒုကဝသေန. လောဘာဒယော စ ပုန ‘‘တိဝိဓာကုသလမူလ’’န္တိ တိကဝသေန ဂဟိတာ. ကာယဒုစ္စရိတာဒိ-တဏှာသံကိလေသာဒိရာဂမလာဒိရာဂဝိသမာဒိကာမသညာဒိကာမဝိတက္ကာဒိတဏှာပပဉ္စာဒယော တိဝိဓဒုစ္စရိတာဒယော. သုဘသညာဒိကာ စတုဗ္ဗိဓဝိပရိယေသာ. ‘‘စီဝရဟေတု ဝါ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပိဏ္ဍပါတ[Pg.254], သေနာသန, ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ’’တိ (အ. နိ. ၄.၉) ဧဝမာဂတာ စတ္တာရော တဏှုပ္ပာဒါ. ‘‘ဗုဒ္ဓေ ကင်္ခတိ, ဓမ္မေ, သံဃေ, သိက္ခာယ, သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခီလဇာတော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၁၉; မ. နိ. ၁.၁၈၅; အ. နိ. ၅.၂၀၅; ၉.၇၁; ဝိဘ. ၉၄၁) ဧဝမာဂတာနိ ပဉ္စ စေတောခီလာနိ. ‘‘ကာမေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ, ကာယေ အဝီတရာဂေါ, ရူပေ အဝီတရာဂေါ, ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ, အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၀; မ. နိ. ၁.၁၈၆) အာဂတာ ပဉ္စ ဝိနိဗန္ဓာ. ရူပါဘိနန္ဒနာဒယော ပဉ္စာဘိနန္ဒနာ. ကောဓော, မက္ခော, ဣဿာ, သာဌေယျံ, ပါပိစ္ဆတာ, သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသောတိ ဣမာနိ ဆ ဝိဝါဒမူလာနိ. ရူပတဏှာဒယော ဆ တဏှာကာယာ.

贪等以一法被执取。同样，颠倒作意以同为颠倒故，无惭等以二法被执取。贪等又以“三不善根”之三法被执取。身恶行等、渴爱杂染等、贪垢等、邪贪等、欲想等、欲寻等、渴爱戏论等，是三恶行等。净想等是四颠倒。“比丘之渴爱生起时，或因衣而生，或因食，或因住处，或因有无有而生”，如是所说为四渴爱生。“于佛、法、僧、学处而疑，于同梵行者忿恨、不悦、心受创、生嗔梗”，如是所说为五心荒芜。“于欲未离贪，于身未离贪，于色未离贪，食至饱腹，耽于卧乐、侧卧乐、昏沉乐而住，为生某天众而修梵行”，如是所说为五缚。欢喜色等是五欢喜。忿、覆、嫉、谄、恶欲、执取己见，此等是六争论根。色爱等是六爱身。

ကာမရာဂပဋိဃဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာဘဝရာဂမာနာဝိဇ္ဇာ သတ္တာနုသယာ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒယော အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာ. ‘‘တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ, ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော, လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော, ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ, ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာနံ, အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော, ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယံ, မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခာ, အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါနာဒယော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၀၃; ၃.၃၅၉) ဧတေ နဝ တဏှာမူလကာ. စတ္တာရော သဿတဝါဒါ, စတ္တာရော ဧကစ္စသဿတဝါဒါ, စတ္တာရော အန္တာနန္တိကာ, စတ္တာရော အမရာဝိက္ခေပိကာ, ဒွေ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ, သောဠသ သညီဝါဒါ, အဋ္ဌ အသညီဝါဒါ, အဋ္ဌ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ, သတ္တ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ, ပဉ္စ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါတိ ဧတာနိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ. အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ ‘‘အသ္မီ’’တိ ဟောတိ, ‘‘ဣတ္ထသ္မီ’’တိ, ‘‘ဧဝသ္မီ’’တိ, ‘‘အညထာသ္မီ’’တိ, ‘‘ဘဝိဿ’’န္တိ, ‘‘ဣတ္ထံ ဘဝိဿ’’န္တိ, ‘‘ဧဝံ ဘဝိဿ’’န္တိ, ‘‘အညထာ ဘဝိဿ’’န္တိ, ‘‘အသသ္မီ’’တိ, ‘‘သာတသ္မီ’’တိ, ‘‘သိယ’’န္တိ, ‘‘ဣတ္ထံ သိယ’’န္တိ, ‘‘ဧဝံ သိယ’’န္တိ, ‘‘အညထာ သိယ’’န္တိ, ‘‘အပါဟံ သိယ’’န္တိ, ‘‘အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယ’’န္တိ, ‘‘အပါဟံ ဧဝံ သိယ’’န္တိ, ‘‘အပါဟံ အညထာ သိယ’’န္တိ ဟောတီတိ အဋ္ဌာရသ, ဗာဟိရဿုပါဒါယ ‘‘ဣမိနာ အသ္မီ’’တိ ဟောတိ, ‘‘ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီ’’တိ, ‘‘ဣမိနာ ဧဝသ္မီ’’တိ, ‘‘ဣမိနာ အညထာသ္မီ’’တိအာဒိကာ (ဝိဘ. ၉၇၅-၉၇၆) ဝုတ္တနယာ အဋ္ဌာရသာတိ ဆတ္တိံသ, အတီတာ ဆတ္တိံသ, အနာဂတာ ဆတ္တိံသ, ပစ္စုပ္ပန္နာ ဆတ္တိံသာတိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတာနိ.

欲贪、嗔恚、见、疑、有贪、慢、无明是七随眠。邪见等八邪性。“缘于渴爱(taṇhā)有寻求，缘于寻求有获得，缘于获得有决断，缘于决断有欲贪，缘于欲贪有耽著，缘于耽著有执取，缘于执取有吝啬，缘于吝啬有守护，因守护而有执杖、持刀等事发生”（长部 2.103; 3.359），这九种以渴爱为根本。四种常见、四种部分常见、四种有边无边论、四种不死矫乱论、二种无因生论、十六种有想论、八种无想论、八种非想非非想论、七种断灭论、五种现法涅槃论，这六十二种是诸见。依于内在，则有“我是”、“我是这样的”、“我是如此的”、“我是另外的”、“我将会是”、“我将会是这样的”、“我将会是如此的”、“我将会是另外的”、“我是恒常的”、“我是不恒常的”、“愿我是”、“愿我是这样的”、“愿我是如此的”、“愿我是另外的”、“愿我非有”、“愿我非有如此”、“愿我非有如是”、“愿我非有他异”这十八种；依于外在，则有“藉此我是”、“藉此我是这样的”、“藉此我是如此的”、“藉此我是另外的”等（分别论 975-976）如前述的十八种，共三十六种。过去的三十六种，未来的三十六种，现在的三十六种，总共一百零八种渴爱所行。

ပဘေဒ-သဒ္ဒေါ [Pg.255] ပစ္စေကံ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. တတ္ထာယံ ယောဇနာ – လောဘပ္ပဘေဒါ ဒေါသပ္ပဘေဒါ ယာဝ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတပ္ပဘေဒါတိ. သဗ္ဗာနိ သတ္တာနံ ဒရထပရိဠာဟကရာနိ ကိလေသာနံ အနေကာနိ သတသဟဿာနိ အဘဉ္ဇီတိ ယောဇနာ. အာရမ္မဏာဒိဝိဘာဂတော ဟိ ပဝတ္တိအာကာရဝိဘာဂတော စ အနန္တပ္ပဘေဒါ ကိလေသာတိ. သင်္ခေပတောတိ ဧတ္ထ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဝသေန သဗ္ဗသော အပ္ပဝတ္တိကရဏေန ကိလေသမာရံ, သမုဒယပ္ပဟာနပရိညာဝသေန ခန္ဓမာရံ, သဟာယဝေကလ္လကရဏဝသေန သဗ္ဗထာ အပ္ပဝတ္တိကရဏေန အဘိသင်္ခါရမာရံ, ဗလဝိဓမနဝိသယာတိက္ကမနဝသေန ဒေဝပုတ္တမစ္စုမာရဉ္စ အဘဉ္ဇိ ဘဂ္ဂေ အကာသိ. ပရိဿယာနန္တိ ဥပဒ္ဒဝါနံ. သမ္ပတိ, အာယတိဉ္စ သတ္တာနံ အနတ္ထာဝဟတ္တာ မာရဏဋ္ဌေန ဝိဗာဓနဋ္ဌေန ကိလေသာဝ မာရောတိ ကိလေသမာရော. ဝဓကဋ္ဌေန ခန္ဓာဝ မာရောတိ ခန္ဓမာရော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝဓကံ ရူပံ ‘ဝဓကံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတီ’’တိအာဒိ (သံ. နိ. ၃.၈၅). ဇာတိဇရာဒိမဟာဗျသနနိဗ္ဗတ္တနေန အဘိသင်္ခါရောဝ မာရောတိ အဘိသင်္ခါရမာရော. သံကိလေသနိမိတ္တံ ဟုတွာ ဂုဏမာရဏဋ္ဌေန ဒေဝပုတ္တောဝ မာရောတိ ဒေဝပုတ္တမာရော. သတ္တာနံ ဇီဝိတဿ, ဇီဝိတပရိက္ခာရာနဉ္စ ဇာနိကရဏေန မဟာဗာဓရူပတ္တာ မစ္စု ဧဝ မာရောတိ မစ္စုမာရော.

“分别”一词应与每个词相联系。此处的用法是：贪的分别、嗔的分别，乃至一百零八种渴爱所行的分别。其含义是：他破除了无数使众生痛苦煎熬的烦恼。因为从所缘等的差别，以及从生起方式的差别来看，烦恼有无量的分别。简而言之，此处，他通过彻底断除，使其完全不生起，而破除了烦恼魔；通过遍知并舍断其因，而破除了蕴魔；通过使其失去助伴，完全不造作，而破除了行魔；通过摧毁其力量、超越其范围，而破除了天子魔与死魔。“危难”即是灾祸。因其在现在和未来给众生带来无益，以其杀害、扰乱之义，烦恼即是魔，故称烦恼魔。以其杀戮之义，诸蕴即是魔，故称蕴魔。正如经中所说：“他不如实了知‘色是杀害者’”等（相应部 3.85）。因其产生生、老等大灾难，诸行即是魔，故称行魔。因其作为染污之相，以其杀害善德之义，天子即是魔，故称天子魔。因其导致生命与生存资具的损失，是为大病，死亡即是魔，故称死魔。

သတပုညလက္ခဏဓရဿာတိ အနေကသတပုညနိဗ္ဗတ္တမဟာပုရိသလက္ခဏဝဟတော ရူပကာယသမ္ပတ္တိ ဒီပိတာ ဟောတိ, ဣတရာသံ ဖလသမ္ပဒါနံ မူလဘာဝတော, အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော စ. ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိ ဒီပိတာ ဟောတိ, ပဟာနသမ္ပဒါပုဗ္ဗကတ္တာ ဉာဏသမ္ပဒါဒီနံ. ဘာဂျဝတာယ လောကိယာနံ ဗဟုမတဘာဝေါ. ဘဂ္ဂဒေါသတာယ ပရိက္ခကာနံ ဗဟုမတဘာဝေါတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ဣတော ပရေသုပိ ယထာသင်္ချံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ပုညဝန္တံ ဟိ ဂဟဋ္ဌာ ခတ္တိယာဒယော အဘိဂစ္ဆန္တိ, ပဟီနဒေါသံ ပဗ္ဗဇိတတာပသပရိဗ္ဗာဇကာဒယော ‘‘ဒေါသဝိနယာယ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ. အဘိဂတာနဉ္စ နေသံ ကာယစိတ္တဒုက္ခာပနယနေ ပဋိဗလဘာဝေါ, အာမိသဒါနဓမ္မဒါနေဟိ ဥပကာရသဗ္ဘာဝတော. ရူပကာယံ တဿ ပသာဒစက္ခုနာ, ဓမ္မကာယံ ပညာစက္ခုနာ ဒိသွာ ဒုက္ခဒွယဿ ပဋိပ္ပဿမ္ဘနတော ဥပဂတာနဉ္စ တေသံ အာမိသဒါနဓမ္မဒါနေဟိ ဥပကာရိတာ, ‘‘ပုဗ္ဗေ အာမိသဒါနဓမ္မဒါနေဟိ မယာ အယံ [Pg.256] လောကဂ္ဂဘာဝေါ အဓိဂတော, တသ္မာ တုမှေဟိပိ ဧဝမေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ သမ္မာပဋိပတ္တိယံ နိယောဇနေန အဘိဂတာနံ လောကိယလောကုတ္တရသုခေဟိ သံယောဇနသမတ္ထတာ စ ဒီပိတာ ဟောတိ.

“具足百福相者”，是指拥有由无数善业所生的大士相，这显示了色身圆满，因为色身是其余诸果成就的根本与依止处。又显示了法身圆满，因为智慧等成就是以断除（烦恼）为前导。因具福而为世人所尊重，因破过而为明辨者所尊重，应如是结合。于此之后亦应如此类推。确实，具福者为刹帝利等在家人所亲近；断过者则因（世尊）“为调伏过失而说法”，为出家者、苦行者、遍行者等所亲近。对于前来亲近者，（世尊）有能力去除其身心之苦，因为能通过财施与法施助益他们。以信眼见其色身，以慧眼见其法身，由此二苦得以平息，前来亲近者亦因财施与法施而得助益。并且，通过‘我于往昔，由财施与法施而证得此世间最高之位，是故汝等亦应如是行道’的教导来策励他们行于正道，从而也显示了（世尊）能使前来亲近者与世间、出世间之乐相结合的能力。

သကစိတ္တေ ဣဿရိယံ အတ္တနော စိတ္တဿ ဝသီဘာဝါပါဒနံ, ယေန ပဋိက္ကူလာဒီသု အပ္ပဋိက္ကူလသညိတာဒိဝိဟာရသိဒ္ဓိ, အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိအာဒိကော ဣဒ္ဓိဝိဓောပိ စိတ္တိဿရိယမေဝ စိတ္တဘာဝနာယ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဣဇ္ဈနတော. အဏိမာလဃိမာဒိကန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန မဟိမာ ပတ္တိ ပါကမ္မံ ဤသိတာ ဝသိတာ ယတ္ထကာမာဝသာယိတာတိ ဣမေ ဆပိ သင်္ဂဟိတာ. တတ္ထ ကာယဿ အဏုဘာဝကရဏံ အဏိမာ. လဟုဘာဝေါ လဃိမာ အာကာသေ ပဒသာ ဂမနာဒိနာ. မဟတ္တံ မဟိမာ ကာယဿ မဟန္တတာပါဒနံ. ဣဋ္ဌဒေသပ္ပတ္တိ ပတ္တိ. အဓိဋ္ဌာနာဒိဝသေန ဣစ္ဆိတနိပ္ဖာဒနံ ပါကမ္မံ. သယံဝသိတာ ဣဿရဘာဝေါ ဤသိတာ. ဣဒ္ဓိဝိဓေ ဝသီဘာဝေါ ဝသိတာ. အာကာသေန ဝါ ဂစ္ဆတော, အညံ ဝါ ကိဉ္စိ ကရောတော ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝေါသာနပ္ပတ္တိ ယတ္ထကာမာဝသာယိတာ. ‘‘ကုမာရကရူပါဒိဒဿန’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. ဧဝမိဒံ အဋ္ဌဝိဓံ လောကိယသမ္မတံ ဣဿရိယံ. တံ ပန ဘဂဝတော ဣဒ္ဓိဝိဓန္တောဂဓံ, အနညသာဓာရဏဉ္စာတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ အတ္ထီ’’တိ.

于自心自在，是指令自己的心达到掌控的状态，由此能于厌恶等所缘中，成就“不厌恶想”等住。决意神变(adhiṭṭhāniddhi)等神变种类亦是心自在，因其是通过修心达到掌控而成就。所谓“缩身(aṇimā)、轻举(laghimā)”等，以“等”字亦包含大身(mahimā)、至得(patti)、随意成就(pākammaṃ)、主宰(īsitā)、掌控(vasitā)、随欲究竟(yatthakāmāvasāyitā)此六种。其中：使身体变得极微小，是为缩身；身体轻捷，如能在虚空中步行等，是为轻举；使身体巨大，是为大身；能到达想去的地方，是为至得；通过决意等实现愿望，是为随意成就；自我掌控、作主宰(issarabhāvo)，是为主宰；于神变中掌控，是为掌控；或在空中行走，或做其他任何事都能达到究竟，是为随欲究竟。亦有人说此乃“示现童子相等”。如此，这八种是世间所公认的自在。然而，世尊的此种自在，是包含在神变中的，并且不共于他人，因此说“具足一切行相”。

ကေသဉ္စိ ပဒေသဝုတ္တိ, အယထာဘူတဂုဏသန္နိဿယတ္တာ အပရိသုဒ္ဓေါ စ ယသော ဟောတိ, န ဧဝံ တထာဂတဿာတိ ဒဿေတုံ ‘‘လောကတ္တယဗျာပကော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣဓ အဓိဂတသတ္ထုဂုဏာနံ အာရုပ္ပေ ဥပ္ပန္နာနံ ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ’’တိအာဒိနာ ဘဂဝတော ဂုဏေ အနုဿရန္တာနံ ယသော ပါကဋော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘လောကတ္တယဗျာပကော’’တိ. ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတတ္တာ ဧဝ အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေါ. အနဝသေသလက္ခဏာနုဗျဉ္ဇနာဒိသမ္ပတ္တိယာ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာ. သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂသိရီ သဗ္ဗေသံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ သောဘာ. ‘‘တိဏ္ဏော တာရေယျ’’န္တိအာဒိနာ ယံ ယံ ဧတေန လောကနာထေန ဣစ္ဆိတံ မနောဝစီပဏိဓာနဝသေန, ပတ္ထိတံ ကာယပဏိဓာနဝသေန. တထေဝါတိ ပဏိဓာနာနုရူပမေဝ. ဝီရိယပါရမိဘာဝပ္ပတ္တော, အရိယမဂ္ဂပရိယာပန္နော စ သမ္မာဝါယာမသင်္ခါတော ပယတ္တော.

有些人的名声仅限于局部，且因依于不实的功德而有所不净；如来则非如此，为示此义，故说“遍于三界”等语。于此，那些在此世间证得导师功德后生于无色界者，以“彼世尊……”等语随念世尊功德时，其名声显赫，故说“遍于三界”。仅因如实证得功德，故极其清净。因无遗地具足诸相、随好等，故一切圆满。所有肢体与支节的祥瑞，即是所有肢体与支节的庄严。以“已渡者令渡”等语，此世间导师以意语发愿所希求者，以身发愿所期盼者，皆如其愿。已达精进波罗蜜之境、且已入圣道之精勤，名为正精进。

ဘေဒေဟီတိ သဗ္ဗတ္တိကဒုကပဒသံဟိတေဟိ ပဘေဒေဟိ. ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန န ကေဝလံ ဝိဘင်္ဂပါဠိယံ အာဂတာ သတိပဋ္ဌာနာဒယောဝ သင်္ဂဟိတာ, အထ ခေါ သင်္ဂဟာဒယော, သမယဝိမုတ္တာဒယော, ဌပနာဒယော[Pg.257], တိကပဋ္ဌာနာဒယော စ သင်္ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒုက္ခသစ္စဿ ပီဠနဋ္ဌော တံသမင်္ဂိနော သတ္တဿ ဟိံသနံ အဝိပ္ဖာရိကတာကရဏံ. သင်္ခတဋ္ဌော သမေစ္စသမ္ဘူယပစ္စယေဟိ ကတဘာဝေါ. သန္တာပဋ္ဌော ဒုက္ခဒုက္ခတာဒီဟိ သန္တပ္ပနံ ပရိဒဟနံ. ဝိပရိဏာမဋ္ဌော ဇရာယ, မရဏေန စာတိ ဒွိဓာ ဝိပရိဏာမေတဗ္ဗတာ. သမုဒယဿ အာယူဟနဋ္ဌော ဒုက္ခဿ နိဗ္ဗတ္တနဝသေန သမ္ပိဏ္ဍနံ. နိဒါနဋ္ဌော ‘‘ဣဒံ တံ ဒုက္ခ’’န္တိ နိဒဒန္တဿ ဝိယ သမုဋ္ဌာပနံ. သံယောဂဋ္ဌော သံသာရဒုက္ခေန သံယောဇနံ. ပလိဗောဓဋ္ဌော မဂ္ဂါဓိဂမဿ နိဝါရဏံ. နိရောဓဿ နိဿရဏဋ္ဌော သဗ္ဗူပဓီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂသဘာဝတ္တာ တတော ဝိနိဿဋတာ, တန္နိဿရဏနိမိတ္တတာ ဝါ. ဝိဝေကဋ္ဌော သဗ္ဗသင်္ခါရဝိသံယုတ္တတာ. အသင်္ခတဋ္ဌော ကေနစိပိ ပစ္စယေန အနဘိသင်္ခတတာ. အမတဋ္ဌော နိစ္စသဘာဝတ္တာ မရဏာဘာဝေါ, သတ္တာနံ မရဏာဘာဝဟေတုတာ ဝါ. မဂ္ဂဿ နိယျာနဋ္ဌော ဝဋ္ဋဒုက္ခတော နိဂ္ဂမနဋ္ဌော. ဟေတုအတ္ထော နိဗ္ဗာနဿ သမ္ပာပကဘာဝေါ. ဒဿနဋ္ဌော အစ္စန္တသုခုမဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကရဏံ. အာဓိပတေယျဋ္ဌော စတုသစ္စဒဿနေ သမ္ပယုတ္တာနံ အာဓိပစ္စကရဏံ, အာရမ္မဏာဓိပတိဘာဝေါ ဝါ ဝိသေသတော မဂ္ဂါဓိပတိဝစနတော. သတိပိ ဟိ ဈာနာဒီနံ အာရမ္မဏာဓိပတိဘာဝေ ‘‘ဈာနာဓိပတိနော ဓမ္မာ’’တိ ဧဝမာဒိံ အဝတွာ ‘‘မဂ္ဂါဓိပတိနော ဓမ္မာ’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဝိညာယတိ ‘‘အတ္ထိ မဂ္ဂဿ အာရမ္မဏာဓိပတိဘာဝေ ဝိသေသော’’တိ. ဧတေ စ ပီဠနာဒယော သောဠသာကာရာ နာမ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ အညေသု ရောဂဂဏ္ဌာဒိအာကာရေသု ဝိဇ္ဇမာနေသု ဧတေဝ ပရိဂ္ဂယှန္တီတိ? သလက္ခဏတော စ သစ္စန္တရဒဿနတော စ အာဝိဘာဝတော. သွာယမတ္ထော ပရတော သစ္စကထာယမေဝ အာဝိ ဘဝိဿတိ.

“分别”是指由一切三法、二法等词句所含摄的种种差别。“缘起等”中的“等”字，不仅包括《分别论》(Vibhaṅgapāḷi)中所说的四念处(Satipaṭṭhāna)等，还应当理解为包含摄受等、时解脱等、安立等、三法发趣等。苦谛的逼迫义，是指损害与苦相应的有情，使之遭受伤害、不得舒展。有为义，是指由各种因缘和合所造作的状态。热恼义，是指以苦苦等使有情焦灼煎熬。变易义，是指因老和死这两种方式而必须经历转变。集谛的积聚义，是指以产生苦的方式来积聚。因缘义，如同指认“这就是苦”那样地显发。系缚义，是指与轮回之苦相系缚。障碍义，是指障碍证得圣道。灭谛的出离义，因其具有舍弃一切依著的自性，故能从中解脱，或者指出离的因。远离义，是指与一切有为法分离。无为义，是指不被任何因缘所造作的状态。不死义，因其具有恒常的自性，故无死亡，或者指是能令有情永离死亡的原因。道谛的引导义，是指从轮回之苦中引导出来。因义，是指能够成就涅槃的状态。见义，是指证悟极其微细的涅槃。增上义，是指在观见四谛时，与四谛相应的法具有主导作用，或者所缘增上，因为经中特别说“道增上”。即使禅定等具有所缘增上，经中也只说“道增上之法”，而不说“禅定增上之法”等，因此可以明白“道在所缘增上方面有其特殊性”。这逼迫等十六种行相就是如此命名的。为什么在这里选取这些行相，而不选取其他如疾病、痈肿等行相呢？因为这是从自相、见到其他诸谛以及显现的角度而言的。这些意义将在下文解说谛理时自然会显现出来。

ဒိဗ္ဗဝိဟာရော ကသိဏာဒိအာရမ္မဏာနိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ. မေတ္တာဒိဇ္ဈာနာနိ ဗြဟ္မဝိဟာရော. ဖလသမာပတ္တိ အရိယဝိဟာရော. ကာမေဟိ ဝိဝေကဋ္ဌကာယတာဝသေန ဧကီဘာဝေါ ကာယဝိဝေကော. ပဌမဇ္ဈာနာဒိနာ နီဝရဏာဒီဟိ ဝိဝိတ္တစိတ္တတာ စိတ္တဝိဝေကော. ဥပဓိဝိဝေကော နိဗ္ဗာနံ. အညေတိ လောကိယာဘိညာဒိကေ.

以遍处等为所缘的色界禅那是天住。慈等禅那是梵住。果定是圣住。由远离诸欲而身独处，是身远离。以初禅等远离诸盖等而心离，是心远离。远离诸取著即是涅槃。通智是指世间神通等。

ကိလေသာဘိသင်္ခါရဝသေန ဘဝေသု ပရိဗ္ဘမနံ, သော စ တဏှာပ္ပဓာနောတိ ဝုတ္တံ ‘‘တဏှာသင်္ခါတံ ဂမန’’န္တိ. ဝန္တန္တိ အရိယမဂ္ဂမုခေန ဥဂ္ဂိရိတံ ပုန အပစ္စာဝမနဝသေန ဆဍ္ဍိတံ. ဘဂဝါတိ ဝုစ္စတိ နိရုတ္တိနယေနာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ…ပေ… မေခလာ’’တိ.

以烦恼行之力于诸有中流转，而此流转以爱为首，故说为“名为爱的去向”。所谓“已吐”（vanta），即是以圣道之口吐出，并且不再吞回而舍弃。为表明依词源学方法而被称为“世尊”，故说：“犹如……乃至……弥佉罗”。

အပရော [Pg.258] နယော – ဘာဂဝါတိ ဘဂဝါ, ဘတဝါတိ ဘဂဝါ, ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ, ဘဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ, ဘတ္တဝါတိ ဘဂဝါ, ဘဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ. ဘာဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ.

另一解释：因具诸德（bhāgavā），故为世尊；因已培育（bhatavā），故为世尊；因受用诸福分（bhāge vani），故为世尊；因亲近诸福（bhage vani），故为世尊；因拥有众弟子（bhattavā），故为世尊；因舍弃世间福（bhage vami），故为世尊；因舍弃诸蕴等法分（bhāge vami），故为世尊。

ဘာဂဝါ ဘတဝါ ဘာဂေ, ဘဂေ စ ဝနိ ဘတ္တဝါ;

ဘဂေ ဝမိ တထာ ဘာဂေ, ဝမီတိ ဘဂဝါ ဇိနော.

具德者，培育者，于福分中行；亦于福分中行，拥诸弟子；于福分中舍弃，亦于法分中舍弃，故胜者为世尊。

တတ္ထ ကထံ ဘာဂဝါတိ ဘဂဝါ? ယေ တေ သီလာဒယော ဓမ္မက္ခန္ဓာ ဂုဏကောဋ္ဌာသာ, တေ အနညသာဓာရဏာ နိရတိသယာ တထာဂတဿ အတ္ထိ ဥပလဗ္ဘန္တိ. တထာ ဟိဿ သီလံ သမာဓိ ပညာ ဝိမုတ္တိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ, ဟိရီ ဩတ္တပ္ပံ, သဒ္ဓါ ဝီရိယံ, သတိ သမ္ပဇညံ, သီလဝိသုဒ္ဓိ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ, သမထော ဝိပဿနာ, တီဏိ ကုသလမူလာနိ, တီဏိ သုစရိတာနိ, တယော သမ္မာဝိတက္ကာ, တိဿော အနဝဇ္ဇသညာ, တိဿော ဓာတုယော, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂါ, စတ္တာရိ အရိယဖလာနိ, စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ, စတုယောနိပရိစ္ဆေဒကဉာဏာနိ, စတ္တာရော အရိယဝံသာ, စတ္တာရိ ဝေသာရဇ္ဇဉာဏာနိ, ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ, ပဉ္စင်္ဂိကော သမ္မာသမာဓိ, ပဉ္စဉာဏိကော သမ္မာသမာဓိ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, ပဉ္စ နိဿာရဏီယာ ဓာတုယော, ပဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနဉာဏာနိ, ပဉ္စ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာ သညာ, ဆ အနုဿတိဋ္ဌာနာနိ, ဆ ဂါရဝါ, ဆ နိဿာရဏီယာ ဓာတုယော, ဆ သတတဝိဟာရာ, ဆ အနုတ္တရိယာနိ, ဆ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ သညာ, ဆ အဘိညာ, ဆ အသာဓာရဏဉာဏာနိ, သတ္တ အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ, သတ္တ အရိယဓမ္မာ, သတ္တ အရိယဓနာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, သတ္တ သပ္ပုရိသဓမ္မာ, သတ္တ နိဇ္ဇရဝတ္ထူနိ, သတ္တ သညာ, သတ္တဒက္ခိဏေယျပုဂ္ဂလဒေသနာ, သတ္တဝိညာဏဋ္ဌိတိဒေသနာ, သတ္တခီဏာသဝဗလဒေသနာ, အဋ္ဌပညာပဋိလာဘဟေတုဒေသနာ, အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ, အဋ္ဌလောကဓမ္မာတိက္ကမာ, အဋ္ဌ အာရမ္ဘဝတ္ထူနိ, အဋ္ဌအက္ခဏဒေသနာ, အဋ္ဌ မဟာပုရိသဝိတက္ကာ, အဋ္ဌအဘိဘာယတနဒေသနာ, အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ, နဝ ယောနိသောမနသိကာရမူလကာ ဓမ္မာ, နဝ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂါနိ, နဝသတ္တာဝါသဒေသနာ, နဝ အာဃာတပဋိဝိနယာ, နဝ သညာ, နဝ နာနတ္တာ, နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာ, ဒသ နာထကာရဏာ ဓမ္မာ, ဒသ ကသိဏာယတနာနိ, ဒသ ကုသလကမ္မပထာ, ဒသ သမ္မတ္တာနိ, ဒသ အရိယဝါသာ, ဒသ အသေက္ခဓမ္မာ, ဒသ တထာဂတဗလာနိ, ဧကာဒသ မေတ္တာနိသံသာ, ဒွါဒသ [Pg.259] ဓမ္မစက္ကာကာရာ, တေရသ ဓုတဂုဏာ, စုဒ္ဒသ ဗုဒ္ဓဉာဏာနိ, ပဉ္စဒသ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာ ဓမ္မာ, သောဠသဝိဓာ အာနာပါနဿတိ, သောဠသ အပရန္တပနီယာ ဓမ္မာ, အဋ္ဌာရသ ဗုဒ္ဓဓမ္မာ, ဧကူနဝီသတိ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏာနိ, စတုစတ္တာလီသ ဉာဏဝတ္ထူနိ, ပညာသ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏာနိ, ပရောပညာသ ကုသလဓမ္မာ, သတ္တသတ္တတိဉာဏဝတ္ထူနိ, စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿသမာပတ္တိသဉ္စာရိမဟာဝဇိရဉာဏံ, အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနပဝိစယပစ္စဝေက္ခဏဒေသနာဉာဏာနိ, တထာ အနန္တာသု လောကဓာတူသု အနန္တာနံ သတ္တာနံ အာသယာဒိဝိဘာဝနဉာဏာနိ စာတိ ဧဝမာဒယော အနန္တာပရိမာဏဘေဒါ အနညသာဓာရဏာ နိရတိသယာ ဂုဏဘာဂါ ဂုဏကောဋ္ဌာသာ သံဝိဇ္ဇန္တိ ဥပလဗ္ဘန္တိ. တသ္မာ ယထာဝုတ္တဝိဘာဂါ ဂုဏဘာဂါ အဿ အတ္ထီတိ ဘာဂဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ အာ-ကာရဿ ရဿတ္တံ ကတွာ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုတ္တော. ဧဝံ တာဝ ဘာဂဝါတိ ဘဂဝါ.

那么，如何是“有分”的“世尊”呢？是指那些戒等法蕴、功德部分，是如来独有、无上的。即是说，他的戒、定、慧、解脱、解脱知见，惭、愧，信、精进，念、正知，戒清净、见清净，止、观，三善根，三善行，三正思惟，三无罪想，三界，四念处，四正勤，四神足，四圣道，四圣果，四无碍解，抉择四生智，四圣种，四无畏智，五精进支，五支正定，五智正定，五根，五力，五出离界，五解脱处智，五解脱成熟想，六随念处，六恭敬，六出离界，六常住，六无上，六通达分想，六神通，六不共智，七不衰退法，七圣法，七圣财，七觉支，七善人法，七断烦恼事，七想，七应供养者说法，七识住说法，七漏尽者力说法，八得智因说法，八正性，八世间法超越，八发起处，八无暇处说法，八大士思惟，八胜处说法，八解脱，九如理作意根本法，九清净精进支，九有情居说法，九嗔恚调伏，九想，九差别，九次第住，十护法，十遍处，十善业道，十正性，十圣住，十无学法，十如来力，十一慈爱功德，十二法轮相，十三头陀支，十四佛智，十五解脱成熟法，十六种入出息念，十六无后悔法，十八佛法，十九观察智，四十四智处，五十生灭智，超过五十的善法，七十七智处，二十四俱胝百千三摩地游行大金刚智，无尽方便周遍依处抉择观察说法智，以及在无尽世界中，对无尽众生的意乐等差别进行辨别的智慧等等，像这样无量无数的差别，是如来独有、无上的功德部分。因此，因为具有如上所说的各种功德部分，所以当说“bhāgavā”（具分者）时，将长音“ā”缩短而称作“bhagavā”（世尊）。如是，由‘有分’故，而有‘世尊’之称。

ယသ္မာ သီလာဒယော သဗ္ဗေ, ဂုဏဘာဂါ အသေသတော;

ဝိဇ္ဇန္တိ သုဂတေ တသ္မာ, ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ပဝုစ္စတိ.

戒等诸功德，于善逝具足，无余而圆满，是故称世尊。

ကထံ ဘတဝါတိ ဘဂဝါ? ယေ တေ သဗ္ဗလောကဟိတာယ ဥဿုက္ကမာပန္နေဟိ မနုဿတ္တာဒိကေ အဋ္ဌ ဓမ္မေ သမောဓာနေတွာ သမ္မာသမ္ဗောဓိယာ ကတမဟာဘိနီဟာရေဟိ မဟာဗောဓိသတ္တေဟိ ပရိပူရေတဗ္ဗာ ဒါနပါရမီ, သီလနေက္ခမ္မပညာဝီရိယခန္တိသစ္စအဓိဋ္ဌာနမေတ္တာဥပေက္ခာပါရမီတိ ဒသ ပါရမိယော, ဒသ ဥပပါရမိယော, ဒသ ပရမတ္ထပါရမိယောတိ သမတိံသ ပါရမိယော, ဒါနာဒီနိ စတ္တာရိ သင်္ဂဟဝတ္ထူနိ, သစ္စာဒီနိ စတ္တာရိ အဓိဋ္ဌာနာနိ, အတ္တပရိစ္စာဂေါ, နယန, ဓန, ရဇ္ဇ, ပုတ္တဒါရပရိစ္စာဂေါတိ ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂါ, ပုဗ္ဗယောဂေါ, ပုဗ္ဗစရိယာ, ဓမ္မက္ခာနံ, ဉာတတ္ထစရိယာ, လောကတ္ထစရိယာ, ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယာတိ ဧဝမာဒယော, သင်္ခေပတော ဝါ သဗ္ဗေ ပုညသမ္ဘာရဉာဏသမ္ဘာရဗုဒ္ဓကာရကဓမ္မာ, တေ မဟာဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ ကပ္ပာနံ သတသဟဿာဓိကာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယာနိ ယထာ ဟာနဘာဂိယာ, သံကိလေသဘာဂိယာ, ဌိတိဘာဂိယာ ဝါ န ဟောန္တိ, အထ ခေါ ဥတ္တရုတ္တရိ ဝိသေသဘာဂိယာဝ ဟောန္တိ, ဧဝံ သက္ကစ္စံ နိရန္တရံ အနဝသေသတော ဘတာ သမ္ဘတာ အဿ အတ္ထီတိ ဘတဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုတ္တော နိရုတ္တိနယေန တ-ကာရဿ ဂ-ကာရံ ကတွာ. အထ ဝါ ဘတဝါတိ တေယေဝ ယထာဝုတ္တေ ဗုဒ္ဓကာရကဓမ္မေ ဝုတ္တနယေန ဘရိ သမ္ဘရိ, ပရိပူရေသီတိ အတ္ထော. ဧဝမ္ပိ ဘတဝါတိ ဘဂဝါ.

“具有已培育者”（bhatavā）如何成为“世尊”（bhagavā）？那些为了一切世间的利益而发起精勤，具足人性等八法，为求正等觉知而作大誓愿的大菩萨们，所应圆满的法，即：布施波罗蜜、持戒波罗蜜、出离波罗蜜、智慧波罗蜜、精进波罗蜜、忍辱波罗蜜、真实波罗蜜、决意波罗蜜、慈波罗蜜、舍波罗蜜等十波罗蜜，十近波罗蜜，十究竟波罗蜜，共三十波罗蜜；布施等四摄事；真实等四决意；以及舍自身、舍眼、舍财、舍国、舍妻子等五大施；过去相应、过去行、说法、为亲族利行、为世间利行、为成佛利行等。简言之，一切福德资粮、智慧资粮、能成就佛陀之法，从发大誓愿起，经四阿僧祇又十万劫，不会有退分、染分或住分，反而是辗转增上，成为胜分。因为他拥有如此恭敬、持续、无余地培育与积集的诸法，故为“具有已培育者”（bhatavā）。本应说“bhatavā”，但根据音韵学（nirutti）之理，将ta音转为ga音，而说为“世尊”（bhagavā）。又或者，“bhatavā”之义为：他已依所述之方式，培育、积集、圆满了如前所说的能成就佛陀之法。如是，“具有已培育者”（bhatavā）亦是“世尊”（bhagavā）。

သမ္မာသမ္ဗောဓိယာ [Pg.260] သဗ္ဗေ, ဒါနပါရမိအာဒိကေ;

သမ္ဘာရေ ဘတဝါ နာထော, တသ္မာပိ ဘဂဝါ မတော.

依怙已修习，正觉诸资粮，布施波罗蜜等，故亦名世尊。

ကထံ ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ? ယေ တေ စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿသင်္ခါ ဒေဝသိကံ ဝဠဉ္ဇနကသမာပတ္တိဘာဂါ, တေ အနဝသေသတော လောကဟိတတ္ထံ, အတ္တနော စ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရတ္ထံ နိစ္စကပ္ပံ နိစ္စကပ္ပံ ဝနိ ဘဇိ သေဝိ ဗဟုလမကာသီတိ ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ. အထ ဝါ အဘိညေယျဓမ္မေသု, ကုသလာဒီသု, ခန္ဓာဒီသု စ ယေ တေ ပရိညေယျာဒိဝသေန သင်္ခေပတော ဝါ စတုဗ္ဗိဓာ အဘိသမယဘာဂါ, ဝိတ္ထာရတော ပန ‘‘စက္ခုံ ပရိညေယျံ…ပေ… ဇရာမရဏံ ပရိညေယျ’’န္တိအာဒိနာ အနေကပရိညေယျဘာဂါ, ‘‘စက္ခုဿ သမုဒယော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇရာမရဏဿ သမုဒယော ပဟာတဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ ပဟာတဗ္ဗဘာဂါ, ‘‘စက္ခုဿ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ နိရောဓော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၂၁) သစ္ဆိကာတဗ္ဗဘာဂါ, ‘‘စက္ခုဿ နိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိအာဒိနာ, ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိနာ စ အနေကဘေဒါ ဘာဝေတဗ္ဗဘာဂါ စ ဓမ္မာ, တေ သဗ္ဗေ ဝနိ ဘဇိ ယထာရဟံ ဂေါစရဘာဝနာသေဝနာနံ ဝသေန သေဝိ. ဧဝမ္ပိ ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ. အထ ဝါ ယေ ဣမေ သီလာဒယော ဓမ္မက္ခန္ဓာ သာဝကေဟိ သာဓာရဏာ ဂုဏကောဋ္ဌာသာ ဂုဏဘာဂါ, ‘‘ကိန္တိ နု ခေါ တေ ဝေနေယျသန္တာနေသု ပတိဋ္ဌပေယျ’’န္တိ မဟာကရုဏာယ ဝနိ အဘိပတ္ထယိ, သာ စဿ အဘိပတ္ထနာ ယထာဓိပ္ပေတဖလာဝဟာ အဟောသိ. ဧဝမ္ပိ ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ.

如何依“受用诸份”(bhāge vani)而称“世尊”(bhagavā)？有二百四十万种每日修习的定之份，世尊为利乐世间及自身现法乐住，恒常不断地受用、习行、多作。如是，因受用诸份，故称“世尊”。又，于应遍知法、善等法、蕴等法中，依遍知等的方式，略说有四种现观之份；广说则如“眼应被遍知……乃至……老死应被遍知”等，有多种应遍知之份；如“眼之集应被断除……乃至……老死之集应被断除”等，有应断除之份；如“眼之灭……乃至……老死之灭应被现证”等，有应现证之份；又如“趣向眼灭之道”等，及“四念处”等，有多种应修习之份。对于所有这些法，世尊皆如其所应，依行境、修习、习行的方式而受用、习行。如是，也因受用诸份，故称“世尊”。又，有戒等法蕴，为与诸声闻共通之功德分、功德份，世尊以大悲心希求：“我如何能将此等功德份，安置于所化有情之相续中？”而此希求亦得如愿之果。如是，也因希求诸份，故称“世尊”。

ယသ္မာ ဉေယျသမာပတ္တိ-ဂုဏဘာဂေ တထာဂတော;

ဘဇိ ပတ္ထယိ သတ္တာနံ, ဟိတာယ ဘဂဝါ တတော.

应知等至德，如来为众生；受用并希求，故名为世尊。

ကထံ ဘဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ? သမာသတော တာဝ ကတပုညေဟိ ပယောဂသမ္ပန္နေဟိ ယထာဝိဘဝံ ဘဇီယန္တီတိ ဘဂါ, လောကိယလောကုတ္တရသမ္ပတ္တိယော. တတ္ထ လောကိယေ တာဝ တထာဂတော သမ္ဗောဓိတော ပုဗ္ဗေ ဗောဓိသတ္တဘူတော ပရမုက္ကံသဂတေ ဝနိ ဘဇိ သေဝိ, ယတ္ထ ပတိဋ္ဌာယ နိရဝသေသတော ဗုဒ္ဓကာရကဓမ္မေ သမန္နာနေန္တော ဗုဒ္ဓဓမ္မေ ပရိပါစေသိ. ဗုဒ္ဓဘူတော [Pg.261] ပန တေ နိရဝဇ္ဇသုခူပသံဟိတေ အနညသာဓာရဏေ လောကုတ္တရေပိ ဝနိ ဘဇိ သေဝိ. ဝိတ္ထာရတော ပန ပဒေသရဇ္ဇဣဿရိယစက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိဒေဝရဇ္ဇသမ္ပတ္တိအာဒိဝသေန, ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တိဉာဏဒဿနမဂ္ဂဘာဝနာဖလသစ္ဆိကိရိယာဒိဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဝသေန စ အနေကဝိဟိတေ အနညသာဓာရဏေ ဘဂေ ဝနိ ဘဇိ သေဝိ. ဧဝမ္ပိ ဘဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ.

如何是“亲近、受用诸福”(bhage vani)，故为“世尊”(bhagavā)？简言之，因其被已造福、精勤圆满者，依其财富而亲近、受用，故名为“福”(bhagā)，即世间与出世间的成就。其中，就世间[福]而言，如来于证悟前为菩萨时，即亲近、受用、行持已达顶点的[世间福]，安住于此，无余地修习诸成佛之法，令诸佛法得以成熟。成佛之后，则于彼等无过、与乐相应者，以及不共于他人的出世间[福]，亦亲近、受用、行持之。详言之，以地方王权、转轮王成就、天王成就等，以及以禅那(jhāna)、解脱(vimokkha)、三摩地(samādhi)、三摩钵底(samāpatti)、智见(ñāṇadassana)、道之修习(maggabhāvanā)、果之证得(phalasacchikiriyā)等超人法(uttarimanussadhamma)的方式，亲近、受用、行持多种不共于他人的福德。如是，“亲近、受用诸福”，故为“世尊”。

ယာ တာ သမ္ပတ္တိယော လောကေ, ယာ စ လောကုတ္တရာ ပုထူ;

သဗ္ဗာ တာ ဘဇိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, တသ္မာပိ ဘဂဝါ မတော.

世间诸成就，及诸多出世间；正自觉者皆已受用，是故被称为世尊。

ကထံ ဘတ္တဝါတိ ဘဂဝါ? ဘတ္တာ ဒဠှဘတ္တိကာ အဿ ဗဟူ အတ္ထီတိ ဘတ္တဝါ. တထာဂတော ဟိ မဟာကရုဏာသဗ္ဗညုတညာဏာဒိအပရိမိတနိရုပမပ္ပဘာဝဂုဏဝိသေသသမင်္ဂိ ဘာဝတော သဗ္ဗသတ္တုတ္တမော သဗ္ဗာနတ္ထပရိဟာရပုဗ္ဗင်္ဂမာယ နိရဝသေသဟိတသုခဝိဓာနတပ္ပရာယ နိရတိသယာယ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ သဒေဝမနုဿာယ ပဇာယ အစ္စန္တုပကာရိတာယ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာဒိအနညသာဓာရဏဂုဏဝိသေသပဋိမဏ္ဍိတရူပကာယတာယ ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတေန ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တေန လောကတ္တယဗျာပိနာသုဝိပုလေန, သုဝိသုဒ္ဓေန စ ထုတိဃောသေန သမန္နာဂတတ္တာ, ဥက္ကံသပါရမိပ္ပတ္တာသု အပ္ပိစ္ဆတာသန္တုဋ္ဌိအာဒီသု သုပတိဋ္ဌိတဘာဝတော, ဒသဗလစတုဝေသာရဇ္ဇာဒိနိရတိသယဂုဏဝိသေသသမင်္ဂိဘာဝတော စ ‘‘ရူပပ္ပမာဏော ရူပပ္ပသန္နော, ဃောသပ္ပမာဏော ဃောသပ္ပသန္နော, လူခပ္ပမာဏော လူခပ္ပသန္နော, ဓမ္မပ္ပမာဏော ဓမ္မပ္ပသန္နော’’တိ ဧဝံ စတုပ္ပမာဏိကေ လောကသန္နိဝါသေ သဗ္ဗထာပိ ပသာဒါဝဟဘာဝေန သမန္တပါသာဒိကတ္တာ အပရိမာဏာနံ သတ္တာနံ သဒေဝမနုဿာနံ အာဒရဗဟုမာနဂါရဝါယတနတာယ ပရမပေမသမ္ဘတ္တိဋ္ဌာနံ. ယေ တဿ ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌိတာ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ ဟောန္တိ, ကေနစိ အသံဟာရိယာ တေသံ သမ္ဘတ္တိ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါတိ. တထာ ဟိ တေ အတ္တနော ဇီဝိတပရိစ္စာဂေပိ တတ္ထ ပသာဒံ န ပရိစ္စဇန္တိ, တဿ ဝါ အာဏံ ဒဠှဘတ္တိဘာဝတော. တေနေဝါဟ –

如何是“有虔信者”，故为世尊？因为他有许多具足坚固虔信的虔信者，故为“有虔信者”。确实，如来因具足大悲、一切知智等无量、无与伦比、具大威力之功德特质，为一切有情中最上；因致力于为包含天人在内的大众带来无余的利益安乐，以此作为去除一切不利之首要，具足无上的精勤成就，对他们有极大的助益；因其色身由三十二大士相、八十随好、寻光等不共于他人的功德特质所庄严；因具足由如实了知其功德而发出的“彼世尊亦即是……”等遍满三界、极其广大、极为清净的赞誉之声；因稳固安住于已达究竟的少欲、知足等德行；亦因具足十力、四无畏等无上功德特质；故于“以色为量者因色而生净信，以声为量者因声而生净信，以简朴为量者因简朴而生净信，以法为量者因法而生净信”这四种衡量标准的世间中，于一切方面皆能引生净信，因其普端严故，而为无量天人等有情所敬爱、尊重、恭敬，是至上敬爱与虔信的对象。凡是安住于其教诲、具足不坏净信者，他们的虔信不会为任何沙门、婆罗门、天、魔罗或梵天所动摇。诚然，他们即使舍弃自己的生命，也不会舍弃对他的净信或其教令，此乃因其虔信坚固故。因此他说：

‘‘ယော ဝေ ကတညူ ကတဝေဒိ ဓီရော,ကလျာဏမိတ္တော ဒဠှဘတ္တိ စ ဟောတီ’’တိ. (ဇာ. ၂.၁၇.၇၈);

“智者知恩亦报恩，为善知识具坚信。”（本生 2.17.78）

‘‘သေယျထာပိ[Pg.262], ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဌိတဓမ္မော ဝေလံ နာတိဝတ္တတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ မယာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ, တံ မမ သာဝကာ ဇီဝိတဟေတုပိ နာတိက္ကမန္တီ’’တိ (ဥဒါ. ၄၅; စူဠဝ. ၃၈၅) စ.

“诸比丘，犹如大海安住其法，不超越海岸；诸比丘，同样地，凡是我为弟子们制定的学处，我的弟子们即使为了性命也不会违越。”（自说经 45；小品 385）

ဧဝံ ဘတ္တဝါတိ ဘဂဝါ နိရုတ္တိနယေန ဧကဿ တ-ကာရဿ လောပံ ကတွာ ဣတရဿ ဂ-ကာရံ ကတွာ.

如是，“有虔信者”（bhattavā）即是世尊（bhagavā），这是依循语源学的方法，省略一个ta字母，并将另一个（ta）转为ga字母。

ဂုဏာတိသယယုတ္တဿ, ယသ္မာ လောကဟိတေသိနော;

သမ္ဘတ္တာ ဗဟဝေါ သတ္ထု, ဘဂဝါ တေန ဝုစ္စတိ.

因具超胜之功德，寻求世间之利益，导师拥有众虔信，是故被称为世尊。

ကထံ ဘဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ? ယသ္မာ တထာဂတော ဗောဓိသတ္တဘူတောပိ ပုရိမာသု ဇာတီသု ပါရမိယော ပူရေန္တော ဘဂသင်္ခါတံ သိရိံ, ဣဿရိယံ, ယသဉ္စ ဝမိ ဥဂ္ဂိရိ ခေဠပိဏ္ဍံ ဝိယ အနပေက္ခော ဆဍ္ဍယိ. တထာ ဟိဿ သောမနဿကုမာရကာလေ (ဇာ. ၁.၁၅.၂၁၁ အာဒယော) ဟတ္ထိပါလကုမာရကာလေ (ဇာ. ၁.၁၅.၃၃၇ အာဒယော) အယောဃရပဏ္ဍိတကာလေ (ဇာ. ၁.၁၅.၃၆၃ အာဒယော) မူဂပက္ခပဏ္ဍိတကာလေ (ဇာ. ၂.၂၂.၁ အာဒယော) စူဠသုတသောမကာလေတိ (ဇာ. ၂.၁၇.၁၉၅ အာဒယော) ဧဝမာဒီသု နေက္ခမ္မပါရမိပူရဏဝသေန ဒေဝရဇ္ဇသဒိသာယ ရဇ္ဇသိရိယာ ပရိစ္စတ္တအတ္တဘာဝါနံ ပရိမာဏံ နတ္ထိ. စရိမတ္တဘာဝေပိ ဟတ္ထဂတံ စက္ကဝတ္တိသိရိံ ဒေဝလောကာဓိပစ္စသဒိသံ စတုဒီပိဿရိယံ, စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိသန္နိဿယံ သတ္တရတနသမုဇ္ဇလံ ယသဉ္စ တိဏာယပိ အမညမာနော နိရပေက္ခော ပဟာယ အဘိနိက္ခမိတွာ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ, တသ္မာ ဣမေ သိရိအာဒိကေ ဘဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ. အထ ဝါ ဘာနိ နာမ နက္ခတ္တာနိ, တေဟိ သမံ ဂစ္ဆန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ ဘဂါ, သိနေရုယုဂန္ဓရဥတ္တရကုရုဟိမဝန္တာဒိဘာဇနလောကဝိသေသသန္နိဿယာ သောဘာ ကပ္ပဋ္ဌိယဘာဝတော. တေပိ ဘဂဝါ ဝမိ တန္နိဝါသသတ္တာဝါသသမတိက္ကမနတော တပ္ပဋိဗဒ္ဓဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ပဇဟီတိ. ဧဝမ္ပိ ဘဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ.

如何理解“舍弃诸福”（bhage vami）即是世尊（bhagavā）？因为如来在身为菩萨时，于过去生中圆满诸波罗蜜之际，曾将称为“福”（bhaga）的荣耀、主权与扈从，像一团痰一样毫不留恋地舍弃。诚然，当他在苏摩那沙王子（Somanassakumāra）本生、象护童子（Hatthipālakumāra）本生、铁屋智者（Ayogharapaṇḍita）本生、哑躄智者（Mūgapakkhapaṇḍita）本生、小须陀须摩王（Cūḷasutasoma）本生等故事中，为了圆满出离波罗蜜，他舍弃了如同天王之位的王室荣耀，其舍弃的自身之数量不可计量。即便在最后一生，他也将已到手的转轮王荣耀、如天界主权般的四洲主权，以及依于转轮王财富、由七宝庄严的扈从，视之不如一根草，毫无留恋地舍弃而出家，证得正等觉。因此，因他舍弃了这些荣耀等诸福，故为世尊。再者，光辉（bhāni）即是星宿（nakkhattāni），与它们一同运行者，是为“福”（bhagā），此乃依于须弥山（Sineru）、持双山（Yugandhara）、北俱卢洲（Uttarakuru）、雪山（Himavanta）等特殊器世间而有的庄严，因其能住留一劫之故。那些福，世尊也舍弃了，即是说，他超越了作为那些福之所在地的众生居所，并断除了与此相关的欲贪。如是，也因其舍弃诸福，故为世尊。

စက္ကဝတ္တိသိရိံ ယသ္မာ, ယသံ ဣဿရိယံ သုခံ;

ပဟာသိ လောကစိတ္တဉ္စ, သုဂတော ဘဂဝါ တတော.

因善逝舍离转轮王之荣耀、名声、权势、安乐，以及世间之奇妙庄严，是故名为世尊。

ကထံ ဘာဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ? ဘာဂါ နာမ သဘာဝဓမ္မကောဋ္ဌာသာ, တေ ခန္ဓာယတနဓာတာဒိဝသေန, တတ္ထာပိ ရူပဝေဒနာဒိဝသေန, အတီတာဒိဝသေန စ အနေကဝိဓာ, တေ စ ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗံ ပပဉ္စံ, သဗ္ဗံ ယောဂံ, သဗ္ဗံ [Pg.263] ဂန္ထံ, သဗ္ဗံ သံယောဇနံ သမုစ္ဆိန္ဒိတွာ အမတံ ဓာတုံ သမဓိဂစ္ဆန္တော ဝမိ ဥဂ္ဂိရိ အနပေက္ခော ဆဍ္ဍယိ န ပစ္စာဝမိ. တထာ ဟေသ သဗ္ဗတ္ထကမေဝ ပထဝိံ အာပံ တေဇံ ဝါယံ, စက္ခုံ သောတံ ဃာနံ ဇိဝှံ ကာယံ မနံ, ရူပေ သဒ္ဒေ ဂန္ဓေ ရသေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဓမ္မေ, စက္ခုဝိညာဏံ…ပေ… မနောဝိညာဏံ, စက္ခုသမ္ဖဿံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿံ, စက္ခုသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ, စက္ခုသမ္ဖဿဇံ သညံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿဇံ သညံ, စက္ခုသမ္ဖဿဇံ စေတနံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿဇံ စေတနံ, ရူပတဏှံ …ပေ… ဓမ္မတဏှံ, ရူပဝိတက္ကံ…ပေ… ဓမ္မဝိတက္ကံ, ရူပဝိစာရံ…ပေ… ဓမ္မဝိစာရ’’န္တိအာဒိနာ အနုပဒဓမ္မဝိဘာဂဝသေနပိ သဗ္ဗေဝ ဓမ္မကောဋ္ဌာသေ အနဝသေသတော ဝမိ ဥဂ္ဂိရိ အနပေက္ခပရိစ္စာဂေန ဆဍ္ဍယိ. ဝုတ္တံ ဟေတံ –

“吐出诸分”，故为“世尊”，此义云何？所谓“分”（bhāga），即自性法之部分。彼等以蕴、处、界等方式，于其中又以色、受等方式，以及过去等方式而有多种。而世尊在“断尽一切戏论、一切轭、一切结、一切系缚，而正达不死界”时，即将彼等诸分吐出、呕出，无所顾恋地舍弃，不再吞回。诚然，彼于一切处，将地界、水界、火界、风界，眼、耳、鼻、舌、身、意，色、声、香、味、触、法，眼识……乃至……意识，眼触……乃至……意触，眼触所生之受……乃至……意触所生之受，眼触所生之想……乃至……意触所生之想，眼触所生之思……乃至……意触所生之思，色爱……乃至……法爱，色寻……乃至……法寻，色伺……乃至……法伺等，亦通过逐文句法义分别的方式，将一切法之部分，以无顾恋之舍弃，毫无遗留地吐出、呕出。诚如所言：

‘‘ယံ တံ, အာနန္ဒ, စတ္တံ ဝန္တံ မုတ္တံ ပဟီနံ ပဋိနိဿဋ္ဌံ, တံ တထာဂတော ပုန ပစ္စာဝမိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၈၃).

“阿难，凡为如来所舍、所吐、所解、所断、所弃者，如来复将吞回，无有是处。”(长部·二·183)

ဧဝမ္ပိ ဘာဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ. အထ ဝါ ဘာဂေ ဝမီတိ သဗ္ဗေပိ ကုသလာကုသလေ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဟီနပဏီတေ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ အရိယမဂ္ဂဉာဏမုခေန ဝမိ ဥဂ္ဂိရိ အနပေက္ခော ပရိစ္စဇိ ပဇဟိ, ပရေသဉ္စ တထတ္တာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

如是，亦因“吐出诸分”，故为世尊。或者，“吐出诸分”是指：对于一切善与不善、有罪与无罪、下劣与胜妙、黑白及其对应部分的诸法，世尊以圣道智为口，将之吐出、呕出，无所顾恋地舍弃、断除，并且为令他人亦能如此而说法。对此亦曾有言：

‘‘ဓမ္မာပိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာတဗ္ဗာ, ပဂေဝ အဓမ္မာ (မ. နိ. ၁.၂၄၀). ကုလ္လူပမံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ နိတ္ထရဏတ္ထာယ, နော ဂဟဏတ္ထာယာ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၂၄၀).

比丘们，法尚应舍，何况非法？比丘们，我为你们说筏喻法，是为了渡越，不是为了执取。

ဧဝမ္ပိ ဘာဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ.

如是，亦因其已舍诸“分”，故称世尊。

ခန္ဓာယတနဓာတာဒိ-ဓမ္မဘေဒါ မဟေသိနာ;

ကဏှာ သုက္ကာ ယတော ဝန္တာ, တတောပိ ဘဂဝါ မတော.

蕴处界等法，黑白善恶法，大仙皆已舍，故亦称世尊。

တေန ဝုတ္တံ –

因此说：

‘‘ဘာဂဝါ ဘတဝါ ဘာဂေ, ဘဂေ စ ဝနိ ဘတ္တဝါ;

ဘဂေ ဝမိ တထာ ဘာဂေ, ဝမီတိ ဘဂဝါ ဇိနော’’တိ.

曾拥福分亦曾享，亦于诸有分破坏。舍弃福分与诸分，因舍故称胜世尊。

ဧတ္ထ စ ယသ္မာ သင်္ခေပတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိပရဟိတပဋိပတ္တိဝသေန ဒုဝိဓာ ဗုဒ္ဓဂုဏာ, တာသု အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ ပဟာနသမ္ပဒါဉာဏသမ္ပဒါဘေဒတော ဒုဝိဓာ, အာနုဘာဝသမ္ပဒါဒီနံ တဒဝိနာဘာဝေန တဒန္တောဂဓတ္တာ. ပရဟိတပဋိပတ္တိ ပယောဂါသယဘေဒတော [Pg.264] ဒုဝိဓာ. တတ္ထ ပယောဂတော လာဘသက္ကာရာဒိနိရပေက္ခစိတ္တဿ သဗ္ဗဒုက္ခနိယျာနိကဓမ္မူပဒေသော, အာသယတော ပဋိဝိရုဒ္ဓေသုပိ နိစ္စံ ဟိတေသိတာ, ဉာဏပရိပါကကာလာဂမနာဒိပရဟိတပဋိပတ္တိ စ, အာမိသပဋိဂ္ဂဟဏာဒိနာပိ အတ္ထစရိယာ ပရဟိတပဋိပတ္တိ ဟောတိယေဝ. တသ္မာ တေသံ ဝိဘာဝနဝသေန ပါဠိယံ ‘‘အရဟ’’န္တိအာဒီနံ ပဒါနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

在此，因为佛陀的功德简要地说有自利成就和利他行两种，其中自利成就又分为舍断圆满和智慧圆满两种，威德成就等因为与它们不可分离，所以包含在其中。利他行则因行作(payoga)和意乐(āsaya)的不同而分为两种。就行作而言，是指不希求利养恭敬，为了让众生脱离一切苦难而宣说法；就意乐而言，即使对敌对者也总是希望他们得到利益，以及智慧成熟、时机到来等时候的利他行，甚至通过接受资具等方式行利益之事，也都是利他行。因此，应当知道圣典中采用“阿罗汉”等词语来分别说明这些功德。

တတ္ထ ‘‘အရဟ’’န္တိ ဣမိနာ ပဒေန ပဟာနသမ္ပဒါဝသေန ဘဂဝတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, လောကဝိဒူ’’တိ စ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဉာဏသမ္ပဒါဝသေန. နနု စ ‘‘လောကဝိဒူ’’တိ ဣမိနာပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတာ ဝိဘာဝီယတီတိ? သစ္စံ ဝိဘာဝီယတိ, အတ္ထိ ပန ဝိသေသော, ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဣမိနာ သဗ္ဗညုတညာဏာနုဘာဝေါ ဝိဘာဝိတော, ‘‘လောကဝိဒူ’’တိ ပန ဣမိနာ အာသယာနုသယဉာဏာဒီနမ္ပိ အာနုဘာဝေါ ဝိဘာဝိတောတိ. ‘‘ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော’’တိ ဣမိနာ သဗ္ဗာပိ ဘဂဝတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘သုဂတော’’တိ ပန ဣမိနာ သမုဒါဂမတော ပဋ္ဌာယ ဘဂဝတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ, ပရဟိတပဋိပတ္တိ စ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဘဂဝတော ပရဟိတပဋိပတ္တိ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဣမိနာ ဘဂဝတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ, ပရဟိတပဋိပတ္တိ စ ဝိဘာဝိတာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. တေနေဝါဟ ‘‘အတ္တနာပိ ဗုဇ္ဈိ အညေပိ သတ္တေ ဗောဓေသီ’’တိအာဒိ. ‘‘ဘဂဝါ’’တိ စ ဣမိနာပိ သမုဒါဂမတော ပဋ္ဌာယ ဘဂဝတော သဗ္ဗာ အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ, ပရဟိတပဋိပတ္တိ စ ဝိဘာဝိတာ.

其中，“阿罗汉”一词，通过舍断圆满，阐明了世尊的自利成就。“正等觉者”、“世间解”这两个词则通过智慧圆满来阐明。“世间解”一词不也阐明了正等觉性吗？诚然，是阐明了，但有差别：“正等觉者”一词阐明了一切知智(sabbaññutaññāṇa)的威力，而“世间解”一词则阐明了知晓意向与随眠等诸智的威力。“明行足”一词阐明了世尊所有的自利成就。而“善逝”一词，从其行道之初起，阐明了世尊的自利成就与利他行。“无上士、可调化丈夫的调御士、天人师”等词阐明了世尊的利他行。“佛陀”一词阐明了世尊的自利成就与利他行。如此一来，在说了“正等觉者”之后再说“佛陀”，其意义便得以成立。因此（经中）说：“自己觉悟了，也令其他有情觉悟”等等。而“世尊”一词，也从其行道之初起，阐明了世尊所有的自利成就与利他行。

အပရော နယော – ဟေတုဖလသတ္တူပကာရဝသေန သင်္ခေပတော တိဝိဓာ ဗုဒ္ဓဂုဏာ. တတ္ထ ‘‘အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော လောကဝိဒူ’’တိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဖလသမ္ပတ္တိဝသေန ဗုဒ္ဓဂုဏာ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ ဣမေဟိ သတ္တူပကာရဝသေန ဗုဒ္ဓဂုဏာ ပကာသိတာ. ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဣမိနာ ဖလဝသေန, သတ္တူပကာရဝသေန စ ဗုဒ္ဓဂုဏာ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘သုဂတော ဘဂဝါ’’တိ ပန ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဟေတုဖလသတ္တူပကာရဝသေန ဗုဒ္ဓဂုဏာ ဝိဘာဝိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

另一法门——简而言之，佛陀的功德可依因、果、利生三方面分为三种。其中，“阿罗汉、正等觉者、明行足、世间解”等词，是依于果成就而阐明佛陀的功德。“无上士、可调化丈夫的调御士、天人师”等词，是依于利益有情而开示佛陀的功德。“佛陀”一词，则同时依于果与利益有情而阐明佛陀的功德。至于“善逝、世尊”等词，则应知是依于因、果、利生三方面而阐明佛陀的功德。

၁၄၅. တဿာတိ [Pg.265] ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနိကဿ ယောဂိနော. ဧဝန္တိ ‘‘တတြာယံ နယော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. တသ္မိံ သမယေတိ ဗုဒ္ဓဂုဏာနုဿရဏသမယေ. ရာဂပရိယုဋ္ဌိတန္တိ ရာဂေန ပရိယုဋ္ဌိတံ, ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပတ္တေဟိ ရာဂေဟိ သဟိတံ စိတ္တံ အရညမိဝ စောရေဟိ တေန ပရိယုဋ္ဌိတန္တိ ဝုတ္တံ, တဿ ပရိယုဋ္ဌာနဋ္ဌာနဘာဝတော, ပရိယုဋ္ဌိတရာဂန္တိ အတ္ထော. ယံ ဝါ ရာဂဿ ပရိယုဋ္ဌာနံ, တံ တံသဟိတေ စိတ္တေ ဥပစရိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတသ္မိံ ပက္ခေ ရာဂေနာတိ ရာဂေန ဟေတုနာတိ အတ္ထော. ဥဇုဂတမေဝါတိ ပဂေဝ ကာယဝင်္ကာဒီနံ အပနီတတ္တာ, စိတ္တဿ စ အနုဇုဘာဝကရာနံ မာယာဒီနံ အဘာဝတော, ရာဂါဒိပရိယုဋ္ဌာနာဘာဝေန ဝါ ဩနတိဥန္နတိဝိရဟတော ဥဇုဘာဝမေဝ ကတံ. အထ ဝါ ဥဇုဂတမေဝါတိ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝီထိံ ဩတိဏ္ဏတာယ လီနုဒ္ဓစ္စဝိဂမနတော မဇ္ဈိမသမထနိမိတ္တပဋိပတ္တိယာ ဥဇုဘာဝမေဝ ဂတံ. တထာဂတံ အာရဗ္ဘာတိ တထာဂတဂုဏေ အာရမ္မဏံ ကတွာ.

145. “彼”(Tassa)是指修习佛随念业处(buddhānussatikammaṭṭhāna)的瑜伽士(yogin)。“如是”(Evaṃ)即是依“于此有此方法”(tatrāyaṃ nayo)等所说的方式。“彼时”(Tasmiṃ samaye)是指忆念佛陀功德的时刻。“贪所缠”(Rāgapariyuṭṭhitaṃ)即是被贪欲所缠绕。心被现行的贪所缠绕，犹如森林被盗贼所占据，因为心是贪现行之处所。其义即是‘被现行的贪所缠绕’。或者，应理解为，贪的‘缠绕’这一说法，是转用于与贪相应的心上。在此解释中，‘因贪’(rāgena)的意思是‘以贪为因’。“正直”(Ujugataṃ)即是早已远离身体的弯曲等，且心中没有欺诈等令心不正直的因素；或因没有贪等缠缚而远离了低落与高举，故为正直。或者说，“正直”即是已进入业处之道，远离了昏沉和掉举，达到中道的寂止相，故为正直。“缘如来”(Tathāgataṃ ārabbha)即是以如来的诸功德为所缘。

ဣစ္စဿာတိ ဣတိ အဿ. ‘‘သော ဘဂဝါ ဣတိပိ အရဟ’’န္တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဗုဒ္ဓဂုဏေ အနုဝိတက္ကယတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝန္တိ ‘‘နေဝ တသ္မိံ သမယေ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေန. ဗုဒ္ဓဂုဏပေါဏာတိ ဗုဒ္ဓဂုဏနိန္နာ. ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာ ပဝတ္တန္တီ’’တိ ဧတေန ဗုဒ္ဓဂုဏသင်္ခါတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိတက္ကာဟတံ, ဝိတက္ကပရိယာဟတံ, ပုနပ္ပုနံ အနုမဇ္ဇနဉ္စ ကရောတီတိ ဒဿေတိ. ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဘာဝနာဝသေန ဥပစာရဇ္ဈာနနိပ္ဖာဒိကာ ဗလဝတီ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပီတိမနဿ ဝုတ္တပ္ပကာရပီတိသဟိတစိတ္တဿ. ကာယစိတ္တဒရထာတိ ကာယစိတ္တပဿဒ္ဓီနံ ပဋိပက္ခဘူတာ သုခုမာဝတ္ထာ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတာ ကိလေသာ. ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တီတိ သန္နိသီဒန္တိ. အနုက္ကမေန ဧကက္ခဏေတိ ယဒါ ဗုဒ္ဓဂုဏာရမ္မဏာ ဘာဝနာ ဥပရူပရိ ဝိသေသံ အာဝဟန္တီ ပဝတ္တတိ, တဒါ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ ဟောန္တိ, ကိလေသာ သန္နိသိန္နာဝ ဟောန္တိ, သုဝိသဒါနိ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဟောန္တိ, ဘာဝနာယ ပဂုဏတာယ ဝိတက္ကဝိစာရာ သာတိသယံ ပဋုကိစ္စာဝ ဟောန္တိ, ဗလဝတီ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပီတိပဒဋ္ဌာနာ ပဿဒ္ဓိ သဝိသေသာ ဇာယတိ, ပဿဒ္ဓကာယဿ သမာဓိပဒဋ္ဌာနံ သုခံ ထိရတရံ ဟုတွာ ပဝတ္တတိ, သုခေန အနုဗြူဟိတံ စိတ္တံ ကမ္မဋ္ဌာနေ သမ္မဒေဝ သမာဓိယတိ. ဧဝံ အနုက္ကမေန ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝိတက္ကာဒယော ဥပရူပရိ ပဋုပဋုတရဘာဝေန ပဝတ္တိတွာ ဘာဝနာယ မဇ္ဈိမသမထပဋိပတ္တိယာ ဣန္ဒြိယာနဉ္စ ဧကရသဘာဝေန ပဋုတမာနိ ဟုတွာ ဧကက္ခဏေ ဈာနင်္ဂါနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ –

“如此，于此”。“‘彼世尊亦是阿罗汉’等”，是说以前述的方式随念佛陀的功德，故有此关联。“如是”，是指以前述“彼时无有”等的方式。“倾向于佛陀功德”，即内心倾向于佛陀的功德。“‘寻与伺现行’”，此句表明，以佛陀功德为名的业处被寻冲击、被寻周遍冲击，并被反复省察。“喜生起”，是指通过修习，生起能成办近行禅的强有力的喜。“具喜心者”，是指心与前述的喜相应者。“身心热恼”，是指与身心轻安对立的、微细的、与掉举相应的烦恼。“它们止息”，即是沉静下来。“次第于一刹那”，是说当以佛陀功德为所缘的修习持续进展而越来越殊胜时，诸盖被镇伏，烦恼被平息，信等诸根变得非常明净，由于修习纯熟，寻与伺变得特别敏锐，强有力的喜生起，以喜为近因的轻安特别殊胜地生起，身已轻安者的乐作为定的近因，变得更加稳固，由乐所滋养的心在业处上正确地等持。像这样，在前期的阶段，寻等以越来越敏锐的方式现行，由于止的修行达到中等程度以及诸根作用同一，它们变得极为敏锐，于一刹那，诸禅支生起。世尊就是针对这种情况说的：

‘‘ယသ္မိံ[Pg.266], မဟာနာမ, သမယေ အရိယသာဝကော တထာဂတံ အနုဿရတိ, နေဝဿ တသ္မိံ သမယေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ…ပေ… သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတီ’’တိ (အ. နိ. ၆.၁၀).

“摩诃男，当圣弟子随念如来时，那时他的心不被贪欲所困扰……快乐者的心得以安定。”

ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဈာနံ အပ္ပနာပတ္တံ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ ပန ဂမ္ဘီရတာယာ’’တိအာဒိ. ဂမ္ဘီရေ ဟိ အာရမ္မဏေ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကေ ပတိတနာဝါ ဝိယ သမထဘာဝနာ ပတိဋ္ဌံ န လဘတိ, ‘‘ဂမ္ဘီရတာယာ’’တိ စ ဣမိနာ သဘာဝဓမ္မတာပိ သင်္ဂဟိတာ. သဘာဝဓမ္မော ဟိ ဂမ္ဘီရော န ပညတ္တိ. နနု စ တဇ္ဇာပညတ္တိဝသေန သဘာဝဓမ္မော ဂယှတီတိ? သစ္စံ ဂယှတိ ပုဗ္ဗဘာဂေ, ဘာဝနာယ ပန ဝဍ္ဎမာနာယ ပညတ္တိံ သမတိက္ကမိတွာ သဘာဝေယေဝ စိတ္တံ တိဋ္ဌတိ. နနု စ သဘာဝဓမ္မေပိ ကတ္ထစိ အပ္ပနာ သမိဇ္ဈတိ ဒုတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနာဒီတိ? သစ္စံ သမိဇ္ဈတိ, တဉ္စ ခေါ ဧကပ္ပကာရေ အာရမ္မဏေ, ဣဒံ ပန နာနပ္ပကာရန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘နာနပ္ပကာရဂုဏာနုဿရဏာဓိမုတ္တတာယာ’’တိ အာဟ. ဧဝမ္ပိ ယထာ နာနပ္ပကာရေသု ကေသာဒိကောဋ္ဌာသေသု မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ ဧကသ္မိံယေဝ ကောဋ္ဌာသေ အပ္ပနာဝသေန ဘာဝနာ အဝတိဋ္ဌတိ, ဧဝမိဓ ကသ္မာ န ဟောတီတိ? ဝိသမောယံ ဥပညာသော. တတ္ထ ဟိ သတိပိ ကောဋ္ဌာသဗဟုဘာဝေ ဧကပ္ပကာရေနေဝ ဘာဝနာ ဝတ္တတိ ပဋိက္ကူလာကာရဿေဝ ဂဟဏတော, ဣဓ ပန နာနပ္ပကာရေန ဂုဏာနံ နာနပ္ပကာရတ္တာ, န အယမေကသ္မိံယေဝ ဂုဏေ ဌာတုံ သက္ကောတိ ဘာဝနာဗလေန ပစ္စက္ခတော ဗုဒ္ဓဂုဏေသု ဥပဋ္ဌဟန္တေသု သဒ္ဓါယ ဗလဝဘာဝတော. တေနေဝ ဟိ ‘‘အဓိမုတ္တတာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ယဒိ ဥပစာရပ္ပတ္တံ ဈာနံ ဟောတိ, ကထံ ဗုဒ္ဓါနုဿတီတိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘တဒေတ’’န္တိအာဒိ.

为何在此（佛随念）中，禅那不达到安止呢？（答：）说“由于佛陀功德甚深”等。因为在甚深的所缘境中，止的修习无法立足，犹如船只沉入深水。“甚深”一词也包含了自性法。自性法是甚深的，而非概念(paññatti)。有人问：难道不是通过彼所生概念(tajjāpaññatti)才能把握自性法吗？（答：）确实，在初分（阶段）是如此，但随着修习增长，心便超越概念而安住于自性法本身。又有人问：难道在某些自性法中，如第二无色定等，也能成就安止定吗？（答：）确实可以成就，但那是在单一类型的所缘境中。而此（佛随念）则是多种类型的，为了显示此点，故说：“由于随念多种功德而胜解”。即便如此，犹如对发等多种身分作意时，修习最终也只在某一身分上以安止的方式安住，为何此处不能呢？（答：）这种譬喻并不相称。在前者（身分修习），虽有多种身分，但修习是单一类型的，因为只取不净相；在此处，则因功德种类繁多而是多种类型的。当佛陀功德通过修习力而直接显现时，由于信力强大，修行者无法专注于单一功德。正因如此，才说：“由于胜解”。如果（此修习）是达到近行定的禅那，为何它被称为佛随念呢？（答：）说“此即……”等。

သဂါရဝေါ ဟောတိ သပ္ပတိဿော, သတ္ထု ဂုဏသရီရဿ ပစ္စက္ခတော ဥပဋ္ဌဟနတော. တတောယေဝ သဒ္ဓါဝေပုလ္လံ အဝေစ္စပ္ပသာဒသဒိသံ သဒ္ဓါမဟတ္တံ. ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ အနုဿရဏဝသေန ဘာဝနာယ ပဝတ္တတ္တာ သတိဝေပုလ္လံ. တေသံ ပရမဂမ္ဘီရတာယ, နာနပ္ပကာရတာယ စ ပညာဝေပုလ္လံ. တေသံ ဥဠာရပုညက္ခေတ္တတာယ ပုညဝေပုလ္လဉ္စ အဓိဂစ္ဆတိ. ပီတိပါမောဇ္ဇဗဟုလော ဟောတိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနီယတ္တာ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ. ဘယဘေရဝသဟော ဗုဒ္ဓဂုဏာရမ္မဏာယ သတိယာ ဘယဘေရဝါဘိဘဝနတော. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အနုဿရေထ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဘယံ တုမှာက နော သိယာ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၂၄၉ ထောကံ ဝိသဒိသံ). ဒုက္ခာဓိဝါသနသမတ္ထော ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ သရီရဒုက္ခဿ ပဒုမပလာသေ ဥဒကဿ ဝိယ ဝိနိဝဋ္ဋနတော[Pg.267]. သံဝါသသညန္တိ သဟဝါသသညံ. ဗုဒ္ဓဘူမိယံ စိတ္တံ နမတိ ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ မဟန္တဘာဝဿ ပစ္စက္ခတော ဥပဋ္ဌာနတော. ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာယ သဗ္ဗဒါ ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ စိတ္တေ ဝိပရိဝတ္တနတော ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မုခါ သတ္ထာရံ ပဿတော ဝိယာ’’တိ. ဥတ္တရိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တောတိ ဣမာယ ဘာဝနာယ ဥပရိ တံ အဓိဋ္ဌာနံ ကတွာ သစ္စာနိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တော. သုဂတိပရာယဏောတိ သုဂတိသမ္ပရာယော.

他成为有恭敬心、有随顺心的人，因为导师的功德身直接现前。由此，他获得等同于不坏净(aveccappasāda)的广大信心。因为以随念佛陀诸功德的方式修习，所以获得广大的正念。因为佛陀的诸功德极其深奥且种类繁多，所以获得广大的智慧。因为其是殊胜的福田，所以也证得广大的福德。他会多有喜悦与欢喜，因为佛随念是喜觉支(pītisambojjhaṅga)的立足处。他能忍受恐惧和怖畏，因为以佛陀诸功德为所缘的正念能降伏恐惧和怖畏。因此世尊说：“你们当随念正自觉者，就不会有恐惧。”他能忍受痛苦，因为通过佛随念，身体的痛苦会滚落，就像水珠从莲叶上滚落一样。‘同住想’即是共同生活之想。他的心倾向于佛地(Buddhabhūmi)，因为亲证了佛陀诸功德的伟大。因为通过修习佛随念，佛陀的诸功德总是在心中转起，所以说‘犹如亲见导师’。‘尚未向上洞察’是指，以此修习为基础，而尚未洞察诸谛。‘以善趣为归宿’即是来世会到善趣。

အပ္ပမာဒန္တိ အပ္ပမဇ္ဇနံ သက္ကစ္စံ အနုယောဂံ. ကယိရာထာတိ ကရေယျ. သုမေဓသောတိ သုန္ဒရပညော. ဧဝံ မဟာနုဘာဝါယာတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနာဒိသမတ္ထေန သတ္ထရိ သဂါရဝဘာဝါဒိဟေတုဘူတေန မဟတာ သာမတ္ထိယေန သမန္နာဂတာယ.

“不放逸”是指不放纵、认真、精勤。“应当作”是指应该做。“善慧者”是指有美好智慧的人。“有如此大威力”是指，具足了强大的能力，此能力如前所述，能镇伏诸盖(nīvaraṇa)等，且是于导师生起恭敬等的原因。

၂. ဓမ္မာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

2. 法随念说释义

၁၄၆. ဓမ္မာနုဿတိန္တိ ဧတ္ထ ပဒတ္ထော, သဘာဝတ္ထော စ အာဒိတော ဝုတ္တောယေဝါတိ တံ အနာမသိတွာ ဘာဝနာဝိဓာနမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ဓမ္မာနုဿတိံ ဘာဝေတုကာမေနာပီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယံ ဝိယ ‘‘အဝေစ္စပ္ပသာဒသမန္နာဂတေနာ’’တိ န ဝုတ္တံ. နနု ဧတာ ပဋိပါဋိယာ ဆ အနုဿတိယော အရိယသာဝကာနံ ဝသေန ဒေသနံ အာရုဠှာတိ? သစ္စမေတံ, ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘ပရိသုဒ္ဓသီလာဒိဂုဏာနံ ပုထုဇ္ဇနာနမ္ပိ ဣဇ္ဈန္တီ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အဝေစ္စပ္ပသာဒသမန္နာဂတေနာ’’တိ ဣဓ န ဝုတ္တံ, အရိယသာဝကာနံ ပန သုခေန ဣဇ္ဈန္တီတိ. တထာပိ ပါဠိယံ အာဂတတ္တာ စ ဗုဒ္ဓါနုဿတိနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အယဉ္စ ဝိစာရော ပရတော အာဂမိဿတေဝ.

146. 关于“法随念”(Dhammānussati)，其字义和自性义在前面已经说过，因此不再触及，此处只为说明修习方法，才开始说“想修习法随念者亦应……”等。但此处为什么不像佛随念中那样说“具足不坏净”(aveccappasādasamannāgatena)呢？难道这六种随念不是依次为圣弟子(ariyasāvaka)而说的教导吗？确实如此。即便如此，为了显示“即使是具足清净戒等功德的凡夫(puthujjana)也能成就”，所以此处没有说“具足不坏净”；然而对圣弟子而言，则能轻易成就。即便如此，当知在《佛随念的解释》(buddhānussatiniddesa)中说及此事，乃是因为它出现于圣典中。而此项讨论后面还会出现。

၁၄၇. ပရိယတ္တိဓမ္မောပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန လောကုတ္တရဓမ္မံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ဣတရေသူတိ သန္ဒိဋ္ဌိကာဒိပဒေသု. လောကုတ္တရဓမ္မောဝါတိ အဝဓာရဏံ နိပ္ပရိယာယေန သန္ဒိဋ္ဌိကာဒိအတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ပရိယာယတော ပနေတေ ပရိယတ္တိဓမ္မေပိ သမ္ဘဝန္တေဝ. တထာ ဟိ ပရိယတ္တိဓမ္မော ဗဟုဿုတေန အာဂတာဂမေန ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတေန ပညဝတာ အာဒိကလျာဏတာဒိဝိသေသတော သယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ သန္ဒိဋ္ဌိကော. အာစရိယပယိရုပါသနာယ ဝိနာ န လဗ္ဘာတိ စေ? လောကုတ္တရဓမ္မေပိ သမာနေ ကလျာဏမိတ္တသန္နိဿယေနေဝ သိဇ္ဈနတော, တထာ သတ္ထုသန္ဒဿနေပိ. ‘‘သန္ဒိဋ္ဌိယာ ဇယတီ’’တိ အယံ ပနတ္ထော တိတ္ထိယနိမ္မဒ္ဒနေ နိပ္ပရိယာယတောဝ လဗ္ဘတိ[Pg.268], ကိလေသဇယေ ပရိယာယတော ပရမ္ပရာဟေတုဘာဝတော. ‘‘သန္ဒိဋ္ဌံ အရဟတီ’’တိ အယမ္ပိ အတ္ထော လဗ္ဘတေဝ, သဗ္ဗသော သံကိလေသဓမ္မာနံ ပဟာနံ, ဝေါဒါနဓမ္မာနံ ပရိဗြူဟနဉ္စ ဥဒ္ဒိဿ ပဝတ္တတ္တာ. အယဉ္စ အတ္ထော ‘‘ယေ ခေါ တွံ, ဂေါတမိ, ဓမ္မေ ဇာနေယျာသိ, ဣမေ ဓမ္မာ သရာဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝိရာဂါယ, သညောဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝိသညောဂါယ, သဥပါဒါနာယ သံဝတ္တန္တိ နော အနုပါဒါနာယ. ဧကံသေန, ဂေါတမိ, ဓာရေယျာသိ ‘နေသော ဓမ္မော, နေသော ဝိနယော, နေတံ သတ္ထုသာသန’’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၀၆; အ. နိ. ၈.၅၃), ‘‘ဓမ္မာပိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာတဗ္ဗာ, ပဂေဝ အဓမ္မာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၀) စ ဧဝမာဒီဟိ သုတ္တပဒေဟိ ဝိဘာဝေတဗ္ဗော. အကာလိကာဓိဂမုပါယတာယ အကာလိကော. ဝိဇ္ဇမာနတာပရိသုဒ္ဓတာဟိ ဧဟိပဿဝိဓိံ အရဟတီတိ ဧဟိပဿိကော. တတော ဧဝ ဝဋ္ဋဒုက္ခနိတ္ထရဏတ္ထိကေဟိ အတ္တနော စိတ္တေ ဥပနယနံ, စိတ္တဿ ဝါ တတ္ထ ဥပနယနံ အရဟတီတိ ဩပနေယျိကော. ဝိမုတ္တာယတနသီသေ ဌတွာ ပရိစယေန သမ္မဒေဝ အတ္ထဝေဒံ, ဓမ္မဝေဒဉ္စ လဘန္တေဟိ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီတိ. ဧဝံ သန္ဒိဋ္ဌိကာဒိပဒေသု ပရိယတ္တိဓမ္မမ္ပိ ပက္ခိပိတွာ မနသိကာရော ယုဇ္ဇတေဝ.

147. “经教法”（pariyattidhamma）中的“也”字，也包含“出世间法”（lokuttaradhamma）。“其余”是指“现见”（sandiṭṭhika）等词。说“唯有出世间法”这个限定词，是就无转义而言，指“现见”等含义；但若就转义而言，这些（特性）也可能存在于经教法中。确实，因为多闻博学、通达圣典、具足卓越正念与智慧的人，能凭借其“初善”（ādikalyāṇatā）等殊胜之处亲自见到经教法，故称“现见”。如果说不亲近老师就无法获得吗？出世间法也是如此，必须依靠善知识才能成就，见到导师也是如此。“以现见而胜”的含义，在摧伏外道时是无转义地获得的；在战胜烦恼时则是转义的，因为它是次第之因。“值得现见”（sandiṭṭhaṃ arahati）的含义也是成立的，因为它旨在完全断除一切染污法，增长清净法。这个含义也应该通过以下经文来阐明：“乔达弥！你当知晓，凡是导致贪欲而非离欲、导致束缚而非离缚、导致执取而非不执取的法，乔达弥，你当确定地认为：‘这不是法，这不是律，这不是导师的教导。’”（《小品》406；《增支部》8.53），以及“诸比丘！法尚应舍，何况非法。”（《中部》1.240）等。因为是证得无时之法的方法，故称“无时”（akālika）。因为其存在与清净，而值得“来见”之法，故称“来见”（ehipassika）。由此，对于希望从轮回之苦中解脱者而言，它值得被引向自心，或心值得被引向于它，故称“当引”（opaneyyika）。因为它是由安住于解脱处之首、通过熟习而如实获得义之喜悦与法之喜悦的智者们各自证知的，故称“智者内证”（paccattaṃ veditabbo viññūhi）。像这样，在“现见”等词中，将经教法也包括进来进行思惟，是恰当的。

သာတိ ဂါထာ. သမန္တဘဒြကတ္တာတိ သဗ္ဗဘာဂေဟိ သုန္ဒရတ္တာ. ဓမ္မဿာတိ သာသနဓမ္မဿ. ကိဉ္စာပိ အဝယဝဝိနိမုတ္တော သမုဒါယော နာမ ပရမတ္ထတော ကောစိ နတ္ထိ, ယေသု ပန အဝယဝေသု သမုဒါယရူပေန အဝေက္ခိတေသု ‘‘ဂါထာ’’တိ သမညာ, တံ တတော ဘိန္နံ ဝိယ ကတွာ သံသာမိဝေါဟာရံ အာရောပေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ပဌမေန ပါဒေန အာဒိကလျာဏာ’’တိအာဒိမာဟ. ‘‘ဧကာနုသန္ဓိက’’န္တိ ဣဒံ နာတိဗဟုဝိဘာဂံ ယထာနုသန္ဓိနာ ဧကာနုသန္ဓိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ဣတရဿ ပန တေနေဝ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မဝိဘာဂေန အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဘာဂါ လဗ္ဘန္တီတိ. နိဒါနေနာတိ ကာလဒေသဒေသကပရိသာဒိအပဒိသနလက္ခဏေန နိဒါနဂန္ထေန. နိဂမနေနာတိ ‘‘ဣဒမဝေါစာ’’တိအာဒိကေန (သံ. နိ. ၁.၂၄၉), ‘‘ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇) ဝါ ယထာဝုတ္တတ္ထနိဂမနေန.

Sāti即是偈颂。遍善性(samantabhadrakattā)是指在一切部分都善妙。法(dhamma)即是教法。虽然从胜义上说，并没有任何离于部分的集合体，然而，当某些部分被视为一个集合体时，便有了“偈颂”(gāthā)这一名称。（注释者）将其视作与彼（部分）分离之物，并安立上世俗的称谓来开示，而说“以第一句为初善”等。所谓“一系相续”(ekānusandhika)，是针对没有太多分别、依其脉络而成的“一系相续”（之经）而说；至于其他（经），则可依其所说法本身的划分而获得初、中、后诸部分。因缘(nidāna)是指具备开示时间、地点、说法者、听众等特征的缘起文。结语(nigamana)是指如“彼（世尊）言此”(idamavoca)……或“如是所说者，缘此而说”(iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ)……等总结前述义理的文句。

အယံ ကထာ ဝိသေသတော သုတ္တပိဋကသံဝဏ္ဏနာတိ ကတွာ သုတ္တပိဋကဝသေန ဓမ္မဿ အာဒိကလျာဏာဒိကံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သုတ္တပိဋကဝိနယပိဋကာနံ ဝသေန တံ ဒဿေတုံ ‘‘သနိဒါနသဥပ္ပတ္တိကတ္တာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သနိဒါနသဥပ္ပတ္တိကတ္တာတိ ယထာဝုတ္တနိဒါနေန သနိဒါနတာယ, သအဋ္ဌုပ္ပတ္တိကတာယ [Pg.269] စ. ဝေနေယျာနံ အနုရူပတောတိ သိက္ခာပဒပညတ္တိယာ, ဓမ္မဒေသနာယ စ တံတံသိက္ခာပဒဘာဝေန ပညာပိယမာနဿ ဝေနေယျဇ္ဈာသယာနုရူပံ ပဝတ္တိယမာနဿ အနုရူပတော. အတ္ထဿာတိ ဒေသိယမာနဿ စ သီလာဒိအတ္ထဿ. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု (သံ. နိ. ၁.၂၄၉)? သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၃.၉၅) တတ္ထ တတ္ထ ဟေတူပမာဂဟဏေန ဟေတုဒါဟရဏယုတ္တတော.

此论述主要是经藏(Suttapiṭaka)的释义，因此，在依经藏的方式开示了法的初善等之后，如今为了再依经藏与律藏(Vinayapiṭaka)的方式来开示，而说了“具因缘与事缘故”(sanidānasauppattikattā)等。其中，“具因缘与事缘故”是指具足前述的因缘，以及具足事缘。随应所化有情故(veneyyānaṃ anurūpato)：是指所制定的学处(sikkhāpada)与所开示的法，能随顺所化有情的根机意乐。有义利故(atthassa)：是指所开示的戒等义利。如“此是何因？”……“譬如，比丘！”……等，在在处处援引因由与譬喻，是为具足因由与范例故。

ဧဝံ သုတ္တဝိနယဝသေန ပရိယတ္တိဓမ္မဿ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနကလျာဏတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တီဏိ ပိဋကာနိ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သကလောပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သာသနဓမ္မောတိ –

如是已依经律显示教法之初、中、后皆善，今总摄三藏而作说明，故说“一切”等。于此，教法者——

‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ;

သစိတ္တပရိယောဒပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၈၃;

ဒီ. နိ. ၂.၉၀) –

诸恶莫作，众善奉行，自净其意，是诸佛教。

ဧဝံ ဝုတ္တဿ သတ္ထုသာသနဿ ပကာသကော ပရိယတ္တိဓမ္မော. သီလေန အာဒိကလျာဏော သီလမူလကတ္တာ သာသနဿ. သမထာဒီဟိ မဇ္ဈေကလျာဏော တေသံ သာသနသမ္ပတ္တိယာ ဝေမဇ္ဈဘာဝတော. နိဗ္ဗာနေန ပရိယောသာနကလျာဏော တဒဓိဂမတော ဥတ္တရိကရဏီယာဘာဝတော. သာသနေ သမ္မာပဋိပတ္တိ နာမ ပညာယ ဟောတိ, တဿာ စ သီလံ, သမာဓိ စ မူလန္တိ အာဟ ‘‘သီလသမာဓီဟိ အာဒိကလျာဏော’’တိ. ပညာ ပန အနုဗောဓပဋိဝေဓဝသေန ဒုဝိဓာတိ တဒုဘယမ္ပိ ဂဏှန္တော ‘‘ဝိပဿနာမဂ္ဂေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏော’’တိ အာဟ. တဿ နိပ္ဖတ္တိ ဖလံ, ကိစ္စံ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ, တတော ပရံ ကတ္တဗ္ဗံ နတ္ထီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဖလနိဗ္ဗာနေဟိ ပရိယောသာနကလျာဏော’’တိ. ဖလဂ္ဂဟဏေန ဝါ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာနမာဟ, ဣတရေန ဣတရံ, တဒုဘယဉ္စ သာသနသမ္ပတ္တိယာ ဩသာနန္တိ အာဟ ‘‘ဖလနိဗ္ဗာနေဟိ ပရိယောသာနကလျာဏော’’တိ.

如此宣说的导师教诫，其阐明者即是教法。以戒为初善，因戒为教法之根本。以止等为中善，因其为教法成就之中分。以涅槃为后善，因证得之后，即无更高所应作。于教法中，正行由慧而成，戒与定是其慧之根本，故说“以戒与定为初善”。又，慧依随觉与通达而有二种，总摄此二者，故说“以观(vipassanā)与道为中善”。其（观与道）之圆满为果，所作为现证涅槃，为示此后无有应作，故说“以果与涅槃为后善”。或，以取果而言有余依涅槃(saupādisesanibbāna)，以另一者（涅槃）而言无余依涅槃(anupādisesanibbāna)，此二者皆为教法成就之终点，故说“以果与涅槃为后善”。

ဗုဒ္ဓဿ သုဗောဓိတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတာ, တာယ အာဒိကလျာဏော တပ္ပဘဝတ္တာ. သဗ္ဗသော သံကိလေသပ္ပဟာနံ ဝေါဒါနံ, ပါရိပူရီ စ ဓမ္မသုဓမ္မတာ, တာယ မဇ္ဈေကလျာဏော တံသရီရတ္တာ. သတ္ထာရာ ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပတ္တိ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိ, တာယ ပရိယောသာနကလျာဏော, တာယ သာသနဿ လောကေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဘာဝတော. တန္တိ သာသနဓမ္မံ. တထတ္တာယာတိ ယထတ္တာယ ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော, တထတ္တာယ တထဘာဝါယ. သော ပန အဘိသမ္ဗောဓိ ပစ္စေကဗောဓိ သာဝကဗောဓီတိ တိဝိဓော[Pg.270], ဣတော အညထာ နိဗ္ဗာနာဓိဂမဿ အဘာဝတော. တတ္ထ သဗ္ဗဂုဏေဟိ အဂ္ဂဘာဝတော, ဣတရဗောဓိဒွယမူလတာယ စ ပဌမာယ ဗောဓိယာ အာဒိကလျာဏတာ, ဂုဏေဟိ ဝေမဇ္ဈဘာဝတော ဒုတိယာယ မဇ္ဈေကလျာဏတာ, တဒုဘယာဝရတာယ, တဒေါသာနတာယ စ သာသနဓမ္မဿ တတိယာယ ပရိယောသာနကလျာဏတာ ဝုတ္တာ.

佛陀的善觉性即是正等正觉，以此为初善，因其（教法）以此为源头故。完全断除烦恼、清净与圆满，即是法的善法性，以此为中善，因其（教法）以此为体故。依导师所教诫而行道，即是僧的善行道，以此为后善，因此教法于世间善安住故。此即教法。“为如是性”即是：为了如其本然，为了如是的状态，世尊宣说了法。它有三种：正等觉、独觉、声闻觉，除此之外，无有证得涅槃之道故。其中，以第一种觉悟具一切功德为最上，且为其余二觉之根本故，说为初善；以第二种（觉悟）功德居中故，说为中善；以第三种（觉悟）劣于彼二者，且为教法之终结故，说为后善。

ဧသောတိ သာသနဓမ္မော. နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနတောတိ ဝိမုတ္တာယတနသီသေ ဌတွာ သဒ္ဓမ္မံ သုဏန္တဿ နီဝရဏာနံ ဝိက္ခမ္ဘနသမ္ဘဝတော. ဝုတ္တံ ဟေတံ –

此即教法。“镇伏诸盖”者，因安住于殊胜解脱处而听闻正法者，其诸盖得以镇伏故。经中如是说：

‘‘ယထာ ယထာဝုသော, ဘိက္ခုနော သတ္ထာ ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ, တထာ တထာ သော တတ္ထ လဘတိ အတ္ထဝေဒံ လဘတိ ဓမ္မဝေဒ’’န္တိ (အ. နိ. ၅.၂၆).

“贤友，每当导师为比丘说法，或某位师长辈的同梵行者为他说法，彼比丘即于彼法中获得义之感受，获得法之感受。”

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အရိယသာဝကော ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ, ပဉ္စဿ နီဝရဏာနိ တသ္မိံ သမယေ ပဟီနာနိ ဟောန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၂၁၉) –

“诸比丘，当圣弟子倾耳听法时，于彼时，其五盖即被舍断。”

စ အာဒိ. သမထဝိပဿနာသုခါဝဟနတောတိ သမထသုခဿ စ ဝိပဿနာသုခဿ စ သမ္ပာဒနတော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

等等。“带来止与观之乐”者，因其能成就止乐与观乐故。经中也如是说：

‘‘သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခ’’န္တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၇၉; မ. နိ. ၂.၁၃၈).

“彼远离诸欲，远离诸不善法，具足有寻、有伺、离生喜乐”等。

တထာ –

又如：

‘‘ယတော ယတော သမ္မသတိ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ;

လဘတီ ပီတိပါမောဇ္ဇံ, အမတံ တံ ဝိဇာနတံ;

အမာနုသီ ရတီ ဟောတိ, သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော’’တိ စ. (ဓ. ပ. ၃၇၄, ၃၇၃);

于何时何处思惟诸蕴之生灭，即得喜与乐；于了知者，彼为不死。于正观法者，有非人之乐。

တထာပဋိပန္နောတိ ယထာ သမထဝိပဿနာသုခံ အာဝဟတိ, ယထာ ဝါ သတ္ထာရာ အနုသိဋ္ဌံ, တထာ ပဋိပန္နော သာသနဓမ္မော. တာဒိဘာဝါဝဟနတောတိ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာဝသေန ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိဘာဝဿ လောကဓမ္မေဟိ အနုပလေပဿ အာဝဟနတော. ဧသ ဘဂဝါ ဝုတ္တနယေန တိဝိဓကလျာဏံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ယံ သာသနဗြဟ္မစရိယံ, မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဉ္စ ပကာသေတိ, တံ ယထာနုရူပံ အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ သာတ္ထံ, ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ သဗျဉ္ဇနန္တိ ယောဇနာ.

所谓“如是行”，即教法被如是行，如其能带来止观之乐，或如为导师所教示。所谓“能带来如是性”，是因其以六支舍(chaḷaṅgupekkhā)，能带来于可意等境中的如是性，即不为世间法所染。此世尊依已说之理宣说三善法，阐明教梵行与道梵行，彼（二梵行）随其所应，因义成就而有义，因文成就而有文。应如是配文。

တတ္ထ [Pg.271] အဝိသေသေန တိဿော သိက္ခာ, သကလော စ တန္တိဓမ္မော သာသနဗြဟ္မစရိယံ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ကတမေသာနံ ခေါ, ဘန္တေ, ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗြဟ္မစရိယံ နစိရဋ္ဌိတိကံ အဟောသီ’’တိအာဒိ (ပါရာ. ၁၈). သဗ္ဗသိက္ခာနံ မဏ္ဍဘူတသိက္ခတ္တယသင်္ဂဟိတော အရိယမဂ္ဂေါ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၃; သံ. နိ. ၅.၁၈၆). ယထာနုရူပန္တိ ယထာရဟံ. သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟံ ဟိ သာသနဗြဟ္မစရိယံ အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ သာတ္ထံ. မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. အတ္ထသမ္ပတ္တိယာတိ သမ္ပန္နတ္ထတာယ. သမ္ပတ္တိအတ္ထော ဟိ ဣဓ သဟ-သဒ္ဒေါ. ဣတရံ ပန ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန သာတ္ထံ, သဗျဉ္ဇနဉ္စ. ယေ ပနေတ္ထ ‘‘ဝစနသဘာဝံ သာတ္ထံ, အတ္ထသဘာဝံ သဗျဉ္ဇန’’န္တိ ဝိဘဇိတွာ ဝဒန္တိ, တံ န သုန္ဒရံ, တထာ ဝိဘတ္တဿ ပရိယတ္တိဓမ္မဿ အဘာဝတော. သဒ္ဒတ္ထာ ဟိ အဘိန္နရူပါ ဝိယ ဟုတွာ ဝိနိယောဂံ ဂစ္ဆန္တိ. တထာ ဟိ နေသံ လောကိယာမိဿီဘာဝံ ပဋိဇာနန္တိ. သတိပိ ဝါ ဘေဒေ ‘‘သဗျဉ္ဇန’’န္တိ ဧတ္ထ ယဒိ တုလျယောဂေါ အဓိပ္ပေတော ‘‘သပုတ္တော အာဂတော’’တိအာဒီသု ဝိယ, ဧဝံ သတိ ‘‘အတ္ထပဋိသရဏာ, ဘိက္ခဝေ, ဟောထ, မာ ဗျဉ္ဇနပဋိသရဏာ’’တိ အတ္ထပ္ပဓာနဝါဒေါ ဗာဓိတော သိယာ, အထ ဝိဇ္ဇမာနတာမတ္တံ ‘‘သလောမကော သပက္ခကော’’တိအာဒီသု ဝိယ ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိ အဂ္ဂဟိတာ သိယာ. တသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

于此，总括而言，三学与全部教法即是教梵行。此即针对“尊者，哪些佛世尊的梵行不能久住？”等（《波罗夷》18）所说。作为所有学处之精华，为三学所摄的圣道，即是道梵行。此即针对“生死已尽，梵行已立，应作已作。”等（《大品》23；《相应部》5.186）所说。“Yathānurūpaṃ”即“yathārahaṃ”（如其所应）。为三学所摄的教梵行，因其义理具足而为“有义”（sāttha）。于道梵行中，此点则不待言。“义理具足”（atthasampatti）即义理圆满。于此，“saha”一词有“具足”（sampatti）之义。而另一个（教梵行），则依前述之义，既是“有义”，也是“有文”（sabyañjana）。于此，有些人分别说：“言说之自性为有义，义理之自性为有文。”此说不善，因为如此分别的教法（pariyattidhamma）是不存在的。因为文与义，犹如不离之形，而被运用于世。诚然，世人亦承认此二者（文与义）的融合状态。或者，即便有所分别，于“有文”（sabyañjana）一词，若如“有子而来”（saputto āgato）等句，意指同等联系，则“诸比丘，当以义为归依，勿以文为归依”此一重义之说，即受妨碍。又若如“有毛”（salomako）、“有翼”（sapakkho）等句，仅取其存在之意，则文之具足（byañjanasampatti）便被忽略。是故，当仅依义注（aṭṭhakathā）中所说之理趣而取其义。

သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနန္တိ ဧတ္ထ နေတ္တိနယေနာပိ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ကာသန…ပေ… သဗျဉ္ဇန’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယဒိပိ နေတ္တိယံ ဗျဉ္ဇနမုခေန ဗျဉ္ဇနတ္ထဂ္ဂဟဏံ ဟောတီတိ ‘‘အက္ခရံ ပဒ’’န္တိအာဒိနာ (နေတ္တိ. ၄ ဒွါဒသပဒ) ဗျဉ္ဇနပဒါနိ ပဌမံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, ဣဓ ပန ပါဠိယံ ‘‘သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇန’’န္တိ အာဂတတ္တာ အတ္ထပဒါနိယေဝ ပဌမံ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ကာသနပကာသနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သင်္ခေပတော ကာသနံ ဒီပနံ သင်္ကာသနံ ‘‘မညမာနော ဘိက္ခု ဗဒ္ဓေါ မာရဿ, အမညမာနော မုတ္တော’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၆၄) ဝိယ. တတ္တကေန ဟိ တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဝိဒ္ဓံ. တေနာဟ ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ’’တိအာဒိ. ပဌမံ ကာသနံ ပကာသနံ. အာဒိကမ္မသ္မိံ ဟိ အယံ ပသဒ္ဒေါ ‘‘ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတီ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၂.၂၀) ဝိယ. တိက္ခိန္ဒြိယာပေက္ခံ စေတံ ပဒဒွယံ ဥဒ္ဒေသဘာဝတော. တိက္ခိန္ဒြိယော ဟိ သင်္ခေပတော ပဌမဉ္စ ဝုတ္တမတ္ထံ ပဋိပဇ္ဇတိ[Pg.272]. သံခိတ္တဿ ဝိတ္ထာရဝစနံ, သကိံ ဝုတ္တဿ ပုန ဝစနဉ္စ ဝိဝရဏဝိဘဇနာနိ. ယထာ ‘‘ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိ သင်္ခေပတော သကိံယေဝ စ ဝုတ္တဿ အတ္ထဿ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ? ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁) ဝိတ္ထာရတော ဝိဝရဏဝသေန, ဝိဘဇနဝသေန စ ပုန ဝစနံ. မဇ္ဈိမိန္ဒြိယာပေက္ခမေတံ ပဒဒွယံ နိဒ္ဒေသဘာဝတော. ဝိဝဋဿ ဝိတ္ထာရတရာဘိဓာနံ, ဝိဘတ္တဿ စ ပကာရေဟိ ဉာပနံ ဝေနေယျာနံ စိတ္တပရိတောသနံ ဥတ္တာနီကရဏပညာပနာနိ. ယထာ ‘‘ဖဿော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၂) ဝိဝဋဝိဘတ္တဿ အတ္ထဿ ‘‘ကတမော တသ္မိံ သမယေ ဖဿော? ယော တသ္မိံ သမယေ ဖဿော ဖုသနာ သမ္ဖုသနာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၂) ဥတ္တာနီကိရိယာ, ပညာပနာ စ. မုဒိန္ဒြိယာပေက္ခမေတံ ပဒဒွယံ ပဋိနိဒ္ဒေသဘာဝတော. ‘‘ပညာပနပဋ္ဌပနဝိဝရဏဝိဘဇနဥတ္တာနီကရဏပကာသနအတ္ထပဒသမာယောဂတော’’တိပိ ပါဌော.

“有义有文”在此处，也是为了依《导论》（Netti）之法显示义理，而说“略说……乃至……有文”。其中，虽然在《导论》中是以文（byañjana）的角度来理解文义，如“字母、词”等（《导论》4）先列出文的词语，但此处因巴利圣典作“有义有文”，故先显示义的词语，即“略说、阐明”等。其中，简要地显示、阐明，即是‘略说’（saṅkāsana），例如“比丘若起思量，则为魔罗所缚；若不起思量，则得解脱”（《相应部》3.64）等。那位比丘仅凭此言便已证悟。所以他说：“世尊，我已了知”等。初次的显示即是‘阐明’（pakāsana）。此‘pa’音，是在‘开始作业’的意义上，如在“施设（paññapeti）、建立（paṭṭhapeti）”（《相应部》2.20）等词中。此二词是针对利根者而言，因其为提纲（uddesa）。利根者能由简要与初次的言说而了知其义。将简略者详说，将已说一次者复说，即是‘开演’（vivaraṇa）与‘分别’（vibhajana）。例如，对简略而仅说一次的“善法”，以“何为善法？当欲界善心……”等（《法集论》1）来详尽地开演和分别，再次说明。此二词是针对中根者而言，因其为解释（niddesa）。对已开演者作更详尽的说明，对已分别者以各种方式令弟子了知而心生欢喜，即是‘显了’（uttānīkaraṇa）与‘施设’（paññāpanā）。例如，对以“有触”等（《法集论》2）已开演、已分别的义理，再以“彼时，何为触？彼时之触、触着、等触着……”等（《法集论》2）来显了与施设。此二词是针对钝根者而言，因其为详尽解释（paṭiniddesa）。也有一种读法作：“由施设、建立、开演、分别、显了、阐明这些义词的结合”。

ကထံ ပနာယံ ပါဌဝိကပ္ပော ဇာတောတိ? ဝုစ္စတေ – နေတ္တိပါဠိယံ အာဂတနယေန ပုရိမပါဌော. တတ္ထ ဟိ –

那么，此一异读是如何产生的呢？答曰：前一读法是依据《导论》圣典所载之法。因为在那里——

‘‘သင်္ကာသနာ ပကာသနာ,ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနုတ္တာနီကမ္မပညတ္တိ;

ဧတေဟိ ဆဟိ ပဒေဟိ,အတ္ထော ကမ္မဉ္စ နိဒ္ဒိဋ္ဌ’’န္တိ. (နေတ္တိ. ၄ ဒွါဒသပဒ) –

“略说与阐明，开演与分别，显了与施设；以此六词，义与事被指示。”（《导论》4）

ဒေသနာဟာရယောဇနာယ စ ဧတဿေဝတ္ထဿ ‘‘သင်္ကာသနာ ပကာသနာ’’တိအာဒိနာ အာဂတံ. ပစ္ဆိမော ပန ‘‘ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ ‘ပဿထာ’တိ စာဟာ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၂၀) သုတ္တေ အာဂတနယေန ဗျဉ္ဇနမတ္တကတော. ဧဝဉ္စ နေသံ ဒွိန္နံ ပါဌာနံ ဝိသေသော, န အတ္ထတော. တထာ ဟိ သင်္ခေပတော ‘‘ပဌမံ ဉာပနံ ပညာပနံ, ပဌမမေဝ ဌပနံ ပဋ္ဌပန’’န္တိ ဣမာနိ ပဒါနိ သင်္ကာသနပကာသနပဒေဟိ အတ္ထတော အဝိသိဋ္ဌာနိ. ယဉ္စ ပုရိမပါဌေ ဆဋ္ဌံ ပဒံ ‘‘ပကာရတော ဉာပန’’န္တိ ပညာပနံ ဝုတ္တံ, တံ ဒုတိယပါဌေ ပကာသနပဒေန ‘‘နိဗ္ဗိသေသံ ပကာရတော ကာသန’’န္တိ ကတွာ. ယသ္မာ ဉာပနကာသနာနိ အတ္ထာဝဘာသနသဘာဝတာယ အဘိန္နာနိ, သဗ္ဗေသဉ္စ ဝေနေယျာနံ စိတ္တဿ တောသနံ, ဗုဒ္ဓိယာ စ နိသာနံ ယာထာဝတော ဝတ္ထုသဘာဝါဝဘာသနေ ဇာယတီတိ. ဧဝံ အတ္ထပဒရူပတ္တာ ပရိယတ္တိအတ္ထဿ ယထာဝုတ္တဆအတ္ထပဒသမာယောဂတော သာတ္ထံ သာသနံ.

并且，在“教说法门”（Desanāhāra）的应用中，此义也以“略说、阐明”等方式出现。至于后一读法，则是依据“‘施设、建立、开演、分别、显了，并说“你们看！”’”（《相应部》2.20）经中所载之法，仅是文句所成。如此，这两种读法的差异在于文句，而不在于义理。诚然，简而言之，“初次的使知即是‘施设’，初次的安立即是‘建立’”，这些词语与“略说”、“阐明”二词在意义上并无差异。并且，前一读法中的第六个词“施设”（paññāpana），其释义为“详尽地使知”；该词与后一读法中的“阐明”（pakāsana）一词并无差别，因为后者可释为“详尽地显示”。因为“使知”与“显示”在阐明义理的性质上是无别的，并且所有应受化导者的心生欢喜与智慧锐利，都产生于如实地阐明事的自性。如此，由于经教之义具有义词的形态，且与上述六种义词相结合，故此教法为“有义”之教。

အက္ခရပဒဗျဉ္ဇနာကာရနိရုတ္တိနိဒ္ဒေသသမ္ပတ္တိယာတိ [Pg.273] ဧတ္ထ ဥစ္စာရဏဝေလာယံ အပရိယောသိတေ ပဒေ ဝဏ္ဏော အက္ခရံ. ‘‘ဧကက္ခရံ ပဒံ အက္ခရ’’န္တိ ဧကေ ‘‘အာ ဧဝံ ကိရ တ’’န္တိအာဒီသု အာ-ကာရာဒယော ဝိယ. ‘‘ဝိသုဒ္ဓကရဏာနံ မနသာ ဒေသနာဝါစာယ အက္ခရဏတော အက္ခရ’’န္တိ အညေ. ဝိဘတ္တိယန္တံ အတ္ထဉာပနတော ပဒံ. သင်္ခေပတော ဝုတ္တံ ပဒါဘိဟိတံ အတ္ထံ ဗျဉ္ဇေတီတိ ဗျဉ္ဇနံ, ဝါကျံ. ‘‘ကိရိယာပဒံ အဗျယကာရကဝိသေသနယုတ္တံ ဝါကျ’’န္တိ ဟိ ဝဒန္တိ. ပကာရတော ဝါကျဝိဘာဂေါ အာကာရော. အာကာရာဘိဟိတံ နိဗ္ဗစနံ နိရုတ္တိ. နိဗ္ဗစနဝိတ္ထာရော နိဿေသုပဒေသတော နိဒ္ဒေသော. ဧတေသံ အက္ခရာဒီနံ ဗျဉ္ဇနပဒါနံ သမ္ပတ္တိယာ သမ္ပန္နတာယ သဗျဉ္ဇနံ.

于“字母(akkhara)、词(pada)、文(byañjana)、相(ākāra)、语释(nirutti)、解释(niddesa)的具足(sampatti)”中：诵读时，于未完结的词中，音是为字母。一些人说：“只有一个字母的词是为字母”，犹如在“ā evaṃ kira ta”等句中的“ā”字母等。另一些人说：“有清净发音器官者的心所教说，因非由语所流出，故是为字母。”以词尾变化结尾而能使义理被了知者，是为词。能显明由词所说之义者，是为文，即是句(vākya)。他们确实说：“与动词、不变词、格、形容词相结合者，是为句。”依种类对句进行分别，是为相。由相所说的词语解释(nibbacana)，是为语释。词语解释的详述，因其为无遗的教导，故是为解释。这些字母等的文与词，因其具足、圆满，故为“有文句的”(sabyañjana)。

တတြာယမဿ အတ္ထပဒသမာယောဂေါ, ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိ စ – အက္ခရေဟိ သင်္ကာသေတိ, ပဒေဟိ ပကာသေတိ, ဗျဉ္ဇနေဟိ ဝိဝရတိ, အာကာရေဟိ ဝိဘဇတိ, နိရုတ္တီဟိ ဥတ္တာနီကရောတိ, နိဒ္ဒေသေဟိ ပညပေတိ, တထာ အက္ခရေဟိ ဥဂ္ဃာဋေတွာ ပဒေဟိ ဝိနေတိ ဥဂ္ဃဋိတညုံ, ဗျဉ္ဇနေဟိ ဝိပဉ္စေတွာ အာကာရေဟိ ဝိနေတိ ဝိပဉ္စိတညုံ, နိရုတ္တီဟိ နေတွာ နိဒ္ဒေသေဟိ ဝိနေတိ နေယျံ. ဧဝဉ္စာယံ ဓမ္မော ဥဂ္ဃဋိယမာနော ဥဂ္ဃဋိတညုံ ဝိနေတိ, ဝိပဉ္စိယမာနော ဝိပဉ္စိတညုံ, နိယျမာနော နေယျံ. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋနာ အာဒိ, ဝိပဉ္စနာ မဇ္ဈေ, နယနမန္တေ. ဧဝံ တီသု ကာလေသု တိဓာ ဒေသိတော ဒေါသတ္တယဝိဓမနော ဂုဏတ္တယာဝဟော တိဝိဓဝေနေယျဝိနယနောတိ. ဧဝမ္ပိ တိဝိဓကလျာဏောယံ ဓမ္မော အတ္ထဗျဉ္ဇနပါရိပူရိယာ ‘‘သာတ္ထော သဗျဉ္ဇနော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘ပရိပုဏ္ဏော, ပရိသုဒ္ဓေါ’’တိ စ.

于此，这是此（梵行）的义与词的结合，以及文的具足——以字母略说，以词开显，以文揭示，以相分别，以语释阐明，以解释施设。同样，以字母开启后，继而以词调伏速解者(ugghaṭitaññu)；以文详述后，继而以相调伏广解者(vipañcitaññu)；以语释引导后，继而以解释调伏所引者(neyya)。如此，此法在被开启时调伏速解者，在被详述时调伏广解者，在被引导时调伏所引者。其中，开启在初，详述在中，引导在后。如此，于三时中以三方式所教导的法，摧破三过，带来三德，调伏三类所化者。如此，此三善法，因其义与文的圆满，当知其为“有义有文”，亦当知其为“圆满、清净”。

အတ္ထဂမ္ဘီရတာတိအာဒီသု အတ္ထော နာမ တန္တိအတ္ထော. ဓမ္မော တန္တိ. ပဋိဝေဓော တန္တိယာ, တန္တိအတ္ထဿ စ ယထာဘူတာဝဗောဓော. ဒေသနာ မနသာ ဝဝတ္ထာပိတာယ တန္တိယာ ဒေသနာ. တေ ပနေတေ အတ္ထာဒယော ယသ္မာ သသာဒီဟိ ဝိယ မဟာသမုဒ္ဒေါ မန္ဒဗုဒ္ဓီဟိ ဒုက္ခောဂါဟာ, အလဗ္ဘနေယျပတိဋ္ဌာ စ, တသ္မာ ဂမ္ဘီရာ. အထ ဝါ အတ္ထော နာမ ဟေတုဖလံ. ဓမ္မော ဟေတု. ဒေသနာ ပညတ္တိ, ယထာဓမ္မံ ဓမ္မာဘိလာပေါ, အနုလောမပဋိလောမသင်္ခေပဝိတ္ထာရာဒိဝသေန ဝါ ကထနံ. ပဋိဝေဓော အဘိသမယော, အတ္ထာနုရူပံ ဓမ္မေသု, ဓမ္မာနုရူပံ အတ္ထေသု, ပညတ္တိပထာနုရူပံ ပညတ္တီသု အဝဗောဓော, တေသံ တေသံ ဝါ ဓမ္မာနံ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗော သလက္ခဏသင်္ခါတော အဝိပရီတသဘာဝေါ. တေပိ စေတေ အတ္ထာဒယော ယသ္မာ အနုပစိတကုသလသမ္ဘာရေဟိ ဒုပ္ပညေဟိ [Pg.274] သသာဒီဟိ ဝိယ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဒုက္ခောဂါဟာ, အလဗ္ဘနေယျပတိဋ္ဌာ စ, တသ္မာ ဂမ္ဘီရာ. တေသု ပဋိဝေဓဿာပိ အတ္ထသန္နိဿိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အတ္ထဂမ္ဘီရတာပဋိဝေဓဂမ္ဘီရတာဟိ သာတ္ထ’’န္တိ အတ္ထဂုဏဒီပနတော. တာသံ ဓမ္မဒေသနာနံ ဗျဉ္ဇနသန္နိဿိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မဂမ္ဘီရတာဒေသနာဂမ္ဘီရတာဟိ သဗျဉ္ဇန’’န္တိ တာသံ ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိဒီပနတော.

在“义深奥”等词中，“义”（attha）是指教典之义，“法”（dhamma）是指教典（tanti）。“通达”（paṭivedha）是指对教典及其义理的如实觉悟。“说法”（desanā）是指依心中所确立的教典而宣说。这些义等之所以深奥，是因为对于慧力迟钝者而言，如同兔子等面对大海一般，难以进入，无立足处。又或者，“义”是指因之果，“法”是指因。“说法”是安立（paññatti），即如法地宣说，或以顺、逆、略、广等方式讲述。“通达”是现观（abhisamaya），即于诸法随顺于义、于诸义随顺于法、于诸安立随顺于安立之道的觉悟，或是对诸法所应通达的、名为自相的不颠倒体性。这些义等之所以深奥，也是因为对于未积集善业资粮的劣慧者而言，如同兔子等面对大海一般，难以进入，无立足处。其中，通达亦依止于义，故说“由义深奥与通达深奥而为有义（sāttha）”，此为彰显义之功德。彼等法与说法依止于文句，故说“由法深奥与说法深奥而为有文（sabyañjana）”，此为彰显彼等文句之具足。

အတ္ထေသု ပဘေဒဂတံ ဉာဏံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ. အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါသု ပဘေဒဂတံ ဉာဏံ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါတိ ဣမိဿာပိ ပဋိသမ္ဘိဒါယ အတ္ထဝိသယတ္တာ အာဟ ‘‘အတ္ထပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါဝိသယတော သာတ္ထ’’န္တိ, အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ အသတိ တဒဘာဝတော. ဓမ္မောတိ တန္တိ. နိရုတ္တီတိ တန္တိပဒါနံ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝစနံ. တတ္ထ ပဘေဒဂတာနိ ဉာဏာနိ ဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါတိ အာဟ ‘‘ဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဝိသယတော သဗျဉ္ဇနန္တိ, အသတိ ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ တဒဘာဝတော. ပရိက္ခကဇနပ္ပသာဒကန္တိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော. ယသ္မာ ပရိက္ခကဇနာနံ ကိံကုသလဂဝေသီနံ ပသာဒါဝဟံ, တသ္မာ သာတ္ထံ. အတ္ထသမ္ပန္နန္တိ ဖလေန ဟေတုနော အနုမာနံ နဒီပူရေန ဝိယ ဥပရိ ဝုဋ္ဌိပ္ပဝတ္တိယာ. သာတ္ထကတာ ပနဿ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယတာယ, သာ ပရမဂမ္ဘီရသဏှသုခုမဘာဝတော ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ဂမ္ဘီရော ဒုဒ္ဒသော’’တိအာဒိ (မဟာဝ. ၈). လောကိယဇနပ္ပသာဒကန္တိ သဗျဉ္ဇနန္တိ ယသ္မာ လောကိယဇနဿ ပသာဒါဝဟံ, တသ္မာ သဗျဉ္ဇနံ. လောကိယဇနော ဟိ ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ တုဿတိ, ဣဓာပိ ဖလေန ဟေတုနော အနုမာနံ. သဗျဉ္ဇနတာ ပနဿ သဒ္ဓေယျတာယ, သာ အာဒိကလျာဏာဒိဘာဝတော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

于诸义达到分别的智慧，是义无碍解。于义、法、词(nirutti)诸无碍解中达到分别的智慧，是辩才无碍解。由于此辩才无碍解亦以义为对象，故说“（法）是具义的，从义无碍解与辩才无碍解的范畴而言”；若无义的成就，则此二者亦不存在。法即圣典(tanti)；词即阐明圣典文句的话语。于此达到分别的诸智，是法无碍解与词无碍解，故说“（法）是具文的，从法无碍解与词无碍解的范畴而言”；若无文的成就，则此二者亦不存在。在“令考察者喜悦”(Parikkhakajanappasādakaṃ)一句中，其结尾的“iti”是原因义。因为它能为考察者，即寻求何为善巧者，带来喜悦，所以是具义的。所谓“具足义”，是透过果来推断因，犹如由河水泛滥推断上游已下雨。再者，其具义性，因其为智者所了知而得知；此又应从其最为甚深、微细、幽微之性而了知。对此，经中曾说：“甚深、难见”等。“令世间人喜悦”即是“具文”，因为它能为世间人带来喜悦，所以是具文的。世间人实因文句的成就而满足，于此亦是透过果来推断因。再者，其具文性，因其可信而得知；此又应从其初善等性而了知。

အထ ဝါ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယတော သာတ္ထ’’န္တိ ပညာပဒဋ္ဌာနတာယ အတ္ထသမ္ပန္နတံ အာဟ, တတော ပရိက္ခကဇနပ္ပသာဒကံ. သဒ္ဓေယျတော သဗျဉ္ဇနန္တိ သဒ္ဓါပဒဋ္ဌာနတာယ ဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နတံ, တတော လောကိယဇနပ္ပသာဒကန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဂမ္ဘီရာဓိပ္ပာယတော သာတ္ထန္တိ အဓိပ္ပာယတော အဂါဓာပါရတာယ အတ္ထသမ္ပန္နံ အညထာ တဒဘာဝတော. ဥတ္တာနပဒတော သဗျဉ္ဇနန္တိ သုဗောဓသဒ္ဒတာယ ဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နံ, ပရမဂမ္ဘီရဿပိ အတ္ထဿ ဝေနေယျာနံ သုဝိညေယျဘာဝါပါဒနတော. သဗ္ဗောပေသ ပဌမဿ အတ္ထဒွယဿ ပဘေဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, တထာ စေဝ တတ္ထ တတ္ထ သံဝဏ္ဏိတံ. တထာ ဟေတ္ထ [Pg.275] ဝိကပ္ပဿ, သမုစ္စယဿ ဝါ အဂ္ဂဟဏံ. ဥပနေတဗ္ဗဿာတိ ပက္ခိပိတဗ္ဗဿ ဝေါဒါနတ္ထဿ အဝုတ္တဿ အဘာဝတော. သကလပရိပုဏ္ဏဘာဝေနာတိ သဗ္ဗဘာဂေဟိ ပရိပုဏ္ဏတာယ. အပနေတဗ္ဗဿာတိ သံကိလေသဓမ္မဿ.

再者，“因其为智者所了知，故具义”，是说因其为慧之基石，故义成就，由此而令考察者喜悦。“因其可信，故具文”，是说因其为信之基石，故文成就，由此而令世间人喜悦。于此应如是理解其义。“因其意趣甚深，故具义”，是说因其意趣深不可测、无有边际，故义成就；否则便无此义成就。“因其文句浅显，故具文”，是说因其言词易于了知，故文成就；因为即使是最为甚深的义，也能令所化众生轻易了知。所有这些都应视为前二义的详释，在各处亦复如是阐述。同样，于此不取分别或总合之说。“应增益者”：意指因无有未说的、应加入的清净之义。“以其全然圆满”：意指由所有部分而圆满。“应去除者”：意指染污法。

ပဋိပတ္တိယာတိ သီလဝိသုဒ္ဓိယာဒိသမ္မာပဋိပတ္တိယာ, တန္နိမိတ္တံ. အဓိဂမဗျတ္တိတောတိ သစ္စပဋိဝေဓေန အဓိဂမဝေယျတ္တိယသဗ္ဘာဝတော သာတ္ထံ ကပိလဝတာဒိ ဝိယ တုစ္ဆံ နိရတ္ထကံ အဟုတွာ အတ္ထသမ္ပန္နန္တိ ကတွာ. ပရိယတ္တိယာတိ ပရိယတ္တိဓမ္မပရိစယေန. အာဂမဗျတ္တိတောတိ ဒုရက္ခာတဓမ္မေသု ပရိစယံ ကရောန္တဿ ဝိယ သမ္မောဟံ အဇနေတွာ ဗာဟုသစ္စဝေယျတ္တိယသဗ္ဘာဝတော သဗျဉ္စနံ. ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ ဟိ သတိ အာဂမဗျတ္တီတိ. သီလာဒိပဉ္စဓမ္မက္ခန္ဓယုတ္တတောတိ သီလာဒီဟိ ပဉ္စဟိ ဓမ္မကောဋ္ဌာသေဟိ အဝိရဟိတတ္တာ. ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ အနဝသေသေန သမန္တတော ပုဏ္ဏံ ပူရိတံ. နိရုပက္ကိလေသတောတိ ဒိဋ္ဌိမာနာဒိဥပက္ကိလေသာဘာဝတော. နိတ္ထရဏတ္ထာယာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော နိဿရဏာယ. လောကာမိသနိရပေက္ခတောတိ ကထဉ္စိပိ တဏှာသန္နိဿယဿ အနိဿယနတော.

“由行道”：指由戒清净等正行道，以此为因。“由证达之显了”：指因以通达诸谛而有证达之明了，故（法）是具义的，非如迦毗罗仙人之道等，空洞无义，而是义成就。“由教理”：指由熟悉教理之法。“由圣典之显了”：指不于恶说之法中生起熟悉，因有多闻之明了，故（法）是具文的。实因文句成就，才有圣典之显了。“与戒等五法蕴相应”：指因其不离于戒等五种法的部分。“全然圆满”：指无有遗余，周遍圆满、充满。“无随染”：指因无有见、慢等随染。“为出离故”：指为从轮回苦中出离。“不顾世间利养”：指因其在任何方面皆不依于爱之所依。

ဧဝံ အာဒိကလျာဏတာဒိအပဒေသေန သတ္ထု ပုရိမဝေသာရဇ္ဇဒွယဝသေန ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတံ ဝိဘာဝေတွာ ဣဒါနိ ပစ္ဆိမဝေသာရဇ္ဇဒွယဝသေနာပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အတ္ထဝိပလ္လာသာဘာဝတော ဝါ သုဋ္ဌု အက္ခာတောတိ သွာက္ခာတော’’တိ ဝတွာ တမတ္ထံ ဗျတိရေကမုခေန ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိပလ္လာသမာပဇ္ဇတီတိ တေသံ ဓမ္မေ ‘‘အန္တရာယိကာ’’တိ ဝုတ္တဓမ္မာနံ ဝိပါကာဒီနံ အန္တရာယိကတ္တာဘာဝတော ဧကံသေန အပါယူပပတ္တိဟေတုတာယ အဘာဝတော. နိယျာနိကတ္တာဘာဝတောတိ အတမ္မယတာဘာဝတော, သံသာရတော စ နိယျာနိကာတိ ဝုတ္တဓမ္မာနံ ဧကစ္စယညကိရိယာပကတိပုရိသန္တရညာဏာဒီနံ တတော နိယျာနိကတ္တာဘာဝတော ဝိပရီတော ဧဝ ဟောတိ. တေနာတိ အတ္ထဿ ဝိပလ္လာသာပဇ္ဇနေန. တေ အညတိတ္ထိယာ. တထာဘာဝါနတိက္ကမနတောတိ ကမ္မန္တရာယာဒီနံ ပဉ္စန္နံ အန္တရာယိကဘာဝဿ အရိယမဂ္ဂဓမ္မာနံ နိယျာနိကဘာဝဿ ကဒါစိပိ အနတိဝတ္တနတော.

如此，在以初善等为由，通过导师的前两种无畏阐明了法的善说性之后，如今为了也以后两种无畏来显示它，便说：“或因无义理颠倒，故称善说。”为以否定的方式阐明此义，而说“譬如”等。于此，所谓陷入颠倒，是指在外道的法中，他们所说的“障碍法”（antarāyikā dhammā），因其果报等并无障碍性，且并非绝对是堕恶趣之因。所谓无出离性，是因无“为此”性（atammayatā），且他们所说能出离轮回的某些祭祀行为、了知自性(pakati)与神我(purisa)之别的智慧等法，并不能由此（轮回）出离，实则相反。“因此”（tena），是指因为义理陷入颠倒。“他们”（te），即是其他外道。所谓其性质不可逾越，是指业障等五种法的障碍性，以及圣道法的出离性，是任何时候都不可逾越的。

နိဗ္ဗာနာနုရူပါယ ပဋိပတ္တိယာတိ အဓိဂန္တဗ္ဗဿ သဗ္ဗသင်္ခတဝိနိဿဋဿ နိဗ္ဗာနဿ အနုရူပါယ သဗ္ဗသင်္ခါရနိဿရဏူပါယဘူတာယ သပုဗ္ဗဘာဂါယ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ [Pg.276] အက္ခာတတ္တာတိ ယောဇနာ. ပဋိပဒါနုရူပဿာတိ သဗ္ဗဒုက္ခနိယျာနိကဘူတာ အာရမ္မဏကရဏမတ္တေနာပိ ကိလေသေဟိ အနာမသနီယာ ယာဒိသီ ပဋိပဒါ, တဒနုရူပဿ. သုပညတ္တာတိ သီလာဒိက္ခန္ဓတ္တယသင်္ဂဟိတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒိပ္ပဘေဒါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ ပဟာယိကဘာဝေန သုဋ္ဌု သမ္မဒေဝ ဝိဟိတာ. သံသန္ဒတိ ကိလေသမလဝိသုဒ္ဓိတာယ သမေတိ. ဧဝံ မဂ္ဂနိဗ္ဗာနာနံ ပဋိပဒါပဋိပဇ္ဇနီယဘာဝေဟိ အညမညာနုရူပတာယ သွာက္ခာတတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တိဝိဓဿာပိ လောကုတ္တရဓမ္မဿ ပစ္စေကံ သွာက္ခာတတံ ဒဿေတုံ ‘‘အရိယမဂ္ဂေါ စေတ္ထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အန္တဒွယန္တိ သဿတုစ္ဆေဒံ, ကာမသုခအတ္တကိလမထာနုယောဂံ, လီနုဒ္ဓစ္စံ, ပတိဋ္ဌာနာယူဟနန္တိ ဧဝံ ပဘေဒံ အန္တဒွယံ. အနုပဂမ္မာတိ အနုပဂန္တွာ, အနုပဂမနဟေတု ဝါ. ပဋိပဿဒ္ဓကိလေသာနီတိ သုဋ္ဌု ဝူပသန္တကိလေသာနိ, ပဋိပဿဒ္ဓိပ္ပဟာနဝသေန သမ္မဒေဝ ပဟီနဒေါသာနိ. သဿတာဒိသဘာဝဝသေနာတိ ‘‘သဿတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ အမတဉ္စ တာဏဉ္စ လေဏဉ္စာ’’တိအာဒိနာ တေသု တေသု သုတ္တေသု သဿတာဒိဘာဝကိတ္တနဝသေန.

“与涅槃相应的行道”(Nibbānānurūpāya paṭipattiyā)是说，因为宣说了与“应被证得、已离一切有为的涅槃”相应的正行(sammāpaṭipatti)，此正行是“出离一切行之方便”且“具足前分”。应如是连结。“与行道相应”(Paṭipadānurūpassa)是说，此行道能引出一切苦，即使仅作为所缘，亦不为烦恼所触，与如此的行道相应。“善安立”(Supaññatta)是说，此法含摄于戒等三蕴，以正见等为类别，因其能断除邪见等，故为完善、正确地制定。“相契合”(Saṃsandati)，即与烦恼之垢的清净相符。如此，从道是行道、涅槃是应行之境，二者相互相应的角度，显示了法的善说性后，现在为了逐一显示三种出世间法各自的善说性，而说“于此，圣道……”等。于此，“二边”(antadvaya)是指常见与断见、沉溺欲乐与自我折磨、昏沉与掉举、执著与营求，如是种种差别的二边。“不近”(Anupagamma)，即不趋近，或因不趋近。“烦恼已寂止”(Paṭipassaddhakilesāni)，是说烦恼已善平息，以安息舍断的方式完全断除了过患。“就其常等自性而言”(Sassatādisabhāvavasena)，是说如诸经中以“诸比丘，我将为你们说常、不死、庇护所、皈依处之法……”等语，赞叹其常等自性。

၁၄၈. ‘‘ရာဂါဒီနံ အဘာဝံ ကရောန္တေန အရိယပုဂ္ဂလေန သာမံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ ‘‘အရိယမဂ္ဂေန မမ ရာဂါဒယော ပဟီနာ’’တိ သယံ အတ္တနာ အနညနေယျေန ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ သန္ဒိဋ္ဌိ, သန္ဒိဋ္ဌိ ဧဝ သန္ဒိဋ္ဌိကော.

148. “由致力于灭除贪等的圣人(ariyapuggala)所亲见”，此句意指：“我的贪等已由这圣道断除”，应由自己亲身、不依赖他人而见，此即是“现见”(sandiṭṭhi)；而“现见的”(sandiṭṭhika)就是现见本身。

တေန တေန အရိယသာဝကေန ပရသဒ္ဓါယ ပရဿ သဒ္ဒဟနေန ပရနေယျေန ဂန္တဗ္ဗတံ ဟိတွာ ဉာပေတဗ္ဗတံ ပဟာယ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေန ကရဏဘူတေန. ပသတ္ထာ ဒိဋ္ဌိ သန္ဒိဋ္ဌိ ယထာ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. အရိယမဂ္ဂေါ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တာယ သန္ဒိဋ္ဌိယာ ကိလေသေ ဇယတိ, အရိယဖလံ တာယ ဧဝ အတ္တနော ကာရဏဘူတာယ, နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏကရဏေန အတ္တနော ဝိသယီဘူတာယ သန္ဒိဋ္ဌိယာ ကိလေသေ ဇယတီတိ ယောဇနာ.

每一位圣弟子，在舍弃了依赖他信、相信他人、被他人引导而行，舍弃了需被教导的状态后，以作为工具的省察智（paccavekkhaṇañāṇa）亲见。值得称赞的见解即是现见（sandiṭṭhi），犹如觉支（sambojjhaṅga）。应如此连结：圣道凭借与自身相应的现见战胜烦恼；圣果凭借那作为自身之因的现见战胜烦恼；涅槃则凭借那作为所缘、成为自身对象的现见战胜烦恼。

ဘာဝနာဘိသမယဝသေန မဂ္ဂဓမ္မော. သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန နိဗ္ဗာနဓမ္မော. ဖလမ္ပိ ဟေဋ္ဌိမံ သကဒါဂါမိဝိပဿနာဒီနံ ပစ္စယဘာဝေန ဥပရိ မဂ္ဂါဓိဂမဿ ဥပနိဿယဘာဝတော ပရိယာယတော ‘‘ဒိဿမာနော ဝဋ္ဋဘယံ နိဝတ္တေတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတိ.

道法是依于修习的现观。涅槃法是依于作证的现观。即使是较低的果，也因其是导向一来果之观（vipassanā）等的缘，且是证得更高之道的强力助缘（upanissaya），故可方便地说：“被见到时，即能止息轮回之畏”。

၁၄၉. နာဿ [Pg.277] ကာလောတိ နာဿ အာဂမေတဗ္ဗော ကာလော အတ္ထိ. ယထာ ဟိ လောကိယကုသလဿ ‘‘ဥပပဇ္ဇေ, အပရပရိယာယေ’’တိအာဒိနာ ဖလဒါနံ ပတိ အာဂမေတဗ္ဗော ကာလော အတ္ထိ, န ဧဝမေတဿာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘န ပဉ္စာဟာ’’တိအာဒိ. ပကဋ္ဌောတိ ဒူရော. ဖလဒါနံ ပတိ ကာလော ပကဋ္ဌော အဿာတိ ကာလိကော, ကာလန္တရဖလဒါယီ. တေနာဟ ‘‘အတ္တနော ဖလဒါနေ’’တိ. ပတ္တောတိ ဥပနီတော. ဣဒန္တိ ‘‘အကာလိကော’’တိ ပဒံ.

149. “没有时节”（Nāssa kālo）是说，它没有需要等待的时节。譬如，对于世间的善法，其果报的给予有如“在来生”（upapajje）、“在后世”（aparapariyāye）等需要等待的时节，但对这个法而言并非如此。因此说“非五日”等。“遥远”（Pakaṭṭho）就是远的意思。对于果报的给予，时节遥远，故为“有时节性”（kāliko），即在另一时间给予果报。因此说“在其果报的给予上”。“已到”（Patto）就是已带来（upanīto）。这就是“无时节”（akāliko）一词的意思。

၁၅၀. ဝိဓိန္တိ ဝိဓာနံ, ‘‘ဧဟိ ပဿာ’’တိ ဧဝံပဝတ္တဝိဓိဝစနံ. ဝိဇ္ဇမာနတ္တာတိ ပရမတ္ထတော ဥပလဗ္ဘမာနတ္တာ. ပရိသုဒ္ဓတ္တာတိ ကိလေသမလဝိရဟေန သဗ္ဗထာ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ. အမနုညမ္ပိ ကဒါစိ ပယောဇနဝသေန ယထာသဘာဝပ္ပကာသနေန ဒဿေတဗ္ဗံ ဘဝေယျာတိ တဒဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မနုညဘာဝပ္ပကာသနေနာ’’တိ.

150. “方法”（vidhi）即是规定（vidhāna），是“来看吧”（ehi passa）这种方式的表述。“因其存在”（vijjamānattā）是因其在究竟意义上可得。“因其纯净”（parisuddhattā）是因其无烦恼之垢而完全清净。即使是不可喜之事，有时也可能因某种目的而需如实揭示，为了表明没有这种情况，他说道：“通过揭示其可喜的自性”。

၁၅၁. ဥပနေတဗ္ဗောတိ ဥပနေယျော, ဥပနေယျောဝ ဩပနေယျိကောတိ ဣမဿ အတ္ထဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ အာဟ ‘‘ဥပနေတဗ္ဗောတိ ဩပနေယျိကော’’တိ. စိတ္တေ ဥပနယနံ ဥပ္ပာဒနန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒံ သင်္ခတေ လောကုတ္တရဓမ္မေ ယုဇ္ဇတီ’’တိ. စိတ္တေ ဥပနယနန္တိ ပန အာရမ္မဏဘူတဿ ဓမ္မဿ အာရမ္မဏဘာဝူပနယနေ အဓိပ္ပေတေ အသင်္ခတေပိ ယုဇ္ဇေယျ ‘‘အာရမ္မဏကရဏသင်္ခါတံ ဥပနယနံ အရဟတီတိ ဩပနေယျိကော’’တိ. အလ္လီယနန္တိ ဖုသနံ. နိဗ္ဗာနံ ဥပနေတိ အရိယပုဂ္ဂလန္တိ အဓိပ္ပာယော.

151. “应被引导”（upanetabbo）即是“应被引向”（upaneyyo）。因为意指“应被引向”即是“能引向的”（opaneyyiko），所以说“应被引导即是能引向的”。在心中引导即是令其生起，因此说“这适用于有为的出世间法”。然而，“在心中引导”若意指将已成为所缘的法引向所缘的状态，那么也适用于无为法，即“因其堪能于被称为‘作为所缘’的引导，故为能引向的”。“黏着”（allīyana）即是触（phusanaṃ）。其意为：它将圣者（ariyapuggala）引向涅槃。

၁၅၂. ဝိညူဟီတိ ဝိဒူဟိ, ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စေဟီတိ အတ္ထော. တေ ပန ဧကံသတော ဥဂ္ဃဋိတညူအာဒယော ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဥဂ္ဃဋိတညူအာဒီဟီ’’တိ. ‘‘ပစ္စတ္တ’’န္တိ ဧတဿ ‘‘ပတိ အတ္တနီ’’တိ ဘုမ္မဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘အတ္တနိ အတ္တနီ’’တိ. ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ, ကထံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဘာဝိတော မေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘မေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပစ္စတ္တ’’န္တိ ပဒေန ဝုတ္တမတ္ထံ အနွယတော ဒဿေတွာ ပုန ဗျတိရေကေန ဒဿေတုံ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တံ သုဝိညေယျမေဝ. ‘‘ဝိညူဟီ’’တိ ဣဒံ အန္တောဂဓာဝဓာရဏန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဗာလာနံ ပန အဝိသယော စေသာ’’တိ အာဟ.

152. “由智者”（Viññūhi）即是由贤者（vidūhi），意为由通达真谛者。他们必定是速通者（ugghaṭitaññū）等人，因此说“由速通者等”。对于“各自”（paccattaṃ）一词，应依处格的意义理解为“在自身中”（pati attani），因此说“在各自的自身中”。经中说“当知”（veditabbo），如何得知呢？因此（注释）说“我已修习”等。在此，通过“我”（me）这个词，首先顺向地显示了“各自”一词所说的意义，然后为了再以反向的方式来显示，而说了“诚非……”等，这很容易理解。为了显示“由智者”一词含有隐含的限定，他说道：“但这是愚人的非境界”。

ဧဝံ အာဒိကလျာဏတာဒိနာ အညမညဿ အနုရူပဒေသနာယ ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပုရိမဿ ပုရိမဿ ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမံ ပဒံ ကာရဏဝစနန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သန္ဒိဋ္ဌိကတ္တာတိ ယသ္မာ [Pg.278] အယံ ဓမ္မော ဝုတ္တနယေန သာမံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, သန္ဒိဋ္ဌိယာ ကိလေသေ ဝိဒ္ဓံသေတိ, သန္ဒဿနဉ္စ အရဟတိ, တသ္မာ သွာက္ခာတော ဒုရက္ခာတေ တိတ္ထိယဓမ္မေ တဒဘာဝတော. ဣမိနာ နယေန သေသပဒေသုပိ ယထာရဟံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

如此，通过初善等相互适应的教说，显示了法的善说性之后，现在为了表明每一后句都是前一句的理由，他说了“再者”（apica）等。其中，“因其是现见的”（sandiṭṭhikattā）是说：因为此法应如所说那样由自己亲见，因为能以现见摧毁烦恼，且堪于展示，所以是善说的，这在诸外道（titthiya）的恶说法中是没有的。依此理趣，其余诸句的意义也应如理了知。

၁၅၃. တဿေဝန္တိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

153. 关于“对于如此[修行]的他”（Tassevaṃ）等文句，其应说之事，当依“佛随念”中所说之理趣了知。

၃. သံဃာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

3. 僧随念释义

၁၅၄. အရိယသံဃဂုဏာတိ အာရကတ္တာ ကိလေသေဟိ, အနယေ န ဣရိယနတော, အယေ စ ဣရိယနတော, သဒေဝကေန စ လောကေန ‘‘သရဏ’’န္တိ အရဏီယတော အရိယော စ သော သံဃော စ, အရိယာနံ ဝါ သံဃော အရိယသံဃော, တဿ ဂုဏာ.

154. “圣僧伽的功德”是：因远离诸烦恼，不行于非道而行于正道，又因被包含天神在内的世间所归依，故为“圣”；彼既是圣者又是僧伽，或为圣者们的僧伽，故名“圣僧伽”。此即其功德。

၁၅၅. ယံ သမ္မာပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ‘‘သုဋ္ဌု ပဋိပန္နော’’တိ ဝုစ္စတိ. သာ အရိယမဂ္ဂပဋိပဒါ ပဋိပက္ခဓမ္မေ အနိဝတ္တိဓမ္မေ ကတွာ ပဇဟနတော ပယောဇနာဘာဝါ သယမ္ပိ အနိဝတ္တိဓမ္မာ, အဓိဂန္တဗ္ဗဿ စ နိဗ္ဗာနဿ ဧကံသတော အနုလောမီတိ. တတော ဧဝ အပစ္စနီကာ, အနုဓမ္မဘူတာ စ, တဿာ စ ပဋိပန္နတ္တာ အရိယသံဃော ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဿေတုံ ‘‘သုဋ္ဌု ပဋိပန္နော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘အနိဝတ္တိပဋိပဒ’’န္တိ ဣမိနာ ဥဇုပ္ပဋိပတ္တိံ ဒဿေတိ. ပုနပ္ပုနံ နိဝတ္တနေ ဟိ သတိ ဥဇုပ္ပဋိပတ္တိ န ဟောတိ. ‘‘အနုလောမပဋိပဒံ အပစ္စနီကပဋိပဒ’’န္တိ ဣမိနာ ဉာယပ္ပဋိပတ္တိံ. ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗဿ ဟိ နိဗ္ဗာနဿ အနုလောမနေန, အပစ္စနီကတာယ စဿာ ဉာယတော. ‘‘ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒ’’န္တိ ဣမိနာ သာမီစိပ္ပဋိပတ္တိံ အနုစ္ဆဝိကဘာဝဒီပနတော. ဧတေန ပဌမပဒဿ ပပဉ္စနိဒ္ဒေသော, ဣတရာနိ တီဏိ ပဒါနီတိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ.

155. 行于正行道者，被称为“善行道者”。此圣道行道，因能令对立法成为不退转之法而予以断除，其自身亦是不退转之法，而且完全随顺于应被证得的涅槃。因此，它没有敌对性，具有随顺法的性质。并且为了表明，由于行于此道，圣僧伽被称为“善行道者”，所以说了“善行道者”等。其中，以“不退转行道”显示正直行道，因为如果一再返回，就不会是正直行道；以“随顺行道、无逆行道”显示如理行道，因为此道以随顺和不违逆的方式通往应至的涅槃，所以是如理的；以“法随法行道”显示正当行道，因为它显示了适宜性。以此显示，其他三项是第一项的详细解释。因此他说“又因为……”等。

ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇနေန ကိစ္စသိဒ္ဓိတော အရိယဘာဝါဝဟံ သဝနံ သက္ကစ္စသဝနံ နာမာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သက္ကစ္စံ သုဏန္တီတိ သာဝကာ’’တိ, တေန အရိယာ ဧဝ နိပ္ပရိယာယတော သတ္ထု သာဝကာ နာမာတိ ဒဿေတိ. သီလဒိဋ္ဌိသာမညတာယာတိ အရိယေန သီလေန, အရိယာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ သမာနဘာဝေန. အရိယာနဉှိ သီလဒိဋ္ဌိယော မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏံ ဝိယ နိန္နာနာကရဏံ မဂ္ဂေနာဂတတ္တာ. တေန [Pg.279] တေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌိတာပိ သံဟတာဝ. တေနာဟ ‘‘သံဃာတဘာဝမာပန္နော’’တိ. မာယာသာဌေယျာဒိပါပဓမ္မသမုစ္ဆေဒေန ဥဇု. တတော ဧဝ ဂေါမုတ္တဝင်္ကာဘာဝေန အဝင်္ကာ. စန္ဒလေခါဝင်္ကာဘာဝေန အကုဋိလာ. နင်္ဂလကောဋိဝင်္ကာဘာဝေန အဇိမှာ. အဝင်္ကာဒိဘာဝေန ဝါ ဥဇု. ပရိသုဒ္ဓဋ္ဌေန အရိယာ. အပဏ္ဏကဘာဝေန ဉာယတိ ကမတိ နိဗ္ဗာနံ, တံ ဝါ ဉာယတိ ပဋိဝိဇ္ဈီယတိ ဧတေနာတိ ဉာယော. ဝဋ္ဋဒုက္ခနိယျာနာယ အနုစ္ဆဝိကတ္တာ. အနုရူပတ္တာ သာမီစိ ဩပါယိကာတိပိ သင်္ခံ သမညံ ဂတာ သမ္မာပဋိပတ္တိ, တာယ သမင်္ဂိတာယ သုပ္ပဋိပန္နာ ‘‘သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇန္တီ’’တိ ကတွာ. ဝတ္တမာနတ္ထော ဟိ အယံ ပဋိပန္န-သဒ္ဒေါ ယထာ ‘‘သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော’’တိ (ပု. ပ. ၂၀၆). အတီတံ ပဋိပဒန္တိ ယထာဝုတ္တမဂ္ဂသမ္မာပဋိပတ္တိံ ဝဒတိ. ဥဘယေန စ သာမညနိဒ္ဒေသေန, ‘‘သုပ္ပဋိပန္နာ စ သုပ္ပဋိပန္နာ စ သုပ္ပဋိပန္နာ’’တိ ဧကသေသနယေန ဝါ ဂဟိတာနံ သမူဟော ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဿေတိ.

因为如所教导而行，能成就所应之事，带来圣者状态，这样的听闻即是恭敬听闻。经中说：“他们恭敬地听，故为声闻（sāvaka）”。以此显示，只有圣者才是导师的真正声闻。所谓“戒见相同”，是指与圣者的戒、圣者的见相同。圣者们的戒与见，因由道而来，故无差异，犹如剖开的黄金。因此，他们无论身在何处，都是和合的。故说“已达和合的状态”。通过断除虚伪、欺诈等恶法而正直。因此，因其不像牛尿般弯曲，故为“不曲”（avaṅka）；不像新月般弯曲，故为“不诈”（akuṭila）；不像犁头般歪斜，故为“不伪”（ajimha）。或因无弯曲等而正直。因清净义而为圣者。“理”（ñāya）是：以无误的方式了知、趋向涅槃，或涅槃由此被了知、被证悟。因为适合于出离轮回之苦，因为相应，正行道被称为“正当的”（sāmīci）、“适宜的”（opāyikā）。因具足此行道，他们是“善行道者”，即“他们正确地行道”。此“行道者”（paṭipanna）一词具有现在时的意义，如在“为作证须陀洹果而行道”中。它也指过去的行道，即如前所述的道之正行。以此显示，通过对两者（现在与过去行道者）的共同指称，或通过“善行道者、善行道者、善行道者”这种总括法（ekasesanaya），所指的群体被称为“善行道者”。

ဧဝံ အာဒိပဒတ္ထနိဒ္ဒေသဘာဝေန ဣတရပဒါနံ အတ္ထံ ဝတွာ ဣဒါနိ စတုန္နမ္ပိ ပဒါနံ အဝေါမိဿကံ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယထာနုသိဋ္ဌန္တိ သတ္ထာရာ ယထာ အနုသိဋ္ဌံ, တထာ အနုသာသနီအနုရူပန္တိ အတ္ထော. အပဏ္ဏကပဋိပဒန္တိ အဝိရဇ္ဈနကပဋိပဒံ, အနဝဇ္ဇပဋိပတ္တိန္တိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ အပဏ္ဏကပဋိပဒံ ပဋိပန္နတ္တာတိ ဧဝံ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ပုရိမပဒေန သမ္ဗန္ဓေ ဒုတိယပဒံ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, နနု စ ဒုတိယပဒေန သမ္ဗန္ဓေပိ ပဌမံ ပဒံ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ? န တဿ ပဌမံ အပေက္ခိတတ္တာ. သာ ပန သာဝကာနံ အပဏ္ဏကပဋိပဒါ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဒါတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပန္နတ္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဥဘယဿာပိ ဝါ သုပ္ပဋိပန္နဘာဝသာဓနတ္တာ ဥဘယံ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ပိ-သဒ္ဒေန ဥဘယံ သမုစ္စိနောတိ.

如是，以对首词之义的解释说明了其他词的意义后，现在为了开示所有四个词各自不相混杂的意义，而说了“再者……”等。其中，“如所教导”意即如导师所教导，即符合其教诫。“无误行道”意即不失败的行道，即无过失的行道。此处应如是连结：“因为在善说的法与律中行于无误行道”。若与前一词连结，则后一词不应说；然，若与后一词连结，前一词不也就不应说吗？非也，因后者需以前者为前提。再者，为开示诸声闻的无误行道即是如所教导的行道，故应说“因为如所教导地行道”。或因两者皆能证成“善行道”的状态，故两者皆说。确实，其以“亦”(pi)字总括两者。

ကိလေသဇိမှဝသေန အန္တဒွယဂါဟောတိ သဗ္ဗသော တံ ပဟာယ သမ္မာပဋိပဒါ ကာယာဒိဝင်္ကပ္ပဟာယိနီ ဥဇုပ္ပဋိပတ္တိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘မဇ္ဈိမာယ ပဋိပဒါယ…ပေ… ဥဇုပ္ပဋိပန္နော’’တိ.

由于烦恼的邪曲而有二边之执，完全舍弃它后，正行道舍断身等之弯曲而成为正直行道，故说“以中道……乃至……正直行者”。

ဉာယော နာမ ယုတ္တပ္ပတ္တပဋိပတ္တိ, နိဗ္ဗာနဉ္စ, သဗ္ဗသင်္ခါရသမထတာယ အာဒိတ္တံ စေလံ, သီသံ ဝါ အဇ္ဈုပေက္ခိတွာပိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဉာယော ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. နိဗ္ဗာယနကိရိယာမုခေန စေတ္ထ နိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ[Pg.280], မဂ္ဂဉာဏာဒီဟိ ဝါ ဉာယတိ ပဋိဝိဇ္ဈီယတိ သစ္ဆိကရီယတိ စာတိ ဉာယော နိဗ္ဗာနန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

所谓“理”(ñāya)，即是正当适宜的行道，以及涅槃(nibbāna)。为平息一切行，纵使衣、头燃火亦应不顾而行道，故说“理亦称涅槃”。于此，当知涅槃是以“熄灭”的作用而说。或因其由道智(maggañāṇa)等所了知、通达与亲证，故涅槃是“理”。此处的意义应如是理解。

ဂုဏသမ္ဘာဝနာယ ပရေဟိ ကယိရမာနံ ပစ္စုပဋ္ဌာနာဒိသာမီစိကမ္မံ အရဟန္တီတိ သာမီစိကမ္မာရဟာ.

因他人敬重其功德而作的侍奉等恭敬行为，彼等堪受之，故为“应受恭敬行为者”(sāmīcikammārahā)。

၁၅၆. ယဒိဒန္တိ အန္တောဂဓလိင်္ဂဝစနဘေဒေါ နိပါတောတိ တဿ ဝစနဘေဒေန အတ္ထမာဟ ‘‘ယာ ဣမာနီ’’တိ. ဧဝန္တိ ပကာရတ္ထေ နိပါတော, ဣမိနာ ပကာရေနာတိ အတ္ထော. တေန ဣတရာနိ တီဏိ ယုဂဠာနိ ဒဿိတာနိ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂဠာနိ ဟောန္တီ’’တိ. ဧတန္တိ ဧတံ ‘‘ပုရိသပုဂ္ဂလာ’’တိ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တံ ပဒံ. ပုရိသာ စ တေ ပုဂ္ဂလာ စ ပုရိသပုဂ္ဂလာ. တတ္ထ ‘‘ပုရိသာ’’တိ ဣမိနာ ပဌမာယ ပကတိယာ ဂဟဏံ, ‘‘ပုဂ္ဂလာ’’တိ ပန ဒုတိယာယပိ သတ္တသာမညေနာတိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. စတုန္နံ ပစ္စယာနံ ကီဒိသာနံ? အာနေတွာ ဟုနိတဗ္ဗာနန္တိ အဓိကာရတော ပါကဋောယမတ္ထော. ဒါတဗ္ဗန္တိ ဝါ ပစ္စတ္တဝစနံ ‘‘စတုန္နံ ပစ္စယာန’’န္တိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ သာမိဝသေန ပရိဏာမေတဗ္ဗံ, အညထာ ယေသံ ကေသဉ္စိ စတုန္နံ ပစ္စယာနံ ‘‘အာဟုန’’န္တိ သမညာ သိယာ. အာဟုနံ အရဟတီတိ ဝါ အာဟုနေယျော. သက္ကာဒီနမ္ပိ ဝါ အာဟဝနန္တိ သက္ကာဒီဟိပိ ဒိယျမာနံ ဒါနံ. ယတ္ထ ဟုတံ မဟပ္ဖလန္တိ ယသ္မိံ အာဝဟနီယဂ္ဂိမှိ ဟုတံ ဒဓိအာဒိ အာဟုနေယျဂ္ဂိဂဟပတဂ္ဂိဒက္ခိဏေယျဂ္ဂီသု ဟုတတော ဥဠာရဖလန္တိ တေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ လဒ္ဓိ. ဟုတန္တိ ဒိန္နံ. နိကာယန္တရေတိ သဗ္ဗတ္ထိကဝါဒိနိကာယေ.

156. “yadidaṃ”（此即）一词是内含性别（liṅga）与数（vacana）之差异的不变词（nipāta），故依其数的变化而释其义为“yāni imāni”（此即诸法）。“evaṃ”（如是）是表示方式的不变词，意为“以此方式”。通过它，其余三双得以显示，故说“如是有四双丈夫”。“etaṃ”（此）是指以复数形式“purisapuggalā”（丈夫个人）所说的词。“Purisā ca te puggalā ca purisapuggalā”（他们是丈夫，也是个人，故为丈夫个人）。其中，“purisā”（丈夫）一词取第一种本性（即男性），而“puggalā”（个人）一词则依众生之通称而兼取第二种本性（即女性），此中之义应如是理解。四种资具是怎样的？“应带来献奉”，此义由上下文而得以明了。或者，“dātabbaṃ”（应施）这一宾格词，应参照“catunnaṃ paccayānaṃ”（四种资具）一词而转为属格来理解，否则任何四种资具都可能有名为“献奉物”（āhuna）的共称。或者，“值得献奉物”（āhunaṃ arahati），故为“应奉献者”（āhuneyyo）。或者，帝释（Sakka）等也献奉，即帝释等所施之物。“于何处献奉有大果报”，这是婆罗门的见解，即在应请火（āvahanīyaggi）中献奉凝乳（dadhi）等，比在应奉火（āhuneyyaggi）、家主火（gahapataggi）、应施火（dakkhiṇeyyaggi）中献奉有更殊胜的果报。“Hutaṃ”（献奉）意为“已施”。“于其他部派中”（nikāyantare），即于说一切有部（Sabbatthikavāda）中。

ဌပေတွာ ၁၆၅ တေတိ တေ ပိယမနာပေ ဉာတိမိတ္တေ အပနေတွာ, တေသံ အဒတွာတိ အဓိပ္ပာယော. ဧသ ဧသော. ဧကဗုဒ္ဓန္တရေ စ ဒိဿတီတိ ဧကသ္မိံ ဗုဒ္ဓန္တရေ ဝီတိဝတ္တေ ဒိဿတိ. စ-သဒ္ဒေန ကဒါစိ အသင်္ချေယျေပိ ကပ္ပေ ဝီတိဝတ္တေတိ ဒဿေတိ. အဗ္ဗောကိဏ္ဏန္တိ ပဋိပက္ခေဟိ အဝေါမိဿံ, ကိရိယာဝိသေသကဉ္စေတံ. ပိယမနာပတ္တကရဓမ္မာ နာမ သီလာဒယော, တေ အရိယသံဃေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ. အယံ ဟေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – ဉာတိမိတ္တာ ဝိပ္ပယုတ္တာ န စိရဿေဝ သမာဂစ္ဆန္တိ, အနဝဋ္ဌိတာ စ တေသု ပိယမနာပတာ, န ဧဝမရိယသံဃော. တသ္မာ သံဃောဝ ပါဟုနေယျောတိ. ပုဗ္ဗကာရန္တိ အဂ္ဂကိရိယံ. သဗ္ဗပ္ပကာရေနာတိ အာဒရဂါရဝဗဟုမာနာဒိနာ, ဒေယျဓမ္မဿ သက္ကစ္စကရဏာဒိနာ [Pg.281] စ သဗ္ဗေန ပကာရေန. သွာယံ ပါဟဝနီယ-သဒ္ဒေါ ‘‘ပါဟုနေယျော’’တိ ဝုစ္စတိ ပရိယာယဘာဝေန.

“除去”（ṭhapetvā）是指除去那些可爱可意的亲友，意即不施予他们。“此”（esa）即是此（eso）。“于一佛期间得见”意为经过一佛出世的期间后才得见。“ca”（与）一词显示，有时甚至经过了无量劫。“不混杂”（abbokiṇṇa）意为不与对立者相混杂，此为动词的状语。所谓能引生可爱可意之法，即戒等，它们于圣僧团中善安住。此中之义为：与亲友分离，不久即会重逢，且对他们的喜爱是不稳固的，但圣僧团并非如此。因此，唯有僧团是“应受款待者”（pāhuneyyo）。“前行”（pubbakāra）意为最胜的行为。“以一切方式”是指以恭敬、尊重、崇敬等，以及以虔诚准备所施之物等一切方式。此“pāhavanīya”一词，是作为“pāhuneyyo”（应受款待者）的同义词而说的。

ဒက္ခန္တိ ဧတာယ သတ္တာ ယထာဓိပ္ပေတာဟိ သမ္ပတ္တီဟိ ဝဍ္ဎန္တီတိ ဒက္ခိဏာ. တထာဘာဝကရဏေန ဒက္ခိဏံ အရဟတိ. ယထာ ဥဠာရာတိဝိပုလုဒြယလာဘေန ဝိသောဓိတံ နာမ ဟောတိ, ဧဝံ ဒက္ခိဏာ ဝိပုလဖလတာယာတိ ဝုတ္တံ ‘‘မဟပ္ဖလကရဏတာယ ဝိသောဓေတီ’’တိ.

众生因此（布施），以其所愿之成就而增长，故称为“达嚫那”（dakkhiṇā）。由于能成就此增长，故（受施者）值得接受达嚫那。犹如债务等（世间事务）通过获得巨大广阔的收益而被清偿，如是，达嚫那因其广大果报而得以清净，故说“因能成就大果报而清净”。

ပုညတ္ထိကေဟိ အဉ္ဇလိ ကရဏီယာ ဧတ္ထာတိ အဉ္ဇလိကရဏီယော.

求福者应于此处向他合掌，故为“应受合掌者”（añjalikaraṇīyo）。

ယဒိပိ ပါဠိယံ ‘‘အနုတ္တရ’’န္တိ ဝုတ္တံ. နတ္ထိ ဣတော ဥတ္တရံ ဝိသိဋ္ဌန္တိ ဟိ အနုတ္တရံ. သမမ္ပိဿ ပန နတ္ထီတိ ဒဿေန္တော ‘‘အသဒိသ’’န္တိ အာဟ. ခိတ္တံ ဝုတ္တံ ဗီဇံ မဟပ္ဖလဘာဝကရဏေန တာယတိ ရက္ခတိ, ခိပန္တိ ဝပန္တိ ဧတ္ထ ဗီဇာနီတိ ဝါ ခေတ္တံ, ကေဒါရာဒိ, ခေတ္တံ ဝိယ ခေတ္တံ, ပုညာနံ ခေတ္တံ ပုညက္ခေတ္တံ. သေသံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယံ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

虽然在圣典（pāḷi）中说了“无上”（anuttara），但“无上”即“无有比此更超胜”之义。为了显示连与此同等的都没有，故说“无与伦比”（asadisa）。它能保护所播下的种子，使其产生大果报；或者，于此处播撒种子，故为“田”（khetta），如稻田等。如田是田，功德之田即是福田（puññakkhetta）。其余部分应依佛随念中所说之理而了知。

၄. သီလာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

4. 戒随念品释义

၁၅၈. အဟော ဝတ သီလာနိ အခဏ္ဍာနိ, အဟော ဝတ အစ္ဆိဒ္ဒါနီတိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗံ. အဟော ဝတာတိ စ သမ္ဘာဝနေ နိပါတော. တေနာဟ ‘‘အခဏ္ဍတာဒိဂုဏဝသေနာ’’တိ. အခဏ္ဍဘာဝါဒိသမ္ပတ္တိဝသေနာတိ အတ္ထော. ပရဿ သီလာနိ အနုဿရိယမာနာနိ ပိယမနာပဘာဝါဝဟနေန ကေဝလံ မေတ္တာယ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောန္တိ, န ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ အာဟ ‘‘အတ္တနော သီလာနိ အနုဿရိတဗ္ဗာနီ’’တိ. စာဂါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

158. “啊，我的戒实为无缺！啊，实为无瑕！”——应如是普遍应用。此中“aho vata”是表示赞叹的不变词。因此（论中）说：“以无缺等功德故”。其义为：凭借无缺等状态的圆满。随念他人的戒，因其能带来喜爱与愉悦之感，故仅为慈（mettā）的近因，而非独立的业处（kammaṭṭhāna），所以说：“当随念自己的戒”。此理亦适用于舍（cāga）等（随念）。

ယေသန္တိ သီလာဒီနံ. ပဋိပါဋိယာ သမာဒါနေ သမာဒါနက္ကမေန, ဧကဇ္ဈံ သမာဒါနေ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန သီလာနံ အာဒိအန္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပရိယန္တေ ဆိန္နသာဋကော ဝိယာတိ ဝတ္ထန္တေ, ဒသန္တေ ဝါ ဆိန္နဝတ္ထံ ဝိယ, ဝိသဒိသူဒါဟရဏံ စေတံ. ဧဝံ သေသာနိပိ ဥဒါဟရဏာနိ. ဝိနိဝေဓဝသေန ဆိန္နသာဋကော ဝိနိဝိဒ္ဓသာဋကော. ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေန ဂါဝီ ဝိယာတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗလရဟိတာနိ ဝါ အသဗလာနိ. တထာ အကမ္မာသာနိ. သတ္တဝိဓမေထုနသံယောဂေါ ဟေဋ္ဌာ သီလကထာယံ ဝုတ္တော ဧဝ. ကောဓူပနာဟာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန မက္ခပဠာသဣဿာမစ္ဆရိယမာယာသာဌေယျမာနာတိမာနာဒယော ဂဟိတာ. တာနိယေဝ အခဏ္ဍာဒိဂုဏာနိ သီလာနိ. သီလဿ တဏှာဒါသဗျတော [Pg.282] မောစနံ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယဘာဝါပါဒနံ. တတော ဧဝ တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလော သေရီ သယံဝသီ ဘုဇိဿော နာမ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဘုဇိဿဘာဝကရဏေန ဘုဇိဿာနီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဝါ ဘဝေယျံ ဒေဝညတရော ဝါ, တတ္ထ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော’’တိ, ‘‘သီလေန သုဒ္ဓီ’’တိ စ ဧဝမာဒိနာ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ အပရာမဋ္ဌတ္တာ အယံ တေ သီလေသု ဒေါသောတိ စတူသု ဝိပတ္တီသု ယာယ ကာယစိ ဝိပတ္တိယာ ဒဿနေန ပရာမဋ္ဌုံ အနုဒ္ဓံသေတုံ. သမာဓိသံဝတ္တနပ္ပယောဇနာနိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ.

“彼等”（yesaṃ），即指诸戒。次第受持时，依受持之顺序；一时总受时，依诵持之顺序，应知晓戒的始与终。“如衣裳边缘破损”，意指在衣边或衣角处破损，此为非相似喻。其余譬喻亦复如是。“破损之衣”，依穿透之义，即为“被刺穿之衣”。“如杂色之牛”是其关联。“无斑点”即“无杂色”。同样地，“无污点”。七种性交合已在前面的戒品中述及。“以忿、恨等”一句中，“等”字包含了覆、恼、嫉、悭、幻（māyā）、诈（sāṭheyya）、慢、过慢等。彼等即是具足无缺等功德之戒。使戒从渴爱（taṇhā）的奴役中解脱，即是令其成为趣向还灭（vivaṭṭa）的强力依止（upanissaya）。因此，具足此戒的个人（puggala）被称为自主者、自制者、自在者。故说：“因其能成就自在，故名‘使人自在’”。由于不为“我愿以此戒成为天神或某位天神，于彼处常住、坚固、恒久”或“由戒得清净”等渴爱与邪见（diṭṭhi）所执取，故此戒不会因被指出四种堕罪（vipatti）中任何一种而受染污与毁訾。有导向定（samādhi）之作用者，即是导定之法。

၁၅၉. သိက္ခာယ သဂါရဝေါတိ သီလဓနံ နိဿာယ ပဋိလဒ္ဓသမာဒါနတ္တာ သာတိသယံ သိက္ခာယ သဂါရဝေါ သပ္ပတိဿော ဟောတိ. သဘာဂဝုတ္တီတိ သမ္ပန္နသီလေဟိ သဘာဂဝုတ္တိကော, တာယ ဧဝ ဝါ သိက္ခာယ သဘာဂဝုတ္တိ. ယော ဟိ သိက္ခာဂါရဝရဟိတော, သော တာယ ဝိသဘာဂဝုတ္တိ နာမ ဟောတိ ဝိလောမနတော. ယထာ ပရေဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တနော ဆိဒ္ဒံ န ဟောတိ, ဧဝံ ဓမ္မာမိသေဟိ ပဋိသန္ထရဏံ ပဋိသန္ထာရော. သိက္ခာယ သဂါရဝတ္တာ ဧဝ တတ္ထ အပ္ပမတ္တော ဟောတိ. အတ္တာနုဝါဒဘယံ ပရာနုဝါဒဘယံ ဒဏ္ဍဘယံ ဒုဂ္ဂတိဘယန္တိ ဧဝမာဒီနိ ဘယာနိ ဣမဿ ဒူရသမုဿာရိတာနီတိ အာဟ ‘‘အတ္တာနုဝါဒါဒိဘယဝိရဟိတော’’တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

159. “于学处有敬意者”，是说依于戒财而得受持，故对学处极为敬重、恭顺。“同分行者”，是说与具戒者行持同分，或与彼学处行持同分。若人于学处无敬意，则因其行持相违，而被称为“不同分行者”。为了不让自己与他人之间产生嫌隙，而以法与物资进行款待，此即“款待”(paṭisanthāra)。正因为敬重学处，他于彼处即为不放逸。“对己自责之畏、他人谴责之畏、刑罚之畏、恶趣之畏”等诸畏惧，于此人已远离，故说“已离于对己自责等畏”。余者易知。

၅. စာဂါနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

5. 舍随念论释义

၁၆၀. ပကတိယာတိ သဘာဝေန. စာဂါဓိမုတ္တေနာတိ ဒေယျဓမ္မပရိစ္စာဂေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တေန တန္နိန္နေန တပ္ပောဏေန. နိစ္စံ သဒါ ပဝတ္တာ ဒါနသံဝိဘာဂါ ယဿ သော နိစ္စပဝတ္တဒါနသံဝိဘာဂေါ, တေန. ဣဓာပိ ‘‘ပကတိယာ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ယံ ပရဿ ပဋိယတ္တံ ဒိယျတိ, တံ ဒါနံ. ယံ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော သံဝိဘဇတိ, သော သံဝိဘာဂေါ. ဣတော ဒါနိ ပဘုတီတိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဒါနိ အဇ္ဇတဂ္ဂေ အဇ္ဇဒိဝသံ အာဒိံ ကတွာ. အဒတွာ န ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ ဒါနသမာဒါနံ ကတွာ. တံဒိဝသန္တိ တသ္မိံ ဘာဝနာရမ္ဘဒိဝသေ. တတ္ထ နိမိတ္တံ ဂဏှိတွာတိ တသ္မိံ ဒါနေ ပရိစ္စာဂစေတနာယ ပဝတ္တိအာကာရဿ သလ္လက္ခဏဝသေန နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ. ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာဒိဂုဏဝသေနာတိ ဝိဂတာနိ မလမစ္ဆေရာနိ ဧတသ္မာတိ ဝိဂတမလမစ္ဆေရော, စာဂေါ, တဿ ဘာဝေါ ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာ. တဒါဒီနံ ဂုဏာနံ, သမ္ပတ္တီနံ, အာနိသံသာနံ ဝါ ဝသေန.

160. “以本性”(pakatiyā)即是以自性。“以乐于舍施”(cāgādhimuttena)是指致力于舍弃可施之物，心向于此，倾向于此。“恒常行布施与分享者”(niccapavattadānasaṃvibhāgo)是指其布施与分享持续不断地进行的人；此处亦应连接上文的“以本性”。为他人准备而施与的，是为“布施”(dāna)；从自己所享用之物中分享出去的，是为“分享”(saṃvibhāga)。“从今以后”即从今天开始。“不施不食”是立下布施的决意。“于彼日”(taṃdivasaṃ)是指于那禅修开始之日。“于彼处取相”是指于那布施中，通过识知舍离思的活动行相而把握其相。“以离去污垢与吝啬等功德”是说：污垢与吝啬已从他离去，故为“离垢吝者”(vigatamalamacchero)，即是“舍”(cāgo)；此即是“离垢吝”(vigatamalamaccheratā)的状态。由于此等功德、成就或利益。

သတံ [Pg.283] ဓမ္မံ အနုက္ကမန္တိ သာဓူနံ ဗောဓိသတ္တာနံ ဓမ္မံ ပဝေဏိံ အနု အနု ကမန္တော ဩက္ကမန္တော, အဝေါက္ကမန္တော ဝါ. ယေ ဣမေ ဒါယကဿ လာဘာ အာယုဝဏ္ဏသုခဗလပဋိဘာနာဒယော, ပိယဘာဝါဒယော စ ဘဂဝတာ သံဝဏ္ဏိတာ ပကိတ္တိတာ. မနုဿတ္တံ ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တဝိကပ္ပတ္ထော, တေန ဣန္ဒြိယပါဋဝဘာဝကမ္မဿကတာဉာဏာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

“随行善人之法”（sataṃ dhammaṃ anukkamanti）是指随行、契入，或不逾越贤善菩萨之法与传统。布施者所获得的这些利益，如寿命、美貌、快乐、力量、辩才等，以及可爱可意等，皆为世尊所赞叹、称扬。“或得为人”（manussattaṃ vā）一句中的“或”（vā）字，有含摄未说选项之义，故应知此处亦包含诸如诸根敏锐、业自属智等。

မစ္ဆေရမလေနာတိ မစ္ဆေရသင်္ခါတေန မလေန. အထ ဝါ မစ္ဆေရဉ္စ မလဉ္စ မစ္ဆေရမလံ, တေန မစ္ဆေရေန စေဝ လောဘာဒိမလေန စာတိ အတ္ထော. ပဇာယနဝသေနာတိ ယထာသကံ ကမ္မနိဗ္ဗတ္တနဝသေန. ကဏှဓမ္မာနန္တိ လောဘာဒိဧကန္တကာဠကာနံ ပါပဓမ္မာနံ. ဝိဂတတ္တာတိ ပဟီနတ္တာ. ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာတိ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ကရဏဝစနံ. သောတာပန္နဿ သတောတိ ဂေဟံ အာဝသန္တဿ သောတာပန္နဿ သမာနဿ. နိဿယဝိဟာရန္တိ နိဿာယ ဝိဟရိတဗ္ဗဝိဟာရံ, ဒေဝသိကံ ဝဠဉ္ဇနကကမ္မဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. အဘိဘဝိတွာတိ အဂါရံ အာဝသန္တာနံ အညေသံ ဥပ္ပဇ္ဇနကရာဂါဒိဥပက္ကိလေသေ အဘိဘုယျ.

“以吝啬之垢”（maccheramalena）是指以名为吝啬的污垢。或，“吝啬”与“垢”为“吝啬垢”，其义为：以吝啬及以贪等诸垢。“依其出生”（pajāyanavasena）是指依各自的业而出生。“黑法”（kaṇhadhammānaṃ）是指贪等纯黑的恶法。“已离”（vigatattā）即已舍断。“以离垢吝之心”（vigatamalamaccherena cetasā）一句，其工具格表示“如此状态之相”。“于入流者”（sotāpannassa）是指于在家的入流者。“依止住”（nissayavihāraṃ）是指应依止而住的住处，义即每日修习的业处。“已胜伏”（abhibhavitvā）是指已降伏其他在家者所生起的贪欲等随烦恼。

ယော ကိဉ္စိ ဒေန္တောပိ သာပေက္ခောဝ ဒေတိ, သော မုတ္တစာဂေါ န ဟောတိ, အယံ ပန န ဧဝန္တိ ‘‘မုတ္တစာဂေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိဿဋ္ဌစာဂေါတိ နိရပေက္ခပရိစ္စာဂေါတိ အတ္ထော. ယထာ ပါဏာတိပါတဗဟုလော ပုဂ္ဂလော ‘‘လောဟိတပါဏီ’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဒါနဗဟုလော ပုဂ္ဂလော ‘‘ပယတပါဏီ’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဒါတုံ သဒါ ဓောတဟတ္ထောယေဝါ’’တိ အာဟ. တတ္ထ သဒါတိ နိစ္စံ, အဘိဏှန္တိ အတ္ထော. ပရိစ္စာဂေါတိ ဒေယျဓမ္မပရိစ္စာဂေါတိ အဓိကာရတော ဝိညာယတိ. ယံ ယံ ဒေယျဓမ္မံ ပရေ ယာစနကာ. ယာစနေ ယောဂေါ ယာစနယောဂေါ, ပရေဟိ ယာစိတုံ ယုတ္တောတိ အတ္ထော. ယာဇေန ယုတ္တောတိ ဒါနေန ယုတ္တော သဒါ ပရိစ္စဇနတော. ဥဘယေတိ ယထာဝုတ္တေ ဒါနေ, သံဝိဘာဂေ စ ရတော အဘိရတော.

若有人布施时心存希求，那便不是“解脱施”（muttacāgo）；而此人并非如此，因此称为“解脱施”。“慷慨施”（vissaṭṭhacāgo）的意思是无所希求的舍弃。犹如多行杀生之人被称为“血手人”，多行布施之人则被称为“净手人”（payatapāṇī）；为显示此义，故说其“为行布施，手常洗净”。其中，“常”（sadā）即是恒常、数数之义。“舍弃”（pariccāgo）依文脉可知，是指舍弃可施之物。“乐于应求”（yācanayogo）是指适合被他人请求。“乐于布施”（yājayogo）是指因恒常舍弃而与布施相应。“于二者”（ubhaye）是指于如前所述的布施与分享中，感到喜悦与欣乐。

၁၆၁. ယထာ ပရိသုဒ္ဓသီလဿ ပုဂ္ဂလဿ အခဏ္ဍတာဒိဂုဏဝသေန အတ္တနော သီလဿ အနုဿရန္တဿ သီလာနုဿတိဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓဥဠာရပရိစ္စာဂဿ ပုဂ္ဂလဿ အနုပက္ကိလိဋ္ဌမေဝ အတ္တနော ပရိစ္စာဂံ အနုဿရန္တဿ ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာဒိဂုဏဝသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

161. 正如具足清净之戒的个人，以无缺等功德随念己戒，得以成就戒随念的修习；同样地，为了显示具足清净与崇高之舍的个人，随念自己那未受染着的舍，其修习也能成就，故说“以远离污垢与吝啬等功德”，其义已如前述。

ဘိယျောသောတိ [Pg.284] ဥပရိပိ. မတ္တာယ ပမာဏဿ မဟတိယာ မတ္တာယ, ဝိပုလေန ပမာဏေနာတိ အတ္ထော. စာဂါဓိမုတ္တောတိ ပရိစ္စာဂေ အဓိမုတ္တော နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရော. တတော ဧဝ အလောဘဇ္ဈာသယော ကတ္ထစိပိ အနဘိသင်္ဂစိတ္တော. ပဋိဂ္ဂါဟကေသု မေတ္တာယနဝသေန ပရိစ္စာဂေါ ဟောတီတိ မေတ္တာယ မေတ္တာဘာဝနာယ အနုလောမကာရီ အနုရူပပဋိပတ္တိ. ဝိသာရဒေါတိ ဝိသဒေါ အတ္တနောဝ ဂုဏေန ကတ္ထစိပိ အမင်္ကုဘူတော အဘိဘုယျ ဝိဟာရီ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

“更”是指更进一步。“以量”是指以大量，义即以广大的量。“乐于舍施”是指心向于舍离，倾向、趋向于此，犹如斜坡。因此，他有无贪的意向，心于何处皆无执着。由于舍离是本着对受者的慈爱而发生的，因此它是顺应慈心修习的相应行持。“明朗”是指因自己的功德而清净，于任何处皆不卑怯，已胜伏而住。其余的都容易理解。

၆. ဒေဝတာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

6. 天随念论释义

၁၆၂. အရိယမဂ္ဂဝသေနာတိ အရိယမဂ္ဂဿ အဓိဂမဝသေန. သမုဒါဂတေဟီတိ သမ္မဒေဝ တဒုပ္ပတ္တိတော ဥဒ္ဓံ အာဂတေဟိ. ယာဒိသာ ဟိ အရိယာနံ သန္တာနေ လောကိယာပိ သဒ္ဓါဒယော, န တာဒိသာ ကဒါစိပိ ပေါထုဇ္ဇနိကာ သဒ္ဓါဒယော. ဒိဗ္ဗန္တီတိ ဒေဝါ. စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ဧတေသန္တိ စတုမဟာရာဇာ, တေ ဧဝ စာတုမဟာရာဇိကာ. တေတ္တိံသ သဟပုညကာရိနော တတ္ထူပပန္နာတိ တံသဟစရိတံ ဌာနံ တာဝတိံသံ, တန္နိဝါသိနောပိ ဒေဝါ တံသဟစရဏတော ဧဝ တာဝတိံသာ. ဒုက္ခတော ယာတာ အပယာတာတိ ယာမာ. တုသာယ ပီတိယာ ဣတာ ဥပဂတာတိ တုသိတာ. ဘောဂါနံ နိမ္မာနေ ရတိ ဧတေသန္တိ နိမ္မာနရတိနော. ပရနိမ္မိတေသု ဘောဂေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တီတိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော. ဗြဟ္မာနံ ကာယော သမူဟော ဗြဟ္မကာယော, တပ္ပရိယာပန္နတာယ တတ္ထ ဘဝါတိ ဗြဟ္မကာယိကာ. တတုတ္တရီတိ တတော ဗြဟ္မကာယိကေဟိ ဥတ္တရိ, ဥပရိ ပရိတ္တာဘာဒိကေ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာတိ ‘‘ယထာရူပါယ မဂ္ဂေနာဂတာယ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတာ, သီလေန သုတေန စာဂေန ပညာယ သမန္နာဂတာ ဣတော စုတာ တတ္ထ ဥပပန္နာ တာ ဒေဝတာ, မယှမ္ပိ တထာရူပါ သဒ္ဓါ သီလံ သုတံ စာဂေါ ပညာ စ သံဝိဇ္ဇတီ’’တိ ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ သက္ခိံ ဩတာရေန္တေန ဝိယ အတ္တနော သဒ္ဓါဒိဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာ.

162. 依圣道力(Ariyamaggavasena)，即依证得圣道之力。已成就者(Samudāgatehi)，即从彼（圣道）生起之后，由已如实成就者。因为圣者相续中的世间信等，绝非凡夫的信等可比。因嬉戏故，名为天(deva)。于彼处有四大王，故名四大王天(Catumahārājā)；彼等即是四大王天众(Cātumahārājikā)。三十三位共行福业者生于彼处，故与彼等相关之处名为忉利天(Tāvatiṃsa)；居住于彼处的天人，亦因与彼处相关而名为忉利天众。离苦者(Dukkhato yātā apayātā)，故名夜摩天(Yāmā)。已至喜足者(Tusāya pītiyā itā upagatā)，故名兜率天(Tusitā)。于创造欲乐有喜乐者(Bhogānaṃ nimmāne rati etesaṃ)，故名化乐天(Nimmānaratino)。于他人所化作的欲乐行使自在力者(Paranimmitesu bhogesu vasaṃ vattentī)，故名他化自在天(Paranimmitavasavattino)。梵天之身，即其群体，是为梵身(Brahmakāya)；因包含于其中而生于彼处者，是为梵身天(Brahmakāyikā)。更上者(Tatuttari)，即指比梵身天更高，意指少光天(Parittābha)等。以诸天为证(Devatā sakkhiṭṭhāne ṭhapetvā)，即应如是忆念自己的信等功德，犹如引证人一般：“诸天具足由圣道而来的如是信，具足戒、闻、舍、慧，从此处死后，生于彼处。我亦具有如是信、戒、闻、舍、慧。”

ယဒိ ဧဝံ သုတ္တေ (အ. နိ. ၆.၁၀) ဥဘယဂုဏာနုဿရဏံ ဝုတ္တံ, တံ ကထန္တိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘သုတ္တေ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တန္တိ ‘‘အတ္တနော စ, တာသဉ္စ ဒေဝတာန’’န္တိ ဥဘယံ သမဓုရံ ဝိယ သုတ္တေ (အ. နိ. ၆.၁၀) ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တံ. အထ [Pg.285] ခေါ တံ ‘‘ဒေဝတာနံ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စာ’’တိအာဒိဝစနံ. သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဝုတ္တ’’န္တိ ပရတော ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ကိမတ္ထံ ပန သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပနန္တိ အာဟ ‘‘ဒေဝတာနံ အတ္တနော သဒ္ဓါဒီဟိ သမာနဂုဏဒီပနတ္ထန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ. ကသ္မာ ပန သုတ္တေ ယထာရုတဝသေန အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ဧဝံ အတ္ထော ဂယှတီတိ အာဟ ‘‘အဋ္ဌကထာယဉှီ’’တိအာဒိ.

如果经中（《增支部》6.10）如此说了忆念双方的功德，那么心里思忖着疑问，便说：“然而经中……”等等。虽然经中（《增支部》6.10）好像平等地说到了“自己和那些天神”双方，但那里“天神的信心和戒行”等话语，应安立为作证之处，因此，要从后面拿“已说”这个词来连接。那么，为什么要安立为作证之处呢？（对此）解释说：“应知，是为了显示天神具有和自己一样的信心等功德。”那么，为什么不按照经文的字面意思来理解，而是这样来理解它的意义呢？（对此）解释说：“因为在义注里……”等等。

၁၆၃. တသ္မာတိ ယသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ အတ္တနော ဂုဏာနုဿရဏံ ဒဠှံ ကတွာ ဝုတ္တံ, သီလစာဂါနုဿတီသု ဝိယ ဣဓာပိ အတ္တနော ဂုဏာနုဿရဏံ ဈာနုပ္ပတ္တိနိမိတ္တံ ယုတ္တံ, တသ္မာ. ပုဗ္ဗဘာဂေ ဘာဝနာရမ္ဘေ. အပရဘာဂေတိ ယထာ ဘာဝေန္တဿ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဣဇ္ဈတိ, တထာ ဘာဝနာကာလေ. ယဒိ အတ္တနော ဧဝ ဣဓ ဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာ, ကထမယံ ဒေဝတာနုဿတီတိ အာဟ ‘‘ဒေဝတာနံ ဂုဏသဒိသသဒ္ဓါဒိဂုဏာနုဿရဏဝသေနာ’’တိ. တေန သဒိသကပ္ပနာယ အယံ ဘာဝနာ ‘‘ဒေဝတာနုဿတီ’’တိ ဝုတ္တာ, န ဒေဝတာနံ, တာသံ ဂုဏာနံ ဝါ အနုဿရဏေနာတိ ဒဿေတိ. ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ ပဝတ္တံ ဒေဝတာဂုဏာနုဿရဏံ ဥပါဒါယ ‘‘ဒေဝတာနုဿတီ’’တိ ဣမိဿာ သမညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂေ ဒေဝတာ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တစိတ္တဝသေနာ’’တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

163. 因此，由于义注中将天神置于见证者的位置，并牢固地说明忆念自身的功德，就像在戒随念、舍随念中忆念自身功德是禅定生起的因缘一样，这里也是如此。前分（Pubbabhāga）是指开始修习的时候。后分（Aparabhāga）是指当修习者达到近行定（upacārajjhāna）时，也就是修习的阶段。如果这里应忆念自身的功德，为什么称作天随念呢？（对此）回答说：“因为是通过忆念与天神相似的信心等功德。”因此，通过这种相似的比拟，这种修习被称为“天随念”，而不是忆念天神或天神的功德。或者可以理解为，在前面的阶段，凭借缘于天神功德的忆念而称作“天随念”，这个名称应这样理解。正如（经文）将要说：“因为在前分阶段，是依靠缘于天神而生起的心。”其余的意义很容易理解。

ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ

杂论释义

၁၆၄. ဧတာသန္တိ ဧတာသံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီနံ ဆန္နံ အနုဿတီနံ. ဝိတ္ထာရဒေသနာယန္တိ ဝိတ္ထာရဝသေန ပဝတ္တဒေသနာယံ, မဟာနာမသုတ္တံ (အ. နိ. ၆.၁၀; ၁၁.၁၁) သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဘဂဝါတိအာဒီနံ အတ္ထန္တိ ဘဂဝါတိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထံ. အတ္ထဝေဒန္တိ ဝါ ဟေတုဖလံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ တုဋ္ဌိမာဟ. ဓမ္မဝေဒန္တိ ဟေတုံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ တုဋ္ဌိံ. ‘‘အာရကတ္တာ အရဟ’’န္တိ အနုဿရန္တဿ ဟိ ယံ တံ ဘဂဝတော ကိလေသေဟိ အာရကတ္တံ, သော ဟေတု. ဉာပကော စေတ္ထ ဟေတု အဓိပ္ပေတော, န ကာရကော, သမ္ပာပကော ဝါ. ယောနေန ဉာယမာနော အရဟတ္တတ္ထော, တံ ဖလံ. ဣမိနာ နယေန သေသပဒေသုပိ ဟေတုဖလဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓမ္မာနုဿတိအာဒီသုပိ ‘‘အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနကလျာဏတ္တာ’’တိအာဒိနာ, ‘‘ယသ္မာ ပန သာ သမ္မာပဋိပဒါ’’တိအာဒိနာ စ တတ္ထ တတ္ထ ဟေတုအပဒေသော ကတောယေဝါတိ. ဓမ္မူပသံဟိတန္တိ ယထာဝုတ္တဟေတုဟေတုဖလသင်္ခါတဂုဏူပသံဟိတံ. ဂုဏေတိ အတ္တနော ဂုဏေ.

164. “此等”指佛随念等六随念。“广说教法”指详细的教法，是就《摩诃男经》(Mahānāmasutta)而言。“世尊等义”即“世尊”等词的意义。“知义悦”是说缘于因之果而生起的喜悦；“知法悦”是说缘于因而生起的喜悦。“远离故阿罗汉”：对于忆念者，世尊远离烦恼，此即为因。此处“因”指能知因，非作者因或成就因。被了知的阿罗汉之义，即是果。依此方式，其余词句的因果分别亦应了知。法随念等中，“初善、中善、后善”等，以及“是正行道”等处，皆已指出其因。“与法相应”指与如前所述，名为因及因之果的功德相应。“功德”指自身的功德。

၁၆၅. အရိယသာဝကာနညေဝ [Pg.286] ဣဇ္ဈန္တီတိ အရိယသာဝကာနံ ဣဇ္ဈန္တိယေဝါတိ ဥတ္တရပဒါဝဓာရဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အဝဓာရဏဉ္စ တေသံ သုခသိဒ္ဓိဒဿနတ္ထံ. တေနာဟ ‘‘တေသံ ဟီ’’တိအာဒိ. န ပုထုဇ္ဇနာနံ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဣဇ္ဈန္တီတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ဧဝံ သန္တေပီ’’တိအာဒိ. ယဒိ ဧဝံ, ကသ္မာ မဟာနာမသုတ္တာဒီသု (အ. နိ. ၆.၁၀; ၁၁.၁၁) ဗဟူသု သုတ္တေသု အရိယသာဝကဂ္ဂဟဏံ ကတန္တိ? တေသံ ဗဟုလဝိဟာရတာယာတိ အာစရိယာ.

165. “唯圣弟子成就”：当知此处的限定词是置于后一词上，而此限定是为了显示他们能轻易成就。因此说：“因为他们……”等。这并非为了显示凡夫完全不能成就，因为（下文）将说：“即使如此……”等。若尔，为何在《摩诃男经》(Mahānāmasutta)等众多经中，要使用“圣弟子”一词呢？诸师说：“因为他们多安住于此故。”

နိက္ခန္တန္တိ နိဂ္ဂတံ နိဿဋံ. မုတ္တန္တိ ဝိဿဋ္ဌံ. ဝုဋ္ဌိတန္တိ အပေတံ. သဗ္ဗမေတံ ဝိက္ခမ္ဘနမေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဂေဓမှာတိ ပလိဗောဓတော. ဣဒမ္ပီတိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိဝသေန လဒ္ဓံ ဥပစာရဇ္ဈာနမာဟ. အာရမ္မဏံ ကရိတွာတိ ပစ္စယံ ကတွာ, ပါဒကံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဝိသုဇ္ဈန္တီတိ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏန္တိ.

“出离”指出、离。“解脱”指舍离。“起立”指远离。这一切都是就镇伏（烦恼）而说。“从贪欲中”指从障碍中。此亦指由佛随念力而得的近行定(upacārajjhāna)。“作为所缘”意为作为缘、作为足处。“清净”指达到胜义清净。

သမ္ဗာဓေတိ တဏှာသံကိလေသာဒိနာ သမ္ပီဠေ သံကဋေ ဃရာဝါသေ. ဩကာသာဓိဂမော လောကုတ္တရဓမ္မဿ အဓိဂမာယ အဓိဂန္တဗ္ဗဩကာသော. အနုဿတိယော ဧဝ အနုဿတိဋ္ဌာနာနိ. ဝိသုဒ္ဓိဓမ္မာတိ ဝိသုဇ္ဈနသဘာဝါ, ဝိသုဇ္ဈိတုံ ဝါ ဘဗ္ဗာ. ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိဓမ္မတာယာတိ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗာနဿ ဘဗ္ဗဘာဝေန. ဥပက္ကမေနာတိ ပယောဂေန. ပရိယောဒပနာတိ ဝိသောဓနာ.

“拥挤”：以爱欲等杂染所逼迫、狭隘的在家生活。“获得机会”：为证得出世间法而应得的机会。“诸随念即是诸随念处”。“清净法”：是清净自性，或堪能清净。“究竟清净法性”：凭借作为究竟清净之涅槃的堪能性。“以方便”：以努力。“令遍净”：是净化。

၁၆၆. ဧဝံ သန္တေပီတိ ဧဝံ မဟာနာမသုတ္တာဒီသု အနေကေသု သုတ္တေသု အရိယသာဝကဿေဝ ဝသေန ဆသု အနုဿတီသု ဒေသိတာသုပိ. ယဿာနုဘာဝေနာတိ ယဿ စိတ္တပ္ပသာဒဿ ဗလေန. ပီတိံ ပဋိလဘိတွာတိ အနုဿဝဝသေန ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ပီတိံ ဥပ္ပာဒေတွာ.

166. “即使是这样”：如是，虽然在《摩诃男经》等诸多经中，仅就圣弟子开示了六随念。“凭借其威力”：凭借其心之净信力。“获得喜悦”：通过听闻，生起以佛为所缘的喜悦。

ဆအနုဿတိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

六随念解释释义终。

ဣတိ သတ္တမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

第七章释义终。

၈. အနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

8. 随念业处解释释义

မရဏဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

死随念论释义

၁၆၇. ဣတောတိ [Pg.287] ဒေဝတာနုဿတိယာ. သာ ဟိ ဆသု အနုဿတီသု သဗ္ဗပစ္ဆာ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ အာသန္နာ, ပစ္စက္ခာ စ. အနန္တရာယာတိ တဒနန္တရံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ဝုတ္တံ. မရဏဿ သတိ မရဏဿတီတိ မရဏံ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ မရဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာမဉ္စေတ္ထ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ‘‘ဇရာမရဏံ ဒွီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတ’’န္တိ (ဓာတု. ၇၁) ဝစနတော စုတိခန္ဓာနံ ဝိနာသော မရဏန္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ, ဝိသေသတော ပန တံ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဝိနာသဘာဝေန ကမ္မဋ္ဌာနိကာနံ ပစ္စုပတိဋ္ဌတီတိ ‘‘ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါ’’တိ ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ နိဒ္ဒေသေ ‘‘ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿုပစ္ဆေဒေါ’’တိ (ဝိဘ. ၂၃၆; ဒီ. နိ. ၂.၃၉၀; မ. နိ. ၁.၉၂, ၁၂၃). တတ္ထ ဧကဘဝပရိယာပန္နဿာတိ ဧကေန ဘဝေန ပရိစ္ဆိန္နဿ. ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဗန္ဓဿ ဝိစ္ဆေဒေါ အာယုက္ခယာဒိဝသေန အန္တရဓာနံ. သမုစ္ဆေဒမရဏန္တိ အရဟတော သန္တာနဿ သဗ္ဗသော ဥစ္ဆေဒဘူတံ မရဏံ. သင်္ခါရာနံ ခဏဘင်္ဂသင်္ခါတန္တိ သင်္ခတဓမ္မာနံ ဥဒယဝယပရိစ္ဆိန္နဿ ပဝတ္တိခဏဿ ဘင်္ဂေါ နိရောဓောတိ သင်္ခံ ဂတံ. ခဏိကမရဏန္တိ ယထာဝုတ္တခဏဝန္တံ တသ္မိံယေဝ ခဏေ လဗ္ဘမာနံ မရဏံ. ယံ ခန္ဓပ္ပဗန္ဓံ ဥပါဒါယ ရုက္ခာဒိသမညာ, တသ္မိံ အနုပစ္ဆိန္နေပိ အလ္လတာဒိဝိဂမနံ နိဿာယ မတဝေါဟာရော သမ္မုတိမရဏံ. န တံ ဣဓ အဓိပ္ပေတန္တိ တံ သမုစ္ဆေဒခဏိကသမ္မုတိမရဏံ ဣဓ မရဏာနုဿတိယံ နာဓိပ္ပေတံ အဗာဟုလ္လတော, အနုပဋ္ဌဟနတော, အသံဝေဂဝတ္ထုတော စာတိ အဓိပ္ပာယော.

167. 如是天随念。此念于六随念中，因最后被说故为近，亦为现前。所谓“无间”，是因为紧接着前面而说。至于死随念，首先是为了展示死亡，所以才说“彼处死”等。虽然在此处也可以说“诸蕴的坏灭”是死亡——如“老死以二蕴摄”（《界论》71）所说，临终诸蕴的坏灭即是死亡——但对修习业处者而言，死亡特别显现为命根断绝的相状，所以才说“命根断绝”。因此，在解释(niddesa)中说：“弃舍色身，断绝命根。”（《分别论》236；《长部》2.390；《中部》1.92, 123）。其中，“一期生命所摄”的意思是，被一生所限定。“命根断绝”的意思是，命根相续的断绝，由于寿命耗尽等原因而消失。“究竟死”是指阿罗汉相续完全断灭的死亡。“诸行刹那坏灭”，是指有为法生灭所限定的流转刹那的坏灭，此即是灭，如是得名。“刹那死”是指在如前所述的（坏灭）刹那中发生的死亡。如果依靠蕴的相续来假立树木等名称，即使蕴的相续没有断绝，仅仅因为湿润等消失而有了死亡的称谓，这就是世俗死。此处所不意指的是：究竟死、刹那死、世俗死，这三种死亡不被死随念所主要缘取，是因为它们不普遍，不易现见，也不是引发悚惧的对象。

အဓိပ္ပေတံ သတိယာ အာရမ္မဏဘာဝေန. အာယုအာဒီနံ ခယကာလေ မရဏံ ကာလမရဏံ. တေသံ အပရိက္ခီဏကာလေ မရဏံ အကာလမရဏံ. ‘‘ကာလမရဏံ ပုညက္ခယေနာ’’တိ ဣဒံ ယထာဓိကာရံ သမ္ပတ္တိဘဝဝသေန ဝုတ္တံ, ဝိပတ္တိဘဝဝသေန ပန ‘‘ပါပက္ခယေနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

此（死）被意指为念的所缘。寿等耗尽时的死亡是时死(kālamaraṇa)。其未耗尽时的死亡是非时死(akālamaraṇa)。“时死因福尽”一说，是就情况而定，于成就生的情况下而说；而于衰败生的情况下，则应说“因恶尽”。

အာယုသန္တာနဇနကပစ္စယသမ္ပတ္တိယာတိ အာယုပ္ပဗန္ဓဿ ပဝတ္တာပနကာနံ အာဟာရာဒိပစ္စယာနံ သမ္ပတ္တိယံ. ဝိပက္ကဝိပါကတ္တာတိ အတ္တနော ဖလာနုရူပံ ဒါတဗ္ဗဝိပါကဿ ဒိန္နတ္တာ. ဂတိကာလာဟာရာဒိသမ္ပတ္တိယာ အဘာဝေနာတိ [Pg.288] ဒေဝါနံ ဝိယ ဂတိသမ္ပတ္တိယာ, ပဌမကပ္ပိယာနံ ဝိယ ကာလသမ္ပတ္တိယာ, ဥတ္တရကုရုကာဒီနံ ဝိယ အာဟာရသမ္ပတ္တိယာ စ အဘာဝေန. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဥတုသုက္ကသောဏိတာဒိံ ပရိဂ္ဂယှတိ. အဇ္ဇတနကာလပုရိသာနံ ဝိယာတိ ဝိယ-သဒ္ဒေါ အဋ္ဌာနေ ပဋ္ဌပိတော, အဇ္ဇတနကာလပုရိသာနံ ဝဿသတမတ္တပရိမာဏဿ ဝိယ အာယုနော ခယဝသေနာတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ဟိ အနာဂတေပိ ပရမာယုနော သင်္ဂဟော ကတော ဟောတိ, အတီတေ ပန ဂတိသမ္ပတ္တိယာ ဝိယ ကာလာဟာရာဒိသမ္ပတ္တိယာ ဘာဝေန အနေကဝဿသဟဿ ပရိမာဏောပိ အာယု အဟောသိ. အယဉ္စ ဝိဘာဂေါ ဝတ္တမာနဿ အန္တရကပ္ပဿ ဝသေန ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကလာဗုရာဇာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန နန္ဒယက္ခနန္ဒမာဏဝကာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တံ သဗ္ဗမ္ပီတိ ယံ ‘‘ကာလမရဏံ အကာလမရဏံ, တတ္ထာပိ ပုညက္ခယမရဏံ အာယုက္ခယမရဏံ ဥဘယက္ခယမရဏံ ဥပက္ကမမရဏ’’န္တိ ဝုတ္တပ္ပဘေဒံ မရဏံ, တံ သဗ္ဗမ္ပိ.

寿缘具足(āyusantānajanakapaccayasampatti)者，指维持寿命相续的食物等缘的具足。异熟果报(vipakkavipāka)者，因其与自身业果相应的果报已给予故。生处、时、食等不具足(gatikālāhārādisampattiyā abhāvena)者，指不像天人一样具足生处，不像初劫人一样具足时，不像北俱卢洲(uttarakuru)人一样具足食物。由“等”字摄入时节、精血等。于“如现今之人”(ajjatanakālapurisānaṃ viya)一句中，“如”(viya)字放置不当，应如是连接：“如现今之人寿命仅约百岁，因寿尽故”。如此，则未来极长之寿亦被含摄；而过去，则因具足生处、时、食等，寿命曾达数千岁。此区别当知是依现在之中劫而说。于“迦罗富王(Kalāburāja)等”一句中，由“等”字当知含摄难陀(Nanda)夜叉、难陀(Nanda)童子等。所谓“那一切”，是指凡具有前述分别，即“时死、非时死，其中又有福尽死、寿尽死、二俱尽死、横死(upakkamamaraṇa)”的死亡，那一切（都包括在内）。

၁၆၈. ယောနိသောတိ ဥပါယေန. မနသိကာရောတိ မရဏာရမ္မဏော မနသိကာရော. ယေန ပန ဥပါယေန မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗော, တံ ဗျတိရေကမုခေန ဒဿေတုံ ‘‘အယောနိသော ပဝတ္တယတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အယောနိသော ပဝတ္တယတောတိ အနုပါယေန သတိံ, သံဝေဂံ, ဉာဏဉ္စ အနုပဋ္ဌပေတွာ မရဏံ အနုဿရတော. တဒေတံ သဗ္ဗမ္ပီတိ သောကပါမောဇ္ဇာနံ ဥပ္ပဇ္ဇနံ, သံဝေဂဿ အနုပ္ပဇ္ဇနံ, သန္တာသဿ ဥပ္ပဇ္ဇနဉ္စ ယထာက္ကမံ သတိသံဝေဂဉာဏဝိဟရတော ဟောတိ. ယော ဟိ ‘‘မရဏံ နာမေတံ ဇာတဿ ဧကန္တိက’’န္တိ ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ သရတိ, တတ္ထ သံဝေဂဇာတော ဟောတိ သမ္ပဇာနော စ, တဿ ဣဋ္ဌဇနမရဏာဒိနိမိတ္တံ သောကာဒယော အနောကာသာဝ. တသ္မာတိ ယသ္မာ အယောနိသော မနသိကာရံ ပဝတ္တယတော ဧတေ ဒေါသာ, တသ္မာ. တတ္ထ တတ္ထာတိ အရညသုသာနာဒီသု. ဟတမတသတ္တေတိ စောရာဒီဟိ ဟတေ, သရသေန မတေ စ သတ္တေ. ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ သမ္ပတ္တိ ယေသံ တေ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗသမ္ပတ္တီ, တေသံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗသမ္ပတ္တီနံ. ယောဇေတွာတိ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ဧကစ္စဿာတိ တိက္ခိန္ဒြိယဿ ဉာဏုတ္တရဿ.

168. “如理”(Yoniso)，即以方便。“作意”(manasikāro)，即以死亡为所缘的作意。为了以相反的方式来说明应以何种方便令作意生起，而说了“不如理地令其生起”等。在此，“不如理地令其生起”是指，不以方便，不令念、悚惧与智生起，而随念死亡者。这所有，即愁与喜悦的生起、悚惧的不生起、以及恐惧的生起，是依次因为远离念、悚惧与智而有。凡是忆念智者之言“对已生者而言，此所谓死亡是必然的”者，他于此生起悚惧且具正知，对他而言，因可爱之人死亡等相，愁等是没有机会生起的。“因此”(Tasmā)，是说因为不如理作意者有这些过失，所以（应当如理作意）。“于彼于彼”(Tattha tattha)，即于森林、墓地等处。“被杀死的有情”(hatamatasatta)，即被盗贼等所杀，以及自然死亡的有情。“曾见其成就者”(diṭṭhapubbasampatti)，是指那些曾见过其成就的人。“连结”(yojetvā)，即令（死亡）现起。“于某一者”(ekaccassa)，即于利根、智优越的禅修者。

၁၆၉. ဝဓကပစ္စုပဋ္ဌာနတောတိ ဃာတကဿ ဝိယ ပတိ ပတိ ဥပဋ္ဌာနတော အာသန္နဘာဝတော. သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိတောတိ အာရောဂျာဒိသမ္ပတ္တီနံ ဝိယ ဇီဝိတသမ္ပတ္တိယာ ဝိပဇ္ဇနတော. ဥပသံဟရဏတောတိ ပရေသံ မရဏံ ဒဿေတွာ အတ္တနော [Pg.289] မရဏဿ ဥပနယနတော. ကာယဗဟုသာဓာရဏတောတိ သရီရဿ ဗဟူနံ သာဓာရဏဘာဝတော. အာယုဒုဗ္ဗလတောတိ ဇီဝိတဿ ဒုဗ္ဗလဘာဝတော. အနိမိတ္တတောတိ မရဏဿ ဝဝတ္ထိတနိမိတ္တာဘာဝတော. အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒတောတိ ကာလဿ ပရိစ္ဆန္နဘာဝတော. ခဏပရိတ္တတောတိ ဇီဝိတက္ခဏဿ ဣတ္တရဘာဝတော.

169. “由如杀者现前故”(vadhakapaccupaṭṭhānato)：如杀者般，不断现前，因其逼近。“由成就之毁坏故”(sampattivipattito)：犹如健康等成就，因命成就之毁坏。“由比较故”(upasaṃharaṇato)：指示他人之死，而引至自身之死。“由身体为众多者所共有故”(kāyabahusādhāraṇato)：因身体与众多（如八十种虫等）所共有。“由寿之脆弱故”(āyudubbalato)：因生命之脆弱。“由无相故”(animittato)：因死亡无确定之相。“由时限被限定故”(addhānaparicchedato)：因（寿命）时间被限定。“由刹那之短暂故”(khaṇaparittato)：因生命刹那之短暂。

ဝဓကပစ္စုပဋ္ဌာနတောတိ ဧတ္ထ ဝိယ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဝဓကဿ ဝိယ ပစ္စုပဋ္ဌာနတော’’တိ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စာရယမာနောတိ အာဂုရေန္တော ပဟရဏာကာရံ ကရောန္တော. ပစ္စုပဋ္ဌိတောဝ ဥပဂန္တွာ ဌိတော သမီပေ ဧဝ. ဇရာမရဏံ ဂဟေတွာဝ နိဗ္ဗတ္တန္တိ ‘‘ယထာ ဟိ အဟိစ္ဆတ္တကမကုဠံ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တံ ပံသုဝိရဟိတံ န ဟောတိ, ဧဝံ သတ္တာ နိဗ္ဗတ္တန္တာ ဇရာမရဏဝိရဟိတာ န ဟောန္တီ’’တိ ဧတ္တကေန ဥပမာ. အဟိစ္ဆတ္တကမကုဠံ ကဒါစိ ကတ္ထစိ ပံသုဝိရဟိတမ္ပိ ဘဝေယျ, သတ္တာ ပန ကထဉ္စိပိ ဇရာမရဏဝိရဟိတာ န ဟောန္တီတိ ခဏိကမရဏံ တာဝ ဥပမာဘာဝေန ဒဿေတွာ ဣဓာဓိပ္ပေတံ မရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘တထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ယဒိမေ သတ္တာ ဇရာမရဏံ ဂဟေတွာဝ နိဗ္ဗတ္တန္တိ, နိဗ္ဗတ္တိသမနန္တရမေဝ မရိတဗ္ဗန္တိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘တထာ ဟီ’’တိအာဒိ. အဝဿံ မရဏတောတိ အဝဿံ မရိတဗ္ဗတော, ဧကန္တေန မရဏသဗ္ဘာဝတော ဝါ. ပဗ္ဗတေယျာတိ ပဗ္ဗတတော အာဂတာ. ဟာရဟာရိနီတိ ပဝါဟေ ပတိတဿ တိဏပဏ္ဏာဒိကဿ အတိဝိယ ဟရဏသီလာ. သန္ဒတေဝါတိ သဝတိ ဧဝ. ဝတ္တတေဝါတိ ပဝါဟဝသေန ဝတ္တတိ ဧဝ န တိဋ္ဌတိ.

在“因杀者现前(vadhakapaccupaṭṭhānato)”一语中，为了表明“如(viya)”一词被省略了，先是说了“如杀者现前”，然后为了阐明其义，而说了“诚然，譬如”等语。其中，“挥舞者(cārayamāna)”是呼喝着，做出要砍杀的样子。“现前者(paccupaṭṭhito)”指靠近站立在身旁。他们带着老死(jarāmaraṇa)而出生，其比喻是：“譬如菌蕾(ahicchattakamakuḷa)长出时，不可能没有尘土；同样地，众生出生时，也不可能没有老死。”菌蕾偶尔在某些地方可能没有尘土，但众生无论如何都不可能没有老死。如此，首先以譬喻的方式显示了刹那死之后，为了显示此处所意指的死亡，而说了“如是”等语。或者，针对“如果这些众生是带着老死而出生的，那么他们应该在出生后立即死亡”这一诘难，而说了“如是”等语。“因必定死亡(avassaṃ maraṇato)”是因为必然会死，或因为死亡是绝对存在的。“山流(pabbateyyā)”指从山上来的河流。“能冲走者(hārahārinī)”指对于落入水流中的草叶等物有极强的带走习性。“只管流动(sandateva)”指一直在流动。“只管进行(vattateva)”指顺着水流而进行，不会停止。

ယမေကရတ္တိန္တိ ယဿံ ဧကရတ္တိယံ, ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အစ္စန္တသံယောဂေ ဝါ. ပဌမန္တိ သဗ္ဗပဌမံ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ. ဂဗ္ဘေတိ မာတုကုစ္ဆိယံ. မာဏဝေါတိ သတ္တော. ယေဘုယျေန သတ္တာ ရတ္တိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှန္တီတိ ရတ္တိဂ္ဂဟဏံ. အဗ္ဘုဋ္ဌိတောဝါတိ ဥဋ္ဌိတအဗ္ဘော ဝိယ, အဘိမုခဘာဝေန ဝါ ဥဋ္ဌိတောဝ မရဏဿာတိ အဓိပ္ပာယော. သော ယာတီတိ သော မာဏဝေါ ယာတိ, ပဌမက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ ဂစ္ဆတေဝ. သ ဂစ္ဆံ န နိဝတ္တတီတိ သော ဧဝံ ဂစ္ဆန္တော ခဏမတ္တမ္ပိ န နိဝတ္တတိ, အညဒတ္ထု မရဏံယေဝ ဥပဂစ္ဆတိ.

“于一夜”（yamekarattiṃ）即“于某一夜”（yassaṃ ekarattiyaṃ），此处的业格（upayogavacanaṃ）应被视为处所格（bhummattha）之义，或作“持续连接”（accantasaṃyoga）解。“最初”（paṭhamaṃ）即最初，在结生（paṭisandhi）之刹那。“于胎中”（gabbhe）即在母胎中。“少年”（māṇavo）即有情（satto）。因为有情大多在夜晚结生，故而提及“夜”（ratti）。“已升起”（abbhuṭṭhito）犹如升起的云朵，或意为：因面向死亡而犹如已起身。“彼去”（so yāti）即彼少年（māṇavo）前去，从结生的最初刹那开始，便一直前行。“彼去而不返”（sa gacchaṃ na nivattati）即彼如此行进而刹那亦不返回，反之，仅走向死亡。

ကုန္နဒီနန္တိ ပဗ္ဗတတော ပတိတာနံ ခုဒ္ဒကနဒီနံ. ပါတော အာပေါရသာနုဂတဗန္ဓနာနန္တိ ပုရိမဒိဝသေ ဒိဝါ သူရိယသန္တာပေန အန္တော အနုပဝိသိတွာ ပုန ရတ္တိယံ ဗန္ဓနမူလံ ဥပဂတေန အာပေါရသေန တိန္တသိထိလဗန္ဓနတာယ ပါတော အာပေါရသာနုဂတဗန္ဓနာနံ.

“小河”（kunnadīnaṃ）即从山中流下的小河。“清晨时其梗为水液所浸透”（pāto āporasānugatabandhanānaṃ）是指：因前一日白天太阳的热力渗入内部，复于夜晚，水液（āporasa）抵达果梗（bandhana）基部，致使果梗潮湿松弛，故于清晨，其梗为水液所浸透。

အစ္စယန္တီတိ [Pg.290] အတိက္ကမန္တိ. ဥပရုဇ္ဈတီတိ နိရုဇ္ဈတိ. ဥဒကမေဝ ဩဒကံ, ဥဒကောဃံ ဝါ. ယသ္မာ အစ္စယန္တိ အဟောရတ္တာ, တသ္မာ ဇီဝိတံ ဥပရုဇ္ဈတိ. ယသ္မာ ဇီဝိတံ ဥပရုဇ္ဈတိ, တသ္မာ အာယု ခီယတိ မစ္စာနံ. ပပတတောတိ ပပတနတော ဘယံ သာမိကာနံ ရုက္ခေ ဌတွာ ကမ္မေ ဝိနိယုဉ္ဇိတုကာမာနံ, ဟေဋ္ဌာ ပဝိဋ္ဌာနံ ဝါ. ဥဂ္ဂမနံ ပတိ ဥဂ္ဂမနနိမိတ္တံ. မာ မံ အမ္မ နိဝါရယ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာတိ အဓိပ္ပာယော.

“逝去”（accayanti）即流逝（atikkamanti）。“止息”（uparujjhati）即灭尽（nirujjhati）。Odakaṃ 即是 udakaṃ（水），或 udakoghaṃ（水流）。因为日夜流逝，所以生命止息。因为生命止息，所以众生（maccānaṃ）的寿元（āyu）会耗尽。“由坠落”（papatato）是说，对于站在树上欲劳作的主人，或对于已进入树下者，有坠落之怖畏。“升起”（uggamanaṃ）是（日）升起的征相。“母亲，莫阻止我出家”是其含义。

ကောစိ မိတ္တမုခသတ္တုရန္ဓဂဝေသီ သဟ ဝတ္တမာနောပိ န ဟနေယျ, အယံ ပန ဧကံသေန ဟနတိယေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘သဟဇာတိယာ အာဂတတော’’တိ ဝတွာ ‘‘ဇီဝိတဟရဏတော စာ’’တိ ဝုတ္တံ.

某个面善心恶、寻隙欲害的敌人，即便同行，也未必会加害；然而，此（死亡）则必定会杀害。为开示此义，故说“因与生俱来”及“因夺取生命”。

၁၇၀. နန္တိ သမ္ပတ္တိံ. သုခီတိ ဒိဗ္ဗသဒိသေဟိ ဘောဂေဟိ, အာဓိပတေယျေန စ သုခသမင်္ဂီ. ဒေဟဗန္ဓေနာတိ သရီရေန. အသောကောတိ အသောကမဟာရာဇာ. သောကမာဂတောတိ သောစိတဗ္ဗတံ ဂတော.

170. Nanti 即成就（sampattiṃ）。“乐者”（sukhī）即通过如天界般的财富（bhoga）与主权（ādhipateyya）而具足安乐。“以身系缚”（dehabandhena）即以身体（sarīrena）。“无忧”（asoko）即无忧大王（asokamahārājā）。“已至忧愁”（sokamāgato）即已陷入应愁恼的状态。

အာရောဂျံ ယောဗ္ဗနာနံ. ဗျာဓိဇရာပရိယောသာနတာ ဇီဝိတဿ မရဏပရိယောသာနတာယ ဥဒါဟရဏဝသေန အာနီတာ, ပစ္စယဘာဂဝသေန ဝါ. လောကောယေဝ လောကသန္နိဝါသော ယထာ သတ္တာဝါသာတိ, သန္နိဝသိတဗ္ဗတာယ ဝါ သတ္တနိကာယော လောကသန္နိဝါသော. အနုဂတောတိ အနုဗန္ဓော ပစ္စတ္ထိကေန ဝိယ. အနုသဋောတိ အနုပဝိဋ္ဌော ဥပဝိသေန ဝိယ. အဘိဘူတောတိ အဇ္ဈောတ္ထဋော မဒ္ဒဟတ္ထီဟိ ဝိယ. အဗ္ဘာဟတောတိ ပဟဋော ဘူတေဟိ ဝိယ.

健康与青春以疾病与衰老为终，此被引为范例，以说明生命以死亡为终，或作为其缘由。“世间”（loka）即是“世间住所”（lokasannivāsa），犹如“有情住所”（sattāvāsa）；或因其为共住之处，故“有情众”（sattanikāya）即是“世间住所”。“被随逐”（anugata）指犹如被仇敌所追随。“被浸润”（anusaṭa）指犹如被涂抹的毒药所渗透。“被征服”（abhibhūta）指犹如被狂象所蹂躏。“被袭击”（abbhāhata）指犹如被非人所击打。

သေလာတိ သိလာမယာ, န ပံသုအာဒိမယာ. ဝိပုလာတိ မဟန္တာ အနေကယောဇနာယာမဝိတ္ထာရာ. နဘံ အာဟစ္စာတိ ဝိပုလတ္တာ ဧဝ အာကာသံ အဘိဝိဟစ္စ သဗ္ဗဒိသာသု ဖရိတွာ. အနုပရိယေယျုန္တိ အနုဝိစရေယျုံ. နိပ္ပောထေန္တာတိ အတ္တနာ အာဃာတိတံ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကရောန္တာ. အဓိဝတ္တန္တီတိ အဓိဘဝန္တိ. ကုလေန ဝါ ရူပေန ဝါ သီလေန ဝါ သုတေန ဝါ သဒ္ဓါဒီဟိ ဝါ သေဋ္ဌောတိ သမ္ဘာဝနာယ ခတ္တိယာဒီသု န ကဉ္စိ ပရိဝဇ္ဇေတိ. တေဟိ ဧဝ နိဟီနောတိ အဝမညမာနာယ သုဒ္ဒါဒီသု န ကဉ္စိ ပရိဝဇ္ဇေတိ. အညဒတ္ထု သဗ္ဗမေဝ အဘိမဒ္ဒတိ နိမ္မထတိ. ဒဏ္ဍာဒိဥပါယာ စ တတ္ထ အဝိသယာ ဧဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘န တတ္ထ ဟတ္ထီနံ ဘူမီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ မန္တယုဒ္ဓေနာတိ [Pg.291] အာထဗ္ဗဏဝေဒဝိဟိတေန မန္တသင်္ဂါမပ္ပယောဂေန. ဓနေနာတိ ဓနဒါနေန. ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တဝိကပ္ပနတ္ထော. တေန သာမံ, ဘေဒဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ.

“山”（sela）指由岩石构成，而非由尘土等构成。“巨大”（vipula）指巨大，广阔达数由旬。“触及天空”（nabhaṃ āhacca）指因其巨大而触及天空，遍布所有方向。“遍行”（anupariyeyyuṃ）即四处周行。“粉碎”（nippothenta）指将自己所冲击之物碾为细末。“征服”（adhivattanti）即压倒、征服。它不会因为某人因种姓、相貌、戒行、学识或信心等而被赞誉为“优胜”，就放过刹帝利（khattiya）等人；也不会因为某人因此而被鄙视为“低劣”，就放过首陀罗（sudda）等人。反之，它将所有一切彻底碾压摧毁。为显示刀杖等手段于彼处无效，故说“彼处非象军之地”等。其中，“以咒战”（mantayuddhena）指以《阿闼婆吠陀》（āthabbaṇaveda）所传的咒术战法。“以财”（dhanena）指以布施财富。“vā”一词，义为包含未言明的选项，由此摄集怀柔（sāma）与离间（bheda）之策。

၁၇၁. ပရေဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တနော ဥပသံဟရဏတောတိ ပရေဟိ မတေဟိ သဒ္ဓိံ ‘‘တေပိ နာမ မတာ, ကိမင်္ဂံ ပန မာဒိသာ’’တိ အတ္တနော မရဏဿ ဥပနယနတော. ယသမဟတ္တတောတိ ပရိဝါရမဟတ္တတော, ဝိဘဝမဟတ္တတော စ. ပုညမဟတ္တတောတိ မဟာပုညဘာဝတော. ထာမမဟတ္တတောတိ ဝီရိယဗလမဟတ္တတော. ယုဓိဋ္ဌိလော ဓမ္မပုတ္တော. စာနုရော ယော ဗလဒေဝေန နိဗ္ဗုဒ္ဓံ ကတွာ မာရိတော.

171. “与他人比较自身”（parehi saddhiṃ attano upasaṃharaṇato），指与已逝的他人比较，思惟：“他们尚且会死，何况我等之人？”由此而联系到自身的死亡。“名声卓著”（yasamahattato），指因侍从众多与财富巨大。“福德卓著”（puññamahattatoti），指因具大福德。“力量卓著”（thāmamahattatoti），指因精力与体力巨大。坚战（Yudhiṭṭhila）是法神之子。有位叫作查努罗（Cānura）的人，他被婆罗提婆（Baladeva）在角力中杀死。

သဟ ဣဒ္ဓီဟီတိ ဝေဇယန္တကမ္ပနနန္ဒောပနန္ဒဒမနာဒီသု ဒိဋ္ဌာနုဘာဝါဟိ အတ္တနော ဣဒ္ဓီဟိ သဒ္ဓိံ မစ္စုမုခံ ပဝိဋ္ဌော.

“与神通力”（Saha iddhīhīti）：指与自己在震动胜利殿（Vejayanta）、调伏难陀（Nanda）和优波难陀（Upananda）等事件中已展现威力的神通力一同进入死门。

ကလံ နဂ္ဃန္တိ သောဠသိန္တိ သောဠသန္နံ ပူရဏဘာဂံ န အဂ္ဃန္တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – အာယသ္မတော ထေရဿ သာရိပုတ္တဿ ပညံ သောဠသဘာဂေ ကတွာ တတော ဧကံ ဘာဂံ သောဠသဓာ ဂဟေတွာ လဒ္ဓံ ဧကဘာဂသင်္ခါတံ ကလံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဌပေတွာ အညေသံ သတ္တာနံ ပညာ န အဂ္ဃန္တီတိ.

“十六分不及一”（Kalaṃ nagghanti soḷasiṃ）是指连十六分之一的价值都比不上。这是说：将具寿（āyasmā）长老舍利弗（Sāriputta）的智慧分成十六份，然后取其中一份再分成十六份，所得的这一份（极小的）智慧，除了正等觉者，其他众生的智慧都比不上。

သဗ္ဗဿာပိ သံကိလေသပက္ခဿ သမုဂ္ဃာတော ဉာယေန အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဉာဏဝီရိယဗလေနာ’’တိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာဝါယာမေသု ဟိ သိဒ္ဓေသု အဋ္ဌင်္ဂိကော အရိယမဂ္ဂေါ သိဒ္ဓေါဝ ဟောတီတိ. ဧကာကီဘာဝေန ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပာ. ပရတောဃောသေန ဝိနာ သယမေဝ ဘူတာ ပဋိဝိဒ္ဓါကုပ္ပာတိ သယမ္ဘုနော.

一切染污方面的根除，对如理精进者而言，是依靠智慧与精进之力而成就的，所以说“以智力与精进力”。因为正见与正精进一旦成就，八支圣道也就成就了。独自一人犹如犀牛角。不依赖他人的声音而自己领悟、现证真理、获得不动解脱，是为自证者。

ဟတ္ထဂတသုဝဏ္ဏဝလယာနံ အညမညံ သံဃဋ္ဋနံ ဝံသကဠီရဿ ကတ္ထစိ အသတ္တတာတိ ဧဝမာဒိကံ တံ တံ နိမိတ္တံ ကာရဏံ အာဂမ္မ. ဝီမံသန္တာတိ ပဝတ္တိနိဝတ္တိယော ဥပပရိက္ခန္တာ. မဟန္တာနံ သီလက္ခန္ဓာဒီနံ ဧသနဋ္ဌေန မဟေသယော. ဧကစရိယနိဝါသေနာတိ ဧကစရိယနိဝါသမတ္တေန, န သီလာဒိနာ. ခဂ္ဂမိဂသိင်္ဂသမာ ဥပမာ ယေသံ, ခဂ္ဂမိဂသိင်္ဂံ ဝါ သမူပမာ ယေသံ တေ ခဂ္ဂသိင်္ဂသမူပမာ.

手中金镯的相互碰撞，竹笋于任何处皆不执着——依靠着这样那样的征兆与原因。“审察者”是指观察生起与灭没。“大仙”（mahesayo）是因为寻求广大的戒蕴等。“独居生活”只是指独居本身，而不是因为戒行等等。他们的譬喻如犀牛角，或以犀牛角为喻，故称“如犀牛角者”。

တမ္ဗနခတုင်္ဂနခတာဒိအသီတိအနုဗျဉ္ဇနပဋိမဏ္ဍိတေဟိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒတာဒီဟိ ဒွတ္တိံသာယ မဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ ဝိစိတြော အစ္ဆရိယဗ္ဘုတော ရူပကာယော ဧတဿာတိ အသီတိ…ပေ… ရူပကာယော. သဟ ဝါသနာယ သဗ္ဗေသံ ကိလေသာနံ [Pg.292] ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗာကာရပရိသုဒ္ဓသီလက္ခန္ဓာဒိဂုဏရတနေဟိ သမိဒ္ဓေါ ဓမ္မကာယော ဧတဿာတိ သဗ္ဗာကာရ…ပေ… ဓမ္မကာယော. ဌာနသောတိ တင်္ခဏေယေဝ.

他拥有一个奇妙而令人惊叹的色身，此身由铜色指甲等八十种随形好，以及足底平稳等三十二大士相所庄严——故名“八十...色身”。由于连同习气一起断尽一切烦恼，这具足一切形态的清净戒蕴等功德珍宝的法身属于他——故名“一切行相...法身”。‘当下’的意思，就是指那一瞬间。

ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿာတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တရူပကာယသမ္ပတ္တိယာ, ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိယာ စ ဝိညာယမာနဝိပုလာပရိမေယျဗုဒ္ဓါနုဘာဝဿ, ဝသံ နာဂတံ အနုပဂမနဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော.

“具如是（evaṃ）大威力者”是说：如此，即凭借如前所述的色身圆满与法身圆满，而得以了知其广大无量之佛陀威德者，（魔罗）未能进入其势力范围，意即不屈从故。

မရဏံ သာမညံ ဧတဿာတိ မရဏသာမညော, တဿ ဘာဝေါ မရဏသာမညတာ, တာယ.

死亡对此是共通的，因此称为“与死亡共通者”（maraṇasāmañño），其状态是死亡共通性（maraṇasāmaññatā），以此（共通性）故。

၁၇၂. ကိမိကုလာနန္တိ ကိမိသမူဟာနံ, ကိမိဇာတီနံ ဝါ. ဇီယန္တီတိ ဇရံ ပါပုဏန္တိ.

172. “虫聚”（kimikulānaṃ）即是虫群（kimisamūhānaṃ），或作虫类（kimijātīnaṃ）。“衰朽”（jīyanti）即达到衰老。

နိက္ခန္တေတိ ဝီတိဝတ္တေ. ပဋိဟိတာယာတိ ပစ္စာနုဂတာယ. သော မမဿ အန္တရာယောတိ သာ ယထာဝုတ္တာ န ကေဝလံ ကာလကိရိယာဝ, အထ ခေါ မမ အတိဒုလ္လဘံ ခဏံ လဘိတွာ ဌိတဿ သတ္ထုသာသနမနသိကာရဿ အန္တရာယော အဿ ဘဝေယျ. ဗျာပဇ္ဇေယျာတိ ဝိပတ္တိံ ဂစ္ဆေယျ. သတ္ထကေန ဝိယ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ကန္တနကာ မရဏကာလေ သန္ဓိဗန္ဓနစ္ဆေဒနကဝါတာ သတ္ထကဝါတာ.

“已过去”（nikkhante）意为已超越。“返回时”（paṭihitāya）意为再次到来。“那对我是障碍”（so mamassa antarāyo）是说：如前所述，那（死亡）不仅是命终（kālakiriyā），而且对我这个已获得极为难得之良机而安住于忆念师尊教诫者，会是障碍。“会毁坏”（byāpajjeyya）意为会遭遇不幸（vipattiṃ）。死亡时，有利如刀风（satthakavātā），能斩断关节的连结（sandhibandhanacchedanakavātā），如同以小刀（satthakena）切割大小肢节一般。

၁၇၃. အဗလန္တိ ဗလဟီနံ. ဒုဗ္ဗလန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အဘာဝတ္ထော ဟိ အယံ ဒု-သဒ္ဒေါ ‘‘ဒုဿီလော (အ. နိ. ၅.၂၁၃; အ. နိ. ၁၀.၇၅) ဒုပ္ပညော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၄၄၉) ဝိယ. တဒေတံ အာယု. အဿာသပဿာသာနံ သမဝုတ္တိတာ အပရာပရံ ပဝေသနိက္ခမောဝ. ဗဟိ နိက္ခန္တနာသိကဝါတေ အန္တော အပဝိသန္တေ, ပဝိဋ္ဌေ ဝါ အနိက္ခမန္တေတိ ဧကဿေဝ ပဝေသနိက္ခမော ဝိယ ဝုတ္တံ, တံ နာသိကဝါတဘာဝသာမညေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဓိမတ္တတာယ အစ္စာသန္နအဓိဋ္ဌာနာဒိနာ. တဒဘာဝေါ ဟိ ဣရိယာပထာနံ သမဝုတ္တိတာ. အတိသီတေန အဘိဘူတဿ ကာယဿ ဝိပဇ္ဇနံ မဟိံသရဋ္ဌာဒီသု ဟိမပါတကာလေန ဒီပေတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဟိ သတ္တာ သီတေန ဘိန္နသရီရာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏန္တိ. အတိဥဏှေန အဘိဘူတဿ ဝိပဇ္ဇနံ မရုကန္တာရေ ဥဏှာဘိတတ္တာယ ပစ္ဆိံ, တတ္ထ ဌပိတံ ဥပရိ သာဋကံ, ပုတ္တဉ္စ အက္ကမိတွာ မတာယ ဣတ္ထိယာ ဒီပေတဗ္ဗံ. မဟာဘူတာနံ သမဝုတ္တိတာ ပကောပါဘာဝေါ[Pg.293]. ပထဝီဓာတုအာဒီနံ ပကောပေန သရီရဿ ဝိကာရာပတ္တိ ပရတော ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနကထာယံ အာဂမိဿတိ. ယုတ္တကာလေတိ ဘုဉ္ဇိတုံ ယုတ္တကာလေ ခုဒ္ဒါဘိဘူတကာလေ.

173. “无力者”(Abalanti)即力量衰退者。“软弱者”(Dubbalanti)是它的同义词。此处的“du-”一词，如在“恶戒者”(dussīlo)、“劣慧者”(duppañño)等词中，实为“无有”之义。这就是寿。入息与出息的平衡，即是相继的出入。“已出鼻息不入，或已入者不出”，此说犹如单一气息之出入，当知这是就鼻息的一般性而言。由于过度地久坐、久站等。那（久坐等）的无有，即是诸威仪的平衡。为酷寒所侵之身的毁坏，当以摩醯娑国(Mahiṃsaraṭṭha)等地降雪时节为例说明。在彼处，有情因寒冷而身体破裂，命终而亡。为酷热所侵而毁坏，当以在沙漠中为热所苦，踩踏着篮子、置于其上的上衣以及儿子而死去的女人为例来说明。诸大种的平衡即是无扰乱。因地界等的扰乱而导致身体变异，此将在下文的《界业处说》中出现。“于适时”即于适合进食之时，为饥饿所困之时。

၁၇၄. အဝဝတ္ထာနတောတိ ကာလာဒိဝသေန ဝဝတ္ထာနာဘာဝတော. ဝဝတ္ထာနန္တိ စေတ္ထ ပရိစ္ဆေဒေါ အဓိပ္ပေတော, န အသင်္ကရတော ဝဝတ္ထာနံ, နိစ္ဆယော စာတိ အာဟ ‘‘ပရိစ္ဆေဒါဘာဝတော’’တိ. န နာယရေတိ န ဉာယန္တိ.

174. “无规定故”(avavatthānato)，是由于依时间等而无规定。此处所谓“规定”(vavatthāna)，意指“分限”(paricchedo)，而非“不混淆”意义上的规定，亦非“决断”(nicchayo)。因此说“无分限故”(paricchedābhāvato)。“不被引导”(na nāyare)即是“不被了知”(na ñāyanti)。

ဣတော ပရန္တိ ဧတ္ထ ပရန္တိ ပရံ အညံ ကာလန္တိ အတ္ထော. တေန ဩရကာလဿာပိ သင်္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. ပရမာယုတော ဩရကာလံ ဧဝ စေတ္ထ ‘‘ပရ’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ. တတော ပရံ သတ္တာနံ ဇီဝနဿ အဘာဝတော ‘‘ဝဝတ္ထာနာဘာဝတော’’တိ ဝတ္တုံ န သက္ကာတိ. အဗ္ဗုဒပေသီတိအာဒီသု ‘‘အဗ္ဗုဒကာလေ ပေသိကာလေ’’တိအာဒိနာ ကာလ-သဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော. ကာလောတိ ဣဓ ပုဗ္ဗဏှာဒိဝေလာ အဓိပ္ပေတာ. တေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗဏှေပိ ဟီ’’တိအာဒိ. ဣဓေဝ ဒေဟေန ပတိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အနေကပ္ပကာရတောတိ နဂရေ ဇာတာနံ ဂါမေ, ဂါမေ ဇာတာနံ နဂရေ, ဝနေ ဇာတာနံ ဇနပဒေ, ဇနပဒေ ဇာတာနံ ဝနေတိအာဒိနာ အနေကပ္ပကာရတော. ဣတော စုတေနာတိ ဣတော ဂတိတော စုတေန. ဣဓ ဣမိဿံ ဂတိယံ. ယန္တယုတ္တဂေါဏော ဝိယာတိ ယထာ ယန္တေ ယုတ္တဂေါဏော ယန္တံ နာတိဝတ္တတိ, ဧဝံ လောကော ဂတိပဉ္စကန္တိ ဧတ္တကေန ဥပမာ.

在“Ito paran'ti”这句中，“paran'ti”的意思是“另一段时间”。因此，也包含了之内的时间。在此，“paran'ti”意指从最长寿限之内的时间。因为超过那个寿限，众生的生命就不存在了，所以不能说“没有确定性”。在“abbudapesī”等词中，“kāla”（时）一词应分别与“abbudakāle”（额部昙时）、“pesikāle”（闭尸时）等连接。这里的“kāla”（时）意指上午等时分。因此说“即使在上午”等。应连接为“就在此地，身体会倒下”。“以多种方式”是指：例如生在城市者生于乡村，生在乡村者生于城市，生在林野者生于国土（janapada），生于国土者生于林野等，以多种方式。“从此死”是指从此趣死。“此”即在此趣中。如同“系在榨机上的牛”，譬如系在榨机上的牛不能超越榨机，同样地，世间（众生）不能超越五趣，以此为喻。

၁၇၅. အပ္ပံ ဝါ ဘိယျောတိ ဝဿသတတော ဥပရိ ‘‘ဒသ ဝါ ဝဿာနိ, ဝီသတိ ဝါ’’တိအာဒိနာ ဒုတိယံ ဝဿသတံ အပါပုဏန္တော အပ္ပကံ ဝါ ဇီဝတီတိ အတ္ထော. ဂမနီယောတိ ဂန္ဓဗ္ဗော ဥပပဇ္ဇနဝသေန. သမ္ပရာယောတိ ပရလောကော.

175. “Appaṃ vā bhiyyo'ti”（或多或少）的意思是：活过一百年之上，如“十年或二十年”等，但未达到第二个一百年，或者只活了少量时间。“Gamanīyo'ti”（应去处）是指以投生的方式应去的地方。“Samparāyo'ti”（来世）是指他世。

ဟီဠေယျာတိ ပရိဘဝေယျ န သမ္ဘာဝေယျ. နန္တိ အာယုံ. သုပေါရိသောတိ သာဓုပုရိသော ပညဝါ. စရေယျာတိ သုစရိတံ စရေယျ. တေနာဟ ‘‘အာဒိတ္တသီသောဝါ’’တိ.

“Hīḷeyyā'ti”（应轻蔑）即应轻视、不应尊重。“Nan'ti”（它）指寿命。“Suporiso'ti”（善人）即有智慧的善人。“Careyyā'ti”（应行）即应行善行。因此说“如头燃”。

သတ္တဟိ ဥပမာဟီတိ –

“Sattahi upamāhī'ti”（以七喻）——

‘‘သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, တိဏဂ္ဂေ ဥဿာဝဗိန္ဒု သူရိယေ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တေ ခိပ္ပံယေဝ ပဋိဝိဂစ္ဆတိ, န စိရဋ္ဌိတိကံ ဟောတိ. ဥဒကေ ဥဒကပုဗ္ဗုဠံ. ဥဒကေ [Pg.294] ဒဏ္ဍရာဇိ. နဒီ ပဗ္ဗတေယျာ ဒူရင်္ဂမာ သီဃသောတာ ဟာရဟာရိနီ. ဗလဝါ ပုရိသော ဇိဝှဂ္ဂေ ခေဠပိဏ္ဍံ သံယူဟိတွာ အကသိရေနေဝ ဝမေယျ. ဒိဝသံ သန္တတ္တေ အယောကဋာဟေ မံသပေသိ ပက္ခိတ္တာ ခိပ္ပံယေဝ ပဋိဝိဂစ္ဆတိ, န စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ. ဂါဝီ ဝဇ္ဈာ အာဃာတနံ နီယမာနာ ယံ ယဒေဝ ပါဒံ ဥဒ္ဓရတိ, သန္တိကေဝ ဟောတိ ဝဓဿ, သန္တိကေဝ မရဏဿ, ဧဝမေဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဂေါဝဇ္ဈူပမံ ဇီဝိတံ မနုဿာနံ ပရိတ္တံ လဟုကံ ဗဟုဒုက္ခံ ဗဟုပါယာသံ မန္တာယံ ဗောဒ္ဓဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ, စရိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယံ, နတ္ထိ ဇာတဿ အမရဏ’’န္တိ (အ. နိ. ၇.၇၄) –

“婆罗门，譬如草尖上的露珠，太阳升起时迅速即逝，不久住。又如水中的水泡。又如水中的杖痕。又如源于山岳、流向远方、水流湍急、冲刷一切的河流。又如强壮之人于舌尖集聚一口唾液，毫不费力即可吐出。又如投入白日暴晒而滚烫铁锅中的一块肉，迅速消散，不久住。又如被带往屠宰场的待宰之牛，每抬起一足，就更接近于宰杀，更接近于死亡。婆罗门，正是如此，人的生命如待宰之牛，短暂、迅速，多苦、多恼。应以智慧了知，应行善，应修梵行，生者无不死。”（增支部 7.74）

ဧဝမာဂတာဟိ ဣမာဟိ သတ္တဟိ ဥပမာဟိ အလင်္ကတံ.

如是，以此等七种譬喻所庄严。

ရတ္တိန္ဒိဝန္တိ ဧကံ ရတ္တိန္ဒိဝံ. ဘဂဝတော သာသနန္တိ အရိယမဂ္ဂပဋိဝေဓာဝဟံ သတ္ထု ဩဝါဒံ. ဗဟုံ ဝတ မေ ကတံ အဿာတိ ဗဟုံ ဝတ မယာ အတ္တဟိတံ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ ကတံ ဘဝေယျ. တဒန္တရန္တိ တံ ခဏံ တတ္တကံ ဝေလံ. ဧကံ ပိဏ္ဍပါတန္တိ ဧကံ ဒိဝသံ ယာပနပ္ပဟောနကံ ပိဏ္ဍပါတံ. ဒန္ဓန္တိ မန္ဒံ စိရာယ. အဝိဿာသိယော အဝိဿာသနီယော.

“昼夜”（rattindiva），即一日一夜。“世尊的教法”（bhagavato sāsana），即导师的教诲，能带来圣道之证悟。“我确实已做了很多”（bahuṃ vata me kataṃ assa），即我确实已做了很多于己有利的出家之事。“其间”（tadantara），即那一刹那，那么长的时间。“一钵食”（ekaṃ piṇḍapāta），即足以维持一日的食物。“迟缓”（dandha），即缓慢、长久。“不应亲近”（avissāsiyo）、“不应信赖”（avissāsanīyo）。

၁၇၆. စိတ္တေ ဓရန္တေယေဝ သတ္တာနံ ဇီဝိတဝေါဟာရော, စိတ္တဿ စ အတိဣတ္တရော ခဏော လဟုပရိဝတ္တိဘာဝတော. ယထာဟ ဘဂဝါ ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အညံ ဧကဓမ္မမ္ပိ သမနုပဿာမိ, ယံ ဧဝံ လဟုပရိဝတ္တံ, ယထယိဒံ စိတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁.၄၈; ကထာ. ၃၃၅). တသ္မာ သတ္တာနံ ဇီဝိတံ ဧကစိတ္တက္ခဏိကတ္တာ လဟုသံ ဣတ္တရန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ပရမတ္ထတော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ‘‘ပရမတ္ထတော’’တိ ဣမိနာ ယာယံ ‘‘ယော စိရံ ဇီဝတိ, သော ဝဿသတ’’န္တိအာဒိနာ သတ္တာနံ (ဒီ. နိ. ၂.၇; သံ. နိ. ၁.၁၄၅; အ. နိ. ၇.၇၄) ဇီဝိတပ္ပဝတ္တိ ဝုတ္တာ, သာ ပဗန္ဓဝိသယတ္တာ ဝေါဟာရဝသေနာတိ တံ ပဋိက္ခိပတိ. ‘‘အတိပရိတ္တော’’တိ ဣမိနာ –

176. 众生“活着”的说法，仅在心存在时成立；而心的刹那，因其迅速变易的自性，是极其短暂的。如世尊所说：“诸比丘，我不见有其他任何一法，能如心这般迅速变易。”（增支部 1.48；论事 335）因此，为开示众生的生命因其仅为一心刹那而轻快、短暂，故说“从胜义而言”（paramatthato）等。于此，“从胜义而言”此语，是用以否定如“长寿者活一百岁”等所说之众生生命相续（长部 2.7；相应部 1.145；增支部 7.74），因为那是就相续不断而言，依世俗言说而成立的。“极其短暂”（atiparitto）者，谓——

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဒဠှဓမ္မာ ဓနုဂ္ဂဟာ သုသိက္ခိတာ ကတဟတ္ထာ ကတူပါသနာ စတုဒ္ဒိသာ ဌိတာ အဿု, အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ‘အဟံ ဣမေသံ…ပေ… ကတူပါသနာနံ စတုဒ္ဒိသာ ကဏ္ဍေ ခိတ္တေ အပ္ပတိဋ္ဌိတေ ပထဝိယံ ဂဟေတွာ အာဟရိဿာမီ’တိ. ယထာ [Pg.295] စ, ဘိက္ခဝေ, တဿ ပုရိသဿ ဇဝေါ, ယထာ စ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဇဝေါ, တတော သီဃတရော. ယထာ စ, ဘိက္ခဝေ, တဿ ပုရိသဿ ဇဝေါ, ယထာ စ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဇဝေါ, ယထာ စ ယာ ဒေဝတာ စန္ဒိမသူရိယာနံ ပုရတော ဓာဝန္တိ, တာသံ ဒေဝတာနံ ဇဝေါ, တတော သီဃတရံ အာယုသင်္ခါရာ ခီယန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၂၂၈) –

“诸比丘，譬如四位精于射箭、训练有素、身手敏捷、技艺精湛的强弓手，分别站在四个方向。这时有个人前来，说：“我将接住这些……技艺精湛的弓箭手从四方射出、尚未落地的箭矢，并将之取回。”诸比丘，那个人的速度何其迅速，日月的速度何其迅速，但寿行（āyusaṅkhārā）的灭尽比那还要迅速。诸比丘，那个人的速度何其迅速，日月的速度何其迅速，在日月前方奔跑的诸天神的速度也何其迅速，但寿行（āyusaṅkhārā）的灭尽比那还要迅速。”（相应部 2.228）

ဧဝံ ဝုတ္တံ ပရိတ္တမ္ပိ ပဋိက္ခိပတိ. တတြ ဟိ ဂမနဿာဒါနံ ဒေဝပုတ္တာနံ ဟေဋ္ဌုပရိယေန ပဋိမုခံ ဓာဝန္တာနံ သိရသိ, ပါဒေ စ ဗဒ္ဓခုရဓာရာသန္နိပါတတောပိ ပရိတ္တကော ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယဿ သော ခဏော ဝုတ္တော, စိတ္တဿ ပန အတိဝိယ ပရိတ္တတရော, ယဿ ဥပမာပိ နတ္ထိ. တေနေဝါဟ ‘‘ယာဝဉ္စိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပမာပိ န သုကရာ, ယာဝ လဟုပရိဝတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁.၄၈). ဇီဝိတက္ခဏောတိ ဇီဝနက္ခဏော. ဧကစိတ္တပ္ပဝတ္တိမတ္တောယေဝ ဧကဿ စိတ္တဿ ပဝတ္တိမတ္တေနေဝ သတ္တာနံ ပရမတ္ထတော ဇီဝနက္ခဏဿ ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဥပမာယ ပကာသေန္တော ‘‘ယထာ နာမာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဝတ္တမာနန္တိ ပဝတ္တန္တံ. ဧကစိတ္တက္ခဏိကန္တိ ဧကစိတ္တက္ခဏမတ္တဝန္တံ. တသ္မိံ စိတ္တေ နိရုဒ္ဓမတ္တေတိ ယေန ဝတ္တမာနစိတ္တက္ခဏေန ‘‘ဇီဝတီ’’တိ ဝုစ္စတိ, တသ္မိံ စိတ္တေ နိရောဓံ ဘင်္ဂံ ပတ္တမတ္တေ တံသမင်္ဂီ သတ္တော နိရုဒ္ဓေါ မတောတိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါဠိယာ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေန တီသုပိ ကာလေသု သတ္တာနံ ပရမတ္ထတော ဇီဝနံ နာမ စိတ္တက္ခဏဝသေနေဝါတိ ဒဿေတိ.

如此说，连短暂的刹那也被否定了。在那（教示）中，喜爱奔跑的两位天子，一上一下迎面奔跑时，（下行天子）的头顶与（上行天子）的脚底所绑缚的剃刀锋刃恰好相遇的刹那，比这还要短暂的，是色命根的刹那；然而心的（刹那）则极其短暂，甚至没有譬喻。因此说：“诸比丘，心是如此的轻快转变，甚至难以举出譬喻。”（《增支部》1.48）“命刹那”即是活着的刹那。因为有情的胜义生命刹那，仅由一个心的生起所限定，所以（生命刹那）仅是一个心的生起。现在为以譬喻阐明此义，而说“譬如”等。其中，“生起时”即是正在生起。“一心刹那”即是仅具一心刹那时长。“于彼心灭时”是指：凭着那被称为“活着”的现在心刹那，当彼心到达灭、坏时，与彼（心）相应的有情，即被称为已灭、已死。为以圣典阐明此义，而说“如所说”等。由此显示，有情在三时中的胜义生命，实唯依心刹那而有。

ဇီဝိတန္တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. သုခဒုက္ခာတိ သုခဒုက္ခဝေဒနာ. ဥပေက္ခာပိ ဟိ သုခဒုက္ခာသု ဧဝ အန္တောဂဓာ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဘာဝတော. အတ္တဘာဝေါတိ ဇီဝိတဝေဒနာဝိညာဏာနိ ဌပေတွာ အဝသိဋ္ဌဓမ္မာ ဝုတ္တာ. ကေဝလာတိ အတ္တနာ, နိစ္စဘာဝေန ဝါ အဝေါမိဿာ. ဧကစိတ္တသမာယုတ္တာတိ ဧကေကေန စိတ္တေန သဟိတာ. လဟုသော ဝတ္တတိ ခဏောတိ ဝုတ္တနယေန ဧကစိတ္တက္ခဏိကတာယ လဟုကော အတိဣတ္တရော ဇီဝိတာဒီနံ ခဏော ဝတ္တတိ.

“命”即是命根。“乐苦”即是乐受与苦受。舍受也因其悦意与不悦意之性，而确实包含在乐苦之中。“自体”是指除去命、受、识后所说的其余诸法。“唯”是指不与我或常性相混杂。“与一心相应”是指与每一心俱起。“刹那迅速转起”是指：如前所述，因其为一心刹那，故命等的刹那轻快、极其短暂地转起。

ယေ နိရုဒ္ဓါ မရန္တဿာတိ စဝန္တဿ သတ္တဿ စုတိတော ဥဒ္ဓံ ‘‘နိရုဒ္ဓါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ ယေ ခန္ဓာ. တိဋ္ဌမာနဿ ဝါ ဣဓာတိ ယေ ဝါ ဣဓ ပဝတ္တိယံ တိဋ္ဌန္တဿ ဓရန္တဿ ဘင်္ဂပ္ပတ္တိယာ နိရုဒ္ဓါ ခန္ဓာ. သဗ္ဗေပိ သဒိသာ တေ သဗ္ဗေပိ ဧကသဒိသာ. ကထံ? ဂတာ အပ္ပဋိသန္ဓိကာ ပုန အာဂန္တွာ ပဋိသန္ဓာနာဘာဝေန ဝိဂတာ. ယထာ [Pg.296] ဟိ စုတိခန္ဓာ န နိဝတ္တန္တိ, ဧဝံ တတော ပုဗ္ဗေပိ ခန္ဓာ, တသ္မာ ဧကစိတ္တက္ခဏိကံ သတ္တာနံ ဇီဝိတန္တိ အဓိပ္ပာယော.

所谓“于死时已灭者”，是指对于正在死亡的有情，在其死亡之后被称为“已灭”的那些蕴。所谓“或于住立时”，是指在此生命流转中，对于存续者因达到坏灭而灭尽的那些蕴。所有这些蕴都是相似的，完全相同。为何？它们已逝去，不再结生，因不再回来结生而消失。诚然，犹如死亡时的诸蕴不再返回，同样地，那之前的诸蕴亦然。因此，其义为：诸有情的生命仅为一心刹那。

အနိဗ္ဗတ္တေန န ဇာတောတိ အနုပ္ပန္နေန စိတ္တေန ဇာတော န ဟောတိ အဇာတော နာမ ဟောတိ. ပစ္စုပ္ပန္နေန ဝတ္တမာနေန စိတ္တေန ဇီဝတိ ဇီဝမာနော နာမ ဟောတိ. စိတ္တဘင်္ဂါ မတော လောကောတိ စုတိစိတ္တဿ ဝိယ သဗ္ဗဿပိ တဿ တဿ စိတ္တဿ ဘင်္ဂပ္ပတ္တိယာ အယံ လောကော ပရမတ္ထတော မတော နာမ ဟောတိ နိရုဒ္ဓဿ အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ. ဧဝံ သန္တေပိ ပညတ္တိ ပရမတ္ထိယာ ယာ တံ တံ ဓရန္တံ စိတ္တံ ဥပါဒါယ ‘‘တိဿော ဇီဝတိ, ဖုဿော ဇီဝတီ’’တိ ဝစနပ္ပဝတ္တိယာ ဝိသယဘူတာ သန္တာနပညတ္တိ, သာ ဧတ္ထ ပရမတ္ထိယာ ပရမတ္ထဘူတာ. တထာ ဟိ ဝဒန္တိ ‘‘နာမဂေါတ္တံ န ဇီရတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၇၆).

所谓“不以已生而生”，是指不以未生起的心而为“已生”，故名为“未生”。以现在、现行的心而活，名为“活着”。所谓“心坏灭故世间死”，是指犹如死亡心，由于每一个心都达到坏灭，此世间在胜义上名为“已死”，因为已灭者不再结生。虽然如此，那依于每一个持续的心而成为“帝沙(Tisso)活着，富沙(Phusso)活着”等言说之对象的相续概念，在此是胜义的，是真实存在的。因此，他们说：“名与姓不会衰老”（《相应部》1.76）。

၁၇၇. အညတရညတရေန အာကာရေန. စိတ္တန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏံ စိတ္တံ. အာသေဝနံ လဘတီတိ ဘာဝနာသေဝနံ လဘတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပံ ပဟာယ ဧကတ္တဝသေန မရဏာရမ္မဏမေဝ ဟောတီတိ. တေနာဟ ‘‘မရဏာရမ္မဏာ သတိ သန္တိဋ္ဌတီ’’တိ. သဘာဝဓမ္မာနံ ဘေဒေါ သဘာဝဓမ္မဂတိကော ဧဝါတိ အာဟ ‘‘သဘာဝဓမ္မတ္တာ ပန အာရမ္မဏဿာ’’တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ဇရာမရဏံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္န’’န္တိအာဒိ (သံ. နိ. ၂.၂၀). သံဝေဇနီယတ္တာတိ သံဝေဂဇနနတော မဟာဘူတေသု မဟာဝိကာရတာ ဝိယ ဂယှမာနာ မရဏံ အနုဿရိယမာနံ ဥပရူပရိ ဥဗ္ဗေဂမေဝ အာဝဟတီတိ တတ္ထ န ဘာဝနာစိတ္တံ အပ္ပေတုံ သက္ကောတိ. ယဒိ သဘာဝဓမ္မတ္တာ အပ္ပနံ န ပါပုဏာတိ, လောကုတ္တရဇ္ဈာနံ ဧကစ္စာနိ အရူပဇ္ဈာနာနိ စ ကထန္တိ အာဟ ‘‘လောကုတ္တရဇ္ဈာနံ ပနာ’’တိအာဒိ. ဝိသုဒ္ဓိဘာဝနာနုက္ကမဝသေနာတိ ဟေဋ္ဌိမဝိသုဒ္ဓိယာ အာနုဘာဝေန အဓိဂတာတိသယာယ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိဘာဝနာယ, သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ နိဗ္ဗိန္ဒနဝိရဇ္ဇနာဒိဝိသံယောဂါဓိမုတ္တိအပ္ပနာယ စ ပဋိပက္ခဘူတာနံ ပါပဓမ္မာနံ ဝိဂမောတိ ဧဝံဘူတဿ ဝိသုဒ္ဓိဘာဝနာနုက္ကမဿ ဝသေန လောကုတ္တရဇ္ဈာနံ အပ္ပနာပ္ပတ္တမေဝ ဟောတိ. အာရမ္မဏသမတိက္ကမနမတ္တံ တတ္ထ ဟောတီတိ အညေသံ သဘာဝဓမ္မာရမ္မဏကမ္မဋ္ဌာနာနံ ဝိယ စိတ္တဿ သမာဓာနေ ဗျာပါရော နတ္ထိ. ယထာသမာဟိတေန ပန စိတ္တေန အာရမ္မဏသမတိက္ကမနမတ္တမေဝ ဘာဝနာယ ကာတဗ္ဗံ, တသ္မာ သဘာဝဓမ္မေပိ အာရုပ္ပဇ္ဈာနံ အပ္ပေတီတိ.

177. 以某种方式。心是指业处所缘的心。获得修习，即获得修习的勤行，舍弃外在的散乱，唯以死亡为所缘。因此说“以死亡为所缘的念安住”。自性法的坏灭，即是自性法之自然行相，所以说“因为所缘是自性法”。因此世尊说：“诸比丘，老死是无常的、有为的、缘起而生的”等等。因为其令人悚惧，如同四大种之大变异性一般，当忆念死亡时，会一再引生不安，故于彼处，修习之心难以达到安止。如果因为是自性法而无法达到安止，那么出世间禅和某些无色禅又如何呢？所以说“然而出世间禅”等等。依照清净修习之次第，即是凭借下层清净之威力，所证得的殊胜道智见清净之修习，以及对一切诸行生起厌离、离贪等不相应的胜解，并远离作为安止之对治品的诸恶法，像这样，依照清净修习的次第，出世间禅必定达到安止定。在那里仅有超越所缘之作用，不像其他以自性法为所缘的业处那样，心于等持上无需功用。然而，应以已得等持之心，仅作超越所缘之修习，因此对于自性法也能达到无色禅的安止。

သတတံ [Pg.297] အပ္ပမတ္တော ဟောတိ သံဝေဂဗဟုလတ္တာ, တတော ဧဝဿ သဗ္ဗဘဝေသု အနဘိရတိသညာပဋိလာဘော. ဇီဝိတနိကန္တိံ ဇဟာတိ မရဏဿ အဝဿံဘာဝိတာဒဿနတော. ပါပဂရဟီ ဟောတိ အနိစ္စသညာပဋိလာဘတော, တတော ဧဝ အသန္နိဓိဗဟုလတာ, ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာ စ. တဒနုသာရေနာတိ အနိစ္စသညာပရိစယာနုသာရေန. အဘာဝိတမရဏာတိ အဘာဝိတမရဏာနုဿရဏာ. အဘယော အသမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ ပဂေဝ မရဏသညာယ သူပဋ္ဌိတတ္တာ.

由于常怀悚惧，故恒常不放逸，由此于一切有中获得不乐想。由于见到死亡之必然性，故舍弃对生命之爱著。由于获得无常想，故呵责罪恶，由此亦多无积聚，以及远离尘垢与悭吝。“随顺于彼”者，谓随顺于无常想之熟习。“未修习死亡”者，谓未修习死亡随念。由于死亡想早已善现前，故无畏、不迷惑地死去。

ကာယဂတာသတိကထာဝဏ္ဏနာ

身至念论释义

၁၇၈. ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဧတ္ထာတိ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ, ဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပဇ္ဇနကာလော, တသ္မာ. အညတြ တံ ဌပေတွာ, အညသ္မိံ ကာလေတိ အတ္ထော. န ပဝတ္တပုဗ္ဗန္တိ အပဝတ္တပုဗ္ဗံ. တတော ဧဝ သဗ္ဗတိတ္ထိယာနံ အဝိသယဘူတံ. နနု စ သုနေတ္တသတ္ထာရာဒယော (အ. နိ. ၆.၅၄; ၇.၆၆, ၇၃), အညေ စ တာပသပရိဗ္ဗာဇကာ သရီရံ ‘‘အသုဘ’’န္တိ ဇာနိံသု. တထာ ဟိ သုမေဓတာပသေန သရီရံ ဇိဂုစ္ဆန္တေန ဝုတ္တံ –

178. “诸佛于此出现”，故为“佛出世”，即诸佛出现之时。是故，“除彼之外”者，义为“于另一时”。“未曾转起”者，谓不曾发生过。由此，此乃一切外道之非境界。然，善眼导师(Sunetta Satthār)等，以及其他苦行者、游方者，岂非亦知身体为“不净”耶？诚然，如善慧苦行者(Sumedha Tāpasa)厌恶身体时所说：——

‘‘ယန္နူနိမံ ပူတိကာယံ, နာနာကုဏပပူရိတံ;

ဆဍ္ဍယိတွာန ဂစ္ဆေယျံ, အနပေက္ခော အနတ္ထိကော’’တိ. (ဗု. ဝံ. ၂.၈) –

“善哉！愿我能舍弃此充满种种腐尸的臭秽之身，无所顾恋，无所需求而离去。”

အာဒိ. ကာမံ ဗောဓိသတ္တာ, အညေ စ တာပသာဒယော သရီရံ ‘‘အသုဘ’’န္တိ ဇာနန္တိ, ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေန ပန န ဇာနန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အညတြ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒါ’’တိအာဒိ. သံဝေဂါယ သံဝတ္တတိ ယာထာဝတော ကာယသဘာဝပ္ပဝေဒနတော. အတ္ထာယာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိအတ္ထာယ. ယောဂက္ခေမာယာတိ စတူဟိ ယောဂေဟိ ခေမဘာဝါယ. သတိသမ္ပဇညာယာတိ သဗ္ဗတ္ထ သတိအဝိပ္ပဝါသာယ စ သတ္တဋ္ဌာနိယသမ္ပဇညာယ စ. ဉာဏဒဿနပဋိလာဘာယာတိ ဝိပဿနာဉာဏာဓိဂမာယ. ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယာတိ တိဿော ဝိဇ္ဇာ, စိတ္တဿ အဓိမုတ္တိ နိဗ္ဗာနံ, စတ္တာရိ သာမညဖလာနီတိ ဧတေသံ ပစ္စက္ခကရဏာယ. အမတဿ နိဗ္ဗာနဿ အဓိဂမဟေတုတာယ, အမတသဒိသာတပ္ပကသုခသဟိတတာယ စ ကာယဂတာသတိ ‘‘အမတ’’န္တိ ဝုတ္တာ. ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ ဈာနသမာပဇ္ဇနေန ဝဠဉ္ဇန္တိ. ပရိဟီနန္တိ ဇိနံ. ဝိရဒ္ဓန္တိ အနဓိဂမေန ဝိရဇ္ဈိတံ. အာရဒ္ဓန္တိ သာဓိတံ နိပ္ဖာဒိတံ. အနေကေဟိ အာကာရေဟိ တေသု တေသု သုတ္တန္တေသု ပသံသိတွာ ယံ တံ ကာယဂတာသတိကမ္မဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ သမ္ဗန္ဓော[Pg.298]. ကတ္ထ ပန နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ? ကာယဂတာသတိသုတ္တေ (မ. နိ. ၃.၁၅၃ အာဒယော). တတ္ထ ဟိ ‘‘ကထံ ဘာဝိတာ စ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ အယံ ဒေသနာ အာဂတာ. တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ဘိက္ခဝေ, ကေန ပကာရေန ကာယဂတာသတိဘာဝနာ ဘာဝိတာ, ကေန စ ပကာရေန ပုနပ္ပုနံ ကတာ အာနာပါနဇ္ဈာနာဒီနံ နိပ္ဖတ္တိယာ မဟပ္ဖလာ, တေသံ တေသံ ဝိဇ္ဇာဘာဂိယာနံ, အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယာနဉ္စ ဓမ္မာနံ, အရတိရတိသဟနတာဒီနဉ္စ သံသိဒ္ဓိယာ မဟာနိသံသာ စ ဟောတီတိ? အာနာပါနပဗ္ဗန္တိ အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာနာဝဓိ. ဧသ နယော သေသေသုပိ.

诚然，菩萨及其他苦行者等虽知身体为“不净”，然不知其为业处。是故说“除非佛出世”等。因其如实揭示身体之自性，故能引生悚惧。所谓‘为利益’，即为现法等利益。所谓‘为从诸轭得安稳’，即为从四轭得安稳。所谓‘为正念正知’，即为于一切处不离正念及具足七处正知。所谓‘为得见智’，即为证得观智。所谓‘为亲证知解脱果’，即为亲证三明、心解脱之涅槃、四沙门果。因其是证得不死涅槃之因，且伴随与不死相似之精勤乐，故身念住被称为“不死”。所谓‘受用’，即以入禅那而使用。舍弃即是失去；错过即是因未证得而错过；勤修即是达成、圆满。此中关联为：在彼彼经中以种种方式赞叹之后，指出了那个身念住业处。然则于何处指出？于《身念住经》（中部3.153等）。于彼经中，此教说由“诸比丘，云何已修习……”等文句而来。此中简义为：诸比丘，以何方式修习身念住，又以何方式多作，能令入出息禅等得以圆满而有大果，能令彼等明分、应以胜智亲证之法、以及忍耐不乐与乐等得以成就而有大利益耶？入出息品，即入出息业处之章节。此理亦通于余处。

ဓာတုမနသိကာရကမ္မဋ္ဌာနေန ယဒိပိ ဥပစာရသမာဓိ ဣဇ္ဈတိ, သမ္မသနဝါရော ပန တတ္ထ သာတိသယောတိ ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗမ္ပိ ‘‘ဝိပဿနာဝသေန ဝုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၉; မ. နိ. ၁.၁၁၂) တတ္ထ တတ္ထ အသုဘာနိစ္စတာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ကာယေ အာဒီနဝဿ ဝိဘာဝနဝသေန ဒေသနာယ အာဂတတ္တာ ‘‘နဝသိဝထိက…ပေ… ဝုတ္တာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသူတိ ဧတေသု သိဝထိကပဗ္ဗေသု အာဂတဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု. အာနာပါနဿတိဝသေနာတိ အာနာပါနဿတိဘာဝနာဝသေန. ယော ဥပရိ ‘‘ကရီသံ မတ္ထလုင်္ဂ’’န္တိ မတ္ထလုင်္ဂကောဋ္ဌာသော ဂယှတိ, တံ ဣဓ ပါဠိယံ (မ. နိ. ၃.၁၅၄) အဋ္ဌိမိဉ္ဇေနေဝ သင်္ဂဏှိတွာ ဒေသနာ အာဂတာတိ ဒဿေန္တော ‘‘မတ္ထလုင်္ဂံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇေန သင်္ဂဟေတွာ’’တိ အာဟ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ အနုဿတိနိဒ္ဒေသေ. ကာယံ ဂတာ, ကာယေ ဝါ ဂတာ သတိ ကာယဂတာသတီတိ သတိသီသေန ဣဒံ ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနံ အဓိပ္ပေတန္တိ ယောဇနာ.

虽以界作意业处亦能成就近行定，然其思择的部分更为殊胜，故界作意品亦被称为“以观而说”。“此身亦是如此之法，亦是如此之性，亦不离此”——此处彼处，与不净、无常等共同，以开示身体过患之方式而说，故云“九种墓地……乃至……已说”。此处之“肿胀等”，即指彼等墓地篇中所说的肿胀等。以入出息念故，即以修习入出息念故。上文所谓“粪、脑”中被取为脑的部分，在此巴利圣典中实以骨髓统摄而作开示，为显示此义故说“以骨髓统摄脑”。此处，即在此随念的解释中。念已去至身，或念已在身中，是为身至念——以念为首，此三十二身分业处即其所指，应如是连结。

၁၇၉. စတုမဟာဘူတိကန္တိ စတုမဟာဘူတသန္နိဿယံ. ပူတိကာယန္တိ ပူတိဘူတံ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓကာယံ. ဌာနဂမနာဝတ္ထံ သရီရံ သန္ဓာယ, တဿ ဝါ အဝယဝေသု သဗ္ဗဟေဋ္ဌိမံ ပါဒတလန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ’’တိ. တိရိယံ တစပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဧတ္ထ နနု ကေသလောမနခါနံ, တစဿ စ အတစပရိစ္ဆိန္နတာ အတ္ထီတိ? ကိဉ္စာပိ အတ္ထိ, တစပရိစ္ဆိန္နဗဟုလတာယ ပန ကာယဿ တစပရိစ္ဆိန္နတာ ဟောတီတိ ဧဝံ ဝုတ္တံ. တစော ပရိယန္တော အဿာတိ တစပရိယန္တောတိ ဧတေန ပန ဝစနေန ကာယေကဒေသဘူတော တစော ဂဟိတော ဧဝ, တပ္ပဋိဗဒ္ဓါ စ ကေသာဒယော တဒနုပဝိဋ္ဌမူလာ တစပရိယန္တာဝ ဟောန္တီတိ [Pg.299] ဒွတ္တိံသာကာရသမူဟော သဗ္ဗောပိ ကာယော တစပရိယန္တော ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

179. 四大种所成，即依于四大种。腐烂之身，即已腐烂、极度恶臭之身。此是针对有站立、行走状态的身体而言，或在其肢体中，脚底是最下方，故说“上自脚底”。关于“横为皮界”，难道头发、体毛、指甲，以及皮肤本身，不就是不为皮肤所界限的吗？虽是如此，但因身体大部分为皮肤所界限，故如是说。又，皮肤是其边界，故称“皮界”。通过此说，作为身体一部分的皮肤已被计取，而与它相连的头发等，其根深入其中，也以皮肤为界。因此，应知由三十二行相组成的整个身体，皆被称为以皮肤为界。

အတ္ထီတိ ဝစနဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ, နိပါတပဒံ ဝါ ဧတံ. တသ္မာ တီသုပိ သင်္ခါသု တဒေဝဿ ရူပံ. တေနာဟ ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တီ’’တိ. အက္ခရစိန္တကေဟိ သရီရေ ကာယ-သဒ္ဒံ ဝဏ္ဏန္တေဟိပိ အသုစိသမုဒါယဘာဝေနေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော ‘‘အသုစိသဉ္စယတော’’တိ ဝတွာ ပုန နံ နိရုတ္တိနယေန ဒဿေတုံ ‘‘ကုစ္ဆိတာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အာယဘူတတောတိ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဘူတတ္တာ. ‘‘ပူရံ နာနပ္ပကာရဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ကေ ပန တေ ပကာရာ? ယေဟိ နာနပ္ပကာရံ အသုစိ ဝုတ္တ’’န္တိ တေ ကေသာဒိကေ ဒဿေတုံ ပါဠိယံ ‘‘ကေသာ လောမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေန္တော အာဟ ‘‘ဧတေ ကေသာဒယော ဒွတ္တိံသာကာရာ’’တိ. အာကာရာ ပကာရာတိ ဟိ ဧကော အတ္ထောတိ. ဧဝံ သမ္ဗန္ဓောတိ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ နခါ’’တိအာဒိနာ သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသု ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ’’တိ ပဒတ္တယေန သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော.

“有”（atthi）是经由语序倒置而说，或者它是一个小品词（nipātapadaṃ）。因此，在三种数中，它的形态都相同。所以说“存在”（saṃvijjanti）。语法学家们在解释身体（sarīra）中的“身”（kāya）一词时，也应只将其视为不净物的集合，为了表明此义，而说“由不净积聚”，又为了以词源学方式来解释它，而说“可厌的”（kucchitānaṃ）等。其中，“生起处”（āyabhūtato）是因为它是生起的处所。经中说“充满种种”。“是哪些种类，被称为种种不净物呢？”为了指出头发等这些种类，圣典中说了“发、毛”等。为了阐明此义，（义注）说：“这些发等是三十二行相”。确实，“行相”（ākāra）和“种类”（pakāra）是同一义。如此，其关联应知为：对于“此身中有指甲”等所有部分，都与“此身中有”这三个词相关联。

ပရိတောတိ တိရိယံ, သမန္တတော ဝါ ပါဒတလကေသမူလေသု စ တစဿ လဗ္ဘနတော. သုစိဘာဝန္တိ သုစိနော သဗ္ဘာဝံ, သုစိမေဝ ဝါ.

“周遍”（parito）指横向，或指周遍，因为皮肤在足底和发根处也能找到。“清净的状态”（sucibhāvaṃ）指清净的实有性，或就是清净本身。

၁၈၀. ယေန ဝိဓိနာ ဥဂ္ဂဟေ ကုသလော ဟောတိ, သော သတ္တဝိဓော ဝိဓိ ‘‘ဥဂ္ဂဟကောသလ္လ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တန္နိဗ္ဗတ္တံ ဝါ ဉာဏံ. မနသိကာရကောသလ္လေပိ ဧသေဝ နယော.

180. 通过何种方法于受持（ugaha）中得以善巧，那七种方法被称为“受持善巧”（uggahakosalla），或由其所产生的智慧（也被称为“受持善巧”）。于作意善巧（manasikārakosalla）亦是此理。

သဇ္ဈာယန္တာ ဝါတိ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တာ ဧဝ. တေသံ ကိရ စတ္တာရော မာသေ သဇ္ဈာယန္တာနံ သဇ္ဈာယမဂ္ဂေနေဝ ကောဋ္ဌာသေ ဥပဓာရေန္တာနံ ပဋိပါဋိယာ ဒွတ္တိံသာကာရာ ဝိဘူတတရာ ဟုတွာ ခါယိံသု, ပဋိက္ကူလသညာ သဏ္ဌာသိ, တေ တသ္မိံ နိမိတ္တေ ဈာနံ အပ္ပေတွာ ဈာနပါဒကံ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဒဿနမဂ္ဂံ ပဋိဝိဇ္ဈိံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဇ္ဈာယန္တာ ဝ သောတာပန္နာ အဟေသု’’န္တိ.

“诵习者”（sajjhāyantā）即正在诵习之人。据说他们诵习四月，仅通过诵习的方式次第审察（身）分，三十二行相变得极为清晰地显现，不净想（paṭikkūlasaññā）得以确立。他们于彼相（nimitta）中进入禅那，增长以禅那为基础的观（vipassanā），证得了见道（dassanamagga）。是故说：“他们于诵习时即成须陀洹（sotāpanna）”。

ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ တစပဉ္စကာဒိဝသေနေဝ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ. ပထဝီဓာတုဗဟုလဘာဝတော မတ္ထလုင်္ဂဿ ကရီသာဝသာနေ တန္တိအာရောပနမာဟ. ဧတ္ထ စ မံသံ, နှာရု, အဋ္ဌိ, အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ, ဝက္ကံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ, အဋ္ဌိ, နှာရု, မံသံ, တစော, ဒန္တာ, နခါ, လောမာ, ကေသာတိ ဧဝံ ဝက္ကပဉ္စကာဒီသု အနုလောမသဇ္ဈာယံ ဝတွာ ပဋိလောမသဇ္ဈာယော ပုရိမေဟိ သမ္ဗန္ဓော ဝုတ္တော. သွာယံ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ [Pg.300] (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၃၅၆) ဝိသုံ တိပဉ္စာဟံ, ပုရိမေဟိ ဧကတော တိပဉ္စာဟန္တိ ဆပဉ္စာဟံ သဇ္ဈာယော ဝုတ္တော, တတ္ထ အာဒိအန္တဒဿနဝသေန ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အနုလောမပဋိလောမသဇ္ဈာယေပိ ဟိ ပဋိလောမသဇ္ဈာယော အန္တိမော ဟောတိ, သဇ္ဈာယပ္ပကာရန္တရံ ဝါ ဧတမ္ပီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

“已界定”是指以皮五法等方式作了界定。由于脑髓多地界，故说将其列于粪便部分的末尾。于此，说了“肉、筋、骨、骨髓、肾”，以及“肾、骨髓、骨、筋、肉、皮、齿、爪、毛、发”这样于肾五法等的顺诵后，又说逆诵与前面的[组]相关联。此在《痴迷消解》(Sammohavinodanī)中，说为分别诵三个五日，与前面的[组]合在一起诵三个五日，共六个五日的诵习。于彼，当知是以显示首尾的方式而说。又，即使在顺逆诵中，逆诵也是最后的；或当知此亦是另一种诵习方式。

ဟတ္ထသင်္ခလိကာတိ အင်္ဂုလိပန္တိမာဟ.

“手链”是指手指之行列。

မနသာ သဇ္ဈာယောတိ စိတ္တေန စိန္တနမာဟ, ယံ မာနသံ ‘‘ဇပ္ပန’’န္တိ ဝုစ္စတိ, သမ္မဒေဝ အဇ္ဈာယောတိ ဝါ သဇ္ဈာယော, စိန္တနန္တိ အတ္ထော. စိရတရံ သုဋ္ဌု ပဝတ္တနေန ပဂုဏဘူတာ ကမ္မဋ္ဌာနတန္တိ သမာဝဇ္ဇိတွာ မနသိ ကရောန္တဿ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနာ ကတ္ထစိ အသဇ္ဇမာနာ နိရန္တရမေဝ ဥပဋ္ဌာတိ, တဒနုသာရေန တဒတ္ထောပိ ဝိဘူတတရော ဟုတွာ ခါယတီတိ အာဟ ‘‘ဝစသာ သဇ္ဈာယော ဟိ…ပေ… ပဋိဝေဓဿ ပစ္စယော ဟောတီ’’တိ. လက္ခဏပဋိဝေဓဿာတိ အသုဘလက္ခဏပဋိဝေဓဿ.

“以意诵”是说以心思维，此心所成者被称为“念诵”；或“正遍观察”故为“诵”，义即思维。对于通过长久、良好地实行而变得娴熟的业处之文，当善加省察、作意时，此文便会从头至尾无间断地现起于任何一处皆不滞碍。随此业处之文，其义亦变得更为显明而清晰。因此说：“以语诵实为……通达之缘。”“通达相”即通达不净相。

ပဋိက္ကူလသဘာဝသလ္လက္ခဏဿ ကဿစိ ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏမုခေန ကောဋ္ဌာသာ ဝဝတ္ထာနံ ဂစ္ဆန္တိ, ကဿစိ သဏ္ဌာနဂ္ဂဟဏမုခေန, ကဿစိ ဒိသာဝိဘာဂဂ္ဂဟဏမုခေန, ကဿစိ ပတိဋ္ဌိတောကာသဂ္ဂဟဏမုခေန, ကဿစိ သဗ္ဗသော ပရိစ္ဆိဇ္ဇဂ္ဂဟဏမုခေနာတိ ဝဏ္ဏာဒိတော သလ္လက္ခဏံ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လာဝဟံ ဝုတ္တန္တိ တံ ဒဿေန္တော ‘‘ကေသာဒီနံ ဝဏ္ဏော ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗော’’တိအာဒိမာဟ.

对于厌逆自性的善观察，对某些人而言，诸部分是以取色为首而得以确立；对某些人而言，是以取形相为首；对某些人而言，是以取方分为首；对某些人而言，是以取住处为首；对某些人而言，是以取遍尽无余的限定为首。如是，由色等而善观察，被称为能带来取相善巧。为显示此，而说“当确立发等的颜色”等。

အတ္တနော ဘာဂေါ သဘာဂေါ, သဘာဂေန ပရိစ္ဆေဒေါ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဟေဋ္ဌုပရိတိရိယပရိယန္တေဟိ, သကောဋ္ဌာသိကကေသန္တရာဒီဟိ စ ပရိစ္ဆေဒေါတိ အတ္ထော. အမိဿကတာဝသေနာတိ ကောဋ္ဌာသန္တရေဟိ အဝေါမိဿကတာဝသေန. အသဘာဂေါ ဟိ ဣဓ ‘‘ဝိသဘာဂေါ’’တိ အဓိပ္ပေတော, န ဝိရုဒ္ဓသဘာဂေါ. သွာယမတ္ထော ကေသာဒိသဒ္ဒတော ဧဝ လဗ္ဘတိ. သဒ္ဒန္တရတ္ထာပေါဟနဝသေန သဒ္ဒေါ အတ္ထံ ဝဒတီတိ ‘‘ကေသာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အကေသာ န ဟောန္တီ’’တိ အယမတ္ထော ဝိညာယတိ. ကေ ပန တေ အကေသာ? လောမာဒယော, န စ ဃဋာဒီသု ပသင်္ဂေါပကရဏေနေဝ တေသံ နိဝတ္တိတတ္တာ.

自己的部分即是同分（sabhāga），以同分限定即是同分限定（sabhāgapariccheda），其义为：通过下、上、横向的边际，以及通过自身部分中的发等来限定。“不相杂的状态”是指与其他部分不相混杂的状态。于此，非同分（asabhāga）意指“异分”（visabhāga），而非“相违的同分”（viruddhasabhāga）。此义可从“发”等词语本身得知。词语通过排除他词之义来表达其义，故当说“发”（kesā）时，即可了知“非发（akesā）则不是”之义。那么，那些非发是什么呢？即是毛等。（此理）亦不适用于瓶等，因为它们已被论述的语境所排除。

ပဋိက္ကူလဝသေနေဝ ကထိတံ ဓာတုဝိဘာဂဿ သာမညတောပိ အဂဟိတတ္တာ. တတ္ထေဝ ဝိသုံ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနဿ ကထိတတ္တာ စ ဓာတုဝိဘင်္ဂေါ ပက္ကုသာတိသုတ္တံ [Pg.301] (မ. နိ. ၃.၃၄၂) ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ ဓာတုဝိဘင်္ဂပါဠိ (ဝိဘ. ၁၇၂ အာဒယော) စ. ယဿ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌာတိ ကေသာဒိ, တံ ပုဂ္ဂလံ သန္ဓာယ ဈာနာနိ ကေသာဒီသု ဝဏ္ဏကသိဏာရမ္မဏာနိ ဝိဘတ္တာနိ. ဉတွာ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ယဒတ္ထံ ဝုတ္တံ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ဓာတုဝသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ပဋိက္ကူလမနသိကာရပဗ္ဗေ. ကာယဂတာသတိသုတ္တေ (မ. နိ. ၃.၁၅၃ အာဒယော) ဟိ ပဋိက္ကူလမနသိကာရပဗ္ဗံ ဂဟေတွာ ဣဓ ကာယဂတာသတိဘာဝနာ နိဒ္ဒိသီယတိ.

（此法门）仅以厌逆的方式宣说，因为（于此）即使是概括性的界分别也未被谈及，并且就在那（《念住经》）中，界的业处已被单独宣说过。（至于）界分别，可见于《Pakkusāti经》（中部3.342）及《分别论》（Vibhaṅga）中的界分别品（Vibh. 172ff.）。对于那些显现发等为颜色的人，针对这类个人（puggala），诸禅那被分别为以发等为色遍（vaṇṇakasiṇa）所缘。为显示“了知后宣说”此言所述之目的，故说“于彼，以界的方式……”等。“于此”，指在此厌逆作意品中。因为在《身至念经》（Kāyagatāsati Sutta，中部3.153ff.）中，取此厌逆作意品，于此指示了身至念的修习。

၁၈၁. န ဧကန္တရိကာယာတိ ဧကန္တရိကာယပိ န မနသိ ကာတဗ္ဗံ, ပဂေဝ ဒွန္တရိကာဒိနာတိ အဓိပ္ပာယော. န ဘာဝနံ သမ္ပာဒေတိ, လက္ခဏပဋိဝေဓံ န ပါပုဏာတိ ဧကန္တရိကာယ မနသိ ကရောန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော.

181. “不应间隔其一”，其意为：即使间隔其一也不应作意，何况间隔其二等等呢？其关联在于：间隔其一而作意者，不能成就修行，不能到达相的通达。

ဩက္ကမနဝိဿဇ္ဇနန္တိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗေ မဂ္ဂေ. ပုစ္ဆိတွာဝ ဂန္တဗ္ဗံ ဟောတိ ဂဟေတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗဋ္ဌာနဿ အသလ္လက္ခဏတော. ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယောသာနံ ပါပုဏာတီတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနာ မနသိကာရမတ္တံ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော. အဝိဘူတံ ပန ဟောတိ ပဋိက္ကူလာကာရဿ သုဋ္ဌု အသလ္လက္ခဏတော. တတော ဧဝ န ဝိသေသံ အာဝဟတိ.

“入与舍”(Okkamanavissajjana)是指在应行与应舍的道路上。因未能辨识应取与应舍之处，故“必须先行询问才能前往”。“业处(kammaṭṭhāna)达到究竟”之意为：从始至终仅是作意而已，此为其义。然而，因未能善巧辨识厌恶相(paṭikkūlākāra)，故其不显现，由此无法带来殊胜成就。

ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယောသာနံ န ဂစ္ဆတီတိ ပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေ မနသိ ကရောတောယေဝ ဝိဘူတာ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တေ သာတိသယံ ပါဋိက္ကူလတော မနသိ ကရောန္တဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယောသာနံ ဂစ္ဆေယျ, ဣမဿ ပန အတိဝိယ ဒန္ဓံ မနသိ ကရောတော ဝိဘူတတော ဥပဋ္ဌာနမေဝ နတ္ထိ, ကုတော ပဋိက္ကူလတာယ သဏ္ဌာနံ. တေနာဟ ‘‘ဝိသေသာဓိဂမဿ ပစ္စယော န ဟောတီ’’တိ.

“业处(kammaṭṭhāna)不得究竟”：此谓诸部分(koṭṭhāsa)唯有通过次第作意，才会清晰显现。若能卓越地作意彼诸部分的厌恶，业处或能达到究竟；然而对此人而言，因其作意极其缓慢，连清晰的显现尚且没有，何况安住于厌恶之相？因此说：“不能成为证得殊胜(visesādhigama)之缘。”

ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေတိ ‘‘အသုစိ ပဋိက္ကူလ’’န္တိ ကေသာဒီသု ပဝတ္တေတဗ္ဗံ အသုဘာနုပဿနံ ဟိတွာ သုဘာဒိဝသေန ဂယှမာနာ ကေသာဒယောပိ ဣဓ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏမေဝါ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ရူပါဒယော ဟိ နီလာဒိဝသေန ပုထုသဘာဝတာယ ပုထုတ္တာရမ္မဏံ နာမ, နာနာရမ္မဏန္တိ အတ္ထော. အသမာဓာနံ စေတသော ဝိရူပေါ ခေပေါတိ ဝိက္ခေပေါ. သော သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ သက္ကစ္စံ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောန္တေန ပဋိဗာဟိတဗ္ဗော. ပရိဟာယတီတိ ဟာယတိ. ပရိဓံသတီတိ ဝိနဿတိ.

“外种种所缘”(bahiddhā puthuttārammaṇa)：此谓舍弃于发等应修之“不净、厌恶”不净观(asubhānupassanā)，而以净等方式执取发等时，于此[身至念]中，发等亦应被知为“诚然是外种种所缘”。诚然，色(rūpa)等以青等方式具有种种自性，故名“种种所缘”，义为“不同所缘”(nānārammaṇa)。心之不专注(asamādhāna)，心之歪曲抛掷(virūpo khepo)，是为散乱(vikkhepo)。彼[散乱]应由善安立念、恭敬作意业处者所防护。“衰退”(parihāyati)即减损(hāyati)。“毁坏”(paridhaṃsati)即坏灭(vinassati)。

ယာ [Pg.302] အယံ ကေသာ လောမာတိအာဒိကာ လောကသင်္ကေတာနုဂတာ. ပဏ္ဏတ္တီတိ အဋ္ဌ ဓမ္မေ ဥပါဒါယ ပဏ္ဏတ္တိ. တံ ကေသာဒိပဏ္ဏတ္တိံ. အတိက္ကမိတွာတိ ပဋိက္ကူလဘာဝနာယ အတိက္ကမိတွာ ဥဂ္ဃာဋေတွာ. တဿာ ဥဂ္ဃာဋိတတ္တာ တသ္မိံ တသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ ပဋိက္ကူလတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ ‘‘ပဋိက္ကူလ’’န္တိ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗံ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတြိဒံ ဥပမာသံသန္ဒနံ – မနုဿာ ဝိယ ယောဂါဝစရော. ဥဒပါနံ ဝိယ ကောဋ္ဌာသာ. တာလပဏ္ဏာဒိသညာဏံ ဝိယ ကေသာဒိပညတ္တိ. တေန မနုဿာနံ ဥဒပါနေ နှာနပိဝနာဒိ ဝိယ ယောဂါဝစရဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ကေသာ လောမာတိ ပဏ္ဏတ္တိဝသေန မနသိကာရော. အဘိဏှသဉ္စာရေန မနုဿာနံ သညာဏေန ဝိနာ ဥဒပါနေ ကိစ္စကရဏံ ဝိယ ယောဂါဝစရဿ မနသိကာရဗလေန ပဏ္ဏတ္တိံ အတိက္ကမိတွာ ပဋိက္ကူလဘာဝေယေဝ စိတ္တံ ဌပေတွာ ဘာဝနာနုယောဂေါ. ပုဗ္ဗဘာဂေ…ပေ… ပါကဋော ဟောတီတိ ‘‘ကေသာ လောမာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၁၅၄) ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ကေသာဒိပညတ္တိယာ သဒ္ဓိံယေဝ ကောဋ္ဌာသာနံ ပဋိက္ကူလဘာဝေါ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပါကဋော ဟောတိ. အထာတိ ပစ္ဆာ ဘာဝနာယ ဝီထိပဋိပန္နကာလေ. ပဋိက္ကူလဘာဝေယေဝ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗန္တိ ကောဋ္ဌာသာနံ ပဋိက္ကူလာကာရေယေဝ ဘာဝနာစိတ္တံ ပဝတ္တေတဗ္ဗံ.

此所谓“发、毛”等，是随顺世间共识的概念。所谓概念，是依于八法而有的概念。对于那个发等概念，所谓超越，即是以不净修习来超越、揭开。因为揭开了它，当于彼彼（身）分中，不净相现起时，应将心安住于“不净”。现在，为了用譬喻阐明其义，说了“犹如”等。在此，譬喻的连结是：瑜伽行者(yogāvacaro)如人，诸（身）分如井，发等概念如棕榈叶等标记。如同人们凭着标记在井边沐浴、饮水等，瑜伽行者在初分也凭着“发、毛”等概念作意。如同人们因常来常往，无须标记也能在井边做事，瑜伽行者也以作意力超越概念，将心只安住于不净，致力于修习。“在初分……变得明显”是指：对于以“发、毛”等（引自《中部》3.154）来修习的行者，在初分，诸（身）分的不净性是与发等概念一同显现的。“然后”是指：后来，当修习已上轨道时。“应将心只安住于不净”是指：应使修习心只在诸（身）分的不净相上转起。

အနုပုဗ္ဗေန မုဉ္စနံ အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနံ, အနုပဋ္ဌဟန္တဿ အနုပဋ္ဌဟန္တဿ မုဉ္စနန္တိ အတ္ထော. ကထံ ပန အနုပဋ္ဌာနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အာဒိကမ္မိကဿာ’’တိအာဒိ. ပရိယောသာနကောဋ္ဌာသမေဝ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတီတိ ဣဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ တန္တိအနုသာရေန အာဒိတော ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရော ပဝတ္တတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိဿ မနသာ သဇ္ဈာယော ဝိယ မနသိကာရော တေ တေ ကောဋ္ဌာသေ အာမဋ္ဌမတ္တေ ကတွာ ဂစ္ဆတိ, န လက္ခဏသလ္လက္ခဏဝသေန. ယဒါ ပန နေ လက္ခဏသလ္လက္ခဏဝသေန သုဋ္ဌု ဥပဓာရေန္တော မနသိ ကရောတိ, တဒါ ကေစိ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ကေစိ န ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တတ္ထ ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိံ ဒဿေန္တော ‘‘အထဿာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကမ္မန္တိ မနသိကာရကမ္မံ တာဝ ကာတဗ္ဗံ. ကီဝ စိရန္တိ? ယာဝ ဒွီသု ဥပဋ္ဌိတေသု, တေသမ္ပိ ဒွိန္နံ ဧကော သုဋ္ဌုတရံ ဥပဋ္ဌဟတိ တာဝ.

依次舍离，即是“anupubbamuñcanaṃ”。其义为：舍离不复显现者。如何为不显现呢？（义注师）说“对初业者”等。所谓“仅触及并停留在最后部分”，此言是就“业处作意依循（禅修）传统从最初开始生起”而说。因为他的作意犹如心中诵念，仅是触及那些部分便过去了，并非以善记特相的方式（进行）。而当他以善记特相的方式善加审思作意时，则有些（部分）会显现，有些则不显现。为了开示实践的方法，（义注师）说了“athassā”（于是对他）等。此中，“业”(kamma)是指应先作“作意之业”(manasikārakamma)。应作意多久呢？直到二者显现，且于此二者中，其一更佳地显现为止。

ဥက္ကုဋ္ဌုက္ကုဋ္ဌိဋ္ဌာနေယေဝ ဥဋ္ဌဟိတွာတိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဧကတ္ထကတာယ ဥက္ကုဋ္ဌိယာ ကမေန သဗ္ဗတာလေသု ပတိတွာ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဥဋ္ဌဟိတွာ ပရိယန္တတာလံ[Pg.303], အာဒိတာလဉ္စ အာဂန္တွာ တတော တတော တတ္ထ တတ္ထေဝ ကတာယ ဥက္ကုဋ္ဌိယာ ဥဋ္ဌဟိတွာတိ အတ္ထော.

“于呼喊处即起”者，其义为：非如先前于一处作呼喊后，依次跳落于所有棕榈树，复再三起立，前往最后的棕榈树与最初的棕榈树；而是由在彼彼之处所作的呼喊，即从彼彼之处起立。

ဒွေ ဘိက္ခာတိ ဒွီသု ဂေဟေသု လဒ္ဓဘိက္ခာ.

“二份食”(Dve bhikkhā)，即于二家所得之食。

အပ္ပနာတောတိ အပ္ပနာကာရတော ဒွတ္တိံသာကာရေ အပ္ပနာ ဟောန္တိ. ကိံ ပစ္စေကံ ကောဋ္ဌာသေသု ဟောတိ ဥဒါဟု အညထာတိ ဝိစာရဏာယံ အာဟ ‘‘အပ္ပနာကောဋ္ဌာသတော’’တိ, ကောဋ္ဌာသတော ကောဋ္ဌာသတောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ကေသာဒီသူ’’တိအာဒိ.

所谓“由安止”(Appanāto)，即以安止的方式。于三十二行相中有安止生起。于“（安止）是于每一部分中生起，抑或不然？”的审察中，（义注师）说“appanākoṭṭhāsato”。其义为“从一部分到一部分”。是故说“于发等”等等。

အဓိစိတ္တန္တိ သမထဝိပဿနာစိတ္တံ.

“增上心”(Adhicittaṃ)，即止观之心。

အနုယုတ္တေနာတိ ယုတ္တပ္ပယုတ္တေန, ဘာဝေန္တေနာတိ အတ္ထော. ကာလေနကာလန္တိ ကာလေ ကာလေ. သမာဓိနိမိတ္တံ ဥပလက္ခိတသမာဓာနာကာရော သမာဓိ ဧဝ. မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ စိတ္တေ ကာတဗ္ဗံ, ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. သမာဓိကာရဏံ ဝါ အာရမ္မဏံ သမာဓိနိမိတ္တံ, တံ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ပဂ္ဂဟနိမိတ္တဥပေက္ခာနိမိတ္တေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဌာနံ အတ္ထီတိ ဝစနသေသော. တံ ဘာဝနာ စိတ္တံ ကောသဇ္ဇာယ သံဝတ္တေယျ, ဧတဿ သံဝတ္တနဿ ဌာနံ ကာရဏံ အတ္ထီတိ အတ္ထော. တံ ဝါ မနသိကရဏစိတ္တံ ကောသဇ္ဇာယ သံဝတ္တေယျ, ဧတဿ ဌာနံ ကာရဏံ အတ္ထီတိ အတ္ထော. မုဒုန္တိ သုဘာဝိတဘာဝေန မုဒုဘူတံ, ဝသီဘာဝပ္ပတ္တန္တိ အတ္ထော. မုဒုတ္တာ ဧဝ ကမ္မညံ ကမ္မက္ခမံ ကမ္မယောဂ္ဂံ. ပဘဿရန္တိ ဥပက္ကိလေသဝိဂမေန ပရိသုဒ္ဓံ, ပရိယောဒါတန္တိ အတ္ထော. န စ ပဘင်္ဂူတိ ကမ္မနိယဘာဝူပဂမနေန န စ ပဘိဇ္ဇနသဘာဝံ သုဒ္ဓန္တံ ဝိယ သုဝဏ္ဏံ ဝိနိယောဂက္ခမံ. တေနာဟ ‘‘သမ္မာ သမာဓိယတိ အာသဝါနံ ခယာယာ’’တိ.

“精勤”（Anuyuttena）是指持续不断地努力，即是修习的意思。“适时地”（Kālenakālaṃ）是指在每一个适当的时候。“定相”（Samādhinimittaṃ）是指被标记的专注状态，即是定本身。“应作意”（Manasi kātabbaṃ）是指应在心中造作，即是应生起的意思。或者，作为定之因的所缘即是定相，意思是应转向它。对于策励相（paggahanimitta）和舍相（upekkhānimitta）也是同样的道理。“有其处”（Ṭhānaṃ atthi）是省略语。意思是，那修习心可能会转向懈怠，此转向是有其处、有其原因的。或者，那作意心可能会转向懈怠，此是有其处、有其原因的。“柔软”（Mudu）是指因善修习而变得柔软，即是达到自在（vasībhāva）的意思。正因为柔软，所以“堪任”（kammañña），即堪于作业、适于作业。“光净”（Pabhassara）是指因随烦恼（upakkilesa）的远离而清净，即是遍净的意思。“不脆”（Na ca pabhaṅgu）是指因达到堪任的状态，故无毁坏的自性，犹如善锻的黄金堪于各种用途。因此（世尊）说：“为诸漏之灭尽而正等持。”

ဥက္ကံ ဗန္ဓတီတိ မူသံ သမ္ပာဒေတိ. အာလိမ္ပေတီတိ အာဒီပေတိ ဇာလေတိ. တဉ္စာတိ တံ ပိဠန္ဓနဝိကတိသင်္ခါတံ အတ္ထံ ပယောဇနံ အဿ သုဝဏ္ဏကာရဿ အနုဘောတိ ပဟောတိ သာဓေတိ. အဿ ဝါ သုဝဏ္ဏဿ အတ္ထံ သုဝဏ္ဏကာရော အနုဘောတိ ပါပုဏာတိ.

“备好熔炉”（Ukkaṃ bandhati）是指准备好坩埚。“点火”（Ālimpeti）是指点燃、使其燃烧。“那”（Tañca）是指对那金匠而言，他能够成就那被称为“特制饰品”的利益与目的。或者，金匠获得、达到那黄金的利益。

အဘိညာယ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိဉာဏေန သစ္ဆိကရဏီယဿ ဣဒ္ဓိဝိဓပစ္စနုဘဝနာဒိကဿ အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယဿ. ယဿ ပစ္စက္ခံ အတ္ထိ, သော သက္ခိ. သက္ခိနော ဘဗ္ဗတာ သက္ခိဘဗ္ဗတာ, သက္ခိဘဝနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သက္ခိ စ သော [Pg.304] ဘဗ္ဗော စာတိ ဝါ သက္ခိဘဗ္ဗော. အယဉှိ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒီနံ ဘဗ္ဗော, တတ္ထ စ သက္ခီတိ သက္ခိဘဗ္ဗော, တဿ ဘာဝေါ သက္ခိဘဗ္ဗတာ, တံ ပါပုဏာတိ. သတိ သတိ အာယတနေတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ပုဗ္ဗဟေတုအာဒိကေ ကာရဏေ သတိ.

“以证智”（Abhiññāya）：对于应以证智亲证的、如体验神足通等法，是以神足通（iddhividha）等智去亲证。凡有亲见（paccakkhaṃ）者，即是“现见者”（sakkhi）。现见者的堪能性（bhabbatā）即是“现见堪能性”（sakkhibhabbatā），此即是说成为现见。或者，既是现见者（sakkhi），又具堪能（bhabba），故为“具堪能之现见者”（sakkhibhabba）。此人实堪于神足通等，且于彼为现见者，故为“具堪能之现见者”；其状态即是“现见堪能性”，他能达到此状态。“当一一因缘具备时”（Sati sati āyatane）是指于彼彼过去之因等原因存在时。

သီတိဘာဝန္တိ နိဗ္ဗာနံ, ကိလေသဒရထဝူပသမံ ဝါ. နိဂ္ဂဏှာတီတိ ဥဒ္ဓဋံ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စပါတတော ရက္ခဏဝသေန နိဂ္ဂဏှာတိ. ပဂ္ဂဏှာတီတိ လီနံ စိတ္တံ ကောသဇ္ဇပါတတော ရက္ခဏဝသေန ပဂ္ဂဏှာတိ. သမ္ပဟံသေတီတိ သမပ္ပဝတ္တံ စိတ္တံ တထာပဝတ္တိယံ ပညာယ တောသေတိ, ဥတ္တေဇေတိ ဝါ. ယဒါ ဝါ နိရဿာဒံ စိတ္တံ ဘာဝနာယ န ပက္ခန္ဒတိ, တဒါ ဇာတိအာဒီနိ သံဝေဂဝတ္ထူနိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၄၁၈; ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၃၇) ပစ္စဝေက္ခိတွာ သမ္ပဟံသေတိ သမုတ္တေဇေတိ. အဇ္ဈုပေက္ခတီတိ ယဒါ ပန စိတ္တံ အလီနံ အနုဒ္ဓတံ သမ္မဒေဝ ဘာဝနာဝီထိံ ဩတိဏ္ဏံ ဟောတိ, တဒါ ပဂ္ဂဟနိဂ္ဂဟသမ္ပဟံသနေသု ကဉ္စိ ဗျာပါရံ အကတွာ သမပ္ပဝတ္တေသု ယုဂေသု သာရထိ ဝိယ အဇ္ဈုပေက္ခတိ ဥပေက္ခကောဝ ဟောတိ. ပဏီတာဓိမုတ္တိကောတိ ပဏီတေ ဥတ္တမေ မဂ္ဂဖလေ အဓိမုတ္တော နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရော.

“清凉”(Sītibhāva)是指涅槃，或烦恼热恼的止息。“调伏”(Niggaṇhāti)是指为了防止堕于掉举(uddhacca)，而守护并抑制掉举之心。“策励”(Paggaṇhāti)是指为了防止堕于懈怠(kosajja)，而守护并策励萎靡之心。“令欢喜”(Sampahaṃseti)是指以智慧使平等而行的心，于此状态中令其喜悦或激励。又或者，当心于修习(bhāvanā)中索然无味而不能进入时，则随观生等悚惧事(saṃvegavatthu)，令其欢喜，令其振奋。“舍置”(Ajjhupekkhati)是指当心不萎靡、不掉举，恰当地进入修习之道时，于策励、调伏、令欢喜中不作任何功用，犹如御者于平等而行之双马，唯行舍置，成为行舍者。“胜解胜妙”(Paṇītādhimuttika)是指于胜妙、无上之道(magga)与果(phala)有胜解，且心向、倾向、倾注之。

သုဂ္ဂဟိတံ ကတွာတိ ယထာဝုတ္တံ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လသင်္ခါတံ ဝိဓိံ သုဋ္ဌု ဥဂ္ဂဟိတံ ပရိယာပုဏနာဒိနာ သုပရိဂ္ဂဟိတံ ကတွာ. သုဋ္ဌု ဝဝတ္ထပေတွာတိ မနသိကာရကောသလ္လသင်္ခါတံ ဝိဓိံ သမ္မဒေဝ သလ္လက္ခဏဝသေန ဥပဓာရေတွာ. ဝိသေသန္တိ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဘာဝနာယ ဝိသေသံ. ပုနပ္ပုနံ ပရိဝတ္တေတွာတိ ကမ္မဋ္ဌာနတန္တိံ ပဂုဏဘာဝံ ပါပေန္တော ဘိယျော ဘိယျော ဝါစာယ, မနသာ စ ပရိဝတ္တေတွာ. ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနန္တိ ယထာ ရုက္ခဿ ဒုဗ္ဗိနိဘေဒေါ အရညဿ ဝါ ဂဟနဘူတော ပဒေသော ‘‘ဂဏ္ဌိဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ကမ္မဋ္ဌာနတန္တိယာ အတ္ထတော ဒုဗ္ဗိနိဘေဒေါ ဂဟနဘူတော စ ပဒေသော ‘‘ဂဏ္ဌိဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တံ ပရိပုစ္ဆနာဒိလဒ္ဓေန ဉာဏဖရသုနာ ဆိန္ဒိတွာ.

“善受持后”(Suggahitaṃ katvā)是指如前所述，通过学习等方式，善巧地受持与把握名为“学习善巧”(uggahakosalla)的方法。“善确立后”(Suṭṭhu vavatthapetvā)是指以其特征正确地审察名为“作意善巧”(manasikārakosalla)的方法。“差别”(Visesa)是指修习(bhāvanā)在后时胜于前时的差别。“再再转读”(Punappunaṃ parivattetvā)是指为令业处之文(kammaṭṭhānatanti)达到娴熟，而再再以语、以意转读。“结处”(Gaṇṭhiṭṭhāna)是指犹如树木难剖之处，或森林繁密之处被称为“结处”，如是，业处之文于义理上难解、繁密之处亦被称为“结处”。应以请教等方式所得之智斧斩断之。

နိမိတ္တန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနနိမိတ္တံ, အသုဘာကာရော. ဧဒိသေန ပယောဇနေန လုဉ္စနမ္ပိ အနဝဇ္ဇန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘လုဉ္စိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဆိန္နဋ္ဌာနေတိ မုဏ္ဍိတဋ္ဌာနေ. ဝဋ္ဋတိယေဝ နိဿရဏဇ္ဈာသယေန ဩလောကနတော. ဥဿဒဝသေနာတိ အဖလိတာနံ, ဖလိတာနံ ဝါ ဗဟုလတာဝသေန. ဒိသွာဝ နိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ ဒဿနယောဂျတာယ တစပဉ္စကဿ, ဣတရေသု သုတွာ စ ဉတွာ စ နိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ.

“相”（nimitta）即业处之相，不净之相。为示“以此等目的拔除亦无罪”，故说“拔除后”。“于断处”（chinnaṭṭhāne）即于剃除之处。以出离之意乐观察，故为适宜。“以多故”（ussadavasena）即以非白发或白发多之故。对于皮五法，因其适合于观看，见到即应取相；对于其他部分，则听闻及了知后应取相。

ကောဋ္ဌာသဝဝတ္ထာပနကထာဝဏ္ဏနာ

身分安立法释义

၁၈၂. အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာတိ [Pg.305] အဘိနဝါရိဋ္ဌဖလဝဏ္ဏာ. ကဏ္ဏစူဠိကာတိ ဥပရိကဏ္ဏသက္ခလိကာယ ပရဘာဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာ, ကထံ? ဒွေ ကေသာ ဧကတော နတ္ထီတိ.

182. “如无患子色”（addāriṭṭhakavaṇṇa），即如新熟无患子果之色。“耳顶”（kaṇṇacūḷikā），是针对上耳廓之外分而说。“横向互相分离”，如何？即没有两根头发在一起。

အာသယောတိ နိဿယော, ပစ္စယောတိ အတ္ထော.

“依止处”（āsaya），其义为“所依”（nissaya）、“缘”（paccaya）。

၁၈၄. အသမ္ဘိန္နကာဠကာ အညေန ဝဏ္ဏေန အသမ္မိဿကာဠကာ.

184. “不混杂之黑色”（asambhinnakāḷakā），即不与其他颜色相混之黑色。

၁၈၅. ပတ္တသဒိသတ္တာ နခါ ဧဝ နခပတ္တာနိ. နခါ တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝိသုံ ဝဝတ္ထိတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တမေဝ ဟိ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒွေ နခါ ဧကတော နတ္ထီ’’တိ အာဟ.

185. 因与叶相似，故指甲即为指甲叶（nakhapatta）。“指甲横向互相分离”，此说是针对其各别安立的状态。为示此义，故说：“无二指甲共处”。

၁၈၆. ဒန္တပါဠိယာတိ ဒန္တာဝလိယာ. ယာနကဥပတ္ထမ္ဘိနီတိ သကဋဿ ဓုရဋ္ဌာနေ ဥပတ္ထမ္ဘကဒဏ္ဍော. ဒန္တာနံ အာဓာရဘူတာ အဋ္ဌိ ဟနုကဋ္ဌိ.

186. “齿排”（dantapāḷi），即牙齿之行列（dantāvali）。“车乘支撑”（yānakaupatthambhinī），即车轭处之支撑杆。作为牙齿基础之骨，即是颔骨（hanukaṭṭhi）。

၁၈၇. သင်္ကဍ္ဎိယမာနာတိ သမ္ပိဏ္ဍိယမာနာ. ကောသကာရကကောသော ဥပလ္လိဏ္ဍုပေါဋ္ဋလကံ, ယံ ‘‘ကောသေယျဖလ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ. ပုဋဗန္ဓဥပါဟနော သကလပိဋ္ဌိပါဒစ္ဆာဒနဥပါဟနော. အာနိသဒံ အာသနပဒေသော. တူဏိရော သရာဝါသော. ဂလကဉ္စုကံ ကဏ္ဌတ္တာဏံ. ကီဋကုလာဝကံ ခရမုခကုဋိ.

187. “被收拢时”（saṅkaḍḍhiyamānā），即被聚集时（sampiṇḍiyamānā）。“造茧者之茧”（kosakārakakosa）即蚕茧（upalliṇḍupoṭṭalaka），亦称“丝果”（koseyyaphala）。“包裹之履”（puṭabandhaupāhano）即覆盖整个脚背之履。“坐具”（ānisada）即座位之处（āsanapadesa）。“箭筒”（tūṇīra）即箭之住所（sarāvāsa）。“喉甲”（galakañcuka）即护颈具（kaṇṭhattāṇa）。“虫巢”（kīṭakulāvaka）即硬嘴虫之孤邸（kharamukhakuṭi）。

အနုလောမေန ပဋိလောမေန စာတိ ဧတ္ထ အံသပဒေသတော ပဋ္ဌာယ ဗာဟုနော ပိဋ္ဌိပဒေသေန ဩတရဏံ အနုလောမော, မဏိဗန္ဓတော ပဋ္ဌာယ ဗာဟုနော ပုရိမဘာဂေန အာရောဟနံ ပဋိလောမော. တေနေဝ နယေနာတိ ဒက္ခိဏဟတ္ထေ ဝုတ္တေန နယေန အနုလောမေန ပဋိလောမေန စာတိ အတ္ထော. သုခုမမ္ပီတိ ယထာဝုတ္တဩဠာရိကစမ္မတော သုခုမံ. အန္တောမုခစမ္မာဒိကောဋ္ဌာသေသု ဝါ တစေန ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ ယံ ဒုရုပလက္ခဏီယံ, တံ ‘‘သုခုမ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တဉှိ ဝုတ္တနယေန ဉာဏေန တစံ ဝိဝရိတွာ ပဿန္တဿ ပါကဋံ ဟောတိ. ဣဓ ဆဝိပိ တစဂတိကာ ဧဝါတိ ‘‘တစော ဥပရိ အာကာသေန ပရိစ္ဆိန္နော’’တိ ဝုတ္တော.

于“顺行与逆行”中，从肩部开始，沿手臂背侧下降，是为顺行；从手腕开始，沿手臂前侧上升，是为逆行。“以同样方式”者，意即如右手所述之方式，顺行与逆行。于“亦微细”者，谓比前述粗皮更微细。或于口腔内皮等身分中，因被皮所分隔而难以辨识者，彼被称为“微细”。诚然，对于以所说的方式，用智慧揭开皮而观察者，它便会显现。于此，薄皮亦与厚皮同类，故说：“皮的上方以虚空为界”。

၁၈၈. နိသဒပေါတော [Pg.306] သိလာပုတ္တကော. ဥဒ္ဓနကောဋီတိ မတ္တိကာပိဏ္ဍေန ကတဥဒ္ဓနဿ ကောဋိ. တာလဂုဠပဋလံ နာမ ပက္ကတာလဖလလသိကံ တာလပဋ္ဋိကာဒီသု လိမ္ပိတွာ သုက္ခာပေတွာ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂဟိတပဋလံ. သုခုမန္တိ ယထာဝုတ္တမံသတော သုခုမံ. ပဏှိကမံသာဒိထူလာနံ သကလသရီရဿ ကိသာနံ ယေဘုယျေန မံသေန ပဋိစ္ဆာဒိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္န’’န္တိ.

188. Nisadapota是小研石。Uddhanakoṭi是用泥团所造之灶的边角。所谓tālaguḷapaṭala，是将煮熟的棕榈果浆涂抹在棕榈叶席等物上，晒干后取下的薄片。Sukhuma（微细）者，谓比前述之肉更微细，如脚跟的肉等。对于肥胖者，是整个身体；对于瘦削者，是大部分身体，因被肉所覆盖，故说“横向互相分隔”。

၁၈၉. ဇာလာကာရော ကဉ္စုကော ဇာလကဉ္စုကော. ဝိသုံ ဝဝတ္ထိတဘာဝေနေဝ နှာရူ တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာ.

189. 网状的衣甲，是为jālakañcuka（网甲）。正因为筋（nhārū）是各自独立安立的，所以它们“横向互相分隔”。

၁၉၀. ဒန္တာနံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ‘‘ဌပေတွာ ဒွတ္တိံသ ဒန္တဋ္ဌီနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧကံ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိ, ဧကံ ဦရုဋ္ဌီတိ ဧက-ဂ္ဂဟဏံ ‘‘ဧကေကသ္မိံ ပါဒေ’’တိ အဓိကတတ္တာ. ဧဝံ တိမတ္တာနီတိ ဧဝံ မတ္တသဒ္ဒေဟိ အာနိသဒဋ္ဌိအာဒီနိ ဣဓ အဝုတ္တာနိပိ ဒဿေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘အတိရေကတိသတအဋ္ဌိကသမုဿယ’’န္တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၂) ဣဒဉ္စ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ.

190. 因牙齿被单独计取，故说“除去三十二颗牙齿骨”。“一块膝盖骨，一块大腿骨”，此处使用“一”是为了关联“于每一条腿中”。关于“如是此等数量”之说，当知，通过“如是数量”等词，也指明了此处未提及的坐骨等。如是，则“三百余骨之聚合”此说亦得以成就。

ကီဠာဂေါဠကာနိ သုတ္တေန ဗန္ဓိတွာ အညမညံ ဃဋ္ဋေတွာ ကီဠနဂေါဠကာနိ. ဓနုကဒဏ္ဍော ဒါရကာနံ ကီဠနကခုဒ္ဒကဓနုကံ. တတ္ထ ဇင်္ဃဋ္ဌိကဿ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနန္တိ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိမှိ ပဝိသိတွာ ဌိတဋ္ဌာနန္တိ အဓိပ္ပာယော. တေန ဦရုဋ္ဌိနာ ပတိဋ္ဌိတံ ဌာနံ ယံ ကဋိဋ္ဌိနော, တံ အဂ္ဂစ္ဆိန္နမဟာပုန္နာဂဖလသဒိသံ.

“游戏丸”（Kīḷāgoḷaka）是用线绑住，互相撞击着玩的游戏丸。“弓杖”（Dhanukadaṇḍa）是孩童们玩耍用的小弓。于此，“胫骨（jaṅghaṭṭhi）的安立处”，其意为：进入膝盖骨（jaṇṇukaṭṭhi）后安立之处。髋骨（kaṭiṭṭhi）上，大腿骨（ūruṭṭhi）所安立之处，它就像被切断顶端的大琼亚（mahāpunnāga）果。

ကုမ္ဘကာရေန နိပ္ဖာဒိတံ ဥဒ္ဓနံ ကုမ္ဘကာရိကဥဒ္ဓနံ. သီသကပဋ္ဋဝေဌကံ ဝေဌေတွာ ဌပိတံ သီသမယံ ပဋ္ဋကံ. ယေန သုတ္တံ ကန္တန္တိ, တသ္မိံ တက္ကမှိ ဝိဇ္ဈိတွာ ဌပိတဂေါဠကာ ဝဋ္ဋနာ နာမ, ဝဋ္ဋနာနံ အာဝဠိ ဝဋ္ဋနာဝဠိ.

“陶工灶”（kumbhakārikauddhana）是陶工（kumbhakāra）所造的灶（uddhana）。“铅片卷”（Sīsakapaṭṭaveṭhaka）是卷起来放置的铅（sīsa）制板片（paṭṭaka）。用以纺线（sutta）的工具，于其纺锤（takka）上穿孔后放置的圆球，名为“纺轮”（vaṭṭanā）；一列纺轮，名为“纺轮列”（vaṭṭanāvaḷi）。

မဏ္ဍလာကာရေန ဆိန္နဝံသကဠီရခဏ္ဍာနိ ဝံသကဠီရစက္ကလကာနိ. အဝလေခနသတ္ထကံ ဥစ္ဆုတစာဝလေခနသတ္ထကံ.

“竹笋轮”（vaṃsakaḷīracakkalaka）是切成圆形的竹笋（vaṃsakaḷīra）片。“刮皮刀”（avalekhanasatthaka）是刮甘蔗（ucchu）皮的刀。

၁၉၂. ဝက္ကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝက္ကပရိယန္တေန ဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နံ. ဣတော ပရေသုပိ ဧဝရူပေသု ဧသေဝ နယော.

192. “以肾脏部分为界限”（vakkabhāgena paricchinnaṃ），即是以肾脏（vakka）的边缘部分为界限。于此之后类似的部分，皆依此法。

၁၉၃. ယံ နိဿာယာတိ ယံ လောဟိတံ နိဿာယ, နိဿယနိဿယောပိ ‘‘နိဿယော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. ဘဝတိ ဟိ ကာရဏကာရဏေပိ ကာရဏဝေါဟာရော ယထာ ‘‘စောရေဟိ ဂါမော ဒဍ္ဎော’’တိ. အထ ဝါ ယသ္မိံ ရူပကလာပေ ဟဒယဝတ္ထု[Pg.307], တမ္ပိ လောဟိတဂတိကမေဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌတီတိ ‘‘ယံ နိဿာယာ’’တိ ဝုတ္တံ.

193. “依何而住”（yaṃ nissāya），即依血液（lohita）而住。所依的所依（nissayanissayo）亦被称为“所依”。诚然，于因之因，亦作因说，犹如说“村庄为盗贼所烧”。或者，心所依处（hadayavatthu）所在的色聚（rūpakalāpa），其本身也依血液而存，故说“依何而住”。

၁၉၄. ပဏ္ဍုကဓာတုကန္တိ ပဏ္ဍုသဘာဝံ.

194. “有黄白质”（paṇḍukadhātukaṃ），即有黄白（paṇḍu）的自性。

၁၉၅. ပရိယောနဟနမံသန္တိ ပဋိစ္ဆာဒကမံသံ.

195. “缠裹肉”（pariyonahanamaṃsaṃ），即覆盖（paṭicchādaka）之肉。

၁၉၆. ဥဒရဇိဝှာမံသန္တိ ဇိဝှာသဏ္ဌာနံ ဥဒရဿ မတ္ထကပဿေ တိဋ္ဌနကမံသံ. ‘‘နီလ’’န္တိ ဝတွာ နီလံ နာမ ဗဟုဓာတုကန္တိ အာဟ ‘‘နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖဝဏ္ဏ’’န္တိ.

196. “腹中舌肉”（udarajivhāmaṃsaṃ），是位于腹（udara）之上部，呈舌（jivhā）状的肉。说了“青色”（nīla）之后，又因青色之名有多种，故说“如牡荆（nigguṇḍi）花之色”。

၁၉၇. ပပ္ဖာသမံသန္တိ ယထာဌာနေ ဧဝ လမ္ဗိတွာ ထောကံ ပရိဝတ္တကမံသံ. နိရသန္တိ နိဟီနရသံ. နိရောဇန္တိ နိပ္ပဘံ, ဩဇာရဟိတံ ဝါ.

197. “肺肉”（papphāsamaṃsaṃ）是在其位置悬垂而稍微翻转的肉，或向上卷曲的肉。“无味”（nirasaṃ），即缺乏滋味（nihīnarasa）。“无光泽”（nirojaṃ），即无光彩（nippabhaṃ），或无滋养素（ojārahitaṃ）。

၁၉၈. ဩဘဂ္ဂါတိ အဝဘုဇိတွာ ဌိတာ. သက္ခရသုဓာဝဏ္ဏန္တိ မရုမ္ဗေဟိ ကတသုဓာဝဏ္ဏံ. ‘‘သေတသက္ခရသုဓာဝဏ္ဏ’’န္တိပိ ပါဌော, သေတသက္ခရဝဏ္ဏံ, သုဓာဝဏ္ဏဉ္စာတိ အတ္ထော.

198. “向下弯曲”（obhaggā），即向下弯曲（avabhujitvā）而住。“如砾石灰泥之色”（sakkharasudhāvaṇṇaṃ），即用砾石（marumba）所制灰泥（sudhā）的颜色。亦有读作“如白砾石灰泥之色”（setasakkharasudhāvaṇṇaṃ）者，其义为：兼有白砾石（setasakkhara）之色与灰泥（sudhā）之色。

၁၉၉. အန္တဿ အာဘုဇိတွာ အာဘုဇိတွာ ဌိတပ္ပဒေသာ အန္တဘောဂဋ္ဌာနာနိ. တေသံ ဗန္ဓနဘူတံ အန္တဂုဏံ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အန္တဂုဏန္တိ အန္တဘောဂဋ္ဌာနေသု ဗန္ဓန’’န္တိ. ကုဒ္ဒါလဖရသုကမ္မာဒီနိ ကရောန္တာနံ အန္တဘောဂေ အဂဠန္တေ ဧကတော အာဗန္ဓိတွာ, ကိံ ဝိယ? ယန္တသုတ္တကမိဝ ယန္တဖလကာနီတိ. ကိမိဝ တတ္ထ ဌိတန္တိ အာဟ ‘‘ပါဒပုဉ္ဆန…ပေ… ဌိတ’’န္တိ. ပုရိမဉ္စေတ္ထ အာဗန္ဓနဿ, ဒုတိယံ ဌာနာကာရဿ နိဒဿနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

199. 肠(anta)盘绕复盘绕而安住之处，即肠盘曲处(antabhogaṭṭhānāni)。为示其系缚物名为“肠间膜”(antaguṇaṃ)，故说：“肠间膜(antaguṇa)即肠盘曲处(antabhogaṭṭhānesu)的系缚物(bandhana)。”它将从事锄掘、斧劈等工作之人的肠盘曲处(antabhoge)系缚在一起，使其不松脱。像什么呢？犹如机器(yanta)的线(suttaka)系缚机器的板(yantaphalakāni)一样。其安住之状又如什么呢？故说：“如拭脚布……乃至……安住。”当知此处，前者为系缚(ābandhanassa)之示范，后者为安住之相状(ṭhānākārassa)之示范(nidassana)。

၂၀၀. အသိတံ နာမ ဘုတ္တံ ဩဒနာဒိ. ပီတံ နာမ ပိဝနဝသေန အဇ္ဈောဟဋပါနကာဒိ. ခါယိတံ နာမ သံခါဒိတံ ပိဋ္ဌမူလဖလခဇ္ဇာဒိ. သာယိတံ နာမ အဿာဒိတံ အမ္ဗပက္ကမဓုဖာဏိတာဒိ.

200. 所谓“食”(asitaṃ)，即已食(bhuttaṃ)的饭(odanādi)等。所谓“饮”(pītaṃ)，即以饮的方式吞咽(ajjhohaṭa)的饮料(pānakādi)等。所谓“嚼”(khāyitaṃ)，即已嚼(saṃkhāditaṃ)的粉食、根、果、硬食(khajjādi)等。所谓“尝”(sāyitaṃ)，即已尝(assāditaṃ)的熟芒果(ambapakka)、蜜(madhu)、糖蜜(phāṇitādi)等。

ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဥဒရေ. ယန္တိ စ ဥဒရမေဝ ပစ္စာမသတိ. ယတ္ထ ပါနဘောဇနာဒီနိ ပတိတွာ တိဋ္ဌတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သုဝါနဝမထု သာရမေယျဝန္တံ. ဝိဝေကန္တိ ဝိဘာဂံ.

“于何处”(yattha)，即于何腹(udare)中。而“何”(yaṃ)字亦指腹部本身。其关联为：于何处(yattha)，饮品、食品等落入而住留。“犬呕吐物”(suvānavamathu)即狗(sārameyya)的呕吐物(vantaṃ)。“分离”(vivekaṃ)即分别(vibhāgaṃ)。

၂၀၁. ဟေဋ္ဌာနာဘိပိဋ္ဌိကဏ္ဋကမူလာနံ [Pg.308] အန္တရေတိ ပုရိမဘာဂဝသေန နာဘိယာ ဟေဋ္ဌာပဒေသဿ ပစ္ဆိမဘာဂဝသေန ဟေဋ္ဌိမပိဋ္ဌိကဏ္ဋကာနံ ဝေမဇ္ဈေ. ဝေဠုနာဠိကသဒိသော ပဒေသောတိ အဓိပ္ပာယော.

201. “脐下与脊椎骨根之间”(heṭṭhānābhipiṭṭhikaṇṭakamūlānaṃ antara)，即就前分而言，为脐(nābhiyā)下之区域；就后分而言，为下方脊椎骨(heṭṭhimapiṭṭhikaṇṭakānaṃ)；此二者之中间(vemajjhe)。其意为：此区域如竹筒(veḷunāḷikasadiso)状。

၂၀၂. သမောဟိတန္တိ နိစိတံ.

202. “积聚”(samohitaṃ)即是堆积(nicitaṃ)。

၂၀၄. ပူတိဘာဝံ အာပန္နံ ကုက္ကုဋဏ္ဍံ ပူတိကုက္ကုဋဏ္ဍံ. ဥဒ္ဒေကော ပိတ္တာဒီဟိ ဝိနာ ကေဝလော ဥဒ္ဓင်္ဂမဝါတော.

204. 已达腐坏状态(pūtibhāvaṃ āpannaṃ)的鸡蛋(kukkuṭaṇḍaṃ)即是腐坏鸡蛋(pūtikukkuṭaṇḍaṃ)。嗳气(uddeko)为无胆汁(pitta)等、纯粹向上行之风(uddhaṅgamavāto)。

၂၀၅. အာစာမော အဝဿာဝနကဉ္ဇိကံ.

205. “米汤”(ācāmo)即是滤出的米汤(avassāvanakañjikaṃ)。

၂၀၆. ဝက္ကဟဒယယကနပပ္ဖာသေ တေမယမာနန္တိ ဧတ္ထ ယကနံ ဟေဋ္ဌာဘာဂပူရဏေနေဝ တေမေတိ, ဣတရာနိ တေသံ ဥပရိ ထောကံ ထောကံ ပဂ္ဃရဏေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

206. 于“肾、心、肝、肺被浸润”(vakka-hadaya-yakana-papphāse temayamānaṃ)句中，当知：肝(yakanaṃ)仅因其下分充满而被浸润；其余脏器则因其上有物点滴流注而被浸润。

၂၀၇. ဥတုဝိကာရော ဥဏှဝလာဟကာဒိဟေတုကော. ဝိသမစ္ဆိန္နော ဘိသာဒိကလာပေါ ဝိသမံ ဥဒကံ ပဂ္ဃရတိ, ဧဝမေဝံ သရီရံ ကေသကူပါဒိဝိဝရေဟိ ဥပရိ, ဟေဋ္ဌာ, တိရိယဉ္စ သေဒံ ဝိသမံ ပဂ္ဃရတီတိ ဒဿေတုံ ဝိသမစ္ဆိန္န-ဂ္ဂဟဏံ ကတံ.

207. 时节变异(utuvikāro)乃以热云(uṇhavalāhakādi)等为因。犹如被不平整地切断(visamacchinno)的莲藕(bhisa)束会不平整地流水，身体亦复如是，从毛孔(kesakūpādi)等孔隙向上、下、横向不平整地流出汗液。为示此义，故采用“不平整地切断”(visamacchinna)一词。

၂၀၈. ဝိသမာဟာရန္တိ တဒါပဝတ္တမာနသရီရာဝတ္ထာယ အသပ္ပာယာဟာရံ, အတိကဋုကအစ္စုဏှာဒိဝိသဘာဂါဟာရံ ဝါ. သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၃၅၆) ပန ‘‘ဝိသဘာဂါဟာရ’’န္တွေဝ ဝုတ္တံ တဒါ ပဝတ္တမာနာနံ ဓာတူနံ ဝိသဘာဂတ္တာ.

208. “不适食”(visamāhāra)是于当时身体状况为不适宜的食物，或为过辣、过热等不相合的食物。然于《痴论》(Sammohavinodanī)中，则仅说为“不相合食”(visabhāgāhāra)，因其与当时运行的诸界(dhātu)不相合故。

၂၀၉. ‘‘နှာနကာလေ’’တိ ဣဒံ ဥဒကဿ ဥပရိ သိနေဟဿ သမ္ဘဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ပရိဗ္ဘမန္တသိနေဟဗိန္ဒုဝိသဋသဏ္ဌာနာတိ ဝိသဋံ ဟုတွာ ပရိဗ္ဘမန္တသိနေဟဗိန္ဒုသဏ္ဌာနာ. ဥတုဝိသဘာဂေါ ဗဟိဒ္ဓါသမုဋ္ဌာနော. ဓာတုဝိသဘာဂေါ အန္တောသမုဋ္ဌာနော. တေ ပဒေသာတိ တေ ဟတ္ထတလာဒိပဒေသာ.

209. “‘于洗浴时’(Nhānakāle)者，此为显示水面生油而说。‘旋转扩散油滴状’(Paribbhamantasinehabinduvisaṭasaṇṭhānā)者，谓扩散后呈旋转油滴之状。时节不相合(Utuvisabhāgo)由外生起，界不相合(Dhātuvisabhāgo)由内生起。‘于彼等处’(Te padesā)者，即手掌等处。

၂၁၀. ကိဉ္စီတိ ဥဏှာဒိရသာနံ အညတရံ အာဟာရဝတ္ထု. နေသန္တိ သတ္တာနံ. ဟဒယံ အာဂိလာယတီတိ ဝိသဘာဂါဟာရာဒိံ ပဋိစ္စ ဟဒယပ္ပဒေသော ဝိဝတ္တတိ.

210. “‘任何一’(Kiñci)者，谓热等味中的某一种食物之事。‘彼等’(Nesaṃ)者，谓诸有情。‘心不适’(Hadayaṃ āgilāyati)者，谓缘于不相合食等，心区发生转变。

၂၁၁. ဒဓိနော [Pg.309] ဝိဿန္ဒနအစ္ဆရသော ဒဓိမုတ္တံ. ဂဠိတွာတိ သန္ဒိတွာ. တာလုမတ္ထကဝိဝရေန ဩတရိတွာတိ မတ္ထကဝိဝရတော အာဂန္တွာ တာလုမတ္ထကေန ဩတရိတွာ.

211. 凝乳(dadhi)所流出之清液，是为凝乳浆(dadhimutta)。“滴下”(Gaḷitvā)者，即流下(sanditvā)。“从腭顶孔隙降下”(Tālumatthakavivarena otaritvā)者，谓从头顶孔隙而来，通过腭顶降下。

၂၁၂. တေလံ ဝိယ သကဋဿ နာဘိအက္ခသီသာနံ အဋ္ဌိသန္ဓီနံ အဗ္ဘဉ္ဇနကိစ္စံ သာဓယမာနာ. ကဋကဋာယန္တီတိ ‘‘ကဋ ကဋာ’’တိ သဒ္ဒံ ကရောန္တိ. အနုရဝဒဿနံ ဟေတံ. ဒုက္ခန္တီတိ ဒုက္ခိတာနိ သဉ္ဇာတဒုက္ခာနိ ဟောန္တိ.

212. 犹如油脂完成于车的毂与轴端之涂抹作用，（彼等亦）完成于骨节之涂抹作用。“作咯嗒咯嗒声”(Kaṭakaṭāyanti)者，谓作“咯嗒咯嗒”之声，此乃拟声词。“苦”(Dukkhanti)者，谓已受苦，已生苦。

၂၁၃. သမူလကူလမာသံ ဈာပေတွာ ဆာရိကံ အဝဿာဝေတွာ ဂဟိတယူသော မာသခါရော. ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကဂဗ္ဘမလာဒီနံ ဆဍ္ဍနဋ္ဌာနံ စန္ဒနိကာ. ရဝဏဃဋံ နာမ ပကတိယာ သမ္မုခမေဝ ဟောတိ. ယဿ ပန အာရဂ္ဂမတ္တမ္ပိ ဥဒကဿ ပဝိသနမုခံ နတ္ထိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘အမုခေ ရဝဏဃဋေ’’တိ ဝုတ္တံ. အာယူဟနန္တိ သမီဟနံ.

213. 将带根之豆(kūlamāsa)焚烧后，不过滤其灰而取其汁，是为豆碱(māsakhāra)。弃置残食水、胎秽等处，是为粪坑(candanikā)。所谓臾那瓶(yavanaghaṭa)，本来即是无口。然为指示某瓶乃至无针尖大小之入水口，故说“于无口之臾那瓶”。“励行”(Āyūhana)者，即是“勤勉”(samīhana)。

၂၁၄. ဧဝဉှီတိအာဒိ ယထာဝုတ္တာယ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လပဋိပတ္တိယာ နိဂမနံ. ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တံ မနသိကာရကောသလ္လပဋိပတ္တိမ္ပိ နိဂမနဝသေန ဂဟေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အနုပုဗ္ဗတော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမာဝသာနေတိ ကေသာဒိပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမဝသေန ပဝတ္တာယ ဘာဝနာယ အဝသာနေ. အပုဗ္ဗာပရိယမိဝါတိ ဧကဇ္ဈမိဝ. ကေသာတိ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော, ပကာရတ္ထော ဝါ, ဧဝမာဒိနာ ဣမိနာ ပကာရေန ဝါတိ အတ္ထော. တေ ဓမ္မာတိ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဝဝတ္ထာပိတာ ပဋိက္ကူလာကာရတော ဥပဋ္ဌိတာ ကောဋ္ဌာသဓမ္မာ.

214. “如是”等颂，乃为总结前述之取善巧行。如今，为以总结之方式，把握前述之作意善巧行，并令业处(kammaṭṭhāna)抵达顶峰而开示，故开始宣说“次第”等。其中，“于超越概念之终”(paṇṇattisamatikkamāvasāne)者，意指以超越发等概念的方式而进行的禅修之终了。“犹如无有前后”(apubbāpariyamiva)者，犹如同时。“发”(kesā)者，此中‘ti’字为‘等’义，或为‘类别’义，即‘如此等等，以此方式’之义。“彼等法”(te dhammā)者，谓依颜色等而确定、以不净相而显现的（身体）部分之法。

ဗဟိဒ္ဓါပီတိ သသန္တာနတော ဗဟိပိ, ပရသန္တာနကာယေပီတိ အတ္ထော. မနသိကာရံ ဥပသံဟရတီတိ ယထာဝုတ္တံ ပဋိက္ကူလမနသိကာရံ ဥပနေတိ. ယထာ ဣဒံ, တထာ ဧတန္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသု ပါကဋီဘူတေသူတိ ယထာ အတ္တနော ကာယေ, ဧဝံ ပရေသမ္ပိ ကာယေ သဗ္ဗေသု ကေသာဒိကောဋ္ဌာသေသု ပဋိက္ကူလဝသေန ဝိဘူတဘာဝေန ဥပဋ္ဌိတေသူတိ အတ္ထော. အယမေတ္ထ ကသိဏေသု ဝဍ္ဎနသဒိသော ယောဂိနော ဘာဝနာဝိသေသော ဒဿိတော.

“于外亦然”(bahiddhāpi)者，意谓于自身相续之外，亦即于他人相续之身。“引向作意”(manasikāraṃ upasaṃharati)者，谓引向如前所述的不净作意。即（思惟：）“此（身）如何，彼（身）亦然”。“如是于一切部分显现时”(evaṃ sabbakoṭṭhāsesu pākaṭībhūtesu)者，意谓：犹如于自身，如是于他人身中，发等一切部分，皆以不净的方式清晰显现之时。于此（业处中），显示了禅修者（yogī）此一特殊的禅修，此法有类于遍处(kasiṇa)之增长。

အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သုတ္တန္တနယေန ဝိဘာဝိတံ ဝီရိယသမတာယောဇနံ သင်္ဂဏှာတိ. ပုနပ္ပုနံ မနသိ ကရောတောတိ ဝုတ္တနယေန အတ္တနော [Pg.310] ကာယေ ကေသာဒိကေ ‘‘ပဋိက္ကူလာ ပဋိက္ကူလာ’’တိ အဘိဏှသော မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ ယဒါ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ လဒ္ဓသမထာနိ ဝိသဒါနိ ပဝတ္တန္တိ, တဒါ အဿဒ္ဓိယာဒီနံ ဒူရီဘာဝေန သာတိသယံ ဗလပ္ပတ္တေဟိ သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ လဒ္ဓူပတ္ထမ္ဘာနိ ဝိတက္ကာဒီနိ ဈာနင်္ဂါနိ ပဋုတရာနိ ဟုတွာ ပါတုဘဝန္တိ. တေသံ ဥဇုဝိပစ္စနီကတာယ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ ဟောန္တိ သဒ္ဓိံ တဒေကဋ္ဌေဟိ ပါပဓမ္မေဟိ. ဥပစာရသမာဓိနာ စိတ္တံ သမာဓိယတိ, သော တံယေဝ နိမိတ္တံ အာသေဝန္တော ဘာဝေန္တော ဗဟုလီကရောန္တော အပ္ပနံ ပါပုဏာတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနုက္ကမေန အပ္ပနာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. သဗ္ဗာကာရတောတိ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ပဉ္စဓာပိ. သာတိ အပ္ပနာ.

“逐步解脱等”（Anupubbamuñcanādi），此中“等”字，总摄了以经教之法所阐明的精进平等运用。如前所说“再再作意”，于自身发等，不断作意“可厌、可厌”的行者，当信等诸根已得寂止、清净而转起时，彼时，因无信等（烦恼）远离之故，由已达强盛之七种善法所扶持的寻（vitakka）等禅支，变得更为敏锐而显现。因彼等（禅支）直接对治之故，诸盖与同处之诸恶法即被镇伏。心以近行定（upacārasamādhi）而得安定，彼于彼相亲近、修习、多作，即证得安止（appanā）。是故说：“安止次第生起”。“以一切行相”，即是以色等五种方式。此即安止。

ယဒိ ပနေတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဝိညာဏကာသုဘကမ္မဋ္ဌာနာနိ ဝိယ ပဌမဇ္ဈာနဝသေန သိဇ္ဈတိ, အထ ကသ္မာ ‘‘ကာယဂတာသတီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ပဌမဇ္ဈာနဝသေနာ’’တိအာဒိ. နာနာဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒီသု ဒွတ္တိံသာယ ကောဋ္ဌာသေသု ပဝတ္တမာနာယ သတိယာ ကိစ္စမေတ္ထ သာတိသယန္တိ အာဟ ‘‘သတိဗလေန ဣဇ္ဈနတော’’တိ.

然，若此业处如无识不净业处（aviññāṇakāsubhakammaṭṭhāna）一般，以初禅（paṭhamajjhāna）即能成就，然则，为何称为“身至念”（kāyagatāsati）？（为答此问）而说“如是，以初禅……”等。于三十二身分之种种色、形等中转起的念，其作用于此（业处）中尤为殊胜，是故说：“由念力而成就”。

ပန္တသေနာသနေသု, အဓိကုသလေသု စ အရတိံ, ကာမဂုဏေသု စ ရတိံ သဟတိ အဘိဘဝတီတိ အရတိရတိသဟော သရီရသဘာဝစိန္တနေန အနဘိရတိယာ ပဟီနတ္တာ. တထာ ကောဋ္ဌာသဘာဝနာယ အတ္တသိနေဟဿ ပရိက္ခီဏတ္တာ ဘယဘေရဝံ သဟတိ, သီတာဒီနဉ္စ အဓိဝါသကဇာတိကော ဟောတိ. အတ္တသိနေဟဝသေန ဟိ ပုရိသဿ ဘယဘေရဝံ ဟောတိ, ဒုက္ခဿ စ အနဓိဝါသနံ. ဣမံ ပန ကောဋ္ဌာသဘာဝနမနုယုတ္တဿ န ကေဝလံ ပဌမဇ္ဈာနမတ္တမေဝ, ဥတ္တရိပိ ပဋိဝေဓော အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ကေသာဒီန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

于边鄙卧坐处（pantasenāsana）及增上善法（adhikusala）中，能忍受、克服不乐（arati），并于欲（kāmaguṇa）中，能忍受、克服贪乐（rati），是故名为“能忍不乐与乐者”（aratiratisaho）；此因由思惟身之自性，不喜乐已被断除故。如是，由修习（身）分，我爱已灭尽故，能忍受怖畏（bhayabherava），并且成为能忍耐寒冷等者。实因我爱之力，人有怖畏，及不能忍耐苦。然，为示勤修此（身）分修习者，所成就的非仅初禅而已，更有向上之通达（paṭivedha），故说“发等”……

အာနာပါနဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

入出息念论的释义

၂၁၅. ယံ တံ ဧဝံ ပသံသိတွာ အာနာပါနဿတိကမ္မဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘ကထံ ဘာဝိတော’’တိအာဒိကာယ ပုစ္ဆာပါဠိယာ အတ္ထေ ဝိဘာဝိတေ ထောမနာပါဠိယာပိ အတ္ထော ဝိဘာဝိတောယေဝ ဟောတိ ဘေဒါဘာဝတော, တသ္မာ တံ လင်္ဃိတွာ ‘‘ကထံ ဘာဝိတော စာ’’တိအာဒိနာ အာရဘတိ. တတ္ထ ဟိ ဣတော ပသံသာဘာဝေါ ‘‘အယမ္ပိ ခေါ’’တိ ဝစနဉ္စ ဝိသေသော. တေသု ပသံသာဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝံ ပသံသိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပသံသာ စ တတ္ထ အဘိရုစိဇနနေန ဥဿာဟနတ္ထာ. တဉှိ သုတွာ ဘိက္ခူ ‘‘ဘဂဝါ ဣမံ သမာဓိံ အနေကေဟိ အာကာရေဟိ ပသံသတိ, သန္တော [Pg.311] ကိရာယံ သမာဓိ ပဏီတော စ အသေစနကော စ သုခေါ စ ဝိဟာရော ပါပဓမ္မေ စ ဌာနသော အန္တရဓာပေတီ’’တိ သဉ္ဇာတာဘိရုစယော ဥဿာဟဇာတာ သက္ကစ္စံ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ မညန္တိ. ‘‘အယမ္ပိ ခေါ’’တိ ပဒဿ ယေ ဣမေ မယာ နိဗ္ဗာနမဟာသရဿ ဩတရဏတိတ္ထဘူတာ ကသိဏဇ္ဈာနအသုဘဇ္ဈာနာဒယော ဒေသိတာ, န ကေဝလံ တေ ဧဝ, အယမ္ပိ ခေါတိ ဘဂဝါ အတ္တနော ပစ္စက္ခဘူတံ သမာဓိံ ဒေသနာနုဘာဝေန တေသမ္ပိ ဘိက္ခူနံ အာသန္နံ, ပစ္စက္ခဉ္စ ကရောန္တော သမ္ပိဏ္ဍနဝသေန ဧဝမာဟာတိ သမ္ဗန္ဓမုခေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

215. “如此赞叹后，那所指示的入出息念业处”，应如是关联。于彼，因为当“如何修习”等提问圣典的义理被阐明时，由于（与赞叹圣典）没有差别，赞叹圣典的义理也同样被阐明了，因此，越过那（赞叹圣典），而以“如何修习”等开始（解释）。于彼（赞叹圣典），与此（提问圣典）相比，其差别在于有赞叹之言及“此亦”之语。于此等差别中，为显示有赞叹之言，故说“如是赞叹”。而赞叹是为通过（于彼）生起喜好而策励（修行）。确实，听闻此（赞叹）后，比丘们想：“世尊以多种行相赞叹此定，此定确实是寂静、胜妙、自足圆满、安乐住，且能立即令恶法消失。”如是生起喜好、发起精进，认为应恭敬地专修、行持。对于“此亦”一词，应通过关联来了知其义：“我所教示的此等作为进入涅槃大湖之渡口的遍禅、不净禅等，不仅只有彼等，此（入出息念定）亦是。”如是，世尊通过教示的威力，将自己亲证之定，为彼等比丘作近、作现前，以总结的方式如是说。

သောဠသဝတ္ထုကန္တိ စတူသု အနုပဿနာသု စတုန္နံ စတုက္ကာနံ ဝသေန သောဠသဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗာကာရပရိပူရောတိ ကမ္မဋ္ဌာနပါဠိယာ ပဒတ္ထော ပိဏ္ဍတ္ထော ဥပမာ စောဒနာ ပရိဟာရော ပယောဇနန္တိ ဧဝမာဒီဟိ သဗ္ဗေဟိ အာကာရေဟိ ပရိပုဏ္ဏော. နိဒ္ဒေသောတိ ကမ္မဋ္ဌာနဿ နိဿေသတော ဝိတ္ထာရော.

（所谓）十六事，是指在四随观中的四个四法组，由此构成十六处。（所谓）一切行相圆满，是指业处圣典在词义、聚义、譬喻、诘难、除遣、利益等一切行相上都已圆满。（所谓）解释，是指对业处毫无遗漏的详尽阐述。

၂၁၆. ကထန္တိ ဣဒံ ပုစ္ဆနာကာရဝိဘာဝနပဒံ. ပုစ္ဆာ စေတ္ထ ကထေတုကမျတာဝသေန အညာသံ အသမ္ဘဝတော. သာ စ ဥပရိ ဒေသနံ အာရုဠှာနံ သဗ္ဗေသံ ပကာရဝိသေသာနံ အာမသနဝသေနာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ကထန္တိ…ပေ… ကမျတာပုစ္ဆာ’’တိ အာဟ. ကထံ ဗဟုလီကတောတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘အာနာပါနဿတိသမာဓီ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ကထန္တိ အာနာပါနဿတိသမာဓိဗဟုလီကာရံ နာနပ္ပကာရတော ဝိတ္ထာရေတုကမျတာပုစ္ဆာ. ဗဟုလီကတော အာနာပါနဿတိသမာဓီတိ တထာပုဋ္ဌဓမ္မနိဒဿနန္တိ ဣမမတ္ထံ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ အတိဒိသတိ. တထာ သန္တဘာဝါဒယောပိ တဿ ယေဟိ ဘာဝနာဗဟုလီကာရေဟိ သိဒ္ဓါ, တဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတာ ဟောန္တီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ကထံ ဗဟုလီကတော…ပေ… ဝူပသမေတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော’’တိ ဝုတ္တံ.

216. “如何”（kathaṃ）一词，是显示提问方式的词。此处的提问，是由于欲说，因其他（提问）不可能故。而该提问，是以涵盖的方式，触及上文教示中已阐述的所有种类差别，为显示此义，故说：“如何……是欲说之问”。于“如何多作”（kathaṃ bahulīkato）此处，亦应取“入出息念定”（ānāpānassatisamādhi）一词与之相连。于此，“如何”是欲从各种方式详细阐述如何多作入出息念定的提问。“多作的入出息念定”是开示如是所问之法，以此“此理亦然”（eseva nayo）指明此义。同样，为了显示：其寂静状态等，是由修习与多作而成就，仅通过把握彼（修习与多作）即被把握，故说：“于‘如何多作……乃至……寂止’此处，此理亦然”。

‘‘ပုန စ ပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဘာဝေန္တီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၂၄၇) ဥပ္ပာဒနဝဍ္ဎနဋ္ဌေန ဘာဝနာ ဝုစ္စတီတိ တဒုဘယဝသေန အတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ဘာဝိတောတိ ဥပ္ပာဒိတော ဝဍ္ဎိတော ဝါ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ဘာဝံ ဝိဇ္ဇမာနတံ ဣတော ဂတောတိ ဘာဝိတော, ဥပ္ပာဒိတော ပဋိလဒ္ဓမတ္တောတိ အတ္ထော. ဥပ္ပန္နော ပန လဒ္ဓါသေဝနော, ဘာဝိတော ပဂုဏဘာဝံ အာပါဒိတော, ဝဍ္ဎိတောတိ အတ္ထော[Pg.312]. အာနာပါနပရိဂ္ဂါဟိကာယာတိ ဒီဃရဿာဒိဝိသေသေဟိ သဒ္ဓိံ အဿာသပဿာသေ ပရိစ္ဆိဇ္ဇဂါဟိကာယ, တေ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တာယ, သတိယံ ပစ္စယဘူတာယန္တိ အတ္ထော. ပုရိမသ္မိဉှိ အတ္ထေ သမာဓိဿ သတိယာ သဟဇာတာဒိပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော သမ္ပယုတ္တဝစနတော, ဒုတိယသ္မိံ ပန ဥပနိဿယဘာဝေါပိ. ဥပစာရဇ္ဈာနသဟဂတာ ဟိ သတိ အပ္ပနာသမာဓိဿ ဥပနိဿယော ဟောတီတိ. ဗဟုလီကတောတိ ဗဟုလံ ပဝတ္တိတော, တေန အာဝဇ္ဇနာဒိဝသီဘာဝပ္ပတ္တိမာဟ. ယော ဟိ ဝသီဘာဝံ အာပါဒိတော, သော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော ပုနပ္ပုနံ ပဝတ္တီယတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ကတော’’တိ. ယထာ ‘‘ဣဓေဝ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၃၉; အ. နိ. ၄.၂၄၁), ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၂၆; သံ. နိ. ၂.၁၅၂; အ. နိ. ၄.၁၂၃) စ ဧဝမာဒီသု ပဌမပဒေ ဝုတ္တော ဧဝ-သဒ္ဒေါ ဒုတိယာဒီသုပိ ဝုတ္တော ဧဝ ဟောတိ, ဧဝမိဓာပီတိ အာဟ ‘‘ဥဘယတ္ထ ဧဝသဒ္ဒေန နိယမော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဥဘယပဒနိယမေန လဒ္ဓဂုဏံ ဒဿေတုံ ‘‘အယဉှီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

“‘再者，优陀夷，我已为诸弟子宣说行道，我的诸弟子依此行道而修习四念处’（《中部》2.247）等句中，‘修习’因具有‘令生起’与‘令增长’之义而被述说。为显示此二重含义，故说：‘“已修习”（bhāvito）即是已令生起或已令增长。’于此，‘已修习’意为‘已达到存在的状态’，其义为‘已令生起’，即刚刚获得。而当已生起的（法）得到持续修习，则称为‘已修习’，即达到熟练的状态，其义为‘已增长’。‘入出息的把握’（ānāpānapariggāhikāya）是指，以（念）把握由长短等差别所限定的入息与出息；或者，在以彼等为所缘而生起、并已成为（定之）缘的念中。确实，在前一种释义中，根据‘相应’一词，说的是念对于定的俱生缘等关系；而在后一种释义中，则还说了依止缘关系。因为与近行定相应的念，是安止定的依止缘。‘多作’（bahulīkato）是说多次地使之生起，以此说明达到转向等自在的境地。因为（定）已达到自在，所以能在每一个意欲的刹那进入，（此定）被一再地引发。因此说‘一再地作’。正如在‘诸比丘，就在这里有沙门’（《中部》1.139；《增支部》4.241）以及‘远离诸欲’（《长部》1.226；《相应部》2.152；《增支部》4.123）等句中，用于第一个词的‘eva’（就）字，也同样用于其后的词，此处也是如此。因此说：‘应知“eva”一词在两处都有其限定作用。’为了显示通过对两个词的限定所获得的功德，故说‘此乃……’等语。

အသုဘကမ္မဋ္ဌာနန္တိ အသုဘာရမ္မဏဈာနမာဟ. တံ ဟိ အသုဘေသု ယောဂကမ္မဘာဝတော, ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော စ ‘‘အသုဘကမ္မဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ကေဝလ’’န္တိ ဣမိနာ အာရမ္မဏံ နိဝတ္တေတိ. ပဋိဝေဓဝသေနာတိ ဈာနပဋိဝေဓဝသေန. ဈာနဉှိ ဘာဝနာဝိသေသေန ဣဇ္ဈန္တံ အတ္တနော ဝိသယံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တမေဝ ပဝတ္တတိ, ယထာသဘာဝတော ပဋိဝိဇ္ဈီယတိ စာတိ ‘‘ပဋိဝေဓော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဩဠာရိကာရမ္မဏတ္တာတိ ဗီဘစ္ဆာရမ္မဏတ္တာ. ပဋိက္ကူလာရမ္မဏတ္တာတိ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗာရမ္မဏတ္တာ. ပရိယာယေနာတိ ကာရဏေန, လေသန္တရေန ဝါ. အာရမ္မဏသန္တတာယာတိ အနုက္ကမေန ဝိစေတဗ္ဗတံ ပတ္တံ အာရမ္မဏဿ ပရမသုခုမတံ သန္ဓာယာဟ. သန္တေ ဟိ သန္နိသိန္နေ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တမာနော ဓမ္မော သယမ္ပိ သန္နိသိန္နောဝ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘သန္တော ဝူပသန္တော နိဗ္ဗုတော’’တိ, နိဗ္ဗုတသဗ္ဗပရိဠာဟောတိ အတ္ထော. အာရမ္မဏသန္တတာယ တဒါရမ္မဏဓမ္မာနံ သန္တတာ လောကုတ္တရဓမ္မာရမ္မဏာဟိ ပစ္စဝေက္ခဏာဟိ ဒီပေတဗ္ဗာ.

“不净业处”(Asubhakammaṭṭhāna)是说以不净为所缘的禅那。此禅那，因为是在诸不净所缘中的努力之行，并且是瑜伽行者殊胜之乐的原因，故被称为‘不净业处’。通过‘仅’(kevala)一词，排除了其他所缘。“以通达故”(Paṭivedhavasena)是指以禅那的通达。因为禅那通过特别的修习而成就时，正是通达着自身的所缘而转起，并且如实地被通达，因此称为‘通达’(paṭivedha)。“因所缘粗显”(Oḷārikārammaṇattā)是指因所缘可厌恶；“因所缘违逆”(Paṭikkūlārammaṇattā)是指因所缘应被厌恶。“以旁说”(Pariyāyena)是指以原因，或以其他隐喻。“因所缘寂静”(Ārammaṇasantatāya)，这是针对已达到次第思择状态的所缘的极细微性而说。诚然，当所缘寂静、安止时，于其中转起的法，其自身也同样是安止的。因此说‘寂静、止息、寂灭’，意思是所有热恼都已熄灭。因所缘的寂静，那些以其为所缘的诸法的寂静，当以缘于出世间法的省察来阐明。

နာဿ သန္တပဏီတဘာဝါဝဟံ ကိဉ္စိ သေစနန္တိ အသေစနကော. အသေစနကတ္တာ အနာသိတ္တကော. အနာသိတ္တကတ္တာ ဧဝ အဗ္ဗောကိဏ္ဏော အသမ္မိဿော ပရိကမ္မာဒိနာ. တတော ဧဝ ပါဋိယေက္ကော ဝိသုံယေဝေကော. အာဝေဏိကော အသာဓာရဏော. သဗ္ဗမေတံ သရသတော ဧဝ သန္တဘာဝံ ဒဿေတုံ [Pg.313] ဝုတ္တံ. ပရိကမ္မံ ဝါ သန္တဘာဝနိမိတ္တံ, ပရိကမ္မန္တိ စ ကသိဏကရဏာဒီနိ နိမိတ္တုပ္ပာဒပရိယောသာနံ, တာဒိသံ ဣဓ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော. တဒါ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ နိရဿာဒတ္တာ အသန္တမပ္ပဏီတံ သိယာ. ဥပစာရေန ဝါ နတ္ထိ ဧတ္ထ သန္တတာတိ ယောဇနာ. ယထာ ဥပစာရက္ခဏေ နီဝရဏဝိဂမေန, အင်္ဂပါတုဘာဝေန စ ပရေသံ သန္တတာ ဟောတိ, န ဧဝမိမဿ. အယံ ပန အာဒိသမန္နာ…ပေ… ပဏီတော စာတိ ယောဇနာ. ကေစီတိ ဥတ္တရဝိဟာရဝါသိကေ သန္ဓာယာဟ. အနာသိတ္တကောတိ ဥပသေစနေန န အာသိတ္တကော. တေနာဟ ‘‘ဩဇဝန္တော’’တိ, ဩဇဝန္တသဒိသောတိ အတ္ထော. မဓူရောတိ ဣဋ္ဌော, စေတသိကသုခပဋိလာဘသံဝတ္တနံ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေန, ဥပေက္ခာယ ဝါ သန္တဘာဝေန သုခဂတိကတ္တာ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဈာနသမုဋ္ဌာနပဏီတရူပဖုဋ္ဌသရီရတာဝသေန ပန ကာယိကသုခပဋိလာဘသံဝတ္တနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, တဉ္စ ခေါ ဈာနတော ဝုဋ္ဌိတကာလေ. ဣမသ္မိံ ပက္ခေ ‘‘အပ္ပိတပ္ပိတက္ခဏေ’’တိ ဣဒံ ဟေတုမှိ ဘုမ္မဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဝိက္ခမ္ဘိတေတိ ဈာနေန သကသန္တာနတော အနီဟဋေ အပ္ပဟီနေ. အကောသလ္လသမ္ဘူတေတိ အကောသလ္လံ ဝုစ္စတိ အဝိဇ္ဇာ, တတော သမ္ဘူတေ. အဝိဇ္ဇာပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟိ သဗ္ဗေ ပါပဓမ္မာ. ခဏေနေဝါတိ အတ္တနော ပဝတ္တိက္ခဏေနေဝ. အန္တရဓာပေတီတိ ဧတ္ထ အန္တရဓာပနံ ဝိနာသနံ, တံ ပန ဈာနကတ္တုကဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပဟာနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝိက္ခမ္ဘေတီ’’တိ. ဝူပသမေတီတိ ဝိသေသေန ဥပသမေတိ. ဝိသေသေန ဥပသမနံ ပန သမ္မဒေဝ ဥပသမနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သုဋ္ဌု ဥပသမေတီ’’တိ.

于此（定），无有任何能带来寂静、殊胜状态的浇灌之因，故为“无浇灌者”（asecanako）。因无浇灌，故为“无掺入者”（anāsittako）。因无掺入，故不间杂、不与遍作（parikamma）等相混杂。由此，其为个别的、单独的、不共的。说这一切，是为了显示其依自性而有的寂静状态。或者，遍作是寂静状态之因，而所谓“遍作”，是指以作遍（kasiṇa）等为始，至生起似相（paṭibhāganimitta）为止的（准备工作），其主旨在于：于此（安般念）中，无有如是（遍作）。因为那时，业处（kammaṭṭhāna）因无味而会成为不寂静、不殊胜的。或者，应连接为：于此（安般念）中，由近行（upacāra）亦无寂静。犹如于近行刹那，因远离诸盖（nīvaraṇa）及禅支显现，其他（禅定）有寂静，于此（安般念）则不然。而应连接为：此（定）则从最初作意……乃至……是殊胜的。说“有些（论师）”（keci），是针对北寺住者（Uttaravihāravāsika）而说。“无掺入者”（anāsittako）是指不被添加物所浇灌。因此说“有滋味者”（ojavanto），义为“如具味之物”。“甘美”（madhuro）是说“可喜”（iṭṭho）。能引生心乐的获得，当知是依三法、四法禅；或者，因舍（upekkhā）以其寂静状态而有乐的趋向，故当知是依所有（禅）。再者，能引生身乐的获得，当见是依禅生殊胜色遍满于身；而此，实应于出禅之时见。于此场合，“于安止、安止的刹那”（appitappitakkhaṇe）一句，当视为表原因义的处格（bhummavacana）。“未被镇伏”（avikkhambhite），是指未以禅从自相续中移除、未断除的（烦恼）。“由不善巧所生”（akosallasambhūte）：不善巧（akosalla）被称为无明（avijjā），由彼而生。诚然，一切恶法皆以无明为前导。“仅于刹那间”（khaṇeneva），即仅于其生起的刹那间。于“使其消失”（antaradhāpeti）中，“消失”即是“毁灭”。但此处，因意指以禅为作者，故其为“断除缠”（pariyuṭṭhāna），因此说“镇伏”（vikkhambheti）。“令其寂止”（vūpasameti），即特别地使其寂静。而特别地使其寂静，即是正当地使其寂静，因此说“善能寂止”（suṭṭhu upasameti）。

နနု စ အညောပိ သမာဓိ အတ္တနော ပဝတ္တိက္ခဏေနေဝ ပဋိပက္ခဓမ္မေ အန္တရဓာပေတိ ဝူပသမေတိ, အထ ကသ္မာ အယမေဝ သမာဓိ ဧဝံ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တောတိ? ပုဗ္ဗဘာဂတော ပဋ္ဌာယ နာနာဝိတက္ကဝူပသမသဗ္ဘာဝတော. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘အာနာပါနဿတိ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယာ’’တိ (အ. နိ. ၉.၁; ဥဒါ. ၃၁). အပိစ တိက္ခပညဿ ဉာဏုတ္တရဿေတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ, ဉာဏုတ္တရဿ စ ကိလေသပ္ပဟာနံ ဣတရေဟိ သာတိသယံ, ယထာ သဒ္ဓါဓိမုတ္တေဟိ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ. တသ္မာ ဣမံ ဝိသေသံ သန္ဓာယ ‘‘ဌာနသော အန္တရဓာပေတိ ဝူပသမေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ နိမိတ္တပါတုဘာဝေ သတိ ခဏေနေဝ အင်္ဂပါတုဘာဝသဗ္ဘာဝတော အယမေဝ သမာဓိ ‘‘ဌာနသော အန္တရဓာပေတိ ဝူပသမေတီ’’တိ ဝုတ္တော. ယထာ တံ မဟတော အကာလမေဃဿ ဥဋ္ဌိတဿ ဓာရာနိပါတေ ခဏေနေဝ ပထဝိယံ [Pg.314] ရဇောဇလ္လဿ ဝူပသမော. တေနာဟ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာအကာလမေဃော ဥဋ္ဌိတော’’တိအာဒိ (သံ. နိ. ၅.၉၈၅; ပါရာ. ၁၆၅). သာသနိကဿ ဈာနဘာဝနာ ယေဘုယျေန နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗေဓဘာဂိယတ္တာ’’တိ. ဗုဒ္ဓါနံ ပန ဧကံသေန နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာဝ ဟောတိ. ဣမမေဝ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဘာဝေတွာ သဗ္ဗေပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဓိဂစ္ဆန္တိ. အရိယမဂ္ဂဿ ပါဒကဘူတော အယံ သမာဓိ အနုက္ကမေန ဝဍ္ဎိတွာ အရိယမဂ္ဂဘာဝံ ဥပဂတော ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနုပုဗ္ဗေန အရိယမဂ္ဂဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော’’တိ.

难道其他定在生起的当下不也能使其对立法消失、止息吗？为何唯独此定被如此特别地宣说呢？因为它从前分开始就具有平息种种寻的自性。诚如所说：“为断绝诸寻，应修入出息念。”再者，此业处是利慧者、胜智者所有，而胜智者断除烦恼超胜于其他人，犹如见至者超胜于信解脱者。是故，针对此一差别，而说“即刻使其消失、使其止息”。又或者，当相显现时，诸支亦瞬间显现，是故唯说此定“即刻使其消失、使其止息”。譬如巨大的非时之云升起，降下豪雨，地面上的尘垢便瞬间平息。是故说：“诸比丘，譬如巨大的非时之云升起……”。教内行者的禅那修习，大体上是通达分，是故说“因其是通达分”。而诸佛的禅那修习则完全是通达分。一切正等觉者，正是修习此业处而证得正等觉。此定作为圣道的基础，次第增长，犹如已达圣道之境，是故说“已达圣道之次第增长”。

အယံ ပနတ္ထော ဝိရာဂနိရောဓပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာနံ ဝသေန သမ္မဒေဝ ယုဇ္ဇတိ. ဟေဋ္ဌာ ပပဉ္စဝသေန ဝုတ္တမတ္ထံ သုခဂ္ဂဟဏတ္ထံ သင်္ဂဟေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော’’တိ အာဟ, ပိဏ္ဍတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

此义理确实与离贪随观、灭尽随观、舍遣随观相应。为令易于把握，今总结前文以广说所宣之义而开示，故说“此为简义”，意即总义。

၂၁၇. တမတ္ထန္တိ တံ ‘‘ကထံ ဘာဝိတော’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆာဝသေန သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ. ‘‘ဣဓ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၀; မ. နိ. ၁.၂၉၁; အ. နိ. ၃.၆၁) ဣဓ-သဒ္ဒေါ လောကံ ဥပါဒါယ ဝုတ္တော, ‘‘ဣဓေဝ တိဋ္ဌမာနဿာ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၃၆၉) ဩကာသံ, ‘‘ဣဓာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘုတ္တာဝီ အဿံ ပဝါရိတော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၀) ပဒပူရဏမတ္တံ, ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတီ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၅.၇၃) ပန သာသနံ, ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ’’တိ ဣဓာပိ သာသနမေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ သာသနေ ဘိက္ခူ’’တိ ဝတွာ တမတ္ထံ ပါကဋံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အယဉှီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဗ္ဗပ္ပကာရအာနာပါနဿတိသမာဓိနိဗ္ဗတ္တကဿာတိ သဗ္ဗပ္ပကာရဂ္ဂဟဏံ သောဠသ ပကာရေ သန္ဓာယ. တေ ဟိ ဣမသ္မိံယေဝ သာသနေ. ဗာဟိရကာ ဟိ ဇာနန္တာ အာဒိတော စတုပ္ပကာရမေဝ ဇာနန္တိ. တေနာဟ ‘‘အညသာသနဿ တထာဘာဝပဋိသေဓနော’’တိ, ယထာဝုတ္တဿ ပုဂ္ဂလဿ နိဿယဘာဝပဋိသေဓနောတိ အတ္ထော. ဧတေန ‘‘ဣဓ ဘိက္ခဝေ’’တိ ဣဒံ အန္တောဂဓေဝသဒ္ဒန္တိ ဒဿေတိ. သန္တိ ဟိ ဧကပဒါနိပိ သာဝဓာရဏာနိ ယထာ ‘‘ဝါယုဘက္ခော’’တိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣဓေဝ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော’’တိအာဒိ. ပရိပုဏ္ဏသမဏကရဏဓမ္မော ဟိ သော, ယော သဗ္ဗပ္ပကာရအာနာပါနဿတိသမာဓိနိဗ္ဗတ္တကော. ပရပ္ပဝါဒါတိ ပရေသံ အညတိတ္ထိယာနံ နာနပ္ပကာရာ ဝါဒါ တိတ္ထာယတနာနိ.

217. 此义，即是以“如何修习”等提问的方式所简略宣说的义理。在“如来于此世间出现”（Idha tathāgato loke uppajjati）等句中，“此”（idha）字是关于“世间”而说；在“即住于此”（idheva tiṭṭhamānassa）等句中，是关于“处所”；在“诸比丘，我于此已食，已满足”（idhāhaṃ, bhikkhave, bhuttāvī assaṃ pavārito）等句中，仅为补足文句；在“比丘于此学习法”（idha bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti）等句中，则是关于“教法”（sāsana）。在“诸比丘，于此有比丘”（idha, bhikkhave, bhikkhū）一句中，为了显示“此”也是指“教法”，在说了“诸比丘，于此教法中有比丘”之后，为了使其义理显明，而说了“此乃”（ayañhi）等。在此，于“能生起一切种类入出息念定者”一句中，“一切种类”的涵义是指十六种行相。因为此等行相唯独存在于此教法中。外道纵然了知，亦仅知开头的四种行相而已。因此说“此乃否定其他教法亦能如此”，其义为：否定如前所述的个人（puggala）能作为（此法的）所依。借此显示“诸比丘，于此”（idha bhikkhave）一语中隐含了“eva”（唯）字。诚然，亦有单字即带有决定之义者，犹如“食风者”（vāyubhakkho）。是故说“诸比丘，唯于此有沙门”等。因为能生起一切种类入出息念定者，他才具足了成就圆满沙门之法。“他宗异说”（Parappavāda）是指其他外道（aññatitthiya）的种种异说与见处（titthāyatanāni）。

အရညာဒိကဿေဝ [Pg.315] ဘာဝနာနုရူပသေနာသနတံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣမဿ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒုဒ္ဒမော ဒမထံ အနုပဂတော ဂေါဏော ကူဋဂေါဏော. ယထာ ထနေဟိ သဗ္ဗသော ခီရံ န ပဂ္ဃရတိ, ဧဝံ ဒေါဟပဋိဗန္ဓိနီ ကူဋဓေနု. ရူပသဒ္ဒါဒိကေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇနကော အဿာဒေါ ရူပါရမ္မဏာဒိရသော. ပုဗ္ဗေ အာစိဏ္ဏာရမ္မဏန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇတော ပုဗ္ဗေ, အနာဒိမတိ ဝါ သံသာရေ ပရိစိတာရမ္မဏံ.

为显示阿兰若(arañña)等处是适合禅修的住所，故说“imassa hi”等。难以调伏、未被驯服的牛，是为劣牛(kūṭagoṇa)。如同从乳房完全不流出乳汁，如此妨碍挤奶者，是为劣母牛(kūṭadhenu)。缘于色、声等而生起的乐味，即是以色等为所缘之味。‘先前已行之所缘’，是指于出家前，或于无始轮回中已熟悉的所缘。

နိဗန္ဓေယျာတိ ဗန္ဓေယျ. သတိယာတိ သမ္မဒေဝ ကမ္မဋ္ဌာနသလ္လက္ခဏသမ္ပဝတ္တာယ သတိယာ. အာရမ္မဏေတိ ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏေ. ဒဠှန္တိ ထိရံ, ယထာ သတောကာရိဿ ဥပစာရပ္ပနာဘေဒေါ သမာဓိ ဣဇ္ဈတိ, တထာ ထာမဂတံ ကတွာတိ အတ္ထော.

“应系缚”(nibandheyya)即是系缚(bandheyya)。“以念”(satiyā)，即是以依善巧忆持业处之力而转起的念。“于所缘”(ārammaṇe)，即于业处所缘。“坚固”(daḷhaṃ)即是稳固(thiraṃ)，其义为：如是作者令有念者之近行与安止二种定得以成就，如是令其达到有力。

ဝိသေသာဓိဂမဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရပဒဋ္ဌာနန္တိ သဗ္ဗေသံ ဗုဒ္ဓါနံ, ဧကစ္စာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ, ဗုဒ္ဓသာဝကာနဉ္စ ဝိသေသာဓိဂမဿ စေဝ အညကမ္မဋ္ဌာနေန အဓိဂတဝိသေသာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဿ စ ပဒဋ္ဌာနဘူတံ.

“证得殊胜、现法乐住之近因”(Visesādhigamadiṭṭhadhammasukhavihārapadaṭṭhāna)，即是一切佛陀、某些独觉佛(paccekabuddha)及佛声闻证得殊胜成就的近因，亦是已通过其他业处证得殊胜成就者现法乐住的近因。

ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာစရိယော ဝိယ ဘဂဝါ ယောဂီနံ အနုရူပနိဝါသဋ္ဌာနုပဒိသနတော.

为诸瑜伽行者指示适合的居住处故，世尊如同精通地相学(vatthuvijjā)的老师。

ဘိက္ခု ဒီပိသဒိသော အရညေ ဧကိကော ဝိဟရိတွာ ပဋိပက္ခနိမ္မထနေန ဣစ္ဆိတတ္ထသာဓနတော. ဖလမုတ္တမန္တိ သာမညဖလမာဟ. ပရက္ကမဇဝယောဂ္ဂဘူမိန္တိ ဘာဝနုဿာဟဇဝဿ ယောဂ္ဂကရဏဘူမိဘူတံ.

比丘如豹(dīpi)，于森林中独住，以摧破对敌（烦恼）而成办所欲之义故。“最上果”(phalamuttamaṃ)是说沙门果(sāmaññaphalaṃ)。“勇猛迅捷之适宜地”(Parakkamajavayoggabhūmiṃ)，即是作为引发禅修精进迅捷之适宜地。

၂၁၈. ဧဝံ ဝုတ္တလက္ခဏေသူတိ အဘိဓမ္မပရိယာယေန (ဝိဘ. ၅၃၀), သုတ္တန္တပရိယာယေန စ ဝုတ္တလက္ခဏေသု. ရုက္ခသမီပန္တိ ‘‘ယာဝတာ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေ သမန္တာ ဆာယာ ဖရတိ, နိဝါတေ ပဏ္ဏာနိ ပတန္တိ, ဧတ္တာဝတာ ရုက္ခမူလန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ ရုက္ခဿ သမီပဋ္ဌာနံ. အဝသေသသတ္တဝိဓသေနာသနန္တိ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇန္တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ.

218. “于如是所说相中”(evaṃ vuttalakkhaṇesu)，即于以阿毗达摩(abhidhamma)法门(《分别论》530)及经教法门所说之相中。“树近处”(rukkhasamīpaṃ)，即如是所说之树的邻近处：“乃至正午时，树影遍覆之处，无风时树叶飘落之处，此范围称为树下(rukkhamūla)”。“其余七种住处”(avasesasattavidhasenāsanaṃ)，即如是所说之：山、岩洞、山窟、冢间、林野、露地、草堆。

ဥတုတ္တယာနုကူလံ ဓာတုစရိယာနုကူလန္တိ ဂိမှာဒိဥတုတ္တယဿ, သေမှာဒိဓာတုတ္တယဿ, မောဟာဒိစရိယတ္တယဿ စ အနုကူလံ. တထာ ဟိ ဂိမှကာလေ စ အရညံ အနုကူလံ, ဟေမန္တေ ရုက္ခမူလံ, ဝဿကာလေ သုညာဂါရံ, သေမှဓာတုကဿ သေမှပကတိကဿ အရညံ, ပိတ္တဓာတုကဿ ရုက္ခမူလံ[Pg.316], ဝါတဓာတုကဿ သုညာဂါရံ အနုကူလံ, မောဟစရိတဿ အရညံ, ဒေါသစရိတဿ ရုက္ခမူလံ, ရာဂစရိတဿ သုညာဂါရံ အနုကူလံ. အလီနာနုဒ္ဓစ္စပက္ခိကန္တိ အသင်္ကောစာဝိက္ခေပပက္ခိကံ. သယနဉှိ ကောသဇ္ဇပက္ခိကံ, ဌာနစင်္ကမနာနိ ဥဒ္ဓစ္စပက္ခိကာနိ, န ဧဝံ နိသဇ္ဇာ. တတော ဧဝဿ သန္တတာ. နိသဇ္ဇာယ ဒဠှဘာဝံ ပလ္လင်္ကာဘုဇနေန, အဿာသပဿာသာနံ ပဝတ္တနသုခတံ ဥပရိမကာယဿ ဥဇုကဋ္ဌပနေန, အာရမ္မဏပရိဂ္ဂဟူပါယံ ပရိမုခံ သတိယာ ဌပနေန ဒဿေန္တော. ဦရုဗဒ္ဓါသနန္တိ ဦရူနမဓောဗန္ဓနဝသေန နိသဇ္ဇာ. ဟေဋ္ဌိမကာယဿ အနုဇုကံ ဌပနံ နိသဇ္ဇာ-ဝစနေနေဝ ဗောဓိတန္တိ ‘‘ဥဇုံ ကာယ’’န္တိ ဧတ္ထ ကာယ-သဒ္ဒေါ ဥပရိမကာယဝိသယောတိ အာဟ ‘‘ဥပရိမသရီရံ ဥဇုကံ ဌပေတွာ’’တိ. တံ ပန ဥဇုကဋ္ဌပနံ သရူပတော, ပယောဇနတော စ ဒဿေတုံ ‘‘အဋ္ဌာရသာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. န ပဏမန္တီတိ န ဩနမန္တိ. န ပရိပတတီတိ န ဝိဂစ္ဆတိ ဝီထိံ န ဝိလင်္ဃတိ, တတော ဧဝ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသုပ္ပတ္တိယာ ဝုဒ္ဓိံ ဖာတိံ ဥပဂစ္ဆတိ. ဣဓ ပရိ-သဒ္ဒေါ အဘိ-သဒ္ဒေန သမာနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခ’’န္တိ, ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏတော နိဝါရေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံယေဝ ပုရက္ခိတွာတိ အတ္ထော. ပရီတိ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌော ‘‘ပရိဏာယိကာ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၁၆) ဝိယ. နိယျာနဋ္ဌော ပဋိပက္ခတော နိဂ္ဂမနဋ္ဌော. တသ္မာ ပရိဂ္ဂဟိတနိယျာနန္တိ သဗ္ဗထာ ဂဟိတာသမ္မောသံ ပရိစ္စတ္တသမ္မောသံ သတိံ ကတွာ, ပရမံ သတိနေပက္ကံ ဥပဋ္ဌပေတွာတိ အတ္ထော.

适宜于时节、体质与性情三者。即适宜于热季等三时节、痰性等三体质、痴等三性行。具体而言：热季适宜阿兰若（arañña），寒季适宜树下，雨季适宜空屋；痰性体质者适宜阿兰若，胆汁体质者适宜树下，风性体质者适宜空屋；痴行者适宜阿兰若，嗔行者适宜树下，贪行者适宜空屋。不迟钝不掉举方面，即不退缩不散乱方面。卧姿确实属于懈怠方面，站立经行属于掉举方面，而坐姿则不然。由此，它得以持续。通过结跏趺坐来显示坐姿的稳固，通过保持上半身正直来显示入出息的舒畅，通过于面前安立念来显示执取所缘的方法。以股互相盘结而坐，是为结跏趺坐。下半身的不正直安住，已由“坐”一词所说明。因此，在“正直其身”（ujuṃ kāyaṃ）中，“身”（kāya）一词是指上半身，所以说“令上半身正直而住”。为了从体相和作用两方面说明此正直而住，故说“十八”等。“不弯曲”（na paṇamanti）即不向前弯。“不倾倒”（na paripatatīti）即不离去，不逾越（修习的）道路。由此，它前后辗转生起殊胜，而达增长广大。于此，“pari”一词与“abhi”一词同义，故说“朝向业处”（kammaṭṭhānābhimukhaṃ），其义为：防止（心）向外在的种种所缘，而唯独将业处置于前方。“pari”是执取义，如“遍导母”（pariṇāyikā）等词（cf. Dhs. 16）中的用法。“niyyāna”是出离义，即出离敌对法之义。因此，“执取而至于出离”（pariggahitaniyyāna）的意思是：使念全然被执取而不忘失、舍弃了忘失，从而建立起最殊胜的念与慧。

၂၁၉. သတောဝါတိ သတိယာ သမန္နာဂတော ဧဝ သရန္တော ဧဝ အဿသတိ နာဿ ကာစိ သတိဝိရဟိတာ အဿာသပ္ပဝတ္တိ ဟောတီတိ အတ္ထော. သတော ပဿသတီတိ ဧတ္ထာပိ သတောဝ ပဿသတီတိ ဧဝ-သဒ္ဒေါ အာနေတွာ ဝတ္တဗ္ဗော. သတောကာရီတိ သတော ဧဝ ဟုတွာ, သတိယာ ဧဝ ဝါ ကာတဗ္ဗဿ ကတ္တာ, ကရဏသီလော ဝါ. ယဒိ ‘‘သတောဝ အဿသတိ သတော ပဿသတီ’’တိ ဧတဿ ဝိဘင်္ဂေ (မ. နိ. ၃.၁၄၈; သံ. နိ. ၅.၉၈၆; ပါရာ. ၁၆၅) ဝုတ္တံ, အထ ကသ္မာ ‘‘အဿသတိ ပဿသတိ’’စ္စေဝ အဝတွာ ‘‘သတောကာရီ’’တိ ဝုတ္တံ? ဧကရသံ ဒေသနံ ကာတုကာမတာယ. ပဌမစတုက္ကေ ပဒဒွယမေဝ ဟိ ဝတ္တမာနကာလဝသေန အာဂတံ, ဣတရာနိ အနာဂတကာလဝသေန. တသ္မာ ဧကရသံ ဒေသနံ ကာတုကာမတာယ သဗ္ဗတ္ထ (ပဋိ. မ. ၁.၁၆၅ အာဒယော) ‘‘သတောကာရိ’’စ္စေဝ ဝုတ္တံ.

219. 具念者(satovā)，即是具足于念、唯有忆念而入息；对他而言，没有任何离念的入息发生，此是其义。在“有念地出息”(sato passasati)一句中，也应带入“eva”(唯)一词而连接，作“唯有念地出息”(satova passasati)。有念行者(satokārī)，即是有念之人，或唯以念作业者，或有以念行作之习性者。若在对此句的分别(vibhaṅge)中已说“唯有念地入息，有念地出息”，那么为何不说“入息、出息”，而说“有念行”呢？为令教说旨趣统一故。因为在第一个四法聚中，只有两个词是以现在时态出现，其余的则是以未来时态出现。是故，为令教说旨趣统一，在一切处(如《无碍解道》Paṭisambhidāmagga i. 165等)皆说“有念行”。

ဒီဃံ [Pg.317] အဿာသဝသေနာတိ ဒီဃအဿာသဝသေန ဝိဘတ္တိအလောပံ ကတွာ နိဒ္ဒေသော. ဒီဃန္တိ ဝါ ဘဂဝတာ ဝုတ္တအဿာသဝသေန. စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပန္တိ ဝိက္ခေပဿ ပဋိပက္ခဘာဝတော ‘‘အဝိက္ခေပေါ’’တိ လဒ္ဓနာမစိတ္တဿ ဧကဂ္ဂဘာဝံ ပဇာနတော. သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတီတိ အာရမ္မဏံ ဥပဂန္တွာ ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေနာတိ ယထာဝုတ္တာယ သတိယာ, ယထာဝုတ္တေန စ ဉာဏေန. ဣဒံ ဝုတ္တ ဟောတိ – ဒီဃံ အဿာသံ အာရမ္မဏဘူတံ အဝိက္ခိတ္တစိတ္တဿ, အသမ္မောဟတော ဝါ ပဇာနန္တဿ တတ္ထ သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဧဝ ဟောတိ, တံ သမ္ပဇာနန္တဿ အာရမ္မဏကရဏဝသေန, အသမ္မောဟဝသေန ဝါ သမ္ပဇညံ, တဒဓီနသတိသမ္ပဇညေန တံသမင်္ဂီ ယောဂါဝစရော သတောကာရီ နာမ ဟောတီတိ. ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿာသဝသေနာတိ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ဟုတွာ အဿသနဿ ဝသေန. ‘‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီအဿာသဝသေနာ’’တိ ဝါ ပါဌော. တဿ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿိနော အဿာသာ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီအဿာသာ, တေသံ ဝသေနာတိ အတ္ထော. ဝိနယနယေန အန္တော ဥဋ္ဌိတသသနံ အဿာသော, ဗဟိ ဥဋ္ဌိတသသနံ ပဿာသော. သုတ္တန္တနယေန ပန ဗဟိ ဥဋ္ဌဟိတွာပိ အန္တော သသနတော အဿာသော, အန္တော ဥဋ္ဌဟိတွာပိ ဗဟိ သသနတော ပဿာသော. အယမေဝ စ နယော –

“‘以长入息’是‘以长入息之力’省略格尾的解释。或者，‘长’是（指）以世尊所说的入息之力。‘心一境性的不散乱’，（是说）对于了知那因对治散乱而得名‘不散乱’的心一境性者而言。‘念已现前’是（指念）已趋向所缘而住立。‘以彼念，以彼智’是（指）以如前所说的念，以及以如前所说的智。此意为：对于心不散乱地，或无痴地了知那作为所缘的长入息者，念于彼（所缘）确实是现前的；对于正知彼者而言，或以作所缘之力，或以无痴之力，（即是）正知；具足彼（念与正知）的瑜伽行者，以那依止于彼的念与正知，名为‘具念而行者’。‘以随观舍弃入息’是（指）成为随观舍弃者，以入息之力。或者读作‘以随观舍弃者的入息之力’。其义为：彼随观舍弃者的诸入息，即是‘随观舍弃者的入息’，（此句是）‘以彼等之力’（的意思）。依律藏之理，于内生起的气息是入息，于外生起的气息是出息。而依经藏之理，虽于外生起，但因向内呼吸，故为入息；虽于内生起，但因向外呼吸，故为出息。此理亦与——”

‘‘အဿာသာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ သတိယာ အနုဂစ္ဆတော အဇ္ဈတ္တံ ဝိက္ခေပဂတေန စိတ္တေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စာ’’တိ, ‘‘ပဿာသာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ သတိယာ အနုဂစ္ဆတော ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပဂတေန စိတ္တေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စာ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၅၇) –

“‘以念随行入息的初、中、后时，若心于内散乱，则身与心皆会焦躁、摇动与颤动’；‘以念随行出息的初、中、后时，若心于外散乱，则身与心皆会焦躁、摇动与颤动’（《无碍解道》1.157）——”

ဣမာယ ပါဠိယာ သမေတိ.

与此巴利经文相符。

ပဌမံ အဗ္ဘန္တရဝါတော ဗဟိ နိက္ခမတိ, တသ္မာ ပဝတ္တိက္ကမေန အဿာသော ပဌမံ ဝုတ္တောတိ ဝဒန္တိ. တာလုံ အာဟစ္စ နိဗ္ဗာယတီတိ တာလုံ အာဟစ္စ နိရုဇ္ဈတိ. တေန ကိရ သမ္ပတိဇာတော ဗာလဒါရကော ခိပိတံ ကရောတိ. ဧဝံ တာဝါတိအာဒိ ယထာဝုတ္တဿ အတ္ထဿ နိဂမနံ. ကေစိ ‘‘ဧဝံ တာဝါတိ အနေန ပဝတ္တိက္ကမေန အဿာသော ဗဟိနိက္ခမနဝါတောတိ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော’’တိ ဝဒန္တိ.

首先，阿邦答勒的风向外排出，因此他们说，依其发生次第，“入息”(assāsa)被首先提及。“触及上颚而止息”即触及上颚而停止。据说因此刚出生的幼儿会打喷嚏。“如此这般”等是对如上所述含义的总结。有些人说：“‘如此这般’等句的意趣是：应依此发生次第，将‘入息’理解为向外排出的风。”

အဒ္ဓါနဝသေနာတိ [Pg.318] ကာလဒ္ဓါနဝသေန. အယံ ဟိ အဒ္ဓါန-သဒ္ဒေါ ကာလဿ, ဒေသဿ စ ဝါစကော. တတ္ထ ဒေသဒ္ဓါနံ ဥဒါဟရဏဘာဝေန ဒဿေတွာ ကာလဒ္ဓါနဝသေန အဿာသပဿာသာနံ ဒီဃရဿတံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဩကာသဒ္ဓါနန္တိ ဩကာသဘူတံ အဒ္ဓါနံ. ဖရိတွာတိ ဗျာပေတွာ. စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာပိ အနေကကလာပဘာဝေန. ဒီဃံ အဒ္ဓါနန္တိ ဒီဃံ ပဒေသံ. တသ္မာတိ သဏိကံ ပဝတ္တိယာ ဒီဃသန္တာနတာယ ‘‘ဒီဃာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဧတ္ထ စ ဟတ္ထိအာဒိသရီရေ, သုနခါဒိသရီရေ စ အဿာသပဿာသာနံ ဒေသဒ္ဓါနဝိသိဋ္ဌေန ကာလဒ္ဓါနဝသေနေဝ ဒီဃရဿတာ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘သဏိကံ ပူရေတွာ သဏိကမေဝ နိက္ခမန္တိ’’, ‘‘သီဃံ ပူရေတွာ သီဃမေဝ နိက္ခမန္တီ’’တိ စ ဝစနတော. မနုဿေသူတိ သမာနပ္ပမာဏေသုပိ မနုဿသရီရေသု. ဒီဃံ အဿသန္တီတိ ဒီဃံ အဿာသပ္ပဗန္ဓံ ပဝတ္တေန္တီတိ အတ္ထော. ပဿသန္တီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သုနခသသာဒယော ဝိယ ရဿံ အဿသန္တိ စ ပဿသန္တိ စာတိ ယောဇနာ. ဣဒံ ပန ဒီဃံ, ရဿဉ္စ အဿသနံ, ပဿသနဉ္စ တေသံ သတ္တာနံ သရီရသဘာဝေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေသန္တိ သတ္တာနံ. တေတိ အဿာသပဿာသာ. ဣတ္တရမဒ္ဓါနန္တိ အပ္ပကံ ကာလံ.

“以时量而言”(addhānavasena)即依时间长短而言。此“时量”(addhāna)一词，实兼指时间与空间。文中先以空间距离为例示，而后依时间长短来阐明入息出息的长短，故说“譬如”等。其中，“空间时量”(okāsaddhāna)指作为空间的行程。“遍满”(pharitvā)即遍及。“即使粉碎”(cuṇṇavicuṇṇāpi)即成为众多微聚(kalāpa)的状态。“长时量”(dīghaṃ addhānaṃ)即长远的区域。因此，因其发生缓慢、延续流长，故被称为“长”。于此，应知：于象等及犬等之身，其入息出息之长短，是唯依“由空间距离所决定的时间长短”而说。此乃根据“缓慢地充满，缓慢地排出”及“快速地充满，快速地排出”之语。“于人”(manussesu)即于体型相同的人身。“长入息”(dīghaṃ assasanti)之义为使其入息之流持续长久；“出息”(passasanti)亦同此理。应如是连结：如犬、兔等，其入息与出息皆短。然而，此长、短之入息与出息，应视为彼等众生之身体自性。“彼等”(tesaṃ)即指众生。“彼等”(te)即指入息出息。“另一时量”(ittaramaddhānaṃ)即短暂的时间。

နဝဟာကာရေဟီတိ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ပုဗ္ဗေနာပရံ အလဒ္ဓဝိသေသဿ ကေဝလံ အဒ္ဓါနဝသေန အာဒိတော ဝုတ္တာ တယော အာကာရာ, တေ စ ခေါ ဧကစ္စော အဿာသံ သုဋ္ဌု သလ္လက္ခေတိ, ဧကစ္စော ပဿာသံ, ဧကစ္စော တဒုဘယန္တိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝသေန. ကေစိ ပန ‘‘အဿသတိပိ ပဿသတိပီတိ ဧကဇ္ဈံ ဝစနံ ဘာဝနာယ နိရန္တရံ ပဝတ္တိဒဿနတ္ထ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဆန္ဒဝသေန ပုဗ္ဗေ ဝိယ တယော, တထာ ပါမောဇ္ဇဝသေနာတိ ဣမေဟိ နဝဟာကာရေဟိ.

“以九种行相”：对于致力于修行但从前到后未得殊胜者，仅依于时长，有最初所说的三种行相。而这（三种行相）是依于三类个人：某一类善于了知入息，某一类善于了知出息，某一类善于了知此二者。有些人则说：“将‘入息时’与‘出息时’合说，是为了显示修行的无间断发生。”依于欲，如前有三种；同样，依于喜悦，（也有三种）。以此九种行相。

ကာမံ စေတ္ထ ဧကဿ ပုဂ္ဂလဿ တယော ဧဝ အာကာရာ လဗ္ဘန္တိ, တန္တိဝသေန ပန သဗ္ဗေသံ ပါဠိအာရုဠှတ္တာ, တေသံ ဝသေန ပရိကမ္မဿ ကာတဗ္ဗတ္တာ စ ‘‘တတြာယံ ဘိက္ခု နဝဟာကာရေဟီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ပဇာနတောတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တေဟိ အာကာရေဟိ အဿာသပဿာသေ ပဇာနတော, တတ္ထ မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ. ဧကေနာကာရေနာတိ ဒီဃံ အဿာသာဒီသု စတူသု အာကာရေသု ဧကေန အာကာရေန, နဝသု တီသု ဝါ ဧကေန. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ –

在此，诚然，对于一个个人仅可获得三种行相，然而，依于圣教的传承，因一切（行相）都已载于圣典，且应依于彼等（一切行相）而作预备修习，故说“于此，该比丘以九种行相……”。“如是了知”：即对于以如前所述的诸行相了知入出息，并于彼处生起作意者。“以一种行相”：即在长入息等四种行相中以一种行相，或在九种中、或在三种中以一种行相。确实，将如是说——

‘‘ဒီဃော ရဿော စ အဿာသော, ပဿာသောပိ စ တာဒိသော;

စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ဝတ္တန္တိ, နာသိကဂ္ဂေ ဝ ဘိက္ခုနော’’တိ.

“长入息与短入息，出息亦复如是；四种行相流转于比丘的鼻端。”

အယံ [Pg.319] ဘာဝနာ အဿာသပဿာသကာယာနုပဿနာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

此修行为入出息身随观，故说“身随观念处修行得以成就”。

ဣဒါနိ ပါဠိဝသေနေဝ တေ နဝ အာကာရေ, ဘာဝနာဝိဓိဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကထံ ပဇာနာတီတိ ပဇာနနဝိဓိံ ကထေတုကမျတာယ ပုစ္ဆတိ. ဒီဃံ အဿာသန္တိ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဒီဃံ အဿာသံ. အဒ္ဓါနသင်္ခါတေတိ ‘‘အဒ္ဓါန’’န္တိ သင်္ခံ ဂတေ ဒီဃေ ကာလေ, ဒီဃံ ခဏန္တိ အတ္ထော. ကောဋ္ဌာသပရိယာယော ဝါ သင်္ခါတ-သဒ္ဒေါ ‘‘ထေယျသင်္ခါတ’’န္တိအာဒီသု (ပါရာ. ၉၁) ဝိယ, တသ္မာ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေတိ အဒ္ဓါနကောဋ္ဌာသေ, ဒေသဘာဂေတိ အတ္ထော. ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဘာဝနာယ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ အာဝဟန္တိယာ လဒ္ဓဿာဒတ္တာ တတ္ထ သာတိသယော ကတ္တုကာမတာလက္ခဏော ကုသလစ္ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဆန္ဒဝသေနာတိ တထာပဝတ္တဆန္ဒဿ ဝသေန သဝိသေသံ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝုဒ္ဓိံ ဖာတိံ ဂမေန္တဿ. တတော သုခုမတရန္တိ ယထာဝုတ္တဆန္ဒပ္ပဝတ္တိယာ ပုရိမတော သုခုမတရံ. ဘာဝနာဗလေန ဟိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဒရထပရိဠာဟတာယ ကာယဿ အဿာသပဿာသာ သုခုမတရာ ဟုတွာ ပဝတ္တန္တိ. ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အဿာသပဿာသာနံ သုခုမတရဘာဝေန အာရမ္မဏဿ သန္တတရတာယ, ကမ္မဋ္ဌာနဿ စ ဝီထိပဋိပန္နတာယ ဘာဝနာစိတ္တသဟဂတော ပမောဒေါ ခုဒ္ဒိကာဒိဘေဒါ တရုဏပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. စိတ္တံ ဝိဝတ္တတီတိ အနုက္ကမေန အဿာသပဿာသာနံ အတိဝိယ သုခုမတရဘာဝပ္ပတ္တိယာ အနုပဋ္ဌဟနေ ဝိစေတဗ္ဗာကာရပ္ပတ္တေဟိ စိတ္တံ ဝိနိဝတ္တတီတိ ကေစိ. ဘာဝနာဗလေန ပန သုခုမတရဘာဝပ္ပတ္တေသု အဿာသပဿာသေသု တတ္ထ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ပကတိအဿာသပဿာသတော စိတ္တံ နိဝတ္တတိ. ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတီတိ တသ္မိံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ ဥပစာရပ္ပနာဘေဒေ သမာဓိမှိ ဥပ္ပန္နေ ပုန ဈာနနိဗ္ဗတ္တနတ္ထံ ဗျာပါရာဘာဝတော အဇ္ဈုပေက္ခနံ ဟောတီတိ. သာ ပနာယံ ဥပေက္ခာ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

现在，为了仅以巴利文来展示那九种行相和修习方法，而开始（说）“如所说”等。在此，“如何了知”一语，是为了说明了知的方法而提问。“长入息”是指具有所述特征的长入息。“以时量”是指在被称为“时”（addhāna）的长时间中，意思是长久地。或者，如在“称为贼”等（用法）中，“saṅkhāta”一词是“部分”的同义词，因此“以时量”的意思是“在时间的部分中”，或“在区域的部分中”。“生起欲”是说：由于修习从前至后带来了殊胜，从而获得了法味，因此，对此修习生起了以想要做的意愿为特征的、超胜的善欲。“以欲之力”是说，依靠如是生起的欲求之力，精勤于有殊胜的修习，使业处达到增长、广大。“比那更微细”是说：由于如前所述的欲求生起，（气息）比之前的更微细。的确，由于修习之力，身的骚动与热恼已止息，入息出息变得更微细而行。“生起喜悦”是说：由于入息出息变得更微细，所缘更寂静，以及业处已上正道，与修习心相应的喜悦，即小喜等不同种类的初生之喜(taruṇapīti)生起。“心退离”：一些人说，由于入息出息次第地达到极其微细的状态而不显现，心从那些已达到需寻觅状态的（入息出息）中退离。然而，实际上是由于修习之力，当入息出息达到更微细的状态时，于彼处似相(paṭibhāganimitta)生起，心便从通常的入息出息退离。“舍建立”是说：当于那似相中，有近行与安止之别的定生起时，为了再次生起禅那，因无勤作，而有舍置。应知此舍为行舍(tatramajjhattatā)。

ဣမေဟိ နဝဟိ အာကာရေဟီတိ ဣမေဟိ ယထာဝုတ္တေဟိ နဝဟိ ပကာရေဟိ ပဝတ္တာ. ဒီဃံ အဿာသပဿာသာ ကာယောတိ ဒီဃာကာရာ အဿာသပဿာသာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာပိ သမူဟဋ္ဌေန ကာယော. အဿာသပဿာသေ နိဿာယ ဥပ္ပန္နနိမိတ္တမ္ပေတ္ထ အဿာသပဿာသသမညမေဝ ဝုတ္တံ. ဥပဋ္ဌာနံ သတီတိ အာရမ္မဏံ ဥပဂန္တွာ တိဋ္ဌတီတိ သတိ ဥပဋ္ဌာနံ နာမ. အနုပဿနာ [Pg.320] ဉာဏန္တိ သမထဝသေန နိမိတ္တဿ အနုပဿနာ, ဝိပဿနာဝသေန အဿာသပဿာသေ, တန္နိဿယဉ္စ ကာယံ ‘‘ရူပ’’န္တိ, စိတ္တံ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မေ စ ‘‘အရူပ’’န္တိ ဝဝတ္ထပေတွာ နာမရူပဿ အနုပဿနာ စ ဉာဏံ, တတ္ထ ယထာဘူတာဝဗောဓော. ကာယော ဥပဋ္ဌာနန္တိ သော ကာယော အာရမ္မဏကရဏဝသေန ဥပဂန္တွာ သတိ ဧတ္ထ တိဋ္ဌတီတိ ဥပဋ္ဌာနံ နာမ. ဧတ္ထ စ ‘‘ကာယော ဥပဋ္ဌာန’’န္တိ ဣမိနာ ဣတရကာယဿာပိ သင်္ဂဟော ဟောတိ ယထာဝုတ္တသမ္မသနစာရဿာပိ ဣဓ ဣစ္ဆိတတ္တာ. နော သတီတိ သော ကာယော သတိ နာမ န ဟောတိ. သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ သရဏဋ္ဌေန, ဥပတိဋ္ဌနဋ္ဌေန စ. တာယ သတိယာတိ ယထာဝုတ္တာယ သတိယာ. တေန ဉာဏေနာတိ ယထာဝုတ္တေနေဝ ဉာဏေန. တံ ကာယန္တိ တံ အဿာသပဿာသကာယဉ္စေဝ တန္နိဿယရူပကာယဉ္စ. အနုပဿတီတိ ဈာနသမ္ပယုတ္တဉာဏေန စေဝ ဝိပဿနာဉာဏေန စ အနု အနု ပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာတိ တေန အနုပဿနေန ယထာဝုတ္တေ ကာယေ အယံ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာတိ ဝုစ္စတိ.

以这九种方式，即是以上述九种方式而运作。所谓“长入出息身”，是指长相的入出息，即使是微细的，也因积聚之义而为身。依止入出息而生起的相，在此亦名为入出息。所谓“念为安止”，是说念趣向所缘而住立，因此念名为安止。“随观智”是指：以止(samatha)的方式随观相；以及以观(vipassanā)的方式，将入出息及所依之身确定为“色”，将心与心相应法确定为“无色”，如此辨别之后随观名色，此即是智，即于彼如实了知。“身为安止”是指彼身作为所缘境，念依附并安止于此，故名为安止。此处以“身为安止”一词，亦摄入其他身，因为此处亦意欲包含前述作为思择行境的色身。“非念”是指彼身非名为念。念既是安止，也是念，因其有忆念之义与现前安住之义。“以彼念”是指以如前所述之念。“以彼智慧”是指以如前所述之智慧。“于彼身”，即于彼入出息身及依止于它的色身。“随观”是指以禅那相应智及观智，次第随观。是故说“于身随观身念住之修习”，即以此随观，于如前所述之身，此名为身随观念住之修习。

ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယာ အယံ ယထာဝုတ္တေ အဿာသပဿာသကာယေ, တဿ နိဿယဘူတေ ကရဇကာယေ စ ကာယဿေဝ အနုပဿနာ အနုဒကဘူတာယ မရီစိယာ ဥဒကာနုပဿနာ ဝိယ န အနိစ္စာဒိသဘာဝေ ကာယေ နိစ္စာဒိဘာဝါနုပဿနာ, အထ ခေါ ယထာရဟံ အနိစ္စဒုက္ခာနတ္တာသုဘဘာဝဿေဝါနုပဿနာ. အထ ဝါ ကာယေ ‘‘အဟ’’န္တိ ဝါ ‘‘မမ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ ဂဟေတဗ္ဗဿ ကဿစိ အဘာဝတော တာဒိသံ အနနုပဿိတွာ ကာယမတ္တဿေဝ အနုပဿနာ ကာယာနုပဿနာ, တာယ ကာယာနုပဿနာယ သမ္ပယုတ္တာ သတိယေဝ ဥပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ, တဿ ဘာဝနာ ဝဍ္ဎနာ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာတိ.

此义为：于如前所述之入出息身，及其所依止之业生身，仅是随观于身。此随观并非如于阳焰中观水一般，于无常等自性之身随观常等自性，而是如其所应地随观无常、苦、无我、不净之自性。又，于身中，因无任何可执取为“我”、“我所”、“女”、“男”者，不作如是随观，仅随观身而已，此即身随观。与此身随观相应之念即是念住。对其之修习、增长，即是身随观念住修习。

ဧသ နယောတိ ‘‘နဝဟိ အာကာရေဟီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဝိဓိံ ရဿ-ပဒေ အတိဒိသတိ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ယထာဒဿိတေ ‘‘ကထံ ဒီဃံ အဿသန္တော’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၁၄၈; သံ. နိ. ၅.၉၈၆; ပါရာ. ၁၆၅) အာဂတေ ပါဠိနယေ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ရဿပဒဝသေန အာဂတေ ပါဠိနယေ.

“此是方法”，即是将“以九种方式”等所说之法，准用于短句中。“于彼处”(Ettha)，即于如所示“如何长入息”等（中部3.148；相应部5.986；彼岸道165）而来的圣典之法中。“于此处”(Idha)，即于此以短句方式而来的圣典之法中。

အယန္တိ ယောဂါဝစရော. အဒ္ဓါနဝသေနာတိ ဒီဃကာလဝသေန. ဣတ္တရဝသေနာတိ ပရိတ္တကာလဝသေန. ဣမေဟိ အာကာရေဟီတိ ဣမေဟိ နဝဟိ အာကာရေဟိ.

此谓瑜伽行者。“以长时”，即就长时间而言。“以短时”，即就短时间而言。“以这些方式”，即以这九种方式。

တာဒိသောတိ [Pg.321] ဒီဃော, ရဿော စ. စတ္တာရော ဝဏ္ဏာတိ စတ္တာရော အာကာရာ, တေ စ ဒီဃာဒယော ဧဝ. နာသိကဂ္ဂေ ဝ ဘိက္ခုနောတိ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ရဿံ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘နာသိကဂ္ဂေ ဝါ’’တိ, ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော, တေန ဥတ္တရောဋ္ဌံ သင်္ဂဏှာတိ.

“如是”，即长与短。“四种颜色”，即四种行相，彼等即是长等。“比丘于鼻尖”，是为了偈颂的流畅而将“于鼻尖或”缩短而言，“或”字表示不确定义，因此亦含摄上唇。

၂၂၀. သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီတိ သဗ္ဗဿ ကာယဿ ပဋိ ပဋိ ပစ္စေကံ သမ္မဒေဝ ဝေဒနသီလော ဇာနနသီလော, တဿ ဝါ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒေါ ဧတဿ အတ္ထိ, တံ ဝါ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒမာနောတိ အတ္ထော. တတ္ထ တတ္ထ သဗ္ဗ-ဂ္ဂဟဏေန အဿာသာဒိကာယဿ အနဝသေသပရိယာဒါနေ သိဒ္ဓေပိ အနေကကလာပသမုဒါယဘာဝတော တဿ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဘာဂါနံ သံဝေဒနဒဿနတ္ထံ ပဋိ-သဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ. တတ္ထ သက္ကစ္စကာရီဘာဝဒဿနတ္ထံ သံ-သဒ္ဒဂ္ဂဟဏန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘သကလဿာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယထာ သမာနေပိ အဿာသပဿာသေသု ယောဂိနော ပဋိပတ္တိဝိဓာနေ ပစ္စေကံ သက္ကစ္စံယေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ဝိသုံ ဒေသနာ ကတာ, ဧဝံ တမေဝတ္ထံ ဒီပေတုံ သတိပိ အတ္ထဿ သမာနတာယ ‘‘သကလဿာ’’တိအာဒိနာ ပဒဒွယဿ ဝိသုံ ဝိသုံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ကတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါကဋံ ကရောန္တောတိ ဝိဘူတံ ကရောန္တော, သဗ္ဗသော ဝိဘာဝေန္တောတိ အတ္ထော. ပါကဋီကရဏံ ဝိဘာဝနံ တတ္ထ အသမ္မုယှနံ ဉာဏေနေဝ နေသံ ပဝတ္တနေန ဟောတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝံ ဝိဒိတံ ကရောန္တော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တသ္မာတိ ယသ္မာ ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တေနေဝ အဿာသပဿာသေ ပဝတ္တေတိ, န ဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တေန, တသ္မာ ဧဝံဘူတော သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမိ ပဿသိဿာမီတိ သိက္ခတီတိ ဝုစ္စတိ ဗုဒ္ဓါဒီဟီတိ ယောဇနာ. စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏဝိသဋေတိ အနေကကလာပတာယ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏဘာဝေန ဝိသဋေ. အာဒိ ပါကဋော ဟောတိ သတိယာ, ဉာဏဿ စ ဝသေန တထာ ပုဗ္ဗာဘိသင်္ခါရဿ ပဝတ္တတ္တာ. တာဒိသေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ စတုတ္ထပုဂ္ဂလသဒိသေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ပဂေဝ သတိံ, ဉာဏဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ တီသုပိ ဌာနေသု ဉာဏသမ္ပယုတ္တမေဝ စိတ္တံ ပဝတ္တေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော.

220. “觉知全身者”(Sabbakāyapaṭisaṃvedī)，即对(入息等)全身的每一部分都如实地有感受、有了知之性；或者，对他而言，对每一部分都有如实的感受；或者，他正对每一部分如实地感受，此为其义。于此，虽以“全”(sabba)一词的取用，已能无遗地含摄入息等身，然因其由众多微聚(kalāpa)的集合而成，为显示其所有部分皆能被感受，故取用“各”(paṭi)一词。于此，为显示其审慎行持的状态，故取用“善”(saṃ)一词。为阐明此义，故说“于全部……”(sakalassā’ti)等。于此，正如在(修习)入出息时，虽然修行者(yogi)的修行方法是相同的，但为了开示应于每一(入息、出息)都审慎地修行，故(世尊)作了分别的教示。同样地，为阐明此义，虽然意义相同，亦应了知，(注疏者)以“于全部……”等，对(此)二句作了分别的释义。“令其显现”(Pākaṭaṃ karonto)，即令其清晰，意为使其全面明了。“显现化”(pākaṭīkaraṇa)即是“明了”(vibhāvanaṃ)，于此不迷乱，是唯以智使其(入出息)生起。为开示此义，故说“如是令其了知……”(evaṃ viditaṃ karonto’ti)等。于此，关于“是故”(tasmā)的文义结合(yojanā)应知：因为(yasmā)是以与智相应之心使入出息生起，而非以不相应之心，是故(tasmā)，佛陀等说，如此之人被称为修学“我将觉知全身而入息，……而出息”者。“粉碎散布”(Cuṇṇavicuṇṇavisaṭe)，即因其具有众多微聚，而以粉碎的状态散布。(入出息的)开端之所以显现，是凭借念与智之力，以及先前之行(pubbābhisaṅkhāra)的发动。“当成为如是者”，即当成为如第四种人(puggala)那样的人。其意涵是：应预先安立念与智，于(入出息的)三处都只使与智相应之心生起。

ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒနဝသေနေဝ. ဃဋတီတိ ဥဿဟတိ. ဝါယမတီတိ ဝါယာမံ ကရောတိ, မနသိကာရံ ပဝတ္တေတီတိ အတ္ထော. တထာဘူတဿာတိ အာနာပါနဿတိံ ဘာဝေန္တဿ. သံဝရောတိ သတိ[Pg.322], ဝီရိယမ္ပိ ဝါ. တာယ သတိယာတိ ယာ အာနာပါနေ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တာ သတိ, တာယ. တေန မနသိကာရေနာတိ ယော သော တတ္ထ သတိပုဗ္ဗင်္ဂမော ဘာဝနာမနသိကာရော, တေန သဒ္ဓိန္တိ အဓိပ္ပာယော. အာသေဝတီတိ ‘‘တိဿော သိက္ခာယော’’တိ ဝုတ္တေ အဓိကုသလဓမ္မေ အာသေဝတိ. တဒါသေဝနဉှေတ္ထ သိက္ခနန္တိ အဓိပ္ပေတံ.

“如是”，即仅以如前所述遍知一切入出息身之力。“努力”，即是勤勉。“勤奋”，即是作勤奋，意谓使作意转起。“对于如是者”，即对于修习入出息念者。“防护”，即是念，或亦是精进。“以彼念”，即是以缘于入出息而转起的念。“以彼作意”，意谓于彼处有念为前导的修习作意，与彼一起。“亲近”，即当说到“三学”时，是亲近增上善法。于此，彼亲近即意谓“修学”。

ပုရိမနယေတိ ပုရိမသ္မိံ ဘာဝနာနယေ, ပဌမဝတ္ထုဒွယေတိ အဓိပ္ပာယော. တတ္ထာပိ ကာမံ ဉာဏုပ္ပာဒနံ လဗ္ဘတေဝ အဿာသပဿာသာနံ ယာထာဝတော ဒီဃရဿဘာဝါဝဗောဓသဗ္ဘာဝတော, တထာပိ တံ န ဒုက္ကရံ ယထာပဝတ္တာနံ တေသံ ဂဟဏမတ္တဘာဝတောတိ တတ္ထ ဝတ္တမာနကာလပ္ပယောဂေါ ကတော. ဣဒံ ပန ဒုက္ကရံ ပုရိသဿ ခုရဓာရာယံ ဂမနသဒိသံ, တသ္မာ သာတိသယေနေတ္ထ ပုဗ္ဗာဘိသင်္ခါရေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒီပေတုံ အနာဂတကာလပ္ပယောဂေါ ကတောတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ယသ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဉာဏုပ္ပာဒနာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကာယသင်္ခါရပဿမ္ဘနပီတိပဋိသံဝေဒနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘သံဝရသမာဒါနာနံ သင်္ဂဟော’’တိ ဝဒန္တိ.

“于前方法”，意即于前修习方法，最初二事。于彼处，虽因如实了知入出息长短之性而可得生起智，然因仅是把握彼等如其所转起，故非难行，是故于彼处使用现在时态。然而此事难行，犹如人于剃刀锋上行，因此为显示于此应有殊胜的前行，故（经中）使用未来时态。为说明此义，故说“于彼，以是故”等。于彼“智生起等”中，以“等”字摄集身行轻安、遍知喜等。于此，有些人说：“是防护与受持的摄集。”

ကာယသင်္ခါရန္တိ အဿာသပဿာသံ. သော ဟိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနောပိ သမာနော ကရဇကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာယ တေန သင်္ခရီယတီတိ ကာယသင်္ခါရောတိ ဝုစ္စတိ. ယော ပန ‘‘ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၀၂) ဧဝမာဂတော ကာယသင်္ခါရော စေတနာလက္ခဏော သတိပိ ဒွါရန္တရုပ္ပတ္တိယံ ယေဘုယျဝုတ္တိယာ, တဗ္ဗဟုလဝုတ္တိယာ စ ကာယဒွါရေန လက္ခိတော, သော ဣဓ နာဓိပ္ပေတော. ပဿမ္ဘေန္တောတိအာဒီသု ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမံ ပဒံ ပုရိမဿ ပုရိမဿ အတ္ထဝစနံ, တသ္မာ ပဿမ္ဘနံ နာမ ဝူပသမနံ, တဉ္စ တထာပယောဂေ အသတိ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟဿ ဩဠာရိကဿ ကာယသင်္ခါရဿ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ အနုပ္ပာဒနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတြာတိ ‘‘ဩဠာရိကံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿမ္ဘေန္တော’’တိ ဧတ္ထ. အပရိဂ္ဂဟိတကာလေတိ ကမ္မဋ္ဌာနဿ အနာရဒ္ဓကာလေ, တတော ဧဝ ကာယစိတ္တာနမ္ပိ အပရိဂ္ဂဟိတကာလေ. ‘‘နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယာ’’တိ ဟိ ဣမိနာ ကာယပရိဂ္ဂဟော, ‘‘ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ ဣမိနာ စိတ္တပရိဂ္ဂဟော ဝုတ္တော. တေနေဝါဟ ‘‘ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ ပရိဂ္ဂဟိတာ ဟောန္တီ’’တိ. ကာယောတိ ကရဇကာယော. သဒရထာတိ သပရိဠာဟာ, သာ [Pg.323] စ နေသံ သဒရထတာ ဂရုဘာဝေန ဝိယ ဩဠာရိကတာယ အဝိနာဘာဝိနီတိ အာဟ ‘‘ဩဠာရိကာ’’တိ. ဗလဝတရာတိ သဗလာ ထူလာ. သန္တာ ဟောန္တီတိ စိတ္တံ တာဝံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပါဘာဝေန ဧကဂ္ဂံ ဟုတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပဝတ္တမာနံ သန္တံ ဟောတိ ဝူပသန္တံ, တတော ဧဝ တံသမုဋ္ဌာနာ ရူပဓမ္မာ လဟုမုဒုကမ္မညဘာဝပ္ပတ္တာ, တဒနုဂုဏတာယ သေသံ တိသန္တတိရူပန္တိ ဧဝံ စိတ္တေ, ကာယေ စ ဝူပသန္တေ ပဝတ္တမာနေ တန္နိဿိတာ အဿာသပဿာသာ သန္တသဘာဝါ အနုက္ကမေန သုခုမတရသုခုမတမာ ဟုတွာ ပဝတ္တန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယဒါ ပနဿ ကာယောပီ’’တိအာဒိ.

身行（kāyasaṅkhāra）即是出入息。因为它由心生起，但因与色身（karajakāya）的活动相关联，而被其所造作，故名为身行。然而，在《中部》（Ma. Ni. 1.102）中，所说的“身行、语行”是指以思（cetanā）为特征、主要通过身门显现，或多数通过身门显现的身行，此处并非指此。“平息”（passambhento）等词中，后后的词是前前词的释义，所以平息（passambhana）即是止息（vūpasamana）。并且，那止息，应了知为：通过用功成就，令那在无此用功时本应生起的粗重身行不生起。此处即指“平息粗重身行”之时。‘未把握时’（apariggahitakāla）是指业处（kammaṭṭhāna）尚未开始之时，因此身与心也未被把握之时。“结跏趺坐，端正身体”说的是把握身体，“保持正念在前”说的是把握心。所以说“身心都被把握了”。身是指色身。‘有扰动’（sadaratha）是指有热恼（sapariḷāha），而这种有扰动的状态，如同沉重一般，与粗重性（oḷārikatā）密不可分，故说“粗重”（oḷārikā）。‘更强有力’（balavatara）是指有力量、粗大。‘变得平静’（santā honti）是指：心首先因不向外散乱而专注，把握业处而运行时，变得平静、止息；由此生起的色法（rūpadhammā）达到轻快、柔软、适合作业的状态，与此相应，其余三相续之色也变得平静、止息。这样，当心和身平静地运行时，依止于它们的出入息，其平静之相也会次第地变得越来越微细、极微细。因此说“当他的身体也……”等等。

အာဘုဇနံ အာဘောဂေါ, ‘‘ပဿမ္ဘေမီ’’တိ ပဌမာဝဇ္ဇနာ. သမ္မာ အနု အနု အာဟရဏံ သမန္နာဟာရော, တသ္မိံယေဝ အတ္ထေ အပရာပရံ ပဝတ္တအာဝဇ္ဇနာ. တဿေဝ အတ္ထဿ မနသိ ကရဏံ စိတ္တေ ဌပနံ မနသိကာရော. ဝီမံသာ ပစ္စဝေက္ခဏာ.

初专注(ābhujana)即是专注(ābhoga)。“我将平息”是初转向(paṭhamāvajjanā)。正确地、一再地引导是正遍作意(samannāhāra)，即对同一目标接连不断地转向。将该目标置于心中，安放于心，是作意(manasikāra)。伺察(vīmaṃsā)即是省察(paccavekkhaṇā)。

သာရဒ္ဓေတိ သဒရထေ သပရိဠာဟေ. အဓိမတ္တန္တိ ဗလဝံ ဩဠာရိကံ. လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ. ကာယသင်္ခါရောတိ ဟိ အဓိပ္ပေတော. ‘‘အဓိမတ္တံ ဟုတွာ ပဝတ္တတီ’’တိ ကိရိယာဝိသေသနံ ဝါ ဧတံ. သုခုမန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ကာယမှီတိ ဧတ္ထ ‘‘စိတ္တေ စာ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

“不安”(sāraddha)意为有忧恼(sadaratha)、有热恼(sapariḷāha)。“强烈”(adhimatta)意为有力、粗重(oḷārika)。这是以性的转换(liṅgavipallāsa)而说，因为其意指的是“身行”(kāyasaṅkhāra)。或者，此词是作为“强烈地生起”的动词修饰词。“微细”(sukhuma)于此也同此理。于“在身中”(kāyamhi)一词，应引入“及在心中”(citte ca)并与之相连。

၂၂၁. ပဌမဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ကရိယမာနံ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ နာနာဝဇ္ဇနံ ပရိကမ္မံ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိယ ဒူရသမုဿာရိတပဋိပက္ခန္တိ ကတွာ တံသမုဋ္ဌာနော ကာယသင်္ခါရော ပဌမဇ္ဈာနေ စ ဒုတိယဇ္ဈာနူပစာရေ စ ဩဠာရိကောတိ သဒိသော ဝုတ္တော. ဧသ နယော သေသူပစာရဒွယေပိ. အထ ဝါ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီနံ အဓိဂမာယ ပဋိပဇ္ဇတော ဒုက္ခာပဋိပဒါဒိဝသေန ကိလမတော ယောဂိနော ကာယကိလမထစိတ္တူပဃာတာဒိဝသေန, ဝိတက္ကာဒိသင်္ခေါဘေန စ သပရိဖန္ဒတာယ စိတ္တပ္ပဝတ္တိယာ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒိဥပစာရေသု ကာယသင်္ခါရဿ ဩဠာရိကတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတိသုခုမောတိ အညတ္ထ လဗ္ဘမာနော ကာယသင်္ခါရော စတုတ္ထဇ္ဈာနေ အတိက္ကန္တသုခုမော. သုခုမဘာဝေါပိဿ တတ္ထ နတ္ထိ, ကုတော ဩဠာရိကတာ အပ္ပဝတ္တနတော. တေနာဟ ‘‘အပ္ပဝတ္တိမေဝ ပါပုဏာတီ’’တိ.

221. 从初禅(paṭhamajjhāna)出定后，为第二禅(dutiyajjhāna)所作的、具有种种转向的预备行(parikamma)，因为（它）像初禅一样，其敌对法已被远离，故从彼生起的身行，在初禅与第二禅的近行定(upacāra)中，被说是相似而粗重的。此理亦适用于其余二种近行定。又或者，当瑜伽行者(yogin)为证得第二禅等而以难行道(dukkhāpaṭipadā)等方式修行而疲惫时，由于身疲、心伤等，以及由于寻(vitakka)等的扰动，心的过程带有颤动，故于第二禅等的近行定中，当知身行为粗重。至于“极微细”(atisukhuma)，在别处所得的身行，于第四禅(catutthajjhāna)中是超越微细的。于彼处，连其微细的状态亦不存在，何况是粗重？因其不复生起。是故说：“唯达于不复生起”。

လာဘိဿ [Pg.324] သတော အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနဝေလံ, ဧကာသနေနေဝ ဝါ သဗ္ဗေသံ ဈာနာနံ ပဋိလာဘံ သန္ဓာယ မဇ္ဈိမဘာဏကာ ဟေဋ္ဌိမဟေဋ္ဌိမဇ္ဈာနတော ဥပရူပရိဈာနူပစာရေပိ သုခုမတရံ ဣစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ဟိ သောပစာရာနံ ဈာနာနံ ဥပရူပရိ ဝိသေသဝန္တတာ, သန္တတာ စ သမ္ဘဝေယျ, ဧကာဝဇ္ဇနူပစာရံ ဝါ သန္ဓာယ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဧဝဉှိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တဝါဒေန ဣမဿ ဝါဒဿ အဝိရောဓော သိဒ္ဓေါ ဘိန္နဝိသယတ္တာ. သဗ္ဗေသညေဝါတိ ဥဘယေသမ္ပိ. ယသ္မာ တေ သဗ္ဗေပိ ဝုစ္စမာနေန ဝိဓိနာ ပဿဒ္ဓိမိစ္ဆန္တိယေဝ. ‘‘အပရိဂ္ဂဟိတကာလေ ပဝတ္တကာယသင်္ခါရော ပရိဂ္ဂဟိတကာလေ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီ’’တိ ဣဒံ သဒိသသန္တာနတာယ ဝုတ္တံ. န ဟိ တေ ဧဝ ဩဠာရိကာ အဿာသာဒယော သုခုမာ ဟောန္တိ. ပဿမ္ဘနာကာရော ပန နေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ.

中部诵者(majjhimabhāṇakā)认为，对于已得禅那者，在次第入定之时，或在一次坐中获得所有禅那之时，从下下禅到上上禅的近行定中，（身行）会变得更为微细。因为在那些有近行的禅那中，其殊胜与寂静会次第显现；或者，这是针对单一转向的近行定而言。这样，与前面所说的观点便不相违背，因为所涉范围不同。“一切”(sabbesaññeva)是指两者。因为他们都按照所说的方法欲求轻安。“未把握时生起的粗重身行，在把握时便会止息”——这是就相似相续而说。并非那些粗重的出入息等本身变得微细，它们的止息方式如前所说。

မဟာဘူတပရိဂ္ဂဟေ သုခုမောတိ စတုဓာတုမုခေန ဝိပဿနာဘိနိဝေသံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သကလရူပပရိဂ္ဂဟေ သုခုမော ဘာဝနာယ ဥပရူပရိ ပဏီတဘာဝတော. တေနေဝါဟ ‘‘ရူပါရူပပရိဂ္ဂဟေ သုခုမော’’တိ. လက္ခဏာရမ္မဏိကဝိပဿနာတိ ကလာပသမ္မသနမာဟ. နိဗ္ဗိဒါနုပဿနတော ပဋ္ဌာယ ဗလဝဝိပဿနာ. တတော ဩရံ ဒုဗ္ဗလဝိပဿနာ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘အပရိဂ္ဂဟိတကာလေ’’တိအာဒိနာ သမထနယေ ဝုတ္တေန နယေန ‘‘အပရိဂ္ဂဟေ ပဝတ္တော ကာယသင်္ခါရော မဟာဘူတပရိဂ္ဂဟေ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီ’’တိအာဒိနာ ဝိပဿနာနယေပိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ ယောဇေတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

在把握四大种(mahābhūta)时说“微细”(sukhuma)，是指以四界为门而进入观(vipassanā)。在把握一切色法时说“微细”，是因为修习会次第变得更为殊胜。因此说“在把握色、无色时微细”。以相为所缘的观(lakkhaṇārammaṇikavipassanā)是指聚思惟(kalāpasammasana)。从厌离随观(nibbidānupassanā)开始是强力观。在此之前是弱力观。“如前所说的方法”是指：如同在止(samatha)的章节中以“未把握时”等句所说的方法，在观(vipassanā)的章节中，也应将“未把握时生起的身行，在把握四大种时便会止息”等句与止息(paṭippassaddhi)结合起来。

အဿာတိ ဣမဿ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရ’’န္တိ ပဒဿ. စောဒနာသောဓနာဟီတိ အနုယောဂပရိဟာရေဟိ. ဧဝန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန.

“此”(assa)是指“令身行止息”(passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ)这一句。“通过责问和辨析”(codanāsodhanāhi)是指通过质询与解答(anuyogaparihārehi)。“如此”(evaṃ)是指现在所说的这种方式。

ကထန္တိ ယံ ဣဒံ ‘‘ပဿမ္ဘယံ…ပေ… သိက္ခတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၇၁) ဝုတ္တံ, တံ ကထံ ကေန ပကာရေန ကာယသင်္ခါရဿ ပဿမ္ဘနံ, ယောဂိနော စ သိက္ခနံ ဟောတီတိ ကထေတုကမျတာယ ပုစ္ဆိတွာ ကာယသင်္ခါရေ သရူပတော, ဩဠာရိကသုခုမတော, ဝူပသမတော, အနုယောဂပရိဟာရတော စ ဒဿေတုံ ‘‘ကတမေ ကာယသင်္ခါရာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကာယိကာတိ ရူပကာယေ ဘဝါ. ကာယပဋိဗဒ္ဓါတိ ကာယသန္နိဿိတာ. ကာယေ သတိ ဟောန္တိ, အသတိ န ဟောန္တိ, တတော ဧဝ တေ အကာယသမုဋ္ဌာနာပိ ကာယေန သင်္ခရီယန္တီတိ ကာယသင်္ခါရာ. ပဿမ္ဘေန္တောတိ ဩဠာရိကောဠာရိကံ ပဿမ္ဘေန္တော. သေသပဒဒွယံ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဩဠာရိကဉှိ ကာယသင်္ခါရံ အဝူပသန္တသဘာဝံ သန္နိသီဒါပေန္တော [Pg.325] ‘‘ပဿမ္ဘေန္တော’’တိ ဝုစ္စတိ, အနုပ္ပာဒနိရောဓံ ပါပေန္တော ‘‘နိရောဓေန္တော’’တိ, သုဋ္ဌု သန္တသဘာဝံ နယန္တော ‘‘ဝူပသမေန္တော’’တိ.

（问：）《无碍解道》(Paṭi. ma. 1.171)中所说的“我将平息……乃至……修学”，那身行的平息，以及瑜伽士的修学，是如何、以何种方式发生的呢？（答：）为了解说此义，通过提问，并从自性、粗细、寂止、问答这几方面来显示身行，故开始了“什么是身行”等论述。其中，“身的”(kāyika)是生于色身。“与身相连的”(kāyapaṭibaddha)是依止于身的。身存在时则有，不存在时则无。因此，它们（入出息）虽然不是由身所生起，但被身所造作，故称为“身行”。“平息”(passambhento)是平息粗重的身行。其余二词是它的同义词。确实，使未寂止自性的粗重身行沉静下来，称为“平息”；使其达到不生之灭，称为“使其灭”(nirodhento)；善巧地导向寂静自性，称为“使其寂止”(vūpasamento)。

ယထာရူပေဟီတိ ယာဒိသေဟိ. ကာယသင်္ခါရေဟီတိ ဩဠာရိကေဟိ ကာယသင်္ခါရေဟိ. အာနမနာတိ အဘိမုခဘာဝေန ကာယဿ နမနာ. ဝိနမနာတိ ဝိသုံ ဝိသုံ ပဿတော နမနာ. သန္နမနာတိ သဗ္ဗတော, သုဋ္ဌု ဝါ နမနာ. ပဏမနာတိ ပစ္ဆတော နမနာ. ဣဉ္ဇနာဒီနိ အာနမနာဒီနံ ဝေဝစနာနိ, အဓိမတ္တာနိ ဝါ အဘိမုခံ စလနာဒီနိ အာနမနာဒယော, မန္ဒာနိ ဣဉ္ဇနာဒယော. ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရန္တိ တထာရူပံ အာနမနာဒီနံ ကာရဏဘူတံ ဩဠာရိကံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿမ္ဘေန္တော. တသ္မိံ ဟိ ပဿမ္ဘိတေ အာနမနာဒယောပိ ပဿမ္ဘိတာ ဧဝ ဟောန္တိ.

“以如是”(yathārūpehi)即“以何种”(yādisehi)。“身行”(kāyasaṅkhārehi)即粗重的身行。“前屈”(ānamana)是身体向前弯曲。“旁屈”(vinamana)是向各方分别弯曲。“遍屈”(sannamana)是全面地或善巧地弯曲。“后屈”(paṇamana)是向后弯曲。“动摇”(iñjana)等是“前屈”(ānamana)等的同义词；或者说，“前屈”等是强烈的向前移动等，而“动摇”等是微弱的。“平息身行”(passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ)是指平息那作为前屈等之因的粗重身行。因为当那（粗重身行）被平息时，前屈等也确实被平息了。

သန္တံ သုခုမန္တိ ယထာရူပေဟိ ကာယသင်္ခါရေဟိ ကာယဿ အပရိပ္ဖန္ဒနဟေတူဟိ အာနမနာဒယော န ဟောန္တိ, တထာရူပံ ဒရထာဘာဝတော သန္တံ, အနောဠာရိကတာယ သုခုမံ. ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရန္တိ သာမညတော ဧကံ ကတွာ ဝဒတိ. အထ ဝါ ပုဗ္ဗေ ဩဠာရိကောဠာရိကံ ကာယသင်္ခါရံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေန္တော အနုက္ကမေန ကာယဿ အပရိပ္ဖန္ဒနဟေတုဘူတေ သုခုမသုခုမတရေ ဥပ္ပာဒေတွာ တေပိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတွာ ပရမသုခုမတာယ ကောဋိပ္ပတ္တံ ယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သန္တံ သုခုမံ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရ’’န္တိ.

“寂静(santa)与微细(sukhuma)”：由于某些身行是令身体不颤动之因，故无前屈等（动作）。这样的身行，因无热恼而为“寂静”，因不粗大而为“微细”。“平息身行(passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ)”是总括为一而说。又或者，行者先前平息了粗重的身行，依次生起作为身体不颤动之因的、愈来愈微细的身行，亦将彼等平息之后，由于达到最极微细，当他平息那已达顶点的身行时，针对此而说“平息那寂静、微细的身行”。

ဣတီတိအာဒိ စောဒကဝစနံ. တတ္ထ ဣတီတိ ပကာရတ္ထေ နိပါတော. ကိရာတိ အရုစိသူစနေ, ဧဝံ စေတိ အတ္ထော. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – ဝုတ္တပ္ပကာရေန ယဒိ အတိသုခုမမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ ပဿမ္ဘေတီတိ. ဧဝံ သန္တေတိ ဧဝံ သတိ တယာ ဝုတ္တာကာရေ လဗ္ဘမာနေ. ဝါတူပလဒ္ဓိယာတိ ဝါတဿ ဥပလဒ္ဓိယာ. စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော, အဿာသာဒိဝါတာရမ္မဏဿ စိတ္တဿ ပဘာဝနာ ဥပ္ပာဒနာ ပဝတ္တနာ န ဟောတိ, တေ စ တေန ပဿမ္ဘေတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပာယော. အဿာသပဿာသာနဉ္စ ဘာဝနာတိ ဩဠာရိကေ အဿာသပဿာသေ ဘာဝနာယ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတွာ သုခုမာနံ တေသံ ပဘာဝနာ စ န ဟောတိ, ဥဘယေသံ တေသံ တေန ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗတော. အာနာပါနဿတိယာတိ အာနာပါနာရမ္မဏာယ သတိယာ စ ပဝတ္တနံ န ဟောတိ, အာနာပါနာနံ အဘာဝတော. တတော ဧဝ တံသမ္ပယုတ္တဿ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ ဥပ္ပာဒနာပိ န ဟောတိ. န ဟိ ကဒါစိ အာရမ္မဏေန ဝိနာ သာရမ္မဏဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. န စ နံ တန္တိ ဧတ္ထ နန္တိ နိပါတမတ္တံ[Pg.326]. တံ ဝုတ္တဝိဓာနံ သမာပတ္တိံ ပဏ္ဍိတာ ပညဝန္တော န စေဝ သမာပဇ္ဇန္တိပိ တတော န ဝုဋ္ဌဟန္တိပီတိ ယောဇနာ. ဧဝံ စောဒကော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဘာဝူပနယနံ ပဿမ္ဘနန္တိ အဓိပ္ပာယေန စောဒေတိ.

“如是”等，是质问者之语。其中，“iti(如是)”一词是表示方式的不变词。“kira(据说)”一词，是在表示不悦的意义上，其意为“难道会是这样吗？”。此处的意趣是：若依所述方式，即使是极微细的身行(kāyasaṅkhāra)也被止息。而“evaṃ sante(当如是时)”是说：当你所述的方式可得时。“vātūpaladdhiyā(得风)”即“vātassa upaladdhiyā(得于风)”。ca字是集合义，（意即）以入息等风为所缘的心，其培育(pabhāvanā)、生起(uppādanā)、转起(pavattana)便不会发生，意即：那些也应被他止息。“assāsapassāsānañca bhāvanā(以及入出息的培育)”是说：通过培育止息了粗的入出息后，那些微细（入出息）的培育也不会发生，因为这两者都应被他止息。“ānāpānassatiyā(入出息念)”是说：以入出息为所缘的念的转起也不会发生，因为入出息不存在。正因如此，与它相应的入出息念定(ānāpānassatisamādhi)的培育与生起也不会发生。因为有缘法(sārammaṇadhammā)在任何时候都不能无缘而生。在“na ca naṃ taṃ”中，“naṃ”只是一个不变词。应如是连结：智者、有慧者对那所述方式的等至(samāpatti)，既不能入，亦不能出。如是，质问者是以“止息就是使其完全不存在”的意趣而质问的。

ပုန ဣတိ ကိရာတိအာဒိ ယထာဝုတ္တာယ စောဒနာယ ဝိဿဇ္ဇနာ. တတ္ထ ကိရာတိ ‘‘ယဒီ’’တိ ဧတဿ အတ္ထေ နိပါတော. ဣတိ ကိရ သိက္ခတိ, မယာ ဝုတ္တာကာရေန ယဒိ သိက္ခတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ သန္တေတိ ဧဝံ ပဿမ္ဘနေ သတိ. ပဘာဝနာ ဟောတီတိ ယဒိပိ ဩဠာရိကာ ကာယသင်္ခါရာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ, သုခုမာ ပန အတ္ထေဝါတိ အနုက္ကမေန ပရမသုခုမဘာဝပ္ပတ္တဿ ဝသေန နိမိတ္တုပ္ပတ္တိယာ အာနာပါနဿတိယာ, အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ ဣဇ္ဈတေဝါတိ အဓိပ္ပာယော.

再者，“iti kira(如是据说)”等，是对前述质问的回答。其中，“kira”一词是在“yadi(如果)”的意义上作为不变词。“iti kira sikkhati(如是据说而学)”的意思是：若依我所说的方式而学。“evaṃ sante(当如是时)”是说：当如是止息时。“pabhāvanā hoti(有培育)”是说：纵使粗的身行止息了，但微细的（身行）依然存在。因此，通过次第达到极微细状态（的身行），以及相(nimitta)的生起，入出息念(ānāpānassati)与入出息念定(ānāpānassatisamādhi)的培育确实得以成就。此是其意趣。

ယထာ ကထံ ဝိယာတိ ယထာဝုတ္တဝိဓာနံ တံ ကထံ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အတ္ထိ ကိဉ္စိ တဒတ္ထသမ္ပဋိပါဒနေ ဩပမ္မန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဣဒါနိ ဩပမ္မံ ဒဿေတုံ ‘‘သေယျထာပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သေယျထာပီတိ ဩပမ္မတ္ထေ နိပါတော. ကံသေတိ ကံသဘာဇနေ. နိမိတ္တန္တိ နိမိတ္တဿ, တေသံ သဒ္ဒါနံ ပဝတ္တာကာရဿာတိ အတ္ထော. သာမိအတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ဥပယောဂဝစနံ. သုဂ္ဂဟိတတ္တာတိ သုဋ္ဌု ဂဟိတတ္တာ. သုမနသိကတတ္တာတိ သုဋ္ဌု စိတ္တေ ဌပိတတ္တာ. သူပဓာရိတတ္တာတိ သမ္မဒေဝ ဥပဓာရိတတ္တာ သလ္လက္ခိတတ္တာ. သုခုမကာ သဒ္ဒါတိ အနုရဝေ အာဟ, ယေ အပ္ပကာ. အပ္ပတ္ထော ဟိ အယံ က-သဒ္ဒေါ. သုခုမသဒ္ဒနိမိတ္တာရမ္မဏတာပီတိ သုခုမော သဒ္ဒေါဝ နိမိတ္တံ သုခုမသဒ္ဒနိမိတ္တံ, တဒါရမ္မဏတာယပိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ကာမံ တဒါသုခုမာပိ သဒ္ဒါ နိရုဒ္ဓါ, သဒ္ဒနိမိတ္တဿ ပန သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုခုမတရသဒ္ဒနိမိတ္တာရမ္မဏဘာဝေနာပိ စိတ္တံ ပဝတ္တတိ. အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဟိ တဿ တဿ နိရုဒ္ဓဿ သဒ္ဒဿ နိမိတ္တံ အဝိက္ခိတ္တေန စိတ္တေန ဥပဓာရေန္တဿ အနုက္ကမေန ပရိယောသာနေ အတိသုခုမသဒ္ဒနိမိတ္တမ္ပိ အာရမ္မဏံ ကတွာ စိတ္တံ ပဝတ္တတေဝ. စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ တသ္မိံ ယထာဥပဋ္ဌိတေ နိမိတ္တေ သမာဓာနသဗ္ဘာဝတော.

“如何”（yathā kathaṃ viya）者，谓如前所说的方法，应如何看待？为成办彼义，是否有任何譬喻？此为意趣。今为显示譬喻，而说“譬如”（seyyathāpi）等。其中，“譬如”一词是用于譬喻义的不变词。“于铜器中”（kaṃse）者，谓于铜盘中。“相”（nimittaṃ）者，谓彼诸声生起之相状，此为义。此处的（第二格）用法是作所有格（第六格）义。“善取故”（suggahitattā）者，谓善于把握故。“善作意故”（sumanasikatattā）者，谓善置于心中故。“善观察故”（sūpadhāritattā）者，谓如实观察、辨识故。“微细声”（sukhumakā saddā）者，是说余响（anurava），其声微小。此中“ka”字有微小义。“亦以微细声相为所缘”（sukhumasaddanimittārammaṇatāpi）者，即微细声即是相，是为微细声相；亦以彼为所缘故。此为何义？诚然，彼时微细之声虽已息灭，然因声相已被善取，心仍能缘于更微细之声相而转起。实则，从始以不散乱心，持续观察彼彼已灭之声相者，次第于最终，心亦能缘于最微细之声相而转起。于如其显现的彼相中，因有定之存在，故心不至于散乱。

ဧဝံ သန္တေတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ နိဂမနဝသေန ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယဿ သုတ္တပဒဿ သဒ္ဓိံ စောဒနာသောဓနာဟိ အတ္ထော ဝုတ္တော, တံ ဥဒ္ဓရိတွာ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနာနိ ဝိဘာဂတော ဒဿေတုံ ‘‘ပဿမ္ဘယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနမေဝ.

“如是而有”（evaṃ sante）等语，是为总结已说之义而说。其中，为抉择出已通过问难与阐明而解说其义的经句，并分别开示身随观念住（kāyānupassanāsatipaṭṭhāna），故说“令其止息”（passambhayaṃ）等。此等一切，因已依前述之理说明，故其义自明。

၂၂၂. အာဒိကမ္မိကဿ [Pg.327] ကမ္မဋ္ဌာနဝသေနာတိ သမထကမ္မဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝိပဿနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပန ဣတရစတုက္ကေသုပိ လဗ္ဘတေဝ. ဧတ္ထာတိ ပဌမစတုက္ကေ. ပဉ္စသန္ဓိကန္တိ ပဉ္စပဗ္ဗံ, ပဉ္စဘာဂန္တိ အတ္ထော.

222. “依初业者之业处”者，是针对奢摩他（samatha）业处而说。至于观（vipassanā）业处，则于其余四法组中亦可得。“于此”（ettha）者，谓于第一四法组中。“五支”（pañcasandhikaṃ）者，谓五节、五部分义。

ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥဂ္ဂဏှနန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနဂန္ထဿ ဥဂ္ဂဏှနံ. တဒတ္ထပရိပုစ္ဆာ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ပရိပုစ္ဆနာ. အထ ဝါ ဂန္ထတော, အတ္ထတော စ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥဂ္ဂဏှနံ ဥဂ္ဂဟော. တတ္ထ သံသယပရိပုစ္ဆနာ ပရိပုစ္ဆာ. ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥပဋ္ဌာနန္တိ နိမိတ္တုပဋ္ဌာနံ, ဧဝံ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ‘‘ဧဝမိဓ နိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌာတီ’’တိ ဥပဓာရဏံ, တထာ ကမ္မဋ္ဌာနပ္ပနာ ‘‘ဧဝံ ဈာနမပ္ပေတီ’’တိ. ကမ္မဋ္ဌာနဿ လက္ခဏန္တိ ဂဏနာနုဗန္ဓနာဖုသနာနံ ဝသေန ဘာဝနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ ဌပနာယ သမ္ပတ္တိ, တတော ပရမ္ပိ ဝါ သလ္လက္ခဏာဒိဝသေန မတ္ထကပ္ပတ္တီတိ ကမ္မဋ္ဌာနသဘာဝဿ သလ္လက္ခဏံ. တေနာဟ ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနသဘာဝူပဓာရဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ.

所谓“业处的受持”(Kammaṭṭhānassa uggaṇhana)，即是受持业处之典籍。遍问其义，即是遍问业处。或者，从文句和义理方面受持业处，名为“受持”(uggaho)。于其中，询问疑点，名为“遍问”(paripucchā)。所谓“业处的现起”(Kammaṭṭhānassa upaṭṭhāna)，即是相的现起，即对于如此致力于修行者，把握到“于此，相如此现起”；同样，业处的安止(appanā)，即把握到“如此，禅那得以确立”。所谓“业处的特相”(Kammaṭṭhānassa lakkhaṇa)，即通过数息、随息、触的方式，努力修行而达成安止的成就，或于此后，再依辨识(sallakkhaṇa)等方式而达到顶峰，如是即为对业处自性(kammaṭṭhānasabhāva)的辨识。是故说：“此即名为把握业处自性(kammaṭṭhānasabhāvūpadhāraṇa)”。

အတ္တနာပိ န ကိလမတိ ဩဓိသော ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥဂ္ဂဏှနတော. တတော ဧဝ အာစရိယမ္ပိ န ဝိဟေသေတိ ဓမ္မာဓိကရဏမ္ပိ ဘာဝနာယ မတ္ထကံ ပါပနတော. တသ္မာတိ တံ နိမိတ္တံ အတ္တနော အကိလမနအာစရိယာဝိဟေသနဟေတု. ထောကန္တိ ထောကံ ထောကံ. ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗတော ဥဂ္ဂဟော, သဗ္ဗောပိ ကမ္မဋ္ဌာနဝိဓိ, န ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဥဂ္ဂဟမတ္တံ. အာစရိယတော ဥဂ္ဂဟော အာစရိယုဂ္ဂဟော, တတော. ဧကပဒမ္ပီတိ ဧကကောဋ္ဌာသမ္ပိ.

因为分段地受持业处，所以自身不疲倦。正因为如此，不会恼乱导师；并且由于能令修行达到顶峰，所以也不会因法而恼乱导师。是故，那即是自身不疲倦与不恼乱导师的原因。所谓“少量”(thoka)，即是一点一点地。因为是应受持的(uggahetabba)，故名为“受持”(uggaho)，此指全部的业处方法，而不仅是先前所说的受持而已。从导师处受持，名为“师所授”(ācariyuggaho)。从彼，“即使一句”(ekapada)即是“即使一分”(ekakoṭṭhāsa)。

၂၂၃. အနုဝဟနာတိ အဿာသပဿာသာနံ အနုဂမနဝသေန သတိယာ နိရန္တရံ အနုပဝတ္တနာ. ဖုသနာတိ အဿာသပဿာသေ ဂဏေန္တဿ ဂဏနံ ပဋိသံဟရိတွာ တေ သတိယာ အနုဗန္ဓန္တဿ ယထာ အပ္ပနာ ဟောတိ, တထာ စိတ္တံ ဌပေန္တဿ စ နာသိကဂ္ဂါဒိဋ္ဌာနဿ နေသံ ဖုသနာ. ယသ္မာ ပန ဂဏနာဒိဝသေန ဝိယ ဖုသနာဝသေန ဝိသုံ မနသိကာရော နတ္ထိ, ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ ဂဏနာဒိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ဣဓ ဖုသနာဂဟဏန္တိ ဒီပေန္တော ‘‘ဖုသနာတိ ဖုဋ္ဌဋ္ဌာန’’န္တိ အာဟ. ဌပနာတိ သမာဓာနံ. တံ ဟိ သမ္မဒေဝ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အာဓာနံ ဌပနံ ဟောတိ. တထာ ဟိ သမာဓိ ‘‘စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတီ’’တိ (ဓ. သ. ၁၁.၁၅) နိဒ္ဒိဋ္ဌော. သမာဓိပ္ပဓာနာ ပန အပ္ပနာတိ အာဟ ‘‘ဌပနာတိ အပ္ပနာ’’တိ. အနိစ္စတာဒီနံ သလ္လက္ခဏတော သလ္လက္ခဏာ ဝိပဿနာ. ပဝတ္တတော, နိမိတ္တတော စ ဝိနိဝဋ္ဋနတော ဝိဝဋ္ဋနာ နာမ မဂ္ဂေါ. သကလသံကိလေသပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဘာဝတော [Pg.328] သဗ္ဗသော သုဒ္ဓီတိ ပါရိသုဒ္ဓိ ဖလံ. တေသန္တိ ဝိဝဋ္ဋနာပါရိသုဒ္ဓီနံ. ပဋိပဿနာတိ ပဋိ ပဋိ ဒဿနံ ပေက္ခနံ. တေနာဟ ‘‘ပစ္စဝေက္ခဏာ’’တိ.

223. “随逐”（anuvahanā）是随逐出入息，以正念不间断地持续运作。“触知”（phusanā）是修习者收回计数，以正念随逐出入息，像安止（appanā）那样将心安住在鼻端等处的触知。因为不像计数等方式需要分别作意，只需在触处如实计数即可，所以此处为了阐明“触知即触处”（phusanā ti phuṭṭhaṭṭhāna）而说。“安住”（ṭhapana）即是等持（samādhāna），这是心正确地安住于所缘上。就像《法集论》（Dhammasaṅgaṇī）所说“心的住立、确立就是定”。由定力而成就安止（appanā），所以说“安住即安止”（ṭhapana ti appanā）。由善观察无常等故，观（vipassanā）即是善观察（sallakkhaṇā）。从生起（pavatta）和相（nimitta）两方面脱离（vinivaṭṭana），称为出离（vivaṭṭanā）道。由于一切烦恼皆已寂止，故果（phala）为遍净（pārisuddhi），即完全清净（sabbaso suddhi）。“这两个”（tesaṃ），即出离（vivaṭṭanā）与遍净（pārisuddhi）。“反观”（paṭipassanā）是逐一地观察（dassana）、审视（pekkhana）。因此说“审察”（paccavekkhaṇā）。

ခဏ္ဍန္တိ ဧကံ တီဏိ ပဉ္စာတိ ဧဝံ ဂဏနာယ ခဏ္ဍနံ. ဩကာသေတိ ဂဏနဝိဓိံ သန္ဓာယာဟ. ဂဏနနိဿိတောဝ န ကမ္မဋ္ဌာနနိဿိတော. ‘‘သိခါပ္ပတ္တံ နု ခေါ’’တိ ဣဒံ စိရတရံ ဂဏနာယ မနသိ ကရောန္တဿ ဝသေန ဝုတ္တံ. သော ဟိ တထာ လဒ္ဓံ အဝိက္ခေပမတ္တံ နိဿာယ ဧဝံ မညေယျ. ‘‘အဿာသပဿာသေသု ယော ဥပဋ္ဌာတိ, တံ ဂဟေတွာ’’တိ ဣဒံ အဿာသပဿာသေသု ယဿ ဧကောဝ ပဌမံ ဥပဋ္ဌာတိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ယဿ ပန ဥဘောပိ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, တေန ဥဘယမ္ပိ ဂဟေတွာ ဂဏေတဗ္ဗံ. ‘‘ယော ဥပဋ္ဌာတီ’’တိ ဣမိနာ စ ဒွီသု နာသာပုဋဝါတေသု ယော ပါကဋတရော ဥပဋ္ဌာတိ, သော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အယမ္ပိ အတ္ထော ဒီပိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဝတ္တမာနံ ပဝတ္တမာနန္တိ အာမေဍိတဝစနေန နိရန္တရံ အဿာသပဿာသာနံ ဥပလက္ခဏံ ဒဿေတိ. ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဥပလက္ခေတွာ ဝါတိ အတ္ထော. ပါကဋာ ဟောန္တိ ဂဏနာဝသေန ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပါဘာဝတော.

分段一、三、五等，这是计数的划分。为了开示计数的方法，所以这样说。这是依靠计数，而非依靠业处（kammaṭṭhāna）。“是否已达顶峰”，这是就长久作意于计数的行者而说。因为他依靠如此获得的些许不散乱，可能会这样认为。“于出入息（assāsapassāsa）中，取其现起者”，这是就出入息中只有一个先现起者而说；若两者皆现起，则应两者皆取而计数。“其现起者”，此句亦阐明此义，当知：于二鼻孔气流中，取其较明显而现起者。“持续，持续”，此重复语显示出入息的相续不断。“如此”（evaṃ）的意思是：正是依前述方法观察。通过计数，由于没有外在的散乱，（出入息）变得明显。

ပလိဃဿ ပရိဝတ္တနံ, တံ ယတ္ထ နိက္ခိပန္တိ, သော ပလိဃတ္ထမ္ဘော. တိယာမရတ္တိန္တိ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ. ပုရိမနယေနာတိ သီဃဂဏနာယ, ဂေါပါလကဂဏနာယာတိ အတ္ထော. ဧကော ဒွေ တီဏိ စတ္တာရိ ပဉ္စာတိ ဂဏနာဝိဓိဒဿနံ. တသ္မာ အဋ္ဌာတိအာဒီသုပိ ဧကတော ပဋ္ဌာယေဝ ပစ္စေကံ အဋ္ဌာဒီနိ ပါပေတဗ္ဗာနိ. သီဃံ သီဃံ ဂဏေတဗ္ဗမေဝ. ကသ္မာတိ တတ္ထ ကာရဏံ, နိဒဿနဉ္စ ဒဿေတိ ‘‘ဂဏနပဋိဗဒ္ဓေ ဟီ’’တိအာဒိနာ. တတ္ထ အရီယတိ တေန နာဝါတိ အရိတ္တံ, ပါဇနဒဏ္ဍော. အရိတ္တေန ဥပတ္ထမ္ဘနံ အရိတ္တုပတ္ထမ္ဘနံ, တဿ ဝသေန.

门闩（paligha）的转动处（parivattanaṃ），安放它的柱子，即是门闩柱（palighatthambho）。“三夜”（tiyāmarattiṃ）是用于表达完全连接（accantasaṃyoga）的句子。“依前法”（purimanayena）的意思是：依速算法，即牧牛人计数法（gopālakagaṇanā）。一、二、三、四、五，这是计数方法的示范。因此，对于八等等，也应各自从一开始数到八等等。应当迅速地、迅速地计数。为何？对此，以“盖因与计数相连……”等文句开示其原因与譬喻。其中，“篙”（arittaṃ）者，因以其行船，故名arittaṃ，即驱策之竿（pājanadaṇḍo）。以篙支撑，名为“篙撑”（arittupatthambhanaṃ），依此而撑。

နိပ္ပရိယာယတော နိရန္တရပ္ပဝတ္တိ နာမ ဌပနာယမေဝါတိ အာဟ ‘‘နိရန္တရံ ပဝတ္တံ ဝိယာ’’တိ. အန္တော ပဝိသန္တံ ဝါတံ မနသိ ကရောန္တော အန္တော စိတ္တံ ပဝေသေတိ နာမ. ဗဟိ စိတ္တနီဟရဏေပိ ဧသေဝ နယော. ဝါတဗ္ဘာဟတန္တိ အဗ္ဘန္တရဂတံ ဝါတံ ဗဟုလံ မနသိ ကရောန္တဿ ဝါတေန တံ ဌာနံ အဗ္ဘာဟတံ ဝိယ, မေဒေန ပူရိတံ ဝိယ စ ဟောတိ, တထာ ဥပဋ္ဌာတိ. နီဟရတော ဖုဋ္ဌောကာသံ [Pg.329] မုဉ္စိတွာ, တထာ ပန နီဟရတော ဝါတဿ ဂတိသမန္နေသနမုခေန နာနာရမ္မဏေသု စိတ္တံ ဝိဓာဝတီတိ အာဟ ‘‘ပုထုတ္တာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဝိက္ခိပတီ’’တိ.

无异门地，所谓“无间持续”仅在于安止定，故说“犹如无间转起”。作意于入身之风，令心入于身内，此名内入心。心引出外亦复如是。“为风所击”者，谓多作意于入身之风者，彼处如为风所击，亦如充满油脂，如是现起。出息时，舍离所触之处。然于出息时，因追寻风之去向，心驰散于种种所缘，故云“于种种所缘中散乱其心”。

ဧတန္တိ ဧတံ အဿာသပဿာသဇာတံ.

“此”者，谓此入出息之类。

၂၂၄. အနုဂမနန္တိ ပဝတ္တပဝတ္တာနံ အဿာသပဿာသာနံ အာရမ္မဏကရဏဝသေန သတိယာ အနု အနု ပဝတ္တနံ အနုဂစ္ဆနံ. တေနေဝါဟ ‘‘တဉ္စ ခေါ န အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနာနုဂမနဝသေနာ’’တိ. နာဘိ အာဒိ တတ္ထ ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော. ပဌမုပ္ပတ္တိဝသေန ဟိ ဣဓ အာဒိစိန္တာ, န ဥပ္ပတ္တိမတ္တဝသေန. တထာ ဟိ တေ နာဘိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ နာသိကဂ္ဂါ သဗ္ဗတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေဝ. ယတ္ထ ယတ္ထ စ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တတ္ထ တတ္ထေဝ ဘိဇ္ဇန္တိ ဓမ္မာနံ ဂမနာဘာဝတော. ယထာပစ္စယံ ပန ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိယံ ဂတိသမညာ. ဟဒယံ မဇ္ဈန္တိ ဟဒယသမီပံ တဿ ဥပရိဘာဂေါ မဇ္ဈံ. နာသိကဂ္ဂံ ပရိယောသာနန္တိ နာသိကဋ္ဌာနံ တဿ ပရိယောသာနံ အဿာသပဿာသသမညာယ တဒဝဓိဘာဝတော. တထာ ဟေတေ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဝုတ္တာ, န စ ဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ သမ္ဘဝေါ အတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘အဗ္ဘန္တရံ ပဝိသနဝါတဿ နာသိကဂ္ဂံ အာဒီ’’တိ. ပဝိသနနိက္ခမနပရိယာယော ပန တံသဒိသဝသေန ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိက္ခေပဂတန္တိ ဝိက္ခေပံ ဥပဂတံ, ဝိက္ခိတ္တံ အသမာဟိတန္တိ အတ္ထော. သာရဒ္ဓါယာတိ သဒရထဘာဝါယ. ဣဉ္ဇနာယာတိ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဿ စလနာယ.

224. 所谓随行，即对每一次生起的入出息，以之为所缘，令念一再地生起而随行。是故说：“然非以初、中、后随行的方式。”脐为初，因其最初于此生起。在此，是依最初生起而有“初”之思虑，非仅依生起而已。确实，彼等从脐开始，乃至鼻尖，于一切处皆生起。于何处生起，即于彼处坏灭，因诸法无有去来故。然而，依缘于另一处生起，假名为“行”。心为中，即心之附近，其上部为中。鼻尖为终，即鼻处是其终点，因为对入出息的概念而言，此是其界限故。确实，彼等被称为“心生”，而于外部，心生（法）的生起是不存在的。是故说：“进入阿邦答勒之风，以鼻尖为初。”然而，当知“入”与“出”的说法，是依其相似性而说。所谓已至散乱，即已达散乱，意为散乱、不专注。为焦躁故，即为有烦恼的状态故。为动摇故，即为业处作意之动摇故。

ဝိက္ခေပဂတေန စိတ္တေနာတိ ဟေတုမှိ ကရဏဝစနံ, ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ဝါ. သာရဒ္ဓါတိ သဒရထာ. ဣဉ္ဇိတာတိ ဣဉ္ဇနကာ စလနကာ. တထာ ဖန္ဒိတာ.

“以已至散乱之心”一句，其具格是用在因缘义，或用在表此状态之相义。焦躁者，即有烦恼者。动摇者，即摇动者、动作者。同样，颤动者亦尔。

အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေနာတိ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနာနုဂမနဝသေန န မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အနုဗန္ဓနာယ မနသိ ကရောန္တေန ဖုသနာဝသေန စ ဌပနာဝသေန စ မနသိ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ယေနာဓိပ္ပာယေန ဝုတ္တံ, တံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ဂဏနာနုဗန္ဓနာဝသေန ဝိယာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိသုံ မနသိကာရော နတ္ထီတိ ဂဏနာယ, အနုဗန္ဓနာယ စ ဝိနာ ယထာက္ကမံ ကေဝလံ ဖုသနာဝသေန, ဌပနာဝသေန စ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရော နတ္ထိ. နနု ဖုသနာယ ဝိနာ ဌပနာယ ဝိယ, ဖုသနာယ ဝိနာ ဂဏနာယပိ မနသိကာရော နတ္ထိယေဝ? ယဒိပိ နတ္ထိ, ဂဏနာ ပန ယထာ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဿ မူလဘာဝတော ပဓာနဘာဝေန [Pg.330] ဂဟေတဗ္ဗာ, ဧဝံ အနုဗန္ဓနာ ဌပနာယ, တာယ ဝိနာ ဌပနာယ အသမ္ဘဝတော. တသ္မာ သတိပိ ဖုသနာယ နာနန္တရိကဘာဝေ ဂဏနာနုဗန္ဓနာ ဧဝ မူလဘာဝတော ပဓာနဘာဝေန ဂဟေတွာ ဣတရာသံ တဒဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဂဏနာနုဗန္ဓနာဝသေန ဝိယ ဟိ ဖုသနာဌပနာဝသေန ဝိသုံ မနသိကာရော နတ္ထီ’’တိ. ယဒိ ဧဝံ တာ ကသ္မာ ဥဒ္ဒေသေ ဝိသုံ ဂဟိတာတိ အာဟ ‘‘ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝါ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ ဂဏေန္တော’’တိ ဣမိနာ ဂဏနာယ ဖုသနာ အင်္ဂန္တိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ဂဏနာယ စ ဖုသနာယ စ မနသိ ကရောတီ’’တိ. တတ္ထေဝါတိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ. တေတိ အဿာသပဿာသေ. သတိယာ အနုဗန္ဓန္တောတိ ဂဏနာဝီထိံ အနုဂန္တွာ သတိယာ နိဗန္ဓန္တော, ဖုဋ္ဌောကာသေယေဝ တေ နိရန္တရံ ဥပဓာရေန္တောတိ အတ္ထော. အပ္ပနာဝသေန စိတ္တံ ဌပေန္တောတိ ယထာ အပ္ပနာ ဟောတိ, ဧဝံ ယထာဥပဋ္ဌိတေ နိမိတ္တေ စိတ္တံ ဌပေန္တော သမာဒဟန္တော. အနုဗန္ဓနာယ စာတိအာဒီသု အနုဗန္ဓနာယ စ ဖုသနာယ စ ဌပနာယ စ မနသိ ကရောတီတိ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ. သွာယမတ္ထောတိ ယွာယံ ‘‘ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ ဂဏေန္တော, တတ္ထေဝ ဂဏနံ ပဋိသံဟရိတွာ တေ သတိယာ အနုဗန္ဓန္တော’’တိ စ ဝုတ္တော, သော အယမတ္ထော. ယာ အစ္စန္တာယ န မိနောတိ န ဝိနိစ္ဆိနာတိ, သာ မာနဿ သမီပေတိ ဥပမာ ယထာ ‘‘ဂေါဏော ဝိယ ဂဝယော’’တိ.

“‘以初、中、后之方式’者，谓不应以随顺初、中、后之方式作意，此乃其关联。‘以随顺作意者，当以触及安住的方式作意’——为阐明此语之意，故说：‘如以计数、随顺的方式……’等。于此，‘无有单独作意’者，谓若离于计数与随顺，则无依次仅以触的方式与安住的方式所作的业处作意。然则，岂非如离触则无安住一般，离触亦无计数作意耶？纵然并非如此，但计数因是业处作意的根本，故当作为主要者而把握；如是，随顺之于安住亦然，因离彼则安住不能成立。是故，纵然触知并非独立的阶段，但仍应以计数和随顺为根本而作为主要者把握，并为显示其余二者不具此根本性，故说：‘因为不像以计数和随顺的方式那样，以触知和安住的方式并没有单独的作意。’若尔，彼二者何故于纲目中被分别摄取？故说：‘于所触所触之处……’等。于此，‘于所触所触之处计数’一语，显示了触是计数的支分。是故说：‘以计数与触作意。’‘于彼处’者，即于所触所触之处。‘彼等’者，谓入出息。‘以念随顺’者，义谓：随顺计数之道，以念系缚，于所触之处无间断地专注彼等入出息。‘以安止的方式安住心’者，谓为令安止生起，于已显现之相，安住、等持其心。于‘以随顺……’等句中，其文句结合应知为：‘以随顺、以触、以安住而作意’如是说。‘此即是义’者，即此所说之义：‘于所触所触之处计数，并于彼处收摄计数，以念随顺彼等。’盖因其不能完全衡量、不能决断，而近于衡量（māna），故名譬喻（upamā），犹如‘野牛如牛’。

၂၂၅. ပင်္ဂုဠောတိ ပီဌသပ္ပီ. ဒေါလာ ပေခေါလော. ကီဠတန္တိ ကီဠန္တာနံ. မာတာပုတ္တာနန္တိ အတ္တနော ဘရိယာယ, ပုတ္တဿ စ. ဥဘော ကောဋိယောတိ အာဂစ္ဆန္တဿ ပုရိမကောဋိံ, ဂစ္ဆန္တဿ ပစ္ဆိမကောဋိန္တိ ဒွေပိ ကောဋိယော. မဇ္ဈန္တိ ဒေါလာဖလကဿေဝ မဇ္ဈံ. ဥပနိဗန္ဓနထမ္ဘော ဝိယာတိ ဥပနိဗန္ဓနထမ္ဘော, နာသိကဂ္ဂံ, မုခနိမိတ္တံ ဝါ, တဿ မူလေ သမီပေ ဌတွာ. ကထံ ဌတွာ? သတိယာ ဝသေန. သတိဉှိ တတ္ထ သူပဋ္ဌိတံ ကရောန္တော ယောဂါဝစရော တတ္ထ ဌိတော နာမ ဟောတိ, အဝယဝဓမ္မေန သမုဒါယဿ အပဒိသိတဗ္ဗတော. နိမိတ္တေတိ နာသိကဂ္ဂါဒိနိမိတ္တေ. သတိယာ နိသီဒန္တောတိ သတိဝသေန နိသီဒန္တော. ‘‘သတိဉှိ တတ္ထာ’’တိအာဒိနာ ဌာနေ ဝိယ ဝတ္တဗ္ဗံ. တတ္ထာတိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေ.

225. 跛足者，谓以凳爬行之人。秋千(Dolā)者，即摇篮(pekholo)。游戏者，谓游戏之人。母子者，谓己妻与子。两端者，谓来者之前端与去者之后端，此二者皆为两端。中间者，谓秋千板之正中。如系缚柱者，谓系缚柱、鼻尖或面相，于其根部附近而住。如何住？以念之力。盖修行者若于彼处善立正念，即名为安住于彼处，因得以部分之法指称全体故。于相者，谓于鼻尖等相。以念而坐者，谓以念之力而坐。当如前述“盖念于彼处”等关于安住(ṭhāne)之例而说。于彼处者，谓于所触、所触之处。

၂၂၆. တေတိ [Pg.331] နဂရဿ အန္တောဗဟိဂတာ မနုဿာ, တေသံ သင်္ဂဟာ စ ဟတ္ထဂတာ.

226. 彼等者，谓城内城外之人，以及他们手中所拥有之物。

၂၂၇. အာဒိတော ပဋ္ဌာယာတိ ဥပမေယျတ္ထဒဿနတော ပဋ္ဌာယ. ဂါထာယံ နိမိတ္တန္တိ ဥပနိဗန္ဓနာနိမိတ္တံ. အနာရမ္မဏမေကစိတ္တဿာတိ ဧကဿ စိတ္တဿ န အာရမ္မဏံ, အာရမ္မဏံ န ဟောန္တီတိ အတ္ထော. အဇာနတော စ တယော ဓမ္မေတိ နိမိတ္တံ အဿာသော ပဿာသောတိ ဣမေ တယော ဓမ္မေ အာရမ္မဏကရဏဝသေန အဝိန္ဒန္တဿ. စ-သဒ္ဒေါ ဗျတိရေကေ. ဘာဝနာတိ အာနာပါနဿတိသမာဓိဘာဝနာ. နုပလဗ္ဘတီတိ န ဥပလဗ္ဘတိ န သိဇ္ဈတီတိ အယံ စောဒနာဂါထာယ အတ္ထော, ဒုတိယာ ပန ပရိဟာရဂါထာ သုဝိညေယျာဝ.

227. “最初开始”者，谓从显示所喻之义开始。偈中之“相”者，谓系缚相。“于一心非所缘”者，谓非一心之所缘，意即不成为所缘。“以及不知三法”者，谓对于不能以作所缘的方式获得相、入息、出息此三法之人而言。“ca”字用于差别义。修习者，谓入出息念(ānāpānassati)三摩地之修习。“不可得”者，谓不能获得，不能成就，此乃责难偈之义；而第二首回答偈则甚易了知。

ကထန္တိ တာသံ အတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ကထေတုကမျတာပုစ္ဆာ. ဣမေ တယော ဓမ္မာတိအာဒီသု ပဒယောဇနာယ သဒ္ဓိံ အယမတ္ထနိဒ္ဒေသော – ဣမေ နိမိတ္တာဒယော တယော ဓမ္မာ ဧကစိတ္တဿ ကထံ အာရမ္မဏံ န ဟောန္တိ, တထာပိ န စိမေ န စ ဣမေ တယော ဓမ္မာ အဝိဒိတာ ဟောန္တိ, ကထံ န စ ဟောန္တိ အဝိဒိတာ? တေသဉှိ အဝိဒိတတ္တေ စိတ္တဉ္စ ကထံ ဝိက္ခေပံ န ဂစ္ဆတိ, ပဓာနဉ္စ ဘာဝနာယ နိပ္ဖာဒကံ ဝီရိယဉ္စ ကထံ ပညာယတိ, နီဝရဏာနံ ဝိက္ခမ္ဘကံ သမ္မဒေဝ သမာဓာနာဝဟံ ဘာဝနာနုယောဂသင်္ခါတံ ပယောဂဉ္စ ယောဂီ ကထံ သာဓေတိ, ဥပရူပရိ လောကိယလောကုတ္တရဉ္စ ဝိသေသံ ကထမဓိဂစ္ဆတီတိ.

“如何”者，是为阐明彼等（偈颂）之义而作的欲说之问。在“此三法”等句中，此为与文句连结之义的解释：此相等三法，如何不为一心之所缘？虽然如此，此三法亦非不被了知。如何非不被了知呢？因为，若彼等不被了知，心如何不至于散乱？作为修习成就要素的精进又如何能被识知？修行者又如何能成就能镇伏诸盖、真正带来安止、被称为“修习相应”的实践？又如何能次第证得更高之世间与出世间的殊胜成就呢？

ဣဒါနိ တမတ္ထံ ကကစူပမာယ သာဓေတုံ ‘‘သေယျထာပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဘူမိဘာဂဿ ဝိသမတာယ စဉ္စလေ ရုက္ခေ ဆေဒနကိရိယာ န သုကရာ သိယာ, တထာ စ သတိ ကကစဒန္တဂတိ ဒုဗ္ဗိညေယျာတိ အာဟ ‘‘သမေ ဘူမိဘာဂေ’’တိ. ကကစေနာတိ ခုဒ္ဒကေန ခရပတ္တေန. တေနာဟ ‘‘ပုရိသော’’တိ. ဖုဋ္ဌကကစဒန္တာနန္တိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌကကစဒန္တာနံ ဝသေန. တေန ကကစဒန္တေဟိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ ပုရိသဿ သတိယာ ဥပဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘န အာဂတေ ဝါ ဂတေ ဝါ ကကစဒန္တေ မနသိ ကရောတီ’’တိ. ကကစဿ အာကဍ္ဎနကာလေ ပုရိသာဘိမုခံ ပဝတ္တာ အာဂတာ. ပေလ္လနကာလေ တတော ဝိဂတာ ‘‘ဂတာ’’တိ ဝုတ္တာ. န စ အာဂတာ ဝါ ဂတာ ဝါ ကကစဒန္တာ အဝိဒိတာ ဟောန္တိ သဗ္ဗတ္ထ သတိယာ ဥပဋ္ဌိတတ္တာ ဆိန္ဒိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ အဖုသိတွာ ဂစ္ဆန္တာနံ, အာဂစ္ဆန္တာနဉ္စ ကကစဒန္တာနံ အဘာဝတော. ပဓာနန္တိ ရုက္ခဿ ဆေဒနဝီရိယံ[Pg.332]. ပယောဂန္တိ တဿေဝ ဆေဒနကိရိယံ. ဝိသေသန္တိ အနေကဘာဝါပါဒနံ, တေန စ သာဓေတဗ္ဗံ ပယောဇနဝိသေသံ.

现在，为以锯喻成办其义，而说“譬如”等。因地面不平，于摇晃之木上，切割不易；若如此，则锯齿之行进难辨，故说“于平地”。“以锯”者，是以小而锋利之锯。因此说“一人”。“已触之锯齿”者，是就已屡屡接触的锯齿而言。以此显示，行者之念仅建立于锯齿屡屡接触之处。因此说：“不作意于来或去之锯齿”。拉锯时，朝向行者而动的锯齿被称为“来”；推锯时，离彼而去的被称为“去”。来或去的锯齿亦非不被了知，因为念于一切处得以建立，且无有不接触所切之处而来去的锯齿。“精勤”者，是砍伐树木的精进。“实践”者，即是彼切割之行为。“殊胜成就”者，是使之成为多个部分，以及藉此所应成办的特殊功用。

ယထာ ရုက္ခောတိအာဒိ ဥပမာသံသန္ဒနံ. ဥပနိဗန္ဓတိ အာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဧတာယာတိ သတိ ဥပနိဗန္ဓနာ နာမ, တဿာ အဿာသပဿာသာနံ သလ္လက္ခဏဿ နိမိတ္တန္တိ ဥပနိဗန္ဓနာနိမိတ္တံ, နာသိကဂ္ဂံ, မုခနိမိတ္တံ ဝါ. ဧဝမေဝါတိ ယထာပိ သော ပုရိသော ကကစေန ရုက္ခံ ဆိန္ဒန္တော အာဂတဂတေ ကကစဒန္တေ အမနသိကရောန္တောပိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ သတိယာ ဥပဋ္ဌပနေန အာဂတဂတေ ကကစဒန္တေ ဇာနာတိ, သုတ္တပဒဉ္စ အဝိရဇ္ဈန္တော အတ္ထကိစ္စံ သာဓေတိ, ဧဝမေဝ. နာသိကဂ္ဂေ မုခနိမိတ္တေတိ ဒီဃနာသိကော နာသိကဂ္ဂေ ဣတရော မုခံ ဒသနံ နိမီယတိ ဆာဒီယတိ ဧတေနာတိ မုခနိမိတ္တန္တိ လဒ္ဓနာမေ ဥတ္တရောဋ္ဌေ.

如同“树木”等（譬喻），是比喻的连接说明。以之将心系缚于所缘，故念名为“系缚”。彼（念）了知入出息的标志，即是“系缚相”，也就是鼻端或口相。譬如有人以锯子锯树，虽不作意于来回的锯齿，但仅凭于接触点建立正念，即能了知来回的锯齿，并且不偏离墨线而完成其要务；正是如此。于鼻端、口相中，鼻长者（专注）于鼻端，其他人则（专注）于上唇，此（上唇）因覆盖口与牙齿而得“口相”之名。

ဣဒံ ပဓာနန္တိ ယေန ဝီရိယာရမ္ဘေန အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ယောဂိနော ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ ကမ္မနိယံ ဘာဝနာကမ္မက္ခမံ ဘာဝနာကမ္မယောဂ္ဂံ ဟောတိ, ဣဒံ ဝီရိယံ ပဓာနန္တိ ဖလေန ဟေတုံ ဒဿေတိ. ဥပက္ကိလေသာ ပဟီယန္တီတိ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသဘူတာနိ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဟီယန္တိ. ဝိတက္ကာ ဝူပသမန္တီတိ တတော ဧဝ ကာမဝိတက္ကာဒယော မိစ္ဆာဝိတက္ကာ ဥပသမံ ဂစ္ဆန္တိ, နီဝရဏပ္ပဟာနေန ဝါ ပဌမဇ္ဈာနာဓိဂမံ ဒဿေတွာ ဝိတက္ကဝူပသမာပဒေသေန ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီနမဓိဂမမာဟ. အယံ ပယောဂေါတိ အယံ ဈာနာဓိဂမဿ ဟေတုဘူတော ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂေါ ပယောဂေါ. သံယောဇနာ ပဟီယန္တီတိ ဒသပိ သံယောဇနာနိ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဟီယန္တိ. အနုသယာ ဗျန္တီ ဟောန္တီတိ တထာ သတ္တပိ အနုသယာ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာပါဒနေန ဘင်္ဂမတ္တဿပိ အနဝသေသတော ဝိဂတန္တာ ဟောန္တိ. ဧတ္ထ စ သံယောဇနပ္ပဟာနံ နာမ အနုသယနိရောဓေနေဝ ဟောတိ, ပဟီနေသု စ သံယောဇနေသု အနုသယာနံ လေသောပိ န ဘဝိဿတီတိ စ ဒဿနတ္ထံ ‘‘သံယောဇနာ ပဟီယန္တိ အနုသယာ ဗျန္တီ ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. အယံ ဝိသေသောတိ ဣမံ သမာဓိံ နိဿာယ အနုက္ကမေန လဗ္ဘမာနော အယံ သံယောဇနပ္ပဟာနာဒိကော ဣမဿ သမာဓိဿ ဝိသေသောတိ အတ္ထော.

此为精勤：由何等精进之发起，令已发起精进的瑜伽士身心变得适合作业、堪任于修习之事，此精进即是精勤。这是以果示因。诸随烦恼被断除：心的随烦恼，即诸盖，以镇伏的方式被断除。诸寻止息：由此，欲寻等邪寻即趣于寂止；或者，显示了以断除诸盖而证得初禅后，再以寻止息为由，宣说证得二禅等。此为方法：此作为证得禅那之因的业处勤修，即是方法。诸结被断除：十结亦依道次第，以正断的方式被断除。诸随眠终结：同样，七种随眠也因达到不生起的法性，连丝毫残余都没有，而成为灭尽的。于此，所谓断结，实由随眠之灭而有；并且为了显示“当诸结被断除后，随眠连丝毫也不会有”，故说“诸结被断除，诸随眠终结”。此为殊胜：意思是，“依此定而次第获得的此断结等，即是此定之殊胜”。

ယဿာတိ ယေန. အနုပုဗ္ဗန္တိ အနုက္ကမေန. ပရိစိတာတိ ပရိစိဏ္ဏာ. အယံ ဟေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – အာနာပါနဿတိ ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ ဒေသိတာ[Pg.333], တထေဝ ယေန ဒီဃရဿပဇာနနာဒိဝိဓိနာ အနုပုဗ္ဗံ ပရိစိတာ သုဋ္ဌု ဘာဝိတာ, တတော ဧဝ ပရိပုဏ္ဏာ သောဠသန္နံ ဝတ္ထူနံ ပါရိပူရိယာ သဗ္ဗသော ပုဏ္ဏာ. သော ဘိက္ခု ဣမံ အတ္တနော ခန္ဓာဒိလောကံ ပညောဘာသေန ပဘာသေတိ. ယထာ ကိံ အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ အဗ္ဘုပက္ကိလေသဝိမုတ္တော စန္ဒိမာ တာရကရာဇာ ဝိယာတိ.

“Yassa”（彼之）即是“yena”（由彼）。“Anupubbaṃ”（次第）即是“anukkamena”（以次第）。“Paricitā”（已熟习）即是“pariciṇṇā”（已实践）。此为此处之略义：入出息念，如佛世尊所教导，由某人同样以了知长短（呼吸）等方法，次第熟习，善加修习，由此而圆满，因十六事之圆满而完全圆满。彼比丘以智慧之光，照耀此自身之蕴等世间。犹如什么呢？犹如离云之月，如众星之王。

ဣဓာတိ ကကစူပမာယံ. အဿာတိ ယောဂိနော. ဣဓာတိ ဝါ ဣမသ္မိံ ဌာနေ. အဿာတိ ဥပမာဘူတဿ ကကစဿ. အာဂတဂတဝသေန ယထာ တဿ ပုရိသဿ အမနသိကာရော, ဧဝံ အဿာသပဿာသာနံ အာဂတဂတဝသေန အမနသိကာရမတ္တမေဝ ပယောဇနံ.

“此”（Idha）指在锯喻中。“彼”（assa）指瑜伽行者。或者，“此”（idha）指在此处。“彼”（assa）指作为譬喻的锯子。正如那个人对（锯子的）来去不作意，同样地，（于此修法）的目的也仅在于对入出息的来去不作意而已。

၂၂၈. နိမိတ္တန္တိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ. အဝသေသဈာနင်္ဂပဋိမဏ္ဍိတာတိ အပ္ပနာဝိတက္ကာဒိအဝသေသဈာနင်္ဂပဋိမဏ္ဍိတာတိ ဝဒန္တိ, ဝိစာရာဒီတိ ပန ဝတ္တဗ္ဗံ နိပ္ပရိယာယေန ဝိတက္ကဿ အပ္ပနာဘာဝတော. သော ဟိ ပါဠိယံ ‘‘အပ္ပနာ ဗျပ္ပနာ’’တိ (ဓ. သ. ၇) နိဒ္ဒိဋ္ဌော, တံသမ္ပယောဂတော ဝါ ယသ္မာ ဈာနံ ‘‘အပ္ပနာ’’တိ အဋ္ဌကထာဝေါဟာရော, ဈာနင်္ဂေသု စ သမာဓိ ပဓာနံ, တသ္မာ တံ ‘‘အပ္ပနာ’’တိ ဒဿေန္တော ‘‘အဝသေသဈာနင်္ဂပဋိမဏ္ဍိတာ အပ္ပနာသင်္ခါတာ ဌပနာ စ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ အာဟ. ကဿစိ ပန ဂဏနာဝသေနေဝ မနသိကာရကာလတော ပဘုတီတိ ဧတ္ထ ‘‘အနုက္ကမတော…ပေ… လင်္ဃနာကာရပ္ပတ္တံ ဝိယ ဟောတီ’’တိ ဧတ္တကော ဂန္ထော ပရိဟီနော.

228. 相是指似相。对于“为余禅支所庄严”，（有人）说，是指“为以安止寻等其余禅支所庄严”，但应说“伺等”，因为寻在无差别义上即是安止。诚然，它在圣典中被指出为“安止、遍安止”。或者，因为与它（寻）相应，禅那在义注的言说中才被称为“安止”。并且，在诸禅支中，定是主要的，因此，为了表明它（定）是“安止”，才说“由其余禅支所庄严，名为安止的建立亦得以成就”。然而，在“对某些人而言……从作意之时起”这一段中，“从次第……乃至……如同达到超越之相”这么一段文句已经缺失。

သာရဒ္ဓကာယဿ ကဿစိ ပုဂ္ဂလဿ. ဩနမတိ ပဋ္ဋိကာဒီနံ ပလမ္ဗနေန. ဝိကူဇတီတိ သဒ္ဒံ ကရောတိ. ဂတ္တာနိသဒကပ္ပရာဒီနံ သန္ဓိဋ္ဌာနေသု ဝလိံ ဂဏှာတိ တတ္ထ တတ္ထ ဝလိတံ ဟောတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ သာရဒ္ဓကာယော ဂရုကော ဟောတီတိ ကာယဒရထဝူပသမေန သဒ္ဓိံ သိဇ္ဈမာနော ဩဠာရိကအဿာသပဿာသနိရောဓော ဗျတိရေကမုခေန တဿ သာဓနံ ဝိယ ဝုတ္တော. ဩဠာရိကအဿာသပဿာသနိရောဓဝသေနာတိ အနွယဝသေန တဒတ္ထသာဓနံ. တတ္ထ ကာယဒရထေ ဝူပသန္တေတိ စိတ္တဇရူပါနံ လဟုမုဒုကမ္မညဘာဝေန ယော သေသတိသန္တတိရူပါနမ္ပိ လဟုအာဒိဘာဝေါ, သော ဣဓ ကာယဿ လဟုဘာဝေါတိ အဓိပ္ပေတော. သွာယံ ယသ္မာ စိတ္တဿ လဟုအာဒိဘာဝေန ဝိနာ နတ္ထိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ လဟုကံ ဟောတီ’’တိ.

对于某个身体疲劳的人（puggala）。（其身体）因（衣带等）下垂而弯曲。“（身体）发出声响”指发出声音。在肢体、臀部、肘部等的关节处会起皱，处处变得褶皱。为何？因为疲劳的身体是沉重的。如此，与身疲劳的平息同时成就的粗显入出息之止息，被说成仿佛是通过遮诠法（byatireka）来证明前者。而“以粗显入出息的止息”一句，则是通过表诠法（anvaya）来证明其义。于此，“身疲劳平息时”一句，意指：由心生色的轻、软、适业性，而有其余三相续色的轻等状态，此即是此处所说的身的轻快。而此（身的轻快），因无心的轻等状态则不可能有，是故说：“身与心皆变得轻快”。

ဩဠာရိကေ [Pg.334] အဿာသပဿာသေ နိရုဒ္ဓေတိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမ္ပိ ဝိစေတဗ္ဗာကာရပ္ပတ္တဿ ကာယသင်္ခါရဿ ဝိစယနဝိဓိံ ဒဿေတုံ အာနီတံ.

“粗重入出息已止息”等，以及下面已说的方法，是为了显示已达到可思择行相之身行的思择方法而引入的。

၂၂၉. ဥပရူပရိ ဝိဘူတာနီတိ ဘာဝနာဗလေန ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ ပါကဋာနိ ဟောန္တိ. ဒေသတောတိ ပကတိယာ ဖုသနဒေသတော, ပုဗ္ဗေ အတ္တနာ ဖုသနဝသေန ဥပဓာရိတဋ္ဌာနတော.

229. 次第更显现者，由于修习力的缘故，越来越向上明显。指示处是指自然的触处，以及先前自己以触摸方式所确定的位置。

‘‘ကတ္ထ နတ္ထီ’’တိ ဌာနဝသေန, ‘‘ကဿ နတ္ထီ’’တိ ပုဂ္ဂလဝသေန ဝီမံသိယမာနမတ္ထံ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘အန္တောမာတုကုစ္ဆိယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယထာ ဥဒကေ နိမုဂ္ဂဿ ပုဂ္ဂလဿ နိရုဒ္ဓေါကာသတာယ အဿာသပဿာသာ န ပဝတ္တန္တိ, ဧဝံ အန္တောမာတုကုစ္ဆိယံ. ယထာ မတာနံ သမုဋ္ဌာပကစိတ္တာဘာဝတော, ဧဝံ အသညီဘူတာနံ မုစ္ဆာပရေတာနံ, အသညီသု ဝါ ဇာတာနံ, တထာ နိရောဓသမာပန္နာနံ. စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပန္နာနံ ပန ဓမ္မတာဝသေနေဝ နေသံ အနုပ္ပဇ္ဇနံ, တထာ ရူပါရူပဘဝသမင်္ဂီနံ. ကေစိ ပန ‘‘အနုပုဗ္ဗတော သုခုမဘာဝပ္ပတ္တိယာ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပန္နဿ, ရူပဘဝေ ရူပါနံ ဘဝင်္ဂဿ စ သုခုမဘာဝတော ရူပဘဝသမင်္ဂီနံ နတ္ထီ’’တိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ. အတ္ထိယေဝ တေ အဿာသပဿာသာ ပရိယေသတောတိ အဓိပ္ပာယော, ယထာဝုတ္တသတ္တဋ္ဌာနဝိနိမုတ္တဿ အဿာသပဿာသာနံ အနုပ္ပဇ္ဇနဋ္ဌာနဿ အဘာဝတော. ပကတိဖုဋ္ဌဝသေနာတိ ပကတိယာ ဖုသနဋ္ဌာနဝသေန. နိမိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗန္တိ သတိယာ တတ္ထ တတ္ထ သုခပ္ပဝတ္တနတ္ထံ ထိရတရသဉ္ဇာနနံ ပဝတ္တေတဗ္ဗံ. ထိရသညာပဒဋ္ဌာနာ ဟိ သတိ. ဣမမေဝါတိ ဣမံ ဧဝ အနုပဋ္ဌဟန္တဿ ကာယသင်္ခါရဿ ကဏ္ဋကုဋ္ဌာပနနယေန ဥပဋ္ဌာပနဝိဓိမေဝ. အတ္ထဝသန္တိ ဟေတုံ. အတ္ထောတိ ဟိ ဖလံ, သော ယဿ ဝသေန ပဝတ္တတိ, သော အတ္ထဝသောတိ. မုဋ္ဌဿတိဿာတိ ဝိနဋ္ဌဿတိဿ. အသမ္ပဇာနဿာတိ သမ္ပဇညရဟိတဿ, ဘာဝေန္တဿ အနုက္ကမေန အနုပဋ္ဌဟန္တေ အဿာသပဿာသေ ဝီမံသိတွာ ‘‘ဣမေ တေ’’တိ ဥပဓာရေတုံ, သမ္မဒေဝ ပဇာနိတုဉ္စ သမတ္ထာဟိ သတိပညာဟိ ဝိရဟိတဿာတိ အဓိပ္ပာယော.

“于何处无？”是依处所说；“于何人无？”是依个人(puggala)说。为阐明此经审察的义理，故将其合一而说“于母胎中”等。于此，譬如沉于水中的人，因空间闭塞，入出息不转，于母胎中亦复如是。譬如死者，因无能令（入出息）生起的心；无想有情、被昏迷所困者、或生于无想（天）者，以及入灭尽定者，亦复如是。至于第四禅定者，其（入出息）不生起，纯粹是依法性力；具足色界、无色界生者亦然。然有些人说出这样的理由：“第四禅定者因次第达到微细的状态而无（入出息）；具色界生者，因在色界中色法与有分心微细而无（入出息）。”依剩余法可知，你的入出息确实存在，此是意趣；因为对于脱离前述七种处所者，不存在入出息不生起之处。‘依自然触’是说依于自然接触之处。‘应建立相’是说：为了使念于彼处轻易生起，应当发起更为稳固的想。诚然，念以稳固的想为近因。‘唯此’是说：对于不显现的身行，正是此令其显现的方法，如同拔刺之法。‘依义’即是原因。‘义’实为果，彼（果）依何（因）而转，彼（因）即是‘依义’。‘失念者’是说失坏了念者。‘不正知者’是说缺乏正知者；其意趣是：对于正在修行者，当入出息次第地不显现时，此人缺乏那能够省察后确定“此即彼（入出息）”以及能够如实了知的念与慧。

၂၃၀. ဣတော အညံ ကမ္မဋ္ဌာနံ. ဂရုကန္တိ ဘာရိယံ. သာ စဿ ဂရုကတာ ဘာဝနာယ သုဒုက္ကရဘာဝေနာတိ အာဟ ‘‘ဂရုကဘာဝန’’န္တိ. ဥပရူပရိ [Pg.335] သန္တသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိတော ‘‘ဗလဝတီ သုဝိသဒါ သူရာ စ သတိပညာ စ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ’’တိ ဝတွာ သုခုမဿ နာမ အတ္ထဿ သာဓနေနာပိ သုခုမေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ အနုပဋ္ဌဟန္တာနံ အဿာသပဿာသာနံ ပရိယေသနုပါယံ ဒဿေန္တော ‘‘တာဟိ စ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဂေါစရမုခေတိ ဂေါစရာဘိမုခေ. အနုပဒန္တိ ပဒါနုပဒံ. စရိတွာတိ ဂေါစရံ ဂဟေတွာ. တသ္မိံယေဝ ဌာနေတိ ဥပနိဗန္ဓနာနိမိတ္တသညိတဋ္ဌာနေ. ယောဇေတွာတိ မနသိကာရေန ယောဇေတွာ. သတိရသ္မိယာ ဗန္ဓိတွာတိ ဝါ ဝုတ္တမေဝတ္ထမာဟ ‘‘တသ္မိံယေဝ ဌာနေ ယောဇေတွာ’’တိ. န ဟိ ဥပမေယျေ ဗန္ဓနယောဇနဋ္ဌာနာနိ ဝိသုံ လဗ္ဘန္တိ.

230. “重”(garukaṃ)即是沉重(bhāriyaṃ)。其沉重是因为修习极为困难，故说为“难修习”(garukabhāvana)。由于次第达到寂静微细之境，故说“应求强力、极明晰、勇猛之念与慧”。为示“成就微细之义的工具亦须是微细的”，故说“譬如”等。如今，为示不显现入出息者的寻求方法，而说“复次，以彼等……”等。其中，“于牧场口”(gocaramukhe)即是朝向牧场(gocarābhimukhe)。“随行”(anupadanti)即是步步相随(padānupadaṃ)。“游行之后”(caritvā)即是已取牧场(gocaraṃ gahetvā)。“即于彼处”(tasmiṃyeva ṭhāne)即是于名为系缚相(upanibandhanānimitta)之处。“连结”(yojetvā)即是以作意连结。或者说“以念绳系缚”，此言与“即于彼处连结”所说之义相同。诚然，于所喻法中，系缚处与连结处不可分别而得。

၂၃၁. နိမိတ္တန္တိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ, ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဝါ. ဥဘယမ္ပိ ဟိ ဣဓ ဧကဇ္ဈံ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ တူလပိစုအာဒိဥပမတ္တယံ ဥဂ္ဂဟေ ယုဇ္ဇတိ, သေသံ ဥဘယတ္ထ. ဧကစ္စေတိ ဧကေ အာစရိယာ.

231. “相”(nimittaṃ)是指取相(uggahanimitta)或似相(paṭibhāganimitta)。诚然，于此二者皆一并宣说。也就是说，棉絮等三喻适用于取相，其余则通于二者。“某些”(ekacce)是指某些阿阇梨。

တာရကရူပံ ဝိယာတိ တာရကာယ ပဘာရူပံ ဝိယ. မဏိဂုဠိကာဒိဥပမာ ပဋိဘာဂေ ဝဋ္ဋန္တိ. ကထံ ပနေတံ ဧကံယေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနေကာကာရတော ဥပဋ္ဌာတီတိ အာဟ ‘‘တဉ္စ ပနေတ’’န္တိအာဒိ. သုတ္တန္တန္တိ ဧကံ သုတ္တံ. ပဂုဏပ္ပဝတ္တိဘာဝေန အဝိစ္ဆေဒံ, မဟာဝိသယတဉ္စ သန္ဓာယာဟ ‘‘မဟတီ ပဗ္ဗတေယျာ နဒီ ဝိယာ’’တိ. အတ္ထဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ သမန္တဘဒ္ဒကံ သုတ္တံ သဗ္ဗဘာဂမနောဟရာ သဗ္ဗပါလိဖုလ္လာ ဝနဃဋာ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ဧကာ ဝနရာဇိ ဝိယာ’’တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထ ဖုဿိတဂ္ဂေ’’တိ (ခု. ပါ. ၆.၁၃; သု. နိ. ၂၃၆). နာနာနုသန္ဓိကံ နာနာပေယျာလံ ဝိဝိဓနယနိပုဏံ ဗဟုဝိဓကမ္မဋ္ဌာနမုခသုတ္တန္တံ အတ္ထိကေဟိ သက္ကစ္စံ သမုပဇီဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သီတစ္ဆာယော…ပေ… ရုက္ခော ဝိယာ’’တိ. သညာနာနတာယာတိ နိမိတ္တုပဋ္ဌာနတော ပုဗ္ဗေဝ ပဝတ္တသညာနံ နာနာဝိဓဘာဝတော.

如星之形，谓如星之光形。宝珠等譬喻适用于似相。此同一业处如何能呈现多种行相？故说“彼又”等。“经”谓一部经。由于熟练行持而不间断，以及所缘广大，故说“如大山河”。由于义理与文句圆满，此经周遍贤善，犹如各部分皆悦意、枝叶繁茂盛开的茂密森林，故说“如一森林”。是故世尊说：“犹如林丛花满枝”。此经具有多种连贯、多种省略、种种善巧方法、多种业处之门，有需要者应恭敬依止之，故说“凉荫……如树”等。“想之种种”谓于相出现之前，已生起之诸想有种种状态故。

ဣမေ တယော ဓမ္မာတိ အဿာသော, ပဿာသော, နိမိတ္တန္တိ ဣမေ တယော ဓမ္မာ. နတ္ထီတိ ကမ္မဋ္ဌာနဝသေန မနသိကာတဗ္ဗဘာဝေန နတ္ထိ န ဥပလဗ္ဘန္တိ. န စ ဥပစာရန္တိ ဥပစာရမ္ပိ န ပါပုဏာတိ, ပဂေဝ အပ္ပနန္တိ အဓိပ္ပာယော. ယဿ ပနာတိ ဝိဇ္ဇမာနပက္ခော ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

“此三法”，谓入息、出息、相，即此三法。“无有”，谓依业处而言，因其非所应作意之性，故无有，不可得。“亦未近行”谓连近行定亦不能达到，更何况安止定，此是其意。“于某人则”等句，是说明其存在的情况，应依照已说之理了知。

ဣဒါနိ ဝုတ္တဿေဝ အတ္ထဿ သမတ္ထနတ္ထံ ကကစူပမာယံ အာဂတာ ‘‘နိမိတ္တ’’န္တိအာဒိကာ ဂါထာ ပစ္စာနီတာ.

现在为支持前述内容之义，引来《锯喻经》中以“相”等开头之偈颂。

၂၃၂. နိမိတ္တေတိ [Pg.336] ယထာဝုတ္တေ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ. ဧဝံ ဟောတီတိ ဘာဝနမနုယုတ္တဿ ဧဝ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဧဝံ မနသိ ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ဝေါသာနံ အာပဇ္ဇေယျာတိ ‘‘နိမိတ္တံ နာမ ဒုက္ကရံ ဥပ္ပာဒေတုံ, တယိဒံ လဒ္ဓံ, ဟန္ဒာဟံ ဒါနိ ယဒါ ဝါ တဒါ ဝါ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေဿာမီ’’တိ သင်္ကောစံ အာပဇ္ဇေယျ. ဝိသီဒေယျာတိ ‘‘ဧတ္တကံ ကာလံ ဘာဝနမနုယုတ္တဿ နိမိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပန္နံ, အဘဗ္ဗော မညေ ဝိသေသဿာ’’တိ ဝိသာဒံ အာပဇ္ဇေယျ.

232. “相”（nimitta），即如前所说的似相（paṭibhāganimitta）。“即会如此”，是说对于致力于修行者，即会如此。因此，应告知：“你当如此反复作意。”他或许会中止修行：即他或许会想：“似相确实难以生起，而今我已得此。那么，我现在随时都能证得殊胜境界”，从而陷入退缩。他或许会沉没：即他或许会想：“我已修行如此之久，连似相都未曾生起，我想我没有能力证得殊胜境界”，从而陷入沮丧。

‘‘ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမီတိ ပဋိပန္နဿ နိမိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တေ ကထံ သင်္ကောစာပတ္တိ, ဘိယျောသော မတ္တာယ ဥဿာဟမေဝ ကရေယျာတိ ‘‘နိမိတ္တမိဒံ…ပေ… ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ မဇ္ဈိမဘာဏကာ အာဟု. ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ပဋိဘာဂနိမိတ္တေယေဝ ဘာဝနာစိတ္တဿ ဌပနေန. ဣတော ပဘုတီတိ ဣတော ပဋိဘာဂနိမိတ္တုပ္ပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ. ပုဗ္ဗေ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘အနုဗန္ဓနာယ စ ဖုသနာယ စ ဌပနာယ စ မနသိ ကရောတီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၂၄), တတ္ထ အနုဗန္ဓနံ, ဖုသနဉ္စ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဌပနာဝသေန ဘာဝနာ ဟောတီတိ ဌပနာဝသေနေဝ ဘာဝေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

中部诵者说：“当说到‘此乃“我将以此道解脱老死”之行者的相’时，如何会退缩？他只会更加努力。因此应说：‘此相……’等。”‘如是’，是指用前述方法，仅将修行之心安住于似相（paṭibhāganimitta）上。‘从此时起’，是指从似相生起之时开始。先前所说“为随逐（anubandhanā）、触及（phusanā）与安住（ṭhapanā）而作意”（《清净道论》1.224），于彼，应舍弃随逐与触及，仅以安住的方式而修习。其义为：应仅以安住的方式来修习。

ပေါရာဏေဟိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထောတိ ‘‘နိမိတ္တေ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ နိမိတ္တေတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ. ဌပယံ စိတ္တန္တိ ဘာဝနာစိတ္တံ ဌပေန္တော, ဌပနာဝသေန မနသိ ကရောန္တောတိ အတ္ထော. နာနာကာရန္တိ ‘‘စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၁၉; ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၆၅; ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၁.၁၆၃) ဧဝံ ဝုတ္တံ နာနာကာရံ. အာကာရသာမညဝသေန ဟေတံ ဧကဝစနံ. ဝိဘာဝယန္တိ ဝိဘာဝေန္တော အန္တရဓာပေန္တော. နိမိတ္တုပ္ပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ ဟိ တေ အာကာရာ အမနသိကရောတော အန္တရဟိတာ ဝိယ ဟောန္တိ. အဿာသပဿာသေတိ အဿာသပဿာသေ ယော နာနာကာရော, တံ ဝိဘာဝယံ, အဿာသပဿာသသမ္ဘူတေ ဝါ နိမိတ္တေ. သကံ စိတ္တံ နိဗန္ဓတီတိ တာယ ဧဝ ဌပနာယ အတ္တနော စိတ္တံ ဥပနိဗန္ဓတိ, အပ္ပေတီတိ အတ္ထော. ယေ ပန ‘‘ဝိဘာဝယန္တိ ဝိဘာဝေန္တော ဝိဒိတံ ပါကဋံ ကရောန္တော’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ, တံ ပုဗ္ဗဘာဂဝသေန ယုဇ္ဇေယျ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ဓိတိသမ္ပန္နတ္တာ ဓီရော ယောဂီ အဿာသပဿာသေ နာနာကာရံ ဝိဘာဝေန္တော နာနာကာရတော တေ ပဇာနန္တော ဝိဒိတေ ပါကဋေ ကရောန္တော, နာနာကာရံ ဝါ ဩဠာရိကောဠာရိကေ ပဿမ္ဘေန္တော ဝူပသမေန္တော တတ္ထ ယံ လဒ္ဓံ နိမိတ္တံ, တသ္မိံ စိတ္တံ ဌပေန္တော အနုက္ကမေန သကံ စိတ္တံ နိဗန္ဓတိ အပ္ပေတီတိ.

古人亦说此义，故言此偈：“于相……”。其中，“于相”(nimitte)指于似相(paṭibhāganimitta)。“安住其心”(ṭhapayaṃ cittaṃ)是说安住修行之心，义即以安住的方式作意。“种种行相”(nānākāraṃ)即如所说“四种色”等种种行相。此处因行相之共通性而用单数。“使其消失”(vibhāvayanti)即是使其不见、使其隐没。因为从似相生起之后，若不作意，彼等行相即如已消失。“于入出息”(assāsapassāse)，或于由入出息所生之相中。“系缚自心”(sakaṃ cittaṃ nibandhati)是说，仅以彼安住而紧缚、令达安止(appeti)于自心，此为其义。至于有人说“使其消失”(vibhāvayanti)的意义是“使其了知、显现”，此说应适用于前分(pubbabhāga)。此中之义为：具足精勤的贤智(dhīra)瑜伽行者，于入出息中，或显现种种行相，从种种行相而了知彼等，使所知者显现；或平息、止息种种粗显的[入出息]，于彼处所得之相中安住其心，次第系缚、令达安止于自心。

ဝဏ္ဏတောတိ [Pg.337] ပိစုပိဏ္ဍတာရကရူပါဒီသု ဝိယ ဥပဋ္ဌိတဝဏ္ဏတော. လက္ခဏတောတိ ခရဘာဝါဒိသဘာဝတော, အနိစ္စာဒိလက္ခဏတော ဝါ. ရက္ခိတဗ္ဗံ တံ နိမိတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နိမိတ္တဿ ရက္ခဏံ နာမ တတ္ထ ပဋိလဒ္ဓဿ ဥပစာရဈာနဿ ရက္ခဏေနေဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ မနသိကာရဝသေန ဝုဒ္ဓိံ ဝိရုဠှိံ ဂမယိတွာ’’တိ.

“由色”(vaṇṇato)是说，由如棉絮团(picupiṇḍa)、星光(tārakarūpa)等所显现之色。“由相”(lakkhaṇato)是说，由坚硬(kharabhāva)等自性相，或由无常(anicca)等[三]相。与“应守护彼相”有关。所谓守护相，即是通过守护于彼处所得的近行禅(upacārajjhāna)而成就，故说“通过数数作意，使其增长、广大”。

၂၃၃. ဧတ္ထာတိ ဧတိဿံ ကာယာနုပဿနာယံ. ပါရိသုဒ္ဓိံ ပတ္တုကာမောတိ အဓိဂန္တုကာမော, သမာပဇ္ဇိတုကာမော စ, တတ္ထ သလ္လက္ခဏာဝိဝဋ္ဋနာဝသေန အဓိဂန္တုကာမော, သလ္လက္ခဏာဝသေန သမာပဇ္ဇိတုကာမောတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. နာမရူပံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတီတိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယထာ ဟီတိအာဒိ ကာယဿ, စိတ္တဿ စ အဿာသပဿာသာနံ သမုဒယဘာဝဒဿနံ. ကမ္မာရဂဂ္ဂရိယာတိ ကမ္မာရာနံ ဥက္ကာယံ အဂ္ဂိဓမနဘသ္တာ. ဓမမာနာယာတိ ဓမယန္တိယာ, ဝါတံ ဂါဟာပေန္တိယာတိ အတ္ထော. တဇ္ဇန္တိ တဒနုရူပံ. ဧဝမေဝါတိ ဧတ္ထ ကမ္မာရဂဂ္ဂရီ ဝိယ ကရဇကာယော, ဝါယာမော ဝိယ စိတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကိဉ္စာပိ အဿာသပဿာသာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ, ကရဇကာယံ ပန ဝိနာ တေသံ အပ္ပဝတ္တနတော ‘‘ကာယဉ္စ စိတ္တဉ္စ ပဋိစ္စ အဿာသပဿာသာ’’တိ ဝုတ္တံ.

233. “于此”是指于此身随观（kāyānupassanā）中。“希求证得清净”是指希求证得（adhigantukāma），亦希求现前（samāpajjitukāma）。其中，希求证得是指依观照诸相的开展而希求证得，希求现前是指依观照诸相而希求现前，应如是理解。简略而言，即“确立名色（nāmarūpa）而开展观（vipassanā）”。为详细说明此义，故说“云何”等。其中“如是以”等，乃显示身与心以及入出息的生起状况。“铁匠风箱”（kammāragaggarī）是指铁匠炉中的鼓风器。“鼓动”是指扇动，引风，此是其义。“相应”是指与此相称。此处“如是”应理解为，业生身（karajakāya）犹如铁匠的风箱，心犹如精进（vāyāma）。虽说入出息由心生起，然而若无业生身，则它们无法运转，故说“缘身与心而入出息”。

တဿာတိ နာမရူပဿ. ပစ္စယံ ပရိယေသတီတိ ‘‘အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ရူပသမုဒယော’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၅၀) အဝိဇ္ဇာဒိကံ ပစ္စယံ ဝီမံသတိ ပရိဂ္ဂဏှာတိ. ကင်္ခံ ဝိတရတီတိ ‘‘အဟောသိံ နု ခေါ အဟံ အတီတမဒ္ဓါန’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၁၈; သံ. နိ. ၂.၂၀) အာဒိနယပ္ပဝတ္တံ သောဠသဝတ္ထုကံ ဝိစိကိစ္ဆံ အတိက္ကမတိ ပဇဟတိ. ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၃၄၇; ၃၆၁; ၃.၈၆; အ. နိ. ၄.၁၈၁) အာဒိနယပ္ပဝတ္တံ ကလာပသမ္မသနံ. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိပရိယာပန္နာယ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဥပ္ပန္နေ. ဩဘာသာဒယောတိ ဩဘာသော ဉာဏံ ပီတိ ပဿဒ္ဓိ သုခံ အဓိမောက္ခော ပဂ္ဂဟော ဥပေက္ခာ ဥပဋ္ဌာနံ နိကန္တီတိ ဣမေ ဩဘာသာဒယော ဒသ. ဥဒယံ ပဟာယာတိ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာယ ဂဟိတံ သင်္ခါရာနံ ဥဒယံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တေသံ ဘင်္ဂဿေဝ အနုပဿနတော ဘင်္ဂါနုပဿနံ ဉာဏံ ပတွာ အာဒီနဝါနုပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော. မုဉ္စိတုကမျတာပဋိသင်္ခါနုပဿနာသင်္ခါရုပေက္ခာနုလောမဉာဏာနံ စိဏ္ဏပရိယန္တေ ဥပ္ပန္နဂေါတြဘုဉာဏာနန္တရံ ဥပ္ပန္နေန မဂ္ဂဉာဏေန သဗ္ဗသင်္ခါရေသု ဝိရဇ္ဇန္တော ဝိမုစ္စန္တော. မဂ္ဂက္ခဏေ [Pg.338] ဟိ အရိယော ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတီတိ စ ဝုစ္စတိ. တေနာဟ ‘‘ယထာက္ကမေန စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂေ ပါပုဏိတွာ’’တိ. မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနပဟီနာဝသိဋ္ဌကိလေသသင်္ခါတဿ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဿ ပဘေဒေန ဧကူနဝီသတိဘေဒဿ. အရဟတော ဟိ အဝသိဋ္ဌကိလေသာဘာဝေန ဧကူနဝီသတိတာ. အဿာတိ အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာနိကဿ.

“它的”是指名色的。“寻求缘”是指：如“无明集起故色集起”等（《无碍解道》1.50），审察、把握无明等缘。“度疑”是指：如“我于过去世存在吗？”等（《中部》1.18；《相应部》2.20），超越、舍断有十六事的疑。如“任何色，或过去、或未来、或现在”等（《中部》1.347；361；3.86；《增支部》4.181）进行的，名为聚思惟智。“于前分”是指：于摄属行道智见清净的生灭随观的前分所生起的。“光明等”是指：光明、智、喜、轻安、乐、胜解、策励、舍、现起、欲，此等为十种光明等。“舍离生”是指：舍弃由生灭随观所取的诸行之生，只随观其坏，到达坏随观智后，以过患随观为前导的厌离随观而厌离。在欲解脱智、省察随观、行舍智、随顺智修习圆满，于生起的种姓智(gotrabhuñāṇa)之后，以无间生起的道智，于一切行离染、解脱。诚然，于道刹那，圣者被称为离染与解脱。是故说：“次第证得四圣道”。由于所应省察的法——道、果、涅槃、已断烦恼、残余烦恼——的差别，而有十九种差别。诚然，对阿罗汉而言，因无残余烦恼，故为十九种。“他的”是指安那般那业处者的。

၂၃၄. ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာနယော နာမ နတ္ထိ ပဌမစတုက္ကဝသေန အဓိဂတဈာနဿ ဝေဒနာစိတ္တဓမ္မာနုပဿနာဝသေန ဒေသိတတ္တာ. တေသန္တိ တိဏ္ဏံ စတုက္ကာနံ.

234. 并无名为“别种业处修行法”者，因为对于已通过初四法证得禅那者，（后三组四法）是依受、心、法随观的方式而教示的。“彼等”是指三组四法的。

ပီတိပဋိသံဝေဒီတိ ပီတိယာ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒနာသီလော, တဿာ ဝါ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒေါ ဧတဿ အတ္ထိ, တံ ဝါ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒယမာနော. တတ္ထ ကာမံ သံဝေဒန-ဂ္ဂဟဏေနေဝ ပီတိယာ သက္ကစ္စံ ဝိဒိတဘာဝေါ ဗောဓိတော ဟောတိ, ယေဟိ ပန ပကာရေဟိ တဿာ သံဝေဒနံ ဣစ္ဆိတံ, တံ ဒဿေတုံ ပဋိ-သဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ ‘‘ပဋိ ပဋိ သံဝေဒီတိ ပဋိသံဝေဒီ’’တိ. တေနာဟ ‘‘ဒွီဟာကာရေဟီ’’တိအာဒိ.

遍觉知喜者(Pītipaṭisaṃvedī)，即有反复、正确地感受喜的习性；或，此人有对它的反复、正确的了知；或，是反复、正确地感受着它的人。于此，虽然仅以“感受”(saṃvedana)一词，便已说明了对喜的审慎了知，然为开示所期望的感受方式，才使用“遍”(paṭi)一词，即“反复感受，故为遍觉知”。是故说“以两种方式”等。

တတ္ထ ကထံ အာရမ္မဏတော ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီတိ ပုစ္ဆာဝစနံ. သပ္ပီတိကေ ဒွေ ဈာနေ သမာပဇ္ဇတီတိ ပီတိသဟဂတာနိ ဒွေ ပဌမဒုတိယဈာနာနိ ပဋိပါဋိယာ သမာပဇ္ဇတိ. တဿာတိ တေန. ‘‘ပဋိသံဝိဒိတာ’’တိ ဟိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ ကတ္တုအတ္ထေ ဧတံ သာမိဝစနံ. သမာပတ္တိက္ခဏေတိ သမာပန္နက္ခဏေ. ဈာနပဋိလာဘေနာတိ ဈာနေန သမင်္ဂိဘာဝေန. အာရမ္မဏတောတိ အာရမ္မဏမုခေန, တဒါရမ္မဏဈာနပရိယာပန္နာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ အာရမ္မဏဿ ပဋိသံဝိဒိတတ္တာ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယထာ နာမ သပ္ပပရိယေသနံ စရန္တေန တဿ အာသယေ ပဋိသံဝိဒိတေ သောပိ ပဋိသံဝိဒိတော ဂဟိတော ဧဝ ဟောတိ မန္တာဂဒဗလေန တဿ ဂဟဏဿ သုကရတ္တာ, ဧဝံ ပီတိယာ အာသယဘူတေ အာရမ္မဏေ ပဋိသံဝိဒိတေ သာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဧဝ ဟောတိ သလက္ခဏတော, သာမညတော စ တဿာ ဂဟဏဿ သုကရတ္တာတိ.

于此，“如何从所缘方面遍觉知喜？”是提问句。“他入于有喜的二禅”者，即依次入于与喜相应的初禅、二禅。“他的”(tassa)意为“由他”(tena)，此乃关联“已被遍觉知”(paṭisaṃviditā)一词，于作者义上使用所有格。“于入定刹那”，即于已入定之时。“以得禅那”，即以具足禅那。“从所缘方面”，即通过所缘，那作为所缘、属于禅那范围的喜，因所缘已被遍觉知，故也被遍觉知。此是何意？譬如，有人寻蛇，当蛇的巢穴被遍知时，那蛇亦被遍知、被捕获，因以咒语、药物之力易于捕捉。如是，当作为喜之依处的所缘被遍知时，那喜亦从自相与共相上被遍知，因其易于把握故。

ကထံ အသမ္မောဟတော ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဝိပဿနာက္ခဏေတိ ဝိပဿနာပညာယ တိက္ခဝိသဒပ္ပတ္တာယ ဝိသယတော [Pg.339] ဒဿနက္ခဏေ. လက္ခဏပဋိဝေဓေနာတိ ပီတိယာ သလက္ခဏဿ, သာမညလက္ခဏဿ စ ပဋိဝိဇ္ဈနေန. ယံ ဟိ ယဿ ဝိသေသတော, သာမညတော စ လက္ခဏံ, တသ္မိံ ဝိဒိတေ သော ယာထာဝတော ဝိဒိတော ဧဝ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘အသမ္မောဟတော ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီ’’တိ.

应连接（上下文）而作此解：“如何不迷惑地遍觉知喜？”“于观(vipassanā)刹那”，即以已达敏锐清晰的观慧，于见所缘之时。“以通达相”，即以通达喜的自相与共相。诚然，一法的特相与共相若被了知，此法即被如实了知。是故说“不迷惑地遍觉知喜”。

ဣဒါနိ တမတ္ထံ ပါဠိယာ ဧဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒီဃံ အဿာသဝသေနာတိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. တတ္ထ ပန သတောကာရိတာဒဿနဝသေန ပါဠိ အာဂတာ, ဣဓ ပီတိပဋိသံဝေဒိတာဝသေန, ပီတိပဋိသံဝေဒိတာ စ အတ္ထတော ဝိဘတ္တာ ဧဝ. အပိစ အယမေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ဒီဃံ အဿာသဝသေနာတိ ဒီဃဿ အဿာသဿ အာရမ္မဏဘူတဿ ဝသေန ပဇာနတော သာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတောတိ ဈာနပရိယာပန္နံ ‘‘အဝိက္ခေပေါ’’တိ လဒ္ဓနာမံ စိတ္တဿေကဂ္ဂတံ တံသမ္ပယုတ္တာယ ပညာယ ပဇာနတော. ယထေဝ ဟိ အာရမ္မဏမုခေန ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ, ဧဝံ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာပိ အာရမ္မဏမုခေန ပဋိသံဝိဒိတာ ဧဝ ဟောန္တီတိ. သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတီတိ ဒီဃံ အဿာသဝသေန ဈာနသမ္ပယုတ္တာ သတိ တဿ အာရမ္မဏေ ဥပဋ္ဌိတာ အာရမ္မဏမုခေန ဈာနေပိ ဥပဋ္ဌိတာ နာမ ဟောတိ. တာယ သတိယာတိ ဧဝံ ဥပဋ္ဌိတာယ တာယ သတိယာ ယထာဝုတ္တေန တေန ဉာဏေန သုပ္ပဋိဝိဒိတတ္တာ အာရမ္မဏဿ တဿ ဝသေန တဒါရမ္မဏာ သာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေနာတိအာဒီသုပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

现在，为了仅以巴利（原文）来阐明其义，故说“此乃已说”等语。其中，于“依长入息”等（文句）中，凡所应说者，已于下方说过。然而，彼处巴利（文）是依显示“正念而行”而来，此处则是依“感受喜”而来；且“感受喜”之义，亦已分析。再者，此中简义如下：“依长入息”者，谓依已成所缘之长入息而了知者，彼喜即被感受。此为关联。“了知心一境性、不散乱”者，谓以与彼相应的慧，了知已摄于禅那、名为“不散乱”的心一境性。诚然，正如喜由所缘之门而被感受，如是，与彼相应之法亦由所缘之门而被感受。“念已现前”者，谓依长入息，与禅那相应的念，于其所缘上现前，故由所缘之门，于禅那中亦名为现前。“以彼念”者，谓由如是现前之彼念，及由如前所述之彼智，所缘已被善通达故，依于彼（所缘），彼以其为所缘之喜即被感受。于“依长出息”等（文句）中，亦应以此理趣了知其义。

ဧဝံ ပဌမစတုက္ကဝသေန ဒဿိတံ ပီတိပဋိသံဝေဒနံ အာရမ္မဏတော, အသမ္မောဟတော စ ဝိဘာဂသော ဒဿေတုံ ‘‘အာဝဇ္ဇတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အာဝဇ္ဇတောတိ ဈာနံ အာဝဇ္ဇန္တဿ. သာ ပီတီတိ သာ ဈာနပရိယာပန္နာ ပီတိ. ဇာနတောတိ သမာပန္နက္ခဏေ အာရမ္မဏမုခေန ဇာနတော. တဿ သာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဿတောတိ ဒဿနဘူတေန ဉာဏေန ဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ပဿန္တဿ. ပစ္စဝေက္ခတောတိ ဈာနံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ. စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟတောတိ ‘‘ဧတ္တကံ ဝေလံ ဈာနသမင်္ဂီ ဘဝိဿာမီ’’တိ ဈာနစိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟန္တဿ. ဧဝံ ပဉ္စန္နံ ဝသီဘာဝါနံ ဝသေန ဈာနဿ ပဇာနနမုခေန အာရမ္မဏတော ပီတိယာ ပဋိသံဝေဒနာ ဒဿိတာ.

如是，为从所缘及不痴的角度分别开示依初四法所示之对喜的遍觉知，故说“作意”等。于此，“作意”，是指作意禅那者。“那喜”，是指那禅那所摄之喜。“了知”，是指于入定之刹那，通过所缘而了知者。“那喜为彼所遍觉知”，此为关联。“见”，是指从禅那出定后，以见之智而见者。“审察”，是指审察禅那者。“心决意”，是指“我将于此等时量具足禅那”，如是决意禅那心者。如是，通过五种自在的方式，以了知禅那为途径，开示了从所缘方面对喜的遍觉知。

ဣဒါနိ [Pg.340] ယေဟိ ဓမ္မေဟိ ဈာနံ, ဝိပဿနာ စ သိဇ္ဈန္တိ; တေသံ ဈာနပရိယာပန္နာနံ, ဝိပဿနာမဂ္ဂပရိယာပန္နာနဉ္စ သဒ္ဓါဒီနံ ဝသေန ပီတိပဋိသံဝေဒနံ ဒဿေတုံ ‘‘သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဓိမုစ္စတောတိ သဒ္ဒဟန္တဿ, သမထဝိပဿနာဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှတောတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အဘိညေယျန္တိ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ ပညာယ ဇာနိတဗ္ဗံ. အဘိဇာနတောတိ ဝိပဿနာပညာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ မဂ္ဂပညာယ ဇာနတော. ပရိညေယျန္တိ ဒုက္ခသစ္စံ တီရဏပရိညာယ, မဂ္ဂပညာယ စ ပရိဇာနတော. ပဟာတဗ္ဗန္တိ သမုဒယသစ္စံ ပဟာနပရိညာယ, မဂ္ဂပညာယ စ ပဇဟတော. ဘာဝယတော သစ္ဆိကရောတော ဘာဝေတဗ္ဗံ မဂ္ဂသစ္စံ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ နိရောဓသစ္စံ. ကေစိ ပနေတ္ထ ပီတိယာ ဧဝ ဝသေန အဘိညေယျာဒီနိ ဥဒ္ဓရန္တိ, တံ အယုတ္တံ ဈာနာဒိသမုဒါယံ ဥဒ္ဓရိတွာ တတော ပီတိယာ နိဒ္ဓါရဏဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ.

如今，为开示通过信等诸法对喜的遍觉知——此等法能令禅那与观(vipassanā)成就，且为禅那所摄、为观道所摄——故说“以信胜解”等。于此，“胜解”，是指信解者，意即通过止与观的方式。“策励精进”等句，道理亦同。“应遍知”，是指应以超胜之慧了知之事。“正遍知”，是指以观慧为前导的道慧来了知者。“应遍察知”，是指以审察遍知及道慧遍察知苦谛者。“应断”，是指以断遍知及道慧断除集谛者，以及修习应修习的道谛、作证应作证的灭谛者。于此，有些人仅依喜来诠释“应遍知”等，此为不当，因其意趣在于，先举出禅那等总体，再从中抉择出喜。

ဧတ္ထ စ ‘‘ဒီဃံ အဿာသဝသေနာ’’တိအာဒိနာ ပဌမစတုက္ကဝသေန အာရမ္မဏတော ပီတိပဋိသံဝေဒနံ ဝုတ္တံ, တထာ ‘‘အာဝဇ္ဇတော’’တိအာဒီဟိ ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ. ‘‘အဘိညေယျံ အဘိဇာနတော’’တိအာဒီဟိ ပန အသမ္မောဟတော. ‘‘သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စတော’’တိအာဒီဟိ ဥဘယထာပီတိ သင်္ခေပတော သမထဝသေန အာရမ္မဏတော, ဝိပဿနာဝသေန အသမ္မောဟတော ပီတိပဋိသံဝေဒနံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဝေဒနာနုပဿနာယံ ပီတိသီသေန ဝေဒနာ ဂဟိတာ, န သရူပတော ဧဝါတိ? ဘူမိဝိဘာဂါဒိဝသေန ဝေဒနံ ဘိန္ဒိတွာ စတုဓာ ဝေဒနာနုပဿနံ ဒဿေတုံ. အပိစ ဝေဒနာကမ္မဋ္ဌာနံ ဒဿေန္တော ဘဂဝါ ပီတိယာ ဩဠာရိကတ္တာ တံသမ္ပယုတ္တသုခံ သုခဂ္ဂဟဏတ္ထံ ပီတိသီသေန ဒဿေတိ.

此处，以“长入息”等最初四法，是从所缘的角度宣说对喜的遍知；同样，以“作意”等五句也是如此。而以“应遍知、遍知”等句，则是从不迷惑的角度而言。以“以信胜解”等句，则是两种方式都包含。简言之，当知对喜的遍知，是从止（samatha）的角度，依所缘而说；从观（vipassanā）的角度，依不迷惑而说。为何在此受随观（vedanānupassanā）中，是以喜为首而取受，而非仅依其自性呢？是为了通过区分地（bhūmi）等方式，将受分为四种来开示受随观。再者，世尊在开示受业处（vedanā-kammaṭṭhāna）时，因喜较为粗显，为了能轻易地把握与喜相应的乐，故以喜为首而开示。

ဧတေနေဝ နယေန အဝသေသပဒါနီတိ ‘‘သုခပဋိသံဝေဒီ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ’’တိ ပဒါနိ ပီတိပဋိသံဝေဒိပဒေ အာဂတနယေနေဝ အတ္ထတော ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သက္ကာ ဟိ ‘‘ဒွီဟာကာရေဟိ သုခပဋိသံဝေဒိတာ ဟောတိ, စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒိတာ ဟောတိ အာရမ္မဏတော’’တိအာဒိနာ ပီတိဋ္ဌာနေ သုခါဒိပဒါနိ ပက္ခိပိတွာ ‘‘သုခသဟဂတာနိ တီဏိ ဈာနာနိ, စတ္တာရိ ဝါ ဈာနာနိ သမာပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ အတ္ထံ ဝိညာတုံ. တေနာဟ ‘‘တိဏ္ဏံ ဈာနာနံ ဝသေနာ’’တိအာဒိ. ဝေဒနာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သညာ ဂဟိတာ. တေနာဟ ‘‘ဒွေ ခန္ဓာ’’တိ. ဝိပဿနာဘူမိဒဿနတ္ထန္တိ ပကိဏ္ဏကသင်္ခါရသမ္မသနဝသေန ဝိပဿနာယ ဘူမိဒဿနတ္ထံ ‘‘သုခန္တိ ဒွေ သုခါနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ [Pg.341] သမထေ ကာယိကသုခါဘာဝတော. သောတိ သော ပဿမ္ဘနပရိယာယေန ဝုတ္တော နိရောဓော. ‘‘ဣမဿ ဟိ ဘိက္ခုနော ပုဗ္ဗေ အပရိဂ္ဂဟိတကာလေ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၂၀) ဝိတ္ထာရတော ကာယသင်္ခါရေ ဝုတ္တော, တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ကာယသင်္ခါရဝသေန အာဂတော, ဣဓ စိတ္တသင်္ခါရဝသေနာတိ အယမေဝ ဝိသေသော.

依此理趣，“感受乐”、“感受心行（cittasaṅkhāra）”等其余诸句，皆应依“感受喜（pīti）”句所示之理趣而了知其义。诚然，将乐等词置于喜之处，如“以两种方式感受乐”、“从所缘的角度感受心行”等，并依“入于与乐相应的第三禅，或第四禅”等文，便能了知其义。是故说“以三禅故”等。‘受等’一词中，‘等’字摄想（saññā）。是故说‘二蕴（khandhā）’。所谓‘为示观（vipassanā）之地’，是说为了以审察杂行（pakiṇṇakasaṅkhāra）的方式，显示观之地，又因止（samatha）中无身乐，故说“乐有二种”等。此中之“彼”，即是以轻安（passambhana）为同义词的灭（nirodha）。此义已在“此比丘于前未遍取时……”（清净道论 1.220）等文中，就身行（kāyasaṅkhāra）作了详说，故应依已说之理趣了知。彼处是依身行而来，此处是依心行而来，此即是其差别。

ဧဝံ စိတ္တသင်္ခါရဿ ပဿမ္ဘနံ အတိဒေသေန ဒဿေတွာ ယဒညံ ဣမသ္မိံ စတုက္ကေ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပီတိပဒေတိ ‘‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ’’တိအာဒိနာ ဒေသိတကောဋ္ဌာသေ. ပီတိသီသေန ဝေဒနာ ဝုတ္တာတိ ပီတိအပဒေသေန တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ, န ပီတီတိ အဓိပ္ပာယော. တတ္ထ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. ဒွီသု စိတ္တသင်္ခါရပဒေသူတိ ‘‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရ’’န္တိ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံယုတ္တေသု ဒွီသု ပဒေသု. ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁; မ. နိ. ၃.၁၂၆; ဥဒါ. ၁) ဝစနတော စိတ္တေန ပဋိဗဒ္ဓါတိ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ. တတော ဧဝ ကာမံ စိတ္တေန သင်္ခရီယန္တီတိ စိတ္တသင်္ခါရာ, သညာဝေဒနာဒယော, ဣဓ ပန ဥပလက္ခဏမတ္တံ သညာ ဝေဒနာဝ အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘သညာသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ’’တိ.

如此，为以类推方式显示心行之止息，当此四法中尚有其他应说者时，便说“再者”等。于此，“喜句”即“感受喜”等所说之部分。以喜为首而说受，是故以喜之名说与彼相应之受，而非说喜本身，此即其意。其中之理由，已于前述。于二心行句中，即于“感受心行，平息心行”此二与心行相应之句中。如“识缘名色”之说，故与心相连者，称为心所系属。因此，诚然由心所行之想与受等为心行，然此处想仅为例示，而意指的是受，故说“与想相应之受”。

၂၃၅. စိတ္တပဋိသံဝေဒီတိ ဧတ္ထ ဒွီဟာကာရေဟိ စိတ္တပဋိသံဝေဒိတာ ဟောတိ အာရမ္မဏတော, အသမ္မောဟတော စ. ကထံ အာရမ္မဏတော? စတ္တာရိ ဈာနာနိ သမာပဇ္ဇတိ, တဿ သမာပတ္တိက္ခဏေ ဈာနပဋိလာဘေနာတိအာဒိနာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန သဗ္ဗံ သုဝိညေယျန္တိ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဈာနာနံ ဝသေန စိတ္တပဋိသံဝေဒိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ. စိတ္တံ မောဒေန္တောတိ ဈာနသမ္ပယုတ္တံ စိတ္တံ သမ္ပယုတ္တာယ ပီတိယာ မောဒယမာနော, တံ ဝါ ပီတိံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တံ ဝိပဿနာစိတ္တံ တာယ ဧဝ အာရမ္မဏဘူတာယ ပီတိယာ မောဒယမာနော. ပမောဒေန္တောတိအာဒီနိ ပဒါနိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ ပီတိပရိယာယဘာဝတော.

235. 于“感受心”（cittapaṭisaṃvedī），此处有二种感受心的方式：由所缘故，及由不迷惑故。如何由所缘故？行者入四禅（jhāna），于其入定（samāpatti）之时，依“由得禅定”等所说之理，一切皆易了知，故说：“当知由四禅而感受心”。“令心欢喜”（cittaṃ modento）者，谓以与禅相应之心，由相应之喜（pīti）而令其欢喜；或以彼喜为所缘而生起之观（vipassanā）心，由彼已成所缘之喜而令其欢喜。“使愉悦”（pamodento）等词，皆是彼之同义词，因其为喜之异名（pariyāya）故。

သမ္ပယုတ္တာယ ပီတိယာ စိတ္တံ အာမောဒေတီတိ ဈာနစိတ္တသမ္ပယုတ္တာယ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဘူတာယ ဩဒဂျလက္ခဏာယ ဈာနပီတိယာ တမေဝ ဈာနစိတ္တံ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန စေဝ ဈာနပစ္စယဝသေန စ ပရိဗြူဟေန္တော ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာကာရံ ပါပေန္တော အာမောဒေတိ ပမောဒေတိ စ. အာရမ္မဏံ ကတွာတိ [Pg.342] ဥဠာရံ ဈာနသမ္ပယုတ္တံ ပီတိံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တမာနံ ဝိပဿနာစိတ္တံ တာယ ဧဝ အာရမ္မဏဘူတာယ ပီတိယာ ယောဂါဝစရော ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာကာရံ ပါပေန္တော ‘‘အာမောဒေတိ ပမောဒေတီ’’တိ ဝုစ္စတိ.

以相应之喜（pīti）令心欢悦（āmodeti），是指以与禅心（jhānacitta）相应、作为喜觉支（pītisambojjhaṅga）、具有踊跃相（odagyalakkhaṇa）的禅喜（jhānapīti），通过俱生（sahajāta）等缘及禅缘（jhānapaccaya），令那禅心增长（paribrūhento），达到欢喜踊跃之状（haṭṭhapahaṭṭhākāra），而令心欢悦、愉悦。又，“作为所缘”（Ārammaṇaṃ katvā）是指：对于以殊胜（uḷāra）、与禅相应的喜为所缘而生起的观（vipassanā）心，瑜伽行者（yogāvacara）通过那作为所缘的喜，令其达到欢喜踊跃之状，故说“令心欢悦、愉悦”。

သမံ ဌပေန္တောတိ ယထာ ဤသကမ္ပိ လီနပက္ခံ, ဥဒ္ဓစ္စပက္ခဉ္စ အနုပဂမ္မ အနောနတံ အနုန္နတံ ယထာ ဣန္ဒြိယာနံ သမတ္တပဋိပတ္တိယာ အဝိသမံ, သမာဓိဿ ဝါ ဥက္ကံသဂမနေန အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တိယာ သမ္မဒေဝ ဌိတံ ဟောတိ, ဧဝံ အပ္ပနာဝသေန ဌပေန္တော. လက္ခဏပဋိဝေဓေနာတိ အနိစ္စာဒိကဿ လက္ခဏဿ ပဋိ ပဋိ ဝိဇ္ဈနေန ခဏေ ခဏေ အဝဗောဓေန. ခဏိကစိတ္တေကဂ္ဂတာတိ ခဏမတ္တဋ္ဌိတိကော သမာဓိ. သောပိ ဟိ အာရမ္မဏေ နိရန္တရံ ဧကာကာရေန ပဝတ္တမာနော ပဋိပက္ခေန အနဘိဘူတော အပ္ပိတော ဝိယ စိတ္တံ နိစ္စလံ ဌပေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ ဥပ္ပန္နာယာ’’တိအာဒိ.

平等安立（Samaṃ ṭhapento）是指不堕入些许懈怠边或掉举边，不低不昂，犹如诸根平等行持而无偏颇，或由定力增上而达不动，如是依安止（appanā）而安立。通过通达诸相（Lakkhaṇapaṭivedhena）是指对无常等相，于刹那刹那中一一通达了悟。刹那心一境性（Khaṇikacittekaggatā）是指仅住一刹那的定。彼定亦于所缘上持续不断地以单一状态运行，不为对立法所制伏，犹如已达安止一般，令心不动地安立。故说“如是生起”等。

မောစေန္တောတိ ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိဝသေန ဝိဝေစေန္တော ဝိသုံ ကရောန္တော, နီဝရဏာနိ ပဇဟန္တောတိ အတ္ထော. ဝိပဿနာက္ခဏေတိ ဘင်္ဂါနုပဿနာက္ခဏေ. ဘင်္ဂေါ ဟိ နာမ အနိစ္စတာယ ပရမာ ကောဋိ, တသ္မာ တာယ ဘင်္ဂါနုပဿကော ယောဂါဝစရော စိတ္တမုခေန သဗ္ဗသင်္ခါရဂတံ အနိစ္စတော ပဿတိ, နော နိစ္စတော. အနိစ္စဿ ဒုက္ခတ္တာ, ဒုက္ခဿ စ အနတ္တကတ္တာ တဒေဝ ဒုက္ခတော အနုပဿတိ, နော သုခတော. အနတ္တတော အနုပဿတိ, နော အတ္တတော. ယသ္မာ ပန ယံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ, န တံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ. ယဉ္စ န အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ, န တံ ရဉ္ဇိတဗ္ဗံ. တသ္မာ ဘင်္ဂဒဿနာနုသာရေန ‘‘အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ’’တိ သင်္ခါရဂတေ ဒိဋ္ဌေ တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, နော နန္ဒတိ. ဝိရဇ္ဇတိ, နော ရဇ္ဇတိ. သော ဧဝံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဝိရဇ္ဇန္တော လောကိယေနေဝ တာဝ ဉာဏေန ရာဂံ နိရောဓေတိ, နော သမုဒေတိ, နာဿ သမုဒယံ ကရောတီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ သော ဧဝံ ဝိရတ္တော ယထာ ဒိဋ္ဌံ သင်္ခါရဂတံ, တထာ အဒိဋ္ဌံ အတ္တနော ဉာဏေန နိရောဓေတိ, နော သမုဒေတိ. နိရောဓမေဝဿ မနသိကရောတိ, နော သမုဒယန္တိ အတ္ထော. သော ဧဝံ ပဋိပန္နော ပဋိနိဿဇ္ဇတိ, နော အာဒိယတိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? အယဉှိ အနိစ္စာဒိအနုပဿနာ သဒ္ဓိံ ခန္ဓာဘိသင်္ခါရေဟိ ကိလေသာနံ ပရိစ္စဇနတော, သင်္ခတဒေါသဒဿနေန တဗ္ဗိပရီတေ နိဗ္ဗာနေ တန္နိန္နတာယ ပက္ခန္ဒနတော ပရိစ္စာဂပဋိနိဿဂ္ဂေါ ပက္ခန္ဒနပဋိနိဿဂ္ဂေါ စာတိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ တာယ သမန္နာဂတော ယောဂါဝစရော ဝုတ္တနယေန ကိလေသေ စ ပရိစ္စဇတိ, နိဗ္ဗာနေ စ ပက္ခန္ဒတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သော ဝိပဿနာက္ခဏေ အနိစ္စာနုပဿနာယ နိစ္စသညာတော စိတ္တံ မောစေန္တော ဝိမောစေန္တော [Pg.343] …ပေ… ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာယ အာဒါနတော စိတ္တံ မောစေန္တော ဝိမောစေန္တော အဿသတိ စေဝ ပဿသတိ စာ’’တိ.

“解脱”，即以镇伏解脱的方式，使之远离、分离，舍断诸盖之意。观（vipassanā）刹那，即坏随观刹那。坏，实为无常之极致。因此，修习坏随观的瑜伽行者，以心为主导，视一切行法为无常，不视为常。因无常是苦，苦是无我，故亦随观为苦，不随观为乐；随观为无我，不随观为我。再者，凡无常、苦、无我者，不应欢喜；凡不应欢喜者，不应染著。因此，依循坏之见，当见到诸行法为“无常、苦、无我”时，即于彼生厌离，不欢喜；离染，不染著。如是厌离、离染者，先以世间智使其（贪）灭，不令其生起，不造作其生起，此即其义。或者，如是离染者，如同对已见之行法，亦以自智思惟未见之行法已灭，不思惟其生起；唯作意其灭，不作意其生起，此即其义。如是行者，舍离而不执取。此为何义？此无常等随观，因连同蕴行一起舍弃诸烦恼，并因见到有为法之过患而心向与彼相反的涅槃、跃入其中，故被称为“舍弃之舍离”与“跃入之舍离”。因此，具足彼舍离随观的瑜伽行者，依所说之理舍弃诸烦恼，且跃入涅槃。故说：“彼于观刹那，以无常随观，从常想中解脱心，令其解脱……乃至以舍离随观，从执取中解脱心，令其解脱，如是出息入息。”

တတ္ထ အနိစ္စဿ, အနိစ္စန္တိ ဝါ အနုပဿနာ အနိစ္စာနုပဿနာ. တေဘူမကဓမ္မာနံ အနိစ္စတံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာယ ဝိပဿနာယ ဧတံ နာမံ. နိစ္စသညာတောတိ သင်္ခတဓမ္မေ ‘‘နိစ္စာ သဿတာ’’တိ ပဝတ္တာယ မိစ္ဆာသညာယ. သညာသီသေန စိတ္တဒိဋ္ဌီနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧသ နယော သုခသညာဒီသုပိ. နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယာတိ သင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ. နန္ဒိတောတိ သပ္ပီတိကတဏှာတော. ဝိရာဂါနုပဿနာယာတိ တထာ ဝိရဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ရာဂတော မောစေန္တော’’တိ. နိရောဓာနုပဿနာယာတိ သင်္ခါရာနံ နိရောဓဿ အနုပဿနာယ. ယထာ သင်္ခါရာ နိရုဇ္ဈန္တိယေဝ, အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝဝသေန န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ ဝါ အနုပဿနာ နိရောဓာနုပဿနာ. မုဉ္စိတုကမျတာ ဟိ အယံ ဗလပ္ပတ္တာ. တေနာဟ ‘‘သမုဒယတော မောစေန္တော’’တိ. ပဋိနိဿဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာ အနုပဿနာ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာ. အာဒါနတောတိ နိစ္စာဒိဝသေန ဂဟဏတော, ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတော ဝါတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

于此，随观无常法，或随观为“无常”，是为无常随观。此乃是把握三界诸法之无常性而生起的观（vipassanā）之名。所谓“从常想”者，是指从对于有为法生起“是常、是恒”的邪想。当知，以想为首，亦含摄心与诸见。此理亦适用于乐想等。厌离随观，是指以厌离诸行的方式而生起的随观。所谓“从难陀（nandi）”者，即是从具喜之爱。离欲随观，是指同样以离染的方式而生起的随观，是故说“从贪欲中解脱”。灭随观，是指随观诸行之灭；或随观诸行仅是坏灭，于未来不再以再生而生起，如是随观为灭随观。此实为已达强盛的解脱欲，是故说“从集起中解脱”。以舍离的方式而生起的随观，是为舍离随观。所谓“从执取”者，是指从以常等方式执取，或从执取结生。于此应如是了知其义。

၂၃၆. အနိစ္စန္တိ အနုပဿီ, အနိစ္စဿ ဝါ အနုပဿနသီလော အနိစ္စာနုပဿီတိ ဧတ္ထ ကိံ ပနေတံ အနိစ္စံ, ကထံ ဝါ အနိစ္စံ, ကာ ဝါ အနိစ္စာနုပဿနာ, ကဿ ဝါ အနိစ္စာနုပဿနာတိ စတုက္ကံ ဝိဘာဝေတဗ္ဗန္တိ တံ ဒဿေန္တော ‘‘အနိစ္စံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိမာဟ.

236. 随观为“无常”者，或惯于随观无常法者，是为无常随观者。于此，“此无常者为何？因何而为无常？何为无常随观？无常随观为谁所有？”——为阐明此四法，故说“当知无常”等。

တတ္ထ နိစ္စံ နာမ ဓုဝံ သဿတံ ယထာ တံ နိဗ္ဗာနံ, န နိစ္စန္တိ အနိစ္စံ, ဥဒယဗ္ဗယဝန္တံ, အတ္ထတော သင်္ခတာ ဓမ္မာတိ အာဟ ‘‘အနိစ္စန္တိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. ကသ္မာ? ဥပ္ပာဒဝယညထတ္တဘာဝါ’’တိ, ဥပ္ပာဒဝယညထတ္တသဗ္ဘာဝါတိ အတ္ထော. တတ္ထ သင်္ခတဓမ္မာနံ ဟေတုပစ္စယေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇနံ အဟုတွာ သမ္ဘဝေါ အတ္တလာဘော ဥပ္ပာဒေါ. ဥပ္ပန္နာနံ တေသံ ခဏနိရောဓော ဝိနာသော ဝယော. ဇရာယ အညထာဘာဝေါ အညထတ္တံ. ယထာ ဟိ ဥပ္ပာဒါဝတ္ထာယ ဘိန္နာယ ဘင်္ဂါဝတ္ထာယံ ဝတ္ထုဘေဒေါ နတ္ထိ, ဧဝံ ဌိတိသင်္ခါတာယ ဘင်္ဂါဘိမုခါဝတ္ထာယမ္ပိ ဝတ္ထုဘေဒေါ နတ္ထိ, ယတ္ထ ဇရာဝေါဟာရော. တသ္မာ ဧကဿာပိ ဓမ္မဿ ဇရာ ယုဇ္ဇတိ, ယာ ခဏိကဇရာတိ ဝုစ္စတိ. ဧကံသေန စ ဥပ္ပာဒဘင်္ဂါဝတ္ထာသု ဝတ္ထုနော အဘေဒေါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော, အညထာ ‘‘အညော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အညော ဘိဇ္ဇတီ’’တိ အာပဇ္ဇေယျ[Pg.344]. တယိမံ ခဏိကဇရံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အညထတ္တ’’န္တိ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော ကထယိဿာမ.

其中，名为“常”者，是坚固、恒常，如涅槃。不常，故名“无常”，即具有生灭，从义理上说，即是有为法。故说：“无常即五蕴。何故？因其有生、灭、变异故。”其义为具有生、灭、变异之自性。于此，有为法由因缘而生起，即未曾有而有，获得自体，是名为“生”。彼等已生起者，其刹那坏灭、毁坏，是名为“灭”。由老而变异，是名为“变异”。诚然，如在不同于生位的灭位中，事（vatthu）的自体并无差别；同样，在名为“住”而趋向于灭的阶段中，事的自体也无差别，于此有名为“老”的言说。是故，即使单一之法亦有老，此乃合理，其被称为“刹那老”。并且，当确信在生、灭的阶段中，事的自体无有差别，否则，即会陷入“一生、一灭”之过失。针对此刹那老而说“变异”。于此应说之事，我等将于后文解说。

ယဿ လက္ခဏတ္တယဿ ဘာဝါ ခန္ဓေသု အနိစ္စသမညာ, တသ္မိံ လက္ခဏတ္တယေ အနိစ္စတာသမညာတိ ‘‘အနိစ္စတာတိ တေသံယေဝ ဥပ္ပာဒဝယညထတ္တ’’န္တိ ဝတွာ ဝိသေသတော ဓမ္မာနံ ခဏိကနိရောဓေ အနိစ္စတာဝေါဟာရောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဟုတွာ အဘာဝေါ ဝါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥပ္ပာဒပုဗ္ဗကတ္တာ အဘာဝဿ ဟုတွာဂဟဏံ. တေန ပါကဘာဝပုဗ္ဗကတ္တံ ဝိနာသဘာဝဿ ဒဿေတိ. တေနေဝါကာရေနာတိ နိဗ္ဗတ္တနာကာရေနေဝ. ခဏဘင်္ဂေနာတိ ခဏိကနိရောဓေန. တဿာ အနိစ္စတာယာတိ ခဏိကဘင်္ဂသင်္ခါတာယ အနိစ္စတာယ. တာယ အနုပဿနာယာတိ ယထာဝုတ္တာယ အနိစ္စာနုပဿနာယ. သမန္နာဂတောတိ သမင်္ဂိဘူတော ယောဂါဝစရော.

因有此三相故，于诸蕴中有“无常”之名；于此三相中，有“无常性”之名。故说：“‘无常性’者，即彼等之生、灭、变异。”后，为特别显示于诸法之刹那灭中有名为“无常性”的言说，故说“有已而无”等。于此，因“无”是以“生”为前导，故取“有已”（hutvā）一词。藉此显示“坏灭无”是以“生”为前导。“以同样的方式”者，即是以生起的方式。“以刹那坏灭”者，即是以刹那灭。“彼无常性”者，即是名为“刹那坏灭”的无常性。“以彼随观”者，即是如前所说之无常随观。“具足”者，即是具足的瑜伽行者。

ခယော သင်္ခါရာနံ ဝိနာသော, ဝိရဇ္ဇနံ တေသံယေဝ ဝိလုဇ္ဇနံ ဝိရာဂေါ, ခယော ဧဝ ဝိရာဂေါ ခယဝိရာဂေါ, ခဏိကနိရောဓော. အစ္စန္တမေတ္ထ ဧတသ္မိံ အဓိဂတေ သင်္ခါရာ ဝိရဇ္ဇန္တိ နိရုဇ္ဈန္တီတိ အစ္စန္တဝိရာဂေါ, နိဗ္ဗာနံ. တေနာဟ ‘‘ခယဝိရာဂေါ သင်္ခါရာနံ ခဏဘင်္ဂေါ, အစ္စန္တဝိရာဂေါ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. တဒုဘယဝသေန ပဝတ္တာတိ ခယဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန ဝိပဿနာယ, အစ္စန္တဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန မဂ္ဂဿ ပဝတ္တိ ယောဇေတဗ္ဗာ. အာရမ္မဏတော ဝါ ဝိပဿနာယ ခယဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန ပဝတ္တိ, တန္နိန္နဘာဝတော အစ္စန္တဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန, မဂ္ဂဿ ပန အသမ္မောဟတော ခယဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန, အာရမ္မဏတော အစ္စန္တဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ ယသ္မာ ဝိရာဂါနုပဿီ-ပဒေ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ‘‘ဒွေ နိရောဓာ ခယနိရောဓော စ အစ္စန္တနိရောဓော စာ’’တိ ဧဝမာဒိအတ္ထဝဏ္ဏနံ အတိဒိသတိ, တသ္မာ ဝိရာဂဋ္ဌာနေ နိရောဓပဒံ ပက္ခိပိတွာ ‘‘ခယော သင်္ခါရာနံ ဝိနာသော’’တိအာဒိနာ ဣဓ ဝုတ္တနယေန တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

诸行的灭尽是坏灭；对它们的离染是消散，即是离染；灭尽即是离染，即是灭尽离染，即是刹那灭。于此（涅槃）中被完全证得时，诸行离染而息灭，这称为究竟离染，即涅槃。是故说：“诸行的灭尽离染是刹那坏，究竟离染是涅槃。”依此二者而转起，故应配合：观(vipassanā)以随观灭尽离染的方式转起，道以随观究竟离染的方式转起。或者，应知观的转起，从所缘上说，是以随观灭尽离染的方式；由于朝向于彼（涅槃）的缘故，是以随观究竟离染的方式。而道的转起，从无痴上说，是以随观灭尽离染的方式；从所缘上说，是以随观究竟离染的方式。“此理亦然”，以此（文），由于在“离染随观者(virāgānupassī)”一词中，已依照所说之理，准说了“有两种灭：灭尽灭与究竟灭”等释义，因此，在“离染”之处，加入“灭”一词后，应依照此处所说的“诸行的灭尽是坏灭”等方式，来了知其释义。

ပဋိနိဿဇ္ဇနံ ပဟာတဗ္ဗဿ တဒင်္ဂဝသေန ဝါ သမုစ္ဆေဒဝသေန ဝါ ပရိစ္စဇနံ ပရိစ္စာဂပဋိနိဿဂ္ဂေါ. တထာ သဗ္ဗူပဓီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂဘူတေ ဝိသင်္ခါရေ အတ္တနော နိဿဇ္ဇနံ, တန္နိန္နတာယ ဝါ တဒါရမ္မဏတာယ ဝါ တတ္ထ ပက္ခန္ဒနံ ပက္ခန္ဒနပဋိနိဿဂ္ဂေါ.

对所应断之法，以彼分断或究竟断的方式舍弃，是为舍弃之弃舍。同样地，在作为一切所依(upadhi)之弃舍处的无为(visaṅkhāra)中舍置自身；或因朝向于彼，或因以彼为所缘而跃入其中，是为跃入之弃舍。

တဒင်္ဂဝသေနာတိ [Pg.345] ဧတ္ထ အနိစ္စာနုပဿနာ တာဝ တဒင်္ဂပ္ပဟာနဝသေန နိစ္စသညံ ပရိစ္စဇတိ, ပရိစ္စဇန္တီ စ တထာ အပ္ပဝတ္တိယံ ယေ ‘‘နိစ္စ’’န္တိ ဂဟဏဝသေန ကိလေသာ, တမ္မူလကာ အဘိသင်္ခါရာ, တဒုဘယမူလကာ စ ဝိပါကက္ခန္ဓာ အနာဂတေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ, တေ သဗ္ဗေပိ အပ္ပဝတ္တိကရဏဝသေန ပရိစ္စဇတိ, တထာ ဒုက္ခသညာဒယော. တေနာဟ ‘‘ဝိပဿနာ ဟိ တဒင်္ဂဝသေန သဒ္ဓိံ ခန္ဓာဘိသင်္ခါရေဟိ ကိလေသေ ပရိစ္စဇတီ’’တိ.

于此“以彼分”中，首先，无常随观以彼分断的方式舍弃常想。当舍弃时，那些因执取“常”而有的烦恼、以彼为根本的诸行，以及以彼二者为根本而可能在未来生起的异熟蕴，这一切都因令其不生起而被舍弃。苦想等亦然。是故说：“观(vipassanā)确实以彼分的方式，连同蕴与行舍弃诸烦恼。”

သင်္ခတဒေါသဒဿနေနာတိ သင်္ခတေ တေဘူမကေ သင်္ခါရဂတေ အနိစ္စတာဒိဒေါသဒဿနေန. နိစ္စာဒိဘာဝေန တဗ္ဗိပရီတေ. တန္နိန္နတာယာတိ တဒဓိမုတ္တတာယ. ပက္ခန္ဒတီတိ အနုပဝိသတိ အနုပဝိသန္တံ ဝိယ ဟောတိ. သဒ္ဓိံ ခန္ဓာဘိသင်္ခါရေဟိ ကိလေသေ ပရိစ္စဇတီတိ မဂ္ဂေန ကိလေသေသု ပရိစ္စတ္တေသု အဝိပါကဓမ္မတာပါဒနေန အဘိသင်္ခါရာ, တမ္မူလကာ စ ခန္ဓာ အနုပ္ပတ္တိရဟဘာဝေန ပရိစ္စတ္တာ နာမ ဟောန္တီတိ သဗ္ဗေပိ တေ မဂ္ဂေါ ပရိစ္စဇတီတိ ဝုတ္တံ. ဥဘယန္တိ ဝိပဿနာဉာဏံ, မဂ္ဂဉာဏဉ္စ. မဂ္ဂဉာဏမ္ပိ ဟိ ဂေါတြဘုဉာဏဿ အနု ပစ္ဆာ နိဗ္ဗာနဒဿနတော ‘‘အနုပဿနာ’’တိ ဝုစ္စတိ.

“以见有为法过患”，即于三界有为行中见无常等过患。与常等性质相反者。“倾向于彼”，即胜解于彼。“投入”，即进入，犹如进入一般。“连同蕴与行舍弃诸烦恼”者，谓以道舍弃诸烦恼时，诸行因达到无果报法的状态，而以彼为根本的诸蕴因达到不生起的状态，故名为被舍弃。是故说，道舍弃所有这一切。“二者”，即观智(vipassanāñāṇa)与道智(maggañāṇa)。道智亦因在种姓智之后随见涅槃，故被称为“随观”(anupassanā)。

သောဠသဝတ္ထုဝသေန စာတိ သောဠသန္နံ ဝတ္ထူနံ ဝသေနာပိ ဝုစ္စမာနသန္တဘာဝါဒိဝသေနာပီတိ သမုစ္စယတ္ထော စ-သဒ္ဒေါ. ‘‘အာနာပါနဿတိ ဘာဝိတာ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

“以及以十六事的方式”者，谓也以十六事的方式，也以将要被说的寂静状态等的方式，`ca`字为集合义。应引来“入出息念(ānāpānassati)已修习”一词与之相连。

၂၃၇. အဿာတိ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ. ကာမဝိတက္ကာဒိဝိတက္ကုပစ္ဆေဒသမတ္ထတာယပိ မဟာနိသံသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. အယန္တိ အာနာပါနဿတိသမာဓိ. ဥစ္စာဝစေသု အာရမ္မဏေသု ပဝတ္တိယေဝ ဣတော စိတော စ စိတ္တဿ ဝိဓာဝနံ.

237. “彼”，即入出息念定。也因有能力断除欲寻等（恶）寻，故应知其有大利益，此为关联。“此”，即入出息念定。于种种高下所缘中生起，即是心由此至彼的奔走。

ဝိဇ္ဇာ နာမ မဂ္ဂေါ. ဝိမုတ္တိ ဖလံ. မူလဘာဝေါ ဝိပဿနာယ ပါဒကဘာဝေါ. စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ပရိပူရေတိ ကာယာနုပဿနာဒီနံ စတုန္နံ အနုပဿနာနံ ဝသေန တဿာ ဘာဝနာယ ပဝတ္တနတော. သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ပရိပူရေန္တိ ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနာယ ဝိနာ သတိပဋ္ဌာနဘာဝနာပါရိပူရိယာ အဘာဝတော. ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိံ ပရိပူရေန္တိ ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနာယ တာသံ သိခါပ္ပတ္တိဘာဝတော. စရိမကာနန္တိ အန္တိမကာနံ.

明即是道，解脱即是果。根本是观(vipassanā)的基础。圆满四念处，是因以身随观等四种随观的方式而开展其修习。圆满七觉支，是因若无觉支的修习，则念处修习的圆满亦不可得。圆满明与解脱，是因通过觉支的修习，彼等能达至顶峰。“最后的”(carimakānaṃ)即“最终的”(antimakānaṃ)。

၂၃၈. နိရောဓဝသေနာတိ [Pg.346] နိရုဇ္ဈနဝသေန. ဘဝစရိမကာတိ ဘဝဝသေန စရိမကာ နိဟီနဘဝပဝတ္တိနော. တထာ ဈာနစရိမကာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. စုတိစရိမကာတိ စုတိယာ စရိမကာ စုတိက္ခဏပဝတ္တိနော သဗ္ဗပရိယောသာနကာ. တသ္မာတိ တီသု ဘဝေသု နိဟီနေ ကာမဘဝေ ပဝတ္တနတော. တေတိ အဿာသပဿာသာ. ပုရတောတိ ဟေဋ္ဌာ. ယသ္မာ ဝိဘင်္ဂဋ္ဌကထာယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၂၆ ပကိဏ္ဏကကထာ) ရူပဓမ္မာနံ သောဠသစိတ္တက္ခဏာယုကတာ ဝိဘာဝိတာ, တသ္မာ ‘‘သောဠသမေန စိတ္တေန သဒ္ဓိံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. စုတိစိတ္တဿ ပုရတောတိ ဝါ စုတိစိတ္တံ အဝဓိဘာဝေန ဂဟေတွာ တတော ဩရံ သောဠသမေန စိတ္တေန သဒ္ဓိံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာတိ ဧဝံ ပန အတ္ထေ ဂယှမာနေ သတ္တရသစိတ္တက္ခဏာယုကတာဝ အဿာသပဿာသာနံ ဝုတ္တာ ဟောတိ.

238. “以灭尽方式”(nirodhavasena)即以息灭的方式。“有之最后”(bhavacarimakā)即以有为最后，是在低劣有中生起的（出入息）。同样，应知“禅那之最后”(jhānacarimakā)。“死之最后”(cuticarimakā)即以死为最后，是在死刹那生起、作为一切终结的（出入息）。“因此”(tasmā)，是因于三有中的低劣欲有中生起。“彼等”(te)即出入息。“前”(purato)即下方。因为在《分别论义注》(Vibhaṅga-aṭṭhakathā)中已阐明色法有十六心刹那的寿期，因此说“与第十六心一同生起”。或者，对于“在死心之前”(cuticittassa purato)一句，若理解为“以死心为界限，从此以内，与第十六心一同生起”，那么出入息便被说成有十七心刹那的寿期。

ဣမေ ကိရ ဣမံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုယုတ္တဿ ဘိက္ခုနော ပါကဋာ ဟောန္တီတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘အာနာပါနာရမ္မဏဿ သုဋ္ဌု ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ’’တိ. တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘စုတိစိတ္တဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

应连接为：“据说，对致力于此业处的比丘而言，这些（最后的出入息）会变得显现。”在此，（义注）说明其原因为：“因其善于把握安那般那所缘故。”为阐明此义，故说“死心……”等。

တတ္ထ အာယုအန္တရံ နာမ ဇီဝိတန္တရံ ဇီဝနက္ခဏာဝဓိ. ဓမ္မတာယ ဧဝါတိ သဘာဝေနေဝ, ရုစိဝသေနေဝါတိ အတ္ထော.

在此，所谓的“寿元之间”(āyuantaraṃ)即“生命之间”(jīvitantaraṃ)，即生命刹那的界限。“仅是法性”(dhammatāya eva)即“仅是自性”(sabhāveneva)，其义亦为“仅随其意欲”(rucivasena)。

စန္ဒာလောကံ ဩလောကေတွာတိ ဇုဏှပက္ခေ ပဒေါသဝေလာယံ သမန္တတော အာသိဉ္စမာနခီရဓာရံ ဝိယ ဂဂနတလံ, ရဇတပတ္တသဒိသဝါလိကာသန္ထတဉ္စ ဘူမိဘာဂံ ဒိသွာ ‘‘ရမဏီယော ဝတာယံ ကာလော, ဒေသော စ မမ အဇ္ဈာသယသဒိသော, ကီဝ စိရံ နု ခေါ အယံ ဒုက္ခဘာရော ဝဟိတဗ္ဗော’’တိ အတ္တနော အာယုသင်္ခါရေ ဥပဓာရေတွာ ပရိက္ခီဏေတိ အဓိပ္ပာယော. လေခံ ကတွာတိ စင်္ကမေ တိရိယံ လေခံ ကတွာ.

“望见月光”，即是在上弦月黄昏时分，见到虚空犹如从四面八方倾泻的乳流，地面亦如铺着沙的银盘，心想：“此时节真是美好，这地方也符合我的心意，但这痛苦的重担还要背负多久呢？”如此思察自己的寿命行已尽，此即其意。“画线”，即是在经行处(caṅkama)横着画线。

အနုယုဉ္ဇေထာတိ အနုယုဉ္ဇေယျ, ဘာဝေယျာတိ အတ္ထော.

“应勤加修习”，是应当努力、应当培育的意思。

ဥပသမာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ

寂静随念论释义

၂၃၉. ဧဝန္တိ ယထာဝုတ္တေန ဝိရာဂါဒိဂုဏာနုဿရဏပ္ပကာရေန. သဗ္ဗဒုက္ခူပသမသင်္ခါတဿာတိ ဒုက္ခဒုက္ခာဒိဘေဒံ သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခံ ဥပသမ္မတိ ဧတ္ထာတိ သဗ္ဗဒုက္ခူပသမောတိ သင်္ခါတဗ္ဗဿ.

239. “如是”，即如前所述，以随念离贪等功德的方式。“一切苦止息之称”，是说苦苦等类别的一切苦于此止息，故应称之为“一切苦止息”。

‘‘ပညတ္တိဓမ္မာ’’တိအာဒီသု အသဘာဝေါပိ ဉာဏေန ဓာရီယတိ အဝဓာရီယတီတိ ဓမ္မောတိ ဝုစ္စတီတိ တတော နိဝတ္တေန္တော ‘‘ဓမ္မာတိ သဘာဝါ’’တိ အာဟ[Pg.347]. ဘဝနံ ပရမတ္ထတော ဝိဇ္ဇမာနတာ ဘာဝေါ, သဟ ဘာဝေနာတိ သဘာဝါ, သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထတော လဗ္ဘမာနရူပါတိ အတ္ထော. တေ ဟိ အတ္တနော သဘာဝဿ ဓာရဏတော ဓမ္မာတိ, ယထာဝုတ္တေနဋ္ဌေန သဘာဝါတိ စ ဝုစ္စန္တိ. သင်္ဂမ္မာတိ ပစ္စယသမောဓာနလက္ခဏေန သင်္ဂမေန သန္နိပတိတွာ. သမာဂမ္မာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ပစ္စယေဟီတိ အနုရူပေဟိ ပစ္စယေဟိ. ကတာတိ နိဗ္ဗတ္တိတာ. အကတာတိ ကေဟိစိပိ ပစ္စယေဟိ န ကတာ. အသင်္ခတာတိ ဗဟုဝစနဿ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. အဂ္ဂမက္ခာယတီတိ အဂ္ဂေါ အက္ခာယတိ, မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. သော အသင်္ခတလက္ခဏော သဘာဝဓမ္မော ဝိရာဂေါတိ ပစ္စေတဗ္ဗော, ဝိရဇ္ဇတိ ဧတ္ထ သံကိလေသဓမ္မောတိ. နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တမာနေန အရိယမဂ္ဂေန ပဟီယမာနာ မာနမဒါဒယော တံ ပတွာ ပဟီယန္တိ နာမာတိ အာဟ ‘‘တမာဂမ္မ…ပေ… ဝိနဿန္တီ’’တိ. တတ္ထ ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁၁၂၁; သံ. နိ. ၄.၁၀၈) မညနာဝသေန ပဝတ္တော မာနော ဧဝ မာနမဒေါ. ပုရိသဘာဝံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကမဒေါ ပုရိသမဒေါ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဇာတိမဒါဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နိမ္မဒါတိ ဝိဂတမဒဘာဝါ. ဣမမေဝ ဟိ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘အမဒါ’’တိ ဝုတ္တံ. မဒါ နိမ္မဒီယန္တိ ဧတ္ထ အမဒဘာဝံ ဝိနာသံ ဂစ္ဆန္တီတိ မဒနိမ္မဒနော. ဧသေဝ နယော သေသပဒေသုပိ. ကာမပိပါသာတိ ကာမာနံ ပါတုကမျတာ, ကာမတဏှာ. ကာမဂုဏာ ဧဝ အာလိယန္တိ ဧတ္ထ သတ္တာတိ ကာမဂုဏာလယာ. တေဘူမကံ ဝဋ္ဋန္တိ တီသု ဘူမီသု ကမ္မကိလေသဝိပါကဝဋ္ဋံ. ဧသ အသင်္ခတဓမ္မော. အပရာပရဘာဝါယာတိ အပရာပရံ ယောနိအာဒိတော ယောနိအာဒိဘာဝါယ. အာဗန္ဓနံ ဂဏ္ဌိကရဏံ. သံသိဗ္ဗနံ တုန္နကာရဏံ. နိက္ခမနံ, နိဿရဏဉ္စဿ တဏှာယ ဝိသံယောဂေါ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ဝိသံယုတ္တော’’တိ.

在“概念法”(paññattidhamma)等词句中，无自性者亦能为智所持、所辨，故称为“法”。为简别此义，故说：“诸法即自性”。“有”(bhāva)是胜义中实有。“与有俱”(saha bhāvena)即是“自性”(sabhāva)，其义为由亲证胜义而可得之自相。彼等法，因能任持各自的自性，故称为“法”；又依前述之义，亦称为“自性”。“聚集”(saṅgammā)是以诸缘和合为相而集会。“会合”(samāgammā)是其同义词。“由诸缘”(paccayehi)是说由相应的诸缘。“已作”(katā)是说已生成。“未作”(akatā)是说非由任何因缘所作。“无为”(asaṅkhatā)用复数的原因，已在下方解释过。“被称为最上”(aggamakkhāyati)是“最上”(aggo)“被称为”(akkhāyati)，其中的“ma”是连音。彼具无为相之自性法，当知为“离贪”(virāga)，因诸杂染法于此止息。以涅槃为所缘而生起的圣道所断除的慢、骄等，到达涅槃时即被断除，故说：“依于彼……乃至……而消亡”。其中，以“我为胜”等（《法集论》1121；《相应部》4.108）方式生起的我慢，即是慢骄(mānamada)。依男性之身而生起的骄，是男性骄(purisamada)。应知“等”字摄入种姓骄等。“无骄”(nimmadā)是已离骄的状态。为示此义，故说“无骄”(amadā)。诸骄于此被除遣，达到无骄、消亡的状态，故称“除遣诸骄者”(madanimmadano)。其余诸句，理路亦同。“欲渴”(kāmapipāsā)是渴求诸欲，即是欲爱。“诸欲乐为家”(kāmaguṇālayā)是说有情于此执着诸欲乐。“三界之轮转”(tebhūmakaṃ vaṭṭa)是在三界中的业、烦恼、异熟之轮转。此即无为法。“为后后有”(aparāparabhāvāya)是说从某一生处等，为至另一生处等而相续不断。“系缚”(ābandhanaṃ)是打结。“缝缀”(saṃsibbanaṃ)是缝纫。其“出离”(nikkhamanaṃ)与“脱离”(nissaraṇaṃ)即是与爱不相应(visaṃyoga)，故说“不相应”(visaṃyutto)。

ယေ ဂုဏေ နိမိတ္တံ ကတွာ မဒနိမ္မဒနာဒိနာမာနိ နိဗ္ဗာနေ နိရုဠှာနိ, တေ မဒနိမ္မဒနတာဒိကေ ယထာဝုတ္တေ နိဗ္ဗတ္တိတနိဗ္ဗာနဂုဏေ ဧဝ ဂဟေတွာ အာဟ ‘‘မဒနိမ္မဒနတာဒီနံ ဂုဏာနံ ဝသေနာ’’တိ, န ပန မဒါ နိမ္မဒီယန္တိ ဧတေနာတိ ဧဝမာဒိကေ. တေ ဟိ အရိယမဂ္ဂဂုဏာ. ဘဂဝတာ ဥပသမဂုဏာ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကတ္ထ ပန ဝုတ္တာတိ? အသင်္ခတသံယုတ္တာဒီသု (သံ. နိ. ၄.၃၆၆ အာဒယော). တတ္ထ သစ္စန္တိ အဝိတထံ. နိဗ္ဗာနံ ဟိ ကေနစိ ပရိယာယေန အသန္တဘာဝါဘာဝတော ဧကံသေနေဝ သန္တတ္တာ အဝိပရီတဋ္ဌေန သစ္စံ. တေနာဟ ‘‘ဧကံ ဟိ သစ္စံ, န ဒုတိယမတ္ထီ’’တိ [Pg.348] (သု. နိ. ၈၉၀). ပါရန္တိ သံသာရဿ ပရတီရဘူတံ. တေနေဝါဟ ‘‘တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ (ဣတိဝု. ၆၉), ‘‘အပ္ပကာ တေ မနုဿေသု, ယေ ဇနာ ပါရဂါမိနော’’တိ (ဓ. ပ. ၈၅) စ. သုဒုဒ္ဒသန္တိ ပရမဂမ္ဘီရတာယ, အတိသုခုမသန္တသဘာဝတာယ စ အနုပစိတဉာဏသမ္ဘာရေဟိ ဒဋ္ဌုံ အသက္ကုဏေယျတာယ သုဋ္ဌု ဒုဒ္ဒသံ. နတ္ထိ ဧတ္ထ ဇရာ, ဧတသ္မိံ ဝါ အဓိဂတေ ပုဂ္ဂလဿ ဇရာဘာဝေါတိ အဇရံ. တတော ဧဝ ဇရာဒီဟိ အပလောကိယတာယ ထိရဋ္ဌေန ဓုဝံ. တဏှာဒိပပဉ္စာဘာဝတော နိပ္ပပဉ္စံ. နတ္ထိ ဧတ္ထ မတန္တိ အမတံ. အသိဝဘာဝကရာနံ သံကိလေသဓမ္မာနံ အဘာဝေန သိဝံ. စတူဟိ ယောဂေဟိ အနုပဒ္ဒုတတ္တာ ခေမံ. ဝိသင်္ခါရဘာဝေန အစ္ဆရိယတာယ, အဘူတပုဗ္ဗတာယ စ အဗ္ဘုတံ. သဗ္ဗာသံ ဤတီနံ အနတ္ထာနံ အဘာဝေန အနီတိကံ. နိဒ္ဒုက္ခတာယ အဗျာဗဇ္ဈံ. သဗ္ဗသံကိလေသမလတော အစ္စန္တသုဒ္ဓိယာ ဝိသေသတော သုဒ္ဓီတိ ဝိသုဒ္ဓိ. စတူဟိပိ ဩဃေဟိ အနဇ္ဈောတ္ထရဏီယတာယ ဒီပံ. သကလဝဋ္ဋဒုက္ခတော ပရိပါလနဋ္ဌေန တာဏံ.

以某些功德为根据，“调伏骄慢”（madanimmadana）等名称在涅槃中成立。这些“调伏骄慢”等，如前所述，是已成就的涅槃功德，因此说“依于调伏骄慢等功德”，而非“以此调伏骄慢等”。因为后者实是圣道（ariyamagga）的功德。此中关联是：世尊所说的是（涅槃的）寂静功德。那么是在哪里说的呢？在《无为相应》（Asaṅkhatasaṃyutta）等经中（如《相应部》Saṃ. Ni. 4.366等）。其中，“谛”（sacca）即不虚妄。涅槃，因为在任何方面都没有“不存在”的状态，并且因为其绝对的真实性，就其不颠倒的意义而言，是“谛”。因此说：“一谛实无二。”（《经集》Su. Ni. 890）。“彼岸”（pāra）是轮回（saṃsāra）的对岸。因此说：“婆罗门已渡，已至彼岸，立于陆地。”（《如是语》Itivu. 69），以及：“于诸人中，达彼岸者少。”（《法句经》Dha. Pa. 85）。“极难见”（sududdasa）：因其义理至为甚深，自性至为微细寂静，未积集智慧资粮者不能得见，故为“极难见”。“无老”（ajara）：于此（涅槃）中无老，或证得此（涅槃）的个人（puggala）无老，故为“无老”。正因如此，以其不为老等所毁的坚固义，故称“恒”（dhuva）。因无爱等戏论，故为“无戏论”（nippapañca）。于此无死，故为“不死”（amata）。因无导致不祥的染污法，故为“吉祥”（siva）。因不为四轭所恼，故为“安稳”（khema）。因是无为（visaṅkhāra）的状态，是奇妙的，且是前所未有，故称“希有”（abbhuta）。因无一切灾患与无义利，故为“无灾”（anītika）。因无有痛苦，故为“无恼害”（abyābajjha）。因从一切杂染尘垢中彻底清净，是殊胜的清净，故为“遍净”（visuddhi）。因不为四瀑流所淹没，故为“洲渚”（dīpa）。因能守护远离一切轮回之苦，故为“庇护”（tāṇa）。

‘‘သစ္စဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမီ’’တိအာဒိကာ ပါဠိ သံခိတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အနန္တအနာသဝနိပုဏအဇဇ္ဇရအပလောကိတအနိဒဿနပဏီတအစ္ဆရိယအနီတိကဓမ္မမုတ္တိလေဏပရာယဏဂမ္ဘီရာဒိဝစနေဟိ စ ဗောဓိတာ ဣဓ အဝုတ္တာ ဂုဏာ သင်္ဂယှန္တိ, တတ္ထ နတ္ထိ ဧတဿ ဥပ္ပာဒန္တော ဝါ ဝယန္တော ဝါတိ အနန္တော, အသင်္ခတဓမ္မော. အာသဝါနံ အနာရမ္မဏတာယ အနာသဝေါ. နိပုဏဉာဏဂေါစရတာယ နိပုဏော. သင်္ခတဓမ္မော ဝိယ ဇရာယ အဇဇ္ဇရိတတာယ အဇဇ္ဇရော. ဗျာဓိအာဒီဟိ အပလောကိယတာယ အပလောကိတံ. အစက္ခုဝိညာဏဝိညေယျတာယ အနိဒဿနော. အတိတ္တိကရဋ္ဌေန ပဏီတော. အပစုရတာယ အစ္ဆရိယော. ဤတီဟိ အနဘိဘဝနီယသဘာဝတ္တာ, အနီတိကဘာဝဟေတုတော စ အနီတိကဓမ္မော. ဝဋ္ဋဒုက္ခမုတ္တိနိမိတ္တတာယ မုတ္တိ. သံသာရံ ဘယတော ပဿန္တေဟိ နိလီယနီယတော လေဏံ. တေသံယေဝ ပရာ ဂတီတိ ပရာယဏော. ပကတိဉာဏေန အလဒ္ဓပတိဋ္ဌတာယ အဂါဓဋ္ဌေန ဂမ္ဘီရော. ကတပုညေဟိပိ ဒုက္ခေန ကိစ္ဆေန အနုဗုဇ္ဈိတဗ္ဗတော ဒုရနုဗောဓော. သစ္ဆိကိရိယံ မုဉ္စိတွာ န တက္ကဉာဏေန အဝစရိတဗ္ဗောတိ အတက္ကာဝစရော[Pg.349]. ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ပဏ္ဍိတေဟေဝ ဝေဒိတဗ္ဗတော အဓိဂန္တဗ္ဗတော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယောတိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

“‘诸比丘，我将为你们宣说真谛’等巴利经文，应知是简略的。以‘等’（ādi）字统摄了此处未说的无尽（ananta）、无漏（anāsava）、微妙（nipuṇa）、无老（ajajjara）、不被毁坏（apalokita）、不可示现（anidassana）、殊胜（paṇīta）、希有（acchariya）、无灾法（anītikadhamma）、解脱（mutti）、庇护所（leṇa）、最终归趣（parāyaṇa）、甚深（gambhīra）等功德。其中，此（涅槃）没有生起之边或灭尽之边，故为‘无尽’，是无为法。不为诸漏所缘，故为‘无漏’。为微妙智之行境，故为‘微妙’。不像有为法那样会衰老，故为‘无老’。不为疾病等所毁坏，故为‘不被毁坏’。非眼识所能识知，故为‘不可示现’。以其不会令人厌足之义，故为‘殊胜’。因为稀少，所以称为希有（acchariya）。由于其自性不为灾患所胜伏，且为无灾患之因，故为‘无灾法’。作为脱离轮回之苦的方便，故为‘解脱’。为见轮回为可畏者所依止之处，故为‘庇护所’。是彼等之最高归趣，故为‘最终归趣’。以凡常之智无法立足，以其深不可测之义，故为‘甚深’。即使是已作福业者，也需艰难困苦才能觉了，故为‘难遍知’。除亲证之外，不为思择之智所行，故为‘非寻思所行’。唯佛陀等智者所能知、所能证，故为‘智者所感受’。应如是了知其义。

အရိယသာဝကဿေဝ ဣဇ္ဈတိ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန နိဗ္ဗာနဂုဏာနံ ပါကဋဘာဝတော. အဋ္ဌာနေ စာယံ ဧဝ-သဒ္ဒေါ ဝုတ္တော, ဣဇ္ဈတိ ဧဝါတိ ယောဇနာ. သုခသိဒ္ဓိဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တံ ‘‘အရိယသာဝကဿေဝါ’’တိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဧဝံ သန္တေပီ’’တိအာဒိ. ဥပသမဂရုကေနာတိ နိဗ္ဗာနနိန္နေန. မနသိ ကာတဗ္ဗာ ယထာဝုတ္တာ ဥပသမဂုဏာ. သုခံ သုပတီတိအာဒီသု ဝတ္တဗ္ဗံ မေတ္တာကထာယံ အာဝိ ဘဝိဿတိ. ပဏီတာဓိမုတ္တိကော ဟောတိ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တတ္တာ.

唯圣弟子方能成就，因为通过现证与通达，涅槃的功德得以显现。并且，此处的“唯”（eva）字是用在不恰当之处，应连结为“必定成就”。或是因为安乐成就，才说“唯圣弟子”。因此他说“即使如此”等。“重于寂静”即是倾向涅槃。应如是作意上述寂静的功德。“安乐而眠”等句，应说之义将在关于慈的论述中明了。因倾向于涅槃，故有殊胜胜解。

အနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《随念业处解释》释义，终。

ဣတိ အဋ္ဌမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

此为第八章之释义。

၉. ဗြဟ္မဝိဟာရနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

9. 梵住解释之释义

မေတ္တာဘာဝနာကထာဝဏ္ဏနာ

慈修习论之释义

၂၄၀. မေတ္တံ [Pg.350] ဗြဟ္မဝိဟာရံ. ဘာဝေတုကာမေနာတိ ဥပ္ပာဒေတုကာမေန ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. သုခနိသိန္နေနာတိ ဝိသမံ အနိသီဒိတွာ ပလ္လင်္ကာဘုဇနေန သုခနိသိန္နေန.

240. 慈梵住。“欲修习者”即是“欲令生起者”，此词与“应省察”相关联。“安乐而坐者”是说不歪斜地坐，以结跏趺坐而安乐地坐着。

ကသ္မာတိ ပစ္စဝေက္ခဏာယ ကာရဏပုစ္ဆာ, အညံ အဓိဂန္တုကာမေန အညတ္ထ အာဒီနဝါနိသံသပစ္စဝေက္ခဏာ ကိမတ္ထိယာတိ အဓိပ္ပာယော. မေတ္တာ နာမ အတ္ထတော အဒေါသော. တထာ ဟိ အဒေါသနိဒ္ဒေသေ ‘‘မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တ’’န္တိ (ဓ. သ. ၁၀၆၂) နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ခန္တီတိ စ ဣဓ အဓိဝါသနက္ခန္တိ အဓိပ္ပေတာ. သာ ပန အတ္ထတော အဒေါသပ္ပဓာနာ စတ္တာရော အရူပက္ခန္ဓာတိ မေတ္တာယ သိဇ္ဈမာနာယ တိတိက္ခာခန္တိ သိဒ္ဓါ ဧဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ခန္တိ အဓိဂန္တဗ္ဗာ’’တိ. တေန ခန္တိယံ အာနိသံသပစ္စဝေက္ခဏာ သတ္ထိကာဝါတိ ဒဿေတိ. အဘိဘူတော ပရိယုဋ္ဌာနေန. ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ကုသလုပ္ပတ္တိယာ ဩကာသာလာဘေန. အာဒီနဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော ပါဏဃာတာဒိဝသေန ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကာဒိအနတ္ထမူလဘာဝတော.

“为何？”是问省察的原因，其意趣是：“欲证得一法者，于另一法观察过患与功德，有何意义？”慈，就义理而言，是无瞋。确实，在无瞋的解释中已解释为“慈、慈爱、慈爱之性”。此处的“忍”意指安忍，而彼（安忍）就义理而言，是以无瞋为主的四无色蕴。因为当慈成就时，堪忍之忍亦必成就，故说“应证得忍”。由此显示，于忍观察功德是有益的。应见其过患：被缠所征服，因无机会令善法生起而心被占据，且（瞋）是杀生等，以及现法、后世等无义利之根本。

ခန္တီ ပရမံ တပေါတိ ပရာပကာရသဟနာဒိကာ တိတိက္ခလက္ခဏာ ခန္တိ ဥတ္တမံ တပေါ အကတ္တဗ္ဗာကရဏကတ္တဗ္ဗကရဏလက္ခဏာယ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ မူလဘာဝတော. ခန္တိဗလံ ဗလာနီကန္တိ ပရမံ မင်္ဂလဘူတာ ခန္တိ ဧဝ ဗလံ ဧတဿာတိ ခန္တိဗလံ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘ခန္တိဗလာ သမဏဗြာဟ္မဏာ’’တိ. ဒေါသာဒိပဋိပက္ခဝိဓမနသမတ္ထတာယ အနီကဘူတေန တေနေဝ စ ခန္တိဗလေန ဗလာနီကံ. ခန္တျာ ဘိယျော န ဝိဇ္ဇတီတိ အတ္တနော ပရေသဉ္စ အနတ္ထပဋိဗာဟနော, အတ္ထာဝဟော စ ခန္တိတော ဥတ္တရိ အပဿယော နတ္ထိ.

“忍是最高的苦行”：具有忍受他人伤害等堪忍特相的忍，因其是“不做不应做，做其所应做”此种正行之根本，故为最高的苦行。“有忍力，有诸力军”：忍即是其力，故为“忍力”。如所说：“沙门婆罗门有忍力”。此忍力能摧破瞋等敌对法，故如军队，（称为）“诸力军”。“无有胜于忍者”：因其能遮止自他之无义利，且能带来义利，故无有比忍更殊胜的依处。

ဝိဝေစနတ္ထာယာတိ ဝိက္ခမ္ဘနတ္ထာယ. ခန္တိယာ သံယောဇနတ္ထာယ အတ္တာနန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဘာဝနံ ဒူသေန္တီတိ ဒေါသာ, ပုဂ္ဂလာယေဝ ဒေါသာ ပုဂ္ဂလဒေါသာ. ယေသု ဘာဝနာ န သမ္ပဇ္ဇတိ, အညဒတ္ထု ဝိပဇ္ဇတေဝ, တေ ဧဝ [Pg.351] ဝုတ္တာ. ပဌမန္တိ ဝက္ခမာနေန ကောဋ္ဌာသတော ကောဋ္ဌာသန္တရုပသံဟရဏနယေန ဝိနာ သဗ္ဗပဌမံ.

为远离故，即为镇伏之义。意指：为以忍耐连结自身。毁坏修行，故为“过患”；人即是过患，（此即）“过患之人”。于彼等人，修行不成就，反而遭毁坏，即说此等人。“最初”，是指不采用下文将述的由一部分推至另一部分之方法时的最先。

ပိယာယိတဗ္ဗော ပိယော, တပ္ပဋိပက္ခော အပ္ပိယော. သော သင်္ခေပတော ဒုဝိဓော အတ္ထဿ အကာရကော, အနတ္ထဿ ကာရကောတိ. တတ္ထ ယော အတ္တနော, ပိယဿ စ အနတ္ထဿ ကာရကော, သော ဝေရိပုဂ္ဂလော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယော ပန အတ္တနော, ပိယဿ စ အတ္ထဿ အကာရကော, အပ္ပိယဿ စ အတ္ထဿ ကာရကော, ‘‘အတ္ထံ မေ နာစရီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁၂၃၇), ‘‘အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရီ’’တိအာဒိနာ စ အာဃာတဝတ္ထုဘူတော, သော အပ္ပိယော, အနနုကူလဝုတ္တိကော အနိဋ္ဌောတိ အတ္ထော. လိင်္ဂဝိသဘာဂေတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒိနာ လိင်္ဂေန ဝိသဒိသေ. ဩဓိသောတိ ဘာဂသော. ‘‘တိဿ ဒတ္တာ’’တိအာဒိနာ ဩဓိသကန္တိ အတ္ထော.

当爱者为可爱者，其反面为不可爱者。简而言之，彼（不可爱者）有两种：不作利益者，及作不利益者。其中，对自己及可爱者作不利益者，当知为怨敌之人。又，对自己及可爱者不作利益，却对不可爱者作利益，（此人）因“（他）不为我行利益事”等，及“（他）为我所不喜、不悦之人行利益事”等而成为怨恨事，彼即是不可爱者，义为：行不随顺、不可意者。“性别不同”，是指与女性等性别不相似。“指定”，即是分别。以“提舍、达多”等（方式来）指定，此为其义。

ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တေသု ဆသု ပုဂ္ဂလေသု အဘာဝေတဗ္ဗတာယ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘အပ္ပိယံ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အပ္ပိယံ ဟိ ပိယဋ္ဌာနေ ဌပေန္တော ကိလမတီတိ ဒေါသေန ဘာဝနာယ သပရိဿယတမာဟ. အပ္ပိယတာ ဟိ ပိယဘာဝဿ ဥဇုပဋိပက္ခာ, န စ တဿ ပိယဋ္ဌာနေ ဌပနေန ဝိနာ ဘာဝနာ သိဇ္ဈတိ. အတိပ္ပိယသဟာယကံ မဇ္ဈတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေန္တော ကိလမတီတိ ရာဂေန ဘာဝနာယ သပရိဿယတမာဟ အတိပ္ပိယသဟာယဿ ဂေဟဿိတပေမဋ္ဌာနဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘အပ္ပမတ္တကေပီ’’တိအာဒိ. မဇ္ဈတ္တံ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌတာဟိ မဇ္ဈသဘာဝံ နေဝ ပိယံ နာပ္ပိယန္တိ အတ္ထော. ဂရုဋ္ဌာနေ ပိယဋ္ဌာနေ စ ဌပေန္တော ကိလမတိ မဇ္ဈတ္တေ သမ္ဘာဝနီယပိယာယိတဗ္ဗတာနံ အဘာဝါ. န ဟိ အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗေ ဘာဝနီယတာ, မနာပတာ ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌာတိ, ပိယဂရုဘာဝသမ္ပန္နေ စ ပဌမံ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကောဋ္ဌာသန္တရဘာဝါနုပနယနတော.

现在，为了说明对上述六种人不应修习（慈心）的理由，（论主）说了“诚然，于不爱之人……”等。于彼文中，通过“诚然，将不爱之人置于爱之位者，会感到疲惫”之语，说明了（此）修习因“嗔”而有危险。诚然，“不爱”是“爱”的直接对立面；而且，若不将此（不爱之人）置于爱之位，则修习无法成就。通过“将过爱之友置于中庸之位者，会感到疲惫”之语，说明了（此）修习因“贪”而有危险，因为过爱之友是居家贪爱之所依处故。因此，（论主）说了“纵使仅有少量……”等。“中庸者”（majjhattaṃ），意指对可意与不可意之事处于中间状态，既非可爱亦非不爱之人。将中庸者置于应敬之位或爱之位者，会感到疲惫，因为（中庸者）没有值得尊敬与喜爱之处故。诚然，对于应舍置之人，不会现起“应修习性”或“可意性”；而且，应首先对具足可爱与可敬之人修习慈心。由于未能将其引入其他范畴，故而生起嗔恚。

တမေဝါတိ ဝိသဘာဂလိင်္ဂမေဝ. လိင်္ဂသဘာဂေတိ အဝိသေသေတွာ ‘‘ပိယပုဂ္ဂလေ’’တိ အာဟ. ဘိတ္တိယုဒ္ဓမကာသီတိ သီလံ အဓိဋ္ဌာယ ပိဟိတဒွါရေ ဂဗ္ဘေ သယနပီဌေ နိသီဒိတွာ မေတ္တံ ဘာဝေန္တော မေတ္တာမုခေန ဥပ္ပန္နရာဂေန အန္ဓီကတော ဘရိယာယ သန္တိကံ ဂန္တုကာမော ဒွါရံ အသလ္လက္ခေတွာ ဘိတ္တိံ ဘိန္ဒိတွာပိ နိက္ခမိတုကာမတာယ ဘိတ္တိံ ပဟရိ. တေနာဟ [Pg.352] ‘‘မေတ္တာယနာမုခေန ရာဂေါ ဝဉ္စေတီ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၂၁), ‘‘အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ, ယံ ရာဂေါ သဟတေ နရ’’န္တိ စ.

（“那”，tameva）正是指不同“性”（visabhāgaliṅgaṃ）者。（论主）未特指“同性”（liṅgasabhāga），而（概括地）说了“于爱之人”。（犹如）“他作了墙战”（bhittiyuddhamakāsi）一事：（某人）受持戒律后，在闭门的内室中，坐在床座上修习慈心时，被以修慈为前导而生起的贪欲所蒙蔽，欲至其妻之处，却未察觉到门，因欲外出，乃至想破壁而出，便敲击墙壁。因此，（论主）说：“贪欲以修慈为名而行欺骗”，以及“当贪欲征服人，彼时即是至暗之时”。

အာဒါနနိက္ခေပပရိစ္ဆိန္နေ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နဘူတေ ဓရမာနတာယ ပစ္စက္ခတော ဝိယ ဥပလဗ္ဘမာနေ ခန္ဓပ္ပဗန္ဓေ ဣဓ သတ္တာဒိဂ္ဂဟဏံ, န တိယဒ္ဓဂတေတိ အာဟ ‘‘ကာလကတေ ပနာ’’တိအာဒိ. ကသ္မာ ပန ကာလကတေ မေတ္တာဘာဝနာ န ဣဇ္ဈတီတိ? မေတ္တာဗျာပါရဿ အယောဂျဋ္ဌာနဘာဝတော. န ဟိ မတပုဂ္ဂလော ဟိတူပသံဟာရာရဟော. ယတ္ထ သတိ သမ္ဘဝေ ပယောဂတော ဟိတူပသံဟာရော လဗ္ဘေယျ, တတ္ထေဝ မာနသော ဟိတူပသံဟာရော ယုဇ္ဇေယျ. ဒုက္ခာပနယနမောဒပ္ပဝတ္တီသုပိ ဧသေဝ နယောတိ ကရုဏာဘာဝနာဒီနမ္ပိ ကာလကတေ အနိဇ္ဈနံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အညတ္ထ ပဂုဏမေတ္တာဈာနော အာစရိယဿ ကာလကတဘာဝံ အဇာနန္တော တံ မေတ္တာယ ဖရိတုကာမော ‘‘အာစရိယံ အာရဗ္ဘ မေတ္တံ အာရဘတီ’’တိ ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘ပဂုဏာဝ မေ မေတ္တာဈာနသမာပတ္တီ’’တိ. နိမိတ္တန္တိ အာရမ္မဏံ. ဂဝေသာဟီတိ ‘‘ယံ ပုဂ္ဂလံ ဥဒ္ဒိဿမေတ္တံ အာရဘသိ, သော ဇီဝတိ န ဇီဝတီ’’တိ ဇာနာဟီတိ အတ္ထော. မေတ္တာယန္တောတိ မေတ္တံ ကရောန္တော, မေတ္တံ ဘာဝေန္တောတိ အတ္ထော.

于此（慈心禅的语境中），“众生”等词的用法，是指在结生与死亡所限定的、作为当下存在的、仿佛亲眼所见而了知的五蕴相续中，而非指通于三世者。因此说‘于已命终者’等。那么，为何对已命终者修习慈心禅不能成就呢？因为那是不适合慈心作用的处所。诚然，已亡故的个人并非能为其带来利益的对象。对于尚存者，若有可能，尚能通过身语的努力为其带来利益；只有对这样的人，以心意为其带来利益方为适宜。于拔除痛苦与生起喜悦之事中，其理亦然。故当知，经中说对已命终者修习悲心禅等亦不能成就。在另一处，有已熟练慈心禅者，不知其师已命终，而欲以慈心遍满于他，故说‘他缘于其师而修习慈心’。因此他说：‘我的慈心禅定确实已达娴熟。’‘相’(nimitta)即是所缘(ārammaṇa)。‘你当寻察’的意思是：‘你当了知你所作为对象而修习慈心的那个人，是活着还是没有活着。’‘修习慈心者’(mettāyanto)的意思是：正在行慈，正在培育慈心。

၂၄၁. အတ္တနိ ဘာဝနာ နာမ သက္ခိဘာဝတ္ထာတိ နာနာဝိဓသုခါနုဗန္ဓအနဝဇ္ဇသုခအဗျာသေကသုခါဒိ ယံ အတ္တနိ ဥပလဗ္ဘတိ, တံ နိဒဿေန္တော တဿ ဝတ္တမာနတာယ အာဟ ‘‘အဟံ သုခိတော ဟောမီ’’တိ. သရီရသုခံ နာမ အနေကန္တိကံ, ဤဒိသဿ ပုဂ္ဂလဿ အနောကာသံ စိတ္တဒုက္ခန္တိ တဒဘာဝံ သန္ဓာယာဟ ‘‘နိဒ္ဒုက္ခောတိ ဝါ’’တိ. ဟောမီတိ သမ္ဗန္ဓော. တထာ အဝေရောတိအာဒီသု, ဝိသေသတော စ ဒုက္ခာဘာဝေ သုခသညာ. သာ ပနာယံ နိဒ္ဒုက္ခတာ ဝေရီနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝေရသညိတာနံ ပါပဓမ္မာနံ အဘာဝတော, ဝိသေသတော ဗျာပါဒဝိရဟတော ဤဃသညိတာယ ဤတိယာ အဘာဝတော, အနဝဇ္ဇကာယိကသုခသမင်္ဂိတာယ စ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဝေရော အဗျာပဇ္ဇော အနီဃော သုခီ’’တိ. အတ္တာနံ ပရိဟရာမီတိ ဧဝံဘူတော ဟုတွာ မမ အတ္တဘာဝံ ပဝတ္တေမိ, ယာပေမီတိ အတ္ထော.

241. 于自身修习，是为了作为见证。为了显示在自身中可获得的、具有种种相随之乐的、无过失之乐与无混染之乐等，由于其现存，而说“愿我安乐”。名为身乐者，是不确定的；对于这样的个人，心苦是没有机会的，因此针对其不存在，而说“或愿我无苦”。“愿我成为”(homi)一词与此相关联。同样地，在“无怨”等词中也是如此。并且，特别是在无苦之时有乐想。而此无苦，是由于没有怨敌之人与被认为是怨敌的恶法，特别是由于远离了瞋恚、没有了被称为“恼”(īgha)的灾患，并且具足无过失的身乐而有。为了显示此义，而说“愿我无怨、无瞋、无恼、安乐”。“我维护自身”(Attānaṃ pariharāmi)的意思是：成为如此状态后，我愿令我的自体持续、维持。

ဧဝံ သန္တေ ယံ ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တံ, တံ ဝိရုဇ္ဈတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သန္တေတိ ဧဝံ သတိ, ယဒိ အတ္တနိပိ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ‘‘ယံ ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝတွာ [Pg.353] ဝိဘင်္ဂဒေသနာယ သမာနဂတိကံ သုတ္တပဒံ အာဟရန္တော ‘‘ကထဉ္စ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော ပရတော အာဂမိဿတိ.

若如是，则与《分别论》(Vibhaṅga)中所说者相违，这是其关联。“若如是”的意思是：假如于自身也应修习慈心。说了“《分别论》中所说者”之后，为了引述与《分别论》的教示旨趣相同的经句，而说了“比丘，如何”等。其义将于下文出现。

တန္တိ ဝိဘင်္ဂါဒီသု ဝစနံ. အပ္ပနာဝသေနာတိ အပ္ပနာဝဟဘာဝနာဝသေန. ဣဒန္တိ ‘‘အဟံ သုခိတော ဟောမီ’’တိအာဒိဝစနံ. သက္ခိဘာဝဝသေနာတိ အဟံ ဝိယ သဗ္ဗေ သတ္တာ အတ္တနော သုခကာမာ, တသ္မာ တေသု မယာ အတ္တနိ ဝိယ သုခူပသံဟာရော ကာတဗ္ဗောတိ ဧဝံ တတ္ထ အတ္တာနံ သက္ခိဘာဝေ ဌပနဝသေန. တေနာဟ ‘‘သစေပိ ဟီ’’တိအာဒိ. ကသ္မာ ပန အတ္တနိ ဘာဝနာ အပ္ပနာဝဟာ န ဟောတီတိ? အတ္တသိနေဟဝသေန သပရိဿယဘာဝတော. ကောဋ္ဌာသန္တရေ ပန ဘာဝိတဘာဝနဿ တတ္ထာပိ သီမသမ္ဘေဒေါ ဟောတိယေဝ.

“彼”(Taṃ)指的是《分别论》(Vibhaṅga)等中的文句。“以安止之力”(Appanāvasena)的意思是：以能引来安止的修习之力。“此”(Idaṃ)指的是“愿我安乐”等文句。“以作为见证之力”(Sakkhibhāvavasena)的意思是：“一切有情如我一般，希求自己的快乐，是故，我应于他们如于自身一般，施与快乐。”像这样，于彼处，以将自身置于见证之位的力量。因此说“即使”等。然则，为何于自身的修习不能引来安止呢？因为以爱自身之力，故有危险。然而，对于已修习过其他部分的人，于彼处也确实会发生破除界限。

သဗ္ဗာ ဒိသာတိ အနဝသေသာ ဒသပိ ဒိသာ. အနုပရိဂမ္မ စေတသာတိ စိတ္တေန ပရိယေသနဝသေန အနုဂန္တွာ. နေဝဇ္ဈဂါ ပိယတရမတ္တနာ ကွစီတိ သဗ္ဗုဿာဟေန ပရိယေသန္တော အတိသယေန အတ္တတော ပိယတရံ အညံ သတ္တံ ကတ္ထစိ ဒိသာယ နေဝ အဓိဂစ္ဆေယျ န ပဿေယျ. ဧဝံ ပိယော ပုထု အတ္တာ ပရေသန္တိ ဧဝံ ကဿစိ အတ္တတော ပိယတရဿ အနုပလဗ္ဘနဝသေန ပုထု ဝိသုံ ဝိသုံ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ အတ္တာ ပိယော. တသ္မာ တေန ကာရဏေန, အတ္တကာမော အတ္တနော ဟိတသုခံ ဣစ္ဆန္တော, ပရံ သတ္တံ အန္တမသော ကုန္ထကိပိလ္လိကမ္ပိ, န ဟိံသေ န ဟနေယျ, န ဝိဟေဌေယျာတိ အတ္ထော.

“一切方向”即毫无遗漏的十方。“以心遍寻”即以心通过寻求的方式而追随。“于任何处皆未发现比自己更可爱者”即是，即使竭尽全力地寻找，在任何方向也绝不会发现、绝不会看见比自己更可爱的其他众生。“他人亦如是，各各爱其己”即是，因为找不到比自己更可爱者，所以每个众生各自都珍爱自己。因此，欲求自身利益安乐者，不应伤害、杀害、恼害其他众生，乃至昆虫蚂蚁。

အယံ နယောတိ သဗ္ဗေဟိ သတ္တေဟိ, အတ္တနော စ ပိယတရဘာဝံ နိဒဿေတွာ တေသု ကရုဏာယနံ ဝဒတာ ဘဂဝတာ သုခေသိတာယ ‘‘အတ္တာနံ သက္ခိဘာဝေ ဌပေတွာ သတ္တေသု မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ မေတ္တာဘာဝနာယ နယဒဿနံ ကတမေဝါတိ အတ္ထော.

此理则的意思是：这是由世尊所作的开示，即修习慈心的方法。世尊指出了对一切众生而言，自身最为可爱，并对他们宣说悲悯，（教导）说：“应以寻求安乐的自身作为见证，对众生修习慈心。”

၂၄၂. သုခပဝတ္တနတ္ထန္တိ သုခေန အကိစ္ဆေန မေတ္တာယ ပဝတ္တနတ္ထံ. ယွာဿာတိ ယော ပုဂ္ဂလော အဿ ယောဂိနော. ပိယောတိ ဣဋ္ဌော. မနာပေါတိ မနဝဍ္ဎနကော. ဂရူတိ ဂုဏဝိသေသဝသေန ဂရုကာတဗ္ဗော. ဘာဝနီယောတိ သမ္ဘာဝေတဗ္ဗော. အာစရိယမတ္တောတိ သီလာဒိနာ အာစရိယပ္ပမာဏော. ပိယဝစနာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အတ္ထစရိယာဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. သီလသုတာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သဒ္ဓါဒိကေ, ဓုတဓမ္မဇာဂရိယာနုယောဂါဒိကေ စ သင်္ဂဏှာတိ.

242. “为令（慈心）轻易生起故”即为了令慈心轻易地、不费力地生起。“此（人）之于彼”即此瑜伽士的某个人。“可爱”即可喜的。“可意”即令心增长者。“可敬”即因特殊功德而应受敬重者。“应受称赞”即应受赞扬者。“如师长”即在戒等方面堪比师长者。“爱语等”：此中“等”字摄集了利行等。“戒、多闻等”：此中“等”字摄集了信等，以及头陀行、修习警寤等。

ကာမန္တိ [Pg.354] ယုတ္တပ္ပတ္တကာရိတာသုခသိဒ္ဓိဒီပနောယံ နိပါတော. တေနေတံ ဒီပေတိ – တာဒိသံ ပုဂ္ဂလံ ဥဒ္ဒိဿ ဘာဝနံ အာရဘန္တော ယောဂီ ယုတ္တပ္ပတ္တကာရီ, သုခေန စဿ တတ္ထ ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, တေန ပန ယောဂိနာ တာဝတာ သန္တောသော န ကာတဗ္ဗောတိ. တေနာဟ ‘‘အပ္ပနာ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိ. သီမာသမ္ဘေဒန္တိ မရိယာဒါပနယနံ, အတ္တာ ပိယော မဇ္ဈတ္တော ဝေရီတိ ဝိဘာဂါကရဏန္တိ အတ္ထော. တဒနန္တရန္တိ တတော ပိယမနာပဂရုဘာဝနီယတော, တတ္ထ ဝါ မေတ္တာဓိဂမတော အနန္တရံ. အတိပ္ပိယသဟာယကေ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော, ဂရုဋ္ဌာနီယေ ပဋိလဒ္ဓံ မေတ္တာမနသိကာရံ အတိပ္ပိယသဟာယကေ ဥပသံဟရိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. သုခူပသံဟာရကတဿ တံ ဟောတိ ပဂေဝ ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ ဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ. အတိပ္ပိယသဟာယကတော အနန္တရံ မဇ္ဈတ္တေ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ မဇ္ဈတ္တံ ပိယဂရုဋ္ဌာနေ ဌပေတုံ သုကရဘာဝတော. ‘‘အတိပ္ပိယသဟာယကတော’’တိ စ ဣဒံ ပုရိမာဝတ္ထံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. ပဂုဏမနသိကာရာဓိဂမတော ပဋ္ဌာယ ဟိဿ သောပိ ပိယဋ္ဌာနေ ဧဝ တိဋ္ဌတိ. မဇ္ဈတ္တတော ဝေရီပုဂ္ဂလေတိ မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂလေ မေတ္တာယန္တေန တတ္ထ ပဂုဏမနသိကာရာဓိဂမေန ပိယဘာဝံ ဥပသံဟရိတွာ တဒနန္တရံ ဝေရီပုဂ္ဂလံ ဘာဝနာယ မဇ္ဈတ္တေ ဌပေတွာ တတော မဇ္ဈတ္တတော ပိယဘာဝူပသံဟာရေန ဝေရီပုဂ္ဂလေ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ‘‘ဝေရီပုဂ္ဂလေ’’တိ စ ဣဒံ ပုရိမာဝတ္ထံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. ဧကေကသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ မုဒုံ ကမ္မနိယံ စိတ္တံ ကတွာတိ ပိယဂရုဋ္ဌာနီယော, အတိပ္ပိယော, မဇ္ဈတ္တော, ဝေရီတိ စတူသု ပုဂ္ဂလကောဋ္ဌာသေသု ပဌမံ တာဝ ပိယဂရုဋ္ဌာနီယေ မေတ္တာဘာဝနံ အဓိဂန္တွာ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တိယာ တထာပဝတ္တံ စိတ္တံ ကောဋ္ဌာသန္တရူပသံဟာရတ္ထံ မုဒုံ ကမ္မနိယံ ကတွာ တဒနန္တရံ အတိပ္ပိယသဟာယေ အတိပ္ပိယဘာဝံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ပိယဘာဝမတ္တေ စိတ္တံ ဌပေန္တေန ဘာဝနာ ဥပသံဟရိတဗ္ဗာ, တမ္ပိ ဝသီဘာဝါပါဒနေန မုဒုံ ကမ္မနိယံ ကတွာ တဒနန္တရံ မဇ္ဈတ္တေ ဥဒါသိနဘာဝံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ပိယဘာဝံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ဘာဝနာ ဥပသံဟရိတဗ္ဗာ, ပုန တမ္ပိ ဝသီဘာဝါပါဒနေန မုဒုံ ကမ္မနိယံ ကတွာ တဒနန္တရံ ဝေရိမှိ ဝေရီသညံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ မဇ္ဈတ္တဘာဝူပဋ္ဌပနမုခေန ပိယဘာဝံ ဥပ္ပာဒေန္တေန ဘာဝနာ ဥပသံဟရိတဗ္ဗာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တဒနန္တရေ တဒနန္တရေ ဥပသံဟရိတဗ္ဗ’’န္တိ, ဈာနစိတ္တံ ဥပနေတဗ္ဗံ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

“Kāma”(堪)这个不变词，是用来阐明行事恰当与轻易成就的。因此它阐明了：瑜伽士以这样的个人为对象而开始修习，是行事恰当者，并且他的修习能够轻易成就，然而那位瑜伽士不应仅因此而满足。因此说‘安止(appanā)得以成就’等。‘破除界限’(Sīmāsambheda)即是去除界限，意思是，不作‘我、喜爱者、中立者、怨敌’这样的区分。‘于其后’即是在那喜爱、悦意、可敬、应修习的对象之后，或是在那里获得慈之后。其关联是：应于极喜爱之友修习慈，意思是，应将于可敬者处获得的慈作意，引至极喜爱之友处。对他来说，那（慈作意）是容易引至的，因为对立法早已被镇伏了。于极喜爱之友后，应于中立者修习慈，因为容易将中立者置于喜爱、可敬的地位。‘从极喜爱之友’这句话，是就前一阶段而说。因为从获得熟练的作意开始，对他而言，那（极喜爱之友）也只立于喜爱者的地位。从中立者到怨敌个人，即是（瑜伽士）于中立个人修慈，在那里通过获得熟练的作意而引生喜爱之情后，紧接着，通过修习将怨敌个人置于中立（的地位），然后，从那中立（的地位）通过引生喜爱之情，而于怨敌个人修习慈。‘于怨敌个人’这句话，也是就前一阶段而说。‘于每一部分，令心柔软、适业后’即是：在喜爱且可敬者、极喜爱者、中立者、怨敌这四种个人类别中，首先，于喜爱且可敬者处获得慈的修习，通过达到自在，为了将如此运作的心引至其他类别，而令其柔软、适业；紧接着，于极喜爱之友处，镇伏极喜爱之情，将心只安立于喜爱之情上，而应引修（慈）；也将那（心）通过达到自在而令其柔软、适业；紧接着，于中立者处，镇伏中舍之情，令喜爱之情现起，而应引修（慈）；再将那（心）通过达到自在而令其柔软、适业；紧接着，于怨敌处，镇伏怨敌之想，通过以令中立之情现起为先导，而生起喜爱之情，应引修（慈）。因此说‘于其后于其后应引至’，意思是，应引导、应生起禅那心。

ဝေရီပုဂ္ဂလော ဝါ နတ္ထိ ကမ္မဗလေန ဝါ ဧတရဟိ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ ဝါ သဗ္ဗသော အနတ္ထကရဿ အဘာဝတော. မဟာပုရိသဇာတိကတ္တာတိ မဟာပုရိသသဘာဝတ္တာ [Pg.355] စိရကာလပရိစယသမိဒ္ဓခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယာဒိဂုဏသမ္ပန္နတာယ ဥဠာရဇ္ဈာသယတ္တာတိ အတ္ထော. တာဒိသော ဟိ သဗ္ဗသဟော ပရာပရာဓံ တိဏာယပိ န မညတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနတ္ထံ ကရောန္တေပိ ပရေ ဝေရီသညာဝ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. တေနာတိ တေန ယောဂိနာ. အတ္ထိ ဝေရီပုဂ္ဂလောတိ သမ္ဗန္ဓော.

或无怨敌之人，此或因往昔业力，或因现今精勤成就，或因完全无有作不饶益者。所谓“因是大士种性”(Mahāpurisajātikattā)，是说因有大士(mahāpurisa)之自性，因具足长时修习而成就的忍耐、慈、悲悯等功德，因有崇高意乐。确实，如是之人能忍耐一切，于他人之过，亦不思为草芥许。是故说：“纵使他人作不饶益，亦不生起怨敌想。”其中“彼”(tena)指彼瑜伽行者。此与“有怨敌之人”(atthi verīpuggalo)相关联。

၂၄၃. ပုရိမပုဂ္ဂလေသူတိ ပိယာဒီသု ဈာနဿ အာရမ္မဏဘူတေသု ပုရိမေသု ပုဂ္ဂလေသု. မေတ္တံ သမာပဇ္ဇိတွာတိ ပဋိဃံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဥပ္ပာဒိတံ မေတ္တာဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ. မေတ္တာယန္တေန ပဋိဃံ ပဋိဝိနောဒေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ကေစိ ပန ‘‘ဥပစာရဇ္ဈာနံ သမ္ပာဒေတွာ’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ, တေသံ ဥပစာရဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌာနမ္ပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ သိယာ ‘‘ဝုဋ္ဌဟိတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ပုဗ္ဗေ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ အသတိယာ အမနသိကာရေန ပဋိဃံ အနုပ္ပာဒေန္တဿ သာဓာရဏတော တံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဈာနဿ ဥပ္ပာဒနံ, သမာပဇ္ဇနဉ္စ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ ပန တံ အနုဿရန္တဿပိ မနသိ ကရောန္တဿပိ ယထာ ပဋိဃံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ဝိဓိံ ဒဿေတုံ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘တံ ပုဂ္ဂလံ မေတ္တာယန္တေန ပဋိဃံ ဝိနောဒေတဗ္ဗ’’န္တိ. မေတ္တာယနမေဝ ဟိ ဣဓ ပဋိဃဝိနောဒနံ အဓိပ္ပေတံ. န နိဗ္ဗာတီတိ န ဝူပသမ္မတိ.

243. “于先前诸人中”(Purimapuggalesūti)，即于可爱者等、已成禅那所缘之先前诸人中。“已入慈定”(Mettaṃ samāpajjitvā)，即镇伏瞋恚后，生起慈禅那并已入定。于“应以修慈者遣除瞋恚”(Mettāyantena paṭighaṃ paṭivinodetabbaṃ)此处，然而有些人说其义为“已成就近行禅(upacārajjhāna)”，对他们而言，亦应承许从近行禅出定，因(义注)说“已出定故”(vuṭṭhahitvā)。先前所说的是，对于那个人，通过失念和不作意而不令瞋恚生起，并以通用的方法镇伏它，从而生起并进入禅那。然而现在，为开示即使随念、作意他，瞋恚亦不生起之法，故说此：“应以修慈者遣除对那个人的瞋恚。”确实，于此，修慈即意为遣除瞋恚。“不寂灭”(Na nibbāti)即不平息。

အနုသာရတောတိ အနုဂမနတော, ပစ္စဝေက္ခဏတောတိ အတ္ထော. ဃဋိတဗ္ဗန္တိ ဝါယမိတဗ္ဗံ.

“随行故”(Anusāratoti)，意为随从而行、省察故。“应努力”(Ghaṭitabbaṃ)，即应勤勉。

တဉ္စ ခေါ ဃဋနံ ဝါယမနံ. ဣမိနာ ဣဒါနိ ဝက္ခမာနေန အာကာရေန.

又，彼努力与勤勉，应依此即将宣说之行相而行。

ဥဘတော ဒွီသု ဌာနေသု ဒဏ္ဍော ဧတဿာတိ ဥဘတောဒဏ္ဍကံ, တေန. ဩစရကာ လာမကာစာရာ ပါပပုရိသာ. တတြာပီတိ တေသုပိ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ဩက္ကန္တေသုပိ. တေနာတိ မနောပဒေါသေန. န သာသနကရော. သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ ဟိ သာသနံ. တဿေဝါတိ တတောပိ. နိဿက္ကေ ဟိ ဣဒံ သာမိဝစနံ, သမုစ္စယေ စ ဧဝ-သဒ္ဒေါ, ပဌမံ ကုဒ္ဓပုရိသတောပီတိ အတ္ထော. တေနာတိ ကုဇ္ဈနေန. ပါပိယောတိ ပါပတရော. သာရမ္ဘာဒိကဿ ကိလေသာနုဗန္ဓဿ ဝတ္ထုဘာဝတော ကောဓဿ သာဝဇ္ဇတံ ဉတွာပိ ကုဇ္ဈနတော သစေ ကောဓေ အနဝဇ္ဇသညီ ကုဒ္ဓဿ ပုဂ္ဂလဿ န ပဋိကုဇ္ဈေယျာတိ ကေစိ. ဥဘိန္နန္တိ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ. တေနာဟ ‘‘အတ္တနော စ ပရဿ စာ’’တိ. အထ ဝါ ဥဘိန္နန္တိ ဥဘယေသံ လောကာနံ, ဣဓလောကပရလောကာနန္တိ အတ္ထော.

“于两处有柄，是故为两端有柄者”，以彼（锯）。行卑劣事者、恶人。“于彼等亦尔”，即，即使于彼等（盗贼）被斩断肢体时。“以彼”，即，以心之嗔恚。非行教诫者。实因不作一切恶即是教诫。“于彼亦尔”，即，比于彼（更甚）。此处的属格（sāmivacana）实为离格（nissakke）义，而“eva”一词则为并列连词（samuccaye），意思是“比第一个发怒的人更甚”。“以彼”，即，以忿怒。“更恶”，即，更恶劣。因为（忿怒）是争执等相随烦恼的所依处，即使了知忿怒有过，若因忿怒而对忿怒作无过想，则不应还怒于已怒之人，某些人如是说。“于二者”，即，于二个人。是故说“于自己与于他人”。又或者，“于二者”，即，于两个世界，意思是于此世与他世。

သပတ္တကန္တာတိ [Pg.356] ပဋိသတ္တူဟိ ဣစ္ဆိတာ. သပတ္တကရဏာတိ တေဟိ ကာတဗ္ဗာ. ကောဓနန္တိ ကုဇ္ဈနသီလံ. ကောဓနာယန္တိ ကောဓနော အယံ, အယန္တိ စ နိပါတမတ္တံ. ကောဓပရေတောတိ ကောဓေန အနုဂတော, ပရာဘိဘူတော ဝါ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏောဝ ဟောတီတိ ပကတိယာ ဝဏ္ဏဝါပိ အလင်္ကတပဋိယတ္တောပိ မုခဝိကာရာဒိဝသေန ဝိရူပေါ ဧဝ ဟောတိ ဧတရဟိ, အာယတိံ စာတိ. ကောဓာဘိဘဝဿ ဧကန္တိကမိဒံ ဖလန္တိ ဒီပေတုံ ‘‘ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဝါ’’တိ အဝဓာရဏံ ကတွာ ပုန ‘‘ကောဓာဘိဘူတော’’တိ ဝုတ္တံ. န ပစုရတ္ထောတိ န ပဟူတဓနော. န ဘောဂဝါတိ ဥပဘောဂပရိဘောဂဝတ္ထုရဟိတော. န ယသဝါတိ န ကိတ္တိမာ.

“为敌所欲”，即，为敌方所欲求。“为敌所作”，即，为彼等所应作。“忿怒者”，即，有忿怒之习性者。“此忿怒者”，即，此人是忿怒者，而“此”仅为虚词。“为忿怒所制”，即，为忿怒所随，或为之所征服。“貌丑”，即，天生丽质、善饰庄严者，亦因面容扭曲等，于今于后，实为丑陋。为示此乃为忿怒所征服之决定果，故作“或为貌丑”之限定，复言“为忿怒所征服”。“无多利”，即，无多财。“无资具”，即，无受用、应用之物。“无名声”，即，无名望。

ဆဝါလာတန္တိ ဆဝဒဟနာလာတံ, စိတကာယံ သန္တဇ္ဇနုမ္မုက္ကန္တိပိ ဝဒန္တိ. ဥဘတောပဒိတ္တန္တိ ဥဘောသု ကောဋီသု ဒဍ္ဎံ. မဇ္ဈေ ဂူထဂတန္တိ ဝေမဇ္ဈဋ္ဌာနေ သုနခဿ ဝါ သိင်္ဂါလဿ ဝါ ဥဟဒေန ဂူထေန မက္ခိတံ. ကဋ္ဌတ္ထန္တိ ဒါရုကိစ္စံ. နေဝ ဖရတိ န သာဓေတိ. တထူပမာဟန္တိ တထူပမံ တာဒိသံ အဟံ. ဣမန္တိ ‘‘သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလူ’’တိအာဒိနာ (ဣတိဝု. ၉၂) ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ သန္ဓာယ သတ္ထာ ဝဒတိ, တသ္မာ ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂတာဒိနာ သီလရဟိတန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဣဓ ပန ဗျာပန္နစိတ္တံ ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပတာဝသေန ယောဇေတဗ္ဗံ.

“烧尸木(chavālāta)”：即焚烧尸体的火烬，也有人说是火葬堆上吓人的火烬。“两端燃烧的(ubhatopaditta)”：即在两端被烧。“中间沾粪的(majjhe gūthagata)”：即在中间位置被狗或豺狼所弃的粪便涂抹。“于木柴之事(kaṭṭhattha)”：即木柴的功用。它既不能成办，也无法完成。“我说如是譬喻(tathūpamāhaṃ)”：我，说此譬喻，即像那样。“此(imaṃ)”，导师是针对下方所说的“若彼有贪欲”等（《如是语》92经）而说，因此，其意为：因于诸欲有猛利贪著等而无戒行的个人。于此则应结合为怀有瞋害心与恶意寻思。

သော ဒါနိ တွန္တိအာဒိ ယထာဝုတ္တေဟိ သုတ္တပဒေဟိ အတ္တနော ဩဝဒနာကာရဒဿနံ.

“那么，你(so dāni tvaṃ)……”等句，是以如前所述的诸经句，显示自我教诫的方式。

၂၄၄. ယော ယော ဓမ္မောတိ ကာယသမာစာရာဒီသု ယော ယော သုစရိတဓမ္မော. ဝူပသန္တောတိ သံယတော. ပရိသုဒ္ဓေါတိ ကိလေသမလဝိဂမေန ဝိသုဒ္ဓေါ. ကိလေသဒါဟာဘာဝေန ဝါ ဥပသန္တော, အနဝဇ္ဇဘာဝေန ပရိသုဒ္ဓေါ, ကာယသမာစာရဿေဝ ဥပသမော စိရကာလံ သံယတကာယကမ္မတာယ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ သေသေသုပိ.

244. “任何法(yo yo dhammo)”：于身行等中，任何的善行法。“已寂静(vūpasanto)”：即已防护。“已清净(parisuddho)”：即因烦恼垢的远离而清净。或因无烦恼的燃烧而寂静，因无过失而清净。身行的寂静，当知是由长时防护身业所致。其余的也同样如此。

တေတိ ဝစီမနောသမာစာရေ.

“彼等(te)”：指语行与意行。

သောတိ ဥပသန္တဝစီသမာစာရော ပုဂ္ဂလော. ပဋိသန္ထာရကုသလောတိ ယထာ ပရေဟိ ဆိဒ္ဒံ န ဟောတိ, ဧဝံ ပဋိသန္ထရဏေ ကုသလော. သခိလောတိ အဓိဝါသနခန္တိသင်္ခါတေန [Pg.357] သခိလဘာဝေန သမန္နာဂတော. သုခသမ္ဘာသောတိ ပိယကထော. သမ္မောဒကောတိ သမ္မောဒနီယကထာယ သမ္မောဒနသီလော. ဥတ္တာနမုခေါတိ ဝိကုဏိတမုခေါ အဟုတွာ ပီတိသောမနဿဝသေန ဝိကသိတမုခေါ. ပုဗ္ဗဘာသီတိ ယေန ကေနစိ သမာဂတော ပဋိသန္ထာရဝသေန ပဌမံယေဝ အာဘာသနသီလော. မဓုရေန သရေန ဓမ္မံ ဩသာရေတိ သရဘညဝသေန. သရဘာဏံ ပန ကရောန္တော ပရိမဏ္ဍလေဟိ ပရိပုဏ္ဏေဟိ ပဒေဟိ စ ဗျဉ္ဇနေဟိ စ အဗျာကုလေဟိ ဓမ္မကထံ ကထေတိ.

“彼(so)”：即语行已寂静的个人(puggala)。“善于交际(paṭisanthārakusalo)”：即善于弥合，以不与他人产生嫌隙。“友善(sakhilo)”：即具足堪忍所摄的友善。“言语舒适(sukhasambhāso)”：即言语可爱。“喜悦(sammodako)”：即有说喜悦语的习惯。“面容开朗(uttānamukho)”：即不愁眉苦脸，因喜悦而面容舒展。“先言者(pubbabhāsī)”：即与任何人相遇时，出于交际而有先开口说话的习惯。他以甜美的声音，通过讽诵(sarabhañña)的方式来念诵法。而当进行讽诵(sarabhāṇa)时，他以圆满、完足、清晰的文句来说法。

သဗ္ဗဇနဿ ပါကဋော သက္ကစ္စကိရိယာယာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘ယော ဟီ’’တိအာဒိ. ဩကပ္ပေတွာတိ သဒ္ဒဟိတွာ. ဩကပ္ပနလက္ခဏာ ဟိ သဒ္ဓါ. ဩဟိတသောတောတိ အဝဟိတသောတော, သုဿုသန္တောတိ အတ္ထော. အဋ္ဌိံကတွာ အတ္ထံ ကတွာ, အတ္ထိကော ဝါ ဟုတွာ.

其意为：因恭敬行事而为众人所知。因此说“诚然，若”等。“信解”即信受。信（saddhā）确实具有信解的特征。“倾耳”即专注倾听，其义为“欲闻”。“作意”即作为有益之事，或成为有需求者。

‘‘ဧကောပိ န ဝူပသန္တော ဟောတီ’’တိ ပါဌော, ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော နိရယတော နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တော ဗဟုကာလံ တတ္ထေဝ သံသရတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အဋ္ဌမဟာနိရယသောဠသဥဿဒနိရယပရိပူရကော ဘဝိဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဉ္ဇီဝါဒယော အဋ္ဌ မဟာနိရယာ. အဝီစိမဟာနိရယဿ ဒွါရေ ဒွါရေ စတ္တာရော စတ္တာရော ကတွာ ကုက္ကုဠာဒယော သောဠသ ဥဿဒနိရယာ. ကာရုညံ ဥပဋ္ဌပေတဗ္ဗံ မဟာဒုက္ခဘာဂိဘာဝတော. ယသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ အဝိဟေသာဘူတာ ဒုက္ခာပနယနကာမတာ ဥပတိဋ္ဌတိ, တတ္ထ ပဋိဃော အနောကာသောဝါတိ အာဟ ‘‘ကာရုညမ္ပိ ပဋိစ္စ အာဃာတော ဝူပသမ္မတီ’’တိ.

“无一（烦恼）得寂静”之文，意在表明此种人从一地狱投生另一地狱，长久于彼处轮回，故说“将充满八大主要地狱与十六增地狱”。其中，等活（Sañjīva）等地狱为八大主要地狱。于无间大地狱（Avīci-mahāniraya）的每一门各有四个，即热灰（Kukkuḷa）等十六增地狱（Ussadaniraya）。因其承受巨大痛苦，故应生起悲悯。于某人，若生起无害的、欲除其苦之心，则于彼处，嗔恚便无机可乘，故说“缘于悲悯，嗔恚亦得止息”。

ဣမဿ စ အတ္ထဿာတိ ‘‘ယော ယော ဓမ္မော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဿ အတ္ထဿ.

此义，即“凡诸法”等文句所说之义。

၂၄၅. ယံ ဝေရီ ဒုက္ခာပေတုံ သက္ကောတိ, သော တဿ ဝသေန ‘‘အတ္တနော ဝိသယေ’’တိ ဝုတ္တော ဘိက္ခုနော ကာယော. ကိန္တိ ကိံ ကာရဏံ. တဿာတိ ဝေရိနော. အဝိသယေတိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ အဂေါစရေ. သစိတ္တေတိ အတ္တနော စိတ္တေ. မဟာနတ္ထကရန္တိ ဣဓလောကတ္ထပရလောကတ္ထပရမတ္ထာနံ ဝိရာဓနဝသေန မဟတော ဝိပုလဿ, နာနာဝိဓဿ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒဿ အနတ္ထဿ ကာရဏံ. မူလနိကန္တနန္တိ သီလဿ မူလာနိ နာမ ဟိရောတ္တပ္ပခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယာ, တေသံ ဆိန္ဒနံ. ကောဓော ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ ပါဏာတိပါတာဒိဝသေန ဟိရောတ္တပ္ပာဒီနိ ဥစ္ဆိန္ဒတိ. ဇဠောတိ အန္ဓဗာလော.

245. 怨敌所能使其受苦的比丘之身，依于彼（怨敌）而被说为“自己的领域”。“为何”者，即是何因。“彼之”者，即怨敌之。“非领域”者，即因不能生起痛苦，故非其行境。“于自心”者，即于自己的心中。“作大不益”者，即通过毁坏现世利、来世利与究竟利，而成为广大、众多、具现法等差别之不益的作者。“断根”者，戒之诸根名为惭、愧、忍、慈、悲，（此即）斩断彼等。诚然，嗔心一生起，即以杀生等方式斩断惭、愧等。“愚者”即盲暗的愚人。

အနရိယံ [Pg.358] ကမ္မန္တိ ဝေရိနာ ကတမဟာပရာဓမာဟ. ယော သယန္တိ ယော တွံ သယမ္ပိ. ဒေါသေတုကာမောတိ ကောဓံ ဥပ္ပာဒေတုကာမော. ယဒိ ကရိ ယဒိ အကာသိ. ဒေါသုပ္ပာဒေနာတိ ဒေါသဿ ဥပ္ပာဒနေန. ဒုက္ခံ တဿ စ နာမာတိ ဒုက္ခဉ္စ နာမ တဿ အပရာဓကဿ. နာမာတိ အသမ္ဘာဝနေ နိပါတော, တေန တဿ ကာရဏံ အနေကန္တိကန္တိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ကာဟသိ ဝါ န ဝါ’’တိ, ကရိဿသိ န ဝါ ကရိဿသီတိ အတ္ထော. အဟိတံ မဂ္ဂန္တိ အတ္တနော အဟိတာဝဟံ ဒုဂ္ဂတိမဂ္ဂံ.

“非圣行”（Anariyaṃ kammaṃ），是说敌人所造的重大过错。“你自己”（Yo sayaṃ），即“你自身”（yo tvaṃ sayampi）。“欲令嗔”（Dosetukāmo），即“欲令嗔恨生起”（kodhaṃ uppādetukāmo）。“若彼已作”（Yadi kari），即“yadi akāsi”。“以嗔生起”（Dosuppādena），即“以嗔恨之生起”（dosassa uppādanena）。“于彼之苦”（Dukkhaṃ tassa ca nāma），即那冒犯者之苦。“nāma”一词是不变词，用于轻蔑义，它表明其造作是不确定的。因此说“你将做或不做”，意思是“你将会做或将不做”。“非利之途”（Ahitaṃ maggaṃ），即给自己带来无益的恶趣之道。

အဋ္ဌာနေတိ ဒေါသော တဝ အပ္ပိယဿ ကာရာပကော, သတ္တု ပန တဿ ဝသဝတ္တိတာယ ဒါသသဒိသောတိ အဋ္ဌာနံ ပစ္စာပကိရိယာယ. တသ္မာ တမေဝ ဒေါသံ ဆိန္ဒဿု ဥစ္ဆိန္ဒ. ခဏိကတ္တာတိ ဥဒယဝယပရိစ္ဆိန္နော အတ္တနော ပဝတ္တိကာလသင်္ခါတော ခဏော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ခဏိကာ, တဗ္ဘာဝတော ခဏပဘင်္ဂုဘာဝတောတိ အတ္ထော. ကဿ ဒါနီဓ ကုဇ္ဈသီတိ အပရာဓကဿ သန္တာနေ ယေဟိ ခန္ဓေဟိ တေ အပရာဓော ကတော, တေ တံခဏံယေဝ သဗ္ဗသော နိရုဒ္ဓါ. ဣဒါနိ ပန အညေ တိဋ္ဌန္တီတိ ကဿ တွံ ဣဓ ကုဇ္ဈသိ. န ဟိ ယုတ္တံ အနပရာဓေသု ကုဇ္ဈနန္တိ အဓိပ္ပာယော. တံ ဝိနာ ကဿ သော ကရေတိ ယော ပုဂ္ဂလော ယဿ ဒုက္ခံ ကရောတိ, တံ ဒုက္ခကိရိယာယ ဝိသယဘူတံ ပုဂ္ဂလံ ဝိနာ ကဿ နာမ သော ဒုက္ခကာရကော ဒုက္ခံ ကရေ ကရေယျ. သယမ္ပိ ဒုက္ခဟေတု တွမိတီတိ ဧဝံ သယမ္ပိ တွံ ဧတဿ ဒုက္ခဿ ဟေတု, ဧဝံ သမာနေ တဿ တုယှဉ္စ တဿ ဒုက္ခဿ ဟေတုဘာဝေ ကိံ ကာရဏာ တဿ ကုဇ္ဈသိ န တုယှန္တိ အတ္ထော.

“于不当处”（Aṭṭhāne）：嗔恨是令你不悦的造作者，而敌人不过是受其控制的奴隶，因此报复是不当的。所以，应断除、根除那嗔恨本身。所谓“因其刹那性”（Khaṇikattā）：因为诸蕴有被生灭所限定的刹那，故名“刹那法”（khaṇikā）；其义为：因其是刹那的存在，或因其有刹那坏灭的自性。“如今于此，汝对谁嗔”（Kassa dānīdha kujjhasi）：在冒犯者的相续中，造作对你冒犯的那些蕴，在那个刹那便已完全息灭。如今存在的，是其他的蕴。因此，于此，你对谁生起嗔恨呢？其意是：对无过错者生嗔是不当的。“离彼，彼能对谁作”（Taṃ vinā kassa so kare）：造苦之人，若没有那作为造苦行为对象的个人（puggala），那造苦者又能对谁造苦呢？“汝自身亦是苦因”（Sayampi dukkhahetu tvaṃ）：如此，你自己也是此苦之因。既然他和你同为此苦之因，为何你只对他生嗔，而不对自己生嗔呢？

၂၄၆. ပရလောကေပိ အနုဂါမိဘာဝတော ကမ္မံယေဝ သကံ သန္တကံ ဧတေသန္တိ ကမ္မဿကာ, တေသံ ဘာဝေါ ကမ္မဿကတာ. ပစ္စဝေက္ခဏာ နာမ နိသေဓနတ္ထာ, နိသေဓနဉ္စ ဘာဝိနော ကမ္မဿာတိ အာဟ ‘‘ယံ ကမ္မံ ကရိဿသီ’’တိ. ပဋိဃဝသေန ပန ပဝတ္တကမ္မံ ပါကဋဘာဝတော အာသန္နံ, ပစ္စက္ခဉ္စာတိ အာဟ ‘‘ဣဒဉ္စာ’’တိ. စ-သဒ္ဒေါ ဗျတိရေကေ, သော တဿ ကမ္မဿ ဖလနိဿန္ဒေန ‘‘နေဝ သမ္မာသမ္ဗောဓိ’’န္တိအာဒိနာ ဗျတိရေကတော ဝုစ္စမာနမေဝတ္ထံ ဇောတေတိ. နေဝ သမတ္ထန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နိရယေ နိယုတ္တံ, ဇာတန္တိ ဝါ နေရယိကံ. အတ္တာနံယေဝ ဩကိရတိ ဒေါသရဇေနာတိ အဓိပ္ပာယော.

246. 在来世也，因有跟随的特性，唯有业才是他们自己的所有物，因此（他们）名为“业为己有者”（kammassakā），其状态名为“业为己有性”（kammassakatā）。名为“省察”（paccavekkhaṇā）者，其义是为了制止，而制止的是将要发生的业，所以说：“你将造作何业”。然而，由嗔恚（paṭigha）所引发的业，因其显现，故为近，且为现前，所以说：“此亦”。`ca`字用于差别义，它通过该业的果报流出，以“不能正等觉”等（文句），阐明了将要以差别方式叙述的义理。与“不能”（neva samatthaṃ）相关联。在地狱中被结合，或生于（地狱），故名“地狱有情”（nerayika）。其意为：唯以嗔恚之尘（dosarajena）染污自己。

၂၄၇. သတ္ထု [Pg.359] ပုဗ္ဗစရိယဂုဏာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ, သတ္ထု ဂါရဝေနာပိ ပဋိဃံ ဝူပသမေယျာတိ.

247. 应当省察导师往昔所行之德，亦因对导师的恭敬，嗔恚（paṭigha）得以平息。

ဗောဓိသတ္တောပိ သမာနော နနု တေ သတ္ထာ စိတ္တံ နပ္ပဒူသေသိ, ပဂေဝ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အဓိပ္ပာယော. ဒေဝိယာ ပဒုဋ္ဌေနာတိ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ ပဒုဗ္ဘိနာ မိစ္ဆာစာရဝသေန အပရဒ္ဓေန. ယတ္ထ သုသာနေ ဆဝသရီရံ ဆဍ္ဍီယတိ, တံ အာမကသုသာနံ. နိခညမာနောတိ နိခဏိယမာနော. ပုရိသကာရံ ကတွာတိ အာဝါဋတော နိက္ခမနတ္ထာယ ဗာဟုဗလေန ပုရိသကာရံ ကတွာ. ယက္ခာနုဘာဝေနာတိ အဍ္ဍဝိနိစ္ဆယေန အာရာဓိတစိတ္တဿ ယက္ခဿ အာနုဘာဝေန. သိရိဂဗ္ဘန္တိ ဝါသာဂါရေ.

其意为：尚为菩萨时，你的导师不也未曾染污其心吗？更何况已成正觉后呢？“因对王后行不善”（deviyā paduṭṭhena），是指因与王后一同行邪淫而犯过。抛弃尸体的墓地，名为“生尸林”（āmakasusāna）。“被埋葬时”（nikhaññamāno），即是被埋入时。“作丈夫事后”（purisakāraṃ katvā），是指为了从坑中出来，以臂力作丈夫之事。“以夜叉（yakkha）威力”（yakkhānubhāvena），是指因公正的判决而心悦的夜叉之威力。“吉祥胎”（sirigabbha），是指在住所中。

အာသီသေထေဝါတိ ယထာဓိပ္ပေတေ အတ္ထေ ဉာယတော အနဝဇ္ဇတော အာသံ ကရေယျ. န နိဗ္ဗိန္ဒေယျာတိ ‘‘ဧဝံ ကိစ္ဆာပန္နဿ မေ ကုတော သောတ္ထိဘာဝေါ’’တိ န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘အာပဒါသု ခေါ, မဟာရာဇ, ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ (ဥဒါ. ၅၃). ယထာ ဣစ္ဆိန္တိ ယေန ပကာရေန ကဿစိ ပီဠံ အကတွာ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတံ အတ္တာနံ ဣစ္ဆိံ, တထာ အဟံ အဟုန္တိ ပဿာမိ. ဝေါတိ ဟိ နိပါတမတ္တံ.

“应希望”（āsīsetheva），是指对应于所意欲之事，应如理、无过失地生起希望。“不应厌离”（na nibbindeyya），是指不应如此（思惟）而厌离：“我已如此困苦，何来安稳？”诚然，有言：“大王，于危难中，当知其力。”（udā. 53）“如我所欲”（yathā icchiṃ），（是指）我看到：“我曾以何种方式，希望自己不伤害任何人而立于王位，我便如此成就了。”`vo`仅为不变词（nipāta）。

ကာသိရညာတိ ကလာဗုနာ ကာသိရာဇေန. သကဏ္ဋကာဟီတိ အယကဏ္ဋကေဟိ သကဏ္ဋကာဟိ.

“由迦尸王”（Kāsiraññā），是指由名为伽蓝浮（Kalābu）的迦尸王。“有刺的”（sakaṇṭakāhi），是指有铁刺的。

မဟလ္လကောတိ ဝုဒ္ဓေါ ဝယောအနုပ္ပတ္တော. ရုဇ္ဈန္တီတိ နိရုဇ္ဈန္တိ.

“年老者”（mahallako），是指年迈，已届高龄。“毁坏”（rujjhanti），是指灭尽（nirujjhanti）。

စိတ္တပရိဂ္ဂဏှနကာလောတိ ဝိသေဝနံ ကာတုံ အဒတွာ စိတ္တဿ သမ္မဒေဝ ဒမနကာလော.

所谓“摄持心念之时机”(Cittapariggaṇhanakālo)，即是不令（心）放纵，而正是妥善调伏其心之时机。

ပုထုသလ္လေနာတိ ဝိပုလေန သလ္လေန. နာဂေါတိ ဟတ္ထိနာဂေါ. ဝဓီတိ ဝိဇ္ဈိ, မာရေသီတိ ဝါ အတ္ထော. ဣမံ ဌာနံ အာဂန္တွာ မယိ ဧဝံ ကရဏံ နာမ န တဝ ဝသေန ဟောတိ, တသ္မာ ကဿ ဝါ ရညော, ရာဇမတ္တဿ ဝါ အယံ ပယောဂေါ ဥယျောဇနာတိ အတ္ထော.

“以巨矢”(puthusallena)，即是以巨大之矢。“龙”(nāga)，即是象王。“彼杀”(vadhī)，意为“彼已射穿”，或“彼已杀死”。（心想：）“来到此地对我行如此之事，实非出自汝之意愿”，是故，其意为：“此乃何王或王臣之唆使(prayogo)与派遣(uyyojanā)耶？”

ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မီတိ နီလပီတလောဟိတာဒိဝသေန ဆဗ္ဗဏ္ဏမယူခါ. ဆဗ္ဗဏ္ဏကိရဏဝန္တဒန္တတာယ ဟိ တေ ဟတ္ထီ ‘‘ဆဒ္ဒန္တာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, န ဆဒ္ဒန္တဝန္တတာယ.

“六色光”(Chabbaṇṇarasmi)，即是以青、黄、赤等色为主的六色光芒。彼等大象被称为“六牙象”(chaddantā)，实因其象牙具有六色光辉，而非因其具有六根象牙。

ဆာတောတိ ဇိဃစ္ဆိတော. ခါဒေယျာတိ ခါဒေယျံ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အာဟိတောတိ [Pg.360] သုဟိတော. သမ္ဗလန္တိ မဂ္ဂါဟာရံ. တံ ပန ယသ္မာ ဥပစာရေန ပထဿ ဟိတန္တိ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ ‘‘ပါထေယျ’’န္တိပိ ဝုတ္တံ. ‘‘မိတ္တဒုဗ္ဘီ ဝတာယံ အန္ဓဗာလော’’တိ ကာရုညေန အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ တံ ပုရိသံ ဥဒိက္ခမာနော.

“饥饿”(Chāto)，即是饥渴。“当食”(Khādeyya)，即是“我当食之”(khādeyyaṃ)，或此（khādeyyaṃ）即是正文。“饱足”(Āhito)，即是满足。“资粮”(Sambala)，即是旅途之食粮。又，其（资粮）因譬喻为于“道路有益”(pathassa hitaṃ)者，故亦称为“道粮”(pātheyya)。他以悲悯心，泪眼盈眶地注视着那人（心想）：“此愚盲之人，实乃背信弃义之徒！”

မာ အယျောသိ မေ ဘဒန္တေတိ ဧတ္ထ မာတိ နိပါတမတ္တံ, မာတိ ဝါ ပဋိက္ခေပေါ, တေန ဥပရိ တေန ကာတဗ္ဗံ ဝိပ္ပကာရံ ပဋိသေဓေတိ. အယျော မေတိ အယျိရကော တွံ မမ အတိထိဘာဝတော. ဘဒန္တေတိ ပိယသမုဒါစာရော. တွံ နာမေတာဒိသံ ကရီတိ တွမ္ပိ ဧဝရူပံ အကာသိ နာမ.

于“尊者，请勿为我主”(Mā ayyosi me bhadante)一句中，“勿”(mā)为一不变词，或表禁止之义，以此阻止其未来将要做出之伤害行为。“为我主”(Ayyo me)，意为“因汝为我客，故为我之贵人”。“尊者”(bhadante)乃是亲切之称呼。“汝竟作如是事”(Tvaṃ nāmetādisaṃ karī)，意为“（身为贵客的）你，竟然也做了这样的事！”

တိရစ္ဆာနဘူတောပိ ပန မဟာကပိ ဟုတွာ ခေမန္တဘူမိံ သမ္ပာပေသီတိ ယောဇနာ.

又，“虽身为畜生，然成为大猴王(mahākapi)后，令（众生）抵达安稳之地(khemantabhūmi)。”应如是连结文义。

ပေဠာယ ပက္ခိပန္တေပီတိ ခုဒ္ဒကာယ ပေဠာယ ပါဒေဟိ ကောဋေတွာ ပက္ခိပန္တေပိ. မဒ္ဒန္တေပီတိ ဒုဗ္ဗလဘာဝကရဏတ္ထံ နာနပ္ပကာရေဟိ မဒ္ဒန္တေပိ. အလမ္ပာနေတိ ဧဝံနာမကေ အဟိတုဏ္ဍိကေ.

“虽被投入筐中”(Peḷāya pakkhipantepi)，即虽被以足踢入小筐中。“虽被折磨”(Maddantepi)，即为令其衰弱而以种种方式被折磨。“于阿蓝婆”(Alampāne)，即于名为此之弄蛇人。

ပီတံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တတ္ထဝိကပ္ပေ, တေန ဩဒါတမဉ္ဇိဋ္ဌာဒိံ အဝုတ္တံ သင်္ဂဏှာတိ. စိတ္တာနုဝတ္တန္တောတိ စိတ္တံ အနုဝတ္တန္တော. ဟောမိ စိန္တိတသန္နိဘော ဧဝမယံ ဗဟုလာဘံ လဘတူတိ. အာနုဘာဝေန ပန ထလံ ကရေယျ ဥဒကံ…ပေ… ဆာရိကံ ကရေ. ဧဝံ ပန ယဒိ စိတ္တဝသီ ဟေဿံ…ပေ… ဥတ္တမတ္ထော န သိဇ္ဈတီတိ တဒါ အတ္တနာ တတ္ထ ဒိဋ္ဌံ အာဒီနဝံ ဒဿေတိ ဘဂဝါ. တတ္ထ ဥတ္တမတ္ထောတိ ဗုဒ္ဓဘာဝမာဟ. ဘောဇပုတ္တေဟီတိ လုဒ္ဒပုတ္တေဟိ.

在此句中，“或”(vā)字用于未说义的分别中，因此涵盖了白色(odāta)、茜草色(mañjiṭṭha)等未说的颜色。“心随顺者”(cittānuvattanto)即随顺于心。“我成为如所想的样子”，是心想：“如此，愿此人获得大利益”。但以威力，能使陆地成为水……乃至……成为灰烬。但如果我如此随心所欲……殊胜义(uttamattho)便不能成就，那时世尊亲自开示了其中所见的过患。此处的“殊胜义”是说成佛(buddhabhāva)。“Bhojaputta”即猎人之子(luddaputta)。

အဠာရာတိ ယေန သယံ တဒါ လုဒ္ဒဟတ္ထတော မောစိတော, တံ သတ္ထဝါဟံ နာမေန အာလပတိ. အတိကဿာတိ နာသာယ အာဝုတရဇ္ဇုံ အာကဍ္ဎိတွာ. သမ္ပရိဂယှာတိ ကာဠဝေတ္တလတာဒီဟိ သဗ္ဗသော ပရိဂ္ဂဟေတွာ, အစ္ဆရိယာနိ ဒုဿဟာနံ သဟနဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော.

以“阿拉罗”(Aḷārā)之名，呼唤那位曾将自己从猎人手中解救出来的商队首领(satthavāha)。“极牵”(Atikassā)，是指拉扯穿在鼻子的绳子。“遍执持”(Samparigayhā)，是指用黑藤(kāḷavettalatā)等完全捆绑；其义为：通过忍受难忍之事而有此奇异之事。

အတိဝိယ အယုတ္တံ အပ္ပတိရူပံ ပဋိဃစိတ္တုပ္ပာဒနေန ကေနစိ အပ္ပဋိသမခန္တိဂုဏဿ သတ္ထုသာသနာဝေါက္ကမနပ္ပသင်္ဂတော.

(此事实在)极其不当、不相称，因为通过生起嗔心，会致使人偏离具有无与伦比忍辱功德之导师的教法。

၂၄၈. ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ, ဘိက္ခဝေ, သံသာရော’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၂.၁၂၄; ၃.၉၉, ၁၀၀; ၃.၅.၅၂၀; ကထာ. ၇၅) အာဂတာနိ သုတ္တပဒါနိ အနမတဂ္ဂသဒ္ဒေါ, တဒတ္ထော ဝါ ဧတေသန္တိ အနမတဂ္ဂိယာနိ.

248. 由“诸比丘，此轮回无始……”(Anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro...)等(《相应部》2.124等)而来的诸经句，因其含有“无始”(anamatagga)一词或其义，故称为“无始相应”(anamataggiyāni)。

အဇေဟိ [Pg.361] ဂမနမဂ္ဂေါ အဇပထော. သင်္ကူ လဂ္ဂါပေတွာ တေ အာလမ္ဗိတွာ ဂမနမဂ္ဂေါ သင်္ကုပထော. သင်္ကူတိ အင်္ကုသာကာရေန ကတဒီဃဒဏ္ဍော ဝုစ္စတိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပပါတမဂ္ဂဒုဂ္ဂမဂ္ဂါဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. ဥဘတောဗျူဠှေတိ သမ္ပဟာရတ္ထံ ဒွီဟိပိ ပက္ခေဟိ ဂါဠှသန္နာဟေ. အညာနိ စ ဒုက္ကရာနိ ကရိတွာ ဓနာသာယ ပဗ္ဗတဝိဒုဂ္ဂနဒီဝိဒုဂ္ဂါဒိပက္ခန္ဒနဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. မံ ပေါသေသိ, ဥပကာရံ အကာသိ, တတြ နပ္ပတိရူပံ မနံ ပဒူသေတုန္တိ ဧဝံ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ စိတ္တုပ္ပာဒနဉ္စ ဧတရဟိ ဒိဿမာနေန ပုတ္တာဒီနံ ပေါသနာဒိနာ အတီတဿ အနုမာနတော ဂဟဏဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

羊走的路是“羊道”(ajapatha)。钉上桩(saṅku)，扶着它们走的路是“桩道”(saṅkupatha)。“桩”是指做成钩状的长杆。“等”(ādi)字包括悬崖路、难行路等。“两边军队列阵”(ubhatobyūḷha)是指为了交战，双方都严密披甲。又做了其他难行之事，其义为：为了财富，强行通过山中险道、河中险道等。“他养育我，对我行了饶益，于彼处染污其心是不相称的”，应当如此生起此心，这是关联。如此生起此心，应当通过现在所见的养育子女等事，以推断的方式来了知过去。

၂၄၉. မေတ္တာယာတိ မေတ္တာသင်္ခါတာယ, မေတ္တာသဟိတာယ ဝါ. စေတောဝိမုတ္တိယာတိ စိတ္တသမာဓာနေ. အာသေဝိတာယာတိ အာဒရေန သေဝိတာယ. ဘာဝိတာယာတိ ဝဍ္ဎိတာယ. ဗဟုလီကတာယာတိ ပုနပ္ပုနံ ကတာယ. ယာနီကတာယာတိ ယုတ္တယာနံ ဝိယ ကတာယ. ဝတ္ထုကတာယာတိ အဓိဋ္ဌာနဝတ္ထုံ ဝိယ ကတာယ. အနုဋ္ဌိတာယာတိ အဓိဋ္ဌိတာယ. ပရိစိတာယာတိ ပရိစိဏ္ဏာယ စိဏ္ဏဝသီဘာဝါယ. သုသမာရဒ္ဓါယာတိ သုဋ္ဌု သမ္ပာဒိတာယ. ပါဋိကင်္ခါတိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ အဝဿံဘာဝိနော. သေသံ ပရတော အာဂမိဿတိ.

249. “慈”（mettā）者，即名为慈（mettāsaṅkhāta），或与慈相应（mettāsahita）。“心解脱”（cetovimutti）者，即于心定（cittasamādhāna）中。“修习”（āsevita）者，即以恭敬心修习（ādarena sevita）。“增长”（bhāvita）者，即已增长（vaḍḍhita）。“多作”（bahulīkata）者，即一再地做（punappunaṃ kata）。“如车”（yānīkata）者，即如已套好之车（yuttayānaṃ viya kata）。“如基”（vatthukata）者，即如已立好之基础（adhiṭṭhānavatthuṃ viya kata）。“安住”（anuṭṭhita）者，即已确立（adhiṭṭhita）。“串习”（paricita）者，即已熟练（pariciṇṇa），达到自在（ciṇṇavasībhāva）。“善发起”（susamāraddha）者，即已很好地完成（suṭṭhu sampādita）。“当希求”（pāṭikaṅkha）者，是应当希望必定会有的（icchitabba avassaṃbhāvino）。其余的在后面会讲到。

၂၅၀. ဓာတုဝိနိဗ္ဘောဂေါတိ သသမ္ဘာရသင်္ခေပါဒိနာ ဓာတူနံ ဝိနိဗ္ဘုဇနံ. အပရာဓော နာမ အပရဇ္ဈန္တဿ ပုဂ္ဂလဿ ရူပဓမ္မမုခေန ဂယှတီတိ ကတွာ အာဟ ‘‘ကိံ ကေသာနံ ကုဇ္ဈသီ’’တိအာဒိ, ကေသာဒိဝိနိမုတ္တဿ အပရဇ္ဈနကဿ ပုဂ္ဂလဿ အဘာဝတော. ဣဒါနိ နိဗ္ဗတ္တိတပရမတ္ထဓမ္မဝသေနေဝ ဝိနိဗ္ဘောဂဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ဝါ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဥပါဒါယ, ဒွါဒသာယတနာနိ ဥပါဒါယာတိ ပစ္စေကံ ဥပါဒါယ-သဒ္ဒေါ ယောဇေတဗ္ဗော. ကောဓဿ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ န ဟောတီတိ ယထာ အာရဂ္ဂေ သာသပဿ, အာကာသေ စ စိတ္တကမ္မဿ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ နတ္ထိ, ဧဝမဿ ‘‘ဝေရီ’’တိ ပရိကပ္ပိတေ ပုဂ္ဂလေ ကောဓဿ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ န ဟောတိ, ကေသာဒီနံ အကုဇ္ဈိတဗ္ဗတော, တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ စ ပုဂ္ဂလဿ အဘာဝတော.

250. “界分别”(dhātuvinibbhoga)者，即通过对其组成部分的概括等方式来分别诸界。过失是指从色法的角度执取犯错的人(puggala)，因此才说“为何对头发发怒”等等，因为离开了头发等，就不存在犯错的人。现在为了仅仅从已生起的究竟法之角度来展示分别之法，所以才说“或者再进一步”等等。“依于五蕴”、“依于十二处”， “依于”一词应分别与它们连用。嗔怒没有安立之处，就像芥子无法安立于针尖，图画无法安立于虚空一样，对于被设想为“仇敌”的人，嗔怒也没有安立之处，因为不应嗔怒头发等，而且离开了头发等的人是不存在的。

၂၅၁. သံဝိဘာဂေါတိ အာမိသသံဝိဘာဂေါ. ပရဿာတိ ပစ္စတ္ထိကဿ. ဘိန္နာဇီဝေါတိ အပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ. တဿေဝံ ကရောတောတိ ဧဝံ သံဝိဘာဂံ ကရောန္တဿ တဿ ဒါယကဿ. ဣတရဿာတိ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ. ‘‘မမ မာတရာ ဥပါသိကာယ [Pg.362] ဒိန္နော’’တိ ဣဒံ ‘‘ဓမ္မိယလာဘော’’တိ ဧတဿ ကာရဏဝစနံ. တေန ပန တဿ အာဂမနသုဒ္ဓိံ ဒဿေတိ.

251. “分施”（saṃvibhāga）者，即物资的分施（āmisasaṃvibhāga）。“于他人”（parassa）者，即于怨敌（paccatthikassa）。“邪命”（bhinnājīvo）者，即不清净的活命（aparisuddhājīvo）。“为彼如是作者”（tassevaṃ karoto）者，即为如是行分施的彼布施者。“于另一人”（itarassa）者，即于接受者（paṭiggāhakassa）。“‘我的优婆夷（upāsikā）母亲所施’，此为‘如法利得’的理由之语。以此显示其来源的清净。”

သဗ္ဗတ္ထသာဓကန္တိ ‘‘အတ္တတ္ထော ပရတ္ထော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော အတ္ထော သမ္ပရာယိကော အတ္ထော’’တိ (မဟာနိ. ၆၉; စူဠနိ. မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၈၅; ပဋိ. မ. ၃.၅) ဧဝမာဒီနံ သဗ္ဗေသံ အတ္ထာနံ, ဟိတာနံ, ပယောဇနာနဉ္စ နိပ္ဖာဒကံ. ဥန္နမန္တိ ဒါယကာ. နမန္တိ ပဋိဂ္ဂါဟကာ.

“一切义成就”是指能成办“自利、他利、现法利、后世利”（《大义释》69；《小义释·摩伽罗阇童子所问义释》85；《无碍解道》3.5）等一切义利、福祉与效益。布施者得以提升，领受者则会谦恭。

၂၅၂. ဧဝန္တိ ယထာဝုတ္တေဟိ ကကစူပမောဝါဒါနုဿရဏာဒီဟိ အတ္တနော ဩဝဒနာကာရေဟိ. ဝူပသန္တပဋိဃဿာတိ ပဋိသင်္ခါနဗလေန ဝိနောဒိတာဃာတဿ. တသ္မိမ္ပီတိ ဝေရီပုဂ္ဂလေပိ. ဝေရီ-ဂဟဏေနေဝ စေတ္ထ အပ္ပိယပုဂ္ဂလဿာပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဝေရိမှိ မေတ္တာယ သိဒ္ဓါယ တသ္မိမ္ပိ မေတ္တာသိဒ္ဓိတော, ပိယတော ပန အတိပ္ပိယသဟာယကဿ ဝိသုံ ဂဟဏံ အာသန္နပစ္စတ္ထိကဿ ဒုဗ္ဗိနိမောစယဘာဝဒဿနတ္ထံ. မေတ္တာဝသေနာတိ မေတ္တာယနဝသေန. သမစိတ္တတန္တိ ဟိတူပသံဟာရေန သမာနစိတ္တတံ. သီမာသမ္ဘေဒေါ သာ ဧဝ သမစိတ္တတာ. ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေတိ မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာနိကပုဂ္ဂလေ. နိသိန္နေတိ ဘာဝေနဘာဝလက္ခဏေ ဘုမ္မံ.

252. “如是”是指通过如前所述的忆念《锯喻教诫》等方式来自我教诫。“于止息嗔者”是指通过省察力而除遣了嗔恚的人。“于彼亦尔”是指也对怨敌之人。并且于此，通过提及怨敌，当知也包含了不喜爱的人，因为若于怨敌的慈心得以成就，于彼不喜爱之人的慈心也因此得以成就。然而，从喜爱的人中，再单独列出非常亲密的朋友，是为了揭示爱著作为近敌的难以摆脱之性。“以慈之力”是指以修习慈心之力。“平等心”是指通过带来福祉而有平等的心。“破除界限”即是此平等心。“于此人”是指于修习慈心业处的人。“nisinne”一词，是在‘于一事发生时，另一事亦发生’（bhāvenabhāvalakkhaṇa）的意义上使用的方位格（bhummaṃ）。

ဟိတမဇ္ဈတ္တေတိ ပိယေ, မဇ္ဈတ္တေ စ. စတုဗ္ဗိဓေတိ စတုဗ္ဗိဓေ ဇနေ, ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ အဓိပ္ပာယော. နာနတ္တန္တိ ပိယမဇ္ဈတ္တာဒိနာနာကရဏံ. ဟိတစိတ္တောဝ ပါဏိနန္တိ ကေဝလံ သတ္တေသု ဟိတစိတ္တော ဧဝါတိ ပဝုစ္စတိ, န ပန ‘‘မေတ္တာယ နိကာမလာဘီ’’တိ ဝါ ‘‘ကုသလီ’’တိ ဝါ ပဝုစ္စတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အတ္တာဒီသု ပဿတိ နာနတ္တန္တိ. ကသ္မာ ပနာယံ ဟိတစိတ္တော ကုသလီတိ န ဝုစ္စတီတိ? သာတိသယဿ ကုသလဿ ဝသေန ကုသလိဘာဝဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ဣမဿ စ ပုဂ္ဂလဿ မေတ္တာဘာဝနာ န ဝိသေသဝတီ. အထ ဝါ န နိကာမလာဘီ မေတ္တာယ ယတော အတ္တာဒီသု ပဿတိ နာနတ္တံ. ကုသလီတိ ပဝုစ္စတိ, ယသ္မာ ဟိတစိတ္တောဝ ပါဏိနန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဂါမသီမာဒယော ဝိယ ဂါမန္တရာဒီဟိ သတ္တသင်္ခါတေ မေတ္တာဝိသယေ ဘာဝနာယ ပုဗ္ဗေ အညမညံ အသံကိဏ္ဏမရိယာဒါရူပေန ဌိတတ္တာ အတ္တာဒယော ဣဓ သီမာ နာမာတိ အာဟ ‘‘စတဿော သီမာယော’’တိ. သမ္ဘိန္နာ ဟောန္တီတိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ သမ္ဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘သမံ ဖရတိ မေတ္တာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. မဟာဝိသေသောတိ မဟန္တော ဘာဝနာယ ဝိသေသော အတိသယော. ပုရိမေန ပုရိမတော အတ္တာဒိနာနတ္တဒဿိနာ. န နာယတီတိ န ဉာယတိ.

“于亲爱者、于中立者”(hitamajjhatte)者，谓于亲爱者与中立者。“于四种”(catubbidhe)者，谓于四种人，其意为“于任何一者”。“差别”(nānattan)者，谓对亲爱者、中立者等作种种分别。“仅于有情有利益心”(hitacittova pāṇinan)者，谓仅被称为“于诸有情有利益心”，而不被称为“于慈随意可得者”或“善者”。何故？以其于自身等见有差别故。然则，何故此有利益心者不被称为“善者”？以其意指依有超胜之善而为善者故。且此人之慈修习不殊胜。或，非随意可得慈者，以其于自身等见有差别故。至于（论中）说“被称为善者”，是因其“仅于有情有利益心”，此中义理应如是理解。犹如村界等之于他村等，于修习前，在名为有情的慈之所缘中，自身等以互不混杂之界限而住，是故此处自身等名为“界”。故说“四种界”。为示“彼等被破除”(sambhinnā honti)一句中所说之破除，故说“以慈平等遍满”等。“大殊胜”(mahāviseso)者，谓由修习而有之巨大、殊胜、超胜。“比前者”(purimena purimato)，即比前一个见自身等有差别者。“不被知”(na nāyati)者，即“不被了知”(na ñāyati)。

၂၅၃. နိမိတ္တန္တိ [Pg.363] ယထာ ကသိဏကမ္မဋ္ဌာနာဒီသု တံတံကသိဏမဏ္ဍလာဒိပရိဂ္ဂဟမုခေန ဘာဝနာဝသေန လဒ္ဓံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ နိဿာယ ဈာနဿ ဂေါစရဘာဝေန ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဥပတိဋ္ဌတိ, န ဧဝမိဓ ဥပဋ္ဌိတံ နိမိတ္တံ နာမ အတ္ထိ. ယော ပနာယံ ယထာဝုတ္တော သီမာသမ္ဘေဒေါ လဒ္ဓေါ, သွေဝ နိမိတ္တံ ဝိယာတိ နိမိတ္တံ. တသ္မိံ ဟိ လဒ္ဓေ ဘာဝနာယ သာတိသယတ္တာ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ ဟောန္တိ, ကိလေသာ သန္နိသိန္နာဝ, ဥပစာရသမာဓိနာ စိတ္တံ သမာဟိတမေဝ. တေနာဟ ‘‘နိမိတ္တဉ္စ ဥပစာရဉ္စ လဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ. တမေဝ နိမိတ္တန္တိ သီမာသမ္ဘေဒဝသေန ပဝတ္တသမထနိမိတ္တံ. အပ္ပကသိရေနေဝ အကိစ္ဆေနေဝ, ပဂေဝ ပရိပန္ထဿ ဝိသောဓိတတ္တာ.

253. 相（nimitta）是指：譬如在遍业处等之中，以执取各个遍轮等为首，通过修习之力而获得取相，依此作为禅那的行境而似相现起；但在此（慈心业处）中，并没有如此现起的名为相者。然而，此如前所说已获得的界限分解（sīmāsambheda），彼即如相，故名为相。因为在获得彼时，由于修习有超胜，诸盖确实已被镇伏，诸烦恼确实已沉静，心确实已由近行定而得等持。因此说：“已获得相与近行。”彼相即是依界限分解而转起的止相。毫不费力，毫不困难，因为（定之）障碍早已被清除。

ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ဘာဝနာနုယောဂေန. အနေန ယောဂိနာ. ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနန္တိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တော ဧဝ.

“至此”（ettāvatā），即以如是修习之努力。由此瑜伽士。“舍离五支”等句之义，已于下方宣说。

‘‘ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ အညတရဝသေနာ’’တိ ဣဒံ ဝက္ခမာနာယ ဝိကုဗ္ဗနာယ တေသံ သာဓာရဏတာယ ဝုတ္တံ. အပ္ပနာပ္ပတ္တစိတ္တဿေဝ န ဥပစာရမတ္တလာဘိနော. ပဂုဏဗလဝဘာဝါပါဒနေန ဝေပုလ္လာဒိဝိသေသပ္ပတ္တဿ ဩဓိသော, အနောဓိသော စ ဒိသာဖရဏာဒိဝသေန ဈာနဿ ပဝိဇမ္ဘနာ ဝိကုဗ္ဗနာ ဝိဝိဓာ ကိရိယာတိ ကတွာ.

“依初禅等之任一”，此说是为将说的神变（vikubbanā）与彼等（禅那）共通之故。（此）唯属已达安止之心者，非仅得近行者。通过令其娴熟强固，对于已达广大等殊胜的禅那，以有分限、无分限及遍满诸方等方式令其开展，即是神变，作‘种种作为’（vividhā kiriyā）解。

၂၅၄. မေတ္တာသဟဂတေနာတိ ဥပ္ပာဒတော ယာဝ ဘင်္ဂါ မေတ္တာယ သဟ ပဝတ္တေန သံသဋ္ဌေန သမ္ပယုတ္တေနာတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန တံ ဝုတ္တနယေန မေတ္တာယ သဟဂတံ, တာယ ဧကုပ္ပာဒါဒိဝိဓိနာ သမ္မဒေဝ အာဂတံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တာယ သမန္နာဂတေနာ’’တိ. စေတော-သဒ္ဒေါ ‘‘အဓိစေတသော’’တိအာဒီသု (ပါစိ. ၁၅၃; ဥဒါ. ၃၇) သမာဓိပရိယာယောပိ ဟောတီတိ တတော ဝိသေသေတုံ ‘‘စေတသာတိ စိတ္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတန္တိ ဧတံ ပဒံ. ဒိသောဓိပရိဂ္ဂဟော သတ္တောဓိပရိဂ္ဂဟမုခေနေဝ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကိဿာ ဒိသာယ ပဌမပရိဂ္ဂဟိတံ သတ္တံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ဒိသာသု ဟိ ဌိတသတ္တာ ဒိသာဂဟဏေန ဂဟိတာ. တေနာဟ ‘‘ဧကဒိသာပရိယာပန္နသတ္တဖရဏဝသေန ဝုတ္တ’’န္တိ. ဖရဏဉ္စ သာရမ္မဏဿ ဓမ္မဿ အတ္တနော အာရမ္မဏဿ ဖဿနာ ပစ္စက္ခတော ဒဿနံ ဂဟဏံ အာရမ္မဏကရဏမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဖရိတွာတိ ဖုသိတွာ အာရမ္မဏံ ကတွာ’’တိ. ဗြဟ္မဝိဟာရာဓိဋ္ဌိတန္တိ မေတ္တာဈာနုပတ္ထမ္ဘိတံ. တထာတိ နိယမနံ. တံ [Pg.364] အနိယမာပေက္ခသမ္ဗန္ဓီဘာဝတော ဥပမာကာရနိယမနံ. ဒုတိယန္တိ ဥပမေယျဒဿနံ, ဥပမေယျဉ္စ နာမ ဥပမံ, တေန သမ္ဗန္ဓဉ္စ ဝိနာ နတ္ထီတိ တဒုဘယမ္ပိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ပုရတ္ထိမာဒီသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တထာ ဒုတိယန္တိ ဧတ္ထ ဖရိတွာ ဝိဟရတီတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဧဝံ တတိယံ စတုတ္ထန္တိ ဧတ္ထာပိ. တဒနန္တရန္တိ စ ဖရဏာပေက္ခံ အနန္တရဂ္ဂဟဏံ, န ဖရိတဗ္ဗဒိသာပေက္ခံ ဒိသာနံ အနိဒ္ဒိဋ္ဌရူပတ္တာ. ဖရဏာနုက္ကမေန ဟိ တာသံ ဒုတိယာဒိတာ, န သရူပတော. တေနေဝါဟ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ဧကံ ဒိသ’’န္တိ. ဣတီတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တံ စတဿော, ဧဝံ ဥဒ္ဓံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဧတေနေဝ နယေနာ’’တိ. ဣဒမ္ပိ ဣတိ-သဒ္ဒဿေဝ အတ္ထဒဿနံ. ပါဠိယံ (မ. နိ. ၃.၃၀၉; ၃.၂၃၀; ဝိဘ. ၆၄၂) အဓော တိရိယန္တိ ဧတ္ထ ပိ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဒဿေတုံ ‘‘အဓောဒိသမ္ပိ တိရိယံ ဒိသမ္ပီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတေနေဝ ‘‘ဒုတိယ’’န္တိအာဒီသုပိ ပိ-သဒ္ဒဿ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌတာ ဒီပိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝမေဝါတိ ဣဒမ္ပိ ဣတိ-သဒ္ဒဿေဝ အတ္ထဒဿနံ. ဧတ္ထ စ ‘‘အဓော’’တိ ဣမိနာ ယထာ နိရယေသု, နာဂဘဝနာဒီသု, ယတ္ထ တတ္ထ ဝါ အတ္တနော ဟေဋ္ဌိမဒိသာယ သတ္တာ ဂယှန္တိ, ဧဝံ ‘‘ဥဒ္ဓ’’န္တိ ဣမိနာ ဒေဝလောကေ, ယတ္ထ တတ္ထ ဝါ အတ္တနော ဥပရိမဒိသာယံ သတ္တာ ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

254. “与慈俱行”（mettāsahagatena），是从生起时至坏灭时，与慈共同发生、混合、相应的意思。再者，因为它以所说的方式与慈俱行，以同生等法与该慈完全相应，所以说“具足慈”（mettāya samannāgatenā）。“心”（ceto）一词，在“增上心”（adhicetaso）等处，也是定的同义词，为了与此区别，故说“以心（cetasā）即是以心（cittena）”。“此”（etaṃ）是此词。为显示“方向的限定”（disodhipariggaho）仅以“有情的限定”（sattodhipariggaha）为门径，故说“缘于于一方向中被首先限定的有情”。诚然，处于诸方的有情，是以“取方向”而被取。因此说：“这是就遍满一方所含摄的有情而说”。“遍满”（pharaṇa），是有所缘法对其所缘的触及、亲见、执取，亦即作意，因此说：“‘遍满后’（pharitvā）即是‘触后而作意’（phusitvā ārammaṇaṃ katvā）”。“为梵住所加持”（Brahmavihārādhiṭṭhitaṃ）即为慈禅所支持。“如是”（tathā）是确定词，因其是与非确定词（如 yathā）相关联的词，故为譬喻方式的确定词。“第二”（dutiyaṃ）是显示喻依（upameyya）。而所谓喻依，不能脱离喻体（upama）及与彼之关联而存在，为显示此二者，故说“如于东方等……”（yathā puratthimādīsū）等。在此，“如是于第二（方）”（tathā dutiyaṃ）之处，应承前“遍满而住”（pharitvā viharati）与之相连；于“第三”（tatiyaṃ）、“第四”（catutthaṃ）之处也是如此。至于“于其后”（tadanantaraṃ），此中“后”（anantara）的取用是就遍满而言，而非就所应遍满的方向而言，因为诸方向的自相并未被指明。诚然，彼等之所以为第二等，是依遍满的次第，而非依其自相。正因如此，才说“任何一个方向”（yaṃ kiñci ekaṃ disaṃ）。“如是”（iti）的意思是：“如此，如前所说遍满四方，亦如此遍满上方而住”。因此说“以同样的方法”（eteneva nayena）。此句也是“iti”一词的见义。为显示在圣典（Pāḷi）中“下方、横向”（adho tiriyaṃ）之处，“亦”（pi）字是经省略而表述的，故说“下方亦尔，横向亦尔”（adhodisampi tiriyaṃ disampī）。应知，由此亦阐明了在“第二”（dutiyaṃ）等处，“亦”（pi）字也是经省略而表述的。“正是如此”（evameva）此句，也是“iti”一词的见义。此中，应知是以“下方”（adho）一词，遍取如在地狱、龙宫（nāgabhavana）等处，或在任何自己下方区域的有情；同样，以“上方”（uddhaṃ）一词，遍取如在天界，或在任何自己上方区域的有情。

မဇ္ဈတ္တာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣတ္ထိပုရိသအရိယာနရိယဒေဝမနုဿာဒိကေ ပဘေဒေ သင်္ဂဏှာတိ. ဤသကမ္ပိ ဗဟိ အဝိက္ခိပမာနောတိ အပ္ပကမ္ပိ ကမ္မဋ္ဌာနတော ဗဟိ ဝိက္ခေပံ အနာပဇ္ဇန္တော ဟိတူပသံဟာရတော အညထာ ထောကမ္ပိ အဝတ္တမာနော. သဗ္ဗတ္တတာယာတိ ဝါ သဗ္ဗေန အတ္တဘာဝေန ယထာ သဗ္ဗဘာဝေန အတ္တနိ အတ္တနော အတ္တဘာဝေ ဟိတေသိတာ, ဧဝံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗသတ္တေသု မေတ္တာယ ဖရိတွာ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော. မေတ္တာယ ဝုစ္စမာနတ္တာ သတ္တဝိသယော သဗ္ဗ-သဒ္ဒေါ, သော စ ဒီဃံ ကတွာ ဝုတ္တော, တသ္မာ သဗ္ဗသတ္တကာယသင်္ခါတာ ပဇာ ဧတဿ အတ္ထီတိ သဗ္ဗာဝန္တောတိ ပဒတ္ထတော ဒဿေန္တော ‘‘သဗ္ဗာဝန္တန္တိ သဗ္ဗသတ္တဝန္တ’’န္တိ အာဟ. ဧတ္ထ စ သဗ္ဗဓီတိ ဒိသောဓိနာ, ဒေသောဓိနာ စ အနောဓိသောဖရဏံ ဝုတ္တံ, သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တန္တိ သတ္တောဓိနာ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘အနောဓိသော ဒဿနတ္ထ’’န္တိ. ဧကမေဝတ္ထံ ပကာရတော ပရိယာယေန္တိ ဉာပေန္တီတိ ပရိယာယာ, ဝေဝစနာနိ. ဝိပုလာဒိသဒ္ဒါ စေတ္ထ တာဒိသာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘ဝိပုလေနာတိ ဧဝမာဒိပရိယာယဒဿနတော’’တိ. ပရိယာယဒဿနေ စ ပုဗ္ဗေ ဂဟိတပဒါနိပိ [Pg.365] ပုန ဂယှန္တိ, ယထာ ‘‘သဒ္ဓါ သဒ္ဒဟနာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၂) ဧတ္ထ ဝုတ္တမ္ပိ သဒ္ဓါပဒံ ပုန ဣန္ဒြိယာဒိပရိယာယဒဿနေ ‘‘သဒ္ဓါ သဒ္ဓိန္ဒြိယ’’န္တိ (ဓ. သ. ၁၂) ဝုတ္တံ. တထာသဒ္ဒေါ ဝါ ဣတိသဒ္ဒေါ ဝါ န ဝုတ္တောတိ ‘‘မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတီ’’တိ ဧတဿ အနုဝတ္တကော တထာ-သဒ္ဒေါ စ ဣတိ-သဒ္ဒေါ စ တေသံ ဖရဏာနန္တရာဒိဋ္ဌာနံ အဋ္ဌာနန္တိ ကတွာ တေ န ဝုတ္တာတိ ပုန ‘‘မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ အတ္ထော. ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ ပုန ဝစနံ နိဂမနန္တိ အာဟ ‘‘နိဂမနဝသေန ဝါ ဧတံ ဝုတ္တ’’န္တိ. နနု စ သမာပနဝသေန ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ ပုန ဝစနံ နိဂမနန္တိ? နာယံ ဒေါသော ဩဓိသောအနောဓိသောဖရဏာနံ သမာပနေ ဧဝ ဝုတ္တတ္တာ. ဝိပုလေနာတိ မဟန္တေန, မဟတ္တဉ္စဿ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနာဒီသု ဝိယ အာရမ္မဏဿ ဧကဒေသမေဝ အဂ္ဂဟေတွာ အနဝသေသဂ္ဂဟဏဝသေနာတိ အာဟ ‘‘ဖရဏဝသေန ဝိပုလတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ.

“中性者等”（Majjhattādi），此“等”（ādi）字包括了女、男、圣者、凡夫、天、人等差别。“丝毫不外散”（īsakaṃpi bahi avikkhipamāno）的意思是，心念即使些微也不从业处（kammaṭṭhāna）向外散乱，除了致力于引致利益之外，丝毫不作他想。“以一切身”（sabbattatā）则是说，以全部身心，犹如希求自身利益一般，于一切处对一切有情，以慈心遍满而住，此是其义。因为是在说慈心，所以“一切”（sabba）一词的对象是有情，并且此词是作长音而说（指sabbā-），因此，对他而言，存在着一切被称为“有情众”的众生，故名为“具一切者”（sabbāvanta）。为了从字义上开示，故说：“‘具一切者’（sabbāvanta）即是‘具一切有情者’（sabbasattavanta）”。在此，“于一切处”（sabbadhi）一词，是以方向限定（disodhi）和地域限定（desodhi）来说明无限定的遍满（anodhisopharaṇa）；而“以一切身”（sabbattatā）和“具一切者”（sabbāvanta）二词，则是以有情限定（sattodhi）来说明。诚然，如所说：“为示无限定义”。它们以不同方式（pakārato）表达同一义理，因此称为“同义词”（pariyāyā）、“异名词”（vevacanāni）。此处的“广大”（vipula）等词也是如此，这是其意趣。因此他说：“‘以广大’等，是由于开示了这些同义词”。在开示同义词时，先前已使用的词也会被再次使用。譬如，在（《法集》中）说“信即是信解”（saddhā saddahanā）时所说的“信”一词，在开示根等同义词时，又复说为“信即是信根”（saddhā saddhindriya）。之所以未说“如是”（tathā）或“亦尔”（iti）等词，是因为在“以慈俱心遍满一方而住”之后，接续的“如是”、“亦尔”等词，并非安立遍满之后其他特质（如广大等）之处，作此考虑后，便不说这些词。其义是，因此而复说“以慈俱心”。重复已说之义，即是“结论”（nigamana），因此他说：“或者，这是以结论的方式而说”。[问：]难道不是说，以作结的方式重复已说之义，才是“结论”吗？[答：]这并无过失，因为它正是在总结有限定与无限定的遍满时所说。“以广大”（vipulena）：即是以广大。其广大，是指不像在不净业处（asubhakammaṭṭhāna）等修习中那样，只取所缘的一部分，而是通过无遗漏地把握（全部所缘）而成就。因此他说：“当知其广大是就遍满而言”。

ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနသမတ္ထတာဒီဟိ မဟတ္တံ ဂတံ, မဟန္တေဟိ ဝါ ဥဠာရစ္ဆန္ဒစိတ္တဝီရိယပညေဟိ ဂတံ ပဋိပန္နန္တိ မဟဂ္ဂတံ. တယိဒံ ယသ္မာ ဧကန္တတော ရူပါဝစရံ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဘူမိဝသေန မဟဂ္ဂတ’’န္တိ. နိရုဠှော ဟိ ရူပါရူပါဝစရေသု မဟဂ္ဂတဝေါဟာရော. ပဂုဏဝသေနာတိ ပကာရတော ဂုဏိတံ ဗဟုလီကတံ ပဂုဏံ, တဿ ဝသေန, သုဘာဝိတဘာဝေနာတိ အတ္ထော. တံ ဟိ ပမာဏံ ဂဟေတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ အပ္ပမာဏံ နာမ ဟောတိ. အပ္ပမာဏသတ္တာရမ္မဏဝသေနာတိ အပရိမာဏသတ္တာရမ္မဏကရဏဝသေန. သယမ္ပိ ဝေရရဟိတတ္တာ, တံသမင်္ဂိနော ဝေရာဘာဝဟေတုတ္တာ စ အဝေရံ. တယိဒံ ဒွယံ ယတော လဘတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဗျာပါဒပစ္စတ္ထိကပ္ပဟာနေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. စေတသော ဗျာပတ္တိဝသေန ဟနနတော ဗျာပဇ္ဇံ, စေတသိကံ အသာတံ, တဒဘာဝတော အဗျာပဇ္ဇံ. တေနာဟ ‘‘နိဒ္ဒုက္ခ’’န္တိ. တံ ပနဿ အဗျာပဇ္ဇတ္တံ ပဉ္စဝိညာဏာဒီနံ ဝိယ န သဘာဝတော, အထ ခေါ ပစ္စတ္ထိကဝိဝေကတောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဒေါမနဿပ္ပဟာနတော’’တိ အာဟ. အယန္တိ ဣဓ ယထာနီတံ အပ္ပမညာဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၆၄၂), တေသု တေသု စ သုတ္တပဒေသေသု (မ. နိ. ၁.၄၅၉; ၂.၃၀၉, ၃၁၅) အာဂတံ မေတ္တာဗြဟ္မဝိဟာရဝိကုဗ္ဗနမာဟ.

以能镇伏烦恼等能力而达至广大，或由具足广大欲、心、精进、慧的伟大者们所行、所实践，故称“广大”（mahaggata）。此心因完全属于色界（rūpāvacara），故说“依地而广大”。“广大”一词在色界与无色界（arūpāvacara）中是既定用法。所谓“依于熟练”（paguṇavasena），是说以种种方式令其增长、多次修习，此即为“熟练”（paguṇa），其义即是“依于善修习的状态”。此心因其量难测，故名“无量”（appamāṇa）。所谓“依于无量有情所缘”（appamāṇasattārammaṇavasena），即是以无量有情为所缘。其自身远离怨恨，且是使具足此心者无怨恨的原因，故为“无怨”（avera）。为示此二者从何而得，故说“由断除嗔（byāpāda）与敌对”。因其以毁坏心的方式进行打击，故为“嗔”（byāpajjaṃ），即心的不快；因无此，故为“无嗔”（abyāpajjaṃ）。因此说“无苦”（niddukkha）。然而，它的无嗔状态，并非如五识（pañcaviññāṇa）等那样是自性使然，而是透过远离敌对法，为示此义，故说“由断除忧”（domanassappahānato）。（作者）以此说明如此处所引《分别论》（Vibhaṅga）的《无量品》（Appamaññāvibhaṅga）及各经文中所说的慈梵住（mettābrahmavihāra）的变现。

၂၅၅. ‘‘တထာ’’တိ ဣမိနာ ဣမိဿာ ‘‘ပဉ္စဟာကာရေဟိ, သတ္တဟာကာရေဟိ, ဒသဟာကာရေဟီ’’တိ အာကာရဝိဘာဂေန ပဋိသမ္ဘိဒါယံ (ပဋိ. မ. ၂.၂၂) ဝုတ္တာယ စ ဝိကုဗ္ဗနာယ [Pg.366] မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏဿ ဝိယ ဘေဒါဘာဝမုပသံဟရတိ ဩဓိသောဖရဏအနောဓိသောဖရဏဒိသာဖရဏဝသေန ဒေသနာယ အာဂတတ္တာ. ကေဝလံ ပနေတ္ထ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ (ပဋိ. မ. ၂.၂၂) ဝိယ သတ္တောဓိ န ဂဟိတောတိ အယမေဝ ဝိသေသော. ယမ္ပီတိ ဝိကုဗ္ဗနံ သန္ဓာယာဟ.

255. 以“如是”（Tathā）一词，（作者）总结：此（经中所说）变现，与《无碍解道》（Paṭisambhidāmagga）中以“五种方式、七种方式、十种方式”等行相分别所说的变现，二者之间如同被从中切开的金块般没有分别，因为教示是依于限定遍满、无限定遍满及方向遍满的方式而来的。唯一的差别仅是：此处（经文中）不像《无碍解道》那样，未取有情的限定。而（经文中的）“任何”（yampi）一词，是针对此变现而说。

ဣဒါနိ ဘေဒါဘာဝဒဿနမုခေန ဥဒ္ဒေသတော အာနီတံ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိံ နိဒ္ဒေသတော ဒဿေတွာ တဿာ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနံ ကာတုံ ‘‘တတ္ထ စာ’’တိအာဒိမာဟ.

现在，以开显无差别为门，对以纲要方式引述的《无碍解道》巴利，再以解释方式开示后，为作其中不显明之词句的释义，而说“于其中”等。

၂၅၆. တတ္ထ သဗ္ဗေ သတ္တာတိ သဗ္ဗ-သဒ္ဒေါ ကာမံ ပဒေသသဗ္ဗဝိသယော, န သဗ္ဗသဗ္ဗဝိသယော ယထာ ‘‘သဗ္ဗံ ဇာနာတီတိ သဗ္ဗညုတညာဏ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၁၉-၁၂၀), ‘‘သတ္တာ’’တိ ပန ပဒေန ပရိစ္ဆိန္နံ အတ္တနော ဝိသယံ အသေသေတွာဝ ပရိယာဒိယတီတိ အာဟ ‘‘အနဝသေသပရိယာဒါနမေတ’’န္တိ.

256. 于“sabbe sattā”(一切有情)中，“sabba”(一切)一词，诚然是就部分而言的“一切”(padesasabba)，并非如“sabbaṃ jānātīti sabbaññutaññāṇa”(知一切故为一切知智)中那样是就全部而言的“一切”(sabbasabba)。然而，它毫无遗漏地遍收其由“sattā”(有情)一词所限定的范围，故说“此乃无遗漏之遍收”。

တတြာတိ တသ္မိံ ရူပေ. သတ္တောတိ သဇ္ဇနကိစ္စေန ဆန္ဒာဒိပရိယာယေန လောဘေန အာသတ္တော လဂ္ဂေါ. တတြာတိ ဝါ ကရဏေ ဘုမ္မံ, တေန ဆန္ဒာဒိနာတိ အတ္ထော.

“Tatrā”(于彼)意为“于彼色中”。“Satto”(执着)意为：以贪(lobha)，即以欲(chanda)等为同义词，依其执着之作用而粘着、附着。或者，“tatrā”是作具格(karaṇa)义的处格(bhumma)，其义为“以彼欲等”。

ယဒိ သတ္တတာယ သတ္တာ, ကထံ ဝီတရာဂေသူတိ အာဟ ‘‘ရုဠှီသဒ္ဒေနာ’’တိအာဒိ. အဝီတရာဂေသု ရုဠှေန, အဝီတရာဂေသု ဝါ ပဝတ္တိတွာ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓခန္ဓသန္တာနတာယ တံသဒိသေသု ဝီတရာဂေသု ရုဠှေန သဒ္ဒေန. အထ ဝါ ကိဉ္စိ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ သတိပိ အညသ္မိံ တန္နိမိတ္တယုတ္တေ ကတ္ထစိ ဝိသယေ သမ္မုတိယာ စိရကာလတာယ နိမိတ္တဝိရဟေပိ ပဝတ္တိ ရုဠှီ နာမ ယထာ ‘‘ဂစ္ဆန္တီတိ ဂါဝေါ’’တိ, ဧဝံ သတ္တသဒ္ဒဿာပိ ရုဠှီဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဘူတပုဗ္ဗဂတိယာ ဝါ ဝီတရာဂေသု သတ္တဝေါဟာရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သတွယောဂတောတိ ဧတ္ထ သတွံ နာမ ဗုဒ္ဓိ, ဝီရိယံ, တေဇော ဝါ, တေန ယောဂတော သတ္တာ, ယထာ ‘‘နီလဂုဏယောဂတော နီလော ပဋော’’တိ.

若因执着(sattatā)而名为有情(sattā)，那么对离贪者(vītarāga)又如何[适用此称呼]呢？对此，[论主]说“以约定俗成之词(ruḷhīsadda)”等。此词于未离贪者是约定俗成的用法；或此词于未离贪者中通行，而离贪者因仍有与诸根相连的蕴之相续，与未离贪者相似，故此约定俗成之词也用于他们。又或者，所谓“约定俗成”(ruḷhī)，是指依循某个标记，即便另有具备此标记之物，[此词]也仅用于某一对象；或是因世俗称谓之长久，即便标记已失，此称谓依然沿用，如“因其行走(gacchanti)，故名为牛(gāvo)”。应知“有情”一词亦是如此约定俗成。或者，应知对离贪者使用“有情”的称谓，是依其过去曾是(bhūtapubba)的状态。至于“因与萨埵(satva)结合”，此中“萨埵”是指慧、精进或火界，因与此结合，故名“有情”，犹如“因与蓝色之德(guṇa)结合，故称蓝布”。

ပါဏန္တိ ဧတေနာတိ ပါဏနံ, အဿာသပဿာသာ, တဿ ကမ္မံ ပါဏနတာ, တာယ, အဿာသပဿာသသမ္ပယောဂေနာတိ အတ္ထော. ဘူတတ္တာတိ ကမ္မကိလေသေဟိ ဇာတတ္တာ. ပူရဏတော, ဂလနတော စ ပုဂ္ဂလာတိ နေရုတ္တာ. သတ္တာ ဟိ နိဗ္ဗတ္တန္တာ တံတံသတ္တနိကာယံ ပူရေန္တာ ဝိယ ဟောန္တိ, သဗ္ဗာဝတ္ထနိပါတိတာယ စ ဂလန္တိ စဝန္တီတိ အတ္ထော. အပရိညာတဝတ္ထုကာနံ ‘‘အတ္တာ’’တိ [Pg.367] ဘဝတိ ဧတ္ထ အဘိဓာနံ, စိတ္တဉ္စာတိ အတ္တဘာဝေါ, သရီရံ, ခန္ဓပဉ္စကမေဝ ဝါ. တန္တိ ခန္ဓပဉ္စကံ. ဥပါဒါယာတိ ဂဟေတွာ ဥပါဒါနံ နိဿယံ ကတွာ. ပညတ္တိမတ္တသမ္ဘဝတောတိ ပရမတ္ထတော အသန္တေပိ သတ္တသညိတေ ပညတ္တိမတ္တေန သမ္ဘဝတော.

以此呼吸，故为“命者”(pāṇanaṃ)，即出入息。其业为呼吸(pāṇanatā)，是故，其义为“与出入息相应”。“为有情”(Bhūtattā)者，因由业与烦恼所生。语源学家言：由“充满”(pūraṇa)与“堕落”(galana)故，名为“补特伽罗”(puggala)。诚然，有情(satta)出生时，犹如充满其各自的有情部类；又因于一切状态中堕落，故会消逝、死亡，此为其义。对于尚未了知诸事(vatthu)之人，于此(身或五蕴)中，生起“我”(attā)之名言(abhidhānaṃ)与心念(cittaṃ)，故称为“自体”(attabhāva)，即身体，或仅是五蕴。“彼”(Taṃ)即是五蕴。“执取”(Upādāya)是执持(gahetvā)之义，即以执取(upādāna)为依止。“仅由假名而有”(Paññattimattasambhavato)之义为：就胜义(paramattha)而言，虽不存在，然于被称为“有情”(satta)者中，仅由假名(paññatti)而有。

ယထာ စ သတ္တာတိ ဝစနန္တိ ယထာ သတ္တ-သဒ္ဒေါ ယထာဝုတ္တေနဋ္ဌေန နိပ္ပရိယာယတော ပဒေသဝုတ္တိပိ ရုဠှီဝသေန အနဝသေသပရိယာဒါယကော. သေသာနိပီတိ ပါဏာဒိဝစနာနိပိ. တာနိပိ ဟိ ရူပါရူပဘဝူပဂစတုတ္ထဇ္ဈာနာဒိသမင်္ဂီနံ အဿာသပဿာသာဘာဝတော အဝိနိပါတဓမ္မာနံ ပုဂလနဿ အဘာဝတော ပဒေသဝုတ္တီနိ. ရုဠှီဝသေန အာရောပေတွာ ယထာဝုတ္တာယ ရုဠှိယာ ဝသေန ကတ္ထစိ ဝိသယေ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ပါဏပုဂ္ဂလဘာဝံ အာရောပေတွာ. ယဒိ သာဓာရဏတော သတ္တဝေဝစနာနီတိ ဂဟေတွာ အနောဓိသောဖရဏာ မေတ္တာ ဝုစ္စတိ, အထ ကသ္မာ ပဉ္စဟေဝ အာကာရေဟိ ဝုတ္တာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ကာမဉ္စာ’’တိအာဒိ. ကေစိ ပနာဟု ‘‘န ခေါ ပနေတာနိ ‘‘သတ္တာ’’တိအာဒီနိ ပဒါနိ ဝေဝစနတာမတ္တံ ဥပါဒါယ ဂဟိတာနိ, ယတော ဇန္တုအာဒီနမ္ပိ ဂဟဏံ အာပဇ္ဇေယျ, အတ္ထဝိသေသံ ပန နိမိတ္တဘူတံ ဥပါဒါယ ဂဟိတာနီ’’တိ, တေ သန္ဓာယာဟ ‘‘ယေ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အတ္ထတောတိ သဇ္ဇနဋ္ဌေန သတ္တာ, ပါဏနဋ္ဌေန ပါဏာတိ ဧဝမာဒိအတ္ထတော. တေသံ တံ မတိမတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနောဓိသောဖရဏာ ဝိရုဇ္ဈတီ’’တိ. ကသ္မာ? ကေစိ သတ္တာ, ကေစိ ပါဏာ, ကေစိ ပုဂ္ဂလာတိ အာပဇ္ဇနတော. တထာ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာတိ သတ္တာဒိသဒ္ဒါ သပ္ပဒေသဝိသယာတိ ဧဝမတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန နိပ္ပဒေသဝိသယာတိ ဧဝမတ္ထံ ဂဟေတွာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘ဣမေသူ’’တိအာဒိ. ပဉ္စသု အာကာရေသူတိ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ’’တိအာဒိနာ ပါဠိယံ (ပဋိ. မ. ၂.၂၂) အာဂတေသု ပဉ္စသု ဘာဝနာကာရေသု. အညတရဝသေနာတိ ယဿ ကဿစိ ဝသေန.

正如“有情”(satta)一词，虽然此词依前述之义，从其字面义(nippariyāyato)而言仅适用于一部分，但依约定俗成(ruḷhīvasena)则涵盖一切而无遗余。其余的词语，如“有命者”(pāṇa)等也是如此。诚然，彼等词语亦仅适用于一部分。因为对于已生色界、无色界，或具足第四禅等的人，因其无有出入息；对于不堕法者(avinipātadhammānaṃ，即圣者)，因其无有堕于地狱(pugalana)之事。依约定俗成，即便在某些领域实不存在“有命者”或“个人”的自性，亦假立其名。若将此等词语普遍地理解为“有情”的同义词，而说无限制遍满的慈心，那么为何只以五种行相宣说呢？针对此质问，（论师）说“kāmañca”等。然而，有些人说：“‘有情’等这些词语，并非仅因其为同义词而被采用，否则亦应采用‘生物’(jantu)等词。实则是因其作为表征的特殊含义而被采用。”针对他们，（论师）说“ye pana”等。此中，“从义理而言”(atthatoti)是指：因有执著(sajjana)义，故名“有情”(sattā)；因有呼吸(pāṇana)义，故名“有命者”(pāṇā)等义理。为示此仅为彼等之见解，（论师）说：“此与无限制遍满相违。”为何？因为这会导致（分别）：“某些是有情，某些是有命者，某些是个人。”“不作如是理解”(Tathā atthaṃ aggahetvā)之意为：不采纳“有情等词语仅指涉部分对象”此义，而应采纳“依前述之理，彼等词语指涉一切对象而无局限”此义。因此，（论师）说“imesu”等。“于五种行相中”是指于圣典（《无碍解道》II, 22）中以“一切有情”(sabbe sattā)等开头的五种修习行相。“以任一方式”是指以其中任何一种方式。

၂၅၇. ဣဒါနိ ဒွါဝီသတိယာ ဘာဝနာကာရေသု အပ္ပနာ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဗျာပါဒရဟိတာတိ ဒေါမနဿဗျာပါဒရဟိတာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ န ကေဝလံ ယထာဝုတ္တအာကာရဝိဘာဂမတ္တတော အပ္ပနာဝိဘာဂေါ, တသ္မာ. ဣမေသုပိ ပဒေသူတိ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိကောဋ္ဌာသေသုပိ. ယံ ယံ ပါကဋံ ဟောတီတိ ယဒိပိ ပုဗ္ဗဘာဂေ [Pg.368] တတ္ထ တတ္ထ အဘိနိဝေသေ အနေကကောဋ္ဌာသဝသေနေဝ မနသိကာရံ ပဝတ္တေတိ, ဘာဝနာယ သမိဇ္ဈနက္ခဏေ ပန တတ္ထ ယံ ပဂုဏတရတာယ သုပါကဋံ ဟောတိ, တဿ ဝသေန အပ္ပနာ ဟောတိ, ယထာ တံ ဒွတ္တိံသာကာရေ. တတ္ထ ပန အာရမ္မဏံ, ဣဓ ဘာဝနာကာရောတိ အယမေဝ ဝိသေသော. စတုန္နန္တိ စတုန္နံ စတုန္နံ. ဗျာပနိစ္ဆာလောပေန ဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ.

257. 现在，为了总括并开示二十二种修习行相中的安止(appanā)，而说“于此中”等。“离恼害”(Byāpādarahitā)是离忧之恼害。“是故”，是因为安止的分别，不仅仅在于如前所述的行相分别而已，因此。“于此等句中”，即于“愿一切有情无怨”(sabbe sattā averā hontū)等部分中。“任何显现者”，是说：虽然在预备阶段，于彼彼处依众多部分而令作意转起，但在修习成就的刹那，安止是依于其中因更熟练而极显现者而生起，如同于三十二身分中那样。但在彼处是所缘，于此处是修习行相，这即是差别。“于四种”，即于四种、四种。此乃通过省略词语而指明。此理亦通于其余部分。

လိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ တေသံ ပစုရတော လဗ္ဘမာနတ္တာ. တတိယာ ပန ပကတိ ယဒိပိ ပဌမဒုကေန န သင်္ဂဟိတာ, ဒုတိယဒုကေန ပန တိကေန စ သင်္ဂဟိတာ ဧဝ.

依性(liṅga)而说，因其（男女）多可得故。至于第三种本性，虽然未被第一组二法所摄，但确实为第二组二法及三法所摄。

ဣတိ သဗ္ဗာနိပီတိ အနောဓိသောဖရဏေ ဝီသတိ, ဩဓိသောဖရဏေ အဋ္ဌဝီသတိ, ဒိသာဖရဏေ စတ္တာရိ သတာနိ, အသီတိ စာတိ ဧဝံ သဗ္ဗာနိပိ. သတ-သဒ္ဒါပေက္ခာယ နပုံသကနိဒ္ဒေသော.

“如是一切”，即：无限制遍满(anodhisopharaṇa)有二十，有限制遍满(odhisopharaṇa)有二十八，方向遍满(disāpharaṇa)有四百八十，如是为一切。这是参照“百”(sata)一词而作的中性词指示。

၂၅၈. ဧဝံ မေတ္တာဘာဝနံ ဝိဘာဝေတွာ ဣဒါနိ တတ္ထ အာနိသံသေ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဣတီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ သေသာ ဇနာတိ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ အလာဘိနော. သမ္ပရိဝတ္တမာနာတိ ဒက္ခိဏေန ပဿေန အသယိတွာ သဗ္ဗသော ပရိဝတ္တမာနာ. ကာကစ္ဆမာနာတိ ဃုရုဃုရုပဿာသဝသေန ဝိဿရံ ကရောန္တာ. သုခံ သုပတီတိ ဧတ္ထ ဒုဝိဓာသုပနာ သယနေ ပိဋ္ဌိပ္ပသာရဏလက္ခဏာ, ကိရိယာမယစိတ္တေဟိ အဝေါကိဏ္ဏဘဝင်္ဂပ္ပဝတ္တိလက္ခဏာ စ. တတ္ထာယံ ဥဘယထာပိ သုခမေဝ သုပတိ. ယသ္မာ သဏိကံ နိပဇ္ဇိတွာ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ သမောဓာယ ပါသာဒိကေန အာကာရေန သယတိ, နိဒ္ဒေါက္ကမနေပိ ဈာနံ သမာပန္နော ဝိယ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဧဝံ အသုပိတွာ’’တိအာဒိ.

258. 如此阐明慈修习(mettābhāvanā)后，现在为阐明其功德(ānisaṃsa)，而开始说“如是”等。于此，“其余众人”(sesā janā)指未得慈心解脱者。“辗转反侧”(samparivattamānā)指不用右胁而卧，完全翻来覆去。于“安乐而眠”(sukhaṃ supati)一句，睡眠有两种：一者，以在床上伸展背脊为特征；二者，以不被造作心所混杂的有分心流转为特征。于此，此人（修慈者）于两种情况下皆唯安乐而眠。因为他缓缓躺下，妥善安置肢体，以令人净信的姿态而卧，乃至入睡时亦如入禅那(jhāna)一般。因此说“不像那样睡”等。

နိဒ္ဒါကာလေ သုခံ အလဘိတွာ ဒုက္ခေန သုတ္တတ္တာ ဧဝ ပဋိဗုဇ္ဈနကာလေ သရီရခေဒေန နိတ္ထုနနံ, ဝိဇမ္ဘနံ, ဣတော စိတော ဝိပရိဝတ္တနဉ္စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နိတ္ထုနန္တာ ဝိဇမ္ဘန္တာ သမ္ပရိဝတ္တန္တာ ဒုက္ခံ ပဋိဗုဇ္ဈန္တီ’’တိ. အယံ ပန သုခေန သုတ္တတ္တာ သရီရခေဒါဘာဝတော နိတ္ထုနနာဒိရဟိတောဝ ပဋိဗုဇ္ဈတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ အပ္ပဋိဗုဇ္ဈိတွာ’’တိအာဒိ. သုခပဋိဗောဓော စ သရီရဝိကာရာဘာဝေနာတိ အာဟ ‘‘သုခံ နိဗ္ဗိကာရ’’န္တိ.

因睡眠时未得安乐，唯以痛苦而眠，故于醒来时，因身体疲惫而有呻吟、呵欠、辗转反侧，故说：“呻吟、呵欠、辗转反侧，痛苦地醒来。”而此人因安乐而眠，身体无有疲惫，故醒来时无呻吟等。因此说：“不那样醒来”等。又因身体无有变异而安乐醒来，故说：“安乐无变异”。

‘‘ဘဒ္ဒကမေဝ [Pg.369] သုပိနံ ပဿတီ’’တိ ဣဒံ အနုဘူတပုဗ္ဗဝသေန, ဒေဝတူပသံဟာရဝသေန စဿ ဘဒ္ဒကမေဝ သုပိနံ ဟောတိ, န ပါပကန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘စေတိယံ ဝန္ဒန္တော ဝိယာ’’တိအာဒိ. ဓာတုက္ခောဘဟေတုကမ္ပိ စဿ ဗဟုလံ ဘဒ္ဒကမေဝ သိယာ ယေဘုယျေန စိတ္တဇရူပါနုဂုဏတာယ ဥတုအာဟာရဇရူပါနံ.

“唯见吉祥梦”(bhaddakameva supinaṃ passati)此言，是作如是意而说：由于曾体验故，及天神引致故，彼唯有吉祥梦，无有恶梦。因此说“犹如礼拜制多(cetiya)”等。即使是四大扰乱所致的梦，于彼亦大多是吉祥的，因时节所生色与食所生色，大多随顺于心所生色故。

ဥရေ အာမုတ္တမုတ္တာဟာရော ဝိယာတိ ဂီဝါယ ဗန္ဓိတွာ ဥရေ လမ္ဗိတမုတ္တာဟာရော ဝိယာတိ ကေဟိစိ ဝုတ္တံ. တံ ဧကာဝလိဝသေန ဝုတ္တံ သိယာ, အနေကရတနာဝလိသမူဟဘူတော ပန မုတ္တာဟာရော အံသပ္ပဒေသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ကဋိပ္ပဒေသဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂါ ပလမ္ဗန္တော ဥရေ အာမုက္ကောယေဝ နာမ ဟောတိ.

“如胸前佩戴珍珠项链”者，有人说：“如系于颈上，垂于胸前的珍珠项链。”此说可能是就单串项链而言。然而，由众多宝串集合而成的珍珠项链，从肩部开始下垂，直至腰部下方，确实名为佩戴于胸前。

တတ္ထေဝါတိ ပါဋလိပုတ္တေယေဝ. သက္ကာ နိသီဒိတုံ ဝါ နိပဇ္ဇိတုံ ဝါ ဒေသဿ ခေမတာယ, တဿ တဿ ပဒေသဿ ရမဏီယတာယ စ.

“即于彼处”（tattheva），即于华氏城（Pāṭaliputta）。因地方安稳，及彼处处地方宜人，故能够或坐或卧。

ဒသာဝ အန္တော ဒသန္တော, ဝတ္ထဿ ဩသာနန္တော.

边即是端，故称“边端”（dasanto），即衣之末端。

သမပ္ပဝတ္တဝါသန္တိ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဟာရေ သမပ္ပဝတ္တဝတ္တဝါသံ. ထေရော ကိရ အတ္တနာ ပဝိဋ္ဌပဝိဋ္ဌဝိဟာရေ ‘‘အဟမေတ္ထ အာဂန္တုကော’’တိ အစိန္တေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ အတ္တနာ ကာတဗ္ဗဝတ္တာနိ ပရိပူရေန္တော ဧဝ ဝိဟာသိ. အပရေ ပန ဘဏန္တိ သဗ္ဗသတ္တေသု သမပ္ပဝတ္တမေတ္တာဝိဟာရဝါသံ. အယံ ဟိ ထေရော အရဟတ္တာဓိဂမတော ပုဗ္ဗေပိ မေတ္တာဝိဟာရီ အဟောသိ.

“平等而住”（samappavattavāsa），指于彼彼寺院中，平等行持义务而住。据说长老进入每一座寺院时，不作“我于此处是客”之想，而是在彼彼处，如其所应，圆满自己当行之义务而住。另有人则说，此指于一切有情，平等安住于慈。实因此长老于证得阿罗汉果前，即已是安住于慈者。

ဝနန္တရေ ဌိတောတိ ထေရော ကိရ တထာ သမပ္ပဝတ္တဝါသဝသေန စရမာနော ဧကဒိဝသံ အညတရံ ရမဏီယံ ဝနန္တရံ ဒိသွာ တတ္ထ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ ယထာပရိစ္ဆေဒေန တတော ဥဋ္ဌိတော အတ္တနော ဂုဏာဝဇ္ဇနဟေတုကေန ပီတိသောမနဿေန ဥဒါနေန္တော ‘‘ယာဝတာ ဥပသမ္ပန္နော’’တိ ဂါထံ အဘာသိ. တမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝနန္တရေ ဌိတော’’တိ ပဌမဂါထာ ဌပိတာ. တတ္ထ ဂဇ္ဇမာနကောတိ သီဟဂဇ္ဇိတံ ဂဇ္ဇန္တော. ဂုဏမေသန္တောတိ အတ္တနော ဂုဏသမုဒယံ ဂဝေသန္တော ပစ္စဝေက္ခန္တော.

“住于林中”者：据说长老如是依平等住而行，一日，见一悦意林中，于彼处一树下入于等至。依所限定之时从彼定而出后，因思惟己之功德而生喜悦，发出自说，诵出“自从受具足……”之偈。为示其义，而立“住于林中”之初偈。其中，“吼叫者”（gajjamānako）指作狮子吼。“寻觅功德者”（guṇamesanto）指寻觅、省察自己功德之积聚。

မဏိလရုက္ခေ နိဝါသိတာယ တံ ဒေဝတံ ‘‘မဏိလိယာ’’တိ ဝေါဟရန္တိ, တသ္မာ သာ ဒေဝတာပိ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, မဏိလိယာ’’တိ အာဟ. ရုက္ခဒေဝတာနံ ဟိ ယေဘုယျေန နိဝါသရုက္ခဝသေန ဝေါဟာရော ယထာ ဖန္ဒနဒေဝတာတိ. တတ္ထေဝါတိ စိတ္တလပဗ္ဗတေယေဝ.

因住于摩尼罗（Maṇila）树，人们称彼天神为“摩尼利雅”（Maṇiliyā），因此彼天神亦言：“尊者，我是摩尼利雅。”实则树神之称谓，大都依其所住之树，例如“盘陀那（Phandana）天神”。“即于彼处”（tattheva），即于吉达拉山（Cittalapabbata）。

‘‘ဗလဝပိယစိတ္တတာယာ’’တိ [Pg.370] ဣမိနာ ဗလဝပိယစိတ္တတာမတ္တေနပိ သတ္ထံ န ကမတိ, ပဂေဝ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာတိ ဒဿေတိ.

“喜爱之心强烈”此言显示：仅凭强烈的喜爱之心，刀剑尚且不起作用，更何况是慈心解脱呢？

ခိပ္ပမေဝ စိတ္တံ သမာဓိယတိ ကေနစိ ပရိပန္ထေန ပရိဟီနဇ္ဈာနဿ ဗျာပါဒဿ ဒူရသမုဿာရိတဘာဝတော ခိပ္ပမေဝ သမာဓိယတိ. အာသဝါနံ ခယာယာတိ ကေစိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ ဣတော အညကမ္မဋ္ဌာနဝသေန အဓိဂတဇ္ဈာနာနမ္ပိ သုခသုပနာဒယော အာနိသံသာ လဗ္ဘန္တိ, ယထာဟ –

对于因某种障碍而禅定退失者，由于瞋恚已被遥除，其心能迅速安定。有人说：“为诸漏灭尽而迅速安定。”其余的则易于了知。于此，虽然通过此（慈心禅）以外的其他业处而证得禅那者，也能获得安乐而眠等功德，如所说——

‘‘သုခံ သုပန္တိ မုနယော, အဇ္ဈတ္တံ သုသမာဟိတာ;

သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ, သဒါ ဂေါတမသာဝကာ’’တိ. –

“诸牟尼安眠，内心善安定；乔达摩声闻，恒常善觉醒。”

စ အာဒိ, တထာပိမေ အာနိသံသာ ဗြဟ္မဝိဟာရလာဘိနော အနဝသေသာ လဗ္ဘန္တိ ဗျာပါဒါဒီနံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝတော ဗြဟ္မဝိဟာရာနံ. တေနေဝါဟ ‘‘နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ဗျာပါဒဿ, ယဒိဒံ မေတ္တာ စေတောဝိမုတ္တီ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၆; အ. နိ. ၆.၁၃). ဗျာပါဒါဒိဝသေန စ သတ္တာနံ ဒုက္ခသုပနာဒယောတိ တပ္ပဋိပက္ခဘူတေသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု သိဒ္ဓေသု သုခသုပနာဒယော ဟတ္ထဂတာ ဧဝ ဟောန္တီတိ.

虽然如此，获得梵住者仍能无余地获得此等功德，因为诸梵住是瞋恚等的直接对治。因此说：“贤友（āvuso），此即是瞋恚的出离，也就是慈心解脱”等。又由于瞋恚等，众生有难以安眠等（苦），因此，当作为其对治的诸梵住成就时，安乐而眠等（功德）便已在掌握之中。

ကရုဏာဘာဝနာဝဏ္ဏနာ

悲修习释义

၂၅၉. ကရုဏန္တိ ကရုဏာဗြဟ္မဝိဟာရံ. နိက္ကရုဏတာယာတိ ဝိဟေသာယ, ‘‘ဣဓေကစ္စော ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ သတ္တာနံ ဝိဟေဌနဇာတိကော ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တဝိဟေဌနေတိ အတ္ထော. အာဒီနဝန္တိ ဒေါသံ. ယထာ တထာ သတ္တာနံ ဝိဟေဌနာယ ပါပကော ဝိပါကော ဣဓ စေဝ သမ္ပရာယေ စ. တထာ ဟိ ယော သတ္တေ ဇီဝိတာ ဝေါရောပနေန ဝါ အင်္ဂပစ္စင်္ဂစ္ဆေဒနေန ဝါ ဓနဇာနိယာ ဝါ အလာဘာယ ဝါ အဝါသာယ ဝါ အနတ္ထာယ ဝါ အယသတ္ထာယ ဝါ ပရိသံသက္ကနေန ဝါ အန္တမသော ယထာဝဇ္ဇဒဿနေနပိ ဝိဟေဌေတိ, တဿ သော ပမာဒဝိဟာရော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အလာဘာယပိ ဟောတိ, လဒ္ဓဿ ပရိဟာနာယပိ ဟောတိ, တန္နိမိတ္တံ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ, အဝိသာရဒေါ [Pg.371] ပရိသံ ဥပသင်္ကမတိ မင်္ကုဘူတော, သမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ, ကာယဿ ဘေဒါ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ, သုဂတိယမ္ပိ မနုဿဘူတော ဒုဇ္ဇစ္စောပိ ဟောတိ နီစကုလိကော, ဒုဗ္ဗဏ္ဏောပိ ဟောတိ ဒုဒ္ဒသိကော, ဗဟွာဗာဓောပိ ဟောတိ ရောဂဗဟုလော, ဒုဂ္ဂတောပိ ဟောတိ အပ္ပန္နပါနော, အပ္ပာယုကောပိ ဟောတိ ပရိတ္တဇီဝိတောတိ ဧဝမာဒိအနေကာနတ္ထာနုဗန္ဓိတာ ဝိဟေသာယ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ, တပ္ပဋိပက္ခတော ကရုဏာယ အာနိသံသာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နိက္ကရုဏတာယ အာဒီနဝံ ကရုဏာယ စ အာနိသံသံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ’’တိ. ‘‘ပိယော ဟီ’’တိအာဒိနာ ပဌမံ ပိယပုဂ္ဂလာဒီသု အနာရမ္ဘဿ ကာရဏမာဟ. ပိယံ ဟိ ပုဂ္ဂလံ ကရုဏာယိတုမာရဘန္တဿ န တာဝ ပိယဘာဝေါ ဝိဂစ္ဆတိ, အဝိဂတေ စ တသ္မိံ ကုတော ကရုဏာယနာ. တေနာဟ ‘‘ပိယဋ္ဌာနေယေဝ တိဋ္ဌတီ’’တိ. သေသပုဂ္ဂလေသုပိ ဧသေဝ နယော. လိင်္ဂဝိသဘာဂကာလကတာနံ အခေတ္တဘာဝေ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ.

259. 悲即是悲梵住。无悲即是伤害。此即是所谓“于此，某人用手、或用土块、或用棍棒、或用刀杖、或用其他任何方式，成为伤害众生之性情者”的伤害之义。过患即是过失。无论以何种方式伤害众生，于现世及来世皆有恶报。诚然，若有人以断其性命、或断其肢体、或使其财物损失、或使其无所得、或使其无所住、或使其无利益、或使其无名声、或以图谋陷害，乃至仅以如实指出过错的方式去伤害众生，其人的此种放逸住，于现法中即能导致无所得，亦能导致已得之物的损减；缘此恶名远扬；他接近众人时，没有自信、垂头丧气；临终时迷乱；身坏之后，可预期会到恶趣。即便生于善趣为人，亦会出身卑贱、种姓低劣；或容色丑陋、相貌难看；或疾病缠身、诸多病痛；或贫穷困苦、饮食匮乏；或寿命短暂、生命短促。应当思察伤害所带来的如此等众多相续不断的无义利之事，并反向思察悲的功德。是故说：“思察了无悲的过患与悲的功德之后”。以“诚然，于可爱之人”等句，首先说明了不对可爱之人等修起的理由。诚然，对可爱之人(puggala)开始修悲者，其可爱之情尚不消失。当此情未消失时，悲心何由而生？因此说：“仅止于可爱之境”。于其余诸人，此理亦然。对于异性及已亡故者之所以非（悲心所缘之）境，其因由已于前述。

ယတ္ထ ပန ပဌမံ အာရဘိတဗ္ဗာ, တံ ပါဠိနယေနေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ကထဉ္စ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဒုဂ္ဂတန္တိ ဒလိဒ္ဒံ. သော ဟိ ဘောဂပါရိဇုညတော သုခသာဓနာနံ အဘာဝေန ဒုက္ခံ ဂတော ဥပဂတော ဒုဂ္ဂတောတိ ဝုစ္စတိ. အထ ဝါ ဒုဂ္ဂတန္တိ ဒုက္ခေန သမင်္ဂိဘာဝံ ဂတံ. ဒုရုပေတန္တိ ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ ဥပေတံ. ဂတိကုလရူပါဒိဝသေန ဝါ တမဘာဝေ ဌိတော ဒုဂ္ဂတော. ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ ဥပေတတ္တာ တမပရာယဏဘာဝေ ဌိတော ဒုရုပေတောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရမကိစ္ဆပ္ပတ္တန္တိ အတိဝိယ ကိစ္ဆမာပန္နံ မဟာဗျသနံ နိမုဂ္ဂံ. အပ္ပေဝ နာမာတိ သာဓု ဝတ.

再者，关于应从何处开始，为依巴利圣典之法而开示，故开始说“诸比丘，如何……”等。于此，“困厄者”即是贫穷者。他因财富耗尽、无有安乐之资具而陷入痛苦，故称“困厄者”。又或者，“困厄者”是已与苦相结合者。“恶行者”是具足身恶行等者。又或者，因趣、家世、容貌等而住于黑暗中者为“困厄者”；因具足身恶行等，住于以黑暗为归趣之状态者为“恶行者”。于此，应如是了知其义。“达极苦者”即是陷入极大困苦、沉于大灾难者。“Appeva nāma”是“善哉”之义。

ဝဓေထ နန္တိ ‘‘ဃာတေထ နံ စောရ’’န္တိ ဧဝံ ပဟိတာယ ရညော အာဏာယ ခါဒနီယမ္ပိ…ပေ… ဒေန္တိ ‘‘ဣဒါနေဝ မာရိယမာနော ဧတ္တကမ္ပိ သုခံ လဘတူ’’တိ. သုသဇ္ဇိတောတိ သုခါနုဘဝနေ သန္နဒ္ဓေါ.

“应杀彼”：[此句是指]奉国王所下“你们应杀掉那个盗贼”之命令，（狱卒们）心想：“他即刻就要被杀了，让他享受这一点快乐吧”，于是施予嚼食……（中略）……。“善整治”即是为体验快乐而准备就绪。

ဧတေနေဝ ဥပါယေနာတိ ယေန ယေန ဝိဓိနာ ဧတရဟိ ယထာဝုတ္တေ ပရမကိစ္ဆာပန္နေ အာယတိံ ဝါ ဒုက္ခဘာဂိမှိ ပုဂ္ဂလေ ကရုဏာယိတုံ ကရုဏာ ဥပ္ပာဒိတာ, ဧတေနေဝ နယေန. ပိယပုဂ္ဂလေတိ ပိယာယိတဗ္ဗပုဂ္ဂလေ. ဧတရဟိ ဝါ ဒိဿမာနံ အာယတိံ ဝါ ဘာဝိနိံ ဒုက္ခပ္ပတ္တိံ ဂဟေတွာ ကရုဏာ ပဝတ္တေတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. မဇ္ဈတ္တဝေရီသုပိ ဧသေဝ နယော. ယော ဟိ သော ကရုဏာယ ဝတ္ထုဘူတော ဒုဝိဓော ပုဂ္ဂလော ဝုတ္တော, ကာမံ တတ္ထ ကရုဏာဘာဝနာ သုခေနေဝ ဣဇ္ဈတိ, ဣမိနာ ပန ဘိက္ခုနာ တတ္ထ ဘာဝနံ ပဂုဏတရံ ကတွာ [Pg.372] သီမာသမ္ဘေဒံ ကာတုံ တဒနန္တရံ ပိယပုဂ္ဂလေ, တတော မဇ္ဈတ္တေ, တတော ဝေရိပုဂ္ဂလေ ကရုဏာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ဘာဝေန္တေန စ ဧကေကသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ မုဒုံ ကမ္မနိယံ စိတ္တံ ကတွာ တဒနန္တရေ တဒနန္တရေ ဥပသံဟရိတဗ္ဗံ. ယဿ ပန ဝေရိပုဂ္ဂလော ဝါ နတ္ထိ, မဟာပုရိသဇာတိကတ္တာ ဝါ အနတ္ထံ ကရောန္တေပိ ဝေရိသညာဝ နုပ္ပဇ္ဇတိ, တေန မဇ္ဈတ္တေ မေ စိတ္တံ ကမ္မနိယံ ဇာတံ, ဣဒါနိ ဝေရိမှိ ဥပသံဟရာမီတိ ဗျာပါရောဝ န ကာတဗ္ဗော. ယဿ ပန အတ္ထိ, တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ.

所谓“即以此方法”，是指以任何方式，对现在如前所述已陷入极度困苦或未来将有痛苦份的人，为了生起悲心而令悲心生起，即以此理路。所谓亲爱之人，即是可爱之人。应执取其现在可见或未来将发生的痛苦而令悲心转起，这是其关联。对中立者与怨敌，也是此理路。诚然，那作为悲心所缘事(vatthu)的两种人已被说，于彼等处，悲的修习固然可轻易成就。然而，此比丘应于彼等处使修习更为熟练后，为了破除界限，其次应对亲爱之人，再次对中立者，再次对怨敌修习悲心。修习时，应于每一阶段使心柔软、适业后，再次第转向下一个对象。然而，若某人没有怨敌，或因生为大士(mahāpurisa)，即使（他人）对自己作不饶益事时也全不生起怨敌想，彼人则全不应作“我的心对中立者已变得适业，现在我应将其转向怨敌”这样的勤勇。然而，若某人有怨敌，则是针对他而说“然而，如果……”等。

တတ္ထ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာနိကဿ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၀ အာဒယော) ဝုတ္တနယေန. တံ မေတ္တာယ ဝုတ္တနယေနေဝ. ဝူပသမေတဗ္ဗန္တိ ‘‘အထာနေန ပုရိမပုဂ္ဂလေသူ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၃), ‘‘ကကစူပမဩဝါဒါဒီနံ အနုဿရတော’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၃) စ မေတ္တာဘာဝနာယ ဝုတ္တေန နယေန တံ ပဋိဃံ ဝူပသမေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဧတရဟိ မဟာဒုက္ခပ္ပတ္တေ သုခိတေပိ အကတကုသလတာယ အာယတိံ ဒုက္ခပ္ပတ္တိယာ ဝသေန ကရုဏာယနဝိဓိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကတကလျာဏေပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယောပိ စေတ္ထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေသန္တိ ဗျသနာနံ. ဝဋ္ဋဒုက္ခံ အနတိက္ကန္တတ္တာတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာပိ အက္ခာနေန ပရိယောသာပေတုံ အသက္ကုဏေယျဿ အနာဂတဿ အာပါယိကဿ သုဂတီသုပိ ဇာတိဇရာဒိဘေဒဿာတိ အပရိမိတဿ သံသာရဒုက္ခဿ အနတိက္ကန္တဘာဝတော. သဗ္ဗထာပိ ကရုဏာယိတွာတိ ဒုက္ခပ္ပတ္တိယာ, သုခပ္ပတ္တိယာ အကတကုသလတာယ ဝါ ကတာကုသလတာယ ဝါတိ သဗ္ဗပကာရေနပိ ကရုဏာယ ဝတ္ထုဘာဝဿ သလ္လက္ခဏေန တသ္မိံ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ကရုဏံ ကတွာ ကရုဏာဘာဝနံ ဝဍ္ဎေတွာ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘အထာနေန ပုနပ္ပုနံ မေတ္တာယန္တေနာ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၃) မေတ္တာဘာဝနာယံ ဝုတ္တေန နယေန. တံ နိမိတ္တန္တိ သီမာသမ္ဘေဒဝသေန ပဝတ္တံ သမထနိမိတ္တံ. မေတ္တာယ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ယထာ မေတ္တာဘာဝနာယံ ‘‘အပ္ပကသိရေနေဝါ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၅၃) တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေန အပ္ပနာ ‘‘ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတီ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၅၃-၂၅၄) တဿာ ဝဍ္ဎနာ စ ဝုတ္တာ, ဧဝမိဓ ကရုဏာဘာဝနာယံ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေန အပ္ပနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ စ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာ စ, တထေဝဿာ ဝဍ္ဎနာဝိဓိပိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပာယော. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ အဝဓာရဏေန ‘‘ပဌမံ ဝေရိပုဂ္ဂလော ကရုဏာယိတဗ္ဗော’’တိ ဣဒံ ယထာ ပါဠိဝိရုဒ္ဓံ, ဧဝံ ယုတ္တိဝိရုဒ္ဓမ္ပီတိ ဣမမတ္ထံ [Pg.373] ဒီပေတိ. ပဌမံ ဟိ ဝေရိံ သမနုဿရတော ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, န ကရုဏာ. အတ္တာပိ သက္ခိဘာဝေန ကရုဏာယနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗော, သော ကိမိတိ ပစ္ဆာ ဂယှတီတိ. ‘‘အပ္ပနာ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာ’’တိ ဣမိနာ စ အပ္ပနာပ္ပတ္တစိတ္တဿေဝ ‘‘ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၀၈; မ. နိ. ၁.၇၇, ၅၀၉; ၂.၃၀၉, ၃၁၅, ၄၅၂, ၄၇၁; ၃.၂၃၀) ဝုတ္တဝိကုဗ္ဗနာ ဣဇ္ဈတီတိ အယမတ္ထော ဒဿိတော.

此处，所谓“依前已说之法”，即对修习慈业处者，依（《清净道论》1.240等）已说之法。所谓“应平息”，即应依慈心修习中所说之法，如（《清净道论》1.243）“以彼法对先前诸人……”及“通过随念《锯喻教诫》(Kakacūpamaovāda)等……”，来平息那份瞋恚。如此，在开示了对正遭受大苦之人，以及对虽安乐但因未行善而未来将遭受痛苦之人的修悲方法后，现在为了也对已行善之人开示此法，而说了“yopi cettha”等语。“彼等”（tesaṃ），是指“诸灾难”（byasanānaṃ）。所谓“因尚未超越轮回之苦”，是指因为尚未超越无量的轮回之苦，此苦纵使是正等觉者也无法通过言说来了尽，包含了未来的恶趣之苦，以及即便在善趣中也存在的生、老等种种痛苦。所谓“于一切情况修悲已”，是指通过善察其为悲心之对象——无论是遭受痛苦，还是享受安乐，无论是未行善还是已行善——以所有这些方式，对每一个体（puggale）生起悲心，培育并增长悲心的修习。所谓“依已说之法”，即依慈心修习中（《清净道论》1.243）“以彼法，不断修习慈心……”等已说之法。所谓“彼相”，是指通过破除界限而生起的止相。所谓“如慈心已说之法”，其意为：正如在慈心修习中，通过（《清净道论》1.253）“不费力地……”等语，说了依三法与四法禅那而有安止（appanā）；又通过（《清净道论》1.253-254）“遍满一方而住……”等语，说了安止的增长。同样，在此悲心修习中，也应了知依三法与四法禅那而有的安止，并应增长之，其增长之法也应同样了知。通过“依已说之法”中的强调（avadhāraṇa），显示了“应首先对怨敌修悲”此说，不仅与巴利（pāḷi）圣典相违，也与道理（yutti）相违。因为，首先忆念怨敌，会生起的是瞋，而非悲。自身也应作为见证者，以修悲的方式来领受，那为何要置于后面呢？而通过“应增长安止”此句，显示了此义：只有心已达安止者，才能成就如（《长部》3.308；《中部》1.77, 509等）“以与悲俱行之心，遍满一方而住……”等所说的神通变化。

ကရုဏာပဒမတ္တမေဝ စဿာ ပါဠိယာ ဝိသေသောတိ တံ အနာမသိတွာ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ဝုတ္တဝိကုဗ္ဗနာ, မေတ္တာယ ဝုတ္တအာနိသံသာ စ ဣဓ လဗ္ဘန္တီတိ ဒဿေတုံ ‘‘တတော ပရံ…ပေ… ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတော ပရန္တိ ‘‘ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၀၈; မ. နိ. ၁.၇၇, ၅၀၉; ၂.၃၀၉, ၃၁၅, ၄၅၂, ၄၇၁; ၃.၂၃၀) ဝုတ္တဝိကုဗ္ဗနတော ဥပရိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

在此巴利（Pāḷi）文中，仅“悲”（karuṇā）一词是其差别。因此，为显示不复述该文，而《无碍解道》（Paṭisambhidāmagga）中所说的神通变化（vikubbanā），以及在（修）慈中所说的诸功德，于此（悲修习）中亦可获得，故说：“此后……等……当知。”其中，“此后”是指在“与悲俱行之心”（karuṇāsahagatena cetasā）中所说的神通变化之后。其余如前已说。

မုဒိတာဘာဝနာဝဏ္ဏနာ

喜修习释义

၂၆၀. ပိယပုဂ္ဂလာဒီသူတိ ပိယမဇ္ဈတ္တဝေရီသု န အာရဘိတဗ္ဗာ. မုဒိတာဘာဝနာတိ ဝိဘတ္တိံ ပရိဏာမေတွာ ယောဇနာ. န ဟီတိအာဒိ တတ္ထ ကာရဏဝစနံ. ပိယဘာဝမတ္တေနာတိ ဧတ္ထ မတ္တ-သဒ္ဒေါ ဝိသေသနိဝတ္တိ အတ္ထော, တေန သောမနဿပဋိသန္ဓိကတာဒိသိဒ္ဓါ နိစ္စပ္ပဟံသိတမုခတာ, ပုဗ္ဗဘာသိတာ, သုခသမ္ဘာသတာ, သခိလတာ, သမ္မောဒကတာတိ ဧဝမာဒိကေ မုဒိတာယ ပဒဋ္ဌာနဘူတေ ဝိသေသေ ဥလ္လိင်္ဂေတိ, ဤဒိသေဟိ ဝိသေသေဟိ ဝိရဟိတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝ-ကာရေန ပန ပိယပုဂ္ဂလဿ သုခသမပ္ပိတတာဒိံ, မုဒိတာယ စ ဟေတုဘူတံ ပမောဒပ္ပဝတ္တိံ နိဝတ္တေတိ. ပိယပုဂ္ဂလေပိ ဟိ ပရမာယ သမ္ပတ္တိယာ ပမုဒိတေ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌေ ဘိက္ခုနော မုဒိတောကာသံ လဘေယျ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘ပိယပုဂ္ဂလံ ဝါ’’တိအာဒိ. အာဒိတော မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂလံ အနုဿရန္တဿ ဥဒါသိနတာ သဏ္ဌာတိ, ဝေရိံ သမနုဿရန္တဿ ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တေနာဟ ‘‘ပဂေဝ မဇ္ဈတ္တဝေရိနော’’တိ.

260. “于可爱者等”（piyapuggalādīsu），是说不应于可爱者、中庸者、怨敌（piyamajjhattaverīsu）开始修习。“喜修习”（muditābhāvanā）一词，当转换其格（vibhatti）而连接文意。“诚然不”（Na hi）等语，是说明其原因。在“仅因可爱”（Piyabhāvamattena）一句中，“仅”（matta）一词有排除特定品质之义，它以此指出（此人）缺少由喜悦（somanassa）相应等所成就的常带笑容、主动问候、言语悦人、和蔼可亲、令人欢喜等作为喜之近因（padaṭṭhāna）的特定品质；也就是说，（此人）不具备这些特定品质。而“唯”（eva）字则排除了（仅因其是）可爱者的具足快乐等，以及作为喜之因的愉悦生起。诚然，即使对于因无上成就而欢喜愉悦的可爱之人，比丘也可能获得生起喜的机会。（下文）将说“或于可爱之人”（piyapuggalaṃ vā）等。于开始时，忆念中庸之人，会安住于平舍（udāsinatā）；忆念怨敌，则会生起瞋恚。因此说：“何况于中庸者与怨敌”。

ပမောဒပ္ပဝတ္တိယာ သောဏ္ဍသဒိသော သဟာယော သောဏ္ဍသဟာယော. မုဒိတမုဒိတောဝါတိ ပသာဒသောမ္မတာယ အတိဝိယ မုဒိတော ဧဝ. ပသာဒေ ဟိ ဣဒံ အာမေဍိတံ. ဧဝံ အဋ္ဌကထာနယေန အာဒိတော မုဒိတာဘာဝနာယ ဝတ္ထုံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပါဠိနယေန ဒဿေတုံ ‘‘ပိယပုဂ္ဂလံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သုခိတန္တိ သဉ္ဇာတသုခံ, သုခပ္ပတ္တန္တိ အတ္ထော. သဇ္ဇိတန္တိ သုခါနုဘဝနေ သန္နဒ္ဓံ ပဋိယတ္တသုခသာဓနံ. အဟော သာဓူတိ တဿ သတ္တဿ သမ္ပတ္တိယံ [Pg.374] သမ္ပဇညပုဗ္ဗပမောဒနာကာရဒဿနံ. ပုန အဟော သုဋ္ဌူတိ တဿ ပမောဒနဿ ဗဟုလီကာရဒဿနံ. ပိယံ မနာပန္တိ ဧတ္ထ မနာပ-ဂ္ဂဟဏေန ပါဠိယမ္ပိ အတိပ္ပိယသဟာယကော အဓိပ္ပေတောတိ ဧကေ.

因随喜(pamoda)相续，如酒友(soṇḍasadiso)般的同伴，称为酒友(soṇḍasahāyo)。“喜复又喜”(Muditamuditovā)者，是因清净喜悦(pasādasommatāya)而极为欢喜。此处的重复(āmeḍitaṃ)是在表达清净(pasāda)之意。如是，先依义注(aṭṭhakathā)之法，开示了喜心禅修(muditābhāvanā)之事(vatthu)；今为依圣典(pāḷi)之法开示，故说“于可爱之人(piyapuggalaṃ)……”等。其中，“乐者”(sukhitanti)意为已生起乐(sañjātasukhaṃ)、已达于乐。“已备办者”(sajjitanti)意为于体验乐时已准备就绪(sannaddhaṃ)，已备妥乐之资具(paṭiyattasukhasādhanaṃ)。“善哉！”(Aho sādhu)是于那众生之成就，显示以正知(sampajañña)为先导的随喜之貌。“再者，极善！”(Puna aho suṭṭhū)是显示对那份随喜的数数实践。于“可爱可意”(piyaṃ manāpaṃ)中，一些人认为，通过采用“可意”(manāpa)一词，在圣典(pāḷi)中也意指极为亲密的朋友。

အတီတေတိ တသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ အတီတေ. အနာဂတေတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. န ဟိ ဘဝန္တရဂတေ ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာ ရုဟတိ. ယဒိ ဧဝံ, အတီတာနာဂတေ ကထန္တိ? နာယံ ဒေါသော. ‘‘သော ဧဝါယံ ဒတ္တော တိဿော’’တိ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နတာယ ဝိဇ္ဇမာနဘာဝေန ဂဟေတဗ္ဗတော. ကထံ ပနဿ အနာဂတေ သမ္ပတ္တိ အာရမ္မဏံ ဟောတီတိ? အာဒေသာဒိတော, ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝါ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ အနုမာနတော လဒ္ဓါယ ဂဟေတဗ္ဗတော.

“过去”(atīte)者，是在那同一自体(attabhāva)中的过去。“未来”(anāgate)一词，道理亦同。梵住(brahmavihāra)的修习(bhāvanā)确实不适用于转生他趣者(bhavantaragata)。若如此，如何能适用于过去与未来呢？这并非过失。因为可以“此即是彼达多(datto)，此即是彼提舍(tisso)”的方式，依其作为时态现在(addhāpaccuppanna)而存在(vijjamāna)来理解。再者，其未来的成就(sampatti)如何成为所缘(ārammaṇa)呢？乃因能通过预言(ādesa)等，或通过从当下的努力成就(payogasampatti)推断而了知，故能取为所缘。

ပိယပုဂ္ဂလေတိ သောဏ္ဍသဟာယသညိတေ အတိပ္ပိယပုဂ္ဂလေ, ပိယပုဂ္ဂလေ စ. ဒုဝိဓောပိ စေသ ဣဓ ပိယဘာဝသာမညတော ‘‘ပိယပုဂ္ဂလော’’တိ ဝုတ္တော. အနုက္ကမေနာတိ အတိပ္ပိယပုဂ္ဂလော ပိယပုဂ္ဂလော မဇ္ဈတ္တော ဝေရီတိ စတူသု ကောဋ္ဌာသေသု ဧကေကသ္မိံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပဂုဏံ, မုဒုံ, ကမ္မနိယဉ္စ ကတွာ သေသေသု ဥပသံဟရဏာနုက္ကမေန. ကိဉ္စာပိ စတူသု ဇနေသု သမစိတ္တတာဝ သီမာသမ္ဘေဒေါ သီမာ သမ္ဘိဇ္ဇတိ ဧတာယာတိ ကတွာ. ဘာဝနာယ ပန တထာ ဗဟုသော ပဝတ္တမာနာယ ပုရိမသိဒ္ဓံ ဟေတုံ, ဣတရံ ဖလဉ္စ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘သမစိတ္တတာယ သီမာသမ္ဘေဒံ ကတွာ’’တိ. ယထာဝုတ္တသီမာဘာဝေါ ဝါ သီမာသမ္ဘေဒေါတိ ဝုတ္တံ ‘‘သမစိတ္တတာယ သီမာသမ္ဘေဒံ ကတွာ’’တိ. သေသမေတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

可爱之人（piyapuggala），谓被称作酒友（soṇḍasahāya）的极可爱之人（atippiyapuggala），以及可爱之人（piyapuggala）。此二种人，皆因具可爱此共同性质（piyabhāvasāmañña），故于此处被称为“可爱之人”（piyapuggalo）。次第（anukkamena），谓于极可爱之人（atippiyapuggala）、可爱之人（piyapuggala）、中立者（majjhatta）及怨敌（verī）此四部分（koṭṭhāsa）中，先于每一部分令业处（kammaṭṭhāna）纯熟（paguṇaṃ）、柔软（muduṃ）及堪能（kammaniyaṃ），然后依序将其运用至其余部分。虽然对四种人有平等心（samacittatā）即是破除界限（sīmāsambheda），因为界限（sīmā）因此而被打破。然通过如是反复修习（bhāvanā），将先前成就的平等心作为因（hetu），将破除界限作为果（phala），故说“以平等心破除界限”（samacittatāya sīmāsambhedaṃ katvā）。或谓，如前所述无界限的状态（sīmābhāva），即是破除界限（sīmāsambheda），故说“以平等心破除界限”（samacittatāya sīmāsambhedaṃ katvā）。此处其余应说者，皆如前已说之理。

ဥပေက္ခာဘာဝနာဝဏ္ဏနာ

舍修习的释义

၂၆၁. ဥပေက္ခာဘာဝနန္တိ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနံ. ယသ္မာ ပုရိမဗြဟ္မဝိဟာရတ္တယနိဿန္ဒော စတုတ္ထဗြဟ္မဝိဟာရော, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တာဒီသု ပဋိလဒ္ဓတိကစတုက္ကဇ္ဈာနေနာ’’တိ. ပဂုဏတတိယဇ္ဈာနာတိ သုဘာဝိတံ ဝသီဘာဝံ ပါပိတံ ပဂုဏံ, တထာရူပါ တတိယဗြဟ္မဝိဟာရဇ္ဈာနတော. အပ္ပဂုဏံ ဟိ ဥပရိဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ န ဟောတိ. စတုက္ကနယဝသေန စေတ္ထ တတိယဂ္ဂဟဏံ. သုခိတာ ဟောန္တူတိအာဒိဝသေနာတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘နိဒ္ဒုက္ခာ ဟောန္တူ’’တိ ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သတ္တကေလာယနံ သတ္တေသု မမာယနံ [Pg.375] မမတ္တကရဏံ, တထာ မနသိကာရေန ယောဂေါ သတ္တကေလာယနမနသိကာရယုတ္တတ္တံ, တသ္မာ. မေတ္တာဒီနံ ရာဂဂေဟဿိတဒေါမနဿသောမနဿာနံ အာသန္နဝုတ္တိတာယ ယထာရဟံ ပဋိဃာနုနယသမီပစာရိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အထ ဝါ ‘‘သုခိတာ ဟောန္တု, ဒုက္ခတော မုစ္စန္တု မောဒန္တူ’’တိ ဟိတေသိတဘာဝပ္ပတ္တိယာ တိဿန္နမ္ပိ အနုနယဿ အာသန္နစာရိတာ. သတိ စ တဗ္ဗိပရိယာယေ လောဟိတပ္ပကောပေ ပုဗ္ဗော ဝိယ လဒ္ဓေါကာသမေဝေတ္ထ ပဋိဃန္တိ အဝိသေသေန တာသံ ပဋိဃာနုနယသမီပစာရိတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

261. 舍修习(Upekkhābhāvanā)，即是舍梵住(upekkhābrahmavihāra)的修习。因为第四梵住是前三梵住的结果，所以说“对于慈等已获得三禅或四禅者”。所谓“纯熟的第三禅”(paguṇatatiyajjhāna)，是指善修习、已达自在而纯熟的（禅定）；从如是第三梵住禅（而入第四禅）。因为不纯熟的（禅定）不能成为更高禅定的近因。此处是依四禅法而取第三（禅）。“愿他们快乐”(Sukhitā hontu)等，此中“等”字，应知包含“愿他们没有痛苦”(niddukkhā hontu)等。对众生的爱执(Sattakelāyana)，即是对众生作“我所有”(mamāyana)、作“我所有物”(mamattakaraṇa)。与那样的作意相应，即是与对众生的爱执作意相应。因此，应知慈等（梵住）因与贪、在家忧、在家喜邻近，故各别地近行于嗔恚(paṭigha)与爱(anunaya)。又或者，因达到“愿他们快乐，愿他们脱离痛苦，愿他们欢喜”的欲求利益的状态，（慈、悲、喜）三者也近行于爱。当有与此相反的情况时，就像血液败坏时，脓便获得机会一样，嗔恚在此处也同样获得机会。因此，应知它们无差别地近行于嗔恚与爱。

‘‘သောမနဿယောဂေန ဩဠာရိကတ္တာ’’တိ ဣဒံ တတိယဇ္ဈာနဿ ဝသေန ဝုတ္တံ, တတော ဝုဋ္ဌိတဿ ဣဒမာဒီနဝဒဿနန္တိ. မေတ္တာဒိဝသေန ပန ဩဠာရိကဘာဝေ ဝုစ္စမာနေ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိယောဂေနေဝ ဩဠာရိကတာ ဝတ္တဗ္ဗာ သိယာ, တာဟိပိ တာသံ သမာယောဂသမ္ဘဝတော, ဥပေက္ခာယ စ တဒဘာဝတော. န ဝါ ဝတ္တဗ္ဗာ တတိယဇ္ဈာနိကာနံယေဝ မေတ္တာဒီနံ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ, တံတံဈာနသမတိက္ကမေနေဝ စ တံတံဈာနိကာ မေတ္တာဒယောပိ သမတိက္ကန္တာ ဧဝ နာမ ဟောန္တိ, ဈာနသာမညေန ဝိယ မေတ္တာဒိသာမညေန ဝေါဟာရမတ္တံ. ပုရိမာသူတိ မေတ္တာကရုဏာမုဒိတာသု. သန္တဘာဝတောတိ ယထာဝုတ္တသတ္တကေလာယနာဒိအနုပသန္တဘာဝါဘာဝတော ဥပေက္ခာယ သန္တဘာဝတော. ‘‘သန္တဘာဝတော’’တိ စ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သုခုမတာ ပဏီတတာ ဝိဒူရကိလေသတာ ဝိပုလဖလတာတိ ဧဝမာဒယောပိ ဥပေက္ခာယ အာနိသံသာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ပကတိမဇ္ဈတ္တောတိ ကိဉ္စိ ကာရဏံ အနပေက္ခိတွာ ပကတိယာ သဘာဝေနေဝ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ဥဒါသိနပက္ခေ ဌိတော. အဇ္ဈုပေက္ခိတွာတိ အတ္တနာ ကတကမ္မဝသေနေဝ အယမာယသ္မာ အာဂတော ဂစ္ဆတိ စ, တွမ္ပိ အတ္တနာ ကတကမ္မဝသေနေဝ အာဂတော ဂစ္ဆသိ စ, န တဿ တဝ ပယောဂေန ကိဉ္စိ သုခံ ဝါ ဥပနေတုံ, ဒုက္ခံ ဝါ အပနေတုံ လဗ္ဘာ, ကေဝလံ ပနေတံ စိတ္တဿ အနုဇုကမ္မံ, ယဒိဒံ မေတ္တာယနာဒိနာ သတ္တေသု ကေလာယနံ. ဗုဒ္ဓါဒီဟိ အရိယေဟိ ဂတမဂ္ဂေါ စေသ အပဏ္ဏကပဋိပဒါဘူတော, ယဒိဒံ သဗ္ဗသတ္တေသု မဇ္ဈတ္တတာတိ ဧဝံ ပဋိပက္ခဇိဂုစ္ဆာမုခေန မဇ္ဈတ္တတာယ သမုပဇာတဂါရဝဗဟုမာနာဒရော တံ ပုဂ္ဂလံ ပုနပ္ပုနံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ, တတ္ထ စ သဝိသေသံ ဥပေက္ခံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတိ, တဿ တထာ ပဋိပဇ္ဇတော ပကတိယာပိ ဥဒါသိနတ္တာ သာတိသယံ တတ္ထ မဇ္ဈတ္တတာ သဏ္ဌာတိ[Pg.376]. ဘာဝနာဗလေန နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ ဟောန္တိ, ကိလေသာ သန္နိသိန္နာ ဧဝ ဟောန္တိ, သော တံ ဥပေက္ခံ ပိယပုဂ္ဂလာဒီသု ဥပသံဟရတိ. တေနာဟ ‘‘ဥပေက္ခာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ. တတော ပိယပုဂ္ဂလာဒီသူ’’တိ. ဧကံ ပုဂ္ဂလန္တိ ဧတ္ထ အညတ္ထော ဧက-သဒ္ဒေါ ‘‘ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၂၇) ဝိယ. ဧကဝစနေနေဝ စေတ္ထ သင်္ချာဝိသေသော သိဒ္ဓေါ, တသ္မာ အညံ ဧကံ ပုဂ္ဂလန္တိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. တေန အတ္တာနံ နိဝတ္တေတိ. ‘‘နေဝ မနာပ’’န္တိ ဣမိနာ ပိယပုဂ္ဂလံ, အတိပ္ပိယသဟာယကဉ္စ နိဝတ္တေတိ, အတ္တာနမ္ပိ ဝါ အတ္တနိ အမနာပတာယ အဘာဝတော. ‘‘န အမနာပ’’န္တိ ဣမိနာ အပ္ပိယံ, ဝေရိပုဂ္ဂလဉ္စ, ပါရိသေသတော မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂလဿ ဂဟဏံ အာပန္နံ. ဣတိ ‘‘ဧကံ ပုဂ္ဂလံ နေဝ မနာပံ နာမနာပ’’န္တိ ဣမိနာ အတ္တနော, ပိယာဒီနဉ္စ ပဋိက္ခေပမုခေန ဥဒါသိနပုဂ္ဂလံ ဒဿေတိ.

“‘因与喜相应而粗’，此说是依第三禅而说，从彼出定者有此过患之见。然而，若依慈等法门说粗显相，则应说其粗显性仅在于与寻、伺、喜相应，因为慈、悲、喜三者确实与寻、伺、喜相应，而舍则无。或不应如是说，因为此处意指的是仅属于第三禅的慈等法门。并且，只有通过超越各个禅那，属于各个禅那的慈等法门才名之为被超越。如‘禅那’的共相，‘慈’等的共相也只是一个名称而已。‘于前者中’，指于慈、悲、喜中。‘因其寂静’，指舍远离了如前述的对众生爱念等不寂静的状态，而具有寂静的状态。且‘因其寂静’应视为一个示例。亦应知舍的功德尚有：微细、殊胜、远离烦恼、果报广大等。‘本性中立’，指不观待任何因缘，此比丘仅依自性而住于中舍位。‘舍置’，即思惟：‘此具寿依自己所造之业而有来去，你亦是依自己所造之业而有来去，无法通过你的努力为他带来丝毫快乐或去除丝毫痛苦。而这以慈爱等方式对众生产生爱念，仅仅是心的不正直业。此即诸佛等圣者所行之道，为无谬误之行道，亦即对一切众生中立。’——如是，通过厌离对立面，于中立性生起敬重、推崇与尊重后，他再再舍置该人，并于其处建立起特殊的舍。对他这样行持者而言，因其本性亦是中舍，故于彼处的中立性得以超胜地安住。以修习力，诸盖实已被镇伏，诸烦恼实已沉静。他将此舍运用于可爱之人等。是故说：‘应生起舍，其后于可爱之人等（修习）。’‘于一人’，此处‘一’字为‘另一’之义，如‘有些论师如是说’（《中部》3.27）等句。且此处单数已成就数量的特指，是故此处的含义是‘于另一人’。以此（‘一’字）排除自己。以‘非合意’排除可爱之人与至爱之友，或亦排除自己，因于自身无不合意故。以‘非不合意’排除不可爱之人与怨敌。由排除法，便可取中立之人。如是，以‘于一人，非合意亦非不合意’，通过排除自身、可爱之人等的方式，而显示出中立之人。

ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘ယွာဿ ပကတိမဇ္ဈတ္တော’’တိအာဒိနာ အနန္တရံ ဝုတ္တေန နယေန. အတ္တသိနေဟဿ ဗလဝဘာဝတော ဝေရိတောပိ အတ္တနိ မဇ္ဈတ္တတာယ ဒုရူပသံဟာရတ္တာ ‘‘ဣမေသု စ အတ္တနိ စာ’’တိ အတ္တာ ပစ္ဆာ ဝုတ္တော. ပထဝီကသိဏေ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘အယံ သမာပတ္တိ အာသန္နပီတိပစ္စတ္ထိကာ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၈၇) ပထဝီကသိဏေ ဝုတ္တနယေန. ယံ ဟိ ဟေဋ္ဌာ ‘‘ပဂုဏတတိယဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၈၇) ဝုတ္တံ, တံ ဟေဋ္ဌာ တီသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု, စတုတ္ထဗြဟ္မဝိဟာရေ စ အာဒီနဝါနိသံသဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. ဣဒံ ပန တတိယဇ္ဈာနေ အာဒီနဝံ, စတုတ္ထဇ္ဈာနေ စ အာနိသံသံ ဒိသွာ စတုတ္ထာဓိဂမာယ ယောဂံ ကရောန္တဿ စတုတ္ထဇ္ဈာနဿ ဥပ္ပဇ္ဇနာကာရဒဿနံ. တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တံ ‘‘ပထဝီသဒ္ဒံ အပနေတွာ တဒေဝ နိမိတ္တံ အာရမ္မဏံ ကတွာ မနောဒွါရာဝဇ္ဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ.

“以所说方式”是指紧接着以“于他自然中立”(yvāssa pakatimajjhatto)等所说的方式。由于对自身的爱非常强烈，以及相比于对敌人(veri)，对自身修习中舍(majjhattatā)更难，因此在说“于此等人及于自身”时，“自身”被置于最后。“如地遍(pathavīkasiṇa)所说的方式”，即如“此等持是喜的近敌”等（《清净道论》1.87）中地遍所说。之前所说的“从熟练的第三禅出定”等（《清净道论》1.87），是指在前三个梵住以及第四个梵住中，通过观察过患与功德而说的。而此文，是为已见第三禅的过患及第四禅的功德，为证得第四禅而努力之人，开示第四禅的生起方式。因此，应将那里所说的内容，除去‘地’字后，与“即取彼相为所缘而生起意门转向”等（文句）连接起来。

ပထဝီကသိဏာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သေသကသိဏာနိ, အဿာသပဿာသနိမိတ္တဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ. ကာမံ ကသိဏာနာပါနေသု ဥပ္ပန္နဿာပိ တတိယဇ္ဈာနဿ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရေန ရူပါဝစရဇ္ဈာနာဒိတာယ အတ္ထေဝ သဘာဂတာ, တံ ပန အကာရဏံ အာရမ္မဏဿ ဝိသဒိသတာယာတိ အာဟ ‘‘အာရမ္မဏဝိသဘာဂတာယာ’’တိ. နနု စ အညထာဝ ကသိဏာဒိဘာဝနာ, အညထာ ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာတိ ဘာဝနာဝသေနာပိ ယထာဝုတ္တဇ္ဈာနာနံ အတ္ထေဝ ဝိသဒိသတာတိ? သစ္စမေတံ, ဘာဝနာဝသေန ပန ဝိသဒိသတာ အနုပ္ပတ္တိယာ န ဧကန္တိကံ ကာရဏံ. တထာ ဟိ အညထာဝ မေတ္တာဒိဘာဝနာ[Pg.377], အညထာ ဥပေက္ခာဘာဝနာ. တထာပိ သတ္တေသု ယထာပဝတ္တိတံ ဟိတေသိတာဒိအာကာရံ ဗျတိရေကမုခေန အာမသန္တီ, တတော ဝိနိဝတ္တမာနရူပေန အဇ္ဈုပေက္ခနာကာရေန ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ ပဝတ္တတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ကမ္မဿကာ သတ္တာ, တေ ကဿ ရုစိယာ သုခိတာ ဝါ ဘဝိဿန္တီ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၆၃). အာရမ္မဏသဘာဂတာပိ စေတ္ထ အတ္ထီတိ မေတ္တာဒိဝသေန ပဋိလဒ္ဓတတိယဇ္ဈာနဿ ဣဇ္ဈတိ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တာဒီသူ’’တိအာဒိ. တတ္ထ မေတ္တာဒီသူတိ မေတ္တာဒီသု နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗေသု, မေတ္တာဒိဝသေနာတိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

“地遍等”中，“等”字包含其余诸遍及安般念相。诚然，于遍处与安般中生起的第三禅，与舍梵住，就同为色界禅等而言，确实具有共性，但那（共性）并非（成就舍梵住的）原因，因为所缘不相似，故说“所缘不共性”。难道修习遍处等与修习梵住的方式不同，因此就修习方式而言，前述诸禅也存在不共性，不是吗？此言确实。但就修习方式而言的不共性，并非（舍梵住）不得成就的绝对原因。因为修习慈等与修习舍的方式虽有不同，然而，梵住舍的生起，是透过逆向思维的方式来思惟有情中如是生起的“欲其有利”等行相，并以从中退离的舍置行相而转起。如（《清净道论》）将说：“有情为业的所有者，他们如何能因他人的意愿而快乐？”等。并且，此处亦有所缘的共性，因此，通过修习慈等而证得第三禅者，舍梵住得以成就。是故说“于慈等”等。其中，“于慈等”是“于应成就的慈等中”，意即“通过修习慈等的方式”。其余如前已说。

ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ

杂论释义

၂၆၂. ဗြဟ္မုတ္တမေနာတိ ဧတ္ထ သမ္မုတိဗြဟ္မာနော ဥပပတ္တိဗြဟ္မာနော ဝိသုဒ္ဓိဗြဟ္မာနောတိ တိဝိဓာ ဗြဟ္မာနော.

262. “梵中之最”中，梵有三种：世俗梵、生梵、清净梵。

‘‘သမ္ပန္နံ သာလိကေဒါရံ, သုဝါ ဘုဉ္ဇန္တိ ကောသိယ;

ပဋိဝေဒေမိ တေ ဗြဟ္မေ, န နေ ဝါရေတုမုဿဟေ. (ဇာ. ၁.၁၄.၁);

“拘尸耶（Kosiya）啊，稻禾已丰实，群鹦正啄食；我向您，婆罗门，禀告此事，我实无力阻止它们。”

ပရိဗ္ဗဇ မဟာဗြဟ္မေ, ပစန္တညေပိ ပါဏိနော’’တိ. (ပါစိ. ၆၄၇) –

“大婆罗门，请去游方吧，其他人们也在烹煮。”

စ ဧဝမာဒီသု ဟိ ဗြဟ္မသဒ္ဒေန သမ္မုတိဗြဟ္မာနော ဝုတ္တာ.

在诸如此类的引文中，“梵”一词所指的即是世俗梵。

‘‘အပါရုတာ တေသံ အမတဿ ဒွါရာ,ယေ သောတဝန္တော ပမုဉ္စန္တု သဒ္ဓံ;

ဝိဟိံသသညီ ပဂုဏံ န ဘာသိံ,ဓမ္မံ ပဏီတံ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ’’.

“为彼等有耳者，不死之门已开，愿彼等置信！梵天啊，我曾念及此为恼，未于人间说此娴熟、胜妙之法。”

‘‘အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၇၁; မ. နိ. ၁.၂၈၃; ၂.၃၄၀; သံ. နိ. ၁.၁၇၂; မဟာဝ. ၉) စ ဧဝမာဒီသု ဗြဟ္မသဒ္ဒေန ဥပပတ္တိဗြဟ္မာနော ဝုတ္တာ. ‘‘ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတီ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၁၄၈; သံ. နိ. ၂.၂၁; အ. နိ. ၄.၈; ၅.၁၁; ပဋိ. မ. ၂.၄၄) ဝစနတော ‘‘ဗြဟ္မ’’န္တိ အရိယဓမ္မော ဝုစ္စတိ, တတော နိဗ္ဗတ္တတ္တာ အဝိသေသေန သဗ္ဗေပိ အရိယာ ဝိသုဒ္ဓိဗြဟ္မာနော နာမ ပရမတ္ထဗြဟ္မတာယ. ဝိသေသတော ပန ‘‘ဗြဟ္မာတိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ ဝစနတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥတ္တမဗြဟ္မာ နာမ သဒေဝကေ လောကေ ဗြဟ္မဘူတေဟိ ဂုဏေဟိ ဥက္ကံသပါရမိပ္ပတ္တိတော. ဣတိ ဗြဟ္မာနံ ဥတ္တမော, ဗြဟ္မာ စ သော ဥတ္တမော စာတိ ဝါ [Pg.378] ဗြဟ္မုတ္တမော, ဘဂဝါ. တေန ကထိတေ ‘‘သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၅၅၆; ၃.၃၀၈; မ. နိ. ၁.၇၇, ၄၅၉, ၅၀၉; ၂.၃၀၉, ၃၁၅, ၄၅၁, ၄၇၁) တတ္ထ တတ္ထ ဝေနေယျာနံ ဒေသိတေ. ဣတီတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တေန ဘာဝနာက္ကမေန စေဝ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမေန စ ဝိဒိတွာ ဇာနိတွာ. ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိညေယျာတိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ အသာဓာရဏံ တံတံဗြဟ္မဝိဟာရပဋိနိယတမေဝ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ သာဓာရဏဘာဝတော တတ္ထ တတ္ထ ပကိဏ္ဏကံ ဝိသဋံ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တိတာ ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိဇာနိတဗ္ဗာ.

“‘这时娑婆主梵天’(Atha kho brahmā sahampatī)等句中，以‘梵’(brahma)一词说的是生梵(upapattibrahmāno)。‘转梵轮’(Brahmacakkaṃ pavatteti)等句中，‘梵’被称为圣法(ariyadhammo)，因由彼而生，故一切圣者(ariyā)因其第一义梵性(paramatthabrahmatāya)而无差别地名为‘清净梵’(visuddhibrahmāno)。但特别的是，依据‘诸比丘，梵是如来(Tathāgata)的同义词’之语，正等觉者因在天界中，以其已达梵境的诸功德臻于顶峰，故名为‘最上梵’(uttamabrahmā)。因此，世尊是梵天中最殊胜者，或他是梵天且是最殊胜者，故名‘最胜梵’(brahmuttamo)。由彼世尊为诸所化有情，于处处所说、所开示的‘彼以与慈俱行之心’等句。‘如是’(Iti)是说，应如前述，通过修习的次第(bhāvanākkama)及释义(atthavaṇṇanā)的次第，了知、通达。‘杂说亦应了知’(Pakiṇṇakakathāpi viññeyyā)是说，如前，不取各别梵住(brahmavihāra)中不共、确定的含义，而是因其共通性，而取于处处发生的、散布的杂说之义，此杂说亦应了知。

မေဇ္ဇတီတိ ဓမ္မတော အညဿ ကတ္တုနိဝတ္တနတ္ထံ ဓမ္မမေဝ ကတ္တာရံ ကတွာ နိဒ္ဒိသတိ. သိနိယှတီတိ ဧတ္ထ သတ္တေသု ဗျာပဇ္ဇနဝသေန လူခဘာဝဿ ပဋိပက္ခဘူတံ ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဟိတာကာရပဝတ္တိဝသေန သိနေဟနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, န တဏှာယနဝသေန. တံ ဟိ မောဟပုဗ္ဗင်္ဂမံ လုဗ္ဘနသဘာဝံ, ဣဒံ ပန အဒုဿနသဘာဝံ အလောဘသမ္ပယုတ္တံ. နနု စ တဏှာသိနေဟောပိ ဗျာပါဒဝိရောဓီ တေန သဟာနဝဋ္ဌာနတော. ယဒိပိ တေန သဟ ဧကသ္မိံ စိတ္တေ နပ္ပဝတ္တတိ, ဝိရောဓီ ပန န ဟောတိ အပ္ပဟာယကတော. မေဇ္ဇတီတိ မိတ္တော, ဟိတဇ္ဈာသယော ခန္ဓပ္ပဗန္ဓော, တပ္ပရိယာပန္နတာယ မိတ္တေ ဘဝါ, မိတ္တေ ဝါ အာရမ္မဏဘူတေ ပိယေ ပုဂ္ဂလေ ဘဝါ, မိတ္တဿ ဧသာ ပဝတ္တိ မေဇ္ဇနဝသေန ဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

就法而言，为了排除其他作者，而只将法作为作者来指示，故说“喜爱”(mejjati)。在此处，所谓“喜爱”(siniyhati)，应知其为对众生而言，与由嗔恚而生的粗暴状态相对立，以智为前导，通过有利行相而转起，而非由渴爱而生。因为那（渴爱）是以痴为前导，具有贪婪的自性；而这个（喜爱）则具有不嗔的自性，与无贪相应。有人问：难道渴爱不也与嗔相对立吗？因为它不与嗔同时存在。虽然它不与嗔在同一心中转起，但因为它不能断除嗔，所以不是（真正的）对立。因为喜爱(mejjati)，所以是朋友(mitto)。朋友是具有利益意乐的五蕴相续；（慈爱）因为包含于此，所以在朋友中存在；或在作为所缘的可爱朋友个人中存在；或应知这是朋友通过喜爱而有的行为。

ကရောတီတိ ကရုဏာ, ကိံ ကရောတိ, ကေသံ, ကိံ နိမိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ပရဒုက္ခေ သတိ သာဓူနံ ဟဒယကမ္ပန’’န္တိ. ကမ္ပနန္တိ စ ပရေသံ ဒုက္ခံ ဒိသွာ တဿ အပနေတုကာမဿ အသဟနာကာရေန စိတ္တဿ အညထတ္တံ. တယိဒံ သပ္ပုရိသာနံယေဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သာဓူန’’န္တိ. သပ္ပုရိသာ ဟိ သပရဟိတသာဓနေန ‘‘သာဓူ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဝိနာသေတီတိ အဒဿနံ ဂမေတိ, အပနေတီတိ အတ္ထော. တေနေတ္ထ ဟိံသနံ အပနယနန္တိ ဒဿေတိ. ပရဒုက္ခာပနယနာကာရပ္ပဝတ္တိလက္ခဏာ ဟိ ကရုဏာ. ဖရဏဝသေနာတိ ဖုသနဝသေန, အာရမ္မဏကရဏဝသေနာတိ အတ္ထော. အာရမ္မဏကရဏဉ္စေတ္ထ ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခာပနယနာကာရေနေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

因为它行作(karoti)，所以是悲(karuṇā)。它行作什么？对谁行作？以何因缘行作？答曰：“当他人有苦时，善士之心震动。”所谓震动，即见到他人受苦时，欲去除其苦者，其心因不堪忍受而变异。此唯有善士才会有，故说“善士”。因为善士通过成就自他利益(saparahitasādhana)而被称作“善”。“灭除”(vināseti)，即令不复见，意为去除。因此，在此处，（论主）显示了‘伤害’(hiṃsanaṃ)即是‘去除’(apanayanaṃ)。因为悲的特征是以去除他人痛苦的行相而转起。所谓“以遍满的方式”(pharaṇavasena)，即以触及的方式，意思是作为所缘的方式。并且应知，在此处，作为所缘，是对于受苦者，仅以去除其痛苦的行相而转起。

မောဒန္တိ တာယာတိ မောဒနကိရိယာယ မုဒိတာယ ကရဏဘာဝနိဒ္ဒေသော, သွာယံ ဥပစာရသိဒ္ဓေါ, မုဒိတာဝိနိမုတ္တော နတ္ထိ တတ္ထ ကောစိ ကတ္တာတိ တမေဝ ကတ္တုဘာဝေန နိဒ္ဒိသတိ ‘‘သယံ ဝါ မောဒတီ’’တိ, အယမ္ပိ ဥပစာရနိဒ္ဒေသောဝ. ဓမ္မာနံ အဝသဝတ္တနတောတိ ဝသဝတ္တိဘာဝနိဝါရဏတ္ထံ ‘‘မောဒနမတ္တမေဝ ဝါ တန္တိ မုဒိတာ’’တိ အာဟ.

“因其而喜悦”，故为“喜”(muditā)。这是对作为喜悦行为的“喜”，所作的工具格状态的解释。这种解释是譬喻而成的。因为没有离于“喜”的作者，所以就以它本身作为作者来解释，说“自己喜悦”。这个（作者格的解释）也是譬喻的解释。因为诸法不随欲转，为了遮止（认为其）是随欲转的状态，所以说：“仅仅是喜悦，即是喜”。

ပိယာဒီသု [Pg.379] ပက္ခပါတုပစ္ဆေဒနမုခေန ဥဒါသိနဘာဝသင်္ခါတာ ဥပပတ္တိတော ဣက္ခာ ဥပေက္ခာ. တေနာဟ ‘‘အဝေရာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဥပေက္ခတီတိ ကတ္တုနိဒ္ဒေသေ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ.

于喜爱者等中，以截断偏袒为主要方式，适当地观看，即是名为中舍状态的“舍”(upekkhā)。因此说“愿他们无怨”等。在此，“行舍”(upekkhati)这一作者格的解释，其原因在下面已经说过了。

၂၆၃. ဟိတော နာမ အတ္ထစရော, တသ္မာ ဟိတာကာရပ္ပဝတ္တိလက္ခဏာတိ သတ္တာနံ ဟိတစရဏာကာရေန ပဝတ္တိလက္ခဏာ, ဟိတာကာရဿ ဝါ ပဝတ္တနလက္ခဏာ. ဟိတူပသံဟာရရသာတိ သတ္တေသု ဟိတဿ ဥပနယနကိစ္စာ, ဥပနယနသမ္ပတ္တိကာ ဝါ. ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁၂၃၇; ဝိဘ. ၉၀၉) ပဝတ္တနကဿ အာဃာတဿ ဝိနယနာကာရေန ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, ဉာဏဿ ဂေါစရဘာဝံ ဂစ္ဆတိ, ယတ္ထ ဝါ သယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တတ္ထ အာဃာတဝိနယနံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အာဃာတဝိနယပစ္စုပဋ္ဌာနာ. အမနာပါနမ္ပိ သတ္တာနံ ပဋိက္ကူလေ အပ္ပဋိက္ကူလသညိတာရူပေန, ပဂေဝ မနာပါနံ ယံ မနာပဘာဝဒဿနံ, တထာပဝတ္တော ယောနိသောမနသိကာရော, တံ ပဒဋ္ဌာနံ ဧတိဿာတိ မနာပဘာဝဒဿနပဒဋ္ဌာနာ. ဗျာပါဒူပသမောတိ ဗျာပါဒဿ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ဝူပသမော. သမ္ပတ္တီတိ သမ္ပဇ္ဇနံ သမ္မဒေဝ နိဗ္ဗတ္တိ. သိနေဟသမ္ဘဝေါတိ တဏှာသိနေဟဿ ဥပ္ပတ္တိ. ဝိပတ္တီတိ ဝိနာသော. မေတ္တာမုခေန ဟိ ရာဂေါ ဝဉ္စေတိ.

263. 所谓“有利”(hita)，即是行利益。因此，（慈的）特征是以利益众生的方式行事，或是令有利的方式生起的特征。（慈的）作用是为众生带来利益，或是带来利益的成就。它以调伏由“他对我行不义”等（念头）所生起的怨恨的方式而现起，成为智的所缘；或是在自身生起之处，它令怨恨的调伏现前，因此（慈的）现起是调伏怨恨。即使对不可爱的众生，也能以“于可厌者作不可厌想”的方式，见到其可爱的一面——更何况对可爱者呢！像这样行事的如理作意，是此（慈）的近因。因此，（慈）以见到可爱的一面为近因。所谓瞋恚的止息，是指通过镇伏的方式来止息瞋恚。所谓成就，即是圆满，即是正生起。所谓爱的生起，是渴爱的生起。所谓失败，即是毁坏。因为贪确实会以慈的面貌来欺骗。

ကရုဏာဒီနံ လက္ခဏာဒီသု ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိသေသမတ္တမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ. သတ္တာနံ ပဝတ္တဒုက္ခဿ အပနယနာကာရော. အပနယနံ ပန ဟောတု ဝါ မာ ဝါ, ယော ဒုက္ခာပနယနာကာရော, တထာပဝတ္တိလက္ခဏာ ဒုက္ခာပနယနာကာရပ္ပဝတ္တိလက္ခဏာ. အပနေတုကာမတာယ ပရေသံ ဒုက္ခဿ အသဟနံ အနဓိဝါသနံ ပရဒုက္ခာသဟနံ. န ဝိဟိံသာ အဝိဟိံသာ, သတ္တာနံ အဝိဟေဌနံ. တံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတိ, ဝိဟိံသာယ ဝါ ပဋိပက္ခဘာဝေန ပစ္စုပတိဋ္ဌတီတိ အဝိဟိံသာပစ္စုပဋ္ဌာနာ. ဝိဟိံသူပသမောတိ ဧတ္ထ ဝိဟိံသန္တိ ဧတာယ သတ္တေ, ဝိဟိံသနံ ဝါ နေသံ တန္တိ ဝိဟိံသာ, သတ္တာနံ ဝိဟေဌနာကာရေန ပဝတ္တော ကရုဏာယ ပဋိပက္ခဘူတော ပဋိဃစိတ္တုပ္ပာဒေါ. ကရုဏာမုခေန သောကော ဝဉ္စေတီတိ အာဟ ‘‘သောကသမ္ဘဝေါ ဝိပတ္တီ’’တိ.

悲(karuṇā)等诸法的相(lakkhaṇa)等，应以此理趣了知其义。我等仅当解说其差别。其相为去除有情已生起之苦的行相。无论能否去除，凡是去除苦的行相，其生起即是此相。其作用是因欲去除他人之苦，而无法忍受他人之苦。其现起为不害(avihiṃsā)，即不恼害有情。它令不害现起，或作为伤害(vihiṃsā)的对治而现起，故以不害为现起(paccupaṭṭhāna)。于“止息伤害”此句中，“伤害(vihiṃsā)”者，谓人以此伤害有情，或此是彼等之伤害，故名伤害；即是以恼害有情之行相而生起、作为悲之对治的瞋心生起(paṭighacittuppāda)。忧(soka)以悲的面貌行骗，故说“忧之生起是败坏(vipatti)”。

ပမောဒနလက္ခဏာတိ ပရသမ္ပတ္တိယာ ပမောဒနလက္ခဏာ. အနိဿာယနရသာတိ ဣဿာယနဿ ဥသူယနဿ ပဋိပက္ခဘာဝကိစ္စာ. သတ္တာနံ သမ္ပတ္တိယာ, ပန္တသေနာသနေသု, အဓိကုသလဓမ္မေသု စ အသဟနံ အရမဏံ အရတိဣစ္စေဝ [Pg.380] သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ, တဿာ ဝိဟနနာကာရေန ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, တဿ ဝါ ဝိဃာတံ ဝူပသမံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အရတိဝိဃာတပစ္စုပဋ္ဌာနာ.

其相为随喜(pamodana)，即随喜他人成就(parasampatti)之相。其作用为无嫉(anissāyana)，即作为嫉妒(issāyana)与悭吝(usūyana)的对治。于有情之成就、边地卧坐处(pantaseṇāsana)及增上善法(adhikusaladhamma)中，无法忍受、不喜乐，此即摄于不乐(arati)。它以破除彼不乐的行相而现起，或令彼不乐得以摧破、止息，故以摧破不乐为现起(arativighātapaccupaṭṭhāna)。

ပဟာသော ဂေဟသိတပီတိဝသေန ပဟဋ္ဌဘာဝေါ ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ. သတ္တေသု သမဘာဝဒဿနရသာတိ ပိယာဒိဘေဒေသု သဗ္ဗသတ္တေသု ဥဒါသိနဝုတ္တိယာ သမဘာဝဿေဝ ဒဿနကိစ္စာ, ဥပပတ္တိတော ဣက္ခဏတော သမဘာဝေနေဝ တေသံ ဂဟဏကိစ္စာတိ အတ္ထော. သတ္တေသု ပဋိက္ကူလာပဋိက္ကူလာကာရာနံ အဂ္ဂဟဏတော တတ္ထ ပဋိဃာနုနယာနံ ဝူပသမနာကာရေန ဝုတ္တိယာ တေသံ ဝူပသမံ ဝိက္ခမ္ဘနံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ ပဋိဃာနုနယဝူပသမပစ္စုပဋ္ဌာနာ. ဧဝံ ပဝတ္တကမ္မဿကတာဒဿနပဒဋ္ဌာနာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဧဝ’’န္တိ ဣမိနာ ဗျတိရေကမုခေန ဟိတူပသံဟာရဒုက္ခာပနယနသမ္ပတ္တိပမောဒနာကာရေန ပစ္စာမသန္တော မေတ္တာဒီနံ တိဿန္နံ ပဝတ္တိအာကာရပဋိသေဓနမုခေန ပဝတ္တံ ကမ္မဿကတာဉာဏံ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဿ အာသန္နကာရဏံ, န ယံ ကိဉ္စီတိ ဒဿေတိ.

欢笑（pahāsa）是因在家之喜（gehasitapīti）而有的欢悦与雀跃的状态。“于诸有情有见平等之作用”（sattesu samabhāvadassanarasa），其义为：对具亲疏之别的一切有情，以中舍的态度，故有见其平等的作用；从道理与观察而言，以平等心领受他们。由于不执取诸有情中可厌与不可厌之相，故于彼处，以止息的方式对治逆向（paṭigha）与随顺（anunaya），令其止息与镇伏现起，故（舍）以逆向与随顺之止息为现起（paṭighānunayavūpasamapaccupaṭṭhānā）。“如是已行之业自性见为足处”者，于此，以“如是”一词，通过排除的方式，即通过否定（属于慈、悲、喜的）引来利益、去除痛苦、随喜成就等行相，显示已行之业自性智是舍梵住的近因，而非任何其他。

၂၆၄. ဝိပဿနာသုခဉ္စေဝ ဘဝသမ္ပတ္တိ စာတိ ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော စာတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တမ္ပိ ဟိ နေသံ သာဓာရဏပယောဇနံ. တထာ ‘‘သုခံ သုပတီ’’တိအာဒယော (အ. နိ. ၈.၁; ၁၁.၁၅) ဧကာဒသာနိသံသာ. တေ ပန ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာ ဧဝါတိ ဣဓ န ဂဟိတာ.

264. 于“观（vipassanā）乐与有（bhava）成就”此处，亦应说“及现法乐住”（diṭṭhadhammasukhavihāra）。因为此亦为彼等（四梵住）之共同利益（sādhāraṇapayojana）。同样，如“安乐而眠”等十一项功德（ānisaṃsa）。然彼等已于前文述及，故此处不取。

နိဿရတိ အပဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ နိဿရဏံ, ပဟာယကံ. ကာမဉ္စေတေဟိ ပဉ္စပိ နီဝရဏာနိ, တဒေကဋ္ဌာ စ ပါပဓမ္မာ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဟီယန္တိ, ဥဇုဝိပစ္စနီကဒဿနဝသေန ပန ဗျာပါဒါဒယော ပါဠိယံ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၆; အ. နိ. ၆.၁၃) ဝုတ္တာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ရာဂနိဿရဏတာဝစနံ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဿ သုဋ္ဌု သမတ္ထိတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

由此而出离（nissarati）、离去（apagacchati），故为出离（nissaraṇa），是能舍断者（pahāyaka）。诚然，通过此等（梵住），五盖（nīvaraṇa）以及与彼等同一立足处之诸恶法，以镇伏的方式被舍断；然而，以见其直接对治法的方式，圣典（pāḷi）中仅述及嗔恚（byāpāda）等。如是，当知“是贪之出离”（rāganissaraṇatā）一说，于舍梵住（upekkhābrahmavihāra）极善成就。

၂၆၅. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု. မေတ္တာ သတ္တေသု ယထာရဟံ ဒါနပိယဝစနာဒိသီလသုတာဒိဂုဏဂဟဏဝသေန ပဝတ္တတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သတ္တာနံ မနာပဘာဝဒဿနပဒဋ္ဌာနာ’’တိ. ရာဂေါပိ တတ္ထ ယထာ တထာ ဂုဏဂ္ဂဟဏမုခေနေဝ ပဝတ္တတိ မနာပသညာပလောဘတောတိ အာဟ ‘‘ဂုဏဒဿနသဘာဂတာယာ’’တိ. တသ္မာ မိတ္တမုခသပတ္တော ဝိယ တုလျာကာရေန ဒူသနတော ရာဂေါ မေတ္တာယ အာသန္နပစ္စတ္ထိကော, သော လဟုံ ဩတာရံ လဘတိ သတိသမ္မောသမတ္တေနာပိ မေတ္တံ အပနီယ တဿာ ဝတ္ထုသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟတ္တာ[Pg.381]. တတောတိ ရာဂတော, ရာဂဿ ဝါ ဩတာရလာဘတော. သဘာဂဝိသဘာဂတာယာတိ သဘာဂဿ, သဘာဂေန ဝါ ဝိသဘာဂတာယ. သတ္တေသု ဟိ မနာပါကာရဂါဟိနော မေတ္တာသဘာဂဿ တဗ္ဗိပရီတသဘာဝေါ ဗျာပါဒေါ တေန ဝိသဘာဂေါ. တသ္မာ သော ဩတာရံ လဘမာနော စိရေနေဝ လဘေယျာတိ ပုရိသဿ ဒူရေ ဌိတသပတ္တော ဝိယ မေတ္တာယ ဒူရပစ္စတ္ထိကော. တတောတိ ဗျာပါဒတော. နိဗ္ဘယေနာတိ အနုဿင်္ကနပရိသင်္ကနေန, လဒ္ဓပတိဋ္ဌာယ မေတ္တာယ ဗျာပါဒေန ဒုပ္ပဓံသိယတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘မေတ္တာယိဿတီ’’တိအာဒိ.

265. “于此”（Ettha）是指于此等梵住中。慈心（mettā）对诸有情，随其所应，透过领纳布施、爱语等及戒、闻等功德而转起。因此说“以见到有情可爱之处为足处（padaṭṭhāna）”。贪欲（rāga）在此也是通过执取功德之相而转起，因为它以可爱之想来引诱，所以说“与见功德有同分性（sabhāgatā）”。因此，贪欲如同伪装成朋友的敌人，以同样的方式败坏，是慈心的近敌（āsannapaccatthika）。它轻易就能获得机会——只需失念，就能驱散慈心并在其事（vatthu）上生起。此中“从彼”（tato）是指从贪欲，或从贪欲获得机会而言。所谓‘同分与不同分’（sabhāgavisabhāgatā），是指同分者，或与同分者不同分。因为，嗔恚（byāpāda）的自性与那执取有情可爱之相的慈心相反，故为不同分（visabhāga）。因此，嗔恚要获得机会需时甚久，如同远方的敌人，故说嗔恚是慈心的远敌（dūrapaccatthika）。此中“从彼”（tato）指从嗔恚。“无畏”（nibbhayena）指不忧不惧，因为已确立的慈心难以被嗔恚摧毁，这是其含义。故说“当有慈”等等。

ဣဋ္ဌာနန္တိ ပိယာနံ. ကန္တာနန္တိ ကမနီယာနံ. မနာပါနန္တိ မနဝဍ္ဎနကာနံ. တတော ဧဝ မနော ရမေန္တီတိ မနောရမာနံ. လောကာမိသပဋိသံယုတ္တာနန္တိ တဏှာသန္နိဿိတာနံ. အပ္ပဋိလာဘတော သမနုပဿတောတိ အပ္ပဋိလာဘေန အဟမိမေ န လဘာမီတိ ပရိတဿတော. အတီတန္တိ အတိက္ကန္တံ. နိရုဒ္ဓန္တိ နိရောဓပ္ပတ္တံ. ဝိပရိဏတန္တိ သဘာဝဝိဂမေန ဝိဂတံ. သမနုဿရတောတိ အနုတ္ထုနနဝသေန စိန္တယတော. ဂေဟသိတန္တိ ကာမဂုဏနိဿိတံ. ‘‘အာဒိနာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘သောတဝိညေယျာနံ သဒ္ဒါန’’န္တိ ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဝိပတ္တိဒဿနသဘာဂတာယာတိ ယေသု သတ္တေသု ဘောဂါဒိဝိပတ္တိဒဿနမုခေန ကရုဏာ ပဝတ္တတိ, တေသု တန္နိမိတ္တမေဝ အယောနိသော အာဘောဂေ သတိ ယထာဝုတ္တဒေါမနဿမုခေန သောကော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, သော ကရုဏာယ အာသန္နပစ္စတ္ထိကော. သောကော ဟိ ဣဓ ဒေါမနဿသီသေန ဝုတ္တော. သဘာဂဝိသဘာဂတာယာတိ ဧတ္ထ သတ္တေသု ဒုက္ခာပနယနကာမတာကာရဿ ကရုဏာသဘာဂဿ တေသု ဒုက္ခူပနယနာကာရော ဝိဟေသာသဘာဝေါ ဝိသဘာဂေါတိ တာယ သဘာဂဝိသဘာဂတာယ သာ ဩတာရံ လဘမာနာ စိရေနေဝ လဘေယျာတိ ပုရိသဿ ဒူရေ ဌိတသပတ္တော ဝိယ ကရုဏာယ ဒူရပစ္စတ္ထိကာ ဝုတ္တာ.

可爱者(iṭṭha)，即可意者(piya)。可欲者(kanta)，即悦意者(kamanīya)。适意者(manāpa)，即令心增长者(manavaḍḍhanaka)。由此令心喜乐，故为娱心者(manorama)。与世间诱饵相应者(lokāmisapaṭisaṃyutta)，即依于贪爱者(taṇhāsannissita)。因不得而思惟者(samanupassato)，即是因未得而苦恼“我未得此”者(paritassato)。已逝(atīta)，即已过去(atikkanta)。已灭(niruddha)，即已达灭尽(nirodhappatta)。已变异(vipariṇata)，即因自性消失而逝去(sabhāvavigamena vigataṃ)。忆念者(samanussarato)，即依于悲叹而思惟者(anutthunanavasena cintayato)。居家所系(gehasita)，即依于欲乐(kāmaguṇa)。以“等”(ādi)此词，摄集“耳所识之声”等句。以见灾患为同分故(Vipattidassanasabhāgatāya)：于某些有情，以见到其财富等灾患为首要原因而生起悲悯，于彼等，若对此相不如理作意时，则会以如前所述的忧恼为首要原因而生起愁，此愁即是悲的近敌(āsannapaccatthiko)。此处的愁，实是以忧恼为首而说。以同分与不同分故(Sabhāgavisabhāgatāya)：于此，于诸有情，悲之同分具有欲为其除去痛苦之行相，而恼害之自性具有为其带来痛苦之行相，此为不同分。如是，因彼同分与不同分，彼（恼害）纵得其便，亦需良久方能得之。是故，犹如一人之远敌，说为悲之远敌(dūrapaccatthikā)。

သမ္ပတ္တိဒဿနသဘာဂတာယာတိ ယေသု သတ္တေသု ဘောဂါဒိသမ္ပတ္တိဒဿနမုခေန မုဒိတာ ပဝတ္တတိ, တေသု တန္နိမိတ္တမေဝ အယောနိသော အာဘောဂေ သတိ ‘‘စက္ခုဝိညေယျာနံ ရူပါန’’န္တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၃၀၆) ဝုတ္တသောမနဿမုခေန ပဟာသော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, သော စ မုဒိတာယ အာသန္နပစ္စတ္ထိကော. ပဟာသော ဟိ ဣဓ သောမနဿသီသေန ဝုတ္တော. သဘာဂဝိသဘာဂတာယာတိ ဘောဂါဒိသမ္ပတ္တီဟိ [Pg.382] မုဒိတေသု သတ္တေသု ပမောဒနာကာရဿ မုဒိတာသဘာဂဿ တတ္ထ အနဘိရမနာကာရာ အရတိ ဝိသဘာဂါတိ တာယ သဘာဂဝိသဘာဂတာယ သာ ဩတာရံ လဘမာနာ စိရေနေဝ လဘေယျာတိ ပုရိသဿ ဒူရေ ဌိတသပတ္တော ဝိယ မုဒိတာယ ဒူရပစ္စတ္ထိကာ ဝုတ္တာ. ပမုဒိတော စာတိအာဒိ မုဒိတာယ သိဒ္ဓါယ အယမ္ပိ အရတိ န ဟောတီတိ လဒ္ဓဗ္ဗဂုဏဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ, န ဣဓာဓိပ္ပေတအရတိနိဂ္ဂဟဒဿနဝသေန. ကာယစိတ္တဝိဝေကပဋိပက္ခာယ ဝါ အရတိယာ ဝိက္ခမ္ဘိတာယ မုဒိတာယ ပဋိပက္ခာ အရတိ သုဝိက္ခမ္ဘနေယျာ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ ဧကဒေသေန အရတိ ဒဿိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဓိကုသလဓမ္မေသူတိ သမထဝိပဿနာဓမ္မေသု.

所谓“与见成就为同分”者，即于某些众生，以见其财富等成就为先而生起喜（muditā）；于彼等众生，仅缘于彼相，当不如理作意时，则如“于眼所识之色……”等（《中部》3.306）所说，以喜悦（somanassa）为首而生起欢笑（pahāsa），此即喜的近敌。此处的欢笑，实是以喜悦为首而说。所谓“同分与不同分”者，即于因财富等成就而喜的众生，欣喜之相是喜的同分，于彼不喜乐之相的不乐（arati）则为不同分。因此，由其同分与不同分之故，彼不乐纵然获得机会，亦需很久，如同人的远敌，故说不乐是喜的远敌。至于‘欢欣’等语，是为显示可得之功德而说，即当喜成就时，此不乐亦不生；并非为显示此处所指对不乐的压制而说。又或者，当作为身心远离之对敌的不乐被镇伏时，喜的对敌——不乐，就易于镇伏。为显示此义，故部分地宣说不乐，当如是知。于诸增上善法中，即于止（samatha）与观（vipassanā）法中。

ဗာလကရဓမ္မယောဂတော ဗာလဿ. အတ္တဟိတပရဟိတဗျာမူဠှတာယ မူဠှဿ. ပုထူနံ ကိလေသာဒီနံ ဇနနာဒီဟိ ကာရဏေဟိ ပုထုဇ္ဇနဿ. ကိလေသောဓီနံ မဂ္ဂေါဓီဟိ အဇိတတ္တာ အနောဓိဇိနဿ, ဩဓိဇိနာ ဝါ သေက္ခာ ဩဓိသောဝ ကိလေသာနံ ဇိတတ္တာ. တေန ဣမဿ ဩဓိဇိတဘာဝံ ပဋိက္ခိပတိ. သတ္တမဘဝါဒိတော ဥဒ္ဓံ ပဝတ္တနဝိပါကဿ အဇိတတ္တာ အဝိပါကဇိနဿ, ဝိပါကဇိနာ ဝါ အရဟန္တော အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ. တေနဿ အသေက္ခတ္တံ ပဋိက္ခိပတိ. အနေကာဒီနဝေ သဗ္ဗေသမ္ပိ ပါပဓမ္မာနံ မူလဘူတေ သမ္မောဟေ အာဒီနဝါနံ အဒဿနသီလတာယ အနာဒီနဝဒဿာဝိနော. အာဂမာဓိဂမာဘာဝါ အဿုတဝတော. ဧဒိသော ဧကံသေန အန္ဓပုထုဇ္ဇနော နာမ ဟောတီတိ တဿ အန္ဓပုထုဇ္ဇနဘာဝဒဿနတ္ထံ ပုနပိ ‘‘ပုထုဇ္ဇနဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝရူပါတိ ဝုတ္တာကာရေန သမ္မောဟပုဗ္ဗိကာ. ရူပံ သာ နာတိဝတ္တတီတိ ရူပါနံ သမတိက္ကမနာယ ကာရဏံ န ဟောတိ, ရူပါရမ္မဏေ ကိလေသေ နာတိဝတ္တတီတိ အဓိပ္ပာယော. သောမနဿဒေါမနဿရဟိတံ အညာဏမေဝ အညာဏုပေက္ခာ. ဒေါသဂုဏာဝိစာရဏဝသေန သဘာဂတ္တာတိ ယထာ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ မေတ္တာဒယော ဝိယ သတ္တေသု ဟိတူပသံဟာရာဒိဝသေန ဂုဏဒေါသေ အဝိစာရေန္တီ ကေဝလံ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေနေဝ ပဝတ္တတိ, ဧဝံ အညာဏုပေက္ခာ သတ္တေသု ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ဂုဏဒေါသံ အစိန္တေန္တီ ကေဝလံ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ဒေါသဂုဏာဝိစာရဏဝသေန သဘာဂါ. တသ္မာ သာ လဟုံ ဩတာရံ လဘတီတိ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာယ အာသန္နပစ္စတ္ထိကာ ဝုတ္တာ. သဘာဂဝိသဘာဂတာယာတိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု မဇ္ဈတ္တာကာရဿ ဥပေက္ခာသဘာဂဿ [Pg.383] တတ္ထ အနုရောဓဝိရောဓပဝတ္တိအာကာရာ ရာဂပဋိဃာ ဝိသဘာဂါတိ တာယ သဘာဂဝိသဘာဂတာယ တေ ဩတာရံ လဘမာနာ စိရေနေဝ လဘေယျုန္တိ ပုရိသဿ ဒူရေ ဌိတသပတ္တော ဝိယ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဿ ဒူရပစ္စတ္ထိကာ ဝုတ္တာ.

因与能令成愚者之法相应，故为“愚者”。因于自利、他利极为迷惑，故为“痴者”。因生起众多烦恼等原因，故为“凡夫”。因烦恼的界限未被道的界限所征服，故为“未征服界限者”；有学(sekkhā)之人，因其仅在一定界限内征服烦恼，故称“征服界限者”。因此，这否定了此人“征服界限”的状态。因第七有(sattamabhava)以上之流转果报未被征服，故为“未征服果报者”；阿罗汉(arahanta)因无再结生，故为“征服果报者”。因此，这否定了此人“无学(asekkha)”的状态。于具众多过患、为一切恶法根本的迷惑(sammoha)中，因无见其过患之习性，故为“不见过患者”。因无教理(āgama)与证悟(adhigama)，故为“无闻者”。如是之人，实可名为“盲昧凡夫(andhaputhujjano)”。为显示其盲昧凡夫之状态，故复言“凡夫”。如是诸法，皆以上述方式以迷惑为前导。“彼不能超越色”者，意谓其不能成为超越色之因，不能超越以色为所缘的烦恼。远离喜、忧的无知，即是无知舍(aññāṇupekkhā)。说“因不思察功过而为同类”者：正如梵住舍(brahmavihārupekkhā)对于诸有情，不思察其功德与过失，仅以中舍而转起；如是，无知舍对于诸有情，亦不思察其存在的功德与过失，仅以漠然置之而转起。是故，就“不思察功过”而言，二者为同类。因此，彼（无知舍）易得其机，故说其为梵住舍的近敌(āsannapaccatthikā)。说“因同类与不同类”者：对于可意与不可意所缘，舍的同类是中立的态度；于彼所缘，随顺与对立而转起的贪(rāga)与嗔(paṭigha)则是不同类。因为此同类与不同类之故，彼等（贪与嗔）纵得其机，亦需良久方能生起。犹如一人远处之敌，故说彼等为梵住舍的远敌(dūrapaccatthikā)。

၂၆၆. ကတ္တုကာမတာ ဆန္ဒော အာဒိ ‘‘ဆန္ဒမူလကာ ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိ (အ. နိ. ၈.၈၃) ဝစနတော, အထ ဝါ သတ္တေသု ဟိတေသိတာဒုက္ခာပနယနကာမတာဒိနာ အနဝဇ္ဇာဘိပတ္ထနာဝသေန ပဝတ္တနတော ‘‘ကတ္တုကာမတာ ဆန္ဒော အာဒီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရောပိ ဟိ သတ္တေသု အနိရာကတဟိတစ္ဆန္ဒောယေဝ ‘‘တတ္ထ အဗျာဝဋတာ အပဏ္ဏကပဋိပဒါ’’တိ အဇ္ဈုပေက္ခနာကာရေန ပဝတ္တတိ မာတာ ဝိယ သကိစ္စပသုတေ ပုတ္တေ. နီဝရဏာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန တဒေကဋ္ဌကိလေသာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကတ္ထစိ သတ္တဂ္ဂဟဏမ္ပိ သင်္ခါရဂ္ဂဟဏမေဝ ဟောတိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ယထာ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇; ခု. ပါ. ၄.၁), န ဧဝမိဓာတိ အာဟ ‘‘ပညတ္တိဓမ္မဝသေန ဧကော ဝါ သတ္တော အနေကေ ဝါ သတ္တာ အာရမ္မဏ’’န္တိ. ပညတ္တိဓမ္မဝသေနာတိ ပညတ္တိသင်္ခါတဓမ္မဝသေန. ကာမဉ္စေတ္ထ ‘‘သုခိတာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၂.၂၃) ဘာဝနာယံ သုခါဒိဂ္ဂဟဏမ္ပိ လဗ္ဘတိ. တံ ပန ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၅၅; ထေရဂါ. ၆၇၆; နေတ္တိ. ၅) ဝိပဿနာယ အနိစ္စလက္ခဏဂဟဏံ ဝိယ အပ္ပဓာနဘူတံ, သတ္တပညတ္တိ ဧဝ ပဓာနဘာဝေန ဂယှတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဥပစာရေ ဝါ ပတ္တေ အာရမ္မဏဝဍ္ဎနံ တတ္ထာပိ သီမာသမ္ဘေဒသိဒ္ဓိတောတိ အဓိပ္ပာယော.

266. 行作欲(kattukāmatā)即是作为开端的欲(chando)，如经言：“诸善法以欲为根本。”或者，因为对众生怀有希求利益、欲去除其痛苦等无过失的祈愿而生起，故说“行作欲是开端”。因为舍梵住(upekkhābrahmavihāra)亦是对众生不舍弃利益之欲，并以“于彼不加营求，是不谬的行道”之心，行平等舍，犹如母亲对待精于己事的儿子。“盖”(nīvaraṇa)等一句中，应知“等”字摄略了与彼等（盖）同一所依的烦恼。在某些地方，取“众生”亦即是取“行”，是依个人(puggala)所作的教示，例如“一切众生依食而住”，但此处并非如此，故说“以施设法为所缘，或一众生，或多众生”。“以施设法”即以名为施设之法。在此修习中，虽由“愿彼等快乐”等语，亦可取乐等，然彼非为主要，犹如在“诸行无常”的观(vipassanā)中，取无常相一般；应知此处唯以众生施设为主要而取。或是此意：当达到近行(upacāra)时，所缘得以增长，因为在那里也能成就边界的破除。

ဧကမာဝါသံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘သတ္တေ မေတ္တာယ ဖရိဿာမီ’’တိ ဧဝံ ဉာဏေန ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဧကာ ရစ္ဆာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. ရစ္ဆာဂဟဏေန ရစ္ဆာဝါသိနော သတ္တာ ဂဟိတာ ယထာ ဧကံ ဒိသန္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ.

对于“限定一住处”一句，其应用为：此处，以“我将以慈心遍满众生”之智作限定后，应限定一条街道。以“取街道”一词，即是取了居住在街道上的众生，犹如（说）“一个方向”。一切情况皆同此理。

၂၆၇. ကသိဏာနံ နိဿန္ဒောတိ ကသိဏဇ္ဈာနာနံ နိဿန္ဒဖလသဒိသာ အာရုပ္ပာ အရူပဇ္ဈာနာနိ, ကသိဏဇ္ဈာနာနံ ပါရိပူရိယာဝ သိဇ္ဈနတော. တေဟိ ဝိနာ အသိဇ္ဈနတောတိ ကေစိ. သမာဓိနိဿန္ဒောတိ ရူပဇ္ဈာနသမာဓီနံ, ဟေဋ္ဌိမာနံ တိဏ္ဏံ အရူပဇ္ဈာနသမာဓီနဉ္စ နိဿန္ဒော ပဋိပါဋိယာ တေ အဓိဂန္တွာဝ ပဋိလဘိတဗ္ဗတော[Pg.384]. ဝိပဿနာနိဿန္ဒော ဝိပဿနာနုဘာဝေန လဒ္ဓဗ္ဗတော, ဝိပဿနာဝသေနေဝ စ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော. သမထဝိပဿနာနိဿန္ဒော နိရောဓသမာပတ္တိ. ယထာဟ ‘‘ဒွီဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၈၆၈). ‘‘ပုရိမဗြဟ္မဝိဟာရတ္တယနိဿန္ဒော’’တိ ဣမိနာ မေတ္တာဒိဝသေန တီဏိ ဈာနာနိ အဓိဂန္တွာ ဌိတဿေဝ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရော, န ဣတရဿာတိ ဒဿေတိ. တမေဝတ္ထံ ဥပမာယ ပါကဋတရံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ.

267. 遍处之流果：无色诸定如同遍处禅的流果，因为只有圆满遍处禅才能成就它们。有些人则说，是因为离了彼等（遍处禅）则不能成就。（灭尽定之所以是）定之流果，是因为它是色界诸禅定与下三无色禅定之流果，必须依次证得彼等后方能获得。（灭尽定之所以是）观(vipassanā)之流果，是因为凭借观的威力而获得，且唯有通过观的力量才能进入。止与观的流果是灭尽定。正如所说：“因具足二力……”等。“前三梵住之流果”，此言显示：唯有依慈等（梵住）证得三禅后安住者，方有舍梵住，而非他人。为了以譬喻更清晰地阐明此义，故说“譬如……”等。此处所应说者，下面已经说过。

၂၆၈. သိယာတိ ဝုစ္စမာနာကာရေန သိယာ ကဿစိ ပရိဝိတက္ကော. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု မေတ္တာဒီသု ဗြဟ္မဝိဟာရတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဣတရကမ္မဋ္ဌာနာနိ အတ္တဟိတပဋိပတ္တိမတ္တာနိ. ဣမာနိ ပန ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၂.၂၂) ပရဟိတပဋိပတ္တိဘူတာနိ. တသ္မာ သတ္တေသု သမ္မာ ပဋိပတ္တိဘာဝေန သေဋ္ဌာ ဧတေ ဝိဟာရာ. ဗြဟ္မာနောတိ ဥပပတ္တိဗြဟ္မာနော. တေ ဟိ ဣဓ ဈာနဘာဝနာယ ဝိနီဝရဏစိတ္တာ ဟုတွာ ဗြဟ္မလောကေ ဥပ္ပန္နာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဝိနီဝရဏစိတ္တာဝ ဟောန္တိ. တသ္မာ ‘‘နိဒ္ဒေါသစိတ္တာ ဝိဟရန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဗြဟ္မာနောတိ ဝါ သကလဗုဒ္ဓဂုဏဟေတုဘူတာနံ ဒါနပါရမိတာဒီနံ ဗုဒ္ဓကရဓမ္မာနံ ပရိပူရဏဝသေန ဗြူဟိတဂုဏာ မဟာသတ္တာ ဗောဓိသတ္တာ. တေ ဟိ သဗ္ဗသတ္တာနံ ဟိတေသနေန, အဟိတာပနယနေန, သမ္ပတ္တိပမောဒနေန, သဗ္ဗတ္ထ ဝိဝဇ္ဇိတာဂတိဂမနမဇ္ဈတ္တဘာဝါဓိဋ္ဌာနေန စ နိဒ္ဒေါသစိတ္တာ ဝိဟရန္တိ. ဧဝန္တိ ယထာ တေ ဥပပတ္တိဗြဟ္မာနော, မဟာဗောဓိသတ္တဗြဟ္မာနော ဝါ, ဧဝံ ဧတေဟိ ဗြဟ္မဝိဟာရေဟိ သမ္ပယုတ္တာ သမင်္ဂီဘူတာ.

268. “或有”是指可能有人会产生这样的想法。“于此”应知这些慈心等是梵住，其他业处只是自利修行。而这些（四梵住）以“愿一切众生安乐”等（《分别论》2.22）的方式是利他修行。因此，这些住处因为对众生正确行道的缘故而最为殊胜。“梵天”是指投生梵天的众生。他们在此修习禅定，心离诸盖，往生梵天后，在寿命终了之前都保持心离诸盖。因此说“他们安住于无过失心”。“梵天”也指圆满一切佛陀功德之因——布施波罗蜜等成佛之法，从而增长功德的大有情（mahāsattā），即菩萨（bodhisattā）。他们因为希求利益一切众生、去除不利益、随喜成就、于一切处安住于远离偏袒、中舍之立场而安住于无过失心。“如是”是指如同那些投生梵天者或者大菩萨梵天一样，与这些梵住相应具足的人也是如此。

၂၆၉. စတဿောဝါတိအာဒိပဉှဿာတိ စတဿောတိအာဒိကဿ တိဝိဓဿ ပဉှဿ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒိဝသာတိ ဧတ္ထ ဗျာပါဒသံကိလေသာဒိတော ဝိသုဇ္ဈနုပါယော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဟိတူပသံဟာရာဒိမနသိကာရဝိသေသာ သင်္ဂဟိတာ. အာသံ မေတ္တာဒီနံ. အပ္ပမာဏေတိ ပမာဏရဟိတေ. ယေနာတိ ယေန ကာရဏေန. တန္တိ တသ္မာ. ဒ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော.

269. “四等”等问题：指以“四等”等开头的三种问题。“依清净道（Visuddhimagga）等”：这里指从嗔恚（byāpāda）杂染等中解脱的方法，即清净道。“等”字包含利益摄受等特殊作意。“彼等”（Āsaṃ）：指慈等。“无量”（Appamāṇe）ti：指没有限量的。“以故”（Yenā）ti：因为这个原因。“故”（Tan）ti：指“因此”（tasmā）。“达”（da）字是词语连结符。

ဗျာပါဒဗဟုလဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ, ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ပက္ခပါတဝသေန အနာဘုဇနမနာဘောဂေါ မဇ္ဈတ္တာကာရောတိ အဓိပ္ပာယော. ယွာယံ စတုဗ္ဗိဓော သတ္တေသု [Pg.385] မနသိကာရော ဝုတ္တော, တမေဝ ဥပမာယ ဒဿေတုံ ‘‘ယသ္မာ စ ယထာ မာတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝုတ္တဿာပိ ဟိတူပသံဟာရာဒိအတ္ထဿ ဥပမေယျဘာဝံ ဥပနေတွာ ဒဿေတုံ အတ္ထုပနယနတ္ထော ‘‘ယသ္မာ စာ’’တိ စ-သဒ္ဒေါ. ပရိယာယေတိ ဝါရေ, တသ္မိံ တသ္မိံ ကိစ္စဝသေန ပရိဝတ္တနက္ကမေတိ အတ္ထော. အဗျာဝဋာတိ အနုဿုက္ကာ. တထာတိ ယထာ မာတာ ဒဟရာဒီသု ပုတ္တေသု, တထာ သဗ္ဗသတ္တေသု မေတ္တာဒိဝသေန မေတ္တာယနာဒိဝသိကေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သဗ္ဗေပိ သံကိလေသဓမ္မာ ယထာရဟံ ဒေါသမောဟရာဂပက္ခိယာ, တေဟိ စ ဝိသုဇ္ဈနုပါယော အပ္ပမညာ, ဟိတူပသံဟာရာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓော စ သတ္တေသု မနသိကာရော, တသ္မာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒိဝသာ စတဿောဝ အပ္ပမညာ. စတဿောပိ ဧတာ ဘာဝေတုကာမေန န ဧကေကန္တိ အဓိပ္ပာယော. သတိ ဟိ သဗ္ဗသင်္ဂဟေ ကမေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဟိတေသိတာ မေတ္တာယနန္တိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ပတ္ထိတဟိတာန’’န္တိ. သမ္ဘာဝေတွာ ဝါတိ ‘‘ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ အယံ နိရယာဒီသု နိဗ္ဗတ္တေယျာ’’တိ ပရိကပ္ပေတွာ ဝါ. ဒုက္ခာပနယနာကအာရပ္ပဝတ္တိဝသေန ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတော ပရန္တိ တတော ဟိတာကာရပ္ပဝတ္တိအာဒိတော ပရံ. ကတ္တဗ္ဗာဘာဝတောတိ စတုတ္ထဿ ပကာရဿ ကတ္တဗ္ဗဿ အဘာဝတော. အယံ ကမောတိ အယံ ဣမာသံ အပ္ပမညာနံ ယေဘုယျေန ပဝတ္တနက္ကမောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ, န ‘‘ဣမိနာဝ ကမေန ဧတာသံ ပဝတ္တိ, န အညထာ’’တိ. မေတ္တာဒီနံ ဟိ တိဿန္နံ ဘာဝနာနံ ကမနိယမော နတ္ထိ, ယံ ဝါ တံ ဝါ ပဌမံ ဘာဝေတုံ လဗ္ဘာ, ဒေသနာက္ကမဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တံ.

对于多瞋者，当引“为清净道”而连结，其意趣是（二者）为直接对治之故。此理于其余（根性者）亦然。所谓无功用行（anābhoga），即不因偏袒而作意，其意趣是中舍之相。已说于有情之四种作意，为以譬喻显示彼（作意），故说“如母（护子）”等（颂）。于此，为显示所述“引取利益”等义为所喻之事，而引申其义，故于“yasmā ca”中，“ca”字有引义之用。“pariyāye”（辗转），意为“于其时”，即随其所应为之事，于彼彼转换之次第。“abyāvaṭā”（不劳烦），即“anussukkā”（不热衷）。“如是”（tathā），其文义连结为：如母于幼儿等，如是，亦当以慈等方式，依修习慈爱等而住于一切有情。“是故”（tasmā）：因为一切杂染法，皆随其相应而为瞋、痴、贪品类；又，离彼等之清净方便即是四无量；且于有情之作意，亦因引取利益等而有四种。是故，依其为清净道等故，此四无量（即是清净道）。其意为：欲修习此四无量者，不应只修其一。诚然，于总摄时，当有其次第。所谓“求其利益”（hitesitā）即是修慈（mettāyana），故说“如是愿其有利”。又或构想：“此人依此行道，当生于地狱等中”。当以去除痛苦之行相而行道，应如是连结。“此后”（tato paraṃ），即于引取利益之行相生起等之后。“无所应为故”（kattabbābhāvato），即第四种所应为之事不存在故。“此次第”（ayaṃ kamo），是说：此为该等无量心大体上之生起次第，而非说“彼等之生起，唯有此次第，更无其他”。诚然，于慈等三者之修习，无固定次第，可先修习任何一种；或（此处）是依教说次第而说。

ဧကသတ္တဿာပီတိ ဧကဿာပိ သတ္တဿ. အပ္ပဋိဘာဂနိမိတ္တတ္တာ ပရိစ္ဆေဒဂ္ဂဟဏံ နတ္ထိ, န စ သမ္မုတိသစ္စဝသေန ပဝတ္တံ သတ္တဂ္ဂဟဏံ ပရိစ္ဆိန္နရူပါဒိဂ္ဂဟဏံ ဟောတီတိ အပ္ပနာပ္ပတ္တိယာ အပရာမာသသတ္တဂ္ဂဟဏမုဒ္ဓဘူတာနံ မေတ္တာဒီနံ ဧကသတ္တာရမ္မဏာနမ္ပိ အပ္ပမာဏဂေါစရတာ ဝုတ္တာ. ဧဝံ ပမာဏံ အဂ္ဂဟေတွာတိ ယထာ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု အတိရေကုဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝပ္ပတ္တေ ပဒေသေ နိမိတ္တံ ဂယှတိ, ဧဝံ ပမာဏံ အဂ္ဂဟေတွာ. သကလဖရဏဝသေနာတိ နိရဝသေသဖရဏဝသေန.

“‘即使对一个众生’（Ekasattassāpi）是说：即使对一个有情。因为没有彼分相（appaṭibhāganimitta），所以没有限定的执取。并且，依世俗谛（sammutisacca）而转起的‘取众生’，并非是执取被限定的色等。因此，对于已达到安止（appanā）、成为‘无谬误地取众生’之顶点的慈等而言，即使以一个有情为所缘，也被称为‘无量行境’（appamāṇagocara）。‘如是不取量’（evaṃ pamāṇaṃ aggahetvā）是说：譬如在肿胀相（uddhumātaka）等[业处]中，于达到过度肿胀等状态的部位执取相，如是不取其量。‘以遍满一切的方式’（sakalapharaṇavasena）是说：以无余遍满的方式。”

၂၇၀. နိဿရဏတ္တာတိ ဧတ္ထ ယံ ယဿ နိဿရဏံ, တံ တဿ ဥဇုပဋိပက္ခဘူတမေဝ ဟောတိ. ယထာ ကာမာနံ နေက္ခမ္မံ, ရူပါနံ အာရုပ္ပာ, သင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗာနံ[Pg.386], ဧဝံ ဒေါမနဿသဟိတာနံ ဗျာပါဒဝိဟိံသာရတီနံ နိဿရဏဘူတာ မေတ္တာကရုဏာမုဒိတာ န သောမနဿရဟိတာ ဟောန္တိ. နိဿရဏဂ္ဂဟဏေနေဝ စ ပုဗ္ဗဘာဂိယာနံ တာသံ ဥပေက္ခာသမ္ပယောဂေါပိ အနုညာတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ အနိဿရဏဘာဝတော. တထာ ဟိ အဋ္ဌဝီသတိယာ စိတ္တုပ္ပာဒေသု ကရုဏာမုဒိတာနံ ပဝတ္တိံ အာစရိယာ ဣစ္ဆန္တိ. န ဟိ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ ဥပေက္ခာဝေဒနံ ဝိနာ ဝတ္တတိ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေက္ခာ ဝိယ. န ဟိ ကဒါစိ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေက္ခာ ဝေဒနုပေက္ခံ ဝိနာ ဝတ္တတီတိ.

270. “于‘出离故’（Nissaraṇattā）一句，任何法是任何法的出离（nissaraṇa），它即是其直接的对治法。譬如，欲（kāma）的出离是出离（nekkhamma），色的出离是无色（āruppa），诸行（saṅkhāra）的出离是涅槃（nibbāna）。同样地，作为与忧（domanassa）俱行的嗔（byāpāda）、害（vihiṃsā）、不乐（arati）的出离，慈、悲、喜并非不与喜（somanassa）俱行。并且，正因取‘出离’之义，故应知：对于它们（慈、悲、喜）的初分（pubbabhāga），与舍（upekkhā）相应也是被允许的，因为[初分]并非出离的状态。诚然，诸师认为悲与喜在二十八种心生起（cittuppāda）中转起。梵住舍（brahmavihārupekkhā）确实不会离于舍受（upekkhāvedanā）而转起，犹如清净舍（pārisuddhiupekkhā）。清净舍确实也绝不会离于舍受而转起。”

၂၇၁. သာတသဟဂတန္တိ သုခသဟဂတံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ‘‘တတော တွံ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိကာယ (အ. နိ. ၈.၆၃) ဒေသနာယ စတုန္နမ္ပိ အပ္ပမညာနံ သဝိတက္ကာဒိဘာဝေါ ဝိယ ဥပေက္ခာသဟဂတဘာဝေါပိ ဝိညာယတိ, တသ္မာ. စတဿောပိ အပ္ပမညာ စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနိကာတိ စောဒကဿ အဓိပ္ပာယော. ဧဝဉှိ သတီတိ ယဒိ မူလသမာဓိမှိ ဝုတ္တမတ္ထံ အနန္တရံ ဝုတ္တတာယ ဗြဟ္မဝိဟာရေသု ပက္ခိပတိ, ဧဝံ သန္တေ ကာယာနုပဿနာဒယောပိ စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနိကာ သိယုံ, န ပန ဟောန္တိ ဝိပဿနာဝသေန ဒေသိတတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော, ဟောန္တု ကာယာနုပဿနာဒယော အာနာပါနဘာဝနာဝသေန စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနိကာတိ ဝဒေယျာတိ အာသင်္ကန္တော အာဟ ‘‘ဝေဒနာဒီသူ’’တိအာဒိ. ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာမတ္တံ ဂဟေတွာတိ ‘‘မေတ္တာ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ ဘဝိဿတီ’’တိအာဒီဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ ပကာသိတော ဧဝ စိတ္တသမာဓိ ‘‘အဇ္ဈတ္တံ မေ စိတ္တံ ဌိတံ ဘဝိဿတီ’’တိအာဒီဟိပိ ဗျဉ္ဇနေဟိ ပကာသိတောတိ ဗျဉ္ဇနတော လဗ္ဘမာနသမာဓိစ္ဆာယာမတ္တံ ဂဟေတွာ ဥဘယတ္ထ လဗ္ဘမာနံ အဓိပ္ပာယံ အဂ္ဂဟေတွာတိ အတ္ထော. သုတ္တတ္ထံ ဟိ အညထာ ဝဒန္တော အယထာဝါဒိတာယ သတ္ထာရံ အပဝဒန္တော နာမ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခီ’’တိ.

271. 与乐俱者，即与乐俱。是故者，谓：因为由“比丘，你应由此……”等教示，可知四无量亦如寻伺等的状态，与舍俱的状态亦然，是故。质问者的意趣是：四无量皆是四禅与五禅。若如此者，谓：如果因其（梵住）紧随其后宣说，便将根本定中所说之义归入梵住，那么身随观等也应成为四禅与五禅。然而它们并非如此，因为是依观（vipassanā）而宣说的，此为（彼）意趣。为防有人或言：“令身随观等通过安般念的修习而成为四禅与五禅吧”，故说“于受等……”。执取文句之影者，谓：仅仅执取从文句中可得的定的影像——即通过“我已修习慈心解脱”等文句，以及“我内心将得安定”等文句所阐明的心定——而不把握两处皆可得的意趣，此为文义。确实，以其他方式说经义者，因其不如实说，即名为诽谤导师。是故说：“勿诽谤世尊”。

၂၇၂. ‘‘တယိမံ ဒေါသံ ပရိဟရိတုကာမေန န သဗ္ဗံ သုတ္တံ နီတတ္ထမေဝ, တသ္မာ ဂရုကုလတော အဓိပ္ပာယော မဂ္ဂိတဗ္ဗော’’တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဂမ္ဘီရံ ဟီ’’တိအာဒိံ ဝတွာ တတ္ထ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အဓိပ္ပာယံ ဒဿေတုံ ‘‘အယဉှီ’’တိအာဒိမာဟ. အာယာစိတာ ဓမ္မဒေသနာ ဧတေနာတိ အာယာစိတဓမ္မဒေသနော, တံ အာယာစိတဓမ္မဒေသနံ. ဧဝမေဝါတိ ဂရဟနေ နိပါတော, မုဒါ ဧဝါတိ အတ္ထော. အဇ္ဈတ္တန္တိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တေ, ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏေတိ အတ္ထော[Pg.387]. ယသ္မာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ နာမ သသန္တတိပရိယာပန္နာ ဟောတိ, တသ္မာ အတ္ထဝဏ္ဏနာယံ ‘‘နိယကဇ္ဈတ္တဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. စိတ္တံ ဌိတံ ဘဝိဿတီတိ ဗဟိဒ္ဓါ အဝိက္ခိပ္ပမာနံ ဧကဂ္ဂဘာဝေ ဌိတံ ဘဝိဿတိ. တတော ဧဝ သုသဏ္ဌိတံ, သုဋ္ဌု သမာဟိတန္တိ အတ္ထော. ဥပ္ပန္နာတိ အဝိက္ခမ္ဘိတာ. ပါပကာတိ လာမကာ. အကုသလာ ဓမ္မာတိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော အကောသလ္လသမ္ဘူတဋ္ဌေန အကုသလာ ဓမ္မာ. စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ပဝတ္တိတုံ ဩကာသာဒါနေန ကုသလစိတ္တံ ခေပေတွာ န စ ဌဿန္တီတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ ယထာဝုတ္တဿ သမာဓာနဿ ကာရဏမာဟ.

272. “欲远离此过失者，不应认为一切经皆是了义，故当从师承探求其意”，为显此义，先说“甚深哉”等语，复从最初开显其意，故言“此中”等。说法被其所请，故为‘受请说法者’(āyācitadhammadesano)，此指该受请说法者。‘如是’(evameva)一词，用于呵责义。‘内’(ajjhattaṃ)指于所缘内境，义即于业处所缘。因为心一境性乃为自身相续所摄，故于释义中说‘依于自内’。心将安住，意即不散乱于外，安住于一境性。由此，心极善安立，义即极善等持。‘已生’(uppannā)指未被镇伏者。‘恶’(pāpakā)指卑劣者。‘不善法’(akusalā dhammā)指欲贪等，因由不善巧所生，故为不善法。其连结应作：[诸不善法]因不被给予生起并占据心的机会，[无法]耗尽善心，故亦将无法安住。此句说明了如前所述等持之因。

စိတ္တေကဂ္ဂတာမတ္တောတိ ဘာဝနမနုယုတ္တေန ပဋိလဒ္ဓမတ္တံ နာတိသုဘာဝိတံ သမာဓာနံ. တံ ပန ဥပရိ ဝုစ္စမာနာနံ သမာဓိဝိသေသာနံ မူလကာရဏဘာဝတော ‘‘မူလသမာဓီ’’တိ ဝုတ္တော. သွာယံ စိတ္တေကဂ္ဂတာမတ္တော ‘‘အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေမိ သန္နိသာဒေမိ ဧကောဒိံ ကရောမိ သမာဒဟာမီ’’တိအာဒီသု ဝိယ ခဏိကသမာဓိ အဓိပ္ပေတော. ယထေဝ ဟိ အညတ္ထာပိ ‘‘အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘိက္ခဝေ, ဝီရိယံ အဟောသိ အသလ္လီနံ…ပေ… သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂ’’န္တိ (အ. နိ. ၈.၁၁; ပါရာ. ၁၁) ဝတွာ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိအာဒိဝစနတော (အ. နိ. ၈.၁၁) ပဌမံ ဝုတ္တစိတ္တေကဂ္ဂတာ ‘‘ခဏိကသမာဓီ’’တိ ဝိညာယတိ, ဧဝမိဓာပီတိ. သော ဧဝ သမာဓီတိ မူလသမာဓိမာဟ.

“仅是心一境性”(cittekaggatāmatto)，是指致力于修行者所获得的、尚未善加培育的定。然而，此定是之后将述说的诸殊胜定的根本原因，故被称为“根本定”(mūlasamādhi)。此仅是心一境性，如在‘我于内安住心，令其寂静，作成一趣，令其等持’等句中，意指刹那定。诚然，正如在别处，佛陀说了‘诸比丘，我已发起精进，不退屈……心已等持、专一’后，又因说到‘远离诸欲’等，可知最初所说的心一境性为“刹那定”；于此经中，亦应如是了知。“彼即是定”(so eva samādhi)一句，乃指根本定。

အဿာတိ ဘိက္ခုနော, အဿ ဝါ မူလသမာဓိဿ. ဘာဝနန္တိ ဝဍ္ဎနံ. အယံ သမာဓီတိ စ မူလသမာဓိယေဝ အဓိပ္ပေတော. ဧဝံ ဘာဝိတောတိ ယထာ အရဏိသဟိတေန ဥပ္ပာဒိတော အဂ္ဂိ ဂေါမယစုဏ္ဏာဒီဟိ ဝဍ္ဎိတော ဂေါမယဂ္ဂိအာဒိဘာဝံ ပတ္တောပိ အရဏိသဟိတေန ဥပ္ပာဒိတမူလဂ္ဂီတွေဝ ဝုစ္စတိ, ဧဝမိဓာပိ မူလသမာဓိ ဧဝ မေတ္တာဒိဝသေန ဝဍ္ဎိတောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

“此”（assa）是对比丘而言，或对此根本定而言。“修习”（bhāvanā）是指增长。而“此定”，意指的即是根本定。譬如以钻木具所生之火，虽以牛粪粉等助其增长，而成牛粪火等，仍被称为以钻木具所生之根本火；于此亦然，根本定以慈心等方式而增长，故作是说。

အညေသုပိ အာရမ္မဏေသု ပထဝီကသိဏာဒီသု. တတ္ထ ယထာ မေတ္တာဘာဝနာပုဗ္ဗင်္ဂမေန ဘာဝနာနယေန ပထဝီကသိဏာဒီသု သဝိတက္ကာဒိဘာဝဝသေန စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနသမ္ပာပနဝိဓိနာ မူလသမာဓိဿ ဘာဝနာ ဝုတ္တာ, ဧဝံ ကရုဏာဒိဘာဝနာပုဗ္ဗင်္ဂမံ ပထဝီကသိဏာဒီသုပိ ဘာဝနာဝိဓိံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ ကာယာနုပဿနာဒိပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဘာဝနာဝိဓိံ ဒဿေန္တော အာသဝက္ခယာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကရုဏာ မေ စေတောဝိမုတ္တီ’’တိအာဒိ. ယဒိ ဧဝံ ဓမ္မာနုပဿနာပရိယောသာနာယ ဒေသနာယ အရဟတ္တာဓိဂမာယ ကမ္မဋ္ဌာနဿ [Pg.388] ကထိတတ္တာ ပုန ‘‘တတော တွံ, ဘိက္ခု, ဣမံ သမာဓိံ သဝိတက္ကမ္ပီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၈.၆၃) ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ? ဓမ္မာနုပဿနာယ မတ္ထကပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ. သာ ဟိ သင်္ခါရုပေက္ခာဘာဝေန ဝတ္တမာနာ ယထာဝုတ္တဇ္ဈာနဓမ္မေ သမ္မသန္တီ ဝိသေသတော မတ္ထကပ္ပတ္တာ နာမ ဟောတိ. ဖလသမာပတ္တိဘူမိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ကေစိ.

在其他所缘中，例如地遍等。如同以慈心修习为先导的修习方法，在地遍等处，通过有寻有伺等状态，以四禅五禅的修习方法成就根本定；同样，先示现以悲心等修习为先导的地遍等修习方法后，再开示以身随观等为先导的修习法门，是为了教导漏尽之法。因此说“悲是我心解脱”等。如果这样，以法随观为究竟的教说，为证得阿罗汉而说的业处已经完毕，为什么又说“比丘，你当于此有寻有伺三昧”等语（《增支部》8.63）呢？这是为了显示法随观已达顶点。因为它以行舍的状态运转，省察如前所说的禅法时，特别称为已达顶点。有些人说是为了显示果定之境地。

ပုန ယတော ခေါ တေတိအာဒိ အရဟတ္တပ္ပတ္တိတော ဥဒ္ဓံ လဒ္ဓဗ္ဗဖာသုဝိဟာရဒဿနံ. တတ္ထ ဂဂ္ဃသီတိ ဂမိဿသိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ‘‘သဝိတက္ကမ္ပီ’’တိအာဒိကာ ဒေသနာ မေတ္တာဒီနံ အာရမ္မဏတော အညသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမာဓိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ, န အပ္ပမညာ, တသ္မာ. ‘‘တထေဝါ’’တိအာဒိနာ ဂန္ထန္တရေနပိ တမေဝတ္ထံ သမတ္ထေတိ. တတ္ထ တထေဝါတိ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေနေဝ. အဘိဓမ္မေတိ စိတ္တုပ္ပာဒကဏ္ဍေ (ဓ. သ. ၂၅၁ အာဒယော), အပ္ပမညာဝိဘင်္ဂါဒီသု (ဝိဘ. ၆၈၄ အာဒယော) စ တတ္ထ တတ္ထ အဘိဓမ္မပ္ပဒေသေသု.

复次，“从那时”等语，是显示证得阿罗汉后应获得的安乐住。此处“你将行”(gagghasi)意为“你将去”(gamissasi)。因为“有寻”(savitakka)等说法，是针对慈心等所缘之外的其他所缘而说的禅定，不是指无量心，所以如此说。“如是”等语，也以其他的文句来阐明此义。此处“如是”，是指仅依三法禅与四法禅的分类而言。“阿毗达摩”是指在心生之章（《法集论》251页及以后），以及无量心分别等处（《分别论》684页及以后）等各处阿毗达摩的说法。

၂၇၃. သုဘပရမာဒိဝသေနာတိ သုဘ-သဒ္ဒေါ ‘‘သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၂၁၂; အ. နိ. ၈.၆၆) ဧဝံ ဝုတ္တသုဘဝိမောက္ခံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော ဥတ္တရပဒလောပေန. ပရမ-သဒ္ဒေါ ဥက္ကံသတ္ထော. သုဘော သုဘဝိမောက္ခော ပရမော ဥက္ကံသော ပရမာ ကောဋိ ဧတိဿာတိ သုဘပရမာ, မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ, တတော ပရံ တာယ သာဓေတဗ္ဗံ နတ္ထီတိ အတ္ထော. အသာဓာရဏဿ အတ္ထဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ ဝိပဿနာသုခါဒယော ဣဓ အနဝသရာ. ဣတရေတရဝိသိဋ္ဌာပေတေ ဝိသေသာ, ပဂေဝ ပရေဟိ. တေနာဟ ‘‘အညမညံ အသဒိသော အာနုဘာဝဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဝိသေသေတွာတိ အညမညံ ဝိသိဋ္ဌံ ကတွာ.

273. “以净最胜等”中，“净”字是指“唯倾心于净”（《无碍解道》1.212；《增支部》8.66）所说的净解脱(subhavimokkha)，此处省略了后半部分（“解脱”）。“最胜”有卓越之义。净即是净解脱，此净解脱是其最胜、是其顶峰，故称“净最胜”，此指慈心解脱；其义为：于此之后，再无需要通过它来证得的更高境界。因为此处意指不共之义，所以观(vipassanā)乐等在此不适用。这些特质彼此各不相同，更何况与其他（禅那）相比。因此说：“当知其威力特质彼此不同。”“使之有别”意为使彼此各具特色。

တဿ တဿ ဥပနိဿယတ္တာတိ သုဘဝိမောက္ခာဒိကဿ တဿ တဿ ဝိမောက္ခဿ ပကတူပနိဿယဝသေန ဥပနိဿယပစ္စယဘာဝတော. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ပါကဋတရံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘မေတ္တာဝိဟာရိဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဿ မေတ္တာဝိဟာရိဿ စိတ္တံ ဥပသံဟရတောတိ သမ္ဗန္ဓော. အပ္ပဋိက္ကူလပရိစယာတိ မေတ္တာဘာဝနာဝသေန သတ္တသညိတေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အာရမ္မဏေ အပ္ပဋိက္ကူလာကာရေနေဝ ဂဟဏဿ ပရိစိတတ္တာ. တဿ သင်္ခါရဘူတမ္ပိ ယံ ကိဉ္စိ အာရမ္မဏံ အပ္ပဋိက္ကူလာကာရေနေဝ ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, ပဂေဝ သဘာဝတော. ‘‘အပ္ပဋိက္ကူလ’’န္တိ [Pg.389] တတ္ထဿ စိတ္တံ အဘိရတိဝသေန နိရာသင်္ကံ ပဝတ္တတိ, ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ စ သုခေန, သုဋ္ဌု စ ဝိမုစ္စတိ, ယတဿ ဈာနဿ ဝိမောက္ခပရိယာယော ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘အပ္ပဋိက္ကူလေသူ’’တိအာဒိ. ယထာဝုတ္တော စ အတ္ထော အနတ္ထစရဏာဒိအဓိပ္ပာယေန သစေတနေ အာရမ္မဏေ အာဃာတံ ဥပ္ပာဒေန္တဿ ပဋိက္ကူလပရိစယာ အစေတနေပိ ဝါတာတပါဒိကေ အာဃာတုပ္ပတ္တိယာ ဝိဘာဝေတဗ္ဗော. န တတော ပရန္တိ တတော သုဘဝိမောက္ခတော ပရံ ကဿစိ ဝိမောက္ခဿ ဥပနိဿယော န ဟောတီတိ အတ္ထော.

“是彼彼之亲依止故”，意指对于净解脱等种种解脱，以自然亲依止的方式而成为亲依止缘(upanissayapaccaya)。如今为令此义更为显明，而说“慈住者……”等。其关联为：此慈住者的心收摄。所谓“熟悉于不厌逆”，是因修习慈心，对任何标记为“有情”的所缘，都已习惯仅以不厌逆的行相来把握。对他而言，任何有为的所缘，也仅以不厌逆的行相现起，何况其自性本就如此呢！所谓“不厌逆”，即于彼所缘，其心因喜乐而无迟疑地转起，并且能轻易、善妙地从诸敌对法中解脱，因此，此禅那被称为“解脱”。是故他说“于不厌逆者……”等。而如前所说之义，应如是阐明：若对有心识的所缘，怀着行不饶益等意趣而生起瞋恚，则因其熟悉于厌逆，乃至对无心识的风、热等亦会生起瞋恚。所谓“无有更胜于此”，其义为：超越此净解脱，便不再是任何其他解脱的亲依止。

အဘိဟနန္တိ ဧတေနာတိ အဘိဃာတော, ဒဏ္ဍော အဘိဃာတော ယဿ တံ ဒဏ္ဍာဘိဃာတံ, တံ အာဒိ ယဿ တံ ဒဏ္ဍာဘိဃာတာဒိ, ဒဏ္ဍာဘိဃာတာဒိ ရူပံ နိမိတ္တံ ယဿ တံ ဒဏ္ဍာဘိဃာတာဒိရူပနိမိတ္တံ. ကိံ ပန တန္တိ အာဟ ‘‘သတ္တဒုက္ခ’’န္တိ, ဒဏ္ဍပ္ပဟာရာဒိဇနိတံ ကရဇရူပဟေတုကံ သတ္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇနကဒုက္ခန္တိ အတ္ထော. ရူပေ အာဒီနဝေါ သုပရိဝိဒိတော ဟောတိ ကရုဏာဝိဟာရိဿ ရူပနိမိတ္တတ္တာ, ဒုက္ခဿ ကရုဏာယ စ ပရဒုက္ခာသဟနရသတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော. တတ္ထ အာကာသေ. စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ သဗ္ဗသော ရူပါနံ အဘာဝေါ ဝိဝရမပဂမောတိ.

“以此物击打”，故为“击打”(abhighāta)；以棒为击打之具，是为“棒击”(daṇḍābhighāta)；以此为首，是为“棒击等”(daṇḍābhighātādi)；以棒击等色为因相，是为“以棒击等色为因相”(daṇḍābhighātādirūpanimittaṃ)。“然则，彼为何物？”答曰：“有情之苦”。其义为：由棒击等所生、以身生色为因、于诸有情生起之苦。对悲住者而言，于色之过患善能了知，其意趣是：因为苦以色为相，且悲以不堪忍他人之苦为性。于彼虚空中，心跃入并思惟：“一切色皆无，是为空隙，是为远离”。

တေန တေနာတိအာဒီသု အယံ ယောဇနာ – တေန တေန ဘောဂသမ္ပတ္တိအာဒိနာ ပါမောဇ္ဇကာရဏေန ပမုဒိတာနံ သတ္တာနံ ဥပ္ပန္နပါမောဇ္ဇဝိညာဏံ သမနုပဿန္တဿ ယောဂိနော ‘‘သာဓု ဝတာယံ သတ္တော ပမောဒတီ’’တိ မုဒိတာယ ပဝတ္တိသမ္ဘဝတော ပမုဒိတဝိညာဏဿ ဒဿနေန ဝိညာဏဂ္ဂဟဏပရိစိတံ စိတ္တံ ဟောတီတိ.

于“彼彼”（tena tena）等句中，此为句义结合：对于观察到诸有情因财富成就等彼彼喜悦之因而喜悦、生起喜悦之识的瑜伽士而言，由于生起“善哉，此有情喜悦”如是之喜（muditā），故藉由见彼喜悦之识，其心于识之取（viññāṇaggahaṇa）上变得熟练。

အနုက္ကမာဓိဂတန္တိ အာကာသကသိဏဝဇ္ဇေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ကသိဏေ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာဓိဂမာနုက္ကမေန ရူပဝိရာဂဘာဝနာယ အဓိဂတံ. အာကာသနိမိတ္တံ ဂေါစရော ဧတဿာတိ အာကာသနိမိတ္တဂေါစရံ, တသ္မိံ အာကာသနိမိတ္တဂေါစရေ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏေ. စိတ္တံ ဥပသံဟရတောတိ ဒုတိယာရုပ္ပာဓိဂမာယ ဘာဝနာစိတ္တံ နေန္တဿ, တထာ ဘာဝယတောတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏေ. စိတ္တန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနစိတ္တံ. ပက္ခန္ဒတီတိ အနုပဝိသတိ ဝိမောက္ခဘာဝေန အပ္ပေတိ.

“次第获得”（anukkamādhigataṃ）者，谓于除虚空遍（ākāsakasiṇa）外之任何遍处中，依获得色界禅之次第，由修习于色离贪而获得。“虚空相为所缘”（ākāsanimittaṃ gocaro）故为“虚空相所缘”（ākāsanimittagocaraṃ），于彼以虚空相为所缘之初无色识中。“引导心”（cittaṃ upasaṃharato）者，其义为：为证得第二无色（禅）而引导修行心者，或如是修习者。“于彼”（tattha）者，谓于彼初无色识中。“心”（cittaṃ）者，谓识无边处心。“跃入”（pakkhandati）者，即进入（anupavisati），以解脱之方式而安住（appeti）。

အာဘောဂါဘာဝတောတိ ‘‘သုခိတာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၂.၂၃) သုခါသီသနာဒိဝသေန အာဘုဇနာဘာဝတော. သတ္တာနံ သုခါသီသနာဒိဝသေန ပဝတ္တမာနာ [Pg.390] မေတ္တာဒိဘာဝနာဝ ပရမတ္ထဂ္ဂဟဏမုခေန သတ္တေ အာရမ္မဏံ ကရောတိ, ဥပေက္ခာဘာဝနာ ပန တထာ အပ္ပဝတ္တိတွာ ကေဝလံ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေနေဝ သတ္တေ အာရမ္မဏံ ကရောတီတိ အာဟ ‘‘ဥပေက္ခာဝိဟာရိဿ သုခဒုက္ခာဒိပရမတ္ထဂ္ဂါဟဝိမုခဘာဝတော အဝိဇ္ဇမာနဂ္ဂဟဏဒုက္ခံ စိတ္တံ ဟောတီ’’တိ. နနု စ ‘‘ကမ္မဿကာ သတ္တာ, တေ ကဿ ရုစိယာ သုခိတာ ဝါ ဘဝိဿန္တီ’’တိအာဒိနာ ပဋိက္ခေပဝသေနပိ ပရမတ္ထဂ္ဂဟဏမုခေနေဝ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရောပိ သတ္တေ အာရမ္မဏံ ကရောတီတိ? သစ္စမေတံ, တံ ပန ဘာဝနာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ, မတ္ထကပ္ပတ္တိယံ ပန ကေဝလံ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေနေဝ သတ္တေ အာရမ္မဏံ ကရောတီတိ သဝိသေသံ ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနေ ဧဝ ဝိသယေ တဿ ပဝတ္တိ. အဝိဇ္ဇမာနဂ္ဂဟဏဒုက္ခတာ စ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေန အပ္ပနာပ္ပတ္တိယာ အပရာမာသသတ္တဂ္ဂဟဏမုဒ္ဓဘူတတာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

所谓“无作意性”（ābhogābhāva），是因不以“愿他们快乐”等方式、以祝愿安乐等方式作意之故。为祝愿有情安乐等而生起的慈等修习，才以执取胜义为门而缘取有情；而舍修习则不如此生起，只是纯粹以中舍之方式缘取有情，故说舍住者的心有执取非实有之困难。难道舍梵住不也是以“有情是其业的所有者，他们将依谁之意愿而快乐？”等否定之方式，以执取胜义为门而缘取有情吗？此言真实，然此仅在修习的前分；于达到顶峰时，则纯粹以中舍之方式缘取有情。因此，其作用是特别地发生于胜义上非实有之境。并且，应知此执取非实有之困难，是因其通过中舍之道，于安止成就时，已臻于不谬执而取有情之顶峰故。其余如前已说。

၂၇၄. သဗ္ဗာပေတာတိ သဗ္ဗာပိ ဧတာ အပ္ပမညာ. ဒါနာဒီနန္တိ ပါရမိဘာဝပ္ပတ္တာနံ ဒါနာဒီနံ ဗုဒ္ဓကရဓမ္မာနံ. သဗ္ဗကလျာဏဓမ္မာနန္တိ သဗ္ဗေသံ အနဝဇ္ဇဓမ္မာနံ, သမတိံသာယ ပါရမိတာနံ, တန္နိမိတ္တာနံ ဗုဒ္ဓယာနိယာနဉ္စ, သဗ္ဗေဟိ ဝါ သုန္ဒရသဘာဝါနံ. န ဟိ လောကိယဓမ္မာ ဗုဒ္ဓကရဓမ္မေဟိ အာနုဘာဝတော ဥက္ကဋ္ဌာ နာမ အတ္ထိ, ဗုဒ္ဓဓမ္မေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ပရိပူရိကာတိ ပရိဝုဒ္ဓိကရာ. အဓိဋ္ဌာနာနိ ဝိယ ဟိ အပ္ပမညာ သဗ္ဗာသံ ပါရမိတာနံ ပါရိပူရိကရာ. ‘‘ဟိတဇ္ဈာသယတာယာ’’တိအာဒိနာ မေတ္တာဗြဟ္မဝိဟာရာဒီနံ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဿ အဓိဋ္ဌာနဘာဝဒဿနမုခေန စတူဟိ အပ္ပမညာဟိ အတ္တနော သန္တာနဿ ပဂေဝ အဘိသင်္ခတတ္တာ မဟာဗောဓိသတ္တာ ဒါနာဒိပါရမိယော ပူရေတုံ သမတ္ထာ ဟောန္တိ, နာညထာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ. ဣမဿ ဒါတဗ္ဗံ, ဣမဿ န ဒါတဗ္ဗန္တိ နိဒဿနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ‘‘ဣဒံ ဒါတဗ္ဗံ, ဣဒံ န ဒါတဗ္ဗန္တိ စ ဝိဘာဂံ အကတွာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတော. ဒေယျပဋိဂ္ဂါဟကဝိကပ္ပရဟိတာ ဟိ ဒါနပါရမိတာ. ယထာဟ –

274. Sabbāpetā（一切），即sabbāpi etā appamaññā（所有这些无量）。Dānādīnaṃ（布施等），指已达波罗蜜位的布施等能成佛之法。Sabbakalyāṇadhammānaṃ（一切善法），指一切无过失之法、三十波罗蜜、以及由彼为因的佛乘相关之法，或指一切美好自性之法。世间法在威力上实无胜过能成佛之法者，于诸佛之法中更无话可说。Paripūrikā（圆满者），即parivuddhikarā（令增长者）。诚然，无量（appamaññā）犹如决意（adhiṭṭhāna）一般，是一切波罗蜜的圆满者。通过以“有利乐之意向”等文句，经由开示慈梵住等乃至舍梵住作为基础之方式，表明大菩萨（mahābodhisatta）因其心相续早已被四无量所整治，故有能力圆满布施等波罗蜜，否则不能。此乃显示此义。因为有“不作‘此物应施，此物不应施’之分别”的说法，所以布施波罗蜜确实是远离对所施物与受者之分别计度的。如说：

‘‘ယထာပိ ကုမ္ဘော သမ္ပုဏ္ဏော, ယဿ ကဿစိ အဓောကတော;

ဝမတေဝုဒကံ နိဿေသံ, န တတ္ထ ပရိရက္ခတီ’’တိ. (ဗု. ဝံ. ၂.၁၁၈);

譬如水罐已满盈，任谁将其倒覆倾；水流涓滴不存留，不留丝毫于其中。

‘‘သဗ္ဗသတ္တာန’’န္တိ ဣဒံ ‘‘သုခနိဒါန’’န္တိ ဣမိနာပိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ, ‘‘ဒေန္တီ’’တိ ဣမိနာ စ. တေန ဒေယျဓမ္မေန ဝိယ ဒါနဓမ္မေနာပိ မဟာသတ္တာနံ လောကဿ ဗဟူပကာရတာ [Pg.391] ဝုတ္တာ ဟောတိ, တထာ တဿ ပရိဏာမနတော. တဒတ္ထဒီပနတ္ထံ ဟိ ‘‘ဝိဘာဂံ အကတွာ’’တိ ဝတွာပိ ‘‘သဗ္ဗသတ္တာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေသန္တိ သဗ္ဗသတ္တာနံ. ဥပဃာတန္တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ဝိဘာဂံ အကတွာ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. အယံ ဟေတ္ထ ပဒယောဇနာ – ဝိဘာဂံ အကတွာ ဥပဃာတံ ပရိဝဇ္ဇယန္တာ သဗ္ဗသတ္တာနံ သုခနိဒါနံ သီလံ သမာဒိယန္တီတိ. သတ္တကာလဝိကပ္ပရဟိတာ ဟိ သီလပါရမိတာ, လောကတ္ထမေဝ စဿ ဖလံ ပရိဏမီယတိ. နေက္ခမ္မံ ဘဇန္တီတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပဂစ္ဆန္တိ. ပဗ္ဗဇိတဿ ဟိ သဗ္ဗသော သီလံ ပရိပူရတိ, န ဂဟဋ္ဌဿ. ဣဓာပိ ‘‘ဝိဘာဂံ အကတွာ သဗ္ဗသတ္တာနံ သုခနိဒါန’’န္တိ ဣဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. န ဟိ ဗောဓိသတ္တာ ကာလဝိဘာဂံ ကတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုတိဋ္ဌန္တိ, သီလံ ဝါ သမာဒိယန္တိ, နိဒဿနမတ္တဉ္စေတံ ဈာနာဒိနေက္ခမ္မဘဇနဿာပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ. သဗ္ဗသတ္တာနံ သုခနိဒါနတာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယာဝ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ဟိတာဟိတေသူတိ အတ္ထာနတ္ထေသု. အသမ္မောဟတ္ထာယာတိ သမ္မောဟဝိဒ္ဓံသနာယ. ပညံ ပရိယောဒပေန္တီတိ ယောဂဝိဟိတံ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနာဒိံ အဿုတံ သုဏန္တာ သုတံ ဝေါဒပေန္တာ အဟံကာရမမံကာရာဒိံ ဝိဓုနန္တာ ဉာဏံ ဝိသောဓေန္တိ. ‘‘အဟံ မမာ’’တိ ဝိကပ္ပရဟိတာ ဟိ ပညာပါရမိတာ. ဟိတသုခတ္ထာယာတိ သတ္တာနံ ဟိတသုခါဒိဝုဒ္ဓိယတ္ထမေဝ. နိစ္စန္တိ သတတံ အဝိစ္ဆေဒေန ပဋိပက္ခေန အဝေါကိဏ္ဏံ. ဝီရိယမာရဘန္တီတိ ယထာ သတ္တာနံ အနုပ္ပန္နံ ဟိတသုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဥပ္ပန္နံ အဘိဝဍ္ဎတိ, ဧဝံ ပရက္ကမံ ကရောန္တိ. သင်္ကောစဝိက္ခေပရဟိတာ ဟိ ဝီရိယပါရမိတာ. ‘‘ဝီရဘာဝံ ပတ္တာပီ’’တိ ဣမိနာ အပရဒ္ဓါနံ နိဂ္ဂဟသမတ္ထတံ ဒဿေတိ. နာနပ္ပကာရကံ အပရာဓံ ခမန္တီတိ မမ္မစ္ဆေဒနာကာရေန အတ္တနိ ပဝတ္တိတံ နာနာဝိဓံ အပရာဓံ သဟန္တိ. အတ္တပရဝိကပ္ပဝိရဟိတာ ဟိ ဒေါသသဟနာ ခန္တိပါရမိတာ.

“一切有情”此语应与“乐因”及“施与”相连。如是，大士们以布施法，如同以所施之物，对世间广行利益，亦以此回向。为阐明此义，故虽说“不作分别”，亦说“一切有情”。“彼等”即一切有情。“伤害”此语亦应引入“不作分别”而相连。此处之句义为：不作分别，远离伤害，为一切有情之乐因而受持戒律。戒波罗蜜实离于对有情与时间的分别，其果报唯回向世间利益。“出离”（Nekkhamma）指去出家。出家者之戒行方能圆满，非在家者。此处亦应引入“不作分别，为一切有情之乐因”而相连。菩萨实不作时节分别而行出家或受戒，此亦仅为指示，因禅那等出离之修行亦应希求。“为一切有情之乐因”如前所述。其余亦复如是。“利害”即利益与不利益。“为无痴”即为破除愚痴。“净化智慧”指依于实践，听闻未曾听闻的明处等，净化已听闻的，抖落我执、我所执等，从而清净智慧。慧波罗蜜实离于“我、我所”之分别。“为利益安乐”即仅为增长有情之利益、安乐等。“恒常”指持续不断，无有间断，不与对立法相杂。“勤发精进”指如是努力，使有情未生之利益安乐得以生起，已生者得以增长。精进波罗蜜实离于退缩与散乱。“虽达勇猛性”此语显示亦能调伏有过错者。“忍诸多过犯”指忍受以割截心腹要害等方式加于自身之种种过犯。忍受过失的忍辱波罗蜜实离于自他之分别。

ပဋိညံ န ဝိသံဝါဒေန္တီတိ အဝိသံဝါဒနသာမညေန သဗ္ဗဿပိ အနရိယဝေါဟာရဿ အကရဏမာဟ. ပဋိညာတေ, အပဋိညာတေ စ ဒိဋ္ဌာဒိကေ မိစ္ဆာဝိကပ္ပရဟိတာ ဟိ သစ္စပါရမိတာ. အဝိစလာဓိဋ္ဌာနာတိ ယထာသမာဒိန္နေသု ဒါနာဒိဓမ္မေသု နိစ္စလာဓိဋ္ဌာယိနော အစလသမာဒါနာဓိဋ္ဌာနာ, သမာဒိန္နေသု စ ဗုဒ္ဓကရဓမ္မေသု သမ္မဒေဝ အဝဋ္ဌာနံ အဓိဋ္ဌာနပါရမိတာ. တေသူတိ သတ္တေသု. အဝိစလာယာတိ ပဋိပက္ခေန အကမ္ပနီယာယ. ဧဝန္တိ ယထာဝုတ္တေန သတ္တေသု ဟိတဇ္ဈာသယတာဒိအာကာရေန. ယထာ စ ဗြဟ္မဝိဟာရာဓိဋ္ဌာနာ ပါရမိယော, ဧဝံ အဓိဋ္ဌာနာဓိဋ္ဌာနာပိ. တထာ ဟိ ယထာပဋိညံ ပရာနုဂ္ဂဟာယ ပါရမီနံ [Pg.392] အနုဋ္ဌာနေန သစ္စာဓိဋ္ဌာနံ, တပ္ပဋိပက္ခပရိစ္စာဂတော စာဂါဓိဋ္ဌာနံ, ပါရမီဟိ သစိတ္တုပသမတော ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ, တာဟိ ပရဟိတူပါယကောသလ္လတော ပညာဓိဋ္ဌာနံ. ဧဝံ ပစ္စေကမ္ပိ ပါရမိတာသု ယထာရဟံ နေတဗ္ဗံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရတော ပန ပါရမိတာသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရမတ္ထဒီပနိယံ စရိယာပိဋကဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ, အတိဝိတ္ထာရဘယေန န ဝိတ္ထာရယိမှ. တထာ ဒသဗလဉာဏာဒိကေတိ. ဧတာဝ ဟောန္တီတိ ဧတာ ဟောန္တိ ဧဝါတိ ယောဇနာ.

“‘不违背承诺’，是以不违背的共通性，说不作一切非圣之言说。于已承诺及未承诺之事中，远离于所见等事的错误分别，实为真实波罗蜜。‘不动摇之决意’(Avicalādhiṭṭhāna)者，谓于如实受持的布施等法中，有不动摇的安住，有不动的受持决意；又于已受持的成佛之法中，正当地安住，即是决意波罗蜜。‘于彼等’者，谓于有情。‘不动摇’者，谓不为敌对法所动摇。‘如是’者，谓以如前所述的，对有情有利益意乐等行相。又如诸波罗蜜以梵住为所依，如是亦以（四）决意为所依。诚然，依承诺为利他而行诸波罗蜜，是为真实决意；因舍离其敌对法，是为舍决意；由诸波罗蜜而寂静自心，是为寂止决意；由彼等而善巧于利他方便，是为慧决意。如是，于每一波罗蜜中，亦应如理引导。此为此处之简略，至于详说，于诸波罗蜜中当说之事，应依名为《胜义灯》(Paramatthadīpanī)的《所行藏释义》(Cariyāpiṭakavaṇṇanā)中所说之理而知，因惧过广而未广说。‘十力智等’亦复如是。‘唯有此等’，应结合为‘此等实有’。

ဗြဟ္မဝိဟာရနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

梵住解释之释义终。

ဣတိ နဝမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

如是第九章释义。

၁၀. အာရုပ္ပနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

10. 第十章无色解释之释义

ပဌမာရုပ္ပဝဏ္ဏနာ

初无色释义

၂၇၅. ဥဒ္ဒိဋ္ဌေသူတိ [Pg.393] ‘‘စတ္တာရော အာရုပ္ပာ’’တိ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌေသု, နိဒ္ဓါရဏေ စေတံ ဘုမ္မံ. တေနေဝါဟ ‘‘စတူသု အာရုပ္ပေသူ’’တိ. တတ္ထ ရူပဝိဝေကေန အရူပံ, အရူပမေဝ အာရုပ္ပံ ဈာနံ, ဣဓ ပန တဒတ္ထံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဓိပ္ပေတံ. တံ ဘာဝေတုကာမော စတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဥပ္ပာဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ရူပါဓိကရဏန္တိ ရူပဟေတု. ဟေတုအတ္ထော ဟိ ဧတ္ထ အဓိကရဏ-သဒ္ဒေါ ‘‘ကာမာဓိကရဏ’’န္တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁၆၈-၁၆၉) ဝိယ. ဒဏ္ဍနဋ္ဌေန ဒဏ္ဍော, မုဂ္ဂရာဒိ. ပရပီဠာဓိပ္ပာယေန တဿ အာဒါနံ ဒဏ္ဍာဒါနံ. သတ္တာနံ သသနဋ္ဌေန သတ္ထံ, အာဝုဓံ. ဘဏ္ဍနံ ကလဟော. ဝိရောဓော ဝိဂ္ဂဟော. နာနာဝါဒေါ ဝိဝါဒေါ. ဧတန္တိ ယထာဝုတ္တံ ဒဏ္ဍာဒါနာဒိကံ. သဗ္ဗသောတိ အနဝသေသတော. အာရုပ္ပေ အရူပဘာဝေ, အာရုပ္ပေ ဝါ ဘဝေ. ရူပါနံယေဝါတိ ဒိဋ္ဌာဒီနဝါနံ ရူပါနံယေဝ, န အရူပါနန္တိ အဓိပ္ပာယော. နိဗ္ဗိဒါယာတိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန နိဗ္ဗိန္ဒနတ္ထာယ. ဝိရာဂါယာတိ ဝိရဇ္ဇနတ္ထာယ. နိရောဓာယာတိ နိရုဇ္ဈနတ္ထာယ. သဗ္ဗမေတံ သမတိက္ကမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒဏ္ဍာဒါနာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဒိန္နာဒါနာဒိကံ သဗ္ဗံ ရူပဟေတုကံ အနတ္ထံ သင်္ဂဏှာတိ, န ဣဓ ပါဠိယံ အာဂတမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကရဇရူပေတိ ယထာဝုတ္တာဒီနဝါဓိကရဏဘာဝယောဂျံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ, ဩဠာရိကရူပေတိ အတ္ထော. အာဒီနဝန္တိ ဒေါသံ. တဿာတိ ရူပဿ. အာလောကောတိ ဝဏ္ဏဝိသေသော ဧဝါတိ တတ္ထ ပဝတ္တံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ သိယာ အာကာသနိမိတ္တံ ဥဂ္ဂဟေတုံ, န ပန ပရိစ္ဆိန္နာကာသကသိဏံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ. တဿ ဟိ ဥဂ္ဃာဋနာ နာမ ရူပနိမိတ္တေနေဝ သိယာတိ အာဟ ‘‘ဌပေတွာ ပရိစ္ဆိန္နာကာသကသိဏံ နဝသူ’’တိ. ကေစိ ပန ‘‘အာလောကကသိဏမ္ပိ ဌပေတွာ အဋ္ဌသူ’’တိ ဝဒန္တိ, တဿ ပန ဌပနေ ကာရဏံ န ဒိဿတိ, ကရဇရူပံ အတိက္ကန္တံ ဟောတိ တဿ အနာလမ္ဗနတော.

275. “于已列举者”(Uddiṭṭhesu)——即于“四无色”等已列举者中。此处的地格(bhumma)为决定义。因此才说“于四无色中”。其中，通过远离色而为无色，无色本身即是无色禅，但此处意指为其（无色禅）的业处。欲修习彼者，当生起第四禅，此为关联。“以色为依止”(Rūpādhikaraṇaṃ)即以色为因。此处“依止”(adhikaraṇa)一词为原因义，如同《中部》(MN 1.168-169)等处的“以欲为依止”(kāmādhikaraṇaṃ)一样。“杖”(daṇḍa)以击打为义，指棍棒等。以伤害他人之意而执取，即是“执杖”(daṇḍādāna)。“武器”(sattha)以伤害众生为义，即兵器(āvudha)。“斗”(bhaṇḍana)即争吵(kalaha)。“诤”(virodha)即冲突(viggaha)。“异论”(nānāvāda)即争论(vivāda)。“此”(etaṃ)即指上述的执杖等。“一切”(sabbaso)即无余。“于无色”(āruppe)即于无色之状态，或于无色之有。“唯于诸色”(rūpānaṃyeva)是指唯于已见其过患之诸色，而非无色法，此为其意。“为厌离”(nibbidāya)是指为以镇伏的方式而厌离。“为离贪”(virāgāya)是指为离染。“为灭尽”(nirodhāya)是指为息灭。所有这些都是就超越(samatikkama)而言。“执杖等”(daṇḍādānādīnaṃ)中的“等”字，包含了所有以色为因的不善，如不与取等，当知不只是此处经文中所出现的。“于身生色中”(Karajarūpe)是为了说明其适合成为上述过患的所依，意即“于粗显色中”(oḷārikarūpe)。“过患”(ādīnava)即过失(dosa)。“彼”(tassa)指的是色。“光明”(āloka)是一种特殊的颜色，因此，去除于彼处生起的似相(paṭibhāganimitta)后，或可取虚空相(ākāsanimitta)，但并非去除限定虚空遍(paricchinnākāsakasiṇa)后（而取）。因为对彼（限定虚空遍）的去除，只能通过色相(rūpanimitta)才能实现，所以说“除去限定虚空遍，于九（遍）中”。然而，有些人说“亦除去光明遍(ālokakasiṇa)，于八（遍）中”，但未见其排除的理由，因为身生色(karajarūpa)已被超越，由于不以彼（身生色）为所缘故。

ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. နနု ပဌမဇ္ဈာနာဒီနိပိ တဿ အနာလမ္ဗနဝသေနေဝ ပဝတ္တန္တိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တာရမ္မဏတ္တာ? သစ္စမေတံ, ဩဠာရိကင်္ဂပ္ပဟာနတော ပန သန္တသဘာဝေန အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေန စတုတ္ထဇ္ဈာနေန အတိက္ကန္တံ သုဋ္ဌု အတိက္ကန္တံ နာမ ဟောတီတိ ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ[Pg.394]. ကေစိ ‘‘အဿာသပဿာသာနံ နိရုဇ္ဈနတော, ကာမဓာတုသမတိက္ကမနတော စာ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ အကာရဏံ, ဣတရေသံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနံ သမ္ဘဝတော, ဟေဋ္ဌိမဇ္ဈာနာနဉ္စ အကာမဓာတုသံဝတ္တနီယတော. တပ္ပဋိဘာဂမေဝါတိ ကရဇရူပပဋိဘာဂမေဝ နိမိတ္တဂ္ဂါဟသမ္ဘဝတော. သဒိသဉ္စ နာမ တံ န ဟောတိ, တသ္မာ ကိံ တဿ သမတိက္ကမနေနာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယ ‘‘ကထံ? ယထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကထန္တိ ကထေတုကမျတာပုစ္ဆာ. ယထာတိ ဩပမ္မတ္ထေ နိပါတော. လေခါစိတ္တန္တိ ကာဠဝဏ္ဏာဒိနာ ကတပရိကမ္မာယ လေခါယ စိတ္တံ. ဖလိတန္တရန္တိ ဝိဝရံ. ဒိသွာတိ ဒူရတော ဒိသွာ. သမာနရူပသဒ္ဒသမုဒါစာရန္တိ သဒိသရူပသဏ္ဌာနသရပ္ပယောဂံ.

如果这样，为何说“以第四禅力”？难道初禅等不也是仅以不缘于彼（身生色）而转起，因为它们是以似相（paṭibhāganimitta）为所缘吗？此言确实。但因舍离了粗显的禅支，以本性寂静、已达不动的第四禅而超越，才名为善超越，是故说“以第四禅力”。有人说：“因出入息（assāsapassāsa）的止息，及超越了欲界（kāmadhātu）。”此非正因，因为其他心生色（cittasamuṭṭhānarūpa）依然存在，且较低的诸禅亦非欲界所摄故。“唯其似相”（Tappaṭibhāgameva）即唯是身生色（karajarūpa）的似相，因能取相（nimittaggāha）故。而所谓的相似，并非就是它（原物），因此超越它有何用呢？针对此诘难而说“如何？譬如”等。其中，“如何”（kathaṃ）是欲说而问。“譬如”（yathā）是用于比喻义的不变词。“线条画”（lekhācitta）即是以黑色等颜色处理过的线条所绘饰的图画。“裂缝”（Phalitantara）即是孔隙（vivara）。“见已”（disvā）即是从远处看见。“同形色声行”（samānarūpasaddasamudācāra）即是相似的形色、姿态、声音的运用。

အာရမ္မဏဝသေနာတိ ‘‘မမ စက္ခု သောဘနံ, မမ ကာယော ထိရော, မမ ပရိက္ခာရာ သုန္ဒရာ’’တိ ဧဝံ အာရမ္မဏကရဏဝသေန. ကရဇရူပသမင်္ဂိကာလောတိ အတ္တနော အတ္တဘာဝရူပေန စေဝ အာရမ္မဏရူပေန စ သမန္နာဂတကာလော. တမ္ပီတိ ကသိဏရူပဿပိ. သာမိအတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ဥပယောဂဝစနံ. ဘယသန္တာသအဒဿနကာမတာ ဝိယ သမတိက္ကမိတုကာမတာတိ ယောဇနာ. ဣဒဉ္စ ယထာဝုတ္တာနံ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂနိရောဓာနံ သာဓာရဏဝစနံ. တေ ဟိ တယော အပေက္ခိတွာ ဘယသန္တာသအဒဿနကာမတာ ဝုတ္တာ. ဧကော ကိရ သုနခေါ ဝနေ သူကရေန ပဟဋမတ္တော ပလာတော, သော အရူပဒဿနဝေလာယ ဘတ္တပစနဥက္ခလိံ ဒူရတော ဒိသွာ သူကရသညာယ ဘီတော ဥတ္တသန္တော ပလာယိ, ပိသာစဘီရုကော ပုရိသော ရတ္တိဘာဂေ အပရိစိတေ ဒေသေ မတ္ထကစ္ဆိန္နံ တာလက္ခန္ဓံ ဒိသွာ ပိသာစသညာယ ဘီတော ဥတ္တသန္တော မုစ္ဆိတော ပပတိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သူကရာ…ပေ… ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ.

“依所缘(Ārammaṇavasena)”是指：“我的眼睛美妙，我的身体稳固，我的资具美好”，如是依造作所缘的方式。“具业生色时(Karajarūpasamaṅgikālo)”是指自身的自体色与所缘色具足之时。“彼亦(Tampīti)”是指对遍处色(kasiṇarūpa)亦然。此处的“彼”(taṃ)一词，是在属格义上使用的连接词。应如是连接文句：“欲超越”犹如“因怖畏、惊恐而不欲见”。而此语是通用于如前所述之厌离、离贪、灭尽的言说。确实，考虑到此三者，才说了怖畏、惊恐、不欲见。譬如，听说有一只狗在林中刚被野猪撞了一下就逃跑了，它在看不清形色之时，远远看见煮饭的锅，生起猪想，恐惧、惊慌地逃跑了。又如一个怕鬼的人，在夜晚不熟悉的地方看见被砍掉顶的棕榈树干，生起鬼想，恐惧、惊慌、昏厥倒地。针对此事而说：“猪……等……应知”。

၂၇၆. ဧဝန္တိ ယထာဝုတ္တံ ဩပမ္မတ္ထံ နိဂမေန္တော အာဟ. သောတိ ယောဂါဝစရော. တသ္မိံ ဈာနေ အာဒီနဝံ ပဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ရူပန္တိ ကသိဏရူပံ. သန္တဝိမောက္ခတောတိ အရူပဇ္ဈာနတော. တာနိ ဟိ ‘‘ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၈.၇၂; ၁၀.၉) သန္တဝိမောက္ခာတိ အာဂတာ. သန္တတာသိဒ္ဓိ စဿ အနုဿုတိတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ယထေဝါတိ ဧဝ-ကာရေန ယေန ပကာရေန ဧတံ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဒုဝင်္ဂိကံ, ဧဝံ အာရုပ္ပာနိပီတိ [Pg.395] ဥပေက္ခာစိတ္တေကဂ္ဂတာဝသေန ဒုဝင်္ဂိကတ္တံ ဒဿေတိ, န တတိယဇ္ဈာနေ ဝိယ ဒုဝင်္ဂိကတာမတ္တံ. နနု စေတ္ထာပိ ဒုဝင်္ဂိကတာမတ္တမေဝ ဘူမိဘေဒတောတိ? နာယံ ဒေါသော ဥပမောပမေယျဘာဝဿ ဘိန္နာဓိကရဏတော.

276. “如是(Evanti)”，是为总结如前所述的譬喻义而说。“彼(So)”是瑜伽行者(yogāvacaro)。应连接为：“于彼禅那中见患”。“色(Rūpanti)”是遍处色(kasiṇarūpa)。“由寂静解脱(Santavimokkhato)”是指由无色禅。因为在“彼等超越色之无色为寂静解脱”等经文中，它们被称为寂静解脱。并且，应由听闻而知其寂静之成就。“犹如(Yath'eva)”：藉由`eva`一词，显示此色界第四禅以何方式为二支，无色禅亦如是，依舍与心一境性而为二支，而非如第三禅那样仅是二支。[问：]难道此处不也因地之差别而仅是二支吗？[答：]此非过失，因为譬喻与被譬喻者所依处不同。

တတ္ထာတိ တသ္မိံ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနေ. နိကန္တိန္တိ အပေက္ခံ. ပရိယာဒါယာတိ အာဒီနဝဒဿနေန တသ္မိံ ဈာနေ ခေပေတွာ, အနပေက္ခော ဟုတွာတိ အတ္ထော. သန္တတော မနသိကရဏေနေဝ ပဏီတတော, သုခုမတော စ မနသိကာရော သိဒ္ဓေါ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သန္တတော အနန္တတော မနသိ ကရိတွာ’’တိ. ပတ္ထရိတွာတိ ပဂေဝ ဝဍ္ဎိတံ, တဒါ ဝဍ္ဎနဝသေန ဝါ ပတ္ထရိတွာ. တေနာတိ ကသိဏရူပေန. ဥဂ္ဃာဋေတိ ကသိဏန္တိ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနဿ အာရမ္မဏဘူတံ ပထဝီကသိဏာဒိကသိဏရူပံ အပနေတိ. ဥဂ္ဃာဋနဝိဓိံ ပန ဒဿေန္တော ‘‘ဥဂ္ဃာဋေန္တော ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သံဝေလ္လေတီတိ ပဋိသံဟရတိ. အညဒတ္ထူတိ ဧကံသေန. နေဝ ဥဗ္ဗဋ္ဋတီတိ နေဝ ဥဋ္ဌဟတိ. န ဝိဝဋ္ဋတီတိ န ဝိနိဝဋ္ဋတိ. ဣမဿာတိ ဣမဿ ကသိဏရူပဿ. အမနသိကာရန္တိ မနသိ အကရဏံ အစိန္တနံ. မနသိကာရဉ္စ ပဋိစ္စာတိ ‘‘အာကာသော အာကာသော’’တိ ဘာဝနာမနသိကာရဉ္စ နိဿာယ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနဿ အာရမ္မဏဘူတံ ကသိဏရူပံ န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ မနသိ ကရောတော, တေန စ ဖုဋ္ဌောကာသံ ‘‘အာကာသော အာကာသော’’တိ မနသိ ကရောတော ယဒါ တံ ဘာဝနာနုဘာဝေန အာကာသံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ, တဒါ သော ကသိဏံ ဥဂ္ဃာဋေတိ နာမ, တဉ္စ တေန ဥဂ္ဃာဋိတံ နာမ ဟောတီတိ. တေနာဟ ‘‘ကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသမတ္တံ ပညာယတီ’’တိ. သဗ္ဗမေတန္တိ တိဝိဓမ္ပေတံ ဧကမေဝ ပရိယာယဘာဝတော.

“于彼”是指在色界第四禅中。“贪着”是指希求。“遍尽”是指通过观察过患，于彼禅中将其断尽，成为无希求者之义。通过持续不断地作意，作意便得以成就为殊胜与微细，因此说“持续、无间断地作意”。“扩展”是指扩展先前已增长的（遍处），或是在当时以增长的方式来扩展。“由彼”是指由遍处色(kasiṇarūpa)。“揭开遍处”是指去除作为色界第四禅所缘的地遍(pathavīkasiṇa)等遍处色。为显示揭开的方法，而说“诚然，当揭开时……”等。于此，“卷起”是指收摄。“无疑”是指确定地。“不冒起”是指不生起。“不退转”是指不退没。“此”是指此遍处色(kasiṇarūpa)。“不作意”是指不置于心、不思惟。“及依作意”是指依于“虚空、虚空”的修习作意。此中义为：对于作为色界第四禅所缘的遍处色(kasiṇarūpa)，不完全作意，而对它所触及的虚空作意为“虚空、虚空”，当通过修习的力量，它显现为虚空时，彼人即名为揭开遍处，而它亦名为被彼所揭开。因此说“了知到唯是揭开遍处后的虚空”。“这一切”，这三者由于是同义词，所以实为一体。

‘‘နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘန္တီ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ? နနု ရူပါဝစရပဌမဇ္ဈာနဿ ဥပစာရက္ခဏေယေဝ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနိ, တတော ပဋ္ဌာယ စဿ န နေသံ ပရိယုဋ္ဌာနံ. ယဒိ သိယာ, ဈာနတော ပရိဟာယေယျ? ယံ ပနေကေ ဝဒန္တိ ‘‘အတ္ထေဝ သုခုမာနိ အရူပဇ္ဈာနဝိက္ခမ္ဘနေယျာနိ နီဝရဏာနိ, တာနိ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တ’’န္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တံ. န ဟိ မဟဂ္ဂတကုသလေသု လောကုတ္တရကုသလေသု ဝိယ ဩဓိသော ပဟာနံ နာမ အတ္ထိ. ယော ပန ရူပါဝစရေဟိ အာရုပ္ပာနံ ဥဠာရဖလတာဒိဝိသေသော, သော ဘာဝနာဝိသေသေန သန္တတရပဏီတတရဘာဝေန တေသုယေဝ ပုရိမပုရိမေဟိ ပစ္ဆိမပစ္ဆိမာနံ [Pg.396] ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ဝိက္ခမ္ဘန္တီ’’တိ ပန ဝစနံ ဝဏ္ဏဘဏနဝသေန ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ အညတ္ထာပိ ဟေဋ္ဌာ ပဟီနာနံ ဥပရိ ပဟာနံ ဝုစ္စတိ. ယေ ပန ‘‘သဗ္ဗေ ကုသလာ ဓမ္မာ သဗ္ဗေသံ အကုသလာနံ ပဋိပက္ခာတိ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ, တေဟိ ဒုတိယဇ္ဈာနူပစာရာဒီသု နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနာဝစနဿ ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ. သတိ သန္တိဋ္ဌတီတိ အာကာသနိမိတ္တာရမ္မဏာ သတိ သမ္မာ သူပဋ္ဌိတာ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ. သတိသီသေန စေတ္ထ ဥပစာရဇ္ဈာနာနုဂုဏာနံ သဒ္ဓါပဉ္စမာနံ သကိစ္စယောဂံ ဒဿေတိ. ဥပစာရေနာတိ ဥပစာရဇ္ဈာနေန. ဣဓာပီတိ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနံ သန္ဓာယ သမ္ပိဏ္ဍနံ. တံ ဟိ ဥပေက္ခာဝေဒနာသမ္ပယုတ္တံ. သေသန္တိ ‘‘သေသာနိ ကာမာဝစရာနီ’’တိအာဒိ. ယံ ဣဓ ဝတ္တဗ္ဗမဝုတ္တံ, တံ ပန ပထဝီကသိဏနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၅၁ အာဒယော) ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ပထဝီကသိဏေ ဝုတ္တနယမေဝါ’’တိ.

“镇伏诸盖”是为何而说呢？难道不是在色界初禅的近行刹那，诸盖就已经被镇伏，并且从那时起，于此人，诸盖不再现行了吗？倘若（诸盖）还会（现行），他就会从禅那中退失了。至于有些人说：“确实还有微细的、应由无色禅镇伏的诸盖，这是针对那些（微细的盖）而说的。”那只是他们自己的想法而已。因为在广大善法中，并不像在出世间善法中那样，有名为“限定断除”(odhiso pahānaṃ)的情况。至于色界诸禅与无色诸禅之间，如广大果报等殊胜差别，应当视为是由于修习的差别，以及在（无色禅）其中，后后禅比前前禅更为寂静、更为殊胜的缘故，就像（色界禅中）后后禅比前前禅（更为寂静、殊胜）一样。而“镇伏”这个词，是依赞叹（vaṇṇabhaṇana）的方式而说的。诚然，在其他地方，也说于上（位阶）断除已于下（位阶）断除的（烦恼）。至于那些主张“‘一切善法都是一切不善法的对治法’，因此才这么说”的人，他们就应当说明，为何在第二禅近行等阶段，没有说镇伏诸盖的原因。“念安住”是指以空遍相（ākāsanimitta）为所缘的念，得以正确、善巧地现起而安住。此处是以念为首，显示了与近行禅相应的、信为第五的（五）根，在各自事务中的作用。“以近行”即是以近行禅。“于此亦”是总摄色界第四禅而说，因为它与舍受（upekkhāvedanā）相应。“其余”是指“其余欲界……”等。此处应说而未说的，则应根据地遍的解释（《清净道论》1.51等）中所说的方法来了知，因此说“如地遍的解释中所说的方法”。

ဧဝံ ယံ တတ္ထ အဝိသိဋ္ဌံ, တံ အတိဒိသိတွာ ဣဒါနိ ဝိသိဋ္ဌံ ဒဿေတုံ ‘‘အယံ ပန ဝိသေသော’’တိအာဒိမာဟ. ယာနပ္ပုတောဠိ ကုမ္ဘိမုခါဒီနန္တိ ဩဂုဏ္ဌနသိဝိကာဒိယာနာနံ မုခံ ယာနမုခံ, ပုတောဠိယာ ခုဒ္ဒကဒွါရဿ မုခံ ပုတောဠိမုခံ, ကုမ္ဘိမုခန္တိ ပစ္စေကံ မုခ-သဒ္ဒေါ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. အာကာသံယေဝ ယာနမုခါဒိပရိစ္ဆိန္နံ. ပရိကမ္မမနသိကာရေနာတိ ပရိကမ္မဘူတေန မနသိကာရေန ဥပစာရဇ္ဈာနေန. ပရိကမ္မံ အနုလောမံ ဥပစာရောတိ စ အနတ္ထန္တရဉှေတံ. ပေက္ခမာနော အရူပါဝစရဇ္ဈာနစက္ခုနာ.

如是，指示了彼处无差别之法后，今为显示差别而说“此乃差别”等。‘车口、小门口、瓮口等’（Yānapputoḷikumbhimukhādīnanti）：车口（yānamukhaṃ）指有覆轿等车乘之口；小门口（putoḷimukhaṃ）指小门之口；瓮口（kumbhimukhaṃ）。如是，‘口’一词应与每一者相连接。仅是由车口等所限定的虚空。‘以预备作意’（parikammamanasikārena）者，是以作为预备的作意，即近行禅。预备（parikammaṃ）、随顺（anulomaṃ）、近行（upacāro），此实无异义。‘观’（pekkhamāno）者，是以无色界禅之眼而观。

၂၇၇. သဗ္ဗာကာရေနာတိ ရူပနိမိတ္တံ ဒဏ္ဍာဒါနသမ္ဘဝဒဿနာဒိနာ သဗ္ဗေန ရူပဓမ္မေသု, ပထဝီကသိဏာဒိရူပနိမိတ္တေသု, တဒါရမ္မဏဇ္ဈာနေသု စ ဒေါသဒဿနာကာရေန, တေသု ဧဝ ဝါ ရူပါဒီသု နိကန္တိပ္ပဟာနအနာဝဇ္ဇိတုကာမတာဒိနာ. ရူပဇ္ဈာနမ္ပိ ရူပန္တိ ဝုစ္စတိ ဥတ္တရပဒလောပေန ‘‘ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတီ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၁၆၀; ဝိဘ. ၆၂၅) ယထာ ရူပဘဝေါ ရူပံ. ရူပီတိ ဟိ ရူပဇ္ဈာနလာဘီတိ အတ္ထော. အာရမ္မဏမ္ပိ ကသိဏရူပံ ရူပန္တိ ဝုစ္စတိ ပုရိမပဒလောပေန ယထာ ‘‘ဒေဝဒတ္တော ဒတ္တော’’တိ. ရူပါနိ ပဿတီတိ ကသိဏရူပါနိ ဈာနစက္ခုနာ ပဿတီတိ အတ္ထော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဥတ္တရပဒလောပေန, ပုရိမပဒလောပေန စ ယထာက္ကမံ ရူပဇ္ဈာနကသိဏရူပေသု ရူပဝေါဟာရော ဒိဿတိ, တသ္မာ. ရူပေ ရူပဇ္ဈာနေ တံသဟဂတာ သညာ ရူပသညာ. တဒါရမ္မဏဿ စာတိ စ-သဒ္ဒေန ယထာဝုတ္တံ ရူပါဝစရဇ္ဈာနံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ, တေန [Pg.397] ပါဠိယံ ‘‘ရူပသညာန’’န္တိ သရူပေကသေသေန နိဒ္ဒေသော ကတောတိ ဒဿေတိ. ဝိရာဂါတိ ဇိဂုစ္ဆနတော. နိရောဓာတိ တပ္ပဋိဗန္ဓဆန္ဒရာဂဝိက္ခမ္ဘနေန နိရောဓနတော. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿ သဗ္ဗာကာရေန ဝိရာဂါ အနဝသေသာနံ နိရောဓာတိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

277. 【所谓】一切行相（sabbākārena）：对于色法（rūpadhammesu）、地遍（pathavīkasiṇa）等色相（rūpanimittesu）以及以彼为所缘的禅那（tadārammaṇajjhānesu）中的色相（rūpanimittaṃ），以见执杖等可能发生【的过患】等一切（sabbena）见其过患（dosadassanākārena）的方式；或对于彼等色等，以舍离爱欲（nikantippahāna）、不欲作意（anāvajjitukāmatā）等方式。色禅（rūpajjhāna）亦称“色”，是以后略法（uttarapadalopena）省略了后分，如在“为生于色界（rūpūpapattiyā）而修道”等句中，色有（rūpabhava）被称为“色”一样。须知，【所谓】有色者（rūpī），义即获得色禅者。所缘（ārammaṇa）的遍处色（kasiṇarūpaṃ）亦称“色”，是以前略法（purimapadalopena）省略了前分，如提婆达多（Devadatta）被称为“达多”（Datto）一样。【所谓】见诸色（rūpāni passati），义即以禅眼（jhānacakkhunā）见诸遍处色。是故（tasmā）：因为以后略法及前略法，“色”的称谓（rūpavohāro）分别见于色禅及遍处色中，是故。于色，即于色禅中，与彼俱行的想即是色想（rūpasaññā）。对于“及其所缘”（Tadārammaṇassa ca）一句，是以“及”（ca）字总括前述的色界禅，以此表明，在圣典（pāḷiyaṃ）中，“诸色想”（rūpasaññānaṃ）一词是以同类存余（sarūpekasesena）的方式作出的解释（niddeso）。【所谓】离贪（virāga），是因厌离（jigucchanato）。【所谓】灭（nirodha），是因通过镇伏与彼相应的欲贪（tappaṭibandhachandarāga）而止息（nirodhanato）。为使已说之义更为显了，故说“此是何义”等。或者，于此应如是结合文义：彼者，由一切行相离贪，故得无余（anavasesānaṃ）灭尽。

‘‘အာရမ္မဏေ အဝိရတ္တဿ သညာသမတိက္ကမော န ဟောတီ’’တိ ဣဒံ ယသ္မာ ဣမာနိ ဈာနာနိ အာရမ္မဏာတိက္ကမေန ပတ္တဗ္ဗာနိ, န အင်္ဂါတိက္ကမေနာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ပနေတ္ထ သညာသမတိက္ကမော အာရမ္မဏသမတိက္ကမေန ဝိနာ န ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘သမတိက္ကန္တာသု စ သညာသု အာရမ္မဏံ သမတိက္ကန္တမေဝ ဟောတီ’’တိ အာဟ. အဝတွာ ဝုတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. သမာပန္နဿာတိအာဒီသု ကုသလသညာဝသေန သမာပန္နဂ္ဂဟဏံ, ဝိပါကသညာဝသေန ဥပပန္နဂ္ဂဟဏံ, ကိရိယာသညာဝသေန ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဂ္ဂဟဏံ. အရဟတော ဟိ ဈာနာနိ ဝိသေသတော ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော. ယဒိ သညာသမတိက္ကမဿ အနုနိပ္ဖာဒိအာရမ္မဏသမတိက္ကမော ဝိဘင်္ဂေ စ အဝုတ္တော, အထ ကသ္မာ ဣဓ ဂဟိတောတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ. အာရမ္မဏသမတိက္ကမဝသေနာပိ အယမတ္ထဝဏ္ဏနာ ကတာ, ‘‘တဒါရမ္မဏဿ စေတံ အဓိဝစန’’န္တိအာဒိနာ ဝိဘင်္ဂေ ဝိယ သညာသမတိက္ကမမေဝ အဝတွာတိ အဓိပ္ပာယော.

“于所缘未离贪者，不得超越想。”说此语，是因为此等禅那是通过超越所缘而证得，非通过超越禅支。又因此处，超越想若无超越所缘则不成立，是故说：“于诸想已超越时，所缘亦必已超越。”此为“未说而说”之关联。于“已等至者”(samāpannassa)等句中，是依善想而取“已等至”，依异熟想而取“已生”(upapanna)，依唯作想而取“现法乐住”(diṭṭhadhammasukhavihāra)。诚然，阿罗汉之禅那，特称现法乐住。若在《分别论》(Vibhaṅga)中，未说作为超越想之次第所生的超越所缘，然则为何此处取之？针对此质问而说“又因为……”等。其意趣是：此义释亦依超越所缘而作，不像《分别论》中以‘此是彼所缘之增上语’等文那样，仅说超越想。

၂၇၈. ပဋိဃာတေနာတိ ပဋိဟနနေန ဝိသယီဝိသယသမောဓာနေန. အတ္ထင်္ဂမာတိအာဒီသု ပုရိမံ ပုရိမံ ပစ္ဆိမဿ ပစ္ဆိမဿ အတ္ထဝစနံ, တသ္မာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဈာနသမင်္ဂိကာလေ အနုပ္ပတ္တီတိ တဿ ဣဓေဝ ဂဟဏေ ကာရဏံ အနုယောဂမုခေန ဒဿေတုံ ‘‘ကာမဉ္စေတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဥဿာဟဇနနတ္ထံ ပဋိပဇ္ဇနကာနံ. ဧတာသံ ပဋိဃသညာနံ. ဧတ္ထ ပဌမာရုပ္ပကထာယံ. ဝစနံ အတ္ထင်္ဂမဝသေန.

278. “有对”(paṭigha)者，谓由撞击，由根境和合。于“灭尽”等句中，后句为前句之释义。是故，有对想(paṭighasaññā)之灭尽，即于具足禅那时不生起。为以质问的方式，开示于此处取之的理由，并为激发修行者(paṭipajjanaka)之精进，故说“诚然此……”等。此乃于第一无色定之论述中，以‘灭尽’的方式宣说此等有对想。

ကိံ ဝါ ပသံသာကိတ္တနေန, ပဋိဃသညာနံ ပန အတ္ထင်္ဂမော ဣဓေဝ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တောတိ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဘာဝဓမ္မဿ အဘာဝေါ နာမ ပဋိပက္ခေန ပဟီနတာယ ဝါ ပစ္စယာဘာဝေန ဝါ. တေသု ရူပဇ္ဈာနသမင်္ဂိနော ပဋိဃသညာနံ အဘာဝေါ ပစ္စယာဘာဝမတ္တေန, န ပဋိပက္ခာဓိဂမေနာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တာတိ ပဋိဃသညာ[Pg.398]. ရူပါဝစရန္တိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနံ. သမာပန္နဿာတိ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝိဟရန္တဿ. ကိဉ္စာပိ န သန္တီတိ ယောဇနာ. န ပဟီနတ္တာ န သန္တီတိ န တဒါ ပဋိဃသညာ ပဟီနဘာဝေန န သန္တိ နာမ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘န ဟိ ရူပဝိရာဂါယ ရူပါဝစရဘာဝနာ သံဝတ္တတီ’’တိ. နနု စ ပဋိဃသညာပိ အရူပဓမ္မာ ဧဝါတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ရူပါယတ္တာ စ ဧတာသံ ပဝတ္တီ’’တိ. အယံ ပန ဘာဝနာတိ အရူပဘာဝနမာဟ. ဓာရေတုန္တိ အဝဓာရေတုံ. ဣဓာတိ အရူပဇ္ဈာနေ. အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရဝစနာဒီဟိ အာနေဉ္ဇတာ. ‘‘ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၈.၇၂; ၁၀.၉) သန္တဝိမောက္ခတာ စ ဝုတ္တာ.

或者说，何必赞叹称扬呢？然而，有碍想(paṭighasaññā)的灭没(atthaṅgama)在此处应被述说，为了显示此义而说了“或者”等。其中，自性法(sabhāvadhammassa)的无有(abhāvo)，是指通过对治(paṭipakkhena)而断除，或由于因缘不具。于此，具足色禅(rūpajjhāna)者的有碍想的无有，仅是由于因缘不具，而非通过证得对治，为说明此义而说“虽然”等。其中，“彼”(tā)指有碍想。“色界”(rūpāvacara)指色界禅(rūpāvacarajjhāna)。“入定者”(samāpannassa)即已入定而住者。“虽然不存在”(kiñcāpi na santi)是其连接。并非由于已被断除故不存在，即那时有碍想并非以已断除的状态而不存在。于此说明原因：“因为色界修习不导向对色的离贪。”难道有碍想不也是无色法吗？为回应此诘难而说：“且它们的生起依赖于色法。”而此“修习”(bhāvanā)指无色修习(arūpabhāvanā)。“应知”(dhāretuṃ)即应了知。“于此”(idha)指在无色禅(arūpajjhāna)中。由“不动行”(āneñjābhisaṅkhāra)等语说明其不动性(āneñjatā)。通过“彼等超越诸色之寂静解脱，即是无色（解脱）”(Ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā)等语（《增支部》8.72; 10.9），也说明了其寂静解脱性(santavimokkhatā)。

၂၇၉. ဒေါသဒဿနပုဗ္ဗကပဋိပက္ခဘာဝနာဝသေန ပဋိဃသညာနံ သုပ္ပဟီနတ္တာ မဟတာပိ သဒ္ဒေန အရူပသမာပတ္တိတော န ဝုဋ္ဌာတိ. တထာ ပန န သုပ္ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗရူပါဝစရသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာနံ သိယာ, ပဌမဇ္ဈာနံ ပန အပ္ပကမ္ပိ သဒ္ဒံ န သဟတီတိ တံ သမာပန္နဿ သဒ္ဒေါ ကဏ္ဋကောတိ ဝုတ္တံ. အာရုပ္ပဘာဝနာယ အဘာဝေ စုတိတော ဥဒ္ဓံ ဥပ္ပတ္တိရဟာနံ ရူပသညာပဋိဃသညာနံ ယာဝ အတ္တနော ဝိပါကပ္ပဝတ္တိ, တာဝ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာပါဒနေန သမတိက္ကမော, အတ္ထင်္ဂမော စ ဝုတ္တော. နာနတ္တသညာသု ပန ယာ တသ္မိံ ဘဝေ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဧကန္တရူပနိဿိတာ, တာ အနောကာသတာယ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, န အာရုပ္ပဘာဝနာယ နိဝါရိတတ္တာ, အနိဝါရိတတ္တာ စ ကာစိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တသ္မာ တာသံ အမနသိကာရော အနာဝဇ္ဇနံ အပစ္စဝေက္ခဏံ, ဇဝနပဋိပါဒကေန ဝါ ဘဝင်္ဂမနဿ အန္တော အကရဏံ အပ္ပဝေသနံ ဝုတ္တံ.

279. 以见（色之）过患为前导的对治修习之力，因瞋恚想已被善断，故即使有巨大声响，也不会从无色定出定。但若未如是善断，则可能从一切色界定出定。而初禅连微小的声音都无法忍受，因此说：“对于入彼定者，声音是根刺”。在没有无色修习的情况下，对于死后当生的色想与瞋恚想，在自身的异熟延续期间，通过使之达到不生起的法性，此（状态）被称为超越与灭没。至于种种想，那些在彼有中不生起的、完全依止于色的种种想，它们是因为没有机会而不生起，并非因为被无色修习所阻止；而有些（种种想）因为未被阻止而生起。因此，对于它们，（这）被称为不作意、不转向、不省察，或不以能生起速行的（作意）在有分心流中造作，不令其进入。

တေန စ နာနတ္တသညာမနသိကာရဟေတူနံ ရူပါနံ သမတိက္ကမာ သမာဓိဿ ထိရဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ခေပတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အပိစ ဣမေဟိ တီဟိ ပဒေဟိ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ ဝဏ္ဏော ကထိတော သောတူနံ ဥဿာဟဇနနတ္ထံ, ပလောဘနတ္ထဉ္စ. ယေ ဟိ အကုသလာ ဧဝံဂါဟိနော ‘‘သဗ္ဗဿာဒရဟိတေ အာကာသေ ပဝတ္တိတသညာယ ကော အာနိသံသော’’တိ, တေ တတော မိစ္ဆာဂါဟတော နိဝတ္တေတုံ တီဟိ ပဒေဟိ ဈာနဿ အာနိသံသော ကထိတော. တံ ဟိ သုတွာ တေသံ ဧဝံ ဘဝိဿတိ ‘‘ဧဝံ သန္တာ ကိရာယံ သမာပတ္တိ ဧဝံ ပဏီတာ, ဟန္ဒဿာ နိဗ္ဗတ္တနတ္ထံ ဥဿာဟံ ကရိဿာမီ’’တိ.

并且，为显示通过超越作为种种想之作意因缘的诸色，而使定稳固，故说“简略地”等语。此外，亦用此三句宣说空无边处等至的功德，旨在激发听者的热忱，并劝诱他们。对于那些如此执取的无智者：“于毫无所依的虚空中生起的想，有何等利益？”为了使他们从那邪执中回头，故用此三句宣说了此禅那的利益。他们听后，将会如此思惟：“原来此等至是如此寂静、如此殊胜！好，我当为成就它而努力！”

၂၈၀. အဿာတိ [Pg.399] အာကာသဿ. ဥပ္ပာဒေါ ဧဝ အန္တော ဥပ္ပာဒန္တော, တထာ ဝယန္တော. သဘာဝဓမ္မော ဟိ အဟုတွာ သမ္ဘဝတော, ဟုတွာ စ ဝိနဿနတော ဥဒယဝယပရိစ္ဆိန္နော. အာကာသော ပန အသဘာဝဓမ္မတ္တာ တဒုဘယာဘာဝတော အနန္တော ဝုတ္တော. အဇဋာကာသပရိစ္ဆိန္နာကာသာနံ ဣဓ အနဓိပ္ပေတတ္တာ ‘‘အာကာသောတိ ကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသော ဝုစ္စတီ’’တိ အာဟ. ကသိဏံ ဥဂ္ဃာဋီယတိ ဧတေနာတိ ကသိဏုဂ္ဃာဋော, တဒေဝ ကသိဏုဂ္ဃာဋိမံ. မနသိကာရဝသေနာပီတိ ရူပဝိဝေကမတ္တဂ္ဂဟဏေန ပရိစ္ဆေဒဿ အဂ္ဂဟဏတော အနန္တဖရဏာကာရေန ပဝတ္တပရိကမ္မမနသိကာရဝသေနာပိ. အနန္တံ ဖရတီတိ အဂ္ဂဟိတပရိစ္ဆေဒတာယ အနန္တံ ကတွာ ပရိကမ္မသမ္ဖဿပုဗ္ဗကေန ဈာနသမ္ဖဿေန ဖုသတိ. ယထာ ဘိသဂ္ဂမေဝ ဘေသဇ္ဇံ, ဧဝံ အာကာသာနန္တမေဝ အာကာသာနဉ္စံ သံယောဂပရဿ တ-ကာရဿ စ-ကာရံ ကတွာ. ဈာနဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝတော အာရမ္မဏံ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေန ‘‘အာယတနမဿာ’’တိ ဝုတ္တံ, အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေ အာယတန-သဒ္ဒဿ ဒဿနတော. ကာရဏာကရသဉ္ဇာတိဒေသနိဝါသတ္ထေပိ အာယတန-သဒ္ဒေါ ဣဓ ယုဇ္ဇတေဝ.

280. “它的”（Assa ti）是“虚空的”（ākāsassa）。生起即是边际，是为“生边”（uppādanto）；同样，灭去是为“灭边”（vayanto）。诚然，自性法（sabhāvadhammo）由未有而有，由已存而坏，故为生灭所限定。而虚空（ākāsa）因非自性法，无有彼二者（生灭），故说为无边。此处不取无碍虚空（ajaṭākāsa）与限定虚空（paricchinnākāsa），故说：“虚空者，谓移除遍相的虚空”。遍（kasiṇa）由此被移除（ugghāṭīyati），故称“移除遍者”（kasiṇugghāṭo）；彼即是“所移除遍相”（kasiṇugghāṭimaṃ）。“亦由作意力”者，谓亦由预备（parikamma）作意之力，此作意乃因仅取离色，不取边际，而以无边遍满之相生起。“遍满无边”者，谓不取边际而作无边想，以预备触为前导，继之以禅触而触。犹如医师（bhisagga）即是药（bhesajja），如是，“空无边”（ākāsānanta）即是“空无边处”（ākāsānañcaṃ），乃将位于结合（saṃyoga）后的“t”音转为“c”音而成。因其为禅的生起之处，故其所缘（ārammaṇa）以“依止”（adhiṭṭhāna）义，被称为“它的处”（āyatanam assā），乃因“处”（āyatana）一词可见于“依止”之义。在因、源、出生地、住处等义中，“处”一词于此亦适用。

ဝိညာဏဉ္စာယတနကထာဝဏ္ဏနာ

识无边处论释义

၂၈၁. စိဏ္ဏော စရိတော ပဂုဏိကတော အာဝဇ္ဇနာဒိလက္ခဏော ဝသီဘာဝေါ ဧတေနာတိ စိဏ္ဏဝသီဘာဝေါ, တေန စိဏ္ဏဝသီဘာဝေန. ရူပါဝစရသညံ အနတိက္ကမိတွာ အနဓိဂန္တဗ္ဗတော, တံသဟဂတသညာမနသိကာရသမုဒါစာရဿ ဟာနဘာဂိယဘာဝါဝဟတော, တံသမတိက္ကမေနေဝ တဒညေသံ သမတိက္ကမိတဗ္ဗာနံ သမတိက္ကမသိဒ္ဓိတော စ ဝုတ္တံ ‘‘အာသန္နရူပါဝစရဇ္ဈာနပစ္စတ္ထိကာ’’တိ. ဝီထိပဋိပန္နာယ ဘာဝနာယ ဥပရူပရိဝိသေသာဝဟဘာဝတော, ပဏီတဘာဝသိဒ္ဓိတော စ ပဌမာရုပ္ပတော ဒုတိယာရုပ္ပံ သန္တတရသဘာဝန္တိ အာဟ ‘‘နော စ ဝိညာဏဉ္စာယတနမိဝ သန္တာ’’တိ ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘သုပ္ပဏီတတရာ ဟောန္တိ, ပစ္ဆိမာ ပစ္ဆိမာ ဣဓာ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၉၀). အနန္တံ အနန္တန္တိ ကေဝလံ ‘‘အနန္တံ အနန္တ’’န္တိ န မနသိ ကာတဗ္ဗံ န ဘာဝေတဗ္ဗံ, ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏံ, အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ပန မနသိ ကာတဗ္ဗံ, ‘‘ဝိညာဏံ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝါ.

281. 通过此（禅修者），具有转向(āvajjanā)等特征的自在(vasībhāvo)已被修习(ciṇṇo)、行持(carito)、善巧(paguṇikato)，故为“已修习自在”(ciṇṇavasībhāvo)；凭借此已修习的自在。因为若不超越色界想，则（无色定）不可得，且与彼相应的想与作意的生起会带来退堕，又唯有通过超越它，才能成就对其他应超越者的超越，故说（第一无色定）“有色界禅为近敌”。由于依循正道的修习能带来更高超的殊胜，且能成就更胜妙的状态，因此第二无色定比第一无色定更为寂静，故（世尊）说：“（较低诸定）不像识无边处那样寂静”。诚然，（《清净道论》）将说：“于此，后者后者更为殊胜”。不应该仅仅在心中作意“无边，无边”，不应该修习“无边，无边”，而应该在心中作意“无边识，无边识”，或者“识，识”。

တသ္မိံ နိမိတ္တေတိ တသ္မိံ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏသင်္ခါတေ ဝိညာဏနိမိတ္တေ. စိတ္တံ စာရေန္တဿာတိ ဘာဝနာစိတ္တံ ပဝတ္တေန္တဿ. အာကာသဖုဋေ ဝိညာဏေတိ [Pg.400] ကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသံ ဖရိတွာ ပဝတ္တေ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏေ အာရမ္မဏဘူတေ. အပ္ပေတီတိ အပ္ပနာဝသေန ပဝတ္တတိ. သဘာဝဓမ္မေပိ အာရမ္မဏသမတိက္ကမဘာဝနာဘာဝတော ဣဒံ အပ္ပနာပ္ပတ္တံ ဟောတိ စတုတ္ထာရုပ္ပံ ဝိယ. အပ္ပနာနယော ပနေတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ဧတ္ထ ဒုတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနေ ပုရိမဘာဂေ တီဏိ, စတ္တာရိ ဝါ ဇဝနာနိ ကာမာဝစရာနိ ဥပေက္ခာဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာနေဝ ဟောန္တိ. ‘‘စတုတ္ထံ ပဉ္စမံ ဝါ အရူပါဝစရ’’န္တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၇၆) ပဌမာရုပ္ပဇ္ဈာနေ ဝုတ္တေန နယေန, အထ ဝါ အပ္ပနာနယောတိ သဘာဝဓမ္မေပိ အာရမ္မဏေ ဈာနဿ အပ္ပနာနယော အာရမ္မဏာတိက္ကမဘာဝနာဝသေန အာရုပ္ပံ အပ္ပနံ ပါပုဏာတိ, ‘‘အပ္ပနာပ္ပတ္တဿေဝ ဟိ ဈာနဿ အာရမ္မဏသမတိက္ကမနမတ္တံ တတ္ထ ဟောတီ’’တိ မရဏာနုဿတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၇၇) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

“在那标记中”，是指在那被称为初无色界识(paṭhamāruppaviññāṇa)的识标记中。“心行者”，是指令修习心(bhāvanācitta)流转者。“虚空遍满识”，是指以遍处(kasiṇa)所开显的虚空(ākāsa)遍满后生起的初无色界识为所缘。“入定”，是指以安止(appanā)的方式生起。即使是对于自性法，也因为有超越所缘的修习，所以像第四无色定(catutthāruppa)一样达到安止。此处的安止方法，正如前面所说。在此，第二无色定(dutiyāruppajjhāna)的前分，有三个或四个速行心(javana)是欲界(kāmāvacara)的，并且只是与舍受(upekkhāvedanā)相应。如《清净道论》(Visuddhimagga 1.276)中‘第四或第五（速行心）是无色界(arūpāvacara)’等所说的初无色定之方法。或者说，安止之方法，即使对于自性法这个所缘，禅定(jhāna)的安止方法，也应根据《清净道论》(Visuddhimagga)念死随念(Maraṇānussati)的解释(niddesa)(1.177)中所说的方法来理解，即‘因为对于已达安止的禅那，在此仅是超越所缘而已’。

၂၈၂. သဗ္ဗသောတိ သဗ္ဗာကာရေန ပဌမာရုပ္ပေ ‘‘အာသန္နရူပဇ္ဈာနပစ္စတ္ထိကတာ, အသန္တသဘာဝတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သဗ္ဗေန ဒေါသဒဿနာကာရေန, တတ္ထ ဝါ နိကန္တိပဟာနအနာဝဇ္ဇိတုကာမတာဒိအာကာရေန, သဗ္ဗံ ဝါ ကုသလဝိပါကကိရိယာဘေဒတော အနဝသေသန္တိ အတ္ထော. သွာယမတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဉာတုံ သက္ကာတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗသောတိ ဣဒံ ဝုတ္တနယမေဝါ’’တိ. ဈာနဿ အာကာသာနဉ္စာယတနတာ ဗာဟိရတ္ထသမာသဝသေန ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ဈာနမ္ပိ အာကာသာနဉ္စာယတန’’န္တိ. အာရမ္မဏဿ ပန သမာနာဓိကရဏသမာသဝသေနာတိ သန္ဒဿေတုံ ‘‘အာရမ္မဏမ္ပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ပုရိမနယေနေဝါ’’တိ ဣဒံ ‘‘နာဿ အန္တော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပဒသိဒ္ဓိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယထာ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေန, ဧဝံ သဉ္ဇာတိဒေသဋ္ဌေနပိ အာယတန-သဒ္ဒေန ဣဓ အတ္ထော ယုဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘တထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဉ္ဇာယတိ ဧတ္ထာတိ သဉ္ဇာတိ, သဉ္ဇာတိ ဧဝ ဒေသော သဉ္ဇာတိဒေသော. ဈာနံ အပ္ပဝတ္တိကရဏေန. အာရမ္မဏံ အမနသိကရဏေန. ဥဘယမ္ပိ ဝါ ဥဘယတာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဈာနဿပိ ဟိ အနာဝဇ္ဇနံ, ဇဝနပဋိပါဒကေန ဝါ ဘဝင်္ဂမနဿ အန္တော အကရဏံ အမနသိကရဏံ, အာရမ္မဏဿ စ အာရမ္မဏကရဏဝသေန အပ္ပဝတ္တနံ အပ္ပဝတ္တိကရဏန္တိ အတ္ထဿ သမ္ဘဝတော ဧကဇ္ဈံ ကတွာ သာမညနိဒ္ဒေသေန, ဧကသေသနယေန ဝါ.

282. “一切”（sabbaso）是指以一切方式，于初无色（paṭhamāruppa）中，通过“有近邻色禅为敌、非寂静自性”等一切见过患的方式；或于其中，通过断除爱染（nikanti-pahāna）、不欲作意（anāvajjitukāmatā）等方式；或通过善、异熟、唯作之分别而无遗漏。此为义。此义可通过前述方法了知，故说：“‘sabbaso（一切）’一词，即是前述之方法”。禅那（jhāna）之空无边处（ākāsānañcāyatana）性，是依外义复合（bāhiratthasamāsa）的方式，已于前述，故说：“依前述方法，禅那亦是空无边处”。而为显示所缘（ārammaṇa）是依同格复合（samānādhikaraṇasamāsa）的方式，故说“所缘亦……”等。其中，“仅依前法”一语，是针对“彼无有边”等已说语词的成立（padasiddhi）而说。为显示“处”（āyatana）一词于此亦适用生起处之义（sañjātidesaṭṭha），如其适用安住处之义（adhiṭṭhānaṭṭha）一般，故说“如是……”等。其中，于此(ettha)生起(sañjāyati)，故为生起处(sañjāti)；生起处即是地方(deso)，故为生起之地(sañjātideso)。（超越）禅那是通过不令其发生，（超越）所缘是通过不作意。或两者可以两种方式结合。因为，于禅那，不转向（anāvajjana），或不在作为速行（javana）之基础的有分心（bhavaṅga）中（令其生起），即是“不作意”。于所缘，不取其为所缘而不令其发生，即是“不令其发生”。因有此义，故将两者合并，以总说解释（sāmaññaniddesena）或以存一法（ekasesanayena）的方式（说明）。

ပုဗ္ဗေ [Pg.401] အနန္တဿ အာကာသဿ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏံ အတ္တနော ဖရဏာကာရေနေဝ ‘‘အနန္တ’’န္တိ မနသိ ကာတဗ္ဗတ္တာ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ပုန ‘‘မနသိကာရဝသေန ဝါ အနန္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ, သဗ္ဗသော မနသိကရဏဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘အနဝသေသတော မနသိ ကရောန္တော ‘အနန္တ’န္တိ မနသိ ကရောတီ’’တိ. ဈာနဝိဘင်္ဂေပိ အယမေဝတ္ထော ဝုတ္တောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယံ ပန ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တ’’န္တိအာဒိမာဟ. တဿာ ပါဠိယာ ဧဝံ ဝါ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော – တံယေဝ အာကာသံ ဖုဋံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏဉ္စာယတနဝိညာဏေန မနသိ ကရောတီတိ. အယံ ပနတ္ထော ယုတ္တော ဝိယ ဒိဿတိ, တံယေဝ အာကာသံ ဝိညာဏေန ဖုဋံ တေန ဂဟိတာကာရံ မနသိ ကရောတိ. ဧဝံ တံ ဝိညာဏံ အနန္တံ ဖရတီတိ. ယံ ဟိ အာကာသံ ပဌမာရုပ္ပသမင်္ဂီ ဝိညာဏေန အနန္တံ ဖရတိ, တံ ဖရဏာကာရသဟိတမေဝ ဝိညာဏံ မနသိ ကရောန္တော ဒုတိယာရုပ္ပသမင်္ဂီ အနန္တံ ဖရတီတိ ဝုစ္စတိ.

先前，由于以无边的虚空(ananta ākāsa)为所缘，第一无色识(paṭhamāruppaviññāṇa)应以其自身的遍满之相作意为“无边”，故说为“无边识”(anantaṃ viññāṇa)。又说“或由作意故为无边”，其意为“完全通过作意”。因此，论中说：“无遗漏地作意，即作意为‘无边’。”为表明《分别论》的〈禅分别〉(Jhānavibhaṅga)中也说了此义，故说“于《分别论》中所说……”等。该巴利圣典之义，或应如是理解：即以识无边处识(viññāṇañcāyatanaviññāṇa)作意那遍满虚空的（第一无色）识。然而，此义似乎更为恰当：即作意那被（第一无色）识所遍满的虚空，以及被其所取之相。如是，彼识遍满为“无边”。诚然，第一无色定成就者(paṭhamāruppasamaṅgī)以识作“无边”想而遍满虚空，而第二无色定成就者(dutiyāruppasamaṅgī)在作意那连同其遍满之相的识时，即被称为“遍满无边”。

မနသိကာရဝသေန အနန္တဖရဏာကာရေန ဣဓ အနန္တတာ, န အာကာသဿ ဝိယ ဥပ္ပာဒန္တာဒိအဘာဝေနာတိ ‘‘နာဿ အန္တောတိ အနန္တ’’န္တိ ဧတ္တကမေဝါဟ. ‘‘ရုဠှီသဒ္ဒေါ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝိညာဏာနဉ္စ’’န္တိ ဧတဿ ပဒဿ အတ္ထေ ဝိညာဏဉ္စ-သဒ္ဒေါ နိရုဠှောတိ ဒဿေတိ, ယထာဝုတ္တံ ဝါ ဝိညာဏံ ဒုတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနေန အဉ္စီယတိ ဝုတ္တာကာရေန အာလမ္ဗီယတီတိ ဝိညာဏဉ္စန္တိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တတ္ထမေဝါတိ အာဟ ‘‘သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝါ’’တိ.

于此，无边性是通过作意、通过无边遍满之相而成就，而非如虚空那样没有生起与边际等，因此只说：“无有彼之边际，故为无边。”通过“此乃约定俗成之词”(ruḷhīsaddo)这句话，表明在“识无边”(viññāṇānañca)这个词的含义中，“识与无边”(viññāṇañca)是约定俗成的用法。或者，其义亦应如是理解：如前所述之识，为第二无色禅(dutiyāruppajjhāna)所趋向(añcīyati)，以所述之方式所缘取(ālambīyati)，故为“识无边”(viññāṇañcaṃ)。其余的含义已如前述，故说：“余者皆同于前。”

အာကိဉ္စညာယတနကထာဝဏ္ဏနာ

无所有处论之释义

၂၈၃. တတိယာရုပ္ပကမ္မဋ္ဌာနေ ယံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသဒိသံ, တံ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, အပုဗ္ဗမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ. တတ္ထ တဿေဝါတိ ယံ အာရဗ္ဘ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ပဝတ္တံ, တဿေဝ. ကိံ ပန တန္တိ အာဟ ‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနဝိညာဏဿာ’’တိ. ဧတေန တတော အညံ တတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနဿ အာရမ္မဏံ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ. ‘‘အာရမ္မဏဘူတဿာ’’တိ ဣမိနာ တဿ အနာရမ္မဏဘူတံ ဒုတိယာရုပ္ပဝိညာဏံ နိဝတ္တေတိ. အဘာဝေါတိ နတ္ထိတာ. သုညတာတိ ရိတ္တတာ. ဝိဝိတ္တာကာရောတိ ဝိဝေကော. တီဟိ ပဒေဟိ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿ အပဂမမေဝ ဝဒတိ. ‘‘မနသိ ကာတဗ္ဗော’’တိ ဝတွာ [Pg.402] မနသိကာရဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘တံ ဝိညာဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အမနသိကရိတွာတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ မနသိ အကတွာ အစိန္တေတွာ. ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော, တေန တီသု ပကာရေသု ဧကေနပိ အတ္ထသိဒ္ဓီတိ ဒဿေတိ.

283. 第三无色业处，与前面所说的相似之处，应依已说之理而知，今当解说前所未说者。于此，“唯于彼”（tasseva）者，即指缘彼而识无边处（禅）得以生起。然则，彼为何物？答曰：“空无边处之识”。此显示第三无色禅无有其他所缘。“为所缘者”此语排除非所缘之第二无色识。“无有”即不存在。“空”即空虚。“远离相”即远离。此三词皆言说第一无色识之离去。言“应作意”后，为示作意之法，故说“彼识”等语。其中，“不作意”即指完全不置于心、不思量。“或”（vā）字为不定（选择）义，以此显示于三种方式中，依任何一种皆可成就其义。

တသ္မိံ နိမိတ္တေတိ တသ္မိံ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿ အဘာဝသင်္ခါတေ ဈာနုပ္ပတ္တိနိမိတ္တေ. အာကာသေ ဖုဋေတိ အာကာသံ ဖရိတွာ ပဝတ္တေ. ‘‘အာကာသဖုဋေ’’တိ ဝါ ပါဌော. သုညဝိဝိတ္တနတ္ထိဘာဝေတိ သုညဘာဝေ, ဝိဝိတ္တဘာဝေ, နတ္ထိဘာဝေ စာတိ ယေန အာကာရေန ဘာဝိတံ, တဿ ဂဟဏတ္ထံ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ သုညဝိဝိတ္တနတ္ထိဘာဝေတိ သုညဝိဝိတ္တတာသင်္ခါတေ နတ္ထိဘာဝေ, တေန ဝိနာသာဘာဝမေဝ ဒဿေတိ, န ပုရေ အဘာဝါဒိကေ.

“于彼相中”（Tasmiṃ nimitte），即于被称为“第一无色识之无有”、令禅生起的相中。“于虚空遍满”（Ākāse phuṭe），即遍满虚空而转起。或有读作“遍满于空”（Ākāsaphuṭe）。“于空、远离、无有之状态中”（Suññavivittanatthibhāve），即是于空的状态、于远离的状态、及于无有的状态中。如此说是为了涵盖行者是以何种行相而修习。或者，“于空、远离、无有之状态中”，即于被称为“空与远离”的无有状态中；由此仅显示坏灭之无有，而非先前的无有等。

တသ္မိံ ဟိ အပ္ပနာစိတ္တေတိ အာကိဉ္စညာယတနဇ္ဈာနသမ္ပယုတ္တေ အပ္ပနာဝသေန ပဝတ္တေ စိတ္တေ, တသ္မိံ ဝါ ပဌမာရုပ္ပဿ အပဂမသင်္ခါတေ နတ္ထိဘာဝေ ယထာဝုတ္တေ အပ္ပနာစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ. သော ဘိက္ခု အဘာဝမေဝ ပဿန္တော ဝိဟရတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုရိသော ကတ္ထစိ ဂန္တွာ အာဂန္တွာ သုညမေဝ ပဿတိ, နတ္ထိဘာဝမေဝ ပဿတီတိ ယောဇနာ. တံ ဌာနန္တိ တံ သန္နိပါတဋ္ဌာနံ. ‘‘ပရိကမ္မမနသိကာရေန အန္တရဟိတေ’’တိ ဣမိနာ အာရမ္မဏကရဏာဘာဝေန တဿ အန္တရဓာနံ န နဋ္ဌတ္တာတိ ဒဿေတိ. တတြိဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – ယထာ သော ပုရိသော တတ္ထ သန္နိပတိတံ ဘိက္ခုသံဃံ ဒိသွာ ဂတော, တတော သဗ္ဗေသု ဘိက္ခူသု ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန အပဂတေသု အာဂန္တွာ တံ ဌာနံ ဘိက္ခူဟိ သုညမေဝ ပဿတိ, န ဘိက္ခူနံ တတောပိ အပဂတကာရဏံ, ဧဝမယံ ယောဂါဝစရော ပုဗ္ဗေ ဝိညာဏဉ္စာယတနဇ္ဈာနစက္ခုနာ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏံ ဒိသွာ ပစ္ဆာ နတ္ထီတိ ပရိကမ္မမနသိကာရေန တသ္မိံ အပဂတေ တတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနစက္ခုနာ တဿ နတ္ထိဘာဝမေဝ ပဿန္တော ဝိဟရတိ, န တဿ အပဂမနကာရဏံ ဝီမံသတိ ဈာနဿ တာဒိသာဘောဂါဘာဝတောတိ. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မာတိ ဧတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

于彼，安止心即与无所有处禅相应、以安止方式转起之心；或于被称为初无色（识）远离的无有状态中，当如前所述的安止心生起时。彼比丘唯见无有而住，此为关联。譬如有人往返某处，唯见空无，即唯见无有，此为应用。“彼处”即彼集会处。“以遍作作意而消失”，此句显示，它的消失是由于不作意于所缘，而非由于毁坏。于此，譬喻的对应如下：譬如某人见到比丘僧团于彼处集会后离去，其后当所有比丘因某事务离开后，他又回来，唯见彼处已无比丘而空，却不探究比丘们从彼处离开的原因；同样地，这位瑜伽行者先前以识无边处禅眼见到初无色识，之后以“无有”的遍作作意，当那（初无色识）远离时，他便以第三无色禅眼唯见其无有而住，不审察其远离之因，因为禅没有那样的作意。关于“完全超越识无边处”，此处应说之义，当依前述之理而知。

၂၈၄. နတ္ထိတာ ပရိယာယာသုညဝိဝိတ္တဘာဝါတိ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝဒန္တေန သုညဝိဝိတ္တပဒါနိပိ ဂဟိတာနိ. အာမေဍိတဝစနံ ပန ဘာဝနာကာရဒဿနံ. ဝိဘင်္ဂေပိ ဣမဿ ပဒဿ အယမေဝတ္ထော ဝုတ္တောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယမ္ပိ ဝိဘင်္ဂေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တညေဝ ဝိညာဏံ အဘာဝေတီတိ ယံ ပုဗ္ဗေ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ မနသိ ကတံ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏံ, တံယေဝါတိ အတ္ထော[Pg.403]. တံယေဝ ဟိ အာရမ္မဏဘူတံ ပဌမေန ဝိယ ရူပနိမိတ္တံ တတိယေနာရုပ္ပေနာဘာဝေတီတိ. ခယတော သမ္မသနန္တိ ဘင်္ဂါနုပဿနမာဟ. သာ ဟိ သင်္ခတဓမ္မာနံ ဘင်္ဂါဘာဝမေဝ ပဿန္တီ ‘‘ဝိညာဏမ္ပိ အဘာဝေတီ’’တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတီတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ခယတော သမ္မသနံ ဝိယ ဝုတ္တ’’န္တိ. အဿာတိ ပါဌဿ. ပုန အဿာတိ ဝိညာဏဿ. အဘာဝေတီတိ အဘာဝံ ကရောတိ. ယထာ ဉာဏဿ န ဥပတိဋ္ဌတိ, ဧဝံ ကရောတိ အမနသိကရဏတော. တတော ဧဝ ဝိဘာဝေတိ ဝိဂတဘာဝံ ကရောတိ, ဝိနာသေတိ ဝါ ယထာ န ဒိဿတိ, တထာ ကရဏတော. တေနေဝ အန္တရဓာပေတိ တိရောဘာဝံ ဂမေတိ. န အညထာတိ ဣမိဿာ ပါဠိယာ ဧဝမတ္ထော, န ဣတော အညထာ အယုဇ္ဇမာနကတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော.

284. 空性与远离性是“不存在”的同义词，因此，在解释“不存在”(natthī)一词的含义时，也采纳了“空”(suñña)与“远离”(vivitta)二词。而重复语(āmeḍitavacanaṃ)则是为了显示修习的方式。为表明在《分别论》(Vibhaṅga)中此词亦作此义，故说“如于《分别论》中”等。于彼，“使其识不存在”(taññeva viññāṇaṃ abhāveti)者，其义为：即是先前所作意的“识无边”之第一无色识(paṭhamāruppaviññāṇaṃ)。因为，以第三无色（禅）使其（即作为所缘的第一无色识）不存在，如同以第一无色（禅）使色相不存在一样。“由灭尽而观”(khayato sammasanaṃ)是指坏灭随观(bhaṅgānupassanā)。因为，彼（坏灭随观）仅见诸有为法的坏灭与不存在，故可由“亦令识不存在”等语来表达。作者即以此意说：“此说犹如以灭尽而观”。“彼”(assa)是就此句（pāṭha）而言。再者，“彼”(assa)是指识。“使其不存在”(abhāveti)即是令其无有。由于不作意，他令其（识）不呈现于智前。正因如此，（说）“令其消失”(vibhāveti)，即令其不存在；或（说）“使其坏灭”(vināseti)，因为使其不被看见。亦因此故，（说）“使其隐没”(antaradhāpeti)，即令其隐蔽。“非余”(na aññathā)之意为：此巴利句义当如是，非此以外，因不适宜故。

အဿာတိ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏာဘာဝဿ. ကိဉ္စနန္တိ ကိဉ္စိပိ. သဘာဝဓမ္မဿ အပ္ပာဝသေသတာ နာမ ဘင်္ဂေါ ဧဝ သိယာတိ အာဟ ‘‘ဘင်္ဂမတ္တမ္ပိ အဿ အဝသိဋ္ဌံ နတ္ထီ’’တိ. သတိ ဟိ ဘင်္ဂမတ္တေပိ တဿ သကိဉ္စနတာ သိယာ. အကိဉ္စနန္တိ စ ဝိညာဏဿ ကိဉ္စိ ပကာရံ အဂ္ဂဟေတွာ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဝိဘာဝနမာဟ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

“彼”(assa)是指第一无色识的不存在。“所有”(kiñcanaṃ)即任何事物。自性法的无残余即是坏灭，因此说：“于彼，连丝毫的坏灭亦无有剩余”。因为，即使仅有坏灭存在，彼亦成“有所有”(sakiñcanatā)的状态。而“无所有”(akiñcanaṃ)一词，是指不执取识的任何行相，而说其完全、彻底的消失(vibhāvanaṃ)。其余如前已说。

နေဝသညာနာသညာယတနကထာဝဏ္ဏနာ

非想非非想处论之释义

၂၈၅. နော စ သန္တာတိ ယထာ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိယာ သဝိသေသာ သန္တာ, ဧဝမယံ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ နော စ သန္တာ တဒဘာဝတော. ယာ အယံ ခန္ဓေသု ပစ္စယယာပနီယတာယ, ရောဂမူလတာယ စ ရောဂသရိက္ခတာ, ဒုက္ခတာသူလယောဂါဒိနာ ဂဏ္ဍသရိက္ခတာ, ပီဠာဇနနာဒိနာ သလ္လသရိက္ခတာ စ, သာ သညာယ သတိ ဟောတိ, နာသတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သညာ ရောဂေါ, သညာ ဂဏ္ဍော, သညာ သလ္လ’’န္တိ. သာ စေတ္ထ ပဋုကိစ္စာ ပဉ္စဝေါကာရဘဝတော ဩဠာရိကသညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. န ကေဝလံ သညာ ဧဝ, အထ ခေါ ဝေဒနာစေတနာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သညာသီသေန ပန နိဒ္ဒေသော ကတော. ဧတံ သန္တန္တိ ဧတံ အသန္တဘာဝကရရောဂါဒိသရိက္ခသညာဝိရဟတော သန္တံ. တတော ဧဝ ပဏီတံ. ကိံ ပန တန္တိ အာဟ ‘‘နေဝသညာနာသညာ’’တိ? တဒပဒေသေန [Pg.404] တံသမ္ပယုတ္တဇ္ဈာနမာဟ ‘‘အာဒီနဝ’’န္တိ. ဧတ္ထ ရောဂါဒိသရိက္ခသညာဒိသဗ္ဘာဝေါပိ အာဒီနဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, န အာသန္နဝိညာဏဉ္စာယတနပစ္စတ္ထိကတာဝ. ဥပရီတိ စတုတ္ထာရုပ္ပေ. သာ ဝါတိ သာ ဧဝ. ဝတ္တိတာတိ ပဝတ္တိတာ နိဗ္ဗတ္တိတာ ဝဠဉ္ဇိတာ.

285. 对于“然非寂静”(no ca santā)：如同非想非非想处定(nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti)因达到诸行残余的微细状态而有差别地寂静，此无所有处定(ākiñcaññāyatanasamāpatti)则因无有彼[状态]而非寂静。于诸蕴中，因由资具维持、为病之根源故如病，因与三苦之刺相应等故如痈，因生起逼迫等故如箭。彼[状态]于想有时则有，无时则无，故说：“想是病，想是痈，想是箭。”于此，当知其为五蕴有中作用显著的粗想。非唯是想，当知亦摄入受、思等。然此解释(niddesa)是以想为首而作。对于“此是寂静”(etaṃ santaṃ)：此[非想非非想处]因远离能作不寂静的如病等之想，故为寂静，亦因此而贤善。然则彼者为何？答曰：“非想非非想”。以彼之名，说与其相应之禅。对于“过患”(ādīnava)：于此，当知如病等之想的存在即是过患，而非仅指识无边处(viññāṇañcāyatana)为近敌。对于“于上”(upari)：于第四无色定。对于“彼”(sā vā)：即是彼。对于“已转起”(vattitā)：已令发生，已令生起，已使用。

တသ္မိံ နိမိတ္တေတိ တသ္မိံ တတိယာရုပ္ပသမာပတ္တိသင်္ခါတေ ဈာနနိမိတ္တေ. မာနသန္တိ စိတ္တံ ‘‘မနော ဧဝ မာနသ’’န္တိ ကတွာ, ဘာဝနာမနသိကာရံ ဝါ. တံ ဟိ မနသိ ဘဝန္တိ မာနသန္တိ ဝုစ္စတိ. ဈာနသမ္ပယုတ္တဓမ္မာနမ္ပိ ဈာနာနုဂုဏတာယ သမာပတ္တိပရိယာယော လဗ္ဘတီတိ အာဟ ‘‘အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိသင်္ခါတေသု စတူသု ခန္ဓေသူ’’တိ, အာရမ္မဏဘူတေသူတိ အဓိပ္ပာယော.

对于“于彼相中”(tasmiṃ nimitte)：即于彼称为第三无色定(tatiyāruppasamāpatti)的禅相中。对于“意”(mānasaṃ)：即是心(citta)，以“意(mano)即是意(mānasa)”而成立；或指修习作意(bhāvanāmanasikāra)。因为它于意中生起，故称为“意”。与禅相应的诸法，因随顺于禅，亦得“定”(samāpatti)之同义名，故说：“于名为无所有处定(ākiñcaññāyatanasamāpatti)的四蕴中”，其意趣是：于已成为所缘的[诸蕴]中。

၂၈၆. ယထာဝုတ္တံ အာကိဉ္စညံ အာရမ္မဏပစ္စယဘာဝတော အာယတနံ ကာရဏမဿာတိ ဈာနံ အာကိဉ္စညာယတနံ, အာကိဉ္စညမေဝ အာရမ္မဏပစ္စယဘူတံ ဈာနဿ ကာရဏန္တိ အာရမ္မဏံ အာကိဉ္စညာယတနန္တိ ဧဝံ ဝါ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

286. 如前所述，无所有（ākiñcañña）因作为所缘缘（ārammaṇapaccayabhāvato）而是此禅那的处（āyatana）与原因，故此禅那称为无所有处（ākiñcaññāyatana）。或应如是理解其义：无所有本身即是成为禅那所缘缘的原因，因此该所缘称为无所有处。其余部分应依前述之理了知。

ယာယ သညာယ ဘာဝတောတိ ယာဒိသာယ သညာယ အတ္ထိဘာဝေန. ယာ ဟိ သာ ပဋုသညာကိစ္စဿ အဘာဝတော သညာတိပိ န ဝတ္တဗ္ဗာ, သညာသဘာဝါနာတိဝတ္တနတော အသညာတိပိ န ဝတ္တဗ္ဗာ, တဿာ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာတိ အတ္ထော. တန္တိ တံ ဈာနံ. တံ တာဝ ဒဿေတုန္တိ ဧတ္ထ တန္တိ တံ သသာပဋိပဒံ, ယထာဝုတ္တသညံ, တဿာ စ အဓိဂမုပါယန္တိ အတ္ထော. နေဝသညီနာသညီတိ ဟိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဓမ္မံ ဥဒ္ဓရန္တေန သညာဝန္တမုခေန သညာ ဥဒ္ဓဋာ, အညထာ နေဝသညာနာသညာယတနန္တိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗံ သိယာ. သာ ပန ပဋိပဒါ ယတ္ထ ပဝတ္တတိ, ယထာ စ ပဝတ္တတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘အာကိဉ္စညာယတနံ သန္တတော မနသိ ကရောတိ, သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိံ ဘာဝေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အာကိဉ္စညာယတနံ ဟိ စတုတ္ထာရုပ္ပဘာဝနာယ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ, သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိ ပဝတ္တိအာကာရောတိ. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယာ နာမ. နတ္ထိဘာဝမ္ပီတိ ဝိညာဏဿ သုညတမ္ပိ, ဧဝံ သုခုမမ္ပီတိ အဓိပ္ပာယော. သန္တာရမ္မဏတာယာတိ သန္တံ အာရမ္မဏံ ဧတိဿာတိ သန္တာရမ္မဏာ, တဗ္ဘာဝေါ သန္တာရမ္မဏတာ, တာယ, န ဈာနသန္တတာယ. န ဟိ တတိယာရုပ္ပသမာပတ္တိ စတုတ္ထာရုပ္ပဇ္ဈာနတော သန္တာ.

“以何种想而存在”(Yāya saññāya bhāvato)，即以某种想的存在故。因为那（想）由于粗显想(paṭusaññā)的作用不存在，故不能称之为“想”；又因没有超越想的自性，故也不能称之为“非想”，其义即是说此想存在。“彼”(taṃ)即指彼禅那。在“为示彼”(taṃ tāva dassetun)一句中，“彼”(taṃ)的含义是：彼获得想的行道(saññāpaṭipada)、如前所述的想，以及证得它的方法。因为在依个人(puggala)而阐述法时，是以“有想者”为主而宣说“想”，故说为“非想非非想者”(nevasaññīnāsaññī)；否则，就应宣说为“非想非非想处”(nevasaññānāsaññāyatana)了。而为了开示那行道于何处转起、又如何转起，故说：“他作意无所有处(ākiñcaññāyatana)为寂静，修习行之残余等至(saṅkhārāvasesasamāpatti)。”诚然，无所有处是第四无色修习的转起之处，行之残余等至是其转起的方式。（经文中的）“于何处”(Yatra hi nāma)是“任何”(yā nāma)的意思。“即使无有”(natthibhāvampi)意指“即使识之空性”，其意趣为“如此微细”。“因所缘寂静故”(santārammaṇatāya)是说：“此（等至）有寂静的所缘”，故名“所缘寂静者”(santārammaṇā)；其状态即是“所缘寂静性”(santārammaṇatā)，是由于此（所缘寂静性），而非由于禅那的寂静。因为第三无色等至(tatiyāruppasamāpatti)并不比第四无色禅(catutthāruppajjhāna)更寂静。

စောဒကော [Pg.405] ‘‘ယံ သန္တတော မနသိ ကရောတိ, န တတ္ထ အာဒီနဝဒဿနံ ဘဝေယျ. အသတိ စ အာဒီနဝဒဿနေ သမတိက္ကမော ဧဝ န သိယာ’’တိ ဒဿေန္တော ‘‘သန္တတော စေ မနသိ ကရောတိ, ကထံ သမတိက္ကမော ဟောတီ’’တိ အာဟ. ဣတရော ‘‘အသမာပဇ္ဇိတုကာမတာယာ’’တိ ပရိဟာရမာဟ, တေန အာဒီနဝဒဿနမ္ပိ အတ္ထေဝါတိ ဒဿေတိ. သော ဟီတိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကရောတိ. တတ္ထ ယသ္မိံ ဈာနေ အဘိရတိ, တတ္ထ အာဝဇ္ဇနသမာပဇ္ဇနာဒိပဋိပတ္တိယာ ဘဝိတဗ္ဗံ. သာ ပနဿ တတိယာရုပ္ပေ သဗ္ဗသော နတ္ထိ, ကေဝလံ အညာဘာဝတော အာရမ္မဏကရဏမတ္တမေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိမာဟ.

诘问者开示道：“若作意其为寂静(santato manasi karoti)，则于彼处不得见过患(ādīnava)。于不见过患时，则绝无超越(samatikkama)。”并说道：“若作意其为寂静，如何能有超越？”另一人以“因不欲入定(asamāpajjitukāmatā)故”作为回答，以此显示见过患亦是存在的。他以“so hi”等文句使前述之义更为明了。于此，于任何禅悦之处，即应有作意(āvajjana)、入定(samāpajjana)等行道。然而，于他之第三无色定(tatiyāruppa)中，此行道完全不存在，（他）开示：“仅因无有其他所缘，故唯有作为所缘而已”，并说了“kiñcāpī”等文句。

သမတိက္ကမိတွာဝ ဂစ္ဆတီတိ တေသံ သိပ္ပီနံ ဇီဝိကံ တိဏာယပိ အမညမာနော တေ ဝီတိဝတ္တတိယေဝ. သောတိ ယောဂါဝစရော. တန္တိ တတိယာရုပ္ပသမာပတ္တိံ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘သန္တာ ဝတာယံ သမာပတ္တီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေန နယေန သန္တတော မနသိ ကရောန္တော. တန္တိ ယာယ နေဝသညီနာသညီ နာမ ဟောတိ, သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိံ ဘာဝေတီတိ ဝုစ္စတိ, တံ သညံ ပါပုဏာတီတိ ယောဇနာ. သညာသီသေန ဟိ ဒေသနာ. ပရမသုခုမန္တိ ဥက္ကံသဂတသုခုမဘာဝံ. သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိန္တိ ဥက္ကံသဂတသုခုမတာယ သင်္ခါရာနံ သေသတာမတ္တံ သမာပတ္တိံ. တေနာဟ ‘‘အစ္စန္တသုခုမဘာဝပ္ပတ္တသင်္ခါရ’’န္တိ. အန္တမတိစ္စ အစ္စန္တံ. ယတော သုခုမတမံ နာမ နတ္ထိ, တထာပရမုက္ကံသဂတသုခုမသင်္ခါရန္တိ အတ္ထော. ပဌမဇ္ဈာနူပစာရတော ပဋ္ဌာယ ဟိ တစ္ဆန္တိယာ ဝိယ ပဝတ္တမာနာယ ဘာဝနာယ အနုက္ကမေန သင်္ခါရာ တတ္ထ အန္တိမကောဋ္ဌာသတံ ပါပိတာ, တတော ပရံ နိရောဓော ဧဝ, န သင်္ခါရပ္ပဝတ္တီတိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တီ’’တိ.

“超越而去”（Samatikkamitvāva gacchati）是指，（他）对那些工匠的生计，即便如草芥亦不顾，而超越他们。此中的“他”（so）即是瑜伽行者；“彼”（taṃ）即是第三无色定(tatiyāruppasamāpatti)。“依前述之理”（Pubbe vuttanayena）是指，依“此定实为寂静”等所说之理，作意其为寂静。此中“彼”（taṃ）的文义连接（yojanā）应理解为：他达到彼想（taṃ saññaṃ pāpuṇāti），凭借此想而名为非想非非想者(nevasaññīnāsaññī)，亦即所谓修习“行之残余定”(saṅkhārāvasesasamāpatti)。因为此教说是以想为首。“极微细”（Paramasukhumaṃ）是指达到顶点的微细状态。“行之残余定”（Saṅkhārāvasesasamāpatti）是指，因达到顶点的微细，诸行仅剩残余的状态之定。因此说“已达至极微细状态的诸行”（accantasukhumabhāvappattasaṅkhāra）。“至极”（accantaṃ）即超越（aticca）边际（antaṃ）。其义为：没有比此更微细的了，如是达到无上顶点的微细之行。因为从初禅的近行定(paṭhamajjhānūpacāra)开始，通过如木匠削木般持续的修习，诸行于彼处次第被带至最终的部分，此后唯有灭尽，而无诸行之流转。因此称为“行之残余定”。

၂၈၇. ယံ တံ စတုက္ခန္ဓံ. အတ္ထတောတိ ကုသလာဒိဝိသေသဝိသိဋ္ဌပရမတ္ထတော. ဝိသေသတော အဓိပညာသိက္ခာယ အဓိဋ္ဌာနဘူတံ ဣဓာဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ဣဓ သမာပန္နဿ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ အဓိပ္ပေတာ’’တိ. ဩဠာရိကာယ သညာယ အဘာဝတောတိ ယဒိပိ စတုတ္ထာရုပ္ပဝိပါကသညာယ စတုတ္ထာရုပ္ပကုသလသညာ ဩဠာရိကာ, တထာ ဝိပဿနာမဂ္ဂဖလသညာဟိ, တထာပိ ဩဠာရိကသုခုမတာ နာမ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဂဟေတဗ္ဗာတိ ပဉ္စဝေါကာရဘဝပရိယာပန္နာယ ဝိယ စတုဝေါကာရေပိ ဟေဋ္ဌာ တီသု ဘူမီသု သညာယ ဝိယ ဩဠာရိကာယ အဘာဝတော. သုခုမာယာတိ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိယာ သုခုမာယ သညာယ ဘာဝတော ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ. နေဝသညာတိ ဧတ္ထ [Pg.406] န-ကာရော အဘာဝတ္ထော, နာသညန္တိ ဧတ္ထ န-ကာရော အညတ္ထော, အ-ကာရော အဘာဝတ္ထောဝ, အသညံ အနသညဉ္စာတိ အတ္ထော. ပရိယာပန္နတ္တာတိ ဧကဒေသဘာဝေန အန္တောဂဓတ္တာ. ဧတ္ထာတိ စတုတ္ထာရုပ္ပေ. ဒုတိယေ အတ္ထဝိကပ္ပေ နေဝသညာတိ ဧတ္ထ န-ကာရော အညတ္ထော. တထာ နာသညာတိ ဧတ္ထ န-ကာရော, အ-ကာရော စ အညတ္ထော ဧဝါတိ တေန ဒွယေန သညာဘာဝေါ ဧဝ ဒဿိတောတိ ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နတာယ အာယတနဘာဝေါ ဝုတ္တောဝါတိ ‘‘အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေနာ’’တိ ဝုတ္တံ နိဿယပစ္စယဘာဝတော.

287. 彼即是那四蕴。所谓“有”，是指以善等殊胜所简别的胜义。特别是指作为增上慧学(adhipaññāsikkhā)的所依，因此说：“此处意指已入定者的心与心所法”。所谓“无粗想”，是说：即使与第四无色界异熟想相比，第四无色界善想是粗的；同样，与观(vipassanā)、道、果的想相比，它也是粗的，然而粗与细之名，应当依比较而确立。如同五蕴有或四蕴有中下三地的想，此处没有那样的粗想。所谓“有细想”，是因为已达到仅为诸行残余的微细状态之细想依然存在。在“非想”(nevasaññā)中，“非”(na)是“无”的意思；在“非非想”(nāsaññā)中，第一个“非”(na)是“不是”的意思，而“非”(a)是“无”的意思，因此其义为“无[粗]想”(asaññaṃ)与“非无[细]想”(anasaññaṃ)。所谓“所摄”，是指作为一部分而被含摄。此处的“此”，指第四无色界。在第二种释义中，“非想”(nevasaññā)中的“非”(na)是“不是”的意思；同样，“非非想”(nāsaññā)中的“非”(na)和“非”(a)也都是“不是”的意思，因此，此二者只是显示了想的存在。因为其为法处所摄，所以“处”的性质已被说明，故说“以所依义”，是由于其为依缘之故。

ကိံ ပန ကာရဏံ, ယေနေတ္ထ သညာဝ ဧဒိသီ ဇာတာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ. သညာသီသေနာယံ ဒေသနာ ကတာ ‘‘နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၁, ၃၅၉; အ. နိ. ၉.၂၄) ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ဧသ အတ္ထောတိ ကဉ္စိ ဝိသေသံ ဥပါဒါယ သဘာဝတော အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗဿေဝ ဓမ္မဿ ကဉ္စိ ဝိသေသံ ဥပါဒါယ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗတာသင်္ခါတော အတ္ထော.

然则，是何因缘，于此生起如是之想？针对此一诘问，而说“非仅”等。当知此说是以想为首，犹如在“种种身、种种想”等经文中所说。如是，此义即是：对于一个依某种特定情况、就其自性而言可被称为“有”的法，依另一种特定情况，则可被称为“无”。

အတိထောကမ္ပိ ယံ တေလမတ္ထိ ဘန္တေတိ အာဟ အကပ္ပိယဘာဝံ ဥပါဒါယ, တဒေဝ နတ္ထိ, ဘန္တေ, တေလန္တိ အာဟ နာဠိပူရဏံ ဥပါဒါယ. တေနာဟ ‘‘တတ္ထ ယထာ’’တိအာဒိ.

即使只有一点油，（有人）会因其不适宜而说：“尊者，有油。”而同样是那一点油，（有人）会因其不足以装满一个油量筒而说：“尊者，没有油。”因此说：“于此，犹如……”等。

ယဒိ အာရမ္မဏသဉ္ဇာနနံ သညာကိစ္စံ, တံ သညာ သမာနာ ကထမယံ ကာတုံ န သက္ကောတီတိ အာဟ ‘‘ဒဟနကိစ္စမိဝါ’’တိအာဒိ. သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဧဝ ဟေသာ ပဋုသညာကိစ္စံ ကာတုံ န သက္ကောတိ, တတော ဧဝ စ ဉာဏဿ သုဂယှာပိ န ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘နိဗ္ဗိဒါဇနနမ္ပိ ကာတုံ န သက္ကောတီ’’တိ. အကတာဘိနိဝေသောတိ အကတဝိပဿနာဘိနိဝေသော အပ္ပဝတ္တိတသမ္မသနစာရော. ပကတိဝိပဿကောတိ ပကတိယာ ဝိပဿကော. ခန္ဓာဒိမုခေန ဝိပဿနံ အဘိနိဝိသိတွာ ဒွါရာလမ္ဗနေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွါရပ္ပဝတ္တဓမ္မာနံ ဝိပဿကော သက္ကုဏေယျ တဗ္ဗိသယဥဒယဗ္ဗယဉာဏံ ဥပ္ပာဒေတုံ, ယထာ ပန သက္ကောတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘သောပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကလာပသမ္မသနဝသေနေဝါတိ စတုတ္ထာရုပ္ပစိတ္တုပ္ပာဒပရိယာပန္နေ ဖဿာဒိဓမ္မေ အဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇ ဧကတော ဂဟေတွာ ကလာပတော သမူဟတော သမ္မသနဝသေန နယဝိပဿနာသင်္ခါတကလာပသမ္မသနဝသေန. ဖဿာဒိဓမ္မေ ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇိတွာ ဝိသုံ ဝိသုံ သရူပတော ဂဟေတွာ အနိစ္စာဒိဝသေန သမ္မသနံ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ[Pg.407]. ဧဝံ သုခုမတ္တံ ဂတာ ယထာ ဓမ္မသေနာပတိနာပိ နာမ အနုပဒံ န ဝိပဿနေယျာတိ အတ္ထော.

若认知所缘是想的作用，那么此想本身为何不能成办其事？故说“如燃烧作用……”等。实因此想已臻行之残余的微细状态，故不能成办明利之想的作用，亦因此而不易为智所把握。因此说：“亦不能生起厌离。”未决意者（akatābhiniveso）是指未曾发起观之决意、未曾开展思察之行者。本性修观者（pakativipassako）是指依本性而修观之人。（此人）以蕴等为门而决意修观，连同门与所缘，观照于门中生起之法，则能生起以彼（第四无色禅）为所缘的生灭智。然而是如何能够（生起）的，为显示此，故说“彼亦……”等。仅能以聚思察的方式：即对第四无色心刹那所摄的触等诸法，不加分别，合为一聚，以聚、以集合的方式进行思察，即以名为“理趣观”的聚思察方式。将触等诸法一一分别，逐一把握其自性，以无常等方式进行思察，是为“逐法观”（anupadadhammavipassanā）。其义为：此法已臻如此微细，乃至如法将（舍利弗）亦不能逐一观修。

ထေရဿာတိ အညတရဿ ထေရဿ. အညာဟိပီတိ ဧတ္ထ အယမပရာ ဥပမာ – ဧကော ကိရ ဗြာဟ္မဏော အညတရံ ပုရိသံ မနုညံ မတ္တိကဘာဇနံ ဂဟေတွာ ဌိတံ ဒိသွာ ယာစိ ‘‘ဒေဟိ မေ ဣမံ ဘာဇန’’န္တိ. သော သုရာသိတ္တတံ သန္ဓာယ ‘‘နာယျော သက္ကာ ဒါတုံ, သုရာ ဧတ္ထ အတ္ထီ’’တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏော အတ္တနော သမီပေ ဌိတံ ပုရိသံ ဥဒ္ဒိဿ အာဟ ‘‘တေန ဟိ ဣမဿ ပါတုံ ဒေဟီ’’တိ. ဣတရော ‘‘နတ္ထယျော’’တိ အာဟ. တတ္ထ ယထာ ဗြာဟ္မဏဿ အယောဂျဘာဝံ ဥပါဒါယ ‘‘အတ္ထီ’’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗံ, ပါတဗ္ဗတာယ တတ္ထ အဘာဝတော ‘‘နတ္ထီ’’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဇာတံ, ဧဝံ ဣဓာပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

“Therassa”（于长老）是“aññatarassa therassa”（于某位长老）的意思。于“Aññāhipi”（以及其他）此处，有另一则譬喻：据说，一位婆罗门看见某人拿着一个悦意的陶器站着，便上前乞求道：‘请把这个器皿给我。’那人因（器皿）曾盛过酒而说：‘尊者，不能给，此中有酒。’婆罗门便对他身边站着的人说：‘既然如此，就拿来给这个人喝吧。’另一人（持器者）则说：‘尊者，没有。’于此，正如因（此器皿）对婆罗门不适宜，故可说‘有’，又因其中没有可饮之物，亦可说‘没有’，此处也应如是理解。

ကသ္မာ ပနေတ္ထ ယထာ ဟေဋ္ဌာ ‘‘အနန္တော အာကာသော, အနန္တံ ဝိညာဏံ, နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ တတ္ထ တတ္ထ ဘာဝနာကာရော ဂဟိတော, ဧဝံ ကောစိ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတောတိ? ကေစိ တာဝ အာဟု – ‘‘ဘာဝနာကာရော နာမ သောပစာရဿ ဈာနဿ ယထာသကံ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တိအာကာရော, အာရမ္မဏဉ္စေတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနဓမ္မာ. တေ ပန ဂယှမာနာ ဧကဿ ဝါ ပုဗ္ဗင်္ဂမဓမ္မဿ ဝသေန ဂဟေတဗ္ဗာ သိယုံ, သဗ္ဗေ ဧဝ ဝါ. တတ္ထ ပဌမပက္ခေ ဝိညာဏဿ ဂဟဏံ အာပန္နန္တိ ‘ဝိညာဏံ ဝိညာဏ’န္တိ မနသိကာရေ စတုတ္ထာရုပ္ပဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ. ဒုတိယပက္ခေ ပန သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနဓမ္မာရမ္မဏတာယ ဈာနဿ ‘အာကိဉ္စညံ အာကိဉ္စည’န္တိ မနသိကာရေ အာကိဉ္စညာယတနတာ ဝါ သိယာ, အဘာဝါရမ္မဏတာ ဝါ. သဗ္ဗထာ နေဝသညာနာသညာယတနဘာဝေါ န လဗ္ဘတီ’’တိ. တဒိဒမကာရဏံ တထာ ဈာနဿ အပ္ပဝတ္တနတော. န ဟိ စတုတ္ထာရုပ္ပဘာဝနာ ဝိညာဏမာကိဉ္စညံ ဝါ အာမသန္တီ ပဝတ္တတိ, ကိဉ္စရဟိ? တတိယာရုပ္ပဿ သန္တတံ.

为何此处不像在下方（诸禅）中，于“虚空无边”、“识无边”、“无所有”等处，一一都指明了修习的方式，而此处却未指明任何修习方式呢？对此，一些人说：“所谓的修习方式，是有近行（sopacāra）的禅那于其各自所缘中生起的方式，而此处的所缘即是无所有处（ākiñcaññāyatana）之法。然而，在把握这些法时，或者应依于某个作为前导的法来把握，或者应全部把握。于前一情形，则会涉及对识的把握，如此作意‘识、识’时，第四无色（catutthāruppa）禅就会变成识无边处（viññāṇañcāyatana）。于后一情形，由于此禅完全以无所有处法为所缘，若作意‘无所有、无所有’，则或者会成为无所有处，或者会成为以‘无有’为所缘。无论如何，都无法获得非想非非想处（nevasaññānāsaññāyatana）。”然而，此说不成理由，因为禅那并非如是生起。实际上，第四无色禅的修习，并非触知着识或无所有而进行。然则（触知）什么而进行呢？（是触知）第三无色（tatiyāruppa）禅的寂静状态。

ယဒိ ဧဝံ, ကသ္မာ ပါဠိယံ ‘‘သန္တ’’န္တိ န ဂဟိတန္တိ? ကိဉ္စာပိ န ဂဟိတတံ သုတ္တေ (ဒီ. နိ. ၂.၁၂၉; သံ. နိ. ၂.၁၅၂), ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၆၀၆ အာဒယော) ပန ဂဟိတမေဝ. ယထာဟ – ‘‘တညေဝ အာကိဉ္စညာယတနံ သန္တတော မနသိ ကရောတိ, သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိံ ဘာဝေတီ’’တိ (ဝိဘ. ၆၁၉). အထ ကသ္မာ ဝိဘင်္ဂေ ဝိယ သုတ္တေ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတောတိ? ဝေနေယျဇ္ဈာသယတော, ဒေသနာဝိလာသတော စ. ယေ ဟိ ဝေနေယျာ ယထာ ဟေဋ္ဌာ တီသု [Pg.408] အာရုပ္ပေသု ‘‘အနန္တော အာကာသော, အနန္တံ ဝိညာဏံ, နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ ဘာဝနာကာရော ဂဟိတော, ဧဝံ အဂ္ဂဟိတေ ဧဝ တသ္မိံ တမတ္ထံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တေသံ ဝသေန သုတ္တေ တထာ ဒေသနာ ကတာ, သုတ္တန္တဂတိကာဝ အဘိဓမ္မေ သုတ္တန္တဘာဇနီယေ (ဝိဘ. ၆၀၅ အာဒယော) ဥဒ္ဒေသဒေသနာ. ယေ ပန ဝေနေယျာ ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တေယေဝ တသ္မိံ တမတ္ထံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တေသံ ဝသေန ဝိဘင်္ဂေ ဘာဝနာကာရော ဝုတ္တော. ဓမ္မိဿရော ပန ဘဂဝါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မာနံ ဒေသေတဗ္ဗပ္ပကာရံ ဇာနန္တော ကတ္ထစိ ဘာဝနာကာရံ ဂဏှာတိ, ကတ္ထစိ ဘာဝနာကာရံ န ဂဏှာတိ. သာ စ ဒေသနာ ယာဝဒေဝ ဝေနေယျဝိနယတ္ထာတိ အယမေတ္ထ ဒေသနာဝိလာသော. သုတ္တန္တဒေသနာ ဝါ ပရိယာယကထာတိ တတ္ထ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတော, အဘိဓမ္မဒေသနာ ပန နိပ္ပရိယာယကထာတိ တတ္ထ ဘာဝနာကာရော ဂဟိတောတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ ဘာဝနာကာရဿ ဂဟဏေ, အဂ္ဂဟဏေ စ ကာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

既然如此，为何巴利圣典中没有采用“寂静”（santa）一词呢？虽然在经中（长部2.129；相应部2.152）没有采用，但在《分别论》（Vibhaṅga 606等）中却采用了。例如说：“他将无所有处（ākiñcaññāyatana）视为寂静而作意，修习有余行定（saṅkhārāvasesasamāpatti）。”（Vibhaṅga 619）。那么为何不像《分别论》那样在经中采用修习相呢？这是由于所调伏者（veneyya）的意乐和说法的善巧（desanāvilāsa）。因为有些所调伏者，即使不像在下方三无色处中那样，取“空无边”、“识无边”、“无所有”为修习相，他们也能了悟其义，为了他们，经中便作了那样的教导，并且在阿毗达摩的《经分别》（Suttantabhājanīya）中，纲要教导（uddesadesanā）也依循经的体例（suttantagatikā）。但是有些所调伏者，只有通过详细分辨的说明才能了悟其义，为了他们，《分别论》中就说明了修习相。然而，法自在者（Dhammissara）世尊、正等觉者，了知诸法应说的种类，有时采用修习相，有时不采用。那些说法只是为了调伏所调伏者，这就是此处说法的善巧。或者，经的说法是委婉之谈（pariyāyakathā），所以不采用修习相；而阿毗达摩的说法是直接之谈（nippariyāyakathā），所以采用修习相。应当知道这就是此处采用或不采用修习相的原因。

အပရေ ပန ဘဏန္တိ – ‘‘စတုတ္ထာရုပ္ပေ ဝိသေသဒဿနတ္ထံ သုတ္တေ ဘာဝနာကာရဿ အဂ္ဂဟဏံ, သွာယံ ဝိသေသော အနုပုဗ္ဗဘာဝနာဇနိတော. သာ စ အနုပုဗ္ဗဘာဝနာ ပဟာနက္ကမောပဇနိတာ ပဟာတဗ္ဗသမတိက္ကမေန ဈာနာနံ အဓိဂန္တဗ္ဗတော. တထာ ဟိ ကာမာဒိဝိဝေကဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမပီတိဝိရာဂသောမနဿတ္ထင်္ဂမမုခေန ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ ဒေသိတာနိ, ရူပသညာဒိသမတိက္ကမမုခေန အရူပဇ္ဈာနာနိ. န ကေဝလဉ္စ ဈာနာနိယေဝ, အထ ခေါ သဗ္ဗမ္ပိ သီလံ, သဗ္ဗာပိ ပညာ ပဋိပက္ခဓမ္မပ္ပဟာနဝသေနေဝ သမ္ပာဒေတဗ္ဗတော ပဟာတဗ္ဗဓမ္မသမတိက္ကမဒဿနမုခေနေဝ ဒေသနာ အာရုဠှာ. တထာ ဟိ ‘‘ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၈, ၁၉၄) သီလသံဝရော, ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၃; မ. နိ. ၁.၄၁၁, ၄၂၁; ၃.၁၅, ၇၅) ဣန္ဒြိယသံဝရော, ‘‘နေဝ ဒဝါယ န မဒါယာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃, ၄၂၂; ၂.၂၄; ၃.၇၅; သံ. နိ. ၂.၆၃; အ. နိ. ၆.၅၈; မဟာနိ. ၂၀၆; ဝိဘ. ၅၁၈) ဘောဇနေ မတ္တညုတာ, ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု မိစ္ဆာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတီ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၅.၈) အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိ, ‘‘အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၇; မ. နိ. ၁.၄၁၂, ၄၂၅; ၃.၁၆, ၇၅) ဇာဂရိယာနုယောဂေါ, ‘‘အနိစ္စသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတာယ, အနိစ္စသညိနော, မေဃိယ, အနတ္တသညာ [Pg.409] သဏ္ဌာတိ, အနတ္တသညီ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆတိ, အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိအာဒိနာ ပညာ ပဋိပက္ခဓမ္မပ္ပဟာနဝသေနေဝ ဒေသိတာ. တသ္မာ ဈာနာနိ ဒေသေန္တော ဘဂဝါ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၂၆; သံ. နိ. ၂.၁၅၂; အ. နိ. ၄.၁၂၃) ပဟာတဗ္ဗဓမ္မသမတိက္ကမဒဿနမုခေနေဝ ဒေသေသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကာမာဒိဝိဝေကဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမပီတိဝိရာဂသောမနဿတ္ထင်္ဂမမုခေန ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ ဒေသိတာနိ, ရူပသညာဒိသမတိက္ကမမုခေန အရူပဇ္ဈာနာနီ’’တိ. တတ္ထ ယထာ ရူပါဝစရံ ပဌမံ ဈာနံ ဘာဝနာဝိသေသာဓိဂတေဟိ ဝိတက္ကာဒီဟိ ဝိယ သဒ္ဓါဒီဟိပိ တိက္ခဝိသဒသူရသဘာဝေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနံ နီဝရဏာနံ, တဒေကဋ္ဌာနဉ္စ ပါပဓမ္မာနံ ဝိက္ခမ္ဘနတော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဘာဝပ္ပတ္တံ ကာမာဝစရဓမ္မေဟိ သဏှသုခုမံ, သန္တံ, ပဏီတဉ္စ ဟောတိ; ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီနိ ပန ဘာဝနာဝိသေသေန ဩဠာရိကင်္ဂပ္ပဟာနတော တတော သာတိသယံ သဏှသုခုမသဏှသုခုမတရာဒိဘာဝပ္ပတ္တာနိ ဟောန္တိ. တထာ အရူပါဝစရံ ပဌမဇ္ဈာနံ ရူပဝိရာဂဘာဝနာဘာဝေန ပဝတ္တမာနံ အာရမ္မဏသန္တတာယပိ အင်္ဂသန္တတာယပိ ပါကတိကပရိတ္တဓမ္မေဟိ ဝိယ သဗ္ဗရူပါဝစရဓမ္မေဟိ သန္တသုခုမဘာဝပ္ပတ္တံ ဟောတိ. အာရမ္မဏသန္တဘာဝေနာပိ ဟိ တဒါရမ္မဏဓမ္မာ သန္တသဘာဝါ ဟောန္တိ, သေယျထာပိ လောကုတ္တရဓမ္မာရမ္မဏာ ဓမ္မာ.

另有师言：“为示第四无色定之殊胜，经中未说修习之相，此殊胜由次第修习而生。此次第修习由舍断之次第而生，因诸禅那(jhāna)须通过超越应舍断法方能证得。诚然，色界诸禅是以远离诸欲、寻伺止息、喜之离贪、悦之灭尽为门而说；无色界诸禅是以超越色想等为门而说。非独诸禅，实则一切戒、一切慧，皆因须以舍断对立法之力方得成就，故此教说亦以开示超越应舍断法为门而建立。诚然，如‘舍断杀生，远离杀生’等说戒防护；如‘眼见色已，不取于相，不取随相’等说根律仪；如‘不为嬉戏，不为骄慢’等说于食知量；如‘于此，比丘舍断邪命，以正命营生’等说活命遍净；如‘舍断世间之贪，以离贪之心’等说勤修觉醒；又如‘为断我慢，应修无常想。梅吉亚，于有无常想者，无我想得以确立；有无我想者，则达我慢之断。由诸漏之灭尽，于现法中，自以证智现证、具足、安住于无漏之心解脱、慧解脱’，如是，慧亦以舍断对立法之力而说。是故，世尊说示诸禅时，亦以‘远离诸欲’等开示超越应舍断法为门而说。故言：‘色界诸禅是以远离诸欲、寻伺止息、喜之离贪、悦之灭尽为门而说；无色界诸禅是以超越色想等为门而说。’于此，譬如色界初禅，因具足由殊胜修习所得之寻等（禅支），亦具足具锐利、明净、勇健之性的信等法，镇伏欲贪等诸盖及与彼同处的恶法，已达超人法之境，故较之欲界法，更为微细、寂静且殊胜。而第二禅等，则因殊胜修习舍断了粗分禅支，故较前者更为殊胜，达到更为微细之状态。同样，无色界初禅通过修习于色离贪而生起，因其所缘寂静、禅支亦寂静，故相较于一切色界法，已达到寂静与微细的状态。诚然，因所缘寂静，缘取它的法自性也寂静，犹如缘取出世间法之法。”

သတိပိ ဓမ္မတော, မဟဂ္ဂတဘာဝေနာပိ စ အဘေဒေ ရူပါဝစရစတုတ္ထတော အာရုပ္ပံ အင်္ဂတောပိ သန္တမေဝ, ယတဿ သန္တဝိမောက္ခတာ ဝုတ္တာ. ဒုတိယာရုပ္ပာဒီနိ ပန ပဌမာရုပ္ပာဒိတော အင်္ဂတော, အာရမ္မဏတော စ သန္တသန္တတရသန္တတမဘာဝပ္ပတ္တာနိ တထာ ဘာဝနာဝိသေသသမာယောဂတော, သွာယံ ဘာဝနာဝိသေသော ပဌမဇ္ဈာနူပစာရတော ပဋ္ဌာယ တံတံပဟာတဗ္ဗသမတိက္ကမနဝသေန တဿ တဿ ဈာနဿ သန္တသုခုမဘာဝံ အာပါဒေန္တော စတုတ္ထာရုပ္ပေ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝံ ပါပေတိ. ယတော စတုတ္ထာရုပ္ပံ ယထာ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာဝသေန ဝိပဿနာယ အာရမ္မဏဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ပကတိဝိပဿကဿာပိ နိဗ္ဗိဒုပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယော န ဟောတိ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိတော, တထာ သယံ တတိယာရုပ္ပဓမ္မေသု ပဝတ္တမာနံ တေ ယာထာဝတော ဝိဘာဝေတုံ န သက္ကောတိ, ယထာ တဒညဇ္ဈာနာနိ အတ္တနော အာရမ္မဏံ. ကေဝလံ ပန အာရဗ္ဘ ပဝတ္တိမတ္တမေဝဿ တတ္ထ ဟောတိ[Pg.410], တယိဒံ အာရမ္မဏဘာဝေနာပိ နာမ ဝိဘူတာကာရတာယ ဌာတုံ အပ္ပဟောန္တံ အာရမ္မဏကရဏေ ကိံ ပဟောတိ. တသ္မာ တဒဿ အဝိဘူတကိစ္စတံ ဒိသွာ သတ္ထာ ဟေဋ္ဌာ တီသု ဌာနေသု ဘာဝနာကာရံ ဝတွာ တာဒိသော ဣဓ န လဗ္ဘတီတိ ဒီပေတုံ စတုတ္ထာရုပ္ပဒေသနာယံ သုတ္တေ ဘာဝနာကာရံ ပရိယာယဒေသနတ္တာ န ကထေသိ.

虽然就相应法与广大性而言没有差别，但无色禅比色界第四禅，从（禅）支上来说也更为寂静，因此说它为“寂静解脱”。再者，第二无色禅等相比于第一无色禅等，从（禅）支和所缘上来说，达到了寂静、更寂静、最寂静的状态，这是由于与特殊的修习相结合的缘故。这种特殊的修习，从初禅的近行定开始，通过超越那些应断除法的途径，使各个禅那达到寂静、微细的状态，而在第四无色禅中，使其达到行之残余的微细状态。由于第四无色禅达到了行之残余的微细状态，正如它即使通过逐一法观(anupadadhammavipassanā)的方式成为观(vipassanā)的所缘，对通常的观禅修行者而言，也不是生起厌离的助缘；同样地，当它自己以第三无色禅的诸法为所缘而生起时，它也无法如实地辨明它们，不像其他禅那能辨明其自身的所缘。对它而言，在那（第三无色禅的诸法）中，仅仅是缘取而生起而已。这个（第四无色禅），即使作为所缘，尚且不能以清晰的状态安住，在缘取他法时，又能如何呢？因此，导师见其作用不清晰，在宣说了下方三处的修习方法后，为了指出在此处无法获得那样的方法，所以在教导第四无色禅的经文中，由于是隐喻说法，故而没有宣说修习的方法。

ယသ္မာ ပန သာရမ္မဏဿ ဓမ္မဿ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တိအာကာရော အတ္ထေဝါတိ အတိသုခုမဘာဝပ္ပတ္တံ တံ ဒဿေတုံ ‘‘တံယေဝ အာကိဉ္စညာယတနံ သန္တတော မနသိ ကရောတီ’’တိ (ဝိဘ. ၆၁၉) ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တံ ယထာဓမ္မသာသနဘာဝတော, ပုဗ္ဗဘာဂဝသေန ဝါ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘သန္တတော မနသိ ကရောတီ’’တိ ဝုတ္တံ တဒါ ယောဂိနော တဿ ဝိဘူတဘာဝတော. အပ္ပနာဝသေန ပန သုတ္တေ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတော အဝိဘူတဘာဝတော. ကမ္မဋ္ဌာနံ ဟိ ကိဉ္စိ အာဒိတော အဝိဘူတံ ဟောတိ, ယထာ တံ? ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒိ. ကိဉ္စိ မဇ္ဈေ, ယထာ တံ? အာနာပါနဿတိ. ကိဉ္စိ ဥဘယတ္ထ, ယထာ တံ? ဥပသမာနုဿတိအာဒိ. စတုတ္ထာရုပ္ပကမ္မဋ္ဌာနံ ပန ပရိယောသာနေ အဝိဘူတံ ဘာဝနာယ မတ္ထကပ္ပတ္တိယံ အာရမ္မဏဿ အဝိဘူတဘာဝတော. တသ္မာ စတုတ္ထာရုပ္ပေ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ သတ္ထာရာ သုတ္တေ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတော, န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဘာဝတောတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ.

又，因有心法于所缘中生起的行相确实存在，为显示其已达至极微细的状态，故于《分别论》(Vibhaṅga)中说：“即对彼无所有处，持续作意。”此乃因如法教说故。或于《分别论》中，就前分而言，说“持续作意”，是因为那时对瑜伽士(yogin)而言，它是显现的。然而，就安止(appanā)而言，经中不取修习行相，因其不显现故。诚然，某些业处(kammaṭṭhāna)于开始时不显现，例如佛随念(Buddhānussati)等。某些于中间不显现，例如入出息念(ānāpānassati)。某些于两处皆不显现，例如寂止随念(Upasamānussati)等。而第四无色业处则于终了时不显现，因修习达至顶峰时，所缘不显现故。是故，为显示第四无色之此一差别，导师(Satthā)于经中不取修习行相，并非因其完全不存在。于此应达至决断。

ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ

杂论之释义

၂၈၈. အသဒိသရူပေါတိ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာကေတုမာလာဒီဟိ ရူပဂုဏေဟိ အညေဟိ အသာဓာရဏရူပကာယော, သဘာဝတ္ထော ဝါ ရူပ-သဒ္ဒေါ ‘‘ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၄၀၀; မ. နိ. ၁.၁၃၃; ဝိဘ. ၂၀၃) ဝိယ. တသ္မာ အသဒိသရူပေါတိ အသဒိသသဘာဝေါ, တေန ဒသဗလစတုဝေသာရဇ္ဇာဒိဂုဏဝိသေသသမာယောဂဒီပနတော သတ္ထု ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိယာပိ အသဒိသတာ ဒဿိတာ ဟောတိ. ဣတီတိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. တသ္မိန္တိ အာရုပ္ပေ. ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိညေယျာတိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ အသာဓာရဏံ တတ္ထ တတ္ထ ဈာနေ ပတိနိယတမေဝ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ သာဓာရဏဘာဝတော တတ္ထ တတ္ထေဝ ပကိဏ္ဏကံ ဝိသဋံ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာ ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိဇာနိတဗ္ဗာ.

288. 无等色身(Asadisarūpa)者，谓具有三十二大士相、八十随好(anubyañjana)、一寻光(byāmappabhā)、顶髻光(ketumālā)等不共的色身功德。或如“于世间，是可爱色、可喜色”等句中，色(rūpa)一词为自性(sabhāva)义。是故，无等色身即无等自性。藉此，由其开示与十力(dasabala)、四无畏(catuvesārajja)等功德差别相应，故亦显示了导师(Satthā)法身成就之无等。如是，已说其类。于彼无色定中，亦应了知杂论(Pakiṇṇakakathā)：此谓如前说，不取于彼彼禅那中各别限定之义，因其共通故，而取于彼彼处杂乱、遍布之义而转起之杂论，亦当了知。

၂၈၉. ရူပနိမိတ္တာတိက္ကမတောတိ [Pg.411] ကသိဏရူပသင်္ခါတဿ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ အတိက္ကမနတော. အာကာသာတိက္ကမတောတိ ကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသဿ အတိက္ကမနတော. အာကာသေ ပဝတ္တိတဝိညာဏာတိက္ကမတောတိ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿ အတိက္ကမနတော, န ဒုတိယာရုပ္ပဝိညာဏာတိက္ကမနတော. တဒတိက္ကမတော ဟိ တဿေဝ ဝိဘာဝနံ ဟောတိ. ဒုတိယာရုပ္ပဝိညာဏဝိဘာဝနေ ဟိ တဒေဝ အတိက္ကန္တံ သိယာ, န တဿ အာရမ္မဏံ, န စ အာရမ္မဏေ ဒေါသံ ဒိသွာ အနာရမ္မဏဿ ဝိဘာဝနာတိက္ကမော ယုဇ္ဇတိ. ပါဠိယဉ္စ ‘‘ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သတော သမာပဇ္ဇတိ…ပေ… သတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ တံယေဝ ဝိညာဏံ အဘာဝေတီ’’တိ ဝုတ္တံ, န ဝုတ္တံ ‘‘တံယေဝ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ အဘာဝေတီ’’တိ, ‘‘တံယေဝ အဘာဝေတီ’’တိ ဝါ. ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇာ’’တိ ဧတ္ထ ပန ဒွယံ ဝုတ္တံ အာရမ္မဏဉ္စ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနဉ္စ. တသ္မိံ ဒွယေ ယေန ကေနစိ, ယတော ဝါ ဝုဋ္ဌိတော, တေနေဝ ပဓာနနိဒ္ဒိဋ္ဌေန တံ-သဒ္ဒဿ သမ္ဗန္ဓေ အာပန္နေ ‘‘အယဉ္စ အာရမ္မဏာတိက္ကမဘာဝနာ’’တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနဿ နိဝတ္တနတ္ထံ ဝိညာဏဝစနံ. တသ္မာ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿေဝ အဘာဝနာတိက္ကမော ဝုတ္တော.

289. 所谓“超越色之似相”(rūpanimittātikkamato)，是指超越了被称为“遍色”(kasiṇarūpa)的“似相”(paṭibhāganimitta)。所谓“超越虚空”(ākāsātikkamato)，是指超越了“遍处所显现的虚空”(kasiṇugghāṭimākāsa)。所谓“超越生起于虚空的识”(ākāse pavattitaviññāṇātikkamato)，是指超越“初无色识”(paṭhamāruppaviññāṇa)，而非超越“第二无色识”(dutiyāruppaviññāṇa)。因为超越它，正是使其（初无色识）不显现。因为在使第二无色识不显现时，那（第二无色识）本身才会被超越，而不是它的所缘。再者，于所缘中见到过患后，去超越那非所缘者（即识本身）并使其不显现，是不恰当的。并且，圣典中说：“不修习那个识”(taṃyeva viññāṇaṃ abhāveti)，而没有说“不修习那个识无边处”，也没有说“不修习那个”。在“‘无边的识’，（以此）而入识无边处”这句中，说了两样：所缘的识，以及识无边处（禅那）。于此二者中，当（巴利语的）“彼”(taṃ)字与作为主要所指者相关联时，为了防止（将超越的对象理解为）识无边处本身，而说“识”一词，（意即）“此乃超越所缘的修习”。因此，这里说的是唯独对初无色识的不修习、不显现的超越。

၂၉၀. ဧဝံ သန္တေပီတိ အင်္ဂါတိက္ကမေ အသတိပိ. သုပ္ပဏီတတရာတိ သုဋ္ဌု ပဏီတတရာ, သုန္ဒရာ ပဏီတတရာ စာတိ ဝါ အတ္ထော. သတိပိ စတုန္နံ ပါသာဒတလာနံ, သာဋိကာနဉ္စ တဗ္ဘာဝတော, ပမာဏတော စ သမဘာဝေ ဥပရူပရိ ပန ကာမဂုဏာနံ, သုခသမ္ဖဿာဒီနဉ္စ ဝိသေသေန ပဏီတတရာဒိဘာဝေါ ဝိယ ဧတာသံ စတုန္နံ သမာပတ္တီနံ အာရုပ္ပဘာဝတော, အင်္ဂတော စ သတိပိ သမဘာဝေ ဘာဝနာဝိသေသသိဒ္ဓေါ ပန သာတိသယော ဥပရူပရိ ပဏီတတရာဒိဘာဝေါတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိနာ.

290. “即使如此”(Evaṃ santepi)，是指即使没有（禅）支的超越。“极为殊胜”(Suppaṇītatarā)，其义为“非常殊胜”，或“既美好又更殊胜”。譬如四层宫殿，虽然在同为宫殿楼层及大小方面相等，但在其上层，却因欲乐、乐触等的差别而有更为殊胜等状态；与此类似，此四种等至，虽然在同为无色法及禅支方面相等，但因修习的差别所成就，其上层者实有更为超胜、更为殊胜的状态。此义由“譬如”(yathā hi)等句所示。

၂၉၁. နိဿိတောတိ နိဿာယ ဌိတော. ဒုဋ္ဌိတာတိ န သမ္မာ ဌိတာ, ဒုက္ခံ ဝါ ဌိတာ. တန္နိဿိတန္တိ တေန နိဿိတံ, ဌာနန္တိ အတ္ထော. တန္နိဿိတန္တိ ဝါ တံ မဏ္ဍပလဂ္ဂံ ပုရိသံ နိဿာယ ဌိတံ ပုရိသန္တိ အတ္ထော. မဏ္ဍပလဂ္ဂဉှိ အနိဿာယ တေန ဝိနာဘူတေ ဝိဝိတ္တေ ဗဟိ ဩကာသေ ဌာနံ ဝိယ အာကာသလဂ္ဂဝိညာဏဿ ဝိဝေကေ တဒပဂမေ တတိယာရုပ္ပဿ ဌာနန္တိ.

291. “依止”（Nissito）即依靠而住。“恶住”（Duṭṭhitā）即未善安住，或痛苦地安住。“依于彼”（Tannissitaṃ）即依靠于彼，义为住立之处。或“依于彼”义为：依靠那位悬于凉亭之人而住立的另一人。诚然，譬如不依靠那悬于凉亭之人，于与他分离的、空旷的外部空间中，亦有其住立之处；如是，于附着于空之识远离、消失之时，亦有第三无色（禅）的住立之处。

၂၉၂. အာရမ္မဏံ [Pg.412] ကရောတေဝ, အညာဘာဝေန တံ ဣဒန္တိ ‘‘အာသန္နဝိညာဏဉ္စာယတနပစ္စတ္ထိကရူပါသန္နာကာသာရမ္မဏဝိညာဏာပဂမာရမ္မဏံ, နော စ သန္တ’’န္တိ စ ဒိဋ္ဌာဒီနဝမ္ပိ တံ အာကိဉ္စညာယတနံ ဣဒံ နေဝသညာနာသညာယတနဇ္ဈာနံ အညဿ တာဒိသဿ အာရမ္မဏဘာဝယောဂျဿ အဘာဝေန အလာဘေန အာရမ္မဏံ ကရောတိ ဧဝ. ‘‘သဗ္ဗဒိသမ္ပတိ’’န္တိ ဣဒံ ဇနဿ အဂတိကဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တိန္တိ ဇီဝိကံ. ဝတ္တတီတိ ဇီဝတိ.

292. 确实以之为所缘。此非想非非想处禅，因无有、无所得其他同样适合作为所缘者，故纵然已见彼无所有处之过患，且其亦如言“以识无边处为近敌，以缘近色之空之识的消失为所缘，且非寂静”，仍确实以之为所缘。“Sabbadisampati”一词，是为显示众人无所去处而说。“Vutti”（存续），即生计。“Vattati”（持续），即生存。

၂၉၃. အာရုဠှောတိအာဒီသု အယံ သင်္ခေပတ္ထော – ယထာ ကောစိ ပုရိသော အနေကပေါရိသံ ဒီဃနိဿေဏိံ အာရုဠှော တဿ ဥပရိမပဒေ ဌိတော တဿာ နိဿေဏိယာ ဗာဟုမေဝ ဩလုဗ္ဘတိ အညဿ အလာဘတော, ယထာ စ ပံသုပဗ္ဗတဿ, မိဿကပဗ္ဗတဿ ဝါ အဂ္ဂကောဋိံ အာရုဠှော တဿ မတ္ထကမေဝ ဩလုဗ္ဘတိ, ယထာ စ ဂိရိံ သိလာပဗ္ဗတံ အာရုဠှော ပရိပ္ဖန္ဒမာနော အညာဘာဝတော အတ္တနော ဇဏ္ဏုကမေဝ ဩလုဗ္ဘတိ, တထာ ဧတံ စတုတ္ထာရုပ္ပဇ္ဈာနံ တံ တတိယာရုပ္ပံ ဩလုဗ္ဘိတွာ ပဝတ္တတီတိ. ယံ ပနေတ္ထ အတ္ထတော အဝိဘတ္တံ, တံ ဥတ္တာနမေဝ.

293. “攀登”（Āruḷho）等词的简略意义如下：譬如某人攀登数人高的长梯，站在上方的梯级时，因无他物可得，唯有攀住梯子的扶手；又譬如攀上土山或混石山顶端者，唯有攀住其山顶；又譬如攀登岩山，身体摇晃，因无他物，唯有抱住自己的膝盖。同样，此第四无色禅亦是攀缘彼第三无色（禅）而转起。此处凡义理上未加分别者，其义皆甚明显。

အာရုပ္ပနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

无色解释之释义，终。

ဣတိ ဒသမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

第十章之释义，终。

၁၁. သမာဓိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

11. 定解释之释义

အာဟာရေပဋိက္ကူလဘာဝနာဝဏ္ဏနာ

食厌想修习之释义

၂၉၄. ဥဒ္ဒေသော [Pg.413] နာမ နိဒ္ဒေသတ္ထော မုဒုမဇ္ဈိမပညာဗာဟုလ္လတော, အာဂတော စ ဘာရော အဝဿံ ဝဟိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဧကာ သညာတိ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာယ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာယ ဘာဝနာနိဒ္ဒေသော အနုပ္ပတ္တော’’တိ. တတ္ထာယံ သညာ-သဒ္ဒေါ ‘‘ရူပသညာ သဒ္ဒသညာ’’တိအာဒီသု (မဟာနိ. ၁၄) သဉ္ဇာနနလက္ခဏေ ဓမ္မေ အာဂတော, ‘‘အနိစ္စသညာ ဒုက္ခသညာ’’တိအာဒီသု ဝိပဿနာယံ အာဂတော, ‘‘ဥဒ္ဓုမာတကသညာတိ ဝါ သောပါကရူပသညာတိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဥဒါဟု နာနတ္ထာ’’တိအာဒီသု သမထေ အာဂတော. ဣဓ ပန သမထဿ ပရိကမ္မေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာဟာရေ ဟိ ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏံ, တပ္ပဘာဝိတံ ဝါ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဣဓ ‘‘အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာ’’တိ အဓိပ္ပေတံ. တတ္ထ ယသ္မိံ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, တတ္ထ နိဗ္ဗေဒဝိရာဂုပ္ပာဒနာယ တပ္ပသင်္ဂေန သဗ္ဗမ္ပိ အာဟာရံ ကိစ္စပ္ပဘေဒါဒီနဝေါပမ္မေဟိ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘အာဟရတီတိ အာဟာရော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ.

294. 所谓“略说”(Uddeso)是为解释(niddesa)之义，因钝、中慧者为多故。且因所来的重担必须荷负，故说：“对于如是略说为‘一种想’的食厌逆想，其修习的解释已至。”于此，“想”(saññā)一词，在“色想、声想”等句中，用于有认知之相的法；在“无常想、苦想”等句中，用于观(vipassanā)；在“肿胀想或所弃尸想等，这些法是同义还是异义”等句中，用于止(samatha)。于此则应知是止的遍作(parikamma)。因为于食取厌逆相，或由其所培育的近行定(upacārajjhāna)，在此处意指“食厌逆想”。在那里，于何食中应修食厌逆想，为了生起厌患、离贪，与那食物相关联，以作用、区别、过患、譬喻等来阐明一切食，故开始了“运来故为食”等的解释。

တတ္ထ အာဟရတီတိ အာဟာရပစ္စယသင်္ခါတေန ဥပ္ပတ္တိယာ, ဌိတိယာ ဝါ ပစ္စယဘာဝေန အတ္တနော ဖလံ အာနေတိ နိဗ္ဗတ္တေတိ ပဝတ္တေတိ စာတိ အတ္ထော. ကဗဠံ ကရီယတီတိ ကဗဠီကာရော, ဝတ္ထုဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ, လက္ခဏတော ပန ဩဇာလက္ခဏော ဝေဒိတဗ္ဗော, ကဗဠီကာရော စ သော ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန အာဟာရော စာတိ ကဗဠီကာရာဟာရော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ဖုသတီတိ ဖဿော. အယံ ဟိ အရူပဓမ္မောပိ သမာနော အာရမ္မဏေ ဖုသနာကာရေနေဝ ပဝတ္တတိ. တထာ ဟိ သော ဖုသနလက္ခဏောတိ ဝုစ္စတိ. စေတယတီတိ စေတနာ, အတ္တနော သမ္ပယုတ္တဓမ္မေဟိ သဒ္ဓိံ အာရမ္မဏေ အဘိသန္ဒဟတီတိ အတ္ထော, မနောသန္နိဿိတာ စေတနာ မနောသဉ္စေတနာ. ဥပပတ္တိပရိကပ္ပနဝသေန ဝိဇာနာတီတိ ဝိညာဏံ. ဧဝမေတ္ထ သာမညတ္ထတော, ဝိသေသတ္ထတော စ အာဟာရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကသ္မာ ပနေတေ စတ္တာရောဝ ဝုတ္တာ, အညေ ဓမ္မာ ကိံ အတ္တနော ဖလဿ ပစ္စယာ န ဟောန္တီတိ? နော န ဟောန္တိ, ဣမေ ပန တထာ စ ဟောန္တိ [Pg.414] အညထာ စာတိ သမာနေပိ ပစ္စယဘာဝေ အတိရေကပစ္စယာ ဟောန္တိ, တသ္မာ အာဟာရာတိ ဝုစ္စန္တိ.

此中，“能运来”（āharati），故为“食”（āhāra）；其义为：以名为食缘（āhārapaccaya）的缘性，为（自果的）生起或住立，运来、生起并持续其自身的果。被做成团，故为“段食”（kabaḷīkāra），此乃就事（vatthu）而言；若就相（lakkhaṇa）而言，则当知其相为食素（ojā）。此段食，依前述之义，亦是食，故为“段食”（kabaḷīkārāhāra）。余者亦然。“能触”，故为“触”（phassa）。此法虽是无色法，然实以触对所缘的方式而转起，是故，说它以触为相。“能思”，故为“思”（cetanā），其义为：与自身的相应法一同结合于所缘；依于意之思，是为“意思”（manosañcetanā）。依生起与思量而了知，故为“识”（viññāṇa）。如是，于此当知诸食的概括义与各别义。然则，为何只说此四者？难道其他法不能作为其自果之缘吗？并非不是。然而，此四法虽同具缘性，却是殊胜之缘，是故称为“食”。

ကထံ? ဧတေသု ဟိ ပဌမော သယံ ယသ္မိံ ကလာပေ တပ္ပရိယာပန္နာနံ ယထာရဟံ ပစ္စယော ဟောန္တောဝ ဩဇဋ္ဌမကံ ရူပံ အာဟရတိ, ဒုတိယော တိဿော ဝေဒနာ အာဟရတိ, တတိယော တီသု ဘဝေသု ပဋိသန္ဓိံ အာဟရတိ, စတုတ္ထော ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ နာမရူပံ အာဟရတိ. တေနာဟ ‘‘ကဗဠီကာရာဟာရော’’တိအာဒိ. ဧတ္ထ စ ကမ္မဇာဒိဘေဒဘိန္နာ ဩဇာ သတိ ပစ္စယလာဘေ ဒွေ တိဿော ပဝေဏိယော ဃဋေန္တီ ဩဇဋ္ဌမကရူပံ အာဟရတိ, သုခဝေဒနီယာဒိဘေဒဘိန္နော ဖဿာဟာရော ယထာရဟံ တိဿော ဝေဒနာ အာဟရတိ, ပုညာဘိသင်္ခါရာဒိဘေဒဘိန္နော မနောသဉ္စေတနာဟာရော ကာမဘဝါဒီသု တီသု ဘဝေသု ယထာရဟံ သဝိညာဏံ, အဝိညာဏဉ္စ ပဋိသန္ဓိံ အာဟရတိ, ဝိညာဏာဟာရော ယထာပစ္စယံ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ နာမံ ရူပံ, နာမရူပဉ္စ အာဟရတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန ဣမေ ဧဝ ဓမ္မာ အာဟာရာတိ ဝုတ္တာ. ယထာ ဟိ ကဗဠီကာရာဟာရော ရူပကာယဿ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန ပစ္စယော, ဧဝံ အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော, အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၁၅). အပရော နယော – အဇ္ဈတ္တိကသန္တတိယာ ဝိသေသပစ္စယတ္တာ ကဗဠီကာရာဟာရော, ဖဿာဒယော စ တယော ဓမ္မာ အာဟာရာတိ ဝုတ္တာ. ဝိသေသပစ္စယော ဟိ ကဗဠီကာရာဟာရဘက္ခာနံ သတ္တာနံ ရူပကာယဿ ကဗဠီကာရာဟာရော, နာမကာယေ ဝေဒနာယ ဖဿော, ဝိညာဏဿ မနောသဉ္စေတနာ, နာမရူပဿ ဝိညာဏံ. ယထာဟ ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ကာယော အာဟာရဋ္ဌိတိကော, အာဟာရံ ပဋိစ္စ တိဋ္ဌတိ, အနာဟာရော နော တိဋ္ဌတိ (သံ. နိ. ၅.၁၈၃). တထာ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ (ဥဒါ. ၁; မဟာဝ. ၁; နေတ္တိ. ၂၄).

如何？于此等食中，第一食，其自身于所在的任何色聚(kalāpa)中，作为其中所含诸法的如理之缘，产生以食素为第八的色法(ojaṭṭhamakarūpa)；第二食产生三受；第三食于三有中产生结生(paṭisandhi)；第四食于结生刹那产生名色。是故说“段食”等。于此，当知：由业生等差别而有区别的食素，在获得缘时，连接二或三的相续流，产生以食素为第八的色法；由乐受等差别而有区别的触食，如理地产生三受；由福行(puññābhisaṅkhāra)等差别而有区别的意思食，于欲有等三有中，如理地产生有识与无识的结生；识食则随缘在结生刹那产生名与色，以及名色。或又，以资助义，此等法被称为食。犹如段食以资助义为此色身之缘，如是，无色食为相应诸法之缘。如是说：“段食以食缘为缘，为此身之缘；无色食以食缘为缘，为相应诸法及彼等所生诸色之缘。”另一理趣为：因是内相续的殊胜缘故，段食及触等三法被称为食。因为段食是食用段食的有情之色身的殊胜缘；于名身中，触是受的殊胜缘，意思(manosañcetanā)是识的殊胜缘，识是名色的殊胜缘。如佛所说：“诸比丘，譬如，此身依食而住，缘食而存，无食则不存。如是，缘触有受，缘行(saṅkhāra)有识，缘识有名色。”

ကဗဠီကာရာဟာရေတိ ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ နိကန္တိ တဏှာ, တံ ဘယံ အနတ္ထာဝဟတော. ဂဓိတဿ ဟိ အာဟာရပရိဘောဂေါ အနတ္ထာယ ဟောတိ. ဟေတုအတ္ထေ ဘုမ္မံ. ဧဝံ သေသေသု. နိကန္တီတိ နိကာမနာ ဆန္ဒရာဂေါ[Pg.415]. ဘာယတိ ဧတသ္မာတိ ဘယံ, နိကန္တိ ဧဝ ဘယံ နိကန္တိဘယံ. ကဗဠီကာရာဟာရဟေတု ဣမေသံ သတ္တာနံ ဆန္ဒရာဂေါ ဘယံ ဘယာနကံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒဿ အနတ္ထဿ သကလဿာပိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ဟေတုဘာဝတော. တေနေဝါဟ ‘‘ကဗဠီကာရေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ, အတ္ထိ နန္ဒီ, အတ္ထိ တဏှာ, ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ ဝိရုဠှ’’န္တိအာဒိ (သံ. နိ. ၂.၆၄; ကထာ. ၂၉၆; မဟာနိ. ၇). ဥပဂမနံ အပ္ပဟီနဝိပလ္လာသဿ အာရမ္မဏေန သမောဓာနံ သင်္ဂတိ သုခဝေဒနီယာဒိဖဿုပ္ပတ္တိ ဘယံ ဘယာနကံ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ အပရိမုစ္စနတော. တေနာဟ ‘‘သုခဝေဒနီယံ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ (သံ. နိ. ၄.၁၂၉), တဿ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ…ပေ… ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ (ဥဒါ. ၁). တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဥပပဇ္ဇတိ ဧတေနာတိ ဥပပတ္တိ, ဥပပဇ္ဇနံ ဝါ ဥပပတ္တိ, ခိပနံ ဘယံ ဘယာနကံ ဥပပတ္တိမူလကေဟိ ဗျသနေဟိ အပရိမုတ္တတော. တေနာဟ ‘‘အဝိဒွါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပုဂ္ဂလော ပုညဉ္စေ သင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ပုညုပဂံ ဘဝတိ ဝိညာဏံ. အပုညဉ္စေ သင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အပုညုပဂံ ဘဝတိ ဝိညာဏ’’န္တိအာဒိ (သံ. နိ. ၂.၅၁). ပဋိသန္ဓီတိ ဘဝန္တရာဒီဟိ ပဋိသန္ဓာနံ, တံ ဘယံ ဘယာနကံ ပဋိသန္ဓိနိမိတ္တေဟိ ဒုက္ခေဟိ အဝိမုစ္စနတော. တေနာဟ ‘‘ဝိညာဏေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ, အတ္ထိ နန္ဒီ, အတ္ထိ တဏှာ, ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ ဝိရုဠှ’’န္တိအာဒိ (သံ. နိ. ၂.၆၄).

于段食中，贪爱（nikanti）即是渴爱（taṇhā），其为怖畏（bhayaṃ），因其招致祸患。诚然，贪著者的受用食物导致祸患。此处，处格（bhummaṃ）用于因缘义。其余亦如是。贪爱即是欲求（nikāmanā）、欲贪（chandarāgo）。从此而畏，故为怖畏；贪爱即是怖畏，故为贪爱怖畏（nikantibhayaṃ）。对这些众生而言，（对段食的）欲贪是怖畏、是恐怖，因为它是现法等种种祸患以及一切轮回之苦的因。因此说：“诸比丘，若于段食有贪（rāgo）、有欢喜（nandī）、有渴爱，识则于彼处住立、增长”等。接近（upagamanaṃ）——即未断颠倒者与所缘的和合、会遇——以及乐受等触的生起，是怖畏、是恐怖，因为未从三苦性（tīhi dukkhatāhi）解脱故。因此说：“诸比丘，缘于乐受触，生起乐受，彼人以受为缘而有渴爱……乃至……此是苦蕴（dukkhakkhandha）之集”。以此于彼彼有中投生，故为生（upapatti）；或投生即是生。此是怖畏、是恐怖，因为未从以生为根本的灾患（byasana）解脱故。因此说：“诸比丘，无明的个人（purisapuggala）若造作福行，其识则趣向于福；若造作非福行，其识则趣向于非福”等。结生（paṭisandhi）即是与他有等的连接，此是怖畏、是恐怖，因为未从以结生为因的诸苦解脱故。因此说：“诸比丘，若于识食有贪、有欢喜、有渴爱，识则于彼处住立、增长”等。

ပုတ္တမံသူပမေန ဩဝါဒေန ဒီပေတဗ္ဗော နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂါယ. ဧဝံ ဟိ တတ္ထ နိကန္တိဘယံ န ဟောတိ. နိစ္စမ္မာ ဂါဝီ ယံ ယံ ဌာနံ ဥပဂစ္ဆတိ, တတ္ထ တတ္ထေဝ နံ ပါဏိနော ခါဒန္တိယေဝ. ဧဝံ ဖဿေ သတိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဝေဒနာ စ ဒုက္ခသလ္လာဒိတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ ဖဿေ အာဒီနဝံ ပဿန္တဿ ဥပဂမနဘယံ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဖဿာဟာရော နိစ္စမ္မဂါဝူပမေန ဒီပေတဗ္ဗော’’တိ. ဧကာဒသဟိ အဂ္ဂီဟိ သဗ္ဗသော အာဒိတ္တာ ဘဝါ အင်္ဂါရကာသုသဒိသာတိ ပဿတော ဥပပတ္တိဘယံ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘မနောသဉ္စေတနာဟာရော အင်္ဂါရကာသူပမေန ဒီပေတဗ္ဗော’’တိ. စောရသဒိသံ ဝိညာဏံ အနတ္ထပါတတော, ပဟာရသဒိသီ ဝေဒနာ ဒုရဓိဝါသတောတိ သမ္မဒေဝ ပဿတော ပဋိသန္ဓိဘယံ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝိညာဏာဟာရော သတ္တိသတူပမေန ဒီပေတဗ္ဗော’’တိ.

应以子肉喻教导，是为了无欲贪地受用。如是则无爱欲之怖畏。犹如无皮之母牛，无论去到何处，彼处之众生即啃食之。同样地，有触则受生起，而受应当被视为苦、视为箭等。见触之过患者，则无趋近（所缘）之怖畏，故说：“触食应以无皮牛喻来说明”。见诸有被十一火完全燃烧，犹如火炭坑者，则无生起之怖畏，故说：“意思食应以火炭坑喻来说明”。识如盗贼，因其带来祸患；受如矛刺，因其难以忍受。如是正见者，则无结生之怖畏，故说：“识食应以百矛喻来说明”。

ဧဝံ [Pg.416] ကိစ္စာဒိမုခေန အာဟာရေသု အာဒီနဝံ ဝိဘာဝေတွာ ဣဒါနိ တတ္ထ ယထာဓိပ္ပေတံ အာဟာရံ နိဒ္ဓါရေတွာ ပဋိက္ကူလတော မနသိကာရဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣမေသု ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဥပါဒါယရူပနိဒ္ဒေသေပိ ‘‘ကဗဠီကာရော အာဟာရော’’တိ (ဓ. သ. ၅၉၅) အာဂတတ္တာ တတော ဝိသေသေန္တော ‘‘အသိတပီတခါယိတသာယိတပ္ပဘေဒေါ’’တိ အာဟ, ဘူတကထနံ ဝါ ဧတံ. တတ္ထ အသိတပီတခါယိတသာယိတပ္ပဘေဒေါတိ အသိတဗ္ဗပါတဗ္ဗခါယိတဗ္ဗသာယိတဗ္ဗဝိဘာဂေါ ကာလဘေဒဝစနိစ္ဆာယ အဘာဝတော ယထာ ‘‘ဒုဒ္ဓ’’န္တိ. ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဝါတိ အဝဓာရဏံ ယထာ ဖဿာဟာရာဒိနိဝတ္တနံ, ဧဝံ ဩဇာဟာရနိဝတ္တနမ္ပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဝတ္ထုကော ဧဝ ဟိ အာဟာရော ဣဓ ကမ္မဋ္ဌာနဘူတော, တေန အာဟရီယတီတိ အာဟာရောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာဟရတီတိ အာဟာရောတိ အယံ ပနတ္ထော နိဗ္ဗတ္တိတဩဇာဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမသ္မိံ အတ္ထေတိ ဣမသ္မိံ ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ခါတေ အတ္ထေ. ဥပ္ပန္နာ သညာတိ သညာသီသေန ဘာဝနံ ဝဒတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၀၅).

如是，以作用等为首阐明诸食的过患后，现在为了确定其中所意欲的食，并显示以厌恶作意的方法，故说“于此等中”等。在所造色解释(upādāyarūpaniddesa)中，亦因已出现“段食(kabaḷīkāro āhāro)”（法集论595），故为令其差别而说“食、饮、嚼、尝之差别”，此或为如实之言。其中，“食、饮、嚼、尝之差别”意为应食、应饮、应嚼、应尝的分别。这是因为没有意欲说时态的差别，如同“duddhaṃ”（已挤出的）一词。“唯段食”中的“唯”是为限定，如同排除触食(phassāhāra)等，亦应见其排除了食素食(ojāhāra)。诚然，在此（食厌想）中，唯有事的食(savatthuko āhāro)才是业处(kammaṭṭhāna)。因此，于此应见其义为：“被带来，故为食”。复次，“能带来，故为食”此义，则应依所产生的食素(nibbattita-ojā)而得知。“于此义中”，即于此名为业处的义中。“已生之想”，是以想为首而说修习(bhāvanā)。诚然，（彼）将说：“复次，以取厌恶相……”等（清净道论1.305）。

ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဟေတွာတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယတ္တိဓမ္မတော, အတ္ထတော စ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ ကတွာ. တေနာဟ ‘‘ဥဂ္ဂဟတော ဧကပဒမ္ပိ အဝိရဇ္ဈန္တေနာ’’တိ. တတ္ထ ဥဂ္ဂဟတောတိ အာစရိယုဂ္ဂဟတော. ဧကပဒမ္ပီတိ ဧကမ္ပိ ပဒံ, ဧကကောဋ္ဌာသမ္ပိ ဝါ, ပဒေသမတ္တမ္ပီတိ အတ္ထော. ဒသဟာကာရေဟီတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု အန္တိမဇီဝိကာဘာဝတော, ပိဏ္ဍပါတဿ အလာဘလာဘေသု ပရိတဿနဂေဓာဒိသမုပ္ပတ္တိတော, ဘုတ္တဿ သမ္မဒဇနနတော, ကိမိကုလသံဝဒ္ဓနတောတိ ဧဝမာဒီဟိပိ အာကာရေဟိ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလတာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ? ဝုတ္တံ ဟေတံ ‘‘အန္တမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဇီဝိကာနံ ယဒိဒံ ပိဏ္ဍောလျံ, အဘိသာပေါယံ, ဘိက္ခဝေ, လောကသ္မိံ ‘ပိဏ္ဍောလော ဝိစရသိ ပတ္တပါဏီ’’’တိ (သံ. နိ. ၃.၈၀), ‘‘အလဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိတဿတိ, လဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ ဂဓိတော မုစ္ဆိတော အဇ္ဈောသန္နော အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၂၄), ‘‘ဘုတ္တော စ အာဟာရော ကဿစိ ကဒါစိ မရဏံ ဝါ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ အာဝဟတိ, ဥက္ကောစကာဒယော, တက္ကောဋကာဒယော စ ဒွတ္တိံသ ဒွတ္တိံသ ကုလပ္ပဘေဒါ ကိမယော စ နံ ဥပနိဿာယ ဇီဝန္တီ’’တိ.

取修习业处，是指从经教和义理两方面，很好地学习、很好地思惟、很好地受持修习业处。因此说“乃至一字不忘失”。这里“取”是指从阿阇梨处学习。“一字”是指一个字，或一个章节，乃至少许文义。“十种行相”为何如此说呢？难道不应从最低下的活命方式、得与不得食物时生起忧愁和贪爱、引起食后昏沉、滋生虫类家族等行相来观察食物的可厌之相吗？经中说：“诸比丘，这种乞食活命是最低下的，世间有话说‘手持钵盂去乞食’，这实在是诅咒。”“（比丘）没得到食物时会忧愁，得到后又贪恋执著，看不到食物的过患，愚痴没有智慧地享用它。”“所吃的食物有时会给某些人带来死亡，或者带来濒临死亡的痛苦，以及疥癣等病；更有三十二种虫子家族依靠它生存。”

ဝုစ္စတေ [Pg.417] – အန္တိမဇီဝိကာဘာဝေါ တာဝ စိတ္တသံကိလေသဝိသောဓနတ္ထံ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသတော ပဂေဝ မနသိ ကာတဗ္ဗော ‘‘မာဟံ ဆဝါလာတသဒိသော ဘဝေယျ’’န္တိ. တထာ ပိဏ္ဍပါတဿ အလာဘလာဘေသုပိ ပရိတဿနဂေဓာဒိသမုပ္ပတ္တိနိဝါရဏံ ပဂေဝ အနုဋ္ဌာတဗ္ဗံ သုပရိသုဒ္ဓသီလဿ ပဋိသင်္ခါနဝတော တဒဘာဝတော. ဘတ္တသမ္မဒေါ အနေကန္တိကော, ပရိဘောဂန္တောဂဓော ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိမိကုလသံဝဒ္ဓနံ ပန န သင်္ဂဟေတဗ္ဗံ, သင်္ဂဟိတမေဝ ဝါ ‘‘ဒသဟာကာရေဟီ’’တိ ဧတ္ထ နိယမဿ အကတတ္တာ. ဣမိနာ ဝါ နယေန ဣတရေသမ္ပေတ္ထ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော ယထာသမ္ဘဝမေတ္ထ ပဋိက္ကူလတာပစ္စဝေက္ခဏဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. တထာ ဟိ ဃရဂေါဠိကဝစ္စမူသိကဇတုကဝစ္စာဒိကံ သမ္ဘဝန္တံ ဂဟိတံ, န ဧကန္တိကန္တိ. တထာ ပရိယေသနာဒီသုပိ ယထာသမ္ဘဝံ ဝတ္တဗ္ဗံ.

当说：为清净心之杂染，于专注业处前，即应先作意最下等之谋生方式，[思惟：]“愿我勿如烧尸杖。”同样地，于乞食之得与不得，亦应预先防止渴求、贪婪等生起；具足善清净戒与省察力者，彼等[烦恼]无故。饭后昏沉，当知其为不必然，或为包含于受用之中。再者，滋生虫类不应被包含，或亦可认为已被包含，因于“以十行相”中，此处未作规定故。或以此理，当知此处亦包含其他[行相]，因于此处，其意趣在于随其可能省察厌恶故。诚然，如壁虎粪、鼠粪、蝙蝠粪等，是就其可能性而纳入，并非必然。同样地，于遍求等，亦应随其可能而说。

ဂမနတောတိအာဒီသု ပစ္စာဂမနမ္ပိ ဂမနသဘာဂတ္တာ ဂမနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ. ပဋိက္ကမနသာလာဒိဥပသင်္ကမနံ ဝိယ ပရိယေသနေ သမာနပဋိက္ကူလံ ဟိ အသုစိဋ္ဌာနက္ကမနဝိရူပဒုဂ္ဂန္ဓဒဿနဃာယနာဓိဝါသနေဟိ. ဂမနတောတိ ဘိက္ခာစာရဝသေန ဂေါစရဂါမံ ဥဒ္ဒိဿ ဂမနတော. ပရိယေသနတောတိ ဂေါစရဂါမေ ဘိက္ခတ္ထံ အာဟိဏ္ဍနတော. ပရိဘောဂတောတိ အာဟာရဿ ပရိဘုဉ္ဇနတော. ဥဘယံ ဥဘယေန အာသယတိ, ဧကဇ္ဈံ ပဝတ္တမာနောပိ ကမ္မဗလဝဝတ္ထိတော ဟုတွာ မရိယာဒဝသေန အညမညံ အသင်္ကရတော သယတိ တိဋ္ဌတိ ပဝတ္တတီတိ အာသယော, အာမာသယဿ ဥပရိ တိဋ္ဌနကော ပိတ္တာဒိကော. မရိယာဒတ္ထော ဟိ အယမာကာရော, တတော အာသယတော. နိဒဓာတိ ယထာဘုတ္တော အာဟာရော နိစိတော ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထာတိ နိဓာနံ, အာမာသယော, တတော နိဓာနတော. အပရိပက္ကတောတိ ဂဟဏီသင်္ခါတေန ကမ္မဇတေဇေန အပရိပက္ကတော. ပရိပက္ကတောတိ ယထာဘုတ္တဿ အာဟာရဿ ဝိပက္ကဘာဝတော. ဖလတောတိ နိဗ္ဗတ္တိတော. နိဿန္ဒတောတိ ဣတော စိတော စ ဝိဿန္ဒနတော. သမ္မက္ခနတောတိ သဗ္ဗသော မက္ခနတော. သဗ္ဗတ္ထ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလတာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. တံတံကိရိယာနိပ္ဖတ္တိပဋိပါဋိဝသေန စာယံ ဂမနတောတိအာဒိကာ အနုပုဗ္ဗီ ဌပိတာ, သမ္မက္ခနံ ပန ပရိဘောဂါဒီသု လဗ္ဘမာနမ္ပိ နိဿန္ဒဝသေန ဝိသေသတော ပဋိက္ကူလန္တိ သဗ္ဗပစ္ဆာ ဌပိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

在“行”等中，返回也因与“行”的性质相同，而被“行”所摄。就像从乞食处返回饭堂等被摄入“寻觅”中一样。确实，（返回）与（行走）同样令人厌恶，因为要踩踏不净之处、看见丑陋之色、嗅到难闻之气并忍受这些。所谓“行”，是指比丘为行乞食而朝向行乞村落而去。所谓“寻觅”，是指为食物而在行乞村落中遍行。所谓“受用”，是指受用食物。两者各安其处，即使同时发生，也因业力所分划，以界限故，互不混杂地卧、住、转起，故为“处”（āsayo），如同在生脏（āmāsaya，胃）之上安住的胆汁等。此中“ā”字实为界限义，因此是“处”。所食的食物于此积集而住，故此（胃）为“贮藏处”（nidhāna）；因此是“从贮藏处”。所谓“未消化”，是指未被名为“消化火”（gahaṇī）的业生火界所消化。所谓“已消化”，是指所食食物已消化的状态。所谓“果”，是指已生成。所谓“流漏”，是指从此从彼流出。所谓“涂抹”，是指完全涂抹。应作如是结合：“于一切（阶段的）食物中，皆应省察其可厌。”此“行”等次第，是依循那些行为完成的顺序而安立。然而，“涂抹”一项，虽在受用等（阶段）亦可得见，但因“流漏”而尤其可厌，故置于最后，当如是知。

၂၉၅. ဧဝံ မဟာနုဘာဝေတိ ဣဒါနိ ဝတ္တဗ္ဗပဋိပတ္တိယာ မဟာနုဘာဝေတိ ဝဒန္တိ, သဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာနပရိဟရဏာဒိသိဒ္ဓံ ဝါ ဓမ္မသုဓမ္မတံ ပုရက္ခတွာ ယောဂါဝစရေန [Pg.418] ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝံ မဟာနုဘာဝေ နာမ သာသနေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နာမ-သဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပဗ္ဗဇိတေန ဂါမာဘိမုခေန ဂန္တဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. အယဉ္စ ဂမနာဒိတော ပစ္စဝေက္ခဏာ ယောဂိနော န အတ္တုဒ္ဒေသိကာဝ, အထ ခေါ အနုဒ္ဒေသိကာပီတိ ဒဿေန္တော ‘‘သကလရတ္တိ’’န္တိအာဒိနာ ဓုရဒွယံ ပရိဂ္ဂဟေသိ. ပရိဝေဏန္တိ ပရိဝေဏင်္ဂဏံ. ဝီသတိံသဝါရေတိ ဧတ္ထ သန္တတိပစ္စုပ္ပန္နဝသေန ဝါရပရိစ္ဆေဒေါတိ ကေစိ, အပရေ ပန ‘‘ဥဏှာသနေနာ’’တိ ဝဒန္တိ. နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနဉှိ အပ္ပတ္တာ ဘာဝနာ ဖရဏပီတိယာ အဘာဝတော နိသဇ္ဇာဝသေန ကာယကိလမထံ န ဝိနောဒတိယေဝါတိ ဣရိယာပထစလနံ ဟောတိယေဝ. ဝီသတိံသဂ္ဂဟဏံ ပန ယထာသလ္လက္ခိတဘိက္ခာစရဏဝေလာဝသေန. အထ ဝါ ဂမနတော ယာဝ သမ္မက္ခနမနသိကာရော ဧကော ဝါရော, ဧဝံ ဝီသတိံသဝါရေ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရိတွာ. နိဇနသမ္ဗာဓာနီတိ ဇနသမ္ဗာဓရဟိတာနိ, တေန အပ္ပာကိဏ္ဏတံ, အပ္ပသဒ္ဒတံ, အပ္ပနိဂ္ဃောသတဉ္စ ဒဿေတိ. တတော ဧဝ ပဝိဝေကသုခါနိ ဇနဝိဝေကေန ဣဋ္ဌာနိ, ပဝိဝေကဿ ဝါ ဈာနာနုယောဂဿ ဥပကာရာနိ. ယသ္မာ ဆာယူဒကသမ္ပန္နာနိ, တသ္မာ သီတလာနိ. ယသ္မာ သုစီနိ, တသ္မာ ရမဏီယဘူမိဘာဂါနီတိ ပုရိမာနိ ဒွေ ပစ္ဆိမာနံ ဒွိန္နံ ကာရဏဝစနာနိ. အရိယန္တိ နိဒ္ဒေါသံ. ဝိဝေကရတိန္တိ ဈာနာနုယောဂရတိံ.

295. “如此具大威力”，是指以如今将要宣说的行道而具大威力；或者，为了显示瑜伽行者应以遍修一切业处等所成就的法之善法性为首而如此行道，故说“于如此具大威力的教法中”等。其中，`nāma`一词应被视为赞叹义。“出家人应面向村庄而去”，应如是结合文句。此从行走等开始的省察，对行者而言，不仅是为自己而作的指示，亦有非特为指示者。为了显示此义，故以“整夜”等文，总摄了二种责任。`Pariveṇa`（寺院）是指寺院的庭院。关于“二十或三十遍”，在此，一些人说，是依相续现行而划分次数；另一些人则说：“以暖座”。因为未镇伏诸盖的修行，由于没有遍满的喜，仅凭坐姿实不能消除身体的疲劳，因此必然会发生威仪的变动。而取二十或三十之数，则是依据所观察到的比丘行乞的时间。或者，从行走开始，直到彻底作意为一次，如此在二十或三十遍中，对业处作意。`Nijanasambādhāni`意为远离人群的拥挤，由此显示了不混杂、无音声、无喧嚣。正因如此，这些地方因远离人群而适意，是离群之乐；或者，对远离，即对致力禅修，有所助益。因为具足树荫与水，所以清凉；因为洁净，所以是令人愉悦的地方——前两句是后两句的原因说明。`Ariyaṃ`意为无过失。`Vivekarati`意为乐于致力禅修。

ကိဉ္စာပိ ယောဂါဝစရာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ နာမ သုဇဂ္ဂိတံ သုသမ္မဋ္ဌမေဝ ဟောတိ, ကဒါစိ ပန ဇဂ္ဂနတော ပစ္ဆာ ဧဝမ္ပိ သိယာတိ ပဋိက္ကူလတာပစ္စဝေက္ခဏာယ သမ္ဘဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ပါဒရဇဃရဂေါလိကဝစ္စာဒိသမ္ပရိကိဏ္ဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတ္ထ ပစ္စတ္ထရဏန္တိ ဘူမိယာ ဆဝိရက္ခဏတ္ထံ အတ္ထရိတဗ္ဗံ စိမိလိကာဒိအတ္ထရဏမာဟ. ဇတုကာ ခုဒ္ဒကဝဂ္ဂုလိယော. ဥပဟတတ္တာတိ ဒူသိတတ္တာ. တတောတိ တတော တတော. အပ္ပေကဒါ ဥလူကပါရာဝတာဒီဟီတိ ဣဓာပိ ‘‘အပ္ပေကဒါ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဥဒကစိက္ခလ္လာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကစဝရာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ပရိဝေဏတော ဝိဟာရင်္ဂဏပ္ပဝေသမဂ္ဂေါ ဝိဟာရရစ္ဆာ.

虽然禅修者的住处确实是善加清扫、善加打扫的，但有时在清扫之后也可能变成那样。为显示其发生之可能以省察不净，故说“遍布脚尘、壁虎、粪便等”，当如是了知。其中，“铺垫物”(paccattharaṇa)是说为了保护地面的表层而应铺设的粗布等铺垫物。`Jatukā`是小蝙蝠。`Upahatattā`是因为被毁坏。`Tato`即`tato tato`（从此从彼）。对于“有时被猫头鹰、鸽子等”，此处也应引“有时”(appekadā)一词来连接。对于“被水、泥等”，此处的“等”字摄入垃圾等。从（僧房）区域进入寺院庭院的通道是“寺院巷道”(vihāraracchā)。

ဝိတက္ကမာဠကေတိ ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ အဇ္ဇ ဘိက္ခာယ စရိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ ဝိတက္ကနမာဠကေ. ဂါမမဂ္ဂန္တိ ဂါမဂါမိမဂ္ဂံ. ခါဏုကဏ္ဋကမဂ္ဂေါတိ ခါဏုကဏ္ဋကဝန္တော မဂ္ဂေါ. ဒဋ္ဌဗ္ဗော ဟောတီတိ ဒဿနေန ဂမနံ ဥပလက္ခေတိ.

“于思惟亭”(vitakkamāḷake)中，[思惟]如“今日应于何处乞食？”等。“村道”(gāmamagga)是前往村庄的道路。“树桩荆棘道”(khāṇukaṇṭakamagga)是有树桩和荆棘的道路。“应被见”(daṭṭhabbo hoti)是说以见来辨识所行之处。

ဂဏ္ဍံ [Pg.419] ပဋိစ္ဆာဒေန္တေနာတိအာဒိ ဧဝမဇ္ဈာသယေန နိဝါသနာဒိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဝတ္တဒဿနံ, ဂဏ္ဍရောဂိနာ ဝါတာတပါဒိပရိဿယဝိနောဒနတ္ထံ ဂဏ္ဍံ ပဋိစ္ဆာဒယမာနေန ဝိယ. အထ ဝါ ဂဏ္ဍံ ဝိယ ဂဏ္ဍံ ပဋိစ္ဆာဒယမာနေနာတိ ဧကံ ဂဏ္ဍ-သဒ္ဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ ဘဝတိ. ‘‘ဂဏ္ဍောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နေတံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဓိဝစန’’န္တိ (အ. နိ. ၉.၁၅; သံ. နိ. ၄.၁၀၃) ဝစနတော ဂဏ္ဍောတိ အတ္တဘာဝဿ ပရိယာယော, ဝိသေသတော ရူပကာယဿ ဒုက္ခတာသူလယောဂတော, အသုစိပဂ္ဃရဏတော, ဥပ္ပာဒဇရာဘင်္ဂေဟိ ဥဒ္ဓုမာတကပက္ကပဘိဇ္ဇနတော. ဝဏစောဠကန္တိ ဝဏပဋိစ္ဆာဒကဝတ္ထခဏ္ဍံ. နီဟရိတွာတိ ထဝိကတော ဥဒ္ဓရိတွာ. ကုဏပါနိပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ ဂရဟာယံ ဧဝရူပါနိပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ ဘဝန္တီတိ, သမ္ဘဝဒဿနေ ဝါ ဣဒမ္ပိ တတ္ထ သမ္ဘဝတီတိ. အဓိဝါသေတဗ္ဗောတိ ခမိတဗ္ဗော အညထာ အာဟာရဿ အနုပလဗ္ဘနတော. ဂါမဒွါရေတိ ဂါမဒွါရသမီပေ, ဥမ္မာရဗ္ဘန္တရေ ဝါ. ဂါမရစ္ဆာ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတာ ဩလောကေတဗ္ဗာ ဟောန္တိ ယုဂမတ္တဒဿိနာပိ သတာတိ အဓိပ္ပာယော.

“‘如掩疮者’（Gaṇḍaṃ paṭicchādentena）等句，是为显示应以此意趣而穿着等。犹如患疮者为遣除风、热等危患而覆盖疮口。或者，如同覆盖疮口一般覆盖（如疮的）身体，应如此连接一个‘疮’字。如经言：‘诸比丘，所谓“疮”，实乃五取蕴之同义词。’故‘疮’是自体（attabhāva）的别名，特别是色身，因其与三苦之刺结合故，流出不净物故，由生、老、坏而肿胀、成熟、破裂故。‘疮布’（Vaṇacoḷaka）即覆盖疮口的布片。‘取出’（Nīharitvā）即从袋中拿出。于‘腐肉等’（Kuṇapānipi）中，‘pi’字用于轻蔑义，意为‘连如此可厌之物也应见到’；或用于显示可能性，意为‘此事于彼处亦可能发生’。‘应忍受’（Adhivāsetabbo）即应堪忍，否则将得不到食物。‘于村门口’（Gāmadvāre）指村门附近或门槛之内。其意为：贯通的村路，即使是只看一轭远者，也应当眺望。

ပစ္စတ္ထရဏာဒီတိ ဃရဂေါလိကဝစ္စာဒိသံကိလိဋ္ဌပစ္စတ္ထရဏာဒိကံ. အနေကကုဏပပရိယောသာနန္တိ ဧတ္ထ ဒုန္နိဝတ္ထဒုပ္ပာရုတမနုဿသမာကုလာနံ ဂါမရစ္ဆာနံ ဩလောကနမ္ပိ အာနေတွာ ဝတ္တဗ္ဗံ. တမ္ပိ ဟိ ပဋိက္ကူလမေဝါတိ. အဟော ဝတာတိ ဂရဟနေ နိပါတော. ဘောတိ ဓမ္မာလပနံ. ယာဝဉ္စိဒံ ပဋိက္ကူလော အာဟာရော ယဒတ္ထံ ဂမနမ္ပိ နာမ ဧဝံ ဇေဂုစ္ဆံ, ဒုရဓိဝါသနဉ္စာတိ အတ္ထော.

“‘敷具等’（Paccattharaṇādi）指被壁虎（gharagolikā）粪等所污染的铺垫物等。于‘以多种尸体为终’（Anekakuṇapapariyosāna）一句，亦应引申说明见到遍满衣着不整之人的村路。因为那也确实是可厌的。‘呜呼！’（Aho vata）是用于责难的不变词。‘贤者’（Bho）是说法的称呼语。其义为：‘这食物是何等可厌啊！为了它而前往，竟是如此可厌、难忍之事！’

၂၉၆. ဂမနပဋိက္ကူလန္တိ ဂမနမေဝ ပဋိက္ကူလံ ဂမနပဋိက္ကူလံ. အဓိဝါသေတွာပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော, တေန ‘‘ဧတ္တကေနာပိ မုတ္တိ နတ္ထိ, ဣတော ပရမ္ပိ မဟန္တံ ပဋိက္ကူလံ သကလံ အဓိဝါသေတဗ္ဗမေဝါ’’တိ ဝက္ခမာနံ ပဋိက္ကူလံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. သံဃာဋိပါရုတေနာတိ သံဃာဋိယာ ကပ္ပနပါရုပနေန ပါရုတသရီရေန. ယတ္ထာတိ ယာသု ဝီထီသု. ယာဝ ပိဏ္ဍိကမံသာပီတိ ယာဝ ဇင်္ဃပိဏ္ဍိကမံသပ္ပဒေသာပိ. ဥဒကစိက္ခလ္လေတိ ဥဒကမိဿေ ကဒ္ဒမေ. ဧကေန စီဝရန္တိ ဧကေန ဟတ္ထေန နိဝတ္ထစီဝရံ. မစ္ဆာ ဓောဝီယန္တိ ဧတေနာတိ မစ္ဆဓောဝနံ, ဥဒကံ. သမ္မိဿ-သဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. ဩဠိဂလ္လာနိ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကဂဗ္ဘမလာဒီနံ သကဒ္ဒမာနံ သန္ဒနဋ္ဌာနာနိ, ယာနိ ဇဏ္ဏုမတ္တအသုစိဘရိတာနိပိ ဟောန္တိ. စန္ဒနိကာနိ ကေဝလာနံ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကဂဗ္ဘမလာဒီနံ သန္ဒနဋ္ဌာနာနိ[Pg.420]. ယတောတိ ဩဠိဂလ္လာဒိတော. တာ မက္ခိကာတိ တတ္ထ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနော နီလမက္ခိကာ. နိလီယန္တီတိ အစ္ဆန္တိ.

296. “行走的厌恶”(gamanapaṭikkūla)，即行走本身即是厌恶，故曰“行走的厌恶”。“亦当忍受”(adhivāsetvāpi)中的“亦”(pi)字为集合义，它集合了下文将述的厌恶：“仅凭此（忍耐）亦不得解脱，于此之后，尚有巨大、一切的厌恶必须忍受。”“以僧伽梨(saṅghāṭi)覆身者”，即以裁制、披覆的僧伽梨覆盖身体者。“于何处”，即于哪些街道。“乃至小腿肚”，即乃至小腿肚的部位。“于泥水中”，即于和水混合的烂泥中。“以一衣”，是指以一手（提着）所穿的下衣。“鱼以此被洗”，故名“洗鱼水”。“混合”一词，应逐一关联。排水沟(oḷigalla)，是混有烂泥的残食水、胎秽等流淌之处，这些地方有时也充满齐膝深的不净物。污水池(candanikā)，是纯粹的残食水、胎秽等流淌之处。“从何处”，即从排水沟等处。“那些苍蝇”，即是在彼处成群活动的青蝇。“栖息”，即停留。

ဒဒမာနာပီတိအာဒိ သတိပိ ကေသဉ္စိ သဒ္ဓါနံ ဝသေန သက္ကစ္စကာရေ ပဋိက္ကူလပစ္စဝေက္ခဏာယောဂျံ ပန အသဒ္ဓါနံ ဝသေန ပဝတ္တနကအသက္ကစ္စကာရမေဝ ဒဿေတုံ အာရဒ္ဓံ. တုဏှီ ဟောန္တိ သယမေဝ ရိဉ္စိတွာ ဂစ္ဆိဿတီတိ. ဂစ္ဆာတိ အပေဟိ. ရေတိ အမ္ဘော. မုဏ္ဍကာတိ အနာဒရာလပနံ. သမုဒါစရန္တီတိ ကထေန္တိ. ပိဏ္ဍောလျဿ အန္တိမဇီဝိကာဘာဝေနာဟ ‘‘ကပဏမနုဿေန ဝိယ ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ နိက္ခမိတဗ္ဗ’’န္တိ.

“纵有施者”等句：虽然有因某些信者而作的恭敬行为，但此处是为了开示那适合思惟厌恶、因无信者而发生的不恭敬行为，而开始讲述。（他们）默然不语，是心想：“他自己会感到厌烦而离去。”“去！”即走开。“喂！”(re)即“喂！”(ambho)。“秃头！”(muṇḍaka)是不敬的称呼。“交谈”，即说话。因为托钵乞食是最低下的谋生方式，故说：“应如贫者，于村中乞食后离去。”

၂၉၇. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပတ္တဂတေ အာဟာရေ. လဇ္ဇိတဗ္ဗံ ဟောတိ ‘‘ဥစ္ဆိဋ္ဌံ နု ခေါ အယံ မယှံ ဒါတုကာမော’’တိ အာသင်္ကေယျာတိ, သေဒေါ ပဂ္ဃရမာနော အာဟာရဿ ဝါ ဥဏှတာယ, ဘိက္ခုနော ဝါ သပရိဠာဟတာယာတိ အဓိပ္ပာယော. သုက္ခထဒ္ဓဘတ္တမ္ပီတိ သုက္ခတာယ ထဒ္ဓမ္ပိ ဘတ္တံ, ပဂေဝ တက္ကကဉ္ဇိကာဒိနာ ဥပသိတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော. တေန သေဒေန ကိလိန္နတာယ ပဋိက္ကူလတံ ဝဒတိ.

297. “于彼”是指于那在钵中的食物。应当感到惭愧，因为可能会怀疑：“此人是否想给我残食？”其义为：汗水流下，或因食物之热，或因比丘身体之燥热。“干硬饭”是指因干燥而坚硬的饭，更何况是被酪浆、米粥等浇淋的饭，此为其义。此句是说因被那汗水沾湿而令人厌恶。

တသ္မိန္တိ ပိဏ္ဍပါတေ. သမ္ဘိန္နသောဘေတိ သဗ္ဗသော ဝိနဋ္ဌသောဘေ. ဝေမဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယာတိ ဇိဝှာယ မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ. ဒန္တဂူထကော ဒန္တမလံ. ဝိစုဏ္ဏိတမက္ခိတောတိ ဥဘယေဟိ ဒန္တေဟိ ဝိစုဏ္ဏိတော ခေဠာဒီဟိ သမုပလိတ္တော. ဧဝံဘူတဿ စဿ ယာယံ ပုဗ္ဗေ ဝဏ္ဏသမ္ပဒါ, ဂန္ဓသမ္ပဒါ, အဘိသင်္ခါရသမ္ပဒါ စ, သာ ဧကံသေန ဝိနဿတိ, ရသော ပန နဿေယျ ဝါ န ဝါတိ အာဟ ‘‘အန္တရဟိတဝဏ္ဏဂန္ဓသင်္ခါရဝိသေသော’’တိ. သုဝါနဒေါဏိယန္တိ သာရမေယျာနံ ဘုဉ္ဇနကအမ္ဗဏေ. သုဝါနဝမထု ဝိယာတိ ဝန္တသုနခဆဍ္ဍနံ ဝိယ. စက္ခုဿ အာပါထံ အတီတတ္တာ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗော ဟောတီတိ ဥက္ကံသဂတံ တဿ ပဋိက္ကူလဘာဝံ ဝိဘာဝေတိ.

“于那团食中”。“光彩混杂”是指光彩完全毁坏。“从正中开始”是指从舌头中间开始。牙粪是牙垢。“被碾碎涂抹”是指被两排牙齿碾碎，又被唾液等涂抹。对于变成这样的食物，其先前所具有的色圆满、香圆满及调制圆满，都完全消失了；然而味可能会消失，也可能不消失，故说“色、香、调制的差别已消失”。“在狗盆里”是指在狗的食槽里。“如狗的呕吐物”是指像狗吐出的东西。此句阐明了其厌恶已达极致。

၂၉၈. ပရိဘောဂန္တိ အဇ္ဈောဟရဏံ. ဧသ အာဟာရော အန္တော ပဝိသမာနော ဗဟလမဓုကတေလမက္ခိတော ဝိယ ပရမဇေဂုစ္ဆော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အန္တောတိ ကောဋ္ဌဿ အဗ္ဘန္တရေ. နိဓာနမနုပဂတော အာမာသယံ အပ္ပတ္တောယေဝ အာဟာရော ပိတ္တာဒီဟိ ဝိမိဿိတော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပဝိသမာနော’’တိ. အာမာသယပက္ကာသယဝိနိမုတ္တော ကောယမာသယော နာမာတိ [Pg.421] အာသင်္ကံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ယသ္မာ’’တိအာဒိ. ပိတ္တမေဝါသယော ပိတ္တာသယော. အဓိကော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ မန္ဒပုညဗာဟုလ္လတော လောကဿ. ဧဝံ အာသယတောတိ ဇေဂုစ္ဆော ဟုတွာ အန္တော ပဝိဋ္ဌော ဇေဂုစ္ဆတရေဟိ ပိတ္တာဒီဟိ ဝိမိဿိတော အတိဝိယ ဇေဂုစ္ဆော ဟောတီတိ ဧဝံ အာသယတော ပဋိက္ကူလတာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ.

298. “受用”即吞咽。此食物正在进入内部时，犹如涂抹了浓稠的蜜油，变得极其可厌，此为关联。“内部”是指在腹藏的阿邦答勒（abbhantara）。食物尚未到达储存处，即尚未抵达生脏（āmāsaya），就已与胆汁等混合，故说“正在进入”。为了消除“除了生脏（āmāsaya）和熟脏（pakkāsaya）之外，还有什么名为‘处’（āsaya）”的疑问，故说“因为”等。胆汁即是处，即胆处（pittāsaya）。说其增多，是因为世间福薄者众。如此，从“处”的方面来说，食物已是可厌，进入内部后，与更可厌的胆汁等混合，变得极其可厌。应当如此从“处”的方面省察其可厌性。

၂၉၉. နိဓာနတောတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သောတိ အာဟာရော. ဒသဝဿိကေနာတိ ဇာတိယာ ဒသဝဿေန သတ္တေန. ဩကာသေတိ အာမာသယသင်္ခါတေ ပဒေသေ.

299. 于“储存处”（Nidhānato）一句，于此亦是同理。“彼”（so）即食物（āhāra）。“以十岁者”（dasavassikena）是指以年龄为十岁的有情。“于处所”（okāse）是指于名为胃（āmāsaya）的部位。

၃၀၀. ဧဝရူပေတိ ဧဒိသေ, ဒသဝဿာနိ ယာဝ ဝဿသတံ အဓောတဝစ္စကူပသဒိသေတိ အတ္ထော. နိဓာနန္တိ နိဓာတဗ္ဗတံ. ယထာဝုတ္တပ္ပကာရေတိ သစေ ပန ‘‘ဒသဝဿိကေနာ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၉၉) ယထာဝုတ္တော ပကာရော ဧတဿာတိ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရော, တသ္မိံ. ပရမန္ဓကာရတိမိသေတိ အတိဝိယ အန္ဓကရဏမဟာတမသိ. အတိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆေ ပဒေသေ ပရမဇေဂုစ္ဆဘာဝံ ဥပဂန္တွာ တိဋ္ဌတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကတ္ထ ကိံ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ယထာ နာမာ’’တိအာဒိ. ကာလမေဃေန အဘိဝုဋ္ဌေ အာဝါဋေ ဗဟုသော ဝဿနေန ဧကစ္စံ အသုစိဇာတံ ဥပ္ပိလဝိတွာ ဝိဂစ္ဆေယျာတိ အကာလမေဃ-ဂ္ဂဟဏံ. တိဏပဏ္ဏကိလဉ္ဇခဏ္ဍ-ဂ္ဂဟဏံ န အသုဘဿာပိ အသုဘေန သမ္မိဿတာယ အသုဘဘာဝပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ. ကာယဂ္ဂိသန္တာပကုထိတကုထနသဉ္ဇာတဖေဏပုဗ္ဗုဠကာစိတောတိ ဂဟဏိတေဇေန ပက္ကုထိတနိပ္ပက္ကတာယ သမုပ္ပန္နဖေဏပုဗ္ဗုဠနိစိတော. အပရိပက္ကတောတိ အပရိပက္ကဘာဝတော.

300. “于如此”（evarūpe）是指于这样的，即长达十年乃至百年，如未清洗之粪坑者，是此义。“储存”（nidhānaṃ）是指应被储存的状态。“于如前所述的方式中”（yathāvuttappakāre）是指：若如“以十年者”（dasavassikena）等句（《清净道论》1.299）所说，此（处）具备前述之方式，故为“有前述方式者”（yathāvuttappakāro）；于彼（处）中。“于极黑暗中”（paramandhakāratimise）是指于极其能致昏暗的大黑暗中。“于极臭可厌的处所”（atiduggandhajegucche padese），是说（食物）于此达到极度可厌的状态而住留，此为关联（sambandha）。对于“于何处？如什么？”（kattha kiṃ viya?）的疑问，（论主）说“譬如”（yathā nāma）等句。之所以采用“非时雨”（akālamegha）的说法，是因为若在时节之雨（kālamegha）倾降的坑中，由于多次降雨，某些不净物可能会漂浮而去除。采用“草、叶、垃圾碎块”（tiṇapaṇṇakilañjakhaṇḍa）的说法，是为了说明即使非不净物，因与不净物混合，亦会达到不净的状态。“由身火之热烧煮而生起泡沫、水泡所遍满”（kāyaggisantāpakuthitakuthanasañjātapheṇapubbuḷakācito）是指：由消化火之热力烧煮成熟，而生起泡沫、水泡所充满。“因未消化”（aparipakkato）是指因其未消化的状态。

၃၀၁. သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဓာတုယော ဝိယာတိ ယထာ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဓာတုယော ဝိဓိနာ တာပိယမာနာ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိကေ မုဉ္စန္တိယော သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဘာဝံ ဥပဂစ္ဆန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ, န ဧဝမယံ. အယံ ပန အာဟာရော ကာယဂ္ဂိနာ ပရိပက္ကော ဖေဏပုဗ္ဗုဠကေ မုဉ္စန္တော သဏှံ ကရောန္တိ ဧတ္ထာတိ ‘‘သဏှကရဏီ’’တိ လဒ္ဓနာမကေ နိသဒေ ပိသိတွာ နာဠိကေ ခုဒ္ဒကဝေဠုနာဠိကာယံ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနမတ္တေန ပက္ခိပ္ပမာနပဏ္ဍုမတ္တိကာ ဝိယ ကရီသဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ပက္ကာသယံ ပူရေတိ, မုတ္တဘာဝံ ဥပဂန္တွာ မုတ္တဝတ္ထိံ ပူရေတီတိ ယောဇနာ. ဂဟဏိယာ ဣန္ဓနဘာဂေါ ဝိယ ကိမိဘက္ခဘာဂေါ စ အပါကဋောဝ[Pg.422]. ရသဘာဂေါ ဖလတော ပကာသီယတိ, အပရိပက္ကသဘာဂါ စ တေတိ တေ အနာမသိတွာ ကရီသမုတ္တဘာဂါ ဧဝေတ္ထ ဒဿိတာ.

301. “犹如金银等矿石”是说：好比金银等矿石，通过方法被熔炼时，产出金银等物，转变为金银等的状态，但此食并非如此。而此食被身火消化后，释出泡沫，在因能“令成细末”而得名“令细磨”(saṇhakaraṇī)的磨石(nisada)上被研磨后，仅就颜色与形状而言，犹如被放入小竹筒(khuddakaveḷunāḷikā)的淡黄土(paṇḍumattikā)一般，变成粪的状态而充满熟脏(pakkāsaya)，变成尿的状态而充满膀胱(muttavatthi)，应如是连结文义。消化火(gahaṇī)的燃料部分，以及作为虫食的部分，是不显现的。其味素部分由结果而显现，未消化部分也是如此。因此，此处不触及它们，而只开示了粪与尿的部分。

၃၀၂. ပဋိက္ကူလဿ နာမ ဖလေန ပဋိက္ကူလေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘သမ္မာ ပရိပစ္စမာနော’’တိအာဒိမာဟ. နခဒန္တာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန န ကေဝလံ တစာဒီနိ ဧဝ ဒွတ္တိံသာကာရပါဠိယံ (မ. နိ. ၃.၁၅၄; ခု. ပါ. ၃.ဒွတ္တိံသာကာရ) အာဂတာနိ, အထ ခေါ အက္ခိဂူထကဏ္ဏဂူထဒန္တမလဇလ္လိကာသမ္ဘဝါဒီနိ ဒွတ္တိံသကောဋ္ဌာသဝိနိမုတ္တာနိ အသုဘာနိ သင်္ဂဏှန္တော ‘‘နာနာကုဏပါနီ’’တိ အာဟာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

302. 为显示“名为可厌之物的，其果也必定是可厌的”，而说了“被如理消化时”等句。说到“指甲、牙齿等”(nakhadantādīni)，此中的“等”字(ādi-saddena)，不仅总括了三十二身分文中出现的皮肤等，还总括了眼屎、耳屎、牙垢、汗垢(jallikā)、精液(sambhava)等三十二分之外的不净物，因此说了“种种尸骸”(nānākuṇapāni)，应如是理解。

၃၀၃. နိဿန္ဒမာနောတိ ဝိဿဝန္တော, ပဂ္ဃရန္တောတိ အတ္ထော. အာဒိနာ ပကာရေနာတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန နာသိကာယ သိင်္ဃာဏိကာ, မုခေန ခေဠော, ကဒါစိ ပိတ္တံ, သေမှံ, လောဟိတံ ဝမတိ, ဝစ္စမဂ္ဂေန ဥစ္စာရော, ပဿာဝမဂ္ဂေန ပဿာဝေါ, သကလကာယေ လောမကူပေဟိ သေဒဇလ္လိကာတိ ဧဝံပကာရံ အသုစိံ သင်္ဂဏှာတိ. ‘‘ပဌမဒိဝသေ’’တိ ဣဒံ နိဿန္ဒဒိဝသာပေက္ခာယ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဒုတိယဒိဝသေ နိဿန္ဒေန္တော’’တိ. ဝိကုဏိတမုခေါတိ ဇိဂုစ္ဆာဝသေန သင်္ကုစိတမုခေါ. တေနာဟ ‘‘ဇေဂုစ္ဆီ’’တိ. မင်္ကုဘူတောတိ ဝိမနကဇာတော ‘‘ဣမမ္ပိ နာမ ပေါသေမီ’’တိ. ရတ္တောတိ ဝတ္ထံ ဝိယ ရင်္ဂဇာတေန စိတ္တဿ ဝိပရိဏာမာကာရေန ဆန္ဒရာဂေန ရတ္တော. ဂိဒ္ဓေါတိ အဘိကင်္ခနသဘာဝေန အဘိဂိဇ္ဈနေန ဂိဒ္ဓေါ ဂေဓံ အာပန္နော. ဂဓိတောတိ ဒုမ္မောစနီယဘာဝေန ဂန္ထိတော ဝိယ တတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓေါ. မုစ္ဆိတောတိ ရသတဏှာယ မုစ္ဆံ မောဟံ အာပန္နော. ဝိရတ္တောတိ ဝိဂတရာဂေါ. အဋ္ဋီယမာနောတိ ဒုက္ခိယမာနော. ဟရာယမာနောတိ လဇ္ဇမာနော. ဇိဂုစ္ဆမာနောတိ ဟီဠေန္တော.

303. “不断流出”(Nissandamāno)是说渗漏、流淌。“以种种方式”(Ādinā pakārena)是说，此处的“等等”(ādi)一词包括：从鼻孔流出的鼻涕，从口中吐出的唾液，有时呕吐出的胆汁、痰和血，通过大便道(vaccamagga)排出的粪便，通过小便道(passāvamagga)排出的尿液，以及从全身毛孔渗出的汗与污垢——包含如此种种不净之物。“第一天”(Paṭhamadivase)是针对流出的那一天而说。因此说“第二天持续流出”。“面容扭曲”(Vikuṇitamukho)是说因厌恶而面部收缩。因此说“厌恶者”(jegucchī)。“变得懊恼”(Maṅkubhūto)是说心生不悦，心想：“我竟然还得喂养这种东西！”“已染著者”(Ratto)是说，如同布匹被染料染色，心因欲贪而改变了样貌，故为已染著。“贪婪者”(Giddho)是说，因有欲求的自性，以强烈的贪求而贪婪，陷入了贪执。“已执取者”(Gadhito)是说，如同被难以解开地捆绑，于彼处被束缚。“已昏昧者”(Mucchito)是说，因味爱而陷入昏沉、愚痴。“已离染者”(Viratto)是说已离贪欲。“苦恼”(Aṭṭīyamāno)是说感到痛苦。“羞愧”(Harāyamāno)是说感到羞耻。“厌恶”(Jigucchamāno)是说鄙视。

နဝဒွါရေဟီတိ ပါကဋာနံ မဟန္တာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ, လောမကူပဝိဝရေဟိပိ သန္ဒတေဝါတိ. နိလီယတီတိ အတ္တာနံ အဒဿေန္တော နိဂူဟတိ, သင်္ကုစတိ ဝါ. ဧဝန္တိ ဧကေန ဒွါရေန ပဝေသနံ အနေကေဟိ ဒွါရေဟိ အနေကဓာ နိက္ခာမနံ, ပကာသနံ ပဝေသနံ, နိဂူဠှံ နိက္ခာမနမ္ပီတိ သောမနဿဇာတေန ပဝေသနံ, မင်္ကုဘူတေန နိက္ခာမနံ, သာရတ္တေန ပဝေသနံ, ဝိရတ္တေန နိက္ခာမနန္တိ ဣမေဟိ ပကာရေဟိ.

“九门”(Navadvārehi)是就明显的大门而言，实际上也从毛孔的间隙中流出。“隐藏”(Nilīyati)是说不显露自己而隐藏，或蜷缩。“如是”(Evaṃ)是说：从一门进入，却从多门以多种方式排出；公开地进入，隐秘地排出；带着喜悦进入，带着懊恼排出；带着贪恋进入，带着离染排出——通过这些方式。

၃၀၄. ပရိဘောဂကာလေပီတိ [Pg.423] ပိ-သဒ္ဒေန ပဝိဋ္ဌမတ္တောပိ နာမ ပဝေသဒွါရံ ဇေဂုစ္ဆံ ကရောတိ, ပဂေဝ လဒ္ဓပရိဝါသော ပရိပါကပ္ပတ္တော ဣတရဒွါရာနီတိ ဒဿေတိ. ဧသ အာဟာရော. ဂန္ဓဟရဏတ္ထန္တိ ဝိဿဂန္ဓာပနယနတ္ထံ. ကာယဂ္ဂိနာတိ ဂဟဏိတေဇာနုဂတေန ကာယုသ္မာနာ. ဖေဏုဒ္ဒေဟကန္တိ ဖေဏာနိ ဥဋ္ဌပေတွာ ဥဋ္ဌပေတွာ. ပစ္စိတွာတိ ပရိပါကံ ဂန္တွာ. ဥတ္တရမာနောတိ ဥပ္ပိလဝန္တော. သေမှာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပိတ္တာဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. ကရီသာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သေဒဇလ္လိကာဒိကေ. ဣမာနိ ဒွါရာနိ မုခါဒီနိ. ဧကစ္စန္တိ ပဿာဝမဂ္ဂံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. စောက္ခဇာတိကာ ပန မုခါဒီနိပိ ဓောဝိတွာ ဟတ္ထံ ပုန ဓောဝန္တိယေဝ. ပုန ဧကစ္စန္တိ ဝစ္စမဂ္ဂံ. ဒွတ္တိက္ခတ္တုန္တိ ဒွိက္ခတ္တုံ, တိက္ခတ္တုံ ဝါ. ဧတ္ထ စ အာဟာရတ္ထာယ ဂမနပရိယေသနာနံ ပဋိက္ကူလတာ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလတာ ဝုတ္တာ. ပရိဘောဂဿ တန္နိဿယတော, အာသယနိဓာနာနံ တံသမ္ဗန္ဓတော, ဣတရေသံ တဗ္ဗိကာရတောတိ အယမ္ပိ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိမိဘက္ခဘာဝေါပိ ဟိဿ ဝိကာရပက္ခေယေဝ ဌပေတဗ္ဗောတိ.

304. “于受用时亦”：此中“亦”字显示，食物才刚进入，就已让入口变得可厌，更何况是当它获得住处、消化成熟后，（使）其他的门（变得可厌）呢？这是食物。“为除气味”意即为去除腥臭。“以身火”意即以伴随着消化火的身体热量。“泡沫浮渣”意即不断泛起泡沫。“消化后”意即达到成熟。“上浮”意即漂浮上来。“痰等”一句，以“等”字包含胆汁等。“粪等”一句，以“等”字包含汗、垢等。这些门即是口等。“某一（门）”是就小便道而言。而爱洁净者，即使洗了口等，仍要再洗手。再者，“某一（门）”是就大便道而言。“二三次”即二次或三次。此中，为食物而行、遍求之可厌，被称为“于食物之可厌”。受用的可厌，是因其依赖于食物；处所与储存处的可厌，是因其与食物相关；其余（排泄物）的可厌，是因其为食物的变异。此差别亦应了知。其成为虫食的状态，亦应置于变异的范畴中。

၃၀၅. တံ နိမိတ္တန္တိ ယထာဝုတ္တေဟိ အာကာရေဟိ ပုနပ္ပုနံ မနသိ ကရောန္တဿ ပဋိက္ကူလာကာရဝသေန ဥပဋ္ဌိတံ ကဗဠီကာရာဟာရသညိတံ ဘာဝနာယ နိမိတ္တံ အာရမ္မဏံ, န ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တံ. ယဒိ ဟိ တတ္ထ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ပဋိဘာဂနိမိတ္တေနပိ ဘဝိတဗ္ဗံ. တထာ စ သတိ အပ္ပနာပ္ပတ္တေန ဈာနေန ဘဝိတဗ္ဗံ, န စ ဘဝတိ, ကသ္မာ? ဘာဝနာယ နာနာကာရတော, သဘာဝဓမ္မဘာဝေန စ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဂမ္ဘီရဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘ကဗဠီကာရာဟာရဿ သဘာဝဓမ္မတာယ ဂမ္ဘီရတ္တာ’’တိ. ဧတ္ထ ဟိ ယဒိပိ ပဋိက္ကူလာကာရဝသေန ဘာဝနာ ပဝတ္တတိ. ယေ ပန ဓမ္မေ ဥပါဒါယ ကဗဠီကာရာဟာရပညတ္တိ, တေ ဧဝ ဓမ္မာ ပဋိက္ကူလာ, န ပညတ္တီတိ ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏမုခေနပိ သဘာဝဓမ္မေယေဝ အာရဗ္ဘ ဘာဝနာယ ပဝတ္တနတော, သဘာဝဓမ္မာနဉ္စ သဘာဝေနေဝ ဂမ္ဘီရဘာဝတော န တတ္ထ ဈာနံ အပ္ပေတုံ သက္ကောတိ. ဂမ္ဘီရဘာဝတော ဟိ ပုရိမသစ္စဒွယံ ဒုဒ္ဒသံ ဇာတန္တိ. ယဒိ ဥပစာရသမာဓိနာ စိတ္တံ သမာဓိယတိ, ကထံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ‘‘သညာ’’ ဣစ္စေဝ ဝေါဟရီယတီတိ အာဟ ‘‘ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ.

305. 所谓“彼相”(taṃ nimittaṃ)，即对于以如前所述的诸行相反复作意者，以厌恶行相而显现，称为段食的修习之相、所缘，而不是取相(uggahanimitta)和似相(paṭibhāganimitta)。因为，若于彼处生起取相，也应有似相。若如是，则应有已达安止(appanā)的禅那(jhāna)，然实不有。为何？因修习有种种行相，且因业处(kammaṭṭhāna)作为自性法(sabhāvadhamma)是甚深的缘故。是故说：“因段食的自性法是甚深的”。于此，修习虽然是以厌恶行相而转起，然作为段食此概念所依止的诸法，彼等法才是可厌恶的，而非概念本身。是故，即使以执取厌恶行相为主要方式，修习亦是缘于诸自性法而转起，且因诸自性法以其自性即是甚深，故于彼处不能令禅那安止。实因甚深故，前二谛成为难见。若心以近行定(upacārasamādhi)而得等持，为何此业处仅被称为“想”(saññā)？（为答此问，）故说：“然以执取厌恶行相等”。

ဣဒါနိ ဣမိဿာ ဘာဝနာယ အာနိသံသံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣမဉ္စ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ရသတဏှာယာတိ မဓုရာဒိရသဝိသယာယ တဏှာယ. ပတိလီယတီတိ သင်္ကုစတိ အနေကာကာရံ တတ္ထ ပဋိက္ကူလတာယ သဏ္ဌိတတ္တာ. ပတိကုဋတီတိ အပသက္ကတိ [Pg.424] န ဝိသရတိ. ပတိဝတ္တတီတိ နိဝတ္တတိ. ကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထိကောတိ မဟတော ဒုဗ္ဘိက္ခကန္တာရဿ နိတ္ထရဏပ္ပယောဇနော. ဝိဂတမဒေါတိ မာနမဒါဒီနံ အဘာဝေန နိမ္မဒေါ, မဒါဘာဝဂ္ဂဟဏေနေဝ စဿ ဒဝမဏ္ဍနဝိဘူသနာဒီနမ္ပိ အဘာဝေါ ဂဟိတောယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကဗဠီကာရာဟာရပရိညာမုခေနာတိ ဝုတ္တနယေန ပဋိက္ကူလာကာရတော ကဗဠီကာရာဟာရဿ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဇာနနဒွါရေန. ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါတိ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု နိယုတ္တော, တပ္ပယောဇနော ဝါ ရာဂေါ. ပရိညံ သမတိက္ကမံ ဂစ္ဆတိ. ရသတဏှာယ ဟိ သမ္မဒေဝ ဝိဂတာယ ရူပတဏှာဒယောပိ ဝိဂတာ ဧဝ ဟောန္တိ ဘောဇနေ မတ္တညုတာယ ဥက္ကံသဂမနတော. သတိ စ ဝိသယိသမတိက္ကမေ ဝိသယော သမတိက္ကန္တော ဧဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သော ပဉ္စကာမဂုဏပရိညာမုခေန ရူပက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတီ’’တိ. ရူပါယတနာဒီသု ဟိ ပရိညံ ဂစ္ဆန္တေသု တန္နိဿယဘူတာနိ, တဂ္ဂါဟကာ ပသာဒါ စ သုခေနေဝ ပရိညံ ဂစ္ဆန္တီတိ. အပရိပက္ကာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာသယနိဓာနာနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတ္ထ အပရိပက္ကံ တာဝ ဥဒရိယမေဝ. အာသယဂ္ဂဟဏေန ပိတ္တသေမှပုဗ္ဗလောဟိတာနံ, ပရိပက္ကဂ္ဂဟဏေန ကရီသမုတ္တာနံ, ဖလဂ္ဂဟဏေန ကေသာဒီနံ သဗ္ဗေသံ ပရိဂ္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ကာယဂတာသတိဘာဝနာပိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. အသုဘသညာယာတိ အသုဘဘာဝနာယ, အဝိညာဏကအသုဘဘာဝနာနုယောဂဿာတိ အတ္ထော. အနုလောမပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏေန ကာယဿ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆဘာဝသလ္လက္ခဏတော. ဣမံ ပန ပဋိပတ္တိန္တိ ဣမံ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာဘာဝနံ. အမတပရိယောသာနတန္တိ နိဗ္ဗာနနိဋ္ဌိတံ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာဘာဝနာသင်္ခါတံ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နိဗ္ဗာနာဓိဂမန္တိ အတ္ထော.

现在为了说明此修习的利益，所以说“此等”等语。“味爱”指对甜味等味境的爱。“退缩”指收缩，因为对彼处以多种行相的厌恶得以确立故。“退避”指退却而不舒展。“回转”指退转。“欲度险道者”指有度越大饥荒险道之作用者。“离慢”指因无我慢等而无慢，应知，仅由把握无慢，亦即已把握其无嬉戏、装饰、庄严等。“通过段食遍知之门”指依照前述方法，以厌恶相来限定段食，通过了知之门。“五欲贪”指因为不能超越的缘故，被系缚于五欲，或是以彼为作用的贪。（此贪）超越遍知，因为味爱若被如实舍离，色爱等亦皆舍离，乃因于食知量达到顶点故。且当有境被超越时，境亦即被超越，所以说“他以五欲遍知门而遍知色蕴”。当色处等被遍知时，依止于它们的净色也容易被遍知的缘故。“未熟等”中，“等”字当知亦摄集处与藏处。其中，“未熟”首先就是胃中物。由取集处而把握胆汁、痰、脓、血；由取已熟而把握粪、尿；由取果而把握发等一切部分，即已成办把握，所以说“身随念修习也得圆满”。“不净想”指不净修习，意思是致力于无识不净修习。他已行于随顺行道，因为通过把握厌恶行相，善观察身体为不净、恶臭、可厌之性。“此行道”指此于食之厌恶想修习。“以不死为终”指以涅槃为终，义为：以名为“于食之厌恶想修习”的近行定为基础，增长观(vipassanā)，而证得涅槃。

အာဟာရေပဋိက္ကူလဘာဝနာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

于食厌恶修习之释义终。

စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဘာဝနာဝဏ္ဏနာ

四界分别观之释义

၃၀၆. ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာနန္တိ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဿ ဘာဝနာနိဒ္ဒေသော အနုပ္ပတ္တော’’တိ ဥဒ္ဒေသော နာမ နိဒ္ဒေသတ္ထော မုဒုမဇ္ဈပညာဗာဟုလ္လတော[Pg.425], အာဂတော စ ဘာရော အဝဿံ ဝဟိတဗ္ဗောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သတိပိ ဝိသယဘေဒေန ဝဝတ္ထာနဿ ဘေဒေ ဝဝတ္ထာနဘာဝသာမညေန ပန တံ အဘိန္နံ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာန’’န္တိ, ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ သတိပိ ဝိသယဘေဒေ အတ္ထသိဒ္ဓိယံ တဿ ဧကဝိသယတာဝါတိ ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ ဒွတ္တိံသာကာရေ ကမ္မံ ကရောန္တဿ ယောဂိနော ယဒိပိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝိသုံ ဝိသုံ ကောဋ္ဌာသေသု မနသိကာရော ပဝတ္တတိ, အပရဘာဂေ ပန ဧကသ္မိံ ခဏေ ဧကသ္မိံယေဝ ကောဋ္ဌာသေ အတ္ထသိဒ္ဓိ ဟောတိ, န သဗ္ဗေသု, ဧဝမိဓာပီတိ. တတ္ထ သိယာ – ယထာ ပဋိက္ကူလဘာဝသာမညေန ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနေ အဘေဒတော မနသိကာရော ပဝတ္တတိ, ဧဝံ ဣဓ ဓာတုဘာဝသာမညေန အဘေဒတော မနသိကာရော ပဝတ္တတီတိ ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာန’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ? နယိဒမေဝံ. တတ္ထ ဟိ ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမတော ပဋ္ဌာယ ပဋိက္ကူလဝသေနေဝ သဗ္ဗတ္ထ မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗော, ဣဓ ပန သဘာဝသရသလက္ခဏတော ဓာတုယော မနသိ ကာတဗ္ဗာ, န ဓာတုဘာဝသာမညတော. တေနေဝါဟ ‘‘သဘာဝူပလက္ခဏဝသေန သန္နိဋ္ဌာန’’န္တိ. ကိံ ဝါ ဧတေန ပပဉ္စေန, အညေဟိ ဧကူနစတ္တာလီသာယ ကမ္မဋ္ဌာနေဟိ အသံသဋ္ဌံ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနံ နာမ ဧကံ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာန’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဿ ဘာဝနာနိဒ္ဒေသော’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု စတုဓာတုဝဝတ္ထာနံ ဘာဝနာဝ? သစ္စံ ဘာဝနာဝ, သကိံ ပဝတ္တံ ပန ဝဝတ္ထာနံ, တဿ ဗဟုလီကာရော ဘာဝနာတိ ဝစနဘေဒေန ဝုတ္တံ. ကထံ ပန ဘာဝနာ နိဒ္ဒိသီယတိ တဿာ ဝစီဂေါစရာတိက္ကန္တဘာဝတောတိ? နာယံ ဒေါသော ဘာဝနတ္ထေ ဘာဝနာဝေါဟာရတော. ဘာဝနတ္ထော ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟော ဣဓ ‘‘ဘာဝနာ’’တိ အဓိပ္ပေတော.

306. “‘一种界定’——对于如此标示的四界界定的修习的解释已经到来。”此为纲要，是为了解释的利益，因为有众多软、中、利根者；并且认为“已来的重担必须荷负”，所以如此说。于此，虽然以所缘的差别而有界定的差别，但以界定状态的共通性，将其作为无差别，故说“一种界定”；或者，虽然在前分有对象的差别，但在义成就时，它只有一个对象，因此说了“一种界定”。譬如修习三十二身分的瑜伽士，虽然在前分对各个部分分别作意，但在后分，于一刹那只在一个部分有义成就，而非在所有部分，此处也是如此。或问：如同在三十二身分业处中，以不净的共通性而无差别地作意，如此在此处，也以界的共通性而无差别地作意，所以说了“一种界定”吗？并非如此。因为在彼处，从超越概念开始，就应仅以不净的方式在一切处生起作意；但在此处，应依诸界的自性、作用、特相而作意，而非依界的共通性。因此他说：“依观察自性而确定。”或者，何必如此戏论？当知，为了显示名为四界界定的这一个独立的业处，不与其余三十九种业处混杂，故说“一种界定”。“四界界定的修习的解释”为何如此说？四界界定不就是修习吗？诚然即是修习。但一次生起的是界定，对它多次重复是修习，如此是以言词的差别而说。或问：修习如何被解释呢？因为它超越了语言的行境。此非过失，因为对于有修习之义的（法），使用了“修习”的言说。在此，所谓“修习”，意指的是有修习之义的“业处之把握”。

သဘာဝူပလက္ခဏဝသေနာတိ ကက္ခဠတ္တာဒိကဿ သလက္ခဏဿ ဥပဓာရဏဝသေန. ဣဒံ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပထဝီကသိဏာဒိကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိယ န ပဏ္ဏတ္တိမတ္တသလ္လက္ခဏဝသေန, နီလကသိဏာဒိကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိယ န နီလာဒိဝဏ္ဏသလ္လက္ခဏဝသေန, နာပိ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိယ သင်္ခါရာနံ အနိစ္စတာဒိသာမညလက္ခဏသလ္လက္ခဏဝသေန ပဝတ္တတိ, အထ ခေါ ပထဝီအာဒီနံ သဘာဝသလ္လက္ခဏဝသေန ပဝတ္တတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဘာဝူပလက္ခဏဝသေနာ’’တိ, ကက္ခဠတ္တာဒိကဿ သလက္ခဏဿ ဥပဓာရဏဝသေနာတိ အတ္ထော. သန္နိဋ္ဌာနန္တိ ဉာဏဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော, န ယေဝါပနကဝိနိစ္ဆယော, နာပိ ဝိတက္ကာဒိဝိနိစ္ဆယော[Pg.426]. ဓာတုမနသိကာရောတိ ဓာတူသု မနသိကာရော, စတဿော ဓာတုယော အာရဗ္ဘ ဘာဝနာမနသိကာရောတိ အတ္ထော. ကာတဗ္ဗတော ကမ္မံ, ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော ဌာနဉ္စာတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ, စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ သဘာဝသလ္လက္ခဏဝသေန ပဝတ္တံ ယောဂကမ္မံ. တေနာဟ ‘‘ဓာတုမနသိကာရော, ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ, စတုဓာတုဝဝတ္ထာနန္တိ အတ္ထတော ဧက’’န္တိ. တယိဒံ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနံ. ‘‘ဒွိဓာ အာဂတ’’န္တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု ဓာတုဝိဘင်္ဂေ နာတိသင်္ခေပဝိတ္ထာရဝသေန အာဂတံ, တသ္မာ ‘‘တိဓာ အာဂတ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န, တတ္ထာပိ အဇ္ဈတ္တိကာနံ ဓာတူနံ ပဘေဒတော အနဝသေသပရိယာဒါနဿ ကတတ္တာ, ဗာဟိရာနဉ္စ ဓာတူနံ ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ. အထ ဝါ ဒွိဓာ အာဂတန္တိ ဧတ္ထ ဒွိဓာဝ အာဂတန္တိ န ဧဝံ နိယမော ဂဟေတဗ္ဗော, အထ ခေါ ဒွိဓာ အာဂတမေဝါတိ, တေန တတိယဿာပိ ပကာရဿ သင်္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. သော စ နာတိသင်္ခေပဝိတ္ထာရနယော ‘‘သင်္ခေပတော စ ဝိတ္ထာရတော စာ’’တိ ဧတ္ထ အာဝုတ္တိဝသေန, စ-သဒ္ဒေနေဝ ဝါ သင်္ဂဟောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အထ ဝါ ယော နာတိသင်္ခေပဝိတ္ထာရနယေန အတိသင်္ခေပပဋိက္ခေပမုခေန လဗ္ဘမာနော ဝိတ္ထာရဘာဂေါ, တံ ဝိတ္ထာရနယန္တောဂဓမေဝ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဒွိဓာ အာဂတ’’န္တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘နာတိတိက္ခပညဿ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကဿ ဝသေန ဝိတ္ထာရတော အာဂတ’’န္တိ ဣဒဉ္စ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. ‘‘မဟာသတိပဋ္ဌာနေ’’တိ စ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, သတိပဋ္ဌာန(ဒီ. နိ. ၂.၃၇၈ အာဒယော; မ. နိ. ၃.၁၁၁ အာဒယော) ကာယဂတာသတိသုတ္တာဒီသုပိ (မ. နိ. ၃.၁၅၃ အာဒယော) တထေဝ အာဂတတ္တာ. ရာဟုလောဝါဒေတိ မဟာရာဟုလောဝါဒေ (မ. နိ. ၂.၁၁၃ အာဒယော). ဓာတုဝိဘင်္ဂေတိ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ္တေ (မ. နိ. ၃.၃၄၂ အာဒယော), အဘိဓမ္မေ ဓာတုဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၁၇၂ အာဒယော) စ.

依自性特相而观察，即是依坚硬等自相而把握。这个业处(kammaṭṭhāna)不像地遍等业处那样，只是以概念性的特相为所缘；也不像青遍等业处那样，以青色等颜色特相为所缘；更不是像观业处(vipassanā kammaṭṭhāna)那样，以诸行无常等共相为所缘；而是以地等（四大）的自性特相为所缘。因此说“依自性特相而观察”，意思就是依坚硬等自相而把握。决择(sanniṭṭhāna)应当理解为是智慧的决择，而不是疑虑的决择，也不是寻思等(vitakkādi)的决择。界作意是指对于诸界的作意，意思是说以四大为所缘而修习作意。因为作为应该做的业，又因为是瑜伽者获得殊胜快乐的原因和处所，所以称为业处；也就是以四大(mahābhūta)的自性特相为所缘的瑜伽业。所以说“界作意、界业处、四界差别(catudhātuvavatthāna)，从意义上来说是一样的”。这个四界差别，为什么说“以两种方式出现”呢？难道不是在《界分别》(Dhātuvibhaṅga)中，是以不略不广的方式出现，所以应该说“以三种方式出现”吗？不是的，因为在那里，内在的界通过分别已经无余地包含，而外在的界也已经被摄受。再者，于‘以两种方式出现’此处，不应执取为‘仅以两种方式出现’，而应理解为‘确实以两种方式出现’，由此，第三种方式的涵摄也得以成立。而那不略不广之法，当知是于‘从略与从广’中，通过重述(āvutti)的方式，或仅由‘与’(ca)字所含摄。再者，在不略不广的方式中，通过排斥过略而获得的广大之分，就把它摄入广大之法中，所以才说“以两种方式出现”。如是，‘为智慧非极锐利之修界业处者，故从广说’的说法亦得以成立。而‘于《大念处经》(Mahāsatipaṭṭhāna)中’此语，当知仅为例示，因于《念处经》(Satipaṭṭhāna Sutta)（长部2.378等；中部3.111等）、《身至念经》(Kāyagatāsati Sutta)（中部3.153等）等中，亦作如是说故。‘于罗睺罗教诫(Rāhulovāda)中’，即于《大罗睺罗教诫经》(Mahārāhulovāda Sutta)（中部2.113等）中。‘于界分别(Dhātuvibhaṅga)中’，即于《界分别经》(Dhātuvibhaṅga Sutta)（中部3.342等）及阿毗达摩(Abhidhamma)的《分别论》(Vibhaṅga)之界分别（Vibha. 172等）中。

ကာမံ မဟာသတိပဋ္ဌာနေ အတ္ထေန ဥပမံ ပရိဝါရေတွာ ဒေသနာ အာဂတာ, ဥပမာ စ နာမ ယာဝဒေဝ ဥပမေယျတ္ထဝိဘာဝနတ္ထာတိ ဥပမံ တာဝ ဒဿေတွာ ဥပမေယျတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘သေယျထာပီ’’တိအာဒိနာ ပါဠိ အာနီတာ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဓာတုဝသေန, တတ္ထပိ စတုမဟာဘူတဝသေန ကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသော ကတောတိ? သတ္တသုညတာသန္ဒဿနတ္ထံ, ဧတ္ထ ဓာတုဝသေန, တတ္ထာပိ ဩဠာရိကဘာဝေန သုပါကဋတာယ, ဧကစ္စဝေနေယျဇနစရိတာနုကုလတာယ စ မဟာဘူတဝသေန ကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသော ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ပထဝီဓာတူတိအာဒီသု ဓာတုတ္ထော နာမ သဘာဝတ္ထော, သဘာဝတ္ထော [Pg.427] နာမ သုညတတ္ထော, သုညတတ္ထော နာမ နိဿတ္တတ္ထော. ဧဝံ သဘာဝသုညတနိဿတ္တတ္ထေန ပထဝီယေဝ ဓာတု ပထဝီဓာတု. အာပေါဓာတုအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ပထဝီဓာတူတိ သဟဇရူပဓမ္မာနံ ပတိဋ္ဌာ ဓာတု, တထာ အာပေါဓာတူတိ အာဗန္ဓနဓာတု, တေဇောဓာတူတိ ပရိပါစနဓာတု, ဝါယောဓာတူတိ ဝိတ္ထမ္ဘနဓာတူတိ ဧဝမေတ္ထ သမာသော, ဘာဝတ္ထော စ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ပရတော အာဂမိဿတိ.

在《大念处》中，诚然有以义理围绕譬喻而作的教说，而譬喻的作用，仅仅是为了阐明被譬喻的意义。因此，为了先展示譬喻，再阐明被譬喻的意义，就引入了“譬如”（seyyathāpi）等巴利语。那么，为什么在这里要以界（dhātu）的方式，乃至以四大种（catumahābhūta）的方式作业处的解释（kammaṭṭhānaniddesa）呢？这是为了显示有情空（sattasuññatā）。在此处以界的方式，乃至因为其粗显、极为明了，并且适合某些所化者（veneyyajana）的根性（carita），所以才以四大种的方式作了业处的解释，应当这样理解。其中，在“地界”等词中，“界”的意思是自性，自性的意思是空，空的意思是无有情。如此，以自性、空、无有情的意义，地即是界，为地界。水界等也是同样的道理。“地界（pathavīdhātu）”是俱生色法（sahajarūpadhamma）的所依之界；同样，“水界（āpodhātu）”是结合之界；“火界（tejodhātu）”是成熟之界；“风界（vāyodhātu）”是支持之界。于此，应如此了知其复合（samāsa）与含义（bhāva）。这是此处的简略，详细的将在后面出现。

ဧဝံ တိက္ခပညဿာတိအာဒီသု ဧဝန္တိ ယထာဒဿိတံ ပါဠိံ ပစ္စာမသတိ. နာတိတိက္ခပညဿ ဝိတ္ထာရဒေသနာတိ ကတွာ အာဟ ‘‘တိက္ခပညဿာ’’တိ. ယထာ ဝတ္ထယုဂံ အရဟတီတိ ဝတ္ထယုဂိကော, ဧဝံ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ အရဟတိ, ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနပယောဇနောတိ ဝါ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကော, တဿ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကဿ.

在“如是为利慧者”等句中，“如是”一词回顾了如前所示的巴利语。由于详细的教说是为智慧并非极其敏锐者而说，因此（世尊）说了“为利慧者”。譬如，因堪受一对衣（vatthayugaṃ）而称为“堪受一对衣者”（vatthayugiko）；同样，因堪受界业处（dhātukammaṭṭhāna），或以界业处为目的（payojana），而称为“界业处者”（dhātukammaṭṭhāniko）。“那位界业处者”（tassa dhātukammaṭṭhānikassa）即指此人。

ဆေကောတိ တံတံသမညာယ ကုသလော, ယထာဇာတေ သူနသ္မိံ နင်္ဂုဋ္ဌခုရဝိသာဏာဒိဝန္တေ အဋ္ဌိမံသာဒိအဝယဝသမုဒါယေ အဝိဘတ္တေ ဂါဝီသမညာ, န ဝိဘတ္တေ, ဝိဘတ္တေ ပန အဋ္ဌိမံသာဒိအဝယဝသမညာတိ ဇာနနကော. ဂေါဃာတကောတိ ဇီဝိကတ္ထာယ ဂုန္နံ ဃာတကော. အန္တေဝါသီတိ ကမ္မကရဏဝသေန တဿ သမီပဝါသီ တဿ တန္နိဿာယ ဇီဝနတော. ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာတိ ဧကသ္မိံ ဌာနေ အညံ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ. မဟာပထာနံ ဝေမဇ္ဈဋ္ဌာနသင်္ခါတေတိ စတုန္နံ မဟာပထာနံ တာယ ဧဝ ဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌာနသင်္ခါတေ. ယသ္မာ တေ စတ္တာရော မဟာပထာ စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂန္တွာ သမောဟိတာ ဝိယ ဟောန္တိ, တသ္မာ တံ ဌာနံ စတုမဟာပထာနံ, တသ္မိံ စတုမဟာပထေ. ဝိလီယန္တိ ဘိဇ္ဇန္တိ ဝိဘဇ္ဇန္တီတိ ဗီလာ, ဘာဂါ, ဝ-ကာရဿ ဗ-ကာရံ, ဣ-ကာရဿ စ ဤ-ကာရံ ကတွာ. တမေဝ ဟိ ဘာဂတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ကောဋ္ဌာသံ ကတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ ဌိတ-သဒ္ဒေါ ‘‘ဌိတော ဝါ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၅.၂၈) ဝိယ ဌာနသင်္ခါတဣရိယာပထသမင်္ဂိတာယ, ဂတိနိဝတ္တိအတ္ထတာယ ဝါ ဌာ-သဒ္ဒဿ အညတ္ထ ဌပေတွာ ဂမနံ သေသဣရိယာပထသမင်္ဂိတာယ ဗောဓကော, ဣဓ ပန ယထာ တထာ ရူပကာယဿ ပဝတ္တိအာကာရဗောဓကော အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဣရိယာပထာနံ ယေန ကေနစိ အာကာရေန ဌိတတ္တာ ယထာဌိတ’’န္တိ[Pg.428]. တတ္ထ အာကာရေနာတိ ဌာနာဒိနာ ရူပကာယဿ ပဝတ္တိအာကာရေန. ဌာနာဒယော ဟိ ဣရိယာသင်္ခါတာယ ကာယိကကိရိယာယ ပဝတ္တိဋ္ဌာနတာယ ‘‘ဣရိယာပထာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ယထာဌိတန္တိ ယထာပဝတ္တံ. ယထာဝုတ္တဋ္ဌာနမေဝေတ္ထ ပဏိဓာနန္တိ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ယထာဌိတတ္တာဝ ယထာပဏိဟိတ’’န္တိ. ဌိတန္တိ ဝါ ကာယဿ ဌာနသင်္ခါတဣရိယာပထသမာယောဂပရိဒီပနံ. ပဏိဟိတန္တိ တဒညဣရိယာပထသမာယောဂပရိဒီပနံ. ဌိတန္တိ ဝါ ကာယသင်္ခါတာနံ ရူပဓမ္မာနံ တသ္မိံ တသ္မိံ ခဏေ သကိစ္စဝသေန အဝဋ္ဌာနပရိဒီပနံ. ပဏိဟိတန္တိ ပစ္စယကိစ္စဝသေန တေဟိ တေဟိ ပစ္စယေဟိ ပကာရတော နိဟိတံ ပဏိဟိတန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓာတုသောတိ ဓာတုံ ဓာတုံ ပထဝီအာဒိဓာတုံ ဝိသုံ ဝိသုံ ကတွာ. ပစ္စဝေက္ခတီတိ ပတိ ပတိ အဝေက္ခတိ ဉာဏစက္ခုနာ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ပဿတိ.

善巧者(cheko)是指善于了知各种名称的人。例如，对于在屠宰场中如其本然、尚未分解、具有尾、蹄、角等，由骨肉等部分组成的整体，称之为“牛”；而对于已经分解的，则不作此称，而是称之为“骨肉”等各部分，能如此了知者即是善巧者。屠牛者(goghātako)，即为了生计而宰牛的人。学徒(antevāsī)，即因工作而居住在屠牛者附近，依靠他而生活的人。穿透(vinivijjhitvā)，即在一处穿透另一处。四大道路的中心处(mahāpathānaṃ vemajjhaṭṭhāna)，即指四大道路的交叉处。因为这四条大道从四个方向汇集而来，就像聚集在一起一样，因此那个地方被称为四大道路(catumahāpatha)的交汇处，就在那四大道路交汇处上。被分解(vilīyanti)、被破坏(bhijjanti)、被分割(vibhajjanti)，因此称为“份”(bīlā)，即部分(bhāgā)。这是将va-kāra(v音)作ba-kāra(b音)，i-kāra(i音)作ī-kāra(ī音)而成。确实，为了表明“部分”的含义，因此说“分割成份”(koṭṭhāsaṃ katvā)。虽然“住”(ṭhita)一词，如在“或住立”(ṭhito vā)等经文中，是指具足名为“站立”的威仪，或因“ṭhā”(站)的词根有“停止行动”之义，而表示除了行走之外，具足其余的威仪，然而在此处，其意是指如其所是地表示色身的活动状态。因此说：“由于以四威仪中任何一种姿态而住，故为如其所住(yathāṭhita)。”其中“姿态”(ākārena)指的是以站立等方式呈现色身的活动状态。站立等因为是被称为威仪的身体活动的发生处，所以被称为“威仪”(iriyāpathā)。如其所住(yathāṭhitaṃ)，即如其活动的状态。此处意指“所置”(paṇidhāna)即是前述的“住”的状态，因此说：“如其所住(yathāṭhita)即是如其所置(yathāpaṇihita)。”或者，“住”(ṭhitaṃ)是说明身体与名为“站立”的威仪相应；“置”(paṇihitaṃ)则是说明与其他威仪相应。或者，“住”(ṭhitaṃ)是说明名为“身”的色法在每一刹那依其各自的作用而持续存在；“置”(paṇihitaṃ)则是指依因缘的作用，由各种因缘以各种方式而被放置，应当如此理解此处的含义。逐一于界(dhātuso)，即对地等界，分别一一进行分析。审察(paccavekkhati)，即用智慧之眼逐一观察，剖析而见。

ယထာ ဆေကောတိအာဒိနာ ပါဠိယာ သဒ္ဒတ္ထဝိဝရဏဝသေန ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဣဒါနိ ဘာဝတ္ထဝိဘာဝနဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဂေါဃာတကဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပေါသေန္တဿာတိ မံသူပစယပရိဗြူဟနာယ ကုဏ္ဍကဘတ္တကပ္ပာသဋ္ဌိအာဒီဟိ သံဝဍ္ဎေန္တဿ. ဝဓိတံ မတန္တိ ဟိံသိတံ ဟုတွာ မတံ. မတန္တိ စ မတမတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘တာဝဒေဝါ’’တိ. ဂါဝီတိ သညာ န အန္တရဓာယတိ ယာနိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဥပါဒါယ ဂါဝီသမညာ, မတမတ္တာယပိ ဂါဝိယာ တေသံ သန္နိဝေသဿ အဝိနဋ္ဌတ္တာ. ဗိလာသောတိ ဗိလံ ဗိလံ ကတွာ. ဝိဘဇိတွာတိ အဋ္ဌိသံဃာတတော မံသံ ဝိဝေစေတွာ, တတော ဝါ ဝိဝေစိတံ မံသံ ဘာဂသော ကတွာ. တေနေဝါဟ ‘‘မံသသညာ ပဝတ္တတီ’’တိ. ပဗ္ဗဇိတဿပိ အပရိဂ္ဂဟိတကမ္မဋ္ဌာနဿ. ဃနဝိနိဗ္ဘောဂန္တိ သန္တတိသမူဟကိစ္စဃနာနံ ဝိနိဗ္ဘုဇနံ ဝိဝေစနံ. ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတောတိ ယထာဝုတ္တံ ဃနဝိနိဗ္ဘောဂံ ကတွာ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခန္တဿ. သတ္တသညာတိ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိဝသေန ပဝတ္တာ သတ္တသညာတိ ဝဒန္တိ, ဝေါဟာရဝသေန ပဝတ္တသတ္တသညာယပိ တဒါ အန္တရဓာနံ ယုတ္တမေဝ ယာထာဝတော ဃနဝိနိဗ္ဘောဂဿ သမ္ပာဒနတော. ဧဝံ ဟိ သတိ ယထာဝုတ္တဩပမ္မတ္ထေန ဩပမေယျတ္ထော အညဒတ္ထု သံသန္ဒတိ သမေတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဓာတုဝသေနေဝ စိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတီ’’တိ.

正如“善巧者”(cheko)等巴利语，通过词义解释所述之义，如今为阐明其真实义，而说“犹如屠牛者”等。其中“养育时”(posentassa)是指为了使肉增长肥大，而用碎米饭、棉籽等来喂养。“杀而死”(vadhitaṃ mataṃ)即被伤害而死。“已死”(mataṃ)则指仅仅死去。因此说“仅此而已”。“牛”想(gāvīti saññā)不会消失，因为所依而有“牛”之通称(gāvīsamaññā)的诸肢节，于牛仅死之时，其组合形态尚未毁坏故。“逐份地”(bilaso)是说分成一份一份。“分解后”(vibhajitvā)是从骨聚中分离其肉，或将已分离的肉再分成若干份。因此说“肉想生起”。对于未受持业处(kammaṭṭhāna)的出家者也是如此。“破除密集”(ghanavinibhoga)是指分离、剖析相续密集、集合密集与作用密集。“如理观察诸界”(dhātuso paccavekkhati)是指如前所述破除密集后，逐一观察诸界。“有情想”(sattasaññā)，他们说，是依循我见而转起的有情想；即使是依世俗言说而转起的有情想，此时也理应消失，因为已如实地完成破除密集。诚然，如此，譬喻之义与所喻之义才能相互吻合、一致。因此说“心仅安住于界”。

၃၀၇. ဧဝံ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနဿ သင်္ခေပတော အာဂတဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိတ္ထာရတော အာဂတဋ္ဌာနံ ဒဿေတုံ ‘‘မဟာဟတ္ထိပဒူပမေ ပနာ’’တိအာဒိ [Pg.429] ဝုတ္တံ. ဧဝန္တိ ဣမိနာ ရာဟုလောဝါဒ- (မ. နိ. ၂.၁၁၃ အာဒယော) ဓာတုဝိဘင်္ဂေသု (မ. နိ. ၃.၃၄၂ အာဒယော; ဝိဘ. ၁၇၂ အာဒယော) ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝိတ္ထာရတော အာဂမနမေဝ ဥပသံဟရတိ, န သဗ္ဗံ ဒေသနာနယံ အညထာပိ တတ္ထ ဒေသနာနယဿ အာဂတတ္တာ.

307. 如此，在简要开示界业处(dhātukammaṭṭhāna)的出处后，如今为详细开示其出处，而说“于《大象迹喻经》中”等。通过“如是”(evaṃ)一词，仅总结了在《教诫罗睺罗经》(Rāhulovādasutta)、《界分别经》(Dhātuvibhaṅgasutta)中详述界业处的出处，而非总结全部的教法，因为在彼等经中也以其他方式开示教法。

တတြာတိ တသ္မိံ ယထာဒဿိတေ မဟာဟတ္ထိပဒူပမပါဌေ. အဇ္ဈတ္တိကာတိ သတ္တသန္တာနပရိယာပန္နာ. အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တန္တိ ပဒဒွယေနာပိ တံတံပါဋိပုဂ္ဂလိကဓမ္မော ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ဥဘယမ္ပိ နိယကဿ အဓိဝစန’’န္တိ. သသန္တတိပရိယာပန္နတာယ ပန အတ္တနိ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝူပဂမနဝသေန အတ္တာနံ အဓိကိစ္စ ပဝတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ. တံတံသန္တတိပရိယာပန္နတာယ ပစ္စတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘အတ္တနိ ပဝတ္တတ္တာ အဇ္ဈတ္တံ, အတ္တာနံ ပဋိစ္စ ပဋိစ္စ ပဝတ္တတ္တာ ပစ္စတ္တ’’န္တိ. ကက္ခဠန္တိ ကထိနံ. ယသ္မာ တံ ထဒ္ဓဘာဝေန သဟဇာတာနံ ပတိဋ္ဌာ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘ထဒ္ဓ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ခရိဂတန္တိ ခရီသု ခရသဘာဝေသု ဂတံ တပ္ပရိယာပန္နံ, ခရသဘာဝမေဝါတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန ခရသဘာဝံ ဖရုသာကာရေန ဥပဋ္ဌာနတော ဖရုသာကာရံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဖရုသ’’န္တိ. တေနာဟ ‘‘ဒုတိယံ အာကာရဝစန’’န္တိ. ဥပါဒိန္နံ နာမ သရီရဋ္ဌကံ. တံ ပန ကမ္မသမုဋ္ဌာနတံ သန္ဓာယ ဥပါဒိန္နမ္ပိ အတ္ထိ အနုပါဒိန္နမ္ပိ, တဏှာဒီဟိ အာဒိန္နဂဟိတပရာမဋ္ဌဝသေန သဗ္ဗမ္ပေတံ ဥပါဒိန္နမေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပါဒိန္နန္တိ ဒဠှံ အာဒိန္န’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘မမ’’န္တိ ဂဟိတံ ‘‘အဟ’’န္တိ ပရာမဋ္ဌန္တိ ယောဇနာ. သေယျထိဒန္တိ ကထေတုကမျတာပုစ္ဆာဝါစီတိ အာဟ ‘‘တံ ကတမန္တိ စေတိ အတ္ထော’’တိ. တတောတိ ပစ္ဆာ. တန္တိ တံ အဇ္ဈတ္တိကာဒိဘေဒတော ဒဿိတံ ပထဝီဓာတုံ. ဒဿေန္တောတိ ဝတ္ထုဝိဘာဂေန ဒဿေန္တော. ကိဉ္စာပိ မတ္ထလုင်္ဂံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇေနေဝ သင်္ဂဟေတွာ ဣဓ ပါဠိယံ ဝိသုံ န ဥဒ္ဓဋံ, ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ (ပဋိ. မ. ၁.၄) ပန ဝီသတိယာ အာကာရေဟိ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ ဒဿေတုံ ဝိသုံ ဂဟိတန္တိ တမ္ပိ သင်္ဂဏှန္တော ထဒ္ဓဘာဝါဓိကတာယ ပထဝီဓာတုကောဋ္ဌာသေသုယေဝ ‘‘မတ္ထလုင်္ဂံ ပက္ခိပိတွာ ဝီသတိယာ အာကာရေဟိ ပထဝီဓာတု နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ အာဟ. ‘‘ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စီ’’တိ ဝါ ဣမိနာ ပါဠိယံ မတ္ထလုင်္ဂဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တသ္မာ ဣဓ ‘‘ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စီ’’တိ ဣဒံ ပုဗ္ဗာပရာပေက္ခံ ‘‘မတ္ထလုင်္ဂံ ပက္ခိပိတွာ ဝီသတိယာ အာကာရေဟိ ပထဝီဓာတု နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စီ’’တိ ဝစနတော. ပုန ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စီတိ အဝသေသေသု တီသု ကောဋ္ဌာသေသူတိ [Pg.430] ယောဇေတဗ္ဗံ. တီသု ကောဋ္ဌာသေသူတိ တိပ္ပကာရေသု ကောဋ္ဌာသေသု. န ဟိ တေ တယော ကောဋ္ဌာသာ.

此中（Tatrāti）者，谓于所开示之《大象足迹《本行》》（Mahāhatthipadūpama）文中。内（ajjhattikā）者，谓摄于有情相续者。内（ajjhattaṃ）与别（paccattaṃ）二词，亦说为各别个人的法，故说：“二者皆为‘自己’之异名”。又，因摄于自相续，且因达到可于“我”中执取之状态，故依止于我而转起者为“内”（ajjhattaṃ）。因摄于各各有情之相续，故为“别”（paccattaṃ）。因此说：“因于自身（attani）中转起，故为‘内’；因缘于自身（attānaṃ）而转起，故为‘别’。”坚硬（kakkhaḷaṃ）者，谓坚固（kathinaṃ）。以其坚固之性，为俱生色之所依（patiṭṭhā），故说为“坚硬”（thaddhaṃ）。粗硬（kharigataṃ）者，谓已至粗糙，已摄于彼，其义即是粗糙之性。又，因粗糙之性以粗恶之相显现，故有粗恶之相，是故说为“粗恶”（pharusaṃ）。因此说：“第二者是言其行相之词”。所谓“所执取”（upādinnaṃ）者，谓身中之色。又，彼色就“业等起”而言，有“所执取”与“非所执取”之分。然为开示：由贪等而取、执、误执故，此一切皆是“所执取”，故说“所执取者……”等。于彼，应连结为：“我所”（mama）是被执取（gahitaṃ），“我”（ahaṃ）是被误执（parāmaṭṭhaṃ）。譬如（seyyathidaṃ）者，是表达欲说而问之词，故说其义为“彼者为何？”。“从是”（tato）者，谓于后。“彼”（taṃ）者，谓彼已由内等差别所开示之地界。“开示”（dassento）者，谓由事之分别而开示。虽然于此经（pāḷi）中，脑（matthaluṅgaṃ）被摄于骨髓（aṭṭhimiñja）中而未被别出，但在《无碍解道》（Paṭisambhidāmagga）中，为令二十行相圆满开示而将其别取。故亦摄彼，因其坚硬之性更为超胜，故于地界诸分中，说：“应知，加入脑，则地界由二十行相所指示。”或应由“或复所有任何其他……”（yaṃ vā panaññampi kiñci）此句，而知于经中摄有脑。是故，于此，“或复所有任何其他……”此句，是前后相待的，[其义为：]“应知，加入脑，则地界由二十行相所指示”，[此乃]因[经]言“或复所有任何其他……”故。再者，“或复所有任何其他……”应与其余三部分相连结。“于三部分中”者，谓于三种类之部分中。彼等部分实非[只]有三。

ဝိဿန္ဒနဘာဝေနာတိ ပဂ္ဃရဏသဘာဝေန. အပ္ပောတီတိ ဝိသရတိ. ပပ္ပောတီတိ ပါပုဏာတိ, သသမ္ဘာရအာပဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. သော ဟိ ဝိဿန္ဒနဘာဝေန သသမ္ဘာရပထဝီသင်္ခါတံ တံ တံ ဌာနံ ဝိသရတိ, ပါပုဏာတိ စ, လက္ခဏာပဝသေနေဝ ဝါ. သောပိ ဟိ သဟဇာတအညမညနိဿယာဒိပစ္စယတာယ သေသဘူတတ္တယသင်္ခါတံ တံ တံ ဌာနံ ဒြဝဘာဝသိဒ္ဓေန ဝိဿန္ဒနဘာဝေန အာဗန္ဓတ္တံ, အာသတ္တတ္တံ, အဝိပ္ပကိဏ္ဏဉ္စ ကရောန္တံ ‘‘အပ္ပောတိ ပပ္ပောတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတီတိ.

“以流动性故”(vissandanabhāvena)，即流淌的性质。“遍及”(appoti)即是扩散，“到达”(pappoti)即是抵达。此说乃就有分水界(sasambhāra-āpa)而言。因为它以流动性，遍及并到达名为有分地界(sasambhāra-pathavī)的彼彼之处；或仅就特相水界(lakkhaṇa-āpa)而言。因为那特相水界也以俱生、相互、依止等缘，通过由液体状态所成就的流动性，对名为其余三（大）种的彼彼之处，行作结合、黏附与不散乱，故值得被称为“遍及、到达”。

တေဇနဝသေနာတိ နိသိတဘာဝေန တိက္ခဘာဝေန. ဝုတ္တနယေနာတိ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေန ‘‘နာနာဝိဓေသူ’’တိ အာပေါဓာတုယံ ဝုတ္တနယေန. ကုပိတေနာတိ ခုဘိတေန. ဥသုမဇာတောတိ ဥသ္မာဘိဘူတော. ဇီရတီတိ ဇိဏ္ဏော ဟောတိ. တေဇောဓာတုဝသေန လဗ္ဘမာနာ ဣမသ္မိံ ကာယေ ဇရာပဝတ္တိ ပါကဋဇရာဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဣန္ဒြိယဝေကလ္လတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သရီရေ ပကတိဥသုမံ အတိက္ကမိတွာ ဥဏှဘာဝေါ သန္တာပေါ, သရီရဿ ဒဟနဝသေန ပဝတ္တော မဟာဒါဟော ပရိဒါဟောတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော. ယေန ဇီရီယတီတိ စ ဧကာဟိကာဒိဇရရောဂေန ဇရီယတီတိပိ အတ္ထော ယုဇ္ဇတိ. သတက္ခတ္တုံ တာပေတွာ တာပေတွာ သီတုဒကေ ပက္ခိပိတွာ ဥဒ္ဓဋာ သပ္ပိ ‘‘သတဓောတသပ္ပီ’’တိ ဝဒန္တိ. အသိတန္တိ ဘုတ္တံ. ခါယိတန္တိ ခါဒိတံ. သာယိတန္တိ အဿာဒိတံ. သမ္မာ ပရိပါကံ ဂစ္ဆတီတိ သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ ဝသေန ဝုတ္တံ, အသမ္မာပရိပါကောပိ ပန ဝိသမဝေပါကိနိယာ တဿာ ဧဝ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ရသာဒိဘာဝေနာတိ ရသရုဓိရမံသမေဒနှာရုအဋ္ဌိအဋ္ဌိမိဉ္ဇသုက္ကဝသေန. ဝိဝေကန္တိ ပုထုဘာဝံ အညမညံ ဝိသဒိသဘာဝံ. အသိတာဒိဘေဒဿ ဟိ အာဟာရဿ ပရိဏာမေ ရသော ဟောတိ, တံ ပဋိစ္စ ရသဓာတု ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ‘‘ရသဿ ပရိဏာမေ ရုဓိရ’’န္တိအာဒိနာ သဗ္ဗံ နေတဗ္ဗံ.

以火界之力，即锐利性、猛利性。如所说之方式，即以业生等方式，如水界中所说之“种种”方式。“激荡”即扰动。“生热”即被热力所制伏。“衰老”即变老。以火界之力在此身中所获得的衰老过程，应以明显的衰老来理解。为示此故，说“诸根衰败”等。身体自然的热度超过后，热性为“烧灼”，以焚烧身体的方式生起的大热称为“炽燃”，这是它们的区别。“由此而衰老”也可解作因隔日热等热病而发烧之义。反复加热百次后投入冷水中取出的酥油，称为“百炼酥”。“已食”即已吃下。“已嚼”即已咀嚼。“已尝”即已品味。“正消化”即通过均匀消化力的作用而说，不正消化也应知为不均匀消化力的作用。以味等性质，即味、血、肉、脂肪、筋、骨、骨髓、精液的方式。“分离”即彼此差异的多样性。因为所食等各类食物在转化时生起味，由此生起味界之义。如是“味转化时生血”等，其余皆应如是理解。

ဝါယနဝသေနာတိ သမုဒီရဏဝသေန, သဝေဂဂမနဝသေန ဝါ. ဥဂ္ဂါရဟိက္ကာဒီတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဥဒ္ဒေကခိပနာဒိပဝတ္တနကဝါတာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော[Pg.431]. ဥစ္စာရပဿာဝါဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပိတ္တသေမှလသိကာကေဝလဒုဂ္ဂန္ဓာဒိနီဟရဏကာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယဒိပိ ကုစ္ဆိ-သဒ္ဒေါ ဥဒရပရိယာယော, ကောဋ္ဌ-သဒ္ဒေန ပန အန္တန္တရဿ ဝုစ္စမာနတ္တာ တဒဝသိဋ္ဌော ဥဒရပ္ပဒေသော ဣဓ ကုစ္ဆိ-သဒ္ဒေန ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ကုစ္ဆိသယာ ဝါတာတိ အန္တာနံ ဗဟိဝါတာ’’တိ. သမိဉ္ဇနပသာရဏာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာလောကနဝိလောကနဥဒ္ဓရဏာတိဟရဏာဒိကာ သဗ္ဗာ ကာယိကကိရိယာ သင်္ဂဟိတာ. ‘‘အဿာသပဿာသာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာဝါ’’တိ ဧတေန အဿာသပဿာသာနံ သရီရံ မုဉ္စိတွာ ပဝတ္တိ နတ္ထီတိ ဒီပေတိ. န ဟိ ဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ သမ္ဘဝေါ အတ္ထီတိ. ယဒိ ဧဝံ ကထံ ‘‘ပဿာသောတိ ဗဟိနိက္ခမနနာသိကဝါတော, ဒီဃနာသိကဿ နာသိကဂ္ဂံ, ဣတရဿ ဥတ္တရောဋ္ဌံ ဖုသန္တော ပဝတ္တတီ’’တိ ဝစနံ? တံ နိက္ခမနာကာရေန ပဝတ္တိယာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ, သန္တာနေ ပဝတ္တဥတုသမုဋ္ဌာနဿ စ ဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ အာပေါဓာတုအာဒီနံ တိဿန္နံ ဓာတူနံ နိဒ္ဒေသံ သန္ဓာယာဟ. တတ္ထ အာပေါဓာတုနိဒ္ဒေသေ ‘‘ယံ ဝါ ပနည’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဘဝဿ, တေဇောဓာတုနိဒ္ဒေသေ သရီရေ ပါကတိကဥသ္မာယ, ဝါယောဓာတုနိဒ္ဒေသေ ဓမနိဇာလာနုသဋဿ တတ္ထ တတ္ထ စမ္မခီလပီဠကာဒိနိဗ္ဗတ္တကဝါယုနော သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သမိဉ္ဇနာဒိနိဗ္ဗတ္တကဝါတာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာဝ. ယဒိ ဧဝံ, ကထံ ‘‘ပုရိမာ ပဉ္စ စတုသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဝစနံ? န ဟိ သမိဉ္ဇနာဒိနိဗ္ဗတ္တကာ ဧဝ အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရိနော ဝါတာ, အထ ခေါ တဒညေပီတိ နတ္ထိ ဝိရောဓော.

以吹动之力而言，即以鼓动之力，或以带速运行之力。于“嗳气、呃逆等”一句，此中“等”字，应知摄入上冲的风、喷嚏等所引生的风。于“粪、尿等”一句，“等”字应知摄入排出胆汁、痰、脓液、纯粹恶臭等的风。虽然`kucchi`（腹）一词是`udara`（腹部）的同义词，但由于`koṭṭha`（腔）一词是指肠的内部，因此此处以`kucchi`一词称呼肠内部以外剩余的腹部区域，故说：“腹中风（kucchisayā vātā）是肠外的风”。于“屈、伸等”一句，“等”字摄入直视、斜视、举起、运送等一切身行（kāyikakiriyā）。“入息、出息是心生法”，此言显示了入息、出息不能离身而有。诚然，在身体之外，心生法是不可能存在的。若尔，“出息是向外流出的鼻风，长鼻者触及鼻尖，余者触及上唇而转起”之说又如何解释？应知此说是依心生（风）以出离之相而转起，以及依相续中转起的时节生（风）而说。“于一切处”，是针对水界等三界的解释而说。其中，于水界的解释中，以“或任何其他”摄入精液；于火界的解释中，摄入身体的自然热；于风界的解释中，应知摄入遍行于脉络网、于彼彼处引生皮钉、疮疱等的风。由屈、伸等所引生的风，唯是心生。若尔，“前五种是四因所生”之说又如何解释？诚然，并非唯有由屈、伸等所引生的风是遍行于肢节的风，尚有其他（风），是故并无矛盾。

ဣတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရပရာမသနံ. တေနာဟ ‘‘ဝီသတိယာ အာကာရေဟီ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ဝိတ္ထာရတော အာဂတေ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော. တေန အယံ ဝဏ္ဏနာ န ကေဝလံ မဟာဟတ္ထိပဒူပမဿေဝ (မ. နိ. ၁.၃၀၀ အာဒယော), အထ ခေါ မဟာရာဟုလောဝါဒ- (မ. နိ. ၂.၁၁၃ အာဒယော) ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ္တာနမ္ပိ (မ. နိ. ၃.၃၄၂ အာဒယော) အတ္ထသံဝဏ္ဏနာ ဟောတိယေဝါတိ ဒဿိတံ ဟောတိ. ဘာဝနာနယေပိ ဧသေဝ နယော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ ရာဟုလောဝါဒဓာတုဝိဘင်္ဂေသုပီ’’တိ.

“如是”(iti)是回顾已说之方式。因此说“以二十种行相”等。“于此”(ettha)意指于此详述之界业处中。藉此显示，此释义(vaṇṇanā)不仅是《大象迹喻经》(Mahāhatthipadūpamasutta; M I 300等)的义释，亦是《大罗睺罗教诫经》(Mahārāhulovādasutta; M II 113等)与《界分别经》(Dhātuvibhaṅgasutta; M III 342等)的义释。在修习方法上也是同样的道理。正如所说：“在《罗睺罗教诫经》和《界分别经》中也是如此。”

၃၀၈. ဘာဝနာနယေတိ ဘာဝနာယ နယေ. ယေန ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, တသ္မိံ ဘာဝနာဝိဓိမှီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနေ. ယသ္မာ ယေသံ ‘‘တိက္ခပညော နာတိတိက္ခပညော’’တိ ဣမေသံ ဒုဝိဓာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝသေန ဣဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဒွိဓာ အာဂတံ ဒွိဓာ ဒေသိတံ, တသ္မာ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသောပိ တေသံ ဒွိဓာဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ တံ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘တိက္ခပညဿ ဘိက္ခုနော’’တိအာဒိ [Pg.432] အာရဒ္ဓံ. လောမာ ပထဝီဓာတူတီတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော. ဧဝံ ဝိတ္ထာရတော ဓာတုပရိဂ္ဂဟောတိ ‘‘ကေသာ ပထဝီဓာတု, လောမာ ပထဝီဓာတူ’’တိအာဒိနာ ဧဝံ ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟော. ပပဉ္စတောတိ ဒန္ဓတော သဏိကတော. ယံ ထဒ္ဓလက္ခဏန္တိ ကေသာဒီသု ယံ ထဒ္ဓလက္ခဏံ ကက္ခဠဘာဝေါ. ယံ အာဗန္ဓနလက္ခဏန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ မနသိ ကရောတောတိ ဝတ္ထုံ အနာမသိတွာ ဧဝံ လက္ခဏမတ္တတော မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ. အဿာတိ တိက္ခပညဿ. ကမ္မဋ္ဌာနံ ပါကဋံ ဟောတီတိ ယောဂကမ္မဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘူတံ တဒေဝ လက္ခဏံ ဝိဘူတံ ဟောတိ, တဿ ဝါ လက္ခဏဿ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌာနတော တံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တမာနံ မနသိကာရသင်္ခါတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဘူတံ ဝိသဒံ ဟောတိ, တိက္ခပညဿ ဣန္ဒြိယပါဋဝေန သံခိတ္တရုစိဘာဝတော. သဗ္ဗသော မန္ဒပညဿ ဘာဝနာဝ န ဣဇ္ဈတီတိ အာဟ ‘‘နာတိတိက္ခပညဿာ’’တိ. ဧဝံ မနသိ ကရောတောတိ ဝုတ္တနယေန သင်္ခေပတော မနသိ ကရောတော. အန္ဓကာရံ အဝိဘူတံ ဟောတီတိ အနုပဋ္ဌာနတော အန္ဓံ ဝိယ ကရောန္တံ အပါကဋံ ဟောတိ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ယောဇနာ. ပုရိမနယေနာတိ ‘‘ကေသာ ပထဝီဓာတူ’’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန. ဝတ္ထုအာမသနေန ဝိတ္ထာရတော မနသိ ကရောန္တဿ ပါကဋံ ဟောတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ, နာတိတိက္ခပညဿ အခိပ္ပနိသန္တိတာယ ဝိတ္ထာရရုစိဘာဝတော.

308. “修习之法”（Bhāvanānaya）即修习的方法。通过它能使业处修习成就，在此修习规定中，是此义。“于此”指于界业处。因为此业处是依“利慧者”与“非极利慧者”这两种人而有两种教导，所以对业处的进入也应有两种。为了阐明此点，便以“对利慧比丘而言”等开始。在“毛是地界”（Lomā pathavīdhātūti）一句中，iti一词是“等”（ādi）的意思。“如此详细地把握界”是指以“发是地界，毛是地界”等方式，通过四十二种行相详细地把握界业处。“延缓地”（papañcato）是指缓慢地。“坚硬相”（yaṃ thaddhalakkhaṇaṃ）是指于发等中的坚硬相，即粗硬的状态。“连结相”（yaṃ ābandhanalakkhaṇaṃ）等也是同样的方法。“如此作意”（evaṃ manasi karoto）是指不触及事（vatthu），如此仅从业处之相上令作意生起者。“彼”（assa）指利慧者。“业处显现”（kammaṭṭhānaṃ pākaṭaṃ hoti）是指作为瑜伽业的行处，彼相即已显现；或者，因彼相善现前故，缘取它而生起的名为作意的业处变得显现、清晰，这是因为利慧者诸根敏锐且偏好简略。对于智慧迟钝者，修习完全不能成就，因此（经中）说“非极利慧者”。“如此作意”是指以前述方法简略地作意者。“黑暗不显”（andhakāraṃ avibhūtaṃ hoti）的连接是：因不现前，从业处变得不显，犹如使人盲目。“以前述方法”是指以前面所说的“发是地界”等方法。通过触及事而详细作意者，其业处会变得显现，这是因为非极利慧者不能迅速省察，且偏好详细的方式。

ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ ဒွီသု ဘိက္ခူသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပေယျာလမုခန္တိ ပေယျာလပါဠိယာ မုခဘူတံ ဒွါရဘူတံ အာဒိတော ဝါရံ, ဝါရဒွယံ ဝါ. ဝိတ္ထာရေတွာတိ အနဝသေသတော သဇ္ဈာယိတွာ. ဥဘတောကောဋိဝသေနေဝါတိ တဿ တဿ ဝါရဿ အာဒိအန္တဂ္ဂဟဏဝသေနေဝ. ဩဋ္ဌပရိယာဟတမတ္တန္တိ ဩဋ္ဌာနံ သမ္ဖုသနမတ္တံ. ယထာ ဂန္ထပရိဝတ္တနေ တိက္ခပညဿ ဘိက္ခုနော သင်္ခေပေါ ရုစ္စတိ, န ဝိတ္ထာရော. ဣတရဿ စ ဝိတ္ထာရော ရုစ္စတိ, န သင်္ခေပေါ, ဧဝံ ဘာဝနာနယေပီတိ ဥပမာသံသန္ဒနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

如今，为以譬喻阐明如前所述之义，故说“如于二比丘……”等。于此，“省略之开端”(peyyālamukha)即是省略圣典的开端、入门，或最初的一个章节，或两个章节。“详述后”(vitthāretvā)即无遗漏地诵习后。“以两端之力”(ubhatokoṭivasena)即仅以掌握彼彼章节之首尾之力。“仅唇相触”(oṭṭhapariyāhatamatta)即仅是双唇碰触。譬如在复诵经典时，利慧比丘喜略而不喜广，而另一位则喜广而不喜略，在修习法门中也是如此——应知这是譬喻的贯通。

တသ္မာတိ ယသ္မာ တိက္ခပညဿ သင်္ခေပေါ, နာတိတိက္ခပညဿ စ ဝိတ္ထာရော သပ္ပာယော, တသ္မာ. ယသ္မာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုယုဉ္ဇိတုကာမဿ သီလဝိသောဓနာဒိပုဗ္ဗကိစ္စံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ, တံ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝါတိ ဣဓ န အာမဋ္ဌံ. ယသ္မာ ပန ဝိဝေကဋ္ဌကာယဿ, ဝိဝေကဋ္ဌစိတ္တဿေဝ စ ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ[Pg.433], န ဣတရဿ, တသ္မာ တဒုဘယံ ဒဿေန္တော ‘‘ရဟောဂတေန ပဋိသလ္လီနေနာ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ရဟောဂတေနာတိ ရဟသိ ဂတေန, ဧကာကိနာ ဘာဝနာနုကူလဋ္ဌာနံ ဥပဂတေနာတိ အတ္ထော. ပဋိသလ္လီနေနာတိ ပတိ ပတိ ပုထုတ္တာရမ္မဏတော စိတ္တံ နိသေဓေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ သလ္လီနေန, တတ္ထ သံသိလိဋ္ဌစိတ္တေနာတိ အတ္ထော. သကလမ္ပိ အတ္တနော ရူပကာယံ အာဝဇ္ဇေတွာတိ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ, အဓော ကေသမတ္ထကာ, တိရိယံ တစပရိယန္တံ သဗ္ဗမ္ပိ အတ္တနော ကရဇကာယံ ဓာတုဝသေန မနသိ ကရောန္တော ယသ္မာ စာတုမဟာဘူတိကော အယံ ကာယော, တသ္မာ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’’တိ စတုမဟာဘူတဝသေန သမန္နာဟရိတွာတိ အတ္ထော. ဣဒါနိ တာသံ ဓာတူနံ လက္ခဏတော, ဥပဋ္ဌာနာကာရတော စ မနသိကာရဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘ယော ဣမသ္မိံ ကာယေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

是故者，谓：因为对利慧者而言，简略是适当的；对非极利慧者而言，广详是适当的，是故。因为欲致力于业处者，应有戒清净等前行事务，而那一切行相圆满之前行事务已在下文述及，故于此处不予论述。再者，因为只有身住远离、心住远离者，其修习才能成就，而非他人，是故，为显示此二者，而说“由已至闲静处、已独住者”。于此，“由已至闲静处者”(rahogatena)意为：已去往闲静处，独自一人，已到达适合修习的场所。“由已独住者”(paṭisallīnena)意为：从各种不同的所缘中一一止息其心，而沉潜于业处中，其心已紧密结合于彼处。所谓“遍察自己整个色身”，即是：从足底以上，从发顶以下，横向以皮为限，对所有自己这由身体所生之身(karajakāya)，依界而作意，因为此身由四大种所成，是故以四大种之力审察：“于此身中有地界、水界、火界、风界。”如今，为显示彼等诸界之相、现起之状及作意之法，故说“于此身中，有……”等。

တတ္ထ ထဒ္ဓဘာဝေါတိ လက္ခဏမာဟ. ထဒ္ဓတ္တလက္ခဏာ ဟိ ပထဝီဓာတု. ခရဘာဝေါတိ ဥပဋ္ဌာနာကာရံ, ဉာဏေန ဂဟေတဗ္ဗာကာရန္တိ အတ္ထော. ဒြဝဘာဝေါ လက္ခဏံ အာပေါဓာတုယာ ပဂ္ဃရဏသဘာဝတ္တာ. အာဗန္ဓနံ ဥပဋ္ဌာနာကာရော. ဥဏှဘာဝေါ လက္ခဏံ တေဇောဓာတုယာ ဥသ္မာသဘာဝတ္တာ. ပရိပါစနံ ဥပဋ္ဌာနာကာရော. ဝိတ္ထမ္ဘနံ လက္ခဏံ ဝါယောဓာတုယာ ဥပတ္ထမ္ဘနသဘာဝတ္တာ. သမုဒီရဏံ ဥပဋ္ဌာနာကာရော, ဥပဋ္ဌာနာကာရော စ နာမ ဓာတူနံ သကိစ္စကရဏဝသေန ဉာဏဿ ဝိဘူတာကာရော. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဥဘယဂ္ဂဟဏံ? ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယတော. ဧကစ္စဿ ဟိ ဓာတုယော မနသိ ကရောန္တဿ တာ သဘာဝတော ဂဟေတဗ္ဗတံ ဂစ္ဆန္တိ, ဧကစ္စဿ သကိစ္စကရဏတော, ယော ရသောတိ ဝုစ္စတိ. တတြာယံ ယောဂီ ဓာတုယော မနသိ ကရောန္တော အာဒိတော ပစ္စေကံ သလက္ခဏတော, သရသတောပိ ပရိဂ္ဂဏှာတိ. တေနာဟ ‘‘ယော ဣမသ္မိံ ကာယေ ထဒ္ဓဘာဝေါ ဝါ ခရဘာဝေါ ဝါ…ပေ… ဧဝံ သံခိတ္တေန ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ’’တိ. တတ္ထ ပရိဂ္ဂဟေတွာတိ ပရိဂ္ဂါဟကဘူတေန ဉာဏေန ဓာတုယော လက္ခဏတော, ရသတော ဝါ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဂဟေတွာ. အယံ တာဝ သံခိတ္တတော ဘာဝနာနယေ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသော.

其中，“坚硬性”(thaddhabhāva)是其特征(lakkhaṇa)。地界确实具有坚硬的特征。“粗涩性”(kharabhāva)是其显现相(upaṭṭhānākāra)，其义为“应以智把握之相”。水界的特征是流动性，因其有流滴的自性；结合是其显现相。火界的特征是热性，因其有热的自性；成熟是其显现相。风界的特征是支撑，因其有支持的自性；推动是其显现相。而所谓的显现相，即诸界通过行使其各自的作用，而向智显现之相。为何此处两者皆取？因个人(puggala)的意乐而异。确实，某些人作意诸界时，是从其自性而把握；某些人则是从其作用而把握，此作用即被称为“味”(rasa)。于此，修行者作意诸界时，最初应分别从各自的特征与味两方面来把握。是故说：“于此身中，凡是坚硬性或粗涩性……如此简要地把握诸界”。其中，“把握”是指以能把握的智慧，从特征或味来区分并把握诸界。这即是修习法中对业处的简要入门。

ဧဝံ ပန ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု ထဒ္ဓဘာဝေါ ဝါ ခရဘာဝေါ ဝါ, အာပေါဓာတု ဒြဝဘာဝေါ ဝါ အာဗန္ဓနဘာဝေါ ဝါ, တေဇောဓာတု ဥဏှဘာဝေါ ဝါ ပရိပါစနဘာဝေါ ဝါ, ဝါယောဓာတု ဝိတ္ထမ္ဘနဘာဝေါ [Pg.434] ဝါ သမုဒီရဏဘာဝေါ ဝါ’’တိ ဧဝံ လက္ခဏာဒီဟိ သဒ္ဓိံယေဝ ဓာတုယော မနသိ ကရောန္တေန ကာလသတမ္ပိ ကာလသဟဿမ္ပိ ပုနပ္ပုနံ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ, တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကပရိယာဟတံ ကာတဗ္ဗံ. တဿေဝံ မနသိ ကရောတော ယံ လက္ခဏာဒီသု သုပါကဋံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ, တဒေဝ ဂဟေတွာ ဣတရံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တေန သဒ္ဓိံ ‘‘ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတူ’’တိအာဒိနာ မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗော. ဧဝံ မနသိ ကရောန္တေန ဟိ အနုပုဗ္ဗတော, နာတိသီဃတော, နာတိသဏိကတော, ဝိက္ခေပပဋိဗာဟနတော, ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတော, အနုပဋ္ဌာနမုဉ္စနတော, လက္ခဏတော, တယော စ သုတ္တန္တာတိ ဣမေဟိ ဒသဟာကာရေဟိ မနသိကာရကောသလ္လံ အနုဋ္ဌာတဗ္ဗံ.

复次，如是把握诸界后，应当这样作意：“此身中有地界，是坚硬性或粗涩性；水界，是流动性或黏结性；火界，是热性或成熟性；风界，是支持性或推动性。”如此连同特相等，作意者应百次千次反复忆念、作意，使其受思惟锤击、被寻思围绕。如此作意时，若特相等中某方面清晰显现，就把握该方面而舍弃其余，随之以“地界、水界”等方式持续作意。如此作意者，诚然应当次第渐进、不过于急速、不过于缓慢、防止散乱、超越施设、舍离不显现者、依于特相，并依三种经，以这十种方式修习作意善巧。

တတ္ထ အနုပုဗ္ဗတောတိ အနုပဋိပါဋိတော အာစရိယဿ သန္တိကေ ဥဂ္ဂဟိတပဋိပါဋိတော, သာ စ ဒေသနာပဋိပါဋိယေဝ. ဧဝံ အနုပုဗ္ဗတော မနသိ ကရောန္တေနာပိ နာတိသီဃတော မနသိ ကာတဗ္ဗံ. အတိသီဃတော မနသိ ကရောတော ဟိ အပရာပရံ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရော နိရန္တရံ ပဝတ္တတိ, ကမ္မဋ္ဌာနံ ပန အဝိဘူတံ ဟောတိ, န ဝိသေသံ အာဝဟတိ. တသ္မာ နာတိသီဃတော မနသိ ကာတဗ္ဗံ. ယထာ စ နာတိသီဃတော, ဧဝံ နာတိသဏိကတောပိ. အတိသဏိကတော မနသိ ကရောတော ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယောသာနံ န ဂစ္ဆတိ, ဝိသေသာဓိဂမဿ ပစ္စယော န ဟောတိ. အတိသီဃံ အတိသဏိကဉ္စ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ ပုရိသာ ဧတ္ထ နိဒဿေတဗ္ဗာ. ဝိက္ခေပပဋိဗာဟနတောတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ စေတသော ဝိက္ခေပေါ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗော. ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပေ ဟိ သတိ ကမ္မဋ္ဌာနာ ပရိဟာယတိ ပရိဓံသတိ. ဧကပဒိကမဂ္ဂဂါမီ ပုရိသော စေတ္ထ နိဒဿေတဗ္ဗော. ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတောတိ ‘‘ယာ အယံ ပထဝီဓာတူ’’တိအာဒိကာ ပဏ္ဏတ္တိ, တံ အတိက္ကမိတွာ လက္ခဏေသု ဧဝ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗံ.

此处所谓“次第”，是指按照从老师处所学得的次第，而那也就是教法的次第。如此按次第作意时，亦不应作意得过快。因为作意过快者，对业处的作意会接连不断地进行，但业处反而变得不清晰，不能带来殊胜成就。因此，不应作意得过快。又，如不过快，亦不过慢。因为作意过慢者，业处无法抵达终点，不能成为证得殊胜的助缘。于此，应以行路过快及过慢之人为例。所谓“防护散乱”，是指舍置业处，于外在种种所缘中，心的散乱应当被防护。因为当心于外散乱时，就会从业处退失、败坏。于此，应以行走于仅容一足之径者为例。所谓“超越施设”，是指超越“此乃地界”等此类的施设，而将心只安住于（诸法之）相上。

ဧဝံ ပဏ္ဏတ္တိံ ဝိဇဟိတွာ ကက္ခဠလက္ခဏာဒီသု ဧဝ မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ လက္ခဏာနိ သုပါကဋာနိ သုဝိဘူတာနိ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တဿေဝံ ပုနပ္ပုနံ မနသိကာရဝသေန စိတ္တံ အာသေဝနံ လဘတိ. သဗ္ဗော ရူပကာယော ဓာတုမတ္တတော ဥပဋ္ဌာတိ သုညော နိဿတ္တော နိဇ္ဇီဝေါ ယန္တံ ဝိယ ယန္တသုတ္တေန အပရာပရံ ပရိဝတ္တမာနော. သစေ ပန ဗဟိဒ္ဓါပိ မနသိကာရံ ဥပသံဟရတိ, အထဿ အာဟိဏ္ဍန္တာ မနုဿတိရစ္ဆာနာဒယော သတ္တာကာရံ ဝိဇဟိတွာ [Pg.435] ဓာတုသမူဟဝသေနေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, တေဟိ ကရိယမာနာ ကိရိယာ ဓာတုမယေန ယန္တေန ပဝတ္တိယမာနာ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ, တေဟိ အဇ္ဈောဟရိယမာနံ ပါနဘောဇနာဒိ ဓာတုသံဃာတေ ပက္ခိပ္ပမာနော ဓာတုသံဃာတော ဝိယ ဥပဋ္ဌာတိ. အထဿ တထာ လဒ္ဓါသေဝနမ္ပိ စိတ္တံ ယဒိ အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယတာယ ဥဒ္ဓစ္စဝသေန ဝါ အတိလီနဝီရိယတာယ ကောသဇ္ဇဝသေန ဝါ ဘာဝနာဝိဓိံ န ဩတရေယျ, တဒါ အဓိစိတ္တသုတ္တံ (အ. နိ. ၃.၁၀၃), အနုတ္တရသီတိဘာဝသုတ္တံ (အ. နိ. ၆.၈၅), ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ္တန္တိ (သံ. နိ. ၅.၁၉၄-၁၉၅) ဣမေသု တီသု သုတ္တေသု အာဂတနယေန ဝီရိယသမာဓိယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တယော စ သုတ္တန္တာ’’တိ. ဧဝံ ပန ဝီရိယသမတံ ယောဇေတွာ တသ္မိံယေဝ လက္ခဏေ မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ ယဒါ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ လဒ္ဓသမတာနိ သုဝိသဒါနိ ပဝတ္တန္တိ, တဒါ အသဒ္ဓိယာဒီနံ ဒူရီဘာဝေန သာတိသယံ ထာမပ္ပတ္တေဟိ သတ္တဟိ ဗလေဟိ လဒ္ဓူပတ္ထမ္ဘာနိ ဝိတက္ကာဒီနိ ဈာနင်္ဂါနိ ပဋုတရာနိ ဟုတွာ ပါတုဘဝန္တိ, တေသံ ဥဇုဝိပစ္စနီကတာယ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနိယေဝ ဟောန္တိ သဒ္ဓိံ တဒေကဋ္ဌေဟိ ပါပဓမ္မေဟိ. ဧတ္တာဝတာ စာနေန ဥပစာရဇ္ဈာနံ သမဓိဂတံ ဟောတိ ဓာတုလက္ခဏာရမ္မဏံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတူတိ…ပေ… ဥပစာရမတ္တော သမာဓိ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

舍弃概念（paṇṇatti）后，当修行者专注于坚硬等相时，诸相便会清晰分明地现起。如此反复作意，心便获得串习（āsevana）。整个色身显现为纯粹的界，是空、无有情、无命者，犹如被机械之索牵引而不断转动的机械。若再向外作意，则四处走动的人、畜等，其有情行相会消失，仅显现为界聚；他们所做的行为，显现为由界所成的机械在运作；他们所吞食的饮食等，也显现为如同投入界聚中的另一界聚。此时，修行者已得串习的心，若因精进过猛而掉举（uddhacca），或因精进过缓而懈怠（kosajja），未能进入修习之道，则应依《增上心经》（Adhicittasutta, A.N. 3.103）、《无上清凉经》（Anuttarasītibhāvasutta, A.N. 6.85）、《觉支经》（Bojjhaṅgasutta, S.N. 5.194-195）三经所示之法，来平衡精进与定。故说“三经”。如此平衡精进与定，并持续专注彼相，当信等诸根达到平衡且极为清净时，则因不信等对立法远离，由已达卓越力量的七力所支持的寻等禅支，会变得特别敏锐而显现。因禅支是盖的直接对治法，诸盖连同与彼同一所缘的恶法皆被镇伏。至此，他已证得以界相为所缘的近行定（upacārajjhāna）。故说：“反复[作意]地界、水界……乃至……生起仅是近行的定”。

တတ္ထ ဓာတုမတ္တတောတိ ဝိသေသနိဝတ္တိအတ္ထော မတ္တ-သဒ္ဒေါ. တေန ယံ ဣတော ဗာဟိရကာ, လောကိယမဟာဇနော စ ‘‘သတ္တော ဇီဝေါ’’တိအာဒိကံ ဝိသေသံ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ အဝိဇ္ဇမာနံ ဝိကပ္ပနာမတ္တေနေဝ သမာရောပေန္တိ, တံ နိဝတ္တေတိ. တေနေဝါဟ ‘‘နိဿတ္တတော နိဇ္ဇီဝတော’’တိ. အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ သမန္နာဟရိတဗ္ဗံ. မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ ပုနပ္ပုနံ ဘာဝနာဝသေန ဓာတုမတ္တတော ဓာတုလက္ခဏံ မနသိ ဌပေတဗ္ဗံ. ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗန္တိ တဒေဝ ဓာတုလက္ခဏံ ပတိ ပတိ အဝေက္ခိတဗ္ဗံ, ဘာဝနာသိဒ္ဓေန ဉာဏစက္ခုနာ အပရာပရံ ပစ္စက္ခတော ပဿိတဗ္ဗံ.

于此，“唯是界”（dhātumattato）一词中，“唯”（matta）字是用于排除差别之义。借此，那些外道及世间大众仅凭构想，而将“有情”、“命者”等本不存在于此自体（attabhāva）的差别强加其上，此等差别即被排除。因此说“无有情、无命者”。“应转向”（āvajjitabbaṃ）即是应当专注思惟（samannāharitabbaṃ）。“应作意”（manasi kātabbaṃ）即是应当通过反复修习，从“唯是界”的角度将界相（dhātulakkhaṇa）置于心中。“应审察”（paccavekkhitabbaṃ）即是应当逐一或反复地审察那同一个界相，以修习成就的智眼（ñāṇacakkhu）次第地亲见。

တဿေဝံ ဝါယမမာနဿာတိ တဿ ယောဂိနော ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တဿ, တတ္ထ စ ဘာဝနာအနုယောဂေ သက္ကစ္စကာရိတာယ, သာတစ္စကာရိတာယ, သပ္ပာယသေဝိတာယ, သမထနိမိတ္တသလ္လက္ခဏေန, ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အနုပဝတ္တနေန, ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ နိရပေက္ခဝုတ္တိတာယ, အန္တရာ သင်္ကောစံ အနာပဇ္ဇန္တေန ဘာဝနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ ဥဿောဠှိယံ အဝဋ္ဌာနေန [Pg.436] သမ္မဒေဝ ဝါယာမံ ပယောဂံ ပရက္ကမံ ပဝတ္တေန္တဿ. ဓာတုပ္ပဘေဒါဝဘာသနပညာပရိဂ္ဂဟိတောတိ ပထဝီအာဒီနံ ဓာတူနံ သဘာဝလက္ခဏာဝဘာသနေန အဝဘာသနကိစ္စာယ ဘာဝနာပညာယ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနေသု အဝိဇဟနေန သဗ္ဗတော ဂဟိတော မဟဂ္ဂတဘာဝံ အပ္ပတ္တတာယ ဥပစာရမတ္တော သိခါပ္ပတ္တော ကာမာဝစရသမာဓိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဥပစာရသမာဓီတိ စ ရုဠှီဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. အပ္ပနံ ဟိ ဥပေစ္စ စာရီ သမာဓိ ဥပစာရသမာဓိ, အပ္ပနာ စေတ္ထ နတ္ထိ. တာဒိသဿ ပန သမာဓိဿ သမာနလက္ခဏတာယ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ အပ္ပနာ န ဟောတီတိ? တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘သဘာဝဓမ္မာရမ္မဏတ္တာ’’တိ. သဘာဝဓမ္မေ ဟိ တဿ ဂမ္ဘီရဘာဝတော အသတိ ဘာဝနာဝိသေသေ အပ္ပနာဈာနံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, လောကုတ္တရံ ပန ဈာနံ ဝိသုဒ္ဓိဘာဝနာနုက္ကမဝသေန, အာရုပ္ပံ အာရမ္မဏာတိက္ကမဘာဝနာဝသေန အပ္ပနာပ္ပတ္တံ ဟောတီတိ မရဏာနုဿတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၇၇) ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော.

“如是精进者”，即指如此修习的瑜伽行者，于修习中具足恭敬行、持续行、适宜行、善观止相、随转诸觉支、于身命无所顾恋，中间不退却，奋发精进，安住于卓越的努力，如理地发起精进、用功、努力。以能显现地等诸界自性相的修习慧所摄持，于初、中、后皆不舍离，完全摄持。由于尚未证得广大（禅那）境界，故生起的是欲界近行定，此定仅是近行，已达顶峰。近行定应依惯例而知。近行定是接近安止而行的定，但此处并无安止。然而，由于此定与安止定具有相似的特征，故如此说。为何此处不得安止？原因在于“以自性法为所缘”。因为自性法深奥，若无特殊的修习，则无法生起安止禅。而对于出世间禅，通过清净修习的次第；无色定则通过超越所缘的修习，才能证得安止，此义已如《死随念的解释》(Visuddhi. 1.177) 中所说。

ဧဝံ ရူပကာယေ အဝိသေသေန စတုန္နံ ဓာတူနံ ပရိဂ္ဂဏှနဝသေန ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တတ္ထ အဋ္ဌိအာဒီနံ ဝိနိဗ္ဘုဇနဝသေန သင်္ခေပတော သုတ္တေ အာဂတံ ဓာတုမနသိကာရဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ဝါ ပနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ယေ ဣမေ စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသာ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယထာပစ္စယံ ဌိတာ သန္နိဝေသဝိသိဋ္ဌာ ကဋ္ဌဝလ္လိတိဏမတ္တိကာယော ဥပါဒါယ ယထာ အဂါရသမညာ, န တတ္ထ ကောစိ အဂါရော နာမ အတ္ထိ, ဧဝံ ယထာပစ္စယံ သန္နိဝေသဝိသိဋ္ဌာနိ ပဝတ္တမာနာနိ အဋ္ဌိနှာရုမံသစမ္မာနိ ပဋိစ္စ သရီရသမညာ, န ဧတ္ထ ကောစိ အတ္တာ ဇီဝေါ. ကေဝလံ တေဟိ ပရိဝါရိတမာကာသမတ္တန္တိ ဒဿေတိ. ဒေသနာ သတ္တသုညတာသန္ဒဿနပရာတိ ဣမမတ္ထံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘နိဿတ္တဘာဝဒဿနတ္ထ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဋ္ဌိဉ္စ ပဋိစ္စာတိ ပဏှိကဋ္ဌိကာဒိဘေဒံ ပဋိပါဋိယာ ဥဿိတံ ဟုတွာ ဌိတံ အတိရေကတိသတဘေဒံ အဋ္ဌိံ ဥပါဒါယ. နှာရုဉ္စာတိ တမေဝ အဋ္ဌိသံဃာဋံ အာဗန္ဓိတွာ ဌိတံ နဝသတပ္ပဘေဒံ နှာရုံ. မံသန္တိ တမေဝ အဋ္ဌိသံဃာဋံ အနုလိမ္ပိတွာ ဌိတံ နဝပေသိသတပ္ပဘေဒံ မံသံ. စမ္မန္တိ မစ္ဆိကပတ္တကစ္ဆာယာယ ဆဝိယာ သဉ္ဆာဒိတံ သကလသရီရံ ပရိယောနန္ဓိတွာ ဌိတံ ဗဟလစမ္မံ ပဋိစ္စ ဥပါဒါယ. သဗ္ဗတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. အာကာသော ပရိဝါရိတောတိ ယထာ ဘိတ္တိပါဒါဒိဝသေန ဌပိတံ ကဋ္ဌံ, တဿေဝ အာဗန္ဓနဝလ္လိ, အနုလေပနမတ္တိကာ, ဆာဒနတိဏန္တိ ဧတာနိ ကဋ္ဌာဒီနိ အန္တော, ဗဟိ စ ပရိဝါရေတွာ ဌိတော အာကာသော [Pg.437] အဂါရန္တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, ဂေဟန္တိ ပဏ္ဏတ္တိံ လဘတိ, ဧဝမေဝ ယထာဝုတ္တာနိ အဋ္ဌိအာဒီနိ အန္တော, ဗဟိ စ ပရိဝါရေတွာ ဌိတော အာကာသော တာနေဝ အဋ္ဌိအာဒီနိ ဥပါဒါယ ရူပန္တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, သရီရန္တိ ဝေါဟာရံ လဘတိ. ယထာ စ ကဋ္ဌာဒီနိ ပဋိစ္စ သင်္ခံ ဂတံ အဂါရံ လောကေ ‘‘ခတ္တိယဂေဟံ, ဗြာဟ္မဏဂေဟ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမိဒမ္ပိ ‘‘ခတ္တိယသရီရံ ဗြာဟ္မဏသရီရ’’န္တိ ဝေါဟရီယတိ, နတ္ထေတ္ထ ကောစိ သတ္တော ဝါ ဇီဝေါ ဝါတိ အဓိပ္ပာယော.

如此，在色身中无差别地总括四界而显示界业处后，现在，为了简要地显示经中所说、通过分别剖析骨等方式的作意诸界之法，而开始了“复次”（atha vā pana）等文。于此，此文与所说的这四部分相关联。譬如，缘于依缘而住、由特定组合而成的木、藤、草、土，而有“屋”之名，其中并无名为“屋”的实体；同样地，缘于依缘而住、由特定组合而成且持续存在的骨、筋、肉、皮，而有“身”之名，其中并无任何我或命。此句显示：“（此身）仅仅是被它们所围绕的空间而已。”此教说旨在开示有情空，为阐明此义，而说了“为示无有情性”等。于此，“缘于骨”是指，缘于依序竖立而住、有三百余种分别（如足跟骨等）的骨。“及筋”是指，捆绑那骨架而住、有九百种分别的筋。“肉”是指，涂敷那骨架而住、有九百种肉块的肉。“皮”是指，缘于以如鱼鳞般的薄皮所覆盖、包裹全身而住的厚皮。在所有地方，“及”（ca）字皆为集合义。所谓“空间被围绕”，譬如，以墙脚等方式安置的木材、捆绑它的藤蔓、涂抹的泥土、覆盖的茅草，当空间在内外围绕这些木材等而住时，便被算作“屋”，获得“家”的假名；同样地，当空间在内外围绕如前所说的骨等而住时，缘于彼骨等，便被算作“色”，获得“身”的俗称。并且，譬如在世间，缘于木等而被算作“屋”者，被称为“刹帝利家、婆罗门家”，同样，此身也被称为“刹帝利身、婆罗门身”。其意趣是：于此并无任何有情或命。

တေတိ တေ စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသေ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာတိ ယောဇနာ. တံတံအန္တရာနုသာရိနာတိ အဋ္ဌိနှာရူနံ နှာရုမံသာနံ မံသစမ္မာနန္တိ တေသံ တေသံ ကောဋ္ဌာသာနံ ဝိဝရာနုပါတိနာ ဉာဏသင်္ခါတေန ဟတ္ထေန. ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာတိ အနေကက္ခတ္တုံ ဝိနိဝေဌေတွာ. အထ ဝါ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာတိ ပစ္စေကံ အဋ္ဌိအာဒီနံ အန္တရာနုသာရိနာ ဉာဏဟတ္ထေန ဝိနိဗ္ဘောဂံ ကတွာ. ဧတေသူတိ သကလမ္ပိ အတ္တနော ရူပကာယံ စတုဓာ ကတွာ ဝိဘတ္တေသု ယထာဝုတ္တေသု အဋ္ဌိအာဒီသု စတူသု ကောဋ္ဌာသေသု. ပုရိမနယေနေဝါတိ ‘‘ယော ဣမသ္မိံ ကာယေ ထဒ္ဓဘာဝေါ ဝါ’’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘာဝနာဝိဓာနံ, တံ အနန္တရနယေ ဝုတ္တာကာရေနေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ.

“‘彼等’，即彼四部分，‘分别、分别’，应如是连结。‘随顺其各自内部’，即以名为智慧之手，随顺骨与筋、筋与肉、肉与皮等彼等各部分的间隙。‘分别、分别’，即是多次拆解。或者，‘分别、分别’，即是以随顺各个骨等内部的智慧之手作分别。‘于此等中’，即于将自己的整个色身分为四份后，已分开的如前所说的骨等四部分中。‘以先前的方法’，即是以‘此身中所有坚性……’等先前所说的方法。此处任何应说的修习方法，当如紧随其后的方法中所说的方式而说。

၃၀၉. ဝိတ္ထာရတော အာဂတေ ပန ‘‘စတုဓာတုဝဝတ္ထာနေ’’တိ အာနေတွာ ယောဇနာ. ဧဝံ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော ဘာဝနာနယော. ‘‘ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေဟိ ဓာတုယော ဥဂ္ဂဏှိတွာ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု အာဒိတော ဒွတ္တိံသာကာရာ ဓာတုယော န ဟောန္တီတိ? ဝတ္ထုသီသေန ဓာတူနံယေဝ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ နာယံ ဒေါသော. ဝုတ္တပ္ပကာရေတိ ‘‘ဂေါစရဂါမတော နာတိဒူရနာစ္စာသန္နတာဒီဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတေ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၅၃) ဝုတ္တပ္ပကာရေ. ကတသဗ္ဗကိစ္စေနာတိ ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒါဒိကံ ကတံ သဗ္ဗကိစ္စံ ဧတေနာတိ ကတသဗ္ဗကိစ္စော, တေနဿ သီလဝိသောဓနာဒိ ပန ကမ္မဋ္ဌာနုဂ္ဂဟဏတော ပဂေဝ သိဒ္ဓံ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. သသမ္ဘာရသင်္ခေပတောတိ သမ္ဘရီယန္တိ ဧတေန ဗုဒ္ဓိဝေါဟာရာတိ သမ္ဘာရော, တန္နိမိတ္တံ. ကိံ ပနေတံ? ပထဝီအာဒိ. ကေသာဒီသု ဟိ ဝီသတိယာ အာကာရေသု ‘‘ပထဝီ’’တိ ဗုဒ္ဓိဝေါဟာရာ ပထဝီနိမိတ္တကာ ထဒ္ဓတံ ဥပါဒါယ ပဝတ္တနတော. တသ္မာ [Pg.438] တတ္ထ ပထဝီသမ္ဘာရော နာမ သဝိသေသာယ တဿာ အတ္ထိတာယ ကေသာဒယော သဟ သမ္ဘာရေဟီတိ သသမ္ဘာရာ. အာပေါကောဋ္ဌာသာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သသမ္ဘာရာနံ သင်္ခေပေါ သသမ္ဘာရသင်္ခေပေါ, တတော သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော ဘာဝေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. သင်္ခေပတော ဝီသတိယာ, ဒွါဒသသု, စတူသု, ဆသု စ ကောဋ္ဌာသေသု ယထာက္ကမံ ပထဝီအာဒိကာ စတဿော ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဓာတုဝဝတ္ထာနံ သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော ဘာဝနာ. တေနာဟ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ဝီသတိယာ ကောဋ္ဌာသေသူ’’တိအာဒိ.

309. 再者，对于广说而来的“四界差别”，应作如是连结。如是，当以现在将说的方式，了知修习之法。为何说“以四十二行相把握诸界”？难道最初的三十二行相不是诸界吗？因为以（三十二身分）事为首，只应把握诸界本身，故无此过失。“如所说之方式”，即是如“从行乞村不太远不太近等五支具足”等（《清净道论》1.53）所说之方式。“已作一切事者”，即是彼已作断绝障碍等一切事，故名“已作一切事者”；以此显示，其戒清净等，实在受取业处之前即已成就。“以具资粮而简略”，即是“以此积集智与言说”，故名“资粮”，是其因。此为何物？即地等。实在于发等二十行相中，名为“地”的智与言说，是以地为因，因其缘于坚硬性而转起。是故，于彼，地名为资粮。因其（地）以特殊性存在，发等与资粮（地）俱在，故名“具资粮”。水部分等中，理路亦同。具资粮的简略，名为“具资粮简略”；应连结为：从彼“具资粮简略”而修习。简略而言，于二十、十二、四及六部分中，依次把握地等四界而作界差别，即是“以具资粮而简略”的修习。是故说：“于此，比丘于二十部分中……”等。

သသမ္ဘာရဝိဘတ္တိတောတိ သသမ္ဘာရာနံ ကေသာဒီနံ ဝိဘာဂတော ကေသာဒိကေ ဝီသတိ ကောဋ္ဌာသေ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဧကဇ္ဈံ အဂ္ဂဟေတွာ ဝိဘာဂတော ပထဝီဓာတုဘာဝေန ဝဝတ္ထာပနံ. အာပေါကောဋ္ဌာသာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သလက္ခဏသင်္ခေပတောတိ လက္ခီယတိ ဧတေနာတိ လက္ခဏံ, ဓမ္မာနံ သဘာဝေါ, ဣဓ ပန ထဒ္ဓတာဒိ. တသ္မာ ထဒ္ဓလက္ခဏာဒိဝန္တတာယ သဟ လက္ခဏေဟီတိ သလက္ခဏာ, ကေသာဒယော ဒွါစတ္တာလီသ အာကာရာ. တေသံ သင်္ခေပတော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ကေသာဒိကေ ဝီသတိ ကောဋ္ဌာသေ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ တတ္ထ ထဒ္ဓတာဒိကံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ လက္ခဏံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဘာဝနာ သလက္ခဏသင်္ခေပတော ဘာဝနာ. ဧသ နယော အာပေါကောဋ္ဌာသာဒီသုပိ. သလက္ခဏဝိဘတ္တိတောတိ ထဒ္ဓလက္ခဏာဒိနာ သလက္ခဏာနံ ကေသာဒီနံ ဝိဘာဂတော ကေသာဒီသု ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေသု ပစ္စေကံ ထဒ္ဓတာဒီနံ စတုန္နံ စတုန္နံ လက္ခဏာနံ ဝဝတ္ထာပနဝသေန ဘာဝနာ.

“以资粮分别”(Sasambhāravibhattito)者，即对具资粮的头发等，不像先前那样将头发等二十个部分合为一处而取，而是以分别的方式，依地界的性质来确定。水的部分等也是同样的方法。“以自相简略”(Salakkhaṇasaṅkhepato)者，所谓“相”(lakkhaṇa)，即“藉此而被识知”，是诸法的自性，但在此处是指坚硬等。因此，因具有坚硬等相，与相俱行，故名“有相”(salakkhaṇā)，即头发等四十二行相。对它们进行简略。此即是说：将头发等二十个部分合为一处而取，在其中确定坚硬等所有四种相而修习，即是“以自相简略”的修习。水的部分等也是同样的方法。“以自相分别”(Salakkhaṇavibhattito)者，即以坚硬等相，对有相的头发等，以分别的方式，在头发等四十二行相中，对每一个行相，通过确定坚硬等四种相的方式来修习。

ဧဝံ စတူဟိ အာကာရေဟိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ဘာဝနာနယံ နိဒ္ဒိသိတုံ ‘‘ကထံ သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော ဘာဝေတီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဧတ္ထ စ ယထာ တိက္ခပညော ပုဂ္ဂလော တိက္ခတာယ ပရောပရိယတ္တသဗ္ဘာဝတော တိက္ခိန္ဒြိယမုဒိန္ဒြိယတာဝသေန ဒုဝိဓောတိ. တတ္ထ တိက္ခိန္ဒြိယဿ ဝသေန သင်္ခေပတော ပဌမနယော ဝုတ္တော, မုဒိန္ဒြိယဿ ဝသေန ဒုတိယော. ဧဝံ နာတိတိက္ခပညောပိ ပုဂ္ဂလောတိ. တတ္ထ ယော ဝိသဒိန္ဒြိယော ပုဂ္ဂလော, တဿ ဝသေန သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော, သလက္ခဏသင်္ခေပတော စ ဘာဝနာနယော နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ယော ပန နာတိဝိသဒိန္ဒြိယော, တဿ ဝသေန သသမ္ဘာရဝိဘတ္တိတော, သလက္ခဏဝိဘတ္တိတော စ ဘာဝနာနယော နိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တဿ ဧဝံ ဝဝတ္ထာပယတော ဧဝ ဓာတုယော ပါကဋာ ဟောန္တိ သဝိသေသံ ဓာတူနံ ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ. ဘာဝနာဝိဓာနံ ပနေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

如是，为了详细解说以四种行相所纲要指示的修习方法，开始了“如何以资粮简略而修习”等文句。在此，利慧的个人(tikkhapañño puggalo)因其智慧锐利与宿习已成，依利根(tikkhindriya)与钝根(mudindriya)之分而有两种。其中，对利根者，简略地说了第一种方法；对钝根者，说了第二种。同样，非极利慧的个人也有两种。其中，对根清净的个人(visadindriyo puggalo)，指示了“以资粮简略”和“以自相简略”的修习方法。而对根非极清净者，应知已指示了“以资粮分别”和“以自相分别”的修习方法。对他这样确定时，诸界即会显现，因为已特别地把握了诸界。在此，修习的作法应知与下方所说的方法相同。

၃၁၀. ယဿာတိ [Pg.439] နာတိဝိသဒိန္ဒြိယံ ပုဂ္ဂလံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဧဝံ ဘာဝယတောတိ သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော ဘာဝေန္တဿ. ယေန ဝိဓိနာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ကုသလော ဟောတိ, သော သတ္တဝိဓော ဝိဓိ ‘‘ဥဂ္ဂဟကောသလ္လ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တန္နိဗ္ဗတ္တံ ဝါ ဉာဏံ. ဧဝံ မနသိကာရကောသလ္လမ္ပိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒွတ္တိံသာကာရေတိ ဓာတုမနသိကာရဝသေန ပရိဂ္ဂဟိတေ ကေသာဒိကေ ဒွတ္တိံသဝိဓေ ကောဋ္ဌာသေ. ‘‘ဒွတ္တိံသာကာရေ’’တိ စ ဣဒံ တေဇဝါယုကောဋ္ဌာသေသု ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဝဝတ္ထာနဿ အဘာဝတော ဝုတ္တံ. သဗ္ဗံ တတ္ထ ဝုတ္တဝိဓာနံ ကာတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဝစသာ မနသာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဥဂ္ဂဟကောသလ္လုဒ္ဒေသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ‘‘အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနာဒိဝသေနာ’’တိ ပဒံ, တာဝ အာဂတံ သဗ္ဗံ ဘာဝနာဝိဓာနံ ကာတဗ္ဗံ သမ္ပာဒေတဗ္ဗံ. ဝဏ္ဏာဒိဝသေနာတိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသပရိစ္ဆေဒဝသေန. အယဉ္စ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန မနသိကာရော ဓာတုပဋိက္ကူလဝဏ္ဏမနသိကာရာနံ သာဓာရဏော ပုဗ္ဗဘာဂေါတိ နိဗ္ဗတ္တိတဓာတုမနသိကာရမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘အဝသာနေ ဧဝံ မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ.

310. “于彼”(Yassa)是针对根非极明利之人(puggala)而言。“如是修习”是对具足资粮而简略修习者而言。以何种方法学习而变得熟练，那七种方法称为“受持善巧”(uggahakosalla)，或由此所生之智。应知作意善巧亦然。“于三十二行相”(Dvattiṃsākāre)是指以界作意所把握的发等三十二种部分。称“于三十二行相”，是因为在火界与风界的部分中，没有依颜色等的确立。关于“应完成所有彼处所述之方法”，是指从“以语、以意”等所说的受持善巧之举示开始，直到“以次第舍离等”一词，所有已述及的修习方法都应实行与完成。所谓“以颜色等”，即是以颜色、形状、方位、处所、界限的方式。而此以颜色等作意，是界作意、不净作意与色作意的共同前分，故为显示唯已生起的界作意，而说“于最终应如是生起作意”。

၃၁၁. အညမညံ အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏရဟိတာ ဧတေ ဓမ္မာတိ ဧတေ ‘‘သီသကဋာဟပလိဝေဌနစမ္မံ ကေသာ’’တိ ဧဝံ ဝေါဟရိယမာနာ ဘူတုပါဒါယဓမ္မာ ‘‘မယိ ကေသာ ဇာတာ, မယမေတ္ထ ဇာတာ’’တိ ဧဝံ အညမညံ အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏသုညာ. ဣမိနာ ကာရဏဿ စ ဖလဿ စ အဗျာပါရတာယ ဓာတုမတ္တတံ သန္ဒဿေတိ, တေန စ အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏာနမ္ပိ ဧဝမေဝ အဗျာပါရတာ ဒီပိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. န ဟိ တာနိ, တေသံ ကာရဏာနိ စ တထာ တထာ အာဘုဇိတွာ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ စ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ပစ္စယဘာဝံ ဝါ ဂစ္ဆန္တီတိ. ဣတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရပရာမသနံ. အစေတနောတိ န စေတနော, စေတနာရဟိတော ဝါ. အဗျာကတောတိ အဗျာကတရာသိပရိယာပန္နော. သုညောတိ အတ္တသုညော. တတော ဧဝ နိဿတ္တော. ထဒ္ဓလက္ခဏာဓိကတာယ ထဒ္ဓေါ. တတော ဧဝ ပထဝီဓာတူတိ ဧဝံ မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ.

311. “此等诸法相互间无有思虑与省察”，是说此等被称为“包裹头盖骨的皮肤”与“头发”的大种与所造色法，对于“于我之上，头发已生；我等于此而生”等，相互间皆空于思虑与省察。以此显示因（皮肤）与果（头发）的无作用性，仅是界而已；并且当知，思虑与省察本身亦如是，被阐明为无作用。因为彼等（思虑与省察）及其诸因，并非如此这般地思虑、省察之后才生起，亦不成为缘。Iti（如是），是对此前所述方式的复述。Acetano（无意），即非有意，或离于意。Abyākato（无记），即摄于无记聚。Suñño（空），即我空。是故nissatto（无有情）。因坚固相超胜，故为thaddho（坚固）。是故为pathavīdhātu（地界），应如是发起作意，其关联应如是解。于一切处皆应如是。

၃၁၂. သုညဂါမဋ္ဌာနေတိ ဧတ္ထ သုညဂါမဂ္ဂဟဏံ ပရမတ္ထတော ဝေဒကဝိရဟဒဿနတ္ထံ ကာယဿ.

312. 于“空村之处”中，采用“空村”的比喻，是为了从胜义上显示身体并无感受者。

၃၁၃. မဓုကဋ္ဌိကေတိ မဓုကဗီဇာနိ.

313. “甘草木”是指甘草的种子。

၃၁၄. ဂေဟထမ္ဘာနံ [Pg.440] အာဓာရဘာဝေန ဌပိတသိလာယော ပါသာဏဥဒုက္ခလကာနီတိ အဓိပ္ပေတာနိ.

314. 作为屋柱之基而安放的石块，意指石臼(pāsāṇaudukkhalaka)。

၃၁၅. ဒုဂ္ဂန္ဓာဒိဘာဝေ စဿ သဒိသဘာဝဒဿနတ္ထံ အလ္လဂေါစမ္မဂ္ဂဟဏံ.

315. 为显示其在恶臭等方面有相似性，故举湿牛皮为例。

၃၁၆. ယေဘုယျေန မံသပေသီနံ ဗဟလတာယ မဟာမတ္တိကဂ္ဂဟဏံ.

316. 因肉块大都厚实，故举大泥团为例。

၃၁၇. ကုဋ္ဋဒါရူသူတိ ဒါရုကုဋ္ဋိကာယ ကုဋိယာ ဘိတ္တိပါဒဘူတေသု ကဋ္ဌေသု.

317. “于墙木中”，是指在有木墙的孤邸(kuṭi)中，作为墙基的木材。

၃၁၈. ပဏှိကဋ္ဌိအာဒီနံ အာဓာရဘာဝေါ ဝိယ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိအာဒီနံ အာဓေယျဘာဝေါပိ အသမန္နာဟာရသိဒ္ဓေါတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ပဏှိကဋ္ဌိဂေါပ္ဖကဋ္ဌိံ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတ’’န္တိအာဒိံ ဝတွာ ပုန ‘‘သီသဋ္ဌိဂီဝဋ္ဌိကေ ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

318. 为显示“犹如脚跟骨等为能支的状态，踝骨等为所支的状态亦是自然而成，非由作意”，故先说“脚跟骨支撑着踝骨而立”等，复说“头骨立于颈骨之上”等。

၃၁၉. သိန္နဝေတ္တဂ္ဂါဒီသူတိ သေဒိတဝေတ္တကဠီရာဒီသု.

319. “于湿润的藤条尖端等之中”，是指于蒸煮过的藤条嫩芽等之中。

၃၂၁. ဥရဋ္ဌိသံဃာဋော ပဉ္ဇရသဒိသတာယ ‘‘ဥရဋ္ဌိပဉ္ဇရ’’န္တိ ဝုတ္တော. တဿ အထိရဘာဝဒဿနတ္ထံ ဇိဏ္ဏသန္ဒမာနိကပဉ္ဇရံ နိဒဿနဘာဝေန ဂဟိတံ.

321. 胸骨聚(Uraṭṭhisaṅghāṭo)因其形似笼，故被称为“胸廓(uraṭṭhipañjara)”。为显示其不坚固性，以腐朽的轿舆骨架为例。

၃၂၂. ယမကမံသပိဏ္ဍေတိ မံသပိဏ္ဍယုဂဠေ.

322. 双肉团(Yamakamaṃsapiṇḍa)，即成对的肉团。

၃၂၃. ကိလောမကဿ သေတဝဏ္ဏတာယ ‘‘ပိလောတိကပလိဝေဌိတေ’’တိ ပိလောတိကံ နိဒဿနဘာဝေန ဝုတ္တံ. ဧဝမေဝ န ဝက္ကဟဒယာနိ သကလသရီရေ စ မံသံ ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ န ဝက္ကဟဒယာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ပဋိစ္ဆန္နကိလောမကေန ပဋိစ္ဆန္နာနီ’’တိ, န သကလသရီရေ စ မံသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပဋိစ္ဆန္နကိလောမကေန ပဋိစ္ဆန္န’’န္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

323. 因膜(kilomaka)是白色，故以粗布(pilotika)为例，说“如为粗布所缠裹”。同样，肾与心并不知道“我们被膜所覆盖”，全身的肉也不知道“我被膜所覆盖”，应如是结合理解。

၃၂၄. ကောဋ္ဌမတ္ထကပဿန္တိ ကုသူလဿ အဗ္ဘန္တရေ မတ္ထကပဿံ.

324. 库顶侧(Koṭṭhamatthakapassaṃ)，即谷仓之阿邦答勒(abbhantara)的顶部侧面。

၃၂၅. ဒွိန္နံ ထနာနမန္တရေတိ ဒွိန္နံ ထနပ္ပဒေသာနံ ဝေမဇ္ဈေ, ထနပ္ပဒေသော စ အဗ္ဘန္တရဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

325. 两乳之间(Dvinnaṃ thanānamantara)，即两乳房区域的中间；而乳房区域，应依阿邦答勒(abbhantara)之义而知。

၃၂၇. ဧကဝီသတိအန္တဘောဂေတိ ဧကဝီသတိယာ ဌာနေသု ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂေ အန္တမဏ္ဍလေ.

327. 二十一肠曲(Ekavīsatiantabhoge)，即在二十一个地方弯曲盘绕的肠盘中。

၃၂၈. အာမာသယေ [Pg.441] ဌိတော ပရိဘုတ္တာဟာရော ဥဒရိယန္တိ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ဥဒရိယံ ဥဒရေ ဌိတံ အသိတပီတခါယိတသာယိတ’’န္တိ.

328. 在胃(āmāsaya)中已食之食，意指为“腹中物(udariyaṃ)”，故说：“腹中物，即在腹中已食、已饮、已嚼、已尝之物”。

၃၃၁. အဗဒ္ဓပိတ္တံ သံသရဏလောဟိတံ ဝိယ, ကာယုသ္မာ ဝိယ စ ကမ္မဇရူပပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိကန္တိ အာဟ ‘‘အာဗဒ္ဓပိတ္တံ ဇီဝိတိန္ဒြိယပဋိဗဒ္ဓံ သကလသရီရံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ. ပဋိဗဒ္ဓတာဝစနေန စဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယေ သတိ သဗ္ဘာဝမေဝ ဒီပေတိ, န ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဝိယ ဧကန္တကမ္မဇတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပိတ္တကောသကေတိ မဟာကောသာဋကီကောသသဒိသေ ပိတ္တာဓာရေ. ယူသဘူတောတိ ရသဘူတော.

331. 非附着胆汁(abaddhapittaṃ)如流动的血、如身热，其存在与业生色相连，故说：“非附着胆汁与命根相连，遍布全身而住。”应知，“相连”一词，是为显示其在命根存在时方存在，而非如命根一般纯粹是业生。胆囊(pittakosaka)，即如大丝瓜囊的胆汁容器。成汁(yūsabhūta)，即成为汁液。

၃၃၂. ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကဂဗ္ဘမလာဒီနံ ဆဍ္ဍနဋ္ဌာနံ စန္ဒနိကာ, တဿံ စန္ဒနိကာယံ.

332. 弃水、胎秽等之丢弃处，名为污水池(candanikā)；就在那污水池中。

၃၃၃. ပုဗ္ဗာသယော မန္ဒပညာနံ ကေသဉ္စိဒေဝ ဟောတီတိ ကတွာ အသဗ္ဗသာဓာရဏန္တိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗော အနိဗဒ္ဓေါကာသော’’တိ.

333. 以“脓处(pubbāsayo)仅为某些福薄者所有”此见，故非人人皆有。佛陀以此意趣说：“脓无固定处所”。

၃၃၄. ပိတ္တံ ဝိယာတိ အဗဒ္ဓပိတ္တံ ဝိယ. သကလသရီရန္တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပဋိဗဒ္ဓံ သဗ္ဗံ သရီရပ္ပဒေသံ. ဝက္ကဟဒယယကနပပ္ဖာသာနိ တေမေန္တန္တိ ဧတ္ထ ယကနံ ဟေဋ္ဌာဘာဂပူရဏေန, ဣတရာနိ တေသံ ဥပရိ ထောကံ ထောကံ ပဂ္ဃရဏေန စ တေမေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဟေဋ္ဌာ လေဍ္ဍုခဏ္ဍာဒီနိ တေမယမာနေတိ တေမကတေမိတဗ္ဗာနံ အဗျာပါရတာသာမညနိဒဿနတ္ထံ ဧဝ ဥပမာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, န ဌာနသာမညနိဒဿနတ္ထံ. သန္နိစိတလောဟိတေန ဟိ တေမေတဗ္ဗာနံ ကေသဉ္စိ ဟေဋ္ဌာ, ကဿစိ ဥပရိ ဌိတတာ ကာယဂတာသတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၀၆) ဒဿိတာတိ. ယကနဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂဋ္ဌာနံ ‘‘မယိ လောဟိတံ ဌိတ’’န္တိ န ဇာနာတိ, ဝက္ကာဒီနိ ‘‘အမှေ တေမယမာနံ လောဟိတံ ဌိတ’’န္တိ န ဇာနန္တီတိ ဧဝံ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

334. “像胆汁一样”是说像未凝结的胆汁一样。“遍身”是指与命根相连的所有身体部位。关于“浸润肾、心、肝、肺”，于此应知：血液充满肝的下部而浸润之，又从其余器官的上方少量滴下而浸润之。关于“浸润着下方的土块等”，此譬喻应知只是为了说明浸润者与被浸润者在无作用上的共通性，而非为了说明位置上的共通性。因为在身至念的解释（《清净道论》255页）中已示明，积聚的血液对某些被浸润的器官而言位于其下方，对某个器官而言则位于其上方。应如是理解其联系：肝的下部不知“血液在我之中”，肾等亦不知“浸润我们的血液在此”。

၃၃၆. ပတ္ထိန္နသိနေဟောတိ ထိနဘာဝံ ဃနဘာဝံ ဂတသိနေဟော. သကလသရီရေ မံသန္တိ ယောဇနာ, တဉ္စ ထူလသရီရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. မေဒဿ သတိပိ ပတ္ထိန္နတာယ ဃနဘာဝေ မံသဿ ဝိယ န ဗဒ္ဓတာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပတ္ထိန္နယူသော’’တိ. တေနေဝဿ အာပေါကောဋ္ဌာသတာ.

336. “已扩散的油”（patthinnasineho）是指已达到浓稠、坚固状态的油。“遍布全身的肉”这一说法，是针对肥胖的身体而说。脂肪（meda）虽因其扩散性而呈固态，但不像肌肉那样坚固，故说为“已扩散的汁”（patthinnayūso）。因此它属于水界的部分。

၃၃၇. ဥဒကပုဏ္ဏေသု [Pg.442] တရုဏတာလဋ္ဌိကူပကေသူတိ နာတိပရိဏတာနံ သဇလကာနံ အဂ္ဂတော ဆိန္နာနံ တာလသလာဋုကာနံ ဝိဝရာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

337. “装满水的嫩棕榈果核孔洞”是指不太成熟、含有水分的棕榈果实，从前端切开后的孔洞。

၃၃၈. ဝသာယ အတ္တနော အာဓာရေ အဘိဗျာပနမုခေန အဗျာပါရတာသာမညံ ဝိဘာဝေတဗ္ဗန္တိ အာစာမဂတတေလံ နိဒဿိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

338. 应知，为阐明脂肪（vasā）通过遍满于自身容器而显现的无作用之共通性，故以米汤中的油为例而示现。

၃၃၉. ခေဠုပ္ပတ္တိပစ္စယေ အမ္ဗိလဂ္ဂမဓုရဂ္ဂါဒိကေ.

339. 唾液产生的条件，如酸味为首、甜味为首等。

၃၄၃. ကေသာဒီသု မနသိကာရံ ပဝတ္တေတွာ တေဇောကောဋ္ဌာသေသု ပဝတ္တေတဗ္ဗော မနသိကာရောတိ ဝိဘတ္တိံ ပရိဏာမေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ယေန သန္တပ္ပတီတိ ယေန ကာယော သန္တပ္ပတိ, အယံ သန္တပ္ပနကိစ္စော. တေဇောတိ တဿ ပရိဂ္ဂဏှနာကာရော ဧဝ ပစ္စာမဋ္ဌော. ယေန ဇီရီယတီတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

343. 于发等处令作意生起后，应于火界的部分令作意生起，当通过转换格（vibhatti）来连结。“由之而热”是指身体由之而热，此（火）有致热的作用。如是，只是审察其把握之相。“由之而衰老”等句，也是同样的方法。

၃၄၄. အဿာသပဿာသဝသေနာတိ အန္တောပဝိသနဗဟိနိက္ခမနနာသိကာဝါတဘာဝေန. ‘‘ဧဝံ ပဝတ္တမနသိကာရဿာ’’တိ ဣမိနာ ဝုတ္တာကာရေန သသမ္ဘာရဝိဘတ္တိတော ပဝတ္တကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဿ. ဓာတုယော ပါကဋာ ဟောန္တီတိ ဝိတ္ထာရတော ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ ဓာတုယော ဝိဘူတာ ဟောန္တိ. ဣဓာပိ ဘာဝနာဝိဓာနံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

344. “以入出息故”（Assāsapassāsavasena），即以内入外出的鼻息的状态。“于如是行起作意者”（evaṃ pavattamanasikārassa），即于以如是所说的方式，分析具资粮的[身]分而行起的业处作意者。“诸界变得明显”（Dhātuyo pākaṭā honti），即因已被详细地把握，诸界变得清晰。于此，修习的方法也应通过下方已说的方法而了知。

၃၄၅. တတ္ထေဝါတိ တေသုယေဝ ဝီသတိယာ ကောဋ္ဌာသေသု. ပရိပါစနလက္ခဏံ ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏန္တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘တတ္ထေဝါ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

345. “即于彼处”（Tattheva），即于彼二十身分中。于“消化相与支撑相”此处，也应引来“即于彼处”一词而连接。

ပုန တတ္ထေဝါတိ တေသုယေဝ ဒွါဒသသု ကောဋ္ဌာသေသူတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ကေသာဒိကောဋ္ဌာသာနံ သံဝိဂ္ဂဟတာယ တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနာ အာပေါဓာတုအာဒယော နှာနိယစုဏ္ဏာဒီသု ဥဒကာဒယော ဝိယ သုဝိညေယျာတိ ‘‘တတ္ထေဝ အာဗန္ဓနလက္ခဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

又，“即于彼处”，义即“于彼十二身分中”。于此，因发等身分有实体故，其中存在的水界等，犹如洗浴粉中的水等，是易于辨识的，是故说“即于彼处有凝集相”等。

သန္တပ္ပနာဒိတေဇောကောဋ္ဌာသေသု ပန ဝါယောဓာတုအာဒယော န တထာ သုဝိညေယျာတိ ကတွာ ‘‘တေန အဝိနိဘုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ, န တတ္ထေဝါတိ. ယဒိ ဧဝံ, ဝါယုကောဋ္ဌာသေသု ကထံ တတ္ထေဝါတိ? ဝါယုကောဋ္ဌာသာပိ ဟိ ဥဒ္ဓင်္ဂမဝါတာဒယော ပိဏ္ဍာကာရေနေဝ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗတံ ဥပဂစ္ဆန္တိ, န ပန သန္တပ္ပနာဒိတေဇောကောဋ္ဌာသာတိ နာယံ ဒေါသော. တတ္ထ တေနာတိ တေန တေဇေန. အဝိနိဘုတ္တန္တိ အဝိနာဘူတံ, တံတံကလာပဂတဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ဝဝတ္ထာပယတောတိ ဝုတ္တာကာရေန သလက္ခဏသင်္ခေပတော ဓာတုယော ဝဝတ္ထာပေန္တဿ[Pg.443]. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘တဿေဝံ ဝါယမမာနဿာ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၀၈) ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန.

然而，于遍热等火界身分中，风界等不那么容易辨识，故说“与彼不可分离”，而非“即于彼处”。若尔，于风界身分中，为何说“即于彼处”呢？因为上行风等风界身分，确实是以团块之状而被把握，而遍热等火界身分则不然，是故此说无过。“彼”即彼火界。“不可分离”即不相离，或说是就各别色聚而言。‘如是确定者’，即以如是所说的方式，通过自相与概要确定诸界者。‘以所说的方法’，即以下方所说的“如是于彼精勤者”等（《清净道论》1.308）的方法。

၃၄၆. ဧဝမ္ပိ ဘာဝယတောတိ သလက္ခဏသင်္ခေပတော ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဘာဝေန္တဿာပိ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနာတိ သသမ္ဘာရဝိဘတ္တိတော ဘာဝနာယံ ဝုတ္တေန နယေန. ဧဝန္တိ ယထာ ကေသေ, ဧဝံ. သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသူတိ ဧကစတ္တာလီသဘေဒေသု သေသသဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသု ဧဝမေတ္ထ အဋ္ဌသဋ္ဌိဓာတုသတဿ ပရိဂ္ဂဟော ဝုတ္တော ဟောတိ. ဘာဝနာဝိဓာနံ ပနေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

346. 如是修习者，即以自相的简略方式把握诸界而修习者亦然。依先前所说的方式，即依于修习中，以具备资粮的分别方式所说的方法。“如是”即如同于发。于一切部分中，即于四十一种类中的其余一切部分中，如是，于此说了一百六十八界的把握。于此，修习的方法正如前面所说的方式。

ဣဒါနိ ဝစနတ္ထာဒိမုခေနပိ ဓာတူသု မနသိကာရဝိဓာနံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝစနတ္ထတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝစနတ္ထတောတိ ယသ္မာ သဗ္ဗပဌမံ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥဂ္ဂဟဏံ ဝစနဝသေန ဟောတိ ဝစနဒွါရေန တဒတ္ထဿ အာဒိတော ဂဟေတဗ္ဗတော, တသ္မာ ဝစနတ္ထတောပိ ဓာတူနံ မနသိကာတဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ကလာပတောတိ ဝစနတ္ထဝသေန ဝိသေသတော, သာမညတော စ ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဌိတဿ ယသ္မာ တာ ပိဏ္ဍသော ပဝတ္တန္တိ, န ပစ္စေကံ, တသ္မာ ကလာပတောပိ မနသိကာတဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. တေ ပန ကလာပါ ပရမာဏုပရိမာဏာ ဟောန္တီတိ တပ္ပရိယာပန္နာနံ ပထဝီဓာတုအာဒီနံ ဧကသ္မိံ သရီရေ ပရိမေယျပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတုံ စုဏ္ဏတော မနသိကာတဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. သော ပနာယံ တာသံ စုဏ္ဏတော မနသိကာရော သံဃာဋဝသေန ဟောတီတိ နိဗ္ဗဋ္ဋိတသရူပမေဝ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ ဒဿေတုံ လက္ခဏာဒိတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. လက္ခဏာဒိတော ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဏှန္တေန သလက္ခဏဝိဘတ္တိတော ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသေ ယသ္မာ ဒွါစတ္တာလီသာယ ကောဋ္ဌာသာနံ ဝသေန ဓာတူသု ပရိဂ္ဂယှမာနာသု ‘‘ဧတ္တကာ ဥတုသမုဋ္ဌာနာ, ဧတ္တကာ စိတ္တာဒိသမုဋ္ဌာနာ’’တိ အယံ ဝိဘာဂေါ ဉာတဗ္ဗော ဟောတိ, တသ္မာ သမုဋ္ဌာနတော မနသိကာရော ဝုတ္တော.

现在，为亦显示以语义等为门径于诸界作意的方法，而说“从语义”等。于此，“从语义”者，因为最初学习业处(kammaṭṭhāna)是依于语词，须通过语词之门来把握其义，是故亦说当从语义作意诸界。“从聚”者，依于语义，特别地及普遍地把握诸界后，因为彼等（诸界）是成堆地转起，而非个别地，是故亦说当从聚作意。复次，彼等聚有极微的量，为显示包含于其中的地界(pathavīdhātu)等在一个身体中的可测量部分，而说当从粉末作意。复次，此种从粉末作意是依于集合而有，为显示唯当把握其已成的自性，而说从相等作意。以相等把握诸界时，于业处的专注中，从自相的分别，因为当依于四十二部分把握诸界时，当知“如是量者是时节等起，如是量者是心等所生起”此一分别，是故说从等起作意。

ဧဝံ ပရိညာတသမုဋ္ဌာနာနမ္ပိ တာသံ သဒ္ဒါနုသာရေန ဝိနာ ဝိသေသသာမညပရိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ နာနတ္တေကတ္တတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. လက္ခဏဝိသေသတော ဝိနိဘုတ္တရူပါပိ ဧတာ အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနတာယ ပဒေသေန အဝိနိဘုတ္တာတိ အယံ ဝိသေသော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ [Pg.444] ဝိနိဗ္ဘောဂါဝိနိဗ္ဘောဂတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. သတိပိ အဝိနိဗ္ဘောဂဝုတ္တိယံ ကာစိဒေဝ ကာသဉ္စိ သဘာဂါ, ကာစိ ဝိသဘာဂါတိ အယမ္ပိ ဝိသေသော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ သဘာဂဝိသဘာဂတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. သဘာဂဝိသဘာဂါပိ ဓာတုယော အဇ္ဈတ္တိကာ ဤဒိသကိစ္စဝိသေသယုတ္တာ, ဗာဟိရာ တဗ္ဗိပရီတာတိ အယံ ဝိသေသော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရဝိသေသတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. သဇာတိသင်္ဂဟာဒိကော ဓာတုသင်္ဂဟဝိသေသောပိ ပရိဂ္ဂဟိတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ သင်္ဂဟတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. သန္ဓာရဏာဒီဟိ ယထာသကကိစ္စေဟိ အညမညူပတ္ထမ္ဘဘာဝတောပိ ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ပစ္စယတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. အဗျာပါရနယတော ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ အသမန္နာဟာရတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. အတ္တနော ပစ္စယဓမ္မဝိသေသတော, ပစ္စယဘာဝဝိသေသတော စ ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ပစ္စယဝိဘာဂတော မနသိကာရော ဝုတ္တောတိ ဧဝမေတေသံ တေရသန္နံ အာကာရာနံ ပရိဂ္ဂဟေ ကာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာကာရေဟီတိ ပကာရေဟိ, ကာရဏေဟိ ဝါ.

如是，为示即使对已遍知其生起之彼等（诸界），亦应不随顺于（地等）名称而把握其差别与总相，故说由种种与单一而作意。为示即使此等色法由特相而言是分离的，然因其处所不可指示，故由方处而言非是分离的，应把握此差别，故说由可分与不可分而作意。为示即使处于不可分的状态，某些（界）与某些（界）为同分，某些为不同分，亦应把握此差别，故说由同分与不同分而作意。为示同分与不同分之诸界中，内界与如是之作用差别相应，外界则与此相反，应把握此差别，故说由内外差别而作意。为示亦应把握同类摄等诸界之摄集差别，故说由摄集而作意。为示亦应由支持等各自功能相互资助之故而把握诸界，故说由缘而作意。为示应由无功用之理把握诸界，故说由无思虑而作意。为示应由自身之缘法差别与缘性差别而把握诸界，故说由缘分别而作意。如是，于此等十三行相之把握，应知其原因。（所谓）“由诸行相”者，即由诸类别，或由诸原因。

၃၄၇. တတ္ထ ပတ္ထဋတ္တာတိ ပုထုတ္တာ, တေန ပုထုဘာဝတော ပုထုဝီ, ပုထုဝီ ဧဝ ပထဝီတိ နိရုတ္တိနယေန သဒ္ဒတ္ထမာဟ. ပတ္ထနဋ္ဌေန ဝါ ပထဝီ, ပတိဋ္ဌာဘာဝေန ပတ္ထာယတိ ဥပတိဋ္ဌတီတိ အတ္ထော. ‘‘အပ္ပောတီ’’တိ ပဒဿ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တော ဧဝ. အာပီယတီတိ သောသီယတိ, ပိဝီယတီတိ ကေစိ. ‘‘အယံ ပနတ္ထော သသမ္ဘာရာပေ ယုဇ္ဇတီ’’တိ ဝဒန္တိ, လက္ခဏာပေပိ ယုဇ္ဇတေဝ. သောပိ ဟိ ဖရုသပါစနဝိသောသနာကာရေန သေသဘူတတ္တယေန ပီယမာနော ဝိယ ပဝတ္တတီတိ. အပ္ပာယတီတိ ဗြူဟေတိ. ပရိဗြူဟနရသာ ဟိ အာပေါဓာတု. တေဇတီတိ နိသေတိ, တိက္ခဘာဝေန သေသဘူတတ္တယံ ဥသ္မာပယတီတိ အတ္ထော. ဝါယတီတိ သမီရေတိ, ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိဟေတုဘာဝေန ဘူတသံဃာတံ ဂမေတီတိ အတ္ထော.

347. 在此，“patthaṭattā”(扩展故)是因其广大(puthuttā)。因此，由广大之故(puthubhāvato)而为“puthuvī”(广地)。“puthuvī”即是“pathavī”(地)，这是依词源学(nirutti)的方法说明其词义。又或者，因其“显现”(patthana)之义，故为地(pathavī)；其义为：作为立足处(patiṭṭhā)而显现(patthāyati)、现起(upaṭṭhati)。“Āpo”(水)一词之义，已在下文解说。“Āpīyati”是“被干燥”(sosīyati)；有些人则说，是“被喝”(pivīyati)。有人说：‘此义适用于组合水(sasambhārāpa)’，（但其实）也适用于特相水(lakkhaṇāpa)。因为特相水也确实是以粗糙、成熟、干燥的行相，如被其余三界所饮一般而发生。“Appāyati”是增长。水界(āpodhātu)确实是以增长为作用(rasa)。“Tejati”是磨砺(niseti)；其义为：以锐利之性，使其余三界变热。“Vāyati”是推动(samīreti)；其义为：作为迁至他处之因，使大种的组合移动。

ဧဝံ တာဝ ဝိသေသတော ဝစနတ္ထံ ဝတွာ ဣဒါနိ သာမညတော ဝတ္တုံ ‘‘အဝိသေသေန ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သလက္ခဏဓာရဏတောတိ ယထာ တိတ္ထိယပရိကပ္ပိတော ‘‘ပကတိ အတ္တာ’’တိ ဧဝမာဒိကော သဘာဝတော နတ္ထိ, န ဧဝမေတာ. ဧတာ ပန သလက္ခဏံ သဘာဝံ ဓာရေန္တီတိ ဓာတုယော. ဒုက္ခာဒါနတောတိ [Pg.445] ဒုက္ခဿ ဝိဒဟနတော. ဧတာ ဟိ ဓာတုယော ကာရဏဘာဝေန ဝဝတ္ထိတာ ဟုတွာ အယလောဟာဒိဓာတုယော ဝိယ အယလောဟာဒိံ အနေကပ္ပကာရံ သံသာရဒုက္ခံ ဝိဒဟန္တိ. ဒုက္ခာဓာနတောတိ အနပ္ပကဿ ဒုက္ခဿ ဝိဓာနမတ္တတော အဝသဝတ္တနတော, တံ ဝါ ဒုက္ခံ ဧတာဟိ ကာရဏဘူတာဟိ သတ္တေဟိ အနုဝိဓီယတိ, တထာဝိဟိတဉ္စ တံ ဧတာသွေဝ ဓီယတိ ဌပီယတီတိ ဧဝံ ဒုက္ခာဓာနတော, ဓာတုယော. အပိစ ‘‘နိဇ္ဇီဝဋ္ဌော ဓာတုဋ္ဌော’’တိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော. တထာ ဟိ ဘဂဝါ ‘‘ဆဓာတုရောယံ ဘိက္ခု ပုရိသော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၃၄၃-၃၄၅) ဇီဝသညာသမူဟနနတ္ထံ ဓာတုဒေသနံ အကာသီတိ. ဣတိ ဝစနတ္ထမုခေနပိ အသာဓာရဏတော, သာဓာရဏတော စ ဓာတူနံ သရသလက္ခဏမေဝ ဝိဘာဝီယတီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ဝိသေသသာမညဝသေန ဝစနတ္ထတော မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ. မနသိကာရော ပန ဝစနတ္ထမုခေန ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဌိတဿ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

如是，首先以特殊的方式阐述了语基义，现在为了从普遍的角度解说，而说了“然而无差别地”等语。因为持有自相：如同外道所构想的“自性”(pakati)、“我”(attā)等，从自性上来说是不存在的，但诸界并非如此；然而，这些界能持有自身的相状(salakkhaṇa)与自性(sabhāva)，因此称为“界”(dhātu)。因为给予苦：因为能造成苦。诸界作为因确立后，犹如铁矿、铜矿等矿物能产生铁、铜等物，它们同样能造成种种轮回之苦。因为是苦的容器：因为诸界不能随心所欲，而仅仅是造成无量的苦；或者，那苦是由众生以这些作为原因的界所造作，并且那如是造作的苦就被放置、安立在这些界之中，因此称为界。再者，“无命者义即是界义”(nijjīvaṭṭho dhātuṭṭho)，此义已说过。确实如此，世尊为根除命想(jīvasaññā)，在“比丘，此人有六界”等教说中作了界教说。因此，通过语基义，从不共与共两个方面，都阐明了诸界的自相，故说：“如是，应通过特殊与普遍的方式，从语基义上作意。”然而，对于已通过语基义把握诸界而安住者，其作意应通过前文已说的方法来了知。

၃၄၈. အာကာရေဟီတိ ပကာရေဟိ. အထ ဝါ အာကရီယန္တိ ဒိဿန္တိ ဧတ္ထ ဓာတုယောတိ အာကာရာ, ကောဋ္ဌာသာ. အဋ္ဌဓမ္မသမောဓာနာတိ ယထာဝုတ္တာနံ ပစ္စယဝိသေသေန ဝိသိဋ္ဌရူပါနံ ဝဏ္ဏာဒီနံ အဋ္ဌန္နံ ဓမ္မာနံ သမဝဓာနတော သန္နိဝေသဝိသေသဝသေန သဟာဝဋ္ဌာနတော တံ ဥပါဒါယ. ကေသာတိ သမ္မုတိ သမညာမတ္တံ ဟောတိ. တေသံယေဝ ဝိနိဗ္ဘောဂါတိ တေသံယေဝ ဝဏ္ဏာဒီနံ ဝိနိဗ္ဘုဇနတော. ယထာ ဟိ ဝဏ္ဏာဒယော အဋ္ဌ ဓမ္မာ ပညာယ ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇမာနာ အညမညဗျတိရေကေန ပရမတ္ထတော ဥပလဗ္ဘန္တိ, န ဧဝံ ဝဏ္ဏာဒိဗျတိရေကေန ပရမတ္ထတော ကေသာ ဥပလဗ္ဘန္တိ. တသ္မာ ယေ စ ဓမ္မေ သမုဒိတေ ဥပါဒါယ ‘‘ကေသာ’’တိ သမ္မုတိ, တေသု ဝိသုံ ဝိသုံ ကတေသု နတ္ထိ ‘‘ကေသာ’’တိ သမ္မုတိ, ဝေါဟာရမတ္တန္တိ အတ္ထော.

348. “以行相故”即以方式故。或谓：诸界于此中被显现，故名“行相”，即诸部分。“八法和合”是指：依于如前所述，由特殊因缘所成的颜色等八种特殊之法，以其特殊的组合方式和合共存。“发”仅是世俗假名、概念而已。“彼等之分离”是指对彼颜色等的分剖。譬如，颜色等八法，以慧分剖时，于胜义中可见其互相差别；然而，发于胜义中，离于颜色等则不可得见。是故，依于诸法之聚合而有“发”之世俗假名，当彼等被一一分离时，则无“发”之世俗假名，此仅为言说而已，此是其义。

‘‘အဋ္ဌဓမ္မကလာပမတ္တမေဝါ’’တိ ဣဒံ ကေသပညတ္တိယာ ဥပါဒါယဘူတေ ဝဏ္ဏာဒိကေ ဧကတ္တေန ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ, န တေသံ အဋ္ဌဓမ္မမတ္တဘာဝတော. ကမ္မသမုဋ္ဌာနော ကောဋ္ဌာသောတိ ကေသေသု တာဝ ကေသမူလံ, ဧဝံ လောမာဒီသုပိ ယထာရဟံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒသဓမ္မကလာပေါပီတိ ဧတ္ထ အသိတာဒိပရိပါစကော တေဇောကောဋ္ဌာသော နဝဓမ္မကလာပေါပီတိ ဝတ္တဗ္ဗော. ယဒိမေ ကေသာဒိကောဋ္ဌာသာ ယထာရဟံ အဋ္ဌနဝဒသဓမ္မသမူဟဘူတာ[Pg.446], အထ ကသ္မာ ပထဝီအာဒိဓာတုမတ္တတော မနသိ ကရီယန္တီတိ အာဟ ‘‘ဥဿဒဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ. ယသ္မာ အယံ ဓာတုမနသိကာရော ယာဝဒေဝ သတ္တသညာသမုဂ္ဃာဋနတ္ထော, ဓမ္မဝိနိဗ္ဘောဂေါ စ သာတိသယံ သတ္တသညာသမုဂ္ဃာဋာယ သံဝတ္တတိ, တသ္မာ ကောဋ္ဌာသေသု ဧဝံ ဓမ္မဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ ဟိ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပုဗ္ဗော မုတ္တဉ္စ ဥတုသမုဋ္ဌာနာ, အသိတာဒိပရိပါစကတေဇော ကမ္မသမုဋ္ဌာနော, အဿာသပဿာသဝါတော စိတ္တသမုဋ္ဌာနောတိ ဆ ဧကသမုဋ္ဌာနာ, သေဒေါအဿု ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာတိ စတ္တာရော ဥတုစိတ္တဝသေန ဒွိသမုဋ္ဌာနာ, သေသာ ဒွတ္တိံသ စတုသမုဋ္ဌာနာ.

“仅是八法聚”此言，是就作为发之概念所依的颜色等，将其视为一体而说，并非因其本身仅是八法。所谓“业生之分”，于发，则为发根；于毛等，亦应准此了知。于“亦有十法聚”句，此处消化食物等之火界部分，亦说是九法聚。若此发等诸分，皆依其情况，为八、九、十法之集合体，然则因何仅作意为地界等？故说“以增盛故……”等。因为此界作意，仅为破除有情想；而法之辨析，则于破除有情想更有助益。是故，于诸分中，当如是了知法之分别。于此，胃中物、粪、脓、尿是时节生；消化食物等之火界是业生；出入息风是心生——此六者为单一缘所生。汗、泪、唾、涕——此四者依时节与心二缘而生。其余三十二分，则为四缘所生。

တေသု အသိတာဒိပရိပါစကေ တေဇောကောဋ္ဌာသေ ဧကော ကလာပေါ ဇီဝိတနဝကော, အညေသု ဧကသမုဋ္ဌာနေသု ဥတုသမုဋ္ဌာနော, စိတ္တသမုဋ္ဌာနော ဝါ ဧကေကော အဋ္ဌကော, ဒွိသမုဋ္ဌာနေသု ဥတုစိတ္တဝသေန ဒွေ ဒွေ အဋ္ဌကာ, စတုသမုဋ္ဌာနေသု ဥတုစိတ္တာဟာရသမုဋ္ဌာနာ တယော တယော အဋ္ဌကာ, ဥတုစိတ္တသမုဋ္ဌာနေသု သဒ္ဒနဝကာ, အဋ္ဌသု တေဇောဝါယောကောဋ္ဌာသေသု အဋ္ဌ ဇီဝိတနဝကာ, သေသေသု စတုဝီသတိယာ ကောဋ္ဌာသေသု ကာယဘာဝဒသကဒွယသဟိတာ, စက္ခာဒိသညိတေသု မံသကောဋ္ဌာသေသု စက္ခုသောတဃာနဇိဝှာဝတ္ထုဒသကသဟိတာ စာတိ ပရိပုဏ္ဏာယတနကေ ရူပကာယေ ဘေဒံ အနာမသိတွာ ဧကတ္တဝသေန ဂယှမာနာ သတ္တစတ္တာလီသာဓိကသတရူပကလာပါ ရူပဝိဘာဂတော သာဓိကံ ဒိယဍ္ဎရူပသဟဿံ ဟောတိ, ကောဋ္ဌာသာနံ ပန အဝယဝဝိဘာဂေန တဒဝယဝကလာပါနံ ဘေဒေ ဂယှမာနေ ရူပဓမ္မာနံ အသင်္ချေယျဘေဒတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ဓမ္မဝိဘာဂတော အနေကဘေဒဘိန္နာပိ ဣမေ ဒွါစတ္တာလီသ ကောဋ္ဌာသာ ဥဿဒဂ္ဂဟဏေန စတုဓာတုဝသေနေဝ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ. တေနာဟ ‘‘ဥဿဒဝသေန ပန…ပေ… မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ. တတ္ထ မနသိကာရဝိဓိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

在这些消化所食之物等的火界部分中，有一个生命九法聚；在其他单一因所生者中，时节生或心生者各有一个八法聚；在二因所生者中，依时节与心所生者各有二个八法聚；在四因所生者中，由时节、心与食所生者各有三个八法聚；在时节与心所生者中有声音九法聚；在八个火风界部分中，有八个生命九法聚；在其余二十四个部分中，则包含身十法聚和性十法聚二者；在被称为眼等的肉团部分中，则包含眼十法聚、耳十法聚、鼻十法聚、舌十法聚和事十法聚。如是，在具足诸处的色身中，若不细分而以整体方式摄取，则有一百七十三色聚；若从色的分类而言，则有一千五百零一种色法。然而，若从部分的支分分析而言，当摄取其支分色聚的差别时，则可知色法有无数差别。如是，这四十二个部分，虽从法的分类而言有多种差别，但依增盛把握，应只确立为四大界。故说：“以增盛的方式……应作意。”其中作意方法应依上述方式理解。

၃၄၉. မဇ္ဈိမေန ပမာဏေနာတိ အာရောဟပရိဏာဟေဟိ မဇ္ဈိမသရီရေ လဗ္ဘမာနေန မဇ္ဈိမေန ပရိမာဏေန. ပရိဂ္ဂယှမာနာတိ ပညာယ ပရိတက္ကေတွာ ဂယှမာနာ. ပရမာဏုဘေဒသဉ္စုဏ္ဏာတိ ဧတ္ထ ယထာ ‘‘အင်္ဂုလဿ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ ယဝေါ, ယဝဿ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ ဦကာ, ဦကာယ [Pg.447] အဋ္ဌမော ဘာဂေါ လိက္ခာ, လိက္ခာယ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ ရထရေဏု, ရထရေဏုဿ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ တဇ္ဇာရီ, တဇ္ဇာရိယာ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ အဏု, ဧဝံ အဏုနော အဋ္ဌမော ဘာဂေါ ပရမာဏု နာမာ’’တိ ကေစိ. အဋ္ဌကထာယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၅၁၅) ပန ‘‘သတ္တဓညမာသပ္ပမာဏံ ဧကံ အင်္ဂုလံ, သတ္တဦကာပမာဏော ဧကော ဓညမာသော, သတ္တလိက္ခာပမာဏာ ဧကာ ဦကာ, ဆတ္တိံသရထရေဏုပ္ပမာဏာ ဧကာ လိက္ခာ, ဆတ္တိံသတဇ္ဇာရိပ္ပမာဏော ဧကော ရထရေဏု, ဆတ္တိံသအဏုပ္ပမာဏာ ဧကာ တဇ္ဇာရီ, ဆတ္တိံသပရမာဏုပ္ပမာဏော ဧကော အဏူ’’တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ အဏုနော ဆတ္တိံသတိမဘာဂမတ္တော ပရမာဏု နာမ အာကာသကောဋ္ဌာသိကော မံသစက္ခုဿ အဂေါစရော ဒိဗ္ဗစက္ခုဿေဝ ဂေါစရဘူတော. တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပရမာဏုဘေဒသဉ္စုဏ္ဏာ’’တိ, ယထာဝုတ္တပရမာဏုပ္ပဘေဒေန စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏဘူတာ. သုခုမရဇဘူတာတိ တတောယေဝ အတိဝိယ သုခုမရဇဘာဝံ ဂတာ.

349. “以中等尺寸而言”，即指通过身高与体围于中等身材所获得的中等尺寸。“被把握”，是指以智慧思惟后所把握的。“极微粉碎”，于此，有人说：“一指的八分之一是大麦粒（yava），大麦粒的八分之一是虱子（ūkā），虱子的八分之一是虱卵（likkhā），虱卵的八分之一是车轮尘（rathareṇu），车轮尘的八分之一是飞尘（tajjārī），飞尘的八分之一是微尘（aṇu），如此，微尘的八分之一名为极微（paramāṇu）。”然而在义注（Vibha. aṭṭha. 515）中则说：“一指为七谷粒（dhaññamāsa）量，一谷粒为七虱量，一虱为七虱卵量，一虱卵为三十六车轮尘量，一车轮尘为三十六飞尘量，一飞尘为三十六微尘量，一微尘为三十六极微量。”因此，名为极微者，大小约为微尘的三十六分之一，属于空界，非肉眼所行境，唯是天眼之行境。就此而说“极微粉碎”，即指已成为如前所述极微那般粉碎的粉末。“已成微尘”，即是因此已达到极其微细的尘埃状态。

ဒေါဏမတ္တာ သိယာတိ သောဠသ နာဠိမတ္တာ. ဣဓာပိ ‘‘မဇ္ဈိမေန ပမာဏေနာ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တေန ‘‘ပကတိယာ စတုမုဋ္ဌိကံ ကုဍုဝံ, စတုကုဍုဝံ နာဠိ, တာယ နာဠိယာ သောဠသ နာဠိယော ဒေါဏံ, တံ ပန မဂဓနာဠိယာ ဒွါဒသ နာဠိယော ဟောန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. သင်္ဂဟိတာတိ ယထာ န ဝိပ္ပကိရတိ, ဧဝံ အာဗန္ဓနဝသေန သမ္ပိဏ္ဍိတွာ ဂဟိတာ. အနုပါလိတာတိ ယထာ ပဂ္ဃရဏသဘာဝါယ အာပေါဓာတုယာ ဝသေန ကိလိန္နဘာဝံ, ပိစ္ဆိလဘာဝံ ဝါ နာပဇ္ဇတိ, ဧဝံ အနုရက္ခိတာ. ဝိတ္ထမ္ဘိတာတိ သံဃာတဝါယုနာ အတိဝိယ ဝိတ္ထမ္ဘနံ ပါပိတာ. န ဝိကိရတိ န ဝိဒ္ဓံသတီတိ သုခုမရဇဘူတာပိ ပထဝီဓာတု အာဗန္ဓနပရိပါစနသမုဒီရဏကိစ္စာဟိ အာပေါတေဇောဝါယောဓာတူဟိ လဒ္ဓပစ္စယာ သိနေဟေန တေမိတာ တေဇသာ ပရိပက္ကာ ဝါယုနာ ဝိတ္ထမ္ဘနံ ပါပိတာ ပိဋ္ဌစုဏ္ဏာ ဝိယ န ဣတော စိတော စ ဝိကိရတိ န ဝိဒ္ဓံသတိ, အထ ခေါ ပိဏ္ဍိတာ ဃနဘူတာ ဟုတွာ နာနပ္ပကာရေန ဂဟေတဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ. တေနာဟ ‘‘အဝိကိရိယမာနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဝိကပ္ပန္တိ ဝိဘာဂံ. ယဒိပိ တေဇောဝါယောဓာတုယောပိ သဝိဂ္ဂဟာ ရူပဓမ္မဘာဝတော, ယာဒိသော ပန ဃနဘာဝေါ ပထဝီအာပေါဓာတူသု လဗ္ဘတိ, န တာဒိသော တေဇောဝါယောဓာတူသု လဗ္ဘတီတိ မေယျဘာဝါဘာဝတော တတ္ထ စုဏ္ဏဘေဒေါ န ဥဒ္ဓဋော. တထာ ဟိ သသမ္ဘာရတေဇောဝါယူသုပိ မေယျဘာဝေါ န လဗ္ဘတေဝ.

“约一斗（doṇa）”，即十六升（nāḷi）。此处也应联系“以中等尺寸”来理解。因此有人说：“通常四把（muṭṭhi）为一kuḍuva，四kuḍuva为一升，十六升为一斗；然而，以摩揭陀（Magadha）之升计量，则十二升为一斗。”“被聚集”，是指不使其散开，通过捆扎而紧密凝结。“被防护”，是指不因水界（āpodhātu）的流动特性而变得潮湿或黏腻，如此加以保护。“被支撑”，是指被结合风（saṅghātavāyu）极度支撑而坚固。“不散不坏”，是说即使是微细如尘的地界（pathavīdhātu），获得了具有结合、熟成、推动作用的水、火、风诸界（āpotejovāyodhātu）为缘，被湿润所浸润，被火界所熟成，被风力所支撑，就像面粉一样不会四处散落、毁坏，反而能凝聚成坚实的块状，从而能够以各种方式被执取。因此说“不散”等。于此，有此区分：尽管火界（tejodhātu）与风界（vāyodhātu）因其为色法而亦有形体，但地界与水界所具有的那种坚实性，在火界与风界中是得不到的，因其不具可称量性（meyyabhāva），故于此未提出粉末的分别。确实，即使是具有组成部分的火界与风界，也完全不具可称量性。

ယူသဂတာတိ [Pg.448] ယူသဘာဝံ ဒြဝဘာဝံ ဂတာ. တတော ဧဝ အာဗန္ဓနာကာရဘူတာ. န ပဂ္ဃရတီတိ န ဩဂဠတိ. န ပရိဿဝတီတိ န ဝိဿန္ဒတိ. ပီဏိတပီဏိတဘာဝံ ဒဿေတီတိ အာပေါဓာတုယာ ဗြူဟနရသတာယ ဝုတ္တံ.

“成汤汁状”，是指达到流质状态。由此成为结合状态。“不滴落”，即不往下流。“不流出”，即不流散。说明“丰盈饱满的状态”，是说水界（āpodhātu）具有增长滋养的作用。

ဥသုမာကာရဘူတာတိ ဧတေန ကာယေ ပါကတိကဥသ္မာပိ ဂဟဏီသင်္ခါတာယ တဿာယေဝ တေဇောဓာတုယာ ဝသေန ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ပရိပါစေတီတိ သန္တေဇေတိ. သာ ဟိ ယထာဘုတ္တဿ အာဟာရဿ သမ္မာ ပရိဏာမနေန ရသာဒိသမ္ပတ္တိယာ ဟေတုဘာဝံ ဂစ္ဆန္တီ ဣမံ ကာယံ ပရိပါစေတိ သန္တေဇေတီတိ ဝုစ္စတိ. တေနေဝါဟ ‘‘န ပူတိဘာဝံ ဒဿေတီ’’တိ. ကမ္မူပနိဿယာယ, စိတ္တပ္ပသာဒဟေတုကာယ စ သရီရေ ဝဏ္ဏသမ္ပဒါယ တေဇောဓာတု ဝိသေသပစ္စယော, ပဂေဝ ဥတုအာဟာရသမုဋ္ဌာနာယ ရူပသမ္ပတ္တိယာ ယထာဝုတ္တတေဇောဓာတူတိ အာဟ ‘‘ဝဏ္ဏသမ္ပတ္တိဉ္စဿ အာဝဟတီ’’တိ.

“具有热性形态”，此语表明身体的自然温暖也是由于火界（tejodhātu）中名为“消化火”（gahaṇī）的部分所致。“熟成”，即是使之炽盛。此火界通过恰当地转化所食用的食物，成为产生滋味等圆满的因素，从而使此身体成熟并炽盛。因此说“不会显现腐败”。身体的容貌圆满，是由于以业（kamma）为强依止缘，以及心清净为因，而火界是其殊胜助缘；更何况由时节（utu）与饮食（āhāra）所产生的色身圆满，也如前所述是火界的作用，因此说“也为身体带来容貌的圆满”。

သမုဒီရဏဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏာတိ ဧတ္ထ သမုဒီရဏံ အနုပေလ္လနံ, ဝိသောသနန္တိ ကေစိ. ဝိတ္ထမ္ဘနံ သေသဘူတတ္တယဿ ထမ္ဘိတတ္တာပါဒနံ, ဥပ္ပီလနန္တိ ဧကေ. တာယာတိ ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏာယ ဝါယောဓာတုယာ. အပရာယာတိ သမုဒီရဏလက္ခဏာယ. သာ ဟိ ပေလ္လနသဘာဝါ. တေနာဟ ‘‘သမဗ္ဘာဟတော’’တိ. သမဗ္ဘာဟနဉ္စ ရူပကလာပဿ ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိယာ ဟေတုဘာဝေါ. အဝဃဋ္ဋနံ အာသန္နတရုပ္ပတ္တိယာ. လာဠေတီတိ ပရိဝတ္တေတိ. ဣဒါနိ ယဒတ္ထံ စုဏ္ဏတော မနသိကာရော အာဂတော, တံ နိဂမနဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝမေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဓာတုယန္တန္တိ သုတ္တေန ဝိယ ယန္တရူပကံ အသတိပိ ကတ္တုဘူတေ အတ္တနိ စိတ္တဝသေန ဓာတုမယံ ယန္တံ ပဝတ္တတိ, ဣဓာပိ မနသိကာရဝိဓိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“推动与支撑的特相”（Samudīraṇavitthambhanalakkhaṇa）在此，‘推动’（samudīraṇa）是指不断地鼓动，有些人说它是‘干燥’（visosana）。‘支撑’（vitthambhana）是使剩余的三大元素（bhūta）保持稳固的作用，有些人说它是‘压迫’（uppīlana）。‘支撑’是指具有支撑特相的风界（vāyodhātu），‘推动’则指具有鼓动特相的风界。因为它具有鼓动的本质（pellanasabhāva），因此说‘被均匀地击打’（samabbhāhato）。均匀地击打是色聚（rūpakalāpa）在不同处所生起的因。摩擦（avaghaṭṭana）是更近距离生起的因缘。‘搅动’（lāḷeti）意思是使之旋转。现在为了以总结的方式说明从各部分（cuṇṇato）作意（manasikāra）而来的意义，因此说了“如是”等。其中，‘元素机械’（dhātuyanta）就像由线（sutta）操控的傀儡一般，即使没有作为作者的我，这由诸界构成的机械也随心意而运行，此处的作意方法也应依已说之理了解。

၃၅၀. ယဒိပိ စတုန္နံ ဓာတူနံ လက္ခဏာဒယော ဟေဋ္ဌာ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တာ ဧဝ, တထာပိ တေ အနဝသေသတော ဒဿေတွာ ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘လက္ခဏာဒိတော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ လက္ခီယတိ ဧတေနာတိ လက္ခဏံ, ကက္ခဠတ္တံ လက္ခဏမေတိဿာတိ ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာ. နနု စ ကက္ခဠတ္တမေဝ ပထဝီဓာတူတိ? သစ္စမေတံ, တထာပိ ဝိညာတာဝိညာတသဒ္ဒတ္ထတာဝသေန အဘိန္နေပိ ဓမ္မေ ကပ္ပနာသိဒ္ဓေန ဘေဒေန ဧဝံ နိဒ္ဒေသော ကတော. ဧဝံ ဟိ အတ္ထဝိသေသာဝဗောဓော ဟောတီတိ. အထ ဝါ လက္ခီယတီတိ [Pg.449] လက္ခဏံ, ကက္ခဠတ္တံ ဟုတွာ လက္ခိယမာနာ ဓာတု ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသာသုပိ ဧသေဝ နယော. ပတိဋ္ဌာနရသာတိ သဟဇာတဓမ္မာနံ ပတိဋ္ဌာဘာဝကိစ္စာ. တတော ဧဝ နေသံ သမ္ပဋိစ္ဆနာကာရေန ဉာဏဿ ပစ္စုပတိဋ္ဌတီတိ သမ္ပဋိစ္ဆနပစ္စုပဋ္ဌာနာ. ပဒဋ္ဌာနံ ပနေတ္ထ အညဓမ္မတာယ န ဥဒ္ဓဋံ, သာဓာရဏဘာဝသဗ္ဘာဝတော ဝါ ဒူရကာရဏံ ဝိယ. ယထာ ဝါ ဓမ္မုဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာဒီသု ရသာဒိနာ အညေသံ ပစ္စယဘာဝံ ဒဿေတွာ ပစ္စယဝန္တတာဒဿနတ္ထံ ပဒဋ္ဌာနံ ဥဒ္ဓဋံ, န ဧဝမိဓ. ဣဓ ပန ဓာတူနံ အနညသာဓာရဏဝိသေသဝိဘာဝနပရာယ စောဒနာယ အညဓမ္မဘူတံ ပဒဋ္ဌာနံ န ဥဒ္ဓဋန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဗြူဟနရသာတိ သဟဇာတဓမ္မာနံ ဝဍ္ဎနကိစ္စာ. တထာ ဟိ သာ နေသံ ပီဏိတဘာဝံ ဒဿေတီတိ ဝုစ္စတိ. သင်္ဂဟပစ္စုပဋ္ဌာနာတိ ဗာဟိရဥဒကံ ဝိယ နှာနီယစုဏ္ဏဿ သဟဇာတဓမ္မာနံ သင်္ဂဟဏပစ္စုပဋ္ဌာနာ. မဒ္ဒဝါနုပ္ပဒါနပစ္စုပဋ္ဌာနာတိ ဗာဟိရဂ္ဂိ ဝိယ ဇတုလောဟာဒီနံ သဟဇာတဓမ္မာနံ မုဒုဘာဝါနုပ္ပဒါနပစ္စုပဋ္ဌာနာ. အဘိနီဟာရော ဘူတသံဃာဋဿ ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိဟေတုဘာဝေါ, နီဟရဏံ ဝါ ဗီဇတော အင်္ကုရဿ ဝိယ.

350. 虽然四界的相(lakkhaṇa)等已在下文各处说过，但为了无遗地展示它们，并分别地教导业处(kammaṭṭhāna)的把握方法，故开始了“从相等”等的论述。于此，“以此而识知”，故为相；“坚硬性是它的相”，故（地界）是“以坚硬性为相者”(kakkhaḷattalakkhaṇā)。难道坚硬性不就是地界(pathavīdhātu)吗？此话为实。虽然如此，但根据已知和未知的词义，对于（自性）无分别的法，仍以构想而成的分别作此解释(niddesa)。如此便能了知特别的义理。或者，应如是理解此义：“被识知”，故为相；作为坚硬性而被识知的界，是“以坚硬性为相者”。其余诸界也是同样的方法。“住立味”(patiṭṭhāna-rasa)的作用是作为俱生法的住立处。因此，它以领受的方式显现于智，故其现起为领受(sampaṭicchanapaccupaṭṭhānā)。此处的足处(padaṭṭhāna)未被举出，因为它是其他的法，或者因为它（的性质）是共通的，就像远因一样。又譬如，在法的列举、章的释义(vaṇṇanā)等中，通过味等展示了其作为他法之缘的状态，为了显示（果法）为有缘法而举出足处，但此处并非如此。但应知，此处由于此番提问旨在阐明诸界不共的殊胜分别，故未举出作为其他法的足处。“增长味”(brūhana-rasa)的作用是增长俱生法。确实，它显示了它们的饱满状态，如是说。其现起为摄集(saṅgahapaccupaṭṭhānā)：如外水之于沐浴粉，（水界）以摄集俱生法而现起。其现起为赋予柔软(maddavānuppadānapaccupaṭṭhānā)：如外火之于漆、金属等，（火界）以赋予俱生法柔软而现起。“引导”(abhinīhāra)是作为大种聚(bhūtasaṅghāṭa)在其他地方生起的因，或者是引出，就像从种子中引出芽一样。

၃၅၁. ဥတုသမုဋ္ဌာနာဝ ကမ္မာဒိဝသေန အနုပ္ပတ္တိတော. ဥတုစိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ကဒါစိ ဥတုတော, ကဒါစိ စိတ္တတော ဥပ္ပဇ္ဇနတော. အဝသေသာတိ ဝုတ္တာဝသေသာ ကေသာဒယော စတုဝီသတိ, အာဒိတော တယော တေဇောကောဋ္ဌာသာ, ပဉ္စ ဝါယောကောဋ္ဌာသာ စာတိ ဒွတ္တိံသ. သဗ္ဗေပီတိ တေ သဗ္ဗေပိ ကမ္မာဒိဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနတော စတုသမုဋ္ဌာနာ. ကေသာဒီနမ္ပိ ဟိ မံသတော အဝိမုတ္တဘာဂေါ ကမ္မာဟာရစိတ္တသမုဋ္ဌာနောဝ ဟောတီတိ.

351. 仅由时节生起(utusamuṭṭhāna)，是因其不由业等之力而生起故。由时节与心生起(utucittasamuṭṭhāna)，是因其有时由时节，有时由心而生起故。所谓“剩余”(avasesa)，即所说之剩余的发等二十四（身分），以及最初的三种火界部分与五种风界部分，共三十二（身分）。至于“一切”(sabbe)，即彼等一切（身分）亦因由业等之力而生起，故为四生(catusamuṭṭhāna)的。实则，发等中未离于肉的部分，仅是由业、食、心而生起。

၃၅၂. နာနတ္တေကတ္တတောတိ ဝိသေသသာမညတော. ဓမ္မာနံ ဟိ အညမညံ ဝိသဒိသတာ နာနတ္တံ, သမာနတာ ဧကတ္တံ. သဗ္ဗာသမ္ပီတိ စတုန္နမ္ပိ. သလက္ခဏာဒိတောတိ သကံ လက္ခဏံ သလက္ခဏံ, တတော သလက္ခဏာဒိတော. အာဒိ-သဒ္ဒေန ရသပစ္စုပဋ္ဌာနာနံ ဝိယ မုဒုသဏှဖရုသဘာဝါဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေန နာနတ္တဘူတာန’’န္တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေန စတုန္နံ ဓာတူနံ ဧကတ္တံ ဟောတိ သာဓာရဏတ္တာတိ? န, ‘‘အညာ ဧဝ ဓာတုယော ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ, အညာ ဥတုအာဒိသမုဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိကံ ဘေဒံ သန္ဓာယ တထာ ဝစနတော. ဧတာသံ ဓာတူနံ. ရုပ္ပနလက္ခဏံ ရုပ္ပနသဘာဝံ. ကိမ္ပနေတံ ရုပ္ပနံ နာမ? ယာ သီတာဒိဝိရောဓိပစ္စယသန္နိပါတေ ဝိသဒိသုပ္ပတ္တိ, တသ္မိံ ဝါ သတိ ယော ဝိဇ္ဇမာနဿေဝ ဝိသဒိသုပ္ပတ္တိယာ [Pg.450] ဟေတုဘာဝေါ, တံ ရုပ္ပနံ. အနတီတတ္တာတိ အပရိစ္စဇနတော.

352. 所谓“种种性与单一性”(nānattekattato)，是就差别与共通而言。实则，诸法(dhamma)相互间的不相似性，名为种种性；相似性，名为单一性。至于“于一切”(sabbāsam)，即于四（大种）。所谓“自相等”(salakkhaṇādito)，自己的相(lakkhaṇa)是自相(salakkhaṇa)，由此而有自相等。应知以“等”字，亦摄入味(rasa)、现起(paccupaṭṭhāna)，以及柔软、细滑、粗糙等状态。为何说“因业生等之力而为种种”？难道不是因业生等之力，以其共通故，四界(dhātu)有单一性吗？非也。乃是着眼于“由业而生的界是不同的，由时节等而生的（界）也是不同的”等区别，而作是说。此等界(dhātu)的变坏相(ruppanalakkhaṇa)即是变坏的自性。然则，此变坏(ruppana)是何义？于寒冷等对立之缘会合时，所生起的不相似性；或于彼（缘）存在时，作为已存在（之色）生起不相似性的因，即是变坏。所谓“未超越”(anatītattā)，即不舍离故。

မဟန္တပါတုဘာဝေါ စေတ္ထ သသမ္ဘာရဓာတုဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော, တထာ မဟာဝိကာရတာ မဟာဘူတသာမညလက္ခဏဓာတုဝသေန, မဟာပရိဟာရတာ, မဟတ္တဝိဇ္ဇမာနတာ စ ဥဘယဝသေနာတိ. ဘူတသဒ္ဒါပေက္ခာယ ‘‘ဧတာနီ’’တိ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. မဟန္တာနိ ပါတုဘူတာနိ အနေကသတသဟဿ ရူပကလာပသံဃာဋတာယ သမူဟဝသေန, သန္တတိဝသေန စ အပရိမိတပရိမာဏာနံ, အနေကယောဇနာယာမဝိတ္ထာရာနဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇနတော. စတ္တာရိ နဟုတာနီတိ စတ္တာရိ ဒသသဟဿာနိ. ဒေဝဒါနဝါဒီနံ တိဂါဝုတာဒိသရီရဝသေန မဟန္တာနိ ပါတုဘူတာနိ.

于此，应了知：“大显现”是依有资具界；“大变异性”与“大种共性”是依相界；“大护持性”与“大及存在性”则依此二者。参照“已成”(bhūta)一词，故作“此等”(etāni)的中性解释。广大显现，是因其为无量百千色聚的集合，以积聚及相续之力而有；亦因无量无边、长宽达多由旬之物生起故。“四那由他”(cattāri nahutāni)即四万。天神、阿修罗等以三伽浮陀等身躯而广大显现。

တတ္ထာယံ ဝစနတ္ထော – မဟန္တာနိ ဘူတာနိ ဇာတာနိ နိဗ္ဗတ္တာနီတိ မဟာဘူတာနီတိ. အနေကာဘူတဝိသေသဒဿနေန, အနေကဗ္ဘုတဒဿနေန စ အနေကစ္ဆရိယဒဿနဝသေန မဟန္တော အဗ္ဘုတော, မဟန္တာနိ ဝါ အဘူတာနိ ဧတ္ထာတိ မဟာဘူတော, မာယာကာရော. ယက္ခာဒယော ဇာတိဝသေနေဝ မဟန္တာ ဘူတာတိ မဟာဘူတာ, နိရုဠှော ဝါ အယံ တေသု မဟာဘူတသဒ္ဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပထဝီအာဒယော ပန ဝဉ္စကတာယ, အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနတာယ စ မဟာဘူတာ ဝိယ မဟာဘူတာ. ဘူတသဒ္ဒဿ ဥဘယလိင်္ဂတာယ နပုံသကတာ ကတာ. တတ္ထ ဝဉ္စကတာ သယံ အနီလာဒိသဘာဝါနိ ဟုတွာ နီလာဒိသဘာဝဿ ဥပဋ္ဌာပနံ, အနိတ္ထိပုရိသာဒိသဘာဝါနေဝ စ ဟုတွာ ဣတ္ထိပုရိသာဒိအာကာရဿ ဥပဋ္ဌာပနံ. တထာ အညမညဿ အန္တော, ဗဟိ စ အဋ္ဌိတာနံယေဝ အညမညံ နိဿာယ အဝဋ္ဌာနတော အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနတာ. ယဒိ ဟိ ဣမာ ဓာတုယော အညမညဿ အန္တော ဌိတာ, န သကိစ္စကရာ သိယုံ အညမညာနုပ္ပဝေသနတော, အထ ဗဟိ ဌိတာ ဝိနိဗ္ဘုတ္တာ သိယုံ. တထာ သတိ အဝိနိဗ္ဘုတ္တဝါဒေါ ဟာယေယျ, တသ္မာ န နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနာ. ဧဝံ သန္တေပိ ပတိဋ္ဌာနာဒိနာ ယထာသကံ ကိစ္စဝိသေသေန သေသာနံ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ဥပကာရိကာ ဟောန္တိ, ယေန သဟဇာတာဒိနာ ပစ္စယေန ပစ္စယာ ဟောန္တိ. တေနာဟ ‘‘န စ အညမညံ နိဿာယ န တိဋ္ဌန္တီ’’တိ. မနာပေဟီတိ မနောဟရေဟိ စာတုရိယဝန္တေဟိ. ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဝိက္ခေပေဟီတိ ကာဠသာမတာဒိဝဏ္ဏေဟိ, ပုထုလဝိဝရကိသတာဒိသဏ္ဌာနေဟိ, ဟတ္ထဘမုကာဒိဝိက္ခေပေဟိ စ. သရသလက္ခဏန္တိ သဘာဝဘူတံ လက္ခဏံ, သကိစ္စကံ ဝါ သဘာဝံ.

于此，其语义解释如下：因巨大而存在、已生、已成，故名大种(mahābhūtāni)。又，因能示现多种非实有(abhūta)的特殊事物，以及因能示现多种稀有之事，故为伟大的存在；或于此有诸多非实有之物，故名大种，此指幻术师(māyākāro)。夜叉(yakkha)等仅因其族类而为巨大的有情，故名大种。应知此“大种”一词于彼等是约定俗成的用法。然而，地(pathavī)等元素，因其欺骗性及不可指示其处所性，犹如大种，故名大种。因`bhūta`一词有二种词性，故此处作中性。其中，“欺骗性”是指：自身非青等自性，却能显现青等自性；自身实非女、男等自性，却能显现女、男等形相。同样，“不可指示其处所性”是指：它们实不相互住于内、外，而仅是相互依存而住立。因为，若此等诸界相互住于内部，则因相互浸入而不能各行其事；若住于外部，则会成为分离。若如此，则“不可分离”之说将被舍弃。是故，其处所不可指示。虽然如此，但它们仍以住立处等各自的特殊作用，对其他三者一一予以资助，由此而以俱生等缘成为彼此的缘。因此说：“非不相互依存而不存立。”“以可喜的”(Manāpehi)意为：以适意的、巧妙的。“以色、形、表”(Vaṇṇasaṇṭhānavikkhepehi)意为：以黑、金黄等色，以阔、有间隙、细等形，以及以手、眉等之表示。“自相”(Sarasalakkhaṇan)意为：自性之相，或有作用之自性。

မဟာပရိဟာရတောတိ [Pg.451] ဧတ္ထ ဝစနတ္ထံ ဝဒန္တော အာဟ ‘‘မဟန္တေဟိ…ပေ… ဘူတာနိ, မဟာပရိဟာရာနိ ဝါ ဘူတာနီ’’တိ. တတ္ထ ပစ္ဆိမတ္ထေ ပုရိမပဒေ ဥတ္တရပဒဿ ပရိဟာရ-သဒ္ဒဿ လောပံ ကတွာ ‘‘မဟာဘူတာနီ’’တိ ဝုတ္တံ.

于`Mahāparihārato`（由大护持）此处，为解释语义而说：“由大者……乃至……的有情，或有大护持的有情”。其中，于后一种释义中，于前一词中省略了后一词`parihāra`（护持），而说为`mahābhūtāni`（大种）。

တထာ ဟီတိ တတော ဧဝ ဝိကာရဿ မဟန္တတ္တာ ဧဝါတိ တံ ဝိကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘူမိတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အစ္စိမတောတိ အဂ္ဂိဿ. ကောဋိသတသဟဿံ ဧကံ ကောဋိသတသဟဿေကံ စက္ကဝါဠန္တိ တံ သဗ္ဗံ အာဏာခေတ္တဘာဝေန ဧကံ ကတွာ ဝဒတိ. ဝိလီယတီတိ ဝိပတ္တိကရမေဃာဘိဝုဋ္ဌေန ခါရုဒကေန လဝဏံ ဝိယ ဝိလယံ ဂစ္ဆတိ ဝိဒ္ဓံသတိ. ကုပိတေနာတိ ခုဘိတေန. ဝိကီရတီတိ ဝိဓမတိ ဝိဒ္ဓံသတိ.

正是因为那变化的巨大，为了显示此变化，故说“从地”等。于此，“炽燃”是“火”的意思。“十万俱胝”，是说将所有十万俱胝轮围世界作为一个统治领域。“消融”是说，犹如盐被具有毁灭性的云所降下的咸水，趋于溶解、毁坏。“被激怒”是说被扰乱。“散坏”是说被吹散、毁坏。

အနုပါဒိန္နေသု ဝိကာရမဟတ္တံ ဒဿေတွာ ဥပါဒိန္နေသု ဒဿေန္တော ‘‘ပတ္ထဒ္ဓေါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကဋ္ဌမုခေန ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ ဥပမတ္ထော. ယထာ ကဋ္ဌမုခေန သပ္ပေန ဍဋ္ဌော ပတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဧဝံ ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေန သော ကာယော ကဋ္ဌမုခေဝ ဟောတိ, ကဋ္ဌမုခမုခဂတော ဝိယ ပတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော. သော ‘‘ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေန ဝါ’’တိ ဧဝံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ကဋ္ဌမုခေန ဍဋ္ဌောပိ ကာယော ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေနေဝ ပတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ, တသ္မာ ပထဝီဓာတုယာ အဝိယုတ္တော သော ကာယော သဗ္ဗဒါ ကဋ္ဌမုခမုခဂတော ဝိယ ဟောတီတိ. ဝါ-သဒ္ဒေါ ဝါ အနိယမတ္ထော, တတြာယမတ္ထော – ကဋ္ဌမုခေန ဍဋ္ဌော ကာယော ပတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ ဝါ, န ဝါ ဟောတိ မန္တာဂဒဝသေန, ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေန ပန မန္တာဂဒရဟိတော သော ကာယော ကဋ္ဌမုခမုခဂတော ဝိယ ဟောတိ ဧကန္တပတ္ထဒ္ဓေါတိ.

在非执取（界）中显示了变异的巨大之后，为显示执取（界）中的（变异），而说“僵硬”等。于此，在“以木口蛇（咬）”（kaṭṭhamukhena vā）中，“vā”字为譬喻义。其义为：犹如被木口蛇所咬而变得僵硬，如是，因地界的扰乱，彼身变得如同木口蛇（一般），即犹如进入木口蛇之口而变得僵硬。又或者，“vā”字为限定义，应如是连接而作“唯因地界的扰乱”（pathavīdhātuppakopena vā）。于此，其义为：纵使是被木口蛇所咬之身，亦唯因地界的扰乱而僵硬。是故，彼身不离于地界，恒常犹如进入木口蛇之口。又或者，“vā”字为不定义。于此，其义为：被木口蛇所咬之身，或因咒语、药物之力而僵硬，或不僵硬；然而，因地界的扰乱，彼身无咒语、药物（可治），则犹如进入木口蛇之口，必定完全僵硬。

ပူတိယောတိ ကုထိတော. သန္တတ္တောတိ သဗ္ဗသော တတ္တော သမုပ္ပန္နဒါဟော. သဉ္ဆိန္နောတိ သမန္တတော ဆိန္နော ပရမာဏုဘေဒသဉ္စုဏ္ဏော အာယသ္မတော ဥပသေနတ္ထေရဿ သရီရံ ဝိယ. မဟာဝိကာရာနိ ဘူတာနီတိ မဟာဝိကာရဝန္တာနိ ဘူတာနိ မဟာဘူတာနီတိ ပုရိမပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေန နိဒ္ဒေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ပထဝီ’’တိအာဒိနာ သဗ္ဗလောကဿ ပါကဋာနိပိ ဝိပလ္လာသံ မုဉ္စိတွာ ယထာသဘာဝတော ပရိဂ္ဂဏှနေ မဟန္တေန ဝါယာမေန ဝိနာ န ပရိဂ္ဂဏှန္တီတိ ဒုဝိညေယျသဘာဝတ္တာ ‘‘မဟန္တာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တာနိ ဟိ သုဝိညေယျာနိ. ‘‘အမဟန္တာနီ’’တိ မန္တွာ ဌိတာ တေသံ ဒုပ္ပရိဂ္ဂဟတံ ဒိသွာ [Pg.452] ‘‘အဟော မဟန္တာနိ ဧတာနီ’’တိ ဇာနာတီတိ မဟာဘူတေကဒေသတာဒီဟိ ဝါ ကာရဏေဟိ မဟာဘူတာနိ. ဧတာ ဟိ ဓာတုယော မဟာဘူတေကဒေသတော, မဟာဘူတသာမညတော, မဟာဘူတသန္နိဿယတော, မဟာဘူတဘာဝတော, မဟာဘူတပရိယောသာနတော စာတိ ဣမေဟိပိ ကာရဏေဟိ ‘‘မဟာဘူတာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ.

“腐臭的”（pūtiyo）是指腐烂。“烧焦的”（santatto）是指完全烧灼，生起燃烧。“碎裂的”（sañchinno）是指完全断裂，粉碎成微尘，犹如具寿优波先那（Upasena）长老的身体。“有大变异的诸有”（mahāvikārāni bhūtāni）即“具有大变异的有”；当知这是对“大种”（mahābhūtāni）的解释（niddesa），是通过省略前一词的后半部分而得。又，（地、水等大种）虽然通过“地”等名称为世人所共知，但若要舍离错见（vipallāsa），如实地把握其自性，若无巨大的努力则无法把握，因其自性难以了知，故被称为“大”。因为它们（表面上）似乎容易了知，所以有人认为“它们不大”并安住于此，但当他见到它们的难以把握时，就会了知：“啊！它们真是巨大！”又或者，因为它们是被称为“大有”（mahābhūta，指五蕴）的一部分等原因，才被称为“大种”。诚然，此等界（dhātu）被称为“大种”，也是因为以下这些原因：作为“大有”（五蕴）的一部分（mahābhūtekadesato）、与“大有”之名相通（mahābhūtasāmaññato）、作为诸“大有”（大士）的依处（mahābhūtasannissayato）、由众多“有”构成（mahābhūtabhāvato），以及究竟于“大有”（阿罗汉）（mahābhūtapariyosānato）。

တတ္ထ မဟာဘူတေကဒေသတောတိ ‘‘ဘူတမိဒန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သမနုပဿထာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၄၀၁) ဟိ အဝိသေသေန ခန္ဓပဉ္စကံ ‘‘ဘူတ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ယဒိဒံ ကာမဘဝေ, ရူပဘဝေ, ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ, ဧကစ္စေ စ သညီဘဝေ ပဝတ္တံ ခန္ဓပဉ္စကံ, တံ မဟာဝိသယတာယ ‘‘မဟာဘူတ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ. ပထဝီအာဒယော ပန စတဿော ဓာတုယော တဿ မဟာဘူတဿ ဧကဒေသဘူတာ ‘‘မဟာဘူတာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. သမုဒါယေသု ဟိ ပဝတ္တဝေါဟာရာ အဝယဝေသုပိ ဒိဿန္တိ ယထာ ‘‘သမုဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော, ပဋော ဒဍ္ဎော’’တိ စ. မဟာဘူတသမညတောတိ တဒဓီနဝုတ္တိတာယ ဘဝန္တိ ဧတ္ထ ဥပါဒါရူပါနီတိ ဘူတာနိ, ပထဝီအာဒယော စတဿော ဓာတုယော. သာ ပနာယမေတာသု ဘူတသမညာ အနညတ္ထဝုတ္တိတာယ ဥပါဒါရူပါနံ အဝိပရီတဋ္ဌာ, လောကဿ စေတာ ဗဟူပကာရာ, စက္ခုသမုဒ္ဒါဒီနံ နိဿယဘူတာ စာတိ မဟန္တာနိ ဘူတာနီတိ သမညာယိံသု. မဟာဘူတသန္နိဿယတောတိ မဟန္တာနံ မဟာနုဘာဝါနံ မဟာသမ္မတမန္ဓာတုပ္ပဘုတီနံ ရညံ, သက္ကာဒီနံ ဒေဝါနံ, ဝေပစိတ္တိအာဒီနံ အသုရာနံ, မဟာဗြဟ္မာဒီနံ ဗြဟ္မာနံ, ဂုဏတော ဝါ မဟန္တာနံ ဗုဒ္ဓါနံ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ, သာဝကာနံ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဝါ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဘူတာနံ သတ္တာနံ နိဿယဘူတတာယ မဟန္တာ ဘူတာ ဧတေသူတိ မဟာဘူတာ. စာတုမဟာဘူတိကော ဟိ နေသံ ကာယောတိ. မဟာဘူတဘာဝတောတိ ဗဟုဘူတဘာဝတော. အယံ ဟိ မဟာ-သဒ္ဒေါ ‘‘မဟာဇနော သန္နိပတိတော’’တိအာဒီသု ဗဟုဘာဝေ ဒိဿတိ. ပထဝီအာဒယော စ ဓာတုယော ဧကသ္မိမ္ပိ အတ္တဘာဝေ အပရိမေယျပ္ပဘေဒါ ပဝတ္တန္တိ. တသ္မာ မဟန္တာ ဗဟူ အနေကသတသဟဿပ္ပဘေဒါ ဘူတာတိ မဟာဘူတာ. မဟာဘူတပရိယောသာနတောတိ မဟာဘူတဿ ဝသေန ပရိယောသာနပ္ပတ္တိတော.

在此，“作为大存在的一部分”是指，在“诸比丘，你们应当观察‘此是已成之物’”等经文中（《中部》1.401），五蕴被通称为“存在”。其中，在欲有、色有、五蕴有以及某些有想有中转起的五蕴，因其所缘广大而堪称“大存在”。而地等四界，作为此大存在的一部分，被称为“大界”。因为用于整体的词语也可见于部分，例如“看见了海”、“布烧了”。“依于大存在之名”是指，因为所造色依赖它们而“存在”（bhavanti），故地等四界是“存在”（bhūtāni）。而它们之所以获得“存在”之名，是因为对于所造色而言，其作用不会转向他处，意义不会颠倒，对世间大有助益，且是眼等之所依，故此伟大的“存在”被称为“大界”。“由依止于大有情”是指，因为它们是伟大的、大威力的诸王如大共选王（Mahāsammata）与真言王（Mandhātu）等，诸天如帝释等，阿修罗如韦巴吉帝（Vepacitti）等，诸梵天如大梵天等，或依功德而伟大的诸佛、独觉佛、声闻，乃至是一切有情的依止处，因伟大的有情存在于其中，故称‘大界’；因为他们的身体是由四大界所构成。“由众多存在”是指，此处的“大”字，如在“大众集会”等语境中，可见其有“众多”之义。而地等诸界，即使在单一的个体生命中，也以无量无数的差别而转起。因此，由众多、无数、成百上千种差别的“存在”所构成，故称“大界”。“由终结于大有情”是指，通过大有情（即阿罗汉）而达到究竟。

‘‘ကာလော ဃသတိ ဘူတာနိ, သဗ္ဗာနေဝ သဟတ္တနာ;

ယော စ ကာလဃသော ဘူတော, သ ဘူတပစနိံ ပစီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၂.၁၉၀) –

时间吞噬诸有情，连同自身皆吞噬；而吞噬时间之已成者，已烹煮了那烹煮众生者。

ဟိ [Pg.453] ဧဝမာဒီသု ခီဏာသဝေါ ‘‘ဘူတော’’တိ ဝုတ္တော. သော ဟိ ဥစ္ဆိန္နဘဝနေတ္တိကတာယ အာယတိံ အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ ဧကန္တတော ‘‘ဘူတော’’တိ ဝုစ္စတိ, န ဣတရေ, ဘဝိဿန္တီတိ ဝေါဟာရံ အနတီတတ္တာ. ဘူတော ဧဝ ဣဓ ပူဇာဝသေန ‘‘မဟာဘူတော’’တိ ဝုတ္တော ယထာ ‘‘မဟာခီဏာသဝေါ, မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော’’တိ စ. ဣမာသဉ္စ ဓာတူနံ အနာဒိမတိ သံသာရေ ပဗန္ဓဝသေန ပဝတ္တမာနာနံ ယထာဝုတ္တဿ မဟာဘူတဿေဝ သန္တာနေ ပရိယောသာနပ္ပတ္တိ, နာညတြ. တသ္မာ မဟာဘူတေ ဘူတာ ပရိယောသာနံ ပတ္တာတိ မဟာဘူတာ ပုရိမပဒေ ဘူတ-သဒ္ဒဿ လောပံ ကတွာ. ဧဝမေတာ ဓာတုယော မဟာဘူတေကဒေသတာဒီဟိ မဟာဘူတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပထဝီအာဒီနံ ကက္ခဠပဂ္ဃရဏာဒိဝိသေသလက္ခဏသမင်္ဂိတာ အပရိစ္စတ္တဓာတုလက္ခဏာနံယေဝါတိ အာဟ ‘‘ဓာတုလက္ခဏံ အနတီတတ္တာ’’တိ. န ဟိ သာမညပရိစ္စာဂေန ဝိသေသော, ဝိသေသနိရပေက္ခံ ဝါ သာမညံ ပဝတ္တတိ. တထာ ဟိ ဝဒန္တိ –

诚然，在诸如此类的经文中，漏尽者被称为“已成者”。因为他已断绝了导向存在的引线，未来不再有结生，所以他被断然地称为“已成者”，而非其他人，因为他们尚未超越“将会存在”的说法。此处的“已成者”因值得尊敬而被尊称为“大已成者”，如同“大漏尽者”、“大目犍连”一样。这些在无始轮回中相续流转的元素，只在上述“大已成者”的相续中达到终结，别无他处。因此，诸元素在“大已成者”中达到终结，故名“大种”，这是省略了前词中的“bhūta”一词而形成的。如此，这些元素因作为“大已成者”的一部分等原因，应被理解为“大种”。地等具有坚硬、流动等特殊相，是与未舍弃其界相相应的，因此说“未超越界相”。因为舍弃共相则无别相，离于别相则共相不转。正如他们所说——

‘‘တမတ္ထာပေက္ခတော ဘေဒံ, သသာမညံ ဇဟာတိ နော;

ဂဏှာတိ သံသယုပ္ပာဒါ, သမေဝေကတ္ထကံ ဒွယ’’န္တိ.

因顾及彼（共相）之义，故不舍弃与共相俱行的别相；因会生起疑惑，故平等地把握此二者，因其具有同一义。

သလက္ခဏဓာရဏေန စာတိ ယေန သလက္ခဏဓာရဏေန ‘‘ဓာတုယော’’တိ ဝုစ္စန္တိ, တေနေဝ ‘‘ဓမ္မာ’’တိပိ ဝုစ္စန္တိ ဥဘယထာပိ နိဿတ္တနိဇ္ဇီဝတာယ ဧဝ ဝိဘာဝနတော. တေနေဝါဟ – ‘‘ဆဓာတုရောယံ ဘိက္ခု ပုရိသော, ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတီ’’တိ စ. အရူပါနံ ခဏတော ရူပါနံ ခဏဿ နာတိဣတ္တရတာယာဟ ‘‘အတ္တနော ခဏာနုရူပ’’န္တိ. ဓရဏေနာတိ ဌာနေန, ပဝတ္တနေနာတိ အတ္ထော. ခယဋ္ဌေနာတိ ခဏဘင်္ဂုတာယ. ဘယဋ္ဌေနာတိ ဥဒယဝယပဋိပီဠနာဒိနာ သပ္ပဋိဘယတာယ. အသာရကဋ္ဌေနာတိ အတ္တသာရဝိရဟေန.

“又，通过保持自相”是指：凭借何种保持自相而被称为“界”，也正是凭借它而被称之为“法”，因为在这两种情况下，都阐明了其为无有情、无命者。因此他说：“比丘，此人是六界所成”，以及“于诸法中，住于随观法”。因为色法刹那不甚短于无色法刹那，故说“与其自身的刹那相应”。“保持”的意思是住立、转起。“以灭尽为义”是指刹那坏灭。“以怖畏为义”是指因生灭逼迫等而有怖畏。“以无实为义”是指无我之实体。

၃၅၃. သဟုပ္ပန္နာဝ ဧတာတိ ဧတာ စတဿော ဓာတုယော သဟ ဥပ္ပန္နာဝ သဟ ပဝတ္တမာနာဝ သမာနကာလေ လဗ္ဘမာနာပိ အဝကံသတော သဗ္ဗပရိယန္တိမေ ဥတုစိတ္တာဟာရသမုဋ္ဌာနေသု သုဒ္ဓဋ္ဌကေ, ကမ္မဇေသု ဇီဝိတနဝကေတိ ဧကေကသ္မိံ သုဒ္ဓဋ္ဌကာဒိကလာပေပိ ပဒေသေန အဝိနိဗ္ဘုတ္တာ ဝိသုံ ဝိသုံ အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနတာယ. ယတ္ထ ဟိ တိဿန္နံ ဓာတူနံ ပတိဋ္ဌာဝသေန [Pg.454] ပထဝီ, တတ္ထေဝ တဿာ အာဗန္ဓနပရိပါစနသမုဒီရဏဝသေန ဣတရာ. ဧသ နယော သေသာသုပိ.

353. “它们是俱生的”是指，这四界是俱生、俱转、同时可得的，即便在最微末的单位，即由时、心、食所生的纯净八法聚，以及由业所生的命根九法聚中，在每一个纯净八法聚等色聚里，它们在区域上都是不可分离的，因为它们的位置无法被分别指出。确实，在何处有地界作为其余三界的依止，就在彼处有其余三界以凝聚、成熟、推动的方式（依附于它）。其余诸界也是同样的道理。

၃၅၄. ပုရိမာ ဒွေ ဂရုကတ္တာ သဘာဂါ အညမညန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဧတ္ထ စ နနု ပထဝိယာပိ လဟုဘာဝေါ အတ္ထိ. တထာ ဟိ သာ ‘‘ကက္ခဠံ မုဒုကံ သဏှံ ဖရုသံ ဂရုကံ လဟုက’’န္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, အာပေပိ လဟုဘာဝေါ လဗ္ဘတေဝါတိ? န, နိပ္ပရိယာယဂရုဘာဝဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ဂရုဘာဝေါ ဧဝ ဟိ ပထဝီဓာတုယာ ဂရုတရံ ဥပါဒါယ လဟုဘာဝေါတိ ပရိယာယေန ဝုတ္တော သီတဘာဝေါ ဝိယ တေဇောဓာတုယာ. ယဒိ ဧဝံ ရူပဿ လဟုတာတိ ကထံ? အယမ္ပိ ဝုတ္တနယာ ဧဝ လဟုတာကာရံ ဥပါဒါယ လဗ္ဘနတော. န ဟိ ပရိစ္ဆေဒဝိကာရလက္ခဏာနိ ပရမတ္ထတော လဗ္ဘန္တိ နိပ္ဖန္နရူပါနံ အဝတ္ထာဝိသေသသဘာဝတော. တသ္မာ ပရမတ္ထသိဒ္ဓံ ဂရုဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ပုရိမာ ဒွေ ဂရုကတ္တာ သဘာဂါ’’တိ. ‘‘တထာ’’တိ ပဒေန ‘‘သဘာဂါ’’တိ ဣမမတ္ထံ ဥပသံဟရတိ. ‘‘ဒွေ’’တိ ပန ဣဒံ ယထာ ‘‘ပုရိမာ’’တိ ဧတ္ထ, ဧဝံ ‘‘ပစ္ဆိမာ’’တိ ဧတ္ထာပိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဝိသဘာဂါ ဂရုကလဟုကဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော. ယထာ စ ဂရုကလဟုကဘာဝေဟိ, ဧဝံ ပေယျဘာဝါပေယျဘာဝေဟိ စ သဘာဂဝိသဘာဂတာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

354. 其要义是：前二者（地、水）因其沉重性而为同类。于此，难道地界中没有轻快性吗？它确实被描述为“坚硬、柔软、细腻、粗糙、沉重、轻快”，难道水界中也不能获得轻快性吗？不，因为此处意指的是非转喻的沉重性。地界中只有沉重性；所谓的“轻快性”是与更重者相较而言，是一种转喻的说法，就像火界中的“冷性”一样。若如此，色法的轻快性又如何理解？这也依上述方式，通过相对的轻快性特征而成立。因为限定、变化等相并非在胜义中可得，它们是已生色法的特定状态之本性。因此，针对胜义所成的沉重性而说‘前二者因其沉重性而为同类’。以‘如是’一词总结‘同类’此义。‘二’这个词，如同用于‘前’一样，也应连接于‘后’而构成关联。其要义是：异类是指沉重与轻快的差别。如同依沉重与轻快，也应依可量性与不可量性来组合同类与异类。

၃၅၅. အဇ္ဈတ္တိကာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တအဇ္ဈတ္တိကာ, သတ္တသန္တာနပရိယာပန္နာတိ အတ္ထော. ဝိညာဏဝတ္ထု ဝိညတ္တိဣန္ဒြိယာနန္တိ စက္ခာဒီနံ ဆန္နံ ဝိညာဏဝတ္ထူနံ, ဒွိန္နံ ဝိညတ္တီနံ, ဣတ္ထိပုရိသိန္ဒြိယဇီဝိတိန္ဒြိယာနဉ္စ. ယေ ပန ‘‘ဝိညာဏဝတ္ထူတိ ဟဒယဝတ္ထု ဂဟိတ’’န္တိ ဝဒန္တိ, တေသံ ဣန္ဒြိယ-ဂ္ဂဟဏေန အဋ္ဌန္နမ္ပိ ရူပိန္ဒြိယာနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ဝုတ္တဝိပရီတပ္ပကာရာ’’တိ ဣဒံ ဗာဟိရာနံ ဓာတူနံ ယထာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဝတ္ထုဝိညတ္တိဣန္ဒြိယာနံ အနိဿယတာ စ ဣရိယာပထဝိရဟော စ ဝုတ္တဝိပရိယာယော, ဧဝံ စတုသမုဋ္ဌာနတာပီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ, န လက္ခဏရူပဿ ဝိယ ကုတောစိပိ သမုဋ္ဌာနဿ အဘာဝတော ဥတုသမုဋ္ဌာနတာယ တာသံ. လဟုတာဒိနိဿယတာပိ အဇ္ဈတ္တိကာနံ ဓာတူနံ ဝတ္တဗ္ဗာ, န ဝါ ဝတ္တဗ္ဗာ. ဝိညတ္တိ-ဂ္ဂဟဏံ ဟိ လက္ခဏန္တိ.

355. “内在的”是指下面所说的内在的，意思是属于有情相续的。“识所依处、表色与诸根”是指眼等六识所依处、两种表色，以及女根、男根与命根。至于那些说“‘识所依处’是指心所依处”的人，对他们而言，当知以“根”一词已包含了所有八种色根。“与所述相反的方式”此语是这样说的：对于外在诸界，正如它们完全不作为识所依处、表色与诸根的所依，并且没有威仪，这是与所述相反之处；同样，其非四等起性也是相反之处。说此话，并非像相色那样因无任何生起因而说，因为它们（外在诸界）具有时节等起性。对于内在诸界，其作为轻快性等的所依性，也应说，或不应说。因为摄取表色即是其标记。

၃၅၆. ဣတရာဟီတိ အာပေါတေဇောဝါယုဓာတူဟိ. ဧကသင်္ဂဟာတိ သဇာတိသင်္ဂဟေန ဧကသင်္ဂဟာ. သမာနဇာတိယာနံ ဟိ သင်္ဂဟော သဟဇာတိသင်္ဂဟော. တေနာဟ ‘‘သမုဋ္ဌာနနာနတ္တာဘာဝတော’’တိ.

356. “由其余”是指由水、火、风界。“一摄”是指由同类摄而为一摄。因为对同类法的摄取即是同类摄。因此他说：“因等起无多样性故”。

၃၅၇. တိဏ္ဏံ [Pg.455] မဟာဘူတာနံ ပတိဋ္ဌာ ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတီတိ ယေဟိ မဟာဘူတေဟိ သမ္ပိဏ္ဍနဝသေန သင်္ဂဟိတာ, ပရိပါစနဝသေန အနုပါလိတာ, သမုဒီရဏဝသေန ဝိတ္ထမ္ဘိတာ စ, တေသံ အတ္တနာ သဟဇာတာနံ တိဏ္ဏံ မဟာဘူတာနံ ပတိဋ္ဌာ ဟုတွာ တတော ဧဝ သန္ဓာရဏဝသေန အဝဿယော ဟောတိ, ဝုတ္တနယေန ဝါ ပတိဋ္ဌာ ဟုတွာ သဟဇာတာဒိဝသေန ပစ္စယော ဟောတီတိ. ဧသ နယော သေသာသုပိ.

357. “成为三大大种的依止而为缘”是指，它成为与自身俱生的那三大大种的依止，而那三大大种分别起着凝聚、成熟、推动的作用；由此，它以支持的方式成为它们的依靠。或者如前所述，它成为依止，以俱生等方式为缘。此理亦通于其余诸界。

၃၅၈. ယဒိပိ အညမညအာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏရဟိတာ ဧတေ ဓမ္မာတိ ဟေဋ္ဌာ ဓာတူနံ အသမန္နာဟာရတာ ဒဿိတာ ဧဝ, အထာပိ ဣမိနာဝ နယေန ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ပထဝီဓာတု စေတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပထဝီဓာတု စေတ္ထာတိ စ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော, တေန အယမ္ပိ ဧကော မနသိကာရပ္ပကာရောတိ ဒီပေတိ. ဧတ္ထာတိ ဧတာသု ဓာတူသု. အဟံ ‘‘ပထဝီဓာတူ’’တိ ဝါ ‘‘ပစ္စယော ဟောမီ’’တိ ဝါ န ဇာနာတီတိ အတ္တနိ ဝိယ အတ္တနော ကိစ္စေ စ အာဘောဂါဘာဝံ ဒဿေတွာ ဥပကာရကဿ ဝိယ ဥပကတ္တဗ္ဗာနမ္ပိ အာဘောဂါဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣတရာနိပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗာသု ဓာတူသု, တတ္ထာပိ အတ္တကိစ္စုပကတ္တဗ္ဗဘေဒေသု သဗ္ဗေသု.

358. 虽然前面已经说明，这些法缺乏相互的作意与省察，诸界之间没有相互作意，然而为了表明也应依此方法分别把握业处(kammaṭṭhāna)，他说了“地界亦在此”等。其中，在“地界亦在此”一句中，“亦”(ca)字有总集之义，由此表明这也是一种作意(manasikāra)的方式。“在此”(ettha)是指在这些界中。在显示了（地界）于自身及其作用中缺乏作意——即不知道“我是地界”或“我是一个缘”——之后，为了进而显示，如同能资助者缺乏作意一般，所资助者也缺乏作意，故说“其余亦尔”等。“于一切处”(sabbattha)是指于一切界中，并且在那里，于自身的作用与所资助者的一切差别中（也是如此）。

၃၅၉. ပစ္စယဝိဘာဂတောတိ ပစ္စယဓမ္မဝိဘာဂတော စေဝ ပစ္စယဘာဝဝိဘာဂတော စ. ‘‘ပစ္စယတော’’တိ ဟိ ဣမိနာ ပထဝီအာဒီနံ အညာသာဓာရဏော ပတိဋ္ဌာဘာဝါဒိနာ သေသဘူတတ္တယဿ ပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော. ဣဓ ပန ယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပထဝီအာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ, တေသံ ပထဝီအာဒီနဉ္စ အနဝသေသတော ပစ္စယဘာဝဝိဘာဂေါ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဣမေသံ ဒွိန္နံ အာကာရာနံ ဝိသေသော. ကမ္မန္တိ ကုသလာကုသလံ ရူပုပ္ပာဒကံ ကမ္မံ. စိတ္တန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ရူပုပ္ပာဒကံ စိတ္တံ. အာဟာရောတိ အဇ္ဈတ္တိကော ရူပုပ္ပာဒကော အာဟာရော. ဥတူတိ ယော ကောစိ ဥတု, အတ္ထတော တေဇောဓာတု. ကမ္မမေဝါတိ အဝဓာရဏံ သမုဋ္ဌာနသင်္ကရာဘာဝဒဿနတ္ထံ, တေန အကမ္မဇာနမ္ပိ ကေသဉ္စိ ကမ္မဿ ပရိယာယပစ္စယဘာဝေါ ဒီပိတော ဟောတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ကမ္မပစ္စယစိတ္တသမုဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ. နနု စ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာနံ ကမ္မတော အညေနပိ ပစ္စယေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ? ဘဝိတဗ္ဗံ, သော ပန ကမ္မဂတိကောဝါတိ ပဋိယောဂီနိဝတ္တနတ္ထံ အဝဓာရဏံ ကတံ, တေနာဟ ‘‘န စိတ္တာဒယော’’တိ. စိတ္တာဒိသမုဋ္ဌာနာနန္တိ ဧတ္ထာပိ အယမတ္ထော ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗော. ဣတရေတိ စိတ္တာဒိတော [Pg.456] အညေ. ဇနကပစ္စယောတိ သမုဋ္ဌာပကတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ပစ္စယော ပန ကမ္မပစ္စယောဝ. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘ကုသလာကုသလာ စေတနာ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၄၂၇).

359. “缘之分别”，是指从缘法之分别与从缘性之分别。所谓“从缘”，即是以此说明地界等以其不共的依止性等，作为其余三大种之缘的性质。而在此处，则说明那些使地界等生起的法，以及地界等本身，此二者无余的缘性分别。这即是这两种情况的差别。业，是指能生色的善、不善业。心，是指任何能生色的心。食，是指内在能生色的食。时节，是指任何时节，就其义而言，即是火界。“唯业”，此限定词是为了显示诸生起原因并无混杂。由此也阐明了业对于某些非业所生法的间接缘性。例如将会说到“业缘心生”等。难道业所生法，不也需要由业以外的缘而生吗？是需要，但那（其他的缘）也是随业而转的。为了排除对立的缘，所以作了此限定，因此说“非心等”。“心等所生起”，于此句中，也应根据情况得知此义。“其余”是指心等之外者。“生缘”是就其能令生起的性质而言，但（此处的）缘则唯是业缘。诚如所说：“善与不善思，以业缘为缘，为异熟诸蕴及所造色之缘。”

သေသာနန္တိ စိတ္တာဒိသမုဋ္ဌာနာနံ. ပရိယာယတော ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတီတိ ပဋ္ဌာနေ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၉) အရူပါနံယေဝ ဥပနိဿယပစ္စယဿ အာဂတတ္တာ နိပ္ပရိယာယေန ရူပဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယော နတ္ထိ. သုတ္တေ ပန ‘‘ပုဂ္ဂလံ ဥပနိဿာယ ဝနသဏ္ဍံ ဥပနိဿာယာ’’တိ ဝစနတော သုတ္တန္တိကပရိယာယေန ဝိနာ အဘာဝေါ ဥပနိဿယပစ္စယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. စိတ္တံ ဇနကပစ္စယော ဟောတီတိ သဟဇာတနိဿယာဟာရာဒိဝသေန ပစ္စယော ဟောန္တံ စိတ္တံ သမုဋ္ဌာပကတံ ဥပါဒါယ ‘‘ဇနကပစ္စယော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အာဟာရဥတူသုပိ ဧသေဝ နယော.

其余是指由心等生起的事物。（此）是间接的亲依⽌缘。在《发趣论》(Paṭṭhāna 1.1.9)中，由于亲依⽌缘仅对无色法而说，因此，就直接义而言，色法没有亲依⽌缘。然而，在经中，由于有“依止于人(puggala)，依止于林苑”之说，故应知，依经教之方式，“不可或缺”即是亲依⽌缘。所谓“心是生缘”，是指心凭借俱生、依止、食等方式成为缘，并作为生起者，故说“是生缘”。食与时节也是同样的道理。

ဧဝံ ကမ္မာဒီနံ ပစ္စယဓမ္မာနံ ဝသေန ဓာတူသု ပစ္စယဝိဘာဂံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တံသမုဋ္ဌာနာနံ ဓာတူနမ္ပိ ဝသေန ပစ္စယဝိဘာဂံ ဒဿေန္တော ပဌမံ တာဝ ‘‘ကမ္မသမုဋ္ဌာနံ မဟာဘူတ’’န္တိအာဒိနာ ဥဒ္ဒိသိတွာ ပုန ‘‘တတ္ထ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ ပထဝီဓာတူ’’တိအာဒိနာ နိဒ္ဒိသတိ. တတ္ထ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ ပထဝီဓာတူတိ ‘‘ကမ္မသမုဋ္ဌာနံ မဟာဘူတ’’န္တိ ဧတ္ထ သာမညတော ဝုတ္တာ ကမ္မဇပထဝီဓာတု. ကမ္မသမုဋ္ဌာနာနံ ဣတရာသန္တိ ကမ္မဇာနံ အာပေါဓာတုအာဒီနံ တိဿန္နံ ဓာတူနံ သဟုပ္ပတ္တိယာ အတ္တနော ဥပကာရကာနံ တာသံ ဥပကာရကတော, အာဓာရဘာဝတော, ဥပ္ပာဒတော ယာဝ ဘင်္ဂါဓရဏတော, ဝိဂမာဘာဝတော စ သဟဇာတအညမညနိဿယအတ္ထိအဝိဂတဝသေန စေဝ ပတိဋ္ဌာဝသေန စ ပစ္စယော ဟောတိ, ဟောန္တီ စ ကမ္မံ ဝိယ အတ္တနော, တာသဉ္စ န ဇနကဝသေန ပစ္စယော ဟောတိ အသမုဋ္ဌာပကတ္တာ တာသံ. ကာမဉ္စေတ္ထ နိဿယပစ္စယ-ဂ္ဂဟဏေနေဝ ပတိဋ္ဌာဘာဝေါ သင်္ဂဟိတော, ပထဝီဓာတုယာ ပန အနညသာဓာရဏကိစ္စံ သဟဇာတာနံ ပတိဋ္ဌာဘာဝေါတိ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘ပတိဋ္ဌာဝသေန စာ’’တိ ဝိသုံ ကတွာ ဝုတ္တံ. အာဗန္ဓနဝသေန စာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. တိသန္တတိမဟာဘူတာနန္တိ ဥတုစိတ္တာဟာရသမုဋ္ဌာနာနံ စတုမဟာဘူတာနံ အညမညံ အဝေါကိဏ္ဏာနံ, အဝိစ္ဆေဒေန ပဝတ္တိံ ဥပါဒါယ သန္တတီတိ သန္တတိဂ္ဂဟဏံ. ပထဝီဓာတုယာ ပတိဋ္ဌာဘာဝေါ နာမ သဟဇာတာနံ ဓမ္မာနံယေဝါတိ အာဟ ‘‘န ပတိဋ္ဌာဝသေနာ’’တိ. န အာဗန္ဓနဝသေနာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထာတိ [Pg.457] ဧတေသု ကမ္မသမုဋ္ဌာနမဟာဘူတေသု. ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ပထဝီဓာတု စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ဣတရာသ’’န္တိအာဒီသု သုကရော တန္တိနယော နေတုန္တိ ‘‘စိတ္တအာဟာရ…ပေ… ဧသေဝ နယော’’တိ အတိဒိသတိ.

如是已依业等缘法显示诸界中的缘差别后，如今为显示由彼（业等）所生诸界的缘差别，首先以“业所生大种”等作纲要提示，再以“此中，业所生地界”等作详细解说。此中，“业所生地界”即是“业所生大种”一句中所泛说的业生地界。对于业生的水界等其余三界，（地界）因与彼等俱生而成为助益者，故以助益、不离去，以及通过俱生、相互、依止、有、不离去五种方式，并且以作为支持（patiṭṭhāna）的方式而成为缘。（业生地界）不像业那样，以生成的方式成为对自身及对它们（其他三界）的缘，因为它不能生起它们。此处，虽然依止缘的涵摄已包含了支持的作用，但是为了显示地界的特殊功能——即作为俱生诸法的支持，才特别分开说“并且以作为支持的方式”。“以系缚的方式”等句，其理亦然。“三相续大种”（tisantatimahābhūtānaṃ）是指时节、心、食所生的四大种，它们彼此不相混杂，无间断地发生，因此摄取“相续”一词。地界的支持作用，只对俱生诸法而言，故说“非以支持的方式”。“非以系缚的方式”等句，其理亦然。“此中”（ettha）指在这些业所生大种中。在“心所生地界，对于心所生的其余诸界”等句中，其义理易于掌握，故以“心、食……其理亦然”来类推。

သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသပ္ပဝတ္တာသု စ ပနာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော, ပန-သဒ္ဒေါ ဝိသေသတ္ထော, တဒုဘယေန စ ယထာဝုတ္တသဟဇာတာဒိပစ္စယေဟိ ပဝတ္တမာနာ ဓာတုယော ဣမိနာ ဝိသေသေန ပဝတ္တန္တီတိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေတိ.

于“Sahajātādipaccayavasappavattāsu ca pana”一句中，`ca`字为集聚义，`pana`字为差别义。通过此二字，阐明了“如前所述，由俱生等缘而转起的诸界，是以此差别而转起”之义。

ဣဒါနိ တံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကံ ပဋိစ္စာ’’တိဂါထမာဟ. တတ္ထ ဧကံ ဓာတုံ ပဋိစ္စ တိဿော ဓာတုယော စတုဓာ သမ္ပဝတ္တန္တိ, တိဿော ဓာတုယော ပဋိစ္စ ဧကာဝ ဓာတု စတုဓာ သမ္ပဝတ္တတိ, ဒွေ ဓာတုယော ပဋိစ္စ ဒွေ ဓာတုယော ဆဓာ သမ္ပဝတ္တန္တီတိ ယောဇနာ. အတ္ထော ပန ပထဝီအာဒီသု ဧကေကိဿာ ပစ္စယဘာဝေ ဣတရာသံ တိဿန္နံ တိဿန္နံ ပစ္စယုပ္ပန္နတာတိ အယမေကော စတုက္ကော, တိဿန္နံ တိဿန္နံ ပစ္စယဘာဝေ ဣတရာယ ဧကေကိဿာ ပစ္စယုပ္ပန္နတာတိ အယမပရော စတုက္ကော, ပဌမဒုတိယာ, တတိယစတုတ္ထာ, ပဌမတတိယာ, ဒုတိယစတုတ္ထာ, ပဌမစတုတ္ထာ, ဒုတိယတတိယာတိ ဣမာသံ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ပစ္စယဘာဝေ တတ္ထ တတ္ထ ဣတရာသံ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ပစ္စယုပ္ပန္နတာတိ အယမေကော ဆက္ကော. ဧဝံ ပစ္စယဘာဝေန စတုဓာ, ဆဓာ စ ပဝတ္တမာနာနံ ဧကကဒွိကတိကဝသေန တိကဒုကဧကကဝသေန စ ယထာက္ကမံ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နတာဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယဉ္စ ပစ္စယဘာဝေါ သဟဇာတအညမညနိဿယအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယဝသေန, တတ္ထာပိ စ အညမညမုခေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ပဋိစ္စဝါရေ ‘‘ဧကံ မဟာဘူတံ ပဋိစ္စ တယော မဟာဘူတာ, တယော မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ ဧကံ မဟာဘူတံ, ဒွေ မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ ဒွေ မဟာဘူတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၅၃).

现在，为显示此差别，说“缘一”（ekaṃ paṭicca）等偈。于此，其文句连结为：“缘一界，三界以四种方式转起；缘三界，唯一界以四种方式转起；缘二界，二界以六种方式转起。”其义则为：于地等（四大）中，当每一界为缘时，其余三界为缘生法，此为一四法组；当（任取）三界为缘时，其余一界为缘生法，此为另一四法组；第一与第二、第三与第四、第一与第三、第二与第四、第一与第四、第二与第三，于此等二二之界为缘时，于彼彼处，其余二二之界为缘生法，此为一六法组。如是，于以四种及六种方式转起为缘性时，应依次了知依一、二、三（为缘）及三、二、一（为缘生）而分别缘与缘生法。此缘性，应通过俱生、相互、依止、有、不离去缘而了知，且于其中，亦应主要通过相互缘而了知。针对此义，于《发趣》（Paṭṭhāna）之〈缘论〉（Paṭiccavāra）中说：“缘一大种，（生起）三大种；缘三大种，（生起）一大种；缘二大种，（生起）二大种。”

အဘိက္ကမပဋိက္ကမာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာဒါနဝိဿဇ္ဇနာဒိကာယိကကိရိယာကရဏဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥပ္ပီဠနဿ ပစ္စယော ဟောတိ ဃဋ္ဋနကိရိယာယ ပထဝီဓာတုဝသေန သိဇ္ဈနတော. သာဝါတိ ပထဝီဓာတုယေဝ. အာပေါဓာတုယာ အနုဂတာ အာပေါဓာတုယာ တတ္ထ အပ္ပဓာနဘာဝံ, ပထဝီဓာတုယာ စ ပဓာနဘာဝန္တိ ပတိဋ္ဌာဘာဝေ ဝိယ ပတိဋ္ဌာပနေပိ သာတိသယကိစ္စတ္တာ တဿာ ပတိဋ္ဌာပနဿ ပါဒဋ္ဌပနဿ ပစ္စယော ဟောတီတိ [Pg.458] သမ္ဗန္ဓော. အဝက္ခေပနဿာတိ အဓောနိက္ခိပနဿ. တတ္ထ စ ဂရုတရသဘာဝါယ အာပေါဓာတုယာ သာတိသယော ဗျာပါရောတိ အာဟ ‘‘ပထဝီဓာတုယာ အနုဂတာ အာပေါဓာတူ’’တိ. တထာ ဥဒ္ဓင်္ဂတိကာ တေဇောဓာတူတိ ဥဒ္ဓရဏေ ဝါယောဓာတုယာ တဿာ အနုဂတဘာဝေါ ဝုတ္တော. တိရိယံ ဂတိကာယ ဝါယောဓာတုယာ အတိဟရဏဝီတိဟရဏေသု သာတိသယော ဗျာပါရောတိ တေဇောဓာတုယာ တဿာ အနုဂတဘာဝေါ ဂဟိတော. တတ္ထ ဌိတဋ္ဌာနတော အဘိမုခံ ပါဒဿ ဟရဏံ အတိဟရဏံ, ပုရတော ဟရဏံ. တတော ထောကံ ဝီတိက္ကမ္မ ဟရဏံ ဝီတိဟရဏံ, ပဿတော ဟရဏံ.

“进退等”中的“等”字，应当理解为包含执取、舍弃等身体动作行为。压迫是缘，因为它是通过地界的触击行为而成就的。“彼”即是地界。水界随顺地界，是因为在那里水界不占主导，而地界占主导，就像在依止（patiṭṭhā）中那样，在安立（patiṭṭhāpana）时，地界也有超常的作用，因此是其安立、立足（pādaṭṭhapana）的缘，此为关联。向下放置（avakkhepana）即是向下放置。并且在那里，由于水界具有更重的性质而有超常的作用，因此说“水界随顺地界”。同样，“火界向上运动”，故在提起时，说风界随顺它。由于横向运动的风界在前移（atiharaṇa）与侧移（vītiharaṇa）中有超常的作用，因此可知火界随顺它。其中，从站立的地方向前方移动脚是前移，即向前移动；从那里稍微跨越而移动是侧移，即向旁边移动。

ဧကေကေန မုခေနာတိ ‘‘ပတ္ထဋတ္တာ ပထဝီ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၄၇) ဝိဘတ္တေသု တေရသသု အာကာရေသု ဧကေကေန ဓာတူနံ ပရိဂ္ဂဏှနမုခေန. သွာယန္တိ သော အယံ ဥပစာရသမာဓိ. ကထံ ပနဿ ဝဝတ္ထာနပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဓာတူန’’န္တိအာဒိ.

“以每一门”是指，在以“地是扩张的”等（《清净道论》1.347）所区分的十三种行相中，以一一把握诸界之门。此即近分定。那么，为何它有“辨别”（vavatthāna）这个名称呢？故说“四界”等。

၃၆၀. ဣဒါနိ ဣမိဿာ ဘာဝနာယ အာနိသံသေ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဒဉ္စ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သုညတံ အဝဂါဟတီတိ ဓာတုမတ္တတာဒဿနေန ရူပကာယဿ အနတ္တကတံ ဝဝတ္ထာပယတော တဒနုသာရေန နာမကာယဿာပိ အနတ္တကတာ သုပါကဋာ ဟောတီတိ သဗ္ဗသော အတ္တသုညတံ ပရိယောဂါဟတိ တတ္ထ ပတိဋ္ဌဟတိ. သတ္တသညံ သမုဂ္ဃာတေတီတိ တတော ဧဝ ‘‘သတ္တော ပေါသော ဣတ္ထီ ပုရိသော’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တံ အယာထာဝသညံ ဥဂ္ဃာတေတိ သမူဟနတိ. ဝါဠမိဂယက္ခရက္ခသာဒိဝိကပ္ပံ အနာဝဇ္ဇမာနောတိ သသန္တာနေ ဝိယ ပရသန္တာနေပိ ဓာတုမတ္တတာယ သုဒိဋ္ဌတ္တာ ခီဏာသဝေါ ဝိယ ‘‘ဣမေ သီဟဗျဂ္ဃာဒယော ဝါဠမိဂါ, ဣမေ ယက္ခရက္ခသာ’’တိ ဧဝမာဒိဝိကပ္ပံ အကရောန္တော ဘယဘေရဝံ သဟတိ အဘိဘဝတိ. ယထာဝုတ္တဝိကပ္ပနာပဇ္ဇနံ ဟိ ဘယဘေရဝသဟနဿ ကာရဏံ ဝုတ္တံ. ဥဂ္ဃာတော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ. နိဂ္ဃာတော ဒီနဘာဝပ္ပတ္တိ. မဟာပညော စ ပန ဟောတိ ဓာတုဝသေန ကာယေ သမ္မဒေဝ ဃနဝိနိဗ္ဘောဂဿ ကရဏတော. တထာ ဟိဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဗုဒ္ဓိစရိတဿ အနုကူလန္တိ ဝုတ္တံ, သုဂတိပရာယဏော ဝါ ဣန္ဒြိယာနံ အပရိပက္ကတာယန္တိ အဓိပ္ပာယော.

360. 现在，为开示此修习的利益，故说“复次”等。所谓“深入空性(suññata)”，即由见到唯是界而确定色身的无我性，随此，名身的无我性也变得极为明显，如是便能彻底洞察我空，安住于此。所谓“断除有情想”，即由此断除“有情、人、女、男”这样生起的不如实想，将其根除。所谓“不作恶兽、夜叉(yakkha)、罗刹(rakkhasa)等分别”，即如于自相续，于他相续中也善见唯是界故，如漏尽者，不作“此是狮虎等恶兽，此是夜叉、罗刹”等分别，而能忍受、克服怖畏(bhayabherava)。诚然，不作如前所述的分别，即是忍受怖畏之因，如是说。掉举是浮躁，消沉是沮丧。复次，由依界于身正确地作坚实分解，亦成大慧者。又，此业处(kammaṭṭhāna)被说为适合慧行者(buddhicarita)；或当诸根未成熟时，则趣向善趣——此即是义。

ဧကူနဝီသတိဘာဝနာနယပဋိမဏ္ဍိတဿ

以十九种修习方法所庄严的

စတုဓာတုဝဝတ္ထာနနိဒ္ဒေသဿ လီနတ္ထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

《四界分别解释》之隐义释义终。

၃၆၁. ‘‘ကော [Pg.459] သမာဓီ’’တိအာဒိနာ သရူပါဒိပုစ္ဆာ ယာဝဒေဝ ဝိဘာဂါဝဗောဓနတ္ထာ. သရူပါဒိတော ဟိ ဉာတဿ ပဘေဒေါ ဝုစ္စမာနော သုဝိညေယျော ဟောတိ သင်္ခေပပုဗ္ဗကတ္တာ ဝိတ္ထာရဿ, ဝိတ္ထာရဝိဓိနာ စ သင်္ခေပဝိဓိ သင်္ဂယှတီတိ ‘‘သမာဓိဿ ဝိတ္ထာရံ ဘာဝနာနယဉ္စ ဒဿေတု’’န္တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ‘‘ကော သမာဓီ’’တိအာဒိနာပိ သမာဓိဿေဝ ပကာရဘေဒေါ ဒဿီယတိ, ဘာဝနာနိသံသောပိ ဘာဝနာနယနိဿိတော ဧဝါတိ အဓိပ္ပာယေန ‘‘ဝိတ္ထာရံ ဘာဝနာနယဉ္စ ဒဿေတု’’န္တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗပ္ပကာရတောတိ ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒါဒိကဿ သဗ္ဗဿ ဘာဝနာယ ပုဗ္ဗကိစ္စဿ ကရဏပ္ပကာရတော စေဝ သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာဝိဘာဝနတော စ.

361. “什么是定”(Ko samādhi)等提问，仅是为了分析了知。诚然，对其体性等有所了知后，再述说其差别，则易于理解，此因详说以略说为前导，且详说之法亦含摄略说之法，故说“为示定之详说与修习之理趣”。又或者，以“什么是定”等提问，亦是为显示定之种类差别，且修习之功德亦是依于修习之理趣，故以此意趣而说“为示详说与修习之理趣”。所谓“以一切方式”(sabbappakārato)，即是通过实行断除障碍(palibodha)等一切修习之前行的方式，以及通过阐明一切业处(kammaṭṭhāna)的修习。

‘‘သမတ္တာ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ တမေဝ သမတ္တဘာဝံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဒုဝိဓောယေဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဓ အဓိပ္ပေတော သမာဓီတိ လောကိယသမာဓိံ အာဟ. ဒသသု ကမ္မဋ္ဌာနေသူတိ ယာနိ ဟေဋ္ဌာ ‘‘ဥပစာရာဝဟာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ ဒသ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ, တေသု. အပ္ပနာပုဗ္ဗဘာဂစိတ္တေသူတိ အပ္ပနာယ ပုဗ္ဗဘာဂစိတ္တေသု အဋ္ဌန္နံ ဈာနာနံ ပုဗ္ဗဘာဂစိတ္တုပ္ပာဒေသု. ဧကဂ္ဂတာတိ ဧကာဝဇ္ဇနဝီထိယံ, နာနာဝဇ္ဇနဝီထိယဉ္စ ဧကဂ္ဂတာ. အဝသေသကမ္မဋ္ဌာနေသူတိ ‘‘အပ္ပနာဝဟာနီ’’တိ ဝုတ္တေသု တိံသကမ္မဋ္ဌာနေသု.

说了“是为圆满”后，为阐明此圆满之状态，故说“实有二种”等。此处所意指的定，是说世间定。所谓“于十业处中”，即于先前所说“能引近行”的十种业处中。所谓“于安止的前分心中”，即于八种禅的前分心生起中。所谓“心一境性”，即在单一转向心路与种种转向心路中的心一境性。所谓“于其余业处中”，即于所说“能引安止”的三十种业处中。

သမာဓိအာနိသံသကထာဝဏ္ဏနာ

定功德利益说释义

၃၆၂. ဒိဋ္ဌဓမ္မော ဝုစ္စတိ ပစ္စက္ခဘူတော အတ္တဘာဝေါ, တတ္ထ သုခဝိဟာရော ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော. ကာမံ ‘‘သမာပဇ္ဇိတွာ’’တိ ဧတေန အပ္ပနာသမာဓိယေဝ ဝိဘာဝိတော, ‘‘ဧကဂ္ဂစိတ္တာ’’တိ ပန ပဒေန ဥပစာရသမာဓိနောပိ ဂဟဏံ ဟောတီတိ တတော နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘အပ္ပနာသမာဓိဘာဝနာ’’တိ ဝုတ္တံ. န ခေါ ပနေတေတိ ဧတေ ဗာဟိရကဘာဝိတာ ဈာနဓမ္မာ စိတ္တေကဂ္ဂတာမတ္တကရာ. အရိယဿ ဝိနယေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သာသနေ ‘‘သလ္လေခါ’’တိ န ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာနံ သလ္လေခနပဋိပဒါ န ဟောတီတိ ကတွာ, သာသနေ ပန အဝိဟိံသာဒယောပိ သလ္လေခါဝ လောကုတ္တရပါဒကတ္တာ.

362. 被称为现法者，即是现前之自体；于此中安乐而住，即是现法乐住。诚然，“已入”一词，唯明安止定；然“心一境性”一词亦可包含近行定，为排除此义，故说“安止定之修习”。又，此等由外道所修习、仅能造成心一境性之禅法，于圣者之律、世尊之教中，不被称为“削减”(sallekha)，因其非削减诸烦恼之行道故。于此教法中，不害等法实为“削减”(sallekha)，因其为出世间之基础故。

သမ္ဗာဓေတိ တဏှာသံကိလေသာဒိနာ သံကိလိဋ္ဌတာယ ပရမသမ္ဗာဓေ အတိဝိယ သင်္ကဋဋ္ဌာနဘူတေ သံသာရပ္ပဝတ္တေ. ဩကာသာဓိဂမနယေနာတိ အတ္ထပဋိလာဘယောဂ္ဂဿ နဝမခဏသင်္ခါတဿ ဩကာသဿ အဓိဂမနယေန. တဿ [Pg.460] ဟိ ဒုလ္လဘတာယ အပ္ပနာဓိဂမမ္ပိ အနဓိဂမယမာနော သံဝေဂဗဟုလော ပုဂ္ဂလော ဥပစာရသမာဓိမှိယေဝ ဌတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောတိ ‘‘သီဃံ သံသာရဒုက္ခံ သမတိက္ကမိဿာမီ’’တိ.

（轮回）之所以狭隘，是因在轮回流转中，被贪爱等杂染所染污，而处于极为狭隘、险难之处。所谓“以得机缘之方式”，是指获得了被称为第九刹那、适于证得义利之机缘的方式。由于此机缘实为难得，多有悚惧感之人，不待证得安止定，即安住于近行定中修习观(vipassanā)，心想：“我当速速超越轮回之苦”。

အဘိညာပါဒကန္တိ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိအဘိညာဉာဏပါဒကဘူတံ အဓိဋ္ဌာနဘူတံ. ဟောတီတိ ဝုတ္တနယာတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ပကာရတ္ထော, တေန ‘‘ဣမိနာ ပကာရေန ဝုတ္တနယာ’’တိ သေသာဘိညာနမ္ပိ ဝုတ္တပ္ပကာရံ သင်္ဂဏှာတိ. သတိ သတိ အာယတနေတိ ပုရိမဘဝသိဒ္ဓေ အဘိညာဓိဂမဿ ကာရဏေ ဝိဇ္ဇမာနေ. အဘိညာဓိဂမဿ ဟိ အဓိကာရော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော, ယော ‘‘ပုဗ္ဗဟေတူ’’တိ ဝုစ္စတိ. န သမာပတ္တီသု ဝသီဘာဝေါ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သတိ သတိ အာယတနေ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၅၈; အ. နိ. ၃.၁၀၂). အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿာတိ ဝက္ခမာနဝိဘာဂါယ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ ပညာယ သစ္ဆိကာတဗ္ဗဿ. ဓမ္မဿာတိ ဘာဝေတဗ္ဗဿ စေဝ ဝိဘာဝေတဗ္ဗဿ စ ဓမ္မဿ. အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတီတိ ယောဇနာ. တတြ တတြေဝါတိ တသ္မိံ တသ္မိံယေဝ သစ္ဆိကာတဗ္ဗဓမ္မေ. သက္ခိဘာဝါယ ပစ္စက္ခကာရိတာယ ဘဗ္ဗော သက္ခိဘဗ္ဗော, တဿ ဘာဝေါ သက္ခိဘဗ္ဗတာ, တံ သက္ခိဘဗ္ဗတံ.

“神通基础(Abhiññāpādakaṃ)”者，谓作为神变等神通智之基础、所依处。于“如是所说之理(vuttanayāti)”中，“iti”一词为“方式”义，因此以“依此方式所说”含摄了对其余诸神通所说的种类。于“当处有时(sati sati āyatane)”者，谓于前世已成就的、获得神通之因存在时。确实，获得神通应希求其殊胜缘(adhikāra)，此即所谓“过去因(pubbahetu)”。此非指于诸等至(samāpatti)中的自在力(vasībhāvo)。是故世尊说：“当处有时”。“对于应以神通亲证者(Abhiññāsacchikaraṇīyassa)”者，谓对于应由将解说的殊胜慧所亲证者。“法(dhammassa)”者，谓对于应修习及应显了之法。应如是连结文义：“为亲证神通而引导其心”。“于彼彼处(Tatra tatreva)”者，即于彼彼应亲证之法上。适合于作证、亲见者，是为“能证者(sakkhibhabbo)”，其状态是“能证性(sakkhibhabbatā)”，即指此能证性。

တံ တံ ဘဝဂမိကမ္မံ အာရဗ္ဘ ဘဝပတ္ထနာယ အနုပ္ပန္နာယပိ ကမ္မဿ ကတူပစိတဘာဝေနေဝ ဘဝပတ္ထနာကိစ္စံ သိဇ္ဈတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပတ္ထယမာနာ ဝါ’’တိ. သဟ ဗျေတိ ပဝတ္တတီတိ သဟဗျော, သဟာယော, ဣဓ ပန ဧကဘဝူပဂေါ အဓိပ္ပေတော, တဿ ဘာဝေါ သဟဗျတာ, တံ သဟဗျတံ.

为显示“缘于彼彼导向有之业，纵使求有之心未生，仅因业已造作、积集，求有之作用亦能成就”，故说“或不希求(apatthayamānā vā)”。共同行转，故为“同伴(sahabyo)”，亦即朋友(sahāyo)。然于此处，意指生于同一有者，其状态是“同伴性(sahabyatā)”，即指此同伴性。

ကိံ ပန အပ္ပနာသမာဓိဘာဝနာယေဝ ဘဝဝိသေသာနိသံသာ, ဥဒါဟု ဣတရာပီတိ စောဒနံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘ဥပစာရသမာဓိဘာဝနာပီ’’တိအာဒိ.

然则，仅是安止定(appanāsamādhi)之修习才有殊胜有之果报，抑或其他修习亦有？作意此问难后，（论主）说：“近行定(upacārasamādhi)之修习亦……”等。

နိဗ္ဗာနန္တိ တိဿန္နံ ဒုက္ခတာနံ နိဗ္ဗုတိံ. ရူပဓမ္မေ ပရိယာပန္နာ ဝိဇ္ဇမာနာပိ သင်္ခါရဒုက္ခတာ စိတ္တဿ အဘာဝေန အသန္တသမာဝ. တေနာဟ ‘‘သုခံ ဝိဟရိဿာမာ’’တိ. သောဠသဟိ ဉာဏစရိယာဟီတိ အနိစ္စာနုပဿနာဒုက္ခအနတ္တနိဗ္ဗိဒါဝိရာဂနိရောဓပဋိနိဿဂ္ဂဝိဝဋ္ဋာနုပဿနာတိ ဣမာဟိ အဋ္ဌဟိ, အဋ္ဌဟိ စ အရိယမဂ္ဂဖလဉာဏေဟီတိ ဧဝံ သောဠသဟိ. နဝဟိ သမာဓိစရိယာဟီတိ [Pg.461] ပဉ္စန္နံ ရူပဇ္ဈာနာနံ, စတုန္နံ အရူပဇ္ဈာနာနဉ္စ ဝသေန ဧဝံ နဝဟိ. ကေစိ ပန ‘‘စတ္တာရော ရူပဇ္ဈာနသမာဓီ, စတ္တာရော အရူပဇ္ဈာနသမာဓီ, ဥဘယေသံ ဥပစာရသမာဓိံ ဧကံ ကတွာ ဧဝံ နဝါ’’တိ ဝဒန္တိ.

涅槃(Nibbāna)是三苦的止息。包含在色法中的行苦(saṅkhāradukkhatā)虽然存在，但因心的不存在，即如不存在一般。因此说：“我等将安住于乐。”十六智行(ñāṇacariyā)是指：无常随观(aniccānupassanā)、苦随观(dukkhānupassanā)、无我随观(anattānupassanā)、厌离随观(nibbidānupassanā)、离欲随观(virāgānupassanā)、灭随观(nirodhānupassanā)、舍遣随观(paṭinissaggānupassanā)、转向随观(vivaṭṭānupassanā)这八种，以及八种圣道果智，如此共十六种。九定行(samādhicariyā)是指：依五种色界禅(rūpajjhāna)与四种无色界禅(arūpajjhāna)而有九种。有些人则说：“四种色界定、四种无色界定，以及将二者的近行定(upacārasamādhi)合为一种，如此为九种。”

သမာဓိဘာဝနာယောဂေတိ သမာဓိဘာဝနာယ အနုယောဂေ အနုယုဉ္ဇနေ, သမာဓိဘာဝနာသင်္ခါတေ ဝါ ယောဂေ. ယောဂေါတိ ဘာဝနာ ဝုစ္စတိ. ယထာဟ ‘‘ယောဂါ ဝေ ဇာယတီ ဘူရီ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၈၂).

“修习定之相应”(Samādhibhāvanāyoga)，即于修习定中精勤，或于名为“修习定”之相应中。此中“相应”(yoga)即称为“修习”(bhāvanā)。如说：“由相应故，慧实生起。”（法句282）

၃၆၃. သမာဓိပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန သီလံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ.

363. 于“定亦”(samādhipi)一句，以“亦”(pi)字总摄戒。

သမာဓိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

定之解释的释义，终。

ဣတိ ဧကာဒသမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ.

此为第十一章的释义。

ပဌမော ဘာဂေါ နိဋ္ဌိတော.

第一部分终。

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母
1 နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ 礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ 清净道大复注 (ပဌမော ဘာဂေါ) （第一部分） ဂန္ထာရမ္ဘကထာ 序言 သဒ္ဓမ္မရံသိမာလီ [Pg.1] ယော, ဝိနေယျကမလာကရေ; ဝိဗောဓေသိ မဟာမောဟ-တမံ ဟန္တွာန သဗ္ဗသော. 彼具正法光鬘者，彻底摧毁大愚痴暗，令应受化导之莲池盛开。 ဉာဏာတိသယဗိမ္ဗံ တံ, ဝိသုဒ္ဓကရုဏာရုဏံ; ဝန္ဒိတွာ နိရုပက္လေသံ, ဗုဒ္ဓါဒိစ္စံ မဟောဒယံ. 礼敬彼佛日，彼乃卓越智慧之日轮、清净悲心之曙光、全知智之大东山、远离诸随烦恼者。 လောကာလောကကရံ ဓမ္မံ, ဂုဏရသ္မိသမုဇ္ဇလံ; အရိယသံဃဉ္စ သမ္ဖုလ္လံ, ဝိသုဒ္ဓကမလာကရံ. 以及遍照世间、以功德光芒而辉耀之法，与全然绽放、犹如清净莲池之圣僧伽。 ဝန္ဒနာဇနိတံ ပုညံ, ဣတိ ယံ ရတနတ္တယေ; ဟတန္တရာယော သဗ္ဗတ္ထ, ဟုတွာဟံ တဿ တေဇသာ. 如是礼敬三宝所生之福，我依其威力，于一切处成为已摧破障碍者。 သမ္ပန္နသီလာစာရေန, ဓီမတာ သုစိဝုတ္တိနာ; အဇ္ဈေသိတော ဒါဌာနာဂတ္ထေရေန ထိရစေတသာ. 为具足戒行、有智慧、净生计、心志坚定之达塔那迦(Dāṭhānāga)长老所劝请。 ဝိသုဒ္ဓစရိတော နာထော, ယံ ဝိသုဒ္ဓိမနုတ္တရံ; ပတွာ ဒေသေသိ ကရုဏာသမုဿာဟိတမာနသော. 行持清净之导师，证得无上清净后，为大悲心所策励而宣说法要。 တဿာ အဓိဂမူပါယော, ဝိသုဒ္ဓနယမဏ္ဍိတော; ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ယော ဝုတ္တော, သုဝိသုဒ္ဓပဒက္ကမော. 为证彼清净之方便，以清净之理庄严，文句次第极为清净，此乃所说之《清净道论》(Visuddhimagga)。 သုဝိသုဒ္ဓံ အသံကိဏ္ဏံ, နိပုဏတ္ထဝိနိစ္ဆယံ; မဟာဝိဟာရဝါသီနံ, သမယံ အဝိလောမယံ. 至净无杂糅，深义善抉择；不违越大寺(Mahāvihāra)传承之轨范。 တဿ [Pg.2] နိဿာယ ပေါရာဏံ, ကထာမဂ္ဂံ အနာကုလံ; တန္တိနယာနုဂံ သုဒ္ဓံ, ကရိဿာမတ္ထဝဏ္ဏနံ. 我将依循古老且无纷乱之论道，造一部随顺圣典之理的清净释义。 ဣတိ အာကင်္ခမာနဿ, သဒ္ဓမ္မဿ စိရဋ္ဌိတိံ; ဝိဘဇန္တဿ တဿတ္ထံ, နိသာမယထ သာဓဝေါတိ. 为令正法久延驻，我今细剖其深义，贤者敬请谛听闻。 နိဒါနာဒိကထာဝဏ္ဏနာ 因缘等说之释义 ၁. သွာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ယံ သုတ္တပဒံ နိဿာယ ပဋ္ဌပီယတိ, တံ တာဝ နိက္ခိပိတွာ တဿ နိဒါနာဒိနိဒ္ဓါရဏမုခေန နာနပ္ပကာရတော အတ္ထံ သံဝဏ္ဏေတုံ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဓမ္မံ သံဝဏ္ဏေန္တေန ဟိ အာဒိတော တဿ နိဒါနံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တတော ပယောဇနံ ပိဏ္ဍတ္ထော ပဒတ္ထော သမ္ဗန္ဓော အဓိပ္ပာယော စောဒနာ သောဓနံ ဝတ္တဗ္ဗံ. တထာ စေဝ အာစရိယေန ပဋိပန္နံ. ဧတ္ထ ဟိ ဘဂဝန္တံ ကိရာတိအာဒိ ဒေသနာယ နိဒါနပယောဇနနိဒ္ဓါရဏံ, ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဘာသိဿန္တိအာဒိ ပိဏ္ဍတ္ထနိဒ္ဓါရဏံ, သီလေ ဌတွာတိအာဒိ ပဒတ္ထသမ္ဗန္ဓာဓိပ္ပာယဝိဘာဝနာ, ကိံ သီလန္တိအာဒိ စောဒနာ, တတော ပရံ သောဓနံ, သမာဓိပညာကထာသုပိ ဧသေဝ နယော. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဝိဿဇ္ဇနဂါထာ အာဒိမှိ နိက္ခိတ္တာ, န ပုစ္ဆာဂါထာ. ပုစ္ဆာပုဗ္ဗိကာ ဟိ ဝိဿဇ္ဇနာတိ? ဝုစ္စတေ – တဒတ္ထဿ မင်္ဂလဘာဝတော, သာသနဿ အာဒိကလျာဏာဒိဘာဝဝိဘာဝနတော, ဘယာဒိဥပဒ္ဒဝနိဝါရဏေန အန္တရာယဝိဓမနတော, ဥပရိ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗဓမ္မသင်္ဂဟတော စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 1. 此《清净道论》乃依某一经句而开阐，现将该经句暂置一旁，为以阐明其缘起等为前导，从各方面解释其义，而以“立于戒……”等偈颂为开端。诚然，阐释法者，应先说其缘起，其次应说其目的、总义、词义、关联、旨趣、质问与澄清。阿阇梨亦如是而行。于此，“据说世尊……”等语，是开示的缘起与目的之阐明；“将说清净道……”等语，是总义之阐明；“住于戒……”等语，是词义、关联与旨趣之阐明；“何为戒……”等语，是质问；其后为澄清。于定、慧之说，亦同此理。为何此处于开端置解答偈，而非提问偈？解答岂非以提问为前导耶？答曰：当知，此乃因其义吉祥故，显示教法初善等相故，以防止怖畏等灾患而遣除障碍故，以及总摄下文当释之法故。 ဧတ္ထာဟ – ကသ္မာ ပနာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂကထာ ဝတ္ထုပုဗ္ဗိကာ အာရဒ္ဓါ, န သတ္ထုထောမနာပုဗ္ဗိကာတိ? ဝုစ္စတေ – ဝိသုံ အသံဝဏ္ဏနာဒိဘာဝတော. သုမင်္ဂလဝိလာသိနီအာဒယော ဝိယ ဟိ ဒီဃနိကာယာဒီနံ နာယံ ဝိသုံ သံဝဏ္ဏနာ, န ပကရဏန္တရံ ဝါ အဘိဓမ္မာဝတာရသုမတာဝတာရာဒိ ဝိယ. တာသံယေဝ ပန သုမင်္ဂလဝိလာသိနီအာဒီနံ ဝိသေသဘူတာ. တေနေဝါဟ ‘‘မဇ္ဈေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ; သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ). အထ ဝါ ထောမနာပုဗ္ဗိကာပိ စာယံ ကထာ န ဝတ္ထုပုဗ္ဗိကာဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သာသနေ ဟိ ဝတ္ထုကိတ္တနံ န လောကေ ဝိယ ကေဝလံ ဟောတိ, သာသနသမ္ပတ္တိကိတ္တနတ္တာ ပန သတ္ထု အဝိပရီတဓမ္မဒေသနာဘာဝဝိဘာဝနေန သတ္ထုဂုဏသံကိတ္တနံ ဥလ္လိင်္ဂန္တမေဝ ပဝတ္တတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ဧတ္တာဝတာ တိဿော သိက္ခာ’’တိအာဒိ. သောတာပန္နာဒိဘာဝဿ စ ကာရဏန္တိ ဧတ္ထ ဟိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သဗ္ဗသကဒါဂါမိအနာဂါမိနော [Pg.3] ဝိယ သဗ္ဗေပိ အရဟန္တော သင်္ဂယှန္တိ ဝိဘာဂဿ အနုဒ္ဓဋတ္တာ. တေန တိဏ္ဏမ္ပိ ဗောဓိသတ္တာနံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ သီလာဒယော ဣဓ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိဝစနေန သင်္ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တိဏ္ဏမ္ပိ ဟိ နေသံ စရိမဘဝေ ဝိသေသတော သံသာရဘယိက္ခဏံ, ယထာသကံ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ သမထဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ တဏှာဇဋာဝိဇဋနပဋိပတ္တိ စ သမာနာတိ. အထ ဝါ ‘‘သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋ’’န္တိ သာဓာရဏဝစနေန သာတိသယံ, နိရတိသယဉ္စ တဏှာဇဋာဝိဇဋနံ ဂဟိတံ. တတ္ထ ယံ နိရတိသယံ သဝါသနပ္ပဟာနတာယ. တေန သတ္ထု ပဟာနသမ္ပဒါ ကိတ္တိတာ ဟောတိ, တန္နိမိတ္တာ ဉာဏသမ္ပဒါ စ. တဒုဘယေန နာနန္တရိကတာယ အာနုဘာဝသမ္ပဒါဒယောပီတိ. ဧဝမ္ပိ ထောမနာပုဗ္ဗိကာယံ ကထာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ထောမနာပုဗ္ဗိကာ ဧဝါယံ ကထာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏစာရော’’တိအာဒိနာ သတ္ထု ထောမနံ ပုရက္ခတွာ သံဝဏ္ဏနာယ အာရဒ္ဓတ္တာ. သာ ပနာယံ ယသ္မာ ပုစ္ဆန္တဿ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဗျာကရဏသမတ္ထတာယ ဝိဘာဝနဝသေန ပဝတ္တိတာ, အာစိဏ္ဏဉ္စေတံ အာစရိယဿ ယဒိဒံ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗဓမ္မာနုကူလံ သံဝဏ္ဏနာရမ္ဘေ သတ္ထု အဘိတ္ထဝနံ. တသ္မာ ဣမိနာ ကာရဏေန ဧဝမေတ္ထ ထောမနာ ပဝတ္တိတာတိ. ထောမနာကာရဿ ဝုစ္စမာနဿ ကာရဏံ ဥဒ္ဓရန္တေန ပဌမံ ဝိဿဇ္ဇနဂါထံ နိက္ခိပိတွာ တဿာ နိဒါနစောဒနာမုခေန ပုစ္ဆာဂါထံ သရူပတော စ အတ္ထတော စ ဒဿေတွာ တဿာ ပုစ္ဆာယ အဝိပရီတဗျာကရဏသမတ္ထဘာဝါဝဇောတနံ ဘဂဝတော ထောမနံ ပုရက္ခတွာ ယထာဓိပ္ပေတဓမ္မသံဝဏ္ဏနာ ကတာ. တေနာဟ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဂါထာယ အတ္ထော ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ. 此处有人问道：“为何这部《清净道论》之论述是以事(vatthu)为先而造，而非以赞颂导师为先呢？”答曰：“因其并非独立的释义(saṃvaṇṇanā)等故。”确实，此论并非如《善吉祥光》(Sumaṅgalavilāsinī)等，是于《长部》(Dīghanikāya)等的独立释义，亦非如《阿毗达摩优陀罗》(Abhidhammāvatāra)、《善慧优陀罗》(Sumatāvatāra)等的另一部论典。然而，它正是彼等《善吉祥光》等（诸释义）中的殊胜部分。是故（于彼等释义书中）说：“中间是清净道论”等。再者，应知此论亦是以赞颂为先，而非仅以事为先。确实，于教法中称说其事，并非如世间般仅是如此而已；实乃因称说教法之圆满，通过彰显导师说法无有颠倒之性，而必然指明了对导师功德的称颂。诚然，（书中）将说：“如是为三学”等。于“须陀洹等之因”句中，以“等”字，如总摄一切斯陀含、阿那含，亦总摄一切阿罗汉(arahanta)，因其未作分别故。是故当知，三类菩萨之决择分(nibbedhabhāgiya)诸戒等，于此中由“安住于戒”等语而摄集。盖彼三者于最后有中，特于省察轮回之怖、各住于戒、勤修止观(samathavipassanā)及解爱结之行道，皆为相同故。再者，由“彼应解此结”之通说，已含摄有上(sātisaya)与无上(niratisaya)之解爱结。其中，无上者，乃连同习气(vāsanā)而断。由是，导师之断圆满(pahānasampadā)得称说，及其所依之智圆满(ñāṇasampadā)亦然。依此二者之不相离，威力圆满(ānubhāvasampadā)等亦得称说。如是，亦当知此论是以赞颂为先。再者，当知此论实是以赞颂为先，因其是以“于一切法智行无碍”等语赞颂导师，而后造此释义故。然此论之所以如此展开，乃为彰显（世尊）能随问者意乐而解答之能。且于释义之始，先赞颂导师，以与所释之法相应，此亦是阿阇梨之惯例。是故，由此因缘，此处如是展开赞颂。为阐明所说赞颂之方式的缘由，（作者）先置解答偈，复以其因缘之问为端，从文句与义理上开示提问偈；其后，为彰显世尊(bhagavā)具足无谬解答彼问之能，乃以赞颂世尊为先，而作此如所意欲之法义释义。是故说：“安住于戒”等。其中，偈颂之义，于后自显。 ဣတီတိအာဒီသု ဣတီတိ အယံ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ဟေတု ပရိသမာပနာဒိပဒတ္ထဝိပရိယာယပကာရာဝဓာရဏနိဒဿနာဒိအနေကတ္ထပ္ပဘေဒေါ. တထာ ဟေသ ‘‘ရုပ္ပတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘ရူပ’န္တိ ဝုစ္စတီ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၇၉) ဟေတုမှိ အာဂတော. ‘‘တသ္မာတိဟ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မဒါယာဒါ ဘဝထ, မာ အာမိသဒါယာဒါ. အတ္ထိ မေ တုမှေသု အနုကမ္ပာ ‘ကိန္တိ မေ သာဝကာ ဓမ္မဒါယာဒါ ဘဝေယျုံ, နော အာမိသဒါယာဒါ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၉) ပရိသမာပနေ. ‘‘ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၇) အာဒိအတ္ထေ. ‘‘မာဂဏ္ဍိယောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ [Pg.4] နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ’’တိအာဒီသု (မဟာနိ. ၇၃, ၇၅) ပဒတ္ထဝိပရိယာယေ. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပဋိဘယော ဗာလော, အပ္ပဋိဘယော ပဏ္ဍိတော. သဥပဒ္ဒဝေါ ဗာလော, အနုပဒ္ဒဝေါ ပဏ္ဍိတော. သဥပသဂ္ဂေါ ဗာလော, အနုပသဂ္ဂေါ ပဏ္ဍိတော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၁၂၄) ပကာရေ. ‘‘အတ္ထိ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌေန သတာ, အာနန္ဒ, အတ္ထီတိဿ ဝစနီယံ, ကိံပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ ဣတိ စေ ဝဒေယျ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ ဣစ္စဿ ဝစနီယ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၉၆) အဝဓာရဏေ, သန္နိဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော. ‘‘အတ္ထီတိ ခေါ, ကစ္စာန, အယမေကော အန္တော, နတ္ထီတိ ခေါ, ကစ္စာန, အယံ ဒုတိယော အန္တော’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၂.၁၅; ၃.၉၀) နိဒဿနေ. ဣဓာပိ နိဒဿနေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ပကာရေတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတေဝ. ပဌမော ပန ဣတိ-သဒ္ဒေါ ပရိသမာပနေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဟီတိ အဝဓာရဏေ. ဣဒန္တိ အာသန္နပစ္စက္ခဝစနံ ယထာဓိဂတဿ သုတ္တပဒဿ အဘိမုခီကရဏတော. 在“iti”等词中，此“iti”一词具有原因、完结、起始、词义转换、类别、限定、指示等多种含义。例如，在“诸比丘，因其变坏，故称之为‘色’”等句中，它用于原因之义。在“诸比丘，因此你们当为我法的继承者，而非财的继承者。我于汝等有慈悯：‘如何能令我弟子为法的继承者，而非财的继承者？’如是”等句中，用于完结之义。在“或如是，或如是此类，远离歌舞、音乐、伎乐及不当观看之事”等句中，用于起始之义。在“‘玛甘迪亚’(Māgaṇḍiya)是那婆罗门的称谓、名、共称、概念、俗称、名称、命名、名号、词语、文句、言说”等句中，用于词义转换之义。在“诸比丘，如是，愚者有怖畏，智者无怖畏；愚者有灾患，智者无灾患；愚者有灾厄，智者无灾厄”等句中，用于类别之义。在“阿难(Ānanda)，若被问及‘有此缘而有老死吗？’，应答：‘有。’若复问言：‘以何为缘而有老死？’，则应答：‘以生为缘而有老死。’”等句中，用于限定之义，即决断之义。在“迦旃延(Kaccāna)，‘有’，此为一边；‘无’，此为另一边”等句中，用于指示之义。于此，亦应视为指示之义，亦可说为类别之义。然而，第一个“iti”一词应视为完结之义。“hi”一词用于限定之义。“idaṃ”一词为近前亲见之语，因为它能令已得之经句现前。 ဝုတ္တန္တိ အယံ ဝုတ္တ-သဒ္ဒေါ သဥပသဂ္ဂေါ, အနုပသဂ္ဂေါ စ ဝပ္ပနဝါပသမီကရဏကေသောဟာရဏဇီဝိတဝုတ္တိပမုတ္တဘာဝပါဝစနပဝတ္တိတအဇ္ဈေသနကထနာဒီသု ဒိဿတိ. တထာ ဟိ အယံ – “vutta”一词，既可带前缀，亦可不带前缀，可见其用于播种、平整田地、剃除头发、生计、解脱、作为圣言而流传、劝请、讲述等义。例如： ‘‘ဂါဝေါ တဿ ပဇာယန္တိ, ခေတ္တေ ဝုတ္တံ ဝိရူဟတိ; ဝုတ္တာနံ ဖလမသ္နာတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတီ’’တိ. – 不害朋友者，其牛群蕃息，田中所播种，生长而得果。 အာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁၉) ဝပ္ပနေ အာဂတော. ‘‘နော စ ခေါ ပဋိဝုတ္တ’’န္တိအာဒီသု (ပါရာ. ၂၈၉) အဋ္ဌဒန္တကာဒီဟိ ဝါပသမီကရဏေ. ‘‘ကာပဋိကော မာဏဝေါ ဒဟရော ဝုတ္တသိရော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၄၂၆) ကေသောဟာရဏေ. ‘‘ပန္နလောမော ပရဒတ္တဝုတ္တော မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရတီ’’တိအာဒီသု (စူဠဝ. ၃၃၂) ဇီဝိတဝုတ္တိယံ. ‘‘သေယျထာပိ နာမ ပဏ္ဍုပလာသော ဗန္ဓနာ ပဝုတ္တော အဘဗ္ဗော ဟရိတတ္ထာယာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၅၉; ပါရာ. ၉၂; ပါစိ. ၆၆၆; မဟာဝ. ၁၂၉) ဗန္ဓနတော ပမုတ္တဘာဝေ. ‘‘ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၂၈၅; မ. နိ. ၂.၄၂၇; မဟာဝ. ၃၀၀) ပါဝစနဘာဝေန ပဝတ္တိတေ. လောကေ ပန ‘‘ဝုတ္တော ဂုဏော ဝုတ္တော ပါရာယနော’’တိအာဒီသု အဇ္ဈေသနေ. ‘‘ဝုတ္တံ ခေါ [Pg.5] ပနေတံ ဘဂဝတာ ‘ဓမ္မဒါယာဒါ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝထ, မာ အာမိသဒါယာဒါ’တိ’’အာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၀) ကထနေ. ဣဓာပိ ကထနေ ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တသ္မာ ‘‘ဣတိ ဟိ ဧဝမေဝ ဣဒံ သုတ္တံ ဒေသိတ’’န္တိ ယထာနိက္ခိတ္တံ ဂါထံ ဒေသိတဘာဝေန နိဒဿေတိ. တဿာ ဝါ ဒေသိတာကာရံ အဝဓာရေတိ. 在《本生》等处（Jā. 2.22.19），此词用于播种之义。在“但未曾平整”等语（Pārā. 289）中，指用八齿耙等工具平整田地。在“迦波提迦青年已剃发”等语（M. 2.426）中，用于剃除头发之义。在“毛发脱落，依靠他人施予为生，心境如野兽般地安住”等语（Cv. 332）中，用于生计之义。在“犹如枯叶从系缚中脱落，不再可能变绿”等语（M. 3.59; Pārā. 92; Pāci. 666; Mhv. 129）中，用于从系缚中解脱的状态之义。在“这些古代的咒语、偈颂，现在已被歌唱、宣说、汇集”等语（D. 1.285; M. 2.427; Mhv. 300）中，用于作为教说而流传之义。在世间，则于“古那被劝请，波罗衍那被劝请”等语中，用于劝请之义。在“诸比丘，世尊曾说：‘你们应是法的继承者，而非资财的继承者’”等语（M. 1.30）中，用于讲述之义。此处也应理解为讲述之义。因此，（此词）表明所引述的偈颂已被开示，其义为“此经即是如此宣说”。或者说，它确定了其开示的方式。 ကသ္မာတိ ဟေတုမှိ နိဿက္ကံ. ပနာတိ ဝစနာလင်္ကာရမတ္တံ. ဥဘယေနာပိ ကာရဏံ ပုစ္ဆတိ. ဧတန္တိ ယထာဝုတ္တံ သုတ္တပဒံ ပစ္စာမသတိ. ဝုတ္တန္တိ ပုစ္ဆာနိမိတ္တံ. တဒတ္ထဿ အတ္တနော ဗုဒ္ဓိယံ ဝိပရိဝတ္တမာနတံ ဥပါဒါယ ‘‘ဣဒ’’န္တိ ဝတွာ ပုန ဘဂဝတာ ဘာသိတာကာရံ သန္ဓာယ ‘‘ဧတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သကလေန ပနာနေန ဝစနေန ဒေသနာယ နိဒါနံ ဇောတိတံ ဟောတိ. ပရတော တဿာ ဒေသကဒေသကာလပဋိဂ္ဂါဟကေ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဘဂဝန္တံ ကိရာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကိရာတိ အနုဿဝနတ္ထေ နိပါတော. တေန ဝုစ္စမာနဿတ္ထဿ အနု အနု သုယျမာနတံ ဒီပေတိ. ရတ္တိဘာဂေတိ ရတ္တိယာ ဧကသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ, မဇ္ဈိမယာမေတိ အဓိပ္ပာယော. ဝေဿဝဏာဒယော ဝိယ အပါကဋနာမဓေယျတ္တာ အညတရော. ဒေဝေါ ဧဝ ဒေဝပုတ္တော. သံသယသမုဂ္ဃာဋတ္ထန္တိ ဝိစိကိစ္ဆာသလ္လသမုဒ္ဓရဏတ္ထံ ပုစ္ဆီတိ ယောဇနာ. ‘‘သံသယသမုဂ္ဃာဋတ္ထ’’န္တိ စ ဣမိနာ ပဉ္စသု ပုစ္ဆာသု အယံ ဝိမတိစ္ဆေဒနာပုစ္ဆာတိ ဒဿေတိ. ယေန အတ္ထေန တဏှာ ‘‘ဇဋာ’’တိ ဝုတ္တာ, တမေဝ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဇာလိနိယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သာ ဟိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတပ္ပဘေဒေါ အတ္တနော အဝယဝဘူတော ဧဝ ဇာလော ဧတိဿာ အတ္ထီတိ ‘‘ဇာလိနီ’’တိ ဝုစ္စတိ. “为何”（kasmā）无疑是用于询问原因。“再者”（pana）仅为语句修饰。二者合用，是为询问原因。“此”（etaṃ）是回顾前述经文语句。“已说”（vuttaṃ）是提问的标志。由于其义在自心中盘旋，故说“此”（idaṃ）；又因忆念世尊所说的方式，故说“此”（etaṃ）。通过所有这些言辞，开示的缘由得以阐明。此后，为了阐明说法者、地点、时间与听法者，便说了“据说向世尊”（bhagavantaṃ kira）等语。其中“据说”（kira）是表示传闻的助词，它显示了正在讲述的意义是辗转听闻而来。“夜分”（rattibhāge）指夜晚的一个时段，意指中夜。如同毗沙门天（Vessavaṇa）等，因其名不显，故称“某位”（aññataro）。天神（deva）即是天子（devaputta）。“为断疑”（saṃsayasamugghāṭatthaṃ）应连接为“为拔除疑惑之箭而问”。“为断疑”一词也表明，在五种问题中，此为断惑问。因为渴爱以某种意义被称为“缠结”（jaṭā），为了说明那个意义，才说了“具网者”（jālinī）等词语。因为此渴爱确实有网，此网是其自身的组成部分，有一百零八种渴爱活动之分别，是故被称为“具网者”（jālinī）。 ဣဒါနိဿာ ဇဋာကာရေန ပဝတ္တိံ ဒဿေတုံ ‘‘သာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ရူပါဒီသု အာရမ္မဏေသူတိ တဿာ ပဝတ္တိဋ္ဌာနမာဟ, ရူပါဒိဆဠာရမ္မဏဝိနိမုတ္တဿ တဏှာဝိသယဿ အဘာဝတော. ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေနာတိ ကဒါစိ ရူပါရမ္မဏေ ကဒါစိ ယာဝ ဓမ္မာရမ္မဏေ ကဒါစိ ဓမ္မာရမ္မဏေ ကဒါစိ ယာဝ ရူပါရမ္မဏေတိ ဧဝံ ဟေဋ္ဌာ, ဥပရိ စ ပဝတ္တိဝသေန. ဒေသနာက္ကမေန စေတ္ထ ဟေဋ္ဌုပရိယတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ကဒါစိ ကာမဘဝေ ကဒါစိ ရူပဘဝေ ကဒါစိ အရူပဘဝေ ကဒါစိ ဝါ အရူပဘဝေ…ပေ… ကဒါစိ ကာမဘဝေတိ ဧဝမေတ္ထ ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဗ္ဗသင်္ခါရာနံ ခဏေ ခဏေ ဘိဇ္ဇနသဘာဝတ္တာ အပရာပရုပ္ပတ္တိ ဧတ္ထ သံသိဗ္ဗနန္တိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော’’တိ. ‘‘သံသိဗ္ဗနဋ္ဌေနာ’’တိ ဣဒံ ယေန သမ္ဗန္ဓေန ဇဋာ ဝိယာတိ ဇဋာတိ [Pg.6] ဇဋာတဏှာနံ ဥပမူပမေယျတာ, တံဒဿနံ. အယံ ဟေတ္ထ အတ္ထော – ယထာ ဇာလိနော ဝေဠုဂုမ္ဗဿ သာခါ, ကောသသဉ္စယာဒယော စ အတ္တနာ အတ္တနော အဝယဝေဟိ သံသိဗ္ဗိတာ ဝိနဒ္ဓါ ‘‘ဇဋာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝံ တဏှာပိ သံသိဗ္ဗနသဘာဝေနာတိ, ‘‘သံသိဗ္ဗိတဋ္ဌေနာ’’တိ ဝါ ပါဌော, အတ္တနာဝ အတ္တနော သံသိဗ္ဗိတဘာဝေနာတိ အတ္ထော. အယံ ဟိ တဏှာ ကောသကာရကိမိ ဝိယ အတ္တနာဝ အတ္တာနမ္ပိ သံသိဗ္ဗန္တီ ပဝတ္တတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ရူပတဏှာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတီ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၂.၄၀၀; မ. နိ. ၁.၈၆; ဝိဘ. ၂၀၃). ဣမေ သတ္တာ ‘‘မမ ဣဒ’’န္တိ ပရိဂ္ဂဟိတံ ဝတ္ထုံ အတ္တနိဗ္ဗိသေသံ မညမာနာ အဗ္ဘန္တရိမံ ကရောန္တိ. အဗ္ဘန္တရတ္ထော စ အန္တောသဒ္ဒေါတိ သကပရိက္ခာရေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာပိ တဏှာ ‘‘အန္တောဇဋာ’’တိ ဝုတ္တာ. ပဗ္ဗဇိတဿ ပတ္တာဒိ, ဂဟဋ္ဌဿ ဟတ္ထိအာဒိ သကပရိက္ခာရော. 现在，为了说明它（渴爱）如何以缠结的方式运作，而说“此渴爱”等语。其中，“于色等所缘中”指出了它运作的处所，因为不存在脱离色等六种所缘的渴爱境界。“由下及上”是指：有时以色为所缘，乃至以法为所缘；有时以法为所缘，乃至以色为所缘——如此由下及上地运作。在此，其上下之义应依开示的次第来理解。有时在欲有，有时在色有，有时在无色有；或者从无色有……乃至有时在欲有——应当如此理解它在诸有中由下及上的运作。由于一切行法皆有刹那坏灭的自性，其相续生起即是此处的交织，故说“因其一再生起”。“以交织之义”，此语显示了缠结（jaṭā）与渴爱（taṇhā）的譬喻与被喻关系，即“如缠结，故名缠结”的这种关联。此处的含义是：正如交错的竹丛枝条、蚕茧的堆积等，因其自身各部分相互交织、缠缚而被称为“缠结”，同样，渴爱也因其交织的自性而如此。或者，异读为“以被交织之义”（saṃsibbitaṭṭhena），意指其自身被自身交织的状态。此渴爱实如作茧之虫，亦将自身缠缚而运作。因此世尊说：“世间的色爱是可喜、可意的，此渴爱于此生起而生起，于此执取而执取”等（长部2.400；中部1.86；分别论203）。这些有情将所执取的“此为我所有”之物，视为与自我无别而使其内在化。而“anto”（内）一词有“阿邦答勒”（abbhantara）之义，因此，即使是对自身资具生起的渴爱，也被称为“内缠结”。出家人的钵等，在家人的象等，即是其个人资具。 ‘‘အတ္တာ’’တိ ဘဝတိ ဧတ္ထ အဘိမာနောတိ အတ္တဘာဝေါ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကံ. သရီရန္တိ ကေစိ. မမ အတ္တဘာဝေါ သုန္ဒရော, အသုကဿ ဝိယ မမ အတ္တဘာဝေါ ဘဝေယျာတိ ဝါ အာဒိနာ သကအတ္တဘာဝါဒီသု တဏှာယ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္တနော စက္ခာဒီနိ အဇ္ဈတ္တိကာယတနာနိ. အတ္တနော, ပရေသဉ္စ ရူပါဒီနိ ဗာဟိရာယတနာနိ. ပရေသံ သဗ္ဗာနိ ဝါ, သပရသန္တတိပရိယာပန္နာနိ ဝါ စက္ခာဒီနိ အဇ္ဈတ္တိကာယတနာနိ. တထာ ရူပါဒီနိ ဗာဟိရာယတနာနိ. ပရိတ္တမဟဂ္ဂတဘဝေသု ပဝတ္တိယာပိ တဏှာယ အန္တောဇဋာဗဟိဇဋာဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမဘဝေါ ဟိ ကဿစိပိ ကိလေသဿ အဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ ကထဉ္စိပိ အဝိမုတ္တော အဇ္ဈတ္တဂ္ဂဟဏဿ ဝိသေသပစ္စယောတိ ‘‘အဇ္ဈတ္တံ, အန္တော’’တိ စ ဝုစ္စတိ. တဗ္ဗိပရိယာယတော ရူပါရူပဘဝေါ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ, ဗဟီ’’တိ စ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အဇ္ဈတ္တသံယောဇနော ပုဂ္ဂလော, ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနော ပုဂ္ဂလော’’တိ (အ. နိ. ၂.၃၇). ဝိသယဘေဒေန, ပဝတ္တိအာကာရဘေဒေန စ အနေကဘေဒဘိန္နမ္ပိ တဏှံ ဇဋာဘာဝသာမညေန ဧကန္တိ ဂဟေတွာ ‘‘တာယ ဧဝံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ ဇဋာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. သာ ပန ‘‘ပဇာ’’တိ ဝုတ္တသတ္တသန္တာနပရိယာပန္နာ ဧဝ ဟုတွာ ပုနပ္ပုနံ တံ ဇဋေန္တီ ဝိနန္ဓန္တီ ပဝတ္တတီတိ အာဟ ‘‘ဇဋာယ ဇဋိတာ ပဇာ’’တိ. တထာ ဟိ ပရမတ္ထတော ယဒိပိ အဝယဝဗျတိရေကေန သမုဒါယော နတ္ထိ, ဧကဒေသော ပန သမုဒါယော နာမ န ဟောတီတိ အဝယဝတော သမုဒါယံ ဘိန္နံ ကတွာ ဥပမူပမေယျံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ နာမ [Pg.7] ဝေဠုဇဋာဒီဟိ…ပေ… သံသိဗ္ဗိတာ’’တိ အာဟ. ဣမံ ဇဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တီသု ဓာတူသု ဧကမ္ပိ အသေသေတွာ သံသိဗ္ဗနေန တေဓာတုကံ ဇဋေတွာ ဌိတံ. တေနဿာ မဟာဝိသယတံ, ဝိဇဋနဿ စ သုဒုက္ကရဘာဝမာဟ. ‘‘ဝိဇဋေတုံ ကော သမတ္ထော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝိဇဋယေ’’တိ ပဒံ သတ္တိအတ္ထံ, န ဝိဓိအာဒိအတ္ထန္တိ ဒဿေတိ. “我”(attā)是于此生起我慢之处，故名为“个我”(attabhāva)，即五取蕴。有些人说是身体。应理解渴爱于自己的个我等处生起的形态，例如‘我的个我如此美好，愿我的个我能像某人那样’。自己的眼等是内处。自己和他人的色等是外处。或者，他者的一切，以及包含在自身与他人相续中的眼等，是内处；同样，色等是外处。也应理解，渴爱在下等与上等诸有中运作时，具有内缠结与外缠结的状态。因为欲有中的烦恼未被镇伏，故无论如何都未解脱，是内在执取的特殊条件，因此被称为“内”(ajjhattaṃ)与“内部”(anto)。与此相反，色有与无色有则被称为“外”(bahiddhā)与“外部”(bahī)。因此世尊说：“有内结之人，有外结之人”(增支部2.37)。虽然渴爱根据所缘与运作形态的差异而有多种分别，但因其具有缠结的共性，故总括为一，而说“由于那如此生起的缠结”。而它，即是含摄在被称为“生民”(pajā)的有情相续中，一再地缠绕、束缚着他们而运作，故说“生民为缠结所缠”。确实，从胜义上说，虽然离了部分就没有整体，但部分也不名为整体，因此，通过将整体与部分区分开来，以显示譬喻与被喻，而说“譬如竹丛等……相互交织”。此与“此缠结”相关联。它无遗漏地交织了三界，缠结了三界而住立。以此说明了它所缘的广大，以及解开它的极端困难。“谁能解开？”这句话表明，“解开”(vijaṭaye)一词是能力义，而非祈使等义。 ဧဝံ ‘‘အန္တောဇဋာ’’တိအာဒိနာ ပုဋ္ဌော ပန အဿ ဒေဝပုတ္တဿ ဣမံ ဂါထမာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဧဒိသောဝ ဣမံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေယျာ’’တိ သတ္ထာရံ ဂုဏတော ဒဿေန္တော ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏစာရော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဗ္ဗဓမ္မေသူတိ အတီတာဒိဘေဒဘိန္နေသု သဗ္ဗေသု ဉေယျဓမ္မေသု. အပ္ပဋိဟတဉာဏစာရောတိ အနဝသေသဉေယျာဝရဏပ္ပဟာနေန နိဿင်္ဂစာရတ္တာ နဝိဟတဉာဏပဝတ္တိကော. ဧတေန တီသု ကာလေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏတာဝိဘာဝနေန အာဒိတော တိဏ္ဏံ အာဝေဏိကဓမ္မာနံ ဂဟဏေနေဝ တဒေကလက္ခဏတာယ တဒဝိနာဘာဝတော စ ဘဂဝတော သေသာဝေဏိကဓမ္မာနမ္ပိ ဂဟိတဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒိဗ္ဗန္တိ ကာမဂုဏာဒီဟိ ကီဠန္တိ လဠန္တိ, တေသု ဝါ ဝိဟရန္တိ, ဝိဇယသမတ္ထတာယောဂေန ပစ္စတ္ထိကေ ဝိဇေတုံ ဣစ္ဆန္တိ, ဣဿရိယဓနာဒိသက္ကာရဒါနဂ္ဂဟဏံ, တံတံအတ္ထာနုသာသနဉ္စ ကရောန္တာ ဝေါဟရန္တိ, ပုညာတိသယယောဂါနုဘာဝပ္ပတ္တာယ ဇုတိယာ ဇောတန္တိ, ယထာဓိပ္ပေတဉ္စ ဝိသယံ အပ္ပဋိဃာတေန ဂစ္ဆန္တိ, ယထိစ္ဆိတနိပ္ဖာဒနေ စ သက္ကောန္တီတိ ဒေဝါ. အထ ဝါ ဒေဝနီယာ တံတံဗျသနနိတ္ထရဏတ္ထိကေဟိ သရဏံ ပရာယဏန္တိ ဂမနီယာ, အဘိတ္ထဝနီယာ ဝါ, သောဘာဝိသေသယောဂေန ကမနီယာတိ ဝါ ဒေဝါ. တေ တိဝိဓာ – သမ္မုတိဒေဝါ ဥပပတ္တိဒေဝါ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါတိ. ဘဂဝါ ပန နိရတိသယာယ အဘိညာကီဠာယ ဥတ္တမေဟိ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဝိဟာရေဟိ သပရသန္တာနဂတပဉ္စဝိဓမာရဝိဇယိစ္ဆာနိပ္ဖတ္တိယာ စိတ္တိဿရိယသတ္တဓနာဒိသမ္မာပဋိပတ္တိ အဝေစ္စပသာဒသက္ကာရဒါနဂ္ဂဟဏသင်္ခါတေန, ဓမ္မသဘာဝပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယာနုရူပါနုသာသနီသင်္ခါတေန စ ဝေါဟာရာတိသယေန ပရမာယ ပညာသရီရပ္ပဘာသင်္ခါတာယ ဇုတိယာ, အနညသာဓာရဏာယ ဉာဏသရီရဂတိယာ, မာရဝိဇယသဗ္ဗသဗ္ဗညုဂုဏပရဟိတနိပ္ဖာဒနေသု အပ္ပဋိဟတာယ သတ္တိယာ စ သမန္နာဂတတ္တာ သဒေဝကေန လောကေန ‘‘သရဏ’’န္တိ ဂမနီယတော, အဘိတ္ထဝနီယတော, ဘတ္တိဝသေန ကမနီယတော စ သဗ္ဗေ တေ ဒေဝေ တေဟိ ဂုဏေဟိ အဘိဘုယျ ဌိတတ္တာ တေသံ ဒေဝါနံ သေဋ္ဌော ဥတ္တမော ဒေဝေါတိ ဒေဝဒေဝေါ. သဗ္ဗဒေဝေဟိ [Pg.8] ပူဇနီယတရော ဒေဝေါတိ ဝါ, ဝိသုဒ္ဓိဒေဝဘာဝဿ ဝါ သဗ္ဗညုဂုဏာလင်္ကာရဿ ဝါ အဓိဂတတ္တာ အညေသံ ဒေဝါနံ အတိသယေန ဒေဝေါတိ ဒေဝဒေဝေါ. 如此，当天子以“内缠”(antojaṭā)等偈颂提问时，（世尊）便对他说此偈颂，这是上下文的关联。为显示导师的功德，（注释者）说：“唯有这样的人才能解答此问题。”并由此引出“于一切法智行无碍”等语。其中，“于一切法中”指于依过去等差别而区分的一切所知法中。“无碍智行”指因断尽一切所知障而无滞碍地行于其中，故其智的运作没有障碍。由此，通过阐明（世尊）于三时中智行无碍，可知其最初即已含摄三种不共法；又因彼等法与其余不共法同一特征、不相舍离，故知世尊其余的不共法亦已含摄其中。“天”(devā)者，乃因其于欲乐等处嬉戏、娱乐，或住于其中；或以降伏力而欲战胜怨敌；或因行使主权、财富等的施与和领受，以及教导言说各种利益而从事交往；或以由福德增上力所得之光辉而闪耀；或于所欲之境无碍而行；或能成就所愿，故名为天。或者（“天”）可解释为：值得那些欲脱离种种灾难者作为归依处、依止处而前往者，或者应受赞叹者，或者因具殊胜庄严而可爱者。彼等（天）有三类：世俗天、生天、清净天。然而，世尊因具足以下功德：无上之神通嬉戏；最胜之天住、梵住、圣住；成就降伏自他相续中五种魔之愿；由心自在、七圣财等正行、授受不坏净信与恭敬供养，以及随顺法性与个人意乐而教诫所显的殊胜言行；名为智慧与色身光辉的最上光明；他人所无的智慧与色身之行境；以及在降伏魔罗、成就一切遍智功德、成办他人利益诸事上无碍之力。又因其为包括天神在内的世间所归依、所赞叹、因虔信而为所爱乐者，并以彼等功德超胜一切诸天而住，故于彼等诸天中，为最胜、最上之天，是故名为“天中天”。或者说，（世尊）是比一切天更值得供养的天；或者因为证得清净天之位，或证得一切智功德之庄严，故为超越其他诸天之天，是故为“天中天”。 အပရိမာဏာသု လောကဓာတူသု အပရိမာဏာနံ သက္ကာနံ, မဟာဗြဟ္မာနဉ္စ ဂုဏာဘိဘဝနတော အဓိကော အတိသယော အတိရေကတရော ဝါ သက္ကော ဗြဟ္မာ စာတိ သက္ကာနံ အတိသက္ကော ဗြဟ္မာနံ အတိဗြဟ္မာ. ဉာဏပ္ပဟာနဒေသနာဝိသေသေသု သဒေဝကေ လောကေ ကေနစိ အဝိက္ခမ္ဘနီယဋ္ဌာနတာယ ကုတောစိပိ ဥတြသ္တာဘာဝတော စတူဟိ ဝေသာရဇ္ဇေဟိ ဝိသာရဒေါတိ စတုဝေသာရဇ္ဇဝိသာရဒေါ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါတိ တတြ ဝတ မံ သမဏော ဝါ…ပေ… ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဝိဟရာမီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၅၀; အ. နိ. ၄.၈). ဌာနာဌာနဉာဏာဒီဟိ ဒသဟိ ဉာဏဗလေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ဒသဗလဓရော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဓ တထာဂတော ဌာနဉ္စ ဌာနတော, အဋ္ဌာနဉ္စ အဋ္ဌာနတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၁၀.၂၁; ဝိဘ. ၈၀၉). ယံ ကိဉ္စိ ဉေယျံ နာမ, တတ္ထ သဗ္ဗတ္ထေဝ အနာဝဋဉာဏတာယ အနာဝရဏဉာဏော. တဉ္စ သဗ္ဗံ သမန္တတော သဗ္ဗာကာရတော ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ ပစ္စက္ခတော ဒဿနသမတ္ထေန ဉာဏစက္ခုနာ သမန္နာဂတတ္တာ သမန္တစက္ခု, သဗ္ဗညူတိ အတ္ထော. ဣမေဟိ ပန ဒွီဟိ ပဒေဟိ ပစ္ဆိမာနိ ဒွေ အသာဓာရဏဉာဏာနိ ဂဟိတာနိ. ဘာဂျဝန္တတာဒီဟိ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော ဗုဒ္ဓါနုဿတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၃ အာဒယော) ဝိတ္ထာရတော အာဂမိဿတိ. 在无量世界中，因以功德超越无量的帝释与大梵天，且是更为殊胜、超凡、优越的帝释与梵天，故为“超越帝释者”(atisakko)、“超越梵天者”(atibrahmā)。在智、断、教法的殊胜方面，于有天神的世界，因其地位无人能动摇，从任何处都无有恐惧，以四无畏而勇悍，故为“四无畏具足者”(catuvesārajjavisārado)。如同经中所说：“我自称正等觉者……我安住于无畏。”（《中部》1.150；《增支部》4.8）。因具足处非处智等十智力，故为“十力持有者”(dasabaladharo)。如同经中所说：“于此，如来如实了知处为处，非处为非处”等（《增支部》10.21；《分别论》809）。对于任何名为所知法者，因其智慧在一切处皆无遮蔽，故为“无障智者”(anāvaraṇañāṇo)。又因具足智眼，能如亲见手中庵摩罗果般，从一切方面、一切行相，直接看到那一切所知法，故为“普眼者”(samantacakkhu)，意即“一切知者”(sabbaññū)。再者，以此二词，已含摄了最后的两种不共智。因具足福德等原因，故为“世尊”(bhagavā)。关于此中所应说者，将在后面的‘佛随念的解释’(buddhānussatiniddesa)中（《清净道论》1.123等）详细阐述。 ဧတ္ထ စ ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏစာရော’’တိ ဣမိနာ တိယဒ္ဓါရုဠှာနံ ပုစ္ဆာနံ ဘဂဝတော ဗျာကရဏသမတ္ထတာယ ဒဿိတာယ ကိံ ဒေဝတာနမ္ပိ ပုစ္ဆံ ဗျာကာတုံ သမတ္ထော ဘဂဝါတိ အာသင်္ကာယ တန္နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘ဒေဝဒေဝေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒေဝါနံ အတိဒေဝေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝတာနံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတိ, ‘‘တတော ဣမဿ ကော ဝိသေသော’’တိ စိန္တေန္တာနံ တန္နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘သက္ကာနံ အတိသက္ကော’’တိ ဝုတ္တံ. သက္ကေနပိ ပုစ္ဆိတမတ္ထံ သနင်္ကုမာရာဒယော ဗြဟ္မာနော ဝိဿဇ္ဇေန္တိ, ‘‘တတော ဣမဿ ကော အတိသယော’’တိ စိန္တေန္တာနံ တန္နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘ဗြဟ္မာနံ အတိဗြဟ္မာ’’တိ ဝုတ္တံ. အယံ စဿ ဝိသေသော စတုဝေသာရဇ္ဇဒသဗလဉာဏေဟိ ပါကဋော ဇာတောတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘စတု…ပေ… [Pg.9] ဓရော’’တိ ဝုတ္တံ. ဣမာနိ စ ဉာဏာနိ ဣမဿ ဉာဏဒွယဿ အဓိဂမေန သဟေဝ သိဒ္ဓါနီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အနာဝရဏဉာဏော သမန္တစက္ခူ’’တိ ဝုတ္တံ. တယိဒံ ဉာဏဒွယံ ပုညဉာဏသမ္ဘာရူပစယသိဒ္ဓါယ ဘဂ္ဂဒေါသတာယ သိဒ္ဓန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဘဂဝါ’’တိ အဝေါစာတိ. ဧဝမေတေသံ ပဒါနံ ဂဟဏေ ပယောဇနံ, အနုပုဗ္ဗိ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယံ ပနေတံ ပစ္ဆိမံ အနာဝရဏဉာဏံ သဗ္ဗညုတညာဏန္တိ ဉာဏဒွယံ, တံ အတ္ထတော အဘိန္နံ. ဧကမေဝ ဟိ တံ ဉာဏံ ဝိသယပဝတ္တိမုခေန အညေဟိ အသာဓာရဏဘာဝဒဿနတ္ထံ ဒွိဓာ ကတွာ ဝုတ္တံ. အနဝသေသသင်္ခတာသင်္ခတသမ္မုတိဓမ္မာရမ္မဏတာယ သဗ္ဗညုတညာဏံ, တတ္ထာဝရဏာဘာဝတော နိဿင်္ဂစာရမုပါဒါယ ‘‘အနာဝရဏဉာဏ’’န္တိပိ ဝုတ္တံ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော ဗုဒ္ဓါနုဿတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၃ အာဒယော) ဝက္ခာမ. 此处，借由“于一切法中无碍智行”这一句，显示了世尊有能力回答通达三世之问。为消除“世尊是否也能够回答天人的问题？”这种疑虑，故说“诸天之天”。帝释天主，超越诸天之天神，他能回答天人们的问题。为消除“那么此佛与他有何区别？”这样的想法，故说“超越诸帝释”。连帝释所问之事，常童子等梵天都能解答。为消除“那么此佛与他有何超胜之处？”这样的想法，故说“超越诸梵”。而他的这种殊胜之处，是藉由四无畏智与十力智而显现的。为说明此义，故说“具四……持”。为说明这些智慧是随着这两种智慧的证得而同时成就的，故说“无碍智、周遍眼”。为说明此二智是因福德与智慧资粮的积聚、以及破除诸过失而成就的，故称“世尊”。如此，应当了知此等词语的取用之用意及其次第。然而，这最后的无碍智与一切智智，此二智在义理上并无差别。此实为一智，仅为显示其于缘境行相上，有别于他者的不共性，而作二种说。因其缘取一切无余的有为法、无为法与世俗法，故称一切智智；又因其于彼等所缘中无有障碍，行不滞著，故亦称无碍智。此处所应说者，我等将于后文佛随念的解释（清净道论1.123等）中说明。 ၂. မဟန္တေ သီလက္ခန္ဓာဒိကေ ဧသီ ဂဝေသီတိ မဟေသိ, ဘဂဝါ. တေန မဟေသိနာ. ဝဏ္ဏယန္တောတိ ဝိဝရန္တော ဝိတ္ထာရေန္တော. ယထာဘူတန္တိ အဝိပရီတံ. သီလာဒိဘေဒနန္တိ သီလသမာဓိပညာဒိဝိဘာဂံ. သုဒုလ္လဘန္တိ အဋ္ဌက္ခဏဝဇ္ဇိတေန နဝမေန ခဏေန လဒ္ဓဗ္ဗတ္တာ သုဋ္ဌု ဒုလ္လဘံ. သီလာဒိသင်္ဂဟန္တိ သီလာဒိက္ခန္ဓတ္တယသင်္ဂဟံ. အရိယမဂ္ဂေါ ဟိ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတော သပ္ပဒေသတ္တာ နဂရံ ဝိယ ရဇ္ဇေန, န တယော ခန္ဓာ အရိယမဂ္ဂေန နိပ္ပဒေသတ္တာ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘န ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, အရိယေန အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန တယော ခန္ဓာ သင်္ဂဟိတာ; တီဟိ စ ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, ခန္ဓေဟိ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သင်္ဂဟိတော’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၂). ကိလေသစောရေဟိ အပရိပန္ထနီယတာယ ခေမံ. အန္တဒွယပရိဝဇ္ဇနတော, မာယာဒိကာယဝင်္ကာဒိပ္ပဟာနတော စ ဥဇုံ. သဗ္ဗေသံ သံကိလေသဓမ္မာနံ မာရဏဝသေန ဂမနတော ပဝတ္တနတော, နိဗ္ဗာနဿ မဂ္ဂနတော, နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ မဂ္ဂိတဗ္ဗတော စ မဂ္ဂံ. ဝိသုဒ္ဓိယာတိ နိဗ္ဗာနာယ, ဝိသုဒ္ဓိဘာဝါယ ဝါ, အရဟတ္တာယာတိ အတ္ထော. 2. 大仙（mahesi），是追求广大戒蕴等而寻觅者。世尊（即此大仙）。由彼大仙。解说（vaṇṇayanto），即是开显、广说。如实（yathābhūtaṃ），即是不颠倒。戒等分别（sīlādibhedana），即是戒、定、慧等差别。极难得（sudullabhaṃ），因除去八无暇，须以第九有暇方能证得，故极为难得。戒等总摄（sīlādisaṅgaha），即是戒等三蕴之总摄。圣道实由三蕴所摄，如同城市为王国所包含，而非三蕴由圣道所摄，（因为圣道是局部的，而三蕴是整体的）。经中曾言：“贤友毘舍佉，非以圣八支道摄三蕴；贤友毘舍佉，实以三蕴摄圣八支道。”不为烦恼贼所侵害故安稳。远离二边，又舍离虚伪以及身的弯曲等，故为正直。因其能摧灭一切杂染法而运行，又因其寻求涅槃，且为求涅槃者所应寻觅，故称为道。所谓‘为清净故’（visuddhiyā），其义为：为涅槃故，或为成就清净的状态故，也就是为证阿罗汉果故。 ယထာဘူတံ အဇာနန္တာတိ ဧဝံ သီလဝိသုဒ္ဓိအာဒိဝိသုဒ္ဓိပရမ္ပရာယ အဓိဂန္တဗ္ဗော ဧဝရူပေါ ဧဝံကိစ္စကော ဧဝမတ္ထောတိ ယာထာဝတော အနဝဗုဇ္ဈန္တာ. သကလသံကိလေသတော, သံသာရတော စ သုဒ္ဓိံ ဝိမုတ္တိံ ကာမေန္တိ ပတ္ထေန္တီတိ သုဒ္ဓိကာမာ. အပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနေ. တေန န ကေဝလံ သီလမတ္တေန ပရိတုဋ္ဌာ, အထ ခေါ ဝိသုဒ္ဓိကာမာပိ သမာနာတိ ဒဿေတိ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. ဘာဝနာယ ယုတ္တပယုတ္တတာယ ယောဂိနော ဝါယမန္တာပိ ဝိသုဒ္ဓိံ [Pg.10] ဥဒ္ဒိဿ ပယောဂံ ပရက္ကမံ ကရောန္တာပိ ဥပါယဿ အနဓိဂတတ္တာ ဝိသုဒ္ဓိံ နာဓိဂစ္ဆန္တီတိ ယောဇနာ. တေသန္တိ ယောဂီနံ. ကာမဉ္စာယံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ သမန္တဘဒ္ဒကတ္တာ သဝနဓာရဏပရိစယာဒိပသုတာနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ပါမောဇ္ဇကရော, ယောဂီနံ ပန သာတိသယံ ပမောဒဟေတူတိ အာဟ ‘‘တေသံ ပါမောဇ္ဇကရဏ’’န္တိ. ဗာဟိရကနိကာယန္တရလဒ္ဓီဟိ အသမ္မိဿတာယ သုဋ္ဌု ဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယတ္တာ သုဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယံ. မဟာဝိဟာရဝါသီနန္တိ အတ္တနော အပဿယဘူတံ နိကာယံ ဒဿေတိ. ဒေသနာနယနိဿိတန္တိ ဓမ္မသံဝဏ္ဏနာနယသန္နိဿိတံ. ဧတ္ထ စ ‘‘တေသံ ပါမောဇ္ဇကရဏ’’န္တိအာဒိနာ သဗ္ဗသံကိလေသမလဝိသုဒ္ဓတာယ ဝိသုဒ္ဓိံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္ထေန္တာနံ ယောဂီနံ ဧကံသေန တဒါဝဟတ္တာ ပါမောဇ္ဇကရော ဉာဏုတ္တရေဟိ သမ္မာပဋိပန္နေဟိ အဓိဋ္ဌိတတ္တာ သုဋ္ဌု သမ္မာ ဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယော မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ကထာမဂ္ဂေါတိ ဒဿေတိ. သက္ကစ္စံ မေ ဘာသတော သက္ကစ္စံ နိသာမယထာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. “如实不知”（yathābhūtaṃ ajānanta），即是那些未能如实了知那通过戒清净等清净次第所应证得的、具有如是性质、如是作用、如是目的（之法）的人。彼等渴望从一切烦恼与轮回中获得清净解脱，故称“求净者”（suddhikāmā）。“亦”（api）字表赞许。这表明他们并非仅满足于戒行，而且也是求清净者。“于此”（idha），指在此教法中。此中应连结：即使修行者致力修习，为求清净而精进用功，但因未得其道，故无法证得清净。“他们的”（tesaṃ），指修行者。虽然这条清净之道因其周遍贤善，能令所有致力于听闻、受持、熟悉等（法义）者感到欢喜，但对于修行者而言，更是带来极大喜悦的原因，因此（经中）说：“令他们欢喜”。由于不与外道及其他部派的见解混杂，且具有极为清净的抉择，故称“极净抉择”（suvisuddhavinicchaya）。“大寺住者”（Mahāvihāravāsīnaṃ），指明自己所依止的部派。“依止教法之理”（desanānayanissita），即是依于法之释义之理。并且在此，通过“令他们欢喜”等语，旨在表明：大寺住者的论述之道，对于追求从一切烦恼垢染中全然清净之涅槃的修行者而言，因其必定能引至彼（涅槃），故能带来欢喜；并且由于它为具超胜智慧者所确立，故是极为正确清净的抉择。应当连结为：“我正恭敬地宣说，你们当恭敬地聆听。” ဧတ္ထ စ ‘‘ဣမိဿာ ဒါနိ ဂါထာယာ’’တိ ဣမိနာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဘာသနဿ နိဿယံ, ‘‘ကထိတာယ မဟေသိနာ’’တိ ဣမိနာ တဿ ပမာဏဘာဝံ, ‘‘ယထာဘူတံ အတ္ထံ သီလာဒိဘေဒန’’န္တိ ဣမိနာ အဝိပရီတပိဏ္ဍတ္ထံ, ‘‘သုဒုလ္လဘံ…ပေ… ယောဂိနော’’တိ ဣမိနာ နိမိတ္တံ, ‘‘တေသံ ပါမောဇ္ဇကရဏ’’န္တိ ဣမိနာ ပယောဇနံ, ‘‘ဝဏ္ဏယန္တော အတ္ထံ, သုဝိသုဒ္ဓဝိနိစ္ဆယံ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဒေသနာနယနိဿိတံ, သက္ကစ္စ’’န္တိ စ ဣမိနာ ကရဏပ္ပကာရံ ဒဿေတွာ ‘‘ဝိသုဒ္ဓိကာမာ သဗ္ဗေပိ, နိသာမယထ သာဓဝေါ’’တိ ဣမိနာ တတ္ထ သက္ကစ္စသဝနေ သာဓုဇနေ နိယောဇေတိ. သာဓုကံ သဝနပဋိဗဒ္ဓါ ဟိ သာသနသမ္ပတ္တိ. 于此，以“今于此偈中”显示《清净道论》之所依；以“由大仙所说”显示其为圣教量；以“如实义，戒等之分别”显示其无颠倒之总义；以“极难获得……瑜伽者”显示其缘由；以“令彼等欢喜”显示其利益；复以“阐释义理，极净抉择，依住大寺者说法引导，恭敬地”等文显示其造论方式后，再以“一切求清净者，善人当谛听”一文，于彼处劝勉善人当恭敬听闻。因为教法之圆满，实系于善听。 ၃. ဝစနတ္ထဝိဘာဝနေန ပဝေဒိတဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂသာမညတ္ထဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂကထာ ဝုစ္စမာနာ အဘိရုစိံ ဥပ္ပာဒေတီတိ ပဒတ္ထတော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘တတ္ထ ဝိသုဒ္ဓီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ ယဒိဒံ ‘‘ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဘာသိဿ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂပဒံ ဝုတ္တံ, တတ္ထ. သဗ္ဗမလဝိရဟိတန္တိ သဗ္ဗေဟိ ရာဂါဒိမလေဟိ, သဗ္ဗေဟိ သံကိလေသမလေဟိ စ ဝိရဟိတံ ဝိဝိတ္တံ. တတော ဧဝ အစ္စန္တပရိသုဒ္ဓံ, သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗထာ စ ဝိသုဒ္ဓန္တိ အတ္ထော. ယထာဝုတ္တံ ဝိသုဒ္ဓိံ မဂ္ဂတိ ဂဝေသတိ အဓိဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ. တေနာဟ ‘‘မဂ္ဂေါတိ အဓိဂမူပါယော ဝုစ္စတီ’’တိ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါတိ စ နိပ္ပရိယာယေန လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော, တဒုပါယတ္တာ ပန ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂေါ, တန္နိဿယော ကထာပဗန္ဓော စ တထာ ဝုစ္စတိ. 3. 为已明了“清净道”总义之听者，讲述《清净道论》时能令其生起欢喜，是故为从词义上阐明清净道，而开始“此中，清净”等论述。此中的“此中”，是指在“我将说清净道”一语中所说的“清净道”一词之中。“远离一切垢”是指远离、离绝于一切贪等垢，及一切杂染垢。正因如此，是为至极清净，义即恒时、于一切行相皆是清净。以此寻求、探求、证得如前所述之清净（即阿罗汉果涅槃），是故名为“清净道”。是故说：“道，说为证得之方便”。并且，“清净道”于胜义中当知为出世间道；然而，因是彼之方便，故前分道及其所依之论著，亦如是说（为清净道）。 သွာယံ [Pg.11] ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ သတ္ထာရာ ဒေသနာဝိလာသတော, ဝေနေယျဇ္ဈာသယတော စ နာနာနယေဟိ ဒေသိတော, တေသု အယမေကော နယော ဂဟိတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘သော ပနာယ’’န္တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကတ္ထစီတိ ကိသ္မိဉ္စိ သုတ္တေ. ဝိပဿနာမတ္တဝသေနေဝါတိ အဝဓာရဏေန သမထံ နိဝတ္တေတိ. သော ဟိ တဿာ ပဋိယောဂီ, န သီလာဒိ. မတ္တ-သဒ္ဒေန စ ဝိသေသနိဝတ္တိအတ္ထေန သဝိသေသံ သမာဓိံ နိဝတ္တေတိ. သော ဥပစာရပ္ပနာဘေဒေါ ဝိပဿနာယာနိကဿ ဒေသနာတိ ကတွာ န သမာဓိမတ္တံ. န ဟိ ခဏိကသမာဓိံ ဝိနာ ဝိပဿနာ သမ္ဘဝတိ. ဝိပဿနာတိ စ တိဝိဓာပိ အနုပဿနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, န အနိစ္စာနုပဿနာဝ. န ဟိ အနိစ္စဒဿနမတ္တေန သစ္စာဘိသမယော သမ္ဘဝတိ. ယံ ပန ဂါထာယံ အနိစ္စလက္ခဏဿေဝ ဂဟဏံ ကတံ, တံ ယဿ တဒေဝ သုဋ္ဌုတရံ ပါကဋံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ, တာဒိသဿ ဝသေန. သောပိ ဟိ ဣတရံ လက္ခဏဒွယံ ဝိဘူတတရံ ကတွာ သမ္မသိတွာ ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ, န အနိစ္စလက္ခဏမေဝ. 此清净道由导师以说法之庄严，并随所化众生之意乐，而以种种方法开示。为显示于此诸法中采取了此一方法，故开始说“然此”等语。此中，“于某处”即于某经中。“仅以观”一句，是以限定词排除了奢摩他。因为奢摩他是观的对立面，而非戒等。并且，以“仅”字具有排除殊胜之义，故排除了有殊胜的定。此即近行定与安止定之别的殊胜定。因为这是为观乘者所作的开示，故排除了此殊胜定，而非排除仅是定本身。诚然，若无刹那定，观则无从生起。又，所谓“观”，应知为三种随观，不只是无常随观。因为仅见无常，不可能证悟圣谛。然偈颂中只取无常相，是就彼相于某些人更为明显地现起而言。因为此人亦须将另外二相变得更为明显，经思察后，方证得殊胜，而非仅思察无常相。 သဗ္ဗေ သင်္ခါရာတိ သဗ္ဗေ တေဘူမကသင်္ခါရာ, တေ ဟိ သမ္မသနီယာ. အနိစ္စာတိ န နိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ ဣတ္တရာ ခဏဘင်္ဂုရာတိ. ပညာယာတိ ဝိပဿနာပညာယ. ပဿတိ သမ္မသတိ. အထ ပစ္ဆာ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိယာ ဥတ္တရကာလံ. နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဒုက္ခေတိ တသ္မိံယေဝ အနိစ္စာကာရတော ဒိဋ္ဌေ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ’’တိ ဝုတ္တေ တေဘူမကေ ခန္ဓပဉ္စကသင်္ခါတေ ဒုက္ခေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ နိဗ္ဗိဒါဉာဏံ ပဋိလဘတိ. ဧသ မဂ္ဂေါ ဝိသုဒ္ဓိယာတိ ဧသ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာသင်္ခါတော ဝိရာဂါဒီနံ ကာရဏဘူတော နိဗ္ဗာနဿ အဓိဂမူပါယော. “诸行”即三有一切行，因其是应思察的对象。“无常”即不恒常、不坚固、短暂、刹那坏灭。“以慧”即以观慧。“见”即思察。其后，于生灭智等生起之后的时期，“于苦厌离”：即于彼以无常行相所见的、被称为“诸行”、名为三有五蕴的苦中，他生起厌离，获得厌离智。“此道为清净”：即此名为厌离随观者，是离贪等的因，是证得涅槃的方法。 ဈာနပညာဝသေနာတိ သမထဝိပဿနာဝသေန. ဈာနန္တိ စေတ္ထ ဝိပဿနာယ ပါဒကဘူတံ ဈာနံ အဓိပ္ပေတံ. ယမှီတိ ယသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ. ဈာနဉ္စ ပညာ စာတိ ဧတ္ထာယမတ္ထော – ယော ပုဂ္ဂလော ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ တံ ဥဿုက္ကာပေတိ. သ ဝေ နိဗ္ဗာနသန္တိကေတိ သော ဗျတ္တံ နိဗ္ဗာနဿ သမီပေ ဧကန္တတော နိဗ္ဗာနံ အဓိဂစ္ဆတီတိ. “以禅那(jhāna)与般若(paññā)为依”，即是以止(samatha)与观(vipassanā)为依。于此，“禅那”意指作为观之基础的禅那。“于何人(yamhi)”，即于某个体(puggala)中。“有禅那与般若”，于此之义为：若有个体以禅那为基础，令观生起，并于彼精勤修行。“彼实近于涅槃(nibbāna)”，其义为：彼人了了分明地处于涅槃之近处，必定证得涅槃。 ကမ္မန္တိ မဂ္ဂစေတနာ. သာ ဟိ အပစယဂါမိတာယ သတ္တာနံ သုဒ္ဓိံ အာဝဟတိ. ဝိဇ္ဇာတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သီလန္တိ သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာ. ဇီဝိတမုတ္တမန္တိ သမ္မာအာဇီဝေါ. ဓမ္မောတိ အဝသေသာ စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂဓမ္မာ. အထ ဝါ ကမ္မန္တိ သမ္မာကမ္မန္တဿ ဂဟဏံ. ‘‘ယာ စာဝုသော ဝိသာခ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ, ယော စ [Pg.12] သမ္မာသင်္ကပ္ပော, ဣမေ ဓမ္မာ ပညာက္ခန္ဓေ သင်္ဂဟိတာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၂) ဝစနတော. ဝိဇ္ဇာတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာသင်္ကပ္ပာနံ ဂဟဏံ. ဓမ္မောတိ သမာဓိ ‘‘ဧဝံဓမ္မာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသု’’န္တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၃၇၈) ဝိယ. တဂ္ဂဟဏေနေဝ ‘‘ယော စာဝုသော ဝိသာခ, သမ္မာဝါယာမော, ယာ စ သမ္မာသတိ, ယော စ သမ္မာသမာဓိ, ဣမေ ဓမ္မာ သမာဓိက္ခန္ဓေ သင်္ဂဟိတာ’’တိ ဝစနတော သမ္မာဝါယာမသတီနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သီလန္တိ သမ္မာဝါစာဇီဝါနံ. ဇီဝိတမုတ္တမန္တိ ဧဝရူပဿ အရိယပုဂ္ဂလဿ ဇီဝိတံ ဥတ္တမံ ဇီဝိတန္တိ ဧဝမေတ္ထ အဋ္ဌင်္ဂိကော အရိယမဂ္ဂေါ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. “业(kamma)”指道思(maggacetanā)。彼道思因导向寂灭，故为众生带来清净。“明(vijjā)”指正见。“戒(sīla)”指正语与正业。“最上之命”指正命。“法(dhamma)”指其余四种圣道法。复次，“业”是取正业。如所说言：“贤友(āvuso)毘舍佉(Visākhā)，所谓正见、正思惟，此等诸法摄于慧蕴。”“明”是取正见与正思惟。“法”是指定，如“彼诸世尊(bhagavā)是如是法”等句。由取于定，亦当知是取正精进与正念，如所说言：“贤友毘舍佉，所谓正精进、正念、正定，此等诸法摄于定蕴。”“戒”是取正语与正命。“最上之命”指如是圣者(ariyapuggala)之生命为殊胜之生命。应知此处如是宣说了八支圣道。 သီလာဒိဝသေနာတိ သီလသမာဓိပညာဝီရိယဝသေန. သဗ္ဗဒါတိ သမာဒါနတော ပဘုတိ သဗ္ဗကာလံ. သီလသမ္ပန္နောတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလသမ္ပဒါယ သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. ပညဝါတိ လောကိယလောကုတ္တရာယ ပညာယ သမန္နာဂတော. သုသမာဟိတောတိ တံသမ္ပယုတ္တေန သမာဓိနာ သုဋ္ဌု သမာဟိတော. အာရဒ္ဓဝီရိယောတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယော. ပဟိတတ္တောတိ နိဗ္ဗာနံ ပတိပေသိတတ္တတာယ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ နိရပေက္ခစိတ္တော. ဩဃန္တိ ကာမောဃာဒိစတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ဩဃံ, သံသာရမဟောဃမေဝ ဝါ. “以戒等之力”，即以戒、定、慧、精进之力。“于一切时”，指从受持起的一切时间。“戒具足者”，指成就、具足四遍清净戒。“具慧者”，指具足世间与出世间之慧。“善等持者”，指以与此相应的定而善安住。“勤精进者”，指为断除诸不善法、为具足诸善法而发起精进。“心已派遣者”，指心已朝向涅槃，于身与命皆无顾惜。“暴流”，指欲暴流等四种暴流，或即轮回大暴流。 ဧကာယနောတိ ဧကမဂ္ဂေါ. မဂ္ဂပရိယာယော ဟိ ဣဓ အယန-သဒ္ဒေါ, တသ္မာ ဧကပထဘူတော အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ, န ဒွေဓာပထဘူတောတိ အတ္ထော. ဧကံ ဝါ နိဗ္ဗာနံ အယတိ ဂစ္ဆတီတိ ဧကာယနော, ဧကေန ဝါ ဂဏသင်္ဂဏိကံ ပဟာယ ဝိဝေကဋ္ဌေန အယိတဗ္ဗော ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗောတိ ဧကာယနော, အယန္တိ တေနာတိ ဝါ အယနော, ဧကဿ သေဋ္ဌဿ ဘဂဝတော အယနောတိ ဧကာယနော, တေန ဥပ္ပာဒိတတ္တာ, ဧကသ္မိံ ဝါ ဣမသ္မိံယေဝ ဓမ္မဝိနယေ အယနောတိ ဧကာယနော. သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာတိ ရာဂါဒိမလေဟိ, အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘာဒိဥပက္ကိလေသေဟိ စ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓတ္ထာယ ဝိသုဇ္ဈနတ္ထာယ. ယဒိဒန္တိ နိပါတော, ယေ ဣမေတိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗေ သရဏလက္ခဏေန မဂ္ဂဋ္ဌေန စ မဂ္ဂေါတိ ဝုတ္တဿေဝ ကာယာဒိဝိသယဘေဒေန စတုဗ္ဗိဓတ္တာ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိ ဝုတ္တံ. သမ္မပ္ပဓာနာဒီသူတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန အပ္ပမာဒါဘိရတိအာဒီနံ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော[Pg.13]. အပ္ပမာဒါဘိရတိအာဒိဝသေနာပိ ဟိ ကတ္ထစိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ ဒေသိတော. ယထာဟ – “一趣道”（ekāyano）即是独一之道（ekamaggo）。此处的“趣”（ayana）一词是“道”（magga）的同义词，因此，诸比丘，其义为：此道是独一之道，而非分岔之道。或，其趣向于唯一的涅槃，故称“一趣道”；或，其应由独一者，即舍离愦闹、住于远离者所行、所修，故称“一趣道”；或，其是一者、最胜者、世尊之道，因其由世尊所开创，故称“一趣道”；或，唯于此法与律中方有此道，故称“一趣道”。“为诸有情之清净”，是指为了诸有情从贪等诸垢，以及从觊觎、不正贪等诸随烦恼中得以净化、清净。“即”（yadidaṃ）是一个助词，意为“即是此等”。先前已依忆念之相与道之义而说为“道”者，此处则因其以身等为所缘的差别而有四种，故说为“四念住”。于“正勤等”中，此处的“等”字应理解为亦包含乐于不放逸等。确实，在某些地方，清净之道也曾以乐于不放逸等方式被开示。如言： ‘‘အပ္ပမာဒရတော ဘိက္ခု, ပမာဒေ ဘယဒဿိ ဝါ; အဘဗ္ဗော ပရိဟာနာယ, နိဗ္ဗာနဿေဝ သန္တိကေ’’တိ. (ဓ. ပ. ၃၂); 乐于不放逸的比丘，或于放逸中见怖畏者，不可能退失，已近于涅槃。 ၄. တတြာတိ တဿံ ဂါထာယံ. ဥပရိ ဝုစ္စမာနာ ဂါထာယ ဝိတ္ထာရသံဝဏ္ဏနာ နိဒ္ဒေသပဋိနိဒ္ဒေသဋ္ဌာနိယာ, တတော သံခိတ္တတရာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဥဒ္ဒေသဋ္ဌာနိယာတိ အာဟ ‘‘အယံ သင်္ခေပဝဏ္ဏနာ’’တိ. ယထာဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဟိ အတ္ထဿ နိဒ္ဒေသပဋိနိဒ္ဒေသာ သုကရာ, သုဗောဓာ စ ဟောန္တီတိ. သီလေ ပတိဋ္ဌာယာတိ ဧတ္ထ သီလေတိ ကုသလသီလေ. ယဒိပိ ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ’’တိအာဒီသု အကုသလာ ဓမ္မာပိ သီလန္တိ အာဂတာ. ဝုစ္စမာနာယ ပန စိတ္တပညာဘာဝနာယ အဓိဋ္ဌာနာယောဂျတာယ ကိရိယသီလာနမ္ပိ အသမ္ဘဝေါ, ကုတော ဣတရေသန္တိ ကုသလသီလမေဝေတ္ထ အဓိပ္ပေတံ. သီလံ ပရိပူရယမာနောတိအာဒီသု ပရိပူရယမာနောတိ ပရိပါလေန္တော, ပရိဝဍ္ဎေန္တော ဝါ, သဗ္ဗဘာဂေဟိ သံဝရန္တော, အဝီတိက္ကမန္တော စာတိ အတ္ထော. တထာဘူတော ဟိ တံ အဝိဇဟန္တော တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတော နာမ ဟောတိ. ‘‘သီလေ’’တိ ဟိ ဣဒံ အာဓာရေ ဘုမ္မံ. ပတိဋ္ဌာယာတိ ဒုဝိဓာ ပတိဋ္ဌာ နိဿယူပနိဿယဘေဒတော. တတ္ထ ဥပနိဿယပတိဋ္ဌာ လောကိယာ, ဣတရာ လောကုတ္တရာ အဘိန္ဒိတွာ ဂဟဏေ. ဘိန္ဒိတွာ ပန ဂဟဏေ ယထာ လောကိယစိတ္တုပ္ပာဒေသု သဟဇာတာနံ, ပုရိမပစ္ဆိမာနဉ္စ ဝသေန နိဿယူပနိဿယပတိဋ္ဌာ သမ္ဘဝတိ, ဧဝံ လောကုတ္တရေသု ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂဖလသီလဝသေန ဥပနိဿယပတိဋ္ဌာပိ သမ္ဘဝတိ. ‘‘ပတိဋ္ဌာယာ’’တိ စ ပဒဿ ယဒါ ဥပနိဿယပတိဋ္ဌာ အဓိပ္ပေတာ, တဒါ ‘‘သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယာ’’တိအာဒီသု (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၄၂၃) ဝိယ ပုရိမကာလကိရိယာဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ အာဇီဝေါ သုပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၄၃၁). ယဒါ ပန နိဿယပတိဋ္ဌာ အဓိပ္ပေတာ, တဒါ ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၀၄; ၃.၄၂၁; သံ. နိ. ၄.၆၀) ဝိယ သမာနကာလကိရိယာဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သမ္မာဝါစာဒယော ဟိ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တာနံ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ သဟဇာတဝသေနေဝ နိဿယပစ္စယာ ဟောန္တီတိ. 4. “于彼”（Tatrā）者，即“于彼偈颂中”。上文所说偈颂的详细释义，属于详释（niddesa）与复详释（paṭiniddesa）的范畴；其下更简略的义理释义，则属于纲要（uddesa）的范畴，故说：“此为简略释义”。因为对于已立纲要的义理，其详释与复详释既容易造作，也容易理解。“安立于戒”此句中，“戒”是指善戒。虽然在“屋主（thapati），何等为不善戒”等经文中，不善法也被称为戒，但此处所说的定慧修习，因其不适于作为基础，连唯作戒（kiriyasīla）尚且不可能，何况其他（不善戒）？因此此处所指唯是善戒。在“圆满持戒”等词句中，“圆满持戒”意为守护或增长，于诸方面防护，且不违犯，此即其义。如此行者不舍离戒，方可称为安立于戒。“于戒”（Sīle）此词，在此是表示所依处的第七格。“安立”（Patiṭṭhā）分为两种：依“依止”（nissaya）与“近依”（upanissaya）而别。其中，近依安立属于世间，另一种（依止安立）则属于出世间——这是就不加区分地理解而言。但若加以区分地理解，则如世间心生起时，依俱生法及前后相续，可有依止安立与近依安立；同理，在出世间法中，亦可依下位道果戒而有近依安立。当“安立”（patiṭṭhāya）此词意指近依安立时，其义应如“依于信”（saddhaṃ upanissāya）等句，依过去时态动词来理解。故经云：‘其身业、语业、活命早已极为清净’。若意指依止安立时，其义则应如“缘于眼”（cakkhuñca paṭicca）等句，依同时态动词来理解。因为正语等法与自身相应的正见等法，正是以俱生故而成为依止缘。 နရတိ [Pg.14] နေတီတိ နရော, ပုရိသော. ယထာ ဟိ ပဌမပကတိဘူတော သတ္တော, ဣတရာယ ပကတိယာ သေဋ္ဌဋ္ဌေန ပုရိ ဥစ္စေ ဌာနေ သေတိ ပဝတ္တတီတိ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ နယနဋ္ဌေန ‘‘နရော’’တိ ဝုစ္စတိ. ပုတ္တဘာတုဘူတောပိ ဟိ ပုဂ္ဂလော မာတုဇေဋ္ဌဘဂိနီနံ နေတုဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ, ပဂေဝ ဣတရော ဣတရာသံ. နရေန ယောဂတော, နရဿ အယန္တိ ဝါ နာရီ, ဣတ္ထီ. သာပိ စေတ္ထ ကာမံ တဏှာဇဋာဝိဇဋနသမတ္ထတာ အတ္ထိ, ပဓာနမေဝ ပန သတ္တံ ဒဿေန္တော ‘‘နရော’’တိ အာဟ ယထာ ‘‘သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၅၇, ၂၅၅). အဋ္ဌကထာယံ ပန အဝိဘာဂေန ပုဂ္ဂလပရိယာယော အယန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘နရောတိ သတ္တော’’တိ ဝုတ္တံ. သပညောတိ ဝိပါကဘူတာယ သဟ ပညာယ ပဝတ္တတီတိ သပညော. တာယ ဟိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သန္တာနဝသေန ဗဟုလံ ပဝတ္တမာနာယ အယံ သတ္တော သဝိသေသံ ‘‘သပညော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ. ဝိပါကပညာပိ ဟိ သန္တာနဝိသေသနေန ဘာဝနာပညုပ္ပတ္တိယာ ဥပနိဿယော ဟောတိ အဟေတုကဒွိဟေတုကာနံ တဒဘာဝတော. သမ္ပဇညသင်္ခါတာယ စ တံတံကိစ္စကာရိကာယ ပညာယ ဝသေန ‘‘သပညော’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန နိပက-သဒ္ဒေန ပါရိဟာရိကပညာ ဂယှတီတိ ဝိပါကပညာဝသေနေဝေတ္ထ အတ္ထော ဝုတ္တော. ကမ္မဇတိဟေတုကပဋိသန္ဓိပညာယာတိ ကမ္မဇာယ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိယံ ပညာယာတိ ဧဝံ တိဟေတုက-သဒ္ဒေါ ပဋိသန္ဓိ-သဒ္ဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော, န ပညာ-သဒ္ဒေန. န ဟိ ပညာ တိဟေတုကာ အတ္ထိ. ပဋိသန္ဓိတော ပဘုတိ ပဝတ္တမာနာ ပညာ ‘‘ပဋိသန္ဓိယံ ပညာ’’တိ ဝုတ္တာ တံမူလကတ္တာ, န ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ပဝတ္တာ ဧဝ. “人”(naro)者，因其引导(narati neti)故；亦即男子(puriso)。犹如作为第一本性的众生，因比其他本性更为优胜，或因其于崇高之处安住、活动，故被称为“男子”(puriso)；同样，因有引导之义，故被称为“人”。诚然，即便是作为儿子、兄弟的个人(puggala)，也处于引导母亲、长姊的地位，更何况其他男子之于其他女子。因与男子结合，或因“此乃男子所有”，故称“女人”(nārī)，亦即女子(itthī)。于此，彼女固然有解开爱欲之结的能力，然（论师）为显示作为主导的众生，故说“人”，犹如（经中说）“天人之师”。然而在义注(aṭṭhakathā)中，为显示此词是“个人”(puggala)的同义词而无分别，故说“人即是众生”。“有慧”(sapañño)者，谓与作为果报的智慧一同活动，故名“有慧”。诚然，因那智慧从最初开始，依心相续而屡屡生起，此众生才特别值得被称为“有慧”。诚然，果报慧亦通过令心相续变得殊胜，而成为修慧生起的强依缘；无因与二因的个人则无此（强依缘），因其欠缺之故。此外，依那被称为正知、能成办彼彼事务的智慧，亦可称为“有慧”。然而在义注中，因“聪慧者”(nipaka)一词取为执行慧(pārihārikapaññā)，故此处仅依果报慧而说其义。“由业生、于三因结生中的智慧”者，即“由业所生、于三因结生中的智慧”。如此，“三因”(tihetuka)一词应与“结生”(paṭisandhi)相连，而非与“慧”(paññā)相连。诚然，智慧并无三因。从结生开始持续生起的智慧，因以彼（结生慧）为根本，故被称为“结生中的智慧”，而非仅是在结生刹那生起的智慧。 စိန္တေတိ အာရမ္မဏံ ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ စိတ္တံ, သမာဓိ. သော ဟိ သာတိသယံ ဥပနိဇ္ဈာနကိစ္စော. န ဟိ ဝိတက္ကာဒယော ဝိနာ သမာဓိနာ တမတ္ထံ သာဓေန္တိ, သမာဓိ ပန တေဟိ ဝိနာပိ သာဓေတီတိ. ပဂုဏဗလဝဘာဝါပါဒနေန ပစ္စယေဟိ စိတံ, တထာ သန္တာနံ စိနောတီတိပိ စိတ္တံ, သမာဓိ. ပဌမဇ္ဈာနာဒိဝသေန စိတ္တဝိစိတ္တတာယ, ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိစိတ္တကရဏေန စ သမာဓိ စိတ္တန္တိ ဝိနာပိ ပရောပဒေသေနဿ စိတ္တပရိယာယော လဗ္ဘတေဝ. အဋ္ဌကထာယံ ပန စိတ္တ-သဒ္ဒေါ ဝိညာဏေ နိရုဠှောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘စိတ္တသီသေန ဟေတ္ထ သမာဓိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော’’တိ. ယထာသဘာဝံ ပကာရေဟိ ဇာနာတီတိ ပညာ. သာ ယဒိပိ ကုသလာဒိဘေဒတော ဗဟုဝိဓာ. ‘‘ဘာဝယ’’န္တိ ပန ဝစနတော ဘာဝေတဗ္ဗာ ဣဓာဓိပ္ပေတာတိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိပဿန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဘာဝယ’’န္တိ စ ဣဒံ ပစ္စေကံ [Pg.15] ယောဇေတဗ္ဗံ ‘‘စိတ္တဉ္စ ဘာဝယံ, ပညဉ္စ ဘာဝယ’’န္တိ. တယိဒံ ဒွယံ ကိံ လောကိယံ, ဥဒါဟု လောကုတ္တရန္တိ? လောကုတ္တရန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသတော. တံ ဟိ ဘာဝယမာနော အရိယမဂ္ဂက္ခဏေ တဏှာဇဋံ သမုစ္ဆေဒဝသေန ဝိဇဋေတီတိ ဝုစ္စတိ, န လောကိယံ. နာနန္တရိယဘာဝေန ပနေတ္ထ လောကိယာပိ ဂဟိတာဝ ဟောန္တိ လောကိယသမထဝိပဿနာယ ဝိနာ တဒဘာဝတော. သမထယာနိကဿ ဟိ ဥပစာရပ္ပနာပ္ပဘေဒံ သမာဓိံ ဣတရဿ ခဏိကသမာဓိံ, ဥဘယေသမ္ပိ ဝိမောက္ခမုခတ္တယံ ဝိနာ န ကဒါစိပိ လောကုတ္တရာဓိဂမော သမ္ဘဝတိ. တေနာဟ ‘‘သမာဓိဉ္စေဝ ဝိပဿနဉ္စ ဘာဝယမာနော’’တိ. တတ္ထ ယဒါ လောကိယာ သမထဝိပဿနာ အဓိပ္ပေတာ, တဒါ ‘‘ဘာဝယ’’န္တိ ဣဒံ ဘာဝနာကိရိယာယ ဟေတုဘာဝကထနံ, ဘာဝနာဟေတူတိ အတ္ထော. တံဘာဝနာဟေတုကာ ဟိ ဝိဇဋနကိရိယာတိ. ယဒါ ပန လောကုတ္တရာ အဓိပ္ပေတာ, တဒါ ကေဝလံ ဝတ္တမာနဘာဝနိဒ္ဒေသော. တဒုဘယဘာဝနာသမကာလမေဝ ဟိ တဏှာဇဋာဝိဇဋနံ. 思惟所缘、专注所缘，名为心(citta)，即是定(samādhi)。因为定具有极度的专注作用。寻(vitakka)等若无定则不能成就其事，但定即使没有寻等亦能成就。又因由诸缘资助而达致熟练、强健之状态，故名心，即是定；同样，又因其积集相续，故名心，即是定。又因初禅(paṭhamajjhāna)等使心绚烂多彩，以及能行神通变现等奇特之事，故定亦名心。即使无他人教授，亦能得到心的此一别名。但在义注(aṭṭhakathā)中，由于“心”(citta)一词在“识”(viññāṇa)的意义上已成定说，故言：“此处是以心为首而说明定”。如实了知诸法自性，名为慧(paññā)。慧虽有善等多种差别，但此处特指应修习的慧，为了显示此义而说“观”(vipassanā)。又“修习”一词应分别配合为“修习心，修习慧”。这二者是世间(lokiya)还是出世间(lokuttara)？应视为出世间，因为这是殊胜的解释。因为修习这二者的人，在圣道刹那，以彻底断除之方式解开爱欲之缠结，故说其为出世间，而非世间。但此处也间接包含世间，因为若没有世间止(samatha)观(vipassanā)，则没有出世间。修止行者若无近行定与安止定，修观行者若无刹那定，二者若无三解脱门，则任何时候都无法证得出世间。故说“修习定与观”。若指世间止观，则“修习”是说明修习行为的因，意思是“因为修习”。因为解缠结的行为，正是以此修习为因。若指出世间，则仅仅是说明正在进行的修习，因为解开爱之缠结，与修习此二法是同时发生的。 ‘‘အာတာပီ နိပကော’’တိ ဣဒံ ယထာဝုတ္တဘာဝနာယ ဥပကာရကဓမ္မကိတ္တနံ. ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုယုဉ္ဇန္တဿ ဟိ ဝီရိယံ သတိ သမ္ပဇညန္တိ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဗဟူပကာရာ. ဝီရိယူပတ္ထဒ္ဓဉှိ ကမ္မဋ္ဌာနံ သတိသမ္ပဇညာနုပါလိတံ န ပရိပတတိ, ဥပရိ စ ဝိသေသံ အာဝဟတိ. ပတိဋ္ဌာသိဒ္ဓိယာ စေတ္ထ သဒ္ဓါသိဒ္ဓိ, သဒ္ဓူပနိဿယတ္တာ သီလဿ, ဝီရိယာဒိသိဒ္ဓိယာ စ. န ဟိ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုံ အသဒ္ဒဟန္တဿ ယထာဝုတ္တဝီရိယာဒယော သမ္ဘဝန္တိ, တထာ သမာဓိပိ. ယထာ ဟိ ဟေတုဘာဝတော ဝီရိယာဒီဟိ သဒ္ဓါသိဒ္ဓိ, ဧဝံ ဖလဘာဝတော တေဟိ သမာဓိသိဒ္ဓိ. ဝီရိယာဒီသု ဟိ သမ္ပဇ္ဇမာနေသု သမာဓိ သမ္ပန္နောဝ ဟောတိ အသမာဟိတဿ တဒဘာဝတော. ကထံ ပနေတ္ထ သတိသိဒ္ဓိ? နိပကဂ္ဂဟဏတော. တိက္ခဝိသဒဘာဝပ္ပတ္တာ ဟိ သတိ ‘‘နေပက္က’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ယထာဟ ‘‘ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော’’တိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘နေပက္ကံ ပညာ’’တိ အယမတ္ထော ဒဿိတော. တဂ္ဂဟဏေနေဝ သတိပိ ဂဟိတာဝ ဟောတိ. န ဟိ သတိဝိရဟိတာ ပညာ အတ္ထီတိ. အပရေ ပန ‘‘သပညော’’တိ ဣမိနာဝ ပါရိဟာရိကပညာပိ ဂယှတီတိ ‘‘နိပကော’’တိ ပဒဿ ‘‘သတော’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. ယဒိပိ ကိလေသာနံ ပဟာနံ အာတာပနံ, တံ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနမ္ပိ အတ္ထေဝ. အာတပ္ပသဒ္ဒေါ ဝိယ ပန အာတာပသဒ္ဒေါ ဝီရိယေယေဝ [Pg.16] နိရုဠှောတိ အာဟ ‘‘အာတာပီတိ ဝီရိယဝါ’’တိ. အထ ဝါ ပဋိပက္ခပ္ပဟာနေ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အဗ္ဘုဿဟနဝသေန ပဝတ္တမာနဿ ဝီရိယဿ သာတိသယံ တဒါတာပနန္တိ ဝီရိယမေဝ တထာ ဝုစ္စတိ, န အညေ ဓမ္မာ. အာတာပီတိ စာယမီကာရော ပသံသာယ, အတိသယဿ ဝါ ဒီပကော. ဝီရိယဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါပိ တဒတ္ထော ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန သမ္မပ္ပဓာနသမင်္ဂိတာ ဝုတ္တာ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ကိလေသာနံ အာတာပနပရိတာပနဋ္ဌေနာ’’တိ. အာတာပနဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ အာရမ္ဘ ဓာတုမာဟ အာဒိတော ဝီရိယာရမ္ဘောတိ ကတွာ, ပရိတာပနဂ္ဂဟဏေန နိက္ကမပရက္ကမဓာတုယော သဗ္ဗသော ပဋိပက္ခတော နိက္ခန္တတံ, ဥပရူပရိ ဝိသေသပ္ပတ္တိဉ္စ ဥပါဒါယ. နိပယတိ ဝိသောသေတိ ပဋိပက္ခံ, တတော ဝါ အတ္တာနံ နိပါတိ ရက္ခတီတိ နိပကော, သမ္ပဇာနော. ကမ္မဋ္ဌာနဿ ပရိဟရဏေ နိယုတ္တာတိ ပါရိဟာရိကာ. “精勤（ātāpī）、审慎（nipako）”这两个词，是说明对如前所述的修习有助益之法。诚然，对于勤修业处者，精进、念、正知这三法极有助益。由精进所支持、由念与正知所守护的业处，不会退失，且能带来更高的殊胜成就。在此，通过基础（戒）的成就而有信的成就，因为戒以信为强力依止；也通过精进等的成就（而有信的成就）。若对可信之境不具信，则如前所述的精进等便不会生起，定亦如是。诚然，正如由于因的关系，信由精进等而成就；同样，由于果的关系，定由彼等而成就。当精进等成就时，定也必然成就；因为对于未得定者，彼等（精进等）是不存在的。那么，在此处念是如何成就的呢？通过摄取“审慎”（nipaka）一词。诚然，当念达到敏锐、明晰的状态时，被称为“练达”（nepakka）。如（经文）所说：“具足最上的念与练达。”然而，在义注中，此义被阐明为：“练达即是慧。”通过摄取它（练达），念也被摄取了，因为没有离念的慧存在。另有他人则说，仅通过“有慧者”（sapañño）一词也摄取了防护慧，因此他们说“审慎者”（nipako）一词的含义是“有念者”（sato）。尽管舍断诸烦恼即是“燃烧”（ātāpana），而那（作用）对于正见等也同样存在，然而“热”（ātāpa）一词，如同“热恼”（ātappa）一词，仅在精进的意义上是确立的，因此说：“精勤者（ātāpī）即是有精进者（vīriyavā）”。再者，于舍断对立法时，精进以激励相应法的方式而转起，其燃烧作用是超胜的，因此唯有精进被称为“热”，而非其他法。并且，“精勤者”（ātāpī）中的这个长音“ī”是用于表示赞叹或超胜。在“有精进者”（vīriyavā）一词中，其后缀“vā”也应被视为具有相同的含义。由此，说明了具足正勤。因此（义注）说：“以燃烧、遍烧诸烦恼故。”在此，通过摄取“燃烧”（ātāpana），（论师）认为这是精进的初始发起，故说为“发起界”（ārambhadhātu）；通过摄取“遍烧”（paritāpana），则由于（它意味着）完全出离对立法，以及逐步证得更高的殊胜境界，故说为“出离界”（nikkamadhātu）与“精勤界”（parakkamadhātu）。（因为）它摧毁、枯竭对立法，或从彼（对立法）中守护、保卫自己，故名“审慎者”（nipako），即正知者（sampajāno）。致力于守护业处者，即是“防护的”（pārihārikā）。 အဘိက္ကမာဒီနိ သဗ္ဗကိစ္စာနိ သာတ္ထကသမ္ပဇညာဒိဝသေန ပရိစ္ဆိဇ္ဇ နေတီတိ သဗ္ဗကိစ္စပရိဏာယိကာ. ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝါ ဥဂ္ဂဟော ပရိပုစ္ဆာ ဘာဝနာရမ္ဘော မနသိကာရဝိဓိ, တတ္ထ စ သက္ကစ္စကာရိတာ သာတစ္စကာရိတာ သပ္ပာယကာရိတာ နိမိတ္တကုသလတာ ပဟိတတ္တတာ အန္တရာအသင်္ကောစော ဣန္ဒြိယသမတ္တပဋိပါဒနာ ဝီရိယသမတာပါဒနံ ဝီရိယသမတာယောဇနန္တိ ဧဝမာဒီနံ သဗ္ဗေသံ ကိစ္စာနံ ပရိဏာယိကာ သဗ္ဗကိစ္စပရိဏာယိကာ. ဘယံ ဣက္ခတီတိ ဘိက္ခူတိ သာဓာရဏတော ဘိက္ခုလက္ခဏကထနေန ပဋိပတ္တိယာဝ ဘိက္ခုဘာဝေါ, န ဘိက္ခကဘိန္နပဋဓရာဒိဘာဝေနာတိ ဒဿေတိ. ဧဝံ ဟိ ကတကိစ္စာနံ သာမဏေရာဒီနံ, ပဋိပန္နာနဉ္စ အပဗ္ဗဇိတာနမ္ပိ သင်္ဂဟော ကတော ဟောတိ. ဣဓ ပန ပဋိပဇ္ဇနကဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘိန္ဒတိ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေတိ ဝါ ဘိက္ခု. သော ဣမံ ဝိဇဋယေတိ ယော နရော သပ္ပညော သီလေ ပတိဋ္ဌာယ အာတာပီ နိပကော စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယန္တိ ဝုတ္တော, သော ဘိက္ခု ဣမံ တဏှာဇဋံ ဝိဇဋယေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒါနိ တမ္ပိ ဝိဇဋနံ ဝေဠုဂုမ္ဗဝိဇဋနေန ဥပမေတွာ ဒဿေတုံ ဂါထာယ ယထာဝုတ္တေ သီလာဒိဓမ္မေ ‘‘ဣမိနာ စ သီလေနာ’’တိအာဒိနာ ပစ္စာမသတိ. တတ္ထ ယသ္မာ ယောဂါဝစရသန္တာနဂတာ နာနာက္ခဏိကာ မိဿကာ သီလာဒိဓမ္မာ ဂါထာယ ဂဟိတာ, တသ္မာ တေ ဧကစ္စံ ဂဏှန္တော ‘‘ဆဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော’’တိ အာဟ. န ဟိ တေ ဆ ဓမ္မာ ဧကသ္မိံ သန္တာနေ ဧကသ္မိံ ခဏေ [Pg.17] လဗ္ဘန္တိ. ယသ္မာ စ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဂါထာ ဘာသိတာ, တသ္မာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနမေဝ ဥပမံ ဒဿေန္တော ‘‘သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုနိသိတန္တိ သုဋ္ဌု နိသိတံ, အတိဝိယ တိခိဏန္တိ အတ္ထော. သတ္ထဿ နိသာနသိလာယံ နိသိတတရဘာဝကရဏံ, ဗာဟုဗလေန စဿ ဥက္ခိပနန္တိ ဥဘယမ္ပေတံ အတ္ထာပန္နံ ကတွာ ဥပမာ ဝုတ္တာတိ တဒုဘယံ ဥပမေယျေ ဒဿေန္တော ‘‘သမာဓိသိလာယံ သုနိသိတံ…ပေ… ပညာဟတ္ထေန ဥက္ခိပိတွာ’’တိ အာဟ. သမာဓိဂုဏေန ဟိ ပညာယ တိက္ခဘာဝေါ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၅; ၄.၉၉; ၅.၁၀၇၁; နေတ္တိ. ၄၀; မိ. ပ. ၂.၁.၁၄). ဝီရိယဉ္စဿာ ဥပတ္ထမ္ဘကံ ပဂ္ဂဏှနတော. ဝိဇဋေယျာတိ ဝိဇဋေတုံ သက္ကုဏေယျ. ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာယ ဟိ ဝတ္တမာနာယ ယောဂါဝစရော တဏှာဇဋံ ဝိဇဋေတုံ သမတ္ထော နာမ. ဝိဇဋနံ စေတ္ထ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဟာနန္တိ အာဟ ‘‘သဉ္ဆိန္ဒေယျ သမ္ပဒါလေယျာ’’တိ. ဒက္ခိဏံ အရဟတီတိ ဒက္ခိဏေယျော, အဂ္ဂေါ စ သော ဒက္ခိဏေယျော စာတိ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျော, အဂ္ဂါ ဝါ ဒက္ခိဏာ အဂ္ဂဒက္ခိဏာ, တံ အရဟတီတိ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျော. “前进”等一切事务，皆以有益正知(sātthakasampajañña)等来限定并引导，故名“一切事务引导者”。或者，于业处的受持、请问、开始修行、作意方法，以及其中恭敬实行、持续实行、适宜实行、善巧于相、有策励心、中间不退缩、令诸根平等、令达精进平等、运用精进平等，此等一切事务的引导者，称为“一切事务引导者”。“见（轮回之）怖畏者，是为比丘”——通过对比丘特征的通常解说，开示了比丘的身份唯由修行而成，并非由乞食、穿着破衣等而成。这样就含摄了已作已办的沙弥等，以及正在修行的未出家者。然而在此，应依正在修行者来理解其义。或者，“他能破除邪恶、不善之法”，故为“比丘”。关于“彼能解此结”，其关联是：经中所说“有智慧的人，安住于戒，有热忱，善巧，修习心与慧”，此比丘能解开此爱欲之结。现在，为了用解开竹丛的比喻来开示此解结，[世尊]通过偈颂，以“依此戒……”等句，回顾了如前所说的戒等诸法。其中，因为偈颂含摄了存在于瑜伽行者相续中、发生于不同刹那且混杂的戒等诸法，所以将它们总括起来说“具足六法”。诚然，此六法不可能在同一相续、同一刹那中获得。又因为偈颂是依个人而说，所以为了开示一个同样依个人的比喻，而说“譬如有人……”等。其中“善磨利”(sunisita)意为“极善磨利”，即“极其锋利”。在磨刀石上将刀磨得更锋利，以及用臂力举起它——此比喻的宣说，是因其兼具此二义。因此，为了在喻义中开示此二者，而说“于定之石上善磨利……以慧之手举起”。诚然，由定之力，慧得锐利。是故世尊说：“心定者能如实知见。”又，精进因其策励之功，而为彼慧之支撑。“能解结”即是“能够解开”。诚然，当出起观(vuṭṭhānagāminīvipassanā)现前时，瑜伽行者便得以堪能解开爱欲之结。而此处的“解结”，即是以永断的方式舍断，故说“应斩断，应粉碎”。堪受供养，故为“应供”；彼既为最上，又为应供，故为“最上应供”。或，最上之供养为“最上供”，彼堪受此供，故为“最上应供”。 ၅. တတြာတိ တဿံ ဂါထာယံ. အယန္တိ ‘‘နရော’’တိ စ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ စ ဝုတ္တော ယောဂါဝစရော. ပုန တတြာတိ တဿံ ပညာယံ. အဿာတိ ဘိက္ခုနော. ကတ္တရိ စေတံ သာမိဝစနံ, အနေနာတိ အတ္ထော. ကရဏီယံ နတ္ထိ ဝိသေသာဓာနဿ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိပညာယ အဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘ပုရိမကမ္မာနုဘာဝေနေဝ ဟိဿ သာ သိဒ္ဓါ’’တိ. တေနာတိ ယောဂိနာ. ဘာဝနာယံ သတတပဝတ္တိတဝီရိယတာယ သာတစ္စကာရိနာ. ပညာဝသေနာတိ ယထာဝုတ္တနေပက္ကသင်္ခါတပညာဝသေန. ယံ ကိဉ္စိ ကတ္တဗ္ဗံ, တဿ သဗ္ဗဿ သမ္ပဇာနဝသေနေဝ ကရဏသီလော, တတ္ထ ဝါ သမ္ပဇာနကာရော ဧတဿ အတ္ထိ, သမ္ပဇာနဿ ဝါ အသမ္မောဟဿ ကာရကော ဥပ္ပာဒကောတိ သမ္ပဇာနကာရီ, တေန သမ္ပဇာနကာရိနာ. အတြာတိ အဿံ ဂါထာယံ. သီလာဒိသမ္ပာဒနေ ဝီရိယဿ တေသံ အင်္ဂဘာဝတော တံ ဝိသုံ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘သီလသမာဓိပညာမုခေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. 5. “于彼”（Tatrāti）即于彼偈颂中。“此”（Ayanti）即被称为“人”与“比丘”的瑜伽行者。再者，“于彼”（tatrāti）即于彼慧中。“彼之”（Assāti）即比丘之。此为作者义的属格，其义为“由此（比丘）”。无有应作之事，因为三因结生慧无有殊胜可增益故。是故说：“因为此（慧）确实仅由其过去业力而成就。”“由彼”（Tenāti）即由瑜伽行者。（此瑜伽行者是）在修行中，因有持续不断的精进而恒常作者。“以慧力”（Paññāvasenāti）即以如前所述，名为审慎之慧力。任何应作之事，他皆有仅凭正知力而作之习性。或者，于彼（应作之事），此人有正知之行。或者，是正知与无痴的作者、生起者，故为“正知行者”。由彼正知行者（而行）。“于此”（Atrāti）即在此偈颂中。在成就戒等时，因精进是其组成部分，故不将其分别执取，而说“主要以戒、定、慧”。 ‘‘ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ ဒဿေတီ’’တိ အဝိဘာဂတော ဒေသနာယ ပိဏ္ဍတ္ထံ ဝတွာ ပုန တံ ဝိဘာဂတော ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္တာဝတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကာယ ဒေသနာယ. သိက္ခာတိ သိက္ခိတဗ္ဗဋ္ဌေန သိက္ခာ. သိက္ခနံ စေတ္ထ အာသေဝနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သီလာဒိဓမ္မေဟိ သံဝရဏာဒိဝသေန အာသေဝန္တော တေ သိက္ခတီတိ [Pg.18] ဝုစ္စတိ. သာသနန္တိ ပဋိပတ္တိသာသနံ. ဥပနိဿယော ဗလဝကာရဏံ. ဝဇ္ဇနံ အနုပဂမနံ. သေဝနာ ဘာဝနာ. ပဋိပက္ခောတိ ပဟာယကပဋိပက္ခော. ယဒိပိ ဂါထာယံ ‘‘သီလေ’’တိ သာမညတော ဝုတ္တံ, န ‘‘အဓိသီလေ’’တိ. တံ ပန တဏှာဇဋာဝိဇဋနဿ ပတိဋ္ဌာဘူတံ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘သီလေန အဓိသီလသိက္ခာ ပကာသိတာ’’တိ. ဘဝဂါမိ ဟိ သီလံ သီလမေဝ, ဝိဘဝဂါမိ သီလံ အဓိသီလသိက္ခာ. သာမညဇောတနာ ဟိ ဝိသေသေ အဝတိဋ္ဌတီတိ. ဧသ နယော သေသသိက္ခာသုပိ. “‘示清净道’（Visuddhimaggaṃ dassetīti），如是不加分别地说了教法的总义后，为了再分别地显示它，而说了‘以此’（ettāvatā）等。其中，‘以此’即是以此教法。‘学’（sikkhā），因有应学之义，故为‘学’。于此，应知‘学’即是亲近修习（āsevanaṃ）。以防护等方式亲近修习戒等法者，被称为学习彼等。‘教’（sāsanaṃ）即实践之教。‘近因’（upanissayo）即强力之因。‘避离’（vajjanaṃ）即不接近。‘亲近’（sevanā）即修习（bhāvanā）。‘对治’（paṭipakkho）即能断的对治法。虽然偈颂中‘于戒’（sīle）是概括而说，而非‘于增上戒’（adhisīle），然而，其意趣在于作为解开爱结的立足处，是故说‘由戒而彰显增上戒学’。因为，趣向‘有’的戒只是戒，趣向‘离有’的戒才是增上戒学。诚然，通说亦安立于别义中。此理亦通于余学。 သီလေနာတိ အဓိသီလသိက္ခာဘူတေန သီလေန. တံ ဟိ အနညသာဓာရဏတာယ သာသနဿ အာဒိကလျာဏတံ ပကာသေတိ, န ယမနိယမာဒိမတ္တံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓံ, သဗ္ဗပါပဿ အကရဏ’’န္တိ စ. ကုသလာနန္တိ မဂ္ဂကုသလာနံ. ကုသလာနန္တိ ဝါ အနဝဇ္ဇာနံ. တေန အရိယဖလဓမ္မာနမ္ပိ သင်္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. သဗ္ဗပါပဿ အကရဏန္တိ သဗ္ဗဿာပိ သာဝဇ္ဇဿ အကိရိယာ အနဇ္ဈာပဇ္ဇနံ. ဧတေန စာရိတ္တဝါရိတ္တဘေဒဿ သဗ္ဗဿ သီလဿ ဂဟဏံ ကတံ ဟောတိ. ကတ္တဗ္ဗာကရဏမ္ပိ ဟိ သာဝဇ္ဇမေဝါတိ. အာဒိဝစနတောတိ ဂါထာယံ ဝုတ္တသမာဓိပညာနံ အာဒိမှိ ဝစနတော. အာဒိဘာဝေါ စဿ တမ္မူလကတ္တာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာနံ. အာဒီနံ ဝါ ဝစနံ အာဒိဝစနံ. အာဒိသဒ္ဒေန စေတ္ထ ‘‘သီလံ သမာဓိ ပညာ စ, ဝိမုတ္တိ စ အနုတ္တရာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၈၆) ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သီလဿ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ ဝိပ္ပဋိသာရာဒိဟေတူနံ ဒူရီကရဏတော အဝိပ္ပဋိသာရာဒိဂုဏာဝဟံ. ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရာဒိဂုဏာဝဟတ္တာ’’တိ ဧတေန န ကေဝလံ သီလဿ ကလျာဏတာဝ ဝိဘာဝိတာ, အထ ခေါ အာဒိဘာဝေါပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တထာ ဟိဿ သုတ္တေ (ပရိ. ၃၆၆) အဝိပ္ပဋိသာရာဒီနံ ဝိမုတ္တိဉာဏပရိယောသာနာနံ ပရမ္ပရပစ္စယတာ ဝုတ္တာ. သမာဓိနာတိ အဓိစိတ္တသိက္ခာဘူတေန သမာဓိနာ. သကလံ သာသနံ သင်္ဂဟေတွာ ပဝတ္တာယ ဂါထာယ အာဒိပဒေန အာဒိမှိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗဿ သီလဿ, တတိယပဒေန ပရိယောသာနေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗာယ ပညာယ ဂဟိတတ္တာ မဇ္ဈေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗော သမာဓိ ပါရိသေသတော ဒုတိယပဒေန ဂယှတီတိ ‘‘ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါတိအာဒိဝစနတော ဟိ သမာဓိ သာသနဿ မဇ္ဈေ’’တိ ဝုတ္တံ, န ကုသလသဒ္ဒဿ သမာဓိပရိယာယတ္တာ. ပုဗ္ဗူပနိဿယဝတော ဟိ သမာဟိတတာဒိအဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂမေန အဘိနီဟာရက္ခမတာ သမာဓိဿ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိဂုဏာဝဟတ္တံ, အဂ္ဂမဂ္ဂပညာယ အဓိဂတာယ ယဒတ္ထံ ပဗ္ဗဇတိ, တံ ပရိယောသိတန္တိ ပညာ သာသနဿ [Pg.19] ပရိယောသာနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သိက္ခာနိသံသမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ သဒ္ဓါဓိပတေယျံ ပညုတ္တရံ ဝိမုတ္တိသာရ’’န္တိ (အ. နိ. ၄.၂၄၅). သကံ စိတ္တံ သစိတ္တံ, သစိတ္တဿ သဗ္ဗသော ကိလေသာနံ သမုစ္ဆိန္ဒနေန ဝိသောဓနံ သစိတ္တပရိယောဒါပနံ. ဧဝံ ပန ပညာကိစ္စေ မတ္ထကပ္ပတ္တေ ဥတ္တရိ ကရဏီယာဘာဝတော သာသနဿ ပညုတ္တရတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တာဒိဘာဝါဝဟနတောတိ ယာဒိသော ဣဋ္ဌေသု, လာဘာဒီသု စ အနုနယာဘာဝတော, တာဒိသော အနိဋ္ဌေသု, အလာဘာဒီသု စ ပဋိဃာဘာဝတော. တတော ဧဝ ဝါ ယာဒိသော အနာပါထဂတေသု ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု, တာဒိသော အာပါထဂတေသုပီတိ တာဒီ. တဿ ဘာဝေါ တာဒိဘာဝေါ, တဿ အာဝဟနတော. ဝါတေနာတိ ဝါတဟေတု. န သမီရတီတိ န စလတိ. န သမိဉ္ဇန္တီတိ န ဖန္ဒန္တိ, ကုတော စလနန္တိ အဓိပ္ပာယော. 戒（sīlena）是指以增上戒学（adhisīlasikkhābhūtena sīlena）之戒。此戒因其不共外道（anaññasādhāraṇatāya）之特性，彰显教法（sāsana）的初善（ādikalyāṇataṃ），而非仅是禁制与律仪（yamaniyamādimattaṃ）。故说：“戒极清净（sīlañca suvisuddhaṃ），诸恶莫作（sabbapāpassa akaraṇa）。”善法（kusalānaṃ）是指道之善法（maggakusalānaṃ），或指无过失之法（anavajjānaṃ）。由此，圣果法（ariyaphaladhammānaṃ）亦被含摄。诸恶莫作（sabbapāpassa akaraṇaṃ）是指对一切有过失之事不为、不犯（akiriyā anajjhāpajjanaṃ）。此中已含摄行持（cāritta）与止持（vāritta）二种差别的一切戒。因为应行而不行（kattabbākaraṇaṃ）亦是有过失的。所谓‘初言’（Ādivacanato），是指戒作为偈颂中所说定与慧之始，应在最初实践。其为开端（ādibhāvo），乃因其是上人法（uttarimanussadhammānaṃ）的根本。或者，最初之言说即为初言（ādivacanaṃ）。此处的‘初’（ādi）字，应理解为含摄了“戒、定、慧与无上解脱”（sīlaṃ samādhi paññā ca, vimutti ca anuttarā）等教言（Dī. Ni. 2.186）。戒因清净（sīlassa visuddhattā），能远离追悔（vippaṭisāra）等之因，从而带来无追悔（avippaṭisāra）等功德。所谓“能带来无追悔等功德”（avippaṭisārādiguṇāvahattā），不仅阐明了戒的善妙，也应理解其亦是开端之义。诚如经中（Pari. 366）所说，从无追悔等，以解脱智（vimuttiñāṇa）为究竟，皆是次第为缘（paramparapaccayatā）。定（samādhinā）是指以增上心学（adhicittasikkhābhūtena samādhinā）之定。在总摄整个教法（sakalaṃ sāsanaṃ）的偈颂中，初句（ādipadena）已摄取了最初应实践的戒，第三句（tatiyapadena）已摄取了最终应实践的慧，因此中间应实践的定，便由第二句依排除法（pārisesato）而摄取。故说：“由‘成就善法’（kusalassa upasampadā）等初言可知，定是教法的中分”，而非因‘善’（kusala）一词是‘定’的同义词。诚然，对有宿因（pubbūpanissaya）者而言，通过具足定等八支，定堪能引发，能带来神通（iddhividhādi）等功德；而当获得最上道慧（aggamaggapaññāya）时，出家之目的即告圆满，故慧是教法的终结（pariyosānaṃ）。因此世尊说：“诸比丘，此梵行（brahmacariyaṃ）为学之利（sikkhānisaṃsaṃ）而住，以信为主导（saddhādhipateyyaṃ），以慧为最上（paññuttaraṃ），以解脱为核心（vimuttisāra）。”（A. Ni. 4.245）自己的心（sakaṃ cittaṃ）即是‘自心’（sacittaṃ）。通过彻底断除一切烦恼（sabbaso kilesānaṃ samucchindanena）来清净自心，即是‘自心之净化’（sacittapariyodāpanaṃ）。如是，当慧的作用（paññākicca）达到顶点（matthakappatta）时，再无更应作者（uttari karaṇīyābhāva），故应知教法以慧为最上（paññuttaratā）。能带来如是性（tādibhāvāvahanato），是指对于可意（iṭṭha）与利得（lābhādi）等，因无贪爱（anunayābhāva）而如是；对于不可意（aniṭṭha）与损失（alābhādi）等，因无瞋恚（paṭighābhāva）而如是。或者，对于未现前（anāpāthagata）的可意与不可意境，其心如何，对于已现前（āpāthagata）者亦复如是，故名‘如是者’（tādī）。其状态即是‘如是性’（tādibhāvo），（慧）能带来此性。‘以风’（vātena）是指以风为因。‘不动’（na samīrati）即不摇（na calati）。‘不摇’（na samiñjanti）即不颤（na phandanti），意指岂会动摇？ တထာတိ ယထာ သီလာဒယော အဓိသီလသိက္ခာဒီနံ ပကာသကာ, တထာ တေဝိဇ္ဇတာဒီနံ ဥပနိဿယဿာတိ တေသံ ပကာသနာကာရူပသံဟာရတ္ထော တထာ-သဒ္ဒေါ. ယသ္မာ သီလံ ဝိသုဇ္ဈမာနံ သတိသမ္ပဇညဗလေန, ကမ္မဿကတဉာဏဗလေန စ သံကိလေသမလတော ဝိသုဇ္ဈတိ ပါရိပူရိဉ္စ ဂစ္ဆတိ, တသ္မာ သီလသမ္ပဒါ သိဇ္ဈမာနာ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိဘာဝေန သတိဗလံ, ဉာဏဗလဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ တဿာ ဝိဇ္ဇတ္တယူပနိဿယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ သဘာဂဟေတုသမ္ပာဒနတော. သတိနေပက္ကေန ဟိ ပုဗ္ဗေနိဝါသဝိဇ္ဇာသိဒ္ဓိ, သမ္ပဇညေန သဗ္ဗကိစ္စေသု သုဒိဋ္ဌကာရိတာပရိစယေန စုတူပပါတဉာဏာနုဗန္ဓာယ ဒုတိယဝိဇ္ဇာသိဒ္ဓိ, ဝီတိက္ကမာဘာဝေန သံကိလေသပ္ပဟာနသဗ္ဘာဝတော ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယတာဝသေန အဇ္ဈာသယသုဒ္ဓိယာ တတိယဝိဇ္ဇာသိဒ္ဓိ. ပုရေတရံ သိဒ္ဓါနံ သမာဓိပညာနံ ပါရိပူရိံ ဝိနာ သီလဿ အာသဝက္ခယဉာဏူပနိဿယတာ သုက္ခဝိပဿကခီဏာသဝေဟိ ဒီပေတဗ္ဗာ. သမာဓိပညာ ဝိယ အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါနံ သီလံ န သဘာဂဟေတူတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘န တတော ပရ’’န္တိ. ‘‘သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၅; ၄.၉၉; နေတ္တိ. ၄၀; မိ. ပ. ၂.၁.၁၄) ဝစနတော သမာဓိသမ္ပဒါ ဆဠဘိညတာယ ဥပနိဿယော. ပညာ ဝိယ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ သမာဓိ န သဘာဂဟေတူတိ ဝုတ္တံ ‘‘န တတော ပရ’’န္တိ. ‘‘ယောဂါ ဝေ ဇာယတေ ဘူရီ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၈၂) ဝစနတော ပုဗ္ဗယောဂေန, ဂရုဝါသဒေသဘာသာကဩသလ္လဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဒီဟိ စ ပရိဘာဝိတာ ပညာသမ္ပတ္တိ ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒဿ ဥပနိဿယော [Pg.20] ပစ္စေကဗောဓိသမ္မာသမ္ဗောဓိယောပိ ပညာသမ္ပတ္တိသန္နိဿယာတိ ပညာယ အနဓိဂန္တဗ္ဗဿ ဝိသေသဿ အဘာဝတော, တဿာ စ ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒဿ ဧကန္တိကကာရဏတော ဟေဋ္ဌာ ဝိယ ‘‘န တတော ပရ’’န္တိ အဝတွာ ‘‘န အညေန ကာရဏေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. “如是”(Tathā)一词，意为阐明戒等是增上戒学等的开显者，也阐明三明等的近依，因此用“如是”一词总摄其开显之相。由于戒在正念正知之力与业自作智(kammassakatañāṇa)之力下，得以从烦恼垢中清净并趋于圆满，因此戒成就在近依成就下，能现起念力与智力，故应知其为三明(vijjattaya)的近依，此乃因其圆满了同分因。以正念的娴熟能成就宿住随念智明(pubbenivāsavijjā)；以正知在一切事务中善见而行的熟习，能成就与死生智(cutūpapātañāṇa)相连结的第二明；因无违越，故有舍离烦恼，凭借作为出离轮回之近依力，由意乐清净，能成就第三明。若无先前已成就的定与慧的圆满，戒作为漏尽智(āsavakkhayañāṇa)的近依，当由干观(sukkhavipassaka)阿罗汉阐明。不像定慧是神通(abhiññā)与无碍解(paṭisambhidā)的同分因，戒并非同分因，故说“非此更余”。依“得定者如实知”(Samāhito yathābhūtaṃ pajānāti)之语，定成就是六神通(chaḷabhiññā)的近依。不像慧是无碍解的同分因，定并非同分因，故说“非此更余”。依“由瑜伽而生慧”(Yogā ve jāyate bhūrī)之语，由往昔的修习，以及通过依师而住、通晓地方语言、学习、请教等所培育的慧成就，是种种无碍解的近依。辟支菩提(paccekabodhi)与正等觉(sammāsambodhi)亦依于慧成就，因为没有智慧所不能证得的殊胜法，且慧是种种无碍解的决定因，故不像下方（戒、定）那样说“非此更余”，而是说“非由其他因缘”。 ဧတ္ထ စ ‘‘သီလသမ္ပတ္တိဉှိ နိဿာယာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ယဿ သမာဓိဝိဇမ္ဘနဘူတာ အနဝသေသာ ဆ အဘိညာ န ဣဇ္ဈန္တိ, တဿ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝသေန န သမာဓိသမ္ပဒါ အတ္ထီတိ. သတိပိ ဝိဇ္ဇာနံ အဘိညေကဒေသဘာဝေ သီလသမ္ပတ္တိသမုဒါဂတာ ဧဝ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ဂဟိတာ. ယထာ ဟိ ပညာသမ္ပတ္တိသမုဒါဂတာ စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ ဥပနိဿယသမ္ပန္နဿ မဂ္ဂေနေဝ ဣဇ္ဈန္တိ, မဂ္ဂက္ခဏေ ဧဝ တာသံ ပဋိလဘိတဗ္ဗတော, ဧဝံ သီလသမ္ပတ္တိသမုဒါဂတာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ သမာဓိသမ္ပတ္တိသမုဒါဂတာ စ ဆ အဘိညာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နဿ မဂ္ဂေနေဝ ဣဇ္ဈန္တီတိ မဂ္ဂါဓိဂမေနေဝ တာသံ အဓိဂမော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနဉ္စ ပစ္စေကဗောဓိသမ္မာသမ္ဗောဓိသမဓိဂမသဒိသာ ဟိ ဣမေသံ အရိယာနံ ဣမေ ဝိသေသာဓိဂမာတိ. ဝိနယသုတ္တာဘိဓမ္မေသု သမ္မာပဋိပတ္တိယာ တေဝိဇ္ဇတာဒီနံ ဥပနိဿယတာပိ ယထာဝုတ္တဝိဓိနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 于此，因经中说“诚然，依靠戒成就”，故对某人而言，若作为定的展现、无余的六神通不能成就，则以最胜的界限而言，他便没有定成就。即使诸明是神通的一部分，此处也只取由戒成就而生的三明。诚然，正如对于具足亲依止者，由慧成就而生的四无碍解(paṭisambhidā)仅由道而成就——因其仅于道刹那被证得；同样地，对于具足亲依止者，由戒成就而生的三明，以及由定成就而生的六神通，也仅由道而成就。因此应知，证得此等，唯由证得道。因为这些圣者的殊胜证得，与独觉佛(Paccekabuddha)和正等觉佛(Sammāsambuddha)证得独觉菩提和正等觉菩提相似。在律、经、论中，正行作为三明等的亲依止之理，亦应如前所述而了知。 သမ္ပန္နသီလဿ ကာမသေဝနာဘာဝတော သီလေန ပဌမန္တဝိဝဇ္ဇနံ ဝုတ္တံ. ယေဘုယျေန ဟိ သတ္တာ ကာမဟေတု ပါဏာတိပါတာဒိဝသေနာပိ အသုဒ္ဓပယောဂါ ဟောန္တိ. ဈာနသုခလာဘိနော ကာယကိလမထဿ သမ္ဘဝေါ ဧဝ နတ္ထီတိ သမာဓိနာ ဒုတိယန္တဝိဝဇ္ဇနံ ဝုတ္တံ ဈာနသမုဋ္ဌာနပဏီတရူပဖုဋကာယတ္တာ. ပညာယာတိ မဂ္ဂပညာယ. ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသေန ဟိ ဧကံသတော အရိယမဂ္ဂေါဝ မဇ္ဈိမာ ပဋိပတ္တိ နာမ. ဧဝံ သန္တေပိ လောကိယပညာဝသေနပိ အန္တဒွယဝိဝဇ္ဇနံ ဝိဘာဝေတဗ္ဗံ. 具足戒者因不享受欲乐，故说由戒远离第一边。诚然，众生大多因欲乐之故，而行杀生等不清净之业。获得禅乐者，身体绝无疲惫，故说由定远离第二边，因其身体遍满禅生殊胜色。所谓“由慧”，即由道慧。诚然，以最胜的解释(niddesa)而言，圣道(ariyamagga)才决定是名为中道(majjhimā paṭipatti)的行道。即使如此，也应以世间慧之力来阐明远离二边。 သီလံ တံသမင်္ဂိနော ကာမသုဂတီသုယေဝ နိဗ္ဗတ္တာပနတော စတူဟိ အပါယေဟိ ဝိမုတ္တိယာ ကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘သီလေန အပါယသမတိက္ကမနုပါယော ပကာသိတော ဟောတီ’’တိ. န ဟိ ပါဏာတိပါတာဒိပဋိဝိရတိ ဒုဂ္ဂတိပရိကိလေသံ အာဝဟတိ. သမာဓိ တံသမင်္ဂိနော မဟဂ္ဂတဘူမိယံယေဝ နိဗ္ဗတ္တာပနေန သကလကာမဘဝတော ဝိမောစေတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သမာဓိနာ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနုပါယော ပကာသိတော ဟောတီ’’တိ. န ဟိ ကာမာဝစရကမ္မဿ အနုဗလပ္ပဒါယီနံ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနံ ဝိက္ခမ္ဘကံ ဈာနံ ကာမဓာတုပရိကိလေသာဝဟံ ဟောတိ. န စေတ္ထ ဥပစာရဇ္ဈာနံ နိဒဿေတဗ္ဗံ, အပ္ပနာသမာဓိဿ [Pg.21] အဓိပ္ပေတတ္တာ. နာပိ ‘‘သီလေနေဝ အတိက္ကမိတဗ္ဗဿ အပါယဘဝဿ သမာဓိနာ အတိက္ကမိတဗ္ဗတာ’’တိ ဝစနောကာသော. သုဂတိဘဝမ္ပိ အတိက္ကမန္တဿ ဒုဂ္ဂတိသမတိက္ကမနေ ကာ ကထာတိ. သဗ္ဗဘဝသမတိက္ကမနုပါယောတိ ကာမဘဝါဒီနံ နဝန္နမ္ပိ ဘဝါနံ သမတိက္ကမနုပါယော သီလသမာဓီဟိ အတိက္ကန္တာပိ ဘဝါ အနတိက္ကန္တာ ဧဝ, ကာရဏဿ အပဟီနတ္တာ. ပညာယ ပနဿ သုပ္ပဟီနတ္တာ တေ သမတိက္ကန္တာ ဧဝ. 戒能使具戒者只投生于欲善趣，是（使之）从四恶趣中解脱的原因，因此说：“以戒，已阐明超越恶趣的方法。”确实，远离杀生等不会带来恶趣的杂染。定能使具定者只投生于广大地，从而从一切欲有中解脱，因此说：“以定，已阐明超越欲界的方法。”确实，能镇伏那为欲界业提供助力的欲贪等的禅那，不会带来欲界的杂染。于此，不应指示近行定，因为意指的是安止定。也不应有“本应只以戒超越的恶趣，却以定来超越”的说法。因为对于超越善趣者而言，超越恶趣又何足道哉？“超越一切有的方法”是指超越欲有等九种有的方法。诸有虽以戒和定超越，但因其原因尚未被舍断，故实未超越。然而，以慧善舍其因，彼等诸有才被真正超越。 တဒင်္ဂပ္ပဟာနဝသေနာတိ ဒီပါလောကေနေဝ တမဿ ပုညကိရိယဝတ္ထုဂတေန တေန တေန ကုသလင်္ဂေန တဿ တဿ အကုသလင်္ဂဿ ပဟာနဝသေန. သမာဓိနာ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနဝသေနာတိ ဥပစာရပ္ပနာဘေဒေန သမာဓိနာ ပဝတ္တိနိဝါရဏေန ဃဋပ္ပဟာရေနေဝ ဇလတလေ သေဝါလဿ တေသံ တေသံ နီဝရဏာဒိဓမ္မာနံ ပဟာနဝသေန. ပညာယာတိ အရိယမဂ္ဂပညာယ. သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဝသေနာတိ စတုန္နံ အရိယမဂ္ဂါနံ ဘာဝိတတ္တာ တံတံမဂ္ဂဝတော အတ္တနော သန္တာနေ ‘‘ဒိဋ္ဌိဂတာနံ ပဟာနာယာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၂၇၇) ဝုတ္တဿ သမုဒယပက္ခိယဿ ကိလေသဂဏဿ အစ္စန္တံ အပ္ပဝတ္တိသင်္ခါတသမုစ္ဆိန္ဒနပ္ပဟာနဝသေန. 以支分断而言，就像灯光驱散黑暗一样，通过属于福行业处的各个善支来断除各个不善支。以镇伏断而言，即通过近行定与安止定，阻止其生起，就像用罐子拨开水面上的浮萍一样，来断除那些盖等法。以智慧，即圣道智慧。以根除断而言，由于修习了四圣道，在拥有各个道的圣者自身的相续中，对于如（《法集论》277）所说“为断除诸见”等属于集谛的烦恼群体，以名为‘究竟不生起’的根除方式断除之。 ကိလေသာနံ ဝီတိက္ကမပဋိပက္ခောတိ သံကိလေသဓမ္မာနံ, ကမ္မကိလေသာနံ ဝါ ယော ကာယဝစီဒွါရေသု ဝီတိက္ကမော အဇ္ဈာစာရော, တဿ ပဋိပက္ခော သီလေန ပကာသိတော ဟောတိ, အဝီတိက္ကမသဘာဝတ္တာ သီလဿ. ဩကာသာဒါနဝသေန ကိလေသာနံ စိတ္တေ ကုသလပ္ပဝတ္တိံ ပရိယာဒိယိတွာ ဥဋ္ဌာနံ ပရိယုဋ္ဌာနံ. တံ သမာဓိ ဝိက္ခမ္ဘေတီတိ အာဟ ‘‘သမာဓိနာ ပရိယုဋ္ဌာနပဋိပက္ခော ပကာသိတော ဟောတီ’’တိ, သမာဓိဿ ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပဟာယကတ္တာ. အပ္ပဟီနဘာဝေန သန္တာနေ အနု အနု သယနတော ကာရဏလာဘေ ဥပ္ပတ္တိရဟာ အနုသယာ, တေ ပန အနုရူပံ ကာရဏံ လဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟာ ထာမဂတာ ကာမရာဂါဒယော သတ္တ ကိလေသာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေ အရိယမဂ္ဂပညာယ သဗ္ဗသော ပဟီယန္တီတိ အာဟ ‘‘ပညာယ အနုသယပဋိပက္ခော ပကာသိတော ဟောတီ’’တိ. 所谓烦恼的违越对治，是指对于杂染法(saṃkilesadhamma)，或对于身语二门中称为违越(vītikkama)、凌驾(ajjhācāro)的业烦恼，其对治由戒(sīla)所开示，因为戒的自性即是不违越。烦恼伺机于心，在彻底占据善法的生起后出现，此为缠(pariyuṭṭhāna)。定(samādhi)能镇伏它，故说“以定开示缠的对治”，因为定能断除缠。由于尚未被断除，在相续中再再潜伏，获得因缘时即能生起，此为随眠(anusaya)。当知彼等是欲贪(kāmarāga)等七种烦恼，在获得相应因缘后即能生起且变得强有力。它们被圣道慧(ariyamaggapaññā)完全断除，故说“以慧开示随眠的对治”。 ကာယဒုစ္စရိတာဒိ ဒုဋ္ဌု စရိတံ, ကိလေသေဟိ ဝါ ဒူသိတံ စရိတန္တိ ဒုစ္စရိတံ, တမေဝ ယတ္ထ ဥပ္ပန္နံ, တံ သန္တာနံ သံကိလေသေတိ ဝိဗာဓတိ, ဥပတာပေတိ စာတိ သံကိလေသော, တဿ ဝိသောဓနံ သီလေန တဒင်္ဂဝသေန ပဟာနံ ဝီတိက္ကမပဋိပက္ခတ္တာ သီလဿ. တဏှာသံကိလေသဿ ဝိသောဓနံ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန [Pg.22] ပဟာနံ ပရိယုဋ္ဌာနပဋိပက္ခတ္တာ သမာဓိဿ, တဏှာယ စဿ ဥဇုဝိပစ္စနိကဘာဝတော. ဒိဋ္ဌိသံကိလေသဿ ဝိသောဓနံ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဟာနံ အနုသယပဋိပက္ခတ္တာ ပညာယ, ဒိဋ္ဌိဂတာနဉ္စ အယာထာဝဂါဟီနံ ယာထာဝဂါဟိနိယာ ပညာယ ဥဇုဝိပစ္စနိကဘာဝတော. 身恶行(kāyaduccarita)等是恶劣的行为，或被烦恼污染的行为，故名恶行(duccarita)。它在何处生起，就污染、困扰、折磨那个相续，故名杂染(saṃkilesa)。它的净化是通过戒(sīla)，以支分断(tadaṅgappahāna)的方式，因为戒是违越的对治法。贪爱杂染的净化是通过镇伏断(vikkhambhanappahāna)，因为定(samādhi)是缠的对治法，且与贪爱直接对立。邪见杂染的净化是通过根除断(samucchedappahāna)，因为慧(paññā)是随眠的对治法，且如实了知的慧与不如实了知的诸见(diṭṭhigata)直接对立。 ကာရဏန္တိ ဥပနိဿယပစ္စယော. သီလေသု ပရိပူရကာရီတိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိဘူတတ္တာ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနံ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသသင်္ခါတာနံ မဟာသီလသိက္ခာပဒါနံ အဝီတိက္ကမနတော ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနံ အာပဇ္ဇနေ သဟသာဝ တေဟိ ဝုဋ္ဌာနေန သီလေသု ယံ ကတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရိပူရံ သမတ္ထံ ကရောတီတိ သီလေသု ပရိပူရကာရီ. တထာ သကဒါဂါမီတိ ‘‘သီလေသု ပရိပူရကာရီ’’တိ ဧတံ ဥပသံဟရတိ တထာ-သဒ္ဒေန. ဧတေ ဟိ ဒွေ အရိယာ သမာဓိပါရိပန္ထိကာနံ ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ ပညာပါရိပန္ထိကဿ သစ္စပဋိစ္ဆာဒကမောဟဿ သဗ္ဗသော အသမူဟတတ္တာ သမာဓိံ, ပညဉ္စ ဘာဝေန္တာပိ သမာဓိပညာသု ယံ ကတ္တဗ္ဗံ, တံ မတ္တသော ပမာဏေန ပဒေသမတ္တမေဝ ကရောန္တီတိ သမာဓိသ္မိံ, ပညာယ စ မတ္တသော ကာရိနော ‘‘သီလေသု ပရိပူရကာရိနော’’ဣစ္စေဝ ဝုစ္စန္တိ. အနာဂါမီ ပန ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ. အရဟာ သဗ္ဗသော သမ္မောဟဿ သုသမူဟတတ္တာ ပညာယ ပရိပူရကာရီ. “缘”(kāraṇa)即亲依止缘(upanissayapaccaya)。“于诸戒圆满行者”(Sīlesu paripūrakārī)，是指由于戒是道梵行的开端，故不违犯名为波罗夷(pārājika)、僧残(saṅghādisesa)的根本梵行学处，且在违犯微小学处时能立即出罪，从而圆满、完全地完成于诸戒应做之事，故名“于诸戒圆满行者”。对于“同样地，一来者”一句，是以“同样”(tathā)一词来含摄“于诸戒圆满行者”此义。此二圣者因对定的障碍——欲贪与瞋恚，以及对慧的障碍、遮蔽真理的痴尚未完全根除，故于修习定与慧时，于定慧所应做之事仅能适度、有量、部分地完成，因此于定与慧是“适度行者”，而被称为“于诸戒圆满行者”。但不还者因已断除欲贪与瞋恚，故于定是圆满行者。阿罗汉则因已完全根除痴，故于慧是圆满行者。 ဝုတ္တံ ဟေတံ ဘဂဝတာ (အ. နိ. ၃.၈၇) – 世尊曾如是说（《增支部》3.87）： ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ, တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပာနိ, တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ ဌိတသီလော စ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု…ပေ… သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ. သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ [Pg.23] ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ…ပေ… သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ ပရိပူရကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ…ပေ… သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော အာသဝါနံ ခယာ…ပေ… ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ. 诸比丘，于此，有比丘于诸戒圆满行，于定适量行，于慧适量行。彼于所有微细学处，有所违犯，亦能出罪。此是何因？诸比丘，于此，我未曾说为不堪能者。然于彼等初梵行、相应梵行之学处，彼是恒戒者、住戒者，于诸学处受持而学。彼因三结已尽，成预流者，不堕恶趣法，决定趣向正觉。再者，诸比丘，有比丘于诸戒……（中略）……彼因三结已尽，贪、瞋、痴薄，成一来者，仅来此世间一次，即作苦之边际。再者，诸比丘，有比丘于诸戒圆满行，于定圆满行，于慧适量行。彼……（中略）……于诸学处受持而学。彼因五下分结已尽，成化生者，于彼处般涅槃，不复从彼世间还。再者，诸比丘，有比丘于诸戒圆满行，于定圆满行，于慧圆满行。彼……（中略）……于诸学处受持而学。彼因诸漏已尽……（中略）……于现法中，自以证智作证、具足而住于无漏之心解脱、慧解脱。 ‘‘ကထ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ သိက္ခာဒိကေ ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ နိဂမေတုံ ‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အညေ စာတိ တယော ဝိဝေကာ, တီဏိ ကုသလမူလာနိ, တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ, တီဏိ ဣန္ဒြိယာနီတိ ဧဝမာဒယော, သိက္ခတ္တိကာဒီဟိ အညေ စ ဂုဏတ္တိကာ. ဧဝရူပါတိ ယာဒိသကာ သိက္ခတ္တိကာဒယော ဣဓ သီလာဒီဟိ ပကာသိတာ ဟောန္တိ, ဧဒိသာ. 问“如何”后，为分别学等、总结已说之义，而说“如是”等言。其中，“及其他”者，谓三远离、三善根、三解脱门、三根等，如是异于学之三法等的其他功德三法。“如是类”者，谓如此处由戒等所开示之学三法等，即是此类。 ဧတ္ထ ဟိ ဝိဝဋ္ဋသန္နိဿိတဿ သီလဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ သီလေန ကာယဝိဝေကော ပကာသိတော ဟောတိ, သမာဓိနာ စိတ္တဝိဝေကော, ပညာယ ဥပဓိဝိဝေကော. တထာ သီလေန အဒေါသော ကုသလမူလံ ပကာသိတံ ဟောတိ, တိတိက္ခပ္ပဓာနတာယ, အပရူပဃာတသဘာဝတာယ စ သီလဿ. သမာဓိနာ အလောဘော ကုသလမူလံ, လောဘပဋိပက္ခတော, အလောဘပဓာနတာယ စ သမာဓိဿ. ပညာယ ပန အမောဟောယေဝ. သီလေန စ အနိမိတ္တဝိမောက္ခမုခံ ပကာသိတံ ဟောတိ. အဒေါသပ္ပဓာနံ ဟိ သီလသမ္ပဒံ နိဿာယ ဒေါသေ အာဒီနဝဒဿိနော အနိစ္စာနုပဿနာ သုခေနေဝ ဣဇ္ဈတိ, အနိစ္စာနုပဿနာ စ အနိမိတ္တဝိမောက္ခမုခံ. သမာဓိနာ အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခမုခံ. ပညာယ သုညတဝိမောက္ခမုခံ. အလောဘပ္ပဓာနံ ဟိ ကာမနိဿရဏံ သမာဓိသမ္ပဒံ နိဿာယ ကာမေသု အာဒီနဝဒဿိနော ဒုက္ခာနုပဿနာ သုခေနေဝ ဣဇ္ဈတိ, ဒုက္ခာနုပဿနာ စ အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခမုခံ. ပညာသမ္ပဒံ နိဿာယ အနတ္တာနုပဿနာ သုခေနေဝ ဣဇ္ဈတိ, အနတ္တာနုပဿနာ စ သုညတဝိမောက္ခမုခံ. တထာ သီလေန အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ပကာသိတံ ဟောတိ. တံ ဟိ သီလေသု ပရိပူရကာရိနော အဋ္ဌမကဿ ဣန္ဒြိယံ. သမာဓိနာ အညိန္ဒြိယံ. တံ ဟိ ဥက္ကံသဂတံ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရိနော အနာဂါမိနော, အဂ္ဂမဂ္ဂဋ္ဌဿ စ ဣန္ဒြိယံ. ပညာယ အညာတာဝိန္ဒြိယံ ပကာသိတံ ဟောတိ. တဒုပ္ပတ္တိယာ ဟိ အရဟာ ပညာယ ပရိပူရကာရီတိ. ဣမိနာ နယေန အညေ စ ဧဝရူပါ ဂုဏတ္တိကာ သီလာဒီဟိ ပကာသေတဗ္ဗာ. 此处，由于此中意指依止离缚(vivaṭṭa)之戒，故由戒开示身远离，由定开示心远离，由慧开示依远离。同样，由戒开示无瞋善根，因为戒以忍耐为首，且有不伤害他人之性。由定开示无贪善根，因为定对治贪，且以无贪为首。至于慧，即是无痴。并且，由戒开示无相解脱门。因为依止以无瞋为首的戒圆满，于瞋中见过患者，无常随观便得以轻易成就，而无常随观即是无相解脱门。由定开示无愿解脱门。因为依止以无贪为首、出离欲的定圆满，于欲中见过患者，苦随观便得以轻易成就，而苦随观即是无愿解脱门。由慧开示空解脱门。因为依止慧圆满，无我随观便得以轻易成就，而无我随观即是空解脱门。同样，由戒开示未知当知根(anaññātaññassāmītindriya)。此根实为于诸戒行圆满的第八人(aṭṭhamaka)之根。由定开示已知根(aññindriya)。此根实为于定中达至究竟的阿那含(anāgāmi)及最上道住者之根。由慧开示具知根(aññātāvindriya)。因为此根生起，阿罗汉即是慧的圆满行者。应以此理趣，由戒等开示其他诸如此类的功德三法。 ၁. သီလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 1. 戒解释之释义 သီလသရူပါဒိကထာဝဏ္ဏနာ 戒之自性等论释义 ၆. ဧဝန္တိ [Pg.24] ဝုတ္တပ္ပကာရေန. အနေကဂုဏသင်္ဂါဟကေနာတိ အဓိသီလသိက္ခာဒီနံ, အညေသဉ္စ အနေကေသံ ဂုဏာနံ သင်္ဂါဟကေန. သီလသမာဓိပညာမုခေနာတိ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိအာဒီသု (ဓ. ပ. ၂၇၇; ထေရဂါ. ၆၇၆; နေတ္တိ. ၅) ဝိယ ဝိပဿနာမတ္တာဒိမုခေန သင်္ခေပတော အဒေသေတွာ သီလသမာဓိပညာမုခေန ဒေသိတောပိ, သတ္တတိံသာယပိ ဝါ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂန္တောဂဓတ္တာ တတ္ထ သီလသမာဓိပညာ မုခံ ပမုခံ ကတွာ ဒေသိတောပိ. ဧတေန သီလသမာဓိပညာသု အဝသေသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနံ သဘာဝတော, ဥပကာရတော စ အန္တောဂဓဘာဝေါ ဒီပိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အတိသင်္ခေပဒေသိတောယေဝ ဟောတိ သဘာဝဝိဘာဂါဒိတော အဝိဘာဝိတတ္တာ. နာလန္တိ န ပရိယတ္တံ န သမတ္ထံ. သဗ္ဗေသန္တိ နာတိသင်္ခေပနာတိဝိတ္ထာရရုစီနမ္ပိ, ဝိပဉ္စိတညုနေယျာနမ္ပိ ဝါ. သင်္ခေပဒေသနာ ဟိ သံခိတ္တရုစီနံ, ဥဂ္ဃဋိတညူနံယေဝ စ ဥပကာရာယ ဟောတိ, န ပနိတရေသံ. အဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ. ပုစ္ဆနဋ္ဌေန ပဉှာ, ကိရိယာ ကရဏံ ကမ္မံ, ပဉှာဝ ကမ္မံ ပဉှာကမ္မံ, ပုစ္ဆနပယောဂေါ. 6. 如是，即以所说的方式。包含众多功德者，是指含摄了增上戒学等以及其他众多功德。以戒定慧为门者：在“诸行无常”等（法句277；长老偈676；导论5）经句中，并非仅以观(vipassanā)等为门作简略教示，而是以戒定慧为门而教示的；又因三十七菩提分法皆包含在清净道之内，故那里也以戒定慧为首要来宣说。由此当知，这已表明其余的菩提分法，因其自性和助益而包含在戒定慧之中。这是极为简略的教示，因为未从自性、分别等方面加以阐明。“不充足”，即不充分，无能力。“对于一切人”，是指对于那些喜好不过于简略也不过于详尽之人，或对于需要详细解说才能理解的所化之人。简略的教示对那些喜好简略者、以及一闻即悟者是有益的，但对其他人则不然。对于此清净道而言。“问题”(pañhā)是就其提问之义而言；“业”(kamma)是行为、造作；“问业”(pañhākamma)即是问题之业，是提问的运用。 ကိံ သီလန္တိ သရူပပုစ္ဆာ. ကေနဋ္ဌေန သီလန္တိ ကေန အတ္ထေန သီလန္တိ ဝုစ္စတိ, ‘‘သီလ’’န္တိ ပဒံ ကံ အဘိဓေယျံ နိဿာယ ပဝတ္တန္တိ အတ္ထော. တယိဒံ သီလံ သဘာဝတော, ကိစ္စတော, ဥပဋ္ဌာနာကာရတော, အာသန္နကာရဏတော စ ကထံ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ကာနဿ လက္ခဏရသပစ္စုပဋ္ဌာနပဒဋ္ဌာနာနီ’’တိ. ပဋိပတ္တိ နာမ ဒိဋ္ဌာနိသံသေ ဧဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ကိမာနိသံသ’’န္တိ. ကတိဝိဓန္တိ ပဘေဒပုစ္ဆာ. ဝိဘာဂဝန္တာနံ ဟိ သဘာဝဝိဘာဝနံ ဝိဘာဂဒဿနမုခေနေဝ ဟောတီတိ. ဝေါဒါနံ ဝိသုဒ္ဓိ. သာ စ သံကိလေသမလဝိမုတ္တိ. တံ ဣစ္ဆန္တေန ယသ္မာ ဥပါယကောသလ္လတ္ထိနာ အနုပါယကောသလ္လံ ဝိယ သံကိလေသော ဇာနိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ကော စဿ သံကိလေသော’’တိ. “什么是戒？”是关于其自性的提问。“以何义为戒？”是问：“戒”一词是依何所指而转起的？此戒，应如何从其自性、作用、现起、近因来了知呢？因此说：“它的相、味、现起、足处是什么？”实践是在见到利益时才会有的，因此问：“有什么利益？”“有多少种？”是关于分类的提问。因为对于有分别的法，其自性的阐明是通过见到其分类而实现的。净化即是清净，也就是从杂染之垢中解脱。因为，想要获得清净者，即是希求善巧方法者，必须了知杂染，如同（他必须了知）不善巧的方法一般，因此（论中）问：‘它的杂染是什么？’ တတြာတိ တသ္မိံ, တဿ ဝါ ပဉှာကမ္မဿ. ဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဝိဝရဏံ. ပုစ္ဆိတော ဟိ အတ္ထော အဝိဘာဝိတတ္တာ နိဂူဠှော မုဋ္ဌိယံ ကတော ဝိယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ဝိဝရဏံ ဝိဿဇ္ဇနံ ဝိဘူတဘာဝကာရဏတော. ပါဏာတိပါတာဒီဟီတိ ဧတ္ထ [Pg.25] ပါဏောတိ ဝေါဟာရတော သတ္တော, ပရမတ္ထတော ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. တဿ သရသေနေဝ ပတနသဘာဝဿ အန္တရေ ဧဝ အတိဝ ပါတနံ အတိပါတော, သဏိကံ ပတိတုံ အဒတွာ သီဃံ ပါတနန္တိ အတ္ထော, အတိက္ကမ္မ ဝါ သတ္ထာဒီဟိ အဘိဘဝိတွာ ပါတနံ အတိပါတော, ပါဏဃာတော. အာဒိသဒ္ဒေန အဒိန္နာဒါနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. တေဟိ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဒုဿီလျကမ္မေဟိ. ဝိရမန္တဿာတိ သမာဒါနဝိရတိဝသေန, သမ္ပတ္တဝိရတိဝသေန စ ဩရမန္တဿ. ဝတ္တပဋိပတ္တိန္တိ ဥပဇ္ဈာယဝတ္တာဒိဝတ္တကရဏံ. စေတနာဒယော ဓမ္မာတိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ပါဠိဝသေန ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ စေတယတီတိ စေတနာ, အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေဟိ သဒ္ဓိံ အာရမ္မဏေ အဘိသန္ဒဟတီတိ အတ္ထော. စေတနာယ အနုကူလဝသေနေဝ ဟိ တံသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တန္တိ. စေတနာ ကာမံ ကုသလတ္တိကသာဓာရဏာ, ဣဓ ပန သီလစေတနာ အဓိပ္ပေတာတိ ကတွာ ‘‘ကုသလာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. စေတသိ နိယုတ္တံ စေတသိကံ, စိတ္တသမ္ပယုတ္တန္တိ အတ္ထော. စေတနာယ သတိပိ စေတသိကတ္တေ ‘‘စေတနာ သီလ’’န္တိ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ တဒညမေဝ ဝိရတိအနဘိဇ္ဈာဒိကံ စေတသိကံ သီလံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဂေါဗလီဗဒ္ဒဉာယေန. သံဝရဏံ သံဝရော. ယထာ အကုသလာ ဓမ္မာ စိတ္တေ န ဩတရန္တိ, တထာ ပိဒဟနံ. အဝီတိက္ကမော ဝီတိက္ကမဿ ပဋိပက္ခဘူတာ အဝီတိက္ကမဝသေန ပဝတ္တစိတ္တစေတသိကာ. တတ္ထ စေတနာ သီလံ နာမာတိအာဒိ ယထာဝုတ္တဿ သုတ္တပဒဿ ဝိဝရဏံ. ဝိရမန္တဿ စေတနာတိ ဝိရတိသမ္ပယုတ္တံ ပဓာနဘူတံ စေတနမာဟ. ပူရေန္တဿ စေတနာတိ ဝတ္တပဋိပတ္တိအာယူဟိနီ. ဝိရမန္တဿ ဝိရတီတိ ဝိရတိယာ ပဓာနဘာဝံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. 于彼者，即于彼问业，或于彼问业。解答者，为阐明。实因被问及之义未被阐明，犹如置于拳中，是隐藏的。对其义的阐明，因能令其显现，故为解答。于“杀生等”中，“生”(pāṇa)者，依世俗说为有情，依胜义说为命根。对彼本性即是衰亡者，于其间令其过度衰亡，是为“杀生”(atipāto)；义为：不令其缓慢衰亡，而迅速令其衰亡。或以刀等，通过征服、压制而令其衰亡，是为“杀生”(atipāto)，即杀害生命。以“等”字，摄集不与取等。由彼杀生等恶戒行。“远离者”，即以受持远离及遇缘远离而止息者。“行持”者，即履行对戒师等之义务。“思等法”者，为依圣典分别开示已略说之义，故说“此已说”等。其中，“思”(cetanā)者，即能思，义为：与自身相应之法一同投向所缘。实因此思，相应之法乃随顺而转起于所缘。思虽通于善等三聚，然此处意指戒思，故当知为“善”。“心所”(cetasika)者，系属于心，义为与心相应。思虽为心所，然因“思是戒”被单独举出，故应以“牛与公牛”之理，知其余远离、无贪等亦为心所戒。“防护”(saṃvara)者，即守护，如此关闭，令不善法不入于心。“不违犯”(avītikkama)者，为违犯之对治法，以不违犯的方式而转起的心、心所法。其中“思名为戒”等，是如前所说经句之阐明。“远离者之思”，是说与远离相应之主导思。“圆满者之思”，是致力于行持之思。“远离者之远离”，是就远离之主导性而说。 ဧတ္ထ ဟိ ယဒါ ‘‘တိဝိဓာ, ဘိက္ခဝေ, ကာယသဉ္စေတနာ ကုသလံ ကာယကမ္မ’’န္တိအာဒိ (ကထာ. ၅၃၉) ဝစနတော ပါဏာတိပါတာဒီနံ ပဋိပက္ခဘူတာ တဗ္ဗိရတိဝိသိဋ္ဌာ စေတနာ တထာပဝတ္တာ ပဓာနဘာဝေန ပါဏာတိပါတာဒိပဋိဝိရတိသာဓိကာ ဟောတိ, တဒါ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိအနဘိဇ္ဈာဒယော စ စေတနာပက္ခိကာ ဝါ, အဗ္ဗောဟာရိကာ ဝါတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ စေတနာသီလံ ဝုတ္တံ. ယဒါ ပန ပါဏာတိပါတာဒီဟိ သင်္ကောစံ အာပဇ္ဇန္တဿ တတော ဝိရမဏာကာရေန ပဝတ္တမာနာ စေတနာဝိသိဋ္ဌာ ဝိရတိ, အနဘိဇ္ဈာဒယော စ တတ္ထ တတ္ထ ပဓာနဘာဝေန ကိစ္စသာဓိကာ ဟောန္တိ, တဒါ တံသမ္ပယုတ္တာ စေတနာ ဝိရတိအာဒိပက္ခိကာ [Pg.26] ဝါ ဟောတိ, အဗ္ဗောဟာရိကာ ဝါတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ စေတသိကသီလံ ဝုတ္တံ. 于此，当依“诸比丘，三种身思是善身业”等（《论事》539）语，与杀生等对立的、以彼远离为特征的思，如是转起而作为主导，能成就对杀生等的远离时，那时，与此思相应的远离、无贪等法，或属于思之一方，或非主要，依此义而说为‘思戒’。又，当对杀生等退避者，以远离的方式转起的、以思为特征的远离，以及无贪等法，在彼彼处作为主导而成就其作用时，那时，与彼等相应的思，或属于远离等法之一方，或非主要，依此义而说为‘心所戒’。 ဣဒါနိ သုတ္တေ အာဂတနယေန ကုသလကမ္မပထဝသေန စေတနာစေတသိကသီလာနိ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပဇဟန္တဿာတိ သမာဒါနဝသေန ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ န ကရိဿာမီ’’တိ သမ္ပတ္တဝတ္ထုကာနိပိ အနဇ္ဈာစရဏေန ပဇဟန္တဿ. သတ္တ ကမ္မပထစေတနာတိ ပါဏာတိပါတာဒိပဟာနသာဓိကာ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ ကုသလကမ္မပထစေတနာ. အဘိဇ္ဈာဒိဝသေန ယံ ပရဒါရဂမနာဒိ ကရီယတိ, တဿ ပဟာယကာ အနဘိဇ္ဈာဒယော သီလန္တိ အာဟ ‘‘စေတသိကံ သီလံ နာမ အနဘိဇ္ဈာ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိဓမ္မာ’’တိ. ယထာ ဟိ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒဝသေန မိစ္ဆာစာရပါဏာတိပါတာဒယော ကရီယန္တိ, ဧဝံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝသေနာပိ တေ ပုတ္တမုခဒဿနာဒိအတ္ထံ ကရီယန္တိ. တေသဉ္စ ပဇဟနကာ အနဘိဇ္ဈာဒယောတိ. ပါတိမောက္ခသံဝရော စာရိတ္တဝါရိတ္တဝိဘာဂံ ဝိနယပရိယာပန္နံ သိက္ခာပဒသီလံ. သတိသံဝရော မနစ္ဆဋ္ဌာနံ ဣန္ဒြိယာနံ အာရက္ခာ, သာ စ တထာပဝတ္တာ သတိယေဝ. ဉာဏသံဝရော ပညာ. ခန္တိသံဝရော အဓိဝါသနာ, သာ စ တထာပဝတ္တာ အဒေါသပဓာနာ ခန္ဓာ, အဒေါသော ဧဝ ဝါ. ဝီရိယသံဝရော ကာမဝိတက္ကာဒီနံ ဝိနောဒနဝသေန ပဝတ္တံ ဝီရိယံ. ပါတိမောက္ခသံဝရသတိသံဝရာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ. 现在，为了依经中所说的方式，就善业道来分别开示思戒与心所戒，故说“复次”等。“断除者”：即以受持“我从今以后决不再做”的方式，以及即使在事已现前时也不违犯的方式而断除者。七种业道思：即依次能成就断除杀生等的七种善业道思。由于贪欲等而行邪淫等，能断除此事的无贪等即是戒，因此说：‘心所戒即无贪……乃至正见诸法’。正如由于贪欲、瞋恚而行邪淫、杀生等，同样地，也由于邪见而为了见到子嗣之面等目的而行此等事。能断除此等事的即是无贪等。波罗提木叉律仪：是属于律藏的学处戒，分为止持与作持。念律仪：即守护以意为第六的诸根，此即如是转起的念。智律仪：即是慧。忍律仪：即是堪忍，此即如是转起的以无瞋为主的诸蕴，或即是无瞋本身。精进律仪：即以遣除欲寻等的方式而转起的精进。关于波罗提木叉律仪、念律仪等所应说的，将于后文阐明。 သောတာနီတိ တဏှာဒိဋ္ဌိအဝိဇ္ဇာဒုစ္စရိတအဝသိဋ္ဌကိလေသသောတာနိ. ‘‘သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ပညာယေတေ ပိဓိယျရေ’’တိ ဝစနေန သောတာနံ သံဝရော ပိဒဟနံ သမုစ္ဆေဒနံ ဉာဏန္တိ ဝိညာယတိ. 诸流：即渴爱流、见流、无明流、恶行流及剩余诸烦恼流。说了“我说防护诸流”之后，又以“彼等由慧而关闭”之语，可知防护诸流即是关闭、断绝，亦即是智。 ဣဒမတ္ထိကတံ မနသိ ကတွာ ယေန ဉာဏေန ယောနိသော ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စယာ ပဋိသေဝီယန္တိ. တံ ပစ္စယပဋိသေဝနမ္ပိ ဉာဏသဘာဝတ္တာ ဧတ္ထေဝ ဉာဏသံဝရေ ဧဝ သမောဓာနံ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. ခမတိ အဓိဝါသေတီတိ ခမော. ဥပ္ပန္နန္တိ တသ္မိံ တသ္မိံ အာရမ္မဏေ ဇာတံ နိဗ္ဗတ္တံ. ကာမဝိတက္ကန္တိ ကာမူပသံဟိတံ ဝိတက္ကံ. နာဓိဝါသေတီတိ စိတ္တံ အာရောပေတွာ အဗ္ဘန္တရေ န ဝါသေတိ. အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိပီတိ ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌံ မိစ္ဆာဇီဝံ ပဟာယ အနဝဇ္ဇေန ပစ္စယပရိယေသနေန သိဇ္ဈနကံ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလမ္ပိ ဧတ္ထေဝ ဝီရိယသံဝရေ ဧဝ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ ဝီရိယသာဓနတ္တာ. ဧတ္ထ စ ယထာ ဉာဏံ တဏှာဒိသောတာနံ ပဝတ္တိနိဝါရဏတော ပိဒဟနဋ္ဌေန သံဝရဏတော သံဝရော စ, ပရတော ပဝတ္တနကဂုဏာနံ အာဓာရာဒိဘာဝတော သီလနဋ္ဌေန သီလံ[Pg.27], ဧဝံ ခန္တိ အနဓိဝါသနေန ဥပ္ပဇ္ဇနကကိလေသာနံ အဓိဝါသနေန သံဝရဏတော သံဝရော စ, ခမနဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇနကဂုဏာနံ အာဓာရာဒိဘာဝတော သီလနဋ္ဌေန သီလံ, ဝီရိယံ ဝိနောဒေတဗ္ဗာနံ ပါပဓမ္မာနံ ဝိနောဒနေန သံဝရဏတော သံဝရော စ, ဝိနောဒနဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇနကဂုဏာနံ အာဓာရာဒိဘာဝတော သီလနဋ္ဌေန သီလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာ ပန ပါတိမောက္ခသီလာဒိ တဿ တဿ ပါပဓမ္မဿ ပဝတ္တိတုံ အပ္ပဒါနဝသေန သံဝရဏံ ပိဒဟနံ, တံ ဥပါဒါယ သံဝရော, ဧဝံ အသမာဒိန္နသီလဿ အာဂတဝတ္ထုတော ဝိရမဏမ္ပီတိ အာဟ ‘‘ယာ စ ပါပဘီရုကာနံ…ပေ… သံဝရသီလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ. န ဝီတိက္ကမတိ ဧတေနာတိ အဝီတိက္ကမော. တထာပဝတ္တော ကုသလစိတ္တုပ္ပာဒေါ. 思惟此义，以智慧如理观察而受用资具。此受用资具也因智慧的自性，而被摄集于此处的智慧防护中。能忍受、能堪忍，故名“忍”。“生起”是指在各个所缘境中生起、产生。“欲寻”是与欲相应的寻。“不忍受”是指不让（欲寻）进入心中，不安住于阿邦答勒。“活命遍净戒”是指舍弃佛陀所呵责的邪命，以无过失的方式寻求资具而成就的活命遍净戒，这也因为由精进所成就，而被摄集于此处的精进防护中。在此应当知道：智慧，因其防止贪爱等流转，以遮蔽义为防护，又因其为后续生起之德的基础，以持守义为戒；同样，忍，因其忍受由不忍受而生的烦恼，以防护义为防护，又因其为能忍耐而生起之德的基础，以持守义为戒；精进，因其遣除当遣除的恶法，以防护义为防护，又因其为能遣除而生起之德的基础，以持守义为戒。又如波罗提木叉戒等，因不给与各个恶法生起的机会而防护、遮蔽，依此称为“防护”；同样，对于未受持戒律者，当（作恶的）事由出现时，他的止息不作（也是戒），因此说：“那些畏惧罪恶的人……等……应当知道是防护戒”。不以此违越，因此叫做“不违越”。如此转起的善心生起。 ၇. အဝသေသေသု ပန ပဉှေသု. သမာဓာနံ သဏ္ဌပနံ. ဒုဿီလျဝသေန ဟိ ပဝတ္တာ ကာယကမ္မာဒယော သမ္ပတိ, အာယတိဉ္စ အဟိတဒုက္ခာဝဟာ, န သမ္မာ ဌပိတာတိ အသဏ္ဌပိတာ ဝိပ္ပကိဏ္ဏာ ဝိသဋာ စ နာမ ဟောန္တိ, သုသီလျဝသေန ပန ပဝတ္တာ တဗ္ဗိပရိယာယတော သဏ္ဌပိတာ အဝိပ္ပကိဏ္ဏာ အဝိသဋာ စ နာမ ဟောန္တိ ယထာ တံ ဩက္ခိတ္တစက္ခုတာ အဗာဟုပ္ပစာလနာဒိ. တေနာဟ ‘‘ကာယကမ္မာဒီနံ သုသီလျဝသေန အဝိပ္ပကိဏ္ဏတာတိ အတ္ထော’’တိ. ဧတေန သမာဓိကိစ္စတော သီလနံ ဝိသေသေတိ. တဿ ဟိ သမာဓာနံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အဝိက္ခေပဟေတုတာ. ဣဒံ ကာယကမ္မာဒီနံ သဏ္ဌပနံ သံယမနံ. ဥပဓာရဏံ အဓိဋ္ဌာနံ မူလဘာဝေါ. တထာ ဟိဿ အာဒိစရဏာဒိဘာဝေါ ဝုတ္တော. တေန ပထဝီဓာတုကိစ္စတော သီလနံ ဝိသေသိတံ ဟောတိ. သာ ဟိ သဟဇာတရူပဓမ္မာနံ သန္ဓာရဏဝသေန ပဝတ္တတိ. ဣဒံ ပန အနဝဇ္ဇဓမ္မာနံ မူလာဓိဋ္ဌာနဘာဝေန. တေနာဟ ‘‘ကုသလာနံ ဓမ္မာန’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ကုသလဓမ္မာ နာမ သပုဗ္ဗဘာဂါ မဟဂ္ဂတာနုတ္တရာ ဓမ္မာ. အညေ ပန အာစရိယာ. သိရဋ္ဌောတိ ယထာ သိရသိ ဆိန္နေ သဗ္ဗော အတ္တဘာဝေါ ဝိနဿတိ, ဧဝံ သီလေ ဘိန္နေ သဗ္ဗံ ဂုဏသရီရံ ဝိနဿတိ. တသ္မာ တဿ ဥတ္တမင်္ဂဋ္ဌော သီလဋ္ဌော. ‘‘သိရော သီသ’’န္တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေ နိရုတ္တိနယေန ‘‘သီလ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော. သီတလဋ္ဌော ပရိဠာဟဝူပသမနဋ္ဌော. တေန တ-ကာရဿ လောပံ ကတွာ နိရုတ္တိနယေနေဝ ‘‘သီလ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ. တထာ ဟိဒံ ပယောဂသမ္ပာဒိတံ သဗ္ဗကိလေသပရိဠာဟဝူပသမကရံ ဟောတိ. ဧဝမာဒိနာတိ [Pg.28] အာဒိ-သဒ္ဒေန သယန္တိ အကုသလာ ဧတသ္မိံ သတိ အပဝိဋ္ဌာ ဟောန္တီတိ သီလံ, သုပန္တိ ဝါ တေန ဝိဟတုဿာဟာနိ သဗ္ဗဒုစ္စရိတာနီတိ သီလံ, သဗ္ဗေသံ ဝါ ကုသလဓမ္မာနံ ပဝေသာရဟသာလာတိ သီလန္တိ ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 7. 此外，于其余诸问中。（戒的第一个意义是）安顿、确立。因为由恶戒而生起的身业等，于现在与未来带来无益与痛苦，未被妥善安立，故被称为未确立、散乱、散逸；而由善戒而生起的则与此相反，被称为已确立、不散乱、不散逸，例如垂视、手臂不摆动等。因此说：“意指身业等依善戒而不散乱。”由此，它将戒与定之作用区分开来。因为定（samādhi）的安顿作用是使相应法不散乱的原因，而此（戒的作用）是身业等的安立与防护。（戒的第二个意义是）支撑、基础、根本。正如其作为最初行持等之相已被阐明。由此，戒与地界之作用被区分开来。因为地界是以支撑俱生色法的方式而行，而此（戒）则是作为无过失法的基础与根本。因此说“诸善法”等。此处的善法是指具有前分、广大与无上之法。至于其他阿阇梨（ācariya）则说：“头首义”者，如头被斩，则全身坏灭；同样，戒若毁，则一切功德之身亦坏灭。因此，戒有最上之首的意义。或者说，本应说“头”（sira/sīsa），但依词源学规则而说为“戒”（sīla），此为其意趣。“清凉义”者，是止息热恼之义。因此，这是表示省略了“t”音，依词源学规则而说为“戒”。因为如此由勤勉所成就的（戒）能止息一切烦恼热恼。“如是等”者，“等”字当知总摄如下诸义：“有此（戒）时，诸不善法被舍弃而眠伏（sayanti），故为戒”；或“一切恶行因此而精力尽失地睡眠（supanti），故为戒”；或“为一切善法堪于进入之殿堂（pavesāraha-sālā），故为戒”。 ၈. ‘‘သီလနဋ္ဌေန သီလ’’န္တိ ပုဗ္ဗေ သဒ္ဒတ္ထုဒ္ဓါရေန ပကာသိတောပိ ဘာဝတ္ထော ဧဝါတိ အာဟ ‘‘သီလနံ လက္ခဏံ တဿာ’’တိ. န ဟိ တဿ စေတနာဒိဘေဒဘိန္နဿ အနဝသေသတော သင်္ဂါဟကော တတော အညော အတ္ထော အတ္ထိ, ယော လက္ခဏဘာဝေန ဝုစ္စေယျ. နနု စ အနေကဘေဒသင်္ဂါဟကံ သာမညလက္ခဏံ နာမ သိယာ, န ဝိသေသလက္ခဏန္တိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘သနိဒဿနတ္တံ ရူပဿ, ယထာ ဘိန္နဿနေကဓာ’’တိ. 8. “‘以持守义为戒’，此义虽已于前通过阐明词义而揭示，但因其即是真实义，故说：‘持守是其相’。因为除了‘持守’之外，再无其他意义能无遗地含摄其思等种种差别，而可被称为相。然，有人质疑：‘能含摄多种差别的应是共相，而非别相。’针对此质问而说：‘如色法虽千差万别，然有可见性。’” ယထာ ဟိ နီလာဒိဝသေန အနေကဘေဒဘိန္နဿာပိ ရူပါယတနဿ သနိဒဿနတ္တံ ဝိသေသလက္ခဏံ တဒညဓမ္မာသာဓာရဏတော. န အနိစ္စတာဒိ ဝိယ, ရုပ္ပနံ ဝိယ ဝါ သာမညလက္ခဏံ, ဧဝမိဓာပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကိံ ပနေတံ သနိဒဿနတ္တံ နာမ? ဒဋ္ဌဗ္ဗတာ စက္ခုဝိညာဏဿ ဂေါစရဘာဝေါ. တဿ ပန ရူပါယတနတော အနညတ္တေပိ အညေဟိ ဓမ္မေဟိ ရူပါယတနံ ဝိသေသေတုံ အညံ ဝိယ ကတွာ သဟ နိဒဿနေန သနိဒဿနန္တိ ဝုစ္စတိ. ဓမ္မသဘာဝသာမညေန ဟိ ဧကီဘူတေသု ဓမ္မေသု ယော နာနတ္တကရော သဘာဝေါ, သော အညံ ဝိယ ကတွာ ဥပစရိတုံ ယုတ္တော. ဧဝံ ဟိ အတ္ထဝိသေသာဝဗောဓော ဟောတီတိ. အထ ဝါ ‘‘သဟ နိဒဿနေနာ’’တိ ဧတ္ထ တဗ္ဘာဝတ္ထော သဟ-သဒ္ဒေါ ယထာ နန္ဒိရာဂသဟဂတာတိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁; မဟာဝ. ၁၄; ပဋိ. မ. ၂.၃၀). 譬如，色处虽有蓝等多种差别，但其可见性是别相，因其不与他法所共。它不像无常等，或如“被毁坏”那样是共相，于此亦当如是了知。然则，此“可见性”为何？即可被见性，是眼识的行境。虽然它与色处并非不同，但为了将色处与其他法区别开来，便将它当作别法，而称其为“有见”（sanidassana，与见俱）。因为在由自性之共性而合一的诸法中，那造成差异的自性，适宜被当作别法来转喻。如此，方能了达意义的差别。又或者，在“与见俱”（saha nidassanena）一句中，“俱”（saha）字是“具有其状态”之义，如在“与喜贪俱行”（nandirāgasahagata）中那样。 ဒုဿီလျဝိဒ္ဓံသနရသန္တိ ကာယိကအသံဝရာဒိဘေဒဿ ဒုဿီလျဿ ဝိဓမနကိစ္စံ. အနဝဇ္ဇရသန္တိ အဂါရယှသမ္ပတ္တိကံ အဂရဟိတဗ္ဗဘာဝေန သမ္ပဇ္ဇနကံ, အဝဇ္ဇပဋိပက္ခဘာဝေန ဝါ သမ္ပဇ္ဇနကံ. လက္ခဏာဒီသူတိ လက္ခဏရသာဒီသု ဝုစ္စမာနေသု ကိစ္စမေဝ, သမ္ပတ္တိ ဝါ ရသောတိ ဝုစ္စတိ, န ရသာယတနရသာဒီတိ အဓိပ္ပာယော. ကေစိ ပန ‘‘ကိစ္စမေဝါ’’တိ အဝဓာရဏံ တဿ ဣတရရသတော ဗလဝဘာဝဒဿနတ္ထန္တိ ဝဒန္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တံ, ကိစ္စမေဝ, သမ္ပတ္တိ ဧဝ ဝါ ရသောတိ ဣမဿ အတ္ထဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. “摧破恶戒味”者，是摧毁有身不守护等差别的恶戒的作用。“无过失味”者，是无有呵责的成就，即以不应被呵责的状态而成就，或以作为过失的对立面而成就。于相、味等被言说时，所谓“味”，意指作用或成就，而非味处等之味，此是其意趣。然而，有人说：“‘唯是作用’中的限定词，是为了显示它比其他味更有力。”那只是他们的个人之见而已，因为（义注师的）意趣是：“（味）唯是作用，或唯是成就”。 သောစေယျပစ္စုပဋ္ဌာနန္တိ [Pg.29] ကာယာဒီဟိ သုစိဘာဝေန ပစ္စုပဋ္ဌာတိ. ဂဟဏဘာဝန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝံ. တေန ဥပဋ္ဌာနာကာရဋ္ဌေန ပစ္စုပဋ္ဌာနံ ဝုတ္တံ, ဖလဋ္ဌေန ပန အဝိပ္ပဋိသာရပစ္စုပဋ္ဌာနံ, သမာဓိပစ္စုပဋ္ဌာနံ ဝါ. သီလံ ဟိ သမ္ပတိယေဝ အဝိပ္ပဋိသာရံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတိ, ပရမ္ပရာယ သမာဓိံ. ဣမဿ ပန အာနိသံသဖလဿ အာနိသံသကထာယံ ဝက္ခမာနတ္တာ ဣဓ အဂ္ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကေစိ ပန ဖလဿ အနိစ္ဆိတတ္တာ ဣဓ အဂ္ဂဟဏန္တိ ဝဒန္တိ, တဒယုတ္တံ ဖလဿ အနေကဝိဓတ္တာ, လောကိယာဒိသီလဿာပိ ဝိဘဇိယမာနတ္တာ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘နိဿိတာနိဿိတဝသေနာ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၀). ယထာ ပထဝီဓာတုယာ ကမ္မာဒိ ဒူရကာရဏံ, သေသဘူတတ္တယံ အာသန္နကာရဏံ, ယထာ စ ဝတ္ထဿ တန္တဝါယတုရိဝေမသလာကာဒိ ဒူရကာရဏံ, တန္တဝေါ အာသန္နကာရဏံ, ဧဝံ သီလဿ သဒ္ဓမ္မဿဝနာဒိ ဒူရကာရဏံ, ဟိရိဩတ္တပ္ပမဿ အာသန္နကာရဏန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဟိရောတ္တပ္ပဉ္စ ပနာ’’တိအာဒိ. ဟိရောတ္တပ္ပေ ဟီတိအာဒိ တဿ အာသန္နကာရဏဘာဝသာဓနံ. တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သမာဒါနဝသေန, တိဋ္ဌတိ အဝီတိက္ကမဝသေနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. “以清净为现起”者，是以身等的清净状态而现起。其“可被执取的状态”即是“应被执取的状态”。因此，以现起的行相之义，说为“现起”；以果之义，则说为“无悔现起”或“定现起”。因为戒能当下现起无悔，并辗转现起定。然而，此功德之果，当知因将在功德说中述及，故此处不取。有人则说：“此处不取，是因为果不被希求。”此说不当，因为果有多种，且世间等戒也将被分别。如后将说：“依有依、无依”等。譬如于地界，业等为远因，其余三者（大种）为近因；又如于布，纺工、织机、梭子等为远因，纱线为近因；同样，于戒，听闻正法等为远因，惭与愧是其近因。为示此义，故说“惭与愧……”等。“有惭愧时……”等句，是成立其为近因之说。于此当知，（戒）依受持而生起，依不违越而住立。 သီလာနိသံသကထာဝဏ္ဏနာ 戒功德说释义 ၉. အဝိပ္ပဋိသာရာဒီတိ ဧတ္ထ ဝိပ္ပဋိသာရပဋိပက္ခော ကုသလစိတ္တုပ္ပာဒေါ အဝိပ္ပဋိသာရော. သော ပန ဝိသေသတော ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ သုပရိသုဒ္ဓံ သီလ’’န္တိ အတ္တနော သီလဿ ပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ပဝတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပါမောဇ္ဇဘောဂသမ္ပတ္တိကိတ္တိသဒ္ဒါဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနီတိ အဝိပ္ပဋိသာရပ္ပယောဇနာနိ. ကုသလာနီတိ အနဝဇ္ဇာနိ. အဝိပ္ပဋိသာရာနိသံသာနီတိ အဝိပ္ပဋိသာရုဒ္ဒယာနိ. ဧတေန အဝိပ္ပဋိသာရော နာမ သီလဿ ဥဒ္ဒယမတ္တံ, သံဝဍ္ဎိတဿ ရုက္ခဿ ဆာယာပုပ္ဖသဒိသံ. အညော ဧဝ ပနာနေန နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗော သမာဓိအာဒိဂုဏောတိ ဒဿေတိ. 9. 于“无悔等”中，“无悔”是与悔恨相反的善心生起。当知，它特别是在以“我实有利，我实善得，我的戒是如此完全清净”的方式省察自己的戒时生起。“等”字包括喜悦、财富成就、美名等。“无悔的功用”是指以无悔为目的。“善”是指无过失的。“无悔的功德”是指无悔的生起。以此显示：所谓的无悔只是戒的一种生起，如同长成的树之树荫与花朵；而通过它，还应成就禅定等其他功德。 သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယာတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ သီလဿ သမ္ပာဒနေန သီလဝတော, တာယ ဧဝ သီလသမ္ပဒါယ. အပ္ပမာဒါဓိကရဏန္တိ အပ္ပမာဒကာရဏာ. ဘောဂက္ခန္ဓန္တိ ဘောဂရာသိံ. ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတီတိ ‘‘ဣတိပိ သီလဝါ, ဣတိပိ ကလျာဏဓမ္မော’’တိ သုန္ဒရော ထုတိဃောသော ဥဋ္ဌဟတိ, လောကံ ပတ္ထရတိ. ဝိသာရဒေါတိ အတ္တနိ ကိဉ္စိ ဂရဟိတဗ္ဗံ [Pg.30] ဥပဝဒိတဗ္ဗံ အပဿန္တော ဝိဂတသာရဇ္ဇော နိဗ္ဘယော. အမင်္ကုဘူတောတိ အဝိလက္ခော. အသမ္မူဠှောတိ ‘‘အကတံ ဝတ မေ ကလျာဏ’’န္တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၂၄၈) ဝိပ္ပဋိသာရာဘာဝတော, ကုသလကမ္မာဒီနံယေဝ စ တဒါ ဥပဋ္ဌာနတော အမူဠှော ပသန္နမာနသော ဧဝ ကာလံကရောတိ. ကာယဿ ဘေဒါတိ ဥပါဒိန္နက္ခန္ဓပရိစ္စာဂါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒါ. ပရံ မရဏာတိ စုတိတော ဥဒ္ဓံ. သုဂတိန္တိ သုန္ဒရံ ဂတိံ. တေန မနုဿဂတိပိ သင်္ဂယှတိ. သဂ္ဂန္တိ ဒေဝဂတိံ. သာ ဟိ ရူပါဒီဟိ ဝိသယေဟိ သုဋ္ဌု အဂ္ဂေါတိ သဂ္ဂေါ, လောကိယတိ ဧတ္ထ ဥဠာရံ ပုညဖလန္တိ လောကောတိ စ ဝုစ္စတိ. “持戒者，因其戒圆满”是指：通过使戒清净圆满而成就，故称持戒者，亦即因其戒圆满。“以不放逸为因”是指以不放逸为原因。“财富积聚”是指财富之聚。“美誉声名远扬”是指：“此人有戒，此人有善法”这样的美善赞叹之声升起，传遍世间。“自信无畏”是指：于自身不见任何可呵责、可指责之处，故远离胆怯，无所畏惧。“不困窘”是指不尴尬。“不昏昧”是指：由于没有“我实未作善”等所带来的悔恨，且当时只有善业等现前，因此他不迷乱，以澄净之心死去。“身坏”是指舍弃所执取的诸蕴，断绝命根。“死后”是指命终之后。“善趣”是指美好的去处，因此也包括人趣。“天界”是指天神的去处。因为它在色等境界上极为殊胜，故称天界；于此可见殊胜的福报，故称世间。 အာကင်္ခေယျ စေတိ ယဒိ ဣစ္ဆေယျ. ပိယော စ အဿန္တိ ပိယာယိတဗ္ဗော ပိယစက္ခူဟိ ပဿိတဗ္ဗော ပေမနိယော ဘဝေယျန္တိ အတ္ထော. မနာပေါတိ သဗြဟ္မစာရီနံ မနဝဍ္ဎနကော, တေသံ ဝါ မနေန ပတ္တဗ္ဗော, မေတ္တစိတ္တေန ဖရိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဂရူတိ ဂရုဋ္ဌာနိယော ပါသာဏဆတ္တသဒိသော. ဘာဝနီယောတိ ‘‘အဒ္ဓါ အယမာယသ္မာ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတီ’’တိ သမ္ဘာဝနီယော. သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေသု ဧဝ ပရိပူရကာရီ အဿ, အနူနကာရီ ပရိပူရဏာကာရေန သမန္နာဂတော ဘဝေယျ. ‘‘အာဒိနာ နယေနာ’’တိ ဧတေန ‘‘အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထမနုယုတ္တော အနိရာကတဇ္ဈာနော ဝိပဿနာယ သမန္နာဂတော ဗြူဟေတာ သုညာဂါရာန’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၆၅) ဧဝမာဒိကေ သီလထောမနသုတ္တာဂတေ သတ္တရသ သီလာနိသံသေ သင်္ဂဏှာတိ. “若希求”，即若有意愿。“为人所爱”，其义为：应被喜爱，应以爱眼看待，是可爱的。“令人喜悦”，即是说：令同梵行者心生欢喜，或为彼等以心所向，以慈心所遍满。“堪受尊重”是指堪受敬重，如石伞盖。“堪受称誉”是指如“这位具寿(āyasmā)确实知其所知，见其所见”般堪受称誉。“于诸戒圆满”是指于四遍净戒圆满，无有缺漏，圆满具足。“以此理则”，以此涵盖了如赞戒经中所说的十七种戒的功德，例如“内心致力于止，不舍禅那，具备观，多住于空闲处”。 ဣဒါနိ န ကေဝလမိမေ ဧဝ အဝိပ္ပဋိသာရာဒယော, အထ ခေါ အညေပိ ဗဟူ သီလာနိသံသာ ဝိဇ္ဇန္တီတိ တေ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ သာသနေတိ ဣမသ္မိံ သကလလောကိယလောကုတ္တရဂုဏာဝဟေ သတ္ထုသာသနေ. အာစာရကုလပုတ္တာနံ ယံ သီလံ ဝိနာ ပတိဋ္ဌာ အဝဋ္ဌာနံ နတ္ထိ, တဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ သီလဿ အာနိသံသာနံ ပရိစ္ဆေဒံ ပရိမာဏံ ကော ဝဒေ ကော ဝတ္တုံ သက္ကုဏေယျာတိ အတ္ထော. ဧတေန သဗ္ဗေသံယေဝ လောကိယလောကုတ္တရာနံ ဂုဏာနံ သီလမေဝ မူလဘူတန္တိ ဒဿေတွာ တတော ပရမ္ပိ မလဝိသောဓနေန, ပရိဠာဟဝူပသမနေန, သုစိဂန္ဓဝါယနေန, သဂ္ဂနိဗ္ဗာနာဓိဂမူပါယဘာဝေန, သောဘာလင်္ကာရသာဓနတာယ ဘယဝိဓမနေန, ကိတ္တိပါမောဇ္ဇဇနေန စ သီလသဒိသံ အညံ သတ္တာနံ ဟိတသုခါဝဟံ နတ္ထီတိ ဒဿေန္တော ‘‘န ဂင်္ဂါ’’တိအာဒိကာ ဂါထာ အဘာသိ. 现在，为显示不仅有无悔等这些功德，尚有许多其他戒的利益存在，故开始说“再者”等。于此，“于教法中”是指于此能带来一切世间与出世间功德的导师的教法中。对于行持善法的良家子(kulaputta)，若无戒，则无立足与安住之处；对于此等具有大威力的戒，谁能言说其利益的界限与限量呢？其义如是。以此显示一切世间与出世间的功德皆以戒为根本后，又为显示再无他物能如戒一般，通过去除污垢、平息热恼、散发净香、作为证得天界与涅槃之方便、作为庄严之饰物、驱散怖畏、以及产生名誉与喜悦，而为众生带来利益安乐，故说了“非恒河”等偈颂。 တတ္ထ [Pg.31] သရဘူတိ ဧကာ နဒီ, ‘‘ယံ လောကေ သရဘူ’’တိ ဝဒန္တိ. နိန္နဂါ ဝါစိရဝတီတိ ‘‘အစိရဝတီ’’တိ ဧဝံနာမိကာ နဒီ, ဝါတိ သဗ္ဗတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော. တေန အဝုတ္တာ ဂေါဓာဝရီစန္ဒဘာဂါဒိကာ သင်္ဂဏှာတိ. ပါဏနဋ္ဌေန ပါဏီနံ သတ္တာနံ ယံ မလံ သီလဇလံ ဝိသောဓယတိ, တံ မလံ ဝိသောဓေတုံ န သက္ကုဏန္တိ ဂင်္ဂါဒယော နဒိယောတိ ပဌမဂါထာယ န-ကာရံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဟာရာတိ မုတ္တာဟာရာ. မဏယောတိ ဝေဠုရိယာဒိမဏယော. အရိယန္တိ ဝိသုဒ္ဓံ. သီလသမုဋ္ဌာနော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ ဂန္ဓော မနောဟရဘာဝတော, ဒိသာသု အဘိဗျာပနတော စ ‘‘သီလဂန္ဓော’’တိ ဝုတ္တော. သော ဟိ ပဋိဝါတေပိ ပဝတ္တတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သတဉ္စ ဂန္ဓော ပဋိဝါတမေတီ’’တိ (ဓ. ပ. ၅၄; အ. နိ. ၃.၈၀; မိ. ပ. ၅.၄.၁). ဒေါသာနံ ဗလံ နာမ ဝတ္ထုဇ္ဈာစာရော, တံ တေသံ ကာတုံ အဒေန္တံ သီလံ ဒေါသာနံ ဗလံ ဃာတေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 于此，萨拉布（Sarabhū）是一条河，世人称之为“萨拉布”。“低流或阿致罗筏底”（Ninnagā vā Aciravatī）是指名为阿致罗筏底的河，而“或”（vā）字在各处皆为不定之义。因此，（此字）也涵摄了未提及的戈达瓦里（Godhāvarī）河、月分（Candabhāgā）河等。戒之水能清净有息者（pāṇīnaṃ，因呼吸而得名）众生的污垢，而恒河等河流却不能清净此垢；应从第一首偈颂中将“不”（na）字移来连接。“璎珞”（hārā）是指珍珠项链。“摩尼”（maṇayo）是指吠琉璃等宝石。“圣”（ariyaṃ）是指清净。由戒而生的名声之香，因其悦意且遍布四方，故称“戒香”。此香确实能逆风而行。因此世尊（Bhagavā）说：“善人之香逆风行。”“过失之力”即是违犯事项，戒不让他们造作此（违犯），故知戒能摧毁过失之力。 သီလပ္ပဘေဒကထာဝဏ္ဏနာ 戒分别论释义 ၁၀. ‘‘ကတိဝိဓ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝိဓ-သဒ္ဒေါ ကောဋ္ဌာသပရိယာယော ‘‘ဧကဝိဓေန ရူပသင်္ဂဟော’’တိအာဒီသု ဝိယ, ပကာရတ္ထော ဝါ, ကတိပ္ပကာရံ ကိတ္တကာ သီလဿ ပကာရဘေဒါတိ အတ္ထော. သီလနလက္ခဏေနာတိ သီလနသင်္ခါတေန သဘာဝေန. 10. 于“有几种”（katividhaṃ）中，“种”（vidha）一词是“部分”的同义词，如在“以一种方式摄色”等语句中；或有“种类”（pakāra）之意，其义为：有多少种类？戒的种类分别有多少？“以整摄为特相”（sīlanalakkhaṇena）是指以其名为“整摄”（sīlana）的自性。 စရန္တိ တေန သီလေသု ပရိပူရကာရိတံ ဥပဂစ္ဆန္တီတိ စရိတ္တံ, စရိတ္တမေဝ စာရိတ္တံ. ဝါရိတတော တေန အတ္တာနံ တာယန္တိ ရက္ခန္တီတိ ဝါရိတ္တံ. အဓိကော သမာစာရော အဘိသမာစာရော, တတ္ထ နိယုတ္တံ, သော ဝါ ပယောဇနံ ဧတဿာတိ အာဘိသမာစာရိကံ. အာဒိ ဗြဟ္မစရိယဿာတိ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ, တဒေဝ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ. ဝိရမတိ ဧတာယ, သယံ ဝါ ဝိရမတိ, ဝိရမဏံ ဝါ ဝိရတိ, န ဝိရတီတိ အဝိရတိ. နိဿယတီတိ နိဿိတံ, န နိဿိတန္တိ အနိဿိတံ. ပရိယန္တော ဧတဿ အတ္ထီတိ ပရိယန္တံ, ကာလေန ပရိယန္တံ ကာလပရိယန္တံ, ယထာပရိစ္ဆိန္နော ဝါ ကာလော ပရိယန္တော ဧတဿာတိ ကာလပရိယန္တံ. ယာဝ ပါဏနံ ဇီဝနံ ကောဋိ ဧတဿာတိ အာပါဏကောဋိကံ. အတ္တနော ပစ္စယေဟိ လောကေ နိယုတ္တံ, တတ္ထ ဝါ ဝိဒိတန္တိ လောကိယံ. လောကံ ဥတ္တရတီတိ လောကုတ္တရံ. 藉此（戒），于诸戒中行而达圆满，故名“行持”；行持即是“操行”。藉此（戒），于所禁之事守护自己，故名“遮止”。殊胜的行仪名为“威仪”；与之相关，或以此为目的，即是“威仪法”。梵行之始名为“初梵行”；此即“初梵行法”。藉此而远离，或其自远离，远离即是“离”；非离，故名“不离”。依赖，故名“依”；非依，故名“无所依”。其有边际，故名“有边际”；以时为边际，名为“有时限”；或其边际为所限定之时，故名“有时限”。以生命之终为究竟，故名“尽寿”。依自身的缘而用于世间，或于世间中被知晓，故名“世间”。超越世间，故名“出世间”。 ပစ္စယတော, ဖလတော စ မဇ္ဈိမပဏီတေဟိ နိဟီနံ, တေသံ ဝါ ဂုဏေဟိ ပရိဟီနန္တိ ဟီနံ. အတ္တနော ပစ္စယေဟိ ပဓာနဘာဝံ နီတန္တိ ပဏီတံ. ဥဘိန္နမေဝ ဝေမဇ္ဈေ [Pg.32] ဘဝံ မဇ္ဈိမံ. အတ္တာဓိပတိတော အာဂတံ အတ္တာဓိပတေယျံ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. တဏှာယ, ဒိဋ္ဌိယာ ဝါ ပရာမဋ္ဌံ ပဓံသိတန္တိ ပရာမဋ္ဌံ. တပ္ပဋိက္ခေပတော အပရာမဋ္ဌံ. ပဋိပ္ပဿဒ္ဓကိလေသံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ. သိက္ခာသု ဇာတံ, သေက္ခဿ ဣဒန္တိ ဝါ သေက္ခံ. ပရိနိဋ္ဌိတသိက္ခာကိစ္စတာယ အသေက္ခဓမ္မပရိယာပန္နံ အသေက္ခံ. တဒုဘယပဋိက္ခေပေန နေဝသေက္ခနာသေက္ခံ. ဟာနံ ဘဇတိ, ဟာနဘာဂေါ ဝါ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဟာနဘာဂိယံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အပ္ပပရိမာဏတ္တာ ပရိယန္တဝန္တံ, ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တဉ္စ သီလံ ပရိယန္တပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. အနပ္ပပရိမာဏတ္တာ အပရိယန္တံ, ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တဉ္စ သီလံ အပရိယန္တပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. သဗ္ဗသော ပုဏ္ဏံ, ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တဉ္စ သီလံ ပရိပုဏ္ဏပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. 就因与果而言，劣于中等与殊胜者，或缺少彼等之功德，故为“劣”。以自之因而达卓越，故为“殊胜”。处于两者之间，故为“中”。由自我主导而来，故为“自我主导”。其余二词亦同此理。被爱或见所执取、毁坏，故为“所执取”。因排拒彼，故为“非所执取”。烦恼已平息，故为“已平息”。生于诸学，或此乃有学者之物，故为“有学”。因学之要务已终而摄于无学法，故为“无学”。因排拒上述两者，故为“非有学非无学”。趣于退，或此有退之分，故为“退分”。其余亦同此理。因量少而有边际且清净之戒，为“有边际清净戒”。因量大而无边际且清净之戒，为“无边际清净戒”。周遍圆满且清净之戒，为“圆满清净戒”。 ၁၁. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘သီလနဋ္ဌေန သီလ’’န္တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၇) ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေန နယေန. ဣဒံ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ပညတ္တသိက္ခာပဒပူရဏန္တိ ဣဒံ အာဘိသမာစာရိကံ ကတ္တဗ္ဗံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဧဝံ ပညတ္တဿ သိက္ခာပဒသီလဿ ပူရဏံ. သိက္ခာပဒသီလံ ဟိ ပူရေန္တော သိက္ခာပဒမ္ပိ ပူရေတိ ပါလေတိ နာမ. သိက္ခာ ဧဝ ဝါ သိက္ခိတဗ္ဗတော, ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗတော စ သိက္ခာပဒံ. တဿ ပူရဏန္တိပိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣဒံ န ကတ္တဗ္ဗန္တိ ပဋိက္ခိတ္တဿ အကရဏန္တိ ဣဒံ ဒုစ္စရိတံ န ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တဿ အကရဏံ ဝိရမဏံ. စရန္တိ တသ္မိန္တိ တသ္မိံ သီလေ တံသမင်္ဂိနော စရန္တီတိ သီလဿ အဓိကရဏတံ ဝိဘာဝေန္တော တေသံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝံ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘သီလေသု ပရိပူရကာရိတာယ ပဝတ္တန္တီ’’တိ. ဝါရိတန္တိ ဣဒံ န ကတ္တဗ္ဗန္တိ ပဋိက္ခိတ္တံ အကပ္ပိယံ. တာယန္တီတိ အကရဏေနေဝ တာယန္တိ. တေနာတိ ဝါရိတ္တသီလမာဟ. ဝါရေတိ ဝါ သတ္ထာ ဧတ္ထ, ဧတေန ဝါတိ ဝါရိတံ, သိက္ခာပဒံ. တံ အဝိကောပေန္တော တာယန္တိ တေနာတိ ဝါရိတ္တံ. သဒ္ဓါဝီရိယသာဓနန္တိ သဒ္ဓါယ, ဥဋ္ဌာနဝီရိယေန စ သာဓေတဗ္ဗံ. န ဟိ အသဒ္ဓေါ, ကုသီတော စ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ပရိပူရေတိ, သဒ္ဓေါ ဧဝ သတ္ထာရာ ပဋိက္ခိတ္တေ အဏုမတ္တေပိ ဝဇ္ဇေ ဘယဒဿာဝီ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသူတိ အာဟ ‘‘သဒ္ဓါသာဓနံ ဝါရိတ္တ’’န္တိ. 11. “如前所说之理”是指如前文（《清净道论》1.7）所说“以戒行义为戒”等理。“此应作”即圆满所制定的学处，亦即圆满如此制定的学处戒：“此威仪法应作、应行”。因为圆满学处戒者，即是圆满、守护学处。或“学”本身因当学、当行，故为“学处”。圆满此学处，亦应如是连结。“此不应作”即不做被禁止之事，即不做、远离世尊所禁止的此恶行。“他们于其中行”：具足者于彼戒中行，以此阐明戒的处所格，显示戒是他们行为生起之处。因此说：“于诸戒中行于圆满”。“所遮止”即“此不应作”所禁止的不适宜之事。“守护”即仅以不作来守护。“由此”是指遮止戒。或导师于此遮止，或以此遮止，故为“所遮止”，即学处。不违犯它而由此得到守护，故为“遮止”。“以信与精进成就”是指应以信和奋发之精进成就。无信、懈怠者不能圆满本分行持，唯有信者，对导师所禁止的微小过失亦见其怖，而受持、学习诸学处，故说“遮止由信成就”。 အဓိသီလသိက္ခာပရိယာပန္နတ္တာ အဘိဝိသိဋ္ဌော သမာစာရောတိ အဘိသမာစာရောတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တမသမာစာရော’’တိ. အဘိသမာစာရောဝ အာဘိသမာစာရိကံ, ယထာ ဝေနယိကောတိ (အ. နိ. ၈.၁၁; ပါရာ. ၈) အဓိပ္ပာယော. အဘိသမာစာရော ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသတော [Pg.33] မဂ္ဂသီလံ, ဖလသီလဉ္စ, တံ အာရဗ္ဘ ဥဒ္ဒိဿ တဒတ္ထံ တပ္ပယောဇနံ ပညတ္တံ အာဘိသမာစာရိကံ. သုပရိသုဒ္ဓါနိ တီဏိ ကာယကမ္မာနိ, စတ္တာရိ ဝစီကမ္မာနိ, သုပရိသုဒ္ဓေါ အာဇီဝေါတိ ဣဒံ အာဇီဝဋ္ဌမကံ. တတ္ထ ကာမံ အာဇီဝဟေတုကတော သတ္တဝိဓဒုစ္စရိတတော ဝိရတိ သမ္မာအာဇီဝေါတိ သောပိ သတ္တဝိဓော ဟောတိ, သမ္မာဇီဝတာသာမညေန ပန တံ ဧကံ ကတွာ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ တိဝိဓကုဟနဝတ္ထုသန္နိဿယတော မိစ္ဆာဇီဝတော ဝိရတိံ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဝုတ္တော ‘‘အာဇီဝေါ သုပရိသုဒ္ဓေါ’’တိ. သေဋ္ဌစရိယဘာဝတော မဂ္ဂေါ ဧဝ ဗြဟ္မစရိယန္တိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ, တဿ. အာဒိဘာဝဘူတန္တိ အာဒိမှိ ဘာဝေတဗ္ဗတံ နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗတံ ဘူတံ ပတ္တံ အာဒိဘာဝဘူတံ. ကိဉ္စာပိ ဒေသနာနုက္ကမေန သမ္မာဒိဋ္ဌိ အာဒိ, ပဋိပတ္တိက္ကမေန ပန အာဇီဝဋ္ဌမကသီလံ အာဒီတိ. တဿ သမ္ပတ္တိယာတိ အာဘိသမာစာရိကဿ သမ္ပဇ္ဇနေန ပရိပူရဏေန အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ သမ္ပဇ္ဇတိ. ယော ဟိ လဟုကာနိပိ အပ္ပသာဝဇ္ဇာနိ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သော ဂရုကာနိ မဟာသာဝဇ္ဇာနိ ဗဟွာဒီနဝါနိ ပရိဝဇ္ဇေဿတီတိ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ. သုတ္တံ ပန ဧတမတ္ထံ ဗျတိရေကဝသေန ဝိဘာဝေတိ. တတ္ထ ဓမ္မန္တိ သီလံ. တံ ဟိ ဥပရိဂုဏဝိသေသာနံ ဓာရဏဋ္ဌေန ဓမ္မောတိ ဝုစ္စတိ. 因其包含于增上戒学(adhisīlasikkhā)中，是极为殊胜的行仪，故为“威仪”(abhisamācāra)；（注释主）说为“最上行仪”。威仪本身即是“威仪法”(ābhisamācārika)，其意如（律藏所说）“律师”(venayiko)。依最胜的解释(ukkaṭṭhaniddesa)，威仪是道戒与果戒；缘于此、指向此、为此目的、以此为用途而制定的，即是“威仪法”。三身业极清净，四语业极清净，活命极清净，此为“活命第八戒”(ājīvaṭṭhamaka)。于此，虽然因活命而远离七种恶行是正活命，故亦有七种，但以正活命之共性而合为一说。或将基于三种伪善之事(kuhanavatthu)而远离邪命合为一处，而说“活命极清净”。因其为最胜之行，道即是梵行，故为“道梵行”(maggabrahmacariya)。“已成初始”(ādibhāvabhūta)，是指已达到在开始时应被培育、应被完成的状态。虽然依教说次第以正见为首，但依实践次第则以活命第八戒为首。其成就，是指通过威仪法的成就与圆满，初梵行(ādibrahmacariyaka)得以成就。若人能远离微小、少过之失，则其必能远离严重、重大、多患之失，此不待言。而经则以否定的方式阐明此义。其中“法”(dhamma)即是戒。因其能支持更高的殊胜功德，故称为“法”。 ဝိရတိသီလဿ ဣတရသီလေန သတိပိ သမ္ပယောဂါဒိကေ အသမ္မိဿကတာဒဿနတ္ထံ ‘‘ဝေရမဏိမတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. 为显示离戒(viratisīla)即使与其他戒有相应等关系，亦不混杂，故说“仅仅是离”(veramaṇimatta)。 ‘‘နိဿိတာနိဿိတဝသေနာ’’တိ ဧတ္ထ လဗ္ဘမာနနိဿယံ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘နိဿယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တဏှာစရိတေန နိဿယိတဗ္ဗတော တဏှာဝ တဏှာနိဿယော. တထာ ဒိဋ္ဌိနိဿယော. ဒိဋ္ဌိစရိတော ဟိ အသတိပိ ဒိဋ္ဌိယာ တဏှာဝိရဟေ ဒိဋ္ဌိနိဿိတောဝ ပဝတ္တတိ. ဒေဝေါတိ စတုမဟာရာဇသက္ကသုယာမာဒိပါကဋဒေဝမာဟ. ဒေဝညတရောတိ အပါကဋံ. တဏှံ ဧဝ နိဿိတန္တိ တဏှာနိဿိတံ. တဏှာယ နိဿိတန္တိ စ ကေစိ ဝဒန္တိ. တေသံ ‘‘ဒွေ နိဿယာ’’တိအာဒိနာ ဝိရုဇ္ဈတိ. သုဒ္ဓိဒိဋ္ဌိယာတိ ‘‘ဣတိ သံသာရသုဒ္ဓိ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တဒိဋ္ဌိယာ, လောကုတ္တရံ သီလန္တိ အဓိပ္ပာယော. တဿေဝါတိ လောကုတ္တရဿေဝ သမ္ဘာရဘူတံ ကာရဏဘူတံ, ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယန္တိ အတ္ထော. “依于所依与非所依”于此，为显示可得之所依，先说“所依”等。于此，因贪行者当依于贪，故贪即是贪所依。同样是见所依。因为见行者即使对见并非无贪，也依然依于见而行。“天”（deva）是指四大王天、帝释（Sakka）、苏亚马（Suyāma）等著名之天。“某天”（devaññatara）是指不著名者。“依于贪”即是贪所依。亦有人言是“被贪所依”。他们的说法与“二依”等相矛盾。“以清净见”是指以“如是轮回将得清净”如此生起之见；其意为出世间戒。“唯彼”是指作为出世间本身的资粮、原因，其义为“作为转向（解脱）的强力助缘”。 ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာတိ ‘‘ဣမဉ္စ ရတ္တိံ, ဣမဉ္စ ဒိဝ’’န္တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၈.၄၁) ဝိယ ကာလဝသေန ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ. ကာလပရိစ္ဆေဒံ အကတွာ သမာဒိန္နမ္ပိ အန္တရာဝိစ္ဆိန္နံ [Pg.34] သမ္ပတ္တဝိရတိဝသေန ယာဝဇီဝံ ပဝတ္တိတမ္ပိ အာပါဏကောဋိကံ န ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယာဝဇီဝံ သမာဒိယိတွာ တထေဝ ပဝတ္တိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. “作时间限定”是指如（《增支部》8.41）“于此夜、于此昼”等，依时间作限定。为显示：即使未作时间限定而受持，但中途有中断的戒，以及依时时离（sampattavirati）的方式奉行终身的戒，皆非尽寿戒（āpāṇakoṭika），故说“终身受持，如是奉行”。 လာဘယသဉာတိအင်္ဂဇီဝိတဝသေနာတိ လာဘယသာနံ အနုပ္ပန္နာနံ ဥပ္ပာဒနဝသေန, ဥပ္ပန္နာနံ ရက္ခဏဝသေန စေဝ ဝဍ္ဎနဝသေန စ ဉာတိအင်္ဂဇီဝိတာနံ အဝိနာသနဝသေန. ကိံ သော ဝီတိက္ကမိဿတီတိ ယော ဝီတိက္ကမာယ စိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပာဒေတိ, သော ကာယဝါစာဟိ ဝီတိက္ကမိဿတီတိ ကိံ ဣဒံ, နတ္ထေတန္တိ အတ္ထော. ပဋိက္ခေပေ ဟိ အယံ ကိံ-သဒ္ဒေါ. 为了利养、名誉、亲属、肢体、生命的缘故，即为了使未生起的利养名誉生起，已生起的利养名誉得到守护和增长，以及为了不损毁亲属、肢体、生命。那人会违犯吗？意思是说，对于连违犯的心都不生起的人，身和语怎么会违犯呢？这是不可能的。“岂”（kiṃ）字在此表示否定。 အာရမ္မဏဘာဝေန ဝဏော ဝိယ အာသဝေ ကာမာသဝါဒိကေ ပဂ္ဃရတီတိ သမ္ပယောဂဘာဝါဘာဝေပိ သဟာသဝေဟီတိ သာသဝံ. တေဘူမကဓမ္မဇာတန္တိ သီလံ တပ္ပရိယာပန္နန္တိ အာဟ ‘‘သာသဝံ သီလံ လောကိယ’’န္တိ. ဘဝဝိသေသာ သမ္ပတ္တိဘဝါ. ဝိနယောတိ ဝိနယပရိယတ္တိ, တတ္ထ ဝါ အာဂတသိက္ခာပဒါနိ. ပါမောဇ္ဇံ တရုဏပီတိ. ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ သပစ္စယနာမရူပဒဿနံ, တဒဓိဋ္ဌာနာ ဝါ တရုဏဝိပဿနာ. နိဗ္ဗိဒါတိ နိဗ္ဗိဒါဉာဏံ. တေန ဗလဝဝိပဿနမာဟ. ဝိရာဂေါ မဂ္ဂေါ. ဝိမုတ္တိ အရဟတ္တဖလံ. ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပစ္စဝေက္ခဏာ. ကထာတိ ဝိနယကထာ. မန္တနာတိ ဝိနယဝိစာရဏာ. ဥပနိသာတိ ယထာဝုတ္တကာရဏပရမ္ပရာသင်္ခါတော ဥပနိဿယော. လောကုတ္တရံ မဂ္ဂဖလစိတ္တသမ္ပယုတ္တံ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလံ. တတ္ထ မဂ္ဂသီလံ ဘဝနိဿရဏာဝဟံ ဟောတိ, ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဿ စ ဘူမိ, ဖလသီလံ ပန ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏဿေဝ ဘူမိ. 作为所缘，犹如疮口一般，它使诸漏（如欲漏等）流出；即使没有相应，但因与诸漏同在，故为有漏。属于三界法类的戒，因其被涵摄在内，故说“有漏戒是世间的”。殊胜有即是成就之有。律指律藏教典，或其中所载的学处。喜悦指初期的喜。如实知见指见到名色及其缘，或以其为基础的初阶观（vipassanā）。厌离指厌离智，此指强有力的观。离欲指道；解脱指阿罗汉果；解脱知见指省察。论议指关于律的论议；商议指对律的审察。近因指如前所述，名为“因之相续”的依止。出世间戒是与道果心相应的以正命为第八的戒。其中，道戒能引致出离有，且是省察智的基础；而果戒仅是省察智的基础。 ၁၂. ဟီနာဓိမုတ္တိဝသေန ဆန္ဒာဒီနမ္ပိ ဟီနတာ. ပဏီတာဓိမုတ္တိဝသေန ပဏီတတာ. တဒုဘယဝေမဇ္ဈတာဝသေန မဇ္ဈိမတာ. ယထေဝ ဟိ ကမ္မံ အာယူဟနဝသေန ဟီနာဒိဘေဒဘိန္နံ ဟောတိ, ဧဝံ ဆန္ဒာဒယောပိ ပဝတ္တိအာကာရဝသေန. သော စ နေသံ ပဝတ္တိအာကာရော အဓိမုတ္တိဘေဒေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယသကာမတာယာတိ ကိတ္တိသိလောကာဘိရတိယာ, ပရိဝါရိစ္ဆာယ ဝါ. ‘‘ကထံ နာမ မာဒိသော ဤဒိသံ ကရေယျာ’’တိ ပါပဇိဂုစ္ဆာယ အရိယဘာဝံ နိဿာယ. အနုပက္ကိလိဋ္ဌန္တိ အတ္တုက္ကံသနပရဝမ္ဘနာဟိ, အညေဟိ စ ဥပက္ကိလေသေဟိ အနုပက္ကိလိဋ္ဌံ. ဘဝဘောဂတ္ထာယာတိ ဘဝသမ္ပတ္တိအတ္ထဉ္စေဝ ဘောဂသမ္ပတ္တိအတ္ထဉ္စ. အတ္တနော ဝိမောက္ခတ္ထာယ ပဝတ္တိတန္တိ သာဝကပစ္စေကဗောဓိသတ္တသီလမာဟ. သဗ္ဗသတ္တာနံ ဝိမောက္ခတ္ထာယာတိ သဗ္ဗသတ္တာနံ သံသာရဗန္ဓနတော [Pg.35] ဝိမောစနတ္ထာယ. ပါရမိတာသီလံ မဟာဗောဓိသတ္တသီလံ. ယာ ကရုဏူပါယကောသလ္လပရိဂ္ဂဟိတာ မဟာဗောဓိံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တာ ပရမုက္ကံသဂတသောစေယျသလ္လေခါ ဒေသကာလသတ္တာဒိဝိကပ္ပရဟိတာ သီလပါရမိတာ. 12. 由于低劣的意解，欲等也变得低劣；由于殊胜的意解，则变得殊胜；由于处于此二者之间，则变得中等。诚然，正如业因其积集而有下劣等差别，同样地，欲等也因其生起方式而有差别。应知，它们的生起方式是由于意解的差别。“欲求名声”是指乐于名誉声望，或欲求侍从。“像我这样的人怎能做这种事呢？”这是基于对恶的厌离与对圣者状态的依止。“无染污”是指不因自赞毁他及其他随烦恼而染污。“为有与受用”是指为了有的成就与受用的成就。“为自己解脱而行”是指声闻菩萨与独觉菩萨的戒。“为一切有情解脱”是指为了一切有情从轮回的束缚中解脱。波罗蜜戒即大菩萨戒。它由悲与方便善巧所摄持，为达无上菩提而行，是已达最上清净与简朴、离于时地有情等差别的戒波罗蜜。 အနနုရူပန္တိ အသာရုပ္ပံ. အတ္တာ ဧဝ ဂရု အဓိပတိ ဧတဿာတိ အတ္တဂရု, လဇ္ဇာဓိကော. အတ္တာဓိပတိတော အာဂတံ အတ္တာဓိပတေယျံ. လောကော အဓိပတိ ဂရု ဧတဿာတိ လောကာဓိပတိ, ဩတ္တပ္ပာဓိကော. ဓမ္မော နာမာယံ မဟာနုဘာဝေါ ဧကန္တနိယျာနိကော, သော စ ပဋိပတ္တိယာဝ ပူဇေတဗ္ဗော. တသ္မာ ‘‘နံ သီလသမ္ပဒါယ ပူဇေဿာမီ’’တိ ဧဝံ ဓမ္မမဟတ္တံ ပူဇေတုကာမေန. “不相符”即是不适宜。以自我为重、为主宰者，是为“自重”，其人多惭。从以自我为主宰而来的是“自我主宰”。以世间为主宰、为重者，是为“世间主宰”，其人多愧。此法具大威力，是唯一能引向出离的，应仅以实践来恭敬它。因此，欲恭敬法之伟大者，应作意：“我将以戒的成就来恭敬它”。 ပရာမဋ္ဌတ္တာတိ ပရာဘဝဝသေန အာမဋ္ဌတ္တာ. တဏှာဒိဋ္ဌိယော ဟိ ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ, ဣမိနာ မေ သီလေန သံသာရသုဒ္ဓိ ဘဝိဿတီ’’တိ ပဝတ္တဿ သီလံ ပရာမသန္တိယော တံ ပရာဘဝံ ပါပေန္တိ မဂ္ဂဿ အနုပနိဿယဘာဝကရဏတော. ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကဿာတိ ပုထုဇ္ဇနေသု ကလျာဏကဿ. သော ဟိ ပုထုဇ္ဇနောဝ ဟုတွာ ကလျာဏေဟိ သီလာဒီဟိ သမန္နာဂတော. ပရာမသနကိလေသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနတော, သမုစ္ဆိန္ဒနတော စ တေဟိ န ပရာမဋ္ဌန္တိ အပရာမဋ္ဌံ. တဿ တဿ ကိလေသဒရထဿ ပဋိပ္ပဿမ္ဘနတော ဝူပသမနတော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ. “被执取”是指因其导向衰败而被触及。确实，贪与见执取着如此施行的戒，认为：“我将以此戒成为天神或某一类天神”，或“以此戒我将得到轮回的清净”，它们使之导向衰败，因为它不成其为道的近因。“贤善的凡夫”是指凡夫中的贤善者。他虽然是凡夫，但具足戒等善法。由于镇伏与根除执取的烦恼，故不被它们所执取，是为“不被执取”。由于彼彼烦恼热恼的平息与止息，故为“已轻安”。 ကတပဋိကမ္မန္တိ ဝုဋ္ဌာနဒေသနာဟိ ယထာဓမ္မံ ကတပဋိကာရံ. ဧဝံ ဟိ တံ သီလံ ပဋိပါကတိကမေဝ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘တံ ဝိသုဒ္ဓ’’န္တိ. ‘‘ကတပဋိကမ္မ’’န္တိ ဣမိနာ စ ‘‘န ပုနေဝံ ကရိဿ’’န္တိ အဓိဋ္ဌာနမ္ပိ သင်္ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘အစ္ဆမံသံ နု ခေါ, သူကရမံသံ နု ခေါ’’တိအာဒိနာ ဝတ္ထုမှိ ဝါ, ‘‘ပါစိတ္တိယံ နု ခေါ, ဒုက္ကဋံ နု ခေါ’’တိအာဒိနာ အာပတ္တိယာ ဝါ, ‘‘မယာ တံ ဝတ္ထု ဝီတိက္ကန္တံ နု ခေါ, န နု ခေါ ဝီတိက္ကန္တ’’န္တိအာဒိနာ အဇ္ဈာစာရေ ဝါ ဝေမတိကဿ သံသယာပန္နဿ. ဝိသောဓေတဗ္ဗံ ယထာဓမ္မံ ပဋိကမ္မေန. ဝိမတိ ဧဝ ဝေမတိကံ, တသ္မိံ ဝေမတိကေ သတိ, ဝိမတိယာ ဥပ္ပန္နာယာတိ အတ္ထော. ဝိမတိ ပဋိဝိနေတဗ္ဗာတိ သယံ ဝါ တံ ဝတ္ထုံ ဝိစာရေတွာ, ဝိနယဓရေ ဝါ ပုစ္ဆိတွာ ကင်္ခါ ဝိနောဒေတဗ္ဗာ. နိက္ကင်္ခေန ပန ကပ္ပိယံ စေ ကာတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ စေ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘ဣစ္စဿ ဖာသု ဘဝိဿတီ’’တိ. “已作补救”是指通过出罪与发露，如法地作了补救。如此，该戒便恢复原状。因此说“它是清净的”。应知，“已作补救”一词也包含了“我将不再如此做”的决意。对于在事（vatthu）上（如：“这是熊肉还是猪肉？”）、或在罪上（如：“是波逸提（pācittiya）还是恶作（dukkaṭa）？”）、或在违犯上（如：“我是否已违犯此事，还是未曾违犯？”）心怀犹豫、陷入怀疑者，应以如法的补救来使其清净。犹豫即是疑惑（vematika）；当有此疑惑时，即是“犹豫已生起”之义。应遣除犹豫，即自己审查其事，或询问持律者，以消除疑惑。无疑惑者，若（事）是允许的，则应做；若是不允许的，则应舍弃。因此说：“如此他便能安乐”。 ‘‘စတူဟိ [Pg.36] အရိယမဂ္ဂေဟီ’’တိအာဒိနာ မဂ္ဂဖလပရိယာပန္နံ သီလံ မဂ္ဂဖလသမ္ပယုတ္တံ ဝုတ္တံ. သမုဒါယေသု ပဝတ္တဝေါဟာရာ အဝယဝေသုပိ ပဝတ္တန္တီတိ. သေသန္တိ သဗ္ဗံ လောကိယသီလံ. 通过“以四圣道”（catūhi ariyamaggehi）等语，说明了包含在道与果中且与道果相应的戒。用于整体的表述，也适用于其部分。其余的皆是世间戒。 ပကတိပီတိ သဘာဝေါပိ. သုခသီလော သခိလော သုခသံဝါသော. တေန ပရိယာယေနာတိ ပကတိအတ္ထဝါစကတ္ထေန. ဧကစ္စံ အဗျာကတံ သီလံ ဣဓာဓိပ္ပေတသီလေန ဧကသင်္ဂဟန္တိ အကုသလဿေဝါယုဇ္ဇမာနတံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ အကုသလ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ သေက္ခတ္တိကံ ဣဓ ဂဟိတံ, ဣဓ န ဥပနီတံ ကုသလတ္တိကန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ဝုတ္တေနေဝ နယေန ကုသလတ္တိကံ အဂ္ဂဟေတွာ ဟီနတ္တိကာဒီနံ ပဉ္စန္နံ တိကာနံ ဝသေန အဿ သီလဿ တိဝိဓတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. “本性”（pakati）亦即自性。性情和善、言语亲切、易于共住。“以彼方式”（tena pariyāyena）是指其表达了本性的含义。为了显示某些无记戒与此处意指的戒被归为一类，是由于其仅不与不善戒相应，故说“于彼，不善”等。其意是：此处只取有学三法（sekkhattika），而未引入善三法（kusalattika）。“以所说之理”（vuttanayeneva）即是：应知此戒的三重性，是依所说之理，不取善三法，而依下劣三法（hīnattika）等五种三法。 ၁၃. ယောဓာတိ ယော ဣဓ. ဝတ္ထုဝီတိက္ကမေတိ အာပတ္တိယာ ဝတ္ထုနော ဝီတိက္ကမနေ အဇ္ဈာစာရေ. ကာမသင်္ကပ္ပာဒယော နဝ မဟာဝိတက္ကာ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ. ဧဝရူပဿာတိ ဧဒိသဿ. တဿ ဟိ သီလဝန္တေ အနုပသင်္ကမိတွာ ဒုဿီလေ သေဝန္တဿ တတော ဧဝ တေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇနေန ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမေ အဒေါသဒဿာဝိနော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပဗဟုလတာယ မနစ္ဆဋ္ဌာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အရက္ခတော သီလံ ဧကံသေနေဝ ဟာနဘာဂိယံ ဟောတိ, န ဌိတိဘာဂိယံ, ကုတော ဝိသေသာဒိဘာဂိယတာ. သီလသမ္ပတ္တိယာတိ သီလပါရိပူရိယာ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေန. အဃဋန္တဿ ဥတ္တရီတိ ဥတ္တရိ ဝိသေသာဓိဂမာယ အဝါယမန္တဿ. ဌိတိဘာဂိယံ သီလံ ဘဝတိ အသမာဓိသံဝတ္တနိယတ္တာ. သမ္ပာဒိတေ ဟိ သမာဓိသ္မိံ သီလဿ သမာဓိသံဝတ္တနိယတာ နိစ္ဆိယတိ. သမာဓတ္ထာယာတိ သမထဝသေန သမာဓာနတ္ထာယ. နိဗ္ဗိဒန္တိ ဝိပဿနံ. ဗလဝဝိပဿနာဒဿနတ္ထံ နိဗ္ဗိဒါဂဟဏံ တာဝတာပိ သီလဿ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဘာဝသိဒ္ဓိတော. 13. “于此者”（yodha）即“于此”（yo idha）。“违犯事”（vatthuvītikkama）即于罪之事上违犯，于越轨行为中。欲寻（kāmasaṅkappa）等九种大寻（mahāvitakka）是邪寻（micchāsaṅkappa）。“如是之人”（evarūpassa）即“如此者”（edisassa）。确实，对于不亲近具戒者而亲近破戒者，由此随顺彼等之见，于制戒的违犯中不见过患，邪寻繁多，不护心为第六的诸根之人，其戒决定是退分（hānabhāgiya），非住分（ṭhitibhāgiya），更何况胜进分（visesādibhāgiyatā）？“戒成就”（sīlasampatti）是指以四遍净戒（catupārisuddhisīla）令戒圆满。“不努力于上”（aghaṭantassa uttari）是指不为更高的殊胜证得而努力者。戒成住分，是因其不能引生定。确实，当定已成就时，戒能引生定的性质才被确定。“为得定”（samādhatthāya）即是以止（samatha）的方式为得定。“厌离”（nibbidā）即是观（vipassanā）。为显示强有力的观而取厌离，因为由此亦可成就戒的抉择分性（nibbedhabhāgiya）。 ယာနိ စ သိက္ခာပဒါနိ နေသံ ရက္ခိတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော, တာနိ ပန အသာဓာရဏပညတ္တိတော အညာနိ. နေသန္တိ ‘‘ရက္ခိတဗ္ဗာနီ’’တိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ ကတ္တရိ သာမိဝစနံ, တေဟိ ဘိက္ခူဟီတိ အတ္ထော. သတိ ဝါ ဥဿာဟေတိ ဥဿက္ကိတွာ သီလာနိ ရက္ခိတုံ ဥဿာဟေ သတိ. ဒသာတိ သာမဏေရေဟိ ရက္ခိတဗ္ဗသီလမာဟ ဃဋိကာရာဒီနံ ဝိယ. အဋ္ဌာတိ နစ္စာဒိမာလာဒိဝေရမဏိံ ဧကံ ကတွာ သဗ္ဗပစ္ဆိမဝဇ္ဇာနိ အဋ္ဌ. “那些学处（sikkhāpada）是他们应守护的”，这是其关联；但它们因其非共通的制定而有别于其他。“他们”（nesaṃ）是相对于“应守护”一词，作主事的所有格，意即“由那些比丘（bhikkhu）”。“当有努力时”（sati vā ussāhe）即指当有努力去守护诸戒时。“十”是指沙弥（sāmaṇera）应守护的戒，如陶师（Ghaṭikāra）等人所持的戒。“八”是指将离歌舞等与离花环等合为一戒，舍弃最后（的金银戒），共为八戒。 အဝီတိက္ကမောတိ [Pg.37] ပဉ္စန္နံ သီလာနံ အဝီတိက္ကမော. ပကတိသီလန္တိ သဘာဝသီလံ. တတြူပပတ္တိနိယတံ ဟိ သီလံ ဥတ္တရကုရုကာနံ. မရိယာဒါစာရိတ္တန္တိ တဿ တဿ သာဝဇ္ဇဿ အကရဏေ မရိယာဒဘူတံ, တတ္ထ တတ္ထ ကုလာဒီသု ပုဗ္ဗပုရိသေဟိ ဌပိတံ စာရိတ္တံ. ကုလဒေသပါသဏ္ဍဓမ္မော ဟိ ‘‘အာစာရသီလ’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ. တတ္ထ ကုလဓမ္မော တာဝ ဗြာဟ္မဏာဒီနံ အမဇ္ဇပါနာဒိ, ဒေသဓမ္မော ဧကစ္စဇနပဒဝါသီနံ အဟိံသနာဒိ, ပါသဏ္ဍဓမ္မော တိတ္ထိယာနံ ယမနိယမာဒိ. တိတ္ထိယမတံ ဟိ ဒိဋ္ဌိပါသေန, တဏှာပါသေန စ ဍေတိ ပဝတ္တတိ, ပါသံ ဝါ ဗာဓံ အရိယဝိနယဿ ဍေတီတိ ‘‘ပါသဏ္ဍ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ပကတိယာ သီလဝတီ ဟောတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၀) ဝစနတော ဗောဓိသတ္တမာတု ပဉ္စသိက္ခာပဒသီလံ ပရိပုဏ္ဏမေဝ. ဣဒံ ပန ဥက္ကံသဂတံ ဗောဓိသတ္တပိတရိပိ စိတ္တုပ္ပာဒမတ္တေနပိ အသံကိလိဋ္ဌံ ‘‘ဓမ္မတာသီလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကာမဂုဏူပသံဟိတန္တိ ကာမကောဋ္ဌာသေသု အဿာဒူပသံဟိတံ ကာမဿာဒဂဓိတံ. ဓမ္မတာသီလန္တိ ဓမ္မတာယ ကာရဏနိယာမေန အာဂတံ သီလံ. သီလပါရမိံ ဟိ ပရမုက္ကံသံ ပါပေတွာ ကုစ္ဆိဂတဿ မဟာဗောဓိသတ္တဿ သီလတေဇေန ဂုဏာနုဘာဝေန ဗောဓိသတ္တမာတု သရသေနေဝ ပရမသလ္လေခပ္ပတ္တံ သီလံ ဟောတိ. မဟာကဿပါဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဘဒ္ဒါဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. တေ ကိရ သုစိရံ ကာလံ သုပရိသုဒ္ဓသီလာ ဧဝ ဟုတွာ အာဂတာ. တေနာဟ ‘‘သုဒ္ဓသတ္တာန’’န္တိ. တာသု တာသု ဇာတီသူတိ သီလဝရာဇမဟိံသရာဇာဒိဇာတီသု. ပုဗ္ဗေ ပုရိမဇာတိယံ သိဒ္ဓေါ ဟေတု ဧတဿာတိ ပုဗ္ဗဟေတုကသီလံ. ဣဒံ ပန ပကတိသီလာဒိသမာဒါနေန ဝိနာ အဝီတိက္ကမလက္ခဏံ သမ္ပတ္တဝိရတိသင်္ဂဟံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 不违犯，即不违犯五戒。本性戒，即自性之戒。诚然，北俱卢洲(Uttarakuru)众生的戒，是因生于彼处而确定的。界限行持，是指对于种种有过失之事不行，作为一种界限，是往昔先贤在各个家族等中建立的行仪。所谓行仪戒(ācārasīla)，意指家族之法、地域之法、外道之法。其中，家族之法如婆罗门等不饮酒等；地域之法如某些地区居民的不伤害等；外道之法如外道们的禁制(yama)、遵行(niyama)等。诚然，外道之见，因其设置或导致邪见之索与贪爱之索，或为圣律设置罗网与障碍，故被称为“外道”(pāsaṇḍa)。依“天生具戒”(《长部》2.20)之语，菩萨之母的五学处(pañcasikkhāpada)戒是圆满的。而此戒达到究竟，在菩萨之父处，乃至仅以心生起亦不被染污，被称为“法性戒”。与欲乐相应，即与诸欲分中的滋味相应，或贪著于欲味。法性戒是依法性、因缘法则而来的戒。诚然，当戒波罗蜜达到究竟圆满时，因住于母胎的大菩萨的戒德威力与功德神力，菩萨之母的戒，仅凭自性便达到最极清净。大迦叶(Mahākassapa)等中的“等”字，摄集了跋陀(Bhaddā)等人。据说他们长久以来皆是戒行极为清净者，因此说他们是“清净有情”。在彼彼生中，如在尸罗婆王(Sīlavarāja)、水牛王(Mahiṃsarāja)等本生中。前因戒，是指此戒在过去前生中已有成就之因。此戒则应知，非由受持本性戒等，而是以不违犯为相，摄于正至离(sampattavirati)中。 ယံ ဘဂဝတာ ဧဝံ ဝုတ္တံ သီလန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဓာတိ ဝက္ခမာနသီလပရိပူရကဿ ပုဂ္ဂလဿ သန္နိဿယဘူတသာသနပရိဒီပနံ, အညသာသနဿ စ တထာဘာဝပဋိသေဓနံ. ဝုတ္တံ ဟေတံ ‘‘ဣဓေဝ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော…ပေ… သုညာ ပရပ္ပဝါဒါ သမဏေဘိ အညေဟီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၁၄; မ. နိ. ၁.၁၃၉; အ. နိ. ၄.၂၄၁). ဘိက္ခူတိ တဿ သီလဿ ပရိပူရကပုဂ္ဂလပရိဒီပနံ. ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတောတိ ဣဒမဿ ပါတိမောက္ခသီလေ ပတိဋ္ဌိတဘာဝပရိဒီပနံ. ဝိဟရတီတိ ဣဒမဿ တဒနုရူပဝိဟာရသမင်္ဂိဘာဝပရိဒီပနံ. အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နောတိ ဣဒံ ပါတိမောက္ခသံဝရဿ, ဥပရိအဓိဂန္တဗ္ဗဂုဏာနဉ္စ ဥပကာရကဓမ္မပရိဒီပနံ. အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီတိ ဣဒံ ပါတိမောက္ခတော အစဝနဘာဝပရိဒီပနံ. သမာဒါယာတိ သိက္ခာပဒါနံ အနဝသေသတော အာဒါနပရိဒီပနံ. သိက္ခတီတိ သိက္ခာယ သမင်္ဂိဘာဝပရိဒီပနံ[Pg.38]. သိက္ခာပဒေသူတိ သိက္ခိတဗ္ဗဓမ္မပရိဒီပနံ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော အာဝိ ဘဝိဿတိ. “为世尊所如是说”，是与“戒”的关联。“于此”，是说明圆满将说之戒者所依止的教说，并否定其他教说亦能如此。正如经中所说：“诸比丘，唯有在此……乃至……其他外道则空无沙门。”“比丘”，是说明此戒的圆满者。“以波罗提木叉律仪防护”，这是说明他安住于波罗提木叉戒。“住”，这是说明他具足与之相应的行住。“具足正行与行境”，这是说明对波罗提木叉律仪以及对更高应证得之德有助益的法。“于微小罪过中见怖畏”，这是说明他不从波罗提木叉退失。“受持”，这是说明毫无遗漏地领受诸学处。“学”，这是说明他具足于学。“于诸学处”，这是说明所应学之法。此处所应说者，将于后文显明。 သောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေ ပတိဋ္ဌိတဘိက္ခု. တေန ယာဒိသဿ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ, တံ ဒဿေတိ. စက္ခုနာတိ ယတော သော သံဝရော, တံ ဒဿေတိ. ရူပန္တိ ယတ္ထ သော သံဝရော, တံ ဒဿေတိ. ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီတိ သံဝရဿ ဥပါယံ ဒဿေတိ. ယတွာဓိကရဏ…ပေ… အနွာဿဝေယျုန္တိ သံဝရဿ ပဋိပက္ခံ တတ္ထ အာဒီနဝံ ဒဿေတိ. သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတီတိ ပဂေဝ သတိယာ ဥပဋ္ဌပေတဗ္ဗတံ ဒဿေတိ. ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယန္တိ သတိယာ ဥပဋ္ဌာပနမေဝ စက္ခုန္ဒြိယဿ အာရက္ခာတိ ဒဿေတိ. စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီတိ တထာဘူတာ သတိယေဝေတ္ထ သံဝရောတိ ဒဿေတိ. ဝီတိက္ကမဿ ဝသေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဆန္နံ သိက္ခာပဒါနန္တိ ‘‘အာဇီဝဟေတု အာဇီဝကာရဏာ အသန္တံ အဘူတံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဥလ္လပတီ’’တိအာဒိနာ အာဂတာနံ ဆန္နံ ပါရာဇိကာဒိပဋိသံယုတ္တာနံ သိက္ခာပဒါနံ. သာမန္တဇပ္ပနာဒိနာ တိဝိဓေန ကုဟနဝတ္ထုနာ ဝိမှာပနံ ကုဟနာ. အတ္တာနံ, ဒါယကံ ဝါ ဥက္ခိပိတွာ ယထာ သော ကိဉ္စိ ဒဒါတိ, ဧဝံ ကထနံ လပနာ. နိမိတ္တံ ဝုစ္စတိ ပစ္စယဒါနသညုပ္ပာဒကံ ကာယဝစီကမ္မံ, တေန နိမိတ္တေန စရတိ, နိမိတ္တံ ဝါ ကရောတီတိ နေမိတ္တိကော, တဿ ဘာဝေါ နေမိတ္တိကတာ. ဂန္ဓာဒယော ဝိယ လာဘာယ ပရေသံ အက္ကောသနာဒိနာ နိပိသတီတိ နိပ္ပေသော, နိပ္ပေသောဝ နိပ္ပေသိကော, တဿ ဘာဝေါ နိပ္ပေသိကတာ. မဟိစ္ဆတာယ အတ္တနာ လဒ္ဓလာဘေန ပရတော လာဘပရိယေသနာ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသနတာ. ဧဝမာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အနုပ္ပိယဘာဏိတာစာဋုကမျတာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ပဋိသင်္ခါနေန ပစ္စဝေက္ခဏာယ ပရိသုဒ္ဓေါ အသံကိလိဋ္ဌော ပဋိသင်္ခါနပရိသုဒ္ဓေါ. စတ္တာရော ပစ္စယာ ပရိဘုဉ္ဇီယန္တိ ဧတေနာတိ စတုပစ္စယပရိဘောဂေါ, တထာပဝတ္တာ အနဝဇ္ဇစေတနာ. 比丘安住于波罗提木叉律仪戒。以此显示他应当希求怎样的根律仪戒。眼根，显示律仪所依处。色尘，显示律仪所缘境。见色时不取相、不取随好，显示律仪的方法。由于……乃至……随逐，显示律仪的对立面和其中的过患。“为律仪而行道”一句，显示应当预先建立正念。“守护眼根”一句，显示建立正念即是眼根的防护。“于眼根行律仪”一句，显示如此的正念即是此处的律仪。以违犯为缘，是关联之义。六学处，指“为了生活，因为生活的缘故，妄称自己证得上人法”等所说的六种与波罗夷等相关联的学处。以邻近低语等三种欺骗手段使人惊奇，是欺骗。抬高自己或施主，以令其布施某物，是谄媚语。使人产生布施资具之想的身语业称为相，以此相行动或制造相的人，是示相者，其状态是示相性。以恶语等逼迫他人以求利养，是胁迫；胁迫者，其状态是胁迫性。因大欲，以自己获得的利养再追求他人的利养，是以利求利。像这些等等，“等”字包含奉承语、谄媚等等。以审察，即以省察而清净无染，是审察清净。以此审察受用四资具，即是四资具受用，亦是如此生起的无过失思。 ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဝဏ္ဏနာ 波罗提木叉律仪戒之释义 ၁၄. တတြာတိ တေသု ပါတိမောက္ခသံဝရာဒီသု. အာဒိတော ပဋ္ဌာယာတိ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၅၀၈; ဒီ. နိ. ၁.၁၉၄) အာဂတဒေသနာယ အာဒိတော ပဘုတိ. ဝိနိစ္ဆယကထာတိ တတ္ထ သံသယဝိဓမနေန ဝိနိစ္ဆယာဝဟာ ကထာ. ပဌမဿ အတ္ထဿ [Pg.39] သဗ္ဗသာဓာရဏတ္တာ အသာဓာရဏံ ပဗ္ဗဇိတာဝေဏိကံ ပရိယာယံ ဒဿေန္တော ‘‘ဆိန္နဘိန္နပဋဓရာဒိတာယ ဝါ’’တိ အာဟ. ဧဝံ ဟိဿ ပရိပုဏ္ဏပါတိမောက္ခသံဝရယောဂျတာ ဒဿိတာ ဟောတိ. ဘိန္နပဋဓရာဒိဘာဝေါ စ နာမ ဒလိဒ္ဒဿာပိ နိဂ္ဂဟိတဿ ဟောတီတိ တတော ဝိသေသေတုံ ‘‘သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတော’’တိ ဝတွာ ပဋိပတ္တိယာ ယောဂျဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ကုလပုတ္တော’’တိ ဝုတ္တံ. အာစာရကုလပုတ္တော ဝါ ဟိ ပဋိပဇ္ဇိတုံ သက္ကောတိ ဇာတိကုလပုတ္တော ဝါ. သိက္ခာပဒသီလန္တိ စာရိတ္တဝါရိတ္တပ္ပဘေဒံ သိက္ခာပဒဝသေန ပညတ္တံ သီလံ. ယောတိ အနိယမနိဒ္ဒေသော ယော ကောစိ ပုဂ္ဂလော. နန္တိ ဝိနယပရိယာပန္နံ သီလံ. တန္တိ ပုဂ္ဂလံ. မောက္ခေတိ သဟကာရိကာရဏဘာဝတော. အပါယေ ဘဝါနိ အာပါယိကာနိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန တဒညံ သဗ္ဗသံသာရဒုက္ခံ သင်္ဂဏှာတိ. သံဝရဏံ ကာယဝစီဒွါရာနံ ပိဒဟနံ. ယေန တေ သံဝုတာ ပိဟိတာ ဟောန္တိ, သော သံဝရော. ယသ္မာ ပန သော သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ အဝီတိက္ကမော ဝီတိက္ကမပဋိပက္ခောတိ ကတွာ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ကာယိကဝါစသိကဿ အဝီတိက္ကမဿေတံ နာမ’’န္တိ. ပါတိမောက္ခသံဝရေန သံဝုတောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရေန ပိဟိတကာယဝစီဒွါရော. တထာဘူတော စ ယသ္မာ တံ ဥပေတော တေန စ သမင်္ဂီ နာမ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပဂတော သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော’’တိ. 14. “其中”(Tatrāti)是于那些波罗提木叉(pātimokkha)律仪等中。“从初起”(Ādito paṭṭhāyāti)即从“于此，比丘”等所说法的最初开始。“决择说”(Vinicchayakathāti)是于彼（戒）中，以断除疑惑而带来决断的言说。因第一义普遍共通，为显示出家者特有不共之法，故说“或因穿著破碎衣等”。如是，则显示了他对圆满波罗提木叉律仪的适宜性。而穿破衣等的状态，贫穷之人亦有，为与之区别，故说“信而出家”；为显示对行道的适宜性，故说“良家子”。因为行仪上的良家子或种姓上的良家子，皆能行道。“学处戒”(Sikkhāpadasīlanti)是依学处所制定的、具有作持与止持之分别的戒。“何者”(Yo)是不限定的指示，指任何个人。“此”(Naṃ)指律藏所含摄的戒。“彼”(Taṃ)指那个个人。“令解脱”(Mokkheti)是因其为助缘。“恶趣所生”(Āpāyikāni)是在恶趣中生成的（苦）。“等”(ādi)字摄其余一切轮回之苦。“防护”(Saṃvaraṇaṃ)是关闭身门与语门。能令彼等（身语二门）被防护、关闭者，即是律仪(saṃvaro)。又，因彼律仪是对七罪聚的不违越，且是违越的对治，故说“此是身语不违越之名”。“以波罗提木叉律仪防护”(Pātimokkhasaṃvarena saṃvutoti)是指以波罗提木叉律仪关闭了身门与语门者。又，如是之人，因其已达于彼（戒），且与彼（戒）成就，故说“其义为‘已达、具足’(upagato samannāgato)”。 အပရော နယော – ကိလေသာနံ ဗလဝဘာဝတော, ပါပကိရိယာယ သုကရဘာဝတော, ပုညကိရိယာယ စ ဒုက္ကရဘာဝတော ဗဟုက္ခတ္တုံ အပါယေသု ပတနသီလောတိ ပါတီ, ပုထုဇ္ဇနော. အနိစ္စတာယ ဝါ ဘဝါဒီသု ကမ္မဝေဂက္ခိတ္တော ဃဋိယန္တံ ဝိယ အနဝဋ္ဌာနေန ပရိဗ္ဘမနတော ဂမနသီလောတိ ပါတီ, မရဏဝသေန ဝါ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ အတ္တဘာဝဿ ပါတနသီလောတိ ပါတီ, သတ္တသန္တာနော, စိတ္တမေဝ ဝါ. တံ ပါတိနံ သံသာရဒုက္ခတော မောက္ခေတီတိ ပါတိမောက္ခံ. စိတ္တဿ ဟိ ဝိမောက္ခေန သတ္တော ‘‘ဝိမုတ္တော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘စိတ္တဝေါဒါနာ ဝိသုဇ္ဈန္တီ’’တိ, ‘‘အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၈) စ. အထ ဝါ အဝိဇ္ဇာဒိနာ ဟေတုနာ သံသာရေ ပတတိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ ပါတီ, ‘‘အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတ’’န္တိ (သံ. နိ. ၂.၁၂၄) ဟိ ဝုတ္တံ. တဿ ပါတိနော သတ္တဿ တဏှာဒိသံကိလေသတ္တယတော မောက္ခော ဧတေနာတိ ပါတိမောက္ခံ[Pg.40]. ‘‘ကဏ္ဌေကာဠော’’တိအာဒီနံ ဝိယဿ သမာသသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အထ ဝါ ပါတေတိ ဝိနိပါတေတိ ဒုက္ခေတိ ပါတိ, စိတ္တံ. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘စိတ္တေန နီယတိ လောကော, စိတ္တေန ပရိကဿတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၆၂). တဿ ပါတိနော မောက္ခော ဧတေနာတိ ပါတိမောက္ခံ, ပတတိ ဝါ ဧတေန အပါယဒုက္ခေ, သံသာရဒုက္ခေ စာတိ ပါတီ, တဏှာဒိသံကိလေသော. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘တဏှာ ဇနေတိ ပုရိသံ (သံ. နိ. ၁.၅၅-၅၇), တဏှာဒုတိယော ပုရိသော’’တိ (ဣတိဝု. ၁၅, ၁၀၅; အ. နိ. ၄.၉; မဟာနိ. ၁၉၁; စူဠနိ. ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာနိဒ္ဒေသ) စ အာဒိ. တတော ပါတိတော မောက္ခောတိ ပါတိမောက္ခံ. အထ ဝါ ပတတိ ဧတ္ထာတိ ပါတီနိ, ဆ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘ဆသု လောကော သမုပ္ပန္နော, ဆသု ကုဗ္ဗတိ သန္ထဝ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၇၀; သု. နိ. ၁၇၁). တတော ဆအဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာယတနသင်္ခါတတော ပါတိတော မောက္ခောတိ ပါတိမောက္ခံ. အထ ဝါ ပါတော ဝိနိပါတော အဿ အတ္ထီတိ ပါတီ, သံသာရော. တတော မောက္ခောတိ ပါတိမောက္ခံ, အထ ဝါ သဗ္ဗလောကာဓိပတိဘာဝတော ဓမ္မိဿရော ဘဂဝါ ‘‘ပတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. မုစ္စတိ ဧတေနာတိ မောက္ခော, ပတိနော မောက္ခော တေန ပညတ္တတ္တာတိ ပတိမောက္ခော, ပတိမောက္ခော ဧဝ ပါတိမောက္ခံ. သဗ္ဗဂုဏာနံ ဝါ မူလဘာဝတော ဥတ္တမဋ္ဌေန ပတိ စ သော ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန မောက္ခော စာတိ ပတိမောက္ခော, ပတိမောက္ခော ဧဝ ပါတိမောက္ခံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ပါတိမောက္ခန္တိ မုခမေတံ ပမုခမေတ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၃၅) ဝိတ္ထာရော. 另一种解释：由于诸烦恼力量强大，造作恶业容易而行持福业困难，[凡夫]有屡屡堕于诸恶趣的习性，故名“堕者”(pātī)，此指凡夫。或因无常，为业力所抛掷，在诸有中如汲水轮般不安住地旋转，有行走的习性，故名“堕者”(pātī)；或因死亡，于各个有情众中，有令自体堕落的习性，故名“堕者”(pātī)，此二者可指有情相续，或单指心。能使此“堕者”从轮回之苦中解脱，故名“波罗提木叉”(pātimokkha)。诚然，因心的解脱，有情才被称为“已解脱者”。诚然，经中说：“由心清净而诸有情清净”，以及“无所执取，心从诸漏解脱”(mahāva. 28)。又或者，以无明等为因，于轮回中堕落、行走、流转，故名“堕者”(pātī)。诚然，经中说：“为无明盖所覆、为渴爱结所缚的诸有情，不断奔走，流转轮回”(saṃ. ni. 2.124)。由此（戒），那堕落的有情得以从渴爱等三杂染中解脱，故名“波罗提木叉”。其复合词的构成，应知如“黑喉者”(Kaṇṭhekāḷo)等词。又或者，使之堕落、毁灭、痛苦，故名“堕者”(pāti)，此指心。诚然，经中说：“世间为心所引导，为心所拖曳”(saṃ. ni. 1.62)。由此（戒），得从此“堕者”（指心）解脱，故名“波罗提木叉”。又或者，因此而堕于恶趣苦与轮回苦，故名“堕因”(pātī)，此指渴爱等杂染。诚然，经中说：“渴爱产生人”(saṃ. ni. 1.55-57)，以及“人以渴爱为伴”(itivu. 15, 105; a. ni. 4.9; mahāni. 191; cūḷani. pārāyanānugītigāthāniddesa)等。从那“堕因”（指杂染）中解脱，故名“波罗提木叉”。又或者，于此处堕落，故名“堕处”(pātīni)，此指六内外处。诚然，经中说：“世间于六处生起，于六处结交”(saṃ. ni. 1.70; su. ni. 171)。从那被称为六内外处的“堕处”解脱，故名“波罗提木叉”。又或者，有堕落(pāto)、毁灭(vinipāto)者，名为“堕者”(pātī)，此指轮回(saṃsāro)。从它解脱，故名“波罗提木叉”。又或者，因是全世间的主宰、法主，世尊(bhagavā)被称为“主”(pati)。因此而解脱，名为“解脱”(mokkho)。因其是由“主”所制定的解脱，故名“主解脱”(patimokkho)；“主解脱”即是“波罗提木叉”。又或者，因是所有功德的根本，以最殊胜义，其既是“主”(pati)，又是如前所说的“解脱”(mokkho)，故名“主解脱”(patimokkho)；“主解脱”即是“波罗提木叉”。诚然，经中如是说：“此波罗提木叉是开端(mukha)，是首要(pamukha)”(mahāva. 135)。此为广说。 အထ ဝါ ပ-ဣတိ ပကာရေ, အတီ-တိ အစ္စန္တတ္ထေ နိပါတော, တသ္မာ ပကာရေဟိ အစ္စန္တံ မောက္ခေတီတိ ပါတိမောက္ခံ. ဣဒံ ဟိ သီလံ သယံ တဒင်္ဂဝသေန, သမာဓိသဟိတံ ပညာသဟိတဉ္စ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန, သမုစ္ဆေဒဝသေန စ အစ္စန္တံ မောက္ခေတိ မောစေတီတိ ပါတိမောက္ခံ, ပတိ ပတိ မောက္ခောတိ ဝါ ပတိမောက္ခော, တမှာ တမှာ ဝီတိက္ကမဒေါသတော ပစ္စေကံ မောက္ခောတိ အတ္ထော, ပတိမောက္ခော ဧဝ ပါတိမောက္ခံ. မောက္ခောတိ ဝါ နိဗ္ဗာနံ, တဿ မောက္ခဿ ပဋိဗိမ္ဗဘူတောတိ ပတိမောက္ခော. သီလသံဝရော ဟိ သူရိယဿ အရုဏုဂ္ဂမနံ ဝိယ နိဗ္ဗာနဿ ဥဒယဘူတော တပ္ပဋိဘာဂေါ ဝိယ ယထာရဟံ ကိလေသနိဗ္ဗာပနတော, ပတိမောက္ခောယေဝ ပါတိမောက္ခံ. အထ ဝါ မောက္ခံ ပတိ ဝတ္တတိ, မောက္ခာဘိမုခန္တိ ဝါ ပတိမောက္ခံ, ပတိမောက္ခမေဝ ပါတိမောက္ခန္တိ ဧဝမေတ္ထ ပါတိမောက္ခ-သဒ္ဒဿ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣရိယတီတိ အတ္တဘာဝံ ပဝတ္တေတိ. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ ဣမိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေ ဌိတဿ [Pg.41] ဘိက္ခုနော ဣရိယာပထဝိဟာရော ဒဿိတော. ပါဠိယန္တိ ဈာနဝိဘင်္ဂပါဠိယံ (ဝိဘ. ၅၀၈ အာဒယော). 又或者，“pa”是“种种”义，“ati”是“彻底”义的不变词，因此以种种方式彻底解脱，故为“波罗提木叉”。此戒确实能以自身而作部分解脱，与定相应而作镇伏解脱，与慧相应而作断根解脱，如此彻底地使人解脱，故称“波罗提木叉”。又或者，逐一解脱，故为“别解脱”(patimokkho)，其义为从各种违犯过失中个别地解脱，“别解脱”即是“波罗提木叉”。又或者，解脱即是涅槃，此戒是彼解脱的影像，故为“别解脱”。戒律仪确实如日出前的黎明，是涅槃的开端、涅槃的对应部分，因为它能恰如其分地熄灭诸烦恼，“别解脱”即是“波罗提木叉”。又或者，朝向解脱而行，或面向解脱，故为“别解脱”(patimokkhaṃ)，“别解脱”即是“波罗提木叉”。于此，当如是了知“波罗提木叉”一词的含义。“行”(Iriyati)是使自体行动。“住”(Viharati)一词，则显示了安住于波罗提木叉律仪戒的比丘的威仪住。此巴利文见于《禅支分别》(Vibha. 508 ff.)。 တတ္ထ ကာမံ သမဏစာရံ, သမဏဂေါစရဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော’’တိ ဝုတ္တံ, ယထာ ပန မဂ္ဂံ အာစိက္ခန္တော ‘‘ဝါမံ မုဉ္စ, ဒက္ခိဏံ ဂဏှာ’’တိ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗပုဗ္ဗကံ ဂဟေတဗ္ဗံ ဝဒေယျ, ယထာ ဝါ သသီသနှာနေန ပဟီနသေဒမလဇလ္လိကဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနာဒိဝိဘူသနသံဝိဓာနံ ယုတ္တရူပံ, ဧဝံ ပဟီနပါပဓမ္မဿ ကလျာဏဓမ္မသမာယောဂေါ ယုတ္တရူပေါတိ ‘‘အတ္ထိ အာစာရော, အတ္ထိ အနာစာရော’’တိ ဒွယံ ဥဒ္ဒိသိတွာ အနာစာရံ တာဝ ဝိဘဇိတုံ ‘‘တတ္ထ ကတမော အနာစာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကာယိကော ဝီတိက္ကမောတိ တိဝိဓံ ကာယဒုစ္စရိတံ. ဝါစသိကော ဝီတိက္ကမောတိ စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီဒုစ္စရိတံ. ကာယိကဝါစသိကောတိ တဒုဘယံ. 于此，诚然是为了显示沙门的行与沙门的行处，而说了“具足行与行处”，但犹如指路人会说“舍左取右”，先说应舍弃的，再说应执取的；又如为已沐浴、洗去汗垢尘垢者，准备花鬘、香、涂香等庄严是恰当的，同样，对已舍弃恶法者而言，与善法相应是恰当的。因此，在指出“有行，有非行”这两种之后，为了先分别“非行”，而说了“于此，什么是‘非行’”等。其中，身的违犯是指三种身恶行。语的违犯是指四种语恶行。身与语的违犯是指此二者。 ဧဝံ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလဿ ဝီတိက္ကမော ဒဿိတော. ဣဒါနိ မာနသံ အနာစာရံ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ ဒုဿီလျံ အနာစာရော’’တိ ဝတွာ တတ္ထ ဧကစ္စိယံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣဓေကစ္စော ဝေဠုဒါနေန ဝါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝေဠုဒါနေနာတိ ပစ္စယုပ္ပာဒနတ္ထေန ဝေဠုဒါနေန. ပတ္တဒါနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဝေဠူတိ မနုဿာနံ ပယောဇနာဝဟော ယော ကောစိ ဝေဠုဒဏ္ဍော. ပတ္တံ ဂန္ဓိကာဒီနံ ဂန္ဓပလိဝေဌနာဒိအတ္ထံ ဝါ, တာလနာဠိကေရာဒိပတ္တံ ဝါ. ပုပ္ဖံ ယံ ကိဉ္စိ မနုဿာနံ ပယောဇနာဝဟံ. တထာ ဖလံ. သိနာနံ သိရီသစုဏ္ဏာဒိနှာနိယစုဏ္ဏံ. မတ္တိကာပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. ဒန္တကဋ္ဌံ ယံ ကိဉ္စိ မုခသောဓနတ္ထံ ဒန္တပေါနံ. စာဋုကမျတာ အတ္တာနံ ဒါသံ ဝိယ နီစဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပရဿ ခလိတဝစနံ သဏ္ဌပေတွာ ပိယကာမတာယ ပဂ္ဂယှဝစနံ. မုဂ္ဂသူပျတာတိ မုဂ္ဂသူပသမတာ သစ္စာလိကေန ဇီဝိတကပ္ပနံ. ယထာ ဟိ မုဂ္ဂသူပေ ပစ္စန္တေ ဗဟူ မုဂ္ဂါ ပစ္စန္တိ, ကတိပယာ န ပစ္စန္တိ, ဧဝံ သစ္စာလိကေန ဇီဝိတကပ္ပနေ ဗဟု အလိကံ ဟောတိ, အပ္ပကံ သစ္စန္တိ. ပရိဘဋတီတိ ပရိဘဋော, ပရေသံ ဒါရကေ ပရိဟရန္တော. ပရိဘဋဿ ကမ္မံ ပါရိဘဋျံ, သာ ဧဝ ပါရိဘဋျတာ, အလင်္ကရဏာဒိနာ ကုလဒါရကပရိဟရဏဿေတံ နာမံ. တေသံ တေသံ ဂိဟီနံ ဂါမန္တရဒေသန္တရာဒီသု သာသနပဋိသာသနဟရဏံ ဇင်္ဃပေသနိကံ. အညတရညတရေနာတိ ဧတေသံ ဝါ ဝေဠုဒါနာဒီနံ ဝေဇ္ဇကမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကကမ္မပိဏ္ဍပဋိပိဏ္ဍကမ္မသံဃုပ္ပာဒစေတိယုပ္ပာဒပဋ္ဌပနာဒီနံ ဝါ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတကပ္ပနကကမ္မာနံ ယေန ကေနစိ[Pg.42]. ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေနာတိ ဗုဒ္ဓေဟိ ဂရဟိတေန ပဋိသိဒ္ဓေန. မိစ္ဆာဇီဝေနာတိ န သမ္မာအာဇီဝေန. အယံ ဝုစ္စတိ အနာစာရောတိ အယံ သဗ္ဗောပိ ‘‘အနာစာရော’’တိ ကထီယတိ. အာစာရနိဒ္ဒေသော ဝုတ္တပဋိပက္ခနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. 如是，已显示以活命为第八的戒的违犯。现在，为说明意业的非行，说了“一切恶戒都是非行”后，为显示其中一些，而说“在此，有人通过施竹（veḷudāna）等……”其中，“以施竹”是指为了引出资具而施竹。施叶（pattadāna）等也是同样的道理。竹（veḷu）是指对人有用的任何竹竿。叶（patta）是指香料商等用来包裹香料的叶子，或是棕榈叶、椰子叶等。花（puppha）是指对人有用的任何花。果（phala）也是如此。浴粉（sināna）是指合欢粉（sirīsacuṇṇa）等沐浴用的粉末。泥土（mattikā）也包含于此。齿木（dantakaṭṭha）是指任何用来清洁口腔的刷牙物。谄媚奉承（cāṭukamyatā）是指将自己置于奴仆般的卑下地位，附和他人的失言，为了讨人喜欢而说奉承话。豆汤相（muggasūpyatā）是指与豆汤相似，以虚实参半的话谋生。就像在煮豆汤时，许多豆子煮熟了，一些没煮熟，同样，以虚实参半的话谋生时，谎言多，实话少。侍从（paribhaṭa）是指照顾他人孩子的人。侍从业（pāribhaṭya）是指以装饰等方式照顾良家子弟。为在家人于村庄、地区之间传递消息与回信，即是奔走差使（jaṅghapesanika）。“以任何一种”是指，以施竹等，或以医术（vejjakamma）、库管（bhaṇḍāgārikakamma）、以食易食（piṇḍapaṭipiṇḍakamma）、经营僧团（saṅghuppāda）、经营塔庙（cetiyuppāda）等任何一种邪命行为来谋生。为诸佛所呵责（buddhapaṭikuṭṭha）是指为诸佛所谴责、所禁止。以邪命是指不以正命。这一切都被称为“非行”。行的解释（ācāraniddesa）应通过与上述相反的方式来理解。 ဂေါစရနိဒ္ဒေသေပိ ပဌမံ အဂေါစရဿ ဝစနေ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဂေါစရောတိ ပိဏ္ဍပါတာဒီနံ အတ္ထာယ ဥပသင်္ကမိတုံ ယုတ္တဋ္ဌာနံ. အယုတ္တဋ္ဌာနံ အဂေါစရော. ဝေသိယာ ဂေါစရော အဿာတိ ဝေသိယာဂေါစရော, မိတ္တသန္ထဝဝသေန ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. ဝေသိယာ နာမ ရူပူပဇီဝိနိယော, တာ မိတ္တသန္ထဝဝသေန န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ, သမဏဘာဝဿ အန္တရာယကရတ္တာ, ပရိသုဒ္ဓါသယဿာပိ ဂရဟဟေတုတော, တသ္မာ ဒက္ခိဏာဒါနဝသေန သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာဝ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ. ဝိဓဝါ ဝုစ္စန္တိ မတပတိကာ, ပဝုတ္ထပတိကာ ဝါ. ထုလ္လကုမာရိကာတိ မဟလ္လိကာ အနိဝိဋ္ဌကုမာရိယော, ပဏ္ဍကာတိ နပုံသကာ. တေ ဟိ ဥဿန္နကိလေသာ အဝူပသန္တပရိဠာဟာ လောကာမိသသန္နိဿိတကထာဗဟုလာ, တသ္မာ န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ. ဘိက္ခုနိယော နာမ ဥဿန္နဗြဟ္မစရိယာ. တထာ ဘိက္ခူပိ. တေသံ အညမညံ ဝိသဘာဂဝတ္ထုဘာဝတော သန္ထဝဝသေန ဥပသင်္ကမနေ ကတိပါဟေနေဝ ဗြဟ္မစရိယန္တရာယော သိယာ, တသ္မာ န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ. ဂိလာနပုစ္ဆနာဒိဝသေန ဥပသင်္ကမနေ သတောကာရိနာ ဘဝိတဗ္ဗံ. ပါနာဂါရန္တိ သုရာပါနဃရံ. တံ သောဏ္ဍဇနေဟိ အဝိဝိတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ တေဟိ သောဏ္ဍတာဒိဝသေန န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယန္တရာယကရတ္တာ. သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ ရာဇူဟီတိအာဒီသု ရာဇာနော နာမ ယေ ရဇ္ဇမနုသာသန္တိ. ရာဇမဟာမတ္တာ ရာဇိဿရိယသဒိသာယ ဣဿရိယမတ္တာယ သမန္နာဂတာ. တိတ္ထိယာတိ ဝိပရီတဒဿနာ ဗာဟိရကပရိဗ္ဗာဇကာ. တိတ္ထိယသာဝကာတိ တေသု ဒဠှဘတ္တာ ပစ္စယဒါယကာ. အနနုလောမိကေန သံသဂ္ဂေနာတိ တိဿန္နံ သိက္ခာနံ အနနုလောမိကေန ပစ္စနီကဘူတေန သံသဂ္ဂေန သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ, ယေန ဗြဟ္မစရိယန္တရာယံ ဝါ သလ္လေခပရိဟာနိံ ဝါ ပါပုဏာတိ. 在行处(gocara)的解释中，首先，应依前述之理了知非行处(agocara)的原因。“行处”是为乞食等目的而适合前往的地方；不适合的地方即是“非行处”。‘以妓女为行处者’(vesiyāgocaro)，是说其行处为妓女，意即因朋友情谊而前往之处。所谓“妓女”(vesiyā)是指出卖色相为生的人；不应因友谊而前往，因为这对沙门身份是一种障碍，即使是意乐清净者，也会因此而受到呵责。因此，只应为接受供养故，确立正念后前往。“寡妇”(vidhavā)是指丈夫已死或远行的女子。“年长处女”(thullakumārikā)是指年老的未婚女子。“黄门”(paṇḍaka)是指无性者。他们烦恼炽盛，热恼未息，多谈论依于世俗利养的话题，因此不应前往。比丘尼(bhikkhunī)是多修梵行者，比丘(bhikkhu)也是如此。因为他们互相是不同性质的对象，若因亲密交往而接近，不久就会对梵行造成障碍，因此不应前往。若因探病等事由前往，则应保持正念而行。“酒馆”(pānāgāra)是饮酒的房子，那里总是聚集着酒鬼。不应因嗜酒等事由前往那里，因为这对梵行是一种障碍。在“与国王等交往共住”等句中，“国王”(rājā)是指统治国家的人；“王之大臣”(rājamahāmattā)是指拥有与国王权力相当的权势者。“外道”(titthiya)是指持颠倒见的外部游方僧；“外道弟子”(titthiyasāvaka)是指对他们有坚定信心并提供资具的人。“以不随顺的交往”(ananulomikena saṃsaggena)是指，他以一种不随顺于三学、与之敌对的交往而住，由此他会遭遇梵行的障碍或减损法的衰退。 ဣဒါနိ အပရေနပိ ပရိယာယေန အဂေါစရံ ဒဿေတုံ ‘‘ယာနိ ဝါ ပန တာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဿဒ္ဓါနီတိ ဗုဒ္ဓါဒီသု သဒ္ဓါဝိရဟိတာနိ. တတော ဧဝ အပ္ပသန္နာနိ, ကမ္မကမ္မဖလသဒ္ဓါယ ဝါ အဘာဝေန အဿဒ္ဓါနိ. ရတနတ္တယပ္ပသာဒါဘာဝေန အပ္ပသန္နာနိ. အက္ကောသကပရိဘာသကာနီတိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ [Pg.43] အက္ကောသကာနိ စေဝ ဘယဒဿနေန သန္တဇ္ဇနကာနိ စ. အတ္ထံ န ဣစ္ဆန္တိ အနတ္ထမေဝ ဣစ္ဆန္တီတိ အနတ္ထကာမာနိ. ဟိတံ န ဣစ္ဆန္တိ အဟိတမေဝ ဣစ္ဆန္တီတိ အဟိတကာမာနိ. ဖာသု န ဣစ္ဆန္တိ အဖာသုံယေဝ ဣစ္ဆန္တီတိ အဖာသုကကာမာနိ. ယောဂက္ခေမံ နိဗ္ဘယံ န ဣစ္ဆန္တိ, အယောဂက္ခေမမေဝ ဣစ္ဆန္တီတိ အယောဂက္ခေမကာမာနိ. ဘိက္ခူနန္တိ ဧတ္ထ သာမဏေရာနမ္ပိ သင်္ဂဟော. ဘိက္ခုနီနန္တိ ဧတ္ထ သိက္ခမာနသာမဏေရီနံ. သဗ္ဗေသံ ဟိ သာသနိကာနံ အနတ္ထကာမတာဒီပနပဒမိဒံ ဝစနံ. တထာရူပါနိ ကုလာနီတိ တာဒိသာနိ ခတ္တိယကုလာဒီနိ. သေဝတီတိ နိဿာယ ဇီဝတိ. ဘဇတီတိ ဥပသင်္ကမတိ. ပယိရုပါသတီတိ ပုနပ္ပုနံ ဥပဂစ္ဆတိ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဝေသိယာဒိကော, ရာဇာဒိကော, အဿဒ္ဓကုလာဒိကော စ တံ တံ သေဝန္တဿ တိပ္ပကာရောပိ အယုတ္တော ဂေါစရောတိ အဂေါစရော. ဧတ္ထ ဟိ ဝေသိယာဒိကော ပဉ္စကာမဂုဏနိဿယတော အဂေါစရော. ယထာဟ ‘‘ကော စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အဂေါစရော ပရဝိသယော? ယဒိဒံ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၃၇၂). ရာဇာဒိကော သမဏဓမ္မဿ အနုပနိဿယတော, လာဘသက္ကာရာသနိဝိစက္ကနိပ္ပောထနဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိဟေတုတော စ. အဿဒ္ဓကုလာဒိကော သဒ္ဓါဟာနိစိတ္တသန္တာသာဝဟတော အဂေါစရော. 现在，为了以另一种方式说明非行处，而说了“若有彼等……”等语。于此，“无信”是指对佛陀等缺乏信心者；正因如此，他们“不净信”。或者说，因为对业与业果没有信心，所以是“无信”；因为对三宝没有净信，所以是“不净信”。“辱骂者与诽谤者”是指以辱骂事由而辱骂，以及通过显示危险来恐吓者。“欲求无益者”即不欲其利益，唯欲其无益；“欲求无利者”即不欲其福利，唯欲其无福利；“欲求不安乐者”即不欲其安乐，唯欲其不安乐；“欲求不安稳者”即不欲其离轭安稳，唯欲其不离轭安稳。“比丘”一词在此也包括沙弥；“比丘尼”一词在此也包括在学尼和沙弥尼。这句话确实是揭示了（那些人）对所有教法奉行者欲求无益等的态度。“如是诸家”即指刹帝利家等。“亲近”是指依靠而生活；“结交”是指前往；“承事”是指一再前往。这被称为“非行处”，是说对于亲近妓女等、国王等、无信家族等的人来说，这三种行处也是不适合的行处，故为非行处。于此，妓女等因为依止五欲，故为非行处。如经云：“诸比丘，何者为比丘之非行处、他境？即此五欲。”（《相应部》5.372）。国王等，因为不是沙门法的依止，也因为是利养恭敬的霹雳，以及是导致见解败坏的原因。无信家族等，因为会带来信心的减损和内心的怖畏，故为非行处。 ဂေါစရနိဒ္ဒေသေ ‘‘န ဝေသိယာဂေါစရော’’တိအာဒီနိ ဝုတ္တပဋိပက္ခဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဩပါနဘူတာနီတိ ဥဒပါနဘူတာနိ ဘိက္ခုသံဃဿ, ဘိက္ခုနီသံဃဿ စ စတုမဟာပထေ ခတပေါက္ခရဏီ ဝိယ ယထာသုခံ ဩဂါဟနက္ခမာနိ. ကာသာဝပဇ္ဇောတာနီတိ ဘိက္ခူနံ, ဘိက္ခုနီနဉ္စ နိဝတ္ထပါရုတကာသာဝါနံယေဝ ပဘာဟိ ဧကောဘာသာနိ. ဣသိဝါတပဋိဝါတာနီတိ ဂေဟံ ပဝိသန္တာနံ, နိက္ခမန္တာနဉ္စ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီသင်္ခါတာနံ ဣသီနံ စီဝရဝါတေန စေဝ သမိဉ္ဇနပသာရဏာဒိဇနိတသရီရဝါတေန စ ပဋိဝါတာနိ ပဝါယိတာနိ ဝိနိဒ္ဓုတကိဗ္ဗိသာနိ ဝါ. 在关于行处的解释中，“非妓女之行处”等句，应通过与前述（非行处）相反的方式来理解。“成为饮水处”是指，对于比丘僧团和比丘尼僧团而言，（这些家族）犹如在四衢道口所掘的莲池，可随意进入。“为袈裟所照亮”是指，因比丘和比丘尼们所穿著的袈裟的光辉而一片光明。“为仙人之风所吹拂”是指，当被称为仙人的比丘和比丘尼们进入和离开房舍时，由其衣袍之风以及由屈伸等身体动作所产生的风吹拂着；或者说，吹散了罪垢。 ဣဒါနိ နိဒ္ဒေသေ အာဂတနယေနာပိ အာစာရဂေါစရေ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ပါတိမောက္ခသီလနိဒ္ဒေသေ. ဣမိနာပိ နယေနာတိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနဝိဓိနာပိ. သံဃဂတောတိ သံဃသန္နိပါတံ ဂတော. အစိတ္တီကာရကတောတိ အကတစိတ္တီကာရော, အကတဂါရဝေါတိ အတ္ထော. ဃဋ္ဋယန္တောတိ သရီရေန, စီဝရေန ဝါ ဃံသန္တော. ပုရတောပိ တိဋ္ဌတိ အစိတ္တီကာရကတောတိ [Pg.44] သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဌိတကောပီတိ ဥပရိ တိဋ္ဌန္တော ဝိယ အာသန္နတရဋ္ဌာနေ ဌိတကောပိ ဘဏတိ. ဗာဟာဝိက္ခေပကောတိ ဗာဟုံ ဝိက္ခိပန္တော. အနုပါဟနာနန္တိ အနာဒရေ သာမိဝစနံ. သဥပါဟနောတိ ဥပါဟနာရုဠှော. ထေရေ ဘိက္ခူ အနုပခဇ္ဇာတိ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဌိတဋ္ဌာနံ အနုပဝိသိတွာ တေသံ အာသန္နတရဋ္ဌာနံ ဥပဂန္တွာ. ကဋ္ဌံ ပက္ခိပတိ အဂ္ဂိကုဏ္ဍေ. ဝေါက္ကမ္မာတိ ပဿတော အတိက္ကမိတွာ. ဂူဠှာနိ သဘာဝတော ပဋိစ္ဆန္နာနိ သာဏိပါကာရာဒိနာ ပဋိစ္ဆာဒိတာနိ. အနာပုစ္ဆာတိ အနာပုစ္ဆိတွာ. အဿာတိ အနာစာရဿ. 现在，为了也以解释中出现的方式来显示威仪行处，而开始了“再者……”等语。“于此”是指在这部波罗提木叉戒的解释中。“也以这种方式”是指也以现在所说的方法。“去到僧团中”是指去到僧团集会处。“不恭敬”是指未作恭敬，意为不尊重。“摩擦”是指用身体或衣袍摩擦，应与“不恭敬地站在前面”相连接。“站立的人”是指犹如站在上方，站在非常近的地方说话。“挥动手臂”是指挥舞着手臂。“对于不穿鞋者”（anupāhanānaṃ）是在轻慢的意义上使用的属格。“穿着鞋”是指穿着鞋子。“侵入长老比丘（的范围）”是指进入长老比丘们站立的地方，走到他们非常近的地方。“在火坑里投入木柴”。“越过”是指从旁边经过。“隐蔽处”是指自然遮蔽或被帘幕、围墙等遮盖的地方。“不询问”是指未经询问。“他的”（assa）是指“不当行为的”（anācārassa）。 အပိစ ဘိက္ခူတိအာဒိ သဗ္ဗဿေဝ ဘိက္ခုနော အာစာရဒဿနဝသေန ပဝတ္တံ အဋ္ဌကထာဝစနံ, န နိဒ္ဒေသပါဠိ. သဒ္ဓါသီလသုတစာဂါဒိဂုဏဟေတုကော ဂရုဘာဝေါ ဂရုကရဏံ ဝါ ဂါရဝေါ, သဟ ဂါရဝေနာတိ သဂါရဝေါ. ဂရုဋ္ဌာနိယေသု ဂါရဝသာရဇ္ဇာဒိဝသေန ပဋိဿာယနာ ပတိဿာ, သပ္ပတိဿဝပဋိပတ္တိ. သဟ ပတိဿာယာတိ သပ္ပတိဿော. သဝိသေသံ ဟိရိမနတာယ, ဩတ္တပ္ပိဘာဝေန စ ဟိရောတ္တပ္ပသမ္ပန္နော. သေခိယဓမ္မပါရိပူရိဝသေန သုနိဝတ္ထော သုပါရုတော. ပါသာဒိကေနာတိ ပသာဒါဝဟေန, ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ စေတံ ကရဏဝစနံ. ဧသေဝ နယော ဣတော ပရေသုပိ ဆသု ပဒေသု. အဘိက္ကန္တေနာတိ အဘိက္ကမေန. ဣရိယာပထသမ္ပန္နောတိ သမ္ပန္နဣရိယာပထော. တေန သေသဣရိယာပထာနမ္ပိ ပါသာဒိကတမာဟ. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရောတိ စက္ခုန္ဒြိယာဒီသု ဆသု ဒွါရေသု သုသံဝိဟိတာရက္ခော. ဘောဇနေ မတ္တညူတိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ဘောဇနသညိတေ စတုဗ္ဗိဓေပိ ပစ္စယေ ပရိယေသနပဋိဂ္ဂဟဏပရိဘောဂါဒိဝသေန သဗ္ဗသော ပမာဏညူ. ဇာဂရိယမနုယုတ္တောတိ ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တံ ဘာဝနာမနသိကာရသင်္ခါတံ ဇာဂရိယံ သာတစ္စကာရိတာဝသေန အနု အနု ယုတ္တော တတ္ထ ယုတ္တပယုတ္တော. သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတောတိအာဒိ ယထာဝုတ္တဿ အာစာရဿ သမ္ဘာရဒဿနံ. တတ္ထ အပ္ပိစ္ဆောတိ နိဣစ္ဆော. သန္တုဋ္ဌောတိ ယထာလာဘာဒိဝသေန သန္တောသေန တုဋ္ဌော. သက္ကစ္စကာရီတိ အာဒရကာရီ. ဂရုစိတ္တီကာရဗဟုလောတိ ဂရုဋ္ဌာနိယေသု ဂရုကရဏဗဟုလော. အယံ ဝုစ္စတိ အာစာရောတိ အယံ သဂါရဝတာဒိ အတ္ထကာမေဟိ အာစရိတဗ္ဗတော အာစာရော. 再者，比丘……等语，是为了显示所有比丘的行仪而说的义注之语，而非《解释》的巴利经文。“恭敬”(gārava)是因信、戒、闻、舍等功德而产生的尊重感，或是作出尊重的行为；与恭敬俱行，是为“有恭敬”。在应受尊敬者面前，以恭敬、稳重等方式表示顺从，即是“随顺”(patissā)，是具有随顺的行持；与随顺俱行，是为“有随顺”。因为特别具有惭心与愧心，所以具足惭愧。因为圆满了众学法，所以善于穿着下衣和上衣。“以令人净信的(方式)”是指能带来净信的，这是表示情状特征的工具格；此理亦适用于其后六处。“以前进”是指通过前进的动作。“威仪具足”是指具足了威仪；由此也说明了其余威仪的令人净信。“于诸根守护门”是指在眼根等六门有善防护的守护。“于食知量”是指对于被称为食物的四种资具，在寻求、接受、受用等方面完全了知适量。“勤修警寤”是指在初夜和后夜，持续不断地致力于被称为修习和作意的警寤。“具足念与正知”等，是显示前述行仪的资粮。于此，“少欲”是无欲；“知足”是因随其所得等而满足、喜悦；“恭敬而行者”是带着恭敬而行；“多作尊重”是指对值得尊重者多作尊重。这被称为“行仪”(ācāro)，是因为这“有恭敬”等，是欲求利益者所应行持的，故为“行仪”。 သီလာဒီနံ ဂုဏာနံ ဥပနိဿယဘူတော ဥပနိဿယဂေါစရော. သတိသင်္ခါတော စိတ္တဿ အာရက္ခဘူတော ဧဝ ဂေါစရော အာရက္ခဂေါစရော. ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ခါတော စိတ္တဿ ဥပနိဗန္ဓနဋ္ဌာနဘူတော ဂေါစရော ဥပနိဗန္ဓဂေါစရော. အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိ [Pg.45] ဒသဟိ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတာယ ကထာယ ဝတ္ထုဘူတေဟိ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတော ဒသကထာဝတ္ထုဂုဏသမန္နာဂတော. တတော ဧဝ ကလျာဏော သုန္ဒရော မိတ္တောတိ ကလျာဏမိတ္တော. တဿ လက္ခဏံ ပရတော အာဂမိဿတိ. အဿုတံ သုတ္တဂေယျာဒိံ. သုဏာတီတိ သုတမယံ ဉာဏံ ဥပ္ပာဒေတိ. သုတံ ပရိယောဒါပေတီတိ တမေဝ ယထာသုတံ အဝိသဒတာယ အပရိယောဒါတံ ပုနပ္ပုနံ ပရိပုစ္ဆနာဒိနာ ဝိသောဓေတိ နိဇ္ဇဋံ နိဂုမ္ဗံ ကရောတိ. တတ္ထ စ ယေ ကင်္ခဋ္ဌာနိယာ ဓမ္မာ, တေသု သံသယံ ဆိန္ဒန္တော ကင်္ခံ ဝိတရတိ. ကမ္မကမ္မဖလေသု, ရတနတ္တယေ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥဇုကရဏေန ဒိဋ္ဌိံ ဥဇုံ ကရောတိ. တတော ဧဝ စ ဒုဝိဓာယပိ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ စိတ္တံ ပသာဒေတိ. အထ ဝါ ယထာသုတံ ဓမ္မံ ပရိယောဒပေတွာ တတ္ထာဂတေ ရူပါရူပဓမ္မေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ သပစ္စယံ နာမရူပံ ပရိဂ္ဂဏှန္တော သတ္တဒိဋ္ဌိဝင်္ကဝိဓမနေန ဒိဋ္ဌိံ ဥဇုံ ကရောတိ. ဓမ္မာနံ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နတာမတ္တဒဿနေန တီသုပိ အဒ္ဓါသု ကင်္ခံ ဝိတရတိ. တတော ပရံ စ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏာဒိဝသေန ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရိယဘူမိံ ဩက္ကမန္တော အဝေစ္စပသာဒေန ရတနတ္တယေ စိတ္တံ ပသာဒေတိ. တထာဘူတောဝ တဿ ကလျာဏမိတ္တဿ အနုသိက္ခနေန သဒ္ဓါဒီဟိ ဂုဏေဟိ န ဟာယတိ, အညဒတ္ထု ဝဍ္ဎတေဝ. တေနာဟ ‘‘ယဿ ဝါ’’တိအာဒိ. 戒等功德的所依处是依止境。称为念的心之守护是守护境。作为业处的心之系缚处是系缚境。具足少欲等十种导向解脱之言论所依的功德者。因此，善友。其特征将在下文阐述。听闻未曾听闻的经教等，从而生起闻所成智。对于已经听闻但未明了的教法，通过反复询问等方式使其清净，令其明晰无碍。对于那些可能产生疑惑的法，断除其疑惑，超越疑惑。通过使对业与业果、三宝的正见变得正直，来端正其见。由此也能通过两种信的圆满，使内心清净。或者，在净治所听闻的法后，把握其中所含的色法与无色法，领会有因缘的名色，通过破除我见的歪曲，来端正其见。通过仅仅观察诸法的因缘与缘生性，就能在三世中超越疑惑。更进一步，通过以生灭智等增长观（vipassanā），进入圣地，以不坏净使内心对三宝清净。像这样，通过随学其善友，信等功德不会退失，反而只会增长。因此说“若有……”等。 အန္တရဃရန္တိ အန္တရေ အန္တရေ ဃရာနိ ဧတ္ထ, တံ ဧတဿာတိ ဝါ ‘‘အန္တရဃရ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ ဂေါစရဂါမံ ပဝိဋ္ဌော. တတ္ထ ဃရေ ဃရေ ဘိက္ခာပရိယေသနာယ ဝီထိံ ပဋိပန္နော. ဩက္ခိတ္တစက္ခူတိ ဟေဋ္ဌာခိတ္တစက္ခု. ကိတ္တကေန ပန ဩက္ခိတ္တစက္ခု ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယုဂမတ္တဒဿာဝီ’’တိ. သုသံဝုတောတိ သံယတော. ယထာ ပနေတ္ထ သုသံဝုတော နာမ ဟောတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘န ဟတ္ထိံ ဩလောကေန္တော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 他进入了名为“村内”(antaraghara)的行乞村落。在那里，他挨家挨户地沿街乞食。所谓“垂下双目”(okkhittacakkhu)，是指眼向下看。那么，垂下双目到什么程度呢？经文说“只看一轭的距离”(yugamattadassāvī)。所谓“善防护”(susaṃvuto)，就是已防护。为了说明此处如何名为善防护，所以说了“不看象”等语。 ယတ္ထာတိ ယေသု သတိပဋ္ဌာနေသု. စိတ္တံ ဘာဝနာစိတ္တံ. ဥပနိဗန္ဓတီတိ ဥပနေတွာ နိဗန္ဓတိ. ဝုတ္တဉှေတံ – “于何处”(yatthā)，即于那些念住(satipaṭṭhāna)中。“心”(citta)，是修习之心(bhāvanācitta)。“紧缚”(upanibandhati)，即是引导之后而系缚。正如所说—— ‘‘ယထာ ထမ္ဘေ နိဗန္ဓေယျ, ဝစ္ဆံ ဒမံ နရော ဣဓ; ဗန္ဓေယျေဝံ သကံ စိတ္တံ, သတိယာရမ္မဏေ ဒဠှ’’န္တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၁၇; ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၇၄; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀၇; ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၆၅; ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၁.၁၆၃); 犹如世人驯幼犊，将其系于桩上；如是应以念为绳，紧缚自心于所缘。 သတိပဋ္ဌာနာနံ ဥပနိဗန္ဓဂေါစရဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သကော ပေတ္တိကော ဝိသယောတိ အတ္တနော ပိတု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တကော, တေန ဒိဋ္ဌော ဒဿိတော စ ဝိသယော. 为了说明念处是紧缚之行境，故说“正如所说”等语。其中，“自己的父系之境”是指属于自己父亲——正自觉者的、由他所见与所示之境。 အဏုပ္ပမာဏေသူတိ [Pg.46] ပရမာဏုပ္ပမာဏေသု. အသဉ္စိစ္စအာပန္နသေခိယအကုသလစိတ္တုပ္ပာဒါဒိဘေဒေသူတိ အသဉ္စိစ္စ အာပန္နသေခိယေသု အကုသလစိတ္တုပ္ပာဒါဒိဘေဒေသူတိ ဧဝံ အသဉ္စိစ္စဂ္ဂဟဏံ သေခိယဝိသေသနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သေခိယဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ ဝတ္တက္ခန္ဓကာဒီသု (စူဠဝ. ၃၅၆ အာဒယော) အာဂတဝတ္တာဒီနမ္ပိ ဂဟဏံ. တေပိ ဟိ သိက္ခိတဗ္ဗဋ္ဌေန ‘‘သေခိယာ’’တိ ဣစ္ဆိတာ. တထာ ဟိ မာတိကာယံ ပါရာဇိကာဒီနံ ဝိယ သေခိယာနံ ပရိစ္ဆေဒေါ န ကတော. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘အသဉ္စိစ္စ အာပန္နသေခိယာ’’တိ အသဉ္စိစ္စဂ္ဂဟဏံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. န ဟိ မာတိကာယံ အာဂတေသု ပဉ္စသတ္တတိယာ သေခိယေသု နောသညာဝိမောက္ခော နာမ အတ္ထိ, အသဉ္စိစ္စဂ္ဂဟဏေနေဝ စေတ္ထ အသတိအဇာနနာနမ္ပိ သင်္ဂဟော ကတော. ကေစိ ပနေတ္ထ အသိဉ္စိစ္စ အာပန္နဂ္ဂဟဏေန အစိတ္တကာပတ္တိယော ဂဟိတာတိ ဝဒန္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တံ, ဂရုကာပတ္တီသုပိ ကာသဉ္စိ အစိတ္တကဘာဝသဗ္ဘာဝတော, အဓိဋ္ဌာနာဝိကမ္မဿ, ဒေသနာဝိကမ္မဿေဝ ဝါ သဗ္ဗလဟုကဿ ဝဇ္ဇဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ. တေနာဟ ‘‘ယာနိ တာနိ ဝဇ္ဇာနိ အပ္ပမတ္တကာနိ ဩရမတ္တကာနိ လဟုကာနိ လဟုသမ္မတာနီ’’တိအာဒိ. အာဒိသဒ္ဒေန ပါတိမောက္ခသံဝရဝိသုဒ္ဓတ္ထံ အနတိက္ကမနီယာနံ အနာပတ္တိဂမနီယာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဘယဒဿနသီလောတိ ပရမာဏုမတ္တံ ဝဇ္ဇံ အဋ္ဌသဋ္ဌိယောဇနသတသဟဿုဗ္ဗေဓသိနေရုပဗ္ဗတသဒိသံ ကတွာ ဒဿနသဘာဝေါ, သဗ္ဗလဟုကံ ဝါ ဒုဗ္ဘာသိတမတ္တံ ပါရာဇိကသဒိသံ ကတွာ ဒဿနသဘာဝေါ. ယံ ကိဉ္စီတိ မူလပညတ္တိအနုပညတ္တိသဗ္ဗတ္ထပညတ္တိပဒေသပညတ္တိအာဒိဘေဒံ ယံ ကိဉ္စိ သိက္ခိတဗ္ဗံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ ပူရေတဗ္ဗံ သီလံ. သမ္မာ အာဒါယာတိ သမ္မဒေဝ သက္ကစ္စံ, သဗ္ဗသော စ အာဒိယိတွာ. အယံ ပန အာစာရဂေါစရသမ္ပဒါ ကိံ ပါတိမောက္ခသီလေ ပရိယာပန္နာ, ဥဒါဟု အပရိယာပန္နာတိ? ပရိယာပန္နာ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ပုန ဝုတ္တာတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ. “于微量中”(Aṇuppamāṇesu)，即于原子量中(paramāṇuppamāṇesu)。“于非故意所犯众学法及不善心生起等差别中”(Asañciccaāpannasekhiyaakusalacittuppādādibhedesu)，即于非故意所犯的众学法(sekhiya)中，以及于不善心生起等差别中。如此，当知“非故意”(asañcicca)一词是作为众学法的修饰词而被使用。此处，通过使用“众学法”一词，亦包含了《行犍度》(Vattakkhandhaka)等（《小品》356等）中所说的行仪等。因为它们也因有当学之义，而被认为是“众学法”。确实，在母论(mātikā)中，不像波罗夷(pārājika)等法那样，对众学法作了（数量的）界定。如是，“非故意所犯众学法”一语中，“非故意”的用法便得以成立。因为在母论所载的七十五条众学法中，并无名为“无想解脱”(nosaññāvimokkho)者，此处正是以“非故意”的摄取，也包含了无念(asati)与无知(ajānanā)的情况。有些人说，此处以“非故意所犯”摄取了无心所犯之罪，这仅是他们的个人见解。因为在重罪中，亦有某些无心的情况存在；并且因为此处意指的是最轻微的、仅需通过决意(adhiṭṭhāna)或忏悔(desanā)即可补救的过失。因此说：“凡此等过失，或微、或劣、或轻、或被认为轻”等等。“等”字当知是为了波罗提木叉(pātimokkha)律仪的清净，而摄入了不可违越、不至犯罪(anāpatti)等情况。有见怖畏之德者(bhayadassanasīla)，是视原子量般的过失如十六万八千由旬高的须弥山(Sineru)的习性；或是视仅只恶说(dubbhāsita)这最轻微的过失如波罗夷的习性。“任何”(yaṃ kiñci)，是指根本制(mūlapaññatti)、随制(anupaññatti)、一切处制(sabbatthapaññatti)、地方制(padesapaññatti)等种种差别，任何应当学习、奉行、圆满的戒。“善受持”(sammā ādāya)，即如实、恭敬且全面地受持。再者，此威仪行处圆满(ācāragocarasampadā)是包含在波罗提木叉戒中，还是不包含呢？是包含的。若如此，为何又说呢？针对此诘难(codana)而说“于此”等等。 ဣန္ဒြိယသံဝရသီလဝဏ္ဏနာ 根律仪戒释义 ၁၅. ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဿ သမ္ဘာရဘူတံ, တသ္မိံ သတိယေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘သောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလေ ဌိတော ဘိက္ခူ’’တိ. သမ္ပာဒိတေ ဟိ ဧတသ္မိံ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလံ သုဂုတ္တံ သုရက္ခိတမေဝ ဟောတိ, သုသံဝိဟိတကဏ္ဋကဝတိ ဝိယ သဿန္တိ. ကာရဏဝသေနာတိ အသာဓာရဏကာရဏဿ ဝသေန. အသာဓာရဏကာရဏဝသေန [Pg.47] ဟိ ဖလံ အပဒိသီယတိ, ယထာ ယဝင်္ကုရော ဘေရိသဒ္ဒေါတိ. နိဿယဝေါဟာရေန ဝါ ဧတံ နိဿိတဝစနံ, ယထာ မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီတိ. ရူပန္တိ ရူပါယတနံ. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာတိ ဧတ္ထ ယဒိ စက္ခု ရူပံ ပဿေယျ, အညဝိညာဏသမင်္ဂိနောပိ ပဿေယျုံ, န စေတံ အတ္ထိ, ကသ္မာ? အစေတနတ္တာ စက္ခုဿ. တေနာဟ ‘‘စက္ခု ရူပံ န ပဿတိ အစိတ္တကတ္တာ’’တိ. အထ ဝိညာဏံ ရူပံ ပဿေယျ, တိရောကုဋ္ဋာဒိဂတမ္ပိ နံ ပဿေယျ အပ္ပဋိဃဘာဝတော, ဣဒမ္ပိ နတ္ထိ သဗ္ဗဿ ဝိညာဏဿ ဒဿနာဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘စိတ္တံ န ပဿတိ အစက္ခုကတ္တာ’’တိ. တတ္ထ ယထာ စက္ခုသန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ပဿတိ, န ယံ ကိဉ္စိ. တဉ္စ ကေနစိ ကုဋ္ဋာဒိနာ အန္တရိတေ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယတ္ထ အာလောကဿ ဝိဗန္ဓော. ယတ္ထ ပန န ဝိဗန္ဓော ဖလိကဂဗ္ဘပဋလာဒိကေ, တတ္ထ အန္တရိတေပိ ဥပ္ပဇ္ဇတေဝ. ဧဝံ ဝိညာဏာဓိဋ္ဌိတံ စက္ခု ပဿတိ, န ယံ ကိဉ္စီတိ ဝိညာဏာဓိဋ္ဌိတံ စက္ခုံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ’’တိ. 15. 根律仪戒是波罗提木叉律仪戒的资具(sambhārabhūta)，唯有在有[波罗提木叉律仪戒]时，才需要[根律仪戒]，因此说：“他是安住于波罗提木叉律仪戒的比丘”。确实，当成就此戒时，波罗提木叉律仪戒即得善护、善防，犹如庄稼有了妥善设置的荆棘篱笆。所谓“以因为”(kāraṇavasena)，是指以非共因(asādhāraṇakāraṇa)故。果是依非共因而称谓的，就像大麦的幼苗(yavaṅkura)和鼓声(bherisadda)一样。或者，这是一种依止的说法(nissayavohāra)，例如“床在呼喊”(mañcā ukkuṭṭhiṃ karonti)。“色”(rūpa)是指色处(rūpāyatana)。于“以眼见色”(cakkhunā rūpaṃ disvā)一句，若眼能见色，则具足其他识者亦应能见，然此事不然。何以故？因眼无心(acetana)故。是故说：“眼不见色，因无心故”(cakkhu rūpaṃ na passati acittakattā)。复次，若识能见色，则亦应能见墙后等物，因其无碍(appaṭighabhāva)故，然此事亦不然，因一切识皆无见的功能故。是故说：“心不见色，因无眼故”(cittaṃ na passati acakkhukattā)。于此，如依眼之识能见，而非任何识皆能见。且彼识于有墙等物阻隔、光明有障碍(ālokassa vibandha)之处则不生起。然于无障碍之水晶室、水晶板(phalikagabbhapaṭalādike)等处，纵有阻隔亦能生起。如是，为识所依(viññāṇādhiṭṭhita)之眼能见，而非任何眼皆能见。是故，“以眼见色”一语，是针对为识所依之眼而说。 ဒွါရာရမ္မဏသံဃဋ္ဋေတိ ဒွါရဿ အာရမ္မဏေန သံဃဋ္ဋေ သတိ, စက္ခုဿ ရူပါရမ္မဏေ အာပါထဂတေတိ အဓိပ္ပာယော. ပသာဒဝတ္ထုကေန စိတ္တေနာတိ စက္ခုပသာဒဝတ္ထုကေန တန္နိဿာယ ပဝတ္တေန ဝိညာဏေန, ယံ ‘‘စက္ခုဝိညာဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ပဿတီတိ ဩလောကေတိ. စက္ခုပသာဒသန္နိဿယေ ဟိ ဝိညာဏေ အာလောကာနုဂ္ဂဟိတံ ရူပါရမ္မဏံ သန္နိဿယဂုဏေန ဩဘာသေန္တေ တံသမင်္ဂိပုဂ္ဂလော ‘‘ရူပံ ပဿတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဩဘာသနဉ္စေတ္ထ အာရမ္မဏဿ ယထာသဘာဝတော ဝိဘာဝနံ, ယံ ‘‘ပစ္စက္ခတော ဂဟဏ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဥသုနာ လက္ခဿ ဝေဓေ သိဇ္ဈန္တေ တဿ သမ္ဘာရဘူတေန ဓနုနာ ဝိဇ္ဈတီတိ ဝစနံ ဝိယ ဝိညာဏေန ရူပဒဿနေ သိဇ္ဈန္တေ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတီတိ ဤဒိသီ သသမ္ဘာရကထာ နာမေသာ ဟောတိ. သသမ္ဘာရာ ကထာ သသမ္ဘာရကထာ, ဒဿနဿ ကာရဏသဟိတာတိ အတ္ထော. သသမ္ဘာရဿ ဝါ ဒဿနဿ ကထာ သသမ္ဘာရကထာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ကေဝလေန စက္ခုနာ, ကေဝလေန ဝါ ဝိညာဏေန ရူပဒဿနံ နတ္ထိ, တသ္မာ. “根门与所缘撞击时”(Dvārārammaṇasaṅghaṭṭe)，其义为：当色所缘进入眼（根）的范围时。“以净色为事之心”(Pasādavatthukena cittena)是指：以眼净色为事、依之而转起的识，此即所谓的“眼识”。“见”(passati)即是“看”(oloketi)。诚然，当依止眼净色的识，以其所依的功德，照亮为光明所助的色所缘时，具足此识的个人即被称为“见色”。于此，照亮即是如其自性地阐明所缘，此即所谓的“现量取境”(paccakkhato gahaṇa)。犹如以箭射中标的得以成办时，会说“以弓射中”，而弓是其（箭的）资具；同样地，当以识见色得以成办时，说“以眼见色”，此即名为“具资具说”(sasambhārakathā)。具资具之说为“具资具说”，其义为：包含见之因缘的言说。或者，是关于具有资具之见的言说，故为“具资具说”。“是故”(tasmā)者，谓：因为仅以眼，或仅以识，并不能见色，是故（作如是说）。 ဣတ္ထိပုရိသနိမိတ္တံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဣတ္ထိသန္တာနနိဿိတရူပမုခေန ဂယှမာနံ သဏ္ဌာနံ ထနမံသာဝိသဒတာ နိမ္မဿုမုခတာ ကေသဗန္ဓနဝတ္ထဂ္ဂဟဏံ အဝိသဒဋ္ဌာနဂမနာဒိ စ သဗ္ဗံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ သဉ္ဇာနနဿ ကာရဏဘာဝတော ဣတ္ထိနိမိတ္တံ. ဝုတ္တဝိပရိယာယတော ပုရိသနိမိတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုဘနိမိတ္တာဒိကံ ဝါတိ ဧတ္ထ ရာဂုပ္ပတ္တိဟေတုဘူတော ဣဋ္ဌာကာရော သုဘနိမိတ္တံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပဋိဃနိမိတ္တာဒီနံ [Pg.48] သင်္ဂဟော. သော ပန ဒေါသုပ္ပတ္တိအာဒိဟေတုဘူတော အနိဋ္ဌာဒိအာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမဉ္စေတ္ထ ပါဠိယံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာဝ သရူပတော အာဂတာ, ဥပေက္ခာနိမိတ္တဿာပိ ပန သင်္ဂဟော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော, အသမပေက္ခနေန ဥပ္ပဇ္ဇနကမောဟဿာပိ အသံဝရဘာဝတော. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘မုဋ္ဌသစ္စံ ဝါ အညာဏံ ဝါ’’တိ. ဥပေက္ခာနိမိတ္တန္တိ စေတ္ထ အညာဏုပေက္ခာယ ဝတ္ထုဘူတံ အာရမ္မဏံ, တဉ္စဿ အသမပေက္ခနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ သင်္ခေပတော ရာဂဒေါသမောဟာနံ ကာရဏံ ‘‘သုဘနိမိတ္တာဒိက’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ကိလေသဝတ္ထုဘူတံ နိမိတ္တ’’န္တိ. ဒိဋ္ဌမတ္တေယေဝ သဏ္ဌာတီတိ ‘‘ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတီ’’တိ (ဥဒါ. ၁၀) သုတ္တေ ဝုတ္တနယေန ဝဏ္ဏာယတနေ စက္ခုဝိညာဏေန, ဝီထိစိတ္တေဟိ စ ဂဟိတမတ္တေယေဝ တိဋ္ဌတိ, န တတော ပရံ ကိဉ္စိ သုဘာဒိအာကာရံ ပရိကပ္ပေတိ. ပါကဋဘာဝကရဏတောတိ ပရိဗျတ္တဘာဝကရဏတော ဝိဘူတဘာဝကရဏတော. ဝိသဘာဂဝတ္ထုနော ဟိ ဟတ္ထာဒိအဝယဝေသု သုဘာဒိတော ပရိကပ္ပေန္တဿ အပရာပရံ တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ကိလေသာ ပရိဗျတ္တာ ဟောန္တီတိ တေ တေသံ အနုဗျဉ္ဇနာ နာမ. တေ ပန ယသ္မာ တထာ တထာ သန္နိဝိဋ္ဌာနံ ဘူတုပါဒါယရူပါနံ သန္နိဝေသာကာရော. န ဟိ တံ မုဉ္စိတွာ ပရမတ္ထတော ဟတ္ထာဒိ နာမ ကောစိ အတ္ထိ. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဟတ္ထပါဒ…ပေ… အာကာရံ န ဂဏှာတီ’’တိ. ကိံ ပန ဂဏှာတီတိ အာဟ ‘‘ယံ တတ္ထ ဘူတံ, တဒေဝ ဂဏှာတီ’’တိ. ယံ တသ္မိံ သရီရေ ဝိဇ္ဇမာနံ ကေသလောမာဒိ ဘူတုပါဒါယမတ္တံ ဝါ, တဒေဝ ယာထာဝတော ဂဏှာတိ. တတ္ထ အသုဘာကာရဂဟဏဿ နိဒဿနံ ဒဿေန္တော ‘‘စေတိယပဗ္ဗတဝါသီ’’တိအာဒိနာ မဟာတိဿတ္ထေရဝတ္ထုံ အာဟရိ. 女相或男相，此处指依止女性身心相续而执取的身形、乳房肌肉的不清晰、面部无须、发型衣着、不清晰的步态等，凡此种种，因是生起“这是女人”之认知的原因，故称女相。反之则为男相。净相等，此处，能引发贪欲的可爱之相，是为净相。“等”字则包含了厌恶相等。而彼等是嗔恚生起之因，当知其为不可爱等相。经文中虽只从体性上说到贪欲与忧愁，但也应包含舍相，因为由不如理审察而生的愚痴也属于不防护。诚如后面将说：“失念或无明”。此中所谓舍相，即无明之舍的所缘事，当知此由不如理审察所致。如是，简言之，贪、嗔、痴之因，即被称为“净相等”。因此说“作为烦恼事的相”。所谓“仅于所见而住立”，即是如《自说经》（Udāna 1.10）所说“于所见中，将仅是所见”之理，于色处，由眼识及（眼门）心路诸心所执取后即止，不再进一步思量美丑等相。所谓“令其显现”，即是令其清晰、令其明显。对于异分事，于手等支分思量为美等相者，于彼所缘中，烦恼将次第生起而变得清晰，因此，彼等支分被称为（烦恼的）随相。然而，彼等随相只是如此如此配置的四大及所造色的组合形态而已。离开它，于胜义中，并无名为手等之物。因此说“不执取手、足……等相”。那么执取什么呢？答道：“于彼处有者，唯执取彼。”即如实地执取那身体中存在的发、毛等，或仅是四大及所造色。于此，为示“执取不净相”之例，而引用“住支提山”等句，带来了大帝萨长老的故事。 တတ္ထ သုမဏ္ဍိတပသာဓိတာတိ သုဋ္ဌု မဏ္ဍိတာ ပသာဓိတာ စ. အာဘရဏာဒီဟိ အာဟာရိမေဟိ မဏ္ဍနံ. သရီရဿ ဥစ္ဆာဒနာဒိဝသေန ပဋိသင်္ခရဏံ ပသာဓနန္တိ ဝဒန္တိ, အာဘရဏေဟိ, ပန ဝတ္ထာလင်္ကာရာဒီဟိ စ အလင်္ကရဏံ ပသာဓနံ. ဦနဋ္ဌာနပူရဏံ မဏ္ဍနံ. ဝိပလ္လတ္ထစိတ္တာတိ ရာဂဝသေန ဝိပရီတစိတ္တာ. ဩလောကေန္တောတိ ထေရော ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရေနေဝ ဂစ္ဆန္တော သဒ္ဒကဏ္ဋကတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂမနသိကာရဿ ဟသိတသဒ္ဒါနုသာရေန ‘‘ကိမေတ’’န္တိ ဩလောကေန္တော. အသုဘသညန္တိ အဋ္ဌိကသညံ. အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာနံ ဟိ ထေရော တဒါ ပရိဟရတိ. အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ ထေရော [Pg.49] ကိရ တဿာ ဟသန္တိယာ ဒန္တဋ္ဌိဒဿနေနေဝ ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာယ သုဘာဝိတတ္တာ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ, သာတိသယဉ္စ ဥပစာရဇ္ဈာနံ လဘိတွာ ယထာဌိတောဝ တတ္ထ ပဌမဇ္ဈာနံ အဓိဂန္တွာ တံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ မဂ္ဂပရမ္ပရာယ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏိ. ပုဗ္ဗသညံ အနုဿရီတိ ပုဗ္ဗကံ ယထာရဒ္ဓံ ကာလေန ကာလံ အနုယုဉ္ဇိယမာနံ အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာနံ အနုဿရိ သမန္နာဟရိ. အနုမဂ္ဂန္တိ အနုပထံ တဿာ ပဒါနုပဒံ. ထေရဿ ကိရ ဘာဝနာယ ပဂုဏဘာဝတော ဒန္တဋ္ဌိဒဿနေနေဝ တဿာ သကလသရီရံ အဋ္ဌိကသံဃာတဘာဝေန ဥပဋ္ဌာသိ. န တံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ သဉ္ဇာနိ. တေနာဟ ‘‘နာဘိဇာနာမိ…ပေ… မဟာပထေ’’တိ. 其中，“善装饰善修饰”(sumaṇḍitapasādhita)是指很好地装饰和修饰。用首饰等可移除的饰物来装饰称为“装饰”(maṇḍana)。有人说，以涂油等方式整理身体称为“修饰”(pasādhana)；但（另有观点认为，）用首饰、衣饰等来打扮才是“修饰”。填补（身体）缺陷之处则为“装饰”。“心颠倒”(vipallatthacitta)是指因贪欲而心意颠倒。“看时”(olokento)是指长老正专注于业处行走时，因笑声是前分作意的声刺，便顺着笑声看去，想道：“这是什么？”“不净想”是指骨想(aṭṭhikasaññā)。当时长老正在修习骨业处。“证得阿罗汉”是指，据说长老因看见那发笑女子的牙骨，加上先前已善巧修习前分禅修(pubbabhāgabhāvanā)，获得了似相(paṭibhāganimitta)以及超胜的近行定，就在原地站着证得了初禅，并以此为基础增长观(vipassanā)，通过道的次第证得了漏尽。“随念前想”(pubbasaññaṃ anussari)是指他忆念、作意先前已开始并时常修习的骨业处。“在路上”(anumaggaṃ)是指在路上，循着她的足迹。据说，因长老的禅修已纯熟，仅见到她的牙骨，她的整个身体就显现为一堆骨骸。他不再将之认知为“女人”或“男人”。因此他说：“我不识知……乃至……在大路上。” ‘‘ယဿ စက္ခုန္ဒြိယာသံဝရဿ ဟေတူ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘တဿ စက္ခုန္ဒြိယဿ သတိကဝါဋေန ပိဒဟနတ္ထာယာ’’တိ ဝုတ္တံ, န အသံဝရဿာတိ. ယဒိဒံ ယံ စက္ခုန္ဒြိယာသံဝရဿ ဟေတု အဘိဇ္ဈာဒိအနွာဿဝနံ ဒဿိတံ, တံ အသံဝုတစက္ခုန္ဒြိယဿေဝ ဟေတု ပဝတ္တံ ဒဿိတန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ. စက္ခုဒွါရိကဿ ဟိ အဘိဇ္ဈာဒိအနွာဿဝနဿ တံဒွါရိကဝိညာဏဿ ဝိယ စက္ခုန္ဒြိယံ ပဓာနကာရဏံ. စက္ခုန္ဒြိယဿ အသံဝုတတ္တေ သတိ တေ အနွာဿဝန္တီတိ အသံဝရိယမာနစက္ခုန္ဒြိယဟေတုကော သော အသံဝရော တထာ ဝုတ္တောတိ. ယတွာဓိကရဏန္တိ ဟိ ယဿ စက္ခုန္ဒြိယဿ ကာရဏာတိ အတ္ထော. ကီဒိသဿ စ ကာရဏာတိ? အသံဝုတဿ, ကိဉ္စ အသံဝုတံ? ယဿ စက္ခုန္ဒြိယာသံဝရဿ ဟေတု အဘိဇ္ဈာဒယော အနွာဿဝန္တိ, တဿ သံဝရာယာတိ အယမေတ္ထ ယောဇနာ. 在说了“因彼眼根不律仪故”之后，又说“为以念门关闭彼眼根故”，而非说关闭“不律仪”。此中义理为：经说贪等随烦恼流入是“因眼根不律仪故”，此说是为了表明，其生起正是以“未防护的眼根”为因。诚然，于眼门生起的贪等随烦恼，眼根是其主要原因，犹如眼根是于彼门生起的识之主要原因。当眼根未被防护时，彼等（烦恼）便会流入，是故，彼不律仪以“未被防护的眼根”为因，故如是说。文中“yatvādhikaraṇaṃ”义即“因何眼根故”。又，因何等（眼根）故？答：因未防护者。何为“未防护”？即贪等（烦恼）因其眼根不律仪而流入，（此律仪即是）为了防护此（眼根）。于此，这便是（文句的）连结。 ဇဝနက္ခဏေ ပန သစေ ဒုဿီလျံ ဝါတိအာဒိ ပုန အဝစနတ္ထံ ဣဓေဝ သဗ္ဗံ ဝုတ္တန္တိ ဆသု ဒွါရေသု ယထာသမ္ဘဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ ပဉ္စဒွါရေ ကာယဝစီဒုစ္စရိတသင်္ခါတံ ဒုဿီလျံ အတ္ထိ, တသ္မာ ဒုဿီလျာသံဝရော မနောဒွါရဝသေန, သေသာသံဝရော ဆဒွါရဝသေန ယောဇေတဗ္ဗော. မုဋ္ဌသစ္စာဒီနံ ဟိ သတိပဋိပက္ခာကုသလဓမ္မာဒိဘာဝတော သိယာ ပဉ္စဒွါရေ ဥပ္ပတ္တိ, န တွေဝ ကာယိကဝါစသိကဝီတိက္ကမဘူတဿ ဒုဿီလျဿ တတ္ထ ဥပ္ပတ္တိ, ပဉ္စဒွါရိကဇဝနာနံ အဝိညတ္တိဇနကတ္တာ. ဒုဿီလျာဒယော စေတ္ထ ပဉ္စ အသံဝရာ သီလသံဝရာဒီနံ ပဉ္စန္နံ သံဝရာနံ ပဋိပက္ခဘာဝေန ဝုတ္တာ. တသ္မိံ သတီတိ တသ္မိံ အသံဝရေ သတိ. 然而，在速行刹那，若有恶戒等，为免（于后）重说，此处已尽说一切，故当于六门中，随其可能而了知。诚然，于五门中，无有称为身、语恶行的恶戒，是故，恶戒的不律仪当依意门而配属，其余的不律仪当依六门而配属。确实，失念等法，因其为念之对治品、不善法等，故可于五门中生起；但作为身、语违越的恶戒，则绝不于彼处生起，因五门速行不生表色故。于此，恶戒等五种不律仪，是作为戒律仪等五种律仪的对治品而被述说。“当其有时”意即：当彼不律仪有时。 ယထာ [Pg.50] ကိန္တိ ယေန ပကာရေန ဇဝနေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော အသံဝရော ‘‘စက္ခုန္ဒြိယေ အသံဝရော’’တိ ဝုစ္စတိ, တံ နိဒဿနံ ကိန္တိ အတ္ထော. ယထာတိအာဒိနာ နဂရဒွါရေ အသံဝရေ သတိ တံသမ္ဗန္ဓာနံ ဃရာဒီနံ အသံဝုတတာ ဝိယ ဇဝနေ အသံဝရေ သတိ တံသမ္ဗန္ဓာနံ ဒွါရာဒီနံ အသံဝုတတာတိ ဧဝံ အညာသံဝရေ အညာသံဝုတတာ သာမညမေဝ နိဒဿေတိ, န ပုဗ္ဗာပရသာမညံ, အန္တောဗဟိသာမညံ ဝါ. သတိ ဝါ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒိကေ ပုန ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဇဝနံ ဗာဟိရံ ဝိယ ကတွာ နဂရဒွါရသမာနံ ဝုတ္တံ, ဣတရဉ္စ အန္တောနဂရေ ဃရာဒိသမာနံ. ပစ္စယဘာဝေန ဟိ ပုရိမနိပ္ဖန္နံ ဇဝနကာလေ အသန္တမ္ပိ ဘဝင်္ဂါဒိ စက္ခာဒိ ဝိယ ဖလနိပ္ဖတ္တိယာ သန္တံယေဝ နာမ ဟောတိ. န ဟိ ဓရမာနံယေဝ ‘‘သန္တ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဗာဟိရံ ဝိယ ကတွာ’’တိ စ ပရမတ္ထတော ဇဝနဿ ဗာဟိရဘာဝေ, ဣတရဿ စ အဗ္ဘန္တရဘာဝေ အသတိပိ ‘‘ပဘဿရမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တံ, တဉ္စ ခေါ အာဂန္တုကေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌ’’န္တိအာဒိ (အ. နိ. ၁.၄၉) ဝစနတော အာဂန္တုကဘူတဿ ကဒါစိ ကဒါစိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ဇဝနဿ ဗာဟိရဘာဝေါ, တဗ္ဗိဓုရသဘာဝဿ ဣတရဿ အဗ္ဘန္တရဘာဝေါ ဧကေန ပရိယာယေန ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဇဝနေ ဝါ အသံဝရေ ဥပ္ပန္နေ တတော ပရံ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီနံ အသံဝရဟေတုဘာဝါပတ္တိတော. အသံဝရဿ ဟိ ဥပ္ပတ္တိယာ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီနံ တဿ ဟေတုဘာဝေါ ပညာယတီတိ. နဂရဒွါရသဒိသေန ဇဝနေန ပဝိသိတွာ ဒုဿီလျာဒိစောရာနံ ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီသု မုသနံ ကုသလဘဏ္ဍဝိနာသနံ ကထိတံ. ယသ္မိံ ဟိ ဒွါရေ အသံဝရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သော တတ္ထ ဒွါရာဒီနံ သံဝရူပနိဿယဘာဝံ ဥပစ္ဆိန္ဒန္တောယေဝ ပဝတ္တတီတိ. ဒွါရဘဝင်္ဂါဒီနံ ဇဝနေန သဟ သမ္ဗန္ဓော ဧကသန္တတိပရိယာပန္နတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. “如何”（yathā kiṃ）意即：以何种方式，于速行中生起的不律仪被称为“于眼根不律仪”？其譬喻为何？以“正如”（yathā）等词，（此譬喻）仅是显示了在一处不律仪时，另一处也相似地不关闭的共通性——犹如城门不律仪时，与其相关的房屋等即为不关闭；同样，速行不律仪时，与其相关的门等即为不关闭——而非显示前后时间的共通性，亦非内外的共通性。或者，当门、有分等存在时，再次生起的速行被当作外在的，而说它如城门；其余（门、有分等）则如城内的房屋等。确实，由于是缘，先前已完成的有分等，虽于速行时不存在，但如眼等，因能完成其果，故亦得名为“存在”。并非唯有持续存在者才被称为“存在”。至于“当作外在的”，是从胜义上说，速行并无外在性，其余心亦无内在性，然而，如（《增支部》1.49）所说：“比丘们，此心是光明的，但它被外来的杂染所染污。”依此，作为偶尔生起的外来者，速行具有外在性；而性质与此相违的其余心，则依某种理趣而具有阿邦答勒(abbhantara)性，故如是说。或者，当不律仪于速行中生起时，其后，门、有分等即达到成为不律仪之因的状态。确实，由于不律仪的生起，门、有分等作为其因的状况即被了知。以如城门般的速行侵入，恶戒等之盗贼于门、有分等处劫掠，此被说为是善法财的毁坏。确实，于任何一门，不律仪一旦生起，它即在彼处切断诸门等作为律仪亲依止的性质而转起。门、有分等与速行的关联，当知是因其摄入同一相续流。 ဧတ္ထ စ စက္ခုဒွါရေ ရူပါရမ္မဏေ အာပါထဂတေ နိယမိတာဒိဝသေန ကုသလာကုသလဇဝနေ သတ္တက္ခတ္တုံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတိဏ္ဏေ တဒနုရူပမေဝ မနောဒွါရိကဇဝနေ တသ္မိံယေဝါရမ္မဏေ သတ္တက္ခတ္တုံယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတိဏ္ဏေ ပုန တသ္မိံယေဝ ဒွါရေ တဒေဝါရမ္မဏံ နိဿာယ ‘‘ဣတ္ထီ ပုရိသော’’တိအာဒိနာ ဝဝတ္ထပေန္တံ ပသာဒရဇ္ဇနာဒိဝသေန သတ္တက္ခတ္တုံ ဇဝနံ ဇဝတိ. ဧဝံ ပဝတ္တမာနံ ဇဝနံ သန္ဓာယ ‘‘ဇဝနေ ဒုဿီလျာဒီသု ဥပ္ပန္နေသု တသ္မိံ အသံဝရေ သတိ ဒွါရမ္ပိ အဂုတ္တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 于此，当色所缘进入眼门范围时，依所缘之确定等方式，善或不善的速行生起七次后即沉入有分；接着，与此相应的意门速行亦于同一所缘上生起七次后即沉入有分；然后，再于彼意门中，依止同一所缘，以“是女、是男”等方式加以确定，并依净信、染着等方式，速行奔行七次。针对如此转起的速行，而说：“当恶戒等于速行中生起时，于彼处无律仪，则诸门亦未被守护”等。 တသ္မိံ ပန ဇဝနေ. သီလာဒီသူတိ သီလသံဝရသတိသံဝရဉာဏသံဝရခန္တိသံဝရဝီရိယသံဝရေသု ဥပ္ပန္နေသု. ယထာ ဟိ ပဂေဝ သတိအာရက္ခံ အနုပဋ္ဌပေန္တဿ [Pg.51] ဒုဿီလျာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ, ဧဝံ ပဂေဝ သတိအာရက္ခံ ဥပဋ္ဌပေန္တဿ သီလာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဒ္ဒါဒီသုပိ ယထာရဟံ နိမိတ္တာနုဗျဉ္ဇနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သောတဝိညာဏေန ဟိ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘ဣတ္ထိသဒ္ဒေါ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသသဒ္ဒေါ’’တိ ဝါ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာဒိကံ ဝါ ကိလေသဝတ္ထုဘူတံ နိမိတ္တံ န ဂဏှာတိ, သုတမတ္တေ ဧဝ သဏ္ဌာတိ. ယော စ ဂီတသဒ္ဒါဒိကဿ ကိလေသာနံ အနု အနု ဗျဉ္ဇနတော ‘‘အနုဗျဉ္ဇန’’န္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရော မန္ဒတာရာဒိဝသေန ဝဝတ္ထိတော ဆဇ္ဇာဒိဘေဒဘိန္နော အာကာရော, တမ္ပိ န ဂဏှာတီတိ. ဧဝံ ဂန္ဓာဒီသုပိ ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗံ. မနောဒွါရေ ပန သာဝဇ္ဇနဘဝင်္ဂံ မနောဒွါရံ တသ္မိံ ဒွါရေ ဓမ္မာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ တံ ဇဝနမနသာဝ ဝိညာယ ဝိဇာနိတွာတိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ကိလေသော အနုဗန္ဓော ဧတဿာတိ ကိလေသာနုဗန္ဓော, သော ဧဝ နိမိတ္တာဒိဂါဟော, တတော ပရိဝဇ္ဇနလက္ခဏံ ကိလေသာနုဗန္ဓနိမိတ္တာဒိဂ္ဂါဟပရိဝဇ္ဇနလက္ခဏံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အနုဗျဉ္ဇနံ သင်္ဂဏှာတိ. 此外，于彼速行中。“于戒等中”(sīlādīsu)意即：当戒律仪、念律仪、智律仪、忍律仪、精进律仪生起时。当知，正如预先不建立念防护，恶戒等即会生起；同样，预先建立念防护，戒等即会生起。于声等所缘，亦当如其所应地了知其相与随相。诚然，以耳识闻声时，不执取“此是女声”或“此是男声”等可意、不可意或作为烦恼事的相，而仅止于所闻。又，歌声等，因其能辗转显发诸烦恼，故得“随相”(anubyañjana)之名，此是一种依声音之深沉、高亢等而确立、依七音(chajja)等差别而区分的样相，亦不执取之。于香等所缘，亦当如是说。然而，于意门，与转向俱行之有分即是意门；当法所缘进入此门范围时，则应与“仅以速行心识知、了知”等句组合。“烦恼是其随行者”，故为“烦恼随逐”(kilesānubandho)，此即是执取相等等。其特征是远离执取有烦恼随逐之相等等。“等”字摄入随相。 အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလဝဏ္ဏနာ 正命清净戒释义 ၁၆. ဝုတ္တေတိ ဣဓေဝ ဥဒ္ဒေသဝသေန ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေ. တထာ ဟိ ‘‘အာဇီဝဟေတု ပညတ္တာနံ ဆန္နံ သိက္ခာပဒါန’’န္တိ ပဒုဒ္ဓါရံ ကတွာ တာနိ ပါဠိဝသေနေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ယာနိ တာနီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ယာနိ တာနိ ဧဝံ ပညတ္တာနိ ဆ သိက္ခာပဒါနီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာဇီဝဟေတူတိ ဇီဝိကနိမိတ္တံ, ‘‘ဧဝါဟံ ပစ္စယေဟိ အကိလမန္တော ဇီဝိဿာမီ’’တိ အဓိပ္ပာယေန. အာဇီဝကာရဏာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ပါပိစ္ဆောတိ ပါပိကာယ အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနိစ္ဆာယ သမန္နာဂတော. ဣစ္ဆာပကတောတိ ဣစ္ဆာယ အပကတော ဥပဒ္ဒုတော, အဘိဘူတော ဝါ. အသန္တန္တိ အဝိဇ္ဇမာနံ. အဘူတန္တိ အနုပ္ပန္နံ. အနုပ္ပန္နတ္တာ ဟိ တဿ တံ အသန္တန္တိ ပုရိမဿ ပစ္ဆိမံ ကာရဏဝစနံ. ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မန္တိ ဥတ္တရိမနုဿာနံ ဥက္ကဋ္ဌပုရိသာနံ ဓမ္မံ, မနုဿဓမ္မတော ဝါ ဥတ္တရိ ဥက္ကဋ္ဌံ. ဥလ္လပတီတိ ဥဂ္ဂတာယုကော လပတိ. သီလံ ဟိ ဘိက္ခုနော အာယု, တံ တဿ တထာလပနသမကာလမေဝ ဝိဂစ္ဆတိ. တေနာဟ ‘‘အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿာ’’တိ ပါရာဇိကသင်္ခါတာ အာပတ္တိ အဿ, ပါရာဇိကသညိတဿ ဝါ ဝီတိက္ကမဿ အာပဇ္ဇနံ ဥလ္လပနန္တိ အတ္ထော. သဉ္စရိတ္တံ သမာပဇ္ဇတီတိ သဉ္စရဏဘာဝံ အာပဇ္ဇတိ, ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသမတိံ, ပုရိသဿ ဝါ ဣတ္ထိမတိံ အာရောစေတီတိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘ဣမေသံ ဆန္နံ သိက္ခာပဒါနံ ဝီတိက္ကမဿ ဝသေနာ’’တိ သမ္ဗန္ဓော ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတော ဧဝ. 16. “已说”是指此处仅以纲要的方式重述前文。即，在提取出“为活命故而制定的六学处”这一词句后，仅依巴利原文以“所谓彼等”等句开始阐明它们。其中，“所谓彼等”与“如是制定的六学处”相关联。“为活命故”意为为了活命，即“我当以此等资具毫不费力地生活”的意图。“活命之因”是其同义词。“恶欲者”指具有‘欲令他人称赞自己所无之德’此种恶欲者。“为欲所败者”即被欲望所击败、困扰或征服。“不存在”即不现存。“不实”即未生起。因为其未生起，所以是“不存在”，后者是前者的原因说明。“上人法”指超越凡俗之人的法，或超越人法而更殊胜的法。“夸口”即其命已尽而说。戒是比丘的寿命，当他如此夸口时，戒就立即消失了。因此说“犯波罗夷罪”，意即他犯了名为波罗夷的罪，或者说，夸口是指陷入了名为波罗夷的违犯。“充当媒人”即进入充当媒人的状态，意指将女人的心意告知男人，或将男人的心意告知女人。“由于违犯此六学处”的关联已在下方说明。 ကုဟနာတိအာဒီသူတိ [Pg.52] ဟေဋ္ဌာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌပါဠိယာဝ ပဒုဒ္ဓါရော. အယံ ပါဠီတိ အယံ ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၈၆၁) အာဂတာ နိဒ္ဒေသပါဠိ. “欺骗等”一句，是从下文所引的巴利原文中摘录的词语。此巴利原文，是指在《分别论》（Vibh. 861）中出现的解释圣典。 ၁၇. စီဝရာဒိပစ္စယာ လဗ္ဘန္တီတိ လာဘာ. တေ ဧဝ သက္ကစ္စံ အာဒရဝသေန ဒိယျမာနာ သက္ကာရာ. ပတ္ထဋယသတာ ကိတ္တိသဒ္ဒေါ. တံ လာဘဉ္စ သက္ကာရဉ္စ ကိတ္တိသဒ္ဒဉ္စ. သန္နိဿိတဿာတိ ဧတ္ထ တဏှာနိဿယော အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘ပတ္ထယန္တဿာ’’တိ. အသန္တဂုဏဒီပနကာမဿာတိ အသန္တေ အတ္တနိ အဝိဇ္ဇမာနေ သဒ္ဓါဒိဂုဏေ သမ္ဘာဝေတုကာမဿ. အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနတာလက္ခဏာ, ပဋိဂ္ဂဟဏေ စ အမတ္တညုတာလက္ခဏာ ဟိ ပါပိစ္ဆတာ. ဣစ္ဆာယ အပကတဿာတိ ပါပိကာယ ဣစ္ဆာယ သမ္မာအာဇီဝတော အပေတော ကတောတိ အပကတော. တထာဘူတော စ အာဇီဝူပဒ္ဒဝေန ဥပဒ္ဒုတောတိ ကတွာ အာဟ ‘‘ဥပဒ္ဒုတဿာတိ အတ္ထော’’တိ. 17. 通过衣等资具而获得的，是为利养。彼等以恭敬、尊重之心而施予的，是为恭敬。广传的名声，是为声誉。此即利养、恭敬与声誉。“依止者”，此处意指依止于渴爱，故说“渴求者”。“欲彰显不存在之德者”，是指欲使人相信自己所无之信等德行者。彰显不存在之德行，以及在接受时不知节制，确是恶欲的特征。“因欲而偏离者”，即因恶欲而偏离正命，故为“偏离者”。这样的人因活命之灾而受困扰，故说“意为‘受困扰者’”。 ကုဟနမေဝ ပစ္စယုပ္ပာဒနဿ ဝတ္ထူတိ ကုဟနဝတ္ထု. တိဝိဓမ္ပေတံ တတ္ထ အာဂတံ တဿ နိဿယဘူတာယ ဣမာယ ပါဠိယာ ဒဿေတုန္တိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဒတ္ထိကဿေဝါတိ တေဟိ စီဝရာဒီဟိ အတ္ထိကဿေဝ. ပဋိက္ခိပနေနာတိ စီဝရာဒီနံ ပဋိက္ခိပနဟေတု. အဿာတိ ဘဝေယျ. ပဋိဂ္ဂဟဏေန စာတိ စ-သဒ္ဒေန ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တံ ပဋိက္ခိပနံ သမုစ္စိနောတိ. 欺骗是产生资具的因由，故为欺骗事。在彼处所提到的这三法，是为了用作为其依据的此巴利文来显示，应如是理解其义。仅对有需要者，即对需要彼等衣物等的人。通过拒绝，即因为拒绝衣物等的缘故。“可能有”，即可能会有。“以及通过接受”，此处的“以及”一词，总括了前面所说的拒绝。 ဘိယျောကမျတန္တိ ဗဟုကာမတံ. ယန္တိ ကိရိယာပရာမသနံ, တသ္မာ ‘‘ဓာရေယျာ’’တိ ဧတ္ထ ယဒေတံ သံဃာဋိံ ကတွာ ဓာရဏံ, ဧတံ သမဏဿ သာရုပ္ပန္တိ ယောဇနာ. ပါပဏိကာနီတိ အာပဏတော ဆဍ္ဍိတာနိ. နန္တကာနီတိ အန္တရဟိတာနိ စောဠခဏ္ဍာနိ. ဥစ္စိနိတွာတိ ဥဉ္ဆနေန စိနိတွာ သင်္ဂဟေတွာ. ဥဉ္ဆာစရိယာယာတိ ဥဉ္ဆာစရိယာယ လဒ္ဓေန. ဂိလာနဿ ပစ္စယဘူတာ ဘေသဇ္ဇသင်္ခါတာ ဇီဝိတပရိက္ခာရာ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ. ပူတိမုတ္တန္တိ ပုရာဏဿ, အပုရာဏဿ စ သဗ္ဗဿ ဂေါမုတ္တဿေတံ နာမံ. ပူတိမုတ္တေနာတိ ပူတိဘာဝေန မုတ္တေန ပရေဟိ ဆဍ္ဍိတေန, ပူတိဘူတေန ဝါ ဂေါမုတ္တေန. ဓုတဝါဒေါတိ ပရေသမ္ပိ ဓုတဂုဏဝါဒီ. သမ္မုခီဘာဝါတိ သမ္မုခတော ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ, လဗ္ဘမာနတာယာတိ အတ္ထော. “更多欲”即是多欲。“行”是审察行为之词。因此，于“应受持”此处，其结合句为：将僧伽梨制作后受持，此适合于沙门。“市场货”是从市场舍弃之物。“碎布”是无边的布片。“捡拾后”即以拾零的方式收集、积聚。“以拾零之行”即通过拾零之行而获得。“病者资具医药资具”是作为病者之资具、被称为药品的生命资具。“腐尿”是所有陈旧和新鲜牛尿的名称。“以腐尿”即因腐烂而被他人舍弃之物，或已腐烂的牛尿。“说头陀者”是亦对他人宣说头陀功德者。“因现前”即因于面前存在，其义为可获得。 အတ္တာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာဓိဂမဿ သာမန္တေ ကတွာ ဇပ္ပနံ သာမန္တဇပ္ပနံ. မဟေသက္ခောတိ မဟာနုဘာဝေါ, ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာဓိဂမေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘မိတ္တော’’တိ သာမညတော ဝတွာ ပုန တံ ဝိသေသေတိ ‘‘သန္ဒိဋ္ဌော သမ္ဘတ္တော’’တိ[Pg.53]. ဒိဋ္ဌမတ္တော ဟိ မိတ္တော သန္ဒိဋ္ဌော. ဒဠှဘတ္တိကော သမ္ဘတ္တော. သဟာယောတိ သဟ အာယနကော, သခါတိ အတ္ထော. သတ္တပဒိနော ဟိ ‘‘သခါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဝိဟာရော ပါကာရပရိစ္ဆိန္နော သကလော အာဝါသော. အဍ္ဎယောဂေါ ဒီဃပါသာဒေါ, ဂရုဠသဏ္ဌာနပါသာဒေါတိပိ ဝဒန္တိ. ပါသာဒေါ စတုရဿပါသာဒေါ. ဟမ္မိယံ မုဏ္ဍစ္ဆဒနပါသာဒေါ. ကူဋာဂါရံ ဒွီဟိ ကဏ္ဏိကာဟိ ကတ္တဗ္ဗပါသာဒေါ. အဋ္ဋော ပဋိရာဇူနမ္ပိ ပဋိဗာဟနယောဂျော စတုပဉ္စဘူမကော ပဋိဿယဝိသေသော. မာဠော ဧကကူဋသင်္ဂဟိတော အနေကကောဏဝန္တော ပဋိဿယဝိသေသော. ဥဒ္ဒဏ္ဍော အဂဗ္ဘိကာ ဧကဒွါရာ ဒီဃသာလာတိ ဝဒန္တိ. အပရေ ပန ဘဏန္တိ – ဝိဟာရော နာမ ဒီဃမုခပါသာဒေါ. အဍ္ဎယောဂေါ ဧကပဿေန ဆဒနကသေနာသနံ. တဿ ကိရ ဧကပဿေ ဘိတ္တိ ဥစ္စတရာ ဟောတိ, ဣတရပဿေ နီစာ, တေန တံ ဧကပဿဆဒနကံ ဟောတိ. ပါသာဒေါ အာယတစတုရဿပါသာဒေါ. ဟမ္မိယံ မုဏ္ဍစ္ဆဒနံ စန္ဒိကင်္ဂဏယုတ္တံ. ဂုဟာ ကေဝလာ ပဗ္ဗတဂုဟာ. လေဏံ ဒွါရဗဒ္ဓံ. ကူဋာဂါရံ ယော ကောစိ ကဏ္ဏိကာဗဒ္ဓပါသာဒေါ. အဋ္ဋော ဗဟလဘိတ္တိဂေဟံ. ယဿ ဂေါပါနသိယော အဂ္ဂဟေတွာ ဣဋ္ဌကာဟိ ဧဝ ဆဒနံ ဟောတိ. အဋ္ဋာလကာကာရေန ကရီယတီတိပိ ဝဒန္တိ. မာဠော ဝဋ္ဋာကာရေန ကတသေနာသနံ. ဥဒ္ဒဏ္ဍော ဧကော ပဋိဿယဝိသေသော. ယော ‘‘ဘဏ္ဍသာလာ, ဥဒေါသိတ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ. ဥပဋ္ဌာနသာလာ သန္နိပတနဋ္ဌာနံ. 将自己置于证得上人法之旁而低语，是为旁敲侧击（sāmantajappana）。“大势”（Mahesakkha）即大威力，意指通过证得上人法。“友”（mitto）是通称，又进一步特指“亲友”（sandiṭṭho）、“挚友”（sambhatto）。仅见过面者是亲友。情谊深厚者是挚友。“同伴”（sahāya）意为同行者，即“朋友”（sakhā）。据说同行七步者即为“朋友”。“精舍”（vihāra）指围墙围绕的整个住所。“半合屋”（aḍḍhayoga）是长形殿堂，或称金翅鸟形殿堂。“殿堂”（pāsāda）是四方形殿堂。“平顶屋”（hammiya）是平顶的殿堂。“重阁”（kūṭāgāra）是用两个尖顶建造的殿堂。“高楼”（aṭṭa）是可抵御敌国国王、有四五层的特殊住所。“台”（māḷa）是屋顶汇于一尖顶且有很多角的特殊住所。“长屋”（uddaṇḍa）是指没有内室、只有一个门的长形厅堂。另有人说：“精舍”（vihāra）是指有长形门面的殿堂。“半合屋”（aḍḍhayoga）是指单面有屋顶的住所。据说它的一侧墙壁较高，另一侧较低，因此做成单面屋顶。“殿堂”（pāsāda）是长方形殿堂。“平顶屋”（hammiya）是带有月台和庭院的平顶建筑。“窟”（guhā）是单纯的山洞。“岩洞”（leṇa）是装有门的洞窟。“重阁”（kūṭāgāra）是指任何有尖顶的殿堂。“高楼”（aṭṭa）是墙壁厚实的房屋，其屋顶不靠椽子，直接用砖砌成。也有人说它是像瞭望塔一样建造的。“台”（māḷa）是圆形结构的住所。“长屋”（uddaṇḍa）是一种特殊的住所，也称为“储藏室”（bhaṇḍasālā）、“仓库”（udosita）。“集会堂”（upaṭṭhānasālā）是集会的场所。 ကုစ္ဆိတရဇဘူတာယ ပါပိစ္ဆတာယ နိရတ္ထကံ ကာယဝစီဝိပ္ဖန္ဒနိဂ္ဂဏှနံ ကောရဇံ, တံ ဧတဿ အတ္ထီတိ ကောရဇိကော, ကောဟညေန သံယတကာယော, အတိဝိယ, အဘိဏှံ ဝါ ကောရဇိကော ကောရဇိကကောရဇိကော. အတိပရိသင်္ကိတောတိ ကေစိ. အတိဝိယ ကုဟော ကုဟကကုဟကော, သာတိသယဝိမှာပကောတိ အတ္ထော. အတိဝိယ လပေါ လပနကော လပကလပကော. မုခသမ္ဘာဝိကောတိ ကောရဇိကကောရဇိကာဒိဘာဝေန ပဝတ္တဝစနေဟိ အတ္တနော မုခမတ္တေန အညေဟိ သမ္ဘာဝိကော. သော ဧဝရူပေါ ဧဝရူပတာယ ဧဝ အတ္တာနံ ပရံ ဝိယ ကတွာ ‘‘အယံ သမဏော’’တိအာဒီနိ ကထေတိ. ဂမ္ဘီရန္တိအာဒိ တဿာ ကထာယ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မပဋိဗဒ္ဓတာယ ဝုတ္တံ. 因卑劣如尘的恶欲而无益地抑制身语的躁动，是为矫揉(koraja)。拥有此者是为矫揉者(korajiko)，即因欺诈(kohañña)而约束身体者。极其或频繁矫揉者，是为极端矫揉者(korajikakorajiko)。有些人说这是“过度拘谨者”(atiparisaṅkita)。极其欺诈者(kuho)是为极端欺诈者(kuhakakuhako)，意为“极其令人惊奇者”。极其饶舌者(lapo)或谄媚者(lapanako)是为极端饶舌者(lapakalapako)。“仅凭口舌受敬者”(mukhasambhāviko)是指，因极端矫揉等行为而说出的话语，仅凭自己的口舌便受到他人尊敬。这样的人正是通过这种方式，将自己伪装成他人一般，然后说“这是一位沙门”等语。“甚深”等语，是因其言论与上人法(uttarimanussadhamma)相关而说。 သမ္ဘာဝနာဓိပ္ပာယကတေနာတိ ‘‘ကထံ နု ခေါ မံ ဇနော ‘အရိယော’တိ ဝါ ‘ဝိသေသလာဘီ’တိ ဝါ သမ္ဘာဝေယျာ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေန ကတေန. ဂမနံ သဏ္ဌပေတီတိ ဝိသေသလာဘီနံ ဂမနံ ဝိယ အတ္တနော ဂမနံ သက္ကစ္စံ ဌပေတိ[Pg.54], သတော သမ္ပဇာနောဝ ဂစ္ဆန္တော ဝိယ ဟောတိ. ပဏိဓာယာတိ ‘‘အရဟာတိ မံ ဇာနန္တူ’’တိ စိတ္တံ သဏ္ဌပေတွာ, ပတ္ထေတွာ ဝါ. သမာဟိတော ဝိယာတိ ဈာနသမာဓိနာ သမာဟိတော ဝိယ. အာပါထကဇ္ဈာယီတိ မနုဿာနံ အာပါထဋ္ဌာနေ သမာဓိသမာပန္နော ဝိယ နိသီဒန္တော အာပါထကေ ဇနဿ ပါကဋဋ္ဌာနေ ဈာယီ. ဣရိယာပထသင်္ခါတန္တိ ဣရိယာပထသဏ္ဌပနသင်္ခါတံ. “以受敬意图所作者”(sambhāvanādhippāyakata)，即以“众人如何才会认为我是‘圣者’(ariyo)或‘有特殊成就者’(visesalābhī)呢”此等意图所作者。“端正步态”(gamanaṃ saṇṭhapeti)，即像有特殊成就者行走一般，恭敬地调整自己的步态，仿佛有念有知地行走。“发愿后”(paṇidhāya)，即确立“愿他们知我是阿罗汉”之心，或如此祈愿。“如入定者”(samāhito viya)，即像以禅定(jhānasamādhi)入定者一般。“于显眼处禅修者”(āpāthakajjhāyī)，即像在人们视线所及之处入定而坐，在众人显见之处禅修者。“名为威仪者”(iriyāpathasaṅkhāta)，即名为端正威仪。 ပစ္စယပဋိသေဝနသင်္ခါတေနာတိ အယောနိသော ဥပ္ပာဒိတာနံ ပစ္စယာနံ ပဋိသေဝနန္တိ ဧဝံ ကထိတေန, တေန ဝါ ပစ္စယပဋိသေဝနေန သင်္ခါတဗ္ဗေန ကထိတဗ္ဗေန. အညံ ဝိယ ကတွာ အတ္တနော သမီပေ ဘဏနံ သာမန္တဇပ္ပိတံ. အာ-ကာရဿ ရဿတ္တံ ကတွာ ‘‘အဋ္ဌပနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကုဟနံ ကုဟော, တဿ အယနာ ပဝတ္တိ ကုဟာယနာ, ကုဟဿ ဝါ ပုဂ္ဂလဿ အယနာ ဂတိ ကိရိယာ ကုဟာယနာ. ကုဟေတိ, ကုဟေန ဝါ ဣတောတိ ကုဟိတော, ကုဟကော. “名为受用资具者”(paccayapaṭisevanasaṅkhāta)，即指所谓的“受用不如理生起的资具”(ayoniso uppāditānaṃ paccayānaṃ paṭisevana)，或指应以彼受用资具而称说、言说者。“旁敲侧击”(sāmantajappitaṃ)是指仿佛在谈论他人，却在自己身旁言说。“ā”元音被缩短后，说成“aṭṭhapanā”。欺诈(kuhanaṃ)即是欺诈者(kuho)，其行为(ayanā pavatti)是欺诈行(kuhāyanā)；或欺诈的个人(kuhassa puggala)之行为(ayanā gati kiriyā)是欺诈行(kuhāyanā)。他欺诈(kuheti)，或以欺诈而行(kuhena ito)，故为欺诈者(kuhito)，或欺诈者(kuhako)。 ပုဋ္ဌဿာတိ ‘‘ကော တိဿော, ကော ရာဇပူဇိတော’’တိ ပုဋ္ဌဿ. ဥဒ္ဓံ ကတွာတိ ဥက္ခိပိတွာ ဝိဘဝသမ္ပတ္တိအာဒိနာ ပဂ္ဂဟေတွာ. “被问者”（puṭṭhassa），即被问“谁是帝须（Tissa），谁为王所敬”之人。“高举”（uddhaṃ katvā），即抬举，以财富成就等加以赞扬。 ဥန္နဟနာတိ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ ဗန္ဓနာ ပလိဝေဌနာ. ဒွေ ကိရ ဘိက္ခူ ဧကံ ဂါမံ ပဝိသိတွာ အာသနသာလာယ နိသီဒိတွာ ဧကံ ကုမာရိကံ ပက္ကောသိံသု. တာယ အာဂတာယ တတြေကော ဧကံ ပုစ္ဆိ ‘‘အယံ, ဘန္တေ, ကဿ ကုမာရိကာ’’တိ? ‘‘အမှာကံ ဥပဋ္ဌာယိကာယ တေလကန္ဒရိကာယ ဓီတာ, ဣမိဿာ မာတာ မယိ ဂေဟံ ဂတေ သပ္ပိံ ဒဒမာနာ ဃဋေနေဝ ဒေတိ, အယမ္ပိ မာတာ ဝိယ ဃဋေန ဒေတီ’’တိ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၈၆၂) ဥက္ကာစေသိ. ဣမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တေလကန္ဒရိကဝတ္ထု စေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ. 吹捧，即向上层层捆缚、缠绕。据说有两位比丘进入一个村庄，在集会堂落座后，唤来一位少女。少女来到后，其中一位比丘问另一位：“尊者，这位是谁家的少女？”另一位称赞道：“是我们女护持者提拉堪达利迦（Telakandarikā）的女儿。她母亲在我去她家时，总是用罐子布施酥油，这位女儿也像她母亲一样用罐子布施。”针对此事而说：“此处当说提拉堪达利迦的故事。” ဓမ္မာနုရူပါ ဝါတိ မတ္တာဝစနာနုရူပံ ဝါ. မတ္တာဝစနံ ဟိ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ဝုစ္စတိ. ယထာဟ ‘‘သုဘာသိတံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော, ဓမ္မံ ဘဏေ နာဓမ္မံ တံ ဒုတိယ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၂၁၃; သု. နိ. ၄၅၂). တေန ဗဟုံ ဝိပ္ပလပနမာဟ, သစ္စတော ဝါ အညာ သုဘာသိတာ ဝါစာ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. မုဂ္ဂသူပသဒိသကမ္မော ပုဂ္ဂလော မုဂ္ဂသူပျော. တေနာဟ ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော မုဂ္ဂသူပျောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပရိဘဋဿ ကမ္မံ ပါရိဘဋျံ, တဒေဝ ပါရိဘဋျတာ. 或者，如法相应，即与适度言语相应。适度言语被称为“法”。如（经中）说：“善说，圣者称之为最上；当说正法，不说非法，此为第二。”（《相应部》1.213；《经集》452）此指诸多绮语。或者，除了真实语，其他善语也应了知为“法”。行为如绿豆汤之人，即为绿豆汤人。因此（经中）说：“此人被称为绿豆汤人。”仆役的行为即是服侍，此即是服侍的状态。 နိမိတ္တေန စရန္တော, ဇီဝန္တော ဝါ နိမိတ္တကော, တဿ ဘာဝေါ နေမိတ္တိကတာ. အတ္တနော ဣစ္ဆာယ ပကာသနံ ဩဘာသော. ကော ပန သောတိ[Pg.55]? ‘‘အဇ္ဇ ဘိက္ခူနံ ပစ္စယာ ဒုလ္လဘာ ဇာတာ’’တိအာဒိကာ ပစ္စယပဋိသံယုတ္တကထာ. ဣစ္ဆိတဝတ္ထုဿ သမီပေ ကထနံ သာမန္တဇပ္ပာ. 依相而行，或依相而活者，是为示相者，其状态即是示相性。依自己的意愿而显示，是为暗示。什么是暗示呢？例如“今天比丘们的资具变得难得了”等与资具相关的言谈。在所欲之物附近谈论，称为近边絮语。 အက္ကောသနဘယေနာပိ ဒဒေယျာတိ ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ အက္ကောသနံ. တထာ ဝမ္ဘနာဒယော. ဥပေက္ခနာ ဥပါသကာနံ ဒါယကာဒိဘာဝတော ဗဟိ ဆဍ္ဍနာ. ခိပနာတိ ခေပဝစနံ. တံ ပန အဝဟသိတွာ ဝစနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဥပ္ပဏ္ဍနာ’’တိ. ပါပနာတိ အဒါယကတ္တဿ, အဝဏ္ဏဿ ဝါ ပတိဋ္ဌာပနံ. ပရေသံ ပိဋ္ဌိမံသခါဒနသီလော ပရပိဋ္ဌိမံသိကော, တဿ ဘာဝေါ ပရပိဋ္ဌိမံသိကတာ. အဗ္ဘင်္ဂန္တိ အဗ္ဘဉ္ဇနံ. နိပိသိတွာ ဂန္ဓမဂ္ဂနာ ဝိယာတိ အနိပ္ပိသိတေ အလဗ္ဘမာနဿ ဂန္ဓဿ နိပိသနေ လာဘော ဝိယ ပရဂုဏေ အနိပ္ပိသိတေ အလဗ္ဘမာနာနံ ပစ္စယာနံ နိပိသနေန လာဘော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ. 辱骂（akkosana），即是以十种辱骂事由辱骂，以使人因害怕辱骂而施与。诽谤（vambhanā）等也是如此。排斥（ukkhopanā），即将优婆塞从其施主等身份中排除。轻蔑（khipanā），即是轻蔑之语。但若怀着轻蔑之心而言说，则称嘲弄（uppaṇḍanā）。致使（pāpanā），即是使人不成其为施主，或使其声名狼藉。有在背后食人肉之习性者，是为背后诽谤者（parapiṭṭhimaṃsiko），其状态即是背后诽谤性（parapiṭṭhimaṃsikatā）。涂油（abbhaṅga）即是涂抹（abbhañjana）。这就像通过研磨来获取香料：譬如不经研磨则无法获得其香味，通过研磨才能获得；同样，应知，不称赞他人功德则无法获得资具，是通过称赞才获得。 နိကတ္တုံ အပ္ပေန လာဘေန ဗဟုကံ ဝဉ္စေတွာ ဂဟေတုံ ဣစ္ဆနံ နိဇိဂီသနံ, တဿ ဘာဝေါ နိဇိဂီသနတာ. တဿေဝ ဣစ္ဆနဿ ပဝတ္တိအာကာရော, တံသဟဇာတံ ဝါ ဂဝေသနကမ္မံ. 以小利欺骗而欲多得，是为谋利（nijigīsana），其状态即是谋利性。这即是那欲求的活动方式，或是与它俱生的寻求行为。 အင်္ဂန္တိ ဟတ္ထပါဒါဒိအင်္ဂါနိ ဥဒ္ဒိဿ ပဝတ္တံ ဝိဇ္ဇံ. နိမိတ္တန္တိ နိမိတ္တသတ္ထံ. ဥပ္ပာတန္တိ ဥက္ကာပါတဒိသာဍာဟ-ဘူမိစာလာဒိဥပ္ပာတပဋိဗဒ္ဓဝိဇ္ဇံ. သုပိနန္တိ သုပိနသတ္ထံ. လက္ခဏန္တိ ဣတ္ထိပုရိသာနံ လက္ခဏဇာနနသတ္ထံ. မူသိကစ္ဆိန္နန္တိ ဝတ္ထာဒီနံ အသုကဘာဂေ မူသိကစ္ဆေဒေ သတိ ဣဒံ နာမ ဖလံ ဟောတီတိ ဇာနနကသတ္ထံ. ပလာသဂ္ဂိအာဒီသု ဣမိနာ နာမ အဂ္ဂိနာ ဟုတေ ဣဒံ နာမ ဟောတီတိ အဂ္ဂိဝသေန ဟောမဝိဓာနံ အဂ္ဂိဟောမံ. ဣမိနာ နယေန ဒဗ္ဗိဟောမံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ထုသဟောမာဒီနံ, အညေသဉ္စ သုတ္တေ အာဂတာနံ မိစ္ဆာဇီဝါနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝီရိယသာဓနတ္တာ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလဿ ‘‘ပစ္စယပရိယေသနဝါယာမော’’တိ ဝုတ္တံ. တဿ ပါရိသုဒ္ဓိ အနဝဇ္ဇဘာဝေါ, ယေန ဓမ္မေန သမေန ပစ္စယလာဘော ဟောတိ. န ဟိ အလသော ဉာယေန ပစ္စယေ ပရိယေသိတုံ သက္ကောတီတိ. 肢（aṅga），是指针对手足等肢体而施行的术数。相（nimitta），是指占相之术。异相（uppāta），是指与陨石坠落、天火、地动等异相相关的术数。梦（supina），是指占梦之术。相（lakkhaṇa），是指辨识男女相貌特征的术数。鼠啮（mūsikacchinna），是指衣物等某处被老鼠咬后，预知会发生某种结果的术数。火供（aggihoma），是指用巴拉沙木（Palāsa）等燃起的某种火来献供，会得到某种结果，这种依火而行的献供方法。应知“等”字包含了谷壳供等，以及经中所说的其他邪命。因为活命清净戒需要精进才能成就，故说为“寻求资具的努力”。其清净即是无过失，由此才能如法、平等地获得资具。因为懒惰者是无法如法寻求资具的。 ပစ္စယသန္နိဿိတသီလဝဏ္ဏနာ 资具依止戒释义 ၁၈. ပဋိသင်္ခါတိ အယံ ‘‘သယံ အဘိညာ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၁၁) ဝိယ ယ-ကာရလောပေန နိဒ္ဒေသော. ယောနိသောတိ စေတ္ထ ဥပါယတ္ထော ယောနိသော-သဒ္ဒေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပါယေန ပထေနာ’’တိ. ‘‘ပဋိသင်္ခါယ ဉတွာ’’တိ [Pg.56] ဝတွာ တယိဒံ ပဋိသင်္ခါနံ ပစ္စဝေက္ခဏန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ အတ္ထော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ သီတပဋိဃာတာဒိကံ တံ တံ ပယောဇနံ ပတိ ပတိ အဝေက္ခိတွာ, ဉာဏေန ပဿိတွာတိ အတ္ထော, ဧဝံ ပဋိသင်္ခါယာတိ တဒေဝ ပယောဇနံ ပတိ ပတိ သင်္ခါယ, ဇာနိတွာတိ အတ္ထော. ဉာဏပရိယာယော ဟိ ဣဓ သင်္ခါ-သဒ္ဒေါတိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော’’တိအာဒိ ကာမံ ပစ္စယပရိဘောဂကာလေန ဝုစ္စတိ, ဓာတုဝသေန ပန ပဋိကူလဝသေန ဝါ ပစ္စဝေက္ခဏာယ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ သုဇ္ဈတီတိ အပရေ. ဘိဇ္ဇတီတိ ကေစိ. ဧကေ ပန ပဌမံ ဧဝ ပရိယတ္တန္တိ ဝဒန္တိ, ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ‘‘စီဝရ’’န္တိ ဧကဝစနံ ဧကတ္တမတ္တံ ဝါစကန္တိ အဓိပ္ပာယေန ‘‘အန္တရဝါသကာဒီသု ယံ ကိဉ္စီ’’တိ ဝုတ္တံ, ဇာတိသဒ္ဒတာယ ပန တဿ ပါဠိယံ ဧကဝစနန္တိ ယတ္တကာနိ စီဝရာနိ ယောဂိနာ ပရိဟရိတဗ္ဗာနိ, တေသံ သဗ္ဗေသံ ဧကဇ္ဈံ ဂဟဏန္တိ သက္ကာ ဝိညာတုံ, ယံ ကိဉ္စီတိ ဝါ အနဝသေသပရိယာဒါနမေတံ, န အနိယမဝစနံ. ‘‘နိဝါသေတိ ဝါ ပါရုပတိ ဝါ’’တိ ဝိကပ္ပနံ ပန ပဋိသေဝနပရိယာယဿ ပရိဘောဂဿ ဝိဘာဂဒဿနန္တိ တံ ပညပေတွာ သယနနိသီဒန-စီဝရကုဋိကရဏာဒိဝသေနာပိ ပရိဘောဂဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 18. “省察”（paṭisaṅkhā），此词是如“自证知”（sayaṃ abhiññā）等（《大品》11）那样省略了y字母的解释。“如理”（yoniso），此处为显示“如理”一词有“方法”之义，故说“以方法、以途径”。说了“省察而知”后，为显示此“省察”即是“省思”（paccavekkhaṇa），故说“义即省思”等。譬如“省思”是于抵御寒冷等一一用途，再三审视，以智而见之义；同样，“省察”是于彼彼用途，再三思量，了知之义。此中“思量”（saṅkhā）一词实是“智”的同义词。此处“如理省察”等，虽说是关于受用资具之时，但另有人说，依止资具戒是透过依界或依不净作省思而得清净。有人说会“毁坏”。又有人说最初即已通晓，此当审察。“衣”（cīvara）一词用单数，意在表示单一，是说“下衣（antaravāsaka）等任何一件”。但因其为类别词，故巴利文中的单数可理解为总括瑜伽行者所应受用的一切衣物。或者，“任何一件”是无遗漏地含摄，而非不定之词。至于“穿或披”的分别，是为了显示“受用”这一行相的区分，规定了此点后，当知也包含了以坐卧、制作衣孤邸（cīvarakuṭi）等方式的受用。 ပယောဇနာနံ မရိယာဒါ ပယောဇနာဝဓိ, တဿ ပရိစ္ဆိန္ဒနဝသေန ယော နိယမော, တဿ ဝစနံ ပယောဇနာ…ပေ… ဝစနံ. ဣဒါနိ တံ နိယမံ ဝိဝရိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္တကမေဝ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဝဓာရဏေန လီဠာဝိဘူသာဝိလမ္ဗနာနဋမ္ဗရာဒိဝသေန ဝတ္ထပရိဘောဂံ နိသေဓေတိ. တေနာဟ ‘‘န ဣတော ဘိယျော’’တိ. လီဠာဝသေန ဟိ ဧကစ္စေ သတ္တာ ဝတ္ထာနိ ပရိဒဟန္တိ စေဝ ဥပသံဝိယန္တိ စ. ယထာ တံ ယောဗ္ဗနေ ဌိတာ နာဂရိကမနုဿာ. ဧကစ္စေ ဝိဘူသနဝသေန, ယထာ တံ ရူပူပဇီဝိနိအာဒယော. ဝိလမ္ဗနဝသေန ဝိလမ္ဗကာ. နဋမ္ဗရဝသေန ဘောဇာဒယော. အဇ္ဈတ္တဓာတုက္ခောဘော သီတရောဂါဒိဥပ္ပာဒကော. ဥတုပရိဏာမနဝသေနာတိ ဥတုနော ပရိဝတ္တနဝသေန ဝိသဘာဂသီတဥတုသမုဋ္ဌာနေန. ဝါ-သဒ္ဒေန ဟေမန္တာဒီသု ဟိမပါတာဒိဝသေန ပဝတ္တဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, န ဥပ္ပာဒေတိ သီတန္တိ အဓိပ္ပာယော. ယဒတ္ထံ ပန တံ ဝိနောဒနံ, တံ မတ္ထကပ္ပတ္တံ ဒဿေတုံ ‘‘သီတဗ္ဘာဟတေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ ‘‘ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိအာဒီသု သဗ္ဗေသု သေသပယောဇနေသု. ယဒိပိ သူရိယသန္တာပေါပိ ဥဏှောဝ, တဿ ပန အာတပဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ ‘‘အဂ္ဂိသန္တာပဿာ’’တိ [Pg.57] ဝုတ္တံ. ဧကစ္စော ဒါဝဂ္ဂိသန္တာပေါ ကာယံ စီဝရေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ သက္ကာ ဝိနောဒေတုန္တိ အာဟ ‘‘တဿ ဝနဒါဟာဒီသု သမ္ဘဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဍံသာတိ ပိင်္ဂလမက္ခိကာ. တေ ပန ယသ္မာ ဍံသနသီလာ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဍံသနမက္ခိကာ’’တိ. သပ္ပာဒယောတိ သပ္ပသတပဒိဥဏ္ဏနာဘိသရဗူဝိစ္ဆိကာဒယော. ဖုဋ္ဌသမ္ဖဿောတိ ဖုဋ္ဌဝိသမာဟ. တိဝိဓာ ဟိ သပ္ပာ – ဒဋ္ဌဝိသာ ဖုဋ္ဌဝိသာ ဒိဋ္ဌဝိသာ. တေသု ပုရိမကာ ဒွေ ဧဝ ဂဟိတာ. သတပဒိအာဒီနမ္ပိ တာဒိသာနံ သင်္ဂဏှနတ္ထံ. နိယတပယောဇနံ ဧကန္တိကံ, သဗ္ဗကာလိကဉ္စ ပယောဇနံ. ဟိရီ ကုပ္ပတိ နိလ္လဇ္ဇတာ သဏ္ဌာတိ. တေနာဟ ‘‘ဝိနဿတီ’’တိ. ကူပါဝတရဏံ ဝါ ပဋိစ္ဆာဒနံ အရဟတီတိ ကောပိနံ. ဟိရိယိတဗ္ဗဋ္ဌေန ဟိရီ စ တံ ကောပိနဉ္စာတိ ဟိရိကောပိနန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဿ စာတိ စ-သဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပယောဇနာနံ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. 用途的限度是为用途边际，其界定之规范，其言说即是“用途……言说”。今为阐明此规范，故说“仅此而已”等。此中，通过限定词，禁止了为嬉戏、装饰、垂饰、炫耀等而使用衣物。故说“不复过此”。有些有情实为嬉戏而穿衣、裹身，如青春年少的城市人；有些为装饰，如以色为生者等；为垂饰者是弄臣等；为炫耀者是豪贵者等。内在界的扰动能生起寒病等。“因季节变化”是说因季节转换而生起不适的寒冷气候。应知“或”字含摄了冬季降雪等情况，其意为“不令寒生”。为显示该消除已达究竟，故说“为寒所袭”等。“于一切处”是指于“为防暑热”等所有其余用途中。虽日光之热亦是热，然因已被“日晒”一词所含摄，故说“为防火热”。某种森林大火之热，能以衣覆身而消除，因此说“当知其可用于林火等情况”。“虻”是黄蝇。因其有叮咬的习性，故称“叮咬蝇”。“蛇等”指蛇、蜈蚣、蜘蛛、蜥蜴、蝎子等。“触”是说触毒。蛇有三种：咬毒、触毒、视毒。此中只取前两种，此亦为含摄蜈蚣等同类者。固定的用途是决定性的、一切时的用途。惭被动摇，无耻则确立。故说“毁坏”。或，能覆盖可耻处，故名“覆障”（kopina）。此中义当如是见：因当惭而为“惭”，且其为“覆障”，故名“惭愧覆障”。而其“及”字，是为总摄前述诸用途。 ယံ ကိဉ္စိ အာဟာရန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယာဒိဘေဒံ ယံ ကိဉ္စိ အာဟရိတဗ္ဗဝတ္ထုံ. ပိဏ္ဍာယ ဘိက္ခာယ ဥလတီတိ ပိဏ္ဍောလော, တဿ ကမ္မံ ပိဏ္ဍောလျံ. တေန ပိဏ္ဍောလျေန ဘိက္ခာစရိယာယ. ပတိတတ္တာတိ ပက္ခိပိတတ္တာ. ပိဏ္ဍပါတော ပတ္တေ ပက္ခိတ္တဘိက္ခာဟာရော. ပိဏ္ဍာနံ ဝါ ပါတောတိ ဃရေ ဃရေ လဒ္ဓဘိက္ခာနံ သန္နိပါတော. ‘‘နတ္ထိ ဒဝါ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၀၅) သဟသာ ကိရိယာပိ ‘‘ဒဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ, တတော ဝိသေသနတ္ထံ ‘‘ဒဝတ္ထံ, ကီဠာနိမိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. မုဋ္ဌိကမလ္လာ မုဋ္ဌိယုဒ္ဓယုဇ္ဈနကာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန နိဗုဒ္ဓယုဇ္ဈနကာဒီနံ ဂဟဏံ. ဗလမဒနိမိတ္တန္တိ ဗလံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကမဒေါ ဗလမဒေါ. တံ နိမိတ္တံ, ဗလဿ ဥပ္ပာဒနတ္ထန္တိ အတ္ထော. ပေါရိသမဒနိမိတ္တန္တိ ပေါရိသမဒေါ ဝုစ္စတိ ပုရိသမာနော ‘‘အဟံ ပုရိသော’’တိ ဥပ္ပဇ္ဇနကမာနော. အသဒ္ဓမ္မသေဝနာသမတ္ထတံ နိဿာယ ပဝတ္တော မာနော, ရာဂေါ ဧဝ ဝါ ပေါရိသမဒေါတိ ကေစိ. တံ နိမိတ္တံ. အန္တေပုရိကာ ရာဇောရောဓာ. သဗ္ဗေသံ သန္နိဝေသယောဂျတာယ ဝေသိယော ရူပူပဇီဝိနိယော. မဏ္ဍနံ နာမ ဣဓာဝယဝပါရိပူရီတိ အာဟ ‘‘အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ပီဏဘာဝနိမိတ္တ’’န္တိ, ပရိဗြူဟနဟေတူတိ အတ္ထော. နဋာ နာမ ရင်္ဂနဋာ. နစ္စကာ လင်္ဃကာဒယော. ဝိဘူသနံ သောဘာသမုပ္ပာဒနန္တိ အာဟ ‘‘ပသန္နစ္ဆဝိဝဏ္ဏတာနိမိတ္တ’’န္တိ. 任何食物：指有嚼食、啖食等区别的任何应食用之物。为乞食而求，故为“求食者”(piṇḍola)；其行为是“求食”(piṇḍolya)。通过此求食而行乞。“已落下”即是“已放入”。钵食是放入钵中的乞食，或指逐家逐户所得乞食的集合。在‘无嬉戏(natthi davā)’等语中，仓促的行为也称为‘嬉戏(davā)’。因此，为了加以区别，（义注）说：‘“为嬉戏(davatthaṃ)”是说“为游戏之相(kīḷānimittaṃ)”’。拳师即以拳头格斗之人。“等”字包括摔跤手等。为力量骄慢之相：依于力量而生的骄慢是“力量骄慢”(balamada)。其相，意即为了增长力量。为男性骄慢之相：“男性骄慢”(porisamada)被称为“男性之慢”(purisamāna)，即因‘我是男人’而生的骄慢；它是依于有能力行淫欲(asaddhamma)而起的慢，或有人说贪欲即是“男性骄慢”。其相。内宫女即国王的后宫。因适合与所有男人交往，故为妓女，即以色为生之人。此处的“装饰”(maṇḍana)是肢体的圆满，故说“为令肢体丰满之相”，意即作为增长之因。演员(naṭa)是舞台演员。舞者(naccaka)是杂技演员(laṅghaka)等。“庄严”(vibhūsana)是产生美，故说“为令肤色明净之相”。 ဧတံ ပဒံ. မောဟူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထန္တိ မောဟဿ ဥပနိဿယတာပဟာနာယ. ဒဝါ ဟိ မောဟေန ဟောတိ, မောဟဉ္စ ဝဍ္ဎေတီတိ တဿာ ဝဇ္ဇနေန မောဟဿ အနုပနိဿယတာ. ဒေါသူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထန္တိ ဣဒံ ဗလမဒဿ, ပုရိသမဒဿ [Pg.58] စ ဒေါသဟေတုနော ဝသေန ဝုတ္တံ, ဣတရဿ ပန ဝသေန ‘‘ရာဂူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. မဏ္ဍနဝိဘူသနပဋိက္ခေပေါ သိယာ မောဟူပနိဿယပ္ပဟာနာယပိ, ရာဂူပနိဿယတာယ ပန ဥဇုပဋိပက္ခောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ရာဂူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထ’’န္တိ. ယဒိပိ ဧကစ္စဿ ဒဝမဒေ အာရဗ္ဘ ပရဿ ပဋိဃသံယောဇနာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ ဟောတိယေဝ မနောပဒေါသိကဒေဝါဒီနံ ဝိယ, အတ္တနော ပန ဒဝမဒေ အာရဗ္ဘ ယေသံ သဝိသေသံ ရာဂမောဟမာနာဒယော ပါပဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တေ သန္ဓာယ ‘‘အတ္တနော သံယောဇနုပ္ပတ္တိပဋိသေဓနတ္ထ’’န္တိ ဝတွာ မဏ္ဍနဝိဘူသနာနိ ပဋိစ္စ သဝိသေသံ ပရဿပိ ရာဂမောဟာဒယော ပဝတ္တန္တီတိ ‘‘ပရဿပိ သံယောဇနုပ္ပတ္တိပဋိသေဓနတ္ထ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အယောနိသော ပဋိပတ္တိယာတိ ဧတ္ထ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂံ မုဉ္စိတွာ သဗ္ဗာပိ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ အယောနိသော ပဋိပတ္တိ. ပုရိမေဟိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ အယောနိသော ပဋိပတ္တိယာ, ပစ္ဆိမေဟိ ဒွီဟိ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂဿ ပဟာနံ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ. ‘‘စတူဟိပိ စေတေဟီ’’တိ ပန ဝစနတော သဗ္ဗေဟိ ဥဘိန္နမ္ပိ ပဟာနံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကာမကီဠာပိ ဒဝန္တောဂဓာ ဟောတိယေဝ, ပုရိသမဒေါပိ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂဿ ဟေတုယေဝါတိ. 此句。“为了断除痴的近因”：即为了断除痴的近因性。因为嬉戏由痴而有，且增长痴，故避免嬉戏，痴便无近因。“为了断除嗔的近因”：这是就力量之骄慢与男性之骄慢作为嗔之因而说。至于其他的骄慢，则应说“为了断除贪的近因”。拒绝装饰与庄严，也可以是为了断除痴的近因，但因其是贪之近因的直接对治，故说“为了断除贪的近因”。虽然对某些人而言，缘于他人的嬉戏与骄慢，会生起嗔结等，犹如心秽天人；但是对另一些人而言，缘于自身的嬉戏与骄慢，会特别生起贪、痴、慢等恶法。针对后者，故说“为了阻止自身生起结缚”。再者，缘于装饰与庄严，他人的贪、痴等也会特别生起，故说“为了阻止他人生起结缚”。此中，“不如理行”：除了投入欲乐，一切邪行都是不如理行。有诸师说，前两句是为了断除不如理行，后两句是为了断除投入欲乐。但根据“通过此四者”之语，当知是通过所有这些来断除两者。感官的嬉戏也包含在“嬉戏”中，而男性之骄慢也正是投入欲乐之因。 စာတုမဟာဘူတိကဿာတိ စတုမဟာဘူတေ သန္နိဿိတဿ. ရူပကာယဿာတိ စတုသန္တတိရူပသမူဟဿ. ဌိတိယာတိ ဌိတတ္ထံ. သာ ပနဿ ဌိတိ ပဗန္ဓဝသေန ဣစ္ဆိတာတိ အာဟ ‘‘ပဗန္ဓဋ္ဌိတတ္ထ’’န္တိ. ပဝတ္တိယာတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဝတ္တိယာ. တထာ ဟိ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ‘‘ယာပနာ ဝတ္တနာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၉, ၆၃၄) စ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တဿာ စ အဝိစ္ဆေဒေါ အာဟာရူပယောဂေန ဟောတိ. ကာယဿ စိရတရံ ယာဝ အာယုကပ္ပော, တာဝ အဝတ္ထာနံ ယာပနာတိ ဒဿေန္တော ‘‘စိရကာလဋ္ဌိတတ္ထံ ဝါ’’တိ အာဟ. ဣဒါနိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ဃရူပတ္ထမ္ဘမိဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာယံ ယောဇနာ – ယထာ ဇိဏ္ဏဃရသာမိကော ဃရဿ ဥပတ္ထမ္ဘနံ ကရောတိ တဿ အပတနတ္ထံ, ယထာ စ သာကဋိကော အက္ခဗ္ဘဉ္ဇနံ ကရောတိ တဿ သမ္ပဝတ္တနတ္ထံ, ဧဝမေသ ယောဂီ ကာယဿ ဌိတတ္ထံ, ယာပနတ္ထဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝတိ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ. ဧတေန ဌိတိ နာမ အပတနံ ယာပနာ ပဝတ္တီတိ ဒဿေတိ. န ဒဝမဒမဏ္ဍနဝိဘူသနတ္ထန္တိ ဣဒံ ‘‘ယာဝဒေဝါ’’တိ အဝဓာရဏေန နိဝတ္တိတတ္ထဒဿနံ. တိဋ္ဌန္တိ ဥပါဒိန္နဓမ္မာ ဧတာယာတိ ဌိတိ, အာယူတိ အာဟ ‘‘ဌိတီတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ. တထာ ဟိ တံ အာယု ‘‘ဌိတီ’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ, ဌိတိယာ ယာပနာယာတိ ကာယဿ [Pg.59] ဌိတိဟေတုတာယ ‘‘ဌိတီ’’တိ လဒ္ဓဝေါဟာရဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ပဝတ္တနတ္ထန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဇီဝိတိန္ဒြိယပဝတ္တာပနတ္ထ’’န္တိ. အာဗာဓဋ္ဌေနာတိ ဝိဗာဓနဋ္ဌေန, ရောဂဋ္ဌေန ဝါ. ဇိဃစ္ဆာပရမာ ဟိ ရောဂါ. ဥပရမတ္ထန္တိ ဝူပသမတ္ထံ. ဝဏာလေပနမိဝ ဝဏိကော. ဥဏှသီတာဒီသု အဘိဘဝန္တေသု တပ္ပဋိကာရံ သီတုဏှံ ဝိယ ပဋိသေဝတီတိ သမ္ဗန္ဓော. မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ ဌပေတွာ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟာ သာသနာဝစရိတဗ္ဗာ အနုသာသနီ သာသနဗြဟ္မစရိယန္တိ အာဟ ‘‘သကလသာသနဗြဟ္မစရိယဿ စ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ စာ’’တိ. အနုဂ္ဂဟဏတ္ထန္တိ အနု အနု ဂဏှနတ္ထံ သမ္ပာဒနတ္ထံ. ကာယဗလံ နိဿာယာတိ ယထာသမာရဒ္ဓံ ဂုဏဝိသေသပါရိပူရိဟေတုဘူတံ ကာယဗလမတ္တံ နိဿာယ. တေနာဟ ‘‘သိက္ခတ္တယာနုယောဂဝသေနာ’’တိအာဒိ. ကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထိကာ ဇာယမ္ပတိကာ, နဒီသမုဒ္ဒနိတ္ထရဏတ္ထိကာ စ ပုတ္တမံသာဒီနိ ယထာ အဂိဒ္ဓါ အမုစ္ဆိတာ ကေဝလံ တံ တံ အတ္ထသိဒ္ဓိမေဝ အဝေက္ခန္တာ ပဋိသေဝန္တိ တေဟိ ဝိနာ အသိဇ္ဈနတော, ဧဝမယမ္ပိ ကေဝလံ ဘဝကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထိကော အဂိဒ္ဓေါ အမုစ္ဆိတော တေန ဝိနာ အသိဇ္ဈနတော ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝတီတိ ဥပမာသံသန္ဒနံ. “四大种所成者”：即依于四大的。“色身者”：即四相续色之集合。“为住”：即为存续。但此存续是依于相续而期望的，故说“为持续地存续”。“为维持”：即为命根的持续。诚然，命根被称为“维持、运转”。其不中断是通过受用食物而有。为了显示身体能更长久地持续，只要寿元尚存，即是维持，故说“或为长时存续”。现在，为了更清楚地说明此义，而说“如支撑房屋”等。其关联如下：犹如旧屋之主为了不让房屋倒塌而支撑它，犹如车主为了让车轴转动而给它上油，同样地，此瑜伽士为了身体的存续与维持而受用钵食。以此显示，“住”即不倒塌，“维持”即持续。“不为嬉戏、骄慢、装饰、庄严”：这是以“仅仅为了”这一限定词来显示所排除的目的。“诸所执受法依此而住，故名为住”，即寿命，故说“‘住’是命根的同义词”。诚然，彼寿命被称为“住”。“为住，为维持”：意即为了使那因作为身体存续之因而得名“住”的命根得以持续。因此说“为了使命根持续”。“以病苦”：即以恼害义，或以疾病义。因为饥饿是最高的疾病。“为止息”：即为平息。如病人涂药于疮伤。当被寒热等侵袭时，他受用食物就像是为了对治它们而使用相应的对治物一样，这是其关联。除了道梵行之外，由三学所摄、当于教法中行持的教诫，即是教梵行。故说“为了整个教梵行与道梵行”。“为资助”：即为一再地领受、成就。“依于身力”：即依于如所发起的、作为成就殊胜功德之因的身体力量。因此说“以投入三学之力”等。譬如欲渡旷野的夫妻，或欲渡河海者，食用其子之肉等时，不贪不迷，仅着眼于达成彼彼目的，因无此则事不成；同样地，此人亦仅为渡越有之旷野，不贪不迷，因无此则事不成，而受用钵食。此为譬喻的连结。 ဣတီတိ ပကာရတ္ထေ နိပါတပဒံ. တေန ပဋိသေဝိယမာနဿ ပိဏ္ဍပါတဿ ပဋိသေဝနာကာရော ဂယှတီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ဣမိနာ ပိဏ္ဍပါတပဋိသေဝနေနာ’’တိ. ပုရာဏန္တိ ဘောဇနတော ပုရိမကာလိကတ္တာ ပုရာတနံ. ပဋိဟင်္ခါမီတိ ပဋိဟနိဿာမိ. နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမီတိ ပဋိသေဝတီတိ ယောဇနာ. ကီဒိသံ, ကထဉ္စာတိ အာဟ ‘‘အပရိမိတ…ပေ… အညတရော ဝိယာ’’တိ. အပရိမိတံ အပရိမာဏံ ဘောဇနံ ပစ္စယော ဧတိဿာတိ အပရိမိတဘောဇနပစ္စယာ, တံ အပရိမိတဘောဇနပစ္စယံ အတ္တနော ဂဟဏီတေဇပမာဏတော အတိက္ကန္တပမာဏဘောဇနဟေတုကန္တိ အတ္ထော. ယော ဗဟုံ ဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဥဋ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘အာဟရ ဟတ္ထ’’န္တိ ဝဒတိ, အယံ အာဟရဟတ္ထကော. ယော ဘုဉ္ဇိတွာ အစ္စုဒ္ဓုမာတကုစ္ဆိတာယ ဥဋ္ဌိတောပိ သာဋကံ နိဝါသေတုံ န သက္ကောတိ, အယံ အလံသာဋကော. ယော ဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော တတ္ထေဝ ပရိဝတ္တတိ, အယံ တတြဝဋ္ဋကော. ယော ယထာ ကာကေဟိ အာမသိတုံ သက္ကာ, ဧဝံ ယာဝ မုခဒွါရံ အာဟာရေတိ, အယံ ကာကမာသကော. ယော ဘုဉ္ဇိတွာ မုခေ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တော တတ္ထေဝ ဝမတိ, အယံ ဘုတ္တဝမိတကော. ဧတေသံ အညတရော ဝိယ. အထ ဝါ ပုရာဏဝေဒနာ နာမ အဘုတ္တပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာ. တံ ‘‘ပဋိဟနိဿာမီ’’တိ [Pg.60] ပဋိသေဝတိ. နဝဝေဒနာ နာမ အတိဘုတ္တပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာ. တံ ‘‘န ဥပ္ပာဒေဿာမီ’’တိ ပဋိသေဝတိ. အထ ဝါ နဝဝေဒနာ နာမ အဘုတ္တပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာ, တဿာ အနုပ္ပန္နာယ အနုပ္ပဇ္ဇနတ္ထမေဝ ပဋိသေဝတိ. အဘုတ္တပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇနကာတိ စေတံ ခုဒ္ဒါယ ဝိသေသနံ. ယဿာ အပ္ပဝတ္တိ ဘောဇနေန ကာတဗ္ဗာ, တဿာ ဒဿနတ္ထံ. အဘုတ္တပစ္စယေန, ဘုတ္တပစ္စယေန စ ဥပ္ပဇ္ဇနကာနုပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာသု ပုရိမာ ယထာပဝတ္တာ ဇိဃစ္ဆာနိမိတ္တာ ဝေဒနာ. သာ ဟိ အဘုဉ္ဇန္တဿ ဘိယျောပဝဍ္ဎနဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပစ္ဆိမာပိ ခုဒ္ဒါနိမိတ္တာဝ အင်္ဂဒါဟသူလာဒိဝေဒနာ ပဝတ္တာ. သာ ဟိ ဘုတ္တပစ္စယာ ပုဗ္ဗေ အနုပ္ပန္နာဝ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အယမေတာသံ ဝိသေသော. ဝိဟိံသာနိမိတ္တတာ စေတာသံ ဝိဟိံသာယ ဝိသေသော. “Iti”是表示方式的不变词。因此，它把握了正在受用的食物的受用方式，故说“如是，通过此食物的受用”。“旧的”（purāṇaṃ），因为是在进食之前就存在的，所以是“原有的”。“我将断除”（paṭihaṅkhāmi）即我将断除（paṭihanissāmi）。应如是连结文义：他受用（食物）时思惟“并且我将不令新受生起”。是怎样的？如何？故说“无节制的……乃至……如其中之一”。“以无节制的食物为缘”（aparimitabhojanapaccayā），意思是，其因是食物的量超过了自己消化力的限度。有人吃得太多，无法自然站起而说“来扶我一把”，这是“伸手求扶者”（āharahatthaka）。有人吃完后，因肚子过度胀满，即使站起来也无法穿好衣服，这是“懒于穿衣者”（alaṃsāṭako）。有人吃完后无法站起，就在原地翻滚，这是“就地翻滚者”（tatravaṭṭako）。有人进食满到嘴边，以至于乌鸦都能从中啄食，这是“乌鸦摩沙迦”（kākamāsako）。有人吃完后无法含在嘴里，当场就吐出来，这是“食后即吐者”（bhuttavamitako）。（无节制地进食）就如同他们中的某一种。或者，所谓的“旧受”，是因未进食而生起的感受。他受用时想：“我将断除它”。所谓的“新受”，是因过量进食而生起的感受。他受用时想：“我将不让它生起”。或者，所谓“新受”，是因进食而不生起的感受，他受用正是为了让那尚未生起的（新受）不生起。而“因未进食而生起”是“饥饿”的修饰语，这是为了显示，它的不发生是由进食所致。在因未进食而生起和因进食而不生起的感受中，前者是如常发生的、以饥饿为相的感受。因为它在不进食者那里通过不断增长而生起。后者也是以饥饿为相、尚未生起的，即身体的烧灼、刺痛等感受。因为它因进食而先前未生起，将来也不会生起，这是它们之间的差别。并且，它们都以恼害为相，这是恼害的不同表现。 ယာ ဝေဒနာ. အဓုနာတိ ဧတရဟိ. အသပ္ပာယာပရိမိတဘောဇနံ နိဿာယာတိ အသပ္ပာယာပရိမိတဿ အာဟာရဿ ဘုဉ္ဇနပယောဂံ အာဂမ္မ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ပုရာဏကမ္မပစ္စယဝသေနာတိ ပုဗ္ဗေ ပုရိမဇာတိယံ ကတတ္တာ ပုရာဏဿ ကမ္မဿ ပစ္စယတာဝသေန ပယောဂဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟတာယ တံ ဝဇ္ဇေတွာ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ ဥပဋ္ဌာပနံ ဒုက္ခဝေဒနာပစ္စယဃာတော, ပဋိဟနနဉ္စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တဿာ ပစ္စယံ ဝိနာသေန္တော တံ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမီ’’တိ. အယုတ္တပရိဘောဂေါ ပစ္စယေ အပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘောဂေါ. သော ဧဝ ကတူပစိတကမ္မတာယ ကမ္မူပစယော. တံ နိဿာယ ပဋိစ္စ အာယတိံ အနာဂတေ ကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇနတော ယာ စာယံ ‘‘နဝဝေဒနာ’’တိ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ. ယုတ္တပရိဘောဂဝသေနာတိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စယာနံ ပရိဘောဂဝသေန, တဿာ နဝဝေဒနာယ မူလံ အယုတ္တပရိဘောဂကမ္မံ အနိဗ္ဗတ္တေန္တော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အနုပ္ပာဒေန္တော. ဧတ္တာဝတာတိ ‘‘ဣတိ ပုရာဏ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တေန ပဒဒွယေန. ‘‘ဝိဟိံသူပရတိယာ’’တိအာဒိနာ ဝါ ပဒစတုက္ကေန ယုတ္တပရိဘောဂသင်္ဂဟော ပဗ္ဗဇိတာနုစ္ဆဝိကဿ ပစ္စယပရိဘောဂဿ ဝုတ္တတ္တာ. အတ္တကိလမထာနုယောဂပ္ပဟာနံ ဇိဃစ္ဆာဒိဒုက္ခပဋိဃာတဿ ဘာသိတတ္တာ. ဈာနသုခါဒီနံ ပစ္စယဘူတဿ ကာယသုခဿ အဝိဿဇ္ဇနတော ဓမ္မိကသုခါပရိစ္စာဂေါ စ ဒီပိတော ဟောတိ. 此感受。“现在”（adhunā）即此时。“依于不适宜、无节制的饮食”，意思是，由于食用不适宜且无节制的食物而生起。“由于旧业为缘”，意思是，过去前世所造的旧业，因运用不当而得以生起（的感受），通过避免此不当运用，并以正确运用（资具）来确立，便能摧毁苦受之缘，并予击退，故说“我将摧毁其缘，并击退那旧受”。不如法的受用，即是不省察资具而受用。那正是由于已造、已积之业，而成为业的积集。应连接为：依此为缘，在未来生起，故被称为“新受”。“由于如法的受用”，即由于省察后受用资具，不造作那新受的根源——不如法受用之业，完全不让它生起。仅此，即通过“如是旧业”等所说的二句。或者，通过“从恼害止息”等四句，总摄了如法的受用，因为已说明适合出家人的资具受用。舍断自我折磨的修行，因为已说明要击退饥饿等苦。由于不舍弃作为禅那(jhāna)之乐等之缘的身乐，也阐明了不舍离如法之乐。 အသပ္ပာယာပရိမိတူပယောဂေန ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကော, ဣရိယာပထဘဉ္ဇနကော ဝါ သိယာ ပရိဿယော, သပ္ပာယပရိမိတူပယောဂေန ပန သော န ဟောတိ. တထာ သတိ စိရကာလပ္ပဝတ္တိသင်္ခါတာ သရီရဿ ယာတြာ [Pg.61] ယာပနာ ဘဝိဿတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ပရိမိတပရိဘောဂေန…ပေ… ဘဝိဿတီ’’တိ အာဟ. ယော ရောဂေါ သာဒ္ဓေါ အသာဒ္ဓေါ စ န ဟောတိ, သော ယာပျရောဂေါ, သော ဧတဿ အတ္ထီတိ ယာပျရောဂီ. သော ဟိ နိစ္စကာလံ ဘေသဇ္ဇံ ဥပသေဝတိ, တထာ အယမ္ပီတိ. ယဒိ ယာတြာပိ ယာပနာ, ပုဗ္ဗေပိ ‘‘ယာပနာယာ’’တိ ဝုတ္တံ, ကော ဧတ္ထ ဝိသေသောတိ? ပုဗ္ဗေ ‘‘ယာပနာယာ’’တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယယာပနာ အဓိပ္ပေတာ, ဣဓ ပန စတုန္နမ္ပိ ဣရိယာပထာနံ အဝိစ္ဆေဒသင်္ခါတာ ယာပနာ ယာတြာတိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော. ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေန မိစ္ဆာဇီဝေန ပစ္စယပရိယေသနာ အယုတ္တပရိယေသနာ. ဒါယကဒေယျဓမ္မာနံ, အတ္တနော စ ပမာဏံ အဇာနိတွာ ပဋိဂ္ဂဟဏံ, သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနတ္ထံ ဝါ ပဋိဂ္ဂဟဏံ အယုတ္တပဋိဂ္ဂဟဏံ, ယေန ဝါ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. အပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘောဂေါ အယုတ္တပရိဘောဂေါ. တေသံ ပရိဝဇ္ဇနံ ဓမ္မေန သမေန ပစ္စယုပ္ပာဒနာဒိဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဓမ္မေန ဟိ ပစ္စယေ ပရိယေသိတွာ ဓမ္မေန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘုဉ္ဇနံ အနဝဇ္ဇတာ နာမ. 因不适宜、无节制地使用，可能会有断绝命根或破坏威仪的危险；但因适宜、有节制地使用，则不会有。为显示“如此，身体名为‘长久持续’的行进与维持将会实现”此义，故说“通过有节制的受用……乃至……将会实现”。既非可治愈亦非不可治愈的病，是为可维持之病（yāpyaroga）；有此病者，是为可维持之病者（yāpyarogī）。他确实需要恒常服药，此比丘亦复如是。若“行进”（yātrā）也是“维持”（yāpanā），而前面也说了“为维持”（yāpanāya），那么此处有何差别？前面说“为维持”，意指维持命根；此处，“行进”则意指四种威仪不间断的维持，这是此处的差别。以佛陀所呵责的邪命寻求资具，是不如法的寻求。不了解施主、所施之物与自身的食量而接受，或为毁坏信施而接受，或因接受而犯罪，皆是不如法的接受。不经省察而受用，是不如法的受用。应知当以如法、平等地生产资具等方式，来避免彼等不如法的寻求、接受与受用。因为如法地寻求资具，如法地接受，并省察后受用，即名为无过失。 အရတီတိ ဥက္ကဏ္ဌာ. ပန္တသေနာသနေသု, အဓိကုသလဓမ္မေသု စ အနဘိရတိ. တန္ဒီတိ ပစလာယိကာ နိဒ္ဒါ. ဝိဇမ္ဘိတာတိ ထိနမိဒ္ဓါဘိဘဝေန ကာယဿ ဝိဇမ္ဘနာ. ဝိညူဟိ ဂရဟာ ဝိညူဂရဟာ. ဧကစ္စော ဟိ အနဝဇ္ဇံယေဝ သာဝဇ္ဇံ ကရောတိ, ‘‘လဒ္ဓံ မေ’’တိ ပမာဏာဓိကံ ဘုဉ္ဇိတွာ တံ ဇီရာပေတုံ အသက္ကောန္တော ဥဒ္ဓံဝိရေစနအဓောဝိရေစနာဒီဟိ ကိလမတိ, သကလဝိဟာရေ ဘိက္ခူ တဿ သရီရပဋိဇဂ္ဂနဘေသဇ္ဇပရိယေသနာပသုတာ ဟောန္တိ. အညေ တေ ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကဿ ဥဒရံ ဥဒ္ဓုမာတ’’န္တိအာဒီနိ သုတွာ ‘‘နိစ္စကာလမေသ ဧဝံပကတိကော အတ္တနော ကုစ္ဆိပမာဏံ နာမ န ဇာနာတီ’’တိ နိန္ဒန္တိ, ဧဝံ အနဝဇ္ဇံယေဝ သာဝဇ္ဇံ ကရောတိ. ဧဝံ အကတွာ ‘‘အနဝဇ္ဇတာ စ ဘဝိဿတီ’’တိ ပဋိသေဝတိ. အတ္တနော ဟိ ပကတိအဂ္ဂိဗလာဒိံ ဇာနိတွာ ‘‘ဧဝံ မေ အရတိအာဒီနံ အဘာဝေန ကာယသုခတာ, အဂရဟိတဗ္ဗတာ စ ဘဝိဿတီ’’တိ ပမာဏယုတ္တမေဝ ပဋိသေဝတိ. ယာဝတကော ဘောဇနေန အတ္ထော, တဿ သာဓနေန ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရဿ ပရိပူရဏေန ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘောဇနံ ယာဝဒတ္ထဥဒရာဝဒေဟကဘောဇနံ, တဿ ပရိဝဇ္ဇနေန. သေယျာယ သယနေန လဒ္ဓဗ္ဗသုခံ သေယျသုခံ, ဥဘောဟိ ပဿေဟိ [Pg.62] သမ္ပရိဝတ္တနကံ သယန္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇနသုခံ ပဿသုခံ, မိဒ္ဓေန နိဒ္ဒါယနေန ဥပ္ပဇ္ဇနသုခံ မိဒ္ဓသုခံ, တေသံ သေယျ…ပေ… သုခါနံ ပဟာနတော စတုန္နံ ဣရိယာပထာနံ ယောဂျဘာဝဿ ပဋိပါဒနံ ကာယဿ စတုဣရိယာပထယောဂျဘာဝပဋိပါဒနံ, တတော. သုခေါ ဣရိယာပထဝိဟာရော ဖာသုဝိဟာရော. ပစ္ဆိမေ ဝိကပ္ပေ, သဗ္ဗဝိကပ္ပေသု ဝါ ဝုတ္တံ ဖာသုဝိဟာရလက္ခဏံ အာဂမေန သမတ္ထေတုံ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တီသုပိ ဝိကပ္ပေသု အာဟာရဿ ဦနပရိဘောဂဝသေနေဝ ဟိ ဖာသုဝိဟာရော ဝုတ္တောတိ. “不乐”（arati）即是厌倦，于偏僻的卧坐处（pantasenāsana）及增上善法中不喜乐。“懒惰”（tandi）即瞌睡。“呵欠”（vijambhita）即因被昏沉（thīna）与睡眠（middha）征服而身体伸懒腰。被智者呵责，即“智者之呵责”（viññūgarahā）。确实，某人本无过失却自造过失：他认为“我得到了”而过量饮食，无法消化，便通过呕吐、泻下等方式苦恼自己，整个精舍（vihāra）的比丘都忙于照顾他的身体、为他寻求药物。其他人问“这是怎么回事？”，听闻“某某的肚子胀了”等语后，便谴责说：“此人一向如此，竟不知自己的饭量！”如此，本无过失却自造过失。反之，则思惟“如此将是无过失的”而受用。他确实在了解自己自然的消化力等之后，才如理适量地受用，（心想：）“这样，我将因无不乐等而有身安乐，且不应被呵责”。舍离“食足所需之食”（yāvadatthaudarāvadehakabhojanaṃ），即为了达成（维持身体的）目的，以所需为量而充满腹部的食法。通过躺卧而获得的乐是“卧乐”（seyyasukha）；卧时左右翻身而生起的乐是“侧身乐”（passasukha）；由昏沉睡眠而生起的乐是“睡眠乐”（middhasukha）。由于舍断这些卧……乃至……乐，从而使身体成就适合四种威仪（iriyāpatha）的状态。安乐的威仪住，即“安适住”（phāsuvihāra）。为了用圣典来证成在最后抉择（vikappa）中或在所有抉择中所说的安适住之相，故说“此亦曾被说”等。因为在所有三种抉择中，安适住确实都是由于食用不足量的食物而说。 ဧတ္တာဝတာတိ ‘‘ယာတြာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေန ပဒတ္တယေန. ‘‘ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ပယောဇနပရိဂ္ဂဟဒီပနာ. ယာတြာ ဟိ နံ အာဟာရူပယောဂံ ပယောဇေတီတိ. ဓမ္မိကသုခါပရိစ္စာဂဟေတုကော ဖာသုဝိဟာရော မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ အန္တဒွယပရိဝဇ္ဇနတော. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ အဋ္ဌ အင်္ဂါနိ သမောဓာနေတဗ္ဗာနိ – ‘‘နေဝ ဒဝါယာ’’တိ ဧကံ အင်္ဂံ, ‘‘န မဒါယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘န မဏ္ဍနာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘န ဝိဘူသနာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမီ’’တိ ဧကံ, ‘‘ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧကံ. ‘‘အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’’တိ အယမေတ္ထ ဘောဇနာနိသံသော. မဟာသိဝတ္ထေရော ပနာဟ ‘‘ဟေဋ္ဌာ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ပဋိက္ခေပေါ နာမ, ဥပရိ ပန အဋ္ဌင်္ဂါနိ သမောဓာနေတဗ္ဗာနီ’’တိ. တတ္ထ ‘‘ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ’’တိ ဧကံ အင်္ဂံ, ‘‘ယာပနာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဝိဟိံသူပရတိယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယာ’’တိ ဧကံ, ‘‘ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမီ’’တိ ဧကံ, ‘‘နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမီ’’တိ ဧကံ, ‘‘ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧကံ, ‘‘အနဝဇ္ဇတာ စာ’’တိ ဧကံ. ဖာသုဝိဟာရော ပန ဘောဇနာနိသံသောတိ. ဧဝံ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ အာဟာရံ အာဟာရေန္တော ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝတိ နာမ. 所谓“仅此而已”，是通过“为了维持”等三个词组所说的。“我的生命将得以维持”，这是在阐明其目的。因为维持生命确实促使他食用食物。由于不舍弃如法的快乐，安乐住即是中道，因为它远离了二边。在此处，应合集八个部分：“不为嬉戏”、“不为骄慢”、“不为装饰”、“不为庄严”、“仅为这身体的存续与维持”、“为止息恼害，为资助梵行”、“如此，我将击退旧的感受，且不让新的感受生起”、“我的生命将得以维持”。“无过失与安乐住”，这是此处饮食的利益。然而，摩诃希瓦长老（Mahāsivatthero）说：“下面四个部分是应舍离的，上面八个部分是应合集的。”其中：“仅为这身体的存续”、“为维持”、“为止息恼害”、“为资助梵行”、“如此，我将击退旧的感受”、“且不让新的感受生起”、“我的生命将得以维持”、“及无过失”。而安乐住是饮食的利益。如是，食用具足八支的食物者，才被称为如理省察地受用团食。 ယတ္ထ ယတ္ထာတိ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသေန သေန-သဒ္ဒဿ အဓိကရဏတ္ထဝုတ္တိမာဟ. တထာ အာသန-သဒ္ဒဿာတိ. အဍ္ဎယောဂါဒိမှီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပါသာဒါဒိံ, မဉ္စာဒိဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ. ယတ္ထ ယတ္ထ ဝိဟာရေ ဝါ အဍ္ဎယောဂါဒိမှိ ဝါ အာသတီတိ ဝိဟာရအဍ္ဎယောဂါဒိကေ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပီဌသန္ထတာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရိသဟနဋ္ဌေနာတိ အဘိဘဝနဋ္ဌေန, ဝိဗာဓနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. ဥတုယေဝ ဥတုပရိဿယောတိ သီတုဏှာဒိဥတုယေဝ [Pg.63] အသပ္ပာယော ဝုတ္တနယေန ဥတုပရိဿယော. တဿ ဥတုပရိဿယဿ ဝိနောဒနတ္ထံ, အနုပ္ပန္နဿ အနုပ္ပာဒနတ္ထံ, ဥပ္ပန္နဿ ဝူပသမနတ္ထဉ္စာတိ အတ္ထော. နာနာရမ္မဏတော ပဋိသံဟရိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနဘူတေ ဧကသ္မိံယေဝ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ သမ္မဒေဝ လယနံ ပဋိသလ္လာနံ, တတ္ထ အာရာမော အဘိရတိ ပဋိသလ္လာနာရာမော, တဒတ္ထံ. သေနာသနံ ဟိ ဝိဝိတ္တံ ယောဂိနော ဘာဝနာနုကူလံ သုညာဂါရဘာဝတော. တံ ပနေတံ အတ္ထဒွယံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယော သရီရာဗာဓစိတ္တဝိက္ခေပကရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧကီဘာဝသုခတ္ထန္တိ ဧကီဘာဝဟေတုကံ သုခံ ဧကီဘာဝသုခံ, တဒတ္ထံ. ဂဏသင်္ဂဏိကကိလေသသင်္ဂဏိကာဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇနကသုခံ. “无论何处”(Yattha yatthāti)，是通过处所格的解释(bhummaniddesena)，说明了“住所”(sena)一词具有处所格的意义。“座位”(āsana)一词也是如此。在“半月形屋(aḍḍhayoga)等”中，“等”字包含了楼阁(pāsāda)等和床(mañca)等。“无论在何处，或在寺院(vihāra)，或在半月形屋等处安坐”，应将“寺院、半月形屋等”连接起来理解。此处的“等”字当知也包含坐具(pīṭha)、铺垫(santhatā)等。“以能忍受为义”(Parisahanaṭṭhena)的意思是“以能克服为义”(abhibhavanaṭṭhena)，或“以能障碍为义”(vibādhanaṭṭhena)。时节本身即是时节的困扰(utuparissaya)，即是不适宜的寒热等时节，如前所述，即是时节的困扰。其意是为了消除此时节的困扰，即为了使未生的不生起，已生的得以平息。从各种所缘中收摄，让心正专注于作为业处(kammaṭṭhāna)的单一所缘中，即是独住(paṭisallāna)；于此中的乐(ārāma)、喜乐(abhirati)，即是独住之乐(paṭisallānārāma)，是为了此。因为住所(senāsana)是寂静的，因其是空闲屋(suññāgāra)的缘故，所以适合修行者修习。为了阐明这两种意义，才说了“能导致身体疾病与心散乱者”等。其中“为了独居之乐”(ekībhāvasukhatthaṃ)是指，以独居为因的快乐即是独居之乐，是为了此。是因无团体交往(gaṇasaṅgaṇikā)与烦恼交往(kilesasaṅgaṇikā)而生起的快乐。 ယဒိ ဥတုယေဝ ဥတုပရိဿယော, ‘‘ဥတု စ သီတုဏှ’’န္တိ သီတုဏှပဋိဃာတံ ဝတွာ ဥတုပရိဿယဝိနောဒနံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ကာမဉ္စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘နိယတံ ဥတုပရိဿယဝိနောဒန’’န္တိ ဧတေန ‘‘သီတဿ ပဋိဃာတာယ ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ သီတုဏှံ အနိယတံ ကဒါစိ ကဒါစိ ဥပ္ပဇ္ဇနကံ, ဥတုပရိဿယော ပန သဗ္ဗဒါဘာဝီ အဓိပ္ပေတောတိ ဒဿေတိ. ဝုတ္တပ္ပကာရောတိ ‘‘သီတာဒိကော, အသပ္ပာယော’’တိ စ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရော ဝိဝဋင်္ဂဏရုက္ခမူလာဒီသု နိသိန္နဿ အပရိဂုတ္တိယာ အသံဝုတဒွါရာဒိတာယ ပါကဋပရိဿယာ, အသပ္ပာယရူပဒဿနာဒိနာ အပါကဋပရိဿယာ စ ဘိက္ခုဿ ကာယစိတ္တာနံ အာဗာဓံ ကရေယျုံ. ယတ္ထ ဂုတ္တေ သေနာသနေ အာဗာဓံ န ကရောန္တိ. ဧဝံ ဇာနိတွာတိ ဥဘယပရိဿယရဟိတန္တိ ဧဝံ ဉတွာ ပဋိသေဝန္တော ဘိက္ခု ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. 如果时节本身即是时节困扰，那么在说了“时节即寒热”而抵御寒热之后，为何又说要消除时节困扰呢？针对此质问，而说“诚然”等。于此，“必然要消除时节困扰”，此言显示出：在“为抵御寒冷，为抵御炎热”中所说的寒热是不定法(aniyata)，是偶尔生起的；而时节困扰则被意指为恒常存在的。如前所述，即“寒冷等，不适宜的”：对于坐在露天处、树下等地的比丘，由于无防护、门窗未关闭等，有明显的困扰；又由于见到不适宜的色等，有不明显的困扰，这些都会对他的身心造成疾病。在有防护的住所里，则不会造成疾病。“如是了知后”，其关联为：当知比丘是如此了知“（此住所）远离两种困扰”后而受用。 ဓာတုက္ခောဘလက္ခဏဿ, တံဟေတုကဒုက္ခဝေဒနာလက္ခဏဿ ဝါ ရောဂဿ ပဋိပက္ခဘာဝေါ ပဋိအယနဋ္ဌော. တေနာဟ ‘‘ပစ္စနီကဂမနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော’’တိ, ဝူပသမနဋ္ဌေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယဿ ကဿစီတိ သပ္ပိအာဒီသု ယဿ ကဿစိ. သပ္ပာယဿာတိ ဟိ တဿ ဝိကာရဝူပသမေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ဘိသက္ကဿ ကမ္မံ တေန ဝိဓာတဗ္ဗတော. တေနာဟ ‘‘တေန အနုညာတတ္တာ’’တိ. နဂရပရိက္ခာရေဟီတိ နဂရံ ပရိဝါရေတွာ ရက္ခဏကေဟိ. ဝိဝဋပရိက္ခေပေါ ပရိက္ခာ ဥဍ္ဍာပေါ ပါကာရော ဧသိကာ ပလိဃော ပါကာရပတ္ထဏ္ဍိလန္တိ သတ္တ ‘‘နဂရပရိက္ခာရာ’’တိ ဝဒန္တိ. သီလပရိက္ခာရောတိ သုဝိသုဒ္ဓသီလာလင်္ကာရော[Pg.64]. အရိယမဂ္ဂေါ ဟိ ဣဓ ‘‘ရထော’’တိ အဓိပ္ပေတော. တဿ စ သမ္မာဝါစာဒယော အလင်္ကာရဋ္ဌေန ‘‘ပရိက္ခာရော’’တိ ဝုတ္တာ. ဇီဝိတပရိက္ခာရာတိ ဇီဝိတဿ ပဝတ္တိကာရဏာနိ. သမုဒါနေတဗ္ဗာတိ သမ္မာ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ အာနေတဗ္ဗာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. ပရိဝါရောပိ ဟောတိ အန္တရာယာနံ ပရိတော ဝါရဏတော. တေနာဟ ‘‘ဇီဝိတ…ပေ… ရက္ခဏတော’’တိ. 对于具有界扰乱相，或具有以其为因的苦受相的疾病，其对治即是治疗之义。因此说：“以对治之义”，即是以平息为义。“无论何者”，即如在酥油等中无论哪一种。“适宜者”，是指以平息其病变为目的。因为是医师的工作，应由他来规定。因此说：“因为被他所允许。”“以城市资具”是指以围绕城市的防护设施。据说外围空地、壕沟、壁垒、城墙、城门柱、门闩、墙基空地这七者被称为“城市资具”。“以戒为资具”即以极清净的戒为庄严。此处确实意指圣道为“车”。而正语等各支，以庄严的意义被称为“资具”。“生命资具”即是令生命延续的因缘。“应获取”即应当如理地一再带来、寻求。它也是护卫，因为能从四周防护诸障碍。因此说：“从守护生命……等。” တတ္ထ အန္တရန္တိ ဝိဝရံ, ဩကာသောတိ အတ္ထော. ဝေရိကာနံ အန္တရံ အဒတွာ အတ္တနော သာမိကာနံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတသေဝကာ ဝိယ ရက္ခဏတော. အဿာတိ ဇီဝိတဿ. ကာရဏဘာဝတောတိ စိရပ္ပဝတ္တိယာ ကာရဏဘာဝတော. ရသာယနဘူတံ ဟိ ဘေသဇ္ဇံ သုစိရမ္ပိ ကာလံ ဇီဝိတံ ပဝတ္တေတိယေဝ. ယဒိပိ အနုပ္ပန္နာ ဧဝ ဒုက္ခဝေဒနာ ဘေသဇ္ဇပရိဘောဂေန ပဋိဟညန္တိ, န ဥပ္ပန္နာ တာသံ သရသေနေဝ ဘိဇ္ဇနတော, ဥပ္ပန္နသဒိသာ ပန ‘‘ဥပ္ပန္နာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဘဝတိ ဟိ တံသဒိသေသု တဗ္ဗောဟာရော, ယထာ သာ ဧဝ တိတ္တိရိ, တာနိယေဝ ဩသဓာနီတိ. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပ္ပန္နာနန္တိ ဇာတာနံ ဘူတာနံ နိဗ္ဗတ္တာန’’န္တိ. သဉ္စယတော ပဋ္ဌာယ သော ဓာတုက္ခောဘော သမုဋ္ဌာနံ ဧတေသန္တိ တံသမုဋ္ဌာနာ. ‘‘ဒုက္ခဝေဒနာ’’တိ ဝတွာ သာ အကုသလသဘာဝါပိ အတ္ထီတိ တတော ဝိသေသေတုံ ‘‘အကုသလဝိပါကဝေဒနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဗျာဗာဓနဋ္ဌေန ဗျာဗာဓော, ဗျာဗာဓောဝ ဗျာဗဇ္ဈံ, ဒုက္ခန္တိ အတ္ထော. နတ္ထိ ဧတ္ထ ဗျာဗဇ္ဈန္တိ အဗျာဗဇ္ဈံ, နိဒ္ဒုက္ခတာ. တေနာဟ ‘‘အဗျာဗဇ္ဈပရမတာယာ’’တိ နိဒ္ဒုက္ခပရမတာယာတိ. တံ ဒုက္ခန္တိ ရောဂနိမိတ္တကံ ဒုက္ခံ. 其中，“间隙”指空隙，意思是机会。因为守护，就像不给敌人可乘之机、围绕着自己主人站立的仆人。“它的”是指“生命的”。“因为是原因”是指因为是长久持续的原因。因为如长生药的药品确实能使生命持续很长时间。虽然仅仅是未生的苦受通过服用药物而被击退，已生的则不会如此，因为它们会因其自性而破灭，但与已生相似的则被称为“已生”。对于相似的事物，确实会有那样的用法，例如“还是那只鹧鸪”，“还是那些药草”。因此说：“已生”是指已生的、已有的、已产生的。从积聚开始，那些界扰乱是它们的根源，因此它们是“从其生起的”。说了“苦受”之后，因为它也有不善的自性，为了区别，而说“不善果报受”。以恼害为义是“逼恼”，逼恼即是“苦恼”，意思是苦。此处无苦恼即是“无苦恼”，即无苦。因此说：“以无苦恼为最上”，即是以无苦为最上。那苦是指以疾病为征相的苦。 စီဝရာဒီနံ ပစ္စယာနံ နိဿယနံ ပရိဘောဂေါ ဧဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘တေ ပဋိစ္စ နိဿာယာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇမာနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဝတ္တန္တီတိ ဇီဝန္တိ. ဇီဝနမ္ပိ ဟိ ပဝတ္တနံ, ယတော ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ‘‘ပဝတ္တနရသ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. 为了说明对衣等资具的依靠就是受用，在说了“缘于彼、依靠于彼”之后，又说了“受用着”。“持续”就是活着。因为活着也是持续，所以命根被称为“以持续为作用”。 စတုပါရိသုဒ္ဓိသမ္ပာဒနဝိဓိဝဏ္ဏနာ 四遍净成就法之释义 ၁၉. ဧဝံ ပါတိမောက္ခသံဝရာဒိဘေဒေန နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သီလံ ပုန သာဓနဝိဘာဂေန ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝမေတသ္မိ’’န္တိအာဒိမာရဒ္ဓံ. တတ္ထ သာဓီယတိ သမ္ပာဒိယတိ ဧတေနာတိ သာဓနံ, သဒ္ဓါ သာဓနံ ဧတဿာတိ သဒ္ဓါသာဓနော. နနု စ ဝီရိယသတိပညာဟိပိ ဝိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရော န သိဇ္ဈတီတိ? သစ္စံ န သိဇ္ဈတိ, သဒ္ဓါယ ပန ဝိသေသဟေတုဘာဝံ သန္ဓာယ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ 19. 如此，为以成办之因的分别，来阐明此以波罗提木叉律仪等差别所指示的戒，故开始说“如是于此”等。于此，“通过它得以成办、圆满，故为成办之因；信是此戒的成办之因，故称其为以信为成办之因者。”或有质问：“难道无有精进、念与慧，波罗提木叉律仪就不能成就吗？”诚然不能成就。然而，为显示信是特殊之因，而作此说。 ‘‘သာဝကဝိသယာတီတတ္တာ [Pg.65] သိက္ခာပဒပညတ္တိယာ’’တိ. ဂရုကလဟုကာဒိဘေဒေ ဩတိဏ္ဏေ ဝတ္ထုသ္မိံ တဿ တဿ အပရာဓဿ အနုရူပံ သိက္ခာပဒပညာပနံ နာမ သာဝကာနံ အဝိသယော, ဗုဒ္ဓါနံ ဧဝ ဝိသယော. သိက္ခာပဒပညာပနံ တာဝ တိဋ္ဌတု, တဿ ကာလောပိ နာမ သာဝကာနံ အဝိသယော, ဗုဒ္ဓါနံ ဧဝ ဝိသယောတိ ဒဿေန္တော ‘‘သိက္ခာပဒပညတ္တိယာစနပဋိက္ခေပေါ စေတ္ထ နိဒဿန’’န္တိ အာဟ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘အာဂမေဟိ တွံ သာရိပုတ္တ, အာဂမေဟိ တွံ သာရိပုတ္တ, တထာဂတောဝ တတ္ထ ကာလံ ဇာနိဿတီ’’တိ (ပါရာ. ၂၁). တတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. တေန ‘‘အပညတ္တံ န ပညပေမ, ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒာမ, ယထာပညတ္တေသု သိက္ခာပဒေသု သမာဒါယ ဝတ္တာမာ’’တိ (ပါရာ. ၅၆၅) ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သဒ္ဓါယာတိ သဒ္ဒဟနေန သတ္ထရိ, ဓမ္မေ စ သဒ္ဓါယ ပစ္စုပဋ္ဌာပနေန. ဇီဝိတေပိ ပဂေဝ ဇီဝိတပရိက္ခာရေတိ အဓိပ္ပာယော. “因为学处的制定超越了声闻的境界。”于发生有轻重等差别的事中，随顺彼彼过失而制定相应的学处，此事非声闻之境，唯是诸佛之境。制定学处暂且不论，其时机亦非声闻之境，唯是诸佛之境。为显示此义，故说：“于此，拒绝制定学处的请求即是例证。”诚如所说：“舍利弗，你且等候！舍利弗，你且等候！唯有如来能了知彼时机。”于此，ca字为集合义。以此当知，其总括了“未制者不制，已制者不废，我等当受持遵行已制定的学处”等（经文）。所谓“以信”，即藉由信奉导师，以及令对法的信心现起。其意为：于生命尚且不顾，何况于生命资具。 ကိကီဝ အဏ္ဍန္တိ ကိကီသကုဏိကာ ဝိယ အတ္တနော အဏ္ဍံ. သာ ကိရ ဇီဝိတမ္ပိ ပရိစ္စဇိတွာ အဏ္ဍမေဝ ရက္ခတိ. စမရီဝ ဝါလဓိန္တိ စမရီမိဂေါ ဝိယ အတ္တနော ဝါလဓိံ. စမရီမိဂါ ကိရ ဗျာဓေန ပရိပါတိယမာနာ ဇီဝိတမ္ပိ ပရိစ္စဇိတွာ ကဏ္ဍကဂုမ္ဗာဒီသု လဂ္ဂံ အတ္တနော ဝါလမေဝ ရက္ခန္တိ. ပိယံဝ ပုတ္တံ ဧကကန္တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ယထာ ဟိ ဧကပုတ္တကော ကုဋုမ္ဗိကော တံ ဧကပုတ္တံ, ဧကနယနော စ တံ ဧကနယနံ သုဋ္ဌုတရံ ရက္ခတိ. တထေဝ သီလံ အနုရက္ခမာနကာတိ အနုကမ္ပနဝသေန ဝုတ္တံ. သုပေသလာတိ သုဋ္ဌု ပိယသီလာ. သဒါ သဗ္ဗကာလံ ဒဟရမဇ္ဈိမထေရကာလေသု. ဆန္နမ္ပိ ဂါရဝါနံ ဝသေန သဂါရဝါ, ဂရုကာရဝန္တောတိ အတ္ထော. 如麦鸡护卵，谓如雌麦鸡守护自己的卵。据说它宁可舍弃生命，也要守护其卵。又如牦牛护尾，谓如牦牛守护自己的尾巴。据说牦牛被猎人追捕时，宁可舍弃生命，也要守护那挂在荆棘丛等处的尾毛。应如爱独子般，此句应与前文相连。诚然，正如只有一个儿子的家长守护其独子，只有一只眼睛的人格外守护其独眼一般。同样地，“守护戒行者”，此乃出于慈悲而说。“具善戒者”，谓具足极可爱之戒者。恒常，即于少年、中年、长老之时，于一切时。因具足六种恭敬，故为“有恭敬者”，意即“行尊重者”。 ဧဝမေဝ ခေါတိ ယထာ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဌိတဓမ္မော ဝေလံ နာတိက္ကမတိ, ဧဝမေဝ. မမ သာဝကာတိ အရိယသာဝကေ သန္ဓာယာဟ. တေ ဟိ ဓုဝသီလာ. ဣမသ္မိံ အတ္ထေတိ ဇီဝိတဟေတုပိ သီလဿ အဝီတိက္ကမနေ. “正是如此”者，谓如大海，自性安住，不越海岸，正是如此。“我弟子”者，是指圣弟子而说。诚然，彼等具坚固之戒。此中之义，谓乃至为生命故，亦不违越于戒。 မဟာဝတ္တနိအဋဝီ နာမ ဝိဉ္ဈာဋဝီ. ဟိမဝန္တပဿေ အဋဝီတိ ကေစိ. ထေရန္တိ နာမဂေါတ္တဝသေန အပညာတံ ဧကံ ထေရံ. နိပဇ္ဇာပေသုံ ဂန္တွာ ကဿစိ မာ အာရောစေယျာတိ. 名为大涡旋林(Mahāvattaniaṭavī)者，即频陀山林(Viñjhāṭavī)。亦有说为雪山(Himavanta)山麓之林。“长老”者，谓一位名号与氏族不为人知之长老。他们前去，让他躺下，心想：“莫让他告知任何人”。 ပူတိလတာယာတိ [Pg.66] ဂဠောစိလတာယ. သမသီသီတိ ဇီဝိတသမသီသီ. ယဿ ဟိ ကိလေသသီသံ အဝိဇ္ဇံ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ပရိယာဒိယတိ, တတော ဧကူနဝီသတိမေ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေ ပတိဋ္ဌာယ ဘဝင်္ဂေါတ္တရဏေ ဝဋ္ဋသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ စုတိစိတ္တံ ပရိယာဒိယတိ, သော ဣမာယ ဝါရသမတာယ ‘‘ဇီဝိတသမသီသီ’’တိ ဝုစ္စတိ. သော စ ထေရော တထာ ပရိနိဗ္ဗာယိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမသီသီ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ. အဘယတ္ထေရော ကိရ မဟာဘိညော. တသ္မာ စေတိယံ ကာရာပေသီတိ ဝဒန္တိ. အပ္ပေဝါတိ အပ္ပေဝ နာမ အတ္တနော ဇီဝိတမ္ပိ ဇဟေယျ, န ဘိန္ဒေတိ န ဘိန္ဒေယျ, န ဝီတိက္ကမေယျ. “以腐臭藤(Pūtilatā)”者，谓以伽罗质藤(gaḷocilatā)。“等顶者(samasīsī)”者，谓命根与烦恼之首同时断尽者。诚然，某人之烦恼之首，即无明，已由阿罗汉道次第断尽；其后，安住于第十九省察智(paccavekkhaṇañāṇa)，于超越有分(bhavaṅga)时，轮回之首，即命根，为死亡心所断尽。此人因其（断尽的）同时性，故被称为“命根与烦恼等顶者”。彼长老亦如是般涅槃。是故说：“成为等顶者而般涅槃”。据说无畏长老(Abhayatthero)有大神通，因此人们说他命人建造了塔。“宁可”者，谓宁可舍弃自己的生命，亦不毁坏、不破坏、不违越（戒）。 သတိယာ အဓိဋ္ဌိတာနန္တိ ပဂေဝ ဥပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အာရက္ခဝသေန အဓိဋ္ဌိတာနံ ဣန္ဒြိယာနံ. အနနွာဿဝနီယတောတိ ဒွါရဘာဝေန အဘိဇ္ဈာဒီဟိ အနနုဗန္ဓိတဗ္ဗတော. ဝရန္တိ သေဋ္ဌံ. တတ္တာယာတိ ဥဏှာယ. အာဒိတ္တာယာတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဒိတ္တာယ. သမ္ပဇ္ဇလိတာယာတိ သမန္တတော ဇလန္တိယာ. သဇောတိဘူတာယာတိ ဧကဇာလီဘူတာယ. သမ္ပလိမဋ္ဌန္တိ သဗ္ဗသော အာမဋ္ဌံ, အဉ္စိတန္တိ အတ္ထော. န တွေဝ ဝရန္တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ရူပေသူတိ ရူပါရမ္မဏေသု. အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟောတိ ကိလေသာနံ အနု အနု ဗျဉ္ဇနဝသေန ဥပ္ပာဒနေန ပါကဋီကရဏဝသေန သုဘာဒိနိမိတ္တဂ္ဂါဟော, အထ ဝါ အနုဗျဉ္ဇနသောတိ ဟတ္ထပါဒါဒိအနုဗျဉ္ဇနတော, နိမိတ္တဂ္ဂါဟောတိ ဣတ္ထိပုရိသာဒိသုဘာဒိနိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ. စက္ခုဒွါရာဒိပဝတ္တဿာတိ စက္ခုဒွါရာဒီဟိ ပဝတ္တဿ. ဝိညာဏဿာတိ ဇဝနဝိညာဏဿ. နိမိတ္တာဒိဂ္ဂါဟံ နိသေဓေန္တေန သမ္ပာဒေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. အသံဝိဟိတသာခါပရိဝါရန္တိ သမ္မာ အဝိဟိတဝတိပရိက္ခေပံ. ပရဿဟာရီဟီတိ ပရသန္တကာဝဟာရကေဟိ စောရေဟိ. သမတိဝိဇ္ဈတီတိ သဗ္ဗသော အတိဝိဇ္ဈတိ အနုပဝိသတိ. “以念安立”者，谓以先前已现起之念，依防护方式而安立诸根。“不随逐”者，谓因作为（感官）门，故不被贪欲等所追随。“最殊胜”者，谓最殊胜。“炽热”者，谓炽热。“燃烧”者，谓从最初就已燃烧。“遍燃”者，谓从四面八方燃烧。“光耀”者，谓已成为一片火光。“完全拭去”者，谓被完全触碰、沾染，此是其义。应与‘然实不为胜’(na tveva varaṃ)相连接。“于诸色境上”者，谓于色境。“随相执取”者，谓由烦恼，通过一再显现的方式，而执取净相等相；或谓就手足等细微特征而言，执取男女等净相。“眼门等转起”者，谓由眼门等而生起者。“识”者，谓速行识。以制止对相好等之执取，（它们）即当被成就，此是其关联。“枝条未加围护”者，谓未被妥善安设之围防护。“掠夺他人”者，谓偷盗他人财物之盗贼。“完全穿透”者，谓全然穿透、进入。 ရူပေသူတိ ရူပဟေတု ရူပနိမိတ္တံ. ဥပ္ပဇ္ဇနကအနတ္ထတော ရက္ခ ဣန္ဒြိယန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သေသေသု. ဧတေ ဟိ ဒွါရာတိ ဧတေ စက္ခာဒိဒွါရာ. သတိကဝါဋေန အသံဝုတတ္တာ ဝိဝဋာ. တတော ဧဝ အရက္ခိတာ. ကိလေသုပ္ပတ္တိယာ ဟေတုဘာဝေန တံသမင်္ဂိနံ ဟနန္တီတိ ကာရဏူပစာရေနေဝ ဝုတ္တံ. ဧတေ ဝါ ရူပါဒယော. ကိလေသာနံ အာရမ္မဏဘူတာ ဒွါရာ စက္ခာဒိဒွါရာ. တေ ကီဒိသာ ဝိဝဋာ အရက္ခိတာ အသံဝုတစက္ခာဒိဟေတုံ တံသမင်္ဂိနံ ဟနန္တီတိ ကာရဏူပစာရေနေဝ ဝုတ္တံ. အဂါရန္တိ ဂေဟံ. ဒုစ္ဆန္နန္တိ န သမ္မာ ဆာဒိတံ. အဘာဝိတန္တိ လောကုတ္တရဘာဝနာရဟိတံ. “于色境上”者，谓以色为因、以色为相。因其能生无益，故须守护诸根，此是其关联。其余亦然。“此等乃门”者，谓此等眼等诸门。因未被念之门闩所关闭，故是敞开的。是故不受守护。它们作为烦恼生起之因，（从而）损害具足彼者，此是依因缘譬喻所说。或谓此等色等（法），作为烦恼之所缘，通过敞开、不守护的眼等诸门，因未遮蔽眼根等之故，而损害具足彼者，此是依因缘譬喻所说。“居所”者，谓住所。“未妥善覆盖”者，谓未被好好遮盖。“未修习”者，谓缺乏出世间修习。 သမ္ပာဒိတေတိအာဒိဿ [Pg.67] ဝေါဒါနပက္ခဿ အတ္ထော ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ပန သဗ္ဗသော ကိလေသာနံ အနုပ္ပာဒေါ အတိဥက္ကဋ္ဌဒေသနာ မဂ္ဂေနာဂတသဒိသတ္တာ. သမ္ပာဒေတဗ္ဗောတိ ‘‘န ပုနေဝံ ကရိဿ’’န္တိ အဓိဋ္ဌာနသုဒ္ဓိယာ သမ္ပာဒေတဗ္ဗော. “成就”等（词），其属于清净分之义，当通过所说之反面来理解。再者，此烦恼的完全不生起，因其与由道而来者相似，故是至上的教说。至于“应令成就”，是说应以“我将不再如此行”的决意清净来成就。 အဓုနာပဗ္ဗဇိတေနာတိ န စိရပဗ္ဗဇိတေန, နဝပဗ္ဗဇိတေနာတိ အတ္ထော. ကာမရာဂေန ဍယှာမီတိ ကာမရာဂဂ္ဂိနာ ပရိဍယှာမိ. သော စ ပန ဒါဟော ဣဒါနိ စိတ္တဂတောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စိတ္တံ မေ ပရိဍယှတီ’’တိ. သာဓူတိ အာယာစနာ. နိဗ္ဗာပနန္တိ တဿ နိဗ္ဗာပနုပါယံ. ဂေါတမာတိ ထေရံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ. “以新近出家者”，意即非已出家许久者，是新出家者之义。“我为欲贪所烧”，意即我为欲贪之火所遍烧。为显示此燃烧现于心中，故说“我心被烧”。“善哉”是请求之语。“令熄灭”，是说熄灭它的方法。“乔达摩”，是以族姓称呼长老。 သညာယ ဝိပရိယေသာတိ ‘‘အသုဘေ သုဘ’’န္တိ ပဝတ္တသညာဝိပရိယေသဟေတု ဝိပရီတသညာနိမိတ္တံ. နိမိတ္တံ ပရိဝဇ္ဇေဟိ ကီဒိသံ? ရာဂူပသဉှိတံ ရာဂုပ္ပတ္တိဟေတုဘူတံ သုဘနိမိတ္တံ ပရိဝဇ္ဇေဟိ န မနသိ ကရောဟိ. န ကေဝလံ သုဘနိမိတ္တဿာမနသိကာရော ဧဝ, အထ ခေါ အသုဘဘာဝနာယ အတ္တနော စိတ္တံ ဘာဝေဟိ. ကထံ? ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ ယထာ တံ အသုဘာရမ္မဏေ ဝိက္ခေပါဘာဝေန ဧကဂ္ဂံ, သုဋ္ဌု အပ္ပိတဘာဝေန သုသမာဟိတဉ္စ ဟောတိ, ဧဝံ ဘာဝေဟီတိ. ဧဝံ သမထဘာဝနာယ ကာမရာဂဿ ဝိက္ခမ္ဘနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သမုစ္ဆေဒနဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ခါရေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သင်္ခါရေ ပရတော ပဿာတိ သဗ္ဗေပိ သင်္ခါရေ အဝိဓေယျကတာယ ‘‘ပရေ’’တိ ပဿ. အနိစ္စတာယ ပန ဥဒယဗ္ဗယပဋိပီဠိတတ္တာ ဒုက္ခတော, အနတ္တသဘာဝတ္တာ, အတ္တဝိရဟတော စ နော အတ္တတော ပဿ. ဧဝံ လက္ခဏတ္တယံ အာရောပေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တော မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ စတုတ္ထမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော နိဗ္ဗာပေဟိ မဟာရာဂံ တေဘူမကဿ အဘိဘဝနတော မဟာဝိသယတာယ မဟာရာဂံ ဝူပသမေဟိ. ယထာ ဧတရဟိ, ဧဝံ မာ ဍယှိတ္ထော ပုနပ္ပုနန္တိ ဒဠှတရံ ရာဂဝိနောဒနေ နိယောဇေသိ. “由于想的颠倒”，即由于在不净中（视为）净而生起的想颠倒之故，你当远离那颠倒之相。远离何等之相？当远离与贪欲相应、作为贪欲生起之因的净相，莫作意于它。非但仅不作意净相，实应以不净修习来培育自心。如何培育？当培育心，使其于不净所缘上，因无散乱而专一，因善安住而善等持。如是，通过修习奢摩他（samatha）开示了对欲贪的镇伏后，如今为开示永断之法，而说“诸行”等语。其中，“观诸行为他”，是说因其不可支配，故观一切行为“他”。再者，因其无常、为生灭所逼迫，故观之为苦；因其是无我之性、离于我，故观之为非我。如是安立三相后，增长观（vipassanā），循道之次第，以第四道完全熄灭大贪。此大贪能降伏三有，所缘广大，你当使其寂灭。如你现在这般，切莫再三被烧灼！——（世尊）如是更坚定地策励他断除贪欲。 ဧဝံ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလဿ သမ္ပာဒနေ ဝိဓိံ ဒဿေတွာ ဧဝံ တံ သုသမ္ပာဒိတံ ဟောတီတိ နယံ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိနာ တတ္ထ ပရိပူရကာရိနော ထေရေ နိဒဿေတိ. တတ္ထ ‘‘လေဏံ န ဥလ္လောကိတပုဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ သဗ္ဗတ္ထေဝ ထေရဿ ယုဂမတ္တဒဿိတာယ ဝုတ္တံ. ကိံ ပန ထေရော သေနာသနံ န သောဓေတိ[Pg.68]? ‘‘ဥလ္လောကာ ပဌမံ ဩဟာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ, အန္တေဝါသိကာဒယော ဧဝ ကိရဿ သေနာသနံ သောဓေန္တိ. အဿ နာဂရုက္ခဿ. 如此，在说明了如何圆满成就根律仪戒后，为显示“如是，彼戒便得善圆满”之理，而以“复次”等语，例示于此圆满行持的诸位长老。其中，“未曾仰视住处”一句，是就长老于一切处唯视一轭量而说。然则，长老难道不打扫住所吗？（经中）确实说过：“应先从顶部拂尘”，据说只有他的弟子等为他打扫住所。那龙花树（nāgarukkha）的。 တသ္မိံ ဂါမေတိ မဟာဂါမေ. တရုဏာ ထညပိဝနကာ ပုတ္တဓီတရော ယာသံ တာ တရုဏပုတ္တာ, တာသံ. လဉ္ဇာပေသီတိ ထနပဋ္ဋိကာယ ထနေ ဗန္ဓာပေတွာ ရာဇမုဒ္ဒိကာယ လဉ္ဇာပေသိ. ရာဇာ ထေရံ စိရတရံ ဒဋ္ဌုံ ကာလဝိက္ခေပံ ကရောန္တော ‘‘သွေ သီလာနိ ဂဏှိဿာမီ’’တိ အာဟ. ထေရော ရညော စ ဒေဝိယာ စ ဝန္ဒနကာလေ သတ္တာကာရမတ္တံ ဂဏှာတိ. ဣတ္ထီ ပုရိသောတိ ပန ဝိဝေကံ န ကရောတိ. တေနာဟ ‘‘ဝဝတ္ထာနံ န ကရောမီ’’တိ. ‘‘အဟော သုပရိသုဒ္ဓသီလော ဝတာယံ အယျော’’တိ ဒဏ္ဍဒီပိကံ ဂဟေတွာ အဋ္ဌာသိ. အတိပရိသုဒ္ဓံ ပါကဋန္တိ သပ္ပာယလာဘေန ကမ္မဋ္ဌာနံ အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓံ ဝိဘူတံ အဟောသိ. သကလံ ပဗ္ဗတံ ဥန္နာဒယန္တောတိ ပထဝိကမ္ပနေန သကလံ ပဗ္ဗတံ ဧကံ နိန္နာဒံ ကရောန္တော. တန္နိဝါသိဒေဝတာနံ သာဓုကာရဒါနေနာတိ ကေစိ. ဘန္တောတိ အနဝဋ္ဌိတော. ဗာလောတိ တရုဏဒါရကော. ဥတြသ္တောတိ ဉာတကေဟိ ဝိနာဘာဝေန သန္တြသ္တော. 在那村中，即在大村（Mahāgāma）中。有年幼哺乳儿女的妇女，（此词指）她们的。“命人封印”，即命人用乳帕（thanapaṭṭikā）绑住其乳，再以王印封之。国王为了能更长久地见到长老，故意拖延时间，说：“我明天再受戒。”长老在国王与王后礼拜时，只取众生之相，而不作“这是女人，那是男人”的分别。因此他说：“我不作分别。”（有人）心想：“啊，这位尊者的戒行真是极其清净啊！”，便手持灯杖站立着。“极其清净显现”，是说由于获得适宜的（资具），业处（kammaṭṭhāna）变得极其清净、明晰。“令整座山岳回响”，即由地震动，使整座山岳发出同一巨响。有（论师）说，这是居住于彼处的诸天神发出“善哉”（sādhu）赞叹之声。“迷乱者”，即心不安定者。“愚童”，即年幼的孩童。“惊惶者”，即因与亲人别离而恐惧者。 ဝိသဂဏ္ဍကရောဂေါတိ ထနကန္ဒဠရောဂမာဟ. မာသရောဂါဒိကောပိ ဝိသဂဏ္ဍကရောဂေါတိ ဝဒန္တိ. ယတော ပဗ္ဗဇိတော, တတော ပဋ္ဌာယ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဘုတီတိ အတ္ထော. ဣန္ဒြိယာနီတိ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလာနိ. တေသု ဟိ ဘိန္နေသု ဣန္ဒြိယာနိပိ ဘိန္နာနီတိ ဝုစ္စန္တိ အာရက္ခာဘာဝတော, ဣန္ဒြိယာနေဝ ဝါ နိမိတ္တာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟဿ ဒွါရဘူတာနိ ဘိန္နာနိ နာမ တံသမင်္ဂိနော အနတ္ထုပ္ပတ္တိတော, ဝိပရိယာယတော အဘိန္နာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဣန္ဒြိယာနံ ဝါ အယောနိသော ဥပသံဟာရော ဘေဒနံ, ယောနိသော ဥပသံဟာရော အဘေဒနန္တိ အပရေ. မိတ္တတ္ထေရောဝါတိ မဟာမိတ္တတ္ထေရော ဝိယ. ဝရေတိ သေဋ္ဌေ. “乳痈病（Visagaṇḍakaroga）”是指乳房周围的脓疮。也有人说月经病等也是“乳痈病”。“自出家时”，意思是：从出家之时开始。“诸根”是指根律仪戒（indriyasaṃvarasīla）。因为此戒被毁坏时，由于没有守护，诸根也被称为“已毁坏”；或者，诸根作为执取相（nimitta）与随相（anubyañjana）的门户，因其为具足者带来无益，故称之为“已毁坏”；反之，则当知为“未毁坏”。另有人说：对诸根的不如理引导是“毁坏”，如理引导是“不毁坏”。“友长老（Mittatthera）”就像大友长老（Mahāmittatthera）一样。《Vare》是《seṭṭhe》（于最胜者）的意思。 တထာ ဝီရိယေနာတိ တထာ-သဒ္ဒေန ဝီရိယံ ဝိသေသေတိ. ယထာ သတိ အနဝဇ္ဇလက္ခဏာဝ ဣန္ဒြိယသံဝရသာဓနံ, တထာ ဝီရိယံ အနဝဇ္ဇလက္ခဏံ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသာဓနန္တိ. ဝီရိယာပေက္ခမေဝ ဝိသေသနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနေဝါဟ ‘‘သမ္မာအာရဒ္ဓဝီရိယဿာ’’တိ. အယုတ္တာ ဧသနာ အနေသနာ, ယထာဝုတ္တမိစ္ဆာဇီဝသင်္ဂဟာ. သာ ဧဝ သတ္ထုသာသနဿ န ပတိရူပါတိ အပ္ပတိရူပံ, တံ အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ. အထ ဝါ ပတိရူပဝိရောဓိနီ အပ္ပတိရူပါ, ပရိဂ္ဂဟိတဓုတင်္ဂဿ [Pg.69] ဓုတင်္ဂနိယမဝိရောဓိနီ ယဿ ကဿစိ သလ္လေခဝိကောပိနီ ပဋိပတ္တိ. ဣမသ္မိံ ပက္ခေ စ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော, အနေသနံ, အပ္ပတိရူပဉ္စ ပဟာယာတိ. ပဋိသေဝမာနေန ပရိဝဇ္ဇယတာ သမ္ပာဒေတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ပရိသုဒ္ဓုပ္ပာဒေ’’တိ ဣမိနာဝ ဓမ္မဒေသနာဒီနံ ပရိသုဒ္ဓါယ သမုဋ္ဌာနတာ ဒီပိတာ ဟောတီတိ ‘‘ဓမ္မဒေသနာဒီဟိ စဿ ဂုဏေဟိ ပသန္နာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဗာဟုသစ္စဝတ္တပရိပူရဏဣရိယာပထသမ္ပတ္တိအာဒီနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဓုတဂုဏေ စဿ ပသန္နာနန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ပိဏ္ဍပါတစရိယာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန မိတ္တသုဟဇ္ဇပံသုကူလစရိယာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဓုတင်္ဂနိယမာနုလောမေနာတိ တံတံဓုတင်္ဂနိယတာယ ပဋိပတ္တိယာ အနုလောမဝသေန, အဝိကောပနဝသေနာတိ အတ္ထော. မဟိစ္ဆဿေဝ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကာ, န အပ္ပိစ္ဆဿ. အပ္ပိစ္ဆတာယ ဥက္ကံသဂတာယ မိစ္ဆာဇီဝဿ အသမ္ဘဝေါ ဧဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကဗျာဓိဝူပသမတ္ထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပူတိဟရိတကီတိ ပူတိမုတ္တပရိဘာဝိတံ, ပူတိဘာဝေန ဝါ ဆဍ္ဍိတံ ဟရိတကံ. အရိယဝံသော ဧတဿ အတ္ထီတိ, အရိယဝံသေ ဝါ နိယုတ္တောတိ အရိယဝံသိကော, ပစ္စယဂေဓဿ ဒူရသမုဿာရိတတ္တာ ဥတ္တမော စ သော အရိယဝံသိကော စာတိ ဥတ္တမအရိယဝံသိကော. ယဿ ကဿစီတိ ပရိဂ္ဂဟိတာပရိဂ္ဂဟိတဓုတင်္ဂေသု ယဿ ကဿစိ. “如是精进”，是以“如是”一词简别于精进。犹如念，唯以无过为相，能成办根律仪；如是精进，以无过为相，能成办活命遍净。当知此（无过之）相，唯待精进而有。是故说“于正勤之人”。不正当的求索，即为“不当求索”（anesanā），摄于前述之邪命。彼（不当的求索）实不适于导师之教，故为“不相称”（appatirūpaṃ）；彼不当的求索，即是不相称。再者，“不相称”是与相称对立者，即对已受持头陀支者而言，是违背头陀支规则的行道；对任何人而言，是毁坏其削减行（sallekha）的行道。于此释中，“ca”（和）字被视为省略，义为“应舍弃不当的求索与不相称”。其关联为：当由修习（正行）与回避（邪行）者成办之。正是以“令净生起”此语，显示了说法等（功德）乃由清净而生起，是故说“于其说法等功德具净信者”。当知“等”字，摄于多闻、圆满行仪、具足威仪等。于“于其头陀德具净信者”亦同此理。于“行乞食等”，当知“等”字摄于行访亲友、行粪扫衣等。“随顺头陀支规则”者，义为随顺于彼彼头陀支所制定的行道，不加违越。唯有多欲者，方以邪命为活命，少欲者则不然。为示少欲臻于究竟，则邪命实无可能，故说“为息一种病”等。其中，“腐诃梨勒”（pūtiharitakī）指以牛尿浸渍，或因腐坏而废弃的诃梨勒果。“彼有圣种”（ariyavaṃsa），或“于圣种中勤行”，故为“圣种者”（ariyavaṃsiko）；因其远离于资具之贪，故彼既为最上（uttamo），亦为圣种者，是为“最上圣种者”（uttama-ariyavaṃsiko）。“于任何人”者，指于受持或未受持头陀支的任何人。 နိမိတ္တံ နာမ ပစ္စယေ ဥဒ္ဒိဿ ယထာ အဓိပ္ပာယော ဉာယတိ ဧဝံ နိမိတ္တကမ္မံ. ဩဘာသော နာမ ဥဇုကမေဝ အကထေတွာ ယထာ အဓိပ္ပာယော ဝိဘူတော ဟောတိ, ဧဝံ ဩဘာသနံ. ပရိကထာ နာမ ပရိယာယေန ကထနံ. တထာ ဥပ္ပန္နန္တိ နိမိတ္တာဒိဝသေန ဥပ္ပန္နံ. 所谓相(nimitta)，是针对因缘，以某种方式令自己的意图被了知，如此即是作相(nimittakammaṃ)。所谓显露(obhāso)，是不直接说，而以某种方式令意图显现，如此即是显露。所谓婉说(parikathā)，是以委婉的方式言说。“如是生起”，即是通过相等等的方式而生起。 ဒွါရံ ဒိန္နန္တိ ရောဂသီသေန ပရိဘောဂဿ ဒွါရံ ဒိန္နံ. တသ္မာ အရောဂကာလေပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, အာပတ္တိ န ဟောတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ကိဉ္စာပိ အာပတ္တိ န ဟောတီ’’တိအာဒိ. န ဝဋ္ဋတီတိ သလ္လေခပဋိပတ္တိယံ ဌိတဿ န ဝဋ္ဋတိ, သလ္လေခံ ကောပေတီတိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘အာဇီဝံ ပန ကောပေတီ’’တိ ဣမိနာဝ သေနာသနပဋိသံယုတ္တဓုတင်္ဂဓရဿ နိမိတ္တာဒယော န ဝဋ္ဋန္တီတိ ဝဒန္တိ. တဒညဓုတင်္ဂဓရဿာပိ န ဝဋ္ဋန္တိယေဝါတိ အပရေ. အကရောန္တောတိ ယထာသကံ အနုညာတဝိသယေပိ အကရောန္တော. အညတြေဝါတိ ဌပေတွာ ဧဝ. “门已给”，即是以病为由，给了受用之门。因此，即使无病时也可受用，其意为无罪。所以说“虽无罪过”等等。“不适合”，是指对安住于减损行(sallekhapaṭipatti)者不适合，其意为会扰乱减损行。正是通过“但会扰乱活命”此语，他们说，对于受持与住处相应的头陀支者，相(nimitta)等是不适合的。其他师长则说，对受持其他头陀支者也同样不适合。“不作”，即是在各自所允许的范围内也不作。“除外”(aññatra)即是排除。 ဂဏဝါသံ [Pg.70] ပဟာယ အရညာယတနေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိဝေကဿ မုဒ္ဓဘူတာယ အဂ္ဂဖလသမာပတ္တိယာ ဝိဟရန္တော မဟာထေရော ‘‘ပဝိဝေကံ ဗြူဟယမာနော’’တိ ဝုတ္တော. ဥဒရသန္နိဿိတော ဝါတာဗာဓော ဥဒရဝါတာဗာဓော. အသမ္ဘိန္နံ ခီရံ ဧတဿာတိ အသမ္ဘိန္နခီရံ, တဒေဝ ပါယာသန္တိ အသမ္ဘိန္နခီရပါယာသံ, ဥဒကေန အသမ္မိဿခီရေန ပက္ကပါယာသန္တိ အတ္ထော. တဿာတိ ပါယာသဿ. ဥပ္ပတ္တိမူလန္တိ ‘‘ဂိဟိကာလေ မေ, အာဝုသော, မာတာ သပ္ပိမဓုသက္ကရာဒီဟိ ယောဇေတွာ အသမ္ဘိန္နခီရပါယာသံ အဒါသိ, တေန မေ ဖာသု အဟောသီ’’တိ အတ္တနော ဝစီနိစ္ဆာရဏသင်္ခါတံ ဥပ္ပတ္တိဟေတုံ. ‘‘အပရိဘောဂါရဟော ပိဏ္ဍပါတော’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု ထေရဿ ဩဘာသနာဒိစိတ္တုပ္ပတ္တိယေဝ နတ္ထီတိ? သစ္စံ နတ္ထိ, အဇ္ဈာသယံ ပန အဇာနန္တာ ဧကစ္စေ ပုထုဇ္ဇနာ တထာ မညေယျုံ, အနာဂတေ စ သဗြဟ္မစာရိနော ဧဝံ မမ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇေယျုန္တိ ပဋိက္ခိပိ. အပိစ မဟာထေရဿ ပရမုက္ကံသဂတာ သလ္လေခပဋိပတ္တိ. တထာ ဟိ ဒဟရဘိက္ခုနော ‘‘ကဿ သမ္ပန္နံ န မနာပ’’န္တိ (ပါစိ. ၂၀၉, ၂၅၇, ၆၁၂, ၁၂၂၈, ၁၂၃၄; စူဠဝ. ၃၄၃) ဝစနံ နိဿာယ ယာဝ ပရိနိဗ္ဗာနာ ပိဋ္ဌခါဒနီယံ န ခါဒတိ. 舍弃群居而住在阿兰若处，安住于寂静独处之顶峰的最上果定的大长老，被称为“增益独处”者。依于腹的风病，即腹风病。此（粥）有不掺水的牛乳，故称‘不掺水乳’；此即是粥，故称‘不掺水乳粥’，意为用不与水混合的牛乳煮成的粥。此（tassa）即指此粥。其生起根源（uppattimūlaṃ）即是自己口述所称的生起之因：“贤友（āvuso），我在家时，母亲用酥油、蜂蜜、糖等调和不掺水乳粥给我，我因此感到安乐。”“不应受用的团食”为何要这样说？难道长老没有生起暗示等心念吗？确实没有。但是，一些不知其意乐的凡夫可能会那样想，并且（长老心想：）“未来同梵行者们可能会效法我的行为”，因此予以拒绝。再者，大长老的削减行已达最究竟。诚然，他因一位年轻比丘所说“于具足（美味）者，谁不喜欢呢？”之语（巴利律，波逸提209、257、612、1228、1234；小品343），直至般涅槃，再也不食用面制嚼食。 ဝစီဝိညတ္တိဝိပ္ဖာရာတိ ဝစီနိစ္ဆာရဏဟေတု. အတ္ထဝိညာပနဝသေန ပဝတ္တမာနော ဟိ သဒ္ဒေါ အသတိပိ ဝိညတ္တိယာ တဿ ကေနစိ ပစ္စယေန ပစ္စယဘာဝေ ဝစီဝိညတ္တိဝသေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ‘‘ဝစီဝိညတ္တိဝိပ္ဖာရော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဘုတ္တောတိ ဘုတ္တဝါ သစေ ဘဝေယျံ အဟံ. သာတိ အဿ. အကာရလောပေန ဟိ နိဒ္ဒေသော ‘‘ဧဝံသ တေ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၃; အ. နိ. ၆.၅၈; ၈.၇) ဝိယ. အန္တဂုဏန္တိ အန္တဘောဂေါ. ဗဟိ စရေတိ အာသယတော နိက္ခမိတွာ ဂေါစရဂ္ဂဟဏဝသေန ဗဟိ ယဒိ ဝိစရေယျ. ပရမပ္ပိစ္ဆံ ဒဿေတုံ လောကဝေါဟာရေနေဝမာဟ. လောကေ ဟိ အယုတ္တဘောဇနံ ဩဒရိယံ ဂရဟန္တာ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘ကိံသု နာမ တဿ အန္တာနိ ဗဟိ စရန္တီ’’တိ. အာရာဓေမီတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ရာဓေမိ, ဝသေ ဝတ္တေမီတိ အတ္ထော. 所谓“语表之散播”（Vacīviññattivipphāra），即以语的发声为因。诚然，声音以令知其义的方式而转起，纵使对于该（声音之）表的传达，没有任何一个缘能作为其缘，它也仅凭语表之力而转起，因此被称为“语表之散播”。“我已食”（bhutto）即“若我已食”（bhuttavā sace bhaveyyaṃ ahaṃ）。“彼”（sā）即“彼应”（assa）。此为通过省略“a”音的解释，如“如是彼于汝”（evaṃsa te）等句。“肠结”（antaguṇa）即肠盘。“于外行”（bahi care）即（肠）从腹内出来，为觅食而于外游走。为示极少欲，故依世俗语如是说。诚然，世间人在斥责不当食者或贪食者时会如是说：“为何他的肠子竟于外游走？”“我令喜”（ārādhemi）即从始令其悦，意为令其随顺于我。 မဟာတိဿတ္ထေရော ကိရ ဒုဗ္ဘိက္ခကာလေ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တော ဘတ္တစ္ဆေဒေန, မဂ္ဂကိလမထေန စ ကိလန္တကာယော ဒုဗ္ဗလော အညတရဿ ဖလိတဿ အမ္ဗဿ မူလေ နိပဇ္ဇိ, ဗဟူနိ အမ္ဗဖလာနိ တဟံ တဟံ ပတိတာနိ ဟောန္တိ. တတ္ထေကော ဝုဍ္ဎတရော ဥပါသကော ထေရဿ သန္တိကံ ဥပဂန္တွာ ပရိဿမံ ဉတွာ [Pg.71] အမ္ဗပါနံ ပါယေတွာ အတ္တနော ပိဋ္ဌိံ အာရောပေတွာ ဝသနဋ္ဌာနံ နေတိ. ထေရော – 据说，大帝萨(Mahātissa)长老于饥荒时在路上行走，因断食与路途劳顿，身体疲惫，体力不支，便躺卧于一棵结实累累的芒果树下，许多芒果散落于各处。当时，一位年长的优婆塞走近长老，得知其疲惫后，便让他喝下芒果汁，然后将他背负至自己的住处。长老—— ‘‘န ပိတာ နပိ တေ မာတာ, န ဉာတိ နပိ ဗန္ဓဝေါ; ကရောတေတာဒိသံ ကိစ္စံ, သီလဝန္တဿ ကာရဏာ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၀) – “彼非汝父亦非母，非汝亲戚与族人；为具戒者之缘故，彼作如是稀有事。”—— အတ္တာနံ ဩဝဒိတွာ သမ္မသနံ အာရဘိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ တဿ ပိဋ္ဌိဂတော ဧဝ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. ဣမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘အမ္ဗခါဒကမဟာတိဿတ္ထေရဝတ္ထုပိ စေတ္ထ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ. သဗ္ဗထာပီတိ သဗ္ဗပ္ပကာရေနပိ အနေသနဝသေန, စိတ္တုပ္ပတ္တိဝသေနပိ, ပဂေဝ ကာယဝစီဝိပ္ဖန္ဒိတဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘အနေသနာယာ’’တိအာဒိ. （长老）教诫自己，开始审思，增长观（vipassanā），就在那优婆塞的背上，依道之次第证悟了阿罗汉果。针对此事而说：“于此处亦当述说食芒果的大帝萨长老之事。”所谓“以一切方式”，意指以一切方式，即通过不如法寻求的方式，乃至通过（此）心念生起的方式（亦不应），更何况通过身语活动的方式。因此说“以不如法的方式寻求”等。 အပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေ ဣဏပရိဘောဂအာပတ္တိအာဒီနဝဿ, တဗ္ဗိပရိယာယတော ပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေ အာနိသံသဿ စ ဒဿနံ အာဒီနဝါနိသံသဒဿနံ. တဿ ပန ပစ္စယာဓိကာရတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ပစ္စယေသူ’’တိ. ကာရဏကာရဏမ္ပိ ဟိ ကာရဏဘာဝေန ဝုစ္စတိ ယထာ တိဏေဟိ ဘတ္တံ သိဒ္ဓန္တိ. ယေန ကာရဏေန ဘိက္ခုနော အပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေါ နာမ သိယာ, တသ္မိံ ဝဇ္ဇိတေ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ သိဇ္ဈတိ, ဝိသုဇ္ဈတိ စာတိ ဒဿေတုံ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပစ္စယဂေဓန္တိ ဂေဓဂ္ဂဟဏေနေဝ သမ္မောဟောပိ ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော တေန သဟ ပဝတ္တနတော, တဒုပနိဿယတော စ. ဓမ္မေန သမေန ဥပ္ပန္နေတိ ဣဒံ ပစ္စယာနံ အာဂမနသုဒ္ဓိဒဿနံ, န ပစ္စယသန္နိဿိတသီလဝိသုဒ္ဓိဒဿနံ. ပစ္စယာနံ ဟိ ဣဒမတ္ထိတံ ဥပဓာရေတွာ ပရိဘုဉ္ဇနံ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ. ယသ္မာ ပန တေ ပစ္စယာ ဉာယာဓိဂတာ ဧဝ ဘိက္ခုနာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မေန သမေန ဥပ္ပန္နေ ပစ္စယေ’’တိ. ယထာဝုတ္တေန ဝိဓိနာတိ ‘‘သီတဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃; အ. နိ. ၆.၅၈; မဟာနိ. ၂၀၆) ဝုတ္တဝိဓိနာ. 于不省察受用中，见到负债受用与堕罪的过患；反之，于省察受用中，见到其功德，这即是“见过患与功德”。然而，因为那（见）是以资具为所依，故说“于资具”。诚然，因之因亦被称为因，犹如说“因草而饭熟”。为了显示：比丘以何因缘而有不省察受用，当舍离彼因时，资具依止戒即得以成就与清净，是故说“是故”等。于彼，“于资具之贪”，当知仅以“贪”一词亦已含摄“痴”，因其（贪）与彼（痴）俱时而起，且以彼为依止故。“如法、平等生起”，此是显示资具来源的清净，而非显示资具依止戒的清净。诚然，省察资具的此一目的后而受用，才是资具依止戒。又，因比丘只应受用如理获得的资具，是故说“于如法、平等生起的资具”。“以如说之方法”者，即以“为防护寒冷”等（《中部》1.23；《增支部》6.58；《大义释》206）所说之方法。 ဓာတုဝသေန ဝါတိ ‘‘ယထာပစ္စယံ ဝတ္တမာနံ ဓာတုမတ္တမေဝေတံ, ယဒိဒံ စီဝရာဒိ, တဒုပဘုဉ္ဇကော စ ပုဂ္ဂလော’’တိ ဧဝံ ဓာတုမနသိကာရဝသေန ဝါ. ပဋိကူလဝသေန ဝါတိ ပိဏ္ဍပါတေ တာဝ အာဟာရေ ပဋိကူလသညာဝသေန, ‘‘သဗ္ဗာနိ ပန ဣမာနိ စီဝရာဒီနိ အဇိဂုစ္ဆနီယာနိ, ဣမံ ပူတိကာယံ ပတွာ အတိဝိယ ဇိဂုစ္ဆနီယာနိ ဇာယန္တီ’’တိ ဧဝံ ပဋိကူလမနသိကာရဝသေန ဝါ. တတော ဥတ္တရီတိ ပဋိလာဘကာလတော ဥပရိ. အနဝဇ္ဇောဝ ပရိဘောဂေါ [Pg.72] အာဒိတောဝ ပညာယ ပရိသောဓိတတ္တာ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဌပိတပတ္တစီဝရာနံ ဝိယာတိ. ပစ္စဝေက္ခဏာယ အာဒိသုဒ္ဓိဒဿနပရမေတံ, န ပရိဘောဂကာလေ ပစ္စဝေက္ခဏပဋိက္ခေပပရံ. တေနာဟ ‘‘ပရိဘောဂကာလေပီ’’တိအာဒိ. တတြာတိ တသ္မိံ ပရိဘောဂကာလေ ပစ္စဝေက္ခဏေ. သန္နိဋ္ဌာနကရောတိ အသန္ဒေဟကရော ဧကန္တိကော. 或依界作意，即“此资具，如衣服等，以及受用它的个人，都只是随因缘而转的界而已”，如是依界作意。或依厌恶作意，先于托钵食物生起食厌恶想，“再者，所有这些衣服等物本非可厌，但一接触此腐臭之身，便变得极其可厌”，如是依厌恶作意。此后是指获得之后。受用是无过失的，因为从一开始就已由慧净化，如同已决意并放置好的衣钵一样。此主要是为了省察而显示初清净，并非为了否定受用时的省察。因此说“于受用时亦”等。于彼是指于彼受用时的省察。作决断是指作无疑，是决定的。 ထေယျပရိဘောဂေါ နာမ အနရဟဿ ပရိဘောဂေါ. ဘဂဝတာပိ အတ္တနော သာသနေ သီလဝတော ပစ္စယာ အနုညာတာ, န ဒုဿီလဿ. ဒါယကာနမ္ပိ သီလဝတော ဧဝ ပရိစ္စာဂေါ, န ဒုဿီလဿ. အတ္တနော ကာရာနံ မဟပ္ဖလဘာဝဿ ပစ္စာသီသနတော. ဣတိ သတ္ထာရာ အနနုညာတတ္တာ, ဒါယကေဟိ စ အပရိစ္စတ္တတ္တာ ဒုဿီလဿ ပရိဘောဂေါ ထေယျာယ ပရိဘောဂေါ ထေယျပရိဘောဂေါ. ဣဏဝသေန ပရိဘောဂေါ ဣဏပရိဘောဂေါ, ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိယာ အဘာဝတော ဣဏံ ဂဟေတွာ ပရိဘောဂေါ ဝိယာတိ အတ္ထော. တသ္မာတိ ‘‘သီလဝတော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ကာရဏဘာဝေန ပစ္စာမသတိ. စီဝရံ ကာယတော မောစေတွာ ပရိဘောဂေ ပရိဘောဂေ ပုရေဘတ္တ…ပေ… ပစ္ဆိမယာမေသု ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တထာ အသက္ကောန္တေန ယထာဝုတ္တကာလဝိသေသဝသေန ဧကဒိဝသေ စတုက္ခတ္တုံ တိက္ခတ္တုံ ဒွိက္ခတ္တုံ သကိံယေဝ ဝါ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ. သစေ အရုဏံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ, ဣဏပရိဘောဂဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ. ဟိယျော ယံ မယာ စီဝရံ ပရိဘုတ္တံ, တံ ယာဝဒေဝ သီတဿ ပဋိဃာတာယ…ပေ… ဟိရိကောပီနပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ. ဟိယျော ယော မယာ ပိဏ္ဍပါတော ပရိဘုတ္တော, သော ‘‘နေဝ ဒဝါယာ’’တိအာဒိနာ သစေ အတီတပရိဘောဂပစ္စဝေက္ခဏံ န ကရေယျာတိ ဝဒန္တိ, တံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. သေနာသနမ္ပိ ပရိဘောဂေ ပရိဘောဂေတိ ပဝေသေ ပဝေသေ. သတိပစ္စယတာတိ သတိယာ ပစ္စယဘာဝေါ ပဋိဂ္ဂဟဏဿ, ပရိဘောဂဿ စ ပစ္စဝေက္ခဏသတိယာ ပစ္စယဘာဝေါ ယုဇ္ဇတိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာဝ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ, ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဉ္စာတိ အတ္ထော. တေနေဝါဟ ‘‘သတိံ ကတွာ’’တိအာဒိ. ဧဝံ သန္တေပီတိ ယဒိပိ ဒွီသုပိ ဌာနေသု ပစ္စဝေက္ခဏာ ယုတ္တာ, ဧဝံ သန္တေပိ. အပရေ ပနာဟု – သတိ ပစ္စယတာတိ သတိ ဘေသဇ္ဇပရိဘောဂဿ ပစ္စယဘာဝေ, သတိ ပစ္စယေတိ အတ္ထော. ဧဝံ သန္တေပီတိ ပစ္စယေ သတိပီတိ. တံ တေသံ မတိမတ္တံ. တထာ ဟိ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ ပစ္စဝေက္ခဏာယ ဝိသုဇ္ဈတိ, န ပစ္စယဿ ဘာဝမတ္တေန. 盗受用（theyyaparibhoga）者，谓不应者之受用。世尊（bhagavā）亦于自己的教法中，允许具戒者受用资具，不许无戒者。施主们亦只对具戒者行施舍，不对无戒者，因其期盼自己的善行能有大果报。是故，既不为导师所许，亦未为施主所舍，无戒者之受用，即以盗心而受用，是为盗受用。以负债的方式受用，是为债受用（iṇaparibhoga），其义为：从受者方面来说，缺乏令布施清净之德，犹如借债而受用。是故，以“具戒者”等句，作为理由而重审前述之义。其关联如下：于每次受用衣时，于食前……乃至后夜分，皆应省察。若不能如是行，则应依前述特定时间，于一日中省察四次、三次、二次或仅一次。倘若（未省察而）黎明已至，则陷于债受用之境。“我昨日所受用之衣，仅为防寒……乃至遮蔽私处。我昨日所受用之食，则‘非为嬉戏’等。”若不对过去的受用作如是省察，（则成债受用），有人如是说，此说应当审察。卧坐具亦于每次受用时，即每次进入时（省察）。“有念为缘”者，谓念为领受之缘，省察之念为受用之缘，此为恰当。其义为：必先省察而后领受、受用。是故说“作意”等。“纵然如是”者，谓纵然于此二处（领受与受用时）省察为宜，纵然如是。然而，其他师长说：`sati paccayā`是`paccaye sati`（有缘时）之义，即在有（病等）缘由而受用药品时。而`evaṃ sante pi`是`paccaye sati pi`（纵有其缘）之义。此仅为彼等之见。诚然，依止资具戒（paccayasannissitasīla）由省察而得清净，非仅因资具或缘由之存在而清净。 ဧဝံ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလဿ ဝိသုဒ္ဓိံ ဒဿေတွာ တေနေဝ ပသင်္ဂေန သဗ္ဗာပိ ဝိသုဒ္ဓိယော ဒဿေတုံ ‘‘စတုဗ္ဗိဓာ ဟိ သုဒ္ဓီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုဇ္ဈတိ [Pg.73] ဧတာယာတိ သုဒ္ဓိ, ယထာဓမ္မံ ဒေသနာဝ သုဒ္ဓိ ဒေသနာသုဒ္ဓိ. ဝုဋ္ဌာနဿာပိ စေတ္ထ ဒေသနာယ ဧဝ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဆိန္နမူလာပတ္တီနံ ပန အဘိက္ခုတာပဋိညာဝ ဒေသနာ. အဓိဋ္ဌာနဝိသိဋ္ဌော သံဝရောဝ သုဒ္ဓိ သံဝရသုဒ္ဓိ. ဓမ္မေန သမေန ပစ္စယာနံ ပရိယေဋ္ဌိ ဧဝ သုဒ္ဓိ ပရိယေဋ္ဌိသုဒ္ဓိ. စတူသုပိ ပစ္စယေသု ဝုတ္တဝိဓိနာ ပစ္စဝေက္ခဏာဝ သုဒ္ဓိ ပစ္စဝေက္ခဏသုဒ္ဓိ. ဧသ တာဝ သုဒ္ဓီသု သမာသနယော. သုဒ္ဓိမန္တေသု ပန ဒေသနာ သုဒ္ဓိ ဧတဿာတိ ဒေသနာသုဒ္ဓိ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. သုဒ္ဓိ-သဒ္ဒေါ ပန ဝုတ္တနယောဝ. ဧဝန္တိ သံဝရဘေဒံ သန္ဓာယာဟ. ပဟာယာတိ ဝဇ္ဇေတွာ, အကတွာတိ အတ္ထော. 如是说明了依缘之戒的清净后，即依此关联，为说明一切清净，而说“清净有四种”等。于此，“因此而清净”，故为“清净”。如法地说罪即是清净，称为说罪清净。此处，出罪亦应被视为包含在说罪中。然而，对犯断头罪者而言，承认自己非比丘即是说罪。以决意为特征的防护即是清净，称为防护清净。如法、平等地寻求资具即是清净，称为求觅清净。对四种资具，以所述方法省察即是清净，称为省察清净。以上是关于诸“清净”的复合词解释。而在具清净（之戒）中，则是“说罪是此（戒）的清净”，故称说罪清净。其余亦同此理。“清净”一词，如前已说。说“如是”是针对防护的差别。“舍离”意即“避开”、“不作”。 ဒါတဗ္ဗဋ္ဌေန ဒါယံ, တံ အာဒိယန္တီတိ ဒါယာဒါ. အနနုညာတေသု သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ပရိဘောဂါဘာဝတော, အနုညာတေသု ဧဝ စ ပရိဘောဂသမ္ဘဝတော ဘိက္ခူဟိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗပစ္စယာ ဘဂဝတော သန္တကာ. ‘‘ဓမ္မဒါယာဒါ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘဝထ မာ အာမိသဒါယာဒါ. အတ္ထိ မေ တုမှေသု အနုကမ္ပာ ‘ကိန္တိ မေ သာဝကာ ဓမ္မဒါယာဒါ ဘဝေယျုံ နော အာမိသဒါယာဒါ’’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၉) ဧဝံ ပဝတ္တံ ဓမ္မဒါယာဒသုတ္တဉ္စ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ သာဓကံ. 因有“应被给予”之义，故为“遗产”(dāya)；彼等领受此，故为“继承人”(dāyādā)。由于对不被允许者完全不得受用，且仅于被允许者方可受用，故比丘们所应受用的资具，是属于世尊的。“比丘们，你们应做我的法嗣(dhammadāyādā)，莫做我的财嗣(āmisadāyādā)。我怜悯你们，（心想）：‘如何才能让我的弟子们成为法嗣，而非财嗣呢？’”（《中部》3经）如是所说的《法嗣经》，于此义可为佐证。 အဝီတရာဂါနံ တဏှာပရဝသတာယ ပစ္စယပရိဘောဂေ သာမိဘာဝေါ နတ္ထိ, တဒဘာဝေန ဝီတရာဂါနံ တတ္ထ သာမိဘာဝေါ ယထာရုစိပရိဘောဂသမ္ဘဝတော. တထာ ဟိ တေ ပဋိကူလမ္ပိ အပ္ပဋိကူလာကာရေန, အပ္ပဋိကူလမ္ပိ ပဋိကူလာကာရေန, တဒုဘယမ္ပိ ဝဇ္ဇေတွာ အဇ္ဈုပေက္ခနာကာရေန ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ဒါယကာနဉ္စ မနောရထံ ပရိပူရေန္တိ. တေနာဟ ‘‘တေ ဟိ တဏှာယ ဒါသဗျံ အတီတတ္တာ သာမိနော ဟုတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ. 未离贪者由于受渴爱支配，所以在受用资具时没有自主权；离贪者因无此（渴爱支配），故能随意受用资具而有自主权。诚然，彼等能以不厌逆的方式受用厌逆之物，以厌逆的方式受用不厌逆之物，或舍此二者，以舍置的方式受用资具，并且能圆满施者的心愿。是故说：“彼等因已超越渴爱之奴役，成为主人而受用。” သဗ္ဗေသန္တိ အရိယာနံ, ပုထုဇ္ဇနာနဉ္စ. ကထံ ပုထုဇ္ဇနာနံ ဣမေ ပရိဘောဂါ သမ္ဘဝန္တိ? ဥပစာရဝသေန. ယော ဟိ ပုထုဇ္ဇနဿာပိ သလ္လေခပဋိပတ္တိယံ ဌိတဿ ပစ္စယဂေဓံ ပဟာယ တတ္ထ တတ္ထ အနုပလိတ္တေန စိတ္တေန ပရိဘောဂေါ, သော သာမိပရိဘောဂေါ ဝိယ ဟောတိ. သီလဝတော ပန ပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေါ ဒါယဇ္ဇပရိဘောဂေါ ဝိယ ဟောတိ, ဒါယကာနံ မနောရထဿ အဝိရာဓနတော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဒါယဇ္ဇပရိဘောဂေယေဝ ဝါ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. ကလျာဏပုထုဇ္ဇနဿ ပရိဘောဂေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ, တဿ သေက္ခသင်္ဂဟတော. သေက္ခသုတ္တံ (သံ. နိ. ၅.၁၃) ဟေတဿတ္ထဿ သာဓကံ. တေနာဟ ‘‘သီလဝါပိ [Pg.74] ဟီ’’တိအာဒိ. ပစ္စနီကတ္တာတိ ယထာ ဣဏာယိကော အတ္တနော ရုစိယာ ဣစ္ဆိတဒေသံ ဂန္တုံ န လဘတိ, ဧဝံ ဣဏပရိဘောဂယုတ္တော လောကတော နိဿရိတုံ န လဘတီတိ တပ္ပဋိပက္ခတ္တာ သီလဝတော ပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေါ အာဏဏျပရိဘောဂေါတိ အာဟ ‘‘အာဏဏျပရိဘောဂေါ ဝါ’’တိ. ဧတေန နိပ္ပရိယာယတော စတုပရိဘောဂဝိနိမုတ္တော ဝိသုံယေဝါယံ ပရိဘောဂေါတိ ဒဿေတိ. ဣမာယ သိက္ခာယာတိ သီလသင်္ခါတာယ သိက္ခာယ. ကိစ္စကာရီတိ ပဋိညာနုရူပံ ပဋိပဇ္ဇနတော ယုတ္တပတ္တကာရီ. 对于圣者与凡夫两者而言。凡夫如何能有这些受用呢？以譬喻说。若凡夫住于减损行，舍离对资具的贪求，于处处以不染着之心受用，此即如主受用。而持戒者经省察后的受用，则如继承受用，因其不违施主之心愿。诚如所说：“或摄于继承受用中”。对于善凡夫的受用，则无可说，因其已为有学所摄。此义为《有学经》(Saṃ. ni. 5.13)所证成。是故说：“持戒者亦……”等。（此无债受用）与负债受用相违。犹如负债之人不能随己所欲前往想去的地方，同样地，负债受用者不能出离世间。因其与此相违，故说持戒者经省察后的受用为无债受用，因此说“或无债受用”。以此显示，此受用从绝对意义上说，是独立于四种受用之外的分别受用。“依此学处”，即依名为戒的学处。所谓“尽责者”，即因其行持与誓言相应，故为作适宜事者。 ဣဒါနိ တမေဝ ကိစ္စကာရိတံ သုတ္တပဒေန ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝိဟာရန္တိ ပတိဿယံ. သယနာသနန္တိ မဉ္စာဒိံ. ဥဘယေနပိ သေနာသနမေဝ ဝုတ္တံ. အာပန္တိ ဥဒကံ. သံဃာဋိရဇူပဝါဟနန္တိ ပံသုမလာဒိနော သံဃာဋိဂတရဇဿ ဓောဝနံ. သုတွာန ဓမ္မံ သုဂတေန ဒေသိတန္တိ စီဝရာဒီသု ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စီဝရံ ပဋိသေဝတိ သီတဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃; အ. နိ. ၆.၅၈; မဟာနိ. ၂၀၆) နယေန ဘဂဝတာ ဒေသိတံ ဓမ္မံ သုတွာ. သင်္ခါယ သေဝေ ဝရပညသာဝကောတိ ‘‘ပိဏ္ဍ’’န္တိ ဝုတ္တံ ပိဏ္ဍပါတံ, ဝိဟာရာဒိပဒေဟိ ဝုတ္တံ သေနာသနံ, ‘‘ပိပါသာဂေလညဿ ဝူပသမနတော ပါနီယမ္ပိ ဂိလာနပစ္စယော’’တိ အာပမုခေန ဒဿိတံ ဂိလာနပစ္စယံ, သံဃာဋိယာဒိစီဝရန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ ပစ္စယံ သင်္ခါယ ‘‘ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃; ၂.၂၄; ၃.၇၅; သံ. နိ. ၄.၁၂၀; အ. နိ. ၆.၅၈; ၈.၉; ဓ. သ. ၁၃၅၅) နယေန ပစ္စဝေက္ခိတွာ. သေဝေ သေဝိတုံ သက္ကုဏေယျ ဥတ္တမပညဿ ဘဂဝတော သာဝကော သေခေါ ဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဝါ. 现在为了用经文阐明其应作之行，故说“亦曾宣说”等。其中，“住处”即住所。“卧坐具”即床等。两者都指卧坐具。“水”即饮水。“洗去僧伽梨尘垢”即洗去附在僧伽梨上的尘土、污垢等。“听闻善逝所说之法”即听闻世尊就衣等所说的法，如（M.i.23；A.iii.58；Mahāni.206）所说：“他如理省察后使用衣服，只是为了防护寒冷”等。“具胜慧弟子省察后使用”即省察四种资具：“食”所指的“团食”；“住处”等词所指的“卧坐具”；以水为首所开示的病缘资具；以及以僧伽梨所开示的衣。他是以“只是为了此身住立”等方式（M.i.23；M.ii.24；M.iii.75；S.iv.120；A.iii.58；A.iv.9；Dhs.1355）来省察的。“使用”即具上等智慧的世尊弟子，无论是有学或凡夫，皆能使用。 ယသ္မာ စ သင်္ခါယ သေဝီ ဝရပညသာဝကော, တသ္မာ ဟိ ပိဏ္ဍေ…ပေ… ပေါက္ခရေ ဝါရိဗိန္ဒု, တထာ ဟောတိ. ကာလေနာတိ အရိယာနံ ဘောဇနကာလေ. လဒ္ဓါတိ လဘိတွာ. ပရတောတိ အညတော ဒါယကတော. အနုဂ္ဂဟာတိ အနုကမ္ပာယ ဗဟုမှိ ဥပနီတေ မတ္တံ သော ဇညာ ဇာနေယျ သတတံ သဗ္ဗကာလံ ဥပဋ္ဌိတော ဥပဋ္ဌိတဿတိ. အာလေပနရူဟနေ ယထာတိ ဘေသဇ္ဇလေပနေန ဝဏဿ ရုဟနေ ဝိယ, မတ္တံ ဇာနေယျာတိ ယောဇနာ. အာဟရေတိ အာဟရေယျ. ‘‘အာဟရေယျာဟာရ’’န္တိ ဝါ ပါဌော. ယာပနတ္ထန္တိ သရီရဿ ယာပနာယ. အမုစ္ဆိတောတိ တဏှာမုစ္ဆာယ အမုစ္ဆိတော ဂေဓံ တဏှံ အနာပန္နော. 因为是省察后才使用的具胜慧弟子，所以于食物……亦不染着，犹如莲叶上的水珠。“适时”即圣者进食之时。“得”即获得。“从他处”即从其他施者处。“为饶益”即出于慈悯。当获得众多供养时，他应知其量，应恒时具念，安住正念。“犹如涂敷疗愈”即犹如涂药疗愈伤口，应与“知其量”相连接。“应食”即应食用。或作“应食其食”。“为维持”即为身体的维持。“不昏昧”即不因渴爱而昏昧，不陷入贪婪的渴爱。 အတ္တနော [Pg.75] မာတုလဿ သံဃရက္ခိတတ္ထေရဿေဝ နာမဿ ဂဟိတတ္တာ ဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတသာမဏေရော. သာလိကူရန္တိ သာလိဘတ္တံ. သုနိဗ္ဗုတန္တိ သုသီတလံ. အသညတောတိ အပစ္စဝေက္ခဏံ သန္ဓာယာဟ. သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏောတိ ပရိက္ခီဏသဗ္ဗာသဝေါ. 因取了与其舅僧护长老（saṅgharakkhitatthera）相同的名字，故称外甥僧护沙弥（bhāgineyyasaṅgharakkhitasāmaṇera）。“香稻饭”（sālikūra）即香米饭（sālibhatta）。“善寂灭”（sunibbuta）即极其清凉。所谓“不省察”（asaññato），是针对不省察而说。“已尽一切漏”（sabbāsavaparikkhīṇo）即一切漏已尽者。 ပဌမသီလပဉ္စကဝဏ္ဏနာ 初五戒的释义 ၂၀. ပရိယန္တော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ပရိယန္တာနိ, ပရိယန္တာနိ သိက္ခာပဒါနိ ယေသံ တေ ပရိယန္တသိက္ခာပဒါ, တေသံ ပရိယန္တသိက္ခာပဒါနံ. ဥပသမ္ပန္နာနန္တိ ဌပေတွာ ကလျာဏပုထုဇ္ဇနသေက္ခာသေက္ခေ တဒညေသံ ဥပသမ္ပန္နာနံ. သာမညဇောတနာပိ ဟိ ဝိသေသေ တိဋ္ဌတိ. ကုသလဓမ္မေ ယုတ္တာနန္တိ ဝိပဿနာစာရေ ယုတ္တပယုတ္တာနံ. သေက္ခဓမ္မာ ပရိယန္တာ ပရမာ မရိယာဒါ ဧတဿာတိ သေက္ခပရိယန္တော. နာမရူပပရိစ္ဆေဒတော, ကုသလဓမ္မသမာဒါနတော ဝါ ပန ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဂေါတြဘူ, တာဝ ပဝတ္တကုသလဓမ္မပ္ပဗန္ဓော သေက္ခဓမ္မေ အာဟစ္စ ဌိတော သေက္ခပရိယန္တော. သေက္ခဓမ္မာနံ ဝါ ဟေဋ္ဌိမန္တဘူတာ သိက္ခိတဗ္ဗာ လောကိယာ တိဿော သိက္ခာ သေက္ခပရိယန္တော, တသ္မိံ သေက္ခပရိယန္တေ. ပရိပူရကာရီနန္တိ ကိဉ္စိပိ သိက္ခံ အဟာပေတွာ ပူရေန္တာနံ. ဥပရိဝိသေသာဓိဂမတ္ထံ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခာနံ. တတော ဧဝ သီလပါရိပူရိအတ္ထံ ပရိစ္စတ္တဇီဝိတာနံ. ဒိဋ္ဌိသံကိလေသေန အပရာမသနီယတော ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တံ သီလံ အပရာမဋ္ဌပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. ကိလေသာနံ သဗ္ဗသော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ပါရိသုဒ္ဓိဝန္တံ သီလံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပါရိသုဒ္ဓိသီလံ. 20. “有边际学处者”：它们有边际，故为“有边际”；学处有边际者，即为“有边际学处者”；对于那些“有边际学处者”。“已受具足戒者”：指除了善凡夫、有学、无学之外，其余已受具足戒者。通说亦可适用于特例。“勤修善法者”：即勤修观行者。“有学边际”：有学法是其究竟的边际、最高的界限，故称“有学边际”。从辨识名色，或从受持善法开始，直到种姓智，于此期间持续的善法流，即是触及并安住于有学法的“有学边际”。或者，作为有学法之下限的、应学习的世间三学，即是“有学边际”；于此“有学边际”中。“圆满奉行者”：即不舍弃任何学处而圆满奉行者。为证得更高的殊胜，而不顾惜身体与生命者。正因此为圆满戒行而舍弃生命者。因不为见染所执取而清净的戒，是“无执清净戒”。因诸烦恼完全止息而清净的戒，是“止息清净戒”。 အနုပသမ္ပန္နာနံ အသေက္ခာနံ, သေက္ခာနံ, ကလျာဏပုထုဇ္ဇနာနဉ္စ သီလံ မဟာနုဘာဝတာယ အာနုဘာဝတော အပရိယန္တမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဂဏနဝသေန သပရိယန္တတ္တာ’’တိ. ကာယဝါစာနံ သံဝရဏတော, ဝိနယနတော စ သံဝရဝိနယာ. ပေယျာလမုခေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ တတ္ထ တတ္ထ သတ္ထာရာ ဒေသိတဝိတ္ထာရနယေန ယထာဝုတ္တဂဏနတော နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. သိက္ခာတိ သီလသင်္ခါတာ သိက္ခာ. ဝိနယသံဝရေတိ ဝိနယပိဋကေ. ဂဏနဝသေန သပရိယန္တမ္ပိ ဥပသမ္ပန္နာနံ သီလန္တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ယံ ကိဉ္စိ ဟိ ဥပသမ္ပန္နေန သိက္ခိတဗ္ဗံ သီလံ နာမ, တတ္ထ ကဿစိပိ အနဝသေသတော အနဝသေသဝသေန[Pg.76]. သမာဒါနဘာဝန္တိ သမာဒါနသဗ္ဘာဝံ. လာဘ…ပေ… ဝသေန အဒိဋ္ဌပရိယန္တဘာဝေါ လာဘာဒိဟေတု သီလဿ အဝီတိက္ကမော. 对于未受具足戒者、无学、有学以及善凡夫，其戒因大威力而威力无边，故说其“依计数而言有边际”。因防护、调伏身语，故为“防护调伏”。“以省略法开示”，即依导师在各处所说的详尽方式，以前述的计数法来开示。“学”即名为戒的学。“于律仪中防护”即于律藏中。“依计数虽有边际，然已受具足戒者之戒”，应与前文连接。凡是已受具足戒者所应学的任何戒，对其中任何一戒而言，都是无余的，即在无余的意义上。“受持之有”即受持的存在。“因利养……等而未见边际”，即因利养等而不违犯戒。 ဓနံ စဇေ အင်္ဂဝရဿ ဟေတု ပါရိပန္ထိကစောရာဒီဟိ ဥပဒ္ဒုတော. အင်္ဂံ စဇေ ဇီဝိတံ ရက္ခမာနော သပ္ပဒဋ္ဌာဒိကာလေ. အင်္ဂံ ဓနံ ဇီဝိတဉ္စာပိ သဗ္ဗံ, စဇေ နရော ဓမ္မမနုဿရန္တော သုတသောမမဟာဗောဓိသတ္တာဒယော ဝိယ. တေနာဟ ‘‘ဣမံ သပ္ပုရိသာနုဿတိံ အဝိဇဟန္တော’’တိ. ဇိဃစ္ဆာပရိဿမေန ဇီဝိတသံသယေ သတိပိ. သိက္ခာပဒံ အဝီတိက္ကမ္မာတိ အဿာမိကေသု အမ္ဗဖလေသု ဘူမိယံ ပတိတေသု သမီပေယေဝ သန္တေသုပိ ပဋိဂ္ဂါဟကာဘာဝေန အပရိဘုဉ္ဇန္တော ပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒံ အဝီတိက္ကမိတွာ. 为保肢体可舍财，因遭路贼等侵扰。为护生命可舍肢，如遭蛇咬等时。随念正法之人，应舍肢体、财富乃至一切生命，犹如须陀摩大菩萨（Sutasoma Mahābodhisatta）等。因此说“不舍此善士随念”。即使因饥饿疲惫而有生命危险，亦不违犯学处。譬如，无主的芒果落在地上，虽然就在附近，但因无人给予而不食用，此即不违犯受取学处。 သီလဝန္တဿာတိ သီလဝန္တဘာဝဿ ကာရဏာ, သီလဝန္တဿ ဝါ တုယှံ ဧတာဒိသံ အံသေန ဝါဟဏာဒိကံ ကိစ္စံ ကရောတိ, ကာရဏာ သီလဿာတိ အဓိပ္ပာယော. သုဓောတဇာတိမဏိ ဝိယာတိ စတူသု ပါသာဏေသု သမ္မဒေဝ ဓောတဇာတိမဏိ ဝိယ. မဟာသံဃရက္ခိတဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတတ္ထေရာနံ ဝိယာတိ မဟာသံဃရက္ခိတတ္ထေရဿ, တဿေဝ ဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတတ္ထေရဿ ဝိယ စ. ‘‘ကိမတ္ထံ မယံ ဣဓာဂတာ’’တိ မဟာဇနဿ ဝိပ္ပဋိသာရော ဘဝိဿတီတိ အဓိပ္ပာယော. အစ္ဆရိကာယာတိ အင်္ဂုလိဖောဋနေန. အသတိယာတိ သတိသမ္မောသေန. အညာဏပကတန္တိ အညာဏေန အပရဇ္ဈိတွာ ကတံ, အဇာနိတွာ ကတန္တိ အတ္ထော. “因具戒者”：即因具戒的状态；或为你这具戒者，他才做此等肩扛等事，意谓“因戒之故”。“犹如善加磨治的天然宝”：犹如在四种石头上善加磨治的天然宝。“犹如大僧护与外甥僧护二长老”：即犹如大僧护(Mahāsaṅgharakkhita)长老，以及其外甥僧护(Saṅgharakkhita)长老。“我们为何来此？”：意即大众将会后悔。“弹指”：即以手指弹作声。“无念”：即因失念。“无知所作”：即因无知而犯错所作，意思是不知道而作。 အပ္ပဿုတောပိ စေ ဟောတီတိ သုတ္တဂေယျာဒိသုတရဟိတော ဟောတိ စေ. သီလေသု အသမာဟိတောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရာဒိသီလေသုပိ န သမ္မာ ပတိဋ္ဌိတော ဟောတိ စေ. နာဿ သမ္ပဇ္ဇတေ သုတန္တိ အဿ သီလရဟိတဿ ပုဂ္ဂလဿ သုတံ အတ္တနော, ပရေသဉ္စ ကတ္ထစိ ဘဝသမ္ပတ္တိအာဝဟံ န ဟောတိ. ‘‘ဒုဿီလောယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော’’တိ ဟိ သိက္ခာကာမာ န တဿ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမန္တိ. ဗဟုဿုတောပိ စေတိ ဧတ္ထ စေ-တိ နိပါတမတ္တံ. ပသံသိတောတိ ပသံသိတော ဧဝ နာမ. “纵使是少闻者”：即纵使是未听闻经、应颂等者。“于戒不定”：即纵使于波罗提木叉(pātimokkha)律仪等戒亦不善安住。“其所闻不成就”：此无戒之人的所闻，于自于他，皆不能带来成就。因为“此人是恶戒者”，乐于学习者不会亲近他。“纵使是多闻”：此处的“ce”仅是助词。“受赞叹者”：即确实是受赞叹者。 ရာဂဝသေန အပရာမဋ္ဌဂဟဏေန တဏှာပရာမာသာဘာဝမာဟ. တထာရူပန္တိ ရာဂဝသေန အပရာမဋ္ဌံ. ဘိန္ဒိတွာတိ ဟနိတွာ. သညပေဿာမီတိ သညတ္တိံ [Pg.77] ကရိဿာမိ, အပ္ပကံ ဝေလံ မံ ဝိဿေဇ္ဇေတုန္တိ အဓိပ္ပာယော. အဋ္ဋိယာမီတိ ဇိဂုစ္ဆာမိ. ဟရာယာမီတိ လဇ္ဇာမိ. 以“不因贪欲而执取”，说明没有渴爱的执取。“彼如是者”：即不为贪欲所触。“破坏”：即击打。“我将令其知晓”：即我将令其明白，意即“请暂时放开我”。“我厌患”：即我厌恶。“我羞耻”：即我惭愧。 ပလိပန္နောတိ သီဒန္တော, သမ္မက္ခိတော ဝါ. သီလေနေဝ သဒ္ဓိံ မရိဿာမီတိ သီလံ အဝိနာသေန္တော တေန သဟေဝ မရိဿာမိ, န ဣဒါနိ ကဒါစိပိ တံ ပရိစ္စဇိဿာမိ. သတိ ဟိ ဘဝါဒါနေ သီလေန ဝိယောဂေါ သိယာ, ဘဝမေဝ နာဒိယိဿာမီတိ အဓိပ္ပာယော. ရောဂံ သမ္မသန္တောတိ ရောဂဘူတံ ဝေဒနံ ဝေဒနာမုခေန သေသာရူပဓမ္မေ, ရူပဓမ္မေ စ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဝိပဿန္တော. “陷入”：即沉没，或被涂污。“我将与戒同死”：即不毁坏戒而与它一同死去，现在决不舍弃它。意即：若执取有，则可能与戒分离，故我将不执取有。“审察病”：即以感受为门径，把握病苦的感受，以及其余的名法与色法，而修习观。 ရုပ္ပတောတိ ဝိကာရံ အာပါဒိယမာနသရီရဿ. ပရိသုဿတီတိ သမန္တတော သုဿတိ. ယထာ ကိံ? ပုပ္ဖံ ယထာ ပံသုနိ အာတပေ ကတံ သူရိယာတပသန္တတ္တေ ပံသုနိ ဌပိတံ သိရီသာဒိပုပ္ဖံ ဝိယာတိ အတ္ထော. အဇညန္တိ အမနုညံ ဇိဂုစ္ဆနီယံ. ဇညသင်္ခါတန္တိ ဗာလေဟိ ‘‘ဇည’’န္တိ ဧဝံ ကိတ္တိတံ. ဇညရူပံ အပဿတောတိ ယထာဘူတံ အပ္ပဿတော အဝိဒ္ဒသုနော ‘‘ဇည’’န္တိ ပသံသိတံ. ဓိရတ္ထုမန္တိ ဓိ အတ္ထု ဣမံ, ဓိ-သဒ္ဒယောဂေန သဗ္ဗတ္ထ ဥပယောဂဝစနံ, ဣမဿ ပူတိကာယဿ ဓိကာရော ဟောတူတိ အတ္ထော. ဒုဂ္ဂန္ဓိယန္တိ ဒုဂ္ဂန္ဓိကံ ဒုဂ္ဂန္ဓဝန္တံ. ယတ္ထ ယထာဝုတ္တေ ပူတိကာယေ ရာဂဟေတု ပမတ္တာ ပမာဒံ အာပန္နာ. ပဇာတိ သတ္တာ. ဟာပေန္တိ မဂ္ဂံ သုဂတူပပတ္တိယာတိ သုဂတူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ, သီလမ္ပိ ဟာပေန္တိ, ပဂေဝ ဈာနာဒိန္တိ အဓိပ္ပာယော. ကေဝလံ ‘‘အရဟန္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ သာဝကခီဏာသဝါ, ဣတရေ ပန ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါတိ သဟ ဝိသေသနေနာတိ အာဟ ‘‘အရဟန္တာဒီန’’န္တိ. သဗ္ဗဒရထပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာတိ သဗ္ဗကိလေသဒရထပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ. “变坏”：指正在变异的身体。“遍干枯”：是周遍干枯。像什么呢？就像合欢花等被置于经日晒而灼热的尘土中一样。“非善妙”：是不可爱、可厌的。“被视为善妙”：是被愚人称赞为‘善妙’的。“不见善妙相”：指无智者不能如实看见那被称赞为‘善妙’的。“咄！此”：即‘咄！此身’，由于和‘咄’这个词连用，各处都用第二格，意思是‘愿鄙视此腐臭之身！’。“恶臭”：是有恶臭、发恶臭的。众生对如前所述的腐臭之身，因贪欲而放逸。“放逸”即是陷入放逸。“众生”：即有情。“他们舍弃通往善趣的道路”：其意是，他们舍弃了通往善趣的道路，即舍弃了戒，更何况是禅那等。只有漏尽的声闻弟子可被称为‘阿罗汉’，其余的独觉佛与正自觉者则须加上限定词，因此说‘阿罗汉等’。“一切热恼的止息”：是为了止息一切烦恼热恼。 ဒုတိယသီလပဉ္စကဝဏ္ဏနာ 第二组五戒释义 ပါဏာတိပါတာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဒိန္နာဒါနာဒီနံ အဂ္ဂမဂ္ဂဝဇ္ဈကိလေသပရိယောသာနာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပဟာနာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝေရမဏိအာဒီနံ စတုန္နံ. ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ‘‘ပဟာနဝသေနာ’’တိ လိခန္တိ, သာ ပမာဒလေခါ. ပါဏာတိပါတဿ ပဟာနံ သီလန္တိ ဟိရောတ္တပ္ပကရုဏာလောဘာဒိပမုခေန ယေန ကုသလစိတ္တုပ္ပာဒေန ပါဏာတိပါတော ပဟီယတိ, တံ ပါဏာတိပါတဿ ပဟာနံ သီလနဋ္ဌေန သီလံ. တထာ ပါဏာတိပါတာ [Pg.78] ဝိရတိ ဝေရမဏီ သီလံ. ပါဏာတိပါတဿ ပဋိပက္ခစေတနာ စေတနာ သီလံ. ပါဏာတိပါတဿ သံဝရဏံ ပဝေသဒွါရပိဓာနံ သံဝရော သီလံ. ပါဏာတိပါတဿ အဝီတိက္ကမနံ အဝီတိက္ကမော သီလံ. အဒိန္နာဒါနဿာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အဘိဇ္ဈာဒီနံ ပန အနဘိဇ္ဈာဒိဝသေန ပဟာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝေရမဏီ စေတနာ တံသမ္ပယုတ္တာ သံဝရာဝီတိက္ကမာ တပ္ပမုခါ ဓမ္မာ. 关于“杀生等”（Pāṇātipātādīnaṃ），此处的“等”字应知其包含了从不与取等，直到以顶道所断除的诸烦恼为止。关于“断除等”（Pahānādi），此处的“等”字是指以“离”（veramaṇi）为首的四种。有些书中写为“以断除的方式”（pahānavasena），那是笔误。所谓“断除杀生即是戒”，是指以惭、愧、悲、无贪等为首的善心生起而断除杀生，该断除杀生之法，因其具有戒的含义（sīlanaṭṭhena），故为戒。同样，远离杀生之“离”（veramaṇī）是戒；对治杀生之“思”（cetanā）是戒；防护杀生，即关闭（恶行）入口之“律仪”（saṃvara）是戒；不违越杀生之“不违越”（avītikkama）是戒。对于不与取等也是同样的道理。此外，对于贪欲（abhijjhā）等，当知是以无贪（anabhijjhā）等的方式来断除。离与思是与彼（无贪等）相应的法，律仪与不违越则是以彼为首的诸法。 ဧဝံ ဒသကုသလကမ္မပထဝသေန ပဟာနသီလာဒီနိ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဥပါယာနံ အဋ္ဌန္နံ သမာပတ္တီနံ, အဋ္ဌာရသန္နံ မဟာဝိပဿနာနံ, အရိယမဂ္ဂါနဉ္စ ဝသေန တာနိ ဒဿေတုံ ‘‘နေက္ခမ္မေနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ နေက္ခမ္မေနာတိ အလောဘပ္ပဓာနေန ကုသလစိတ္တုပ္ပာဒေန. ကုသလာ ဟိ ဓမ္မာ ကာမပဋိပက္ခာ ဣဓ ‘‘နေက္ခမ္မ’’န္တိ အဓိပ္ပေတာ. တေနာဟ ‘‘ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဟာနံ သီလ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ပဟာနသီလာဒီနိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဝိသေသမေဝ ဝက္ခာမ. အဗျာပါဒေနာတိ မေတ္တာယ. အာလောကသညာယာတိ ဝိဘူတံ ကတွာ မနသိကရဏေန ဥပဋ္ဌိတအာလောကသဉ္ဇာနနေန. အဝိက္ခေပေနာတိ သမာဓိနာ. ဓမ္မဝဝတ္ထာနေနာတိ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ ယာထာဝနိစ္ဆယေန. သပစ္စယနာမရူပဝဝတ္ထာနေနာတိပိ ဝဒန္တိ. 如是依十善业道显示断除戒等之后，如今为显示具有方便的八种等至（samāpatti）、十八种大观（mahāvipassanā）及诸圣道，而开始宣说“以出离”（nekkhammena）等。于此，“以出离”是指以无贪为首的善心生起。因为对治欲贪的善法，此处意指为“出离”。因此说“断除欲贪即是戒”等。其中，断除戒等应如前述那样理解。我们仅说其差别：“以无瞋”（abyāpādena）是指以慈（mettā）。“以光明想”（ālokasaññāya）是指通过清晰地作意而生起的光明想。“以不散乱”（avikkhepena）是指以定（samādhi）。“以法规定”（dhammavavatthānena）是指如实地确定善等诸法。也有人说是指“确定名色及其因缘”。 ဧဝံ ကာမစ္ဆန္ဒာဒိနီဝရဏပ္ပဟာနေန ‘‘အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယာ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၅၃၈) ဝုတ္တာယ ပဌမဇ္ဈာနာဓိဂမဿ ဥပါယဘူတာယ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါယ ဝသေန ပဟာနသီလာဒီနိ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဥပါယာနံ အဋ္ဌသမာပတ္တိအာဒီနံ ဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ဉာဏေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. နာမရူပပရိဂ္ဂဟကင်္ခါဝိတရဏာနံ ဟိ ဝိဗန္ဓဘူတဿ မောဟဿ ဒူရီကရဏေန ဉာတပရိညာယ ဌိတဿ အနိစ္စသညာဒယော သိဇ္ဈန္တိ. တထာ ဈာနသမာပတ္တီသု အဘိရတိနိမိတ္တေန ပါမောဇ္ဇေန. တတ္ထ အနဘိရတိယာ ဝိနောဒိတာယ ဈာနာဒီနံ သမဓိဂမောတိ သမာပတ္တိဝိပဿနာနံ အရတိဝိနောဒနအဝိဇ္ဇာပဒါလနာဒိနာ ဥပါယောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဉာဏေန အဝိဇ္ဇာယ, ပါမောဇ္ဇေန အရတိယာ’’တိ. ဥပ္ပဋိပါဋိနိဒ္ဒေသော ပန နီဝရဏသဘာဝါယ အဝိဇ္ဇာယ ဟေဋ္ဌာနီဝရဏေသုပိ သင်္ဂဟဒဿနတ္ထန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 如是，通过断除欲贪等诸盖，并以作为证得初禅方便的前分道（如“断除世间贪欲”等所说），在显示了舍断、戒等之后，如今为了显示具有方便的八等至等，而说了“以智”等。因为通过去除作为名色辨识与度疑之束缚的痴，对于已住立于遍知的行者，无常想等才能成就。同样，通过禅那等至中的喜悦，当不乐被去除后，便能证得禅那等。因此，等至与观（vipassanā）的方便在于去除不乐、破除无明等，故说“以智破除无明，以喜悦去除不乐”。至于此逆次序的解释，当知是为了显示具有盖自性的无明也被包含在前面所说的诸盖之中。 ‘‘ပဌမေန [Pg.79] ဈာနေန နီဝရဏာန’’န္တိအာဒီသု ကထံ ဈာနာနံ သီလဘာဝေါ, ကထံ ဝါ တတ္ထ ဝိရတိယာ သမ္ဘဝေါ. သုဝိသုဒ္ဓကာယကမ္မာဒိကဿ ဟိ စိတ္တသမာဒါနဝသေန ဣမာနိ ဈာနာနိ ပဝတ္တန္တိ, န ပရိတ္တကုသလာနိ ဝိယ ကာယကမ္မာဒိဝိသောဓနဝသေန, နာပိ မဂ္ဂဖလဓမ္မာ ဝိယ ဒုစ္စရိတဒုရာဇီဝသမုစ္ဆေဒပဋိပ္ပဿမ္ဘနဝသေနာတိ? သစ္စမေတံ. မဟဂ္ဂတဓမ္မေသု နိပ္ပရိယာယေန နတ္ထိ သီလနဋ္ဌော, ကုတော ဝိရမဏဋ္ဌော. ပရိယာယေန ပနေတံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကော ပန သော ပရိယာယော? ယဒဂ္ဂေန မဟဂ္ဂတာ ကုသလဓမ္မာ ပဋိပက္ခေ ပဇဟန္တိ, တဒဂ္ဂေန တတော ဩရတာ. တေ စ ယထာ စိတ္တံ နာရောဟန္တိ, ဧဝံ သံဝုတာ နာမ ဟောန္တိ. ပရိယုဋ္ဌာနသင်္ခါတော မနောဒွါရေ ဝီတိက္ကမော နတ္ထိ ဧတေသူတိ အဝီတိက္ကမာတိ စ ဝုစ္စန္တိ, စေတနာ ပန တံသမ္ပယုတ္တာတိ. သောယမတ္ထော ပရတော အာဂမိဿတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဝိတက္ကာဒိပဟာနဝစနမ္ပိ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. န ဟိ နိပ္ပရိယာယတော သီလံ ကုသလဓမ္မာနံ ပဟာယကံ ယုဇ္ဇတိ, န စေတ္ထ အကုသလဝိတက္ကာဒယော အဓိပ္ပေတာ. ကိဉ္စာပိ ပဌမဇ္ဈာနူပစာရေယေဝ ဒုက္ခဿ, စတုတ္ထဇ္ဈာနူပစာရေ စ သုခဿ ပဟာနံ ဟောတိ, အတိသယပဟာနံ ပန သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘စတုတ္ထေန ဈာနေန သုခဒုက္ခာနံ ပဟာန’’န္တိ. ‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ’’တိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ အာရုပ္ပကထာယံ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၇၅ အာဒယော) အာဂမိဿတိ. “以初禅断除诸盖”等句中，禅定如何具有戒性？又如何能在其中生起止恶？因为对于身业等已极清净者，这些禅定是通过心的专注而生起的，不像欲界善法那样通过净化身业等而生起，也不像道果法那样通过断除与止息恶行、邪命而生起。此言确实。在广大法中，没有直接的戒之义，何况止恶之义。但应知这是以间接角度而说。那么，什么是间接角度？广大善法在舍断其对治法时，即是远离了它们。并且，由于那些（对治法）不生起于心，如此（广大法）就被称为已防护。在这些禅定中，没有意门中名为“烦恼现行”的违犯，因此也称为“无违犯”，而与之相应的思即是（戒）。此义后文将会说明。如此一来，说断除寻等也是合理的。因为从直接角度来说，戒并非善法的舍断者，此处也不是指不善寻等。即使在初禅的近分定中就已舍断苦受，在第四禅的近分定中舍断乐受，但“以第四禅舍断苦乐”是就超胜的舍断而言。“以空无边处等至”等句中应说的内容，将在无色界的讨论中说明。 အနိစ္စဿ, အနိစ္စန္တိ ဝါ အနုပဿနာ အနိစ္စာနုပဿနာ. တေဘူမိကဓမ္မာနံ အနိစ္စတံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာယ ဝိပဿနာယေတံ နာမံ. နိစ္စသညာယာတိ ‘‘သင်္ခတဓမ္မာ နိစ္စာ သဿတာ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာယ မိစ္ဆာသညာယ, သညာဂ္ဂဟဏေနေဝ ဒိဋ္ဌိစိတ္တာနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧသ နယော ဣတော ပရာသုပိ. နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယာတိ သင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ. နန္ဒိယာတိ သပ္ပီတိကတဏှာယ. ဝိရာဂါနုပဿနာယာတိ ဝိရဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ. ရာဂဿာတိ သင်္ခါရေသု ရာဂဿ. နိရောဓာနုပဿနာယာတိ သင်္ခါရာနံ နိရောဓဿ အနုပဿနာယ. ယထာ ဝါ သင်္ခါရာ နိရုဇ္ဈန္တိယေဝ, အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝဝသေန န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ အနုပဿနာ နိရောဓာနုပဿနာ. တေနေဝါဟ ‘‘နိရောဓာနုပဿနာယ နိရောဓေတိ နော သမုဒေတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၈၃). မုဉ္စိတုကာမတာယ ဟိ အယံ ဗလပ္ပတ္တာ. သင်္ခါရာနံ ပဋိနိဿဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာ အနုပဿနာ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာ. ပဋိသင်္ခါ သန္တိဋ္ဌနာ ဟိ အယံ[Pg.80]. အာဒါနဿာတိ နိစ္စာဒိဝသေန ဂဟဏဿ. သန္တတိသမူဟကိစ္စာရမ္မဏဝသေန ဧကတ္တဂဟဏံ ဃနသညာ, တဿာ ဃနသညာယ. အာယူဟနဿာတိ အဘိသင်္ခရဏဿ. သင်္ခါရာနံ အဝတ္ထာဒိဝိသေသာပတ္တိ ဝိပရိဏာမော. ဓုဝသညာယာတိ ထိရဘာဝဂဟဏဿ. နိမိတ္တဿာတိ သမူဟာဒိဃနဝသေန သကိစ္စပရိစ္ဆေဒတာယ စ သင်္ခါရာနံ သဝိဂ္ဂဟတာယ. ပဏိဓိယာတိ ရာဂါဒိပဏိဓိယာ, တဏှာဝသေန သင်္ခါရေသု နိန္နတာယာတိ အတ္ထော. အဘိနိဝေသဿာတိ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိယာ. အနိစ္စဒုက္ခာဒိဝသေန သဗ္ဗတေဘူမကဓမ္မတိရဏာ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာ. သာရာဒါနာဘိနိဝေသဿာတိ အသာရေသု သာရဂဟဏဝိပလ္လာသဿ. ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ ထိရဘာဝပတ္တာ အနိစ္စာဒိအနုပဿနာဝ. ဥဒယဗ္ဗယဉာဏန္တိ ကေစိ. သပ္ပစ္စယနာမရူပဒဿနန္တိ အပရေ. ‘‘ဣဿရကုတ္တာဒိဝသေန လောကော သမုပ္ပန္နော’’တိ အဘိနိဝေသော သမ္မောဟာဘိနိဝေသော. ဥစ္ဆေဒသဿတာဘိနိဝေသောတိ ကေစိ. ‘‘အဟောသိံ နု ခေါ အဟမတီတမဒ္ဓါန’’န္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တာ (မ. နိ. ၁.၁၈; သံ. နိ. ၂.၂၀; မဟာနိ. ၁၇၄) သံသယာပတ္တိ သမ္မောဟာဘိနိဝေသောတိ အပရေ. သင်္ခါရေသု တာဏလေဏဘာဝဂဟဏံ အာလယာဘိနိဝေသော. ‘‘အာလယရတာ အာလယသမ္မုဒိတာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၆၇; မ. နိ. ၁.၂၈၁; ၂.၃၃၇; သံ. နိ. ၁.၁၇၂; မဟာဝ. ၇-၈) ဝစနတော အာလယော တဏှာ. သာ ဧဝ စက္ခာဒီသု, ရူပါဒီသု စ အဘိနိဝိသနဝသေန ပဝတ္တိယာ အာလယာဘိနိဝေသောတိ အပရေ. ‘‘ဧဝံ ဌိတာ တေ သင်္ခါရာ ပဋိနိဿဇ္ဇီယန္တီ’’တိ ပဝတ္တံ ဉာဏံ ပဋိသင်္ခါနုပဿနာ. အပ္ပဋိသင်္ခါ ပဋိသင်္ခါယ ပဋိပက္ခဘူတာ မောဟပ္ပဓာနာ အကုသလဓမ္မာ. ဝဋ္ဋတော ဝိဂတတ္တာ ဝိဝဋ္ဋံ နိဗ္ဗာနံ, တတ္ထ နိန္နဘာဝသင်္ခါတေန အနုပဿနေန ပဝတ္တိ ဝိဝဋ္ဋာနုပဿနာ, သင်္ခါရုပေက္ခာ စေဝ အနုလောမဉာဏဉ္စ. သညောဂါဘိနိဝေသော သံယုဇ္ဇနဝသေန သင်္ခါရေသု အဘိနိဝိသနံ. 无常随观（Aniccānupassanā），即随观“无常”或“此是无常”。此名是指把握三界诸法的无常性而生起的观（vipassanā）。于常想（Niccasaññā），即“诸行是常、是恒”如此生起的邪想；当知，通过把握想，也把握了见与心。此理亦通于下文。厌离随观（Nibbidānupassanā），即以厌离诸行的方式而生起的随观。喜贪（Nandī），即指有喜的渴爱。离贪随观（Virāgānupassanā），即以离染的方式而生起的随观。贪（Rāga），即于诸行之贪。灭随观（Nirodhānupassanā），即随观诸行之灭。或如诸行确实息灭，未来不再以再生的方式生起，如此随观即是灭随观。是故说：“以灭随观而使其息灭，而非使其生起。”此（观）实因欲求解脱而变得有力。以舍遣诸行的方式而生起的随观，是为舍遣随观（Paṭinissaggānupassanā）。此即是审察的安住。执取（Ādāna），即以常等方式的把握。以相续、聚合、作用、所缘而执取为一，是为坚固想（Ghanasaññā）；于彼坚固想。积集（Āyūhana），即于造作。诸行状态等之特异变化即是变易（Vipariṇāma）。恒常想（Dhuvasaññā），即于把握稳定状态。相（Nimitta），即以聚合等坚固的方式，以及以各自作用的划分，而见诸行有其形态。愿求（Paṇidhi），即于贪等愿求，义即因渴爱而倾向于诸行。执取（Abhinivesa），即于我见（attānudiṭṭhi）。以无常、苦等方式审察一切三界法，是为增上慧法观（Adhipaññādhammavipassanā）。取实执取（Sārādānābhinivesa），即于无实义者作实义想的颠倒把握。如实知见（Yathābhūtañāṇadassana）即是已达稳固的无常等随观。有人说是生灭智（Udayabbayañāṇa），有人说是见名色及其缘。“世界由自在天所造”等执取，是为痴执取（Sammohābhinivesa）。有人说是断常执取（Ucchedasassatābhinivesa）。“我于过去世存在吗？”等方式生起的疑惑，有人说此是痴执取。于诸行中把握为庇护所、避难所，是为爱著执取（Ālayābhinivesa）。如言“乐于爱著，喜于爱著”，故爱著（Ālaya）即是渴爱。此渴爱于眼等、色等中以执取的方式生起，是为爱著执取，有人如是说。“诸行如是安住，当被舍遣”，如此生起的智，是为审察随观（Paṭisaṅkhānupassanā）。不审察（Appaṭisaṅkhā），是与审察相对立的、以痴为首的诸不善法。因脱离流转，故涅槃为“还灭”（Vivaṭṭa）；于彼，以倾向的状态而随观的生起，是为还灭随观（Vivaṭṭānupassanā），即行舍（Saṅkhārupekkhā）与随顺智（Anulomañāṇa）。结缚执取（Saññogābhinivesa），即以结缚的方式执取于诸行。 ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌာနန္တိ ဒိဋ္ဌိယာ သဟဇေကဋ္ဌာနဉ္စ ပဟာနေကဋ္ဌာနဉ္စ. ဩဠာရိကာနန္တိ ဥပရိမဂ္ဂဝဇ္ဈေ ကိလေသေ ဥပါဒါယ ဝုတ္တံ. အညထာ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာပိ ဒုတိယမဂ္ဂဝဇ္ဈေဟိ ဩဠာရိကာ. အဏုသဟဂတာနန္တိ အဏုဘူတာနံ, ဣဒံ ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂဝဇ္ဈေ ဥပါဒါယ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗကိလေသာနန္တိ အဝသိဋ္ဌသဗ္ဗကိလေသာနံ. န ဟိ ပဌမမဂ္ဂါဒီဟိ ပဟီနာ ကိလေသာ ပုန ပဟီယန္တိ. 于见的同一处(Diṭṭhekaṭṭhāna)：指与见俱生的同一处，以及断除的同一处。于粗的(Oḷārika)：是就上道所断的诸烦恼而说。否则，即使是见所断的烦恼，与第二道所断的相比，也是粗的。于伴随微细的(Aṇusahagata)：指那些已变得微细的，这是就下道所断的[烦恼]而说。于一切烦恼(Sabbakilesa)：指剩余的一切烦恼。诚然，已被初道等断除的烦恼，不会再被断除。 ‘‘စိတ္တဿ [Pg.81] အဝိပ္ပဋိသာရာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိအာဒီသု သံဝရော အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာယ. ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကုသလာနိ သီလာနီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁) ဝစနတော စေတသော အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာယ ဘဝန္တိ. အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇတ္ထာယ. ‘‘ယောနိသော မနသိ ကရောတော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၉) ဝစနတော ပါမောဇ္ဇာယ သံဝတ္တန္တိ. ပါမောဇ္ဇံ ပီတိယာ. ‘‘ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; ၃.၃၅၉; အ. နိ. ၃.၉၆; ၆.၁၀; ၁၁.၁၂) ဝစနတော ပီတိယာ သံဝတ္တန္တိ. ပီတိ ပဿဒ္ဓတ္ထာယ. ‘‘ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; ၃.၃၅၉; အ. နိ. ၃.၉၆; ၆.၁၀; ၁၁.၁၂) ဝစနတော ပဿဒ္ဓိယာ သံဝတ္တန္တိ. ပဿဒ္ဓိ သုခတ္ထာယ. ‘‘ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; ၃.၃၅၉; အ. နိ. ၃.၉၆; ၆.၁၀; ၁၁.၁၂) ဝစနတော သောမနဿာယ သံဝတ္တန္တီတိ. ‘‘သုခတ္ထာယ သုခံ ဝေဒေတီ’’တိ စေတ္ထ သောမနဿံ ‘‘သုခ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အာသေဝနာယာတိ သမာဓိဿ အာသေဝနာယ. နိရာမိသေ ဟိ သုခေ သိဒ္ဓေ ‘‘သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; ၃.၃၅၉; အ. နိ. ၃.၉၆; ၆.၁၀; ၁၁.၁၂) ဝစနတော သမာဓိ သိဒ္ဓေါယေဝ ဟောတိ, တသ္မာ သမာဓိဿ အာသေဝနာယ ပဂုဏဗလဝဘာဝါယ သံဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. ဘာဝနာယာတိ တဿေဝ သမာဓိဿ ဝဍ္ဎိယာ. ဗဟုလီကမ္မာယာတိ ပုနပ္ပုနံ ကိရိယာယ. အလင်္ကာရာယာတိ တဿေဝ သမာဓိဿ ပသာဓနဘူတသဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိနိပ္ဖတ္တိယာ အလင်္ကာရာယ သံဝတ္တန္တိ. ပရိက္ခာရာယာတိ အဝိပ္ပဋိသာရာဒိကဿ သမာဓိသမ္ဘာရဿ သိဒ္ဓိယာ တဿေဝ သမာဓိဿ ပရိက္ခာရာယ သံဝတ္တန္တိ. သမ္ဘာရတ္ထော ဟိ ဣဓ ပရိက္ခာရ-သဒ္ဒေါ. ‘‘ယေ စ ခေါ ဣမေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁၉၁) ဝိယ သမ္ဘာရောတိ စ ပစ္စယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမဉ္စာယံ ပရိက္ခာရ-သဒ္ဒေါ ‘‘ရထော သီလပရိက္ခာရော’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၄) အလင်္ကာရတ္ထော. ‘‘သတ္တဟိ နဂရပရိက္ခာရေဟိ သုပရိက္ခတ္တံ ဟောတီ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၇.၆၇) ပရိဝါရတ္ထော ဝုတ္တော. ဣဓ ပန အလင်္ကာရပရိဝါရာနံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ‘‘သမ္ဘာရတ္ထော’’တိ ဝုတ္တံ. ပရိဝါရာယာတိ မူလကာရဏဘာဝေနေဝ သမာဓိဿ ပရိဝါရဘူတသတိဝီရိယာဒိဓမ္မဝိသေသသာဓနေန ပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. ပါရိပူရိယာတိ ဝသီဘာဝသမ္ပာပနေန, ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနဘာဝါပါဒနေန စ ပရိပုဏ္ဏဘာဝသာဓနတော သမာဓိဿ ပါရိပူရိယာ သံဝတ္တန္တိ. 在“为心不悔而转起”等句中，防护是为了不悔。如“阿难，诸善戒实为不悔”所说，是为了心不悔。不悔是为了悦。如“如理作意者，生起悦”所说，导向于悦。悦是为了喜。如“心悦者，生起喜”所说，导向于喜。喜是为了轻安。如“心喜者，身轻安”所说，导向于轻安。轻安是为了乐。如“身轻安者，感受乐”所说，导向于喜悦。此处“为了乐而感受乐”中的“乐”是指“喜悦”。于修习：即于定之修习。因为当无染之乐成就时，如“乐者，心入定”所说，定自然成就，是故，其义为导向于定之修习，使其熟练、强固。于培育：即于彼定之增长。于多作：即于再再行持。于庄严：即成就作为彼定之装饰的信根等，导向于庄严。于资具：即成就作为定之资粮的不悔等，导向于彼定之资具。此处“资具”一词是资粮义。如“出家者应积集此等生活资具”等句，当知资粮亦是缘。诚然，此“资具”一词，在“车以戒为资具”等句中是庄严义；在“以七种城防资具善防护”等句中是眷属义。然于此处，因庄严与眷属已分别论及，故说为“资粮义”。于眷属：即以根本原因，通过成就作为定之眷属的念、精进等法，导向于眷属之圆满。于圆满：即通过达成自在，以及通过使其成为观(vipassanā)的足处，成就圆满状态，导向于定之圆满。 ဧဝံ သုပရိသုဒ္ဓသီလမူလကံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ သမာဓိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ‘‘သမာဟိတော ပဇာနာတိ ပဿတိ, ယထာဘူတံ ဇာနံ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ[Pg.82], ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၂; သ. နိ. ၃.၁၄) ဝစနတော သီလမူလကာနိ သမာဓိပဒဋ္ဌာနာနိ ပယောဇနာနိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. နိဗ္ဗိဒါယ ဟိ ဒဿိတာယ တဿာ ပဒဋ္ဌာနဘူတံ ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ ဒဿိတမေဝ ဟောတိ, တသ္မိံ အသတိ နိဗ္ဗိဒါယ အသိဇ္ဈနတော. နိဗ္ဗိဒါဒယော အတ္ထတော ဝိဘတ္တာ ဧဝ. ယထာဘူတဉာဏဒဿနန္တိ ပနေတ္ထ သပ္ပစ္စယနာမရူပဒဿနံ အဓိပ္ပေတံ. ဧဝမေတ္ထ အမတမဟာနိဗ္ဗာနပရိယောသာနံ သီလဿ ပယောဇနံ ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 如是开示了以极清净戒为根、诸相圆满的定之后，如今，为开示以戒为根、以定为足处的诸利益，故依据“得定者如实知见，如实知见而厌离，厌离而离贪，离贪而解脱”（增支部10.2；相应部3.14）之说，而说“为了一向厌离”等语。因为当厌离被开示时，作为其足处的如实知见亦被开示，无此则厌离不成故。厌离等义理已被分别阐释。此处“如实知见”，意指见有缘的名色。当知，于此已开示戒以不死大涅槃为终极之利益。 ဣဒါနိ ပဟာနာဒီသု သီလတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ပဇဟနံ အနုပ္ပာဒနိရောဓော ပဟာနန္တိ တဿ ဘာဝသာဓနတံ သန္ဓာယ ‘‘ပဟာနန္တိ ကောစိ ဓမ္မော နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာ ပနဿ ဓမ္မဘာဝေါ သမ္ဘဝတိ, တထာ ဟေဋ္ဌာ သံဝဏ္ဏိတမေဝ. ဧဝံ ဟိဿ သီလဘာဝေါ သုဋ္ဌု ယုဇ္ဇတိ. တံ တံ ပဟာနန္တိ ‘‘ပါဏာတိပါတဿ ပဟာနံ, အဒိန္နာဒါနဿ ပဟာန’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ တံ တံ ပဟာနံ. တဿ တဿ ကုသလဓမ္မဿာတိ ပါဏာတိပါတဿ ပဟာနံ မေတ္တာဒိကုသလဓမ္မဿ, အဒိန္နာဒါနဿ ပဟာနံ စာဂါဒိကုသလဓမ္မဿာတိ ဧဝံ တဿ တဿ ကုသလဓမ္မဿ. ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌေနာတိ ပတိဋ္ဌာနဘာဝေန. ပဟာနံ ဟိ တသ္မိံ သတိ ဟောတိ, အသတိ န ဟောတိ, တဿ ‘‘ပတိဋ္ဌာန’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတီတိ ကတွာ ယသ္မိံ သန္တာနေ ပါဏာတိပါတာဒယော တဿ ပကမ္ပဟေတဝေါတိ တပ္ပဟာနံ ဝိကမ္ပာဘာဝကရဏေန စ သမာဓာနံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သေသပဟာနေသုပိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သမာဓာနံ သဏ္ဌပနံ, သံယမနံ ဝါ. ဣတရေ စတ္တာရောတိ ဝေရမဏိအာဒယော စတ္တာရော ဓမ္မာ န ပဟာနံ ဝိယ ဝေါဟာရမတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော. တတော တတောတိ တမှာ တမှာ ပါဏာတိပါတာဒိတော. တဿ တဿာတိ ပါဏာတိပါတာဒိကဿ သံဝရဏဝသေန, တဿ တဿ ဝါ သံဝရဿ ဝသေန. တဒုဘယသမ္ပယုတ္တစေတနာဝသေနာတိ ဝေရမဏီဟိ, သံဝရဓမ္မေဟိ စ သမ္ပယုတ္တာယ စေတနာယ ဝသေန. တံ တံ အဝီတိက္ကမန္တဿာတိ တံ တံ ပါဏာတိပါတာဒိံ အဝီတိက္ကမန္တဿ ပုဂ္ဂလဿ, ဓမ္မသမူဟဿ ဝါ ဝသေန စေတသော ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ. တသ္မာ ဧကက္ခဏေပိ လဗ္ဘန္တီတိ အဓိပ္ပာယော. 现在，为显示戒在断除等方面的意义，而说“于此”等。于此，断除即不生之灭，是就其状态的成就而言，因此说“所谓断除，并无任何名为法的（东西）”。至于其法的状态如何可能，前面已经解释。这样，其戒的状态才得以恰当成立。所谓“彼彼断除”，是指如“断除杀生、断除不与取”等所说的彼彼断除。所谓“于彼彼善法”，是指断除杀生是于慈等善法，断除不与取是于舍等善法，如此是就彼彼善法而言。以所依义，即作为所依的状态。因为当彼（断除）存在时，（善法）才存在；当彼不存在时，（善法）也就不存在，所以它（断除）得以被称为“所依”。由于在某个相续中，有杀生等作为其动摇之因，故说彼断除是通过造成不动摇而为安定。其余诸断除也应如是说。安定即确立，或自制。其余四者，即离等四法，其意为：它们不像断除那样，只是世俗言说。“从彼彼”即从彼彼杀生等。“彼彼”是指通过防护杀生等，或通过彼彼防护。“通过与彼二者相应的思”是指通过与离及防护法相应的思。“不违越彼彼者”是指不违越彼彼杀生等的个人（puggala）或法集，这是就心的持续存在状态而说。因此，其意为即使在一剎那也能获得。 သီလသံကိလေသဝေါဒါနဝဏ္ဏနာ 戒的杂染与清净的释义 ၂၁. သံကိလိဿတိ [Pg.83] တေနာတိ သံကိလေသော. ကော ပန သောတိ အာဟ ‘‘ခဏ္ဍာဒိဘာဝေါ သီလဿ သံကိလေသော’’တိ. ဝေါဒါယတိ ဝိသုဇ္ဈတိ ဧတေနာတိ ဝေါဒါနံ, အခဏ္ဍာဒိဘာဝေါ. လာဘယသာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဉာတိအင်္ဂဇီဝိတာဒီနံ သင်္ဂဟော. သတ္တသု အာပတ္တိက္ခန္ဓေသု အာဒိမှိ ဝါ အန္တေ ဝါ ဝေမဇ္ဈေတိ စ ဣဒံ တေသံ ဥဒ္ဒေသာဒိပါဠိဝသေန ဝုတ္တံ. န ဟိ အညော ကောစိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ အနုက္ကမော အတ္ထိ. ခဏ္ဍန္တိ ခဏ္ဍဝန္တံ, ခဏ္ဍိတံ ဝါ. ဆိဒ္ဒန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ပရိယန္တေ ဆိန္နသာဋကော ဝိယာတိ ဝတ္ထန္တေ, ဒသန္တေ ဝါ ဆိန္နဝတ္ထံ ဝိယ. 21. 由此而杂染，故为杂染。然则它是什么？答曰：“戒的破碎等状态，即是杂染。”由此而清净，故为清净，即无破碎等状态。“利得、名声等”中的“等”字，包含了亲族、肢体、生命等。于七罪聚中，“在初、或在后、或在中间”，这是根据其列举等圣典文句而说。确实，罪聚并无任何其他顺序。破碎，即有破碎的，或已破碎的。穿洞，于此亦同此理。“如边缘破裂的衣”，即如在衣边或衣尾破裂的衣物。 ဧဝန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန. မေထုနသံယောဂဝသေနာတိ ရာဂပရိယုဋ္ဌာနေန သဒိသဘာဝါပတ္တိယာ မိထုနာနံ ဣဒန္တိ မေထုနံ, နိဗန္ဓနံ. မေထုနဝသေန သမာယောဂေါ မေထုနသံယောဂေါ. ဣဓ ပန မေထုနသံယောဂေါ ဝိယာတိ မေထုနသံယောဂေါ, တဿ ဝသေန. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ လောကေ. ဧကစ္စောတိ ဧကော. သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာမတ္တေန သမဏော ဝါ ဇာတိမတ္တေန ဗြာဟ္မဏော ဝါ. ဒွယံဒွယသမာပတ္တိန္တိ ဒွီဟိ ဒွီဟိ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, မေထုနန္တိ အတ္ထော. န ဟေဝ ခေါ သမာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥစ္ဆာဒနံ ဥဗ္ဗတ္တနံ. သမ္ဗာဟနံ ပရိမဒ္ဒနံ. သာဒိယတီတိ အဓိဝါသေတိ. တဒဿာဒေတီတိ တံ ဥစ္ဆာဒနာဒိံ အဘိရမတိ. နိကာမေတီတိ ဣစ္ဆတိ. ဝိတ္တိန္တိ တုဋ္ဌိံ. ဣဒမ္ပိ ခေါတိ ဧတ္ထ ဣဒန္တိ ယထာဝုတ္တံ သာဒိယနာဒိံ ခဏ္ဍဘာဝါဒိဝသေန ဧကံ ကတွာ ဝုတ္တံ. ပိ-သဒ္ဒေါ ဝက္ခမာနံ ဥပါဒါယ သမုစ္စယတ္ထော. ခေါ-သဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယဒေတံ ဗြဟ္မစာရီပဋိညဿ အသတိပိ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိယံ မာတုဂါမဿ ဥစ္ဆာဒနနှာပနသမ္ဗာဟနသာဒိယနာဒိ, ဣဒမ္ပိ ဧကံသေန တဿ ဗြဟ္မစရိယဿ ခဏ္ဍာဒိဘာဝါပါဒနတော ခဏ္ဍမ္ပိ ဆိဒ္ဒမ္ပိ သဗလမ္ပိ ကမ္မာသမ္ပီတိ. ဧဝံ ပန ခဏ္ဍာဒိဘာဝါပတ္တိယာ သော အပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ, န ပရိသုဒ္ဓံ, သံယုတ္တော မေထုနသံယောဂေန, န ဝိသံယုတ္တော. တတော စဿ န ဇာတိအာဒီဟိ ပရိမုတ္တီတိ ဒဿေန္တော ‘‘အယံ ဝုစ္စတီ’’တိအာဒိမာဟ. “如是”（evam）：指现在所要说的方式。“因淫欲结合”（methunasaṃyogavasena）：指由贪欲的侵扰而达到相似的状态，此为配偶之事，故称“淫欲”（methunaṃ），即束缚（nibandhanaṃ）。因淫欲而结合，称为“淫欲结合”（methunasaṃyogo）。于此，“如淫欲结合”（methunasaṃyogo viya）即是“淫欲结合”（methunasaṃyogo），是依于此。“此”（idha）：指在这个世间。“某一”（ekacco）：指某一人。“沙门或婆罗门”（samaṇo vā brāhmaṇo vā）：指仅因出家而为沙门，或仅因种姓而为婆罗门。“两两交媾”（dvayaṃdvayasamāpatti）：指应当两两交媾，其义为淫欲。“实不交媾”（na heva kho samāpajjati）：是其关联。“涂身”（ucchādanaṃ）即涂擦（ubbattanaṃ）。“按摩”（sambāhanaṃ）即揉搓（parimaddanaṃ）。“乐意接受”（sādiyati）：即同意接受（adhivāseti）。“品味它”（tadassādeti）：指乐于涂身等事。“欲求”（nikāmeti）：即希求（icchati）。“满足”（vittiṃ）：即欢喜（tuṭṭhiṃ）。于“此亦”（idampi kho）中，“此”（idaṃ）是就如前所说的乐意接受等，依其破碎等状态而合为一说。“亦”（pi）字，是就下文而言，有总集之义。“确”（kho）字，有决断之义。此话是说：凡自称梵行者，即使没有两两交媾，但对女人的涂身、沐浴、按摩、乐意接受等，此事也必然导致其梵行产生破碎等状态，故说其为破碎、穿孔、有斑、有污。这样，由于陷入破碎等状态，他所行的是不净梵行，而非清净梵行；是与淫欲结合相应（saṃyutta），而非不相应（visaṃyutta）。因此，他不能从生等解脱。为了开示此义，而说“此称为”等。 သဉ္ဇဂ္ဃတီတိ ကိလေသဝသေန မဟာဟသိတံ ဟသတိ. သံကီဠတီတိ ကာယသံသဂ္ဂဝသေန ကီဠတိ. သံကေလာယတီတိ သဗ္ဗသော မာတုဂါမံ ကေလာယန္တော [Pg.84] ဝိဟရတိ. စက္ခုနာတိ အတ္တနော စက္ခုနာ. စက္ခုန္တိ မာတုဂါမဿ စက္ခုံ. ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ ဥပေစ္စ နိဇ္ဈာယတိ ဩလောကေတိ. တိရောကုဋ္ဋာတိ ကုဋ္ဋဿ ပရတော. တထာ တိရောပါကာရာ. မတ္တိကာမယာ ဘိတ္တိ ကုဋ္ဋံ, ဣဋ္ဌကာမယာ ပါကာရောတိ ဝဒန္တိ. ယာ ကာစိ ဝါ ဘိတ္တိ ပေါရိသတော ဒိယဍ္ဎရတနုစ္စပ္ပမာဏာ ကုဋ္ဋံ, ကုဋ္ဋတော အဓိကော ပါကာရော. “嬉笑”即因烦恼而大笑。“嬉戏”即因身体接触而嬉戏。“调情”即完全与女人调情而住。“以眼”即以自己的眼睛。“眼”即女人的眼睛。“凝视”即走近后凝视、注视。“隔墙”(tirokuṭṭa)即在墙的另一边。同样，“隔垣”(tiropākāra)。他们说，土做的墙是墙(kuṭṭa)，砖做的墙是垣(pākāra)。或者，任何墙壁，若高度为一肘半，则为墙；高于墙者，则为垣。 အဿာတိ ဗြဟ္မစာရီပဋိညဿ. ပုဗ္ဗေတိ ဝတသမာဒါနတော ပုဗ္ဗေ. ကာမဂုဏေဟီတိ ကာမကောဋ္ဌာသေဟိ. သမပ္ပိတန္တိ သုဋ္ဌု အပ္ပိတံ သဟိတံ. သမင်္ဂီဘူတန္တိ သမန္နာဂတံ. ပရိစာရယမာနန္တိ ကီဠန္တံ, ဥပဋ္ဌဟိယမာနံ ဝါ. ပဏိဓာယာတိ ပတ္ထေတွာ. သီလေနာတိအာဒီသု ယမနိယမာဒိသမာဒါနဝသေန သီလံ. အဝီတိက္ကမဝသေန ဝတံ. ဥဘယမ္ပိ သီလံ. ဒုက္ကရစရိယဝသေန ပဝတ္တိတံ ဝတံ. တံတံအကိစ္စသမ္မတတော ဝါ နိဝတ္တိလက္ခဏံ သီလံ. တံတံသမာဒါနဝတော ဝေသဘောဇနကိစ္စကရဏာဒိဝိသေသပဋိပတ္တိ ဝတံ. သဗ္ဗထာပိ ဒုက္ကရစရိယာ တပေါ. မေထုနဝိရတိ ဗြဟ္မစရိယံ. “他的”即指自称梵行者。“先前”即在受持誓愿之前。“以诸欲”即以诸欲的组成部分。“具足”即善至、俱有。“圆满”即具备。“受用”即嬉戏或被侍奉。“发愿”即希求。在“以戒”等中，通过受持禁制、规定等为戒。通过不违越为誓愿。两者皆是戒。以难行的方式行持为誓愿。或者，从各种公认的不应作之事退离，是戒的特征。从各种受持，如关于穿着、饮食、事务等特殊行持，是为誓愿。总之，难行即是苦行。远离淫欲是梵行。 သဗ္ဗသောတိ အနဝသေသတော, သဗ္ဗေသံ ဝါ. အဘေဒေနာတိ အဝီတိက္ကမေန. အပရာယ စ ပါပဓမ္မာနံ အနုပ္ပတ္တိယာ, ဂုဏာနံ ဥပ္ပတ္တိယာ သင်္ဂဟိတောတိ ယောဇနာ. တတ္ထ ကုဇ္ဈနလက္ခဏော ကောဓော. ဥပနန္ဓနလက္ခဏော ဥပနာဟော. ပရေသံ ဂုဏမက္ခနလက္ခဏော မက္ခော. ယုဂဂ္ဂါဟလက္ခဏော ပဠာသော. ပရသမ္ပတ္တိဥသူယနလက္ခဏာ ဣဿာ. အတ္တသမ္ပတ္တိနိဂူဟနလက္ခဏံ မစ္ဆရိယံ. သန္တဒေါသပဋိစ္ဆာဒနလက္ခဏာ မာယာ. အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနလက္ခဏံ သာဌေယျံ. စိတ္တဿ ထဒ္ဓဘာဝလက္ခဏော ထမ္ဘော. ကရဏုတ္တရိယလက္ခဏော သာရမ္ဘော. ဥန္နတိလက္ခဏော မာနော. အဗ္ဘုန္နတိလက္ခဏော အတိမာနော. မဇ္ဇနလက္ခဏော မဒေါ. စိတ္တဝေါသဂ္ဂလက္ခဏော ပမာဒေါ. အာဒိ-သဒ္ဒေန လောဘမောဟဝိပရီတမနသိကာရာဒီနံ သင်္ဂဟော. “一切”(sabbasoti)即无余，或对一切。“不破”(abhedenāti)即不违越。并且为令其他恶法不生起、令诸功德生起而被含摄，此为（文义）结合。于此，以愤怒为相是忿；以结怨为相是恨；以抹杀他人功德为相是覆；以较量为相是恼；以嫉妒他人成就为相是嫉；以隐藏自己成就为相是悭；以隐藏已有过失为相是诳；以显示未有功德为相是谄；以心僵硬为相是顽固；以争强好胜为相是争竞；以高举为相是慢；以极高举为相是过慢；以沉醉为相是骄；以心放纵为相是放逸。“等”字(ādi-saddena)包含了贪、痴、不如理作意等。 ဣဒါနိ ‘‘အခဏ္ဍာဒိဘာဝေါ ပနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ယာနိ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အနုပဟတာနီတိ အနုပဒ္ဒုတာနိ. ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယတာယ တဏှာဒါသဗျတော မောစနေန ဘုဇိဿဘာဝကရဏံ. အဝိညူနံ အပ္ပမာဏတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိညူဟိ ပသတ္ထတ္တာ’’တိ. သမာဓိသံဝတ္တနံ ဝါ ဧတေသံ ပယောဇနံ, သမာဓိသံဝတ္တနေ ဝါ နိယုတ္တာနီတိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ. နိဒ္ဒါနေန သဿသမ္ပတ္တိ ဝိယ ပဋိပက္ခဝိဂမေန သီလသမ္ပဒါ, သာ စ တတ္ထ [Pg.85] သတိ ဒေါသဒဿနေတိ အာဟ ‘‘သီလဝိပတ္တိယာ စ အာဒီနဝဒဿနေနာ’’တိ. နိသမ္မကာရီနံ ပယောဇနဂရုကတာယ ဒိဋ္ဌဂုဏေယေဝ သမ္မာပဋိပတ္တီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သီလသမ္ပတ္တိယာ စ အာနိသံသဒဿနေနာ’’တိ. 现在，为使以“然则无破碎等状态”等所说的义理更清晰，而说“凡是”等。于此，“无损”(anupahatāni)即无扰。因作为趣向解脱的依止，通过从爱欲的奴役中解脱而获得自主。因为无智者不可衡量，故说“因被智者所赞扬”。或者，导向定是它们的目的；或者，它们被用于导向定，故为“导向定者”(samādhisaṃvattanikāni)。如同通过除草而令庄稼丰收，（同样）通过去除对立面而有戒的成就；而此（戒的成就），是在见到（戒堕落）的过患时才会有的，故说“以及由于见到戒堕落的过患”。因为审慎而行者重视利益，唯于已见功德中方能正行，故说“以及由于见到戒成就的利益”。 တတ္ထ သီလဝိပတ္တိယာ အာဒီနဝေါ သီလသမ္ပဒါယ ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတအာနိသံသပဋိပက္ခတော ဝေဒိတဗ္ဗော, တံ သုဝိညေယျန္တိ အဝိတ္ထာရေတွာ ပကာရန္တရေဟိ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ယထာ သီလသမ္ပဒါ သတ္တာနံ မနုညဘာဝကာရဏံ, ဧဝံ သီလဝိပတ္တိ အမနုညဘာဝကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘ဒုဿီလော…ပေ… ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. အနနုသာသနီယော ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗတော. ဒုက္ခိတောတိ သဉ္ဇာတဒုက္ခော. ဝိပ္ပဋိသာရီတိ ‘‘အကတံ ဝတ မေ ကလျာဏ’’န္တိအာဒိနာ ပစ္စာနုတာပီ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏောတိ ဂုဏဝဏ္ဏေန, ကာယဝဏ္ဏေန စ ဝိရဟိတော. အဿာတိ ဒုဿီလဿ. သမ္ဖဿိတာနံ ဒုက္ခော ဒုက္ခာဝဟော သမ္ဖဿော ဧတဿာတိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော. ဂုဏာနုဘာဝါဘာဝတော အပ္ပံ အဂ္ဃတီတိ အပ္ပဂ္ဃော. အနေကဝဿဂဏိကဂူထကူပေါ ဝိယာတိ အနေကဝဿသမူဟေ သဉ္စိတုက္ကာရာဝါဋော ဝိယ. ဒုဗ္ဗိသောဓနော သောဓေတုံ အသက္ကုဏေယျော. ဆဝါလာတံ ဆဝဍာဟေ သန္တဇ္ဇနုမ္မုက္ကံ. ဥဘတော ပရိဗာဟိရောတိ သာမညတော, ဂိဟိဘောဂတော စ ပရိဟီနော. သဗ္ဗေသံ ဝေရီ, သဗ္ဗေ ဝါ ဝေရီ ဧတဿာတိ သဗ္ဗဝေရီ, သော ဧဝ သဗ္ဗဝေရိကော, ပုရိသော. သံဝါသံ နာရဟတီတိ အသံဝါသာရဟော. သဒ္ဓမ္မေတိ ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မေ, ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မေ စ. 于此，戒堕的过患，应通过与下方已开示的戒成就之功德的相反面来理解。此义易知，故不详述，而以其他方式开示，故引“复次”等。于此，正如戒成就是令众生喜爱之因，戒堕亦是令众生不喜爱之因，故说“破戒者……为天人所不喜”。因其应被厌恶，故为不可教诫者。痛苦者，即已生起痛苦之人。追悔者，即因“我实未作善！”等而追悔之人。丑色者，即远离功德之色与身体之色者。“他的”，即破戒者的。其接触是痛苦的、带来痛苦的，故为苦触者。因无功德威力，价值微少，故为低价者。如多年积聚的粪坑。难清除者，即难以清除之人。焚尸场的火炬（chavālāta），即在焚尸处拨弄尸体的火炬。于二者外，即于沙门性与在家受用二者皆已衰退。是一切之敌，或一切是他的敌人，故为一切敌者。不应共住，故为不应共住者。于正法，即于行道正法与通达正法中。 ‘‘အဂ္ဂိက္ခန္ဓပရိယာယေ ဝုတ္တဒုက္ခဘာဂိတာယာ’’တိ သင်္ခေပေန ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ဒုဿီလာနဉှီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ပဉ္စကာမဂုဏပရိဘောဂသုခေ, ပရေဟိ ကယိရမာနဝန္ဒနမာနနာဒိသုခေ စ အဿာဒေန ဂဓိတစိတ္တာ ပဉ္စကာမ…ပေ… ဂဓိတစိတ္တာ, တေသံ. တေ ယထာဝုတ္တသုခဿာဒါ ပစ္စယာ ဧတဿာတိ တပ္ပစ္စယံ. ဒုက္ခန္တိ သမ္ဗန္ဓော. 为详细开示《火蕴《本行》》（Aggikkhandhapariyāya）中所简说的“有苦分”之义，故开始说“诚然，对破戒者”等。于受用五欲之乐，及于他人所作礼拜、尊敬等乐，因其味而心生贪著者，即是“于五欲……心生贪著者”。“他们的”（tesaṃ）。那些如前所说的乐味是此（苦）的缘，故为“以彼为缘”（tappaccayaṃ）；此词应与“苦”（dukkhaṃ）相连接。 ပဿထ နောတိ ပဿထ နု, အပိ ပဿထ. မဟန္တန္တိ ဝိပုလံ. အဂ္ဂိက္ခန္ဓန္တိ အဂ္ဂိသမူဟံ. အာဒိတ္တန္တိ ပဒိတ္တံ. သမ္ပဇ္ဇလိတန္တိ သမန္တတော ပဇ္ဇလိတံ အစ္ဆိဝိပ္ဖုလိင်္ဂါနိ မုစ္စန္တံ. သဇောတိဘူတန္တိ သပဘံ သမန္တတော ဥဋ္ဌိတာဟိ ဇာလာဟိ ဧကပ္ပဘာသမုဒယဘူတံ. တံ ကိံ မညထာတိ တံ ဣဒါနိ မယာ ဝုစ္စမာနမတ္ထံ ကိံ မညထာတိ အနုမတိဂဟဏတ္ထံ ပုစ္ဆတိ. အာလိင်္ဂေတွာတိ ဥပဂူဟိတွာ. ဥပနိသီဒေယျာတိ တေနေဝ အာလိင်္ဂနေန ဥပေစ္စ နိသီဒေယျ. ယဒတ္ထမေတ္ထ သတ္ထာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓာလိင်္ဂနံ, ကညာလိင်္ဂနဉ္စ အာနေသိ, တမတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘အာရောစယာမီ’’တိအာဒိမာဟ[Pg.86]. တတ္ထ အာရောစယာမီတိ အာမန္တေမိ. ဝေါတိ တုမှေ. ပဋိဝေဒယာမီတိ ပဗောဓေမိ. ဒုဿီလဿာတိ နိဿီလဿ သီလဝိရဟိတဿ. ပါပဓမ္မဿာတိ ဒုဿီလတ္တာ ဧဝ ဟီနဇ္ဈာသယတာယ လာမကသဘာဝဿ. အသုစိသင်္ကဿရသမာစာရဿာတိ အပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာဒိတာယ အသုစိဿ ဟုတွာ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရဿ. ဒုဿီလော ဟိ ကိဉ္စိဒေဝ အသာရုပ္ပံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ အသုကေန ကတံ ဘဝိဿတီ’’တိ ပရေသံ အာသင်္ကနီယောဝ ဟောတိ, ကေနစိဒေဝ ဝါ ကရဏီယေန မန္တယန္တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ‘‘ကစ္စိ နု ခေါ ဣမေ မယာ ကတံ ကမ္မံ ဇာနိတွာ မန္တေန္တီ’’တိ အတ္တနောယေဝ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရောတိ. ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တဿာတိ လဇ္ဇိတဗ္ဗတာယ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗကမ္မန္တဿ. အဿမဏဿာတိ န သမဏဿ. သလာကဂ္ဂဟဏာဒီသု ‘‘အဟမ္ပိ သမဏော’’တိ မိစ္ဆာပဋိညာယ သမဏပဋိညဿ. အသေဋ္ဌစာရိတာယ အဗြဟ္မစာရိဿ. ဥပေါသထာဒီသု ‘‘အဟမ္ပိ ဗြဟ္မစာရီ’’တိ မိစ္ဆာပဋိညာယ ဗြဟ္မစာရိပဋိညဿ. ပူတိနာ ကမ္မေန သီလဝိပတ္တိယာ အန္တော အနုပဝိဋ္ဌတ္တာ အန္တောပူတိကဿ. ဆဟိ ဒွါရေဟိ ရာဂါဒိကိလေသာနုဝဿနေန တိန္တတ္တာ အဝဿုတဿ. သဉ္ဇာတရာဂါဒိကစဝရတ္တာ, သီလဝန္တေဟိ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗတ္တာ စ ကသမ္ဗုဇာတဿ. အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမာယ ဟီနူပမဘူတာယာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ဧတဒေဝ တဿ ဝရ’’န္တိ. ဘဂဝါ ဒုက္ခံ ဒဿေတွာ ဒုက္ခံ ဒဿေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. “你们看见了吗？”(Passatha no)即“你们看见了吗？”(passatha nu)，亦即“你们看见了吗？”(api passatha)。“巨大的”(mahantaṃ)意为广阔的(vipulaṃ)。“火蕴”(aggikkhandhaṃ)意为火聚(aggisamūhaṃ)。“炽燃的”(ādittaṃ)意为燃烧的(padittaṃ)。“周遍燃烧的”(sampajjalitaṃ)意为从四周燃烧，迸射火焰与火星。“光芒四射的”(sajotibhūtaṃ)意为具足光辉，由四面八方升起的火焰汇聚成一片光明。“你们对此怎么想？”(taṃ kiṃ maññatha)是说：“对我现在所说之事，你们怎么想？”这是为了征求同意而提问。“拥抱”(āliṅgetvā)意为紧抱(upagūhitvā)；“靠近坐下”(upanisīdeyya)意为以那样的拥抱靠近而坐。导师(satthā)在此处为了阐明他为何引出拥抱火蕴及拥抱少女之事，而说了“我告诉你们”(ārocayāmi)等语。其中，“我告诉你们”(ārocayāmi)意为我呼唤(āmantemi)；“你们”(vo)即指你们；“我向你们说明”(paṭivedayāmi)意为我开示(pabodhemi)。“于无戒者”(dussīlassa)意为于无戒行、无有戒德者。“于恶法者”(pāpadhammassa)意为因无戒而意向卑劣、自性鄙劣者。“于行不净可疑者”(asucisaṅkassarasamācārassa)意为因身行等不净而成为不净，其行为应受怀疑者。诚然，无戒者看见任何不当之事，便会为他人所怀疑：“此事必为某某所为。”或者，当他看见比丘们商议某事时，自己便会心生怀疑：“他们难道是知道了我的所作所为而在商议吗？”因此其行为应受怀疑。“于隐藏其业者”(paṭicchannakammantassa)意为因其行为可耻而应被隐藏者。“于非沙门者”(assamaṇassa)意为不是沙门，却在领取筹码等场合，以“我也是沙门”的虚假声称而自命为沙门者。“于非梵行者”(abrahmacārissa)意为因其行非胜行，不是梵行者，却在布萨(uposatha)等场合，以“我也是梵行者”的虚假声称而自命为梵行者。“于内腐者”(antopūtikassa)意为因腐败之业与戒行毁坏进入其内，致使内心腐烂者。“于漏泄者”(avassutassa)意为因贪等烦恼之雨从六门不断浇灌而浸湿者。“于已成秽物者”(kasambujātassa)意为因生起贪等垃圾，且应为持戒者所舍弃，故已成秽物。此即以火蕴之譬喻，喻其下劣之义。因此世尊说：“这对他来说是更好的选择。”其关联是：世尊开示了（一种）苦，又开示了（另一种）苦。 ဝါဠရဇ္ဇုယာတိ ဝါဠေဟိ ကတရဇ္ဇုယာ. သာ ဟိ ခရတရာ ဟောတိ. ဃံသေယျာတိ ပဓံသနဝသေန ဃံသေယျ. တေလဓောတာယာတိ တေလေန နိသိတာယ. ပစ္စောရသ္မိန္တိ ပတိဥရသ္မိံ ဥရာဘိမုခံ, ဥရမဇ္ဈေတိ အဓိပ္ပာယော. အယောသင်္ကုနာတိ သဏ္ဍာသေန. ဖေဏုဒ္ဒေဟကန္တိ ဖေဏံ ဥဒ္ဒေဟေတွာ, အနေကဝါရံ ဖေဏံ ဥဋ္ဌပေတွာတိ အတ္ထော. “以马尾毛绳”：指以马尾毛所制之绳。其绳确实更为粗糙。“彼应摩擦”：指以伤害的方式摩擦。“以油磨利”：指以油磨利。“于胸前”：指正对胸前，意为胸膛正中。“以铁钳”：指以钳夹。“令泡沫涌起”：指令泡沫涌现，意为多次令泡沫生起。 အဂ္ဂိက္ခန္ဓာလိင်္ဂနဒုက္ခတောပိ အဓိမတ္တဒုက္ခတာယ ကဋုကဘူတံ ဒုက္ခံ ဖလံ ဧတဿာတိ အဂ္ဂိက္ခန္ဓာလိင်္ဂနဒုက္ခာဓိကဒုက္ခကဋုကဖလံ. ကာမသုခံ အဝိဇဟတော ဘိန္နသီလဿ ဒုဿီလဿ ကုတော တဿ သုခံ နတ္ထေဝါတိ အဓိပ္ပာယော. သာဒနေတိ သာဒိယနေ. ယန္တိ အဉ္ဇလိကမ္မသာဒနံ. အသီလိနောတိ ဒုဿီလဿ. ဥပဟတန္တိ သီလဗျသနေန ဥပဒ္ဒုတံ. ခတန္တိ ကုသလမူလာနံ ခဏနေန ခတံ, ခဏိတံ ဝါ ဂုဏံ သရီရေတိ အဓိပ္ပာယော. သဗ္ဗဘယေဟီတိ အတ္တာနုဝါဒါဒိသဗ္ဗဘယေဟိ. ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗေဟိ အဓိဂမသုခေဟိ. 其果之苦剧于拥抱火蕴，此（欲乐）之果，其苦甚至超越拥抱火蕴之苦，是为剧苦，故得此名。不舍欲乐、破戒、无戒之人，何乐之有？实无快乐，此其意也。“享受”：指乐于接受。“彼等接受”：享受合掌礼敬。“无戒者”：指无戒之人。“已毁”：已为戒之毁坏所恼害。“已掘”：以掘除诸善根而被掘坏，或功德于其身中被掘坏，此其意也。“从一切怖畏”：从自责等一切怖畏。以近行定为始的一切成就之乐。 ဝုတ္တပ္ပကာရဝိပရီတတောတိ [Pg.87] သီလဝိပတ္တိယံ ဝုတ္တာကာရပဋိပက္ခတော ‘‘မနာပေါ ဟောတိ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိအာဒိနာ. ကာယဂန္ဓောပိ ပါမောဇ္ဇံ, သီလဝန္တဿ ဘိက္ခုနော. ကရောတိ အပိ ဒေဝါနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဂန္ဓော ဣသီနံ စိရဒိက္ခိတာန’’န္တိအာဒိကာ (ဇာ. ၂.၁၇.၅၅) ဂါထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ. အဝိဃာတီတိ အပ္ပဋိဃာတီ. ဝဓဗန္ဓာဒိပရိကိလေသာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ အာသဝါ ဥပဒ္ဒဝါ. သမ္ပရာယိကဒုက္ခာနံ မူလံ နာမ ဒုဿီလျံ. အန္တမတိက္ကန္တံ အစ္စန္တံ, အစ္စန္တံ သန္တာ အစ္စန္တသန္တာ ကိလေသပရိဠာဟသင်္ခါတဒရထာနံ အဘာဝေန သဗ္ဗဒါ သန္တာ. ဥဗ္ဗိဇ္ဇိတွာတိ ဉာဏုတြာသေန ဥတ္တသိတွာ. ဝေါဒါပေတဗ္ဗန္တိ ဝိသောဓေတဗ္ဗံ. “与所说方式相反”：指于戒败坏时，与“为天人所喜爱”等所说之相状相反。“持戒比丘的身香也能令诸天喜悦”：于此，应详述“仙人久修行之香”等偈颂。“无妨碍”：即无障碍。杀戮、系缚等杂染，是为现法之漏、灾患。后世之苦，其根实为恶戒。“超越边际”即“究竟”。“究竟寂静”：因无名为“烦恼热”之苦恼，故恒常寂静。“已惊惧”：以智之惊惧而惊怖。“应令清净”：应使清净。 သီလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 《戒的解释》之释义终。 ဣတိ ပဌမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 此为第一章的释义。 ၂. ဓုတင်္ဂနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 2. 头陀支的解释之释义 ၂၂. အပ္ပာ [Pg.88] ဣစ္ဆာ ဧတဿာတိ အပ္ပိစ္ဆော, ပစ္စယဂေဓရဟိတော. တဿ ဘာဝေါ အပ္ပိစ္ဆတာ, အလောဘဇ္ဈာသယတာတိ အတ္ထော. သမံ တုဋ္ဌိ, သန္တေန, သကေန ဝါ တုဋ္ဌိ သန္တုဋ္ဌိ, သန္တုဋ္ဌိ ဧဝ သန္တုဋ္ဌိတာ, အညံ အပတ္ထေတွာ ယထာလဒ္ဓေဟိ ဣတရီတရေဟိ ပစ္စယေဟိ ပရိတုဿနာ. သန္တုဋ္ဌိတာဒီဟီတိ တ-ကာရော ဝါ ပဒသန္ဓိကရော. ‘‘သန္တုဋ္ဌိအာဒီဟီ’’တိ ဝါ ပါဌော. တေ ဂုဏေတိ တေ သီလဝေါဒါနဿ ဟေတုဘူတေ အပ္ပိစ္ဆတာဒိဂုဏေ. သမ္ပာဒေတုန္တိ သမ္ပန္နေ ကာတုံ. တေ ဟိ သီလဝိသုဒ္ဓိယာ ပဋိလဒ္ဓမတ္တာ ဟုတွာ ဓုတဓမ္မေဟိ သမ္ပန္နတရာ ဟောန္တိ. ဓုတင်္ဂသမာဒါနန္တိ ကိလေသာနံ ဓုနနကအင်္ဂါနံ ဝိဒ္ဓံသနကာရဏာနံ သမ္မဒေဝ အာဒါနံ. ဧဝန္တိ ဧဝံ သန္တေ, ဓုတင်္ဂသမာဒါနေ ကတေတိ အတ္ထော. အဿ ယောဂိနော. သလ္လေခေါ ကိလေသာနံ သမ္မဒေဝ လိခနာ ဆေဒနာ တနုကရဏံ. ပဝိဝေကော စိတ္တဝိဝေကဿ ဥပါယဘူတာ ဝိဝေကဋ္ဌကာယတာ. အပစယော ယထာ ပဋိပဇ္ဇနတော ကိလေသာ နံ အပစိနန္တိ န အာစိနန္တိ, တထာ ပဋိပဇ္ဇနာ. ဝီရိယာရမ္ဘော အနုပ္ပန္နာနံ ပါပဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒနာဒိဝသေန အာရဒ္ဓဝီရိယတာ. သုဘရတာ ယထာဝုတ္တအပ္ပိစ္ဆဘာဝါဒိသိဒ္ဓါ ဥပဋ္ဌကာနံ သုခဘရဏီယတာ သုပေါသတာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အပ္ပကိစ္စတာသလ္လဟုကဝုတ္တိအာဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. သီလဉ္စေဝ ယထာသမာဒိန္နံ ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ ဒူရီဘာဝေန သုပရိသုဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ. ဝတာနိ စ ဓုတဓမ္မာ စ သမ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သမ္ပန္နာ ဘဝိဿန္တိ, နိပ္ဖဇ္ဇိဿန္တိ ဝါ. ယာ ထိရဘူတာ ဣတရီတရစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနသန္တုဋ္ဌိ ပေါရာဏာနံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ အရိယာနံ ပဝေဏိဘာဝေန ဌိတာ, တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတဘာဝံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပေါရာဏေ အရိယဝံသတ္တယေ ပတိဋ္ဌာယာ’’တိ. ဘာဝနာ အာရမိတဗ္ဗဋ္ဌေန အာရာမော ဧတဿာတိ ဘာဝနာရာမော, တဗ္ဘာဝေါ ဘာဝနာရာမတာ, သမထဝိပဿနာဘာဝနာသု ယုတ္တပ္ပယုတ္တတာ. ယသ္မာ အဓိဂမာရဟော ဘဝိဿတိ, တသ္မာတိ သမ္ဗန္ဓော. 22. 少欲者(appiccho)，是“其欲少”之人，即对资具无有贪求。其状态为少欲(appicchatā)，意即无贪的意向。以平等而满足，或以已有之物而满足，或以自己之物而满足，是为知足(santuṭṭhi)；知足即是知足性(santuṭṭhitā)，即不希求其他，对随缘所得的任何资具都感到满足。在“知足等”(santuṭṭhitādīhi)一词中，“t”是连音，或者读作“santuṭṭhiādīhi”。“那些品德”是指那些作为戒清净之因的少欲等品德。“令其圆满”是使其成就的意思。诚然，那些品德仅通过戒清净而获得后，会因头陀法(dhutadhammā)而变得更加圆满。“受持头陀支”是指正确地受持那些能撼动、摧毁烦恼的支分。“如是”意指：当如此受持头陀支时。“他的”是指这位瑜伽行者的。削减(sallekho)是正确地刮除、切断、削弱烦恼。远离(paviveko)是指作为心远离之方便的身远离。不积(apacayo)是指如此修行，使得烦恼减少而不增长。发起精进(vīriyārambho)是指通过不令未生之恶法生起等方式而发起的精进。易供养性(subharatā)是指通过成就如前所述的少欲等状态，而对护持者来说容易供养、容易资助。“等”字包括了少务、生活轻便等。如所受持的戒，因远离了对立之法而将变得极为清净。诸义务(vatāni)与头陀法也将成功、成就，或得以完成。那稳固的、对任何衣、食、住的知足，作为古代佛陀等圣者的传统而确立，针对安住于此的状态而说“安住于古代三圣种”。“修习(bhāvanā)因其可乐(āramitabba)而是他的乐园(ārāmo)”，是为乐于修习者(bhāvanārāmo)；其状态是乐于修习性(bhāvanārāmatā)，即致力于修习止(samatha)与观(vipassanā)。因为他将能有所证得，所以有此关联。 လာဘသက္ကာရာဒိ တဏှာယ အာမသိတဗ္ဗတော, လောကပရိယာပန္နတာယ စ လောကာမိသံ. နိဗ္ဗာနာဓိဂမဿ အနုလောမတော အနုလောမပဋိပဒါ ဝိပဿနာဘာဝနာ. အတ္ထတောတိ ဝစနတ္ထတော. ပဘေဒတောတိ ဝိဘာဂတော. ဘေဒတောတိ ဝိနာသတော. ဓုတာဒီနန္တိ ဓုတဓုတဝါဒဓုတဓမ္မဓုတင်္ဂါနံ. သမာသဗျာသတောတိ သင်္ခေပဝိတ္ထာရတော. 利养恭敬等，因被渴爱所触及，且属于世间，故为世间食饵。随顺于证得涅槃，故观的修习是随顺道。所谓“义”，是从词义而言。所谓“分别”，是从分类而言。所谓“破坏”，是从毁坏而言。所谓“头陀等”，是指头陀行者、头陀说、头陀法、头陀支。所谓“总别”，是从简略与详尽而言。 ၂၃. ရထိကာတိ [Pg.89] ရစ္ဆာ. သင်္ကာရကူဋာဒီနန္တိ နိဒ္ဓါရဏေ သာမိဝစနံ. အဗ္ဘုဂ္ဂတဋ္ဌေနာတိ ဥဿိတဋ္ဌေန. ‘‘နဒိယာ ကူလ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ သမုဿယတ္ထော ကူလ-သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘ပံသုကူလမိဝ ပံသုကူလ’’န္တိ. ကု-သဒ္ဒေါ ကုစ္ဆာယံ ဥလ-သဒ္ဒေါ ဂတိအတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ကုစ္ဆိတဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ, ပံသု ဝိယ ကုစ္ဆိတံ ဥလတိ ပဝတ္တတီတိ ဝါ ပံသုကူလံ. ပံသုကူလဿ ဓာရဏံ ပံသုကူလံ ဥတ္တရပဒလောပေန, တံ သီလမဿာတိ ပံသုကူလိကော, ယထာ ‘‘အာပူပိကော’’တိ. အင်္ဂတိ အတ္တနော ဖလံ ပဋိစ္စ ဟေတုဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ အင်္ဂံ, ကာရဏံ. ယေန ပုဂ္ဂလော ‘‘ပံသုကူလိကော’’တိ ဝုစ္စတိ, သော သမာဒါနစေတနာသင်္ခါတော ဓမ္မော ပံသုကူလိကဿ အင်္ဂန္တိ ပံသုကူလိကင်္ဂံ. တေနာဟ ‘‘ပံသုကူလိကဿာ’’တိအာဒိ. တဿာတိ သမာဒါနဿ. သမာဒိယတိ ဧတေနာတိ သမာဒါနံ, စေတနာ. 23. “街道”(rathikā)即是马路(racchā)。“垃圾堆等”(saṅkārakūṭādīnaṃ)一词是作限定用的属格。“高起之义”即是“隆起之义”。如同“河岸”等词，“岸”(kūla)字有堆积之义，因此说“如粪土堆般的粪扫衣”。或者，“ku”字表示可鄙，“ula”字表示行进，因此说“它趋向于可鄙的状态”；或者，如粪土般可鄙地行进，故为粪扫衣。穿着粪扫衣的行为，省略后一词而称为粪扫衣，以此为行持的人称为粪扫衣者(paṃsukūliko)，如同“糕饼师”(āpūpiko)。“支”(aṅga)是指它相对于自己的果而成为因，即是原因。使人被称为“粪扫衣者”的法，即名为“受持的意志”，是粪扫衣者的支，故为粪扫衣支(paṃsukūlikaṅga)。因此说“粪扫衣者的”等等。“它的”即指受持。“以此而受持”，故为受持，即是意志。 ဧတေနေဝ နယေနာတိ ယထာ ပံသုကူလဓာရဏံ ပံသုကူလံ, တံသီလော ပံသုကူလိကော, တဿ အင်္ဂံ သမာဒါနစေတနာ ‘‘ပံသုကူလိကင်္ဂ’’န္တိ ဝုတ္တံ, ဧဝံ ဧတေနေဝ ဝစနတ္ထနယေန တိစီဝရဓာရဏံ တိစီဝရံ, တံသီလော တေစီဝရိကော, တဿ အင်္ဂံ သမာဒါနစေတနာ ‘‘တေစီဝရိကင်္ဂ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သံဃာဋိအာဒီသု ဧဝ တီသု စီဝရေသု တိစီဝရသမညာ, န ကဏ္ဍုပဋိစ္ဆာဒိဝဿိကသာဋိကာဒီသူတိ တာနိ သရူပတော ဒဿေန္တော ‘‘သံဃာဋိဥတ္တရာသင်္ဂအန္တရဝါသကသင်္ခါတ’’န္တိ အာဟ. 依此同样道理：如穿着粪扫衣的行为称为粪扫衣，以此为行持的人称为粪扫衣者，其支是受持的意志，故称“粪扫衣支”；同样，依此词义分析法，穿着三衣的行为称为三衣，以此为行持的人称为三衣者(tecīvariko)，其支是受持的意志，当知为“三衣支”(tecīvarikaṅga)。三衣之名仅指僧伽梨(saṅghāṭi)、上衣(uttarāsaṅga)、下衣(antaravāsaka)这三者，不包括覆疮衣、雨浴衣等。为显示其本相，故说“名为僧伽梨、上衣与下衣者”。 တံ ပိဏ္ဍပါတန္တိ ပရေဟိ ဒိယျမာနာနံ ပိဏ္ဍာနံ ပတ္တေ ပတနသင်္ခါတံ ပိဏ္ဍပါတံ, တံ ဥဉ္ဆတီတိ ပိဏ္ဍပါတိကော, ယထာ ဗာဒရိကော သာမာကိကော. ပိဏ္ဍပါတိ ဧဝ ပိဏ္ဍပါတိကော, ယထာ ဘဒ္ဒေါ ဧဝ ဘဒ္ဒကော. အဝခဏ္ဍနံ ဝိစ္ဆိန္ဒနံ နိရန္တရမပ္ပဝတ္တိ. တပ္ပဋိက္ခေပတော အနဝခဏ္ဍနံ အဝိစ္ဆိန္ဒနံ နိရန္တရပ္ပဝတ္တိ. သဟ အပဒါနေနာတိ သဟ အနဝခဏ္ဍနေန. သပဒါနန္တိ ပဒဿ ကိရိယာဝိသေသနဘာဝံ, ယတ္ထ စ တံ အနဝခဏ္ဍနံ, တဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘အဝခဏ္ဍနရဟိတံ အနုဃရန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧကာသနေတိ ဣရိယာပထန္တရေန အနန္တရိတာယ ဧကာယယေဝ နိသဇ္ဇာယ. ပတ္တေ ပိဏ္ဍောတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထုဘေဒေါ ဣဓာဓိပ္ပေတော, န သာမညံ. ဧဝ-ကာရော စ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ကေဝလံ ဧကသ္မိံယေဝ ပတ္တေ’’တိ အာဟ. ဥတ္တရပဒလောပံ ကတွာ အယံ နိဒ္ဒေသောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ပတ္တပိဏ္ဍဂဟဏေ ပတ္တပိဏ္ဍသညံ ကတွာ’’တိ အာဟ. ဧသ နယော ဣတော ပရေသုပိ. 那“乞食”（piṇḍapāta）是指他人所施的食物落入钵中。寻求此食者是为“乞食者”（piṇḍapātiko），如同拾枣者（bādariko）、拾娑摩草者（sāmākiko）。“乞食者”（piṇḍapātī）即是“乞食者”（piṇḍapātiko），如同“善者”（bhaddo）即是“善者”（bhaddako）。“中断”（avakhaṇḍanaṃ）是间断，不连续。否定了它，“不中断”（anavakhaṇḍanaṃ）就是不间断，连续。“连同不中断”（saha apadānena）即是“连同不间断”（saha anavakhaṇḍanena）。为了显示`sapadānaṃ`一词是动词的状语，以及那不中断之处，所以说：“这是说‘无间断地逐家（乞食）’”。“一座食”（ekāsane）是指不以其他姿势中断，仅以一个坐姿（进食）。在“钵中食”（patte piṇḍo）的解释中，此处意指特定的事物，而非泛指。为了表明省略了“仅”（eva）字，所以说“仅仅在一个钵中”。为了表明此处的解释是省略了后一词而作，所以说“在接受钵中食时，作钵食想”。此后的（头陀支）也依此理趣。 ပစ္ဆာဘတ္တံ [Pg.90] နာမ ပဝါရဏတော ပစ္ဆာ လဒ္ဓဘတ္တံ ဧဝ. ခလု-သဒ္ဒဿ ပဋိသေဓတ္ထဝါစကတ္တာ တေန သမာနတ္ထံ န-ကာရံ ဂဟေတွာ အာဟ ‘‘န ပစ္ဆာဘတ္တိကော’’တိ. သိက္ခာပဒဿ ဝိသယော သိက္ခာပဒေနေဝ ပဋိက္ခိတ္တော. ယော တဿ အဝိသယော, သော ဧဝ သမာဒါနဿ ဝိသယောတိ အာဟ ‘‘သမာဒါနဝသေန ပဋိက္ခိတ္တာတိရိတ္တဘောဇနဿာ’’တိ. အဗ္ဘောကာသေ နိဝါသော အဗ္ဘောကာသော. သုသာနေ နိဝါသော သုသာနံ, တံ သီလံ အဿာတိအာဒိနာ သဗ္ဗံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ. ယထာသန္ထတံ ဝိယ ယထာသန္ထတံ, အာဒိတော ယထာဥဒ္ဒိဋ္ဌံ. တံ ဟေသ ‘‘ဣဒံ ဗဟုမင်္ကုဏံ ဒုဂ္ဂန္ဓပဝါတ’’န္တိအာဒိဝသေန အပ္ပဋိက္ခိပိတွာဝ သမ္ပဋိစ္ဆတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣဒံ တုယှ’’န္တိအာဒိ. သယနန္တိ နိပဇ္ဇနမာဟ. တေန တေန သမာဒါနေနာတိ တေန တေန ပံသုကူလိကင်္ဂါဒိကဿ သမာဒါနေန ဓုတကိလေသတ္တာတိ ဝိဒ္ဓံသိတကိလေသတ္တာ, တဒင်္ဂဝသေန ပဟီနတဏှုပါဒါနာဒိပါပဓမ္မတ္တာတိ အတ္ထော. ယေဟိ တံ ကိလေသဓုနနံ, တာနိယေဝ ဣဓ ဓုတဿ ဘိက္ခုနော အင်္ဂါနီတိ အဓိပ္ပေတာနိ, န အညာနိ ယာနိ ကာနိစိ, အညေန ဝါ ဓုတဿာတိ အယမတ္ထော အတ္ထတော အာပန္နော. ‘‘ဉာဏံ အင်္ဂံ ဧတေသ’’န္တိ ဣမိနာ ဉာဏပုဗ္ဗကတံ တေသံ သမာဒါနဿ ဝိဘာဝေတိ. ပဋိပတ္တိယာတိ သီလာဒိသမ္မာပဋိပတ္တိယာ. သမာဒိယတိ ဧတေနာတိ သမာဒါနံ, သမာဒါနဝသေန ပဝတ္တာ စေတနာ, တံ လက္ခဏံ ဧတေသန္တိ သမာဒါနစေတနာလက္ခဏာနိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ အဋ္ဌကထာယံ – 所谓“食后食”(pacchābhatta)是指在止食后所获得的食物。因“khalu”一词有否定之义，故取与其同义的“na”字，说为“不食后食者”(na pacchābhattiko)。学处(sikkhāpada)的范围由学处本身所遮止。不属于其范围的，才是受持的范围，因此说“以受持的方式遮止多余的食物”。在露天处居住是为露天住。在墓地居住是为墓地住。以“此是他的戒”等，一切都应如此说，故说“此理亦同”。如所敷设(yathāsanthataṃ)即如所敷设，即最初所指定的那样。他对此不会因“此处多臭虫、有臭味、当风”等而拒绝，而是接受。因此说“这是你的”等等。“卧”(sayana)是指躺卧。“通过那些受持”是指通过那些粪扫衣支(paṃsukūlikaṅga)等的受持，因为其烦恼已被抖落，即已被摧毁，其义为：通过那些支分，舍断了渴爱(taṇhā)、执取(upādāna)等恶法。那些能抖落烦恼的法，在此处即意为已抖落烦恼的比丘的支分，而非任何其他法，或由其他法所抖落，此义理从意义上可得。“智是彼等之支分”，以此显示彼等的受持是以智为前导的。“以行道”(paṭipatti)是指以戒等的正行道(sammāpaṭipatti)。“以此而受持”是为受持(samādāna)，即依受持而转起的思(cetanā)，此为彼等之相(lakkhaṇa)，故其相是受持思。此亦于义注(aṭṭhakathā)中所说—— ‘‘သမာဒါနကိရိယာယ, သာဓကတမဘာဝတော; သမ္ပယုတ္တဓမ္မာ ယေနာတိ, ကရဏဘာဝေန ဒဿိတာ’’တိ. “由于是完成受持行为的最有效方法，故相应法以“yena”（以此）一词，被显示为工具格。” သမာဒါနစေတနာယ ဂဟဏံ တံမူလကတ္တာ ပရိဟရဏစေတနာပိ ဓုတင်္ဂမေဝ. အတ္တနာ, ပရမ္မုခေန စ ကုသလဘဏ္ဍဿ ဘုသံ ဝိလုပ္ပနဋ္ဌေန လောလုပ္ပံ တဏှာစာရော, တဿ ဝိဒ္ဓံသနကိစ္စတ္တာ လောလုပ္ပဝိဒ္ဓံသနရသာနိ. တတော ဧဝ နိလ္လောလုပ္ပဘာဝေန ပစ္စုပတိဋ္ဌန္တိ, တံ ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌာပေန္တီတိ နိလ္လောလုပ္ပဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာနိ. အရိယဓမ္မပဒဋ္ဌာနာနီတိ ပရိသုဒ္ဓသီလာဒိသဒ္ဓမ္မပဒဋ္ဌာနာနိ. 以受持的思而受取，因其为根本，故行持的思亦是头陀支。渴爱的行为是贪婪，因为它通过自己或通过其他（随之而生的不善法）而极力掠夺善法之财。因其作用是摧毁此贪婪，故（头陀支）有摧毁贪婪的作用。因此，它们以无贪婪的状态为现起，或使之现起，故其现起是无贪婪的状态。“圣法之基”是指以清净戒等正法为基础。 ဘဂဝတောဝ သန္တိကေ သမာဒါတဗ္ဗာနီတိ ဣဒံ အန္တရာ အဝိစ္ဆေဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ, ရညော သန္တိကေ ပဋိညာတာရဟဿ အတ္ထဿ တဒုပဇီဝိနော ဧကံသတော အဝိသံဝါဒနံ ဝိယ. သေသာနံ သန္တိကေ သမာဒါနေပိ ဧသေဝ နယော. ဧကသင်္ဂီတိကဿာတိ [Pg.91] ပဉ္စသု ဒီဃနိကာယာဒီသု နိကာယေသု ဧကနိကာယိကဿ. အဋ္ဌကထာစရိယဿာတိ ယဿ အဋ္ဌကထာတန္တိယေဝ ဝိသေသတော ပဂုဏာ, တဿ. ဧတ္ထာတိ အတ္တနာပိ သမာဒါနဿ ရုဟနေ. ဇေဋ္ဌကဘာတု ဓုတင်္ဂပ္ပိစ္ဆတာယ ဝတ္ထူတိ သော ကိရ ထေရော နေသဇ္ဇိကော, တဿ တံ န ကောစိ ဇာနာတိ. အထေကဒိဝသံ ရတ္တိယာ သယနပိဋ္ဌေ နိသိန္နံ ဝိဇ္ဇုလတောဘာသေန ဒိသွာ ဣတရော ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, တုမှေ နေသဇ္ဇိကာ’’တိ. ထေရော ဓုတင်္ဂပ္ပိစ္ဆတာယ တာဝဒေဝ နိပဇ္ဇိတွာ ပစ္ဆာ သမာဒိယီတိ ဧဝမာဂတံ ဝတ္ထု. “应在世尊处受持”，这是为了不中断而说，如同依附国王维生者，对于在国王面前承诺之事，必定不会违背一样。在其他人处受持也是同样的道理。“一结集者”是指于长部等五部尼迦耶中，受持一部尼迦耶者。“义注师”是指特别精通义注传承者。“于此”是指自己也于受持中获得成就。关于长兄因对头陀支少欲的故事：据说那位长老是常坐不卧者，但无人知晓此事。有一次，在夜晚，另一人借着闪电的光亮，看见他坐在床上，便问道：‘尊者，您是常坐不卧者吗？’长老因对头陀支少欲，便立即躺下，之后才（重新）受持。这件故事是这样来的。 ၁. ပံသုကူလိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 1. 粪扫衣支释义 ၂၄. ဂဟပတိဒါနစီဝရန္တိ ဧတ္ထ ဒါယကဘာဝေန သမဏာပိ ဥက္ကဋ္ဌဿ ဂဟပတိပက္ခံယေဝ ပဝိဋ္ဌာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ပဗ္ဗဇိတော ဂဏှိဿတီ’’တိ ဌပိတကံ သိယာ ဂဟပတိစီဝရံ, န ပန ဂဟပတိဒါနစီဝရန္တိ တာဒိသံ နိဝတ္တေတုံ ဒါနဂ္ဂဟဏံ. အညတရေနာတိ ဧတ္ထ သမာဒါနဝစနေန တာဝ သမာဒိန္နံ ဟောတု, ပဋိက္ခေပဝစနေန ပန ကထန္တိ? အတ္ထတော အာပန္နတ္တာ. ယထာ ‘‘ဒေဝဒတ္တော ဒိဝါ န ဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ရတ္တိယံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ အတ္ထတော အာပန္နမေဝ ဟောတိ, တဿ အာဟာရေန ဝိနာ သရီရဋ္ဌိတိ နတ္ထီတိ, ဧဝမိဓာပိ ဘိက္ခုနော ဂဟပတိဒါနစီဝရေ ပဋိက္ခိတ္တေ တဒညစီဝရပ္ပဋိဂ္ဂဟော အတ္ထတော အာပန္နော ဧဝ ဟောတိ, စီဝရေန ဝိနာ သာသနေ ဌိတိ နတ္ထီတိ. 24. 于“居士所施之衣”(Gahapatidānacīvaranti)一句：此处应知，即使是沙门，就布施者而言，对于殊胜者（指持头陀支者）来说，也已归入居士一方。为“出家人将取”而放置的，可为“居士衣”，但非“居士所施之衣”。为排除此种情况，故取“施”(dāna)一词。于“以其他方式”(aññatarena)一句：通过受持之语，固然已经受持；但通过拒绝之语，又如何呢？（答：）从义理上已然成立故。犹如说“提婆达多(Devadatta)白日不食”时，“其于夜间食”便从义理上必然成立，因其身体无食物则无法维持。如是，于此，当比丘拒绝居士所施之衣时，接受其他衣便从义理上必然成立，因无衣则无法于教法中安住。 ဧဝံ သမာဒိန္နဓုတင်္ဂေနာတိအာဒိဝိဓာနံ ပံသုကူလိကင်္ဂေ ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိ. သုသာနေ လဒ္ဓံ သောသာနိကံ. တံ ပန ယသ္မာ တတ္ထ ကေနစိ ဆဍ္ဍိတတ္တာ ပတိတံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သုသာနေ ပတိတက’’န္တိ. ဧဝံ ပါပဏိကမ္ပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တာလဝေဠိမဂ္ဂေါ နာမ မဟာဂါမေ ဧကာ ဝီထိ. အနုရာဓပုရေတိ စ ဝဒန္တိ. ဍဍ္ဎော ပဒေသော ဧတဿာတိ ဍဍ္ဎပ္ပဒေသံ, ဝတ္ထံ. မဂ္ဂေ ပတိတကံ ဗဟုဒိဝသာတိက္ကန္တံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ဒွတ္တိဒိဝသာတိက္ကန္တ’’န္တိ အပရေ. ထောကံ ရက္ခိတွာတိ ကတိပယံ ကာလံ အာဂမေတွာ. ဝါတာဟတမ္ပိ သာမိကာနံ သတိသမ္မောသေန ပတိတသဒိသန္တိ ‘‘သာမိကေ အပဿန္တေန ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ထောကံ အာဂမေတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. “如是受持头陀支者”(Evaṃ samādinnadhutaṅgenāti)等，是粪扫衣支的行持方法。于冢间(susāne)所得，为冢间衣(sosānika)。然其因于彼处为某人所弃而落下，故云“冢间弃物”(susāne patitaka)。市肆衣(pāpaṇika)亦应如是知。名为塔拉韦利路(Tālaveḷimaggo)者，是大村庄中之一街道，亦有人云其在阿努拉德普勒(Anurādhapura)。“其处被烧”(ḍaḍḍho padeso etassa)，即成“被烧之处”(ḍaḍḍhappadesaṃ)，指布料。有人云：“落于路上多日者，可取。”另有人云：“过两三日者(dvattidivasātikkanta)。”“稍作守护”(thokaṃ rakkhitvā)者，谓等待片刻。被风吹走者，亦因主人失念而如同弃物，故云：“不见主人时，可取。”是故，应稍作等待后方取。 ‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နံ, စောဠကဘိက္ခာဝသေန လဒ္ဓဉ္စ လဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ ‘‘သမဏစီဝရံ သိယာ နု ခေါ, နော’’တိ အာသင်္ကံ နိဝတ္တေတုံ ‘‘န တံ ပံသုကူလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. န ဟိ တံ တေဝီသတိယာ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနေသု ကတ္ထစိ ပရိယာပန္နံ. ဣဒါနိ ဣမိနာဝ ပသင်္ဂေန ယံ ဘိက္ခုဒတ္တိယေ လက္ခဏပတ္တံ [Pg.92] ပံသုကူလံ, တဿ စ ဥက္ကဋ္ဌာနုက္ကဋ္ဌဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘိက္ခုဒတ္တိယေပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဂါဟေတွာ ဝါ ဒီယတီတိ သံဃဿ ဝါ ဂဏဿ ဝါ ဒေန္တေဟိ ယံ စီဝရံ ဝဿဂ္ဂေန ပါပေတွာ ဘိက္ခူနံ ဒီယတိ. သေနာသနစီဝရန္တိ သေနာသနံ ကာရေတွာ ‘‘ဧတသ္မိံ သေနာသနေ ဝသန္တာ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ ဒိန္နစီဝရံ. န တံ ပံသုကူလန္တိ အပံသုကူလဘာဝေါ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တကာရဏတော, ဂါဟေတွာ ဒိန္နတ္တာ စ. တေနာဟ ‘‘နော ဂါဟာပေတွာ ဒိန္နမေဝ ပံသုကူလ’’န္တိ. တတြပီတိ ယံ ဂါဟေတွာ န ဒိန္နံ ဘိက္ခုဒတ္တိယံ, တတြပိ ယေန ဘိက္ခုနာ စီဝရံ ဒီယတိ, တဿ လာဘေ, ဒါနေ စ ဝိသုံ ဝိသုံ ဥဘယတ္ထ အာဒရဂါရဝါနံ သဗ္ဘာဝတော, တဒဘာဝတော စ ဘိက္ခုဒတ္တိယဿ ဧကတောသုဒ္ဓိ ဥဘတောသုဒ္ဓိ အနုက္ကဋ္ဌတာ ဟောန္တီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ယံ ဒါယကေဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ဒိန္နကံ သမဏေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ယဿ ကဿစီတိ ဥက္ကဋ္ဌာဒီသု ယဿ ကဿစိ. ရုစိယာတိ ဆန္ဒေန. ခန္တိယာတိ နိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ. “我们供养僧团”（Saṅghassa demā）这样施与的，以及通过乞得碎布（coḷakabhikkhāvasena）所得的（衣物），从获得之时起，为了消除“这究竟是不是沙门衣？”（samaṇacīvaraṃ siyā nu kho, no）的疑虑，才说“那不是粪扫衣”（na taṃ paṃsukūlaṃ）。因为它不包含在那二十三种来源处（uppattiṭṭhāna）的任何一种之中。现在，由此因缘，为了说明比丘所施之衣（bhikkhudattiya）中，具足粪扫衣特征者，及其优劣之别，才说“在比丘所施中也……”（bhikkhudattiyepi）等。其中，“或经索取而施与”（gāhetvā vā dīyati）是指，由供养僧团或团体者，按戒腊（vassaggena）将衣物分派给比丘们。“住处衣”（senāsanacīvara）是指，建好住处后，说“愿住在此住处者使用”（etasmiṃ senāsane vasantā paribhuñjantū）而施与的衣物。“那不是粪扫衣”（na taṃ paṃsukūlaṃ），其非粪扫衣的性质，是由于前述的原因，以及是按戒腊分派而施与的。因此说：“不经分派而施与的才是粪扫衣”（no gāhāpetvā dinnameva paṃsukūlaṃ）。“其中也”（tatrāpi）是指，在不经分派而施与的比丘所施之衣（bhikkhudattiya）中，也存在这种情况：根据施衣比丘在“得”（lābha）与“施”（dāna）这两方面，对（头陀行）是否分别具有恭敬心，比丘所施之衣会成为单方面清净（ekatosuddhi）、双方面清净（ubhatosuddhi）或非殊胜（anukkaṭṭhatā）。为了说明此义，才说“当施主……”（yaṃ dāyakehi）等，意指沙门将衣物置于足下而施与（pādamūle ṭhapetvā dinnakaṃ samaṇena）。“任何”（yassa kassaci）是指殊胜等中的任何一种。“随喜好”（ruciyā）是指意欲（chandena）。“忍可”（khantiyā）是指审察后的忍可（nijjhānakkhantiyā）。 နိဿယာနုရူပပဋိပတ္တိသဗ္ဘာဝေါတိ ဥပသမ္ပန္နသမနန္တရံ အာစရိယေန ဝုတ္တေသု စတူသု နိဿယေသု အတ္တနာ ယထာပဋိညာတဒုတိယနိဿယာနုရူပါယ ပဋိပတ္တိယာ ဝိဇ္ဇမာနတာ. အာရက္ခဒုက္ခာဘာဝေါတိ စီဝရာရက္ခနဒုက္ခဿ အဘာဝေါ ပံသုကူလစီဝရဿ အလောဘနီယတ္တာ. ပရိဘောဂတဏှာယ အဘာဝေါ သဝိသေသလူခသဘာဝတ္တာ. ပါသာဒိကတာတိ ပရေသံ ပသာဒါဝဟတာ. အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ ဖလနိပ္ဖတ္တိ ဓုတင်္ဂပရိဟရဏဿ အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိယေဝ နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗတော. ဓုတဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တနံ ယာဝဒေဝ ဥပရိ သမ္မာပဋိပတ္တိသမ္ပာဒနာယာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မာပဋိပတ္တိယာ အနုဗြူဟန’’န္တိ. မာရသေနဝိဃာတာယာတိ မာရဿ, မာရသေနာယ စ ဝိဟနနာယ ဝိဒ္ဓံသနာယ. ကာယဝါစာစိတ္တေဟိ ယတော သံယတောတိ ယတိ, ဘိက္ခု. ဓာရိတံ ယံ လောကဂရုနာ ပံသုကူလံ, တံ ကော န ဓာရယေ, ယသ္မာ ဝါ လောကဂရုနာ ပံသုကူလံ ဓာရိတံ, တသ္မာ ကော တံ န ဓာရယေတိ ယောဇနာ ယံတံသဒ္ဒါနံ ဧကန္တသမ္ဗန္ဓိဘာဝတော. ပဋိညံ သမနုဿရန္တိ ဥပသမ္ပဒမာဠေ ‘‘အာမ ဘန္တေ’’တိ အာစရိယပမုခဿ သံဃဿ သမ္မုခါ ဒိန္နံ ပဋိညံ သမနုဿရန္တော. “具有与依止相应的行持”是指，刚受具足戒后，对于阿阇梨所说的四依止，能具有与自己所承诺的第二依止相应的行持。“无守护之苦”是指，由于粪扫衣不引人贪爱，故无守护衣物之苦。“无受用之贪爱”，是由于其特别粗劣的性质。“令人喜悦”是指能为他人带来净信。“少欲等果的成就”，是因为头陀行的实践必须由少欲等来完成。“受持头陀法而住，只是为了成就更高的正行”，此即所说的“增长正行”。“为摧破魔军”是指为击破、粉碎魔罗及其军队。因以身、语、意自我约束，故名为“自制者”（yati），即比丘。“世间导师所穿的粪扫衣，谁不穿呢？”或者“因为世间导师穿粪扫衣，所以谁不穿它呢？”——如此连接，是因为“yaṃ”（所）与“taṃ”（彼）二词有必然的关联。“忆念承诺”是指忆念在具足戒坛上，于以阿阇梨为首的僧团面前回答“是的，尊者”时所作的承诺。 ဣတိ ပံသုကူလိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 粪扫衣支论的释义终。 ၂. တေစီဝရိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 2. 三衣支论的释义 ၂၅. စတုတ္ထကစီဝရန္တိ [Pg.93] နိဝါသနပါရုပနယောဂျံ စတုတ္ထကစီဝရန္တိ အဓိပ္ပာယော, အံသကာသာဝဿ အပ္ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗတော. အညတရဝစနေနာတိ ဧတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. ယာဝ န သက္ကောတိ, ယာဝ န လဘတိ, ယာဝ န သမ္ပဇ္ဇတီတိ ပစ္စေကံ ယာဝ-သဒ္ဒေါ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. န သမ္ပဇ္ဇတီတိ န သိဇ္ဈတိ. နိက္ခိတ္တပစ္စယာ ဒေါသော နတ္ထီတိ နိစယသန္နိဓိဓုတင်္ဂသံကိလေသဒေါသော နတ္ထိ. အာသန္နေတိ စီဝရဿ အာသန္နေ ဌာနေ. ရဇနက္ခဏေ ပရိဘုဉ္ဇနကာသာဝံ ရဇနကာသာဝံ. တတြဋ္ဌကပစ္စတ္ထရဏံ နာမ အတ္တနော, ပရဿ ဝါ သန္တကံ သေနာသနေ ပစ္စတ္ထရဏဝသေန အဓိဋ္ဌိတံ. ‘‘အံသကာသာဝံ ပရိက္ခာရစောဠံ ဟောတိ, ဣတိ ပစ္စတ္ထရဏံ, အံသကာသာဝန္တိ ဣမာနိ ဒွေပိ အတိရေကစီဝရဋ္ဌာနေ ဌိတာနိပိ ဓုတင်္ဂဘေဒံ န ကရောန္တီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ. ပရိဟရိတုံ ပန န ဝဋ္ဋတီတိ ရဇနကာလေ ဧဝ အနုညာတတ္တာ နိစ္စပရိဘောဂဝသေန န ဝဋ္ဋတိ တေစီဝရိကဿ. အံသကာသာဝန္တိ ခန္ဓေ ဌပေတဗ္ဗကာသာဝံ. ကာယပရိဟာရိကေနာတိ ဝါတာတပါဒိပရိဿယတော ကာယဿ ပရိဟရဏမတ္တေန. သမာဒါယေဝါတိ ဂဟေတွာ ဧဝ. အပ္ပသမာရမ္ဘတာတိ အပ္ပကိစ္စတာ. ကပ္ပိယေ မတ္တကာရိတာယာတိ နိသီဒနာဒိဝသေန, ပရိက္ခာရစောဠဝသေန စ ဗဟူသု စီဝရေသု အနုညာတေသုပိ တိစီဝရမတ္တေ ဌိတတ္တာ. သဟ ပတ္တစရဏာယာတိ သပတ္တစရဏော. ပက္ခီ သပက္ခကော. 25. 所谓第四衣(catutthakacīvara)，其义为适合作为下衣与上衣的第四件衣，因为肩衣(aṃsakāsāva)是不可拒绝的。关于“以某一句言”，此处所应说的，与前面所说的方法相同。“乃至不能”、“乃至不得”、“乃至不成”，“乃至”一词应分别连接。“不成”即不成就。“因已搁置而无过失”是指没有积蓄与储存而染污此头陀行的过失。“于近处”即于衣的近旁。于染色时所受用的袈裟，即染色袈裟(rajanakāsāva)。所谓的“彼处之铺单”(tatraṭṭhakapaccattharaṇa)，是指在卧坐处，将属于自己或他人的所有物，决意作为铺单。有人说，义注(aṭṭhakathā)中说道：“肩衣是资具布(parikkhāracoḷa)。因此，铺单与肩衣这两者，即使被置于额外衣物之处，也不破坏头陀行。”然而，此衣不宜穿用，因为只在染色时被允许，故三衣者不宜作为日常受用。所谓肩衣，即是应置于肩上的袈裟。“以身防护”是指仅以此保护身体免于风、热等危难。“受持”即是执取。“少事务”即是少所作。“于适宜物知节制”是指，虽然坐具(nisīdana)、资具布等许多衣物是被允许的，但比丘只安住于三衣。“与翼足偕行”(sahapattacaraṇāya)即“有翼足者”(sapattacaraṇo)，犹如“鸟”(pakkhī)即“有翼者”(sapakkho)。 ဣတိ တေစီဝရိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 三衣支论释义终。 ၃. ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 3. 乞食支论释义 ၂၆. အတိရေကလာဘန္တိ ‘‘ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနံ နိဿာယာ’’တိ (မဟာဝ. ၇၃, ၁၂၈) ဧဝံ ဝုတ္တဘိက္ခာဟာရလာဘတော အတိရေကလာဘံ, သံဃဘတ္တာဒိန္တိ အတ္ထော. သကလဿ သံဃဿ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ သံဃဘတ္တံ. ကတိပယေ ဘိက္ခူ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ. ဧကသ္မိံ ပက္ခေ ဧကဒိဝသံ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ပက္ခိကံ. ဥပေါသထေ ဥပေါသထေ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဥပေါသထိကံ. ပဋိပဒဒိဝသေ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ပါဋိပဒိကံ. ဝိဟာရံ ဥဒ္ဒိဿ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဝိဟာရဘတ္တံ. ဓုရဂေဟေ ဧဝ ဌပေတွာ ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ ဓုရဘတ္တံ. ဂါမဝါသီအာဒီဟိ ဝါရေန ဒါတဗ္ဗဘတ္တံ [Pg.94] ဝါရကဘတ္တံ. ‘‘သံဃဘတ္တံ ဂဏှထာတိအာဒိနာ’’တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. သာဒိတုံ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဘိက္ခာပရိယာယေန ဝုတ္တတ္တာ. ဘေသဇ္ဇာဒိပဋိသံယုတ္တာ နိရာမိသသလာကာ. ယာဝကာလိကဝဇ္ဇာတိ စ ဝဒန္တိ. ဝိဟာရေ ပက္ကဘတ္တမ္ပီတိ ဥပါသကာ ဣဓေဝ ဘတ္တံ ပစိတွာ ‘‘သဗ္ဗေသံ အယျာနံ ဒဿာမာ’’တိ ဝိဟာရေယေဝ ဘတ္တံ သမ္ပာဒေန္တိ, တံ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. အာဟရိတွာတိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဂေဟတော အာနေတွာ. တံ ဒိဝသံ နိသီဒိတွာတိ ‘‘မာ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍာယ စရိတ္ထ, ဝိဟာရေယေဝ ဘိက္ခာ အာနီယတီ’’တိ ဝဒန္တာနံ သမ္ပဋိစ္ဆနေန တံ ဒိဝသံ နိသီဒိတွာ. သေရိဝိဟာရသုခန္တိ အပရာယတ္တဝိဟာရိတာသုခံ. အရိယဝံသောတိ အရိယဝံသသုတ္တပဋိသံယုတ္တာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၀၉; အ. နိ. ၄.၂၈) ဓမ္မကထာ. ဓမ္မရသန္တိ ဓမ္မူပသဉှိတံ ပါမောဇ္ဇာဒိရသံ. 26. 所谓“额外所得”(atirekalābha)，其义为，除了依“以团食为食”而得的乞食之外的所得，如僧团食等。为全体僧团所施之食，是为僧团食。指定数名比丘而施之食，是为指定食。于每半月一日所施之食，是为半月食。于每一布萨日所施之食，是为布萨食。于初一日所施之食，是为初一食。为寺院而施之食，是为寺院食。仅于村首家设置而施之食，是为村首食(dhurabhatta)。由村民等轮流所施之食，是为轮流食。“‘请受僧团食’等等”，此中“等”字，摄指定食等。这些是允许领受的，因为它们是在乞食的范畴内说的。与药物等相关的，是为非食物票签(nirāmisasalākā)。也有人说，这是指不含时限药的（票签）。寺院中煮好的食物，即优婆塞们在此处煮好饭后说“我们将供养所有尊者”，就在寺院中准备饮食，这也适用于行乞食者。“带来”(āharitvā)即是持钵从家取来。“当日安坐”(taṃ divasaṃ nisīditvā)即是，当有人说“尊者，请勿去乞食，食物会送到寺院来”时，因接受其言而于当日安坐。“自在住之乐”(serivihārasukha)即是不依于他而住之乐。“圣种”(ariyavaṃsa)即是与《圣种经》相关的法谈。“法味”(dhammarasa)即是与法相应的喜悦等滋味。 ဇင်္ဃဗလံ နိဿာယ ပိဏ္ဍပရိယေသနတော ကောသဇ္ဇနိမ္မဒ္ဒနတာ. ‘‘ယထာပိ ဘမရော ပုပ္ဖ’’န္တိအာဒိနာ (ဓ. ပ. ၄၉; နေတ္တိ. ၁၂၃) ဝုတ္တဝိဓိနာ အာဟာရပရိယေသနတော ပရိသုဒ္ဓါဇီဝတာ. နိစ္စံ အန္တရဃရံ ပဝိသန္တဿေဝ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နဂမနာဒယော သေခိယဓမ္မာ သမ္ပဇ္ဇန္တီတိ သေခိယပဋိပတ္တိပူရဏံ. ပဋိဂ္ဂဟဏေ မတ္တညုတာယ, သံသဋ္ဌဝိဟာရာဘာဝတော စ အပရပေါသိတာ. ကုလေ ကုလေ အပ္ပကအပ္ပကပိဏ္ဍဂဟဏေန ပရာနုဂ္ဂဟကိရိယာ. အန္တိမာယ ဇီဝိကာယ အဝဋ္ဌာနေန မာနပ္ပဟာနံ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘အန္တမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဇီဝိကာနံ, ယဒိဒံ ပိဏ္ဍောလျ’’န္တိအာဒိ (ဣတိဝု. ၉၁; သံ. နိ. ၃.၈၀). မိဿကဘတ္တေန ယာပနတော ရသတဏှာနိဝါရဏံ. နိမန္တနာသမ္ပဋိစ္ဆနတော ဂဏဘောဇနာဒိသိက္ခာပဒေဟိ အနာပတ္တိတာ. 依靠腿力寻求施食，是为降伏懈怠。通过“如蜂采花”等所说的方法寻求食物，是为清净活命。因恒常进入俗家，善于遮覆而行等众学法得以成就，此即圆满众学法的修行。因领受时知量，且不混杂而住，是为不为他养。于家家户户少量接受施食，是为利益他人之行。因安住于最末的活命方式，是为舍断我慢。经中亦如是说：“诸比丘，此乃活命之最末者，即乞食。”因以杂食维生，是为防止味爱。因不接受邀请，于集体食等学处无有犯戒。 အပ္ပဋိဟတဝုတ္တိတာယ စတူသုပိ ဒိသာသု ဝတ္တနဋ္ဌေန စာတုဒ္ဒိသော. အာဇီဝဿ ဝိသုဇ္ဈတီတိ အာဇီဝေါ အဿ ဝိသုဇ္ဈတိ. အတ္တဘရဿာတိ အပ္ပာနဝဇ္ဇသုလဘရူပေဟိ ပစ္စယေဟိ အတ္တနော ဘရဏတော အတ္တဘရဿ. တတော ဧဝ ဧကဝိဟာရိတာယ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီနမ္ပိ အညေသံ အပေါသနတော အနညပေါသိနော. ပဒဒွယေနာပိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန ဝိစရဏတော သလ္လဟုကဝုတ္တိတံ, သုဘရတံ, ပရမအပ္ပိစ္ဆတံ, သန္တုဋ္ဌိဉ္စ ဒဿေတိ. ဒေဝါပိ ပိဟယန္တိ တာဒိနောတိ တာဒိသဿ ဘုသံ အတိဝိယ သန္တကာယဝစီမနောကမ္မတာယ ဥပသန္တဿ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂမတော သဗ္ဗကာလံ သတိမတော ပိဏ္ဍပါတိကဿ ဘိက္ခုဿ သက္ကာဒယော [Pg.95] ဒေဝါပိ ပိဟယန္တိ ပတ္ထေန္တိ. တဿ သီလာဒိဂုဏေသု ဗဟုမာနံ ဥပ္ပာဒေန္တာ အာဒရံ ဇနေန္တိ, ပဂေဝ မနုဿာ. သစေ သော လာဘသက္ကာရသိလောကသန္နိဿိတော န ဟောတိ, တဒဘိကင်္ခီ န ဟောတီတိ အတ္ထော. 因其生活无碍，行于四方，故为“四方行者”。“其活命清净”即是他的活命得以清净。“自给自足者”，是因他能以少价、无过失、易得的资具来养活自己。又因他独自生活，不需扶养同住弟子等人，所以是“不养他者”。此二语亦显示，他仅以护身之衣、养腹之食而行，故生活轻便、易于护持、最极少欲、知足。“诸天亦欣羡如是之人”——如是之人，身语意行极为寂静，已得平息，具足最高的念与慧，恒常有念，对于这样的行乞食的比丘，帝释等诸天亦欣羡与渴望。他们对他的戒等功德生起极大的尊敬，更何况是人。如果他不依赖利养、恭敬、名声，其义即是，他不欲求彼等。 ဣတိ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 乞食支论释义竟。 ၄. သပဒါနစာရိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 4. 次第行乞支释义 ၂၇. ဣမိနာတိ သပဒါနစာရိကေန. ကာလတရန္တိ ကာလဿေဝ. အဖာသုကဋ္ဌာနန္တိ သပရိဿယာဒိဝသေန ဒုပ္ပဝေသနဋ္ဌာနံ. ပုရတောတိ ဝီထိယံ ဂစ္ဆန္တဿ ပုရတော ဃရံ အပဝိဋ္ဌဿေဝ. ပတ္တဝိဿဋ္ဌဋ္ဌာနန္တိ ပေသကာရဝီထိယံ ပေသကာရဘာဝံ နိမ္မိနိတွာ ဌိတဿ သက္ကဿ ဃရဒွါရေ ပတ္တဝိဿဋ္ဌဋ္ဌာနံ. ဥက္ကဋ္ဌပိဏ္ဍပါတိကော တံ ဒိဝသံ န ဘိက္ခံ အာဂမယမာနော နိသီဒတိ, တသ္မာ တံ အနုလောမေတိ. ကတ္ထစိပိ ကုလေ နိဗဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမနာဘာဝတော ပရိစယာဘာဝေန ကုလေသု နိစ္စနဝကတာ. သဗ္ဗတ္ထ အလဂ္ဂမာနသတာယ စ သောမ္မဘာဝေန စ စန္ဒူပမတာ. ကုလေသု ပရိဂ္ဂဟစိတ္တာဘာဝေန တတ္ထ မစ္ဆေရပ္ပဟာနံ. ဟိတေသိတာယ ဝိဘာဂါဘာဝတော သမာနုကမ္ပိတာ. ကုလာနံ သင်္ဂဏှနသံသဋ္ဌတာဒယော ကုလူပကာဒီနဝါ. အဝှာနာနဘိနန္ဒနာတိ နိမန္တနဝသေန အဝှာနဿ အသမ္ပဋိစ္ဆနာ. အဘိဟာရေနာတိ ဘိက္ခာဘိဟာရေန. သေရိစာရန္တိ ယထာရုစိ ဝိစရဏံ. 27. “以此”，即以此次第行乞的比丘。“及早”，即提前。“不适意处”，即因有危险等而难以进入的地方。“前面”，即于街上行走时，尚未进入前面的房屋。“弃钵处”，即帝释(Sakka)于织工街化现为织工，立于其家门口时，舍弃其钵之处。最上等的乞食者于当日不等候食物而坐，因此这随顺于他。于任何家皆无固定交往，因无熟络，故于诸家常如新人。因于一切处心无执著且态度柔和，故如明月。因对诸家无执取之心，故能于彼处断除悭吝。因寻求利益，无有分别，故能平等怜悯。对诸家的摄受、交际等，是亲近家的过患。“不喜受请”，即不接受邀请。“送食”，即以送上食物的方式。“随意行”，即随心意而行。 ဣတိ သပဒါနစာရိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 次第行乞支释义终。 ၅. ဧကာသနိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 5. 一座食支释义 ၂၈. နာနာသနဘောဇနန္တိ အနေကသ္မိံ အာသနေ ဘောဇနံ, ဧကနိသဇ္ဇာယ ဧဝ အဘုဉ္ဇိတွာ ဝိသုံ ဝိသုံ နိသဇ္ဇာသု အာဟာရပရိဘောဂန္တိ အတ္ထော. ပတိရူပန္တိ ယုတ္တရူပံ အနုဋ္ဌာပနီယံ. ဝတ္တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝတ္တံ ကာတုံ ယုဇ္ဇတိ. ဝတ္တံ နာမ ဂရုဋ္ဌာနီယေ ကတ္တဗ္ဗမေဝ. တတ္ထ ပန ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိံ ဒဿေတုံ ယံ ထေရဝါဒံ အာဟ ‘‘အာသနံ ဝါ ရက္ခေယျ ဘောဇနံ ဝါ’’တိအာဒိ. တဿတ္ထော – ဧကာသနိကံ ဘိက္ခုံ ဘုဉ္ဇန္တံ အာသနံ ဝါ ရက္ခေယျ, ဓုတင်္ဂဘေဒတော ယာဝ ဘောဇနပရိယောသာနာ န ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ[Pg.96]. ဘောဇနံ ဝါ ရက္ခေယျ ဓုတင်္ဂဘေဒတော, အဘုဉ္ဇိယမာနံ ယာဝ ဘုဉ္ဇိတုံ နာရဘတိ, တာဝ ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ယသ္မာ တယိဒံ ဒွယံ ဣဓ နတ္ထိ, တသ္မာ ဝတ္တကရဏံ ဓုတင်္ဂံ န ရက္ခတီတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘အယဉ္စာ’’တိအာဒိ. ‘‘ဘေသဇ္ဇတ္ထမေဝါ’’တိ ဣမိနာ ဘေသဇ္ဇပရိဘောဂဝသေနေဝ သပ္ပိအာဒီနိပိ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဒဿေတိ. အပ္ပာဗာဓတာတိ အရောဂတာ. အပ္ပာတင်္ကတာတိ အကိစ္ဆဇီဝိတာ သရီရဒုက္ခာဘာဝေါ. လဟုဋ္ဌာနန္တိ ကာယဿ လဟုပရိဝတ္တိတာ. ဗလန္တိ သရီရဗလံ. ဖာသုဝိဟာရောတိ သုခဝိဟာရော. သဗ္ဗမေတံ ဗဟုက္ခတ္တုံ ဘုဉ္ဇနပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇနဝိကာရပဋိက္ခေပပဒံ. ရုဇာတိ ရောဂါ. န ကမ္မမတ္တနောတိ အတ္တနော ယောဂကမ္မံ ပုရေဘတ္တံ, ပစ္ဆာဘတ္တဉ္စ န ပရိဟာပေတိ, ဗဟုသော ဘောဇနေ အဗျာဝဋဘာဝတော, အရောဂဘာဝတော စာတိ အဓိပ္ပာယော. 28. “非一座食”(Nānāsanabhojana)是在多个座位上进食，其义为：非仅一坐而食，而是在各个不同的座位上受用食物。“适宜”(Patirūpa)指合宜，不应令其停止。“可行”(Vattaṃ kātuṃ vaṭṭati)指行此义务是适宜的。所谓“义务”(vatta)，即是对可敬者所应行之事。于此，为说明实践方法，而说彼上座部之言：“或应守护座位，或应守护食物”等。其义为：持一座食(ekāsanika)的比丘进食时，或应守护座位，以防头陀支被破坏，即是说直到用餐结束不应起身。或应守护食物，以防头陀支被破坏，其义为：当食物还未被食用时，只要还未开始吃，就可以起身。由于此二者于此皆无，故行此义务不破坏头陀支，此是其意。因此说“此亦”等。以“仅为医药故”(Bhesajjatthamevā)一句，显示了酥油等仅在作为药品受用时方为允许。“少病”(Appābādhatā)即无病。“少恼”(Appātaṅkatā)即生活无困难，身体无痛苦。“轻快”(Lahuṭṭhāna)即身体轻便。“有力”(Bala)即身力。“安乐住”(Phāsuvihāro)即安乐而住。所有这些词句，皆是为了遮止因多次进食而生起的病患。“病”(Rujā)即诸病。“不废事业”(Na kammamattano)指不令自己食前、食后的修行事业减损，其意为：因不为多次进食而劳烦，且身体无病。 ဣတိ ဧကာသနိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 一座食支论释义终。 ၆. ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 6. 钵食支论释义 ၂၉. အပ္ပဋိကူလံ ကတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ ပဋိကူလဿ ဘုတ္တဿ အဂဏှနမ္ပိ သိယာတိ အဓိပ္ပာယော. ပမာဏယုတ္တမေဝ ဂဏှိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဧကဘာဇနမေဝ ဂဏှာမီ’’တိ ဗဟုံ ဂဟေတွာ န ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ. နာနာရသတဏှာဝိနောဒနန္တိ နာနာရသဘောဇနေ တဏှာယ ဝိနောဒနံ. အတြ အတြ နာနာဘာဇနေ ဌိတေ နာနာရသေ ဣစ္ဆာ ဧတဿာတိ အတြိစ္ဆော, တဿ ဘာဝေါ အတြိစ္ဆတာ, တဿာ အတြိစ္ဆတာယ ပဟာနံ. အာဟာရေ ပယောဇနမတ္တဒဿိတာတိ အသမ္ဘိန္နနာနာရသေ ဂေဓံ အကတွာ အာဟာရေ သတ္ထာရာ အနုညာတပယောဇနမတ္တဒဿိတာ. ဝိသုံ ဝိသုံ ဘာဇနေသု ဌိတာနိ ဗျဉ္ဇနာနိ ဂဏှတော တတ္ထ တတ္ထ သာဘောဂတာယ သိယာ ဝိက္ခိတ္တဘောဇိတာ, န တထာ ဣမဿ ဧကပတ္တဂတသညိနောတိ ဝုတ္တံ ‘‘အဝိက္ခိတ္တဘောဇိတာ’’တိ. ဩက္ခိတ္တလောစနောတိ ပတ္တသညိတာယ ဟေဋ္ဌာခိတ္တစက္ခု. ပရိဘုဉ္ဇေယျာတိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကုဏေယျ. 29. 作不厌恶想而食是适当的。其意为：已食之厌恶食，亦或有不安住（呕吐）的情况。“应适量取”，即应适量地取，秉持“我只取一钵”之念，不应多取而丢弃。“去除对种种味道的渴爱”，指去除对种种味道食物的渴爱。对各别器皿中的各种味道生起欲求，是为“极欲者”（atriccha）；其状态为“极欲性”（atricchatā）；此乃舍断此极欲性。“于食中唯见其利”，指不对未混合的各种味道生起贪婪，只见到导师所允许的食物之利益。“食不散乱”，指：从各别器皿中取菜肴者，会因于彼彼处享用而散乱地食，但此（持钵食者）具一钵想，故不如是，是为“食不散乱”。“垂视”，指因念于钵而眼目下垂。“可以食用”，指能够食用。 ဣတိ ပတ္တပိဏ္ဍိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 钵食支论释义终。 ၇. ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 7. 食后不再食支论释义 ၃၀. ဘုဉ္ဇန္တဿ [Pg.97] ယံ ဥပနီတံ, တဿ ပဋိက္ခေပေန တံ အတိရိတ္တံ ဘောဇနန္တိ အတိရိတ္တဘောဇနံ. ပုန ဘောဇနံ ကပ္ပိယံ ကာရေတွာ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, တဗ္ဗိသယတ္တာ ဣမဿ ဓုတင်္ဂဿ. တေနာဟ ‘‘ဣဒမဿ ဝိဓာန’’န္တိ. ယသ္မိံ ဘောဇနေတိ ယသ္မိံ ဘုဉ္ဇိယမာနေ ဘောဇနေ. တဒေဝ ဘုဉ္ဇတိ, န အညံ. အနတိရိတ္တဘောဇနပစ္စယာ အာပတ္တိ အနတိရိတ္တဘောဇနာပတ္တိ, တတော ဒူရီဘာဝေါ အနာပဇ္ဇနံ. ဩဒရိကတ္တံ ဃသ္မရဘာဝေါ ကုစ္ဆိပူရကတာ, တဿ အဘာဝေါ ဧကပိဏ္ဍေနာပိ ယာပနတော. နိရာမိသသန္နိဓိတာ နိဟိတဿ အဘုဉ္ဇနတော. ပုန ပရိယေသနဝသေန ပရိယေသနာယ ခေဒံ န ယာတိ. အဘိသလ္လေခကာနံ သန္တောသဂုဏာဒီနံ ဝုဒ္ဓိယာ သဉ္ဇနနံ သန္တောသဂုဏာဒိဝုဍ္ဎိသဉ္ဇနနံ. ဣဒန္တိ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂံ. 30. 当正在进食者拒绝了所供养的食物时，该食物即为“剩余食”（atirittabhojanaṃ）。不应再使食物成为允许（kappiya）而食之，因为这是此头陀支的范围。所以说“这是它的规定”。“于何食”，指正在食用的食物。只吃这种食物，不吃其他的食物。因食非剩余食而生起罪过，是为“非剩余食罪”（anatirittabhojanāpatti）；远离此即不犯罪。能断除贪食（odarikattaṃ）、饕餮（ghasmarabhāva）、填满肚子（kucchipūrakatā），因一抟食亦能维生。因不食已放下之物，故无贮藏美食（nirāmisasannidhitā）。不再为了寻找食物而感到疲劳。能使修习苦行者（abhisallekhaka）的知足等德增长，是为“增长知足等德”（santosaguṇādivuḍḍhisañjananaṃ）。此即“食后不再食支”。 ဣတိ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 食后不再食支论释义终。 ၈. အာရညိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 8. 林居支论释义 ၃၁. ဂါမန္တသေနာသနံ ပဟာယ အရညေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဂါမန္တံ, အရညဉ္စ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ သဒ္ဓိံ ဥပစာရေနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဂါမပရိယာပန္နတ္တာ ဂါမန္တသေနာသနဿ ‘‘ဂါမောယေဝ ဂါမန္တသေနာသန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယော ကောစိ သတ္ထောပိ ဂါမော နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣန္ဒခီလာတိ ဥမ္မာရာ. တဿာတိ လေဍ္ဍုပါတဿ. ဝိနယပရိယာယေန အရညလက္ခဏံ အဒိန္နာဒါနပါရာဇိကေ (ပါရာ. ၉၂) အာဂတံ. တတ္ထ ဟိ ‘‘ဂါမာ ဝါ အရညာ ဝါ’’တိ အနဝသေသတော အဝဟာရဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟေ တဒုဘယံ အသင်္ကရတော ဒဿေတုံ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဂါမူပစာရော ဟိ လောကေ ဂါမသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆတီတိ. နိပ္ပရိယာယတော ပန ဂါမဝိနိမုတ္တံ ဌာနံ အရညမေဝ ဟောတီတိ အဘိဓမ္မေ (ဝိဘ. ၅၂၉) ဂါမာ ‘‘နိက္ခမိတွာ ဗဟိ ဣန္ဒခီလာ, သဗ္ဗမေတံ အရည’’န္တိ ဝုတ္တံ. သုတ္တန္တိကပရိယာယေန အာရညကသိက္ခာပဒေ (ပါရာ. ၆၅၄) ‘‘ပဉ္စဓနုသတိကံ ပစ္ဆိမ’’န္တိ အာဂတံ အာရညိကံ ဘိက္ခုံ သန္ဓာယ. န ဟိ သော ဝိနယပရိယာယိကေ ‘‘အရညေ ဝသနတော အာရညိကော ပန္တသေနာသနော’’တိ သုတ္တေ ဝုတ္တော. အယဉ္စ သုတ္တသံဝဏ္ဏနာတိ ဣဓ သဗ္ဗတ္ထ သုတ္တန္တကထာဝ [Pg.98] ပမာဏံ. တသ္မာ တတ္ထ အာဂတမေဝ လက္ခဏံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘တံ အာရောပိတေန အာစရိယဓနုနာ’’တိအာဒိနာ မိနနဝိဓိံ အာဟ. တေနေဝ ဟိ မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာနယောဝ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၉၆) ဣဒမေတ္ထ ပမာဏန္တိ စ ဝုတ္တော. 31. “应当舍弃村边的住处，在森林中令黎明升起。”于此，为了如实地显示村庄与森林，而以“于彼，连同其近邻区”等语开始。由于村边的住处包含在村庄之内，故说“村边的住处就是村庄”。任何商队营地也称为村庄。门柱即是门槛。“彼”是指一投石所及之处。根据律的说法，森林的定义见于不与取波罗夷(pārājika)。于彼，为无遗漏地涵盖“从村庄或从森林”的偷盗地点，并为无混淆地显示此二者，故说“除了村庄……”等语。因为在世间，村庄的近邻区就算作村庄。但从绝对意义上说，脱离村庄的地方才是森林，故在阿毗达摩(abhidhamma)（《分别论》529）中说：“从村庄出来，在门柱之外，所有这些都是森林。”根据经的说法，在林居学处(sikkhāpada)中，针对林居比丘(bhikkhu)而言，有“最后（的距离）为五百弓”的说法。诚然，他并非因居住在依律说法（所定义）的森林中，而在经中被称为“林居者、住于边地卧坐处者”。此乃经之释义，故于此处，处处以经说为准。因此，为显示应当采用那里所说的定义，而以“以彼所张设的导师之弓……”等语说明了测量的方法。正因如此，亦说《中部》义注的方法于此处为标准。 တတော တတော မဂ္ဂန္တိ တတ္ထ တတ္ထ ခုဒ္ဒကမဂ္ဂံ ပိဒဟတိ. ဓုတင်္ဂသုဒ္ဓိကေန ဓုတင်္ဂသောဓနပသုတေန. ယထာပရိစ္ဆိန္နေ ကာလေတိ ဥက္ကဋ္ဌဿ တယောပိ ဥတူ, မဇ္ဈိမဿ ဒွေ, မုဒုကဿ ဧကော ဥတု. တတ္ထပိ ဓုတင်္ဂံ န ဘိဇ္ဇတိ သဥဿာဟတ္တာ. နိပဇ္ဇိတွာ ဂမိဿာမာတိ စိတ္တဿ သိထိလဘာဝေန ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တံ. အရညသညံ မနသိ ကရောန္တောတိ ‘‘အဟံ ဝိဝေကဝါသံ ဝသိဿာမိ, ယထာလဒ္ဓေါဝ ကာယဝိဝေကော သာတ္ထကော ကာတဗ္ဗော’’တိ မနသိကာရသဗ္ဘာဝတော ‘‘ဘဗ္ဗော…ပေ… ရက္ခိတု’’န္တိ ဝုတ္တံ. အဿ အာရညိကဿ စိတ္တံ န ဝိက္ခိပန္တိ အာပါထမနုပဂမနတော. ဝိဂတသန္တာသော ဟောတိ ဝိဝေကပရိစယတော. ဇီဝိတနိကန္တိံ ဇဟတိ ဗဟုပရိဿယေ အရညေ နိဝါသေနေဝ မရဏဘယဿ ဒူရီကရဏတော. ပဝိဝေကသုခရသံ အဿာဒေတိ အနုဘဝတိ ဇနသံသဂ္ဂါဘာဝတော. အာရာဓယန္တောတိ အနုနယန္တော. ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပတ္တိယာ ဝိဝေကဿ အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော အာရညိကင်္ဂယောဂိနော ဝါဟနသဒိသန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘အဝသေသဓုတာယုဓော’’တိ, အဝသိဋ္ဌဓုတဓမ္မာယုဓောတိ အတ္ထော. “从彼彼道”是指他处处关闭小径。“以头陀支清净”是指致力于净化头陀支。“在限定的时间内”是指：对于上等者，是所有三季；对于中等者，是两季；对于下等者，是一季。即使如此，由于有热忱，头陀支不被破坏。据说，由于“我躺下后再去”这种心的松懈，头陀支就被破坏了。“作意林野想”是说，由于存在这样的作意：“我将住于远离，应善用已得的身远离”，故说“他堪能……守护”。此林居者的心不散乱，因为不进入感官领域。他无有恐惧，因为熟悉远离。他舍弃对生命的渴求，因为住在危险众多的林野中，就已远离了对死亡的恐惧。他品尝、体验远离之乐味，因为不与人交往。“令喜”即是“随顺”。因为如教奉行，且远离是其立足处，故林居支对行者而言犹如车乘，因此说“具足剩余的头陀武器”，意思是具足剩余的头陀法之武器。 ဣတိ အာရညိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 林居支论释义终。 ၉. ရုက္ခမူလိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 9. 树下住支论释义 ၃၂. ဆန္နန္တိ ဣဋ္ဌကာဆဒနာဒီဟိ ဆာဒိတံ, အာဝသထန္တိ အတ္ထော. သီမန္တရိကရုက္ခောတိ ဒွိန္နံ ရာဇူနံ ရဇ္ဇသီမာယ ဌိတရုက္ခော. တတ္ထ ဟိ တေသံ ရာဇူနံ ဗလကာယော ဥပဂန္တွာ အန္တရန္တရာ ယုဒ္ဓံ ကရေယျ, စောရာပိ ပါရိပန္ထိကာ သမောသရန္တာ ဘိက္ခုဿ သုခေန နိသီဒိတုံ န ဒေန္တိ. စေတိယရုက္ခော ‘‘ဒေဝတာဓိဋ္ဌိတော’’တိ မနုဿေဟိ သမ္မတရုက္ခော ပူဇေတုံ ဥပဂတေဟိ မနုဿေဟိ အဝိဝိတ္တော ဟောတိ. နိယျာသရုက္ခော သဇ္ဇရုက္ခာဒိ. ဝဂ္ဂုလိရုက္ခော ဝဂ္ဂုလိနိသေဝိတော. သီမန္တရိကရုက္ခာဒယော သပရိဿယာ, ဒုလ္လဘဝိဝေကာ စာတိ အာဟ ‘‘ဣမေ ရုက္ခေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ’’တိ. ပဏ္ဏသဋန္တိ [Pg.99] ရုက္ခတော ပတိတပဏ္ဏံ. ပဋိစ္ဆန္နေ ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ ရုက္ခမူလိကဘာဝဿ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ. ဆန္နေ ဝါသကပ္ပနာ ဓမ္မဿဝနာဒီနမတ္ထာယပိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘ဇာနိတွာ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပိတမတ္တေ’’တိ ဝုတ္တံ. 32. “有覆”是指用砖瓦等覆盖物遮蔽，意思是住处。“边界树”指立于两国国王疆界上的树。在那里，那些国王的军队会时常前来交战，盗贼和路匪也会聚集，不让比丘安稳地坐。“塔庙树”是人们认为“有天神居住”的树，因前来礼拜的人们而不得僻静。“有树脂的树”是指娑罗树等。“蝙蝠树”是指有蝙蝠栖息的树。因为边界树等有危险，且难得僻静，所以说“应避开这些树”。“叶棚”指从树上掉落的树叶（所构成）。应坐在隐蔽处，以遮蔽自己是树下住者的身份。在有覆盖处安住，也是为了听法等目的。因此说“仅在知道黎明已升起时，便当离去”。 အဘိဏှံ တရုပဏ္ဏဝိကာရဒဿနေနာတိ အဘိက္ခဏံ တရူသု, တရူနံ ဝါ ပဏ္ဏေသု ဝိကာရဿ ခဏဘင်္ဂဿ ဒဿနေန. သေနာသနမစ္ဆေရကမ္မာရာမတာနန္တိ အာဝါသမစ္ဆရိယနဝကမ္မရတဘာဝါနံ. ဒေဝတာဟီတိ ရုက္ခဒေဝတာဟိ. တာပိ ဟိ ရုက္ခဋ္ဌဝိမာနေသု ဝသန္တိယော ရုက္ခေသု ဝသန္တိ. အယမ္ပိ ရုက္ခေတိ သဟဝါသိတာ. ဝဏ္ဏိတောတိ ‘‘အပ္ပာနိ စေဝါ’’တိအာဒိနာ ပသံသိတော. ‘‘ရုက္ခမူလသေနာသနံ နိဿာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာ’’တိ (မဟာဝ. ၇၃, ၁၂၈) ဧဝံ နိဿယောတိ စ ဘာသိတော. အဘိရတ္တာနိ တရုဏကာလေ, နီလာနိ မဇ္ဈိမကာလေ, ပဏ္ဍူနိ ဇိဏ္ဏကာလေ. ပတိတာနိ မိလာယနဝသေန. ဧဝံ ပဿန္တော တရုပဏ္ဏာနိ ပစ္စက္ခတော ဧဝ နိစ္စသညံ ပနူဒတိ ပဇဟတိ, အနိစ္စသညာ ဧဝဿ သဏ္ဌာတိ. ယသ္မာ ဘဂဝတော ဇာတိဗောဓိဓမ္မစက္ကပဝတ္တနပရိနိဗ္ဗာနာနိ ရုက္ခမူလေယေဝ ဇာတာနိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဗုဒ္ဓဒါယဇ္ဇံ ရုက္ခမူလ’’န္တိ. “以恒常得见树叶变化”是指，时常看见树木或树叶的变化，即刹那坏灭的现象。“对卧坐处吝啬与对工作的喜爱”是指对住所吝啬和喜爱新营造的状态。“与天神”是指与树神。因为她们住在依树而有的天宫中，也就是住在树中。此比丘亦住于树中，故为同住者。“被赞叹”是指被“即使是少量……”等语所称赞。“出家是依止于树下卧坐处”（《大品》73, 128），如此，它也被称为“依止”。嫩时为红色，壮时为深绿色，老时为黄色。落下是由于枯萎。如是观察树叶，他便能亲见地去除、舍弃常想，而无常想得以确立。因为世尊的诞生、觉悟、转法轮和般涅槃都发生在树下，所以说“树下是佛的遗产”。 ဣတိ ရုက္ခမူလိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 树下住支论释义竟。 ၁၀. အဗ္ဘောကာသိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 10. 露地住支论释义 ၃၃. ‘‘ရုက္ခမူလံ ပဋိက္ခိပါမီ’’တိ ဧတ္တကေ ဝုတ္တေ ဆန္နံ အပ္ပဋိက္ခိတ္တမေဝ ဟောတီတိ ‘‘ဆန္နဉ္စ ရုက္ခမူလဉ္စ ပဋိက္ခိပါမီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဓုတင်္ဂဿ သဗ္ဗသော ပဋိယောဂိပဋိက္ခေပေန ဟိ သမာဒါနံ ဣဇ္ဈတိ, နော အညထာတိ. ‘‘ဓမ္မဿဝနာယာ’’တိ ဣမိနာဝ ဓမ္မံ ကထေန္တေနာပိ ဥပေါသထဒိဝသာဒီသု သုဏန္တာနံ စိတ္တာနုရက္ခဏတ္ထံ တေဟိ ယာစိတေန ဆန္နံ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဓမ္မံ ပန ကထေတွာ အဗ္ဘောကာသောဝ ဂန္တဗ္ဗော. ရုက္ခမူလိကဿာပိ ဧသေဝ နယော. ဥပေါသထတ္ထာယာတိ ဥပေါသထကမ္မာယ. ဥဒ္ဒိသန္တေနာတိ ပရေသံ ဥဒ္ဒေသံ ဒေန္တေန. ဥဒ္ဒိသာပေန္တေနာတိ သယံ ဥဒ္ဒေသံ ဂဏှန္တေန. မဂ္ဂမဇ္ဈေ ဌိတံ သာလန္တိ သီဟဠဒီပေ ဝိယ မဂ္ဂါ အနောက္ကမ္မ ဥဇုကမေဝ ပဝိသိတဗ္ဗသာလံ. ဝေဂေန ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတိ အသာရုပ္ပတ္တာ. ယာဝ ဝဿူပရမာ ဌတွာ ဂန္တဗ္ဗံ, န တာဝ ဓုတင်္ဂဘေဒေါ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော. 33. “我拒绝树下。”若仅如是说，则有顶盖处实未被拒绝，故说：“我拒绝有顶盖处和树下。”诚然，头陀支的受持，是通过完全舍离其对治法才能成就，否则不然。“为了听法”：此句是说，即使是说法者，在布萨日等日子里，为了守护听众的心，应其请求而进入有顶盖处是允许的；然而说法完毕后，仍应前往露地。树下住者亦同此理。“为了布萨”是指为了布萨羯磨。“教诵者”是指为他人诵念者。“受诵者”是指自己领受诵念者。“位于路中的堂舍”是指如狮子岛(Sīhaḷadīpa)那样，无须离开道路即可径直进入的堂舍。因其不适宜，故不应快速前往。其意为，可以安住至雨季结束再离开，在此期间头陀支不算被破坏。 ရုက္ခဿ [Pg.100] အန္တော နာမ ရုက္ခမူလံ. ပဗ္ဗတဿ ပန ပဗ္ဘာရသဒိသော ပဗ္ဗတပဒေသော. အစ္ဆန္နမရိယာဒန္တိ ယထာ ဝဿောဒကံ အန္တော န ပဝိသတိ, ဧဝံ ဆဒနသင်္ခေပေန ဥပရိ အကတမရိယာဒံ. အန္တော ပန ပဗ္ဘာရဿ ဝဿောဒကံ ပဝိသတိ စေ, အဗ္ဘောကာသသင်္ခေပမေဝါတိ တတ္ထ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သာခါမဏ္ဍပေါတိ ရုက္ခသာခါဟိ ဝိရဠစ္ဆန္နမဏ္ဍပေါ. ပီဌပဋော ခလိတ္ထဒ္ဓသာဋကော. “树的内部”即是树下。而“山的内部”则是指类似山洞的山区。“无遮蔽的界限”是指上方没有设置能阻止雨水进入内部的顶盖式界限。但若雨水能进入山洞内部，则计为露地，可以进入。“枝棚”是用树枝稀疏搭盖的棚子。“座垫布”是上浆的硬布。 ပဝိဋ္ဌက္ခဏေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ ယထာဝုတ္တပဗ္ဘာရာဒိကေ ဌပေတွာတိ အဓိပ္ပာယော. ဇာနိတွာတိ ဓမ္မဿဝနာဒိအတ္ထံ ဆန္နံ ရုက္ခမူလံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နော ‘‘ဣဒါနိ အရုဏော ဥဋ္ဌဟတီ’’တိ ဇာနိတွာ. ရုက္ခမူလေပိ ကတ္ထစိ အတ္ထေဝ နိဝါသဖာသုကတာတိ သိယာ တတ္ထ အာသင်္ဂပုဗ္ဗကော အာဝါသပလိဗောဓော, န ပန အဗ္ဘောကာသေတိ ဣဓေဝ အာဝါသပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေါ အာနိသံသော ဝုတ္တော. ပသံသာယာနုရူပတာတိ အနိကေတာတိ ဝုတ္တပသံသာယ အနာလယဘာဝေန အနုစ္ဆဝိကတာ. နိဿင်္ဂတာတိ အာဝါသပရိဂ္ဂဟာဘာဝေနေဝ တတ္ထ နိဿင်္ဂတာ. အသုကဒိသာယ ဝသနဋ္ဌာနံ နတ္ထိ, တသ္မာ တတ္ထ ဂန္တုံ နေဝ သက္ကာတိ ဧဒိသဿ ပရိဝိတက္ကဿ အဘာဝတော စာတုဒ္ဒိသော. မိဂဘူတေနာတိ ပရိဂ္ဂဟာဘာဝေန မိဂဿ ဝိယ ဘူတေန. သိတောတိ နိဿိတော. ဝိန္ဒတီတိ လဘတိ. 其意为，除了前述的山洞等情况外，一进入（有顶盖的住处），头陀支即被破坏。“了知后”是指：为了听法等而进入有顶盖的住处或树下，坐下后，了知“现在黎明将要升起”。即使在树下，有时也会有居住的舒适，因此可能会产生先前对住处执著所造成的障碍；但在露天处则不会。此处所说的正是断除住处障碍的功德。“与赞叹相应”是指，因无所依恋，而与“无家”（aniketa）的赞叹相应。“无牵挂”是指，正因为不拥有住处，所以无所牵挂。因为没有“某某方所没有我的住处，因此不能去”这样的思虑，所以是“四方行者”（cātuddisa）。“如鹿而住”是指，因无所拥有而如鹿一般。“Sito”是“nissito”（依止）的意思。“Vindati”是“labhati”（获得）的意思。 ဣတိ အဗ္ဘောကာသိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 露地住支论的释义终。 ၁၁. သောသာနိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 11. 冢间住支论的释义 ၃၄. န သုသာနန္တိ အသုသာနံ. အညတ္ထော န-ကာရော, သုသာနလက္ခဏရဟိတံ ဝသနဋ္ဌာနန္တိ အဓိပ္ပာယော. န တတ္ထာတိ ‘‘သုသာန’’န္တိ ဝဝတ္ထပိတမတ္တေ ဌာနေ န ဝသိတဗ္ဗံ. န ဟိ နာမမတ္တေန သုသာနလက္ခဏံ သိဇ္ဈတိ. တေနာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ. ဈာပိတကာလတော ပန ပဋ္ဌာယ…ပေ… သုသာနမေဝ ဆဝေန သယိတမတ္တာယ သုသာနလက္ခဏပ္ပတ္တိတော. ဆဝသယနံ ဟိ ‘‘သုသာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. 34. “非冢间”（Na susānaṃ）即`asusānaṃ`。否定词“na”有另一层含义，意指缺乏冢间特征的住处。不应住在仅被指定为“冢间”的地方，因为仅凭名称，并不能构成冢间的特征。因此说“诚然不……”等。但从火化之时起，仅因有尸体躺卧而达到冢间的特征，（该处）便真正成为冢间。因为尸体躺卧之处即被称为“冢间”。 သောသာနိကေန နာမ အပ္ပကိစ္စေန သလ္လဟုကဝုတ္တိနာ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘တသ္မိံ ပန ဝသန္တေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဂရုကန္တိ ဒုပ္ပရိဟာရံ. တမေဝ ဟိ ဒုပ္ပရိဟာရဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဥပ္ပန္နပရိဿယဝိဃာတတ္ထာယာတိ [Pg.101] ‘‘သုသာနံ နာမ မနုဿရာဟဿေယျက’’န္တိ စောရာ ကတကမ္မာပိ အကတကမ္မာပိ ဩသရန္တိ, တတ္ထ စောရေသု ဘဏ္ဍသာမိကေ ဒိသွာ ဘိက္ခုသမီပေ ဘဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာတေသု မနုဿာ ဘိက္ခုံ ‘‘စောရော’’တိ ဂဟေတွာ ပေါထေယျုံ, တသ္မာ ဝိဟာရေ သံဃတ္ထေရံ ဝါ ဂေါစရဂါမေ ရညာ နိယုတ္တံ ရာဇယုတ္တကံ ဝါ အတ္တနော သောသာနိကဘာဝံ ဇာနာပေတွာ ယထာ တာဒိသော, အညော ဝါ ပရိဿယော န ဟောတိ, တထာ အပ္ပမတ္တေန ဝသိတဗ္ဗံ. စင်္ကမန္တဿ ယဒါ အာဠဟနံ အဘိမုခံ န ဟောတိ, တဒါပိ သံဝေဂဇနနတ္ထံ တတ္ထ ဒိဋ္ဌိ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ‘‘အဒ္ဓက္ခိကေန အာဠဟနံ ဩလောကေန္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. 为显示冢间住者应当少务、生活轻简，故说“但住于彼处时……”等。“沉重”是指难以照管。为显示此难以照管的状态，故说“是故……”等。“为消除彼处已生的危难与障碍”是指：“所谓的冢间，是人们的隐秘处”，盗贼无论作案与否都会出没。在那里，若盗贼见到物主，将赃物丢弃在比丘附近后逃跑，人们可能会抓住比丘，称其为“盗贼”而殴打他。因此，应当在寺院向僧团长老，或在乞食村向国王委任的官吏，告知自己冢间住者的身份，以便那样的或其他危难不致发生，并应不放逸地安住。为显示即使经行时火葬场不在正前方，也应为了生起悚惧感而将目光投向那里，故说“以半眼看火葬场……”。 ဥပ္ပထမဂ္ဂေန ဂန္တဗ္ဗံ အတ္တနော သောသာနိကဘာဝဿ အပါကဋဘာဝတ္ထံ. အာရမ္မဏန္တိ တသ္မိံ သုသာနေ ‘‘အယံ ဝမ္မိကော, အယံ ရုက္ခော, အယံ ခါဏုကော’’တိအာဒိနာ ဒိဝါယေဝ အာရမ္မဏံ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗံ. ဘယာနကန္တိ ဘယဇနကံ ဝမ္မိကာဒိံ. ကေနစိ လေဍ္ဍုပါသာဏာဒိနာ အာသန္နေ ဝိစရန္တီတိ န ပဟရိတဗ္ဗာ. တိလပိဋ္ဌံ ဝုစ္စတိ ပလလံ. မာသမိဿံ ဘတ္တံ မာသဘတ္တံ. ဂုဠာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန တိလသံဂုဠိကာဒိဃနပူဝဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ. ကုလဂေဟံ န ပဝိသိတဗ္ဗန္တိ ပေတဓူမေန ဝါသိတတ္တာ, ပိသာစာနုဗန္ဓတ္တာ စ ကုလဂေဟဿ အဗ္ဘန္တရံ န ပဝိသိတဗ္ဗံ. ဒေဝသိကံ ဆဝဍာဟော ဓုဝဍာဟော. မတဉာတကာနံ တတ္ထ ဂန္တွာ ဒေဝသိကံ ရောဒနံ ဓုဝရောဒနံ. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘ဈာပိတကာလတော ပန ပဋ္ဌာယာ’’တိ ဝုတ္တနယေန. ‘‘ပစ္ဆိမယာမေ ပဋိက္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣစ္ဆိတတ္တာ ‘‘သုသာနံ အဂတဒိဝသေ’’တိ အင်္ဂုတ္တရဘာဏကာ. 为了不暴露自己冢间住者的身份，应当走偏僻小路。“所缘”是指，白天就应在冢间确定所缘，如：“这是蚁丘，这是树，这是树桩”等。“恐怖”是指能引生恐惧的蚁丘等物。不应用土块、石块等击打任何在附近游荡者。芝麻酱（palalaṃ）被称为芝麻粉（tilapiṭṭhaṃ）。“豆饭”是指混有豆子的饭。“糖蜜等”中的“等”字，也包含芝麻糖丸等硬饼。“不应进入俗家”是指，因身染亡者之烟气，且有食尸鬼跟随，故不应进入俗家的阿邦答勒（abbhantaraṃ）。每日焚尸即是“恒常焚烧”。亡者亲属前往彼处每日哭泣即是“恒常哭泣”。“如前所述之理”是指“但从火化之时起……”所说之理。因为希望“可以在后夜时分返回”，所以《增支部》的诵者们说“在不去冢间的日子里”（可以这样做）。 သုသာနေ နိစ္စကာလံ သိဝထိကဒဿနေန မရဏဿတိပဋိလာဘော. တတော ဧဝ အပ္ပမာဒဝိဟာရိတာ. တတ္ထ ဆဍ္ဍိတဿ မတကဠေဝရဿ ဒဿနေန အသုဘနိမိတ္တာဓိဂမော. တတော ဧဝ ကာမရာဂဝိနောဒနံ. ဗဟုလံ သရီရဿ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆဘာဝသလ္လက္ခဏတော အဘိဏှံ ကာယသဘာဝဒဿနံ. တတော မရဏဿတိပဋိလာဘတော စ သံဝေဂဗဟုလတာ. ဗျာဓိကာနံ, ဇရာဇိဏ္ဏာနဉ္စ မတာနံ တတ္ထ ဒဿနေန အာရောဂျယောဗ္ဗနဇီဝိတမဒပ္ပဟာနံ. ခုဒ္ဒကဿ, မဟတော စ ဘယဿ အဘိဘဝနတော ဘယဘေရဝသဟနတာ. သံဝိဂ္ဂဿ ယောနိသော ပဒဟနံ သမ္ဘဝတီတိ အမနုဿာနံ ဂရုဘာဝနီယတာ. နိဒ္ဒါဂတမ္ပီတိ သုတ္တမ္ပိ, သုပိနန္တေပီတိ အဓိပ္ပာယော. 在冢间恒常观看尸体，能获得死随念。由此便能安住于不放逸。观看在那里被丢弃的死尸，能证得不净相。由此便能遣除欲贪。通过时常标注身体不净、恶臭、可厌的状态，能恒常洞见身体的实相。由此，以及从获得死随念，能常生悚惧。在那里观看病死者、老死者的尸体，能舍弃对健康、青春和生命的骄慢。通过克服小大恐怖，能忍受恐惧和怖畏。因为心生悚惧者可能作如理精进，故能为非人所敬重。“即使入眠”是指即使睡着，其意也指“即使在梦中”。 ဣတိ သောသာနိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 冢间住支论之释义终。 ၁၂. ယထာသန္ထတိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 12. 随处住支论之释义 ၃၅. သေနာသနဂါဟဏေ [Pg.102] ပရေ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဂဟဏံ, ‘‘ဣဒံ သုန္ဒရံ, ဣဒံ န သုန္ဒရ’’န္တိ ပရိတုလယိတွာ ပုစ္ဆနာ, ဩလောကနာ စ သေနာသနလောလုပ္ပံ. တုဋ္ဌဗ္ဗန္တိ တုဿိတဗ္ဗံ. ဝိဟာရဿ ပရိယန္တဘာဝေန ဒူရေတိ ဝါ ဗဟူနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနာဒီနံ အစ္စာသန္နေတိ ဝါ ပုစ္ဆိတုံ န လဘတိ, ပုစ္ဆနေနပိဿ ဓုတင်္ဂဿ သံကိလိဿနတော. ဩလောကေတုန္တိ လောလုပ္ပဝသေန ပဿိတုံ. သစဿ တံ န ရုစ္စတီတိ အဿ ယထာသန္ထတိကဿ တံ ယထာဂါဟိတံ သေနာသနံ အဖာသုကဘာဝေန သစေ န ရုစ္စတိ, မုဒုကဿ အသတိ ရောဂေ ယထာဂါဟိတံ ပဟာယ အညဿ သေနာသနဿ ဂဟဏံ လောလုပ္ပံ, မဇ္ဈိမဿ ဂန္တွာ ဩလောကနာ, ဥက္ကဋ္ဌဿ ပုစ္ဆနာ. သဗ္ဗေသမ္ပိ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဂဟဏေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. 35. 在领受住处时，让别人起来后自己占据，或者比较“这个好，那个不好”而加以询问、察看，都是对住处的贪求。应当知足。因为住处在寺院的边缘而遥远，或离众人集会之处太近等，行者不应询问，因为询问也会染污此头陀支。“察看”是指以贪求之心去看。如果他不喜欢，即这位随处住者因为不舒适而不喜欢他所领受的住处，那么：对于下品行者，若无疾病，舍弃已领受的而另取住处是贪求；对于中品行者，前去察看是贪求；对于上品行者，询问是贪求。对于所有行者，若让别人起来后自己占据，则无须多言。 ဥပဋ္ဌာပနီယာနမ္ပိ အနုဋ္ဌာပနေန သဗြဟ္မစာရီနံ ဟိတေသိတာ. တာယ ကရုဏာဝိဟာရာနုဂုဏတာ. သုန္ဒရာသုန္ဒရဝိဘာဂါကရဏတော ဟီနပဏီတဝိကပ္ပပရိစ္စာဂေါ. တေန တာဒိလက္ခဏာနုဂုဏတာ. တတော ဧဝ အနုရောဓဝိရောဓပ္ပဟာနံ. ဒွါရပိဒဟနံ ဩကာသာဒါနတော. ယထာသန္ထတရာမတန္တိ ယထာဂါဟိတေ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌေ သေနာသနေ အဘိရတဘာဝံ. 不令应起座者起座，是为同梵行者寻求利益。由此，随顺于悲住。因不作好坏之分，故舍弃了高下之想。由此，随顺于如是之相。正因此，断除了随顺与违逆。由于不给（烦恼）可乘之机，此即关闭（诸）门。“乐于随处而住”是指对已领受、已指定的住处感到喜悦。 ဣတိ ယထာသန္ထတိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 随处住支论之释义终。 ၁၃. နေသဇ္ဇိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ 13. 常坐支论之释义 ၃၆. သေယျန္တိ ဣရိယာပထလက္ခဏံ သေယျံ. တပ္ပဋိက္ခေပေနေဝ ဟိ တဒတ္ထာ ‘‘မဉ္စော ဘိသီ’’တိ ဧဝမာဒိကာ (စူဠဝ. ၃၂၁, ၃၂၂) သေယျာ ပဋိက္ခိတ္တာ ဧဝ ဟောန္တိ. ‘‘နေသဇ္ဇိကော’’တိ စ သယနံ ပဋိက္ခိပိတွာ နိသဇ္ဇာယ ဧဝ ဝိဟရိတုံ သီလမဿာတိ ဣမဿ အတ္ထဿ ဣဓ အဓိပ္ပေတတ္တာ သေယျာ ဧဝေတ္ထ ပဋိယောဂိနီ, န ဣတရေ တထာ အနိဋ္ဌတ္တာ, အသမ္ဘဝတော စ. ကောသဇ္ဇပက္ခိယော ဟိ ဣရိယာပထော ဣဓ ပဋိယောဂိဘာဝေန ဣစ္ဆိတော, န ဣတရေ. န စ သက္ကာ ဌာနဂမနေဟိ ဝိနာ နိသဇ္ဇာယ ဧဝ ယာပေတုံ တထာ ပဝတ္တေတုန္တိ သေယျာဝေတ္ထ ပဋိယောဂိနီ. တေနာဟ ‘‘တေန ပနာ’’တိအာဒိ. စင်္ကမိတဗ္ဗံ န ‘‘နေသဇ္ဇိကော အဟ’’န္တိ သဗ္ဗရတ္တိံ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ဣရိယာပထန္တရာနုဂ္ဂဟိတော ဟိ ကာယော မနသိကာရက္ခမော ဟောတိ. 36. “卧”(seyya)是指以卧为特征的威仪。正是通过舍弃它，为它服务的“床(mañco)、垫(bhisī)”等（《小品》321, 322）卧具也被舍弃了。而“常坐者”(nesajjiko)，因为此处意指“舍弃躺卧，仅以坐姿生活为其戒”之义，所以卧姿才是其对治法，而非其他威仪，因为它们并非如此不被厌弃，也因为不可能（成为对治法）。此处所要对治的是属于懈怠一方的威仪，而非其他。而且，不可能离了行、住而仅以坐姿来维持并如此行事，因此卧姿才是其对治法。所以说“然而，以彼……”等。应当经行，不应认为“我是常坐者”而通宵静坐。因为身体为其他威仪所支持，才堪能作意。 စတ္တာရော [Pg.103] ပါဒါ, ပိဋ္ဌိအပဿယော စာတိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ ပဉ္စင်္ဂေါ. စတူဟိ အဋ္ဋနီဟိ, ပိဋ္ဌိအပဿယေန စ ပဉ္စင်္ဂေါတိ အပရေ. ဥဘောသု ပဿေသု ပိဋ္ဌိပဿေ စ ယထာသုခံ အပဿာယ ဝိဟရတော နေသဇ္ဇိကဿ ‘‘အနေသဇ္ဇိကတော ကော ဝိသေသော’’တိ ဂါဟံ နိဝါရေတုံ အဘယတ္ထေရော နိဒဿိတော ‘‘ထေရော အနာဂါမီ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ. 有四足及一靠背，以此五部分而为五支。另有人说，有四脚及一靠背而为五支。为防止常坐者随意倚靠两侧及背后而住，并产生“这与非常坐者有何差别？”的见解，故引用无畏长老(Abhayatthera)为例：“长老成为不还者后，般涅槃了。” ဥပစ္ဆေဒီယတိ ဧတေနာတိ ဥပစ္ဆေဒနန္တိ ဝိနိဗန္ဓုပစ္ဆေဒဿ သာဓကတမဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂသပ္ပာယတာ အလီနာနုဒ္ဓစ္စပက္ခိကတ္တာ နိသဇ္ဇာယ. တတော ဧဝ ပါသာဒိကဣရိယာပထတာ. ဝီရိယာရမ္ဘာနုကူလတာ ဝီရိယသမတာယောဇနဿ အနုစ္ဆဝိကတာ. တတော ဧဝ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ အနုဗြူဟနတာ. ပဏိဓာယာတိ ဌပေတွာ. တနုန္တိ ဥပရိမကာယံ. ဝိကမ္ပေတီတိ စာလေတိ, ဣစ္ဆာဝိဃာတံ ကရောတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဝတန္တိ ဓုတင်္ဂံ. “以此断除，故为断除”，应知此为断除束缚的最有效工具。因为坐姿有助于不昏沉、不掉举，故适合于一切业处的修习。正因此，威仪令人信乐。有助于发起精进，适合于策励平衡的精进。正因此，能增长正修行。“确立”是指建立。“身”指上身。“动摇”是指摇动，意为妨碍意愿。“律仪”指头陀支。 ဣတိ နေသဇ္ဇိကင်္ဂကထာဝဏ္ဏနာ. 常坐支论的释义终。 ဓုတင်္ဂပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ 头陀支杂论的释义 ၃၇. သေက္ခပုထုဇ္ဇနာနံ ဝသေန သိယာ ကုသလာနိ, ခီဏာသဝါနံ ဝသေန သိယာ အဗျာကတာနိ. တတ္ထ သေက္ခပုထုဇ္ဇနာ ပဋိပတ္တိပူရဏတ္ထံ, ခီဏာသဝါ ဖာသုဝိဟာရတ္ထံ ဓုတင်္ဂါနိ ပရိဟရန္တိ. အကုသလမ္ပိ ဓုတင်္ဂန္တိ အကုသလစိတ္တေနာပိ ဓုတင်္ဂသေဝနာ အတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော. တံ န ယုတ္တံ, ယေန အကုသလစိတ္တေန ပဗ္ဗဇိတဿ အာရညိကတ္တံ, တံ ဓုတင်္ဂံ နာမ န ဟောတိ. ကသ္မာ? လက္ခဏာဘာဝတော. ယံ ဟိဒံ ကိလေသာနံ ဓုနနတော ဓုတဿ ပုဂ္ဂလဿ, ဉာဏဿ, စေတနာယ ဝါ အင်္ဂတ္တံ, န တံ အကုသလဓမ္မေသု သမ္ဘဝတိ. တသ္မာ အရညဝါသာဒိမတ္တေန အာရညိကာဒယော တာဝ ဟောန္တု, အာရညိကင်္ဂါဒီနိ ပန န ဟောန္တီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘န မယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣမာနီတိ ဓုတင်္ဂါနိ. ဝုတ္တံ ဟေဋ္ဌာ ဝစနတ္ထနိဒ္ဒေသေ. န စ အကုသလေန ကောစိ ဓုတော နာမ ဟောတိ, ကိလေသာနံ ဓုနနဋ္ဌေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ယဿ ဘိက္ခုနော ဧတာနိ သမာဒါနာနိ အင်္ဂါနိ, ဧတေန ပဌမေနာပိ အတ္ထဝိကပ္ပေန ‘‘နတ္ထိ အကုသလံ ဓုတင်္ဂ’’န္တိ ဒဿေတိ. န စ အကုသလံ ကိဉ္စိ ဓုနာတီတိ အကုသလံ ကိဉ္စိ ပါပံ န စ ဓုနာတိ ဧဝ အပ္ပဋိပက္ခတော. ယေသံ သမာဒါနာနံ တံ အကုသလံ ဉာဏံ ဝိယ [Pg.104] အင်္ဂန္တိ ကတွာ တာနိ ဓုတင်္ဂါနီတိ ဝုစ္စေယျုံ. ဣမိနာ ဒုတိယေနာပိ အတ္ထဝိကပ္ပေန ‘‘နတ္ထိ အကုသလံ ဓုတင်္ဂ’’န္တိ ဒဿေတိ. နာပိ အကုသလန္တိအာဒိ တတိယအတ္ထဝိကပ္ပဝသေန ယောဇနာ. တသ္မာတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ နိဂမနံ. 37. 就有学与凡夫而言，头陀支可以是善的；就漏尽者而言，可以是无记的。其中，有学与凡夫为圆满修行而受持头陀支，漏尽者为安住而受持。“不善也是头陀支”，其意为，也存在以不善心行头陀支。此说不当。以不善心出家者的住阿兰若，不名为头陀支。为何？因其不具特征。此中，因其能抖落烦恼，而是已抖落烦恼的个人、或其智、或其思的支分，此在不善法中不可能存在。因此，仅凭住森林等，或可称为住森林者等，但并不成就住阿兰若支等。为示此义，故说“na maya…”等。此中“这些”指头陀支。此义已在前面的词义解释中述及。没有人因不善法而被称为“已抖落者”，意即因其抖落烦恼之义。若有比丘以此等受持为支分，依此第一种义理抉择，亦显示“无有不善的头陀支”。“不善法并不能抖落任何事物”，即是说，不善法因其并非对治法，故而确实不能抖落任何恶法。又，若某些受持是以不善法为支分——犹如（善法）以智为支分——而可被称为头陀支，依此第二种义理抉择，亦显示“无有不善的头陀支”。“亦非不善……”等，是依第三种义理抉择而连结。“是故……”等，是总结前述之义。 ယေသန္တိ အဘယဂိရိဝါသိကေ သန္ဓာယာဟ. တေ ဟိ ဓုတင်္ဂံ နာမ ပညတ္တီတိ ဝဒန္တိ. တထာ သတိ တဿ ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ကိလေသာနံ ဓုနနဋ္ဌောပိ န သိယာ, သမာဒါတဗ္ဗတာ စာတိ တေသံ ဝစနံ ပါဠိယာ ဝိရုဇ္ဈတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ကုသလတ္တိကဝိနိမုတ္တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ပညတ္တိပက္ခေ ဧတေ ဒေါသာ ဒုန္နိဝါရာ, တသ္မာ တံ တေသံ ဝစနံ န ဂဟေတဗ္ဗံ, ဝုတ္တနယော စေတနာပက္ခောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ဧတေ ဓုတဂုဏာ ကုသလတ္တိကေ ပဌမတတိယပဒသင်္ဂဟိတာ, တသ္မာ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အသံကိလိဋ္ဌသံကိလေသိကာတိ ဧဝံ သေသတိကဒုကပဒေဟိပိ နေသံ ယထာရဟံ သင်္ဂဟော ဝိဘာဝေတဗ္ဗော. “彼等”是针对无畏山(Abhayagiri)住者而说。他们实则说头陀支只是一种名言概念。果真如此，则因其于胜义中不存在，便无抖落烦恼之义，亦不可受持。为显示其说与圣典相违，故说“脱离善三法……”等。是故，由于在名言概念一方，此等过失难以避免，因此不应采纳他们的说法，其义为，应当采纳前述以思为首的说法。由于此等头陀功德为善三法中的第一与第三句所摄，因此它们或与乐受相应，或与不苦不乐受相应；或为异熟法法，或为非异熟非异熟法法；或为无取之取所缘法，或为无垢之有垢法。如是，亦应辨明它们如何相应地为其余的三法与二法句所摄。 ကာမံ သဗ္ဗောပိ အရဟာ ဓုတကိလေသော, ဣဓ ပန ဓုတင်္ဂသေဝနာမုခေန ကိလေသေ ဝိဓုနိတွာ ဌိတော ခီဏာသဝေါ ‘‘ဓုတကိလေသော ပုဂ္ဂလော’’တိ အဓိပ္ပေတော. တထာ သဗ္ဗောပိ အရိယမဂ္ဂေါ နိပ္ပရိယာယေန ကိလေသဓုနနော ဓမ္မော, ဝိသေသတော အဂ္ဂမဂ္ဂေါ. ပရိယာယေန ပန ဝိပဿနာဉာဏာဒိ. ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန ဓုတင်္ဂစေတနာသမ္ပယုတ္တဉာဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ဓုတံ ဒဿေတွာ ဓုတဝါဒေ ဒဿေတဗ္ဗေ ယသ္မာ ဓုတဝါဒဘေဒေန ဓုတော ဝိယ ဓုတဘေဒေန ဓုတဝါဒေါပိ ဒုဝိဓော, တသ္မာ တေသံ, တဒုဘယပဋိက္ခေပဿ စ ဝသေန စတုက္ကမေတ္ထ သမ္ဘဝတီတိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အတ္ထိ ဓုတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 诚然，一切阿罗汉皆是已抖落烦恼者，但此处所意指的是，通过行持头陀支而抖落烦恼、安住于漏尽的个人，才是“已抖落烦恼之个人”。同样，一切圣道皆是直接地抖落烦恼之法，尤其是最高道。间接地，则为观(vipassanā)智等。依最低的定义，当知是与头陀支之思相应的智。在如此阐明“已抖落者”之后，当要阐明“持抖落论者”时，由于“已抖落者”依“持抖落论者”之别而有两种，犹如“持抖落论者”依“已抖落者”之别亦有两种，是故，就此二者以及对此二者的否定，此处可成四句法。为显示此，故说“有已抖落者……”等。 တယိဒန္တိ နိပါတော, တဿ ‘‘သော အယ’’န္တိ အတ္ထော. ဓုတဓမ္မာ နာမာတိ ဓုတင်္ဂသေဝနာယ ပဋိပက္ခဘူတာနံ ပါပဓမ္မာနံ ဓုနနဝသေန ပဝတ္တိယာ ‘‘ဓုတော’’တိ လဒ္ဓနာမာယ ဓုတင်္ဂစေတနာယ ဥပကာရကာ ဓမ္မာတိ ကတွာ ဓုတဓမ္မာ နာမ. အသမ္ပတ္တသမ္ပတ္တေသု ပစ္စယေသု အလုဗ္ဘနာကာရေန ပဝတ္တနတော အပ္ပိစ္ဆတာ သန္တုဋ္ဌိတာ စ အတ္ထတော အလောဘော. ပစ္စယဂေဓာဒိဟေတုကာနံ လောလတာဒီနံ သံကိလေသာနံ သမ္မဒေဝ လိခနတော [Pg.105] ဆေဒနတော ဂဏသင်္ဂဏိကာဒိဘေဒတော သံသဂ္ဂတော စိတ္တဿ ဝိဝေစနတော သလ္လေခတာ ပဝိဝေကတာ စ အလောဘော အမောဟောတိ ဣမေသု ဒွီသု ဓမ္မေသု အနုပတန္တိ တဒန္တောဂဓာ တပ္ပရိယာပန္နာ ဟောန္တိ, တဒုဘယဿေဝ ပဝတ္တိဝိသေသဘာဝတော. ဣမေဟိ ကုသလဓမ္မေဟိ အတ္ထီ ဣဒမတ္ထီ, ယေန ဉာဏေန ပဗ္ဗဇိတေန နာမ ပံသုကူလိကင်္ဂါဒီသု ပတိဋ္ဌိတေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ယထာနုသိဋ္ဌံ ဓုတဂုဏေ သမာဒိယတိ စေဝ ပရိဟရတိ စ, တံ ဉာဏံ ဣဒမတ္ထိတာ. တေနာဟ ‘‘ဣဒမတ္ထိတာ ဉာဏမေဝါ’’တိ. ပဋိက္ခေပဝတ္ထူသူတိ ဂဟပတိစီဝရာဒီသု တေဟိ တေဟိ ဓုတင်္ဂေဟိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဝတ္ထူသု. လောဘန္တိ တဏှံ. တေသွေဝ ဝါတိ ပဋိက္ခေပဝတ္ထူသု ဧဝ. အာဒီနဝပဋိစ္ဆာဒကန္တိ အာရက္ခဒုက္ခပရာဓီနဝုတ္တိစောရဘယာဒိအာဒီနဝပဋိစ္ဆာဒကံ. အနုညာတာနန္တိ သတ္ထာရာ နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂဝသေန အနုညာတာနံ သုခသမ္ဖဿအတ္ထရဏပါဝုရဏာဒီနံ. ပဋိသေဝနမုခေနာတိ ပဋိသေဝနဒွါရေန, တေန လေသေနာတိ အတ္ထော. အတိသလ္လေခမုခေနာတိ အတိဝိယ သလ္လေခပဋိပတ္တိမုခေန, ဥက္ကဋ္ဌဿ ဝတ္တနကာနမ္ပိ ပဋိက္ခိပနဝသေနာတိ အတ္ထော. Tayidaṃ是一个助词，其义为“此即彼”。所谓“头陀法”(dhutadhammā)，是指通过修习头陀支，以抖擞那些与头陀行相违背的恶法而运作，对于由此得名“已抖擞”(dhuta)的头陀支思，这些法是其助缘，故名为头陀法。对于未得和已得的资具，以不贪求的方式运作，因此少欲知足，其本质即是无贪。对于因贪求资具等而起的轻浮等烦恼，彻底地刮除、断除，远离僧团聚会等交往，使心远离，此即削减与远离。它们随行于无贪和无痴这两种法，被包含于其中，是这两者的殊胜运作方式。对这些善法有所需求，此即“有此性”(idamatthitā)。凭借某种智，出家人了知“理应安住于粪扫衣支等”，并如所教示地受持与实行头陀的功德，此智即是“有此性”。因此说“有此性即是智”。“于所应拒绝的事物中”，是指于在家人的衣物等，即那些应被各种头陀支所拒绝的事物中。“贪”是指渴爱。或者说，它（贪）只存在于那些所应拒绝的事物中。“覆盖过患”是指覆盖守护之苦、依赖他人生活、盗贼之惧等过患。“所允许的”是指导师所允许的，可以无欲无染地受用的舒适卧具、覆蓋物等。“以受用为途径”意为通过受用之门，即以此方式。“以极度削减为途径”意为通过极为削减的修行之门，即通过拒绝连卓越者也适宜之物的方式。 သုခုမကရဏသန္နိဿယော ရာဂေါ ဒုက္ခာယ ပဋိပတ္တိယာ ပတိဋ္ဌံ န လဘတီတိ အာဟ ‘‘ဒုက္ခာပဋိပဒဉ္စ နိဿာယ ရာဂေါ ဝူပသမ္မတီ’’တိ. သလ္လေခေါ နာမ သမ္ပဇာနဿ ဟောတိ, သတိသမ္ပဇညေ မောဟော အပတိဋ္ဌောဝ အပ္ပမာဒသမ္ဘဝတောတိ ဝုတ္တံ ‘‘သလ္လေခံ နိဿာယ အပ္ပမတ္တဿ မောဟော ပဟီယတီ’’တိ. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ဓုတင်္ဂေသု. တတ္ထာတိ အရညရုက္ခမူလေသု. 依于安乐资具之贪，在苦行道中得不到立足之处，因此说：“依靠苦行道，贪得以平息。”削减是属于有正知者的，在有正念正知时，因不放逸生起故，痴没有立足之处，因此说：“依靠削减，不放逸者的痴被舍断。”“在此”（Ettha）是指在这些头陀支中。“于彼”（Tattha）是指在森林和树下。 သီသင်္ဂါနီတိ သီသဘူတာနိ အင်္ဂါနိ, ပရေသမ္ပိ ကေသဉ္စိ နာနန္တရိကတာယ, သုကရတာယ စ သင်္ဂဏှနတော ဥတ္တမင်္ဂါနီတိ အတ္ထော. အသမ္ဘိန္နင်္ဂါနီတိ ကေဟိစိ သမ္ဘေဒရဟိတာနိ, ဝိသုံယေဝ အင်္ဂါနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝဍ္ဎတိ ရာဂစရိတဿ မောဟစရိတဿ ဒေါသစရိတဿာပိ, တံ ဧကစ္စံ ဓုတင်္ဂံ သေဝန္တဿာတိ အဓိပ္ပာယော. ဟာယတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ သုကုမာရဘာဝေနလူခပဋိပတ္တိံ အသဟန္တဿ. ဝဍ္ဎတေဝ မဟာပုရိသဇာတိကဿာတိ အဓိပ္ပာယော. န ဝဍ္ဎတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥပနိဿယရဟိတဿ. ဧကမေဝ ဟိ ဓုတင်္ဂံ ယထာ ကိလေသဓုနနဋ္ဌေန, ဧဝံ စေတနာသဘာဝတ္တာ. တေနာဟ ‘‘သမာဒါနစေတနာ’’တိ. “头支”（Sīsaṅgāni）是指作为头首的支分，其义为：因其无有间隔且易于行持，亦含摄其余某些支分，故为最上支。“不杂支”（Asambhinnaṅgāni）是指不与任何其他支分混杂，也就是说，是各自独立的支分。其意为：对于修习某一头陀支的贪行者、痴行者乃至瞋行者，其业处得以增长。对于因娇嫩而不能忍受粗糙修行的人，其业处会衰退。其意为：对于大士（mahāpurisa）种性者，其业处只会增长。对于没有近因缘的人，其业处不增长。诚然，头陀支就其抖擞烦恼之义而言是一，同样就其思之自性而言也是一。因此说“受持思”。 တေရသာပိ [Pg.106] ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒါယ ပရိဟရန္တာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝသေန ‘‘ဒွါစတ္တာလီသ ဟောန္တီ’’တိ ဝတွာ ဘိက္ခူနံ တေရသန္နမ္ပိ ပရိဟရဏဿ ဧကဇ္ဈံယေဝ သမ္ဘဝံ ဒဿေတုံ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ဧကပ္ပဟာရေန သဗ္ဗဓုတင်္ဂါနိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကထံ အဗ္ဘောကာသေ ဝိဟရန္တဿ ရုက္ခမူလိကင်္ဂံ? ‘‘ဆန္နံ ပဋိက္ခိပါမိ, ရုက္ခမူလိကင်္ဂံ သမာဒိယာမီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၂) ဝစနတော ဆန္နေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပိတမတ္တေ ဓုတင်္ဂံ ဘိဇ္ဇတိ, န အဗ္ဘောကာသေ, တသ္မာ ဘေဒဟေတုနော အဘာဝေန တမ္ပိ အရောဂမေဝ. တထာ သေနာသနလောလုပ္ပဿ အဘာဝေန ယထာသန္ထတိကင်္ဂန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အာရညိကင်္ဂံ ဂဏမှာ ဩဟီယနသိက္ခာပဒေန (ပါစိ. ၆၉၁-၆၉၂) ပဋိက္ခိတ္တံ, ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂံ အနတိရိတ္တဘောဇနသိက္ခာပဒေန (ပါစိ. ၂၃၈-၂၄၀). ပဝါရိတာယ ဟိ ဘိက္ခုနိယာ အတိရိတ္တံ ကတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ န လဗ္ဘတိ. ကပ္ပိယေ စ ဝတ္ထုသ္မိံ လောလတာပဟာနာယ ဓုတင်္ဂသမာဒါနံ, န အကပ္ပိယေ, သိက္ခာပဒေနေဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ. အဋ္ဌေဝ ဟောန္တိ ဘိက္ခုနိယာ သံကစ္စိကစီဝရာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ပဉ္စပိ တိစီဝရသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆန္တီတိ ကတွာ. ယထာဝုတ္တေသူတိ ဘိက္ခူနံ ဝုတ္တေသု တေရသသု တိစီဝရာဓိဋ္ဌာနဝိနယကမ္မာဘာဝတော ဌပေတွာ တေစီဝရိကင်္ဂံ ဒွါဒသ သာမဏေရာနံ. သတ္တာတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝုတ္တေသု အဋ္ဌသု ဧကံ ပဟာယ သတ္တ တိစီဝရာဓိဋ္ဌာနဝိနယကမ္မာဘာဝတော. ‘‘ဌပေတွာ တေစီဝရိကင်္ဂ’’န္တိ ဟိ ဣမံ အနုဝတ္တမာနမေဝ ကတွာ ‘‘သတ္တ သိက္ခမာနသာမဏေရီန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပတိရူပါနီတိ ဥပါသကဘာဝဿ အနုစ္ဆဝိကာနိ. 就受持并实行所有十三头陀支的个人而言，说“有四十二种”。说完此后，为了显示比丘同时实行所有十三种的可能性，而说了“如果”等。其中说“能一举受用一切头陀支”。那么，住在露地者如何有树下住支呢？依据“我拒绝有覆之处，我受持树下住支”（《清净道论》1.32），只是在有覆之处让黎明升起时，头陀支才被破坏，而非在露地时，因此由于没有破坏的原因，那一个也无过失。同样，应知由于没有对住处的贪求，所以有随处住支。森林住支被“离众学处”（《波逸提》691-692）所禁止；食后不食支被“食非余食学处”（《波逸提》238-240）所禁止。因为比丘尼一经邀请，便不得作余食法而食。只有在如法的物品上，为了舍断贪欲才受持头陀支，而不是在不如法的物品上，因为后者已被学处所禁止。对比丘尼来说，只有八种，因为连同覆肩衣等共五衣，也只算作三衣的数目。“如前所述”是指：在为比丘所说的十三种中，除去三衣支，因为沙弥没有三衣决意的律制羯磨，所以他们有十二种。七种是指：在为比丘尼所说的八种中，除去一种，因为没有三衣决意的律制羯磨。正是遵循“除去三衣支”这一点，而说“在学尼和沙弥尼有七种”。“相称的”是指适合优婆塞身份的。 ဓုတင်္ဂနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 头陀支解释释义终。 ဣတိ ဒုတိယပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 第二章释义终。 ၃. ကမ္မဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 3. 业处受持解释释义 ၃၈. အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟီတိ [Pg.107] အပ္ပိစ္ဆတာသန္တုဋ္ဌိသလ္လေခပဝိဝေကာပစယဝီရိယာရမ္ဘာဒီဟိ. ပရိယောဒါတေတိ သုဝိသုဒ္ဓေ နိရုပက္ကိလေသေ. ဣမသ္မိံ သီလေတိ ယထာဝုတ္တေ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေ. ‘‘စိတ္တံ ဘာဝယ’’န္တိ ဣမမေဝ ဒေသနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အတိသင်္ခေပဒေသိတတ္တာ’’တိ. ကော သမာဓီတိ သရူပပုစ္ဆာ. ကေနဋ္ဌေန သမာဓီတိ ကေန အတ္ထေန သမာဓီတိ ဝုစ္စတိ, ‘‘သမာဓီ’’တိ ပဒံ ကံ အဘိဓေယျတ္ထံ နိဿာယ ပဝတ္တန္တိ အတ္ထော. ကတိဝိဓောတိ ပဘေဒပုစ္ဆာ. 38. “少欲等”是指少欲、知足、削减、远离、断除、发起精进等。“已极清净”是指非常清净，无诸杂染。“于此戒中”是指如前所述的四种清净戒。针对“当修习心”这一教示，才说“因教示过简”。“什么是定？”，这是对本质的提问。“以何义为定？”，意即：“定”一词是依何所指之义而成立？“有多少种？”，这是对分类的提问。 ‘‘ကော သမာဓီ’’တိ ကာမဉ္စာယံ သရူပပုစ္ဆာ, ဝိဘာဂဝန္တာနံ ပန သရူပဝိဘာဝနံ ဝိဘာဂဒဿနမုခေနေဝ ဟောတီတိ ဝိဘာဂေါ တာဝ အနဝသေသတော ဒဿေတဗ္ဗော. တံဒဿနေ စ အယမာဒီနဝေါတိ ဒဿေတုံ ‘‘သမာဓိ ဗဟုဝိဓော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဗဟုဝိဓောတိ ကုသလာဒိဝသေန အနေကဝိဓော. နာနပ္ပကာရကောတိ အာလမ္ဗနမနသိကာရဆန္ဒပဏိဓိအဓိမောက္ခအဘိနီဟာရသညာနာနတ္တာဒိနာနပ္ပကာရော. န သာဓေယျာတိ လောကိယသမာဓိဿ ဘာဝနာ ဣဓ အဓိပ္ပေတတ္ထော, တဉ္စ န သာဓေယျ. ဈာနဝိမောက္ခာဒီသု ဟိ သမာဓိံ ဥဒ္ဓရိတွာ တဿ လဗ္ဘမာနေဟိ ဝိဘာဂေဟိ ဝိဿဇ္ဇနေ ကရိယမာနေ ဈာနဝိဘင်္ဂါဒီသု (ဝိဘ. ၅၀၈ အာဒယော) အာဂတော သဗ္ဗော သမာဓိပဘေဒေါ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗော သိယာ. တထာ စ သတိ ယွာယံ လောကိယသမာဓိဿ ဘာဝနာဝိဓိ အဓိပ္ပေတော, တဿ ဝိဿဇ္ဇနာယ ဩကာသောဝ န ဘဝေယျ. ကိဉ္စ ယေနဿ တိကစတုက္ကဈာနိကေန ဟီနာဒိဘေဒဘိန္နေန ပဝတ္တိဝိဘာဂေန ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဒိဝသေန နဝဝိဓော, ပဉ္စမဇ္ဈာနိကေန ဝေဟပ္ဖလာဒိဝသေန ဒသဝိဓော ဝါ ဧကာဒသဝိဓော ဝါ ဘဝပ္ပဘေဒေါ နိပ္ပဇ္ဇတိ. သွာဿ ပဝတ္တိဝိဘာဂေါ အယံ သောတိ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝုစ္စမာနော ဝိက္ခေပါယ သိယာ, ယထာ တံ အဝိသယေ. တေနာဟ ‘‘ဥတ္တရိ စ ဝိက္ခေပါယ သံဝတ္တေယျာ’’တိ. ကုသလစိတ္တေကဂ္ဂတာတိ ကုသလာ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကလက္ခဏာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ. 虽然“什么是定？”这是对本质的提问，但对于有多种分类的事物，其本质的阐明是通过展示其分类来进行的，因此首先应当完整地展示其分类。为了说明在此展示中的过患，才说“定有多种”等。其中，“多种”是指依善等而有多种。“种种差别”是指由于所缘、作意、欲、愿、胜解、发愿、想等的不同而有种种差别。（若广说诸定，则）无法达成此处所意指的目的，即阐明世间定的修习。因为，如果从禅那、解脱等中举出“定”，并以其可得的分类来回答，那么就必须回答《分别论》(Vibhaṅga)中所来的一切定的分类。若如此，则此处所意指的世间定的修习方法，便无机会得到解答了。再者，由三禅与四禅的行者依下等之别所转起的差别，依梵众天(Brahmapārisajja)等而有九种生的差别；由五禅的行者，依广果天(Vehapphala)等而有十种或十一种生的差别。若确定并讲述其转起的差别为“此即是彼”，则会引生散乱，犹如离题。因此说：“更会导致散乱”。“善心一境性”是指善的，即具有无过失与乐果报之特性的心一境性。 စိတ္တစေတသိကာနံ သမံ အဝိသာရဝသေန သမ္ပိဏ္ဍေန္တဿ ဝိယ အာဓာနံ သမာဓာနံ. အဝိသာရလက္ခဏော ဟိ သမာဓိ, သမ္ပိဏ္ဍနရသော စ. သမ္မာ အဝိက္ခိပနဝသေန အာဓာနံ သမာဓာနံ. အဝိက္ခေပလက္ခဏော ဝါ ဟိ [Pg.108] သမာဓိ, ဝိက္ခေပဝိဒ္ဓံသနရသော စာတိ. သွာယံ ယသ္မာ ဧကာရမ္မဏေ စိတ္တဿ ဌိတိဟေတု, တသ္မာ ‘‘ဌပနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. တထာ ဟေသ ‘‘စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတီ’’တိ (ဓ. သ. ၁၅) နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ဧကာရမ္မဏဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ သမာဓိဿ သန္တာနဋ္ဌိတိဘာဝဒဿနတ္ထံ. တထာ ဟိဿ အဋ္ဌကထာယံ ဒီပစ္စိဋ္ဌိတိ နိဒဿိတာ. အာနုဘာဝေနာတိ ဗလေန, ပစ္စယဘာဝေနာတိ အတ္ထော. အဝိက္ခိပမာနာတိ န ဝိက္ခိပမာနာ ဝူပသမမာနာ. ဥပသမပစ္စုပဋ္ဌာနော ဟိ သမာဓိ. ဧတေနဿ ဝိက္ခေပပဋိပက္ခတံ ဒဿေတိ. အဝိပ္ပကိဏ္ဏာတိ အဝိသဋာ. ဧတေန အဝိသာရလက္ခဏတံ. 心与心所平等地、以不散漫的方式，犹如聚合般地安置，即是定（samādhi）。定以不散漫为相，以聚合为味。正确地以不散乱的方式安置，即是定。或定以不散乱为相，以摧破散乱为味。此定是心安住于一所缘之因，故说“即是安住”。如是，此定在《法集论》（Dhammasaṅgaṇī 15）中被指为“心之住、等住、安住”。此处提及“一所缘”，是为了显示定的相续安住状态。如是，在其义注中以灯焰的稳定为例。“以其威力”（ānubhāvena）是指以其力量，意即作为条件。“不散乱”（avikkhipamānā）是指不被扰动，即是寂静。定以寂静为现起。此句显示了它对治散乱的性质。“不散播”（avippakiṇṇā）是指不散漫。此句显示了其不散漫之相。 သယံ န ဝိက္ခိပတိ, သမ္ပယုတ္တာ ဝါ န ဝိက္ခိပန္တိ ဧတေနာတိ အဝိက္ခေပေါ, သော လက္ခဏံ ဧတဿာတိ အဝိက္ခေပလက္ခဏော. ဝိက္ခေပံ ဝိဒ္ဓံသေတိ, တထာ ဝါ သမ္ပဇ္ဇတီတိ ဝိက္ခေပဝိဒ္ဓံသနရသော. ဥဒ္ဓစ္စေ အဝိကမ္ပနဝသေန ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, သမ္ပယုတ္တာနံ ဝါ တံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အဝိကမ္ပနပစ္စုပဋ္ဌာနော. သုခန္တိ နိရာမိသံ သုခံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 它自身不散乱，亦不令相应法散乱，故为“不散乱”（avikkhepa）；此即是其相，故为“不散乱相”（avikkhepalakkhaṇa）。它摧破散乱，或如是成就，故以“摧破散乱味”（vikkhepaviddhaṃsanarasa）。它以面对掉举（uddhacca）而不动摇的方式现起，或使其相应法如此现起，故以“不动摇现起”（avikampanapaccupaṭṭhāna）。“乐”（sukha）应被视为无染之乐。 ၃၉. အဝိက္ခေပလက္ခဏံ နာမ သမာဓိဿ အာဝေဏိကော သဘာဝေါ, န တေနဿ ကောစိ ဝိဘာဂေါ လဗ္ဘတီတိ အာဟ ‘‘အဝိက္ခေပလက္ခဏေန တာဝ ဧကဝိဓော’’တိ. သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ အာရမ္မဏေ အပ္ပေန္တော ဝိယ ပဝတ္တတီတိ ဝိတက္ကော အပ္ပနာ. တထာ ဟိ သော ‘‘အပ္ပနာ ဗျပ္ပနာ’’တိ (ဓ. သ. ၇) နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တပ္ပမုခတာဝသေန ပန သဗ္ဗသ္မိံ မဟဂ္ဂတာနုတ္တရေ ဈာနဓမ္မေ ‘‘အပ္ပနာ’’တိ အဋ္ဌကထာဝေါဟာရော. တထာ တဿ အနုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဘူတေ ပရိတ္တဈာနေ ဥပစာရဝေါဟာရော. ဂါမာဒီနံ သမီပဋ္ဌာနေ ဂါမူပစာရာဒိသမညာ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ဥပစာရပ္ပနာဝသေန ဒုဝိဓော’’တိ. ဣဓ ပန သမာဓိဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန လောကောတိ ဝုစ္စတိ ဝဋ္ဋံ, တပ္ပရိယာပန္နတာယ လောကေ နိယုတ္တော, တတ္ထ ဝါ ဝိဒိတောတိ လောကိယော. တတ္ထ အပရိယာပန္နတာယ လောကတော ဥတ္တရော ဥတ္တိဏ္ဏောတိ လောကုတ္တရော. ကာမဉ္စေတ္ထ လောကိယသမာဓိ ဘာဝေတဗ္ဗဘာဝေန ဂယှတိ, ဥဘယံ ပန ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ တတော ဣတရံ နိဒ္ဓါရေတုံ ‘‘လောကိယလောကုတ္တရဝသေန ဒုဝိဓော’’တိ ဝုတ္တံ. သပ္ပီတိကနိပ္ပီတိကဝသေနာတိ သဟ ပီတိယာ ဝတ္တတီတိ သပ္ပီတိကော, ပီတိသမ္ပယုတ္တော. နတ္ထိ ဧတဿ ပီတီတိ နိပ္ပီတိကော, ပီတိဝိပ္ပယုတ္တော. တေသံ ဝသေန. သုခေန သဟ ဧကုပ္ပာဒါဒိဘာဝံ ဂတောတိ သုခသဟဂတော[Pg.109], သုခသမ္ပယုတ္တောတိ အတ္ထော. ဥပေက္ခာသဟဂတေပိ ဧသေဝ နယော. ဥပေက္ခာတိ စေတ္ထ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ အဓိပ္ပေတာ. သာ ဟိ သုခဒုက္ခာကာရပဝတ္တိံ ဥပေက္ခတိ မဇ္ဈတ္တာကာရသဏ္ဌိတတ္တာ. သုခသဟဂတ-ပဒေန စေတ္ထ သပ္ပီတိကော, နိပ္ပီတိကေကဒေသော စ သင်္ဂဟိတော, ဥပေက္ခာသဟဂတ-ပဒေန ပန နိပ္ပီတိကေကဒေသောဝါတိ အယမေတေသံ ပဒါနံ ဝိသေသော. 39. “不散乱相”(avikkhepalakkhaṇa)是定的固有自性，无法依此获得任何分类，故说：“首先，依不散乱相为一种”。寻(vitakka)，因其进行时犹如将相应法置入所缘，故为安止(appanā)。如是，它在《法集论》(Dhammasaṅgaṇī 7)中被指为“安止、深安止”。然而，由于其主要性，在一切广大(mahaggata)与出世间(anuttara)的禅法中，“安止”是义注的用语。同样，对于作为其未生起之处的有限禅(parittajhāna)，则使用“近行”(upacāra)一词。犹如村庄等附近之处有“村庄近郊”等名称，故说：“依近行与安止为二种”。然而，此处当依定来理解。因有毁坏、破碎之义，故轮回(vaṭṭa)被称为“世间”(loka)；包含于其中、致力于世间或于其中被了知者，为“世间的”(lokiya)。不包含于其中，已超越、已脱离世间者，为“出世间的”(lokuttara)。虽然此处以世间定(lokiyasamādhi)为当修习者，但为了从它区别出另一种，而将两者一同举出，故说：“依世间与出世间为二种”。“依有喜(sappītika)与无喜(nippītika)”：与喜(pīti)俱行，故为“有喜”，即与喜相应。此中无喜，故为“无喜”，即不与喜相应。依此二者而分。“与乐俱行”(sukhasahagata)是指与乐一同生起等，意即与乐相应。“与舍俱行”(upekkhāsahagata)亦同此理。此处的“舍”(upekkhā)意指非苦非乐受。诚然，彼（舍受）因以中立状态安住，而旁观乐与苦相的生起。“与乐俱行”一词，包含了有喜定及一部分无喜定；而“与舍俱行”一词，则只包含一部分无喜定。此即是这些词语间的差别。 သဘာဝတော, ပစ္စယတော, ဖလတော စ မဇ္ဈိမပဏီတေဟိ နိဟီနော, တေသံ ဝါ ဂုဏေဟိ ပရိဟီနောတိ ဟီနော, အတ္တနော ပစ္စယေဟိ ပဓာနဘာဝံ နီတော ပဏီတော, ဥဘိန္နံ မဇ္ဈေ ဘဝေါ မဇ္ဈိမော. သမ္ပယောဂဝသေန ပဝတ္တမာနေန သဟ ဝိတက္ကေန သဝိတက္ကော, သဟ ဝိစာရေန သဝိစာရော, သဝိတက္ကော စ သော သဝိစာရော စာတိ သဝိတက္ကသဝိစာရော. အာဒိ-သဒ္ဒေန အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော, အဝိတက္ကာဝိစာရော စ ဂဟိတော. တတ္ထ ဝိစာရတော ဥတ္တရိ ဝိတက္ကေန သမ္ပယောဂါဘာဝတော အဝိတက္ကော စ သော ဝိစာရမတ္တော စာတိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော. ဝိသေသနိဝတ္တိအတ္ထော ဝါ မတ္တ-သဒ္ဒေါ. သဝိတက္ကသဝိစာရော ဟိ သမာဓိ ဝိတက္ကဝိသိဋ္ဌေန ဝိစာရေန သဝိစာရော, အယံ ပန ဝိစာရမတ္တေန ဝိတက္ကသင်္ခါတဝိသေသရဟိတေန, တသ္မာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော. အထ ဝါ ဘာဝနာယ ပဟီနတ္တာ ဝိတက္ကာဘာဝေနာယံ ဝိစာရမတ္တော, န ဝိစာရတော အညဿ အတ္တနော သမ္ပယုတ္တဓမ္မဿ ကဿစိ အဘာဝါတိ ဒဿေတုံ အဝိတက္က-ဝစနေန ဝိစာရမတ္တ-ပဒံ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ. ဥဘယရဟိတော အဝိတက္ကာဝိစာရော. ပီတိသဟဂတာဒိဝသေနာတိ ပီတိသဟဂတသုခသဟဂတဥပေက္ခာသဟဂတဝသေန. ယဒေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ သုခသဟဂတဒုကေ ဝုတ္တနယမေဝ. ပဋိပက္ခေဟိ သမန္တတော ခဏ္ဍိတတ္တာ ပရိတ္တော. ပရိတ္တန္တိ ဝါ အပ္ပမတ္တကံ ဝုစ္စတိ, အယမ္ပိ အပ္ပာနုဘာဝတာယ ပရိတ္တော ဝိယာတိ ပရိတ္တော. ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနတော, ဝိပုလဖလတော, ဒီဃသန္တာနတော စ မဟန္တဘာဝံ ဂတော, မဟန္တေဟိ ဝါ ဥဠာရစ္ဆန္ဒာဒီဟိ ဂတော ပဋိပန္နောတိ မဟဂ္ဂတော. အာရမ္မဏကရဏဝသေနာပိ နတ္ထိ ဧတဿ ပမာဏကရဓမ္မာ, တေသံ ဝါ ပဋိပက္ခောတိ အပ္ပမာဏော. 从自性、因缘及果报上劣于中品与胜品，或缺少彼等之德，故为“下品”(hīna)。由自己的因缘被引向卓越状态，故为“胜品”(paṇīta)。生于二者之间，故为“中品”(majjhima)。与进行中的寻(vitakka)相应，故为“有寻”(savitakka)；与伺(vicāra)相应，故为“有伺”(savicāra)；既有寻又有伺，故为“有寻有伺”(savitakkasavicāra)。以“等”(ādi)字，包含了“无寻唯伺”(avitakkavicāramatta)与“无寻无伺”(avitakkāvicāra)。于此，因无有超越伺的寻与之相应，故为无寻而仅有伺，即“无寻唯伺”(avitakkavicāramatta)。或“仅”(matta)字有排除某一特质之义。有寻有伺定，是以被寻所限定的伺而为“有伺”；此定则仅有伺，无有称为寻的特质，故为“无寻唯伺”。又或，因修习而断寻，故因无寻而为“仅有伺”；为显示此非因除了伺之外，更无其他任何相应法，故以“无寻”一词来限定“唯伺”。远离二者，为“无寻无伺”(avitakkāvicāra)。“依喜俱行等”(pītisahagatādivasena)是指依喜俱行、乐俱行、舍俱行。此处当说之义，如乐俱行二法中所说之理。因被诸敌对法周遍毁坏，故为“有限”(paritta)。或“有限”亦称微少，此定亦因威力微弱而如有限，故为“有限”。因镇伏烦恼、果报广大、相续长久而达广大之境，或由具足广大欲等的大人物所行、所证，故为“广大”(mahaggata)。就所缘与作用而言，此定亦无能限量之法，或能对治彼等，故为“无量”(appamāṇa)。 ပဋိပဇ္ဇတိ ဈာနံ ဧတာယာတိ ပဋိပဒါ, ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာ. ဒုက္ခာ ကိစ္ဆာ ပဋိပဒါ ဧတဿာတိ ဒုက္ခာပဋိပဒေါ. ပကတိပညာယ အဘိဝိသိဋ္ဌတ္တာ အဘိညာ နာမ အပ္ပနာဝဟာ ဘာဝနာပညာ, ဒန္ဓာ မန္ဒာ အဘိညာ ဧတဿာတိ ဒန္ဓာဘိညော. ဒုက္ခာပဋိပဒေါ စ သော ဒန္ဓာဘိညော စာတိ ဒုက္ခာပဋိပဒါဒန္ဓာဘိညော[Pg.110], သမာဓိ. တဒါဒိဝသေန. စတုဈာနင်္ဂဝသေနာတိ စတုန္နံ ဈာနာနံ အင်္ဂဘာဝဝသေန, စတုက္ကနယဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. ဟာနဘာဂိယာဒိဝသေနာတိ ဟာနကောဋ္ဌာသိကာဒိဝသေန. 依此而行向禅那，故为“行道”（paṭipadā），即前分修习。此人之行道艰难困苦，故为“苦行道者”（dukkhāpaṭipado）。因超越通常之慧而殊胜，故引生安止的修习慧名为“胜慧”（abhiññā）；此人之胜慧迟钝缓慢，故为“钝胜慧者”（dandhābhiñño）。既是苦行道者，又是钝胜慧者，故为“苦行道钝胜慧者”（dukkhāpaṭipadādandhābhiñño），此指其定。依此等而分。“依四禅支”（catujhānaṅgavasena）是指依作为四种禅那之支分，此乃依四法而说。“依退分等”（hānabhāgiyādivasena）是指依退分等类别。 သမာဓိဧကကဒုကဝဏ္ဏနာ 定的一法与二法释义 ဆန္နံ အနုဿတိဋ္ဌာနာနန္တိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီနံ ဆန္နံ အနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနာနံ. ဣမေသံ ဝသေနာတိ ဣမေသံ ဒသန္နံ ကမ္မဋ္ဌာနာနံ ဝသေန. ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂေ ဧကဂ္ဂတာ’’တိ ဣမိနာ အပ္ပနာယ ဥပကာရကနာနာဝဇ္ဇနုပစာရဿပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, န ဧကာဝဇ္ဇနဿေဝ. အပ္ပနာသမာဓီနန္တိ ဥပကတ္တဗ္ဗဥပကာရကသမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနံ ‘‘ပုရိသဿ အတ္ထော’’တိအာဒီသု ဝိယ. ပရိကမ္မန္တိ ဂေါတြဘု. အပရိတ္တော သမာဓီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ပဌမဿ ဈာနဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. “六随念处”（channaṃ anussatiṭṭhānānaṃ）是指佛随念等六种随念业处。“依此等”（imesaṃ vasena）是指依此十种业处。“初分一心”（pubbabhāge ekaggatā）这句话，应当理解为也包括了那有助于安止定（appanā）、具有种种作意的近行定（upacāra），而不仅是单一作意的近行定。“诸安止定”（appanāsamādhīnaṃ）一词中的所有格，是表示所助成与能助成之关系的所有格，就像“为了此人的利益”等例子一样。“预备”（parikamma）是指种姓心（gotrabhu）。为了显示是“无量定”（aparitta samādhi），所以说了“初禅的”（paṭhamassa jhanassa）等。 တီသု ဘူမီသူတိ ကာမရူပါရူပဘူမီသု. ကုသလစိတ္တေကဂ္ဂတာယ အဓိပ္ပေတတ္တာ ‘‘အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. သိယာ သပ္ပီတိကော, သိယာ နိပ္ပီတိကောတိ အနိယမဝစနံ ဥပစာရသမာဓိသာမညေန သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝါ ဈာနာနံ နာနာဝဇ္ဇနဝီထိယံ ဥပစာရသမာဓိ သိယာ သပ္ပီတိကော, သိယာ နိပ္ပီတိကော. ဧကာဝဇ္ဇနဝီထိယံ ပန အာဒိတော ဒုကတိကဇ္ဈာနာနံ ဥပစာရသမာဓိ သပ္ပီတိကောဝ, ဣတရေသံ နိပ္ပီတိကောဝ, ဝိသဘာဂဝေဒနဿ စိတ္တဿ အာသေဝနပစ္စယတာဘာဝတော, ဧကဝီထိယံ ဝေဒနာပရိဝတ္တနာဘာဝတော စ. သိယာ သုခသဟဂတော, သိယာ ဥပေက္ခာသဟဂတောတိ ဧတ္ထာပိ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ပန ‘‘ဒုကတိကဇ္ဈာနာန’’န္တိ ဝုတ္တံ, ဣဓ ‘‘တိကစတုက္ကဇ္ဈာနာန’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. “于三地”(tīsu bhūmīsu)是指于欲地、色地、无色地。因为意指的是善心一境性，所以说“与圣道相应”(ariyamaggasampayuttā)。“或有喜俱”(siyā sappītiko)，“或无喜俱”(siyā nippītiko)是不定之说；依近行定(upacārasamādhi)的通相而言，一切禅那在种种作意的（心路）过程中，其近行定可能与喜俱，也可能无喜俱。然而在单一作意的（心路）过程中，前二或三禅的近行定必定与喜俱，其余的则必定无喜俱，因为具有不同感受的心不能作为重复缘(āsevanapaccaya)，也因为在单一（心路）过程中感受不会改变。“或与乐俱”(siyā sukhasahagato)，“或与舍俱”(siyā upekkhāsahagato)的意思也应依此理类推。但在那里说的是“二或三禅”(dukatikajjhānāna)，这里应当说“三或四禅”(tikacatukkajjhānāna)。 သမာဓိတိကဝဏ္ဏနာ 三定释义 ပဋိလဒ္ဓမတ္တောတိ အဓိဂတမတ္တော အနာသေဝိတော အဗဟုလီကတော. သော ဟိ ပရိဒုဗ္ဗလဘာဝေန ဟီနော ဟောတိ. နာတိသုဘာဝိတောတိ အတိဝိယ ပဂုဏဘာဝံ အပါပိတော. သုဘာဝိတောတိ သုဋ္ဌု ဘာဝိတော သမ္မဒေဝ ပဂုဏတံ ဥပနီတော. တေနာဟ ‘‘ဝသိပ္ပတ္တော’’တိ. ဆန္ဒာဒီနံ ဟီနတာဒိဝသေနာပိ ဣမေသံ ဟီနာဒိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ဥဠာရပုညဖလကာမတာဝသေန ပဝတ္တိတော ဟီနော, လောကိယာဘိညာသမ္ပာဒနာယ ပဝတ္တိတော မဇ္ဈိမော, ဝိဝေကကာမတာယ အရိယဘာဝေ ဌိတေန ပဝတ္တိတော ပဏီတော[Pg.111]. အတ္တဟိတာယ ဘဝသမ္ပတ္တိအတ္ထံ ပဝတ္တိတော ဝါ ဟီနော, ကေဝလံ အလောဘဇ္ဈာသယေန ပဝတ္တိတော မဇ္ဈိမော, ပရဟိတာယ ပဝတ္တိတော ပဏီတော. ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယေန ဝါ ပဝတ္တိတော ဟီနော, ဝိဝေကဇ္ဈာသယေန ပဝတ္တိတော မဇ္ဈိမော, ဝိဝဋ္ဋဇ္ဈာသယေန လောကုတ္တရပါဒကတ္ထံ ပဝတ္တိတော ပဏီတော. “仅得”(paṭiladdhamatto)是指仅证得而未修习、未多修。此定因力量微弱故属下品(hīno)。“未极善修”(nātisubhāvito)是指未达到非常熟练的境界。“善修”(subhāvito)是指已善加修习，达到真正熟练的境地，因此说“已得自在”(vasippatto)。依欲(chanda)等的下劣等情况，亦可知此三品的差别。即：若因希求殊胜福报而修习，则为下品；为成就世间神通而修习，则为中品(majjhimo)；因希求出离、安住于圣位而修习，则为上品(paṇīto)。或者，为自身利益及成就善趣果报而修习，则为下品；仅以无贪意乐而修习，则为中品；为利益他人而修习，则为上品。又或者，以轮回意乐而修习，则为下品；以出离意乐而修习，则为中品；以解脱意乐、为成就出世间法之基础而修习，则为上品。 သဒ္ဓိံ ဥပစာရသမာဓိနာတိ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဈာနာနံ ဥပစာရသမာဓိနာ သဟ. ဝိတက္ကမတ္တေယေဝ အာဒီနဝံ ဒိသွာတိ ဝိတက္ကေယေဝ ဩဠာရိကတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ ‘‘စိတ္တဿ ခေါဘကရဓမ္မော အယ’’န္တိ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဝိစာရဉ္စ သန္တတော မနသိ ကရိတွာ. တေနာဟ ‘‘ဝိစာရေ အဒိသွာ’’တိ. တံ သန္ဓာယာတိ တံ ဧဝံ ပဋိလဒ္ဓံ သမာဓိံ သန္ဓာယ. ဧတံ ‘‘အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော သမာဓီ’’တိ ဒုတိယပဒံ ဝုတ္တံ. တီသူတိ အာဒိတော တီသု. “与近行定一起”是指与一切禅那的近行定一起。“仅于寻见其过患”是指，当寻本身呈现为粗相时，见其过患，了知“此为扰乱心之法”，并对伺作寂静意。因此说“于伺不见（过患）”。“就此而言”是指就那样获得的定而言。此即所说的第二句：“无寻唯伺定”。“于三者”是指于最初的三者。 တေသွေဝါတိ တေသု ဧဝ စတုက္ကပဉ္စကနယေသု. တတိယေ စတုတ္ထေတိ စတုက္ကနယေ တတိယေ, ပဉ္စကနယေ စတုတ္ထေတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. အဝသာနေတိ ဒွီသုပိ နယေသု ပရိယောသာနဇ္ဈာနေ. ယထာက္ကမံ စတုတ္ထေ, ပဉ္စမေ ဝါ. ပီတိသုခသဟဂတော ဝါတိ ဧတ္ထာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ သတိပိ ပီတိသဟဂတဿာပိ သမာဓိဿ သုခသဟဂတတ္တေ တီဏိပိ ပဒါနိ အသင်္ကရတော ဒဿေတုံ နိပ္ပီတိကသုခတော သပ္ပီတိကသုခဿ ဝိသေသဒဿနတ္ထံ သတ္ထု ပီတိတိကဒေသနာတိ နိပ္ပီတိကဿေဝ သုခဿ ဝသေန သုခသဟဂတော သမာဓိ ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. “于彼等”即于四法与五法体系中。“第三、第四”应如此配合：于四法体系中为第三，于五法体系中为第四。“于终极”是指于两种体系中的最终禅那，即依次为第四或第五（禅那）。“或与喜乐俱”等，此处的含义也应依前述之理而知。在此，虽然与喜俱的定也与乐俱，但为了无混淆地显示这三个术语，并为了显示有喜之乐与无喜之乐的差别，以及由于世尊关于喜的三法教示，应当理解为：这里所说的“与乐俱的定”是就无喜之乐的情况而言的。 ဥပစာရဘူမိယန္တိ ဥပစာရဇ္ဈာနသမ္ပယုတ္တစိတ္တုပ္ပာဒေ. စိတ္တုပ္ပာဒေါ ဟိ သဟဇာတဓမ္မာနံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနတာယ ‘‘ဘူမီ’’တိ ဝုစ္စတိ ‘‘သုခဘူမိယံ ကာမာဝစရေ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၉၈၈) ဝိယ. ပရိတ္တော သမာဓိ ကာမာဝစရဘာဝတော. “于近行地”是指于与近行禅相应的心的生起中。心的生起确实因为是俱生诸法的生起之处，故被称为“地”，就像在“于欲界的乐地”等处一样（法集论 §988）。定是有限的，因为其属于欲界。 သမာဓိစတုက္ကဝဏ္ဏနာ 定四法释义 ပဌမသမန္နာဟာရော ဘာဝနံ အာရဘန္တဿ ‘‘ပထဝီ ပထဝီ’’တိအာဒိနာ ကမ္မဋ္ဌာနေ ပဌမာဘိနိဝေသော. တဿ တဿ ဈာနဿ ဥပစာရန္တိ နီဝရဏဝိတက္ကဝိစာရနိကန္တိအာဒီနံ ဝူပသမေ ထိရဘူတံ ကာမာဝစရဇ္ဈာနံ. ‘‘ယာဝ အပ္ပနာ’’တိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗဘာဂပညာယ ဧဝ အဘိညာဘာဝေါ ဝုတ္တော ဝိယ ဒိဿတီတိ ဝဒန္တိ[Pg.112]. အပ္ပနာပညာ ပန အဘိညာဝ. ယဒဂ္ဂေန ဟိ ပုဗ္ဗဘာဂပညာယ ဒန္ဓသီဃတာ, တဒဂ္ဂေန အပ္ပနာပညာယပီတိ. သမုဒါစာရဂဟဏတာယာတိ သမုဒါစာရဿ ဂဟဏဘာဝေန, ပဝတ္တိဗာဟုလ္လတောတိ အတ္ထော. အသုခါသေဝနာတိ ကသိရဘာဝနာ. “初次作意(paṭhamasamannāhāra)”是指修行者开始修行时，以“地、地”等方式对业处作最初的专注。其近行(upacāra)是指在五盖、寻、伺、染着(nikanti)等止息时，已稳固的欲界禅那。“乃至安止(yāva appanā)”这句话，（有人）说它似乎表示了神通的状态仅属于前分慧。然而，安止慧本身就是神通。因为前分慧的迟钝或敏捷程度如何，安止慧的程度也如何。“因其现行之复杂(samudācāragahaṇatāya)”是因其现行的复杂性，义为“因其频繁发生”。“不乐于修习(asukhāsevanā)”是指艰难的修习。 ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒါဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဘာဝနာဝိဓာနာပရိဟာပနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. အသပ္ပာယသေဝီတိ ဥပစာရာဓိဂမတော ပုဗ္ဗေ အသပ္ပာယသေဝိတာယ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ. ပစ္ဆာ အသပ္ပာယသေဝိတာယ ဒန္ဓာ အဘိညာ ဟောတိ. သပ္ပာယသေဝိနောတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ဥပစာရဇ္ဈာနာဓိဂမတော ဩရဘာဂေ. အပရဘာဂေတိ တတော ဥဒ္ဓံ. တဿ ဝေါမိဿကတာတိ ယော ပုဗ္ဗဘာဂေ အသပ္ပာယံ သေဝိတွာ အပရဘာဂေ သပ္ပာယသေဝီ, တဿ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပာဘိညာ. ဣတရဿ သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ ဟောတိ. ဧဝံ ပဌမစတုတ္ထာနံ ဝေါမိဿကတာယ ဒုတိယတတိယာတိ အတ္ထော. အကတပလိဗောဓုပစ္ဆေဒဿ သပရိပန္ထတာယ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ ဟောတိ, ဣတရဿ သုခါ. အသမ္ပာဒိတအပ္ပနာကောသလ္လဿ ဉာဏဿ အဝိသဒတာယ ဒန္ဓာ အဘိညာ ဟောတိ, ဝိသဒတာယ ခိပ္ပာ အဘိညာ. “断除障碍等(palibodhupacchedādīni)”：“等(ādi)”字包括了不舍弃修行方法等。“不修习适宜者(asappāyasevī)”：在证得近行定之前修习不适宜法，故为苦行道(dukkhā paṭipadā)；之后修习不适宜法，则神通(abhiññā)缓慢。“修习适宜者(sappāyasevī)”：此处道理亦然。“前分(pubbabhāga)”是指证得近行禅之前的部分。“后分(aparabhāga)”是指那之后的部分。“其混合(vomissakatā)”是指：若有人在前分修习不适宜法，在后分修习适宜法，则其为苦行道而速神通；另一人则为乐行道而迟神通。如此，由第一与第四（类型）的混合，而有第二与第三（类型），此为其义。未断除障碍者，因有障碍故行道是苦的，反之为乐。未成就安止善巧(appanākosalla)者，因其智不清明故神通缓慢，（智）清明者则速神通。 တဏှာအဝိဇ္ဇာဝသေနာတိ တဏှာအဝိဇ္ဇာနံ အဘိဘဝါနဘိဘဝဝသေန. သမထဝိပဿနာဓိကာရဝသေနာတိ သမထဝိပဿနာသု အသတော, သတော စ အဓိကာရဿ ဝသေန. တဏှာယ သမာဓိဿ ဥဇုပဋိပက္ခတ္တာ သာ သမထပဋိပဒါယ ပရိပန္ထိနီတိ အာဟ ‘‘တဏှာဘိဘူတဿ ဟိ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဟောတီ’’တိ. အဘိဘဝေါ စဿာ ဣတရကိလေသေဟိ အဓိကတာယ အနဘိဘူတဿ တဏှာယာတိ အဓိကာရတော ဝေဒိတဗ္ဗံ. တထာ အဝိဇ္ဇာ ပညာယ ဥဇုပဋိပက္ခာတိ တဒဘိဘူတဿ ဒန္ဓာဘိညတာ ဝုတ္တာ. အကတာဓိကာရောတိ ဘဝန္တရေ အကတပရိစယော ယထာ ပဂုဏံ ကတွာ ဝိဿဋ္ဌဂန္ထော အပ္ပမတ္တကေန ပယောဂေန သုပ္ပဝတ္တိ ဝါစုဂ္ဂတောဝ ဟောတိ, ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ကတပရိစယဿ ဘာဝနာ အပ္ပကသိရေနေဝ ဣဇ္ဈတီတိ အာဟ ‘‘ကတာဓိကာရဿ သုခါ’’တိ. သွာယံ အကတော, ကတော စ အဓိကာရော သမထနိဿိတော ပဋိပဒါယံ ဝုတ္တော သမာဓိပ္ပဓာနတ္တာ ပဋိပဒါယ. ဝိပဿနာနိဿိတော အဘိညာယံ ဉာဏပ္ပဓာနတ္တာ အပ္ပနာယ. ကိလေသိန္ဒြိယဝသေနာတိ တိက္ခာတိက္ခာနံ ကိလေသိန္ဒြိယာနံ ဝသေန. တေနာဟ ‘‘တိဗ္ဗကိလေသဿာ’’တိအာဒိ[Pg.113]. တတ္ထ ကိလေသာ ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော, ဣန္ဒြိယာနိ သဒ္ဓါဒီနိ. “依于贪与无明”是指依于被贪与无明制伏或不被制伏。“依于止观（vipassanā）之殊胜行”是指依于在止、观方面有或无殊胜行之基础。“贪”是“定”的直接对立面，是“止行道”的障碍，故说：“为贪所制伏者，其行道为苦。”并且，它（贪）的压倒力量，是因其优于其他烦恼；而（经文提到）不被贪所压倒，则应就其作用来了知。同样，“无明”是“慧”的直接对立面，故说被它制伏者，其遍知迟钝。“未作业行者”是指于他生未曾修习者。犹如已善巧学习后搁置的典籍，只需稍加努力，便能顺利记诵，朗朗上口；同样地，对于往昔已修习者，其修行不费力即能成就，故说：“已作业行者，其道安乐。”此中，已作与未作的殊胜行，依于止的，于行道中说，因行道以定为主；依于观的，于遍知中说，因安止以慧为主。“依于烦恼与诸根”是指依于烦恼与诸根的利钝。因此说“猛利烦恼者”等。此中，烦恼是指欲贪等，诸根是指信根等。 ယထာဝုတ္တာ ပဋိပဒါဘိညာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာတိ ဓမ္မနိဒ္ဒေသမ္ပိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနမုခေန ဒဿေတုံ ‘‘ယော ပုဂ္ဂလော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အပ္ပဂုဏောတိ န သုဘာဝိတော ဝသီဘာဝံ အပါပိတော. တေနာဟ ‘‘ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ န သက္ကောတီ’’တိ. အယံ ပရိတ္တောတိ အယံ သမာဓိ အပ္ပာနုဘာဝတာယ ပရိတ္တော. အဝဍ္ဎိတေတိ ဧကင်္ဂုလဒွင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ န ဝဍ္ဎိတေ ယထာဥပဋ္ဌိတေ အာရမ္မဏေ. ဧကင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ ဟိ ဝဍ္ဎိတံ အပ္ပမာဏမေဝါတိ ဝဒန္တိ. ‘‘ပဂုဏော သုဘာဝိတော’’တိ ဝတွာ ‘‘ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ သက္ကောတီ’’တိ ဣမိနာ ယထာ ပဂုဏောပိ ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ အသက္ကောန္တော သမာဓိ ပရိတ္တောယေဝ ဟောတိ, န အပ္ပမာဏော, ဧဝံ ဉာဏုတ္တရဿ ဧကာသနေနေဝ ဥပရိဈာနနိဗ္ဗတ္တနေနာတိ သုဘာဝိတောပိ ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယဘာဝသင်္ခါတာယ သုဘာဝိတကိစ္စသိဒ္ဓိယာ ‘‘အပ္ပမာဏော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. အပရေ ပန သစေ သုဘာဝိတော ပဂုဏော ဝသီဘာဝံ ပတ္တော ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော အဟောန္တောပိ အပ္ပမာဏော ဧဝ, ပမာဏကရာနံ ရာဂါဒိပဋိပက္ခာနံ သုဝိဒူရဘာဝတောတိ ဝဒန္တိ. ဝုတ္တလက္ခဏဝေါမိဿတာယာတိ ယော အပ္ပဂုဏော ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ န သက္ကောတိ, ဝဍ္ဎိတေ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တော, အယံ ပရိတ္တော အပ္ပမာဏာရမ္မဏော. ယော ပန ပဂုဏော ဥပရိဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ သက္ကောတိ, အဝဍ္ဎိတေ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တော, အယံ အပ္ပမာဏော ပရိတ္တာရမ္မဏောတိ ဧဝံ ပဌမစတုတ္ထသမာဓီနံ ဝုတ္တလက္ခဏဿ ဝေါမိဿကဘာဝေန ဒုတိယတတိယသမာဓိသင်္ဂါဟကော ဝေါမိဿကနယော ဝေဒိတဗ္ဗော. 如所说，行道与神通是以个人(puggala)为依止的，为以个人为主来阐述法的解释，故说“某个个人”等。不善巧者，即未善修习，未达自在。因此说“不能成为上分禅的助缘”。此定为有限，即此定因威力小而为有限。未增长者，即在呈现的所缘上，即使一指量、二指量也未增长。据说，即使只增长一指量，也即是无量。说了“善巧、善修习”，又说“能成为上分禅的助缘”，由此可知，正如善巧之定若不能成为上分禅的助缘，则仍是有限而非无量；同样，对于智优越者，仅以一座即能生起上分禅，此时即便定尚未极善修习，但因其成就了善修习之功用——即所谓成为上分禅之缘，故亦称之为“无量”。另一些人则说，若已善修习、善巧、达自在，即使不能成为上分禅的助缘，也仍是无量，因为制造限量的贪等对立法已极其远离之故。就所说特征混合而言：若不善巧，不能成为上分禅的助缘，而行于已增长的所缘上，此为有限而无量所缘定。若善巧，能成为上分禅的助缘，而行于未增长的所缘上，此为无量而有限所缘定。如是，应知以第一定与第四定之所说特征相混合，即是含摄第二定与第三定的混合之法。 တတောတိ တတော ပဌမဇ္ဈာနတော ဥဒ္ဓံ. ဝိရတ္တပီတိကန္တိ အတိက္ကန္တပီတိကံ ဝါ ဇိဂုစ္ဆိတပီတိကံ ဝါ. အဝယဝေါ သမုဒါယဿ အင်္ဂန္တိ ဝုစ္စတိ, ‘‘သေနင်္ဂံ ရထင်္ဂ’’န္တိအာဒီသု ဝိယာတိ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဈာနာနံ အင်္ဂဘူတာ စတ္တာရော သမာဓီ’’တိ. “从彼”即从初禅之上。“离喜”即超越喜或厌离喜。部分被称为整体的“支”，如在“军支”、“车支”等词中，因此说“作为四禅之支的四种定”。 ဟာနံ ဘဇတီတိ ဟာနဘာဂိယော, ဟာနဘာဂေါ ဝါ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဟာနဘာဂိယော, ပရိဟာနကောဋ္ဌာသိကောတိ အတ္ထော. အာလယဿ အပေက္ခာယ အပရိစ္စဇနတော ဌိတိံ ဘဇတီတိ ဌိတိဘာဂိယော. ဝိသေသံ ဘဇတီတိ ဝိသေသဘာဂိယော. ပစ္စနီကသမုဒါစာရဝသေနာတိ တဿ တဿ [Pg.114] ဈာနဿ ပစ္စနီကာနံ နီဝရဏဝိတက္ကဝိစာရာဒီနံ ပဝတ္တိဝသေန. တဒနုဓမ္မတာယာတိ တဒနုရူပဘူတာယ သတိယာ. သဏ္ဌာနဝသေနာတိ သဏ္ဌဟနဝသေန ပတိဋ္ဌာနဝသေန. ‘‘သာ ပန တဒဿာဒသင်္ခါတာ, တဒဿာဒသမ္ပယုတ္တက္ခန္ဓသင်္ခါတာ ဝါ မိစ္ဆာသတီ’’တိ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၇၉၉) ဝုတ္တံ. တတ္ထ သာပေက္ခဿ ဥပရိ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ အဝိဂတနိကန္တိကာ တံတံပရိဟရဏသတီတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘သတိယာ ဝါ နိကန္တိယာ ဝါ’’တိ ဝိကပ္ပဝစနဉ္စ ယုတ္တံ ဟောတိ. ဝိသေသာဓိဂမဝသေနာတိ ဝိသေသာဓိဂမဿ ပစ္စယဘာဝဝသေန, ဝိသေသံ ဝါ အဓိဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ ဝိသေသာဓိဂမော, တဿ ဝသေန. နိဗ္ဗိဒါသဟဂတသညာမနသိကာရသမုဒါစာရဝသေနာတိ အာဒီနဝဒဿနပုဗ္ဗင်္ဂမနိဗ္ဗိန္ဒနဉာဏသမ္ပယုတ္တသညာယ စ အာဘောဂဿ စ ပဝတ္တိဝသေန. နိဗ္ဗေဓဘာဂိယတာတိ သစ္စာနံ နိဗ္ဗိဇ္ဈနပက္ခိကတာ ဝိပဿနာယ သံဝတ္တတီတိ အတ္ထော. “趣向退失”故为退分；或“有退失之分”故为退分，义即属于退失部分者。因顾念爱著而不舍离，故“趣向住立”，为住分。“趣向殊胜”故为胜分。“依敌对法生起”即依彼彼禅那的敌对法——诸盖、寻、伺等的生起。“随顺于彼法”即随顺于彼的念。“依安住”即依善住、依确立。在《破痴论》(Sammohavinodanī)中说：“彼即被称为‘彼之味著’，或被称为‘与彼味著相应的诸蕴’的邪念。”于此，有顾念者不能生起上分殊胜法，因其欲爱未离，故亦可说是护持彼彼禅那之念。如是，“或依念，或依欲爱”的抉择说亦为恰当。“依证得殊胜”即依作为证得殊胜的助缘；或因此而证得殊胜，故名殊胜之证得，依此之故。“依与厌离相应的想和作意的生起”即依以见过患为前导、与厌离智相应的想和作意的生起。“属于决择分”义即为抉择诸谛之分，由观(vipassanā)而成就。 ကာမသဟဂတာတိ ကာမာရမ္မဏာ, ကာမသညာဟိ ဝါ ဝေါကိဏ္ဏာ. အဝိတက္ကသဟဂတာတိ ‘‘ကထံ နု ခေါ မေ အဝိတက္ကံ ဈာနံ ဘဝေယျာ’’တိ ဧဝံ အဝိတက္ကာရမ္မဏာ အဝိတက္ကဝိသယာ. ကာမဉ္စာယံ ‘‘ပဌမဿ ဈာနဿာ’’တိအာဒိကော ပါဌော ပညာဝသေန အာဂတော, သမာဓိဿာပိ ပနေတ္ထ သင်္ဂဟော အတ္ထေဝါတိ ဥဒါဟရဏဿ သာတ္ထကတံ ဒဿေတုံ ‘‘တာယ ပန ပညာယ သမ္ပယုတ္တာ သမာဓီပိ စတ္တာရော ဟောန္တီ’’တိ တေသံ ဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော. “与欲俱行”即以欲为所缘，或与欲想交杂。“与无寻俱行”即以“我如何能得无寻禅那？”这样的无寻为所缘，以无寻为范围。诚然，“初禅那”等文句是依慧而说，但定亦含摄于此。为了显示此例的有义，故说“与彼慧相应的定亦有四种”，义即依彼等而如是说。 ဘာဝနာမယဿ သမာဓိဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ ဥပစာရေကဂ္ဂတာ ‘‘ကာမာဝစရော သမာဓီ’’တိ ဝုတ္တံ. အဓိပတိံ ကရိတွာတိ ‘‘ဆန္ဒဝတော စေ သမာဓိ ဟောတိ, မယှမ္ပိ ဧဝံ ဟောတီ’’တိ ဆန္ဒံ အဓိပတိံ, ဆန္ဒံ ဓုရံ ဇေဋ္ဌကံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ကတွာ. လဘတိ သမာဓိန္တိ ဧဝံ ယံ သမာဓိံ လဘတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ဆန္ဒသမာဓိ, ဆန္ဒာဓိပတိသမာဓီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဝီရိယသမာဓိအာဒယောပိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 此处意指修所成定，故近行一境性被称为“欲界定”。“以……为首”即“若有欲者能得定，愿我亦能如是”，而以意欲为首、为先、为长、为前导。“得定”，如是所得之定，称为意欲定，义即意欲增上定。如是，精进定等亦应了知。 စတုက္ကဘေဒေတိ စတုက္ကဝသေန သမာဓိပ္ပဘေဒနိဒ္ဒေသေ. အညတ္ထ သမ္ပယောဂဝသေန ဝိစာရေန သဟ ဝတ္တမာနော ဝိတက္ကော ပဉ္စကနယေ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ဝိယောဇိတောပိ န သုဋ္ဌု ဝိယောဇိတောတိ, တေန သဒ္ဓိံယေဝ ဝိစာရသမတိက္ကမံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာတိက္ကမေန တတိယ’’န္တိ. ဒွိဓာ [Pg.115] ဘိန္ဒိတွာ စတုက္ကဘေဒေ ဝုတ္တံ ဒုတိယံ ဈာနန္တိ ယောဇနာ. ပဉ္စဈာနင်္ဂဝသေနာတိ ပဉ္စန္နံ ဈာနာနံ အင်္ဂဘာဝဝသေန သမာဓိဿ ပဉ္စဝိဓတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. “四法之分别”即在依四法解释定的差别时。在别处，依相应，与伺俱行的寻，虽在五法（禅支）的第二禅中已分离，但未善分离，为了显示寻与伺的超越是同时发生的，故说“由超越寻伺而为第三（禅）”。应作如此连贯：将四法分别中所说的第二禅分为二。“依五禅支”即依其作为五禅之支，当知定有五种。 ၄၀. ဝိဘင်္ဂေတိ ဉာဏဝိဘင်္ဂေ. တတ္ထ ဟိ ‘‘ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ သံကိလေသဝေါဒါန’’န္တိ, ဧတ္ထ ‘‘သံကိလေသ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဟာနဘာဂိယော ဓမ္မောတိ အပဂုဏေဟိ ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ ဝုဋ္ဌိတဿ သညာမနသိကာရာနံ ကာမာဒိအနုပက္ခန္ဒနံ. ဝိသေသဘာဂိယော ဓမ္မောတိ ပဂုဏေဟိ ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ ဝုဋ္ဌိတဿ သညာမနသိကာရာနံ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒိအနုပက္ခန္ဒနံ. တေနာဟ ‘‘ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘိ’’န္တိအာဒိ. တဿတ္ထော (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၈၂၈) – အပဂုဏဿ ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီနံ တတော ဝုဋ္ဌိတံ အာရမ္မဏဝသေန ကာမသဟဂတာ ဟုတွာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ စောဒေန္တိ တုဒန္တိ, တဿ ကာမာနုပက္ခန္ဒာနံ သညာမနသိကာရာနံ ဝသေန သာ ပဌမဇ္ဈာနပညာ ဟာယတိ, တသ္မာ ဟာနဘာဂိနီ ပညာ. အဝိတက္ကသဟဂတာတိ အဝိတက္ကံ ဒုတိယံ ဈာနံ သန္တတော ပဏီတတော မနသိ ကရောတော အာရမ္မဏဝသေန အဝိတက္ကသဟဂတာ သမုဒါစရန္တိ ပဂုဏပဌမဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌိတံ ဒုတိယဇ္ဈာနာဓိဂမတ္ထာယ စောဒေန္တိ တုဒန္တိ, တဿ ဒုတိယဇ္ဈာနာနုပက္ခန္ဒာနံ သညာမနသိကာရာနံ ဝသေန ပဌမဇ္ဈာနပညာ ဝိသေသဘူတဿ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ ဥပ္ပတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနတာယ ဝိသေသဘာဂိနီ ပညာ. တံသမ္ပယုတ္တော သမာဓိ ဣဓာဓိပ္ပေတော. ဣမိနာ နယေနာတိ ဣမိနာ ပဌမဇ္ဈာနေ ဝုတ္တေန ဝိဓိနာ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီသုပိ ဟာနဘာဂိယဓမ္မော, ဝိသေသဘာဂိယဓမ္မော စ ဝေဒိတဗ္ဗော. 40. “在《分别论》中”即在《智分别》中。于彼处，有“诸禅、解脱、定、等至的杂染与清净”，于此已说“杂染”等。于此，退分法者，即从不善巧的初禅等出定者，其想与作意奔赴于欲等。胜分法者，即从善巧的初禅等出定者，其想与作意奔赴于第二禅等。因此说“初禅获得者”等。其义为（《分别论注》828）：对于不善巧的初禅获得者，从彼出定后，依所缘，与欲俱行的想与作意生起，策励、冲击他。依其奔赴于欲的想与作意之力，彼初禅慧即退失，故为退分慧。“与无寻俱行”者，即作意无寻的第二禅为寂静、殊胜者，依所缘，与无寻俱行的想与作意生起，从善巧的初禅出定后，为证得第二禅而策励、冲击他。依其奔赴于第二禅的想与作意之力，初禅慧成为殊胜的第二禅生起的足处，故为胜分慧。此处意指与此相应的定。“依此理趣”即依此初禅中所说之法，于第二禅等中，亦应了知退分法与胜分法。 ဒသပလိဗောဓဝဏ္ဏနာ 十障碍释义 ၄၁. အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တောတိ လောကုတ္တရအပ္ပမာဏအပရိယာပန္နဂ္ဂဟဏေန လောကိယေဟိ အသာဓာရဏတော, သပ္ပီတိကာဒိဂ္ဂဟဏေန သာဓာရဏတော စ အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တော သမာဓိ ဝုတ္တော. ဘာဝိတော ဟောတိ သညာယ သမ္ပယုတ္တတ္တာ. တန္တိ အရိယမဂ္ဂသမာဓိံ. ဝိသုန္တိ ပညာဘာဝနာယ ဝိသုံ ကတွာ န ဝဒါမ. 41. “与圣道相应”是说：由于包含了出世间、无量与不被（世间）所摄，故与世间法不共通；又由于包含了有喜等，故与世间法共通，这样的定被称为与圣道相应的定。因与慧相应，故已修习。此即圣道定。我们并非将它与修慧(paññābhāvanā)分离而说。 ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနံ [Pg.116] ပရိဗုန္ဓေတိ ဥပရောဓေတိ ပဝတ္တိတုံ န ဒေတီတိ ပလိဗောဓော ရ-ကာရဿ လ-ကာရံ ကတွာ, ပရိပန္ထောတိ အတ္ထော. ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာတိ သမာပနေန, သင်္ဂဟဏေန ဝါ ဥပရုန္ဓိတွာ, အပလိဗောဓံ ကတွာတိ အတ္ထော. 它束缚、妨碍、不让业处的修习进行，故称“障碍”（palibodho），这是将ra音转为la音，其义为“违碍”（paripantho）。“切断”是指通过完成或资助来消除障碍，意即令其无障碍。 အာဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ အာဝါသော. ပရိစ္ဆေဒဝသေန ဝေဏိယတိ ဒိဿတီတိ ပရိဝေဏံ. ဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ တံ တံ ဝသနဋ္ဌာနံ. သွာယံ အာဝါသော. နဝကမ္မာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာဝါသဿ တဒညံ အဘိဝုဒ္ဓိကာရဏံ သင်္ဂဏှာတိ. ကာရဏေနာတိ ‘‘ဆာယူဒကသမ္ပန္နံ သုလဘဘိက္ခ’’န္တိအာဒိနာ ကာရဏေန. အပေက္ခဝါတိ သာလယော. 于此居住（āvasanti），故为“住处”（āvāso）。因有区划而可见其分隔，故为“僧房”（pariveṇaṃ）。在寺院中，比丘们各自的住处，此即住处。在“新工程等”中，“等”字含摄了新工程之外能令住处增长的其他因缘。所谓“因缘”，是指如“具足荫凉与水，易得饮食”等因缘。有顾念者（apekkhavā），即有执著（sālayo）。 တတြာတိ တသ္မိံ ပလိဗောဓာဘာဝေ. ပါစီနခဏ္ဍရာဇိန္တိ ပုရတ္ထိမဒိသာယံ ပဗ္ဗတခဏ္ဍာနံ အန္တရေ ဝနရာဇိဋ္ဌာနံ. ‘‘နာမာ’’တိ ဣမိနာ တဿ ပဒေသဿ အယံ သမညာတိ ဒဿေတိ. ပဋိသာမိတမေဝါတိ နိစ္စကာလံ ပဋိသာမေတွာဝ ဝိဟာရတော နိက္ခမာမီတိ ဒဿေတိ. ဓာတုနိဓာနဋ္ဌာနန္တိ ကာယဗန္ဓနဓမ္မကရဏနှာနသာဋိကအက္ခကဓာတုသင်္ခါတာနံ ပရိဘောဂသရီရဓာတူနံ နိဒဟိတဋ္ဌာနံ. ဤဒိသဿ အယံ ထေရော ဝိယ အလဂ္ဂစိတ္တဿ. ဧတေန ‘‘ဘိက္ခုနာ နာမ အာဝါသေ ဧဝရူပေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဩဝါဒေါ ဒိန္နော ဟောတိ. ဣတော ပရေသုပိ ဝတ္ထူသု ဧသေဝ နယော. “于彼处”是指在无障碍之处。“东方山脉林”（Pācīnakhaṇḍarāji）是指东方山脉之间的森林地带。“名为”一词，显示了此为该地区的名称。“常收拾好”是说：“我总是收拾好后才离开寺院。”“圣物存放处”（Dhātunidhānaṭṭhāna）是指存放被称为腰带、滤水囊、浴衣、针筒等资具圣物的地方。对于像这位长老一样心无执着的（比丘而言）。以此给予了这样的教诫：“比丘在住处中就应是这样。”在以下的故事中，方法与此相同。 ကုလန္တိ ကုလဂ္ဂဟဏေန ကုလမနုဿာနံ ဂဟဏံ ဂါမဂ္ဂဟဏေန ဂါမဝါသီနံ ဝိယ. ဥပဋ္ဌာကကုလမ္ပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန ပဂေဝ ဉာတိကုလန္တိ ဒဿေတိ. ဥဒ္ဒေသတ္ထန္တိ ဥဒ္ဒိသာပနတ္ထံ, ပါဌံ ဥဒ္ဒိသာပေတွာ သဇ္ဈာယိတုန္တိ အတ္ထော. ဣဓေဝါတိ ဣမသ္မိံယေဝ ပဒေသေ, ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝိဟာရေတိ အတ္ထော. တံ ဝိဟာရန္တိ တံ ကောရဏ္ဍကဝိဟာရံ. “家”（kula）是指：以“家”一词指代家人，犹如以“村”一词指代村民。“护持家庭亦尔”（upaṭṭhākakulampi）中的“亦”（pi）字，显示了“更何况是亲戚家庭”之义。“为教诵故”（uddesatthaṃ）是指为求教授，意即请人教授文句后自己诵习。“就在此处”（idheva）是指就在此地，意即在任何寺院。“那座寺院”（taṃ vihāraṃ）是指那座柯兰达卡寺（Koraṇḍakavihāra）。 ဥပဂတောတိ ဝဿံ ဥပဂတော. သဒါတိ ဂတကာလတော ပဘုတိ ဝိသေသတော ပဝါရိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗဒါ ဒိဝသေ ဒိဝသေ. ပရိဒေဝမာနာတိ တံတံဝိလပနဝသေန ဝိဝိဓံ ပရိဒေဝန္တီ. သဗ္ဗံ ပဝတ္တိန္တိ အတ္တနာ တတ္ထ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ ပစ္ဆာ သမာဂမပရိယောသာနံ ဒဟရဿ သဗ္ဗံ ပဝတ္တိံ. “已进入”是指进入雨季安居。“常”是指从过去之时起，特别是从自恣日开始，日复一日，恒常如此。“悲叹”是指以种种方式哀号哭泣。“全部经过”是指从自己在那儿见到他开始，直到后来会面结束为止，那少年的一切经过。 ကာယသက္ခိန္တိ [Pg.117] ‘‘ပဿ ဣမ’’န္တိ မုခပဋိဂ္ဂါဟကံ ကတွာ. ရထဝိနီတပဋိပဒန္တိ ဒသကထာဝတ္ထုကိတ္တနပုဗ္ဗိကံ ရထဝိနီတူပမာဟိ ဝိဘာဝိတံ ရထဝိနီတသုတ္တေ (မ. နိ. ၁.၂၅၂) အာဂတံ သတ္တဝိသုဒ္ဓိပဋိပဒံ. နာလကပဋိပဒန္တိ ‘‘မောနေယျံ တေ ဥပညိဿ’’န္တိအာဒိနာ (သု. နိ. ၇၀၆) သတ္ထာရာ နာလကတ္ထေရဿ ဒေသိတပဋိပဒံ. တုဝဋကပဋိပဒန္တိ ‘‘မူလံ ပပဉ္စသင်္ခါယာ’’တိအာဒိနာ (သု. နိ. ၉၂၂) ဘဂဝတာ ဒေသိတပဋိပဒံ. တတ္ထ ဟိ ယထာက္ကမံ – “身证”是指说“看此人”，并使其成为当面领受者。“车喻经行道”（Rathavinītapaṭipadā）是指在《车喻经》中，以称赞十论事为前行，通过车喻阐明的七清净行道。“纳拉咖行道”是指导师对纳拉咖长老所教示的，以“我将为你宣示牟尼道”等句为始的行道。“迅速行道”（Tuvaṭakapaṭipadā）是指世尊所教示的，以“戏论想之根”等句为始的行道。于此，依次为： ‘‘န မုနီ ဂါမမာဂမ္မ, ကုလေသု သဟသာ စရေ; ဃာသေသနံ ဆိန္နကထော, န ဝါစံ ပယုတံ ဘဏေ’’. (သု. နိ. ၇၁၆); “牟尼来到村庄后，于诸俗家不应亲狎；为求食时应断绝言谈，不应说攀缘之语。” ‘‘ဂါမေ စ နာဘိသဇ္ဇေယျ, လာဘကမျာ ဇနံ န လပယေယျာ’’တိ. (သု. နိ. ၉၃၅) – “莫执着于村庄，莫为利养而攀谈。” ဧဝမာဒိကာ ပရမပ္ပိစ္ဆကထာ အာဂတာ. စတုပစ္စယသန္တောသဘာဝနာရာမတာဒီပကန္တိ စီဝရာဒီသု စတူသု ပစ္စယေသု သန္တောသဿ, ဘာဝနာရာမတာယ စ ပကာသကံ. 如是等为至上少欲之说。所谓“阐明于四资具知足及乐于修习”，是指阐明对于衣等四种资具的知足，以及对修习的喜爱。 လဗ္ဘတီတိ လာဘော. တေနာဟ ‘‘စတ္တာရော ပစ္စယာ’’တိ. မဟာပရိဝါရေတိ ဝိပုလပရိဝါရေ. ပိဏ္ဍပါတံ တာဝ ဒေန္တာ ဗုဒ္ဓပူဇာပတ္တစီဝရာဒီနိ တဿ ပရိဝါရာနိ ကတွာ ဒေန္တိ, တထာ စီဝရာဒိဒါနေပိ. ဗာဟုလ္လိကပိဏ္ဍပါတိကာတိ ပိဏ္ဍပါတိကာ ဟုတွာ ပစ္စယဗာဟုလ္လိကာ. ဝဒန္တီတိ ပုရိမဒိဝသေ ဘိက္ခာယ အာဟိဏ္ဍနကာလေ ယထာသုတံ ဝဒန္တိ. နိစ္စဗျာဝဋော ဥပါသကာဒီနံ သင်္ဂဏှနေ. “利得”（lābho）是因为可得（labbhati）。因此说“四资具”。“大随从”是指广大的随行之物。当人们供养饮食时，会把供佛的衣钵等物也一并供养，使之成为他的随行之物；供养衣物等时也是如此。“多资具的乞食者”是指身为乞食者却拥有众多资具。“说”是指在前一天为乞食而行时，如其所闻而说。“常忙碌”是指忙于摄受优婆塞等人。 တဿာတိ ဂဏဿ. သောတိ ဂဏပလိဗောဓော. ဧဝန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန ဂဏဝါစကဿ ပရိယေသနမ္ပိ လဟုကမေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ယောဇနတော ပရံ အဂန္တွာ’’တိ. အတ္တနော ကမ္မန္တိ သမဏဓမ္မမာဟ. “彼”（Tassa）是指于僧团。“彼”（so）即僧团的障碍。“如是”（Evaṃ）是说：因为希望以现在所说的方式，能轻易找到僧团的代表，故说“不远行过一由旬”（yojanato paraṃ agantvā）。“自己的事务”（Attano kammaṃ）是指沙门法。 ကတာကတေတိ ကတေ စ အကတေ စ ကမ္မေ ဇာနနဝသေန ဥဿုက္ကံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, ကတာကတေတိ ဝါ အပ္ပကေ စ မဟန္တေ စ ကတေ, ယထာ ‘‘ဖလာဖလေ’’တိ. သစေ ဗဟုံ အဝသိဋ္ဌန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဘာရဟာရာ သံဃကိစ္စပရိဏာယကာ. “已作与未作”（Katākata）：应为了解已作与未作的事务而努力。或者“已作与未作”是指在已作的事务中，小者与大者，犹如“有果与无果”（phalāphale）。“若剩余甚多”（Sace bahuṃ avasiṭṭhaṃ）：这是关联句。负重担者（Bhārahārā）是僧团事务的领导者。 ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခောတိ [Pg.118] သီဟဠဒီပေ ကိရ ကုလဒါရကာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ အာဝါဟဝိဝါဟသဒိသာ, တသ္မာ တံ ပရိစ္ဆိန္နဒိဝသံ အတိက္ကမေတုံ န သက္ကာ. ‘‘သစေ တံ အလဘန္တော န သက္ကောတိ အဓိဝါသေတု’’န္တိအာဒိနာ သမာပနေန ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေါ ဝုတ္တော, ဗျတိရေကတော ပန ‘‘သစေ တံ အလဘန္တော သက္ကောတိ အဓိဝါသေတုံ, အရညံ ပဝိသိတွာ သမဏဓမ္မောဝ ကာတဗ္ဗော’’တိ အယမတ္ထော ဒဿိတောတိ သင်္ဂဟဏေန ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. “期望出家”（Pabbajjāpekkho）：据说在狮子岛（Sīhaḷadīpa），良家子的出家如同婚嫁，因此不能错过指定的日子。以“若得不到便不能忍耐”等语，说的是通过完成（其心愿）来切断障碍。另一方面，以“若得不到尚能忍耐，则应进入森林修沙门法”来显示其义，由此可知，是通过总括此（反面）义理来了知障碍的切断。此理亦通于其余诸项。 တထာတိ ယထာ ဥပဇ္ဈာယော ဂိလာနော ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော, တထာ ဥပသမ္ပာဒိတအန္တေဝါသိကော အတ္တနော ကမ္မဝါစံ ဝတွာ ဥပသမ္ပာဒိတော. “同样”（Tathā）是指：如同生病的戒师（upajjhāya）应被终身侍奉一样，由（戒师）自己念诵羯磨语（kammavācā）而授具足戒的弟子（也应被终身侍奉）。 ယော ကောစိ ရောဂေါတိ မူလဘူတော, အနုဗန္ဓော ဝါ အတ္တနော ဥပ္ပန္နော. အနမတဂ္ဂေတိ အနု အနု အမတဂ္ဂေ အနာဒိမတိ. “任何疾病”（Yo koci rogo）是指自身生起的根本之病或并发之症。“无始”（Anamatagge）是指其开端不可知，无有起始。 ‘‘ဂန္ထော’’တိ ဣမိနာ ဂန္ထပလိဗောဓော ဣဓ ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ပရိယတ္တိဟရဏ’’န္တိ. သဇ္ဈာယာဒီဟီတိ သဇ္ဈာယဓာရဏပရိစယပုစ္ဆာဒီဟိ. ဣတရဿာတိ အဗျာဝဋဿ. ယဿ ဂန္ထဓုရံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဌိတဿာပိ ဂန္ထော ဝတ္တတေဝ, န တဿ ဂန္ထော ပလိဗောဓော. ယထာ တမှိ တမှိ ဝတ္ထုမှိ အာဂတတ္ထေရာနံ, နာပိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဂန္ထပသုတဿ. မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသကော အာဂစ္ဆတိ, သုတ္တပဒေသာနံ ဝါရာနဉ္စ သဒိသတာယ ဗျာမုယှနတော. ပုန န ဩလောကေဿာမီတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဂန္ထဓုရံ ဝိဿဇ္ဇေမီတိ အတ္ထော. “经教”（Gantho）：以此词说的是此处的经教障碍，故说“学习教理”（pariyattiharaṇa）。“以读诵等”（Sajjhāyādīhi）是指以读诵、受持、熟悉、提问等方式。“对另一者”（Itarassa）是指对不勤勉者。对有些人而言，即使已放下学习的责任，经教（知识）依然存在，对他们来说，经教不是障碍，如在各个故事（vatthu）中提到的长老们那样。对于完全不学习经教的人，（经教）也不是障碍。（然而，学习也可能成为障碍，）如《中部·中分五十经》，就因经句和章品的相似而令人困惑。“我将不再看”（Puna na olokessāmi）的意思是：我已领受业处，要放下学习的责任。 ဂါမဝါသိကတ္ထေရေဟီတိ အနုရာဓပုရဝါသီဟိ. အနုဂ္ဂဟေတွာတိ အဂ္ဂဟေတွာ တတ္ထ ပရိစယံ အကတွာ. ပဉ္စနိကာယမဏ္ဍလေတိ ဒီဃာဂမာဒိကေ ပဉ္စပိ နိကာယေ သိက္ခိတပရိသာယ. ပရိဝတ္တေဿာမီတိ ဝဏ္ဏယိဿာမိ. သုဝဏ္ဏဘေရိန္တိ သေဋ္ဌဘေရိံ. ကတမာစရိယာနံ ဥဂ္ဂဟောတိ ကတမေသံ အာစရိယာနံ ဥဂ္ဂဟော, ကေန ပရိဝတ္တီယတီတိ အဓိပ္ပာယော. အာစရိယမဂ္ဂေါတိ အာစရိယာနံ ကထာမဂ္ဂေါ. အတ္တနော အာစရိယာနန္တိ အတ္တနော ကထေတုံ ယုတ္တာနံ အာစရိယာနံ. သုဝိနိစ္ဆိတာ သဗ္ဗာ တိပိဋကပရိယတ္တိ ဧတသ္မိံ အတ္ထီတိ သဗ္ဗပရိယတ္တိကော, တေပိဋကောတိ အတ္ထော. ပီဌေ နိသိန္နော တတော ဩတရိတွာ ဘူမိယံ တဋ္ဋိကာယ နိသီဒိတွာ. ဂတကဿာတိ ပဋိပတ္တိဂမနေန ဂတဿ ဒိဋ္ဌသစ္စဿ. စီဝရံ ပါရုပိတွာတိ အာစရိယဿ အပစိတိဒဿနတ္ထံ [Pg.119] ပရိမဏ္ဍလံ စီဝရံ ပါရုပိတွာ. သာဌေယျာဘာဝတော ဥဇု. ကာရဏာကာရဏဿ အာဇာနနတော အာဇာနီယော. “由村住长老”是指由居住在阿努拉德普勒(Anurādhapura)的长老们。“不予学习”是指不接受，不在那里熟悉。“于五部众中”是指于学过《长部》等五部的会众中。“我将转述”是指我将解说。“金鼓”是指最胜之鼓。“是哪位阿阇梨所学”的意趣是：是哪些阿阇梨的学习？依何而解说？“阿阇梨之道”是指阿阇梨们的论说之道。“自己的阿阇梨”是指适合为自己说法的阿阇梨。“具足一切教法者”是指于他心中，三藏的一切教法都已善作抉择，意即三藏法师。“坐在座上，然后下来”是指从座位上下来，坐在地上的草席上。“已达者”是指通过实践之道而达到、已见真谛者。“披上衣”是指为了向阿阇梨表示恭敬而整齐地披上衣。“因无谄曲而正直”。“因了知是理非理而为良骏”。 ပေါထုဇ္ဇနိကာတိ ပုထုဇ္ဇနေ ဘဝါ. ဒုပ္ပရိဟာရာ ဗဟုပရိဿယတာယ. တထာ ဟိဿာ ဥတ္တာနသေယျကဒါရကော, တရုဏသဿဉ္စ နိဒဿိတံ. ဝိပဿနာယ ပလိဗောဓော သမထယာနိကဿ, န ဝိပဿနာယာနိကဿ. ယေဘုယျေန ဟိ ဈာနလာဘီ သမထယာနိကောဝ ဟောတိ ဝိပဿနာသုခတော. ဣတရေနာတိ သမထတ္ထိကေန. အဝသေသာ နဝ ပလိဗောဓာ. “凡夫的（神通）”是指存在于凡夫中的（神通）。“难照管”是因为有很多危险。对此，以仰卧的婴儿和嫩苗为譬喻。“观(vipassanā)的障碍”是对止乘者而言，非对观乘者而言。因为得禅那者大多是止乘者，这是由于修观容易的缘故。所谓“另一者”是指求止者。剩余的九种障碍。 ကမ္မဋ္ဌာနဒါယကဝဏ္ဏနာ 业处导师的释义 ၄၂. ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယုတ္တော ကမ္မဋ္ဌာနိကော, ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တော. တေန ကမ္မဋ္ဌာနိကေန. ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ’’တိ ဧဝံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ. သဟဝါသီနံ ဘိက္ခူနံ. မုဒုစိတ္တတန္တိ အတ္တနိ မုဒုစိတ္တတံ ဇနေတိ, အယဉ္စ သဟဝါသီနံ စိတ္တမဒ္ဒဝဇနနာဒိအတ္ထော ‘‘မနုဿာနံ ပိယော ဟောတီ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တေန မေတ္တာနိသံသသုတ္တေန (အ. နိ. ၁၁.၁၅; ပဋိ. မ. ၂.၂၂; မိ. ပ. ၄.၄.၆) ဒီပေတဗ္ဗော. အနောလီနဝုတ္တိကော ဟောတိ သမ္မာပဋိပတ္တိယံ. ဒိဗ္ဗာနိပိ အာရမ္မဏာနိ ပဂေဝ ဣတရာနိ. သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗသ္မိံ သမဏကရဏီယေ, သဗ္ဗသ္မိံ ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂေ. ပုဗ္ဗာသေဝနဝသေန အတ္ထယိတဗ္ဗံ. ယောဂဿ ဘာဝနာယ အနုယုဉ္ဇနံ ယောဂါနုယောဂေါ, တဒေဝ ကရဏီယဋ္ဌေန ကမ္မံ, တဿ ယောဂါနုယောဂကမ္မဿ ဌာနံ နိပ္ဖတ္တိဟေတု. 42. 致力于业处者为业处行者(kammaṭṭhānika)，即勤修习者。以彼业处行者。“限定之后”，即如此限定：“此寺院中所有比丘”。对诸共住比丘。“心柔软”，即于自身生起柔软心，此亦有令共住者心柔软等义，当以《慈爱功德经》(Mettānisaṃsasutta)中“为众人所爱”等道理阐明。于正行中，行为不退屈。天界所缘尚且如此，何况其他所缘。于一切处、一切沙门所应作中，或于一切业处勤修中。应依先前熟习而了知。对修行的努力即是“勤勇”(yogānuyoga)，此即以“应作”之义而为“业”(kamma)，而此勤勇之业的处所(ṭhāna)即是成就之因。 နိစ္စံ ပရိဟရိတဗ္ဗတ္တာတိ သဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိယ ဧကဒါဝ အနနုယုဉ္ဇိတွာ သဗ္ဗကာလံ ပရိဟရဏီယတ္တာ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ. ဧဝမာဒိဂုဏသမန္နာဂတန္တိ ပိယဘာဝါဒီဟိ ဂုဏေဟိ သမ္ပန္နံ. ကလျာဏမိတ္တော ဟိ သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ဟောတိ သီလသမ္ပန္နော သုတသမ္ပန္နော စာဂသမ္ပန္နော ဝီရိယသမ္ပန္နော သတိသမ္ပန္နော သမာဓိသမ္ပန္နော ပညာသမ္ပန္နော. တတ္ထ သဒ္ဓါသမ္ပတ္တိယာ သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ, ကမ္မဖလဉ္စ, တေန သမ္မာသမ္ဗောဓိယာ ဟေတုဘူတံ သတ္တေသု ဟိတေသိတံ န ပရိစ္စဇတိ. သီလသမ္ပတ္တိယာ သတ္တာနံ ပိယော ဟောတိ ဂရု ဘာဝနီယော စောဒကော ပါပဂရဟီ ဝတ္တာ ဝစနက္ခမော, သုတသမ္ပတ္တိယာ သစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒိပဋိသံယုတ္တာနံ ဂမ္ဘီရာနံ ကထာနံ ကတ္တာ ဟောတိ, စာဂသမ္ပတ္တိယာ အပ္ပိစ္ဆော ဟောတိ သန္တုဋ္ဌော ပဝိဝိတ္တော အသံသဋ္ဌော, ဝီရိယသမ္ပတ္တိယာ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ အတ္တဟိတပရဟိတပဋိပတ္တိယံ, သတိသမ္ပတ္တိယာ [Pg.120] ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဟောတိ, သမာဓိသမ္ပတ္တိယာ အဝိက္ခိတ္တော သမာဟိတစိတ္တော, ပညာသမ္ပတ္တိယာ အဝိပရီတံ ပဇာနာတိ. သော သတိယာ ကုသလာကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဂတိယော သမန္နေသမာနော ပညာယ သတ္တာနံ ဟိတာဟိတံ ယထာဘူတံ ဇာနိတွာ သမာဓိနာ တတ္ထ ဧကဂ္ဂစိတ္တော ဟုတွာ ဝီရိယေန သတ္တေ အဟိတံ နိသေဓေတွာ ဟိတေ နိယောဇေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပိယော…ပေ… နိယောဇကောတိ ဧဝမာဒိဂုဏသမန္နာဂတ’’န္တိ. “应恒常护持”，是说不像一切处业处（sabbattha-kammaṭṭhāna）那样只修习一次，而是因其应于一切时护持与修习。“具足如是功德”，即是具有可爱等功德。善友是具足信、戒、闻、舍、精进、念、定、慧的人。其中，具足信者，深信如来的菩提及业果，因此不舍弃作为正等觉之因的、对众生的利益希求。具足戒者，为众生所爱、所敬、所尊，是劝诫者、呵责罪恶者、善说者、堪忍言语者。具足闻者，能讲述与真谛、缘起等相应的甚深法义。具足舍者，少欲、知足、乐于独处、不相杂处。具足精进者，为自利利他之行而发起精进。具足念者，安住于念。具足定者，心不散乱，已得等持。具足慧者，无颠倒地了知。他以念寻察善与不善法的趣向，以慧如实了知众生的利与非利，以定于彼处一心，以精进阻止众生之非利而令其住于利益。是故说：“可爱……乃至……引导者，具足如是功德”。 တံ ပန ကလျာဏမိတ္တံ ပရမုက္ကံသဂတံ ဒဿေတုံ ‘‘မမံ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာရကဘာဝံ ယောဂကမ္မဿ. ပကာသေတိ အတ္တာနံ ပဋိပတ္တိယာ အမောဃဘာဝဒဿနေန သမုတ္တေဇနာယ, သမ္ပဟံသနာယ စ, နနု ကထေသိ ပဝေဏိပါလနတ္ထန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဧဝရူပေါတိ ပေသလော ဟုတွာ ဗဟုဿုတော. တန္တိဓရောတိ သုတ္တဓရော တတ္ထ ကေဟိစိပိ အသံဟီရော. ဝံသာနုရက္ခကောတိ ဗုဒ္ဓါနုဗုဒ္ဓဝံသဿ အနုရက္ခကော. ပဝေဏိပါလကောတိ ပဝေဏိယာ အာစရိယုဂ္ဂဟဏဿ အနုပါလကော. အာစရိယမတိကောတိ အာစရိယမတိယံ နိယုတ္တော တဿာ အနတိဝတ္တနတော. န အတ္တနောမတိံ ပကာသေတိ ကထေတီတိ န အတ္တနောမတိကော, အတ္တနော မတိံ ပဂ္ဂယှ ဝတ္တာ န ဟောတီတိ အတ္ထော. 又，为显示那位已达最胜境界的善友，以及其修行之业的作者身份，故说“于我……”等语。他通过显示其修行之不虚而展现自身，既为激励，也为令喜；其意为：“你难道不是为了守护传承而说法吗？”“如是之人”，即品行端正且博学多闻。“持教典者”(tantidhara)，即持经者，于彼不为任何人所动摇。“护持法脉者”(vaṃsānurakkhaka)，即守护诸佛与随觉者之传承者。“守护传承者”(paveṇipālaka)，即守护师承传统者。“随顺师教者”(ācariyamatika)，即专注于师长之见而不违越者。“不随己见者”(na attanomatika)，即不宣说己见者，意思是，不是高举己见而说者。 ‘‘ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တခီဏာသဝါဒယော’’တိအာဒိ ဧကစ္စခီဏာသဝတော ဗဟုဿုတောဝ ကမ္မဋ္ဌာနဒါနေ သေယျောတိ ဒဿနတ္ထံ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တခီဏာသဝါဒယောတိ ‘‘ယံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတုကာမော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တခီဏာသဝါဒိကာ. ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာနံ ဝိသောဓိတတ္တာတိ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗတော ‘‘ဥဂ္ဂဟော’’တိ လဒ္ဓနာမာယ ကမ္မဋ္ဌာနုပကာရာယ ပါဠိယာ, တဒတ္ထံ ပရိပုစ္ဆနတော ‘‘ပရိပုစ္ဆာ’’တိ လဒ္ဓသမညာယ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယ စ ဝိသေသတော သောဓိတတ္တာ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ ကတွာ ဂဟိတတ္တာ. ဣတော စိတော စ သုတ္တဉ္စ ကာရဏဉ္စ သလ္လက္ခေတွာတိ ပဉ္စသုပိ နိကာယေသု ဣတော စိတော စ တဿ တဿ ကမ္မဋ္ဌာနဿ အနုရူပံ သုတ္တပဒဉ္စေဝ သုတ္တာနုဂတံ ယုတ္တိဉ္စ သုဋ္ဌု ဥပလက္ခေတွာ. သပ္ပာယာသပ္ပာယံ ယောဇေတွာတိ ယဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခတိ, တဿ ဥပကာရာနုပကာရံ ယုတ္တိံ မဂ္ဂနေန ယောဇေတွာ, သမာဒါယ ဝါ သမ္မဒေဝ ဟဒယေ ဌပေတွာတိ အတ္ထော. မဟာမဂ္ဂံ ဒဿေန္တောတိ ကမ္မဋ္ဌာနဝိဓိံ မဟာမဂ္ဂံ ကတွာ ဒဿေန္တော. “如前所说诸漏尽者等”，此段是为了显示，在教授业处上，博学多闻者比某些漏尽者更为优胜。其中，“如前所说诸漏尽者等”，即指“若欲受持业处”等文中所说的漏尽者等。“因学习与询问已清净”，是说因为对于应受持的、名为“学习”的辅助业处之巴利文，以及对义理的叩问，即名为“询问”的义注，都已特别清净，无碍无缠地受持了。“于此于彼观察经教与理据”，即在五部尼柯耶中，于此于彼，善加辨识与各个业处相应的经文以及随顺于经的理据。“结合适宜与不适宜”，即对所教业处者，以寻思结合对其有利与无利之理，或意为，令其正确地受持于心中。“开示大道”，即是将业处之法作为大道来开示。 သဗ္ဗတ္ထာတိ [Pg.121] တတ္ထ တတ္ထ ဝိဟာရေ. ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ကုရုမာနေနာတိ ပဝိဋ္ဌကာလေ အာဂန္တုကဝတ္တံ, နိက္ခမနကာလေ ဂမိကဝတ္တန္တိ ယထာရဟံ တံ တံ ဝတ္တံ ပူရေန္တေန. သဗ္ဗပါရိဟာရိယတေလန္တိ သဗ္ဗေသံ အင်္ဂါနံ, သဗ္ဗေသံ ဝါ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ပရိဟရိတဗ္ဗတေလံ. ဌပေမီတိ အနုဇာနာပနံ. ယံ တံ သမ္မာဝတ္တံ ပညတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကဒိဝသံ သာယံ ဝိဿဇ္ဇိတေနာပီတိ ယောဇနာ. အာရောစေတဗ္ဗံ အာဂမနကာရဏံ. သပ္ပာယဝေလာ သရီရစိတ္တာနံ ကလ္လသမယော. “于一切处”，即于各处寺院。“履行义务”，即进入时行来客之务，离开时行离去者之务，如是恰当地圆满彼彼义务。“一切受用油”，即为一切肢体，或为一切比丘之利益而应受用之油。“我放置”，是说允许。“彼所制定的正行”是其关联。“即使一日傍晚被遣回”是其句构。应告知来访之因。“适宜之时”，即身心堪能之时。 စရိယာဝဏ္ဏနာ 行释义 ၄၃. သန္တာနေ ရာဂဿ ဥဿန္နဘာဝေန စရဏံ ပဝတ္တိ ရာဂစရိယာ, သာ သဿတာသယာဒယော ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တထာ ဒေါသစရိယာဒယော. သံသဂ္ဂေါ သမ္ပယောဂါရဟဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော, ယထာ ‘‘ရာဂမောဟစရိယာ ဒေါသမောဟစရိယာ’’တိအာဒိ. သန္နိပါတော ဧကသန္တတိပရိယာပန္နတာဝသေန, ယထာ ‘‘ရာဂဒေါသစရိယာ ရာဂဒေါသမောဟစရိယာ’’တိအာဒိ. ဣမာ ဧဝ ဟိ သန္ဓာယ ‘‘အပရာပိ စတဿော’’တိ ဝုတ္တံ. တထာတိ ယထာ ရာဂါဒီနံ, တထာ သဒ္ဓါဒီနံ သံသဂ္ဂသန္နိပါတဝသေန သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိစရိယာ သဒ္ဓါဝိတက္ကစရိယာ ဗုဒ္ဓိဝိတက္ကစရိယာ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝိတက္ကစရိယာတိ. ဣမာ အပရာပိ စတဿော. ဧဝန္တိ သံသဂ္ဂသန္နိပါတဝသေန. သံသဂ္ဂန္တိ သံသဇ္ဇနံ မိဿီကရဏံ ‘‘ရာဂသဒ္ဓါစရိယာ ဒေါသသဒ္ဓါစရိယာ’’တိအာဒိနာ. အနေကာတိ တေသဋ္ဌိ, တတော အတိရေကာပိ ဝါ, တာ ပန အသမ္မောဟန္တေန သံယုတ္တသုတ္တဋီကာယံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿိတာတိ တတ္ထ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ပကတီ’’တိ ဣမိနာ အသတိ ပဋိပက္ခဘာဝနာယံ တတ္ထ တတ္ထ သန္တာနေ စရိယာယ သဘာဝဘူတတံ ဒဿေတိ. ဥဿန္နတာ အညဓမ္မေဟိ ရာဂါဒီနံ အဓိကတာ, ယတော ရာဂစရိယာဒီနံ ပစ္စယသမဝါယေ ရာဂါဒယော ဗလဝန္တော ဟောန္တိ, အဘိဏှဉ္စ ပဝတ္တန္တိ. တာသံ ဝသေနာတိ ဆန္နံ မူလစရိယာနံ ဝသေန ဆဠေဝ ပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ. အညထာ အနေကပုဂ္ဂလာ သိယုံ, တထာ စ သတိ အဓိပ္ပေတတ္ထသိဒ္ဓိ စ န သိယာတိ အဓိပ္ပာယော. 43. 在相续中，因贪的炽盛而有的行为、发生，即是贪行；这应如常见等潜在倾向那样来理解。同样地，也有瞋行等。组合(saṃsagga)应依其适合相应来理解，例如“贪痴行”、“瞋痴行”等。聚合(sannipāta)是因其被包含于同一相续中，例如“贪瞋行”、“贪瞋痴行”等。正是针对这些，才说“另有四种”。同样地，如同贪等，信等也通过组合与聚合而有信慧行、信寻行、慧寻行、信慧寻行。这些是另外四种。“如此”即是通过组合与聚合的方式。“组合”是指结合、混合，如“贪信行”、“瞋信行”等。“多种”是指六十三种，或可能更多，但这些已在《相应经》复注中被无误地详细阐明，故应依彼处所说之理来理解。“本性”(pakati)一词表明，在没有对治修习时，行在各个相续中呈现其自然状态。“炽盛”是指贪等法强于其他法，因为在贪行等的因缘和合时，贪等法变得有力且频繁生起。“依于它们”是指依于六种根本行，故只有六种人。否则，就会有多种人，若如此，则无法达成所预期的意义，此为其意趣。 သဒ္ဓါ ဗလဝတီ ဟောတိ ရာဂုဿန္နေ သန္တာနေ တဒနုဂုဏဿ ဓမ္မဿ နိယောဂတော အဓိကဘာဝသမ္ဘဝတော. တေနာဟ ‘‘ရာဂဿ အာသန္နဂုဏတ္တာ’’တိ, သိနေဟပရိယေသနာပရိစ္စဇနေဟိ သဘာဂဓမ္မတ္တာတိ အတ္ထော. သဘာဂေါ ဟိ ဒူရေပိ အာသန္နေယေဝါတိ သဘာဂတာလက္ခဏမိဓ အာသန္နဂ္ဂဟဏံ. တတ္ထ သဒ္ဓါယ သိနိယှနံ ပသာဒဝသေန အကာလုဿိယံ အလူခတာ[Pg.122], ရာဂဿ ပန ရဉ္ဇနဝသေန. သဒ္ဓါယ ပရိယေသနံ အဓိမုစ္စနဝသေန တန္နိန္နတာ, ရာဂဿ တဏှာယနဝသေန. သဒ္ဓါယ အပရိစ္စဇနံ ဩကပ္ပနဝသေန အနုပက္ခန္ဒနံ, ရာဂဿ အဘိသင်္ဂဝသေနာတိ ဧဝံ ဘိန္နသဘာဝါနမ္ပိ တေသံ ယထာ အလူခတာဒိသာမညေန သဘာဂတာ, ဧဝံ တံသမင်္ဂီနမ္ပိ ပုဂ္ဂလာနန္တိ အာဟ ‘‘ရာဂစရိတဿ သဒ္ဓါစရိတော သဘာဂေါ’’တိ. 信在贪欲炽盛的相续中变得强大，因为与此相应的法必然增多。因此说“因其与贪的特性邻近”。其义是，它们在润泽、寻求、不舍离等方面具有相似的法性。其中，信的润泽是因净信而有的不浑浊、不粗涩，贪则是因其染著。信的寻求是因胜解而有的倾向，贪则是因其渴爱。信的不舍离是因信赖而有的投入，贪则是因其执取。如此，即使它们的自性不同，但由于在不粗涩等方面的共通性而相似，同样，具备这些特质的个人也是如此，因此说：“贪行者与信行者是同类的”。 ပညာ ဗလဝတီ ဟောတိ ဒေါသုဿန္နေ သန္တာနေ တဒနုဂုဏဿ ဓမ္မဿ နိယောဂတော အဓိကဘာဝသမ္ဘဝတော. တေနာဟ ‘‘ဒေါသဿ အာသန္နဂုဏတ္တာ’’တိ, အနလ္လီယနပရိယေသနပရိဝဇ္ဇနေဟိ သဘာဂဓမ္မတ္တာတိ အတ္ထော. တတ္ထ ပညာယ အာရမ္မဏဿ အနလ္လီယနံ တဿ ယထာသဘာဝါဝဗောဓဝသေန ဝိသံသဋ္ဌတာ, ဒေါသဿ ပန ဗျာပဇ္ဇနဝသေန. ပညာယ ပရိယေသနံ ယထာဘူတဒေါသပဝိစယော, ဒေါသဿ အဘူတဒေါသနိဇိဂီသာ. ပညာယ ပရိဝဇ္ဇနံ နိဗ္ဗိန္ဒနာဒိဝသေန ဉာဏုတြာသော, ဒေါသဿ အဟိတာဓာနဝသေန ဆဍ္ဍနန္တိ ဧဝံ ဘိန္နသဘာဝါနမ္ပိ တေသံ ယထာ အနလ္လီယနာဒိသာမညေန သဘာဂတာ, ဧဝံ တံသမင်္ဂီနမ္ပိ ပုဂ္ဂလာနန္တိ အာဟ ‘‘ဒေါသစရိတဿ ဗုဒ္ဓိစရိတော သဘာဂေါ’’တိ. 慧在瞋恚炽盛的相续中变得强大，因为与此相应的法必然增多。因此说“因其与瞋恚的特性邻近”。其义是，它们在不执著、寻求、舍离等方面具有相似的法性。其中，慧对所缘的不执著，是因了知其如实自性而有的不混杂；瞋恚则是因为恼害。慧的寻求是如实地审查过失；瞋恚则是寻求不存在的过失。慧的舍离是因厌离等而有的智惧；瞋恚则是由于带来无益而抛弃。如此，即使它们的自性不同，但由于在不执著等方面的共通性而相似，同样，具备这些特质的个人也是如此，因此说：“瞋行者与慧行者是同类的”。 အန္တရာယကရာ ဝိတက္ကာတိ မိစ္ဆာဝိတက္ကာ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ မောဟုဿန္နေ သန္တာနေ တဒနုဂုဏဿ ဓမ္မဿ ယေဘုယျေန ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘မောဟဿ အာသန္နလက္ခဏတ္တာ’’တိ, အနဝဋ္ဌာနစဉ္စလဘာဝေဟိ သဘာဂဓမ္မတ္တာတိ အတ္ထော. တတ္ထ ဝိတက္ကဿ အနဝဋ္ဌာနံ ပရိကပ္ပဝသေန သဝိပ္ဖာရတာယ, မောဟဿ သမ္မူဠှတာဝသေန ဗျာကုလတာယ. တထာ ဝိတက္ကဿ လဟုပရိဝိတက္ကနေန တဒင်္ဂစလတာယ စဉ္စလတာ, မောဟဿ အနောဂါဠှတာယာတိ ဧဝံ ဘိန္နသဘာဝါနမ္ပိ တေသံ ယထာ အနဝဋ္ဌာနာဒိသာမညေန သဘာဂတာ, ဧဝံ တံသမင်္ဂီနမ္ပိ ပုဂ္ဂလာနန္တိ အာဟ ‘‘မောဟစရိတဿ ဝိတက္ကစရိတော သဘာဂေါ’’တိ. 能作障碍的寻，即邪寻、邪思，在痴炽盛的相续中生起，因为与此相应的法大多会发生。因此说“因其与痴的特征邻近”。其义是，它们以不稳定和动摇的性质而为同类法。其中，寻的不稳定是因构想而散漫，痴则因迷惑而混乱。同样，寻因快速地寻思而动摇，痴则因其不深入。如此，即使它们的自性不同，但由于在不稳定等方面的共通性而为同类，同样，具备这些特质的个人也是如此，因此说：“痴行者与寻行者是同类的”。 တဏှာ ရာဂေါယေဝ သဘာဝတော, တသ္မာ ရာဂစရိယာဝိနိမုတ္တာ တဏှာစရိယာ နတ္ထီတိ အတ္ထော. တံသမ္ပယုတ္တောတိ တေန ရာဂေန သမ္ပယုတ္တော, ဒေါသာဒယော ဝိယ တေန ဝိပ္ပယုတ္တော နတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော. တဒုဘယန္တိ တဏှာမာနဒွယံ. နာတိဝတ္တတီတိ သဘာဝတော, သမ္ပယောဂဝသေန စ န အတိက္ကမိတွာ ဝဋ္ဋတိ. ကာမဉ္စေတ္ထ ယထာ ရာဂဒေါသေဟိ သမ္ပယောဂဝသေန သဟ [Pg.123] ဝတ္တမာနဿပိ မောဟဿ ဥဿန္နတာဝသေန ဝိသုံ စရိယာဘာဝေါ, န ကေဝလံ မောဟဿေဝ, တထာ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝိတက္ကာနံ. ဧဝံ ရာဂေန သတိပိ သမ္ပယောဂေ မာနဿာပိ ဝိသုံ စရိယာဘာဝေါ ယုတ္တော သိယာ, ဧဝံ သန္တေပိ ရာဂပဋိဃမာနဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာဝိဇ္ဇာနံ ဝိယ အနုသယဋ္ဌော ဣမေသံ ရာဂါဒီနံယေဝ အာဝေဏိကော စရိယဋ္ဌောတိ, နတ္ထေဝ မာနစရိယာ. ယတော စရိယာ ‘‘ပကတီ’’တိ ဝုတ္တာ. ပကတိ စ သဘာဝေါတိ. ဧတေနေဝ ဒိဋ္ဌိယာပိ ဝိသုံ စရိယာဘာဝါဘာဝေါ သံဝဏ္ဏိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အဋ္ဌကထာယံ ပန မောဟစရိယန္တောဂဓာဝ ဒိဋ္ဌိစရိယာတိ ဒဿေတုံ ‘‘မောဟနိဒါနတ္တာ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ စ-သဒ္ဒေန သမ္ပယောဂံ သမုစ္စိနောတိ မောဟနိဒါနတ္တာ, မောဟသမ္ပယုတ္တတ္တာ စာတိ. 渴爱在自性上即是贪，因此其义为：没有脱离贪行的渴爱行。“与其相应”的意趣是：与彼贪相应，而非如瞋等那样与彼不相应。“彼二者”是指渴爱与慢此二者。“不超越”是指，无论从自性上还是从相应上，它都不会超越（贪）而转起。诚然，在此，犹如与贪、瞋相应而共同转起的痴，会因其炽盛而有单独的行——并非只有纯粹的痴（才有单独的行），信、慧、寻也是如此。同样地，慢即使与贪相应，也理应可以有单独的行。虽然如此，但就如随眠义是贪、瞋、慢、见、疑、无明所特有的一样，行义也只是这些贪等的专属，因此绝无慢行。因为行被称为“本性”，而本性即是自性。由此当知，这也说明了见没有单独的行。但在义注中，为了显示见行包含在痴行之中，而说“因以痴为缘故”等。其中，ca字总括了相应，意为“因以痴为缘，且与痴相应”。 ၄၄. ကိံ သပ္ပာယန္တိ ကီဒိသံ သေနာသနာဒိသပ္ပာယံ. ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏံ ပုရိမဇာတီသု အာစရိတံ. ဧကစ္စေတိ ဥပတိဿတ္ထေရံ သန္ဓာယာဟ. တေန ဟိ ဝိမုတ္တိမဂ္ဂေ တထာ ဝုတ္တံ. ပုဗ္ဗေ ကိရာတိ ကိရ-သဒ္ဒေါ အရုစိသူစနတ္ထော. ဣဋ္ဌပ္ပယောဂေါ မနာပကိရိယာ. သုဘကမ္မဗဟုလော ယေဘုယျေန သောဘနကမ္မကာရီ. န သဗ္ဗေ ရာဂစရိတာ ဧဝ ဟောန္တိ, အလုဒ္ဓါနမ္ပိ ပုဗ္ဗေ ဣဋ္ဌပ္ပယောဂသုဘကမ္မဗဟုလတာသမ္ဘဝတော, သဂ္ဂါ စဝိတွာ ဣဓူပပတ္တိသမ္ဘဝတော စ. ဧတေန အသတိ ပုဗ္ဗဟေတုနိယာမေ ယထာဝုတ္တကာရဏမတ္တေန န တေသံ လုဒ္ဓတာ, လုဒ္ဓဘာဝဟေတုကာ စ ရာဂစရိယာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ. 44. “何为适宜？”即何种住所等为适宜。“宿习”是指于过去世所行。“某一”是指伍巴谛萨长老。诚然，他在《解脱道》(Vimuttimagga)中如是说。“往昔，据说”中的“据说”(kira)一词，是为表示不喜。“可喜之行”是指愉悦的行为。“多净业者”是指大都行美好之业。并非所有人都是贪行者，因为不贪者也可能因往昔多行可喜之行与净业，以及从天界死后生于此间。此说显示此义：若无前因规定，则仅凭上述原因，他们不会有贪婪，其贪行亦非以贪婪状态为因。 ဣတရေတိ ဆေဒနာဒိကမ္မဗဟုလာ နိရယာဒိတော ဣဓူပပန္နာ စ န သဗ္ဗေ ဒေါသမောဟစရိတာ ဧဝ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. ဣဓာပိ ယထာဝုတ္တကာရဏဿ ကောဓနဘာဝေ, မူဠှဘာဝေ စ အနေကန္တိကတ္တာ ဒေါသမောဟစရိတတာယပိ အနေကံသိကတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဓာတူနံ ဥဿဒနိယမော ယဒိ ပမာဏတော, သော နတ္ထိ, အထ သာမတ္ထိယတော, သောပိ ဧကံသိကော န ဥပလဗ္ဘတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာဝုတ္တေနေဝ နယေန ဥဿဒနိယမော နာမ နတ္ထီ’’တိ. တတ္ထ ယထာဝုတ္တေနေဝါတိ ‘‘ဒွိန္နံ ပန ဓာတူန’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ. ဒေါသနိယမေတိ သေမှာဒိဒေါသာဓိကတာယ ရာဂါဒိစရိတော ဟောတီတိ ဒေါသဝသေန စရိယာနိယမေ ‘‘သေမှာဓိကော ရာဂစရိတော’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘သေမှာဓိကော မောဟစရိတော’’တိ, ‘‘ဝါတာဓိကော မောဟစရိတော’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘ဝါတာဓိကော ရာဂစရိတော’’တိ စ ဝုတ္တတ္တာ တမ္ပိ ဒေါသဝသေန နိယမဝစနံ ပုဗ္ဗာပရဝိရုဒ္ဓမေဝ. အပရိစ္ဆိန္နဝစနန္တိ [Pg.124] ပရိစ္ဆေဒကာရိကာယ ပညာယ န ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝုတ္တဝစနံ, အနုပပရိက္ခိတဝစနန္တိ အတ္ထော. “其他”是指多作杀生等业以及从地狱等处生于此间者，他们并非全是瞋行者或痴行者——应作此解。于此，也因上述原因对于忿怒与愚痴的状态并非必然，故当知瞋痴行也非绝对。诸元素(dhātu)的增盛规律，若依量而言，则无此规律；若依能力而言，也非绝对可得——为示此义而说：“依上述之理，实无所谓增盛规律。”此中“依上述之理”即是依“于二元素……”等所说的方式。于“体液规定”中，依痰等体液的增盛而有贪等行，在此依体液规定行的理论中，既说“痰多者为贪行”，又说“痰多者为痴行”；既说“风多者为痴行”，又说“风多者为贪行”，因此这种依体液规定之说，实乃前后矛盾。“未经审察之言”是指未经能抉择的智慧审察而说的话，其义为未经检视之言。 ဥဿဒကိတ္တနေတိ ဝိပါကကထာယံ ဂဟိတဥဿဒကိတ္တနေ. ပုဗ္ဗဟေတုနိယာမေနာတိ ပုရိမဘဝေ ပဝတ္တလောဘာဒိဟေတုနိယာမေန. နိယာမောတိ စ တေသံယေဝ လောဘာဒီနံ ပဋိနိယတော လုဗ္ဘနာဒိသဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. လောဘော ဥဿဒေါ ဧတေသန္တိ လောဘုဿဒါ, ဥဿန္နလောဘာ, လောဘာဓိကာတိ အတ္ထော. အမောဟုဿဒါ စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. တေန ယေ ဣမေ လောဘုဿဒတာဒီနံ ပစ္စေကံ ဝေါမိဿတော စ စုဒ္ဒသ ပဘေဒါ ဣစ္ဆိတာ, တေ အနဝသေသတော သမ္ပိဏ္ဍေတိ ယထာဝုတ္တေသု ဆသွေဝ တေသံ အန္တောဂဓတ္တာ. ဖလဘူတာ စေတ္ထ လောဘုဿဒတာဒယော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. “称述增盛”者，是在果报论中对所取增盛的称述。“依过去因规定”者，是依于前世已生起的贪等之因的规定。而“规定”应知，即是彼贪等各自确定的贪求等自性。‘于彼等，贪为增盛’，故为‘贪增盛者’(lobhussadā)；其义为贪炽盛者、贪过盛者。于“与无痴增盛”(amohussadā cā)中，`ca`字为总括义。依此，凡所希求的贪增盛等，或单独或混合的十四种差别，皆被毫无遗漏地总括，因其皆已包含于如前所述的六种之中。于此，且应知贪增盛等是已成之果。 ဣဒါနိ တံ နေသံ လောဘုဿဒတာဒီနံ ပစ္စေကံ ဝေါမိဿကတာဒိံ ဝိဘာဂေန ဒဿေတုံ ‘‘ယဿ ဟီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ကမ္မာယူဟနက္ခဏေတိ ကမ္မကရဏဝေလာယံ. လောဘော ဗလဝါတိ လောဘော တဇ္ဇာယ ပစ္စယသာမဂ္ဂိယာ သာမတ္ထိယတော အဓိကော ဟောတိ. အလောဘော မန္ဒောတိ တပ္ပဋိပက္ခော အလောဘော ဒုဗ္ဗလော. ကထံ ပနေတေ လောဘာလောဘာ အညမညံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတာ ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တန္တီတိ? န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ‘‘ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တန္တီ’’တိ. နိကန္တိက္ခဏံ ပန အာယူဟနပက္ခိယမေဝ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. ပရိယာဒါတုန္တိ အဘိဘဝိတုံ န သက္ကောတိ. ယော ဟိ ‘‘ဧဝံသုန္ဒရံ ဧဝံဝိပုလံ ဧဝံမဟဂ္ဃဉ္စ န သက္ကာ ဒါတု’’န္တိအာဒိနာ အမုတ္တစာဂတာဒိဝသေန ပဝတ္တာယ စေတနာယ သမ္ပယုတ္တော အလောဘော, သော သမ္မဒေဝ လောဘံ ပရိယာဒါတုံ န သက္ကောတိ. ဒေါသမောဟာနံ အနုပ္ပတ္တိယာ, တာဒိသပစ္စယလာဘေန စ အဒေါသာမောဟာ ဗလဝန္တော. တသ္မာတိ လောဘာဒေါသာမောဟာနံ ဗလဝဘာဝတော, အလောဘဒေါသမောဟာနဉ္စ ဒုဗ္ဗလဘာဝတောတိ ဝုတ္တမေဝ ကာရဏံ ပစ္စာမသတိ. သောတိ တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလော. တေန ကမ္မေနာတိ တေန လောဘာဒိဥပနိဿယဝတာ ကုသလကမ္မုနာ. သုခသီလောတိ သခိလော. တမေဝတ္ထံ ‘‘အက္ကောဓနော’’တိ ပရိယာယေန ဝဒတိ. 现在，为了分别说明他们贪欲强盛等以及各自混杂等情况，开始说“实于何者”等。“造业的时刻”，即造业之时。“贪强盛”，是由于其相应诸缘和合之力，贪变得更强。“无贪薄弱”，即其对立面的无贪是无力的。然而，这些贪与无贪彼此直接对立，如何能在同一刹那生起呢？不应如此认为它们“在同一刹那生起”。实际上，这是将喜爱刹那也算作业行的一方而这么说的。其余情况也同此理。“不能制伏”，即无法压倒。确实，若无贪与“如此美好、广大、贵重之物，实在难以布施”等不舍离之行相应而生起的思（cetanā）俱行，那么它就根本无法制伏贪。由于嗔与痴没有生起，且获得了那样的缘，无嗔与无痴就是强盛的。“因此”，是回顾刚才所说的原因，即：由于贪、嗔、痴的强盛，以及无贪、无嗔、无痴的薄弱。“彼”，即具足彼（业）的个人。“由此业”，即由此以贪等为近依的善业。“乐行者”，即温和者。以“无忿怒者”这一同义词来说明此义。 ပုရိမနယေနေဝါတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယာနုသာရေန မန္ဒာ အလောဘာဒေါသာ လောဘဒေါသေ ပရိယာဒါတုံ န သက္ကောန္တိ, အမောဟော ပန ဗလဝါ မောဟံ ပရိယာဒါတုံ သက္ကောတီတိ ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ ဝါရေ ယထာရဟံ အတိဒေသတ္ထော [Pg.125] ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုဋ္ဌောတိ ကောဓနော. ဒန္ဓောတိ မန္ဒပညော. သီလကောတိ သုခသီလော. “依前述方法”，即依循前文所述之理：薄弱的无贪与无嗔无法制伏贪与嗔，但强盛的无痴能够制伏痴。应知，这是在各个情况中应适当地类推其义。“嗔怒者”，即易怒者。“钝者”，即智慧迟钝者。“具戒者”，即乐行者。 ဧတ္ထ စ လောဘဝသေန, ဒေါသမောဟလောဘဒေါသလောဘမောဟဒေါသမောဟလောဘဒေါသမောဟဝသေနာတိ တယော ဧကကာ, တယော ဒုကာ, ဧကော တိကောတိ လောဘာဒိဥဿဒဝသေန အကုသလပက္ခေယေဝ သတ္တ ဝါရာ, တထာ ကုသလပက္ခေ အလောဘာဒိဥဿဒဝသေနာတိ စုဒ္ဒသ ဝါရာ လဗ္ဘန္တိ. တတ္ထ အလောဘဒေါသာမောဟာ, အလောဘာဒေါသမောဟာ, အလောဘဒေါသမောဟာ ဗလဝန္တောတိ အာဂတေဟိ ကုသလပက္ခေ တတိယဒုတိယပဌမဝါရေဟိ ဒေါသုဿဒမောဟုဿဒဒေါသမောဟုဿဒဝါရာ ဂဟိတာ ဧဝ ဟောန္တိ, တထာ အကုသလပက္ခေ လောဘာဒေါသမောဟာ, လောဘဒေါသာမောဟာ, လောဘာဒေါသာမောဟာ ဗလဝန္တောတိ အာဂတေဟိ တတိယဒုတိယပဌမဝါရေဟိ အဒေါသုဿဒအမောဟုဿဒအဒေါသာမောဟုဿဒဝါရာ ဂဟိတာ ဧဝါတိ အကုသလကုသလပက္ခေသု တယော တယော ဝါရေ အန္တောဂဓေ ကတွာ အဋ္ဌေဝ ဝါရာ ဒဿိတာ. ယေ ပန ဥဘယေသံ မိဿတာဝသေန လောဘာလောဘုဿဒဝါရာဒယော အပရေ ဧကူနပညာသ ဝါရာ ဒဿေတဗ္ဗာ, တေ အလဗ္ဘနတော ဧဝ န ဒဿိတာ. န ဟိ ဧကသ္မိံ သန္တာနေ အန္တရေန အဝတ္ထန္တရံ ‘‘လောဘော စ ဗလဝါ, အလောဘော စာ’’တိအာဒိ ယုဇ္ဇတီတိ, ပဋိပက္ခဝသေန ဝါ ဟိ ဧတေသံ ဗလဝဒုဗ္ဗလဘာဝေါ, သဟဇာတဓမ္မဝသေန ဝါ. တတ္ထ လောဘဿ တာဝ ပဋိပက္ခဝသေန အလောဘေန အနဓိဘူတတာယ ဗလဝဘာဝေါ, တထာ ဒေါသမောဟာနံ အဒေါသာမောဟေဟိ. အလောဘာဒီနံ ပန လောဘာဒိအဘိဘဝနတော, သဗ္ဗေသဉ္စ သမာနဇာတိယမဘိဘုယျ ပဝတ္တိဝသေန သဟဇာတဓမ္မတော ဗလဝဘာဝေါ. တေန ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘လောဘော ဗလဝါ အလောဘော မန္ဒော, အဒေါသာမောဟာ ဗလဝန္တော ဒေါသမောဟာ မန္ဒာ’’တိ. သော စ နေသံ မန္ဒဗလဝဘာဝေါ ပုရိမူပနိဿယတော တထာ အာသယဿ ပရိဘာဝိတတာယ ဝေဒိတဗ္ဗော. 于此，依贪等强盛，在不善品方面有七种情况：三个单一、三个成对、一个三者。同样，在善品方面，依无贪等强盛亦有七种情况，总共可得十四种情况。其中，通过善品方面的第三、第二、第一种情况（即“无贪、无嗔、无痴强盛”、“无贪无痴强盛”、“无贪无嗔强盛”），则嗔强盛、痴强盛、嗔痴强盛的情况便已被含摄。同样，在不善品方面，通过第三、第二、第一种情况（即“贪、嗔、痴强盛”、“贪痴强盛”、“贪嗔强盛”），则无嗔强盛、无痴强盛、无嗔无痴强盛的情况便已被含摄。如是在不善品与善品中各含摄三种情况后，总共只展示了八种情况。至于其余依两者混合而应展示的四十九种情况，如贪与无贪皆强盛等，则因其不可得而未予展示。因为在一个心相续中，若无另一状态的间隔，“贪强而无贪也强”等说法实不成立。这些（善不善法）的强弱，是基于对立法，或是基于俱生法。其中，首先，贪的强盛，是依对立法而言，因其未被无贪所制伏；同样，嗔与痴（的强盛）也是因其未被无嗔与无痴所制伏。而无贪等的强盛，则是因为能制伏贪等，并且也是基于俱生法，即能压倒所有同类法而生起。因此，义注(aṭṭhakathā)中说：“贪强，无贪弱；无嗔、无痴强，嗔、痴弱。”而它们的这种强弱，当知是源于过去的近行因以及个人倾向的培育。 ယော လုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တောတိ ယော ဥဿဒကိတ္တနေ ‘‘လုဒ္ဓေါ’’တိ ဝုတ္တော, အယံ ဣဓ စရိယာဝိစာရေ ‘‘ရာဂစရိတော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုဋ္ဌဒန္ဓာတိ ‘‘ဒုဋ္ဌော, ဒန္ဓော’’တိ စ ဝုတ္တာ ယထာက္ကမံ ဒေါသမောဟစရိတာ. ပညဝါတိ သာတိသယံ သပ္ပညော. ယတော သဒ္ဓါဝိတက္ကေသု ဝိဇ္ဇမာနေသုပိ ဗုဒ္ဓိစရိတောတိ ဝုစ္စတိ. အလောဘာဒေါသာနံ [Pg.126] ဗလဝဘာဝေါ သဒ္ဓူပနိဿယတာယ ဝိနာ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အလုဒ္ဓအဒုဋ္ဌာ ပသန္နပကတိတာယ သဒ္ဓါစရိတာ’’တိ. 所谓“贪婪者”，即在论述（根的）强盛时被称为“贪婪者”的人，于此“行”的考察中，当知为“贪行者”。所谓“恶者与钝者”，即被称为“恶者”与“钝者”的人，依次为“嗔行者”与“痴行者”。所谓“有慧者”，即具有卓越智慧的人。因此，即使存在信与寻，仍被称为“智行者”。无贪与无嗔的强盛，不能离开信的亲依止(saddhūpanissaya)而有，因此说：“无贪无嗔者，因其本性清净，是信行者。” အယဉ္စ နယော သာဓာရဏတော ဝုတ္တောတိ နိဗ္ဗတ္တိတပုဗ္ဗဟေတုနိယာမဝသေနေဝ ဗုဒ္ဓိစရိတာဒိကေပိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အမောဟပရိဝါရေနာတိ အမောဟပရိက္ခိတ္တေန, ဥပနိဿယတော သမ္ပယောဂတော စ ပညာယ အဘိသင်္ခတေနာတိ အတ္ထော. သေသပဒတ္တယေပိ ဧသေဝ နယော. လောဘာဒိနာ ဝေါမိဿပရိဝါရေနာတိ ဧတ္ထ လောဘမောဟာဒိနာ အညမညအဝိရုဒ္ဓဝေါမိဿပရိဝါရေနာတိ အတ္ထော. အဝိရောဓော စ ယုဂဂ္ဂါဟဝသေန အပ္ပဝတ္တိယာ ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ သဒ္ဓါနုသာရိဓမ္မာနုသာရိဂေါတ္တာနိ အညမညမ္ပိ ဘိန္နသဘာဝါနေဝ. ဧကံသေန စ မိဿကစရိယာပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗာ ပုဗ္ဗဟေတုနိယာမေန စရိယာသိဒ္ဓိတော. တထာ စေဝ ဥဿဒကိတ္တနံ ပဝတ္တံ ယထာရဟံ လောဘာလောဘာဒီနံ ဝိပါကဿ ပစ္စယဘာဝတော. တေနာဟ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ (ပဋိ. မ. ၁.၂၃၂) – 此理是一般性的说法。为了也依于过去已作业因的决定法则来显示智行者等的情况，故说“或如”等。其中，“以无痴为眷属”，意即被无痴所围绕，由依止与相应二者，为慧所行作。其余三句，道理亦同。“以贪等杂染为眷属”，此处意为以贪、痴等互相不相违逆的杂染为眷属。而其不相违逆，当知是因对立之法不成双而起。诚然，信随行与法随行的种姓，彼此自性也各不相同。由于行的成就是由过去业因所决定，故也必须完全接纳混合之行。同样，对（根）强盛的论述之所以成立，是因为它能适当地作为贪、无贪等之果报的缘。因此，《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)说： ‘‘ဂတိသမ္ပတ္တိယာ ဉာဏသမ္ပယုတ္တေ ကတမေသံ အဋ္ဌန္နံ ဟေတူနံ ပစ္စယာ ဥပပတ္တိ ဟောတိ? ကုသလကမ္မဿ ဇဝနက္ခဏေ တယော ဟေတူ ကုသလာ တသ္မိံ ခဏေ ဇာတစေတနာယ သဟဇာတပစ္စယာ ဟောန္တိ, တေန ဝုစ္စတိ ကုသလမူလပစ္စယာပိ သင်္ခါရာ. နိကန္တိက္ခဏေ ဒွေ ဟေတူ အကုသလာ တသ္မိံ ခဏေ ဇာတစေတနာယ သဟဇာတပစ္စယာ ဟောန္တိ, တေန ဝုစ္စတိ အကုသလမူလပစ္စယာပိ သင်္ခါရာ. ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ တယော ဟေတူ အဗျာကတာ တသ္မိံ ခဏေ ဇာတစေတနာယ သဟဇာတပစ္စယာ ဟောန္တိ, တေန ဝုစ္စတိ နာမရူပပစ္စယာပိ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာပိ နာမရူပ’’န္တိ – “因善趣成就、与慧相应，其生起是缘于八因中的哪些？于善业速行（javana）刹那，三善因于彼刹那对已生起的思（cetanā），是俱生缘。因此说：‘诸行（saṅkhārā）缘于善根’。于渴爱（nikanti）刹那，二不善因于彼刹那对已生起的思（cetanā），是俱生缘。因此说：‘诸行（saṅkhārā）缘于不善根’。于结生（paṭisandhi）刹那，三无记因于彼刹那对已生起的思（cetanā），是俱生缘。因此说：‘识缘于名色，名色亦缘于识’。” အာဒိ. ပုဗ္ဗဟေတုနိယာမေန စ ယထာ တိဟေတုကဿ ပညာဝေယျတ္တိယံ, န တထာ ဒုဟေတုကဿ. ယထာ စ ဒုဟေတုကဿ ဣတိကတ္တဗ္ဗတာ နေပက္ကံ, န တထာ အဟေတုကဿ. ဧဝံ လောဘုဿဒါဒယော ပုဂ္ဂလာ ရာဂစရိတာဒယော ဟောန္တီတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗန္တိ. ယထာဝုတ္တမတ္ထံ နိဂမဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝံ လောဘာဒီသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. （以上为引文）等。又，依于宿因决定之理，三因者有智慧聪利，二因者则不如是；二因者有行事之智巧，无因者则不如是。如是，贪强盛等（lobhussadādayo）人（puggala）成为贪行者等，于此当得决论。为了以结论的方式显示前述之义，故说“如是于贪等”云云。 ၄၅. တတြာတိ [Pg.127] တသ္မိံ ပုစ္ဆာဝစနေ. နယောတိ ဇာနနနယော. ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဝုတ္တောပိ အတ္ထော ဓမ္မမုခေနေဝ ပညာယတီတိ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနေနာဟ ‘‘စရိယာယော ဝိဘာဝယေ’’တိ. ပကတိဂမနေနာတိ အကိတ္တိမေန သဘာဝဂမနေန. စာတုရိယေနာတိ စာတုရဘာဝေန သိင်္ဂါရေန. ဥက္ကုဋိကန္တိ အသမ္ဖုဋ္ဌမဇ္ဈံ. ခဏန္တော ဝိယာတိ ဘူမိံ ခဏန္တော ဝိယ. အနုကဍ္ဎိတန္တိ ပါဒနိက္ခေပသမယေ ကဍ္ဎန္တော ဝိယ ပါဒံ နိက္ခိပတိ. တေနဿ ပဒံ အနုကဍ္ဎိတံ ပစ္ဆတော အဉ္ဆိတံ ဟောတိ. ပရိဗျာကုလာယာတိ ပရိတော အာလုဠိတာယ. ဆမ္ဘိတော ဝိယာတိ ဝိတ္ထာယန္တော ဝိယ. ဘီတော ဝိယာတိ ကေစိ. သဟသာနုပီဠိတန္တိ အဂ္ဂပါဒေန, ပဏှိယာ စ သဟသာဝ သန္နိရုဇ္ဈိတံ. ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒဿာတိ ဝိနိဝဋ္ဋစ္ဆဒနဿ ပဟီနကိလေသဿ. ဣဒမီဒိသံ ပဒန္တိ ဘဂဝတော ပဒံ ဒိသွာ ဝဒတိ. 45. 于此（tatra），即于那问答中。理（naya），即了知之理。义理虽依人（puggala）而说，但需通过法门方能了知，故依法而说“当辨明诸行（cariyāyo vibhāvaye）”。以自然步态（pakatigamanena），即以不造作的本然步态。以优雅（cāturiyena），即以优雅（cāturabhāva）的姿态（siṅgāra）。蹲坐（ukkuṭika），即双膝中间不接触。如挖掘（khaṇanto viya），即如挖掘地面。拖曳（anukaḍḍhita），即放下脚步时如拖曳般，因此其足印是向后拖拉的。混乱（paribyākulā），即处处纷乱。如僵住（chambhita），即如惊惧。有人说如恐惧（bhīta）。被猛然按压（sahasānupīḷita），即以脚尖和脚跟猛然压下。揭去覆盖者（vivaṭṭacchada），即已揭去覆盖、断除烦恼者。此等足印（idamīdisaṃ pada），是见到世尊的足印后而说。 ပါသာဒိကန္တိ ပသာဒါဝဟံ. မဓုရာကာရန္တိ ဣဋ္ဌာကာရံ. ထဒ္ဓါကာရန္တိ ထမ္ဘိတာကာရံ. အတရမာနောတိ နတရမာနော, သဏိကန္တိ အတ္ထော. သမောဓာယာတိ သမ္မဒေဝ ဩဓာယ အဝိက္ခိပိတွာ. နိပဇ္ဇိတွာတိ ကာယပသာရဏလက္ခဏာယ နိပဇ္ဇာယ သေယျာယ နိပဇ္ဇိတွာ သယတိ နိဒ္ဒါယတိ. ပက္ခိတ္တကာယောတိ အဝက္ခိတ္တကာယော အဝသော ဝိယ သဟသာ ပတိတကာယော. ဒုဿဏ္ဌာနန္တိ ဝိရူပသန္နိဝေသံ. ဝိက္ခိတ္တကာယောတိ ဣတော စိတော စ ခိတ္တအင်္ဂပစ္စင်္ဂေါ. “端严”（pāsādika）即令人净信。“美妙之相”（madhurākāra）即悦意之相。“僵硬之相”（thaddhākāra）即僵直之相。“不匆忙”（ataramāna）即不仓促，意为“从容”（saṇika）。“收摄”（samodhāya）即完全收摄而不散乱。“躺下”（nipajjitvā），即以伸展身体为特征的躺卧、睡眠而躺下，他睡着、入眠。“身体被抛下”（pakkhittakāya），即身体被扔下，犹如失控般突然倒下的身体。“姿势不佳”（dussaṇṭhāna）即丑陋的姿态。“身体散乱”（vikkhittakāya），即四肢百骸散落于此一彼处。 သမ္ပရိဝတ္တကန္တိ သမ္ပရိဝတ္တိတွာ. အာလောဠယမာနော ဝါလိကာကစဝရာနိ အာကုလယန္တော. “辗转反侧”（samparivattaka）即翻来覆去。“搅动”（āloḷayamāna），即弄乱沙土与垃圾。 နိပုဏမဓုရသမသက္ကစ္စကာရီတိ သုကောသလ္လံ သုန္ဒရံ အဝိသမံ သာဘိသင်္ခါရဉ္စ ကရဏသီလော. ဂါဠှထဒ္ဓဝိသမကာရီတိ ထိရံ အသိထိလံ ဝိသမဉ္စ ကရဏသီလော. အပရိစ္ဆိန္နံ အပရိနိဋ္ဌိတံ. “行事细致、悦意、平正、恭敬者”（nipuṇamadhurasamasakkaccakārī），是说其行事善巧、美好、均等且有加行。“行事粗重、僵硬、不平者”（gāḷhathaddhavisamakārī），是说其行事坚固、不松懈且不均等。“不确定”（aparicchinna），即未终（apariniṭṭhita）。 မုခပူရကန္တိ မုခဿ ပူရဏံ မဟန္တံ. အရသပဋိသံဝေဒီတိ နရသပဋိသံဝေဒီ. ဘာဇနေ ဆဍ္ဍေန္တောတိ ဘောဇနဘာဇနေ သိတ္ထာနိ ဆဍ္ဍေန္တော. မုခံ မက္ခေန္တောတိ ဗဟိမုခံ မက္ခေန္တော. “满口”（mukhapūraka）是指把嘴塞得满满的，塞得很大。“不觉知味”（arasapaṭisaṃvedī）是指不觉知食物的滋味。“弃于器中”（bhājane chaḍḍento）是指把饭粒丢弃在食器中。“涂抹嘴”（mukhaṃ makkhento）是指弄脏嘴的外部。 ကိလန္တရူပေါ ဝိယာတိ တဿ အသဟနေန ခေဒပ္ပတ္တော ဝိယ. အညာဏုပေက္ခာယာတိ အညာဏဘူတာယ ဥပေက္ခာယ. အညာဏသင်္ခါတာယ ဥပေက္ခာယာတိ ကေစိ. “疲惫相”（kilantarūpa）：犹如因无法忍受而感到疲惫。“无知舍”（aññāṇupekkhā）：即属于无知的舍。有些人说，即名为“无知”的舍。 မာယာဒီသု [Pg.128] သန္တဒေါသပဋိစ္ဆဒနလက္ခဏာ မာယာ. အသန္တဂုဏပကာသနလက္ခဏံ သာဌေယျံ. ဥန္နတိလက္ခဏော မာနော. အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနာမုခေန ပဋိဂ္ဂဟဏေ အမတ္တညုတာလက္ခဏာ ပါပိစ္ဆတာ. သန္တဂုဏသမ္ဘာဝနာမုခေန ပဋိဂ္ဂဟဏေ အမတ္တညုတာလက္ခဏာ မဟိစ္ဆတာ. သကလာဘေန အသန္တုဿနလက္ခဏာ အသန္တုဋ္ဌိတာ. ဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန သိင်္ဂံ, သိင်္ဂါရတာနာဂရိကဘာဝသင်္ခါတံ ကိလေသသိင်္ဂံ. အတ္တနော သရီရဿ, စီဝရာဒိပရိက္ခာရဿ စ မဏ္ဍနဝသေန ပဝတ္တံ လောလုပ္ပံ စာပလျံ. ဧဝမာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဟိရိကာနောတ္တပ္ပမဒပ္ပမာဒါဒယော သင်္ဂယှန္တိ. 诡诈（māyā）的特征是掩盖已有的过失。虚伪（sāṭheyya）的特征是宣扬不实的功德。慢（māna）的特征是高傲。恶欲（pāpicchatā）的特征是以显示不实功德的方式接受而不知量；大欲（mahicchatā）的特征是以显示已有功德的方式接受而不知量。不喜足（asantuṭṭhitā）的特征是对自己的所有利得不满足。角（siṅga），义为刺穿；烦恼角（kilesasiṅga），即名为“装饰”（siṅgāratā）与“风雅”（nāgarikabhāva）的烦恼之角。对自己身体及衣袍等资具的装饰所生起的贪婪（loluppa）与轻浮（cāpalya）。如此等等，此处的“等”字，摄集了无惭（ahirika）、无愧（anottappa）、憍（mada）、放逸（pamāda）等。 ပရာပရာဓဿ ဥပနယှနလက္ခဏော ဥပနာဟော. ပရေသံ ဂုဏမက္ခဏလက္ခဏော မက္ခော. ပရဿ ဂုဏေ ဍံသိတွာ အပနေန္တော ဝိယ ယုဂဂ္ဂါဟလက္ခဏော ပဠာသော. ပရသမ္ပတ္တိဥသူယနလက္ခဏာ ဣဿာ. အတ္တသမ္ပတ္တိနိဂူဟနလက္ခဏံ မစ္ဆရိယံ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဒေါဝစဿတာပါပမိတ္တတာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 怨恨，以怀恨他人过失为相。覆，以抹杀他人功德为相。争胜，以争强好胜为相，犹如攻击并抹除他人功德。嫉，以嫉妒他人财富为相。悭，以隐藏自己财富为相。于此，当知以“等”字摄集难教诫、恶友等。 အနုဿာဟနံ ထိနံ. အသတ္တိဝိဃာတော မိဒ္ဓံ. စေတသော အဝူပသမော ဥဒ္ဓစ္စံ. ဝိပ္ပဋိသာရော ကုက္ကုစ္စံ. သံသယော ဝိစိကိစ္ဆာ. အယောနိသော ဒဠှဂ္ဂါဟော အာဓာနဂ္ဂါဟိတာ. ယထာဂဟိတဿ မိစ္ဆာဂါဟဿ ဒုဗ္ဗိဝေဌိယတာ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂိယတာ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန မုဋ္ဌသစ္စအသမ္ပဇညာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 不奋勉是昏沉。无力、障碍是睡眠。心不寂静是掉举。后悔是恶作。怀疑是疑。不如理的坚固执取是固执，即对已执取的邪见难以摆脱、难以舍离。于此，当知“等”字摄集了失念、不正知等。 မုတ္တစာဂတာတိ ဝိဿဋ္ဌစာဂတာ နိဿင်္ဂပရိစ္စာဂေါ. ယထာ မာယာဒယော, တထာ ပဝတ္တာ အကုသလက္ခန္ဓာ, ယထာ အရိယာနံ ဒဿနကာမတာဒယော, တထာ ပဝတ္တာ ကုသလက္ခန္ဓာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. “慷慨施舍”，即开放的施舍、无执着的舍离。当知不善蕴的生起犹如诡诈等，善蕴的生起犹如欲见圣者等。 ပသာဒနီယဋ္ဌာနံ နာမ ဝတ္ထုတ္တယံ. သံဝေဇနီယဋ္ဌာနာနိ ဇာတိအာဒီနိ. ကုသလာနုယောဂေတိ ကုသလဓမ္မဘာဝနာယံ. ‘‘ဧဝဉ္စ ဧဝဉ္စ ကရိဿာမီ’’တိ ကိစ္စာနံ ရတ္တိဘာဂေ ပရိဝိတက္ကနံ ရတ္တိံ ဓူမာယနာ. တထာဝိတက္ကိတာနံ တေသံ ဒိဝသဘာဂေ အနုဋ္ဌာနံ ဒိဝါ ပဇ္ဇလနာ. ဟုရာဟုရံ ဓာဝနာတိ ဣတော စိတော စ တတ္ထ တတ္ထ အာရမ္မဏေ စိတ္တဝေါသဂ္ဂေါ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣဒံ ပုရေ စိတ္တမစာရိ စာရိကံ, ယေနိစ္ဆကံ ယတ္ထကာမံ ယထာသုခ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၃၂၆), ‘‘စိတ္တမဿ ဝိဓာဝတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၅၅) စ. 净信处，即三宝。悚动处，即生、老、病、死等。勤修善法，即修习善法。“我将做这个，做那个”，如此于夜分思量事务，是“夜间冒烟”。于日分不实行那些如此思量之事，是“白日燃烧”。“到处奔走”，即心于此处彼处、此所缘彼所缘中奔逸。因此说：“此心往昔驰骋，随欲、随意、随乐。”（法句326）以及“彼之心奔驰。”（相应部1.55） ဓမ္မပ္ပဝတ္တိဒဿနာဒိ [Pg.129] စ ပါဠိယံ, အဋ္ဌကထာယဉ္စ အနာဂတမေဝါတိ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ ‘‘သဗ္ဗာကာရေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ အာဂတမ္ပိ အတ္ထေဝါတိ ဟိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ တတ္ထ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘ရာဂစရိတဿ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. အပ္ပမာဒဝိဟာရိနောတိ တတ္ထ ဝိနိဓာယ ဘာဝံ ပဋိပဇ္ဇနေန အပ္ပမာဒကာရိနော. ဘိန္နလက္ခဏာ ဣရိယာပထာဒယောတိ စာတုရိယေန အစာတုရိယေန သဏိကံ, သဟသာ စ ဂမနာဒယော. န ဥပပဇ္ဇန္တီတိ န ယုဇ္ဇန္တိ. ပုစ္ဆိတွာ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ ဓမ္မပ္ပဝတ္တိအာဒိံ ပုစ္ဆိတွာ ဇာနိတဗ္ဗံ. 又，法之生起、见等，在圣典与义注中尚未出现，故不能说（其全无），因此说“以一切方式”。其意趣实为：某些部分已出现。‘不应从本质上相信’，说完此话后，为示其理由，而说“因为对贪行者”等。‘住于不放逸者’：即舍离彼（放逸）而行道，故为行不放逸者。‘威仪等有不同特征’：即行走等有熟练与不熟练、缓慢与急速之别。‘不生起’：即不适合。‘应询问而知’：即应询问法之生起等而知。 ၄၆. သပ္ပာယံ ဟိတံ, ကိလေသဝိဃာတီတိ အတ္ထော. အဓောတဝေဒိကန္တိ အပရိသုဒ္ဓပရိက္ခေပဝေဒိကံ. ဘူမဋ္ဌကန္တိ ဘူမိတလေယေဝ ဥဋ္ဌာပိတံ ဥပရိမတလရဟိတံ. ဧကတော ဩနတဿ ပဗ္ဗတပါဒဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂေါ အကတဘိတ္တိဘူမိပရိကမ္မော အကတပဗ္ဘာရော. ဇတုကာဘရိတန္တိ အဓောမုခါဟိ ဩလမ္ဗမာနမုခါဟိ ခုဒ္ဒကဝဂ္ဂုလီဟိ ပရိပုဏ္ဏံ. ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂန္တိ ဆိန္နဘိန္နံ. ဥဇ္ဇင်္ဂလံ လူခဓူသရံ ဆာယူဒကရဟိတံ. သီဟဗျဂ္ဃာဒိဘယေန သာသင်္ကံ. ဒုရူပန္တိ ဝိရူပံ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏန္တိ အသုန္ဒရဝဏ္ဏံ, ဒုဿဏ္ဌာနံ ဝါ. ဇာလာကာရေန ကတပူဝံ ဇာလပူဝံ. သာဏိ ဝိယ ခရသမ္ဖဿန္တိ သာဏိဖလကော ဝိယ ဒုက္ခသမ္ဖဿံ. ဘာရိကဘာဝေန, အန္တရန္တရာ တုန္နကရဏေန စ ကိစ္ဆပရိဟရဏံ. အာဏိဂဏ္ဌိကာဟတောတိ အာဏိနာ, ဂဏ္ဌိယာ စ ဟတသောဘော. ဣဒံ ရာဂစရိတဿ သပ္ပာယံ, ဧဝမဿ ကိလေသသမုဒါစာရော န ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. 46. “适宜”，义为有益、能破烦恼。“不净围栏”，即不净的围绕栏杆。“地层屋”，即只建在地面、无上层的屋子。一侧倾斜的山脚下部，未作墙壁与地面处理，未作山坡处理。“蝙蝠所满”，即充满脸朝下悬挂的小蝙蝠。“毁坏散落”，即断裂破碎。“荒野”，即粗糙、灰暗、无树荫与水。“有疑虑”，即因狮虎等而有怖畏。“丑陋”，即形貌难看。“恶色”，即颜色不美，或形状不好。“网饼”，即作成网状的饼。“如麻布之粗触”，即如麻布板般接触难受。因沉重且需时时修补而难以使用。“钉结所损”，即因钉与结而损坏其美观。这对贪行者是适宜的，其意趣为如此则他的烦恼行作不会生起。其余也依此理类推。 ဒိသာမုခန္တိ ဒိသာဘိမုခံ, အဗ္ဘောကာသာဘိမုခန္တိ အဓိပ္ပာယော. မဟာကသိဏန္တိ မဟန္တံ ကသိဏမဏ္ဍလံ. သေသံ သေနာသနာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ မောဟစရိတဿ, တံ ဒေါသစရိတဿ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. “面向一方”，即面向某个方位，意趣为面向露天。“大遍”，即大的遍处坛。其余关于住所等，对痴行者所应说的，与对嗔行者所说的相同。 ဝိတက္ကဝိဓာဝနဿေဝ ပစ္စယော ဟောတိ ယထာ တံ အာယသ္မတော မေဃိယတ္ထေရဿ. ဒရီမုခေတိ ပဗ္ဗတဝိဝရေ. ပရိတ္တန္တိ သုပ္ပသရာဝမတ္တံ. 它成为寻奔驰的缘，犹如具寿梅吉亚(Meghiya)长老那样。“山洞口”，即在山岩的裂缝中。“小”，即仅一浅碗之量。 ပဘေဒပရိစ္ဆေဒတော နိဒါနပရိစ္ဆေဒတော ဝိဘာဝနပရိစ္ဆေဒတော သပ္ပာယပရိစ္ဆေဒတောတိ ပစ္စေကံ ပရိစ္ဆေဒ-သဒ္ဒေါ ယောဇေတဗ္ဗော. ဝိဘာဝနာတိ ‘‘အယံ ရာဂစရိတော’’တိအာဒိနာ ဇာနနဝိဘာဝနာ. ဧကစ္စကသိဏာနုဿတိဋ္ဌာနမတ္တဿ ပသင်္ဂေန ကထိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘န စ တာဝ စရိယာနုကူလံ ကမ္မဋ္ဌာနံ သဗ္ဗာကာရေန အာဝိကတ’’န္တိ. 应将“分辨”一词与每一项连结，即：从种类的分辨、从因缘的分辨、从辨明的分辨、从适宜的分辨。‘辨明’，即通过“此是贪行者”等方式来了知与辨明。说“尚未以一切方式开示与行相符的业处”，是因为仅在论及某些遍处与随念处时，顺带说到而已。 စတ္တာလီသကမ္မဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ 四十业处释义 ၄၇. သင်္ခါတနိဒ္ဒေသတောတိ [Pg.130] သင်္ခါတာနံ ‘‘စတ္တာလီသာယာ’’တိ သင်္ချာဝသေန ဂဟိတာနံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒေသတော. ‘‘ဧတ္ထ ဧတ္တကာနိ ဥပစာရဇ္ဈာနာဝဟာနိ, ဧတ္တကာနိ အပ္ပနာဇ္ဈာနာဝဟာနီ’’တိ ဥပစာရပ္ပနာဝဟတော. ‘‘ဧတ္တကာနိ ဧကဇ္ဈာနိကာနိ, ဧတ္တကာနိ ဒုကတိကဇ္ဈာနိကာနိ, ဧတ္တကာနိ သကလဇ္ဈာနိကာနီ’’တိ ဈာနပ္ပဘေဒတော. ‘‘ဧတေသု အင်္ဂသမတိက္ကမော, ဧတေသု အာရမ္မဏသမတိက္ကမော’’တိ ဧဝံ သမတိက္ကမတော. ‘‘ဧတ္တကာနေတ္ထ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာနိ, ဧတ္တကာနိ န ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာနီ’’တိ ဝဍ္ဎနာဝဍ္ဎနတော. အာရမ္မဏတောတိ သဘာဝဓမ္မနိမိတ္တနဝတ္တဗ္ဗဝသေန, စလိတာစလိတဝသေန စ အာရမ္မဏဝိဘာဂတော. ဘူမိတောတိ ကာမာဝစရာဒိဘူမိဝိဘာဂတော. ဂဟဏတောတိ ဒိဋ္ဌာဒိဝသေန ဂဟဏဝိဘာဂတော. ပစ္စယတောတိ အာရုပ္ပာဒီနံ ယထာရဟံ ပစ္စယဘာဝတော. စရိယာနုကူလတောတိ ရာဂစရိယာဒီနံ အနုကူလဘာဝတော. 47. 所谓“已计数之解释”，即是对以“四十”之数所取、所标示的诸业处所作的解释。“此处有若干业处引生近行禅，有若干业处引生安止禅”，这是从业处引生近行与安止的角度。“有若干业处只生起一禅，有若干业处生起二或三禅，有若干业处生起所有禅”，这是从禅那类别的角度。“在这些业处中，有禅支的超越；在这些业处中，有对象的超越”，这是从超越的角度。“此处有若干业处应予增长，有若干业处不应增长”，这是从增长与不增长的角度。所谓“从对象”，即是依自性法、相、不可说，以及动摇与不动摇来分别对象。所谓“从地”，即是依欲界等地的分别。所谓“从取”，即是依见闻等方式的分别。所谓“从缘”，即是依无色定等如其所应作为缘。所谓“从随顺行”，即是依随顺于贪行等。 ကမ္မဋ္ဌာနာနီတိ အာရမ္မဏဘာဝေန ယောဂကမ္မဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနာနိ. စတုက္ကဇ္ဈာနိကာတိ စတုဗ္ဗိဓရူပါဝစရဇ္ဈာနဝန္တော, တေသံ အာရမ္မဏဘူတာတိ အတ္ထော. စတုက္ကနယဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. တိကစတုက္ကဇ္ဈာနိကေသူတိ တိကဇ္ဈာနိကေသု ပုရိမေသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု, စတုက္ကဇ္ဈာနိကေသု အာနာပါနကသိဏေသု. သေသေသူတိ ဝုတ္တာဝသေသေသု ဧကဝီသတိယာ ကမ္မဋ္ဌာနေသု. 所谓“业处”，即是作为所缘而成为瑜伽士修行工作的生起之处。所谓“能达四禅的”，是指能作为拥有四种色界禅那者的所缘之义。这是依四法分类而说。所谓“在能达三禅与四禅的业处中”，能达三禅的是指前三梵住，能达四禅的是指入出息念与诸遍。所谓“其余的”，是指上述之外其余的二十一种业处。 ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဒိဋ္ဌဟဒယရူပဿ သတ္တဿ စိတ္တံ အာဒိကမ္မိကော စေတောပရိယဉာဏေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ သက္ကောတိ, န ဣတရဿာတိ ကသိဏဖရဏံ စေတောပရိယဉာဏဿ ပစ္စယော ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပရသတ္တာနဉ္စ စေတသာ စိတ္တမညာတုံ သမတ္ထော ဟောတီ’’တိ. ဩကာသေန ပရိစ္ဆိန္နတ္တာတိ အတ္တနော ဌိတောကာသေန ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ. တထာ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လဿ သမ္ပာဒိတတ္တာ ပရိစ္ဆိန္နာကာရေနေဝ တာနိ ဥပတိဋ္ဌန္တိ, တသ္မာ န တတ္ထ ဝဍ္ဎနာတိ အဓိပ္ပာယော. သစေ ပန ကောစိ ဝဍ္ဎေယျ, န တေန ကောစိ ဂုဏောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာနိသံသာဘာဝါ စာ’’တိ. ‘‘တေသု ပနာ’’တိအာဒိနာ တမေဝ အာနိသံသာဘာဝံ ဝိဝရတိ. ယသ္မာ ဝဍ္ဎိတေသု ကုဏပရာသိယေဝ ဝဍ္ဎတိ, အဝဍ္ဎိတေပိ ကာမရာဂဝိက္ခမ္ဘနာ ဟောတိယေဝ, တသ္မာ အာနိသံသာဘာဝေါ. ဝိဘူတာတိ ဝိပုလာရမ္မဏတာယ သုပါကဋာ, ဝဍ္ဎိတနိမိတ္တတာယ အပ္ပမာဏာရမ္မဏဘာဝေန ပရိဗျတ္တာတိ အတ္ထော. 初修者能以他心通，辨识其心所依色为天眼所见的有情之心，而不能辨识其他有情之心，因此遍的遍满是他心通的缘。所以说：“能以心了知其他有情之心。”所谓“因空间而有限”，即是因自己所处的空间而有限。同样，由于已成就取相善巧，它们仅以有限的方式显现，其意即是于彼处不增长。若有人要增长它，也不会有任何功德，为显示此义而说：“且无利益故。”以“于彼等”等句，阐明了此无利益。因为若增长，则只是死尸堆在增长；即使不增长，也能镇伏欲贪，因此没有利益。所谓“显现”，即是因所缘广大而极明显；其义为：因相已增长，而成为无量所缘，故为明了。 ကေဝလန္တိ [Pg.131] သကလံ အနဝသေသံ. ‘‘ပထဝိံ ဣမ’’န္တိ ဝစနံ ဥပဋ္ဌာနာကာရေန ဝုတ္တံ, န နိမိတ္တဿ ဝဍ္ဎနေနာတိ အဓိပ္ပာယော. လာဘိတ္တာတိ သာတိသယံ လာဘိတာယ, ဥက္ကံသဂတဝသိဘာဝတောတိ အတ္ထော. ထေရော ဟိ ပရမာယ ဝသိပတ္တိယာ အဿမဏ္ဍလေ အဿံ သာရေန္တော ဝိယ ယတ္ထ တတ္ထ နိသိန္နောပိ ဌိတောပိ တံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇတေဝ. တေနဿ သမန္တတော နိမိတ္တံ ဝဍ္ဎိတံ ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗဒိသာသူ’’တိအာဒိ. 所谓“全部”，即是所有、无余。“此地”一语，是依显现的方式而说，其意并非指相的增长。所谓“获得”，是指超常的获得，其义为：已达究竟的自在状态。长老确实以最高的自在力，犹如在马场中训练马匹，无论坐着或站着，都能入于彼禅。因此，相于他仿佛从周遭增长而显现。所以说“于一切方”等。 ဝုတ္တာတိ ဓမ္မသင်္ဂဟေ ဝုတ္တာ. မဟန္တေတိ ဝိပုလေ. နိန္နထလာဒိဝသေန ဟိ ဧကဒေသေ အဋ္ဌတွာ သမန္တတော ဂဟဏဝသေန သကလသရီရေ နိမိတ္တံ ဂဏှန္တဿ တံ မဟန္တံ ဟောတိ. မဟန္တေ ဝါ သရီရေ. အပ္ပကေတိ သရီရဿ ဧကဒေသေ နိမိတ္တံ ဂဏှာတီတိ ယောဇနာ. အပ္ပကေ ဝါ ခုဒ္ဒကေ ဒါရကသရီရေ. ဧတန္တိ အသုဘနိမိတ္တံ. အာဒီနဝန္တိ ‘‘အသုဘရာသိ ဧဝ ဝဍ္ဎတိ, န စ ကောစိ အာနိသံသော’’တိ ဝုတ္တံ အာဒီနဝံ. 所谓“已说”，即是在《法集论》(Dhammasaṅgaṇī)中所说。所谓“广大”，即是广阔。因为，依低洼处与高地等，不立足于（身体的）一部分，而依周遍取的方式在全身取相者，其相即为广大。或是在广大的身体上（取相）。所谓“少分”，其解释为：在身体的一部分取相。或是在年幼孩童的微小身体上（取相）。所谓“此”，即是不净相。所谓“过患”，即是所说的“只是不净堆在增长，而无任何利益”的过患。 သေသာနိပိ န ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာနီတိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဥပပတ္တိတော ဝိဝရိတုံ ‘‘ကသ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပိစုပိဏ္ဍာဒိဝသေန ဥပဋ္ဌဟန္တမ္ပိ နိမိတ္တံ ဝါတသံဃာတသန္နိဿယန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝါတရာသိယေဝ ဝဍ္ဎတီ’’တိ. ဩကာသေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ နာသိကဂ္ဂမုခနိမိတ္တာဒိဩကာသေန သပရိစ္ဆေဒံ. ဝါယောကသိဏဝဍ္ဎနေ ဝိယ န ဧတ္ထ ကောစိ ဂုဏော, ကေဝလံ ဝါတဝဍ္ဎနမေဝါတိ အာဟ ‘‘သာဒီနဝတ္တာ’’တိ. တေသန္တိ ဗြဟ္မဝိဟာရာနံ. နိမိတ္တန္တိ အာရမ္မဏံ. န စ တေန အတ္ထော အတ္ထီတိ တေန သတ္တရာသိဝဍ္ဎနေန ပထဝီကသိဏာဒိဝဍ္ဎနေ ဝိယ ကိဉ္စိ ပယောဇနံ နတ္ထိ. ပရိဂ္ဂဟဝသေနာတိ အပရိဂ္ဂဟိတဿ ဘာဝနာဝိသယဿ ပရိဂ္ဂဟဝသေန, န နိမိတ္တဝဍ္ဎနဝသေန. တေနာဟ ‘‘ဧကာဝါသဒွိအာဝါသာဒိနာ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထာတိ ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာယံ. ယဒယန္တိ ယံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ အယံ ယောဂီ. သီမာသမ္ဘေဒေနေဝ ဟေတ္ထ ဥပစာရဇ္ဈာနုပ္ပတ္တိ, န နိမိတ္တုပ္ပတ္တိယာ. ယဒိ ဧဝံ ကထံ ပရိတ္တာဒိအာရမ္မဏတာ ဈာနဿာတိ အာဟ ‘‘ပရိတ္တအပ္ပမာဏာရမ္မဏတာပေတ္ထ ပရိဂ္ဂဟဝသေနာ’’တိ, ကတိပယေ သတ္တေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပဝတ္တာ မေတ္တာဒယော ပရိတ္တာရမ္မဏာ, ဗဟုကေ အပ္ပမာဏာရမ္မဏာတိ အတ္ထော. အာကာသံ ကသိဏုဂ္ဃာဋိမတ္တာ န ဝဍ္ဎေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ဝက္ခတိ ဝါ ယံ တေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ပရိကပ္ပဇမေဝ အာရမ္မဏံ ဝဍ္ဎေတုံ သက္ကာ, န ဣတရန္တိ အာဟ ‘‘န ဟိ သက္ကာ သဘာဝဓမ္မံ ဝဍ္ဎေတု’’န္တိ[Pg.132]. အာရုပ္ပာနံ ပရိတ္တအပ္ပမာဏာရမ္မဏတာ ပရိတ္တကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသေ, ဝိပုလကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသေ စ ပဝတ္တိယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသာနိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီနိ ဒသ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ. အနိမိတ္တတ္တာတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တာဘာဝါ. 为从道理上阐明“其余亦不应增长”此一简说之义，而说“以何因缘”等。即使是依棉絮团等而显现的相，也因其依于风的聚合，故说“只是风聚在增长”。所谓“因空间而有限”，即是因鼻端、口门等相的空间而有界限。如增长风遍，于此无任何功德，只是风的增长而已，故说“有过患故”。“彼等”是指诸梵住。“相”是指所缘。“于彼无义利”，是说增长有情堆，不像增长地遍等那样有任何用处。所谓“依遍取”，是指遍取未曾遍取的修习所缘，而非增长相。因此说“以一住处、二住处等”。“于此”是指于梵住的修习。于此，近行禅的生起仅在于破除界限，而不在于相的生起。若尔，禅那如何有有限等所缘？故说：“于此，有限与无量所缘性亦依遍取”，其义为：遍取少数有情而生起的慈等为有限所缘，遍取多数有情者为无量所缘。应如是结合：虚空仅是撤除遍，不应增长。或者，应与将要说的内容相联系。只有由构想而生的所缘才能增长，而非其他，故说：“诚然，不能增长自性法。”当知无色定的有限与无量所缘性，是由于在撤除有限遍与广大遍所生起的空当中生起。“其余”是指佛随念等十种业处。“因无相”，即是因无似相。 ပဋိဘာဂနိမိတ္တာရမ္မဏာနီတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဘူတာနိ အာရမ္မဏာနိ. သေသာနိ အဋ္ဌာရသ. သေသာနိ ဆာတိ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရာ, အာကာသာနဉ္စာယတနံ, အာကိဉ္စညာယတနန္တိ ဣမာနိ သေသာနိ ဆ. ဝိဿန္ဒမာနပုဗ္ဗတာယ ဝိပုဗ္ဗကံ. ပဂ္ဃရမာနလောဟိတတာယ လောဟိတကံ. ကိမီနံ ပစလနေန ပုဠုဝကံ, စလိတာရမ္မဏံ ဝုတ္တံ. ဝါတပါနဝိဝရာဒီဟိ အန္တောပဝိဋ္ဌဿ သူရိယာလောကာဒိကဿ စလနာကာရော ပညာယတီတိ ဩဘာသမဏ္ဍလာရမ္မဏမ္ပိ စလိတာရမ္မဏံ ဝုတ္တံ. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တပ္ပဝတ္တိယာ ပုဗ္ဗဘာဂေ. သန္နိသိန္နမေဝါတိ သန္တံ နိစ္စလမေဝ. 所谓“以似相为所缘者”，即是以作为似相的所缘。其余有十八种。所谓“其余六种”，即四梵住、空无边处、无所有处，此为其余六种。因脓流溢故为“脓烂相”。因血流淌故为“血涂相”。因蛆虫蠕动故为“虫食相”，被称为动摇的所缘。因阳光等从窗隙等进入内部而显现移动之状，故光明轮的所缘亦被称为动摇的所缘。所谓“前分”，即是似相生起的前分。所谓“唯已坐下”，即是寂静、不动。 ဒေဝေသူတိ ကာမာဝစရဒေဝေသု, တတ္ထ အသုဘာနံ ပဋိကူလဿ စ အာဟာရဿ အဘာဝတော. အဿာသပဿာသာနံ ဗြဟ္မလောကေ အဘာဝတော ‘‘အာနာပါနဿတိ စာ’’တိ ဝုတ္တံ. 所谓“在诸天中”，即是在欲界诸天中，因为那里没有不净物与可厌的食物。又因梵界中没有入出息，故说“以及入出息念”。 ဒိဋ္ဌေနာတိ ဒိဋ္ဌေန ဝတ္ထုနာ ကာရဏဘူတေန. ဂဟေတဗ္ဗာနီတိ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗာနိ, ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗဥဂ္ဂဟနိမိတ္တာနီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂေ’’တိအာဒိ. တဿာတိ ကာယဂတာသတိယာ. ဥစ္ဆုသဿာဒီနံ ပတ္တေသု ပစလမာနဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏမုခေန ဝါ တဿ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝါယောကသိဏံ ဒိဋ္ဌဖုဋ္ဌေနာ’’တိ. န အာဒိကမ္မိကေန ဂဟေတဗ္ဗာနီတိ အာဒိကမ္မိကေန န ဂဟေတဗ္ဗာနိ, ဘာဝနာရမ္ဘဝသေန န ပဋ္ဌပေတဗ္ဗာနိ, ဟေဋ္ဌိမေ တယော ဗြဟ္မဝိဟာရေ, ကသိဏေသု ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနဉ္စ အနဓိဂန္တွာ သမ္ပာဒေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ. 所谓“以所见”，即是以所见之事为因。所谓“应取”，其义为：应领会，应生起取相。因此说“在前分”等。“彼”是指身至念。或因应通过把握甘蔗、禾苗等摇摆的叶色来取相，故说“风遍以所见与所触”。所谓“不应为初修者所取”，即是初修者不应取，不应作为修习的开端而建立，因为若未证得较低的三种梵住以及诸遍中的色界第四禅，则无法成就。 ဣမေသု ပန ကမ္မဋ္ဌာနေသူတိ ဧတ္ထ ကမ္မဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏေန ယထာရဟံ အာရမ္မဏာနံ, ဈာနာနဉ္စ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုခဝိဟာရဿာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဿ. 在“于此等业处中”一句中，当知以“业处”一词是如其所应地含摄了所缘与诸禅。所谓“乐住”，即是现法乐住。 ‘‘ဧကာဒသ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ အနုကူလာနီ’’တိ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သေသေသုပိ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘သဗ္ဗဉ္စေတ’’န္တိအာဒိ. အနုကူလာနိ ရာဂဝိက္ခမ္ဘနဿ ဥပါယဘာဝတော. အဋ္ဌ အနုကူလာနီတိ ယောဇနာ. ဧဝံ သေသေသု. ဧကန္တိ ဣဒံ အနုဿတိအပေက္ခံ အနုဿတီသု ဧကန္တိ, န မောဟစရိတဝိတက္ကစရိတာပေက္ခံ တေသံ အညဿာပိ အနုကူလဿ အလဗ္ဘနတော. ‘‘သဒ္ဓါစရိတဿ [Pg.133] ပုရိမာ ဆ အနုဿတိယော’’တိ ဣဒံ အတိသပ္ပာယဝသေန ဝုတ္တံ. ဣမဿေဝ ဥဇုဝိပစ္စနီကံ ဣမဿ အတိသပ္ပာယန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဿ ဝိသေသဿ အဘာဝတော သဗ္ဗစရိတာနံ အနုကူလာနိ. ပရိတ္တန္တိ သရာဝမတ္တံ, အပ္ပမာဏန္တိ တတော အဓိကပမာဏံ. ပရိတ္တံ ဝါ သုပ္ပသရာဝမတ္တံ, အပ္ပမာဏံ အဓိကပမာဏံ ခလမဏ္ဍလာဒိကသိဏဘာဝေန ပရိဂ္ဂဟိတံ. “十一种业处随顺”，此是依直接对治而说。于其余亦然。诚然，将会说“此一切”等。因其为镇伏贪欲的方法故“随顺”。应连接为“八种随顺”。于其余亦然。所谓“一”，是相对于诸随念而言，意即“诸随念中的一种”；并非相对于痴行者与寻行者，因为他们也能获得其他随顺的业处。“于信行者为前六种随念”，此是依至极适宜而说。因为没有“此为此的直接对治，此为此的至极适宜”这般可取的差别，故（有些业处）随顺于一切行者。所谓“有限”，即如盘之量；所谓“无量”，即是比此更大的量。或，“有限”如善好之盘的量；“无量”是更大的量，即被遍取为打谷场等遍相。 စတ္တာရော ဓမ္မာတိ စတ္တာရော မနသိကရဏီယာ ဓမ္မာ. ဥတ္တရီတိ သီလသမ္ပဒါ, ကလျာဏမိတ္တတာ, သပ္ပာယဓမ္မဿဝနံ, ဝီရိယံ; ပညာတိ ဣမေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာနတော ဥပရိ. အသုဘာတိ အသုဘဘာဝနာ ဧကာဒသသု အသုဘကမ္မဋ္ဌာနေသု ဘာဝနာနုယောဂါ. မေတ္တာတိ အနောဓိသော, ဩဓိသော ဝါ ပဝတ္တာ မေတ္တာဘာဝနာ. အာနာပါနဿတီတိ သောဠသဝတ္ထုကာ အာနာပါနဿတိသမာဓိဘာဝနာ. ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယာတိ မိစ္ဆာဝိတက္ကာနံ ဥပစ္ဆိန္ဒနတ္ထာယ. အနိစ္စသညာတိ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၃၇; ဓ. ပ. ၂၇၇; မဟာနိ. ၂၇) ဧဝံ ပဝတ္တာ အနိစ္စာနုပဿနာ. အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတာယာတိ ‘‘အသ္မီ’’တိ ဥပ္ပဇ္ဇနကဿ နဝဝိဓဿာပိ မာနဿ သမုစ္ဆိန္ဒနာယ. ဧတ္ထ ဟိ ဧကဿေဝ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဝုတ္တာ, န ဧကဿ စတုစရိယတာယ. တေန ဝိညာယတိ ‘‘သဗ္ဗာနိပိ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ သဗ္ဗာကုသလဝိက္ခမ္ဘနာနိ သဗ္ဗကုသလပရိဗြူဟနာနီ’’တိ. 四法即四种应作意的法。所谓“更上”(uttari)，是指立足于戒圆满、善友、听闻适宜之法、精进、智慧这五法之上。不净(asubhā)是指在十一种不净业处中致力于修习不净。慈(mettā)是指无差别或有差别地修习慈心。入出息念(ānāpānassati)是指修习具有十六事的入出息念定。“为断除寻”是为了断除邪寻。无常想(aniccasaññā)是指如“诸行无常”这般生起的无常随观。“为根除我慢”是为了根除由“我是”(asmi)而生的九种慢。于此，诚然是说，仅一位行者即应修习四法，而非因一位行者有四种行(cariyā)之故。由此可知：“一切业处都能镇伏一切不善，增长一切善”。 ဧကဿေဝ သတ္တ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ ဝုတ္တာနိ, န စာယသ္မာ ရာဟုလော သဗ္ဗစရိတောတိ အဓိပ္ပာယော. ဝစနမတ္တေတိ ‘‘အသုကကမ္မဋ္ဌာနံ အသုကစရိတဿ အနုကူလ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တဝစနမတ္တေ. အဓိပ္ပာယောတိ တထာဝစနဿ အဓိပ္ပာယော. သော ပန ‘‘သဗ္ဗဉ္စေတ’’န္တိအာဒိနာ ဝိဘာဝိတော ဧဝ. 仅为一人说了七种业处，其意是：具寿罗睺罗(rāhula)并非具有一切根行。这只是“某业处适合某根行”这样的言说而已。而此言说的意趣，已由“这一切……”等文句阐明了。 ၄၈. ‘‘ပိယော ဂရူ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၇.၃၇) ဝုတ္တပ္ပကာရံ ကလျာဏမိတ္တံ. ‘‘အတ္တနော ပတ္တစီဝရံ သယမေဝ ဂဟေတွာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေန ဥပသင်္ကမိတွာ. သောမနဿမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘‘ဧဝံ ဗဟုပရိဿယောယံ အတ္တဘာဝေါ ဌာနေယေဝ မယာ နိယျာတိတော’’တိ. တေနာဟ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ. 48. 他以“自己拿了衣钵(pattacīvara)”等语所说的方式，去亲近那如“可爱可敬”等语所说的善友。于是喜悦生起：“这个有众多危难的自身，已被我妥善地交付了。”因此说“犹如……”等。 အတဇ္ဇနီယောတိ န တဇ္ဇေတဗ္ဗော န နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော. သွာယံ အတဇ္ဇနီယဘာဝေါ ဒေါဝစဿတာယ ဝါ သိယာ, အာစရိယေ အနိဝိဋ္ဌပေမတာယ ဝါတိ တဒုဘယံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုဗ္ဗစော ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယော ဟိ အာစရိယေန တဇ္ဇိယမာနော ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, ယော ဝါ ‘‘ကိမဿ [Pg.134] သန္တိကေ ဝါသေနာ’’တိ ပက္ကမတိ, အယံ ဒုဝိဓောပိ အတဇ္ဇနီယော. ဓမ္မေနာတိ ဩဝါဒါနုသာသနိဓမ္မေန. ဂူဠှံ ဂန္ထန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနဂန္ထံ, သစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒိသဟိတံ ဂမ္ဘီရံ သုညတာပဋိသံယုတ္တဉ္စ. “不可呵责者”，即不应呵责或惩罚者。此不可呵责的状态，或因其人难以教导，或因其对老师缺乏敬爱，为显示此二者，故说“或难以教导……”等。若有人被老师呵责时，便显露愤怒、瞋恚与不敬，或心想“与他同住何益？”而离去，这两种人都属于不可呵责者。“依法”是指依教诫与训导之法。“深奥的结”是指业处之结，即包含真谛、缘起等，甚深且与空性相应的法。 တုမှာကမတ္ထာယာတိ ဝုတ္တေတိ ‘‘သတပေါရိသေ ပပါတေ ပတနေန တုမှာကံ ကောစိ အတ္ထော ဟောတီ’’တိ ကေနစိ ဝုတ္တေ. ဃံသေန္တောတိ ‘‘မနုဿကက္ကေန တုမှာကံ ကောစိ အတ္ထော’’တိ ဝုတ္တေ ဃံသေန္တော နိရဝသေသံ အတ္တဘာဝံ ခေပေတုံ ဥဿဟေယျံ. ‘‘မမ အဿာသပဿာသနိရုန္ဓနေန တုမှာကံ ကောစိ ရောဂဝူပသမာဒိကော အတ္ထော အတ္ထီ’’တိ ကေနစိ ဝုတ္တေ. တီဟိပိ ဘိက္ခူဟိ အာစရိယေ ဘတ္တိပဝေဒနမုခေန ဝီရိယာရမ္ဘော ဧဝ ပဝေဒိတော. “为你们的利益”是指，若有人说：“我从百人深的悬崖坠落，对你们有什么利益吗？”（我就会去做）。“磨损”是指，若有人说：“将我磨成粉末，对你们有什么利益吗？”（那么）我会努力将此身毫无保留地消磨殆尽。若有人说：“我停止出入息，对你们平息疾病等有什么利益吗？”（我就会去做）。这三位比丘(bhikkhu)正是通过这种方式表达对老师的虔诚，从而表明了他们发起的精进。 ၄၉. အညတ္ထ ပဝတ္တိတွာပိ စိတ္တံ အာဂမ္မ ယတ္ထ သေတိ, သော တဿ အာသယော ‘‘မိဂါသယော’’ ဝိယ, အာသယော ဧဝ အဇ္ဈာသယော. သော ဒုဝိဓော ဝိပန္နော, သမ္ပန္နောတိ. တတ္ထ ဝိပန္နော သဿတာဒိမိစ္ဆာဘိနိဝေသနိဿိတော. သမ္ပန္နော ဒုဝိဓော ဝဋ္ဋနိဿိတော, ဝိဝဋ္ဋနိဿိတောတိ. တေသု ဝိဝဋ္ဋနိဿိတော အဇ္ဈာသယော ‘‘သမ္ပန္နဇ္ဈာသယေနာ’’တိ ဣဓာဓိပ္ပေတော. ဣဒါနိ နံ ဝိဘာဂေန ဒဿေတုံ ‘‘အလောဘာဒီနံ ဝသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဆဟာကာရေဟီတိ အလုဗ္ဘနာဒီဟိ ဆဟိ အာကာရေဟိ. သမ္ပန္နဇ္ဈာသယေနာတိ ပုဗ္ဗဘာဂိယာနံ သီလသမ္ပဒါဒီနံ သာဓနဝသေန, လောကုတ္တရာနံ ဥပနိဿယဘာဝေန စ သမ္ပန္နော အဇ္ဈာသယော ဧတဿာတိ သမ္ပန္နဇ္ဈာသယော, တေန. အလောဘာဒယော ဟိ အနေကဒေါသဝိဓမနတော, အနေကဂုဏာဝဟတော စ သတ္တာနံ ဗဟုကာရာ ဝိသေသတော ယောဂိနော. တထာ ဟိ အလောဘာဒယော မစ္ဆေရမလာဒီနံ ပဋိပက္ခဘာဝေန ပဝတ္တန္တိ. ဝုတ္တံ ဟေတံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁ မူလရာသီဝဏ္ဏနာ) – 49. 心即使驰散到他处，但它返回并安住之处，就是它的“依处”(āsaya)，如同“鹿的栖所”；依处即是意向(ajjhāsaya)。它有两种：已毁坏的(vipanna)和已成就的(sampanna)。其中，已毁坏的意向是依于常见等邪执(micchābhinivesa)。已成就的意向有两种：依于轮回(vaṭṭa)的和依于出离轮回(vivaṭṭa)的。其中，依于出离轮回的意向，在此处意指“以已成就的意向”(sampannajjhāsaya)。现在为了详细地阐明它，而说“以无贪等……”等。其中，“以六种方式”(chahākārehi)是指以不贪等六种方式。“以已成就的意向”(sampannajjhāsaya)是说：通过成就作为前行部分的戒圆满(sīlasampadā)等，以及作为出世间法(lokuttara)的强力助缘(upanissaya)，此人的意向得以成就，故名“已成就意向者”；以此意向。无贪(alobha)等法，因其能遣除众多过患(dosa)、带来众多功德(guṇa)，故对众生，特别是对瑜伽行者(yogin)，有很大助益。确实，无贪等法是作为对治悭吝(macchera)等垢染(mala)而生起的。如是说于《法集论注释》(Dhammasaṅgaṇī-aṭṭhakathā，第一根本品释义)： ‘‘အလောဘော မစ္ဆေရမလဿ ပဋိပက္ခော, အဒေါသော ဒုဿီလျမလဿ, အမောဟော ကုသလေသု ဓမ္မေသု အဘာဝနာယ. အလောဘော စေတ္ထ ဒါနဟေတု, အဒေါသော သီလဟေတု, အမောဟော ဘာဝနာဟေတု. တေသု စ အလောဘေန အနဓိကံ ဂဏှာတိ လုဒ္ဓဿ အဓိကဂ္ဂဟဏတော, အဒေါသေန အနူနံ ဒုဋ္ဌဿ ဦနဂ္ဂဟဏတော, အမောဟေန အဝိပရီတံ မူဠှဿ ဝိပရီတဂ္ဂဟဏတော. “无贪(alobha)是对治悭吝垢(maccheramala)的，无瞋(adosa)是对治恶戒垢(dussīlyamala)的，无痴(amoha)是对治于诸善法(kusala dhamma)的不修习。于此，无贪是布施(dāna)之因，无瞋是戒(sīla)之因，无痴是修习(bhāvanā)之因。其中，由于无贪，他不会过多地取(gaṇhāti)，因为贪者(luddha)会过多地取；由于无瞋，他不会过少地取，因为瞋者(duṭṭha)会过少地取；由于无痴，他不会颠倒地领会，因为痴者(mūḷha)会颠倒地领会。” ‘‘အလောဘေန [Pg.135] စေတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနံ ဒေါသံ ဒေါသတော ဓာရေန္တော ဒေါသေ ပဝတ္တတိ, လုဒ္ဓေါ ဟိ ဒေါသံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ. အဒေါသေန ဝိဇ္ဇမာနံ ဂုဏံ ဂုဏတော ဓာရေန္တော ဂုဏေ ပဝတ္တတိ, ဒုဋ္ဌော ဟိ ဂုဏံ မက္ခေတိ. အမောဟေန ယာထာဝသဘာဝံ ယာထာဝသဘာဝတော ဓာရေန္တော ယာထာဝသဘာဝေ ပဝတ္တတိ, မူဠှော ဟိ တစ္ဆံ ‘အတစ္ဆ’န္တိ, အတစ္ဆဉ္စ ‘တစ္ဆ’န္တိ ဂဏှာတိ. အလောဘေန စ ပိယဝိပ္ပယောဂဒုက္ခံ န ဟောတိ လုဒ္ဓဿ ပိယသဗ္ဘာဝတော, ပိယဝိပ္ပယောဂါသဟနတော စ, အဒေါသေန အပ္ပိယသမ္ပယောဂဒုက္ခံ န ဟောတိ ဒုဋ္ဌဿ အပ္ပိယသဗ္ဘာဝတော, အပ္ပိယသမ္ပယောဂါသဟနတော စ, အမောဟေန ဣစ္ဆိတာလာဘဒုက္ခံ န ဟောတိ, အမူဠှဿ ဟိ ‘တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ ဧဝမာဒိပစ္စဝေက္ခဏသဗ္ဘာဝတော. 于此，由于无贪，能将存在的功德(guṇa)视为功德而持守，并依此行事，因为贪者(luddha)会掩盖功德。由于无瞋，能将存在的过失(dosa)视为过失而持守，并依此行事，因为瞋者(duṭṭha)会抹杀功德。由于无痴，能如实地把握事物的真实性(yāthāvasabhāva)，并依此行事，而痴者(mūḷha)则会将真实的(taccha)视为不实的(ataccha)，将不实的视为真实的。并且，由于无贪，没有爱别离苦(piyavippayogadukkha)，因为贪者有喜爱之物，且不能忍受与所爱分离；由于无瞋，没有怨憎会苦(appiyasampayogadukkha)，因为瞋者有憎恶之物，且不能忍受与所憎相遇；由于无痴，没有求不得苦(icchitālābhadukkha)，因为不愚痴者(amūḷha)能反思“于此，彼从何可得？”等。 ‘‘အလောဘေန စေတ္ထ ဇာတိဒုက္ခံ န ဟောတိ အလောဘဿ တဏှာပဋိပက္ခတော, တဏှာမူလကတ္တာ စ ဇာတိဒုက္ခဿ, အဒေါသေန ဇရာဒုက္ခံ န ဟောတိ တိက္ခဒေါသဿ ခိပ္ပံ ဇရာသမ္ဘဝတော, အမောဟေန မရဏဒုက္ခံ န ဟောတိ, သမ္မောဟမရဏဉှိ ဒုက္ခံ, န စ တံ အမူဠှဿ ဟောတိ. အလောဘေန စ ဂဟဋ္ဌာနံ, အမောဟေန ပဗ္ဗဇိတာနံ, အဒေါသေန ပန သဗ္ဗေသမ္ပိ သုခသံဝါသတာ ဟောတိ. 于此，由于无贪，则无生苦(jātidukkha)，因无贪是渴爱(taṇhā)的对治，而生苦以渴爱为根。由于无瞋，则无老苦(jarādukkha)，因剧烈之瞋恚(tikkhadosa)能迅速引生衰老。由于无痴，则无死苦(maraṇadukkha)，因迷惘中的死亡(sammohamaraṇa)是苦，而无痴者(amūḷha)没有此苦。并且，由于无贪，在家者(gahaṭṭha)得以安乐共住；由于无痴，出家者(pabbajita)得以安乐共住；而由于无瞋，则一切众生皆得以安乐共住。 ‘‘ဝိသေသတော စေတ္ထ အလောဘေန ပေတ္တိဝိသယေ ဥပပတ္တိ န ဟောတိ, ယေဘုယျေန ဟိ သတ္တာ တဏှာယ ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, တဏှာယ စ ပဋိပက္ခော အလောဘော. အဒေါသေန နိရယေ ဥပပတ္တိ န ဟောတိ, ဒေါသေန ဟိ စဏ္ဍဇာတိတာယ ဒေါသသဒိသံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, ဒေါသဿ စ ပဋိပက္ခော အဒေါသော. အမောဟေန တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ န ဟောတိ, မောဟေန ဟိ နိစ္စသမ္မူဠှံ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, မောဟပဋိပက္ခော စ အမောဟော. ဧတေသု စ အလောဘော ရာဂဝသေန ဥပဂမနဿ အဘာဝကရော, အဒေါသော ဒေါသဝသေန အပဂမနဿ, အမောဟော မောဟဝသေန အမဇ္ဈတ္တဘာဝဿ. 再者，特别地，于此，由于无贪，不会投生于饿鬼界(pettivisaya)，因为众生大都因渴爱(taṇhā)而投生饿鬼界，而无贪是渴爱的对治。由于无瞋，不会投生于地狱(niraya)，因为众生因瞋恚(dosa)而性情暴戾(caṇḍajātitā)，投生于与瞋恚相似的地狱，而无瞋是瞋恚的对治。由于无痴，不会投生于畜生道(tiracchānayoni)，因为众生因愚痴(moha)而恒常迷惘，投生于畜生道，而无痴是愚痴的对治。于此三者中，无贪能使人不因贪(rāga)而趋近(upagamana)，无瞋能使人不因瞋(dosa)而远离(apagama)，无痴能使人不因痴(moha)而有失中正(amajjhattabhāva)。 ‘‘တီဟိပိ [Pg.136] စေတေဟိ ယထာပဋိပါဋိယာ နေက္ခမ္မသညာ အဗျာပါဒသညာ အဝိဟိံသာသညာတိ ဣမာ တိဿော, အသုဘသညာ အပ္ပမာဏသညာ ဓာတုသညာတိ ဣမာ စ တိဿော သညာယော ဟောန္တိ. အလောဘေန ပန ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂအန္တဿ, အဒေါသေန အတ္တကိလမထာနုယောဂအန္တဿ ပရိဝဇ္ဇနံ ဟောတိ, အမောဟေန မဇ္ဈိမာယ ပဋိပတ္တိယာ ပဋိပဇ္ဇနံ. တထာ အလောဘေန အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထဿ ပဘေဒနံ ဟောတိ, အဒေါသေန ဗျာပါဒကာယဂန္ထဿ, အမောဟေန သေသဂန္ထဒွယဿ. ပုရိမာနိ စ ဒွေ သတိပဋ္ဌာနာနိ ပုရိမာနံ ဒွိန္နံ အာနုဘာဝေန, ပစ္ဆိမာနိ ပစ္ဆိမဿေဝ အာနုဘာဝေန ဣဇ္ဈန္တိ. “由于这三者，依次有出离想、无瞋想、无害想这三想，以及不净想、无量想、界想这三想。再者，由无贪而远离沉溺欲乐之极端，由无瞋而远离自我折磨之极端，由无痴而行于中道。同样地，由无贪而破除贪婪身结，由无瞋而破除瞋恚身结，由无痴而破除其余二结。并且，前二念住依前二者（无贪、无瞋）之力而成，后二念住仅依后者（无痴）之力而成。” ‘‘အလောဘော စေတ္ထ အာရောဂျဿ ပစ္စယော ဟောတိ, အလုဒ္ဓေါ ဟိ လောဘနီယမ္ပိ အသပ္ပာယံ န သေဝတိ, တေန အရောဂေါ ဟောတိ. အဒေါသော ယောဗ္ဗနဿ, အဒုဋ္ဌော ဟိ ဝလိတပလိတာဝဟေန ဒေါသဂ္ဂိနာ အဍယှမာနော ဒီဃရတ္တံ ယုဝါ ဟောတိ. အမောဟော ဒီဃာယုကတာယ, အမူဠှော ဟိ ဟိတာဟိတံ ဉတွာ အဟိတံ ပရိဝဇ္ဇေန္တော, ဟိတဉ္စ ပဋိသေဝမာနော ဒီဃာယုကော ဟောတိ. “于此，无贪是健康之缘，因为无贪者即使是合意之物，若不适宜也不受用，因此无病。无瞋是青春之缘，因为无瞋者不为能带来皱纹与白发的瞋恚之火所焚烧，故能长时年轻。无痴是长寿之缘，因为无痴者了知有利与有害后，远离有害，受用有利，故得长寿。” ‘‘အလောဘော စေတ္ထ ဘောဂသမ္ပတ္တိယာ ပစ္စယော စာဂေန ဘောဂပဋိလာဘတော, အဒေါသော မိတ္တသမ္ပတ္တိယာ မေတ္တာယ မိတ္တာနံ ပဋိလာဘတော, အပရိဟာနတော စ, အမောဟော အတ္တသမ္ပတ္တိယာ, အမူဠှော ဟိ အတ္တနော ဟိတမေဝ ကရောန္တော အတ္တာနံ သမ္ပာဒေတိ. အလောဘော စ ဒိဗ္ဗဝိဟာရဿ ပစ္စယော ဟောတိ, အဒေါသော ဗြဟ္မဝိဟာရဿ, အမောဟော အရိယဝိဟာရဿ. “于此，无贪是财富成就之缘，因由布施而得财富；无瞋是善友成就之缘，因由慈爱而得朋友且不失；无痴是自身成就之缘，因为无痴者只做于己有益之事，从而成就自身。并且，无贪是天住之缘，无瞋是梵住之缘，无痴是圣住之缘。” ‘‘အလောဘေန စေတ္ထ သကပက္ခေသု သတ္တသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗုတော ဟောတိ တေသံ ဝိနာသေန အဘိသင်္ဂဟေတုကဿ ဒုက္ခဿ အဘာဝါ, အဒေါသေန ပရပက္ခေသု, အဒုဋ္ဌဿ ဟိ ဝေရီသုပိ ဝေရိသညာယ အဘာဝတော, အမောဟေန ဥဒါသီနပက္ခေသု အမူဠှဿ သဗ္ဗာဘိသင်္ဂတာယ အဘာဝတော. “于此，由无贪故，对于己方的有情与诸行得以寂灭，因为当其毁坏时，没有由执取为因而有之苦。由无瞋故，对于敌方（的有情与诸行得以寂灭），因为无瞋者即使对敌人也无敌想。由无痴故，对于中立方（的有情与诸行得以寂灭），因为无痴者无有一切执取。” ‘‘အလောဘေန [Pg.137] စ အနိစ္စဒဿနံ ဟောတိ, လုဒ္ဓေါ ဟိ ဥပဘောဂါသာယ အနိစ္စေပိ သင်္ခါရေ အနိစ္စတော န ပဿတိ. အဒေါသေန ဒုက္ခဒဿနံ, အဒေါသဇ္ဈာသယော ဟိ ပရိစ္စတ္တအာဃာတဝတ္ထုပရိဂ္ဂဟော သင်္ခါရေယေဝ ဒုက္ခတော ပဿတိ. အမောဟေန အနတ္တဒဿနံ, အမူဠှော ဟိ ယာထာဝဂဟဏကုသလော အပရိဏာယကံ ခန္ဓပဉ္စကံ အပရိဏာယကတော ဗုဇ္ဈတိ. ယထာ စ ဧတေဟိ အနိစ္စဒဿနာဒီနိ, ဧဝံ ဧတေပိ အနိစ္စဒဿနာဒီဟိ ဟောန္တိ. အနိစ္စဒဿနေန ဟိ အလောဘော ဟောတိ, ဒုက္ခဒဿနေန အဒေါသော, အနတ္တဒဿနေန အမောဟော. ကော ဟိ နာမ ‘အနိစ္စမိဒ’န္တိ သမ္မာ ဉတွာ တဿတ္ထာယ ပိဟံ ဥပ္ပာဒေယျ, သင်္ခါရေ ဝါ ‘ဒုက္ခ’န္တိ ဇာနန္တော အပရမ္ပိ အစ္စန္တတိခိဏံ ကောဓဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေယျ, အတ္တသုညတဉ္စ ဗုဇ္ဈိတွာ ပုန သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ. 又，以无贪而有无常观，因为贪婪者为了受用，即使于无常的诸行，也不见其为无常。以无瞋而有苦观，因为无瞋意向者舍离了忿怒事之执取，唯见诸行为苦。以无痴而有无我观，因为不痴者善于如实把握，了悟五蕴无主宰者。又，正如由此等（无贪、无瞋、无痴）而有无常观等，同样，此等（无贪、无瞋、无痴）也由无常观等而有。实则，由观无常而有无贪，由观苦而有无瞋，由观无我而有无痴。究竟有谁在如理了知“此是无常”后，还会为它生起贪爱呢？或在知晓诸行是“苦”后，还会生起其他极其猛烈的瞋怒之苦呢？以及在觉悟了空无我之后，还会再次陷入痴迷呢？ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂိယာနံ သီလသမ္ပဒါဒီနံ သာဓနဝသေန လောကုတ္တရာနံ, ဥပနိဿယဘာဝေန စ သမ္ပန္နော အဇ္ဈာသယော ဧတဿာတိ သမ္ပန္နဇ္ဈာသယော’’တိ. တေနာဟ ‘‘ဧဝံ တိဿန္နံ ဗောဓီနံ အညတရံ ပါပုဏာတီ’’တိ. 因此说：“‘通过成就前分戒等，并作为出世间法的强力助缘，其意乐得以圆满，故称“圆满意乐者”。’因此说：‘这样就能证得三种菩提中的任何一种。’” ဣဒါနိ တေ အဇ္ဈာသယေ ပါဠိယာဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဆာတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. အဇ္ဈာသယာတိ ပရိစ္ဆိန္နဓမ္မနိဒဿနံ. ဥဘယံ ပန ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဆဗ္ဗိဓာ အဇ္ဈာသယာတိ အတ္ထော. ဗောဓိသတ္တာတိ ဗုဇ္ဈနကသတ္တာ, ဗောဓိယာ ဝါ နိယတဘာဝေန သတ္တာ လဂ္ဂါ, အဓိမုတ္တာ တန္နိန္နာ တပ္ပောဏာတိ အတ္ထော. ဗောဓိပရိပါကာယ သံဝတ္တန္တီတိ ယထာဘိနီဟာရံ အတ္တနာ ပတ္တဗ္ဗဗောဓိယာ ပရိပါစနာယ ဘဝန္တိ. အလောဘဇ္ဈာသယာတိ အလုဗ္ဘနာကာရေန ပဝတ္တအဇ္ဈာသယာ, အာဒိတော ‘‘ကထံ နု ခေါ မယံ သဗ္ဗတ္ထ, သဗ္ဗဒါ စ အလုဒ္ဓါ ဧဝ ဟေဿာမာ’’တိ, မဇ္ဈေ စ အလုဗ္ဘနဝသေနေဝ, ပစ္ဆာ စ တဿေဝ ရောစနဝသေန ပဝတ္တအဇ္ဈာသယာ. လောဘေ ဒေါသဒဿာဝိနောတိ လုဗ္ဘနလက္ခဏေ လောဘေ သဗ္ဗပ္ပကာရေန အာဒီနဝဒဿာဝိနော. ဣဒံ တဿ အဇ္ဈာသယဿ ဧကဒေသတော ဗြူဟနာကာရဒဿနံ. လောဘေ ဟိ အာဒီနဝံ, အလောဘေ စ အာနိသံသံ ပဿန္တဿ အလောဘဇ္ဈာသယော ပရိဝဍ္ဎတိ, သွာယံ တတ္ထ အာဒီနဝါနိသံသဒဿနဝိဓိ ဝိဘာဝိတောယေဝ. သေသပဒေသုပိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ [Pg.138] ပန ဝိသေသော – နေက္ခမ္မန္တိ ဣဓ ပဗ္ဗဇ္ဇာ. ပဝိဝေကော တဒင်္ဂဝိဝေကော, ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကော, ကာယဝိဝေကော, စိတ္တဝိဝေကော စ. နိဿရဏံ နိဗ္ဗာနံ. သဗ္ဗဘဝဂတီသူတိ သဗ္ဗေသု ဘဝေသု, သဗ္ဗာသု စ ဂတီသု. တဒဓိမုတ္တတာယာတိ ယဒတ္ထံ ဘာဝနာနုယောဂေါ, ယဒတ္ထာ စ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, တဒဓိမုတ္တေန. တေနေဝါဟ ‘‘သမာဓာဓိမုတ္တေနာ’’တိအာဒိ. 现在，为了用巴利语本身来阐明那些意乐(ajjhāsaye)，而说了“yathāha”等。在此，“六”是数量的限定。“意乐”是为指示已限定之法。二者合一，其义为“六种意乐”。菩萨(bodhisatta)是指求觉悟的众生，或指已决定趣向菩提(bodhi)、心向于此、倾向于此、倾心于此的众生。“能助成菩提的成熟”是指能促成自己依其誓愿所应证得的菩提的成熟。“无贪意乐”(alobhajjhāsaya)是指以不贪的方式生起的意乐；是初时生起“我们如何才能于一切处、一切时皆无贪”之心，中间依于不贪，最后喜爱不贪而生起的意乐。“见贪欲过患者”是指于具有贪婪特性的贪欲中，能全面地见到其过患者。这是从一个方面说明该意乐增长的方式。因为见到贪欲的过患与无贪的利益者，其无贪意乐就会增长，于彼（贪与无贪）中，观见过患与利益的方法已如前阐明。其余诸节的意义也应依此理趣了知。此中差别在于：此处的“出离”(nekkhamma)是指“出家”(pabbajjā)。“远离”(paviveka)指支分远离(tadaṅgaviveka)、镇伏远离(vikkhambhanaviveka)、身远离(kāyaviveka)及心远离(cittaviveka)。“出脱”(nissaraṇa)即是涅槃(nibbāna)。“于一切有与趣”是指于所有的“有”与所有的“趣”。“因心向于彼”是指心向于修习与出家的目标。因此说“以心向禅定等”。 ၅၀. ‘‘ကိံ စရိတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတော သစေ ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ ဝဒေယျ, ‘‘ကေ ဝါ တေ ဓမ္မာ ဗဟုလံ သမုဒါစရန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော. ကိံ ဝါတိ ကိံ အသုဘံ ဝါ အနုဿတိဋ္ဌာနံ ဝါ အညံ ဝါ. ကိံ တေ မနသိ ကရောတော ဖာသု ဟောတီတိ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂဘာဝေန သုခံ ဟောတိ. စိတ္တံ နမတီတိ ပကတိယာဝ အဘိရတိဝသေန နမတိ. ဧဝမာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣရိယာပထာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေပိ ဟိ န သဗ္ဗဿ ဧကံသတော ဗျဘိစာရိနော ဧဝ. တထာ ဟိ သမုဒါစာရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော ဝုတ္တော. ‘‘အသုကဉ္စ အသုကဉ္စ မနသိကာရဝိဓိံ ကတိပယဒိဝသံ အနုယုဉ္ဇာဟီ’’တိ စ ဝတ္တဗ္ဗော. 50. 若被问：“你是什么性行？”，倘若回答：“我不知道”，则应问：“于你而言，哪些法会频繁现行？”是不净，是随念处，还是其他？当你作意什么时会感到安适？即心以一境性而有乐。心倾向于什么？即心自然地因喜乐而倾向。于“evamādīhi”（由这些等等）中，当知以“等”字摄入威仪等。因为彼等对一切人而言，并非绝对是变化的。因此说应询问其惯行。并且应说：“你应于数日内修习某某作意方法。” ‘‘ပကတိယာ ဥဂ္ဂဟိတကမ္မဋ္ဌာနဿာ’’တိ ဣဒံ ယံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတုကာမော, တတ္ထ သဇ္ဈာယဝသေန ဝါ မနသိကာရဝသေန ဝါ ကတပရိစယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဧကံ ဒွေ နိသဇ္ဇာနီတိ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဥဏှာသနာနိ. သဇ္ဈာယံ ကာရေတွာ အတ္တနော သမ္မုခါဝ အဓီယာပေတွာ ဒါတဗ္ဗံ, သော စေ အညတ္ထ ဂန္တုကာမောတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘သန္တိကေ ဝသန္တဿာ’’တိ. အာဂတာဂတက္ခဏေ ကထေတဗ္ဗံ, ပဝတ္တိံ သုတွာတိ အဓိပ္ပာယော. “对已自然领会业处者”，此言是针对想领受某个业处，并已通过背诵或作意而熟悉它的人而说。“一两次静坐”是指一次或两次坐禅。其意为：如果他想去别处，应让他背诵，并在自己面前教导后，才传授（业处）。因此说“对住在附近者”。其意为：在他每次来时，听取其进展后再作教导。 ပထဝီကသိဏန္တိ ပထဝီကသိဏကမ္မဋ္ဌာနံ. ကတဿာတိ ကတဿ ကသိဏဿ. တံ တံ အာကာရန္တိ အာစရိယေန ကမ္မဋ္ဌာနေ ဝုစ္စမာနေ ပဒပဒတ္ထာဓိပ္ပာယဩပမ္မာဒိကံ အတ္တနော ဉာဏဿ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ တံ တံ အာကာရံ, ယံ ယံ နိမိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ. ဥပနိဗန္ဓိတွာတိ ဥပနေတွာ နိဗဒ္ဓံ ဝိယ ကတွာ, ဟဒယေ ဌပေတွာ အပမုဿန္တံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဧဝံ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌိတဿတိတာယ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ တတ္ထ သမ္ပဇာနကာရိတာယ သက္ကစ္စံ သုဏန္တေန. တန္တိ တံ ယထာဝုတ္တံ သုဂ္ဂဟိတံ နိဿာယ. ဣတရဿာတိ တထာ အဂဏှန္တဿ. သဗ္ဗာကာရေနာတိ ကဿစိပိ ပကာရဿ တတ္ထ အသေသိတတ္တာ ဝုတ္တံ. “地遍”即地遍业处。“已作的”即已作好的遍处。“彼彼行相”是指当阿阇梨教导业处时，对于字词、字义、意义、譬喻等，于自己智慧中现前的彼彼行相，这即是所谓的“彼彼相”。“系念”的意思是，引导后如捆绑般，置于心中而不忘失。对于如此善立其念，在取相后，于彼处具足正知而行，并恭敬听闻者而言，“法”（tanti）是指依止于彼如前所述善巧领会之法。“对另一人”是指对不如此领会者。“以一切行相”是说因为在那里没有任何种类的行相被遗漏。 ကမ္မဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 领受业处解释之释义终。 ဣတိ တတိယပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 第三章释义终。 ၄. ပထဝီကသိဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 4. 地遍解释之释义 ၅၁. ဖာသု [Pg.139] ဟောတီတိ အာဝါသသပ္ပာယာဒိလာဘေန မနသိကာရဖာသုတာ ဘာဝနာနုကူလတာ ဟောတိ. ပရိသောဓေန္တေနာတိ တေသံ တေသံ ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနာနံ ဆိန္ဒနဝသေန ဝိသောဓေန္တေန. အကိလမန္တောယေဝါတိ အကိလန္တကာယော ဧဝ. သတိ ဟိ ကာယကိလမထေ သိယာ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဿ အန္တရာယောတိ အဓိပ္ပာယော. ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထတော, အဓိပ္ပာယတော စ ဒုဗ္ဗိနိဝေဓတာယ ဂဏ္ဌိဘူတံ ဌာနံ. ဆိန္ဒိတွာတိ ယာထာဝတော အတ္ထဿ, အဓိပ္ပာယဿ စ ဝိဘာဝနေန ဆိန္ဒိတွာ, ဝိဘူတံ သုပါကဋံ ကတွာတိ အဓိပ္ပာယော. သုဝိသုဒ္ဓန္တိ သုဋ္ဌု ဝိသုဒ္ဓံ, နိဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋန္တိ အတ္ထော. 51. “安乐”是指通过获得适宜的住处等而作意安适，有助于修行。“予以净治”是指通过切断那些结缚之处来净化。“不疲倦”就是指身体不疲劳。其意趣是：如果身体疲劳，就会妨碍对业处的作意。“结缚之处”是指在义理和意趣上因难以通达而成为症结的地方。“予以切断”是指通过如实阐明其义理和意趣而切断，意即使其变得显现、极其明了。“极清净”是指非常清净，无丛林、无纠结，此为其义。 အနနုရူပဝိဟာရဝဏ္ဏနာ 不随顺住处释义 ၅၂. အညတရေနာတိ အညတရေနာပိ, ပဂေဝ အနေကေဟီတိ အဓိပ္ပာယော. မဟန္တဘာဝေါ မဟတ္တံ. တထာ သေသေသု. သောဏ္ဍဝါ သောဏ္ဍီ. တထာ ပဏ္ဏန္တိအာဒီသု. ဗောဓိအင်္ဂဏာဒီသု ကာတဗ္ဗံ ဣဓ ‘‘ဝတ္တ’’န္တိ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ပါနီယဃဋံ ဝါ ရိတ္တ’’န္တိ. နိဋ္ဌိတာယာတိ ပဝိဋ္ဌပဝိဋ္ဌာနံ ဒါနေန ပရိက္ခီဏာယ. ဇိဏ္ဏဝိဟာရေပိ ယတြ ဘိက္ခူ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘အာယသ္မာ, ယထာသုခံ သမဏဓမ္မံ ကရောတု, မယံ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမာ’’တိ. ဧဝရူပေ ဝိဟာတဗ္ဗန္တိ အယမ္ပိ နယော လဗ္ဘတိ, ဝုတ္တနယတ္တာ ပန န ဝုတ္တော. 52. “以任何一个”是指：即使只是以一个，更何况以许多个，此为其意趣。大性即是巨大。其余亦然。有石水池者（Soṇḍavā）即是石池（Soṇḍī）。‘树叶’（paṇṇa）等亦然。在菩提树院（Bodhiaṅgaṇa）等处所应做之事，于此意指为‘义务’（vatta），因此说‘或空的盛水罐’。“已用尽”是指：因布施给陆续进入之人而耗尽。即使在旧的寺院里，若有比丘们如此说：‘具寿，请随您所乐修行沙门之法，我们将会照管。’在这样的地方也可以居住，此法亦可得，但因已述及，故此处不赘述。 မဟာပထဝိဟာရေတိ မဟာပထသမီပေ ဝိဟာရေ. ဘာဇနဒါရုဒေါဏိကာဒီနီတိ ရဇနဘာဇနာနိ, ရဇနတ္ထာယ ဒါရု, ဒါရုမယဒေါဏိကာ, ရဇနပစနဋ္ဌာနံ, ဓောဝနဖလကန္တိ ဧဝမာဒီနိ. သာကဟာရိကာတိ သာကဟာရိနိယော ဣတ္ထိယော. ဝိသဘာဂသဒ္ဒေါ ကာမဂုဏူပသံဟိတော ဂီတသဒ္ဒေါတိ ဝဒန္တိ, ကေဝလောပိ ဣတ္ထိသဒ္ဒေါ ဝိသဘာဂသဒ္ဒေါ ဧဝ. တတြာတိ ပုပ္ဖဝန္တေ ဝိဟာရေ. တာဒိသောယေဝါတိ ‘‘တတ္ထဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ’’တိအာဒိနာ ယာဒိသော ပဏ္ဏဝန္တေ ဝိဟာရေ ဥပဒ္ဒဝေါ ဝုတ္တော, တာဒိသောယေဝ. ‘‘ပုပ္ဖဟာရိကာယော ပုပ္ဖံ ဩစိနန္တိယော’’တိ ပန ဝတ္တဗ္ဗံ. အယမိဓ ဝိသေသော. “大路寺(Mahāpathavihāra)”是指位于大路附近的寺院。“器皿、木材、木盆等”是指染色用的器皿、染色用的木材、木制的盆、煮染料的地方、洗衣板等等。“采菜女(Sākahārikā)”是指采摘蔬菜的女子。“异类之声(Visabhāgasadda)”，有人说是指伴随欲乐的歌声，然而即使只是女人的声音也即是异类之声。“在那里”是指在有花(pupphavanta)的寺院。“同样的”是指：正如以“于彼处取业处……”等句所说，在有蔬菜(paṇṇavanta)的寺院中的困扰是何种，此亦同彼。但应说“采花女们(Pupphahārikā)正在采花”。此为这里的差别。 ပတ္ထနီယေတိ တတ္ထ ဝသန္တေသု သမ္ဘာဝနာဝသေန ဥပသင်္ကမနာဒိနာ ပတ္ထေတဗ္ဗေ. တေနာဟ ‘‘လေဏသမ္မတေ’’တိ. ဒက္ခိဏာဂိရီတိ မဂဓဝိသယေ ဒက္ခိဏာဂိရီတိ ဝဒန္တိ. “应被希求(Patthanīya)”是指：对于居住于彼处之人，因其值得尊敬，应通过拜访等方式去希求他们。因此说“被认为是好的住处(leṇasammate)”。“南山(Dakkhiṇāgiri)”是指在摩揭陀(Magadha)国，他们称之为南山。 ဝိသဘာဂါရမ္မဏာနိ [Pg.140] ဣဋ္ဌာနိ, အနိဋ္ဌာနိ စ. အနိဋ္ဌာနံ ဟိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ဃဋေဟိ နိဃံသန္တိယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒဗ္ဗူပကရဏယောဂ္ဂါ ရုက္ခာ ဒဗ္ဗူပကရဏရုက္ခာ. “异类所缘(Visabhāgārammaṇa)”有可喜的与不可喜的。说“（女人们）用罐子敲打”等，正是为了说明不可喜的所缘。“物资工具树(Dabbūpakaraṇarukkha)”即是适合做物资与工具的树木。 ယော ပန ဝိဟာရော. ခလန္တိ ဓညကရဏဋ္ဌာနံ. ဂါဝေါ ရုန္ဓန္တိ ‘‘သဿံ ခါဒိံသူ’’တိ. ဥဒကဝါရန္တိ ကေဒါရေသု သဿာနံ ဒါတဗ္ဗဥဒကဝါရံ. အယမ္ပီတိ မဟာသံဃဘောဂေါပိ ဝိဟာရော. ဝါရိယမာနာ ကမ္မဋ္ဌာနိကေန ဘိက္ခုနာ. 又，任何寺院，若为“打谷场(khala)”，即处理谷物的地方；或有“牛群阻碍(gāvo rundhanti)”，即（人们抱怨）“它们吃了庄稼”；或有“水的轮值(udakavāra)”，即在田里为庄稼供水的轮值；这样的寺院，即使是“大众僧受用(mahāsaṅghabhoga)”的，也应被修习业处(kammaṭṭhānika)的比丘所回避。 သမုဒ္ဒသာမုဒ္ဒိကနဒီနိဿိတံ ဥဒကပဋ္ဋနံ. မဟာနဂရာနံ အာယဒွါရဘူတံ အဋဝိမုခါဒိနိဿိတံ ထလပဋ္ဋနံ. အပ္ပသန္နာ ဟောန္တိ. တေနဿ တတ္ထ ဖာသုဝိဟာရော န ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော. မညမာနာ ရာဇမနုဿာ. “依于海洋、与海洋相连的河流的(samuddasāmuddikanadīnissitaṃ)”是指水港(udakapaṭṭana)。“成为大城市的货物入口的(mahānagarānaṃ āyadvārabhūtaṃ)”是指依于森林入口等(aṭavimukhādinissitaṃ)的陆港(thalapaṭṭana)。“他们会不喜悦(appasannā honti)”，其意趣是，因此他无法在那里安住。“国王的人们(rājamanussā)”会如此“认为(maññamānā)”。 သမောသရဏေနာတိ ဣတော စိတော သဉ္စရဏေန. ပပါတေတိ ပပါတသီသေ ဌတွာ ဂါယိ ‘‘ဂီတသဒ္ဒေန ဣဓာဂတံ ပပါတေ ပါတေတွာ ခါဒိဿာမီ’’တိ. ဝေဂေန ဂဟေတွာတိ ဝေဂေနာဂန္တွာ ‘‘ကုဟိံ ယာသီ’’တိ ခန္ဓေ ဂဟေတွာ. “会合(Samosaraṇa)”是指到处游荡。“悬崖(Papāta)”是指：站在悬崖顶上唱道：“我要用歌声把他引来，推下悬崖吃掉。”“急速抓住(Vegena gahetvā)”是指：快速前来，抓住肩膀问：“你要去哪里？” ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ, ဝိဟာရသာမန္တာ ဝါ န သက္ကာ ဟောတိ ကလျာဏမိတ္တံ လဒ္ဓုံ, တတ္ထ ဝိဟာရေ သော အလာဘော မဟာဒေါသောတိ ယောဇနာ. “于何处”(Yatthāti)：在某个寺院，或在寺院附近，无法获得善友，那么在那个寺院，此种不得即是大过失。应如是连结文义。 ပန္ထနိန္တိ ပန္ထေ နီတော ပဝတ္တိတောတိ ပန္ထနီ, မဂ္ဂနိဿိတော ဝိဟာရော. တံ ပန္ထနိံ. သောဏ္ဍိန္တိ သောဏ္ဍိသဟိတော ဝိဟာရော သောဏ္ဍီ, တံ သောဏ္ဍိံ. တထာ ပဏ္ဏန္တိအာဒီသု. နဂရနိဿိတံ နဂရန္တိ ဝုတ္တံ ဥတ္တရပဒလောပေန ယထာ ‘‘ဘီမသေနော ဘီမော’’တိ. ဒါရုနာတိ ဒါရုနိဿိတေန သဟ. ဝိသဘာဂေနာတိ ယော ဝိသဘာဂေဟိ ဝုသီယတိ, ဝိသဘာဂါနံ ဝါ နိဝါသော, သော ဝိဟာရော ဝိသဘာဂေါ. တေန ဝိသဘာဂေန သဒ္ဓိံ. ပစ္စန္တနိဿိတဉ္စ သီမာနိဿိတဉ္စ အသပ္ပာယဉ္စ ပစ္စန္တသီမာသပ္ပာယံ. ယတ္ထ မိတ္တော န လဗ္ဘတိ, တမ္ပီတိ သဗ္ဗတ္ထ ဌာန-သဒ္ဒါပေက္ခာယ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. ဣတိ ဝိညာယာတိ ‘‘ဘာဝနာယ အနနုရူပါနီ’’တိ ဧဝံ ဝိဇာနိတွာ. “路边者”(Panthanī)：在路上被引导、被转起，故为“路边者”，即依于道路的寺院。即指该“路边者”。“有水池者”(Soṇḍī)：有石水池的寺院即是“有水池者”。即指该“有水池者”。于“叶”(paṇṇa)等词亦复如是。“依于城市者”(nagaranissitaṃ)省略后分词而说为“城市”(nagara)，犹如“怖军”(Bhīmasena)说为“怖”(Bhīma)。“与林木者”(Dārunā)是说与依于林木者为伴。“与不同类者”(Visabhāgena)是说：凡为不同类者所居住，或为不同类者之住所，彼寺院即是“不同类者”；与彼“不同类者”为伴。“依于边地者”、“依于边界者”及“不适宜者”，即是“边地边界不适宜者”。“于何处不得友，彼处亦然”：于所有这些词，皆是就“处”(ṭhāna)一词而作中性词的解释。“如是了知”是说：如此了知其“于修行不适宜”。 အနုရူပဝိဟာရဝဏ္ဏနာ 适宜住处的释义 ၅၃. အယံ အနုရူပေါ နာမာတိ အယံ ဝိဟာရော ဘာဝနာယ အနုရူပေါ နာမ. နာတိဒူရန္တိ ဂေါစရဋ္ဌာနတော အဍ္ဎဂါဝုတတော ဩရဘာဂတာယ န [Pg.141] အတိဒူရံ. နာစ္စာသန္နန္တိ ပစ္ဆိမေန ပမာဏေန ဂေါစရဋ္ဌာနတော ပဉ္စဓနုသတိကတာယ န အတိအာသန္နံ. တာယ စ ပန နာတိဒူရနာစ္စာသန္နတာယ, ဂေါစရဋ္ဌာနံ ပရိဿယာဒိရဟိတမဂ္ဂတာယ စ ဂမနဿ စ အာဂမနဿ စ ယုတ္တရူပတ္တာ ဂမနာဂမနသမ္ပန္နံ. ဒိဝသဘာဂေ မဟာဇနသံကိဏ္ဏတာဘာဝေန ဒိဝါ အပ္ပာကိဏ္ဏံ. အဘာဝတ္ထော ဟိ အယံ အပ္ပ-သဒ္ဒေါ ‘‘အပ္ပိစ္ဆော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၃၆) ဝိယ. ရတ္တိယံ ဇနာလာပသဒ္ဒါဘာဝေန ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ. သဗ္ဗဒါပိ ဇနသန္နိပါတနိဂ္ဃောသာဘာဝေန အပ္ပနိဂ္ဃောသံ. အပ္ပကသိရေနာတိ အကသိရေန သုခေနေဝ. သီလာဒိဂုဏာနံ ထိရဘာဝပ္ပတ္တိယာ ထေရာ. သုတ္တဂေယျာဒိ ဗဟု သုတံ ဧတေသန္တိ ဗဟုဿုတာ. ဝါစုဂ္ဂတကရဏေန, သမ္မဒေဝ ဂရူနံ သန္တိကေ အာဂမိတဘာဝေန စ အာဂတော ပရိယတ္တိဓမ္မသင်္ခါတော အာဂမော ဧတေသန္တိ အာဂတာဂမာ. သုတ္တာဘိဓမ္မသင်္ခါတဿ ဓမ္မဿ ဓာရဏေန ဓမ္မဓရာ. ဝိနယဿ ဓာရဏေန ဝိနယဓရာ. တေသံယေဝ ဓမ္မဝိနယာနံ မာတိကာယ ဓာရဏေန မာတိကာဓရာ. တတ္ထ တတ္ထ ဓမ္မပရိပုစ္ဆာယ ပရိပုစ္ဆတိ. အတ္ထပရိပုစ္ဆာယ ပရိပဉှတိ ဝီမံသတိ ဝိစာရေတိ. ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ ဣမဿ ကော အတ္ထောတိ ပရိပုစ္ဆနပရိပဉှာကာရဒဿနံ. အဝိဝဋဉ္စေဝ ပါဠိယာ အတ္ထံ ပဒေသန္တရပါဠိဒဿနေန အာဂမတော ဝိဝရန္တိ. အနုတ္တာနီကတဉ္စ ယုတ္တိဝိဘာဝနေန ဥတ္တာနီကရောန္တိ. ကင်္ခဋ္ဌာနိယေသု ဓမ္မေသု သံသယုပ္ပတ္တိယာ ဟေတုတာယ ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနဘူတေသု ပါဠိပဒေသေသု ယာထာဝတော ဝိနိစ္ဆယဒါနေန ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တိ. ဧတ္ထ စ ‘‘နာတိဒူရံ, နာစ္စာသန္နံ, ဂမနာဂမနသမ္ပန္န’’န္တိ ဧကံ အင်္ဂံ, ‘‘ဒိဝါ အပ္ပာကိဏ္ဏံ, ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ အပ္ပနိဂ္ဃောသ’’န္တိ ဧကံ, ‘‘အပ္ပဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿ’’န္တိ ဧကံ, ‘‘တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ဝိဟရန္တဿ…ပေ… ပရိက္ခာရာ’’တိ ဧကံ, ‘‘တသ္မိံ ခေါ ပန သေနာသနေ ထေရာ…ပေ… ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တီ’’တိ ဧကံ. ဧဝံ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. 53. 此名为适宜，即此精舍适合于禅修。不远，是指距离托钵处村落，在半俱卢舍(aḍḍhagāvuta)之内，故不太远。不近，是指距离托钵处村落至少有五百弓，故不太近。又，因其不远不近，且前往托钵处村落的道路无危险等，故往来便利。白天不喧杂；此处的“少”(appa)是“无”的意思，如“少欲”(appiccha)等词。夜晚声音稀少，恒常没有喧闹声。毫不费力，即不辛苦，唯有安乐。因戒等诸功德达到坚定状态，故为长老(thera)。听闻众多经、应颂等，故为多闻者(bahussuta)。通过背诵，以及在诸师长处如实地接受，而获得被称为教法(pariyattidhamma)的传承，故为传承阿含者(āgatāgama)。因受持经与阿毗达摩所组成的法，故为持法者(dhammadhara)。因受持律，故为持律者(vinayadhara)。因受持彼法与律的纲要(mātikā)，故为持纲要者(mātikādhara)。于彼彼处，以请教巴利而发问，以探究义理而审察、思量、辨析。‘尊者，此是为何？此是何义？’此为显示发问、审察之貌。对于巴利中未阐明之义，则以其他地方的巴利来依圣教量阐明。对于未显了之义，则以抉择道理来使其显了。于诸法中，在因生起疑惑而成为疑处、成为症结所在的巴利文句上，通过给予如实的抉择，来遣除疑惑。于此，‘不远、不近、往来便利’为一分；‘白天不喧杂，夜晚声音稀少且无喧闹’为一分；‘少有虻、蚊、风、热、爬虫之触’为一分；‘于彼住处居住时……资具’为一分；‘于彼住处有诸长老……遣除疑惑’为一分。应知有此五分。 ခုဒ္ဒကပလိဗောဓဝဏ္ဏနာ 小障碍的释义 ၅၄. ခုဒ္ဒကပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေ ပယောဇနံ ပရတော အာဂမိဿတိ. အဂ္ဂဠအနုဝါတပရိဘဏ္ဍဒါနာဒိနာ ဒဠှီကမ္မံ ဝါ. တန္တစ္ဆေဒါဒီသု တုန္နကမ္မံ ဝါ ကာတဗ္ဗံ. 54. 断除小障碍的用途将于后文说明。或通过施予补丁、经边、纬边等来作加固，或于线缕断裂等情况下当行缝补。 ဘာဝနာဝိဓာနဝဏ္ဏနာ 修习方法的释义 ၅၅. သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနဝသေနာတိ [Pg.142] အနုက္ကမေန နိဒ္ဒိသိယမာနဿ စတ္တာလီသဝိဓဿ သဗ္ဗဿ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝသေန. ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တေနာတိ ပိဏ္ဍပါတပရိဘောဂတော ပဋိနိဝတ္တေန, ပိဏ္ဍပါတဘုတ္တာဝိနာ ဩနီတပတ္တပါဏိနာတိ အတ္ထော. ဘတ္တသမ္မဒံ ပဋိဝိနောဒေတွာတိ ဘောဇနနိမိတ္တံ ပရိဿမံ ဝိနောဒေတွာ. အာဟာရေ ဟိ အာသယံ ပဝိဋ္ဌမတ္တေ တဿ အာဂန္တုကတာယ ယေဘုယျေန သိယာ သရီရဿ ကောစိ ပရိဿမော, တံ ဝူပသမေတွာ. တသ္မိံ ဟိ အဝူပသန္တေ သရီရခေဒေန စိတ္တံ ဧကဂ္ဂတံ န လဘေယျာတိ. ပဝိဝိတ္တေတိ ဇနဝိဝိတ္တေ. သုခနိသိန္နေနာတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ နိသဇ္ဇာယ သုခနိသိန္နေန. ဝုတ္တဉှေတန္တိ ယံ ‘‘ကတာယ ဝါ’’တိအာဒိနာ ပထဝိယာ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ဣဓ ဝုစ္စတိ, ဝုတ္တံ ဟေတံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာယံ. 55. 所谓“依一切业处”，是指依于将要次第指示的全部四十种业处。所谓“从行乞食归来”，是指食用完乞食之食而返回，义即食毕，手已离钵。所谓“除去饭食之昏沉”，即是除去因食物而有的疲劳。诚然，食物刚入腹中，因其为外来之物，身体大抵会有些疲劳，当使其平息。因为若其不平息，则因身体疲惫，心便不得一境性。所谓“于闲静处”，即于远离人群之处。所谓“安坐”，即结跏趺坐，端正身体而坐。所谓“此亦曾说”，即于此论中以“或已作”等语所说的于地遍取相之事，此乃古义注(porāṇaṭṭhakathā)中所说。 ဣဒါနိ တံ အဋ္ဌကထာပါဠိံ ဒဿေန္တော ‘‘ပထဝီကသိဏံ ဥဂ္ဂဏှန္တော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ပထဝီကသိဏံ ဥဂ္ဂဏှန္တောတိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဘာဝေန ပထဝီကသိဏံ ဂဏှန္တော အာဒိယန္တော, ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဘူတံ ပထဝီကသိဏံ ဥပ္ပာဒေန္တောတိ အတ္ထော. ဥပ္ပာဒနဉ္စေတ္ထ တထာနိမိတ္တဿ ဥပဋ္ဌာပနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပထဝိယန္တိ ဝက္ခမာနဝိသေသေ ပထဝီမဏ္ဍလေ. နိမိတ္တံ ဂဏှာတီတိ တတ္ထ စက္ခုနာ အာဒါသတလေ မုခနိမိတ္တံ ဝိယ ဘာဝနာဉာဏေန ဝက္ခမာနဝိသေသံ ပထဝီနိမိတ္တံ ဂဏှာတိ. ‘‘ပထဝိယ’’န္တိ ဝတွာပိ မဏ္ဍလာပေက္ခာယ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. ကတေတိ ဝက္ခမာနဝိဓိနာ အဘိသင်္ခတေတိ အတ္ထော. ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော. အကတေတိ ပါကတိကေ ခလမဏ္ဍလာဒိကေ ပထဝီမဏ္ဍလေ. သာန္တကေတိ သအန္တကေ ဧဝ, သပရိစ္ဆေဒေ ဧဝါတိ အတ္ထော. သာဝဓာရဏဉှေတံ ဝစနံ. တထာ ဟိ တေန နိဝတ္တိတံ ဒဿေတုံ ‘‘နော အနန္တကေ’’တိ ဝုတ္တံ. သကောဋိယေတိအာဒီနိပိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ. သုပ္ပမတ္တေ ဝါတိအာဒီသု သုပ္ပသရာဝါနိ သမပ္ပမာဏာနိ ဣစ္ဆိတာနိ. ကေစိ ပန ဝဒန္တိ ‘‘သရာဝမတ္တံ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလံ ဟောတိ, သုပ္ပမတ္တံ တတော အဓိကပ္ပမာဏန္တိ. ကိတ္တိမံ ကသိဏမဏ္ဍလံ ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန သရာဝမတ္တံ, ဥပရိမပရိစ္ဆေဒေန သုပ္ပမတ္တံ, န တတော အဓော, ဥဒ္ဓံ ဝါတိ ပရိတ္တပ္ပမာဏဘေဒသင်္ဂဏှနတ္ထံ ‘သုပ္ပမတ္တေ ဝါ သရာဝမတ္တေ ဝါ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ. ယထာဥပဋ္ဌိတေ အာရမ္မဏေ ဧကင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ ဝဍ္ဎိတံ အပ္ပမာဏမေဝါတိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော. ကေစိ ပန ‘‘ဆတ္တမတ္တမ္ပိ ကသိဏမဏ္ဍလံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ. 现在为了显示那义注的原文，说“执取地遍”等（句）。此中的简略义是：“执取地遍”（pathavīkasiṇaṃ uggaṇhanto），意即以取相的方式执取、领受地遍，令成为取相的地遍生起。于此，“令其生起”应被视为令那样的相现起。“于地”（pathaviyanti），即于有下文将述特征的地轮中。“取相”（nimittaṃ gaṇhāti），即如同用眼在镜面上取面相一般，于那地轮中，用修习智执取有下文将述特征的地相。虽然说了“于地”（pathaviyā），但因关联到“轮”（maṇḍala），故作中性词的指示。“于制作的”（kate），意即“于依下文将述方法所整治的”。“或”（vā）字是不限定义。“于未制作的”（akate），即于自然的打谷场等地轮中。“于有边的”（sāntake），意即“正是有边的”、“正是有范围的”。此是带有强调之语。确实，为了显示被它所排除的，故说“非于无边的”（no anantake）。“有角”（sakoṭi）等词也是它的同义词。在“于簸箕量或”等句中，所期望的是簸箕与盘子大小相等。然而，有些人说：“盘子量是一张手（vidatthi）又四指，簸箕量则比那尺寸更大。人造的遍轮，下限为盘子量，上限为簸箕量，不比那更小或更大。”为了总括有限量的差别，故说“于簸箕量或于盘子量”。“在任何已现起的所缘中，即使只增长一指，也即是无量。”——此义已被述说。然而，有些人说：“遍轮也应被制作为伞的大小。” သော [Pg.143] တံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတံ ကရောတီတိ သော ယောဂါဝစရော တံ ပထဝီမဏ္ဍလံ သုဂ္ဂဟိတံ နိမိတ္တံ ကရောတိ. ယဒါ စက္ခုံ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကေတွာ တတ္ထ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ နိမ္မီလေတွာ အာဝဇ္ဇေန္တဿ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကိတက္ခဏေ ဝိယ ဥပဋ္ဌာတိ, တဒါ သုဂ္ဂဟိတံ ကရောတိ နာမ. အထေတ္ထ သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ အဗဟိဂတေန မာနသေန ပုနပ္ပုနံ သလ္လက္ခေန္တော သူပဓာရိတံ ဥပဓာရေတိ နာမ. ဧဝံ ဥပဓာရိတံ ပန နံ ပုနပ္ပုနံ အာဝဇ္ဇေန္တော မနသိ ကရောန္တော တမေဝါရဗ္ဘ အာသေဝနံ ဘာဝနံ ဗဟုလံ ပဝတ္တေန္တော သုဝဝတ္ထိတံ ဝဝတ္ထပေတိ နာမ. တသ္မိံ အာရမ္မဏေတိ ဧဝံ သုဂ္ဂဟိတကရဏာဒိနာ သမ္မဒေဝ ဥပဋ္ဌိတေ တသ္မိံ ပထဝီကသိဏသညိတေ အာရမ္မဏေ. စိတ္တံ ဥပနိဗန္ဓတီတိ အတ္တနော စိတ္တံ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဥပနေတွာ နိဗန္ဓတိ အညာရမ္မဏတော ဝိနိဝတ္တံ ကရောတိ. အဒ္ဓါ ဣမာယာတိအာဒိ အာနိသံသဒဿာဝိတာဒဿနံ. “彼于其相善把握”，是说：彼瑜伽行者将该地遍之相善加把握。当睁眼观察，于彼处取相后，闭眼忆念时，（彼相）若如睁眼观察之刹那般显现，尔时名为善加把握。其后，于此善安立念，以不外驰之心反复审视，名为善加执持。又，对于如此执持的（相），反复忆念、作意，缘于彼相，令亲近、修习多多生起，名为善加确定。“于彼所缘中”，是说：如此以善加把握等（方法），于那被称为地遍(pathavīkasiṇa)的所缘中正显现时。“心系缚于此”，是说：将自己的心引向近行禅(upacārajjhāna)而系缚，使它从其他所缘转回。“诚然以此”等（文句），是为显示见到利益。 ဣဒါနိ ယထာဒဿိတဿ အဋ္ဌကထာပါဌဿ အတ္ထပ္ပကာသနေန သဒ္ဓိံ ဘာဝနာဝိဓိံ ဝိဘာဝေတုကာမော အကတေ တာဝ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ဒဿေန္တော ‘‘တတ္ထ ယေန အတီတဘဝေပီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ အဋ္ဌကထာပါဌေ. စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနာနီတိ စတုက္ကပဉ္စကနယဝသေန ဝဒတိ. ပုညဝတောတိ ဘာဝနာမယပုညဝတော. ဥပနိဿယသမ္ပန္နဿာတိ တာဒိသေနေဝ ဥပနိဿယေန သမန္နာဂတဿ. ခလမဏ္ဍလေတိ မဏ္ဍလာကာရေ ဓညကရဏဋ္ဌာနေ. တံဌာနပ္ပမာဏမေဝါတိ ဩလောကိတဋ္ဌာနပ္ပမာဏမေဝ. 现在，为连同义理的阐明，欲阐明如前所示义注(aṭṭhakathā)文的修习方法，首先为展示在未制作的（遍处）上取相，而说“于彼，若人于过去世……”等。于彼文中，“于彼”(tattha)是指：于该义注文中。“四禅五禅”(catukkapañcakajjhānāni)，是依四法与五法的方式而说。“具福者”(puññavato)，指具足修所成福者。“具足依止者”(upanissayasampannassa)，指具备如是依止者。“于禾场”(khalamaṇḍale)，指于圆形的打谷场。“仅彼处之量”(taṃṭhānappamāṇameva)，即仅所见之处的量。 အဝိရာဓေတွာတိ အဝိရဇ္ဈိတွာ ဝုတ္တဝိဓိနာ ဧဝ. နီလပီတလောဟိတဩဒါတသမ္ဘေဒဝသေနာတိ နီလာဒိဝဏ္ဏာဟိ မတ္တိကာဟိ ပစ္စေကံ, ဧကဇ္ဈဉ္စ သံသဂ္ဂဝသေန. ဂင်္ဂါဝဟေတိ ဂင်္ဂါသောတေ. သီဟဠဒီပေ ကိရ ရာဝဏဂင်္ဂါ နာမ နဒီ, တဿာ သောတေန ဆိန္နတဋဋ္ဌာနေ မတ္တိကာ အရုဏဝဏ္ဏာ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဂင်္ဂါဝဟေ မတ္တိကာသဒိသာယ အရုဏဝဏ္ဏာယာ’’တိ. အရုဏဝဏ္ဏာယ အရုဏနိဘာယ, အရုဏပ္ပဘာဝဏ္ဏာယာတိ အတ္ထော. 不违越(avirādhetvā)是指不违背，即遵照所说的方法。依青黄赤白混合(nīlapītalohitaodātasambhedavasena)是指用青色等颜色的泥土，或分别，或混合使用。在恒河水流中(gaṅgāvahe)是指在恒河的水流中。据说在狮子洲(Sīhaḷadīpe)有名为罗波那恒河(Rāvaṇagaṅgā)的河流，其水流所冲刷的河岸处，泥土呈黎明色(aruṇavaṇṇā)。针对此而说“如恒河水流中黎明色的泥土”。黎明色(aruṇavaṇṇāya)是黎明似的(aruṇanibhāya)，即具有黎明光辉之色的意思。 ဧဝံ ကသိဏဒေါသေ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကသိဏကရဏာဒိကေ သေသာကာရေ ဒဿေတုံ ‘‘တဉ္စ ခေါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သံဟာရိမန္တိ သံဟရိတဗ္ဗံ ဂဟေတွာ စရဏယောဂ္ဂံ. တတြဋ္ဌကန္တိ ယတြ ကတံ, တတ္ထေဝ တိဋ္ဌနကံ. ဝုတ္တပ္ပမာဏန္တိ [Pg.144] ‘‘သုပ္ပမတ္တေ ဝါ သရာဝမတ္တေ ဝါ’’တိ ဝုတ္တပ္ပမာဏံ. ဝဋ္ဋန္တိ မဏ္ဍလသဏ္ဌာနံ. ပရိကမ္မကာလေတိ နိမိတ္တုဂ္ဂဟဏာယ ဘာဝနာကာလေ. ဧတဒေဝါတိ ယံ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလဝိတ္ထာရံ, ဧတဒေဝ ပမာဏံ သန္ဓာယ ‘‘သုပ္ပမတ္တံ ဝါ သရာဝမတ္တံ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. သုပ္ပံ ဟိ နာတိမဟန္တံ, သရာဝဉ္စ မဟန္တံ စာဋိပိဓာနပ္ပဟောနကန္တိ သမပ္ပမာဏံ ဟောတိ. 如此开示遍(kasiṇa)的过患后，现在为说明制作遍等其余方式，而说“而彼”(tañca kho)等。所谓“可移动的”(saṃhāriman)是指可以拿取携带的。所谓“固定的”(tatraṭṭhaka)是指在哪里制作，就固定在哪里。所谓“所说之量”(vuttappamāṇa)是指“如簸箕大小或如盘盖大小”所说的量。所谓“圆形”(vaṭṭa)是指圆盘的形状。在预备时(parikammakāle)是指为取相而修习之时。即此(etadeva)是指那一张手又四指宽(vidatthicaturaṅgulavitthāraṃ)的尺寸，正是针对此尺寸而说“如簸箕大小或如盘盖大小”。因为簸箕确实不太大，而足以覆盖大水缸的盘盖，此二者尺寸相当。 ၅၆. တသ္မာတိ ပရိစ္ဆေဒတ္ထာယ ဝုတ္တတ္တာ. ဧဝံ ဝုတ္တပမာဏံ ပရိစ္ဆေဒန္တိ ယထာဝုတ္တပ္ပမာဏံ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလဝိတ္ထာရံ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ, ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပမာဏံ ဝါ ကသိဏမဏ္ဍလံ ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေန ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ. ရုက္ခပါဏိကာတိ ကုစန္ဒနာဒိရုက္ခပါဏိကာ အရုဏဝဏ္ဏဿ ဝိသဘာဂဝဏ္ဏံ သမုဋ္ဌပေတိ. တသ္မာ တံ အဂ္ဂဟေတွာတိ ဝုတ္တံ. ပကတိရုက္ခပါဏိကာ ပန ပါသာဏပါဏိကာဂတိကာဝ. နိန္နုန္နတဋ္ဌာနာဘာဝေန ဘေရီတလသဒိသံ ကတွာ. တတော ဒူရတရေတိအာဒိ ယထာဝုတ္တတော ပဒေသတော, ပီဌတော စ အညသ္မိံ အာဒီနဝဒဿနံ. ကသိဏဒေါသာတိ ဟတ္ထပါဏိပဒါဒယော ဣဓ ကသိဏဒေါသာ. 56. “是故”(tasmā)，是为作限定而说。如此所说之量即是限定(pariccheda)，即制作一张手又四指宽的范围，或为如此所说之量的遍盘(kasiṇamaṇḍala)用不同颜色制作边界。所谓“木刮刀”(rukkhapāṇikā)是指红檀木等所制的木刮刀，它会产生与黎明色相异的颜色，因此说不应拿取它。然而，普通的木刮刀则与石刮刀类似。应（将遍的表面）做得像鼓面(bherītalasadisaṃ)一样，没有凹凸之处。“从此更远”(tato dūratare)等句，是开示在异于前述地点与座具之处（修行）的过患。所谓遍的过患，于此是指手印、掌印、足印等。 ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘အဍ္ဎတေယျဟတ္ထန္တရေ ပဒေသေ, ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလပါဒကေ ပီဌေ’’တိ စ ဝုတ္တဝိဓိနာဝ. ကာမေသု အာဒီနဝန္တိ ‘‘ကာမာ နာမေတေ အဋ္ဌိကင်္ကလူပမာ နိရဿာဒဋ္ဌေန, တိဏုက္ကူပမာ အနုဒဟနဋ္ဌေန, အင်္ဂါရကာသူပမာ မဟာဘိတာပဋ္ဌေန, သုပိနကူပမာ ဣတ္တရပစ္စုပဋ္ဌာနဋ္ဌေန, ယာစိတကူပမာ တာဝကာလိကဋ္ဌေန, ရုက္ခဖလူပမာ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂပလိဘဉ္ဇနဋ္ဌေန, အသိသူနူပမာ အဓိကုဋ္ဋနဋ္ဌေန, သတ္တိသူလူပမာ ဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန, သပ္ပသိရူပမာ သပဋိဘယဋ္ဌေနာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၁၇; မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၃၄) ‘‘အပ္ပဿာဒါ ကာမာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၄၁၇; မ. နိ. ၁.၂၃၄; ၂.၄၂) ‘‘ကာမသုခဉ္စ နာမေတံ ဗဟုပရိဿယံ, သာသင်္ကံ, သဘယံ, သံကိလိဋ္ဌံ, မီဠှပရိဘောဂသဒိသံ, ဟီနံ, ဂမ္မံ, ပေါထုဇ္ဇနိကံ, အနရိယံ, အနတ္ထသံဟိတ’’န္တိအာဒိနာ စ အနေကာကာရဝေါကာရံ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေသု အာဒီနဝံ ဒေါသံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ. ကာမနိဿရဏေတိ ကာမာနံ နိဿရဏဘူတေ, တေဟိ ဝါ နိဿဋေ. အဂ္ဂမဂ္ဂဿ ပါဒကဘာဝေန သဗ္ဗဒုက္ခသမတိက္ကမဿ ဥပါယဘူတေ. နေက္ခမ္မေတိ ဈာနေ. ဇာတာဘိလာသေန သဉ္ဇာတစ္ဆန္ဒေန. ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝတ ဘဂဝါ အဝိပရီတဓမ္မဒေသနတ္တာ, သွာက္ခာတော [Pg.145] ဓမ္မော ဧကန္တနိယျာနိကတ္တာ, သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇနတော’’တိ ဧဝံ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏာနုဿရဏေန ရတနတ္တယဝိသယံ ပီတိပါမောဇ္ဇံ ဇနယိတွာ. နေက္ခမ္မံ ပဋိပဇ္ဇတိ ဧတာယာတိ နေက္ခမ္မပဋိပဒါ, သဥပစာရဿ ဈာနဿ, ဝိပဿနာယ, မဂ္ဂဿ, နိဗ္ဗာနဿ စ အဓိဂမကာရဏန္တိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗေ ပန ပဌမဇ္ဈာနမေဝ နေက္ခမ္မန္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဝုတ္တာဝသေသာ သဗ္ဗေပိ နေက္ခမ္မဓမ္မာ. ယထာဟ – 如所说之方式，亦即依照“于二肘半之处，于一张手四指高之座”所说之法。于诸欲之过患：“此诸欲，如骨骸，以其无味故；如草炬，以其燃烧故；如炭火坑，以其极热故；如梦，以其短暂显现故；如借来之物，以其暂时故；如果树之果，以其毁坏一切肢体故；如刀与砧，以其斩切故；如矛与桩，以其穿刺故；如蛇头，以其有怖畏故”等。（又如）“诸欲少味，多苦，多恼”等。（又如）“此所谓欲乐，多有危难，有忧惧，有怖畏，有染污，如食粪秽，下劣，鄙俗，凡夫所行，非圣，无义相应”等，如是种种省察事欲与烦恼欲中之过患与过失后。（思惟）欲之出离，即是诸欲之出离处，或已离彼等（诸欲）。（此出离）为至上道之基础，为超越一切苦之方便。出离，即于禅那中，生起意欲，生起欲求。“世尊实是正等觉者，以其说法无颠倒故；法实是善说，以其决能出离故；僧伽实是善行者，以其如所教而行故。”如是随念佛、法、僧之功德，于三宝生起喜与悦。“以此而行于出离”，故为出离道。其义为：证得带近行之禅那、观、道与涅槃之因。又，因先前只说初禅为出离，故（此处）所说其余一切法亦皆是出离法。正如所说—— ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ ပဌမံ ဈာနံ, နိဗ္ဗာနံ စ ဝိပဿနာ; သဗ္ဗေပိ ကုသလာ ဓမ္မာ, ‘နေက္ခမ္မ’န္တိ ပဝုစ္စရေ’’တိ. (ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၁၀၉); “出家、初禅、涅槃以及观，一切善法，皆被称为‘出离’。” ပဝိဝေကသုခရသဿာတိ စိတ္တဝိဝေကာဒိဝိဝေကဇဿ သုခရသဿ. ဧဝမေတေဟိ ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ ‘‘အာနိသံသဒဿာဝီ’’တိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထော ဒဿိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သမေန အာကာရေနာတိ အတိဥမ္မီလနအတိမန္ဒာလောစနာနိ ဝဇ္ဇေတွာ နာတိဥမ္မီလနနာတိမန္ဒာလောစနသင်္ခါတေန သမေန အာလောစနာကာရေန. နိမိတ္တံ ဂဏှန္တေနာတိ ပထဝီကသိဏေ စက္ခုနာ ဂဟိတနိမိတ္တံ မနသာ ဂဏှန္တေန. ဘာဝေတဗ္ဗန္တိ တထာပဝတ္တံ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗံ အာသေဝိတဗ္ဗံ ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ. 离系乐味，是指心远离等所生之乐味。应当了知，通过此五词已显示“见功德”等词之义。以平等之方式，是指避免过度睁眼与过度闭眼，采取既不过度睁眼亦不过度闭眼之平等观照方式。取相，是指在修习地遍时，以眼摄取（地遍之）相，然后以心摄取此相。应修习，是指应当增长、修习、多作如此生起的取相。 စက္ခု ကိလမတိ အတိသုခုမံ, အတိဘာသုရဉ္စ ရူပဂတံ ဥပနိဇ္ဈာယတော ဝိယ. အတိဝိဘူတံ ဟောတိ အတ္တနော သဘာဝါဝိဘာဝတော. တထာ စ ဝဏ္ဏတော ဝါ လက္ခဏတော ဝါ ဥပတိဋ္ဌေယျ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တေနဿ နိမိတ္တံ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. အဝိဘူတံ ဟောတိ ဂဇနိမ္မီလနေန ပေက္ခန္တဿ ရူပဂတံ ဝိယ. စိတ္တဉ္စ လီနံ ဟောတိ ဒဿနေ မန္ဒဗျာပါရတာယ ကောသဇ္ဇပါတတော. တေနာဟ ‘‘ဧဝမ္ပိ နိမိတ္တံ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. အာဒါသတလေ မုခနိမိတ္တဒဿိနာ ဝိယာတိ ယထာ အာဒါသတလေ မုခနိမိတ္တဒဿီ ပုရိသော န တတ္ထ အတိဂါဠှံ ဥမ္မီလတိ, နာပိ အတိမန္ဒံ, န အာဒါသတလဿ ဝဏ္ဏံ ပစ္စဝေက္ခတိ, နာပိ လက္ခဏံ မနသိ ကရောတိ. အထ ခေါ သမေန အာကာရေန ဩလောကေန္တော အတ္တနော မုခနိမိတ္တမေဝ ပဿတိ, ဧဝမေဝ အယမ္ပိ ပထဝီကသိဏံ သမေန အာကာရေန ဩလောကေန္တော နိမိတ္တဂ္ဂဟဏပ္ပသုတောယေဝ ဟောတိ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမေန အာကာရေနာ’’တိအာဒိ. န ဝဏ္ဏော ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗောတိ ယော တတ္ထ ပထဝီကသိဏေ အရုဏဝဏ္ဏော, သော န စိန္တေတဗ္ဗော. စက္ခုဝိညာဏေန ပန ဂဟဏံ န သက္ကာ နိဝါရေတုံ. တေနေဝေတ္ထ ‘‘န ဩလောကေတဗ္ဗော’’တိ [Pg.146] အဝတွာ ပစ္စဝေက္ခဏဂ္ဂဟဏံ ကတံ. န လက္ခဏံ မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ ယံ တတ္ထ ပထဝီဓာတုယာ ထဒ္ဓလက္ခဏံ, တံ န မနသိ ကာတဗ္ဗံ. 眼睛因过度专注极细微、极明亮之色相而疲劳。由于其自性的显现，它变得过于清晰。如此，它就会从颜色或特征上显现出来。故说：“因此他的相不生起”。它变得不明显，犹如以半闭的眼睛看色相。心也因观看时活动迟缓，陷入懈怠而变得迟钝。故说：“这样相也不会生起”。譬如在镜子中看自己面容之人，既不会睁得太大，也不会睁得太小，不省察镜子的颜色，也不作意其特征。而是以平衡的方式观看，只看到自己的面容。同样地，此人也以平衡的方式观察地遍（pathavīkasiṇa），就能专注于取相。故说“以平衡的方式”等等。“不应省察颜色”是指，地遍中的黎明色，不应去思索。但是眼识的执取是无法阻止的。因此在此处不说“不应看”，而使用了“省察”一词。“不应作意特征”是指，地界（pathavīdhātu）中坚硬的特征，不应作意。 ဒိသွာ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဝဏ္ဏံ အမုဉ္စိတွာ’’တိ ဝတွာပိ ဝဏ္ဏဝသေနေတ္ထ အာဘောဂေါ န ကာတဗ္ဗော, သော ပန ဝဏ္ဏော နိဿယဂတိကော ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နိဿယသဝဏ္ဏံ ကတွာ’’တိ. နိဿယေန သမာနာကာရသန္နိဿိတော သော ဝဏ္ဏော တာယ ပထဝိယာ သမာနဂတိကံ ကတွာ, ဝဏ္ဏေန သဟေဝ ‘‘ပထဝီ’’တိ မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ဥဿဒဝသေန ပဏ္ဏတ္တိဓမ္မေတိ ပထဝီဓာတုယာ ဥဿန္နဘာဝေန သတ္တိတော အဓိကဘာဝေန သသမ္ဘာရပထဝိယံ ‘‘ပထဝီ’’တိ ယော လောကဝေါဟာရော, တသ္မိံ ပဏ္ဏတ္တိဓမ္မေ စိတ္တံ ပဋ္ဌပေတွာ ‘‘ပထဝီ, ပထဝီ’’တိ မနသိ ကာတဗ္ဗံ. ယဒိ လောကဝေါဟာရေန ပဏ္ဏတ္တိမတ္တေ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗံ, နာမန္တရဝသေနပိ ပထဝီ မနသိ ကာတဗ္ဗာ ဘဝေယျာတိ, ဟောတု, ကော ဒေါသောတိ ဒဿေန္တော ‘‘မဟီ မေဒိနီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယမိစ္ဆတီတိ ယံ နာမံ ဝတ္တုံ ဣစ္ဆတိ, တံ ဝတ္တဗ္ဗံ. တဉ္စ ခေါ ယဒဿ သညာနုကူလံ ဟောတိ ယံ နာမံ အဿ ယောဂိနော ပုဗ္ဗေ တတ္ထ ဂဟိတသညာဝသေန အနုကူလံ ပစုရတာယ, ပဂုဏတာယ ဝါ အာဂစ္ဆတိ, တံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဝတ္တဗ္ဗန္တိ စ ပဌမသမန္နာဟာရေ ကဿစိ ဝစီဘေဒေါပိ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ, အာစရိယေန ဝါ ဝတ္တဗ္ဗတံ သန္ဓာယ. ကိံ ဝါ ဗဟုနာ, ပါကဋဘာဝေါယေဝေတ္ထ ပမာဏန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာလေန ဥမ္မီလေတွာ ကာလေန နိမ္မီလေတွာတိ ကိဉ္စိ ကာလံ စက္ခုံ ဥမ္မီလေတွာ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏဝသေန ပထဝီမဏ္ဍလံ ဩလောကေတွာ ပုန ကိဉ္စိ ကာလံ စက္ခုံ နိမ္မီလေတွာ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ယေနာကာရေန ဩလောကေတွာ ဂဟိတံ, တေနာကာရေန ပုန တံ သမန္နာဟရိတဗ္ဗံ. 因为是看见后才应执取，所以虽然说了“不离颜色”，但在此不应依颜色作意。为显示那颜色应随其所依，故说“使颜色随其所依”。其义为：那颜色善依于所依，与所依有同相，使之与那地有同类后，应连同颜色一起作意为“地”。所谓“依显着而成的概念法”，即在有组合的地中，因地界的显着、力量的超胜，而有“地”此世间俗称；于此概念法上安立心，应作意“地、地”。若心应安住于世间俗称的概念上，那么是否也可以依其他名称作意地呢？（答：）可以，有何过失？为显示此义，故说“大地（mahī）、坤地（medinī）”等。此处“随其所欲”是说：想用什么名称，就可以说什么名称。而且，应说那个对他（禅修者）的想（saññā）而言是随顺的名称，即那个名称是由于该禅修者先前于彼处已取之想而随顺，或因常用、熟练而出现。说“应说”，是考虑到初作意时，某些人也会说出口；或是针对老师所教授的内容而说。何须多言，为显示“此处唯以显现为准”，故说“再者”等。“有时睁眼，有时闭眼”是说：有时睁开眼睛，以取相的方式观察地遍圆盘，再有时闭上眼睛而转向。以何种行相观察而执取，即应以彼行相再三作意。 ၅၇. အာပါထမာဂစ္ဆတီတိ မနောဒွါရိကဇဝနာနံ ဂေါစရဘာဝံ ဥပဂစ္ဆတိ. တဿ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဿ. န တသ္မိံ ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ယဒိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တေ ဇာတေပိ ပထဝီမဏ္ဍလံ ဩလောကေတွာ ဘာဝေတိ, ပဋိဘာဂနိမိတ္တုပ္ပတ္တိ န သိယာ. သမီပဋ္ဌေန စ န ဩလောကေတုံ န သက္ကာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ပဝိသိတွာ’’တိအာဒိ. နိဿဒ္ဒဘာဝါယ ဧကပဋလိကူပါဟနာဂဟဏံ, ပရိဿယဝိနောဒနတ္ထံ ကတ္တရဒဏ္ဍဂ္ဂဟဏံ. သစေ နဿတိ, အထာနေန ဘာဝေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝက္ခမာနေသု အသပ္ပာယေသု ကေနစိဒေဝ အသပ္ပာယေန ကာရဏဘူတေန. နိမိတ္တံ အာဒါယာတိ ယထာဇာတံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဂဟေတွာ. သမန္နာဟရိတဗ္ဗန္တိ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ နိမိတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော, သမ္မာ ဝါ အနု [Pg.147] အနု အာဟရိတဗ္ဗံ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကာဟတန္တိ တက္ကနတော, သဝိသေသံ တက္ကနတော စ ‘‘တက္ကော, ဝိတက္ကော’’တိ စ ဧဝံ လဒ္ဓနာမေန ဘာဝနာစိတ္တသမ္ပယုတ္တေန သမ္မာသင်္ကပ္ပေန အာဟနနပရိယာဟနနကိစ္စေန အပရာပရံ ဝတ္တမာနေန ကမ္မဋ္ဌာနံ အာဟတံ, ပရိယာဟတဉ္စ ကာတဗ္ဗံ, ဗလပ္ပတ္တဝိတက္ကော မနသိကာရော ဗဟုလံ ပဝတ္တေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဧဝံ ကရောန္တဿာတိ ဧဝံ ကမ္မဋ္ဌာနံ တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကာဟတံ ကရောန္တဿ. ယထာ ဘာဝနာ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ အာဝဟတိ, ဧဝံ အနုယုဉ္ဇန္တဿ. အနုက္ကမေနာတိ ဘာဝနာနုက္ကမေန. ယဒါ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ သုဝိသဒါနိ တိက္ခာနိ ပဝတ္တန္တိ, တဒါ အဿဒ္ဓိယာဒီနံ ဒူရီဘာဝေန သာတိသယထာမပ္ပတ္တေဟိ သတ္တဟိ ဗလေဟိ လဒ္ဓူပတ္ထမ္ဘာနိ ဝိတက္ကာဒီနိ ကာမာဝစရာနေဝ ဈာနင်္ဂါနိ ဗဟူနိ ဟုတွာ ပါတုဘဝန္တိ. တတော ဧဝ တေသံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတာ ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော သဒ္ဓိံ တဒေကဋ္ဌေဟိ ပါပဓမ္မေဟိ ဝိဒူရီ ဘဝန္တိ, ပဋိဘာဂနိမိတ္တုပ္ပတ္တိယာ သဒ္ဓိံ တံ အာရဗ္ဘ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘန္တီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ သန္နိသီဒန္တီတိ သမ္မဒေဝ သီဒန္တိ, ဥပသမန္တီတိ အတ္ထော. 57. 所谓“进入范围”(āpāthamāgacchati)，即成为心门速行(manodvārikajavana)的行境(gocara)。在其取相(uggahanimitta)之处，不应安坐。为何？若在取相生起后，仍看着地遍(pathavīmaṇḍala)而修习，则似相(paṭibhāganimitta)将不会生起，而且在近处不可能不看。是故说“进入自己的住处”等。为求寂静，应取单层鞋；为除危难，应取手杖。若相消失，则应以此法修习，这是其关联。在下文将要说到的不适宜中，由于某个成为原因的不适宜事物。“取相”即是如其所生地执取取相。“应作意”的意趣是：应转向其相；或其义为：应正确地、一再地把业处带到心中。“为寻所触，为伺所触”是说，由于思考（寻, takka）与有差别地思考（伺, vitakka），应以与修习心相应的正思惟，通过其一再发生地敲击与遍击的作用，令业处被敲击与遍击；其义为：应令已达强力的伺之作意多多生起。对于如此行者，即如此令业处为寻所触、为伺所触者，正如修习能次第增胜，对于如此精勤者。“以次第”即是以修习的次第。当信等诸根极为明净、锐利地运行时，彼时由于无信等已被远离，由已达超常力量的七力所支持，伺等欲界禅支便会大量地生起。正因如此，作为其直接对敌的欲贪等，连同与之一致的恶法，皆被远离；随着似相的生起，缘于它的近行定(upacārajjhāna)也生起了。是故说“诸盖被镇伏”等。于此，“它们沉静下来”即是它们被完全平息，其义为它们寂静了。 ဣမဿာတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ. အင်္ဂုလိပဒပါဏိပဒါဒိကော ကသိဏဒေါသော. အာဒါသမဏ္ဍလူပမာဒီဟိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တတော ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ သုပရိသုဒ္ဓတံ, သဏှသုခုမတဉ္စ ဒဿေတိ. တဉ္စ ခေါ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ နေဝ ဝဏ္ဏဝန္တံ န သဏ္ဌာနဝန္တံ အပရမတ္ထသဘာဝတ္တာ. ဤဒိသန္တိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဝန္တံ. တိလက္ခဏဗ္ဘာဟတန္တိ ဥပ္ပာဒါဒိလက္ခဏတ္တယာနုပဝိဋ္ဌံ, အနိစ္စတာဒိလက္ခဏတ္တယင်္ကိတံ ဝါ. ယဒိ န ပနေတံ တာဒိသံ ဝဏ္ဏာဒိဝန္တံ, ကထံ ဈာနဿ အာရမ္မဏဘာဝေါတိ အာဟ ‘‘ကေဝလဉှီ’’တိအာဒိ. သညဇန္တိ ဘာဝနာသညာဇနိတံ, ဘာဝနာသညာယ သဉ္ဇာတမတ္တံ. န ဟိ အသဘာဝဿ ကုတောစိ သမုဋ္ဌာနံ အတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘ဥပဋ္ဌာနာကာရမတ္တ’’န္တိ. “此”即是指似相。指印、掌印等是遍的过失。通过镜盘等譬喻，显示了似相相对于取相的极为清净与精细微妙。而那似相，既无颜色，亦无形状，因其并非胜义自性。“如此”即是指有颜色与形状。“为三相所击”即是进入了生起等三相，或被无常等三相所标记。若此（相）并非如此具有颜色等，如何能成为禅那的所缘？故说“仅仅是”等。“由想所生”即是由修习想所产生，仅仅是由修习想而生起。因为无自性者无从生起。是故说“仅仅是显现的行相”。 ၅၈. ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ သန္နိသိန္နာဝ, န ပန တဒတ္ထံ ဥဿာဟော ကာတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပာယော. ‘‘ဥပစာရသမာဓိနာ’’တိ ဝုတ္တေ ဣတရောပိ သမာဓိ အတ္ထီတိ အတ္ထတော အာပန္နန္တိ တမ္ပိ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုဝိဓော ဟိ သမာဓီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဒွီဟာကာရေဟီတိ ဈာနဓမ္မာနံ ပဋိပက္ခဒူရီဘာဝေါ, ထိရဘာဝပ္ပတ္တိ စာတိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ. ဣဒါနိ တာနိ ကာရဏာနိ အဝတ္ထာမုခေန ဒဿေတုံ ‘‘ဥပစာရဘူမိယံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဥပစာရဘူမိယန္တိ ဥပစာရာဝတ္ထာယံ. ယဒိပိ တဒါ ဈာနင်္ဂါနိ ပဋုတရာနိ မဟဂ္ဂတဘာဝပ္ပတ္တာနိ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တေသံ [Pg.148] ပန ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ ဝိက္ခမ္ဘနေန စိတ္တံ သမာဓိယတိ. တေနာဟ ‘‘နီဝရဏပ္ပဟာနေန စိတ္တံ သမာဟိတံ ဟောတီ’’တိ. ပဋိလာဘဘူမိယန္တိ ဈာနဿ အဓိဂမာဝတ္ထာယံ. တဒါ ဟိ အပ္ပနာပတ္တာနံ ဈာနဓမ္မာနံ ဥပ္ပတ္တိယာ စိတ္တံ သမာဓိယတိ. တေနာဟ ‘‘အင်္ဂပါတုဘာဝေနာ’’တိ. စိတ္တံ သမာဟိတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. 58. （诸盖）只是被镇伏，只是沉静下来了，其意趣是不应再为此努力。当说“以近行定”时，其义已暗示还有其他定，为显示此，故开始说“定有二种”等。“以二行相”即是由于此二原因：禅支的对立法被远离，以及达到稳固状态。现在为从阶段上显示此二因，故说“或于近行地”等。“于近行地”即是在近行阶段。虽然彼时禅支尚未变得更为敏锐、达到广大，但通过镇伏其对立法，心得以等持。是故说“由断除诸盖，心达等持”。“于获得地”即是在证得禅那的阶段。彼时，由于已达安止的禅支生起，心得以等持。是故说“由诸支显现”。“心达等持”是关联句。 န ထာမဇာတာနီတိ န ဇာတထာမာနိ, န ဘာဝနာဗလံ ပတ္တာနီတိ အတ္ထော. စိတ္တန္တိ ဈာနစိတ္တံ. ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိံ ကေဝလမ္ပိ ဒိဝသံ တိဋ္ဌတီတိ သမာပတ္တိဝေလံ သန္ဓာယာဟ. ဥပစာရဘူမိယံ နိမိတ္တဝဍ္ဎနံ ယုတ္တန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘နိမိတ္တံ ဝဍ္ဎေတွာ’’တိ. လဒ္ဓပရိဟာနီတိ လဒ္ဓဥပစာရဇ္ဈာနပရိဟာနိ. နိမိတ္တေ အဝိနဿန္တေ တဒါရမ္မဏဈာနမ္ပိ အပရိဟီနမေဝ ဟောတိ, နိမိတ္တေ ပန အာရက္ခာဘာဝေန ဝိနဋ္ဌေ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဈာနမ္ပိ ဝိနဿတိ တဒါယတ္တဝုတ္တိတော. တေနာဟ ‘‘အာရက္ခမှီ’’တိအာဒိ. “未生起力量”(na thāmajātāni)即是力量尚未生起，其义为：未达到修习(bhāvanā)之力。“心”(citta)即是禅那(jhāna)心。“仅一夜，仅一日”是针对入定(samāpatti)时间而说。因为在近行地(upacārabhūmi)增长相(nimitta)是适当的，故说“增长其相”。“得而复失”(laddhaparihāni)即是已得的近行禅(upacārajjhāna)退失。当相未消失时，以其为所缘的禅那也不会退失；但若因缺乏守护而相消失，则已得的禅那也会消失，因其存续依赖于彼(tadāyattavuttito)。是故说“我守护”(ārakkhamhi)等。 သတ္တသပ္ပာယဝဏ္ဏနာ 七随顺法之释义 ၅၉. ‘‘ထာဝရဉ္စ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ ယထာ ထာဝရံ ဟောတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘သတိ ဥပဋ္ဌာတိ, စိတ္တံ သမာဓိယတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာလဒ္ဓဉှိ နိမိတ္တံ တတ္ထ သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ ဧကဂ္ဂတံ ဝိန္ဒန္တဿ ထိရံ နာမ ဟောတိ, သုရက္ခိတဉ္စ. သတိ-ဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ သမ္ပဇညံ, သမာဓိဂ္ဂဟဏေန ဝီရိယဉ္စ သင်္ဂဟိတံ ဟောတိ နာနန္တရိယဘာဝတော. တတ္ထာတိ တေသု အာဝါသေသု. တီဏိ တီဏီတိ ဧကေကသ္မိံ အာဝါသေ အဝုတ္ထအဝုတ္ထဋ္ဌာနေ ဝသနနိယာမေန တယော တယော ဒိဝသေ ဝသိတွာ. 59. 说“亦成坚固”(thāvarañca hoti)后，为显示如何成为坚固，故说“念(sati)现起，心入定”。因为对于如其所得之相(nimitta)，于彼处善建立其念而获得心一境性(ekaggatā)者，此即名为坚固，亦是善守护。于此，以摄取念亦含摄了正知(sampajañña)，以摄取定亦含摄了精进(vīriya)，因其无间断故。“于彼处”(tattha)即指在那些住处(āvāsa)。“各三，各三”(tīṇi tīṇi)是指在每一个住处，依循在未曾住过之处居住的规定，各住三日。 ဥတ္တရေန ဝါ ဒက္ခိဏေန ဝါတိ ဝုတ္တံ ဂမနာဂမနေ သူရိယာဘိမုခဘာဝနိဝါရဏတ္ထန္တိ. သဟဿဓနုပ္ပမာဏံ ဒိယဍ္ဎကောသံ. “或向北或向南”是说为了阻止行走往来时面向太阳。一千弓(dhanu)的长度，为一个半俱卢舍(kosa)。 ဒွတ္တိံသ တိရစ္ဆာနကထာတိ ရာဇကထာဒိကေ (ဒီ. နိ. ၁.၁၇; မ. နိ. ၂.၂၂၃; သံ. နိ. ၅.၁၀၈၀; အ. နိ. ၁၀.၆၉; ပါစိ. ၅၀၈) သန္ဓာယာဟ. တာ ဟိ ပါဠိယံ သရူပတော အနာဂတာပိ အရညပဗ္ဗတနဒီဒီပကထာ ဣတိ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဟေတွာ သဂ္ဂမောက္ခာနံ တိရစ္ဆာနဘာဝတော ‘‘ဒွတ္တိံသ တိရစ္ဆာနကထာ’’တိ ဝုတ္တာ. ဒသကထာဝတ္ထုနိဿိတန္တိ ‘‘အပ္ပိစ္ဆတာ, သန္တုဋ္ဌိ, ပဝိဝေကော, အသံသဂ္ဂေါ, ဝီရိယာရမ္ဘော, သီလ, သမာဓိ, ပညာ, ဝိမုတ္တိ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန’’န္တိ ဣမာနိ အပ္ပိစ္ဆကထာဒီနံ ဝတ္ထူနိ, တန္နိဿိတံ ဘဿံ သပ္ပာယံ. “三十二种畜生论(tiracchānakathā)”是针对国王论等而说（长部1.17；中部2.223；相应部5.1080；增支部10.69；波逸提508）。诚然，那些论虽未在圣典中如实出现，但以“森林论、山论、河论、岛论”等词语概括，因其障碍天界与解脱，故被称为“三十二种畜生论”。“依止十种说法事”是指：“少欲、知足、远离、不杂、发起精进、戒、定、慧、解脱、解脱知见”，这十者是少欲论等的事(vatthu)，依止于此的言说才是适宜的。 အတိရစ္ဆာနကထိကောတိ [Pg.149] နတိရစ္ဆာနကထိကော, တိရစ္ဆာနကထာ ဝိဓုရံ ဓမ္မိကံ ကမ္မဋ္ဌာနပဋိသံယုတ္တမေဝ ကထံ ကထေတီတိ အဓိပ္ပာယော. သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နောတိ သီလသမာဓိအာဒိဂုဏသမ္ပန္နော. ယော ဟိ သမာဓိကမ္မဋ္ဌာနိကော, သမာဓိကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝါ ပါရံ ပတ္တော, သော ဣမဿ ယောဂိနော သပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘ယံ နိဿာယာ’’တိအာဒိ. ကာယဒဠှီဗဟုလောတိ ကာယဿ သန္တပ္ပနပေါသနပ္ပသုတော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၀; မ. နိ. ၁.၁၈၆; အ. နိ. ၅.၂၀၆). “非畜生论者(Atiracchānakathiko)”即不谈论畜生论者，其意为：只说远离畜生论、如法且仅与业处相应的言说。“具足戒等功德”即具足戒、定等功德。确实，若有人是修习定业处者，或已达定业处之彼岸，他对这位瑜伽行者是适宜的。因此说“依止何人”等。“多强壮其身者”即致力于满足、滋养身体者。针对此而说：“食至腹满，耽于卧乐、侧卧乐、睡眠乐而住”（长部3.320；中部1.186；增支部5.206）。 ဘောဇနံ ယေဘုယျေန မဓုရမ္ဗိလရသဝသေန သတ္တာနံ ဥပယောဂံ ဂစ္ဆတိ ဒဓိအာဒီသု တထာ ဒဿနတော. ကဋုကာဒိရသာ ပန ကေဝလံ အဘိသင်္ခါရကာ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ကဿစိ မဓုရံ, ကဿစိ အမ္ဗိလံ သပ္ပာယံ ဟောတီ’’တိ. 食物大多以甜味与酸味为众生所用，此可见于乳酪等中。至于辛辣等味，则纯粹只是调味品，因此说：“于某些人，甜味是适宜的；于某些人，酸味是适宜的”。 ယသ္မိံ ဣရိယာပထေ အာဓာရဘူတေ, ဝတ္တမာနေ ဝါ, ယသ္မိံ ဝါ ဣရိယာပထေ ပဝတ္တမာနဿ. နိမိတ္တာသေဝနဗဟုလဿာတိ နိမိတ္တေ အာသေဝနာဗဟုလဿ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ ဝိသယဘူတေ ဘာဝနာမနသိကာရံ ဗဟုလံ အာသေဝန္တဿ, နိမိတ္တဿ ဝါ ဂေါစရာသေဝနဝသေန အာသေဝနာဗဟုလဿ. ယေန ဟိ ဘာဝေန္တဿ ဘာဝနာသေဝနာ, တေန ဂေါစရာသေဝနာပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာတိ. “在作为所依的威仪中，或在（威仪）现行时，或在任何威仪中行（的瑜伽士）。‘于相多习行者’是：于已成所缘的似相中，对禅修作意多次习行的瑜伽士；或是通过行处习行的方式，对相多习行的瑜伽士。实因此瑜伽士以何部分而有禅修之习行，亦应以彼（部分）而有行处之习行。” ဒသဝိဓအပ္ပနာကောသလ္လဝဏ္ဏနာ 十种安止善巧释义 ၆၀. န ဟောတိ အပ္ပနာ. ယေန ဝိဓိနာ အပ္ပနာယံ ကုသလော ဟောတိ, သော ဒသဝိဓော ဝိဓိ အပ္ပနာကောသလ္လံ, တန္နိဗ္ဗတ္တံ ဝါ ဉာဏံ. ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယတောတိ ဝတ္ထူနံ ဝိသဒဘာဝကရဏတော အပ္ပနာကောသလ္လံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သေသေသုပိ. 60. （若无善巧）则安止不生。能于安止善巧的方法，此十种方法即是安止善巧，或由彼所生之智（亦是）。“令事清净”是说，由作诸事清净故，应希求安止善巧，（此句）如是连接。其余亦如是。 ၆၁. စိတ္တစေတသိကာနံ ဟိ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝတော သရီရံ, တပ္ပဋိဗဒ္ဓါနိ စီဝရာဒီနိ စ ဣဓ ‘‘ဝတ္ထူနီ’’တိ အဓိပ္ပေတာနိ. တာနိ ယထာ စိတ္တဿ သုခါဝဟာနိ ဟောန္တိ, တထာ ကရဏံ တေသံ ဝိသဒဘာဝကရဏံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာန’’န္တိအာဒိ. သရီရံ ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ အဋ္ဌာနပ္ပယုတ္တော, သရီရံ သေဒမလဂ္ဂဟိတံ ဝါ အညေန ဝါ အဝဿုတကိစ္စေန ဝိဗာဓိတန္တိ အဓိပ္ပာယော. သေနာသနံ ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေန ပတ္တာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နနု စာယံ နယော [Pg.150] ခုဒ္ဒကပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေန သင်္ဂဟိတော, ပုန ကသ္မာ ဝုတ္တောတိ? သစ္စံ သင်္ဂဟိတော, သော စ ခေါ ဘာဝနာယ အာရမ္ဘကာလေ. ဣဓ ပန အာရဒ္ဓကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥပစာရဇ္ဈာနေ ဌတွာ အပ္ပနာပရိဝါသံ ဝသန္တဿ ကာလန္တရေ ဇာတေ တထာပဋိပတ္တိ အပ္ပနာကောသလ္လာယ ဝုတ္တာ. အဝိသဒေ သတိ, ဝိသယဘူတေ ဝါ. ကထံ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ တာနိ ဝိသယော? အန္တရန္တရာ ပဝတ္တနကစိတ္တုပ္ပာဒဝသေနေဝံ ဝုတ္တံ. တေ ဟိ စိတ္တုပ္ပာဒါ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ အပရိသုဒ္ဓဘာဝါယ သံဝတ္တန္တိ. စိတ္တစေတသိကေသု နိဿယာဒိပစ္စယဘူတေသု. ဉာဏမ္ပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနေ. တေန ‘‘န ကေဝလံ တံ ဝတ္ထုယေဝ, အထ ခေါ တသ္မိံ အပရိသုဒ္ဓေ ဉာဏမ္ပိ အပရိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ ဒဿိတံ. တံသမ္ပယုတ္တာနံ ပန အပရိသုဒ္ဓတာ အဝုတ္တသိဒ္ဓါ, ဉာဏဿ စ ဝိသုံ ဂဟဏံ အပ္ပနာယ ဗဟုကာရတ္တာ. တထာ ဟိ ဈာနံ ‘‘ဒန္ဓာဘိညံ, ခိပ္ပာဘိည’’န္တိ ဉာဏမုခေန နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. နိဿယနိဿယောပိ နိဿယောတွေဝ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ဒီပကပလ္လိကဝဋ္ဋိတေလာနိ နိဿာယာ’’တိ. ဉာဏေ အဝိသဒေ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဝိယ သမာဓိဘာဝနာပိ ပရိဒုဗ္ဗလာ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အပရိသုဒ္ဓေန ဉာဏေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ သမထကမ္မဋ္ဌာနံ အာဟ. ဝုဍ္ဎိံ အင်္ဂပါတုဘာဝေန, ဝိရူဠှိံ ဂုဏဘာဝေန, ဝေပုလ္လံ သဗ္ဗသော ဝသိဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိသဒေ ပနာတိ သုက္ကပက္ခော, တဿ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. 61. 诚然，因身为心与心所生起之处，故身，以及与身相关的衣等，于此皆意为“所依”。令彼等所依能为心带来安乐，如是而为，即是令其清净。故说“内外”等。“身或”(sarīraṃ vā)中的“或”(vā)字为不当之用，其意为：身或为汗垢所染，或为其他漏事所恼。“卧坐处或”(senāsanaṃ vā)中的“或”(vā)字，当知亦含摄钵等。此理难道不是已摄于“断小障碍”中吗？为何复说呢？诚然已摄，但彼是于修行之初。于此，则是对已开始修习业处、住于近行定、行安止别住(appanāparivāsa)者，于后来之时，如是行持是为成就安止善巧而说。当所依不净，或成为所缘时，对于修行者，彼等如何成为所缘？当知这是就间歇生起的心之势力而说。因为此等心生起，会导致心一境性的不净。心与心所法以依止等为缘。“智亦”(ñāṇampi)中的“亦”(pi)字，是为总括。此谓：“非仅彼所依不净，实乃于彼不净时，智亦不净。”而与彼（智）相应法之不净，乃不言自明。之所以单独举出智，是因其于安止有大助益。诚然，禅那由智而被示为“迟证知、速证知”。依止之依止亦称依止，故说“依于灯、灯芯、油”。为示“于智不净时，如观(vipassanā)禅修习，定禅修习亦甚羸弱”，故说“以不净智”等。此中“业处”是说止业处。应知“增长”是藉由诸（禅）支的显现，“茂盛”是藉由熟练，“广大”是藉由完全达到自在。“于清净时”则属白品，其义当知与上说相反。 ၆၂. သမဘာဝကရဏန္တိ ကိစ္စတော အနူနာဓိကဘာဝကရဏံ. ယထာပစ္စယံ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုသ္မိံ အဓိမောက္ခကိစ္စဿ ပဋုတရဘာဝေန, ပညာယ အဝိသဒတာယ, ဝီရိယာဒီနံ စ သိထိလတာဒိနာ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဣတရာနိ မန္ဒာနီ’’တိ. တတောတိ တသ္မာ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ဗလဝဘာဝတော, ဣတရေသဉ္စ မန္ဒတ္တာ. ကောသဇ္ဇပက္ခေ ပတိတုံ အဒတွာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ပဂ္ဂဏှနံ အနုဗလပ္ပဒါနံ ပဂ္ဂဟော, ပဂ္ဂဟောဝ ကိစ္စံ, ပဂ္ဂဟကိစ္စံ ကာတုံ န သက္ကောတီတိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. အာရမ္မဏံ ဥပဂန္တွာ ဌာနံ, အနိဿဇ္ဇနံ ဝါ ဥပဋ္ဌာနံ, ဝိက္ခေပပဋိပက္ခော. ယေန ဝါ သမ္ပယုတ္တာ အဝိက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ, သော အဝိက္ခေပေါ. ရူပဂတံ ဝိယ စက္ခုနာ ယေန ယာထာဝတော ဝိသယသဘာဝံ ပဿတိ, တံ ဒဿနကိစ္စံ ကာတုံ န သက္ကောတိ ဗလဝတာ သဒ္ဓိန္ဒြိယေန အဘိဘူတတ္တာ. သဟဇာတဓမ္မေသု ဟိ ဣန္ဒဋ္ဌံ ကာရေန္တာနံ သဟပဝတ္တမာနာနံ ဓမ္မာနံ ဧကရသတာဝသေနေဝ အတ္ထသိဒ္ဓိ, န အညထာ. တသ္မာတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ကာရဏဘာဝေန ပစ္စာမသတိ[Pg.151]. တန္တိ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. ဓမ္မသဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေနာတိ ယဿ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုနော ဥဠာရတာဒိဂုဏေ အဓိမုစ္စနဿ သာတိသယပ္ပဝတ္တိယာ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဇာတံ, တဿ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နာဒိဝိဘာဂတော ယာထာဝတော ဝီမံသနေန. ဧဝဉှိ ဧဝံဓမ္မတာနယေန သဘာဝရသတော ပရိဂ္ဂယှမာနေ သဝိပ္ဖာရော အဓိမောက္ခော န ဟောတိ, ‘‘အယံ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သဘာဝေါ’’တိ ပရိဇာနနဝသေန ပညာဗျာပါရဿ သာတိသယတ္တာ. ဓုရိယဓမ္မေသု ဟိ ယထာ သဒ္ဓါယ ဗလဝဘာဝေ ပညာယ မန္ဒဘာဝေါ ဟောတိ, ဧဝံ ပညာယ ဗလဝဘာဝေ သဒ္ဓါယ မန္ဒဘာဝေါ ဟောတီတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တံ ဓမ္မသဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေန ဟာပေတဗ္ဗ’’န္တိ. 62. 所谓“使之平等”，从作用上说，就是使其不增不减。譬如，对于可信之事，由于胜解作用的敏锐、智慧的不清晰，以及精进等的松弛，信根就会变得强大。因此说：“其余诸根微弱。”此即是说，由于信根强大，其余诸根就变得微弱。不让它落入懈怠一方，对相应诸法的策励与助益即是策励（paggaha）。（由于信根过强，精进根）无法执行策励的作用，应如是连结文义。专注所缘境并安住，或不舍弃，即是安住（upaṭṭhāna），是对治散乱的。或者说，使相应的法不散乱，就是不散乱（avikkhepa）。（慧根）也无法执行见的作用——即如眼见色一般如实地见到对象的自性——因为它被强大的信根所压倒。因为在同时生起的诸法中，诸法行使主导作用时，只有通过作用一致才能达成目的，否则不能。“因此”（Tasmā）一词，是以前述内容为原因而再次审视。“它”（Taṃ）即指信根。所谓“通过观察诸法自性”，是指对于那些因过度胜解其崇高等功德而使信根变得强大的可信之事，要从因、缘所生法等方面如实地进行审察。因为这样，当以“法性本该如此”之理，从自性、作用等方面去了知时，激动的胜解便不会生起；并且由于通过“此即诸法自性”的方式遍知，智慧的作用才能卓越地运作。因为在起主导作用的诸法中，正如信根强时慧根则弱，同样，慧根强时信根则弱。因此说：“应通过观察诸法自性来减弱它。” တထာ အမနသိကာရေနာတိ ယေနာကာရေန ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဟောတိ, တေနာကာရေန ဘာဝနာယ အနနုယုဉ္ဇနတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣဓ ဒုဝိဓေန သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ဗလဝဘာဝေါ, အတ္တနော ဝါ ပစ္စယဝိသေသတော ကိစ္စုတ္တရိယေန, ဝီရိယာဒီနံ ဝါ မန္ဒကိစ္စတာယ. တတ္ထ ပဌမဝိကပ္ပေ ဟာပနဝိဓိ ဒဿိတော, ဒုတိယဝိကပ္ပေ ပန ယထာ မနသိ ကရောတော ဝီရိယာဒီနံ မန္ဒကိစ္စတာယ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဗလဝံ ဇာတံ, တထာ အမနသိကာရေန ဝီရိယာဒီနံ ပဋုကိစ္စဘာဝါဝဟေန မနသိကာရေန သဒ္ဓိန္ဒြိယံ တေဟိ သမရသံ ကရောန္တေန ဟာပေတဗ္ဗံ. ဣမိနာ နယေန သေသိန္ဒြိယေသုပိ ဟာပနဝိဓိ ဝေဒိတဗ္ဗော. “如是不作意”，是指不以那种能使修行者的信根变得强大的方式去努力。于此，信根的强大有两种情况：或因其自身的特殊之缘而作用超胜，或因精进等（根）的作用微弱。其中，第一种情况的减弱方法已被开示。至于第二种情况，正如作意时，因精进等的作用微弱而使信根变得强大，同样地，应通过不作意于（先前的方式），并以能引发精进等敏锐作用的作意，使信根与它们作用相等，从而予以减弱。通过此理，亦应了知其余诸根的减弱方法。 ဝက္ကလိတ္ထေရဝတ္ထူတိ သော ဟိ အာယသ္မာ သဒ္ဓါဓိမုတ္တတာယ ကတာဓိကာရော သတ္ထု ရူပကာယဒဿနပ္ပသုတော ဧဝ ဟုတွာ ဝိဟရန္တော သတ္ထာရာ ‘‘ကိံ တေ, ဝက္ကလိ, ဣမိနာ ပူတိကာယေန ဒိဋ္ဌေန? ယော ခေါ, ဝက္ကလိ, ဓမ္မံ ပဿတိ, သော မံ ပဿတီ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၃.၈၇) ဩဝဒိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇိတောပိ တံ အနနုယုဉ္ဇန္တော ပဏာမိတော အတ္တာနံ ဝိနိပါတေတုံ ပပါတဋ္ဌာနံ အဘိရုဟိ. အထ နံ သတ္ထာ ယထာနိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဝိသဇ္ဇေန္တော အတ္တာနံ ဒဿေတွာ – 瓦咖利长老的故事：这位具寿由于信解增上，已作善业，成为只专注于得见导师色身而住者。导师对他教诫道：“瓦咖利，观看这腐朽之身于你有何益？瓦咖利，凡见法者，即是见我。”等等。即使让他修习业处，他也不去勤加练习，于是想要自尽，就登上了悬崖。这时，世尊仍旧坐着，放出光明，向他显现自身—— ‘‘ပါမောဇ္ဇဗဟုလော ဘိက္ခု, ပသန္နော ဗုဒ္ဓသာသနေ; အဓိဂစ္ဆေ ပဒံ သန္တံ, သင်္ခါရူပသမံ သုခ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၈၁) – 比丘多欢喜，于佛之教有净信，当证寂静境，诸行止息乐。 ဂါထံ ဝတွာ ‘‘ဧဟိ ဝက္ကလီ’’တိ အာဟ. သော တေန အမတေနေဝ အဘိသိတ္တော ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဟုတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေသိ. သဒ္ဓါယ ပန ဗလဝဘာဝတော [Pg.152] ဝိပဿနာဝီထိံ န ဩတရိ. တံ ဉတွာ ဘဂဝါ ဣန္ဒြိယသမတံ ပဋိပါဒေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ သောဓေတွာ အဒါသိ. သော သတ္ထာရာ ဒိန္နနယေန ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝက္ကလိတ္ထေရဝတ္ထု စေတ္ထ နိဒဿန’’န္တိ. 世尊说了偈颂后，又说：“来，瓦咖利。”他因此犹如被甘露遍洒，欢喜踊跃，开始修习观（vipassanā）。然而由于信心过于强大，他未能进入观的路径。世尊了知后，为使他的诸根平衡，净化业处后授予了他。他依导师所授之法努力修习观，依道之次第证得阿罗汉果。因此说：“瓦咖利长老的事迹是此处的例证。” ဣတရကိစ္စဘေဒန္တိ ဥပဋ္ဌာနာဒိကိစ္စဝိသေသံ. ပဿဒ္ဓါဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမာဓိဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဟာပေတဗ္ဗန္တိ ယထာ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ဗလဝဘာဝေါ ဓမ္မသဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေန ဟာယတိ, ဧဝံ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ အဓိမတ္တတာ ပဿဒ္ဓိအာဒိဘာဝနာယ ဟာယတိ, သမာဓိပက္ခိယတ္တာ တဿာ. တထာ ဟိ သာ သမာဓိန္ဒြိယဿ အဓိမတ္တတံ ကောသဇ္ဇပါတတော ရက္ခန္တီ ဝီရိယာဒိဘာဝနာ ဝိယ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ အဓိမတ္တတံ ဥဒ္ဓစ္စပါတတော ရက္ခန္တီ ဧကံသတော ဟာပေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပဿဒ္ဓါဒိဘာဝနာယ ဟာပေတဗ္ဗ’’န္တိ. 其他作用之差别，指现起等作用之差别。于“轻安等”，“等”字当知包含定觉支与舍觉支。所谓应减弱，是说犹如信根的强盛可因省察诸法自性而减弱；同样，精进根的过度可因修习轻安等而减弱，因为它属于定分(samādhipakkhiya)。实际上，正如修习精进等守护定根免于懈怠，修习轻安等亦守护精进根免于掉举，它确实能减弱其过度。因此说“应由修习轻安等来减弱”。 သောဏတ္ထေရဿ ဝတ္ထူတိ (မဟာဝ. ၂၄၃) သုကုမာရဿ သောဏတ္ထေရဿ ဝတ္ထု. သော ဟိ အာယသ္မာ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ သီတဝနေ ဝိဟရန္တော ‘‘မမ သရီရံ သုခုမာလံ, န စ သက္ကာ သုခေနေဝ သုခံ အဓိဂန္တုံ, ကာယံ ကိလမေတွာပိ သမဏဓမ္မော ကာတဗ္ဗော’’တိ ဌာနစင်္ကမမေဝ အဓိဋ္ဌာယ ပဓာနမနုယုဉ္ဇန္တော ပါဒတလေသု ဖောဋေသု ဥဋ္ဌိတေသုပိ ဝေဒနံ အဇ္ဈုပေက္ခိတွာ ဒဠှံ ဝီရိယံ ကရောန္တော အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယတာယ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိ. သတ္ထာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဝီဏောဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ဝီရိယသမတာယောဇနဝိဓိံ ဒဿေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ သောဓေတွာ ဂိဇ္ဈကူဋံ ဂတော. ထေရောပိ သတ္ထာရာ ဒိန္နနယေန ဝီရိယသမတံ ယောဇေန္တော ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သောဏတ္ထေရဿ ဝတ္ထု ဒဿေတဗ္ဗ’’န္တိ. “索那(Soṇa)长老的故事”（《大品》243），即是关于身体娇嫩的索那长老的故事。彼具寿在导师处领受业处后，住于寒林(Sītavana)时思惟：“我身娇嫩，不能仅以安乐得安乐，纵使身体疲惫，亦当行沙门法。”于是他决意唯以站立与经行精勤用功，纵使足底生起水泡，亦不顾疼痛，勇猛精进，然因精进过甚，未能证得殊胜成就。导师前往彼处，以琴弦譬喻教诫之，开示了调和精进之力的方法，清净其业处后，便前往鹫峰山(Gijjhakūṭa)。长老亦依导师所示之法，调和精进，策励于观(vipassanā)，最终安住于阿罗汉果位。是故说“当开示索那长老的故事”。 သေသေသုပီတိ သတိသမာဓိပညိန္ဒြိယေသုပိ. ဧကဿာတိ ဧကေကဿ. သာမညနိဒ္ဒေသောဝါယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧဝံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပစ္စေကံ အဓိမတ္တတာယ ပန ဟာပနဝသေန သမတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တတ္ထ ယေသံ ဝိသေသတော အသာဓာရဏတော, သာဓာရဏတော စ သမတာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိသေသတော ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ပဉ္စသု ဣန္ဒြိယေသု. သမတန္တိ သဒ္ဓါပညာနံ အညမညံ အနူနာနဓိကဘာဝံ. တထာ သမာဓိဝီရိယာနံ[Pg.153]. ယထာ ဟိ သဒ္ဓါပညာနံ ဝိသုံ ဝိသုံ ဓုရိယဓမ္မဘူတာနံ ကိစ္စတော အညမညာနတိဝတ္တနံ ဝိသေသတော ဣစ္ဆိတဗ္ဗမေဝ, ယတော နေသံ သမဓုရတာယ အပ္ပနာ သမ္ပဇ္ဇတီတိ, ဧဝံ သမာဓိဝီရိယာနံ ကောသဇ္ဇဥဒ္ဓစ္စပက္ခိကာနံ သမရသတာယ သတိ အညမညူပတ္ထမ္ဘနတော သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အန္တဒွယပါတာဘာဝေန သမ္မဒေဝ အပ္ပနာ ဣဇ္ဈတိ. “于余者中”(Sesesupi)即于念、定、慧诸根中。“一”(Ekassa)即每一。或者，这应被视为一般的解释(sāmaññaniddeso)。如是，说明了五根中每一根的过度，应通过减弱而达到平衡后，现在为了说明于彼等中，哪些根需要特别地及非共同地达到平衡，而说了“但特别是”(visesato pana)等。“于此”(Ettha)即于此五根中。“平衡”(samatā)即信与慧彼此不增不减的状态，定与精进亦复如是。譬如，对于各自成为主导法的信与慧，在功能上不互相超越是特别需要的，因为当它们的负荷均等时，安止(appanā)即能成就。同样，当属于懈怠与掉举一方的定与精进达到同等作用时，由于互相支持，相应法就不会落入二边，安止即能正确地成就。 ‘‘ဗလဝသဒ္ဓေါ ဟီ’’တိအာဒိ နိဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ယော ဗလဝတိယာ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော အဝိသဒဉာဏော, သော မုဒ္ဓပ္ပသန္နော ဟောတိ, န အဝေစ္စပ္ပသန္နော. တထာ ဟိ သော အဝတ္ထုသ္မိံ ပသီဒတိ သေယျထာပိ တိတ္ထိယသာဝကာ. ကေရာဋိကပက္ခန္တိ သာဌေယျပက္ခံ ဘဇတိ. သဒ္ဓါဟီနာယ ပညာယ အတိဓာဝန္တော ‘‘ဒေယျဝတ္ထုပရိစ္စာဂေန ဝိနာ စိတ္တုပ္ပာဒမတ္တေနပိ ဒါနမယံ ပုညံ ဟောတီ’’တိအာဒီနိ ပရိကပ္ပေတိ ဟေတုပဋိရူပကေဟိ ဝဉ္စိတော. ဧဝံဘူတော ပန သုက္ခတက္ကဝိလုတ္တစိတ္တော ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ နာဒိယတိ, သညတ္တိံ န ဂစ္ဆတိ. တေနာဟ ‘‘ဘေသဇ္ဇသမုဋ္ဌိတော ဝိယ ရောဂေါ အတေကိစ္ဆော ဟောတီ’’တိ. ယထာ စေတ္ထ သဒ္ဓါပညာနံ အညမညဝိရဟော န အတ္ထာဝဟော အနတ္ထာဝဟော စ, ဧဝမိဓာပိ သမာဓိဝီရိယာနံ အညမညဝိရဟော န အဝိက္ခေပါဝဟော ဝိက္ခေပါဝဟော စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကောသဇ္ဇံ အဘိဘဝတိ, တေန အပ္ပနံ န ပါပုဏာတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဥဒ္ဓစ္စံ အဘိဘဝတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. တဒုဘယန္တိ တံ သဒ္ဓါပညာဒွယံ, သမာဓိဝီရိယဒွယဉ္စ. သမံ ကာတဗ္ဗန္တိ သမရသံ ကာတဗ္ဗံ. “‘具强信者’等语是作为例证而说。其义是——具有强大信心却无清晰智慧的人，会变得盲目地虔信，而非有智慧地确信。他会于不应生信之处生起净信，就像外道的弟子们一样。‘狡诈之徒一类’是指他会归于狡诈的一方。而智慧强而信心弱者会走向极端，被相似的理由所欺骗，而构想出‘即使没有财物布施，仅凭心念生起也能成就布施的福德’等。这样的人，心被空洞的思辨所毁，不听从智者之言，不受劝导。所以说‘如因药而起的病，不可救药’。应当知道，此处信与慧的分离无益而有害，同样，此处定与精进的分离不导向无散乱而导向散乱。‘懈怠占了上风’，其意是因此无法达到安止。‘掉举占了上风’，此处道理亦然。‘彼二者’是指信慧二者，及定精进二者。‘应使平等’是指应使之均衡。 သမာဓိကမ္မိကဿာတိ သမထကမ္မဋ္ဌာနိကဿ. ဧဝန္တိ ဧဝံ သန္တေ, သဒ္ဓါယ တေသံ ဗလဝဘာဝေ သတီတိ အတ္ထော. သဒ္ဒဟန္တောတိ ‘‘ပထဝီ ပထဝီ’’တိ မနသိကရဏမတ္တေန ကထံ ဈာနုပ္ပတ္တီတိ အစိန္တေတွာ ‘‘အဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဝုတ္တဝိဓိ ဣဇ္ဈိဿတီ’’တိ သဒ္ဒဟန္တော သဒ္ဓံ ဇနေန္တော. ဩကပ္ပေန္တောတိ အာရမ္မဏံ အနုပဝိသိတွာ ဝိယ အဓိမုစ္စနဝသေန ဩကပ္ပေန္တော ပက္ခန္ဒန္တော. ဧကဂ္ဂတာ ဗလဝတီ ဝဋ္ဋတိ သမာဓိပဓာနတ္တာ ဈာနဿ. ဥဘိန္နန္တိ သမာဓိပညာနံ, သမာဓိကမ္မိကဿ သမာဓိနော အဓိမတ္တတာပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘သမတာယပီ’’တိ, သမဘာဝေနာပီတိ အတ္ထော. အပ္ပနာတိ ဣဓာဓိပ္ပေတအပ္ပနာ. တထာ ဟိ ‘‘ဟောတိယေဝါ’’တိ သာသင်္ကံ ဝဒတိ, လောကုတ္တရပ္ပနာ ပန တေသံ သမဘာဝေနေဝ ဣစ္ဆိတာ. ယထာဟ – ‘‘သမထဝိပဿနံ ယုဂနဒ္ဓံ ဘာဝေတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၂.၁, ၅). “修定者”(Samādhikammikassa)是指修习止业处者。“如是”(Evaṃ)，是说当他们的信根强大时。“信者”(Saddahanto)，是说不思惟“仅凭作意‘地、地’如何能生起禅那(jhāna)？”，而是相信“等正觉者所说的方法必定能成就”，从而生起信心。“胜解者”(Okappento)，是说以胜解(adhimuccana)的方式，犹如进入所缘般地沉入与跃入。因为禅那以定为主，所以心一境性(ekaggatā)应当强盛。“二者”(Ubhinnam)，指定与慧。对于修定者，定根偏强也是可取的，因此说“即使在平等时”(samatāyapi)，意即“即使在均衡的状态下”。“安止”(Appanā)，是指此处所意指的（世间）安止。因为他会怀疑地问“真的会成就吗？”，但对于出世间安止(lokuttarappanā)，则要求二者平等。如（经中）说：“止(samatha)与观(vipassanā)双运地修习”。 ယဒိ [Pg.154] ဝိသေသတော သဒ္ဓါပညာနံ, သမာဓိဝီရိယာနဉ္စ သမတာ ဣစ္ဆိတာ, ကထံ သတီတိ အာဟ ‘‘သတိ ပန သဗ္ဗတ္ထ ဗလဝတီ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ လီနုဒ္ဓစ္စပက္ခေသု ပဉ္စသု ဣန္ဒြိယေသု. ဥဒ္ဓစ္စပက္ခိယေ ဂဏှန္တော ‘‘သဒ္ဓါဝီရိယပညာန’’န္တိ အာဟ. အညထာပီတိ စ ဂဟေတဗ္ဗာ သိယာ. တထာ ဟိ ‘‘ကောသဇ္ဇပက္ခေန သမာဓိနာ’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ, န ‘‘ပဿဒ္ဓိသမာဓိဥပေက္ခာဟီ’’တိ. သာ သတိ. သဗ္ဗေသု ရာဇကမ္မေသု နိယုတ္တော သဗ္ဗကမ္မိကော. တေန ကာရဏေန သဗ္ဗတ္ထ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္ထေန. အာဟ အဋ္ဌကထာယံ. သဗ္ဗတ္ထ နိယုတ္တာ သဗ္ဗတ္ထိကာ, သဗ္ဗေန ဝါ လီနုဒ္ဓစ္စပက္ခိယေန ဗောဇ္ဈင်္ဂဂ္ဂဟဏေန အတ္ထေတဗ္ဗာ သဗ္ဗတ္ထိယာ, သဗ္ဗတ္ထိယာဝ သဗ္ဗတ္ထိကာ. စိတ္တန္တိ ကုသလစိတ္တံ. တဿ ဟိ သတိ ပဋိသရဏံ ပရာယဏံ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ. တေနာဟ ‘‘အာရက္ခပစ္စုပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိ. 如果说特别需要信与慧、定与精进的平衡，那么念(sati)又如何呢？（经中）说：“然而，念在一切处都应强盛。”“一切处”是指在属于沉没(līna)和掉举(uddhacca)两边的五根之中。在谈到属于掉举一边时，说了“信、精进、慧”。否则，喜(pīti)也应被包含在内。因为只说了“属于懈怠(kosajja)一边的定”，而没有说“轻安(passaddhi)、定、舍(upekkhā)”。那念，就像被国王任命处理一切事务的大臣。因此，因为它在一切处都是可取的。义注(aṭṭhakathā)中说：“在一切处都有用，故为‘一切处用’；或者，因其对于把握所有属于沉没和掉举两边的觉支(bojjhaṅga)都有益，故为‘一切益’；‘一切益’即是‘一切处用’。”“心”(citta)是指善心。念是它的庇护和归宿，能令未得者得，未证者证。因此说“以守护为现起”等。 ၆၃. စိတ္တေကဂ္ဂတာနိမိတ္တဿာတိ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ နိမိတ္တဿ, စိတ္တေကဂ္ဂတာသင်္ခါတဿ စ နိမိတ္တဿ. စိတ္တဿ ဟိ သမာဟိတာကာရံ သလ္လက္ခေတွာ သမထနိမိတ္တံ ရက္ခန္တောယေဝ ကသိဏနိမိတ္တံ ရက္ခတိ. တသ္မာ ပထဝီကသိဏာဒိကဿာတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန န ကေဝလံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿေဝ, အထ ခေါ သမထနိမိတ္တဿာပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တန္တိ ရက္ခဏကောသလ္လံ. ဣဓ အပ္ပနာကောသလ္လကထာယံ ‘‘နိမိတ္တကောသလ္လ’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ, ကရဏဘာဝနာကောသလ္လာနံ ပဂေဝ သိဒ္ဓတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော. 63. “心一境性之相”(cittekaggatānimittassa)即是心一境性的所缘相，以及被称为心一境性的止相。因为只有在辨识了心的专注状态后守护止相者，才是在守护遍(kasiṇa)相。因此，在“地遍等”(pathavīkasiṇādika)中，通过“等”(ādi)字，当知不仅是取譬相(paṭibhāganimitta)，也同样是取止相(samathanimitta)。那即是守护善巧。于此安止善巧(appanākosalla)的论述中，意指“相善巧”(nimittakosalla)。其义为：作善巧与修习善巧早已成就。 ၆၄. အတိသိထိလဝီရိယတာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပမောဒနသံဝေဇနဝိပရိယာယေ သင်္ဂဏှာတိ. လီနန္တိ သင်္ကုစိတံ ကောသဇ္ဇပက္ခပတိတံ. စိတ္တန္တိ ဘာဝနာစိတ္တံ. ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါဒယော ဘာဝေတီတိ ဧတ္ထ ‘‘တယော’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ယထာ ပန တေ ဘာဝေတဗ္ဗာ, တံ သယမေဝ ဝက္ခတိ. 64. “因精进过松等”(atisithilavīriyatādīhi)，此中“等”(ādi)字包括了与喜悦(pamodana)及悚惧(saṃvejana)相反的状态。“沉没”(līnaṃ)是指收缩、落入懈怠(kosajja)的一边。“心”(cittaṃ)是指修行心(bhāvanācitta)。对于“应修习择法觉支等”(dhammavicayasambojjhaṅgādayo bhāveti)，此处应补充“三”(tayo)一词并与之相连。至于应如何修习它们，作者自己将会解说。 ပရိတ္တန္တိ အပ္ပကံ. ဥဇ္ဇာလေတုကာမောတိ ပဒီပေတုကာမော. ဥဒကဝါတံ ဒဒေယျာတိ ဥဒကမိဿံ ဝါတံ ဥပနေယျ. အကာလောတိ နကာလော, အယုတ္တကာလော ဝါ. သတိအာဒိဓမ္မသာမဂ္ဂိသင်္ခါတာယ ဗောဓိယာ ဗုဇ္ဈတိ ဧတာယာတိ ကတွာ, တံသမင်္ဂိနော ဝါ ဗုဇ္ဈတီတိ ဗောဓိနော ယောဂိနော အင်္ဂန္တိ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, ပသတ္ထော, သုန္ဒရော ဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ[Pg.155]. ကာယစိတ္တဒရထဝူပသမလက္ခဏာ ပဿဒ္ဓိယေဝ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ, တဿ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ. သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ပန ဝိသေသော – သမာဓိဿ တာဝ ပဒတ္ထလက္ခဏာနိ ဟေဋ္ဌာ အာဂတာနေဝ. ဥပပတ္တိတော ဣက္ခတီတိ ဥပေက္ခာ. သာ ပနာယံ အတ္ထတော တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာဝ ဣဓ ဗောဇ္ဈင်္ဂုပေက္ခာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒုသမုဋ္ဌာပယန္တိ သမုဋ္ဌာပေတုံ ဥပ္ပာဒေတုံ အသက္ကုဏေယျံ. ဓမ္မာနံ, ဓမ္မေသု ဝါ ဝိစယော ဓမ္မဝိစယော, ပညာတိ အတ္ထော. ဝီရဿ ဘာဝေါ, ကမ္မံ ဝါ, ဝိဓိနာ ဝါ ဤရေတဗ္ဗံ ပဝတ္တေတဗ္ဗန္တိ ဝီရိယံ, ဥဿာဟော. ပီဏေတိ ကာယံ, စိတ္တံ စ သန္တပ္ပေတီတိ ပီတိ. “Paritta”是少量的意思。“欲令燃起”即是欲令点亮。“应给与水风”即是应送上与水混合的风。“非时”即不是时候，或不适当的时候。因为依此名为“念等诸法和合”的觉悟而觉醒，或具足此者觉醒，故是觉悟者的要素，是为“觉支”（bojjhaṅga）；殊胜的或善妙的觉支，是为“正觉支”（sambojjhaṅga）。以平息身心热恼为特征的轻安，即是轻安正觉支（passaddhisambojjhaṅga）。对于定正觉支（samādhisambojjhaṅga）等也是同样的道理。但此中有差别：关于定，其词义与特征已在前面谈及。因为它旁观〔事物的〕生起，故为“舍”（upekkhā）。但就意义而言，此处的“觉支舍”（bojjhaṅgupekkhā）当知即是行舍（tatramajjhattupekkhā）。“难令起”即是不能令其生起、产生。于诸法之审察，或于诸法中审察，是为“择法”（dhammavicaya），意即智慧（paññā）。勇士的状态或行为，或应如法地策励、发动，是为“精进”（vīriya），即努力（ussāha）。令身与心愉悦、满足，是为“喜”（pīti）。 ယံ ယံ သကံ ယထာသကံ, အတ္တနော အတ္တနောတိ အတ္ထော. အာဟာရဝသေနာတိ ပစ္စယဝသေန. ဘာဝနာတိ ဥပ္ပာဒနာ, ဝဍ္ဎနာ စ. ကုသလာကုသလာတိ ကောသလ္လသမ္ဘူတဋ္ဌေန ကုသလာ, တပ္ပဋိပက္ခတော အကုသလာ. ယေ အကုသလာ, တေ သာဝဇ္ဇာ. ယေ ကုသလာ, တေ အနဝဇ္ဇာ. အကုသလာ ဟီနာ, ဣတရေ ပဏီတာ. ကုသလာပိ ဝါ ဟီနေဟိ ဆန္ဒာဒီဟိ အာရဒ္ဓါ ဟီနာ, ဣတရေ ပဏီတာ. ကဏှာတိ ကာဠကာ စိတ္တဿ အပဘဿရဘာဝကရဏာ, သုက္ကာတိ ဩဒါတာ စိတ္တဿ ပဘဿရဘာဝကရဏာ. ကဏှာဘိဇာတိဟေတုတော ဝါ ကဏှာ, သုက္ကာဘိဇာတိဟေတုတော သုက္ကာ. တေ ဧဝ သပ္ပဋိဘာဂါ. ကဏှာ ဟိ ဥဇုဝိပစ္စနီကတာယ သုက္ကေဟိ သပ္ပဋိဘာဂါ. တထာ သုက္ကာပိ ဣတရေဟိ. အထ ဝါ ကဏှာ စ သုက္ကာ စ သပ္ပဋိဘာဂါ စ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂါ. သုခါ ဟိ ဝေဒနာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သပ္ပဋိဘာဂါ, ဒုက္ခာ စ ဝေဒနာ သုခါယ သပ္ပဋိဘာဂါတိ. အနုပ္ပန္နဿာတိ အနိဗ္ဗတ္တဿ. ဥပ္ပာဒါယာတိ ဥပ္ပာဒနတ္ထာယ. ဥပ္ပန္နဿာတိ နိဗ္ဗတ္တဿ. ဘိယျောဘာဝါယာတိ ပုနပ္ပုနဘာဝါယ. ဝေပုလ္လာယာတိ ဝိပုလဘာဝါယ. ဘာဝနာယာတိ ဝဍ္ဎိယာ. ပါရိပူရိယာတိ ပရိပူရဏတ္ထာယ. “各随其类”，其义为“各自所属”。“依食”即依缘。“修习”，其义为生起与增长。“善”(kusala)与“不善”(akusala)：由善巧而生，故为善；与此相违，故为不善。不善者为有过失，善者为无过失。不善者低劣，其余者殊胜。或，善法若由低劣之欲等而发起，亦为低劣；其余者为殊胜。“黑”(kaṇha)，因其能令心不光洁，故为黑色；“白”(sukka)，因其能令心光洁，故为洁净。或因黑出身而为黑，因白出身而为白。彼等即为有对分(sappaṭibhāga)者。黑法因与白法直接相违，故为对分。同样，白法亦与另一方为对分。或，黑(kaṇha)、白(sukka)及有对分(sappaṭibhāga)，合为“黑白有对分”(kaṇhasukkasappaṭibhāga)。诚然，乐受为苦受之对分，苦受亦为乐受之对分。“未生起”即未曾生。“为令生起”即为令其生。“已生起”即已生。“为令增广”即为令其再再生起。“为令广大”即为广大故。“为令修习”即为增长故。“为令圆满”即为圆满故。 တတ္ထာတိ ‘‘အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ ဒဿိတပါဌေ. သဘာဝသာမညလက္ခဏပဋိဝေဓဝသေနာတိ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဂဟဏေ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကာဒိကဿ ဝိသုံ ဝိသုံ ပန ဖုသနာဒိကဿ သဘာဝလက္ခဏဿ, အနိစ္စာဒိကဿ သာမညလက္ခဏဿ စ ပဋိဝိဇ္ဈနဝသေန. ပဝတ္တမနသိကာရောတိ ကုသလာဒီနံ တံတံသဘာဝလက္ခဏာဒိကဿ ယာထာဝတော အဝဗုဇ္ဈနဝသေန ဥပ္ပန္နဇဝနစိတ္တုပ္ပာဒေါ. သော ဟိ အဝိပရီတမနသိကာရတာယ ‘‘ယောနိသောမနသိကာရော’’တိ ဝုတ္တော. တဒါဘောဂတာယ အာဝဇ္ဇနာပိ တဂ္ဂတိကာဝ. ရုပ္ပနလက္ခဏာဒိကမ္ပိ [Pg.156] ဣဓ သာမညလက္ခဏေနေဝ သင်္ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကုသလကိရိယာယ အာဒိအာရမ္ဘဝသေန ပဝတ္တဝီရိယံ ဓိတိသဘာဝတာယ ‘‘ဓာတူ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အာရမ္ဘဓာတူတိ ပဌမဝီရိယံ ဝုစ္စတီ’’တိ. လဒ္ဓါသေဝနံ ဝီရိယံ ဗလပ္ပတ္တံ ဟုတွာ ပဋိပက္ခံ ဝိဓမတီတိ အာဟ ‘‘ကောသဇ္ဇတော နိက္ခန္တတ္တာ တတော ဗလဝတရ’’န္တိ. အဓိမတ္တာဓိမတ္တတရာနံ ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ ဝိဓမနသမတ္ထံ ပဋုပဋုတရာဒိဘာဝပ္ပတ္တံ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပရံ ပရံ ဌာနံ အက္ကမနတော တတောပိ ဗလဝတရ’’န္တိ. တိဋ္ဌတိ ပဝတ္တတိ ဧတ္ထာတိ ဌာနိယာ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဌာနိယာ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနိယာ. ဌာတဗ္ဗော ဝါ ဌာနိယော, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဌာနိယော ဧတေသူတိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနိယာ, အပရာပရံ ဝတ္တမာနာ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ. ယသ္မာ ပန တေသု ပီတိယေဝ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဝိသေသကာရဏံ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပီတိယာ ဧဝ ဧတံ နာမ’’န္တိ. ဥပ္ပာဒကမနသိကာရောတိ ယထာ မနသိ ကရောတော အနုပ္ပန္နော ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဥပ္ပန္နော စ ဝဍ္ဎတိ, တထာ ပဝတ္တမနသိကာရော. “于彼”是指在以“诸比丘，有……”等开头的经文中所开示的。“以通达自相与共相故”是指：总合而取无过失、乐果报等，并分别通达触等的自相与无常等的共相。“转起作意”是指，通过如实了知善等诸法各自的自相等，而生起的速行心。由于是不颠倒的作意，故被称为“如理作意”。由于专注于彼，转向心亦有相同的趣向。当知，此处“变坏”等相亦为共相所摄。由于善行的最初发起而转起的精进，因其坚定的自性而被称为“界”，故说：“‘发起界’即是初精进”。已得修习的精进，力量具足而摧伏对治法，故说：“因脱离懈怠而更强”。能够摧伏一再增上的对治法，达到愈发娴熟等状态，故说：“因次第踏上更高阶位而比之前更强”。“于此安住、转起”，故为“处”；喜正觉支之“处”，即“喜正觉支处”。或“应安住者”为“处”；于此等法中，喜正觉支为“处”，故为“喜正觉支处”，即相续转起的、与喜正觉支相应的诸法。然而，因为在这些法中，喜是喜正觉支的特殊原因，所以说：“此仅为喜之名”。“生起作意”是指，当如是作意时，未生起的喜正觉支得以生起，已生起的则得以增长，此即是转起作意。 ပရိပုစ္ဆကတာတိ ပရိယောဂါဟေတွာ ပုစ္ဆကဘာဝေါ. ပဉ္စပိ ဟိ နိကာယေ ဥဂ္ဂဟေတွာ အာစရိယေ ပရိယုပါသိတွာ တဿ တဿ အတ္ထံ ပရိပုစ္ဆန္တဿ, တေ ဝါ သဟ အဋ္ဌကထာယ ပရိယောဂါဟေတွာ ယံ ယံ တတ္ထ ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနံ, တံ တံ ‘‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ, ဣမဿ ကော အတ္ထော’’တိ ပုစ္ဆန္တဿ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. ဝတ္ထုဝိသဒကိရိယာ ဣန္ဒြိယသမတ္တပဋိပါဒနာ သင်္ခေပတော, ဝိတ္ထာရတော စ ပကာသိတာ ဧဝ. တတ္ထ ပန သမာဓိသံဝတ္တနိယဘာဝေန အာဂတာ, ဣဓ ပညာသံဝတ္တနိယဘာဝေန. ယဒဂ္ဂေန ဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာ, တဒဂ္ဂေန ပညာသံဝတ္တနိကာ သမာဓိဿ ဉာဏပစ္စုပဋ္ဌာနတော. ‘‘သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၉၉; ၅.၁၀၇၁) ဝုတ္တံ. ဒုပ္ပညပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနာ နာမ ဒုပ္ပညာနံ မန္ဒဗုဒ္ဓီနံ ဘတ္တနိက္ခိတ္တကာကမံသနိက္ခိတ္တသုနခသဒိသာနံ မောမူဟပုဂ္ဂလာနံ ဒူရတော ပရိစ္စဇနာ. ပညဝန္တပုဂ္ဂလသေဝနာ နာမ ပညာယ ကတာဓိကာရာနံ သစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒီသု ကုသလာနံ အရိယာနံ, ဝိပဿနာကမ္မိကာနံ ဝါ မဟာပညာနံ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမနံ. ဂမ္ဘီရဉာဏစရိယပစ္စဝေက္ခဏာတိ ဂမ္ဘီရဉာဏေဟိ စရိတဗ္ဗာနံ ခန္ဓာယတနဓာတာဒီနံ, သစ္စပစ္စယာကာရာဒိဒီပနာနံ ဝါ သုညတာပဋိသံယုတ္တာနံ သုတ္တန္တာနံ ပစ္စဝေက္ခဏာ. တဒဓိမုတ္တတာတိ ပညာဓိမုတ္တတာ, ပညာယ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရတာတိ အတ္ထော. “反复询问”是指深入探究而成为提问者。诚然，对于已学习五部并亲近诸师，而询问每一部义理的人，或者结合义注(aṭṭhakathā)深入探究，而对其中每一个难点询问：“尊者，这是什么？此是何义？”的人，其择法觉支即会生起。明事与平衡诸根，已简略及详细地阐明。然而，在彼处是作为导向定而说，在此处则是作为导向慧而说。诚然，在何种程度上能导向定，就在何种程度上能导向慧，因为定的近因是智。故说：“心定者如实了知。”所谓“远离劣慧之人”，是指远远避开那些劣慧、心智迟钝、如同被投予饭团的乌鸦或被投予肉块的狗一般极度痴迷的人。所谓“亲近具慧之人”，是指时时亲近那些已在智慧上有所造诣、于谛与缘起等善巧的圣者，或修习观(vipassanā)的具大慧者。“审察甚深智所行”是指，审察甚深智者所行的蕴、处、界等，或阐明谛、缘起等并与空相应的诸经。“于彼有胜解”即于慧有胜解，义即倾向、偏向、趋向于慧。 အပါယာဒီတိ [Pg.157] အာဒိ-သဒ္ဒေန ဇာတိအာဒိံ အတီတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, အနာဂတေ ဝဋ္ဋမူလကံ ဒုက္ခံ, ပစ္စုပ္ပန္နေ အာဟာရပရိယေဋ္ဌိမူလကဉ္စ ဒုက္ခံ သင်္ဂဏှာတိ. ဝီရိယာယတ္တဿ လောကိယလောကုတ္တရဝိသေသဿ အဓိဂမော ဧဝ အာနိသံသော, တဿ ဒဿနသီလတာ ဝီရိယာယတ္တ…ပေ… ဒဿိတာ. သပုဗ္ဗဘာဂေါ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂေါ ဂမနဝီထိ ဂန္တဗ္ဗာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ပဋိပဒါတိ ကတွာ. ဒါယကာနံ မဟပ္ဖလဘာဝကရဏေန ပိဏ္ဍာပစာယနတာတိ ပစ္စယဒါယကာနံ အတ္တနိ ကာရဿ အတ္တနော သမ္မာပဋိပတ္တိယာ မဟပ္ဖလကာရဘာဝဿ ကရဏေန ပိဏ္ဍဿ ဘိက္ခာယ ပဋိပူဇနာ. ဣတရထာတိ အာမိသပူဇာယ. ကုသီတပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနတာတိ အလသာနံ ဘာဝနာယ နာမမတ္တမ္ပိ အဇာနန္တာနံ ကာယဒဠှီဗဟုလာနံ ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခါဒိအနုယုဉ္ဇနကာနံ တိရစ္ဆာနကထိကာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဒူရတော ပရိစ္စဇနာ. အာရဒ္ဓဝီရိယပုဂ္ဂလသေဝနတာတိ ‘‘ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယာ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၅၁၉; အ. နိ. ၃.၁၆) ဘာဝနာရမ္ဘဝသေန အာရဒ္ဓဝီရိယာနံ ဒဠှပရက္ကမာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမနာ. သမ္မပ္ပဓာနပစ္စဝေက္ခဏတာတိ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနာနုဘာဝဿ ပစ္စဝေက္ခဏတာ. တဒဓိမုတ္တတာတိ တသ္မိံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေ အဓိမုတ္တိ သဗ္ဗိရိယာပထေသု နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရတာ. ဧတ္ထ စ ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနကုသီတပုဂ္ဂလပရိဝဇ္ဇနအာရဒ္ဓဝီရိယပုဂ္ဂလသေဝနတဒဓိမုတ္တတာ ပဋိပက္ခဝိဓမနပစ္စယူပသံဟာရဝသေန, အပါယာဒိဘယပစ္စဝေက္ခဏာဒယော သမုတ္တေဇနဝသေန ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပာဒကာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. “恶趣等”：以“等”字包含过去以轮回为根之苦（如生等）、未来以轮回为根之苦，以及现在以求食为根之苦。依于精进的世间与出世间殊胜成就的获得，即是功德；惯于见到此功德，即是“依于精进……所示”之义。具有前分、趣向涅槃的道路，是当行、当修习的行道，故名为“行进之道”。“恭敬食物”是指，通过自身的正当修行，使资具施者所作的供养能产生大果报，以此来恭敬所乞得的食物。否则，只是物质的恭敬。“远离懈怠者”是指，远远避开那些对修行连名称都不知道、身体强壮、饱食终日、耽于卧乐等、说畜生论的懒惰之人。“亲近精进者”是指，时常去亲近那些如经中所说“白日经行与宴坐”等，在修行上已发起精进、勇猛不懈的人。“审察正勤”是指，审察四种正勤的威力。“于彼有胜解”是指，于彼精进正觉支有胜解，在一切威仪中都倾向、偏向、趋向于它。于此，当知：去除昏沉睡眠、远离懈怠者、亲近精进者、于彼有胜解，是以摧伏对立法与提供助缘的方式；而审察恶趣之怖畏等，则是以激励的方式。此二者皆为令精进正觉支生起之因。 ဗုဒ္ဓါဒီသု ပသာဒသိနေဟာဘာဝေန ထုသခရဟဒယာ လူခပုဂ္ဂလာ, တဗ္ဗိပရိယာယေန သိနိဒ္ဓပုဂ္ဂလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဗုဒ္ဓါဒီနံ ဂုဏပရိဒီပနာ သမ္ပသာဒနီယသုတ္တာဒယော (ဒီ. နိ. ၃.၁၄၁ အာဒယော) ပသာဒနီယသုတ္တန္တာ. ဣမေဟိ အာကာရေဟီတိ ယထာဝုတ္တေဟိ ကုသလာဒီနံ သဘာဝသာမညလက္ခဏပဋိဝိဇ္ဈနာဒိအာကာရေဟိ စေဝ ပရိပုစ္ဆကတာဒိအာကာရေဟိ စ. ဧတေ ဓမ္မေတိ ဧတေ ကုသလာဒီသု ယောနိသောမနသိကာရာဒိကေ စေဝ ဓမ္မတ္ထညုတာဒိကေ စ. 于佛陀等，因无净信与爱乐，心如糠秕般粗糙者，是为粗鄙之人；与此相反，当知为柔润之人。阐明佛陀等功德的《等净信经》(Sampasādanīyasutta)等，是能引生净信的经。以这些行相：即以如前所述，通达善法等之自性相与共相等行相，以及询问等行相。此等法：即此等于善法等中的如理作意等，以及知法、知义等。 ၆၅. အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယတာဒီဟီတိ အတိဝိယ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယတာဒီဟိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန သံဝေဇနပမောဒနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဥဒ္ဓတန္တိ သမာဓိအာဒီနံ မန္ဒတာယ အဝူပသန္တံ. ဒုဝူပသမယန္တိ ဝူပသမေတုံ သမာဓာတုံ အသက္ကုဏေယျံ. 65. 过强精进等（accāraddhavīriyatādi）：即过度策励精进等。以“等”字摄入警醒、喜悦等。已掉举（uddhatanti）：即因定等羸弱而未寂静。难平息（duvūpasamayanti）：即无法令其寂静、令其安定。 တံ [Pg.158] အာကာရံ သလ္လက္ခေတွာတိ ယေနာကာရေန အဿ ယောဂိနော ပဿဒ္ဓိ သမာဓိ ဥပေက္ခာတိ ဣမေ ပဿဒ္ဓိအာဒယော ဓမ္မာ ပုဗ္ဗေ ယထာရဟံ တသ္မိံ တသ္မိံ ကာလေ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗာ, တံ စိတ္တတံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ပဿဒ္ဓါကာရံ, သမာဟိတာကာရံ, အဇ္ဈုပေက္ခိတာကာရဉ္စ ဥပလက္ခေတွာ ဥပဓာရေတွာ. တီသုပိ ပဒေသူတိ ‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယပ္ပဿဒ္ဓီ’’တိအာဒိနာ အာဂတေသု တီသုပိ ဝါကျေသု, တေဟိ ဝါ ပကာသိတေသု တီသု ဓမ္မကောဋ္ဌာသေသု. ယထာသမာဟိတာကာရံ သလ္လက္ခေတွာ ဂယှမာနော သမထော ဧဝ သမထနိမိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သမထနိမိတ္တန္တိ စ သမထဿေဝေတမဓိဝစန’’န္တိ. နာနာရမ္မဏေ ပရိဗ္ဘမနေန ဝိဝိဓံ အဂ္ဂံ ဧတဿာတိ ဗျဂ္ဂေါ, ဝိက္ခေပေါ. တထာ ဟိ သော အနဝဋ္ဌာနရသော, ဘန္တတာပစ္စုပဋ္ဌာနော စ ဝုတ္တော. ဧကဂ္ဂတာဘာဝတော ဗျဂ္ဂပဋိပက္ခောတိ အဗျဂ္ဂေါ, သမာဓိ. သော ဧဝ နိမိတ္တန္တိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဝတ္တဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘အဝိက္ခေပဋ္ဌေန စ တဿေဝ အဗျဂ္ဂနိမိတ္တန္တိ အဓိဝစန’’န္တိ. 辨识彼行相：即辨识、把握于彼瑜伽行者，先前已在何时、如何适当地生起了轻安、定、舍，此等轻安等法之心与心所法之轻安行相、安定行相及中舍行相。于三处：即于“诸比丘，有身轻安”等所说的三句中，或于彼等所阐明的三法聚中。如其已安止之行相，经辨识而把握的奢摩他（止）即是奢摩他相，故说：‘奢摩他相，此即奢摩他之同义词。’于种种所缘中驰散，其有多端，故为散乱（byagga），即是掉举（vikkhepa）。诚然，经中说其以不安住为作用，以迷乱为现起。作为散乱的对治法，由于是一境性，故为不散乱（abyagga），即是定。彼即是相，应如前说。是故说：‘以不掉举义，彼亦是“不散乱相”之同义词。’ သရီရာဝတ္ထံ ဉတွာ မတ္တသော ပရိဘုတ္တော ပဏီတာဟာရော ကာယလဟုတာဒီနံ သမုဋ္ဌာပနေန ပဿဒ္ဓိယာ ပစ္စယော ဟောတိ, တထာ ဥတုသပ္ပာယံ, ဣရိယာပထသပ္ပာယဉ္စ သေဝိတံ, ပယောဂေါ စ ကာယိကော ပဝတ္တိတောတိ အာဟ ‘‘ပဏီတဘောဇနသေဝနတာ’’တိအာဒိ. ပယောဂသမတာဒီနံ အဘာဝေန သဒရထကာယစိတ္တာ ပုဂ္ဂလာ သာရဒ္ဓပုဂ္ဂလာ. ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ပဿဒ္ဓကာယာ ပုဂ္ဂလာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 了知身体状况后，适量食用精美饮食，能引发身体轻快等，是为轻安之缘；同样地，亲近适宜的气候、适宜的威仪，且行使身体的努力，故说“受用精美饮食”等。因缺乏努力的平衡等，身心有热恼的人，是焦躁的人。与此所说相反，当知是身轻安的人。 နိရဿာဒဿာတိ ဘာဝနဿာဒရဟိတဿ. ဘာဝနာ ဟိ ဝီထိပဋိပန္နာ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသဝတီ ပဝတ္တမာနာ စိတ္တဿ အဿာဒံ ဥပသမသုခံ အာဝဟတိ, တဒဘာဝတော နိရဿာဒံ စိတ္တံ ဟောတိ. သဒ္ဓါသံဝေဂဝသေနာတိ သဒ္ဓါဝသေန, သံဝေဂဝသေန စ. သမ္ပဟံသနတာတိ သမ္မဒေဝ ပဟံသနတာ သံဝေဇနပုဗ္ဗကပသာဒုပ္ပာဒနေန ဘာဝနာ စိတ္တဿ တောသနာ. သမ္မာပဝတ္တဿာတိ လီနုဒ္ဓစ္စဝိရဟေန, သမထဝီထိပဋိပတ္တိယာ စ သမံ, သဝိသေသဉ္စ ပဝတ္တိယာ သမ္မဒေဝ ပဝတ္တဿ ဘာဝနာစိတ္တဿ. အဇ္ဈုပေက္ခနတာတိ ပဂ္ဂဟနိဂ္ဂဟသမ္ပဟံသနေသု အဗျာဝဋတာ. ဈာနဝိမောက္ခပစ္စဝေက္ခဏတာတိ ပဌမာဒီနိ ဈာနာနိ ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တတာဒိနာ တေယေဝ ဝိမောက္ခာ တေသံ ‘‘ဧဝံ ဘာဝနာ, ဧဝံ သမာပဇ္ဇနာ, ဧဝံ အဓိဋ္ဌာနံ, ဧဝံ ဝုဋ္ဌာနံ, ဧဝံ သံကိလေသော, ဧဝံ ဝေါဒါန’’န္တိ ပတိ ပတိ အဝေက္ခဏာ. 无味者：指于修习无乐味者。修习若依道而行，从前至后，展转殊胜，能为心带来乐味，即寂止之乐；无此乐味，心则无味。依信与悚惧力：即依信力及悚惧力。令欢悦：正确地令其欢悦，即以悚惧为前导而生起净信，令修习之心喜悦。于正行者：于远离昏沉、掉举，依止之道而平等、殊胜行持的修习之心。舍：于策励、抑制及令欢悦等事上不加功用。观察禅那与解脱：初禅等，因善于从对治法等解脱，其本身即是解脱。对彼等一次又一次地观察：“如是修习，如是入定，如是出定，如是杂染，如是清净”。 သတ္တမဇ္ဈတ္တတာတိ [Pg.159] သတ္တေသု ပိယဋ္ဌာနိယေသုပိ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတေသု မဇ္ဈတ္တာကာရော အဇ္ဈုပေက္ခနာ. သင်္ခါရမဇ္ဈတ္တတာတိ အဇ္ဈတ္တိကေသု စက္ခာဒီသု, ဗာဟိရေသု ပတ္တစီဝရာဒီသု မဇ္ဈတ္တာကာရော အဇ္ဈုပေက္ခနာ. သတ္တသင်္ခါရာနံ မမာယနံ သတ္တသင်္ခါရကေလာယနံ. ဣမေဟာကာရေဟီတိ ဣမေဟိ ယထာဝုတ္တေဟိ ကာယစိတ္တာနံ ပဿဒ္ဓါကာရသလ္လက္ခဏာဒိအာကာရေဟိ စေဝ သပ္ပာယာဟာရသေဝနာဒိအာကာရေဟိ စ. ဧတေ ဓမ္မေတိ ဧတေ ပဿဒ္ဓိအာဒိဓမ္မေ. 于有情中舍：于有情，乃至可爱者，无论在家、出家，皆保持中行，即是舍。于诸行中舍：于内在的眼等，及外在的衣钵等，皆保持中行，即是舍。于有情与诸行起我所执，即是对有情与诸行的爱着。以这些方式：即以此等如前所述的识知身心轻安相状等方式，以及受用适宜食物等方式。这些法：即此等轻安等法。 ၆၆. ပညာပယောဂမန္ဒတာယာတိ ပညာဗျာပါရဿ အပ္ပဘာဝေန. ယထာ ဟိ ဒါနသီလာနိ အလောဘာဒေါသပ္ပဓာနာနိ, ဧဝံ ဘာဝနာ အမောဟပ္ပဓာနာ ဝိသေသတော အပ္ပနာဝဟာ. တတ္ထ ယဒါ ပညာ န ဗလဝတီ ဟောတိ, တဒါ ဘာဝနာစိတ္တဿ အနဘိသင်္ခတော ဝိယ အာဟာရော ပုရိသဿ အဘိရုစိံ န ဇနေတိ, တေန တံ နိရဿာဒံ ဟောတိ. ယဒါ စ ဘာဝနာ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသာဝဟာ န ဟောတိ သမ္မဒေဝ အဝီထိပဋိပတ္တိယာ, တဒါ ဥပသမသုခဿ အလာဘေန စိတ္တံ နိရဿာဒံ ဟောတိ. တဒုဘယံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပညာပယောဂမန္ဒတာယာ’’တိအာဒိ. နန္တိ စိတ္တံ. ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏာနိ ယထာရဟံ သုဂတိယံ, ဒုဂ္ဂတိယဉ္စ ဟောန္တီတိ တဒညမေဝ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနာဒိခုပ္ပိပါသာဒိအညမညဝိဗာဓနာဒိဟေတုကံ အပါယဒုက္ခံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တယိဒံ သဗ္ဗံ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ ပစ္စုပ္ပန္နဘဝနိဿိတံ ဂဟိတန္တိ အတီတေ, အနာဂတေ စ ကာလေ ဝဋ္ဋမူလကဒုက္ခာနိ ဝိသုံ ဂဟိတာနိ. ယေ ပန သတ္တာ အာဟာရူပဇီဝိနော, တတ္ထ စ ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝိနော, တေသံ အညေဟိ အသာဓာရဏံ ဇီဝိတဒုက္ခံ အဋ္ဌမံ သံဝေဂဝတ္ထု ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 66. 智慧运用薄弱（paññāpayogamandatā）：即智慧运作的力量微弱。诚然，如同布施与持戒以无贪、无瞋为主，修习则以无痴为主，尤其能带来安止。于此，当智慧不强有力时，修习对于心，就像未经调理的食物不能让人生起食欲一样，不能生起乐趣，因此它（心）变得无味。又，当修习因为未能正确地循道而行，不能由前导向后产生殊胜时，则因得不到寂止之乐，心变得无味。结合这两种情况而说“由于智慧运用薄弱”等。‘那’（taṃ）是指心。生、老、病、死相应地存在于善趣与恶趣中，因此，应知除了这些之外，还有由五种系缚等、饥渴等、互相伤害等为因的恶趣苦。这所有的一切苦，是就那些众生依于现在世而说的；因此，过去与未来的轮回根本苦，是分开来说的。再者，那些依靠食物维生的众生，其中又有些是依靠努力的成果维生的，他们所具有的、与其他众生不共的谋生之苦，被称为第八悚动事（saṃvegavatthu），应如是了知。 အဿာတိ စိတ္တဿ. အလီနန္တိအာဒီသု ကောသဇ္ဇပက္ခိယာနံ ဓမ္မာနံ အနဓိမတ္တတာယ အလီနံ. ဥဒ္ဓစ္စပက္ခိကာနံ ဓမ္မာနံ အနဓိမတ္တတာယ အနုဒ္ဓတံ. ပညာပယောဂသမ္ပတ္တိယာ, ဥပသမသုခါဓိဂမေန စ အနိရဿာဒံ. ပုဗ္ဗေနာပရံ သဝိသေသံ တတော ဧဝ အာရမ္မဏေ သမပ္ပဝတ္တံ, သမထဝီထိပဋိပန္နဉ္စ. တတ္ထ အလီနတာယ ပဂ္ဂဟေ, အနုဒ္ဓတတာယ နိဂ္ဂဟေ, အနိရဿာဒတာယ သမ္ပဟံသနေ န ဗျာပါရံ အာပဇ္ဇတိ. အလီနာနုဒ္ဓတတာယ ဟိ အာရမ္မဏေ သမပ္ပဝတ္တံ အနိရဿာဒတာယ သမထဝီထိပဋိပန္နံ. သမပ္ပဝတ္တိယာ ဝါ အလီနံ အနုဒ္ဓတံ, သမထဝီထိပဋိပတ္တိယာ အနိရဿာဒန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. “彼”（assa）：即是心的。在“不沉没”（alīna）等词中，“不沉没”是指属于懈怠一边的诸法不猛烈；“不掉举”（anuddhata）是指属于掉举一边的诸法不猛烈。因为具足智慧的运用，以及证得寂止之乐，所以是“不无味”（anirassāda）。由前到后有其殊胜，正因如此，（心）于所缘中平等而转，且行于奢摩他（samatha）之道。于此，因为不沉没，于策励（paggaha）时；因为不掉举，于抑制（niggaha）时；因为不无味，于令喜（sampahaṃsana）时，不须费力。确实，因为不沉没、不掉举，所以于所缘中平等而转；因为不无味，所以行于奢摩他之道。或者，应知：因为平等而转，所以是不沉没、不掉举；因为行于奢摩他之道，所以是不无味。 နေက္ခမ္မပဋိပဒန္တိ ဈာနပဋိပတ္တိံ. သမာဓိအဓိမုတ္တတာတိ သမာဓိနိဗ္ဗတ္တနေ ဈာနာဓိဂမေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တတာ. သာ ပန ယသ္မာ သမာဓိံ ဂရုံ ကတွာ တတ္ထ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရဘာဝေန [Pg.160] ပဝတ္တိယာ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘သမာဓိဂရူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 出离行道：即禅修行道。决意于定：指在成就定、证得禅那上努力实践。然而，由于这种实践是重视定，并以倾向、倾斜、朝向它的方式进行，因此才说“以定为重”等语。 ၆၇. ပဋိလဒ္ဓေ နိမိတ္တသ္မိံ ဧဝံ ဟိ သမ္ပာဒယတော အပ္ပနာကောသလ္လံ ဣမံ အပ္ပနာ သမ္ပဝတ္တတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သာတိ အပ္ပနာ. ဟိတွာ ဟီတိ ဟိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော. ယသ္မာ ဌာနမေတံ န ဝိဇ္ဇတိ, တသ္မာ စိတ္တပ္ပဝတ္တိအာကာရံ ဘာဝနာစိတ္တဿ လီနုဒ္ဓတာဒိဝသေန ပဝတ္တိအာကာရံ သလ္လက္ခယံ ဥပဓာရေန္တော. သမတံ ဝီရိယဿေဝ ဝီရိယဿ သမာဓိနာ သမရသတံယေဝ ယောဇယေထ. ကထံ ပန ယောဇယေထာတိ အာဟ ‘‘ဤသကမ္ပီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ လယန္တိ လီနဘာဝံ, သင်္ကောစန္တိ အတ္ထော. ယန္တန္တိ ဂစ္ဆန္တံ, ပဂ္ဂဏှေထေဝ သမဘာဝါယာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘အစ္စာရဒ္ဓံ နိသေဓေတွာ သမမေဝ ပဝတ္တယေ’’တိ. ကထံ ပန သမမေဝ ပဝတ္တယေတိ အာဟ ‘‘ရေဏုမှီ’’တိအာဒိ. ယထာတိ ရေဏုအာဒီသု ယထာ မဓုကရာဒီနံ ပဝတ္တိ ဥပမာဘာဝေန အဋ္ဌကထာယံ သမ္မဝဏ္ဏိတာ, ဧဝံ လီနုဒ္ဓတဘာဝေဟိ မောစယိတွာ ဝီရိယသမတာယောဇနေန နိမိတ္တာဘိမုခံ မာနသံ ပဋိပါဒယေ ပဋိဘာဂနိမိတ္တာဘိမုခံ ဘာဝနာစိတ္တံ သမ္ပာဒေယျာတိ အတ္ထော. 67. 于已得相时，如此成就此安止善巧者，安止得以生起，此为关联。“彼”（sā）即安止。“hitvā hi”（因为舍弃）中，“hi”字为原因义。因为此理不成，故应辨别、把握修行心于昏沉、掉举等状态下的运行方式。应使精进与定达到平衡，即令精进与定的作用平等。然则如何令其平等？（答）曰：“微动”等。其中，“layam”（沉没）指昏沉的状态，义为“收缩”。“yantam”（行）指前进；为达平等状态，应策励之，此为意趣。是故说：“制止过盛之精进，令其平等运行。”然则如何令其平等运行？（答）曰：“于花粉上”等。“yathā”（如）者，譬如蜜蜂等于花粉等上之行为，于义注(aṭṭhakathā)中已通过譬喻善为阐释；如是，令心从昏沉、掉举的状态中解脱，通过平衡精进，当令心朝向于相，其义即是令修行心朝向似相而成就。 နိမိတ္တာဘိမုခပဋိပါဒနဝဏ္ဏနာ 令心朝向于相之成就的释义 ၆၈. တတြာတိ တသ္မိံ ‘‘ရေဏုမှီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဂါထာဒွယေ. အတ္ထဒီပနာ ဥပမူပမေယျတ္ထဝိဘာဝနာ. အဆေကောတိ အကုသလော. ပက္ခန္ဒောတိ ဓာဝိတုံ အာရဒ္ဓေါ. ဝိကသနက္ခဏေယေဝ သရသံ ကုသုမပရာဂံ ဟောတိ, ပစ္ဆာ ဝါတာဒီဟိ ပရိပတတိ, ဝိရသံ ဝါ ဟောတိ. တသ္မာ နိဝတ္တနေ ရေဏု ခီယတီတိ အာဟ ‘‘ခီဏေ ရေဏုမှိ သမ္ပာပုဏာတီ’’တိ. ပုပ္ဖရာသိန္တိ ရုက္ခသာခါသု နိဿိတံ ပုပ္ဖသဉ္စယံ. 68. “Tatra”（于彼）者，指于以“reṇumhi”（于花粉中）等开首的二偈中。义理阐明，即对譬喻和被喻事物之义的辨析。“acheko”（不善巧者），即不熟练者。“pakkhando”（跃入），即开始奔跑。仅在花开的瞬间，花粉是新鲜的，其后被风等吹落，或变得无味。是故，返回时花粉已耗尽，故说“khīṇe reṇumhi sampāpuṇāti”（于花粉已尽时到达）。“puppharāsim”（花簇），即依附在树枝上的花之聚集。 သလ္လကတ္တအန္တေဝါသိကေသူတိ သလ္လကတ္တအာစရိယဿ အန္တေဝါသိကေသု. ဥဒကထာလဂတေတိ ဥဒကထာလိယံ ဌပိတေ. သတ္ထကမ္မန္တိ သိရာဝေဓနာဒိသတ္ထကမ္မံ. ဖုသိတုမ္ပိ ဥပ္ပလပတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သမေနာတိ ပုရိမကာ ဝိယ ဂရုံ, မန္ဒဉ္စ ပယောဂံ အကတွာ သမပ္ပမာဏေန ပယောဂေန. တတ္ထာတိ ဥပ္ပလပတ္တေ. ပရိယောဒါတသိပ္ပောတိ သုဝိသုဒ္ဓသိပ္ပော နိပ္ဖန္နသိပ္ပော. 于外科医师的弟子中，即于外科医师的弟子中。在水盆里，即放置在水盆中。手术，即刺脉等手术。“也触及莲花瓣”，这是其关联。均衡地，即不像前者那样作出过猛或过缓的努力，而是以均衡的努力。在那里，即在莲花瓣上。技艺已净化，即技艺极清净，技艺已成就。 မက္ကဋကသုတ္တန္တိ [Pg.161] လူတသုတ္တံ. နိယာမကော နာဝါသာရထီ. လင်္ကာရန္တိ ကိလဉ္ဇာဒိမယံ နာဝါကဋသာရကံ. တေလေန အဆဍ္ဍေန္တော နာဠိံ ပူရေတီတိ သရာဝါဒိဂတေန တေလေန အဆဍ္ဍေန္တော သုခုမစ္ဆိဒ္ဒကံ တေလနာဠိံ ပူရေတိ. ဧဝမေဝါတိ ယထာ တေ အာဒိတော ဝုတ္တမဓုကရသလ္လကတ္တအန္တေဝါသိသုတ္တာကဍ္ဎကနိယာမကတေလပူရကာ ဝေဂေန ပယောဂံ ကရောန္တိ, ဧဝမေဝ ယော ဘိက္ခု ‘‘သီဃံ အပ္ပနံ ပါပုဏိဿာမီ’’တိ ဂါဠှံ ဝီရိယံ ကရောတိ, ယော မဇ္ဈေ ဝုတ္တမဓုကရာဒယော ဝိယ ဝီရိယံ န ကရောတိ, ဣမေ ဒွေပိ ဝီရိယသမတာဘာဝေန အပ္ပနံ ပါပုဏိတုံ န သက္ကောန္တိ. ယော ပန အဝသာနေ ဝုတ္တမဓုကရာဒယော ဝိယ သမပ္ပယောဂေါ, အယံ အပ္ပနံ ပါပုဏိတုံ သက္ကောတိ ဝီရိယသမတာယောဂတောတိ ဥပမာသံသန္ဒနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧကော ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ. လီနံ ဘာဝနာစိတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော. 蜘蛛经，即蛛经。舵手，即船的驾驭者。帆席，即由席草等制成的船帆。不洒出地用油注满油管，是指用碟子等容器中的油，不洒出地注满有细孔的油管。正是如此，即如前所说的蜜蜂、外科医师的弟子、抽丝者、舵手、注油者，他们在开始时快速地作出努力；同样地，若有比丘心想：“我将迅速证得安止”而作出过猛的精进，以及那如中间所说的蜜蜂等那样不作精进的比丘，此二者皆因精进不平衡而无法证得安止。然而，若有比丘如最后所说的蜜蜂等那样均衡地努力，此人则能因精进平衡而证得安止——应当如此了知此譬喻的关联。因此说了“一比丘”等。“退缩的修习心”，是此义。 ပဌမဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ 初禅论的释义 ၆၉. ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. ဝီရိယသမတာယောဇနဝသေန ဝီထိပဋိပန္နံ ဘာဝနာမာနသံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေယေဝ ဌပနဝသေန နိမိတ္တာဘိမုခံ ပဋိပါဒယတော အဿ ယောဂိနော. ဣဇ္ဈိဿတီတိ သမိဇ္ဈိဿတိ, ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အတ္ထော. အနုယောဂဝသေနာတိ ဘာဝနာဝသေန. သေသာနီတိ သေသာနိ တီဏိ, စတ္တာရိ ဝါ. ပကတိစိတ္တေဟီတိ ပါကတိကေဟိ ကာမာဝစရစိတ္တေဟိ. ဗလဝ…ပေ… စိတ္တေကဂ္ဂတာနိ ဘာဝနာဗလေန ပဋုတရသဘာဝပ္ပတ္တိယာ. ပရိကမ္မတ္တာတိ ပဋိသင်္ခါရကတ္တာ. ယဒိ အာသန္နတ္တာ ဥပစာရတာ, ဂေါတြဘုနော ဧဝ ဥပစာရသမညာ သိယာတိ အာဟ ‘‘သမီပစာရိတ္တာ ဝါ’’တိ. အနစ္စာသန္နောပိ ဟိ နာတိဒူရပဝတ္တီ သမီပစာရီ နာမ ဟောတိ. အပ္ပနံ ဥပေစ္စ စရန္တီတိ ဥပစာရာနိ. ဣတော ပုဗ္ဗေ ပရိကမ္မာနန္တိ နာနာဝဇ္ဇနဝီထိယံ ပရိကမ္မာနံ. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ပရိကမ္မုပစာရာနုလောမသညိတေသု. သဗ္ဗန္တိမန္တိ တတိယံ, စတုတ္ထံ ဝါ. ပရိတ္တဂေါတ္တာဘိဘဝနတောတိ ပရိတ္တဿ ဂေါတ္တဿ အဘိဘဝနတော. ဂံတာယတီတိ ဟိ ဂေါတ္တံ, ‘‘ပရိတ္တ’’န္တိ ပဝတ္တမာနံ အဘိဓာနံ, ဗုဒ္ဓိဉ္စ ဧကံသိကဝိသယတာယ ရက္ခတီတိ ပရိတ္တဂေါတ္တံ. ယထာ ဟိ ဗုဒ္ဓိ အာရမ္မဏဘူတေန အတ္ထေန ဝိနာ န ပဝတ္တတိ, ဧဝံ အဘိဓာနံ အဘိဓေယျဘူတေန. တသ္မာ သော တာနိ တာယတိ ရက္ခတီတိ ဝုစ္စတိ. တံ ပန မဟဂ္ဂတာနုတ္တရဝိဓုရံ ကာမတဏှာယ ဂေါစရဘူတံ ကာမာဝစရဓမ္မာနံ အာဝေဏိကရူပံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. မဟဂ္ဂတဂေါတ္တေပိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘာဝနတောတိ ဥပ္ပာဒနတော. 69. 如是，即如前所说的方式。对于这位瑜伽行者，他通过运用平衡的精进，将已入于心路过程的修习心安住于似相（paṭibhāganimitta）上，从而令心趣向于相。将会成功，即将会圆满，将会生起，是此义。依于致力，即依于修习。其余，即其余三或四（心刹那）。以自然心，即以平常的欲界心。强力……乃至……心一境性，是由于修习之力而达到更敏锐的状态。因为是加行，即因为是预备。若说近行是因为邻近，则唯有种姓（心）可得近行之名，故说“或因行于近处”。因为不极邻近亦不极远离而行者，名为行于近处者。趣向于安止而行，故为近行。于此之前为加行，即在各种转向心路中的加行。于此，即于此等名为加行、近行、随顺的速行心。最终者，即第三或第四（速行心）。由于降伏有限种姓，即由于降伏了有限的种姓。因为它守护（tāyati）传承（gaṃ），所以是种姓（gotta）。又因为它守护名为‘有限’的通行之名与智慧，使其专注于一境，故名有限种姓（parittagotta）。犹如智慧若无所缘之义则不转起，名言若无所指之物亦然。因此说它守护彼等。然而，当知它（有限种姓）是欲界诸法的特相，是欲贪的所缘，并且缺少了广大与无上（法）。广大种姓之义，亦应以此理了知。由修习，即由生起。 အဝိသေသေန [Pg.162] သဗ္ဗေသံ သဗ္ဗာ သမညာတိ ပဌမနယော ဂဟိတဂ္ဂဟဏံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေနာ’’တိအာဒိ. နာနာဝဇ္ဇနပရိကမ္မမေဝ ပရိကမ္မန္တိ အဓိပ္ပာယေန ‘‘ပဌမံ ဝါ ဥပစာရ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. စတုတ္ထံ အပ္ပနာစိတ္တံ, ပဉ္စမံ ဝါ အပ္ပနာစိတ္တံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန သစေ စတုတ္ထံ ဂေါတြဘု ဟောတီတိ အတ္ထော. ပဉ္စမံ ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမေ. သွာယံ အနိယမော ဣမိနာ ကာရဏေနာတိ ဒဿေတုံ ‘‘တဉ္စ ခေါ ခိပ္ပာဘိညဒန္ဓာဘိညဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ခိပ္ပာဘိညဿ စတုတ္ထံ အပ္ပေတိ, ဒန္ဓာဘိညဿ ပဉ္စမံ. ကသ္မာ ပန စတုတ္ထံ, ပဉ္စမံ ဝါ အပ္ပေတိ, န တတော ပရန္တိ အာဟ ‘‘တတော ပရံ ဇဝနံ ပတတီ’’တိ. တတော ပဉ္စမတော ပရံ ဆဋ္ဌံ, သတ္တမဉ္စ ဇဝနံ ပတန္တံ ဝိယ ဟောတိ ပရိက္ခီဏဇဝတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော. 无差别地，（此名）是所有速行的通称，此第一理则为“取所已取”(gahitaggahaṇa)，故说“以取所未取”(aggahitaggahaṇa)等。以“唯有种种转向的加行才是加行”之意，故说“第一或近行”等。其义为：第四速行是安止心；或者，依前述之理，若第四速行是种姓心，则第五速行是安止心。“或第五”，此中“或”字表不定。为示此不定是何因缘，故说“又彼，乃依速通达与迟通达”。其中，速通达者于第四速行安止，迟通达者于第五速行安止。然则为何于第四或第五速行安止，而不更后？答曰：“因为此后速行即下堕”。其意为：于第五速行之后，第六及第七速行犹如堕落，因其速行之力已尽。 ယထာ အလဒ္ဓါသေဝနံ ပဌမဇဝနံ ဒုဗ္ဗလတ္တာ ဂေါတြဘုံ န ဥပ္ပာဒေတိ, လဒ္ဓါသေဝနံ ပန ဗလဝဘာဝတော ဒုတိယံ, တတိယံ ဝါ ဂေါတြဘုံ ဥပ္ပာဒေတိ, ဧဝံ လဒ္ဓါသေဝနတာယ ဗလဝဘာဝတော ဆဋ္ဌံ, သတ္တမမ္ပိ အပ္ပေတီတိ ထေရဿ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘တသ္မာ ဆဋ္ဌေပိ သတ္တမေပိ အပ္ပနာ ဟောတီ’’တိ. တန္တိ ထေရဿ ဝစနံ. သုတ္တသုတ္တာနုလောမအာစရိယဝါဒေဟိ အနုပတ္ထမ္ဘိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တနောမတိမတ္တ’’န္တိ. ‘‘ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၁၂) ပန သုတ္တပဒမကာရဏံ အာသေဝနပစ္စယလာဘဿ ဗလဝဘာဝေ အနေကန္တိကတ္တာ. တထာ ဟိ အလဒ္ဓါသေဝနာပိ ပဌမစေတနာ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာ ဟောတိ, လဒ္ဓါသေဝနာ ဒုတိယစေတနာ ယာဝ ဆဋ္ဌစေတနာ အပရာပရိယဝေဒနီယာ. စတုတ္ထပဉ္စမေသုယေဝါတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ ယုတ္တိဒဿနမုခေန နိဂမနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယဒိ ဆဋ္ဌသတ္တမံ ဇဝနံ ပတိတံ နာမ ဟောတိ ပရိက္ခီဏဇဝတ္တာ, ကထံ သတ္တမဇဝနစေတနာ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယာ, အာနန္တရိယာ စ ဟောတီတိ? နာယံ ဝိသေသော အာသေဝနပစ္စယလာဘေန ဗလပ္ပတ္တိယာ. ကိဉ္စရဟိ ကိရိယာဝတ္ထာဝိသေသတော. ကိရိယာဝတ္ထာ ဟိ အာရမ္ဘမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေန တိဝိဓာ. တတ္ထ စ ပရိယောသာနာဝတ္ထာယ သန္နိဋ္ဌာပကစေတနာဘာဝေန ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယာဒိတာ ဟောတိ, န ဗလဝဘာဝေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဋိသန္ဓိယာ အနန္တရပစ္စယဘာဝိနော ဝိပါကသန္တာနဿ အနန္တရပစ္စယဘာဝေန တထာ အဘိသင်္ခတတ္တာတိ စ ဝဒန္တိ. တသ္မာ ဆဋ္ဌသတ္တမာနံ ပပါတာဘိမုခတာယ ပရိက္ခီဏဇဝတာ န သက္ကာ နိဝါရေတုံ. တထာ ဟိ ‘‘ယထာ ဟိ ပုရိသော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 譬如，未得重复缘的初速心，因其力弱，不生起种姓(gotrabhu)；而已得重复缘的第二或第三速心，因其力强，则生起种姓。如是，因已得重复缘而力强故，第六、第七速心亦能达至安止(appanā)。此是长老之见。所以他说：“是故第六、第七亦能安止。”此是长老之言。因其未得经(sutta)、随经(suttānuloma)及师说(ācariyavāda)所支持，故说为“仅是个人之见”(attanomatimatta)。至于“前前诸善法”(purimā purimā kusalā dhammā)的经句，并非（此说的）理由，因为获得重复缘(āsevanapaccaya)的力量并非必然。诚然，即使是未得重复缘的初思(paṭhamacetanā)，也能是现法受业(diṭṭhadhammavedanīya)；而得重复缘的第二思乃至第六思，则是后后世受业(aparāpariyavedanīya)。“唯在第四第五”等语，是为了以论理的方式来总结前面所说的内容而说。于此，若说第六、第七速心因速力耗尽而名为“已堕”，那么第七速心的思(cetanā)又如何能成为生报受业(upapajjavedanīya)及无间业(ānantariya)呢？此差别并非因获得重复缘而得力，而是因作业阶段(kiriyāvatthā)的差别。作业阶段依开始、中间、结尾而有三种。其中，在结尾阶段，因其是终结之思(sanniṭṭhāpakacetanā)，故成生报受业等，当知此非因其力强。亦有人说，是因其被造作，成为那“作为结生(paṭisandhi)之无间缘(anantarapaccaya)”的异熟相续(vipākasantāna)的无间缘。因此，第六、第七速心趋向于堕，速力耗尽，此是不可阻止的。所以，如经中“譬如有人”等所说。 သာ [Pg.163] စ ပန အပ္ပနာ. အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒေါတိ ကာလပရိစ္ဆေဒေါ. သော ပနေတ္ထ သတ္တသု ဌာနေသု ကတ္ထစိ အပရိမာဏစိတ္တက္ခဏတာယ, ကတ္ထစိ အတိဣတ္တရခဏတာယ နတ္ထီတိ ဝုတ္တော. န ဟေတ္ထ သမ္ပုဏ္ဏဇဝနဝီထိ အဒ္ဓါ လဗ္ဘတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဧတ္ထ မဂ္ဂါနန္တရဖလ’’န္တိအာဒိ. သေသဋ္ဌာနေသူတိ ပဌမပ္ပနာ, လောကိယာဘိညာ, မဂ္ဂက္ခဏော, နိရောဓာ ဝုဋ္ဌဟန္တဿ ဖလက္ခဏောတိ ဧတေသု စတူသု ဌာနေသု. 而此安止。时限（addhānapariccheda），即时间的限定。据说于此七处，它（时限）不存在，有时因（安止）是无量心刹那，有时因（心路）是极短促刹那。于此，不能获得完整的速行心路时长。因此说“此处道后即是果”等。于其余处，即于初安止、世间神通、道刹那、以及从灭尽定出定者之果刹那此四处。 ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ဘာဝနာက္ကမေန ဧသ ယောဂါဝစရော ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ဝိဟရတာ စ အနေန တဒေဝ ပဌမံ ဈာနံ အဓိဂတံ ဟောတိ ပထဝီကသိဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော. 至此，这位瑜伽行者通过如是修习次第，证得并安住于初禅。如此安住时，他所证得的此初禅，即是以地遍为所缘的初禅。应如是关联文义。 ၇၀. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဈာနပါဌေ. ဝိဝိစ္စိတွာတိ ဝိသုံ ဟုတွာ. တေနာဟ ‘‘ဝိနာ ဟုတွာ အပက္ကမိတွာ’’တိ, ပဇဟနဝသေန အပသက္ကိတွာတိ အတ္ထော. ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဝိဝိစ္စာ’’တိ ဣမိနာ ဝိဝေစနံ ဈာနက္ခဏေ ကာမာနံ အဘာဝမတ္တံ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝိဝိစ္စေဝါ’’တိ ပန ဣမိနာ ဧကံသတော ကာမာနံ ဝိဝေစေတဗ္ဗတာဒီပနေန တပ္ပဋိပက္ခတာ ဈာနဿ, ကာမဝိဝေကဿ စ ဈာနာဓိဂမူပါယတာ ဒဿိတာ ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဌမံ ဈာန’’န္တိအာဒိံ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘အန္ဓကာရေ သတိ ပဒီပေါဘာသော ဝိယာ’’တိ ဧတေန ယထာ ပဒီပေါဘာသာဘာဝေန ရတ္တိယံ အန္ဓကာရာဘိဘဝေါ, ဧဝံ ဈာနာဘာဝေန သတ္တသန္တတိယံ ကာမာဘိဘဝေါတိ ဒဿေတိ. 70. 于“那里”（tattha），即于那段禅那文中。“远离”（viviccitvā），即变得分离。因此说“已无，已离去”，其义为通过舍弃而远离。于“远离诸欲”（vivicceva kāmehi）中，“远离”（vivicca）一词，仅指在禅那刹那诸欲的不存在。而“正是远离”（vivicceva），则通过开示诸欲必须被彻底远离，显示了禅那与诸欲的对治关系，以及离欲是证得禅那的途径。为说明此义，先说了“初禅”等，为使此义更明了，又说了“如何”等。藉由“如于黑暗中有灯光”此喻，显示：譬如夜间因无灯光而被黑暗所胜，同样，有情相续因无禅那而被诸欲所胜。 ဧတန္တိ ပုဗ္ဗပဒေယေဝ အဝဓာရဏဝစနံ. န ခေါ ပန ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ‘‘ကာမေဟိ ဧဝါ’’တိ အဝဓာရဏဿ အကတတ္တာ. နိဿရန္တိ နိဂ္ဂစ္ဆန္တိ ဧတေန, ဧတ္ထ ဝါတိ နိဿရဏံ. ကေ နိဂ္ဂစ္ဆန္တိ? ကာမာ, တေသံ ကာမာနံ နိဿရဏံ ပဟာနံ တန္နိဿရဏံ, တတော. ကထံ ပန သမာနေ ဝိက္ခမ္ဘနေ ကာမာနမေဝေတံ နိဿရဏံ, န ဗျာပါဒါဒီနန္တိ စောဒနံ ယုတ္တိတော, အာဂမတော စ သောဓေတုံ ‘‘ကာမဓာတူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနတောတိ သကလဿပိ ကာမဘဝဿ သမတိက္ကမပဋိပဒါဘာဝတော. တေန ဣမဿ ဈာနဿ ကာမပရိညာဘာဝမာဟ. ကာမရာဂပဋိပက္ခတောတိ ဝက္ခမာနဝိဘာဂဿ ကိလေသကာမဿ ပစ္စတ္ထိကဘာဝတော. တေန ယထာ မေတ္တာ ဗျာပါဒဿ, ကရုဏာ ဝိဟိံသာယ, ဧဝမိဒံ ဈာနံ ကာမရာဂဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတန္တိ ဒဿေတိ. ဧဝမတ္တနော ပဝတ္တိယာ, ဝိပါကပ္ပဝတ္တိယာ စ ကာမရာဂတော, ကာမဓာတုတော [Pg.164] စ ဝိနိဝတ္တသဘာဝတ္တာ ဣဒံ ဈာနံ ဝိသေသတော ကာမာနမေဝ နိဿရဏံ. သွာယမတ္ထော ပါဌဂတော ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ. ကာမဉ္စေတမတ္ထံ ဒီပေတုံ ပုရိမပဒေယေဝ အဝဓာရဏံ ဂဟိတံ, ဥတ္တရပဒေပိ ပန တံ ဂဟေတဗ္ဗမေဝ တထာ အတ္ထသမ္ဘဝတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥတ္တရပဒေပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣတောတိ ကာမစ္ဆန္ဒတော. ဧသ နိယမော. သာဓာရဏဝစနေနာတိ အဝိသေသဝစနေန. တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒပ္ပဋိပဿဒ္ဓိနိဿရဏဝိဝေကာ တဒင်္ဂဝိဝေကာဒယော. စိတ္တကာယဥပဓိဝိဝေကာ စိတ္တဝိဝေကာဒယော. တယော ဧဝ ဣဓ ဈာနကထာယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ သမုစ္ဆေဒဝိဝေကာဒီနံ အသမ္ဘဝတော. 限定词（eva）仅用于前一部分。但不应理解为“唯从欲”，因为没有作限定。“出离”（nissaraṇaṃ）是指由此脱离、离去。什么脱离？欲。那些欲的出离即是舍断，即彼之出离，由此。然而，在同样的镇伏下，为何这只是欲的出离，而非嗔恚（byāpāda）等的出离呢？为了从道理上和圣典上澄清此质难，而说了“欲界”（kāmadhātu）等。在此，“超越欲界”是因为它具有作为超越整个欲有（kāmabhava）之行道的性质。因此，它说明此禅那具有遍知欲的性质。“作为欲贪（kāmarāga）的对治”是因为它对于下文将要分别的烦恼欲（kilesakāma）是敌对的。因此，它显示：犹如慈（mettā）对治嗔，悲（karuṇā）对治害（vihiṃsā），同样地，此禅那直接对治欲贪。如是，由于其自身生起及果报生起具有从欲贪及欲界退转的自性，此禅那特别是欲的出离。此义已见于经文，因此说“如所说”等。为了阐明此义，虽然已在前句中取了限定，但为了显示在后句中也应同样取之，因为这样意思才成立，所以说了“在后句中也”等。“由此”即从欲欲（kāmacchanda）。这是定则。“以通用语”即以无差别语。支分远离（tadaṅgaviveka）、镇伏远离（vikkhambhanaviveka）、断除远离（samucchedaviveka）、安息远离（paṭipassaddhiviveka）、出离远离（nissaraṇaviveka），即是支分远离等。心远离（cittaviveka）、身远离（kāyaviveka）、依远离（upadhiviveka），即是心远离等。在此禅那的论述中，只应看到这三种，因为断除远离等不可能在此发生。 နိဒ္ဒေသေတိ မဟာနိဒ္ဒေသေ (မဟာနိ. ၁, ၇). တတ္ထ ဟိ ‘‘ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ ကိလေသကာမာ စာ’’တိ ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘တတ္ထ ကတမေ ဝတ္ထုကာမာ? မနာပိယာ ရူပါ…ပေ… မနာပိယာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ ဝတ္ထုကာမာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. တေ ပန ကာမီယန္တီတိ ကာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထေဝါတိ နိဒ္ဒေသေ ဧဝ. ဝိဘင်္ဂေတိ ဈာနဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၅၆၄). ပတ္ထနာကာရေန ပဝတ္တော ဒုဗ္ဗလော လောဘော ဆန္ဒနဋ္ဌေန ဆန္ဒော, တတော ဗလဝါ ရဉ္ဇနဋ္ဌေန ရာဂေါ, တတောပိ ဗလဝတရော ဗဟလရာဂေါ ဆန္ဒရာဂေါ. နိမိတ္တာနုဗျဉ္ဇနာနိ သင်္ကပ္ပေတိ ဧတေနာတိ သင်္ကပ္ပော, တထာပဝတ္တော လောဘော, တတော ဗလဝါ ရဉ္ဇနဋ္ဌေန ရာဂေါ, သင်္ကပ္ပနဝသေနေဝ ပဝတ္တော တတောပိ ဗလဝတရော သင်္ကပ္ပရာဂေါတိ. သွာယံ ပဘေဒေါ ဧကဿေဝ လောဘဿ ပဝတ္တိအာကာရဝသေန, အဝတ္ထာဘေဒဝသေန စ ဝေဒိတဗ္ဗော ယထာ ‘‘ဝစ္ဆော ဒမ္မော ဗလီဗဒ္ဒေါ’’တိ. ဣမေ ကိလေသကာမာ. ကာမေန္တီတိ ကာမာ, ကာမေန္တိ ဧတေဟီတိ ဝါ. 于《大义释》(Mahāniddesa)中(mahāni. 1, 7)。彼处确实先总说：“依总纲，欲有二种：事欲(vatthukāma)与烦恼欲(kilesakāma)。”复以“此中，何为事欲？可意之色……乃至……可意之触”等句解释事欲。当知彼等因被欲求，故名为“欲”。“就在那里”即在《义释》中。于《分别论》(Vibhaṅga)之〈禅那分别〉中(vibha. 564)。以希求相转起的微弱之贪，因其欲求义，故为“意欲”(chanda)；强于彼者，因其染着义，故为“贪”(rāga)；更强于彼之猛利贪，则为“欲贪”(chandarāga)。凭借它而思惟相与随相，故为“思惟”(saṅkappa)；如是转起之贪；强于彼者，因其染着义，故为“贪”(rāga)；更强于彼、仅依思惟力而转起者，则为“思惟贪”(saṅkapparāga)。当知此差别，是依于同一贪，通过其转起行相之差别与阶段之差别而有，犹如“犊、驯犊、公牛”。此等为烦恼欲。其能欲求，故为“欲”；或（众生）凭借于此而欲求。 ဧဝဉှိ သတီတိ ဧဝံ ဥဘယေသမ္ပိ ကာမာနံ သင်္ဂဟေ သတိ. ဝတ္ထုကာမေဟိပီတိ ‘‘ဝတ္ထုကာမေဟိ ဝိဝိစ္စေဝါ’’တိပိ အတ္ထော ယုဇ္ဇတီတိ ဧဝံ ယုဇ္ဇမာနတ္ထန္တရသမုစ္စယတ္ထော ပိ-သဒ္ဒေါ, န ကိလေသကာမသမုစ္စယတ္ထော. ကသ္မာ? ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ကိလေသကာမေဟိ ဝိဝေကဿ ဒုတိယပဒေန ဝုတ္တတ္တာ. တေနာတိ ဝတ္ထုကာမဝိဝေကေန. ကာယဝိဝေကော ဝုတ္တော ဟောတိ ပုတ္တဒါရာဒိပရိဂ္ဂဟဝိဝေကဒီပနတော. ပုရိမေနာတိ ကာယဝိဝေကေန. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ, ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပဒဒွယေ, ဣတော ဝါ နိဒ္ဓါရိတေ ဝိဝေကဒွယေ. အကုသလ-သဒ္ဒေန ယဒိပိ [Pg.165] ကိလေသကာမာ, သဗ္ဗာကုသလာပိ ဝါ ဂဟိတာ, သဗ္ဗထာ ပန ကိလေသကာမေဟိ ဝိဝေကော ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ဒုတိယေန ကိလေသကာမေဟိ ဝိဝေကဝစနတော’’တိ. ဒုတိယေနာတိ စ စိတ္တဝိဝေကေနာတိ အတ္ထော. ဧတေသန္တိ ယထာဝုတ္တာနံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ, နိဒ္ဓါရဏေ စေတံ သာမိဝစနံ. တဏှာဒိသံကိလေသာနံ ဝတ္ထုနော ပဟာနံ သံကိလေသဝတ္ထုပ္ပဟာနံ. လောလဘာဝေါ နာမ တတ္ထ တတ္ထ ရူပါဒီသု တဏှုပ္ပာဒေါ, တဿ ဟေတု ဝတ္ထုကာမာ ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဗာလဘာဝေါ အဝိဇ္ဇာ, ဒုစ္စိန္တိတစိန္တိတာဒိ ဝါ, တဿ အယောနိသောမနသိကာရော, သဗ္ဗေပိ ဝါ အကုသလာ ဓမ္မာ ဟေတု. ကာမဂုဏာဓိဂမဟေတုပိ ပါဏာတိပါတာဒိအသုဒ္ဓပယောဂေါ ဟောတီတိ တဗ္ဗိဝေကေန ပယောဂသုဒ္ဓိ ဝိဘာဝိတာ. တဏှာသံကိလေသသောဓနေန, ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယသံဝဍ္ဎနေန စ အဇ္ဈာသယဝိသောဓနံ အာသယပေါသနံ. ကာမေသူတိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ. “如是存在时”，即如是摄集二种欲时。对于“从事欲”(vatthukāma)而言：“亦”(pi)字是用于总集另一个也适合的意义，即“远离事欲”之义也适合，而不是用于总集烦恼欲(kilesakāma)。为什么？因为在此意义上，从烦恼欲的远离已由第二句说明。“以此”即以从事欲的远离。由于阐明了远离妻儿等家属，故说为身远离(kāyaviveka)。“以前者”即以身远离。“在此”即在“远离诸欲，远离诸不善法”这两句中，或在此所确定的两种远离中。以“不善”一词，虽然烦恼欲或一切不善法都被含摄，但无论如何，从烦恼欲的远离已被说明，故说“由第二句说明了从烦恼欲的远离”。“以第二句”即以心远离(cittaviveka)之义。“此等”是上述二句的属格，用于抉择。舍断贪等杂染(saṃkilesa)的所依事(vatthu)，即是“杂染所依事之舍断”。名为“轻浮”(lolabhāva)者，即于色等境界中处处生起渴爱，当知其因唯是事欲。“愚昧”(bālabhāva)即无明，或邪思惟等，其因为不如理作意，或一切不善法。由于获得欲(kāmaguṇa)也是以杀生等不净的加行(payoga)为因，故通过远离彼而阐明了加行的清净。通过净化渴爱杂染，以及增长趋向解脱的强依(upanissaya)，而有“意乐”(ajjhāsaya)之清净与“倾向”(āsaya)之长养。“于诸欲中”是用于抉择的处格。 အနေကဘေဒေါတိ ကာမာသဝကာမရာဂသံယောဇနာဒိဝသေန, ရူပတဏှာဒိဝသေန စ အနေကပ္ပဘေဒေါ. ကာမစ္ဆန္ဒောယေဝါတိ ကာမသဘာဝေါယေဝ ဆန္ဒော, န ကတ္တုကမျတာဆန္ဒော, နာပိ ကုသလစ္ဆန္ဒောတိ အဓိပ္ပာယော. ဈာနပဋိပက္ခတောတိ ဈာနဿ ပဋိပက္ခဘာဝတော တံဟေတု တန္နိမိတ္တံ ဝိသုံ ဝုတ္တော. အကုသလဘာဝသာမညေန အဂ္ဂဟေတွာ ဝိသုံ သရူပေန ဂဟိတော. ယဒိ ကိလေသကာမောဝ ပုရိမပဒေ ဝုတ္တော, ကထံ ဗဟုဝစနန္တိ အာဟ ‘‘အနေကဘေဒတော’’တိအာဒိ. “多种差别”是说，依欲漏、欲贪结等，及依色爱等，而有多种差别。“唯是欲欲”是说，此“欲”即是欲的自性，不是“欲作愿”，也不是“善法欲”，此是意趣。“作为禅那的对治”：因为是禅那的对治法，故以此为因，以此为相，而分别宣说。它不是以不善法的共性被把握，而是以其个别的自性被把握。若在前句中只说了烦恼欲，为何用复数呢？答曰：“因为有多种差别”等。 အညေသမ္ပိ ဒိဋ္ဌိမာနအဟိရိကာနောတ္တပ္ပာဒီနံ, တံသဟိတဖဿာဒီနဉ္စ. ဥပရိ ဝုစ္စမာနာနိ ဈာနင်္ဂါနိ ဥပရိဈာနင်္ဂါနိ, တေသံ အတ္တနော ပစ္စနီကာနံ ပဋိပက္ခဘာဝဒဿနတော တပ္ပစ္စနီကနီဝရဏဝစနံ. နီဝရဏာနိ ဟိ ဈာနင်္ဂပစ္စနီကာနိ တေသံ ပဝတ္တိနိဝါရဏတော. သမာဓိ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဋိပက္ခော ရာဂပ္ပဏိဓိယာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝတော, နာနာရမ္မဏေဟိ ပလောဘိတဿ ပရိဗ္ဘမန္တဿ စိတ္တဿ သမာဓာနတော စ. ပီတိ ဗျာပါဒဿ ပဋိပက္ခာ ပါမောဇ္ဇေန သမာနယောဂက္ခေမတ္တာ. ဝိတက္ကော ထိနမိဒ္ဓဿ ပဋိပက္ခော ယောနိသော သင်္ကပ္ပနဝသေန သဝိပ္ဖာရပဝတ္တိတော. သုခံ အဝူပသမာနုတာပသဘာဝဿ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ပဋိပက္ခံ ဝူပသန္တသီတလသဘာဝတ္တာ. ဝိစာရော ဝိစိကိစ္ဆာယ ပဋိပက္ခော အာရမ္မဏေ အနုမဇ္ဇနဝသေန ပညာပဋိရူပသဘာဝတ္တာ. မဟာကစ္စာနတ္ထေရေန ဒေသိတံ ပိဋကာနံ သံဝဏ္ဏနာ ပေဋကံ, တသ္မိံ ပေဋကေ. 也包括其他的见、慢、无惭、无愧等，以及与它们俱行的触等。上文将要宣说的禅支是上禅支，宣说那些作为其敌对法的诸盖，是为了显示这些禅支是其各自敌对法的对治。诸盖确实是禅支的敌对法，因为它们阻止禅支的生起。定是欲欲的对治，因为它直接对治贪欲之愿，并且能使被各种所缘诱惑而飘荡的心安定下来。喜是瞋恚的对治，因为它与喜悦有同等的安稳。寻是昏沉睡眠的对治，因为它依如理思惟而广大地生起。乐是掉举、追悔的对治，因为它具有寂静清凉的自性。伺是疑的对治，因为它具有在所缘中审察的性质，其自性类似智慧。摩诃迦旃延(Mahākaccāna)长老所宣说，作为诸藏之释义的，即是《藏论》(Peṭaka)；于此《藏论》中。 ပဉ္စကာမဂုဏဘေဒဝိသယဿာတိ [Pg.166] ရူပါဒိပဉ္စကာမဂုဏဝိသေသဝိသယဿ. အာဃာတဝတ္ထုဘေဒါဒိဝိသယာနန္တိ ဗျာပါဒဝိဝေကဝစနေန ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၀; အ. နိ. ၉.၂၉; ဝိဘ. ၉၆၀) အာဒိအာဃာတဝတ္ထုဘေဒဝိသယဿ ဒေါသဿ, မောဟာဓိကေဟိ ထိနမိဒ္ဓါဒီဟိ ဝိဝေကဝစနေန ပဋိစ္ဆာဒနဝသေန ဒုက္ခာဒိပုဗ္ဗန္တာဒိဘေဒဝိသယဿ မောဟဿ ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကော ဝုတ္တော. ကာမရာဂဗျာပါဒတဒေကဋ္ဌထိနမိဒ္ဓါဒိဝိက္ခမ္ဘကဉ္စေတံ သဗ္ဗာကုသလပဋိပက္ခသဘာဝတ္တာ. သဗ္ဗကုသလာနံ တေန သဘာဝေန သဗ္ဗာကုသလပ္ပဟာယကံ ဟောတိ, ဟောန္တမ္ပိ ကာမရာဂါဒိဝိက္ခမ္ဘနသဘာဝမေဝ ဟောတိ တံသဘာဝတ္တာတိ အဝိသေသေတွာ နီဝရဏာကုသလမူလာဒီနံ ‘‘ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကော ဝုတ္တော ဟောတီ’’တိ အာဟ. “五种欲尘差别之境”即以色等五种欲尘的殊胜为境。“各种恚事为境等”：通过说远离嗔恚，说了对于以“他曾伤害我”等为首的各种恚事为境的嗔的镇伏远离；通过说远离以痴为首的昏沉睡眠等，说了对于以覆盖的方式，以苦等各种前际为境的痴的镇伏远离。并且，此禅那也镇伏欲贪、嗔恚及与它们同一所缘的昏沉睡眠等，因为它具有对治一切不善的自性。以其自性，它能断除一切不善，然而，即使如此，它也只是具有镇伏欲贪等的自性，因为其自性即是如此。因此，对于诸盖、不善根等，不加区别地，（该论）说“镇伏远离已被说明”。 ၇၁. ယထာပစ္စယံ ပဝတ္တမာနာနံ သဘာဝဓမ္မာနံ နတ္ထိ ကာစိ ဝသဝတ္တိတာတိ ဝသဝတ္တိဘာဝနိဝါရဏတ္ထံ ‘‘ဝိတက္ကနံ ဝိတက္ကော’’တိ ဝုတ္တံ. တယိဒံ ‘‘ဝိတက္ကနံ ဤဒိသမိဒ’’န္တိ အာရမ္မဏဿ ပရိကပ္ပနန္တိ အာဟ ‘‘ဦဟနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ. ယသ္မာ စိတ္တံ ဝိတက္ကဗလေန အာရမ္မဏံ အဘိနိရုဠှံ ဝိယ ဟောတိ, တသ္မာ သော အာရမ္မဏာဘိနိရောပနလက္ခဏော ဝုတ္တော. ယထာ ဟိ ကောစိ ရာဇဝလ္လဘံ, တံသမ္ဗန္ဓိနံ မိတ္တံ ဝါ နိဿာယ ရာဇဂေဟံ အာရောဟတိ အနုပဝိသတိ, ဧဝံ ဝိတက္ကံ နိဿာယ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတိ. ယဒိ ဧဝံ, ကထံ အဝိတက္ကံ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတီတိ? ဝိတက္ကဗလေနေဝ. ယထာ ဟိ သော ပုရိသော ပရိစယေန တေန ဝိနာပိ နိရာသင်္ကော ရာဇဂေဟံ ပဝိသတိ, ဧဝံ ပရိစယေန ဝိတက္ကေန ဝိနာပိ အဝိတက္ကံ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတိ. ပရိစယေနာတိ စ သန္တာနေ ပဝတ္တဝိတက္ကဘာဝနာသင်္ခါတေန ပရိစယေန. ဝိတက္ကဿ ဟိ သန္တာနေ အဘိဏှံ ပဝတ္တဿ ဝသေန စိတ္တဿ အာရမ္မဏာဘိရုဟဏံ စိရပရိစိတံ. တေန တံ ကဒါစိ ဝိတက္ကေန ဝိနာပိ တတ္ထ ပဝတ္တတေဝ. ယထာ တံ ဉာဏသဟိတံ ဟုတွာ သမ္မသနဝသေန စိရပရိစိတံ ကဒါစိ ဉာဏဝိရဟိတမ္ပိ သမ္မသနဝသေန ပဝတ္တတိ, ယထာ ဝါ ကိလေသသဟိတံ ဟုတွာ ပဝတ္တံ သဗ္ဗသော ကိလေသရဟိတမ္ပိ ပရိစယေန ကိလေသဝါသနာဝသေန ပဝတ္တတိ, ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အာဒိတော, အဘိမုခံ ဝါ ဟနနံ အာဟနနံ. ပရိတော, ပရိဝတ္တေတွာ ဝါ အာဟနနံ ပရိယာဟနနံ. ‘‘ရူပံ ရူပံ, ပထဝီ ပထဝီ’’တိ အာကောဋေန္တဿ ဝိယ ပဝတ္တိ ‘‘အာဟနနံ, ပရိယာဟနန’’န္တိ စ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာနယနံ စိတ္တဿ အာရမ္မဏေ ဥပနယနံ, အာကဍ္ဎနံ ဝါ. 71. 诸自性法依缘而转起，其中无任何主宰力。为排除主宰之见，故说“思惟即是寻”。此即是对所缘的筹划，即“思惟如此”，故说为“推度”。因为心凭借寻力，仿佛已攀上所缘，所以说寻具有将心投入所缘之相。譬如某人依靠国王的宠臣、其亲戚或朋友而登上王宫、进入其中，同样地，心依靠寻而攀上所缘。若如此，无寻之心如何攀上所缘呢？仍是凭借寻力。譬如那人因为熟悉，即使没有那人也能无畏地进入王宫，同样地，因为串习，无寻之心即使没有寻也能攀上所缘。“串习”即是通过在心相续中令寻转起的修习而达成的熟悉。因为寻在心相续中屡屡转起，心对攀上所缘已长时熟悉。因此，它有时即使没有寻，也能在那里转起。譬如，与智相应的（心）通过思察而长时熟悉后，有时即使无智，也通过思察而转起；又譬如，与烦恼相应的（心）转起后，即使完全无烦恼，也因熟悉而通过烦恼的习气而转起。此事应如是理解。从前方或迎面击打是“冲击”。从周围或旋转击打是“遍击”。其转起犹如敲打着说“色，色”、“地，地”，当知此即“冲击”与“遍击”。“引导”是将心引向所缘，或作牵引。 အနုသဉ္စရဏံ [Pg.167] အနုပရိဗ္ဘမနံ. သွာယံ ဝိသေသော သန္တာနမှိ လဗ္ဘမာနော ဧဝ သန္တာနေ ပါကဋော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အနုမဇ္ဇနံ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အနုမသနံ, ပရိမဇ္ဇနန္တိ အတ္ထော. တထာ ဟိ ဝိစာရော ‘‘ပရိမဇ္ဇနဟတ္ထော ဝိယ, သဉ္စရဏဟတ္ထော ဝိယာ’’တိ စ ဝုတ္တော. တတ္ထာတိ အာရမ္မဏေ. သဟဇာတာနံ အနုယောဇနံ အာရမ္မဏေ အနုဝိစာရဏသင်္ခါတအနုမဇ္ဇနဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အနုပ္ပဗန္ဓနံ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အဝိစ္ဆိန္နဿ ဝိယ ပဝတ္တိ. တထာ ဟိ သော ‘‘အနုသန္ဓာနတာ’’တိ (ဓ. သ. ၈) နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တေနေဝ စ ‘‘ဃဏ္ဍာနုရဝေါ ဝိယ, ပရိဗ္ဘမနံ ဝိယာ’’တိ စ ဝုတ္တော. 随行（anusañcaraṇaṃ）即周遍巡行（anuparibbhamanaṃ）。当知此差别在心相续中可得时，才于心相续中显现。其余诸法亦同此理。随察（anumajjanaṃ）是心对所缘的抚触，义为“遍察”（parimajjanaṃ）。因此，伺（vicāra）被称为“犹如遍察之手，犹如巡行之手”。“于彼”，即于所缘。当知对俱生诸法的连结，是凭借对所缘名为随伺（anuvicāraṇa）的随察。相续（anuppabandhanaṃ）是心对所缘仿佛无间断的转起。因此，它在《法集论》（Dhammasaṅgaṇī）第八节被指为“连接性”（anusandhānatā）。也因此，它被称为“犹如钟的回响，犹如盘旋”。 ကတ္ထစီတိ ပဌမဇ္ဈာနေ, ပရိတ္တစိတ္တုပ္ပာဒေသု စ. ဝိစာရတော ဩဠာရိကဋ္ဌေန, ဝိစာရဿေဝ စ ပုဗ္ဗင်္ဂမဋ္ဌေန အနုရဝတော ဩဠာရိကော, တဿ စ ပုဗ္ဗင်္ဂမော ဃဏ္ဍာဘိဃာတော ဝိယ ဝိတက္ကော. ယထာ ဟိ ဃဏ္ဍာဘိဃာတော ပဌမာဘိနိပါတော ဟောတိ, ဧဝံ အာရမ္မဏာဘိမုခနိရောပနဋ္ဌေန ဝိတက္ကော စေတသော ပဌမာဘိနိပါတော ဟောတိ. အဘိဃာတ-ဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ အဘိဃာတဇော သဒ္ဒေါ ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိပ္ဖာရဝါတိ ဝိစလနယုတ္တော သပရိပ္ဖန္ဒော. ပရိဗ္ဘမနံ ဝိယ ပရိဿယာဘာဝဝီမံသနတ္ထံ. အနုပ္ပဗန္ဓေန ပဝတ္တိယန္တိ ဥပစာရေ ဝါ အပ္ပနာယံ ဝါ သန္တာနေန ပဝတ္တိယံ. တတ္ထ ဟိ ဝိတက္ကော နိစ္စလော ဟုတွာ အာရမ္မဏံ အနုပဝိသိတွာ ဝိယ ပဝတ္တတိ, န ပဌမာဘိနိပါတေ. ပါကဋော ဟောတီတိ ဝိတက္ကဿ ဝိသေသော အဘိနိရောပနာကာရော ဩဠာရိကတ္တာ ပဌမဇ္ဈာနေ ပါကဋော ဟောတိ, တဒဘာဝတော ပဉ္စကနယေ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ဝိစာရဿ ဝိသေသော အနုမဇ္ဇနာကာရော ပါကဋော ဟောတိ. “于某处”，即于初禅（paṭhamajjhāna），及于欲界心中。寻（vitakka）比伺（vicāra）粗显，且是伺的前导，犹如钟击（ghaṇḍābhigāta）比其回响更粗显，且是其前导。譬如钟击是初次的撞击，同样地，以将心投向所缘并置入之义，寻是心的初次撞击。当知此处“敲击”（abhighāta）一词，是指由敲击所生之声。“遍布”（vipphāra）即有摇动、有颤动。犹如为了探查有无危险而盘旋。“以相续而转起”，即在近行定（upacāra）或安止定（appanā）中相续地转起。于彼，寻变得不动，仿佛深入所缘而转起，而非在初次撞击时。“变得显现”（pākaṭo hoti）是说：寻的差别，即投入之相（abhiniropanākāra），因其粗显，故于初禅中显现；因寻不存在，故在五法系统中的第二禅里，伺的差别，即随察之相（anumajjanākāra），变得显现。 ဝါလဏ္ဍုပကံ ဧဠကလောမာဒီဟိ ကတစုမ္ဗဋကံ. ဥပ္ပီဠနဟတ္ထောတိ ပိဏ္ဍဿ ဥပ္ပီဠနဟတ္ထော. တဿေဝ ဣတော စိတော စ သဉ္စရဏဟတ္ထော. မဏ္ဍလန္တိ ကံသဘာဇနာဒီသု ကိဉ္စိ မဏ္ဍလံ ဝဋ္ဋလေခံ ကရောန္တဿ. ယထာ ပုပ္ဖဖလသာခါဒိအဝယဝဝိနိမုတ္တော အဝိဇ္ဇမာနောပိ ရုက္ခော ‘‘သပုပ္ဖော သဖလော’’တိ ဝေါဟရီယတိ, ဧဝံ ဝိတက္ကာဒိအင်္ဂဝိနိမုတ္တံ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ဈာနံ ‘‘သဝိတက္ကံ သဝိစာရ’’န္တိ ဝေါဟရီယတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ရုက္ခော ဝိယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဈာနဘာဝနာယ ပုဂ္ဂလဝသေန ဒေသေတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဈာနာနိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနီတိ. ယဒိပိ ဝိဘင်္ဂေ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာ ဒေသနာ ကတာ, အတ္ထော ပန တတြာပိ ဝိဘင်္ဂေပိ ယထာ ဣဓ ‘‘ဣမိနာ [Pg.168] စ ဝိတက္ကေနာ’’တိအာဒိနာ ဓမ္မဝသေန ဝုတ္တော, ဧဝမေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလဿေဝ အဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော. အတ္ထော…ပေ… ဒဋ္ဌဗ္ဗော ဈာနသမင်္ဂိနော ဝိတက္ကဝိစာရသမင်္ဂိတာဒဿနေန, ဈာနဿေဝ စ သဝိတက္ကသဝိစာရတာယ ဝုတ္တတ္တာတိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. “Vālaṇḍupaka”(Vālaṇḍupaka)是用羊毛等制成的垫环。“压制之手”(uppīḷanahattho)是压制泥团的手，也是来回移动它的手。“圆”(maṇḍala)是指某人在铜盘等器物上画圆圈。譬如一棵树，即使脱离了花、果、枝等部分而不存在，仍被称为“有花有果”；同样，禅那，即使脱离了寻、伺等禅支而不存在，仍被称为“有寻有伺”。为示此义，故说“如树”等。因为禅那的修习应依个人(puggala)而教示，故以“于此，比丘远离诸欲”等句，依个人而阐明诸禅。虽然在《分别论》(Vibhaṅga)中作了依个人的教示，但其义理，也应如在此处以“由于此寻”等句依于法而说的那样来理解，因为从胜义上说，个人实不存在，此为意趣。或者，此处的义理应如是理解：其义理……当知，是因见到具禅者具有寻、伺，且因禅那本身被说为有寻有伺。 ဝိဝေကာတိ ဝိဝေကာ ဟေတုဘူတာတိ ဝိဝေက-သဒ္ဒဿ ဘာဝသာဓနတံ သန္ဓာယာဟ. ဝိဝေကေတိ ကတ္တုသာဓနတံ, ကမ္မသာဓနတံ ဝါ. ‘‘ဝိဝိတ္တော’’တိ ဟိ ဣမိနာ နီဝရဏေဟိ ဝိနာဘူတော တေဟိ ဝိဝေစိတောတိ စ သာဓနဒွယမ္ပိ သင်္ဂဟိတမေဝါတိ. “离”(vivekā)，作为原因，是说“因为远离”。这是就“viveka”一词的体性派生(bhāvasādhana)而言。“离”(viveke)也可以是主动派生(kattusādhana)或被动派生(kammasādhana)。因为“已离”(vivitto)一词，既指“已脱离诸盖”，也指“已被（从诸盖中）分离”，因此含摄了这两种派生。 ၇၂. ပီဏယတီတိ တပ္ပေတိ, ဝဍ္ဎေတိ ဝါ. သမ္ပိယာယနလက္ခဏာတိ ပရိတုဿနလက္ခဏာ. ပီဏနရသာတိ ပရိဗြူဟနရသာ. ဖရဏရသာတိ ပဏီတရူပေဟိ ကာယဿ ဗျာပနရသာ. ဥဒဂ္ဂဘာဝေါ ဩဒဂျံ. ခုဒ္ဒိကာ လဟုံ လောမဟံသနမတ္တံ ကတွာ ဘိန္နာ န ပုန ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ခဏိကာ ဗဟုလံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဥဗ္ဗေဂတော ဖရဏာ နိစ္စလတ္တာ, စိရဋ္ဌိတိကတ္တာ စ ပဏီတတရာ. စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာတိ ပုဏ္ဏဝလ္လိကဝိဟာရေ စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာ. ပကတိယာ ဒိဋ္ဌာရမ္မဏဝသေနာတိ ပုဗ္ဗေ မဟာစေတိယံ ဂဟိတာရမ္မဏဝသေန. စိတြဂေဏ္ဍုကော ဝိစိတြာကာရေန ကတဂေဏ္ဍုကော. ဥပနိဿယေတိ သမီပေ, တဿ ဝါ ဝိဟာရဿ နိဿယဘူတေ, ဂေါစရဋ္ဌာနဘူတေတိ အတ္ထော. 72. “令喜”(pīṇayati)即是令满足，或令增长。“有喜爱之相”(sampiyāyanalakkhaṇā)即有欣悦之相。“有令喜之作用”(pīṇanarasā)即有增长之作用。“有遍满之作用”(pharaṇarasā)即有以胜妙色遍满身体之作用。“踊跃的状态”(udaggabhāva)即是踊跃。小喜(khuddikā)只是轻微地引起毛发竖立后，即破灭而不再生起。刹那喜(khaṇikā)则屡屡生起。遍满喜(pharaṇā)比踊跃喜(ubbegā)更殊胜，因为不动摇且长时安住。“去到塔院”(cetiyaṅgaṇaṃ gantvā)即是去到Puṇṇavallika寺(Puṇṇavallikavihāra)的塔院。“以平常所见之所缘”(pakatiyā diṭṭhārammaṇavasena)即是以前面所取的大塔为所缘。“彩色球”(citrageṇḍuko)即是以多彩样式制成的球。“依止处”(upanissaya)意为在附近，或在那寺院的依止处，即作为行境之处。 ဃရာဇိရေတိ ဂေဟင်္ဂဏေ. ပဗ္ဗတသိခရေ ကတစေတိယံ ‘‘အာကာသစေတိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဂဟိတနိမိတ္တေနေဝါတိ စေတိယဝန္ဒနံ, ဓမ္မဿဝနဉ္စ ဥဒ္ဒိဿ ‘‘ဓညာ ဝတိမေ’’တိအာဒိနာ ဂဟိတကုသလနိမိတ္တေနေဝ ကာရဏဘူတေန. ဂဟိတံ ဝါ နိမိတ္တံ ဧတေနာတိ ဂဟိတနိမိတ္တံ, ဝုတ္တာကာရေန ပဝတ္တစိတ္တံ, တေန ဂဟိတနိမိတ္တေနေဝ စိတ္တေန သဟ. ပက္ခန္ဒန္တိ အနုပဝိဋ္ဌံ. အနုပရိပ္ဖုဋန္တိ အနု အနု သမန္တတော ဖုဋံ, သဗ္ဗသော အနုဝိသဋန္တိ အတ္ထော. “在家院里”(gharājire)即在屋子的庭院里。建在山顶的塔被称为“虚空塔”(ākāsacetiya)。“正是以所取之相”(gahitanimitteneva)是说，正是以那作为原因的、为了礼敬塔庙及听闻正法等而说“他们真有福啊！”(dhaññā vatime)等所取的善相。或者，“已取相”(gahitanimitta)是“以此(心)取相”之义，即指以上述方式生起的心；(喜)与那已取相的心一同(生起)。“跃入”(pakkhandati)即是进入。“遍满”(anuparipphuṭa)即是一再地、周遍地、完全地遍满，意思是完全渗透。 ပဿဒ္ဓိယာ နိမိတ္တဘာဝေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တီ. ပရိပါစနဝသေန ပရိပါကံ ဂစ္ဆန္တီ. အပ္ပနာသမ္ပယုတ္တာဝ ပီတိ အပ္ပနာသမာဓိပူရိကာ. ခဏိကသမာဓိပူရိကာ စ ဥပစာရသမာဓိပူရိကာ စ အပ္ပနာသမာဓိဿ ဝိဒူရတရာတိ တဒုဘယံ အနာမသန္တော ‘‘တာသု ယာ အပ္ပနာသမာဓိဿာ’’တိအာဒိမာဟ. သမာဓိသမ္ပယောဂံ ဂတာတိ ပုဗ္ဗေ ဥပစာရသမာဓိနာ သမ္ပယုတ္တာ ဟုတွာ အနုက္ကမေန ဝဍ္ဎိတွာ အပ္ပနာသမာဓိနာ သမ္ပယောဂံ ဂတာ. （喜）以轻安为前相而“受胎”。依成熟作用而达到成熟。与安止相应的喜，能圆满安止定。而圆满刹那定和圆满近行定的（喜），都离安止定更远，因此不提及此二者，而说“在那些之中，那属于安止定的”等语。“达到与定相应”，是指先前与近行定相应，逐渐增长而达到与安止定相应。 ၇၃. သုခယတီတိ [Pg.169] သုခံ, အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ လဒ္ဓဿာဒေ ကရောတီတိ အတ္ထော. သွာယံ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော ပရိယာယလဒ္ဓေါ ဓမ္မတော အညဿ ကတ္တု နိဝတ္တနတ္ထော, နိပ္ပရိယာယေန ပန ဘာဝသာဓနမေဝ လဗ္ဘတီတိ ‘‘သုခနံ သုခ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣဋ္ဌသဘာဝတ္တာ တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလံ, သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ ဝါ အတ္တနိ သာဒယတီတိ သာတံ ဒ-ကာရဿ တ-ကာရံ ကတွာ. သာတံ ‘‘မဓုရ’’န္တိ ဝဒန္တိ. သာတံ လက္ခဏံ ဧတဿာတိ သာတလက္ခဏံ. ဥပဗြူဟနံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သံဝဍ္ဎနံ. ဒုက္ခံ ဝိယ အဝိဿဇ္ဇေတွာ အဒုက္ခမသုခါ ဝိယ အနဇ္ဈုပေက္ခိတွာ အနု အနု ဂဏှနံ, ဥပကာရိတာ ဝါ အနုဂ္ဂဟော. ကတ္ထစိ ပဌမဇ္ဈာနာဒိကေ. ပဋိလာဘတုဋ္ဌီတိ ပဋိလာဘဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနကတုဋ္ဌိ. ပဋိလဒ္ဓရသာနုဘဝနန္တိ ပဋိလဒ္ဓဿ အာရမ္မဏရသဿ အနုဘဝနန္တိ သဘာဝတော ပီတိသုခါနိ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတိ. ယတ္ထ ပီတိ, တတ္ထ သုခန္တိ ဝိတက္ကဿ ဝိယ ဣတရေန ပီတိယာ သုခေန အစ္စန္တသံယောဂမာဟ. ‘‘ယတ္ထ သုခံ, တတ္ထ န နိယမတော ပီတီ’’တိ ဝိစာရဿ ဝိယ ဝိတက္ကေန သုခဿ ပီတိယာ အနစ္စန္တသံယောဂံ. တေန အစ္စန္တာနစ္စန္တသံယောဂိတာယ ပီတိသုခါနံ ဝိသေသံ ဒဿေတိ. ကံ တာရေန္တိ ဧတ္ထာတိ ကန္တာရံ, နိရုဒကမရုဋ္ဌာနံ. ဝနမေဝ ဝနန္တံ. တသ္မိံ တသ္မိံ သမယေတိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏဿ ပဋိလာဘသမယေ, ပဋိလဒ္ဓဿ ရသာနုဘဝနသမယေ, ဝနစ္ဆာယာဒီနံ သဝနဒဿနသမယေ, ပဝေသပရိဘောဂသမယေ စ. ပါကဋဘာဝတောတိ ယထာက္ကမံ ပီတိသုခါနံ ဝိဘူတဘာဝတော. 73. 能使安乐，故为“乐”（sukhaṃ），其义为：使与自身相应的法获得滋味。这是间接获得的作者解释，其作用在于排除法之外的其他作者。但若直接而言，则仅可得情状构成，故说“安乐的状态即是乐”。因其自性是可喜的，故能使具足此乐的个人，或使相应法在自身中愉悦，因此称为“适悦”（sātaṃ），此乃将“d”音转为“t”音而成。人们说“适悦”即是“甘美”。此（乐）有适悦之相，故为“适悦相”。增益（Upabrūhanaṃ），即是相应法的增长。如对苦一般不舍弃，如对不苦不乐一般不舍置，而是再再地领受；或（释为）助益，即是“摄益”（anuggaho）。在某些地方，如初禅等中。“获得满足”（Paṭilābhatuṭṭhi）是依于获得而生起的满足。“体验已得之味”是指体验所获得的所缘之味。如此，（此论）依自性分别开示了喜与乐。“有喜之处，即有乐”，此句说明了喜与乐的恒常相应，如同寻与其另一者（伺）的恒常相应。“有乐之处，未必有喜”，此句说明了乐与喜的非恒常相应，如同伺与寻的非恒常相应。以此（二句），通过恒常相应与非恒常相应的状态，开示了喜与乐的差别。于此（ettha）渡过（tārenti）水（kaṃ），故为“旷野”（kantāraṃ），意指无水之荒漠地带。森林即是林野。“于彼彼之时”是指：于获得可喜所缘之时，于体验已得之味时，于听闻、看见林荫等之时，以及于进入、受用之时。“因其显现”是指，因喜与乐依次显现的状态。 ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခန္တိ ဧတ္ထ ပုရိမသ္မိံ အတ္ထေ ဝိဝေကဇန္တိ ဈာနံ ဝုတ္တံ. ပီတိသုခသဒ္ဒတော စ အတ္ထိအတ္ထဝိသေသတော ‘‘အဿ ဈာနဿ, အသ္မိံ ဝါ ဈာနေ’’တိ ဧတ္ထ အ-ကာရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒုတိယေ ပီတိသုခမေဝ ဝိဝေကဇံ. ‘‘ဝိဝေကဇံပီတိသုခ’’န္တိ စ အညပဒတ္ထသမာသော, ပစ္စတ္တနိဒ္ဒေသဿ စ အလောပေါ ကတော. လောပေ ဝါ သတိ ‘‘ဝိဝေကဇပီတိသုခ’’န္တိ ပါဌောတိ အယံ ဝိသေသော. 于“vivekajaṃ pītisukhaṃ”一词，在前一种释义中，“vivekajaṃ”是说禅那(jhāna)。而从“pītisukha”一词，因其具有“有”(atthi)的特殊含义，故应知于“属于此禅那”(assa jhānassa)或“于此禅那中”(asmiṃ jhāne)之义，有“a”尾缀。在后一种释义中，喜乐(pītisukha)本身即是离生(vivekaja)。并且，“vivekajaṃpītisukha”是依主释(aññapadatthasamāsa)，其格位词尾未被省略。或者，当省略时，读作“vivekajapītisukha”。此为差别。 ဥပသမ္ပဇ္ဇာတိ ဧတ္ထ ဥပ-သံ-သဒ္ဒါ ‘‘ဥပလဗ္ဘတိ, သံဘုဉ္ဇတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ နိရတ္ထကာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပဂန္တွာ’’တိအာဒိံ ဝတွာ ပုန တေသံ သာတ္ထကဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပသမ္ပာဒယိတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ပတွာ, သာဓေတွာတိ ဝါ အတ္ထော. ဣရိယန္တိ ကိရိယံ. ဝုတ္တိအာဒီနိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ. ပါလနာတိ ဟိ ဧကံ ဣရိယာပထဗာဓနံ ဣရိယာပထန္တရေဟိ ရက္ခဏာ. 于“upasampajja”一词，为示“upa-”、“saṃ-”二前缀如在“upalabbhati”、“saṃbhuñjati”等词中那样没有实义，而说“upagantvā”(趋近)等词；复为示其有实义，而说“upasampādayitvā”(令圆满)等词。是故，其义为“到达”或“成就”。“Iriyaṃ”指行为(kiriya)，“vutti”(行止)等是其同义词。所谓“pālana”(守护)，即是通过变换姿势来防护另一姿势所带来的病痛。 ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနာဒိဝဏ္ဏနာ 五支已断等的释义 ၇၄. ပဉ္စ [Pg.170] အင်္ဂါနိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဟီနာနိ ဧတဿာတိ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ. ‘‘အဂျာဟိတော’’တိ ဧတ္ထ အာဟိတ-သဒ္ဒဿ ဝိယ ဝိပ္ပဟီန-သဒ္ဒဿေတ္ထ ပရဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ ဝိပ္ပဟီနန္တိ ဝါ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ. နနု အညေပိ အကုသလာ ဓမ္မာ ဣမိနာ ဈာနေန ပဟီယန္တိ, အထ ကသ္မာ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနတာဝ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ. ဈာနလာဘိနောပိ အဈာနသမင်္ဂိကာလေ ဈာနပဋိပက္ခလောဘစိတ္တာဒီနံ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော ‘‘ဈာနက္ခဏေ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဟီယန္တီတိ ဝိဂစ္ဆန္တိ, နပ္ပဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. ဧကတ္တာရမ္မဏေတိ ပထဝီကသိဏာဒိဝသေန ဧကသဘာဝေ, ဧကဂ္ဂတာသင်္ခါတေ ဧကတ္တာဝဟေ ဝါ အာရမ္မဏေ. တန္တိ တံ နာနာဝိသယပလောဘိတံ စိတ္တံ. ကာမဓာတုပ္ပဟာနာယာတိ နာနာဝိသယသမူပဗျူဠှာယ ကာမဓာတုယာ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ ပဋိပဒံ ဈာနံ နပ္ပဋိပဇ္ဇတိ. နိရန္တရန္တိ ဝိက္ခေပေန အနန္တရိတံ, သဟိတန္တိ အတ္ထော. အကမ္မညန္တိ အကမ္မနီယံ, ဘာဝနာကမ္မဿ အယောဂျန္တိ အတ္ထော. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စပရေတန္တိ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စေန အဘိဘူတံ. ပရိဗ္ဘမတိ အနဝဋ္ဌာနတော, အဝဋ္ဌာနဿ သမာဓာနဿ အဘာဝတောတိ အတ္ထော. ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပဟတန္တိ သာတိသယဿ ဝိစာရဿ အဘာဝတော ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နု ခေါ ဘဂဝါ, န နု ခေါ’’တိ, ‘‘ပထဝီ ပထဝီ’’တိအာဒိနာ မနသိကာရေန, ‘‘ဈာနံ သိယာ နု ခေါ, န နု ခေါ’’တိအာဒိနာ စ ပဝတ္တာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပဟတံ. နာရောဟတိ အပ္ပဋိပတ္တိနိမိတ္တတ္တာ. ဝိသေသေန ဈာနန္တရာယကရတ္တာတိ သမာဓိအာဒီနံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝေန ဈာနာဓိဂမဿ အန္တရာယကရဏတော. 74. 以镇伏的方式断除五支，故称“五支已断”。在“agyāhito”一词中，如同“āhita”一词被置于后，于此（“pañcaṅgavippahīnaṃ”）中，“vippahīna”一词也应被理解为置于其后；或（释为）由五支而舍离，故称“五支已断”。难道其他不善法不也由此禅那断除吗？然则为何只说五支已断？故说‘虽然’等。即使是已得禅那者，在不具足禅那的时期，仍有与禅那敌对的贪心等生起，故说‘于禅那刹那’。‘被断除’即是离去，不复生起的意思。‘于一境所缘’指依地遍（pathavīkasiṇa）等而于一性之所缘，或于名为心一境性（ekaggatā）、能引生专一的所缘。‘彼’指被各种所缘诱惑的彼心。‘为断欲界故’是说，（彼心）不实践为舍离、超越此众多所缘聚集之欲界的行道，即禅那。‘无间’指不被散乱所间隔，即相续之义。‘不堪作业’指不适于作业，即不适合修习之业的意思。‘为掉举、追悔所缠’指被掉举和追悔所压倒。‘徘徊不定’因无法安住，即缺乏安住与专注之义。‘为疑所害’因缺乏卓越的审察，而生起‘世尊究竟是不是正自觉者呢？’‘以“地、地”等方式作意，禅那究竟会不会生起呢？’等疑惑，故为疑所害。‘不上升’因其为不实践之相故。‘特为禅那障碍’因与定等直接对立，故对证得禅那造成障碍。 တေဟီတိ ဈာနာဓိဂမဿ ပစ္စယဘူတေဟိ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ. အဝိက္ခေပါယ သမ္ပာဒိတပ္ပယောဂဿာတိ တတော ဧဝံ သမာဓာနာယ နိပ္ဖာဒိတဘာဝနာပယောဂဿ. စေတသော ပယောဂသမ္ပတ္တိသမ္ဘဝါတိ ယထာဝုတ္တဘာဝနာပယောဂသမ္ပတ္တိသမုဋ္ဌာနာ. ပီတိ ပီဏနံ ဘာဝနာဝသေန တပ္ပနံ. ဥပဗြူဟနံ ဘာဝနာဝသေန ပရိဝုဒ္ဓိံ စေတသော ကရောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. နန္တိ စိတ္တံ. သသေသသမ္ပယုတ္တဓမ္မန္တိ အဝသိဋ္ဌဖဿာဒိဓမ္မသဟိတံ, သမံ သမ္မာ စ အာဓိယတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣန္ဒြိယသမတာဝသေန သမံ, ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ. ဒူရီဘာဝေ လီနုဒ္ဓစ္စာဘာဝေန သမ္မာ စ ဌပေတီတိ အတ္ထော. ဧကဂ္ဂတာ ဟိ သမာဓာနကိစ္စေန စိတ္တံ, သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ စ အတ္တာနံ အနုဝတ္တာပေန္တီ ဈာနက္ခဏေ သာတိသယံ သမာဟိတေ ကရောတီတိ. ဥပ္ပတ္တိဝသေနာတိ ယထာပစ္စယံ ဥပ္ပဇ္ဇနဝသေန[Pg.171]. ဧတေသု ဝိတက္ကာဒီသု ဈာနံ ဥပ္ပန္နံ နာမ ဟောတိ တတ္ထေဝ ဈာနဝေါဟာရတော. တေနာဟ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ. ‘‘ယထာ ပနာ’’တိအာဒိနာပိ ဥပမာဝသေန တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကရောတိ. “由彼等”者，即由作为证得禅那之因的寻与伺。“为不散乱而完成其功用”者，即因此为等持而完成其禅修功用。“由心之功用圆满而有”者，即由如前所述之禅修功用圆满而生起。喜（pīti）是愉悦，通过修习而使之满足、充盈。增长，即通过修习使心增长圆满。此为关联。“彼”者，谓心。“与其余相应法”者，即与所余之触等法俱行；平等而正确地被置放。此为关联。以诸根平等故为“平等”；因敌对法远离，无昏沉（līna）与掉举（uddhacca），故为“正确”安住。此为义。诚然，心一境性（ekaggatā）以令专注之作用，使心与相应法随顺于自身，于禅那之刹那，令其极度安定。“依生起”者，即依缘而生起。于此等寻等法中，禅那名为已生，因仅于彼处有“禅那”之称谓故。是故说“是故”等。复以“犹如”等句，通过譬喻，使此义更为显明。 ပကတိစိတ္တတောတိ ပါကတိကကာမာဝစရစိတ္တတော. သုဝိသဒေနာတိ သုဋ္ဌု ဝိသဒေန, ပဋုတရေနာတိ အတ္ထော. သဗ္ဗာဝန္တန္တိ သဗ္ဗာဝယဝဝန္တံ, အနဝသေသန္တိ အတ္ထော. အပ္ဖုဋန္တိ အသမ္ဖုဋ္ဌံ. အာရမ္မဏေသု ဖုသိတာတိ အပ္ပနာဝသေန ပဝတ္တမာနာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ သမန္တတော အာရမ္မဏံ ဖရန္တီ ဝိယ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဈာနပါဌေ အဂ္ဂဟိတာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဂဟိတာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယ ‘‘တတ္ထ စိတ္တေကဂ္ဂတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တေသု ဈာနင်္ဂေသု. န နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ သရူပတော န နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, သာမညတော ပန ဈာနဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတာ. ဧဝံ ဝုတ္တတ္တာတိ သရူပေနေဝ ဝုတ္တတ္တာ, အင်္ဂမေဝ စိတ္တေကဂ္ဂတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယေန အဓိပ္ပာယေနာတိ ယေန ဝိတက္ကာဒီဟိ သဟ ဝတ္တန္တံ ဓမ္မံ ဒီပေတုံ တဿ ပကာသနာဓိပ္ပာယေန ‘‘သဝိတက္ကံ သဝိစာရ’’န္တိအာဒိနာ ဥဒ္ဒေသော ကတော. သော ဧဝ အဓိပ္ပာယော တေန ဘဂဝတာ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘စိတ္တေကဂ္ဂတာ’’တိ နိဒ္ဒိသန္တေန ပကာသိတော. တသ္မာ သာ ဈာနပါဌေ အဂ္ဂဟိတာတိ န စိန္တေတဗ္ဗံ. “于本性心”指于通常的欲界心。“极清净”是说非常清净，义为更锐利。“具一切分”是说具足所有部分，义为无有余留。“未触”是说未被触及。“于所缘中触”是说，以安止的方式生起的心一境性，犹如遍满于所缘，故作是说。为何在禅那的（标准）文句中未被列入的心一境性，在此处却被列入了呢？针对此质问，而说“于彼，心一境性”等。“于彼”指于彼等禅支中。“未明示”是说，未以其自相明示，但总的来说，已通过纳入禅那而被包含了。所谓“如是说”，是因为（在《分别论》中）已明确以其自相宣说，其关联是：心一境性确实是（禅）支。以何意趣，是说为了开示与寻等俱行的法，以彼开示之意趣，而作“有寻有伺”等标举。彼意趣，即为彼世尊在《分别论》中，以“心一境性”明示而阐明。是故，不应思惟它在禅那的（标准）文句中未被包含。 တိဝိဓကလျာဏဝဏ္ဏနာ 三种善的释义 ၇၅. အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေနာတိ ဈာနဿ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေန. လက္ခဏဝသေနာတိ တေသံယေဝ အပ္ပနာယံ လက္ခိတဗ္ဗဘာဝဝသေန. 75. 依初中后而言，即依禅那的初、中、后而言。依特征而言，即依彼等在安止时应被标示的特征而言。 တတြာတိ တသ္မိံ ကလျာဏတာလက္ခဏာနံ ဝိဘာဝနေ. ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓီတိ ပဋိပဇ္ဇတိ ဈာနံ ဧတာယာတိ ပဋိပဒါ, ဂေါတြဘုပရိယောသာနော ပုဗ္ဗဘာဂိယော ဘာဝနာနယော. ပရိပန္ထတော ဝိသုဇ္ဈနံ ဝိသုဒ္ဓိ, ပဋိပဒါယ ဝိသုဒ္ဓိ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ. သာ ပနာယံ ယသ္မာ ဈာနဿ ဥပ္ပာဒက္ခဏေ လဗ္ဘတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒီ’’တိ. ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာတိ ဝိသောဓေတဗ္ဗတာဒီနံ အဘာဝတော ဈာနပရိယာပန္နာယ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာယ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယာ အနုဗြူဟနာ. သာ ပနာယံ ဝိသေသတော ဈာနဿ ဌိတိက္ခဏေ လဗ္ဘတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ မဇ္ဈေ’’တိ. သမ္ပဟံသနာတိ တတ္ထ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနာဒိသာဓကဿ ဉာဏဿ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိဝသေန ပရိယောဒပနာ. သာ ပန ယသ္မာ ဈာနဿ ဩသာနက္ခဏေ ပါကဋာ ဟောတိ[Pg.172], တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာန’’န္တိ. ဣမာနိ တီဏိ လက္ခဏာနီတိ ပရိပန္ထတော စိတ္တဿ ဝိသုဇ္ဈနာကာရော, မဇ္ဈိမဿ သမထနိမိတ္တဿ ပဋိပဇ္ဇနာကာရော, တတ္ထ ပက္ခန္ဒနာကာရောတိ ဣမာနိ တီဏိ ဈာနဿ အာဒိတော ဥပ္ပာဒက္ခဏေ အပ္ပနာပတ္တိလက္ခဏာနိ တေဟိ အာကာရေဟိ ဝိနာ အပ္ပနာပတ္တိယာ အဘာဝတော, အသတိ စ အပ္ပနာယ တဒဘာဝတော. အာဒိကလျာဏဉ္စေဝ ဝိသုဒ္ဓိပဋိပဒတ္တာ. ယထာဝုတ္တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ, သမ္ပန္နလက္ခဏတ္တာ စ တိလက္ခဏသမ္ပန္နဉ္စ. ဣမိနာ နယေန မဇ္ဈပရိယောသာနလက္ခဏာနဉ္စ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 此处是指在阐明善的特征之时。“行道清净(paṭipadāvisuddhi)”是指，人由此修习禅那，故为行道，即以种姓(gotrabhū)为终点的、属于前分的修习方法。从障碍中净化是清净，行道的清净即行道清净。此行道清净因在禅那生起刹那获得，故说“行道清净在初”。“舍的增上(upekkhānubrūhanā)”是指，因无有应净化者等，属于禅那的中舍，由其作用的完成而增上。此增上特别在禅那的住立刹那获得，故说“舍的增上在中间”。“令心欣悦(sampahaṃsanā)”是指，于其中，由能成就诸法不超越等之智的作用完成而净化。此令心欣悦因在禅那的终结刹那显现，故说“令心欣悦在终”。此三特征是指：从障碍中净化心的方式，修习中寂止相的方式，及于其中投入的方式。此三者是禅那从初生起刹那获得安止(appanā)的特征，因为若无此等方式，则无法获得安止；若无安止，则亦无此等方式。初善，因是清净行道故。因具足如是所说特征，因具足圆满特征，故具足三特征。应知以此理趣结合中与后之特征。 သမ္ဘရီယတိ ဈာနံ ဧတေနာတိ သမ္ဘာရော, နာနာဝဇ္ဇနပရိကမ္မံ. သဟ သမ္ဘာရေနာတိ သသမ္ဘာရော, သော ဧဝ သသမ္ဘာရိကော. ဥပစာရောတိ ဧကာဝဇ္ဇနူပစာရမာဟ. ပဂ္ဂဟာဒိကိစ္စဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဘာဝနာယ ဧဝ သာဓိတတ္တာ ယာ တတ္ထ ဧကာဝဇ္ဇနူပစာရေ သိဒ္ဓါ အဇ္ဈုပေက္ခနာ, သာ ဈာနက္ခဏေ ပရိဗြူဟိတာ နာမ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ နာမ အပ္ပနာ’’တိ. ယထာဓိဂတံ ဈာနံ နိဿာယ ယော ပဟဋ္ဌာကာရော စိတ္တဿ ပရိတောသော, တံ ပစ္စဝေက္ခဏာဝသေန ပဝတ္တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သမ္ပဟံသနာ နာမ ပစ္စဝေက္ခဏာ’’တိ. ဧကေတိ အဘယဂိရိဝါသိနော. တေ ဟိ ဧဝံ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိအာဒိကေ ဝဏ္ဏယန္တိ, တဒယုတ္တံ. တထာ ဟိ သတိ အဇ္ဈာနဓမ္မေဟိ ဈာနဿ ဂုဏသံကိတ္တနံ နာမ ကတံ ဟောတိ. န ဟိ ဘူမန္တရံ ဘူမန္တရပရိယာပန္နံ ဟောတိ. ပါဠိယာ စေတံ ဝိရုဒ္ဓန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧကတ္တဂတံ စိတ္တန္တိ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဘာဝေန, ဧကဂ္ဂတာယ စ သိခါပ္ပတ္တိယာ တဒနုဂုဏံ ဧကတ္တံ ဂတန္တိ ဧကတ္တဂတံ, သသမ္ပယုတ္တံ အပ္ပနာပတ္တစိတ္တံ. တဿေဝ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိပက္ခန္ဒတာဒိ အနန္တရမေဝ ဝုစ္စတိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧကသ္မိံယေဝ အပ္ပနာစိတ္တက္ခဏေ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိအာဒိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ, တသ္မာ အာဂမနဝသေနာတိ ပရိကမ္မာဂမနဝသေန. အနတိဝတ္တနာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣန္ဒြိယေကရသတာတဒုပဂဝီရိယဝါဟနာသေဝနာနိ သင်္ဂဏှာတိ. ပရိယောဒါပကဿာတိ ပရိသောဓကဿ ပဘဿရဘာဝကရဿ. အနတိဝတ္တနာဒိဘာဝသာဓနမေဝ စေတ္ထ ဉာဏဿ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 由此，禅那得以资养，故名为资粮，即种种转向的遍作。“与资粮一起”即“具资粮”，此即“具资粮者”。“近行”，是指单一转向的近行。由于策励等作用的前分修习已经成就，因此在那单一转向近行中成就的舍，在禅那刹那被增广，所以说：“安止名为舍之增广”。依靠已获得的禅那而生起的心欢喜状态，是依省察而转起的，因此说：“省察名为令欢喜”。有些人，即无畏山(Abhayagiri)住者，他们如此解说行道清净等，那是不恰当的。因为若是那样，就成了以非禅那之法来称颂禅那的功德。因为一个地（的法）并不包含在另一个地之中。为了显示这与巴利圣典相违，才说了“然而因为”等。其中，“心已达一性”是指：由诸根达到一味的状态，以及由心一境性达到顶点，随顺于此而达到一性，故名“已达一性”，即与相应法俱生的安止心。紧接着就宣说了此心的行道清净、投入等。因此，因为在巴利圣典中，行道清净等只在单一的安止心刹那被述说，所以“依来由而言”是指依遍作的来由而言。“不超越等”，此中“等”字包括了诸根一味性、策励与此相应的精进、以及修习。“使净化者”是指使洁净、使光辉者。在此，应当知道，成就了不超越等的状态，即是智的作用之完成。 တသ္မိန္တိ တသ္မိံ ဝါရေ, စတုပဉ္စစိတ္တပရိမာဏာယ အပ္ပနာဝီထိယန္တိ အတ္ထော. တတော ပရိပန္ထတော. စိတ္တံ ဝိသုဇ္ဈတီတိ ယဒိပိ အာဂမနံ ဂဟေတုံ အဝိသေသေန ဝိယ ဝုတ္တံ, ပရိကမ္မဝိသုဒ္ဓိတော ပန အပ္ပနာဝိသုဒ္ဓိ သာတိသယာဝ. တေနာဟ ‘‘ဝိသုဒ္ဓတ္တာ’’တိအာဒိ. အာဝရဏဝိရဟိတံ ဟုတွာတိ ယေနာဝရဏေန [Pg.173] အာဝဋတ္တာ စိတ္တံ တတော ပုဗ္ဗေ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ န သက္ကောတိ, တေန ဝိဝိတ္တံ ဟုတွာ, တံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာတိ အတ္ထော. လီနုဒ္ဓစ္စသင်္ခါတာနံ ဥဘိန္နံ အန္တာနံ အနုပဂမနေန မဇ္ဈိမော, သဝိသေသံ ပစ္စနီကဓမ္မာနံ ဝူပသမနတော သမထော, ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော နိမိတ္တဉ္စာတိ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ. တေနာဟ ‘‘သမပ္ပဝတ္တော အပ္ပနာသမာဓိယေဝါ’’တိ. တဒနန္တရံ ပန ပုရိမစိတ္တန္တိ တဿ အပ္ပနာစိတ္တဿ အနန္တရပစ္စယဘူတံ ပုရိမံ စိတ္တံ, ဂေါတြဘုစိတ္တန္တိ အတ္ထော. ဧကသန္တတိပရိဏာမနယေနာတိ ယထာ ‘‘တဒေဝ ခီရံ ဒဓိသမ္ပန္န’’န္တိ, ဧဝံ သတိပိ ပရိတ္တမဟဂ္ဂတဘာဝဘေဒေ, ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝဘေဒေ စ ဧကိဿာ ဧဝ သန္တတိယာ ပရိဏာမူပဂမနနယေန ဧကတ္တနယဝသေန. တထတ္တန္တိ တထဘာဝံ အပ္ပနာသမာဓိဝသေန သမာဟိတဘာဝံ. ဧဝံ ပဋိပန္နတ္တာတိ ဝုတ္တာကာရေန ပဋိပဇ္ဇမာနတ္တာ. ယသ္မိဉှိ ခဏေ တထတ္တံ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇတိ, တသ္မိံယေဝ ခဏေ တထတ္တုပဂမနေန အပ္ပနာသမာဓိနာ သမာဟိတဘာဝူပဂမနေန တတ္ထ ပက္ခန္ဒတိ နာမ. ပုရိမစိတ္တေတိ အပ္ပနာစိတ္တဿ ပုရိမသ္မိံ စိတ္တေ ဂေါတြဘုစိတ္တေ. ဝိဇ္ဇမာနာကာရနိပ္ဖာဒိကာတိ တသ္မိံ စိတ္တေ ဝိဇ္ဇမာနာနံ ပရိပန္ထဝိသုဒ္ဓိမဇ္ဈိမသမထပဋိပတ္တိပက္ခန္ဒနာကာရာနံ နိပ္ဖာဒိကာ, တေနာကာရေန နိပ္ဖဇ္ဇမာနာတိ အတ္ထော. တေယေဝ ဟိ အာကာရာ ပစ္စယဝိသေသတော ဈာနက္ခဏေ နိပ္ဖဇ္ဇမာနာ ‘‘ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓီ’’တိ လဒ္ဓသမညာ ဈာနဿ တံ ဝိသေသံ နိပ္ဖာဒေန္တာ ဝိယ ဝုတ္တာ. ဥပ္ပာဒက္ခဏေယေဝါတိ အတ္တလာဘဝေလာယမေဝ. ယဒိ ဧဝံ, ကထံ တေ အာကာရာ နိပ္ဖဇ္ဇန္တီတိ အာဟ ‘‘အာဂမနဝသေနာ’’တိ. “于其中”是指在那一回速行中，即在量为四或五心的安止心路(appanāvīthiyaṃ)中。从那障碍中。“心清净”，虽然此说是为了包含预备行道而仿佛无差别地说的，但安止清净确实比预备(parikamma)清净更为殊胜。因此他说“由于清净”等。“已离盖”是指，先前由于被盖所覆盖，心无法行至中寂止相(majjhimaṃ samathanimittaṃ)，现在已远离了它，即已镇伏了它。因不趣向沉没(līna)与掉举(uddhacca)二边，故为“中”；因特别平息了敌对法，故为“寂止”；因是瑜伽士特殊快乐之因，故为“相”；此即“中寂止相”。因此他说“平等生起的即是安止定(appanāsamādhi)”。其次，“前心”是指作为那安止心之无间缘的前行心，即种姓心(gotrabhucitta)。“依同一相续转变之理”是指，犹如“彼牛乳已成凝乳”，如是虽有欲界(paritta)与广大(mahaggata)之别、因与因生法之别，但依同一相续的转变趣向之理，即依一性之理。“如是性”是指如是之状态，即由安止定而得专注的状态。“如是行已”是指依所述方式而行故。因为，于何刹那行至如是性的中寂止相，即于彼刹那，由趣向如是性，由以安止定达成专注状态而名为投入其中。“于前心中”是指在安止心的前行心中，即种姓心中。“能成现有行相者”是指，能成就在那心中存在的离障清净、行至中寂止、投入等行相；意思是，依那些行相而成。正是这些行相，由特殊之缘而在禅那(jhāna)刹那生起，获得了“行道清净(paṭipadāvisuddhi)”之名，它们被说成仿佛成就了禅那的那种特质。“仅在生起刹那”即仅在获得自体之时。若尔，彼等行相如何生起？他说：“依趣向而言”。 တဿာတိ စိတ္တဿ. ‘‘ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတီ’’တိ ပါဠိယံ (ပဋိ. မ. ၁.၁၅၈) ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန အာဂတာတိ ‘‘ဗျာပါရံ အကရောန္တော’’တိ အာဟ. သမထပဋိပတ္တိတထတ္တုပဂမနဉ္စ ဣဓ သမထဘာဝါပတ္တိယေဝါတိ အာဟ ‘‘သမထဘာဝူပဂမနေနာ’’တိ. ကိလေသသံသဂ္ဂံ ပဟာယ ဧကတ္တေန ဥပဋ္ဌိတဿာတိ ပုဗ္ဗေ ‘‘ကထံ နု ခေါ ကိလေသသံသဂ္ဂံ ပဇဟေယျ’’န္တိ ပဋိပန္နဿ ဣဒါနိ သမထပဋိပတ္တိယာ တဿ ပဟီနတ္တာ ကိလေသသင်္ဂဏိကာဘာဝေန ဧကတ္တေန ဥပဋ္ဌိတဿ ဈာနစိတ္တဿ. ပရိပန္ထဝိသုဒ္ဓိမဇ္ဈိမသမထပဋိပတ္တိပက္ခန္ဒနေဟိ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တိယာ အနုဗြူဟိတေ ဈာနစိတ္တေ လဒ္ဓေါကာသာ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ သမ္ပယုတ္တေသု သမဝါဟိတဘာဝေန ပဝတ္တမာနာ တေ အနုဗြူဟေန္တီ ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာယ ကိစ္စဝသေန ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ. “彼”是指心。因为巴利圣典（《无碍解道》第一册一五八页）中的“他以舍旁观清净的心”是以个人（puggala）为基础而说的，所以（义注）说“不作功用”。此处，修习寂止与达到如是性即是达到寂止的状态，所以说“以达到寂止的状态”。“舍离烦恼的交杂而安住于一性者”是指，先前曾作意“我如何能舍离烦恼的交杂”而修行，如今通过修习寂止，已舍离了它，因无烦恼为伴而安住于一性的禅那心。由离障清净、修习中寂止、投入而达到增长，在这已增广的禅那心中，获得了机会的中舍，在相应法中以平衡的方式运作，仿佛在增广它们，因此说：“应知舍的增上，是藉由中舍的作用。” ယေ [Pg.174] ပနေတေ ယုဂနဒ္ဓဓမ္မာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဈာနစိတ္တေ. အညမညာနတိဝတ္တနဝသေန ကိစ္စကရဏတော ယုဂေ နဒ္ဓါ ဗဒ္ဓါ ဝိယ ယုဂနဒ္ဓါ. ဝိမုတ္တိရသေနာတိ ဝိမုစ္စနကိစ္စေန, ဝိမုစ္စနသမ္ပတ္တိယာ ဝါ. ဧသ ယောဂီ. ဝါဟယတီတိ ပဝတ္တေတိ. အဿာတိ ဈာနစိတ္တဿ. တသ္မိံ ခဏေတိ ဘင်္ဂက္ခဏေ. ဥပ္ပာဒက္ခဏေ အတီတေ ဟိ ဌိတိက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ အာသေဝနာ ပဝတ္တတိ နာမ. တေ အာကာရာတိ အညမညာနတိဝတ္တနာဒယော တတ္ထ ဓမ္မာနံ ပဝတ္တိအာကာရာ. အာသေဝနာပိ ဟိ အာသေဝနပစ္စယဘာဝီနံ ဓမ္မာနံ ပဝတ္တိအာကာရောယေဝ. သံကိလေသဝေါဒါနေသူတိ သမာဓိပညာနံ သမရသတာယ အကရဏံ ဘာဝနာယ သံကိလေသော, ကရဏံ ဝေါဒါနံ. တထာ သေသေသုပိ. ဧဝမေတေသု သံကိလေသဝေါဒါနေသု တံ တံ အာဒီနဝံ ဒေါသံ အာနိသံသံ ဂုဏံ ပုရေတရံ ပါဋိဟာရိယဉာဏေန ဒိသွာ ယထာ အညမညာနတိဝတ္တနာဒယော ဟောန္တိ, တထာ ဘာဝနာယ သမ္ပဟံသိတတ္တာ တေနေဝ ဉာဏေန ဝိသောဓိတတ္တာ. ဝိသောဓနံ ဟေတ္ထ သမ္ပဟံသနံ. တေ အာကာရာ ယသ္မာ နိပ္ဖန္နာ, တသ္မာ ‘‘ဓမ္မာနံ…ပေ… ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ လက္ခဏသံဝဏ္ဏနာယ အာဒိမှိ ဝုတ္တံ နိဂမနဝသေန ဒဿေတိ. “彼等俱轭法”是其关联。“于其中”是指于那禅那心中。因以相互不超越的方式作业，如被系缚于轭，故名“俱轭”。“以解脱味”是指以解脱的作用，或以解脱的成就。“此”是瑜伽行者。“驾驭”是指使其进行。“彼”是指禅那心。“于彼刹那”是指于坏灭刹那。因为生起刹那过去后，从住立刹那开始，重复(āsevanā)确实在进行。“彼等行相”是指其中诸法相互不超越等进行的行相。重复也确实是由重复缘(āsevanapaccaya)所生的诸法的进行行相。“于杂染与清净中”是指，修习中定与慧不达平等是杂染，达到则是清净。其余亦如是。如是在这些杂染与清净中，先以辨识智(pāṭihāriyañāṇa)见到各自的过患、缺点与利益、功德后，由于以使相互不超越等（行相）生起的方式，通过修习而策励，并以彼智而净化故。此处的净化即是策励。因为那些行相已成就，所以说“诸法……应知”等，这是以结论的方式，显示在特征释义之初所说的内容。 ‘‘ယသ္မာ ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတီ’’တိ ကော သမ္ဗန္ဓော. ကသ္မာ သမ္ပဟံသနာဝ ပရိယောသာနန္တိ ဝုတ္တာ, န ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာတိ စောဒနံ သန္ဓာယ ‘‘တတ္ထ ယသ္မာ ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဘာဝနာစိတ္တေ. ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတီတိ အပ္ပနာကာလေ ဘာဝနာယ သမပ္ပဝတ္တိယာ, ပဋိပက္ခဿ စ ပဟာနတော ပဂ္ဂဟာဒီသု ဗျာပါရဿ အကာတဗ္ဗတော အဇ္ဈုပေက္ခနာဝ ဟောတိ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သမယေ စိတ္တဿ အဇ္ဈုပေက္ခနာ, ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတီ’’တိ စ အာဒိ. သာ ပနာယံ အဇ္ဈုပေက္ခနာ ဉာဏဿ ကိစ္စသိဒ္ဓိယာ ဟောတိ, ဝိသေသတော ဉာဏသာဓနတ္တာ အပ္ပနာဗျာပါရဿာတိ ဖလေန ကာရဏာနုမာနဉာယေန. ယသ္မာ ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတိ, တသ္မာ ဉာဏကိစ္စဘူတာ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနန္တိ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. “‘因为以舍，智得以显现’，这是什么关联？为何说策励为终结，而非舍的增长？”这是针对此质问而说：“于彼，因为以舍，智得以显现。”“于彼”是指于那修习心。“因为以舍，智得以显现”是指：在安止时，由于修习平稳地进行，且敌对法已被断除，故于策励等方面无须作为，而只有旁观。就此而说：“那时，对心旁观，对清净的心旁观”等。而此旁观，是因智的作用成就而有，特别是由于安止的作为是以智为成就之因，此即依‘以果推因’之理则。因为以舍，智得以显现，所以说作为智之作用的策励为终结。此即其关联。 ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ပါဠိယာ သမတ္ထေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တထာပဂ္ဂဟိတံ စိတ္တန္တိ ယထာ ဘာဝနာစိတ္တံ ကောသဇ္ဇပက္ခေ န ပတတိ, တထာ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနိယာနံ ဓမ္မာနံ ဗဟုလီကာရဝသေန ပဂ္ဂဟိတံ. သာဓုကံ အဇ္ဈုပေက္ခတီတိ ပဂ္ဂဏှန္တေနာပိ သမာဓိဿ ဝီရိယသမတာယောဇနဝသေန ပဂ္ဂဟိတတ္တာ သက္ကစ္စံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ, တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ ဩကာသံ [Pg.175] လဘတိ. တံ ပန အဇ္ဈုပေက္ခနံ ဥပေက္ခာဝသေန ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တပါရိဟာရိယပညာဝသေန အပ္ပနာပညာယ ကိစ္စာဓိကတာတိ အာဟ ‘‘ပညာဝသေန ပညိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တံ ဟောတီ’’တိ. တဿ အဓိမတ္တတ္တာ ဧဝ အဇ္ဈုပေက္ခန္တဿေဝ နာနာသဘာဝေဟိ နီဝရဏပမုခေဟိ ကိလေသေဟိ အပ္ပနာစိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမောက္ခဝသေန ဝိမုစ္စနဝသေန. ပညာဝသေနာတိ ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တပါရိဟာရိယပညာဝသေန. ဝိမုတ္တတ္တာတိ နာနာကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ ဧဝ. တေ ဓမ္မာ သဒ္ဓါဒယော, ဝိသေသတော သဒ္ဓါပညာဝီရိယသမာဓယော စ ဧကရသာ သမာနကိစ္စာ ဟောန္တိ. ဧဝမယံ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဋ္ဌေန ဘာဝနာ နိပ္ဖဇ္ဇမာနာ ဉာဏဗျာပါရောတိ အာဟ ‘‘ဉာဏကိစ္စဘူတာ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာန’’န္တိ. ဧဝံ တိဝိဓာယ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိယာ လဒ္ဓဝိသေသာယ တိဝိဓာယ ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာယ သာတိသယံ ပညိန္ဒြိယဿ အဓိမုတ္တဘာဝေန စတုဗ္ဗိဓာပိ သမ္ပဟံသနာ သိဇ္ဈတီတိ အာဂမနုပေက္ခာ ဉာဏကိစ္စဝသေန ဒသပိ အာကာရာ ဈာနေ ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 现在，为了以巴利圣典（pāḷi）来证实如前所述之义，而说“如是说”等。“如是策励其心”是指：为了使修习心不堕于懈怠，通过多修习处于精进觉支（vīriyasambojjhaṅga）地位的诸法而策励它。“善加旁观”是指：策励者亦因平衡定（samādhi）与精进（vīriya）而策励，故能善加旁观，于此中舍（upekkhā）得以有机会。而此旁观，以舍故，以先前生起的遍作慧（pārihāriyapaññā）故，其作用胜于安止慧（appanāpaññā），故说：“以慧故，慧根（paññindriya）得以增强。”正因其增强，旁观者之安止心（appanācitta）即从以诸盖（nīvaraṇa）为首的种种自性的诸烦恼（kilesa）中解脱。以解脱（vimokkha）的方式，以释放（vimuccana）的方式。“以慧故”是指以先前生起的遍作慧故。“已解脱故”是指正因已从种种烦恼中解脱。彼诸法，信（saddhā）等，特别是信、慧、精进、定，成为同一作用、同一功能。如是，此以诸根（indriya）同一作用而成就的修习（bhāvanā），是智（ñāṇa）的作用，故说：“作为智之作用的策励（sampahaṃsanā）为终结。”如是，通过三种行道清净（paṭipadāvisuddhi）而获得殊胜，通过三种舍的增长，以慧根超胜增强故，四种策励亦得以成就。因此，通过来由、舍与智之作用，这十种行相（ākāra）都应在禅那（jhāna）中得知。 ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာတိ ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာယ, ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာမတ္တံ ဝါ ပဌမန္တိ ဣဒန္တိ အတ္ထော. တေန ဒေသနာက္ကမံ ဥလ္လိင်္ဂေတိ. ‘‘ပဌမံ ဥပ္ပန္နန္တိ ပဌမ’’န္တိ ဣမိနာ ပဋိပတ္တိက္ကမံ, ဥပ္ပန္နန္တိ ဟိ အဓိဂတန္တိ အတ္ထော. ‘‘ပဌမံ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ပဌမ’’န္တိ ဣဒံ ပန န ဧကန္တလက္ခဏန္တိ အဋ္ဌကထာယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁၆၀) ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ ဣဓ န ဂဟိတံ. အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနံ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနန္တိ ဒုဝိဓေ ဈာနေ ဣဓာဓိပ္ပေတဇ္ဈာနမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနတော’’တိ ဝုတ္တံ. ပထဝီကသိဏသင်္ခါတဿ အတ္တနော အတ္တနော အာရမ္မဏဿ ရူပံ ဝိယ စက္ခုနာ ဥပနိဇ္ဈာယနတော. ပစ္စနီကဈာပနတောတိ နီဝရဏာဒီနံ ပစ္စနီကဓမ္မာနံ ဒဟနတော ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဇဟနတော. သကလဋ္ဌေနာတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ကတေ ဝါ အကတေ ဝါ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဂဟိတေ ပထဝီဘာဂေ ပထဝီမဏ္ဍလေ သကလာရမ္မဏကရဏဋ္ဌေန. န ဟိ တဿ ဧကဒေသမာရမ္မဏံ ကရီယတိ. ပထဝီကသိဏသန္နိဿယတာယ နိမိတ္တံ ပထဝီကသိဏံ ယထာ ‘‘မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီ’’တိ. တံသဟစရဏတော ဈာနံ ပထဝီကသိဏံ ယထာ ‘‘ကုန္တာ ပစရန္တီ’’တိ. “以计数顺序”(Gaṇanānupubbatāti)即依于计数顺序，或仅是计数顺序，此为“第一”(paṭhamaṃ)之义。以此标示教说之次第。以“最初生起者为第一”，标示行道之次第(paṭipattikkama)，因“生起”即“证得”之义。至于“最初当入定者为第一”，因义注(aṭṭhakathā)（《法集论义注》DhsA. 160）已否定其为绝对之相，故此处不取。于所缘遍察(ārammaṇūpanijjhāna)与相遍察(lakkhaṇūpanijjhāna)二种禅中，为显示此处所意指之禅，故说“从所缘遍察”。因其如以眼遍察名为地遍(pathavīkasiṇa)的各自所缘之色。“从烧尽敌对法”是指，以镇伏(vikkhambhana)的方式舍断诸盖等敌对法。“以全分义”是指，依前述方法，于已作或未作、被限定的地界、地轮(pathavīmaṇḍala)中，以其全部为所缘故。修行者实不以其一部分为所缘。因依止于地遍，故（彼分）相(nimitta)被称为地遍，犹如说“床在欢呼”。因与它俱行，故禅那被称为地遍，犹如说“矛在行进”。 စိရဋ္ဌိတိသမ္ပာဒနဝဏ္ဏနာ 成就长住的释义 ၇၆. လက္ခဋ္ဌာနေ ဌိတံ သရေန ဝါလံ ဝိဇ္ဈတီတိ ဝါလဝေဓီ. ဣဓ ပန အနေကဓာ ဘိန္နဿ ဝါလဿ အံသုံ ဝိဇ္ဈန္တော ‘‘ဝါလဝေဓီ’’တိ အဓိပ္ပေတော. တေန [Pg.176] ဝါလဝေဓိနာ. သူဒေနာတိ ဘတ္တကာရေန. ‘‘အာကာရာ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ’’တိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သုကုသလောတိ သုဋ္ဌု ဆေကော. ဓနုဂ္ဂဟောတိ ဣဿာသော. ကမ္မန္တိ ယောဂျံ. အက္ကန္တပဒါနန္တိ ဝိဇ္ဈနကာလေ အက္ကမနဝသေန ပဝတ္တပဒါနံ. အာကာရန္တိ ဓနုဇိယာသရာနံ ဂဟိတာကာရံ. ပရိဂ္ဂဏှေယျာတိ ဥပဓာရေယျ. ဘောဇနသပ္ပာယာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တာကာရာနမ္ပိ သင်္ဂါဟကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန ဥတုဘာဝနာနိမိတ္တာဒီနမ္ပိ ပရိဂ္ဂဏှနံ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တသ္မိန္တိ တသ္မိံ တရုဏသမာဓိမှိ. 76. 以箭射穿立于靶上之毛发者，是为“射毛者”(vālavedhī)。此处则意指射穿已被劈为多股的毛发之一股者为“射毛者”。以彼射毛者。“以厨师”(sūdena)即以炊事者。“应把握诸行相”(Ākārā pariggahetabbā)，为阐明此简说之义，而说“犹如”等。其中“极善巧”(sukusala)即极其熟练。“持弓者”(dhanuggaha)即弓箭手。“业”(kamma)即适宜之事。“所踏之步”(akkantapadānaṃ)即射时以踏步而行之步。“行相”即执持弓、弦、箭的行相。“应把握”即应审察。“饮食适宜”(bhojanasappāya)等，“等”字当知亦摄未说之行相。以此亦说及把握时节、修习、相等等。于彼，即于彼初得之定(taruṇasamādhi)中。 ဘတ္တာရန္တိ သာမိနံ, ဘတ္တဝေတနာဒီဟိ ပေါသကန္တိ အတ္ထော. ပရိဝိသန္တောတိ ဘောဇေန္တော. တဿ ရုစ္စိတွာ ဘုဉ္ဇနာကာရံ သလ္လက္ခေတွာ တဿ ဥပနာမေန္တောတိ ယောဇနာ. အယမ္ပိ ယောဂီ. အဓိဂတက္ခဏေ ဘောဇနာဒယော အာကာရေတိ ပုဗ္ဗေ ဈာနဿ အဓိဂတက္ခဏေ ကိစ္စသာဓကေ ဘောဇနာဒိဂတေ အာကာရေ. ဂဟေတွာတိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ သလ္လက္ခေတွာ. နဋ္ဌေ နဋ္ဌေ သမာဓိမှိ ပုနပ္ပုနံ အပ္ပနာယ. “奉养者”(bhattāraṃ)即主人，意为以食物、工资等养育者。“侍奉者”(parivisanto)即令食者。应连接为：察知其所好及食相后，而献上食物。此瑜伽行者(yogī)亦然。‘于证得之刹那，饮食等诸行相’是指，先前于证得禅那时，能成办其事的饮食等诸行相。‘取’(gahetvā)即把握、察知。当定一再失坏时，为了一再安止(appanāya)。 မဟာနသဝိဇ္ဇာပရိစယေန ပဏ္ဍိတော. တတ္ထ ဝိသဒဉာဏတာယ ဗျတ္တော. ဌာနုပ္ပတ္တိကကဩသလ္လယောဂေန ကုသလော. နာနစ္စယေဟီတိ နာနစ္စယေဟိ နာနာသဘာဝေဟိ, နာနာရသေဟီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အမ္ဗိလဂ္ဂေဟီ’’တိအာဒိ. သူပေဟီတိ ဗျဉ္ဇနေဟိ. အမ္ဗိလဂ္ဂေဟီတိ အမ္ဗိလကောဋ္ဌာသေဟိ, ယေ ဝါ အမ္ဗိလရသာ ဟုတွာ အဂ္ဂဘူတာ, တေဟိ စတုရမ္ဗိလာဒိမိဿေဟိ. ဧသ နယော တိတ္တကဂ္ဂါဒီသုပိ. ခါရိကေဟီတိ ဝါတိင်္ဂဏကဠီရာဒိမိဿေဟိ. နိမိတ္တန္တိ အာကာရံ ရုစ္စနဝသေန ဘုဉ္ဇနာကာရံ. ဥဂ္ဂဏှာတီတိ ဥပရူပရိ ဂဏှာတိ ဥပဓာရေတိ. ဣမဿ ဝါ သူပေယျဿ အတ္ထာယ ဟတ္ထံ အဘိဟရတိ. အဘိဟာရာနန္တိ အဘိမုခေန ဟရိတဗ္ဗာနံ ပဏ္ဏာကာရာနံ, ပူဇာဘိဟာရာနံ ဝါ. နိမိတ္တံ ဥဂ္ဂဏှာတီတိ ‘‘ဧဝံ မေ စိတ္တံ သမာဟိတံ အဟောသီ’’တိ နိမိတ္တံ ဂဏှာတိ သလ္လက္ခေတိ. 因熟悉厨房之学（mahānasavijjā）而为智者。于此，因明晰之智而能干。因具足机智善巧（ṭhānuppattikakosalla）而善巧。“以种种”（nānaccayehi）即以种种自性、种种味道之义。故说“以优等酸味”（ambilaggehi）等。“以羹”（sūpehi）即以菜肴（byañjanehi）。“以优等酸味”（ambilaggehi）即以酸味部分，或已成酸味而为优等者，以四酸等混合者。“优等苦味等”（tittakaggādīsupi）亦同此理。“以碱食”（khārikehi）即以茄子、竹笋等混合者。“相”（nimittaṃ）即行相，随其所好而食之行相。“领会”（uggaṇhāti）即再三领会、审察。或为此羹肴而伸手。“诸献奉”（abhihārānaṃ）指当面所应带来之礼物，或供养之献奉。“取相”（nimittaṃ uggaṇhāti）是指：“我的心曾如是入定”，如是领会、察知其相。 သမာဓိပရိပန္ထာနန္တိ သမာဓိဿ ပရိပန္ထဘူတာနံ. ဓမ္မာနန္တိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒိနီဝရဏဓမ္မာနံ. သုဝိသောဓိတတ္တာတိ သုဋ္ဌု ဝိသောဓိတတ္တာ, ဝိက္ခမ္ဘနဝသေနေဝ သမ္မဒေဝ ပဟီနတ္တာတိ အတ္ထော. ကာမာဒီနဝပစ္စဝေက္ခဏာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အသုဘမနသိကာရနေက္ခမ္မာနိသံသပစ္စဝေက္ခဏာဒီနိ သင်္ဂဏှာတိ. နေက္ခမ္မဂုဏဒဿနေနာပိ [Pg.177] ဟိ တဿ ဝိဗန္ဓဘူတေ ကာမစ္ဆန္ဒေ အာဒီနဝေါ ဝိသေသတော ပါကဋော ဟောတီတိ. ကာယဒုဋ္ဌုလ္လန္တိ ကာယဒရထံ သာရဒ္ဓကာယတံ. တေန ကာယစိတ္တာနံ သာရမ္ဘနိမိတ္တဿ ဗျာပါဒနီဝရဏဿ န ဝိသောဓနမာဟ. အာရမ္ဘဓာတုမနသိကာရာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂနိမိတ္တာနံ, အာလောကသညာဒီနဉ္စ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သမထနိမိတ္တမနသိကာရာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနိယာနံ ဓမ္မာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အညေပိ သမာဓိပရိပန္ထေတိ ဝိစိကိစ္ဆာဋ္ဌာနိယေ, မဒမာနာဒိကေ စ သန္ဓာယာဟ. အာသယန္တိ ဝသနကသုသိရံ. သုပရိသုဒ္ဓန္တိ အာသင်္ကနီယတ္တာဘာဝေန သုဋ္ဌု ပရိသုဒ္ဓံ. ဧတ္ထာဟ – နနု စာယံ ပဂေဝ ကာမာဒီနဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ သမထပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဥပစာရက္ခဏေယေဝ ဈာနေန နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနိ, အထ ကသ္မာ ပုန ကာမာဒီနဝပစ္စဝေက္ခဏာဒိ ဂဟိတန္တိ? သစ္စမေတံ. တံ ပန ပဟာနမတ္တန္တိ ဈာနဿ စိရဋ္ဌိတိယာ အတိသယပဟာနတ္ထံ ပုန ဂဟိတံ. “于定之障碍”（samādhiparipanthānaṃ）即为定之障碍者。“诸法”（dhammānaṃ）即欲欲（kāmacchanda）等诸盖法。“因已极清净”（suvisodhitattā）即因已善清净，意为仅以镇伏即已如实断除。“以观察欲之过患等”（kāmādīnavapaccavekkhaṇādīhi），以“等”字摄不净作意（asubhamanasikāra）、观察出离之功德（nekkhammānisaṃsa）等。诚然，以见到出离之功德，于作为其束缚的欲欲中，过患会特别显现。“身粗重”（kāyaduṭṭhullaṃ）即身热恼、身激动。以此，他说明了对作为身心激动之相的瞋恚盖（byāpādanīvaraṇa）的不予净化。“以作意精勤界等”（ārambhadhātumanasikārādīhi），以“等”字当知摄精进觉支之相（vīriyasambojjhaṅganimitta）、光明想（ālokasaññā）等。“以作意寂止之相等”（samathanimittamanasikārādīhi），以“等”字当知摄处于定觉支（samādhisambojjhaṅga）地位的诸法。又说“其他定之障碍”，是指处于疑（vicikicchā）地位者，及憍、慢（mada-māna）等。“住所”（āsaya）即居住之洞穴。“极清净”（suparisuddhaṃ）即因无有可疑而善清净。于此，有人问：此人不是早已观察欲之过患而行于寂止之道（samathapaṭipadā），于近行刹那（upacārakkhaṇa）即已以禅那镇伏诸盖（nīvaraṇa）了吗？为何复取观察欲之过患等？此言真实。然彼仅为断除，此处为令禅那长住、为超胜断除而复取之。 ဥဒ္ဓစ္စ မိဒ္ဓန္တိ ကုက္ကုစ္စံ, ထိနဉ္စ တဒေကဋ္ဌတာယ ဂဟိတမေဝါတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. သုဒ္ဓန္တဂတောတိ သုပရိသုဒ္ဓပရိယန္တံ သဗ္ဗသော ဝိသောဓိတကောဏပရိယန္တံ ဥယျာနံ ဂတော. တဟိံ ရမေတိ တသ္မိံ ဈာနေ ရမေယျ ဒိဝသဘာဂမ္ပိ ဈာနသမင်္ဂီ ဧဝ ဘဝေယျ. “掉举与昏沉”（uddhacca-middhaṃ），如此说，是因恶作（kukkucca）与惛沉（thīna）也因同一义理而被摄取。“去到边界清净处”（suddhantagata）即进入边界完全清净、角落全部清扫干净的园林。“于彼喜乐”（tahiṃ rameti）即应于彼禅那中喜乐，乃至白昼时分亦应具足禅那。 စိတ္တဘာဝနာဝေပုလ္လတ္ထန္တိ သမာဓိဘာဝနာယ ဝိပုလဘာဝါယ. ယထာ ဟိ ဘာဝနာဝသေန နိမိတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိ, ဧဝမဿ ဘာဝနာဝသေနေဝ ဝဍ္ဎနမ္ပိ. တသ္မာ ဧကင်္ဂုလာဒိဝသေန နိမိတ္တံ ဝဍ္ဎေန္တဿ ပုနပ္ပုနံ ဗဟုလီကာရေန ဈာနံ ဘာဝနာပိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရုဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘စိတ္တဘာဝနာဝေပုလ္လတ္ထဉ္စ ယထာလဒ္ဓံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗ’’န္တိ. တဿာတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ. “为心修习之广大”（cittabhāvanāvepullatthaṃ），即为定修习之广大。诚然，正如依修习之力而有相（nimitta）之生起，亦是依修习之力而有彼相之增长。是故，于以一指等方式增长相的禅修者，其禅那修习亦因再三、多次地实行而达到增长、增盛与广大。是故说：“为心修习之广大，应增长所获得的似相（paṭibhāganimitta）。”此中“彼”（tassa）即指似相。 နိမိတ္တဝဍ္ဎနနယဝဏ္ဏနာ 相增长法释义 ၇၇. တတြာတိ သာမိအတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ, တဿာတိ အတ္ထော. အဝဍ္ဎေတွာတိ ယထာ ကုမ္ဘကာရော မတ္တိကာယ ပတ္တံ ကရောန္တော ပဌမံ အပရိစ္ဆိန္ဒိတွာဝ ပတ္တံ ဝဍ္ဎေတိ, ဧဝံ ပတ္တဝဍ္ဎနယောဂေန ပတ္တဝဍ္ဎနယုတ္တိယာ အဝဍ္ဎေတွာ ပူဝိကဿ ပူဝဝဍ္ဎနံ. ဘတ္တဿ ဥပရိ ဘတ္တပက္ခိပနံ ဘတ္တဝဍ္ဎနံ. ဝတ္ထဿ တိန္တဿ အဉ္ဆနာဒိ ဒုဿဝဍ္ဎနံ. ပစ္စေကံ ယောဂ-သဒ္ဒေါ ယောဇေတဗ္ဗော. အပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ [Pg.178] န ဝဍ္ဎေတဗ္ဗံ သပရိစ္ဆေဒေ ဧဝ ဘာဝနာပဝတ္တိတော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘သာန္တကေ နော အနန္တကေ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၅၅). 77. 此中“tatra”是于所主（sāmi）义中用处格，意为“彼之”（tassa）。“不增长”（avaḍḍhetvā）：譬如陶工以黏土制钵，初不限定而增长其钵，不应如是依增长钵之方法（yoga）、增长钵之理则（yutti）而增长。[其他增长方式如：]面包师之增长面包，于饭上添饭是增长饭，拉伸等湿布是增长布。“方法”（yoga）一词应与每一项相连。不作限定则不应增长，因修习仅于限定范围内进行。诚然，如是说：‘于有限，非于无限。’ ဟံသပေါတကာတိ ဇဝနဟံသပေါတကာ. ဥက္ကူလံ ဥန္နတဋ္ဌာနံ. ဝိကူလံ နိန္နဋ္ဌာနံ. နဒီသောတေန ကတံ ဝိဒုဂ္ဂံ နဒီဝိဒုဂ္ဂံ. ဝိသမာကာရေန ဌိတော ပဗ္ဗတပဒေသော ပဗ္ဗတဝိသမော. 天鹅雏鸟指快速飞翔的天鹅雏鸟。兀丘是指高地。洼地是指低地。河流冲刷形成的险峻处为河险。地势不平的山地地区为山地险。 ထူလာနိ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ ပစ္စဝေက္ခဏာဗာဟုလ္လေန ဝိဘူတဘာဝတော. ဒုဗ္ဗလာနိ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ ပဂုဏဗလဝဘာဝဿ အနာပါဒိကတ္တာ. ဥပရိ ဥဿုက္ကနာယာတိ ဘာဝနာယ ဥပရိ အာရောဟနာယ, ဒုတိယဇ္ဈာနာဓိဂမာယာတိ အတ္ထော. （初禅禅支）之所以作为粗显而现起，是因数数省察而显现故。（二禅禅支）之所以作为微弱而现起，是因未达娴熟有力之境故。“向上策励”（upari ussukkanāya）者，谓于修习中向上提升，意即为证得第二禅那。 ပဗ္ဗတေယျာတိ ပဗ္ဗတေ ဗဟုလစာရိနီ. အခေတ္တညူတိ အဂေါစရညူ. သမာဓိပရိပန္ထာနံ ဝိသောဓနာနဘိညာတာယ ဗာလော. ဈာနဿ ပဂုဏဘာဝါပါဒနဝေယျတ္တိယဿ အဘာဝေန အဗျတ္တော. ဥပရိဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနဘာဝါနဝဗောဓေန အခေတ္တညူ. သဗ္ဗထာပိ သမာပတ္တိကောသလ္လာဘာဝေန အကုသလော. သမာဓိနိမိတ္တဿ ဝါ အနာသေဝနာယ ဗာလော. အဘာဝနာယ အဗျတ္တော. အဗဟုလီကာရေန အခေတ္တညူ. သမ္မဒေဝ အနဓိဋ္ဌာနတော အကုသလောတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဥဘတော ဘဋ္ဌောတိ ဥဘယတော ဈာနတော ဘဋ္ဌော. သော ဟိ အပ္ပဂုဏတာယ န သုပ္ပတိဋ္ဌိတတာယ သဥဿာဟောပိ ဝိနာသတော, အသာမတ္ထိယတော စ ဈာနဒွယတော ပရိဟီနော. စိဏ္ဏဝသိနာတိ အာသေဝိတဝသိနာ. “山居者”(pabbateyya)，即常在山中行者。“不知领域者”(akhettaññū)，即不知行境者。因不了知如何清除定的障碍，故为“愚者”(bālo)。因无令禅那达到娴熟状态的善巧，故为“不练达者”(abyatto)。因不觉知（初禅）是更高禅那的立足处，故为“不知领域者”。因完全未得等至的善巧，故为“不善者”(akusalo)。或者，应如是连结：因不亲近定相，故为“愚者”；因不修习，故为“不练达者”；因不多作，故为“不知领域者”；因无正当的决意，故为“不善者”。“于两处皆失”(ubhato bhaṭṭho)，即从两种禅那退失。因为（初禅）不娴熟、不安住，即使努力，也因（初禅的）毁坏及（无力进入第二禅的）无能，而从两种禅那中退失。“已习行自在”(ciṇṇavasinā)，即已习练了自在。 ပဉ္စဝသီကထာဝဏ္ဏနာ 五自在论的释义 ၇၈. ဝသနံ ဝသီတိ ဓာတုနိဒ္ဒေသတာယ ကိရိယာနိဒ္ဒေသောတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ဝသိယော’’တိ, ယထာရုစိ ပဝတ္တိယောတိ အတ္ထော. အာဝဇ္ဇနာယ ဝသီ, အာဝဇ္ဇနာဝသေန ဝါ ဝသီ အာဝဇ္ဇနဝသီ. ဈာနံ အာဝဇ္ဇိတုံ ယတ္ထ ယတ္ထ ပဒေသေ ဣစ္ဆာ ယတ္ထိစ္ဆကံ. ယဒါ ယဒါ, ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဝါ ဈာနင်္ဂေ ဣစ္ဆာ ယဒိစ္ဆကံ. ယာဝ ယာဝ ဣစ္ဆာ ယာဝဒိစ္ဆကံ, ဒ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. ‘‘ယာဝါ’’တိ စ ဣဒံ ဗဟူနံ ဇဝနဝါရာနံ နိရန္တရံ ဝိယ တထာပဝတ္တနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န ဧကမေဝ. သော ဟိ ပရိစ္ဆိန္နစိတ္တက္ခဏောတိ. အာဝဇ္ဇနာယ ဒန္ဓာယိတတ္တံ နတ္ထီတိ ဝုတ္တနယေန ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌာနေ ယဒါ ယဒါ [Pg.179] ယံ ကိဉ္စိ ဈာနင်္ဂံ အာဝဇ္ဇေန္တဿ ယထိစ္ဆိတံ ကာလံ အာဝဇ္ဇနာယ အာဝဇ္ဇနပ္ပဝတ္တိယာ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ, စိရာယိတတ္တံ ဝါ နတ္ထိ. ဧဝံ အာဝဇ္ဇနဝသီ သိဒ္ဓါ နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. သေသာတိ ဝုဋ္ဌာနအဓိဋ္ဌာနပစ္စဝေက္ခဏာဝသိယော. 78. 依“‘自在’(vasī)即欲求(vasanaṃ)”此词根的解释，（作者）意指这是对行为的解释，故说‘自在’(vasiyo)；其义为‘随欲而转起’。于转向自在，或依转向而自在，即‘转向自在’(āvajjanavasī)。欲于何处转向禅那，即‘随处欲’(yatthicchakaṃ)。无论何时，或于何禅支有欲，即‘随欲’(yadicchakaṃ)。欲持续多久，即‘随欲久’(yāvadicchakaṃ)，此中‘da’字是为连接。而‘随欲久’一词，是就许多速行心流仿佛无间断地如此生起而说，非指仅有一次。因为那（单一速行心流）是有限的心刹那。依所说之法，‘转向没有迟缓’，即在任何地方、任何时候，当转向任何禅支时，在所欲的时间内，其转向或转向的生起，都没有迟缓、拖延或滞后。其义为：如是，转向自在即告成就。‘其余’，指出定自在、决意自在及省察自在。 အင်္ဂသမုဒါယဘာဝတော ဈာနဿ ဈာနေ အာဝဇ္ဇနဝသိံ နိပ္ဖာဒေတုကာမေန ပဋိပါဋိယာ ဈာနင်္ဂါနိ အာဝဇ္ဇေတဗ္ဗာနီတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ ဝိတက္ကံ အာဝဇ္ဇယတော’’တိ. ယဒိပိ အာဝဇ္ဇနမေဝေတ္ထ ဣစ္ဆိတံ အာဝဇ္ဇနဝသိယာ အဓိပ္ပေတတ္တာ, အာဝဇ္ဇနာယ ပန ဥပ္ပန္နာယ ဇဝနေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ. တာနိ စ ခေါ အာဝဇ္ဇနတပ္ပရတာယ စိတ္တာဘိနီဟာရဿ ယထာဝဇ္ဇိတဈာနင်္ဂါရမ္မဏာနိ ကတိပယာနေဝ ဟောန္တိ, န ပရိပုဏ္ဏာနီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိတက္ကာရမ္မဏာနေဝ စတ္တာရိ ပဉ္စ ဝါ ဇဝနာနိ ဇဝန္တီ’’တိ. စတ္တာရိ တိက္ခိန္ဒြိယဿ. ပဉ္စ နာတိတိက္ခိန္ဒြိယဿာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နိရန္တရန္တိ ဝိသဘာဂေဟိ နိရန္တရံ. အယံ ပနာတိ ဘဝင်္ဂဒွယန္တရိတာ စတုဇဝနစိတ္တာ ယထာဝုတ္တာ အာဝဇ္ဇနဝသီ. အညေသံ ဝါ ဓမ္မသေနာပတိအာဒီနံ. ဧဝရူပေ ကာလေတိ ဥဋ္ဌာယ သမုဋ္ဌာယ လဟုတရံ အာဝဇ္ဇနဝသီနိဗ္ဗတ္တနကာလေ. သာ စ ခေါ ဣတ္တရာ ပရိတ္တကာလာ, န သတ္ထု ယမကမဟာပါဋိဟာရိယေ ဝိယ စိရတရပ္ပဗန္ဓဝတီ. တထာ ဟိ တံ သာဝကေဟိ အသာဓာရဏံ ဝုတ္တံ. အဓိဂမေန သမံ သသမ္ပယုတ္တဿ ဈာနဿ သမ္မာ အာပဇ္ဇနံ ပဋိပဇ္ဇနံ သမာပဇ္ဇနံ, ဈာနသမင်္ဂိတာ. 因为禅那是诸禅支的集合，欲成就禅那转向自在者，应次第转向诸禅支，故说：“首先转向寻。”虽然此处所求的只是转向，因为这是转向自在的意趣，但转向生起后，必有速行。而这些速行，由于专注于转向，心投入于此，只取所转向的禅支为所缘，而非全部的禅支，故说：“仅以寻为所缘，四或五个速行生起。”当知：利根者有四个（速行），非极利根者有五个。“无间”，意为与不同类的速行流无间隔。而此，是指如所说的转向自在，即被两个有分间隔的四个速行心。或者像法将等人那样。“在如是时”，意为精勤地、更迅速地成就转向自在之时。而那自在是短暂、为时甚少的，不像世尊在双神变中那样能长时相续。确实，那（双神变）被说是诸声闻所不共的。与证得同时，正确地进入、实行与其相应的禅那，是为等至，是具足禅那。 သီဃန္တိ ဧတ္ထ သမာပဇ္ဇိတုကာမတာနန္တရံ ဒွီသု ဘဝင်္ဂေသု ဥပ္ပန္နေသု ဘဝင်္ဂံ ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥပ္ပန္နာဝဇ္ဇနာနန္တရံ သမာပဇ္ဇနံ သီဃံ သမာပဇ္ဇနသမတ္ထတာ. အယဉ္စ မတ္ထကပ္ပတ္တာ သမာပဇ္ဇနဝသီ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနာယံ လဗ္ဘတိ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သော ခေါ အဟံ, အဂ္ဂိဝေဿန, တဿာ ဧဝ ကထာယ ပရိယောသာနေ တသ္မိံယေဝ ပုရိမသ္မိံ သမာဓိနိမိတ္တေ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေမိ သန္နိသာဒေမိ ဧကောဒိံ ကရောမိ သမာဒဟာမိ ယေနဿုဒံ နိစ္စကပ္ပံ ဝိဟရာမီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၈၇). ဣတော သီဃတရာ ဟိ သမာပဇ္ဇနဝသီ နာမ နတ္ထိ. ဇုဏှာယ ရတ္တိယာ နဝေါရောပိတေဟိ ကေသေဟိ ကပေါတကန္ဒရာယံ ဝိဟရန္တဿ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ယက္ခေန မဟန္တမ္ပိ ပဗ္ဗတကူဋံ ပဒါလေတုံ သမတ္ထေ ပဟာရေ သီသေ ဒိန္နေ သမာပဇ္ဇနမ္ပေတ္ထ နိဒဿေတဗ္ဗံ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘တဒါ ထေရော တဿ ပဟရဏသမယေ သမာပတ္တိံ အပ္ပေသီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၃၇၄). ပါဠိယံ ပန ‘‘အညတရံ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသိန္နော’’တိ (ဥဒါ. ၃၄) ဝုတ္တံ. ဣမေ ပန ထေရာ [Pg.180] ‘‘သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာနသမကာလံ တေန ပဟာရော ဒိန္နော’’တိ ဝဒန္တိ. 此中的“迅速”，是指在欲入定之心生起后，两个有分心生起，截断有分心，生起转向，紧接着便能入定，此即迅速入定的能力。这种已达顶峰的入定自在，见于世尊的教法中。就此而有言：‘阿耆毗舍那（Aggivessana），我在那教法结束时，就在那先前的定相上，于内安住、平息、专注、统一其心，我恒常安住于此。’（《中部》1.387）实无有比此更迅速的入定自在。又如具寿舍利弗，于月夜新剃发后，住在鸽子洞（Kapotakandarā）时，被一位夜叉（yakkha）以能劈裂大山顶之力击其头，于此亦当显示其入定。诚然，如《清净道论》将言：‘当时长老于被击打之时，进入等至。’（《清净道论》2.374）但在巴利圣典中则说：‘进入某一禅定而坐。’（《自说经》34）而这些长老们说：‘那一击是与他出等至同时发生的。’ အစ္ဆရာမတ္တန္တိ အင်္ဂုလိဖောဋမတ္တံ ခဏံ. ဌပေတုန္တိ သေတု ဝိယ သီဃသောတာယ နဒိယာ ဩဃံ ဝေဂေန ပဝတ္တိတုံ အဒတွာ ယထာဝုတ္တက္ခဏံ ဈာနံ ဌပေတုံ သမတ္ထတာ. အဘိဘုယျ ဌပနံ, အဓိဋ္ဌာနံ ဝိယာတိ ဝါ အဓိဋ္ဌာနံ. တတ္ထ ဝသီ အဓိဋ္ဌာနဝသီ. တထေဝ လဟုံ ဝုဋ္ဌာတုန္တိ အစ္ဆရာမတ္တံ ဝါ ဒသစ္ဆရာမတ္တံ ဝါ လဟုံ ခဏံ ဈာနသမင်္ဂီ ဟုတွာ ဈာနတော ဝုဋ္ဌာတုံ သမတ္ထတာ. ဘဝင်္ဂစိတ္တုပ္ပတ္တိယေဝ ဟေတ္ထ ဈာနတော ဝုဋ္ဌာနံ နာမ. ဧတ္ထ စ ယထာ ‘‘ဧတ္တကမေဝ ခဏံ ဈာနံ ဌပေဿာမီ’’တိ ပုဗ္ဗပရိကမ္မဝသေန အဓိဋ္ဌာနသမတ္ထတာ အဓိဋ္ဌာနဝသီ, ဧဝံ ‘‘ဧတ္တကမေဝ ခဏံ ဈာနသမင်္ဂီ ဟုတွာ ဈာနတော ဝုဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ပုဗ္ဗပရိကမ္မဝသေန ဝုဋ္ဌာနသမတ္ထတာ ဝုဋ္ဌာနဝသီ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ယာ သမာပတ္တိ ‘‘ဝုဋ္ဌာနကုသလတာ’’တိ ဝုစ္စတိ. တဒုဘယဒဿနတ္ထန္တိ အဓိဋ္ဌာနဝုဋ္ဌာနဝသီဒဿနတ္ထံ. “弹指顷(accharāmatta)”，即一弹指的刹那。“能安住(ṭhapetuṃ)”，是指有能力在所说的时间内安住于禅那(jhāna)，犹如在急流中筑坝，不让洪水奔腾。压制而安住，或如决意(adhiṭṭhāna)一般，即是“决意”。于此自在(vasī)，即是决意自在(adhiṭṭhānavasī)。同样，“能速起(lahuṃ vuṭṭhātuṃ)”，是指有能力在与禅那相应一弹指或十弹指的短暂时间后，即从禅那中出定(vuṭṭhāna)。此处，从禅那出定即是有分心(bhavaṅgacitta)的生起。在此，应知：正如通过预先准备(pubbaparikamma)，能决意“我将安住禅那如此久”，此即决意自在；同样，通过预先准备，能做到“我将与禅那相应如此久后出定”，此即出定自在(vuṭṭhānavasī)，此等至(samāpatti)亦称“出定善巧(vuṭṭhānakusalatā)”。“为示两者”，意为为了显示决意自在与出定自在这两种自在。 တတ္ထာတိ တသ္မိံ နိမ္မိတပဗ္ဗတေ တဿ ဝိဝရေ. ကိဉ္စာပိ ဧကံယေဝ တံ အဘိညာစိတ္တံ ယေန ပဗ္ဗတံ နိမ္မိနေယျ, အဘိညာပါဒကဿ ပန ဈာနဿ လဟုတရံ ဌပနံ, ဝုဋ္ဌာနဉ္စ ဣဓ နိဒဿိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ဧတ္တကာ ဣဒ္ဓိမန္တာ ဧကံ ဥပဋ္ဌာကံ ဂရုဠတော ရက္ခိတုံ န သက္ခိံသူ’’တိ ဂါရယှာ အဿာမ. “于彼处(tattha)”，意为在那所化作的山中，在其洞穴里。虽然只以一个神通心(abhiññācitta)便能化现山岳，但当知此处所示范的，是作为神通(abhiññā)基础的禅那(jhāna)之更为迅速的安住与出定。我们可能会被指责：‘如此多的神通者，竟不能从金翅鸟(garuḷa)处保护一名侍者！’ အာဝဇ္ဇနာနန္တရာနီတိ အာဝဇ္ဇနဝသီဘာဝါယ ယထာက္ကမံ ဝိတက္ကာဒီနံ ဈာနင်္ဂါနံ အာဝဇ္ဇနာယ ပရတော ယာနိ ဇဝနာနိ ပဝတ္တာနိ, တာနိ တေသံ ပစ္စဝေက္ခဏာနိ. ယဒဂ္ဂေန အာဝဇ္ဇနဝသီသိဒ္ဓိ, တဒဂ္ဂေန ပစ္စဝေက္ခဏာဝသီသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. “转向之后(āvajjanānantara)”，是指为了成就转向自在(āvajjanavasī)，在依次转向寻(vitakka)等禅支(jhānaṅga)之后所生起的速行心(javana)，这些速行心即是对它们的省察(paccavekkhaṇa)。应知，转向自在以何为顶峰而成就，省察自在(paccavekkhaṇāvasī)也以同样的顶峰而成就。 ဒုတိယဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ 第二禅论释义 ၇၉. နီဝရဏပ္ပဟာနဿ တပ္ပဌမတာယ အာသန္နနီဝရဏပစ္စတ္ထိကာ. ထူလံ နာမ ဝိပုလမ္ပိ ဖေဂ္ဂု ဝိယ သုခဘဉ္ဇနီယန္တိ အာဟ ‘‘ဩဠာရိကတ္တာ အင်္ဂဒုဗ္ဗလာ’’တိ. သန္တတော မနသိ ကရိတွာတိ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိယ အနောဠာရိကင်္ဂတ္တာ, သန္တဓမ္မသမင်္ဂိတာယ စ ‘‘သန္တ’’န္တိ မနသိ ကတွာ. ယေ ဟိ ဓမ္မာ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ပီတိသုခါဒယော, ကာမံ တေ ပဌမဇ္ဈာနေပိ သန္တိ, တေဟိ ပန တေ သန္တတရာ စေဝ ပဏီတတရာ စ ဘဝန္တီတိ. နိကန္တိန္တိ နိကာမနံ, အပေက္ခန္တိ [Pg.181] အတ္ထော. ပရိယာဒါယာတိ ခေပေတွာ. စတ္တာရိ ပဉ္စာတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော. ဒုတိယဇ္ဈာနံ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဒုတိယဇ္ဈာနိကံ. ဝုတ္တပ္ပကာရာနေဝါတိ ပဌမဇ္ဈာနေ ဝုတ္တပ္ပကာရာနိယေဝ, ပရိကမ္မာဒိနာမကာနီတိ အတ္ထော. 79. 因断除诸盖是其首要任务，故诸盖为其近敌。所谓“粗”，即是说虽然广大，却如糠秕（pheggu）般易于破坏，因此说“因其粗显，故诸支分羸弱”。作意为“寂静”，是说不像初禅那样有粗显的支分，且具足寂静之法，故作意为“寂静”。诚然，第二禅中的喜、乐等法，在初禅中也同样存在，但（第二禅的）那些法比（初禅的）那些法更为寂静、更为殊胜。“欲求”（nikanti）即是渴求，是期盼之义。“遍取”（pariyādāya）即是耗尽。于“四、五”（cattāri pañca）中，“或”（vā）字被省略了。有第二禅，故为第二禅者（dutiyajjhānika）。“如前所说诸类”，即是在初禅中所说的诸类，义为名为预备（parikamma）等。 ၈၀. ဝူပသမာတိ ဝူပသမဟေတု, ဝူပသမောတိ စေတ္ထ ပဟာနံ အဓိပ္ပေတံ, တဉ္စ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ. အတိက္ကမော အတ္ထတော ဒုတိယဇ္ဈာနက္ခဏေ အနုပ္ပာဒေါတိ အာဟ ‘‘သမတိက္ကမာ’’တိအာဒိ. ကတမေသံ ပနေတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမော အဓိပ္ပေတော, ကိံ ပဌမဇ္ဈာနိကာနံ, ဥဒါဟု ဒုတိယဇ္ဈာနိကာနန္တိ. ကိဉ္စေတ္ထ ယဒိ ပဌမဇ္ဈာနိကာနံ, နတ္ထိ တေသံ ဝူပသမော. န ဟိ ကဒါစိ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိတက္ကဝိစာရရဟိတံ အတ္ထိ. အထ ဒုတိယဇ္ဈာနိကာနံ, ဧဝမ္ပိ နတ္ထေဝ ဝူပသမော, သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ တေသံ တတ္ထ အဘာဝတောတိ? ဝုစ္စတေ – ယေဟိ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ ပဌမဇ္ဈာနဿ ဩဠာရိကတာ, တေသံ သမတိက္ကမာ ဒုတိယဿ ဈာနဿ သမဓိဂမော, န သဘာဝတော အနောဠာရိကာနံ ဖဿာဒီနံ သမတိက္ကမာတိ အယမတ္ထော ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ’’တိ ဧတေန ဒီပိတော. တသ္မာ ‘‘ကိံ ပဌမဇ္ဈာနိကာနံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမော ဣဓာဓိပ္ပေတော, ဥဒါဟု ဒုတိယဇ္ဈာနိကာန’’န္တိ ဧဒိသီ စောဒနာ အနောကာသာဝ. ယသ္မာ ဒိဋ္ဌာဒီနဝဿ တံတံဈာနက္ခဏေ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာပါဒနံ ဝူပသမနံ အဓိပ္ပေတံ. ဝိတက္ကာဒယော ဧဝ ဈာနင်္ဂဘူတာ တထာ ကရီယန္တိ, န တံသမ္ပယုတ္တာ ဖဿာဒယော, တသ္မာ ဝိတက္ကာဒီနံယေဝ ဝူပသမာဒိဝစနံ ဉာယာဂတံ. ယသ္မာ ပန ဝိတက္ကာဒီနံ ဝိယ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာနမ္ပိ ဧတေန ‘‘ဧတံ ဩဠာရိက’’န္တိ အာဒီနဝဒဿနံ သုတ္တေ အာဂတံ, တသ္မာ အဝိသေသေန ဝိတက္ကာဒီနံ, တံသဟဂတာနဉ္စ ဝူပသမာဒိကေ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝိတက္ကာဒီနံယေဝ ဝူပသမော ဝုစ္စမာနော အဓိကဝစနံ အညံ အတ္ထံ ဗောဓေတီတိ ကတွာ ကိဉ္စိ ဝိသေသံ ဒီပေတီတိ ဒဿေတုံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဩဠာရိကဿ ပနာ’’တိအာဒိ ဂဟိတန္တိ ဣဓ ‘‘ယေဟိ ဝိတက္ကဝိစာရေဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ’’တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခသမတိက္ကမဝစနာနိ ဩဠာရိကောဠာရိကင်္ဂသမတိက္ကမာ ဒုတိယာဒိအဓိဂမဒီပကာနီတိ တေသံ ဧကဒေသဘူတံ ဝိတက္ကဝိစာရသမတိက္ကမဝစနံ တံဒီပကံ ဝုတ္တံ. ဝိသုံ ဝိသုံ ဌိတေပိ ဟိ ဝိတက္ကဝိစာရသမတိက္ကမဝစနာဒိကေ ပဟေယျင်္ဂနိဒ္ဒေသတာသာမညေန စိတ္တေန သမူဟတော ဂဟိတေ ဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမဝစနဿ တဒေကဒေသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အယဉ္စ အတ္ထော [Pg.182] အဝယဝေန သမုဒါယောပလက္ခဏနယေန ဝုတ္တော. အထ ဝါ ဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမဝစနေနေဝ တံသမတိက္ကမာ ဒုတိယာဓိဂမဒီပကေန ပီတိဝိရာဂါဒိဝစနာနံ ပီတိအာဒိသမတိက္ကမာ တတိယာဒိအဓိဂမဒီပကတာ ဒီပိတာ ဟောတီတိ တဿ တံဒီပကတာ ဝုတ္တာ. 80. “止息故”（vūpasamā）是“因止息”之义。此处的“止息”（vūpasamo）意指断除，即断除寻与伺。从义理上说，“超越”（atikkamo）是在第二禅刹那的不生起，因此说“由超越”等。此处所说的寻伺的止息，究竟是指初禅的寻伺，还是第二禅的寻伺？如果指初禅的，它们并没有止息，因为初禅从未离于寻伺。如果指第二禅的，它们也无所谓止息，因为它们在那里完全不存在。答曰：初禅之所以粗，是由于寻与伺，通过超越它们而证得第二禅，而不是通过超越那些自性不粗的触等法。“寻伺的止息”一语即是为了阐明此义。因此，“此处所说的寻伺止息是指初禅的还是第二禅的”这种诘难是不成立的。因为“止息”意指，对于已见其过患的法，使其在相应的禅那刹那达到不生的状态。只有作为禅支的寻等才被如此对待，而非与它们相应的触等。因此，只说寻等的止息是合乎道理的。然而，由于经中也谈到，见到与寻等相应的法的过患，称其为“粗”，因此，在可以无差别地谈论寻等及其俱行法的止息等时，单单说寻等的止息，是一种增语（adhikavacanaṃ），意在开示某种差别，以传达更深的含义。为了表明此点，义注（aṭṭhakathā）中采用“但对于粗的……”等说法，而此处则说“以那些寻与伺……”等，都应这样理解。“因喜的离贪”（pītiyā ca virāgā）等句也是同样的道理。因此，“超越寻、伺、喜、乐”等语，是开示通过超越愈来愈粗的禅支而证得第二禅等。作为它们一部分的“超越寻伺”一语，即被称为是此开示。诚然，即使“超越寻伺”等语可以分别安立，但因其同样是指陈所应舍弃之禅支，当心将它们总摄时，当知“寻伺止息”一语是它们的一部分。此义是依“以部分标示整体”的理路而说。或者，正是通过“寻伺止息”一语——作为通过超越寻伺而证得第二禅的开示，从而阐明了“因喜的离贪”等语——作为通过超越喜等而证得第三禅等的开示。因此说它具有开示的作用。 နိယကဇ္ဈတ္တမဓိပ္ပေတံ န အဇ္ဈတ္တဇ္ဈတ္တာဒိ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဝိဘင်္ဂေ ပနာ’’တိအာဒိ. နီလဝဏ္ဏယောဂတော နီလဝတ္ထံ ဝိယာတိ နီလယောဂတော ဝတ္ထံ နီလံ ဝိယာတိ အဓိပ္ပာယော. ယေန သမ္ပသာဒနေန ယောဂါ ဈာနံ သမ္ပသာဒနံ. တသ္မိံ ဒဿိတေ ‘‘သမ္ပသာဒနံ ဈာန’’န္တိ သမာနာဓိကရဏနိဒ္ဒေသေနေဝ တံယောဂါ ဈာနေ တံသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိ ဒဿိတာတိ အဝိရောဓော ယုတ္တော. ဧကောဒိဘာဝေ ကထန္တိ ဧကောဒိမှိ ဒဿိတေ ဧကောဒိဘာဝံ ဈာနန္တိ သမာနာဓိကရဏနိဒ္ဒေသေနေဝ ဈာနဿ ဧကောဒိဝဍ္ဎနတာ ဝုတ္တာ ဟောတီတိ စေ? ‘‘ဧကောဒိဘာဝ’’န္တိ ပဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဧကောဒိဿ နိဒ္ဒေသော န ကာတဗ္ဗော သိယာတိ ဧကောဒိဘာဝသဒ္ဒေါ ဧဝ သမာဓိမှိ ပဝတ္တော သမ္ပသာဒနသဒ္ဒေါ ဝိယ ဈာနေ ပဝတ္တတီတိ ယုတ္တံ. ဣမသ္မိဉ္စ အတ္ထဝိကပ္ပေတိ ‘‘စေတသော သမ္ပသာဒယတီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပက္ခေ ‘‘စေတသော’’တိ စ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ. ပုရိမသ္မိန္တိ ‘‘သမ္ပသာဒနယောဂတော ဈာနံ သမ္ပသာဒန’’န္တိ ဝုတ္တပက္ခေ. စေတသောတိ သမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနံ. 意指自身的内在，而非内在的内在等。于此，他以“但在《分别论》（Vibhaṅga）中……”等句说明原因。“如因与蓝色结合而有蓝布”，其意为：如布因与蓝色结合而为蓝色。由于与净信（sampasādana）相应，禅那（jhāna）即为净信。当其被开示时，仅以“净信的禅那”这样的同格解释，便已开示了“净信”一词因与其相应而用于禅那，故（与《分别论》）无矛盾是恰当的。于专一性（ekodibhāva）中如何（无矛盾）呢？倘若说：当开示专一（ekodi）时，仅以“专一性的禅那”这样的同格解释，便已说明了禅那能增长专一的性质。不应提取“专一性”一词来解释“专一”。就像“净信”一词，用于定（samādhi）的“专一性”一词本身也用于禅那，这是恰当的。于此义的分别中，在“使心澄净”这一说中，“cetaso”是用于所对（upayoga）义的属格。在前述“因与净信相应，禅那即为净信”的说法中，“cetaso”是关系（sambandha）义的属格。 သေဋ္ဌောပိ လောကေ ‘‘ဧကော’’တိ ဝုစ္စတိ ‘‘ယာဝ ပရေ ဧကာဟံ တေ ကရောမီ’’တိအာဒီသု. ဧကော အဒုတိယော ‘‘ဧကာကီဘိ ခုဒ္ဒကေဟိ ဇိတ’’န္တိအာဒီသု အသဟာယတ္ထောပိ ဧက-သဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌောတိ အာဟ ‘‘ဧကော အသဟာယော ဟုတွာ’’တိ. သဒ္ဓါဒယောပိ ကာမံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သာဓာရဏတော, အသာဓာရဏတော စ ပစ္စယာ ဟောန္တိယေဝ, သမာဓိ ပန ဈာနက္ခဏေ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အဝိက္ခေပလက္ခဏေ ဣန္ဒဋ္ဌကရဏေန သာတိသယံ ပစ္စယော ဟောတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ…ပေ… အဓိဝစန’’န္တိ အာဟ. 在世间，最殊胜者也被称为“一”（eko），如在“我将使你成为第一”等语中。“一”即无二（adutiya）。在“被孤独的弱小者战胜”等语中，“一”字也见于无伴侣之义，因此说“一，即成为无伴侣者”。信（saddhā）等虽然对相应法（sampayuttadhamma）而言，从共通和不共通的角度来说，确实是条件，但定在禅那的瞬间，以不散乱的特相，通过主导作用，对相应法成为极殊胜的条件，因此显示“相应法……乃至同义语”而说。 ‘‘သမ္ပသာဒနံ, စေတသော ဧကောဒိဘာဝ’’န္တိ ဝိသေသနဒွယံ ဈာနဿ အတိသယဝစနိစ္ဆာဝသေန ဂဟိတံ. သွာယမတိသယော ယထာ ဣမသ္မိံ ဈာနေ လဗ္ဘတိ, န တထာ ပဌမဇ္ဈာနေတိ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘နနု စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အာရမ္မဏေ အာဟနနပရိယာဟနနဝသေန, အနုမဇ္ဇနအနုယောဇနဝသေန စ ပဝတ္တမာနာ ဓမ္မာ သတိပိ နီဝရဏပ္ပဟာနေန ကိလေသကာလုဿိယာပဂမေ [Pg.183] သမ္ပယုတ္တာနံ ကဉ္စိ ခေါဘံ ကရောန္တာ ဝိယ တေဟိ စ တေ န သန္နိသိန္နာ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရက္ခောဘေန န သုပ္ပသန္န’’န္တိ. ခုဒ္ဒိကာ ဦမိယော ဝီစိယော. မဟတိယော တရင်္ဂါ. သတိပိ ဣန္ဒြိယသမတ္တေ, ဝီရိယသမတာယ စ တေနေဝ ခေါဘေန, သမ္ပသာဒါဘာဝေန စ သမာဓိပိ န သုဋ္ဌု ပါကဋော ဗဟလေ ဝိယ ဇလေ မစ္ဆော. ယထာဝုတ္တက္ခောဘော ဧဝ ပလိဗောဓော. ဧဝံ ဝုတ္တေနာတိ ယဿာ သဒ္ဓါယ ဝသေန သမ္ပသာဒနံ, ယဿာ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ဝသေန ဧကောဒိဘာဝန္တိ စ ဈာနံ ဝုတ္တံ. တာသံ ဧဝ ‘‘သဒ္ဒဟနာ’’တိအာဒိနာ ပဝတ္တိအာကာရဿ ဝိသေသဝိဘာဝနာဝသေန ဝုတ္တေန. တေန ဝိဘင်္ဂပါဌေန. ‘‘သမ္ပသာဒနယောဂတော, သမ္ပသာဒနတော ဝါ သမ္ပသာဒနံ, ဧကောဒိံ ဘာဝေတီတိ ဧကောဒိဘာဝန္တိ ဈာနံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ အယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ န ဝိရုဇ္ဈတိ. ယထာ ပန အဝိရောဓော, သော ဝုတ္တော ဧဝ. “净信”(sampasādana)与“心专一”(cetaso ekodibhāva)这两个修饰词，是出于欲彰显此第二禅那之超胜而说。为了显示此超胜在此禅那中可得，而在初禅(paṭhamajjhāna)中则不然的差别，故说“岂非……”等。寻(vitakka)与伺(vicāra)以撞击(āhanana)、遍击(pariyāhanana)、反复审察(anumajjana)与持续连结(anuyojana)的方式作用于所缘(ārammaṇa)。即使诸盖(nīvaraṇa)已断、烦恼垢秽(kilesakālussiya)已除，这些法仍然像是在对相应法造成某种扰动，而相应法也因此无法安住。因此说“因寻伺的扰动而不够完全明净”。小波(khuddikā ūmiyo)是涟漪(vīciyo)，大波(mahatiyo taraṅgā)是波涛。即使诸根(indriya)达到平衡，也因那扰动及缺少净信，定亦不甚显了，犹如在浊水中的鱼。如上所说的扰动即是障碍(palibodha)。“如是说”是指：禅那被称为“净信”是依于信(saddhā)，被称为“专一”是依于心一境性(cittekaggatā)。这些法又通过“信解”(saddahanā)等语，以显示其行相差别的方式，由那《分别论》的文句所说。依此，“禅那被称为‘净信’，是因与净信相应，或因净信；被称为‘专一’，是因修习专一”——如此展开的此义释(atthavaṇṇanā)并无矛盾。至于如何无矛盾，则已如前说。 ၈၁. သန္တာတိ သမံ နိရောဓံ ဂတာ. သမိတာတိ ဘာဝနာယ သမံ ဂမိတာ နိရောဓိတာ. ဝူပသန္တာတိ တတော ဧဝ သုဋ္ဌု ဥပသန္တာ. အတ္ထင်္ဂတာတိ အတ္ထံ ဝိနာသံ ဂတာ. အဗ္ဘတ္ထင်္ဂတာတိ ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎေတွာ ဝုတ္တံ. အပ္ပိတာတိ ဝိနာသံ ဂမိတာ. သောသိတာတိ ပဝတ္တိသင်္ခါတဿ သန္တာနဿ အဘာဝေန သောသံ သုက္ခဘာဝံ ဣတာ. ဗျန္တိကတာတိ ဝိဂတန္တကတာ. 81. “寂止”(santā)是已完全趋于寂灭(nirodha)。“平息”(samitā)是已通过修习(bhāvanā)而被完全导向、被止息。“善寂静”(vūpasantā)即是因此而善妙地寂静。“灭没”(atthaṅgatā)是已趣向于灭尽、坏灭(vināsa)。“永灭没”(abbhatthaṅgatā)是通过加上前缀(upasagga)来增强语词而说。“消逝”(appitā)是被导向坏灭。“枯竭”(sositā)是因名为“流转”(pavatti)的相续(santāna)不存在，而达到干涸、枯槁的状态。“作了断”(byantikatā)是已使其终结。 အယမတ္ထောတိ ဘာဝနာယ ပဟီနတ္တာ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ အဘာဝေါ. စောဒကေန ဝုတ္တမတ္ထံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပရိဟရိတုံ ‘‘ဧဝမေတံ သိဒ္ဓေါဝါယမတ္ထော’’တိ ဝတွာ ‘‘န ပနေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧတန္တိ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ. တဒတ္ထဒီပကန္တိ တဿ ဝိတက္ကဝိစာရာဘာဝမတ္တသင်္ခါတဿ အတ္ထဿ ဒီပကံ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ဒုတိယဇ္ဈာနာဒိအဓိဂမူပါယဒီပကေန အဇ္ဈတ္တသမ္ပသာဒနတာယ, စေတသော ဧကောဒိဘာဝတာယ စ ဟေတုဒီပကေန, အဝိတက္ကအဝိစာရဘာဝဟေတုဒီပကေန စ ဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမဝစနေနေဝ ဝိတက္ကဝိစာရာဘာဝေါ ဒီပိတောတိ ကိံ ပုန အဝိတက္ကအဝိစာရဝစနေန ကတေနာတိ? န, အဒီပိတတ္တာ. န ဟိ ဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမဝစနေန ဝိတက္ကဝိစာရာနံ အပ္ပဝတ္တိ ဝုတ္တာ ဟောတိ. ဝိတက္ကဝိစာရေသု ဟိ တဏှာပ္ပဟာနံ ဧတေသံ ဝူပသမနံ, ယေ စ သင်္ခါရေသု တဏှာပ္ပဟာနံ ကရောန္တိ, တေသု မဂ္ဂေသု, ပဟီနတဏှေသု စ ဖလေသု သင်္ခါရပဝတ္တိ ဟောတိ ဧဝ[Pg.184], ဧဝမေဝိဓာပိ ဝိက္ခမ္ဘိတဝိတက္ကဝိစာရတဏှဿ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ ဝိတက္ကဝိစာရသမ္ပယောဂေါ ပုရိမေန န နိဝါရိတော သိယာတိ တံနိဝါရဏတ္ထံ, အာဝဇ္ဇိတုကာမတာဒိအတိက္ကမောဝ တေသံ ဝူပသမောတိ ဒဿနတ္ထဉ္စ ‘‘အဝိတက္ကံ အဝိစာရ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပဌမမ္ပီတိ ပဌမံ ဈာနမ္ပိ. 此义是：通过修习而舍离，故无寻、伺。为了接受质问者所说之义并加以驳斥，在说了“此义已成就”之后，又说了“但并非如此”等。于此，“此”即“寻伺的止息”这句话。“阐明其义者”是指阐明其义为“仅是寻伺之不存在”。此处的义理是：既然仅凭“寻伺的止息”一语，就已阐明了寻伺的不存在——因为此语能阐明证得第二禅等的方法、内心净信与心一境性之因、以及无寻无伺状态之因——那么，再使用“无寻、无伺”之语，又有何用呢？不，因为尚未阐明。实则，“寻伺的止息”一语并未言及寻伺的不生起。于寻伺中舍断渴爱，此即是它们的止息。而那些于诸行中舍断渴爱者，于彼诸道中，以及于已断渴爱之诸果中，诸行依然生起。同样地，于此，对于已镇伏对寻伺之渴爱的第二禅，其与寻伺的相应可能未被前句所阻止，因此，为了阻止它，以及为了显示超越作意欲（āvajjitukāmatā）等即是它们的止息，故说“无寻、无伺”。“初禅也”即初禅。 ‘‘ဒုတိယံ ဥပ္ပန္နန္တိပိ ဒုတိယ’’န္တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. န တထာ ဣမဿ ဝိတက္ကဝိစာရာတိ ယထာ ပဌမဇ္ဈာနဿ ဥပစာရက္ခဏေ နီဝရဏာနိ ပဟီယန္တိ, တထာ ဣမဿ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ ဥပစာရက္ခဏေ ဝိတက္ကဝိစာရာ န ပဟီယန္တိ အသံကိလိဋ္ဌသဘာဝတ္တာ, ဥပစာရဘာဝနာယ စ တေ ပဟာတုံ အသမတ္ထဘာဝတော. ယဒိပိ တာယ တေသု တဏှာ ပဟီယတိ, န ပန သဝိသေသံ. သဝိသေသဉှိ တတ္ထ တဏှာပ္ပဟာနံ အပ္ပနာယ ဧဝ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အပ္ပနာက္ခဏေယေဝါ’’တိအာဒိ. ပဟာနင်္ဂတာပိ အတိသယပ္ပဟာနဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ ယထာ နီဝရဏာနံ ပဌမဇ္ဈာနဿ. တသ္မာတိ ယသ္မာ တိဝင်္ဂမေဝေတံ ဈာနံ, တသ္မာ. တန္တိ ဝိဘင်္ဂေ ဝစနံ. ရထဿ ပဏ္ဍုကမ္ဗလံ ဝိယ သမ္ပသာဒေါ ဈာနဿ ပရိက္ခာရော, န ဈာနင်္ဂန္တိ အာဟ ‘‘သပရိက္ခာရံ ဈာနံ ဒဿေတု’’န္တိ. 说“第二生起亦为第二”是恰当的。不像初禅的近行刹那舍断诸盖，此第二禅的近行刹那不舍断寻、伺，因其自性非杂染故，且近行修习无力舍断它们。即使通过它舍断了对它们的渴爱，也并非有差别地舍断。于彼，有差别地舍断渴爱只发生在安止（appanā）时。因此说“只在安止刹那”等。舍断支的状态（pahānaṅgatā）也应依殊胜舍断之力而得知，如同初禅之于诸盖。“因此”是说：因为此禅仅有三支，所以……。“彼”是指《分别论》（Vibhaṅga）中的话。就像车的白毯，净信（sampasādo）是禅的附属品，而非禅支。为了显示“有附属品的禅”，他如是说。 တတိယဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ 第三禅论释义 ၈၂. ဥပ္ပိလာဝိတန္တိ ကာမဉ္စာယံ ပရိဂ္ဂဟေသု အပရိစ္စတ္တပေမဿ အနာဒီနဝဒဿိနော တဏှာသဟဂတာယ ပီတိယာ ပဝတ္တိအာကာရော, ဣဓ ပန ဒုတိယဇ္ဈာနပီတိ အဓိပ္ပေတာ. တထာပိ သဗ္ဗသော ပီတိယံ အဝိရတ္တံ, သာပိ အနုဗန္ဓေယျာတိ ဝုတ္တံ. ဥပ္ပိလာဝိတံ ဝိယာတိ ဝါ ဥပ္ပိလာဝိတံ. အာဒီနဝံ ဟိ တတ္ထ ပါကဋတရံ ကတွာ ဒဿေတုံ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 82. “雀跃”（Uppilāvitaṃ）：诚然，这是对所执取之物未舍弃爱、不见其过患者，与渴爱相应的喜的生起方式，但此处意指第二禅的喜。然而，若未完全于喜离贪，彼亦会跟随，故如是说。又或者，（此法）如雀跃一般，故称“雀跃”。应知，此说是为了更明显地显示其中的过患。 ၈၃. ဝိရဇ္ဇနံ ဝိရာဂေါ. တံ ပန ဝိရဇ္ဇနံ နိဗ္ဗိန္ဒနမုခေန ဟီဠနံ ဝါ တပ္ပဋိဗဒ္ဓရာဂပ္ပဟာနံ ဝါတိ တဒုဘယံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ပီတိယာ ဇိဂုစ္ဆနံ ဝါ သမတိက္ကမော ဝါ’’တိ အာဟ. ဝုတ္တပ္ပကာရာယာတိ ‘‘ယဒေဝ တတ္ထ ပီတီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရာယ. သမ္ပိဏ္ဍနံ သမုစ္စယော. 83. 离染（virajjanaṃ）即是离贪（virāgo）。为了显示此二者——即以厌离的方式厌恶，或舍断与彼相关的贪——故说“于如前所述之喜的厌恶或超越”。“如前所述”是指以“凡于彼有喜”等所说的方式。“总括”（Sampiṇḍanaṃ）是“合集”（samuccayo）。 မဂ္ဂေါတိ ဥပါယော. တဒဓိဂမာယာတိ တတိယမဂ္ဂါဓိဂမာယ. “道”（magga）即方法（upāya）。“为证得彼”即为证得第三道（tatiyamagga）。 ၈၄. ဥပပတ္တိတောတိ သမဝါဟိတဘာဝေန ပတိရူပတော. ဈာနုပေက္ခာပိ သမဝါဟိတမေဝ အန္တောနီတံ ကတွာ ပဝတ္တတီတိ အာဟ ‘‘သမံ ပဿတီ’’တိ. ဝိသဒါယာတိ [Pg.185] ပရိဗျတ္တာယ သံကိလေသဝိဂမေန. ဝိပုလာယာတိ မဟတိယာ သာတိသယံ မဟဂ္ဂတဘာဝပ္ပတ္တိယာ. ထာမဂတာယာတိ ပီတိဝိဂမေန ထိရဘာဝပ္ပတ္တာယ. 84. 所谓安住（Upapattīti），即是以适当的平衡状态。禅舍（jhānupekkhā）亦是内摄此平衡状态而转起，故说“平等而观”。所谓明净（visadā），即是因远离杂染而清晰。所谓广大（vipulā），即是因达到殊胜的广大状态而宏大。所谓稳固（thāmagatā），即是因喜的远离而达到坚固状态。 ပရိသုဒ္ဓပကတိ ခီဏာသဝပကတိ နိက္ကိလေသတာ. သတ္တေသု ကမ္မဿကတာဒဿနဟေတုကော သမဘာဝဒဿနာကာရော မဇ္ဈတ္တာကာရော ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ. 本性清净（parisuddhapakati），即漏尽者的本性（khīṇāsavapakati），是无烦恼性（nikkilesatā）。于诸有情中，以见其业为己有为因，而有平等见相、中舍相，此即梵住舍（brahmavihārupekkhā）。 သဟဇာတဓမ္မာနန္တိ နိဒ္ဓါရဏေ သာမိဝစနံ. သမပ္ပဝတ္တိယာ ဘာဝနာယ ဝီထိပဋိပန္နာယ အလီနာနုဒ္ဓတာ နိရဿာဒတာယ ပဂ္ဂဟနိဂ္ဂဟသမ္ပဟံသနေသု ဗျာပါရာဘာဝတော သမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု မဇ္ဈတ္တာကာရဘူတာ ဗောဇ္ဈင်္ဂုပေက္ခာ. 对于已入修习之道的俱生诸法，因其平等转起，不沉、不举、无味，以及在策励、抑制、令喜悦等事上无有功用，故对相应法呈现中舍之相，此即为觉支舍（bojjhaṅgupekkhā）。 ဥပေက္ခာနိမိတ္တန္တိ ဧတ္ထ လီနုဒ္ဓစ္စပက္ခပါတရဟိတံ မဇ္ဈတ္တံ ဝီရိယံ ဥပေက္ခာ. တဒေဝ တံ အာကာရံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တေတဗ္ဗဿ တာဒိသဿ ဝီရိယဿ နိမိတ္တဘာဝတော ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ ဘာဝနာယ သမပ္ပဝတ္တိကာလေ ဥပေက္ခီယတီတိ ဥပေက္ခာ, ဝီရိယမေဝ ဥပေက္ခာ ဝီရိယုပေက္ခာ. 于“舍相”（upekkhānimitta）此词中，远离了对沉、掉的偏袒而中立的精进，即是舍。正是此舍，作为能令后起的同类精进取彼行相而转起的因缘（相），故称为“舍相”。又因在修习平等转起时，能行中舍（upekkhīyati），故名为“舍”；精进即是舍，此为“精进舍”（vīriyupekkhā）。 ‘‘ပဌမံ ဈာနံ ပဋိလာဘတ္ထာယ နီဝရဏေ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိံ ပဋိလာဘတ္ထာယ အာကိဉ္စညာယတနသညံ ပဋိသင်္ခါ သန္တိဋ္ဌနာ ပညာ သင်္ခါရုပေက္ခာသု ဉာဏ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၅၇) ဧဝမာဂတာ ဣမာ အဋ္ဌ သမာဓိဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ‘‘သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ ပဋိလာဘတ္ထာယ ဥပ္ပာဒံ ပဝတ္တံ နိမိတ္တံ အာယူဟနံ ပဋိသန္ဓိံ ဂတိံ နိဗ္ဗတ္တိံ ဥပပတ္တိံ ဇာတိံ ဇရံ ဗျာဓိံ မရဏံ သောကံ ပရိဒေဝံ ဥပါယာသံ. သောတာပတ္တိဖလသမာပတ္တတ္ထာယ ဥပ္ပာဒံ ပဝတ္တံ…ပေ… အရဟတ္တမဂ္ဂံ ပဋိလာဘတ္ထာယ ဥပ္ပာဒံ…ပေ… ဥပါယာသံ…ပေ… အရဟတ္တဖလသမာပတ္တတ္ထာယ သုညတာဝိဟာရသမာပတ္တတ္ထာယ အနိမိတ္တဝိဟာရသမာပတ္တတ္ထာယ ဥပ္ပာဒံ ပဝတ္တံ နိမိတ္တံ အာယူဟနံ ပဋိသန္ဓိံ ဂတိံ နိဗ္ဗတ္တိံ ဥပပတ္တိံ ဇာတိံ ဇရံ ဗျာဓိံ မရဏံ သောကံ ပရိဒေဝံ ဥပါယာသံ ပဋိသင်္ခါ သန္တိဋ္ဌနာ ပညာ သင်္ခါရုပေက္ခာသု ဉာဏ’’န္တိ ဧဝမာဂတာ ဣမာ ဒသ ဝိပဿနာဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧတ္ထ စ ပဌမဇ္ဈာနာဒီဟိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနိ နီဝရဏဝိတက္ကဝိစာရာဒီနိ ပဋိသင်္ခါယ သဘာဝတော ဥပပရိက္ခိတွာ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန တိဋ္ဌမာနာ နီဝရဏာဒိပဋိသင်္ခါသန္တိဋ္ဌနာ ဒိဋ္ဌာဒီနဝတ္တာ တေသံ ဂဟဏေ ဥပ္ပာဒနေ အဇ္ဈုပေက္ခန္တီ ဝိပဿနာပညာ ဂဟဏေ မဇ္ဈတ္တဘူတာ ဥပေက္ခာ. “为得初禅，于诸盖……乃至……为得非想非非想处定，于无所有处想，省察安住的慧，即是行舍智。”（《无碍解道》1.57）如是所说的这八种是依定而生起。“为得须陀洹道，于生、转、相、造作、结生、趣、生成、受生、生、老、病、死、愁、悲、绝望；为得须陀洹果定，于生、转……乃至……为得阿罗汉道，于生……乃至……绝望……乃至……为得阿罗汉果定、空住定、无相住定，于生、转、相、造作、结生、趣、生成、受生、生、老、病、死、愁、悲、绝望，省察安住的慧，即是行舍智。”如是所说的这十种是依观而生起。于此，对于由初禅等所镇伏的诸盖、寻、伺等，省察、审视其自性后，以决意而安住的“省察安住于诸盖等”之慧，以及因见其过患而对它们的执取与生起保持舍的观慧，于执取时成为中立，即是舍。 တတ္ထ [Pg.186] ဥပ္ပာဒန္တိ ပုရိမကမ္မပစ္စယာ ခန္ဓာနံ ဣဓ ဥပ္ပတ္တိမာဟ. ပဝတ္တန္တိ တထာဥပ္ပန္နဿ ပဝတ္တိံ. နိမိတ္တန္တိ သဗ္ဗမ္ပိ တေဘူမကသင်္ခါရဂတံ နိမိတ္တဘာဝေန ဥပဋ္ဌာနတော. အာယူဟနန္တိ အာယတိံ ပဋိသန္ဓိဟေတုဘူတံ ကမ္မံ. ပဋိသန္ဓိန္တိ အာယတိံ ဥပ္ပတ္တိံ. ဂတိန္တိ ယာယ ဂတိယာ သာ ပဋိသန္ဓိ ဟောတိ. နိဗ္ဗတ္တိန္တိ ခန္ဓာနံ နိဗ္ဗတ္တနံ. ဥပပတ္တိန္တိ ‘‘သမာပန္နဿ ဝါ ဥပပန္နဿ ဝါ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၇၂) ဧတ္ထ ‘‘ဥပပန္နဿာ’’တိ ဝုတ္တဝိပါကပ္ပဝတ္တိံ. ဇာတိန္တိ ဇရာဒီနံ ပစ္စယဘူတံ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိံ. ဇရာဗျာဓိမရဏာဒယော ပါကဋာ ဧဝ. ဧတ္ထ စ ဥပ္ပာဒါဒယော ပဉ္စေဝ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏဿ ဝိသယဝသေန ဝုတ္တာ, သေသာ တေသံ ဝေဝစနဝသေန. ‘‘နိဗ္ဗတ္တိ, ဇာတီ’’တိ ဣဒဉှိ ဒွယံ ဥပ္ပာဒဿ စေဝ ပဋိသန္ဓိယာ စ ဝေဝစနံ, ‘‘ဂတိ, ဥပပတ္တိ စာ’’တိ ဣဒံ ဒွယံ ပဝတ္တဿ, ဇရာဒယော နိမိတ္တဿာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခဝသေန မဂ္ဂုပ္ပတ္တိဟေတုဘူတာ စတဿော, တထာ ဖလသမာပတ္တိယာ စတဿော, သုညတဝိဟာရအနိမိတ္တဝိဟာရဝသေန ဒွေတိ ဒသ သင်္ခါရုပေက္ခာ. 于此，“生”是指缘于前业，诸蕴于此世的生起。“转”是指如是生起后的延续。“相”是指一切三界行法，因其以相的方式现起。“造作”是指成为未来结生之因的业。“结生”是指未来的生起。“趣”是指彼结生所趣向之处。“生成”是指诸蕴的生成。“受生”是指如（《无碍解道》1.72）“于已入定者或已受生者”中“已受生者”所说的异熟的延续。“生”是指缘于有、作为老等之缘的生。老、病、死等是明显的。于此，仅生等五者被说为行舍智的对象，其余是它们的同义词。应知：“生成、生”二者是“生”与“结生”的同义词；“趣、受生”二者是“转”的同义词；老等是“相”的同义词。作为依无愿解脱门而生起道之因的有四种，同样，依果定的有四种，依空住与无相住的有二种，共为十种行舍。 ယာတိ ဝိပဿနာပညာ. ယဒတ္ထီတိ ယံ အနိစ္စာဒိလက္ခဏတ္တယံ ဥပလဗ္ဘတိ. ယံ ဘူတန္တိ ယံ ပစ္စယနိဗ္ဗတ္တတ္တာ ဘူတံ ခန္ဓပဉ္စကံ. တံ ပဇဟတီတိ အနိစ္စာနုပဿနာဒီဟိ နိစ္စသညာဒယော ပဇဟန္တော သမ္မဒေဝ ဒိဋ္ဌာဒီနဝတ္တာ တပ္ပဋိဗဒ္ဓစ္ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ပဇဟတိ, ယထာ အာယတိံ အာဒါနံ န ဟောတိ, တထာ ပဋိပတ္တိယာ ပဇဟတိ. တထာဘူတော စ တတ္ထ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. ဝိစိနနေတိ အနိစ္စာဒိဝသေန သမ္မသနေပိ. “彼”即观慧。“有”是指可得见的无常等三相。“已成”是指因缘所生而成的五蕴。“舍离彼”是指：以无常随观等舍离常想等，因如实见到过患，故以舍断与彼相连的欲贪而舍离；以修行舍离，从而于未来无有执取。如是之人，亦于彼处获得舍。“思择”是指即使以无常等的方式思维。 သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သမပ္ပဝတ္တိဟေတုတာယ သမဝါဟိတဘူတာ. နီဝရဏဝိတက္ကဝိစာရာဒိသဗ္ဗပစ္စနီကေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ သဗ္ဗပစ္စနီကပရိသုဒ္ဓါ. တေသံ ဝူပသန္တတ္တာ ပစ္စနီကဝူပသမနေပိ အဗျာပါရဘူတာ အဗျာပါရဘာဝေန ပဝတ္တာ, အဗျာပါရတံ ဝါ ပတ္တာ. 因是相应法平衡转起之因，故能平等俱行。因从诸盖、寻、伺等一切敌对法中解脱，故从一切敌对法中完全清净。因彼等已止息，故于敌对法止息时亦无作用，以无作用而转起，或已达无作用性。 ယဒိ အတ္ထတော ဧကာ, ကထမယံ ဘေဒေါတိ အာဟ ‘‘တေန တေနာ’’တိအာဒိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သတိပိ သဘာဝတော အဘေဒေ ယေဟိ ပန ပစ္စယဝိသေသေဟိ သွာယမိမာသံ အဝတ္ထာဘေဒေါ, တေသံ ဧကဇ္ဈံ အပ္ပဝတ္တိတော န တာသံ အဘေဒေါ, ဧကဇ္ဈံ ဝါ ပဝတ္တိ, တသ္မာ. တေနာဟ ‘‘ယတ္ထ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ’’တိအာဒိ. 若就意义而言是一，为何有此差别呢？答曰：“因为这样那样”等。此中“因此”是说：因为虽然自性上没有差别，但由于种种特定的因缘，这些舍才有了状态的差别；又因那些因缘不会同时生起，故这些舍便有了差别，或者说，它们不会同时生起。因此说：“于此，有六支舍”等。 ဧကီဘာဝေါတိ [Pg.187] ဧကတာ. သတိပိ မဇ္ဈတ္တာဘာဝသာမညေ ဝိသယဘေဒေန ပနဿာ ဘေဒေါ. ယမတ္ထံ သန္ဓာယ ‘‘ကိစ္စဝသေန ဒွိဓာ ဘိန္နာ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. အယံ ဝိပဿနုပေက္ခာ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ပါဠိယံ ‘‘ယဒတ္ထိ ယံ ဘူတံ, တံ ပဇဟတိ, ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၇၁; အ. နိ. ၇.၅၅). တတ္ထ ယဒတ္ထိ ယံ ဘူတန္တိ ခန္ဓပဉ္စကံ, တံ မုဉ္စိတုကမျတာဉာဏေန ပဇဟတိ. ဒိဋ္ဌသောဝတ္တိကတ္တယဿ သဗ္ဗလက္ခဏဝိစိနနေ ဝိယ ဒိဋ္ဌလက္ခဏတ္တယဿ ဘူတဿ သင်္ခါရလက္ခဏဝိစိနနေ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သင်္ခါရာနံ အနိစ္စာဒိလက္ခဏဿ သုဒိဋ္ဌတ္တာ တေသံ ဝိစိနနေ မဇ္ဈတ္တဘူတာယ ဝိပဿနုပေက္ခာယ သိဒ္ဓါယ တထာ ဒိဋ္ဌာဒီနဝါနံ တေသံ ဂဟဏေပိ အဇ္ဈုပေက္ခနာ သိဒ္ဓါဝ ဟောတိ, သဗ္ဗသော ဝိသင်္ခါရနိန္နတ္တာ အဇ္ဈာသယဿ. 一性即是合一。虽然有中立状态的共通性，但因所缘不同而有差别。为了详细阐释所谓“依作用分为二种”的含义，故说“譬如”等语。此即观舍(vipassanupekkhā)。经中所说：“凡存在者，凡已生者，他舍弃之，获得舍。”（《中部》3.71；《增支部》7.55）即指此义。其中，“凡存在者，凡已生者”即是五蕴，他以求解脱之智舍弃它。犹如审查已见之三匝（盘曲）蛇的诸相，（行者）于审查已见三相、已生起的诸行之相时获得舍。由于诸行的无常等相已被善见，故在审查它们时，作为中立的观舍即得以成就；同样，由于已见那些诸行的过患，故在执取它们时，安住舍也得以成就，因为其心意已完全倾向于离行（涅槃）。 အနာဘောဂရသာတိ ပဏီတသုခေပိ တသ္မိံ အဝနတိပဋိပက္ခကိစ္စာတိ အတ္ထော. အဗျာပါရပစ္စုပဋ္ဌာနာတိ သတိပိ သုခပါရမိပ္ပတ္တိယံ တသ္မိံ သုခေ အဗျာဝဋာ ဟုတွာ ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, သမ္ပယုတ္တာနံ ဝါ တတ္ထ အဗျာပါရံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အတ္ထော. သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ခေါဘံ, ဥပ္ပိလဝဉ္စ အာဝဟန္တေဟိ ဝိတက္ကာဒီဟိ အဘိဘူတတ္တာ အပရိဗျတ္တံ. တတ္ထ တတြမဇ္ဈတ္တတာယ ကိစ္စံ. တဒဘာဝတော ဣဓ ပရိဗျတ္တံ. “无勤运味”是说，即使在那胜妙的乐中，其作用也是对治倾向。“无作用现起”是说，即使已达到乐的顶峰，也于那乐中无有勤作地现起，或者说，它使相应法于彼处无有勤作。由于被能给相应法带来激动与浮躁的寻等所压倒，故中舍性的作用在那（初禅、二禅）里不显了。因彼（寻等）不存在，故于此（三禅）中变得显了。 နိဋ္ဌိတာ ‘‘ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတီ’’တိ ဧတဿ “他安住于舍”一句的释义终。 သဗ္ဗသော အတ္ထဝဏ္ဏနာ. 全面的释义。 ၈၅. ‘‘သရတီတိ သတော’’တိ ပဒဿ ကတ္တုသာဓနတမာဟ. သမ္ပဇာနာတီတိ သမ္မဒေဝ ပဇာနာတိ. သရဏံ စိန္တနံ ဥပဋ္ဌာနံ လက္ခဏမေတိဿာတိ သရဏလက္ခဏာ. သမ္မုဿနပဋိပက္ခော အသမ္မုဿနံ, တံ ကိစ္စံ ဧတိဿာတိ အသမ္မုဿနရသာ. ကိလေသေဟိ အာရက္ခာ ဟုတွာ ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, တတော ဝါ အာရက္ခံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အာရက္ခပစ္စုပဋ္ဌာနာ. အသမ္မုယှနံ သမ္မဒေဝ ပဇာနနံ, သမ္မောဟပဋိပက္ခော ဝါ အသမ္မောဟော. တီရဏံ ကိစ္စဿ ပါရဂမနံ. ပဝိစယော ဝီမံသာ. 85. “有念者”（sato）是“因为他忆念”（sarati），此词显示了其作者用法。“正知”（sampajānāti）即是正确地了知。忆念、思惟、现起是它的相，因此它有忆念之相。不忘失是对治忘失，这是它的作用，因此它有不忘失的作用。它显现为守护（心）不受烦恼侵害，或使守护现起，因此它有守护的现起。不迷乱即是正确地了知，或不痴即是对治痴。审察是完成任务。抉择即是审察。 ကာမံ ဥပစာရဇ္ဈာနာဒီနိ ဥပါဒါယ ပဌမဒုတိယဇ္ဈာနာနိပိ သုခုမာနေဝ, ဣမံ ပန ဥပရိဈာနံ ဥပါဒါယ ‘‘ဩဠာရိကတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. သာ စ ဩဠာရိကတာ ဝိတက္ကာဒိထူလင်္ဂတာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကေစိ ‘‘ဗဟုစေတသိကတာယာ’’တိ စ ဝဒန္တိ[Pg.188]. ဂတိ သုခါ ဟောတိ တတ္ထ ဈာနေသူတိ အဓိပ္ပာယော. အဗျတ္တံ တတ္ထ သတိသမ္ပဇညကိစ္စံ ‘‘ဣဒံ နာမ ဒုက္ကရံ ကရီယတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗဿ အဘာဝတော. ဩဠာရိကင်္ဂပ္ပဟာနေန သုခုမတ္တာတိ အယမတ္ထော ကာမံ ဒုတိယဇ္ဈာနေပိ သမ္ဘဝတိ, တထာပိ ယေဘုယျေန အဝိပ္ပယောဂီဘာဝေန ဝတ္တမာနေသု ပီတိသုခေသု ပီတိသင်္ခါတဿ ဩဠာရိကင်္ဂဿ ပဟာနေန သုခုမတာယ ဣဓ သာတိသယော သတိသမ္ပဇညဗျာပါရောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပုရိသဿာ’’တိအာဒိ. ပုနဒေဝ ပီတိံ ဥပဂစ္ဆေယျာတိ ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ သိယာ ဒုတိယဇ္ဈာနမေဝ သမ္ပဇ္ဇေယျာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ပီတိသမ္ပယုတ္တမေဝ သိယာ’’တိ. ‘‘ဣဒဉ္စ အတိမဓုရံ သုခ’’န္တိ တတိယဇ္ဈာနသုခံ သန္ဓာယာဟ. အတိမဓုရတာ စဿ ပဟာသောဒဂျသဘာဝါယ ပီတိယာ အဘာဝေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣဒန္တိ ‘‘သတော, သမ္ပဇာနော’’တိ ပဒဒွယံ. 诚然，相对于近行定等，初禅和二禅也是微细的；但相对于此更高的禅那，它们则被说为“粗”。而此粗性，当知是由于寻(vitakka)等粗支。亦有人说是由于“多心所性”。其意是说：“在彼诸禅中，趣向是安乐的。”在那里，正念正知的作用不显了，因为无有所谓“这件难事正在被做”的说法。“由断粗支而致微细”此义，诚然在第二禅也可能存在，然而由于在通常不相离而转起的喜与乐中，舍断了名为“喜”的粗支而致微细，故于此（第三禅），正念正知的作用是超胜的，如“如人之…”等所说。若他再次达到喜，则会是退分定，意即他只会成就第二禅。因此说：“只会与喜相应。”“此乃极甘美之乐”是就第三禅之乐而说。其极甘美性，当知正是由于没有了具欢欣踊跃自性的喜。此处的“此”（idaṃ）是指“有念、正知”这两个词。 တသ္မာ ဧတမတ္ထံ ဒဿေန္တောတိ ယသ္မာ တဿ ဈာနသမင်္ဂိနော ယံ နာမကာယေန သမ္ပယုတ္တံ သုခံ, တံ သော ပဋိသံဝေဒေယျ. ယံ ဝါ တန္တိ အထ ဝါ ယံ တံ ယထာဝုတ္တံ နာမကာယသမ္ပယုတ္တံ သုခံ. တံသမုဋ္ဌာနေန တတော သမုဋ္ဌိတေန အတိပဏီတေန ရူပေန အဿ ဈာနသမင်္ဂိနော ရူပကာယော ယသ္မာ ဖုဋော. ယဿ ရူပကာယဿ ဖုဋတ္တာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတောပိ ဈာနသမင်္ဂီ ကာယိကံ သုခံ ပဋိသံဝေဒေယျ. တသ္မာ ဧတံ စေတသိကကာယိကသုခပဋိသံဝေဒနသင်္ခါတံ အတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီတိ အာဟာ’’တိ ယောဇနာ. အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – နာမကာယေန စေတသိကသုခံ, ကာယိကသုခဟေတုရူပသမုဋ္ဌာပနေန ကာယိကသုခဉ္စ ဈာနသမင်္ဂီ ပဋိသံဝေဒေတီတိ ဝုစ္စတိ. ဖုဋတ္တာတိ ဗျာပိတတ္တာတိ အတ္ထော. ယထာ ဟိ ဥဒကေန ဖုဋသရီရဿ တာဒိသေ နာတိပစ္စနီကေ ဝါတာဒိဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဖုဋေ သုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧဝမေတေဟိ ဖုဋသရီရဿာတိ. အပရော နယော – သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီတိ ဧတ္ထ ကထမာဘောဂေန ဝိနာ သုခပဋိသံဝေဒနာတိ စောဒနာယံ ‘‘ကိဉ္စာပိ…ပေ… ဧဝံ သန္တေပီ’’တိ. ယသ္မာ တဿ နာမကာယေန သမ္ပယုတ္တံ သုခံ, တသ္မာ သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီတိ ယောဇနာ. ဣဒါနိ သဟာပိ အာဘောဂေန သုခပဋိသံဝေဒနံ ဒဿေတုံ ‘‘ယံ ဝါ တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 因此，为显示此义（当知）：因为该具禅者，应感受与名身相应的乐。又或者，即是前述与名身相应的乐。因为该具禅者的色身，被由彼（乐）所生起的、极殊胜的色所遍满。由于其色身被遍满，该具禅者即使已出禅，仍能感受身乐。因此，为显示此被称为“感受心所乐与身乐”的意义，故说“他以身感受乐”。应如是连结。此处的简义是：具禅者以名身感受心所乐，并由生起身乐之因的色而感受身乐，如是说。`Phuṭattā`（遍满）意为`byāpitattā`（周遍）。譬如身体被水浸透者，在接触到像那样不太违逆的风等所触时，会生起乐。另一解释：对于“他以身感受乐”一句，若有质问：“如何能无作意地感受乐？”（答曰：）“虽然……但是……”。因为他有与名身相应的乐，所以“他以（名）身感受乐”。应如是连结。现在，为了显示即使有作意也能感受乐，故说“或者那个”等等。 ၈၆. ယန္တိ ဟေတုအတ္ထေ နိပါတော, ယသ္မာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ယံဈာနဟေတူ’’တိ. ‘‘အာစိက္ခန္တီ’’တိအာဒီနိ ပဒါနိ ကိတ္တနတ္ထာနီတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ပသံသန္တီတိ အဓိပ္ပာယော’’တိ. ကိန္တီတိ ပသံသနာကာရပုစ္ဆာ. ဧဒိသေသု [Pg.189] ဌာနေသု သတိဂ္ဂဟဏေနေဝ သမ္ပဇညမ္ပိ ဂဟိတံ ဟောတီတိ ဣဓ ပါဠိယံ သတိယာ ဧဝ ဂဟိတတ္တာ ဧဝံ ဥပဋ္ဌိတသတိတာယ ‘‘သတိမာ’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ, ‘‘သမ္ပဇာနော’’တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္တာ ဝါ. 86. `Yaṃ`是因缘义的不变语，意为`yasmā`（因为）。因此说“以禅那为因”。（作者）意谓`ācikkhanti`（宣说）等词有称赞之义，故说“意即`pasaṃsanti`（称赞）”。`Kinti`（如何）是询问称赞方式之语。在这些地方，仅取“念”，“正知”也就被含摄了。因此，在此巴利（经文）中，由于只取了念，并且念已如是现起，故只说`satimā`（具念者）；或者是因为`sampajāno`（具正知者）已在下文提及。 ဈာနက္ခဏေ စေတသိကသုခမေဝ လဗ္ဘတီတိ ‘‘သုခံ နာမကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ စ ဝုတ္တံ. တတိယန္တိ ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာတိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဒုတိယတတိယဇ္ဈာနကထာဟိ အဝိသေသော, ဝိသေသော စ ဝုတ္တောတိ. 在禅那刹那，只获得心所乐，因此也说“以名身感受乐”。第三（禅）：在计数的次第上，从此处起，与第二、第三禅的论述无差别，其差别也已述及。 စတုတ္ထဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ 第四禅论释义 ၈၇. ဣဒါနိ နိဗ္ဗတ္တိတဝိသေသံ ဒဿေန္တော ‘‘အယံ ပန ဝိသေသော’’တိ ဝတွာ ‘‘ယသ္မာ’’တိအာဒိမာဟ. အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော န ဟောတိ, အနိဋ္ဌေ ဌာနေ ပဒန္တရသင်္ဂဟိတဿ အာသေဝနပစ္စယတ္တာဘာဝတော. အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဥပ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ သာတိသယံ သုခဝိရာဂဘာဝနာဘာဝတော. တာနီတိ အပ္ပနာဝီထိယံ ဇဝနာနိ သန္ဓာယာဟ. 87. 现在，为了显示所产生的差别，说了“但这是差别”之后，说“因为”等。不以重复缘(āsevanapaccaya)为缘，因为在不合宜之处，对于被另一文句所含摄者，没有重复缘的状态。不苦不乐受应当生起，因为有对超胜之乐的离贪的培育。“彼等”是针对安止(appanā)心路中的速行(javana)而说。 ၈၈. ‘‘ပုဗ္ဗေဝါ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ကဒါ ပန တေသံ ပဟာနံ ဟောတီတိ စောဒနာယံ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဈာနာနံ ဥပစာရက္ခဏေ’’တိ. ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပဟာနက္ကမော နာမ ပဟာယကဓမ္မာနံ ဥပ္ပတ္တိပဋိပါဋိ. တေန ပန ဝုစ္စမာနေ ‘‘ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ သုခံ သောမနဿ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. ကသ္မာ ဣတော အညထာ ဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဣန္ဒြိယဝိဘင်္ဂေ’’တိအာဒိ. အထ ကသ္မာ ဈာနေသွေဝ နိရောဓော ဝုတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. 88. 由于说了“先前”，针对“那么彼等何时被断除呢？”的质问，回答说：“在四禅的近行刹那”。其关联应如是了知。所谓的断除次第，是指能断除之法的生起次第。但若依此（次第）而说，则应说“苦、忧、乐、喜”。为何此处说法不同呢？回答说：“在《根分别》(Indriyavibhaṅga)等中……”。那么，为何只在禅那中说灭尽呢？这是其关联。 ကတ္ထ စုပ္ပန္နံ ဒုက္ခိန္ဒြိယန္တိ အတ္တနော ပစ္စယေဟိ ဥပ္ပန္နံ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ. ကတ္ထ စ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတီတိ နိရောဓဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆတိ. တေန ‘‘ကတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆာယံ, ‘‘ဧတ္ထာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနေပိ ဟေတုမှိ ဘုမ္မဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဈာနာနုဘာဝနိမိတ္တံ ဟိ အနုပ္ပဇ္ဇန္တံ ‘‘ဒုက္ခိန္ဒြိယံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အတိသယနိရောဓော သုဋ္ဌု ပဟာနံ ဥဇုပဋိပက္ခေန ဝူပသမော. “苦根(dukkhindriya)于何处生起？”意即，从其自身的诸缘而生起的苦根。“又于何处无余灭尽？”是问灭尽之处。因此，在问题“于何处？”与回答“于此处”中，当知方位格是用在因由的意义上。诚然，以禅那的威力为因，不生起的苦根被称为“无余灭尽”。超胜的灭尽，即是善妙的断除，以直接的对治而寂止。 နာနာဝဇ္ဇနေတိ ယေန အာဝဇ္ဇနေန အပ္ပနာဝီထိ, တတော ဘိန္နာဝဇ္ဇနေ, အနေကာဝဇ္ဇနေ ဝါ. အပ္ပနာဝီထိယဉှိ ဥပစာရော ဧကာဝဇ္ဇနော, ဣတရော အနေကာဝဇ္ဇနော အနေကက္ခတ္တုံ ပဝတ္တနတော. ဝိသမနိသဇ္ဇာယ ဥပ္ပန္နကိလမထော ဝိသမာသနုပတာပေါ. ပီတိဖရဏေနာတိ ပီတိယာ ဖရဏရသတ္တာ, ပီတိသမုဋ္ဌာနာနံ ဝါ ပဏီတရူပါနံ ကာယဿ ဗျာပနတော ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗော ကာယော သုခေါက္ကန္တော ဟောတီ’’တိ. ဝိတက္ကဝိစာရပစ္စယေပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ [Pg.190] အဋ္ဌာနပ္ပယုတ္တော, သော ‘‘ပဟီနဿာ’’တိ ဧတ္ထ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော ‘‘ပဟီနဿာပိ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဿာ’’တိ. ဧတံ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘တဿ မယှံ အတိစိရံ ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော ကာယောပိ ကိလမိစိတ္တမ္ပိ ဥဟညီ’’တိ ဝစနတော ကာယစိတ္တခေဒါနံ ဝိတက္ကဝိစာရပ္ပစ္စယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရဘာဝေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒေါမနဿိန္ဒြိယ’’န္တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တတ္ထဿ သိယာ ဥပ္ပတ္တီတိ တတ္ထ ဒုတိယဇ္ဈာနူပစာရေ အဿ ဒေါမနဿဿ ဥပ္ပတ္တိ ဘဝေယျ. “以种种转向”(Nānāvajjane)是说，以不同于能引生安止(appanā)心路的那个转向，或以多种转向。因为在安止心路中，近行(upacāra)是单一转向；其他情况则是多种转向，因其多次发生故。由不适宜的坐姿所生的疲劳，即是不适宜坐姿所带来的苦恼。“以喜遍满”(Pītipharaṇena)是说，因为喜(pīti)有遍满的作用，或由喜所生的胜妙色法遍满身体。因此他说：“全身为乐所浸透。”在“以寻(vitakka)、伺(vicāra)为缘亦”(vitakkavicārapaccayepi)一句中，“亦”(pi)字使用不当；它应被移至“已断除的”(pahīnassa)一词，连接为“即使是已断除的忧根(domanassindriya)”(pahīnassāpi domanassindriyassa)。其关联是：“此忧根生起”。根据“我经长时寻、伺，身亦疲，心亦恼”之语，当知身心疲恼是以寻、伺为缘。应连接为：“有寻、伺时，忧根生起。”“于彼，其或有生起”(Tatthassa siyā uppatti)意即，于彼第二禅(dutiyajjhāna)的近行中，此忧根可能会生起。 ဧတ္ထ စ ယဒေကေ ‘‘တတ္ထဿ သိယာ ဥပ္ပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တေန ဈာနလာဘီနမ္ပိ ဒေါမနုဿုပ္ပတ္တိ အတ္ထီတိ ဒဿိတံ ဟောတိ. တေန စ အနီဝရဏသဘာဝေါ လောဘော ဝိယ ဒေါသောပိ အတ္ထီတိ ဒီပေတိ. န ဟိ ဒေါသေန ဝိနာ ဒေါမနဿံ ပဝတ္တတိ. န စေတ္ထ ပဋ္ဌာနပါဠိယာ ဝိရောဓော စိန္တေတဗ္ဗော. ယသ္မာ တတ္ထ ပရိဟီနံ ဈာနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တမာနံ ဒေါမနဿံ ဒဿိတံ, အပရိဟီနဇ္ဈာနမာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ဒေါမနဿဿ အသမ္ဘဝတော. ဈာနလာဘီနံ သဗ္ဗသော ဒေါမနဿံ နုပ္ပဇ္ဇတီတိ စ န သက္ကာ ဝတ္တုံ, အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘိနော အပိ တဿ ဥပ္ပန္နတ္တာ. န ဟေဝ ခေါ သော ပဟီနဇ္ဈာနော အဟောသီတိ ဝဒန္တိ, တံ အယုတ္တံ အနီဝရဏသဘာဝဿ ဒေါသဿ အဘာဝတော. ယဒိ သိယာ, ရူပါရူပါဝစရသတ္တာနမ္ပိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, န စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တထာ ဟိ ‘‘အရူပေ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ ပဋိစ္စ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ ဥဒ္ဓစ္စနီဝရဏံ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏ’’န္တိအာဒီသု ဗျာပါဒကုက္ကုစ္စနီဝရဏာနိ အနုဒ္ဓဋာနိ. န စေတ္ထ နီဝရဏတ္တာ ပရိဟာရော, ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနမ္ပိ အနီဝရဏာနံယေဝ နီဝရဏသဒိသတာယ နီဝရဏပရိယာယဿ ဝုတ္တတ္တာ. ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘိနော အပိ တဿ ဥပ္ပန္နတ္တာ’’တိ, တမ္ပိ အကာရဏံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေန စ ဒေါမနဿေန ဈာနတော ပရိဟာယနတော. လဟုကေန ပန ပစ္စယေန ပရိဟီနံ တာဒိသာ အပ္ပကသိရေနေဝ ပဋိပါကတိကံ ကရောန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘တတ္ထဿ သိယာ ဥပ္ပတ္တီ’’တိ ဣဒံ ပန ပရိကပ္ပဝစနံ ဥပစာရက္ခဏေ ဒေါမနဿဿ အပ္ပဟီနဘာဝဒဿနတ္ထံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘န တွေဝ အန္တောအပ္ပနာယ’’န္တိ. ယဒိ ပန တဒါ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ပဌမဇ္ဈာနမ္ပိဿ ပရိဟီနမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဟီနမ္ပိ သောမနဿိန္ဒြိယံ ပီတိ ဝိယ န ဒူရေတိ ကတွာ [Pg.191] ‘‘အာသန္နတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. နာနာဝဇ္ဇနူပစာရေ ပဟီနမ္ပိ ပဟာနင်္ဂံ ပဋိပက္ခေန အဝိဟတတ္တာ အန္တရန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဝါတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အပ္ပနာပ္ပတ္တာယာ’’တိအာဒိမာဟ. တာဒိသာယ အာသေဝနာယ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ယထာ မဂ္ဂဝီထိတော ပုဗ္ဗေ ဒွေ တယော ဇဝနဝါရာ သဒိသာနုပဿနာဝ ပဝတ္တန္တိ, ဧဝမိဓာပိ အပ္ပနာဝါရတော ပုဗ္ဗေ ဒွေ တယော ဇဝနဝါရာ ဥပေက္ခာသဟဂတာဝ ပဝတ္တန္တီတိ ဝဒန္တိ. 于此，有论师说：“于彼，其或有生起”，此语显示即使是证得禅那者，忧亦会生起。彼等以此表明，正如非盖自性的贪，嗔亦存在。因为无嗔则忧不转起。于此，不应思虑其与《发趣论》(Paṭṭhāna)相违。因为彼处所示的忧，是以已退失的禅那为所缘而转起的；以未退失的禅那为所缘而生起的忧是不可能的。又，不能说证得禅那者完全不生起忧，因为即使是证得八等至者，忧亦曾生起。他们说：“他并非已从禅那中退失。”此说不当，因为不存在非盖自性的嗔。若其存在，则亦应于色界、无色界有情生起，然实不生起。诚然，如在“于无色界，缘欲欲盖(kāmacchandanīvaraṇa)、惛沉睡眠盖(thinamiddhanīvaraṇa)、掉举盖(uddhaccanīvaraṇa)、无明盖(avijjānīvaraṇa)……”等文中，并未举出嗔恚盖(byāpādanīvaraṇa)与追悔盖(kukkuccanīvaraṇa)。于此，不能以其为盖性而作辩解，因为即使是欲贪等（在此处）非盖法，也因其与盖相似而被归入盖的类别中。至于所说“即使是证得八等至者，忧亦曾生起”，此亦非理由，因为当忧生起时，即已从禅那退失。但当知，此类人因微小之缘而退失后，不费力即可恢复原状。“于彼，其或有生起”一语，是假设之说，为的是显示在近行刹那，忧尚未被断除。诚然，经中说：“但非在安止之内。”但若彼时忧生起，当知其初禅亦已退失。虽喜根(somanassindriya)已断，然如喜(pīti)一般，其去不远，故说“因其邻近”。为示“在种种转向的近行中，已断的断支，因未被其对治法所摧伏，故亦会时时生起”之义，他说了“未达安止故”等。他们说，因欲求如是重复，故如道心路之前有二、三随顺观的速行路转起，于此亦然，在安止路之前，有二、三与舍俱行的速行路转起。 သမာဟဋာတိ သမာနီတာ, သင်္ဂဟေတွာ ဝုတ္တာတိ အတ္ထော. သုခဒုက္ခာနိ ဝိယ အနောဠာရိကတ္တာ အဝိဘူတတာယ သုခုမာ. တတော ဧဝ အနုမိနိတဗ္ဗသဘာဝတ္တာ ဒုဝိညေယျာ. ဒုဋ္ဌဿာတိ ဒုဋ္ဌပယောဂဿ, ဒုဒ္ဒမ္မဿာတိ အတ္ထော. သက္ကာ ဟောတိ ဧသာ ဂါဟယိတုံ အညာပေါဟနနယေနာတိ အဓိပ္ပာယော. “总合”(samāhaṭā)意为被引来、总集而说。不像苦乐那样粗显、不明显，故是微细的。正因其自性须被推知，故是难了知的。“于败坏者”(duṭṭhassa)意为“于行邪行者”、“于难调伏者”。其意为：能以排除他法的方式来把握它。 အဒုက္ခမသုခါယ စေတောဝိမုတ္တိယာတိ ဣဒမေဝ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပစ္စယဒဿနတ္ထန္တိ အဓိဂမဿ ဥပါယဘူတပစ္စယဒဿနတ္ထံ. တေနာဟ ‘‘ဒုက္ခပ္ပဟာနာဒယော ဟိ တဿာ ပစ္စယာ’’တိ. ဒုက္ခပ္ပဟာနာဒယောတိ စ သောပစာရာ ပဌမဇ္ဈာနာဒယောဝေတ္ထ အဓိပ္ပေတာ. “不苦不乐心解脱”，当知即是此第四禅那。“为见缘故”意为，为见作为证达之方便的缘故。因此他说：“断苦等确是它的缘。”此处的“断苦等”，意指包含近行在内的初禅那等。 ပဟီနာတိ ဝုတ္တာ ‘‘ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ’’တိ. ဧတာတိ သုခါဒယော ဝေဒနာ. “已断”是就“因五下分结的遍尽”而说。“此等”指乐等诸受。 သောမနဿံ ရာဂဿ ပစ္စယော. ဝုတ္တဉှိ ‘‘သုခါယ ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယော အနုသေတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၅). ဒေါမနဿံ ဒေါသဿ ပစ္စယော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘ဒုက္ခာယ ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီ’’တိ. သုခါဒိဃာတေနာတိ သုခါဒီနံ ပဟာနေန. အဿ ဈာနဿ. 喜是贪的缘。诚然，经中说：“贤友毘舍佉，于乐受，贪随眠潜在于内。”忧是嗔的缘。此亦经中所说：“贤友毘舍佉，于苦受，嗔随眠潜在于内。”“以击破乐等”意即，以断除乐等。属于此禅那。 န ဒုက္ခန္တိ အဒုက္ခံ, ဒုက္ခဝိဓုရံ. ယသ္မာ တတ္ထ ဒုက္ခံ နတ္ထိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဒုက္ခာဘာဝေနာ’’တိ. အသုခန္တိ ဧတ္ထပိ ဧသေဝ နယော. ဧတေနာတိ ဒုက္ခသုခပဋိက္ခေပဝစနေန. ‘‘ပဋိပက္ခဘူတ’’န္တိ ဣဒံ ဣဓ တတိယဝေဒနာယ ဒုက္ခာဒီနံ သမတိက္ကမဝသေန ပတ္တဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ, န ကုသလာကုသလာနံ ဝိယ ဥဇုဝိပစ္စနီကတာယ. ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိပရီတဿ မဇ္ဈတ္တာရမ္မဏဿ, ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိပရီတံ ဝါ မဇ္ဈတ္တာကာရေန အနုဘဝနလက္ခဏာ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိပရီတာနုဘဝနလက္ခဏာ. တတော ဧဝ မဇ္ဈတ္တရသာ. အဝိဘူတပစ္စုပဋ္ဌာနာတိ သုခဒုက္ခာနိ ဝိယ န ဝိဘူတာကာရာ[Pg.192], ပိဋ္ဌိပါသာဏေ မိဂဂတမဂ္ဂေါ ဝိယ တေဟိ အနုမာတဗ္ဗာ အဝိဘူတာကာရောပဋ္ဌာနာ. သုခနိရောဓော နာမ ဣဓ စတုတ္ထဇ္ဈာနူပစာရော, သော ပဒဋ္ဌာနံ ဧတိဿာတိ သုခနိရောဓပဒဋ္ဌာနာ. “非苦”意即无苦、离苦（dukkhavidhura）。因彼处无苦，故说“因无苦故”。“非乐”于此亦同此理。“以此”意即，以此否定苦乐之语。“为对治法”（paṭipakkhabhūta），此处是说，第三受是依超越苦等而得，而非如善与不善那样直接对立。其特相是经验与可意、不可意相反的中性所缘；或其特相是以中立的方式经验与可意、不可意相反者。正因如此，其作用是中立的。其现起不明显（avibhūtapaccupaṭṭhāna），意即其相状不像苦与乐那样明显，如平石上的鹿迹，须依彼等推知，其现起之相不明显。此处的“乐灭”（sukhanirodha）即第四禅那的近行，它是此（受）的近因（padaṭṭhāna），故说“以乐灭为近因”。 ၈၉. ‘‘ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိ’’န္တိ ပုရိမပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေနေတံ သမာသပဒန္တိ အာဟ ‘‘ဥပေက္ခာယ ဇနိတသတိပါရိသုဒ္ဓိ’’န္တိ. သဗ္ဗပစ္စနီကဓမ္မပရိသုဒ္ဓါယ ပစ္စနီကသမနေပိ အဗျာဝဋာယ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေက္ခာယ ဝတ္တမာနာယ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ သတိ သမ္ပဟံသနပညာ ဝိယ သုပရိသုဒ္ဓါ, သုဝိသဒါ စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယာ စ တဿာ သတိယာ ပါရိသုဒ္ဓိ, သာ ဥပေက္ခာယ ကတာ, န အညေနာ’’တိ. ယဒိ တတြမဇ္ဈတ္တတာ ဣဓ ‘‘ဥပေက္ခာ’’တိ အဓိပ္ပေတာ, ကထံ သတိယေဝ ‘‘ပရိသုဒ္ဓါ’’တိ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ. 89. “舍念清净”（upekkhāsatipārisuddhi），他说这是一个省略了中间词的复合词，意为“由舍所生的念之清净”。当此清净舍——已清净一切敌对法，纵使在平息敌对法时亦无纷扰——存在于第四禅那时，念便如令心喜悦的慧一般，变得极为清净、极为明晰。因此他说：“彼念之清净，乃由舍所成，非由他物。”若此处的“舍”意指中舍性（tatramajjhattatā），为何只说念“清净”呢？他以“非仅……”等作答。 ဧဝမ္ပိ ကသ္မာ အယမေဝ သတိ ‘‘ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓီ’’တိ ဝုတ္တာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယ ‘‘တတ္ထ ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဟေဋ္ဌာ တီသု ဈာနေသု ဝိဇ္ဇမာနာယပိ တတြမဇ္ဈတ္တတာယ ပစ္စနီကာဘိဘဝတော, သဟာယပစ္စယဝေကလ္လတော စ အပါရိသုဒ္ဓိ, တထာ တံသမ္ပယုတ္တာနံ. တဒဘာဝတော ဣဓ ပါရိသုဒ္ဓီတိ ဣမမတ္ထံ ရူပကဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သူရိယပ္ပဘာဘိဘဝါတိ သူရိယပ္ပဘာယ အဘိဘုယျမာနတ္တာ. အတိက္ခတာယ စန္ဒလေခါ ဝိယ ရတ္တိပိ သောမ္မသဘာဝါ သဘာဂါယ ရတ္တိယမေဝ စ စန္ဒလေခါ သမုဇ္ဇလတီတိ သာ တဿာ သဘာဂါတိ ဒဿေန္တော ‘‘သောမ္မဘာဝေန စ အတ္တနော ဥပကာရကတ္တေန ဝါ သဘာဂါယ ရတ္တိယာ’’တိ အာဟ. 即便如此，为何唯独此第四禅之念被称为“舍念清净”呢？针对此疑问，而说“于此虽有”等。于此，在下的三禅中，虽然存在中舍性，但因被对立法所压服，且缺乏助缘而不清净，与其相应的诸法亦然。此处因无此二者而得清净。为了以譬喻说明此义，而说“譬如”等。“被日光所胜”是因被日光所压倒。犹如因不显耀而如月痕，夜晚亦是柔和之性，且月痕仅在相合的夜晚才明亮。为表明此夜与彼月痕相合，而说：“于因其柔和之性，或因其于己有助益，而为相合之夜”。 ‘‘ဧကဝီထိယ’’န္တိ ဣဒံ တတ္ထ သောမနဿဿ ဧကံသေန အဘာဝတော ဝုတ္တံ, န တတော ပုရိမတရေသု ဧကံသေန ဘာဝတော. ယထာ ပန ဝိတက္ကာဒယော ဒုတိယာဒိဇ္ဈာနက္ခဏေယေဝ ပဟီယန္တိ, န တေသံ ဧကဝီထိယံ ပုရိမဇဝနေသု, န ဧဝမေတန္တိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. စတုက္ကဇ္ဈာနေတိ စတုက္ကနယဝသေန နိဗ္ဗတ္တိတဇ္ဈာနစတုက္ကေ. “于一心路中”(ekavīthiyaṃ)一词，是因此处悦受(somanassa)完全不存在而说，而非因其在更前的心路中完全存在而说。然而，说此话是为了表明：此（舍悦受）事并非如是——不像寻(vitakka)等法，仅在第二禅等生起的刹那才被舍弃，而在同一心路的前行速行(javana)中不被舍弃。“于四法禅中”(catukkajjhāne)是指于依四法模式所产生的四禅之中。 ပဉ္စကဇ္ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ 五法禅释义 ၉၀. တတ္ထာတိ ပဌမဇ္ဈာနေ. စတုက္ကနယဿ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ဝိယာတိ စတုက္ကနယသမ္ဗန္ဓိနိ ဒုတိယဇ္ဈာနေ ဝိယ. တံ ဒွိဓာ ဘိန္ဒိတွာတိ စတုက္ကနယေ ဒုတိယံ [Pg.193] ‘‘အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ, အဝိတက္ကံ အဝိစာရ’’န္တိ စ ဧဝံ ဒွိဓာ ဘိန္ဒိတွာ ပဉ္စကနယေ ဒုတိယဉ္စေဝ တတိယဉ္စ ဟောတိ အဘိဓမ္မေတိ (ဓ. သ. ၁၆၈) အဓိပ္ပာယော. သုတ္တန္တေသု ပန သရူပတော ပဉ္စကနယော န ဂဟိတော. 90. “于彼处”(Tattha)是指于初禅中。“如于四法模式之第二禅中”(Catukkanayassa dutiyajjhāne viya)是指如于关联四法模式之第二禅中。“将其分为二”(Taṃ dvidhā bhinditvā)是指：于四法模式中，将第二禅分为“无寻唯伺”与“无寻无伺”二者，于五法模式中，此二者则成为第二禅与第三禅。此为阿毗达摩(abhidhamma)（《法集论》§168）之意趣。然而，在诸经中，并未依其自相采用五法模式。 ကသ္မာ ပနေတ္ထ နယဒွယဝိဘာဂေါ ဂဟိတောတိ? အဘိဓမ္မေ နယဒွယဝသေန ဈာနာနံ ဒေသိတတ္တာ. ကသ္မာ စ တတ္ထ တထာ တာနိ ဒေသိတာနိ? ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယတော, ဒေသနာဝိလာသတော စ. သန္နိပတိတဒေဝပရိသာယ ကိရ ယေသံ ယထာဒေသိတေ ပဌမဇ္ဈာနေ ဝိတက္ကော ဧဝ ဩဠာရိကတော ဥပဋ္ဌာသိ, ဣတရေ သန္တတော. တေသံ အဇ္ဈာသယဝသေန စ စတုရင်္ဂိကံ အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ ဈာနံ ဒေသိတံ. ယေသံ ဝိစာရော, ယေသံ ပီတိ, ယေသံ သုခံ ဩဠာရိကတော ဥပဋ္ဌာသိ, ဣတရေ သန္တတော. တေသံ တေသံ အဇ္ဈာသယဝသေန တတိယာဒီနိ ဈာနာနိ ဒေသိတာနိ. အယံ တာဝ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယော. 为何在此采用两种模式的分别呢？因为在阿毗达摩(abhidhamma)中，禅那是依两种模式来教导的。又为何在那里要如此教导它们呢？是由于个人的根机(puggalajjhāsaya)以及说法的善巧(desanāvilāsa)。据说，在集会的天众中，对某些人而言，在如是宣说的初禅中，唯有寻(vitakka)显得粗重，其余则显得微细。根据他们的根机，就宣说了四支的无寻唯伺禅。对某些人而言，伺(vicāra)显得粗重；对某些人而言，喜(pīti)显得粗重；对某些人而言，乐(sukha)显得粗重，其余则显得微细。根据他们各自的根机，就宣说了第三禅等。这首先是个人的根机。 ယဿာ ပန ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဘဂဝါ ယသ္မာ ဒေသနာဝိလာသပ္ပတ္တော, တသ္မာ ဉာဏမဟန္တတာယ ဒေသနာယ သုကုသလော ယံ ယံ အင်္ဂံ လဗ္ဘတိ, တဿ တဿ ဝသေန ယထာရုစိံ ဒေသနံ နိယာမေန္တော စတုက္ကနယဝသေန, ပဉ္စကနယဝသေန စ. တတ္ထ စ ပဉ္စင်္ဂိကံ ပဌမံ, စတုရင်္ဂိကံ ဒုတိယံ, တိဝင်္ဂိကံ တတိယံ, ဒုဝင်္ဂိကံ စတုတ္ထံ, ဒုဝင်္ဂိကမေဝ ပဉ္စမံ ဈာနံ ဒေသေသီတိ အယံ ဒေသနာဝိလာသော. ဧတ္ထ စ ပဉ္စကနယေ ဒုတိယဇ္ဈာနံ စတုက္ကနယေ ဒုတိယဇ္ဈာနပက္ခိကံ ကတွာ ဝိဘတ္တံ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ (ဓ. သ. ၁၆၈). ကသ္မာ? ဧကတ္တကာယနာနတ္တသညီသတ္တာဝါသဖလတာယ ဒုတိယဇ္ဈာနေန သမာနဖလတ္တာ, ပဌမဇ္ဈာနသမာဓိတော ဇာတတ္တာ စ. ပဌမဇ္ဈာနမေဝ ဟိ ‘‘ကာမေဟိ အကုသလေဟိ စ ဝိဝိတ္တ’’န္တိ တဒဘာဝါ န ဣဓ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟီ’’တိ သက္ကာ ဝတ္တုံ, နာပိ ‘‘ဝိဝေကဇ’’န္တိ. သုတ္တန္တဒေသနာသု စ ပဉ္စကနယေ ဒုတိယတတိယဇ္ဈာနာနိ ဒုတိယဇ္ဈာနမေဝ ဘဇန္တိ ဝိတက္ကဝူပသမာ ဝိစာရဝူပသမာ အဝိတက္ကတ္တာ, အဝိစာရတ္တာ စ. ဧဝဉ္စ ကတွာ သုတ္တန္တဒေသနာယပိ ပဉ္စကနယော လဗ္ဘတေဝါတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ. နနု သုတ္တန္တေ စတ္တာရိယေဝ ဈာနာနိ ဝိဘတ္တာနီတိ ပဉ္စကနယော န လဗ္ဘတီတိ? န, ‘‘သဝိတက္ကသဝိစာရော သမာဓီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၀၅) သမာဓိတ္တယာပဒေသေန ပဉ္စကနယဿ [Pg.194] လဗ္ဘမာနတ္တာ. စတုက္ကနယနိဿိတော ပန ကတွာ ပဉ္စကနယော ဝိဘတ္တောတိ သုတ္တန္တဒေသနာယပိ ပဉ္စကနယော နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗော. ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ’’တိ ဟိ ဝိတက္ကဿ, ဝိစာရဿ, ဝိတက္ကဝိစာရာနဉ္စ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာန’’န္တိ သက္ကာ ဝတ္တုံ. တထာ ‘‘အဝိတက္ကံ, အဝိစာရ’’န္တိ စ ဝိနာ, သဟ စ ဝိစာရေန ဝိတက္ကပ္ပဟာနေန အဝိတက္ကံ, သဟ, ဝိနာ စ ဝိတက္ကေန ဝိစာရပ္ပဟာနေန အဝိစာရန္တိ အဝိတက္ကံ, အဝိစာရံ, အဝိတက္ကဉ္စ အဝိစာရဉ္စာတိ ဝါ တိဝိဓမ္ပိ သက္ကာ သင်္ဂဟေတုံ. 再者，因为世尊已透彻通达此法界而证得说法善巧，所以他以其广大的智慧善于说法，随所获得的任何支，而随其意乐，依四法门与五法门来阐述教法。于此，他教导初禅为五支，第二禅为四支，第三禅为三支，第四禅为二支，第五禅亦为二支——此即说法善巧。于此，五法门中的第二禅，是作为四法门中第二禅的同分而被分别的，如（《法集论》168）说：“彼于其时，为生色界而修道，入于无寻唯伺、定生喜乐的第二禅而住。”为何如此？因为它与（四法门的）第二禅有相同的结果，即得一身异想有情居之果，并且它是由初禅定所生。因为只有初禅才是“离于欲，离于不善法”，由于此（第二禅）没有那种离，故此处不能说“远离诸欲，远离诸不善法”，也不能说“离生”。在诸经的教示中，五法门的第二、第三禅，都归入（四法门的）第二禅，因寻之平息、伺之平息，因其无寻、无伺。如是，五法门亦可见于经教中，此乃成立。“经中不是只分别了四种禅那，故五法门不成立吗？”不，因为通过“有寻有伺定”等（《长部》3.305）三种定的名称，五法门亦可成立。然而，五法门是依止四法门而作分别的，故在经教中亦应确定五法门。因为“寻伺之平息”一语，可指寻的平息、伺的平息，或寻与伺二者的平息。同样，“无寻、无伺”一词，亦可涵摄三种情况：一、通过舍离寻（无论是否连带伺）而为无寻；二、通过舍离伺（无论是否连带寻）而为无伺；三、无寻且无伺。 ဒုတိယန္တိ စ ဝိတက္ကရဟိတေ, ဝိတက္ကဝိစာရဒွယရဟိတေ စ ဉာယာဂတာ ဒေသနာ ဒုတိယံ အဓိဂန္တဗ္ဗတ္တာ, ဝိစာရမတ္တရဟိတေပိ ဒွယပ္ပဟာနာဓိဂတသမာနဓမ္မတ္တာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ပဉ္စကနယနိဒ္ဒေသေ ဒုတိယေ ဝူပသန္တောပိ ဝိတက္ကော သဟာယဘူတဝိစာရာဝူပသမေန န သမ္မာ ဝူပသန္တောတိ ဝိတက္ကဝိစာရဒွယရဟိတေ ဝိယ ဝိစာရဝူပသမေနေဝ တဒုပသမံ, သေသဓမ္မာနံ သမာနတဉ္စ ဒဿေန္တေန ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ တတိယံ စတုက္ကနယေ ဒုတိယေန နိဗ္ဗိသေသံ ဝိဘတ္တံ. ဒုဝိဓဿာပိ သဟာယဝိရဟေန, အညထာ စ ဝိတက္ကပ္ပဟာနေန အဝိတက္ကတ္တံ, သမာဓိဇံ ပီတိသုခတ္တဉ္စ သမာနန္တိ သမာနဓမ္မတ္တာပိ ဒုတိယန္တိ နိဒ္ဒေသော. ဝိစာရမတ္တမ္ပိ ဟိ ဝိတက္ကဝိစာရဒွယရဟိတံ ဝိယ ‘‘ယသ္မိံ သမယေ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ အဝိတက္ကံ ဝိစာရမတ္တံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ (ဓ. သ. ၁၆၈) အဝိတက္ကံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခန္တိ ဝိဘတ္တံ. ပဌမဇ္ဈာနေ ဝါ သဟစာရီသု ဝိတက္ကဝိစာရေသု ဧကံ အတိက္ကမိတွာ ဒုတိယမ္ပိ တတြဋ္ဌမေဝ ဒေါသတော ဒိသွာ ဥဘယမ္ပိ သဟာတိက္ကမန္တဿ ပဉ္စကနယေ တတိယံ ဝုတ္တံ, တတိယံ အဓိဂန္တဗ္ဗတ္တာ. ပဌမတော အနန္တရဘာဝေန ပနဿ ဒုတိယဘာဝေါ စ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. ကသ္မာ ပနေဝံ သရူပတော ပဉ္စကနယော န ဝိဘတ္တောတိ? ဝိနေယျဇ္ဈာသယတော. ယထာနုလောမဒေသနာ ဟိ သုတ္တန္တဒေသနာတိ. 而“第二”这一教说，是就无寻（禅）与无寻无伺（禅）二者依理而来，因其为第二个应证得者；亦是就仅无伺（禅）而言，因其与通过舍断二者所证得的（禅那）有相同的法性。如是，在五法模式的解释中，于（五法）第二禅中，寻虽已平息，但因其同伴——伺尚未平息，故非完全平息。因此，为了显示其（寻的）平息仅通过伺的平息才能完成，以及其余（相应）法的相同性，（世尊）将（五法模式的）第三禅分别解说为与四法模式的第二禅无异，如说：“寻、伺平息故，内净，心专一，无寻、无伺，由定而生喜乐，入第二禅而住。”因二者（寻与伺）皆失去同伴，又因舍离寻而为无寻，且定生喜乐亦相同，故因法性相同而亦解释为“第二”。确实，仅有伺（的五法第二禅）亦如无寻无伺二者（的四法第二禅），被分别解说为“无寻，定生喜乐”，如（《法集论》168）言：“彼于其时，为生色界而修道，入于无寻唯伺、定生喜乐的第二禅而住。”或者，在初禅中，于寻、伺此二同行法中，超越其一后，见到尚在彼处的第二个亦有过患，对于同时超越二者的人，在五法模式中说为第三禅，因其为第三个应被证得者。然而，因其紧随初禅之后，其为第二的状态也应成立。然则为何五法模式不被如此依其自性地分别解说呢？是由于所化众生的意乐。因为经教是随顺（众生）的教说。 ပထဝီကသိဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 地遍解释的释义终。 ဣတိ စတုတ္ထပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 此为第四章释义。 ၅. သေသကသိဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 5. 其余遍处解释的释义 အာပေါကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ 水遍论的释义 ၉၁. ယထာဝိတ္ထာရိတဿ [Pg.195] အတ္ထဿ အတိဒေသောပိ ဝိတ္ထာရဋ္ဌာနေယေဝ တိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘ဝိတ္ထာရကထာ ဟောတီ’’တိ. အာပေါကသိဏန္တိ အာပေါကသိဏဇ္ဈာနံ, အာပေါကသိဏကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ. သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗန္တိ ပထဝီကသိဏကမ္မဋ္ဌာနေ ဝုတ္တနယေန ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဧတ္တကမ္ပီတိ ‘‘ကတေ ဝါ အကတေ ဝါတိ သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဧတ္တကမ္ပိ အဝတွာ. သာမုဒ္ဒိကေန လောဏုဒကေန ဘရိတော ဇလာသယော လောဏီ. နီလာဒိဝဏ္ဏသင်္ကရပရိဟရဏတ္ထံ ‘‘သုဒ္ဓဝတ္ထေန ဂဟိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အညန္တိ ဘူမိံ သမ္ပတ္တံ. တထာရူပန္တိ ယာဒိသံ အာကာသဇံ ဥဒကံ, တာဒိသံ. တေနာဟ ‘‘ဝိပ္ပသန္နံ အနာဝိလ’’န္တိ, ယံ ပန ဥဒကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘န ဝဏ္ဏော ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗော’’တိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပထဝီကသိဏကထာယံ ဝုတ္တမေဝ. လက္ခဏံ ပန ဣဓ ပဂ္ဃရဏလက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 91. 对于已广说之义，其类推亦仅在于广说之处，故说“为广说”。水遍(āpokasiṇa)，是指水遍禅，或水遍业处。“一切皆应广说”，是指应以地遍业处中所说的方法来广说。连“于已作或未作，一切皆应广说”这样的话也不说。以海洋的咸水充满的水池是咸水池(loṇī)。为了避免青等颜色的混杂，而说“以清净的布所取”。“其他”，是指到达地面的水。“如是”，是指如同从天空而生的水那样。因此说“极其清澈，没有混浊”。此与“然何为水”相关联。在“不应观察颜色”等句中，所应说之义，已在地遍之说中说过了。然而，在此处，应知其特征为流溢相。 ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ပထဝီကသိဏဘာဝနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ. တရင်္ဂုဋ္ဌာနာဒိ, ဖေဏမိဿတာဒိ စ ဣဓ ကသိဏဒေါသော. သောတိ ယောဂါဝစရော. တဿာတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ. “如所说之法”，即如地遍修习中所说之法。波浪生起等，以及泡沫混杂等，在此处是遍的过失。“彼”，是指瑜伽行者。“彼之”，是指似相(paṭibhāganimitta)的。 တေဇောကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ 火遍说之释义 ၉၂. သိနိဒ္ဓါနိ သိနေဟဝန္တာနိ. သာရဒါရူနိ န ဖေဂ္ဂုဒါရူနိ. ဇာလာယ စိရဋ္ဌိတတ္ထံ သိနိဒ္ဓသာရဒါရုဂ္ဂဟဏံ. ဃဋိကံ ဃဋိကံ ကတွာတိ ခန္ဓသော ကရိတွာ. အာလိမ္ပေတွာတိ ဇာလေတွာ. ဃနဇာလာယာတိ အဝိရဠဝသေန ပဝတ္တအဂ္ဂိဇာလာယံ. 92. “油滑的”(siniddhāni)，是指有油性的(sinehavantāni)。“心材”(sāradārūni)，是指非边材(na pheggudārūni)。为了火焰的持久，而取油滑的心材。“切成段”(ghaṭikaṃ ghaṭikaṃ katvā)，是指分成块状(khandhaso karitvā)。“点燃”(ālimpetvā)，是指使其燃烧(jāletvā)。“于密集的火焰中”(ghanajālāyāṃ)，是指于不稀疏地持续燃烧的火焰中。 ပတနသဒိသန္တိ ပတမာနသဒိသံ. အကတေ ဂဏှန္တဿာတိ ဝုတ္တနယေန ယထာ ကသိဏမဏ္ဍလံ ပညာယတိ, ဧဝံ အနဘိသင်္ခတေ ကေဝလေ တေဇသ္မိံ နိမိတ္တံ ဂဏှန္တဿ. “如飘落物”(patanasadisaṃ)，是指如正在飘落之物(patamānasadisaṃ)。“于未造作中取相者”(akate gaṇhantassa)，是指以所说之法，如遍轮(kasiṇamaṇḍala)一般，于未被造作的、纯粹的火中取相者。 ဝါယောကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ 风遍说之释义 ၉၃. ဝုတ္တဉှေတန္တိ ဧတ္ထ ဟိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော, ယသ္မာတိ အတ္ထော. တဿ ‘‘တသ္မာ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ဥစ္ဆဂ္ဂန္တိ ဥစ္ဆုခေတ္တေ ယထာဌိတာနံ အဂ္ဂံ. ဧရိတန္တိ [Pg.196] ဝါတေန စလိတံ. သမေရိတန္တိ သဗ္ဗသော စလိတံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ‘‘ဝါယောကသိဏံ…ပေ… ဥပလက္ခေတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ, တသ္မာ. သမသီသဋ္ဌိတန္တိ ဥပရိ ပတ္တာနံ ဝသေန သမသီသံ ဟုတွာ ဌိတံ. ဝေဠုံ ဝါ ရုက္ခံ ဝါတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘သမသီသံ ဌိတံ ဃနပတ္တဝေဠုံ ဝါ ဃနပတ္တရုက္ခံ ဝါ’’တိ အာနေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧကင်္ဂုလာဒိပ္ပမာဏေသု ကေသေသု ရဿဘာဝတော, ဒီဃတရေသု ဩလမ္ဗနတော, ဝိရဠေသု အနုပ္ပဝေသတော ဝါတပ္ပဟာရော န ပညာယတီတိ စတုရင်္ဂုလပ္ပမာဏဂ္ဂဟဏံ, ဃနဂ္ဂဟဏဉ္စ ကတံ. ဧတသ္မိံ ဌာနေ ပဟရတီတိ သတိံ ဌပေတွာတိ ဥစ္ဆဂ္ဂါဒီနံ ပစလနာကာရဂ္ဂဟဏမုခေန တေသံ ပဟာရကေ ဝါတသံဃာတေ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. တတ္ထ သတိံ ဌပေတွာတိ တသ္မိံ ကာယပဒေသဿ သံဃဋ္ဋနဝသေန ပဝတ္တေ ဝါယုပိဏ္ဍေ သံဃဋ္ဋနာကာရဂ္ဂဟဏမုခေန သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ‘‘ဥသုမဝဋ္ဋိသဒိသ’’န္တိ ဧတေန ပုရိမကသိဏဿ ဝိယ ဣမဿာပိ နိမိတ္တဿ သံဝိဂ္ဂဟတံ ဒဿေတိ. ‘‘နိစ္စလ’’န္တိ ဣမိနာ နိစ္စလဘာဝေါယေဝ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တတော ဣမဿ ဝိသေသောတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿာပိ ဥသုမဝဋ္ဋိသဒိသတာဝ ဝိဘာဝိတာ ဟောတိ. 93. “此乃所说”（vuttaṃ hi etaṃ ti）：此处“乃”（hi）字是原因义，即“因为”之义。它与“所以”（tasmā）一词相关联。“蔗梢”（ucchaggaṃ）：指甘蔗田里直立的甘蔗顶端。“被吹动”（eritaṃ）：指被风吹动。“被遍吹”（sameritaṃ）：指被完全吹动。“所以”（tasmā）：因为义注中说“风遍处（vāyokasiṇa）……乃至……他观察”，所以如此。“顶端齐平而立”（samasīsaṭṭhitaṃ）：指顶上的叶子齐平而立。“竹或树”（veḷuṃ vā rukkhaṃ vā）：此处也应连接作“顶端齐平、叶子茂密的竹子或树木”。头发若只有一指等长度，则因其短；若较长，则因其下垂；若稀疏，则因其（让风）穿透，风的冲击不显了，是故取四指宽的长度，并取其密集。“于此处置念‘它击打’”（etasmiṃ ṭhāne paharatīti satiṃ ṭhapetvā）：指通过把握甘蔗梢等摇动的行相，对那冲击它们的风团建立正念。“于彼处置念”（tattha satiṃ ṭhapetvā）：指通过把握身体部位被冲击的行相，对那冲击身体的风团建立正念。“如热气旋”（usumavaṭṭisadisaṃ）：以此显示此相亦如前一遍处之相，是有形体的。“不动”（niccalaṃ）：以此说明，不动正是此（似相）与取相（uggahanimitta）的区别；并且也阐明了似相（paṭibhāganimitta）的样态仍如热气旋。 နီလကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ 青遍处论释义 ၉၄. အဉ္ဇနရာဇိဝဋ္ဋာဒိ ဝဏ္ဏဓာတုယာ ဝါ. တထာရူပံ မာလာဂစ္ဆန္တိ အဝိရဠဝိကသိတနီလဝဏ္ဏပုပ္ဖသဉ္ဆန္နံ ပုပ္ဖဂစ္ဆံ. ဣတရေနာတိ အကတာဓိကာရေန. ဂိရိကဏ္ဏိကဂ္ဂဟနေန နီလံ ဂိရိကဏ္ဏိကမာဟ. ကရဏ္ဍပဋလံ သမုဂ္ဂပိဓာနံ. ပတ္တေဟိယေဝါတိ နီလုပ္ပလာဒီနံ ကေသရဝဏ္ဋာနိ အပနေတွာ ကေဝလေဟိ ပတ္တေဟိယေဝ. ပူရေတဗ္ဗန္တိ နီလဝဏ္ဏံ ဝတ္ထံ ဂဟေတွာ ဘဏ္ဍိကံ ဝိယ ဗန္ဓိတွာ ယထာ နီလမဏ္ဍလံ ဟုတွာ ပညာယတိ, တထာ စင်္ကောဋကံ ဝါ ကရဏ္ဍပဋလံ ဝါ ပူရေတဗ္ဗံ. မုခဝဋ္ဋိယံ ဝါ အဿာတိ အဿ စင်္ကောဋကဿ, ကရဏ္ဍပဋလဿ ဝါ မုခဝဋ္ဋိယံ ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. မဏိတာလဝဏ္ဋံ ဣန္ဒနီလမဏိမယံ တာလဝဏ္ဋံ. 94. 或以眼影(añjana)、黑矿石(rājivaṭṭa)等有色矿物。“那样的一束花”(tathārūpaṃ mālāgacchaṃ)，是指一丛为密集盛开的蓝色花朵所覆盖的花丛(pupphagaccha)。“由另一人”(itarena)，是指由未作功德(akatādhikāra)之人。通过提及“蝶豆花”(girikaṇṇika)，是指蓝色的蝶豆花。“篮盖”(karaṇḍapaṭalaṃ)，是指小盒盖(samuggapidhāna)。“只用花瓣”(pattehiyeva)，是指去除蓝莲花(nīluppala)等的雄蕊和花梗之后，只用其花瓣。“应填满”(pūretabbaṃ)，是指取一块蓝布，像包裹(bhaṇḍika)一样绑好，使之显现为蓝色圆盘，如此填满小篮子(caṅkoṭaka)或篮盖。“或于其边缘”(mukhavaṭṭiyaṃ vā assa)，是指应当系在该小篮子或篮盖的边缘。“宝扇”(maṇitālavaṇṭaṃ)，是指用蓝宝石(indanīlamaṇi)制成的扇子。 ပီတကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ 黄遍论之释义 ၉၅. ပီတကသိဏေ မာလာဂစ္ဆန္တိ ဣက္ကဋာဒိမာလာဂစ္ဆံ. ဟရိတာလံ, မနောသိလာ ဝါ ဓာတု. ပတ္တင်္ဂပုပ္ဖေဟီတိ ပတ္တင်္ဂနာမိကာ ပီတဝဏ္ဏပုပ္ဖာ ဧကာ ဂစ္ဆဇာတိ, တဿ ပုပ္ဖေဟိ. အာသနပူဇန္တိ စေတိယင်္ဂဏေ ကတံ အာသနပူဇံ[Pg.197]. ကဏိကာရပုပ္ဖာဒိနာတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာကုလိကိင်္ကိရာတပုပ္ဖာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 95. 在黄遍中，“花束”(mālāgaccha)是指伊迦达(ikkaṭa)等花束。矿物(dhātu)则有雌黄(haritāla)或雄黄(manosilā)。“以巴登伽花”(pattaṅgapupphehi)，是指一种名为巴登伽(pattaṅga)的黄色花植物，以其花为材料。“坐具供养”(āsanapūja)，是指在塔院(cetiyaṅgaṇa)中所作的坐具供养。“以迦尼迦罗花(kaṇikārapuppha)等”，此中“等”字当知亦包含阿俱利金迦罗陀花(ākulikiṅkirātapuppha)等。 လောဟိတကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ 红遍论之释义 ၉၆. လောဟိတမဏိ လောဟိတင်္ဂမဏိအာဒိ. လောဟိတဓာတု ဂေရုကဇာတိဟိင်္ဂုလိကာဒိ. 96. 红色宝石(lohitamaṇi)，是指红玉髓(lohitaṅgamaṇi)等。红色矿物(lohitadhātu)，是指赭石(geruka)、朱砂(hiṅgulika)等。 ဩဒါတကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ 白遍论之释义 ၉၇. ဩဒါတကသိဏေ မာလာဂစ္ဆန္တိ နန္ဒိယာဝတ္တာဒိမာလာဂစ္ဆံ. ဓာတု ကက္ကဋိမုတ္တသေတိကာဒိ. 97. 在白遍中，“花束”(mālāgaccha)是指南迪亚瓦达(nandiyāvatta)等花束。矿物(dhātu)则有蟹壳(kakkaṭi)、珍珠(mutta)、白垩(setika)等。 အာလောကကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ 光明遍论之释义 ၉၈. တထာ အသက္ကောန္တေနာတိ ယထာ သူရိယာလောကာဒိဝသေန ဩဘာသနိမိတ္တုပ္ပာဒနံ ဝုတ္တံ, တဿ ဩဘာသမဏ္ဍလဿ န စိရဋ္ဌိတိတာယ တထာ နိမိတ္တုပ္ပာဒနံ ကာတုံ အသက္ကောန္တေန. ဃဋမုခေန နိဂ္ဂစ္ဆနကဩဘာသဿ မဟန္တဘာဝတော ‘‘ဃဋမုခံ ပိဒဟိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဘိတ္တိမုခန္တိ ဘိတ္တိအဘိမုခံ. ဥဋ္ဌိတမဏ္ဍလသဒိသန္တိ ဘိတ္တိအာဒီသု ဥဋ္ဌိတပါကတိကအာလောကမဏ္ဍလသဒိသံ. ဃနဝိပ္ပသန္နံ အာလောကပုဉ္ဇသဒိသန္တိ ဘဂဝတော ဗျာမပ္ပဘာ ဝိယ ဗဟလော, ဝိပ္ပသန္နော စ ဟုတွာ ပုဉ္ဇဘူတော အာလောကော အတ္ထိ စေ, တံသဒိသောတိ အတ္ထော. 98. “若不能如是作者”（tathā asakkontena），是说：如前所述，可依日光等生起光明相，但因彼光明轮不能持久，故无法以此方式生起相。由于从瓶口发出的光明广大，故说“应遮蔽瓶口”。“面向墙壁”（bhittimukhaṃ）是指正对墙壁。“如同已生起的圆盘”（uṭṭhitamaṇḍalasadisa），是指如同在墙壁等处已生起的自然光明圆盘。“浓密清净如光明聚”（ghanavippasannaṃ ālokapuñjasadisa），是说：若有光明，如世尊之丈光（byāmappabhā），既浓厚又清净，聚而成团，则与彼相似，此即其义。 ပရိစ္ဆိန္နာကာသကသိဏကထာဝဏ္ဏနာ 限定空遍论之释义 ၉၉. ဆိဒ္ဒသဒိသမေဝ ဟောတီတိ ယေဟိ ဘိတ္တိပရိယန္တာဒီဟိ ပရိစ္ဆိန္နံ, တံ ဆိဒ္ဒံ, တံသဒိသံ, တေနဝါကာရေန ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌာတီတိ အတ္ထော. ‘‘ဝဍ္ဎိယမာနမ္ပိ န ဝဍ္ဎတီ’’တိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဿ အဝဍ္ဎနီယတံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗမ္ပိ ဟိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဝဍ္ဎိယမာနံ န ဝဍ္ဎတိယေဝ. သတိပိ စ ဝဍ္ဎေတုကာမတာယံ ဝဍ္ဎနာ န သမ္ဘဝတိ ဘာဝနာယ ပရိဒုဗ္ဗလတ္တာ. ဘာဝနာဝသေန ဟိ နိမိတ္တဝဍ္ဎနာ. ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ပန တသ္မိံ ဥပ္ပန္နေ ဘာဝနာ ထိရာတိ ကတွာ ‘‘ဝဍ္ဎိယမာနံ ဝဍ္ဎတီ’’တိ ဝုတ္တံ. 99. “犹如孔隙”（chiddasadisameva hoti），是说：由墙壁边缘等所限定者，即是孔隙，取相以彼孔隙之方式显现，此即其义。‘虽欲增长亦不增长’，此语为显示取相不可增长而说。一切取相，虽欲令其增长，实不增长。纵有增长之愿，然因修习力弱，增长亦不可能。相之增长实依于修习。至于似相，则因其生起时修习已稳固，故说“若欲增长则能增长”。 ကိဉ္စာပိ [Pg.198] ပါဠိယံ ‘‘ပထဝီကသိဏာဒီနိ ရူပဈာနာရမ္မဏာနိ အဋ္ဌေဝ ကသိဏာနိ သရူပတော အာဂတာနိ, ဩဒါတကသိဏေ ပန အာလောကကသိဏံ, အာကာသကသိဏေ စ ပရိစ္ဆိန္နာကာသကသိဏံ အန္တောဂဓံ ကတွာ ဒေသနာ ကတာ’’တိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ဣတိ ကသိဏာနိ ဒသဗလော, ဒသ ယာနိ အဝေါစာ’’တိ. ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိညေယျာတိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ အသာဓာရဏံ တသ္မိံ တသ္မိံ ကသိဏေ ပဋိနိယတမေဝ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ အသာဓာရဏတော, သာဓာရဏတော စ တတ္ထ တတ္ထ ပကိဏ္ဏကံ ဝိသဋံ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာ ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိဇာနိတဗ္ဗာ. 虽然圣典中仅有地遍等八种作为色界禅那所缘的遍，以其自相出现，然而，在白遍中已含摄光明遍，在空遍中已含摄限定空遍，教示乃为此意趣而作。正是基于此意，才说：“如是十力者，宣说十种遍。”“杂论亦当了知”，是说：如前所述，不应执取每一遍中不共的特定意义，而应从不共与共的方面，把握各处所散布的意义，如是进行的杂论亦当了知。 ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ 杂论之释义 ၁၀၀. အာဒိဘာဝေါတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ယဿ ကဿစိ ပထဝီပက္ခိယဿ ဝတ္ထုနော နိမ္မာနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဌာနနိသဇ္ဇာဒိကပ္ပနံ ဝါတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘အာကာသေ ဝါ ဥဒကေ ဝါ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ပရိတ္တအပ္ပမာဏနယေနာတိ နီလာဒိဝဏ္ဏံ အနာမသိတွာ ပရိတ္တအပ္ပမာဏနယေနေဝ. ဧဝမာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သရီရတော ဥဒကဓာရာနိမ္မာနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. 100. 所谓“初性”，此中“初”字，是指包含创造任何属于地大的事物等。所谓“或布置立处、坐处等”，此处亦应引入“于空中或于水中”而连结。所谓“以有限与无量之法”，是指不思量青等颜色，仅以有限与无量之法。所谓“如是等”，此中“等”字，是指包含从身体创造水流等。 ယဒေဝ သော ဣစ္ဆတိ တဿ ဍဟနသမတ္ထတာတိ ဗဟူသု ကပ္ပာသပိစုသာရဒါရုအာဒီသု ဧကဇ္ဈံ ရာသိဘူတေသု ဌိတေသု ယံ ယဒေဝ ဣစ္ဆတိ, တဿ တဿေဝ ဍဟနသမတ္ထတာ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန အန္ဓကာရဝိဓမနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. 所谓“能燃烧其所欲者”，是指：于众多棉花、棉絮、硬木等聚为一堆时，欲燃烧何者，即有能力燃烧彼者。此中“等”字，是指包含驱散黑暗等。 ဝါယုဂတိယာ ဂမနံ ဝါယုဂတိဂမနံ, အတိသီဃဂမနံ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန ယဒိစ္ဆိတဒေသန္တရံ ပါပုဏနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. 所谓“以风速行”，是指如风之速而行，即极速而行。此中“等”字，是指包含到达任何意欲之处等。 သုဝဏ္ဏန္တိ အဓိမုစ္စနာ သုဝဏ္ဏဘာဝါဓိဋ္ဌာနံ သေယျထာပိ အာယသ္မာ ပိလိန္ဒဝစ္ဆော (ပါရာ. ၆၁၉-၆၂၀) တိဏဏ္ဍုပဂပါသာဒါဒီနံ. ဝုတ္တနယေနာတိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏနယေန. 所谓“黄金”，是指胜解，即确定为黄金的状态，犹如具寿毕陵伽婆蹉确定草团、宫殿等为黄金那样。所谓“以所说之法”，是指以黄金与非黄金之法。 ဝဏ္ဏကသိဏေသု တတ္ထ တတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန နီလောဘာသနိမ္မာနာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပထဝီပဗ္ဗတာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမုဒ္ဒါဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 在诸色遍中，各处“等”字当知包含创造青色光等。在“地、山等”中，“等”字当知包含大海等。 သဗ္ဗာနေဝ [Pg.199] ဒသပိ ကသိဏာနိ. ဣမံ ပဘေဒံ လဘန္တီတိ ဣမံ ဝဍ္ဎနာဒိဝိသေသံ ပါပုဏန္တိ. ဧကောတိ ဧကစ္စော. သဉ္ဇာနာတီတိ ဘာဝနာပညာယ သဉ္ဇာနာတိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘အာပေါကသိဏ’’န္တိအာဒိပါဠိံ သင်္ဂဏှာတိ. 一切十遍皆然。所谓“获得此差别”，是指获得增长等特质。所谓“一”，是指某一人。所谓“识知”，是指以修习慧识知。“等”字包含“水遍”等圣典原文。 ဥပရိဂဂနတလာဘိမုခံ ‘‘ပထဝီကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတီ’’တိ ပါဠိပဒါနိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တဉ္စ ခေါ ဝဍ္ဎနဝသေန. တေနာဟ ‘‘ဧကစ္စော ဟိ ဥဒ္ဓမေဝ ကသိဏံ ဝဍ္ဎေတီ’’တိ. ဟေဋ္ဌာဘူမိတလာဘိမုခန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ပုဗ္ဗေ ဝဍ္ဎနကာလေ ပယောဇနံ အနပေက္ခိတွာ ဝဍ္ဎေန္တာနံ ဝသေန ဝုတ္တတ္တာ ဣဒါနိ ‘‘တေန တေန ဝါ ကာရဏေန ဧဝံ ပသာရေတီ’’တိ အာဟ, ကသိဏံ ဝဍ္ဎေတီတိ အတ္ထော. ယထာ ကိန္တိ အာဟ ‘‘အာလောကမိဝ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ရူပဒဿနကာမော’’တိ. ဥဒ္ဓဉ္စေ ရူပံ ဒဋ္ဌုကာမော ဥဒ္ဓံ အာလောကံ ပသာရေတိ, အဓော စေ ရူပံ ဒဋ္ဌုကာမော အဓော အာလောကံ ပသာရေတိ, သမန္တတော စေ ရူပံ ဒဋ္ဌုကာမော သမန္တတော အာလောကံ ပသာရေတိ, ဧဝမယံ ကသိဏန္တိ အတ္ထော. 对于“向上朝向空际”，应引入“某人识知地遍”的经文来连结。而这应通过增长的方式（来理解）。因此说：“确实有某人仅向上增长遍。”对于“向下朝向地际”等（文句），也是同样的道理。因为之前是就那些在增长时未考虑目的而增长的人而说，所以现在说“因某个或那个理由而如此扩展”，其义即是增长遍。如何呢？（经中）说：“犹如欲以天眼见色者”。若想见上方的色，就向上扩展光明；若想见下方的色，就向下扩展光明；若想见周围的色，就向周围扩展光明。同样的，此（禅修者）扩展遍，此即其义。 ဧကဿာတိ ပထဝီကသိဏာဒီသု ဧကေကဿ. အညဘာဝါနုပဂမနတ္ထန္တိ အညကသိဏဘာဝါနုပဂမနဒီပနတ္ထံ, န အညံ ပထဝီအာဒိ. န ဟိ ဥဒကေန ဌိတဋ္ဌာနေ သသမ္ဘာရပထဝီ အတ္ထိ. အညော ကသိဏသမ္ဘေဒေါတိ အာပေါကသိဏာဒိနာ သင်္ကရော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု အာပေါကသိဏာဒီသု သေသကသိဏေသု. ဧကဒေသေ အဋ္ဌတွာ အနဝသေသေန ဖရဏပ္ပမာဏဿ အဂ္ဂဟဏတော ဖရဏံ အပ္ပမာဏံ. တေနေဝ ဟိ နေသံ ကသိဏသမညာ. တထာ စာဟ ‘‘တဉှီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ စေတသာ ဖရန္တောတိ ဘာဝနာစိတ္တေန အာလမ္ဗနံ ကရောန္တော. ဘာဝနာစိတ္တဉှိ ကသိဏံ ပရိတ္တံ ဝါ ဝိပုလံ ဝါ ဧကက္ခဏေ သကလမေဝ မနသိ ကရောတိ, န ဧကဒေသန္တိ. 所谓“于一”，是指于地遍等中之每一遍。所谓“为不至他性”，是指为阐明不至他遍之性，地遍等不会成为其他（遍）。因为在水所占之处，并无具有组成部分的地。所谓“他遍混杂”，是指与水遍等混合。所谓“于一切处”，是指于水遍等一切余遍中。不住于一分，且不取其遍满无余的范围，故遍满是无量的。正因此故，彼等得名“遍”。如是亦说“彼实”等。此中，所谓“以心遍满”，是指以修习心作为所缘。修习心于一刹那间，即作意全部的遍，无论大小，而非仅作意一分。 ၁၀၁. အာနန္တရိယကမ္မသမင်္ဂိနောတိ ပဉ္စသု အာနန္တရိယကမ္မေသု ယေန ကေနစိ သမန္နာဂတာ. နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာတိ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ အကိရိယဒိဋ္ဌိ နတ္ထိကဒိဋ္ဌီတိ တီသု မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီသု ယာယ ကာယစိ နိယတာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတာ. ဥဘတောဗျဉ္ဇနကပဏ္ဍကာတိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကာ, ပဏ္ဍကာ စ. ကာမဉ္စေတေ အဟေတုကပဋိသန္ဓိကတ္တာ ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ဟောန္တိ, တထာပိ တိဗ္ဗကိလေသတ္တာ ကိလေသာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ဝုတ္တာ. အဟေတုကဒွိဟေတုကပဋိသန္ဓိကာတိ အဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ, ဒွိဟေတုကပဋိသန္ဓိကာ စ. ဒုဟေတုကပဋိသန္ဓိကာနမ္ပိ ဟိ အရိယမဂ္ဂပဋိဝေဓော, ဈာနပဋိလာဘော [Pg.200] စ နတ္ထိ, တသ္မာ တေပိ ဝိပါကာဝရဏေန သမန္နာဂတာ ဧဝ. 101. 所谓“具无间业者”，是指具足五无间业中任何一业者。所谓“决定邪见者”，是指具足无因见、无作见、断灭见此三邪见中任何一种决定邪见者。所谓“二形人与黄门”，是指二形人及黄门（paṇḍaka）。此等虽因无因结生而具果报障，然因烦恼猛利，故亦说为具烦恼障。所谓“无因与二因结生者”，是指无因结生者及二因结生者。二因结生者亦无圣道之通达与禅那之获得，是故彼等亦具果报障。 အပစ္စနီကပဋိပဒါယန္တိ မဂ္ဂဿ အနုလောမပဋိပဒါယံ သစ္စာနုလောမိကာယံ ဝိပဿနာယံ. အစ္ဆန္ဒိကာတိ ‘‘ကတ္တုကမျတာဆန္ဒရဟိတာ’’တိ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ ဝုတ္တံ, တမ္ပိ နိဗ္ဗာနာဓိဂမတ္ထမေဝ ကတ္တုကမျတာဆန္ဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဥတ္တရကုရုကာပိ မနုဿာ မာရာဒယော ဝိယ အစ္ဆန္ဒိကဋ္ဌာနံ ပဝိဋ္ဌာ နိဗ္ဗုတိဆန္ဒရဟိတတ္တာ. ဒုပ္ပညာတိ ဘဝင်္ဂပညာယ ပရိဟီနာ. ‘‘ဘဝင်္ဂပညာယ ပရိပုဏ္ဏာယပိ ယဿ ဘဝင်္ဂံ လောကုတ္တရဿ ပါဒကံ န ဟောတိ, သောပိ ဒုပ္ပညောယေဝါ’’တိ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ ဝုတ္တံ. ယသ္မိံ ဟိ ဘဝင်္ဂေ ဝတ္တမာနေ တံသန္တတိယံ လောကုတ္တရံ နိဗ္ဗတ္တတိ, တံ တဿ ပါဒကံ နာမ ဟောတိ. 所谓“于无违逆之道”，是指于随顺道之行道，即于随顺谛理之观（vipassanā）。所谓“无欲者”，如《除痴惑论》（Sammohavinodanī）中所说，是指“无作者欲”，当知此亦是针对为证涅槃之作者欲而言。北俱卢洲（Uttarakuru）人及魔罗等，因无寂灭之欲，亦入于无欲者之列。所谓“劣慧者”，是指有分慧低下者。如《除痴惑论》中所说：“纵使有分慧圆满，若其有分不能为出世间之足处者，彼亦是劣慧者。”若于某有分现行时，于彼相续中能生起出世间法，则彼有分即名之为足处。 ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ အနဝဇ္ဇဓမ္မေသု, သုခဝိပါကဓမ္မေသု ဝါ. ဩက္ကမိတုန္တိ အဓိဂန္တုံ. ကသိဏေယေဝါတိ ကသိဏကမ္မဋ္ဌာနေယေဝ. ဧတေသန္တိ ကမ္မာဝရဏသမန္နာဂတာဒီနံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧတေ ဝိပါကန္တရာယာဒယော ဧဝံ အတ္ထဇာနိကရာ, အနတ္ထဟေတုဘူတာ စ, တသ္မာ. တိဏ္ဏမေဝ စေတ္ထ အန္တရာယာနံ ဂဟဏံ ဣတရဿ သပ္ပဋိကာရတ္တာ, ကမ္မန္တရာယပက္ခိကတ္တာ ဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သပ္ပုရိသူပနိဿယာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန တဇ္ဇံ ယောနိသောမနသိကာရာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. သဒ္ဓန္တိ ကမ္မဖလသဒ္ဓံ, ရတနတ္တယသဒ္ဓဉ္စ. ဆန္ဒန္တိ ဘာဝနာနုယောဂေ တိဗ္ဗကတ္တုကမျတာသင်္ခါတံ ကုသလစ္ဆန္ဒံ. ပညန္တိ ပါရိဟာရိယပညံ. ဝဍ္ဎေတွာတိ ယထာ ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, တထာ ပရိဗြူဟေတွာ. ယံ ပနေတ္ထ အတ္ထတော န ဝိဘတ္တံ, တံ သုဝိညေယျတ္တာ, ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ စ န ဝိဘတ္တံ. “于诸善法中”者，谓于无过失法，或于乐异熟法。“趣入”者，谓证得。“唯于遍处”者，谓唯于遍处业处。“此等”者，谓具业障等者。“是故”者，谓：因为此等异熟障等是利益的破坏者，且是无益之因，所以（只取三种）。于此，只取三种障碍，是因为其他（障碍）有对治法，或因其属于业障一类，应如是知。“由亲近善士等”者，谓以“等”字摄入与彼相应的如理作意等。“信”者，谓业果信及三宝信。“欲”者，谓于致力修习中，名为“强烈欲作性”的善欲。“慧”者，谓守护慧。“令增长”者，谓随修习之成就而令其增广。此处凡义理上未分别者，是因其易了知，且因下方已说之理，故未分别。 သေသကသိဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 其余遍处解释之释义终。 ဣတိ ပဉ္စမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 如是第五章之释义。 ၆. အသုဘကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 6. 不净业处解释之释义 ဥဒ္ဓုမာတကာဒိပဒတ္ထဝဏ္ဏနာ 肿胀相等词义之释义 ၁၀၂. ‘‘အဝိညာဏကာသုဘေသူ’’တိ [Pg.201] ဣဒံ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီနံ သဘာဝဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. တသ္မာ ဘူတကထနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, န သဝိညာဏကအသုဘဿ အကမ္မဋ္ဌာနဘာဝတော. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘န ကေဝလံ မတသရီရ’’န္တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၂). ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာတိ ဇီဝိတက္ခယတော ဥပရိ မရဏတော ပရံ. သမုဂ္ဂတေနာတိ ဥဋ္ဌိတေန. ဥဒ္ဓုမာတတ္တာတိ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ ဓုမာတတ္တာ သူနတ္တာ. ဥဒ္ဓုမာတမေဝ ဥဒ္ဓုမာတကန္တိ က-ကာရေန ပဒဝဍ္ဎနမာဟ အနတ္ထန္တရတော ယထာ ‘‘ပီတကံ လောဟိတက’’န္တိ. ပဋိက္ကူလတ္တာတိ ဇိဂုစ္ဆနီယတ္တာ. ကုစ္ဆိတံ ဥဒ္ဓုမာတံ ဥဒ္ဓုမာတကန္တိ ကုစ္ဆနတ္ထေ ဝါ အယံ က-ကာရောတိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ယထာ ‘‘ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတီ’’တိ (မဟာဝ. ၂၈၅; ပရိ. ၃၂၅; ဒီ. နိ. ၂.၁၄၉; အ. နိ. ၅.၂၁၃). တထာရူပဿာတိ ‘‘ဘသ္တာ ဝိယ ဝါယုနာ’’တိအာဒိနာ ယထာရူပံ ဝုတ္တံ, တထာရူပဿ. 102. “于无识之不净中”，这是就显示肿胀相等自相而说。因此，当知这仅是如实之言，而不是指有识之不净，以其非业处故。诚然，（世尊）将说：“不仅是死尸”等。“命终之后”，即生命耗尽之后，死亡之后。“隆起”，即已升起。“膨胀”，即因向上向上吹胀、肿胀。“膨胀的即是膨胀相”，是说以ka后缀增长其词，并无别义，犹如“黄色的”、“红色的”。“可厌”，即因其可厌恶。或者，为显示此ka后缀用于可鄙之义，而说“可鄙的膨胀即是膨胀相”，犹如“恶名声远扬”。“如是相”，即指如“如风（充满）之皮囊”等所说的那般形相。 သေတရတ္တေဟိ ပရိဘိန္နံ ဝိမိဿိတံ နီလံ ဝိနီလံ, ပုရိမဝဏ္ဏဝိပရိဏာမဘူတံ ဝါ နီလံ ဝိနီလံ. 与白和红混杂而斑驳的青色为青瘀相（vinīlaka），或是由先前颜色转变而成的青色为青瘀相。 ပရိဘိန္နဋ္ဌာနေသု ကာကကင်္ကာဒီဟိ. ဝိဿန္ဒမာနပုဗ္ဗန္တိ ဝိဿဝန္တပုဗ္ဗံ, တဟံ တဟံ ပဂ္ဃရန္တပုဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. 在被乌鸦、秃鹫等（啄食）的破裂之处。“流脓相”（vissandamānapubba），是指脓液流出，义为脓液于此处彼处滴流。 အပဓာရိတန္တိ ဝိဝဋံ ဥဂ္ဃာဋိတံ. ခိတ္တန္တိ ဆဍ္ဍိတံ, သောဏသိင်္ဂါလာဒီဟိ ဝိသုံ ကတွာ ခါဒနေန သရီရသံဃာတတော လုဉ္စိတွာ တဟံ တဟံ ဆဍ္ဍိတံ. ဝိဝိဓံ ခိတ္တန္တိ ဝိက္ခိတ္တံ. “未遮盖”，是指已敞开、已打开。“抛弃”，是指被丢弃；被犬、豺等分开，通过啃食从身躯上撕扯下来，丢弃于此处彼处。“种种抛弃”即是散乱相（vikkhittaka）。 ပုရိမနယေနာတိ ‘‘ဝိဝိဓံ ခိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန. သတ္ထေန ဟနိတွာတိ ဝေရီဟိ ခဂ္ဂကရဝါလာဒိနာ သတ္ထေန ပဟရိတွာ. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘အညေန ဟတ္ထ’’န္တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန. “依前理”，是指依先前所说的“种种抛弃”等之理。“以刀砍”，是指被仇敌以长刀、短剑等武器击打。“依已说之理”，是指依先前所说的“手在别处”等之理。 အဗ္ဘန္တရတော နိက္ခမန္တေဟိ ကိမီဟိ ပဂ္ဃရန္တကိမိကုလံ ပုဠဝကန္တိ အာဟ ‘‘ကိမိပရိပုဏ္ဏဿာ’’တိ. 由从内部（阿邦答勒 abbhantara）爬出的蛆虫而致蛆虫群流溢，是为虫蛆相（puḷavaka）。为此而说：“遍满蛆虫者”。 ဥဒ္ဓုမာတကာဒီနိ [Pg.202] အာမကသုသာနာဒီသု ဆဍ္ဍိတာသုဘာနိ. နိဿာယာတိ ပဋိစ္စ တာနိပိ အာရဗ္ဘ. နိမိတ္တာနန္တိ ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တာနံ. ဧတာနေဝ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီနေဝ နာမာနိ. 于生尸林等处被抛弃的肿胀相等不净（相）。“依止”，即是缘于、执取它们。“诸相”，即取相与似相；这些肿胀相等即是其名。 ဥဒ္ဓုမာတကကမ္မဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ 肿胀相业处释义 ၁၀၃. ဘာဝေတုကာမေနာတိ ဥပ္ပာဒေတုကာမေန. တေနာတိ အာစရိယေန. အဿာတိ ယောဂိနော. အသုဘနိမိတ္တတ္ထာယာတိ အသုဘနိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂဏှနတ္ထာယ, အသုဘေ ဝါ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဿ အတ္ထာယ. ဂမနဝိဓာနန္တိ ဂမနဝိဓိ. ယေန ဝိဓိနာ ဂန္တဗ္ဗံ, သော ဝိဓိ. ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဿ ဥပ္ပန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ပထဝီကသိဏေ ဝုတ္တံ ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အပ္ပနာဝိဓာနပရိယောသာန’’န္တိ. 103. “欲修习者”，是指欲令生起者。“彼”，是指阿阇梨。“为彼”，是指为瑜伽士。“为不净相故”，是指为取不净相故，或为于不净中取相故。“行法”，是指去的方法；应以何法而去，即是彼法。针对从取相生起之时起，于地遍中所说之行道方法，而说“以安止法为终”。 ၁၀၄. တာဝဒေဝါတိ သုတက္ခဏေယေဝ. အတိတ္ထေန ပုဏ္ဏနဒီအာဒိံ ပက္ခန္ဒန္တေန ဝိယ အနုပဝိသန္တေန ဝိယ. ကေဒါရကောဋိယာတိ ကေဒါရမရိယာဒါယ. ဝိသဘာဂရူပန္တိ ခေတ္တရက္ခိကာဒိဝိသဘာဂဝတ္ထုရူပံ. သရီရန္တိ ဥဒ္ဓုမာတကကဠေဝရံ. အဓုနာမတန္တိ အစိရမတံ ဥဒ္ဓုမာတကဘာဝံ အပ္ပတ္တံ. တက္ကယတီတိ သမ္ဘာဝေတိ ဘာရိယံ ကတွာ န မညတိ. 104. “仅尔”，是指仅于听闻之刹那。犹如不由渡口而跃入、进入满溢之河等者。“田畦之端”，是指田畦之界限。“不同分色”，是指守护田地者等不同分事之色。“身体”，是指肿胀的尸体。“新死”，是指刚死不久，尚未达到肿胀状态者。“思量”，是指推想，不作重想。 ၁၀၅. ရူပသဒ္ဒါဒီတိ ဧတ္ထ အမနုဿာနံ ရူပေဟိ, သီဟဗျဂ္ဃာဒီနံ သဒ္ဒါဒီဟိ, အမနုဿာနမ္ပိ ဝါ ရူပသဒ္ဒါဒီဟိ. တထာ သီဟဗျဂ္ဃာဒီနန္တိ ယထာရဟံ ယောဇေတဗ္ဗံ. အနိဋ္ဌာရမ္မဏာဘိဘူတဿာတိ ဘေရဝါဒိဘာဝေန အနိဋ္ဌေဟိ အာရမ္မဏေဟိ အဘိဘူတဿ အဇ္ဈောတ္ထဋဿ. န ပဋိသဏ္ဌာတီတိ ဝိဒါဟဝသေန အာသယေ န တိဋ္ဌတိ, ဥစ္ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ ဟောတီတိ အတ္ထော. အညောတိ အမနုဿာဒီနံ ဝသေန ဝါ အညထာ ဝါ ဝုတ္တပ္ပကာရတော အညော အာဗာဓော ဟောတိ. သောတိ သံဃတ္ထေရော, အဘိညာတဘိက္ခု ဝါ. ယဿာနေန အာရောစိတံ, သော. ကတကမ္မာတိ ကတထေယျကမ္မာ. အကတကမ္မာတိ ထေယျကမ္မံ ကာတုကာမာ. ကတကမ္မာ ပန ဣဓာဓိပ္ပေတာ. တသ္မာ တေတိ ကတကမ္မာ စောရာ. သဟ ဩဍ္ဎေနာတိ သဟောဍ္ဎံ, ထေနေတွာ ဂဟိယမာနဘဏ္ဍေန သဒ္ဓိန္တိ အတ္ထော. ယဇမာနောတိ ယညံ ယဇန္တော ယညသာမိကော. ‘‘အဒ္ဓါ ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမီ’’တိ ပီတိသောမနဿံ ဥပ္ပာဒေတွာ. 105. “色声等”，此处指由非人之色，由狮虎等之声等，或亦由非人之色声等。“如狮虎等”，应随其相应配合。“为不喜所缘所制伏”，是指因恐怖等，为不喜所缘所制伏、所淹没。“不安住”，是指因热恼故，（食物）不安住于胃中，义为必须吐出。“其他”，是指因非人等，或因其他，而有异于所述种类之其他疾病。“彼”，是指僧团长老，或著名的比丘。“彼”，即为此人所告知者。“已作业者”，是指已作偷盗业者。“未作业者”，是指欲作偷盗业者。然此处意指“已作业者”。因此，“彼等”即已作业之盗贼。“连同赃物”，即sahoḍḍhaṃ，义为与偷盗后所取之物一起。“祭祀者”，是指行祭祀之祭主。生起喜与喜悦，（想：）“我必将由此行道而解脱老死”。 ဧဝံ [Pg.203] ဂမနဝိဓာနံ ဧကဒေသေန ဝတွာ ဣဒါနိ အဋ္ဌကထာသု အာဂတနယေန တံ ဒဿေတုံ ‘‘အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တေန ဝိဓိနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဂ္ဂဏှန္တောတိ ဥဂ္ဂဏှနဟေတု. ဧကောတိ အယံ ဧက-သဒ္ဒေါ အသဟာယတ္ထော, န အညာဒိအတ္ထောတိ ‘‘အဒုတိယော’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာ ဝဏ္ဏာဒိတော ဝဝတ္ထာနံ ဧကံသတော သမုဒိတမေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ သဗ္ဗတ္ထကဘာဝတော, န တထာ သန္ဓိအာဒိတောတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ဝဏ္ဏတောပီ’’တိအာဒိနာ ဆသု ဌာနေသု သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော ပိ-သဒ္ဒေါ ဂဟိတော. ပုန ဧကော အဒုတိယောတိအာဒိ ဂဟိတနိမိတ္တဿ ယောဂိနော နိဝတ္တိတွာ ဝသနဋ္ဌာနဂမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဗ္ဘာဂိယညေဝါတိ တပ္ပက္ခိယံယေဝ အသုဘနိမိတ္တမနသိကာရသဟိတမေဝ. အာသနံ ပညပေတီတိ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ. ယံ ပန ‘‘အသုဘနိမိတ္တဒိသာဘိမုခေ ဘူမိပ္ပဒေသေ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၁၃) ဝက္ခတိ, တမ္ပိ ဣမမေဝတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. န ဟိ ကေဝလေန ဒိသာဘိမုခဘာဝေန ကိဉ္စိ ဣဇ္ဈတိ. 如是片面宣说行法后，今为依诸义注所示之理显示之，而说“依诸义注所说之法”等。其中，“取者”，是指取之因。“一”，此“一”字是无伴之义，非“其他”等义，故说“无第二”。为显示：譬如从色等确立（不净相）时，因其遍及一切，故应期望其完全、集合，而（确立）关节等时则不然，故于“从色亦”等六处，取pi字为集合义。复次，“一、无第二”等，是针对已取相之瑜伽士返回住处而说。“唯属彼分”，是指唯属彼类，唯与不净相作意相应。“敷设座位”，是指准备坐具。至于将说“于朝向不净相方向之地”，此亦针对此义而说。盖仅以朝向一方，实不能成就任何事。 သမန္တာ နိမိတ္တုပလက္ခဏာတိ ဥဒ္ဓုမာတကဿ သမန္တာ ပါသာဏာဒိနိမိတ္တသလ္လက္ခဏာ. အသမ္မောဟတ္ထာတိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တေ ဥပဋ္ဌိတေ ဥပ္ပဇ္ဇနကသမ္မောဟဝိဂမတ္ထာ. ဧကာဒသဝိဓေနာတိ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဧကာဒသဝိဓေန. ဥပနိဗန္ဓနတ္ထောတိ အသုဘာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဥပနေတွာ နိဗန္ဓနတ္ထော. ဝီထိသမ္ပဋိပါဒနတ္ထာတိ ကမ္မဋ္ဌာနဝီထိယာ သမ္မဒေဝ ပဋိပါဒနတ္ထာ. ပုညကိရိယဝတ္ထု အဓိဂတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. “遍察诸相”，是指辨识肿胀相周围的石头等标志。“为不痴迷故”，是指为去除于取相现起时所生起之痴迷故。“以十一种”，是指依色等分为十一种。“为系缚故”，是指将心引向不净所缘而系缚之故。“为令行道成就故”，是指为令业处行道正成就故。“已证得福作业事”，（与此）有关联。 ၁၀၆. တသ္မာတိ ယသ္မာ အသုဘနိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂဏှနံ အရိယမဂ္ဂပဒဋ္ဌာနဿ ပဌမဇ္ဈာနဿ အဓိဂမုပါယော, ယသ္မာ ဝါ ‘‘အသုဘနိမိတ္တံ ဥဂ္ဂဏှန္တော ဧကော အဒုတိယော ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ. စိတ္တသညတ္တတ္ထာယာတိ သရီရသဘာဝသလ္လက္ခဏေန, သံဝေဂဇနနေန စ အတ္တနော စိတ္တဿ သညတ္တိအတ္ထံ သညာပနတ္ထံ. ‘‘စိတ္တသညတတ္ထာယာ’’တိ ဝါ ပါဌော, ကိလေသဝသေန အသံယတဿ စိတ္တဿ သံယမနတ္ထံ ဒမနတ္ထံ, န ကမ္မဋ္ဌာနတ္ထန္တိ အတ္ထော. ကမ္မဋ္ဌာနသီသေနာတိ ကမ္မဋ္ဌာနေန သီသဘူတေန, တံ ဥတ္တမင်္ဂံ ပဓာနံ ကာရဏံ ကတွာ. မူလကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ပကတိယာ အတ္တနာ ကာလေန ကာလံ ပရိဟရိယမာနံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒိသဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာနံ. ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနသီသေန ဂစ္ဆာမီ’’တိ တံ အဝိဿဇ္ဇေတွာ. တေနာဟ ‘‘တံ မနသိကရောန္တေနေဝါ’’တိ. သူပဋ္ဌိတဘာဝသမ္ပာဒနေနာတိ မူလကမ္မဋ္ဌာနေ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌိတဘာဝဿ သမ္ပာဒနေန. ဧဝံ [Pg.204] ဟိ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ နာမ ဟောတိ. ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ အပ္ပဝတ္တိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေယေဝ ပဝတ္တမာနံ မာနသံ အဗဟိဂတံ နာမ. တထာဘူတေန စာနေန ရူပိန္ဒြိယာနိ အပ္ပဝတ္တကိစ္စာနိ ကတာနိ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘မနစ္ဆဋ္ဌာနံ…ပေ… ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ. 106. 是故：因为取不净相是证得初禅（paṭhamajjhāna）的方便，而此禅那是圣道（ariyamagga）的近因；又或因为经中说“取不净相者，独行无侣”，故云尔。为教导自心：即通过观察身体的自性及生起悚惧，以教导自心、令心了知。或作“为调伏心”之读，意指为了调伏、制御因烦恼而未调伏的心，而非为了业处（kammaṭṭhāna）本身。以业处为首：即以业处为首要，以之为最上、主要的原因。根本业处：即平时自然而然、时时修习的佛随念（buddhānussati）等一切处（sabbatthaka）业处。“以业处为首而行”即不舍弃它。因此说“即是作意于它”。以成就善安住：即于根本业处成就善安住的状态。如此则名为不忘失。心不驰散于种种外境，而只安住于业处，此名为不外行。如此，则令眼等五根不行其事，故说“以意为第六……应行”。 ဒွါရံ သလ္လက္ခေတဗ္ဗန္တိ ဝိဟာရေ ပုရတ္ထိမာဒီသု ဒိသာသု အသုကဒိသာယ ဣဒံ ဒွါရံ, တတော ဧဝ တာယ ဒိသာယ သလ္လက္ခိတေန အသုကဒွါရေန နိက္ခန္တောမှီတိ ဒွါရံ ဥပဓာရေတဗ္ဗံ. တတောတိ ဒွါရသလ္လက္ခဏတော ပစ္ဆာ. ယေန မဂ္ဂေန ဂစ္ဆတိ သယံ. နိမိတ္တဋ္ဌာနန္တိ အသုဘနိမိတ္တဿ ဂဏှနဋ္ဌာနံ. အာဟာရံ ဆဍ္ဍာပေယျာတိ ဝမနံ ကာရာပေယျ. ကဏ္ဋကဋ္ဌာနန္တိ ကဏ္ဋကဝန္တံ ဌာနံ. 应辨识门（dvāraṃ sallakkhetabbaṃ）：即在寺院（vihāra）的东方等方位中，应记住此门在某一方位，（心念：）“我正是从该方位所辨识的某门出来。”之后（tato）：即辨识门之后。随己所行之道。取相处（nimittaṭṭhāna）：即是执取不净相（asubhanimitta）之处。令弃食物（āhāraṃ chaḍḍāpeyya）：即令其呕吐。有棘处（kaṇṭakaṭṭhāna）：即有荆棘的地方。 ၁၀၇. ဒိသာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာတိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ဧကသ္မိံ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ခါယတီတိ ဥပဋ္ဌာတိ. ကမ္မနိယန္တိ ဘာဝနာယ ကမ္မက္ခမံ. ဥဗ္ဗာဠှဿာတိ ဗာဓိတဿ. ဝိဓာဝတီတိ နာနာရမ္မဏေ ဝိသရတိ. ဥက္ကမ္မာတိ ဥဇုကံ အနုဝါတတော အပက္ကမ္မ. မတကဠေဝရံ ပုထုဇ္ဇနဿ ယေဘုယျေန ဘယတော ဥပဋ္ဌာတီတိ အာဟ ‘‘အစ္စာသန္နေ ဘယမုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. အနုပါဒန္တိ ပါဒသမီပံ. ယတ္ထ ဌိတဿ သုခေန ဩလောကေတုံ သက္ကာ, တံ ဩလောကေန္တဿ ဖာသုကဋ္ဌာနံ. 107. 应当确定方位：为了详细解释以上简略说明的含义，所以说了“于一处”等。显现：即现起。堪能：即适合修习。受逼迫的：即受困扰的。流散：即向各种目标散开。离开：即离开顺风的直道。对于凡夫（puthujjana）来说，死尸（matakaḷevara）大多显现为可畏之物，因此说“在过于靠近时会产生恐惧”。近足：即足边。站立于该处能安适观看的地方，即是观看者感到舒适的场所。 ၁၀၈. သမန္တာတိ သမန္တတော. ပုန သမန္တာတိ သာမန္တာ သမီပေ. ကစ္ဆကောတိ ကာဠကစ္ဆကော, ‘‘ပိလက္ခော’’တိပိ ဝဒန္တိ. ကပီတနောတိ ပိပ္ပလိရုက္ခော. သိန္ဒီတိ ခုဒ္ဒကခဇ္ဇုရီ. ကရမန္ဒာဒယော ပါကဋာ ဧဝ. သာမာတိ သာမလတာ. ကာဠဝလ္လီတိ ကာဠဝဏ္ဏာ အပတ္တိကာ ဧကာ လတာဇာတိ. ပူတိလတာတိ ဇီဝနဝလ္လိ, ယာ ‘‘ဂလောစီ’’တိ ဝုစ္စတိ. 108. 周遍：即全面。又周遍：即附近。羯遮迦（Kacchaka）：即黑羯遮迦树（kāḷakacchaka），也称为“毕拉卡树”（pilakkha）。迦毗陀那（Kapītana）：即毕钵梨树（pippalirukkha）。信提（Sindī）：即小枣椰树（khuddakakhajjurī）。迦罗曼陀（Karamanda）等：是众所周知的。娑摩（Sāmā）：即娑摩罗藤（sāmalatā）。黑蔓（Kāḷavallī）：即一种无叶的黑色藤类。腐烂藤（Pūtilatā）：即生命藤（jīvanavalli），也就是所谓的“吉乐栖”（galocī）。 ၁၀၉. တံ နိမိတ္တကရဏာဒိ ဣဓေဝ ယထာဝုတ္တေ ပါသာဏာဒိနိမိတ္တကရဏေ ဧဝ အန္တောဂဓံ ပရိယာပန္နံ. သနိမိတ္တံ ကရောတီတိ သဟ နိမိတ္တံ ကရောတိ, အသုဘံ ပါသာဏာဒိနိမိတ္တေန သဟ ကရောတိ ဝဝတ္ထပေတိ. အထ ဝါ အသုဘနိမိတ္တံ, ပါသာဏာဒိနိမိတ္တဉ္စ သဟ ဧကဇ္ဈံ ကရောန္တော ဝဝတ္ထပေန္တော ‘‘သနိမိတ္တံ ကရောတီ’’တိ ဝုတ္တော. သမာနကာလတာဒီပကေန ဟိ သဟ-သဒ္ဒေန အယံ သမာသော ယထာ ‘‘သစက္ကံ ဒေဟီ’’တိ. တယိဒံ နိမိတ္တကရဏံ အပရာပရံ သလ္လက္ခဏေန [Pg.205] ဟောတိ, န ဧကဝါရမေဝါတိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဝဝတ္ထပေန္တော ဟိ သနိမိတ္တံ ကရောတီ’’တိ. ဒွေတိ ပါသာဏာသုဘနိမိတ္တာနိ. သမာသေတွာ သင်္ဂဟေတွာ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ. သာရမ္မဏန္တိ အသုဘာရမ္မဏေန သဒ္ဓိံ ပါသာဏာဒိံ သမာနာရမ္မဏံ ကရောတိ, သဟ ဝါ အာရမ္မဏံ ကရောတိ, ဧကာရမ္မဏံ ဝိယ ဥဘယံ အာရမ္မဏံ ကရောတိ, ဧကဇ္ဈံ ဝိယ စ အပရာပရံ သလ္လက္ခေန္တော ပါသာဏာဒိံ, အသုဘနိမိတ္တဉ္စာတိ ဒွယံ အာရမ္မဏံ ကရောတီတိ အတ္ထော. 109. 该作相(nimittakaraṇa)等，即如前文所述，已包含于石等作相中。作有相(sanimittaṃ karoti)：即与相一起作，将不净与石等相一起作意、确定。或者，将不净相与石等相一起同时作意、确定者，被称为“作有相”。此复合词中的“共”(saha)字表示同时性，犹如“请连同车轮一起给”(sacakkaṃ dehi)。此作相是通过反复观察而成的，并非仅有一次，故说：“通过反复确定而作有相”。二者(dve)：即石相与不净相。总合(samāsetvā)：即集合、汇集为一。有缘(sārammaṇa)：即与不净所缘(asubhārammaṇa)一起，使石等成为同一所缘；或与[不净所缘]一起作为所缘；或将二者作为所缘，犹如单一所缘；其义为：犹如合为一体，次第观察石等与不净相，即将二者作为所缘。 အတ္တနိယောတိ သကော. ဝဏိတန္တိ သူနံ. သဘာဝေန သရသေနာတိ ဥဒ္ဓုမာတကဘာဝသင်္ခါတေန အတ္တနော လက္ခဏေန, ပရေသံ ဇိဂုစ္ဆုပ္ပာဒနသင်္ခါတေန အတ္တနော ကိစ္စေန စ, သဘာဝေါ ဧဝ ဝါ တထာ နိပ္ဖဇ္ဇနတော ‘‘ရသော’’တိ ဝုတ္တော. 属己(attaniya)：即自己的。肿胀(vaṇita)：即膨胀(sūna)。以自性、以味(sabhāvena sarasena)：即以名为“膨胀相”的自相(lakkhaṇa)，以及以名为“令他人生起厌恶”的自身作用(kicca)；或者，因为自性(sabhāva)本身就是以那种方式生成的，所以被称为“味”(rasa)。 ၁၁၀. ဆဗ္ဗိဓေန နိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဝဏ္ဏာဒိနာ ဆပ္ပကာရေန တာဝ ဥဒ္ဓုမာတကအသုဘနိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ကေစိ ‘‘ကဠေဝရဿ ဒီဃရဿာဒိပ္ပမာဏေန သဒ္ဓိံ သတ္တဝိဓေနာ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ အဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ. လိင်္ဂတောတိ ဧတ္ထ လိင်္ဂံ နာမ ဝယော လိင်္ဂံ, န ထနမဿုအာဒိ ဣတ္ထိပုရိသလိင်္ဂန္တိ ဒဿေန္တေန ‘‘ဣတ္ထိလိင်္ဂံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဌိတဿ သတ္တဿ ဣဒံ သရီရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဒ္ဓုမာတကသဏ္ဌာနဝသေနေဝ, န ပါကတိကသဏ္ဌာနဝသေန. ဧတေန ယဒိ တတ္ထ ကောစိ အနုဒ္ဓုမာတကဘာဝပ္ပတ္တော ပဒေသော သိယာ, သော န ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. ဩဠာရိကာဝယဝဝသေန ဣဒံ သဏ္ဌာနဝဝတ္ထာနံ, န သုခုမာဝယဝဝသေနာတိ သီသသဏ္ဌာနာဒိကံ နဝဝိဓမေဝ သဏ္ဌာနံ ဂဟိတံ. 110. 应以六种方式取相：首先应以颜色等六种方式取膨胀不净相。有些人说“应连同尸身的长短等量度，以七种方式取”，但这在义注中没有。就相(liṅga)而言：此处所谓的“相”是指年龄之相，而非乳房、胡须等男女之相，为表明此义，故说“或女相”等。应作如此关联：“这是（曾）站立的有情的身体”。应只依膨胀的形状，而非依自然的形状。此即表明，若彼处有任何部分未达膨胀状态，则不应执取。此形状的确定是依于粗大部分，而非依于细微部分，因此只取头部形状等九种形状。 ဣမိဿာ ဒိသာယာတိ ဣမိဿာ ပုရတ္ထိမာယ, ဒက္ခိဏပစ္ဆိမဥတ္တရာယ ဒိသာယ, အနုဒိသာယ ဝါ ဌိတောတိ ယောဇနာ. ဣမသ္မိံ နာမ ဩကာသေ ဟတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ နာမ ဘူမိပ္ပဒေသေ ဣမဿ ကဠေဝရဿ ဟတ္ထာ ဌိတာတိ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. “于此方向”：意指位于此东方、南方、西方、北方，或隅向。“于此某处之手”：意指应确定“于此某地面处，有此尸身之手”。 အဓော ပါဒတလေနာတိအာဒိ နာဘိယာ ဟေဋ္ဌာ အဓော, တတော ဥဒ္ဓံ ဥပရီတိ ဣမဿ ဝဝတ္ထာနဿ ဝသေန ဝုတ္တံ. ဟတ္ထပရိစ္ဆေဒေါ ဟေဋ္ဌာ အင်္ဂုလိအဂ္ဂေန ဥပရိ အံသကူဋသန္ဓိနာ တိရိယံ တစပရိယန္တေန ဂဟေတဗ္ဗော. ဧသ နယော ပါဒပရိစ္ဆေဒါဒီသုပိ. ယတ္တကံ ဝါ ပန ဌာနံ ဂဏှတီတိ သစေ သဗ္ဗံ သရီရံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဟေတုံ န သက္ကောတိ, ပဒေသော တဿ ဥဒ္ဓုမာတော, သော [Pg.206] ယတ္တကံ သရီရပ္ပဒေသံ ဥဒ္ဓုမာတကဝသေန ဉာဏေန ပရိဂ္ဂဏှာတိ, တတ္တကမေဝ ယထာပရိဂ္ဂဟိတမေဝ. ဣဒံ ဤဒိသန္တိ ဣဒံ ဟတ္ထာဒိကံ ဤဒိသံ ဧဝမာကာရံ. ဥဒ္ဓုမာတကန္တိ ယထာသဘာဝတော ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ. ဝိသဘာဂေ သရီရေ အာရမ္မဏန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပဋိက္ကူလာကာရော န ဥပဋ္ဌာတိ န ခါယတိ, သုဘတော ဥပဋ္ဌဟေယျ. တေနာဟ ‘‘ဝိပ္ဖန္ဒနဿေဝ ပစ္စယော ဟောတီ’’တိ, ကိလေသပရိပ္ဖန္ဒနဿေဝ နိမိတ္တံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဥဂ္ဃာဋိတာပီတိ ဥဒ္ဓုမာတဘာဝပ္ပတ္တာပိ, သဗ္ဗသော ကုထိတသရီရာပီတိ ဝါ အတ္ထော. သွာယမတ္ထော ပဌမပါရာဇိကေ (ပါရာ. ၆၇ အာဒယော) ဝိနီတဝတ္ထူဟိ ဒီပေတဗ္ဗော. “下方足底”等，是指依“脐以下为下，脐以上为上”的划分而说。手的界限，应以下方以指尖、上方以肩峰关节、横向以皮肤边缘来界定。足部的界限等也与此相同。如果不能遍观并执取全身，而其（尸体）的某个部分是膨胀的，那么，修行者以智慧，通过其膨胀相，把握了身体的多少部分，就只应如其所把握的那样，依其真实自性而辨知：“此（手等）是如此的，是这般形相，是膨胀的”。如果以异性的身体为所缘，修习业处时，厌恶之相无法现前，反而会显现可爱之相。因此说“唯成骚动之缘”，意思是唯有成为烦恼骚动的因缘。“即使已开裂”（ugghāṭitāpi），也指已经达到膨胀状态，或者是指完全腐烂的身体。这个意义应该根据第一波罗夷（pārājika 67等）中的已决事（vinītavatthu）来阐明。 ၁၁၁. အာသေဝိတကမ္မဋ္ဌာနောတိ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနေ ကတပရိစယော. သောသာနိကင်္ဂါဒီနံ ဝသေန ပရိဟတဓုတင်္ဂေါ. စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဝသေန ပရိမဒ္ဒိတမဟာဘူတော. သလက္ခဏတော ဉာဏေန ပရိဂ္ဂဟိတသင်္ခါရော. ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဝသေန ဝဝတ္ထာပိတနာမရူပေါ. သလက္ခဏာရမ္မဏိကဝိပဿနာယ ဥက္ကံသနေန သုညတာနုပဿနာဗလေန ဥဂ္ဃာဋိတသတ္တသညော. ဝိပဿနာယ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိသမ္ပာပနေန ကတသမဏဓမ္မော. တတော ဧဝ သဗ္ဗသော ကုသလဝါသနာယ, ကုသလဘာဝနာယ စ ပူရဏေန ဝါသိတဝါသနော ဘာဝိတဘာဝနော. ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယကုသလဗီဇေန သဗီဇော. ဉာဏဿ ပရိပက္ကဘာဝေန ဉာဏုတ္တရော. ယထာဝုတ္တာယ ပဋိပတ္တိယာ ကိလေသာနံ တနုကရဏေန အပ္ပကိလေသော. ဩလောကိတောလောကိတဋ္ဌာနေယေဝါတိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိအသုဘဿ ယတ္ထ ယတ္ထ ဩလောကိတောလောကိတဋ္ဌာနေ ဧဝ, တာဒိသဿ ကာလဝိသေသော, အသုဘဿ ပဒေသဝိသေသော ဝါ အပေက္ခိတဗ္ဗော နတ္ထီတိ အတ္ထော. နော စေ ဧဝံ ဥပဋ္ဌာတီတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တပုရိသဝိသေသဿ ဝိယ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ နော စေ ဥပဋ္ဌာတိ. ဧဝံ ဆဗ္ဗိဓေနာတိ ဧဝံ ဝုတ္တာကာရေန ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဆဗ္ဗိဓေန. ပုနပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. တေန နိမိတ္တဂ္ဂဟဏဝိဓိံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ, န ပဉ္စဝိဓတံ. ဆဗ္ဗိဓေန ဟိ ပုဗ္ဗေ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ဝိဟိတံ. 111. 修习业处者，即于不净业处已作熟悉者。因冢间住(sosānikaṅga)等已行持头陀支。因分别四界已审察大种，以智依自相已把握诸行，因把握诸缘已确立名色。以自相为所缘的观(vipassanā)之提升，以空随观之力已破除众生想。以观(vipassanā)达成行道智见清净已成就沙门法。由此完全以善的熏习、善的修习之圆满，成为熏习成就、修习成就者。以导向脱离轮回的善种子，成为有种子者。以智慧之成熟成为智最上者。依如上所说之行道，以烦恼之微薄成为少烦恼者。“于所观察处”即是说，于膨胀等不净相的任何观察之处，对此等（修行者）而言，都没有应观待的特定时间或不净相的特定部位，此是其义。若不如是现起，即不如前述的特殊之人般，似相不现起。“如是六种”，即依前述行相，以颜色等方式分为六种。“复亦”(punapi)中的“亦”(pi)字有总结之义，它总结了取相之法，而非五种。因为之前已安立了六种取相之法。 ၁၁၂. အသီတိသတသန္ဓိတောတိ သဗ္ဗေပိ သန္ဓယော တဒါပိ အတ္ထေဝါတိ ဒဿနတ္ထံ ဝတွာ ဥဒ္ဓုမာတဘာဝေန ယေဘုယျေန န ပညာယန္တိ. ယေ ပန ပညာယန္တိ, တေ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥဒ္ဓုမာတကေ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တယော ဒက္ခိဏဟတ္ထသန္ဓီတိ အံသကပ္ပရမဏိဗန္ဓာနံ ဝသေန [Pg.207] တယော ဒက္ခိဏဟတ္ထသန္ဓယော. တထာ ဝါမဟတ္ထသန္ဓယော. ကဋိဇဏ္ဏုဂေါပ္ဖကာနံ ဝသေန တယော ဒက္ခိဏပါဒသန္ဓယော. တထာ ဝါမပါဒသန္ဓယော. ဧကော ကဋိသန္ဓီတိ ကဋိယာ သဒ္ဓိံ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကသန္ဓိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဟတ္ထန္တရန္တိ ဒက္ခိဏဟတ္ထဒက္ခိဏပဿာနံ, ဝါမဟတ္ထဝါမပဿာနဉ္စ အန္တရံ ဝိဝရံ. ပါဒန္တရန္တိ ဥဘိန္နံ ပါဒါနံ ဝေမဇ္ဈံ. ဥဒရန္တရန္တိ နာဘိဋ္ဌာနသညိတံ ကုစ္ဆိဝေမဇ္ဈံ, ဥဒရဿ ဝါ အဗ္ဘန္တရံ. ကဏ္ဏန္တရန္တိ ကဏ္ဏဆိဒ္ဒံ. ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော, တေန နာသစ္ဆိဒ္ဒါဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အက္ခီနံ, မုခဿ စ ဝသေနာပိ ဝိဝရံ လဗ္ဘတေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘အက္ခီနမ္ပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမန္တတောတိ ဧဝံ သန္ဓိအာဒိတော ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝဝတ္ထပေန္တဿ စေ နိမိတ္တံ ဥပတိဋ္ဌတိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ, သမန္တတော ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗန္တိ ဝဝတ္ထာပနဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘သကလသရီရေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဉာဏံ စာရေတွာတိ သဗ္ဗတ္ထကမေဝ သရီရံ အာဝဇ္ဇေတွာ တတ္ထ ပဋိက္ကူလာကာရသဟိတံ ဥဒ္ဓုမာတကဘာဝံ အာရဗ္ဘ နိရန္တရံ ဘာဝနာဉာဏံ ပဝတ္တေတွာ. ယံ ဌာနန္တိ ဧဝံ ပန ဉာဏံ စာရေန္တဿ တသ္မိံ သရီရေ ယော ပဒေသော ဝိဘူတော ဟုတွာ ဥဒ္ဓုမာတကာကာရေန ဝိဘူတဘာဝေန ဥပဋ္ဌာတိ. ဥဒရပရိယောသာနံ ဥပရိမသရီရံ. 112. 所谓“一百八十个关节”，是为了显示：所有关节那时也都存在，但大部分因肿胀而不显现。为了表明那些显现的关节应当被确定，才说“于肿胀者”等等。在此，“右手三关节”是依肩、肘、腕而有的三处右手关节。左手三关节也是如此。“右足三关节”是依髋、膝、踝而有的三处右足关节。左足三关节也是如此。“一腰关节”是就腰与脊椎的关节而言。“手间”是右手与右胁、左手与左胁之间的空隙。“足间”是两足之间的中间部分。“腹间”是指被称为脐处的腹部中央，或是腹部的阿邦答勒（abbhantara）。“耳间”是耳孔。iti一词是“等等”之义，由此当知也包括了鼻孔等。为了显示眼、口也有空隙，才说“眼等”。“周遍”是说：如此从关节等处确定肿胀相时，若相现起，那是善的。若不现起，则应周遍地确定。为了指示确定的方法，才说“于全身”等等。在此，“运智”是说：遍观整个身体，于彼处缘取与厌恶相俱行的肿胀相，并持续不断地策动修行之智。“于某处”是说：如此运智时，于那身体中，哪个部分变得明显，即以肿胀的形态明显地现起。“腹部为终点”是指上身。 ဝိနိစ္ဆယကထာဝဏ္ဏနာ 决择论释义 ၁၁၃. ဝိနိစ္ဆယကထာတိ ဝိနိစ္ဆယသဟိတာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. ယထာဝုတ္တနိမိတ္တဂ္ဂါဟဝသေနာတိ ဝဏ္ဏာဒိတော, သန္ဓိအာဒိတော စ ဝုတ္တပ္ပကာရဥဒ္ဓုမာတကနိမိတ္တဂ္ဂဟဏဝသေန. သုဋ္ဌု နိမိတ္တံ ဂဏှိတဗ္ဗန္တိ ယထာ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌဟတိ, ဧဝံ သမ္မဒေဝ အသုဘနိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဣဒါနိ တမေဝ နိမိတ္တဿ သုဋ္ဌု ဂဟဏာကာရံ ဥပဒိသန္တော ‘‘သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ ကရောန္တေနာတိ ယထာ ‘‘ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမီ’’တိ သဉ္ဇာတာဒရေန သတိသမ္ပဇညဉ္စ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌပေတွာ ဥဒ္ဓုမာတကအသုဘံ ပဌမံ အာဝဇ္ဇိတံ, ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ တတ္ထ အာဝဇ္ဇနံ ကရောန္တေန. သာဓုကံ ဥပဓာရေတဗ္ဗဉ္စေဝ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗဉ္စာတိ သက္ကစ္စံ သတိယာ သလ္လက္ခေတဗ္ဗဉ္စေဝ ပညာယ နိစ္ဆေတဗ္ဗဉ္စ. သတိ ဟိ ‘‘ဓာရဏာ’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, ဓာရဏဉ္စေတ္ထ သလ္လက္ခဏံ. ပညာ ‘‘ပဝိစယော’’တိ (ဓ. သ. ၁၆) နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, ပဝိစယော စေတ္ထ နိစ္ဆယောတိ. အထ ဝါ ဥပဓာရေတဗ္ဗန္တိ သတိပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ပညာယ ဥပလက္ခေတဗ္ဗံ[Pg.208]. န ဟိ ကဒါစိ သတိရဟိတာ ပညာ အတ္ထိ. ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗန္တိ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ သတိယာ နိစ္ဆိနိတဗ္ဗံ. ပညာသဟိတာ ဧဝ ဟိ သတိ ဣဓာဓိပ္ပေတာ, န တဗ္ဗိရဟိတာ. အဒ္ဓက္ခိအပင်္ဂါဒိဝသေနာပိ ဩလောကနံ အတ္ထီတိ ‘‘ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန ပရိဗျတ္တမေဝ ဩလောကနံ ဒဿေတိ. ဧဝံ ပုနပ္ပုနံ ကရောန္တဿာတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန စက္ခုံ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကနံ, နိမ္မီလေတွာ အာဝဇ္ဇနဉ္စ အပရာပရံ အနေကဝါရံ ကရောန္တဿ. ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တန္တိ ဥဒ္ဓုမာတကေ ဥဂ္ဂဏှနနိမိတ္တံ. သုဂ္ဂဟိတန္တိ သုဋ္ဌု ဂဟိတံ. ယထာ န ဝိနဿတိ န ပမုဋ္ဌံ ဟောတိ, ဧဝံ ဂဟိတံ. ဧကသဒိသန္တိ သမာနသဒိသံ. သမာနတ္ထော ဟိ အယံ ဧက-သဒ္ဒေါ, ယထာ ‘‘အရိယဝိနယေတိ ဝါ, သပ္ပုရိသဝိနယေတိ ဝါ, ဧသေသေ ဧကေ ဧကဋ္ဌေ သမေ သမဘာဂေ တဇ္ဇာတေ တညေ ဝါ’’တိ. 113. “决择说”是含有决择的释义。“依所说之相的取法”是说：依从颜色等、关节等所说的肿胀相的取法。“当善取相”是说：正如取相现起，当如实地善取不净相。现在，为了指示善取此相的方法，而说“善安立念”等等。在此，“如此再三作者”是说：如“我将依此道而解脱老死”，生起尊重之心，善安立念与正知，首先已遍观肿胀不净，如此再三于彼处作遍观者。“当善加省察与确定”是说：当以念恭敬地识知，以慧决断。因为念被指示为“忆持”，此处的忆持即是识知。慧被指示为“简择”(dha. sa. 16)，此处的简择即是决断。或者，“当省察”是说：当以念为前导的慧来了知。因为慧绝不会离念而有。“当确定”是说：当以慧为前导的念来决断。因为此处意指的正是与慧俱行的念，而非离慧者。因为也有以半开眼、眼角等方式观看，故说“开眼而看”。此言显示了清晰的观看。“如此再三作者”是说：以所说的方式，开眼而看、闭眼而遍观，如此反复多次作者。“取相”是在肿胀相上的学习之相。“善取”是善加执取。如其不坏、不忘，如是执取。“一相似”即同样相似。此“一”字有同样之义，如言：“于圣律，或于善士律，此等是一，同一义，相等，同分，从彼生，与彼同。” အာဂမနကာလေတိ ဝိဟာရတော သုသာနံ ဥဒ္ဒိဿ အာဂမနကာလေ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ အတိဒေသဝသေန ဒီပိတမ္ပိ အတ္ထံ ‘‘ဧကကေနာ’’တိအာဒိနာ သရူပတော ဒဿေတိ. တတ္ထ တဒေဝ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဥဒ္ဓုမာတကကမ္မဋ္ဌာနံ. မူလကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဧကေ, တဒယုတ္တံ. ဥပဋ္ဌိတနိမိတ္တံ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနန္တရမနသိကာရော ရညော ရဇ္ဇံ ဆဍ္ဍေတွာ ဝိဒေသဂမနံ ဝိယာတိ. အာဂတေနာတိ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ အာဂတေန. “来时”是说：从住所朝向墓地而来的时候。“以所说之理”是说：以类推所阐明的义理，也用“独自一人”等词从其自相上显示。在此，“即彼业处”是指肿胀业处。有人说是“根本业处”，那是不合理的。因为舍弃已现起的相之业处，而作意于另一业处，犹如国王舍弃王位而前往异国。“已来者”是说：已来到自己住处者。 ၁၁၄. အဝေလာယန္တိ သဉ္ဈာဝေလာဒိအယုတ္တဝေလာယံ. ဗီဘစ္ဆန္တိ ဝိရူပံ. ဘေရဝါရမ္မဏန္တိ ဝေတာဠသဒိသံ ဘယာနကံ ဝိသယံ. ဝိက္ခိတ္တစိတ္တောတိ ဘီရုကပုရိသော ဝိယ ပိသာစာဒိံ ဒိသွာ စိတ္တဝိက္ခေပံ ပတ္တော. ဥမ္မတ္တကော ဝိယာတိ ယက္ခုမ္မတ္တကော ဝိယ ဧကစ္စော ဟောတိ. ဈာနဝိဗ္ဘန္တကောတိ ဈာနတော ဝိစ္စုတကော သီလဝိဗ္ဘန္တကမန္တဝိဗ္ဘန္တကာ ဝိယ. သန္ထမ္ဘေတွာတိ ဥပ္ပန္နပရိတ္တာသဝူပသမနေန ဝိဂတကမ္ပတာယ နိစ္စလော ဟုတွာ. သတိံ သူပဋ္ဌိတန္တိအာဒိ သန္ထမ္ဘနဿ ဥပါယဒဿနံ. မတသရီရံ ဥဋ္ဌဟိတွာ အနုဗန္ဓနကံ နာမ နတ္ထိ အသတိ တာဒိသေ မန္တပ္ပယောဂေ. သောပိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝမပ္ပတ္တေ အဝိနဋ္ဌရူပေ ဧဝ ဣဇ္ဈတိ, တထာ ဒေဝတာဓိဂ္ဂဟော, န ဧဝရူပေတိ အဓိပ္ပာယော. သညဇောတိ ဘာဝနာပရိကပ္ပသညာယ ဇာတော. တတော ဧဝ သညာသမ္ဘဝေါ သညာမတ္တသမုဋ္ဌာနော. တာသံ ဝိနောဒေတွာတိ နိမိတ္တုပဋ္ဌာနနိမိတ္တံ ဥပ္ပန္နစိတ္တသန္တာသံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဝိနောဒေတွာ ဝူပသမေတွာ[Pg.209]. ‘‘ဣဒါနိ တဝ ပရိဿမော သပ္ဖလော ဇာတော’’တိ ဟာသံ ပီတိံ ပမောဒနံ ဥပ္ပာဒေတွာ. စိတ္တံ သဉ္စရာပေတဗ္ဗန္တိ ဘာဝနာစိတ္တံ ပဝတ္တေတဗ္ဗံ မနသိကာတဗ္ဗံ. 114. “于非时”是说：于黄昏等不适宜之时。“可厌者”是丑陋之相。“可畏所缘”是如起尸鬼般的可畏境界。“心散乱”是如胆怯之人见到恶鬼等而心散乱。“如癫狂者”是说有些人会像被夜叉所魅者。“从禅定堕”是说从禅定中退失，犹如破戒者、破咒者。“令镇定”是说：通过平息已生起的怖畏，无有战栗而变得不动。“善安立念”等是显示镇定的方法。死尸起身追逐之事，在没有此类咒术运用时，是绝不会有的。那也只有在尚未达到肿胀等状态、形色未坏时才能成功，天神附身也是如此，其意非指在此类状态中。“想所生”是说：由修行预备之想所生。因此，是从想而有，仅由想而生起。“消除彼等”是说：以所说的方式，消除以相的现起为因而生起的心中怖畏，使其平息。并生起“如今你的努力已得成果”的喜、悦、欢畅。“当令心运行”是说：当策动修行之心，当如是作意。 နိမိတ္တဂ္ဂါဟန္တိ နိမိတ္တဿ ဥဂ္ဂဏှနံ, ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ. သမ္ပာဒေန္တောတိ သာဓေန္တော နိပ္ဖာဒေန္တော. ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥပနိဗန္ဓတီတိ ဘာဝနံ ယထာဝုတ္တေ နိမိတ္တေ ဥပနေန္တော နိဗန္ဓတိ. ယောဂကမ္မံ ဟိ ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော ‘‘ကမ္မဋ္ဌာန’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ, ယောဂကမ္မဿ ဝါ ပဝတ္တိဋ္ဌာနတာယ ယထာဥပဋ္ဌိတနိမိတ္တံ ကမ္မဋ္ဌာနံ, တံ ဘာဝနာစိတ္တေ ဥပနိဗန္ဓတိ. တံ ပနဿ ဥပနိဗန္ဓနံ သန္ဓာယ စိတ္တံ သဉ္စရာပေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ‘‘ဝိသေသမဓိဂစ္ဆတီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘တဿ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တဿာတိ ယောဂိနော, တဿ ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကာသုဘဿ. မာနသံ စာရေန္တဿာတိ ဘာဝနာစိတ္တံ အပရာပရံ ပဝတ္တေန္တဿ, ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ပုနပ္ပုနံ မနသိ ကရောန္တဿာတိ အတ္ထော. “取相”(nimittaggāha)是说：相的执取，即取相(uggahanimitta)。“令成就”是说：令其达成，令其圆满。“于业处系缚”是说：将修行(bhāvana)带到、系缚于所说的相上。因为瑜伽行(yogakamma)是瑜伽士殊胜之乐的因，故其意为“业处”(kammaṭṭhāna)；或者，因为是瑜伽行的发生之处，所以如其现起的相即是业处，他将其系缚于修行心中。就此系缚而言，当令心运行。为了显示如此而说“他证得殊胜”，才说“因为他的”等等。在此，“他的”是指瑜伽士的，或指那肿胀不净相的。“令心运行者”之义是：令修行心相续不断地进行者，即再三作意于取相者。 ၁၁၅. ‘‘ဝီထိသမ္ပဋိပါဒနတ္ထာ’’တိ ပဒဿ ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနဝီထိယာ သမ္ပဋိပါဒနတ္ထာ’’တိ အတ္ထံ ဝတွာ တံ ပန ကမ္မဋ္ဌာနဝီထိံ, တဿာ စ သမ္ပဋိပါဒနဝိဓိံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကတိမီတိ ပက္ခဿ ကတမီ, ကိံ ဒုတိယာ, တတိယာဒီသု ဝါ အညတရာတိ အတ္ထော. တုဏှီဘူတေန ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတိ ပုစ္ဆန္တာနံ စိတ္တဿ အညထတ္တပရိဟရဏတ္ထံ. အပ္ပသန္နာနဉှိ ပသာဒါယ, ပသန္နာနဉ္စ ဘိယျောဘာဝါယ သာသနသမ္ပဋိပတ္တိ. နဿတီတိ န ဒိဿတိ, န ဥပဋ္ဌာတီတိ အတ္ထော. ‘‘အာဂန္တုကပဋိသန္ထာရော ကာတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ အာဂန္တုကဝတ္တံ ဧကဒေသေန ဒဿိတန္တိ ‘‘အဝသေသာနိပီ’’တိ ဝတွာ အာဂန္တုကဝတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ ဂဟေတုံ ပုန အာဂန္တုကဂ္ဂဟဏံ ကတံ. ဂမိကဝတ္တာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာဝါသိကအနုမောဒနပိဏ္ဍစာရိကအနုမောဒနပိဏ္ဍစာရိကအာရညိကသေနာသနဝစ္စကုဋိဝတ္တာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝတ္တက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၃၅၆) ဟိ အာဂတာနိ မဟာဝတ္တာနိ ဣဓ ‘‘ခန္ဓကဝတ္တာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. တဇ္ဇနီယကမ္မကတာဒိကာလေ ပန ပါရိဝါသိကာဒိကာလေ စ စရိတဗ္ဗာနိ ဣမဿ ဘိက္ခုနော အသမ္ဘဝတော ဣဓ နာဓိပ္ပေတာနိ. နိမိတ္တံ ဝါ အန္တရဓာယတီတိ သုသာနေ ဌိတံ အသုဘနိမိတ္တံ ဥဒ္ဓုမာတကဘာဝါပဂမေန အန္တရဓာယတိ. တေနာဟ ‘‘ဥဒ္ဓုမာတက’’န္တိအာဒိ. တသ္မာတိ တေန [Pg.210] ကာရဏေန, ဣမဿ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဒုလ္လဘတ္တာတိ အတ္ထော. နိသီဒိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. 115. “为说明行道之义”（Vīthisampaṭipādanatthā）一句，意为“为说明业处行道的意义”。接着为详细说明该业处行道及其行持方法，故说“若如是”（sace hi）等语。其中“第几日”（katimī）是指“（该月）第几日？是第二日，还是第三日等其中之一日？”的意思。默然离去是不妥当的，这是为了避免询问者心生疑惑。因为善行教法能使未信者生信，已信者信更增长。“消失”（nassati）意即“不见”、“不现前”。“应作客比丘接待”一句，已部分说明客比丘的义务，说“其余也是如此”后，为了完整地说明客比丘的义务，又再次提及客比丘。“出行比丘的义务等”（Gamikavattādīni）中的“等”字，应理解为包括常住比丘的义务、随喜的义务、行乞的义务、林住比丘的义务、住所的义务、孤邸的义务等。在《小品》（Cūḷavagga）的《行仪犍度》（Vattakkhandhaka）中所记载的大义务，在此处被称为“犍度义务”（khandhakavattāni）。至于在受呵责羯磨（tajjanīyakamma）时、行别住时等情况下应当遵守的义务，因为此比丘不适用，所以此处不作此意。“相消失”指的是在墓地的不净相，因肿胀相消失而隐没。所以说“肿胀”等语。“因此”（tasmā）即“由于这个原因”，意指这个业处难以获得。“坐下后应当省察”是连接句。 နိမိတ္တံ ဂဟေတုံ ဂမနေ ဝိယ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ နိဝတ္တနေပိ ယထာသလ္လက္ခိတဒိသာဒိပစ္စဝေက္ခဏံ ယာဝ နိမိတ္တဝိနာသာ ပဝတ္တိတကိရိယာယ အဝိစ္ဆေဒေန ဥပဓာရဏတ္ထံ. သတိ ဟိ တဿ နိရန္တရူပဓာရဏေ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နကာလေ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥပဋ္ဌိတာကာရော သမထနိမိတ္တဿ ဂဟဏေ စိတ္တဿ သမာဟိတာကာရော ဝိယ ပါကဋော ဟုတွာ ဥပတိဋ္ဌေယျာတိ. တေနာဟ ‘‘တဿေဝံ…ပေ… ဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇတီ’’တိ. ပုရိမာကာရေန နိမိတ္တဿ ပါကဋဘာဝေန ဥပဋ္ဌိတတ္တာ ပုရိမာကာရေနေဝ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရော ဘာဝနာဝီထိံ ပဋိပဇ္ဇတိ. 犹如为取相而前往，以及取相后返回时，亦应如所标记般省察方向等，直到相消失为止，这是为了能不间断地忆持所作之事。因为若能持续忆持，则在进入住处安坐之时，业处的显现之相，就会像在取止相时心专注之相一般，清晰地现起。因此说：“如是……行于道迹”。由于相是以先前的行相清晰地现起，因此，对业处的作意也正是以先前的行相而行于修行道迹。 ၁၁၆. ဥဒ္ဓုမာတကံ နာမ အတိဝိယ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပဋိက္ကူလံ ဗီဘစ္ဆံ ဘယာနကဉ္စ, ဧဝရူပေ အာရမ္မဏေ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ဧဝံ အာဗဒ္ဓပရိကမ္မဿ ထိရီဘူတဿေဝ ယောဂိနော အဓိပ္ပာယော သမိဇ္ဈတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အာနိသံသဒဿာဝီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧဝန္တိ ဧဝမေဝ ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ အာနိသံသဒဿာဝိနာ. တံ ရက္ခေယျာတိ ‘‘အဒ္ဓါ ဣမိနာ သုခံ ဇီဝိဿာမီ’’တိ အတ္တနော ဇီဝိတံ ဝိယ တံ မဏိရတနံ ရက္ခေယျ. စတုဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကောတိအာဒိ နေသံ ကမ္မဋ္ဌာနာနံ သုလဘတာဒဿနံ. တတ္ထ စတုဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကောတိ စတုဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ တတ္ထ ဝါ နိယုတ္တော, စတုဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ ပရိဟရန္တော. ဣတရာနီတိ ဝုတ္တာဝသိဋ္ဌာနိ အနုဿတိဗြဟ္မဝိဟာရာဒီနိ. တံ နိမိတ္တန္တိ တံ ယထာလဒ္ဓံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ. ‘‘ရက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ရက္ခဏဝိဓိံ ပုန ဒဿေတုံ ‘‘ရတ္တိဋ္ဌာနေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 116. 所谓肿胀相(uddhumātaka)，是极其不净、恶臭、可厌、可鄙、丑恶且可怖的。为了开示：于如是所缘精勤修习，如是作好预备行、已得稳固的瑜伽士，其意愿方能成就，故说“见功德者”等。“如是”(Evanti)即是“正如前述那样”，由见功德者（所行）。“应守护彼”(Taṃ rakkheyya)者，是说应守护那摩尼宝珠，如同守护自己的生命，心想：“我必将因此而安乐生活”。“四界业处者”(Catudhātukammaṭṭhāniko)等，是为了显示那些业处容易获得。其中，“四界业处者”是指有四界业处者，或致力于此者，或行持四界业处者。“其他”(Itarāni)是指所说之剩余的随念(anussati)、梵住(brahmavihāra)等。“彼相”(Taṃ nimittaṃ)是指如其所得的取相(uggahanimitta)。说了“应守护”后，为再次开示守护之法，故说“于夜住处”等。 ၁၁၇. နာနာ ကရီယတိ ဧတေနာတိ နာနာကရဏံ, ဘေဒေါ. ဗီဘစ္ဆံ ဘေရဝဒဿနံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ မနသိကာရဿ အနုဠာရတာယ, အနုပသန္တတာယ စ အာရမ္မဏဿ. တဗ္ဗိပရိယာယတော ‘‘ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ထူလင်္ဂပစ္စင်္ဂပုရိသော ဝိယ ဥပဋ္ဌာတီ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဗဟိဒ္ဓါတိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တတော ဗဟိဒ္ဓါ. ကာမာနံ အမနသိကာရာတိ အသုဘဘာဝနာနုဘာဝေန ကာမသညာယ ဒူရသမုဿာရိတတ္တာ ကာမဂုဏေ အာရဗ္ဘ မနသိကာရဿေဝ အဘာဝါ. အမနသိကာရာတိ ဝါ မနသိကာရပဋိပက္ခဟေတု. ယာယ ဟိ ကာမသညာယ ဝသေန သတ္တာ ကာမေ မနသိ ကရောန္တိ, တဿာ ပဋိပက္ခဘူတာ အသုဘသညာ ကာမာနံ အမနသိကာရော, တန္နိမိတ္တန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ [Pg.211] ‘‘ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီယတီ’’တိ. ပဋိဘာဂနိမိတ္တာရမ္မဏာယ ဟိ အသုဘသညာယ သဒ္ဓိံ ဗလပ္ပတ္တော သမာဓိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ ကာမစ္ဆန္ဒံ ဝိက္ခမ္ဘေတိ, အနုရောဓမူလကော အာဃာတော မူလကာရဏေ ဝိက္ခမ္ဘိတေ ဝိက္ခမ္ဘိတောယေဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနုနယ…ပေ… ပဟီယတီ’’တိ. န ဟိ ကဒါစိ ပဟီနာနုနယဿ ဗျာပါဒေါ သမ္ဘဝတိ. ယထာဝုတ္တအသုဘသညာသဟဂတာ ဟိ ပီတိ သာတိသယာ ပဝတ္တမာနာဝ ဗျာပါဒံ ဝိက္ခမ္ဘေန္တီ ပဝတ္တတိ. တထာ အာရဒ္ဓဝီရိယတာယာတိ ယထာ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တထာ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဝသေန ပဂ္ဂဟိတဝီရိယတာယ. ဝီရိယဉှိ ပဂ္ဂဏှန္တဿ သမ္မာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပံ ဝိယ သဝိပ္ဖာရတာယ ထိနမိဒ္ဓံ ဝိက္ခမ္ဘေန္တမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. 117. 由此产生差异，即是分别。由于作意的不殊胜与所缘的不寂静，（取相）便现起为可厌、可畏之相。反之，则应连接而理解为：“似相现起犹如肢体肥壮之人”。“外”指相对于行境内部之外。不作意诸欲，是由于修习不净之力，使欲想远离，故对诸欲（欲尘）根本不作意。或者，“不作意”即是作意的对治之因。因为众生凭借何种欲想而作意诸欲，与此对立的不净想，即是“对诸欲不作意”，此为“以彼为因”之义。故说“以镇伏的方式断除欲贪”。因为，与以似相为所缘的不净想俱行且已达强盛的定，在生起时便镇伏欲贪；以爱染为根的嗔恚，在其根本原因被镇伏时，也同样被镇伏，故说“爱染……（乃至）……被断除”。因为已断爱染者，嗔恚绝无可能生起。诚然，与如前所说的不净想俱行的喜，在强盛地持续生起时，便镇伏着嗔恚而转起。“如是已策励精进”，是指为了让近行定生起，而通过业处作意策励精进。因为对于策励精进者，正思惟生起时，便镇伏昏沉睡眠，其扩散力犹如邪思惟一般。 ဝိပ္ပဋိသာရော ပစ္ဆာနုတာပေါ, တပ္ပဋိပက္ခတော အဝိပ္ပဋိသာရော ဒရထပရိဠာဟာဘာဝေန စိတ္တဿ နိဗ္ဗုတတာ. တဿ အဝိပ္ပဋိသာရဿ ပစ္စယဘူတံ သီလံ, တံသဟဂတာ တဒုပနိဿယာ စ ပီတိပဿဒ္ဓိသုခါဒယော သဘာဝတော, ဟေတုတော စ သန္တသဘာဝါ, တေသံ အနုယုဉ္ဇနေန အဝူပသန္တသဘာဝံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီယတီတိ အာဟ ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရကရသန္တဓမ္မာနုယောဂဝသေန ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟီယတီ’’တိ. ဘာဝနာယ ဟိ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ အာဝဟန္တိယာ ယံ သာတိသယံ သုခံ လဗ္ဘတိ, တံ အနုပသန္တသဘာဝံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ဝိက္ခမ္ဘေန္တမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အဓိဂတဝိသေသဿာတိ ယထာဓိဂတဿ ဘာဝနာဝိသေသဿ. ပစ္စက္ခတာယာတိ ပဋိပဇ္ဇန္တဿ ယောဂိနော ပစ္စက္ခဘာဝတော ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝတ သော ဘဂဝါ, ယော ဧဝရူပိံ သမ္မာပဋိပတ္တိံ ဒေသေတီ’’တိ ပဋိပတ္တိဒေသကေ သတ္ထရိ. ပဋိပတ္တိယန္တိ ပဋိပဇ္ဇမာနဇ္ဈာနပဋိပတ္တိယံ. ပဋိပတ္တိဖလေတိ တာယ သာဓေတဗ္ဗေ လောကိယလောကုတ္တရဖလေ. ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီယတိ ဓမ္မနွယဝိစာရာဟိတဗလေန ဝိစာရဗလေန. ဣတိ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ပဟီယန္တီတိ ဧဝံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တပဋိလာဘသမကာလမေဝ ဟေဋ္ဌာ ပဝတ္တဘာဝနာနုဘာဝနိပ္ဖန္နေဟိ သမာဓိအာဒီဟိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနိ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဟီယန္တိ. န ဟိ ပဋိပက္ခေန ဝိနာ ပဟာတဗ္ဗဿ ပဟာနံ သမ္ဘဝတိ, ပဋိပက္ခာ စ သမာဓိအာဒယော ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနံ. ယထာဟ ပေဋကေ ‘‘သမာဓိ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ပဋိပက္ခော’’တိအာဒိ. 悔(Vippaṭisāra)是事后的懊恼，与此相反，无悔(avippaṭisāra)是因苦恼与热恼的不存在，而心得以寂静。无悔的因是戒，与戒俱行且以戒为强依止的喜(pīti)、轻安(passaddhi)、乐(sukha)等，其自性与因皆是寂静的。通过修习这些，自性未寂静的掉举、恶作(uddhaccakukkucca)便被舍弃，所以说：“通过修习带来无悔的寂静之法，掉举、恶作得以舍弃。”因为修习能次第带来殊胜，所获得的殊胜之乐，正是在镇伏自性未寂静的掉举、恶作时产生的。“已证殊胜者”，是指已如实证得修习的殊胜。“由现见故”，是指正在修行的瑜伽士(yogino)亲证的缘故：“那位世尊(bhagavā)真是正等觉者，宣说了如此正确的修行方法”，从而对教导修行的导师[生起信心]。“于修行中”，是指于正在实践的禅修(jhāna)修行中。“于修行果上”，是指于那修行所应成就的世间与出世间果上。疑(vicikicchā)的舍弃，是凭借随法观察所建立的力量，以及观察之力。“如是五盖(pañca nīvaraṇāni)被舍弃”，即是说，就在获得似相(paṭibhāganimitta)的同一刹那，通过先前修习的力量所成就的定等，以镇伏的方式舍弃了欲贪(kāmacchanda)等五盖。若无对治法，则不可能舍弃应舍之法，而定等正是欲贪等的对治法。如《藏论》(Peṭakopadesa)中所说：“定是欲贪的对治”等等。 တေနေဝ [Pg.212] စ ‘‘ဣမေဟိ တေသံ နီဝရဏာနံ ပဟာန’’န္တိ ပဟာနပရိဒီပနမုခေန ဈာနင်္ဂါနိ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘တသ္မိညေဝ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တသ္မိညေဝ စာတိ ယံ တံ ယထာဥပဋ္ဌိတံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဘိန္ဒိတွာ ဝိယ ဥပဋ္ဌိတံ, တဿ ပဋိစ္ဆန္နဘူတံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ, တသ္မိညေဝ နိမိတ္တေ. စေတသောတိ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တစိတ္တဿ. အဘိနိရောပနလက္ခဏောတိ အာရောပနလက္ခဏော, အပ္ပနာသဘာဝေါတိ အတ္ထော. နိမိတ္တာနုမဇ္ဇနံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ အနုဝိစရဏံ. အာရမ္မဏေ ဟိ ဘမရဿ ပဒုမဿူပရိ အနုပရိဗ္ဘမနံ ဝိယ ဝိစာရဿ အနုဝိစာရဏာကာရေန ပဝတ္တိ အနုမဇ္ဇနကိစ္စံ. ဝိသေသော ဧဝ အဓိဂန္တဗ္ဗတော ဝိသေသာဓိဂမော, ပဋိလဒ္ဓေါ စ သော ဝိသေသာဓိဂမော စာတိ ပဋိ…ပေ… ဂမော, တပ္ပစ္စယာ တံဟေတုကာ ပဋိလဒ္ဓဝိသေသာဓိဂမပစ္စယာ ပီတိ. ပီတိမနဿ ပီတိသဟိတစိတ္တဿ. ပဿဒ္ဓိသမ္ဘဝတောတိ ကာယစိတ္တပဿဒ္ဓီနံ သံသိဇ္ဈနတော. ‘‘ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ပဿဒ္ဓိနိမိတ္တံ ပဿဒ္ဓိဟေတုကံ သုခံ ‘‘ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒိယတီ’’တိ ဝစနတော. သုခနိမိတ္တာ သုခပစ္စယာ ဧကဂ္ဂတာ. ‘‘သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၆၆; အ. နိ. ၃.၉၆; ၁၁.၁၂) ဟိ ဝုတ္တံ. ဣတိ ဈာနင်္ဂါနိ ပါတုဘဝန္တီတိ ဧဝံ ဧတာနိ ဝိတက္ကာဒီနိ ဈာနင်္ဂါနိ တသ္မိံယေဝ နိမိတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ပဌမဇ္ဈာနပဋိဗိမ္ဗဘူတန္တိ ပဌမဇ္ဈာနဿ ပဋိစ္ဆန္နဘူတံ. တင်္ခဏညေဝ ပဋိဘာဂနိမိတ္တပဋိလာဘသမကာလမေဝ ဥပစာရဇ္ဈာနမ္ပိ နိဗ္ဗတ္တတိ, န နီဝရဏပ္ပဟာနမေဝါတိ အဓိပ္ပာယော. 因此，为了通过阐明“以此断除彼等诸盖”，从而如实地开示诸禅支，故说“于彼相中”等语。于此，“于彼相中”，即于彼似相(paṭibhāganimitta)中，此相犹如破除了先前所显现的取相(uggahanimitta)而显现，是彼取相的仿相。“心”(cetasā)指与自身相应的识。“专注之相”(abhiniropanalakkhaṇa)即“置于[所缘]之相”(āropanalakkhaṇa)，意为安止(appanā)的状态。“熟练于相”(nimittānumajjanaṃ)即于似相中反复伺察。诚然，犹如蜜蜂于莲花之上反复盘旋，伺(vicāra)以反复伺察的方式于所缘中运作，即是熟练之作用。唯有殊胜法当被证得，故为“殊胜之证得”(visesādhigamo)；而彼殊胜之证得已被获得，故为“已获殊胜之证得”(paṭiladdhavisesādhigamo)。以彼为缘，即以已获殊胜之证得为缘而生喜(pīti)。“具喜心者”(pītimanassa)即心与喜俱行者。“由轻安生起”(passaddhisambhavato)者，乃因身心轻安得以成就。诚然，经中说：“具喜心者，身得轻安。”由轻安为因之乐(sukha)，乃依“身轻安者感受乐”之语。由乐为缘之一境性(ekaggatā)，乃依“乐者心得定”之语。如是，诸禅支显现，即此等寻(vitakka)等禅支于彼相中生起。“初禅之影像”(paṭhamajjhānapaṭibimbabhūtaṃ)即初禅之仿相。就在获得似相的刹那，近行禅(upacārajjhāna)亦同时生起，其义并非仅是断除诸盖而已。 ဝိနီလကာဒိကမ္မဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ 青瘀等业处的释义 ၁၁၈. ဝိနီလကာဒီသုပိ ကမ္မဋ္ဌာနေသု. လက္ခဏံ ဝုတ္တန္တိ ယံ တံ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏလက္ခဏံ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ဥဒ္ဓုမာတကေ ဝုတ္တနယေနေဝ. သဟ ဝိနိစ္ဆယေန, အဓိပ္ပာယေန စာတိ သဝိနိစ္ဆယာဓိပ္ပာယံ. တံ သဗ္ဗံ လက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. 118. 于青瘀等业处中亦然。所谓“相已说”，即已说之取相之相。所谓“依已说之理”，即依膨胀相中所说之理。与决择、意趣共同存在，故为“具决择意趣”。应知彼一切相，此为关联。 ကဗရကဗရဝဏ္ဏန္တိ ယေဘုယျေန သဗလဝဏ္ဏံ. ဥဿဒဝသေနာတိ ရတ္တသေတနီလဝဏ္ဏေသု ဥဿဒဿ ဝဏ္ဏဿ ဝသေန. 所谓“斑驳色”，通常指斑杂之色。所谓“因显色”，即在红、白、蓝色中，因其显着之色而定。 သန္နိသိန္နန္တိ နိစ္စလဘာဝေနေဝ သဗ္ဗသော ထိရတံ. 所谓“安住”，即因完全不动而彻底稳固。 စောရာဋဝိယန္တိ စောရေဟိ ပရိယုဋ္ဌိတအရညေ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ အာဃာတနေ. ဆိန္နပုရိသဋ္ဌာနေတိ ဆိန္နပုရိသဝန္တေ ဌာနေ. နာနာဒိသာယံ ပတိတမ္ပီတိ [Pg.213] ဆိန္နံ ဟုတွာ သရီရဿ ခဏ္ဍဒွယံ ဝိသုံ ဒိသာသု ပတိတမ္ပိ. ဧကာဝဇ္ဇနေနာတိ ဧကသမန္နာဟာရေန. အာပါထမာဂစ္ဆတီတိ ဧကဇ္ဈံ အာပါထံ အာဂစ္ဆတိ. ဝိဿာသံ အာပဇ္ဇတီတိ အဇေဂုစ္ဆိတံ ဥပဂစ္ဆေယျ သေယျထာပိ ဆဝဍာဟကော. သဟတ္ထာ အပရာမသနေ ဇိဂုစ္ဆာ သဏ္ဌာတိယေဝါတိ အာဟ ‘‘ကတ္တရယဋ္ဌိယာ ဝါ ဒဏ္ဍကေန ဝါ…ပေ… ဥပနာမေတဗ္ဗ’’န္တိ. ဝိစ္ဆိဒ္ဒကဘာဝပညာယနတ္ထံ ဧကင်္ဂုလန္တရကရဏံ. ဥပနာမေတဗ္ဗန္တိ ဥပနေတဗ္ဗံ. 所谓“盗贼出没之林”，即盗贼盘踞之林。所谓“于其处”，即于刑场。所谓“有断身者之处”，即有身体被斩断者之所在。所谓“散落于各方”，即身体被斩为两段，散落于不同方向。所谓“以一作意”，即以单次心念专注。所谓“进入范围”，即同时进入心念范围。所谓“无有嫌恶”，即如烧尸人般，无有厌恶地走近。因“若不亲手触碰，厌恶感依然存在”，故说“应以杖头刀或木杖……令其靠近”。为令其支离破碎之状显现，而使其相隔一指。所谓“令其靠近”，即应移近。 ခါယိတသဒိသမေဝါတိ ခါယိတာသုဘသဒိသမေဝ. အင်္ဂုလင်္ဂုလန္တရန္တိ ဝိဝိဓံ ခိတ္တံ သရီရာဝယဝံ အင်္ဂုလန္တရံ အင်္ဂုလန္တရံ. ကတွာ ဝါတိ ကတ္တရယဋ္ဌိယာ ဝါ ဒဏ္ဍကေန ဝါ သယံ ကတွာ ဝါ. 所谓“如被食者”，即如被啃食之不净相。所谓“一指又一指的间距”，即将散弃各处的身体残骸，一一隔开一指的距离。所谓“或做”，即或用杖头刀，或用木杖，或亲手而为。 လဒ္ဓပ္ပဟာရာနန္တိ လဒ္ဓါဝုဓပ္ပဟာရာနံ မုခတောတိ သမ္ဗန္ဓော. မုခတောတိ ပဟာရာဒိမုခတော. ပဂ္ဃရမာနကာလေတိ လောဟိတံ ပဂ္ဃရမာနကာလေ. လောဟိတကံ လဗ္ဘတီတိ ယောဇနာ. 所谓“受击者”，应与“从伤口处”关联，意为从受兵器击打者的伤口处。所谓“从口处”，即从伤口等之口。所谓“流出之时”，即血液流出之时。应作此释：“得血遍”。 တန္တိ ပုဠဝကံ. တေသူတိ သောဏာဒိသရီရေသု. အဋ္ဌိကန္တိ အဋ္ဌိကအသုဘံ နာနပ္ပကာရတော ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပုရိမနယေနေဝါတိ ပုဗ္ဗေ ဥဒ္ဓုမာတကေ ဝုတ္တနယေနေဝ. 所谓“彼”，即虫蛆相。所谓“于彼等中”，即于狗等之身。所谓“骨”，应与“已由多种方式宣说”关联，意为骨不净相已由多种方式宣说。所谓“依前理”，即依先前于膨胀相中所说之理。 ၁၁၉. တန္တိ အဋ္ဌိကံ. န ဥပဋ္ဌာတီတိ သဘာဝတော န ဥပဋ္ဌာတိ, ပဋိက္ကူလဝသေန န ဥပဋ္ဌာတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဩဒါတကသိဏသမ္ဘေဒေါ ဟောတီ’’တိ. အဋ္ဌိကေ ပဌမဝယာဒိသံလက္ခဏံ န သက္ကာတိ ‘‘လိင်္ဂန္တိ ဣဓ ဟတ္ထာဒီနံ နာမ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌိကသင်္ခလိကာ ပန ‘‘အယံ ဒဟရဿ, အယံ ယောဗ္ဗနေ ဌိတဿ, အယံ အဝယဝေဟိ ဝုဒ္ဓိပတ္တိဿာ’’တိ ဧဝံ ဝယဝသေန ဝဝတ္ထပေတုံ သက္ကုဏေယျာဝ, အဗျာပိတာယ ပန န ဂဟိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယဒိပိ အဋ္ဌိကသင်္ခလိကာယံ သန္ဓိတော ဝဝတ္ထာပနံ လဗ္ဘတိ, အဋ္ဌိကေ ပန န လဗ္ဘတီတိ တဿ အနိယတဘာဝဒီပနတ္ထံ ကမဝိလင်္ဃနံ ကတွာ ‘‘တဿ တဿ အဋ္ဌိနော နိန္နဋ္ဌာနထလဋ္ဌာနဝသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နိန္နဋ္ဌာနံ နာမ အဋ္ဌိနော ဝိနတပ္ပဒေသော. ထလဋ္ဌာနံ ဥန္နတပ္ပဒေသော. ဃဋိတဃဋိတဋ္ဌာနဝသေနာတိ အနုပဂတနှာရုဗန္ဓာနံ, ဣတရေသဉ္စ အညမညံ သံကိလိဋ္ဌသံကိလိဋ္ဌဋ္ဌာနဝသေန. အန္တရဝသေနာတိ အညမညဿ အန္တရဝသေန, သုသိရဝသေန စ. သဗ္ဗတ္ထေဝါတိ သကလာယ အဋ္ဌိသင်္ခလိကာယ, သဗ္ဗသ္မိံ ဝါ အဋ္ဌိကေ. 119. 此即骨骼。“不现起”，是说它不依自性而现起，不依可厌相而现起，此为其义。因此说“会与白遍(odātakasiṇa)混杂”。在（单根）骨头上，无法辨识初龄等特征，因此说“此处的‘相’是手等（肢体）的名称”。然而，对于一副骨架(aṭṭhikasaṅkhalikā)，则可以依年龄如此判定：“这是年少者的”、“这是青壮者的”、“这是肢体已发育完全者的”。但应知，因其不遍满，故不取。即使在一副骨架上可以依关节来判定，但在（单根）骨头上则无法如此，为了显示其不定法(aniyata)的性质，故越过次第而说“依各各骨头的低处、高处等”。其中，“低处”(ninnaṭṭhāna)名为骨头的弯曲区域，“高处”(thalaṭṭhāna)是隆起区域。“依其各各连接之处”是指：尚有筋腱连结的（骨头），以及其他的（骨头）互相连接之处。“依间隙”是指依彼此之间的空隙，以及依孔穴。“于一切处”是指在整副骨架上，或在每一根骨头上。 ၁၂၀. ဧတ္ထာတိ [Pg.214] ဧတသ္မိံ အဋ္ဌိကာသုဘေ. ယုဇ္ဇမာနဝသေန သလ္လက္ခေတဗ္ဗန္တိ ယံ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏံ ယတ္ထ ယုဇ္ဇတိ, တံ တတ္ထ ဥဂ္ဂဏှနတ္ထံ နိမိတ္တဂ္ဂဟဏဝသေန ဥပလက္ခေတဗ္ဗံ. သကလာယာတိ အနဝသေသဘာဂါယ ပရိပုဏ္ဏာဝယဝါယ. သမ္ပဇ္ဇတိ နိမိတ္တုပဋ္ဌာနဝသေန. တေသူတိ အဋ္ဌိကသင်္ခလိကဋ္ဌိကေသု. ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ. တန္တိ ‘‘ဧကသဒိသမေဝါ’’တိ ဝစနံ. ဧကသ္မိံ အဋ္ဌိကေ ယုတ္တန္တိ ဣဒံ ယထာ ဝိနီလကာဒီသု ဥဘိန္နံ နိမိတ္တာနံ ယထာရဟံ ဝဏ္ဏဝိသေသတော, ပရိပုဏ္ဏာပရိပုဏ္ဏတော, သဝိဝရာဝိဝရတော, စလာစလတော စ ဝိသေသော လဗ္ဘတိ, န ဧဝမေတဿာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ, န ပန သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဝိသေသာဘာဝတော. တေနေဝါဟ ‘‘ဧကဋ္ဌိကေပိ စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဗီဘစ္ဆေနာတိ သုဝိဘူတအဋ္ဌိရူပတ္တာ အဋ္ဌိဘာဝေနေဝ ဝိရူပေန. ဘယာနကေနာတိ တေနေဝ ပါကတိကသတ္တာနံ ဘယာဝဟေန. ပီတိသောမနဿဇနကေနာတိ သဏှမဋ္ဌဘာဝေန ဥပဋ္ဌာနတော, ဘာဝနာယ စ သဝိသေသတ္တာ ပီတိယာ, သောမနဿဿ စ ဥပ္ပာဒကေန. တေနေဝါဟ ‘‘ဥပစာရာဝဟတ္တာ’’တိ. 120. 于此，即在此骨不净中。以适合的方式应了知，即于何处适合取相，为了于彼处执取，应以取相的方式来了知。“全身”，意指无余分、肢体圆满。通过相的显现而成就。“于彼等”，即于骨锁与骨骼中。义注中如是说。“彼”，即“唯是同一相似”之语。“于一骨上适合”，此语是如此说的：不像在青瘀等（不净）中，两种相的差别，可以如其所应地根据颜色差异、圆满不圆满、有孔隙无孔隙、动与不动而获得，于此（骨相）中则不能如此获得；然而，并非因为完全没有差别（而这么说）。因此说“即使于一骨上”等。其中，“可厌”，指因其为善显现的骨相，仅以骨的状态即是丑恶。“令人恐惧”，指因此对普通有情带来怖畏。“能生喜与悦”，指因其以微细平滑的状态显现，且因修习有其殊胜，而能生起喜与悦。因此说“能引近行”。 ဣမသ္မိံ ဩကာသေတိ ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တာနံ ဝုတ္တဋ္ဌာနေ. ဒွါရံ ဒတွာ ဝါတိ ‘‘ပဋိက္ကူလဘာဝေယေဝ ဒိဋ္ဌေ နိမိတ္တံ နာမ ဟောတီ’’တိ ဧတ္တကေ ဧဝ အဋ္ဌတွာ အနန္တရမေဝ ‘‘ဒုဝိဓံ ဣဓ နိမိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တာနိ ဝိဘဇိတွာ ဝစနေန ယထာဝုတ္တဿ နိမိတ္တဝိဘာဂဿ ဒွါရံ ဒတွာဝ ဝုတ္တံ. နိဗ္ဗိကပ္ပန္တိ ‘‘သုဘ’’န္တိ ဝိကပ္ပေန နိဗ္ဗိကပ္ပံ, အသုဘန္တွေဝါတိ အတ္ထော. ဝိစာရေတွာတိ ‘‘ဧကသ္မိံ အဋ္ဌိကေ ယုတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဝိစာရေတွာ. “于此之处”，即在已说取相与似相之处。“打开门径”，是说：并没有仅仅停留在“仅于见到厌恶法时，才有相”这一点上，而是紧接着以“于此有二种相”等语，通过言辞分别了取相与似相，为如前所说的相之分别打开了门径而说。“无分别”，指没有“是净”的这种分别，其义为：唯是不净。“审察”，指以“于一骨上适合”等语而审察。 မဟာတိဿတ္ထေရဿာတိ စေတိယပဗ္ဗတဝါသီမဟာတိဿတ္ထေရဿ. နိဒဿနာနီတိ ဒန္တဋ္ဌိကမတ္တဒဿနေန သကလဿာပိ တဿာ ဣတ္ထိယာ သရီရဿ အဋ္ဌိသံဃာတဘာဝေန ဥပဋ္ဌာနာဒီနိ ဧတ္ထ အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာနေ ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တာနံ ဝိသေသဝိဘာဝနာနိ ဥဒါဟရဏာနိ. “大帝萨长老”(Mahātissattherassa)是指住在支提山(Cetiyapabbata)的大帝萨长老。所谓“例证”(Nidassanāni)，是指通过仅见颌骨，便显现出那女子全身为一具骨聚等，是在此骨业处中，用以特别阐明取相与似相的诸个例子。 သုဘဂုဏောတိ သဝါသနာနံ ကိလေသာနံ ပဟီနတ္တာ သုပရိသုဒ္ဓဂုဏော. ဒသသတလောစနေနာတိ သဟဿက္ခေန ဒေဝါနမိန္ဒေန. သော ဟိ ဧကာသနေနေဝ သဟဿအတ္ထာနံ ဝိစာရဏသမတ္ထေန ပညာစက္ခုနာ သမန္နာဂတတ္တာ ‘‘သဟဿက္ခော’’တိ ဝုစ္စတိ. ထုတကိတ္တီတိ ‘‘ယော ဓီရော သဗ္ဗဓိ ဒန္တော’’တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၅၈) အဘိတ္ထုတကိတ္တိသဒ္ဒေါ. 所谓“妙德”(Subhaguṇa)，是指因断尽含藏随眠的诸烦恼而具足圆满清净的功德。所谓“以十百眼”(Dasasatalocanena)，是指具千眼的、天神之主帝释(Sakka)。他之所以被称为“千眼”(sahassakkho)，是因为他具有能于一座之间思择千种事物的智慧之眼。所谓“所赞誉者”(Thutakitti)，是指如“智者于一切处调伏”等语所称扬赞叹的声誉。 ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ 杂说释义 ၁၂၁. ဥဇုပဋိပက္ခေန [Pg.215] ပဟီနဘာဝံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သုဝိက္ခမ္ဘိတရာဂတ္တာ’’တိ. အသုဘပ္ပဘေဒေါတိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိအသုဘဝိဘာဂေါ. သရီရသဘာဝပ္ပတ္တိဝသေနာတိ သရီရဿ အတ္တနော သဘာဝူပဂမနဝသေန. သရီရဉှိ ဝိနဿမာနံ အညရူပေန ဌိတဿ ရက္ခသဿ ဝိယ သဘာဝပ္ပတ္တိဝသေနေဝ ဝိနဿတိ. ရာဂစရိတဘေဒဝသေနာတိ ရာဂစရိတဝိဘာဂဝသေန. ယဒိ သရီရသဘာဝပ္ပတ္တိဝသေန အယမသုဘပ္ပဘေဒေါ ဝုတ္တော, မဟာသတိပဋ္ဌာနာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၂ အာဒယော; မ. နိ. ၁.၁၀၅ အာဒယော) ကထံ နဝပ္ပဘေဒေါတိ? သော သရသတော ဧဝ သဘာဝပ္ပတ္တိဝသေန ဝုတ္တော, အယံ ပန ပရူပက္ကမေနာပိ. တတ္ထ စ ဣဓာဂတေသု ဒသသု အသုဘေသု ဧကစ္စာနေဝ ဂဟိတာနိ, အဋ္ဌိကဉ္စ ပဉ္စဝိဓာ ဝိဘတ္တံ. တာနိ စ ဝိပဿနာဝသေန, ဣမာနိ သမထဝသေနာတိ ပါကဋောယံ ဘေဒေါတိ. 121. 就其被直接对治而断除之故，故说“极善镇伏贪欲”。不净差别是指膨胀等不净的分类。“依身体随顺其自性而成就”，是指身体随顺其自性而成就。譬如身体坏灭时，如同保持另一种形态的罗刹(rakkhasa)，只是依自性成就而坏灭。贪行差别是指依贪行分类的意义。如果说此不净差别是依身体自性成就而言，那么在大念处经等经中，为何说是九种差别？彼等只是依自性成就而说，而此则兼依外力。再者，在那些（经）中，只取了此处所说的十种不净中的一部分，并且骨头被分为五种。那些是依观(vipassanā)而修，这些是依止禅而修，这个差别很明显。 ဣမေသံ ပန ဒဿနမ္ပိ အသုဘဘာဝသာမညေန သတိပိ အဝိသေသတော ရာဂစရိတာနံ သပ္ပာယဘာဝေ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ရာဂစရိတဘေဒဝသေန စာ’’တိ, တံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိသေသတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သူနဘာဝေန သုသဏ္ဌိတမ္ပိ သရီရံ ဒုဿဏ္ဌိတမေဝ ဟောတီတိ ဥဒ္ဓုမာတကသရီရေ သဏ္ဌာနဝိပတ္တိံ ဒီပေတီတိ အာဟ ‘‘သရီရသဏ္ဌာနဝိပတ္တိပ္ပကာသနတော’’တိ. သဏ္ဌာနသမ္ပတ္တိယံ ရတ္တော သဏ္ဌာနရာဂီ, တဿ သပ္ပာယံ သဏ္ဌာနရာဂဿ ဝိက္ခမ္ဘနုပါယဘာဝတော. ကာယော ဧဝ ကာယဝဏော, တတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓဿ နိဿိတဿ. သုသိရဘာဝပ္ပကာသနတောတိ သုသိရဿ ဝိဝရဿ အတ္ထိဘာဝပ္ပကာသနတော. သရီရေ ဃနဘာဝရာဂိနောတိ သရီရေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ထိရဘာဝံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇနကရာဂဝတော. ဝိက္ခေပပ္ပကာသနတောတိ သောဏသိင်္ဂါလာဒီဟိ ဣတော စိတော စ ဝိက္ခေပဿ ပကာသနတော အင်္ဂပစ္စင်္ဂလီလာရာဂိနော သပ္ပာယံ. ဤဒိသာနံ ကိရ အနဝဋ္ဌိတရူပါနံ အဝယဝါနံ ကော လီဠာဝိလာသောတိ ဝိရာဂသမ္ဘဝတော. သံဃာတဘေဒဝိကာရပ္ပကာသနတောတိ သံဃာတဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ သံဟတဘာဝဿ သုသမ္ဗန္ဓတာယ ဘေဒေါ ဧဝ ဝိကာရော သံဃာတဘေဒဝိကာရော, တဿ ပကာသနတော. လောဟိတံ မက္ခိတံ ဟုတွာ ပဋိက္ကူလဘာဝေါ လောဟိတမက္ခိတပဋိက္ကူလဘာဝေါ, တဿ ပကာသနတော. မမတ္တရာဂိနောတိ ‘‘မမ အယ’’န္တိ ဥပ္ပဇ္ဇနကရာဂဝတော. ဒန္တသမ္ပတ္တိရာဂိနောတိ ဒန္တသမ္ပတ္တိယံ ရဇ္ဇနသီလဿ. 再者，此等十种不净，虽以不净的共相而无差别地适合于贪行者，但为分别开示所说的“亦依贪行之差别”，故说“有差别地”等语。由于肿胀，即使形态完好的身体也变得形态不佳，故膨胀相是在显示身体形态的毁坏，因此说“为显示身体形态的毁坏”。耽著于形态圆满者，是为形态贪者；此（不净相）对他适合，因为是镇伏形态之贪的方便。身即是身疮，（此相适合）于此执缚、依止之人。为显孔穴相者，即显示有孔穴、空隙存在之义。于身体坚实生贪者，谓缘于身体诸根与支节的坚实而生起贪爱之人。为显散乱相者，即显示（尸体）被狗、豺狼等在此处彼处散乱之相，此适合于对诸根与支节的优美姿态有贪爱者。试想，对于这等不稳定的诸部分，有何优美风采可言？由此而生起离贪。为显聚合破坏变异相者：聚合，即诸根与支节的结合状态，其破坏即是变异，因其显示此聚合破坏之变异相。血涂厌恶相，即被血涂抹而成为可厌恶的状态，因其显示此相。我所贪者，谓生起“此是我所”之贪爱者。齿美贪者，即对牙齿的完美有贪染习性者。 ကသ္မာ [Pg.216] ပနေတ္ထ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိကေ ပဌမဇ္ဈာနမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န ဒုတိယာဒီနီတိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ. အပရိသဏ္ဌိတဇလာယာတိ သောတဝသေန ပဝတ္တိယာ သမန္တတော အဋ္ဌိတဇလာယ အသန္နိသိန္နသလိလာယ. အရိတ္တဗလေနာတိ ပါဇနဒဏ္ဍဗလေန. ဒုဗ္ဗလတ္တာ အာရမ္မဏဿာတိ ပဋိက္ကူလဘာဝေန အတ္တနိ စိတ္တံ ဌပေတုံ အသမတ္ထဘာဝေါ အာရမ္မဏဿ ဒုဗ္ဗလတာ. ပဋိက္ကူလေ ဟိ အာရမ္မဏေ သရသတော စိတ္တံ ပဝတ္တိတုံ န သက္ကောတိ, အဘိနိရောပနလက္ခဏေန ပန ဝိတက္ကေန အဘိနိရောပိယမာနမေဝ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂတံ လဘတိ. န ဝိနာ ဝိတက္ကေနာတိ ဝိတက္ကရဟိတာနိ ဒုတိယာဒိဇ္ဈာနာနိ တတ္ထ ပတိဋ္ဌံ န လဘန္တိ. တေနာဟ ‘‘ဝိတက္ကဗလေနေဝါ’’တိအာဒိ. 为何于此肿胀相等不净业处中，仅生起初禅，而非第二禅等？心中作意此质问后，故说“然因何故”等。所谓“于未止息之水”，是指因如水流般流动，故于四周无有止息之水、无有沉淀之水。所谓“以桨之力”，是指以驱策杖之力。所谓“所缘弱故”，是指因其可厌之性，心无法安住于所缘之上，此即所缘之弱。诚然，于可厌所缘，心无法自然转起，然而唯有通过具有投入特相的寻(vitakka)而令其投入，心才能获得一境性。所谓“非离于寻”，是指离于寻的第二禅等禅那，于彼处无法获得立足处。因此说“唯以寻力”等。 ယဒိ ပဋိက္ကူလဘာဝတော ဥဒ္ဓုမာတာဒိအာရမ္မဏေ ဒုတိယာဒိဇ္ဈာနာနိ န ပဝတ္တန္တိ, ဧဝံ သန္တေ ပဌမဇ္ဈာနေနာပိ တတ္ထ န ဥပ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. န ဟိ တတ္ထ ပီတိသောမနဿာနံ သမ္ဘဝေါ ယုတ္တောတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပဋိက္ကူလေပိ စ ဧတသ္မိ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ အာနိသံသဒဿာဝိတာနီဝရဏသန္တာပရောဂဝူပသမာနံ ယထာက္ကမံ ပုပ္ဖစ္ဆဍ္ဍက, ဝမနဝိရေစနဥပမာ ယောဇေတဗ္ဗာ. 若因所缘为肿胀相等可厌之相，第二禅等不转起，如是，则初禅亦不应于彼处生起。诚然，于彼处，喜与悦之生起是不适宜的——针对此质难，故说“即使于此可厌者”等。于彼，应依次将“见功德”与“诸盖热恼病之寂灭”，配以弃秽者、吐泻之譬喻。 ၁၂၂. ယထာဝုတ္တကာရဏေန ဒသဓာ ဝဝတ္ထိတမ္ပိ သဘာဝတော ဧကဝိဓမေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဒသဝိဓမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိံ ဝတွာ သွာယံ သဘာဝေါ ယထာ အဝိညာဏကေသု, ဧဝံ သဝိညာဏကေသုပိ လဗ္ဘတေဝ. တသ္မာ တတ္ထာပိ ယောနိသောမနသိကာရဝတော ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘တဒေတံ ဣမိနာ လက္ခဏေနာ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ဇီဝမာနကသရီရေ. အလင်္ကာရေနာတိ ပဋိဇဂ္ဂနပုဗ္ဗကေန အလင်္ကရဏေန. န ပညာယတိ ပစုရဇနဿာတိ အဓိပ္ပာယော. အတိရေကတိသတအဋ္ဌိကသမုဿယံ ဒန္တဋ္ဌိကေဟိ သဒ္ဓိံ, တေဟိ ပန ဝိနာ ‘‘တိမတ္တာနိ အဋ္ဌိသတာနီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၉၀) ကာယဂတာသတိယံ ဝက္ခတိ. ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒန္တိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒဆိဒ္ဒဝန္တံ. မေဒကထာလိကာ မေဒဘရိတဘာဇနံ. နိစ္စုဂ္ဃရိတပဂ္ဃရိတန္တိ နိစ္စကာလံ ဥပရိ, ဟေဋ္ဌာ စ ဝိဿဝန္တံ. ဝေမတ္တန္တိ နာနတ္တံ. နာနာဝတ္ထေဟီတိ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ဝတ္ထေဟိ. ဟိရိယာ လဇ္ဇာယ ကောပနတော ဝိနာသနတော ဟိရိကောပိနံ, ဥစ္စာရပဿာဝမဂ္ဂံ. ယာထာဝသရသန္တိ ယထာဘူတံ သဘာဝံ. ယာထာဝတော ရသီယတိ ဉာယတီတိ ဟိ ရသော, သဘာဝေါ. ရတိန္တိ အဘိရတိံ အဘိရုစိံ. အတ္တသိနေဟသင်္ခါတေန [Pg.217] ရာဂေန ရတ္တာ အတ္တသိနေဟရာဂရတ္တာ. ဝိဟညမာနေနာတိ ဣစ္ဆိတာလာဘေန ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇန္တေန. 122. 如前所述之理，（不净）虽被分为十种，但从其（厌恶的）自性而言，实为一种。为示此义，故说“此（不净）虽有十种”等。此自性不仅存于无心识者，亦存于有心识者。是故，于有心识者，具如理作意者亦能成就其修习。为示此义，故说“此（身）有此相”等。“于此”（Ettha）：于此活生生的身体中。“以装饰”（Alaṅkārena）：以沐浴等预先整治后的装饰。其意为：“不为众人所见”。连同牙骨，（此身）由三百多块骨头所组成；若除去牙骨，如《清净道论》（Vism.1.190）中的‘身至念’所说，则有“三百块骨头”。“有孔无孔”（Chiddāvachiddaṃ）：有细小之孔。“油锅”（Medakathālikā）：装满脂肪的容器。“恒流”（Niccuggharitapaggharitaṃ）：恒时从上、下渗漏。“差别”（Vemattaṃ）：种种不同。“以种种衣”（Nānāvatthehi）：以种种颜色的衣服。“坏羞处”（Hirikopinaṃ）：因其能破坏（kopana）、毁坏（vināsana）羞耻（hiri），故名，即大便道与小便道。“如实性”（Yāthāvasarasaṃ）：即如实的自性。因其“被如实地认知”（yāthāvato rasīyati ñāyati），故为“自性”（rasa）。“喜爱”（Ratiṃ）：即欢喜、爱好。“因自体爱之贪而染著者”（Attasineharāgarattā）：即被名为“自体爱”的贪所染著。“被恼害”（Vihaññamānena）：因所求不得而遭受困扰。 ကိံသုကန္တိ ပါလိဘဒ္ဒကံ, ပလာသောတိ ကေစိ, သိမ္ဗလီတိ အပရေ. အတိလောလုပေါတိ အတိဝိယ လောလသဘာဝေါ. အဒုန္တိ ဧတံ. နန္တိ ကေသာဒိသရီရကောဋ္ဌာသံ. မုစ္ဆိတာတိ မောဟိတာ, မုစ္ဆာပါပိကာယ ဝါ တဏှာယ ဝသေန မုစ္ဆံ ပတ္တာ. သဘာဝန္တိ ပဋိက္ကူလဘာဝံ. “翅叔迦”（Kiṃsuka）：即 pālibhaddaka 树，有人说是 palāsa 树，另一些人则说是 simbalī 树。“极贪婪”（Atilolupo）：本性极为贪婪。“此”（Aduṃ）：指那团红色的东西。“彼”（Naṃ）：指头发等身体部分。“迷醉”（Mucchitā）：指被愚痴所迷惑，或因能引生迷醉的贪爱而陷入迷醉。“自性”（Sabhāvaṃ）：指厌恶的自性。 ဥက္ကရူပမောတိ ဥစ္စာရပဿာဝဋ္ဌာနသမော, ဝစ္စကူပသမော ဝါ. စက္ခုဘူတေဟီတိ စက္ခုံ ပတ္တေဟိ ပဋိလဒ္ဓပညာစက္ခုကေဟိ, လောကဿ ဝါ စက္ခုဘူတေဟိ. အလ္လစမ္မပဋိစ္ဆန္နောတိ အလ္လစမ္မပရိယောနဒ္ဓေါ. “如同垃圾堆”（Ukkarūpamo）：如同大小便处，或如粪坑。“具眼者”（Cakkhubhūtehi）：指已得（智慧之）眼者，或世间之眼。“被湿皮所覆”（Allacammapaṭicchanno）：即被潮湿的皮肤所包裹。 ဒဗ္ဗဇာတိကေနာတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ ပဋိလဒ္ဓုံ ဘဗ္ဗရူပေန. ယတ္ထ ယတ္ထ သရီရေ, သရီရဿ ဝါ ယတ္ထ ယတ္ထ ကောဋ္ဌာသေ. နိမိတ္တံ ဂဟေတွာတိ အသုဘာကာရဿ သုဋ္ဌု သလ္လက္ခဏဝသေန ယထာ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဧဝံ ဥဂ္ဂဏှနဝသေန နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ, ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာတိ အတ္ထော. ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပနံ ပါပေတဗ္ဗန္တိ ယထာလဒ္ဓေ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တေ ကမ္မံ ကရောန္တေန ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဥပစာရဇ္ဈာနေ ဌိတေန တမေဝ ဘာဝနံ ဥဿုက္ကာပေန္တေန အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပနံ ပါပေတဗ္ဗံ. အဓိဂတပ္ပနော ဟိ ပဌမဇ္ဈာနေ ဌိတော တမေဝ ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသန္တော နစိရဿေဝ သဗ္ဗာသဝေ ခေပေတီတိ. “有能力者”是指有能力获得超人法者。于任何身体，或于身体的任何部分。所谓“取相”，其义为：为了善巧地标记不净之相，如是令取相生起，即以执取的方式取相后，令取相生起。所谓“应令业处到达安止”，是指在已获得的取相上作业者，令似相生起后，住于近行禅中，精勤修习，应令该不净业处到达安止。因为已得安止、住于初禅者，即以此禅为足处，开始修观，思惟诸行，不久即能尽一切漏。 အသုဘကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 不净业处解释之释义，终。 ဣတိ ဆဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 如是为第六章之释义。 ၇. ဆအနုဿတိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 7. 六随念解释之释义 ၁. ဗုဒ္ဓါနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ 1. 佛随念说之释义 ၁၂၃. အသုဘာနန္တရန္တိ [Pg.218] အသုဘကမ္မဋ္ဌာနာနန္တရံ. အနုဿတီသူတိ အနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနေသု. ‘‘အနု အနု သတိ အနုဿတီ’’တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော’’တိ ဝတွာ န ဧတ္ထ အနု-သဒ္ဒယောဂေန သတိ-သဒ္ဒေါ အတ္ထန္တရဝါစကောတိ ဒဿေတုံ ‘‘သတိယေဝ အနုဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန နာယမနု-သဒ္ဒေါ ‘‘ဥပလဗ္ဘတီ’’တိအာဒီသု ဥပ-သဒ္ဒေါ ဝိယ အနတ္ထကော, နာပိ ‘‘သဉ္ဇာနနံ ပဇာနန’’န္တိအာဒီသု သံ-သဒ္ဒါဒယော ဝိယ အတ္ထန္တရဒီပကောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ပဝတ္တိတဗ္ဗဋ္ဌာနမှိယေဝ ဝါ ပဝတ္တတ္တာ’’တိ ဣမိနာ စ အနုဿတိယာ အနုဿရိတဗ္ဗာနုရူပတာ ဝုတ္တာ ဟောတီတိ ပဝတ္တကဿေဝ အနုရူပတံ ဒဿေတုံ ‘‘ကုလပုတ္တဿ အနုရူပါ’’တိ ဝုတ္တံ, သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ကုလပုတ္တဿ. အနုရူပတာ နာမ ပဝတ္တိတဗ္ဗဋ္ဌာနဿ အနုရူပတာယ ဧဝ ဟောတီတိ ပဝတ္တကဿေဝ အနုရူပတာ ဝုတ္တာ, န ဥဘယဿ. အနုရူပါတိ စ ယုတ္တာတိ အတ္ထော. ဗုဒ္ဓန္တိ ယေ ဂုဏေ ဥပါဒါယ ဘဂဝတိ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ပညတ္တိ, တေ ဂုဏေ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓဂုဏာရမ္မဏာယ သတိယာ ဧတမဓိဝစန’’န္တိ. အာရဗ္ဘာတိ အာလမ္ဗိတွာ. ဓမ္မန္တိ ပရိယတ္တိဓမ္မေန သဒ္ဓိံ နဝဝိဓမ္ပိ လောကုတ္တရဓမ္မံ. နနု စ နိဗ္ဗာနံ ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေန ဝက္ခတိ? ကိဉ္စာပိ ဝက္ခတိ, ဓမ္မဘာဝသာမညေန ပန မဂ္ဂဖလေဟိ သဒ္ဓိံ ဣဓ ပါဠိယာ သင်္ဂဟိတတ္တာ တဿာပိ ဓမ္မာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနေ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အသင်္ခတာမတာဒိဘာဝေန ပန မဂ္ဂဖလေဟိ ဝိသိဋ္ဌတာယ တဿ ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေန ဂဟဏံ ကတံ. သီလာနုဿတိအာဒီနံ ပန တိဿန္နံ အနုဿတီနံ ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေန ဂဟဏံ ယောဂါဝစရဿ အတ္တနော ဧဝ သီလဿ စာဂဿ သဒ္ဓါဒီနဉ္စ အနုဿတိဋ္ဌာနဘာဝေန ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. ရူပကာယံ ဂတာတိ အတ္တနော ကရဇကာယံ အာရဗ္ဘ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ပဝတ္တာ. ကာယေတိ ကာယေ ဝိသယဘူတေ. ကောဋ္ဌာသနိမိတ္တာရမ္မဏာယာတိ ကေသာဒိကောဋ္ဌာသေသု ပဋိက္ကူလနိမိတ္တာရမ္မဏာယ. ဣတော ပုရိမာသု သတ္တသု အနုဿတီသု နတ္ထိ နိမိတ္တုပ္ပတ္တိ, ဣဓ အတ္ထီတိ ဒဿနတ္ထံ နိမိတ္တ-ဂ္ဂဟဏံ. တထာ အဿာသပဿာသနိမိတ္တာရမ္မဏာယာတိ ဧတ္ထာပိ. ဥပသမန္တိ သဗ္ဗသင်္ခါရူပသမံ, နိဗ္ဗာနန္တိ အတ္ထော. 123. 不净之后，即不净业处之后。于随念中，即于随念业处中。为了显示“再再起念为随念”此义，而说“因其数数生起”，又为显示此处的“随”字与“念”字结合并非表示异义，故说“念即是随念”。由此显示，此“随”字不像“得见”(upalabbhati)等词中的“得”(upa)字那样无义，也不像“觉知”(sañjānana)、“了知”(pajānana)等词中的“遍”(saṃ)字等那样表示异义。或者，“因其仅于应行处而行”，以此说明随念与所应忆念者相应。为显示修行者之相应，故说“与良家子相应”，或与信而出家的良家子相应。所谓相应，是指仅与应行之处相应，故说是修行者之相应，而非（修行者与所缘）两者之相应。“相应”即是“适宜”之义。所谓“佛”，是总集了世尊赖以得名“佛陀”的那些功德而说的。因此说：“此乃以佛德为所缘之念的异名”。“缘于”(Ārabbha)，即是“执取为所缘”(ālambitvā)之义。法，是指包括教理法在内的九种出世间法。难道涅槃不是将作为业处被单独解说吗？虽然将会解说，但因其法性共通，在此巴利文中与道果一同被含摄，故当知其亦被包含于法随念业处中；又因其具有无为、不死等特质而超胜于道果，故被单独列为一种业处。至于戒随念等三种随念单独作为业处，是因为修行者需要以自己的戒、舍、信等作为随念的所缘境。所谓“趣向色身”(Rūpakāyaṃ gatā)，是指缘于自己由业所生的身体，以作所缘的方式而生起。所谓“于身”(kāye)，即于已成所缘境之身。所谓“以部分之相为所缘”(Koṭṭhāsanimittārammaṇāya)，是指以头发等部分中的不净相为所缘。为显示在此之前的七种随念中没有相的生起，而此处有，为了显示此义才说取相。同样，在“以入出息相为所缘”(assāsapassāsanimittārammaṇāya)一句中也是如此。寂止，即是一切行寂灭，也就是涅槃之义。 ၁၂၄. အဝေစ္စ [Pg.219] ဗုဒ္ဓဂုဏေ ယာထာဝတော ဉတွာ ဥပ္ပန္နော ပသာဒေါ အဝေစ္စပ္ပသာဒေါ, အရိယမဂ္ဂေန အာဂတပ္ပသာဒေါ, တံသဒိသောပိ ဝါ ယော ဒိဋ္ဌိဂတဝါတေဟိ အစလော အသမ္ပကမ္ပိယော, တေန သမန္နာဂတေန. တာဒိသဿ ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, န ဣတရဿ. ပတိရူပသေနာသနေတိ ယထာဝုတ္တအဋ္ဌာရသဒေါသဝဇ္ဇိတေ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတေ သေနာသနေ. ရဟောဂတေနာတိ ရဟသိ ဂတေန. တေန ကာယဝိဝေကံ ဒဿေတိ. ပဋိသလ္လီနေနာတိ နာနာရမ္မဏတော ပဋိသလ္လီနေန, ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏတော ပဋိက္ကမာပေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ သလ္လီနေန, သုသိလိဋ္ဌစိတ္တေနာတိ အတ္ထော. ဧဝန္တိ ဣမာယ ပါဠိယာ အာဂတနယေန. 124. 彻见并如实了知佛陀功德而生起的净信，是为不坏净信，即依圣道而来的净信，或与此相似，不为邪见之风所动摇、不被撼动。具足此（净信）者，修习佛随念才能成就，其他人则不然。适合的住所，即如前所述，远离十八种过失、具足五支的住所。独处者，即独身前往者。此显示身远离。宴默者，即从种种所缘中退回，从外在各种目标中退出，专注于业处，意即心善于安住者。如是，即依此圣典文所示之法。 သော ဘဂဝါတိ ဧတ္ထ သောတိ ယော သော သမတိံသ ပါရမိယော ပူရေတွာ သဗ္ဗကိလေသေ ဘဉ္ဇိတွာ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒေဝါနံ အတိဒေဝေါ ဗြဟ္မာနံ အတိဗြဟ္မာ လောကနာထော ဘာဂျဝန္တတာဒီဟိ ကာရဏေဟိ သဒေဝကေ လောကေ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ပတ္ထဋကိတ္တိသဒ္ဒေါ, သော. ဘဂဝါတိ ဣဒံ သတ္ထု နာမကိတ္တနံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတ’’န္တိအာဒိ (မဟာနိ. ၁၉၈, ၂၁၀; စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၂). ပရတော ပန ဘဂဝါတိ ဂုဏကိတ္တနံ. အရဟန္တိအာဒီသု နဝသု ဌာနေသု ပစ္စေကံ ဣတိပိ-သဒ္ဒံ ယောဇေတွာ ဗုဒ္ဓဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဣတိပိ အရဟံ…ပေ… ဣတိပိ ဘဂဝါတိ အနုဿရတီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဣတိပေတံ ဘူတံ ဣတိပေတံ တစ္ဆ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၆) ဝိယ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာသန္နပစ္စက္ခကရဏတ္ထော, ပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. တေန နေသံ ဗဟုဘာဝေါ ဒီပိတော, တာနိ စ ဂုဏသလ္လက္ခဏကာရဏာနိ ဘာဝေန္တေန စိတ္တဿ သမ္မုခီဘူတာနိ ကာတဗ္ဗာနီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ ကာရဏေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. 于“彼，世尊”一句中，“彼”者，谓彼世尊：圆满三十波罗蜜，摧破一切烦恼，现等觉无上正等觉，为诸天中之胜天，为诸梵天中之胜梵天，为世间依怙，以具祥瑞等因缘，于含有诸天的世间中，“世尊”之令名普闻。“世尊”一词，是导师的名号称谓。诚然，如言：“‘世尊’此名，非母所作”等。然而，于下文，“世尊”是功德的称谓。为显示于“阿罗汉”等九处，各别连结“iti'pi”一词，应随念佛陀的功德，故说：“亦是阿罗汉……乃至亦是世尊，如是随念。”如同“如是，此为真实；如是，此为不虚”等句，其中“iti”一词有令其近于现前之义，“pi”一词则有总集之义。由此显示其（功德）众多。又为显示修习者应令彼等标识功德之因由，如现于心前，故说：“此即是说‘以此及此因缘’。” ၁၂၅. ဒူရတာ နာမ အာသန္နတာ ဝိယ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဝုစ္စတီတိ ပရမုက္ကံသဂတံ ဒူရဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘သုဝိဒူရဝိဒူရေ’’တိ အာဟ, သုဋ္ဌု ဝိဒူရဘာဝေနေဝ ဝိဒူရေတိ အတ္ထော. သာ ပနဿ ကိလေသတော ဒူရတာ တေသံ သဗ္ဗသော ပဟီနတ္တာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဂ္ဂေန ကိလေသာနံ ဝိဒ္ဓံသိတတ္တာ’’တိ. နနု အညေသမ္ပိ ခီဏာသဝါနံ တေ ပဟီနာ ဧဝါတိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘သဝါသနာန’’န္တိ. န ဟိ ဘဂဝန္တံ ဌပေတွာ အညေ သဟ ဝါသနာယ ကိလေသေ ပဟာတုံ သက္ကောန္တိ, ဧတေန အညေဟိ အသာဓာရဏံ [Pg.220] ဘဂဝတော အရဟတ္တန္တိ ဒဿိတံ ဟောတိ. ကာ ပနာယံ ဝါသနာ နာမ? ပဟီနကိလေသဿာပိ အပ္ပဟီနကိလေသဿ ပယောဂသဒိသပယောဂဟေတုဘူတော ကိလေသနိဟိတော သာမတ္ထိယဝိသေသော အာယသ္မတော ပိလိန္ဒဝစ္ဆဿ (ပါရာ. ၆၂၁) ဝသလသမုဒါစာရနိမိတ္တံ ဝိယ. ကထံ ပန ‘‘အာရကာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိလေသေဟီ’’တိ အယမတ္ထော လဗ္ဘတီတိ? သာမညဇောတနာယ ဝိသေသေ အဝဋ္ဌာနတော, ဝိသေသတ္ထိနာ စ ဝိသေသဿ အနုပယောဇေတဗ္ဗတော, ‘‘အာရကာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ’’တိအာဒီနိ (မ. နိ. ၁.၄၃၄) သုတ္တပဒါနေတ္ထ ဥဒါဟရိတဗ္ဗာနိ. အာရကာတိ စေတ္ထ အာ-ကာရဿ ရဿတ္တံ, က-ကာရဿ စ ဟ-ကာရံ, သာနုသာရံ ကတွာ နိရုတ္တိနယေန ‘‘အရဟ’’န္တိ ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သုခဂ္ဂဟဏတ္ထံ ‘‘သော တတော အာရကာ နာမာ’’တိ ဂါထာဗန္ဓမာဟ. တတ္ထ သမဉ္ဇနသီလော သမင်္ဂီ, န သမင်္ဂိတာ အသမင်္ဂိတာ အသမန္နာဂမော အသဟဝုတ္တိတာ. 125. 所谓“远”，如“近”一般，是依待而说。为显示其已达最胜的远离状态，故说“极远最远”，义为以极其远离之方式而远离。而他（世尊）的远离，是指远离烦恼，因彼等（烦恼）已被完全断除，故说“已由道摧毁诸烦恼”。“难道其他漏尽者的那些（烦恼）不也同样断除了吗？”作意此质问，故说“连同习气”。诚然，除世尊外，其他（圣者）皆不能连同习气断除烦恼。以此显示，世尊的阿罗汉果是与其他（圣者）不共的。那么，这所谓的习气是什么？即是已断烦恼者，其行为举止却与未断烦恼者相似，此乃烦恼所积存的一种特殊能力，为其原因，犹如具寿毕陵伽婆蹉(Pilindavaccha)称人“贱民”的习气。然而，说“远离”（ārakā）时，如何能得到“远离烦恼”这个意思呢？因为一般性的表述可以确立于特殊义之上，并且追求特殊义者不必再附加说明其特殊性。于此，应引用“彼远离诸恶不善法”（《中部》1.434）等经句为例。于此“āraka”一词中，将长音“ā”作短音，将“ka”音作“ha”音，并加上随韵，应知依语源学方法成就“arahaṃ”一词。为让人容易领会已说的义理，而说“彼因此名为远离者”等偈颂。其中，有俱行特质者，是为“具足”（samaṅgī）；不具足（asamaṅgitā），即是不圆满（asamannāgamo）、不共住（asahavuttitā）。 ၁၂၆. အနတ္ထစရဏေန ကိလေသာ ဧဝ အရယောတိ ကိလေသာရယော. ‘‘အရီနံ ဟတတ္တာ အရိဟာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ နိရုတ္တိနယေန ‘‘အရဟ’’န္တိ ဝုတ္တံ. 126. 因行不饶益，烦恼即是敌人（ari），故（合称）烦恼敌。本应说“因已杀诸敌（arīnaṃ hatattā），故为杀敌者（arihā）”，但依语源学方法而说为“阿罗汉”（arahaṃ）。 ၁၂၇. ယဉ္စေတံ သံသာရစက္ကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ရထစက္ကဿ နာဘိ ဝိယ မူလာဝယဝဘူတံ အန္တော, ဗဟိ စ သမဝဋ္ဌိတံ အဝိဇ္ဇာဘဝတဏှာမယံ ဒွယန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘အဝိဇ္ဇာဘဝတဏှာမယနာဘီ’’တိ. နာဘိယာ, နေမိယာ စ သမ္ဗန္ဓာ အရသဒိသာ ပစ္စယဖလဘူတေဟိ အဝိဇ္ဇာတဏှာဇရာမရဏေဟိ သမ္ဗန္ဓာ ပုညာဒိသင်္ခါရာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပုညာဒိအဘိသင်္ခါရာရ’’န္တိ. တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပရိယန္တဘာဝေန ပါကဋံ ဇရာမရဏန္တိ တံ နေမိဋ္ဌာနိယံ ကတွာ အာဟ ‘‘ဇရာမရဏနေမီ’’တိ. ယထာ စ ရထစက္ကပဝတ္တိယာ ပဓာနကာရဏံ အက္ခော, ဧဝံ သံသာရစက္ကပဝတ္တိယာ အာသဝသမုဒယောတိ အာဟ ‘‘အာသဝသမုဒယမယေန အက္ခေန ဝိဇ္ဈိတွာ’’တိ. အာသဝါ ဧဝ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ကာရဏတ္တာ အာသဝသမုဒယော. ယထာဟ ‘‘အာသဝသမုဒယာ အဝိဇ္ဇာသမုဒယော’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၀၃). ဝိပါကကဋတ္တာရူပပ္ပဘေဒေါ ကာမဘဝါဒိကော တိဘဝေါ ဧဝ ရထော, တသ္မိံ တိဘဝရထေ. အတ္တနော ပစ္စယေဟိ သမံ, သဗ္ဗသော ဝါ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယောဇိတန္တိ သမာယောဇိတံ. အာဒိရဟိတံ ကာလံ ပဝတ္တတီတိ ကတွာ အနာဒိကာလပ္ပဝတ္တံ. 127. 所谓“轮回之轮”，是（与前文的）关联。犹如车轮之毂，由无明、有与爱所成的此二者，在内为根本部分，在外亦善安住，故说为“无明有爱为毂”。福等诸行(puññādisaṅkhārā)与作为因果的无明、爱、老死相连，犹如连接轮毂与轮辋的辐条，故说为“福等诸行为辐”。在各个有中，老死作为终点而显现，故将其置于轮辋之位，说为“老死为辋”。又，如车轮转动的主要原因是轴，轮回之轮转动的原因亦是漏集，故说“被漏集所成之轴贯穿”。诸漏正是无明等的原因，故称漏集。如（经）说：“由漏集而有无明集”（《中部》1.103）。有异熟与业生色(kaṭattārūpa)等差别的欲有(kāmabhava)等三有(tibhava)即是车，于此三有之车中。与其自身的诸缘一起，或完全地，从始被结合，故称“善结合”(samāyojitaṃ)。因其于无始之时流转，故称“无始时来流转”。 ‘‘ခန္ဓာနဉ္စ [Pg.221] ပဋိပါဋိ, ဓာတုအာယတနာန စ; အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဝတ္တမာနာ, ‘သံသာရော’တိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၉၅ အပသာဒနာဝဏ္ဏနာ; သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၆၀; အ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄.၁၉၉) – 诸蕴次第相续，界与处亦复如是；无间断地持续，此即名为“轮回”。 ဧဝံ ဝုတ္တသံသာရောဝ သံသာရစက္ကံ. အနေနာတိ ဘဂဝတာ. ဗောဓိမဏ္ဍေတိ ဗောဓိသင်္ခါတဿ ဉာဏဿ မဏ္ဍဘာဝပ္ပတ္တေ ဌာနေ, ကာလေ ဝါ. ဝီရိယပါဒေဟီတိ သံကိလေသဝေါဒါနပက္ခိယေသု သန္နိရုမ္ဘနသန္နိက္ခိပနကိစ္စတာယ ဒွိဓာ ပဝတ္တေဟိ အတ္တနော ဝီရိယသင်္ခါတေဟိ ပါဒေဟိ. သီလပထဝိယန္တိ ပတိဋ္ဌဋ္ဌေန သီလမေဝ ပထဝီ, တဿံ. ပတိဋ္ဌာယာတိ သမ္ပာဒနဝသေန ပတိဋ္ဌဟိတွာ. သဒ္ဓါဟတ္ထေနာတိ အနဝဇ္ဇဓမ္မာဒါနသာဓနတော သဒ္ဓါဝ ဟတ္ထော, တေန. ကမ္မက္ခယကရန္တိ ကာယကမ္မာဒိဘေဒဿ သဗ္ဗဿပိ ကမ္မဿ ခယကရဏတော ကမ္မက္ခယကရံ. ဉာဏဖရသုန္တိ သမာဓိသိလာယံ သုနိသိတမဂ္ဂဉာဏဖရသုံ ဂဟေတွာ. 如是所说之轮回，即是轮回之轮。此乃世尊所说。菩提座(Bodhimaṇḍa)，即于名为菩提之智——阿罗汉道智与一切知智——达到清净之境的处所，或于其时。以精进足(vīriyapādehi)，即以自身名为精进之足，其于染污与清净二品中，以具有抑制与放置之作用而双向运作。戒地(sīlapathaviyaṃ)，因有立足之义，故戒即是地；于彼之上。已住立(patiṭṭhāya)，即依于圆满而稳固住立。以信手(saddhāhatthena)，因其能成办受取无过失法，故信即是手；以此（信手）。能尽业者(kammakkhayakaraṃ)，因其能灭尽身业等所有差别之业。智斧(ñāṇapharasuṃ)，即执取于定石(samādhisilā)上善加磨利之道智(maggañāṇa)斧。 ၁၂၈. ဧဝံ ‘‘အရာနံ ဟတတ္တာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တအရဃာတေ သံသာရံ စက္ကံ ဝိယ စက္ကန္တိ ဂဟေတွာ အတ္ထယောဇနံ ကတွာ ဣဒါနိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဒေသနာက္ကမေနပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အနမတဂ္ဂံ သံသာရဝဋ္ဋန္တိ အနု အနု အမတဂ္ဂံ အဝိညာတကောဋိကံ သံသာရမဏ္ဍလံ. သေသာ ဒသ ဓမ္မာ သင်္ခါရာဒယော ဇာတိပရိယောသာနာ အရာ. ကထံ? နာဘိယာ အဝိဇ္ဇာယ မူလတော, နေမိယာ ဇရာမရဏေန အန္တတော သမ္ဗန္ဓတ္တာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဝိဇ္ဇာမူလကတ္တာ ဇရာမရဏပရိယန္တတ္တာ စာ’’တိ. ဒုက္ခာဒီသူတိ ဒုက္ခသမုဒယနိရောဓမဂ္ဂေသု. တတ္ထ ဒုက္ခေ အညာဏံ တဒန္တောဂဓတ္တာ, တပ္ပဋိစ္ဆာဒနတော စ, သေသေသု ပဋိစ္ဆာဒနတောဝ. ဒုက္ခန္တိ စေတ္ထ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ အဓိပ္ပေတန္တိ တံ ကာမဘဝါဒိဝသေန တိဓာ ဘိန္ဒိတွာ တထာ တပ္ပဋိစ္ဆာဒိကံ အဝိဇ္ဇံ, အဝိဇ္ဇာဒိပစ္စယေ တီသု ဘဝေသု သင်္ခါရာဒိကေ စ ပဋိပါဋိယာ ဒဿေန္တော ‘‘ကာမဘဝေ စ အဝိဇ္ဇာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကာမဘဝေ အဝိဇ္ဇာတိ ကာမဘဝေ အာဒီနဝပ္ပဋိစ္ဆာဒိကာ အဝိဇ္ဇာ. ရူပဘဝေ အရူပဘဝေ အဝိဇ္ဇာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ကာမဘဝေ သင်္ခါရာနန္တိ ကာမဘူမိပရိယာပန္နာနံ သင်္ခါရာနံ, ကာမဘဝေ ဝါ နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗာ ယေ သင်္ခါရာ, တေသံ ကာမဘဝူပပတ္တိနိဗ္ဗတ္တကသင်္ခါရာနန္တိ အတ္ထော. ပစ္စယော ဟောတီတိ ပုညာဘိသင်္ခါရာနံ တာဝ အာရမ္မဏပစ္စယေန စေဝ ဥပနိဿယပစ္စယေန စာတိ ဒွိဓာ ပစ္စယော ဟောတိ. အပုညာဘိသင်္ခါရေသု သဟဇာတဿ သဟဇာတာဒိဝသေန[Pg.222], အသဟဇာတဿ အနန္တရသမနန္တရာဒိဝသေန, နာနန္တရဿ ပန အာရမ္မဏဝသေန စေဝ ဥပနိဿယဝသေန စ ပစ္စယော ဟောတိ. အရူပဘဝေ သင်္ခါရာနန္တိ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရာနံ. ပစ္စယော ဟောတိ ဥပနိဿယဝသေနေဝ. ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ ဧတ္ထ ဝိတ္ထာရိယမာနေ အတိပ္ပပဉ္စော ဟောတိ, သယမေဝ စ ပရတော အာဂမိဿတီတိ န နံ ဝိတ္ထာရယာမ. 128. 如此，在“因辐条被毁坏故”一语中，是将轮回（saṃsāra）视为如车轮（cakka）而作的义理连结。现在为了也以缘起教法（paṭiccasamuppādadesanā）的次第来展示它，故说“或者”等。其中，“无始轮回”指无始无终、不可测知边际的生死轮回。其余十法，即从行（saṅkhāra）开始至生（jāti）结束，是辐条。为何如此？因为以无明（avijjā）为根本如同车毂，以老死（jarāmaraṇa）为终结如同车辋而相互关联。为显示此义，故说“以无明为根本，以老死为终结故”。“于苦等”指于苦、集、灭、道四圣谛。其中，于苦的无知，是因其包含在内且被遮蔽；于其余三谛，则仅是因被遮蔽。此处的“苦”意指苦圣谛，故将其依欲有（kāmabhava）等分为三种，并次第地展示了遮蔽它的无明，以及在三有中以无明等为缘的行等，故说“于欲有中，无明……”等。其中，“于欲有中，无明”指在欲有中遮蔽过患的无明；“于色有、无色有中，无明”于此亦是同理。“于欲有中，诸行”指属于欲地（kāmabhūmi）的诸行，或是在欲有中应被成就的诸行，其义为：能产生欲有生的诸行。“成为缘”是说：对于福行（puññābhisaṅkhāra），首先以所缘缘（ārammaṇapaccaya）和亲依止缘（upanissayapaccaya）两种方式成为缘。对于非福行（apuññābhisaṅkhāra）：对俱生者，以俱生缘（sahajātapaccaya）等方式为缘；对非俱生者，以无间缘（anantarapaccaya）、等无间缘（samanantarapaccaya）等方式为缘；而对非无间者，则以所缘缘和亲依止缘的方式为缘。“于无色有中，诸行”指不动行（āneñjābhisaṅkhāra）。“成为缘”仅以亲依止缘的方式。于此若详细解说此义，则会过于繁琐，且下文自会论及，故不详述。 တိဏ္ဏံ အာယတနာနန္တိ စက္ခုသောတမနာယတနာနံ. ဧကဿာယတနဿာတိ မနာယတနဿ. ဣမိနာ နယေန ဖဿာဒီနမ္ပိ ဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ တတ္ထ သာ သာ တဏှာတိ ရူပတဏှာဒိဘေဒါ တတ္ထ တတ္ထ ကာမဘဝါဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇနကာ တဏှာ. 所谓“三处”（tiṇṇaṃ āyatanānaṃ），是指眼处、耳处与意处。所谓“一处”（ekassāyatanassa），是指意处。依此理趣，亦应了知触（phassa）等之分别。所谓“于彼彼处之彼彼爱”（tattha tattha sā sā taṇhā），是指有色爱（rūpataṇhā）等差别、于彼彼欲有（kāmabhava）等中生起之爱。 တဏှာဒိမူလိကာ ကထာ အတိသံခိတ္တာတိ တံ, ဥပါဒါနဘဝေ စ ဝိဘဇိတွာ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ကာမတဏှာပဝတ္တိမာဟ. တထာ ‘‘သဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိဿာမီ’’တိအာဒီဟိ. သာ ပန တဏှာ ယသ္မာ ဘုသမာဒါနဝသေန ပဝတ္တမာနာ ကာမုပါဒါနံ နာမ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ကာမုပါဒါနပစ္စယာ’’တိ. တထေဝါတိ ကာမုပါဒါနပစ္စယာ ဧဝ. 以爱（taṇhā）为根之说过于简略，是故，为分别、广说取（upādāna）与有（bhava），而说“云何”等。于其中，以“我将受用诸欲”一语，说示欲爱（kāmataṇhā）之生起。以“我将体验天界之成就”等语亦复如是。复次，彼爱，因其以强烈执取而转起，故名为欲取（kāmupādāna）。是故说“以欲取为缘”。所谓“正是如此”（tatheva），即确实是以欲取为缘。 ဗြဟ္မလောကသမ္ပတ္တိန္တိ ရူပီဗြဟ္မလောကေ သမ္ပတ္တိံ. ‘‘သဗ္ဗေပိ တေဘူမကာ ဓမ္မာ ကာမနီယဋ္ဌေန ကာမာ’’တိ (မဟာနိ. ၁; စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၈ ထောက ဝိသဒိသံ) ဝစနတော ဘဝရာဂေါပိ ကာမုပါဒါနမေဝါတိ ကတွာ ‘‘ကာမုပါဒါနပစ္စယာ ဧဝ မေတ္တံ ဘာဝေတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သေသုပါဒါနမူလိကာသုပီတိ ဧတ္ထာယံ ယောဇနာ – ဣဓေကစ္စော ‘‘နတ္ထိ ပရော လောကော’’တိ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ, သော ဒိဋ္ဌုပါဒါနပစ္စယာ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတီတိအာဒိ ဝုတ္တနယေန ယောဇေတဗ္ဗံ. အပရော ‘‘အသုကသ္မိံ သမ္ပတ္တိဘဝေ အတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇတီ’’တိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ, သော တတြူပပတ္တိယာ ကာယေန သုစရိတံ စရတီတိအာဒိ ဝုတ္တနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ. အပရော ‘‘ရူပီ မနောမယော ဟုတွာ အတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇတီ’’တိ ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ. ဘာဝနာပါရိပူရိယာတိ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အပရော ‘‘အရူပဘဝေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇတီ’’တိ အရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ. ဘာဝနာပါရိပူရိယာတိ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတာဟိယေဝ အတ္တဝါဒုပါဒါနမူလိကာပိ ယောဇနာ သံဝဏ္ဏိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒဝသေနာပိ [Pg.223] ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အပရော ‘‘သီလေန သုဒ္ဓီ’’တိ ‘‘အသုဒ္ဓိမဂ္ဂံ သုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ’’တိ ပရာမသန္တော သီလဗ္ဗတုပါဒါနပစ္စယာ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတီတိအာဒိနာ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ. 梵天界成就(Brahmalokasampatti)，是指在色界梵天的成就。“三界一切法以可爱故为欲”（《大义释》1；《小义释·阿耆多童子问的解释》8），依此而说，有爱亦即是欲取，故说“以欲取为缘修习慈心”等。其余以取为根本者，于此的解释如下：于此，某人执持“无有他世”的虚无见(natthikadiṭṭhi)，他以见取(diṭṭhupādāna)为缘，身行恶行等，应按照已说的方式来理解。另一人执持“我于某某成就之有中斷灭”的断灭见(ucchedadiṭṭhi)，他为生于彼处，身行善行等，也应仅按照已说的方式来理解。另一人认为“我成为有色、意所成者而断灭”，为生于色界而修道。修习圆满等，一切都应按照已说的方式来理解。另一人认为“在无色有中出生后，我即断灭”，为生于无色界而修道。修习圆满等，一切都应按照已说的方式来理解。应知，以我论取(attavādupādāna)为根本的解释，也已由这些解释一并说明了。同样，依现法涅槃论(diṭṭhadhammanibbānavāda)之说，其解释也应了知。另一人执持“以戒得清净”，将非清净道视为清净道，由于戒禁取(sīlabbatupādāna)为缘，身行恶行等，一切都应仅按照已说的方式来理解。 ဣဒါနိ ယွာယံ သံသာရစက္ကံ ဒဿေန္တေန ‘‘ကာမဘဝေ အဝိဇ္ဇာ ကာမဘဝေ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ပစ္စယဘာဝေါ, သင်္ခါရာဒီနံ ပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝေါ စ ဒဿိတော, တမေဝ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိံ အာနေတွာ နိဂမနဝသေန ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝံ အယ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယထာ သင်္ခါရာ ဟေတုနိဗ္ဗတ္တာ, ဧဝံ အဝိဇ္ဇာပိ ကာမာသဝါဒိနာ သဟေတုကာ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ဥဘောပေတေ ဟေတုသမုပ္ပန္နာ’’တိ. ပစ္စယပရိဂ္ဂဟေတိ နာမရူပဿ ပစ္စယာနံ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဂဟဏေ, နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗေ ဘုမ္မံ. ပညာတိ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိသင်္ခါတာ ပကာရတော ဇာနနာ. ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏန္တိ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဝဗောဓော. ဣဒဉ္စ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏံ ယသ္မာ အဒ္ဓါတ္တယေ ကင်္ခါမလဝိတရဏဝသေန ပဝတ္တတိ, တသ္မာ ‘‘အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတေနေဝ နယေနာတိ ဧတေန ‘‘အဝိဇ္ဇာ ဟေတူ’’တိအာဒိနာ အဝိဇ္ဇာယံ ဝုတ္တေန နယေန. ‘‘သင်္ခါရာ ဟေတု, ဝိညာဏံ ဟေတုသမုပ္ပန္န’’န္တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၄၆) သဗ္ဗပဒါနိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ. 如今，为显示轮回之轮者，已通过“于欲有中，无明是欲有中诸行之缘”等文，开示了无明等的缘性，以及行等的缘生性。今则引用《无碍解道》（Paṭisambhidāmagga）之圣典，以结论的方式开示而说“如是此……”等。于此，如诸行由因所生，无明亦由欲漏等为因，故说“此二者皆为因生”。“缘总摄”（Paccayapariggaha）是指对名色之缘（即无明等）的限定把握，此处的（巴利语）处格形式意为“当成就此事”。慧（paññā）即名为“度疑清净”（kaṅkhāvitaraṇavisuddhi）的分类了知。法住智（Dhammaṭṭhitiñāṇa）即了悟缘起。此法住智，因于三时中以度越疑垢的方式而转起，是故说“于过去时……”等。“依此理趣”，即依此“无明是因……”等文所示关于无明之理趣。应以“行是因，识是因生……”等方式，广为分别一切句。 သံခိပ္ပန္တိ ဧတ္ထ အဝိဇ္ဇာဒယော, ဝိညာဏာဒယော စာတိ သင်္ခေပေါ, ဟေတု, ဝိပါကော စ. ဟေတု ဝိပါကောတိ ဝါ သံခိပ္ပတီတိ သင်္ခေပေါ, အဝိဇ္ဇာဒယော ဝိညာဏာဒယော စ. သင်္ခေပဘာဝသာမညေန ပန ဧကဝစနံ ကတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေ ပန သင်္ခေပါ အတီတေ ဟေတု, ဧတရဟိ ဝိပါကော, ဧတရဟိ ဟေတု, အာယတိံ ဝိပါကောတိ ဧဝံ ကာလဝိဘာဂေန စတ္တာရော ဇာတာ. တေနာဟ ‘‘ပုရိမသင်္ခေပေါ စေတ္ထ အတီတော အဒ္ဓါ’’တိအာဒိ. သင်္ခေပ-သဒ္ဒေါ ဝါ ဘာဂါဓိဝစနန္တိ အတီတော ဟေတုဘာဂေါ ပဌမော သင်္ခေပေါ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. တဏှုပါဒါနဘဝါ ဂဟိတာဝ ဟောန္တိ ကိလေသကမ္မဘာဝသာမညတော, တေဟိ ဝိနာ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာနံ သကိစ္စာကရဏတော စ. ကမ္မံ တဏှာ စ တဿ သဟကာရီကာရဏံ ဟုတွာ ဝဋ္ဋနတ္ထေန ကမ္မဝဋ္ဋံ. 于此中，无明等与识等被总摄，故名“总摄”（saṅkhepa），此即因与果。又或者，因与果被总摄，故名“总摄”，此即无明等与识等。应知，因“总摄”此一共通性，故用单数。此等总摄，依时段分，则有四种：于过去为因，于现在为果；于现在为因，于未来为果。是故说：“此中，前一总摄为过去时……”等。又或者，“总摄”一词，意为部分。故过去之因的部分，为第一总摄。此理趣亦通于其余。爱、取、有，因其与烦恼、业的共通性，且无此则无明、行无法成其作用，故已被含摄。业，以及作为其助缘的爱，因有轮转之义，故为“业轮”（kammavaṭṭaṃ）。 ဝိညာဏနာမရူပသဠာယတနဖဿဝေဒနာနံ ဇာတိဇရာဘင်္ဂါဝတ္ထာ ‘‘ဇာတိဇရာမရဏ’’န္တိ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ဇာတိဇရာမရဏာပဒေသေန ဝိညာဏာဒီနံ [Pg.224] နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ’’တိ. ဣမေတိ ဝိညာဏာဒယော. အာယတိံ ဝိပါကဝဋ္ဋံ ပစ္စုပ္ပန္နဟေတုတော ဘာဝီနံ အနာဂတာနံ ဂဟိတတ္တာ. တေတိ အဝိဇ္ဇာဒယော. အာကာရတောတိ သရူပတော အဝုတ္တာပိ တသ္မိံ တသ္မိံ သင်္ဂဟေ အာကိရီယန္တိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာဒိဂ္ဂဟဏေဟိ ပကာသီယန္တီတိ အာကာရာ, အတီတဟေတုအာဒီနံ ဝါ ပကာရာ အာကာရာ, တတော အာကာရတော. ဝီသတိဝိဓာ ဟောန္တိ အတီတေဟေတုပဉ္စကာဒိဘေဒတော. 识、名色、六处、触、受的生、老、坏阶段，被称为“生、老、死”，因此说：“以生、老、死之名指明了识等”。这些就是识等。（它们是）未来的果报轮回，因为从现在之因把握了必然会发生的未来之果。那些就是无明等。关于“行相”(ākāra)：即使没有从其自相上说明，但在各个摄集中，通过把握无明、行等而被纳入和阐明，因此称为“行相”；或者，过去因等的类别即是行相。从这些行相来看，依过去因五种等的差别，而有二十种。 သင်္ခါရဝိညာဏာနံ အန္တရာ ဧကော သန္ဓီတိ ဟေတုတော ဖလဿ အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိဘာဝတော ဟေတုဖလသမ္ဗန္ဓဘူတော ဧကော သန္ဓိ. တထာ ဘဝဇာတီနမန္တရာ. ဝေဒနာတဏှာနမန္တရာ ပန ဖလတော ဟေတုနော အဝိစ္ဆေဒပ္ပဝတ္တိဘာဝတော ဖလဟေတုသမ္ဗန္ဓဘူတော ဧကော သန္ဓိ. ဖလဘူတောပိ ဟိ ဓမ္မော အညဿ ဟေတုသဘာဝဿ ဓမ္မဿ ပစ္စယော ဟောတီတိ. 行(saṅkhāra)与识(viññāṇa)之间有一个连结(sandhi)，因为从因到果相续不断，所以是因果关联的连结。有(bhava)与生(jāti)之间也是如此。然而，在受(vedanā)与爱(taṇhā)之间，因为从果到因相续不断，所以是果因关联的连结。诚然，已成为果的法，也能成为另一个具有因之自性的法的缘。 ဣတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရပရာမသနံ. တေနာဟ ‘‘စတုသင်္ခေပ’’န္တိအာဒိ. သဗ္ဗာကာရတောတိ ဣဓ ဝုတ္တေဟိ, အဝုတ္တေဟိ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၂၂၅ အာဒယော), အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနာဒီသု စ အာဂတေဟိ သဗ္ဗေဟိ အာကာရေဟိ. ဇာနာတီတိ အဝဗုဇ္ဈတိ. ပဿတီတိ ဒဿနဘူတေန ဉာဏစက္ခုနာ ပစ္စက္ခတော ပဿတိ. အညာတိ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ တေသံယေဝ ဝေဝစနံ. တန္တိ တံ ဇာနနံ. ဉာတဋ္ဌေနာတိ ယထာသဘာဝတော ဇာနနဋ္ဌေန. ပဇာနနဋ္ဌေနာတိ အနိစ္စာဒီဟိ ပကာရေဟိ ပဋိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန. “如是”(iti)一词，是回顾已说的方式。因此说“四摄”(catusaṅkhepa)等。“以一切行相”(sabbākārato)是指：以此处已说、未说的，以及在《缘起分别》(Paṭiccasamuppādavibhaṅga)和《发趣论》(Paṭṭhāna)等中所出现的这一切行相。“了知”(jānāti)即是彻知(avabujjhati)。“见”(passati)即是以能见的智眼亲见。“了知”(aññā)与“通达”(paṭivijjhati)是它们（指前述的“了知”与“见”）的同义词。“彼”(tan)即是那个“知”。“以已知之义”(ñātaṭṭhena)即是以如其自性而知之义。“以遍知之义”(pajānanaṭṭhena)即是以无常等方式而通达之义。 ဣဒါနိ ယဒတ္ထမိဒံ ဘဝစက္ကံ ဣဓာနီတံ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣမိနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တေ ဓမ္မေတိ တေ အဝိဇ္ဇာဒိကေ ဓမ္မေ. ယထာဘူတံ ဉတွာတိ မဟာဝဇိရဉာဏေန ယာထာဝတော ဇာနိတွာ. နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဗလဝဝိပဿနာယ ဝိရဇ္ဇန္တော ဝိမုစ္စန္တော အရိယမဂ္ဂေဟိ အရေ ဟနီတိ ယောဇနာ. တတ္ထ ယဒါ ဘဂဝါ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ, တဒါ အရေ ဟနတိ နာမ. တတော ပရံ ပန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓက္ခဏံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဟနိ ဝိဟနိ ဝိဒ္ဓံသေသီ’’တိ. 现在，为说明此轮回之轮被引至此处的目的，而说“以此”等偈。其中，“彼诸法”是指无明等法。“如实了知”，即是以大金刚智如实地了知。应作如下结合：以强有力的观（vipassanā）而厌离，以诸圣道而离染、解脱，断除了（轮回之轮的）轮辐。在此，当世尊离染、解脱时，即名为“断除轮辐”。其后，则就正等觉的刹那而说：“已断、已灭、已粉碎”。 ၁၂၉. စက္ကဝတ္တိနော အစေတနေ စက္ကရတနေ ဥပ္ပန္နေ တတ္ထေဝ လောကော ပူဇံ ကရောတိ, အညတ္ထ ပူဇာဝိသေသာ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ, ကိမင်္ဂံ ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ဥပ္ပန္နေတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဥပ္ပန္နေ တထာဂတေ’’တိအာဒိမာဟ. ကော ပန ဝါဒေါ အညေသံ ပူဇာဝိသေသာနန္တိ ယထာဝုတ္တတော အညေသံ အမဟေသက္ခေဟိ ဒေဝမနုဿေဟိ ကရိယမာနာနံ နာတိဥဠာရာနံ ပူဇာဝိသေသာနံ အရဟဘာဝေ [Pg.225] ကာ နာမ ကထာ. အတ္ထာနုရူပန္တိ အရဟတ္တတ္ထဿ အနုရူပံ အနွတ္ထံ. 129. 当转轮圣王的无心识之轮宝出现时，世人仅于彼处作供养，其他地方的特殊供养便断绝了，更何况是正等觉者出现呢？为开示此义，而说“如来出现时”等语。“于其他特殊供养，复有何言？”意指：对于那些由非大威力的天人所作、并非极为盛大的其他特殊供养，于阿罗汉的应供身份，复有何言可说？“义相应”，即是与阿罗汉之义相符的、随义而立的名称。 ၁၃၀. အသိလောကဘယေနာတိ အကိတ္တိဘယေန. ရဟော ပါပံ ကရောန္တိ ‘‘မာ နံ ကောစိ ဇညာ’’တိ ဧသ ဘဂဝါ န ကဒါစိ ကရောတိ ပါပဟေတူနံ ဗောဓိမဏ္ဍေ ဧဝ သုပ္ပဟီနတ္တာ. အပရော နယော – အာရကာတိ အရဟံ, သုဝိဒူရဘာဝတောဣစ္စေဝ အတ္ထော. ကုတော ပန သုဝိဒူရဘာဝတောတိ? ယေ အဘာဝိတကာယာ အဘာဝိတသီလာ အဘာဝိတစိတ္တာ အဘာဝိတပညာ, တတော ဧဝ အပ္ပဟီနရာဂဒေါသမောဟာ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတာ အရိယဓမ္မဿ အဒဿာဝိနော အပ္ပဋိပန္နာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ စ, တတော သုဝိဒူရဘာဝတော. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – 130. “因惧恶名故”（asilokabhayenāti），即是因畏惧无有名声。如同（凡夫）于隐蔽处造作恶业时，心想：“莫要有人知道我”，然此世尊绝不造作，因诸恶因已于菩提座下被善断故。另一解释：因“远离”（ārakā）故，为“阿罗汉”（arahaṃ），此义即是因其极其遥远故。因何而极其遥远？谓有些人，身未修习、戒未修习、心未修习、慧未修习，是故贪、瞋、痴未断，于圣法不善巧，于圣法未调伏，不见圣法，不循正道而行邪道，因其离此等人极其遥远故。此为世尊所说—— ‘‘သံဃာဋိကဏ္ဏေစေပိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂဟေတွာ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော အဿ ပါဒေ ပါဒံ နိက္ခိပန္တော, သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂေါ ဗျာပန္နစိတ္တော ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကတိန္ဒြိယော. အထ ခေါ သော အာရကာဝ မယှံ, အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မံ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ပဿတိ, ဓမ္မံ အပဿန္တော မံ န ပဿတီ’’တိ (ဣတိဝု. ၉၂). 诸比丘，即使有比丘抓住我的僧伽梨衣角，脚跟着脚，从我身后紧紧跟随，然而他却是贪欲炽盛，于诸欲有强烈贪著，心怀瞋恚，意念邪恶，失念，无正知，心不得定，心识迷乱，诸根放逸。然则，他远离我，我也远离他。这是什么原因呢？诸比丘，因为那位比丘不见法；不见法者，即不见我。 ယထာဝုတ္တပုဂ္ဂလာ ဟိ သစေပိ သာယံ ပါတံ သတ္ထု သန္တိကာဝစရာဝ သိယုံ, န တေ တာဝတာ ‘‘သတ္ထု သန္တိကာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ, တထာ သတ္ထာပိ နေသံ. ဣတိ အသပ္ပုရိသာနံ အာရကာ ဒူရေတိ အရဟံ. 诚然，如前所说之人，即使早晚恒在导师身边行止，亦不能仅因此而说他们“亲近导师”，导师对他们也是如此。如是，[世尊]远离非善士，故名“应供”（arahaṃ）。 ‘‘သမ္မာ န ပဋိပဇ္ဇန္တိ, ယေ နိဟီနာသယာ နရာ; အာရကာ တေဟိ ဘဂဝါ, ဒူရေ တေနာရဟံ မတော’’တိ. 意向卑劣人，不行于正道；世尊远离彼，故知为“应供”。 တထာ အာရကာတိ အရဟံ, အာသန္နဘာဝတောတိ အတ္ထော. ကုတော ပန အာသန္နဘာဝတောတိ? ယေ ဘာဝိတကာယာ ဘာဝိတသီလာ ဘာဝိတစိတ္တာ ဘာဝိတပညာ, တတော ဧဝ ပဟီနရာဂဒေါသမောဟာ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတာ အရိယဓမ္မဿ ဒဿာဝိနော သမ္မာပဋိပန္နာ, တတော အာသန္နဘာဝတော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဘဂဝတာ – 同样，由“远离”（ārakā）之义，得名“应供”（arahaṃ）；其义亦可释为“因亲近故”。然则，因何而亲近？对于那些已修身、已修戒、已修心、已修慧，由此已断贪、瞋、痴，且善巧于圣法、于圣法中善调伏、得见圣法、行于正道之人，[世尊]因亲近他们之故[亦名应供]。此亦为世尊所说—— ‘‘ယောဇနသတေ [Pg.226] စေပိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဟရေယျ, သော စ ဟောတိ အနဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု န တိဗ္ဗသာရာဂေါ အဗျာပန္နစိတ္တော အပ္ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော ဥပဋ္ဌိတဿတိ သမ္ပဇာနော သမာဟိတော ဧကဂ္ဂစိတ္တော သံဝုတိန္ဒြိယော. အထ ခေါ သော သန္တိကေဝ မယှံ, အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မံ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဿတိ, ဓမ္မံ ပဿန္တော မံ ပဿတီ’’တိ (ဣတိဝု. ၉၂). 诸比丘，即使有比丘住于我百由旬之外，但他无贪，于诸欲无强烈贪著，无瞋恚心，无邪恶思惟，念已现前，具足正知，心已得定，心一境性，诸根已防护。然则，他即在我近处，我亦在他近处。这是什么原因呢？诸比丘，因为那位比丘见到法；见到法者，即见到我。 တထာရူပါ ဟိ ပုဂ္ဂလာ သတ္ထု ယောဇနသဟဿန္တရိကာပိ ဟောန္တိ, န တာဝတာ တေ ‘‘သတ္ထု ဒူရစာရိနော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ, တထာ သတ္ထာပိ နေသံ. ဣတိ သပ္ပုရိသာနံ အာရကာ အာသန္နေတိ အရဟံ. 诚然，此类个人(puggala)即使与导师相隔千由旬，也不能仅因此而说他们“远离导师”，导师对他们也是如此。如是，世尊于诸善士，虽远而近，故名“应供”(arahaṃ)。 ယေ သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, သုပ္ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ; အာရကာ တေဟိ အာသန္နေ, တေနာပိ အရဟံ ဇိနော. 有极善胜解、如理而行者，胜者于彼等虽远亦近；以此义，胜者亦是阿罗汉。 ယေ ဣမေ ရာဂါဒယော ပါပဓမ္မာ ယသ္မိံ သန္တာနေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ သမ္ပရာယိကမ္ပိ အနတ္ထံ အာဝဟန္တိ. နိဗ္ဗာနဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဧကံသေနေဝ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတာ စ, တေ အတ္တဟိတံ, ပရဟိတဉ္စ ပရိပူရေတုံ သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇန္တေဟိ သာဓူဟိ ဒူရတော ရဟိတဗ္ဗာ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗာ ပဟာတဗ္ဗာတိ ရဟာ နာမ, တေ စ ယသ္မာ ဘဂဝတော ဗောဓိမူလေယေဝ အရိယမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ. ယထာဟ – 此等贪等恶法，于任何相续中生起，即为彼带来现法与后世之无益，且与趣向涅槃之道全然径直相违。为圆满自利、利他而如理修行的善士，应对彼等远远远离、舍弃、断除，是故名为“应舍法”（rahā）。又因世尊于菩提树下，即以圣道，已将彼等全然断除、根绝。如所说： ‘‘တထာဂတဿ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဂေါ ပဟီနော ဒေါသော မောဟော, သဗ္ဗေပိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ’’တိ (ပါရာ. ၉-၁၀ အတ္ထတော သမာနံ). “婆罗门，如来之贪、嗔、痴已断，一切恶不善法皆已断除，根已断绝，如截顶之多罗树，令其不复存在，于未来成不生法。”（与《波罗夷》9-10义同） တသ္မာ သဗ္ဗသော န သန္တိ ဧတဿ ရဟာတိ အရဟောတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဩကာရဿ သာနုသာရံ အ-ကာရာဒေသံ ကတွာ ‘‘အရဟ’’န္တိ ဝုတ္တံ. 是故，于彼（世尊），应舍法（rahā）全然无有，故当言“araho”。然将“o”置换为带随韵之“a”，而说为“arahaṃ”。 ပါပဓမ္မာ ရဟာ နာမ, သာဓူဟိ ရဟိတဗ္ဗတော; တေသံ သုဋ္ဌု ပဟီနတ္တာ, ဘဂဝါ အရဟံ မတော. 恶法名为“应舍法”（rahā），因其当为善士所远离；世尊已善断彼等，是故被认为是阿罗汉。 ယေ တေ သဗ္ဗသော ပရိညာတက္ခန္ဓာ ပဟီနကိလေသာ ဘာဝိတမဂ္ဂါ သစ္ဆိကတနိရောဓာ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ, ယေ စ သေက္ခာ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ [Pg.227] ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ, ယေ စ ပရိသုဒ္ဓပယောဂါ ကလျာဏဇ္ဈာသယာ သဒ္ဓါသီလသုတာဒိဂုဏသမ္ပန္နာ ပုဂ္ဂလာ, တေဟိ န ရဟိတဗ္ဗော န ပရိစ္စဇိတဗ္ဗော, တေ စ ဘဂဝတာတိ အရဟံ. တထာ ဟိ အရိယပုဂ္ဂလာ သတ္ထာရာ ဒိဋ္ဌဓမ္မဿ ပစ္စက္ခကရဏတော သတ္ထု ဓမ္မသရီရေန အဝိရဟိတာ ဧဝ ဟောန္တိ. ယထာဟ အာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော – 彼等诸蕴已遍知、烦恼已断、道已修习、灭已现证的阿罗汉、漏尽者，以及心未达究竟、希求无上瑜伽安稳而住的学人，乃至行仪清净、意乐贤善、具足信、戒、闻等功德的个人(puggala)——世尊不远离、不舍弃彼等，彼等也不远离、不舍弃世尊，是故为应供(arahaṃ)。诚然，诸圣者因亲证导师之法，故与导师的法身实不分离。正如具寿宾吉亚(Āyasmā Piṅgiya)所说： ‘‘ပဿာမိ နံ မနသာ စက္ခုနာဝ,ရတ္တိန္ဒိဝံ ဗြာဟ္မဏ အပ္ပမတ္တော; နမဿမာနော ဝိဝသေမိ ရတ္တိံ,တေနေဝ မညာမိ အဝိပ္ပဝါသံ. “婆罗门，我以心眼见彼，犹如亲睹，昼夜不放逸。我于礼敬中度过长夜，是故，我认为未曾远离。” ‘‘သဒ္ဓါ စ ပီတိ စ မနော သတိ စ,နာပေန္တိမေ ဂေါတမသာသနမှာ; ယံ ယံ ဒိသံ ဝဇတိ ဘူရိပညော,သ တေန တေနေဝ နတောဟမသ္မီ’’တိ. (သု. နိ. ၁၁၄၈-၁၁၄၉); “信、喜、意、念，此等皆不离乔达摩之教法；广慧者去往任何方向，我即随彼而归向。” တေနေဝ စ တေ အညံ သတ္ထာရံ န ဥဒ္ဒိသန္တိ. ယထာဟ – 是故，他们不称他人为师。如所说—— ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသေယျာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၂၈; အ. နိ. ၁.၂၇၆). “诸比丘，无有是处，无此可能，即具足正见的个人，会称他人为师。此事绝无可能。” ကလျာဏပုထုဇ္ဇနာပိ ယေဘုယျေန သတ္ထရိ နိစ္စလသဒ္ဓါ ဧဝ ဟောန္တိ. ဣတိ သုပ္ပဋိပန္နေဟိ ပုရိသဝိသေသေဟိ အဝိရဟိတဗ္ဗတော, တေသဉ္စ အဝိရဟနတော န သန္တိ ဧတဿ ရဟာ ပရိစ္စဇနကာ, နတ္ထိ ဝါ ဧတဿ ရဟော သာဓူဟိ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗတာတိ အရဟံ. 善异生们大多也对导师具有不动摇的信心。如是，因善行道的殊胜之人不应舍离[他]，且他们亦不舍离，故无有私下舍弃他的人；或，圣者们无可舍弃他之处，是故[他]为“阿罗汉”。 ‘‘ယေ သစ္ဆိကတသဒ္ဓမ္မာ, အရိယာ သုဒ္ဓဂေါစရာ; န တေဟိ ရဟိတော ဟောတိ, နာထော တေနာရဟံ မတော’’တိ. “已亲证正法、行境清净的圣者们，导师不为他们所舍离，是故被认为是‘阿罗汉’。” ရဟောတိ စ ဂမနံ ဝုစ္စတိ, ဘဂဝတော စ နာနာဂတီသု ပရိဗ္ဘမနသင်္ခါတံ သံသာရေ ဂမနံ နတ္ထိ ကမ္မက္ခယကရေန အရိယမဂ္ဂေန ဗောဓိမူလေယေဝ သဗ္ဗသော သသမ္ဘာရဿ ကမ္မဝဋ္ဋဿ ဝိဒ္ဓံသိတတ္တာ. ယထာဟ – 又，“秘密”（raho）亦称作“去”（gamanaṃ）。对世尊而言，已无在轮回中，于种种趣中被称为“流转”的“去”。因其以能灭尽业的圣道，于菩提树下，已完全摧毁了连同其资具的业轮。如所说—— ‘‘ယေန ဒေဝူပပတျဿ, ဂန္ဓဗ္ဗော ဝါ ဝိဟင်္ဂမော; ယက္ခတ္တံ ယေန ဂစ္ဆေယျံ, မနုဿတ္တဉ္စ အဗ္ဗဇေ; တေ မယှံ အာသဝါ ခီဏာ, ဝိဒ္ဓသ္တာ ဝိနဠီကတာ’’တိ. (အ. နိ. ၄.၃၆); “能令我生为天神，或为乾闼婆、飞鸟；能令我成为夜叉，或复还为人身；我此诸漏皆已尽，被摧毁、被根除。” ဧဝံ [Pg.228] နတ္ထိ ဧတဿ ရဟောဂမနံ ဂတီသု ပစ္စာဇာတီတိပိ အရဟံ. 如是，于诸趣中，他已无名为“再生”的秘密之行，是故亦为“阿罗汉”。 ရဟော ဝါ ဂမနံ ယဿ, သံသာရေ နတ္ထိ သဗ္ဗသော; ပဟီနဇာတိမရဏော, အရဟံ သုဂတော မတော. 或，其于轮回中之秘密远行已完全不复存在；彼善逝已断尽生死，故被认为是“阿罗汉”。 ပါသံသတ္တာ ဝါ ဘဂဝါ အရဟံ. အက္ခရစိန္တကာ ဟိ ပသံသာယံ အရဟ-သဒ္ဒံ ဝဏ္ဏေန္တိ. ပါသံသဘာဝေါ စ ဘဂဝတော အနညသာဓာရဏော ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတော သဒေဝကေ လောကေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတော. တထာ ဟေသ အနုတ္တရေန သီလေန အနုတ္တရေန သမာဓိနာ အနုတ္တရာယ ပညာယ အနုတ္တရာယ ဝိမုတ္တိယာ အသမော အသမသမော အပ္ပဋိမော အပ္ပဋိဘာဂေါ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလောတိ ဧဝံ တသ္မိံ တသ္မိံ ဂုဏေ ဝိဘဇိတွာ ဝုစ္စမာနေ ပဏ္ဍိတပုရိသေဟိ ဒေဝေဟိ ဗြဟ္မေဟိ ဘဂဝတာ ဝါ ပန ပရိယောသာပေတုံ အသက္ကုဏေယျရူပေါ. ဣတိ ပါသံသတ္တာပိ ဘဂဝါ အရဟံ. 或因值得赞叹，世尊为“阿拉汉”。诚然，善思文句者(Akkharacintakā)是在“赞叹”的意义上诠释“araha”一词。并且，世尊值得赞叹的特质，不与他人共通，乃依如实功德而得，于天人世界中善安住。诚然，彼世尊以无上之戒、无上之定、无上之慧、无上之解脱，故为无等者、无等等者、无与伦比者、无有同分者、无可匹敌者。如是，于其一一功德，纵由智者、天神、梵天，乃至世尊自己分别述说，亦无能尽。是故，因值得赞叹，世尊亦为“阿拉汉”。 ဂုဏေဟိ သဒိသော နတ္ထိ, ယသ္မာ လောကေ သဒေဝကေ; တသ္မာ ပါသံသိယတ္တာပိ, အရဟံ ဒွိပဒုတ္တမော. 于天人世界中，功德无有等者，是故此两足中尊，亦因堪受赞叹而为“阿拉汉”。 ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ – 如是，于一切方面亦然—— ‘‘အာရကာ မန္ဒဗုဒ္ဓီနံ, အာရကာ စ ဝိဇာနတံ; ရဟာနံ သုပ္ပဟီနတ္တာ, ဝိဒူနမရဟေယျတော; ဘဝေသု စ ရဟာဘာဝါ, ပါသံသာ အရဟံ ဇိနော’’တိ. 胜者(jino)远离愚钝者而亲近了知者，隐秘恶已善断，不为智者所舍离，于诸有中无隐秘之行，且堪受赞叹，是故为“阿拉汉”。 ၁၃၁. သမ္မာတိ အဝိပရီတံ. သာမန္တိ သယမေဝ. သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဟိ ဧတ္ထ သံ-သဒ္ဒေါ ‘‘သယ’’န္တိ ဧတဿ အတ္ထဿ ဗောဓကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သဗ္ဗဓမ္မာနန္တိ အနဝသေသာနံ ဉေယျဓမ္မာနံ. ကထံ ပနေတ္ထ သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓော လဗ္ဘတီတိ? ဧကဒေသဿ အဂ္ဂဟဏတော. ပဒေသဂ္ဂဟဏေ ဟိ အသတိ ဂဟေတဗ္ဗဿ နိပ္ပဒေသတာဝ ဝိညာယတိ ယထာ ‘‘ဒိက္ခိတော န ဒဒါတီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ အတ္ထဝိသေသာနပေက္ခာ ကတ္တရိ ဧဝ ဗုဒ္ဓသဒ္ဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ ကမ္မဝစနိစ္ဆာယ အဘာဝတော. ‘‘သမ္မာ သာမံ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဟိ ဣဓ သဒ္ဒတော လဗ္ဘတိ, ‘‘သဗ္ဗဓမ္မာန’’န္တိ ပန အတ္ထတော လဗ္ဘမာနံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. န ဟိ ဗုဇ္ဈနကိရိယာ အဝိသယာ ယုဇ္ဇတိ. 131. “正(sammā)”即不颠倒。“自(sāmaṃ)”即自己。于“等正觉(sambuddho)”一词中，当知“等(saṃ)”字表“自己(sayaṃ)”义。“一切法(sabbadhammānaṃ)”即无遗漏之一切所知法。此处如何得知其义为“觉悟一切法”呢？由其不取一部分[之义]故。诚然，不取一部分时，即知所取者为毫无遗漏之全体，犹如“受灌顶者不施与”一例。如是，不顾其他特殊含义，当知“佛陀”一词仅依主动者而成立，因其无表达对象之意欲。确实，于此，从词语上仅能得到“因正确地、自己觉悟，故为等正觉”之义；而“一切法”是依义理所得而说。诚然，觉悟之作用，离于所缘（对象）则不成立。 ဣဒါနိ [Pg.229] တဿာ ဝိသယံ ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေ’’တိ သာမညတော ဝုတ္တံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အဘိညေယျေ ဓမ္မေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဘိညေယျေတိ အဘိဝိသိဋ္ဌေန ဉာဏေန ဇာနိတဗ္ဗေ. ကေ ပန တေတိ? စတုသစ္စဓမ္မေ. အဘိညေယျတော ဗုဒ္ဓေါတိ အဘိညေယျဘာဝတော ဗုဇ္ဈိ. ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝိပဿနာပညာယ, အဓိဂမက္ခဏေ မဂ္ဂပညာယ, အပရဘာဂေ သဗ္ဗညုတညာဏာဒီဟိ အညာသီတိ အတ္ထော. ဣတော ပရေသုပိ ဧသေဝ နယော. ပရိညေယျေ ဓမ္မေတိ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စမာဟ. ပဟာတဗ္ဗေတိ သမုဒယပက္ခိယေ. သစ္ဆိကာတဗ္ဗေတိ နိဗ္ဗာနံ သန္ဓာယာဟ. ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော ပန သောပါဒိသေသာဒိကံ ပရိယာယသိဒ္ဓံ ဘေဒံ ဂဟေတွာ ကတော, ဥဒ္ဒေသော ဝါ အယံ စတုသစ္စဓမ္မာနန္တိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘စက္ခုံ ဒုက္ခသစ္စ’’န္တိအာဒိ. ဥဒ္ဒေသော စ အဝိနိစ္ဆိတတ္ထပရိစ္ဆေဒဿ ဓမ္မဿ ဝသေန ကရီယတိ. ဥဒ္ဒေသေန ဟိ ဥဒ္ဒိသိယမာနာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထိတာမတ္တံ ဝုစ္စတိ, န ပရိစ္ဆေဒေါတိ အပရိစ္ဆေဒေန ဗဟုဝစနေန ဝုတ္တံ ယထာ ‘‘အပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ, အသင်္ခတာ ဓမ္မာ’’တိ (ဓ. သ. ဒုကမာတိကာ ၇-၈). သစ္ဆိကာတဗ္ဗေတိ ဝါ ဖလဝိမုတ္တီနမ္ပိ ဂဟဏံ, န နိဗ္ဗာနဿေဝါတိ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော ကတော. ဧဝဉ္စ ဘာဝေတဗ္ဗေတိ ဧတ္ထ ဈာနာနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 现在，为了分别解说那被概括地称为“一切法”的范围，而说了“应遍知法”等。其中，“应遍知”是指应以殊胜之智了知。那么，它们是什么呢？是四圣谛法。从应遍知而觉悟，即从其应被遍知的状态而觉悟。其义为：在前分以观(vipassanā)慧，在证悟的刹那以道慧，在后分以一切知智等了知。于此后诸句，准则亦同。“应遍知法”是指苦圣谛。“应断法”是指集谛一方。“应作证法”是指涅槃。而复数的指示，是就“有余依”(sopādisesa)等由转说成立的区别而作的，或者这是对四圣谛法的总说。诚然，如其将说：“眼是苦谛”等。总说(uddesa)是就其义尚未被抉择与限定的法而作的。因为通过总说，仅是言及被总说之法的存在，而非其限定，因此以不加限定的复数而说，如“无缘法，无为法”。或者，“应作证法”亦包含诸果解脱，不仅是涅槃，因此作了复数的指示。同样地，于“应修习法”中，亦应视作包含诸禅那。 ဂါထာယံ ဘာဝေတဗ္ဗဉ္စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တသမုစ္စယတ္ထော, တေန သစ္ဆိကာတဗ္ဗဿ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါသ္မီတိ ယသ္မာ စတ္တာရိ သစ္စာနိ မယာ ဗုဒ္ဓါနိ, သစ္စဝိနိမုတ္တဉ္စ ကိဉ္စိ ဉေယျံ နတ္ထိ, တသ္မာ သဗ္ဗမ္ပိ ဉေယျံ ဗုဒ္ဓေါသ္မိ, အဗ္ဘညာသိန္တိ အတ္ထော. 在偈颂中“以及应修习”(bhāvetabbañca)一句里，“以及”(ca)一词是用于总括未述者，应知其由此而包含了“应作证法”。因此，“我是已觉者”(buddhosmi)的含义是：因为四圣谛已被我觉悟，且无任何可知法脱离于诸谛，所以我已觉悟一切可知法，即“我已遍知”(abbhaññāsiṃ)。 ၁၃၂. ဧဝံ သစ္စဝသေန သာမညတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဒွါရာရမ္မဏေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွါရပ္ပဝတ္တဓမ္မေဟိ, ခန္ဓာဒီဟိ စ သစ္စဝသေနေဝ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အပိ စာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ မူလကာရဏဘာဝေနာတိ သန္တေသုပိ အဝိဇ္ဇာဒီသု အညေသု ကာရဏေသု တေသမ္ပိ မူလဘူတကာရဏဘာဝေန. တဏှာ ဟိ ကမ္မဿ ဝိစိတ္တဘာဝဟေတုတော, သဟာယဘာဝူပဂမနတော စ ဒုက္ခဝိစိတ္တတာယ ပဓာနကာရဏံ. သမုဋ္ဌာပိကာတိ ဥပ္ပာဒိကာ. ပုရိမတဏှာတိ ပုရိမဘဝသိဒ္ဓါ တဏှာ. ဥဘိန္နန္တိ စက္ခုဿ, တံသမုဒယဿ စ. အပ္ပဝတ္တီတိ အပ္ပဝတ္တိနိမိတ္တံ. နိရောဓပဇာနနာတိ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန နိရောဓဿ ပဋိဝိဇ္ဈနာ. ဧကေကပဒုဒ္ဓါရေနာတိ ‘‘စက္ခုံ စက္ခုသမုဒယော’’တိအာဒိနာ ဧကေကကောဋ္ဌာသနိဒ္ဓါရဏေန[Pg.230]. တဏှာယပိ ပရိညေယျဘာဝသဗ္ဘာဝတော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓန္တောဂဓတ္တာ စ ဒုက္ခသစ္စသင်္ဂဟံ ဒဿေတုံ ‘‘ရူပတဏှာဒယော ဆ တဏှာကာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. 132. 如是，为依诸谛，将概括所述之义，连同门与所缘、经由门转起的诸法，以及蕴等，同样依于诸谛而分别解说，故开始了“复次”等文。其中，“以根本原因的状态”是指：虽有无明(avijjā)等其他原因，但它是彼等之根本原因的状态。诚然，渴爱(taṇhā)因其是业种种差别之因，且作为助伴，故是苦种种差别之主因。“能令生起者”(samuṭṭhāpikā)即“能产生者”(uppādikā)。“前渴爱”(purimataṇhā)即前世所成之渴爱。“二者”(ubhinnaṃ)即眼及其集。“不转起”(appavatti)即不转起之因。“灭的了知”(nirodhapajānana)即以作证与现观的方式通达灭。“以逐一词句抉择”(ekekapaduddhārena)即以“眼、眼之集”等方式逐一抉择其部分。为显示渴爱亦因其具有应被遍知的自性，且被包含在取蕴中，而被摄于苦谛，故说“色渴爱等六渴爱身”。 ကသိဏာနီတိ ကသိဏဇ္ဈာနာနိ. ဒွတ္တိံသာကာရာတိ ဒွတ္တိံသ ကောဋ္ဌာသာ, တဒါရမ္မဏဇ္ဈာနာနိ စ. နဝ ဘဝါတိ ကာမဘဝါဒယော တယော, သညီဘဝါဒယော တယော, ဧကဝေါကာရဘဝါဒယော တယောတိ နဝ ဘဝါ. စတ္တာရိ ဈာနာနီတိ အဂ္ဂဟိတာရမ္မဏဝိသေသာနိ စတ္တာရိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ, ဝိပါကဇ္ဈာနာနံ ဝါ ဧတံ ဂဟဏံ. ဧတ္ထ စ ကုသလဓမ္မာနံ ဥပနိဿယဘူတာ တဏှာ သမုဋ္ဌာပိကာ ပုရိမတဏှာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကိရိယဓမ္မာနံ ပန ယတ္ထ တေ တဿ အတ္တဘာဝဿ ကာရဏဘူတာ. “诸遍处”(kasiṇāni)即诸遍处禅。“三十二行相”(dvattiṃsākārā)即三十二身分及以彼为所缘的诸禅。“九有”(nava bhavā)即欲有等三有，有想有等三有，一蕴有等三有，如是为九有。“四禅那”(cattāri jhānāni)即未取所缘差别之四色界禅，或此亦指诸异熟禅。于此，对诸善法而言，作为其亲依止的渴爱，当知即是能令之生起的前渴爱。至于唯作法，则以作为彼等所在自体之因的渴爱为能令之生起的前渴爱。 အနုဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗဓမ္မဿ အနုရူပတော ဗုဒ္ဓေါ. တေနာတိ တသ္မာ. ယသ္မာ သာမညတော, ဝိသေသတော စ ဧကေကပဒုဒ္ဓါရေန သဗ္ဗဓမ္မေ ဗုဒ္ဓေါ, တသ္မာ ဝုတ္တံ. ကိန္တိ အာဟ ‘‘သမ္မာ သာမဉ္စ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဗုဒ္ဓတ္တာ’’တိ, သဗ္ဗဿပိ ဉေယျဿ သဗ္ဗာကာရတော အဝိပရီတံ သယမေဝ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာတိ အတ္ထော. ဣမိနာဿ ပရောပဒေသရဟိတဿ သဗ္ဗာကာရေန သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓနသမတ္ထဿ အာကင်္ခပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိနော အနာဝရဏဉာဏသင်္ခါတဿ သဗ္ဗညုတညာဏဿ အဓိဂမော ဒဿိတော. “随觉者”（anubuddho），即随顺于应觉之法而觉悟。“以此”（tena）即“因此”（tasmā）。因为于一切法，从总体上、从细节上，以及通过逐一抉择词句而觉悟，故如是说。说了什么呢？即“因为正确地、亲自觉悟了一切法”。其义为：因为亲自、无颠倒地、从一切方面正等觉了一切所知法。以此显示了（世尊）证得了那被称为无碍智的一切知智（sabbaññutaññāṇa），此智无需他人教导，有能力以一切行相觉悟一切法，其生起与意欲相连。 နနု စ သဗ္ဗညုတညာဏတော အညံ အနာဝရဏဉာဏံ, အညထာ ‘‘ဆ အသာဓာရဏဉာဏာနိ ဗုဒ္ဓဉာဏာနီ’’တိ (ပဋိ. မ. မာတိကာ ၁.၇၃) ဝစနံ ဝိရုဇ္ဈေယျာတိ? န ဝိရုဇ္ဈတိ, ဝိသယပဝတ္တိဘေဒဝသေန အညေဟိ အသာဓာရဏဘာဝဒဿနတ္ထံ ဧကဿေဝ ဉာဏဿ ဒွိဓာ ဝုတ္တတ္တာ. ဧကမေဝ ဟိ တံ ဉာဏံ အနဝသေသသင်္ခတာသင်္ခတသမ္မုတိဓမ္မဝိသယတာယ သဗ္ဗညုတညာဏံ, တတ္ထ စ အာဝရဏာဘာဝတော နိဿင်္ဂစာရမုပါဒါယ ‘‘အနာဝရဏဉာဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယထာဟ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ‘‘သဗ္ဗံ သင်္ခတမသင်္ခတံ အနဝသေသံ ဇာနာတီတိ သဗ္ဗညုတညာဏံ, တတ္ထ အာဝရဏံ နတ္ထီတိ အနာဝရဏဉာဏ’’န္တိအာဒိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၁၉). တသ္မာ နတ္ထိ နေသံ အတ္ထတော ဘေဒေါ, ဧကန္တေန စေတံ ဧဝမိစ္ဆိတဗ္ဗံ. အညထာ သဗ္ဗညုတာနာဝရဏဉာဏာနံ သာဓာရဏတာ, အသဗ္ဗဓမ္မာရမ္မဏတာ စ အာပဇ္ဇေယျ. န ဟိ ဘဂဝတော ဉာဏဿ အဏုမတ္တမ္ပိ အာဝရဏံ အတ္ထိ, အနာဝရဏဉာဏဿ စ အသဗ္ဗဓမ္မာရမ္မဏဘာဝေ ယတ္ထ တံ န ပဝတ္တတိ, တတ္ထာဝရဏသဗ္ဘာဝတော အနာဝရဏဘာဝေါယေဝ န သိယာ. အထ ဝါ ပန ဟောတု [Pg.231] အညမေဝ အနာဝရဏဉာဏံ သဗ္ဗညုတညာဏတော, ဣဓ ပန သဗ္ဗတ္ထ အပ္ပဋိဟတဝုတ္တိတာယ အနာဝရဏဉာဏန္တိ သဗ္ဗညုတညာဏမေဝ အဓိပ္ပေတံ. တဿ စာဓိဂမေန ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗညူ, သဗ္ဗဝိဒူ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ စ ဝုစ္စတိ န သကိံယေဝ သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓတော. တထာ စ ဝုတ္တံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ (ပဋိ. မ. ၁.၁၆၂) ‘‘ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓနသမတ္ထဉာဏသမဓိဂမေန ဟိ ဘဂဝတော သန္တာနေ အနဝသေသဓမ္မေ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ သမတ္ထတာ အဟောသီတိ. 难道无碍智(anāvaraṇañāṇa)不是一切知智(sabbaññutaññāṇa)之外的另一种智吗？否则“六不共智为佛智”之说就会相违。并无相违，因为为了显示其在所缘行相上与其他圣者不共的差别，同一智被说了两次。这唯一的智，因其以一切无余的有为法、无为法与世俗法为所缘，故称一切知智；又因于此中毫无障碍，行无滞碍，而称无碍智。如《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)所说：“了知一切有为、无为法而无遗余，是为一切知智；于此中无有障碍，是为无碍智。”因此二者在义理上并无差别，必须如此确定地理解。否则，一切知智就会变成有障碍，而无碍智则不能以一切法为所缘。世尊的智确实连微尘许的障碍都没有，若无碍智不以一切法为所缘，那么于其不行之处，即有障碍存在，其无碍性即不得成立。又或者，纵使无碍智是异于一切知智的另一种智，但在此处，因其于一切处无碍行转，故所谓“无碍智”，即是意指一切知智。世尊正是因证得此智，才被称为“一切知者”、“遍知者”、“正自觉者”，而非因一时顿悟一切法。如《无碍解道》中所说：“此‘佛陀’之名，是诸佛世尊以解脱为究竟，于菩提树下，与获得一切知智的同时，由亲证而施设的概念。”因为通过证得能了悟一切法的智，世尊的心相续中才具备了能无余地洞察一切法的能力。 ဧတ္ထာဟ – ကိံ ပနိဒံ ဉာဏံ ပဝတ္တမာနံ သကိံယေဝ သဗ္ဗသ္မိံ ဝိသယေ ပဝတ္တတိ, ဥဒါဟု ကမေနာတိ? ကိဉ္စေတ္ထ – ယဒိ တာဝ သကိံယေဝ သဗ္ဗသ္မိံ ဝိသယေ ပဝတ္တတိ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နအဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဒိဘေဒဘိန္နာနံ သင်္ခတဓမ္မာနံ, အသင်္ခတသမ္မုတိဓမ္မာနဉ္စ ဧကဇ္ဈံ ဥပဋ္ဌာနေ ဒူရတော စိတ္တပဋံ ပေက္ခန္တဿ ဝိယ ပဋိဝိဘာဂေနာဝဗောဓော န သိယာ, တထာ စ သတိ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ဝိပဿန္တာနံ အနတ္တာကာရေန ဝိယ သဗ္ဗဓမ္မာ အနိရူပိတရူပေန ဘဂဝတော ဉာဏဿ ဝိသယာ ဟောန္တီတိ အာပဇ္ဇတိ. ယေပိ ‘‘သဗ္ဗဉေယျဓမ္မာနံ ဌိတလက္ခဏဝိသယံ ဝိကပ္ပရဟိတံ သဗ္ဗကာလံ ဗုဒ္ဓါနံ ဉာဏံ ပဝတ္တတိ, တေန တေ ‘သဗ္ဗဝိဒူ’တိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘စရံ သမာဟိတော နာဂေါ, တိဋ္ဌန္တောပိ သမာဟိတော’တိ ဣဒမ္ပိ ဝစနံ သုဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ, တေသမ္ပိ ဝုတ္တဒေါသာနာတိဝတ္တိ, ဌိတလက္ခဏာရမ္မဏတာယ စ အတီတာနာဂတသမ္မုတိဓမ္မာနံ တဒဘာဝတော ဧကဒေသဝိသယမေဝ ဘဂဝတော ဉာဏံ သိယာ. တသ္မာ သကိံယေဝ ဉာဏံ ပဝတ္တတီတိ န ယုဇ္ဇတိ. 于此，有人问：此智生起时，是于一切所缘中一时俱转，还是次第而转？于此当知：若此智于一切所缘中一时俱转，则当过去、未来、现在、内、外等种种差别之有为法，以及无为法与世俗法同时呈现时，就会像从远处观看彩画一般，无法有分别地了知。若如此，则一切法皆以其相貌未经辨明之状态，成为世尊之智的所缘，犹如修观（vipassanā）“诸法无我”者，（一切法皆呈现为）无我之相，便会产生此过失。又有些人说：“诸佛之智，恒常以一切所知法之住相为所缘，离于分别，遍于一切时而转，是故彼等被称为‘遍知者’（sabbavidū）。如是，‘龙象行时住于定，立时亦住于定’此言亦善说。”然彼等亦不免前述之过失。并且，由于是以住相为所缘，而过去、未来、世俗法并无此住相，故世尊之智便会成为仅缘一部分之智。是故，“智一时而转”之说，并不应理。 အထ ကမေန သဗ္ဗသ္မိံ ဝိသယေ ဉာဏံ ပဝတ္တတိ? ဧဝမ္ပိ န ယုဇ္ဇတိ. န ဟိ ဇာတိဘူမိသဘာဝါဒိဝသေန, ဒိသာဒေသကာလာဒိဝသေန စ အနေကဘေဒဘိန္နေ ဉေယျေ ကမေန ဂယှမာနေ တဿ အနဝသေသပဋိဝေဓော သမ္ဘဝတိ, အပရိယန္တဘာဝတော ဉေယျဿ. ယေ ပန ‘‘အတ္ထဿ အဝိသံဝါဒနတော ဉေယျဿ ဧကဒေသံ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ‘သေသေပိ ဧဝ’န္တိ အဓိမုစ္စိတွာ ဝဝတ္ထာပနေန သဗ္ဗညူ ဘဂဝါ, တဉ္စ ဉာဏံ န အနုမာနိကံ သံသယာဘာဝတော. သံသယာနုဗဒ္ဓံ ဟိ လောကေ အနုမာနဉာဏ’’န္တိ ဝဒန္တိ, တေသမ္ပိ တံ န ယုတ္တံ. သဗ္ဗဿ ဟိ အပ္ပစ္စက္ခဘာဝေ အတ္ထာဝိသံဝါဒနေန ဉေယျဿ ဧကဒေသံ ပစ္စက္ခံ [Pg.232] ကတွာ ‘‘သေသေပိ ဧဝ’’န္တိ အဓိမုစ္စိတွာ ဝဝတ္ထာပနဿ အသမ္ဘဝတော. ယဉှိ တံ သေသံ, တံ အပ္ပစ္စက္ခန္တိ. 再者，（佛智）是次第遍行于一切境吗？这也不应理。诚然，所知境由于种姓、地、自性等，以及方、域、时等而有诸多差异，若次第取证，则不可能无余通达，因为所知境无有边际。又有些人说：“由于对义理无谬，世尊现量了知所知境的一部分后，胜解‘剩余部分也是如此’，通过如此判定而为一切知者。且此智并非推论智，因其无有疑惑。诚然，世间的推论智是与疑惑相随的。”他们的此说也不应理。因为在未能现量了知全部的情况下，不可能通过对义理无谬而现量了知所知境的一部分，就胜解“剩余部分也是如此”而作出判定。因为那剩余的部分，是非现量的。 အထ တမ္ပိ ပစ္စက္ခံ, တဿ သေသဘာဝေါ ဧဝ န သိယာတိ? သဗ္ဗမေတံ အကာရဏံ. ကသ္မာ? အဝိသယဝိစာရဏဘာဝတော. ဝုတ္တံ ဟေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ဗုဒ္ဓဝိသယော, ဘိက္ခဝေ, အစိန္တေယျော န စိန္တေတဗ္ဗော. ယော စိန္တေယျ, ဥမ္မာဒဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ (အ. နိ. ၄.၇၇). ဣဒံ ပနေတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနံ – ယံကိဉ္စိ ဘဂဝတာ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတံ သကလံ, ဧကဒေသော ဝါ, တတ္ထ အပ္ပဋိဟတဝုတ္တိတာယ ပစ္စက္ခတော ဉာဏံ ပဝတ္တတိ, နိစ္စသမာဓာနဉ္စ ဝိက္ခေပါဘာဝတော. ဉာတုံ ဣစ္ဆိတဿ စ သကလဿ အဝိသယဘာဝေ တဿ အာကင်္ခပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာ န သိယာ, ဧကန္တေနေဝ သာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အာဝဇ္ဇနပ္ပဋိဗဒ္ဓါ အာကင်္ခပ္ပဋိဗဒ္ဓါ မနသိကာရပ္ပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တုပ္ပာဒပ္ပဋိဗဒ္ဓါ’’တိ ဝစနတော. အတီတာနာဂတဝိသယမ္ပိ ဘဂဝတော ဉာဏံ အနုမာနာဂမတက္ကဂ္ဂဟဏဝိရဟိတတ္တာ ပစ္စက္ခမေဝ. 再者，若那剩余部分也是现量的，它不就不是剩余部分了吗？所有这些都不成立。为何？因为这是对非（凡夫）境界的思察。世尊亦曾说：“诸比丘，佛之境界不可思议，不应思议。若有思议者，彼将陷于癫狂、恼乱。”（增支部4.77）于此，结论如下：世尊所欲了知的任何法，无论是全部或一部分，其智于彼皆因无碍而转，得以现量了知；且因无散乱，而恒常安住于定。再者，若所欲了知的全部（法）非其境界，则其智“依欲而转”之性即不得有。而此（依欲而转之）性必须被完全接受，如言：“一切法皆系于佛陀世尊的转向，系于欲求，系于作意，系于心生。”世尊对于过去、未来境的智，亦因远离推论、圣教及寻思等取著，而唯是现量。 နနု စ ဧတသ္မိံ ပက္ခေ ယဒါ သကလံ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတံ, တဒါ သကိံယေဝ သကလဝိသယတာယ အနိရူပိတရူပေန ဘဂဝတော ဉာဏံ ပဝတ္တေယျာတိ ဝုတ္တဒေါသာနာတိဝတ္တိယေဝါတိ? န, တဿ ဝိသောဓိတတ္တာ. ဝိသောဓိတော ဟိ သော ဗုဒ္ဓဝိသယော အစိန္တေယျောတိ. အညထာ ပစုရဇနဉာဏသမာနဝုတ္တိတာယ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဉာဏဿ အစိန္တေယျတာ န သိယာ. တသ္မာ သကလဓမ္မာရမ္မဏမ္ပိ တံ ဧကဓမ္မာရမ္မဏံ ဝိယ သုဝဝတ္ထာပိတေယေဝ တေ ဓမ္မေ ကတွာ ပဝတ္တတီတိ ဣဒမေတ္ထ အစိန္တေယျံ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ယာဝတကံ ဉေယျံ, တာဝတကံ ဉာဏံ. ယာဝတကံ ဉာဏံ, တာဝတကံ ဉေယျံ. ဉေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ, ဉာဏပရိယန္တိကံ ဉေယျ’’န္တိ (မဟာနိ. ၆၉; စူဠနိ. မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၈၅; ပဋိ. မ. ၃.၅). ဧဝမေကဇ္ဈံ, ဝိသုံ, သကိံ, ကမေန ဝါ ဣစ္ဆာနုရူပံ သမ္မာ သာမဉ္စ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. 难道不是吗？在此方面，当欲了知一切时，世尊的智慧就会因遍缘一切而以未限定之相一时生起，如此便无法超越前述的过失了。并非如此，因为那过失已被清除。诚然，那过失已被“佛陀的境界不可思议”这一点所清除。否则，诸佛世尊的智慧就会与众多凡夫的智慧有相同的行相，其不可思议性也就不复存在了。因此，那智慧即使以一切法为所缘，也能像以一法为所缘一般，将那些法善加确定后而运作，这在此处即是不可思议。正如所说：“所知有多少，智慧就有多少；智慧有多少，所知就有多少。智慧以所知为边际，所知以智慧为边际。”（《大义释》69；《小义释·摩伽罗阇学人问品解释》85；《无碍解道》3.5）如是，或总、或别、或一时、或次第，随其意欲，已正、已亲自觉悟一切法，故为正等觉者。 ၁၃၃. ဝိဇ္ဇာဟီတိ ဧတ္ထ ဝိန္ဒိယံ ဝိန္ဒတီတိ ဝိဇ္ဇာ, ယာထာဝတော ဥပလဗ္ဘတီတိ အတ္ထော. အတ္တနော ဝါ ပဋိပက္ခဿ ဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇာ, တမောက္ခန္ဓာဒိကဿ ပဒါလနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. တတော ဧဝ အတ္တနော ဝိသယဿ ဝိဒိတကရဏဋ္ဌေနပိ ဝိဇ္ဇာ. သမ္ပန္နတ္တာတိ သမန္နာဂတတ္တာ, ပရိပုဏ္ဏတ္တာ ဝါ, အဝိကလတ္တာတိ အတ္ထော. တိဿန္နံ, အဋ္ဌန္နံ စ ဝိဇ္ဇာနံ တတ္ထ တတ္ထ သုတ္တေ ဂဟဏံ ဝိနေယျဇ္ဈာသယဝသေနာတိ [Pg.233] ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သတ္တ သဒ္ဓမ္မာ နာမ သဒ္ဓါ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပံ ဗာဟုသစ္စံ ဝီရိယံ သတိ ပညာ စ. ယေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၁၀.၁၁). စတ္တာရိ ဈာနာနီတိ ယာနိ ကာနိစိ စတ္တာရိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ. 133. 在此，“明”（vijjā）者，谓能了知所应知（vindiyaṃ vindati），义为如实证得。或者，以其能穿透对治法（paṭipakkha）之义而为“明”，义为能破除无明蕴（tamokkhandha）等。是故，亦以其能令自境显了之义而为“明”。“具足”（sampannattā）意即具备（samannāgatattā），或圆满（paripuṇṇattā），也就是无缺失（avikalattā）的意思。于彼彼经中，或取三明，或取八明，当知是随所化者之意乐。七正法者，谓信、惭、愧、多闻、精进、念与慧。就此而说：“于此，比丘有信……”等（《增支部》10.11）。四禅者，谓任何四种色界禅。 ကသ္မာ ပနေတ္ထ သီလာဒယော ပန္နရသေဝ ‘‘စရဏ’’န္တိ ဝုတ္တာတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဣမေယေဝ ဟီ’’တိအာဒိ. တေန တေသံ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟတော နိဗ္ဗာနုပဂမနေ ဧကံသတော သာဓနဘာဝမာဟ. ဣဒါနိ တဒတ္ထသာဓနာယ အာဂမံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိမာဟ. ဘဂဝါတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ နိဂမနဝသေန ဝုတ္တံ. 又，为何在此处仅将戒（sīla）等十五法称为“行”（caraṇa）呢？针对此质问，（论师）说：“此等即是”等。以此说明，因彼等（十五法）为三学所摄，故于趣向涅槃（nibbāna）是决定的成就之因。如今为成此义，（论师）引示圣教（āgama）而说“如所说”等。“世尊”等语，是为总结已说之义而说。 နနု စာယံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါ သာဝကေသုပိ လဗ္ဘတီတိ? ကိဉ္စာပိ လဗ္ဘတိ, န ပန တထာ, ယထာ ဘဂဝတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ဝိဇ္ဇာသမ္ပဒါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. စရဏဓမ္မပရိယာပန္နတ္တာ ကရုဏာဗြဟ္မဝိဟာရဿ, သော စေတ္ထ မဟဂ္ဂတဘာဝပ္ပတ္တာ သာဓာရဏဘာဝေါတိ အာဟ ‘‘စရဏသမ္ပဒါ မဟာကာရုဏိကတံ ပူရေတွာ ဌိတာ’’တိ. ယထာ သတ္တာနံ အနတ္ထံ ပရိဝဇ္ဇေတွာ အတ္ထေ နိယောဇနံ ပညာယ ဝိနာ န ဟောတိ, ဧဝံ နေသံ အတ္ထာနတ္ထဇာနနံ သတ္ထု ကရုဏာယ ဝိနာ န ဟောတီတိ ဥဘယမ္ပိ ဥဘယတ္ထ သကိစ္စကမေဝ သိယာ. ယတ္ထ ပန ယဿာ ပဓာနဘာဝေါ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘သော သဗ္ဗညုတာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယထာ တံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နောတိ ယထာ အညောပိ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော, တေန ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နဿေဝါယံ အာဝေဏိကာ ပဋိပတ္တီတိ ဒဿေတိ. သာ ပနာယံ သတ္ထု ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါ သာသနဿ နိယျာနိကတာယ သာဝကာနံ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ဧကန္တကာရဏန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘တေနဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ သုဝိညေယျမေဝ. 然则，此明行具足，于声闻（sāvaka）等亦可得耶？虽亦可得，然不如世尊。为示此义，故说“于此，明具足”等。因悲梵住（karuṇābrahmavihāra）为行法所摄，且于此达到广大（mahaggata）之境时，即成非共通之法，故说“行具足圆满大悲而住”。譬如，若无智慧，则不能使有情避其非义而趋向其义利；同理，若无导师之悲心，彼等亦不能了知义利与非义利。是故，二者（悲智）于二处各有用。然为显示于何处何者为主，故说“彼由一切知性”等。于此，“如彼明行具足者”，意即“如其他明行具足者”。以此显示，此是唯明行具足者所特有的行持。又，为显示导师的此明行具足，因教法具引导出离之性，是声闻等正行的决定因，故说“彼因此”等。此义易解。 ဧတ္ထ စ ဝိဇ္ဇာသမ္ပဒါယ သတ္ထု ပညာမဟတ္တံ ပကာသိတံ ဟောတိ, စရဏသမ္ပဒါယ ကရုဏာမဟတ္တံ. တေသု ပညာယ ဘဂဝတော ဓမ္မရဇ္ဇပ္ပတ္တိ, ကရုဏာယ ဓမ္မသံဝိဘာဂေါ. ပညာယ သံသာရဒုက္ခနိဗ္ဗိဒါ, ကရုဏာယ သံသာရဒုက္ခသဟနံ. ပညာယ ပရဒုက္ခပရိဇာနနံ, ကရုဏာယ ပရဒုက္ခပတိကာရာရမ္ဘော. ပညာယ ပရိနိဗ္ဗာနာဘိမုခဘာဝေါ, ကရုဏာယ တဒဓိဂမော. ပညာယ သယံ တရဏံ, ကရုဏာယ ပရေသံ တာရဏံ. ပညာယ ဗုဒ္ဓဘာဝသိဒ္ဓိ, ကရုဏာယ ဗုဒ္ဓကိစ္စသိဒ္ဓိ. ကရုဏာယ ဝါ ဗောဓိသတ္တဘူမိယံ သံသာရာဘိမုခဘာဝေါ, ပညာယ တတ္ထ အနဘိရတိ. တထာ ကရုဏာယ ပရေသံ အဘိံသာပနံ[Pg.234], ပညာယ သယံ ပရေဟိ အဘာယနံ. ကရုဏာယ ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတိ, ပညာယ အတ္တာနံ ရက္ခန္တော ပရံ ရက္ခတိ. တထာ ကရုဏာယ အပရန္တပေါ, ပညာယ အနတ္တန္တပေါ. တေန အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နာဒီသု စတူသု ပုဂ္ဂလေသု စတုတ္ထပုဂ္ဂလဘာဝေါ သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. တထာ ကရုဏာယ လောကနာထတာ, ပညာယ အတ္တနာထတာ. ကရုဏာယ စဿ နိန္နတာဘာဝေါ, ပညာယ ဥန္နမာဘာဝေါ. တထာ ကရုဏာယ သဗ္ဗသတ္တေသု ဇနိတာနုဂ္ဂဟော ပညာနုဂတတ္တာ န စ န သဗ္ဗတ္ထ ဝိရတ္တစိတ္တော, ပညာယ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဝိရတ္တစိတ္တော ကရုဏာနုဂတတ္တာ န စ န သဗ္ဗသတ္တာနုဂ္ဂဟာယ ပဝတ္တော. ယထာ ဟိ ကရုဏာ ဘဂဝတော သိနေဟသောကဝိရဟိတာ, ဧဝံ ပညာ အဟံကာရမမံကာရဝိနိမုတ္တာတိ အညမညဝိသောဓိတာ ပရမဝိသုဒ္ဓါ ဂုဏဝိသေသာ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါဟိ ပကာသိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 在此，以明圆满，彰显了世尊智慧之伟大；以行圆满，彰显了其慈悲之伟大。于此二者中，世尊以智慧获得法王之位，以慈悲普施佛法。以智慧，厌离轮回之苦；以慈悲，堪忍轮回之苦。以智慧，了知他人之苦；以慈悲，着手对治他人之苦。以智慧，趋向于般涅槃；以慈悲，证得彼境。以智慧，自我度脱；以慈悲，度脱他人。以智慧，成就佛陀之位；以慈悲，成就佛陀之事。或以慈悲，于菩萨地中面向轮回；以智慧，于彼处不生乐受。同样，以慈悲，令他人不相伤害；以智慧，自己不为他人所惧。以慈悲，守护他人即是守护自己；以智慧，守护自己即是守护他人。同样，以慈悲，不恼于他；以智慧，不恼于己。是故，于为自利行等四种个人中，成就了第四种个人之位。同样，以慈悲，成为世间依怙主；以智慧，成为自己依怙主。以慈悲故，他心向众生；以智慧故，他心无高慢。同样，以慈悲对一切众生生起饶益，然因与智慧相应，故于一切处实为离染之心；以智慧对一切法心皆离染，然因与慈悲相应，故实为饶益一切众生而行。诚然，正如世尊的慈悲远离亲爱与忧愁，其智慧亦远离我执与我所执。如是，此二者互相净化，达至无上清净。此等殊胜功德，由明行圆满所彰显。应如是知。 ၁၃၄. ဂမနမ္ပိ ဟိ ဂတန္တိ ဝုစ္စတိ ‘‘ဂတေ ဌိတေ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၄; ၂.၃၇၆). သောဘနန္တိ သုဘံ. သုဘဘာဝေါ ဝိသုဒ္ဓတာယ, ဝိသုဒ္ဓတာ ဒေါသဝိဂမေနာတိ အာဟ ‘‘ပရိသုဒ္ဓမနဝဇ္ဇ’’န္တိ. ဂမနဉ္စ နာမ ဗဟုဝိဓန္တိ ဣဓာဓိပ္ပေတံ ဂမနံ ဒဿေန္တော ‘‘အရိယမဂ္ဂေါ’’တိ အာဟ. သော ဟိ နိဗ္ဗာနဿ ဂတိ အဓိဂမောတိ ကတွာ ‘‘ဂတံ, ဂမန’’န္တိ စ ဝုစ္စတိ. ဣဒါနိ တဿေဝ ဂဟဏေ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘တေန ဟေသာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ခေမံ ဒိသန္တိ နိဗ္ဗာနံ. အသဇ္ဇမာနောတိ ပရိပန္ထာဘာဝေန သုဂတိဂမနေပိ အသဇ္ဇန္တော သင်္ဂံ အကရောန္တော, ပဂေဝ ဣတရတ္ထ. အထ ဝါ ဧကာသနေ နိသီဒိတွာ ခိပ္ပဘိညာဝသေနေဝ စတုန္နမ္ပိ မဂ္ဂါနံ ပဋိလဒ္ဓဘာဝတော အသဇ္ဇမာနော အသဇ္ဇန္တော ဂတော. ယံ ဂမနံ ဂစ္ဆန္တော သဗ္ဗမနတ္ထံ အပဟရတိ, သဗ္ဗဉ္စ အနုတ္တရံ သမ္ပတ္တိံ အာဝဟတိ, တဒေဝ သောဘနံ နာမ. တေန စ ဘဂဝါ ဂတောတိ အာဟ ‘‘ဣတိ သောဘနဂမနတ္တာ သုဂတော’’တိ သောဘနတ္ထော သု-သဒ္ဒေါတိ ကတွာ. 134. 行(gamana)亦被称为“已行”(gata)，如在“行、住”等经文中所说（《长部》1.214；2.376）。善美(sobhana)即是美好(subhaṃ)。美好之状态在于清净，清净在于离过，故说“清净无过”。又，行有多种，此处为显示所意指的行而言“圣道”。因为此道是去往涅槃(nibbāna)的途径、是证得，故被称为“已行”与“行”。现在，为说明受持此道的原因而说“因此……”等。安稳处即是涅槃。“无滞碍”意即因无障碍，即使行于善趣亦不滞留、不执取，何况在其他地方。或者，因坐于一席，以速通智(khippābhiññā)之力得证四道，故无滞碍、无执取而行。凡所行能除去一切无益，并带来一切无上成就，此行方名为善美。世尊已行此道，故说：“因其行之善美，故为善逝(Sugata)”，此中“善”(su)字为善美之义。 အသုန္ဒရာနံ ဒုက္ခာနံ သင်္ခါရပ္ပဝတ္တီနံ အဘာဝတော အစ္စန္တသုခတ္တာ ဧကန္တတော သုန္ဒရံ နာမ အသင်္ခတာ ဓာတူတိ အာဟ ‘‘သုန္ဒရဉ္စေသ ဌာနံ ဂတော အမတံ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’’န္တိ (မ. နိ. ၂.၂၁၅; ဓ. ပ. ၂၀၃-၂၀၄). သမ္မာတိ သုဋ္ဌု. သုဋ္ဌု ဂမနဉ္စ နာမ ပဋိပက္ခေန အနဘိဘူတဿ ဂမနန္တိ အာဟ ‘‘ပဟီနေ ကိလေသေ ပုန အပစ္စာဂစ္ဆန္တော’’တိ. ဣဒဉ္စ သိခါပ္ပတ္တံ သမ္မာဂမနံ, ယာယ အာဂမနီယပဋိပဒါယ သိဒ္ဓံ, သာပိ သမ္မာဂမနမေဝါတိ ဧဝမ္ပိ [Pg.235] ဘဂဝါ သုဂတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘သမ္မာ ဝါ ဂတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမ္မာပဋိပတ္တိယာတိ သမ္မာသမ္ဗောဓိယာ သမ္ပာပနေ အဝိပရီတပဋိပတ္တိယာ. ‘‘သဗ္ဗလောကဿ ဟိတသုခမေဝ ကရောန္တော’’တိ ဧတေန မဟာဗောဓိယာ ပဋိပဒါ အဝိဘာဂေန သဗ္ဗသတ္တာနံ သဗ္ဗဒါ ဟိတသုခါဝဟဘာဝေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ဒဿေတိ. ‘‘သဿတံ ဥစ္ဆေဒန္တိ ဣမေ အန္တေ အနုပဂစ္ဆန္တော ဂတော’’တိ ဧတေန ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဂတိံ ဒဿေတိ. ‘‘ကာမသုခံ အတ္တကိလမထန္တိ ဣမေ အနုပဂစ္ဆန္တော ဂတော’’တိ ဧတေန အရိယမဂ္ဂဂတိံ ဒဿေတိ. 因无不善之苦，即诸行之流转，又因其为究竟之乐，故无为界（asaṅkhatā dhātu）被称为绝待之美。所以说：“他已去到美妙之处，即不死涅槃。”因此，世尊说：“涅槃是最高的乐。”（《中部》2.215；《法句经》203-204）。“正”（sammā）即是“善”（suṭṭhu）。善行即是不为对立面所胜之行，故说：“已断诸烦恼，不再复返。”这已达顶点的正行，以及成就此行的行道，两者都同样是正行。为显示世尊因此也是善逝，故说“或因其正行……”等。所谓正行，即是为达正等觉而行的不颠倒之行。“为一切世间行利益安乐事”，此句显示，大菩提的行道无分别地、恒时地为一切有情带来利益安乐。“不趋入常、断二边而行”，此句显示了缘起之行。“不趋入欲乐与自苦二边而行”，此句显示了圣道之行。 တတြာတိ ယုတ္တဋ္ဌာနေ ယုတ္တဿေဝ ဘာသနေ နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗေ, သာဓေတဗ္ဗေ စေတံ ဘုမ္မံ. အဘူတန္တိ အဘူတတ္ထံ. အတ္ထမုခေန ဟိ ဝါစာယ အဘူတတာ, ဘူတတာ ဝါ. အတစ္ဆန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အဘူတန္တိ ဝါ အသန္တံ အဝိဇ္ဇမာနံ. အတစ္ဆန္တိ အတထာကာရံ အညထာသန္တံ. အနတ္ထသဉှိတန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကေန, သမ္ပရာယိကေန ဝါ အနတ္ထေန သဉှိတံ, အနတ္ထာဝဟံ. န အတ္ထောတိ အနတ္ထော, အတ္ထဿ ပဋိပက္ခော, အဘာဝေါ စ, တေန သဉှိတံ, ပိသုဏဝါစံ, သမ္ဖပ္ပလာပဉ္စာတိ အတ္ထော. ဧဝမေတ္ထ စတုဗ္ဗိဓဿာပိ ဝစီဒုစ္စရိတဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ ပဌမာ ဝါစာ သီလဝန္တံ ‘‘ဒုဿီလော’’တိ, အစဏ္ဍာလာဒိမေဝ ‘‘စဏ္ဍာလော’’တိအာဒိနာ ဘာသမာနဿ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဒုတိယာ ဒုဿီလံ ‘‘ဒုဿီလော’’တိ, စဏ္ဍာလာဒိမေဝ ‘‘စဏ္ဍာလော’’တိအာဒိနာ အဝိနယေန ဘာသမာနဿ. တတိယာ နေရယိကာဒိကဿ နေရယိကာဒိဘာဝဝိဘာဝနီကထာ ယထာ ‘‘အာပါယိကော ဒေဝဒတ္တော နေရယိကော’’တိအာဒိကာ (စူဠဝ. ၃၄၈). စတုတ္ထီ ‘‘ဝေဒဝိဟိတေန ယညဝိဓိနာ ပါဏာတိပါတာဒိကတံ သုဂတိံ အာဝဟတီ’’တိ လောကဿ ဗျာမောဟနကထာ. ပဉ္စမီ ဘူတေန ပေသုညူပသံဟာရာဒိကထာ. ဆဋ္ဌာ ယုတ္တပ္ပတ္တဋ္ဌာနေ ပဝတ္တိတာ ဒါနသီလာဒိကထာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ သမ္မာ ဂဒတ္တာတိ ယထာဝုတ္တံ အဘူတာဒိံ ဝဇ္ဇေတွာ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသဉှိတံ ပိယံ မနာပံ တတော ဧဝ သမ္မာ သုဋ္ဌု ဂဒနတော သုဂတော ဒ-ကာရဿ တ-ကာရံ ကတွာ. အာပါထဂမနမတ္တေန ကဿစိ အပ္ပိယမ္ပိ ဟိ ဘဂဝတော ဝစနံ ပိယံ မနာပမေဝ အတ္ထသိဒ္ဓိယာ လောကဿ ဟိတသုခါဝဟတ္တာ. 此中（Tatrāti），是在“于适当之处说适当之语”此义上，应被完成、应被实现；并且此词是处格（bhummaṃ）。“不实”（abhūta）即不真实之义。因为言语的虚假或真实，是就其意义而言的。“不真实”（atacca）是它的同义词。或者，“不实”是指不存在、非有。“不真实”是指不如实、另一样存在。“无益相应”（anatthasañhita）是指与现世或来世的无益相关联，带来无益。“无益”（anattho）即非利益，是利益的对立面，也是其缺乏。与此相应，即是离间语、绮语之义。应知此处包含了四种语恶行。其中，第一种言语，是指对持戒者说“你是破戒者”，或对非旃陀罗（caṇḍāla）者说“你是旃陀罗”等。第二种，是指对破戒者说“你是破戒者”，或对旃陀罗者说“你是旃陀罗”等，以不敬的方式说。第三种，是指宣说地狱等有情将堕地狱等状态的话，例如：“提婆达多是堕恶趣者、地狱者”等。第四种，是以“通过吠陀（veda）所规定的祭祀法，行杀生等能带来善趣”等言论来迷惑世人。第五种，是以真实之事说离间语等。第六种，当知是在适当的场合说布施、持戒等言论。如是，“善说”（sammā gadattā）是指：如前所述，避开不实等，只说真实、如实、有益、可爱、可意的话。正是因为如此善说、妙说，故为“善逝”（sugato），此处是将“d”字转为“t”字。即使世尊的话有时乍听之下不悦耳，但因其能成就义利，为世间带来利益安乐，故对世人而言，实是可爱、可意的。 အပိစ သောဘနံ ဂတံ ဂမနံ ဧတဿာတိ သုဂတော. ဘဂဝတော ဟိ ဝေနေယျဇနုပသင်္ကမနံ ဧကန္တေန တေသံ ဟိတသုခနိပ္ဖာဒနတော သောဘနံ ဘဒ္ဒကံ[Pg.236]. တထာ လက္ခဏာနုဗျဉ္ဇနပဋိမဏ္ဍိတရူပကာယတာယ ဒုတဝိလမ္ဗိတခလိတာနုကဍ္ဎနနိပ္ပီဠနုက္ကုဋိကကုဋိလာကုလတာဒိဒေါသရဟိတဝိလာသိတရာဇဟံသဝသဘဝါရဏမိဂရာဇဂမနံ ကာယဂမနံ, ဉာဏဂမနဉ္စ ဝိပုလနိမ္မလကရုဏာသတိဝီရိယာဒိဂုဏဝိသေသသဟိတံ အဘိနီဟာရတော ယာဝ မဟာဗောဓိ အနဝဇ္ဇတာယ, သတ္တာနံ ဟိတသုခါဝဟတာယ စ သောဘနမေဝ. အထ ဝါ သယမ္ဘူဉာဏေန သကလမ္ပိ လောကံ ပရိညာဘိသမယဝသေန ပရိဇာနန္တော သမ္မာ ဂတော အဝဂတောတိ သုဂတော. တထာ လောကသမုဒယံ ပဟာနာဘိသမယဝသေန ပဇဟန္တော အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ အာပါဒေန္တော သမ္မာ ဂတော အတီတောတိ သုဂတော. လောကနိရောဓံ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန သမ္မာ ဂတော အဓိဂတောတိ သုဂတော. လောကနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ဘာဝနာဘိသမယဝသေန သမ္မာ ဂတော ပဋိပန္နောတိ သုဂတော. တထာ ယံ ဣမဿ သဒေဝကဿ လောကဿ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ, သဗ္ဗံ တံ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ သမ္မာ ပစ္စက္ခတော ဂတော အဗ္ဘညာသီတိ သုဂတော. 再者，其行进美妙，故为“善逝”（sugato）。世尊亲近所化有情，完全是为了成就彼等的利益安乐，故其行进是美妙、吉祥的。同样地，其身行亦是美妙：世尊的色身由相好（lakkhaṇānubyañjana）庄严，其行止远离过速、过缓、失足、拖曳、重踏、蹲行、歪斜、散乱等过失，其步态庄严，犹如优雅的鹅王、公牛、象王、狮子王。其智行亦是美妙：从发愿（abhinīhāra）以至大菩提，其智行与广阔、无瑕的悲、念、精进等殊胜功德相应，毫无过失，且为众生带来利益安乐。又或者，以自生智（sayambhūñāṇa），通过遍知现观（pariññābhisamaya）而善了知（sammā gato avagato）一切世间，故为“善逝”。同样地，通过断除现观（pahānābhisamaya）而断除世间集，令其达到不生起的状态，如此善超越（sammā gato atīto），故为“善逝”。同样地，通过作证现观（sacchikiriyābhisamaya）而亲证世间灭——涅槃，如此善到达（sammā gato adhigato），故为“善逝”。同样地，通过修习现观（bhāvanābhisamaya）而行于导向世间灭之道，如此善行道（sammā gato paṭipanno），故为“善逝”。同样地，对此包含天人的世界，凡所有被见、闻、觉、识、得、求、心所随寻者，一切皆如掌中庵摩罗迦果（āmalaka）一般，善于亲证、了知（sammā paccakkhato gato abbhaññāsi），故为“善逝”。 ၁၃၅. သဗ္ဗထာတိ သဗ္ဗပ္ပကာရေန. ယော ယော လောကော ယထာ ယထာ ဝေဒိတဗ္ဗော, တထာ တထာ. တေ ပန ပကာရေ ဒဿေတုံ ‘‘သဘာဝတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဘာဝတောတိ ဒုက္ခသဘာဝတော. သဗ္ဗော ဟိ လောကော ဒုက္ခသဘာဝေါ. ယထာဟ ‘‘သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၄; ဒီ. နိ. ၂.၃၈၇). သမုဒယတောတိ ယတော သော သမုဒေတိ, တတော တဏှာဒိတော. နိရောဓတောတိ ယတ္ထ သော နိရုဇ္ဈတိ, တတော ဝိသင်္ခါရတော. နိရောဓူပါယတောတိ ယေန ဝိဓိနာ သော နိရောဓော ပတ္တဗ္ဗော, တတော အရိယမဂ္ဂတော, ဣတော အညဿ ပကာရဿ အဘာဝါ. 135. “以一切方式”（sabbathā）即是以所有方式。即：对任何世间，应如何了知，便如何了知。为说明此等方式，故说“从自性”（sabhāvato）等。其中，“从自性”，即从苦的自性。因为一切世间皆是苦的自性。如言：“简言之，五取蕴即是苦。”“从集”（samudayato），即从其生起之处，也就是从渴爱（taṇhā）等。“从灭”（nirodhato），即在其止息之处，也就是从无行（visaṅkhāra）。“从灭之道”（nirodhūpāyato），即以何方法证得该灭，也就是从圣道，因除此以外别无他法。 ဣတိ ‘‘သဗ္ဗထာ လောကံ အဝေဒီ’’တိ ဝတွာ တဒတ္ထသာဓကံ သုတ္တံ ဒဿေန္တော ‘‘ယတ္ထ ခေါ အာဝုသော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ‘‘န ဇာယတီ’’တိအာဒိနာ ဥဇုကံ ဇာတိအာဒီနိ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘န စဝတိ န ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ ပဒဒွယေန အပရာပရံ စဝနုပပဇ္ဇနာနိ ပဋိက္ခိပတိ. ကေစိ ပန ‘‘န ဇာယတီတိအာဒိ ဂဗ္ဘသေယျကဝသေန ဝုတ္တံ, ဣတရံ ဩပပါတိကဝသေနာ’’တိ ဝဒန္တိ. တန္တိ ဇာတိအာဒိရဟိတံ. ဂမနေနာတိ ပဒသာ ဂမနေန. ဉာတေယျန္တိ ဇာနိတဗ္ဗံ. ‘‘ဉာတာယ’’န္တိ ဝါ ပါဌော, ဉာတာ အယံ နိဗ္ဗာနတ္ထိကောတိ အဓိပ္ပာယော. 如是说“全面了知世间”后，为说明此义而展示经文，说“贤友，于此处……”等。于此，以“不生……”等直接否定了生等，又以“不死、不生”二词相继否定了死与生。然而，有些人说：“‘不生’等是依胎生而说，其余是依化生而说。”那是指远离生等之处。“以行”是指以足行走。“应可知”是指应被了知。或有读作“ñātāya”，其意为：“此求涅槃者知晓。” ကာမံ [Pg.237] ပါဒဂမနေန ဂန္တွာ လောကဿန္တံ ဉာတုံ, ဒဋ္ဌုံ, ပတ္တုံ ဝါ န သက္ကာ, အပိစ ပရိမိတပရိစ္ဆိန္နဋ္ဌာနေ တံ ပညာပေတွာ ဒဿေမီတိ ဒဿေန္တော ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သသညိမှီတိ သညာသဟိတေ. တတော ဧဝ သမနကေ သဝိညာဏကေ. အဝိညာဏကေ ပန ဥတုသမုဋ္ဌာနရူပသမုဒါယမတ္တေ ပညာပေတုံ န သက္ကာတိ အဓိပ္ပာယော. လောကန္တိ ခန္ဓာဒိလောကံ. လောကနိရောဓန္တိ တဿ လောကဿ နိရုဇ္ဈနံ, နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ. အဒေသမ္ပိ ဟိ တံ ယေသံ နိရောဓော, တေသံ ဝသေန ဥပစာရတော, ဒေသတောပိ နိဒ္ဒိသီယတိ ယထာ ‘‘စက္ခုံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတိ, ဧတ္ထ နိရုဇ္ဈမာနာ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၄၀၁; မ. နိ. ၁.၁၃၄; ဝိဘ. ၂၀၄). 诚然，以步行走到世间边际，想要了知、看到或达到它，都是不可能的，但为了表明“我是在一个有限、有界的处所中宣示它”，（佛陀）说了“再者……”等语。于此，“有想的”（sasaññimhi）是指有想伴随的。由此，也就在有心、有识的（身体）中。其意为：在无识的、仅仅是时节所生色聚的（身体）中，则不可能宣示。“世间”是指蕴等世间。“世间之灭”是指那世间的止息，或就是涅槃。诚然，那（涅槃）虽非处所，但就其所灭的那些法而言，也由譬喻被指示为一处所，正如：“眼在世间是可爱之色、可喜之色，于此，此渴爱在被舍断时即被舍断；于此，在灭尽时即灭尽。” ဂမနေနာတိ ပါကတိကဂမနေန. လောကဿန္တောတိ သင်္ခါရလောကဿ အန္တော အန္တကိရိယာဟေတုဘူတံ နိဗ္ဗာနံ. ကုဒါစနန္တိ ကဒါစိပိ. အပတွာတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေန အနဓိဂန္တွာ. ပမောစနန္တိ ပမုတ္တိ နိဿရဏံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ လောကဿန္တံ အပတွာ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော မုတ္တိ နတ္ထိ, တသ္မာ. ဟဝေတိ နိပါတမတ္တံ. လောကဝိဒူတိ သဘာဝါဒိတော သဗ္ဗံ လောကံ ဇာနန္တော. သုမေဓောတိ သုန္ဒရပညော. လောကန္တဂူတိ ပရိညာဘိသမယေန လောကံ ဝိဒိတွာ ပဟာနာဘိသမယေန လောကန္တဂူ. မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဝါသဿ ပရိနိဋ္ဌိတတ္တာ ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော. သဗ္ဗေသံ ကိလေသာနံ သမိတတ္တာ, စတုသစ္စဓမ္မာနံ ဝါ အဘိသမိတတ္တာ သမိတာဝီ. နာသီသတိ န ပတ္ထေတိ. ယထာ ဣမံ လောကံ, ဧဝံ ပရဉ္စ လောကံ အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ. “以行”(Gamanena)是指以平常的方式行走。“世间边际”(Lokassanto)是指行世间(saṅkhāraloka)的终结，即作为终结之因的涅槃(nibbāna)。“无论何时”(Kudācanaṃ)是指任何时候。“未到达”(Apatvā)是指没有通过胜道(aggamagga)证悟。“解脱”(Pamocanaṃ)是指解脱(pamutti)、出离(nissaraṇa)。“因此”(Tasmā)是因为若未到达世间边际，则无法从轮回之苦(vaṭṭadukkha)中解脱，所以(tasmā)。“诚然”(have)只是一个助词。“世间解”(lokavidū)是指从自性等方面了知一切世间者。“善慧者”(sumedho)是指具善慧者。“抵达世间尽头者”(lokantagū)是指透过遍知现观(pariññā-abhisamaya)了知世间后，透过舍断现观(pahāna-abhisamaya)而抵达世间尽头者。由于道梵行(maggabrahmacariyavāsa)的实践已终(pariniṭṭhitattā)，故为“梵行已住”(vusitabrahmacariyo)。由于一切烦恼(kilesa)已被平息(samitattā)，或由于已现观四谛法(catusaccadhamma)，故为“寂静者”(samitāvī)。“不希求”(Nāsīsati)即不期望(na pattheti)。正如不希求此世，同样因不再结生(appaṭisandhikattā)而不希求他世。 ၁၃၆. ဧဝံ ယဒိပိ လောကဝိဒုတာ အနဝသေသတော ဒဿိတာ သဘာဝတော ဒဿိတတ္တာ, လောကော ပန ဧကဒေသေနေဝ ဝုတ္တောတိ တံ အနဝသေသတော ဒဿေတုံ ‘‘အပိစ တယော လောကာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓါနံ ခန္ဓာနံ သမူဟော, သန္တာနော စ သတ္တလောကော. ရူပါဒီသု သတ္တဝိသတ္တတာယ သတ္တော, လောကီယန္တိ ဧတ္ထ ကုသလာကုသလံ, တဗ္ဗိပါကော စာတိ လောကောတိ. အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓါနံ ရူပါဒီနံ သမူဟော, သန္တာနော စ ဩကာသလောကော လောကိယန္တိ ဧတ္ထ တသာ, ထာဝရာ စ, တေသဉ္စ ဩကာသဘူတောတိ. တဒါဓာရတာယ ဟေသ ‘‘ဘာဇနလောကော’’တိပိ ဝုစ္စတိ. ဥဘယေပိ ခန္ဓာ သင်္ခါရလောကော ပစ္စယေဟိ သင်္ခရီယန္တိ, လုဇ္ဇန္တိ ပလုဇ္ဇန္တိ စာတိ. အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ ပစ္စယဋ္ဌိတိကာ, ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိကာတိ [Pg.238] အတ္ထော. ပစ္စယတ္ထော ဟေတ္ထ အာဟာရ-သဒ္ဒေါ ‘‘အယမာဟာရော အနုပ္ပန္နဿ ဝါ ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဥပ္ပာဒါယာ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၂၃၂) ဝိယ. ဧဝံ ဟိ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ’’တိ ဣမိနာ အသညသတ္တာပိ ပရိဂ္ဂဟိတာ ဟောန္တိ. သာ ပနာယံ အာဟာရဋ္ဌိတိကတာ နိပ္ပရိယာယတော သင်္ခါရဓမ္မော, န သတ္တဓမ္မောတိ အာဟ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ အာဂတဋ္ဌာနေ သင်္ခါရလောကော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. 136. 如是，虽然“世间解”(lokavidutā)由于已从自性上解释而得以被毫无遗漏地阐明，但“世间”本身仅被部分地提及，为了毫无遗漏地阐明它，故说“再者，有三世间”等。其中，与诸根相联的诸蕴之聚合与相续，是“有情世间”(sattaloko)。于色等法中，因执着、黏缚故为“有情”(satto)；善、不善业及其异熟于其中被观见(lokīyanti)，故为“世间”(loko)。不与诸根相联的色法等之聚合与相续，是“器世间”(okāsaloko)；活动(tasā)与不活动(thāvarā)的众生于其中被观见，且它作为它们的处所。因其为彼等之所依，故亦称“器世间”(bhājanaloko)。此二者中的诸蕴皆为“行世间”(saṅkhāraloko)，因为它们被诸缘所行，且会毁坏、败坏。“依食而住”(āhāraṭṭhitikā)即依缘而住，意为依赖诸缘而存续。此处的“食”(āhāra)一词有“缘”之义，如“此食为令未生之欲贪生起……”等。如是，“一切有情”一语亦包含了无想有情。然而，此依食而住之性，从究竟义而言，是行法，非有情法，故说：“在提到‘依食而住’之处，当知为行世间。” ယဒိ ဧဝံ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ’’တိ ဣဒံ ကထန္တိ? ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာ ဒေသနာတိ နာယံ ဒေါသော. ယထာ အညတ္ထာပိ ‘‘ဧကဓမ္မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာ နိဗ္ဗိန္ဒမာနော သမ္မာ ဝိရဇ္ဇမာနော သမ္မာ ဝိမုစ္စမာနော သမ္မာ ပရိယန္တဒဿာဝီ သမ္မဒတ္ထံ အဘိသမေစ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ. ကတမသ္မိံ ဧကဓမ္မေ? သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇). ဒိဋ္ဌိဂတိကာနံ သဿတာဒိဝသေန ‘‘အတ္တာ, လောကော’’တိ စ ပရိကပ္ပနာ ယေဘုယျေန သတ္တဝိသယာ, န သင်္ခါရဝိသယာတိ အာဟ ‘‘သဿတော လောကောတိ ဝါ အသဿတော လောကောတိ ဝါ အာဂတဋ္ဌာနေ သတ္တလောကော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. 若如此，那么“一切有情”此说何解？此非过失，是依个人(puggala)而作的教说。犹如在别处所说：“诸比丘，比丘若于一法如实厌离、如实离贪、如实解脱、如实见到边际、如实通达义理，即于现法中作苦之终结。于何等一法？一切有情依食而住。”持见者们以常见等方式，对“我”、“世间”的构想，大多是以有情为对象，而非以诸行为对象，故说：“在提到‘世间是常’或‘世间是无常’之处，当知为有情世间。” ယာဝတာ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဟရန္တီတိ ယတ္တကေ ဌာနေ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဝတ္တန္တိ ပရိဗ္ဘမန္တိ. ဒိသာ ဘန္တိ ဝိရောစမာနာတိ တေသံ ပရိဗ္ဘမနေနေဝ တာ ဒိသာ ပဘဿရာ ဟုတွာ ဝိရောစန္တိ. တာဝ သဟဿဓာ လောကောတိ တတ္တကံ သဟဿပ္ပကာရော ဩကာသလောကော, သဟဿလောကဓာတုယောတိ အတ္ထော. ‘‘တာဝ သဟဿဝါ’’တိ ဝါ ပါဌော. “日月运行所及”，即日月旋转、周行之处。“诸方照耀”，即因它们的周行，那些方向变得光明而照耀。“彼千倍世间”，即那么多的千种器世间，义为千世界。或者读作“具千者”（tāva sahassavā）。 တမ္ပီတိ တံ တိဝိဓမ္ပိ လောကံ. တထာ ဟိဿ သဗ္ဗထာပိ ဝိဒိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကော လောကောတိ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ယာယ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ကထာယ သဗ္ဗေသံ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိတာ ဝုတ္တာ, တာယ သဗ္ဗော သင်္ခါရလောကော ဧကော ဧကဝိဓော ပကာရန္တရဿ အဘာဝတော. ဒွေ လောကာတိအာဒီသုပိ ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. နာမ-ဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ နိဗ္ဗာနဿ အဂ္ဂဟဏံ, တဿ အလောကသဘာဝတ္တာ. နနု စ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ဧတ္ထ ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိတာယ မဂ္ဂဖလဓမ္မာနမ္ပိ လောကတာ အာပဇ္ဇတီတိ? နာပဇ္ဇတိ, ပရိညေယျာနံ ဒုက္ခသစ္စဓမ္မာနံ ဣဓ ‘‘လောကော’’တိ အဓိပ္ပေတတ္တာ. အထ ဝါ ‘‘န လုဇ္ဇတိ န ပလုဇ္ဇတီ’’တိ [Pg.239] ယော ဂဟိတော တထာ န ဟောတိ, သော လောကောတိ တံဂဟဏရဟိတာနံ လောကုတ္တရာနံ နတ္ထိ လောကတာ. ဥပါဒါနာနံ အာရမ္မဏဘူတာ ခန္ဓာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ဒသာယတနာနီတိ ဒသ ရူပါယတနာနိ. “那也”（Tampi），即那三种世间。“一个世间”：通过‘一切有情依食而住’这一依个人的教说，说明了一切行的存在皆依赖于缘，由此，整个行世间（saṅkhāraloka）是一个，为一类，因无别类。“两个世间”等也应以此理趣理解其义。在此，通过提及“名”，不包含涅槃，因其没有世间的自性。然则，在‘依食而住’中，道与果法不也因其依赖于缘而成为世间吗？并非如此，因为此处“世间”意指应被遍知的苦谛法。或者，凡被执取为“不毁坏、不分解”，而事实并非如此的，即是“世间”（loka）；离于此种执取的出世间法，则不具世间性。作为取（upādāna）之所缘的诸蕴即是取蕴（upādānakkhandha）。“十处”即十色处。 ဧတ္ထ စ ‘‘အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိတာဝစနေန သင်္ခါရာနံ အနိစ္စတာ. တာယ စ ‘‘ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၁၅) ဝစနတော ဒုက္ခာနတ္တတာ စ ပကာသိတာ ဟောန္တီတိ တီဏိပိ သာမညလက္ခဏာနိ ဂဟိတာနိ. နာမန္တိ စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ, တေ စ အတ္ထတော ဖဿာဒယော. ရူပန္တိ ဘူတုပါဒါယရူပါနိ, တာနိ စ အတ္ထတော ပထဝီအာဒယောတိ အဝိသေသေနေဝ သလက္ခဏတော သင်္ခါရာ ဂဟိတာ. တဂ္ဂဟဏေနေဝ ယေ တေသံ ဝိသေသာ ကုသလာဒယော, ဟေတုအာဒယော စ, တေပိ ဂဟိတာ ဧဝ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဣတိ အယံ သင်္ခါရလောကောပိ သဗ္ဗထာ ဝိဒိတော’’တိ. 在此，以“依食而住”(āhāraṭṭhitikā)这一表述其存在依于缘之语，说明了诸行(saṅkhāra)的无常性。并且，由彼无常性，依“凡无常者，即是苦；凡苦者，即是无我”（《相应部》3.15）之理，苦与无我性亦被开示，是故三共相(sāmaññalakkhaṇa)皆被把握。所谓“名”(nāma)，即四无色蕴，就其义而言，是触等。所谓“色”(rūpa)，即大种(bhūta)及所造色(upādāyarūpa)，就其义而言，是地等。如是，诸行由其自相被无差别地把握。仅由把握彼等，彼等之差别，如善等及因等，亦皆被把握，故说：“如是，此行世间亦被全然了知。” အာဂမ္မ စိတ္တံ သေတိ ဧတ္ထာတိ အာသယော မိဂါသယော ဝိယ. ယထာ မိဂေါ ဂေါစရာယ ဂန္တွာ ပစ္စာဂန္တွာ တတ္ထေဝ ဝနဂဟနေ သယတီတိ သော တဿ အာသယော, ဧဝံ အညထာ ပဝတ္တိတွာပိ စိတ္တံ အာဂမ္မ ယတ္ထ သေတိ, သော တဿ အာသယောတိ ဝုစ္စတိ. သော ပန သဿတဒိဋ္ဌိအာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓော. ဝုတ္တဉ္စ – 心来到此处(āgamma)而卧(seti)，故为“依处”(āsaya)，犹如鹿的栖所(migāsaya)。犹如鹿为觅食而去，返回后即卧于彼林丛中，彼处即是它的栖所；同样，心纵使于他处生起，返回后卧于何处，彼处即被称为它的依处。而彼依处，由常见(sassatadiṭṭhi)等而有四种。如所说： ‘‘သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ, ခန္တိ စေဝါနုလောမိကာ; ယထာဘူတဉ္စ ယံ ဉာဏံ, ဧတံ အာသယသဒ္ဒိတ’’န္တိ. “常见与断见，以及随顺忍(anulomikā khanti)，及彼如实智(yathābhūtañāṇa)，此等被称为‘依处’。” တတ္ထ သဗ္ဗဒိဋ္ဌီနံ သဿတုစ္ဆေဒဒိဋ္ဌီဟိ သင်္ဂဟိတတ္တာ သဗ္ဗေပိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ သတ္တာ ဣမာ ဧဝ ဒွေ ဒိဋ္ဌိယော သန္နိဿိတာ. ယထာဟ ‘‘ဒွယနိဿိတော ခွာယံ, ကစ္စာန, လောကော ယေဘုယျေန အတ္ထိတဉ္စ နတ္ထိတဉ္စာ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၅). အတ္ထိတာတိ ဟိ သဿတဂ္ဂါဟော အဓိပ္ပေတော, နတ္ထိတာတိ ဥစ္ဆေဒဂ္ဂါဟော. အယံ တာဝ ဝဋ္ဋနိဿိတာနံ ပုထုဇ္ဇနာနံ အာသယော. ဝိဝဋ္ဋနိဿိတာနံ ပန သုဒ္ဓသတ္တာနံ အနုလောမိကာ ခန္တိ, ယထာဘူတဉာဏန္တိ ဒုဝိဓော အာသယော. 于此四者中，因一切见皆为常见(sassatadiṭṭhi)与断见(ucchedadiṭṭhi)所含摄，故一切持见之有情仅依止于此二见。如所说：“迦旃延(Kaccāna)，此世间大多依止于二元，即‘有’(atthitā)与‘无’(natthitā)。”（《相应部》2.15）此中，‘有’实指常见之执，‘无’则指断见之执。此即依止于轮回(vaṭṭa)之凡夫的依处。而依止于离轮回(vivaṭṭa)之清净有情的依处，则有随顺忍与如实智此二种。 အာသယံ ဇာနာတီတိ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ သတ္တာနံ အာသယံ ဇာနာတိ. ဇာနန္တော စ တေသံ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ, တေသဉ္စ ဉာဏာနံ အပ္ပဝတ္တိက္ခဏေပိ ဇာနာတိ. ဝုတ္တဉှေတံ – 所谓“了知依处”(āsayaṃ jānāti)，即了知有情的四种依处。并且，在知晓时，他了知彼等之见及彼等之智，纵使于其未生起之刹那。对此曾说： ‘‘ကာမံ [Pg.240] သေဝန္တညေဝ ဇာနာတိ ‘အယံ ပုဂ္ဂလော ကာမဂရုကော ကာမာသယော ကာမာဓိမုတ္တော’တိ, ကာမံ သေဝန္တညေဝ ဇာနာတိ ‘အယံ ပုဂ္ဂလော နေက္ခမ္မဂရုကော နေက္ခမ္မာသယော နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တော’တိ’’အာဒိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၁၃). “他了知耽于欲乐者，便了知：‘此人重视欲乐，以欲乐为依止，倾向于欲乐’；他了知修习出离者，便了知：‘此人重视出离，以出离为依止，倾向于出离’。”等等（《无碍解道》1.113）。 အပ္ပဟီနဘာဝေန သန္တာနေ အနု အနု သယန္တီတိ အနုသယာ, အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. ဧတေန နေသံ ကာရဏလာဘေ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟတံ ဒဿေတိ. အပ္ပဟီနာ ဟိ ကိလေသာ ကာရဏလာဘေ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ကေ ပန တေ? ရာဂါဒယော သတ္တ အနာဂတာ ကိလေသာ, အတီတာ, ပစ္စုပ္ပန္နာ စ တံသဘာဝတ္တာ တထာ ဝုစ္စန္တိ. န ဟိ ဓမ္မာနံ ကာလဘေဒေန သဘာဝဘေဒေါ အတ္ထိ. တံ သတ္တဝိဓံ အနုသယံ တဿ တဿ သတ္တဿ သန္တာနေ ပရောပရဘာဝေန ပဝတ္တမာနံ ဇာနာတိ. 随眠（anusayā）是指烦恼因为没有被断除，所以在相续中持续潜伏，意思是说，它们一旦遇到合适的因缘就会生起。这表明了它们在获得因缘时具有生起的能力。确实，未被断除的烦恼，一旦获得因缘就会生起。那么，它们是什么呢？是贪等七种未来的烦恼；而过去与现在的烦恼，也因具有同样的自性而被如此称呼。因为诸法的自性不会因时间不同而有差异。他了知这七种随眠在各个众生的相续中，以或粗或细的方式而转起。 စရိတန္တိ သုစရိတဒုစ္စရိတံ. တံ ဟိ ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၈၁၄, ၈၁၇) စရိတနိဒ္ဒေသေ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. အထ ဝါ စရိတန္တိ စရိယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တာ ပန ရာဂဒေါသမောဟသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝိတက္ကဝသေန ဆ မူလစရိယာ, တာသံ အပရိယန္တော အန္တရဘေဒေါ, သံသဂ္ဂဘေဒေါ ပန တေသဋ္ဌိဝိဓော. တံ စရိတံ သဘာဝတော သံကိလေသဝေါဒါနတော သမုဋ္ဌာနတော ဖလတော နိဿန္ဒတောတိ ဧဝမာဒိနာ ပကာရေန ဇာနာတိ. 行（carita）即是善行与恶行。此义已于《分别论》（Vibhaṅga, 814, 817）的“行之解释”(caritaniddesa)中说明。或者，“行”应当被理解为性行（cariyā）。彼等依贪、瞋、痴、信、慧、寻而有六种根本性行，其内部分类无量，而混合分类则有六十三种。他从此行之自性、杂染与清净、生起因、果、等流果等方面而了知。 အဓိမုတ္တိ အဇ္ဈာသယဓာတု. သာ ဒုဝိဓာ ဟီနာဓိမုတ္တိ ပဏီတာဓိမုတ္တီတိ. ယာယ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ သတ္တာ ဟီနာဓိမုတ္တိကေယေဝ သေဝန္တိ, ပဏီတာဓိမုတ္တိကာ စ ပဏီတာဓိမုတ္တိကေယေဝ. သာ အဇ္ဈာသယဓာတု အဇ္ဈာသယသဘာဝေါ အဓိမုတ္တိ. တံ အဓိမုတ္တိံ ဇာနာတိ ‘‘ဣမဿ အဓိမုတ္တိ ဟီနာ, ဣမဿ ပဏီတာ’’တိ, တတ္ထာပိ ‘‘ဣမဿ မုဒု, ဣမဿ မုဒုတရာ, ဣမဿ မုဒုတမာ’’တိအာဒိနာ. ဣန္ဒြိယာနံ ဟိ တိက္ခမုဒုဘာဝါဒိနာ ယထာရဟံ အဓိမုတ္တိယာ တိက္ခမုဒုဘာဝါဒိကော ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ သမ္မောဟဝိနောဒနီယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၈၁၈, ၈၂၀) ‘‘ဟေဋ္ဌာ ဂဟိတာပိ အဓိမုတ္တိ ဣဓ သတ္တာနံ တိက္ခိန္ဒြိယမုဒိန္ဒြိယဘာဝဒဿနတ္ထံ ပုန ဂဟိတာ’’တိ. 意向(adhimutti)即是倾向界(ajjhāsayadhātu)。其有两种：即下劣意向与殊胜意向。依此，具下劣意向之有情，仅亲近下劣意向者；而具殊胜意向者，仅亲近殊胜意向者。彼倾向界，即倾向之自性，是为意向。了知彼意向：“此人之意向为下劣，此人为殊胜。”于其中，又以“此人为钝，此人更钝，此人最钝”等方式（了知）。实应依诸根之利、钝等，而相应地了知意向之利、钝等。诚如《痴除》(Sammohavinodanī)中所说：“先前虽已解说意向，此处为开示有情之利根、钝根状态而复说之。” အပ္ပရဇံ အက္ခံ ဧတေသန္တိ အပ္ပရဇက္ခာ, အပ္ပံ ဝါ ရဇံ ပညာမယေ အက္ခိမှိ ဧတေသန္တိ အပ္ပရဇက္ခာ, အနုဿဒရာဂါဒိရဇာ သတ္တာ, တေ အပ္ပရဇက္ခေ. မဟာရဇက္ခေတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဥဿဒရာဂါဒိရဇာ မဟာရဇက္ခာ. 所谓“少尘者”(apparajakkhā)，即“彼等之眼尘少”；或“彼等之慧眼尘少”，故名“少尘者”，乃贪等尘垢不盛之有情。于“多尘者”(mahārajakkha)一词，亦同此理。贪等尘垢盛者，是为“多尘者”。 တိက္ခိန္ဒြိယေတိ [Pg.241] တိခိဏေဟိ သဒ္ဓါဒီဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သမန္နာဂတေ. မုဒိန္ဒြိယေတိ မုဒုကေဟိ သဒ္ဓါဒီဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သမန္နာဂတေ. ဥပနိဿယဣန္ဒြိယာနိ နာမ ဣဓာဓိပ္ပေတာနိ. သွာကာရေတိ သုန္ဒရာကာရေ ကလျာဏပကတိကေ, ဝိဝဋ္ဋဇ္ဈာသယေတိ အတ္ထော. သုဝိညာပယေတိ သမ္မတ္တနိယာမံ ဝိညာပေတုံ သုကရေ သဒ္ဓေ, ပညဝန္တေ စ. ဘဗ္ဗေ အဘဗ္ဗေတိ ဧတ္ထ ဘဗ္ဗေတိ ကမ္မာဝရဏကိလေသာဝရဏဝိပါကာဝရဏရဟိတေ. ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဒွါကာရဒုဝိညာပယာဘဗ္ဗာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဣမဿ ရာဂရဇော အပ္ပော, ဣမဿ ဒေါသရဇော အပ္ပော’’တိအာဒိနာ အပ္ပရဇက္ခေသု ဇာနနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဘဂဝါ အပရိမာဏေ သတ္တေ အာသယာဒိတော အနဝသေသေတွာ ဇာနာတိ, တသ္မာ အဿ ဘဂဝတော သတ္တလောကောပိ သဗ္ဗထာ ဝိဒိတော. 所谓“利根者”(tikkhindriya)，即具足信等锐利诸根者。所谓“钝根者”(mudindriya)，即具足信等迟钝诸根者。此处意指作为依止之诸根。所谓“善相者”(svākāra)，即形相美好、本性善良者，义为意向于解脱者。所谓“易教化者”(suviññāpaya)，即有信、有慧，易于被教导而了悟正性决定(sammattaniyāma)者。于“堪能者与不堪能者”(bhabbe abhabbeti)中，所谓“堪能者”(bhabba)，即无业障、烦恼障与异熟障者。与前述相反，则应知为恶相者(dvākāra)、难教化者(duviññāpaya)与不堪能者(abhabba)。于此，对“少尘者”的了知，应知为“此人贪尘少，此人嗔尘少”等。于其余诸人，亦同此理。是故，由于世尊能从意向等方面无遗地了知无量有情，因此，此世尊完全了知整个有情世界。 နနု စ သတ္တေသု ပမာဏာဒိပိ ဇာနိတဗ္ဗော အတ္ထီတိ? အတ္ထိ. တဿ ပန ဇာနနံ န နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယာတိ ဣဓ န ဂဟိတံ, ဘဂဝတော ပန တမ္ပိ သုဝိဒိတံ သုဝဝတ္ထာပိတမေဝ, ပယောဇနာဘာဝါ ဒေသနံ နာရုဠှံ. တေန ဝုတ္တံ – （问：）难道不也应该了知众生的数量等吗？（答：）应该了知。但那种了知不导向厌离、离贪、寂灭，所以此处不取。然而，那对世尊而言也是善知、善确立的，只是因为没有利益，才未被纳入教法中。因此说： ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ နခသိခါယံ ပံသုံ အာရောပေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ – ယော ဝါယံ မယာ ပရိတ္တော နခသိခါယံ ပံသု အာရောပိတော, အယံ ဝါ မဟာပထဝီ’’’တိအာဒိ (သံ. နိ. ၅.၁၁၂၁). 尔时，世尊以指甲尖取少许尘土，对比丘们说：“诸比丘，你们认为如何？我以指甲尖所取的这少许尘土，与此大地，何者为多？”等。 ၁၃၇. ဩကာသလောကောပိ သဗ္ဗထာ ဝိဒိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. စက္ကဝါဠန္တိ လောကဓာတု. သာ ဟိ နေမိမဏ္ဍလသဒိသေန စက္ကဝါဠပဗ္ဗတေန သမန္တတော ပရိက္ခိတ္တတ္တာ ‘‘စက္ကဝါဠ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. စတုတိံသသတာနိ စာတိ စတုအဓိကာနိ တိံသသတာနိ, တီဏိသဟဿာနိ, စတ္တာရိသတာနိ စာတိ အတ္ထော. အဍ္ဎုဍ္ဎာနီတိ ဥပဍ္ဎစတုတ္ထာနိ, တီဏိသတာနိ, ပညာသဉ္စာတိ အတ္ထော. နဟုတာနီတိ ဒသသဟဿာနိ. သင်္ခါတာတိ ကထိတာ. သဏ္ဌိတီတိ ဟေဋ္ဌာ, ဥပရိတော စာတိ သဗ္ဗသော ဌိတိ. 137. 此句与前文“器世间亦被完全了知”相连接。轮围(Cakkavāḷa)即世界界。其被称为“轮围”，是因为它被状如轮辋的轮围山从四周环绕。“三十四百”(catutiṃsasatāni)意为三千四百。“三半”(aḍḍhuḍḍhāni)意为三百五十。“那由他”(nahutāni)即一万。“被称作”(saṅkhātā)意为“被述说”。“安住”(saṇṭhiti)意为在下方与上方等一切方位安立。 ဧဝံ သဏ္ဌိတေတိ ဧဝမဝဋ္ဌိတေ. ဧတ္ထာတိ စက္ကဝါဠေ. အစ္စုဂ္ဂတော တာဝဒေဝါတိ တတ္တကမေဝ စတုရာသီတိ ယောဇနသဟဿာနိယေဝ ဥဗ္ဗေဓော[Pg.242]. န ကေဝလံ စေတ္ထ ဥဗ္ဗေဓောဝ, အထ ခေါ အာယာမဝိတ္ထာရာပိဿ တတ္တကာယေဝ. ဝုတ္တဉှေတံ – “如是安立”即是如此确立。“此处”指在此轮围。“高耸仅此”即仅仅是高度为八万四千由旬。不只是此处的高度，而且它的长度和宽度也同样是如此。正如所说—— ‘‘သိနေရု, ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗတရာဇာ စတုရာသီတိ ယောဇနသဟဿာနိ အာယာမေန, စတုရာသီတိ ယောဇနသဟဿာနိ ဝိတ္ထာရေနာ’’တိ (အ. နိ. ၇.၆၆). “诸比丘，须弥山王长八万四千由旬，宽八万四千由旬”（增支部7.66）。 တတောတိ သိနေရုဿ ဟေဋ္ဌာ, ဥပရိ စ ဝုတ္တပ္ပမာဏတော. ဥပဍ္ဎုပဍ္ဎေနာတိ ဥပဍ္ဎေန ဥပဍ္ဎေန. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဒွါစတ္တာလီသ ယောဇနသဟဿာနိ သမုဒ္ဒေ အဇ္ဈောဂါဠှော တတ္တကမေဝ စ ဥပရိ ဥဂ္ဂတော ယုဂန္ဓရပဗ္ဗတော, ဧကဝီသ ယောဇနသဟဿာနိ သမုဒ္ဒေ အဇ္ဈောဂါဠှော တတ္တကမေဝ စ ဥပရိ ဥဂ္ဂတော ဤသဓရော ပဗ္ဗတောတိ ဣမိနာ နယေန သေသေသုပိ ဥပဍ္ဎုပဍ္ဎပမာဏတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာ မဟာသမုဒ္ဒေါ ယာဝ စက္ကဝါဠပါဒမူလာ အနုပုဗ္ဗနိန္နော, ဧဝံ ယာဝ သိနေရုပါဒမူလာတိ ဟေဋ္ဌာ သိနေရုပမာဏတော ဥပဍ္ဎပမာဏောပိ ယုဂန္ဓရပဗ္ဗတော ပထဝိယံ သုပ္ပတိဋ္ဌိတော, ဧဝံ ဤသဓရာဒယောပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝုတ္တံ ဟေတံ ‘‘မဟာသမုဒ္ဒေါ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗနိန္နော အနုပုဗ္ဗပေါဏော အနုပုဗ္ဗပဗ္ဘာရော’’တိ (ဥဒါ. ၄၅; စူဠဝ. ၃၈၄; အ. နိ. ၈.၁၉). သိနေရုယုဂန္ဓရာဒီနံ အန္တရေ သီဒန္တရသမုဒ္ဒါ နာမ. တေ ဝိတ္ထာရတော ယထာက္ကမံ သိနေရုအာဒီနံ အစ္စုဂ္ဂတသမာနပရိမာဏာတိ ဝဒန္တိ. ဗြဟာတိ မဟန္တော. 此即是说：在须弥山之下与之上，其量度从已说之量度起，以一半又一半递减。所谓“一半又一半”(upaḍḍhupaḍḍhena)，即是以一半再一半之义。此义即是：持双山(Yugandhara)沉入海中四万二千由旬，高出海面亦复如是；伊沙陀罗山(Īsadhara)沉入海中二万一千由旬，高出海面亦复如是。依此方法，当知其余诸山亦为一半又一半的量度。如大海渐次低斜至于轮围山(Cakkavāḷa)山脚，同样亦渐次低斜至于须弥山山脚。因此，在下方，持双山虽其量度为须弥山的一半，亦善住于地。当知伊沙陀罗等山也是如此。诚如所言：“诸比丘，大海渐次低斜，渐次倾向，渐次深邃。”须弥山与持双山等之间，名为熙连禅海(Sīdantara)。论师言，其宽度依次与须弥山等高出（海面）的部分有相同的量度。“广大”(brahā)，即是“巨大”之义。 သိနေရုဿ သမန္တတောတိ ပရိက္ခိပနဝသေန သိနေရုဿ သမန္တတော ဌိတာ. သိနေရုံ တာဝ ပရိက္ခိပိတွာ ဌိတော ယုဂန္ဓရော, တံ ပရိက္ခိပိတွာ ဤသဓရော. ဧဝံ တံ တံ ပရိက္ခိပိတွာ ဌိတာ ‘‘သိနေရုဿ သမန္တတော’’တိ ဝုတ္တာ. “须弥山周围”，是指以环绕的方式，安立于须弥山四周。先是持双山环绕须弥山而立，再是伊沙陀罗山(Īsadhara)环绕持双山。如此辗转环绕而安立的诸山，故说为“须弥山周围”。 ယောဇနာနံ သတာနုစ္စော, ဟိမဝါ ပဉ္စ ပဗ္ဗတောတိ ဟိမဝါ ပဗ္ဗတော ပဉ္စ ယောဇနာနံ သတာနိ ဥစ္စော ဥဗ္ဗေဓော. နဂဝှယာတိ နဂ-သဒ္ဒေန အဝှာတဗ္ဗာ ရုက္ခာဘိဓာနာ. ပညာသယောဇနက္ခန္ဓသာခါယာမာတိ’ ဥဗ္ဗေဓတော ပညာသယောဇနက္ခန္ဓာယာမာ, ဥဗ္ဗေဓတော, သမန္တတော စ ပညာသယောဇနသာခါယာမာ စ. တတော ဧဝ သတယောဇနဝိတ္ထိဏ္ဏာ, တာဝဒေဝ စ ဥဂ္ဂတာ. ယဿာနုဘာဝေနာတိ ယဿာ မဟန္တတာ ကပ္ပဋ္ဌာယိတာဒိပ္ပကာရေန ပဘာဝေန. “雪山(Himavā)高五百由旬”，即雪山山脉高五百由旬。所谓“名为那伽(naga)”，是指以“那伽”一词所称呼的，名为树木者。所谓“树干与树枝长五十由旬”，是指其树干高五十由旬，其树枝从（树干顶端）向上及向四周伸展，亦各长五十由旬。因此，其（树冠）宽一百由旬，总高亦复如是。所谓“凭借其威力”，是指凭借其巨大、住立一劫等种种威力。 ဂရုဠာနံ သိမ္ဗလိရုက္ခော သိနေရုဿ ဒုတိယပရိဘဏ္ဍေ ပတိဋ္ဌိတော. 金翅鸟的木棉树(simbali)安立于须弥山的第二层山阶。 သိရီသေနာတိ [Pg.243] ပစ္စတ္တေ ကရဏဝစနံ. သတ္တမန္တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ, သိရီသော ဘဝတိ သတ္တမောတိ အတ္ထော. “Sirīsenā”是具格词，用于主格义。“Sattamaṃ”是由于语性转换而说，其义为：合欢树（sirīso）是第七。 တတ္ထ စဏ္ဍမဏ္ဍလံ ဟေဋ္ဌာ, သူရိယမဏ္ဍလံ ဥပရိ. တဿ အာသန္နဘာဝေန စန္ဒမဏ္ဍလံ အတ္တနော ဆာယာယ ဝိကလဘာဝေန ဥပဋ္ဌာတိ. တာနိ ယောဇနန္တရိကာနိ ယုဂန္ဓရဂ္ဂပမာဏေ အာကာသေ ဝိစရန္တိ. အသုရဘဝနံ သိနေရုဿ ဟေဋ္ဌာ. အဝီစိ ဇမ္ဗုဒီပဿ. ဇမ္ဗုဒီပေါ သကဋသဏ္ဌာနော. အပရဂေါယာနံ အာဒါသသဏ္ဌာနော. ပုဗ္ဗဝိဒေဟော အဒ္ဓစန္ဒသဏ္ဌာနော. ဥတ္တရကုရု ပီဌသဏ္ဌာနော. တံတံနိဝါသီနံ, တံတံပရိဝါရဒီပဝါသီနဉ္စ မနုဿာနံ မုခမ္ပိ တံတံသဏ္ဌာနန္တိ ဝဒန္တိ. တဒန္တရေသူတိ တေသံ စက္ကဝါဠာနံ အန္တရေသု. တိဏ္ဏံ ဟိ ပတ္တာနံ အညမညအာသန္နဘာဝေန ဌပိတာနံ အန္တရသဒိသေ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ စက္ကဝါဠာနံ အန္တရေ ဧကေကော လောကန္တရနိရယော. 在那里，月轮在下方，日轮在上方。由于靠近，月轮因自身的阴影而呈现亏缺。它们相隔一由旬，在与持双山（Yugandhara）顶同高的空中运行。阿修罗的住处在须弥山（Sineru）下，无间地狱（Avīci）在瞻部洲（Jambudīpa）下。瞻部洲形如车，西牛货洲（Aparagoyāna）形如镜，东胜身洲（Pubbavideha）形如半月，北俱卢洲（Uttarakuru）形如方座。据说，居住在各洲及各附属岛屿的人，其面貌也如各洲的形状。所谓“在其间”（tadantaresu），是指在那些轮围山（cakkavāḷa）之间。在每三个轮围山之间，于其形如三只互相靠近放置的钵之间的空隙处，各有一个界边地狱（lokantaranirayo）。 အနန္တာနီတိ အပရိမာဏာနိ, ‘‘ဧတ္တကာနီ’’တိ အညေဟိ မိနိတုံ အသက္ကုဏေယျာနိ. ဘဂဝါ အနန္တေန ဗုဒ္ဓဉာဏေန အဝေဒိ ‘‘အနန္တော အာကာသော, အနန္တော သတ္တနိကာယော, အနန္တာနိ စက္ကဝါဠာနီ’’တိ တိဝိဓမ္ပိ အနန္တံ ဗုဒ္ဓဉာဏံ ပရိစ္ဆိန္ဒတိ သယမ္ပိ အနန္တတ္တာ. ယာဝတကံ ဟိ ဉေယျံ, တာဝတကံ ဉာဏံ. ယာဝတကံ ဉာဏံ, တာဝတကံ ဉေယျံ. ဉေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ, ဉာဏပရိယန္တိကံ ဉေယျန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနန္တေန ဗုဒ္ဓဉာဏေန အဝေဒီ’’တိ. အနန္တတာ စဿ အနန္တဉေယျပဋိဝိဇ္ဈနေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ တတ္ထ အပ္ပဋိဟတစာရတ္တာ. နနု စေတ္ထ ဝိဝဋ္ဋာဒီနမ္ပိ ဝိဒိတတာ ဝတ္တဗ္ဗာတိ? သစ္စံ ဝတ္တဗ္ဗံ, သာ ပန ပရတော အဘိညာကထာယံ အာဂမိဿတီတိ ဣဓ န ဂဟိတာ. “无边”（Anantāni）即是不可计量，是他人无法以“有这么多”来测度的。世尊以无边的佛智了知：“虚空无边，有情界无边，世界系无边。”佛智也因其自身的无边性而遍知这三种无边。诚然，所知有多少，智便有多少；智有多少，所知便有多少。智以所知为限，所知以智为限。因此说：“以无边的佛智了知。”其无边性，应通过彻知无边的所知来了解，因其于其中通行无碍。问：此处不也应说明对成劫（vivaṭṭa）等的了知吗？答：诚然应说，但那将在后面关于神通（abhiññā）的论述中出现，故此处未予采纳。 ၁၃၈. အတ္တနာတိ နိဿက္ကဝစနမေတံ. ဂုဏေဟိ အတ္တနာ ဝိသိဋ္ဌတရဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. တရ-ဂ္ဂဟဏံ စေတ္ထ ‘‘အနုတ္တရော’’တိ ပဒဿ အတ္ထနိဒ္ဒေသတာယ ကတံ, န ဝိသိဋ္ဌဿ ကဿစိ အတ္ထိတာယ. သဒေဝကေ ဟိ လောကေ သဒိသကပ္ပောပိ နာမ ကောစိ တထာဂတဿ နတ္ထိ, ကုတော သဒိသော. ဝိသိဋ္ဌေ ပန ကာ ကထာ. ကဿစီတိ ကဿစိပိ. အဘိဘဝတီတိ သီလသမ္ပဒါယ ဥပနိဿယဘူတာနံ ဟိရောတ္တပ္ပမေတ္တာကရုဏာနံ, ဝိသေသပစ္စယာနံ သဒ္ဓါသတိဝီရိယပညာနဉ္စ ဥက္ကံသပ္ပတ္တိယာ သမုဒါဂမတော ပဋ္ဌာယ အနညသာဓာရဏော သဝါသနပဋိပက္ခဿ ပဟီနတ္တာ ဥက္ကံသပါရမိပ္ပတ္တော သတ္ထု သီလဂုဏော. တေန ဘဂဝါ သဒေဝကံ လောကံ အညဒတ္ထု အဘိဘုယျ [Pg.244] ပဝတ္တတိ, န သယံ ကေနစိ အဘိဘုယျတီတိ အဓိပ္ပာယော. ဧဝံ သမာဓိဂုဏာဒီသုပိ ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗံ. သီလာဒယော စေတေ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ ပန လောကိယံ ကာမာဝစရမေဝ. 138. “Attanā”（以自己）是第五格（从格）语，表比较义。其关联是“在诸功德上，比自己更为殊胜者”。此处使用“-tara”（更），是为了解释“anuttaro”（无上）一词的含义，并非因为存在任何更殊胜者。因为在有天神的世界中，尚无任何与如来相似者，何况是等同者？至于殊胜者，又何从说起？“kassaci”（任何）即“kassacipi”（任何一个）。所谓“征服”，是指：导师的戒德，由于作为戒圆满之近行因的惭、愧、慈、悲，以及作为殊胜缘的信、念、精进、慧，皆已达到顶点而生起，故从一开始即不共于他；又因连带习气之对治法已被断除，故已达最上究竟圆满。因此，世尊确实是征服了有天神的世界而住，他自己不被任何人所征服，此为意趣。同样地，对于定德等，也应作相应的解说。应知，此戒等功德是世间与出世间混合的。然而，解脱智见则纯粹是属于欲界的世间法。 ယဒိ ဧဝံ, ကထံ တေန သဒေဝကံ လောကံ အဘိဘဝတီတိ? တဿာပိ အာနုဘာဝတော အသဒိသတ္တာ. တမ္ပိ ဟိ ဝိသယတော, ပဝတ္တိတော, ပဝတ္တိ အာကာရတော စ ဥတ္တရိတရမေဝ. တံ ဟိ အနညသာဓာရဏံ သတ္ထု ဝိမုတ္တိဂုဏံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တတိ, ပဝတ္တမာနဉ္စ အတက္ကာဝစရံ ပရမဂမ္ဘီရံ သဏှသုခုမံ သဝိသယံ ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ သုပ္ပဟီနတ္တာ သုဋ္ဌု ပါကဋံ ဝိဘူတတရံ ကတွာ ပဝတ္တတိ, သမ္မဒေဝ စ ဝသီဘာဝဿ ပါပိတတ္တာ, ဘဝင်္ဂပရိဝါသဿ စ အတိပရိတ္တကတ္တာ လဟုံ လဟုံ ပဝတ္တတီတိ. 倘若如此，如何以它（解脱智见）征服有天神的世界呢？这是因为它具有无与伦比的威力。因为无论在所缘、生起，还是在生起的方式上，它都更为优越。它缘于导师那不共于他人的解脱功德而生起；并且在生起时，由于对治法已被善断，它能使其自身那超越思择、甚为深奥、微细难见的所缘，变得极为清晰、格外显了而转起；又因已完全达到自在，且有分（bhavaṅga）的期间极为短暂，故能迅速生起。 ဧဝံ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဘဂဝတော ဥတ္တရိတရဿ အဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သဒိသဿာပိ အဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘အသမော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အသမောတိ ဧကသ္မိံ ကာလေ နတ္ထိ ဧတဿ သီလာဒိဂုဏေန သမာ သဒိသာတိ အသမော. တထာ အသမေဟိ အတီတာနာဂတဗုဒ္ဓေဟိ သမော, အသမာ ဝါ သမာ ဧတဿာတိ အသမသမော. သီလာဒိဂုဏေန နတ္ထိ ဧတဿ ပဋိမာတိ အပ္ပဋိမော. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ ဥပမာမတ္တံ ပဋိမာ, သဒိသူပမာ ပဋိဘာဂေါ, ယုဂဂ္ဂါဟဝသေန ဌိတော ပဋိပုဂ္ဂလော ဝေဒိတဗ္ဗော. 如此显示了在戒等功德上没有比世尊更优越者之后，现在为了显示连等同者也不存在，而说了“无等”(asamo)等词。其中，“无等”是说：在任何时候，都没有人在戒等功德上与他相等或相似，因此是“无等”。同样，“等无等”(asamasamo)是说：他与无与伦比的过去、未来诸佛相等，或者说，无与伦比者们与他相等。“无比”(appaṭimo)是说：在戒等功德上，没有能与他相比者。其余两个词也是同样的道理。其中，“相比者”(paṭimā)仅是比喻；“相匹者”(paṭibhāga)是等同的比喻；“匹敌者”(paṭipuggala)应理解为可与之并驾齐驱者。 န ခေါ ပနာဟံ သမနုပဿာမီတိ မမ သမန္တစက္ခုနာ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ သဗ္ဗလောကံ ပဿန္တောပိ တတ္ထ သဒေဝကေ…ပေ… ပဇာယ အတ္တနာ အတ္တတော သီလသမ္ပန္နတရံ သမ္ပန္နတရသီလံ ကဉ္စိ ပုဂ္ဂလံ န ခေါ ပန ပဿာမိ, တာဒိသဿ အဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော. အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ္တာဒီနီတိ ဧတ္ထ – “然而，我实未曾见到”，此句意为：我以遍观眼，如观掌中庵摩罗果般遍观一切世间，于含天神的世界……乃至……于众生中，实未曾见到有任何个人，其戒行比我自身更为圆满，或具足更为圆满之戒，此乃因那样的人不存在之故。在《最胜净信经》(Aggappasādasutta)等中： ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အပဒါ ဝါ ဒွိပဒါ ဝါ စတုပ္ပဒါ ဝါ ဗဟုပ္ပဒါ ဝါ ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါ သညိနော ဝါ အသညိနော ဝါ နေဝသညိနာသညိနော ဝါ, တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ယေ, ဘိက္ခဝေ, ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာ, အဂ္ဂေ တေ ပသန္နာ. အဂ္ဂေ ခေါ ပန ပသန္နာနံ အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၃၄; ၅.၃၂; ၁၀.၁၅; ဣတိဝု၉၀) – “诸比丘，所有众生，无论是无足、二足、四足、多足，或有色、或无色，或有想、或无想、或非想非非想，于彼等中，如来、应供、正等觉者被称为最上。诸比丘，凡对佛陀有净信者，他们就是对最上者有净信。而对最上者有净信者，必有最上之果报。” ဣဒံ [Pg.245] အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ္တံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန – 此即《最胜净信经》。以“等”字(ādi-saddena)—— ‘‘သဒေဝကေ…ပေ… သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ, တသ္မာ ‘တထာဂတော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၂၄; ဒီ. နိ. ၃.၁၈၈) – “于含天神的世界……乃至含天人世间，如来是胜伏者、不被胜伏者、遍知一切者、自在者，因此被称为‘如来’。” ဧဝမာဒီနိ သုတ္တပဒါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အာဒိကာ ဂါထာယောတိ ဧတ္ထ – 应知如是等经句。于“初偈”(Ādikā gāthāyo)中—— ‘‘အဟံ ဟိ အရဟာ လောကေ, အဟံ သတ္ထာ အနုတ္တရော; ဧကောမှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော. (မဟာဝ. ၁၁; မ. နိ. ၁.၂၈၅; ၂.၃၄၁); “我实是世间阿罗汉，我乃无上之导师；我乃唯一正等觉者，我已清凉，已然寂灭。” ‘‘ဒန္တော ဒမယတံ သေဋ္ဌော, သန္တော သမယတံ ဣသိ; မုတ္တော မောစယတံ အဂ္ဂေါ, တိဏ္ဏော တာရယတံ ဝရော. (ဣတိဝု. ၁၁၂); 已调伏者，于调伏者中最为殊胜；已寂静者，于寂静者中为仙人；已解脱者，于解脱者中为最上；已度脱者，于度脱者中为最胜。 ‘‘နယိမသ္မိံ လောကေ ပရသ္မိံ ဝါ ပန,ဗုဒ္ဓေန သေဋ္ဌော သဒိသော စ ဝိဇ္ဇတိ; ယမာဟု ဒက္ခိဏေယျာနံ အဂ္ဂတံ ဂတော,ပုညတ္ထိကာနံ ဝိပုလဖလေသိန’’န္တိ. (ဝိ. ဝ. ၁၀၄၇; ကထာ. ၇၉၉) – 于此世间或他世间，无有胜过或等同佛陀者；人们称他为求福德、觅广果者之最上应供处。 ဧဝမာဒိကာ ဂါထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ. 应详细解释如是等偈颂。 ၁၃၉. ဒမေတီတိ သမေတိ, ကာယသမာဒီဟိ ယောဇေတီတိ အတ္ထော. တံ ပန ကာယသမာဒီဟိ ယောဇနံ ယထာရဟံ တဒင်္ဂဝိနယာဒီသု ပတိဋ္ဌာပနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝိနေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ. ဒမေတုံ ယုတ္တာတိ ဒမနာရဟာ. အမနုဿပုရိသာတိ ဧတ္ထ န မနုဿာတိ အမနုဿာ. တံသဒိသတာ ဧတ္ထ ဇောတီယတိ, တေန မနုဿတ္တမတ္တံ နတ္ထိ, အညံ သမာနန္တိ ယက္ခာဒယော ‘‘အမနုဿာ’’တိ အဓိပ္ပေတာ, န ယေ ကေစိ မနုဿေဟိ အညေ. တထာ ဟိ တိရစ္ဆာနပုရိသာနံ ဝိသုံ ဂဟဏံ ကတံ, ယက္ခာဒယော ဧဝ စ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. အပလာလော ဟိမဝန္တဝါသီ. စူဠောဒရမဟောဒရာ နာဂဒီပဝါသိနော. အဂ္ဂိသိခဓူမသိခါ သီဟဠဒီပဝါသိနော. နိဗ္ဗိသာ ကတာ ဒေါသဝိသဿ ဝိနောဒနေန. တေနာဟ ‘‘သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာပိတာ’’တိ. ကူဋဒန္တာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဃောဋမုခဥပါလိဂဟပတိအာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သက္ကဒေဝရာဇာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဇကလာပယက္ခဗကဗြဟ္မာဒီနံ [Pg.246] သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣဒံ စေတ္ထ သုတ္တန္တိ ဣဒံ ကေသိသုတ္တံ. ဝိနီတာ ဝိစိတြေဟိ ဝိနယနူပါယေဟီတိ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ ယထာရဟံ သဏှာဒီဟိ ဥပါယေဟိ ဝိနယဿ ဒီပနတော. 139. “调伏”（dameti）即是“调顺”（sameti），意思是“与身之寂静等相结合”。而这种与身之寂静等相结合，即是如理地将他们安立于彼分调伏等中，因此说“即是调御”。“应被调伏者”（dametuṃ yuttā）即是“堪调伏者”（damanārahā）。“非人”（amanussapurisa）在此是指“非人类”，故为非人。这里显示了他们与人类的相似性，因此并非仅仅指人类之身，而是指夜叉等被称为“非人”者，而非泛指所有人类以外的生命。因为畜生类已被单独提及，且只特指夜叉等。阿波罗罗（Apalālo）是喜马拉雅山居民。朱罗陀罗和摩诃陀罗（Cūḷodaramahodarā）是龙岛居民。阿耆西卡和杜玛西卡（Aggisikhadhūmasikhā）是师子国居民。“无毒者”（nibbisā）是指通过去除嗔恨之毒而实现。因此说“在皈依处和戒律中使他们安住”。“古达丹达等”（Kūṭadantādayo）中的“等”字，应知包括果达穆卡（Ghoṭamukha）、优波离（Upāli）居士等。“帝释天王等”（Sakkadevarājādayo）中的“等”字，应知包括阿吒迦夜叉（Ajakalāpayakkha）、巴卡梵天（Baka Brahmā）等。这里所说的“经”（sutta）即是《髻设经》（Kesī Sutta）。“以各种巧妙的调伏方法来调伏”（vinītā vicitrehi vinayanūpāyehi）这个意思，应根据实际情况详细解释，也就是说，通过温和等方式阐明调伏。 ဝိသုဒ္ဓသီလာဒီနံ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနီတိ ‘‘ဝိသုဒ္ဓသီလဿ ပဌမဇ္ဈာနံ, ပဌမဇ္ဈာနလာဘိနော ဒုတိယဇ္ဈာန’’န္တိအာဒိနာ တဿ တဿ ဥပရူပရိ ဝိသေသံ အာစိက္ခန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. သောတာပန္နာဒီနန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ‘‘ဒန္တေပိ ဒမေတိယေဝါ’’တိ ဣဒံ ပုဗ္ဗေ ‘‘သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဒမထံ အနုပဂတာ ပုရိသဒမ္မာ’’တိ ဝုတ္တာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ယေ ပန ဝိပ္ပကတဒမ္မဘာဝါ သဗ္ဗထာ ဒမေတဗ္ဗတံ နာတိဝတ္တာ, တေ သတ္တေ သန္ဓာယ ‘‘ဒန္တေပိ ဒမေတိယေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. တေပိ ဟိ ပုရိသဒမ္မာ ဧဝါတိ, ယတော နေ သတ္ထာ ဒမေတိ. “通过‘具足清净戒者得初禅，得初禅者得第二禅’等方式，为每一位行者宣说层层增上的殊胜法，此为‘清净戒等与初禅等’的关联。对于须陀洹等圣者，也是同样的道理。‘已调伏者亦应调伏’(Dantepi dametiyevā)此言，是针对前文所说‘于一切法尚未完全调伏的堪调伏者’(sabbena sabbaṃ damathaṃ anupagatā purisadammā)而说。此言是针对那些调伏尚未究竟、在一切方面尚未超越堪调伏状态的众生而说。因为他们确实是堪调伏者，所以导师调伏他们。 အတ္ထပဒန္တိ အတ္ထာဘိဗျဉ္ဇကပဒံ, ဝါကျန္တိ အတ္ထော. ဝါကျေန ဟိ အတ္ထာဘိဗျတ္တိ, န နာမာဒိပဒမတ္တေန. ဧကပဒဘာဝေန စ အနညသာဓာရဏော သတ္ထု ပုရိသဒမ္မသာရထိဘာဝေါ ဒဿိတော ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဘဂဝါ ဟီ’’တိအာဒိ. အဋ္ဌ ဒိသာတိ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော. တာ ဟိ အညမညသမ္ဗန္ဓာပိ အသံကိဏ္ဏဘာဝေန ဒိဿန္တိ အပဒိဿန္တီတိ ဒိသာ, ဒိသာ ဝိယာတိ ဝါ ဒိသာ. အသဇ္ဇမာနာတိ န သဇ္ဇမာနာ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တိယာ နိဿင်္ဂစာရာ. ဓာဝန္တိ ဇဝနဝုတ္တိယောဂတော. ဧကံယေဝ ဒိသံ ဓာဝတိ, အတ္တနော ကာယံ အပရိဝတ္တေန္တောတိ အဓိပ္ပာယော. သတ္ထာရာ ပန ဒမိတာ ပုရိသဒမ္မာ ဧကိရိယာပထေနေဝ အဋ္ဌ ဒိသာ ဓာဝန္တိ. တေနာဟ ‘‘ဧကပလ္လင်္ကေနေဝ နိသိန္နာ’’တိ. အဋ္ဌ ဒိသာတိ စ နိဒဿနမတ္တမေတံ, လောကိယေဟိ အဂတပုဗ္ဗံ နိရောဓသမာပတ္တိဒိသံ, အမတဒိသဉ္စ ပက္ခန္ဒနတော. “义句”(atthapada)是显明意义的词语，其义即是“文句”(vākya)。因为意义是通过文句来显明的，而非仅通过名词等词语。并且，通过“调御丈夫”这一词，显示了导师不共于他人的调御丈夫之身份。因此说“世尊”等。“八方”(aṭṭha disā)指的是八种等至。此八等至虽相互关联，却能以不混杂的状态被见、被观，故称为“方”；或因如方，故称“方”。“无有执着”(asajjamānā)指不执着，因已得自在，能无碍而行。“奔驰”(dhāvanti)是因与速行相应。其意为：身体不转动，仅向一个方向奔驰。然而，被导师调伏的堪调伏者，仅以一种威仪便能驰骋八方。因此说“仅以一跏趺坐而坐”。而说“八方”也只是一个示例，因为他们能趋入世间凡夫未曾去过的灭尽定(nirodhasamāpatti)之方，以及不死(amata)之方。 ၁၄၀. ဒိဋ္ဌဓမ္မော ဝုစ္စတိ ပစ္စက္ခော အတ္တဘာဝေါ, တတ္ထ နိယုတ္တောတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော, ဣဓလောကတ္ထော. ကမ္မကိလေသဝသေန သမ္ပရေတဗ္ဗတော သမ္မာ ဂန္တဗ္ဗတော သမ္ပရာယော, ပရလောကော, တတ္ထ နိယုတ္တောတိ သမ္ပရာယိကော, ပရလောကတ္ထော. ပရမော ဥတ္တမော အတ္ထော ပရမတ္ထော, နိဗ္ဗာနံ. တေဟိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ. ယထာရဟန္တိ ယထာနုရူပံ. တေသု အတ္ထေသု ယော ယော ပုဂ္ဂလော ယံ ယံ အရဟတိ, တဒနုရူပံ. အနုသာသတီတိ ဝိနေတိ တသ္မိံ အတ္ထေ ပတိဋ္ဌပေတိ, သဟ အတ္ထေန ဝတ္တတီတိ သတ္ထော, ဘဏ္ဍမူလေန ဝါဏိဇ္ဇာယ ဒေသန္တရံ ဂစ္ဆန္တော ဇနသမူဟော. ဟိတုပဒေသာဒိဝသေန ပရိပါလေတဗ္ဗော သာသိတဗ္ဗော သော ဧတဿ [Pg.247] အတ္ထီတိ သတ္ထာ, သတ္ထဝါဟော. သော ဝိယ ဘဂဝါတိ အာဟ ‘‘သတ္ထာ ဝိယာတိ သတ္ထာ, ဘဂဝါ သတ္ထဝါဟော’’တိ. 140. “现法”（diṭṭhadhamma）是指亲见的自身存在，与此相关的称为“现法利”（diṭṭhadhammika），即此世的利益。因业与烦恼而必须前往，且须正确地前往，故为“来世”（samparāya），即他世；与此相关的称为“来世利”（samparāyika），即他世的利益。最殊胜、最无上的义利称为“究竟义”（paramattha），即涅槃。通过这现法、来世与究竟三种义利。“如其所应”（yathārahaṃ）是指随其相应。对于这些义利，任何个人（puggala）适合哪一种，就相应于哪一种。“教导”（anusāsati）即是调伏，使其安住于该义利。“商队”（sattho）是因与财货同行，即一群人带着商品资本到他国经商。因为他有需要通过利益教诫等方式来护佑和教导的（商队），所以被称为“导师”（satthā），即商队首领（satthavāho）。世尊亦如是，故说：“如商队首领，故为导师；世尊即是商队首领。” ဣဒါနိ တမတ္ထံ နိဒ္ဒေသပါဠိနယေန ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ သတ္ထဝါဟော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သတ္ထေတိ သတ္ထိကေ ဇနေ. ကံ တာရေန္တိ ဧတ္ထာတိ ကန္တာရော, နိရုဒကော အရညပ္ပဒေသော. ရုဠှီဝသေန ပန ဣတရောပိ အရညပ္ပဒေသော တထာ ဝုစ္စတိ. စောရကန္တာရန္တိ စောရေဟိ အဓိဋ္ဌိတကန္တာရံ. တထာ ဝါဠကန္တာရံ. ဒုဗ္ဘိက္ခကန္တာရန္တိ ဒုလ္လဘဘိက္ခံ ကန္တာရံ. တာရေတီတိ အခေမန္တဋ္ဌာနံ အတိက္ကာမေတိ. ဥတ္တာရေတီတိအာဒိ ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎေတွာ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ဥတ္တာရေတီတိ ခေမန္တဘူမိံ ဥပနေန္တော တာရေတိ. နိတ္တာရေတီတိ အခေမန္တဋ္ဌာနတော နိက္ခာမေန္တော တာရေတိ. ပတာရေတီတိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ တာရေတိ, ဟတ္ထေန ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဝိယ တာရေတီတိ အတ္ထော. သဗ္ဗမ္ပေတံ တာရဏုတ္တာရဏာဒိခေမဋ္ဌာနေ ဌပနမေဝါတိ အာဟ ‘‘ခေမန္တဘူမိံ သမ္ပာပေတီ’’တိ. သတ္တေတိ ဝေနေယျသတ္တေ. မဟာဂဟနတာယ, မဟာနတ္ထတာယ, ဒုန္နိတ္ထရဏတာယ စ ဇာတိယေဝ ကန္တာရော ဇာတိကန္တာရော, တံ ဇာတိကန္တာရံ. 现在要依《解释》（Niddesa）的体例来说明其意义，因此说了“如同商队首领”等语。其中，“在商队中”（satthe）是指在商旅之人中。“险道”（kantāra）一词，其解释为“于此中渡水”（kaṃ tārenti etthā），指无水的森林地带。但根据约定俗成的用法，其他的森林地带也可以这样称呼。“盗贼险道”（corakantāra）是指盗贼盘踞的险道。同样地，有“猛兽险道”（vāḷakantāra）。“饥荒险道”（dubbhikkhakantāra）是指难以获得食物的险道。“渡过”（tāreti）是指超越不安全的地方。“超渡”（uttāreti）等语是通过增加前缀来加强词义。或者说，“超渡”是指引导到安全的地方并使其渡过。“引出”（nittāreti）是指从不安全的地方带出并使其渡过。“护渡”（patāreti）是指执取后使其渡过，意思是，犹如用手执取般使其渡过。所有这些渡过、超渡等，都只是安立于安全之处，因此说“使其到达安全地”。“众生”（satte）是指可调伏的众生（veneyyasatte）。因为生的极为复杂、巨大不幸、难以脱离，所以生本身就是险道，即“生之险道”（jātikantāra），（世尊使其渡过的就是）此生之险道。 ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝသေနာတိ ဥက္ကဋ္ဌသတ္တပရိစ္ဆေဒဝသေန. ဒေဝမနုဿာ ဧဝ ဟိ ဥက္ကဋ္ဌသတ္တာ, န တိရစ္ဆာနာဒယော. ဘဗ္ဗပုဂ္ဂလပရိစ္ဆေဒဝသေနာတိ သမ္မတ္တနိယာမောက္ကမနဿ ယောဂျပုဂ္ဂလဿ ပရိစ္ဆိန္ဒနဝသေန. ဧတန္တိ ‘‘ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ ဧတံ ဝစနံ. ဘဂဝတောတိ နိဿက္ကဝစနံ ယထာ ‘‘ဥပဇ္ဈာယတော အဇ္ဈေတီ’’တိ, ဘဂဝတော သန္တိကေတိ ဝါ အတ္ထော. ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိန္တိ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိအာဒိကံ မဂ္ဂဖလာဓိဂမဿ ဗလဝကာရဏံ. “依殊胜界定故”(ukkaṭṭhaparicchedavasena)即依殊胜有情而界定故。确实，只有天与人才是殊胜有情，畜生等则不是。“依具格个人界定故”(bhabbapuggalaparicchedavasenāti)即依界定适合进入正性决定之具格的个人故。“此”(etaṃ)即指“天与人”这句话。“从世尊”(bhagavato)是离格(nissakkavacanaṃ)，如同“从戒师(upajjhāya)处学习”(upajjhāyato ajjhetī)；或意为“在世尊跟前”。“近因圆满”(upanissayasampatti)即三因结生等，是证得道果的强力之因。 ဂဂ္ဂရာယာတိ ဂဂ္ဂရာယ နာမ ရညော ဒေဝိယာ, တာယ ဝါ ကာရိတတ္တာ ‘‘ဂဂ္ဂရာ’’တိ လဒ္ဓနာမာယ. သရေ နိမိတ္တံ အဂ္ဂဟေသီတိ ‘‘ဓမ္မော ဧသော ဝုစ္စတီ’’တိ ဓမ္မသညာယ သရေ နိမိတ္တံ ဂဏှိ, ဂဏှန္တော စ ပသန္နစိတ္တော ပရိသပရိယန္တေ နိပဇ္ဇိ. သန္နိရုမ္ဘိတွာ အဋ္ဌာသီတိ တဿ သီသေ ဒဏ္ဍဿ ဌပိတဘာဝံ အပဿန္တော တတ္ထ ဒဏ္ဍံ ဥပ္ပီဠေတွာ အဋ္ဌာသိ. မဏ္ဍူကောပိ ဒဏ္ဍေ ဌပိတေပိ ဥပ္ပီဠိတေပိ ဓမ္မဂတေန ပသာဒေန ဝိဿရမကရောန္တောဝ ကာလမကာသိ. ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တသတ္တာနံ အယံ ဓမ္မတာ, ယာ ‘‘ကုတောဟံ ဣဓ နိဗ္ဗတ္တော, တတ္ထ ကိံ နု ခေါ ကမ္မမကာသိ’’န္တိ အာဝဇ္ဇနာ. တသ္မာ အတ္တနော ပုရိမဘဝဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ အာဟ ‘‘အရေ အဟမ္ပိ နာမ ဣဓ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ[Pg.248]. ဘဂဝတော ပါဒေ ဝန္ဒိ ကတညုတာသံဝဍ္ဎိတေန ပေမဂါရဝဗဟုမာနေန. “伽伽罗”(Gaggarāya)是名为伽伽罗的王妃，或因她命人建造了莲池，该莲池因此得名“伽伽罗”。“于声中取相”(sare nimittaṃ aggahesīti)即以“此被称为法”之法想，于声中取相；取相时心生净信，卧于会众边缘。“按住而立”(sannirumbhitvā aṭṭhāsīti)即因未见杖已置于其(青蛙)头上，便在那里压着杖站立。青蛙也，即使杖被放置、被按压，仍以对法的净信，未作变声即死去。生于天界的有情有此法性，即会省思：“我从何处生于此？于彼处我究竟造了何业？”因此，因见到自己的前世，他说道：“啊，我竟也生于此地！”以由知恩所增长的慈爱、恭敬与尊重，礼拜世尊之足。 ဘဂဝါ ဇာနန္တောဝ မဟာဇနဿ ကမ္မဖလံ, ဗုဒ္ဓါနုဘာဝဉ္စ ပစ္စက္ခံ ကာတုကာမော ‘‘ကော မေ ဝန္ဒတီ’’တိ ဂါထာယ ပုစ္ဆိ. တတ္ထ ကောတိ ဒေဝနာဂယက္ခဂန္ဓဗ္ဗာဒီသု ကော, ကတမောတိ အတ္ထော. မေတိ မမ. ပါဒါနီတိ ပါဒေ. ဣဒ္ဓိယာတိ ဣမာယ ဧဝရူပါယ ဒေဝိဒ္ဓိယာ. ‘‘ယသသာ’’တိ ဣမိနာ ဧဒိသေန ပရိဝါရေန, ပရိစ္ဆေဒေန စ. ဇလန္တိ ဝိဇ္ဇောတမာနော. အဘိက္ကန္တေနာတိ အတိဝိယ ကန္တေန ကမနီယေန သုန္ဒရေန. ဝဏ္ဏေနာတိ ဆဝိဝဏ္ဏေန သရီရဝဏ္ဏနိဘာယ. သဗ္ဗာ ဩဘာသယံ ဒိသာတိ သဗ္ဗာ ဒသပိ ဒိသာ ပဘာသေန္တော, စန္ဒော ဝိယ, သူရိယော ဝိယ စ ဧကောဘာသံ ဧကာလောကံ ကရောန္တောတိ အတ္ထော. 世尊虽了知，但为向大众显明业果与佛陀的威力，便以偈颂问道：“谁来礼敬我？”。于此，“谁”（ko）者，于天、龙、夜叉、乾闼婆等中，是“哪一位”（katamo）之义。“我”（me）者，“我的”（mama）。“双足”（pādāni）者，“足”（pāde）。“以神通”（iddhiyā）者，以此等天神之神通。“以声名”（yasasā）者，以此等眷属与部众。“照耀”（jalanti）者，光明闪耀。“以殊胜”（abhikkantena）者，以极为可爱、悦意、美妙。“色”（vaṇṇena）者，以肤色、身光。“普照诸方”（sabbā obhāsayaṃ disā）者，意为照亮所有十方，如月如日，成就一光一明。 ဧဝံ ပန ဘဂဝတာ ပုစ္ဆိတော ဒေဝပုတ္တော အတ္တာနံ ပဝေဒေန္တော ‘‘မဏ္ဍူကောဟံ ပုရေ အာသိ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ပုရေတိ ပုရိမဇာတိယံ. ‘‘ဥဒကေ’’တိ ဣဒံ တဒါ အတ္တနော ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဒဿနံ. ‘‘ဥဒကေ မဏ္ဍူကော’’တိ ဧတေန ဥဒ္ဓမာယိကာဒိကဿ ထလေ မဏ္ဍူကဿ နိဝတ္တနံ ကတံ ဟောတိ. ဂါဝေါ စရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂေါစရော, ဂုန္နံ ဃာသေသနဋ္ဌာနံ. ဣဓ ပန ဂေါစရော ဝိယာတိ ဂေါစရော, ဝါရိ ဥဒကံ ဂေါစရော ဧတဿာတိ ဝါရိဂေါစရော. ဥဒကစာရီပိ ဟိ ကောစိ ကစ္ဆပါဒိ အဝါရိဂေါစရောပိ ဟောတီတိ ‘‘ဝါရိဂေါစရော’’တိ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ. တဝ ဓမ္မံ သုဏန္တဿာတိ ဗြဟ္မဿရေန ကရဝီကရုတမဉ္ဇုနာ ဒေသေန္တဿ တဝ ဓမ္မံ ‘‘ဓမ္မော ဧသော ဝုစ္စတီ’’တိ သရေ နိမိတ္တဂ္ဂါဟဝသေန သုဏန္တဿ. အနာဒရေ စေတံ သာမိဝစနံ. အဝဓိ ဝစ္ဆပါလကောတိ ဝစ္ဆေ ရက္ခန္တော ဂေါပါလဒါရကော မမ သမီပံ အာဂန္တွာ ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ တိဋ္ဌန္တော မမ သီသေ ဒဏ္ဍံ သန္နိရုမ္ဘိတွာ မံ မာရေသီတိ အတ္ထော. 当世尊如是发问，该天子为表明自身，说出“我昔为蛙”之偈颂。于此，“昔”（pure）者，于前生之义。“于水”（udake）者，此乃显示其当时之出生地。“水中蛙”此言，乃为排除陆生之浮肿蛙等。“牛于此行”故为“行境”（gocaro），即牛觅食之处。于此则如行境，故名“行境”；水（vāri）为其行境，故名“水行境”（vārigocaro）。诚然，有水行（udakacārī）者，如龟等，其行境未必在水（avārigocaro），故特说“水行境”以作区别。“听闻汝法时”者，谓听闻汝以梵音及迦陵频伽鸟鸣般悦耳之声说法时，于声取相而听。此为“不顾”义之属格。“牧童所杀”者，谓守护牛犊之牧童，来到我旁，倚杖而立，以杖压我头部，将我杀死，此其义也。 သိတံ ကတွာတိ ‘‘တထာ ပရိတ္တတရေနာပိ ပုညာနုဘာဝေန ဧဝံ အတိဝိယ ဥဠာရာ လောကိယလောကုတ္တရာ သမ္ပတ္တိယော လဗ္ဘန္တီ’’တိ ပီတိသောမနဿဇာတော ဘာသုရတရဓဝလဝိပ္ဖုရန္တဒဿနကိရဏာဝလီဟိ ဘိယျောသော မတ္တာယ တံ ပဒေသံ ဩဘာသေန္တော သိတံ ကတွာ. ပီတိသောမနဿဝသေန ဟိ သော – 作微笑者（Sitaṃ katvā），即：“以如此微小之福德威力，亦能获得这般极为广大之世间与出世间成就。”如是生起喜悦与满意，以极为明亮、洁白、闪耀之齿光行列，格外照亮彼处而作微笑。实因此喜悦与满意故—— ‘‘မုဟုတ္တံ [Pg.249] စိတ္တပသာဒဿ, ဣဒ္ဓိံ ပဿ ယသဉ္စ မေ; အာနုဘာဝဉ္စ မေ ပဿ, ဝဏ္ဏံ ပဿ ဇုတိဉ္စ မေ. 因片刻之心净信，请观我之神通与声誉；亦请观我之威力，观我之色相与光辉。 ‘‘ယေ စ တေ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဓမ္မံ အဿောသုံ ဂေါတမ; ပတ္တာ တေ အစလဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ဂန္တွာ န သောစရေ’’တိ. (ဝိ. ဝ. ၈၅၉-၈၆၀); 乔达摩，凡长时听闻您之法者，彼等已达不动之处，至彼则无忧。 ဣမာ ဒွေ ဂါထာ ဝတွာ ပက္ကာမိ. 说完此二偈后，他便离去。 ၁၄၁. ယံ ပန ကိဉ္စီတိ ဧတ္ထ ယန္တိ အနိယမိတဝစနံ. တထာ ကိဉ္စီတိ. ပနာတိ ဝစနာလင်္ကာရမတ္တံ. တသ္မာ ယံ ကိဉ္စီတိ ဉေယျဿ အနဝသေသပရိယာဒါနံ ကတံ ဟောတိ. ပနာတိ ဝါ ဝိသေသတ္ထဒီပကော နိပါတော. တေန ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဣမိနာ သင်္ခေပတော, ဝိတ္ထာရတော စ သတ္ထု စတုသစ္စာဘိသမ္ဗောဓော ဝုတ္တော. ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ပန ဣမိနာ တဒညဿပိ ဉေယျဿာဝဗောဓော. ပုရိမေန ဝါ သတ္ထု ပဋိဝေဓဉာဏာနုဘာဝေါ, ပစ္ဆိမေန ဒေသနာဉာဏာနုဘာဝေါ. ပီတိ ဥပရိ ဝုစ္စမာနော ဝိသေသော ဇောတီယတိ. သဗ္ဗသော ပဋိပက္ခေဟိ ဝိမုစ္စတီတိ ဝိမောက္ခော, အဂ္ဂမဂ္ဂေါ. တဿ အန္တော အဂ္ဂဖလံ, တတ္ထ ဘဝံ တသ္မိံ လဒ္ဓေ လဒ္ဓဗ္ဗတော ဝိမောက္ခန္တိကဉာဏံ, သဗ္ဗညုတညာဏေန သဒ္ဓိံ သဗ္ဗမ္ပိ ဗုဒ္ဓဉာဏံ. ဧဝံ ပဝတ္တောတိ ဧတ္ထ – 141. 在“Yaṃ pana kiñci”中，“yaṃ”是不定词，“kiñci”也是。“Pana”只是一个句饰词。因此，“yaṃ kiñci”意为无遗漏地完全把握了所有可知法。或者，“pana”是阐明特殊意义的不变词。由此，“正自觉者”一词简要而详尽地说明了导师对四圣谛的圆满觉悟；而“佛陀”一词则说明了对其他可知法的觉悟。前者说明了导师证悟之智的威力，后者说明了教导之智的威力。如是，上文所述的殊胜义被（“pana”一词）所阐明。“从一切对立面完全解脱”即是解脱（vimokkha），即最上道（aggamaggo）。其终点是最上果（aggaphala）；于其中存在，或于证得它时所当得的，是解脱究竟智（vimokkhantikañāṇa），此智与一切知智（sabbaññutaññāṇa）共同构成了全部的佛智。其进行方式如下： ‘‘သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, အနညနေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ဝိသဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, နိရုပလေပသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတမောဟောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာ ဗုဒ္ဓေါ. ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ, န ပိတရာ ကတံ, န ဘာတရာ ကတံ, န ဘဂိနိယာ ကတံ, န မိတ္တာမစ္စေဟိကတံ, န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ, န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ, န ဒေဝတာဟိ ကတံ. ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ (မဟာနိ. ၁၉၂) – “因遍知故为佛，因普见故为佛，因非由他导故为佛，因功德显发故为佛，因号为漏尽者故为佛，因号为无染者故为佛，因究竟离贪故为佛，因究竟离瞋故为佛，因究竟离痴故为佛，因究竟无烦恼故为佛，因行于一乘道故为佛，因独自觉悟无上正等觉故为佛，因断除无明、获得智慧故为佛。‘佛陀’此名，非母所作，非父所作，非兄弟所作，非姊妹所作，非朋友大臣所作，非亲族血亲所作，非沙门、婆罗门所作，非天神所作。此‘佛陀’之名，乃诸佛世尊于菩提树下，与证得一切知智同时，所亲证的解脱究竟之施设。”（《大义释》192） အယံ [Pg.250] နိဒ္ဒေသပါဠိနယော. ယသ္မာ စေတ္ထ တဿာ ပဋိသမ္ဘိဒါပါဠိယာ ဘေဒေါ နတ္ထိ, တသ္မာ ဒွီသု ဧကေနာပိ အတ္ထသိဒ္ဓီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါနယော ဝါ’’တိ အနိယမတ္ထော ဝါ-သဒ္ဒေါ ဝုတ္တော. 此为《解释》(Niddesa)圣典之理路。于此，因其与《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)圣典无有差异，是故为示“二者择一亦可成就义理”，而说“或依《无碍解道》之理路”，此中“或”(vā)字为不定之义。 တတ္ထ ယထာ လောကေ အဝဂန္တာ ‘‘အဝဂတော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီတိ ဗုဒ္ဓေါ သုဒ္ဓကတ္တုဝသေန. ယထာ ပဏ္ဏသောသာ ဝါတာ ‘‘ပဏ္ဏသုသာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, ဧဝံ ဗောဓေတာ ပဇာယာတိ ဗုဒ္ဓေါ ဟေတုကတ္တုဝသေန, ဟေတုအတ္ထော စေတ္ထ အန္တောနီတော. 于此，譬如世间称理解者为“已理解者”，同样，因觉悟诸谛，故名为“佛陀”，此为作者义。譬如使树叶干枯之风被称为“干叶风”，同样，因使众生觉悟，故名为“佛陀”，此为使役作者义，其中亦隐含能使之义。 သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ သဗ္ဗဓမ္မဗုဇ္ဈနသမတ္ထာယ ဗုဒ္ဓိယာ ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဉာဏစက္ခုနာ ဒိဋ္ဌတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. အနညနေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ အညေန အဗောဓနီတော သယမေဝ ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. ဝိသဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါတိ နာနာဂုဏဝိသဝနတော ပဒုမမိဝ ဝိကသနဋ္ဌေန ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါတိ ဧဝမာဒီဟိ ဆဟိ ပရိယာယေဟိ နိဒ္ဒက္ခယဝိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော ဝိယ သဗ္ဗကိလေသနိဒ္ဒက္ခယဝိဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဗုဒ္ဓေါတိ ဂမနတ္ထာနံ ဗုဒ္ဓိအတ္ထတာယ ဗုဒ္ဓိအတ္ထာနမ္ပိ ဂမနတ္ထတာ လဗ္ဘတီတိ ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတီတိ အတ္ထော. ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓေါတိ န ပရေဟိ ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါ, အထ ခေါ သယမေဝ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော. အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓိ ဗုဒ္ဓံ ဗောဓောတိ အနတ္ထန္တရံ. တတ္ထ ယထာ ရတ္တဂုဏယောဂတော ရတ္တော ပဋော, ဧဝံ ဗုဒ္ဓဂုဏယောဂတော ဗုဒ္ဓေါတိ ဉာပနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တတော ပရံ ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမန္တိအာဒိ အတ္ထာနုဂတာယံ ပညတ္တီတိ ဗောဓနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဧဝမေတ္ထ ဣမိနာပိ ကာရဏေန ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. “因具一切知性故为佛”，意为：因具有能觉悟一切法的智慧故为佛。“因具普见性故为佛”，意为：因以智眼见到一切法故为佛。“因无需他人引导故为佛”，意为：因无需由他人教导、乃是自己觉悟故为佛。“因绽放故为佛”，意为：因其种种功德的散发，犹如莲花绽放故为佛。“因被称为漏尽者故为佛”等六种说法，是说如同已从睡眠的尽除中觉醒的人，因已从一切烦恼之睡眠的尽除中觉醒，故称为佛。“因行于一向道故为佛”，意为：由于“行”的意义是“智”，而“智”的意义也可得为“行”，因此说因行于一向道故为佛。“因独自圆满觉悟无上正等觉故为佛”，意为：并非由他人教导而觉悟，而是自己圆满觉悟了无上正等觉，故为佛。“因无明已除、智慧已得故为佛”，此中“智”（buddhi）、“佛”（buddha）、“觉”（bodho）三者并无不同。于此，譬如布因具有红色之质而被称为“红布”，同样地，说“因具有佛之功德而为佛”，是为了让人了知。其后，“佛陀此名，非母所取”等文，是为开示此乃随义而立的施设而说。因此应当了知，世尊亦因这些理由而被称为佛。 ၁၄၂. အဿာတိ ဘဂဝတော. ဂုဏဝိသိဋ္ဌသဗ္ဗသတ္တုတ္တမဂရုဂါရဝါဓိဝစနန္တိ သဗ္ဗေဟိ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဝိသိဋ္ဌဿ တတော ဧဝ သဗ္ဗသတ္တေဟိ ဥတ္တမဿ ဂရုနော ဂါရဝဝသေန ဝုတ္တဝစနမိဒံ ဘဂဝါတိ. တထာ ဟိ လောကနာထော အပရိမိတနိရုပမပ္ပဘာဝသီလာဒိဂုဏဝိသေသသမင်္ဂိတာယ သဗ္ဗာနတ္ထပရိဟာရပုဗ္ဗင်္ဂမာယ [Pg.251] နိရဝသေသဟိတသုခဝိဓာနတပ္ပရာယ နိရတိသယာယ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ သဒေဝမနုဿာယ ပဇာယ, အစ္စန္တုပကာရိတာယ စ အပရိမာဏာသု လောကဓာတူသု အပရိမာဏာနံ သတ္တာနံ ဥတ္တမဂါရဝဋ္ဌာနန္တိ. 142. “世尊”：此称谓是表示恭敬的言辞，乃是针对那位因具足戒等一切功德而超胜，故于一切有情中最为崇高之导师而说。诚然，世间依怙主(Lokanātha)因具足戒等等具有无量、无比威力之殊胜功德，并以无上之精勤成就，先行断除一切无益，专注于施予无余之利益安乐，而极其利益包含天人在内之众生，故于无量世界中，为无量有情之最上恭敬处。 ဘဂဝါတိ ဝစနံ သေဋ္ဌန္တိ သေဋ္ဌဝါစကံ ဝစနံ သေဋ္ဌဂုဏသဟစရဏတော ‘‘သေဋ္ဌ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ဝုစ္စတီတိ ဝစနံ, အတ္ထော. တသ္မာ ယော ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝစနေန ဝစနီယော အတ္ထော, သော သေဋ္ဌောတိ အတ္ထော. ဘဂဝါတိ ဝစနမုတ္တမန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဂါရဝယုတ္တောတိ ဂရုဘာဝယုတ္တော ဂရုဂုဏယောဂတော, ဂရုကရဏံ ဝါ သာတိသယံ အရဟတီတိ ဂါရဝယုတ္တော, ဂါရဝါရဟောတိ အတ္ထော. “世尊”一词为最胜：此言辞之所以被称为“最胜”，是因其与最胜之功德相应。又或者，所谓“言辞”(vacanaṃ)，即“所言说者”(vuccati)之义。因此，以“世尊”一词所言说之义，即是最胜之义。“世尊”一词为最上，于此亦是同理。“应受恭敬者”(gāravayutto)：指因具足崇高功德而有其崇高性；或指他值得被致以极大的尊敬，故为“应受恭敬者”，其义即“值得恭敬者”(gāravāraho)。 ဂုဏဝိသေသဟေတုကံ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဣဒံ ဘဂဝတော နာမန္တိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတုကာမော နာမံယေဝ တာဝ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဒဿေန္တော ‘‘စတုဗ္ဗိဓံ ဝါ နာမ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အာဝတ္ထိကန္တိ အဝတ္ထာယ ဝိဒိတံ တံ တံ အဝတ္ထံ ဥပါဒါယ ပညတ္တံ ဝေါဟရိတံ. တထာ လိင်္ဂိကံ တေန တေန လိင်္ဂေန ဝေါဟရိတံ. နေမိတ္တိကန္တိ နိမိတ္တတော အာဂတံ. အဓိစ္စသမုပ္ပန္နန္တိ ယဒိစ္ဆာယ ပဝတ္တံ, ယဒိစ္ဆာယ အာဂတံ ယဒိစ္ဆကံ. ပဌမေန အာဒိ-သဒ္ဒေန ဗာလော, ယုဝါ, ဝုဍ္ဎောတိ ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ, ဒုတိယေန မုဏ္ဍီ, ဇဋီတိ ဧဝမာဒိံ, တတိယေန ဗဟုဿုတော, ဓမ္မကထိကော, ဈာယီတိ ဧဝမာဒိံ, စတုတ္ထေန အဃမရိသနံ ပါဝစနန္တိ ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ‘‘နေမိတ္တိက’’န္တိ ဝုတ္တမတ္ထံ ဗျတိရေကဝသေန ပတိဋ္ဌာပေတုံ ‘‘န မဟာမာယာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝိမောက္ခန္တိက’’န္တိ ဣမိနာ ဣဒံ နာမံ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတက္ခဏေယေဝ ဇာတန္တိ ဒဿေတိ. ယဒိ ဝိမောက္ခန္တိကံ, အထ ကသ္မာ အညေဟိ ခီဏာသဝေဟိ အသာဓာရဏန္တိ အာဟ ‘‘သဟ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဋိလာဘာ’’တိ. ဗုဒ္ဓါနဉှိ အရဟတ္တဖလံ နိပ္ဖဇ္ဇမာနံ သဗ္ဗညုတညာဏာဒီဟိ သဗ္ဗေဟိ ဗုဒ္ဓဂုဏေဟိ သဒ္ဓိံယေဝ နိပ္ဖဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝိမောက္ခန္တိက’’န္တိ. သစ္ဆိကာ ပညတ္တီတိ သဗ္ဗဓမ္မာနံ သစ္ဆိကိရိယာနိမိတ္တာ ပညတ္တိ. အထ ဝါ သစ္ဆိကာ ပညတ္တီတိ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓါ ပညတ္တိ. ယံဂုဏနိမိတ္တာ ဟိ သာ, တေ သတ္ထု ပစ္စက္ခဘူတာတိ ဂုဏာ ဝိယ သာပိ သစ္ဆိကတာ ဧဝ နာမ ဟောတိ, န ပရေသံ ဝေါဟာရမတ္တေနာတိ အဓိပ္ပာယော. “因具殊胜功德，故称‘世尊’”，这是对世尊名号的简要解说。为详细阐释其义，首先从意义提炼的角度来解说此名号，故说“名称有四种”等。其中：依状况得名(āvatthikaṃ)，是依于某种状况而认知、安立及使用的名称。依特征得名(liṅgikaṃ)，是依于某种特征而使用的名称。依征兆得名(nemittikaṃ)，是从征兆而来的名称。偶发得名(adhiccasamuppannaṃ)，是随意而有、随意而来的名称，即任意取名。第一种（依状况得名）如‘幼儿’、‘青年’、‘长者’等。第二种（依特征得名）如‘剃发者’、‘结发者’等。第三种（依征兆得名）如‘多闻者’、‘说法者’、‘禅修者’等。第四种（偶发得名）如阿伽马利萨那(Aghamarisana)、教言(Pāvacana)等。为通过对比来确立“依征兆得名”的含义，故说“非由摩诃摩耶(Mahāmāyā)所取”等。“解脱究竟”(vimokkhantika)一名，显示此名号于圣者之生（即证悟）的刹那即已生起。若问：“倘若是解脱究竟，为何此名不为其他漏尽者所共用？”答曰：“因与一切知智(sabbaññutaññāṇa)的证得同时发生。”因为对诸佛而言，阿罗汉果的生起，是与一切知智等所有佛陀功德同时成就的。因此说此名是“解脱究竟”。“现证施设”(sacchikā paññatti)是指以现证一切法为其因而作的施设。或者说，“现证施设”是依直接证实而作的施设。因为此名号是以某些功德为征兆，而那些功德是导师所亲证的，所以此名号也如那些功德一般，是“已现证”的，而非仅依他人的言说惯例而有，此即其意趣。 ၁၄၃. ဝဒန္တီတိ [Pg.252] မဟာထေရဿ ဂရုဘာဝတော ဗဟုဝစနေနာဟ, သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဝါ ကတမနုဝါဒံ သန္ဓာယ. ဣဿရိယာဒိဘေဒေါ ဘဂေါ အဿ အတ္ထီတိ ဘဂီ. အကာသိ ဘဂ္ဂန္တိ ရာဂါဒိပါပဓမ္မံ ဘဂ္ဂံ အကာသိ, ဘဂ္ဂဝါတိ အတ္ထော. ဗဟူဟိ ဉာယေဟီတိ ကာယဘာဝနာဒိကေဟိ အနေကေဟိ ဘာဝနာက္ကမေဟိ. သုဘာဝိတတ္တနောတိ သမ္မဒေဝ ဘာဝိတသဘာဝဿ. ပစ္စတ္တေ စေတံ သာမိဝစနံ. 143. “他们说”(vadanti)：此处因对大长老的恭敬而使用复数，或是指结集者所作的传诵。“自在”等福德(bhaga)为他所有，故称“具福者”(bhagī)。“他已破坏”(akāsi bhaggaṃ)：意指他已破坏贪欲等恶法，义为巴伽瓦(bhaggavā)。“以多种方法”(bahūhi ñāyehi)：指以身修习等多种修习次第。“已善修其身”(subhāvitattano)：指其自性已完全修习。并且，此处的属格(sāmivacanaṃ)用于表达主动者(paccatta)之义。 နိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တနယေနာတိ ဧတ္ထာယံ နိဒ္ဒေသနယော – “如解释(niddesa)中所说的方法”一句，此处的解释方法如下—— ‘‘ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ. အပိစ ဘဂ္ဂရာဂေါတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂဒေါသောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂမောဟောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂမာနောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂဒိဋ္ဌီတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂတဏှောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂကိလေသောတိ ဘဂဝါ, ဘဇိ ဝိဘဇိ ပဝိဘဇိ ဓမ္မရတနန္တိ ဘဂဝါ, ဘဝါနံ အန္တကရောတိ ဘဂဝါ, ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညောတိ ဘဂဝါ, ဘဇိ ဝါ ဘဂဝါ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနီတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အတ္ထရသဿ ဓမ္မရသဿ ဝိမုတ္တိရသဿ အဓိသီလဿ အဓိစိတ္တဿ အဓိပညာယာတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ ဈာနာနံ စတုန္နံ အပ္ပမညာနံ စတုန္နံ အရူပသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အဋ္ဌန္နံ ဝိမောက္ခာနံ အဋ္ဌန္နံ အဘိဘာယတနာနံ နဝန္နံ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ သညာဘာဝနာနံ ဒသန္နံ ကသိဏသမာပတ္တီနံ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ အသုဘသမာပတ္တိယာတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿာတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ တထာဂတဗလာနံ စတုန္နံ ဝေသာရဇ္ဇာနံ စတုန္နံ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ ဆန္နံ အဘိညာနံ ဆန္နံ ဗုဒ္ဓဓမ္မာနန္တိ ဘဂဝါ, ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဘဂဝါ’’တိ (မဟာနိ. ၈၃). “世尊”是尊重之语。再者，已破除贪，故为“世尊”；已破除瞋，故为“世尊”；已破除痴，故为“世尊”；已破除慢，故为“世尊”；已破除见，故为“世尊”；已破除渴爱，故为“世尊”；已破除烦恼，故为“世尊”。分析、辨别、善辨法宝，故为“世尊”。为诸有之终结者，故为“世尊”。已修身、已修戒、已修心、已修慧，故为“世尊”。或，受用阿兰若、林野、边地卧坐处，其处少声、少音、无人风、离人迹、适于宴坐，故为“世尊”。或，于衣服、饮食、卧坐处、病缘医药资具为有分者，故为“世尊”。或，于义味、法味、解脱味、增上戒、增上心、增上慧为有分者，故为“世尊”。或，于四禅、四无量、四无色定为有分者，故为“世尊”。或，于八解脱、八胜处、九次第住定为有分者，故为“世尊”。或，于十想修习、十遍处定、入出息念定、不净定为有分者，故为“世尊”。或，于四念住、四正勤、四神足、五根、五力、七觉支、圣八支道为有分者，故为“世尊”。或，于十如来力、四无畏、四无碍解、六神通、六佛法为有分者，故为“世尊”。“世尊”此名……乃至……此乃现证之施设，即“世尊”。 ဧတ္ထ [Pg.253] စ ‘‘ဂါရဝါဓိဝစန’’န္တိအာဒီနိ ယဒိပိ ဂါထာယံ အာဂတပဒါနုက္ကမေန န နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, ယထာရဟံ ပန တေသံ သဗ္ဗေသမ္ပိ နိဒ္ဒေသဘာဝေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ ဂါရဝါဓိဝစနန္တိ ဂရူနံ ဂရုဘာဝဝါစကံ ဝစနံ. ဘဇီတိ ဘာဂသော ကထေသိ. တေနာဟ ‘‘ဝိဘဇီ’’တိ. ဓမ္မရတနန္တိ မဂ္ဂဖလာဒိအရိယဓမ္မရတနံ. ပုန ဘဇီတိ သေဝိ. ဘာဂီတိ ဘာဂဓေယျဝါ. ပုန ဘာဂီတိ ဘဇနသီလော. အတ္ထရသဿာတိ အတ္ထသန္နိဿယဿ ရသဿ. ဝိမုတ္တာယတနသီသေ ဟိ ဌတွာ ဓမ္မံ ကထေန္တဿ, သုဏန္တဿ စ တဒတ္ထံ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇနကပီတိသောမနဿံ အတ္ထရသော. ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ ဓမ္မရသော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘လဘတိ အတ္ထဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မဝေဒ’’န္တိ (အ. နိ. ၆.၁၀). ဝိမုတ္တိရသဿာတိ ဝိမုတ္တိဘူတဿ, ဝိမုတ္တိသန္နိဿယဿ ဝါ ရသဿ. သညာဘာဝနာနန္တိ အနိစ္စသညာဒီနံ ဒသန္နံ သညာဘာဝနာနံ. ဆန္နံ ဗုဒ္ဓဓမ္မာနန္တိ ဆ အသာဓာရဏဉာဏာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ သဒ္ဒသိဒ္ဓိ နိရုတ္တိနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. 此处，“尊称之语”(gāravādhivacana)等词，虽然没有按照偈颂中出现的顺序来解释，但都应理解为是对所有这些词的恰当解释。其中，“尊称之语”是指表达对尊者尊敬的言语。“Bhaji”是“分别解说”的意思，因此说“vibhajī”(分别说者)。“法宝”(dhammaratana)是指道、果等圣法之宝。再者，“bhaji”是“亲近”(sevi)的意思。“具分者”(bhāgī)是“有其份额者”(bhāgadheyyavā)的意思。再者，“具分者”是“有受用之习性”(bhajanasīlo)的意思。“义味”(attharasa)是指依止于义而有之味。当立于解脱处之顶首而说法时，于说法者及听法者，缘其义而生起的喜与悦，即是义味；缘法而生起的，即是法味。就此而说：“获得义受，获得法受。”(《增支部》6.10)“解脱味”(vimuttirasa)是指已成解脱之味，或依止于解脱之味。“想修习”(saññābhāvanā)是指无常想等十种想的修习。“六佛法”是指六种不共智。于各处，“世尊”一词的构成，当依语源学(nirutti)之理而知。 ၁၄၄. ယဒိပိ ‘‘ဘာဂျဝါ’’တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ ဝုစ္စမာနော အတ္ထော ‘‘ဘဂီ ဘဇီ’’တိ နိဒ္ဒေသဂါထာယ သင်္ဂဟိတော ဧဝ, တထာပိ ပဒသိဒ္ဓိ အတ္ထဝိဘာဂအတ္ထယောဇနာဒိသဟိတော သံဝဏ္ဏနာနယော တတော အညာကာရောတိ ဝုတ္တံ ‘‘အယံ ပန အပရော နယော’’တိ. အာဒိကန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝဏ္ဏဝိကာရော, ဝဏ္ဏလောပေါ, ဓာတုအတ္ထေန နိယောဇနဉ္စာတိ ဣမံ တိဝိဓံ လက္ခဏံ သင်္ဂဏှာတိ. သဒ္ဒနယေနာတိ ဗျာကရဏနယေန. ပိသောဒရာဒီနံ သဒ္ဒါနံ အာကတိဂဏဘာဝတော ဝုတ္တံ ‘‘ပိသောဒရာဒိပက္ခေပလက္ခဏံ ဂဟေတွာ’’တိ. ပက္ခိပနမေဝ လက္ခဏံ. တပ္ပရိယာပန္နတာကရဏံ ဟိ ပက္ခိပနံ. ပါရပ္ပတ္တန္တိ ပရမုက္ကံသဂတံ ပါရမိဘာဝပ္ပတ္တံ. ဘာဂျန္တိ ကုသလံ. တတ္ထ မဂ္ဂကုသလံ လောကုတ္တရသုခနိဗ္ဗတ္တကံ, ဣတရံ လောကိယသုခနိဗ္ဗတ္တကံ, ဣတရမ္ပိ ဝါ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပရိယာယတော လောကုတ္တရသုခနိဗ္ဗတ္တကံ သိယာ. 144. 虽然以“具福”(bhāgyavā)等词所表达的意义，已由“分得、受用”(bhagī bhajī)的解释偈所含摄，但包含词语成立、意义区分、意义结合等内容的释义方法，与那解释的行相不同，故说“此是另一方法”。“等”字涵盖了三种特征：语音变化、语音省略以及词根意义的关联。所谓“依于词法”，即是依于语法规则。由于毕苏达罗(Pisodara)等词属于不规则词类，故说“取其归入毕苏达罗等词类的特征”。归类本身即是其特征，因为归类就是使其归属于该类。“到达彼岸”是指达到最崇高的境界，达到波罗蜜的状态。“福”是指善。其中，道善能产生出世间之乐，其他善能产生世间之乐；或者，其他善也可作为转向解脱的依止，从而间接产生出世间之乐。 လောဘာဒယော ဧကကဝသေန ဂဟိတာ. တထာ ဝိပရီတမနသိကာရော ဝိပလ္လာသဘာဝသာမညေန, အဟိရိကာဒယော ဒုကဝသေန. လောဘာဒယော စ ပုန ‘‘တိဝိဓာကုသလမူလ’’န္တိ တိကဝသေန ဂဟိတာ. ကာယဒုစ္စရိတာဒိ-တဏှာသံကိလေသာဒိရာဂမလာဒိရာဂဝိသမာဒိကာမသညာဒိကာမဝိတက္ကာဒိတဏှာပပဉ္စာဒယော တိဝိဓဒုစ္စရိတာဒယော. သုဘသညာဒိကာ စတုဗ္ဗိဓဝိပရိယေသာ. ‘‘စီဝရဟေတု ဝါ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပိဏ္ဍပါတ[Pg.254], သေနာသန, ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ’’တိ (အ. နိ. ၄.၉) ဧဝမာဂတာ စတ္တာရော တဏှုပ္ပာဒါ. ‘‘ဗုဒ္ဓေ ကင်္ခတိ, ဓမ္မေ, သံဃေ, သိက္ခာယ, သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခီလဇာတော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၁၉; မ. နိ. ၁.၁၈၅; အ. နိ. ၅.၂၀၅; ၉.၇၁; ဝိဘ. ၉၄၁) ဧဝမာဂတာနိ ပဉ္စ စေတောခီလာနိ. ‘‘ကာမေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ, ကာယေ အဝီတရာဂေါ, ရူပေ အဝီတရာဂေါ, ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ, အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၀; မ. နိ. ၁.၁၈၆) အာဂတာ ပဉ္စ ဝိနိဗန္ဓာ. ရူပါဘိနန္ဒနာဒယော ပဉ္စာဘိနန္ဒနာ. ကောဓော, မက္ခော, ဣဿာ, သာဌေယျံ, ပါပိစ္ဆတာ, သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသောတိ ဣမာနိ ဆ ဝိဝါဒမူလာနိ. ရူပတဏှာဒယော ဆ တဏှာကာယာ. 贪等以一法被执取。同样，颠倒作意以同为颠倒故，无惭等以二法被执取。贪等又以“三不善根”之三法被执取。身恶行等、渴爱杂染等、贪垢等、邪贪等、欲想等、欲寻等、渴爱戏论等，是三恶行等。净想等是四颠倒。“比丘之渴爱生起时，或因衣而生，或因食，或因住处，或因有无有而生”，如是所说为四渴爱生。“于佛、法、僧、学处而疑，于同梵行者忿恨、不悦、心受创、生嗔梗”，如是所说为五心荒芜。“于欲未离贪，于身未离贪，于色未离贪，食至饱腹，耽于卧乐、侧卧乐、昏沉乐而住，为生某天众而修梵行”，如是所说为五缚。欢喜色等是五欢喜。忿、覆、嫉、谄、恶欲、执取己见，此等是六争论根。色爱等是六爱身。 ကာမရာဂပဋိဃဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာဘဝရာဂမာနာဝိဇ္ဇာ သတ္တာနုသယာ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒယော အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာ. ‘‘တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ, ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော, လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော, ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ, ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာနံ, အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော, ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယံ, မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခာ, အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါနာဒယော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၀၃; ၃.၃၅၉) ဧတေ နဝ တဏှာမူလကာ. စတ္တာရော သဿတဝါဒါ, စတ္တာရော ဧကစ္စသဿတဝါဒါ, စတ္တာရော အန္တာနန္တိကာ, စတ္တာရော အမရာဝိက္ခေပိကာ, ဒွေ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ, သောဠသ သညီဝါဒါ, အဋ္ဌ အသညီဝါဒါ, အဋ္ဌ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ, သတ္တ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ, ပဉ္စ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါတိ ဧတာနိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ. အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ ‘‘အသ္မီ’’တိ ဟောတိ, ‘‘ဣတ္ထသ္မီ’’တိ, ‘‘ဧဝသ္မီ’’တိ, ‘‘အညထာသ္မီ’’တိ, ‘‘ဘဝိဿ’’န္တိ, ‘‘ဣတ္ထံ ဘဝိဿ’’န္တိ, ‘‘ဧဝံ ဘဝိဿ’’န္တိ, ‘‘အညထာ ဘဝိဿ’’န္တိ, ‘‘အသသ္မီ’’တိ, ‘‘သာတသ္မီ’’တိ, ‘‘သိယ’’န္တိ, ‘‘ဣတ္ထံ သိယ’’န္တိ, ‘‘ဧဝံ သိယ’’န္တိ, ‘‘အညထာ သိယ’’န္တိ, ‘‘အပါဟံ သိယ’’န္တိ, ‘‘အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယ’’န္တိ, ‘‘အပါဟံ ဧဝံ သိယ’’န္တိ, ‘‘အပါဟံ အညထာ သိယ’’န္တိ ဟောတီတိ အဋ္ဌာရသ, ဗာဟိရဿုပါဒါယ ‘‘ဣမိနာ အသ္မီ’’တိ ဟောတိ, ‘‘ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီ’’တိ, ‘‘ဣမိနာ ဧဝသ္မီ’’တိ, ‘‘ဣမိနာ အညထာသ္မီ’’တိအာဒိကာ (ဝိဘ. ၉၇၅-၉၇၆) ဝုတ္တနယာ အဋ္ဌာရသာတိ ဆတ္တိံသ, အတီတာ ဆတ္တိံသ, အနာဂတာ ဆတ္တိံသ, ပစ္စုပ္ပန္နာ ဆတ္တိံသာတိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတာနိ. 欲贪、嗔恚、见、疑、有贪、慢、无明是七随眠。邪见等八邪性。“缘于渴爱(taṇhā)有寻求，缘于寻求有获得，缘于获得有决断，缘于决断有欲贪，缘于欲贪有耽著，缘于耽著有执取，缘于执取有吝啬，缘于吝啬有守护，因守护而有执杖、持刀等事发生”（长部 2.103; 3.359），这九种以渴爱为根本。四种常见、四种部分常见、四种有边无边论、四种不死矫乱论、二种无因生论、十六种有想论、八种无想论、八种非想非非想论、七种断灭论、五种现法涅槃论，这六十二种是诸见。依于内在，则有“我是”、“我是这样的”、“我是如此的”、“我是另外的”、“我将会是”、“我将会是这样的”、“我将会是如此的”、“我将会是另外的”、“我是恒常的”、“我是不恒常的”、“愿我是”、“愿我是这样的”、“愿我是如此的”、“愿我是另外的”、“愿我非有”、“愿我非有如此”、“愿我非有如是”、“愿我非有他异”这十八种；依于外在，则有“藉此我是”、“藉此我是这样的”、“藉此我是如此的”、“藉此我是另外的”等（分别论 975-976）如前述的十八种，共三十六种。过去的三十六种，未来的三十六种，现在的三十六种，总共一百零八种渴爱所行。 ပဘေဒ-သဒ္ဒေါ [Pg.255] ပစ္စေကံ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. တတ္ထာယံ ယောဇနာ – လောဘပ္ပဘေဒါ ဒေါသပ္ပဘေဒါ ယာဝ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတပ္ပဘေဒါတိ. သဗ္ဗာနိ သတ္တာနံ ဒရထပရိဠာဟကရာနိ ကိလေသာနံ အနေကာနိ သတသဟဿာနိ အဘဉ္ဇီတိ ယောဇနာ. အာရမ္မဏာဒိဝိဘာဂတော ဟိ ပဝတ္တိအာကာရဝိဘာဂတော စ အနန္တပ္ပဘေဒါ ကိလေသာတိ. သင်္ခေပတောတိ ဧတ္ထ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဝသေန သဗ္ဗသော အပ္ပဝတ္တိကရဏေန ကိလေသမာရံ, သမုဒယပ္ပဟာနပရိညာဝသေန ခန္ဓမာရံ, သဟာယဝေကလ္လကရဏဝသေန သဗ္ဗထာ အပ္ပဝတ္တိကရဏေန အဘိသင်္ခါရမာရံ, ဗလဝိဓမနဝိသယာတိက္ကမနဝသေန ဒေဝပုတ္တမစ္စုမာရဉ္စ အဘဉ္ဇိ ဘဂ္ဂေ အကာသိ. ပရိဿယာနန္တိ ဥပဒ္ဒဝါနံ. သမ္ပတိ, အာယတိဉ္စ သတ္တာနံ အနတ္ထာဝဟတ္တာ မာရဏဋ္ဌေန ဝိဗာဓနဋ္ဌေန ကိလေသာဝ မာရောတိ ကိလေသမာရော. ဝဓကဋ္ဌေန ခန္ဓာဝ မာရောတိ ခန္ဓမာရော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝဓကံ ရူပံ ‘ဝဓကံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတီ’’တိအာဒိ (သံ. နိ. ၃.၈၅). ဇာတိဇရာဒိမဟာဗျသနနိဗ္ဗတ္တနေန အဘိသင်္ခါရောဝ မာရောတိ အဘိသင်္ခါရမာရော. သံကိလေသနိမိတ္တံ ဟုတွာ ဂုဏမာရဏဋ္ဌေန ဒေဝပုတ္တောဝ မာရောတိ ဒေဝပုတ္တမာရော. သတ္တာနံ ဇီဝိတဿ, ဇီဝိတပရိက္ခာရာနဉ္စ ဇာနိကရဏေန မဟာဗာဓရူပတ္တာ မစ္စု ဧဝ မာရောတိ မစ္စုမာရော. “分别”一词应与每个词相联系。此处的用法是：贪的分别、嗔的分别，乃至一百零八种渴爱所行的分别。其含义是：他破除了无数使众生痛苦煎熬的烦恼。因为从所缘等的差别，以及从生起方式的差别来看，烦恼有无量的分别。简而言之，此处，他通过彻底断除，使其完全不生起，而破除了烦恼魔；通过遍知并舍断其因，而破除了蕴魔；通过使其失去助伴，完全不造作，而破除了行魔；通过摧毁其力量、超越其范围，而破除了天子魔与死魔。“危难”即是灾祸。因其在现在和未来给众生带来无益，以其杀害、扰乱之义，烦恼即是魔，故称烦恼魔。以其杀戮之义，诸蕴即是魔，故称蕴魔。正如经中所说：“他不如实了知‘色是杀害者’”等（相应部 3.85）。因其产生生、老等大灾难，诸行即是魔，故称行魔。因其作为染污之相，以其杀害善德之义，天子即是魔，故称天子魔。因其导致生命与生存资具的损失，是为大病，死亡即是魔，故称死魔。 သတပုညလက္ခဏဓရဿာတိ အနေကသတပုညနိဗ္ဗတ္တမဟာပုရိသလက္ခဏဝဟတော ရူပကာယသမ္ပတ္တိ ဒီပိတာ ဟောတိ, ဣတရာသံ ဖလသမ္ပဒါနံ မူလဘာဝတော, အဓိဋ္ဌာနဘာဝတော စ. ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိ ဒီပိတာ ဟောတိ, ပဟာနသမ္ပဒါပုဗ္ဗကတ္တာ ဉာဏသမ္ပဒါဒီနံ. ဘာဂျဝတာယ လောကိယာနံ ဗဟုမတဘာဝေါ. ဘဂ္ဂဒေါသတာယ ပရိက္ခကာနံ ဗဟုမတဘာဝေါတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ဣတော ပရေသုပိ ယထာသင်္ချံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ပုညဝန္တံ ဟိ ဂဟဋ္ဌာ ခတ္တိယာဒယော အဘိဂစ္ဆန္တိ, ပဟီနဒေါသံ ပဗ္ဗဇိတတာပသပရိဗ္ဗာဇကာဒယော ‘‘ဒေါသဝိနယာယ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ. အဘိဂတာနဉ္စ နေသံ ကာယစိတ္တဒုက္ခာပနယနေ ပဋိဗလဘာဝေါ, အာမိသဒါနဓမ္မဒါနေဟိ ဥပကာရသဗ္ဘာဝတော. ရူပကာယံ တဿ ပသာဒစက္ခုနာ, ဓမ္မကာယံ ပညာစက္ခုနာ ဒိသွာ ဒုက္ခဒွယဿ ပဋိပ္ပဿမ္ဘနတော ဥပဂတာနဉ္စ တေသံ အာမိသဒါနဓမ္မဒါနေဟိ ဥပကာရိတာ, ‘‘ပုဗ္ဗေ အာမိသဒါနဓမ္မဒါနေဟိ မယာ အယံ [Pg.256] လောကဂ္ဂဘာဝေါ အဓိဂတော, တသ္မာ တုမှေဟိပိ ဧဝမေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ သမ္မာပဋိပတ္တိယံ နိယောဇနေန အဘိဂတာနံ လောကိယလောကုတ္တရသုခေဟိ သံယောဇနသမတ္ထတာ စ ဒီပိတာ ဟောတိ. “具足百福相者”，是指拥有由无数善业所生的大士相，这显示了色身圆满，因为色身是其余诸果成就的根本与依止处。又显示了法身圆满，因为智慧等成就是以断除（烦恼）为前导。因具福而为世人所尊重，因破过而为明辨者所尊重，应如是结合。于此之后亦应如此类推。确实，具福者为刹帝利等在家人所亲近；断过者则因（世尊）“为调伏过失而说法”，为出家者、苦行者、遍行者等所亲近。对于前来亲近者，（世尊）有能力去除其身心之苦，因为能通过财施与法施助益他们。以信眼见其色身，以慧眼见其法身，由此二苦得以平息，前来亲近者亦因财施与法施而得助益。并且，通过‘我于往昔，由财施与法施而证得此世间最高之位，是故汝等亦应如是行道’的教导来策励他们行于正道，从而也显示了（世尊）能使前来亲近者与世间、出世间之乐相结合的能力。 သကစိတ္တေ ဣဿရိယံ အတ္တနော စိတ္တဿ ဝသီဘာဝါပါဒနံ, ယေန ပဋိက္ကူလာဒီသု အပ္ပဋိက္ကူလသညိတာဒိဝိဟာရသိဒ္ဓိ, အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိအာဒိကော ဣဒ္ဓိဝိဓောပိ စိတ္တိဿရိယမေဝ စိတ္တဘာဝနာယ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဣဇ္ဈနတော. အဏိမာလဃိမာဒိကန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန မဟိမာ ပတ္တိ ပါကမ္မံ ဤသိတာ ဝသိတာ ယတ္ထကာမာဝသာယိတာတိ ဣမေ ဆပိ သင်္ဂဟိတာ. တတ္ထ ကာယဿ အဏုဘာဝကရဏံ အဏိမာ. လဟုဘာဝေါ လဃိမာ အာကာသေ ပဒသာ ဂမနာဒိနာ. မဟတ္တံ မဟိမာ ကာယဿ မဟန္တတာပါဒနံ. ဣဋ္ဌဒေသပ္ပတ္တိ ပတ္တိ. အဓိဋ္ဌာနာဒိဝသေန ဣစ္ဆိတနိပ္ဖာဒနံ ပါကမ္မံ. သယံဝသိတာ ဣဿရဘာဝေါ ဤသိတာ. ဣဒ္ဓိဝိဓေ ဝသီဘာဝေါ ဝသိတာ. အာကာသေန ဝါ ဂစ္ဆတော, အညံ ဝါ ကိဉ္စိ ကရောတော ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝေါသာနပ္ပတ္တိ ယတ္ထကာမာဝသာယိတာ. ‘‘ကုမာရကရူပါဒိဒဿန’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. ဧဝမိဒံ အဋ္ဌဝိဓံ လောကိယသမ္မတံ ဣဿရိယံ. တံ ပန ဘဂဝတော ဣဒ္ဓိဝိဓန္တောဂဓံ, အနညသာဓာရဏဉ္စာတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ အတ္ထီ’’တိ. 于自心自在，是指令自己的心达到掌控的状态，由此能于厌恶等所缘中，成就“不厌恶想”等住。决意神变(adhiṭṭhāniddhi)等神变种类亦是心自在，因其是通过修心达到掌控而成就。所谓“缩身(aṇimā)、轻举(laghimā)”等，以“等”字亦包含大身(mahimā)、至得(patti)、随意成就(pākammaṃ)、主宰(īsitā)、掌控(vasitā)、随欲究竟(yatthakāmāvasāyitā)此六种。其中：使身体变得极微小，是为缩身；身体轻捷，如能在虚空中步行等，是为轻举；使身体巨大，是为大身；能到达想去的地方，是为至得；通过决意等实现愿望，是为随意成就；自我掌控、作主宰(issarabhāvo)，是为主宰；于神变中掌控，是为掌控；或在空中行走，或做其他任何事都能达到究竟，是为随欲究竟。亦有人说此乃“示现童子相等”。如此，这八种是世间所公认的自在。然而，世尊的此种自在，是包含在神变中的，并且不共于他人，因此说“具足一切行相”。 ကေသဉ္စိ ပဒေသဝုတ္တိ, အယထာဘူတဂုဏသန္နိဿယတ္တာ အပရိသုဒ္ဓေါ စ ယသော ဟောတိ, န ဧဝံ တထာဂတဿာတိ ဒဿေတုံ ‘‘လောကတ္တယဗျာပကော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣဓ အဓိဂတသတ္ထုဂုဏာနံ အာရုပ္ပေ ဥပ္ပန္နာနံ ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ’’တိအာဒိနာ ဘဂဝတော ဂုဏေ အနုဿရန္တာနံ ယသော ပါကဋော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘လောကတ္တယဗျာပကော’’တိ. ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတတ္တာ ဧဝ အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေါ. အနဝသေသလက္ခဏာနုဗျဉ္ဇနာဒိသမ္ပတ္တိယာ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာ. သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂသိရီ သဗ္ဗေသံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ သောဘာ. ‘‘တိဏ္ဏော တာရေယျ’’န္တိအာဒိနာ ယံ ယံ ဧတေန လောကနာထေန ဣစ္ဆိတံ မနောဝစီပဏိဓာနဝသေန, ပတ္ထိတံ ကာယပဏိဓာနဝသေန. တထေဝါတိ ပဏိဓာနာနုရူပမေဝ. ဝီရိယပါရမိဘာဝပ္ပတ္တော, အရိယမဂ္ဂပရိယာပန္နော စ သမ္မာဝါယာမသင်္ခါတော ပယတ္တော. 有些人的名声仅限于局部，且因依于不实的功德而有所不净；如来则非如此，为示此义，故说“遍于三界”等语。于此，那些在此世间证得导师功德后生于无色界者，以“彼世尊……”等语随念世尊功德时，其名声显赫，故说“遍于三界”。仅因如实证得功德，故极其清净。因无遗地具足诸相、随好等，故一切圆满。所有肢体与支节的祥瑞，即是所有肢体与支节的庄严。以“已渡者令渡”等语，此世间导师以意语发愿所希求者，以身发愿所期盼者，皆如其愿。已达精进波罗蜜之境、且已入圣道之精勤，名为正精进。 ဘေဒေဟီတိ သဗ္ဗတ္တိကဒုကပဒသံဟိတေဟိ ပဘေဒေဟိ. ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒါဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန န ကေဝလံ ဝိဘင်္ဂပါဠိယံ အာဂတာ သတိပဋ္ဌာနာဒယောဝ သင်္ဂဟိတာ, အထ ခေါ သင်္ဂဟာဒယော, သမယဝိမုတ္တာဒယော, ဌပနာဒယော[Pg.257], တိကပဋ္ဌာနာဒယော စ သင်္ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒုက္ခသစ္စဿ ပီဠနဋ္ဌော တံသမင်္ဂိနော သတ္တဿ ဟိံသနံ အဝိပ္ဖာရိကတာကရဏံ. သင်္ခတဋ္ဌော သမေစ္စသမ္ဘူယပစ္စယေဟိ ကတဘာဝေါ. သန္တာပဋ္ဌော ဒုက္ခဒုက္ခတာဒီဟိ သန္တပ္ပနံ ပရိဒဟနံ. ဝိပရိဏာမဋ္ဌော ဇရာယ, မရဏေန စာတိ ဒွိဓာ ဝိပရိဏာမေတဗ္ဗတာ. သမုဒယဿ အာယူဟနဋ္ဌော ဒုက္ခဿ နိဗ္ဗတ္တနဝသေန သမ္ပိဏ္ဍနံ. နိဒါနဋ္ဌော ‘‘ဣဒံ တံ ဒုက္ခ’’န္တိ နိဒဒန္တဿ ဝိယ သမုဋ္ဌာပနံ. သံယောဂဋ္ဌော သံသာရဒုက္ခေန သံယောဇနံ. ပလိဗောဓဋ္ဌော မဂ္ဂါဓိဂမဿ နိဝါရဏံ. နိရောဓဿ နိဿရဏဋ္ဌော သဗ္ဗူပဓီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂသဘာဝတ္တာ တတော ဝိနိဿဋတာ, တန္နိဿရဏနိမိတ္တတာ ဝါ. ဝိဝေကဋ္ဌော သဗ္ဗသင်္ခါရဝိသံယုတ္တတာ. အသင်္ခတဋ္ဌော ကေနစိပိ ပစ္စယေန အနဘိသင်္ခတတာ. အမတဋ္ဌော နိစ္စသဘာဝတ္တာ မရဏာဘာဝေါ, သတ္တာနံ မရဏာဘာဝဟေတုတာ ဝါ. မဂ္ဂဿ နိယျာနဋ္ဌော ဝဋ္ဋဒုက္ခတော နိဂ္ဂမနဋ္ဌော. ဟေတုအတ္ထော နိဗ္ဗာနဿ သမ္ပာပကဘာဝေါ. ဒဿနဋ္ဌော အစ္စန္တသုခုမဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကရဏံ. အာဓိပတေယျဋ္ဌော စတုသစ္စဒဿနေ သမ္ပယုတ္တာနံ အာဓိပစ္စကရဏံ, အာရမ္မဏာဓိပတိဘာဝေါ ဝါ ဝိသေသတော မဂ္ဂါဓိပတိဝစနတော. သတိပိ ဟိ ဈာနာဒီနံ အာရမ္မဏာဓိပတိဘာဝေ ‘‘ဈာနာဓိပတိနော ဓမ္မာ’’တိ ဧဝမာဒိံ အဝတွာ ‘‘မဂ္ဂါဓိပတိနော ဓမ္မာ’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဝိညာယတိ ‘‘အတ္ထိ မဂ္ဂဿ အာရမ္မဏာဓိပတိဘာဝေ ဝိသေသော’’တိ. ဧတေ စ ပီဠနာဒယော သောဠသာကာရာ နာမ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ အညေသု ရောဂဂဏ္ဌာဒိအာကာရေသု ဝိဇ္ဇမာနေသု ဧတေဝ ပရိဂ္ဂယှန္တီတိ? သလက္ခဏတော စ သစ္စန္တရဒဿနတော စ အာဝိဘာဝတော. သွာယမတ္ထော ပရတော သစ္စကထာယမေဝ အာဝိ ဘဝိဿတိ. “分别”是指由一切三法、二法等词句所含摄的种种差别。“缘起等”中的“等”字，不仅包括《分别论》(Vibhaṅgapāḷi)中所说的四念处(Satipaṭṭhāna)等，还应当理解为包含摄受等、时解脱等、安立等、三法发趣等。苦谛的逼迫义，是指损害与苦相应的有情，使之遭受伤害、不得舒展。有为义，是指由各种因缘和合所造作的状态。热恼义，是指以苦苦等使有情焦灼煎熬。变易义，是指因老和死这两种方式而必须经历转变。集谛的积聚义，是指以产生苦的方式来积聚。因缘义，如同指认“这就是苦”那样地显发。系缚义，是指与轮回之苦相系缚。障碍义，是指障碍证得圣道。灭谛的出离义，因其具有舍弃一切依著的自性，故能从中解脱，或者指出离的因。远离义，是指与一切有为法分离。无为义，是指不被任何因缘所造作的状态。不死义，因其具有恒常的自性，故无死亡，或者指是能令有情永离死亡的原因。道谛的引导义，是指从轮回之苦中引导出来。因义，是指能够成就涅槃的状态。见义，是指证悟极其微细的涅槃。增上义，是指在观见四谛时，与四谛相应的法具有主导作用，或者所缘增上，因为经中特别说“道增上”。即使禅定等具有所缘增上，经中也只说“道增上之法”，而不说“禅定增上之法”等，因此可以明白“道在所缘增上方面有其特殊性”。这逼迫等十六种行相就是如此命名的。为什么在这里选取这些行相，而不选取其他如疾病、痈肿等行相呢？因为这是从自相、见到其他诸谛以及显现的角度而言的。这些意义将在下文解说谛理时自然会显现出来。 ဒိဗ္ဗဝိဟာရော ကသိဏာဒိအာရမ္မဏာနိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ. မေတ္တာဒိဇ္ဈာနာနိ ဗြဟ္မဝိဟာရော. ဖလသမာပတ္တိ အရိယဝိဟာရော. ကာမေဟိ ဝိဝေကဋ္ဌကာယတာဝသေန ဧကီဘာဝေါ ကာယဝိဝေကော. ပဌမဇ္ဈာနာဒိနာ နီဝရဏာဒီဟိ ဝိဝိတ္တစိတ္တတာ စိတ္တဝိဝေကော. ဥပဓိဝိဝေကော နိဗ္ဗာနံ. အညေတိ လောကိယာဘိညာဒိကေ. 以遍处等为所缘的色界禅那是天住。慈等禅那是梵住。果定是圣住。由远离诸欲而身独处，是身远离。以初禅等远离诸盖等而心离，是心远离。远离诸取著即是涅槃。通智是指世间神通等。 ကိလေသာဘိသင်္ခါရဝသေန ဘဝေသု ပရိဗ္ဘမနံ, သော စ တဏှာပ္ပဓာနောတိ ဝုတ္တံ ‘‘တဏှာသင်္ခါတံ ဂမန’’န္တိ. ဝန္တန္တိ အရိယမဂ္ဂမုခေန ဥဂ္ဂိရိတံ ပုန အပစ္စာဝမနဝသေန ဆဍ္ဍိတံ. ဘဂဝါတိ ဝုစ္စတိ နိရုတ္တိနယေနာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ…ပေ… မေခလာ’’တိ. 以烦恼行之力于诸有中流转，而此流转以爱为首，故说为“名为爱的去向”。所谓“已吐”（vanta），即是以圣道之口吐出，并且不再吞回而舍弃。为表明依词源学方法而被称为“世尊”，故说：“犹如……乃至……弥佉罗”。 အပရော [Pg.258] နယော – ဘာဂဝါတိ ဘဂဝါ, ဘတဝါတိ ဘဂဝါ, ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ, ဘဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ, ဘတ္တဝါတိ ဘဂဝါ, ဘဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ. ဘာဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ. 另一解释：因具诸德（bhāgavā），故为世尊；因已培育（bhatavā），故为世尊；因受用诸福分（bhāge vani），故为世尊；因亲近诸福（bhage vani），故为世尊；因拥有众弟子（bhattavā），故为世尊；因舍弃世间福（bhage vami），故为世尊；因舍弃诸蕴等法分（bhāge vami），故为世尊。 ဘာဂဝါ ဘတဝါ ဘာဂေ, ဘဂေ စ ဝနိ ဘတ္တဝါ; ဘဂေ ဝမိ တထာ ဘာဂေ, ဝမီတိ ဘဂဝါ ဇိနော. 具德者，培育者，于福分中行；亦于福分中行，拥诸弟子；于福分中舍弃，亦于法分中舍弃，故胜者为世尊。 တတ္ထ ကထံ ဘာဂဝါတိ ဘဂဝါ? ယေ တေ သီလာဒယော ဓမ္မက္ခန္ဓာ ဂုဏကောဋ္ဌာသာ, တေ အနညသာဓာရဏာ နိရတိသယာ တထာဂတဿ အတ္ထိ ဥပလဗ္ဘန္တိ. တထာ ဟိဿ သီလံ သမာဓိ ပညာ ဝိမုတ္တိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ, ဟိရီ ဩတ္တပ္ပံ, သဒ္ဓါ ဝီရိယံ, သတိ သမ္ပဇညံ, သီလဝိသုဒ္ဓိ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ, သမထော ဝိပဿနာ, တီဏိ ကုသလမူလာနိ, တီဏိ သုစရိတာနိ, တယော သမ္မာဝိတက္ကာ, တိဿော အနဝဇ္ဇသညာ, တိဿော ဓာတုယော, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂါ, စတ္တာရိ အရိယဖလာနိ, စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ, စတုယောနိပရိစ္ဆေဒကဉာဏာနိ, စတ္တာရော အရိယဝံသာ, စတ္တာရိ ဝေသာရဇ္ဇဉာဏာနိ, ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ, ပဉ္စင်္ဂိကော သမ္မာသမာဓိ, ပဉ္စဉာဏိကော သမ္မာသမာဓိ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, ပဉ္စ နိဿာရဏီယာ ဓာတုယော, ပဉ္စ ဝိမုတ္တာယတနဉာဏာနိ, ပဉ္စ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာ သညာ, ဆ အနုဿတိဋ္ဌာနာနိ, ဆ ဂါရဝါ, ဆ နိဿာရဏီယာ ဓာတုယော, ဆ သတတဝိဟာရာ, ဆ အနုတ္တရိယာနိ, ဆ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ သညာ, ဆ အဘိညာ, ဆ အသာဓာရဏဉာဏာနိ, သတ္တ အပရိဟာနိယာ ဓမ္မာ, သတ္တ အရိယဓမ္မာ, သတ္တ အရိယဓနာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, သတ္တ သပ္ပုရိသဓမ္မာ, သတ္တ နိဇ္ဇရဝတ္ထူနိ, သတ္တ သညာ, သတ္တဒက္ခိဏေယျပုဂ္ဂလဒေသနာ, သတ္တဝိညာဏဋ္ဌိတိဒေသနာ, သတ္တခီဏာသဝဗလဒေသနာ, အဋ္ဌပညာပဋိလာဘဟေတုဒေသနာ, အဋ္ဌ သမ္မတ္တာနိ, အဋ္ဌလောကဓမ္မာတိက္ကမာ, အဋ္ဌ အာရမ္ဘဝတ္ထူနိ, အဋ္ဌအက္ခဏဒေသနာ, အဋ္ဌ မဟာပုရိသဝိတက္ကာ, အဋ္ဌအဘိဘာယတနဒေသနာ, အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ, နဝ ယောနိသောမနသိကာရမူလကာ ဓမ္မာ, နဝ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂါနိ, နဝသတ္တာဝါသဒေသနာ, နဝ အာဃာတပဋိဝိနယာ, နဝ သညာ, နဝ နာနတ္တာ, နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာ, ဒသ နာထကာရဏာ ဓမ္မာ, ဒသ ကသိဏာယတနာနိ, ဒသ ကုသလကမ္မပထာ, ဒသ သမ္မတ္တာနိ, ဒသ အရိယဝါသာ, ဒသ အသေက္ခဓမ္မာ, ဒသ တထာဂတဗလာနိ, ဧကာဒသ မေတ္တာနိသံသာ, ဒွါဒသ [Pg.259] ဓမ္မစက္ကာကာရာ, တေရသ ဓုတဂုဏာ, စုဒ္ဒသ ဗုဒ္ဓဉာဏာနိ, ပဉ္စဒသ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာ ဓမ္မာ, သောဠသဝိဓာ အာနာပါနဿတိ, သောဠသ အပရန္တပနီယာ ဓမ္မာ, အဋ္ဌာရသ ဗုဒ္ဓဓမ္မာ, ဧကူနဝီသတိ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏာနိ, စတုစတ္တာလီသ ဉာဏဝတ္ထူနိ, ပညာသ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏာနိ, ပရောပညာသ ကုသလဓမ္မာ, သတ္တသတ္တတိဉာဏဝတ္ထူနိ, စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿသမာပတ္တိသဉ္စာရိမဟာဝဇိရဉာဏံ, အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာနပဝိစယပစ္စဝေက္ခဏဒေသနာဉာဏာနိ, တထာ အနန္တာသု လောကဓာတူသု အနန္တာနံ သတ္တာနံ အာသယာဒိဝိဘာဝနဉာဏာနိ စာတိ ဧဝမာဒယော အနန္တာပရိမာဏဘေဒါ အနညသာဓာရဏာ နိရတိသယာ ဂုဏဘာဂါ ဂုဏကောဋ္ဌာသာ သံဝိဇ္ဇန္တိ ဥပလဗ္ဘန္တိ. တသ္မာ ယထာဝုတ္တဝိဘာဂါ ဂုဏဘာဂါ အဿ အတ္ထီတိ ဘာဂဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ အာ-ကာရဿ ရဿတ္တံ ကတွာ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုတ္တော. ဧဝံ တာဝ ဘာဂဝါတိ ဘဂဝါ. 那么，如何是“有分”的“世尊”呢？是指那些戒等法蕴、功德部分，是如来独有、无上的。即是说，他的戒、定、慧、解脱、解脱知见，惭、愧，信、精进，念、正知，戒清净、见清净，止、观，三善根，三善行，三正思惟，三无罪想，三界，四念处，四正勤，四神足，四圣道，四圣果，四无碍解，抉择四生智，四圣种，四无畏智，五精进支，五支正定，五智正定，五根，五力，五出离界，五解脱处智，五解脱成熟想，六随念处，六恭敬，六出离界，六常住，六无上，六通达分想，六神通，六不共智，七不衰退法，七圣法，七圣财，七觉支，七善人法，七断烦恼事，七想，七应供养者说法，七识住说法，七漏尽者力说法，八得智因说法，八正性，八世间法超越，八发起处，八无暇处说法，八大士思惟，八胜处说法，八解脱，九如理作意根本法，九清净精进支，九有情居说法，九嗔恚调伏，九想，九差别，九次第住，十护法，十遍处，十善业道，十正性，十圣住，十无学法，十如来力，十一慈爱功德，十二法轮相，十三头陀支，十四佛智，十五解脱成熟法，十六种入出息念，十六无后悔法，十八佛法，十九观察智，四十四智处，五十生灭智，超过五十的善法，七十七智处，二十四俱胝百千三摩地游行大金刚智，无尽方便周遍依处抉择观察说法智，以及在无尽世界中，对无尽众生的意乐等差别进行辨别的智慧等等，像这样无量无数的差别，是如来独有、无上的功德部分。因此，因为具有如上所说的各种功德部分，所以当说“bhāgavā”（具分者）时，将长音“ā”缩短而称作“bhagavā”（世尊）。如是，由‘有分’故，而有‘世尊’之称。 ယသ္မာ သီလာဒယော သဗ္ဗေ, ဂုဏဘာဂါ အသေသတော; ဝိဇ္ဇန္တိ သုဂတေ တသ္မာ, ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ပဝုစ္စတိ. 戒等诸功德，于善逝具足，无余而圆满，是故称世尊。 ကထံ ဘတဝါတိ ဘဂဝါ? ယေ တေ သဗ္ဗလောကဟိတာယ ဥဿုက္ကမာပန္နေဟိ မနုဿတ္တာဒိကေ အဋ္ဌ ဓမ္မေ သမောဓာနေတွာ သမ္မာသမ္ဗောဓိယာ ကတမဟာဘိနီဟာရေဟိ မဟာဗောဓိသတ္တေဟိ ပရိပူရေတဗ္ဗာ ဒါနပါရမီ, သီလနေက္ခမ္မပညာဝီရိယခန္တိသစ္စအဓိဋ္ဌာနမေတ္တာဥပေက္ခာပါရမီတိ ဒသ ပါရမိယော, ဒသ ဥပပါရမိယော, ဒသ ပရမတ္ထပါရမိယောတိ သမတိံသ ပါရမိယော, ဒါနာဒီနိ စတ္တာရိ သင်္ဂဟဝတ္ထူနိ, သစ္စာဒီနိ စတ္တာရိ အဓိဋ္ဌာနာနိ, အတ္တပရိစ္စာဂေါ, နယန, ဓန, ရဇ္ဇ, ပုတ္တဒါရပရိစ္စာဂေါတိ ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂါ, ပုဗ္ဗယောဂေါ, ပုဗ္ဗစရိယာ, ဓမ္မက္ခာနံ, ဉာတတ္ထစရိယာ, လောကတ္ထစရိယာ, ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယာတိ ဧဝမာဒယော, သင်္ခေပတော ဝါ သဗ္ဗေ ပုညသမ္ဘာရဉာဏသမ္ဘာရဗုဒ္ဓကာရကဓမ္မာ, တေ မဟာဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ ကပ္ပာနံ သတသဟဿာဓိကာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယာနိ ယထာ ဟာနဘာဂိယာ, သံကိလေသဘာဂိယာ, ဌိတိဘာဂိယာ ဝါ န ဟောန္တိ, အထ ခေါ ဥတ္တရုတ္တရိ ဝိသေသဘာဂိယာဝ ဟောန္တိ, ဧဝံ သက္ကစ္စံ နိရန္တရံ အနဝသေသတော ဘတာ သမ္ဘတာ အဿ အတ္ထီတိ ဘတဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဘဂဝါ’’တိ ဝုတ္တော နိရုတ္တိနယေန တ-ကာရဿ ဂ-ကာရံ ကတွာ. အထ ဝါ ဘတဝါတိ တေယေဝ ယထာဝုတ္တေ ဗုဒ္ဓကာရကဓမ္မေ ဝုတ္တနယေန ဘရိ သမ္ဘရိ, ပရိပူရေသီတိ အတ္ထော. ဧဝမ္ပိ ဘတဝါတိ ဘဂဝါ. “具有已培育者”（bhatavā）如何成为“世尊”（bhagavā）？那些为了一切世间的利益而发起精勤，具足人性等八法，为求正等觉知而作大誓愿的大菩萨们，所应圆满的法，即：布施波罗蜜、持戒波罗蜜、出离波罗蜜、智慧波罗蜜、精进波罗蜜、忍辱波罗蜜、真实波罗蜜、决意波罗蜜、慈波罗蜜、舍波罗蜜等十波罗蜜，十近波罗蜜，十究竟波罗蜜，共三十波罗蜜；布施等四摄事；真实等四决意；以及舍自身、舍眼、舍财、舍国、舍妻子等五大施；过去相应、过去行、说法、为亲族利行、为世间利行、为成佛利行等。简言之，一切福德资粮、智慧资粮、能成就佛陀之法，从发大誓愿起，经四阿僧祇又十万劫，不会有退分、染分或住分，反而是辗转增上，成为胜分。因为他拥有如此恭敬、持续、无余地培育与积集的诸法，故为“具有已培育者”（bhatavā）。本应说“bhatavā”，但根据音韵学（nirutti）之理，将ta音转为ga音，而说为“世尊”（bhagavā）。又或者，“bhatavā”之义为：他已依所述之方式，培育、积集、圆满了如前所说的能成就佛陀之法。如是，“具有已培育者”（bhatavā）亦是“世尊”（bhagavā）。 သမ္မာသမ္ဗောဓိယာ [Pg.260] သဗ္ဗေ, ဒါနပါရမိအာဒိကေ; သမ္ဘာရေ ဘတဝါ နာထော, တသ္မာပိ ဘဂဝါ မတော. 依怙已修习，正觉诸资粮，布施波罗蜜等，故亦名世尊。 ကထံ ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ? ယေ တေ စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿသင်္ခါ ဒေဝသိကံ ဝဠဉ္ဇနကသမာပတ္တိဘာဂါ, တေ အနဝသေသတော လောကဟိတတ္ထံ, အတ္တနော စ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရတ္ထံ နိစ္စကပ္ပံ နိစ္စကပ္ပံ ဝနိ ဘဇိ သေဝိ ဗဟုလမကာသီတိ ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ. အထ ဝါ အဘိညေယျဓမ္မေသု, ကုသလာဒီသု, ခန္ဓာဒီသု စ ယေ တေ ပရိညေယျာဒိဝသေန သင်္ခေပတော ဝါ စတုဗ္ဗိဓာ အဘိသမယဘာဂါ, ဝိတ္ထာရတော ပန ‘‘စက္ခုံ ပရိညေယျံ…ပေ… ဇရာမရဏံ ပရိညေယျ’’န္တိအာဒိနာ အနေကပရိညေယျဘာဂါ, ‘‘စက္ခုဿ သမုဒယော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇရာမရဏဿ သမုဒယော ပဟာတဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ ပဟာတဗ္ဗဘာဂါ, ‘‘စက္ခုဿ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ နိရောဓော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၂၁) သစ္ဆိကာတဗ္ဗဘာဂါ, ‘‘စက္ခုဿ နိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိအာဒိနာ, ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိနာ စ အနေကဘေဒါ ဘာဝေတဗ္ဗဘာဂါ စ ဓမ္မာ, တေ သဗ္ဗေ ဝနိ ဘဇိ ယထာရဟံ ဂေါစရဘာဝနာသေဝနာနံ ဝသေန သေဝိ. ဧဝမ္ပိ ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ. အထ ဝါ ယေ ဣမေ သီလာဒယော ဓမ္မက္ခန္ဓာ သာဝကေဟိ သာဓာရဏာ ဂုဏကောဋ္ဌာသာ ဂုဏဘာဂါ, ‘‘ကိန္တိ နု ခေါ တေ ဝေနေယျသန္တာနေသု ပတိဋ္ဌပေယျ’’န္တိ မဟာကရုဏာယ ဝနိ အဘိပတ္ထယိ, သာ စဿ အဘိပတ္ထနာ ယထာဓိပ္ပေတဖလာဝဟာ အဟောသိ. ဧဝမ္ပိ ဘာဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ. 如何依“受用诸份”(bhāge vani)而称“世尊”(bhagavā)？有二百四十万种每日修习的定之份，世尊为利乐世间及自身现法乐住，恒常不断地受用、习行、多作。如是，因受用诸份，故称“世尊”。又，于应遍知法、善等法、蕴等法中，依遍知等的方式，略说有四种现观之份；广说则如“眼应被遍知……乃至……老死应被遍知”等，有多种应遍知之份；如“眼之集应被断除……乃至……老死之集应被断除”等，有应断除之份；如“眼之灭……乃至……老死之灭应被现证”等，有应现证之份；又如“趣向眼灭之道”等，及“四念处”等，有多种应修习之份。对于所有这些法，世尊皆如其所应，依行境、修习、习行的方式而受用、习行。如是，也因受用诸份，故称“世尊”。又，有戒等法蕴，为与诸声闻共通之功德分、功德份，世尊以大悲心希求：“我如何能将此等功德份，安置于所化有情之相续中？”而此希求亦得如愿之果。如是，也因希求诸份，故称“世尊”。 ယသ္မာ ဉေယျသမာပတ္တိ-ဂုဏဘာဂေ တထာဂတော; ဘဇိ ပတ္ထယိ သတ္တာနံ, ဟိတာယ ဘဂဝါ တတော. 应知等至德，如来为众生；受用并希求，故名为世尊。 ကထံ ဘဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ? သမာသတော တာဝ ကတပုညေဟိ ပယောဂသမ္ပန္နေဟိ ယထာဝိဘဝံ ဘဇီယန္တီတိ ဘဂါ, လောကိယလောကုတ္တရသမ္ပတ္တိယော. တတ္ထ လောကိယေ တာဝ တထာဂတော သမ္ဗောဓိတော ပုဗ္ဗေ ဗောဓိသတ္တဘူတော ပရမုက္ကံသဂတေ ဝနိ ဘဇိ သေဝိ, ယတ္ထ ပတိဋ္ဌာယ နိရဝသေသတော ဗုဒ္ဓကာရကဓမ္မေ သမန္နာနေန္တော ဗုဒ္ဓဓမ္မေ ပရိပါစေသိ. ဗုဒ္ဓဘူတော [Pg.261] ပန တေ နိရဝဇ္ဇသုခူပသံဟိတေ အနညသာဓာရဏေ လောကုတ္တရေပိ ဝနိ ဘဇိ သေဝိ. ဝိတ္ထာရတော ပန ပဒေသရဇ္ဇဣဿရိယစက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိဒေဝရဇ္ဇသမ္ပတ္တိအာဒိဝသေန, ဈာနဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တိဉာဏဒဿနမဂ္ဂဘာဝနာဖလသစ္ဆိကိရိယာဒိဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဝသေန စ အနေကဝိဟိတေ အနညသာဓာရဏေ ဘဂေ ဝနိ ဘဇိ သေဝိ. ဧဝမ္ပိ ဘဂေ ဝနီတိ ဘဂဝါ. 如何是“亲近、受用诸福”(bhage vani)，故为“世尊”(bhagavā)？简言之，因其被已造福、精勤圆满者，依其财富而亲近、受用，故名为“福”(bhagā)，即世间与出世间的成就。其中，就世间[福]而言，如来于证悟前为菩萨时，即亲近、受用、行持已达顶点的[世间福]，安住于此，无余地修习诸成佛之法，令诸佛法得以成熟。成佛之后，则于彼等无过、与乐相应者，以及不共于他人的出世间[福]，亦亲近、受用、行持之。详言之，以地方王权、转轮王成就、天王成就等，以及以禅那(jhāna)、解脱(vimokkha)、三摩地(samādhi)、三摩钵底(samāpatti)、智见(ñāṇadassana)、道之修习(maggabhāvanā)、果之证得(phalasacchikiriyā)等超人法(uttarimanussadhamma)的方式，亲近、受用、行持多种不共于他人的福德。如是，“亲近、受用诸福”，故为“世尊”。 ယာ တာ သမ္ပတ္တိယော လောကေ, ယာ စ လောကုတ္တရာ ပုထူ; သဗ္ဗာ တာ ဘဇိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, တသ္မာပိ ဘဂဝါ မတော. 世间诸成就，及诸多出世间；正自觉者皆已受用，是故被称为世尊。 ကထံ ဘတ္တဝါတိ ဘဂဝါ? ဘတ္တာ ဒဠှဘတ္တိကာ အဿ ဗဟူ အတ္ထီတိ ဘတ္တဝါ. တထာဂတော ဟိ မဟာကရုဏာသဗ္ဗညုတညာဏာဒိအပရိမိတနိရုပမပ္ပဘာဝဂုဏဝိသေသသမင်္ဂိ ဘာဝတော သဗ္ဗသတ္တုတ္တမော သဗ္ဗာနတ္ထပရိဟာရပုဗ္ဗင်္ဂမာယ နိရဝသေသဟိတသုခဝိဓာနတပ္ပရာယ နိရတိသယာယ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ သဒေဝမနုဿာယ ပဇာယ အစ္စန္တုပကာရိတာယ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာဒိအနညသာဓာရဏဂုဏဝိသေသပဋိမဏ္ဍိတရူပကာယတာယ ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတေန ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တေန လောကတ္တယဗျာပိနာသုဝိပုလေန, သုဝိသုဒ္ဓေန စ ထုတိဃောသေန သမန္နာဂတတ္တာ, ဥက္ကံသပါရမိပ္ပတ္တာသု အပ္ပိစ္ဆတာသန္တုဋ္ဌိအာဒီသု သုပတိဋ္ဌိတဘာဝတော, ဒသဗလစတုဝေသာရဇ္ဇာဒိနိရတိသယဂုဏဝိသေသသမင်္ဂိဘာဝတော စ ‘‘ရူပပ္ပမာဏော ရူပပ္ပသန္နော, ဃောသပ္ပမာဏော ဃောသပ္ပသန္နော, လူခပ္ပမာဏော လူခပ္ပသန္နော, ဓမ္မပ္ပမာဏော ဓမ္မပ္ပသန္နော’’တိ ဧဝံ စတုပ္ပမာဏိကေ လောကသန္နိဝါသေ သဗ္ဗထာပိ ပသာဒါဝဟဘာဝေန သမန္တပါသာဒိကတ္တာ အပရိမာဏာနံ သတ္တာနံ သဒေဝမနုဿာနံ အာဒရဗဟုမာနဂါရဝါယတနတာယ ပရမပေမသမ္ဘတ္တိဋ္ဌာနံ. ယေ တဿ ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌိတာ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ ဟောန္တိ, ကေနစိ အသံဟာရိယာ တေသံ သမ္ဘတ္တိ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါတိ. တထာ ဟိ တေ အတ္တနော ဇီဝိတပရိစ္စာဂေပိ တတ္ထ ပသာဒံ န ပရိစ္စဇန္တိ, တဿ ဝါ အာဏံ ဒဠှဘတ္တိဘာဝတော. တေနေဝါဟ – 如何是“有虔信者”，故为世尊？因为他有许多具足坚固虔信的虔信者，故为“有虔信者”。确实，如来因具足大悲、一切知智等无量、无与伦比、具大威力之功德特质，为一切有情中最上；因致力于为包含天人在内的大众带来无余的利益安乐，以此作为去除一切不利之首要，具足无上的精勤成就，对他们有极大的助益；因其色身由三十二大士相、八十随好、寻光等不共于他人的功德特质所庄严；因具足由如实了知其功德而发出的“彼世尊亦即是……”等遍满三界、极其广大、极为清净的赞誉之声；因稳固安住于已达究竟的少欲、知足等德行；亦因具足十力、四无畏等无上功德特质；故于“以色为量者因色而生净信，以声为量者因声而生净信，以简朴为量者因简朴而生净信，以法为量者因法而生净信”这四种衡量标准的世间中，于一切方面皆能引生净信，因其普端严故，而为无量天人等有情所敬爱、尊重、恭敬，是至上敬爱与虔信的对象。凡是安住于其教诲、具足不坏净信者，他们的虔信不会为任何沙门、婆罗门、天、魔罗或梵天所动摇。诚然，他们即使舍弃自己的生命，也不会舍弃对他的净信或其教令，此乃因其虔信坚固故。因此他说： ‘‘ယော ဝေ ကတညူ ကတဝေဒိ ဓီရော,ကလျာဏမိတ္တော ဒဠှဘတ္တိ စ ဟောတီ’’တိ. (ဇာ. ၂.၁၇.၇၈); “智者知恩亦报恩，为善知识具坚信。”（本生 2.17.78） ‘‘သေယျထာပိ[Pg.262], ဘိက္ခဝေ, မဟာသမုဒ္ဒေါ ဌိတဓမ္မော ဝေလံ နာတိဝတ္တတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ မယာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ, တံ မမ သာဝကာ ဇီဝိတဟေတုပိ နာတိက္ကမန္တီ’’တိ (ဥဒါ. ၄၅; စူဠဝ. ၃၈၅) စ. “诸比丘，犹如大海安住其法，不超越海岸；诸比丘，同样地，凡是我为弟子们制定的学处，我的弟子们即使为了性命也不会违越。”（自说经 45；小品 385） ဧဝံ ဘတ္တဝါတိ ဘဂဝါ နိရုတ္တိနယေန ဧကဿ တ-ကာရဿ လောပံ ကတွာ ဣတရဿ ဂ-ကာရံ ကတွာ. 如是，“有虔信者”（bhattavā）即是世尊（bhagavā），这是依循语源学的方法，省略一个ta字母，并将另一个（ta）转为ga字母。 ဂုဏာတိသယယုတ္တဿ, ယသ္မာ လောကဟိတေသိနော; သမ္ဘတ္တာ ဗဟဝေါ သတ္ထု, ဘဂဝါ တေန ဝုစ္စတိ. 因具超胜之功德，寻求世间之利益，导师拥有众虔信，是故被称为世尊。 ကထံ ဘဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ? ယသ္မာ တထာဂတော ဗောဓိသတ္တဘူတောပိ ပုရိမာသု ဇာတီသု ပါရမိယော ပူရေန္တော ဘဂသင်္ခါတံ သိရိံ, ဣဿရိယံ, ယသဉ္စ ဝမိ ဥဂ္ဂိရိ ခေဠပိဏ္ဍံ ဝိယ အနပေက္ခော ဆဍ္ဍယိ. တထာ ဟိဿ သောမနဿကုမာရကာလေ (ဇာ. ၁.၁၅.၂၁၁ အာဒယော) ဟတ္ထိပါလကုမာရကာလေ (ဇာ. ၁.၁၅.၃၃၇ အာဒယော) အယောဃရပဏ္ဍိတကာလေ (ဇာ. ၁.၁၅.၃၆၃ အာဒယော) မူဂပက္ခပဏ္ဍိတကာလေ (ဇာ. ၂.၂၂.၁ အာဒယော) စူဠသုတသောမကာလေတိ (ဇာ. ၂.၁၇.၁၉၅ အာဒယော) ဧဝမာဒီသု နေက္ခမ္မပါရမိပူရဏဝသေန ဒေဝရဇ္ဇသဒိသာယ ရဇ္ဇသိရိယာ ပရိစ္စတ္တအတ္တဘာဝါနံ ပရိမာဏံ နတ္ထိ. စရိမတ္တဘာဝေပိ ဟတ္ထဂတံ စက္ကဝတ္တိသိရိံ ဒေဝလောကာဓိပစ္စသဒိသံ စတုဒီပိဿရိယံ, စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိသန္နိဿယံ သတ္တရတနသမုဇ္ဇလံ ယသဉ္စ တိဏာယပိ အမညမာနော နိရပေက္ခော ပဟာယ အဘိနိက္ခမိတွာ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ, တသ္မာ ဣမေ သိရိအာဒိကေ ဘဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ. အထ ဝါ ဘာနိ နာမ နက္ခတ္တာနိ, တေဟိ သမံ ဂစ္ဆန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ ဘဂါ, သိနေရုယုဂန္ဓရဥတ္တရကုရုဟိမဝန္တာဒိဘာဇနလောကဝိသေသသန္နိဿယာ သောဘာ ကပ္ပဋ္ဌိယဘာဝတော. တေပိ ဘဂဝါ ဝမိ တန္နိဝါသသတ္တာဝါသသမတိက္ကမနတော တပ္ပဋိဗဒ္ဓဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ပဇဟီတိ. ဧဝမ္ပိ ဘဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ. 如何理解“舍弃诸福”（bhage vami）即是世尊（bhagavā）？因为如来在身为菩萨时，于过去生中圆满诸波罗蜜之际，曾将称为“福”（bhaga）的荣耀、主权与扈从，像一团痰一样毫不留恋地舍弃。诚然，当他在苏摩那沙王子（Somanassakumāra）本生、象护童子（Hatthipālakumāra）本生、铁屋智者（Ayogharapaṇḍita）本生、哑躄智者（Mūgapakkhapaṇḍita）本生、小须陀须摩王（Cūḷasutasoma）本生等故事中，为了圆满出离波罗蜜，他舍弃了如同天王之位的王室荣耀，其舍弃的自身之数量不可计量。即便在最后一生，他也将已到手的转轮王荣耀、如天界主权般的四洲主权，以及依于转轮王财富、由七宝庄严的扈从，视之不如一根草，毫无留恋地舍弃而出家，证得正等觉。因此，因他舍弃了这些荣耀等诸福，故为世尊。再者，光辉（bhāni）即是星宿（nakkhattāni），与它们一同运行者，是为“福”（bhagā），此乃依于须弥山（Sineru）、持双山（Yugandhara）、北俱卢洲（Uttarakuru）、雪山（Himavanta）等特殊器世间而有的庄严，因其能住留一劫之故。那些福，世尊也舍弃了，即是说，他超越了作为那些福之所在地的众生居所，并断除了与此相关的欲贪。如是，也因其舍弃诸福，故为世尊。 စက္ကဝတ္တိသိရိံ ယသ္မာ, ယသံ ဣဿရိယံ သုခံ; ပဟာသိ လောကစိတ္တဉ္စ, သုဂတော ဘဂဝါ တတော. 因善逝舍离转轮王之荣耀、名声、权势、安乐，以及世间之奇妙庄严，是故名为世尊。 ကထံ ဘာဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ? ဘာဂါ နာမ သဘာဝဓမ္မကောဋ္ဌာသာ, တေ ခန္ဓာယတနဓာတာဒိဝသေန, တတ္ထာပိ ရူပဝေဒနာဒိဝသေန, အတီတာဒိဝသေန စ အနေကဝိဓာ, တေ စ ဘဂဝါ ‘‘သဗ္ဗံ ပပဉ္စံ, သဗ္ဗံ ယောဂံ, သဗ္ဗံ [Pg.263] ဂန္ထံ, သဗ္ဗံ သံယောဇနံ သမုစ္ဆိန္ဒိတွာ အမတံ ဓာတုံ သမဓိဂစ္ဆန္တော ဝမိ ဥဂ္ဂိရိ အနပေက္ခော ဆဍ္ဍယိ န ပစ္စာဝမိ. တထာ ဟေသ သဗ္ဗတ္ထကမေဝ ပထဝိံ အာပံ တေဇံ ဝါယံ, စက္ခုံ သောတံ ဃာနံ ဇိဝှံ ကာယံ မနံ, ရူပေ သဒ္ဒေ ဂန္ဓေ ရသေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဓမ္မေ, စက္ခုဝိညာဏံ…ပေ… မနောဝိညာဏံ, စက္ခုသမ္ဖဿံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿံ, စက္ခုသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ, စက္ခုသမ္ဖဿဇံ သညံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿဇံ သညံ, စက္ခုသမ္ဖဿဇံ စေတနံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿဇံ စေတနံ, ရူပတဏှံ …ပေ… ဓမ္မတဏှံ, ရူပဝိတက္ကံ…ပေ… ဓမ္မဝိတက္ကံ, ရူပဝိစာရံ…ပေ… ဓမ္မဝိစာရ’’န္တိအာဒိနာ အနုပဒဓမ္မဝိဘာဂဝသေနပိ သဗ္ဗေဝ ဓမ္မကောဋ္ဌာသေ အနဝသေသတော ဝမိ ဥဂ္ဂိရိ အနပေက္ခပရိစ္စာဂေန ဆဍ္ဍယိ. ဝုတ္တံ ဟေတံ – “吐出诸分”，故为“世尊”，此义云何？所谓“分”（bhāga），即自性法之部分。彼等以蕴、处、界等方式，于其中又以色、受等方式，以及过去等方式而有多种。而世尊在“断尽一切戏论、一切轭、一切结、一切系缚，而正达不死界”时，即将彼等诸分吐出、呕出，无所顾恋地舍弃，不再吞回。诚然，彼于一切处，将地界、水界、火界、风界，眼、耳、鼻、舌、身、意，色、声、香、味、触、法，眼识……乃至……意识，眼触……乃至……意触，眼触所生之受……乃至……意触所生之受，眼触所生之想……乃至……意触所生之想，眼触所生之思……乃至……意触所生之思，色爱……乃至……法爱，色寻……乃至……法寻，色伺……乃至……法伺等，亦通过逐文句法义分别的方式，将一切法之部分，以无顾恋之舍弃，毫无遗留地吐出、呕出。诚如所言： ‘‘ယံ တံ, အာနန္ဒ, စတ္တံ ဝန္တံ မုတ္တံ ပဟီနံ ပဋိနိဿဋ္ဌံ, တံ တထာဂတော ပုန ပစ္စာဝမိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၈၃). “阿难，凡为如来所舍、所吐、所解、所断、所弃者，如来复将吞回，无有是处。”(长部·二·183) ဧဝမ္ပိ ဘာဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ. အထ ဝါ ဘာဂေ ဝမီတိ သဗ္ဗေပိ ကုသလာကုသလေ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေ ဟီနပဏီတေ ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေ ဓမ္မေ အရိယမဂ္ဂဉာဏမုခေန ဝမိ ဥဂ္ဂိရိ အနပေက္ခော ပရိစ္စဇိ ပဇဟိ, ပရေသဉ္စ တထတ္တာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – 如是，亦因“吐出诸分”，故为世尊。或者，“吐出诸分”是指：对于一切善与不善、有罪与无罪、下劣与胜妙、黑白及其对应部分的诸法，世尊以圣道智为口，将之吐出、呕出，无所顾恋地舍弃、断除，并且为令他人亦能如此而说法。对此亦曾有言： ‘‘ဓမ္မာပိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာတဗ္ဗာ, ပဂေဝ အဓမ္မာ (မ. နိ. ၁.၂၄၀). ကုလ္လူပမံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ နိတ္ထရဏတ္ထာယ, နော ဂဟဏတ္ထာယာ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၂၄၀). 比丘们，法尚应舍，何况非法？比丘们，我为你们说筏喻法，是为了渡越，不是为了执取。 ဧဝမ္ပိ ဘာဂေ ဝမီတိ ဘဂဝါ. 如是，亦因其已舍诸“分”，故称世尊。 ခန္ဓာယတနဓာတာဒိ-ဓမ္မဘေဒါ မဟေသိနာ; ကဏှာ သုက္ကာ ယတော ဝန္တာ, တတောပိ ဘဂဝါ မတော. 蕴处界等法，黑白善恶法，大仙皆已舍，故亦称世尊。 တေန ဝုတ္တံ – 因此说： ‘‘ဘာဂဝါ ဘတဝါ ဘာဂေ, ဘဂေ စ ဝနိ ဘတ္တဝါ; ဘဂေ ဝမိ တထာ ဘာဂေ, ဝမီတိ ဘဂဝါ ဇိနော’’တိ. 曾拥福分亦曾享，亦于诸有分破坏。舍弃福分与诸分，因舍故称胜世尊。 ဧတ္ထ စ ယသ္မာ သင်္ခေပတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိပရဟိတပဋိပတ္တိဝသေန ဒုဝိဓာ ဗုဒ္ဓဂုဏာ, တာသု အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ ပဟာနသမ္ပဒါဉာဏသမ္ပဒါဘေဒတော ဒုဝိဓာ, အာနုဘာဝသမ္ပဒါဒီနံ တဒဝိနာဘာဝေန တဒန္တောဂဓတ္တာ. ပရဟိတပဋိပတ္တိ ပယောဂါသယဘေဒတော [Pg.264] ဒုဝိဓာ. တတ္ထ ပယောဂတော လာဘသက္ကာရာဒိနိရပေက္ခစိတ္တဿ သဗ္ဗဒုက္ခနိယျာနိကဓမ္မူပဒေသော, အာသယတော ပဋိဝိရုဒ္ဓေသုပိ နိစ္စံ ဟိတေသိတာ, ဉာဏပရိပါကကာလာဂမနာဒိပရဟိတပဋိပတ္တိ စ, အာမိသပဋိဂ္ဂဟဏာဒိနာပိ အတ္ထစရိယာ ပရဟိတပဋိပတ္တိ ဟောတိယေဝ. တသ္မာ တေသံ ဝိဘာဝနဝသေန ပါဠိယံ ‘‘အရဟ’’န္တိအာဒီနံ ပဒါနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 在此，因为佛陀的功德简要地说有自利成就和利他行两种，其中自利成就又分为舍断圆满和智慧圆满两种，威德成就等因为与它们不可分离，所以包含在其中。利他行则因行作(payoga)和意乐(āsaya)的不同而分为两种。就行作而言，是指不希求利养恭敬，为了让众生脱离一切苦难而宣说法；就意乐而言，即使对敌对者也总是希望他们得到利益，以及智慧成熟、时机到来等时候的利他行，甚至通过接受资具等方式行利益之事，也都是利他行。因此，应当知道圣典中采用“阿罗汉”等词语来分别说明这些功德。 တတ္ထ ‘‘အရဟ’’န္တိ ဣမိနာ ပဒေန ပဟာနသမ္ပဒါဝသေန ဘဂဝတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, လောကဝိဒူ’’တိ စ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဉာဏသမ္ပဒါဝသေန. နနု စ ‘‘လောကဝိဒူ’’တိ ဣမိနာပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတာ ဝိဘာဝီယတီတိ? သစ္စံ ဝိဘာဝီယတိ, အတ္ထိ ပန ဝိသေသော, ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဣမိနာ သဗ္ဗညုတညာဏာနုဘာဝေါ ဝိဘာဝိတော, ‘‘လောကဝိဒူ’’တိ ပန ဣမိနာ အာသယာနုသယဉာဏာဒီနမ္ပိ အာနုဘာဝေါ ဝိဘာဝိတောတိ. ‘‘ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော’’တိ ဣမိနာ သဗ္ဗာပိ ဘဂဝတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘သုဂတော’’တိ ပန ဣမိနာ သမုဒါဂမတော ပဋ္ဌာယ ဘဂဝတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ, ပရဟိတပဋိပတ္တိ စ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဘဂဝတော ပရဟိတပဋိပတ္တိ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဣမိနာ ဘဂဝတော အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ, ပရဟိတပဋိပတ္တိ စ ဝိဘာဝိတာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. တေနေဝါဟ ‘‘အတ္တနာပိ ဗုဇ္ဈိ အညေပိ သတ္တေ ဗောဓေသီ’’တိအာဒိ. ‘‘ဘဂဝါ’’တိ စ ဣမိနာပိ သမုဒါဂမတော ပဋ္ဌာယ ဘဂဝတော သဗ္ဗာ အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ, ပရဟိတပဋိပတ္တိ စ ဝိဘာဝိတာ. 其中，“阿罗汉”一词，通过舍断圆满，阐明了世尊的自利成就。“正等觉者”、“世间解”这两个词则通过智慧圆满来阐明。“世间解”一词不也阐明了正等觉性吗？诚然，是阐明了，但有差别：“正等觉者”一词阐明了一切知智(sabbaññutaññāṇa)的威力，而“世间解”一词则阐明了知晓意向与随眠等诸智的威力。“明行足”一词阐明了世尊所有的自利成就。而“善逝”一词，从其行道之初起，阐明了世尊的自利成就与利他行。“无上士、可调化丈夫的调御士、天人师”等词阐明了世尊的利他行。“佛陀”一词阐明了世尊的自利成就与利他行。如此一来，在说了“正等觉者”之后再说“佛陀”，其意义便得以成立。因此（经中）说：“自己觉悟了，也令其他有情觉悟”等等。而“世尊”一词，也从其行道之初起，阐明了世尊所有的自利成就与利他行。 အပရော နယော – ဟေတုဖလသတ္တူပကာရဝသေန သင်္ခေပတော တိဝိဓာ ဗုဒ္ဓဂုဏာ. တတ္ထ ‘‘အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော လောကဝိဒူ’’တိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဖလသမ္ပတ္တိဝသေန ဗုဒ္ဓဂုဏာ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ ဣမေဟိ သတ္တူပကာရဝသေန ဗုဒ္ဓဂုဏာ ပကာသိတာ. ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဣမိနာ ဖလဝသေန, သတ္တူပကာရဝသေန စ ဗုဒ္ဓဂုဏာ ဝိဘာဝိတာ. ‘‘သုဂတော ဘဂဝါ’’တိ ပန ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဟေတုဖလသတ္တူပကာရဝသေန ဗုဒ္ဓဂုဏာ ဝိဘာဝိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 另一法门——简而言之，佛陀的功德可依因、果、利生三方面分为三种。其中，“阿罗汉、正等觉者、明行足、世间解”等词，是依于果成就而阐明佛陀的功德。“无上士、可调化丈夫的调御士、天人师”等词，是依于利益有情而开示佛陀的功德。“佛陀”一词，则同时依于果与利益有情而阐明佛陀的功德。至于“善逝、世尊”等词，则应知是依于因、果、利生三方面而阐明佛陀的功德。 ၁၄၅. တဿာတိ [Pg.265] ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနိကဿ ယောဂိနော. ဧဝန္တိ ‘‘တတြာယံ နယော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. တသ္မိံ သမယေတိ ဗုဒ္ဓဂုဏာနုဿရဏသမယေ. ရာဂပရိယုဋ္ဌိတန္တိ ရာဂေန ပရိယုဋ္ဌိတံ, ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပတ္တေဟိ ရာဂေဟိ သဟိတံ စိတ္တံ အရညမိဝ စောရေဟိ တေန ပရိယုဋ္ဌိတန္တိ ဝုတ္တံ, တဿ ပရိယုဋ္ဌာနဋ္ဌာနဘာဝတော, ပရိယုဋ္ဌိတရာဂန္တိ အတ္ထော. ယံ ဝါ ရာဂဿ ပရိယုဋ္ဌာနံ, တံ တံသဟိတေ စိတ္တေ ဥပစရိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတသ္မိံ ပက္ခေ ရာဂေနာတိ ရာဂေန ဟေတုနာတိ အတ္ထော. ဥဇုဂတမေဝါတိ ပဂေဝ ကာယဝင်္ကာဒီနံ အပနီတတ္တာ, စိတ္တဿ စ အနုဇုဘာဝကရာနံ မာယာဒီနံ အဘာဝတော, ရာဂါဒိပရိယုဋ္ဌာနာဘာဝေန ဝါ ဩနတိဥန္နတိဝိရဟတော ဥဇုဘာဝမေဝ ကတံ. အထ ဝါ ဥဇုဂတမေဝါတိ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝီထိံ ဩတိဏ္ဏတာယ လီနုဒ္ဓစ္စဝိဂမနတော မဇ္ဈိမသမထနိမိတ္တပဋိပတ္တိယာ ဥဇုဘာဝမေဝ ဂတံ. တထာဂတံ အာရဗ္ဘာတိ တထာဂတဂုဏေ အာရမ္မဏံ ကတွာ. 145. “彼”(Tassa)是指修习佛随念业处(buddhānussatikammaṭṭhāna)的瑜伽士(yogin)。“如是”(Evaṃ)即是依“于此有此方法”(tatrāyaṃ nayo)等所说的方式。“彼时”(Tasmiṃ samaye)是指忆念佛陀功德的时刻。“贪所缠”(Rāgapariyuṭṭhitaṃ)即是被贪欲所缠绕。心被现行的贪所缠绕，犹如森林被盗贼所占据，因为心是贪现行之处所。其义即是‘被现行的贪所缠绕’。或者，应理解为，贪的‘缠绕’这一说法，是转用于与贪相应的心上。在此解释中，‘因贪’(rāgena)的意思是‘以贪为因’。“正直”(Ujugataṃ)即是早已远离身体的弯曲等，且心中没有欺诈等令心不正直的因素；或因没有贪等缠缚而远离了低落与高举，故为正直。或者说，“正直”即是已进入业处之道，远离了昏沉和掉举，达到中道的寂止相，故为正直。“缘如来”(Tathāgataṃ ārabbha)即是以如来的诸功德为所缘。 ဣစ္စဿာတိ ဣတိ အဿ. ‘‘သော ဘဂဝါ ဣတိပိ အရဟ’’န္တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဗုဒ္ဓဂုဏေ အနုဝိတက္ကယတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝန္တိ ‘‘နေဝ တသ္မိံ သမယေ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေန. ဗုဒ္ဓဂုဏပေါဏာတိ ဗုဒ္ဓဂုဏနိန္နာ. ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာ ပဝတ္တန္တီ’’တိ ဧတေန ဗုဒ္ဓဂုဏသင်္ခါတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိတက္ကာဟတံ, ဝိတက္ကပရိယာဟတံ, ပုနပ္ပုနံ အနုမဇ္ဇနဉ္စ ကရောတီတိ ဒဿေတိ. ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဘာဝနာဝသေန ဥပစာရဇ္ဈာနနိပ္ဖာဒိကာ ဗလဝတီ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပီတိမနဿ ဝုတ္တပ္ပကာရပီတိသဟိတစိတ္တဿ. ကာယစိတ္တဒရထာတိ ကာယစိတ္တပဿဒ္ဓီနံ ပဋိပက္ခဘူတာ သုခုမာဝတ္ထာ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတာ ကိလေသာ. ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တီတိ သန္နိသီဒန္တိ. အနုက္ကမေန ဧကက္ခဏေတိ ယဒါ ဗုဒ္ဓဂုဏာရမ္မဏာ ဘာဝနာ ဥပရူပရိ ဝိသေသံ အာဝဟန္တီ ပဝတ္တတိ, တဒါ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ ဟောန္တိ, ကိလေသာ သန္နိသိန္နာဝ ဟောန္တိ, သုဝိသဒါနိ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဟောန္တိ, ဘာဝနာယ ပဂုဏတာယ ဝိတက္ကဝိစာရာ သာတိသယံ ပဋုကိစ္စာဝ ဟောန္တိ, ဗလဝတီ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပီတိပဒဋ္ဌာနာ ပဿဒ္ဓိ သဝိသေသာ ဇာယတိ, ပဿဒ္ဓကာယဿ သမာဓိပဒဋ္ဌာနံ သုခံ ထိရတရံ ဟုတွာ ပဝတ္တတိ, သုခေန အနုဗြူဟိတံ စိတ္တံ ကမ္မဋ္ဌာနေ သမ္မဒေဝ သမာဓိယတိ. ဧဝံ အနုက္ကမေန ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝိတက္ကာဒယော ဥပရူပရိ ပဋုပဋုတရဘာဝေန ပဝတ္တိတွာ ဘာဝနာယ မဇ္ဈိမသမထပဋိပတ္တိယာ ဣန္ဒြိယာနဉ္စ ဧကရသဘာဝေန ပဋုတမာနိ ဟုတွာ ဧကက္ခဏေ ဈာနင်္ဂါနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – “如此，于此”。“‘彼世尊亦是阿罗汉’等”，是说以前述的方式随念佛陀的功德，故有此关联。“如是”，是指以前述“彼时无有”等的方式。“倾向于佛陀功德”，即内心倾向于佛陀的功德。“‘寻与伺现行’”，此句表明，以佛陀功德为名的业处被寻冲击、被寻周遍冲击，并被反复省察。“喜生起”，是指通过修习，生起能成办近行禅的强有力的喜。“具喜心者”，是指心与前述的喜相应者。“身心热恼”，是指与身心轻安对立的、微细的、与掉举相应的烦恼。“它们止息”，即是沉静下来。“次第于一刹那”，是说当以佛陀功德为所缘的修习持续进展而越来越殊胜时，诸盖被镇伏，烦恼被平息，信等诸根变得非常明净，由于修习纯熟，寻与伺变得特别敏锐，强有力的喜生起，以喜为近因的轻安特别殊胜地生起，身已轻安者的乐作为定的近因，变得更加稳固，由乐所滋养的心在业处上正确地等持。像这样，在前期的阶段，寻等以越来越敏锐的方式现行，由于止的修行达到中等程度以及诸根作用同一，它们变得极为敏锐，于一刹那，诸禅支生起。世尊就是针对这种情况说的： ‘‘ယသ္မိံ[Pg.266], မဟာနာမ, သမယေ အရိယသာဝကော တထာဂတံ အနုဿရတိ, နေဝဿ တသ္မိံ သမယေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ…ပေ… သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတီ’’တိ (အ. နိ. ၆.၁၀). “摩诃男，当圣弟子随念如来时，那时他的心不被贪欲所困扰……快乐者的心得以安定。” ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဈာနံ အပ္ပနာပတ္တံ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ ပန ဂမ္ဘီရတာယာ’’တိအာဒိ. ဂမ္ဘီရေ ဟိ အာရမ္မဏေ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကေ ပတိတနာဝါ ဝိယ သမထဘာဝနာ ပတိဋ္ဌံ န လဘတိ, ‘‘ဂမ္ဘီရတာယာ’’တိ စ ဣမိနာ သဘာဝဓမ္မတာပိ သင်္ဂဟိတာ. သဘာဝဓမ္မော ဟိ ဂမ္ဘီရော န ပညတ္တိ. နနု စ တဇ္ဇာပညတ္တိဝသေန သဘာဝဓမ္မော ဂယှတီတိ? သစ္စံ ဂယှတိ ပုဗ္ဗဘာဂေ, ဘာဝနာယ ပန ဝဍ္ဎမာနာယ ပညတ္တိံ သမတိက္ကမိတွာ သဘာဝေယေဝ စိတ္တံ တိဋ္ဌတိ. နနု စ သဘာဝဓမ္မေပိ ကတ္ထစိ အပ္ပနာ သမိဇ္ဈတိ ဒုတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနာဒီတိ? သစ္စံ သမိဇ္ဈတိ, တဉ္စ ခေါ ဧကပ္ပကာရေ အာရမ္မဏေ, ဣဒံ ပန နာနပ္ပကာရန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘နာနပ္ပကာရဂုဏာနုဿရဏာဓိမုတ္တတာယာ’’တိ အာဟ. ဧဝမ္ပိ ယထာ နာနပ္ပကာရေသု ကေသာဒိကောဋ္ဌာသေသု မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ ဧကသ္မိံယေဝ ကောဋ္ဌာသေ အပ္ပနာဝသေန ဘာဝနာ အဝတိဋ္ဌတိ, ဧဝမိဓ ကသ္မာ န ဟောတီတိ? ဝိသမောယံ ဥပညာသော. တတ္ထ ဟိ သတိပိ ကောဋ္ဌာသဗဟုဘာဝေ ဧကပ္ပကာရေနေဝ ဘာဝနာ ဝတ္တတိ ပဋိက္ကူလာကာရဿေဝ ဂဟဏတော, ဣဓ ပန နာနပ္ပကာရေန ဂုဏာနံ နာနပ္ပကာရတ္တာ, န အယမေကသ္မိံယေဝ ဂုဏေ ဌာတုံ သက္ကောတိ ဘာဝနာဗလေန ပစ္စက္ခတော ဗုဒ္ဓဂုဏေသု ဥပဋ္ဌဟန္တေသု သဒ္ဓါယ ဗလဝဘာဝတော. တေနေဝ ဟိ ‘‘အဓိမုတ္တတာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ယဒိ ဥပစာရပ္ပတ္တံ ဈာနံ ဟောတိ, ကထံ ဗုဒ္ဓါနုဿတီတိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘တဒေတ’’န္တိအာဒိ. 为何在此（佛随念）中，禅那不达到安止呢？（答：）说“由于佛陀功德甚深”等。因为在甚深的所缘境中，止的修习无法立足，犹如船只沉入深水。“甚深”一词也包含了自性法。自性法是甚深的，而非概念(paññatti)。有人问：难道不是通过彼所生概念(tajjāpaññatti)才能把握自性法吗？（答：）确实，在初分（阶段）是如此，但随着修习增长，心便超越概念而安住于自性法本身。又有人问：难道在某些自性法中，如第二无色定等，也能成就安止定吗？（答：）确实可以成就，但那是在单一类型的所缘境中。而此（佛随念）则是多种类型的，为了显示此点，故说：“由于随念多种功德而胜解”。即便如此，犹如对发等多种身分作意时，修习最终也只在某一身分上以安止的方式安住，为何此处不能呢？（答：）这种譬喻并不相称。在前者（身分修习），虽有多种身分，但修习是单一类型的，因为只取不净相；在此处，则因功德种类繁多而是多种类型的。当佛陀功德通过修习力而直接显现时，由于信力强大，修行者无法专注于单一功德。正因如此，才说：“由于胜解”。如果（此修习）是达到近行定的禅那，为何它被称为佛随念呢？（答：）说“此即……”等。 သဂါရဝေါ ဟောတိ သပ္ပတိဿော, သတ္ထု ဂုဏသရီရဿ ပစ္စက္ခတော ဥပဋ္ဌဟနတော. တတောယေဝ သဒ္ဓါဝေပုလ္လံ အဝေစ္စပ္ပသာဒသဒိသံ သဒ္ဓါမဟတ္တံ. ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ အနုဿရဏဝသေန ဘာဝနာယ ပဝတ္တတ္တာ သတိဝေပုလ္လံ. တေသံ ပရမဂမ္ဘီရတာယ, နာနပ္ပကာရတာယ စ ပညာဝေပုလ္လံ. တေသံ ဥဠာရပုညက္ခေတ္တတာယ ပုညဝေပုလ္လဉ္စ အဓိဂစ္ဆတိ. ပီတိပါမောဇ္ဇဗဟုလော ဟောတိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနီယတ္တာ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ. ဘယဘေရဝသဟော ဗုဒ္ဓဂုဏာရမ္မဏာယ သတိယာ ဘယဘေရဝါဘိဘဝနတော. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အနုဿရေထ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဘယံ တုမှာက နော သိယာ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၂၄၉ ထောကံ ဝိသဒိသံ). ဒုက္ခာဓိဝါသနသမတ္ထော ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ သရီရဒုက္ခဿ ပဒုမပလာသေ ဥဒကဿ ဝိယ ဝိနိဝဋ္ဋနတော[Pg.267]. သံဝါသသညန္တိ သဟဝါသသညံ. ဗုဒ္ဓဘူမိယံ စိတ္တံ နမတိ ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ မဟန္တဘာဝဿ ပစ္စက္ခတော ဥပဋ္ဌာနတော. ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာယ သဗ္ဗဒါ ဗုဒ္ဓဂုဏာနံ စိတ္တေ ဝိပရိဝတ္တနတော ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မုခါ သတ္ထာရံ ပဿတော ဝိယာ’’တိ. ဥတ္တရိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တောတိ ဣမာယ ဘာဝနာယ ဥပရိ တံ အဓိဋ္ဌာနံ ကတွာ သစ္စာနိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တော. သုဂတိပရာယဏောတိ သုဂတိသမ္ပရာယော. 他成为有恭敬心、有随顺心的人，因为导师的功德身直接现前。由此，他获得等同于不坏净(aveccappasāda)的广大信心。因为以随念佛陀诸功德的方式修习，所以获得广大的正念。因为佛陀的诸功德极其深奥且种类繁多，所以获得广大的智慧。因为其是殊胜的福田，所以也证得广大的福德。他会多有喜悦与欢喜，因为佛随念是喜觉支(pītisambojjhaṅga)的立足处。他能忍受恐惧和怖畏，因为以佛陀诸功德为所缘的正念能降伏恐惧和怖畏。因此世尊说：“你们当随念正自觉者，就不会有恐惧。”他能忍受痛苦，因为通过佛随念，身体的痛苦会滚落，就像水珠从莲叶上滚落一样。‘同住想’即是共同生活之想。他的心倾向于佛地(Buddhabhūmi)，因为亲证了佛陀诸功德的伟大。因为通过修习佛随念，佛陀的诸功德总是在心中转起，所以说‘犹如亲见导师’。‘尚未向上洞察’是指，以此修习为基础，而尚未洞察诸谛。‘以善趣为归宿’即是来世会到善趣。 အပ္ပမာဒန္တိ အပ္ပမဇ္ဇနံ သက္ကစ္စံ အနုယောဂံ. ကယိရာထာတိ ကရေယျ. သုမေဓသောတိ သုန္ဒရပညော. ဧဝံ မဟာနုဘာဝါယာတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနာဒိသမတ္ထေန သတ္ထရိ သဂါရဝဘာဝါဒိဟေတုဘူတေန မဟတာ သာမတ္ထိယေန သမန္နာဂတာယ. “不放逸”是指不放纵、认真、精勤。“应当作”是指应该做。“善慧者”是指有美好智慧的人。“有如此大威力”是指，具足了强大的能力，此能力如前所述，能镇伏诸盖(nīvaraṇa)等，且是于导师生起恭敬等的原因。 ၂. ဓမ္မာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ 2. 法随念说释义 ၁၄၆. ဓမ္မာနုဿတိန္တိ ဧတ္ထ ပဒတ္ထော, သဘာဝတ္ထော စ အာဒိတော ဝုတ္တောယေဝါတိ တံ အနာမသိတွာ ဘာဝနာဝိဓာနမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ဓမ္မာနုဿတိံ ဘာဝေတုကာမေနာပီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယံ ဝိယ ‘‘အဝေစ္စပ္ပသာဒသမန္နာဂတေနာ’’တိ န ဝုတ္တံ. နနု ဧတာ ပဋိပါဋိယာ ဆ အနုဿတိယော အရိယသာဝကာနံ ဝသေန ဒေသနံ အာရုဠှာတိ? သစ္စမေတံ, ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘ပရိသုဒ္ဓသီလာဒိဂုဏာနံ ပုထုဇ္ဇနာနမ္ပိ ဣဇ္ဈန္တီ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အဝေစ္စပ္ပသာဒသမန္နာဂတေနာ’’တိ ဣဓ န ဝုတ္တံ, အရိယသာဝကာနံ ပန သုခေန ဣဇ္ဈန္တီတိ. တထာပိ ပါဠိယံ အာဂတတ္တာ စ ဗုဒ္ဓါနုဿတိနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အယဉ္စ ဝိစာရော ပရတော အာဂမိဿတေဝ. 146. 关于“法随念”(Dhammānussati)，其字义和自性义在前面已经说过，因此不再触及，此处只为说明修习方法，才开始说“想修习法随念者亦应……”等。但此处为什么不像佛随念中那样说“具足不坏净”(aveccappasādasamannāgatena)呢？难道这六种随念不是依次为圣弟子(ariyasāvaka)而说的教导吗？确实如此。即便如此，为了显示“即使是具足清净戒等功德的凡夫(puthujjana)也能成就”，所以此处没有说“具足不坏净”；然而对圣弟子而言，则能轻易成就。即便如此，当知在《佛随念的解释》(buddhānussatiniddesa)中说及此事，乃是因为它出现于圣典中。而此项讨论后面还会出现。 ၁၄၇. ပရိယတ္တိဓမ္မောပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန လောကုတ္တရဓမ္မံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ဣတရေသူတိ သန္ဒိဋ္ဌိကာဒိပဒေသု. လောကုတ္တရဓမ္မောဝါတိ အဝဓာရဏံ နိပ္ပရိယာယေန သန္ဒိဋ္ဌိကာဒိအတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ပရိယာယတော ပနေတေ ပရိယတ္တိဓမ္မေပိ သမ္ဘဝန္တေဝ. တထာ ဟိ ပရိယတ္တိဓမ္မော ဗဟုဿုတေန အာဂတာဂမေန ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတေန ပညဝတာ အာဒိကလျာဏတာဒိဝိသေသတော သယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ သန္ဒိဋ္ဌိကော. အာစရိယပယိရုပါသနာယ ဝိနာ န လဗ္ဘာတိ စေ? လောကုတ္တရဓမ္မေပိ သမာနေ ကလျာဏမိတ္တသန္နိဿယေနေဝ သိဇ္ဈနတော, တထာ သတ္ထုသန္ဒဿနေပိ. ‘‘သန္ဒိဋ္ဌိယာ ဇယတီ’’တိ အယံ ပနတ္ထော တိတ္ထိယနိမ္မဒ္ဒနေ နိပ္ပရိယာယတောဝ လဗ္ဘတိ[Pg.268], ကိလေသဇယေ ပရိယာယတော ပရမ္ပရာဟေတုဘာဝတော. ‘‘သန္ဒိဋ္ဌံ အရဟတီ’’တိ အယမ္ပိ အတ္ထော လဗ္ဘတေဝ, သဗ္ဗသော သံကိလေသဓမ္မာနံ ပဟာနံ, ဝေါဒါနဓမ္မာနံ ပရိဗြူဟနဉ္စ ဥဒ္ဒိဿ ပဝတ္တတ္တာ. အယဉ္စ အတ္ထော ‘‘ယေ ခေါ တွံ, ဂေါတမိ, ဓမ္မေ ဇာနေယျာသိ, ဣမေ ဓမ္မာ သရာဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝိရာဂါယ, သညောဂါယ သံဝတ္တန္တိ နော ဝိသညောဂါယ, သဥပါဒါနာယ သံဝတ္တန္တိ နော အနုပါဒါနာယ. ဧကံသေန, ဂေါတမိ, ဓာရေယျာသိ ‘နေသော ဓမ္မော, နေသော ဝိနယော, နေတံ သတ္ထုသာသန’’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၀၆; အ. နိ. ၈.၅၃), ‘‘ဓမ္မာပိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာတဗ္ဗာ, ပဂေဝ အဓမ္မာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၀) စ ဧဝမာဒီဟိ သုတ္တပဒေဟိ ဝိဘာဝေတဗ္ဗော. အကာလိကာဓိဂမုပါယတာယ အကာလိကော. ဝိဇ္ဇမာနတာပရိသုဒ္ဓတာဟိ ဧဟိပဿဝိဓိံ အရဟတီတိ ဧဟိပဿိကော. တတော ဧဝ ဝဋ္ဋဒုက္ခနိတ္ထရဏတ္ထိကေဟိ အတ္တနော စိတ္တေ ဥပနယနံ, စိတ္တဿ ဝါ တတ္ထ ဥပနယနံ အရဟတီတိ ဩပနေယျိကော. ဝိမုတ္တာယတနသီသေ ဌတွာ ပရိစယေန သမ္မဒေဝ အတ္ထဝေဒံ, ဓမ္မဝေဒဉ္စ လဘန္တေဟိ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီတိ. ဧဝံ သန္ဒိဋ္ဌိကာဒိပဒေသု ပရိယတ္တိဓမ္မမ္ပိ ပက္ခိပိတွာ မနသိကာရော ယုဇ္ဇတေဝ. 147. “经教法”（pariyattidhamma）中的“也”字，也包含“出世间法”（lokuttaradhamma）。“其余”是指“现见”（sandiṭṭhika）等词。说“唯有出世间法”这个限定词，是就无转义而言，指“现见”等含义；但若就转义而言，这些（特性）也可能存在于经教法中。确实，因为多闻博学、通达圣典、具足卓越正念与智慧的人，能凭借其“初善”（ādikalyāṇatā）等殊胜之处亲自见到经教法，故称“现见”。如果说不亲近老师就无法获得吗？出世间法也是如此，必须依靠善知识才能成就，见到导师也是如此。“以现见而胜”的含义，在摧伏外道时是无转义地获得的；在战胜烦恼时则是转义的，因为它是次第之因。“值得现见”（sandiṭṭhaṃ arahati）的含义也是成立的，因为它旨在完全断除一切染污法，增长清净法。这个含义也应该通过以下经文来阐明：“乔达弥！你当知晓，凡是导致贪欲而非离欲、导致束缚而非离缚、导致执取而非不执取的法，乔达弥，你当确定地认为：‘这不是法，这不是律，这不是导师的教导。’”（《小品》406；《增支部》8.53），以及“诸比丘！法尚应舍，何况非法。”（《中部》1.240）等。因为是证得无时之法的方法，故称“无时”（akālika）。因为其存在与清净，而值得“来见”之法，故称“来见”（ehipassika）。由此，对于希望从轮回之苦中解脱者而言，它值得被引向自心，或心值得被引向于它，故称“当引”（opaneyyika）。因为它是由安住于解脱处之首、通过熟习而如实获得义之喜悦与法之喜悦的智者们各自证知的，故称“智者内证”（paccattaṃ veditabbo viññūhi）。像这样，在“现见”等词中，将经教法也包括进来进行思惟，是恰当的。 သာတိ ဂါထာ. သမန္တဘဒြကတ္တာတိ သဗ္ဗဘာဂေဟိ သုန္ဒရတ္တာ. ဓမ္မဿာတိ သာသနဓမ္မဿ. ကိဉ္စာပိ အဝယဝဝိနိမုတ္တော သမုဒါယော နာမ ပရမတ္ထတော ကောစိ နတ္ထိ, ယေသု ပန အဝယဝေသု သမုဒါယရူပေန အဝေက္ခိတေသု ‘‘ဂါထာ’’တိ သမညာ, တံ တတော ဘိန္နံ ဝိယ ကတွာ သံသာမိဝေါဟာရံ အာရောပေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ပဌမေန ပါဒေန အာဒိကလျာဏာ’’တိအာဒိမာဟ. ‘‘ဧကာနုသန္ဓိက’’န္တိ ဣဒံ နာတိဗဟုဝိဘာဂံ ယထာနုသန္ဓိနာ ဧကာနုသန္ဓိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ဣတရဿ ပန တေနေဝ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မဝိဘာဂေန အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဘာဂါ လဗ္ဘန္တီတိ. နိဒါနေနာတိ ကာလဒေသဒေသကပရိသာဒိအပဒိသနလက္ခဏေန နိဒါနဂန္ထေန. နိဂမနေနာတိ ‘‘ဣဒမဝေါစာ’’တိအာဒိကေန (သံ. နိ. ၁.၂၄၉), ‘‘ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇) ဝါ ယထာဝုတ္တတ္ထနိဂမနေန. Sāti即是偈颂。遍善性(samantabhadrakattā)是指在一切部分都善妙。法(dhamma)即是教法。虽然从胜义上说，并没有任何离于部分的集合体，然而，当某些部分被视为一个集合体时，便有了“偈颂”(gāthā)这一名称。（注释者）将其视作与彼（部分）分离之物，并安立上世俗的称谓来开示，而说“以第一句为初善”等。所谓“一系相续”(ekānusandhika)，是针对没有太多分别、依其脉络而成的“一系相续”（之经）而说；至于其他（经），则可依其所说法本身的划分而获得初、中、后诸部分。因缘(nidāna)是指具备开示时间、地点、说法者、听众等特征的缘起文。结语(nigamana)是指如“彼（世尊）言此”(idamavoca)……或“如是所说者，缘此而说”(iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ)……等总结前述义理的文句。 အယံ ကထာ ဝိသေသတော သုတ္တပိဋကသံဝဏ္ဏနာတိ ကတွာ သုတ္တပိဋကဝသေန ဓမ္မဿ အာဒိကလျာဏာဒိကံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သုတ္တပိဋကဝိနယပိဋကာနံ ဝသေန တံ ဒဿေတုံ ‘‘သနိဒါနသဥပ္ပတ္တိကတ္တာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သနိဒါနသဥပ္ပတ္တိကတ္တာတိ ယထာဝုတ္တနိဒါနေန သနိဒါနတာယ, သအဋ္ဌုပ္ပတ္တိကတာယ [Pg.269] စ. ဝေနေယျာနံ အနုရူပတောတိ သိက္ခာပဒပညတ္တိယာ, ဓမ္မဒေသနာယ စ တံတံသိက္ခာပဒဘာဝေန ပညာပိယမာနဿ ဝေနေယျဇ္ဈာသယာနုရူပံ ပဝတ္တိယမာနဿ အနုရူပတော. အတ္ထဿာတိ ဒေသိယမာနဿ စ သီလာဒိအတ္ထဿ. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု (သံ. နိ. ၁.၂၄၉)? သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၃.၉၅) တတ္ထ တတ္ထ ဟေတူပမာဂဟဏေန ဟေတုဒါဟရဏယုတ္တတော. 此论述主要是经藏(Suttapiṭaka)的释义，因此，在依经藏的方式开示了法的初善等之后，如今为了再依经藏与律藏(Vinayapiṭaka)的方式来开示，而说了“具因缘与事缘故”(sanidānasauppattikattā)等。其中，“具因缘与事缘故”是指具足前述的因缘，以及具足事缘。随应所化有情故(veneyyānaṃ anurūpato)：是指所制定的学处(sikkhāpada)与所开示的法，能随顺所化有情的根机意乐。有义利故(atthassa)：是指所开示的戒等义利。如“此是何因？”……“譬如，比丘！”……等，在在处处援引因由与譬喻，是为具足因由与范例故。 ဧဝံ သုတ္တဝိနယဝသေန ပရိယတ္တိဓမ္မဿ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနကလျာဏတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တီဏိ ပိဋကာနိ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သကလောပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သာသနဓမ္မောတိ – 如是已依经律显示教法之初、中、后皆善，今总摄三藏而作说明，故说“一切”等。于此，教法者—— ‘‘သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ, ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ; သစိတ္တပရိယောဒပနံ, ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသန’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၈၃; ဒီ. နိ. ၂.၉၀) – 诸恶莫作，众善奉行，自净其意，是诸佛教。 ဧဝံ ဝုတ္တဿ သတ္ထုသာသနဿ ပကာသကော ပရိယတ္တိဓမ္မော. သီလေန အာဒိကလျာဏော သီလမူလကတ္တာ သာသနဿ. သမထာဒီဟိ မဇ္ဈေကလျာဏော တေသံ သာသနသမ္ပတ္တိယာ ဝေမဇ္ဈဘာဝတော. နိဗ္ဗာနေန ပရိယောသာနကလျာဏော တဒဓိဂမတော ဥတ္တရိကရဏီယာဘာဝတော. သာသနေ သမ္မာပဋိပတ္တိ နာမ ပညာယ ဟောတိ, တဿာ စ သီလံ, သမာဓိ စ မူလန္တိ အာဟ ‘‘သီလသမာဓီဟိ အာဒိကလျာဏော’’တိ. ပညာ ပန အနုဗောဓပဋိဝေဓဝသေန ဒုဝိဓာတိ တဒုဘယမ္ပိ ဂဏှန္တော ‘‘ဝိပဿနာမဂ္ဂေဟိ မဇ္ဈေကလျာဏော’’တိ အာဟ. တဿ နိပ္ဖတ္တိ ဖလံ, ကိစ္စံ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ, တတော ပရံ ကတ္တဗ္ဗံ နတ္ထီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဖလနိဗ္ဗာနေဟိ ပရိယောသာနကလျာဏော’’တိ. ဖလဂ္ဂဟဏေန ဝါ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာနမာဟ, ဣတရေန ဣတရံ, တဒုဘယဉ္စ သာသနသမ္ပတ္တိယာ ဩသာနန္တိ အာဟ ‘‘ဖလနိဗ္ဗာနေဟိ ပရိယောသာနကလျာဏော’’တိ. 如此宣说的导师教诫，其阐明者即是教法。以戒为初善，因戒为教法之根本。以止等为中善，因其为教法成就之中分。以涅槃为后善，因证得之后，即无更高所应作。于教法中，正行由慧而成，戒与定是其慧之根本，故说“以戒与定为初善”。又，慧依随觉与通达而有二种，总摄此二者，故说“以观(vipassanā)与道为中善”。其（观与道）之圆满为果，所作为现证涅槃，为示此后无有应作，故说“以果与涅槃为后善”。或，以取果而言有余依涅槃(saupādisesanibbāna)，以另一者（涅槃）而言无余依涅槃(anupādisesanibbāna)，此二者皆为教法成就之终点，故说“以果与涅槃为后善”。 ဗုဒ္ဓဿ သုဗောဓိတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတာ, တာယ အာဒိကလျာဏော တပ္ပဘဝတ္တာ. သဗ္ဗသော သံကိလေသပ္ပဟာနံ ဝေါဒါနံ, ပါရိပူရီ စ ဓမ္မသုဓမ္မတာ, တာယ မဇ္ဈေကလျာဏော တံသရီရတ္တာ. သတ္ထာရာ ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပတ္တိ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိ, တာယ ပရိယောသာနကလျာဏော, တာယ သာသနဿ လောကေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဘာဝတော. တန္တိ သာသနဓမ္မံ. တထတ္တာယာတိ ယထတ္တာယ ဘဂဝတာ ဓမ္မော ဒေသိတော, တထတ္တာယ တထဘာဝါယ. သော ပန အဘိသမ္ဗောဓိ ပစ္စေကဗောဓိ သာဝကဗောဓီတိ တိဝိဓော[Pg.270], ဣတော အညထာ နိဗ္ဗာနာဓိဂမဿ အဘာဝတော. တတ္ထ သဗ္ဗဂုဏေဟိ အဂ္ဂဘာဝတော, ဣတရဗောဓိဒွယမူလတာယ စ ပဌမာယ ဗောဓိယာ အာဒိကလျာဏတာ, ဂုဏေဟိ ဝေမဇ္ဈဘာဝတော ဒုတိယာယ မဇ္ဈေကလျာဏတာ, တဒုဘယာဝရတာယ, တဒေါသာနတာယ စ သာသနဓမ္မဿ တတိယာယ ပရိယောသာနကလျာဏတာ ဝုတ္တာ. 佛陀的善觉性即是正等正觉，以此为初善，因其（教法）以此为源头故。完全断除烦恼、清净与圆满，即是法的善法性，以此为中善，因其（教法）以此为体故。依导师所教诫而行道，即是僧的善行道，以此为后善，因此教法于世间善安住故。此即教法。“为如是性”即是：为了如其本然，为了如是的状态，世尊宣说了法。它有三种：正等觉、独觉、声闻觉，除此之外，无有证得涅槃之道故。其中，以第一种觉悟具一切功德为最上，且为其余二觉之根本故，说为初善；以第二种（觉悟）功德居中故，说为中善；以第三种（觉悟）劣于彼二者，且为教法之终结故，说为后善。 ဧသောတိ သာသနဓမ္မော. နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနတောတိ ဝိမုတ္တာယတနသီသေ ဌတွာ သဒ္ဓမ္မံ သုဏန္တဿ နီဝရဏာနံ ဝိက္ခမ္ဘနသမ္ဘဝတော. ဝုတ္တံ ဟေတံ – 此即教法。“镇伏诸盖”者，因安住于殊胜解脱处而听闻正法者，其诸盖得以镇伏故。经中如是说： ‘‘ယထာ ယထာဝုသော, ဘိက္ခုနော သတ္ထာ ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, အညတရော ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယော သဗြဟ္မစာရီ, တထာ တထာ သော တတ္ထ လဘတိ အတ္ထဝေဒံ လဘတိ ဓမ္မဝေဒ’’န္တိ (အ. နိ. ၅.၂၆). “贤友，每当导师为比丘说法，或某位师长辈的同梵行者为他说法，彼比丘即于彼法中获得义之感受，获得法之感受。” ‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အရိယသာဝကော ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ, ပဉ္စဿ နီဝရဏာနိ တသ္မိံ သမယေ ပဟီနာနိ ဟောန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၂၁၉) – “诸比丘，当圣弟子倾耳听法时，于彼时，其五盖即被舍断。” စ အာဒိ. သမထဝိပဿနာသုခါဝဟနတောတိ သမထသုခဿ စ ဝိပဿနာသုခဿ စ သမ္ပာဒနတော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – 等等。“带来止与观之乐”者，因其能成就止乐与观乐故。经中也如是说： ‘‘သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခ’’န္တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၇၉; မ. နိ. ၂.၁၃၈). “彼远离诸欲，远离诸不善法，具足有寻、有伺、离生喜乐”等。 တထာ – 又如： ‘‘ယတော ယတော သမ္မသတိ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ; လဘတီ ပီတိပါမောဇ္ဇံ, အမတံ တံ ဝိဇာနတံ; အမာနုသီ ရတီ ဟောတိ, သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော’’တိ စ. (ဓ. ပ. ၃၇၄, ၃၇၃); 于何时何处思惟诸蕴之生灭，即得喜与乐；于了知者，彼为不死。于正观法者，有非人之乐。 တထာပဋိပန္နောတိ ယထာ သမထဝိပဿနာသုခံ အာဝဟတိ, ယထာ ဝါ သတ္ထာရာ အနုသိဋ္ဌံ, တထာ ပဋိပန္နော သာသနဓမ္မော. တာဒိဘာဝါဝဟနတောတိ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာဝသေန ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိဘာဝဿ လောကဓမ္မေဟိ အနုပလေပဿ အာဝဟနတော. ဧသ ဘဂဝါ ဝုတ္တနယေန တိဝိဓကလျာဏံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ယံ သာသနဗြဟ္မစရိယံ, မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဉ္စ ပကာသေတိ, တံ ယထာနုရူပံ အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ သာတ္ထံ, ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ သဗျဉ္ဇနန္တိ ယောဇနာ. 所谓“如是行”，即教法被如是行，如其能带来止观之乐，或如为导师所教示。所谓“能带来如是性”，是因其以六支舍(chaḷaṅgupekkhā)，能带来于可意等境中的如是性，即不为世间法所染。此世尊依已说之理宣说三善法，阐明教梵行与道梵行，彼（二梵行）随其所应，因义成就而有义，因文成就而有文。应如是配文。 တတ္ထ [Pg.271] အဝိသေသေန တိဿော သိက္ခာ, သကလော စ တန္တိဓမ္မော သာသနဗြဟ္မစရိယံ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ကတမေသာနံ ခေါ, ဘန္တေ, ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗြဟ္မစရိယံ နစိရဋ္ဌိတိကံ အဟောသီ’’တိအာဒိ (ပါရာ. ၁၈). သဗ္ဗသိက္ခာနံ မဏ္ဍဘူတသိက္ခတ္တယသင်္ဂဟိတော အရိယမဂ္ဂေါ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၃; သံ. နိ. ၅.၁၈၆). ယထာနုရူပန္တိ ယထာရဟံ. သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟံ ဟိ သာသနဗြဟ္မစရိယံ အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ သာတ္ထံ. မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. အတ္ထသမ္ပတ္တိယာတိ သမ္ပန္နတ္ထတာယ. သမ္ပတ္တိအတ္ထော ဟိ ဣဓ သဟ-သဒ္ဒေါ. ဣတရံ ပန ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန သာတ္ထံ, သဗျဉ္ဇနဉ္စ. ယေ ပနေတ္ထ ‘‘ဝစနသဘာဝံ သာတ္ထံ, အတ္ထသဘာဝံ သဗျဉ္ဇန’’န္တိ ဝိဘဇိတွာ ဝဒန္တိ, တံ န သုန္ဒရံ, တထာ ဝိဘတ္တဿ ပရိယတ္တိဓမ္မဿ အဘာဝတော. သဒ္ဒတ္ထာ ဟိ အဘိန္နရူပါ ဝိယ ဟုတွာ ဝိနိယောဂံ ဂစ္ဆန္တိ. တထာ ဟိ နေသံ လောကိယာမိဿီဘာဝံ ပဋိဇာနန္တိ. သတိပိ ဝါ ဘေဒေ ‘‘သဗျဉ္ဇန’’န္တိ ဧတ္ထ ယဒိ တုလျယောဂေါ အဓိပ္ပေတော ‘‘သပုတ္တော အာဂတော’’တိအာဒီသု ဝိယ, ဧဝံ သတိ ‘‘အတ္ထပဋိသရဏာ, ဘိက္ခဝေ, ဟောထ, မာ ဗျဉ္ဇနပဋိသရဏာ’’တိ အတ္ထပ္ပဓာနဝါဒေါ ဗာဓိတော သိယာ, အထ ဝိဇ္ဇမာနတာမတ္တံ ‘‘သလောမကော သပက္ခကော’’တိအာဒီသု ဝိယ ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိ အဂ္ဂဟိတာ သိယာ. တသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. 于此，总括而言，三学与全部教法即是教梵行。此即针对“尊者，哪些佛世尊的梵行不能久住？”等（《波罗夷》18）所说。作为所有学处之精华，为三学所摄的圣道，即是道梵行。此即针对“生死已尽，梵行已立，应作已作。”等（《大品》23；《相应部》5.186）所说。“Yathānurūpaṃ”即“yathārahaṃ”（如其所应）。为三学所摄的教梵行，因其义理具足而为“有义”（sāttha）。于道梵行中，此点则不待言。“义理具足”（atthasampatti）即义理圆满。于此，“saha”一词有“具足”（sampatti）之义。而另一个（教梵行），则依前述之义，既是“有义”，也是“有文”（sabyañjana）。于此，有些人分别说：“言说之自性为有义，义理之自性为有文。”此说不善，因为如此分别的教法（pariyattidhamma）是不存在的。因为文与义，犹如不离之形，而被运用于世。诚然，世人亦承认此二者（文与义）的融合状态。或者，即便有所分别，于“有文”（sabyañjana）一词，若如“有子而来”（saputto āgato）等句，意指同等联系，则“诸比丘，当以义为归依，勿以文为归依”此一重义之说，即受妨碍。又若如“有毛”（salomako）、“有翼”（sapakkho）等句，仅取其存在之意，则文之具足（byañjanasampatti）便被忽略。是故，当仅依义注（aṭṭhakathā）中所说之理趣而取其义。 သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနန္တိ ဧတ္ထ နေတ္တိနယေနာပိ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ကာသန…ပေ… သဗျဉ္ဇန’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယဒိပိ နေတ္တိယံ ဗျဉ္ဇနမုခေန ဗျဉ္ဇနတ္ထဂ္ဂဟဏံ ဟောတီတိ ‘‘အက္ခရံ ပဒ’’န္တိအာဒိနာ (နေတ္တိ. ၄ ဒွါဒသပဒ) ဗျဉ္ဇနပဒါနိ ပဌမံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနိ, ဣဓ ပန ပါဠိယံ ‘‘သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇန’’န္တိ အာဂတတ္တာ အတ္ထပဒါနိယေဝ ပဌမံ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ကာသနပကာသနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သင်္ခေပတော ကာသနံ ဒီပနံ သင်္ကာသနံ ‘‘မညမာနော ဘိက္ခု ဗဒ္ဓေါ မာရဿ, အမညမာနော မုတ္တော’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၆၄) ဝိယ. တတ္တကေန ဟိ တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဝိဒ္ဓံ. တေနာဟ ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ’’တိအာဒိ. ပဌမံ ကာသနံ ပကာသနံ. အာဒိကမ္မသ္မိံ ဟိ အယံ ပသဒ္ဒေါ ‘‘ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတီ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၂.၂၀) ဝိယ. တိက္ခိန္ဒြိယာပေက္ခံ စေတံ ပဒဒွယံ ဥဒ္ဒေသဘာဝတော. တိက္ခိန္ဒြိယော ဟိ သင်္ခေပတော ပဌမဉ္စ ဝုတ္တမတ္ထံ ပဋိပဇ္ဇတိ[Pg.272]. သံခိတ္တဿ ဝိတ္ထာရဝစနံ, သကိံ ဝုတ္တဿ ပုန ဝစနဉ္စ ဝိဝရဏဝိဘဇနာနိ. ယထာ ‘‘ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိ သင်္ခေပတော သကိံယေဝ စ ဝုတ္တဿ အတ္ထဿ ‘‘ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ? ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁) ဝိတ္ထာရတော ဝိဝရဏဝသေန, ဝိဘဇနဝသေန စ ပုန ဝစနံ. မဇ္ဈိမိန္ဒြိယာပေက္ခမေတံ ပဒဒွယံ နိဒ္ဒေသဘာဝတော. ဝိဝဋဿ ဝိတ္ထာရတရာဘိဓာနံ, ဝိဘတ္တဿ စ ပကာရေဟိ ဉာပနံ ဝေနေယျာနံ စိတ္တပရိတောသနံ ဥတ္တာနီကရဏပညာပနာနိ. ယထာ ‘‘ဖဿော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၂) ဝိဝဋဝိဘတ္တဿ အတ္ထဿ ‘‘ကတမော တသ္မိံ သမယေ ဖဿော? ယော တသ္မိံ သမယေ ဖဿော ဖုသနာ သမ္ဖုသနာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၂) ဥတ္တာနီကိရိယာ, ပညာပနာ စ. မုဒိန္ဒြိယာပေက္ခမေတံ ပဒဒွယံ ပဋိနိဒ္ဒေသဘာဝတော. ‘‘ပညာပနပဋ္ဌပနဝိဝရဏဝိဘဇနဥတ္တာနီကရဏပကာသနအတ္ထပဒသမာယောဂတော’’တိပိ ပါဌော. “有义有文”在此处，也是为了依《导论》（Netti）之法显示义理，而说“略说……乃至……有文”。其中，虽然在《导论》中是以文（byañjana）的角度来理解文义，如“字母、词”等（《导论》4）先列出文的词语，但此处因巴利圣典作“有义有文”，故先显示义的词语，即“略说、阐明”等。其中，简要地显示、阐明，即是‘略说’（saṅkāsana），例如“比丘若起思量，则为魔罗所缚；若不起思量，则得解脱”（《相应部》3.64）等。那位比丘仅凭此言便已证悟。所以他说：“世尊，我已了知”等。初次的显示即是‘阐明’（pakāsana）。此‘pa’音，是在‘开始作业’的意义上，如在“施设（paññapeti）、建立（paṭṭhapeti）”（《相应部》2.20）等词中。此二词是针对利根者而言，因其为提纲（uddesa）。利根者能由简要与初次的言说而了知其义。将简略者详说，将已说一次者复说，即是‘开演’（vivaraṇa）与‘分别’（vibhajana）。例如，对简略而仅说一次的“善法”，以“何为善法？当欲界善心……”等（《法集论》1）来详尽地开演和分别，再次说明。此二词是针对中根者而言，因其为解释（niddesa）。对已开演者作更详尽的说明，对已分别者以各种方式令弟子了知而心生欢喜，即是‘显了’（uttānīkaraṇa）与‘施设’（paññāpanā）。例如，对以“有触”等（《法集论》2）已开演、已分别的义理，再以“彼时，何为触？彼时之触、触着、等触着……”等（《法集论》2）来显了与施设。此二词是针对钝根者而言，因其为详尽解释（paṭiniddesa）。也有一种读法作：“由施设、建立、开演、分别、显了、阐明这些义词的结合”。 ကထံ ပနာယံ ပါဌဝိကပ္ပော ဇာတောတိ? ဝုစ္စတေ – နေတ္တိပါဠိယံ အာဂတနယေန ပုရိမပါဌော. တတ္ထ ဟိ – 那么，此一异读是如何产生的呢？答曰：前一读法是依据《导论》圣典所载之法。因为在那里—— ‘‘သင်္ကာသနာ ပကာသနာ,ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနုတ္တာနီကမ္မပညတ္တိ; ဧတေဟိ ဆဟိ ပဒေဟိ,အတ္ထော ကမ္မဉ္စ နိဒ္ဒိဋ္ဌ’’န္တိ. (နေတ္တိ. ၄ ဒွါဒသပဒ) – “略说与阐明，开演与分别，显了与施设；以此六词，义与事被指示。”（《导论》4） ဒေသနာဟာရယောဇနာယ စ ဧတဿေဝတ္ထဿ ‘‘သင်္ကာသနာ ပကာသနာ’’တိအာဒိနာ အာဂတံ. ပစ္ဆိမော ပန ‘‘ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ ‘ပဿထာ’တိ စာဟာ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၂၀) သုတ္တေ အာဂတနယေန ဗျဉ္ဇနမတ္တကတော. ဧဝဉ္စ နေသံ ဒွိန္နံ ပါဌာနံ ဝိသေသော, န အတ္ထတော. တထာ ဟိ သင်္ခေပတော ‘‘ပဌမံ ဉာပနံ ပညာပနံ, ပဌမမေဝ ဌပနံ ပဋ္ဌပန’’န္တိ ဣမာနိ ပဒါနိ သင်္ကာသနပကာသနပဒေဟိ အတ္ထတော အဝိသိဋ္ဌာနိ. ယဉ္စ ပုရိမပါဌေ ဆဋ္ဌံ ပဒံ ‘‘ပကာရတော ဉာပန’’န္တိ ပညာပနံ ဝုတ္တံ, တံ ဒုတိယပါဌေ ပကာသနပဒေန ‘‘နိဗ္ဗိသေသံ ပကာရတော ကာသန’’န္တိ ကတွာ. ယသ္မာ ဉာပနကာသနာနိ အတ္ထာဝဘာသနသဘာဝတာယ အဘိန္နာနိ, သဗ္ဗေသဉ္စ ဝေနေယျာနံ စိတ္တဿ တောသနံ, ဗုဒ္ဓိယာ စ နိသာနံ ယာထာဝတော ဝတ္ထုသဘာဝါဝဘာသနေ ဇာယတီတိ. ဧဝံ အတ္ထပဒရူပတ္တာ ပရိယတ္တိအတ္ထဿ ယထာဝုတ္တဆအတ္ထပဒသမာယောဂတော သာတ္ထံ သာသနံ. 并且，在“教说法门”（Desanāhāra）的应用中，此义也以“略说、阐明”等方式出现。至于后一读法，则是依据“‘施设、建立、开演、分别、显了，并说“你们看！”’”（《相应部》2.20）经中所载之法，仅是文句所成。如此，这两种读法的差异在于文句，而不在于义理。诚然，简而言之，“初次的使知即是‘施设’，初次的安立即是‘建立’”，这些词语与“略说”、“阐明”二词在意义上并无差异。并且，前一读法中的第六个词“施设”（paññāpana），其释义为“详尽地使知”；该词与后一读法中的“阐明”（pakāsana）一词并无差别，因为后者可释为“详尽地显示”。因为“使知”与“显示”在阐明义理的性质上是无别的，并且所有应受化导者的心生欢喜与智慧锐利，都产生于如实地阐明事的自性。如此，由于经教之义具有义词的形态，且与上述六种义词相结合，故此教法为“有义”之教。 အက္ခရပဒဗျဉ္ဇနာကာရနိရုတ္တိနိဒ္ဒေသသမ္ပတ္တိယာတိ [Pg.273] ဧတ္ထ ဥစ္စာရဏဝေလာယံ အပရိယောသိတေ ပဒေ ဝဏ္ဏော အက္ခရံ. ‘‘ဧကက္ခရံ ပဒံ အက္ခရ’’န္တိ ဧကေ ‘‘အာ ဧဝံ ကိရ တ’’န္တိအာဒီသု အာ-ကာရာဒယော ဝိယ. ‘‘ဝိသုဒ္ဓကရဏာနံ မနသာ ဒေသနာဝါစာယ အက္ခရဏတော အက္ခရ’’န္တိ အညေ. ဝိဘတ္တိယန္တံ အတ္ထဉာပနတော ပဒံ. သင်္ခေပတော ဝုတ္တံ ပဒါဘိဟိတံ အတ္ထံ ဗျဉ္ဇေတီတိ ဗျဉ္ဇနံ, ဝါကျံ. ‘‘ကိရိယာပဒံ အဗျယကာရကဝိသေသနယုတ္တံ ဝါကျ’’န္တိ ဟိ ဝဒန္တိ. ပကာရတော ဝါကျဝိဘာဂေါ အာကာရော. အာကာရာဘိဟိတံ နိဗ္ဗစနံ နိရုတ္တိ. နိဗ္ဗစနဝိတ္ထာရော နိဿေသုပဒေသတော နိဒ္ဒေသော. ဧတေသံ အက္ခရာဒီနံ ဗျဉ္ဇနပဒါနံ သမ္ပတ္တိယာ သမ္ပန္နတာယ သဗျဉ္ဇနံ. 于“字母(akkhara)、词(pada)、文(byañjana)、相(ākāra)、语释(nirutti)、解释(niddesa)的具足(sampatti)”中：诵读时，于未完结的词中，音是为字母。一些人说：“只有一个字母的词是为字母”，犹如在“ā evaṃ kira ta”等句中的“ā”字母等。另一些人说：“有清净发音器官者的心所教说，因非由语所流出，故是为字母。”以词尾变化结尾而能使义理被了知者，是为词。能显明由词所说之义者，是为文，即是句(vākya)。他们确实说：“与动词、不变词、格、形容词相结合者，是为句。”依种类对句进行分别，是为相。由相所说的词语解释(nibbacana)，是为语释。词语解释的详述，因其为无遗的教导，故是为解释。这些字母等的文与词，因其具足、圆满，故为“有文句的”(sabyañjana)。 တတြာယမဿ အတ္ထပဒသမာယောဂေါ, ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိ စ – အက္ခရေဟိ သင်္ကာသေတိ, ပဒေဟိ ပကာသေတိ, ဗျဉ္ဇနေဟိ ဝိဝရတိ, အာကာရေဟိ ဝိဘဇတိ, နိရုတ္တီဟိ ဥတ္တာနီကရောတိ, နိဒ္ဒေသေဟိ ပညပေတိ, တထာ အက္ခရေဟိ ဥဂ္ဃာဋေတွာ ပဒေဟိ ဝိနေတိ ဥဂ္ဃဋိတညုံ, ဗျဉ္ဇနေဟိ ဝိပဉ္စေတွာ အာကာရေဟိ ဝိနေတိ ဝိပဉ္စိတညုံ, နိရုတ္တီဟိ နေတွာ နိဒ္ဒေသေဟိ ဝိနေတိ နေယျံ. ဧဝဉ္စာယံ ဓမ္မော ဥဂ္ဃဋိယမာနော ဥဂ္ဃဋိတညုံ ဝိနေတိ, ဝိပဉ္စိယမာနော ဝိပဉ္စိတညုံ, နိယျမာနော နေယျံ. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋနာ အာဒိ, ဝိပဉ္စနာ မဇ္ဈေ, နယနမန္တေ. ဧဝံ တီသု ကာလေသု တိဓာ ဒေသိတော ဒေါသတ္တယဝိဓမနော ဂုဏတ္တယာဝဟော တိဝိဓဝေနေယျဝိနယနောတိ. ဧဝမ္ပိ တိဝိဓကလျာဏောယံ ဓမ္မော အတ္ထဗျဉ္ဇနပါရိပူရိယာ ‘‘သာတ္ထော သဗျဉ္ဇနော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘ပရိပုဏ္ဏော, ပရိသုဒ္ဓေါ’’တိ စ. 于此，这是此（梵行）的义与词的结合，以及文的具足——以字母略说，以词开显，以文揭示，以相分别，以语释阐明，以解释施设。同样，以字母开启后，继而以词调伏速解者(ugghaṭitaññu)；以文详述后，继而以相调伏广解者(vipañcitaññu)；以语释引导后，继而以解释调伏所引者(neyya)。如此，此法在被开启时调伏速解者，在被详述时调伏广解者，在被引导时调伏所引者。其中，开启在初，详述在中，引导在后。如此，于三时中以三方式所教导的法，摧破三过，带来三德，调伏三类所化者。如此，此三善法，因其义与文的圆满，当知其为“有义有文”，亦当知其为“圆满、清净”。 အတ္ထဂမ္ဘီရတာတိအာဒီသု အတ္ထော နာမ တန္တိအတ္ထော. ဓမ္မော တန္တိ. ပဋိဝေဓော တန္တိယာ, တန္တိအတ္ထဿ စ ယထာဘူတာဝဗောဓော. ဒေသနာ မနသာ ဝဝတ္ထာပိတာယ တန္တိယာ ဒေသနာ. တေ ပနေတေ အတ္ထာဒယော ယသ္မာ သသာဒီဟိ ဝိယ မဟာသမုဒ္ဒေါ မန္ဒဗုဒ္ဓီဟိ ဒုက္ခောဂါဟာ, အလဗ္ဘနေယျပတိဋ္ဌာ စ, တသ္မာ ဂမ္ဘီရာ. အထ ဝါ အတ္ထော နာမ ဟေတုဖလံ. ဓမ္မော ဟေတု. ဒေသနာ ပညတ္တိ, ယထာဓမ္မံ ဓမ္မာဘိလာပေါ, အနုလောမပဋိလောမသင်္ခေပဝိတ္ထာရာဒိဝသေန ဝါ ကထနံ. ပဋိဝေဓော အဘိသမယော, အတ္ထာနုရူပံ ဓမ္မေသု, ဓမ္မာနုရူပံ အတ္ထေသု, ပညတ္တိပထာနုရူပံ ပညတ္တီသု အဝဗောဓော, တေသံ တေသံ ဝါ ဓမ္မာနံ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗော သလက္ခဏသင်္ခါတော အဝိပရီတသဘာဝေါ. တေပိ စေတေ အတ္ထာဒယော ယသ္မာ အနုပစိတကုသလသမ္ဘာရေဟိ ဒုပ္ပညေဟိ [Pg.274] သသာဒီဟိ ဝိယ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဒုက္ခောဂါဟာ, အလဗ္ဘနေယျပတိဋ္ဌာ စ, တသ္မာ ဂမ္ဘီရာ. တေသု ပဋိဝေဓဿာပိ အတ္ထသန္နိဿိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အတ္ထဂမ္ဘီရတာပဋိဝေဓဂမ္ဘီရတာဟိ သာတ္ထ’’န္တိ အတ္ထဂုဏဒီပနတော. တာသံ ဓမ္မဒေသနာနံ ဗျဉ္ဇနသန္နိဿိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မဂမ္ဘီရတာဒေသနာဂမ္ဘီရတာဟိ သဗျဉ္ဇန’’န္တိ တာသံ ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိဒီပနတော. 在“义深奥”等词中，“义”（attha）是指教典之义，“法”（dhamma）是指教典（tanti）。“通达”（paṭivedha）是指对教典及其义理的如实觉悟。“说法”（desanā）是指依心中所确立的教典而宣说。这些义等之所以深奥，是因为对于慧力迟钝者而言，如同兔子等面对大海一般，难以进入，无立足处。又或者，“义”是指因之果，“法”是指因。“说法”是安立（paññatti），即如法地宣说，或以顺、逆、略、广等方式讲述。“通达”是现观（abhisamaya），即于诸法随顺于义、于诸义随顺于法、于诸安立随顺于安立之道的觉悟，或是对诸法所应通达的、名为自相的不颠倒体性。这些义等之所以深奥，也是因为对于未积集善业资粮的劣慧者而言，如同兔子等面对大海一般，难以进入，无立足处。其中，通达亦依止于义，故说“由义深奥与通达深奥而为有义（sāttha）”，此为彰显义之功德。彼等法与说法依止于文句，故说“由法深奥与说法深奥而为有文（sabyañjana）”，此为彰显彼等文句之具足。 အတ္ထေသု ပဘေဒဂတံ ဉာဏံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ. အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါသု ပဘေဒဂတံ ဉာဏံ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါတိ ဣမိဿာပိ ပဋိသမ္ဘိဒါယ အတ္ထဝိသယတ္တာ အာဟ ‘‘အတ္ထပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါဝိသယတော သာတ္ထ’’န္တိ, အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ အသတိ တဒဘာဝတော. ဓမ္မောတိ တန္တိ. နိရုတ္တီတိ တန္တိပဒါနံ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝစနံ. တတ္ထ ပဘေဒဂတာနိ ဉာဏာနိ ဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါတိ အာဟ ‘‘ဓမ္မနိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဝိသယတော သဗျဉ္ဇနန္တိ, အသတိ ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ တဒဘာဝတော. ပရိက္ခကဇနပ္ပသာဒကန္တိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော. ယသ္မာ ပရိက္ခကဇနာနံ ကိံကုသလဂဝေသီနံ ပသာဒါဝဟံ, တသ္မာ သာတ္ထံ. အတ္ထသမ္ပန္နန္တိ ဖလေန ဟေတုနော အနုမာနံ နဒီပူရေန ဝိယ ဥပရိ ဝုဋ္ဌိပ္ပဝတ္တိယာ. သာတ္ထကတာ ပနဿ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယတာယ, သာ ပရမဂမ္ဘီရသဏှသုခုမဘာဝတော ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ဂမ္ဘီရော ဒုဒ္ဒသော’’တိအာဒိ (မဟာဝ. ၈). လောကိယဇနပ္ပသာဒကန္တိ သဗျဉ္ဇနန္တိ ယသ္မာ လောကိယဇနဿ ပသာဒါဝဟံ, တသ္မာ သဗျဉ္ဇနံ. လောကိယဇနော ဟိ ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ တုဿတိ, ဣဓာပိ ဖလေန ဟေတုနော အနုမာနံ. သဗျဉ္ဇနတာ ပနဿ သဒ္ဓေယျတာယ, သာ အာဒိကလျာဏာဒိဘာဝတော ဝေဒိတဗ္ဗာ. 于诸义达到分别的智慧，是义无碍解。于义、法、词(nirutti)诸无碍解中达到分别的智慧，是辩才无碍解。由于此辩才无碍解亦以义为对象，故说“（法）是具义的，从义无碍解与辩才无碍解的范畴而言”；若无义的成就，则此二者亦不存在。法即圣典(tanti)；词即阐明圣典文句的话语。于此达到分别的诸智，是法无碍解与词无碍解，故说“（法）是具文的，从法无碍解与词无碍解的范畴而言”；若无文的成就，则此二者亦不存在。在“令考察者喜悦”(Parikkhakajanappasādakaṃ)一句中，其结尾的“iti”是原因义。因为它能为考察者，即寻求何为善巧者，带来喜悦，所以是具义的。所谓“具足义”，是透过果来推断因，犹如由河水泛滥推断上游已下雨。再者，其具义性，因其为智者所了知而得知；此又应从其最为甚深、微细、幽微之性而了知。对此，经中曾说：“甚深、难见”等。“令世间人喜悦”即是“具文”，因为它能为世间人带来喜悦，所以是具文的。世间人实因文句的成就而满足，于此亦是透过果来推断因。再者，其具文性，因其可信而得知；此又应从其初善等性而了知。 အထ ဝါ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယတော သာတ္ထ’’န္တိ ပညာပဒဋ္ဌာနတာယ အတ္ထသမ္ပန္နတံ အာဟ, တတော ပရိက္ခကဇနပ္ပသာဒကံ. သဒ္ဓေယျတော သဗျဉ္ဇနန္တိ သဒ္ဓါပဒဋ္ဌာနတာယ ဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နတံ, တတော လောကိယဇနပ္ပသာဒကန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဂမ္ဘီရာဓိပ္ပာယတော သာတ္ထန္တိ အဓိပ္ပာယတော အဂါဓာပါရတာယ အတ္ထသမ္ပန္နံ အညထာ တဒဘာဝတော. ဥတ္တာနပဒတော သဗျဉ္ဇနန္တိ သုဗောဓသဒ္ဒတာယ ဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နံ, ပရမဂမ္ဘီရဿပိ အတ္ထဿ ဝေနေယျာနံ သုဝိညေယျဘာဝါပါဒနတော. သဗ္ဗောပေသ ပဌမဿ အတ္ထဒွယဿ ပဘေဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, တထာ စေဝ တတ္ထ တတ္ထ သံဝဏ္ဏိတံ. တထာ ဟေတ္ထ [Pg.275] ဝိကပ္ပဿ, သမုစ္စယဿ ဝါ အဂ္ဂဟဏံ. ဥပနေတဗ္ဗဿာတိ ပက္ခိပိတဗ္ဗဿ ဝေါဒါနတ္ထဿ အဝုတ္တဿ အဘာဝတော. သကလပရိပုဏ္ဏဘာဝေနာတိ သဗ္ဗဘာဂေဟိ ပရိပုဏ္ဏတာယ. အပနေတဗ္ဗဿာတိ သံကိလေသဓမ္မဿ. 再者，“因其为智者所了知，故具义”，是说因其为慧之基石，故义成就，由此而令考察者喜悦。“因其可信，故具文”，是说因其为信之基石，故文成就，由此而令世间人喜悦。于此应如是理解其义。“因其意趣甚深，故具义”，是说因其意趣深不可测、无有边际，故义成就；否则便无此义成就。“因其文句浅显，故具文”，是说因其言词易于了知，故文成就；因为即使是最为甚深的义，也能令所化众生轻易了知。所有这些都应视为前二义的详释，在各处亦复如是阐述。同样，于此不取分别或总合之说。“应增益者”：意指因无有未说的、应加入的清净之义。“以其全然圆满”：意指由所有部分而圆满。“应去除者”：意指染污法。 ပဋိပတ္တိယာတိ သီလဝိသုဒ္ဓိယာဒိသမ္မာပဋိပတ္တိယာ, တန္နိမိတ္တံ. အဓိဂမဗျတ္တိတောတိ သစ္စပဋိဝေဓေန အဓိဂမဝေယျတ္တိယသဗ္ဘာဝတော သာတ္ထံ ကပိလဝတာဒိ ဝိယ တုစ္ဆံ နိရတ္ထကံ အဟုတွာ အတ္ထသမ္ပန္နန္တိ ကတွာ. ပရိယတ္တိယာတိ ပရိယတ္တိဓမ္မပရိစယေန. အာဂမဗျတ္တိတောတိ ဒုရက္ခာတဓမ္မေသု ပရိစယံ ကရောန္တဿ ဝိယ သမ္မောဟံ အဇနေတွာ ဗာဟုသစ္စဝေယျတ္တိယသဗ္ဘာဝတော သဗျဉ္စနံ. ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ ဟိ သတိ အာဂမဗျတ္တီတိ. သီလာဒိပဉ္စဓမ္မက္ခန္ဓယုတ္တတောတိ သီလာဒီဟိ ပဉ္စဟိ ဓမ္မကောဋ္ဌာသေဟိ အဝိရဟိတတ္တာ. ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ အနဝသေသေန သမန္တတော ပုဏ္ဏံ ပူရိတံ. နိရုပက္ကိလေသတောတိ ဒိဋ္ဌိမာနာဒိဥပက္ကိလေသာဘာဝတော. နိတ္ထရဏတ္ထာယာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော နိဿရဏာယ. လောကာမိသနိရပေက္ခတောတိ ကထဉ္စိပိ တဏှာသန္နိဿယဿ အနိဿယနတော. “由行道”：指由戒清净等正行道，以此为因。“由证达之显了”：指因以通达诸谛而有证达之明了，故（法）是具义的，非如迦毗罗仙人之道等，空洞无义，而是义成就。“由教理”：指由熟悉教理之法。“由圣典之显了”：指不于恶说之法中生起熟悉，因有多闻之明了，故（法）是具文的。实因文句成就，才有圣典之显了。“与戒等五法蕴相应”：指因其不离于戒等五种法的部分。“全然圆满”：指无有遗余，周遍圆满、充满。“无随染”：指因无有见、慢等随染。“为出离故”：指为从轮回苦中出离。“不顾世间利养”：指因其在任何方面皆不依于爱之所依。 ဧဝံ အာဒိကလျာဏတာဒိအပဒေသေန သတ္ထု ပုရိမဝေသာရဇ္ဇဒွယဝသေန ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတံ ဝိဘာဝေတွာ ဣဒါနိ ပစ္ဆိမဝေသာရဇ္ဇဒွယဝသေနာပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အတ္ထဝိပလ္လာသာဘာဝတော ဝါ သုဋ္ဌု အက္ခာတောတိ သွာက္ခာတော’’တိ ဝတွာ တမတ္ထံ ဗျတိရေကမုခေန ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိပလ္လာသမာပဇ္ဇတီတိ တေသံ ဓမ္မေ ‘‘အန္တရာယိကာ’’တိ ဝုတ္တဓမ္မာနံ ဝိပါကာဒီနံ အန္တရာယိကတ္တာဘာဝတော ဧကံသေန အပါယူပပတ္တိဟေတုတာယ အဘာဝတော. နိယျာနိကတ္တာဘာဝတောတိ အတမ္မယတာဘာဝတော, သံသာရတော စ နိယျာနိကာတိ ဝုတ္တဓမ္မာနံ ဧကစ္စယညကိရိယာပကတိပုရိသန္တရညာဏာဒီနံ တတော နိယျာနိကတ္တာဘာဝတော ဝိပရီတော ဧဝ ဟောတိ. တေနာတိ အတ္ထဿ ဝိပလ္လာသာပဇ္ဇနေန. တေ အညတိတ္ထိယာ. တထာဘာဝါနတိက္ကမနတောတိ ကမ္မန္တရာယာဒီနံ ပဉ္စန္နံ အန္တရာယိကဘာဝဿ အရိယမဂ္ဂဓမ္မာနံ နိယျာနိကဘာဝဿ ကဒါစိပိ အနတိဝတ္တနတော. 如此，在以初善等为由，通过导师的前两种无畏阐明了法的善说性之后，如今为了也以后两种无畏来显示它，便说：“或因无义理颠倒，故称善说。”为以否定的方式阐明此义，而说“譬如”等。于此，所谓陷入颠倒，是指在外道的法中，他们所说的“障碍法”（antarāyikā dhammā），因其果报等并无障碍性，且并非绝对是堕恶趣之因。所谓无出离性，是因无“为此”性（atammayatā），且他们所说能出离轮回的某些祭祀行为、了知自性(pakati)与神我(purisa)之别的智慧等法，并不能由此（轮回）出离，实则相反。“因此”（tena），是指因为义理陷入颠倒。“他们”（te），即是其他外道。所谓其性质不可逾越，是指业障等五种法的障碍性，以及圣道法的出离性，是任何时候都不可逾越的。 နိဗ္ဗာနာနုရူပါယ ပဋိပတ္တိယာတိ အဓိဂန္တဗ္ဗဿ သဗ္ဗသင်္ခတဝိနိဿဋဿ နိဗ္ဗာနဿ အနုရူပါယ သဗ္ဗသင်္ခါရနိဿရဏူပါယဘူတာယ သပုဗ္ဗဘာဂါယ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ [Pg.276] အက္ခာတတ္တာတိ ယောဇနာ. ပဋိပဒါနုရူပဿာတိ သဗ္ဗဒုက္ခနိယျာနိကဘူတာ အာရမ္မဏကရဏမတ္တေနာပိ ကိလေသေဟိ အနာမသနီယာ ယာဒိသီ ပဋိပဒါ, တဒနုရူပဿ. သုပညတ္တာတိ သီလာဒိက္ခန္ဓတ္တယသင်္ဂဟိတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒိပ္ပဘေဒါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ ပဟာယိကဘာဝေန သုဋ္ဌု သမ္မဒေဝ ဝိဟိတာ. သံသန္ဒတိ ကိလေသမလဝိသုဒ္ဓိတာယ သမေတိ. ဧဝံ မဂ္ဂနိဗ္ဗာနာနံ ပဋိပဒါပဋိပဇ္ဇနီယဘာဝေဟိ အညမညာနုရူပတာယ သွာက္ခာတတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တိဝိဓဿာပိ လောကုတ္တရဓမ္မဿ ပစ္စေကံ သွာက္ခာတတံ ဒဿေတုံ ‘‘အရိယမဂ္ဂေါ စေတ္ထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အန္တဒွယန္တိ သဿတုစ္ဆေဒံ, ကာမသုခအတ္တကိလမထာနုယောဂံ, လီနုဒ္ဓစ္စံ, ပတိဋ္ဌာနာယူဟနန္တိ ဧဝံ ပဘေဒံ အန္တဒွယံ. အနုပဂမ္မာတိ အနုပဂန္တွာ, အနုပဂမနဟေတု ဝါ. ပဋိပဿဒ္ဓကိလေသာနီတိ သုဋ္ဌု ဝူပသန္တကိလေသာနိ, ပဋိပဿဒ္ဓိပ္ပဟာနဝသေန သမ္မဒေဝ ပဟီနဒေါသာနိ. သဿတာဒိသဘာဝဝသေနာတိ ‘‘သဿတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ အမတဉ္စ တာဏဉ္စ လေဏဉ္စာ’’တိအာဒိနာ တေသု တေသု သုတ္တေသု သဿတာဒိဘာဝကိတ္တနဝသေန. “与涅槃相应的行道”(Nibbānānurūpāya paṭipattiyā)是说，因为宣说了与“应被证得、已离一切有为的涅槃”相应的正行(sammāpaṭipatti)，此正行是“出离一切行之方便”且“具足前分”。应如是连结。“与行道相应”(Paṭipadānurūpassa)是说，此行道能引出一切苦，即使仅作为所缘，亦不为烦恼所触，与如此的行道相应。“善安立”(Supaññatta)是说，此法含摄于戒等三蕴，以正见等为类别，因其能断除邪见等，故为完善、正确地制定。“相契合”(Saṃsandati)，即与烦恼之垢的清净相符。如此，从道是行道、涅槃是应行之境，二者相互相应的角度，显示了法的善说性后，现在为了逐一显示三种出世间法各自的善说性，而说“于此，圣道……”等。于此，“二边”(antadvaya)是指常见与断见、沉溺欲乐与自我折磨、昏沉与掉举、执著与营求，如是种种差别的二边。“不近”(Anupagamma)，即不趋近，或因不趋近。“烦恼已寂止”(Paṭipassaddhakilesāni)，是说烦恼已善平息，以安息舍断的方式完全断除了过患。“就其常等自性而言”(Sassatādisabhāvavasena)，是说如诸经中以“诸比丘，我将为你们说常、不死、庇护所、皈依处之法……”等语，赞叹其常等自性。 ၁၄၈. ‘‘ရာဂါဒီနံ အဘာဝံ ကရောန္တေန အရိယပုဂ္ဂလေန သာမံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ ‘‘အရိယမဂ္ဂေန မမ ရာဂါဒယော ပဟီနာ’’တိ သယံ အတ္တနာ အနညနေယျေန ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ သန္ဒိဋ္ဌိ, သန္ဒိဋ္ဌိ ဧဝ သန္ဒိဋ္ဌိကော. 148. “由致力于灭除贪等的圣人(ariyapuggala)所亲见”，此句意指：“我的贪等已由这圣道断除”，应由自己亲身、不依赖他人而见，此即是“现见”(sandiṭṭhi)；而“现见的”(sandiṭṭhika)就是现见本身。 တေန တေန အရိယသာဝကေန ပရသဒ္ဓါယ ပရဿ သဒ္ဒဟနေန ပရနေယျေန ဂန္တဗ္ဗတံ ဟိတွာ ဉာပေတဗ္ဗတံ ပဟာယ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေန ကရဏဘူတေန. ပသတ္ထာ ဒိဋ္ဌိ သန္ဒိဋ္ဌိ ယထာ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. အရိယမဂ္ဂေါ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တာယ သန္ဒိဋ္ဌိယာ ကိလေသေ ဇယတိ, အရိယဖလံ တာယ ဧဝ အတ္တနော ကာရဏဘူတာယ, နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏကရဏေန အတ္တနော ဝိသယီဘူတာယ သန္ဒိဋ္ဌိယာ ကိလေသေ ဇယတီတိ ယောဇနာ. 每一位圣弟子，在舍弃了依赖他信、相信他人、被他人引导而行，舍弃了需被教导的状态后，以作为工具的省察智（paccavekkhaṇañāṇa）亲见。值得称赞的见解即是现见（sandiṭṭhi），犹如觉支（sambojjhaṅga）。应如此连结：圣道凭借与自身相应的现见战胜烦恼；圣果凭借那作为自身之因的现见战胜烦恼；涅槃则凭借那作为所缘、成为自身对象的现见战胜烦恼。 ဘာဝနာဘိသမယဝသေန မဂ္ဂဓမ္မော. သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန နိဗ္ဗာနဓမ္မော. ဖလမ္ပိ ဟေဋ္ဌိမံ သကဒါဂါမိဝိပဿနာဒီနံ ပစ္စယဘာဝေန ဥပရိ မဂ္ဂါဓိဂမဿ ဥပနိဿယဘာဝတော ပရိယာယတော ‘‘ဒိဿမာနော ဝဋ္ဋဘယံ နိဝတ္တေတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတိ. 道法是依于修习的现观。涅槃法是依于作证的现观。即使是较低的果，也因其是导向一来果之观（vipassanā）等的缘，且是证得更高之道的强力助缘（upanissaya），故可方便地说：“被见到时，即能止息轮回之畏”。 ၁၄၉. နာဿ [Pg.277] ကာလောတိ နာဿ အာဂမေတဗ္ဗော ကာလော အတ္ထိ. ယထာ ဟိ လောကိယကုသလဿ ‘‘ဥပပဇ္ဇေ, အပရပရိယာယေ’’တိအာဒိနာ ဖလဒါနံ ပတိ အာဂမေတဗ္ဗော ကာလော အတ္ထိ, န ဧဝမေတဿာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘န ပဉ္စာဟာ’’တိအာဒိ. ပကဋ္ဌောတိ ဒူရော. ဖလဒါနံ ပတိ ကာလော ပကဋ္ဌော အဿာတိ ကာလိကော, ကာလန္တရဖလဒါယီ. တေနာဟ ‘‘အတ္တနော ဖလဒါနေ’’တိ. ပတ္တောတိ ဥပနီတော. ဣဒန္တိ ‘‘အကာလိကော’’တိ ပဒံ. 149. “没有时节”（Nāssa kālo）是说，它没有需要等待的时节。譬如，对于世间的善法，其果报的给予有如“在来生”（upapajje）、“在后世”（aparapariyāye）等需要等待的时节，但对这个法而言并非如此。因此说“非五日”等。“遥远”（Pakaṭṭho）就是远的意思。对于果报的给予，时节遥远，故为“有时节性”（kāliko），即在另一时间给予果报。因此说“在其果报的给予上”。“已到”（Patto）就是已带来（upanīto）。这就是“无时节”（akāliko）一词的意思。 ၁၅၀. ဝိဓိန္တိ ဝိဓာနံ, ‘‘ဧဟိ ပဿာ’’တိ ဧဝံပဝတ္တဝိဓိဝစနံ. ဝိဇ္ဇမာနတ္တာတိ ပရမတ္ထတော ဥပလဗ္ဘမာနတ္တာ. ပရိသုဒ္ဓတ္တာတိ ကိလေသမလဝိရဟေန သဗ္ဗထာ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ. အမနုညမ္ပိ ကဒါစိ ပယောဇနဝသေန ယထာသဘာဝပ္ပကာသနေန ဒဿေတဗ္ဗံ ဘဝေယျာတိ တဒဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မနုညဘာဝပ္ပကာသနေနာ’’တိ. 150. “方法”（vidhi）即是规定（vidhāna），是“来看吧”（ehi passa）这种方式的表述。“因其存在”（vijjamānattā）是因其在究竟意义上可得。“因其纯净”（parisuddhattā）是因其无烦恼之垢而完全清净。即使是不可喜之事，有时也可能因某种目的而需如实揭示，为了表明没有这种情况，他说道：“通过揭示其可喜的自性”。 ၁၅၁. ဥပနေတဗ္ဗောတိ ဥပနေယျော, ဥပနေယျောဝ ဩပနေယျိကောတိ ဣမဿ အတ္ထဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ အာဟ ‘‘ဥပနေတဗ္ဗောတိ ဩပနေယျိကော’’တိ. စိတ္တေ ဥပနယနံ ဥပ္ပာဒနန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒံ သင်္ခတေ လောကုတ္တရဓမ္မေ ယုဇ္ဇတီ’’တိ. စိတ္တေ ဥပနယနန္တိ ပန အာရမ္မဏဘူတဿ ဓမ္မဿ အာရမ္မဏဘာဝူပနယနေ အဓိပ္ပေတေ အသင်္ခတေပိ ယုဇ္ဇေယျ ‘‘အာရမ္မဏကရဏသင်္ခါတံ ဥပနယနံ အရဟတီတိ ဩပနေယျိကော’’တိ. အလ္လီယနန္တိ ဖုသနံ. နိဗ္ဗာနံ ဥပနေတိ အရိယပုဂ္ဂလန္တိ အဓိပ္ပာယော. 151. “应被引导”（upanetabbo）即是“应被引向”（upaneyyo）。因为意指“应被引向”即是“能引向的”（opaneyyiko），所以说“应被引导即是能引向的”。在心中引导即是令其生起，因此说“这适用于有为的出世间法”。然而，“在心中引导”若意指将已成为所缘的法引向所缘的状态，那么也适用于无为法，即“因其堪能于被称为‘作为所缘’的引导，故为能引向的”。“黏着”（allīyana）即是触（phusanaṃ）。其意为：它将圣者（ariyapuggala）引向涅槃。 ၁၅၂. ဝိညူဟီတိ ဝိဒူဟိ, ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စေဟီတိ အတ္ထော. တေ ပန ဧကံသတော ဥဂ္ဃဋိတညူအာဒယော ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဥဂ္ဃဋိတညူအာဒီဟီ’’တိ. ‘‘ပစ္စတ္တ’’န္တိ ဧတဿ ‘‘ပတိ အတ္တနီ’’တိ ဘုမ္မဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘အတ္တနိ အတ္တနီ’’တိ. ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ, ကထံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဘာဝိတော မေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘မေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပစ္စတ္တ’’န္တိ ပဒေန ဝုတ္တမတ္ထံ အနွယတော ဒဿေတွာ ပုန ဗျတိရေကေန ဒဿေတုံ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တံ သုဝိညေယျမေဝ. ‘‘ဝိညူဟီ’’တိ ဣဒံ အန္တောဂဓာဝဓာရဏန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဗာလာနံ ပန အဝိသယော စေသာ’’တိ အာဟ. 152. “由智者”（Viññūhi）即是由贤者（vidūhi），意为由通达真谛者。他们必定是速通者（ugghaṭitaññū）等人，因此说“由速通者等”。对于“各自”（paccattaṃ）一词，应依处格的意义理解为“在自身中”（pati attani），因此说“在各自的自身中”。经中说“当知”（veditabbo），如何得知呢？因此（注释）说“我已修习”等。在此，通过“我”（me）这个词，首先顺向地显示了“各自”一词所说的意义，然后为了再以反向的方式来显示，而说了“诚非……”等，这很容易理解。为了显示“由智者”一词含有隐含的限定，他说道：“但这是愚人的非境界”。 ဧဝံ အာဒိကလျာဏတာဒိနာ အညမညဿ အနုရူပဒေသနာယ ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပုရိမဿ ပုရိမဿ ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမံ ပဒံ ကာရဏဝစနန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သန္ဒိဋ္ဌိကတ္တာတိ ယသ္မာ [Pg.278] အယံ ဓမ္မော ဝုတ္တနယေန သာမံ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, သန္ဒိဋ္ဌိယာ ကိလေသေ ဝိဒ္ဓံသေတိ, သန္ဒဿနဉ္စ အရဟတိ, တသ္မာ သွာက္ခာတော ဒုရက္ခာတေ တိတ္ထိယဓမ္မေ တဒဘာဝတော. ဣမိနာ နယေန သေသပဒေသုပိ ယထာရဟံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 如此，通过初善等相互适应的教说，显示了法的善说性之后，现在为了表明每一后句都是前一句的理由，他说了“再者”（apica）等。其中，“因其是现见的”（sandiṭṭhikattā）是说：因为此法应如所说那样由自己亲见，因为能以现见摧毁烦恼，且堪于展示，所以是善说的，这在诸外道（titthiya）的恶说法中是没有的。依此理趣，其余诸句的意义也应如理了知。 ၁၅၃. တဿေဝန္တိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. 153. 关于“对于如此[修行]的他”（Tassevaṃ）等文句，其应说之事，当依“佛随念”中所说之理趣了知。 ၃. သံဃာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ 3. 僧随念释义 ၁၅၄. အရိယသံဃဂုဏာတိ အာရကတ္တာ ကိလေသေဟိ, အနယေ န ဣရိယနတော, အယေ စ ဣရိယနတော, သဒေဝကေန စ လောကေန ‘‘သရဏ’’န္တိ အရဏီယတော အရိယော စ သော သံဃော စ, အရိယာနံ ဝါ သံဃော အရိယသံဃော, တဿ ဂုဏာ. 154. “圣僧伽的功德”是：因远离诸烦恼，不行于非道而行于正道，又因被包含天神在内的世间所归依，故为“圣”；彼既是圣者又是僧伽，或为圣者们的僧伽，故名“圣僧伽”。此即其功德。 ၁၅၅. ယံ သမ္မာပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ‘‘သုဋ္ဌု ပဋိပန္နော’’တိ ဝုစ္စတိ. သာ အရိယမဂ္ဂပဋိပဒါ ပဋိပက္ခဓမ္မေ အနိဝတ္တိဓမ္မေ ကတွာ ပဇဟနတော ပယောဇနာဘာဝါ သယမ္ပိ အနိဝတ္တိဓမ္မာ, အဓိဂန္တဗ္ဗဿ စ နိဗ္ဗာနဿ ဧကံသတော အနုလောမီတိ. တတော ဧဝ အပစ္စနီကာ, အနုဓမ္မဘူတာ စ, တဿာ စ ပဋိပန္နတ္တာ အရိယသံဃော ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဿေတုံ ‘‘သုဋ္ဌု ပဋိပန္နော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘အနိဝတ္တိပဋိပဒ’’န္တိ ဣမိနာ ဥဇုပ္ပဋိပတ္တိံ ဒဿေတိ. ပုနပ္ပုနံ နိဝတ္တနေ ဟိ သတိ ဥဇုပ္ပဋိပတ္တိ န ဟောတိ. ‘‘အနုလောမပဋိပဒံ အပစ္စနီကပဋိပဒ’’န္တိ ဣမိနာ ဉာယပ္ပဋိပတ္တိံ. ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗဿ ဟိ နိဗ္ဗာနဿ အနုလောမနေန, အပစ္စနီကတာယ စဿာ ဉာယတော. ‘‘ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒ’’န္တိ ဣမိနာ သာမီစိပ္ပဋိပတ္တိံ အနုစ္ဆဝိကဘာဝဒီပနတော. ဧတေန ပဌမပဒဿ ပပဉ္စနိဒ္ဒေသော, ဣတရာနိ တီဏိ ပဒါနီတိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ. 155. 行于正行道者，被称为“善行道者”。此圣道行道，因能令对立法成为不退转之法而予以断除，其自身亦是不退转之法，而且完全随顺于应被证得的涅槃。因此，它没有敌对性，具有随顺法的性质。并且为了表明，由于行于此道，圣僧伽被称为“善行道者”，所以说了“善行道者”等。其中，以“不退转行道”显示正直行道，因为如果一再返回，就不会是正直行道；以“随顺行道、无逆行道”显示如理行道，因为此道以随顺和不违逆的方式通往应至的涅槃，所以是如理的；以“法随法行道”显示正当行道，因为它显示了适宜性。以此显示，其他三项是第一项的详细解释。因此他说“又因为……”等。 ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇနေန ကိစ္စသိဒ္ဓိတော အရိယဘာဝါဝဟံ သဝနံ သက္ကစ္စသဝနံ နာမာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သက္ကစ္စံ သုဏန္တီတိ သာဝကာ’’တိ, တေန အရိယာ ဧဝ နိပ္ပရိယာယတော သတ္ထု သာဝကာ နာမာတိ ဒဿေတိ. သီလဒိဋ္ဌိသာမညတာယာတိ အရိယေန သီလေန, အရိယာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ သမာနဘာဝေန. အရိယာနဉှိ သီလဒိဋ္ဌိယော မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏံ ဝိယ နိန္နာနာကရဏံ မဂ္ဂေနာဂတတ္တာ. တေန [Pg.279] တေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌိတာပိ သံဟတာဝ. တေနာဟ ‘‘သံဃာတဘာဝမာပန္နော’’တိ. မာယာသာဌေယျာဒိပါပဓမ္မသမုစ္ဆေဒေန ဥဇု. တတော ဧဝ ဂေါမုတ္တဝင်္ကာဘာဝေန အဝင်္ကာ. စန္ဒလေခါဝင်္ကာဘာဝေန အကုဋိလာ. နင်္ဂလကောဋိဝင်္ကာဘာဝေန အဇိမှာ. အဝင်္ကာဒိဘာဝေန ဝါ ဥဇု. ပရိသုဒ္ဓဋ္ဌေန အရိယာ. အပဏ္ဏကဘာဝေန ဉာယတိ ကမတိ နိဗ္ဗာနံ, တံ ဝါ ဉာယတိ ပဋိဝိဇ္ဈီယတိ ဧတေနာတိ ဉာယော. ဝဋ္ဋဒုက္ခနိယျာနာယ အနုစ္ဆဝိကတ္တာ. အနုရူပတ္တာ သာမီစိ ဩပါယိကာတိပိ သင်္ခံ သမညံ ဂတာ သမ္မာပဋိပတ္တိ, တာယ သမင်္ဂိတာယ သုပ္ပဋိပန္နာ ‘‘သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇန္တီ’’တိ ကတွာ. ဝတ္တမာနတ္ထော ဟိ အယံ ပဋိပန္န-သဒ္ဒေါ ယထာ ‘‘သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော’’တိ (ပု. ပ. ၂၀၆). အတီတံ ပဋိပဒန္တိ ယထာဝုတ္တမဂ္ဂသမ္မာပဋိပတ္တိံ ဝဒတိ. ဥဘယေန စ သာမညနိဒ္ဒေသေန, ‘‘သုပ္ပဋိပန္နာ စ သုပ္ပဋိပန္နာ စ သုပ္ပဋိပန္နာ’’တိ ဧကသေသနယေန ဝါ ဂဟိတာနံ သမူဟော ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဿေတိ. 因为如所教导而行，能成就所应之事，带来圣者状态，这样的听闻即是恭敬听闻。经中说：“他们恭敬地听，故为声闻（sāvaka）”。以此显示，只有圣者才是导师的真正声闻。所谓“戒见相同”，是指与圣者的戒、圣者的见相同。圣者们的戒与见，因由道而来，故无差异，犹如剖开的黄金。因此，他们无论身在何处，都是和合的。故说“已达和合的状态”。通过断除虚伪、欺诈等恶法而正直。因此，因其不像牛尿般弯曲，故为“不曲”（avaṅka）；不像新月般弯曲，故为“不诈”（akuṭila）；不像犁头般歪斜，故为“不伪”（ajimha）。或因无弯曲等而正直。因清净义而为圣者。“理”（ñāya）是：以无误的方式了知、趋向涅槃，或涅槃由此被了知、被证悟。因为适合于出离轮回之苦，因为相应，正行道被称为“正当的”（sāmīci）、“适宜的”（opāyikā）。因具足此行道，他们是“善行道者”，即“他们正确地行道”。此“行道者”（paṭipanna）一词具有现在时的意义，如在“为作证须陀洹果而行道”中。它也指过去的行道，即如前所述的道之正行。以此显示，通过对两者（现在与过去行道者）的共同指称，或通过“善行道者、善行道者、善行道者”这种总括法（ekasesanaya），所指的群体被称为“善行道者”。 ဧဝံ အာဒိပဒတ္ထနိဒ္ဒေသဘာဝေန ဣတရပဒါနံ အတ္ထံ ဝတွာ ဣဒါနိ စတုန္နမ္ပိ ပဒါနံ အဝေါမိဿကံ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယထာနုသိဋ္ဌန္တိ သတ္ထာရာ ယထာ အနုသိဋ္ဌံ, တထာ အနုသာသနီအနုရူပန္တိ အတ္ထော. အပဏ္ဏကပဋိပဒန္တိ အဝိရဇ္ဈနကပဋိပဒံ, အနဝဇ္ဇပဋိပတ္တိန္တိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ အပဏ္ဏကပဋိပဒံ ပဋိပန္နတ္တာတိ ဧဝံ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ပုရိမပဒေန သမ္ဗန္ဓေ ဒုတိယပဒံ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, နနု စ ဒုတိယပဒေန သမ္ဗန္ဓေပိ ပဌမံ ပဒံ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ? န တဿ ပဌမံ အပေက္ခိတတ္တာ. သာ ပန သာဝကာနံ အပဏ္ဏကပဋိပဒါ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဒါတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပန္နတ္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဥဘယဿာပိ ဝါ သုပ္ပဋိပန္နဘာဝသာဓနတ္တာ ဥဘယံ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ပိ-သဒ္ဒေန ဥဘယံ သမုစ္စိနောတိ. 如是，以对首词之义的解释说明了其他词的意义后，现在为了开示所有四个词各自不相混杂的意义，而说了“再者……”等。其中，“如所教导”意即如导师所教导，即符合其教诫。“无误行道”意即不失败的行道，即无过失的行道。此处应如是连结：“因为在善说的法与律中行于无误行道”。若与前一词连结，则后一词不应说；然，若与后一词连结，前一词不也就不应说吗？非也，因后者需以前者为前提。再者，为开示诸声闻的无误行道即是如所教导的行道，故应说“因为如所教导地行道”。或因两者皆能证成“善行道”的状态，故两者皆说。确实，其以“亦”(pi)字总括两者。 ကိလေသဇိမှဝသေန အန္တဒွယဂါဟောတိ သဗ္ဗသော တံ ပဟာယ သမ္မာပဋိပဒါ ကာယာဒိဝင်္ကပ္ပဟာယိနီ ဥဇုပ္ပဋိပတ္တိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘မဇ္ဈိမာယ ပဋိပဒါယ…ပေ… ဥဇုပ္ပဋိပန္နော’’တိ. 由于烦恼的邪曲而有二边之执，完全舍弃它后，正行道舍断身等之弯曲而成为正直行道，故说“以中道……乃至……正直行者”。 ဉာယော နာမ ယုတ္တပ္ပတ္တပဋိပတ္တိ, နိဗ္ဗာနဉ္စ, သဗ္ဗသင်္ခါရသမထတာယ အာဒိတ္တံ စေလံ, သီသံ ဝါ အဇ္ဈုပေက္ခိတွာပိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဉာယော ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. နိဗ္ဗာယနကိရိယာမုခေန စေတ္ထ နိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ[Pg.280], မဂ္ဂဉာဏာဒီဟိ ဝါ ဉာယတိ ပဋိဝိဇ္ဈီယတိ သစ္ဆိကရီယတိ စာတိ ဉာယော နိဗ္ဗာနန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 所谓“理”(ñāya)，即是正当适宜的行道，以及涅槃(nibbāna)。为平息一切行，纵使衣、头燃火亦应不顾而行道，故说“理亦称涅槃”。于此，当知涅槃是以“熄灭”的作用而说。或因其由道智(maggañāṇa)等所了知、通达与亲证，故涅槃是“理”。此处的意义应如是理解。 ဂုဏသမ္ဘာဝနာယ ပရေဟိ ကယိရမာနံ ပစ္စုပဋ္ဌာနာဒိသာမီစိကမ္မံ အရဟန္တီတိ သာမီစိကမ္မာရဟာ. 因他人敬重其功德而作的侍奉等恭敬行为，彼等堪受之，故为“应受恭敬行为者”(sāmīcikammārahā)。 ၁၅၆. ယဒိဒန္တိ အန္တောဂဓလိင်္ဂဝစနဘေဒေါ နိပါတောတိ တဿ ဝစနဘေဒေန အတ္ထမာဟ ‘‘ယာ ဣမာနီ’’တိ. ဧဝန္တိ ပကာရတ္ထေ နိပါတော, ဣမိနာ ပကာရေနာတိ အတ္ထော. တေန ဣတရာနိ တီဏိ ယုဂဠာနိ ဒဿိတာနိ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂဠာနိ ဟောန္တီ’’တိ. ဧတန္တိ ဧတံ ‘‘ပုရိသပုဂ္ဂလာ’’တိ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တံ ပဒံ. ပုရိသာ စ တေ ပုဂ္ဂလာ စ ပုရိသပုဂ္ဂလာ. တတ္ထ ‘‘ပုရိသာ’’တိ ဣမိနာ ပဌမာယ ပကတိယာ ဂဟဏံ, ‘‘ပုဂ္ဂလာ’’တိ ပန ဒုတိယာယပိ သတ္တသာမညေနာတိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. စတုန္နံ ပစ္စယာနံ ကီဒိသာနံ? အာနေတွာ ဟုနိတဗ္ဗာနန္တိ အဓိကာရတော ပါကဋောယမတ္ထော. ဒါတဗ္ဗန္တိ ဝါ ပစ္စတ္တဝစနံ ‘‘စတုန္နံ ပစ္စယာန’’န္တိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ သာမိဝသေန ပရိဏာမေတဗ္ဗံ, အညထာ ယေသံ ကေသဉ္စိ စတုန္နံ ပစ္စယာနံ ‘‘အာဟုန’’န္တိ သမညာ သိယာ. အာဟုနံ အရဟတီတိ ဝါ အာဟုနေယျော. သက္ကာဒီနမ္ပိ ဝါ အာဟဝနန္တိ သက္ကာဒီဟိပိ ဒိယျမာနံ ဒါနံ. ယတ္ထ ဟုတံ မဟပ္ဖလန္တိ ယသ္မိံ အာဝဟနီယဂ္ဂိမှိ ဟုတံ ဒဓိအာဒိ အာဟုနေယျဂ္ဂိဂဟပတဂ္ဂိဒက္ခိဏေယျဂ္ဂီသု ဟုတတော ဥဠာရဖလန္တိ တေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ လဒ္ဓိ. ဟုတန္တိ ဒိန္နံ. နိကာယန္တရေတိ သဗ္ဗတ္ထိကဝါဒိနိကာယေ. 156. “yadidaṃ”（此即）一词是内含性别（liṅga）与数（vacana）之差异的不变词（nipāta），故依其数的变化而释其义为“yāni imāni”（此即诸法）。“evaṃ”（如是）是表示方式的不变词，意为“以此方式”。通过它，其余三双得以显示，故说“如是有四双丈夫”。“etaṃ”（此）是指以复数形式“purisapuggalā”（丈夫个人）所说的词。“Purisā ca te puggalā ca purisapuggalā”（他们是丈夫，也是个人，故为丈夫个人）。其中，“purisā”（丈夫）一词取第一种本性（即男性），而“puggalā”（个人）一词则依众生之通称而兼取第二种本性（即女性），此中之义应如是理解。四种资具是怎样的？“应带来献奉”，此义由上下文而得以明了。或者，“dātabbaṃ”（应施）这一宾格词，应参照“catunnaṃ paccayānaṃ”（四种资具）一词而转为属格来理解，否则任何四种资具都可能有名为“献奉物”（āhuna）的共称。或者，“值得献奉物”（āhunaṃ arahati），故为“应奉献者”（āhuneyyo）。或者，帝释（Sakka）等也献奉，即帝释等所施之物。“于何处献奉有大果报”，这是婆罗门的见解，即在应请火（āvahanīyaggi）中献奉凝乳（dadhi）等，比在应奉火（āhuneyyaggi）、家主火（gahapataggi）、应施火（dakkhiṇeyyaggi）中献奉有更殊胜的果报。“Hutaṃ”（献奉）意为“已施”。“于其他部派中”（nikāyantare），即于说一切有部（Sabbatthikavāda）中。 ဌပေတွာ ၁၆၅ တေတိ တေ ပိယမနာပေ ဉာတိမိတ္တေ အပနေတွာ, တေသံ အဒတွာတိ အဓိပ္ပာယော. ဧသ ဧသော. ဧကဗုဒ္ဓန္တရေ စ ဒိဿတီတိ ဧကသ္မိံ ဗုဒ္ဓန္တရေ ဝီတိဝတ္တေ ဒိဿတိ. စ-သဒ္ဒေန ကဒါစိ အသင်္ချေယျေပိ ကပ္ပေ ဝီတိဝတ္တေတိ ဒဿေတိ. အဗ္ဗောကိဏ္ဏန္တိ ပဋိပက္ခေဟိ အဝေါမိဿံ, ကိရိယာဝိသေသကဉ္စေတံ. ပိယမနာပတ္တကရဓမ္မာ နာမ သီလာဒယော, တေ အရိယသံဃေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ. အယံ ဟေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – ဉာတိမိတ္တာ ဝိပ္ပယုတ္တာ န စိရဿေဝ သမာဂစ္ဆန္တိ, အနဝဋ္ဌိတာ စ တေသု ပိယမနာပတာ, န ဧဝမရိယသံဃော. တသ္မာ သံဃောဝ ပါဟုနေယျောတိ. ပုဗ္ဗကာရန္တိ အဂ္ဂကိရိယံ. သဗ္ဗပ္ပကာရေနာတိ အာဒရဂါရဝဗဟုမာနာဒိနာ, ဒေယျဓမ္မဿ သက္ကစ္စကရဏာဒိနာ [Pg.281] စ သဗ္ဗေန ပကာရေန. သွာယံ ပါဟဝနီယ-သဒ္ဒေါ ‘‘ပါဟုနေယျော’’တိ ဝုစ္စတိ ပရိယာယဘာဝေန. “除去”（ṭhapetvā）是指除去那些可爱可意的亲友，意即不施予他们。“此”（esa）即是此（eso）。“于一佛期间得见”意为经过一佛出世的期间后才得见。“ca”（与）一词显示，有时甚至经过了无量劫。“不混杂”（abbokiṇṇa）意为不与对立者相混杂，此为动词的状语。所谓能引生可爱可意之法，即戒等，它们于圣僧团中善安住。此中之义为：与亲友分离，不久即会重逢，且对他们的喜爱是不稳固的，但圣僧团并非如此。因此，唯有僧团是“应受款待者”（pāhuneyyo）。“前行”（pubbakāra）意为最胜的行为。“以一切方式”是指以恭敬、尊重、崇敬等，以及以虔诚准备所施之物等一切方式。此“pāhavanīya”一词，是作为“pāhuneyyo”（应受款待者）的同义词而说的。 ဒက္ခန္တိ ဧတာယ သတ္တာ ယထာဓိပ္ပေတာဟိ သမ္ပတ္တီဟိ ဝဍ္ဎန္တီတိ ဒက္ခိဏာ. တထာဘာဝကရဏေန ဒက္ခိဏံ အရဟတိ. ယထာ ဥဠာရာတိဝိပုလုဒြယလာဘေန ဝိသောဓိတံ နာမ ဟောတိ, ဧဝံ ဒက္ခိဏာ ဝိပုလဖလတာယာတိ ဝုတ္တံ ‘‘မဟပ္ဖလကရဏတာယ ဝိသောဓေတီ’’တိ. 众生因此（布施），以其所愿之成就而增长，故称为“达嚫那”（dakkhiṇā）。由于能成就此增长，故（受施者）值得接受达嚫那。犹如债务等（世间事务）通过获得巨大广阔的收益而被清偿，如是，达嚫那因其广大果报而得以清净，故说“因能成就大果报而清净”。 ပုညတ္ထိကေဟိ အဉ္ဇလိ ကရဏီယာ ဧတ္ထာတိ အဉ္ဇလိကရဏီယော. 求福者应于此处向他合掌，故为“应受合掌者”（añjalikaraṇīyo）。 ယဒိပိ ပါဠိယံ ‘‘အနုတ္တရ’’န္တိ ဝုတ္တံ. နတ္ထိ ဣတော ဥတ္တရံ ဝိသိဋ္ဌန္တိ ဟိ အနုတ္တရံ. သမမ္ပိဿ ပန နတ္ထီတိ ဒဿေန္တော ‘‘အသဒိသ’’န္တိ အာဟ. ခိတ္တံ ဝုတ္တံ ဗီဇံ မဟပ္ဖလဘာဝကရဏေန တာယတိ ရက္ခတိ, ခိပန္တိ ဝပန္တိ ဧတ္ထ ဗီဇာနီတိ ဝါ ခေတ္တံ, ကေဒါရာဒိ, ခေတ္တံ ဝိယ ခေတ္တံ, ပုညာနံ ခေတ္တံ ပုညက္ခေတ္တံ. သေသံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယံ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. 虽然在圣典（pāḷi）中说了“无上”（anuttara），但“无上”即“无有比此更超胜”之义。为了显示连与此同等的都没有，故说“无与伦比”（asadisa）。它能保护所播下的种子，使其产生大果报；或者，于此处播撒种子，故为“田”（khetta），如稻田等。如田是田，功德之田即是福田（puññakkhetta）。其余部分应依佛随念中所说之理而了知。 ၄. သီလာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ 4. 戒随念品释义 ၁၅၈. အဟော ဝတ သီလာနိ အခဏ္ဍာနိ, အဟော ဝတ အစ္ဆိဒ္ဒါနီတိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗံ. အဟော ဝတာတိ စ သမ္ဘာဝနေ နိပါတော. တေနာဟ ‘‘အခဏ္ဍတာဒိဂုဏဝသေနာ’’တိ. အခဏ္ဍဘာဝါဒိသမ္ပတ္တိဝသေနာတိ အတ္ထော. ပရဿ သီလာနိ အနုဿရိယမာနာနိ ပိယမနာပဘာဝါဝဟနေန ကေဝလံ မေတ္တာယ ပဒဋ္ဌာနံ ဟောန္တိ, န ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ အာဟ ‘‘အတ္တနော သီလာနိ အနုဿရိတဗ္ဗာနီ’’တိ. စာဂါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. 158. “啊，我的戒实为无缺！啊，实为无瑕！”——应如是普遍应用。此中“aho vata”是表示赞叹的不变词。因此（论中）说：“以无缺等功德故”。其义为：凭借无缺等状态的圆满。随念他人的戒，因其能带来喜爱与愉悦之感，故仅为慈（mettā）的近因，而非独立的业处（kammaṭṭhāna），所以说：“当随念自己的戒”。此理亦适用于舍（cāga）等（随念）。 ယေသန္တိ သီလာဒီနံ. ပဋိပါဋိယာ သမာဒါနေ သမာဒါနက္ကမေန, ဧကဇ္ဈံ သမာဒါနေ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန သီလာနံ အာဒိအန္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပရိယန္တေ ဆိန္နသာဋကော ဝိယာတိ ဝတ္ထန္တေ, ဒသန္တေ ဝါ ဆိန္နဝတ္ထံ ဝိယ, ဝိသဒိသူဒါဟရဏံ စေတံ. ဧဝံ သေသာနိပိ ဥဒါဟရဏာနိ. ဝိနိဝေဓဝသေန ဆိန္နသာဋကော ဝိနိဝိဒ္ဓသာဋကော. ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေန ဂါဝီ ဝိယာတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗလရဟိတာနိ ဝါ အသဗလာနိ. တထာ အကမ္မာသာနိ. သတ္တဝိဓမေထုနသံယောဂေါ ဟေဋ္ဌာ သီလကထာယံ ဝုတ္တော ဧဝ. ကောဓူပနာဟာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန မက္ခပဠာသဣဿာမစ္ဆရိယမာယာသာဌေယျမာနာတိမာနာဒယော ဂဟိတာ. တာနိယေဝ အခဏ္ဍာဒိဂုဏာနိ သီလာနိ. သီလဿ တဏှာဒါသဗျတော [Pg.282] မောစနံ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယဘာဝါပါဒနံ. တတော ဧဝ တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလော သေရီ သယံဝသီ ဘုဇိဿော နာမ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဘုဇိဿဘာဝကရဏေန ဘုဇိဿာနီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဝါ ဘဝေယျံ ဒေဝညတရော ဝါ, တတ္ထ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော’’တိ, ‘‘သီလေန သုဒ္ဓီ’’တိ စ ဧဝမာဒိနာ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ အပရာမဋ္ဌတ္တာ အယံ တေ သီလေသု ဒေါသောတိ စတူသု ဝိပတ္တီသု ယာယ ကာယစိ ဝိပတ္တိယာ ဒဿနေန ပရာမဋ္ဌုံ အနုဒ္ဓံသေတုံ. သမာဓိသံဝတ္တနပ္ပယောဇနာနိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ. “彼等”（yesaṃ），即指诸戒。次第受持时，依受持之顺序；一时总受时，依诵持之顺序，应知晓戒的始与终。“如衣裳边缘破损”，意指在衣边或衣角处破损，此为非相似喻。其余譬喻亦复如是。“破损之衣”，依穿透之义，即为“被刺穿之衣”。“如杂色之牛”是其关联。“无斑点”即“无杂色”。同样地，“无污点”。七种性交合已在前面的戒品中述及。“以忿、恨等”一句中，“等”字包含了覆、恼、嫉、悭、幻（māyā）、诈（sāṭheyya）、慢、过慢等。彼等即是具足无缺等功德之戒。使戒从渴爱（taṇhā）的奴役中解脱，即是令其成为趣向还灭（vivaṭṭa）的强力依止（upanissaya）。因此，具足此戒的个人（puggala）被称为自主者、自制者、自在者。故说：“因其能成就自在，故名‘使人自在’”。由于不为“我愿以此戒成为天神或某位天神，于彼处常住、坚固、恒久”或“由戒得清净”等渴爱与邪见（diṭṭhi）所执取，故此戒不会因被指出四种堕罪（vipatti）中任何一种而受染污与毁訾。有导向定（samādhi）之作用者，即是导定之法。 ၁၅၉. သိက္ခာယ သဂါရဝေါတိ သီလဓနံ နိဿာယ ပဋိလဒ္ဓသမာဒါနတ္တာ သာတိသယံ သိက္ခာယ သဂါရဝေါ သပ္ပတိဿော ဟောတိ. သဘာဂဝုတ္တီတိ သမ္ပန္နသီလေဟိ သဘာဂဝုတ္တိကော, တာယ ဧဝ ဝါ သိက္ခာယ သဘာဂဝုတ္တိ. ယော ဟိ သိက္ခာဂါရဝရဟိတော, သော တာယ ဝိသဘာဂဝုတ္တိ နာမ ဟောတိ ဝိလောမနတော. ယထာ ပရေဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တနော ဆိဒ္ဒံ န ဟောတိ, ဧဝံ ဓမ္မာမိသေဟိ ပဋိသန္ထရဏံ ပဋိသန္ထာရော. သိက္ခာယ သဂါရဝတ္တာ ဧဝ တတ္ထ အပ္ပမတ္တော ဟောတိ. အတ္တာနုဝါဒဘယံ ပရာနုဝါဒဘယံ ဒဏ္ဍဘယံ ဒုဂ္ဂတိဘယန္တိ ဧဝမာဒီနိ ဘယာနိ ဣမဿ ဒူရသမုဿာရိတာနီတိ အာဟ ‘‘အတ္တာနုဝါဒါဒိဘယဝိရဟိတော’’တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ. 159. “于学处有敬意者”，是说依于戒财而得受持，故对学处极为敬重、恭顺。“同分行者”，是说与具戒者行持同分，或与彼学处行持同分。若人于学处无敬意，则因其行持相违，而被称为“不同分行者”。为了不让自己与他人之间产生嫌隙，而以法与物资进行款待，此即“款待”(paṭisanthāra)。正因为敬重学处，他于彼处即为不放逸。“对己自责之畏、他人谴责之畏、刑罚之畏、恶趣之畏”等诸畏惧，于此人已远离，故说“已离于对己自责等畏”。余者易知。 ၅. စာဂါနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ 5. 舍随念论释义 ၁၆၀. ပကတိယာတိ သဘာဝေန. စာဂါဓိမုတ္တေနာတိ ဒေယျဓမ္မပရိစ္စာဂေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တေန တန္နိန္နေန တပ္ပောဏေန. နိစ္စံ သဒါ ပဝတ္တာ ဒါနသံဝိဘာဂါ ယဿ သော နိစ္စပဝတ္တဒါနသံဝိဘာဂေါ, တေန. ဣဓာပိ ‘‘ပကတိယာ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ယံ ပရဿ ပဋိယတ္တံ ဒိယျတိ, တံ ဒါနံ. ယံ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော သံဝိဘဇတိ, သော သံဝိဘာဂေါ. ဣတော ဒါနိ ပဘုတီတိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဒါနိ အဇ္ဇတဂ္ဂေ အဇ္ဇဒိဝသံ အာဒိံ ကတွာ. အဒတွာ န ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ ဒါနသမာဒါနံ ကတွာ. တံဒိဝသန္တိ တသ္မိံ ဘာဝနာရမ္ဘဒိဝသေ. တတ္ထ နိမိတ္တံ ဂဏှိတွာတိ တသ္မိံ ဒါနေ ပရိစ္စာဂစေတနာယ ပဝတ္တိအာကာရဿ သလ္လက္ခဏဝသေန နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ. ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာဒိဂုဏဝသေနာတိ ဝိဂတာနိ မလမစ္ဆေရာနိ ဧတသ္မာတိ ဝိဂတမလမစ္ဆေရော, စာဂေါ, တဿ ဘာဝေါ ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာ. တဒါဒီနံ ဂုဏာနံ, သမ္ပတ္တီနံ, အာနိသံသာနံ ဝါ ဝသေန. 160. “以本性”(pakatiyā)即是以自性。“以乐于舍施”(cāgādhimuttena)是指致力于舍弃可施之物，心向于此，倾向于此。“恒常行布施与分享者”(niccapavattadānasaṃvibhāgo)是指其布施与分享持续不断地进行的人；此处亦应连接上文的“以本性”。为他人准备而施与的，是为“布施”(dāna)；从自己所享用之物中分享出去的，是为“分享”(saṃvibhāga)。“从今以后”即从今天开始。“不施不食”是立下布施的决意。“于彼日”(taṃdivasaṃ)是指于那禅修开始之日。“于彼处取相”是指于那布施中，通过识知舍离思的活动行相而把握其相。“以离去污垢与吝啬等功德”是说：污垢与吝啬已从他离去，故为“离垢吝者”(vigatamalamacchero)，即是“舍”(cāgo)；此即是“离垢吝”(vigatamalamaccheratā)的状态。由于此等功德、成就或利益。 သတံ [Pg.283] ဓမ္မံ အနုက္ကမန္တိ သာဓူနံ ဗောဓိသတ္တာနံ ဓမ္မံ ပဝေဏိံ အနု အနု ကမန္တော ဩက္ကမန္တော, အဝေါက္ကမန္တော ဝါ. ယေ ဣမေ ဒါယကဿ လာဘာ အာယုဝဏ္ဏသုခဗလပဋိဘာနာဒယော, ပိယဘာဝါဒယော စ ဘဂဝတာ သံဝဏ္ဏိတာ ပကိတ္တိတာ. မနုဿတ္တံ ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တဝိကပ္ပတ္ထော, တေန ဣန္ဒြိယပါဋဝဘာဝကမ္မဿကတာဉာဏာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. “随行善人之法”（sataṃ dhammaṃ anukkamanti）是指随行、契入，或不逾越贤善菩萨之法与传统。布施者所获得的这些利益，如寿命、美貌、快乐、力量、辩才等，以及可爱可意等，皆为世尊所赞叹、称扬。“或得为人”（manussattaṃ vā）一句中的“或”（vā）字，有含摄未说选项之义，故应知此处亦包含诸如诸根敏锐、业自属智等。 မစ္ဆေရမလေနာတိ မစ္ဆေရသင်္ခါတေန မလေန. အထ ဝါ မစ္ဆေရဉ္စ မလဉ္စ မစ္ဆေရမလံ, တေန မစ္ဆေရေန စေဝ လောဘာဒိမလေန စာတိ အတ္ထော. ပဇာယနဝသေနာတိ ယထာသကံ ကမ္မနိဗ္ဗတ္တနဝသေန. ကဏှဓမ္မာနန္တိ လောဘာဒိဧကန္တကာဠကာနံ ပါပဓမ္မာနံ. ဝိဂတတ္တာတိ ပဟီနတ္တာ. ဝိဂတမလမစ္ဆေရေန စေတသာတိ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ကရဏဝစနံ. သောတာပန္နဿ သတောတိ ဂေဟံ အာဝသန္တဿ သောတာပန္နဿ သမာနဿ. နိဿယဝိဟာရန္တိ နိဿာယ ဝိဟရိတဗ္ဗဝိဟာရံ, ဒေဝသိကံ ဝဠဉ္ဇနကကမ္မဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. အဘိဘဝိတွာတိ အဂါရံ အာဝသန္တာနံ အညေသံ ဥပ္ပဇ္ဇနကရာဂါဒိဥပက္ကိလေသေ အဘိဘုယျ. “以吝啬之垢”（maccheramalena）是指以名为吝啬的污垢。或，“吝啬”与“垢”为“吝啬垢”，其义为：以吝啬及以贪等诸垢。“依其出生”（pajāyanavasena）是指依各自的业而出生。“黑法”（kaṇhadhammānaṃ）是指贪等纯黑的恶法。“已离”（vigatattā）即已舍断。“以离垢吝之心”（vigatamalamaccherena cetasā）一句，其工具格表示“如此状态之相”。“于入流者”（sotāpannassa）是指于在家的入流者。“依止住”（nissayavihāraṃ）是指应依止而住的住处，义即每日修习的业处。“已胜伏”（abhibhavitvā）是指已降伏其他在家者所生起的贪欲等随烦恼。 ယော ကိဉ္စိ ဒေန္တောပိ သာပေက္ခောဝ ဒေတိ, သော မုတ္တစာဂေါ န ဟောတိ, အယံ ပန န ဧဝန္တိ ‘‘မုတ္တစာဂေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိဿဋ္ဌစာဂေါတိ နိရပေက္ခပရိစ္စာဂေါတိ အတ္ထော. ယထာ ပါဏာတိပါတဗဟုလော ပုဂ္ဂလော ‘‘လောဟိတပါဏီ’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဒါနဗဟုလော ပုဂ္ဂလော ‘‘ပယတပါဏီ’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဒါတုံ သဒါ ဓောတဟတ္ထောယေဝါ’’တိ အာဟ. တတ္ထ သဒါတိ နိစ္စံ, အဘိဏှန္တိ အတ္ထော. ပရိစ္စာဂေါတိ ဒေယျဓမ္မပရိစ္စာဂေါတိ အဓိကာရတော ဝိညာယတိ. ယံ ယံ ဒေယျဓမ္မံ ပရေ ယာစနကာ. ယာစနေ ယောဂေါ ယာစနယောဂေါ, ပရေဟိ ယာစိတုံ ယုတ္တောတိ အတ္ထော. ယာဇေန ယုတ္တောတိ ဒါနေန ယုတ္တော သဒါ ပရိစ္စဇနတော. ဥဘယေတိ ယထာဝုတ္တေ ဒါနေ, သံဝိဘာဂေ စ ရတော အဘိရတော. 若有人布施时心存希求，那便不是“解脱施”（muttacāgo）；而此人并非如此，因此称为“解脱施”。“慷慨施”（vissaṭṭhacāgo）的意思是无所希求的舍弃。犹如多行杀生之人被称为“血手人”，多行布施之人则被称为“净手人”（payatapāṇī）；为显示此义，故说其“为行布施，手常洗净”。其中，“常”（sadā）即是恒常、数数之义。“舍弃”（pariccāgo）依文脉可知，是指舍弃可施之物。“乐于应求”（yācanayogo）是指适合被他人请求。“乐于布施”（yājayogo）是指因恒常舍弃而与布施相应。“于二者”（ubhaye）是指于如前所述的布施与分享中，感到喜悦与欣乐。 ၁၆၁. ယထာ ပရိသုဒ္ဓသီလဿ ပုဂ္ဂလဿ အခဏ္ဍတာဒိဂုဏဝသေန အတ္တနော သီလဿ အနုဿရန္တဿ သီလာနုဿတိဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓဥဠာရပရိစ္စာဂဿ ပုဂ္ဂလဿ အနုပက္ကိလိဋ္ဌမေဝ အတ္တနော ပရိစ္စာဂံ အနုဿရန္တဿ ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာဒိဂုဏဝသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ. 161. 正如具足清净之戒的个人，以无缺等功德随念己戒，得以成就戒随念的修习；同样地，为了显示具足清净与崇高之舍的个人，随念自己那未受染着的舍，其修习也能成就，故说“以远离污垢与吝啬等功德”，其义已如前述。 ဘိယျောသောတိ [Pg.284] ဥပရိပိ. မတ္တာယ ပမာဏဿ မဟတိယာ မတ္တာယ, ဝိပုလေန ပမာဏေနာတိ အတ္ထော. စာဂါဓိမုတ္တောတိ ပရိစ္စာဂေ အဓိမုတ္တော နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရော. တတော ဧဝ အလောဘဇ္ဈာသယော ကတ္ထစိပိ အနဘိသင်္ဂစိတ္တော. ပဋိဂ္ဂါဟကေသု မေတ္တာယနဝသေန ပရိစ္စာဂေါ ဟောတီတိ မေတ္တာယ မေတ္တာဘာဝနာယ အနုလောမကာရီ အနုရူပပဋိပတ္တိ. ဝိသာရဒေါတိ ဝိသဒေါ အတ္တနောဝ ဂုဏေန ကတ္ထစိပိ အမင်္ကုဘူတော အဘိဘုယျ ဝိဟာရီ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ. “更”是指更进一步。“以量”是指以大量，义即以广大的量。“乐于舍施”是指心向于舍离，倾向、趋向于此，犹如斜坡。因此，他有无贪的意向，心于何处皆无执着。由于舍离是本着对受者的慈爱而发生的，因此它是顺应慈心修习的相应行持。“明朗”是指因自己的功德而清净，于任何处皆不卑怯，已胜伏而住。其余的都容易理解。 ၆. ဒေဝတာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ 6. 天随念论释义 ၁၆၂. အရိယမဂ္ဂဝသေနာတိ အရိယမဂ္ဂဿ အဓိဂမဝသေန. သမုဒါဂတေဟီတိ သမ္မဒေဝ တဒုပ္ပတ္တိတော ဥဒ္ဓံ အာဂတေဟိ. ယာဒိသာ ဟိ အရိယာနံ သန္တာနေ လောကိယာပိ သဒ္ဓါဒယော, န တာဒိသာ ကဒါစိပိ ပေါထုဇ္ဇနိကာ သဒ္ဓါဒယော. ဒိဗ္ဗန္တီတိ ဒေဝါ. စတ္တာရော မဟာရာဇာနော ဧတေသန္တိ စတုမဟာရာဇာ, တေ ဧဝ စာတုမဟာရာဇိကာ. တေတ္တိံသ သဟပုညကာရိနော တတ္ထူပပန္နာတိ တံသဟစရိတံ ဌာနံ တာဝတိံသံ, တန္နိဝါသိနောပိ ဒေဝါ တံသဟစရဏတော ဧဝ တာဝတိံသာ. ဒုက္ခတော ယာတာ အပယာတာတိ ယာမာ. တုသာယ ပီတိယာ ဣတာ ဥပဂတာတိ တုသိတာ. ဘောဂါနံ နိမ္မာနေ ရတိ ဧတေသန္တိ နိမ္မာနရတိနော. ပရနိမ္မိတေသု ဘောဂေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တီတိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော. ဗြဟ္မာနံ ကာယော သမူဟော ဗြဟ္မကာယော, တပ္ပရိယာပန္နတာယ တတ္ထ ဘဝါတိ ဗြဟ္မကာယိကာ. တတုတ္တရီတိ တတော ဗြဟ္မကာယိကေဟိ ဥတ္တရိ, ဥပရိ ပရိတ္တာဘာဒိကေ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာတိ ‘‘ယထာရူပါယ မဂ္ဂေနာဂတာယ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတာ, သီလေန သုတေန စာဂေန ပညာယ သမန္နာဂတာ ဣတော စုတာ တတ္ထ ဥပပန္နာ တာ ဒေဝတာ, မယှမ္ပိ တထာရူပါ သဒ္ဓါ သီလံ သုတံ စာဂေါ ပညာ စ သံဝိဇ္ဇတီ’’တိ ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ သက္ခိံ ဩတာရေန္တေန ဝိယ အတ္တနော သဒ္ဓါဒိဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာ. 162. 依圣道力(Ariyamaggavasena)，即依证得圣道之力。已成就者(Samudāgatehi)，即从彼（圣道）生起之后，由已如实成就者。因为圣者相续中的世间信等，绝非凡夫的信等可比。因嬉戏故，名为天(deva)。于彼处有四大王，故名四大王天(Catumahārājā)；彼等即是四大王天众(Cātumahārājikā)。三十三位共行福业者生于彼处，故与彼等相关之处名为忉利天(Tāvatiṃsa)；居住于彼处的天人，亦因与彼处相关而名为忉利天众。离苦者(Dukkhato yātā apayātā)，故名夜摩天(Yāmā)。已至喜足者(Tusāya pītiyā itā upagatā)，故名兜率天(Tusitā)。于创造欲乐有喜乐者(Bhogānaṃ nimmāne rati etesaṃ)，故名化乐天(Nimmānaratino)。于他人所化作的欲乐行使自在力者(Paranimmitesu bhogesu vasaṃ vattentī)，故名他化自在天(Paranimmitavasavattino)。梵天之身，即其群体，是为梵身(Brahmakāya)；因包含于其中而生于彼处者，是为梵身天(Brahmakāyikā)。更上者(Tatuttari)，即指比梵身天更高，意指少光天(Parittābha)等。以诸天为证(Devatā sakkhiṭṭhāne ṭhapetvā)，即应如是忆念自己的信等功德，犹如引证人一般：“诸天具足由圣道而来的如是信，具足戒、闻、舍、慧，从此处死后，生于彼处。我亦具有如是信、戒、闻、舍、慧。” ယဒိ ဧဝံ သုတ္တေ (အ. နိ. ၆.၁၀) ဥဘယဂုဏာနုဿရဏံ ဝုတ္တံ, တံ ကထန္တိ အနုယောဂံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘သုတ္တေ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တန္တိ ‘‘အတ္တနော စ, တာသဉ္စ ဒေဝတာန’’န္တိ ဥဘယံ သမဓုရံ ဝိယ သုတ္တေ (အ. နိ. ၆.၁၀) ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တံ. အထ [Pg.285] ခေါ တံ ‘‘ဒေဝတာနံ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စာ’’တိအာဒိဝစနံ. သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဝုတ္တ’’န္တိ ပရတော ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ကိမတ္ထံ ပန သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပနန္တိ အာဟ ‘‘ဒေဝတာနံ အတ္တနော သဒ္ဓါဒီဟိ သမာနဂုဏဒီပနတ္ထန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ. ကသ္မာ ပန သုတ္တေ ယထာရုတဝသေန အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ဧဝံ အတ္ထော ဂယှတီတိ အာဟ ‘‘အဋ္ဌကထာယဉှီ’’တိအာဒိ. 如果经中（《增支部》6.10）如此说了忆念双方的功德，那么心里思忖着疑问，便说：“然而经中……”等等。虽然经中（《增支部》6.10）好像平等地说到了“自己和那些天神”双方，但那里“天神的信心和戒行”等话语，应安立为作证之处，因此，要从后面拿“已说”这个词来连接。那么，为什么要安立为作证之处呢？（对此）解释说：“应知，是为了显示天神具有和自己一样的信心等功德。”那么，为什么不按照经文的字面意思来理解，而是这样来理解它的意义呢？（对此）解释说：“因为在义注里……”等等。 ၁၆၃. တသ္မာတိ ယသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ အတ္တနော ဂုဏာနုဿရဏံ ဒဠှံ ကတွာ ဝုတ္တံ, သီလစာဂါနုဿတီသု ဝိယ ဣဓာပိ အတ္တနော ဂုဏာနုဿရဏံ ဈာနုပ္ပတ္တိနိမိတ္တံ ယုတ္တံ, တသ္မာ. ပုဗ္ဗဘာဂေ ဘာဝနာရမ္ဘေ. အပရဘာဂေတိ ယထာ ဘာဝေန္တဿ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဣဇ္ဈတိ, တထာ ဘာဝနာကာလေ. ယဒိ အတ္တနော ဧဝ ဣဓ ဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာ, ကထမယံ ဒေဝတာနုဿတီတိ အာဟ ‘‘ဒေဝတာနံ ဂုဏသဒိသသဒ္ဓါဒိဂုဏာနုဿရဏဝသေနာ’’တိ. တေန သဒိသကပ္ပနာယ အယံ ဘာဝနာ ‘‘ဒေဝတာနုဿတီ’’တိ ဝုတ္တာ, န ဒေဝတာနံ, တာသံ ဂုဏာနံ ဝါ အနုဿရဏေနာတိ ဒဿေတိ. ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ ပဝတ္တံ ဒေဝတာဂုဏာနုဿရဏံ ဥပါဒါယ ‘‘ဒေဝတာနုဿတီ’’တိ ဣမိဿာ သမညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂေ ဒေဝတာ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တစိတ္တဝသေနာ’’တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ. 163. 因此，由于义注中将天神置于见证者的位置，并牢固地说明忆念自身的功德，就像在戒随念、舍随念中忆念自身功德是禅定生起的因缘一样，这里也是如此。前分（Pubbabhāga）是指开始修习的时候。后分（Aparabhāga）是指当修习者达到近行定（upacārajjhāna）时，也就是修习的阶段。如果这里应忆念自身的功德，为什么称作天随念呢？（对此）回答说：“因为是通过忆念与天神相似的信心等功德。”因此，通过这种相似的比拟，这种修习被称为“天随念”，而不是忆念天神或天神的功德。或者可以理解为，在前面的阶段，凭借缘于天神功德的忆念而称作“天随念”，这个名称应这样理解。正如（经文）将要说：“因为在前分阶段，是依靠缘于天神而生起的心。”其余的意义很容易理解。 ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ 杂论释义 ၁၆၄. ဧတာသန္တိ ဧတာသံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီနံ ဆန္နံ အနုဿတီနံ. ဝိတ္ထာရဒေသနာယန္တိ ဝိတ္ထာရဝသေန ပဝတ္တဒေသနာယံ, မဟာနာမသုတ္တံ (အ. နိ. ၆.၁၀; ၁၁.၁၁) သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဘဂဝါတိအာဒီနံ အတ္ထန္တိ ဘဂဝါတိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထံ. အတ္ထဝေဒန္တိ ဝါ ဟေတုဖလံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ တုဋ္ဌိမာဟ. ဓမ္မဝေဒန္တိ ဟေတုံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ တုဋ္ဌိံ. ‘‘အာရကတ္တာ အရဟ’’န္တိ အနုဿရန္တဿ ဟိ ယံ တံ ဘဂဝတော ကိလေသေဟိ အာရကတ္တံ, သော ဟေတု. ဉာပကော စေတ္ထ ဟေတု အဓိပ္ပေတော, န ကာရကော, သမ္ပာပကော ဝါ. ယောနေန ဉာယမာနော အရဟတ္တတ္ထော, တံ ဖလံ. ဣမိနာ နယေန သေသပဒေသုပိ ဟေတုဖလဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓမ္မာနုဿတိအာဒီသုပိ ‘‘အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနကလျာဏတ္တာ’’တိအာဒိနာ, ‘‘ယသ္မာ ပန သာ သမ္မာပဋိပဒါ’’တိအာဒိနာ စ တတ္ထ တတ္ထ ဟေတုအပဒေသော ကတောယေဝါတိ. ဓမ္မူပသံဟိတန္တိ ယထာဝုတ္တဟေတုဟေတုဖလသင်္ခါတဂုဏူပသံဟိတံ. ဂုဏေတိ အတ္တနော ဂုဏေ. 164. “此等”指佛随念等六随念。“广说教法”指详细的教法，是就《摩诃男经》(Mahānāmasutta)而言。“世尊等义”即“世尊”等词的意义。“知义悦”是说缘于因之果而生起的喜悦；“知法悦”是说缘于因而生起的喜悦。“远离故阿罗汉”：对于忆念者，世尊远离烦恼，此即为因。此处“因”指能知因，非作者因或成就因。被了知的阿罗汉之义，即是果。依此方式，其余词句的因果分别亦应了知。法随念等中，“初善、中善、后善”等，以及“是正行道”等处，皆已指出其因。“与法相应”指与如前所述，名为因及因之果的功德相应。“功德”指自身的功德。 ၁၆၅. အရိယသာဝကာနညေဝ [Pg.286] ဣဇ္ဈန္တီတိ အရိယသာဝကာနံ ဣဇ္ဈန္တိယေဝါတိ ဥတ္တရပဒါဝဓာရဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အဝဓာရဏဉ္စ တေသံ သုခသိဒ္ဓိဒဿနတ္ထံ. တေနာဟ ‘‘တေသံ ဟီ’’တိအာဒိ. န ပုထုဇ္ဇနာနံ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဣဇ္ဈန္တီတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ဧဝံ သန္တေပီ’’တိအာဒိ. ယဒိ ဧဝံ, ကသ္မာ မဟာနာမသုတ္တာဒီသု (အ. နိ. ၆.၁၀; ၁၁.၁၁) ဗဟူသု သုတ္တေသု အရိယသာဝကဂ္ဂဟဏံ ကတန္တိ? တေသံ ဗဟုလဝိဟာရတာယာတိ အာစရိယာ. 165. “唯圣弟子成就”：当知此处的限定词是置于后一词上，而此限定是为了显示他们能轻易成就。因此说：“因为他们……”等。这并非为了显示凡夫完全不能成就，因为（下文）将说：“即使如此……”等。若尔，为何在《摩诃男经》(Mahānāmasutta)等众多经中，要使用“圣弟子”一词呢？诸师说：“因为他们多安住于此故。” နိက္ခန္တန္တိ နိဂ္ဂတံ နိဿဋံ. မုတ္တန္တိ ဝိဿဋ္ဌံ. ဝုဋ္ဌိတန္တိ အပေတံ. သဗ္ဗမေတံ ဝိက္ခမ္ဘနမေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဂေဓမှာတိ ပလိဗောဓတော. ဣဒမ္ပီတိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိဝသေန လဒ္ဓံ ဥပစာရဇ္ဈာနမာဟ. အာရမ္မဏံ ကရိတွာတိ ပစ္စယံ ကတွာ, ပါဒကံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဝိသုဇ္ဈန္တီတိ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏန္တိ. “出离”指出、离。“解脱”指舍离。“起立”指远离。这一切都是就镇伏（烦恼）而说。“从贪欲中”指从障碍中。此亦指由佛随念力而得的近行定(upacārajjhāna)。“作为所缘”意为作为缘、作为足处。“清净”指达到胜义清净。 သမ္ဗာဓေတိ တဏှာသံကိလေသာဒိနာ သမ္ပီဠေ သံကဋေ ဃရာဝါသေ. ဩကာသာဓိဂမော လောကုတ္တရဓမ္မဿ အဓိဂမာယ အဓိဂန္တဗ္ဗဩကာသော. အနုဿတိယော ဧဝ အနုဿတိဋ္ဌာနာနိ. ဝိသုဒ္ဓိဓမ္မာတိ ဝိသုဇ္ဈနသဘာဝါ, ဝိသုဇ္ဈိတုံ ဝါ ဘဗ္ဗာ. ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိဓမ္မတာယာတိ ပရမတ္ထဝိသုဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗာနဿ ဘဗ္ဗဘာဝေန. ဥပက္ကမေနာတိ ပယောဂေန. ပရိယောဒပနာတိ ဝိသောဓနာ. “拥挤”：以爱欲等杂染所逼迫、狭隘的在家生活。“获得机会”：为证得出世间法而应得的机会。“诸随念即是诸随念处”。“清净法”：是清净自性，或堪能清净。“究竟清净法性”：凭借作为究竟清净之涅槃的堪能性。“以方便”：以努力。“令遍净”：是净化。 ၁၆၆. ဧဝံ သန္တေပီတိ ဧဝံ မဟာနာမသုတ္တာဒီသု အနေကေသု သုတ္တေသု အရိယသာဝကဿေဝ ဝသေန ဆသု အနုဿတီသု ဒေသိတာသုပိ. ယဿာနုဘာဝေနာတိ ယဿ စိတ္တပ္ပသာဒဿ ဗလေန. ပီတိံ ပဋိလဘိတွာတိ အနုဿဝဝသေန ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ပီတိံ ဥပ္ပာဒေတွာ. 166. “即使是这样”：如是，虽然在《摩诃男经》等诸多经中，仅就圣弟子开示了六随念。“凭借其威力”：凭借其心之净信力。“获得喜悦”：通过听闻，生起以佛为所缘的喜悦。 ဆအနုဿတိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 六随念解释释义终。 ဣတိ သတ္တမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 第七章释义终。 ၈. အနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 8. 随念业处解释释义 မရဏဿတိကထာဝဏ္ဏနာ 死随念论释义 ၁၆၇. ဣတောတိ [Pg.287] ဒေဝတာနုဿတိယာ. သာ ဟိ ဆသု အနုဿတီသု သဗ္ဗပစ္ဆာ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ အာသန္နာ, ပစ္စက္ခာ စ. အနန္တရာယာတိ တဒနန္တရံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ဝုတ္တံ. မရဏဿ သတိ မရဏဿတီတိ မရဏံ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ မရဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာမဉ္စေတ္ထ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ‘‘ဇရာမရဏံ ဒွီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတ’’န္တိ (ဓာတု. ၇၁) ဝစနတော စုတိခန္ဓာနံ ဝိနာသော မရဏန္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ, ဝိသေသတော ပန တံ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဝိနာသဘာဝေန ကမ္မဋ္ဌာနိကာနံ ပစ္စုပတိဋ္ဌတီတိ ‘‘ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါ’’တိ ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ နိဒ္ဒေသေ ‘‘ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿုပစ္ဆေဒေါ’’တိ (ဝိဘ. ၂၃၆; ဒီ. နိ. ၂.၃၉၀; မ. နိ. ၁.၉၂, ၁၂၃). တတ္ထ ဧကဘဝပရိယာပန္နဿာတိ ဧကေန ဘဝေန ပရိစ္ဆိန္နဿ. ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဗန္ဓဿ ဝိစ္ဆေဒေါ အာယုက္ခယာဒိဝသေန အန္တရဓာနံ. သမုစ္ဆေဒမရဏန္တိ အရဟတော သန္တာနဿ သဗ္ဗသော ဥစ္ဆေဒဘူတံ မရဏံ. သင်္ခါရာနံ ခဏဘင်္ဂသင်္ခါတန္တိ သင်္ခတဓမ္မာနံ ဥဒယဝယပရိစ္ဆိန္နဿ ပဝတ္တိခဏဿ ဘင်္ဂေါ နိရောဓောတိ သင်္ခံ ဂတံ. ခဏိကမရဏန္တိ ယထာဝုတ္တခဏဝန္တံ တသ္မိံယေဝ ခဏေ လဗ္ဘမာနံ မရဏံ. ယံ ခန္ဓပ္ပဗန္ဓံ ဥပါဒါယ ရုက္ခာဒိသမညာ, တသ္မိံ အနုပစ္ဆိန္နေပိ အလ္လတာဒိဝိဂမနံ နိဿာယ မတဝေါဟာရော သမ္မုတိမရဏံ. န တံ ဣဓ အဓိပ္ပေတန္တိ တံ သမုစ္ဆေဒခဏိကသမ္မုတိမရဏံ ဣဓ မရဏာနုဿတိယံ နာဓိပ္ပေတံ အဗာဟုလ္လတော, အနုပဋ္ဌဟနတော, အသံဝေဂဝတ္ထုတော စာတိ အဓိပ္ပာယော. 167. 如是天随念。此念于六随念中，因最后被说故为近，亦为现前。所谓“无间”，是因为紧接着前面而说。至于死随念，首先是为了展示死亡，所以才说“彼处死”等。虽然在此处也可以说“诸蕴的坏灭”是死亡——如“老死以二蕴摄”（《界论》71）所说，临终诸蕴的坏灭即是死亡——但对修习业处者而言，死亡特别显现为命根断绝的相状，所以才说“命根断绝”。因此，在解释(niddesa)中说：“弃舍色身，断绝命根。”（《分别论》236；《长部》2.390；《中部》1.92, 123）。其中，“一期生命所摄”的意思是，被一生所限定。“命根断绝”的意思是，命根相续的断绝，由于寿命耗尽等原因而消失。“究竟死”是指阿罗汉相续完全断灭的死亡。“诸行刹那坏灭”，是指有为法生灭所限定的流转刹那的坏灭，此即是灭，如是得名。“刹那死”是指在如前所述的（坏灭）刹那中发生的死亡。如果依靠蕴的相续来假立树木等名称，即使蕴的相续没有断绝，仅仅因为湿润等消失而有了死亡的称谓，这就是世俗死。此处所不意指的是：究竟死、刹那死、世俗死，这三种死亡不被死随念所主要缘取，是因为它们不普遍，不易现见，也不是引发悚惧的对象。 အဓိပ္ပေတံ သတိယာ အာရမ္မဏဘာဝေန. အာယုအာဒီနံ ခယကာလေ မရဏံ ကာလမရဏံ. တေသံ အပရိက္ခီဏကာလေ မရဏံ အကာလမရဏံ. ‘‘ကာလမရဏံ ပုညက္ခယေနာ’’တိ ဣဒံ ယထာဓိကာရံ သမ္ပတ္တိဘဝဝသေန ဝုတ္တံ, ဝိပတ္တိဘဝဝသေန ပန ‘‘ပါပက္ခယေနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. 此（死）被意指为念的所缘。寿等耗尽时的死亡是时死(kālamaraṇa)。其未耗尽时的死亡是非时死(akālamaraṇa)。“时死因福尽”一说，是就情况而定，于成就生的情况下而说；而于衰败生的情况下，则应说“因恶尽”。 အာယုသန္တာနဇနကပစ္စယသမ္ပတ္တိယာတိ အာယုပ္ပဗန္ဓဿ ပဝတ္တာပနကာနံ အာဟာရာဒိပစ္စယာနံ သမ္ပတ္တိယံ. ဝိပက္ကဝိပါကတ္တာတိ အတ္တနော ဖလာနုရူပံ ဒါတဗ္ဗဝိပါကဿ ဒိန္နတ္တာ. ဂတိကာလာဟာရာဒိသမ္ပတ္တိယာ အဘာဝေနာတိ [Pg.288] ဒေဝါနံ ဝိယ ဂတိသမ္ပတ္တိယာ, ပဌမကပ္ပိယာနံ ဝိယ ကာလသမ္ပတ္တိယာ, ဥတ္တရကုရုကာဒီနံ ဝိယ အာဟာရသမ္ပတ္တိယာ စ အဘာဝေန. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဥတုသုက္ကသောဏိတာဒိံ ပရိဂ္ဂယှတိ. အဇ္ဇတနကာလပုရိသာနံ ဝိယာတိ ဝိယ-သဒ္ဒေါ အဋ္ဌာနေ ပဋ္ဌပိတော, အဇ္ဇတနကာလပုရိသာနံ ဝဿသတမတ္တပရိမာဏဿ ဝိယ အာယုနော ခယဝသေနာတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ဟိ အနာဂတေပိ ပရမာယုနော သင်္ဂဟော ကတော ဟောတိ, အတီတေ ပန ဂတိသမ္ပတ္တိယာ ဝိယ ကာလာဟာရာဒိသမ္ပတ္တိယာ ဘာဝေန အနေကဝဿသဟဿ ပရိမာဏောပိ အာယု အဟောသိ. အယဉ္စ ဝိဘာဂေါ ဝတ္တမာနဿ အန္တရကပ္ပဿ ဝသေန ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကလာဗုရာဇာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန နန္ဒယက္ခနန္ဒမာဏဝကာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တံ သဗ္ဗမ္ပီတိ ယံ ‘‘ကာလမရဏံ အကာလမရဏံ, တတ္ထာပိ ပုညက္ခယမရဏံ အာယုက္ခယမရဏံ ဥဘယက္ခယမရဏံ ဥပက္ကမမရဏ’’န္တိ ဝုတ္တပ္ပဘေဒံ မရဏံ, တံ သဗ္ဗမ္ပိ. 寿缘具足(āyusantānajanakapaccayasampatti)者，指维持寿命相续的食物等缘的具足。异熟果报(vipakkavipāka)者，因其与自身业果相应的果报已给予故。生处、时、食等不具足(gatikālāhārādisampattiyā abhāvena)者，指不像天人一样具足生处，不像初劫人一样具足时，不像北俱卢洲(uttarakuru)人一样具足食物。由“等”字摄入时节、精血等。于“如现今之人”(ajjatanakālapurisānaṃ viya)一句中，“如”(viya)字放置不当，应如是连接：“如现今之人寿命仅约百岁，因寿尽故”。如此，则未来极长之寿亦被含摄；而过去，则因具足生处、时、食等，寿命曾达数千岁。此区别当知是依现在之中劫而说。于“迦罗富王(Kalāburāja)等”一句中，由“等”字当知含摄难陀(Nanda)夜叉、难陀(Nanda)童子等。所谓“那一切”，是指凡具有前述分别，即“时死、非时死，其中又有福尽死、寿尽死、二俱尽死、横死(upakkamamaraṇa)”的死亡，那一切（都包括在内）。 ၁၆၈. ယောနိသောတိ ဥပါယေန. မနသိကာရောတိ မရဏာရမ္မဏော မနသိကာရော. ယေန ပန ဥပါယေန မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗော, တံ ဗျတိရေကမုခေန ဒဿေတုံ ‘‘အယောနိသော ပဝတ္တယတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အယောနိသော ပဝတ္တယတောတိ အနုပါယေန သတိံ, သံဝေဂံ, ဉာဏဉ္စ အနုပဋ္ဌပေတွာ မရဏံ အနုဿရတော. တဒေတံ သဗ္ဗမ္ပီတိ သောကပါမောဇ္ဇာနံ ဥပ္ပဇ္ဇနံ, သံဝေဂဿ အနုပ္ပဇ္ဇနံ, သန္တာသဿ ဥပ္ပဇ္ဇနဉ္စ ယထာက္ကမံ သတိသံဝေဂဉာဏဝိဟရတော ဟောတိ. ယော ဟိ ‘‘မရဏံ နာမေတံ ဇာတဿ ဧကန္တိက’’န္တိ ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ သရတိ, တတ္ထ သံဝေဂဇာတော ဟောတိ သမ္ပဇာနော စ, တဿ ဣဋ္ဌဇနမရဏာဒိနိမိတ္တံ သောကာဒယော အနောကာသာဝ. တသ္မာတိ ယသ္မာ အယောနိသော မနသိကာရံ ပဝတ္တယတော ဧတေ ဒေါသာ, တသ္မာ. တတ္ထ တတ္ထာတိ အရညသုသာနာဒီသု. ဟတမတသတ္တေတိ စောရာဒီဟိ ဟတေ, သရသေန မတေ စ သတ္တေ. ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ သမ္ပတ္တိ ယေသံ တေ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗသမ္ပတ္တီ, တေသံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗသမ္ပတ္တီနံ. ယောဇေတွာတိ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ဧကစ္စဿာတိ တိက္ခိန္ဒြိယဿ ဉာဏုတ္တရဿ. 168. “如理”(Yoniso)，即以方便。“作意”(manasikāro)，即以死亡为所缘的作意。为了以相反的方式来说明应以何种方便令作意生起，而说了“不如理地令其生起”等。在此，“不如理地令其生起”是指，不以方便，不令念、悚惧与智生起，而随念死亡者。这所有，即愁与喜悦的生起、悚惧的不生起、以及恐惧的生起，是依次因为远离念、悚惧与智而有。凡是忆念智者之言“对已生者而言，此所谓死亡是必然的”者，他于此生起悚惧且具正知，对他而言，因可爱之人死亡等相，愁等是没有机会生起的。“因此”(Tasmā)，是说因为不如理作意者有这些过失，所以（应当如理作意）。“于彼于彼”(Tattha tattha)，即于森林、墓地等处。“被杀死的有情”(hatamatasatta)，即被盗贼等所杀，以及自然死亡的有情。“曾见其成就者”(diṭṭhapubbasampatti)，是指那些曾见过其成就的人。“连结”(yojetvā)，即令（死亡）现起。“于某一者”(ekaccassa)，即于利根、智优越的禅修者。 ၁၆၉. ဝဓကပစ္စုပဋ္ဌာနတောတိ ဃာတကဿ ဝိယ ပတိ ပတိ ဥပဋ္ဌာနတော အာသန္နဘာဝတော. သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိတောတိ အာရောဂျာဒိသမ္ပတ္တီနံ ဝိယ ဇီဝိတသမ္ပတ္တိယာ ဝိပဇ္ဇနတော. ဥပသံဟရဏတောတိ ပရေသံ မရဏံ ဒဿေတွာ အတ္တနော [Pg.289] မရဏဿ ဥပနယနတော. ကာယဗဟုသာဓာရဏတောတိ သရီရဿ ဗဟူနံ သာဓာရဏဘာဝတော. အာယုဒုဗ္ဗလတောတိ ဇီဝိတဿ ဒုဗ္ဗလဘာဝတော. အနိမိတ္တတောတိ မရဏဿ ဝဝတ္ထိတနိမိတ္တာဘာဝတော. အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒတောတိ ကာလဿ ပရိစ္ဆန္နဘာဝတော. ခဏပရိတ္တတောတိ ဇီဝိတက္ခဏဿ ဣတ္တရဘာဝတော. 169. “由如杀者现前故”(vadhakapaccupaṭṭhānato)：如杀者般，不断现前，因其逼近。“由成就之毁坏故”(sampattivipattito)：犹如健康等成就，因命成就之毁坏。“由比较故”(upasaṃharaṇato)：指示他人之死，而引至自身之死。“由身体为众多者所共有故”(kāyabahusādhāraṇato)：因身体与众多（如八十种虫等）所共有。“由寿之脆弱故”(āyudubbalato)：因生命之脆弱。“由无相故”(animittato)：因死亡无确定之相。“由时限被限定故”(addhānaparicchedato)：因（寿命）时间被限定。“由刹那之短暂故”(khaṇaparittato)：因生命刹那之短暂。 ဝဓကပစ္စုပဋ္ဌာနတောတိ ဧတ္ထ ဝိယ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဝဓကဿ ဝိယ ပစ္စုပဋ္ဌာနတော’’တိ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စာရယမာနောတိ အာဂုရေန္တော ပဟရဏာကာရံ ကရောန္တော. ပစ္စုပဋ္ဌိတောဝ ဥပဂန္တွာ ဌိတော သမီပေ ဧဝ. ဇရာမရဏံ ဂဟေတွာဝ နိဗ္ဗတ္တန္တိ ‘‘ယထာ ဟိ အဟိစ္ဆတ္တကမကုဠံ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တံ ပံသုဝိရဟိတံ န ဟောတိ, ဧဝံ သတ္တာ နိဗ္ဗတ္တန္တာ ဇရာမရဏဝိရဟိတာ န ဟောန္တီ’’တိ ဧတ္တကေန ဥပမာ. အဟိစ္ဆတ္တကမကုဠံ ကဒါစိ ကတ္ထစိ ပံသုဝိရဟိတမ္ပိ ဘဝေယျ, သတ္တာ ပန ကထဉ္စိပိ ဇရာမရဏဝိရဟိတာ န ဟောန္တီတိ ခဏိကမရဏံ တာဝ ဥပမာဘာဝေန ဒဿေတွာ ဣဓာဓိပ္ပေတံ မရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘တထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ယဒိမေ သတ္တာ ဇရာမရဏံ ဂဟေတွာဝ နိဗ္ဗတ္တန္တိ, နိဗ္ဗတ္တိသမနန္တရမေဝ မရိတဗ္ဗန္တိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘တထာ ဟီ’’တိအာဒိ. အဝဿံ မရဏတောတိ အဝဿံ မရိတဗ္ဗတော, ဧကန္တေန မရဏသဗ္ဘာဝတော ဝါ. ပဗ္ဗတေယျာတိ ပဗ္ဗတတော အာဂတာ. ဟာရဟာရိနီတိ ပဝါဟေ ပတိတဿ တိဏပဏ္ဏာဒိကဿ အတိဝိယ ဟရဏသီလာ. သန္ဒတေဝါတိ သဝတိ ဧဝ. ဝတ္တတေဝါတိ ပဝါဟဝသေန ဝတ္တတိ ဧဝ န တိဋ္ဌတိ. 在“因杀者现前(vadhakapaccupaṭṭhānato)”一语中，为了表明“如(viya)”一词被省略了，先是说了“如杀者现前”，然后为了阐明其义，而说了“诚然，譬如”等语。其中，“挥舞者(cārayamāna)”是呼喝着，做出要砍杀的样子。“现前者(paccupaṭṭhito)”指靠近站立在身旁。他们带着老死(jarāmaraṇa)而出生，其比喻是：“譬如菌蕾(ahicchattakamakuḷa)长出时，不可能没有尘土；同样地，众生出生时，也不可能没有老死。”菌蕾偶尔在某些地方可能没有尘土，但众生无论如何都不可能没有老死。如此，首先以譬喻的方式显示了刹那死之后，为了显示此处所意指的死亡，而说了“如是”等语。或者，针对“如果这些众生是带着老死而出生的，那么他们应该在出生后立即死亡”这一诘难，而说了“如是”等语。“因必定死亡(avassaṃ maraṇato)”是因为必然会死，或因为死亡是绝对存在的。“山流(pabbateyyā)”指从山上来的河流。“能冲走者(hārahārinī)”指对于落入水流中的草叶等物有极强的带走习性。“只管流动(sandateva)”指一直在流动。“只管进行(vattateva)”指顺着水流而进行，不会停止。 ယမေကရတ္တိန္တိ ယဿံ ဧကရတ္တိယံ, ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အစ္စန္တသံယောဂေ ဝါ. ပဌမန္တိ သဗ္ဗပဌမံ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ. ဂဗ္ဘေတိ မာတုကုစ္ဆိယံ. မာဏဝေါတိ သတ္တော. ယေဘုယျေန သတ္တာ ရတ္တိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှန္တီတိ ရတ္တိဂ္ဂဟဏံ. အဗ္ဘုဋ္ဌိတောဝါတိ ဥဋ္ဌိတအဗ္ဘော ဝိယ, အဘိမုခဘာဝေန ဝါ ဥဋ္ဌိတောဝ မရဏဿာတိ အဓိပ္ပာယော. သော ယာတီတိ သော မာဏဝေါ ယာတိ, ပဌမက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ ဂစ္ဆတေဝ. သ ဂစ္ဆံ န နိဝတ္တတီတိ သော ဧဝံ ဂစ္ဆန္တော ခဏမတ္တမ္ပိ န နိဝတ္တတိ, အညဒတ္ထု မရဏံယေဝ ဥပဂစ္ဆတိ. “于一夜”（yamekarattiṃ）即“于某一夜”（yassaṃ ekarattiyaṃ），此处的业格（upayogavacanaṃ）应被视为处所格（bhummattha）之义，或作“持续连接”（accantasaṃyoga）解。“最初”（paṭhamaṃ）即最初，在结生（paṭisandhi）之刹那。“于胎中”（gabbhe）即在母胎中。“少年”（māṇavo）即有情（satto）。因为有情大多在夜晚结生，故而提及“夜”（ratti）。“已升起”（abbhuṭṭhito）犹如升起的云朵，或意为：因面向死亡而犹如已起身。“彼去”（so yāti）即彼少年（māṇavo）前去，从结生的最初刹那开始，便一直前行。“彼去而不返”（sa gacchaṃ na nivattati）即彼如此行进而刹那亦不返回，反之，仅走向死亡。 ကုန္နဒီနန္တိ ပဗ္ဗတတော ပတိတာနံ ခုဒ္ဒကနဒီနံ. ပါတော အာပေါရသာနုဂတဗန္ဓနာနန္တိ ပုရိမဒိဝသေ ဒိဝါ သူရိယသန္တာပေန အန္တော အနုပဝိသိတွာ ပုန ရတ္တိယံ ဗန္ဓနမူလံ ဥပဂတေန အာပေါရသေန တိန္တသိထိလဗန္ဓနတာယ ပါတော အာပေါရသာနုဂတဗန္ဓနာနံ. “小河”（kunnadīnaṃ）即从山中流下的小河。“清晨时其梗为水液所浸透”（pāto āporasānugatabandhanānaṃ）是指：因前一日白天太阳的热力渗入内部，复于夜晚，水液（āporasa）抵达果梗（bandhana）基部，致使果梗潮湿松弛，故于清晨，其梗为水液所浸透。 အစ္စယန္တီတိ [Pg.290] အတိက္ကမန္တိ. ဥပရုဇ္ဈတီတိ နိရုဇ္ဈတိ. ဥဒကမေဝ ဩဒကံ, ဥဒကောဃံ ဝါ. ယသ္မာ အစ္စယန္တိ အဟောရတ္တာ, တသ္မာ ဇီဝိတံ ဥပရုဇ္ဈတိ. ယသ္မာ ဇီဝိတံ ဥပရုဇ္ဈတိ, တသ္မာ အာယု ခီယတိ မစ္စာနံ. ပပတတောတိ ပပတနတော ဘယံ သာမိကာနံ ရုက္ခေ ဌတွာ ကမ္မေ ဝိနိယုဉ္ဇိတုကာမာနံ, ဟေဋ္ဌာ ပဝိဋ္ဌာနံ ဝါ. ဥဂ္ဂမနံ ပတိ ဥဂ္ဂမနနိမိတ္တံ. မာ မံ အမ္မ နိဝါရယ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာတိ အဓိပ္ပာယော. “逝去”（accayanti）即流逝（atikkamanti）。“止息”（uparujjhati）即灭尽（nirujjhati）。Odakaṃ 即是 udakaṃ（水），或 udakoghaṃ（水流）。因为日夜流逝，所以生命止息。因为生命止息，所以众生（maccānaṃ）的寿元（āyu）会耗尽。“由坠落”（papatato）是说，对于站在树上欲劳作的主人，或对于已进入树下者，有坠落之怖畏。“升起”（uggamanaṃ）是（日）升起的征相。“母亲，莫阻止我出家”是其含义。 ကောစိ မိတ္တမုခသတ္တုရန္ဓဂဝေသီ သဟ ဝတ္တမာနောပိ န ဟနေယျ, အယံ ပန ဧကံသေန ဟနတိယေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘သဟဇာတိယာ အာဂတတော’’တိ ဝတွာ ‘‘ဇီဝိတဟရဏတော စာ’’တိ ဝုတ္တံ. 某个面善心恶、寻隙欲害的敌人，即便同行，也未必会加害；然而，此（死亡）则必定会杀害。为开示此义，故说“因与生俱来”及“因夺取生命”。 ၁၇၀. နန္တိ သမ္ပတ္တိံ. သုခီတိ ဒိဗ္ဗသဒိသေဟိ ဘောဂေဟိ, အာဓိပတေယျေန စ သုခသမင်္ဂီ. ဒေဟဗန္ဓေနာတိ သရီရေန. အသောကောတိ အသောကမဟာရာဇာ. သောကမာဂတောတိ သောစိတဗ္ဗတံ ဂတော. 170. Nanti 即成就（sampattiṃ）。“乐者”（sukhī）即通过如天界般的财富（bhoga）与主权（ādhipateyya）而具足安乐。“以身系缚”（dehabandhena）即以身体（sarīrena）。“无忧”（asoko）即无忧大王（asokamahārājā）。“已至忧愁”（sokamāgato）即已陷入应愁恼的状态。 အာရောဂျံ ယောဗ္ဗနာနံ. ဗျာဓိဇရာပရိယောသာနတာ ဇီဝိတဿ မရဏပရိယောသာနတာယ ဥဒါဟရဏဝသေန အာနီတာ, ပစ္စယဘာဂဝသေန ဝါ. လောကောယေဝ လောကသန္နိဝါသော ယထာ သတ္တာဝါသာတိ, သန္နိဝသိတဗ္ဗတာယ ဝါ သတ္တနိကာယော လောကသန္နိဝါသော. အနုဂတောတိ အနုဗန္ဓော ပစ္စတ္ထိကေန ဝိယ. အနုသဋောတိ အနုပဝိဋ္ဌော ဥပဝိသေန ဝိယ. အဘိဘူတောတိ အဇ္ဈောတ္ထဋော မဒ္ဒဟတ္ထီဟိ ဝိယ. အဗ္ဘာဟတောတိ ပဟဋော ဘူတေဟိ ဝိယ. 健康与青春以疾病与衰老为终，此被引为范例，以说明生命以死亡为终，或作为其缘由。“世间”（loka）即是“世间住所”（lokasannivāsa），犹如“有情住所”（sattāvāsa）；或因其为共住之处，故“有情众”（sattanikāya）即是“世间住所”。“被随逐”（anugata）指犹如被仇敌所追随。“被浸润”（anusaṭa）指犹如被涂抹的毒药所渗透。“被征服”（abhibhūta）指犹如被狂象所蹂躏。“被袭击”（abbhāhata）指犹如被非人所击打。 သေလာတိ သိလာမယာ, န ပံသုအာဒိမယာ. ဝိပုလာတိ မဟန္တာ အနေကယောဇနာယာမဝိတ္ထာရာ. နဘံ အာဟစ္စာတိ ဝိပုလတ္တာ ဧဝ အာကာသံ အဘိဝိဟစ္စ သဗ္ဗဒိသာသု ဖရိတွာ. အနုပရိယေယျုန္တိ အနုဝိစရေယျုံ. နိပ္ပောထေန္တာတိ အတ္တနာ အာဃာတိတံ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကရောန္တာ. အဓိဝတ္တန္တီတိ အဓိဘဝန္တိ. ကုလေန ဝါ ရူပေန ဝါ သီလေန ဝါ သုတေန ဝါ သဒ္ဓါဒီဟိ ဝါ သေဋ္ဌောတိ သမ္ဘာဝနာယ ခတ္တိယာဒီသု န ကဉ္စိ ပရိဝဇ္ဇေတိ. တေဟိ ဧဝ နိဟီနောတိ အဝမညမာနာယ သုဒ္ဒါဒီသု န ကဉ္စိ ပရိဝဇ္ဇေတိ. အညဒတ္ထု သဗ္ဗမေဝ အဘိမဒ္ဒတိ နိမ္မထတိ. ဒဏ္ဍာဒိဥပါယာ စ တတ္ထ အဝိသယာ ဧဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘န တတ္ထ ဟတ္ထီနံ ဘူမီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ မန္တယုဒ္ဓေနာတိ [Pg.291] အာထဗ္ဗဏဝေဒဝိဟိတေန မန္တသင်္ဂါမပ္ပယောဂေန. ဓနေနာတိ ဓနဒါနေန. ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တဝိကပ္ပနတ္ထော. တေန သာမံ, ဘေဒဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ. “山”（sela）指由岩石构成，而非由尘土等构成。“巨大”（vipula）指巨大，广阔达数由旬。“触及天空”（nabhaṃ āhacca）指因其巨大而触及天空，遍布所有方向。“遍行”（anupariyeyyuṃ）即四处周行。“粉碎”（nippothenta）指将自己所冲击之物碾为细末。“征服”（adhivattanti）即压倒、征服。它不会因为某人因种姓、相貌、戒行、学识或信心等而被赞誉为“优胜”，就放过刹帝利（khattiya）等人；也不会因为某人因此而被鄙视为“低劣”，就放过首陀罗（sudda）等人。反之，它将所有一切彻底碾压摧毁。为显示刀杖等手段于彼处无效，故说“彼处非象军之地”等。其中，“以咒战”（mantayuddhena）指以《阿闼婆吠陀》（āthabbaṇaveda）所传的咒术战法。“以财”（dhanena）指以布施财富。“vā”一词，义为包含未言明的选项，由此摄集怀柔（sāma）与离间（bheda）之策。 ၁၇၁. ပရေဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တနော ဥပသံဟရဏတောတိ ပရေဟိ မတေဟိ သဒ္ဓိံ ‘‘တေပိ နာမ မတာ, ကိမင်္ဂံ ပန မာဒိသာ’’တိ အတ္တနော မရဏဿ ဥပနယနတော. ယသမဟတ္တတောတိ ပရိဝါရမဟတ္တတော, ဝိဘဝမဟတ္တတော စ. ပုညမဟတ္တတောတိ မဟာပုညဘာဝတော. ထာမမဟတ္တတောတိ ဝီရိယဗလမဟတ္တတော. ယုဓိဋ္ဌိလော ဓမ္မပုတ္တော. စာနုရော ယော ဗလဒေဝေန နိဗ္ဗုဒ္ဓံ ကတွာ မာရိတော. 171. “与他人比较自身”（parehi saddhiṃ attano upasaṃharaṇato），指与已逝的他人比较，思惟：“他们尚且会死，何况我等之人？”由此而联系到自身的死亡。“名声卓著”（yasamahattato），指因侍从众多与财富巨大。“福德卓著”（puññamahattatoti），指因具大福德。“力量卓著”（thāmamahattatoti），指因精力与体力巨大。坚战（Yudhiṭṭhila）是法神之子。有位叫作查努罗（Cānura）的人，他被婆罗提婆（Baladeva）在角力中杀死。 သဟ ဣဒ္ဓီဟီတိ ဝေဇယန္တကမ္ပနနန္ဒောပနန္ဒဒမနာဒီသု ဒိဋ္ဌာနုဘာဝါဟိ အတ္တနော ဣဒ္ဓီဟိ သဒ္ဓိံ မစ္စုမုခံ ပဝိဋ္ဌော. “与神通力”（Saha iddhīhīti）：指与自己在震动胜利殿（Vejayanta）、调伏难陀（Nanda）和优波难陀（Upananda）等事件中已展现威力的神通力一同进入死门。 ကလံ နဂ္ဃန္တိ သောဠသိန္တိ သောဠသန္နံ ပူရဏဘာဂံ န အဂ္ဃန္တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – အာယသ္မတော ထေရဿ သာရိပုတ္တဿ ပညံ သောဠသဘာဂေ ကတွာ တတော ဧကံ ဘာဂံ သောဠသဓာ ဂဟေတွာ လဒ္ဓံ ဧကဘာဂသင်္ခါတံ ကလံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဌပေတွာ အညေသံ သတ္တာနံ ပညာ န အဂ္ဃန္တီတိ. “十六分不及一”（Kalaṃ nagghanti soḷasiṃ）是指连十六分之一的价值都比不上。这是说：将具寿（āyasmā）长老舍利弗（Sāriputta）的智慧分成十六份，然后取其中一份再分成十六份，所得的这一份（极小的）智慧，除了正等觉者，其他众生的智慧都比不上。 သဗ္ဗဿာပိ သံကိလေသပက္ခဿ သမုဂ္ဃာတော ဉာယေန အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဉာဏဝီရိယဗလေနာ’’တိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာဝါယာမေသု ဟိ သိဒ္ဓေသု အဋ္ဌင်္ဂိကော အရိယမဂ္ဂေါ သိဒ္ဓေါဝ ဟောတီတိ. ဧကာကီဘာဝေန ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပာ. ပရတောဃောသေန ဝိနာ သယမေဝ ဘူတာ ပဋိဝိဒ္ဓါကုပ္ပာတိ သယမ္ဘုနော. 一切染污方面的根除，对如理精进者而言，是依靠智慧与精进之力而成就的，所以说“以智力与精进力”。因为正见与正精进一旦成就，八支圣道也就成就了。独自一人犹如犀牛角。不依赖他人的声音而自己领悟、现证真理、获得不动解脱，是为自证者。 ဟတ္ထဂတသုဝဏ္ဏဝလယာနံ အညမညံ သံဃဋ္ဋနံ ဝံသကဠီရဿ ကတ္ထစိ အသတ္တတာတိ ဧဝမာဒိကံ တံ တံ နိမိတ္တံ ကာရဏံ အာဂမ္မ. ဝီမံသန္တာတိ ပဝတ္တိနိဝတ္တိယော ဥပပရိက္ခန္တာ. မဟန္တာနံ သီလက္ခန္ဓာဒီနံ ဧသနဋ္ဌေန မဟေသယော. ဧကစရိယနိဝါသေနာတိ ဧကစရိယနိဝါသမတ္တေန, န သီလာဒိနာ. ခဂ္ဂမိဂသိင်္ဂသမာ ဥပမာ ယေသံ, ခဂ္ဂမိဂသိင်္ဂံ ဝါ သမူပမာ ယေသံ တေ ခဂ္ဂသိင်္ဂသမူပမာ. 手中金镯的相互碰撞，竹笋于任何处皆不执着——依靠着这样那样的征兆与原因。“审察者”是指观察生起与灭没。“大仙”（mahesayo）是因为寻求广大的戒蕴等。“独居生活”只是指独居本身，而不是因为戒行等等。他们的譬喻如犀牛角，或以犀牛角为喻，故称“如犀牛角者”。 တမ္ဗနခတုင်္ဂနခတာဒိအသီတိအနုဗျဉ္ဇနပဋိမဏ္ဍိတေဟိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒတာဒီဟိ ဒွတ္တိံသာယ မဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ ဝိစိတြော အစ္ဆရိယဗ္ဘုတော ရူပကာယော ဧတဿာတိ အသီတိ…ပေ… ရူပကာယော. သဟ ဝါသနာယ သဗ္ဗေသံ ကိလေသာနံ [Pg.292] ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗာကာရပရိသုဒ္ဓသီလက္ခန္ဓာဒိဂုဏရတနေဟိ သမိဒ္ဓေါ ဓမ္မကာယော ဧတဿာတိ သဗ္ဗာကာရ…ပေ… ဓမ္မကာယော. ဌာနသောတိ တင်္ခဏေယေဝ. 他拥有一个奇妙而令人惊叹的色身，此身由铜色指甲等八十种随形好，以及足底平稳等三十二大士相所庄严——故名“八十...色身”。由于连同习气一起断尽一切烦恼，这具足一切形态的清净戒蕴等功德珍宝的法身属于他——故名“一切行相...法身”。‘当下’的意思，就是指那一瞬间。 ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿာတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တရူပကာယသမ္ပတ္တိယာ, ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိယာ စ ဝိညာယမာနဝိပုလာပရိမေယျဗုဒ္ဓါနုဘာဝဿ, ဝသံ နာဂတံ အနုပဂမနဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. “具如是（evaṃ）大威力者”是说：如此，即凭借如前所述的色身圆满与法身圆满，而得以了知其广大无量之佛陀威德者，（魔罗）未能进入其势力范围，意即不屈从故。 မရဏံ သာမညံ ဧတဿာတိ မရဏသာမညော, တဿ ဘာဝေါ မရဏသာမညတာ, တာယ. 死亡对此是共通的，因此称为“与死亡共通者”（maraṇasāmañño），其状态是死亡共通性（maraṇasāmaññatā），以此（共通性）故。 ၁၇၂. ကိမိကုလာနန္တိ ကိမိသမူဟာနံ, ကိမိဇာတီနံ ဝါ. ဇီယန္တီတိ ဇရံ ပါပုဏန္တိ. 172. “虫聚”（kimikulānaṃ）即是虫群（kimisamūhānaṃ），或作虫类（kimijātīnaṃ）。“衰朽”（jīyanti）即达到衰老。 နိက္ခန္တေတိ ဝီတိဝတ္တေ. ပဋိဟိတာယာတိ ပစ္စာနုဂတာယ. သော မမဿ အန္တရာယောတိ သာ ယထာဝုတ္တာ န ကေဝလံ ကာလကိရိယာဝ, အထ ခေါ မမ အတိဒုလ္လဘံ ခဏံ လဘိတွာ ဌိတဿ သတ္ထုသာသနမနသိကာရဿ အန္တရာယော အဿ ဘဝေယျ. ဗျာပဇ္ဇေယျာတိ ဝိပတ္တိံ ဂစ္ဆေယျ. သတ္ထကေန ဝိယ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ကန္တနကာ မရဏကာလေ သန္ဓိဗန္ဓနစ္ဆေဒနကဝါတာ သတ္ထကဝါတာ. “已过去”（nikkhante）意为已超越。“返回时”（paṭihitāya）意为再次到来。“那对我是障碍”（so mamassa antarāyo）是说：如前所述，那（死亡）不仅是命终（kālakiriyā），而且对我这个已获得极为难得之良机而安住于忆念师尊教诫者，会是障碍。“会毁坏”（byāpajjeyya）意为会遭遇不幸（vipattiṃ）。死亡时，有利如刀风（satthakavātā），能斩断关节的连结（sandhibandhanacchedanakavātā），如同以小刀（satthakena）切割大小肢节一般。 ၁၇၃. အဗလန္တိ ဗလဟီနံ. ဒုဗ္ဗလန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အဘာဝတ္ထော ဟိ အယံ ဒု-သဒ္ဒေါ ‘‘ဒုဿီလော (အ. နိ. ၅.၂၁၃; အ. နိ. ၁၀.၇၅) ဒုပ္ပညော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၄၄၉) ဝိယ. တဒေတံ အာယု. အဿာသပဿာသာနံ သမဝုတ္တိတာ အပရာပရံ ပဝေသနိက္ခမောဝ. ဗဟိ နိက္ခန္တနာသိကဝါတေ အန္တော အပဝိသန္တေ, ပဝိဋ္ဌေ ဝါ အနိက္ခမန္တေတိ ဧကဿေဝ ပဝေသနိက္ခမော ဝိယ ဝုတ္တံ, တံ နာသိကဝါတဘာဝသာမညေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဓိမတ္တတာယ အစ္စာသန္နအဓိဋ္ဌာနာဒိနာ. တဒဘာဝေါ ဟိ ဣရိယာပထာနံ သမဝုတ္တိတာ. အတိသီတေန အဘိဘူတဿ ကာယဿ ဝိပဇ္ဇနံ မဟိံသရဋ္ဌာဒီသု ဟိမပါတကာလေန ဒီပေတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဟိ သတ္တာ သီတေန ဘိန္နသရီရာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏန္တိ. အတိဥဏှေန အဘိဘူတဿ ဝိပဇ္ဇနံ မရုကန္တာရေ ဥဏှာဘိတတ္တာယ ပစ္ဆိံ, တတ္ထ ဌပိတံ ဥပရိ သာဋကံ, ပုတ္တဉ္စ အက္ကမိတွာ မတာယ ဣတ္ထိယာ ဒီပေတဗ္ဗံ. မဟာဘူတာနံ သမဝုတ္တိတာ ပကောပါဘာဝေါ[Pg.293]. ပထဝီဓာတုအာဒီနံ ပကောပေန သရီရဿ ဝိကာရာပတ္တိ ပရတော ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနကထာယံ အာဂမိဿတိ. ယုတ္တကာလေတိ ဘုဉ္ဇိတုံ ယုတ္တကာလေ ခုဒ္ဒါဘိဘူတကာလေ. 173. “无力者”(Abalanti)即力量衰退者。“软弱者”(Dubbalanti)是它的同义词。此处的“du-”一词，如在“恶戒者”(dussīlo)、“劣慧者”(duppañño)等词中，实为“无有”之义。这就是寿。入息与出息的平衡，即是相继的出入。“已出鼻息不入，或已入者不出”，此说犹如单一气息之出入，当知这是就鼻息的一般性而言。由于过度地久坐、久站等。那（久坐等）的无有，即是诸威仪的平衡。为酷寒所侵之身的毁坏，当以摩醯娑国(Mahiṃsaraṭṭha)等地降雪时节为例说明。在彼处，有情因寒冷而身体破裂，命终而亡。为酷热所侵而毁坏，当以在沙漠中为热所苦，踩踏着篮子、置于其上的上衣以及儿子而死去的女人为例来说明。诸大种的平衡即是无扰乱。因地界等的扰乱而导致身体变异，此将在下文的《界业处说》中出现。“于适时”即于适合进食之时，为饥饿所困之时。 ၁၇၄. အဝဝတ္ထာနတောတိ ကာလာဒိဝသေန ဝဝတ္ထာနာဘာဝတော. ဝဝတ္ထာနန္တိ စေတ္ထ ပရိစ္ဆေဒေါ အဓိပ္ပေတော, န အသင်္ကရတော ဝဝတ္ထာနံ, နိစ္ဆယော စာတိ အာဟ ‘‘ပရိစ္ဆေဒါဘာဝတော’’တိ. န နာယရေတိ န ဉာယန္တိ. 174. “无规定故”(avavatthānato)，是由于依时间等而无规定。此处所谓“规定”(vavatthāna)，意指“分限”(paricchedo)，而非“不混淆”意义上的规定，亦非“决断”(nicchayo)。因此说“无分限故”(paricchedābhāvato)。“不被引导”(na nāyare)即是“不被了知”(na ñāyanti)。 ဣတော ပရန္တိ ဧတ္ထ ပရန္တိ ပရံ အညံ ကာလန္တိ အတ္ထော. တေန ဩရကာလဿာပိ သင်္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. ပရမာယုတော ဩရကာလံ ဧဝ စေတ္ထ ‘‘ပရ’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ. တတော ပရံ သတ္တာနံ ဇီဝနဿ အဘာဝတော ‘‘ဝဝတ္ထာနာဘာဝတော’’တိ ဝတ္တုံ န သက္ကာတိ. အဗ္ဗုဒပေသီတိအာဒီသု ‘‘အဗ္ဗုဒကာလေ ပေသိကာလေ’’တိအာဒိနာ ကာလ-သဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော. ကာလောတိ ဣဓ ပုဗ္ဗဏှာဒိဝေလာ အဓိပ္ပေတာ. တေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗဏှေပိ ဟီ’’တိအာဒိ. ဣဓေဝ ဒေဟေန ပတိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အနေကပ္ပကာရတောတိ နဂရေ ဇာတာနံ ဂါမေ, ဂါမေ ဇာတာနံ နဂရေ, ဝနေ ဇာတာနံ ဇနပဒေ, ဇနပဒေ ဇာတာနံ ဝနေတိအာဒိနာ အနေကပ္ပကာရတော. ဣတော စုတေနာတိ ဣတော ဂတိတော စုတေန. ဣဓ ဣမိဿံ ဂတိယံ. ယန္တယုတ္တဂေါဏော ဝိယာတိ ယထာ ယန္တေ ယုတ္တဂေါဏော ယန္တံ နာတိဝတ္တတိ, ဧဝံ လောကော ဂတိပဉ္စကန္တိ ဧတ္တကေန ဥပမာ. 在“Ito paran'ti”这句中，“paran'ti”的意思是“另一段时间”。因此，也包含了之内的时间。在此，“paran'ti”意指从最长寿限之内的时间。因为超过那个寿限，众生的生命就不存在了，所以不能说“没有确定性”。在“abbudapesī”等词中，“kāla”（时）一词应分别与“abbudakāle”（额部昙时）、“pesikāle”（闭尸时）等连接。这里的“kāla”（时）意指上午等时分。因此说“即使在上午”等。应连接为“就在此地，身体会倒下”。“以多种方式”是指：例如生在城市者生于乡村，生在乡村者生于城市，生在林野者生于国土（janapada），生于国土者生于林野等，以多种方式。“从此死”是指从此趣死。“此”即在此趣中。如同“系在榨机上的牛”，譬如系在榨机上的牛不能超越榨机，同样地，世间（众生）不能超越五趣，以此为喻。 ၁၇၅. အပ္ပံ ဝါ ဘိယျောတိ ဝဿသတတော ဥပရိ ‘‘ဒသ ဝါ ဝဿာနိ, ဝီသတိ ဝါ’’တိအာဒိနာ ဒုတိယံ ဝဿသတံ အပါပုဏန္တော အပ္ပကံ ဝါ ဇီဝတီတိ အတ္ထော. ဂမနီယောတိ ဂန္ဓဗ္ဗော ဥပပဇ္ဇနဝသေန. သမ္ပရာယောတိ ပရလောကော. 175. “Appaṃ vā bhiyyo'ti”（或多或少）的意思是：活过一百年之上，如“十年或二十年”等，但未达到第二个一百年，或者只活了少量时间。“Gamanīyo'ti”（应去处）是指以投生的方式应去的地方。“Samparāyo'ti”（来世）是指他世。 ဟီဠေယျာတိ ပရိဘဝေယျ န သမ္ဘာဝေယျ. နန္တိ အာယုံ. သုပေါရိသောတိ သာဓုပုရိသော ပညဝါ. စရေယျာတိ သုစရိတံ စရေယျ. တေနာဟ ‘‘အာဒိတ္တသီသောဝါ’’တိ. “Hīḷeyyā'ti”（应轻蔑）即应轻视、不应尊重。“Nan'ti”（它）指寿命。“Suporiso'ti”（善人）即有智慧的善人。“Careyyā'ti”（应行）即应行善行。因此说“如头燃”。 သတ္တဟိ ဥပမာဟီတိ – “Sattahi upamāhī'ti”（以七喻）—— ‘‘သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, တိဏဂ္ဂေ ဥဿာဝဗိန္ဒု သူရိယေ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တေ ခိပ္ပံယေဝ ပဋိဝိဂစ္ဆတိ, န စိရဋ္ဌိတိကံ ဟောတိ. ဥဒကေ ဥဒကပုဗ္ဗုဠံ. ဥဒကေ [Pg.294] ဒဏ္ဍရာဇိ. နဒီ ပဗ္ဗတေယျာ ဒူရင်္ဂမာ သီဃသောတာ ဟာရဟာရိနီ. ဗလဝါ ပုရိသော ဇိဝှဂ္ဂေ ခေဠပိဏ္ဍံ သံယူဟိတွာ အကသိရေနေဝ ဝမေယျ. ဒိဝသံ သန္တတ္တေ အယောကဋာဟေ မံသပေသိ ပက္ခိတ္တာ ခိပ္ပံယေဝ ပဋိဝိဂစ္ဆတိ, န စိရဋ္ဌိတိကာ ဟောတိ. ဂါဝီ ဝဇ္ဈာ အာဃာတနံ နီယမာနာ ယံ ယဒေဝ ပါဒံ ဥဒ္ဓရတိ, သန္တိကေဝ ဟောတိ ဝဓဿ, သန္တိကေဝ မရဏဿ, ဧဝမေဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဂေါဝဇ္ဈူပမံ ဇီဝိတံ မနုဿာနံ ပရိတ္တံ လဟုကံ ဗဟုဒုက္ခံ ဗဟုပါယာသံ မန္တာယံ ဗောဒ္ဓဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ, စရိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယံ, နတ္ထိ ဇာတဿ အမရဏ’’န္တိ (အ. နိ. ၇.၇၄) – “婆罗门，譬如草尖上的露珠，太阳升起时迅速即逝，不久住。又如水中的水泡。又如水中的杖痕。又如源于山岳、流向远方、水流湍急、冲刷一切的河流。又如强壮之人于舌尖集聚一口唾液，毫不费力即可吐出。又如投入白日暴晒而滚烫铁锅中的一块肉，迅速消散，不久住。又如被带往屠宰场的待宰之牛，每抬起一足，就更接近于宰杀，更接近于死亡。婆罗门，正是如此，人的生命如待宰之牛，短暂、迅速，多苦、多恼。应以智慧了知，应行善，应修梵行，生者无不死。”（增支部 7.74） ဧဝမာဂတာဟိ ဣမာဟိ သတ္တဟိ ဥပမာဟိ အလင်္ကတံ. 如是，以此等七种譬喻所庄严。 ရတ္တိန္ဒိဝန္တိ ဧကံ ရတ္တိန္ဒိဝံ. ဘဂဝတော သာသနန္တိ အရိယမဂ္ဂပဋိဝေဓာဝဟံ သတ္ထု ဩဝါဒံ. ဗဟုံ ဝတ မေ ကတံ အဿာတိ ဗဟုံ ဝတ မယာ အတ္တဟိတံ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ ကတံ ဘဝေယျ. တဒန္တရန္တိ တံ ခဏံ တတ္တကံ ဝေလံ. ဧကံ ပိဏ္ဍပါတန္တိ ဧကံ ဒိဝသံ ယာပနပ္ပဟောနကံ ပိဏ္ဍပါတံ. ဒန္ဓန္တိ မန္ဒံ စိရာယ. အဝိဿာသိယော အဝိဿာသနီယော. “昼夜”（rattindiva），即一日一夜。“世尊的教法”（bhagavato sāsana），即导师的教诲，能带来圣道之证悟。“我确实已做了很多”（bahuṃ vata me kataṃ assa），即我确实已做了很多于己有利的出家之事。“其间”（tadantara），即那一刹那，那么长的时间。“一钵食”（ekaṃ piṇḍapāta），即足以维持一日的食物。“迟缓”（dandha），即缓慢、长久。“不应亲近”（avissāsiyo）、“不应信赖”（avissāsanīyo）。 ၁၇၆. စိတ္တေ ဓရန္တေယေဝ သတ္တာနံ ဇီဝိတဝေါဟာရော, စိတ္တဿ စ အတိဣတ္တရော ခဏော လဟုပရိဝတ္တိဘာဝတော. ယထာဟ ဘဂဝါ ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အညံ ဧကဓမ္မမ္ပိ သမနုပဿာမိ, ယံ ဧဝံ လဟုပရိဝတ္တံ, ယထယိဒံ စိတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁.၄၈; ကထာ. ၃၃၅). တသ္မာ သတ္တာနံ ဇီဝိတံ ဧကစိတ္တက္ခဏိကတ္တာ လဟုသံ ဣတ္တရန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ပရမတ္ထတော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ‘‘ပရမတ္ထတော’’တိ ဣမိနာ ယာယံ ‘‘ယော စိရံ ဇီဝတိ, သော ဝဿသတ’’န္တိအာဒိနာ သတ္တာနံ (ဒီ. နိ. ၂.၇; သံ. နိ. ၁.၁၄၅; အ. နိ. ၇.၇၄) ဇီဝိတပ္ပဝတ္တိ ဝုတ္တာ, သာ ပဗန္ဓဝိသယတ္တာ ဝေါဟာရဝသေနာတိ တံ ပဋိက္ခိပတိ. ‘‘အတိပရိတ္တော’’တိ ဣမိနာ – 176. 众生“活着”的说法，仅在心存在时成立；而心的刹那，因其迅速变易的自性，是极其短暂的。如世尊所说：“诸比丘，我不见有其他任何一法，能如心这般迅速变易。”（增支部 1.48；论事 335）因此，为开示众生的生命因其仅为一心刹那而轻快、短暂，故说“从胜义而言”（paramatthato）等。于此，“从胜义而言”此语，是用以否定如“长寿者活一百岁”等所说之众生生命相续（长部 2.7；相应部 1.145；增支部 7.74），因为那是就相续不断而言，依世俗言说而成立的。“极其短暂”（atiparitto）者，谓—— ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော ဒဠှဓမ္မာ ဓနုဂ္ဂဟာ သုသိက္ခိတာ ကတဟတ္ထာ ကတူပါသနာ စတုဒ္ဒိသာ ဌိတာ အဿု, အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ‘အဟံ ဣမေသံ…ပေ… ကတူပါသနာနံ စတုဒ္ဒိသာ ကဏ္ဍေ ခိတ္တေ အပ္ပတိဋ္ဌိတေ ပထဝိယံ ဂဟေတွာ အာဟရိဿာမီ’တိ. ယထာ [Pg.295] စ, ဘိက္ခဝေ, တဿ ပုရိသဿ ဇဝေါ, ယထာ စ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဇဝေါ, တတော သီဃတရော. ယထာ စ, ဘိက္ခဝေ, တဿ ပုရိသဿ ဇဝေါ, ယထာ စ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဇဝေါ, ယထာ စ ယာ ဒေဝတာ စန္ဒိမသူရိယာနံ ပုရတော ဓာဝန္တိ, တာသံ ဒေဝတာနံ ဇဝေါ, တတော သီဃတရံ အာယုသင်္ခါရာ ခီယန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၂၂၈) – “诸比丘，譬如四位精于射箭、训练有素、身手敏捷、技艺精湛的强弓手，分别站在四个方向。这时有个人前来，说：“我将接住这些……技艺精湛的弓箭手从四方射出、尚未落地的箭矢，并将之取回。”诸比丘，那个人的速度何其迅速，日月的速度何其迅速，但寿行（āyusaṅkhārā）的灭尽比那还要迅速。诸比丘，那个人的速度何其迅速，日月的速度何其迅速，在日月前方奔跑的诸天神的速度也何其迅速，但寿行（āyusaṅkhārā）的灭尽比那还要迅速。”（相应部 2.228） ဧဝံ ဝုတ္တံ ပရိတ္တမ္ပိ ပဋိက္ခိပတိ. တတြ ဟိ ဂမနဿာဒါနံ ဒေဝပုတ္တာနံ ဟေဋ္ဌုပရိယေန ပဋိမုခံ ဓာဝန္တာနံ သိရသိ, ပါဒေ စ ဗဒ္ဓခုရဓာရာသန္နိပါတတောပိ ပရိတ္တကော ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယဿ သော ခဏော ဝုတ္တော, စိတ္တဿ ပန အတိဝိယ ပရိတ္တတရော, ယဿ ဥပမာပိ နတ္ထိ. တေနေဝါဟ ‘‘ယာဝဉ္စိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပမာပိ န သုကရာ, ယာဝ လဟုပရိဝတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ (အ. နိ. ၁.၄၈). ဇီဝိတက္ခဏောတိ ဇီဝနက္ခဏော. ဧကစိတ္တပ္ပဝတ္တိမတ္တောယေဝ ဧကဿ စိတ္တဿ ပဝတ္တိမတ္တေနေဝ သတ္တာနံ ပရမတ္ထတော ဇီဝနက္ခဏဿ ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဥပမာယ ပကာသေန္တော ‘‘ယထာ နာမာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဝတ္တမာနန္တိ ပဝတ္တန္တံ. ဧကစိတ္တက္ခဏိကန္တိ ဧကစိတ္တက္ခဏမတ္တဝန္တံ. တသ္မိံ စိတ္တေ နိရုဒ္ဓမတ္တေတိ ယေန ဝတ္တမာနစိတ္တက္ခဏေန ‘‘ဇီဝတီ’’တိ ဝုစ္စတိ, တသ္မိံ စိတ္တေ နိရောဓံ ဘင်္ဂံ ပတ္တမတ္တေ တံသမင်္ဂီ သတ္တော နိရုဒ္ဓေါ မတောတိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါဠိယာ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေန တီသုပိ ကာလေသု သတ္တာနံ ပရမတ္ထတော ဇီဝနံ နာမ စိတ္တက္ခဏဝသေနေဝါတိ ဒဿေတိ. 如此说，连短暂的刹那也被否定了。在那（教示）中，喜爱奔跑的两位天子，一上一下迎面奔跑时，（下行天子）的头顶与（上行天子）的脚底所绑缚的剃刀锋刃恰好相遇的刹那，比这还要短暂的，是色命根的刹那；然而心的（刹那）则极其短暂，甚至没有譬喻。因此说：“诸比丘，心是如此的轻快转变，甚至难以举出譬喻。”（《增支部》1.48）“命刹那”即是活着的刹那。因为有情的胜义生命刹那，仅由一个心的生起所限定，所以（生命刹那）仅是一个心的生起。现在为以譬喻阐明此义，而说“譬如”等。其中，“生起时”即是正在生起。“一心刹那”即是仅具一心刹那时长。“于彼心灭时”是指：凭着那被称为“活着”的现在心刹那，当彼心到达灭、坏时，与彼（心）相应的有情，即被称为已灭、已死。为以圣典阐明此义，而说“如所说”等。由此显示，有情在三时中的胜义生命，实唯依心刹那而有。 ဇီဝိတန္တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. သုခဒုက္ခာတိ သုခဒုက္ခဝေဒနာ. ဥပေက္ခာပိ ဟိ သုခဒုက္ခာသု ဧဝ အန္တောဂဓာ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဘာဝတော. အတ္တဘာဝေါတိ ဇီဝိတဝေဒနာဝိညာဏာနိ ဌပေတွာ အဝသိဋ္ဌဓမ္မာ ဝုတ္တာ. ကေဝလာတိ အတ္တနာ, နိစ္စဘာဝေန ဝါ အဝေါမိဿာ. ဧကစိတ္တသမာယုတ္တာတိ ဧကေကေန စိတ္တေန သဟိတာ. လဟုသော ဝတ္တတိ ခဏောတိ ဝုတ္တနယေန ဧကစိတ္တက္ခဏိကတာယ လဟုကော အတိဣတ္တရော ဇီဝိတာဒီနံ ခဏော ဝတ္တတိ. “命”即是命根。“乐苦”即是乐受与苦受。舍受也因其悦意与不悦意之性，而确实包含在乐苦之中。“自体”是指除去命、受、识后所说的其余诸法。“唯”是指不与我或常性相混杂。“与一心相应”是指与每一心俱起。“刹那迅速转起”是指：如前所述，因其为一心刹那，故命等的刹那轻快、极其短暂地转起。 ယေ နိရုဒ္ဓါ မရန္တဿာတိ စဝန္တဿ သတ္တဿ စုတိတော ဥဒ္ဓံ ‘‘နိရုဒ္ဓါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ ယေ ခန္ဓာ. တိဋ္ဌမာနဿ ဝါ ဣဓာတိ ယေ ဝါ ဣဓ ပဝတ္တိယံ တိဋ္ဌန္တဿ ဓရန္တဿ ဘင်္ဂပ္ပတ္တိယာ နိရုဒ္ဓါ ခန္ဓာ. သဗ္ဗေပိ သဒိသာ တေ သဗ္ဗေပိ ဧကသဒိသာ. ကထံ? ဂတာ အပ္ပဋိသန္ဓိကာ ပုန အာဂန္တွာ ပဋိသန္ဓာနာဘာဝေန ဝိဂတာ. ယထာ [Pg.296] ဟိ စုတိခန္ဓာ န နိဝတ္တန္တိ, ဧဝံ တတော ပုဗ္ဗေပိ ခန္ဓာ, တသ္မာ ဧကစိတ္တက္ခဏိကံ သတ္တာနံ ဇီဝိတန္တိ အဓိပ္ပာယော. 所谓“于死时已灭者”，是指对于正在死亡的有情，在其死亡之后被称为“已灭”的那些蕴。所谓“或于住立时”，是指在此生命流转中，对于存续者因达到坏灭而灭尽的那些蕴。所有这些蕴都是相似的，完全相同。为何？它们已逝去，不再结生，因不再回来结生而消失。诚然，犹如死亡时的诸蕴不再返回，同样地，那之前的诸蕴亦然。因此，其义为：诸有情的生命仅为一心刹那。 အနိဗ္ဗတ္တေန န ဇာတောတိ အနုပ္ပန္နေန စိတ္တေန ဇာတော န ဟောတိ အဇာတော နာမ ဟောတိ. ပစ္စုပ္ပန္နေန ဝတ္တမာနေန စိတ္တေန ဇီဝတိ ဇီဝမာနော နာမ ဟောတိ. စိတ္တဘင်္ဂါ မတော လောကောတိ စုတိစိတ္တဿ ဝိယ သဗ္ဗဿပိ တဿ တဿ စိတ္တဿ ဘင်္ဂပ္ပတ္တိယာ အယံ လောကော ပရမတ္ထတော မတော နာမ ဟောတိ နိရုဒ္ဓဿ အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ. ဧဝံ သန္တေပိ ပညတ္တိ ပရမတ္ထိယာ ယာ တံ တံ ဓရန္တံ စိတ္တံ ဥပါဒါယ ‘‘တိဿော ဇီဝတိ, ဖုဿော ဇီဝတီ’’တိ ဝစနပ္ပဝတ္တိယာ ဝိသယဘူတာ သန္တာနပညတ္တိ, သာ ဧတ္ထ ပရမတ္ထိယာ ပရမတ္ထဘူတာ. တထာ ဟိ ဝဒန္တိ ‘‘နာမဂေါတ္တံ န ဇီရတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၇၆). 所谓“不以已生而生”，是指不以未生起的心而为“已生”，故名为“未生”。以现在、现行的心而活，名为“活着”。所谓“心坏灭故世间死”，是指犹如死亡心，由于每一个心都达到坏灭，此世间在胜义上名为“已死”，因为已灭者不再结生。虽然如此，那依于每一个持续的心而成为“帝沙(Tisso)活着，富沙(Phusso)活着”等言说之对象的相续概念，在此是胜义的，是真实存在的。因此，他们说：“名与姓不会衰老”（《相应部》1.76）。 ၁၇၇. အညတရညတရေန အာကာရေန. စိတ္တန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏံ စိတ္တံ. အာသေဝနံ လဘတီတိ ဘာဝနာသေဝနံ လဘတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပံ ပဟာယ ဧကတ္တဝသေန မရဏာရမ္မဏမေဝ ဟောတီတိ. တေနာဟ ‘‘မရဏာရမ္မဏာ သတိ သန္တိဋ္ဌတီ’’တိ. သဘာဝဓမ္မာနံ ဘေဒေါ သဘာဝဓမ္မဂတိကော ဧဝါတိ အာဟ ‘‘သဘာဝဓမ္မတ္တာ ပန အာရမ္မဏဿာ’’တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ဇရာမရဏံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္န’’န္တိအာဒိ (သံ. နိ. ၂.၂၀). သံဝေဇနီယတ္တာတိ သံဝေဂဇနနတော မဟာဘူတေသု မဟာဝိကာရတာ ဝိယ ဂယှမာနာ မရဏံ အနုဿရိယမာနံ ဥပရူပရိ ဥဗ္ဗေဂမေဝ အာဝဟတီတိ တတ္ထ န ဘာဝနာစိတ္တံ အပ္ပေတုံ သက္ကောတိ. ယဒိ သဘာဝဓမ္မတ္တာ အပ္ပနံ န ပါပုဏာတိ, လောကုတ္တရဇ္ဈာနံ ဧကစ္စာနိ အရူပဇ္ဈာနာနိ စ ကထန္တိ အာဟ ‘‘လောကုတ္တရဇ္ဈာနံ ပနာ’’တိအာဒိ. ဝိသုဒ္ဓိဘာဝနာနုက္ကမဝသေနာတိ ဟေဋ္ဌိမဝိသုဒ္ဓိယာ အာနုဘာဝေန အဓိဂတာတိသယာယ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိဘာဝနာယ, သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ နိဗ္ဗိန္ဒနဝိရဇ္ဇနာဒိဝိသံယောဂါဓိမုတ္တိအပ္ပနာယ စ ပဋိပက္ခဘူတာနံ ပါပဓမ္မာနံ ဝိဂမောတိ ဧဝံဘူတဿ ဝိသုဒ္ဓိဘာဝနာနုက္ကမဿ ဝသေန လောကုတ္တရဇ္ဈာနံ အပ္ပနာပ္ပတ္တမေဝ ဟောတိ. အာရမ္မဏသမတိက္ကမနမတ္တံ တတ္ထ ဟောတီတိ အညေသံ သဘာဝဓမ္မာရမ္မဏကမ္မဋ္ဌာနာနံ ဝိယ စိတ္တဿ သမာဓာနေ ဗျာပါရော နတ္ထိ. ယထာသမာဟိတေန ပန စိတ္တေန အာရမ္မဏသမတိက္ကမနမတ္တမေဝ ဘာဝနာယ ကာတဗ္ဗံ, တသ္မာ သဘာဝဓမ္မေပိ အာရုပ္ပဇ္ဈာနံ အပ္ပေတီတိ. 177. 以某种方式。心是指业处所缘的心。获得修习，即获得修习的勤行，舍弃外在的散乱，唯以死亡为所缘。因此说“以死亡为所缘的念安住”。自性法的坏灭，即是自性法之自然行相，所以说“因为所缘是自性法”。因此世尊说：“诸比丘，老死是无常的、有为的、缘起而生的”等等。因为其令人悚惧，如同四大种之大变异性一般，当忆念死亡时，会一再引生不安，故于彼处，修习之心难以达到安止。如果因为是自性法而无法达到安止，那么出世间禅和某些无色禅又如何呢？所以说“然而出世间禅”等等。依照清净修习之次第，即是凭借下层清净之威力，所证得的殊胜道智见清净之修习，以及对一切诸行生起厌离、离贪等不相应的胜解，并远离作为安止之对治品的诸恶法，像这样，依照清净修习的次第，出世间禅必定达到安止定。在那里仅有超越所缘之作用，不像其他以自性法为所缘的业处那样，心于等持上无需功用。然而，应以已得等持之心，仅作超越所缘之修习，因此对于自性法也能达到无色禅的安止。 သတတံ [Pg.297] အပ္ပမတ္တော ဟောတိ သံဝေဂဗဟုလတ္တာ, တတော ဧဝဿ သဗ္ဗဘဝေသု အနဘိရတိသညာပဋိလာဘော. ဇီဝိတနိကန္တိံ ဇဟာတိ မရဏဿ အဝဿံဘာဝိတာဒဿနတော. ပါပဂရဟီ ဟောတိ အနိစ္စသညာပဋိလာဘတော, တတော ဧဝ အသန္နိဓိဗဟုလတာ, ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာ စ. တဒနုသာရေနာတိ အနိစ္စသညာပရိစယာနုသာရေန. အဘာဝိတမရဏာတိ အဘာဝိတမရဏာနုဿရဏာ. အဘယော အသမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ ပဂေဝ မရဏသညာယ သူပဋ္ဌိတတ္တာ. 由于常怀悚惧，故恒常不放逸，由此于一切有中获得不乐想。由于见到死亡之必然性，故舍弃对生命之爱著。由于获得无常想，故呵责罪恶，由此亦多无积聚，以及远离尘垢与悭吝。“随顺于彼”者，谓随顺于无常想之熟习。“未修习死亡”者，谓未修习死亡随念。由于死亡想早已善现前，故无畏、不迷惑地死去。 ကာယဂတာသတိကထာဝဏ္ဏနာ 身至念论释义 ၁၇၈. ဗုဒ္ဓါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဧတ္ထာတိ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေါ, ဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပဇ္ဇနကာလော, တသ္မာ. အညတြ တံ ဌပေတွာ, အညသ္မိံ ကာလေတိ အတ္ထော. န ပဝတ္တပုဗ္ဗန္တိ အပဝတ္တပုဗ္ဗံ. တတော ဧဝ သဗ္ဗတိတ္ထိယာနံ အဝိသယဘူတံ. နနု စ သုနေတ္တသတ္ထာရာဒယော (အ. နိ. ၆.၅၄; ၇.၆၆, ၇၃), အညေ စ တာပသပရိဗ္ဗာဇကာ သရီရံ ‘‘အသုဘ’’န္တိ ဇာနိံသု. တထာ ဟိ သုမေဓတာပသေန သရီရံ ဇိဂုစ္ဆန္တေန ဝုတ္တံ – 178. “诸佛于此出现”，故为“佛出世”，即诸佛出现之时。是故，“除彼之外”者，义为“于另一时”。“未曾转起”者，谓不曾发生过。由此，此乃一切外道之非境界。然，善眼导师(Sunetta Satthār)等，以及其他苦行者、游方者，岂非亦知身体为“不净”耶？诚然，如善慧苦行者(Sumedha Tāpasa)厌恶身体时所说：—— ‘‘ယန္နူနိမံ ပူတိကာယံ, နာနာကုဏပပူရိတံ; ဆဍ္ဍယိတွာန ဂစ္ဆေယျံ, အနပေက္ခော အနတ္ထိကော’’တိ. (ဗု. ဝံ. ၂.၈) – “善哉！愿我能舍弃此充满种种腐尸的臭秽之身，无所顾恋，无所需求而离去。” အာဒိ. ကာမံ ဗောဓိသတ္တာ, အညေ စ တာပသာဒယော သရီရံ ‘‘အသုဘ’’န္တိ ဇာနန္တိ, ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေန ပန န ဇာနန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အညတြ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒါ’’တိအာဒိ. သံဝေဂါယ သံဝတ္တတိ ယာထာဝတော ကာယသဘာဝပ္ပဝေဒနတော. အတ္ထာယာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိအတ္ထာယ. ယောဂက္ခေမာယာတိ စတူဟိ ယောဂေဟိ ခေမဘာဝါယ. သတိသမ္ပဇညာယာတိ သဗ္ဗတ္ထ သတိအဝိပ္ပဝါသာယ စ သတ္တဋ္ဌာနိယသမ္ပဇညာယ စ. ဉာဏဒဿနပဋိလာဘာယာတိ ဝိပဿနာဉာဏာဓိဂမာယ. ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယာတိ တိဿော ဝိဇ္ဇာ, စိတ္တဿ အဓိမုတ္တိ နိဗ္ဗာနံ, စတ္တာရိ သာမညဖလာနီတိ ဧတေသံ ပစ္စက္ခကရဏာယ. အမတဿ နိဗ္ဗာနဿ အဓိဂမဟေတုတာယ, အမတသဒိသာတပ္ပကသုခသဟိတတာယ စ ကာယဂတာသတိ ‘‘အမတ’’န္တိ ဝုတ္တာ. ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ ဈာနသမာပဇ္ဇနေန ဝဠဉ္ဇန္တိ. ပရိဟီနန္တိ ဇိနံ. ဝိရဒ္ဓန္တိ အနဓိဂမေန ဝိရဇ္ဈိတံ. အာရဒ္ဓန္တိ သာဓိတံ နိပ္ဖာဒိတံ. အနေကေဟိ အာကာရေဟိ တေသု တေသု သုတ္တန္တေသု ပသံသိတွာ ယံ တံ ကာယဂတာသတိကမ္မဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ သမ္ဗန္ဓော[Pg.298]. ကတ္ထ ပန နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ? ကာယဂတာသတိသုတ္တေ (မ. နိ. ၃.၁၅၃ အာဒယော). တတ္ထ ဟိ ‘‘ကထံ ဘာဝိတာ စ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ အယံ ဒေသနာ အာဂတာ. တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ဘိက္ခဝေ, ကေန ပကာရေန ကာယဂတာသတိဘာဝနာ ဘာဝိတာ, ကေန စ ပကာရေန ပုနပ္ပုနံ ကတာ အာနာပါနဇ္ဈာနာဒီနံ နိပ္ဖတ္တိယာ မဟပ္ဖလာ, တေသံ တေသံ ဝိဇ္ဇာဘာဂိယာနံ, အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယာနဉ္စ ဓမ္မာနံ, အရတိရတိသဟနတာဒီနဉ္စ သံသိဒ္ဓိယာ မဟာနိသံသာ စ ဟောတီတိ? အာနာပါနပဗ္ဗန္တိ အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာနာဝဓိ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. 诚然，菩萨及其他苦行者等虽知身体为“不净”，然不知其为业处。是故说“除非佛出世”等。因其如实揭示身体之自性，故能引生悚惧。所谓‘为利益’，即为现法等利益。所谓‘为从诸轭得安稳’，即为从四轭得安稳。所谓‘为正念正知’，即为于一切处不离正念及具足七处正知。所谓‘为得见智’，即为证得观智。所谓‘为亲证知解脱果’，即为亲证三明、心解脱之涅槃、四沙门果。因其是证得不死涅槃之因，且伴随与不死相似之精勤乐，故身念住被称为“不死”。所谓‘受用’，即以入禅那而使用。舍弃即是失去；错过即是因未证得而错过；勤修即是达成、圆满。此中关联为：在彼彼经中以种种方式赞叹之后，指出了那个身念住业处。然则于何处指出？于《身念住经》（中部3.153等）。于彼经中，此教说由“诸比丘，云何已修习……”等文句而来。此中简义为：诸比丘，以何方式修习身念住，又以何方式多作，能令入出息禅等得以圆满而有大果，能令彼等明分、应以胜智亲证之法、以及忍耐不乐与乐等得以成就而有大利益耶？入出息品，即入出息业处之章节。此理亦通于余处。 ဓာတုမနသိကာရကမ္မဋ္ဌာနေန ယဒိပိ ဥပစာရသမာဓိ ဣဇ္ဈတိ, သမ္မသနဝါရော ပန တတ္ထ သာတိသယောတိ ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗမ္ပိ ‘‘ဝိပဿနာဝသေန ဝုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၉; မ. နိ. ၁.၁၁၂) တတ္ထ တတ္ထ အသုဘာနိစ္စတာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ကာယေ အာဒီနဝဿ ဝိဘာဝနဝသေန ဒေသနာယ အာဂတတ္တာ ‘‘နဝသိဝထိက…ပေ… ဝုတ္တာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသူတိ ဧတေသု သိဝထိကပဗ္ဗေသု အာဂတဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု. အာနာပါနဿတိဝသေနာတိ အာနာပါနဿတိဘာဝနာဝသေန. ယော ဥပရိ ‘‘ကရီသံ မတ္ထလုင်္ဂ’’န္တိ မတ္ထလုင်္ဂကောဋ္ဌာသော ဂယှတိ, တံ ဣဓ ပါဠိယံ (မ. နိ. ၃.၁၅၄) အဋ္ဌိမိဉ္ဇေနေဝ သင်္ဂဏှိတွာ ဒေသနာ အာဂတာတိ ဒဿေန္တော ‘‘မတ္ထလုင်္ဂံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇေန သင်္ဂဟေတွာ’’တိ အာဟ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ အနုဿတိနိဒ္ဒေသေ. ကာယံ ဂတာ, ကာယေ ဝါ ဂတာ သတိ ကာယဂတာသတီတိ သတိသီသေန ဣဒံ ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနံ အဓိပ္ပေတန္တိ ယောဇနာ. 虽以界作意业处亦能成就近行定，然其思择的部分更为殊胜，故界作意品亦被称为“以观而说”。“此身亦是如此之法，亦是如此之性，亦不离此”——此处彼处，与不净、无常等共同，以开示身体过患之方式而说，故云“九种墓地……乃至……已说”。此处之“肿胀等”，即指彼等墓地篇中所说的肿胀等。以入出息念故，即以修习入出息念故。上文所谓“粪、脑”中被取为脑的部分，在此巴利圣典中实以骨髓统摄而作开示，为显示此义故说“以骨髓统摄脑”。此处，即在此随念的解释中。念已去至身，或念已在身中，是为身至念——以念为首，此三十二身分业处即其所指，应如是连结。 ၁၇၉. စတုမဟာဘူတိကန္တိ စတုမဟာဘူတသန္နိဿယံ. ပူတိကာယန္တိ ပူတိဘူတံ ပရမဒုဂ္ဂန္ဓကာယံ. ဌာနဂမနာဝတ္ထံ သရီရံ သန္ဓာယ, တဿ ဝါ အဝယဝေသု သဗ္ဗဟေဋ္ဌိမံ ပါဒတလန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ’’တိ. တိရိယံ တစပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဧတ္ထ နနု ကေသလောမနခါနံ, တစဿ စ အတစပရိစ္ဆိန္နတာ အတ္ထီတိ? ကိဉ္စာပိ အတ္ထိ, တစပရိစ္ဆိန္နဗဟုလတာယ ပန ကာယဿ တစပရိစ္ဆိန္နတာ ဟောတီတိ ဧဝံ ဝုတ္တံ. တစော ပရိယန္တော အဿာတိ တစပရိယန္တောတိ ဧတေန ပန ဝစနေန ကာယေကဒေသဘူတော တစော ဂဟိတော ဧဝ, တပ္ပဋိဗဒ္ဓါ စ ကေသာဒယော တဒနုပဝိဋ္ဌမူလာ တစပရိယန္တာဝ ဟောန္တီတိ [Pg.299] ဒွတ္တိံသာကာရသမူဟော သဗ္ဗောပိ ကာယော တစပရိယန္တော ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. 179. 四大种所成，即依于四大种。腐烂之身，即已腐烂、极度恶臭之身。此是针对有站立、行走状态的身体而言，或在其肢体中，脚底是最下方，故说“上自脚底”。关于“横为皮界”，难道头发、体毛、指甲，以及皮肤本身，不就是不为皮肤所界限的吗？虽是如此，但因身体大部分为皮肤所界限，故如是说。又，皮肤是其边界，故称“皮界”。通过此说，作为身体一部分的皮肤已被计取，而与它相连的头发等，其根深入其中，也以皮肤为界。因此，应知由三十二行相组成的整个身体，皆被称为以皮肤为界。 အတ္ထီတိ ဝစနဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ, နိပါတပဒံ ဝါ ဧတံ. တသ္မာ တီသုပိ သင်္ခါသု တဒေဝဿ ရူပံ. တေနာဟ ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တီ’’တိ. အက္ခရစိန္တကေဟိ သရီရေ ကာယ-သဒ္ဒံ ဝဏ္ဏန္တေဟိပိ အသုစိသမုဒါယဘာဝေနေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော ‘‘အသုစိသဉ္စယတော’’တိ ဝတွာ ပုန နံ နိရုတ္တိနယေန ဒဿေတုံ ‘‘ကုစ္ဆိတာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အာယဘူတတောတိ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဘူတတ္တာ. ‘‘ပူရံ နာနပ္ပကာရဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ကေ ပန တေ ပကာရာ? ယေဟိ နာနပ္ပကာရံ အသုစိ ဝုတ္တ’’န္တိ တေ ကေသာဒိကေ ဒဿေတုံ ပါဠိယံ ‘‘ကေသာ လောမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေန္တော အာဟ ‘‘ဧတေ ကေသာဒယော ဒွတ္တိံသာကာရာ’’တိ. အာကာရာ ပကာရာတိ ဟိ ဧကော အတ္ထောတိ. ဧဝံ သမ္ဗန္ဓောတိ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ နခါ’’တိအာဒိနာ သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသု ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ’’တိ ပဒတ္တယေန သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. “有”（atthi）是经由语序倒置而说，或者它是一个小品词（nipātapadaṃ）。因此，在三种数中，它的形态都相同。所以说“存在”（saṃvijjanti）。语法学家们在解释身体（sarīra）中的“身”（kāya）一词时，也应只将其视为不净物的集合，为了表明此义，而说“由不净积聚”，又为了以词源学方式来解释它，而说“可厌的”（kucchitānaṃ）等。其中，“生起处”（āyabhūtato）是因为它是生起的处所。经中说“充满种种”。“是哪些种类，被称为种种不净物呢？”为了指出头发等这些种类，圣典中说了“发、毛”等。为了阐明此义，（义注）说：“这些发等是三十二行相”。确实，“行相”（ākāra）和“种类”（pakāra）是同一义。如此，其关联应知为：对于“此身中有指甲”等所有部分，都与“此身中有”这三个词相关联。 ပရိတောတိ တိရိယံ, သမန္တတော ဝါ ပါဒတလကေသမူလေသု စ တစဿ လဗ္ဘနတော. သုစိဘာဝန္တိ သုစိနော သဗ္ဘာဝံ, သုစိမေဝ ဝါ. “周遍”（parito）指横向，或指周遍，因为皮肤在足底和发根处也能找到。“清净的状态”（sucibhāvaṃ）指清净的实有性，或就是清净本身。 ၁၈၀. ယေန ဝိဓိနာ ဥဂ္ဂဟေ ကုသလော ဟောတိ, သော သတ္တဝိဓော ဝိဓိ ‘‘ဥဂ္ဂဟကောသလ္လ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တန္နိဗ္ဗတ္တံ ဝါ ဉာဏံ. မနသိကာရကောသလ္လေပိ ဧသေဝ နယော. 180. 通过何种方法于受持（ugaha）中得以善巧，那七种方法被称为“受持善巧”（uggahakosalla），或由其所产生的智慧（也被称为“受持善巧”）。于作意善巧（manasikārakosalla）亦是此理。 သဇ္ဈာယန္တာ ဝါတိ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တာ ဧဝ. တေသံ ကိရ စတ္တာရော မာသေ သဇ္ဈာယန္တာနံ သဇ္ဈာယမဂ္ဂေနေဝ ကောဋ္ဌာသေ ဥပဓာရေန္တာနံ ပဋိပါဋိယာ ဒွတ္တိံသာကာရာ ဝိဘူတတရာ ဟုတွာ ခါယိံသု, ပဋိက္ကူလသညာ သဏ္ဌာသိ, တေ တသ္မိံ နိမိတ္တေ ဈာနံ အပ္ပေတွာ ဈာနပါဒကံ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဒဿနမဂ္ဂံ ပဋိဝိဇ္ဈိံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဇ္ဈာယန္တာ ဝ သောတာပန္နာ အဟေသု’’န္တိ. “诵习者”（sajjhāyantā）即正在诵习之人。据说他们诵习四月，仅通过诵习的方式次第审察（身）分，三十二行相变得极为清晰地显现，不净想（paṭikkūlasaññā）得以确立。他们于彼相（nimitta）中进入禅那，增长以禅那为基础的观（vipassanā），证得了见道（dassanamagga）。是故说：“他们于诵习时即成须陀洹（sotāpanna）”。 ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ တစပဉ္စကာဒိဝသေနေဝ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ. ပထဝီဓာတုဗဟုလဘာဝတော မတ္ထလုင်္ဂဿ ကရီသာဝသာနေ တန္တိအာရောပနမာဟ. ဧတ္ထ စ မံသံ, နှာရု, အဋ္ဌိ, အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ, ဝက္ကံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ, အဋ္ဌိ, နှာရု, မံသံ, တစော, ဒန္တာ, နခါ, လောမာ, ကေသာတိ ဧဝံ ဝက္ကပဉ္စကာဒီသု အနုလောမသဇ္ဈာယံ ဝတွာ ပဋိလောမသဇ္ဈာယော ပုရိမေဟိ သမ္ဗန္ဓော ဝုတ္တော. သွာယံ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ [Pg.300] (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၃၅၆) ဝိသုံ တိပဉ္စာဟံ, ပုရိမေဟိ ဧကတော တိပဉ္စာဟန္တိ ဆပဉ္စာဟံ သဇ္ဈာယော ဝုတ္တော, တတ္ထ အာဒိအန္တဒဿနဝသေန ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အနုလောမပဋိလောမသဇ္ဈာယေပိ ဟိ ပဋိလောမသဇ္ဈာယော အန္တိမော ဟောတိ, သဇ္ဈာယပ္ပကာရန္တရံ ဝါ ဧတမ္ပီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. “已界定”是指以皮五法等方式作了界定。由于脑髓多地界，故说将其列于粪便部分的末尾。于此，说了“肉、筋、骨、骨髓、肾”，以及“肾、骨髓、骨、筋、肉、皮、齿、爪、毛、发”这样于肾五法等的顺诵后，又说逆诵与前面的[组]相关联。此在《痴迷消解》(Sammohavinodanī)中，说为分别诵三个五日，与前面的[组]合在一起诵三个五日，共六个五日的诵习。于彼，当知是以显示首尾的方式而说。又，即使在顺逆诵中，逆诵也是最后的；或当知此亦是另一种诵习方式。 ဟတ္ထသင်္ခလိကာတိ အင်္ဂုလိပန္တိမာဟ. “手链”是指手指之行列。 မနသာ သဇ္ဈာယောတိ စိတ္တေန စိန္တနမာဟ, ယံ မာနသံ ‘‘ဇပ္ပန’’န္တိ ဝုစ္စတိ, သမ္မဒေဝ အဇ္ဈာယောတိ ဝါ သဇ္ဈာယော, စိန္တနန္တိ အတ္ထော. စိရတရံ သုဋ္ဌု ပဝတ္တနေန ပဂုဏဘူတာ ကမ္မဋ္ဌာနတန္တိ သမာဝဇ္ဇိတွာ မနသိ ကရောန္တဿ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနာ ကတ္ထစိ အသဇ္ဇမာနာ နိရန္တရမေဝ ဥပဋ္ဌာတိ, တဒနုသာရေန တဒတ္ထောပိ ဝိဘူတတရော ဟုတွာ ခါယတီတိ အာဟ ‘‘ဝစသာ သဇ္ဈာယော ဟိ…ပေ… ပဋိဝေဓဿ ပစ္စယော ဟောတီ’’တိ. လက္ခဏပဋိဝေဓဿာတိ အသုဘလက္ခဏပဋိဝေဓဿ. “以意诵”是说以心思维，此心所成者被称为“念诵”；或“正遍观察”故为“诵”，义即思维。对于通过长久、良好地实行而变得娴熟的业处之文，当善加省察、作意时，此文便会从头至尾无间断地现起于任何一处皆不滞碍。随此业处之文，其义亦变得更为显明而清晰。因此说：“以语诵实为……通达之缘。”“通达相”即通达不净相。 ပဋိက္ကူလသဘာဝသလ္လက္ခဏဿ ကဿစိ ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏမုခေန ကောဋ္ဌာသာ ဝဝတ္ထာနံ ဂစ္ဆန္တိ, ကဿစိ သဏ္ဌာနဂ္ဂဟဏမုခေန, ကဿစိ ဒိသာဝိဘာဂဂ္ဂဟဏမုခေန, ကဿစိ ပတိဋ္ဌိတောကာသဂ္ဂဟဏမုခေန, ကဿစိ သဗ္ဗသော ပရိစ္ဆိဇ္ဇဂ္ဂဟဏမုခေနာတိ ဝဏ္ဏာဒိတော သလ္လက္ခဏံ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လာဝဟံ ဝုတ္တန္တိ တံ ဒဿေန္တော ‘‘ကေသာဒီနံ ဝဏ္ဏော ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗော’’တိအာဒိမာဟ. 对于厌逆自性的善观察，对某些人而言，诸部分是以取色为首而得以确立；对某些人而言，是以取形相为首；对某些人而言，是以取方分为首；对某些人而言，是以取住处为首；对某些人而言，是以取遍尽无余的限定为首。如是，由色等而善观察，被称为能带来取相善巧。为显示此，而说“当确立发等的颜色”等。 အတ္တနော ဘာဂေါ သဘာဂေါ, သဘာဂေန ပရိစ္ဆေဒေါ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ, ဟေဋ္ဌုပရိတိရိယပရိယန္တေဟိ, သကောဋ္ဌာသိကကေသန္တရာဒီဟိ စ ပရိစ္ဆေဒေါတိ အတ္ထော. အမိဿကတာဝသေနာတိ ကောဋ္ဌာသန္တရေဟိ အဝေါမိဿကတာဝသေန. အသဘာဂေါ ဟိ ဣဓ ‘‘ဝိသဘာဂေါ’’တိ အဓိပ္ပေတော, န ဝိရုဒ္ဓသဘာဂေါ. သွာယမတ္ထော ကေသာဒိသဒ္ဒတော ဧဝ လဗ္ဘတိ. သဒ္ဒန္တရတ္ထာပေါဟနဝသေန သဒ္ဒေါ အတ္ထံ ဝဒတီတိ ‘‘ကေသာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အကေသာ န ဟောန္တီ’’တိ အယမတ္ထော ဝိညာယတိ. ကေ ပန တေ အကေသာ? လောမာဒယော, န စ ဃဋာဒီသု ပသင်္ဂေါပကရဏေနေဝ တေသံ နိဝတ္တိတတ္တာ. 自己的部分即是同分（sabhāga），以同分限定即是同分限定（sabhāgapariccheda），其义为：通过下、上、横向的边际，以及通过自身部分中的发等来限定。“不相杂的状态”是指与其他部分不相混杂的状态。于此，非同分（asabhāga）意指“异分”（visabhāga），而非“相违的同分”（viruddhasabhāga）。此义可从“发”等词语本身得知。词语通过排除他词之义来表达其义，故当说“发”（kesā）时，即可了知“非发（akesā）则不是”之义。那么，那些非发是什么呢？即是毛等。（此理）亦不适用于瓶等，因为它们已被论述的语境所排除。 ပဋိက္ကူလဝသေနေဝ ကထိတံ ဓာတုဝိဘာဂဿ သာမညတောပိ အဂဟိတတ္တာ. တတ္ထေဝ ဝိသုံ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနဿ ကထိတတ္တာ စ ဓာတုဝိဘင်္ဂေါ ပက္ကုသာတိသုတ္တံ [Pg.301] (မ. နိ. ၃.၃၄၂) ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ ဓာတုဝိဘင်္ဂပါဠိ (ဝိဘ. ၁၇၂ အာဒယော) စ. ယဿ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌာတိ ကေသာဒိ, တံ ပုဂ္ဂလံ သန္ဓာယ ဈာနာနိ ကေသာဒီသု ဝဏ္ဏကသိဏာရမ္မဏာနိ ဝိဘတ္တာနိ. ဉတွာ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ယဒတ္ထံ ဝုတ္တံ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ဓာတုဝသေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ပဋိက္ကူလမနသိကာရပဗ္ဗေ. ကာယဂတာသတိသုတ္တေ (မ. နိ. ၃.၁၅၃ အာဒယော) ဟိ ပဋိက္ကူလမနသိကာရပဗ္ဗံ ဂဟေတွာ ဣဓ ကာယဂတာသတိဘာဝနာ နိဒ္ဒိသီယတိ. （此法门）仅以厌逆的方式宣说，因为（于此）即使是概括性的界分别也未被谈及，并且就在那（《念住经》）中，界的业处已被单独宣说过。（至于）界分别，可见于《Pakkusāti经》（中部3.342）及《分别论》（Vibhaṅga）中的界分别品（Vibh. 172ff.）。对于那些显现发等为颜色的人，针对这类个人（puggala），诸禅那被分别为以发等为色遍（vaṇṇakasiṇa）所缘。为显示“了知后宣说”此言所述之目的，故说“于彼，以界的方式……”等。“于此”，指在此厌逆作意品中。因为在《身至念经》（Kāyagatāsati Sutta，中部3.153ff.）中，取此厌逆作意品，于此指示了身至念的修习。 ၁၈၁. န ဧကန္တရိကာယာတိ ဧကန္တရိကာယပိ န မနသိ ကာတဗ္ဗံ, ပဂေဝ ဒွန္တရိကာဒိနာတိ အဓိပ္ပာယော. န ဘာဝနံ သမ္ပာဒေတိ, လက္ခဏပဋိဝေဓံ န ပါပုဏာတိ ဧကန္တရိကာယ မနသိ ကရောန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. 181. “不应间隔其一”，其意为：即使间隔其一也不应作意，何况间隔其二等等呢？其关联在于：间隔其一而作意者，不能成就修行，不能到达相的通达。 ဩက္ကမနဝိဿဇ္ဇနန္တိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗေ မဂ္ဂေ. ပုစ္ဆိတွာဝ ဂန္တဗ္ဗံ ဟောတိ ဂဟေတဗ္ဗဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗဋ္ဌာနဿ အသလ္လက္ခဏတော. ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယောသာနံ ပါပုဏာတီတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနာ မနသိကာရမတ္တံ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော. အဝိဘူတံ ပန ဟောတိ ပဋိက္ကူလာကာရဿ သုဋ္ဌု အသလ္လက္ခဏတော. တတော ဧဝ န ဝိသေသံ အာဝဟတိ. “入与舍”(Okkamanavissajjana)是指在应行与应舍的道路上。因未能辨识应取与应舍之处，故“必须先行询问才能前往”。“业处(kammaṭṭhāna)达到究竟”之意为：从始至终仅是作意而已，此为其义。然而，因未能善巧辨识厌恶相(paṭikkūlākāra)，故其不显现，由此无法带来殊胜成就。 ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယောသာနံ န ဂစ္ဆတီတိ ပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေ မနသိ ကရောတောယေဝ ဝိဘူတာ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တေ သာတိသယံ ပါဋိက္ကူလတော မနသိ ကရောန္တဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယောသာနံ ဂစ္ဆေယျ, ဣမဿ ပန အတိဝိယ ဒန္ဓံ မနသိ ကရောတော ဝိဘူတတော ဥပဋ္ဌာနမေဝ နတ္ထိ, ကုတော ပဋိက္ကူလတာယ သဏ္ဌာနံ. တေနာဟ ‘‘ဝိသေသာဓိဂမဿ ပစ္စယော န ဟောတီ’’တိ. “业处(kammaṭṭhāna)不得究竟”：此谓诸部分(koṭṭhāsa)唯有通过次第作意，才会清晰显现。若能卓越地作意彼诸部分的厌恶，业处或能达到究竟；然而对此人而言，因其作意极其缓慢，连清晰的显现尚且没有，何况安住于厌恶之相？因此说：“不能成为证得殊胜(visesādhigama)之缘。” ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေတိ ‘‘အသုစိ ပဋိက္ကူလ’’န္တိ ကေသာဒီသု ပဝတ္တေတဗ္ဗံ အသုဘာနုပဿနံ ဟိတွာ သုဘာဒိဝသေန ဂယှမာနာ ကေသာဒယောပိ ဣဓ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏမေဝါ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ရူပါဒယော ဟိ နီလာဒိဝသေန ပုထုသဘာဝတာယ ပုထုတ္တာရမ္မဏံ နာမ, နာနာရမ္မဏန္တိ အတ္ထော. အသမာဓာနံ စေတသော ဝိရူပေါ ခေပေါတိ ဝိက္ခေပေါ. သော သတိံ သူပဋ္ဌိတံ ကတွာ သက္ကစ္စံ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရောန္တေန ပဋိဗာဟိတဗ္ဗော. ပရိဟာယတီတိ ဟာယတိ. ပရိဓံသတီတိ ဝိနဿတိ. “外种种所缘”(bahiddhā puthuttārammaṇa)：此谓舍弃于发等应修之“不净、厌恶”不净观(asubhānupassanā)，而以净等方式执取发等时，于此[身至念]中，发等亦应被知为“诚然是外种种所缘”。诚然，色(rūpa)等以青等方式具有种种自性，故名“种种所缘”，义为“不同所缘”(nānārammaṇa)。心之不专注(asamādhāna)，心之歪曲抛掷(virūpo khepo)，是为散乱(vikkhepo)。彼[散乱]应由善安立念、恭敬作意业处者所防护。“衰退”(parihāyati)即减损(hāyati)。“毁坏”(paridhaṃsati)即坏灭(vinassati)。 ယာ [Pg.302] အယံ ကေသာ လောမာတိအာဒိကာ လောကသင်္ကေတာနုဂတာ. ပဏ္ဏတ္တီတိ အဋ္ဌ ဓမ္မေ ဥပါဒါယ ပဏ္ဏတ္တိ. တံ ကေသာဒိပဏ္ဏတ္တိံ. အတိက္ကမိတွာတိ ပဋိက္ကူလဘာဝနာယ အတိက္ကမိတွာ ဥဂ္ဃာဋေတွာ. တဿာ ဥဂ္ဃာဋိတတ္တာ တသ္မိံ တသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ ပဋိက္ကူလတော ဥပဋ္ဌဟန္တေ ‘‘ပဋိက္ကူလ’’န္တိ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗံ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတြိဒံ ဥပမာသံသန္ဒနံ – မနုဿာ ဝိယ ယောဂါဝစရော. ဥဒပါနံ ဝိယ ကောဋ္ဌာသာ. တာလပဏ္ဏာဒိသညာဏံ ဝိယ ကေသာဒိပညတ္တိ. တေန မနုဿာနံ ဥဒပါနေ နှာနပိဝနာဒိ ဝိယ ယောဂါဝစရဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ကေသာ လောမာတိ ပဏ္ဏတ္တိဝသေန မနသိကာရော. အဘိဏှသဉ္စာရေန မနုဿာနံ သညာဏေန ဝိနာ ဥဒပါနေ ကိစ္စကရဏံ ဝိယ ယောဂါဝစရဿ မနသိကာရဗလေန ပဏ္ဏတ္တိံ အတိက္ကမိတွာ ပဋိက္ကူလဘာဝေယေဝ စိတ္တံ ဌပေတွာ ဘာဝနာနုယောဂေါ. ပုဗ္ဗဘာဂေ…ပေ… ပါကဋော ဟောတီတိ ‘‘ကေသာ လောမာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၁၅၄) ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ကေသာဒိပညတ္တိယာ သဒ္ဓိံယေဝ ကောဋ္ဌာသာနံ ပဋိက္ကူလဘာဝေါ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပါကဋော ဟောတိ. အထာတိ ပစ္ဆာ ဘာဝနာယ ဝီထိပဋိပန္နကာလေ. ပဋိက္ကူလဘာဝေယေဝ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗန္တိ ကောဋ္ဌာသာနံ ပဋိက္ကူလာကာရေယေဝ ဘာဝနာစိတ္တံ ပဝတ္တေတဗ္ဗံ. 此所谓“发、毛”等，是随顺世间共识的概念。所谓概念，是依于八法而有的概念。对于那个发等概念，所谓超越，即是以不净修习来超越、揭开。因为揭开了它，当于彼彼（身）分中，不净相现起时，应将心安住于“不净”。现在，为了用譬喻阐明其义，说了“犹如”等。在此，譬喻的连结是：瑜伽行者(yogāvacaro)如人，诸（身）分如井，发等概念如棕榈叶等标记。如同人们凭着标记在井边沐浴、饮水等，瑜伽行者在初分也凭着“发、毛”等概念作意。如同人们因常来常往，无须标记也能在井边做事，瑜伽行者也以作意力超越概念，将心只安住于不净，致力于修习。“在初分……变得明显”是指：对于以“发、毛”等（引自《中部》3.154）来修习的行者，在初分，诸（身）分的不净性是与发等概念一同显现的。“然后”是指：后来，当修习已上轨道时。“应将心只安住于不净”是指：应使修习心只在诸（身）分的不净相上转起。 အနုပုဗ္ဗေန မုဉ္စနံ အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနံ, အနုပဋ္ဌဟန္တဿ အနုပဋ္ဌဟန္တဿ မုဉ္စနန္တိ အတ္ထော. ကထံ ပန အနုပဋ္ဌာနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အာဒိကမ္မိကဿာ’’တိအာဒိ. ပရိယောသာနကောဋ္ဌာသမေဝ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတီတိ ဣဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ တန္တိအနုသာရေန အာဒိတော ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရော ပဝတ္တတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိဿ မနသာ သဇ္ဈာယော ဝိယ မနသိကာရော တေ တေ ကောဋ္ဌာသေ အာမဋ္ဌမတ္တေ ကတွာ ဂစ္ဆတိ, န လက္ခဏသလ္လက္ခဏဝသေန. ယဒါ ပန နေ လက္ခဏသလ္လက္ခဏဝသေန သုဋ္ဌု ဥပဓာရေန္တော မနသိ ကရောတိ, တဒါ ကေစိ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ကေစိ န ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တတ္ထ ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိံ ဒဿေန္တော ‘‘အထဿာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကမ္မန္တိ မနသိကာရကမ္မံ တာဝ ကာတဗ္ဗံ. ကီဝ စိရန္တိ? ယာဝ ဒွီသု ဥပဋ္ဌိတေသု, တေသမ္ပိ ဒွိန္နံ ဧကော သုဋ္ဌုတရံ ဥပဋ္ဌဟတိ တာဝ. 依次舍离，即是“anupubbamuñcanaṃ”。其义为：舍离不复显现者。如何为不显现呢？（义注师）说“对初业者”等。所谓“仅触及并停留在最后部分”，此言是就“业处作意依循（禅修）传统从最初开始生起”而说。因为他的作意犹如心中诵念，仅是触及那些部分便过去了，并非以善记特相的方式（进行）。而当他以善记特相的方式善加审思作意时，则有些（部分）会显现，有些则不显现。为了开示实践的方法，（义注师）说了“athassā”（于是对他）等。此中，“业”(kamma)是指应先作“作意之业”(manasikārakamma)。应作意多久呢？直到二者显现，且于此二者中，其一更佳地显现为止。 ဥက္ကုဋ္ဌုက္ကုဋ္ဌိဋ္ဌာနေယေဝ ဥဋ္ဌဟိတွာတိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဧကတ္ထကတာယ ဥက္ကုဋ္ဌိယာ ကမေန သဗ္ဗတာလေသု ပတိတွာ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဥဋ္ဌဟိတွာ ပရိယန္တတာလံ[Pg.303], အာဒိတာလဉ္စ အာဂန္တွာ တတော တတော တတ္ထ တတ္ထေဝ ကတာယ ဥက္ကုဋ္ဌိယာ ဥဋ္ဌဟိတွာတိ အတ္ထော. “于呼喊处即起”者，其义为：非如先前于一处作呼喊后，依次跳落于所有棕榈树，复再三起立，前往最后的棕榈树与最初的棕榈树；而是由在彼彼之处所作的呼喊，即从彼彼之处起立。 ဒွေ ဘိက္ခာတိ ဒွီသု ဂေဟေသု လဒ္ဓဘိက္ခာ. “二份食”(Dve bhikkhā)，即于二家所得之食。 အပ္ပနာတောတိ အပ္ပနာကာရတော ဒွတ္တိံသာကာရေ အပ္ပနာ ဟောန္တိ. ကိံ ပစ္စေကံ ကောဋ္ဌာသေသု ဟောတိ ဥဒါဟု အညထာတိ ဝိစာရဏာယံ အာဟ ‘‘အပ္ပနာကောဋ္ဌာသတော’’တိ, ကောဋ္ဌာသတော ကောဋ္ဌာသတောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ကေသာဒီသူ’’တိအာဒိ. 所谓“由安止”(Appanāto)，即以安止的方式。于三十二行相中有安止生起。于“（安止）是于每一部分中生起，抑或不然？”的审察中，（义注师）说“appanākoṭṭhāsato”。其义为“从一部分到一部分”。是故说“于发等”等等。 အဓိစိတ္တန္တိ သမထဝိပဿနာစိတ္တံ. “增上心”(Adhicittaṃ)，即止观之心。 အနုယုတ္တေနာတိ ယုတ္တပ္ပယုတ္တေန, ဘာဝေန္တေနာတိ အတ္ထော. ကာလေနကာလန္တိ ကာလေ ကာလေ. သမာဓိနိမိတ္တံ ဥပလက္ခိတသမာဓာနာကာရော သမာဓိ ဧဝ. မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ စိတ္တေ ကာတဗ္ဗံ, ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. သမာဓိကာရဏံ ဝါ အာရမ္မဏံ သမာဓိနိမိတ္တံ, တံ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ပဂ္ဂဟနိမိတ္တဥပေက္ခာနိမိတ္တေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဌာနံ အတ္ထီတိ ဝစနသေသော. တံ ဘာဝနာ စိတ္တံ ကောသဇ္ဇာယ သံဝတ္တေယျ, ဧတဿ သံဝတ္တနဿ ဌာနံ ကာရဏံ အတ္ထီတိ အတ္ထော. တံ ဝါ မနသိကရဏစိတ္တံ ကောသဇ္ဇာယ သံဝတ္တေယျ, ဧတဿ ဌာနံ ကာရဏံ အတ္ထီတိ အတ္ထော. မုဒုန္တိ သုဘာဝိတဘာဝေန မုဒုဘူတံ, ဝသီဘာဝပ္ပတ္တန္တိ အတ္ထော. မုဒုတ္တာ ဧဝ ကမ္မညံ ကမ္မက္ခမံ ကမ္မယောဂ္ဂံ. ပဘဿရန္တိ ဥပက္ကိလေသဝိဂမေန ပရိသုဒ္ဓံ, ပရိယောဒါတန္တိ အတ္ထော. န စ ပဘင်္ဂူတိ ကမ္မနိယဘာဝူပဂမနေန န စ ပဘိဇ္ဇနသဘာဝံ သုဒ္ဓန္တံ ဝိယ သုဝဏ္ဏံ ဝိနိယောဂက္ခမံ. တေနာဟ ‘‘သမ္မာ သမာဓိယတိ အာသဝါနံ ခယာယာ’’တိ. “精勤”（Anuyuttena）是指持续不断地努力，即是修习的意思。“适时地”（Kālenakālaṃ）是指在每一个适当的时候。“定相”（Samādhinimittaṃ）是指被标记的专注状态，即是定本身。“应作意”（Manasi kātabbaṃ）是指应在心中造作，即是应生起的意思。或者，作为定之因的所缘即是定相，意思是应转向它。对于策励相（paggahanimitta）和舍相（upekkhānimitta）也是同样的道理。“有其处”（Ṭhānaṃ atthi）是省略语。意思是，那修习心可能会转向懈怠，此转向是有其处、有其原因的。或者，那作意心可能会转向懈怠，此是有其处、有其原因的。“柔软”（Mudu）是指因善修习而变得柔软，即是达到自在（vasībhāva）的意思。正因为柔软，所以“堪任”（kammañña），即堪于作业、适于作业。“光净”（Pabhassara）是指因随烦恼（upakkilesa）的远离而清净，即是遍净的意思。“不脆”（Na ca pabhaṅgu）是指因达到堪任的状态，故无毁坏的自性，犹如善锻的黄金堪于各种用途。因此（世尊）说：“为诸漏之灭尽而正等持。” ဥက္ကံ ဗန္ဓတီတိ မူသံ သမ္ပာဒေတိ. အာလိမ္ပေတီတိ အာဒီပေတိ ဇာလေတိ. တဉ္စာတိ တံ ပိဠန္ဓနဝိကတိသင်္ခါတံ အတ္ထံ ပယောဇနံ အဿ သုဝဏ္ဏကာရဿ အနုဘောတိ ပဟောတိ သာဓေတိ. အဿ ဝါ သုဝဏ္ဏဿ အတ္ထံ သုဝဏ္ဏကာရော အနုဘောတိ ပါပုဏာတိ. “备好熔炉”（Ukkaṃ bandhati）是指准备好坩埚。“点火”（Ālimpeti）是指点燃、使其燃烧。“那”（Tañca）是指对那金匠而言，他能够成就那被称为“特制饰品”的利益与目的。或者，金匠获得、达到那黄金的利益。 အဘိညာယ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိဉာဏေန သစ္ဆိကရဏီယဿ ဣဒ္ဓိဝိဓပစ္စနုဘဝနာဒိကဿ အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယဿ. ယဿ ပစ္စက္ခံ အတ္ထိ, သော သက္ခိ. သက္ခိနော ဘဗ္ဗတာ သက္ခိဘဗ္ဗတာ, သက္ခိဘဝနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သက္ခိ စ သော [Pg.304] ဘဗ္ဗော စာတိ ဝါ သက္ခိဘဗ္ဗော. အယဉှိ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒီနံ ဘဗ္ဗော, တတ္ထ စ သက္ခီတိ သက္ခိဘဗ္ဗော, တဿ ဘာဝေါ သက္ခိဘဗ္ဗတာ, တံ ပါပုဏာတိ. သတိ သတိ အာယတနေတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ပုဗ္ဗဟေတုအာဒိကေ ကာရဏေ သတိ. “以证智”（Abhiññāya）：对于应以证智亲证的、如体验神足通等法，是以神足通（iddhividha）等智去亲证。凡有亲见（paccakkhaṃ）者，即是“现见者”（sakkhi）。现见者的堪能性（bhabbatā）即是“现见堪能性”（sakkhibhabbatā），此即是说成为现见。或者，既是现见者（sakkhi），又具堪能（bhabba），故为“具堪能之现见者”（sakkhibhabba）。此人实堪于神足通等，且于彼为现见者，故为“具堪能之现见者”；其状态即是“现见堪能性”，他能达到此状态。“当一一因缘具备时”（Sati sati āyatane）是指于彼彼过去之因等原因存在时。 သီတိဘာဝန္တိ နိဗ္ဗာနံ, ကိလေသဒရထဝူပသမံ ဝါ. နိဂ္ဂဏှာတီတိ ဥဒ္ဓဋံ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စပါတတော ရက္ခဏဝသေန နိဂ္ဂဏှာတိ. ပဂ္ဂဏှာတီတိ လီနံ စိတ္တံ ကောသဇ္ဇပါတတော ရက္ခဏဝသေန ပဂ္ဂဏှာတိ. သမ္ပဟံသေတီတိ သမပ္ပဝတ္တံ စိတ္တံ တထာပဝတ္တိယံ ပညာယ တောသေတိ, ဥတ္တေဇေတိ ဝါ. ယဒါ ဝါ နိရဿာဒံ စိတ္တံ ဘာဝနာယ န ပက္ခန္ဒတိ, တဒါ ဇာတိအာဒီနိ သံဝေဂဝတ္ထူနိ (အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၄၁၈; ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၃၇) ပစ္စဝေက္ခိတွာ သမ္ပဟံသေတိ သမုတ္တေဇေတိ. အဇ္ဈုပေက္ခတီတိ ယဒါ ပန စိတ္တံ အလီနံ အနုဒ္ဓတံ သမ္မဒေဝ ဘာဝနာဝီထိံ ဩတိဏ္ဏံ ဟောတိ, တဒါ ပဂ္ဂဟနိဂ္ဂဟသမ္ပဟံသနေသု ကဉ္စိ ဗျာပါရံ အကတွာ သမပ္ပဝတ္တေသု ယုဂေသု သာရထိ ဝိယ အဇ္ဈုပေက္ခတိ ဥပေက္ခကောဝ ဟောတိ. ပဏီတာဓိမုတ္တိကောတိ ပဏီတေ ဥတ္တမေ မဂ္ဂဖလေ အဓိမုတ္တော နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရော. “清凉”(Sītibhāva)是指涅槃，或烦恼热恼的止息。“调伏”(Niggaṇhāti)是指为了防止堕于掉举(uddhacca)，而守护并抑制掉举之心。“策励”(Paggaṇhāti)是指为了防止堕于懈怠(kosajja)，而守护并策励萎靡之心。“令欢喜”(Sampahaṃseti)是指以智慧使平等而行的心，于此状态中令其喜悦或激励。又或者，当心于修习(bhāvanā)中索然无味而不能进入时，则随观生等悚惧事(saṃvegavatthu)，令其欢喜，令其振奋。“舍置”(Ajjhupekkhati)是指当心不萎靡、不掉举，恰当地进入修习之道时，于策励、调伏、令欢喜中不作任何功用，犹如御者于平等而行之双马，唯行舍置，成为行舍者。“胜解胜妙”(Paṇītādhimuttika)是指于胜妙、无上之道(magga)与果(phala)有胜解，且心向、倾向、倾注之。 သုဂ္ဂဟိတံ ကတွာတိ ယထာဝုတ္တံ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လသင်္ခါတံ ဝိဓိံ သုဋ္ဌု ဥဂ္ဂဟိတံ ပရိယာပုဏနာဒိနာ သုပရိဂ္ဂဟိတံ ကတွာ. သုဋ္ဌု ဝဝတ္ထပေတွာတိ မနသိကာရကောသလ္လသင်္ခါတံ ဝိဓိံ သမ္မဒေဝ သလ္လက္ခဏဝသေန ဥပဓာရေတွာ. ဝိသေသန္တိ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဘာဝနာယ ဝိသေသံ. ပုနပ္ပုနံ ပရိဝတ္တေတွာတိ ကမ္မဋ္ဌာနတန္တိံ ပဂုဏဘာဝံ ပါပေန္တော ဘိယျော ဘိယျော ဝါစာယ, မနသာ စ ပရိဝတ္တေတွာ. ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနန္တိ ယထာ ရုက္ခဿ ဒုဗ္ဗိနိဘေဒေါ အရညဿ ဝါ ဂဟနဘူတော ပဒေသော ‘‘ဂဏ္ဌိဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ကမ္မဋ္ဌာနတန္တိယာ အတ္ထတော ဒုဗ္ဗိနိဘေဒေါ ဂဟနဘူတော စ ပဒေသော ‘‘ဂဏ္ဌိဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တံ ပရိပုစ္ဆနာဒိလဒ္ဓေန ဉာဏဖရသုနာ ဆိန္ဒိတွာ. “善受持后”(Suggahitaṃ katvā)是指如前所述，通过学习等方式，善巧地受持与把握名为“学习善巧”(uggahakosalla)的方法。“善确立后”(Suṭṭhu vavatthapetvā)是指以其特征正确地审察名为“作意善巧”(manasikārakosalla)的方法。“差别”(Visesa)是指修习(bhāvanā)在后时胜于前时的差别。“再再转读”(Punappunaṃ parivattetvā)是指为令业处之文(kammaṭṭhānatanti)达到娴熟，而再再以语、以意转读。“结处”(Gaṇṭhiṭṭhāna)是指犹如树木难剖之处，或森林繁密之处被称为“结处”，如是，业处之文于义理上难解、繁密之处亦被称为“结处”。应以请教等方式所得之智斧斩断之。 နိမိတ္တန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနနိမိတ္တံ, အသုဘာကာရော. ဧဒိသေန ပယောဇနေန လုဉ္စနမ္ပိ အနဝဇ္ဇန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘လုဉ္စိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဆိန္နဋ္ဌာနေတိ မုဏ္ဍိတဋ္ဌာနေ. ဝဋ္ဋတိယေဝ နိဿရဏဇ္ဈာသယေန ဩလောကနတော. ဥဿဒဝသေနာတိ အဖလိတာနံ, ဖလိတာနံ ဝါ ဗဟုလတာဝသေန. ဒိသွာဝ နိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ ဒဿနယောဂျတာယ တစပဉ္စကဿ, ဣတရေသု သုတွာ စ ဉတွာ စ နိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗံ. “相”（nimitta）即业处之相，不净之相。为示“以此等目的拔除亦无罪”，故说“拔除后”。“于断处”（chinnaṭṭhāne）即于剃除之处。以出离之意乐观察，故为适宜。“以多故”（ussadavasena）即以非白发或白发多之故。对于皮五法，因其适合于观看，见到即应取相；对于其他部分，则听闻及了知后应取相。 ကောဋ္ဌာသဝဝတ္ထာပနကထာဝဏ္ဏနာ 身分安立法释义 ၁၈၂. အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာတိ [Pg.305] အဘိနဝါရိဋ္ဌဖလဝဏ္ဏာ. ကဏ္ဏစူဠိကာတိ ဥပရိကဏ္ဏသက္ခလိကာယ ပရဘာဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာ, ကထံ? ဒွေ ကေသာ ဧကတော နတ္ထီတိ. 182. “如无患子色”（addāriṭṭhakavaṇṇa），即如新熟无患子果之色。“耳顶”（kaṇṇacūḷikā），是针对上耳廓之外分而说。“横向互相分离”，如何？即没有两根头发在一起。 အာသယောတိ နိဿယော, ပစ္စယောတိ အတ္ထော. “依止处”（āsaya），其义为“所依”（nissaya）、“缘”（paccaya）。 ၁၈၄. အသမ္ဘိန္နကာဠကာ အညေန ဝဏ္ဏေန အသမ္မိဿကာဠကာ. 184. “不混杂之黑色”（asambhinnakāḷakā），即不与其他颜色相混之黑色。 ၁၈၅. ပတ္တသဒိသတ္တာ နခါ ဧဝ နခပတ္တာနိ. နခါ တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာတိ ဝိသုံ ဝဝတ္ထိတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တမေဝ ဟိ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒွေ နခါ ဧကတော နတ္ထီ’’တိ အာဟ. 185. 因与叶相似，故指甲即为指甲叶（nakhapatta）。“指甲横向互相分离”，此说是针对其各别安立的状态。为示此义，故说：“无二指甲共处”。 ၁၈၆. ဒန္တပါဠိယာတိ ဒန္တာဝလိယာ. ယာနကဥပတ္ထမ္ဘိနီတိ သကဋဿ ဓုရဋ္ဌာနေ ဥပတ္ထမ္ဘကဒဏ္ဍော. ဒန္တာနံ အာဓာရဘူတာ အဋ္ဌိ ဟနုကဋ္ဌိ. 186. “齿排”（dantapāḷi），即牙齿之行列（dantāvali）。“车乘支撑”（yānakaupatthambhinī），即车轭处之支撑杆。作为牙齿基础之骨，即是颔骨（hanukaṭṭhi）。 ၁၈၇. သင်္ကဍ္ဎိယမာနာတိ သမ္ပိဏ္ဍိယမာနာ. ကောသကာရကကောသော ဥပလ္လိဏ္ဍုပေါဋ္ဋလကံ, ယံ ‘‘ကောသေယျဖလ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ. ပုဋဗန္ဓဥပါဟနော သကလပိဋ္ဌိပါဒစ္ဆာဒနဥပါဟနော. အာနိသဒံ အာသနပဒေသော. တူဏိရော သရာဝါသော. ဂလကဉ္စုကံ ကဏ္ဌတ္တာဏံ. ကီဋကုလာဝကံ ခရမုခကုဋိ. 187. “被收拢时”（saṅkaḍḍhiyamānā），即被聚集时（sampiṇḍiyamānā）。“造茧者之茧”（kosakārakakosa）即蚕茧（upalliṇḍupoṭṭalaka），亦称“丝果”（koseyyaphala）。“包裹之履”（puṭabandhaupāhano）即覆盖整个脚背之履。“坐具”（ānisada）即座位之处（āsanapadesa）。“箭筒”（tūṇīra）即箭之住所（sarāvāsa）。“喉甲”（galakañcuka）即护颈具（kaṇṭhattāṇa）。“虫巢”（kīṭakulāvaka）即硬嘴虫之孤邸（kharamukhakuṭi）。 အနုလောမေန ပဋိလောမေန စာတိ ဧတ္ထ အံသပဒေသတော ပဋ္ဌာယ ဗာဟုနော ပိဋ္ဌိပဒေသေန ဩတရဏံ အနုလောမော, မဏိဗန္ဓတော ပဋ္ဌာယ ဗာဟုနော ပုရိမဘာဂေန အာရောဟနံ ပဋိလောမော. တေနေဝ နယေနာတိ ဒက္ခိဏဟတ္ထေ ဝုတ္တေန နယေန အနုလောမေန ပဋိလောမေန စာတိ အတ္ထော. သုခုမမ္ပီတိ ယထာဝုတ္တဩဠာရိကစမ္မတော သုခုမံ. အန္တောမုခစမ္မာဒိကောဋ္ဌာသေသု ဝါ တစေန ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ ယံ ဒုရုပလက္ခဏီယံ, တံ ‘‘သုခုမ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တဉှိ ဝုတ္တနယေန ဉာဏေန တစံ ဝိဝရိတွာ ပဿန္တဿ ပါကဋံ ဟောတိ. ဣဓ ဆဝိပိ တစဂတိကာ ဧဝါတိ ‘‘တစော ဥပရိ အာကာသေန ပရိစ္ဆိန္နော’’တိ ဝုတ္တော. 于“顺行与逆行”中，从肩部开始，沿手臂背侧下降，是为顺行；从手腕开始，沿手臂前侧上升，是为逆行。“以同样方式”者，意即如右手所述之方式，顺行与逆行。于“亦微细”者，谓比前述粗皮更微细。或于口腔内皮等身分中，因被皮所分隔而难以辨识者，彼被称为“微细”。诚然，对于以所说的方式，用智慧揭开皮而观察者，它便会显现。于此，薄皮亦与厚皮同类，故说：“皮的上方以虚空为界”。 ၁၈၈. နိသဒပေါတော [Pg.306] သိလာပုတ္တကော. ဥဒ္ဓနကောဋီတိ မတ္တိကာပိဏ္ဍေန ကတဥဒ္ဓနဿ ကောဋိ. တာလဂုဠပဋလံ နာမ ပက္ကတာလဖလလသိကံ တာလပဋ္ဋိကာဒီသု လိမ္ပိတွာ သုက္ခာပေတွာ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂဟိတပဋလံ. သုခုမန္တိ ယထာဝုတ္တမံသတော သုခုမံ. ပဏှိကမံသာဒိထူလာနံ သကလသရီရဿ ကိသာနံ ယေဘုယျေန မံသေန ပဋိစ္ဆာဒိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္န’’န္တိ. 188. Nisadapota是小研石。Uddhanakoṭi是用泥团所造之灶的边角。所谓tālaguḷapaṭala，是将煮熟的棕榈果浆涂抹在棕榈叶席等物上，晒干后取下的薄片。Sukhuma（微细）者，谓比前述之肉更微细，如脚跟的肉等。对于肥胖者，是整个身体；对于瘦削者，是大部分身体，因被肉所覆盖，故说“横向互相分隔”。 ၁၈၉. ဇာလာကာရော ကဉ္စုကော ဇာလကဉ္စုကော. ဝိသုံ ဝဝတ္ထိတဘာဝေနေဝ နှာရူ တိရိယံ အညမညေန ပရိစ္ဆိန္နာ. 189. 网状的衣甲，是为jālakañcuka（网甲）。正因为筋（nhārū）是各自独立安立的，所以它们“横向互相分隔”。 ၁၉၀. ဒန္တာနံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ‘‘ဌပေတွာ ဒွတ္တိံသ ဒန္တဋ္ဌီနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧကံ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိ, ဧကံ ဦရုဋ္ဌီတိ ဧက-ဂ္ဂဟဏံ ‘‘ဧကေကသ္မိံ ပါဒေ’’တိ အဓိကတတ္တာ. ဧဝံ တိမတ္တာနီတိ ဧဝံ မတ္တသဒ္ဒေဟိ အာနိသဒဋ္ဌိအာဒီနိ ဣဓ အဝုတ္တာနိပိ ဒဿေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘အတိရေကတိသတအဋ္ဌိကသမုဿယ’’န္တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၂) ဣဒဉ္စ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. 190. 因牙齿被单独计取，故说“除去三十二颗牙齿骨”。“一块膝盖骨，一块大腿骨”，此处使用“一”是为了关联“于每一条腿中”。关于“如是此等数量”之说，当知，通过“如是数量”等词，也指明了此处未提及的坐骨等。如是，则“三百余骨之聚合”此说亦得以成就。 ကီဠာဂေါဠကာနိ သုတ္တေန ဗန္ဓိတွာ အညမညံ ဃဋ္ဋေတွာ ကီဠနဂေါဠကာနိ. ဓနုကဒဏ္ဍော ဒါရကာနံ ကီဠနကခုဒ္ဒကဓနုကံ. တတ္ထ ဇင်္ဃဋ္ဌိကဿ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနန္တိ ဇဏ္ဏုကဋ္ဌိမှိ ပဝိသိတွာ ဌိတဋ္ဌာနန္တိ အဓိပ္ပာယော. တေန ဦရုဋ္ဌိနာ ပတိဋ္ဌိတံ ဌာနံ ယံ ကဋိဋ္ဌိနော, တံ အဂ္ဂစ္ဆိန္နမဟာပုန္နာဂဖလသဒိသံ. “游戏丸”（Kīḷāgoḷaka）是用线绑住，互相撞击着玩的游戏丸。“弓杖”（Dhanukadaṇḍa）是孩童们玩耍用的小弓。于此，“胫骨（jaṅghaṭṭhi）的安立处”，其意为：进入膝盖骨（jaṇṇukaṭṭhi）后安立之处。髋骨（kaṭiṭṭhi）上，大腿骨（ūruṭṭhi）所安立之处，它就像被切断顶端的大琼亚（mahāpunnāga）果。 ကုမ္ဘကာရေန နိပ္ဖာဒိတံ ဥဒ္ဓနံ ကုမ္ဘကာရိကဥဒ္ဓနံ. သီသကပဋ္ဋဝေဌကံ ဝေဌေတွာ ဌပိတံ သီသမယံ ပဋ္ဋကံ. ယေန သုတ္တံ ကန္တန္တိ, တသ္မိံ တက္ကမှိ ဝိဇ္ဈိတွာ ဌပိတဂေါဠကာ ဝဋ္ဋနာ နာမ, ဝဋ္ဋနာနံ အာဝဠိ ဝဋ္ဋနာဝဠိ. “陶工灶”（kumbhakārikauddhana）是陶工（kumbhakāra）所造的灶（uddhana）。“铅片卷”（Sīsakapaṭṭaveṭhaka）是卷起来放置的铅（sīsa）制板片（paṭṭaka）。用以纺线（sutta）的工具，于其纺锤（takka）上穿孔后放置的圆球，名为“纺轮”（vaṭṭanā）；一列纺轮，名为“纺轮列”（vaṭṭanāvaḷi）。 မဏ္ဍလာကာရေန ဆိန္နဝံသကဠီရခဏ္ဍာနိ ဝံသကဠီရစက္ကလကာနိ. အဝလေခနသတ္ထကံ ဥစ္ဆုတစာဝလေခနသတ္ထကံ. “竹笋轮”（vaṃsakaḷīracakkalaka）是切成圆形的竹笋（vaṃsakaḷīra）片。“刮皮刀”（avalekhanasatthaka）是刮甘蔗（ucchu）皮的刀。 ၁၉၂. ဝက္ကဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နန္တိ ဝက္ကပရိယန္တေန ဘာဂေန ပရိစ္ဆိန္နံ. ဣတော ပရေသုပိ ဧဝရူပေသု ဧသေဝ နယော. 192. “以肾脏部分为界限”（vakkabhāgena paricchinnaṃ），即是以肾脏（vakka）的边缘部分为界限。于此之后类似的部分，皆依此法。 ၁၉၃. ယံ နိဿာယာတိ ယံ လောဟိတံ နိဿာယ, နိဿယနိဿယောပိ ‘‘နိဿယော’’တွေဝ ဝုစ္စတိ. ဘဝတိ ဟိ ကာရဏကာရဏေပိ ကာရဏဝေါဟာရော ယထာ ‘‘စောရေဟိ ဂါမော ဒဍ္ဎော’’တိ. အထ ဝါ ယသ္မိံ ရူပကလာပေ ဟဒယဝတ္ထု[Pg.307], တမ္ပိ လောဟိတဂတိကမေဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌတီတိ ‘‘ယံ နိဿာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. 193. “依何而住”（yaṃ nissāya），即依血液（lohita）而住。所依的所依（nissayanissayo）亦被称为“所依”。诚然，于因之因，亦作因说，犹如说“村庄为盗贼所烧”。或者，心所依处（hadayavatthu）所在的色聚（rūpakalāpa），其本身也依血液而存，故说“依何而住”。 ၁၉၄. ပဏ္ဍုကဓာတုကန္တိ ပဏ္ဍုသဘာဝံ. 194. “有黄白质”（paṇḍukadhātukaṃ），即有黄白（paṇḍu）的自性。 ၁၉၅. ပရိယောနဟနမံသန္တိ ပဋိစ္ဆာဒကမံသံ. 195. “缠裹肉”（pariyonahanamaṃsaṃ），即覆盖（paṭicchādaka）之肉。 ၁၉၆. ဥဒရဇိဝှာမံသန္တိ ဇိဝှာသဏ္ဌာနံ ဥဒရဿ မတ္ထကပဿေ တိဋ္ဌနကမံသံ. ‘‘နီလ’’န္တိ ဝတွာ နီလံ နာမ ဗဟုဓာတုကန္တိ အာဟ ‘‘နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖဝဏ္ဏ’’န္တိ. 196. “腹中舌肉”（udarajivhāmaṃsaṃ），是位于腹（udara）之上部，呈舌（jivhā）状的肉。说了“青色”（nīla）之后，又因青色之名有多种，故说“如牡荆（nigguṇḍi）花之色”。 ၁၉၇. ပပ္ဖာသမံသန္တိ ယထာဌာနေ ဧဝ လမ္ဗိတွာ ထောကံ ပရိဝတ္တကမံသံ. နိရသန္တိ နိဟီနရသံ. နိရောဇန္တိ နိပ္ပဘံ, ဩဇာရဟိတံ ဝါ. 197. “肺肉”（papphāsamaṃsaṃ）是在其位置悬垂而稍微翻转的肉，或向上卷曲的肉。“无味”（nirasaṃ），即缺乏滋味（nihīnarasa）。“无光泽”（nirojaṃ），即无光彩（nippabhaṃ），或无滋养素（ojārahitaṃ）。 ၁၉၈. ဩဘဂ္ဂါတိ အဝဘုဇိတွာ ဌိတာ. သက္ခရသုဓာဝဏ္ဏန္တိ မရုမ္ဗေဟိ ကတသုဓာဝဏ္ဏံ. ‘‘သေတသက္ခရသုဓာဝဏ္ဏ’’န္တိပိ ပါဌော, သေတသက္ခရဝဏ္ဏံ, သုဓာဝဏ္ဏဉ္စာတိ အတ္ထော. 198. “向下弯曲”（obhaggā），即向下弯曲（avabhujitvā）而住。“如砾石灰泥之色”（sakkharasudhāvaṇṇaṃ），即用砾石（marumba）所制灰泥（sudhā）的颜色。亦有读作“如白砾石灰泥之色”（setasakkharasudhāvaṇṇaṃ）者，其义为：兼有白砾石（setasakkhara）之色与灰泥（sudhā）之色。 ၁၉၉. အန္တဿ အာဘုဇိတွာ အာဘုဇိတွာ ဌိတပ္ပဒေသာ အန္တဘောဂဋ္ဌာနာနိ. တေသံ ဗန္ဓနဘူတံ အန္တဂုဏံ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အန္တဂုဏန္တိ အန္တဘောဂဋ္ဌာနေသု ဗန္ဓန’’န္တိ. ကုဒ္ဒါလဖရသုကမ္မာဒီနိ ကရောန္တာနံ အန္တဘောဂေ အဂဠန္တေ ဧကတော အာဗန္ဓိတွာ, ကိံ ဝိယ? ယန္တသုတ္တကမိဝ ယန္တဖလကာနီတိ. ကိမိဝ တတ္ထ ဌိတန္တိ အာဟ ‘‘ပါဒပုဉ္ဆန…ပေ… ဌိတ’’န္တိ. ပုရိမဉ္စေတ္ထ အာဗန္ဓနဿ, ဒုတိယံ ဌာနာကာရဿ နိဒဿနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 199. 肠(anta)盘绕复盘绕而安住之处，即肠盘曲处(antabhogaṭṭhānāni)。为示其系缚物名为“肠间膜”(antaguṇaṃ)，故说：“肠间膜(antaguṇa)即肠盘曲处(antabhogaṭṭhānesu)的系缚物(bandhana)。”它将从事锄掘、斧劈等工作之人的肠盘曲处(antabhoge)系缚在一起，使其不松脱。像什么呢？犹如机器(yanta)的线(suttaka)系缚机器的板(yantaphalakāni)一样。其安住之状又如什么呢？故说：“如拭脚布……乃至……安住。”当知此处，前者为系缚(ābandhanassa)之示范，后者为安住之相状(ṭhānākārassa)之示范(nidassana)。 ၂၀၀. အသိတံ နာမ ဘုတ္တံ ဩဒနာဒိ. ပီတံ နာမ ပိဝနဝသေန အဇ္ဈောဟဋပါနကာဒိ. ခါယိတံ နာမ သံခါဒိတံ ပိဋ္ဌမူလဖလခဇ္ဇာဒိ. သာယိတံ နာမ အဿာဒိတံ အမ္ဗပက္ကမဓုဖာဏိတာဒိ. 200. 所谓“食”(asitaṃ)，即已食(bhuttaṃ)的饭(odanādi)等。所谓“饮”(pītaṃ)，即以饮的方式吞咽(ajjhohaṭa)的饮料(pānakādi)等。所谓“嚼”(khāyitaṃ)，即已嚼(saṃkhāditaṃ)的粉食、根、果、硬食(khajjādi)等。所谓“尝”(sāyitaṃ)，即已尝(assāditaṃ)的熟芒果(ambapakka)、蜜(madhu)、糖蜜(phāṇitādi)等。 ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဥဒရေ. ယန္တိ စ ဥဒရမေဝ ပစ္စာမသတိ. ယတ္ထ ပါနဘောဇနာဒီနိ ပတိတွာ တိဋ္ဌတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သုဝါနဝမထု သာရမေယျဝန္တံ. ဝိဝေကန္တိ ဝိဘာဂံ. “于何处”(yattha)，即于何腹(udare)中。而“何”(yaṃ)字亦指腹部本身。其关联为：于何处(yattha)，饮品、食品等落入而住留。“犬呕吐物”(suvānavamathu)即狗(sārameyya)的呕吐物(vantaṃ)。“分离”(vivekaṃ)即分别(vibhāgaṃ)。 ၂၀၁. ဟေဋ္ဌာနာဘိပိဋ္ဌိကဏ္ဋကမူလာနံ [Pg.308] အန္တရေတိ ပုရိမဘာဂဝသေန နာဘိယာ ဟေဋ္ဌာပဒေသဿ ပစ္ဆိမဘာဂဝသေန ဟေဋ္ဌိမပိဋ္ဌိကဏ္ဋကာနံ ဝေမဇ္ဈေ. ဝေဠုနာဠိကသဒိသော ပဒေသောတိ အဓိပ္ပာယော. 201. “脐下与脊椎骨根之间”(heṭṭhānābhipiṭṭhikaṇṭakamūlānaṃ antara)，即就前分而言，为脐(nābhiyā)下之区域；就后分而言，为下方脊椎骨(heṭṭhimapiṭṭhikaṇṭakānaṃ)；此二者之中间(vemajjhe)。其意为：此区域如竹筒(veḷunāḷikasadiso)状。 ၂၀၂. သမောဟိတန္တိ နိစိတံ. 202. “积聚”(samohitaṃ)即是堆积(nicitaṃ)。 ၂၀၄. ပူတိဘာဝံ အာပန္နံ ကုက္ကုဋဏ္ဍံ ပူတိကုက္ကုဋဏ္ဍံ. ဥဒ္ဒေကော ပိတ္တာဒီဟိ ဝိနာ ကေဝလော ဥဒ္ဓင်္ဂမဝါတော. 204. 已达腐坏状态(pūtibhāvaṃ āpannaṃ)的鸡蛋(kukkuṭaṇḍaṃ)即是腐坏鸡蛋(pūtikukkuṭaṇḍaṃ)。嗳气(uddeko)为无胆汁(pitta)等、纯粹向上行之风(uddhaṅgamavāto)。 ၂၀၅. အာစာမော အဝဿာဝနကဉ္ဇိကံ. 205. “米汤”(ācāmo)即是滤出的米汤(avassāvanakañjikaṃ)。 ၂၀၆. ဝက္ကဟဒယယကနပပ္ဖာသေ တေမယမာနန္တိ ဧတ္ထ ယကနံ ဟေဋ္ဌာဘာဂပူရဏေနေဝ တေမေတိ, ဣတရာနိ တေသံ ဥပရိ ထောကံ ထောကံ ပဂ္ဃရဏေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 206. 于“肾、心、肝、肺被浸润”(vakka-hadaya-yakana-papphāse temayamānaṃ)句中，当知：肝(yakanaṃ)仅因其下分充满而被浸润；其余脏器则因其上有物点滴流注而被浸润。 ၂၀၇. ဥတုဝိကာရော ဥဏှဝလာဟကာဒိဟေတုကော. ဝိသမစ္ဆိန္နော ဘိသာဒိကလာပေါ ဝိသမံ ဥဒကံ ပဂ္ဃရတိ, ဧဝမေဝံ သရီရံ ကေသကူပါဒိဝိဝရေဟိ ဥပရိ, ဟေဋ္ဌာ, တိရိယဉ္စ သေဒံ ဝိသမံ ပဂ္ဃရတီတိ ဒဿေတုံ ဝိသမစ္ဆိန္န-ဂ္ဂဟဏံ ကတံ. 207. 时节变异(utuvikāro)乃以热云(uṇhavalāhakādi)等为因。犹如被不平整地切断(visamacchinno)的莲藕(bhisa)束会不平整地流水，身体亦复如是，从毛孔(kesakūpādi)等孔隙向上、下、横向不平整地流出汗液。为示此义，故采用“不平整地切断”(visamacchinna)一词。 ၂၀၈. ဝိသမာဟာရန္တိ တဒါပဝတ္တမာနသရီရာဝတ္ထာယ အသပ္ပာယာဟာရံ, အတိကဋုကအစ္စုဏှာဒိဝိသဘာဂါဟာရံ ဝါ. သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၃၅၆) ပန ‘‘ဝိသဘာဂါဟာရ’’န္တွေဝ ဝုတ္တံ တဒါ ပဝတ္တမာနာနံ ဓာတူနံ ဝိသဘာဂတ္တာ. 208. “不适食”(visamāhāra)是于当时身体状况为不适宜的食物，或为过辣、过热等不相合的食物。然于《痴论》(Sammohavinodanī)中，则仅说为“不相合食”(visabhāgāhāra)，因其与当时运行的诸界(dhātu)不相合故。 ၂၀၉. ‘‘နှာနကာလေ’’တိ ဣဒံ ဥဒကဿ ဥပရိ သိနေဟဿ သမ္ဘဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ပရိဗ္ဘမန္တသိနေဟဗိန္ဒုဝိသဋသဏ္ဌာနာတိ ဝိသဋံ ဟုတွာ ပရိဗ္ဘမန္တသိနေဟဗိန္ဒုသဏ္ဌာနာ. ဥတုဝိသဘာဂေါ ဗဟိဒ္ဓါသမုဋ္ဌာနော. ဓာတုဝိသဘာဂေါ အန္တောသမုဋ္ဌာနော. တေ ပဒေသာတိ တေ ဟတ္ထတလာဒိပဒေသာ. 209. “‘于洗浴时’(Nhānakāle)者，此为显示水面生油而说。‘旋转扩散油滴状’(Paribbhamantasinehabinduvisaṭasaṇṭhānā)者，谓扩散后呈旋转油滴之状。时节不相合(Utuvisabhāgo)由外生起，界不相合(Dhātuvisabhāgo)由内生起。‘于彼等处’(Te padesā)者，即手掌等处。 ၂၁၀. ကိဉ္စီတိ ဥဏှာဒိရသာနံ အညတရံ အာဟာရဝတ္ထု. နေသန္တိ သတ္တာနံ. ဟဒယံ အာဂိလာယတီတိ ဝိသဘာဂါဟာရာဒိံ ပဋိစ္စ ဟဒယပ္ပဒေသော ဝိဝတ္တတိ. 210. “‘任何一’(Kiñci)者，谓热等味中的某一种食物之事。‘彼等’(Nesaṃ)者，谓诸有情。‘心不适’(Hadayaṃ āgilāyati)者，谓缘于不相合食等，心区发生转变。 ၂၁၁. ဒဓိနော [Pg.309] ဝိဿန္ဒနအစ္ဆရသော ဒဓိမုတ္တံ. ဂဠိတွာတိ သန္ဒိတွာ. တာလုမတ္ထကဝိဝရေန ဩတရိတွာတိ မတ္ထကဝိဝရတော အာဂန္တွာ တာလုမတ္ထကေန ဩတရိတွာ. 211. 凝乳(dadhi)所流出之清液，是为凝乳浆(dadhimutta)。“滴下”(Gaḷitvā)者，即流下(sanditvā)。“从腭顶孔隙降下”(Tālumatthakavivarena otaritvā)者，谓从头顶孔隙而来，通过腭顶降下。 ၂၁၂. တေလံ ဝိယ သကဋဿ နာဘိအက္ခသီသာနံ အဋ္ဌိသန္ဓီနံ အဗ္ဘဉ္ဇနကိစ္စံ သာဓယမာနာ. ကဋကဋာယန္တီတိ ‘‘ကဋ ကဋာ’’တိ သဒ္ဒံ ကရောန္တိ. အနုရဝဒဿနံ ဟေတံ. ဒုက္ခန္တီတိ ဒုက္ခိတာနိ သဉ္ဇာတဒုက္ခာနိ ဟောန္တိ. 212. 犹如油脂完成于车的毂与轴端之涂抹作用，（彼等亦）完成于骨节之涂抹作用。“作咯嗒咯嗒声”(Kaṭakaṭāyanti)者，谓作“咯嗒咯嗒”之声，此乃拟声词。“苦”(Dukkhanti)者，谓已受苦，已生苦。 ၂၁၃. သမူလကူလမာသံ ဈာပေတွာ ဆာရိကံ အဝဿာဝေတွာ ဂဟိတယူသော မာသခါရော. ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကဂဗ္ဘမလာဒီနံ ဆဍ္ဍနဋ္ဌာနံ စန္ဒနိကာ. ရဝဏဃဋံ နာမ ပကတိယာ သမ္မုခမေဝ ဟောတိ. ယဿ ပန အာရဂ္ဂမတ္တမ္ပိ ဥဒကဿ ပဝိသနမုခံ နတ္ထိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘အမုခေ ရဝဏဃဋေ’’တိ ဝုတ္တံ. အာယူဟနန္တိ သမီဟနံ. 213. 将带根之豆(kūlamāsa)焚烧后，不过滤其灰而取其汁，是为豆碱(māsakhāra)。弃置残食水、胎秽等处，是为粪坑(candanikā)。所谓臾那瓶(yavanaghaṭa)，本来即是无口。然为指示某瓶乃至无针尖大小之入水口，故说“于无口之臾那瓶”。“励行”(Āyūhana)者，即是“勤勉”(samīhana)。 ၂၁၄. ဧဝဉှီတိအာဒိ ယထာဝုတ္တာယ ဥဂ္ဂဟကောသလ္လပဋိပတ္တိယာ နိဂမနံ. ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တံ မနသိကာရကောသလ္လပဋိပတ္တိမ္ပိ နိဂမနဝသေန ဂဟေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အနုပုဗ္ဗတော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမာဝသာနေတိ ကေသာဒိပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမဝသေန ပဝတ္တာယ ဘာဝနာယ အဝသာနေ. အပုဗ္ဗာပရိယမိဝါတိ ဧကဇ္ဈမိဝ. ကေသာတိ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော, ပကာရတ္ထော ဝါ, ဧဝမာဒိနာ ဣမိနာ ပကာရေန ဝါတိ အတ္ထော. တေ ဓမ္မာတိ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဝဝတ္ထာပိတာ ပဋိက္ကူလာကာရတော ဥပဋ္ဌိတာ ကောဋ္ဌာသဓမ္မာ. 214. “如是”等颂，乃为总结前述之取善巧行。如今，为以总结之方式，把握前述之作意善巧行，并令业处(kammaṭṭhāna)抵达顶峰而开示，故开始宣说“次第”等。其中，“于超越概念之终”(paṇṇattisamatikkamāvasāne)者，意指以超越发等概念的方式而进行的禅修之终了。“犹如无有前后”(apubbāpariyamiva)者，犹如同时。“发”(kesā)者，此中‘ti’字为‘等’义，或为‘类别’义，即‘如此等等，以此方式’之义。“彼等法”(te dhammā)者，谓依颜色等而确定、以不净相而显现的（身体）部分之法。 ဗဟိဒ္ဓါပီတိ သသန္တာနတော ဗဟိပိ, ပရသန္တာနကာယေပီတိ အတ္ထော. မနသိကာရံ ဥပသံဟရတီတိ ယထာဝုတ္တံ ပဋိက္ကူလမနသိကာရံ ဥပနေတိ. ယထာ ဣဒံ, တထာ ဧတန္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသု ပါကဋီဘူတေသူတိ ယထာ အတ္တနော ကာယေ, ဧဝံ ပရေသမ္ပိ ကာယေ သဗ္ဗေသု ကေသာဒိကောဋ္ဌာသေသု ပဋိက္ကူလဝသေန ဝိဘူတဘာဝေန ဥပဋ္ဌိတေသူတိ အတ္ထော. အယမေတ္ထ ကသိဏေသု ဝဍ္ဎနသဒိသော ယောဂိနော ဘာဝနာဝိသေသော ဒဿိတော. “于外亦然”(bahiddhāpi)者，意谓于自身相续之外，亦即于他人相续之身。“引向作意”(manasikāraṃ upasaṃharati)者，谓引向如前所述的不净作意。即（思惟：）“此（身）如何，彼（身）亦然”。“如是于一切部分显现时”(evaṃ sabbakoṭṭhāsesu pākaṭībhūtesu)者，意谓：犹如于自身，如是于他人身中，发等一切部分，皆以不净的方式清晰显现之时。于此（业处中），显示了禅修者（yogī）此一特殊的禅修，此法有类于遍处(kasiṇa)之增长。 အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သုတ္တန္တနယေန ဝိဘာဝိတံ ဝီရိယသမတာယောဇနံ သင်္ဂဏှာတိ. ပုနပ္ပုနံ မနသိ ကရောတောတိ ဝုတ္တနယေန အတ္တနော [Pg.310] ကာယေ ကေသာဒိကေ ‘‘ပဋိက္ကူလာ ပဋိက္ကူလာ’’တိ အဘိဏှသော မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ ယဒါ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ လဒ္ဓသမထာနိ ဝိသဒါနိ ပဝတ္တန္တိ, တဒါ အဿဒ္ဓိယာဒီနံ ဒူရီဘာဝေန သာတိသယံ ဗလပ္ပတ္တေဟိ သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ လဒ္ဓူပတ္ထမ္ဘာနိ ဝိတက္ကာဒီနိ ဈာနင်္ဂါနိ ပဋုတရာနိ ဟုတွာ ပါတုဘဝန္တိ. တေသံ ဥဇုဝိပစ္စနီကတာယ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ ဟောန္တိ သဒ္ဓိံ တဒေကဋ္ဌေဟိ ပါပဓမ္မေဟိ. ဥပစာရသမာဓိနာ စိတ္တံ သမာဓိယတိ, သော တံယေဝ နိမိတ္တံ အာသေဝန္တော ဘာဝေန္တော ဗဟုလီကရောန္တော အပ္ပနံ ပါပုဏာတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနုက္ကမေန အပ္ပနာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. သဗ္ဗာကာရတောတိ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ပဉ္စဓာပိ. သာတိ အပ္ပနာ. “逐步解脱等”（Anupubbamuñcanādi），此中“等”字，总摄了以经教之法所阐明的精进平等运用。如前所说“再再作意”，于自身发等，不断作意“可厌、可厌”的行者，当信等诸根已得寂止、清净而转起时，彼时，因无信等（烦恼）远离之故，由已达强盛之七种善法所扶持的寻（vitakka）等禅支，变得更为敏锐而显现。因彼等（禅支）直接对治之故，诸盖与同处之诸恶法即被镇伏。心以近行定（upacārasamādhi）而得安定，彼于彼相亲近、修习、多作，即证得安止（appanā）。是故说：“安止次第生起”。“以一切行相”，即是以色等五种方式。此即安止。 ယဒိ ပနေတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဝိညာဏကာသုဘကမ္မဋ္ဌာနာနိ ဝိယ ပဌမဇ္ဈာနဝသေန သိဇ္ဈတိ, အထ ကသ္မာ ‘‘ကာယဂတာသတီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ပဌမဇ္ဈာနဝသေနာ’’တိအာဒိ. နာနာဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒီသု ဒွတ္တိံသာယ ကောဋ္ဌာသေသု ပဝတ္တမာနာယ သတိယာ ကိစ္စမေတ္ထ သာတိသယန္တိ အာဟ ‘‘သတိဗလေန ဣဇ္ဈနတော’’တိ. 然，若此业处如无识不净业处（aviññāṇakāsubhakammaṭṭhāna）一般，以初禅（paṭhamajjhāna）即能成就，然则，为何称为“身至念”（kāyagatāsati）？（为答此问）而说“如是，以初禅……”等。于三十二身分之种种色、形等中转起的念，其作用于此（业处）中尤为殊胜，是故说：“由念力而成就”。 ပန္တသေနာသနေသု, အဓိကုသလေသု စ အရတိံ, ကာမဂုဏေသု စ ရတိံ သဟတိ အဘိဘဝတီတိ အရတိရတိသဟော သရီရသဘာဝစိန္တနေန အနဘိရတိယာ ပဟီနတ္တာ. တထာ ကောဋ္ဌာသဘာဝနာယ အတ္တသိနေဟဿ ပရိက္ခီဏတ္တာ ဘယဘေရဝံ သဟတိ, သီတာဒီနဉ္စ အဓိဝါသကဇာတိကော ဟောတိ. အတ္တသိနေဟဝသေန ဟိ ပုရိသဿ ဘယဘေရဝံ ဟောတိ, ဒုက္ခဿ စ အနဓိဝါသနံ. ဣမံ ပန ကောဋ္ဌာသဘာဝနမနုယုတ္တဿ န ကေဝလံ ပဌမဇ္ဈာနမတ္တမေဝ, ဥတ္တရိပိ ပဋိဝေဓော အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ကေသာဒီန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 于边鄙卧坐处（pantasenāsana）及增上善法（adhikusala）中，能忍受、克服不乐（arati），并于欲（kāmaguṇa）中，能忍受、克服贪乐（rati），是故名为“能忍不乐与乐者”（aratiratisaho）；此因由思惟身之自性，不喜乐已被断除故。如是，由修习（身）分，我爱已灭尽故，能忍受怖畏（bhayabherava），并且成为能忍耐寒冷等者。实因我爱之力，人有怖畏，及不能忍耐苦。然，为示勤修此（身）分修习者，所成就的非仅初禅而已，更有向上之通达（paṭivedha），故说“发等”…… အာနာပါနဿတိကထာဝဏ္ဏနာ 入出息念论的释义 ၂၁၅. ယံ တံ ဧဝံ ပသံသိတွာ အာနာပါနဿတိကမ္မဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘ကထံ ဘာဝိတော’’တိအာဒိကာယ ပုစ္ဆာပါဠိယာ အတ္ထေ ဝိဘာဝိတေ ထောမနာပါဠိယာပိ အတ္ထော ဝိဘာဝိတောယေဝ ဟောတိ ဘေဒါဘာဝတော, တသ္မာ တံ လင်္ဃိတွာ ‘‘ကထံ ဘာဝိတော စာ’’တိအာဒိနာ အာရဘတိ. တတ္ထ ဟိ ဣတော ပသံသာဘာဝေါ ‘‘အယမ္ပိ ခေါ’’တိ ဝစနဉ္စ ဝိသေသော. တေသု ပသံသာဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝံ ပသံသိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပသံသာ စ တတ္ထ အဘိရုစိဇနနေန ဥဿာဟနတ္ထာ. တဉှိ သုတွာ ဘိက္ခူ ‘‘ဘဂဝါ ဣမံ သမာဓိံ အနေကေဟိ အာကာရေဟိ ပသံသတိ, သန္တော [Pg.311] ကိရာယံ သမာဓိ ပဏီတော စ အသေစနကော စ သုခေါ စ ဝိဟာရော ပါပဓမ္မေ စ ဌာနသော အန္တရဓာပေတီ’’တိ သဉ္ဇာတာဘိရုစယော ဥဿာဟဇာတာ သက္ကစ္စံ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ မညန္တိ. ‘‘အယမ္ပိ ခေါ’’တိ ပဒဿ ယေ ဣမေ မယာ နိဗ္ဗာနမဟာသရဿ ဩတရဏတိတ္ထဘူတာ ကသိဏဇ္ဈာနအသုဘဇ္ဈာနာဒယော ဒေသိတာ, န ကေဝလံ တေ ဧဝ, အယမ္ပိ ခေါတိ ဘဂဝါ အတ္တနော ပစ္စက္ခဘူတံ သမာဓိံ ဒေသနာနုဘာဝေန တေသမ္ပိ ဘိက္ခူနံ အာသန္နံ, ပစ္စက္ခဉ္စ ကရောန္တော သမ္ပိဏ္ဍနဝသေန ဧဝမာဟာတိ သမ္ဗန္ဓမုခေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. 215. “如此赞叹后，那所指示的入出息念业处”，应如是关联。于彼，因为当“如何修习”等提问圣典的义理被阐明时，由于（与赞叹圣典）没有差别，赞叹圣典的义理也同样被阐明了，因此，越过那（赞叹圣典），而以“如何修习”等开始（解释）。于彼（赞叹圣典），与此（提问圣典）相比，其差别在于有赞叹之言及“此亦”之语。于此等差别中，为显示有赞叹之言，故说“如是赞叹”。而赞叹是为通过（于彼）生起喜好而策励（修行）。确实，听闻此（赞叹）后，比丘们想：“世尊以多种行相赞叹此定，此定确实是寂静、胜妙、自足圆满、安乐住，且能立即令恶法消失。”如是生起喜好、发起精进，认为应恭敬地专修、行持。对于“此亦”一词，应通过关联来了知其义：“我所教示的此等作为进入涅槃大湖之渡口的遍禅、不净禅等，不仅只有彼等，此（入出息念定）亦是。”如是，世尊通过教示的威力，将自己亲证之定，为彼等比丘作近、作现前，以总结的方式如是说。 သောဠသဝတ္ထုကန္တိ စတူသု အနုပဿနာသု စတုန္နံ စတုက္ကာနံ ဝသေန သောဠသဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗာကာရပရိပူရောတိ ကမ္မဋ္ဌာနပါဠိယာ ပဒတ္ထော ပိဏ္ဍတ္ထော ဥပမာ စောဒနာ ပရိဟာရော ပယောဇနန္တိ ဧဝမာဒီဟိ သဗ္ဗေဟိ အာကာရေဟိ ပရိပုဏ္ဏော. နိဒ္ဒေသောတိ ကမ္မဋ္ဌာနဿ နိဿေသတော ဝိတ္ထာရော. （所谓）十六事，是指在四随观中的四个四法组，由此构成十六处。（所谓）一切行相圆满，是指业处圣典在词义、聚义、譬喻、诘难、除遣、利益等一切行相上都已圆满。（所谓）解释，是指对业处毫无遗漏的详尽阐述。 ၂၁၆. ကထန္တိ ဣဒံ ပုစ္ဆနာကာရဝိဘာဝနပဒံ. ပုစ္ဆာ စေတ္ထ ကထေတုကမျတာဝသေန အညာသံ အသမ္ဘဝတော. သာ စ ဥပရိ ဒေသနံ အာရုဠှာနံ သဗ္ဗေသံ ပကာရဝိသေသာနံ အာမသနဝသေနာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ကထန္တိ…ပေ… ကမျတာပုစ္ဆာ’’တိ အာဟ. ကထံ ဗဟုလီကတောတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘အာနာပါနဿတိသမာဓီ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ကထန္တိ အာနာပါနဿတိသမာဓိဗဟုလီကာရံ နာနပ္ပကာရတော ဝိတ္ထာရေတုကမျတာပုစ္ဆာ. ဗဟုလီကတော အာနာပါနဿတိသမာဓီတိ တထာပုဋ္ဌဓမ္မနိဒဿနန္တိ ဣမမတ္ထံ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ အတိဒိသတိ. တထာ သန္တဘာဝါဒယောပိ တဿ ယေဟိ ဘာဝနာဗဟုလီကာရေဟိ သိဒ္ဓါ, တဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတာ ဟောန္တီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ကထံ ဗဟုလီကတော…ပေ… ဝူပသမေတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော’’တိ ဝုတ္တံ. 216. “如何”（kathaṃ）一词，是显示提问方式的词。此处的提问，是由于欲说，因其他（提问）不可能故。而该提问，是以涵盖的方式，触及上文教示中已阐述的所有种类差别，为显示此义，故说：“如何……是欲说之问”。于“如何多作”（kathaṃ bahulīkato）此处，亦应取“入出息念定”（ānāpānassatisamādhi）一词与之相连。于此，“如何”是欲从各种方式详细阐述如何多作入出息念定的提问。“多作的入出息念定”是开示如是所问之法，以此“此理亦然”（eseva nayo）指明此义。同样，为了显示：其寂静状态等，是由修习与多作而成就，仅通过把握彼（修习与多作）即被把握，故说：“于‘如何多作……乃至……寂止’此处，此理亦然”。 ‘‘ပုန စ ပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဘာဝေန္တီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၂၄၇) ဥပ္ပာဒနဝဍ္ဎနဋ္ဌေန ဘာဝနာ ဝုစ္စတီတိ တဒုဘယဝသေန အတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ဘာဝိတောတိ ဥပ္ပာဒိတော ဝဍ္ဎိတော ဝါ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ဘာဝံ ဝိဇ္ဇမာနတံ ဣတော ဂတောတိ ဘာဝိတော, ဥပ္ပာဒိတော ပဋိလဒ္ဓမတ္တောတိ အတ္ထော. ဥပ္ပန္နော ပန လဒ္ဓါသေဝနော, ဘာဝိတော ပဂုဏဘာဝံ အာပါဒိတော, ဝဍ္ဎိတောတိ အတ္ထော[Pg.312]. အာနာပါနပရိဂ္ဂါဟိကာယာတိ ဒီဃရဿာဒိဝိသေသေဟိ သဒ္ဓိံ အဿာသပဿာသေ ပရိစ္ဆိဇ္ဇဂါဟိကာယ, တေ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တာယ, သတိယံ ပစ္စယဘူတာယန္တိ အတ္ထော. ပုရိမသ္မိဉှိ အတ္ထေ သမာဓိဿ သတိယာ သဟဇာတာဒိပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော သမ္ပယုတ္တဝစနတော, ဒုတိယသ္မိံ ပန ဥပနိဿယဘာဝေါပိ. ဥပစာရဇ္ဈာနသဟဂတာ ဟိ သတိ အပ္ပနာသမာဓိဿ ဥပနိဿယော ဟောတီတိ. ဗဟုလီကတောတိ ဗဟုလံ ပဝတ္တိတော, တေန အာဝဇ္ဇနာဒိဝသီဘာဝပ္ပတ္တိမာဟ. ယော ဟိ ဝသီဘာဝံ အာပါဒိတော, သော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော ပုနပ္ပုနံ ပဝတ္တီယတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ကတော’’တိ. ယထာ ‘‘ဣဓေဝ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၃၉; အ. နိ. ၄.၂၄၁), ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၂၆; သံ. နိ. ၂.၁၅၂; အ. နိ. ၄.၁၂၃) စ ဧဝမာဒီသု ပဌမပဒေ ဝုတ္တော ဧဝ-သဒ္ဒေါ ဒုတိယာဒီသုပိ ဝုတ္တော ဧဝ ဟောတိ, ဧဝမိဓာပီတိ အာဟ ‘‘ဥဘယတ္ထ ဧဝသဒ္ဒေန နိယမော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဥဘယပဒနိယမေန လဒ္ဓဂုဏံ ဒဿေတုံ ‘‘အယဉှီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. “‘再者，优陀夷，我已为诸弟子宣说行道，我的诸弟子依此行道而修习四念处’（《中部》2.247）等句中，‘修习’因具有‘令生起’与‘令增长’之义而被述说。为显示此二重含义，故说：‘“已修习”（bhāvito）即是已令生起或已令增长。’于此，‘已修习’意为‘已达到存在的状态’，其义为‘已令生起’，即刚刚获得。而当已生起的（法）得到持续修习，则称为‘已修习’，即达到熟练的状态，其义为‘已增长’。‘入出息的把握’（ānāpānapariggāhikāya）是指，以（念）把握由长短等差别所限定的入息与出息；或者，在以彼等为所缘而生起、并已成为（定之）缘的念中。确实，在前一种释义中，根据‘相应’一词，说的是念对于定的俱生缘等关系；而在后一种释义中，则还说了依止缘关系。因为与近行定相应的念，是安止定的依止缘。‘多作’（bahulīkato）是说多次地使之生起，以此说明达到转向等自在的境地。因为（定）已达到自在，所以能在每一个意欲的刹那进入，（此定）被一再地引发。因此说‘一再地作’。正如在‘诸比丘，就在这里有沙门’（《中部》1.139；《增支部》4.241）以及‘远离诸欲’（《长部》1.226；《相应部》2.152；《增支部》4.123）等句中，用于第一个词的‘eva’（就）字，也同样用于其后的词，此处也是如此。因此说：‘应知“eva”一词在两处都有其限定作用。’为了显示通过对两个词的限定所获得的功德，故说‘此乃……’等语。 အသုဘကမ္မဋ္ဌာနန္တိ အသုဘာရမ္မဏဈာနမာဟ. တံ ဟိ အသုဘေသု ယောဂကမ္မဘာဝတော, ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော စ ‘‘အသုဘကမ္မဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ကေဝလ’’န္တိ ဣမိနာ အာရမ္မဏံ နိဝတ္တေတိ. ပဋိဝေဓဝသေနာတိ ဈာနပဋိဝေဓဝသေန. ဈာနဉှိ ဘာဝနာဝိသေသေန ဣဇ္ဈန္တံ အတ္တနော ဝိသယံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တမေဝ ပဝတ္တတိ, ယထာသဘာဝတော ပဋိဝိဇ္ဈီယတိ စာတိ ‘‘ပဋိဝေဓော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဩဠာရိကာရမ္မဏတ္တာတိ ဗီဘစ္ဆာရမ္မဏတ္တာ. ပဋိက္ကူလာရမ္မဏတ္တာတိ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗာရမ္မဏတ္တာ. ပရိယာယေနာတိ ကာရဏေန, လေသန္တရေန ဝါ. အာရမ္မဏသန္တတာယာတိ အနုက္ကမေန ဝိစေတဗ္ဗတံ ပတ္တံ အာရမ္မဏဿ ပရမသုခုမတံ သန္ဓာယာဟ. သန္တေ ဟိ သန္နိသိန္နေ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တမာနော ဓမ္မော သယမ္ပိ သန္နိသိန္နောဝ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘သန္တော ဝူပသန္တော နိဗ္ဗုတော’’တိ, နိဗ္ဗုတသဗ္ဗပရိဠာဟောတိ အတ္ထော. အာရမ္မဏသန္တတာယ တဒါရမ္မဏဓမ္မာနံ သန္တတာ လောကုတ္တရဓမ္မာရမ္မဏာဟိ ပစ္စဝေက္ခဏာဟိ ဒီပေတဗ္ဗာ. “不净业处”(Asubhakammaṭṭhāna)是说以不净为所缘的禅那。此禅那，因为是在诸不净所缘中的努力之行，并且是瑜伽行者殊胜之乐的原因，故被称为‘不净业处’。通过‘仅’(kevala)一词，排除了其他所缘。“以通达故”(Paṭivedhavasena)是指以禅那的通达。因为禅那通过特别的修习而成就时，正是通达着自身的所缘而转起，并且如实地被通达，因此称为‘通达’(paṭivedha)。“因所缘粗显”(Oḷārikārammaṇattā)是指因所缘可厌恶；“因所缘违逆”(Paṭikkūlārammaṇattā)是指因所缘应被厌恶。“以旁说”(Pariyāyena)是指以原因，或以其他隐喻。“因所缘寂静”(Ārammaṇasantatāya)，这是针对已达到次第思择状态的所缘的极细微性而说。诚然，当所缘寂静、安止时，于其中转起的法，其自身也同样是安止的。因此说‘寂静、止息、寂灭’，意思是所有热恼都已熄灭。因所缘的寂静，那些以其为所缘的诸法的寂静，当以缘于出世间法的省察来阐明。 နာဿ သန္တပဏီတဘာဝါဝဟံ ကိဉ္စိ သေစနန္တိ အသေစနကော. အသေစနကတ္တာ အနာသိတ္တကော. အနာသိတ္တကတ္တာ ဧဝ အဗ္ဗောကိဏ္ဏော အသမ္မိဿော ပရိကမ္မာဒိနာ. တတော ဧဝ ပါဋိယေက္ကော ဝိသုံယေဝေကော. အာဝေဏိကော အသာဓာရဏော. သဗ္ဗမေတံ သရသတော ဧဝ သန္တဘာဝံ ဒဿေတုံ [Pg.313] ဝုတ္တံ. ပရိကမ္မံ ဝါ သန္တဘာဝနိမိတ္တံ, ပရိကမ္မန္တိ စ ကသိဏကရဏာဒီနိ နိမိတ္တုပ္ပာဒပရိယောသာနံ, တာဒိသံ ဣဓ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော. တဒါ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ နိရဿာဒတ္တာ အသန္တမပ္ပဏီတံ သိယာ. ဥပစာရေန ဝါ နတ္ထိ ဧတ္ထ သန္တတာတိ ယောဇနာ. ယထာ ဥပစာရက္ခဏေ နီဝရဏဝိဂမေန, အင်္ဂပါတုဘာဝေန စ ပရေသံ သန္တတာ ဟောတိ, န ဧဝမိမဿ. အယံ ပန အာဒိသမန္နာ…ပေ… ပဏီတော စာတိ ယောဇနာ. ကေစီတိ ဥတ္တရဝိဟာရဝါသိကေ သန္ဓာယာဟ. အနာသိတ္တကောတိ ဥပသေစနေန န အာသိတ္တကော. တေနာဟ ‘‘ဩဇဝန္တော’’တိ, ဩဇဝန္တသဒိသောတိ အတ္ထော. မဓူရောတိ ဣဋ္ဌော, စေတသိကသုခပဋိလာဘသံဝတ္တနံ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေန, ဥပေက္ခာယ ဝါ သန္တဘာဝေန သုခဂတိကတ္တာ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဈာနသမုဋ္ဌာနပဏီတရူပဖုဋ္ဌသရီရတာဝသေန ပန ကာယိကသုခပဋိလာဘသံဝတ္တနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, တဉ္စ ခေါ ဈာနတော ဝုဋ္ဌိတကာလေ. ဣမသ္မိံ ပက္ခေ ‘‘အပ္ပိတပ္ပိတက္ခဏေ’’တိ ဣဒံ ဟေတုမှိ ဘုမ္မဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဝိက္ခမ္ဘိတေတိ ဈာနေန သကသန္တာနတော အနီဟဋေ အပ္ပဟီနေ. အကောသလ္လသမ္ဘူတေတိ အကောသလ္လံ ဝုစ္စတိ အဝိဇ္ဇာ, တတော သမ္ဘူတေ. အဝိဇ္ဇာပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟိ သဗ္ဗေ ပါပဓမ္မာ. ခဏေနေဝါတိ အတ္တနော ပဝတ္တိက္ခဏေနေဝ. အန္တရဓာပေတီတိ ဧတ္ထ အန္တရဓာပနံ ဝိနာသနံ, တံ ပန ဈာနကတ္တုကဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပဟာနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝိက္ခမ္ဘေတီ’’တိ. ဝူပသမေတီတိ ဝိသေသေန ဥပသမေတိ. ဝိသေသေန ဥပသမနံ ပန သမ္မဒေဝ ဥပသမနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သုဋ္ဌု ဥပသမေတီ’’တိ. 于此（定），无有任何能带来寂静、殊胜状态的浇灌之因，故为“无浇灌者”（asecanako）。因无浇灌，故为“无掺入者”（anāsittako）。因无掺入，故不间杂、不与遍作（parikamma）等相混杂。由此，其为个别的、单独的、不共的。说这一切，是为了显示其依自性而有的寂静状态。或者，遍作是寂静状态之因，而所谓“遍作”，是指以作遍（kasiṇa）等为始，至生起似相（paṭibhāganimitta）为止的（准备工作），其主旨在于：于此（安般念）中，无有如是（遍作）。因为那时，业处（kammaṭṭhāna）因无味而会成为不寂静、不殊胜的。或者，应连接为：于此（安般念）中，由近行（upacāra）亦无寂静。犹如于近行刹那，因远离诸盖（nīvaraṇa）及禅支显现，其他（禅定）有寂静，于此（安般念）则不然。而应连接为：此（定）则从最初作意……乃至……是殊胜的。说“有些（论师）”（keci），是针对北寺住者（Uttaravihāravāsika）而说。“无掺入者”（anāsittako）是指不被添加物所浇灌。因此说“有滋味者”（ojavanto），义为“如具味之物”。“甘美”（madhuro）是说“可喜”（iṭṭho）。能引生心乐的获得，当知是依三法、四法禅；或者，因舍（upekkhā）以其寂静状态而有乐的趋向，故当知是依所有（禅）。再者，能引生身乐的获得，当见是依禅生殊胜色遍满于身；而此，实应于出禅之时见。于此场合，“于安止、安止的刹那”（appitappitakkhaṇe）一句，当视为表原因义的处格（bhummavacana）。“未被镇伏”（avikkhambhite），是指未以禅从自相续中移除、未断除的（烦恼）。“由不善巧所生”（akosallasambhūte）：不善巧（akosalla）被称为无明（avijjā），由彼而生。诚然，一切恶法皆以无明为前导。“仅于刹那间”（khaṇeneva），即仅于其生起的刹那间。于“使其消失”（antaradhāpeti）中，“消失”即是“毁灭”。但此处，因意指以禅为作者，故其为“断除缠”（pariyuṭṭhāna），因此说“镇伏”（vikkhambheti）。“令其寂止”（vūpasameti），即特别地使其寂静。而特别地使其寂静，即是正当地使其寂静，因此说“善能寂止”（suṭṭhu upasameti）。 နနု စ အညောပိ သမာဓိ အတ္တနော ပဝတ္တိက္ခဏေနေဝ ပဋိပက္ခဓမ္မေ အန္တရဓာပေတိ ဝူပသမေတိ, အထ ကသ္မာ အယမေဝ သမာဓိ ဧဝံ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တောတိ? ပုဗ္ဗဘာဂတော ပဋ္ဌာယ နာနာဝိတက္ကဝူပသမသဗ္ဘာဝတော. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘အာနာပါနဿတိ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယာ’’တိ (အ. နိ. ၉.၁; ဥဒါ. ၃၁). အပိစ တိက္ခပညဿ ဉာဏုတ္တရဿေတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ, ဉာဏုတ္တရဿ စ ကိလေသပ္ပဟာနံ ဣတရေဟိ သာတိသယံ, ယထာ သဒ္ဓါဓိမုတ္တေဟိ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ. တသ္မာ ဣမံ ဝိသေသံ သန္ဓာယ ‘‘ဌာနသော အန္တရဓာပေတိ ဝူပသမေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ နိမိတ္တပါတုဘာဝေ သတိ ခဏေနေဝ အင်္ဂပါတုဘာဝသဗ္ဘာဝတော အယမေဝ သမာဓိ ‘‘ဌာနသော အန္တရဓာပေတိ ဝူပသမေတီ’’တိ ဝုတ္တော. ယထာ တံ မဟတော အကာလမေဃဿ ဥဋ္ဌိတဿ ဓာရာနိပါတေ ခဏေနေဝ ပထဝိယံ [Pg.314] ရဇောဇလ္လဿ ဝူပသမော. တေနာဟ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာအကာလမေဃော ဥဋ္ဌိတော’’တိအာဒိ (သံ. နိ. ၅.၉၈၅; ပါရာ. ၁၆၅). သာသနိကဿ ဈာနဘာဝနာ ယေဘုယျေန နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗေဓဘာဂိယတ္တာ’’တိ. ဗုဒ္ဓါနံ ပန ဧကံသေန နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာဝ ဟောတိ. ဣမမေဝ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဘာဝေတွာ သဗ္ဗေပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဓိဂစ္ဆန္တိ. အရိယမဂ္ဂဿ ပါဒကဘူတော အယံ သမာဓိ အနုက္ကမေန ဝဍ္ဎိတွာ အရိယမဂ္ဂဘာဝံ ဥပဂတော ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနုပုဗ္ဗေန အရိယမဂ္ဂဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော’’တိ. 难道其他定在生起的当下不也能使其对立法消失、止息吗？为何唯独此定被如此特别地宣说呢？因为它从前分开始就具有平息种种寻的自性。诚如所说：“为断绝诸寻，应修入出息念。”再者，此业处是利慧者、胜智者所有，而胜智者断除烦恼超胜于其他人，犹如见至者超胜于信解脱者。是故，针对此一差别，而说“即刻使其消失、使其止息”。又或者，当相显现时，诸支亦瞬间显现，是故唯说此定“即刻使其消失、使其止息”。譬如巨大的非时之云升起，降下豪雨，地面上的尘垢便瞬间平息。是故说：“诸比丘，譬如巨大的非时之云升起……”。教内行者的禅那修习，大体上是通达分，是故说“因其是通达分”。而诸佛的禅那修习则完全是通达分。一切正等觉者，正是修习此业处而证得正等觉。此定作为圣道的基础，次第增长，犹如已达圣道之境，是故说“已达圣道之次第增长”。 အယံ ပနတ္ထော ဝိရာဂနိရောဓပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာနံ ဝသေန သမ္မဒေဝ ယုဇ္ဇတိ. ဟေဋ္ဌာ ပပဉ္စဝသေန ဝုတ္တမတ္ထံ သုခဂ္ဂဟဏတ္ထံ သင်္ဂဟေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော’’တိ အာဟ, ပိဏ္ဍတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. 此义理确实与离贪随观、灭尽随观、舍遣随观相应。为令易于把握，今总结前文以广说所宣之义而开示，故说“此为简义”，意即总义。 ၂၁၇. တမတ္ထန္တိ တံ ‘‘ကထံ ဘာဝိတော’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆာဝသေန သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ. ‘‘ဣဓ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၀; မ. နိ. ၁.၂၉၁; အ. နိ. ၃.၆၁) ဣဓ-သဒ္ဒေါ လောကံ ဥပါဒါယ ဝုတ္တော, ‘‘ဣဓေဝ တိဋ္ဌမာနဿာ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၃၆၉) ဩကာသံ, ‘‘ဣဓာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘုတ္တာဝီ အဿံ ပဝါရိတော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၀) ပဒပူရဏမတ္တံ, ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတီ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၅.၇၃) ပန သာသနံ, ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ’’တိ ဣဓာပိ သာသနမေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ သာသနေ ဘိက္ခူ’’တိ ဝတွာ တမတ္ထံ ပါကဋံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အယဉှီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဗ္ဗပ္ပကာရအာနာပါနဿတိသမာဓိနိဗ္ဗတ္တကဿာတိ သဗ္ဗပ္ပကာရဂ္ဂဟဏံ သောဠသ ပကာရေ သန္ဓာယ. တေ ဟိ ဣမသ္မိံယေဝ သာသနေ. ဗာဟိရကာ ဟိ ဇာနန္တာ အာဒိတော စတုပ္ပကာရမေဝ ဇာနန္တိ. တေနာဟ ‘‘အညသာသနဿ တထာဘာဝပဋိသေဓနော’’တိ, ယထာဝုတ္တဿ ပုဂ္ဂလဿ နိဿယဘာဝပဋိသေဓနောတိ အတ္ထော. ဧတေန ‘‘ဣဓ ဘိက္ခဝေ’’တိ ဣဒံ အန္တောဂဓေဝသဒ္ဒန္တိ ဒဿေတိ. သန္တိ ဟိ ဧကပဒါနိပိ သာဝဓာရဏာနိ ယထာ ‘‘ဝါယုဘက္ခော’’တိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣဓေဝ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော’’တိအာဒိ. ပရိပုဏ္ဏသမဏကရဏဓမ္မော ဟိ သော, ယော သဗ္ဗပ္ပကာရအာနာပါနဿတိသမာဓိနိဗ္ဗတ္တကော. ပရပ္ပဝါဒါတိ ပရေသံ အညတိတ္ထိယာနံ နာနပ္ပကာရာ ဝါဒါ တိတ္ထာယတနာနိ. 217. 此义，即是以“如何修习”等提问的方式所简略宣说的义理。在“如来于此世间出现”（Idha tathāgato loke uppajjati）等句中，“此”（idha）字是关于“世间”而说；在“即住于此”（idheva tiṭṭhamānassa）等句中，是关于“处所”；在“诸比丘，我于此已食，已满足”（idhāhaṃ, bhikkhave, bhuttāvī assaṃ pavārito）等句中，仅为补足文句；在“比丘于此学习法”（idha bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti）等句中，则是关于“教法”（sāsana）。在“诸比丘，于此有比丘”（idha, bhikkhave, bhikkhū）一句中，为了显示“此”也是指“教法”，在说了“诸比丘，于此教法中有比丘”之后，为了使其义理显明，而说了“此乃”（ayañhi）等。在此，于“能生起一切种类入出息念定者”一句中，“一切种类”的涵义是指十六种行相。因为此等行相唯独存在于此教法中。外道纵然了知，亦仅知开头的四种行相而已。因此说“此乃否定其他教法亦能如此”，其义为：否定如前所述的个人（puggala）能作为（此法的）所依。借此显示“诸比丘，于此”（idha bhikkhave）一语中隐含了“eva”（唯）字。诚然，亦有单字即带有决定之义者，犹如“食风者”（vāyubhakkho）。是故说“诸比丘，唯于此有沙门”等。因为能生起一切种类入出息念定者，他才具足了成就圆满沙门之法。“他宗异说”（Parappavāda）是指其他外道（aññatitthiya）的种种异说与见处（titthāyatanāni）。 အရညာဒိကဿေဝ [Pg.315] ဘာဝနာနုရူပသေနာသနတံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣမဿ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒုဒ္ဒမော ဒမထံ အနုပဂတော ဂေါဏော ကူဋဂေါဏော. ယထာ ထနေဟိ သဗ္ဗသော ခီရံ န ပဂ္ဃရတိ, ဧဝံ ဒေါဟပဋိဗန္ဓိနီ ကူဋဓေနု. ရူပသဒ္ဒါဒိကေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇနကော အဿာဒေါ ရူပါရမ္မဏာဒိရသော. ပုဗ္ဗေ အာစိဏ္ဏာရမ္မဏန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇတော ပုဗ္ဗေ, အနာဒိမတိ ဝါ သံသာရေ ပရိစိတာရမ္မဏံ. 为显示阿兰若(arañña)等处是适合禅修的住所，故说“imassa hi”等。难以调伏、未被驯服的牛，是为劣牛(kūṭagoṇa)。如同从乳房完全不流出乳汁，如此妨碍挤奶者，是为劣母牛(kūṭadhenu)。缘于色、声等而生起的乐味，即是以色等为所缘之味。‘先前已行之所缘’，是指于出家前，或于无始轮回中已熟悉的所缘。 နိဗန္ဓေယျာတိ ဗန္ဓေယျ. သတိယာတိ သမ္မဒေဝ ကမ္မဋ္ဌာနသလ္လက္ခဏသမ္ပဝတ္တာယ သတိယာ. အာရမ္မဏေတိ ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏေ. ဒဠှန္တိ ထိရံ, ယထာ သတောကာရိဿ ဥပစာရပ္ပနာဘေဒေါ သမာဓိ ဣဇ္ဈတိ, တထာ ထာမဂတံ ကတွာတိ အတ္ထော. “应系缚”(nibandheyya)即是系缚(bandheyya)。“以念”(satiyā)，即是以依善巧忆持业处之力而转起的念。“于所缘”(ārammaṇe)，即于业处所缘。“坚固”(daḷhaṃ)即是稳固(thiraṃ)，其义为：如是作者令有念者之近行与安止二种定得以成就，如是令其达到有力。 ဝိသေသာဓိဂမဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရပဒဋ္ဌာနန္တိ သဗ္ဗေသံ ဗုဒ္ဓါနံ, ဧကစ္စာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ, ဗုဒ္ဓသာဝကာနဉ္စ ဝိသေသာဓိဂမဿ စေဝ အညကမ္မဋ္ဌာနေန အဓိဂတဝိသေသာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဿ စ ပဒဋ္ဌာနဘူတံ. “证得殊胜、现法乐住之近因”(Visesādhigamadiṭṭhadhammasukhavihārapadaṭṭhāna)，即是一切佛陀、某些独觉佛(paccekabuddha)及佛声闻证得殊胜成就的近因，亦是已通过其他业处证得殊胜成就者现法乐住的近因。 ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာစရိယော ဝိယ ဘဂဝါ ယောဂီနံ အနုရူပနိဝါသဋ္ဌာနုပဒိသနတော. 为诸瑜伽行者指示适合的居住处故，世尊如同精通地相学(vatthuvijjā)的老师。 ဘိက္ခု ဒီပိသဒိသော အရညေ ဧကိကော ဝိဟရိတွာ ပဋိပက္ခနိမ္မထနေန ဣစ္ဆိတတ္ထသာဓနတော. ဖလမုတ္တမန္တိ သာမညဖလမာဟ. ပရက္ကမဇဝယောဂ္ဂဘူမိန္တိ ဘာဝနုဿာဟဇဝဿ ယောဂ္ဂကရဏဘူမိဘူတံ. 比丘如豹(dīpi)，于森林中独住，以摧破对敌（烦恼）而成办所欲之义故。“最上果”(phalamuttamaṃ)是说沙门果(sāmaññaphalaṃ)。“勇猛迅捷之适宜地”(Parakkamajavayoggabhūmiṃ)，即是作为引发禅修精进迅捷之适宜地。 ၂၁၈. ဧဝံ ဝုတ္တလက္ခဏေသူတိ အဘိဓမ္မပရိယာယေန (ဝိဘ. ၅၃၀), သုတ္တန္တပရိယာယေန စ ဝုတ္တလက္ခဏေသု. ရုက္ခသမီပန္တိ ‘‘ယာဝတာ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေ သမန္တာ ဆာယာ ဖရတိ, နိဝါတေ ပဏ္ဏာနိ ပတန္တိ, ဧတ္တာဝတာ ရုက္ခမူလန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ ရုက္ခဿ သမီပဋ္ဌာနံ. အဝသေသသတ္တဝိဓသေနာသနန္တိ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇန္တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ. 218. “于如是所说相中”(evaṃ vuttalakkhaṇesu)，即于以阿毗达摩(abhidhamma)法门(《分别论》530)及经教法门所说之相中。“树近处”(rukkhasamīpaṃ)，即如是所说之树的邻近处：“乃至正午时，树影遍覆之处，无风时树叶飘落之处，此范围称为树下(rukkhamūla)”。“其余七种住处”(avasesasattavidhasenāsanaṃ)，即如是所说之：山、岩洞、山窟、冢间、林野、露地、草堆。 ဥတုတ္တယာနုကူလံ ဓာတုစရိယာနုကူလန္တိ ဂိမှာဒိဥတုတ္တယဿ, သေမှာဒိဓာတုတ္တယဿ, မောဟာဒိစရိယတ္တယဿ စ အနုကူလံ. တထာ ဟိ ဂိမှကာလေ စ အရညံ အနုကူလံ, ဟေမန္တေ ရုက္ခမူလံ, ဝဿကာလေ သုညာဂါရံ, သေမှဓာတုကဿ သေမှပကတိကဿ အရညံ, ပိတ္တဓာတုကဿ ရုက္ခမူလံ[Pg.316], ဝါတဓာတုကဿ သုညာဂါရံ အနုကူလံ, မောဟစရိတဿ အရညံ, ဒေါသစရိတဿ ရုက္ခမူလံ, ရာဂစရိတဿ သုညာဂါရံ အနုကူလံ. အလီနာနုဒ္ဓစ္စပက္ခိကန္တိ အသင်္ကောစာဝိက္ခေပပက္ခိကံ. သယနဉှိ ကောသဇ္ဇပက္ခိကံ, ဌာနစင်္ကမနာနိ ဥဒ္ဓစ္စပက္ခိကာနိ, န ဧဝံ နိသဇ္ဇာ. တတော ဧဝဿ သန္တတာ. နိသဇ္ဇာယ ဒဠှဘာဝံ ပလ္လင်္ကာဘုဇနေန, အဿာသပဿာသာနံ ပဝတ္တနသုခတံ ဥပရိမကာယဿ ဥဇုကဋ္ဌပနေန, အာရမ္မဏပရိဂ္ဂဟူပါယံ ပရိမုခံ သတိယာ ဌပနေန ဒဿေန္တော. ဦရုဗဒ္ဓါသနန္တိ ဦရူနမဓောဗန္ဓနဝသေန နိသဇ္ဇာ. ဟေဋ္ဌိမကာယဿ အနုဇုကံ ဌပနံ နိသဇ္ဇာ-ဝစနေနေဝ ဗောဓိတန္တိ ‘‘ဥဇုံ ကာယ’’န္တိ ဧတ္ထ ကာယ-သဒ္ဒေါ ဥပရိမကာယဝိသယောတိ အာဟ ‘‘ဥပရိမသရီရံ ဥဇုကံ ဌပေတွာ’’တိ. တံ ပန ဥဇုကဋ္ဌပနံ သရူပတော, ပယောဇနတော စ ဒဿေတုံ ‘‘အဋ္ဌာရသာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. န ပဏမန္တီတိ န ဩနမန္တိ. န ပရိပတတီတိ န ဝိဂစ္ဆတိ ဝီထိံ န ဝိလင်္ဃတိ, တတော ဧဝ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသုပ္ပတ္တိယာ ဝုဒ္ဓိံ ဖာတိံ ဥပဂစ္ဆတိ. ဣဓ ပရိ-သဒ္ဒေါ အဘိ-သဒ္ဒေန သမာနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခ’’န္တိ, ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏတော နိဝါရေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံယေဝ ပုရက္ခိတွာတိ အတ္ထော. ပရီတိ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌော ‘‘ပရိဏာယိကာ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၁၆) ဝိယ. နိယျာနဋ္ဌော ပဋိပက္ခတော နိဂ္ဂမနဋ္ဌော. တသ္မာ ပရိဂ္ဂဟိတနိယျာနန္တိ သဗ္ဗထာ ဂဟိတာသမ္မောသံ ပရိစ္စတ္တသမ္မောသံ သတိံ ကတွာ, ပရမံ သတိနေပက္ကံ ဥပဋ္ဌပေတွာတိ အတ္ထော. 适宜于时节、体质与性情三者。即适宜于热季等三时节、痰性等三体质、痴等三性行。具体而言：热季适宜阿兰若（arañña），寒季适宜树下，雨季适宜空屋；痰性体质者适宜阿兰若，胆汁体质者适宜树下，风性体质者适宜空屋；痴行者适宜阿兰若，嗔行者适宜树下，贪行者适宜空屋。不迟钝不掉举方面，即不退缩不散乱方面。卧姿确实属于懈怠方面，站立经行属于掉举方面，而坐姿则不然。由此，它得以持续。通过结跏趺坐来显示坐姿的稳固，通过保持上半身正直来显示入出息的舒畅，通过于面前安立念来显示执取所缘的方法。以股互相盘结而坐，是为结跏趺坐。下半身的不正直安住，已由“坐”一词所说明。因此，在“正直其身”（ujuṃ kāyaṃ）中，“身”（kāya）一词是指上半身，所以说“令上半身正直而住”。为了从体相和作用两方面说明此正直而住，故说“十八”等。“不弯曲”（na paṇamanti）即不向前弯。“不倾倒”（na paripatatīti）即不离去，不逾越（修习的）道路。由此，它前后辗转生起殊胜，而达增长广大。于此，“pari”一词与“abhi”一词同义，故说“朝向业处”（kammaṭṭhānābhimukhaṃ），其义为：防止（心）向外在的种种所缘，而唯独将业处置于前方。“pari”是执取义，如“遍导母”（pariṇāyikā）等词（cf. Dhs. 16）中的用法。“niyyāna”是出离义，即出离敌对法之义。因此，“执取而至于出离”（pariggahitaniyyāna）的意思是：使念全然被执取而不忘失、舍弃了忘失，从而建立起最殊胜的念与慧。 ၂၁၉. သတောဝါတိ သတိယာ သမန္နာဂတော ဧဝ သရန္တော ဧဝ အဿသတိ နာဿ ကာစိ သတိဝိရဟိတာ အဿာသပ္ပဝတ္တိ ဟောတီတိ အတ္ထော. သတော ပဿသတီတိ ဧတ္ထာပိ သတောဝ ပဿသတီတိ ဧဝ-သဒ္ဒေါ အာနေတွာ ဝတ္တဗ္ဗော. သတောကာရီတိ သတော ဧဝ ဟုတွာ, သတိယာ ဧဝ ဝါ ကာတဗ္ဗဿ ကတ္တာ, ကရဏသီလော ဝါ. ယဒိ ‘‘သတောဝ အဿသတိ သတော ပဿသတီ’’တိ ဧတဿ ဝိဘင်္ဂေ (မ. နိ. ၃.၁၄၈; သံ. နိ. ၅.၉၈၆; ပါရာ. ၁၆၅) ဝုတ္တံ, အထ ကသ္မာ ‘‘အဿသတိ ပဿသတိ’’စ္စေဝ အဝတွာ ‘‘သတောကာရီ’’တိ ဝုတ္တံ? ဧကရသံ ဒေသနံ ကာတုကာမတာယ. ပဌမစတုက္ကေ ပဒဒွယမေဝ ဟိ ဝတ္တမာနကာလဝသေန အာဂတံ, ဣတရာနိ အနာဂတကာလဝသေန. တသ္မာ ဧကရသံ ဒေသနံ ကာတုကာမတာယ သဗ္ဗတ္ထ (ပဋိ. မ. ၁.၁၆၅ အာဒယော) ‘‘သတောကာရိ’’စ္စေဝ ဝုတ္တံ. 219. 具念者(satovā)，即是具足于念、唯有忆念而入息；对他而言，没有任何离念的入息发生，此是其义。在“有念地出息”(sato passasati)一句中，也应带入“eva”(唯)一词而连接，作“唯有念地出息”(satova passasati)。有念行者(satokārī)，即是有念之人，或唯以念作业者，或有以念行作之习性者。若在对此句的分别(vibhaṅge)中已说“唯有念地入息，有念地出息”，那么为何不说“入息、出息”，而说“有念行”呢？为令教说旨趣统一故。因为在第一个四法聚中，只有两个词是以现在时态出现，其余的则是以未来时态出现。是故，为令教说旨趣统一，在一切处(如《无碍解道》Paṭisambhidāmagga i. 165等)皆说“有念行”。 ဒီဃံ [Pg.317] အဿာသဝသေနာတိ ဒီဃအဿာသဝသေန ဝိဘတ္တိအလောပံ ကတွာ နိဒ္ဒေသော. ဒီဃန္တိ ဝါ ဘဂဝတာ ဝုတ္တအဿာသဝသေန. စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပန္တိ ဝိက္ခေပဿ ပဋိပက္ခဘာဝတော ‘‘အဝိက္ခေပေါ’’တိ လဒ္ဓနာမစိတ္တဿ ဧကဂ္ဂဘာဝံ ပဇာနတော. သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတီတိ အာရမ္မဏံ ဥပဂန္တွာ ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေနာတိ ယထာဝုတ္တာယ သတိယာ, ယထာဝုတ္တေန စ ဉာဏေန. ဣဒံ ဝုတ္တ ဟောတိ – ဒီဃံ အဿာသံ အာရမ္မဏဘူတံ အဝိက္ခိတ္တစိတ္တဿ, အသမ္မောဟတော ဝါ ပဇာနန္တဿ တတ္ထ သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဧဝ ဟောတိ, တံ သမ္ပဇာနန္တဿ အာရမ္မဏကရဏဝသေန, အသမ္မောဟဝသေန ဝါ သမ္ပဇညံ, တဒဓီနသတိသမ္ပဇညေန တံသမင်္ဂီ ယောဂါဝစရော သတောကာရီ နာမ ဟောတီတိ. ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿာသဝသေနာတိ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ဟုတွာ အဿသနဿ ဝသေန. ‘‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီအဿာသဝသေနာ’’တိ ဝါ ပါဌော. တဿ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿိနော အဿာသာ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီအဿာသာ, တေသံ ဝသေနာတိ အတ္ထော. ဝိနယနယေန အန္တော ဥဋ္ဌိတသသနံ အဿာသော, ဗဟိ ဥဋ္ဌိတသသနံ ပဿာသော. သုတ္တန္တနယေန ပန ဗဟိ ဥဋ္ဌဟိတွာပိ အန္တော သသနတော အဿာသော, အန္တော ဥဋ္ဌဟိတွာပိ ဗဟိ သသနတော ပဿာသော. အယမေဝ စ နယော – “‘以长入息’是‘以长入息之力’省略格尾的解释。或者，‘长’是（指）以世尊所说的入息之力。‘心一境性的不散乱’，（是说）对于了知那因对治散乱而得名‘不散乱’的心一境性者而言。‘念已现前’是（指念）已趋向所缘而住立。‘以彼念，以彼智’是（指）以如前所说的念，以及以如前所说的智。此意为：对于心不散乱地，或无痴地了知那作为所缘的长入息者，念于彼（所缘）确实是现前的；对于正知彼者而言，或以作所缘之力，或以无痴之力，（即是）正知；具足彼（念与正知）的瑜伽行者，以那依止于彼的念与正知，名为‘具念而行者’。‘以随观舍弃入息’是（指）成为随观舍弃者，以入息之力。或者读作‘以随观舍弃者的入息之力’。其义为：彼随观舍弃者的诸入息，即是‘随观舍弃者的入息’，（此句是）‘以彼等之力’（的意思）。依律藏之理，于内生起的气息是入息，于外生起的气息是出息。而依经藏之理，虽于外生起，但因向内呼吸，故为入息；虽于内生起，但因向外呼吸，故为出息。此理亦与——” ‘‘အဿာသာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ သတိယာ အနုဂစ္ဆတော အဇ္ဈတ္တံ ဝိက္ခေပဂတေန စိတ္တေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စာ’’တိ, ‘‘ပဿာသာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ သတိယာ အနုဂစ္ဆတော ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပဂတေန စိတ္တေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စာ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၅၇) – “‘以念随行入息的初、中、后时，若心于内散乱，则身与心皆会焦躁、摇动与颤动’；‘以念随行出息的初、中、后时，若心于外散乱，则身与心皆会焦躁、摇动与颤动’（《无碍解道》1.157）——” ဣမာယ ပါဠိယာ သမေတိ. 与此巴利经文相符。 ပဌမံ အဗ္ဘန္တရဝါတော ဗဟိ နိက္ခမတိ, တသ္မာ ပဝတ္တိက္ကမေန အဿာသော ပဌမံ ဝုတ္တောတိ ဝဒန္တိ. တာလုံ အာဟစ္စ နိဗ္ဗာယတီတိ တာလုံ အာဟစ္စ နိရုဇ္ဈတိ. တေန ကိရ သမ္ပတိဇာတော ဗာလဒါရကော ခိပိတံ ကရောတိ. ဧဝံ တာဝါတိအာဒိ ယထာဝုတ္တဿ အတ္ထဿ နိဂမနံ. ကေစိ ‘‘ဧဝံ တာဝါတိ အနေန ပဝတ္တိက္ကမေန အဿာသော ဗဟိနိက္ခမနဝါတောတိ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော’’တိ ဝဒန္တိ. 首先，阿邦答勒的风向外排出，因此他们说，依其发生次第，“入息”(assāsa)被首先提及。“触及上颚而止息”即触及上颚而停止。据说因此刚出生的幼儿会打喷嚏。“如此这般”等是对如上所述含义的总结。有些人说：“‘如此这般’等句的意趣是：应依此发生次第，将‘入息’理解为向外排出的风。” အဒ္ဓါနဝသေနာတိ [Pg.318] ကာလဒ္ဓါနဝသေန. အယံ ဟိ အဒ္ဓါန-သဒ္ဒေါ ကာလဿ, ဒေသဿ စ ဝါစကော. တတ္ထ ဒေသဒ္ဓါနံ ဥဒါဟရဏဘာဝေန ဒဿေတွာ ကာလဒ္ဓါနဝသေန အဿာသပဿာသာနံ ဒီဃရဿတံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဩကာသဒ္ဓါနန္တိ ဩကာသဘူတံ အဒ္ဓါနံ. ဖရိတွာတိ ဗျာပေတွာ. စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာပိ အနေကကလာပဘာဝေန. ဒီဃံ အဒ္ဓါနန္တိ ဒီဃံ ပဒေသံ. တသ္မာတိ သဏိကံ ပဝတ္တိယာ ဒီဃသန္တာနတာယ ‘‘ဒီဃာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဧတ္ထ စ ဟတ္ထိအာဒိသရီရေ, သုနခါဒိသရီရေ စ အဿာသပဿာသာနံ ဒေသဒ္ဓါနဝိသိဋ္ဌေန ကာလဒ္ဓါနဝသေနေဝ ဒီဃရဿတာ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘သဏိကံ ပူရေတွာ သဏိကမေဝ နိက္ခမန္တိ’’, ‘‘သီဃံ ပူရေတွာ သီဃမေဝ နိက္ခမန္တီ’’တိ စ ဝစနတော. မနုဿေသူတိ သမာနပ္ပမာဏေသုပိ မနုဿသရီရေသု. ဒီဃံ အဿသန္တီတိ ဒီဃံ အဿာသပ္ပဗန္ဓံ ပဝတ္တေန္တီတိ အတ္ထော. ပဿသန္တီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သုနခသသာဒယော ဝိယ ရဿံ အဿသန္တိ စ ပဿသန္တိ စာတိ ယောဇနာ. ဣဒံ ပန ဒီဃံ, ရဿဉ္စ အဿသနံ, ပဿသနဉ္စ တေသံ သတ္တာနံ သရီရသဘာဝေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေသန္တိ သတ္တာနံ. တေတိ အဿာသပဿာသာ. ဣတ္တရမဒ္ဓါနန္တိ အပ္ပကံ ကာလံ. “以时量而言”(addhānavasena)即依时间长短而言。此“时量”(addhāna)一词，实兼指时间与空间。文中先以空间距离为例示，而后依时间长短来阐明入息出息的长短，故说“譬如”等。其中，“空间时量”(okāsaddhāna)指作为空间的行程。“遍满”(pharitvā)即遍及。“即使粉碎”(cuṇṇavicuṇṇāpi)即成为众多微聚(kalāpa)的状态。“长时量”(dīghaṃ addhānaṃ)即长远的区域。因此，因其发生缓慢、延续流长，故被称为“长”。于此，应知：于象等及犬等之身，其入息出息之长短，是唯依“由空间距离所决定的时间长短”而说。此乃根据“缓慢地充满，缓慢地排出”及“快速地充满，快速地排出”之语。“于人”(manussesu)即于体型相同的人身。“长入息”(dīghaṃ assasanti)之义为使其入息之流持续长久；“出息”(passasanti)亦同此理。应如是连结：如犬、兔等，其入息与出息皆短。然而，此长、短之入息与出息，应视为彼等众生之身体自性。“彼等”(tesaṃ)即指众生。“彼等”(te)即指入息出息。“另一时量”(ittaramaddhānaṃ)即短暂的时间。 နဝဟာကာရေဟီတိ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ပုဗ္ဗေနာပရံ အလဒ္ဓဝိသေသဿ ကေဝလံ အဒ္ဓါနဝသေန အာဒိတော ဝုတ္တာ တယော အာကာရာ, တေ စ ခေါ ဧကစ္စော အဿာသံ သုဋ္ဌု သလ္လက္ခေတိ, ဧကစ္စော ပဿာသံ, ဧကစ္စော တဒုဘယန္တိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝသေန. ကေစိ ပန ‘‘အဿသတိပိ ပဿသတိပီတိ ဧကဇ္ဈံ ဝစနံ ဘာဝနာယ နိရန္တရံ ပဝတ္တိဒဿနတ္ထ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဆန္ဒဝသေန ပုဗ္ဗေ ဝိယ တယော, တထာ ပါမောဇ္ဇဝသေနာတိ ဣမေဟိ နဝဟာကာရေဟိ. “以九种行相”：对于致力于修行但从前到后未得殊胜者，仅依于时长，有最初所说的三种行相。而这（三种行相）是依于三类个人：某一类善于了知入息，某一类善于了知出息，某一类善于了知此二者。有些人则说：“将‘入息时’与‘出息时’合说，是为了显示修行的无间断发生。”依于欲，如前有三种；同样，依于喜悦，（也有三种）。以此九种行相。 ကာမံ စေတ္ထ ဧကဿ ပုဂ္ဂလဿ တယော ဧဝ အာကာရာ လဗ္ဘန္တိ, တန္တိဝသေန ပန သဗ္ဗေသံ ပါဠိအာရုဠှတ္တာ, တေသံ ဝသေန ပရိကမ္မဿ ကာတဗ္ဗတ္တာ စ ‘‘တတြာယံ ဘိက္ခု နဝဟာကာရေဟီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ပဇာနတောတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တေဟိ အာကာရေဟိ အဿာသပဿာသေ ပဇာနတော, တတ္ထ မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ. ဧကေနာကာရေနာတိ ဒီဃံ အဿာသာဒီသု စတူသု အာကာရေသု ဧကေန အာကာရေန, နဝသု တီသု ဝါ ဧကေန. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ – 在此，诚然，对于一个个人仅可获得三种行相，然而，依于圣教的传承，因一切（行相）都已载于圣典，且应依于彼等（一切行相）而作预备修习，故说“于此，该比丘以九种行相……”。“如是了知”：即对于以如前所述的诸行相了知入出息，并于彼处生起作意者。“以一种行相”：即在长入息等四种行相中以一种行相，或在九种中、或在三种中以一种行相。确实，将如是说—— ‘‘ဒီဃော ရဿော စ အဿာသော, ပဿာသောပိ စ တာဒိသော; စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ဝတ္တန္တိ, နာသိကဂ္ဂေ ဝ ဘိက္ခုနော’’တိ. “长入息与短入息，出息亦复如是；四种行相流转于比丘的鼻端。” အယံ [Pg.319] ဘာဝနာ အဿာသပဿာသကာယာနုပဿနာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. 此修行为入出息身随观，故说“身随观念处修行得以成就”。 ဣဒါနိ ပါဠိဝသေနေဝ တေ နဝ အာကာရေ, ဘာဝနာဝိဓိဉ္စ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကထံ ပဇာနာတီတိ ပဇာနနဝိဓိံ ကထေတုကမျတာယ ပုစ္ဆတိ. ဒီဃံ အဿာသန္တိ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဒီဃံ အဿာသံ. အဒ္ဓါနသင်္ခါတေတိ ‘‘အဒ္ဓါန’’န္တိ သင်္ခံ ဂတေ ဒီဃေ ကာလေ, ဒီဃံ ခဏန္တိ အတ္ထော. ကောဋ္ဌာသပရိယာယော ဝါ သင်္ခါတ-သဒ္ဒေါ ‘‘ထေယျသင်္ခါတ’’န္တိအာဒီသု (ပါရာ. ၉၁) ဝိယ, တသ္မာ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေတိ အဒ္ဓါနကောဋ္ဌာသေ, ဒေသဘာဂေတိ အတ္ထော. ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဘာဝနာယ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ အာဝဟန္တိယာ လဒ္ဓဿာဒတ္တာ တတ္ထ သာတိသယော ကတ္တုကာမတာလက္ခဏော ကုသလစ္ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဆန္ဒဝသေနာတိ တထာပဝတ္တဆန္ဒဿ ဝသေန သဝိသေသံ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝုဒ္ဓိံ ဖာတိံ ဂမေန္တဿ. တတော သုခုမတရန္တိ ယထာဝုတ္တဆန္ဒပ္ပဝတ္တိယာ ပုရိမတော သုခုမတရံ. ဘာဝနာဗလေန ဟိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဒရထပရိဠာဟတာယ ကာယဿ အဿာသပဿာသာ သုခုမတရာ ဟုတွာ ပဝတ္တန္တိ. ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အဿာသပဿာသာနံ သုခုမတရဘာဝေန အာရမ္မဏဿ သန္တတရတာယ, ကမ္မဋ္ဌာနဿ စ ဝီထိပဋိပန္နတာယ ဘာဝနာစိတ္တသဟဂတော ပမောဒေါ ခုဒ္ဒိကာဒိဘေဒါ တရုဏပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. စိတ္တံ ဝိဝတ္တတီတိ အနုက္ကမေန အဿာသပဿာသာနံ အတိဝိယ သုခုမတရဘာဝပ္ပတ္တိယာ အနုပဋ္ဌဟနေ ဝိစေတဗ္ဗာကာရပ္ပတ္တေဟိ စိတ္တံ ဝိနိဝတ္တတီတိ ကေစိ. ဘာဝနာဗလေန ပန သုခုမတရဘာဝပ္ပတ္တေသု အဿာသပဿာသေသု တတ္ထ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ပကတိအဿာသပဿာသတော စိတ္တံ နိဝတ္တတိ. ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတီတိ တသ္မိံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ ဥပစာရပ္ပနာဘေဒေ သမာဓိမှိ ဥပ္ပန္နေ ပုန ဈာနနိဗ္ဗတ္တနတ္ထံ ဗျာပါရာဘာဝတော အဇ္ဈုပေက္ခနံ ဟောတီတိ. သာ ပနာယံ ဥပေက္ခာ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 现在，为了仅以巴利文来展示那九种行相和修习方法，而开始（说）“如所说”等。在此，“如何了知”一语，是为了说明了知的方法而提问。“长入息”是指具有所述特征的长入息。“以时量”是指在被称为“时”（addhāna）的长时间中，意思是长久地。或者，如在“称为贼”等（用法）中，“saṅkhāta”一词是“部分”的同义词，因此“以时量”的意思是“在时间的部分中”，或“在区域的部分中”。“生起欲”是说：由于修习从前至后带来了殊胜，从而获得了法味，因此，对此修习生起了以想要做的意愿为特征的、超胜的善欲。“以欲之力”是说，依靠如是生起的欲求之力，精勤于有殊胜的修习，使业处达到增长、广大。“比那更微细”是说：由于如前所述的欲求生起，（气息）比之前的更微细。的确，由于修习之力，身的骚动与热恼已止息，入息出息变得更微细而行。“生起喜悦”是说：由于入息出息变得更微细，所缘更寂静，以及业处已上正道，与修习心相应的喜悦，即小喜等不同种类的初生之喜(taruṇapīti)生起。“心退离”：一些人说，由于入息出息次第地达到极其微细的状态而不显现，心从那些已达到需寻觅状态的（入息出息）中退离。然而，实际上是由于修习之力，当入息出息达到更微细的状态时，于彼处似相(paṭibhāganimitta)生起，心便从通常的入息出息退离。“舍建立”是说：当于那似相中，有近行与安止之别的定生起时，为了再次生起禅那，因无勤作，而有舍置。应知此舍为行舍(tatramajjhattatā)。 ဣမေဟိ နဝဟိ အာကာရေဟီတိ ဣမေဟိ ယထာဝုတ္တေဟိ နဝဟိ ပကာရေဟိ ပဝတ္တာ. ဒီဃံ အဿာသပဿာသာ ကာယောတိ ဒီဃာကာရာ အဿာသပဿာသာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏာပိ သမူဟဋ္ဌေန ကာယော. အဿာသပဿာသေ နိဿာယ ဥပ္ပန္နနိမိတ္တမ္ပေတ္ထ အဿာသပဿာသသမညမေဝ ဝုတ္တံ. ဥပဋ္ဌာနံ သတီတိ အာရမ္မဏံ ဥပဂန္တွာ တိဋ္ဌတီတိ သတိ ဥပဋ္ဌာနံ နာမ. အနုပဿနာ [Pg.320] ဉာဏန္တိ သမထဝသေန နိမိတ္တဿ အနုပဿနာ, ဝိပဿနာဝသေန အဿာသပဿာသေ, တန္နိဿယဉ္စ ကာယံ ‘‘ရူပ’’န္တိ, စိတ္တံ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မေ စ ‘‘အရူပ’’န္တိ ဝဝတ္ထပေတွာ နာမရူပဿ အနုပဿနာ စ ဉာဏံ, တတ္ထ ယထာဘူတာဝဗောဓော. ကာယော ဥပဋ္ဌာနန္တိ သော ကာယော အာရမ္မဏကရဏဝသေန ဥပဂန္တွာ သတိ ဧတ္ထ တိဋ္ဌတီတိ ဥပဋ္ဌာနံ နာမ. ဧတ္ထ စ ‘‘ကာယော ဥပဋ္ဌာန’’န္တိ ဣမိနာ ဣတရကာယဿာပိ သင်္ဂဟော ဟောတိ ယထာဝုတ္တသမ္မသနစာရဿာပိ ဣဓ ဣစ္ဆိတတ္တာ. နော သတီတိ သော ကာယော သတိ နာမ န ဟောတိ. သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ သရဏဋ္ဌေန, ဥပတိဋ္ဌနဋ္ဌေန စ. တာယ သတိယာတိ ယထာဝုတ္တာယ သတိယာ. တေန ဉာဏေနာတိ ယထာဝုတ္တေနေဝ ဉာဏေန. တံ ကာယန္တိ တံ အဿာသပဿာသကာယဉ္စေဝ တန္နိဿယရူပကာယဉ္စ. အနုပဿတီတိ ဈာနသမ္ပယုတ္တဉာဏေန စေဝ ဝိပဿနာဉာဏေန စ အနု အနု ပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာတိ တေန အနုပဿနေန ယထာဝုတ္တေ ကာယေ အယံ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာတိ ဝုစ္စတိ. 以这九种方式，即是以上述九种方式而运作。所谓“长入出息身”，是指长相的入出息，即使是微细的，也因积聚之义而为身。依止入出息而生起的相，在此亦名为入出息。所谓“念为安止”，是说念趣向所缘而住立，因此念名为安止。“随观智”是指：以止(samatha)的方式随观相；以及以观(vipassanā)的方式，将入出息及所依之身确定为“色”，将心与心相应法确定为“无色”，如此辨别之后随观名色，此即是智，即于彼如实了知。“身为安止”是指彼身作为所缘境，念依附并安止于此，故名为安止。此处以“身为安止”一词，亦摄入其他身，因为此处亦意欲包含前述作为思择行境的色身。“非念”是指彼身非名为念。念既是安止，也是念，因其有忆念之义与现前安住之义。“以彼念”是指以如前所述之念。“以彼智慧”是指以如前所述之智慧。“于彼身”，即于彼入出息身及依止于它的色身。“随观”是指以禅那相应智及观智，次第随观。是故说“于身随观身念住之修习”，即以此随观，于如前所述之身，此名为身随观念住之修习。 ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယာ အယံ ယထာဝုတ္တေ အဿာသပဿာသကာယေ, တဿ နိဿယဘူတေ ကရဇကာယေ စ ကာယဿေဝ အနုပဿနာ အနုဒကဘူတာယ မရီစိယာ ဥဒကာနုပဿနာ ဝိယ န အနိစ္စာဒိသဘာဝေ ကာယေ နိစ္စာဒိဘာဝါနုပဿနာ, အထ ခေါ ယထာရဟံ အနိစ္စဒုက္ခာနတ္တာသုဘဘာဝဿေဝါနုပဿနာ. အထ ဝါ ကာယေ ‘‘အဟ’’န္တိ ဝါ ‘‘မမ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ ဂဟေတဗ္ဗဿ ကဿစိ အဘာဝတော တာဒိသံ အနနုပဿိတွာ ကာယမတ္တဿေဝ အနုပဿနာ ကာယာနုပဿနာ, တာယ ကာယာနုပဿနာယ သမ္ပယုတ္တာ သတိယေဝ ဥပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ, တဿ ဘာဝနာ ဝဍ္ဎနာ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာတိ. 此义为：于如前所述之入出息身，及其所依止之业生身，仅是随观于身。此随观并非如于阳焰中观水一般，于无常等自性之身随观常等自性，而是如其所应地随观无常、苦、无我、不净之自性。又，于身中，因无任何可执取为“我”、“我所”、“女”、“男”者，不作如是随观，仅随观身而已，此即身随观。与此身随观相应之念即是念住。对其之修习、增长，即是身随观念住修习。 ဧသ နယောတိ ‘‘နဝဟိ အာကာရေဟီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဝိဓိံ ရဿ-ပဒေ အတိဒိသတိ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ယထာဒဿိတေ ‘‘ကထံ ဒီဃံ အဿသန္တော’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၁၄၈; သံ. နိ. ၅.၉၈၆; ပါရာ. ၁၆၅) အာဂတေ ပါဠိနယေ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ရဿပဒဝသေန အာဂတေ ပါဠိနယေ. “此是方法”，即是将“以九种方式”等所说之法，准用于短句中。“于彼处”(Ettha)，即于如所示“如何长入息”等（中部3.148；相应部5.986；彼岸道165）而来的圣典之法中。“于此处”(Idha)，即于此以短句方式而来的圣典之法中。 အယန္တိ ယောဂါဝစရော. အဒ္ဓါနဝသေနာတိ ဒီဃကာလဝသေန. ဣတ္တရဝသေနာတိ ပရိတ္တကာလဝသေန. ဣမေဟိ အာကာရေဟီတိ ဣမေဟိ နဝဟိ အာကာရေဟိ. 此谓瑜伽行者。“以长时”，即就长时间而言。“以短时”，即就短时间而言。“以这些方式”，即以这九种方式。 တာဒိသောတိ [Pg.321] ဒီဃော, ရဿော စ. စတ္တာရော ဝဏ္ဏာတိ စတ္တာရော အာကာရာ, တေ စ ဒီဃာဒယော ဧဝ. နာသိကဂ္ဂေ ဝ ဘိက္ခုနောတိ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ရဿံ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘နာသိကဂ္ဂေ ဝါ’’တိ, ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော, တေန ဥတ္တရောဋ္ဌံ သင်္ဂဏှာတိ. “如是”，即长与短。“四种颜色”，即四种行相，彼等即是长等。“比丘于鼻尖”，是为了偈颂的流畅而将“于鼻尖或”缩短而言，“或”字表示不确定义，因此亦含摄上唇。 ၂၂၀. သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီတိ သဗ္ဗဿ ကာယဿ ပဋိ ပဋိ ပစ္စေကံ သမ္မဒေဝ ဝေဒနသီလော ဇာနနသီလော, တဿ ဝါ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒေါ ဧတဿ အတ္ထိ, တံ ဝါ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒမာနောတိ အတ္ထော. တတ္ထ တတ္ထ သဗ္ဗ-ဂ္ဂဟဏေန အဿာသာဒိကာယဿ အနဝသေသပရိယာဒါနေ သိဒ္ဓေပိ အနေကကလာပသမုဒါယဘာဝတော တဿ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဘာဂါနံ သံဝေဒနဒဿနတ္ထံ ပဋိ-သဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ. တတ္ထ သက္ကစ္စကာရီဘာဝဒဿနတ္ထံ သံ-သဒ္ဒဂ္ဂဟဏန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘သကလဿာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယထာ သမာနေပိ အဿာသပဿာသေသု ယောဂိနော ပဋိပတ္တိဝိဓာနေ ပစ္စေကံ သက္ကစ္စံယေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ဝိသုံ ဒေသနာ ကတာ, ဧဝံ တမေဝတ္ထံ ဒီပေတုံ သတိပိ အတ္ထဿ သမာနတာယ ‘‘သကလဿာ’’တိအာဒိနာ ပဒဒွယဿ ဝိသုံ ဝိသုံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ကတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါကဋံ ကရောန္တောတိ ဝိဘူတံ ကရောန္တော, သဗ္ဗသော ဝိဘာဝေန္တောတိ အတ္ထော. ပါကဋီကရဏံ ဝိဘာဝနံ တတ္ထ အသမ္မုယှနံ ဉာဏေနေဝ နေသံ ပဝတ္တနေန ဟောတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝံ ဝိဒိတံ ကရောန္တော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တသ္မာတိ ယသ္မာ ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တေနေဝ အဿာသပဿာသေ ပဝတ္တေတိ, န ဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တေန, တသ္မာ ဧဝံဘူတော သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမိ ပဿသိဿာမီတိ သိက္ခတီတိ ဝုစ္စတိ ဗုဒ္ဓါဒီဟီတိ ယောဇနာ. စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏဝိသဋေတိ အနေကကလာပတာယ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏဘာဝေန ဝိသဋေ. အာဒိ ပါကဋော ဟောတိ သတိယာ, ဉာဏဿ စ ဝသေန တထာ ပုဗ္ဗာဘိသင်္ခါရဿ ပဝတ္တတ္တာ. တာဒိသေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ စတုတ္ထပုဂ္ဂလသဒိသေန ဘဝိတဗ္ဗံ, ပဂေဝ သတိံ, ဉာဏဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ တီသုပိ ဌာနေသု ဉာဏသမ္ပယုတ္တမေဝ စိတ္တံ ပဝတ္တေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပာယော. 220. “觉知全身者”(Sabbakāyapaṭisaṃvedī)，即对(入息等)全身的每一部分都如实地有感受、有了知之性；或者，对他而言，对每一部分都有如实的感受；或者，他正对每一部分如实地感受，此为其义。于此，虽以“全”(sabba)一词的取用，已能无遗地含摄入息等身，然因其由众多微聚(kalāpa)的集合而成，为显示其所有部分皆能被感受，故取用“各”(paṭi)一词。于此，为显示其审慎行持的状态，故取用“善”(saṃ)一词。为阐明此义，故说“于全部……”(sakalassā’ti)等。于此，正如在(修习)入出息时，虽然修行者(yogi)的修行方法是相同的，但为了开示应于每一(入息、出息)都审慎地修行，故(世尊)作了分别的教示。同样地，为阐明此义，虽然意义相同，亦应了知，(注疏者)以“于全部……”等，对(此)二句作了分别的释义。“令其显现”(Pākaṭaṃ karonto)，即令其清晰，意为使其全面明了。“显现化”(pākaṭīkaraṇa)即是“明了”(vibhāvanaṃ)，于此不迷乱，是唯以智使其(入出息)生起。为开示此义，故说“如是令其了知……”(evaṃ viditaṃ karonto’ti)等。于此，关于“是故”(tasmā)的文义结合(yojanā)应知：因为(yasmā)是以与智相应之心使入出息生起，而非以不相应之心，是故(tasmā)，佛陀等说，如此之人被称为修学“我将觉知全身而入息，……而出息”者。“粉碎散布”(Cuṇṇavicuṇṇavisaṭe)，即因其具有众多微聚，而以粉碎的状态散布。(入出息的)开端之所以显现，是凭借念与智之力，以及先前之行(pubbābhisaṅkhāra)的发动。“当成为如是者”，即当成为如第四种人(puggala)那样的人。其意涵是：应预先安立念与智，于(入出息的)三处都只使与智相应之心生起。 ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒနဝသေနေဝ. ဃဋတီတိ ဥဿဟတိ. ဝါယမတီတိ ဝါယာမံ ကရောတိ, မနသိကာရံ ပဝတ္တေတီတိ အတ္ထော. တထာဘူတဿာတိ အာနာပါနဿတိံ ဘာဝေန္တဿ. သံဝရောတိ သတိ[Pg.322], ဝီရိယမ္ပိ ဝါ. တာယ သတိယာတိ ယာ အာနာပါနေ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တာ သတိ, တာယ. တေန မနသိကာရေနာတိ ယော သော တတ္ထ သတိပုဗ္ဗင်္ဂမော ဘာဝနာမနသိကာရော, တေန သဒ္ဓိန္တိ အဓိပ္ပာယော. အာသေဝတီတိ ‘‘တိဿော သိက္ခာယော’’တိ ဝုတ္တေ အဓိကုသလဓမ္မေ အာသေဝတိ. တဒါသေဝနဉှေတ္ထ သိက္ခနန္တိ အဓိပ္ပေတံ. “如是”，即仅以如前所述遍知一切入出息身之力。“努力”，即是勤勉。“勤奋”，即是作勤奋，意谓使作意转起。“对于如是者”，即对于修习入出息念者。“防护”，即是念，或亦是精进。“以彼念”，即是以缘于入出息而转起的念。“以彼作意”，意谓于彼处有念为前导的修习作意，与彼一起。“亲近”，即当说到“三学”时，是亲近增上善法。于此，彼亲近即意谓“修学”。 ပုရိမနယေတိ ပုရိမသ္မိံ ဘာဝနာနယေ, ပဌမဝတ္ထုဒွယေတိ အဓိပ္ပာယော. တတ္ထာပိ ကာမံ ဉာဏုပ္ပာဒနံ လဗ္ဘတေဝ အဿာသပဿာသာနံ ယာထာဝတော ဒီဃရဿဘာဝါဝဗောဓသဗ္ဘာဝတော, တထာပိ တံ န ဒုက္ကရံ ယထာပဝတ္တာနံ တေသံ ဂဟဏမတ္တဘာဝတောတိ တတ္ထ ဝတ္တမာနကာလပ္ပယောဂေါ ကတော. ဣဒံ ပန ဒုက္ကရံ ပုရိသဿ ခုရဓာရာယံ ဂမနသဒိသံ, တသ္မာ သာတိသယေနေတ္ထ ပုဗ္ဗာဘိသင်္ခါရေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒီပေတုံ အနာဂတကာလပ္ပယောဂေါ ကတောတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ယသ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဉာဏုပ္ပာဒနာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကာယသင်္ခါရပဿမ္ဘနပီတိပဋိသံဝေဒနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘သံဝရသမာဒါနာနံ သင်္ဂဟော’’တိ ဝဒန္တိ. “于前方法”，意即于前修习方法，最初二事。于彼处，虽因如实了知入出息长短之性而可得生起智，然因仅是把握彼等如其所转起，故非难行，是故于彼处使用现在时态。然而此事难行，犹如人于剃刀锋上行，因此为显示于此应有殊胜的前行，故（经中）使用未来时态。为说明此义，故说“于彼，以是故”等。于彼“智生起等”中，以“等”字摄集身行轻安、遍知喜等。于此，有些人说：“是防护与受持的摄集。” ကာယသင်္ခါရန္တိ အဿာသပဿာသံ. သော ဟိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနောပိ သမာနော ကရဇကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာယ တေန သင်္ခရီယတီတိ ကာယသင်္ခါရောတိ ဝုစ္စတိ. ယော ပန ‘‘ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၀၂) ဧဝမာဂတော ကာယသင်္ခါရော စေတနာလက္ခဏော သတိပိ ဒွါရန္တရုပ္ပတ္တိယံ ယေဘုယျဝုတ္တိယာ, တဗ္ဗဟုလဝုတ္တိယာ စ ကာယဒွါရေန လက္ခိတော, သော ဣဓ နာဓိပ္ပေတော. ပဿမ္ဘေန္တောတိအာဒီသု ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမံ ပဒံ ပုရိမဿ ပုရိမဿ အတ္ထဝစနံ, တသ္မာ ပဿမ္ဘနံ နာမ ဝူပသမနံ, တဉ္စ တထာပယောဂေ အသတိ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟဿ ဩဠာရိကဿ ကာယသင်္ခါရဿ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ အနုပ္ပာဒနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတြာတိ ‘‘ဩဠာရိကံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿမ္ဘေန္တော’’တိ ဧတ္ထ. အပရိဂ္ဂဟိတကာလေတိ ကမ္မဋ္ဌာနဿ အနာရဒ္ဓကာလေ, တတော ဧဝ ကာယစိတ္တာနမ္ပိ အပရိဂ္ဂဟိတကာလေ. ‘‘နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယာ’’တိ ဟိ ဣမိနာ ကာယပရိဂ္ဂဟော, ‘‘ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ ဣမိနာ စိတ္တပရိဂ္ဂဟော ဝုတ္တော. တေနေဝါဟ ‘‘ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ ပရိဂ္ဂဟိတာ ဟောန္တီ’’တိ. ကာယောတိ ကရဇကာယော. သဒရထာတိ သပရိဠာဟာ, သာ [Pg.323] စ နေသံ သဒရထတာ ဂရုဘာဝေန ဝိယ ဩဠာရိကတာယ အဝိနာဘာဝိနီတိ အာဟ ‘‘ဩဠာရိကာ’’တိ. ဗလဝတရာတိ သဗလာ ထူလာ. သန္တာ ဟောန္တီတိ စိတ္တံ တာဝံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပါဘာဝေန ဧကဂ္ဂံ ဟုတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပဝတ္တမာနံ သန္တံ ဟောတိ ဝူပသန္တံ, တတော ဧဝ တံသမုဋ္ဌာနာ ရူပဓမ္မာ လဟုမုဒုကမ္မညဘာဝပ္ပတ္တာ, တဒနုဂုဏတာယ သေသံ တိသန္တတိရူပန္တိ ဧဝံ စိတ္တေ, ကာယေ စ ဝူပသန္တေ ပဝတ္တမာနေ တန္နိဿိတာ အဿာသပဿာသာ သန္တသဘာဝါ အနုက္ကမေန သုခုမတရသုခုမတမာ ဟုတွာ ပဝတ္တန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယဒါ ပနဿ ကာယောပီ’’တိအာဒိ. 身行（kāyasaṅkhāra）即是出入息。因为它由心生起，但因与色身（karajakāya）的活动相关联，而被其所造作，故名为身行。然而，在《中部》（Ma. Ni. 1.102）中，所说的“身行、语行”是指以思（cetanā）为特征、主要通过身门显现，或多数通过身门显现的身行，此处并非指此。“平息”（passambhento）等词中，后后的词是前前词的释义，所以平息（passambhana）即是止息（vūpasamana）。并且，那止息，应了知为：通过用功成就，令那在无此用功时本应生起的粗重身行不生起。此处即指“平息粗重身行”之时。‘未把握时’（apariggahitakāla）是指业处（kammaṭṭhāna）尚未开始之时，因此身与心也未被把握之时。“结跏趺坐，端正身体”说的是把握身体，“保持正念在前”说的是把握心。所以说“身心都被把握了”。身是指色身。‘有扰动’（sadaratha）是指有热恼（sapariḷāha），而这种有扰动的状态，如同沉重一般，与粗重性（oḷārikatā）密不可分，故说“粗重”（oḷārikā）。‘更强有力’（balavatara）是指有力量、粗大。‘变得平静’（santā honti）是指：心首先因不向外散乱而专注，把握业处而运行时，变得平静、止息；由此生起的色法（rūpadhammā）达到轻快、柔软、适合作业的状态，与此相应，其余三相续之色也变得平静、止息。这样，当心和身平静地运行时，依止于它们的出入息，其平静之相也会次第地变得越来越微细、极微细。因此说“当他的身体也……”等等。 အာဘုဇနံ အာဘောဂေါ, ‘‘ပဿမ္ဘေမီ’’တိ ပဌမာဝဇ္ဇနာ. သမ္မာ အနု အနု အာဟရဏံ သမန္နာဟာရော, တသ္မိံယေဝ အတ္ထေ အပရာပရံ ပဝတ္တအာဝဇ္ဇနာ. တဿေဝ အတ္ထဿ မနသိ ကရဏံ စိတ္တေ ဌပနံ မနသိကာရော. ဝီမံသာ ပစ္စဝေက္ခဏာ. 初专注(ābhujana)即是专注(ābhoga)。“我将平息”是初转向(paṭhamāvajjanā)。正确地、一再地引导是正遍作意(samannāhāra)，即对同一目标接连不断地转向。将该目标置于心中，安放于心，是作意(manasikāra)。伺察(vīmaṃsā)即是省察(paccavekkhaṇā)。 သာရဒ္ဓေတိ သဒရထေ သပရိဠာဟေ. အဓိမတ္တန္တိ ဗလဝံ ဩဠာရိကံ. လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ. ကာယသင်္ခါရောတိ ဟိ အဓိပ္ပေတော. ‘‘အဓိမတ္တံ ဟုတွာ ပဝတ္တတီ’’တိ ကိရိယာဝိသေသနံ ဝါ ဧတံ. သုခုမန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ကာယမှီတိ ဧတ္ထ ‘‘စိတ္တေ စာ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. “不安”(sāraddha)意为有忧恼(sadaratha)、有热恼(sapariḷāha)。“强烈”(adhimatta)意为有力、粗重(oḷārika)。这是以性的转换(liṅgavipallāsa)而说，因为其意指的是“身行”(kāyasaṅkhāra)。或者，此词是作为“强烈地生起”的动词修饰词。“微细”(sukhuma)于此也同此理。于“在身中”(kāyamhi)一词，应引入“及在心中”(citte ca)并与之相连。 ၂၂၁. ပဌမဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ကရိယမာနံ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ နာနာဝဇ္ဇနံ ပရိကမ္မံ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိယ ဒူရသမုဿာရိတပဋိပက္ခန္တိ ကတွာ တံသမုဋ္ဌာနော ကာယသင်္ခါရော ပဌမဇ္ဈာနေ စ ဒုတိယဇ္ဈာနူပစာရေ စ ဩဠာရိကောတိ သဒိသော ဝုတ္တော. ဧသ နယော သေသူပစာရဒွယေပိ. အထ ဝါ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီနံ အဓိဂမာယ ပဋိပဇ္ဇတော ဒုက္ခာပဋိပဒါဒိဝသေန ကိလမတော ယောဂိနော ကာယကိလမထစိတ္တူပဃာတာဒိဝသေန, ဝိတက္ကာဒိသင်္ခေါဘေန စ သပရိဖန္ဒတာယ စိတ္တပ္ပဝတ္တိယာ ဒုတိယဇ္ဈာနာဒိဥပစာရေသု ကာယသင်္ခါရဿ ဩဠာရိကတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတိသုခုမောတိ အညတ္ထ လဗ္ဘမာနော ကာယသင်္ခါရော စတုတ္ထဇ္ဈာနေ အတိက္ကန္တသုခုမော. သုခုမဘာဝေါပိဿ တတ္ထ နတ္ထိ, ကုတော ဩဠာရိကတာ အပ္ပဝတ္တနတော. တေနာဟ ‘‘အပ္ပဝတ္တိမေဝ ပါပုဏာတီ’’တိ. 221. 从初禅(paṭhamajjhāna)出定后，为第二禅(dutiyajjhāna)所作的、具有种种转向的预备行(parikamma)，因为（它）像初禅一样，其敌对法已被远离，故从彼生起的身行，在初禅与第二禅的近行定(upacāra)中，被说是相似而粗重的。此理亦适用于其余二种近行定。又或者，当瑜伽行者(yogin)为证得第二禅等而以难行道(dukkhāpaṭipadā)等方式修行而疲惫时，由于身疲、心伤等，以及由于寻(vitakka)等的扰动，心的过程带有颤动，故于第二禅等的近行定中，当知身行为粗重。至于“极微细”(atisukhuma)，在别处所得的身行，于第四禅(catutthajjhāna)中是超越微细的。于彼处，连其微细的状态亦不存在，何况是粗重？因其不复生起。是故说：“唯达于不复生起”。 လာဘိဿ [Pg.324] သတော အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနဝေလံ, ဧကာသနေနေဝ ဝါ သဗ္ဗေသံ ဈာနာနံ ပဋိလာဘံ သန္ဓာယ မဇ္ဈိမဘာဏကာ ဟေဋ္ဌိမဟေဋ္ဌိမဇ္ဈာနတော ဥပရူပရိဈာနူပစာရေပိ သုခုမတရံ ဣစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ဟိ သောပစာရာနံ ဈာနာနံ ဥပရူပရိ ဝိသေသဝန္တတာ, သန္တတာ စ သမ္ဘဝေယျ, ဧကာဝဇ္ဇနူပစာရံ ဝါ သန္ဓာယ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဧဝဉှိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တဝါဒေန ဣမဿ ဝါဒဿ အဝိရောဓော သိဒ္ဓေါ ဘိန္နဝိသယတ္တာ. သဗ္ဗေသညေဝါတိ ဥဘယေသမ္ပိ. ယသ္မာ တေ သဗ္ဗေပိ ဝုစ္စမာနေန ဝိဓိနာ ပဿဒ္ဓိမိစ္ဆန္တိယေဝ. ‘‘အပရိဂ္ဂဟိတကာလေ ပဝတ္တကာယသင်္ခါရော ပရိဂ္ဂဟိတကာလေ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီ’’တိ ဣဒံ သဒိသသန္တာနတာယ ဝုတ္တံ. န ဟိ တေ ဧဝ ဩဠာရိကာ အဿာသာဒယော သုခုမာ ဟောန္တိ. ပဿမ္ဘနာကာရော ပန နေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ. 中部诵者(majjhimabhāṇakā)认为，对于已得禅那者，在次第入定之时，或在一次坐中获得所有禅那之时，从下下禅到上上禅的近行定中，（身行）会变得更为微细。因为在那些有近行的禅那中，其殊胜与寂静会次第显现；或者，这是针对单一转向的近行定而言。这样，与前面所说的观点便不相违背，因为所涉范围不同。“一切”(sabbesaññeva)是指两者。因为他们都按照所说的方法欲求轻安。“未把握时生起的粗重身行，在把握时便会止息”——这是就相似相续而说。并非那些粗重的出入息等本身变得微细，它们的止息方式如前所说。 မဟာဘူတပရိဂ္ဂဟေ သုခုမောတိ စတုဓာတုမုခေန ဝိပဿနာဘိနိဝေသံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သကလရူပပရိဂ္ဂဟေ သုခုမော ဘာဝနာယ ဥပရူပရိ ပဏီတဘာဝတော. တေနေဝါဟ ‘‘ရူပါရူပပရိဂ္ဂဟေ သုခုမော’’တိ. လက္ခဏာရမ္မဏိကဝိပဿနာတိ ကလာပသမ္မသနမာဟ. နိဗ္ဗိဒါနုပဿနတော ပဋ္ဌာယ ဗလဝဝိပဿနာ. တတော ဩရံ ဒုဗ္ဗလဝိပဿနာ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘အပရိဂ္ဂဟိတကာလေ’’တိအာဒိနာ သမထနယေ ဝုတ္တေန နယေန ‘‘အပရိဂ္ဂဟေ ပဝတ္တော ကာယသင်္ခါရော မဟာဘူတပရိဂ္ဂဟေ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီ’’တိအာဒိနာ ဝိပဿနာနယေပိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ ယောဇေတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. 在把握四大种(mahābhūta)时说“微细”(sukhuma)，是指以四界为门而进入观(vipassanā)。在把握一切色法时说“微细”，是因为修习会次第变得更为殊胜。因此说“在把握色、无色时微细”。以相为所缘的观(lakkhaṇārammaṇikavipassanā)是指聚思惟(kalāpasammasana)。从厌离随观(nibbidānupassanā)开始是强力观。在此之前是弱力观。“如前所说的方法”是指：如同在止(samatha)的章节中以“未把握时”等句所说的方法，在观(vipassanā)的章节中，也应将“未把握时生起的身行，在把握四大种时便会止息”等句与止息(paṭippassaddhi)结合起来。 အဿာတိ ဣမဿ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရ’’န္တိ ပဒဿ. စောဒနာသောဓနာဟီတိ အနုယောဂပရိဟာရေဟိ. ဧဝန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန. “此”(assa)是指“令身行止息”(passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ)这一句。“通过责问和辨析”(codanāsodhanāhi)是指通过质询与解答(anuyogaparihārehi)。“如此”(evaṃ)是指现在所说的这种方式。 ကထန္တိ ယံ ဣဒံ ‘‘ပဿမ္ဘယံ…ပေ… သိက္ခတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၇၁) ဝုတ္တံ, တံ ကထံ ကေန ပကာရေန ကာယသင်္ခါရဿ ပဿမ္ဘနံ, ယောဂိနော စ သိက္ခနံ ဟောတီတိ ကထေတုကမျတာယ ပုစ္ဆိတွာ ကာယသင်္ခါရေ သရူပတော, ဩဠာရိကသုခုမတော, ဝူပသမတော, အနုယောဂပရိဟာရတော စ ဒဿေတုံ ‘‘ကတမေ ကာယသင်္ခါရာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကာယိကာတိ ရူပကာယေ ဘဝါ. ကာယပဋိဗဒ္ဓါတိ ကာယသန္နိဿိတာ. ကာယေ သတိ ဟောန္တိ, အသတိ န ဟောန္တိ, တတော ဧဝ တေ အကာယသမုဋ္ဌာနာပိ ကာယေန သင်္ခရီယန္တီတိ ကာယသင်္ခါရာ. ပဿမ္ဘေန္တောတိ ဩဠာရိကောဠာရိကံ ပဿမ္ဘေန္တော. သေသပဒဒွယံ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဩဠာရိကဉှိ ကာယသင်္ခါရံ အဝူပသန္တသဘာဝံ သန္နိသီဒါပေန္တော [Pg.325] ‘‘ပဿမ္ဘေန္တော’’တိ ဝုစ္စတိ, အနုပ္ပာဒနိရောဓံ ပါပေန္တော ‘‘နိရောဓေန္တော’’တိ, သုဋ္ဌု သန္တသဘာဝံ နယန္တော ‘‘ဝူပသမေန္တော’’တိ. （问：）《无碍解道》(Paṭi. ma. 1.171)中所说的“我将平息……乃至……修学”，那身行的平息，以及瑜伽士的修学，是如何、以何种方式发生的呢？（答：）为了解说此义，通过提问，并从自性、粗细、寂止、问答这几方面来显示身行，故开始了“什么是身行”等论述。其中，“身的”(kāyika)是生于色身。“与身相连的”(kāyapaṭibaddha)是依止于身的。身存在时则有，不存在时则无。因此，它们（入出息）虽然不是由身所生起，但被身所造作，故称为“身行”。“平息”(passambhento)是平息粗重的身行。其余二词是它的同义词。确实，使未寂止自性的粗重身行沉静下来，称为“平息”；使其达到不生之灭，称为“使其灭”(nirodhento)；善巧地导向寂静自性，称为“使其寂止”(vūpasamento)。 ယထာရူပေဟီတိ ယာဒိသေဟိ. ကာယသင်္ခါရေဟီတိ ဩဠာရိကေဟိ ကာယသင်္ခါရေဟိ. အာနမနာတိ အဘိမုခဘာဝေန ကာယဿ နမနာ. ဝိနမနာတိ ဝိသုံ ဝိသုံ ပဿတော နမနာ. သန္နမနာတိ သဗ္ဗတော, သုဋ္ဌု ဝါ နမနာ. ပဏမနာတိ ပစ္ဆတော နမနာ. ဣဉ္ဇနာဒီနိ အာနမနာဒီနံ ဝေဝစနာနိ, အဓိမတ္တာနိ ဝါ အဘိမုခံ စလနာဒီနိ အာနမနာဒယော, မန္ဒာနိ ဣဉ္ဇနာဒယော. ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရန္တိ တထာရူပံ အာနမနာဒီနံ ကာရဏဘူတံ ဩဠာရိကံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿမ္ဘေန္တော. တသ္မိံ ဟိ ပဿမ္ဘိတေ အာနမနာဒယောပိ ပဿမ္ဘိတာ ဧဝ ဟောန္တိ. “以如是”(yathārūpehi)即“以何种”(yādisehi)。“身行”(kāyasaṅkhārehi)即粗重的身行。“前屈”(ānamana)是身体向前弯曲。“旁屈”(vinamana)是向各方分别弯曲。“遍屈”(sannamana)是全面地或善巧地弯曲。“后屈”(paṇamana)是向后弯曲。“动摇”(iñjana)等是“前屈”(ānamana)等的同义词；或者说，“前屈”等是强烈的向前移动等，而“动摇”等是微弱的。“平息身行”(passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ)是指平息那作为前屈等之因的粗重身行。因为当那（粗重身行）被平息时，前屈等也确实被平息了。 သန္တံ သုခုမန္တိ ယထာရူပေဟိ ကာယသင်္ခါရေဟိ ကာယဿ အပရိပ္ဖန္ဒနဟေတူဟိ အာနမနာဒယော န ဟောန္တိ, တထာရူပံ ဒရထာဘာဝတော သန္တံ, အနောဠာရိကတာယ သုခုမံ. ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရန္တိ သာမညတော ဧကံ ကတွာ ဝဒတိ. အထ ဝါ ပုဗ္ဗေ ဩဠာရိကောဠာရိကံ ကာယသင်္ခါရံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေန္တော အနုက္ကမေန ကာယဿ အပရိပ္ဖန္ဒနဟေတုဘူတေ သုခုမသုခုမတရေ ဥပ္ပာဒေတွာ တေပိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတွာ ပရမသုခုမတာယ ကောဋိပ္ပတ္တံ ယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သန္တံ သုခုမံ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရ’’န္တိ. “寂静(santa)与微细(sukhuma)”：由于某些身行是令身体不颤动之因，故无前屈等（动作）。这样的身行，因无热恼而为“寂静”，因不粗大而为“微细”。“平息身行(passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ)”是总括为一而说。又或者，行者先前平息了粗重的身行，依次生起作为身体不颤动之因的、愈来愈微细的身行，亦将彼等平息之后，由于达到最极微细，当他平息那已达顶点的身行时，针对此而说“平息那寂静、微细的身行”。 ဣတီတိအာဒိ စောဒကဝစနံ. တတ္ထ ဣတီတိ ပကာရတ္ထေ နိပါတော. ကိရာတိ အရုစိသူစနေ, ဧဝံ စေတိ အတ္ထော. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပာယော – ဝုတ္တပ္ပကာရေန ယဒိ အတိသုခုမမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ ပဿမ္ဘေတီတိ. ဧဝံ သန္တေတိ ဧဝံ သတိ တယာ ဝုတ္တာကာရေ လဗ္ဘမာနေ. ဝါတူပလဒ္ဓိယာတိ ဝါတဿ ဥပလဒ္ဓိယာ. စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော, အဿာသာဒိဝါတာရမ္မဏဿ စိတ္တဿ ပဘာဝနာ ဥပ္ပာဒနာ ပဝတ္တနာ န ဟောတိ, တေ စ တေန ပဿမ္ဘေတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပာယော. အဿာသပဿာသာနဉ္စ ဘာဝနာတိ ဩဠာရိကေ အဿာသပဿာသေ ဘာဝနာယ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတွာ သုခုမာနံ တေသံ ပဘာဝနာ စ န ဟောတိ, ဥဘယေသံ တေသံ တေန ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗတော. အာနာပါနဿတိယာတိ အာနာပါနာရမ္မဏာယ သတိယာ စ ပဝတ္တနံ န ဟောတိ, အာနာပါနာနံ အဘာဝတော. တတော ဧဝ တံသမ္ပယုတ္တဿ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ ဥပ္ပာဒနာပိ န ဟောတိ. န ဟိ ကဒါစိ အာရမ္မဏေန ဝိနာ သာရမ္မဏဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. န စ နံ တန္တိ ဧတ္ထ နန္တိ နိပါတမတ္တံ[Pg.326]. တံ ဝုတ္တဝိဓာနံ သမာပတ္တိံ ပဏ္ဍိတာ ပညဝန္တော န စေဝ သမာပဇ္ဇန္တိပိ တတော န ဝုဋ္ဌဟန္တိပီတိ ယောဇနာ. ဧဝံ စောဒကော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဘာဝူပနယနံ ပဿမ္ဘနန္တိ အဓိပ္ပာယေန စောဒေတိ. “如是”等，是质问者之语。其中，“iti(如是)”一词是表示方式的不变词。“kira(据说)”一词，是在表示不悦的意义上，其意为“难道会是这样吗？”。此处的意趣是：若依所述方式，即使是极微细的身行(kāyasaṅkhāra)也被止息。而“evaṃ sante(当如是时)”是说：当你所述的方式可得时。“vātūpaladdhiyā(得风)”即“vātassa upaladdhiyā(得于风)”。ca字是集合义，（意即）以入息等风为所缘的心，其培育(pabhāvanā)、生起(uppādanā)、转起(pavattana)便不会发生，意即：那些也应被他止息。“assāsapassāsānañca bhāvanā(以及入出息的培育)”是说：通过培育止息了粗的入出息后，那些微细（入出息）的培育也不会发生，因为这两者都应被他止息。“ānāpānassatiyā(入出息念)”是说：以入出息为所缘的念的转起也不会发生，因为入出息不存在。正因如此，与它相应的入出息念定(ānāpānassatisamādhi)的培育与生起也不会发生。因为有缘法(sārammaṇadhammā)在任何时候都不能无缘而生。在“na ca naṃ taṃ”中，“naṃ”只是一个不变词。应如是连结：智者、有慧者对那所述方式的等至(samāpatti)，既不能入，亦不能出。如是，质问者是以“止息就是使其完全不存在”的意趣而质问的。 ပုန ဣတိ ကိရာတိအာဒိ ယထာဝုတ္တာယ စောဒနာယ ဝိဿဇ္ဇနာ. တတ္ထ ကိရာတိ ‘‘ယဒီ’’တိ ဧတဿ အတ္ထေ နိပါတော. ဣတိ ကိရ သိက္ခတိ, မယာ ဝုတ္တာကာရေန ယဒိ သိက္ခတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ သန္တေတိ ဧဝံ ပဿမ္ဘနေ သတိ. ပဘာဝနာ ဟောတီတိ ယဒိပိ ဩဠာရိကာ ကာယသင်္ခါရာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ, သုခုမာ ပန အတ္ထေဝါတိ အနုက္ကမေန ပရမသုခုမဘာဝပ္ပတ္တဿ ဝသေန နိမိတ္တုပ္ပတ္တိယာ အာနာပါနဿတိယာ, အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ ဣဇ္ဈတေဝါတိ အဓိပ္ပာယော. 再者，“iti kira(如是据说)”等，是对前述质问的回答。其中，“kira”一词是在“yadi(如果)”的意义上作为不变词。“iti kira sikkhati(如是据说而学)”的意思是：若依我所说的方式而学。“evaṃ sante(当如是时)”是说：当如是止息时。“pabhāvanā hoti(有培育)”是说：纵使粗的身行止息了，但微细的（身行）依然存在。因此，通过次第达到极微细状态（的身行），以及相(nimitta)的生起，入出息念(ānāpānassati)与入出息念定(ānāpānassatisamādhi)的培育确实得以成就。此是其意趣。 ယထာ ကထံ ဝိယာတိ ယထာဝုတ္တဝိဓာနံ တံ ကထံ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, အတ္ထိ ကိဉ္စိ တဒတ္ထသမ္ပဋိပါဒနေ ဩပမ္မန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဣဒါနိ ဩပမ္မံ ဒဿေတုံ ‘‘သေယျထာပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သေယျထာပီတိ ဩပမ္မတ္ထေ နိပါတော. ကံသေတိ ကံသဘာဇနေ. နိမိတ္တန္တိ နိမိတ္တဿ, တေသံ သဒ္ဒါနံ ပဝတ္တာကာရဿာတိ အတ္ထော. သာမိအတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ဥပယောဂဝစနံ. သုဂ္ဂဟိတတ္တာတိ သုဋ္ဌု ဂဟိတတ္တာ. သုမနသိကတတ္တာတိ သုဋ္ဌု စိတ္တေ ဌပိတတ္တာ. သူပဓာရိတတ္တာတိ သမ္မဒေဝ ဥပဓာရိတတ္တာ သလ္လက္ခိတတ္တာ. သုခုမကာ သဒ္ဒါတိ အနုရဝေ အာဟ, ယေ အပ္ပကာ. အပ္ပတ္ထော ဟိ အယံ က-သဒ္ဒေါ. သုခုမသဒ္ဒနိမိတ္တာရမ္မဏတာပီတိ သုခုမော သဒ္ဒေါဝ နိမိတ္တံ သုခုမသဒ္ဒနိမိတ္တံ, တဒါရမ္မဏတာယပိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ကာမံ တဒါသုခုမာပိ သဒ္ဒါ နိရုဒ္ဓါ, သဒ္ဒနိမိတ္တဿ ပန သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုခုမတရသဒ္ဒနိမိတ္တာရမ္မဏဘာဝေနာပိ စိတ္တံ ပဝတ္တတိ. အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဟိ တဿ တဿ နိရုဒ္ဓဿ သဒ္ဒဿ နိမိတ္တံ အဝိက္ခိတ္တေန စိတ္တေန ဥပဓာရေန္တဿ အနုက္ကမေန ပရိယောသာနေ အတိသုခုမသဒ္ဒနိမိတ္တမ္ပိ အာရမ္မဏံ ကတွာ စိတ္တံ ပဝတ္တတေဝ. စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ တသ္မိံ ယထာဥပဋ္ဌိတေ နိမိတ္တေ သမာဓာနသဗ္ဘာဝတော. “如何”（yathā kathaṃ viya）者，谓如前所说的方法，应如何看待？为成办彼义，是否有任何譬喻？此为意趣。今为显示譬喻，而说“譬如”（seyyathāpi）等。其中，“譬如”一词是用于譬喻义的不变词。“于铜器中”（kaṃse）者，谓于铜盘中。“相”（nimittaṃ）者，谓彼诸声生起之相状，此为义。此处的（第二格）用法是作所有格（第六格）义。“善取故”（suggahitattā）者，谓善于把握故。“善作意故”（sumanasikatattā）者，谓善置于心中故。“善观察故”（sūpadhāritattā）者，谓如实观察、辨识故。“微细声”（sukhumakā saddā）者，是说余响（anurava），其声微小。此中“ka”字有微小义。“亦以微细声相为所缘”（sukhumasaddanimittārammaṇatāpi）者，即微细声即是相，是为微细声相；亦以彼为所缘故。此为何义？诚然，彼时微细之声虽已息灭，然因声相已被善取，心仍能缘于更微细之声相而转起。实则，从始以不散乱心，持续观察彼彼已灭之声相者，次第于最终，心亦能缘于最微细之声相而转起。于如其显现的彼相中，因有定之存在，故心不至于散乱。 ဧဝံ သန္တေတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ နိဂမနဝသေန ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယဿ သုတ္တပဒဿ သဒ္ဓိံ စောဒနာသောဓနာဟိ အတ္ထော ဝုတ္တော, တံ ဥဒ္ဓရိတွာ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနာနိ ဝိဘာဂတော ဒဿေတုံ ‘‘ပဿမ္ဘယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနမေဝ. “如是而有”（evaṃ sante）等语，是为总结已说之义而说。其中，为抉择出已通过问难与阐明而解说其义的经句，并分别开示身随观念住（kāyānupassanāsatipaṭṭhāna），故说“令其止息”（passambhayaṃ）等。此等一切，因已依前述之理说明，故其义自明。 ၂၂၂. အာဒိကမ္မိကဿ [Pg.327] ကမ္မဋ္ဌာနဝသေနာတိ သမထကမ္မဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝိပဿနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပန ဣတရစတုက္ကေသုပိ လဗ္ဘတေဝ. ဧတ္ထာတိ ပဌမစတုက္ကေ. ပဉ္စသန္ဓိကန္တိ ပဉ္စပဗ္ဗံ, ပဉ္စဘာဂန္တိ အတ္ထော. 222. “依初业者之业处”者，是针对奢摩他（samatha）业处而说。至于观（vipassanā）业处，则于其余四法组中亦可得。“于此”（ettha）者，谓于第一四法组中。“五支”（pañcasandhikaṃ）者，谓五节、五部分义。 ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥဂ္ဂဏှနန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနဂန္ထဿ ဥဂ္ဂဏှနံ. တဒတ္ထပရိပုစ္ဆာ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ပရိပုစ္ဆနာ. အထ ဝါ ဂန္ထတော, အတ္ထတော စ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥဂ္ဂဏှနံ ဥဂ္ဂဟော. တတ္ထ သံသယပရိပုစ္ဆနာ ပရိပုစ္ဆာ. ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥပဋ္ဌာနန္တိ နိမိတ္တုပဋ္ဌာနံ, ဧဝံ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ‘‘ဧဝမိဓ နိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌာတီ’’တိ ဥပဓာရဏံ, တထာ ကမ္မဋ္ဌာနပ္ပနာ ‘‘ဧဝံ ဈာနမပ္ပေတီ’’တိ. ကမ္မဋ္ဌာနဿ လက္ခဏန္တိ ဂဏနာနုဗန္ဓနာဖုသနာနံ ဝသေန ဘာဝနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ ဌပနာယ သမ္ပတ္တိ, တတော ပရမ္ပိ ဝါ သလ္လက္ခဏာဒိဝသေန မတ္ထကပ္ပတ္တီတိ ကမ္မဋ္ဌာနသဘာဝဿ သလ္လက္ခဏံ. တေနာဟ ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနသဘာဝူပဓာရဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ. 所谓“业处的受持”(Kammaṭṭhānassa uggaṇhana)，即是受持业处之典籍。遍问其义，即是遍问业处。或者，从文句和义理方面受持业处，名为“受持”(uggaho)。于其中，询问疑点，名为“遍问”(paripucchā)。所谓“业处的现起”(Kammaṭṭhānassa upaṭṭhāna)，即是相的现起，即对于如此致力于修行者，把握到“于此，相如此现起”；同样，业处的安止(appanā)，即把握到“如此，禅那得以确立”。所谓“业处的特相”(Kammaṭṭhānassa lakkhaṇa)，即通过数息、随息、触的方式，努力修行而达成安止的成就，或于此后，再依辨识(sallakkhaṇa)等方式而达到顶峰，如是即为对业处自性(kammaṭṭhānasabhāva)的辨识。是故说：“此即名为把握业处自性(kammaṭṭhānasabhāvūpadhāraṇa)”。 အတ္တနာပိ န ကိလမတိ ဩဓိသော ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥဂ္ဂဏှနတော. တတော ဧဝ အာစရိယမ္ပိ န ဝိဟေသေတိ ဓမ္မာဓိကရဏမ္ပိ ဘာဝနာယ မတ္ထကံ ပါပနတော. တသ္မာတိ တံ နိမိတ္တံ အတ္တနော အကိလမနအာစရိယာဝိဟေသနဟေတု. ထောကန္တိ ထောကံ ထောကံ. ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗတော ဥဂ္ဂဟော, သဗ္ဗောပိ ကမ္မဋ္ဌာနဝိဓိ, န ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဥဂ္ဂဟမတ္တံ. အာစရိယတော ဥဂ္ဂဟော အာစရိယုဂ္ဂဟော, တတော. ဧကပဒမ္ပီတိ ဧကကောဋ္ဌာသမ္ပိ. 因为分段地受持业处，所以自身不疲倦。正因为如此，不会恼乱导师；并且由于能令修行达到顶峰，所以也不会因法而恼乱导师。是故，那即是自身不疲倦与不恼乱导师的原因。所谓“少量”(thoka)，即是一点一点地。因为是应受持的(uggahetabba)，故名为“受持”(uggaho)，此指全部的业处方法，而不仅是先前所说的受持而已。从导师处受持，名为“师所授”(ācariyuggaho)。从彼，“即使一句”(ekapada)即是“即使一分”(ekakoṭṭhāsa)。 ၂၂၃. အနုဝဟနာတိ အဿာသပဿာသာနံ အနုဂမနဝသေန သတိယာ နိရန္တရံ အနုပဝတ္တနာ. ဖုသနာတိ အဿာသပဿာသေ ဂဏေန္တဿ ဂဏနံ ပဋိသံဟရိတွာ တေ သတိယာ အနုဗန္ဓန္တဿ ယထာ အပ္ပနာ ဟောတိ, တထာ စိတ္တံ ဌပေန္တဿ စ နာသိကဂ္ဂါဒိဋ္ဌာနဿ နေသံ ဖုသနာ. ယသ္မာ ပန ဂဏနာဒိဝသေန ဝိယ ဖုသနာဝသေန ဝိသုံ မနသိကာရော နတ္ထိ, ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ ဂဏနာဒိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ဣဓ ဖုသနာဂဟဏန္တိ ဒီပေန္တော ‘‘ဖုသနာတိ ဖုဋ္ဌဋ္ဌာန’’န္တိ အာဟ. ဌပနာတိ သမာဓာနံ. တံ ဟိ သမ္မဒေဝ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အာဓာနံ ဌပနံ ဟောတိ. တထာ ဟိ သမာဓိ ‘‘စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတီ’’တိ (ဓ. သ. ၁၁.၁၅) နိဒ္ဒိဋ္ဌော. သမာဓိပ္ပဓာနာ ပန အပ္ပနာတိ အာဟ ‘‘ဌပနာတိ အပ္ပနာ’’တိ. အနိစ္စတာဒီနံ သလ္လက္ခဏတော သလ္လက္ခဏာ ဝိပဿနာ. ပဝတ္တတော, နိမိတ္တတော စ ဝိနိဝဋ္ဋနတော ဝိဝဋ္ဋနာ နာမ မဂ္ဂေါ. သကလသံကိလေသပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဘာဝတော [Pg.328] သဗ္ဗသော သုဒ္ဓီတိ ပါရိသုဒ္ဓိ ဖလံ. တေသန္တိ ဝိဝဋ္ဋနာပါရိသုဒ္ဓီနံ. ပဋိပဿနာတိ ပဋိ ပဋိ ဒဿနံ ပေက္ခနံ. တေနာဟ ‘‘ပစ္စဝေက္ခဏာ’’တိ. 223. “随逐”（anuvahanā）是随逐出入息，以正念不间断地持续运作。“触知”（phusanā）是修习者收回计数，以正念随逐出入息，像安止（appanā）那样将心安住在鼻端等处的触知。因为不像计数等方式需要分别作意，只需在触处如实计数即可，所以此处为了阐明“触知即触处”（phusanā ti phuṭṭhaṭṭhāna）而说。“安住”（ṭhapana）即是等持（samādhāna），这是心正确地安住于所缘上。就像《法集论》（Dhammasaṅgaṇī）所说“心的住立、确立就是定”。由定力而成就安止（appanā），所以说“安住即安止”（ṭhapana ti appanā）。由善观察无常等故，观（vipassanā）即是善观察（sallakkhaṇā）。从生起（pavatta）和相（nimitta）两方面脱离（vinivaṭṭana），称为出离（vivaṭṭanā）道。由于一切烦恼皆已寂止，故果（phala）为遍净（pārisuddhi），即完全清净（sabbaso suddhi）。“这两个”（tesaṃ），即出离（vivaṭṭanā）与遍净（pārisuddhi）。“反观”（paṭipassanā）是逐一地观察（dassana）、审视（pekkhana）。因此说“审察”（paccavekkhaṇā）。 ခဏ္ဍန္တိ ဧကံ တီဏိ ပဉ္စာတိ ဧဝံ ဂဏနာယ ခဏ္ဍနံ. ဩကာသေတိ ဂဏနဝိဓိံ သန္ဓာယာဟ. ဂဏနနိဿိတောဝ န ကမ္မဋ္ဌာနနိဿိတော. ‘‘သိခါပ္ပတ္တံ နု ခေါ’’တိ ဣဒံ စိရတရံ ဂဏနာယ မနသိ ကရောန္တဿ ဝသေန ဝုတ္တံ. သော ဟိ တထာ လဒ္ဓံ အဝိက္ခေပမတ္တံ နိဿာယ ဧဝံ မညေယျ. ‘‘အဿာသပဿာသေသု ယော ဥပဋ္ဌာတိ, တံ ဂဟေတွာ’’တိ ဣဒံ အဿာသပဿာသေသု ယဿ ဧကောဝ ပဌမံ ဥပဋ္ဌာတိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ယဿ ပန ဥဘောပိ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, တေန ဥဘယမ္ပိ ဂဟေတွာ ဂဏေတဗ္ဗံ. ‘‘ယော ဥပဋ္ဌာတီ’’တိ ဣမိနာ စ ဒွီသု နာသာပုဋဝါတေသု ယော ပါကဋတရော ဥပဋ္ဌာတိ, သော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အယမ္ပိ အတ္ထော ဒီပိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဝတ္တမာနံ ပဝတ္တမာနန္တိ အာမေဍိတဝစနေန နိရန္တရံ အဿာသပဿာသာနံ ဥပလက္ခဏံ ဒဿေတိ. ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဥပလက္ခေတွာ ဝါတိ အတ္ထော. ပါကဋာ ဟောန္တိ ဂဏနာဝသေန ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပါဘာဝတော. 分段一、三、五等，这是计数的划分。为了开示计数的方法，所以这样说。这是依靠计数，而非依靠业处（kammaṭṭhāna）。“是否已达顶峰”，这是就长久作意于计数的行者而说。因为他依靠如此获得的些许不散乱，可能会这样认为。“于出入息（assāsapassāsa）中，取其现起者”，这是就出入息中只有一个先现起者而说；若两者皆现起，则应两者皆取而计数。“其现起者”，此句亦阐明此义，当知：于二鼻孔气流中，取其较明显而现起者。“持续，持续”，此重复语显示出入息的相续不断。“如此”（evaṃ）的意思是：正是依前述方法观察。通过计数，由于没有外在的散乱，（出入息）变得明显。 ပလိဃဿ ပရိဝတ္တနံ, တံ ယတ္ထ နိက္ခိပန္တိ, သော ပလိဃတ္ထမ္ဘော. တိယာမရတ္တိန္တိ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ. ပုရိမနယေနာတိ သီဃဂဏနာယ, ဂေါပါလကဂဏနာယာတိ အတ္ထော. ဧကော ဒွေ တီဏိ စတ္တာရိ ပဉ္စာတိ ဂဏနာဝိဓိဒဿနံ. တသ္မာ အဋ္ဌာတိအာဒီသုပိ ဧကတော ပဋ္ဌာယေဝ ပစ္စေကံ အဋ္ဌာဒီနိ ပါပေတဗ္ဗာနိ. သီဃံ သီဃံ ဂဏေတဗ္ဗမေဝ. ကသ္မာတိ တတ္ထ ကာရဏံ, နိဒဿနဉ္စ ဒဿေတိ ‘‘ဂဏနပဋိဗဒ္ဓေ ဟီ’’တိအာဒိနာ. တတ္ထ အရီယတိ တေန နာဝါတိ အရိတ္တံ, ပါဇနဒဏ္ဍော. အရိတ္တေန ဥပတ္ထမ္ဘနံ အရိတ္တုပတ္ထမ္ဘနံ, တဿ ဝသေန. 门闩（paligha）的转动处（parivattanaṃ），安放它的柱子，即是门闩柱（palighatthambho）。“三夜”（tiyāmarattiṃ）是用于表达完全连接（accantasaṃyoga）的句子。“依前法”（purimanayena）的意思是：依速算法，即牧牛人计数法（gopālakagaṇanā）。一、二、三、四、五，这是计数方法的示范。因此，对于八等等，也应各自从一开始数到八等等。应当迅速地、迅速地计数。为何？对此，以“盖因与计数相连……”等文句开示其原因与譬喻。其中，“篙”（arittaṃ）者，因以其行船，故名arittaṃ，即驱策之竿（pājanadaṇḍo）。以篙支撑，名为“篙撑”（arittupatthambhanaṃ），依此而撑。 နိပ္ပရိယာယတော နိရန္တရပ္ပဝတ္တိ နာမ ဌပနာယမေဝါတိ အာဟ ‘‘နိရန္တရံ ပဝတ္တံ ဝိယာ’’တိ. အန္တော ပဝိသန္တံ ဝါတံ မနသိ ကရောန္တော အန္တော စိတ္တံ ပဝေသေတိ နာမ. ဗဟိ စိတ္တနီဟရဏေပိ ဧသေဝ နယော. ဝါတဗ္ဘာဟတန္တိ အဗ္ဘန္တရဂတံ ဝါတံ ဗဟုလံ မနသိ ကရောန္တဿ ဝါတေန တံ ဌာနံ အဗ္ဘာဟတံ ဝိယ, မေဒေန ပူရိတံ ဝိယ စ ဟောတိ, တထာ ဥပဋ္ဌာတိ. နီဟရတော ဖုဋ္ဌောကာသံ [Pg.329] မုဉ္စိတွာ, တထာ ပန နီဟရတော ဝါတဿ ဂတိသမန္နေသနမုခေန နာနာရမ္မဏေသု စိတ္တံ ဝိဓာဝတီတိ အာဟ ‘‘ပုထုတ္တာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဝိက္ခိပတီ’’တိ. 无异门地，所谓“无间持续”仅在于安止定，故说“犹如无间转起”。作意于入身之风，令心入于身内，此名内入心。心引出外亦复如是。“为风所击”者，谓多作意于入身之风者，彼处如为风所击，亦如充满油脂，如是现起。出息时，舍离所触之处。然于出息时，因追寻风之去向，心驰散于种种所缘，故云“于种种所缘中散乱其心”。 ဧတန္တိ ဧတံ အဿာသပဿာသဇာတံ. “此”者，谓此入出息之类。 ၂၂၄. အနုဂမနန္တိ ပဝတ္တပဝတ္တာနံ အဿာသပဿာသာနံ အာရမ္မဏကရဏဝသေန သတိယာ အနု အနု ပဝတ္တနံ အနုဂစ္ဆနံ. တေနေဝါဟ ‘‘တဉ္စ ခေါ န အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနာနုဂမနဝသေနာ’’တိ. နာဘိ အာဒိ တတ္ထ ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော. ပဌမုပ္ပတ္တိဝသေန ဟိ ဣဓ အာဒိစိန္တာ, န ဥပ္ပတ္တိမတ္တဝသေန. တထာ ဟိ တေ နာဘိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ နာသိကဂ္ဂါ သဗ္ဗတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေဝ. ယတ္ထ ယတ္ထ စ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တတ္ထ တတ္ထေဝ ဘိဇ္ဇန္တိ ဓမ္မာနံ ဂမနာဘာဝတော. ယထာပစ္စယံ ပန ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိယံ ဂတိသမညာ. ဟဒယံ မဇ္ဈန္တိ ဟဒယသမီပံ တဿ ဥပရိဘာဂေါ မဇ္ဈံ. နာသိကဂ္ဂံ ပရိယောသာနန္တိ နာသိကဋ္ဌာနံ တဿ ပရိယောသာနံ အဿာသပဿာသသမညာယ တဒဝဓိဘာဝတော. တထာ ဟေတေ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဝုတ္တာ, န စ ဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ သမ္ဘဝေါ အတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘အဗ္ဘန္တရံ ပဝိသနဝါတဿ နာသိကဂ္ဂံ အာဒီ’’တိ. ပဝိသနနိက္ခမနပရိယာယော ပန တံသဒိသဝသေန ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိက္ခေပဂတန္တိ ဝိက္ခေပံ ဥပဂတံ, ဝိက္ခိတ္တံ အသမာဟိတန္တိ အတ္ထော. သာရဒ္ဓါယာတိ သဒရထဘာဝါယ. ဣဉ္ဇနာယာတိ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဿ စလနာယ. 224. 所谓随行，即对每一次生起的入出息，以之为所缘，令念一再地生起而随行。是故说：“然非以初、中、后随行的方式。”脐为初，因其最初于此生起。在此，是依最初生起而有“初”之思虑，非仅依生起而已。确实，彼等从脐开始，乃至鼻尖，于一切处皆生起。于何处生起，即于彼处坏灭，因诸法无有去来故。然而，依缘于另一处生起，假名为“行”。心为中，即心之附近，其上部为中。鼻尖为终，即鼻处是其终点，因为对入出息的概念而言，此是其界限故。确实，彼等被称为“心生”，而于外部，心生（法）的生起是不存在的。是故说：“进入阿邦答勒之风，以鼻尖为初。”然而，当知“入”与“出”的说法，是依其相似性而说。所谓已至散乱，即已达散乱，意为散乱、不专注。为焦躁故，即为有烦恼的状态故。为动摇故，即为业处作意之动摇故。 ဝိက္ခေပဂတေန စိတ္တေနာတိ ဟေတုမှိ ကရဏဝစနံ, ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ဝါ. သာရဒ္ဓါတိ သဒရထာ. ဣဉ္ဇိတာတိ ဣဉ္ဇနကာ စလနကာ. တထာ ဖန္ဒိတာ. “以已至散乱之心”一句，其具格是用在因缘义，或用在表此状态之相义。焦躁者，即有烦恼者。动摇者，即摇动者、动作者。同样，颤动者亦尔。 အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေနာတိ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနာနုဂမနဝသေန န မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အနုဗန္ဓနာယ မနသိ ကရောန္တေန ဖုသနာဝသေန စ ဌပနာဝသေန စ မနသိ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ယေနာဓိပ္ပာယေန ဝုတ္တံ, တံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ဂဏနာနုဗန္ဓနာဝသေန ဝိယာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိသုံ မနသိကာရော နတ္ထီတိ ဂဏနာယ, အနုဗန္ဓနာယ စ ဝိနာ ယထာက္ကမံ ကေဝလံ ဖုသနာဝသေန, ဌပနာဝသေန စ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရော နတ္ထိ. နနု ဖုသနာယ ဝိနာ ဌပနာယ ဝိယ, ဖုသနာယ ဝိနာ ဂဏနာယပိ မနသိကာရော နတ္ထိယေဝ? ယဒိပိ နတ္ထိ, ဂဏနာ ပန ယထာ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဿ မူလဘာဝတော ပဓာနဘာဝေန [Pg.330] ဂဟေတဗ္ဗာ, ဧဝံ အနုဗန္ဓနာ ဌပနာယ, တာယ ဝိနာ ဌပနာယ အသမ္ဘဝတော. တသ္မာ သတိပိ ဖုသနာယ နာနန္တရိကဘာဝေ ဂဏနာနုဗန္ဓနာ ဧဝ မူလဘာဝတော ပဓာနဘာဝေန ဂဟေတွာ ဣတရာသံ တဒဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဂဏနာနုဗန္ဓနာဝသေန ဝိယ ဟိ ဖုသနာဌပနာဝသေန ဝိသုံ မနသိကာရော နတ္ထီ’’တိ. ယဒိ ဧဝံ တာ ကသ္မာ ဥဒ္ဒေသေ ဝိသုံ ဂဟိတာတိ အာဟ ‘‘ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝါ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ ဂဏေန္တော’’တိ ဣမိနာ ဂဏနာယ ဖုသနာ အင်္ဂန္တိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ဂဏနာယ စ ဖုသနာယ စ မနသိ ကရောတီ’’တိ. တတ္ထေဝါတိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ. တေတိ အဿာသပဿာသေ. သတိယာ အနုဗန္ဓန္တောတိ ဂဏနာဝီထိံ အနုဂန္တွာ သတိယာ နိဗန္ဓန္တော, ဖုဋ္ဌောကာသေယေဝ တေ နိရန္တရံ ဥပဓာရေန္တောတိ အတ္ထော. အပ္ပနာဝသေန စိတ္တံ ဌပေန္တောတိ ယထာ အပ္ပနာ ဟောတိ, ဧဝံ ယထာဥပဋ္ဌိတေ နိမိတ္တေ စိတ္တံ ဌပေန္တော သမာဒဟန္တော. အနုဗန္ဓနာယ စာတိအာဒီသု အနုဗန္ဓနာယ စ ဖုသနာယ စ ဌပနာယ စ မနသိ ကရောတီတိ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ. သွာယမတ္ထောတိ ယွာယံ ‘‘ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ ဂဏေန္တော, တတ္ထေဝ ဂဏနံ ပဋိသံဟရိတွာ တေ သတိယာ အနုဗန္ဓန္တော’’တိ စ ဝုတ္တော, သော အယမတ္ထော. ယာ အစ္စန္တာယ န မိနောတိ န ဝိနိစ္ဆိနာတိ, သာ မာနဿ သမီပေတိ ဥပမာ ယထာ ‘‘ဂေါဏော ဝိယ ဂဝယော’’တိ. “‘以初、中、后之方式’者，谓不应以随顺初、中、后之方式作意，此乃其关联。‘以随顺作意者，当以触及安住的方式作意’——为阐明此语之意，故说：‘如以计数、随顺的方式……’等。于此，‘无有单独作意’者，谓若离于计数与随顺，则无依次仅以触的方式与安住的方式所作的业处作意。然则，岂非如离触则无安住一般，离触亦无计数作意耶？纵然并非如此，但计数因是业处作意的根本，故当作为主要者而把握；如是，随顺之于安住亦然，因离彼则安住不能成立。是故，纵然触知并非独立的阶段，但仍应以计数和随顺为根本而作为主要者把握，并为显示其余二者不具此根本性，故说：‘因为不像以计数和随顺的方式那样，以触知和安住的方式并没有单独的作意。’若尔，彼二者何故于纲目中被分别摄取？故说：‘于所触所触之处……’等。于此，‘于所触所触之处计数’一语，显示了触是计数的支分。是故说：‘以计数与触作意。’‘于彼处’者，即于所触所触之处。‘彼等’者，谓入出息。‘以念随顺’者，义谓：随顺计数之道，以念系缚，于所触之处无间断地专注彼等入出息。‘以安止的方式安住心’者，谓为令安止生起，于已显现之相，安住、等持其心。于‘以随顺……’等句中，其文句结合应知为：‘以随顺、以触、以安住而作意’如是说。‘此即是义’者，即此所说之义：‘于所触所触之处计数，并于彼处收摄计数，以念随顺彼等。’盖因其不能完全衡量、不能决断，而近于衡量（māna），故名譬喻（upamā），犹如‘野牛如牛’。 ၂၂၅. ပင်္ဂုဠောတိ ပီဌသပ္ပီ. ဒေါလာ ပေခေါလော. ကီဠတန္တိ ကီဠန္တာနံ. မာတာပုတ္တာနန္တိ အတ္တနော ဘရိယာယ, ပုတ္တဿ စ. ဥဘော ကောဋိယောတိ အာဂစ္ဆန္တဿ ပုရိမကောဋိံ, ဂစ္ဆန္တဿ ပစ္ဆိမကောဋိန္တိ ဒွေပိ ကောဋိယော. မဇ္ဈန္တိ ဒေါလာဖလကဿေဝ မဇ္ဈံ. ဥပနိဗန္ဓနထမ္ဘော ဝိယာတိ ဥပနိဗန္ဓနထမ္ဘော, နာသိကဂ္ဂံ, မုခနိမိတ္တံ ဝါ, တဿ မူလေ သမီပေ ဌတွာ. ကထံ ဌတွာ? သတိယာ ဝသေန. သတိဉှိ တတ္ထ သူပဋ္ဌိတံ ကရောန္တော ယောဂါဝစရော တတ္ထ ဌိတော နာမ ဟောတိ, အဝယဝဓမ္မေန သမုဒါယဿ အပဒိသိတဗ္ဗတော. နိမိတ္တေတိ နာသိကဂ္ဂါဒိနိမိတ္တေ. သတိယာ နိသီဒန္တောတိ သတိဝသေန နိသီဒန္တော. ‘‘သတိဉှိ တတ္ထာ’’တိအာဒိနာ ဌာနေ ဝိယ ဝတ္တဗ္ဗံ. တတ္ထာတိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေ. 225. 跛足者，谓以凳爬行之人。秋千(Dolā)者，即摇篮(pekholo)。游戏者，谓游戏之人。母子者，谓己妻与子。两端者，谓来者之前端与去者之后端，此二者皆为两端。中间者，谓秋千板之正中。如系缚柱者，谓系缚柱、鼻尖或面相，于其根部附近而住。如何住？以念之力。盖修行者若于彼处善立正念，即名为安住于彼处，因得以部分之法指称全体故。于相者，谓于鼻尖等相。以念而坐者，谓以念之力而坐。当如前述“盖念于彼处”等关于安住(ṭhāne)之例而说。于彼处者，谓于所触、所触之处。 ၂၂၆. တေတိ [Pg.331] နဂရဿ အန္တောဗဟိဂတာ မနုဿာ, တေသံ သင်္ဂဟာ စ ဟတ္ထဂတာ. 226. 彼等者，谓城内城外之人，以及他们手中所拥有之物。 ၂၂၇. အာဒိတော ပဋ္ဌာယာတိ ဥပမေယျတ္ထဒဿနတော ပဋ္ဌာယ. ဂါထာယံ နိမိတ္တန္တိ ဥပနိဗန္ဓနာနိမိတ္တံ. အနာရမ္မဏမေကစိတ္တဿာတိ ဧကဿ စိတ္တဿ န အာရမ္မဏံ, အာရမ္မဏံ န ဟောန္တီတိ အတ္ထော. အဇာနတော စ တယော ဓမ္မေတိ နိမိတ္တံ အဿာသော ပဿာသောတိ ဣမေ တယော ဓမ္မေ အာရမ္မဏကရဏဝသေန အဝိန္ဒန္တဿ. စ-သဒ္ဒေါ ဗျတိရေကေ. ဘာဝနာတိ အာနာပါနဿတိသမာဓိဘာဝနာ. နုပလဗ္ဘတီတိ န ဥပလဗ္ဘတိ န သိဇ္ဈတီတိ အယံ စောဒနာဂါထာယ အတ္ထော, ဒုတိယာ ပန ပရိဟာရဂါထာ သုဝိညေယျာဝ. 227. “最初开始”者，谓从显示所喻之义开始。偈中之“相”者，谓系缚相。“于一心非所缘”者，谓非一心之所缘，意即不成为所缘。“以及不知三法”者，谓对于不能以作所缘的方式获得相、入息、出息此三法之人而言。“ca”字用于差别义。修习者，谓入出息念(ānāpānassati)三摩地之修习。“不可得”者，谓不能获得，不能成就，此乃责难偈之义；而第二首回答偈则甚易了知。 ကထန္တိ တာသံ အတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ကထေတုကမျတာပုစ္ဆာ. ဣမေ တယော ဓမ္မာတိအာဒီသု ပဒယောဇနာယ သဒ္ဓိံ အယမတ္ထနိဒ္ဒေသော – ဣမေ နိမိတ္တာဒယော တယော ဓမ္မာ ဧကစိတ္တဿ ကထံ အာရမ္မဏံ န ဟောန္တိ, တထာပိ န စိမေ န စ ဣမေ တယော ဓမ္မာ အဝိဒိတာ ဟောန္တိ, ကထံ န စ ဟောန္တိ အဝိဒိတာ? တေသဉှိ အဝိဒိတတ္တေ စိတ္တဉ္စ ကထံ ဝိက္ခေပံ န ဂစ္ဆတိ, ပဓာနဉ္စ ဘာဝနာယ နိပ္ဖာဒကံ ဝီရိယဉ္စ ကထံ ပညာယတိ, နီဝရဏာနံ ဝိက္ခမ္ဘကံ သမ္မဒေဝ သမာဓာနာဝဟံ ဘာဝနာနုယောဂသင်္ခါတံ ပယောဂဉ္စ ယောဂီ ကထံ သာဓေတိ, ဥပရူပရိ လောကိယလောကုတ္တရဉ္စ ဝိသေသံ ကထမဓိဂစ္ဆတီတိ. “如何”者，是为阐明彼等（偈颂）之义而作的欲说之问。在“此三法”等句中，此为与文句连结之义的解释：此相等三法，如何不为一心之所缘？虽然如此，此三法亦非不被了知。如何非不被了知呢？因为，若彼等不被了知，心如何不至于散乱？作为修习成就要素的精进又如何能被识知？修行者又如何能成就能镇伏诸盖、真正带来安止、被称为“修习相应”的实践？又如何能次第证得更高之世间与出世间的殊胜成就呢？ ဣဒါနိ တမတ္ထံ ကကစူပမာယ သာဓေတုံ ‘‘သေယျထာပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဘူမိဘာဂဿ ဝိသမတာယ စဉ္စလေ ရုက္ခေ ဆေဒနကိရိယာ န သုကရာ သိယာ, တထာ စ သတိ ကကစဒန္တဂတိ ဒုဗ္ဗိညေယျာတိ အာဟ ‘‘သမေ ဘူမိဘာဂေ’’တိ. ကကစေနာတိ ခုဒ္ဒကေန ခရပတ္တေန. တေနာဟ ‘‘ပုရိသော’’တိ. ဖုဋ္ဌကကစဒန္တာနန္တိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌကကစဒန္တာနံ ဝသေန. တေန ကကစဒန္တေဟိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ ပုရိသဿ သတိယာ ဥပဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘န အာဂတေ ဝါ ဂတေ ဝါ ကကစဒန္တေ မနသိ ကရောတီ’’တိ. ကကစဿ အာကဍ္ဎနကာလေ ပုရိသာဘိမုခံ ပဝတ္တာ အာဂတာ. ပေလ္လနကာလေ တတော ဝိဂတာ ‘‘ဂတာ’’တိ ဝုတ္တာ. န စ အာဂတာ ဝါ ဂတာ ဝါ ကကစဒန္တာ အဝိဒိတာ ဟောန္တိ သဗ္ဗတ္ထ သတိယာ ဥပဋ္ဌိတတ္တာ ဆိန္ဒိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ အဖုသိတွာ ဂစ္ဆန္တာနံ, အာဂစ္ဆန္တာနဉ္စ ကကစဒန္တာနံ အဘာဝတော. ပဓာနန္တိ ရုက္ခဿ ဆေဒနဝီရိယံ[Pg.332]. ပယောဂန္တိ တဿေဝ ဆေဒနကိရိယံ. ဝိသေသန္တိ အနေကဘာဝါပါဒနံ, တေန စ သာဓေတဗ္ဗံ ပယောဇနဝိသေသံ. 现在，为以锯喻成办其义，而说“譬如”等。因地面不平，于摇晃之木上，切割不易；若如此，则锯齿之行进难辨，故说“于平地”。“以锯”者，是以小而锋利之锯。因此说“一人”。“已触之锯齿”者，是就已屡屡接触的锯齿而言。以此显示，行者之念仅建立于锯齿屡屡接触之处。因此说：“不作意于来或去之锯齿”。拉锯时，朝向行者而动的锯齿被称为“来”；推锯时，离彼而去的被称为“去”。来或去的锯齿亦非不被了知，因为念于一切处得以建立，且无有不接触所切之处而来去的锯齿。“精勤”者，是砍伐树木的精进。“实践”者，即是彼切割之行为。“殊胜成就”者，是使之成为多个部分，以及藉此所应成办的特殊功用。 ယထာ ရုက္ခောတိအာဒိ ဥပမာသံသန္ဒနံ. ဥပနိဗန္ဓတိ အာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဧတာယာတိ သတိ ဥပနိဗန္ဓနာ နာမ, တဿာ အဿာသပဿာသာနံ သလ္လက္ခဏဿ နိမိတ္တန္တိ ဥပနိဗန္ဓနာနိမိတ္တံ, နာသိကဂ္ဂံ, မုခနိမိတ္တံ ဝါ. ဧဝမေဝါတိ ယထာပိ သော ပုရိသော ကကစေန ရုက္ခံ ဆိန္ဒန္တော အာဂတဂတေ ကကစဒန္တေ အမနသိကရောန္တောပိ ဖုဋ္ဌဖုဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ သတိယာ ဥပဋ္ဌပနေန အာဂတဂတေ ကကစဒန္တေ ဇာနာတိ, သုတ္တပဒဉ္စ အဝိရဇ္ဈန္တော အတ္ထကိစ္စံ သာဓေတိ, ဧဝမေဝ. နာသိကဂ္ဂေ မုခနိမိတ္တေတိ ဒီဃနာသိကော နာသိကဂ္ဂေ ဣတရော မုခံ ဒသနံ နိမီယတိ ဆာဒီယတိ ဧတေနာတိ မုခနိမိတ္တန္တိ လဒ္ဓနာမေ ဥတ္တရောဋ္ဌေ. 如同“树木”等（譬喻），是比喻的连接说明。以之将心系缚于所缘，故念名为“系缚”。彼（念）了知入出息的标志，即是“系缚相”，也就是鼻端或口相。譬如有人以锯子锯树，虽不作意于来回的锯齿，但仅凭于接触点建立正念，即能了知来回的锯齿，并且不偏离墨线而完成其要务；正是如此。于鼻端、口相中，鼻长者（专注）于鼻端，其他人则（专注）于上唇，此（上唇）因覆盖口与牙齿而得“口相”之名。 ဣဒံ ပဓာနန္တိ ယေန ဝီရိယာရမ္ဘေန အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ယောဂိနော ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ ကမ္မနိယံ ဘာဝနာကမ္မက္ခမံ ဘာဝနာကမ္မယောဂ္ဂံ ဟောတိ, ဣဒံ ဝီရိယံ ပဓာနန္တိ ဖလေန ဟေတုံ ဒဿေတိ. ဥပက္ကိလေသာ ပဟီယန္တီတိ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသဘူတာနိ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဟီယန္တိ. ဝိတက္ကာ ဝူပသမန္တီတိ တတော ဧဝ ကာမဝိတက္ကာဒယော မိစ္ဆာဝိတက္ကာ ဥပသမံ ဂစ္ဆန္တိ, နီဝရဏပ္ပဟာနေန ဝါ ပဌမဇ္ဈာနာဓိဂမံ ဒဿေတွာ ဝိတက္ကဝူပသမာပဒေသေန ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီနမဓိဂမမာဟ. အယံ ပယောဂေါတိ အယံ ဈာနာဓိဂမဿ ဟေတုဘူတော ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂေါ ပယောဂေါ. သံယောဇနာ ပဟီယန္တီတိ ဒသပိ သံယောဇနာနိ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဟီယန္တိ. အနုသယာ ဗျန္တီ ဟောန္တီတိ တထာ သတ္တပိ အနုသယာ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာပါဒနေန ဘင်္ဂမတ္တဿပိ အနဝသေသတော ဝိဂတန္တာ ဟောန္တိ. ဧတ္ထ စ သံယောဇနပ္ပဟာနံ နာမ အနုသယနိရောဓေနေဝ ဟောတိ, ပဟီနေသု စ သံယောဇနေသု အနုသယာနံ လေသောပိ န ဘဝိဿတီတိ စ ဒဿနတ္ထံ ‘‘သံယောဇနာ ပဟီယန္တိ အနုသယာ ဗျန္တီ ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. အယံ ဝိသေသောတိ ဣမံ သမာဓိံ နိဿာယ အနုက္ကမေန လဗ္ဘမာနော အယံ သံယောဇနပ္ပဟာနာဒိကော ဣမဿ သမာဓိဿ ဝိသေသောတိ အတ္ထော. 此为精勤：由何等精进之发起，令已发起精进的瑜伽士身心变得适合作业、堪任于修习之事，此精进即是精勤。这是以果示因。诸随烦恼被断除：心的随烦恼，即诸盖，以镇伏的方式被断除。诸寻止息：由此，欲寻等邪寻即趣于寂止；或者，显示了以断除诸盖而证得初禅后，再以寻止息为由，宣说证得二禅等。此为方法：此作为证得禅那之因的业处勤修，即是方法。诸结被断除：十结亦依道次第，以正断的方式被断除。诸随眠终结：同样，七种随眠也因达到不生起的法性，连丝毫残余都没有，而成为灭尽的。于此，所谓断结，实由随眠之灭而有；并且为了显示“当诸结被断除后，随眠连丝毫也不会有”，故说“诸结被断除，诸随眠终结”。此为殊胜：意思是，“依此定而次第获得的此断结等，即是此定之殊胜”。 ယဿာတိ ယေန. အနုပုဗ္ဗန္တိ အနုက္ကမေန. ပရိစိတာတိ ပရိစိဏ္ဏာ. အယံ ဟေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – အာနာပါနဿတိ ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ ဒေသိတာ[Pg.333], တထေဝ ယေန ဒီဃရဿပဇာနနာဒိဝိဓိနာ အနုပုဗ္ဗံ ပရိစိတာ သုဋ္ဌု ဘာဝိတာ, တတော ဧဝ ပရိပုဏ္ဏာ သောဠသန္နံ ဝတ္ထူနံ ပါရိပူရိယာ သဗ္ဗသော ပုဏ္ဏာ. သော ဘိက္ခု ဣမံ အတ္တနော ခန္ဓာဒိလောကံ ပညောဘာသေန ပဘာသေတိ. ယထာ ကိံ အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ အဗ္ဘုပက္ကိလေသဝိမုတ္တော စန္ဒိမာ တာရကရာဇာ ဝိယာတိ. “Yassa”（彼之）即是“yena”（由彼）。“Anupubbaṃ”（次第）即是“anukkamena”（以次第）。“Paricitā”（已熟习）即是“pariciṇṇā”（已实践）。此为此处之略义：入出息念，如佛世尊所教导，由某人同样以了知长短（呼吸）等方法，次第熟习，善加修习，由此而圆满，因十六事之圆满而完全圆满。彼比丘以智慧之光，照耀此自身之蕴等世间。犹如什么呢？犹如离云之月，如众星之王。 ဣဓာတိ ကကစူပမာယံ. အဿာတိ ယောဂိနော. ဣဓာတိ ဝါ ဣမသ္မိံ ဌာနေ. အဿာတိ ဥပမာဘူတဿ ကကစဿ. အာဂတဂတဝသေန ယထာ တဿ ပုရိသဿ အမနသိကာရော, ဧဝံ အဿာသပဿာသာနံ အာဂတဂတဝသေန အမနသိကာရမတ္တမေဝ ပယောဇနံ. “此”（Idha）指在锯喻中。“彼”（assa）指瑜伽行者。或者，“此”（idha）指在此处。“彼”（assa）指作为譬喻的锯子。正如那个人对（锯子的）来去不作意，同样地，（于此修法）的目的也仅在于对入出息的来去不作意而已。 ၂၂၈. နိမိတ္တန္တိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ. အဝသေသဈာနင်္ဂပဋိမဏ္ဍိတာတိ အပ္ပနာဝိတက္ကာဒိအဝသေသဈာနင်္ဂပဋိမဏ္ဍိတာတိ ဝဒန္တိ, ဝိစာရာဒီတိ ပန ဝတ္တဗ္ဗံ နိပ္ပရိယာယေန ဝိတက္ကဿ အပ္ပနာဘာဝတော. သော ဟိ ပါဠိယံ ‘‘အပ္ပနာ ဗျပ္ပနာ’’တိ (ဓ. သ. ၇) နိဒ္ဒိဋ္ဌော, တံသမ္ပယောဂတော ဝါ ယသ္မာ ဈာနံ ‘‘အပ္ပနာ’’တိ အဋ္ဌကထာဝေါဟာရော, ဈာနင်္ဂေသု စ သမာဓိ ပဓာနံ, တသ္မာ တံ ‘‘အပ္ပနာ’’တိ ဒဿေန္တော ‘‘အဝသေသဈာနင်္ဂပဋိမဏ္ဍိတာ အပ္ပနာသင်္ခါတာ ဌပနာ စ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ အာဟ. ကဿစိ ပန ဂဏနာဝသေနေဝ မနသိကာရကာလတော ပဘုတီတိ ဧတ္ထ ‘‘အနုက္ကမတော…ပေ… လင်္ဃနာကာရပ္ပတ္တံ ဝိယ ဟောတီ’’တိ ဧတ္တကော ဂန္ထော ပရိဟီနော. 228. 相是指似相。对于“为余禅支所庄严”，（有人）说，是指“为以安止寻等其余禅支所庄严”，但应说“伺等”，因为寻在无差别义上即是安止。诚然，它在圣典中被指出为“安止、遍安止”。或者，因为与它（寻）相应，禅那在义注的言说中才被称为“安止”。并且，在诸禅支中，定是主要的，因此，为了表明它（定）是“安止”，才说“由其余禅支所庄严，名为安止的建立亦得以成就”。然而，在“对某些人而言……从作意之时起”这一段中，“从次第……乃至……如同达到超越之相”这么一段文句已经缺失。 သာရဒ္ဓကာယဿ ကဿစိ ပုဂ္ဂလဿ. ဩနမတိ ပဋ္ဋိကာဒီနံ ပလမ္ဗနေန. ဝိကူဇတီတိ သဒ္ဒံ ကရောတိ. ဂတ္တာနိသဒကပ္ပရာဒီနံ သန္ဓိဋ္ဌာနေသု ဝလိံ ဂဏှာတိ တတ္ထ တတ္ထ ဝလိတံ ဟောတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ သာရဒ္ဓကာယော ဂရုကော ဟောတီတိ ကာယဒရထဝူပသမေန သဒ္ဓိံ သိဇ္ဈမာနော ဩဠာရိကအဿာသပဿာသနိရောဓော ဗျတိရေကမုခေန တဿ သာဓနံ ဝိယ ဝုတ္တော. ဩဠာရိကအဿာသပဿာသနိရောဓဝသေနာတိ အနွယဝသေန တဒတ္ထသာဓနံ. တတ္ထ ကာယဒရထေ ဝူပသန္တေတိ စိတ္တဇရူပါနံ လဟုမုဒုကမ္မညဘာဝေန ယော သေသတိသန္တတိရူပါနမ္ပိ လဟုအာဒိဘာဝေါ, သော ဣဓ ကာယဿ လဟုဘာဝေါတိ အဓိပ္ပေတော. သွာယံ ယသ္မာ စိတ္တဿ လဟုအာဒိဘာဝေန ဝိနာ နတ္ထိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ လဟုကံ ဟောတီ’’တိ. 对于某个身体疲劳的人（puggala）。（其身体）因（衣带等）下垂而弯曲。“（身体）发出声响”指发出声音。在肢体、臀部、肘部等的关节处会起皱，处处变得褶皱。为何？因为疲劳的身体是沉重的。如此，与身疲劳的平息同时成就的粗显入出息之止息，被说成仿佛是通过遮诠法（byatireka）来证明前者。而“以粗显入出息的止息”一句，则是通过表诠法（anvaya）来证明其义。于此，“身疲劳平息时”一句，意指：由心生色的轻、软、适业性，而有其余三相续色的轻等状态，此即是此处所说的身的轻快。而此（身的轻快），因无心的轻等状态则不可能有，是故说：“身与心皆变得轻快”。 ဩဠာရိကေ [Pg.334] အဿာသပဿာသေ နိရုဒ္ဓေတိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမ္ပိ ဝိစေတဗ္ဗာကာရပ္ပတ္တဿ ကာယသင်္ခါရဿ ဝိစယနဝိဓိံ ဒဿေတုံ အာနီတံ. “粗重入出息已止息”等，以及下面已说的方法，是为了显示已达到可思择行相之身行的思择方法而引入的。 ၂၂၉. ဥပရူပရိ ဝိဘူတာနီတိ ဘာဝနာဗလေန ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ ပါကဋာနိ ဟောန္တိ. ဒေသတောတိ ပကတိယာ ဖုသနဒေသတော, ပုဗ္ဗေ အတ္တနာ ဖုသနဝသေန ဥပဓာရိတဋ္ဌာနတော. 229. 次第更显现者，由于修习力的缘故，越来越向上明显。指示处是指自然的触处，以及先前自己以触摸方式所确定的位置。 ‘‘ကတ္ထ နတ္ထီ’’တိ ဌာနဝသေန, ‘‘ကဿ နတ္ထီ’’တိ ပုဂ္ဂလဝသေန ဝီမံသိယမာနမတ္ထံ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘အန္တောမာတုကုစ္ဆိယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယထာ ဥဒကေ နိမုဂ္ဂဿ ပုဂ္ဂလဿ နိရုဒ္ဓေါကာသတာယ အဿာသပဿာသာ န ပဝတ္တန္တိ, ဧဝံ အန္တောမာတုကုစ္ဆိယံ. ယထာ မတာနံ သမုဋ္ဌာပကစိတ္တာဘာဝတော, ဧဝံ အသညီဘူတာနံ မုစ္ဆာပရေတာနံ, အသညီသု ဝါ ဇာတာနံ, တထာ နိရောဓသမာပန္နာနံ. စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပန္နာနံ ပန ဓမ္မတာဝသေနေဝ နေသံ အနုပ္ပဇ္ဇနံ, တထာ ရူပါရူပဘဝသမင်္ဂီနံ. ကေစိ ပန ‘‘အနုပုဗ္ဗတော သုခုမဘာဝပ္ပတ္တိယာ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပန္နဿ, ရူပဘဝေ ရူပါနံ ဘဝင်္ဂဿ စ သုခုမဘာဝတော ရူပဘဝသမင်္ဂီနံ နတ္ထီ’’တိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ. အတ္ထိယေဝ တေ အဿာသပဿာသာ ပရိယေသတောတိ အဓိပ္ပာယော, ယထာဝုတ္တသတ္တဋ္ဌာနဝိနိမုတ္တဿ အဿာသပဿာသာနံ အနုပ္ပဇ္ဇနဋ္ဌာနဿ အဘာဝတော. ပကတိဖုဋ္ဌဝသေနာတိ ပကတိယာ ဖုသနဋ္ဌာနဝသေန. နိမိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗန္တိ သတိယာ တတ္ထ တတ္ထ သုခပ္ပဝတ္တနတ္ထံ ထိရတရသဉ္ဇာနနံ ပဝတ္တေတဗ္ဗံ. ထိရသညာပဒဋ္ဌာနာ ဟိ သတိ. ဣမမေဝါတိ ဣမံ ဧဝ အနုပဋ္ဌဟန္တဿ ကာယသင်္ခါရဿ ကဏ္ဋကုဋ္ဌာပနနယေန ဥပဋ္ဌာပနဝိဓိမေဝ. အတ္ထဝသန္တိ ဟေတုံ. အတ္ထောတိ ဟိ ဖလံ, သော ယဿ ဝသေန ပဝတ္တတိ, သော အတ္ထဝသောတိ. မုဋ္ဌဿတိဿာတိ ဝိနဋ္ဌဿတိဿ. အသမ္ပဇာနဿာတိ သမ္ပဇညရဟိတဿ, ဘာဝေန္တဿ အနုက္ကမေန အနုပဋ္ဌဟန္တေ အဿာသပဿာသေ ဝီမံသိတွာ ‘‘ဣမေ တေ’’တိ ဥပဓာရေတုံ, သမ္မဒေဝ ပဇာနိတုဉ္စ သမတ္ထာဟိ သတိပညာဟိ ဝိရဟိတဿာတိ အဓိပ္ပာယော. “于何处无？”是依处所说；“于何人无？”是依个人(puggala)说。为阐明此经审察的义理，故将其合一而说“于母胎中”等。于此，譬如沉于水中的人，因空间闭塞，入出息不转，于母胎中亦复如是。譬如死者，因无能令（入出息）生起的心；无想有情、被昏迷所困者、或生于无想（天）者，以及入灭尽定者，亦复如是。至于第四禅定者，其（入出息）不生起，纯粹是依法性力；具足色界、无色界生者亦然。然有些人说出这样的理由：“第四禅定者因次第达到微细的状态而无（入出息）；具色界生者，因在色界中色法与有分心微细而无（入出息）。”依剩余法可知，你的入出息确实存在，此是意趣；因为对于脱离前述七种处所者，不存在入出息不生起之处。‘依自然触’是说依于自然接触之处。‘应建立相’是说：为了使念于彼处轻易生起，应当发起更为稳固的想。诚然，念以稳固的想为近因。‘唯此’是说：对于不显现的身行，正是此令其显现的方法，如同拔刺之法。‘依义’即是原因。‘义’实为果，彼（果）依何（因）而转，彼（因）即是‘依义’。‘失念者’是说失坏了念者。‘不正知者’是说缺乏正知者；其意趣是：对于正在修行者，当入出息次第地不显现时，此人缺乏那能够省察后确定“此即彼（入出息）”以及能够如实了知的念与慧。 ၂၃၀. ဣတော အညံ ကမ္မဋ္ဌာနံ. ဂရုကန္တိ ဘာရိယံ. သာ စဿ ဂရုကတာ ဘာဝနာယ သုဒုက္ကရဘာဝေနာတိ အာဟ ‘‘ဂရုကဘာဝန’’န္တိ. ဥပရူပရိ [Pg.335] သန္တသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိတော ‘‘ဗလဝတီ သုဝိသဒါ သူရာ စ သတိပညာ စ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ’’တိ ဝတွာ သုခုမဿ နာမ အတ္ထဿ သာဓနေနာပိ သုခုမေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ အနုပဋ္ဌဟန္တာနံ အဿာသပဿာသာနံ ပရိယေသနုပါယံ ဒဿေန္တော ‘‘တာဟိ စ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဂေါစရမုခေတိ ဂေါစရာဘိမုခေ. အနုပဒန္တိ ပဒါနုပဒံ. စရိတွာတိ ဂေါစရံ ဂဟေတွာ. တသ္မိံယေဝ ဌာနေတိ ဥပနိဗန္ဓနာနိမိတ္တသညိတဋ္ဌာနေ. ယောဇေတွာတိ မနသိကာရေန ယောဇေတွာ. သတိရသ္မိယာ ဗန္ဓိတွာတိ ဝါ ဝုတ္တမေဝတ္ထမာဟ ‘‘တသ္မိံယေဝ ဌာနေ ယောဇေတွာ’’တိ. န ဟိ ဥပမေယျေ ဗန္ဓနယောဇနဋ္ဌာနာနိ ဝိသုံ လဗ္ဘန္တိ. 230. “重”(garukaṃ)即是沉重(bhāriyaṃ)。其沉重是因为修习极为困难，故说为“难修习”(garukabhāvana)。由于次第达到寂静微细之境，故说“应求强力、极明晰、勇猛之念与慧”。为示“成就微细之义的工具亦须是微细的”，故说“譬如”等。如今，为示不显现入出息者的寻求方法，而说“复次，以彼等……”等。其中，“于牧场口”(gocaramukhe)即是朝向牧场(gocarābhimukhe)。“随行”(anupadanti)即是步步相随(padānupadaṃ)。“游行之后”(caritvā)即是已取牧场(gocaraṃ gahetvā)。“即于彼处”(tasmiṃyeva ṭhāne)即是于名为系缚相(upanibandhanānimitta)之处。“连结”(yojetvā)即是以作意连结。或者说“以念绳系缚”，此言与“即于彼处连结”所说之义相同。诚然，于所喻法中，系缚处与连结处不可分别而得。 ၂၃၁. နိမိတ္တန္တိ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ, ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဝါ. ဥဘယမ္ပိ ဟိ ဣဓ ဧကဇ္ဈံ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ တူလပိစုအာဒိဥပမတ္တယံ ဥဂ္ဂဟေ ယုဇ္ဇတိ, သေသံ ဥဘယတ္ထ. ဧကစ္စေတိ ဧကေ အာစရိယာ. 231. “相”(nimittaṃ)是指取相(uggahanimitta)或似相(paṭibhāganimitta)。诚然，于此二者皆一并宣说。也就是说，棉絮等三喻适用于取相，其余则通于二者。“某些”(ekacce)是指某些阿阇梨。 တာရကရူပံ ဝိယာတိ တာရကာယ ပဘာရူပံ ဝိယ. မဏိဂုဠိကာဒိဥပမာ ပဋိဘာဂေ ဝဋ္ဋန္တိ. ကထံ ပနေတံ ဧကံယေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနေကာကာရတော ဥပဋ္ဌာတီတိ အာဟ ‘‘တဉ္စ ပနေတ’’န္တိအာဒိ. သုတ္တန္တန္တိ ဧကံ သုတ္တံ. ပဂုဏပ္ပဝတ္တိဘာဝေန အဝိစ္ဆေဒံ, မဟာဝိသယတဉ္စ သန္ဓာယာဟ ‘‘မဟတီ ပဗ္ဗတေယျာ နဒီ ဝိယာ’’တိ. အတ္ထဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ သမန္တဘဒ္ဒကံ သုတ္တံ သဗ္ဗဘာဂမနောဟရာ သဗ္ဗပါလိဖုလ္လာ ဝနဃဋာ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ဧကာ ဝနရာဇိ ဝိယာ’’တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထ ဖုဿိတဂ္ဂေ’’တိ (ခု. ပါ. ၆.၁၃; သု. နိ. ၂၃၆). နာနာနုသန္ဓိကံ နာနာပေယျာလံ ဝိဝိဓနယနိပုဏံ ဗဟုဝိဓကမ္မဋ္ဌာနမုခသုတ္တန္တံ အတ္ထိကေဟိ သက္ကစ္စံ သမုပဇီဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သီတစ္ဆာယော…ပေ… ရုက္ခော ဝိယာ’’တိ. သညာနာနတာယာတိ နိမိတ္တုပဋ္ဌာနတော ပုဗ္ဗေဝ ပဝတ္တသညာနံ နာနာဝိဓဘာဝတော. 如星之形，谓如星之光形。宝珠等譬喻适用于似相。此同一业处如何能呈现多种行相？故说“彼又”等。“经”谓一部经。由于熟练行持而不间断，以及所缘广大，故说“如大山河”。由于义理与文句圆满，此经周遍贤善，犹如各部分皆悦意、枝叶繁茂盛开的茂密森林，故说“如一森林”。是故世尊说：“犹如林丛花满枝”。此经具有多种连贯、多种省略、种种善巧方法、多种业处之门，有需要者应恭敬依止之，故说“凉荫……如树”等。“想之种种”谓于相出现之前，已生起之诸想有种种状态故。 ဣမေ တယော ဓမ္မာတိ အဿာသော, ပဿာသော, နိမိတ္တန္တိ ဣမေ တယော ဓမ္မာ. နတ္ထီတိ ကမ္မဋ္ဌာနဝသေန မနသိကာတဗ္ဗဘာဝေန နတ္ထိ န ဥပလဗ္ဘန္တိ. န စ ဥပစာရန္တိ ဥပစာရမ္ပိ န ပါပုဏာတိ, ပဂေဝ အပ္ပနန္တိ အဓိပ္ပာယော. ယဿ ပနာတိ ဝိဇ္ဇမာနပက္ခော ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော. “此三法”，谓入息、出息、相，即此三法。“无有”，谓依业处而言，因其非所应作意之性，故无有，不可得。“亦未近行”谓连近行定亦不能达到，更何况安止定，此是其意。“于某人则”等句，是说明其存在的情况，应依照已说之理了知。 ဣဒါနိ ဝုတ္တဿေဝ အတ္ထဿ သမတ္ထနတ္ထံ ကကစူပမာယံ အာဂတာ ‘‘နိမိတ္တ’’န္တိအာဒိကာ ဂါထာ ပစ္စာနီတာ. 现在为支持前述内容之义，引来《锯喻经》中以“相”等开头之偈颂。 ၂၃၂. နိမိတ္တေတိ [Pg.336] ယထာဝုတ္တေ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ. ဧဝံ ဟောတီတိ ဘာဝနမနုယုတ္တဿ ဧဝ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဧဝံ မနသိ ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ဝေါသာနံ အာပဇ္ဇေယျာတိ ‘‘နိမိတ္တံ နာမ ဒုက္ကရံ ဥပ္ပာဒေတုံ, တယိဒံ လဒ္ဓံ, ဟန္ဒာဟံ ဒါနိ ယဒါ ဝါ တဒါ ဝါ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေဿာမီ’’တိ သင်္ကောစံ အာပဇ္ဇေယျ. ဝိသီဒေယျာတိ ‘‘ဧတ္တကံ ကာလံ ဘာဝနမနုယုတ္တဿ နိမိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပန္နံ, အဘဗ္ဗော မညေ ဝိသေသဿာ’’တိ ဝိသာဒံ အာပဇ္ဇေယျ. 232. “相”（nimitta），即如前所说的似相（paṭibhāganimitta）。“即会如此”，是说对于致力于修行者，即会如此。因此，应告知：“你当如此反复作意。”他或许会中止修行：即他或许会想：“似相确实难以生起，而今我已得此。那么，我现在随时都能证得殊胜境界”，从而陷入退缩。他或许会沉没：即他或许会想：“我已修行如此之久，连似相都未曾生起，我想我没有能力证得殊胜境界”，从而陷入沮丧。 ‘‘ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမီတိ ပဋိပန္နဿ နိမိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တေ ကထံ သင်္ကောစာပတ္တိ, ဘိယျောသော မတ္တာယ ဥဿာဟမေဝ ကရေယျာတိ ‘‘နိမိတ္တမိဒံ…ပေ… ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ မဇ္ဈိမဘာဏကာ အာဟု. ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ပဋိဘာဂနိမိတ္တေယေဝ ဘာဝနာစိတ္တဿ ဌပနေန. ဣတော ပဘုတီတိ ဣတော ပဋိဘာဂနိမိတ္တုပ္ပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ. ပုဗ္ဗေ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘အနုဗန္ဓနာယ စ ဖုသနာယ စ ဌပနာယ စ မနသိ ကရောတီ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၂၄), တတ္ထ အနုဗန္ဓနံ, ဖုသနဉ္စ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဌပနာဝသေန ဘာဝနာ ဟောတီတိ ဌပနာဝသေနေဝ ဘာဝေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. 中部诵者说：“当说到‘此乃“我将以此道解脱老死”之行者的相’时，如何会退缩？他只会更加努力。因此应说：‘此相……’等。”‘如是’，是指用前述方法，仅将修行之心安住于似相（paṭibhāganimitta）上。‘从此时起’，是指从似相生起之时开始。先前所说“为随逐（anubandhanā）、触及（phusanā）与安住（ṭhapanā）而作意”（《清净道论》1.224），于彼，应舍弃随逐与触及，仅以安住的方式而修习。其义为：应仅以安住的方式来修习。 ပေါရာဏေဟိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထောတိ ‘‘နိမိတ္တေ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ နိမိတ္တေတိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ. ဌပယံ စိတ္တန္တိ ဘာဝနာစိတ္တံ ဌပေန္တော, ဌပနာဝသေန မနသိ ကရောန္တောတိ အတ္ထော. နာနာကာရန္တိ ‘‘စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၁၉; ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၆၅; ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၁.၁၆၃) ဧဝံ ဝုတ္တံ နာနာကာရံ. အာကာရသာမညဝသေန ဟေတံ ဧကဝစနံ. ဝိဘာဝယန္တိ ဝိဘာဝေန္တော အန္တရဓာပေန္တော. နိမိတ္တုပ္ပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ ဟိ တေ အာကာရာ အမနသိကရောတော အန္တရဟိတာ ဝိယ ဟောန္တိ. အဿာသပဿာသေတိ အဿာသပဿာသေ ယော နာနာကာရော, တံ ဝိဘာဝယံ, အဿာသပဿာသသမ္ဘူတေ ဝါ နိမိတ္တေ. သကံ စိတ္တံ နိဗန္ဓတီတိ တာယ ဧဝ ဌပနာယ အတ္တနော စိတ္တံ ဥပနိဗန္ဓတိ, အပ္ပေတီတိ အတ္ထော. ယေ ပန ‘‘ဝိဘာဝယန္တိ ဝိဘာဝေန္တော ဝိဒိတံ ပါကဋံ ကရောန္တော’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ, တံ ပုဗ္ဗဘာဂဝသေန ယုဇ္ဇေယျ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ဓိတိသမ္ပန္နတ္တာ ဓီရော ယောဂီ အဿာသပဿာသေ နာနာကာရံ ဝိဘာဝေန္တော နာနာကာရတော တေ ပဇာနန္တော ဝိဒိတေ ပါကဋေ ကရောန္တော, နာနာကာရံ ဝါ ဩဠာရိကောဠာရိကေ ပဿမ္ဘေန္တော ဝူပသမေန္တော တတ္ထ ယံ လဒ္ဓံ နိမိတ္တံ, တသ္မိံ စိတ္တံ ဌပေန္တော အနုက္ကမေန သကံ စိတ္တံ နိဗန္ဓတိ အပ္ပေတီတိ. 古人亦说此义，故言此偈：“于相……”。其中，“于相”(nimitte)指于似相(paṭibhāganimitta)。“安住其心”(ṭhapayaṃ cittaṃ)是说安住修行之心，义即以安住的方式作意。“种种行相”(nānākāraṃ)即如所说“四种色”等种种行相。此处因行相之共通性而用单数。“使其消失”(vibhāvayanti)即是使其不见、使其隐没。因为从似相生起之后，若不作意，彼等行相即如已消失。“于入出息”(assāsapassāse)，或于由入出息所生之相中。“系缚自心”(sakaṃ cittaṃ nibandhati)是说，仅以彼安住而紧缚、令达安止(appeti)于自心，此为其义。至于有人说“使其消失”(vibhāvayanti)的意义是“使其了知、显现”，此说应适用于前分(pubbabhāga)。此中之义为：具足精勤的贤智(dhīra)瑜伽行者，于入出息中，或显现种种行相，从种种行相而了知彼等，使所知者显现；或平息、止息种种粗显的[入出息]，于彼处所得之相中安住其心，次第系缚、令达安止于自心。 ဝဏ္ဏတောတိ [Pg.337] ပိစုပိဏ္ဍတာရကရူပါဒီသု ဝိယ ဥပဋ္ဌိတဝဏ္ဏတော. လက္ခဏတောတိ ခရဘာဝါဒိသဘာဝတော, အနိစ္စာဒိလက္ခဏတော ဝါ. ရက္ခိတဗ္ဗံ တံ နိမိတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နိမိတ္တဿ ရက္ခဏံ နာမ တတ္ထ ပဋိလဒ္ဓဿ ဥပစာရဈာနဿ ရက္ခဏေနေဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ မနသိကာရဝသေန ဝုဒ္ဓိံ ဝိရုဠှိံ ဂမယိတွာ’’တိ. “由色”(vaṇṇato)是说，由如棉絮团(picupiṇḍa)、星光(tārakarūpa)等所显现之色。“由相”(lakkhaṇato)是说，由坚硬(kharabhāva)等自性相，或由无常(anicca)等[三]相。与“应守护彼相”有关。所谓守护相，即是通过守护于彼处所得的近行禅(upacārajjhāna)而成就，故说“通过数数作意，使其增长、广大”。 ၂၃၃. ဧတ္ထာတိ ဧတိဿံ ကာယာနုပဿနာယံ. ပါရိသုဒ္ဓိံ ပတ္တုကာမောတိ အဓိဂန္တုကာမော, သမာပဇ္ဇိတုကာမော စ, တတ္ထ သလ္လက္ခဏာဝိဝဋ္ဋနာဝသေန အဓိဂန္တုကာမော, သလ္လက္ခဏာဝသေန သမာပဇ္ဇိတုကာမောတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. နာမရူပံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတီတိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယထာ ဟီတိအာဒိ ကာယဿ, စိတ္တဿ စ အဿာသပဿာသာနံ သမုဒယဘာဝဒဿနံ. ကမ္မာရဂဂ္ဂရိယာတိ ကမ္မာရာနံ ဥက္ကာယံ အဂ္ဂိဓမနဘသ္တာ. ဓမမာနာယာတိ ဓမယန္တိယာ, ဝါတံ ဂါဟာပေန္တိယာတိ အတ္ထော. တဇ္ဇန္တိ တဒနုရူပံ. ဧဝမေဝါတိ ဧတ္ထ ကမ္မာရဂဂ္ဂရီ ဝိယ ကရဇကာယော, ဝါယာမော ဝိယ စိတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကိဉ္စာပိ အဿာသပဿာသာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ, ကရဇကာယံ ပန ဝိနာ တေသံ အပ္ပဝတ္တနတော ‘‘ကာယဉ္စ စိတ္တဉ္စ ပဋိစ္စ အဿာသပဿာသာ’’တိ ဝုတ္တံ. 233. “于此”是指于此身随观（kāyānupassanā）中。“希求证得清净”是指希求证得（adhigantukāma），亦希求现前（samāpajjitukāma）。其中，希求证得是指依观照诸相的开展而希求证得，希求现前是指依观照诸相而希求现前，应如是理解。简略而言，即“确立名色（nāmarūpa）而开展观（vipassanā）”。为详细说明此义，故说“云何”等。其中“如是以”等，乃显示身与心以及入出息的生起状况。“铁匠风箱”（kammāragaggarī）是指铁匠炉中的鼓风器。“鼓动”是指扇动，引风，此是其义。“相应”是指与此相称。此处“如是”应理解为，业生身（karajakāya）犹如铁匠的风箱，心犹如精进（vāyāma）。虽说入出息由心生起，然而若无业生身，则它们无法运转，故说“缘身与心而入出息”。 တဿာတိ နာမရူပဿ. ပစ္စယံ ပရိယေသတီတိ ‘‘အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ရူပသမုဒယော’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၅၀) အဝိဇ္ဇာဒိကံ ပစ္စယံ ဝီမံသတိ ပရိဂ္ဂဏှာတိ. ကင်္ခံ ဝိတရတီတိ ‘‘အဟောသိံ နု ခေါ အဟံ အတီတမဒ္ဓါန’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၁၈; သံ. နိ. ၂.၂၀) အာဒိနယပ္ပဝတ္တံ သောဠသဝတ္ထုကံ ဝိစိကိစ္ဆံ အတိက္ကမတိ ပဇဟတိ. ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၃၄၇; ၃၆၁; ၃.၈၆; အ. နိ. ၄.၁၈၁) အာဒိနယပ္ပဝတ္တံ ကလာပသမ္မသနံ. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိပရိယာပန္နာယ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဥပ္ပန္နေ. ဩဘာသာဒယောတိ ဩဘာသော ဉာဏံ ပီတိ ပဿဒ္ဓိ သုခံ အဓိမောက္ခော ပဂ္ဂဟော ဥပေက္ခာ ဥပဋ္ဌာနံ နိကန္တီတိ ဣမေ ဩဘာသာဒယော ဒသ. ဥဒယံ ပဟာယာတိ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာယ ဂဟိတံ သင်္ခါရာနံ ဥဒယံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တေသံ ဘင်္ဂဿေဝ အနုပဿနတော ဘင်္ဂါနုပဿနံ ဉာဏံ ပတွာ အာဒီနဝါနုပဿနာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော. မုဉ္စိတုကမျတာပဋိသင်္ခါနုပဿနာသင်္ခါရုပေက္ခာနုလောမဉာဏာနံ စိဏ္ဏပရိယန္တေ ဥပ္ပန္နဂေါတြဘုဉာဏာနန္တရံ ဥပ္ပန္နေန မဂ္ဂဉာဏေန သဗ္ဗသင်္ခါရေသု ဝိရဇ္ဇန္တော ဝိမုစ္စန္တော. မဂ္ဂက္ခဏေ [Pg.338] ဟိ အရိယော ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတီတိ စ ဝုစ္စတိ. တေနာဟ ‘‘ယထာက္ကမေန စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂေ ပါပုဏိတွာ’’တိ. မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနပဟီနာဝသိဋ္ဌကိလေသသင်္ခါတဿ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဿ ပဘေဒေန ဧကူနဝီသတိဘေဒဿ. အရဟတော ဟိ အဝသိဋ္ဌကိလေသာဘာဝေန ဧကူနဝီသတိတာ. အဿာတိ အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာနိကဿ. “它的”是指名色的。“寻求缘”是指：如“无明集起故色集起”等（《无碍解道》1.50），审察、把握无明等缘。“度疑”是指：如“我于过去世存在吗？”等（《中部》1.18；《相应部》2.20），超越、舍断有十六事的疑。如“任何色，或过去、或未来、或现在”等（《中部》1.347；361；3.86；《增支部》4.181）进行的，名为聚思惟智。“于前分”是指：于摄属行道智见清净的生灭随观的前分所生起的。“光明等”是指：光明、智、喜、轻安、乐、胜解、策励、舍、现起、欲，此等为十种光明等。“舍离生”是指：舍弃由生灭随观所取的诸行之生，只随观其坏，到达坏随观智后，以过患随观为前导的厌离随观而厌离。在欲解脱智、省察随观、行舍智、随顺智修习圆满，于生起的种姓智(gotrabhuñāṇa)之后，以无间生起的道智，于一切行离染、解脱。诚然，于道刹那，圣者被称为离染与解脱。是故说：“次第证得四圣道”。由于所应省察的法——道、果、涅槃、已断烦恼、残余烦恼——的差别，而有十九种差别。诚然，对阿罗汉而言，因无残余烦恼，故为十九种。“他的”是指安那般那业处者的。 ၂၃၄. ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာနယော နာမ နတ္ထိ ပဌမစတုက္ကဝသေန အဓိဂတဈာနဿ ဝေဒနာစိတ္တဓမ္မာနုပဿနာဝသေန ဒေသိတတ္တာ. တေသန္တိ တိဏ္ဏံ စတုက္ကာနံ. 234. 并无名为“别种业处修行法”者，因为对于已通过初四法证得禅那者，（后三组四法）是依受、心、法随观的方式而教示的。“彼等”是指三组四法的。 ပီတိပဋိသံဝေဒီတိ ပီတိယာ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒနာသီလော, တဿာ ဝါ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒေါ ဧတဿ အတ္ထိ, တံ ဝါ ပဋိ ပဋိ သမ္မဒေဝ ဝေဒယမာနော. တတ္ထ ကာမံ သံဝေဒန-ဂ္ဂဟဏေနေဝ ပီတိယာ သက္ကစ္စံ ဝိဒိတဘာဝေါ ဗောဓိတော ဟောတိ, ယေဟိ ပန ပကာရေဟိ တဿာ သံဝေဒနံ ဣစ္ဆိတံ, တံ ဒဿေတုံ ပဋိ-သဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ ‘‘ပဋိ ပဋိ သံဝေဒီတိ ပဋိသံဝေဒီ’’တိ. တေနာဟ ‘‘ဒွီဟာကာရေဟီ’’တိအာဒိ. 遍觉知喜者(Pītipaṭisaṃvedī)，即有反复、正确地感受喜的习性；或，此人有对它的反复、正确的了知；或，是反复、正确地感受着它的人。于此，虽然仅以“感受”(saṃvedana)一词，便已说明了对喜的审慎了知，然为开示所期望的感受方式，才使用“遍”(paṭi)一词，即“反复感受，故为遍觉知”。是故说“以两种方式”等。 တတ္ထ ကထံ အာရမ္မဏတော ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီတိ ပုစ္ဆာဝစနံ. သပ္ပီတိကေ ဒွေ ဈာနေ သမာပဇ္ဇတီတိ ပီတိသဟဂတာနိ ဒွေ ပဌမဒုတိယဈာနာနိ ပဋိပါဋိယာ သမာပဇ္ဇတိ. တဿာတိ တေန. ‘‘ပဋိသံဝိဒိတာ’’တိ ဟိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ ကတ္တုအတ္ထေ ဧတံ သာမိဝစနံ. သမာပတ္တိက္ခဏေတိ သမာပန္နက္ခဏေ. ဈာနပဋိလာဘေနာတိ ဈာနေန သမင်္ဂိဘာဝေန. အာရမ္မဏတောတိ အာရမ္မဏမုခေန, တဒါရမ္မဏဈာနပရိယာပန္နာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ အာရမ္မဏဿ ပဋိသံဝိဒိတတ္တာ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယထာ နာမ သပ္ပပရိယေသနံ စရန္တေန တဿ အာသယေ ပဋိသံဝိဒိတေ သောပိ ပဋိသံဝိဒိတော ဂဟိတော ဧဝ ဟောတိ မန္တာဂဒဗလေန တဿ ဂဟဏဿ သုကရတ္တာ, ဧဝံ ပီတိယာ အာသယဘူတေ အာရမ္မဏေ ပဋိသံဝိဒိတေ သာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဧဝ ဟောတိ သလက္ခဏတော, သာမညတော စ တဿာ ဂဟဏဿ သုကရတ္တာတိ. 于此，“如何从所缘方面遍觉知喜？”是提问句。“他入于有喜的二禅”者，即依次入于与喜相应的初禅、二禅。“他的”(tassa)意为“由他”(tena)，此乃关联“已被遍觉知”(paṭisaṃviditā)一词，于作者义上使用所有格。“于入定刹那”，即于已入定之时。“以得禅那”，即以具足禅那。“从所缘方面”，即通过所缘，那作为所缘、属于禅那范围的喜，因所缘已被遍觉知，故也被遍觉知。此是何意？譬如，有人寻蛇，当蛇的巢穴被遍知时，那蛇亦被遍知、被捕获，因以咒语、药物之力易于捕捉。如是，当作为喜之依处的所缘被遍知时，那喜亦从自相与共相上被遍知，因其易于把握故。 ကထံ အသမ္မောဟတော ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဝိပဿနာက္ခဏေတိ ဝိပဿနာပညာယ တိက္ခဝိသဒပ္ပတ္တာယ ဝိသယတော [Pg.339] ဒဿနက္ခဏေ. လက္ခဏပဋိဝေဓေနာတိ ပီတိယာ သလက္ခဏဿ, သာမညလက္ခဏဿ စ ပဋိဝိဇ္ဈနေန. ယံ ဟိ ယဿ ဝိသေသတော, သာမညတော စ လက္ခဏံ, တသ္မိံ ဝိဒိတေ သော ယာထာဝတော ဝိဒိတော ဧဝ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘အသမ္မောဟတော ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီ’’တိ. 应连接（上下文）而作此解：“如何不迷惑地遍觉知喜？”“于观(vipassanā)刹那”，即以已达敏锐清晰的观慧，于见所缘之时。“以通达相”，即以通达喜的自相与共相。诚然，一法的特相与共相若被了知，此法即被如实了知。是故说“不迷惑地遍觉知喜”。 ဣဒါနိ တမတ္ထံ ပါဠိယာ ဧဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒီဃံ အဿာသဝသေနာတိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. တတ္ထ ပန သတောကာရိတာဒဿနဝသေန ပါဠိ အာဂတာ, ဣဓ ပီတိပဋိသံဝေဒိတာဝသေန, ပီတိပဋိသံဝေဒိတာ စ အတ္ထတော ဝိဘတ္တာ ဧဝ. အပိစ အယမေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ဒီဃံ အဿာသဝသေနာတိ ဒီဃဿ အဿာသဿ အာရမ္မဏဘူတဿ ဝသေန ပဇာနတော သာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတောတိ ဈာနပရိယာပန္နံ ‘‘အဝိက္ခေပေါ’’တိ လဒ္ဓနာမံ စိတ္တဿေကဂ္ဂတံ တံသမ္ပယုတ္တာယ ပညာယ ပဇာနတော. ယထေဝ ဟိ အာရမ္မဏမုခေန ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ, ဧဝံ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာပိ အာရမ္မဏမုခေန ပဋိသံဝိဒိတာ ဧဝ ဟောန္တီတိ. သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတီတိ ဒီဃံ အဿာသဝသေန ဈာနသမ္ပယုတ္တာ သတိ တဿ အာရမ္မဏေ ဥပဋ္ဌိတာ အာရမ္မဏမုခေန ဈာနေပိ ဥပဋ္ဌိတာ နာမ ဟောတိ. တာယ သတိယာတိ ဧဝံ ဥပဋ္ဌိတာယ တာယ သတိယာ ယထာဝုတ္တေန တေန ဉာဏေန သုပ္ပဋိဝိဒိတတ္တာ အာရမ္မဏဿ တဿ ဝသေန တဒါရမ္မဏာ သာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေနာတိအာဒီသုပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. 现在，为了仅以巴利（原文）来阐明其义，故说“此乃已说”等语。其中，于“依长入息”等（文句）中，凡所应说者，已于下方说过。然而，彼处巴利（文）是依显示“正念而行”而来，此处则是依“感受喜”而来；且“感受喜”之义，亦已分析。再者，此中简义如下：“依长入息”者，谓依已成所缘之长入息而了知者，彼喜即被感受。此为关联。“了知心一境性、不散乱”者，谓以与彼相应的慧，了知已摄于禅那、名为“不散乱”的心一境性。诚然，正如喜由所缘之门而被感受，如是，与彼相应之法亦由所缘之门而被感受。“念已现前”者，谓依长入息，与禅那相应的念，于其所缘上现前，故由所缘之门，于禅那中亦名为现前。“以彼念”者，谓由如是现前之彼念，及由如前所述之彼智，所缘已被善通达故，依于彼（所缘），彼以其为所缘之喜即被感受。于“依长出息”等（文句）中，亦应以此理趣了知其义。 ဧဝံ ပဌမစတုက္ကဝသေန ဒဿိတံ ပီတိပဋိသံဝေဒနံ အာရမ္မဏတော, အသမ္မောဟတော စ ဝိဘာဂသော ဒဿေတုံ ‘‘အာဝဇ္ဇတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အာဝဇ္ဇတောတိ ဈာနံ အာဝဇ္ဇန္တဿ. သာ ပီတီတိ သာ ဈာနပရိယာပန္နာ ပီတိ. ဇာနတောတိ သမာပန္နက္ခဏေ အာရမ္မဏမုခေန ဇာနတော. တဿ သာ ပီတိ ပဋိသံဝိဒိတာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဿတောတိ ဒဿနဘူတေန ဉာဏေန ဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ပဿန္တဿ. ပစ္စဝေက္ခတောတိ ဈာနံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ. စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟတောတိ ‘‘ဧတ္တကံ ဝေလံ ဈာနသမင်္ဂီ ဘဝိဿာမီ’’တိ ဈာနစိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟန္တဿ. ဧဝံ ပဉ္စန္နံ ဝသီဘာဝါနံ ဝသေန ဈာနဿ ပဇာနနမုခေန အာရမ္မဏတော ပီတိယာ ပဋိသံဝေဒနာ ဒဿိတာ. 如是，为从所缘及不痴的角度分别开示依初四法所示之对喜的遍觉知，故说“作意”等。于此，“作意”，是指作意禅那者。“那喜”，是指那禅那所摄之喜。“了知”，是指于入定之刹那，通过所缘而了知者。“那喜为彼所遍觉知”，此为关联。“见”，是指从禅那出定后，以见之智而见者。“审察”，是指审察禅那者。“心决意”，是指“我将于此等时量具足禅那”，如是决意禅那心者。如是，通过五种自在的方式，以了知禅那为途径，开示了从所缘方面对喜的遍觉知。 ဣဒါနိ [Pg.340] ယေဟိ ဓမ္မေဟိ ဈာနံ, ဝိပဿနာ စ သိဇ္ဈန္တိ; တေသံ ဈာနပရိယာပန္နာနံ, ဝိပဿနာမဂ္ဂပရိယာပန္နာနဉ္စ သဒ္ဓါဒီနံ ဝသေန ပီတိပဋိသံဝေဒနံ ဒဿေတုံ ‘‘သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဓိမုစ္စတောတိ သဒ္ဒဟန္တဿ, သမထဝိပဿနာဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှတောတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အဘိညေယျန္တိ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ ပညာယ ဇာနိတဗ္ဗံ. အဘိဇာနတောတိ ဝိပဿနာပညာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ မဂ္ဂပညာယ ဇာနတော. ပရိညေယျန္တိ ဒုက္ခသစ္စံ တီရဏပရိညာယ, မဂ္ဂပညာယ စ ပရိဇာနတော. ပဟာတဗ္ဗန္တိ သမုဒယသစ္စံ ပဟာနပရိညာယ, မဂ္ဂပညာယ စ ပဇဟတော. ဘာဝယတော သစ္ဆိကရောတော ဘာဝေတဗ္ဗံ မဂ္ဂသစ္စံ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ နိရောဓသစ္စံ. ကေစိ ပနေတ္ထ ပီတိယာ ဧဝ ဝသေန အဘိညေယျာဒီနိ ဥဒ္ဓရန္တိ, တံ အယုတ္တံ ဈာနာဒိသမုဒါယံ ဥဒ္ဓရိတွာ တတော ပီတိယာ နိဒ္ဓါရဏဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. 如今，为开示通过信等诸法对喜的遍觉知——此等法能令禅那与观(vipassanā)成就，且为禅那所摄、为观道所摄——故说“以信胜解”等。于此，“胜解”，是指信解者，意即通过止与观的方式。“策励精进”等句，道理亦同。“应遍知”，是指应以超胜之慧了知之事。“正遍知”，是指以观慧为前导的道慧来了知者。“应遍察知”，是指以审察遍知及道慧遍察知苦谛者。“应断”，是指以断遍知及道慧断除集谛者，以及修习应修习的道谛、作证应作证的灭谛者。于此，有些人仅依喜来诠释“应遍知”等，此为不当，因其意趣在于，先举出禅那等总体，再从中抉择出喜。 ဧတ္ထ စ ‘‘ဒီဃံ အဿာသဝသေနာ’’တိအာဒိနာ ပဌမစတုက္ကဝသေန အာရမ္မဏတော ပီတိပဋိသံဝေဒနံ ဝုတ္တံ, တထာ ‘‘အာဝဇ္ဇတော’’တိအာဒီဟိ ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ. ‘‘အဘိညေယျံ အဘိဇာနတော’’တိအာဒီဟိ ပန အသမ္မောဟတော. ‘‘သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စတော’’တိအာဒီဟိ ဥဘယထာပီတိ သင်္ခေပတော သမထဝသေန အာရမ္မဏတော, ဝိပဿနာဝသေန အသမ္မောဟတော ပီတိပဋိသံဝေဒနံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဝေဒနာနုပဿနာယံ ပီတိသီသေန ဝေဒနာ ဂဟိတာ, န သရူပတော ဧဝါတိ? ဘူမိဝိဘာဂါဒိဝသေန ဝေဒနံ ဘိန္ဒိတွာ စတုဓာ ဝေဒနာနုပဿနံ ဒဿေတုံ. အပိစ ဝေဒနာကမ္မဋ္ဌာနံ ဒဿေန္တော ဘဂဝါ ပီတိယာ ဩဠာရိကတ္တာ တံသမ္ပယုတ္တသုခံ သုခဂ္ဂဟဏတ္ထံ ပီတိသီသေန ဒဿေတိ. 此处，以“长入息”等最初四法，是从所缘的角度宣说对喜的遍知；同样，以“作意”等五句也是如此。而以“应遍知、遍知”等句，则是从不迷惑的角度而言。以“以信胜解”等句，则是两种方式都包含。简言之，当知对喜的遍知，是从止（samatha）的角度，依所缘而说；从观（vipassanā）的角度，依不迷惑而说。为何在此受随观（vedanānupassanā）中，是以喜为首而取受，而非仅依其自性呢？是为了通过区分地（bhūmi）等方式，将受分为四种来开示受随观。再者，世尊在开示受业处（vedanā-kammaṭṭhāna）时，因喜较为粗显，为了能轻易地把握与喜相应的乐，故以喜为首而开示。 ဧတေနေဝ နယေန အဝသေသပဒါနီတိ ‘‘သုခပဋိသံဝေဒီ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ’’တိ ပဒါနိ ပီတိပဋိသံဝေဒိပဒေ အာဂတနယေနေဝ အတ္ထတော ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သက္ကာ ဟိ ‘‘ဒွီဟာကာရေဟိ သုခပဋိသံဝေဒိတာ ဟောတိ, စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒိတာ ဟောတိ အာရမ္မဏတော’’တိအာဒိနာ ပီတိဋ္ဌာနေ သုခါဒိပဒါနိ ပက္ခိပိတွာ ‘‘သုခသဟဂတာနိ တီဏိ ဈာနာနိ, စတ္တာရိ ဝါ ဈာနာနိ သမာပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ အတ္ထံ ဝိညာတုံ. တေနာဟ ‘‘တိဏ္ဏံ ဈာနာနံ ဝသေနာ’’တိအာဒိ. ဝေဒနာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သညာ ဂဟိတာ. တေနာဟ ‘‘ဒွေ ခန္ဓာ’’တိ. ဝိပဿနာဘူမိဒဿနတ္ထန္တိ ပကိဏ္ဏကသင်္ခါရသမ္မသနဝသေန ဝိပဿနာယ ဘူမိဒဿနတ္ထံ ‘‘သုခန္တိ ဒွေ သုခါနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ [Pg.341] သမထေ ကာယိကသုခါဘာဝတော. သောတိ သော ပဿမ္ဘနပရိယာယေန ဝုတ္တော နိရောဓော. ‘‘ဣမဿ ဟိ ဘိက္ခုနော ပုဗ္ဗေ အပရိဂ္ဂဟိတကာလေ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၂၀) ဝိတ္ထာရတော ကာယသင်္ခါရေ ဝုတ္တော, တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ကာယသင်္ခါရဝသေန အာဂတော, ဣဓ စိတ္တသင်္ခါရဝသေနာတိ အယမေဝ ဝိသေသော. 依此理趣，“感受乐”、“感受心行（cittasaṅkhāra）”等其余诸句，皆应依“感受喜（pīti）”句所示之理趣而了知其义。诚然，将乐等词置于喜之处，如“以两种方式感受乐”、“从所缘的角度感受心行”等，并依“入于与乐相应的第三禅，或第四禅”等文，便能了知其义。是故说“以三禅故”等。‘受等’一词中，‘等’字摄想（saññā）。是故说‘二蕴（khandhā）’。所谓‘为示观（vipassanā）之地’，是说为了以审察杂行（pakiṇṇakasaṅkhāra）的方式，显示观之地，又因止（samatha）中无身乐，故说“乐有二种”等。此中之“彼”，即是以轻安（passambhana）为同义词的灭（nirodha）。此义已在“此比丘于前未遍取时……”（清净道论 1.220）等文中，就身行（kāyasaṅkhāra）作了详说，故应依已说之理趣了知。彼处是依身行而来，此处是依心行而来，此即是其差别。 ဧဝံ စိတ္တသင်္ခါရဿ ပဿမ္ဘနံ အတိဒေသေန ဒဿေတွာ ယဒညံ ဣမသ္မိံ စတုက္ကေ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပီတိပဒေတိ ‘‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ’’တိအာဒိနာ ဒေသိတကောဋ္ဌာသေ. ပီတိသီသေန ဝေဒနာ ဝုတ္တာတိ ပီတိအပဒေသေန တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ, န ပီတီတိ အဓိပ္ပာယော. တတ္ထ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. ဒွီသု စိတ္တသင်္ခါရပဒေသူတိ ‘‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရ’’န္တိ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံယုတ္တေသု ဒွီသု ပဒေသု. ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁; မ. နိ. ၃.၁၂၆; ဥဒါ. ၁) ဝစနတော စိတ္တေန ပဋိဗဒ္ဓါတိ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ. တတော ဧဝ ကာမံ စိတ္တေန သင်္ခရီယန္တီတိ စိတ္တသင်္ခါရာ, သညာဝေဒနာဒယော, ဣဓ ပန ဥပလက္ခဏမတ္တံ သညာ ဝေဒနာဝ အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘သညာသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ’’တိ. 如此，为以类推方式显示心行之止息，当此四法中尚有其他应说者时，便说“再者”等。于此，“喜句”即“感受喜”等所说之部分。以喜为首而说受，是故以喜之名说与彼相应之受，而非说喜本身，此即其意。其中之理由，已于前述。于二心行句中，即于“感受心行，平息心行”此二与心行相应之句中。如“识缘名色”之说，故与心相连者，称为心所系属。因此，诚然由心所行之想与受等为心行，然此处想仅为例示，而意指的是受，故说“与想相应之受”。 ၂၃၅. စိတ္တပဋိသံဝေဒီတိ ဧတ္ထ ဒွီဟာကာရေဟိ စိတ္တပဋိသံဝေဒိတာ ဟောတိ အာရမ္မဏတော, အသမ္မောဟတော စ. ကထံ အာရမ္မဏတော? စတ္တာရိ ဈာနာနိ သမာပဇ္ဇတိ, တဿ သမာပတ္တိက္ခဏေ ဈာနပဋိလာဘေနာတိအာဒိနာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန သဗ္ဗံ သုဝိညေယျန္တိ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဈာနာနံ ဝသေန စိတ္တပဋိသံဝေဒိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ. စိတ္တံ မောဒေန္တောတိ ဈာနသမ္ပယုတ္တံ စိတ္တံ သမ္ပယုတ္တာယ ပီတိယာ မောဒယမာနော, တံ ဝါ ပီတိံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တံ ဝိပဿနာစိတ္တံ တာယ ဧဝ အာရမ္မဏဘူတာယ ပီတိယာ မောဒယမာနော. ပမောဒေန္တောတိအာဒီနိ ပဒါနိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ ပီတိပရိယာယဘာဝတော. 235. 于“感受心”（cittapaṭisaṃvedī），此处有二种感受心的方式：由所缘故，及由不迷惑故。如何由所缘故？行者入四禅（jhāna），于其入定（samāpatti）之时，依“由得禅定”等所说之理，一切皆易了知，故说：“当知由四禅而感受心”。“令心欢喜”（cittaṃ modento）者，谓以与禅相应之心，由相应之喜（pīti）而令其欢喜；或以彼喜为所缘而生起之观（vipassanā）心，由彼已成所缘之喜而令其欢喜。“使愉悦”（pamodento）等词，皆是彼之同义词，因其为喜之异名（pariyāya）故。 သမ္ပယုတ္တာယ ပီတိယာ စိတ္တံ အာမောဒေတီတိ ဈာနစိတ္တသမ္ပယုတ္တာယ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဘူတာယ ဩဒဂျလက္ခဏာယ ဈာနပီတိယာ တမေဝ ဈာနစိတ္တံ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန စေဝ ဈာနပစ္စယဝသေန စ ပရိဗြူဟေန္တော ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာကာရံ ပါပေန္တော အာမောဒေတိ ပမောဒေတိ စ. အာရမ္မဏံ ကတွာတိ [Pg.342] ဥဠာရံ ဈာနသမ္ပယုတ္တံ ပီတိံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တမာနံ ဝိပဿနာစိတ္တံ တာယ ဧဝ အာရမ္မဏဘူတာယ ပီတိယာ ယောဂါဝစရော ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာကာရံ ပါပေန္တော ‘‘အာမောဒေတိ ပမောဒေတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. 以相应之喜（pīti）令心欢悦（āmodeti），是指以与禅心（jhānacitta）相应、作为喜觉支（pītisambojjhaṅga）、具有踊跃相（odagyalakkhaṇa）的禅喜（jhānapīti），通过俱生（sahajāta）等缘及禅缘（jhānapaccaya），令那禅心增长（paribrūhento），达到欢喜踊跃之状（haṭṭhapahaṭṭhākāra），而令心欢悦、愉悦。又，“作为所缘”（Ārammaṇaṃ katvā）是指：对于以殊胜（uḷāra）、与禅相应的喜为所缘而生起的观（vipassanā）心，瑜伽行者（yogāvacara）通过那作为所缘的喜，令其达到欢喜踊跃之状，故说“令心欢悦、愉悦”。 သမံ ဌပေန္တောတိ ယထာ ဤသကမ္ပိ လီနပက္ခံ, ဥဒ္ဓစ္စပက္ခဉ္စ အနုပဂမ္မ အနောနတံ အနုန္နတံ ယထာ ဣန္ဒြိယာနံ သမတ္တပဋိပတ္တိယာ အဝိသမံ, သမာဓိဿ ဝါ ဥက္ကံသဂမနေန အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တိယာ သမ္မဒေဝ ဌိတံ ဟောတိ, ဧဝံ အပ္ပနာဝသေန ဌပေန္တော. လက္ခဏပဋိဝေဓေနာတိ အနိစ္စာဒိကဿ လက္ခဏဿ ပဋိ ပဋိ ဝိဇ္ဈနေန ခဏေ ခဏေ အဝဗောဓေန. ခဏိကစိတ္တေကဂ္ဂတာတိ ခဏမတ္တဋ္ဌိတိကော သမာဓိ. သောပိ ဟိ အာရမ္မဏေ နိရန္တရံ ဧကာကာရေန ပဝတ္တမာနော ပဋိပက္ခေန အနဘိဘူတော အပ္ပိတော ဝိယ စိတ္တံ နိစ္စလံ ဌပေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ ဥပ္ပန္နာယာ’’တိအာဒိ. 平等安立（Samaṃ ṭhapento）是指不堕入些许懈怠边或掉举边，不低不昂，犹如诸根平等行持而无偏颇，或由定力增上而达不动，如是依安止（appanā）而安立。通过通达诸相（Lakkhaṇapaṭivedhena）是指对无常等相，于刹那刹那中一一通达了悟。刹那心一境性（Khaṇikacittekaggatā）是指仅住一刹那的定。彼定亦于所缘上持续不断地以单一状态运行，不为对立法所制伏，犹如已达安止一般，令心不动地安立。故说“如是生起”等。 မောစေန္တောတိ ဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိဝသေန ဝိဝေစေန္တော ဝိသုံ ကရောန္တော, နီဝရဏာနိ ပဇဟန္တောတိ အတ္ထော. ဝိပဿနာက္ခဏေတိ ဘင်္ဂါနုပဿနာက္ခဏေ. ဘင်္ဂေါ ဟိ နာမ အနိစ္စတာယ ပရမာ ကောဋိ, တသ္မာ တာယ ဘင်္ဂါနုပဿကော ယောဂါဝစရော စိတ္တမုခေန သဗ္ဗသင်္ခါရဂတံ အနိစ္စတော ပဿတိ, နော နိစ္စတော. အနိစ္စဿ ဒုက္ခတ္တာ, ဒုက္ခဿ စ အနတ္တကတ္တာ တဒေဝ ဒုက္ခတော အနုပဿတိ, နော သုခတော. အနတ္တတော အနုပဿတိ, နော အတ္တတော. ယသ္မာ ပန ယံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ, န တံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ. ယဉ္စ န အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ, န တံ ရဉ္ဇိတဗ္ဗံ. တသ္မာ ဘင်္ဂဒဿနာနုသာရေန ‘‘အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ’’တိ သင်္ခါရဂတေ ဒိဋ္ဌေ တသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, နော နန္ဒတိ. ဝိရဇ္ဇတိ, နော ရဇ္ဇတိ. သော ဧဝံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဝိရဇ္ဇန္တော လောကိယေနေဝ တာဝ ဉာဏေန ရာဂံ နိရောဓေတိ, နော သမုဒေတိ, နာဿ သမုဒယံ ကရောတီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ သော ဧဝံ ဝိရတ္တော ယထာ ဒိဋ္ဌံ သင်္ခါရဂတံ, တထာ အဒိဋ္ဌံ အတ္တနော ဉာဏေန နိရောဓေတိ, နော သမုဒေတိ. နိရောဓမေဝဿ မနသိကရောတိ, နော သမုဒယန္တိ အတ္ထော. သော ဧဝံ ပဋိပန္နော ပဋိနိဿဇ္ဇတိ, နော အာဒိယတိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? အယဉှိ အနိစ္စာဒိအနုပဿနာ သဒ္ဓိံ ခန္ဓာဘိသင်္ခါရေဟိ ကိလေသာနံ ပရိစ္စဇနတော, သင်္ခတဒေါသဒဿနေန တဗ္ဗိပရီတေ နိဗ္ဗာနေ တန္နိန္နတာယ ပက္ခန္ဒနတော ပရိစ္စာဂပဋိနိဿဂ္ဂေါ ပက္ခန္ဒနပဋိနိဿဂ္ဂေါ စာတိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ တာယ သမန္နာဂတော ယောဂါဝစရော ဝုတ္တနယေန ကိလေသေ စ ပရိစ္စဇတိ, နိဗ္ဗာနေ စ ပက္ခန္ဒတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သော ဝိပဿနာက္ခဏေ အနိစ္စာနုပဿနာယ နိစ္စသညာတော စိတ္တံ မောစေန္တော ဝိမောစေန္တော [Pg.343] …ပေ… ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာယ အာဒါနတော စိတ္တံ မောစေန္တော ဝိမောစေန္တော အဿသတိ စေဝ ပဿသတိ စာ’’တိ. “解脱”，即以镇伏解脱的方式，使之远离、分离，舍断诸盖之意。观（vipassanā）刹那，即坏随观刹那。坏，实为无常之极致。因此，修习坏随观的瑜伽行者，以心为主导，视一切行法为无常，不视为常。因无常是苦，苦是无我，故亦随观为苦，不随观为乐；随观为无我，不随观为我。再者，凡无常、苦、无我者，不应欢喜；凡不应欢喜者，不应染著。因此，依循坏之见，当见到诸行法为“无常、苦、无我”时，即于彼生厌离，不欢喜；离染，不染著。如是厌离、离染者，先以世间智使其（贪）灭，不令其生起，不造作其生起，此即其义。或者，如是离染者，如同对已见之行法，亦以自智思惟未见之行法已灭，不思惟其生起；唯作意其灭，不作意其生起，此即其义。如是行者，舍离而不执取。此为何义？此无常等随观，因连同蕴行一起舍弃诸烦恼，并因见到有为法之过患而心向与彼相反的涅槃、跃入其中，故被称为“舍弃之舍离”与“跃入之舍离”。因此，具足彼舍离随观的瑜伽行者，依所说之理舍弃诸烦恼，且跃入涅槃。故说：“彼于观刹那，以无常随观，从常想中解脱心，令其解脱……乃至以舍离随观，从执取中解脱心，令其解脱，如是出息入息。” တတ္ထ အနိစ္စဿ, အနိစ္စန္တိ ဝါ အနုပဿနာ အနိစ္စာနုပဿနာ. တေဘူမကဓမ္မာနံ အနိစ္စတံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာယ ဝိပဿနာယ ဧတံ နာမံ. နိစ္စသညာတောတိ သင်္ခတဓမ္မေ ‘‘နိစ္စာ သဿတာ’’တိ ပဝတ္တာယ မိစ္ဆာသညာယ. သညာသီသေန စိတ္တဒိဋ္ဌီနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧသ နယော သုခသညာဒီသုပိ. နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယာတိ သင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ. နန္ဒိတောတိ သပ္ပီတိကတဏှာတော. ဝိရာဂါနုပဿနာယာတိ တထာ ဝိရဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ရာဂတော မောစေန္တော’’တိ. နိရောဓာနုပဿနာယာတိ သင်္ခါရာနံ နိရောဓဿ အနုပဿနာယ. ယထာ သင်္ခါရာ နိရုဇ္ဈန္တိယေဝ, အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝဝသေန န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဧဝံ ဝါ အနုပဿနာ နိရောဓာနုပဿနာ. မုဉ္စိတုကမျတာ ဟိ အယံ ဗလပ္ပတ္တာ. တေနာဟ ‘‘သမုဒယတော မောစေန္တော’’တိ. ပဋိနိဿဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာ အနုပဿနာ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာ. အာဒါနတောတိ နိစ္စာဒိဝသေန ဂဟဏတော, ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတော ဝါတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. 于此，随观无常法，或随观为“无常”，是为无常随观。此乃是把握三界诸法之无常性而生起的观（vipassanā）之名。所谓“从常想”者，是指从对于有为法生起“是常、是恒”的邪想。当知，以想为首，亦含摄心与诸见。此理亦适用于乐想等。厌离随观，是指以厌离诸行的方式而生起的随观。所谓“从难陀（nandi）”者，即是从具喜之爱。离欲随观，是指同样以离染的方式而生起的随观，是故说“从贪欲中解脱”。灭随观，是指随观诸行之灭；或随观诸行仅是坏灭，于未来不再以再生而生起，如是随观为灭随观。此实为已达强盛的解脱欲，是故说“从集起中解脱”。以舍离的方式而生起的随观，是为舍离随观。所谓“从执取”者，是指从以常等方式执取，或从执取结生。于此应如是了知其义。 ၂၃၆. အနိစ္စန္တိ အနုပဿီ, အနိစ္စဿ ဝါ အနုပဿနသီလော အနိစ္စာနုပဿီတိ ဧတ္ထ ကိံ ပနေတံ အနိစ္စံ, ကထံ ဝါ အနိစ္စံ, ကာ ဝါ အနိစ္စာနုပဿနာ, ကဿ ဝါ အနိစ္စာနုပဿနာတိ စတုက္ကံ ဝိဘာဝေတဗ္ဗန္တိ တံ ဒဿေန္တော ‘‘အနိစ္စံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိမာဟ. 236. 随观为“无常”者，或惯于随观无常法者，是为无常随观者。于此，“此无常者为何？因何而为无常？何为无常随观？无常随观为谁所有？”——为阐明此四法，故说“当知无常”等。 တတ္ထ နိစ္စံ နာမ ဓုဝံ သဿတံ ယထာ တံ နိဗ္ဗာနံ, န နိစ္စန္တိ အနိစ္စံ, ဥဒယဗ္ဗယဝန္တံ, အတ္ထတော သင်္ခတာ ဓမ္မာတိ အာဟ ‘‘အနိစ္စန္တိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. ကသ္မာ? ဥပ္ပာဒဝယညထတ္တဘာဝါ’’တိ, ဥပ္ပာဒဝယညထတ္တသဗ္ဘာဝါတိ အတ္ထော. တတ္ထ သင်္ခတဓမ္မာနံ ဟေတုပစ္စယေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇနံ အဟုတွာ သမ္ဘဝေါ အတ္တလာဘော ဥပ္ပာဒေါ. ဥပ္ပန္နာနံ တေသံ ခဏနိရောဓော ဝိနာသော ဝယော. ဇရာယ အညထာဘာဝေါ အညထတ္တံ. ယထာ ဟိ ဥပ္ပာဒါဝတ္ထာယ ဘိန္နာယ ဘင်္ဂါဝတ္ထာယံ ဝတ္ထုဘေဒေါ နတ္ထိ, ဧဝံ ဌိတိသင်္ခါတာယ ဘင်္ဂါဘိမုခါဝတ္ထာယမ္ပိ ဝတ္ထုဘေဒေါ နတ္ထိ, ယတ္ထ ဇရာဝေါဟာရော. တသ္မာ ဧကဿာပိ ဓမ္မဿ ဇရာ ယုဇ္ဇတိ, ယာ ခဏိကဇရာတိ ဝုစ္စတိ. ဧကံသေန စ ဥပ္ပာဒဘင်္ဂါဝတ္ထာသု ဝတ္ထုနော အဘေဒေါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော, အညထာ ‘‘အညော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အညော ဘိဇ္ဇတီ’’တိ အာပဇ္ဇေယျ[Pg.344]. တယိမံ ခဏိကဇရံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အညထတ္တ’’န္တိ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရတော ကထယိဿာမ. 其中，名为“常”者，是坚固、恒常，如涅槃。不常，故名“无常”，即具有生灭，从义理上说，即是有为法。故说：“无常即五蕴。何故？因其有生、灭、变异故。”其义为具有生、灭、变异之自性。于此，有为法由因缘而生起，即未曾有而有，获得自体，是名为“生”。彼等已生起者，其刹那坏灭、毁坏，是名为“灭”。由老而变异，是名为“变异”。诚然，如在不同于生位的灭位中，事（vatthu）的自体并无差别；同样，在名为“住”而趋向于灭的阶段中，事的自体也无差别，于此有名为“老”的言说。是故，即使单一之法亦有老，此乃合理，其被称为“刹那老”。并且，当确信在生、灭的阶段中，事的自体无有差别，否则，即会陷入“一生、一灭”之过失。针对此刹那老而说“变异”。于此应说之事，我等将于后文解说。 ယဿ လက္ခဏတ္တယဿ ဘာဝါ ခန္ဓေသု အနိစ္စသမညာ, တသ္မိံ လက္ခဏတ္တယေ အနိစ္စတာသမညာတိ ‘‘အနိစ္စတာတိ တေသံယေဝ ဥပ္ပာဒဝယညထတ္တ’’န္တိ ဝတွာ ဝိသေသတော ဓမ္မာနံ ခဏိကနိရောဓေ အနိစ္စတာဝေါဟာရောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဟုတွာ အဘာဝေါ ဝါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥပ္ပာဒပုဗ္ဗကတ္တာ အဘာဝဿ ဟုတွာဂဟဏံ. တေန ပါကဘာဝပုဗ္ဗကတ္တံ ဝိနာသဘာဝဿ ဒဿေတိ. တေနေဝါကာရေနာတိ နိဗ္ဗတ္တနာကာရေနေဝ. ခဏဘင်္ဂေနာတိ ခဏိကနိရောဓေန. တဿာ အနိစ္စတာယာတိ ခဏိကဘင်္ဂသင်္ခါတာယ အနိစ္စတာယ. တာယ အနုပဿနာယာတိ ယထာဝုတ္တာယ အနိစ္စာနုပဿနာယ. သမန္နာဂတောတိ သမင်္ဂိဘူတော ယောဂါဝစရော. 因有此三相故，于诸蕴中有“无常”之名；于此三相中，有“无常性”之名。故说：“‘无常性’者，即彼等之生、灭、变异。”后，为特别显示于诸法之刹那灭中有名为“无常性”的言说，故说“有已而无”等。于此，因“无”是以“生”为前导，故取“有已”（hutvā）一词。藉此显示“坏灭无”是以“生”为前导。“以同样的方式”者，即是以生起的方式。“以刹那坏灭”者，即是以刹那灭。“彼无常性”者，即是名为“刹那坏灭”的无常性。“以彼随观”者，即是如前所说之无常随观。“具足”者，即是具足的瑜伽行者。 ခယော သင်္ခါရာနံ ဝိနာသော, ဝိရဇ္ဇနံ တေသံယေဝ ဝိလုဇ္ဇနံ ဝိရာဂေါ, ခယော ဧဝ ဝိရာဂေါ ခယဝိရာဂေါ, ခဏိကနိရောဓော. အစ္စန္တမေတ္ထ ဧတသ္မိံ အဓိဂတေ သင်္ခါရာ ဝိရဇ္ဇန္တိ နိရုဇ္ဈန္တီတိ အစ္စန္တဝိရာဂေါ, နိဗ္ဗာနံ. တေနာဟ ‘‘ခယဝိရာဂေါ သင်္ခါရာနံ ခဏဘင်္ဂေါ, အစ္စန္တဝိရာဂေါ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. တဒုဘယဝသေန ပဝတ္တာတိ ခယဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန ဝိပဿနာယ, အစ္စန္တဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန မဂ္ဂဿ ပဝတ္တိ ယောဇေတဗ္ဗာ. အာရမ္မဏတော ဝါ ဝိပဿနာယ ခယဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန ပဝတ္တိ, တန္နိန္နဘာဝတော အစ္စန္တဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန, မဂ္ဂဿ ပန အသမ္မောဟတော ခယဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန, အာရမ္မဏတော အစ္စန္တဝိရာဂါနုပဿနာဝသေန ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ ယသ္မာ ဝိရာဂါနုပဿီ-ပဒေ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ‘‘ဒွေ နိရောဓာ ခယနိရောဓော စ အစ္စန္တနိရောဓော စာ’’တိ ဧဝမာဒိအတ္ထဝဏ္ဏနံ အတိဒိသတိ, တသ္မာ ဝိရာဂဋ္ဌာနေ နိရောဓပဒံ ပက္ခိပိတွာ ‘‘ခယော သင်္ခါရာနံ ဝိနာသော’’တိအာဒိနာ ဣဓ ဝုတ္တနယေန တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 诸行的灭尽是坏灭；对它们的离染是消散，即是离染；灭尽即是离染，即是灭尽离染，即是刹那灭。于此（涅槃）中被完全证得时，诸行离染而息灭，这称为究竟离染，即涅槃。是故说：“诸行的灭尽离染是刹那坏，究竟离染是涅槃。”依此二者而转起，故应配合：观(vipassanā)以随观灭尽离染的方式转起，道以随观究竟离染的方式转起。或者，应知观的转起，从所缘上说，是以随观灭尽离染的方式；由于朝向于彼（涅槃）的缘故，是以随观究竟离染的方式。而道的转起，从无痴上说，是以随观灭尽离染的方式；从所缘上说，是以随观究竟离染的方式。“此理亦然”，以此（文），由于在“离染随观者(virāgānupassī)”一词中，已依照所说之理，准说了“有两种灭：灭尽灭与究竟灭”等释义，因此，在“离染”之处，加入“灭”一词后，应依照此处所说的“诸行的灭尽是坏灭”等方式，来了知其释义。 ပဋိနိဿဇ္ဇနံ ပဟာတဗ္ဗဿ တဒင်္ဂဝသေန ဝါ သမုစ္ဆေဒဝသေန ဝါ ပရိစ္စဇနံ ပရိစ္စာဂပဋိနိဿဂ္ဂေါ. တထာ သဗ္ဗူပဓီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂဘူတေ ဝိသင်္ခါရေ အတ္တနော နိဿဇ္ဇနံ, တန္နိန္နတာယ ဝါ တဒါရမ္မဏတာယ ဝါ တတ္ထ ပက္ခန္ဒနံ ပက္ခန္ဒနပဋိနိဿဂ္ဂေါ. 对所应断之法，以彼分断或究竟断的方式舍弃，是为舍弃之弃舍。同样地，在作为一切所依(upadhi)之弃舍处的无为(visaṅkhāra)中舍置自身；或因朝向于彼，或因以彼为所缘而跃入其中，是为跃入之弃舍。 တဒင်္ဂဝသေနာတိ [Pg.345] ဧတ္ထ အနိစ္စာနုပဿနာ တာဝ တဒင်္ဂပ္ပဟာနဝသေန နိစ္စသညံ ပရိစ္စဇတိ, ပရိစ္စဇန္တီ စ တထာ အပ္ပဝတ္တိယံ ယေ ‘‘နိစ္စ’’န္တိ ဂဟဏဝသေန ကိလေသာ, တမ္မူလကာ အဘိသင်္ခါရာ, တဒုဘယမူလကာ စ ဝိပါကက္ခန္ဓာ အနာဂတေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ, တေ သဗ္ဗေပိ အပ္ပဝတ္တိကရဏဝသေန ပရိစ္စဇတိ, တထာ ဒုက္ခသညာဒယော. တေနာဟ ‘‘ဝိပဿနာ ဟိ တဒင်္ဂဝသေန သဒ္ဓိံ ခန္ဓာဘိသင်္ခါရေဟိ ကိလေသေ ပရိစ္စဇတီ’’တိ. 于此“以彼分”中，首先，无常随观以彼分断的方式舍弃常想。当舍弃时，那些因执取“常”而有的烦恼、以彼为根本的诸行，以及以彼二者为根本而可能在未来生起的异熟蕴，这一切都因令其不生起而被舍弃。苦想等亦然。是故说：“观(vipassanā)确实以彼分的方式，连同蕴与行舍弃诸烦恼。” သင်္ခတဒေါသဒဿနေနာတိ သင်္ခတေ တေဘူမကေ သင်္ခါရဂတေ အနိစ္စတာဒိဒေါသဒဿနေန. နိစ္စာဒိဘာဝေန တဗ္ဗိပရီတေ. တန္နိန္နတာယာတိ တဒဓိမုတ္တတာယ. ပက္ခန္ဒတီတိ အနုပဝိသတိ အနုပဝိသန္တံ ဝိယ ဟောတိ. သဒ္ဓိံ ခန္ဓာဘိသင်္ခါရေဟိ ကိလေသေ ပရိစ္စဇတီတိ မဂ္ဂေန ကိလေသေသု ပရိစ္စတ္တေသု အဝိပါကဓမ္မတာပါဒနေန အဘိသင်္ခါရာ, တမ္မူလကာ စ ခန္ဓာ အနုပ္ပတ္တိရဟဘာဝေန ပရိစ္စတ္တာ နာမ ဟောန္တီတိ သဗ္ဗေပိ တေ မဂ္ဂေါ ပရိစ္စဇတီတိ ဝုတ္တံ. ဥဘယန္တိ ဝိပဿနာဉာဏံ, မဂ္ဂဉာဏဉ္စ. မဂ္ဂဉာဏမ္ပိ ဟိ ဂေါတြဘုဉာဏဿ အနု ပစ္ဆာ နိဗ္ဗာနဒဿနတော ‘‘အနုပဿနာ’’တိ ဝုစ္စတိ. “以见有为法过患”，即于三界有为行中见无常等过患。与常等性质相反者。“倾向于彼”，即胜解于彼。“投入”，即进入，犹如进入一般。“连同蕴与行舍弃诸烦恼”者，谓以道舍弃诸烦恼时，诸行因达到无果报法的状态，而以彼为根本的诸蕴因达到不生起的状态，故名为被舍弃。是故说，道舍弃所有这一切。“二者”，即观智(vipassanāñāṇa)与道智(maggañāṇa)。道智亦因在种姓智之后随见涅槃，故被称为“随观”(anupassanā)。 သောဠသဝတ္ထုဝသေန စာတိ သောဠသန္နံ ဝတ္ထူနံ ဝသေနာပိ ဝုစ္စမာနသန္တဘာဝါဒိဝသေနာပီတိ သမုစ္စယတ္ထော စ-သဒ္ဒေါ. ‘‘အာနာပါနဿတိ ဘာဝိတာ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. “以及以十六事的方式”者，谓也以十六事的方式，也以将要被说的寂静状态等的方式，`ca`字为集合义。应引来“入出息念(ānāpānassati)已修习”一词与之相连。 ၂၃၇. အဿာတိ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ. ကာမဝိတက္ကာဒိဝိတက္ကုပစ္ဆေဒသမတ္ထတာယပိ မဟာနိသံသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. အယန္တိ အာနာပါနဿတိသမာဓိ. ဥစ္စာဝစေသု အာရမ္မဏေသု ပဝတ္တိယေဝ ဣတော စိတော စ စိတ္တဿ ဝိဓာဝနံ. 237. “彼”，即入出息念定。也因有能力断除欲寻等（恶）寻，故应知其有大利益，此为关联。“此”，即入出息念定。于种种高下所缘中生起，即是心由此至彼的奔走。 ဝိဇ္ဇာ နာမ မဂ္ဂေါ. ဝိမုတ္တိ ဖလံ. မူလဘာဝေါ ဝိပဿနာယ ပါဒကဘာဝေါ. စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ပရိပူရေတိ ကာယာနုပဿနာဒီနံ စတုန္နံ အနုပဿနာနံ ဝသေန တဿာ ဘာဝနာယ ပဝတ္တနတော. သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ပရိပူရေန္တိ ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနာယ ဝိနာ သတိပဋ္ဌာနဘာဝနာပါရိပူရိယာ အဘာဝတော. ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိံ ပရိပူရေန္တိ ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနာယ တာသံ သိခါပ္ပတ္တိဘာဝတော. စရိမကာနန္တိ အန္တိမကာနံ. 明即是道，解脱即是果。根本是观(vipassanā)的基础。圆满四念处，是因以身随观等四种随观的方式而开展其修习。圆满七觉支，是因若无觉支的修习，则念处修习的圆满亦不可得。圆满明与解脱，是因通过觉支的修习，彼等能达至顶峰。“最后的”(carimakānaṃ)即“最终的”(antimakānaṃ)。 ၂၃၈. နိရောဓဝသေနာတိ [Pg.346] နိရုဇ္ဈနဝသေန. ဘဝစရိမကာတိ ဘဝဝသေန စရိမကာ နိဟီနဘဝပဝတ္တိနော. တထာ ဈာနစရိမကာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. စုတိစရိမကာတိ စုတိယာ စရိမကာ စုတိက္ခဏပဝတ္တိနော သဗ္ဗပရိယောသာနကာ. တသ္မာတိ တီသု ဘဝေသု နိဟီနေ ကာမဘဝေ ပဝတ္တနတော. တေတိ အဿာသပဿာသာ. ပုရတောတိ ဟေဋ္ဌာ. ယသ္မာ ဝိဘင်္ဂဋ္ဌကထာယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၂၆ ပကိဏ္ဏကကထာ) ရူပဓမ္မာနံ သောဠသစိတ္တက္ခဏာယုကတာ ဝိဘာဝိတာ, တသ္မာ ‘‘သောဠသမေန စိတ္တေန သဒ္ဓိံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. စုတိစိတ္တဿ ပုရတောတိ ဝါ စုတိစိတ္တံ အဝဓိဘာဝေန ဂဟေတွာ တတော ဩရံ သောဠသမေန စိတ္တေန သဒ္ဓိံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာတိ ဧဝံ ပန အတ္ထေ ဂယှမာနေ သတ္တရသစိတ္တက္ခဏာယုကတာဝ အဿာသပဿာသာနံ ဝုတ္တာ ဟောတိ. 238. “以灭尽方式”(nirodhavasena)即以息灭的方式。“有之最后”(bhavacarimakā)即以有为最后，是在低劣有中生起的（出入息）。同样，应知“禅那之最后”(jhānacarimakā)。“死之最后”(cuticarimakā)即以死为最后，是在死刹那生起、作为一切终结的（出入息）。“因此”(tasmā)，是因于三有中的低劣欲有中生起。“彼等”(te)即出入息。“前”(purato)即下方。因为在《分别论义注》(Vibhaṅga-aṭṭhakathā)中已阐明色法有十六心刹那的寿期，因此说“与第十六心一同生起”。或者，对于“在死心之前”(cuticittassa purato)一句，若理解为“以死心为界限，从此以内，与第十六心一同生起”，那么出入息便被说成有十七心刹那的寿期。 ဣမေ ကိရ ဣမံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုယုတ္တဿ ဘိက္ခုနော ပါကဋာ ဟောန္တီတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘အာနာပါနာရမ္မဏဿ သုဋ္ဌု ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ’’တိ. တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘စုတိစိတ္တဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 应连接为：“据说，对致力于此业处的比丘而言，这些（最后的出入息）会变得显现。”在此，（义注）说明其原因为：“因其善于把握安那般那所缘故。”为阐明此义，故说“死心……”等。 တတ္ထ အာယုအန္တရံ နာမ ဇီဝိတန္တရံ ဇီဝနက္ခဏာဝဓိ. ဓမ္မတာယ ဧဝါတိ သဘာဝေနေဝ, ရုစိဝသေနေဝါတိ အတ္ထော. 在此，所谓的“寿元之间”(āyuantaraṃ)即“生命之间”(jīvitantaraṃ)，即生命刹那的界限。“仅是法性”(dhammatāya eva)即“仅是自性”(sabhāveneva)，其义亦为“仅随其意欲”(rucivasena)。 စန္ဒာလောကံ ဩလောကေတွာတိ ဇုဏှပက္ခေ ပဒေါသဝေလာယံ သမန္တတော အာသိဉ္စမာနခီရဓာရံ ဝိယ ဂဂနတလံ, ရဇတပတ္တသဒိသဝါလိကာသန္ထတဉ္စ ဘူမိဘာဂံ ဒိသွာ ‘‘ရမဏီယော ဝတာယံ ကာလော, ဒေသော စ မမ အဇ္ဈာသယသဒိသော, ကီဝ စိရံ နု ခေါ အယံ ဒုက္ခဘာရော ဝဟိတဗ္ဗော’’တိ အတ္တနော အာယုသင်္ခါရေ ဥပဓာရေတွာ ပရိက္ခီဏေတိ အဓိပ္ပာယော. လေခံ ကတွာတိ စင်္ကမေ တိရိယံ လေခံ ကတွာ. “望见月光”，即是在上弦月黄昏时分，见到虚空犹如从四面八方倾泻的乳流，地面亦如铺着沙的银盘，心想：“此时节真是美好，这地方也符合我的心意，但这痛苦的重担还要背负多久呢？”如此思察自己的寿命行已尽，此即其意。“画线”，即是在经行处(caṅkama)横着画线。 အနုယုဉ္ဇေထာတိ အနုယုဉ္ဇေယျ, ဘာဝေယျာတိ အတ္ထော. “应勤加修习”，是应当努力、应当培育的意思。 ဥပသမာနုဿတိကထာဝဏ္ဏနာ 寂静随念论释义 ၂၃၉. ဧဝန္တိ ယထာဝုတ္တေန ဝိရာဂါဒိဂုဏာနုဿရဏပ္ပကာရေန. သဗ္ဗဒုက္ခူပသမသင်္ခါတဿာတိ ဒုက္ခဒုက္ခာဒိဘေဒံ သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခံ ဥပသမ္မတိ ဧတ္ထာတိ သဗ္ဗဒုက္ခူပသမောတိ သင်္ခါတဗ္ဗဿ. 239. “如是”，即如前所述，以随念离贪等功德的方式。“一切苦止息之称”，是说苦苦等类别的一切苦于此止息，故应称之为“一切苦止息”。 ‘‘ပညတ္တိဓမ္မာ’’တိအာဒီသု အသဘာဝေါပိ ဉာဏေန ဓာရီယတိ အဝဓာရီယတီတိ ဓမ္မောတိ ဝုစ္စတီတိ တတော နိဝတ္တေန္တော ‘‘ဓမ္မာတိ သဘာဝါ’’တိ အာဟ[Pg.347]. ဘဝနံ ပရမတ္ထတော ဝိဇ္ဇမာနတာ ဘာဝေါ, သဟ ဘာဝေနာတိ သဘာဝါ, သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထတော လဗ္ဘမာနရူပါတိ အတ္ထော. တေ ဟိ အတ္တနော သဘာဝဿ ဓာရဏတော ဓမ္မာတိ, ယထာဝုတ္တေနဋ္ဌေန သဘာဝါတိ စ ဝုစ္စန္တိ. သင်္ဂမ္မာတိ ပစ္စယသမောဓာနလက္ခဏေန သင်္ဂမေန သန္နိပတိတွာ. သမာဂမ္မာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ပစ္စယေဟီတိ အနုရူပေဟိ ပစ္စယေဟိ. ကတာတိ နိဗ္ဗတ္တိတာ. အကတာတိ ကေဟိစိပိ ပစ္စယေဟိ န ကတာ. အသင်္ခတာတိ ဗဟုဝစနဿ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. အဂ္ဂမက္ခာယတီတိ အဂ္ဂေါ အက္ခာယတိ, မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. သော အသင်္ခတလက္ခဏော သဘာဝဓမ္မော ဝိရာဂေါတိ ပစ္စေတဗ္ဗော, ဝိရဇ္ဇတိ ဧတ္ထ သံကိလေသဓမ္မောတိ. နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တမာနေန အရိယမဂ္ဂေန ပဟီယမာနာ မာနမဒါဒယော တံ ပတွာ ပဟီယန္တိ နာမာတိ အာဟ ‘‘တမာဂမ္မ…ပေ… ဝိနဿန္တီ’’တိ. တတ္ထ ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁၁၂၁; သံ. နိ. ၄.၁၀၈) မညနာဝသေန ပဝတ္တော မာနော ဧဝ မာနမဒေါ. ပုရိသဘာဝံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကမဒေါ ပုရိသမဒေါ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဇာတိမဒါဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နိမ္မဒါတိ ဝိဂတမဒဘာဝါ. ဣမမေဝ ဟိ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘အမဒါ’’တိ ဝုတ္တံ. မဒါ နိမ္မဒီယန္တိ ဧတ္ထ အမဒဘာဝံ ဝိနာသံ ဂစ္ဆန္တီတိ မဒနိမ္မဒနော. ဧသေဝ နယော သေသပဒေသုပိ. ကာမပိပါသာတိ ကာမာနံ ပါတုကမျတာ, ကာမတဏှာ. ကာမဂုဏာ ဧဝ အာလိယန္တိ ဧတ္ထ သတ္တာတိ ကာမဂုဏာလယာ. တေဘူမကံ ဝဋ္ဋန္တိ တီသု ဘူမီသု ကမ္မကိလေသဝိပါကဝဋ္ဋံ. ဧသ အသင်္ခတဓမ္မော. အပရာပရဘာဝါယာတိ အပရာပရံ ယောနိအာဒိတော ယောနိအာဒိဘာဝါယ. အာဗန္ဓနံ ဂဏ္ဌိကရဏံ. သံသိဗ္ဗနံ တုန္နကာရဏံ. နိက္ခမနံ, နိဿရဏဉ္စဿ တဏှာယ ဝိသံယောဂေါ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ဝိသံယုတ္တော’’တိ. 在“概念法”(paññattidhamma)等词句中，无自性者亦能为智所持、所辨，故称为“法”。为简别此义，故说：“诸法即自性”。“有”(bhāva)是胜义中实有。“与有俱”(saha bhāvena)即是“自性”(sabhāva)，其义为由亲证胜义而可得之自相。彼等法，因能任持各自的自性，故称为“法”；又依前述之义，亦称为“自性”。“聚集”(saṅgammā)是以诸缘和合为相而集会。“会合”(samāgammā)是其同义词。“由诸缘”(paccayehi)是说由相应的诸缘。“已作”(katā)是说已生成。“未作”(akatā)是说非由任何因缘所作。“无为”(asaṅkhatā)用复数的原因，已在下方解释过。“被称为最上”(aggamakkhāyati)是“最上”(aggo)“被称为”(akkhāyati)，其中的“ma”是连音。彼具无为相之自性法，当知为“离贪”(virāga)，因诸杂染法于此止息。以涅槃为所缘而生起的圣道所断除的慢、骄等，到达涅槃时即被断除，故说：“依于彼……乃至……而消亡”。其中，以“我为胜”等（《法集论》1121；《相应部》4.108）方式生起的我慢，即是慢骄(mānamada)。依男性之身而生起的骄，是男性骄(purisamada)。应知“等”字摄入种姓骄等。“无骄”(nimmadā)是已离骄的状态。为示此义，故说“无骄”(amadā)。诸骄于此被除遣，达到无骄、消亡的状态，故称“除遣诸骄者”(madanimmadano)。其余诸句，理路亦同。“欲渴”(kāmapipāsā)是渴求诸欲，即是欲爱。“诸欲乐为家”(kāmaguṇālayā)是说有情于此执着诸欲乐。“三界之轮转”(tebhūmakaṃ vaṭṭa)是在三界中的业、烦恼、异熟之轮转。此即无为法。“为后后有”(aparāparabhāvāya)是说从某一生处等，为至另一生处等而相续不断。“系缚”(ābandhanaṃ)是打结。“缝缀”(saṃsibbanaṃ)是缝纫。其“出离”(nikkhamanaṃ)与“脱离”(nissaraṇaṃ)即是与爱不相应(visaṃyoga)，故说“不相应”(visaṃyutto)。 ယေ ဂုဏေ နိမိတ္တံ ကတွာ မဒနိမ္မဒနာဒိနာမာနိ နိဗ္ဗာနေ နိရုဠှာနိ, တေ မဒနိမ္မဒနတာဒိကေ ယထာဝုတ္တေ နိဗ္ဗတ္တိတနိဗ္ဗာနဂုဏေ ဧဝ ဂဟေတွာ အာဟ ‘‘မဒနိမ္မဒနတာဒီနံ ဂုဏာနံ ဝသေနာ’’တိ, န ပန မဒါ နိမ္မဒီယန္တိ ဧတေနာတိ ဧဝမာဒိကေ. တေ ဟိ အရိယမဂ္ဂဂုဏာ. ဘဂဝတာ ဥပသမဂုဏာ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကတ္ထ ပန ဝုတ္တာတိ? အသင်္ခတသံယုတ္တာဒီသု (သံ. နိ. ၄.၃၆၆ အာဒယော). တတ္ထ သစ္စန္တိ အဝိတထံ. နိဗ္ဗာနံ ဟိ ကေနစိ ပရိယာယေန အသန္တဘာဝါဘာဝတော ဧကံသေနေဝ သန္တတ္တာ အဝိပရီတဋ္ဌေန သစ္စံ. တေနာဟ ‘‘ဧကံ ဟိ သစ္စံ, န ဒုတိယမတ္ထီ’’တိ [Pg.348] (သု. နိ. ၈၉၀). ပါရန္တိ သံသာရဿ ပရတီရဘူတံ. တေနေဝါဟ ‘‘တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ (ဣတိဝု. ၆၉), ‘‘အပ္ပကာ တေ မနုဿေသု, ယေ ဇနာ ပါရဂါမိနော’’တိ (ဓ. ပ. ၈၅) စ. သုဒုဒ္ဒသန္တိ ပရမဂမ္ဘီရတာယ, အတိသုခုမသန္တသဘာဝတာယ စ အနုပစိတဉာဏသမ္ဘာရေဟိ ဒဋ္ဌုံ အသက္ကုဏေယျတာယ သုဋ္ဌု ဒုဒ္ဒသံ. နတ္ထိ ဧတ္ထ ဇရာ, ဧတသ္မိံ ဝါ အဓိဂတေ ပုဂ္ဂလဿ ဇရာဘာဝေါတိ အဇရံ. တတော ဧဝ ဇရာဒီဟိ အပလောကိယတာယ ထိရဋ္ဌေန ဓုဝံ. တဏှာဒိပပဉ္စာဘာဝတော နိပ္ပပဉ္စံ. နတ္ထိ ဧတ္ထ မတန္တိ အမတံ. အသိဝဘာဝကရာနံ သံကိလေသဓမ္မာနံ အဘာဝေန သိဝံ. စတူဟိ ယောဂေဟိ အနုပဒ္ဒုတတ္တာ ခေမံ. ဝိသင်္ခါရဘာဝေန အစ္ဆရိယတာယ, အဘူတပုဗ္ဗတာယ စ အဗ္ဘုတံ. သဗ္ဗာသံ ဤတီနံ အနတ္ထာနံ အဘာဝေန အနီတိကံ. နိဒ္ဒုက္ခတာယ အဗျာဗဇ္ဈံ. သဗ္ဗသံကိလေသမလတော အစ္စန္တသုဒ္ဓိယာ ဝိသေသတော သုဒ္ဓီတိ ဝိသုဒ္ဓိ. စတူဟိပိ ဩဃေဟိ အနဇ္ဈောတ္ထရဏီယတာယ ဒီပံ. သကလဝဋ္ဋဒုက္ခတော ပရိပါလနဋ္ဌေန တာဏံ. 以某些功德为根据，“调伏骄慢”（madanimmadana）等名称在涅槃中成立。这些“调伏骄慢”等，如前所述，是已成就的涅槃功德，因此说“依于调伏骄慢等功德”，而非“以此调伏骄慢等”。因为后者实是圣道（ariyamagga）的功德。此中关联是：世尊所说的是（涅槃的）寂静功德。那么是在哪里说的呢？在《无为相应》（Asaṅkhatasaṃyutta）等经中（如《相应部》Saṃ. Ni. 4.366等）。其中，“谛”（sacca）即不虚妄。涅槃，因为在任何方面都没有“不存在”的状态，并且因为其绝对的真实性，就其不颠倒的意义而言，是“谛”。因此说：“一谛实无二。”（《经集》Su. Ni. 890）。“彼岸”（pāra）是轮回（saṃsāra）的对岸。因此说：“婆罗门已渡，已至彼岸，立于陆地。”（《如是语》Itivu. 69），以及：“于诸人中，达彼岸者少。”（《法句经》Dha. Pa. 85）。“极难见”（sududdasa）：因其义理至为甚深，自性至为微细寂静，未积集智慧资粮者不能得见，故为“极难见”。“无老”（ajara）：于此（涅槃）中无老，或证得此（涅槃）的个人（puggala）无老，故为“无老”。正因如此，以其不为老等所毁的坚固义，故称“恒”（dhuva）。因无爱等戏论，故为“无戏论”（nippapañca）。于此无死，故为“不死”（amata）。因无导致不祥的染污法，故为“吉祥”（siva）。因不为四轭所恼，故为“安稳”（khema）。因是无为（visaṅkhāra）的状态，是奇妙的，且是前所未有，故称“希有”（abbhuta）。因无一切灾患与无义利，故为“无灾”（anītika）。因无有痛苦，故为“无恼害”（abyābajjha）。因从一切杂染尘垢中彻底清净，是殊胜的清净，故为“遍净”（visuddhi）。因不为四瀑流所淹没，故为“洲渚”（dīpa）。因能守护远离一切轮回之苦，故为“庇护”（tāṇa）。 ‘‘သစ္စဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမီ’’တိအာဒိကာ ပါဠိ သံခိတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အနန္တအနာသဝနိပုဏအဇဇ္ဇရအပလောကိတအနိဒဿနပဏီတအစ္ဆရိယအနီတိကဓမ္မမုတ္တိလေဏပရာယဏဂမ္ဘီရာဒိဝစနေဟိ စ ဗောဓိတာ ဣဓ အဝုတ္တာ ဂုဏာ သင်္ဂယှန္တိ, တတ္ထ နတ္ထိ ဧတဿ ဥပ္ပာဒန္တော ဝါ ဝယန္တော ဝါတိ အနန္တော, အသင်္ခတဓမ္မော. အာသဝါနံ အနာရမ္မဏတာယ အနာသဝေါ. နိပုဏဉာဏဂေါစရတာယ နိပုဏော. သင်္ခတဓမ္မော ဝိယ ဇရာယ အဇဇ္ဇရိတတာယ အဇဇ္ဇရော. ဗျာဓိအာဒီဟိ အပလောကိယတာယ အပလောကိတံ. အစက္ခုဝိညာဏဝိညေယျတာယ အနိဒဿနော. အတိတ္တိကရဋ္ဌေန ပဏီတော. အပစုရတာယ အစ္ဆရိယော. ဤတီဟိ အနဘိဘဝနီယသဘာဝတ္တာ, အနီတိကဘာဝဟေတုတော စ အနီတိကဓမ္မော. ဝဋ္ဋဒုက္ခမုတ္တိနိမိတ္တတာယ မုတ္တိ. သံသာရံ ဘယတော ပဿန္တေဟိ နိလီယနီယတော လေဏံ. တေသံယေဝ ပရာ ဂတီတိ ပရာယဏော. ပကတိဉာဏေန အလဒ္ဓပတိဋ္ဌတာယ အဂါဓဋ္ဌေန ဂမ္ဘီရော. ကတပုညေဟိပိ ဒုက္ခေန ကိစ္ဆေန အနုဗုဇ္ဈိတဗ္ဗတော ဒုရနုဗောဓော. သစ္ဆိကိရိယံ မုဉ္စိတွာ န တက္ကဉာဏေန အဝစရိတဗ္ဗောတိ အတက္ကာဝစရော[Pg.349]. ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ပဏ္ဍိတေဟေဝ ဝေဒိတဗ္ဗတော အဓိဂန္တဗ္ဗတော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယောတိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. “‘诸比丘，我将为你们宣说真谛’等巴利经文，应知是简略的。以‘等’（ādi）字统摄了此处未说的无尽（ananta）、无漏（anāsava）、微妙（nipuṇa）、无老（ajajjara）、不被毁坏（apalokita）、不可示现（anidassana）、殊胜（paṇīta）、希有（acchariya）、无灾法（anītikadhamma）、解脱（mutti）、庇护所（leṇa）、最终归趣（parāyaṇa）、甚深（gambhīra）等功德。其中，此（涅槃）没有生起之边或灭尽之边，故为‘无尽’，是无为法。不为诸漏所缘，故为‘无漏’。为微妙智之行境，故为‘微妙’。不像有为法那样会衰老，故为‘无老’。不为疾病等所毁坏，故为‘不被毁坏’。非眼识所能识知，故为‘不可示现’。以其不会令人厌足之义，故为‘殊胜’。因为稀少，所以称为希有（acchariya）。由于其自性不为灾患所胜伏，且为无灾患之因，故为‘无灾法’。作为脱离轮回之苦的方便，故为‘解脱’。为见轮回为可畏者所依止之处，故为‘庇护所’。是彼等之最高归趣，故为‘最终归趣’。以凡常之智无法立足，以其深不可测之义，故为‘甚深’。即使是已作福业者，也需艰难困苦才能觉了，故为‘难遍知’。除亲证之外，不为思择之智所行，故为‘非寻思所行’。唯佛陀等智者所能知、所能证，故为‘智者所感受’。应如是了知其义。 အရိယသာဝကဿေဝ ဣဇ္ဈတိ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန နိဗ္ဗာနဂုဏာနံ ပါကဋဘာဝတော. အဋ္ဌာနေ စာယံ ဧဝ-သဒ္ဒေါ ဝုတ္တော, ဣဇ္ဈတိ ဧဝါတိ ယောဇနာ. သုခသိဒ္ဓိဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တံ ‘‘အရိယသာဝကဿေဝါ’’တိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဧဝံ သန္တေပီ’’တိအာဒိ. ဥပသမဂရုကေနာတိ နိဗ္ဗာနနိန္နေန. မနသိ ကာတဗ္ဗာ ယထာဝုတ္တာ ဥပသမဂုဏာ. သုခံ သုပတီတိအာဒီသု ဝတ္တဗ္ဗံ မေတ္တာကထာယံ အာဝိ ဘဝိဿတိ. ပဏီတာဓိမုတ္တိကော ဟောတိ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တတ္တာ. 唯圣弟子方能成就，因为通过现证与通达，涅槃的功德得以显现。并且，此处的“唯”（eva）字是用在不恰当之处，应连结为“必定成就”。或是因为安乐成就，才说“唯圣弟子”。因此他说“即使如此”等。“重于寂静”即是倾向涅槃。应如是作意上述寂静的功德。“安乐而眠”等句，应说之义将在关于慈的论述中明了。因倾向于涅槃，故有殊胜胜解。 အနုဿတိကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 《随念业处解释》释义，终。 ဣတိ အဋ္ဌမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 此为第八章之释义。 ၉. ဗြဟ္မဝိဟာရနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 9. 梵住解释之释义 မေတ္တာဘာဝနာကထာဝဏ္ဏနာ 慈修习论之释义 ၂၄၀. မေတ္တံ [Pg.350] ဗြဟ္မဝိဟာရံ. ဘာဝေတုကာမေနာတိ ဥပ္ပာဒေတုကာမေန ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. သုခနိသိန္နေနာတိ ဝိသမံ အနိသီဒိတွာ ပလ္လင်္ကာဘုဇနေန သုခနိသိန္နေန. 240. 慈梵住。“欲修习者”即是“欲令生起者”，此词与“应省察”相关联。“安乐而坐者”是说不歪斜地坐，以结跏趺坐而安乐地坐着。 ကသ္မာတိ ပစ္စဝေက္ခဏာယ ကာရဏပုစ္ဆာ, အညံ အဓိဂန္တုကာမေန အညတ္ထ အာဒီနဝါနိသံသပစ္စဝေက္ခဏာ ကိမတ္ထိယာတိ အဓိပ္ပာယော. မေတ္တာ နာမ အတ္ထတော အဒေါသော. တထာ ဟိ အဒေါသနိဒ္ဒေသေ ‘‘မေတ္တိ မေတ္တာယနာ မေတ္တာယိတတ္တ’’န္တိ (ဓ. သ. ၁၀၆၂) နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ခန္တီတိ စ ဣဓ အဓိဝါသနက္ခန္တိ အဓိပ္ပေတာ. သာ ပန အတ္ထတော အဒေါသပ္ပဓာနာ စတ္တာရော အရူပက္ခန္ဓာတိ မေတ္တာယ သိဇ္ဈမာနာယ တိတိက္ခာခန္တိ သိဒ္ဓါ ဧဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ခန္တိ အဓိဂန္တဗ္ဗာ’’တိ. တေန ခန္တိယံ အာနိသံသပစ္စဝေက္ခဏာ သတ္ထိကာဝါတိ ဒဿေတိ. အဘိဘူတော ပရိယုဋ္ဌာနေန. ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ကုသလုပ္ပတ္တိယာ ဩကာသာလာဘေန. အာဒီနဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော ပါဏဃာတာဒိဝသေန ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကာဒိအနတ္ထမူလဘာဝတော. “为何？”是问省察的原因，其意趣是：“欲证得一法者，于另一法观察过患与功德，有何意义？”慈，就义理而言，是无瞋。确实，在无瞋的解释中已解释为“慈、慈爱、慈爱之性”。此处的“忍”意指安忍，而彼（安忍）就义理而言，是以无瞋为主的四无色蕴。因为当慈成就时，堪忍之忍亦必成就，故说“应证得忍”。由此显示，于忍观察功德是有益的。应见其过患：被缠所征服，因无机会令善法生起而心被占据，且（瞋）是杀生等，以及现法、后世等无义利之根本。 ခန္တီ ပရမံ တပေါတိ ပရာပကာရသဟနာဒိကာ တိတိက္ခလက္ခဏာ ခန္တိ ဥတ္တမံ တပေါ အကတ္တဗ္ဗာကရဏကတ္တဗ္ဗကရဏလက္ခဏာယ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ မူလဘာဝတော. ခန္တိဗလံ ဗလာနီကန္တိ ပရမံ မင်္ဂလဘူတာ ခန္တိ ဧဝ ဗလံ ဧတဿာတိ ခန္တိဗလံ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘ခန္တိဗလာ သမဏဗြာဟ္မဏာ’’တိ. ဒေါသာဒိပဋိပက္ခဝိဓမနသမတ္ထတာယ အနီကဘူတေန တေနေဝ စ ခန္တိဗလေန ဗလာနီကံ. ခန္တျာ ဘိယျော န ဝိဇ္ဇတီတိ အတ္တနော ပရေသဉ္စ အနတ္ထပဋိဗာဟနော, အတ္ထာဝဟော စ ခန္တိတော ဥတ္တရိ အပဿယော နတ္ထိ. “忍是最高的苦行”：具有忍受他人伤害等堪忍特相的忍，因其是“不做不应做，做其所应做”此种正行之根本，故为最高的苦行。“有忍力，有诸力军”：忍即是其力，故为“忍力”。如所说：“沙门婆罗门有忍力”。此忍力能摧破瞋等敌对法，故如军队，（称为）“诸力军”。“无有胜于忍者”：因其能遮止自他之无义利，且能带来义利，故无有比忍更殊胜的依处。 ဝိဝေစနတ္ထာယာတိ ဝိက္ခမ္ဘနတ္ထာယ. ခန္တိယာ သံယောဇနတ္ထာယ အတ္တာနန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဘာဝနံ ဒူသေန္တီတိ ဒေါသာ, ပုဂ္ဂလာယေဝ ဒေါသာ ပုဂ္ဂလဒေါသာ. ယေသု ဘာဝနာ န သမ္ပဇ္ဇတိ, အညဒတ္ထု ဝိပဇ္ဇတေဝ, တေ ဧဝ [Pg.351] ဝုတ္တာ. ပဌမန္တိ ဝက္ခမာနေန ကောဋ္ဌာသတော ကောဋ္ဌာသန္တရုပသံဟရဏနယေန ဝိနာ သဗ္ဗပဌမံ. 为远离故，即为镇伏之义。意指：为以忍耐连结自身。毁坏修行，故为“过患”；人即是过患，（此即）“过患之人”。于彼等人，修行不成就，反而遭毁坏，即说此等人。“最初”，是指不采用下文将述的由一部分推至另一部分之方法时的最先。 ပိယာယိတဗ္ဗော ပိယော, တပ္ပဋိပက္ခော အပ္ပိယော. သော သင်္ခေပတော ဒုဝိဓော အတ္ထဿ အကာရကော, အနတ္ထဿ ကာရကောတိ. တတ္ထ ယော အတ္တနော, ပိယဿ စ အနတ္ထဿ ကာရကော, သော ဝေရိပုဂ္ဂလော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယော ပန အတ္တနော, ပိယဿ စ အတ္ထဿ အကာရကော, အပ္ပိယဿ စ အတ္ထဿ ကာရကော, ‘‘အတ္ထံ မေ နာစရီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁၂၃၇), ‘‘အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရီ’’တိအာဒိနာ စ အာဃာတဝတ္ထုဘူတော, သော အပ္ပိယော, အနနုကူလဝုတ္တိကော အနိဋ္ဌောတိ အတ္ထော. လိင်္ဂဝိသဘာဂေတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒိနာ လိင်္ဂေန ဝိသဒိသေ. ဩဓိသောတိ ဘာဂသော. ‘‘တိဿ ဒတ္တာ’’တိအာဒိနာ ဩဓိသကန္တိ အတ္ထော. 当爱者为可爱者，其反面为不可爱者。简而言之，彼（不可爱者）有两种：不作利益者，及作不利益者。其中，对自己及可爱者作不利益者，当知为怨敌之人。又，对自己及可爱者不作利益，却对不可爱者作利益，（此人）因“（他）不为我行利益事”等，及“（他）为我所不喜、不悦之人行利益事”等而成为怨恨事，彼即是不可爱者，义为：行不随顺、不可意者。“性别不同”，是指与女性等性别不相似。“指定”，即是分别。以“提舍、达多”等（方式来）指定，此为其义。 ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တေသု ဆသု ပုဂ္ဂလေသု အဘာဝေတဗ္ဗတာယ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘အပ္ပိယံ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အပ္ပိယံ ဟိ ပိယဋ္ဌာနေ ဌပေန္တော ကိလမတီတိ ဒေါသေန ဘာဝနာယ သပရိဿယတမာဟ. အပ္ပိယတာ ဟိ ပိယဘာဝဿ ဥဇုပဋိပက္ခာ, န စ တဿ ပိယဋ္ဌာနေ ဌပနေန ဝိနာ ဘာဝနာ သိဇ္ဈတိ. အတိပ္ပိယသဟာယကံ မဇ္ဈတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေန္တော ကိလမတီတိ ရာဂေန ဘာဝနာယ သပရိဿယတမာဟ အတိပ္ပိယသဟာယဿ ဂေဟဿိတပေမဋ္ဌာနဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘အပ္ပမတ္တကေပီ’’တိအာဒိ. မဇ္ဈတ္တံ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌတာဟိ မဇ္ဈသဘာဝံ နေဝ ပိယံ နာပ္ပိယန္တိ အတ္ထော. ဂရုဋ္ဌာနေ ပိယဋ္ဌာနေ စ ဌပေန္တော ကိလမတိ မဇ္ဈတ္တေ သမ္ဘာဝနီယပိယာယိတဗ္ဗတာနံ အဘာဝါ. န ဟိ အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗေ ဘာဝနီယတာ, မနာပတာ ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌာတိ, ပိယဂရုဘာဝသမ္ပန္နေ စ ပဌမံ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကောဋ္ဌာသန္တရဘာဝါနုပနယနတော. 现在，为了说明对上述六种人不应修习（慈心）的理由，（论主）说了“诚然，于不爱之人……”等。于彼文中，通过“诚然，将不爱之人置于爱之位者，会感到疲惫”之语，说明了（此）修习因“嗔”而有危险。诚然，“不爱”是“爱”的直接对立面；而且，若不将此（不爱之人）置于爱之位，则修习无法成就。通过“将过爱之友置于中庸之位者，会感到疲惫”之语，说明了（此）修习因“贪”而有危险，因为过爱之友是居家贪爱之所依处故。因此，（论主）说了“纵使仅有少量……”等。“中庸者”（majjhattaṃ），意指对可意与不可意之事处于中间状态，既非可爱亦非不爱之人。将中庸者置于应敬之位或爱之位者，会感到疲惫，因为（中庸者）没有值得尊敬与喜爱之处故。诚然，对于应舍置之人，不会现起“应修习性”或“可意性”；而且，应首先对具足可爱与可敬之人修习慈心。由于未能将其引入其他范畴，故而生起嗔恚。 တမေဝါတိ ဝိသဘာဂလိင်္ဂမေဝ. လိင်္ဂသဘာဂေတိ အဝိသေသေတွာ ‘‘ပိယပုဂ္ဂလေ’’တိ အာဟ. ဘိတ္တိယုဒ္ဓမကာသီတိ သီလံ အဓိဋ္ဌာယ ပိဟိတဒွါရေ ဂဗ္ဘေ သယနပီဌေ နိသီဒိတွာ မေတ္တံ ဘာဝေန္တော မေတ္တာမုခေန ဥပ္ပန္နရာဂေန အန္ဓီကတော ဘရိယာယ သန္တိကံ ဂန္တုကာမော ဒွါရံ အသလ္လက္ခေတွာ ဘိတ္တိံ ဘိန္ဒိတွာပိ နိက္ခမိတုကာမတာယ ဘိတ္တိံ ပဟရိ. တေနာဟ [Pg.352] ‘‘မေတ္တာယနာမုခေန ရာဂေါ ဝဉ္စေတီ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၂၁), ‘‘အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ, ယံ ရာဂေါ သဟတေ နရ’’န္တိ စ. （“那”，tameva）正是指不同“性”（visabhāgaliṅgaṃ）者。（论主）未特指“同性”（liṅgasabhāga），而（概括地）说了“于爱之人”。（犹如）“他作了墙战”（bhittiyuddhamakāsi）一事：（某人）受持戒律后，在闭门的内室中，坐在床座上修习慈心时，被以修慈为前导而生起的贪欲所蒙蔽，欲至其妻之处，却未察觉到门，因欲外出，乃至想破壁而出，便敲击墙壁。因此，（论主）说：“贪欲以修慈为名而行欺骗”，以及“当贪欲征服人，彼时即是至暗之时”。 အာဒါနနိက္ခေပပရိစ္ဆိန္နေ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နဘူတေ ဓရမာနတာယ ပစ္စက္ခတော ဝိယ ဥပလဗ္ဘမာနေ ခန္ဓပ္ပဗန္ဓေ ဣဓ သတ္တာဒိဂ္ဂဟဏံ, န တိယဒ္ဓဂတေတိ အာဟ ‘‘ကာလကတေ ပနာ’’တိအာဒိ. ကသ္မာ ပန ကာလကတေ မေတ္တာဘာဝနာ န ဣဇ္ဈတီတိ? မေတ္တာဗျာပါရဿ အယောဂျဋ္ဌာနဘာဝတော. န ဟိ မတပုဂ္ဂလော ဟိတူပသံဟာရာရဟော. ယတ္ထ သတိ သမ္ဘဝေ ပယောဂတော ဟိတူပသံဟာရော လဗ္ဘေယျ, တတ္ထေဝ မာနသော ဟိတူပသံဟာရော ယုဇ္ဇေယျ. ဒုက္ခာပနယနမောဒပ္ပဝတ္တီသုပိ ဧသေဝ နယောတိ ကရုဏာဘာဝနာဒီနမ္ပိ ကာလကတေ အနိဇ္ဈနံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အညတ္ထ ပဂုဏမေတ္တာဈာနော အာစရိယဿ ကာလကတဘာဝံ အဇာနန္တော တံ မေတ္တာယ ဖရိတုကာမော ‘‘အာစရိယံ အာရဗ္ဘ မေတ္တံ အာရဘတီ’’တိ ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘ပဂုဏာဝ မေ မေတ္တာဈာနသမာပတ္တီ’’တိ. နိမိတ္တန္တိ အာရမ္မဏံ. ဂဝေသာဟီတိ ‘‘ယံ ပုဂ္ဂလံ ဥဒ္ဒိဿမေတ္တံ အာရဘသိ, သော ဇီဝတိ န ဇီဝတီ’’တိ ဇာနာဟီတိ အတ္ထော. မေတ္တာယန္တောတိ မေတ္တံ ကရောန္တော, မေတ္တံ ဘာဝေန္တောတိ အတ္ထော. 于此（慈心禅的语境中），“众生”等词的用法，是指在结生与死亡所限定的、作为当下存在的、仿佛亲眼所见而了知的五蕴相续中，而非指通于三世者。因此说‘于已命终者’等。那么，为何对已命终者修习慈心禅不能成就呢？因为那是不适合慈心作用的处所。诚然，已亡故的个人并非能为其带来利益的对象。对于尚存者，若有可能，尚能通过身语的努力为其带来利益；只有对这样的人，以心意为其带来利益方为适宜。于拔除痛苦与生起喜悦之事中，其理亦然。故当知，经中说对已命终者修习悲心禅等亦不能成就。在另一处，有已熟练慈心禅者，不知其师已命终，而欲以慈心遍满于他，故说‘他缘于其师而修习慈心’。因此他说：‘我的慈心禅定确实已达娴熟。’‘相’(nimitta)即是所缘(ārammaṇa)。‘你当寻察’的意思是：‘你当了知你所作为对象而修习慈心的那个人，是活着还是没有活着。’‘修习慈心者’(mettāyanto)的意思是：正在行慈，正在培育慈心。 ၂၄၁. အတ္တနိ ဘာဝနာ နာမ သက္ခိဘာဝတ္ထာတိ နာနာဝိဓသုခါနုဗန္ဓအနဝဇ္ဇသုခအဗျာသေကသုခါဒိ ယံ အတ္တနိ ဥပလဗ္ဘတိ, တံ နိဒဿေန္တော တဿ ဝတ္တမာနတာယ အာဟ ‘‘အဟံ သုခိတော ဟောမီ’’တိ. သရီရသုခံ နာမ အနေကန္တိကံ, ဤဒိသဿ ပုဂ္ဂလဿ အနောကာသံ စိတ္တဒုက္ခန္တိ တဒဘာဝံ သန္ဓာယာဟ ‘‘နိဒ္ဒုက္ခောတိ ဝါ’’တိ. ဟောမီတိ သမ္ဗန္ဓော. တထာ အဝေရောတိအာဒီသု, ဝိသေသတော စ ဒုက္ခာဘာဝေ သုခသညာ. သာ ပနာယံ နိဒ္ဒုက္ခတာ ဝေရီနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝေရသညိတာနံ ပါပဓမ္မာနံ အဘာဝတော, ဝိသေသတော ဗျာပါဒဝိရဟတော ဤဃသညိတာယ ဤတိယာ အဘာဝတော, အနဝဇ္ဇကာယိကသုခသမင်္ဂိတာယ စ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဝေရော အဗျာပဇ္ဇော အနီဃော သုခီ’’တိ. အတ္တာနံ ပရိဟရာမီတိ ဧဝံဘူတော ဟုတွာ မမ အတ္တဘာဝံ ပဝတ္တေမိ, ယာပေမီတိ အတ္ထော. 241. 于自身修习，是为了作为见证。为了显示在自身中可获得的、具有种种相随之乐的、无过失之乐与无混染之乐等，由于其现存，而说“愿我安乐”。名为身乐者，是不确定的；对于这样的个人，心苦是没有机会的，因此针对其不存在，而说“或愿我无苦”。“愿我成为”(homi)一词与此相关联。同样地，在“无怨”等词中也是如此。并且，特别是在无苦之时有乐想。而此无苦，是由于没有怨敌之人与被认为是怨敌的恶法，特别是由于远离了瞋恚、没有了被称为“恼”(īgha)的灾患，并且具足无过失的身乐而有。为了显示此义，而说“愿我无怨、无瞋、无恼、安乐”。“我维护自身”(Attānaṃ pariharāmi)的意思是：成为如此状态后，我愿令我的自体持续、维持。 ဧဝံ သန္တေ ယံ ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တံ, တံ ဝိရုဇ္ဈတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သန္တေတိ ဧဝံ သတိ, ယဒိ အတ္တနိပိ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ‘‘ယံ ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝတွာ [Pg.353] ဝိဘင်္ဂဒေသနာယ သမာနဂတိကံ သုတ္တပဒံ အာဟရန္တော ‘‘ကထဉ္စ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော ပရတော အာဂမိဿတိ. 若如是，则与《分别论》(Vibhaṅga)中所说者相违，这是其关联。“若如是”的意思是：假如于自身也应修习慈心。说了“《分别论》中所说者”之后，为了引述与《分别论》的教示旨趣相同的经句，而说了“比丘，如何”等。其义将于下文出现。 တန္တိ ဝိဘင်္ဂါဒီသု ဝစနံ. အပ္ပနာဝသေနာတိ အပ္ပနာဝဟဘာဝနာဝသေန. ဣဒန္တိ ‘‘အဟံ သုခိတော ဟောမီ’’တိအာဒိဝစနံ. သက္ခိဘာဝဝသေနာတိ အဟံ ဝိယ သဗ္ဗေ သတ္တာ အတ္တနော သုခကာမာ, တသ္မာ တေသု မယာ အတ္တနိ ဝိယ သုခူပသံဟာရော ကာတဗ္ဗောတိ ဧဝံ တတ္ထ အတ္တာနံ သက္ခိဘာဝေ ဌပနဝသေန. တေနာဟ ‘‘သစေပိ ဟီ’’တိအာဒိ. ကသ္မာ ပန အတ္တနိ ဘာဝနာ အပ္ပနာဝဟာ န ဟောတီတိ? အတ္တသိနေဟဝသေန သပရိဿယဘာဝတော. ကောဋ္ဌာသန္တရေ ပန ဘာဝိတဘာဝနဿ တတ္ထာပိ သီမသမ္ဘေဒေါ ဟောတိယေဝ. “彼”(Taṃ)指的是《分别论》(Vibhaṅga)等中的文句。“以安止之力”(Appanāvasena)的意思是：以能引来安止的修习之力。“此”(Idaṃ)指的是“愿我安乐”等文句。“以作为见证之力”(Sakkhibhāvavasena)的意思是：“一切有情如我一般，希求自己的快乐，是故，我应于他们如于自身一般，施与快乐。”像这样，于彼处，以将自身置于见证之位的力量。因此说“即使”等。然则，为何于自身的修习不能引来安止呢？因为以爱自身之力，故有危险。然而，对于已修习过其他部分的人，于彼处也确实会发生破除界限。 သဗ္ဗာ ဒိသာတိ အနဝသေသာ ဒသပိ ဒိသာ. အနုပရိဂမ္မ စေတသာတိ စိတ္တေန ပရိယေသနဝသေန အနုဂန္တွာ. နေဝဇ္ဈဂါ ပိယတရမတ္တနာ ကွစီတိ သဗ္ဗုဿာဟေန ပရိယေသန္တော အတိသယေန အတ္တတော ပိယတရံ အညံ သတ္တံ ကတ္ထစိ ဒိသာယ နေဝ အဓိဂစ္ဆေယျ န ပဿေယျ. ဧဝံ ပိယော ပုထု အတ္တာ ပရေသန္တိ ဧဝံ ကဿစိ အတ္တတော ပိယတရဿ အနုပလဗ္ဘနဝသေန ပုထု ဝိသုံ ဝိသုံ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ အတ္တာ ပိယော. တသ္မာ တေန ကာရဏေန, အတ္တကာမော အတ္တနော ဟိတသုခံ ဣစ္ဆန္တော, ပရံ သတ္တံ အန္တမသော ကုန္ထကိပိလ္လိကမ္ပိ, န ဟိံသေ န ဟနေယျ, န ဝိဟေဌေယျာတိ အတ္ထော. “一切方向”即毫无遗漏的十方。“以心遍寻”即以心通过寻求的方式而追随。“于任何处皆未发现比自己更可爱者”即是，即使竭尽全力地寻找，在任何方向也绝不会发现、绝不会看见比自己更可爱的其他众生。“他人亦如是，各各爱其己”即是，因为找不到比自己更可爱者，所以每个众生各自都珍爱自己。因此，欲求自身利益安乐者，不应伤害、杀害、恼害其他众生，乃至昆虫蚂蚁。 အယံ နယောတိ သဗ္ဗေဟိ သတ္တေဟိ, အတ္တနော စ ပိယတရဘာဝံ နိဒဿေတွာ တေသု ကရုဏာယနံ ဝဒတာ ဘဂဝတာ သုခေသိတာယ ‘‘အတ္တာနံ သက္ခိဘာဝေ ဌပေတွာ သတ္တေသု မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ မေတ္တာဘာဝနာယ နယဒဿနံ ကတမေဝါတိ အတ္ထော. 此理则的意思是：这是由世尊所作的开示，即修习慈心的方法。世尊指出了对一切众生而言，自身最为可爱，并对他们宣说悲悯，（教导）说：“应以寻求安乐的自身作为见证，对众生修习慈心。” ၂၄၂. သုခပဝတ္တနတ္ထန္တိ သုခေန အကိစ္ဆေန မေတ္တာယ ပဝတ္တနတ္ထံ. ယွာဿာတိ ယော ပုဂ္ဂလော အဿ ယောဂိနော. ပိယောတိ ဣဋ္ဌော. မနာပေါတိ မနဝဍ္ဎနကော. ဂရူတိ ဂုဏဝိသေသဝသေန ဂရုကာတဗ္ဗော. ဘာဝနီယောတိ သမ္ဘာဝေတဗ္ဗော. အာစရိယမတ္တောတိ သီလာဒိနာ အာစရိယပ္ပမာဏော. ပိယဝစနာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အတ္ထစရိယာဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. သီလသုတာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သဒ္ဓါဒိကေ, ဓုတဓမ္မဇာဂရိယာနုယောဂါဒိကေ စ သင်္ဂဏှာတိ. 242. “为令（慈心）轻易生起故”即为了令慈心轻易地、不费力地生起。“此（人）之于彼”即此瑜伽士的某个人。“可爱”即可喜的。“可意”即令心增长者。“可敬”即因特殊功德而应受敬重者。“应受称赞”即应受赞扬者。“如师长”即在戒等方面堪比师长者。“爱语等”：此中“等”字摄集了利行等。“戒、多闻等”：此中“等”字摄集了信等，以及头陀行、修习警寤等。 ကာမန္တိ [Pg.354] ယုတ္တပ္ပတ္တကာရိတာသုခသိဒ္ဓိဒီပနောယံ နိပါတော. တေနေတံ ဒီပေတိ – တာဒိသံ ပုဂ္ဂလံ ဥဒ္ဒိဿ ဘာဝနံ အာရဘန္တော ယောဂီ ယုတ္တပ္ပတ္တကာရီ, သုခေန စဿ တတ္ထ ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, တေန ပန ယောဂိနာ တာဝတာ သန္တောသော န ကာတဗ္ဗောတိ. တေနာဟ ‘‘အပ္ပနာ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိ. သီမာသမ္ဘေဒန္တိ မရိယာဒါပနယနံ, အတ္တာ ပိယော မဇ္ဈတ္တော ဝေရီတိ ဝိဘာဂါကရဏန္တိ အတ္ထော. တဒနန္တရန္တိ တတော ပိယမနာပဂရုဘာဝနီယတော, တတ္ထ ဝါ မေတ္တာဓိဂမတော အနန္တရံ. အတိပ္ပိယသဟာယကေ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော, ဂရုဋ္ဌာနီယေ ပဋိလဒ္ဓံ မေတ္တာမနသိကာရံ အတိပ္ပိယသဟာယကေ ဥပသံဟရိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. သုခူပသံဟာရကတဿ တံ ဟောတိ ပဂေဝ ပဋိပက္ခဓမ္မာနံ ဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ. အတိပ္ပိယသဟာယကတော အနန္တရံ မဇ္ဈတ္တေ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ မဇ္ဈတ္တံ ပိယဂရုဋ္ဌာနေ ဌပေတုံ သုကရဘာဝတော. ‘‘အတိပ္ပိယသဟာယကတော’’တိ စ ဣဒံ ပုရိမာဝတ္ထံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. ပဂုဏမနသိကာရာဓိဂမတော ပဋ္ဌာယ ဟိဿ သောပိ ပိယဋ္ဌာနေ ဧဝ တိဋ္ဌတိ. မဇ္ဈတ္တတော ဝေရီပုဂ္ဂလေတိ မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂလေ မေတ္တာယန္တေန တတ္ထ ပဂုဏမနသိကာရာဓိဂမေန ပိယဘာဝံ ဥပသံဟရိတွာ တဒနန္တရံ ဝေရီပုဂ္ဂလံ ဘာဝနာယ မဇ္ဈတ္တေ ဌပေတွာ တတော မဇ္ဈတ္တတော ပိယဘာဝူပသံဟာရေန ဝေရီပုဂ္ဂလေ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ‘‘ဝေရီပုဂ္ဂလေ’’တိ စ ဣဒံ ပုရိမာဝတ္ထံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. ဧကေကသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ မုဒုံ ကမ္မနိယံ စိတ္တံ ကတွာတိ ပိယဂရုဋ္ဌာနီယော, အတိပ္ပိယော, မဇ္ဈတ္တော, ဝေရီတိ စတူသု ပုဂ္ဂလကောဋ္ဌာသေသု ပဌမံ တာဝ ပိယဂရုဋ္ဌာနီယေ မေတ္တာဘာဝနံ အဓိဂန္တွာ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တိယာ တထာပဝတ္တံ စိတ္တံ ကောဋ္ဌာသန္တရူပသံဟာရတ္ထံ မုဒုံ ကမ္မနိယံ ကတွာ တဒနန္တရံ အတိပ္ပိယသဟာယေ အတိပ္ပိယဘာဝံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ပိယဘာဝမတ္တေ စိတ္တံ ဌပေန္တေန ဘာဝနာ ဥပသံဟရိတဗ္ဗာ, တမ္ပိ ဝသီဘာဝါပါဒနေန မုဒုံ ကမ္မနိယံ ကတွာ တဒနန္တရံ မဇ္ဈတ္တေ ဥဒါသိနဘာဝံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ပိယဘာဝံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ဘာဝနာ ဥပသံဟရိတဗ္ဗာ, ပုန တမ္ပိ ဝသီဘာဝါပါဒနေန မုဒုံ ကမ္မနိယံ ကတွာ တဒနန္တရံ ဝေရိမှိ ဝေရီသညံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ မဇ္ဈတ္တဘာဝူပဋ္ဌပနမုခေန ပိယဘာဝံ ဥပ္ပာဒေန္တေန ဘာဝနာ ဥပသံဟရိတဗ္ဗာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တဒနန္တရေ တဒနန္တရေ ဥပသံဟရိတဗ္ဗ’’န္တိ, ဈာနစိတ္တံ ဥပနေတဗ္ဗံ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. “Kāma”(堪)这个不变词，是用来阐明行事恰当与轻易成就的。因此它阐明了：瑜伽士以这样的个人为对象而开始修习，是行事恰当者，并且他的修习能够轻易成就，然而那位瑜伽士不应仅因此而满足。因此说‘安止(appanā)得以成就’等。‘破除界限’(Sīmāsambheda)即是去除界限，意思是，不作‘我、喜爱者、中立者、怨敌’这样的区分。‘于其后’即是在那喜爱、悦意、可敬、应修习的对象之后，或是在那里获得慈之后。其关联是：应于极喜爱之友修习慈，意思是，应将于可敬者处获得的慈作意，引至极喜爱之友处。对他来说，那（慈作意）是容易引至的，因为对立法早已被镇伏了。于极喜爱之友后，应于中立者修习慈，因为容易将中立者置于喜爱、可敬的地位。‘从极喜爱之友’这句话，是就前一阶段而说。因为从获得熟练的作意开始，对他而言，那（极喜爱之友）也只立于喜爱者的地位。从中立者到怨敌个人，即是（瑜伽士）于中立个人修慈，在那里通过获得熟练的作意而引生喜爱之情后，紧接着，通过修习将怨敌个人置于中立（的地位），然后，从那中立（的地位）通过引生喜爱之情，而于怨敌个人修习慈。‘于怨敌个人’这句话，也是就前一阶段而说。‘于每一部分，令心柔软、适业后’即是：在喜爱且可敬者、极喜爱者、中立者、怨敌这四种个人类别中，首先，于喜爱且可敬者处获得慈的修习，通过达到自在，为了将如此运作的心引至其他类别，而令其柔软、适业；紧接着，于极喜爱之友处，镇伏极喜爱之情，将心只安立于喜爱之情上，而应引修（慈）；也将那（心）通过达到自在而令其柔软、适业；紧接着，于中立者处，镇伏中舍之情，令喜爱之情现起，而应引修（慈）；再将那（心）通过达到自在而令其柔软、适业；紧接着，于怨敌处，镇伏怨敌之想，通过以令中立之情现起为先导，而生起喜爱之情，应引修（慈）。因此说‘于其后于其后应引至’，意思是，应引导、应生起禅那心。 ဝေရီပုဂ္ဂလော ဝါ နတ္ထိ ကမ္မဗလေန ဝါ ဧတရဟိ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ ဝါ သဗ္ဗသော အနတ္ထကရဿ အဘာဝတော. မဟာပုရိသဇာတိကတ္တာတိ မဟာပုရိသသဘာဝတ္တာ [Pg.355] စိရကာလပရိစယသမိဒ္ဓခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယာဒိဂုဏသမ္ပန္နတာယ ဥဠာရဇ္ဈာသယတ္တာတိ အတ္ထော. တာဒိသော ဟိ သဗ္ဗသဟော ပရာပရာဓံ တိဏာယပိ န မညတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနတ္ထံ ကရောန္တေပိ ပရေ ဝေရီသညာဝ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. တေနာတိ တေန ယောဂိနာ. အတ္ထိ ဝေရီပုဂ္ဂလောတိ သမ္ဗန္ဓော. 或无怨敌之人，此或因往昔业力，或因现今精勤成就，或因完全无有作不饶益者。所谓“因是大士种性”(Mahāpurisajātikattā)，是说因有大士(mahāpurisa)之自性，因具足长时修习而成就的忍耐、慈、悲悯等功德，因有崇高意乐。确实，如是之人能忍耐一切，于他人之过，亦不思为草芥许。是故说：“纵使他人作不饶益，亦不生起怨敌想。”其中“彼”(tena)指彼瑜伽行者。此与“有怨敌之人”(atthi verīpuggalo)相关联。 ၂၄၃. ပုရိမပုဂ္ဂလေသူတိ ပိယာဒီသု ဈာနဿ အာရမ္မဏဘူတေသု ပုရိမေသု ပုဂ္ဂလေသု. မေတ္တံ သမာပဇ္ဇိတွာတိ ပဋိဃံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဥပ္ပာဒိတံ မေတ္တာဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ. မေတ္တာယန္တေန ပဋိဃံ ပဋိဝိနောဒေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ကေစိ ပန ‘‘ဥပစာရဇ္ဈာနံ သမ္ပာဒေတွာ’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ, တေသံ ဥပစာရဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌာနမ္ပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ သိယာ ‘‘ဝုဋ္ဌဟိတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ပုဗ္ဗေ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ အသတိယာ အမနသိကာရေန ပဋိဃံ အနုပ္ပာဒေန္တဿ သာဓာရဏတော တံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဈာနဿ ဥပ္ပာဒနံ, သမာပဇ္ဇနဉ္စ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ ပန တံ အနုဿရန္တဿပိ မနသိ ကရောန္တဿပိ ယထာ ပဋိဃံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ဝိဓိံ ဒဿေတုံ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘တံ ပုဂ္ဂလံ မေတ္တာယန္တေန ပဋိဃံ ဝိနောဒေတဗ္ဗ’’န္တိ. မေတ္တာယနမေဝ ဟိ ဣဓ ပဋိဃဝိနောဒနံ အဓိပ္ပေတံ. န နိဗ္ဗာတီတိ န ဝူပသမ္မတိ. 243. “于先前诸人中”(Purimapuggalesūti)，即于可爱者等、已成禅那所缘之先前诸人中。“已入慈定”(Mettaṃ samāpajjitvā)，即镇伏瞋恚后，生起慈禅那并已入定。于“应以修慈者遣除瞋恚”(Mettāyantena paṭighaṃ paṭivinodetabbaṃ)此处，然而有些人说其义为“已成就近行禅(upacārajjhāna)”，对他们而言，亦应承许从近行禅出定，因(义注)说“已出定故”(vuṭṭhahitvā)。先前所说的是，对于那个人，通过失念和不作意而不令瞋恚生起，并以通用的方法镇伏它，从而生起并进入禅那。然而现在，为开示即使随念、作意他，瞋恚亦不生起之法，故说此：“应以修慈者遣除对那个人的瞋恚。”确实，于此，修慈即意为遣除瞋恚。“不寂灭”(Na nibbāti)即不平息。 အနုသာရတောတိ အနုဂမနတော, ပစ္စဝေက္ခဏတောတိ အတ္ထော. ဃဋိတဗ္ဗန္တိ ဝါယမိတဗ္ဗံ. “随行故”(Anusāratoti)，意为随从而行、省察故。“应努力”(Ghaṭitabbaṃ)，即应勤勉。 တဉ္စ ခေါ ဃဋနံ ဝါယမနံ. ဣမိနာ ဣဒါနိ ဝက္ခမာနေန အာကာရေန. 又，彼努力与勤勉，应依此即将宣说之行相而行。 ဥဘတော ဒွီသု ဌာနေသု ဒဏ္ဍော ဧတဿာတိ ဥဘတောဒဏ္ဍကံ, တေန. ဩစရကာ လာမကာစာရာ ပါပပုရိသာ. တတြာပီတိ တေသုပိ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ဩက္ကန္တေသုပိ. တေနာတိ မနောပဒေါသေန. န သာသနကရော. သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ ဟိ သာသနံ. တဿေဝါတိ တတောပိ. နိဿက္ကေ ဟိ ဣဒံ သာမိဝစနံ, သမုစ္စယေ စ ဧဝ-သဒ္ဒေါ, ပဌမံ ကုဒ္ဓပုရိသတောပီတိ အတ္ထော. တေနာတိ ကုဇ္ဈနေန. ပါပိယောတိ ပါပတရော. သာရမ္ဘာဒိကဿ ကိလေသာနုဗန္ဓဿ ဝတ္ထုဘာဝတော ကောဓဿ သာဝဇ္ဇတံ ဉတွာပိ ကုဇ္ဈနတော သစေ ကောဓေ အနဝဇ္ဇသညီ ကုဒ္ဓဿ ပုဂ္ဂလဿ န ပဋိကုဇ္ဈေယျာတိ ကေစိ. ဥဘိန္နန္တိ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ. တေနာဟ ‘‘အတ္တနော စ ပရဿ စာ’’တိ. အထ ဝါ ဥဘိန္နန္တိ ဥဘယေသံ လောကာနံ, ဣဓလောကပရလောကာနန္တိ အတ္ထော. “于两处有柄，是故为两端有柄者”，以彼（锯）。行卑劣事者、恶人。“于彼等亦尔”，即，即使于彼等（盗贼）被斩断肢体时。“以彼”，即，以心之嗔恚。非行教诫者。实因不作一切恶即是教诫。“于彼亦尔”，即，比于彼（更甚）。此处的属格（sāmivacana）实为离格（nissakke）义，而“eva”一词则为并列连词（samuccaye），意思是“比第一个发怒的人更甚”。“以彼”，即，以忿怒。“更恶”，即，更恶劣。因为（忿怒）是争执等相随烦恼的所依处，即使了知忿怒有过，若因忿怒而对忿怒作无过想，则不应还怒于已怒之人，某些人如是说。“于二者”，即，于二个人。是故说“于自己与于他人”。又或者，“于二者”，即，于两个世界，意思是于此世与他世。 သပတ္တကန္တာတိ [Pg.356] ပဋိသတ္တူဟိ ဣစ္ဆိတာ. သပတ္တကရဏာတိ တေဟိ ကာတဗ္ဗာ. ကောဓနန္တိ ကုဇ္ဈနသီလံ. ကောဓနာယန္တိ ကောဓနော အယံ, အယန္တိ စ နိပါတမတ္တံ. ကောဓပရေတောတိ ကောဓေန အနုဂတော, ပရာဘိဘူတော ဝါ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏောဝ ဟောတီတိ ပကတိယာ ဝဏ္ဏဝါပိ အလင်္ကတပဋိယတ္တောပိ မုခဝိကာရာဒိဝသေန ဝိရူပေါ ဧဝ ဟောတိ ဧတရဟိ, အာယတိံ စာတိ. ကောဓာဘိဘဝဿ ဧကန္တိကမိဒံ ဖလန္တိ ဒီပေတုံ ‘‘ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဝါ’’တိ အဝဓာရဏံ ကတွာ ပုန ‘‘ကောဓာဘိဘူတော’’တိ ဝုတ္တံ. န ပစုရတ္ထောတိ န ပဟူတဓနော. န ဘောဂဝါတိ ဥပဘောဂပရိဘောဂဝတ္ထုရဟိတော. န ယသဝါတိ န ကိတ္တိမာ. “为敌所欲”，即，为敌方所欲求。“为敌所作”，即，为彼等所应作。“忿怒者”，即，有忿怒之习性者。“此忿怒者”，即，此人是忿怒者，而“此”仅为虚词。“为忿怒所制”，即，为忿怒所随，或为之所征服。“貌丑”，即，天生丽质、善饰庄严者，亦因面容扭曲等，于今于后，实为丑陋。为示此乃为忿怒所征服之决定果，故作“或为貌丑”之限定，复言“为忿怒所征服”。“无多利”，即，无多财。“无资具”，即，无受用、应用之物。“无名声”，即，无名望。 ဆဝါလာတန္တိ ဆဝဒဟနာလာတံ, စိတကာယံ သန္တဇ္ဇနုမ္မုက္ကန္တိပိ ဝဒန္တိ. ဥဘတောပဒိတ္တန္တိ ဥဘောသု ကောဋီသု ဒဍ္ဎံ. မဇ္ဈေ ဂူထဂတန္တိ ဝေမဇ္ဈဋ္ဌာနေ သုနခဿ ဝါ သိင်္ဂါလဿ ဝါ ဥဟဒေန ဂူထေန မက္ခိတံ. ကဋ္ဌတ္ထန္တိ ဒါရုကိစ္စံ. နေဝ ဖရတိ န သာဓေတိ. တထူပမာဟန္တိ တထူပမံ တာဒိသံ အဟံ. ဣမန္တိ ‘‘သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလူ’’တိအာဒိနာ (ဣတိဝု. ၉၂) ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ သန္ဓာယ သတ္ထာ ဝဒတိ, တသ္မာ ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂတာဒိနာ သီလရဟိတန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဣဓ ပန ဗျာပန္နစိတ္တံ ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပတာဝသေန ယောဇေတဗ္ဗံ. “烧尸木(chavālāta)”：即焚烧尸体的火烬，也有人说是火葬堆上吓人的火烬。“两端燃烧的(ubhatopaditta)”：即在两端被烧。“中间沾粪的(majjhe gūthagata)”：即在中间位置被狗或豺狼所弃的粪便涂抹。“于木柴之事(kaṭṭhattha)”：即木柴的功用。它既不能成办，也无法完成。“我说如是譬喻(tathūpamāhaṃ)”：我，说此譬喻，即像那样。“此(imaṃ)”，导师是针对下方所说的“若彼有贪欲”等（《如是语》92经）而说，因此，其意为：因于诸欲有猛利贪著等而无戒行的个人。于此则应结合为怀有瞋害心与恶意寻思。 သော ဒါနိ တွန္တိအာဒိ ယထာဝုတ္တေဟိ သုတ္တပဒေဟိ အတ္တနော ဩဝဒနာကာရဒဿနံ. “那么，你(so dāni tvaṃ)……”等句，是以如前所述的诸经句，显示自我教诫的方式。 ၂၄၄. ယော ယော ဓမ္မောတိ ကာယသမာစာရာဒီသု ယော ယော သုစရိတဓမ္မော. ဝူပသန္တောတိ သံယတော. ပရိသုဒ္ဓေါတိ ကိလေသမလဝိဂမေန ဝိသုဒ္ဓေါ. ကိလေသဒါဟာဘာဝေန ဝါ ဥပသန္တော, အနဝဇ္ဇဘာဝေန ပရိသုဒ္ဓေါ, ကာယသမာစာရဿေဝ ဥပသမော စိရကာလံ သံယတကာယကမ္မတာယ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ သေသေသုပိ. 244. “任何法(yo yo dhammo)”：于身行等中，任何的善行法。“已寂静(vūpasanto)”：即已防护。“已清净(parisuddho)”：即因烦恼垢的远离而清净。或因无烦恼的燃烧而寂静，因无过失而清净。身行的寂静，当知是由长时防护身业所致。其余的也同样如此。 တေတိ ဝစီမနောသမာစာရေ. “彼等(te)”：指语行与意行。 သောတိ ဥပသန္တဝစီသမာစာရော ပုဂ္ဂလော. ပဋိသန္ထာရကုသလောတိ ယထာ ပရေဟိ ဆိဒ္ဒံ န ဟောတိ, ဧဝံ ပဋိသန္ထရဏေ ကုသလော. သခိလောတိ အဓိဝါသနခန္တိသင်္ခါတေန [Pg.357] သခိလဘာဝေန သမန္နာဂတော. သုခသမ္ဘာသောတိ ပိယကထော. သမ္မောဒကောတိ သမ္မောဒနီယကထာယ သမ္မောဒနသီလော. ဥတ္တာနမုခေါတိ ဝိကုဏိတမုခေါ အဟုတွာ ပီတိသောမနဿဝသေန ဝိကသိတမုခေါ. ပုဗ္ဗဘာသီတိ ယေန ကေနစိ သမာဂတော ပဋိသန္ထာရဝသေန ပဌမံယေဝ အာဘာသနသီလော. မဓုရေန သရေန ဓမ္မံ ဩသာရေတိ သရဘညဝသေန. သရဘာဏံ ပန ကရောန္တော ပရိမဏ္ဍလေဟိ ပရိပုဏ္ဏေဟိ ပဒေဟိ စ ဗျဉ္ဇနေဟိ စ အဗျာကုလေဟိ ဓမ္မကထံ ကထေတိ. “彼(so)”：即语行已寂静的个人(puggala)。“善于交际(paṭisanthārakusalo)”：即善于弥合，以不与他人产生嫌隙。“友善(sakhilo)”：即具足堪忍所摄的友善。“言语舒适(sukhasambhāso)”：即言语可爱。“喜悦(sammodako)”：即有说喜悦语的习惯。“面容开朗(uttānamukho)”：即不愁眉苦脸，因喜悦而面容舒展。“先言者(pubbabhāsī)”：即与任何人相遇时，出于交际而有先开口说话的习惯。他以甜美的声音，通过讽诵(sarabhañña)的方式来念诵法。而当进行讽诵(sarabhāṇa)时，他以圆满、完足、清晰的文句来说法。 သဗ္ဗဇနဿ ပါကဋော သက္ကစ္စကိရိယာယာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘ယော ဟီ’’တိအာဒိ. ဩကပ္ပေတွာတိ သဒ္ဒဟိတွာ. ဩကပ္ပနလက္ခဏာ ဟိ သဒ္ဓါ. ဩဟိတသောတောတိ အဝဟိတသောတော, သုဿုသန္တောတိ အတ္ထော. အဋ္ဌိံကတွာ အတ္ထံ ကတွာ, အတ္ထိကော ဝါ ဟုတွာ. 其意为：因恭敬行事而为众人所知。因此说“诚然，若”等。“信解”即信受。信（saddhā）确实具有信解的特征。“倾耳”即专注倾听，其义为“欲闻”。“作意”即作为有益之事，或成为有需求者。 ‘‘ဧကောပိ န ဝူပသန္တော ဟောတီ’’တိ ပါဌော, ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော နိရယတော နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တော ဗဟုကာလံ တတ္ထေဝ သံသရတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အဋ္ဌမဟာနိရယသောဠသဥဿဒနိရယပရိပူရကော ဘဝိဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဉ္ဇီဝါဒယော အဋ္ဌ မဟာနိရယာ. အဝီစိမဟာနိရယဿ ဒွါရေ ဒွါရေ စတ္တာရော စတ္တာရော ကတွာ ကုက္ကုဠာဒယော သောဠသ ဥဿဒနိရယာ. ကာရုညံ ဥပဋ္ဌပေတဗ္ဗံ မဟာဒုက္ခဘာဂိဘာဝတော. ယသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ အဝိဟေသာဘူတာ ဒုက္ခာပနယနကာမတာ ဥပတိဋ္ဌတိ, တတ္ထ ပဋိဃော အနောကာသောဝါတိ အာဟ ‘‘ကာရုညမ္ပိ ပဋိစ္စ အာဃာတော ဝူပသမ္မတီ’’တိ. “无一（烦恼）得寂静”之文，意在表明此种人从一地狱投生另一地狱，长久于彼处轮回，故说“将充满八大主要地狱与十六增地狱”。其中，等活（Sañjīva）等地狱为八大主要地狱。于无间大地狱（Avīci-mahāniraya）的每一门各有四个，即热灰（Kukkuḷa）等十六增地狱（Ussadaniraya）。因其承受巨大痛苦，故应生起悲悯。于某人，若生起无害的、欲除其苦之心，则于彼处，嗔恚便无机可乘，故说“缘于悲悯，嗔恚亦得止息”。 ဣမဿ စ အတ္ထဿာတိ ‘‘ယော ယော ဓမ္မော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဿ အတ္ထဿ. 此义，即“凡诸法”等文句所说之义。 ၂၄၅. ယံ ဝေရီ ဒုက္ခာပေတုံ သက္ကောတိ, သော တဿ ဝသေန ‘‘အတ္တနော ဝိသယေ’’တိ ဝုတ္တော ဘိက္ခုနော ကာယော. ကိန္တိ ကိံ ကာရဏံ. တဿာတိ ဝေရိနော. အဝိသယေတိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပာဒေတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ အဂေါစရေ. သစိတ္တေတိ အတ္တနော စိတ္တေ. မဟာနတ္ထကရန္တိ ဣဓလောကတ္ထပရလောကတ္ထပရမတ္ထာနံ ဝိရာဓနဝသေန မဟတော ဝိပုလဿ, နာနာဝိဓဿ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒဿ အနတ္ထဿ ကာရဏံ. မူလနိကန္တနန္တိ သီလဿ မူလာနိ နာမ ဟိရောတ္တပ္ပခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယာ, တေသံ ဆိန္ဒနံ. ကောဓော ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ ပါဏာတိပါတာဒိဝသေန ဟိရောတ္တပ္ပာဒီနိ ဥစ္ဆိန္ဒတိ. ဇဠောတိ အန္ဓဗာလော. 245. 怨敌所能使其受苦的比丘之身，依于彼（怨敌）而被说为“自己的领域”。“为何”者，即是何因。“彼之”者，即怨敌之。“非领域”者，即因不能生起痛苦，故非其行境。“于自心”者，即于自己的心中。“作大不益”者，即通过毁坏现世利、来世利与究竟利，而成为广大、众多、具现法等差别之不益的作者。“断根”者，戒之诸根名为惭、愧、忍、慈、悲，（此即）斩断彼等。诚然，嗔心一生起，即以杀生等方式斩断惭、愧等。“愚者”即盲暗的愚人。 အနရိယံ [Pg.358] ကမ္မန္တိ ဝေရိနာ ကတမဟာပရာဓမာဟ. ယော သယန္တိ ယော တွံ သယမ္ပိ. ဒေါသေတုကာမောတိ ကောဓံ ဥပ္ပာဒေတုကာမော. ယဒိ ကရိ ယဒိ အကာသိ. ဒေါသုပ္ပာဒေနာတိ ဒေါသဿ ဥပ္ပာဒနေန. ဒုက္ခံ တဿ စ နာမာတိ ဒုက္ခဉ္စ နာမ တဿ အပရာဓကဿ. နာမာတိ အသမ္ဘာဝနေ နိပါတော, တေန တဿ ကာရဏံ အနေကန္တိကန္တိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ကာဟသိ ဝါ န ဝါ’’တိ, ကရိဿသိ န ဝါ ကရိဿသီတိ အတ္ထော. အဟိတံ မဂ္ဂန္တိ အတ္တနော အဟိတာဝဟံ ဒုဂ္ဂတိမဂ္ဂံ. “非圣行”（Anariyaṃ kammaṃ），是说敌人所造的重大过错。“你自己”（Yo sayaṃ），即“你自身”（yo tvaṃ sayampi）。“欲令嗔”（Dosetukāmo），即“欲令嗔恨生起”（kodhaṃ uppādetukāmo）。“若彼已作”（Yadi kari），即“yadi akāsi”。“以嗔生起”（Dosuppādena），即“以嗔恨之生起”（dosassa uppādanena）。“于彼之苦”（Dukkhaṃ tassa ca nāma），即那冒犯者之苦。“nāma”一词是不变词，用于轻蔑义，它表明其造作是不确定的。因此说“你将做或不做”，意思是“你将会做或将不做”。“非利之途”（Ahitaṃ maggaṃ），即给自己带来无益的恶趣之道。 အဋ္ဌာနေတိ ဒေါသော တဝ အပ္ပိယဿ ကာရာပကော, သတ္တု ပန တဿ ဝသဝတ္တိတာယ ဒါသသဒိသောတိ အဋ္ဌာနံ ပစ္စာပကိရိယာယ. တသ္မာ တမေဝ ဒေါသံ ဆိန္ဒဿု ဥစ္ဆိန္ဒ. ခဏိကတ္တာတိ ဥဒယဝယပရိစ္ဆိန္နော အတ္တနော ပဝတ္တိကာလသင်္ခါတော ခဏော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ခဏိကာ, တဗ္ဘာဝတော ခဏပဘင်္ဂုဘာဝတောတိ အတ္ထော. ကဿ ဒါနီဓ ကုဇ္ဈသီတိ အပရာဓကဿ သန္တာနေ ယေဟိ ခန္ဓေဟိ တေ အပရာဓော ကတော, တေ တံခဏံယေဝ သဗ္ဗသော နိရုဒ္ဓါ. ဣဒါနိ ပန အညေ တိဋ္ဌန္တီတိ ကဿ တွံ ဣဓ ကုဇ္ဈသိ. န ဟိ ယုတ္တံ အနပရာဓေသု ကုဇ္ဈနန္တိ အဓိပ္ပာယော. တံ ဝိနာ ကဿ သော ကရေတိ ယော ပုဂ္ဂလော ယဿ ဒုက္ခံ ကရောတိ, တံ ဒုက္ခကိရိယာယ ဝိသယဘူတံ ပုဂ္ဂလံ ဝိနာ ကဿ နာမ သော ဒုက္ခကာရကော ဒုက္ခံ ကရေ ကရေယျ. သယမ္ပိ ဒုက္ခဟေတု တွမိတီတိ ဧဝံ သယမ္ပိ တွံ ဧတဿ ဒုက္ခဿ ဟေတု, ဧဝံ သမာနေ တဿ တုယှဉ္စ တဿ ဒုက္ခဿ ဟေတုဘာဝေ ကိံ ကာရဏာ တဿ ကုဇ္ဈသိ န တုယှန္တိ အတ္ထော. “于不当处”（Aṭṭhāne）：嗔恨是令你不悦的造作者，而敌人不过是受其控制的奴隶，因此报复是不当的。所以，应断除、根除那嗔恨本身。所谓“因其刹那性”（Khaṇikattā）：因为诸蕴有被生灭所限定的刹那，故名“刹那法”（khaṇikā）；其义为：因其是刹那的存在，或因其有刹那坏灭的自性。“如今于此，汝对谁嗔”（Kassa dānīdha kujjhasi）：在冒犯者的相续中，造作对你冒犯的那些蕴，在那个刹那便已完全息灭。如今存在的，是其他的蕴。因此，于此，你对谁生起嗔恨呢？其意是：对无过错者生嗔是不当的。“离彼，彼能对谁作”（Taṃ vinā kassa so kare）：造苦之人，若没有那作为造苦行为对象的个人（puggala），那造苦者又能对谁造苦呢？“汝自身亦是苦因”（Sayampi dukkhahetu tvaṃ）：如此，你自己也是此苦之因。既然他和你同为此苦之因，为何你只对他生嗔，而不对自己生嗔呢？ ၂၄၆. ပရလောကေပိ အနုဂါမိဘာဝတော ကမ္မံယေဝ သကံ သန္တကံ ဧတေသန္တိ ကမ္မဿကာ, တေသံ ဘာဝေါ ကမ္မဿကတာ. ပစ္စဝေက္ခဏာ နာမ နိသေဓနတ္ထာ, နိသေဓနဉ္စ ဘာဝိနော ကမ္မဿာတိ အာဟ ‘‘ယံ ကမ္မံ ကရိဿသီ’’တိ. ပဋိဃဝသေန ပန ပဝတ္တကမ္မံ ပါကဋဘာဝတော အာသန္နံ, ပစ္စက္ခဉ္စာတိ အာဟ ‘‘ဣဒဉ္စာ’’တိ. စ-သဒ္ဒေါ ဗျတိရေကေ, သော တဿ ကမ္မဿ ဖလနိဿန္ဒေန ‘‘နေဝ သမ္မာသမ္ဗောဓိ’’န္တိအာဒိနာ ဗျတိရေကတော ဝုစ္စမာနမေဝတ္ထံ ဇောတေတိ. နေဝ သမတ္ထန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နိရယေ နိယုတ္တံ, ဇာတန္တိ ဝါ နေရယိကံ. အတ္တာနံယေဝ ဩကိရတိ ဒေါသရဇေနာတိ အဓိပ္ပာယော. 246. 在来世也，因有跟随的特性，唯有业才是他们自己的所有物，因此（他们）名为“业为己有者”（kammassakā），其状态名为“业为己有性”（kammassakatā）。名为“省察”（paccavekkhaṇā）者，其义是为了制止，而制止的是将要发生的业，所以说：“你将造作何业”。然而，由嗔恚（paṭigha）所引发的业，因其显现，故为近，且为现前，所以说：“此亦”。`ca`字用于差别义，它通过该业的果报流出，以“不能正等觉”等（文句），阐明了将要以差别方式叙述的义理。与“不能”（neva samatthaṃ）相关联。在地狱中被结合，或生于（地狱），故名“地狱有情”（nerayika）。其意为：唯以嗔恚之尘（dosarajena）染污自己。 ၂၄၇. သတ္ထု [Pg.359] ပုဗ္ဗစရိယဂုဏာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ, သတ္ထု ဂါရဝေနာပိ ပဋိဃံ ဝူပသမေယျာတိ. 247. 应当省察导师往昔所行之德，亦因对导师的恭敬，嗔恚（paṭigha）得以平息。 ဗောဓိသတ္တောပိ သမာနော နနု တေ သတ္ထာ စိတ္တံ နပ္ပဒူသေသိ, ပဂေဝ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အဓိပ္ပာယော. ဒေဝိယာ ပဒုဋ္ဌေနာတိ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ ပဒုဗ္ဘိနာ မိစ္ဆာစာရဝသေန အပရဒ္ဓေန. ယတ္ထ သုသာနေ ဆဝသရီရံ ဆဍ္ဍီယတိ, တံ အာမကသုသာနံ. နိခညမာနောတိ နိခဏိယမာနော. ပုရိသကာရံ ကတွာတိ အာဝါဋတော နိက္ခမနတ္ထာယ ဗာဟုဗလေန ပုရိသကာရံ ကတွာ. ယက္ခာနုဘာဝေနာတိ အဍ္ဍဝိနိစ္ဆယေန အာရာဓိတစိတ္တဿ ယက္ခဿ အာနုဘာဝေန. သိရိဂဗ္ဘန္တိ ဝါသာဂါရေ. 其意为：尚为菩萨时，你的导师不也未曾染污其心吗？更何况已成正觉后呢？“因对王后行不善”（deviyā paduṭṭhena），是指因与王后一同行邪淫而犯过。抛弃尸体的墓地，名为“生尸林”（āmakasusāna）。“被埋葬时”（nikhaññamāno），即是被埋入时。“作丈夫事后”（purisakāraṃ katvā），是指为了从坑中出来，以臂力作丈夫之事。“以夜叉（yakkha）威力”（yakkhānubhāvena），是指因公正的判决而心悦的夜叉之威力。“吉祥胎”（sirigabbha），是指在住所中。 အာသီသေထေဝါတိ ယထာဓိပ္ပေတေ အတ္ထေ ဉာယတော အနဝဇ္ဇတော အာသံ ကရေယျ. န နိဗ္ဗိန္ဒေယျာတိ ‘‘ဧဝံ ကိစ္ဆာပန္နဿ မေ ကုတော သောတ္ထိဘာဝေါ’’တိ န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘အာပဒါသု ခေါ, မဟာရာဇ, ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ (ဥဒါ. ၅၃). ယထာ ဣစ္ဆိန္တိ ယေန ပကာရေန ကဿစိ ပီဠံ အကတွာ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌိတံ အတ္တာနံ ဣစ္ဆိံ, တထာ အဟံ အဟုန္တိ ပဿာမိ. ဝေါတိ ဟိ နိပါတမတ္တံ. “应希望”（āsīsetheva），是指对应于所意欲之事，应如理、无过失地生起希望。“不应厌离”（na nibbindeyya），是指不应如此（思惟）而厌离：“我已如此困苦，何来安稳？”诚然，有言：“大王，于危难中，当知其力。”（udā. 53）“如我所欲”（yathā icchiṃ），（是指）我看到：“我曾以何种方式，希望自己不伤害任何人而立于王位，我便如此成就了。”`vo`仅为不变词（nipāta）。 ကာသိရညာတိ ကလာဗုနာ ကာသိရာဇေန. သကဏ္ဋကာဟီတိ အယကဏ္ဋကေဟိ သကဏ္ဋကာဟိ. “由迦尸王”（Kāsiraññā），是指由名为伽蓝浮（Kalābu）的迦尸王。“有刺的”（sakaṇṭakāhi），是指有铁刺的。 မဟလ္လကောတိ ဝုဒ္ဓေါ ဝယောအနုပ္ပတ္တော. ရုဇ္ဈန္တီတိ နိရုဇ္ဈန္တိ. “年老者”（mahallako），是指年迈，已届高龄。“毁坏”（rujjhanti），是指灭尽（nirujjhanti）。 စိတ္တပရိဂ္ဂဏှနကာလောတိ ဝိသေဝနံ ကာတုံ အဒတွာ စိတ္တဿ သမ္မဒေဝ ဒမနကာလော. 所谓“摄持心念之时机”(Cittapariggaṇhanakālo)，即是不令（心）放纵，而正是妥善调伏其心之时机。 ပုထုသလ္လေနာတိ ဝိပုလေန သလ္လေန. နာဂေါတိ ဟတ္ထိနာဂေါ. ဝဓီတိ ဝိဇ္ဈိ, မာရေသီတိ ဝါ အတ္ထော. ဣမံ ဌာနံ အာဂန္တွာ မယိ ဧဝံ ကရဏံ နာမ န တဝ ဝသေန ဟောတိ, တသ္မာ ကဿ ဝါ ရညော, ရာဇမတ္တဿ ဝါ အယံ ပယောဂေါ ဥယျောဇနာတိ အတ္ထော. “以巨矢”(puthusallena)，即是以巨大之矢。“龙”(nāga)，即是象王。“彼杀”(vadhī)，意为“彼已射穿”，或“彼已杀死”。（心想：）“来到此地对我行如此之事，实非出自汝之意愿”，是故，其意为：“此乃何王或王臣之唆使(prayogo)与派遣(uyyojanā)耶？” ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မီတိ နီလပီတလောဟိတာဒိဝသေန ဆဗ္ဗဏ္ဏမယူခါ. ဆဗ္ဗဏ္ဏကိရဏဝန္တဒန္တတာယ ဟိ တေ ဟတ္ထီ ‘‘ဆဒ္ဒန္တာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, န ဆဒ္ဒန္တဝန္တတာယ. “六色光”(Chabbaṇṇarasmi)，即是以青、黄、赤等色为主的六色光芒。彼等大象被称为“六牙象”(chaddantā)，实因其象牙具有六色光辉，而非因其具有六根象牙。 ဆာတောတိ ဇိဃစ္ဆိတော. ခါဒေယျာတိ ခါဒေယျံ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အာဟိတောတိ [Pg.360] သုဟိတော. သမ္ဗလန္တိ မဂ္ဂါဟာရံ. တံ ပန ယသ္မာ ဥပစာရေန ပထဿ ဟိတန္တိ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ ‘‘ပါထေယျ’’န္တိပိ ဝုတ္တံ. ‘‘မိတ္တဒုဗ္ဘီ ဝတာယံ အန္ဓဗာလော’’တိ ကာရုညေန အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ တံ ပုရိသံ ဥဒိက္ခမာနော. “饥饿”(Chāto)，即是饥渴。“当食”(Khādeyya)，即是“我当食之”(khādeyyaṃ)，或此（khādeyyaṃ）即是正文。“饱足”(Āhito)，即是满足。“资粮”(Sambala)，即是旅途之食粮。又，其（资粮）因譬喻为于“道路有益”(pathassa hitaṃ)者，故亦称为“道粮”(pātheyya)。他以悲悯心，泪眼盈眶地注视着那人（心想）：“此愚盲之人，实乃背信弃义之徒！” မာ အယျောသိ မေ ဘဒန္တေတိ ဧတ္ထ မာတိ နိပါတမတ္တံ, မာတိ ဝါ ပဋိက္ခေပေါ, တေန ဥပရိ တေန ကာတဗ္ဗံ ဝိပ္ပကာရံ ပဋိသေဓေတိ. အယျော မေတိ အယျိရကော တွံ မမ အတိထိဘာဝတော. ဘဒန္တေတိ ပိယသမုဒါစာရော. တွံ နာမေတာဒိသံ ကရီတိ တွမ္ပိ ဧဝရူပံ အကာသိ နာမ. 于“尊者，请勿为我主”(Mā ayyosi me bhadante)一句中，“勿”(mā)为一不变词，或表禁止之义，以此阻止其未来将要做出之伤害行为。“为我主”(Ayyo me)，意为“因汝为我客，故为我之贵人”。“尊者”(bhadante)乃是亲切之称呼。“汝竟作如是事”(Tvaṃ nāmetādisaṃ karī)，意为“（身为贵客的）你，竟然也做了这样的事！” တိရစ္ဆာနဘူတောပိ ပန မဟာကပိ ဟုတွာ ခေမန္တဘူမိံ သမ္ပာပေသီတိ ယောဇနာ. 又，“虽身为畜生，然成为大猴王(mahākapi)后，令（众生）抵达安稳之地(khemantabhūmi)。”应如是连结文义。 ပေဠာယ ပက္ခိပန္တေပီတိ ခုဒ္ဒကာယ ပေဠာယ ပါဒေဟိ ကောဋေတွာ ပက္ခိပန္တေပိ. မဒ္ဒန္တေပီတိ ဒုဗ္ဗလဘာဝကရဏတ္ထံ နာနပ္ပကာရေဟိ မဒ္ဒန္တေပိ. အလမ္ပာနေတိ ဧဝံနာမကေ အဟိတုဏ္ဍိကေ. “虽被投入筐中”(Peḷāya pakkhipantepi)，即虽被以足踢入小筐中。“虽被折磨”(Maddantepi)，即为令其衰弱而以种种方式被折磨。“于阿蓝婆”(Alampāne)，即于名为此之弄蛇人。 ပီတံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တတ္ထဝိကပ္ပေ, တေန ဩဒါတမဉ္ဇိဋ္ဌာဒိံ အဝုတ္တံ သင်္ဂဏှာတိ. စိတ္တာနုဝတ္တန္တောတိ စိတ္တံ အနုဝတ္တန္တော. ဟောမိ စိန္တိတသန္နိဘော ဧဝမယံ ဗဟုလာဘံ လဘတူတိ. အာနုဘာဝေန ပန ထလံ ကရေယျ ဥဒကံ…ပေ… ဆာရိကံ ကရေ. ဧဝံ ပန ယဒိ စိတ္တဝသီ ဟေဿံ…ပေ… ဥတ္တမတ္ထော န သိဇ္ဈတီတိ တဒါ အတ္တနာ တတ္ထ ဒိဋ္ဌံ အာဒီနဝံ ဒဿေတိ ဘဂဝါ. တတ္ထ ဥတ္တမတ္ထောတိ ဗုဒ္ဓဘာဝမာဟ. ဘောဇပုတ္တေဟီတိ လုဒ္ဒပုတ္တေဟိ. 在此句中，“或”(vā)字用于未说义的分别中，因此涵盖了白色(odāta)、茜草色(mañjiṭṭha)等未说的颜色。“心随顺者”(cittānuvattanto)即随顺于心。“我成为如所想的样子”，是心想：“如此，愿此人获得大利益”。但以威力，能使陆地成为水……乃至……成为灰烬。但如果我如此随心所欲……殊胜义(uttamattho)便不能成就，那时世尊亲自开示了其中所见的过患。此处的“殊胜义”是说成佛(buddhabhāva)。“Bhojaputta”即猎人之子(luddaputta)。 အဠာရာတိ ယေန သယံ တဒါ လုဒ္ဒဟတ္ထတော မောစိတော, တံ သတ္ထဝါဟံ နာမေန အာလပတိ. အတိကဿာတိ နာသာယ အာဝုတရဇ္ဇုံ အာကဍ္ဎိတွာ. သမ္ပရိဂယှာတိ ကာဠဝေတ္တလတာဒီဟိ သဗ္ဗသော ပရိဂ္ဂဟေတွာ, အစ္ဆရိယာနိ ဒုဿဟာနံ သဟနဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. 以“阿拉罗”(Aḷārā)之名，呼唤那位曾将自己从猎人手中解救出来的商队首领(satthavāha)。“极牵”(Atikassā)，是指拉扯穿在鼻子的绳子。“遍执持”(Samparigayhā)，是指用黑藤(kāḷavettalatā)等完全捆绑；其义为：通过忍受难忍之事而有此奇异之事。 အတိဝိယ အယုတ္တံ အပ္ပတိရူပံ ပဋိဃစိတ္တုပ္ပာဒနေန ကေနစိ အပ္ပဋိသမခန္တိဂုဏဿ သတ္ထုသာသနာဝေါက္ကမနပ္ပသင်္ဂတော. (此事实在)极其不当、不相称，因为通过生起嗔心，会致使人偏离具有无与伦比忍辱功德之导师的教法。 ၂၄၈. ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ, ဘိက္ခဝေ, သံသာရော’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၂.၁၂၄; ၃.၉၉, ၁၀၀; ၃.၅.၅၂၀; ကထာ. ၇၅) အာဂတာနိ သုတ္တပဒါနိ အနမတဂ္ဂသဒ္ဒေါ, တဒတ္ထော ဝါ ဧတေသန္တိ အနမတဂ္ဂိယာနိ. 248. 由“诸比丘，此轮回无始……”(Anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro...)等(《相应部》2.124等)而来的诸经句，因其含有“无始”(anamatagga)一词或其义，故称为“无始相应”(anamataggiyāni)。 အဇေဟိ [Pg.361] ဂမနမဂ္ဂေါ အဇပထော. သင်္ကူ လဂ္ဂါပေတွာ တေ အာလမ္ဗိတွာ ဂမနမဂ္ဂေါ သင်္ကုပထော. သင်္ကူတိ အင်္ကုသာကာရေန ကတဒီဃဒဏ္ဍော ဝုစ္စတိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပပါတမဂ္ဂဒုဂ္ဂမဂ္ဂါဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. ဥဘတောဗျူဠှေတိ သမ္ပဟာရတ္ထံ ဒွီဟိပိ ပက္ခေဟိ ဂါဠှသန္နာဟေ. အညာနိ စ ဒုက္ကရာနိ ကရိတွာ ဓနာသာယ ပဗ္ဗတဝိဒုဂ္ဂနဒီဝိဒုဂ္ဂါဒိပက္ခန္ဒနဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. မံ ပေါသေသိ, ဥပကာရံ အကာသိ, တတြ နပ္ပတိရူပံ မနံ ပဒူသေတုန္တိ ဧဝံ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ စိတ္တုပ္ပာဒနဉ္စ ဧတရဟိ ဒိဿမာနေန ပုတ္တာဒီနံ ပေါသနာဒိနာ အတီတဿ အနုမာနတော ဂဟဏဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. 羊走的路是“羊道”(ajapatha)。钉上桩(saṅku)，扶着它们走的路是“桩道”(saṅkupatha)。“桩”是指做成钩状的长杆。“等”(ādi)字包括悬崖路、难行路等。“两边军队列阵”(ubhatobyūḷha)是指为了交战，双方都严密披甲。又做了其他难行之事，其义为：为了财富，强行通过山中险道、河中险道等。“他养育我，对我行了饶益，于彼处染污其心是不相称的”，应当如此生起此心，这是关联。如此生起此心，应当通过现在所见的养育子女等事，以推断的方式来了知过去。 ၂၄၉. မေတ္တာယာတိ မေတ္တာသင်္ခါတာယ, မေတ္တာသဟိတာယ ဝါ. စေတောဝိမုတ္တိယာတိ စိတ္တသမာဓာနေ. အာသေဝိတာယာတိ အာဒရေန သေဝိတာယ. ဘာဝိတာယာတိ ဝဍ္ဎိတာယ. ဗဟုလီကတာယာတိ ပုနပ္ပုနံ ကတာယ. ယာနီကတာယာတိ ယုတ္တယာနံ ဝိယ ကတာယ. ဝတ္ထုကတာယာတိ အဓိဋ္ဌာနဝတ္ထုံ ဝိယ ကတာယ. အနုဋ္ဌိတာယာတိ အဓိဋ္ဌိတာယ. ပရိစိတာယာတိ ပရိစိဏ္ဏာယ စိဏ္ဏဝသီဘာဝါယ. သုသမာရဒ္ဓါယာတိ သုဋ္ဌု သမ္ပာဒိတာယ. ပါဋိကင်္ခါတိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ အဝဿံဘာဝိနော. သေသံ ပရတော အာဂမိဿတိ. 249. “慈”（mettā）者，即名为慈（mettāsaṅkhāta），或与慈相应（mettāsahita）。“心解脱”（cetovimutti）者，即于心定（cittasamādhāna）中。“修习”（āsevita）者，即以恭敬心修习（ādarena sevita）。“增长”（bhāvita）者，即已增长（vaḍḍhita）。“多作”（bahulīkata）者，即一再地做（punappunaṃ kata）。“如车”（yānīkata）者，即如已套好之车（yuttayānaṃ viya kata）。“如基”（vatthukata）者，即如已立好之基础（adhiṭṭhānavatthuṃ viya kata）。“安住”（anuṭṭhita）者，即已确立（adhiṭṭhita）。“串习”（paricita）者，即已熟练（pariciṇṇa），达到自在（ciṇṇavasībhāva）。“善发起”（susamāraddha）者，即已很好地完成（suṭṭhu sampādita）。“当希求”（pāṭikaṅkha）者，是应当希望必定会有的（icchitabba avassaṃbhāvino）。其余的在后面会讲到。 ၂၅၀. ဓာတုဝိနိဗ္ဘောဂေါတိ သသမ္ဘာရသင်္ခေပါဒိနာ ဓာတူနံ ဝိနိဗ္ဘုဇနံ. အပရာဓော နာမ အပရဇ္ဈန္တဿ ပုဂ္ဂလဿ ရူပဓမ္မမုခေန ဂယှတီတိ ကတွာ အာဟ ‘‘ကိံ ကေသာနံ ကုဇ္ဈသီ’’တိအာဒိ, ကေသာဒိဝိနိမုတ္တဿ အပရဇ္ဈနကဿ ပုဂ္ဂလဿ အဘာဝတော. ဣဒါနိ နိဗ္ဗတ္တိတပရမတ္ထဓမ္မဝသေနေဝ ဝိနိဗ္ဘောဂဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ဝါ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဥပါဒါယ, ဒွါဒသာယတနာနိ ဥပါဒါယာတိ ပစ္စေကံ ဥပါဒါယ-သဒ္ဒေါ ယောဇေတဗ္ဗော. ကောဓဿ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ န ဟောတီတိ ယထာ အာရဂ္ဂေ သာသပဿ, အာကာသေ စ စိတ္တကမ္မဿ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ နတ္ထိ, ဧဝမဿ ‘‘ဝေရီ’’တိ ပရိကပ္ပိတေ ပုဂ္ဂလေ ကောဓဿ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ န ဟောတိ, ကေသာဒီနံ အကုဇ္ဈိတဗ္ဗတော, တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ စ ပုဂ္ဂလဿ အဘာဝတော. 250. “界分别”(dhātuvinibbhoga)者，即通过对其组成部分的概括等方式来分别诸界。过失是指从色法的角度执取犯错的人(puggala)，因此才说“为何对头发发怒”等等，因为离开了头发等，就不存在犯错的人。现在为了仅仅从已生起的究竟法之角度来展示分别之法，所以才说“或者再进一步”等等。“依于五蕴”、“依于十二处”， “依于”一词应分别与它们连用。嗔怒没有安立之处，就像芥子无法安立于针尖，图画无法安立于虚空一样，对于被设想为“仇敌”的人，嗔怒也没有安立之处，因为不应嗔怒头发等，而且离开了头发等的人是不存在的。 ၂၅၁. သံဝိဘာဂေါတိ အာမိသသံဝိဘာဂေါ. ပရဿာတိ ပစ္စတ္ထိကဿ. ဘိန္နာဇီဝေါတိ အပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ. တဿေဝံ ကရောတောတိ ဧဝံ သံဝိဘာဂံ ကရောန္တဿ တဿ ဒါယကဿ. ဣတရဿာတိ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ. ‘‘မမ မာတရာ ဥပါသိကာယ [Pg.362] ဒိန္နော’’တိ ဣဒံ ‘‘ဓမ္မိယလာဘော’’တိ ဧတဿ ကာရဏဝစနံ. တေန ပန တဿ အာဂမနသုဒ္ဓိံ ဒဿေတိ. 251. “分施”（saṃvibhāga）者，即物资的分施（āmisasaṃvibhāga）。“于他人”（parassa）者，即于怨敌（paccatthikassa）。“邪命”（bhinnājīvo）者，即不清净的活命（aparisuddhājīvo）。“为彼如是作者”（tassevaṃ karoto）者，即为如是行分施的彼布施者。“于另一人”（itarassa）者，即于接受者（paṭiggāhakassa）。“‘我的优婆夷（upāsikā）母亲所施’，此为‘如法利得’的理由之语。以此显示其来源的清净。” သဗ္ဗတ္ထသာဓကန္တိ ‘‘အတ္တတ္ထော ပရတ္ထော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော အတ္ထော သမ္ပရာယိကော အတ္ထော’’တိ (မဟာနိ. ၆၉; စူဠနိ. မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၈၅; ပဋိ. မ. ၃.၅) ဧဝမာဒီနံ သဗ္ဗေသံ အတ္ထာနံ, ဟိတာနံ, ပယောဇနာနဉ္စ နိပ္ဖာဒကံ. ဥန္နမန္တိ ဒါယကာ. နမန္တိ ပဋိဂ္ဂါဟကာ. “一切义成就”是指能成办“自利、他利、现法利、后世利”（《大义释》69；《小义释·摩伽罗阇童子所问义释》85；《无碍解道》3.5）等一切义利、福祉与效益。布施者得以提升，领受者则会谦恭。 ၂၅၂. ဧဝန္တိ ယထာဝုတ္တေဟိ ကကစူပမောဝါဒါနုဿရဏာဒီဟိ အတ္တနော ဩဝဒနာကာရေဟိ. ဝူပသန္တပဋိဃဿာတိ ပဋိသင်္ခါနဗလေန ဝိနောဒိတာဃာတဿ. တသ္မိမ္ပီတိ ဝေရီပုဂ္ဂလေပိ. ဝေရီ-ဂဟဏေနေဝ စေတ္ထ အပ္ပိယပုဂ္ဂလဿာပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဝေရိမှိ မေတ္တာယ သိဒ္ဓါယ တသ္မိမ္ပိ မေတ္တာသိဒ္ဓိတော, ပိယတော ပန အတိပ္ပိယသဟာယကဿ ဝိသုံ ဂဟဏံ အာသန္နပစ္စတ္ထိကဿ ဒုဗ္ဗိနိမောစယဘာဝဒဿနတ္ထံ. မေတ္တာဝသေနာတိ မေတ္တာယနဝသေန. သမစိတ္တတန္တိ ဟိတူပသံဟာရေန သမာနစိတ္တတံ. သီမာသမ္ဘေဒေါ သာ ဧဝ သမစိတ္တတာ. ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေတိ မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာနိကပုဂ္ဂလေ. နိသိန္နေတိ ဘာဝေနဘာဝလက္ခဏေ ဘုမ္မံ. 252. “如是”是指通过如前所述的忆念《锯喻教诫》等方式来自我教诫。“于止息嗔者”是指通过省察力而除遣了嗔恚的人。“于彼亦尔”是指也对怨敌之人。并且于此，通过提及怨敌，当知也包含了不喜爱的人，因为若于怨敌的慈心得以成就，于彼不喜爱之人的慈心也因此得以成就。然而，从喜爱的人中，再单独列出非常亲密的朋友，是为了揭示爱著作为近敌的难以摆脱之性。“以慈之力”是指以修习慈心之力。“平等心”是指通过带来福祉而有平等的心。“破除界限”即是此平等心。“于此人”是指于修习慈心业处的人。“nisinne”一词，是在‘于一事发生时，另一事亦发生’（bhāvenabhāvalakkhaṇa）的意义上使用的方位格（bhummaṃ）。 ဟိတမဇ္ဈတ္တေတိ ပိယေ, မဇ္ဈတ္တေ စ. စတုဗ္ဗိဓေတိ စတုဗ္ဗိဓေ ဇနေ, ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ အဓိပ္ပာယော. နာနတ္တန္တိ ပိယမဇ္ဈတ္တာဒိနာနာကရဏံ. ဟိတစိတ္တောဝ ပါဏိနန္တိ ကေဝလံ သတ္တေသု ဟိတစိတ္တော ဧဝါတိ ပဝုစ္စတိ, န ပန ‘‘မေတ္တာယ နိကာမလာဘီ’’တိ ဝါ ‘‘ကုသလီ’’တိ ဝါ ပဝုစ္စတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ အတ္တာဒီသု ပဿတိ နာနတ္တန္တိ. ကသ္မာ ပနာယံ ဟိတစိတ္တော ကုသလီတိ န ဝုစ္စတီတိ? သာတိသယဿ ကုသလဿ ဝသေန ကုသလိဘာဝဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ဣမဿ စ ပုဂ္ဂလဿ မေတ္တာဘာဝနာ န ဝိသေသဝတီ. အထ ဝါ န နိကာမလာဘီ မေတ္တာယ ယတော အတ္တာဒီသု ပဿတိ နာနတ္တံ. ကုသလီတိ ပဝုစ္စတိ, ယသ္မာ ဟိတစိတ္တောဝ ပါဏိနန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဂါမသီမာဒယော ဝိယ ဂါမန္တရာဒီဟိ သတ္တသင်္ခါတေ မေတ္တာဝိသယေ ဘာဝနာယ ပုဗ္ဗေ အညမညံ အသံကိဏ္ဏမရိယာဒါရူပေန ဌိတတ္တာ အတ္တာဒယော ဣဓ သီမာ နာမာတိ အာဟ ‘‘စတဿော သီမာယော’’တိ. သမ္ဘိန္နာ ဟောန္တီတိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ သမ္ဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘သမံ ဖရတိ မေတ္တာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. မဟာဝိသေသောတိ မဟန္တော ဘာဝနာယ ဝိသေသော အတိသယော. ပုရိမေန ပုရိမတော အတ္တာဒိနာနတ္တဒဿိနာ. န နာယတီတိ န ဉာယတိ. “于亲爱者、于中立者”(hitamajjhatte)者，谓于亲爱者与中立者。“于四种”(catubbidhe)者，谓于四种人，其意为“于任何一者”。“差别”(nānattan)者，谓对亲爱者、中立者等作种种分别。“仅于有情有利益心”(hitacittova pāṇinan)者，谓仅被称为“于诸有情有利益心”，而不被称为“于慈随意可得者”或“善者”。何故？以其于自身等见有差别故。然则，何故此有利益心者不被称为“善者”？以其意指依有超胜之善而为善者故。且此人之慈修习不殊胜。或，非随意可得慈者，以其于自身等见有差别故。至于（论中）说“被称为善者”，是因其“仅于有情有利益心”，此中义理应如是理解。犹如村界等之于他村等，于修习前，在名为有情的慈之所缘中，自身等以互不混杂之界限而住，是故此处自身等名为“界”。故说“四种界”。为示“彼等被破除”(sambhinnā honti)一句中所说之破除，故说“以慈平等遍满”等。“大殊胜”(mahāviseso)者，谓由修习而有之巨大、殊胜、超胜。“比前者”(purimena purimato)，即比前一个见自身等有差别者。“不被知”(na nāyati)者，即“不被了知”(na ñāyati)。 ၂၅၃. နိမိတ္တန္တိ [Pg.363] ယထာ ကသိဏကမ္မဋ္ဌာနာဒီသု တံတံကသိဏမဏ္ဍလာဒိပရိဂ္ဂဟမုခေန ဘာဝနာဝသေန လဒ္ဓံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ နိဿာယ ဈာနဿ ဂေါစရဘာဝေန ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဥပတိဋ္ဌတိ, န ဧဝမိဓ ဥပဋ္ဌိတံ နိမိတ္တံ နာမ အတ္ထိ. ယော ပနာယံ ယထာဝုတ္တော သီမာသမ္ဘေဒေါ လဒ္ဓေါ, သွေဝ နိမိတ္တံ ဝိယာတိ နိမိတ္တံ. တသ္မိံ ဟိ လဒ္ဓေ ဘာဝနာယ သာတိသယတ္တာ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ ဟောန္တိ, ကိလေသာ သန္နိသိန္နာဝ, ဥပစာရသမာဓိနာ စိတ္တံ သမာဟိတမေဝ. တေနာဟ ‘‘နိမိတ္တဉ္စ ဥပစာရဉ္စ လဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ. တမေဝ နိမိတ္တန္တိ သီမာသမ္ဘေဒဝသေန ပဝတ္တသမထနိမိတ္တံ. အပ္ပကသိရေနေဝ အကိစ္ဆေနေဝ, ပဂေဝ ပရိပန္ထဿ ဝိသောဓိတတ္တာ. 253. 相（nimitta）是指：譬如在遍业处等之中，以执取各个遍轮等为首，通过修习之力而获得取相，依此作为禅那的行境而似相现起；但在此（慈心业处）中，并没有如此现起的名为相者。然而，此如前所说已获得的界限分解（sīmāsambheda），彼即如相，故名为相。因为在获得彼时，由于修习有超胜，诸盖确实已被镇伏，诸烦恼确实已沉静，心确实已由近行定而得等持。因此说：“已获得相与近行。”彼相即是依界限分解而转起的止相。毫不费力，毫不困难，因为（定之）障碍早已被清除。 ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ဘာဝနာနုယောဂေန. အနေန ယောဂိနာ. ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနန္တိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တော ဧဝ. “至此”（ettāvatā），即以如是修习之努力。由此瑜伽士。“舍离五支”等句之义，已于下方宣说。 ‘‘ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ အညတရဝသေနာ’’တိ ဣဒံ ဝက္ခမာနာယ ဝိကုဗ္ဗနာယ တေသံ သာဓာရဏတာယ ဝုတ္တံ. အပ္ပနာပ္ပတ္တစိတ္တဿေဝ န ဥပစာရမတ္တလာဘိနော. ပဂုဏဗလဝဘာဝါပါဒနေန ဝေပုလ္လာဒိဝိသေသပ္ပတ္တဿ ဩဓိသော, အနောဓိသော စ ဒိသာဖရဏာဒိဝသေန ဈာနဿ ပဝိဇမ္ဘနာ ဝိကုဗ္ဗနာ ဝိဝိဓာ ကိရိယာတိ ကတွာ. “依初禅等之任一”，此说是为将说的神变（vikubbanā）与彼等（禅那）共通之故。（此）唯属已达安止之心者，非仅得近行者。通过令其娴熟强固，对于已达广大等殊胜的禅那，以有分限、无分限及遍满诸方等方式令其开展，即是神变，作‘种种作为’（vividhā kiriyā）解。 ၂၅၄. မေတ္တာသဟဂတေနာတိ ဥပ္ပာဒတော ယာဝ ဘင်္ဂါ မေတ္တာယ သဟ ပဝတ္တေန သံသဋ္ဌေန သမ္ပယုတ္တေနာတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန တံ ဝုတ္တနယေန မေတ္တာယ သဟဂတံ, တာယ ဧကုပ္ပာဒါဒိဝိဓိနာ သမ္မဒေဝ အာဂတံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တာယ သမန္နာဂတေနာ’’တိ. စေတော-သဒ္ဒေါ ‘‘အဓိစေတသော’’တိအာဒီသု (ပါစိ. ၁၅၃; ဥဒါ. ၃၇) သမာဓိပရိယာယောပိ ဟောတီတိ တတော ဝိသေသေတုံ ‘‘စေတသာတိ စိတ္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတန္တိ ဧတံ ပဒံ. ဒိသောဓိပရိဂ္ဂဟော သတ္တောဓိပရိဂ္ဂဟမုခေနေဝ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကိဿာ ဒိသာယ ပဌမပရိဂ္ဂဟိတံ သတ္တံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ဒိသာသု ဟိ ဌိတသတ္တာ ဒိသာဂဟဏေန ဂဟိတာ. တေနာဟ ‘‘ဧကဒိသာပရိယာပန္နသတ္တဖရဏဝသေန ဝုတ္တ’’န္တိ. ဖရဏဉ္စ သာရမ္မဏဿ ဓမ္မဿ အတ္တနော အာရမ္မဏဿ ဖဿနာ ပစ္စက္ခတော ဒဿနံ ဂဟဏံ အာရမ္မဏကရဏမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဖရိတွာတိ ဖုသိတွာ အာရမ္မဏံ ကတွာ’’တိ. ဗြဟ္မဝိဟာရာဓိဋ္ဌိတန္တိ မေတ္တာဈာနုပတ္ထမ္ဘိတံ. တထာတိ နိယမနံ. တံ [Pg.364] အနိယမာပေက္ခသမ္ဗန္ဓီဘာဝတော ဥပမာကာရနိယမနံ. ဒုတိယန္တိ ဥပမေယျဒဿနံ, ဥပမေယျဉ္စ နာမ ဥပမံ, တေန သမ္ဗန္ဓဉ္စ ဝိနာ နတ္ထီတိ တဒုဘယမ္ပိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ပုရတ္ထိမာဒီသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တထာ ဒုတိယန္တိ ဧတ္ထ ဖရိတွာ ဝိဟရတီတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဧဝံ တတိယံ စတုတ္ထန္တိ ဧတ္ထာပိ. တဒနန္တရန္တိ စ ဖရဏာပေက္ခံ အနန္တရဂ္ဂဟဏံ, န ဖရိတဗ္ဗဒိသာပေက္ခံ ဒိသာနံ အနိဒ္ဒိဋ္ဌရူပတ္တာ. ဖရဏာနုက္ကမေန ဟိ တာသံ ဒုတိယာဒိတာ, န သရူပတော. တေနေဝါဟ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ဧကံ ဒိသ’’န္တိ. ဣတီတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တံ စတဿော, ဧဝံ ဥဒ္ဓံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဧတေနေဝ နယေနာ’’တိ. ဣဒမ္ပိ ဣတိ-သဒ္ဒဿေဝ အတ္ထဒဿနံ. ပါဠိယံ (မ. နိ. ၃.၃၀၉; ၃.၂၃၀; ဝိဘ. ၆၄၂) အဓော တိရိယန္တိ ဧတ္ထ ပိ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဒဿေတုံ ‘‘အဓောဒိသမ္ပိ တိရိယံ ဒိသမ္ပီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတေနေဝ ‘‘ဒုတိယ’’န္တိအာဒီသုပိ ပိ-သဒ္ဒဿ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌတာ ဒီပိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝမေဝါတိ ဣဒမ္ပိ ဣတိ-သဒ္ဒဿေဝ အတ္ထဒဿနံ. ဧတ္ထ စ ‘‘အဓော’’တိ ဣမိနာ ယထာ နိရယေသု, နာဂဘဝနာဒီသု, ယတ္ထ တတ္ထ ဝါ အတ္တနော ဟေဋ္ဌိမဒိသာယ သတ္တာ ဂယှန္တိ, ဧဝံ ‘‘ဥဒ္ဓ’’န္တိ ဣမိနာ ဒေဝလောကေ, ယတ္ထ တတ္ထ ဝါ အတ္တနော ဥပရိမဒိသာယံ သတ္တာ ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 254. “与慈俱行”（mettāsahagatena），是从生起时至坏灭时，与慈共同发生、混合、相应的意思。再者，因为它以所说的方式与慈俱行，以同生等法与该慈完全相应，所以说“具足慈”（mettāya samannāgatenā）。“心”（ceto）一词，在“增上心”（adhicetaso）等处，也是定的同义词，为了与此区别，故说“以心（cetasā）即是以心（cittena）”。“此”（etaṃ）是此词。为显示“方向的限定”（disodhipariggaho）仅以“有情的限定”（sattodhipariggaha）为门径，故说“缘于于一方向中被首先限定的有情”。诚然，处于诸方的有情，是以“取方向”而被取。因此说：“这是就遍满一方所含摄的有情而说”。“遍满”（pharaṇa），是有所缘法对其所缘的触及、亲见、执取，亦即作意，因此说：“‘遍满后’（pharitvā）即是‘触后而作意’（phusitvā ārammaṇaṃ katvā）”。“为梵住所加持”（Brahmavihārādhiṭṭhitaṃ）即为慈禅所支持。“如是”（tathā）是确定词，因其是与非确定词（如 yathā）相关联的词，故为譬喻方式的确定词。“第二”（dutiyaṃ）是显示喻依（upameyya）。而所谓喻依，不能脱离喻体（upama）及与彼之关联而存在，为显示此二者，故说“如于东方等……”（yathā puratthimādīsū）等。在此，“如是于第二（方）”（tathā dutiyaṃ）之处，应承前“遍满而住”（pharitvā viharati）与之相连；于“第三”（tatiyaṃ）、“第四”（catutthaṃ）之处也是如此。至于“于其后”（tadanantaraṃ），此中“后”（anantara）的取用是就遍满而言，而非就所应遍满的方向而言，因为诸方向的自相并未被指明。诚然，彼等之所以为第二等，是依遍满的次第，而非依其自相。正因如此，才说“任何一个方向”（yaṃ kiñci ekaṃ disaṃ）。“如是”（iti）的意思是：“如此，如前所说遍满四方，亦如此遍满上方而住”。因此说“以同样的方法”（eteneva nayena）。此句也是“iti”一词的见义。为显示在圣典（Pāḷi）中“下方、横向”（adho tiriyaṃ）之处，“亦”（pi）字是经省略而表述的，故说“下方亦尔，横向亦尔”（adhodisampi tiriyaṃ disampī）。应知，由此亦阐明了在“第二”（dutiyaṃ）等处，“亦”（pi）字也是经省略而表述的。“正是如此”（evameva）此句，也是“iti”一词的见义。此中，应知是以“下方”（adho）一词，遍取如在地狱、龙宫（nāgabhavana）等处，或在任何自己下方区域的有情；同样，以“上方”（uddhaṃ）一词，遍取如在天界，或在任何自己上方区域的有情。 မဇ္ဈတ္တာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣတ္ထိပုရိသအရိယာနရိယဒေဝမနုဿာဒိကေ ပဘေဒေ သင်္ဂဏှာတိ. ဤသကမ္ပိ ဗဟိ အဝိက္ခိပမာနောတိ အပ္ပကမ္ပိ ကမ္မဋ္ဌာနတော ဗဟိ ဝိက္ခေပံ အနာပဇ္ဇန္တော ဟိတူပသံဟာရတော အညထာ ထောကမ္ပိ အဝတ္တမာနော. သဗ္ဗတ္တတာယာတိ ဝါ သဗ္ဗေန အတ္တဘာဝေန ယထာ သဗ္ဗဘာဝေန အတ္တနိ အတ္တနော အတ္တဘာဝေ ဟိတေသိတာ, ဧဝံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗသတ္တေသု မေတ္တာယ ဖရိတွာ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော. မေတ္တာယ ဝုစ္စမာနတ္တာ သတ္တဝိသယော သဗ္ဗ-သဒ္ဒေါ, သော စ ဒီဃံ ကတွာ ဝုတ္တော, တသ္မာ သဗ္ဗသတ္တကာယသင်္ခါတာ ပဇာ ဧတဿ အတ္ထီတိ သဗ္ဗာဝန္တောတိ ပဒတ္ထတော ဒဿေန္တော ‘‘သဗ္ဗာဝန္တန္တိ သဗ္ဗသတ္တဝန္တ’’န္တိ အာဟ. ဧတ္ထ စ သဗ္ဗဓီတိ ဒိသောဓိနာ, ဒေသောဓိနာ စ အနောဓိသောဖရဏံ ဝုတ္တံ, သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တန္တိ သတ္တောဓိနာ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘အနောဓိသော ဒဿနတ္ထ’’န္တိ. ဧကမေဝတ္ထံ ပကာရတော ပရိယာယေန္တိ ဉာပေန္တီတိ ပရိယာယာ, ဝေဝစနာနိ. ဝိပုလာဒိသဒ္ဒါ စေတ္ထ တာဒိသာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘ဝိပုလေနာတိ ဧဝမာဒိပရိယာယဒဿနတော’’တိ. ပရိယာယဒဿနေ စ ပုဗ္ဗေ ဂဟိတပဒါနိပိ [Pg.365] ပုန ဂယှန္တိ, ယထာ ‘‘သဒ္ဓါ သဒ္ဒဟနာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၂) ဧတ္ထ ဝုတ္တမ္ပိ သဒ္ဓါပဒံ ပုန ဣန္ဒြိယာဒိပရိယာယဒဿနေ ‘‘သဒ္ဓါ သဒ္ဓိန္ဒြိယ’’န္တိ (ဓ. သ. ၁၂) ဝုတ္တံ. တထာသဒ္ဒေါ ဝါ ဣတိသဒ္ဒေါ ဝါ န ဝုတ္တောတိ ‘‘မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတီ’’တိ ဧတဿ အနုဝတ္တကော တထာ-သဒ္ဒေါ စ ဣတိ-သဒ္ဒေါ စ တေသံ ဖရဏာနန္တရာဒိဋ္ဌာနံ အဋ္ဌာနန္တိ ကတွာ တေ န ဝုတ္တာတိ ပုန ‘‘မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ အတ္ထော. ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ ပုန ဝစနံ နိဂမနန္တိ အာဟ ‘‘နိဂမနဝသေန ဝါ ဧတံ ဝုတ္တ’’န္တိ. နနု စ သမာပနဝသေန ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ ပုန ဝစနံ နိဂမနန္တိ? နာယံ ဒေါသော ဩဓိသောအနောဓိသောဖရဏာနံ သမာပနေ ဧဝ ဝုတ္တတ္တာ. ဝိပုလေနာတိ မဟန္တေန, မဟတ္တဉ္စဿ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနာဒီသု ဝိယ အာရမ္မဏဿ ဧကဒေသမေဝ အဂ္ဂဟေတွာ အနဝသေသဂ္ဂဟဏဝသေနာတိ အာဟ ‘‘ဖရဏဝသေန ဝိပုလတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ. “中性者等”（Majjhattādi），此“等”（ādi）字包括了女、男、圣者、凡夫、天、人等差别。“丝毫不外散”（īsakaṃpi bahi avikkhipamāno）的意思是，心念即使些微也不从业处（kammaṭṭhāna）向外散乱，除了致力于引致利益之外，丝毫不作他想。“以一切身”（sabbattatā）则是说，以全部身心，犹如希求自身利益一般，于一切处对一切有情，以慈心遍满而住，此是其义。因为是在说慈心，所以“一切”（sabba）一词的对象是有情，并且此词是作长音而说（指sabbā-），因此，对他而言，存在着一切被称为“有情众”的众生，故名为“具一切者”（sabbāvanta）。为了从字义上开示，故说：“‘具一切者’（sabbāvanta）即是‘具一切有情者’（sabbasattavanta）”。在此，“于一切处”（sabbadhi）一词，是以方向限定（disodhi）和地域限定（desodhi）来说明无限定的遍满（anodhisopharaṇa）；而“以一切身”（sabbattatā）和“具一切者”（sabbāvanta）二词，则是以有情限定（sattodhi）来说明。诚然，如所说：“为示无限定义”。它们以不同方式（pakārato）表达同一义理，因此称为“同义词”（pariyāyā）、“异名词”（vevacanāni）。此处的“广大”（vipula）等词也是如此，这是其意趣。因此他说：“‘以广大’等，是由于开示了这些同义词”。在开示同义词时，先前已使用的词也会被再次使用。譬如，在（《法集》中）说“信即是信解”（saddhā saddahanā）时所说的“信”一词，在开示根等同义词时，又复说为“信即是信根”（saddhā saddhindriya）。之所以未说“如是”（tathā）或“亦尔”（iti）等词，是因为在“以慈俱心遍满一方而住”之后，接续的“如是”、“亦尔”等词，并非安立遍满之后其他特质（如广大等）之处，作此考虑后，便不说这些词。其义是，因此而复说“以慈俱心”。重复已说之义，即是“结论”（nigamana），因此他说：“或者，这是以结论的方式而说”。[问：]难道不是说，以作结的方式重复已说之义，才是“结论”吗？[答：]这并无过失，因为它正是在总结有限定与无限定的遍满时所说。“以广大”（vipulena）：即是以广大。其广大，是指不像在不净业处（asubhakammaṭṭhāna）等修习中那样，只取所缘的一部分，而是通过无遗漏地把握（全部所缘）而成就。因此他说：“当知其广大是就遍满而言”。 ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနသမတ္ထတာဒီဟိ မဟတ္တံ ဂတံ, မဟန္တေဟိ ဝါ ဥဠာရစ္ဆန္ဒစိတ္တဝီရိယပညေဟိ ဂတံ ပဋိပန္နန္တိ မဟဂ္ဂတံ. တယိဒံ ယသ္မာ ဧကန္တတော ရူပါဝစရံ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဘူမိဝသေန မဟဂ္ဂတ’’န္တိ. နိရုဠှော ဟိ ရူပါရူပါဝစရေသု မဟဂ္ဂတဝေါဟာရော. ပဂုဏဝသေနာတိ ပကာရတော ဂုဏိတံ ဗဟုလီကတံ ပဂုဏံ, တဿ ဝသေန, သုဘာဝိတဘာဝေနာတိ အတ္ထော. တံ ဟိ ပမာဏံ ဂဟေတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ အပ္ပမာဏံ နာမ ဟောတိ. အပ္ပမာဏသတ္တာရမ္မဏဝသေနာတိ အပရိမာဏသတ္တာရမ္မဏကရဏဝသေန. သယမ္ပိ ဝေရရဟိတတ္တာ, တံသမင်္ဂိနော ဝေရာဘာဝဟေတုတ္တာ စ အဝေရံ. တယိဒံ ဒွယံ ယတော လဘတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဗျာပါဒပစ္စတ္ထိကပ္ပဟာနေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. စေတသော ဗျာပတ္တိဝသေန ဟနနတော ဗျာပဇ္ဇံ, စေတသိကံ အသာတံ, တဒဘာဝတော အဗျာပဇ္ဇံ. တေနာဟ ‘‘နိဒ္ဒုက္ခ’’န္တိ. တံ ပနဿ အဗျာပဇ္ဇတ္တံ ပဉ္စဝိညာဏာဒီနံ ဝိယ န သဘာဝတော, အထ ခေါ ပစ္စတ္ထိကဝိဝေကတောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဒေါမနဿပ္ပဟာနတော’’တိ အာဟ. အယန္တိ ဣဓ ယထာနီတံ အပ္ပမညာဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၆၄၂), တေသု တေသု စ သုတ္တပဒေသေသု (မ. နိ. ၁.၄၅၉; ၂.၃၀၉, ၃၁၅) အာဂတံ မေတ္တာဗြဟ္မဝိဟာရဝိကုဗ္ဗနမာဟ. 以能镇伏烦恼等能力而达至广大，或由具足广大欲、心、精进、慧的伟大者们所行、所实践，故称“广大”（mahaggata）。此心因完全属于色界（rūpāvacara），故说“依地而广大”。“广大”一词在色界与无色界（arūpāvacara）中是既定用法。所谓“依于熟练”（paguṇavasena），是说以种种方式令其增长、多次修习，此即为“熟练”（paguṇa），其义即是“依于善修习的状态”。此心因其量难测，故名“无量”（appamāṇa）。所谓“依于无量有情所缘”（appamāṇasattārammaṇavasena），即是以无量有情为所缘。其自身远离怨恨，且是使具足此心者无怨恨的原因，故为“无怨”（avera）。为示此二者从何而得，故说“由断除嗔（byāpāda）与敌对”。因其以毁坏心的方式进行打击，故为“嗔”（byāpajjaṃ），即心的不快；因无此，故为“无嗔”（abyāpajjaṃ）。因此说“无苦”（niddukkha）。然而，它的无嗔状态，并非如五识（pañcaviññāṇa）等那样是自性使然，而是透过远离敌对法，为示此义，故说“由断除忧”（domanassappahānato）。（作者）以此说明如此处所引《分别论》（Vibhaṅga）的《无量品》（Appamaññāvibhaṅga）及各经文中所说的慈梵住（mettābrahmavihāra）的变现。 ၂၅၅. ‘‘တထာ’’တိ ဣမိနာ ဣမိဿာ ‘‘ပဉ္စဟာကာရေဟိ, သတ္တဟာကာရေဟိ, ဒသဟာကာရေဟီ’’တိ အာကာရဝိဘာဂေန ပဋိသမ္ဘိဒါယံ (ပဋိ. မ. ၂.၂၂) ဝုတ္တာယ စ ဝိကုဗ္ဗနာယ [Pg.366] မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏဿ ဝိယ ဘေဒါဘာဝမုပသံဟရတိ ဩဓိသောဖရဏအနောဓိသောဖရဏဒိသာဖရဏဝသေန ဒေသနာယ အာဂတတ္တာ. ကေဝလံ ပနေတ္ထ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ (ပဋိ. မ. ၂.၂၂) ဝိယ သတ္တောဓိ န ဂဟိတောတိ အယမေဝ ဝိသေသော. ယမ္ပီတိ ဝိကုဗ္ဗနံ သန္ဓာယာဟ. 255. 以“如是”（Tathā）一词，（作者）总结：此（经中所说）变现，与《无碍解道》（Paṭisambhidāmagga）中以“五种方式、七种方式、十种方式”等行相分别所说的变现，二者之间如同被从中切开的金块般没有分别，因为教示是依于限定遍满、无限定遍满及方向遍满的方式而来的。唯一的差别仅是：此处（经文中）不像《无碍解道》那样，未取有情的限定。而（经文中的）“任何”（yampi）一词，是针对此变现而说。 ဣဒါနိ ဘေဒါဘာဝဒဿနမုခေန ဥဒ္ဒေသတော အာနီတံ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိံ နိဒ္ဒေသတော ဒဿေတွာ တဿာ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနံ ကာတုံ ‘‘တတ္ထ စာ’’တိအာဒိမာဟ. 现在，以开显无差别为门，对以纲要方式引述的《无碍解道》巴利，再以解释方式开示后，为作其中不显明之词句的释义，而说“于其中”等。 ၂၅၆. တတ္ထ သဗ္ဗေ သတ္တာတိ သဗ္ဗ-သဒ္ဒေါ ကာမံ ပဒေသသဗ္ဗဝိသယော, န သဗ္ဗသဗ္ဗဝိသယော ယထာ ‘‘သဗ္ဗံ ဇာနာတီတိ သဗ္ဗညုတညာဏ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၁၉-၁၂၀), ‘‘သတ္တာ’’တိ ပန ပဒေန ပရိစ္ဆိန္နံ အတ္တနော ဝိသယံ အသေသေတွာဝ ပရိယာဒိယတီတိ အာဟ ‘‘အနဝသေသပရိယာဒါနမေတ’’န္တိ. 256. 于“sabbe sattā”(一切有情)中，“sabba”(一切)一词，诚然是就部分而言的“一切”(padesasabba)，并非如“sabbaṃ jānātīti sabbaññutaññāṇa”(知一切故为一切知智)中那样是就全部而言的“一切”(sabbasabba)。然而，它毫无遗漏地遍收其由“sattā”(有情)一词所限定的范围，故说“此乃无遗漏之遍收”。 တတြာတိ တသ္မိံ ရူပေ. သတ္တောတိ သဇ္ဇနကိစ္စေန ဆန္ဒာဒိပရိယာယေန လောဘေန အာသတ္တော လဂ္ဂေါ. တတြာတိ ဝါ ကရဏေ ဘုမ္မံ, တေန ဆန္ဒာဒိနာတိ အတ္ထော. “Tatrā”(于彼)意为“于彼色中”。“Satto”(执着)意为：以贪(lobha)，即以欲(chanda)等为同义词，依其执着之作用而粘着、附着。或者，“tatrā”是作具格(karaṇa)义的处格(bhumma)，其义为“以彼欲等”。 ယဒိ သတ္တတာယ သတ္တာ, ကထံ ဝီတရာဂေသူတိ အာဟ ‘‘ရုဠှီသဒ္ဒေနာ’’တိအာဒိ. အဝီတရာဂေသု ရုဠှေန, အဝီတရာဂေသု ဝါ ပဝတ္တိတွာ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓခန္ဓသန္တာနတာယ တံသဒိသေသု ဝီတရာဂေသု ရုဠှေန သဒ္ဒေန. အထ ဝါ ကိဉ္စိ နိမိတ္တံ ဂဟေတွာ သတိပိ အညသ္မိံ တန္နိမိတ္တယုတ္တေ ကတ္ထစိ ဝိသယေ သမ္မုတိယာ စိရကာလတာယ နိမိတ္တဝိရဟေပိ ပဝတ္တိ ရုဠှီ နာမ ယထာ ‘‘ဂစ္ဆန္တီတိ ဂါဝေါ’’တိ, ဧဝံ သတ္တသဒ္ဒဿာပိ ရုဠှီဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဘူတပုဗ္ဗဂတိယာ ဝါ ဝီတရာဂေသု သတ္တဝေါဟာရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သတွယောဂတောတိ ဧတ္ထ သတွံ နာမ ဗုဒ္ဓိ, ဝီရိယံ, တေဇော ဝါ, တေန ယောဂတော သတ္တာ, ယထာ ‘‘နီလဂုဏယောဂတော နီလော ပဋော’’တိ. 若因执着(sattatā)而名为有情(sattā)，那么对离贪者(vītarāga)又如何[适用此称呼]呢？对此，[论主]说“以约定俗成之词(ruḷhīsadda)”等。此词于未离贪者是约定俗成的用法；或此词于未离贪者中通行，而离贪者因仍有与诸根相连的蕴之相续，与未离贪者相似，故此约定俗成之词也用于他们。又或者，所谓“约定俗成”(ruḷhī)，是指依循某个标记，即便另有具备此标记之物，[此词]也仅用于某一对象；或是因世俗称谓之长久，即便标记已失，此称谓依然沿用，如“因其行走(gacchanti)，故名为牛(gāvo)”。应知“有情”一词亦是如此约定俗成。或者，应知对离贪者使用“有情”的称谓，是依其过去曾是(bhūtapubba)的状态。至于“因与萨埵(satva)结合”，此中“萨埵”是指慧、精进或火界，因与此结合，故名“有情”，犹如“因与蓝色之德(guṇa)结合，故称蓝布”。 ပါဏန္တိ ဧတေနာတိ ပါဏနံ, အဿာသပဿာသာ, တဿ ကမ္မံ ပါဏနတာ, တာယ, အဿာသပဿာသသမ္ပယောဂေနာတိ အတ္ထော. ဘူတတ္တာတိ ကမ္မကိလေသေဟိ ဇာတတ္တာ. ပူရဏတော, ဂလနတော စ ပုဂ္ဂလာတိ နေရုတ္တာ. သတ္တာ ဟိ နိဗ္ဗတ္တန္တာ တံတံသတ္တနိကာယံ ပူရေန္တာ ဝိယ ဟောန္တိ, သဗ္ဗာဝတ္ထနိပါတိတာယ စ ဂလန္တိ စဝန္တီတိ အတ္ထော. အပရိညာတဝတ္ထုကာနံ ‘‘အတ္တာ’’တိ [Pg.367] ဘဝတိ ဧတ္ထ အဘိဓာနံ, စိတ္တဉ္စာတိ အတ္တဘာဝေါ, သရီရံ, ခန္ဓပဉ္စကမေဝ ဝါ. တန္တိ ခန္ဓပဉ္စကံ. ဥပါဒါယာတိ ဂဟေတွာ ဥပါဒါနံ နိဿယံ ကတွာ. ပညတ္တိမတ္တသမ္ဘဝတောတိ ပရမတ္ထတော အသန္တေပိ သတ္တသညိတေ ပညတ္တိမတ္တေန သမ္ဘဝတော. 以此呼吸，故为“命者”(pāṇanaṃ)，即出入息。其业为呼吸(pāṇanatā)，是故，其义为“与出入息相应”。“为有情”(Bhūtattā)者，因由业与烦恼所生。语源学家言：由“充满”(pūraṇa)与“堕落”(galana)故，名为“补特伽罗”(puggala)。诚然，有情(satta)出生时，犹如充满其各自的有情部类；又因于一切状态中堕落，故会消逝、死亡，此为其义。对于尚未了知诸事(vatthu)之人，于此(身或五蕴)中，生起“我”(attā)之名言(abhidhānaṃ)与心念(cittaṃ)，故称为“自体”(attabhāva)，即身体，或仅是五蕴。“彼”(Taṃ)即是五蕴。“执取”(Upādāya)是执持(gahetvā)之义，即以执取(upādāna)为依止。“仅由假名而有”(Paññattimattasambhavato)之义为：就胜义(paramattha)而言，虽不存在，然于被称为“有情”(satta)者中，仅由假名(paññatti)而有。 ယထာ စ သတ္တာတိ ဝစနန္တိ ယထာ သတ္တ-သဒ္ဒေါ ယထာဝုတ္တေနဋ္ဌေန နိပ္ပရိယာယတော ပဒေသဝုတ္တိပိ ရုဠှီဝသေန အနဝသေသပရိယာဒါယကော. သေသာနိပီတိ ပါဏာဒိဝစနာနိပိ. တာနိပိ ဟိ ရူပါရူပဘဝူပဂစတုတ္ထဇ္ဈာနာဒိသမင်္ဂီနံ အဿာသပဿာသာဘာဝတော အဝိနိပါတဓမ္မာနံ ပုဂလနဿ အဘာဝတော ပဒေသဝုတ္တီနိ. ရုဠှီဝသေန အာရောပေတွာ ယထာဝုတ္တာယ ရုဠှိယာ ဝသေန ကတ္ထစိ ဝိသယေ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ပါဏပုဂ္ဂလဘာဝံ အာရောပေတွာ. ယဒိ သာဓာရဏတော သတ္တဝေဝစနာနီတိ ဂဟေတွာ အနောဓိသောဖရဏာ မေတ္တာ ဝုစ္စတိ, အထ ကသ္မာ ပဉ္စဟေဝ အာကာရေဟိ ဝုတ္တာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ကာမဉ္စာ’’တိအာဒိ. ကေစိ ပနာဟု ‘‘န ခေါ ပနေတာနိ ‘‘သတ္တာ’’တိအာဒီနိ ပဒါနိ ဝေဝစနတာမတ္တံ ဥပါဒါယ ဂဟိတာနိ, ယတော ဇန္တုအာဒီနမ္ပိ ဂဟဏံ အာပဇ္ဇေယျ, အတ္ထဝိသေသံ ပန နိမိတ္တဘူတံ ဥပါဒါယ ဂဟိတာနီ’’တိ, တေ သန္ဓာယာဟ ‘‘ယေ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အတ္ထတောတိ သဇ္ဇနဋ္ဌေန သတ္တာ, ပါဏနဋ္ဌေန ပါဏာတိ ဧဝမာဒိအတ္ထတော. တေသံ တံ မတိမတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနောဓိသောဖရဏာ ဝိရုဇ္ဈတီ’’တိ. ကသ္မာ? ကေစိ သတ္တာ, ကေစိ ပါဏာ, ကေစိ ပုဂ္ဂလာတိ အာပဇ္ဇနတော. တထာ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာတိ သတ္တာဒိသဒ္ဒါ သပ္ပဒေသဝိသယာတိ ဧဝမတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန နိပ္ပဒေသဝိသယာတိ ဧဝမတ္ထံ ဂဟေတွာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘ဣမေသူ’’တိအာဒိ. ပဉ္စသု အာကာရေသူတိ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ’’တိအာဒိနာ ပါဠိယံ (ပဋိ. မ. ၂.၂၂) အာဂတေသု ပဉ္စသု ဘာဝနာကာရေသု. အညတရဝသေနာတိ ယဿ ကဿစိ ဝသေန. 正如“有情”(satta)一词，虽然此词依前述之义，从其字面义(nippariyāyato)而言仅适用于一部分，但依约定俗成(ruḷhīvasena)则涵盖一切而无遗余。其余的词语，如“有命者”(pāṇa)等也是如此。诚然，彼等词语亦仅适用于一部分。因为对于已生色界、无色界，或具足第四禅等的人，因其无有出入息；对于不堕法者(avinipātadhammānaṃ，即圣者)，因其无有堕于地狱(pugalana)之事。依约定俗成，即便在某些领域实不存在“有命者”或“个人”的自性，亦假立其名。若将此等词语普遍地理解为“有情”的同义词，而说无限制遍满的慈心，那么为何只以五种行相宣说呢？针对此质问，（论师）说“kāmañca”等。然而，有些人说：“‘有情’等这些词语，并非仅因其为同义词而被采用，否则亦应采用‘生物’(jantu)等词。实则是因其作为表征的特殊含义而被采用。”针对他们，（论师）说“ye pana”等。此中，“从义理而言”(atthatoti)是指：因有执著(sajjana)义，故名“有情”(sattā)；因有呼吸(pāṇana)义，故名“有命者”(pāṇā)等义理。为示此仅为彼等之见解，（论师）说：“此与无限制遍满相违。”为何？因为这会导致（分别）：“某些是有情，某些是有命者，某些是个人。”“不作如是理解”(Tathā atthaṃ aggahetvā)之意为：不采纳“有情等词语仅指涉部分对象”此义，而应采纳“依前述之理，彼等词语指涉一切对象而无局限”此义。因此，（论师）说“imesu”等。“于五种行相中”是指于圣典（《无碍解道》II, 22）中以“一切有情”(sabbe sattā)等开头的五种修习行相。“以任一方式”是指以其中任何一种方式。 ၂၅၇. ဣဒါနိ ဒွါဝီသတိယာ ဘာဝနာကာရေသု အပ္ပနာ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဗျာပါဒရဟိတာတိ ဒေါမနဿဗျာပါဒရဟိတာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ န ကေဝလံ ယထာဝုတ္တအာကာရဝိဘာဂမတ္တတော အပ္ပနာဝိဘာဂေါ, တသ္မာ. ဣမေသုပိ ပဒေသူတိ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိကောဋ္ဌာသေသုပိ. ယံ ယံ ပါကဋံ ဟောတီတိ ယဒိပိ ပုဗ္ဗဘာဂေ [Pg.368] တတ္ထ တတ္ထ အဘိနိဝေသေ အနေကကောဋ္ဌာသဝသေနေဝ မနသိကာရံ ပဝတ္တေတိ, ဘာဝနာယ သမိဇ္ဈနက္ခဏေ ပန တတ္ထ ယံ ပဂုဏတရတာယ သုပါကဋံ ဟောတိ, တဿ ဝသေန အပ္ပနာ ဟောတိ, ယထာ တံ ဒွတ္တိံသာကာရေ. တတ္ထ ပန အာရမ္မဏံ, ဣဓ ဘာဝနာကာရောတိ အယမေဝ ဝိသေသော. စတုန္နန္တိ စတုန္နံ စတုန္နံ. ဗျာပနိစ္ဆာလောပေန ဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. 257. 现在，为了总括并开示二十二种修习行相中的安止(appanā)，而说“于此中”等。“离恼害”(Byāpādarahitā)是离忧之恼害。“是故”，是因为安止的分别，不仅仅在于如前所述的行相分别而已，因此。“于此等句中”，即于“愿一切有情无怨”(sabbe sattā averā hontū)等部分中。“任何显现者”，是说：虽然在预备阶段，于彼彼处依众多部分而令作意转起，但在修习成就的刹那，安止是依于其中因更熟练而极显现者而生起，如同于三十二身分中那样。但在彼处是所缘，于此处是修习行相，这即是差别。“于四种”，即于四种、四种。此乃通过省略词语而指明。此理亦通于其余部分。 လိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ တေသံ ပစုရတော လဗ္ဘမာနတ္တာ. တတိယာ ပန ပကတိ ယဒိပိ ပဌမဒုကေန န သင်္ဂဟိတာ, ဒုတိယဒုကေန ပန တိကေန စ သင်္ဂဟိတာ ဧဝ. 依性(liṅga)而说，因其（男女）多可得故。至于第三种本性，虽然未被第一组二法所摄，但确实为第二组二法及三法所摄。 ဣတိ သဗ္ဗာနိပီတိ အနောဓိသောဖရဏေ ဝီသတိ, ဩဓိသောဖရဏေ အဋ္ဌဝီသတိ, ဒိသာဖရဏေ စတ္တာရိ သတာနိ, အသီတိ စာတိ ဧဝံ သဗ္ဗာနိပိ. သတ-သဒ္ဒါပေက္ခာယ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. “如是一切”，即：无限制遍满(anodhisopharaṇa)有二十，有限制遍满(odhisopharaṇa)有二十八，方向遍满(disāpharaṇa)有四百八十，如是为一切。这是参照“百”(sata)一词而作的中性词指示。 ၂၅၈. ဧဝံ မေတ္တာဘာဝနံ ဝိဘာဝေတွာ ဣဒါနိ တတ္ထ အာနိသံသေ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဣတီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ သေသာ ဇနာတိ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ အလာဘိနော. သမ္ပရိဝတ္တမာနာတိ ဒက္ခိဏေန ပဿေန အသယိတွာ သဗ္ဗသော ပရိဝတ္တမာနာ. ကာကစ္ဆမာနာတိ ဃုရုဃုရုပဿာသဝသေန ဝိဿရံ ကရောန္တာ. သုခံ သုပတီတိ ဧတ္ထ ဒုဝိဓာသုပနာ သယနေ ပိဋ္ဌိပ္ပသာရဏလက္ခဏာ, ကိရိယာမယစိတ္တေဟိ အဝေါကိဏ္ဏဘဝင်္ဂပ္ပဝတ္တိလက္ခဏာ စ. တတ္ထာယံ ဥဘယထာပိ သုခမေဝ သုပတိ. ယသ္မာ သဏိကံ နိပဇ္ဇိတွာ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ သမောဓာယ ပါသာဒိကေန အာကာရေန သယတိ, နိဒ္ဒေါက္ကမနေပိ ဈာနံ သမာပန္နော ဝိယ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဧဝံ အသုပိတွာ’’တိအာဒိ. 258. 如此阐明慈修习(mettābhāvanā)后，现在为阐明其功德(ānisaṃsa)，而开始说“如是”等。于此，“其余众人”(sesā janā)指未得慈心解脱者。“辗转反侧”(samparivattamānā)指不用右胁而卧，完全翻来覆去。于“安乐而眠”(sukhaṃ supati)一句，睡眠有两种：一者，以在床上伸展背脊为特征；二者，以不被造作心所混杂的有分心流转为特征。于此，此人（修慈者）于两种情况下皆唯安乐而眠。因为他缓缓躺下，妥善安置肢体，以令人净信的姿态而卧，乃至入睡时亦如入禅那(jhāna)一般。因此说“不像那样睡”等。 နိဒ္ဒါကာလေ သုခံ အလဘိတွာ ဒုက္ခေန သုတ္တတ္တာ ဧဝ ပဋိဗုဇ္ဈနကာလေ သရီရခေဒေန နိတ္ထုနနံ, ဝိဇမ္ဘနံ, ဣတော စိတော ဝိပရိဝတ္တနဉ္စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နိတ္ထုနန္တာ ဝိဇမ္ဘန္တာ သမ္ပရိဝတ္တန္တာ ဒုက္ခံ ပဋိဗုဇ္ဈန္တီ’’တိ. အယံ ပန သုခေန သုတ္တတ္တာ သရီရခေဒါဘာဝတော နိတ္ထုနနာဒိရဟိတောဝ ပဋိဗုဇ္ဈတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ အပ္ပဋိဗုဇ္ဈိတွာ’’တိအာဒိ. သုခပဋိဗောဓော စ သရီရဝိကာရာဘာဝေနာတိ အာဟ ‘‘သုခံ နိဗ္ဗိကာရ’’န္တိ. 因睡眠时未得安乐，唯以痛苦而眠，故于醒来时，因身体疲惫而有呻吟、呵欠、辗转反侧，故说：“呻吟、呵欠、辗转反侧，痛苦地醒来。”而此人因安乐而眠，身体无有疲惫，故醒来时无呻吟等。因此说：“不那样醒来”等。又因身体无有变异而安乐醒来，故说：“安乐无变异”。 ‘‘ဘဒ္ဒကမေဝ [Pg.369] သုပိနံ ပဿတီ’’တိ ဣဒံ အနုဘူတပုဗ္ဗဝသေန, ဒေဝတူပသံဟာရဝသေန စဿ ဘဒ္ဒကမေဝ သုပိနံ ဟောတိ, န ပါပကန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘စေတိယံ ဝန္ဒန္တော ဝိယာ’’တိအာဒိ. ဓာတုက္ခောဘဟေတုကမ္ပိ စဿ ဗဟုလံ ဘဒ္ဒကမေဝ သိယာ ယေဘုယျေန စိတ္တဇရူပါနုဂုဏတာယ ဥတုအာဟာရဇရူပါနံ. “唯见吉祥梦”(bhaddakameva supinaṃ passati)此言，是作如是意而说：由于曾体验故，及天神引致故，彼唯有吉祥梦，无有恶梦。因此说“犹如礼拜制多(cetiya)”等。即使是四大扰乱所致的梦，于彼亦大多是吉祥的，因时节所生色与食所生色，大多随顺于心所生色故。 ဥရေ အာမုတ္တမုတ္တာဟာရော ဝိယာတိ ဂီဝါယ ဗန္ဓိတွာ ဥရေ လမ္ဗိတမုတ္တာဟာရော ဝိယာတိ ကေဟိစိ ဝုတ္တံ. တံ ဧကာဝလိဝသေန ဝုတ္တံ သိယာ, အနေကရတနာဝလိသမူဟဘူတော ပန မုတ္တာဟာရော အံသပ္ပဒေသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ကဋိပ္ပဒေသဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂါ ပလမ္ဗန္တော ဥရေ အာမုက္ကောယေဝ နာမ ဟောတိ. “如胸前佩戴珍珠项链”者，有人说：“如系于颈上，垂于胸前的珍珠项链。”此说可能是就单串项链而言。然而，由众多宝串集合而成的珍珠项链，从肩部开始下垂，直至腰部下方，确实名为佩戴于胸前。 တတ္ထေဝါတိ ပါဋလိပုတ္တေယေဝ. သက္ကာ နိသီဒိတုံ ဝါ နိပဇ္ဇိတုံ ဝါ ဒေသဿ ခေမတာယ, တဿ တဿ ပဒေသဿ ရမဏီယတာယ စ. “即于彼处”（tattheva），即于华氏城（Pāṭaliputta）。因地方安稳，及彼处处地方宜人，故能够或坐或卧。 ဒသာဝ အန္တော ဒသန္တော, ဝတ္ထဿ ဩသာနန္တော. 边即是端，故称“边端”（dasanto），即衣之末端。 သမပ္ပဝတ္တဝါသန္တိ တတ္ထ တတ္ထ ဝိဟာရေ သမပ္ပဝတ္တဝတ္တဝါသံ. ထေရော ကိရ အတ္တနာ ပဝိဋ္ဌပဝိဋ္ဌဝိဟာရေ ‘‘အဟမေတ္ထ အာဂန္တုကော’’တိ အစိန္တေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ အတ္တနာ ကာတဗ္ဗဝတ္တာနိ ပရိပူရေန္တော ဧဝ ဝိဟာသိ. အပရေ ပန ဘဏန္တိ သဗ္ဗသတ္တေသု သမပ္ပဝတ္တမေတ္တာဝိဟာရဝါသံ. အယံ ဟိ ထေရော အရဟတ္တာဓိဂမတော ပုဗ္ဗေပိ မေတ္တာဝိဟာရီ အဟောသိ. “平等而住”（samappavattavāsa），指于彼彼寺院中，平等行持义务而住。据说长老进入每一座寺院时，不作“我于此处是客”之想，而是在彼彼处，如其所应，圆满自己当行之义务而住。另有人则说，此指于一切有情，平等安住于慈。实因此长老于证得阿罗汉果前，即已是安住于慈者。 ဝနန္တရေ ဌိတောတိ ထေရော ကိရ တထာ သမပ္ပဝတ္တဝါသဝသေန စရမာနော ဧကဒိဝသံ အညတရံ ရမဏီယံ ဝနန္တရံ ဒိသွာ တတ္ထ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ ယထာပရိစ္ဆေဒေန တတော ဥဋ္ဌိတော အတ္တနော ဂုဏာဝဇ္ဇနဟေတုကေန ပီတိသောမနဿေန ဥဒါနေန္တော ‘‘ယာဝတာ ဥပသမ္ပန္နော’’တိ ဂါထံ အဘာသိ. တမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝနန္တရေ ဌိတော’’တိ ပဌမဂါထာ ဌပိတာ. တတ္ထ ဂဇ္ဇမာနကောတိ သီဟဂဇ္ဇိတံ ဂဇ္ဇန္တော. ဂုဏမေသန္တောတိ အတ္တနော ဂုဏသမုဒယံ ဂဝေသန္တော ပစ္စဝေက္ခန္တော. “住于林中”者：据说长老如是依平等住而行，一日，见一悦意林中，于彼处一树下入于等至。依所限定之时从彼定而出后，因思惟己之功德而生喜悦，发出自说，诵出“自从受具足……”之偈。为示其义，而立“住于林中”之初偈。其中，“吼叫者”（gajjamānako）指作狮子吼。“寻觅功德者”（guṇamesanto）指寻觅、省察自己功德之积聚。 မဏိလရုက္ခေ နိဝါသိတာယ တံ ဒေဝတံ ‘‘မဏိလိယာ’’တိ ဝေါဟရန္တိ, တသ္မာ သာ ဒေဝတာပိ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, မဏိလိယာ’’တိ အာဟ. ရုက္ခဒေဝတာနံ ဟိ ယေဘုယျေန နိဝါသရုက္ခဝသေန ဝေါဟာရော ယထာ ဖန္ဒနဒေဝတာတိ. တတ္ထေဝါတိ စိတ္တလပဗ္ဗတေယေဝ. 因住于摩尼罗（Maṇila）树，人们称彼天神为“摩尼利雅”（Maṇiliyā），因此彼天神亦言：“尊者，我是摩尼利雅。”实则树神之称谓，大都依其所住之树，例如“盘陀那（Phandana）天神”。“即于彼处”（tattheva），即于吉达拉山（Cittalapabbata）。 ‘‘ဗလဝပိယစိတ္တတာယာ’’တိ [Pg.370] ဣမိနာ ဗလဝပိယစိတ္တတာမတ္တေနပိ သတ္ထံ န ကမတိ, ပဂေဝ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာတိ ဒဿေတိ. “喜爱之心强烈”此言显示：仅凭强烈的喜爱之心，刀剑尚且不起作用，更何况是慈心解脱呢？ ခိပ္ပမေဝ စိတ္တံ သမာဓိယတိ ကေနစိ ပရိပန္ထေန ပရိဟီနဇ္ဈာနဿ ဗျာပါဒဿ ဒူရသမုဿာရိတဘာဝတော ခိပ္ပမေဝ သမာဓိယတိ. အာသဝါနံ ခယာယာတိ ကေစိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ ဣတော အညကမ္မဋ္ဌာနဝသေန အဓိဂတဇ္ဈာနာနမ္ပိ သုခသုပနာဒယော အာနိသံသာ လဗ္ဘန္တိ, ယထာဟ – 对于因某种障碍而禅定退失者，由于瞋恚已被遥除，其心能迅速安定。有人说：“为诸漏灭尽而迅速安定。”其余的则易于了知。于此，虽然通过此（慈心禅）以外的其他业处而证得禅那者，也能获得安乐而眠等功德，如所说—— ‘‘သုခံ သုပန္တိ မုနယော, အဇ္ဈတ္တံ သုသမာဟိတာ; သုပ္ပဗုဒ္ဓံ ပဗုဇ္ဈန္တိ, သဒါ ဂေါတမသာဝကာ’’တိ. – “诸牟尼安眠，内心善安定；乔达摩声闻，恒常善觉醒。” စ အာဒိ, တထာပိမေ အာနိသံသာ ဗြဟ္မဝိဟာရလာဘိနော အနဝသေသာ လဗ္ဘန္တိ ဗျာပါဒါဒီနံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝတော ဗြဟ္မဝိဟာရာနံ. တေနေဝါဟ ‘‘နိဿရဏံ ဟေတံ, အာဝုသော, ဗျာပါဒဿ, ယဒိဒံ မေတ္တာ စေတောဝိမုတ္တီ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၆; အ. နိ. ၆.၁၃). ဗျာပါဒါဒိဝသေန စ သတ္တာနံ ဒုက္ခသုပနာဒယောတိ တပ္ပဋိပက္ခဘူတေသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု သိဒ္ဓေသု သုခသုပနာဒယော ဟတ္ထဂတာ ဧဝ ဟောန္တီတိ. 虽然如此，获得梵住者仍能无余地获得此等功德，因为诸梵住是瞋恚等的直接对治。因此说：“贤友（āvuso），此即是瞋恚的出离，也就是慈心解脱”等。又由于瞋恚等，众生有难以安眠等（苦），因此，当作为其对治的诸梵住成就时，安乐而眠等（功德）便已在掌握之中。 ကရုဏာဘာဝနာဝဏ္ဏနာ 悲修习释义 ၂၅၉. ကရုဏန္တိ ကရုဏာဗြဟ္မဝိဟာရံ. နိက္ကရုဏတာယာတိ ဝိဟေသာယ, ‘‘ဣဓေကစ္စော ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ သတ္တာနံ ဝိဟေဌနဇာတိကော ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တဝိဟေဌနေတိ အတ္ထော. အာဒီနဝန္တိ ဒေါသံ. ယထာ တထာ သတ္တာနံ ဝိဟေဌနာယ ပါပကော ဝိပါကော ဣဓ စေဝ သမ္ပရာယေ စ. တထာ ဟိ ယော သတ္တေ ဇီဝိတာ ဝေါရောပနေန ဝါ အင်္ဂပစ္စင်္ဂစ္ဆေဒနေန ဝါ ဓနဇာနိယာ ဝါ အလာဘာယ ဝါ အဝါသာယ ဝါ အနတ္ထာယ ဝါ အယသတ္ထာယ ဝါ ပရိသံသက္ကနေန ဝါ အန္တမသော ယထာဝဇ္ဇဒဿနေနပိ ဝိဟေဌေတိ, တဿ သော ပမာဒဝိဟာရော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အလာဘာယပိ ဟောတိ, လဒ္ဓဿ ပရိဟာနာယပိ ဟောတိ, တန္နိမိတ္တံ ပါပကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ, အဝိသာရဒေါ [Pg.371] ပရိသံ ဥပသင်္ကမတိ မင်္ကုဘူတော, သမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ, ကာယဿ ဘေဒါ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ, သုဂတိယမ္ပိ မနုဿဘူတော ဒုဇ္ဇစ္စောပိ ဟောတိ နီစကုလိကော, ဒုဗ္ဗဏ္ဏောပိ ဟောတိ ဒုဒ္ဒသိကော, ဗဟွာဗာဓောပိ ဟောတိ ရောဂဗဟုလော, ဒုဂ္ဂတောပိ ဟောတိ အပ္ပန္နပါနော, အပ္ပာယုကောပိ ဟောတိ ပရိတ္တဇီဝိတောတိ ဧဝမာဒိအနေကာနတ္ထာနုဗန္ဓိတာ ဝိဟေသာယ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ, တပ္ပဋိပက္ခတော ကရုဏာယ အာနိသံသာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နိက္ကရုဏတာယ အာဒီနဝံ ကရုဏာယ စ အာနိသံသံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ’’တိ. ‘‘ပိယော ဟီ’’တိအာဒိနာ ပဌမံ ပိယပုဂ္ဂလာဒီသု အနာရမ္ဘဿ ကာရဏမာဟ. ပိယံ ဟိ ပုဂ္ဂလံ ကရုဏာယိတုမာရဘန္တဿ န တာဝ ပိယဘာဝေါ ဝိဂစ္ဆတိ, အဝိဂတေ စ တသ္မိံ ကုတော ကရုဏာယနာ. တေနာဟ ‘‘ပိယဋ္ဌာနေယေဝ တိဋ္ဌတီ’’တိ. သေသပုဂ္ဂလေသုပိ ဧသေဝ နယော. လိင်္ဂဝိသဘာဂကာလကတာနံ အခေတ္တဘာဝေ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. 259. 悲即是悲梵住。无悲即是伤害。此即是所谓“于此，某人用手、或用土块、或用棍棒、或用刀杖、或用其他任何方式，成为伤害众生之性情者”的伤害之义。过患即是过失。无论以何种方式伤害众生，于现世及来世皆有恶报。诚然，若有人以断其性命、或断其肢体、或使其财物损失、或使其无所得、或使其无所住、或使其无利益、或使其无名声、或以图谋陷害，乃至仅以如实指出过错的方式去伤害众生，其人的此种放逸住，于现法中即能导致无所得，亦能导致已得之物的损减；缘此恶名远扬；他接近众人时，没有自信、垂头丧气；临终时迷乱；身坏之后，可预期会到恶趣。即便生于善趣为人，亦会出身卑贱、种姓低劣；或容色丑陋、相貌难看；或疾病缠身、诸多病痛；或贫穷困苦、饮食匮乏；或寿命短暂、生命短促。应当思察伤害所带来的如此等众多相续不断的无义利之事，并反向思察悲的功德。是故说：“思察了无悲的过患与悲的功德之后”。以“诚然，于可爱之人”等句，首先说明了不对可爱之人等修起的理由。诚然，对可爱之人(puggala)开始修悲者，其可爱之情尚不消失。当此情未消失时，悲心何由而生？因此说：“仅止于可爱之境”。于其余诸人，此理亦然。对于异性及已亡故者之所以非（悲心所缘之）境，其因由已于前述。 ယတ္ထ ပန ပဌမံ အာရဘိတဗ္ဗာ, တံ ပါဠိနယေနေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ကထဉ္စ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဒုဂ္ဂတန္တိ ဒလိဒ္ဒံ. သော ဟိ ဘောဂပါရိဇုညတော သုခသာဓနာနံ အဘာဝေန ဒုက္ခံ ဂတော ဥပဂတော ဒုဂ္ဂတောတိ ဝုစ္စတိ. အထ ဝါ ဒုဂ္ဂတန္တိ ဒုက္ခေန သမင်္ဂိဘာဝံ ဂတံ. ဒုရုပေတန္တိ ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ ဥပေတံ. ဂတိကုလရူပါဒိဝသေန ဝါ တမဘာဝေ ဌိတော ဒုဂ္ဂတော. ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ ဥပေတတ္တာ တမပရာယဏဘာဝေ ဌိတော ဒုရုပေတောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရမကိစ္ဆပ္ပတ္တန္တိ အတိဝိယ ကိစ္ဆမာပန္နံ မဟာဗျသနံ နိမုဂ္ဂံ. အပ္ပေဝ နာမာတိ သာဓု ဝတ. 再者，关于应从何处开始，为依巴利圣典之法而开示，故开始说“诸比丘，如何……”等。于此，“困厄者”即是贫穷者。他因财富耗尽、无有安乐之资具而陷入痛苦，故称“困厄者”。又或者，“困厄者”是已与苦相结合者。“恶行者”是具足身恶行等者。又或者，因趣、家世、容貌等而住于黑暗中者为“困厄者”；因具足身恶行等，住于以黑暗为归趣之状态者为“恶行者”。于此，应如是了知其义。“达极苦者”即是陷入极大困苦、沉于大灾难者。“Appeva nāma”是“善哉”之义。 ဝဓေထ နန္တိ ‘‘ဃာတေထ နံ စောရ’’န္တိ ဧဝံ ပဟိတာယ ရညော အာဏာယ ခါဒနီယမ္ပိ…ပေ… ဒေန္တိ ‘‘ဣဒါနေဝ မာရိယမာနော ဧတ္တကမ္ပိ သုခံ လဘတူ’’တိ. သုသဇ္ဇိတောတိ သုခါနုဘဝနေ သန္နဒ္ဓေါ. “应杀彼”：[此句是指]奉国王所下“你们应杀掉那个盗贼”之命令，（狱卒们）心想：“他即刻就要被杀了，让他享受这一点快乐吧”，于是施予嚼食……（中略）……。“善整治”即是为体验快乐而准备就绪。 ဧတေနေဝ ဥပါယေနာတိ ယေန ယေန ဝိဓိနာ ဧတရဟိ ယထာဝုတ္တေ ပရမကိစ္ဆာပန္နေ အာယတိံ ဝါ ဒုက္ခဘာဂိမှိ ပုဂ္ဂလေ ကရုဏာယိတုံ ကရုဏာ ဥပ္ပာဒိတာ, ဧတေနေဝ နယေန. ပိယပုဂ္ဂလေတိ ပိယာယိတဗ္ဗပုဂ္ဂလေ. ဧတရဟိ ဝါ ဒိဿမာနံ အာယတိံ ဝါ ဘာဝိနိံ ဒုက္ခပ္ပတ္တိံ ဂဟေတွာ ကရုဏာ ပဝတ္တေတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. မဇ္ဈတ္တဝေရီသုပိ ဧသေဝ နယော. ယော ဟိ သော ကရုဏာယ ဝတ္ထုဘူတော ဒုဝိဓော ပုဂ္ဂလော ဝုတ္တော, ကာမံ တတ္ထ ကရုဏာဘာဝနာ သုခေနေဝ ဣဇ္ဈတိ, ဣမိနာ ပန ဘိက္ခုနာ တတ္ထ ဘာဝနံ ပဂုဏတရံ ကတွာ [Pg.372] သီမာသမ္ဘေဒံ ကာတုံ တဒနန္တရံ ပိယပုဂ္ဂလေ, တတော မဇ္ဈတ္တေ, တတော ဝေရိပုဂ္ဂလေ ကရုဏာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ဘာဝေန္တေန စ ဧကေကသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ မုဒုံ ကမ္မနိယံ စိတ္တံ ကတွာ တဒနန္တရေ တဒနန္တရေ ဥပသံဟရိတဗ္ဗံ. ယဿ ပန ဝေရိပုဂ္ဂလော ဝါ နတ္ထိ, မဟာပုရိသဇာတိကတ္တာ ဝါ အနတ္ထံ ကရောန္တေပိ ဝေရိသညာဝ နုပ္ပဇ္ဇတိ, တေန မဇ္ဈတ္တေ မေ စိတ္တံ ကမ္မနိယံ ဇာတံ, ဣဒါနိ ဝေရိမှိ ဥပသံဟရာမီတိ ဗျာပါရောဝ န ကာတဗ္ဗော. ယဿ ပန အတ္ထိ, တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. 所谓“即以此方法”，是指以任何方式，对现在如前所述已陷入极度困苦或未来将有痛苦份的人，为了生起悲心而令悲心生起，即以此理路。所谓亲爱之人，即是可爱之人。应执取其现在可见或未来将发生的痛苦而令悲心转起，这是其关联。对中立者与怨敌，也是此理路。诚然，那作为悲心所缘事(vatthu)的两种人已被说，于彼等处，悲的修习固然可轻易成就。然而，此比丘应于彼等处使修习更为熟练后，为了破除界限，其次应对亲爱之人，再次对中立者，再次对怨敌修习悲心。修习时，应于每一阶段使心柔软、适业后，再次第转向下一个对象。然而，若某人没有怨敌，或因生为大士(mahāpurisa)，即使（他人）对自己作不饶益事时也全不生起怨敌想，彼人则全不应作“我的心对中立者已变得适业，现在我应将其转向怨敌”这样的勤勇。然而，若某人有怨敌，则是针对他而说“然而，如果……”等。 တတ္ထ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာနိကဿ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၀ အာဒယော) ဝုတ္တနယေန. တံ မေတ္တာယ ဝုတ္တနယေနေဝ. ဝူပသမေတဗ္ဗန္တိ ‘‘အထာနေန ပုရိမပုဂ္ဂလေသူ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၃), ‘‘ကကစူပမဩဝါဒါဒီနံ အနုဿရတော’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၃) စ မေတ္တာဘာဝနာယ ဝုတ္တေန နယေန တံ ပဋိဃံ ဝူပသမေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဧတရဟိ မဟာဒုက္ခပ္ပတ္တေ သုခိတေပိ အကတကုသလတာယ အာယတိံ ဒုက္ခပ္ပတ္တိယာ ဝသေန ကရုဏာယနဝိဓိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကတကလျာဏေပိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယောပိ စေတ္ထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေသန္တိ ဗျသနာနံ. ဝဋ္ဋဒုက္ခံ အနတိက္ကန္တတ္တာတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာပိ အက္ခာနေန ပရိယောသာပေတုံ အသက္ကုဏေယျဿ အနာဂတဿ အာပါယိကဿ သုဂတီသုပိ ဇာတိဇရာဒိဘေဒဿာတိ အပရိမိတဿ သံသာရဒုက္ခဿ အနတိက္ကန္တဘာဝတော. သဗ္ဗထာပိ ကရုဏာယိတွာတိ ဒုက္ခပ္ပတ္တိယာ, သုခပ္ပတ္တိယာ အကတကုသလတာယ ဝါ ကတာကုသလတာယ ဝါတိ သဗ္ဗပကာရေနပိ ကရုဏာယ ဝတ္ထုဘာဝဿ သလ္လက္ခဏေန တသ္မိံ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ကရုဏံ ကတွာ ကရုဏာဘာဝနံ ဝဍ္ဎေတွာ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘အထာနေန ပုနပ္ပုနံ မေတ္တာယန္တေနာ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၃) မေတ္တာဘာဝနာယံ ဝုတ္တေန နယေန. တံ နိမိတ္တန္တိ သီမာသမ္ဘေဒဝသေန ပဝတ္တံ သမထနိမိတ္တံ. မေတ္တာယ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ယထာ မေတ္တာဘာဝနာယံ ‘‘အပ္ပကသိရေနေဝါ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၅၃) တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေန အပ္ပနာ ‘‘ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတီ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၅၃-၂၅၄) တဿာ ဝဍ္ဎနာ စ ဝုတ္တာ, ဧဝမိဓ ကရုဏာဘာဝနာယံ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေန အပ္ပနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ စ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာ စ, တထေဝဿာ ဝဍ္ဎနာဝိဓိပိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပာယော. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ အဝဓာရဏေန ‘‘ပဌမံ ဝေရိပုဂ္ဂလော ကရုဏာယိတဗ္ဗော’’တိ ဣဒံ ယထာ ပါဠိဝိရုဒ္ဓံ, ဧဝံ ယုတ္တိဝိရုဒ္ဓမ္ပီတိ ဣမမတ္ထံ [Pg.373] ဒီပေတိ. ပဌမံ ဟိ ဝေရိံ သမနုဿရတော ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, န ကရုဏာ. အတ္တာပိ သက္ခိဘာဝေန ကရုဏာယနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗော, သော ကိမိတိ ပစ္ဆာ ဂယှတီတိ. ‘‘အပ္ပနာ ဝဍ္ဎေတဗ္ဗာ’’တိ ဣမိနာ စ အပ္ပနာပ္ပတ္တစိတ္တဿေဝ ‘‘ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၀၈; မ. နိ. ၁.၇၇, ၅၀၉; ၂.၃၀၉, ၃၁၅, ၄၅၂, ၄၇၁; ၃.၂၃၀) ဝုတ္တဝိကုဗ္ဗနာ ဣဇ္ဈတီတိ အယမတ္ထော ဒဿိတော. 此处，所谓“依前已说之法”，即对修习慈业处者，依（《清净道论》1.240等）已说之法。所谓“应平息”，即应依慈心修习中所说之法，如（《清净道论》1.243）“以彼法对先前诸人……”及“通过随念《锯喻教诫》(Kakacūpamaovāda)等……”，来平息那份瞋恚。如此，在开示了对正遭受大苦之人，以及对虽安乐但因未行善而未来将遭受痛苦之人的修悲方法后，现在为了也对已行善之人开示此法，而说了“yopi cettha”等语。“彼等”（tesaṃ），是指“诸灾难”（byasanānaṃ）。所谓“因尚未超越轮回之苦”，是指因为尚未超越无量的轮回之苦，此苦纵使是正等觉者也无法通过言说来了尽，包含了未来的恶趣之苦，以及即便在善趣中也存在的生、老等种种痛苦。所谓“于一切情况修悲已”，是指通过善察其为悲心之对象——无论是遭受痛苦，还是享受安乐，无论是未行善还是已行善——以所有这些方式，对每一个体（puggale）生起悲心，培育并增长悲心的修习。所谓“依已说之法”，即依慈心修习中（《清净道论》1.243）“以彼法，不断修习慈心……”等已说之法。所谓“彼相”，是指通过破除界限而生起的止相。所谓“如慈心已说之法”，其意为：正如在慈心修习中，通过（《清净道论》1.253）“不费力地……”等语，说了依三法与四法禅那而有安止（appanā）；又通过（《清净道论》1.253-254）“遍满一方而住……”等语，说了安止的增长。同样，在此悲心修习中，也应了知依三法与四法禅那而有的安止，并应增长之，其增长之法也应同样了知。通过“依已说之法”中的强调（avadhāraṇa），显示了“应首先对怨敌修悲”此说，不仅与巴利（pāḷi）圣典相违，也与道理（yutti）相违。因为，首先忆念怨敌，会生起的是瞋，而非悲。自身也应作为见证者，以修悲的方式来领受，那为何要置于后面呢？而通过“应增长安止”此句，显示了此义：只有心已达安止者，才能成就如（《长部》3.308；《中部》1.77, 509等）“以与悲俱行之心，遍满一方而住……”等所说的神通变化。 ကရုဏာပဒမတ္တမေဝ စဿာ ပါဠိယာ ဝိသေသောတိ တံ အနာမသိတွာ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ဝုတ္တဝိကုဗ္ဗနာ, မေတ္တာယ ဝုတ္တအာနိသံသာ စ ဣဓ လဗ္ဘန္တီတိ ဒဿေတုံ ‘‘တတော ပရံ…ပေ… ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတော ပရန္တိ ‘‘ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၀၈; မ. နိ. ၁.၇၇, ၅၀၉; ၂.၃၀၉, ၃၁၅, ၄၅၂, ၄၇၁; ၃.၂၃၀) ဝုတ္တဝိကုဗ္ဗနတော ဥပရိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. 在此巴利（Pāḷi）文中，仅“悲”（karuṇā）一词是其差别。因此，为显示不复述该文，而《无碍解道》（Paṭisambhidāmagga）中所说的神通变化（vikubbanā），以及在（修）慈中所说的诸功德，于此（悲修习）中亦可获得，故说：“此后……等……当知。”其中，“此后”是指在“与悲俱行之心”（karuṇāsahagatena cetasā）中所说的神通变化之后。其余如前已说。 မုဒိတာဘာဝနာဝဏ္ဏနာ 喜修习释义 ၂၆၀. ပိယပုဂ္ဂလာဒီသူတိ ပိယမဇ္ဈတ္တဝေရီသု န အာရဘိတဗ္ဗာ. မုဒိတာဘာဝနာတိ ဝိဘတ္တိံ ပရိဏာမေတွာ ယောဇနာ. န ဟီတိအာဒိ တတ္ထ ကာရဏဝစနံ. ပိယဘာဝမတ္တေနာတိ ဧတ္ထ မတ္တ-သဒ္ဒေါ ဝိသေသနိဝတ္တိ အတ္ထော, တေန သောမနဿပဋိသန္ဓိကတာဒိသိဒ္ဓါ နိစ္စပ္ပဟံသိတမုခတာ, ပုဗ္ဗဘာသိတာ, သုခသမ္ဘာသတာ, သခိလတာ, သမ္မောဒကတာတိ ဧဝမာဒိကေ မုဒိတာယ ပဒဋ္ဌာနဘူတေ ဝိသေသေ ဥလ္လိင်္ဂေတိ, ဤဒိသေဟိ ဝိသေသေဟိ ဝိရဟိတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝ-ကာရေန ပန ပိယပုဂ္ဂလဿ သုခသမပ္ပိတတာဒိံ, မုဒိတာယ စ ဟေတုဘူတံ ပမောဒပ္ပဝတ္တိံ နိဝတ္တေတိ. ပိယပုဂ္ဂလေပိ ဟိ ပရမာယ သမ္ပတ္တိယာ ပမုဒိတေ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌေ ဘိက္ခုနော မုဒိတောကာသံ လဘေယျ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘ပိယပုဂ္ဂလံ ဝါ’’တိအာဒိ. အာဒိတော မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂလံ အနုဿရန္တဿ ဥဒါသိနတာ သဏ္ဌာတိ, ဝေရိံ သမနုဿရန္တဿ ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တေနာဟ ‘‘ပဂေဝ မဇ္ဈတ္တဝေရိနော’’တိ. 260. “于可爱者等”（piyapuggalādīsu），是说不应于可爱者、中庸者、怨敌（piyamajjhattaverīsu）开始修习。“喜修习”（muditābhāvanā）一词，当转换其格（vibhatti）而连接文意。“诚然不”（Na hi）等语，是说明其原因。在“仅因可爱”（Piyabhāvamattena）一句中，“仅”（matta）一词有排除特定品质之义，它以此指出（此人）缺少由喜悦（somanassa）相应等所成就的常带笑容、主动问候、言语悦人、和蔼可亲、令人欢喜等作为喜之近因（padaṭṭhāna）的特定品质；也就是说，（此人）不具备这些特定品质。而“唯”（eva）字则排除了（仅因其是）可爱者的具足快乐等，以及作为喜之因的愉悦生起。诚然，即使对于因无上成就而欢喜愉悦的可爱之人，比丘也可能获得生起喜的机会。（下文）将说“或于可爱之人”（piyapuggalaṃ vā）等。于开始时，忆念中庸之人，会安住于平舍（udāsinatā）；忆念怨敌，则会生起瞋恚。因此说：“何况于中庸者与怨敌”。 ပမောဒပ္ပဝတ္တိယာ သောဏ္ဍသဒိသော သဟာယော သောဏ္ဍသဟာယော. မုဒိတမုဒိတောဝါတိ ပသာဒသောမ္မတာယ အတိဝိယ မုဒိတော ဧဝ. ပသာဒေ ဟိ ဣဒံ အာမေဍိတံ. ဧဝံ အဋ္ဌကထာနယေန အာဒိတော မုဒိတာဘာဝနာယ ဝတ္ထုံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပါဠိနယေန ဒဿေတုံ ‘‘ပိယပုဂ္ဂလံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သုခိတန္တိ သဉ္ဇာတသုခံ, သုခပ္ပတ္တန္တိ အတ္ထော. သဇ္ဇိတန္တိ သုခါနုဘဝနေ သန္နဒ္ဓံ ပဋိယတ္တသုခသာဓနံ. အဟော သာဓူတိ တဿ သတ္တဿ သမ္ပတ္တိယံ [Pg.374] သမ္ပဇညပုဗ္ဗပမောဒနာကာရဒဿနံ. ပုန အဟော သုဋ္ဌူတိ တဿ ပမောဒနဿ ဗဟုလီကာရဒဿနံ. ပိယံ မနာပန္တိ ဧတ္ထ မနာပ-ဂ္ဂဟဏေန ပါဠိယမ္ပိ အတိပ္ပိယသဟာယကော အဓိပ္ပေတောတိ ဧကေ. 因随喜(pamoda)相续，如酒友(soṇḍasadiso)般的同伴，称为酒友(soṇḍasahāyo)。“喜复又喜”(Muditamuditovā)者，是因清净喜悦(pasādasommatāya)而极为欢喜。此处的重复(āmeḍitaṃ)是在表达清净(pasāda)之意。如是，先依义注(aṭṭhakathā)之法，开示了喜心禅修(muditābhāvanā)之事(vatthu)；今为依圣典(pāḷi)之法开示，故说“于可爱之人(piyapuggalaṃ)……”等。其中，“乐者”(sukhitanti)意为已生起乐(sañjātasukhaṃ)、已达于乐。“已备办者”(sajjitanti)意为于体验乐时已准备就绪(sannaddhaṃ)，已备妥乐之资具(paṭiyattasukhasādhanaṃ)。“善哉！”(Aho sādhu)是于那众生之成就，显示以正知(sampajañña)为先导的随喜之貌。“再者，极善！”(Puna aho suṭṭhū)是显示对那份随喜的数数实践。于“可爱可意”(piyaṃ manāpaṃ)中，一些人认为，通过采用“可意”(manāpa)一词，在圣典(pāḷi)中也意指极为亲密的朋友。 အတီတေတိ တသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ အတီတေ. အနာဂတေတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. န ဟိ ဘဝန္တရဂတေ ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာ ရုဟတိ. ယဒိ ဧဝံ, အတီတာနာဂတေ ကထန္တိ? နာယံ ဒေါသော. ‘‘သော ဧဝါယံ ဒတ္တော တိဿော’’တိ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နတာယ ဝိဇ္ဇမာနဘာဝေန ဂဟေတဗ္ဗတော. ကထံ ပနဿ အနာဂတေ သမ္ပတ္တိ အာရမ္မဏံ ဟောတီတိ? အာဒေသာဒိတော, ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝါ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ အနုမာနတော လဒ္ဓါယ ဂဟေတဗ္ဗတော. “过去”(atīte)者，是在那同一自体(attabhāva)中的过去。“未来”(anāgate)一词，道理亦同。梵住(brahmavihāra)的修习(bhāvanā)确实不适用于转生他趣者(bhavantaragata)。若如此，如何能适用于过去与未来呢？这并非过失。因为可以“此即是彼达多(datto)，此即是彼提舍(tisso)”的方式，依其作为时态现在(addhāpaccuppanna)而存在(vijjamāna)来理解。再者，其未来的成就(sampatti)如何成为所缘(ārammaṇa)呢？乃因能通过预言(ādesa)等，或通过从当下的努力成就(payogasampatti)推断而了知，故能取为所缘。 ပိယပုဂ္ဂလေတိ သောဏ္ဍသဟာယသညိတေ အတိပ္ပိယပုဂ္ဂလေ, ပိယပုဂ္ဂလေ စ. ဒုဝိဓောပိ စေသ ဣဓ ပိယဘာဝသာမညတော ‘‘ပိယပုဂ္ဂလော’’တိ ဝုတ္တော. အနုက္ကမေနာတိ အတိပ္ပိယပုဂ္ဂလော ပိယပုဂ္ဂလော မဇ္ဈတ္တော ဝေရီတိ စတူသု ကောဋ္ဌာသေသု ဧကေကသ္မိံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပဂုဏံ, မုဒုံ, ကမ္မနိယဉ္စ ကတွာ သေသေသု ဥပသံဟရဏာနုက္ကမေန. ကိဉ္စာပိ စတူသု ဇနေသု သမစိတ္တတာဝ သီမာသမ္ဘေဒေါ သီမာ သမ္ဘိဇ္ဇတိ ဧတာယာတိ ကတွာ. ဘာဝနာယ ပန တထာ ဗဟုသော ပဝတ္တမာနာယ ပုရိမသိဒ္ဓံ ဟေတုံ, ဣတရံ ဖလဉ္စ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘သမစိတ္တတာယ သီမာသမ္ဘေဒံ ကတွာ’’တိ. ယထာဝုတ္တသီမာဘာဝေါ ဝါ သီမာသမ္ဘေဒေါတိ ဝုတ္တံ ‘‘သမစိတ္တတာယ သီမာသမ္ဘေဒံ ကတွာ’’တိ. သေသမေတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. 可爱之人（piyapuggala），谓被称作酒友（soṇḍasahāya）的极可爱之人（atippiyapuggala），以及可爱之人（piyapuggala）。此二种人，皆因具可爱此共同性质（piyabhāvasāmañña），故于此处被称为“可爱之人”（piyapuggalo）。次第（anukkamena），谓于极可爱之人（atippiyapuggala）、可爱之人（piyapuggala）、中立者（majjhatta）及怨敌（verī）此四部分（koṭṭhāsa）中，先于每一部分令业处（kammaṭṭhāna）纯熟（paguṇaṃ）、柔软（muduṃ）及堪能（kammaniyaṃ），然后依序将其运用至其余部分。虽然对四种人有平等心（samacittatā）即是破除界限（sīmāsambheda），因为界限（sīmā）因此而被打破。然通过如是反复修习（bhāvanā），将先前成就的平等心作为因（hetu），将破除界限作为果（phala），故说“以平等心破除界限”（samacittatāya sīmāsambhedaṃ katvā）。或谓，如前所述无界限的状态（sīmābhāva），即是破除界限（sīmāsambheda），故说“以平等心破除界限”（samacittatāya sīmāsambhedaṃ katvā）。此处其余应说者，皆如前已说之理。 ဥပေက္ခာဘာဝနာဝဏ္ဏနာ 舍修习的释义 ၂၆၁. ဥပေက္ခာဘာဝနန္တိ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနံ. ယသ္မာ ပုရိမဗြဟ္မဝိဟာရတ္တယနိဿန္ဒော စတုတ္ထဗြဟ္မဝိဟာရော, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တာဒီသု ပဋိလဒ္ဓတိကစတုက္ကဇ္ဈာနေနာ’’တိ. ပဂုဏတတိယဇ္ဈာနာတိ သုဘာဝိတံ ဝသီဘာဝံ ပါပိတံ ပဂုဏံ, တထာရူပါ တတိယဗြဟ္မဝိဟာရဇ္ဈာနတော. အပ္ပဂုဏံ ဟိ ဥပရိဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ န ဟောတိ. စတုက္ကနယဝသေန စေတ္ထ တတိယဂ္ဂဟဏံ. သုခိတာ ဟောန္တူတိအာဒိဝသေနာတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘နိဒ္ဒုက္ခာ ဟောန္တူ’’တိ ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သတ္တကေလာယနံ သတ္တေသု မမာယနံ [Pg.375] မမတ္တကရဏံ, တထာ မနသိကာရေန ယောဂေါ သတ္တကေလာယနမနသိကာရယုတ္တတ္တံ, တသ္မာ. မေတ္တာဒီနံ ရာဂဂေဟဿိတဒေါမနဿသောမနဿာနံ အာသန္နဝုတ္တိတာယ ယထာရဟံ ပဋိဃာနုနယသမီပစာရိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အထ ဝါ ‘‘သုခိတာ ဟောန္တု, ဒုက္ခတော မုစ္စန္တု မောဒန္တူ’’တိ ဟိတေသိတဘာဝပ္ပတ္တိယာ တိဿန္နမ္ပိ အနုနယဿ အာသန္နစာရိတာ. သတိ စ တဗ္ဗိပရိယာယေ လောဟိတပ္ပကောပေ ပုဗ္ဗော ဝိယ လဒ္ဓေါကာသမေဝေတ္ထ ပဋိဃန္တိ အဝိသေသေန တာသံ ပဋိဃာနုနယသမီပစာရိတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. 261. 舍修习(Upekkhābhāvanā)，即是舍梵住(upekkhābrahmavihāra)的修习。因为第四梵住是前三梵住的结果，所以说“对于慈等已获得三禅或四禅者”。所谓“纯熟的第三禅”(paguṇatatiyajjhāna)，是指善修习、已达自在而纯熟的（禅定）；从如是第三梵住禅（而入第四禅）。因为不纯熟的（禅定）不能成为更高禅定的近因。此处是依四禅法而取第三（禅）。“愿他们快乐”(Sukhitā hontu)等，此中“等”字，应知包含“愿他们没有痛苦”(niddukkhā hontu)等。对众生的爱执(Sattakelāyana)，即是对众生作“我所有”(mamāyana)、作“我所有物”(mamattakaraṇa)。与那样的作意相应，即是与对众生的爱执作意相应。因此，应知慈等（梵住）因与贪、在家忧、在家喜邻近，故各别地近行于嗔恚(paṭigha)与爱(anunaya)。又或者，因达到“愿他们快乐，愿他们脱离痛苦，愿他们欢喜”的欲求利益的状态，（慈、悲、喜）三者也近行于爱。当有与此相反的情况时，就像血液败坏时，脓便获得机会一样，嗔恚在此处也同样获得机会。因此，应知它们无差别地近行于嗔恚与爱。 ‘‘သောမနဿယောဂေန ဩဠာရိကတ္တာ’’တိ ဣဒံ တတိယဇ္ဈာနဿ ဝသေန ဝုတ္တံ, တတော ဝုဋ္ဌိတဿ ဣဒမာဒီနဝဒဿနန္တိ. မေတ္တာဒိဝသေန ပန ဩဠာရိကဘာဝေ ဝုစ္စမာနေ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိယောဂေနေဝ ဩဠာရိကတာ ဝတ္တဗ္ဗာ သိယာ, တာဟိပိ တာသံ သမာယောဂသမ္ဘဝတော, ဥပေက္ခာယ စ တဒဘာဝတော. န ဝါ ဝတ္တဗ္ဗာ တတိယဇ္ဈာနိကာနံယေဝ မေတ္တာဒီနံ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ, တံတံဈာနသမတိက္ကမေနေဝ စ တံတံဈာနိကာ မေတ္တာဒယောပိ သမတိက္ကန္တာ ဧဝ နာမ ဟောန္တိ, ဈာနသာမညေန ဝိယ မေတ္တာဒိသာမညေန ဝေါဟာရမတ္တံ. ပုရိမာသူတိ မေတ္တာကရုဏာမုဒိတာသု. သန္တဘာဝတောတိ ယထာဝုတ္တသတ္တကေလာယနာဒိအနုပသန္တဘာဝါဘာဝတော ဥပေက္ခာယ သန္တဘာဝတော. ‘‘သန္တဘာဝတော’’တိ စ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သုခုမတာ ပဏီတတာ ဝိဒူရကိလေသတာ ဝိပုလဖလတာတိ ဧဝမာဒယောပိ ဥပေက္ခာယ အာနိသံသာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ပကတိမဇ္ဈတ္တောတိ ကိဉ္စိ ကာရဏံ အနပေက္ခိတွာ ပကတိယာ သဘာဝေနေဝ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ဥဒါသိနပက္ခေ ဌိတော. အဇ္ဈုပေက္ခိတွာတိ အတ္တနာ ကတကမ္မဝသေနေဝ အယမာယသ္မာ အာဂတော ဂစ္ဆတိ စ, တွမ္ပိ အတ္တနာ ကတကမ္မဝသေနေဝ အာဂတော ဂစ္ဆသိ စ, န တဿ တဝ ပယောဂေန ကိဉ္စိ သုခံ ဝါ ဥပနေတုံ, ဒုက္ခံ ဝါ အပနေတုံ လဗ္ဘာ, ကေဝလံ ပနေတံ စိတ္တဿ အနုဇုကမ္မံ, ယဒိဒံ မေတ္တာယနာဒိနာ သတ္တေသု ကေလာယနံ. ဗုဒ္ဓါဒီဟိ အရိယေဟိ ဂတမဂ္ဂေါ စေသ အပဏ္ဏကပဋိပဒါဘူတော, ယဒိဒံ သဗ္ဗသတ္တေသု မဇ္ဈတ္တတာတိ ဧဝံ ပဋိပက္ခဇိဂုစ္ဆာမုခေန မဇ္ဈတ္တတာယ သမုပဇာတဂါရဝဗဟုမာနာဒရော တံ ပုဂ္ဂလံ ပုနပ္ပုနံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ, တတ္ထ စ သဝိသေသံ ဥပေက္ခံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတိ, တဿ တထာ ပဋိပဇ္ဇတော ပကတိယာပိ ဥဒါသိနတ္တာ သာတိသယံ တတ္ထ မဇ္ဈတ္တတာ သဏ္ဌာတိ[Pg.376]. ဘာဝနာဗလေန နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနေဝ ဟောန္တိ, ကိလေသာ သန္နိသိန္နာ ဧဝ ဟောန္တိ, သော တံ ဥပေက္ခံ ပိယပုဂ္ဂလာဒီသု ဥပသံဟရတိ. တေနာဟ ‘‘ဥပေက္ခာ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗာ. တတော ပိယပုဂ္ဂလာဒီသူ’’တိ. ဧကံ ပုဂ္ဂလန္တိ ဧတ္ထ အညတ္ထော ဧက-သဒ္ဒေါ ‘‘ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၂၇) ဝိယ. ဧကဝစနေနေဝ စေတ္ထ သင်္ချာဝိသေသော သိဒ္ဓေါ, တသ္မာ အညံ ဧကံ ပုဂ္ဂလန္တိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. တေန အတ္တာနံ နိဝတ္တေတိ. ‘‘နေဝ မနာပ’’န္တိ ဣမိနာ ပိယပုဂ္ဂလံ, အတိပ္ပိယသဟာယကဉ္စ နိဝတ္တေတိ, အတ္တာနမ္ပိ ဝါ အတ္တနိ အမနာပတာယ အဘာဝတော. ‘‘န အမနာပ’’န္တိ ဣမိနာ အပ္ပိယံ, ဝေရိပုဂ္ဂလဉ္စ, ပါရိသေသတော မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂလဿ ဂဟဏံ အာပန္နံ. ဣတိ ‘‘ဧကံ ပုဂ္ဂလံ နေဝ မနာပံ နာမနာပ’’န္တိ ဣမိနာ အတ္တနော, ပိယာဒီနဉ္စ ပဋိက္ခေပမုခေန ဥဒါသိနပုဂ္ဂလံ ဒဿေတိ. “‘因与喜相应而粗’，此说是依第三禅而说，从彼出定者有此过患之见。然而，若依慈等法门说粗显相，则应说其粗显性仅在于与寻、伺、喜相应，因为慈、悲、喜三者确实与寻、伺、喜相应，而舍则无。或不应如是说，因为此处意指的是仅属于第三禅的慈等法门。并且，只有通过超越各个禅那，属于各个禅那的慈等法门才名之为被超越。如‘禅那’的共相，‘慈’等的共相也只是一个名称而已。‘于前者中’，指于慈、悲、喜中。‘因其寂静’，指舍远离了如前述的对众生爱念等不寂静的状态，而具有寂静的状态。且‘因其寂静’应视为一个示例。亦应知舍的功德尚有：微细、殊胜、远离烦恼、果报广大等。‘本性中立’，指不观待任何因缘，此比丘仅依自性而住于中舍位。‘舍置’，即思惟：‘此具寿依自己所造之业而有来去，你亦是依自己所造之业而有来去，无法通过你的努力为他带来丝毫快乐或去除丝毫痛苦。而这以慈爱等方式对众生产生爱念，仅仅是心的不正直业。此即诸佛等圣者所行之道，为无谬误之行道，亦即对一切众生中立。’——如是，通过厌离对立面，于中立性生起敬重、推崇与尊重后，他再再舍置该人，并于其处建立起特殊的舍。对他这样行持者而言，因其本性亦是中舍，故于彼处的中立性得以超胜地安住。以修习力，诸盖实已被镇伏，诸烦恼实已沉静。他将此舍运用于可爱之人等。是故说：‘应生起舍，其后于可爱之人等（修习）。’‘于一人’，此处‘一’字为‘另一’之义，如‘有些论师如是说’（《中部》3.27）等句。且此处单数已成就数量的特指，是故此处的含义是‘于另一人’。以此（‘一’字）排除自己。以‘非合意’排除可爱之人与至爱之友，或亦排除自己，因于自身无不合意故。以‘非不合意’排除不可爱之人与怨敌。由排除法，便可取中立之人。如是，以‘于一人，非合意亦非不合意’，通过排除自身、可爱之人等的方式，而显示出中立之人。 ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘ယွာဿ ပကတိမဇ္ဈတ္တော’’တိအာဒိနာ အနန္တရံ ဝုတ္တေန နယေန. အတ္တသိနေဟဿ ဗလဝဘာဝတော ဝေရိတောပိ အတ္တနိ မဇ္ဈတ္တတာယ ဒုရူပသံဟာရတ္တာ ‘‘ဣမေသု စ အတ္တနိ စာ’’တိ အတ္တာ ပစ္ဆာ ဝုတ္တော. ပထဝီကသိဏေ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘အယံ သမာပတ္တိ အာသန္နပီတိပစ္စတ္ထိကာ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၈၇) ပထဝီကသိဏေ ဝုတ္တနယေန. ယံ ဟိ ဟေဋ္ဌာ ‘‘ပဂုဏတတိယဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၈၇) ဝုတ္တံ, တံ ဟေဋ္ဌာ တီသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု, စတုတ္ထဗြဟ္မဝိဟာရေ စ အာဒီနဝါနိသံသဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. ဣဒံ ပန တတိယဇ္ဈာနေ အာဒီနဝံ, စတုတ္ထဇ္ဈာနေ စ အာနိသံသံ ဒိသွာ စတုတ္ထာဓိဂမာယ ယောဂံ ကရောန္တဿ စတုတ္ထဇ္ဈာနဿ ဥပ္ပဇ္ဇနာကာရဒဿနံ. တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တံ ‘‘ပထဝီသဒ္ဒံ အပနေတွာ တဒေဝ နိမိတ္တံ အာရမ္မဏံ ကတွာ မနောဒွါရာဝဇ္ဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. “以所说方式”是指紧接着以“于他自然中立”(yvāssa pakatimajjhatto)等所说的方式。由于对自身的爱非常强烈，以及相比于对敌人(veri)，对自身修习中舍(majjhattatā)更难，因此在说“于此等人及于自身”时，“自身”被置于最后。“如地遍(pathavīkasiṇa)所说的方式”，即如“此等持是喜的近敌”等（《清净道论》1.87）中地遍所说。之前所说的“从熟练的第三禅出定”等（《清净道论》1.87），是指在前三个梵住以及第四个梵住中，通过观察过患与功德而说的。而此文，是为已见第三禅的过患及第四禅的功德，为证得第四禅而努力之人，开示第四禅的生起方式。因此，应将那里所说的内容，除去‘地’字后，与“即取彼相为所缘而生起意门转向”等（文句）连接起来。 ပထဝီကသိဏာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သေသကသိဏာနိ, အဿာသပဿာသနိမိတ္တဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ. ကာမံ ကသိဏာနာပါနေသု ဥပ္ပန္နဿာပိ တတိယဇ္ဈာနဿ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရေန ရူပါဝစရဇ္ဈာနာဒိတာယ အတ္ထေဝ သဘာဂတာ, တံ ပန အကာရဏံ အာရမ္မဏဿ ဝိသဒိသတာယာတိ အာဟ ‘‘အာရမ္မဏဝိသဘာဂတာယာ’’တိ. နနု စ အညထာဝ ကသိဏာဒိဘာဝနာ, အညထာ ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာတိ ဘာဝနာဝသေနာပိ ယထာဝုတ္တဇ္ဈာနာနံ အတ္ထေဝ ဝိသဒိသတာတိ? သစ္စမေတံ, ဘာဝနာဝသေန ပန ဝိသဒိသတာ အနုပ္ပတ္တိယာ န ဧကန္တိကံ ကာရဏံ. တထာ ဟိ အညထာဝ မေတ္တာဒိဘာဝနာ[Pg.377], အညထာ ဥပေက္ခာဘာဝနာ. တထာပိ သတ္တေသု ယထာပဝတ္တိတံ ဟိတေသိတာဒိအာကာရံ ဗျတိရေကမုခေန အာမသန္တီ, တတော ဝိနိဝတ္တမာနရူပေန အဇ္ဈုပေက္ခနာကာရေန ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ ပဝတ္တတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ကမ္မဿကာ သတ္တာ, တေ ကဿ ရုစိယာ သုခိတာ ဝါ ဘဝိဿန္တီ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၆၃). အာရမ္မဏသဘာဂတာပိ စေတ္ထ အတ္ထီတိ မေတ္တာဒိဝသေန ပဋိလဒ္ဓတတိယဇ္ဈာနဿ ဣဇ္ဈတိ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တာဒီသူ’’တိအာဒိ. တတ္ထ မေတ္တာဒီသူတိ မေတ္တာဒီသု နိပ္ဖာဒေတဗ္ဗေသု, မေတ္တာဒိဝသေနာတိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. “地遍等”中，“等”字包含其余诸遍及安般念相。诚然，于遍处与安般中生起的第三禅，与舍梵住，就同为色界禅等而言，确实具有共性，但那（共性）并非（成就舍梵住的）原因，因为所缘不相似，故说“所缘不共性”。难道修习遍处等与修习梵住的方式不同，因此就修习方式而言，前述诸禅也存在不共性，不是吗？此言确实。但就修习方式而言的不共性，并非（舍梵住）不得成就的绝对原因。因为修习慈等与修习舍的方式虽有不同，然而，梵住舍的生起，是透过逆向思维的方式来思惟有情中如是生起的“欲其有利”等行相，并以从中退离的舍置行相而转起。如（《清净道论》）将说：“有情为业的所有者，他们如何能因他人的意愿而快乐？”等。并且，此处亦有所缘的共性，因此，通过修习慈等而证得第三禅者，舍梵住得以成就。是故说“于慈等”等。其中，“于慈等”是“于应成就的慈等中”，意即“通过修习慈等的方式”。其余如前已说。 ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ 杂论释义 ၂၆၂. ဗြဟ္မုတ္တမေနာတိ ဧတ္ထ သမ္မုတိဗြဟ္မာနော ဥပပတ္တိဗြဟ္မာနော ဝိသုဒ္ဓိဗြဟ္မာနောတိ တိဝိဓာ ဗြဟ္မာနော. 262. “梵中之最”中，梵有三种：世俗梵、生梵、清净梵。 ‘‘သမ္ပန္နံ သာလိကေဒါရံ, သုဝါ ဘုဉ္ဇန္တိ ကောသိယ; ပဋိဝေဒေမိ တေ ဗြဟ္မေ, န နေ ဝါရေတုမုဿဟေ. (ဇာ. ၁.၁၄.၁); “拘尸耶（Kosiya）啊，稻禾已丰实，群鹦正啄食；我向您，婆罗门，禀告此事，我实无力阻止它们。” ပရိဗ္ဗဇ မဟာဗြဟ္မေ, ပစန္တညေပိ ပါဏိနော’’တိ. (ပါစိ. ၆၄၇) – “大婆罗门，请去游方吧，其他人们也在烹煮。” စ ဧဝမာဒီသု ဟိ ဗြဟ္မသဒ္ဒေန သမ္မုတိဗြဟ္မာနော ဝုတ္တာ. 在诸如此类的引文中，“梵”一词所指的即是世俗梵。 ‘‘အပါရုတာ တေသံ အမတဿ ဒွါရာ,ယေ သောတဝန္တော ပမုဉ္စန္တု သဒ္ဓံ; ဝိဟိံသသညီ ပဂုဏံ န ဘာသိံ,ဓမ္မံ ပဏီတံ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ’’. “为彼等有耳者，不死之门已开，愿彼等置信！梵天啊，我曾念及此为恼，未于人间说此娴熟、胜妙之法。” ‘‘အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၇၁; မ. နိ. ၁.၂၈၃; ၂.၃၄၀; သံ. နိ. ၁.၁၇၂; မဟာဝ. ၉) စ ဧဝမာဒီသု ဗြဟ္မသဒ္ဒေန ဥပပတ္တိဗြဟ္မာနော ဝုတ္တာ. ‘‘ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတီ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၁၄၈; သံ. နိ. ၂.၂၁; အ. နိ. ၄.၈; ၅.၁၁; ပဋိ. မ. ၂.၄၄) ဝစနတော ‘‘ဗြဟ္မ’’န္တိ အရိယဓမ္မော ဝုစ္စတိ, တတော နိဗ္ဗတ္တတ္တာ အဝိသေသေန သဗ္ဗေပိ အရိယာ ဝိသုဒ္ဓိဗြဟ္မာနော နာမ ပရမတ္ထဗြဟ္မတာယ. ဝိသေသတော ပန ‘‘ဗြဟ္မာတိ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ ဝစနတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥတ္တမဗြဟ္မာ နာမ သဒေဝကေ လောကေ ဗြဟ္မဘူတေဟိ ဂုဏေဟိ ဥက္ကံသပါရမိပ္ပတ္တိတော. ဣတိ ဗြဟ္မာနံ ဥတ္တမော, ဗြဟ္မာ စ သော ဥတ္တမော စာတိ ဝါ [Pg.378] ဗြဟ္မုတ္တမော, ဘဂဝါ. တေန ကထိတေ ‘‘သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၅၅၆; ၃.၃၀၈; မ. နိ. ၁.၇၇, ၄၅၉, ၅၀၉; ၂.၃၀၉, ၃၁၅, ၄၅၁, ၄၇၁) တတ္ထ တတ္ထ ဝေနေယျာနံ ဒေသိတေ. ဣတီတိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တေန ဘာဝနာက္ကမေန စေဝ အတ္ထဝဏ္ဏနာက္ကမေန စ ဝိဒိတွာ ဇာနိတွာ. ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိညေယျာတိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ အသာဓာရဏံ တံတံဗြဟ္မဝိဟာရပဋိနိယတမေဝ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ သာဓာရဏဘာဝတော တတ္ထ တတ္ထ ပကိဏ္ဏကံ ဝိသဋံ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တိတာ ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိဇာနိတဗ္ဗာ. “‘这时娑婆主梵天’(Atha kho brahmā sahampatī)等句中，以‘梵’(brahma)一词说的是生梵(upapattibrahmāno)。‘转梵轮’(Brahmacakkaṃ pavatteti)等句中，‘梵’被称为圣法(ariyadhammo)，因由彼而生，故一切圣者(ariyā)因其第一义梵性(paramatthabrahmatāya)而无差别地名为‘清净梵’(visuddhibrahmāno)。但特别的是，依据‘诸比丘，梵是如来(Tathāgata)的同义词’之语，正等觉者因在天界中，以其已达梵境的诸功德臻于顶峰，故名为‘最上梵’(uttamabrahmā)。因此，世尊是梵天中最殊胜者，或他是梵天且是最殊胜者，故名‘最胜梵’(brahmuttamo)。由彼世尊为诸所化有情，于处处所说、所开示的‘彼以与慈俱行之心’等句。‘如是’(Iti)是说，应如前述，通过修习的次第(bhāvanākkama)及释义(atthavaṇṇanā)的次第，了知、通达。‘杂说亦应了知’(Pakiṇṇakakathāpi viññeyyā)是说，如前，不取各别梵住(brahmavihāra)中不共、确定的含义，而是因其共通性，而取于处处发生的、散布的杂说之义，此杂说亦应了知。 မေဇ္ဇတီတိ ဓမ္မတော အညဿ ကတ္တုနိဝတ္တနတ္ထံ ဓမ္မမေဝ ကတ္တာရံ ကတွာ နိဒ္ဒိသတိ. သိနိယှတီတိ ဧတ္ထ သတ္တေသု ဗျာပဇ္ဇနဝသေန လူခဘာဝဿ ပဋိပက္ခဘူတံ ဉာဏပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဟိတာကာရပဝတ္တိဝသေန သိနေဟနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, န တဏှာယနဝသေန. တံ ဟိ မောဟပုဗ္ဗင်္ဂမံ လုဗ္ဘနသဘာဝံ, ဣဒံ ပန အဒုဿနသဘာဝံ အလောဘသမ္ပယုတ္တံ. နနု စ တဏှာသိနေဟောပိ ဗျာပါဒဝိရောဓီ တေန သဟာနဝဋ္ဌာနတော. ယဒိပိ တေန သဟ ဧကသ္မိံ စိတ္တေ နပ္ပဝတ္တတိ, ဝိရောဓီ ပန န ဟောတိ အပ္ပဟာယကတော. မေဇ္ဇတီတိ မိတ္တော, ဟိတဇ္ဈာသယော ခန္ဓပ္ပဗန္ဓော, တပ္ပရိယာပန္နတာယ မိတ္တေ ဘဝါ, မိတ္တေ ဝါ အာရမ္မဏဘူတေ ပိယေ ပုဂ္ဂလေ ဘဝါ, မိတ္တဿ ဧသာ ပဝတ္တိ မေဇ္ဇနဝသေန ဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 就法而言，为了排除其他作者，而只将法作为作者来指示，故说“喜爱”(mejjati)。在此处，所谓“喜爱”(siniyhati)，应知其为对众生而言，与由嗔恚而生的粗暴状态相对立，以智为前导，通过有利行相而转起，而非由渴爱而生。因为那（渴爱）是以痴为前导，具有贪婪的自性；而这个（喜爱）则具有不嗔的自性，与无贪相应。有人问：难道渴爱不也与嗔相对立吗？因为它不与嗔同时存在。虽然它不与嗔在同一心中转起，但因为它不能断除嗔，所以不是（真正的）对立。因为喜爱(mejjati)，所以是朋友(mitto)。朋友是具有利益意乐的五蕴相续；（慈爱）因为包含于此，所以在朋友中存在；或在作为所缘的可爱朋友个人中存在；或应知这是朋友通过喜爱而有的行为。 ကရောတီတိ ကရုဏာ, ကိံ ကရောတိ, ကေသံ, ကိံ နိမိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ပရဒုက္ခေ သတိ သာဓူနံ ဟဒယကမ္ပန’’န္တိ. ကမ္ပနန္တိ စ ပရေသံ ဒုက္ခံ ဒိသွာ တဿ အပနေတုကာမဿ အသဟနာကာရေန စိတ္တဿ အညထတ္တံ. တယိဒံ သပ္ပုရိသာနံယေဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သာဓူန’’န္တိ. သပ္ပုရိသာ ဟိ သပရဟိတသာဓနေန ‘‘သာဓူ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဝိနာသေတီတိ အဒဿနံ ဂမေတိ, အပနေတီတိ အတ္ထော. တေနေတ္ထ ဟိံသနံ အပနယနန္တိ ဒဿေတိ. ပရဒုက္ခာပနယနာကာရပ္ပဝတ္တိလက္ခဏာ ဟိ ကရုဏာ. ဖရဏဝသေနာတိ ဖုသနဝသေန, အာရမ္မဏကရဏဝသေနာတိ အတ္ထော. အာရမ္မဏကရဏဉ္စေတ္ထ ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခာပနယနာကာရေနေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 因为它行作(karoti)，所以是悲(karuṇā)。它行作什么？对谁行作？以何因缘行作？答曰：“当他人有苦时，善士之心震动。”所谓震动，即见到他人受苦时，欲去除其苦者，其心因不堪忍受而变异。此唯有善士才会有，故说“善士”。因为善士通过成就自他利益(saparahitasādhana)而被称作“善”。“灭除”(vināseti)，即令不复见，意为去除。因此，在此处，（论主）显示了‘伤害’(hiṃsanaṃ)即是‘去除’(apanayanaṃ)。因为悲的特征是以去除他人痛苦的行相而转起。所谓“以遍满的方式”(pharaṇavasena)，即以触及的方式，意思是作为所缘的方式。并且应知，在此处，作为所缘，是对于受苦者，仅以去除其痛苦的行相而转起。 မောဒန္တိ တာယာတိ မောဒနကိရိယာယ မုဒိတာယ ကရဏဘာဝနိဒ္ဒေသော, သွာယံ ဥပစာရသိဒ္ဓေါ, မုဒိတာဝိနိမုတ္တော နတ္ထိ တတ္ထ ကောစိ ကတ္တာတိ တမေဝ ကတ္တုဘာဝေန နိဒ္ဒိသတိ ‘‘သယံ ဝါ မောဒတီ’’တိ, အယမ္ပိ ဥပစာရနိဒ္ဒေသောဝ. ဓမ္မာနံ အဝသဝတ္တနတောတိ ဝသဝတ္တိဘာဝနိဝါရဏတ္ထံ ‘‘မောဒနမတ္တမေဝ ဝါ တန္တိ မုဒိတာ’’တိ အာဟ. “因其而喜悦”，故为“喜”(muditā)。这是对作为喜悦行为的“喜”，所作的工具格状态的解释。这种解释是譬喻而成的。因为没有离于“喜”的作者，所以就以它本身作为作者来解释，说“自己喜悦”。这个（作者格的解释）也是譬喻的解释。因为诸法不随欲转，为了遮止（认为其）是随欲转的状态，所以说：“仅仅是喜悦，即是喜”。 ပိယာဒီသု [Pg.379] ပက္ခပါတုပစ္ဆေဒနမုခေန ဥဒါသိနဘာဝသင်္ခါတာ ဥပပတ္တိတော ဣက္ခာ ဥပေက္ခာ. တေနာဟ ‘‘အဝေရာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဥပေက္ခတီတိ ကတ္တုနိဒ္ဒေသေ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. 于喜爱者等中，以截断偏袒为主要方式，适当地观看，即是名为中舍状态的“舍”(upekkhā)。因此说“愿他们无怨”等。在此，“行舍”(upekkhati)这一作者格的解释，其原因在下面已经说过了。 ၂၆၃. ဟိတော နာမ အတ္ထစရော, တသ္မာ ဟိတာကာရပ္ပဝတ္တိလက္ခဏာတိ သတ္တာနံ ဟိတစရဏာကာရေန ပဝတ္တိလက္ခဏာ, ဟိတာကာရဿ ဝါ ပဝတ္တနလက္ခဏာ. ဟိတူပသံဟာရရသာတိ သတ္တေသု ဟိတဿ ဥပနယနကိစ္စာ, ဥပနယနသမ္ပတ္တိကာ ဝါ. ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၁၂၃၇; ဝိဘ. ၉၀၉) ပဝတ္တနကဿ အာဃာတဿ ဝိနယနာကာရေန ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, ဉာဏဿ ဂေါစရဘာဝံ ဂစ္ဆတိ, ယတ္ထ ဝါ သယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တတ္ထ အာဃာတဝိနယနံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အာဃာတဝိနယပစ္စုပဋ္ဌာနာ. အမနာပါနမ္ပိ သတ္တာနံ ပဋိက္ကူလေ အပ္ပဋိက္ကူလသညိတာရူပေန, ပဂေဝ မနာပါနံ ယံ မနာပဘာဝဒဿနံ, တထာပဝတ္တော ယောနိသောမနသိကာရော, တံ ပဒဋ္ဌာနံ ဧတိဿာတိ မနာပဘာဝဒဿနပဒဋ္ဌာနာ. ဗျာပါဒူပသမောတိ ဗျာပါဒဿ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ဝူပသမော. သမ္ပတ္တီတိ သမ္ပဇ္ဇနံ သမ္မဒေဝ နိဗ္ဗတ္တိ. သိနေဟသမ္ဘဝေါတိ တဏှာသိနေဟဿ ဥပ္ပတ္တိ. ဝိပတ္တီတိ ဝိနာသော. မေတ္တာမုခေန ဟိ ရာဂေါ ဝဉ္စေတိ. 263. 所谓“有利”(hita)，即是行利益。因此，（慈的）特征是以利益众生的方式行事，或是令有利的方式生起的特征。（慈的）作用是为众生带来利益，或是带来利益的成就。它以调伏由“他对我行不义”等（念头）所生起的怨恨的方式而现起，成为智的所缘；或是在自身生起之处，它令怨恨的调伏现前，因此（慈的）现起是调伏怨恨。即使对不可爱的众生，也能以“于可厌者作不可厌想”的方式，见到其可爱的一面——更何况对可爱者呢！像这样行事的如理作意，是此（慈）的近因。因此，（慈）以见到可爱的一面为近因。所谓瞋恚的止息，是指通过镇伏的方式来止息瞋恚。所谓成就，即是圆满，即是正生起。所谓爱的生起，是渴爱的生起。所谓失败，即是毁坏。因为贪确实会以慈的面貌来欺骗。 ကရုဏာဒီနံ လက္ခဏာဒီသု ဣမိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိသေသမတ္တမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ. သတ္တာနံ ပဝတ္တဒုက္ခဿ အပနယနာကာရော. အပနယနံ ပန ဟောတု ဝါ မာ ဝါ, ယော ဒုက္ခာပနယနာကာရော, တထာပဝတ္တိလက္ခဏာ ဒုက္ခာပနယနာကာရပ္ပဝတ္တိလက္ခဏာ. အပနေတုကာမတာယ ပရေသံ ဒုက္ခဿ အသဟနံ အနဓိဝါသနံ ပရဒုက္ခာသဟနံ. န ဝိဟိံသာ အဝိဟိံသာ, သတ္တာနံ အဝိဟေဌနံ. တံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတိ, ဝိဟိံသာယ ဝါ ပဋိပက္ခဘာဝေန ပစ္စုပတိဋ္ဌတီတိ အဝိဟိံသာပစ္စုပဋ္ဌာနာ. ဝိဟိံသူပသမောတိ ဧတ္ထ ဝိဟိံသန္တိ ဧတာယ သတ္တေ, ဝိဟိံသနံ ဝါ နေသံ တန္တိ ဝိဟိံသာ, သတ္တာနံ ဝိဟေဌနာကာရေန ပဝတ္တော ကရုဏာယ ပဋိပက္ခဘူတော ပဋိဃစိတ္တုပ္ပာဒေါ. ကရုဏာမုခေန သောကော ဝဉ္စေတီတိ အာဟ ‘‘သောကသမ္ဘဝေါ ဝိပတ္တီ’’တိ. 悲(karuṇā)等诸法的相(lakkhaṇa)等，应以此理趣了知其义。我等仅当解说其差别。其相为去除有情已生起之苦的行相。无论能否去除，凡是去除苦的行相，其生起即是此相。其作用是因欲去除他人之苦，而无法忍受他人之苦。其现起为不害(avihiṃsā)，即不恼害有情。它令不害现起，或作为伤害(vihiṃsā)的对治而现起，故以不害为现起(paccupaṭṭhāna)。于“止息伤害”此句中，“伤害(vihiṃsā)”者，谓人以此伤害有情，或此是彼等之伤害，故名伤害；即是以恼害有情之行相而生起、作为悲之对治的瞋心生起(paṭighacittuppāda)。忧(soka)以悲的面貌行骗，故说“忧之生起是败坏(vipatti)”。 ပမောဒနလက္ခဏာတိ ပရသမ္ပတ္တိယာ ပမောဒနလက္ခဏာ. အနိဿာယနရသာတိ ဣဿာယနဿ ဥသူယနဿ ပဋိပက္ခဘာဝကိစ္စာ. သတ္တာနံ သမ္ပတ္တိယာ, ပန္တသေနာသနေသု, အဓိကုသလဓမ္မေသု စ အသဟနံ အရမဏံ အရတိဣစ္စေဝ [Pg.380] သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ, တဿာ ဝိဟနနာကာရေန ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, တဿ ဝါ ဝိဃာတံ ဝူပသမံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ အရတိဝိဃာတပစ္စုပဋ္ဌာနာ. 其相为随喜(pamodana)，即随喜他人成就(parasampatti)之相。其作用为无嫉(anissāyana)，即作为嫉妒(issāyana)与悭吝(usūyana)的对治。于有情之成就、边地卧坐处(pantaseṇāsana)及增上善法(adhikusaladhamma)中，无法忍受、不喜乐，此即摄于不乐(arati)。它以破除彼不乐的行相而现起，或令彼不乐得以摧破、止息，故以摧破不乐为现起(arativighātapaccupaṭṭhāna)。 ပဟာသော ဂေဟသိတပီတိဝသေန ပဟဋ္ဌဘာဝေါ ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ. သတ္တေသု သမဘာဝဒဿနရသာတိ ပိယာဒိဘေဒေသု သဗ္ဗသတ္တေသု ဥဒါသိနဝုတ္တိယာ သမဘာဝဿေဝ ဒဿနကိစ္စာ, ဥပပတ္တိတော ဣက္ခဏတော သမဘာဝေနေဝ တေသံ ဂဟဏကိစ္စာတိ အတ္ထော. သတ္တေသု ပဋိက္ကူလာပဋိက္ကူလာကာရာနံ အဂ္ဂဟဏတော တတ္ထ ပဋိဃာနုနယာနံ ဝူပသမနာကာရေန ဝုတ္တိယာ တေသံ ဝူပသမံ ဝိက္ခမ္ဘနံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတီတိ ပဋိဃာနုနယဝူပသမပစ္စုပဋ္ဌာနာ. ဧဝံ ပဝတ္တကမ္မဿကတာဒဿနပဒဋ္ဌာနာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဧဝ’’န္တိ ဣမိနာ ဗျတိရေကမုခေန ဟိတူပသံဟာရဒုက္ခာပနယနသမ္ပတ္တိပမောဒနာကာရေန ပစ္စာမသန္တော မေတ္တာဒီနံ တိဿန္နံ ပဝတ္တိအာကာရပဋိသေဓနမုခေန ပဝတ္တံ ကမ္မဿကတာဉာဏံ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဿ အာသန္နကာရဏံ, န ယံ ကိဉ္စီတိ ဒဿေတိ. 欢笑（pahāsa）是因在家之喜（gehasitapīti）而有的欢悦与雀跃的状态。“于诸有情有见平等之作用”（sattesu samabhāvadassanarasa），其义为：对具亲疏之别的一切有情，以中舍的态度，故有见其平等的作用；从道理与观察而言，以平等心领受他们。由于不执取诸有情中可厌与不可厌之相，故于彼处，以止息的方式对治逆向（paṭigha）与随顺（anunaya），令其止息与镇伏现起，故（舍）以逆向与随顺之止息为现起（paṭighānunayavūpasamapaccupaṭṭhānā）。“如是已行之业自性见为足处”者，于此，以“如是”一词，通过排除的方式，即通过否定（属于慈、悲、喜的）引来利益、去除痛苦、随喜成就等行相，显示已行之业自性智是舍梵住的近因，而非任何其他。 ၂၆၄. ဝိပဿနာသုခဉ္စေဝ ဘဝသမ္ပတ္တိ စာတိ ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော စာတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တမ္ပိ ဟိ နေသံ သာဓာရဏပယောဇနံ. တထာ ‘‘သုခံ သုပတီ’’တိအာဒယော (အ. နိ. ၈.၁; ၁၁.၁၅) ဧကာဒသာနိသံသာ. တေ ပန ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာ ဧဝါတိ ဣဓ န ဂဟိတာ. 264. 于“观（vipassanā）乐与有（bhava）成就”此处，亦应说“及现法乐住”（diṭṭhadhammasukhavihāra）。因为此亦为彼等（四梵住）之共同利益（sādhāraṇapayojana）。同样，如“安乐而眠”等十一项功德（ānisaṃsa）。然彼等已于前文述及，故此处不取。 နိဿရတိ အပဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ နိဿရဏံ, ပဟာယကံ. ကာမဉ္စေတေဟိ ပဉ္စပိ နီဝရဏာနိ, တဒေကဋ္ဌာ စ ပါပဓမ္မာ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဟီယန္တိ, ဥဇုဝိပစ္စနီကဒဿနဝသေန ပန ဗျာပါဒါဒယော ပါဠိယံ (ဒီ. နိ. ၃.၃၂၆; အ. နိ. ၆.၁၃) ဝုတ္တာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ရာဂနိဿရဏတာဝစနံ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဿ သုဋ္ဌု သမတ္ထိတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 由此而出离（nissarati）、离去（apagacchati），故为出离（nissaraṇa），是能舍断者（pahāyaka）。诚然，通过此等（梵住），五盖（nīvaraṇa）以及与彼等同一立足处之诸恶法，以镇伏的方式被舍断；然而，以见其直接对治法的方式，圣典（pāḷi）中仅述及嗔恚（byāpāda）等。如是，当知“是贪之出离”（rāganissaraṇatā）一说，于舍梵住（upekkhābrahmavihāra）极善成就。 ၂၆၅. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ဗြဟ္မဝိဟာရေသု. မေတ္တာ သတ္တေသု ယထာရဟံ ဒါနပိယဝစနာဒိသီလသုတာဒိဂုဏဂဟဏဝသေန ပဝတ္တတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သတ္တာနံ မနာပဘာဝဒဿနပဒဋ္ဌာနာ’’တိ. ရာဂေါပိ တတ္ထ ယထာ တထာ ဂုဏဂ္ဂဟဏမုခေနေဝ ပဝတ္တတိ မနာပသညာပလောဘတောတိ အာဟ ‘‘ဂုဏဒဿနသဘာဂတာယာ’’တိ. တသ္မာ မိတ္တမုခသပတ္တော ဝိယ တုလျာကာရေန ဒူသနတော ရာဂေါ မေတ္တာယ အာသန္နပစ္စတ္ထိကော, သော လဟုံ ဩတာရံ လဘတိ သတိသမ္မောသမတ္တေနာပိ မေတ္တံ အပနီယ တဿာ ဝတ္ထုသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟတ္တာ[Pg.381]. တတောတိ ရာဂတော, ရာဂဿ ဝါ ဩတာရလာဘတော. သဘာဂဝိသဘာဂတာယာတိ သဘာဂဿ, သဘာဂေန ဝါ ဝိသဘာဂတာယ. သတ္တေသု ဟိ မနာပါကာရဂါဟိနော မေတ္တာသဘာဂဿ တဗ္ဗိပရီတသဘာဝေါ ဗျာပါဒေါ တေန ဝိသဘာဂေါ. တသ္မာ သော ဩတာရံ လဘမာနော စိရေနေဝ လဘေယျာတိ ပုရိသဿ ဒူရေ ဌိတသပတ္တော ဝိယ မေတ္တာယ ဒူရပစ္စတ္ထိကော. တတောတိ ဗျာပါဒတော. နိဗ္ဘယေနာတိ အနုဿင်္ကနပရိသင်္ကနေန, လဒ္ဓပတိဋ္ဌာယ မေတ္တာယ ဗျာပါဒေန ဒုပ္ပဓံသိယတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘မေတ္တာယိဿတီ’’တိအာဒိ. 265. “于此”（Ettha）是指于此等梵住中。慈心（mettā）对诸有情，随其所应，透过领纳布施、爱语等及戒、闻等功德而转起。因此说“以见到有情可爱之处为足处（padaṭṭhāna）”。贪欲（rāga）在此也是通过执取功德之相而转起，因为它以可爱之想来引诱，所以说“与见功德有同分性（sabhāgatā）”。因此，贪欲如同伪装成朋友的敌人，以同样的方式败坏，是慈心的近敌（āsannapaccatthika）。它轻易就能获得机会——只需失念，就能驱散慈心并在其事（vatthu）上生起。此中“从彼”（tato）是指从贪欲，或从贪欲获得机会而言。所谓‘同分与不同分’（sabhāgavisabhāgatā），是指同分者，或与同分者不同分。因为，嗔恚（byāpāda）的自性与那执取有情可爱之相的慈心相反，故为不同分（visabhāga）。因此，嗔恚要获得机会需时甚久，如同远方的敌人，故说嗔恚是慈心的远敌（dūrapaccatthika）。此中“从彼”（tato）指从嗔恚。“无畏”（nibbhayena）指不忧不惧，因为已确立的慈心难以被嗔恚摧毁，这是其含义。故说“当有慈”等等。 ဣဋ္ဌာနန္တိ ပိယာနံ. ကန္တာနန္တိ ကမနီယာနံ. မနာပါနန္တိ မနဝဍ္ဎနကာနံ. တတော ဧဝ မနော ရမေန္တီတိ မနောရမာနံ. လောကာမိသပဋိသံယုတ္တာနန္တိ တဏှာသန္နိဿိတာနံ. အပ္ပဋိလာဘတော သမနုပဿတောတိ အပ္ပဋိလာဘေန အဟမိမေ န လဘာမီတိ ပရိတဿတော. အတီတန္တိ အတိက္ကန္တံ. နိရုဒ္ဓန္တိ နိရောဓပ္ပတ္တံ. ဝိပရိဏတန္တိ သဘာဝဝိဂမေန ဝိဂတံ. သမနုဿရတောတိ အနုတ္ထုနနဝသေန စိန္တယတော. ဂေဟသိတန္တိ ကာမဂုဏနိဿိတံ. ‘‘အာဒိနာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘သောတဝိညေယျာနံ သဒ္ဒါန’’န္တိ ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဝိပတ္တိဒဿနသဘာဂတာယာတိ ယေသု သတ္တေသု ဘောဂါဒိဝိပတ္တိဒဿနမုခေန ကရုဏာ ပဝတ္တတိ, တေသု တန္နိမိတ္တမေဝ အယောနိသော အာဘောဂေ သတိ ယထာဝုတ္တဒေါမနဿမုခေန သောကော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, သော ကရုဏာယ အာသန္နပစ္စတ္ထိကော. သောကော ဟိ ဣဓ ဒေါမနဿသီသေန ဝုတ္တော. သဘာဂဝိသဘာဂတာယာတိ ဧတ္ထ သတ္တေသု ဒုက္ခာပနယနကာမတာကာရဿ ကရုဏာသဘာဂဿ တေသု ဒုက္ခူပနယနာကာရော ဝိဟေသာသဘာဝေါ ဝိသဘာဂေါတိ တာယ သဘာဂဝိသဘာဂတာယ သာ ဩတာရံ လဘမာနာ စိရေနေဝ လဘေယျာတိ ပုရိသဿ ဒူရေ ဌိတသပတ္တော ဝိယ ကရုဏာယ ဒူရပစ္စတ္ထိကာ ဝုတ္တာ. 可爱者(iṭṭha)，即可意者(piya)。可欲者(kanta)，即悦意者(kamanīya)。适意者(manāpa)，即令心增长者(manavaḍḍhanaka)。由此令心喜乐，故为娱心者(manorama)。与世间诱饵相应者(lokāmisapaṭisaṃyutta)，即依于贪爱者(taṇhāsannissita)。因不得而思惟者(samanupassato)，即是因未得而苦恼“我未得此”者(paritassato)。已逝(atīta)，即已过去(atikkanta)。已灭(niruddha)，即已达灭尽(nirodhappatta)。已变异(vipariṇata)，即因自性消失而逝去(sabhāvavigamena vigataṃ)。忆念者(samanussarato)，即依于悲叹而思惟者(anutthunanavasena cintayato)。居家所系(gehasita)，即依于欲乐(kāmaguṇa)。以“等”(ādi)此词，摄集“耳所识之声”等句。以见灾患为同分故(Vipattidassanasabhāgatāya)：于某些有情，以见到其财富等灾患为首要原因而生起悲悯，于彼等，若对此相不如理作意时，则会以如前所述的忧恼为首要原因而生起愁，此愁即是悲的近敌(āsannapaccatthiko)。此处的愁，实是以忧恼为首而说。以同分与不同分故(Sabhāgavisabhāgatāya)：于此，于诸有情，悲之同分具有欲为其除去痛苦之行相，而恼害之自性具有为其带来痛苦之行相，此为不同分。如是，因彼同分与不同分，彼（恼害）纵得其便，亦需良久方能得之。是故，犹如一人之远敌，说为悲之远敌(dūrapaccatthikā)。 သမ္ပတ္တိဒဿနသဘာဂတာယာတိ ယေသု သတ္တေသု ဘောဂါဒိသမ္ပတ္တိဒဿနမုခေန မုဒိတာ ပဝတ္တတိ, တေသု တန္နိမိတ္တမေဝ အယောနိသော အာဘောဂေ သတိ ‘‘စက္ခုဝိညေယျာနံ ရူပါန’’န္တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၃၀၆) ဝုတ္တသောမနဿမုခေန ပဟာသော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, သော စ မုဒိတာယ အာသန္နပစ္စတ္ထိကော. ပဟာသော ဟိ ဣဓ သောမနဿသီသေန ဝုတ္တော. သဘာဂဝိသဘာဂတာယာတိ ဘောဂါဒိသမ္ပတ္တီဟိ [Pg.382] မုဒိတေသု သတ္တေသု ပမောဒနာကာရဿ မုဒိတာသဘာဂဿ တတ္ထ အနဘိရမနာကာရာ အရတိ ဝိသဘာဂါတိ တာယ သဘာဂဝိသဘာဂတာယ သာ ဩတာရံ လဘမာနာ စိရေနေဝ လဘေယျာတိ ပုရိသဿ ဒူရေ ဌိတသပတ္တော ဝိယ မုဒိတာယ ဒူရပစ္စတ္ထိကာ ဝုတ္တာ. ပမုဒိတော စာတိအာဒိ မုဒိတာယ သိဒ္ဓါယ အယမ္ပိ အရတိ န ဟောတီတိ လဒ္ဓဗ္ဗဂုဏဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ, န ဣဓာဓိပ္ပေတအရတိနိဂ္ဂဟဒဿနဝသေန. ကာယစိတ္တဝိဝေကပဋိပက္ခာယ ဝါ အရတိယာ ဝိက္ခမ္ဘိတာယ မုဒိတာယ ပဋိပက္ခာ အရတိ သုဝိက္ခမ္ဘနေယျာ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ ဧကဒေသေန အရတိ ဒဿိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဓိကုသလဓမ္မေသူတိ သမထဝိပဿနာဓမ္မေသု. 所谓“与见成就为同分”者，即于某些众生，以见其财富等成就为先而生起喜（muditā）；于彼等众生，仅缘于彼相，当不如理作意时，则如“于眼所识之色……”等（《中部》3.306）所说，以喜悦（somanassa）为首而生起欢笑（pahāsa），此即喜的近敌。此处的欢笑，实是以喜悦为首而说。所谓“同分与不同分”者，即于因财富等成就而喜的众生，欣喜之相是喜的同分，于彼不喜乐之相的不乐（arati）则为不同分。因此，由其同分与不同分之故，彼不乐纵然获得机会，亦需很久，如同人的远敌，故说不乐是喜的远敌。至于‘欢欣’等语，是为显示可得之功德而说，即当喜成就时，此不乐亦不生；并非为显示此处所指对不乐的压制而说。又或者，当作为身心远离之对敌的不乐被镇伏时，喜的对敌——不乐，就易于镇伏。为显示此义，故部分地宣说不乐，当如是知。于诸增上善法中，即于止（samatha）与观（vipassanā）法中。 ဗာလကရဓမ္မယောဂတော ဗာလဿ. အတ္တဟိတပရဟိတဗျာမူဠှတာယ မူဠှဿ. ပုထူနံ ကိလေသာဒီနံ ဇနနာဒီဟိ ကာရဏေဟိ ပုထုဇ္ဇနဿ. ကိလေသောဓီနံ မဂ္ဂေါဓီဟိ အဇိတတ္တာ အနောဓိဇိနဿ, ဩဓိဇိနာ ဝါ သေက္ခာ ဩဓိသောဝ ကိလေသာနံ ဇိတတ္တာ. တေန ဣမဿ ဩဓိဇိတဘာဝံ ပဋိက္ခိပတိ. သတ္တမဘဝါဒိတော ဥဒ္ဓံ ပဝတ္တနဝိပါကဿ အဇိတတ္တာ အဝိပါကဇိနဿ, ဝိပါကဇိနာ ဝါ အရဟန္တော အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ. တေနဿ အသေက္ခတ္တံ ပဋိက္ခိပတိ. အနေကာဒီနဝေ သဗ္ဗေသမ္ပိ ပါပဓမ္မာနံ မူလဘူတေ သမ္မောဟေ အာဒီနဝါနံ အဒဿနသီလတာယ အနာဒီနဝဒဿာဝိနော. အာဂမာဓိဂမာဘာဝါ အဿုတဝတော. ဧဒိသော ဧကံသေန အန္ဓပုထုဇ္ဇနော နာမ ဟောတီတိ တဿ အန္ဓပုထုဇ္ဇနဘာဝဒဿနတ္ထံ ပုနပိ ‘‘ပုထုဇ္ဇနဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝရူပါတိ ဝုတ္တာကာရေန သမ္မောဟပုဗ္ဗိကာ. ရူပံ သာ နာတိဝတ္တတီတိ ရူပါနံ သမတိက္ကမနာယ ကာရဏံ န ဟောတိ, ရူပါရမ္မဏေ ကိလေသေ နာတိဝတ္တတီတိ အဓိပ္ပာယော. သောမနဿဒေါမနဿရဟိတံ အညာဏမေဝ အညာဏုပေက္ခာ. ဒေါသဂုဏာဝိစာရဏဝသေန သဘာဂတ္တာတိ ယထာ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ မေတ္တာဒယော ဝိယ သတ္တေသု ဟိတူပသံဟာရာဒိဝသေန ဂုဏဒေါသေ အဝိစာရေန္တီ ကေဝလံ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေနေဝ ပဝတ္တတိ, ဧဝံ အညာဏုပေက္ခာ သတ္တေသု ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ဂုဏဒေါသံ အစိန္တေန္တီ ကေဝလံ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ဒေါသဂုဏာဝိစာရဏဝသေန သဘာဂါ. တသ္မာ သာ လဟုံ ဩတာရံ လဘတီတိ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာယ အာသန္နပစ္စတ္ထိကာ ဝုတ္တာ. သဘာဂဝိသဘာဂတာယာတိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု မဇ္ဈတ္တာကာရဿ ဥပေက္ခာသဘာဂဿ [Pg.383] တတ္ထ အနုရောဓဝိရောဓပဝတ္တိအာကာရာ ရာဂပဋိဃာ ဝိသဘာဂါတိ တာယ သဘာဂဝိသဘာဂတာယ တေ ဩတာရံ လဘမာနာ စိရေနေဝ လဘေယျုန္တိ ပုရိသဿ ဒူရေ ဌိတသပတ္တော ဝိယ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဿ ဒူရပစ္စတ္ထိကာ ဝုတ္တာ. 因与能令成愚者之法相应，故为“愚者”。因于自利、他利极为迷惑，故为“痴者”。因生起众多烦恼等原因，故为“凡夫”。因烦恼的界限未被道的界限所征服，故为“未征服界限者”；有学(sekkhā)之人，因其仅在一定界限内征服烦恼，故称“征服界限者”。因此，这否定了此人“征服界限”的状态。因第七有(sattamabhava)以上之流转果报未被征服，故为“未征服果报者”；阿罗汉(arahanta)因无再结生，故为“征服果报者”。因此，这否定了此人“无学(asekkha)”的状态。于具众多过患、为一切恶法根本的迷惑(sammoha)中，因无见其过患之习性，故为“不见过患者”。因无教理(āgama)与证悟(adhigama)，故为“无闻者”。如是之人，实可名为“盲昧凡夫(andhaputhujjano)”。为显示其盲昧凡夫之状态，故复言“凡夫”。如是诸法，皆以上述方式以迷惑为前导。“彼不能超越色”者，意谓其不能成为超越色之因，不能超越以色为所缘的烦恼。远离喜、忧的无知，即是无知舍(aññāṇupekkhā)。说“因不思察功过而为同类”者：正如梵住舍(brahmavihārupekkhā)对于诸有情，不思察其功德与过失，仅以中舍而转起；如是，无知舍对于诸有情，亦不思察其存在的功德与过失，仅以漠然置之而转起。是故，就“不思察功过”而言，二者为同类。因此，彼（无知舍）易得其机，故说其为梵住舍的近敌(āsannapaccatthikā)。说“因同类与不同类”者：对于可意与不可意所缘，舍的同类是中立的态度；于彼所缘，随顺与对立而转起的贪(rāga)与嗔(paṭigha)则是不同类。因为此同类与不同类之故，彼等（贪与嗔）纵得其机，亦需良久方能生起。犹如一人远处之敌，故说彼等为梵住舍的远敌(dūrapaccatthikā)。 ၂၆၆. ကတ္တုကာမတာ ဆန္ဒော အာဒိ ‘‘ဆန္ဒမူလကာ ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိ (အ. နိ. ၈.၈၃) ဝစနတော, အထ ဝါ သတ္တေသု ဟိတေသိတာဒုက္ခာပနယနကာမတာဒိနာ အနဝဇ္ဇာဘိပတ္ထနာဝသေန ပဝတ္တနတော ‘‘ကတ္တုကာမတာ ဆန္ဒော အာဒီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရောပိ ဟိ သတ္တေသု အနိရာကတဟိတစ္ဆန္ဒောယေဝ ‘‘တတ္ထ အဗျာဝဋတာ အပဏ္ဏကပဋိပဒါ’’တိ အဇ္ဈုပေက္ခနာကာရေန ပဝတ္တတိ မာတာ ဝိယ သကိစ္စပသုတေ ပုတ္တေ. နီဝရဏာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန တဒေကဋ္ဌကိလေသာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကတ္ထစိ သတ္တဂ္ဂဟဏမ္ပိ သင်္ခါရဂ္ဂဟဏမေဝ ဟောတိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ ယထာ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၇; ခု. ပါ. ၄.၁), န ဧဝမိဓာတိ အာဟ ‘‘ပညတ္တိဓမ္မဝသေန ဧကော ဝါ သတ္တော အနေကေ ဝါ သတ္တာ အာရမ္မဏ’’န္တိ. ပညတ္တိဓမ္မဝသေနာတိ ပညတ္တိသင်္ခါတဓမ္မဝသေန. ကာမဉ္စေတ္ထ ‘‘သုခိတာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၂.၂၃) ဘာဝနာယံ သုခါဒိဂ္ဂဟဏမ္ပိ လဗ္ဘတိ. တံ ပန ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၅၅; ထေရဂါ. ၆၇၆; နေတ္တိ. ၅) ဝိပဿနာယ အနိစ္စလက္ခဏဂဟဏံ ဝိယ အပ္ပဓာနဘူတံ, သတ္တပညတ္တိ ဧဝ ပဓာနဘာဝေန ဂယှတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဥပစာရေ ဝါ ပတ္တေ အာရမ္မဏဝဍ္ဎနံ တတ္ထာပိ သီမာသမ္ဘေဒသိဒ္ဓိတောတိ အဓိပ္ပာယော. 266. 行作欲(kattukāmatā)即是作为开端的欲(chando)，如经言：“诸善法以欲为根本。”或者，因为对众生怀有希求利益、欲去除其痛苦等无过失的祈愿而生起，故说“行作欲是开端”。因为舍梵住(upekkhābrahmavihāra)亦是对众生不舍弃利益之欲，并以“于彼不加营求，是不谬的行道”之心，行平等舍，犹如母亲对待精于己事的儿子。“盖”(nīvaraṇa)等一句中，应知“等”字摄略了与彼等（盖）同一所依的烦恼。在某些地方，取“众生”亦即是取“行”，是依个人(puggala)所作的教示，例如“一切众生依食而住”，但此处并非如此，故说“以施设法为所缘，或一众生，或多众生”。“以施设法”即以名为施设之法。在此修习中，虽由“愿彼等快乐”等语，亦可取乐等，然彼非为主要，犹如在“诸行无常”的观(vipassanā)中，取无常相一般；应知此处唯以众生施设为主要而取。或是此意：当达到近行(upacāra)时，所缘得以增长，因为在那里也能成就边界的破除。 ဧကမာဝါသံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘သတ္တေ မေတ္တာယ ဖရိဿာမီ’’တိ ဧဝံ ဉာဏေန ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဧကာ ရစ္ဆာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. ရစ္ဆာဂဟဏေန ရစ္ဆာဝါသိနော သတ္တာ ဂဟိတာ ယထာ ဧကံ ဒိသန္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. 对于“限定一住处”一句，其应用为：此处，以“我将以慈心遍满众生”之智作限定后，应限定一条街道。以“取街道”一词，即是取了居住在街道上的众生，犹如（说）“一个方向”。一切情况皆同此理。 ၂၆၇. ကသိဏာနံ နိဿန္ဒောတိ ကသိဏဇ္ဈာနာနံ နိဿန္ဒဖလသဒိသာ အာရုပ္ပာ အရူပဇ္ဈာနာနိ, ကသိဏဇ္ဈာနာနံ ပါရိပူရိယာဝ သိဇ္ဈနတော. တေဟိ ဝိနာ အသိဇ္ဈနတောတိ ကေစိ. သမာဓိနိဿန္ဒောတိ ရူပဇ္ဈာနသမာဓီနံ, ဟေဋ္ဌိမာနံ တိဏ္ဏံ အရူပဇ္ဈာနသမာဓီနဉ္စ နိဿန္ဒော ပဋိပါဋိယာ တေ အဓိဂန္တွာဝ ပဋိလဘိတဗ္ဗတော[Pg.384]. ဝိပဿနာနိဿန္ဒော ဝိပဿနာနုဘာဝေန လဒ္ဓဗ္ဗတော, ဝိပဿနာဝသေနေဝ စ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော. သမထဝိပဿနာနိဿန္ဒော နိရောဓသမာပတ္တိ. ယထာဟ ‘‘ဒွီဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၈၆၈). ‘‘ပုရိမဗြဟ္မဝိဟာရတ္တယနိဿန္ဒော’’တိ ဣမိနာ မေတ္တာဒိဝသေန တီဏိ ဈာနာနိ အဓိဂန္တွာ ဌိတဿေဝ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရော, န ဣတရဿာတိ ဒဿေတိ. တမေဝတ္ထံ ဥပမာယ ပါကဋတရံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. 267. 遍处之流果：无色诸定如同遍处禅的流果，因为只有圆满遍处禅才能成就它们。有些人则说，是因为离了彼等（遍处禅）则不能成就。（灭尽定之所以是）定之流果，是因为它是色界诸禅定与下三无色禅定之流果，必须依次证得彼等后方能获得。（灭尽定之所以是）观(vipassanā)之流果，是因为凭借观的威力而获得，且唯有通过观的力量才能进入。止与观的流果是灭尽定。正如所说：“因具足二力……”等。“前三梵住之流果”，此言显示：唯有依慈等（梵住）证得三禅后安住者，方有舍梵住，而非他人。为了以譬喻更清晰地阐明此义，故说“譬如……”等。此处所应说者，下面已经说过。 ၂၆၈. သိယာတိ ဝုစ္စမာနာကာရေန သိယာ ကဿစိ ပရိဝိတက္ကော. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု မေတ္တာဒီသု ဗြဟ္မဝိဟာရတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဣတရကမ္မဋ္ဌာနာနိ အတ္တဟိတပဋိပတ္တိမတ္တာနိ. ဣမာနိ ပန ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၂.၂၂) ပရဟိတပဋိပတ္တိဘူတာနိ. တသ္မာ သတ္တေသု သမ္မာ ပဋိပတ္တိဘာဝေန သေဋ္ဌာ ဧတေ ဝိဟာရာ. ဗြဟ္မာနောတိ ဥပပတ္တိဗြဟ္မာနော. တေ ဟိ ဣဓ ဈာနဘာဝနာယ ဝိနီဝရဏစိတ္တာ ဟုတွာ ဗြဟ္မလောကေ ဥပ္ပန္နာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဝိနီဝရဏစိတ္တာဝ ဟောန္တိ. တသ္မာ ‘‘နိဒ္ဒေါသစိတ္တာ ဝိဟရန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ဗြဟ္မာနောတိ ဝါ သကလဗုဒ္ဓဂုဏဟေတုဘူတာနံ ဒါနပါရမိတာဒီနံ ဗုဒ္ဓကရဓမ္မာနံ ပရိပူရဏဝသေန ဗြူဟိတဂုဏာ မဟာသတ္တာ ဗောဓိသတ္တာ. တေ ဟိ သဗ္ဗသတ္တာနံ ဟိတေသနေန, အဟိတာပနယနေန, သမ္ပတ္တိပမောဒနေန, သဗ္ဗတ္ထ ဝိဝဇ္ဇိတာဂတိဂမနမဇ္ဈတ္တဘာဝါဓိဋ္ဌာနေန စ နိဒ္ဒေါသစိတ္တာ ဝိဟရန္တိ. ဧဝန္တိ ယထာ တေ ဥပပတ္တိဗြဟ္မာနော, မဟာဗောဓိသတ္တဗြဟ္မာနော ဝါ, ဧဝံ ဧတေဟိ ဗြဟ္မဝိဟာရေဟိ သမ္ပယုတ္တာ သမင်္ဂီဘူတာ. 268. “或有”是指可能有人会产生这样的想法。“于此”应知这些慈心等是梵住，其他业处只是自利修行。而这些（四梵住）以“愿一切众生安乐”等（《分别论》2.22）的方式是利他修行。因此，这些住处因为对众生正确行道的缘故而最为殊胜。“梵天”是指投生梵天的众生。他们在此修习禅定，心离诸盖，往生梵天后，在寿命终了之前都保持心离诸盖。因此说“他们安住于无过失心”。“梵天”也指圆满一切佛陀功德之因——布施波罗蜜等成佛之法，从而增长功德的大有情（mahāsattā），即菩萨（bodhisattā）。他们因为希求利益一切众生、去除不利益、随喜成就、于一切处安住于远离偏袒、中舍之立场而安住于无过失心。“如是”是指如同那些投生梵天者或者大菩萨梵天一样，与这些梵住相应具足的人也是如此。 ၂၆၉. စတဿောဝါတိအာဒိပဉှဿာတိ စတဿောတိအာဒိကဿ တိဝိဓဿ ပဉှဿ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒိဝသာတိ ဧတ္ထ ဗျာပါဒသံကိလေသာဒိတော ဝိသုဇ္ဈနုပါယော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဟိတူပသံဟာရာဒိမနသိကာရဝိသေသာ သင်္ဂဟိတာ. အာသံ မေတ္တာဒီနံ. အပ္ပမာဏေတိ ပမာဏရဟိတေ. ယေနာတိ ယေန ကာရဏေန. တန္တိ တသ္မာ. ဒ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. 269. “四等”等问题：指以“四等”等开头的三种问题。“依清净道（Visuddhimagga）等”：这里指从嗔恚（byāpāda）杂染等中解脱的方法，即清净道。“等”字包含利益摄受等特殊作意。“彼等”（Āsaṃ）：指慈等。“无量”（Appamāṇe）ti：指没有限量的。“以故”（Yenā）ti：因为这个原因。“故”（Tan）ti：指“因此”（tasmā）。“达”（da）字是词语连结符。 ဗျာပါဒဗဟုလဿ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေါတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ, ဥဇုဝိပစ္စနီကဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ပက္ခပါတဝသေန အနာဘုဇနမနာဘောဂေါ မဇ္ဈတ္တာကာရောတိ အဓိပ္ပာယော. ယွာယံ စတုဗ္ဗိဓော သတ္တေသု [Pg.385] မနသိကာရော ဝုတ္တော, တမေဝ ဥပမာယ ဒဿေတုံ ‘‘ယသ္မာ စ ယထာ မာတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝုတ္တဿာပိ ဟိတူပသံဟာရာဒိအတ္ထဿ ဥပမေယျဘာဝံ ဥပနေတွာ ဒဿေတုံ အတ္ထုပနယနတ္ထော ‘‘ယသ္မာ စာ’’တိ စ-သဒ္ဒေါ. ပရိယာယေတိ ဝါရေ, တသ္မိံ တသ္မိံ ကိစ္စဝသေန ပရိဝတ္တနက္ကမေတိ အတ္ထော. အဗျာဝဋာတိ အနုဿုက္ကာ. တထာတိ ယထာ မာတာ ဒဟရာဒီသု ပုတ္တေသု, တထာ သဗ္ဗသတ္တေသု မေတ္တာဒိဝသေန မေတ္တာယနာဒိဝသိကေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သဗ္ဗေပိ သံကိလေသဓမ္မာ ယထာရဟံ ဒေါသမောဟရာဂပက္ခိယာ, တေဟိ စ ဝိသုဇ္ဈနုပါယော အပ္ပမညာ, ဟိတူပသံဟာရာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓော စ သတ္တေသု မနသိကာရော, တသ္မာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါဒိဝသာ စတဿောဝ အပ္ပမညာ. စတဿောပိ ဧတာ ဘာဝေတုကာမေန န ဧကေကန္တိ အဓိပ္ပာယော. သတိ ဟိ သဗ္ဗသင်္ဂဟေ ကမေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဟိတေသိတာ မေတ္တာယနန္တိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ပတ္ထိတဟိတာန’’န္တိ. သမ္ဘာဝေတွာ ဝါတိ ‘‘ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ အယံ နိရယာဒီသု နိဗ္ဗတ္တေယျာ’’တိ ပရိကပ္ပေတွာ ဝါ. ဒုက္ခာပနယနာကအာရပ္ပဝတ္တိဝသေန ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတော ပရန္တိ တတော ဟိတာကာရပ္ပဝတ္တိအာဒိတော ပရံ. ကတ္တဗ္ဗာဘာဝတောတိ စတုတ္ထဿ ပကာရဿ ကတ္တဗ္ဗဿ အဘာဝတော. အယံ ကမောတိ အယံ ဣမာသံ အပ္ပမညာနံ ယေဘုယျေန ပဝတ္တနက္ကမောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ, န ‘‘ဣမိနာဝ ကမေန ဧတာသံ ပဝတ္တိ, န အညထာ’’တိ. မေတ္တာဒီနံ ဟိ တိဿန္နံ ဘာဝနာနံ ကမနိယမော နတ္ထိ, ယံ ဝါ တံ ဝါ ပဌမံ ဘာဝေတုံ လဗ္ဘာ, ဒေသနာက္ကမဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တံ. 对于多瞋者，当引“为清净道”而连结，其意趣是（二者）为直接对治之故。此理于其余（根性者）亦然。所谓无功用行（anābhoga），即不因偏袒而作意，其意趣是中舍之相。已说于有情之四种作意，为以譬喻显示彼（作意），故说“如母（护子）”等（颂）。于此，为显示所述“引取利益”等义为所喻之事，而引申其义，故于“yasmā ca”中，“ca”字有引义之用。“pariyāye”（辗转），意为“于其时”，即随其所应为之事，于彼彼转换之次第。“abyāvaṭā”（不劳烦），即“anussukkā”（不热衷）。“如是”（tathā），其文义连结为：如母于幼儿等，如是，亦当以慈等方式，依修习慈爱等而住于一切有情。“是故”（tasmā）：因为一切杂染法，皆随其相应而为瞋、痴、贪品类；又，离彼等之清净方便即是四无量；且于有情之作意，亦因引取利益等而有四种。是故，依其为清净道等故，此四无量（即是清净道）。其意为：欲修习此四无量者，不应只修其一。诚然，于总摄时，当有其次第。所谓“求其利益”（hitesitā）即是修慈（mettāyana），故说“如是愿其有利”。又或构想：“此人依此行道，当生于地狱等中”。当以去除痛苦之行相而行道，应如是连结。“此后”（tato paraṃ），即于引取利益之行相生起等之后。“无所应为故”（kattabbābhāvato），即第四种所应为之事不存在故。“此次第”（ayaṃ kamo），是说：此为该等无量心大体上之生起次第，而非说“彼等之生起，唯有此次第，更无其他”。诚然，于慈等三者之修习，无固定次第，可先修习任何一种；或（此处）是依教说次第而说。 ဧကသတ္တဿာပီတိ ဧကဿာပိ သတ္တဿ. အပ္ပဋိဘာဂနိမိတ္တတ္တာ ပရိစ္ဆေဒဂ္ဂဟဏံ နတ္ထိ, န စ သမ္မုတိသစ္စဝသေန ပဝတ္တံ သတ္တဂ္ဂဟဏံ ပရိစ္ဆိန္နရူပါဒိဂ္ဂဟဏံ ဟောတီတိ အပ္ပနာပ္ပတ္တိယာ အပရာမာသသတ္တဂ္ဂဟဏမုဒ္ဓဘူတာနံ မေတ္တာဒီနံ ဧကသတ္တာရမ္မဏာနမ္ပိ အပ္ပမာဏဂေါစရတာ ဝုတ္တာ. ဧဝံ ပမာဏံ အဂ္ဂဟေတွာတိ ယထာ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု အတိရေကုဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝပ္ပတ္တေ ပဒေသေ နိမိတ္တံ ဂယှတိ, ဧဝံ ပမာဏံ အဂ္ဂဟေတွာ. သကလဖရဏဝသေနာတိ နိရဝသေသဖရဏဝသေန. “‘即使对一个众生’（Ekasattassāpi）是说：即使对一个有情。因为没有彼分相（appaṭibhāganimitta），所以没有限定的执取。并且，依世俗谛（sammutisacca）而转起的‘取众生’，并非是执取被限定的色等。因此，对于已达到安止（appanā）、成为‘无谬误地取众生’之顶点的慈等而言，即使以一个有情为所缘，也被称为‘无量行境’（appamāṇagocara）。‘如是不取量’（evaṃ pamāṇaṃ aggahetvā）是说：譬如在肿胀相（uddhumātaka）等[业处]中，于达到过度肿胀等状态的部位执取相，如是不取其量。‘以遍满一切的方式’（sakalapharaṇavasena）是说：以无余遍满的方式。” ၂၇၀. နိဿရဏတ္တာတိ ဧတ္ထ ယံ ယဿ နိဿရဏံ, တံ တဿ ဥဇုပဋိပက္ခဘူတမေဝ ဟောတိ. ယထာ ကာမာနံ နေက္ခမ္မံ, ရူပါနံ အာရုပ္ပာ, သင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗာနံ[Pg.386], ဧဝံ ဒေါမနဿသဟိတာနံ ဗျာပါဒဝိဟိံသာရတီနံ နိဿရဏဘူတာ မေတ္တာကရုဏာမုဒိတာ န သောမနဿရဟိတာ ဟောန္တိ. နိဿရဏဂ္ဂဟဏေနေဝ စ ပုဗ္ဗဘာဂိယာနံ တာသံ ဥပေက္ခာသမ္ပယောဂေါပိ အနုညာတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ အနိဿရဏဘာဝတော. တထာ ဟိ အဋ္ဌဝီသတိယာ စိတ္တုပ္ပာဒေသု ကရုဏာမုဒိတာနံ ပဝတ္တိံ အာစရိယာ ဣစ္ဆန္တိ. န ဟိ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ ဥပေက္ခာဝေဒနံ ဝိနာ ဝတ္တတိ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေက္ခာ ဝိယ. န ဟိ ကဒါစိ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေက္ခာ ဝေဒနုပေက္ခံ ဝိနာ ဝတ္တတီတိ. 270. “于‘出离故’（Nissaraṇattā）一句，任何法是任何法的出离（nissaraṇa），它即是其直接的对治法。譬如，欲（kāma）的出离是出离（nekkhamma），色的出离是无色（āruppa），诸行（saṅkhāra）的出离是涅槃（nibbāna）。同样地，作为与忧（domanassa）俱行的嗔（byāpāda）、害（vihiṃsā）、不乐（arati）的出离，慈、悲、喜并非不与喜（somanassa）俱行。并且，正因取‘出离’之义，故应知：对于它们（慈、悲、喜）的初分（pubbabhāga），与舍（upekkhā）相应也是被允许的，因为[初分]并非出离的状态。诚然，诸师认为悲与喜在二十八种心生起（cittuppāda）中转起。梵住舍（brahmavihārupekkhā）确实不会离于舍受（upekkhāvedanā）而转起，犹如清净舍（pārisuddhiupekkhā）。清净舍确实也绝不会离于舍受而转起。” ၂၇၁. သာတသဟဂတန္တိ သုခသဟဂတံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ‘‘တတော တွံ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိကာယ (အ. နိ. ၈.၆၃) ဒေသနာယ စတုန္နမ္ပိ အပ္ပမညာနံ သဝိတက္ကာဒိဘာဝေါ ဝိယ ဥပေက္ခာသဟဂတဘာဝေါပိ ဝိညာယတိ, တသ္မာ. စတဿောပိ အပ္ပမညာ စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနိကာတိ စောဒကဿ အဓိပ္ပာယော. ဧဝဉှိ သတီတိ ယဒိ မူလသမာဓိမှိ ဝုတ္တမတ္ထံ အနန္တရံ ဝုတ္တတာယ ဗြဟ္မဝိဟာရေသု ပက္ခိပတိ, ဧဝံ သန္တေ ကာယာနုပဿနာဒယောပိ စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနိကာ သိယုံ, န ပန ဟောန္တိ ဝိပဿနာဝသေန ဒေသိတတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော, ဟောန္တု ကာယာနုပဿနာဒယော အာနာပါနဘာဝနာဝသေန စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနိကာတိ ဝဒေယျာတိ အာသင်္ကန္တော အာဟ ‘‘ဝေဒနာဒီသူ’’တိအာဒိ. ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာမတ္တံ ဂဟေတွာတိ ‘‘မေတ္တာ မေ စေတောဝိမုတ္တိ ဘာဝိတာ ဘဝိဿတီ’’တိအာဒီဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ ပကာသိတော ဧဝ စိတ္တသမာဓိ ‘‘အဇ္ဈတ္တံ မေ စိတ္တံ ဌိတံ ဘဝိဿတီ’’တိအာဒီဟိပိ ဗျဉ္ဇနေဟိ ပကာသိတောတိ ဗျဉ္ဇနတော လဗ္ဘမာနသမာဓိစ္ဆာယာမတ္တံ ဂဟေတွာ ဥဘယတ္ထ လဗ္ဘမာနံ အဓိပ္ပာယံ အဂ္ဂဟေတွာတိ အတ္ထော. သုတ္တတ္ထံ ဟိ အညထာ ဝဒန္တော အယထာဝါဒိတာယ သတ္ထာရံ အပဝဒန္တော နာမ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခီ’’တိ. 271. 与乐俱者，即与乐俱。是故者，谓：因为由“比丘，你应由此……”等教示，可知四无量亦如寻伺等的状态，与舍俱的状态亦然，是故。质问者的意趣是：四无量皆是四禅与五禅。若如此者，谓：如果因其（梵住）紧随其后宣说，便将根本定中所说之义归入梵住，那么身随观等也应成为四禅与五禅。然而它们并非如此，因为是依观（vipassanā）而宣说的，此为（彼）意趣。为防有人或言：“令身随观等通过安般念的修习而成为四禅与五禅吧”，故说“于受等……”。执取文句之影者，谓：仅仅执取从文句中可得的定的影像——即通过“我已修习慈心解脱”等文句，以及“我内心将得安定”等文句所阐明的心定——而不把握两处皆可得的意趣，此为文义。确实，以其他方式说经义者，因其不如实说，即名为诽谤导师。是故说：“勿诽谤世尊”。 ၂၇၂. ‘‘တယိမံ ဒေါသံ ပရိဟရိတုကာမေန န သဗ္ဗံ သုတ္တံ နီတတ္ထမေဝ, တသ္မာ ဂရုကုလတော အဓိပ္ပာယော မဂ္ဂိတဗ္ဗော’’တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဂမ္ဘီရံ ဟီ’’တိအာဒိံ ဝတွာ တတ္ထ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အဓိပ္ပာယံ ဒဿေတုံ ‘‘အယဉှီ’’တိအာဒိမာဟ. အာယာစိတာ ဓမ္မဒေသနာ ဧတေနာတိ အာယာစိတဓမ္မဒေသနော, တံ အာယာစိတဓမ္မဒေသနံ. ဧဝမေဝါတိ ဂရဟနေ နိပါတော, မုဒါ ဧဝါတိ အတ္ထော. အဇ္ဈတ္တန္တိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တေ, ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏေတိ အတ္ထော[Pg.387]. ယသ္မာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ နာမ သသန္တတိပရိယာပန္နာ ဟောတိ, တသ္မာ အတ္ထဝဏ္ဏနာယံ ‘‘နိယကဇ္ဈတ္တဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. စိတ္တံ ဌိတံ ဘဝိဿတီတိ ဗဟိဒ္ဓါ အဝိက္ခိပ္ပမာနံ ဧကဂ္ဂဘာဝေ ဌိတံ ဘဝိဿတိ. တတော ဧဝ သုသဏ္ဌိတံ, သုဋ္ဌု သမာဟိတန္တိ အတ္ထော. ဥပ္ပန္နာတိ အဝိက္ခမ္ဘိတာ. ပါပကာတိ လာမကာ. အကုသလာ ဓမ္မာတိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒယော အကောသလ္လသမ္ဘူတဋ္ဌေန အကုသလာ ဓမ္မာ. စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ပဝတ္တိတုံ ဩကာသာဒါနေန ကုသလစိတ္တံ ခေပေတွာ န စ ဌဿန္တီတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ ယထာဝုတ္တဿ သမာဓာနဿ ကာရဏမာဟ. 272. “欲远离此过失者，不应认为一切经皆是了义，故当从师承探求其意”，为显此义，先说“甚深哉”等语，复从最初开显其意，故言“此中”等。说法被其所请，故为‘受请说法者’(āyācitadhammadesano)，此指该受请说法者。‘如是’(evameva)一词，用于呵责义。‘内’(ajjhattaṃ)指于所缘内境，义即于业处所缘。因为心一境性乃为自身相续所摄，故于释义中说‘依于自内’。心将安住，意即不散乱于外，安住于一境性。由此，心极善安立，义即极善等持。‘已生’(uppannā)指未被镇伏者。‘恶’(pāpakā)指卑劣者。‘不善法’(akusalā dhammā)指欲贪等，因由不善巧所生，故为不善法。其连结应作：[诸不善法]因不被给予生起并占据心的机会，[无法]耗尽善心，故亦将无法安住。此句说明了如前所述等持之因。 စိတ္တေကဂ္ဂတာမတ္တောတိ ဘာဝနမနုယုတ္တေန ပဋိလဒ္ဓမတ္တံ နာတိသုဘာဝိတံ သမာဓာနံ. တံ ပန ဥပရိ ဝုစ္စမာနာနံ သမာဓိဝိသေသာနံ မူလကာရဏဘာဝတော ‘‘မူလသမာဓီ’’တိ ဝုတ္တော. သွာယံ စိတ္တေကဂ္ဂတာမတ္တော ‘‘အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေမိ သန္နိသာဒေမိ ဧကောဒိံ ကရောမိ သမာဒဟာမီ’’တိအာဒီသု ဝိယ ခဏိကသမာဓိ အဓိပ္ပေတော. ယထေဝ ဟိ အညတ္ထာပိ ‘‘အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘိက္ခဝေ, ဝီရိယံ အဟောသိ အသလ္လီနံ…ပေ… သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂ’’န္တိ (အ. နိ. ၈.၁၁; ပါရာ. ၁၁) ဝတွာ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိအာဒိဝစနတော (အ. နိ. ၈.၁၁) ပဌမံ ဝုတ္တစိတ္တေကဂ္ဂတာ ‘‘ခဏိကသမာဓီ’’တိ ဝိညာယတိ, ဧဝမိဓာပီတိ. သော ဧဝ သမာဓီတိ မူလသမာဓိမာဟ. “仅是心一境性”(cittekaggatāmatto)，是指致力于修行者所获得的、尚未善加培育的定。然而，此定是之后将述说的诸殊胜定的根本原因，故被称为“根本定”(mūlasamādhi)。此仅是心一境性，如在‘我于内安住心，令其寂静，作成一趣，令其等持’等句中，意指刹那定。诚然，正如在别处，佛陀说了‘诸比丘，我已发起精进，不退屈……心已等持、专一’后，又因说到‘远离诸欲’等，可知最初所说的心一境性为“刹那定”；于此经中，亦应如是了知。“彼即是定”(so eva samādhi)一句，乃指根本定。 အဿာတိ ဘိက္ခုနော, အဿ ဝါ မူလသမာဓိဿ. ဘာဝနန္တိ ဝဍ္ဎနံ. အယံ သမာဓီတိ စ မူလသမာဓိယေဝ အဓိပ္ပေတော. ဧဝံ ဘာဝိတောတိ ယထာ အရဏိသဟိတေန ဥပ္ပာဒိတော အဂ္ဂိ ဂေါမယစုဏ္ဏာဒီဟိ ဝဍ္ဎိတော ဂေါမယဂ္ဂိအာဒိဘာဝံ ပတ္တောပိ အရဏိသဟိတေန ဥပ္ပာဒိတမူလဂ္ဂီတွေဝ ဝုစ္စတိ, ဧဝမိဓာပိ မူလသမာဓိ ဧဝ မေတ္တာဒိဝသေန ဝဍ္ဎိတောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. “此”（assa）是对比丘而言，或对此根本定而言。“修习”（bhāvanā）是指增长。而“此定”，意指的即是根本定。譬如以钻木具所生之火，虽以牛粪粉等助其增长，而成牛粪火等，仍被称为以钻木具所生之根本火；于此亦然，根本定以慈心等方式而增长，故作是说。 အညေသုပိ အာရမ္မဏေသု ပထဝီကသိဏာဒီသု. တတ္ထ ယထာ မေတ္တာဘာဝနာပုဗ္ဗင်္ဂမေန ဘာဝနာနယေန ပထဝီကသိဏာဒီသု သဝိတက္ကာဒိဘာဝဝသေန စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနသမ္ပာပနဝိဓိနာ မူလသမာဓိဿ ဘာဝနာ ဝုတ္တာ, ဧဝံ ကရုဏာဒိဘာဝနာပုဗ္ဗင်္ဂမံ ပထဝီကသိဏာဒီသုပိ ဘာဝနာဝိဓိံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ ကာယာနုပဿနာဒိပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဘာဝနာဝိဓိံ ဒဿေန္တော အာသဝက္ခယာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကရုဏာ မေ စေတောဝိမုတ္တီ’’တိအာဒိ. ယဒိ ဧဝံ ဓမ္မာနုပဿနာပရိယောသာနာယ ဒေသနာယ အရဟတ္တာဓိဂမာယ ကမ္မဋ္ဌာနဿ [Pg.388] ကထိတတ္တာ ပုန ‘‘တတော တွံ, ဘိက္ခု, ဣမံ သမာဓိံ သဝိတက္ကမ္ပီ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၈.၆၃) ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ? ဓမ္မာနုပဿနာယ မတ္ထကပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ. သာ ဟိ သင်္ခါရုပေက္ခာဘာဝေန ဝတ္တမာနာ ယထာဝုတ္တဇ္ဈာနဓမ္မေ သမ္မသန္တီ ဝိသေသတော မတ္ထကပ္ပတ္တာ နာမ ဟောတိ. ဖလသမာပတ္တိဘူမိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ကေစိ. 在其他所缘中，例如地遍等。如同以慈心修习为先导的修习方法，在地遍等处，通过有寻有伺等状态，以四禅五禅的修习方法成就根本定；同样，先示现以悲心等修习为先导的地遍等修习方法后，再开示以身随观等为先导的修习法门，是为了教导漏尽之法。因此说“悲是我心解脱”等。如果这样，以法随观为究竟的教说，为证得阿罗汉而说的业处已经完毕，为什么又说“比丘，你当于此有寻有伺三昧”等语（《增支部》8.63）呢？这是为了显示法随观已达顶点。因为它以行舍的状态运转，省察如前所说的禅法时，特别称为已达顶点。有些人说是为了显示果定之境地。 ပုန ယတော ခေါ တေတိအာဒိ အရဟတ္တပ္ပတ္တိတော ဥဒ္ဓံ လဒ္ဓဗ္ဗဖာသုဝိဟာရဒဿနံ. တတ္ထ ဂဂ္ဃသီတိ ဂမိဿသိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ‘‘သဝိတက္ကမ္ပီ’’တိအာဒိကာ ဒေသနာ မေတ္တာဒီနံ အာရမ္မဏတော အညသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမာဓိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ, န အပ္ပမညာ, တသ္မာ. ‘‘တထေဝါ’’တိအာဒိနာ ဂန္ထန္တရေနပိ တမေဝတ္ထံ သမတ္ထေတိ. တတ္ထ တထေဝါတိ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေနေဝ. အဘိဓမ္မေတိ စိတ္တုပ္ပာဒကဏ္ဍေ (ဓ. သ. ၂၅၁ အာဒယော), အပ္ပမညာဝိဘင်္ဂါဒီသု (ဝိဘ. ၆၈၄ အာဒယော) စ တတ္ထ တတ္ထ အဘိဓမ္မပ္ပဒေသေသု. 复次，“从那时”等语，是显示证得阿罗汉后应获得的安乐住。此处“你将行”(gagghasi)意为“你将去”(gamissasi)。因为“有寻”(savitakka)等说法，是针对慈心等所缘之外的其他所缘而说的禅定，不是指无量心，所以如此说。“如是”等语，也以其他的文句来阐明此义。此处“如是”，是指仅依三法禅与四法禅的分类而言。“阿毗达摩”是指在心生之章（《法集论》251页及以后），以及无量心分别等处（《分别论》684页及以后）等各处阿毗达摩的说法。 ၂၇၃. သုဘပရမာဒိဝသေနာတိ သုဘ-သဒ္ဒေါ ‘‘သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၂၁၂; အ. နိ. ၈.၆၆) ဧဝံ ဝုတ္တသုဘဝိမောက္ခံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော ဥတ္တရပဒလောပေန. ပရမ-သဒ္ဒေါ ဥက္ကံသတ္ထော. သုဘော သုဘဝိမောက္ခော ပရမော ဥက္ကံသော ပရမာ ကောဋိ ဧတိဿာတိ သုဘပရမာ, မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ, တတော ပရံ တာယ သာဓေတဗ္ဗံ နတ္ထီတိ အတ္ထော. အသာဓာရဏဿ အတ္ထဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ ဝိပဿနာသုခါဒယော ဣဓ အနဝသရာ. ဣတရေတရဝိသိဋ္ဌာပေတေ ဝိသေသာ, ပဂေဝ ပရေဟိ. တေနာဟ ‘‘အညမညံ အသဒိသော အာနုဘာဝဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဝိသေသေတွာတိ အညမညံ ဝိသိဋ္ဌံ ကတွာ. 273. “以净最胜等”中，“净”字是指“唯倾心于净”（《无碍解道》1.212；《增支部》8.66）所说的净解脱(subhavimokkha)，此处省略了后半部分（“解脱”）。“最胜”有卓越之义。净即是净解脱，此净解脱是其最胜、是其顶峰，故称“净最胜”，此指慈心解脱；其义为：于此之后，再无需要通过它来证得的更高境界。因为此处意指不共之义，所以观(vipassanā)乐等在此不适用。这些特质彼此各不相同，更何况与其他（禅那）相比。因此说：“当知其威力特质彼此不同。”“使之有别”意为使彼此各具特色。 တဿ တဿ ဥပနိဿယတ္တာတိ သုဘဝိမောက္ခာဒိကဿ တဿ တဿ ဝိမောက္ခဿ ပကတူပနိဿယဝသေန ဥပနိဿယပစ္စယဘာဝတော. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ပါကဋတရံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘မေတ္တာဝိဟာရိဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဿ မေတ္တာဝိဟာရိဿ စိတ္တံ ဥပသံဟရတောတိ သမ္ဗန္ဓော. အပ္ပဋိက္ကူလပရိစယာတိ မေတ္တာဘာဝနာဝသေန သတ္တသညိတေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အာရမ္မဏေ အပ္ပဋိက္ကူလာကာရေနေဝ ဂဟဏဿ ပရိစိတတ္တာ. တဿ သင်္ခါရဘူတမ္ပိ ယံ ကိဉ္စိ အာရမ္မဏံ အပ္ပဋိက္ကူလာကာရေနေဝ ပစ္စုပတိဋ္ဌတိ, ပဂေဝ သဘာဝတော. ‘‘အပ္ပဋိက္ကူလ’’န္တိ [Pg.389] တတ္ထဿ စိတ္တံ အဘိရတိဝသေန နိရာသင်္ကံ ပဝတ္တတိ, ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ စ သုခေန, သုဋ္ဌု စ ဝိမုစ္စတိ, ယတဿ ဈာနဿ ဝိမောက္ခပရိယာယော ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘အပ္ပဋိက္ကူလေသူ’’တိအာဒိ. ယထာဝုတ္တော စ အတ္ထော အနတ္ထစရဏာဒိအဓိပ္ပာယေန သစေတနေ အာရမ္မဏေ အာဃာတံ ဥပ္ပာဒေန္တဿ ပဋိက္ကူလပရိစယာ အစေတနေပိ ဝါတာတပါဒိကေ အာဃာတုပ္ပတ္တိယာ ဝိဘာဝေတဗ္ဗော. န တတော ပရန္တိ တတော သုဘဝိမောက္ခတော ပရံ ကဿစိ ဝိမောက္ခဿ ဥပနိဿယော န ဟောတီတိ အတ္ထော. “是彼彼之亲依止故”，意指对于净解脱等种种解脱，以自然亲依止的方式而成为亲依止缘(upanissayapaccaya)。如今为令此义更为显明，而说“慈住者……”等。其关联为：此慈住者的心收摄。所谓“熟悉于不厌逆”，是因修习慈心，对任何标记为“有情”的所缘，都已习惯仅以不厌逆的行相来把握。对他而言，任何有为的所缘，也仅以不厌逆的行相现起，何况其自性本就如此呢！所谓“不厌逆”，即于彼所缘，其心因喜乐而无迟疑地转起，并且能轻易、善妙地从诸敌对法中解脱，因此，此禅那被称为“解脱”。是故他说“于不厌逆者……”等。而如前所说之义，应如是阐明：若对有心识的所缘，怀着行不饶益等意趣而生起瞋恚，则因其熟悉于厌逆，乃至对无心识的风、热等亦会生起瞋恚。所谓“无有更胜于此”，其义为：超越此净解脱，便不再是任何其他解脱的亲依止。 အဘိဟနန္တိ ဧတေနာတိ အဘိဃာတော, ဒဏ္ဍော အဘိဃာတော ယဿ တံ ဒဏ္ဍာဘိဃာတံ, တံ အာဒိ ယဿ တံ ဒဏ္ဍာဘိဃာတာဒိ, ဒဏ္ဍာဘိဃာတာဒိ ရူပံ နိမိတ္တံ ယဿ တံ ဒဏ္ဍာဘိဃာတာဒိရူပနိမိတ္တံ. ကိံ ပန တန္တိ အာဟ ‘‘သတ္တဒုက္ခ’’န္တိ, ဒဏ္ဍပ္ပဟာရာဒိဇနိတံ ကရဇရူပဟေတုကံ သတ္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇနကဒုက္ခန္တိ အတ္ထော. ရူပေ အာဒီနဝေါ သုပရိဝိဒိတော ဟောတိ ကရုဏာဝိဟာရိဿ ရူပနိမိတ္တတ္တာ, ဒုက္ခဿ ကရုဏာယ စ ပရဒုက္ခာသဟနရသတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော. တတ္ထ အာကာသေ. စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ သဗ္ဗသော ရူပါနံ အဘာဝေါ ဝိဝရမပဂမောတိ. “以此物击打”，故为“击打”(abhighāta)；以棒为击打之具，是为“棒击”(daṇḍābhighāta)；以此为首，是为“棒击等”(daṇḍābhighātādi)；以棒击等色为因相，是为“以棒击等色为因相”(daṇḍābhighātādirūpanimittaṃ)。“然则，彼为何物？”答曰：“有情之苦”。其义为：由棒击等所生、以身生色为因、于诸有情生起之苦。对悲住者而言，于色之过患善能了知，其意趣是：因为苦以色为相，且悲以不堪忍他人之苦为性。于彼虚空中，心跃入并思惟：“一切色皆无，是为空隙，是为远离”。 တေန တေနာတိအာဒီသု အယံ ယောဇနာ – တေန တေန ဘောဂသမ္ပတ္တိအာဒိနာ ပါမောဇ္ဇကာရဏေန ပမုဒိတာနံ သတ္တာနံ ဥပ္ပန္နပါမောဇ္ဇဝိညာဏံ သမနုပဿန္တဿ ယောဂိနော ‘‘သာဓု ဝတာယံ သတ္တော ပမောဒတီ’’တိ မုဒိတာယ ပဝတ္တိသမ္ဘဝတော ပမုဒိတဝိညာဏဿ ဒဿနေန ဝိညာဏဂ္ဂဟဏပရိစိတံ စိတ္တံ ဟောတီတိ. 于“彼彼”（tena tena）等句中，此为句义结合：对于观察到诸有情因财富成就等彼彼喜悦之因而喜悦、生起喜悦之识的瑜伽士而言，由于生起“善哉，此有情喜悦”如是之喜（muditā），故藉由见彼喜悦之识，其心于识之取（viññāṇaggahaṇa）上变得熟练。 အနုက္ကမာဓိဂတန္တိ အာကာသကသိဏဝဇ္ဇေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ကသိဏေ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာဓိဂမာနုက္ကမေန ရူပဝိရာဂဘာဝနာယ အဓိဂတံ. အာကာသနိမိတ္တံ ဂေါစရော ဧတဿာတိ အာကာသနိမိတ္တဂေါစရံ, တသ္မိံ အာကာသနိမိတ္တဂေါစရေ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏေ. စိတ္တံ ဥပသံဟရတောတိ ဒုတိယာရုပ္ပာဓိဂမာယ ဘာဝနာစိတ္တံ နေန္တဿ, တထာ ဘာဝယတောတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏေ. စိတ္တန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနစိတ္တံ. ပက္ခန္ဒတီတိ အနုပဝိသတိ ဝိမောက္ခဘာဝေန အပ္ပေတိ. “次第获得”（anukkamādhigataṃ）者，谓于除虚空遍（ākāsakasiṇa）外之任何遍处中，依获得色界禅之次第，由修习于色离贪而获得。“虚空相为所缘”（ākāsanimittaṃ gocaro）故为“虚空相所缘”（ākāsanimittagocaraṃ），于彼以虚空相为所缘之初无色识中。“引导心”（cittaṃ upasaṃharato）者，其义为：为证得第二无色（禅）而引导修行心者，或如是修习者。“于彼”（tattha）者，谓于彼初无色识中。“心”（cittaṃ）者，谓识无边处心。“跃入”（pakkhandati）者，即进入（anupavisati），以解脱之方式而安住（appeti）。 အာဘောဂါဘာဝတောတိ ‘‘သုခိတာ ဟောန္တူ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၂.၂၃) သုခါသီသနာဒိဝသေန အာဘုဇနာဘာဝတော. သတ္တာနံ သုခါသီသနာဒိဝသေန ပဝတ္တမာနာ [Pg.390] မေတ္တာဒိဘာဝနာဝ ပရမတ္ထဂ္ဂဟဏမုခေန သတ္တေ အာရမ္မဏံ ကရောတိ, ဥပေက္ခာဘာဝနာ ပန တထာ အပ္ပဝတ္တိတွာ ကေဝလံ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေနေဝ သတ္တေ အာရမ္မဏံ ကရောတီတိ အာဟ ‘‘ဥပေက္ခာဝိဟာရိဿ သုခဒုက္ခာဒိပရမတ္ထဂ္ဂါဟဝိမုခဘာဝတော အဝိဇ္ဇမာနဂ္ဂဟဏဒုက္ခံ စိတ္တံ ဟောတီ’’တိ. နနု စ ‘‘ကမ္မဿကာ သတ္တာ, တေ ကဿ ရုစိယာ သုခိတာ ဝါ ဘဝိဿန္တီ’’တိအာဒိနာ ပဋိက္ခေပဝသေနပိ ပရမတ္ထဂ္ဂဟဏမုခေနေဝ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရောပိ သတ္တေ အာရမ္မဏံ ကရောတီတိ? သစ္စမေတံ, တံ ပန ဘာဝနာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ, မတ္ထကပ္ပတ္တိယံ ပန ကေဝလံ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေနေဝ သတ္တေ အာရမ္မဏံ ကရောတီတိ သဝိသေသံ ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနေ ဧဝ ဝိသယေ တဿ ပဝတ္တိ. အဝိဇ္ဇမာနဂ္ဂဟဏဒုက္ခတာ စ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေန အပ္ပနာပ္ပတ္တိယာ အပရာမာသသတ္တဂ္ဂဟဏမုဒ္ဓဘူတတာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. 所谓“无作意性”（ābhogābhāva），是因不以“愿他们快乐”等方式、以祝愿安乐等方式作意之故。为祝愿有情安乐等而生起的慈等修习，才以执取胜义为门而缘取有情；而舍修习则不如此生起，只是纯粹以中舍之方式缘取有情，故说舍住者的心有执取非实有之困难。难道舍梵住不也是以“有情是其业的所有者，他们将依谁之意愿而快乐？”等否定之方式，以执取胜义为门而缘取有情吗？此言真实，然此仅在修习的前分；于达到顶峰时，则纯粹以中舍之方式缘取有情。因此，其作用是特别地发生于胜义上非实有之境。并且，应知此执取非实有之困难，是因其通过中舍之道，于安止成就时，已臻于不谬执而取有情之顶峰故。其余如前已说。 ၂၇၄. သဗ္ဗာပေတာတိ သဗ္ဗာပိ ဧတာ အပ္ပမညာ. ဒါနာဒီနန္တိ ပါရမိဘာဝပ္ပတ္တာနံ ဒါနာဒီနံ ဗုဒ္ဓကရဓမ္မာနံ. သဗ္ဗကလျာဏဓမ္မာနန္တိ သဗ္ဗေသံ အနဝဇ္ဇဓမ္မာနံ, သမတိံသာယ ပါရမိတာနံ, တန္နိမိတ္တာနံ ဗုဒ္ဓယာနိယာနဉ္စ, သဗ္ဗေဟိ ဝါ သုန္ဒရသဘာဝါနံ. န ဟိ လောကိယဓမ္မာ ဗုဒ္ဓကရဓမ္မေဟိ အာနုဘာဝတော ဥက္ကဋ္ဌာ နာမ အတ္ထိ, ဗုဒ္ဓဓမ္မေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ပရိပူရိကာတိ ပရိဝုဒ္ဓိကရာ. အဓိဋ္ဌာနာနိ ဝိယ ဟိ အပ္ပမညာ သဗ္ဗာသံ ပါရမိတာနံ ပါရိပူရိကရာ. ‘‘ဟိတဇ္ဈာသယတာယာ’’တိအာဒိနာ မေတ္တာဗြဟ္မဝိဟာရာဒီနံ ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဿ အဓိဋ္ဌာနဘာဝဒဿနမုခေန စတူဟိ အပ္ပမညာဟိ အတ္တနော သန္တာနဿ ပဂေဝ အဘိသင်္ခတတ္တာ မဟာဗောဓိသတ္တာ ဒါနာဒိပါရမိယော ပူရေတုံ သမတ္ထာ ဟောန္တိ, နာညထာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ. ဣမဿ ဒါတဗ္ဗံ, ဣမဿ န ဒါတဗ္ဗန္တိ နိဒဿနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ‘‘ဣဒံ ဒါတဗ္ဗံ, ဣဒံ န ဒါတဗ္ဗန္တိ စ ဝိဘာဂံ အကတွာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတော. ဒေယျပဋိဂ္ဂါဟကဝိကပ္ပရဟိတာ ဟိ ဒါနပါရမိတာ. ယထာဟ – 274. Sabbāpetā（一切），即sabbāpi etā appamaññā（所有这些无量）。Dānādīnaṃ（布施等），指已达波罗蜜位的布施等能成佛之法。Sabbakalyāṇadhammānaṃ（一切善法），指一切无过失之法、三十波罗蜜、以及由彼为因的佛乘相关之法，或指一切美好自性之法。世间法在威力上实无胜过能成佛之法者，于诸佛之法中更无话可说。Paripūrikā（圆满者），即parivuddhikarā（令增长者）。诚然，无量（appamaññā）犹如决意（adhiṭṭhāna）一般，是一切波罗蜜的圆满者。通过以“有利乐之意向”等文句，经由开示慈梵住等乃至舍梵住作为基础之方式，表明大菩萨（mahābodhisatta）因其心相续早已被四无量所整治，故有能力圆满布施等波罗蜜，否则不能。此乃显示此义。因为有“不作‘此物应施，此物不应施’之分别”的说法，所以布施波罗蜜确实是远离对所施物与受者之分别计度的。如说： ‘‘ယထာပိ ကုမ္ဘော သမ္ပုဏ္ဏော, ယဿ ကဿစိ အဓောကတော; ဝမတေဝုဒကံ နိဿေသံ, န တတ္ထ ပရိရက္ခတီ’’တိ. (ဗု. ဝံ. ၂.၁၁၈); 譬如水罐已满盈，任谁将其倒覆倾；水流涓滴不存留，不留丝毫于其中。 ‘‘သဗ္ဗသတ္တာန’’န္တိ ဣဒံ ‘‘သုခနိဒါန’’န္တိ ဣမိနာပိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ, ‘‘ဒေန္တီ’’တိ ဣမိနာ စ. တေန ဒေယျဓမ္မေန ဝိယ ဒါနဓမ္မေနာပိ မဟာသတ္တာနံ လောကဿ ဗဟူပကာရတာ [Pg.391] ဝုတ္တာ ဟောတိ, တထာ တဿ ပရိဏာမနတော. တဒတ္ထဒီပနတ္ထံ ဟိ ‘‘ဝိဘာဂံ အကတွာ’’တိ ဝတွာပိ ‘‘သဗ္ဗသတ္တာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေသန္တိ သဗ္ဗသတ္တာနံ. ဥပဃာတန္တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘ဝိဘာဂံ အကတွာ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. အယံ ဟေတ္ထ ပဒယောဇနာ – ဝိဘာဂံ အကတွာ ဥပဃာတံ ပရိဝဇ္ဇယန္တာ သဗ္ဗသတ္တာနံ သုခနိဒါနံ သီလံ သမာဒိယန္တီတိ. သတ္တကာလဝိကပ္ပရဟိတာ ဟိ သီလပါရမိတာ, လောကတ္ထမေဝ စဿ ဖလံ ပရိဏမီယတိ. နေက္ခမ္မံ ဘဇန္တီတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပဂစ္ဆန္တိ. ပဗ္ဗဇိတဿ ဟိ သဗ္ဗသော သီလံ ပရိပူရတိ, န ဂဟဋ္ဌဿ. ဣဓာပိ ‘‘ဝိဘာဂံ အကတွာ သဗ္ဗသတ္တာနံ သုခနိဒါန’’န္တိ ဣဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. န ဟိ ဗောဓိသတ္တာ ကာလဝိဘာဂံ ကတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုတိဋ္ဌန္တိ, သီလံ ဝါ သမာဒိယန္တိ, နိဒဿနမတ္တဉ္စေတံ ဈာနာဒိနေက္ခမ္မဘဇနဿာပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ. သဗ္ဗသတ္တာနံ သုခနိဒါနတာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယာဝ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ဟိတာဟိတေသူတိ အတ္ထာနတ္ထေသု. အသမ္မောဟတ္ထာယာတိ သမ္မောဟဝိဒ္ဓံသနာယ. ပညံ ပရိယောဒပေန္တီတိ ယောဂဝိဟိတံ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနာဒိံ အဿုတံ သုဏန္တာ သုတံ ဝေါဒပေန္တာ အဟံကာရမမံကာရာဒိံ ဝိဓုနန္တာ ဉာဏံ ဝိသောဓေန္တိ. ‘‘အဟံ မမာ’’တိ ဝိကပ္ပရဟိတာ ဟိ ပညာပါရမိတာ. ဟိတသုခတ္ထာယာတိ သတ္တာနံ ဟိတသုခါဒိဝုဒ္ဓိယတ္ထမေဝ. နိစ္စန္တိ သတတံ အဝိစ္ဆေဒေန ပဋိပက္ခေန အဝေါကိဏ္ဏံ. ဝီရိယမာရဘန္တီတိ ယထာ သတ္တာနံ အနုပ္ပန္နံ ဟိတသုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဥပ္ပန္နံ အဘိဝဍ္ဎတိ, ဧဝံ ပရက္ကမံ ကရောန္တိ. သင်္ကောစဝိက္ခေပရဟိတာ ဟိ ဝီရိယပါရမိတာ. ‘‘ဝီရဘာဝံ ပတ္တာပီ’’တိ ဣမိနာ အပရဒ္ဓါနံ နိဂ္ဂဟသမတ္ထတံ ဒဿေတိ. နာနပ္ပကာရကံ အပရာဓံ ခမန္တီတိ မမ္မစ္ဆေဒနာကာရေန အတ္တနိ ပဝတ္တိတံ နာနာဝိဓံ အပရာဓံ သဟန္တိ. အတ္တပရဝိကပ္ပဝိရဟိတာ ဟိ ဒေါသသဟနာ ခန္တိပါရမိတာ. “一切有情”此语应与“乐因”及“施与”相连。如是，大士们以布施法，如同以所施之物，对世间广行利益，亦以此回向。为阐明此义，故虽说“不作分别”，亦说“一切有情”。“彼等”即一切有情。“伤害”此语亦应引入“不作分别”而相连。此处之句义为：不作分别，远离伤害，为一切有情之乐因而受持戒律。戒波罗蜜实离于对有情与时间的分别，其果报唯回向世间利益。“出离”（Nekkhamma）指去出家。出家者之戒行方能圆满，非在家者。此处亦应引入“不作分别，为一切有情之乐因”而相连。菩萨实不作时节分别而行出家或受戒，此亦仅为指示，因禅那等出离之修行亦应希求。“为一切有情之乐因”如前所述。其余亦复如是。“利害”即利益与不利益。“为无痴”即为破除愚痴。“净化智慧”指依于实践，听闻未曾听闻的明处等，净化已听闻的，抖落我执、我所执等，从而清净智慧。慧波罗蜜实离于“我、我所”之分别。“为利益安乐”即仅为增长有情之利益、安乐等。“恒常”指持续不断，无有间断，不与对立法相杂。“勤发精进”指如是努力，使有情未生之利益安乐得以生起，已生者得以增长。精进波罗蜜实离于退缩与散乱。“虽达勇猛性”此语显示亦能调伏有过错者。“忍诸多过犯”指忍受以割截心腹要害等方式加于自身之种种过犯。忍受过失的忍辱波罗蜜实离于自他之分别。 ပဋိညံ န ဝိသံဝါဒေန္တီတိ အဝိသံဝါဒနသာမညေန သဗ္ဗဿပိ အနရိယဝေါဟာရဿ အကရဏမာဟ. ပဋိညာတေ, အပဋိညာတေ စ ဒိဋ္ဌာဒိကေ မိစ္ဆာဝိကပ္ပရဟိတာ ဟိ သစ္စပါရမိတာ. အဝိစလာဓိဋ္ဌာနာတိ ယထာသမာဒိန္နေသု ဒါနာဒိဓမ္မေသု နိစ္စလာဓိဋ္ဌာယိနော အစလသမာဒါနာဓိဋ္ဌာနာ, သမာဒိန္နေသု စ ဗုဒ္ဓကရဓမ္မေသု သမ္မဒေဝ အဝဋ္ဌာနံ အဓိဋ္ဌာနပါရမိတာ. တေသူတိ သတ္တေသု. အဝိစလာယာတိ ပဋိပက္ခေန အကမ္ပနီယာယ. ဧဝန္တိ ယထာဝုတ္တေန သတ္တေသု ဟိတဇ္ဈာသယတာဒိအာကာရေန. ယထာ စ ဗြဟ္မဝိဟာရာဓိဋ္ဌာနာ ပါရမိယော, ဧဝံ အဓိဋ္ဌာနာဓိဋ္ဌာနာပိ. တထာ ဟိ ယထာပဋိညံ ပရာနုဂ္ဂဟာယ ပါရမီနံ [Pg.392] အနုဋ္ဌာနေန သစ္စာဓိဋ္ဌာနံ, တပ္ပဋိပက္ခပရိစ္စာဂတော စာဂါဓိဋ္ဌာနံ, ပါရမီဟိ သစိတ္တုပသမတော ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ, တာဟိ ပရဟိတူပါယကောသလ္လတော ပညာဓိဋ္ဌာနံ. ဧဝံ ပစ္စေကမ္ပိ ပါရမိတာသု ယထာရဟံ နေတဗ္ဗံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရတော ပန ပါရမိတာသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရမတ္ထဒီပနိယံ စရိယာပိဋကဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ, အတိဝိတ္ထာရဘယေန န ဝိတ္ထာရယိမှ. တထာ ဒသဗလဉာဏာဒိကေတိ. ဧတာဝ ဟောန္တီတိ ဧတာ ဟောန္တိ ဧဝါတိ ယောဇနာ. “‘不违背承诺’，是以不违背的共通性，说不作一切非圣之言说。于已承诺及未承诺之事中，远离于所见等事的错误分别，实为真实波罗蜜。‘不动摇之决意’(Avicalādhiṭṭhāna)者，谓于如实受持的布施等法中，有不动摇的安住，有不动的受持决意；又于已受持的成佛之法中，正当地安住，即是决意波罗蜜。‘于彼等’者，谓于有情。‘不动摇’者，谓不为敌对法所动摇。‘如是’者，谓以如前所述的，对有情有利益意乐等行相。又如诸波罗蜜以梵住为所依，如是亦以（四）决意为所依。诚然，依承诺为利他而行诸波罗蜜，是为真实决意；因舍离其敌对法，是为舍决意；由诸波罗蜜而寂静自心，是为寂止决意；由彼等而善巧于利他方便，是为慧决意。如是，于每一波罗蜜中，亦应如理引导。此为此处之简略，至于详说，于诸波罗蜜中当说之事，应依名为《胜义灯》(Paramatthadīpanī)的《所行藏释义》(Cariyāpiṭakavaṇṇanā)中所说之理而知，因惧过广而未广说。‘十力智等’亦复如是。‘唯有此等’，应结合为‘此等实有’。 ဗြဟ္မဝိဟာရနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 梵住解释之释义终。 ဣတိ နဝမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 如是第九章释义。 ၁၀. အာရုပ္ပနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 10. 第十章无色解释之释义 ပဌမာရုပ္ပဝဏ္ဏနာ 初无色释义 ၂၇၅. ဥဒ္ဒိဋ္ဌေသူတိ [Pg.393] ‘‘စတ္တာရော အာရုပ္ပာ’’တိ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌေသု, နိဒ္ဓါရဏေ စေတံ ဘုမ္မံ. တေနေဝါဟ ‘‘စတူသု အာရုပ္ပေသူ’’တိ. တတ္ထ ရူပဝိဝေကေန အရူပံ, အရူပမေဝ အာရုပ္ပံ ဈာနံ, ဣဓ ပန တဒတ္ထံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဓိပ္ပေတံ. တံ ဘာဝေတုကာမော စတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဥပ္ပာဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ရူပါဓိကရဏန္တိ ရူပဟေတု. ဟေတုအတ္ထော ဟိ ဧတ္ထ အဓိကရဏ-သဒ္ဒေါ ‘‘ကာမာဓိကရဏ’’န္တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁၆၈-၁၆၉) ဝိယ. ဒဏ္ဍနဋ္ဌေန ဒဏ္ဍော, မုဂ္ဂရာဒိ. ပရပီဠာဓိပ္ပာယေန တဿ အာဒါနံ ဒဏ္ဍာဒါနံ. သတ္တာနံ သသနဋ္ဌေန သတ္ထံ, အာဝုဓံ. ဘဏ္ဍနံ ကလဟော. ဝိရောဓော ဝိဂ္ဂဟော. နာနာဝါဒေါ ဝိဝါဒေါ. ဧတန္တိ ယထာဝုတ္တံ ဒဏ္ဍာဒါနာဒိကံ. သဗ္ဗသောတိ အနဝသေသတော. အာရုပ္ပေ အရူပဘာဝေ, အာရုပ္ပေ ဝါ ဘဝေ. ရူပါနံယေဝါတိ ဒိဋ္ဌာဒီနဝါနံ ရူပါနံယေဝ, န အရူပါနန္တိ အဓိပ္ပာယော. နိဗ္ဗိဒါယာတိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန နိဗ္ဗိန္ဒနတ္ထာယ. ဝိရာဂါယာတိ ဝိရဇ္ဇနတ္ထာယ. နိရောဓာယာတိ နိရုဇ္ဈနတ္ထာယ. သဗ္ဗမေတံ သမတိက္ကမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒဏ္ဍာဒါနာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဒိန္နာဒါနာဒိကံ သဗ္ဗံ ရူပဟေတုကံ အနတ္ထံ သင်္ဂဏှာတိ, န ဣဓ ပါဠိယံ အာဂတမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကရဇရူပေတိ ယထာဝုတ္တာဒီနဝါဓိကရဏဘာဝယောဂျံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ, ဩဠာရိကရူပေတိ အတ္ထော. အာဒီနဝန္တိ ဒေါသံ. တဿာတိ ရူပဿ. အာလောကောတိ ဝဏ္ဏဝိသေသော ဧဝါတိ တတ္ထ ပဝတ္တံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ သိယာ အာကာသနိမိတ္တံ ဥဂ္ဂဟေတုံ, န ပန ပရိစ္ဆိန္နာကာသကသိဏံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ. တဿ ဟိ ဥဂ္ဃာဋနာ နာမ ရူပနိမိတ္တေနေဝ သိယာတိ အာဟ ‘‘ဌပေတွာ ပရိစ္ဆိန္နာကာသကသိဏံ နဝသူ’’တိ. ကေစိ ပန ‘‘အာလောကကသိဏမ္ပိ ဌပေတွာ အဋ္ဌသူ’’တိ ဝဒန္တိ, တဿ ပန ဌပနေ ကာရဏံ န ဒိဿတိ, ကရဇရူပံ အတိက္ကန္တံ ဟောတိ တဿ အနာလမ္ဗနတော. 275. “于已列举者”(Uddiṭṭhesu)——即于“四无色”等已列举者中。此处的地格(bhumma)为决定义。因此才说“于四无色中”。其中，通过远离色而为无色，无色本身即是无色禅，但此处意指为其（无色禅）的业处。欲修习彼者，当生起第四禅，此为关联。“以色为依止”(Rūpādhikaraṇaṃ)即以色为因。此处“依止”(adhikaraṇa)一词为原因义，如同《中部》(MN 1.168-169)等处的“以欲为依止”(kāmādhikaraṇaṃ)一样。“杖”(daṇḍa)以击打为义，指棍棒等。以伤害他人之意而执取，即是“执杖”(daṇḍādāna)。“武器”(sattha)以伤害众生为义，即兵器(āvudha)。“斗”(bhaṇḍana)即争吵(kalaha)。“诤”(virodha)即冲突(viggaha)。“异论”(nānāvāda)即争论(vivāda)。“此”(etaṃ)即指上述的执杖等。“一切”(sabbaso)即无余。“于无色”(āruppe)即于无色之状态，或于无色之有。“唯于诸色”(rūpānaṃyeva)是指唯于已见其过患之诸色，而非无色法，此为其意。“为厌离”(nibbidāya)是指为以镇伏的方式而厌离。“为离贪”(virāgāya)是指为离染。“为灭尽”(nirodhāya)是指为息灭。所有这些都是就超越(samatikkama)而言。“执杖等”(daṇḍādānādīnaṃ)中的“等”字，包含了所有以色为因的不善，如不与取等，当知不只是此处经文中所出现的。“于身生色中”(Karajarūpe)是为了说明其适合成为上述过患的所依，意即“于粗显色中”(oḷārikarūpe)。“过患”(ādīnava)即过失(dosa)。“彼”(tassa)指的是色。“光明”(āloka)是一种特殊的颜色，因此，去除于彼处生起的似相(paṭibhāganimitta)后，或可取虚空相(ākāsanimitta)，但并非去除限定虚空遍(paricchinnākāsakasiṇa)后（而取）。因为对彼（限定虚空遍）的去除，只能通过色相(rūpanimitta)才能实现，所以说“除去限定虚空遍，于九（遍）中”。然而，有些人说“亦除去光明遍(ālokakasiṇa)，于八（遍）中”，但未见其排除的理由，因为身生色(karajarūpa)已被超越，由于不以彼（身生色）为所缘故。 ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. နနု ပဌမဇ္ဈာနာဒီနိပိ တဿ အနာလမ္ဗနဝသေနေဝ ပဝတ္တန္တိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တာရမ္မဏတ္တာ? သစ္စမေတံ, ဩဠာရိကင်္ဂပ္ပဟာနတော ပန သန္တသဘာဝေန အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေန စတုတ္ထဇ္ဈာနေန အတိက္ကန္တံ သုဋ္ဌု အတိက္ကန္တံ နာမ ဟောတီတိ ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ[Pg.394]. ကေစိ ‘‘အဿာသပဿာသာနံ နိရုဇ္ဈနတော, ကာမဓာတုသမတိက္ကမနတော စာ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ အကာရဏံ, ဣတရေသံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနံ သမ္ဘဝတော, ဟေဋ္ဌိမဇ္ဈာနာနဉ္စ အကာမဓာတုသံဝတ္တနီယတော. တပ္ပဋိဘာဂမေဝါတိ ကရဇရူပပဋိဘာဂမေဝ နိမိတ္တဂ္ဂါဟသမ္ဘဝတော. သဒိသဉ္စ နာမ တံ န ဟောတိ, တသ္မာ ကိံ တဿ သမတိက္ကမနေနာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယ ‘‘ကထံ? ယထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကထန္တိ ကထေတုကမျတာပုစ္ဆာ. ယထာတိ ဩပမ္မတ္ထေ နိပါတော. လေခါစိတ္တန္တိ ကာဠဝဏ္ဏာဒိနာ ကတပရိကမ္မာယ လေခါယ စိတ္တံ. ဖလိတန္တရန္တိ ဝိဝရံ. ဒိသွာတိ ဒူရတော ဒိသွာ. သမာနရူပသဒ္ဒသမုဒါစာရန္တိ သဒိသရူပသဏ္ဌာနသရပ္ပယောဂံ. 如果这样，为何说“以第四禅力”？难道初禅等不也是仅以不缘于彼（身生色）而转起，因为它们是以似相（paṭibhāganimitta）为所缘吗？此言确实。但因舍离了粗显的禅支，以本性寂静、已达不动的第四禅而超越，才名为善超越，是故说“以第四禅力”。有人说：“因出入息（assāsapassāsa）的止息，及超越了欲界（kāmadhātu）。”此非正因，因为其他心生色（cittasamuṭṭhānarūpa）依然存在，且较低的诸禅亦非欲界所摄故。“唯其似相”（Tappaṭibhāgameva）即唯是身生色（karajarūpa）的似相，因能取相（nimittaggāha）故。而所谓的相似，并非就是它（原物），因此超越它有何用呢？针对此诘难而说“如何？譬如”等。其中，“如何”（kathaṃ）是欲说而问。“譬如”（yathā）是用于比喻义的不变词。“线条画”（lekhācitta）即是以黑色等颜色处理过的线条所绘饰的图画。“裂缝”（Phalitantara）即是孔隙（vivara）。“见已”（disvā）即是从远处看见。“同形色声行”（samānarūpasaddasamudācāra）即是相似的形色、姿态、声音的运用。 အာရမ္မဏဝသေနာတိ ‘‘မမ စက္ခု သောဘနံ, မမ ကာယော ထိရော, မမ ပရိက္ခာရာ သုန္ဒရာ’’တိ ဧဝံ အာရမ္မဏကရဏဝသေန. ကရဇရူပသမင်္ဂိကာလောတိ အတ္တနော အတ္တဘာဝရူပေန စေဝ အာရမ္မဏရူပေန စ သမန္နာဂတကာလော. တမ္ပီတိ ကသိဏရူပဿပိ. သာမိအတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ဥပယောဂဝစနံ. ဘယသန္တာသအဒဿနကာမတာ ဝိယ သမတိက္ကမိတုကာမတာတိ ယောဇနာ. ဣဒဉ္စ ယထာဝုတ္တာနံ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂနိရောဓာနံ သာဓာရဏဝစနံ. တေ ဟိ တယော အပေက္ခိတွာ ဘယသန္တာသအဒဿနကာမတာ ဝုတ္တာ. ဧကော ကိရ သုနခေါ ဝနေ သူကရေန ပဟဋမတ္တော ပလာတော, သော အရူပဒဿနဝေလာယ ဘတ္တပစနဥက္ခလိံ ဒူရတော ဒိသွာ သူကရသညာယ ဘီတော ဥတ္တသန္တော ပလာယိ, ပိသာစဘီရုကော ပုရိသော ရတ္တိဘာဂေ အပရိစိတေ ဒေသေ မတ္ထကစ္ဆိန္နံ တာလက္ခန္ဓံ ဒိသွာ ပိသာစသညာယ ဘီတော ဥတ္တသန္တော မုစ္ဆိတော ပပတိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သူကရာ…ပေ… ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ. “依所缘(Ārammaṇavasena)”是指：“我的眼睛美妙，我的身体稳固，我的资具美好”，如是依造作所缘的方式。“具业生色时(Karajarūpasamaṅgikālo)”是指自身的自体色与所缘色具足之时。“彼亦(Tampīti)”是指对遍处色(kasiṇarūpa)亦然。此处的“彼”(taṃ)一词，是在属格义上使用的连接词。应如是连接文句：“欲超越”犹如“因怖畏、惊恐而不欲见”。而此语是通用于如前所述之厌离、离贪、灭尽的言说。确实，考虑到此三者，才说了怖畏、惊恐、不欲见。譬如，听说有一只狗在林中刚被野猪撞了一下就逃跑了，它在看不清形色之时，远远看见煮饭的锅，生起猪想，恐惧、惊慌地逃跑了。又如一个怕鬼的人，在夜晚不熟悉的地方看见被砍掉顶的棕榈树干，生起鬼想，恐惧、惊慌、昏厥倒地。针对此事而说：“猪……等……应知”。 ၂၇၆. ဧဝန္တိ ယထာဝုတ္တံ ဩပမ္မတ္ထံ နိဂမေန္တော အာဟ. သောတိ ယောဂါဝစရော. တသ္မိံ ဈာနေ အာဒီနဝံ ပဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ရူပန္တိ ကသိဏရူပံ. သန္တဝိမောက္ခတောတိ အရူပဇ္ဈာနတော. တာနိ ဟိ ‘‘ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၈.၇၂; ၁၀.၉) သန္တဝိမောက္ခာတိ အာဂတာ. သန္တတာသိဒ္ဓိ စဿ အနုဿုတိတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ယထေဝါတိ ဧဝ-ကာရေန ယေန ပကာရေန ဧတံ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနံ ဒုဝင်္ဂိကံ, ဧဝံ အာရုပ္ပာနိပီတိ [Pg.395] ဥပေက္ခာစိတ္တေကဂ္ဂတာဝသေန ဒုဝင်္ဂိကတ္တံ ဒဿေတိ, န တတိယဇ္ဈာနေ ဝိယ ဒုဝင်္ဂိကတာမတ္တံ. နနု စေတ္ထာပိ ဒုဝင်္ဂိကတာမတ္တမေဝ ဘူမိဘေဒတောတိ? နာယံ ဒေါသော ဥပမောပမေယျဘာဝဿ ဘိန္နာဓိကရဏတော. 276. “如是(Evanti)”，是为总结如前所述的譬喻义而说。“彼(So)”是瑜伽行者(yogāvacaro)。应连接为：“于彼禅那中见患”。“色(Rūpanti)”是遍处色(kasiṇarūpa)。“由寂静解脱(Santavimokkhato)”是指由无色禅。因为在“彼等超越色之无色为寂静解脱”等经文中，它们被称为寂静解脱。并且，应由听闻而知其寂静之成就。“犹如(Yath'eva)”：藉由`eva`一词，显示此色界第四禅以何方式为二支，无色禅亦如是，依舍与心一境性而为二支，而非如第三禅那样仅是二支。[问：]难道此处不也因地之差别而仅是二支吗？[答：]此非过失，因为譬喻与被譬喻者所依处不同。 တတ္ထာတိ တသ္မိံ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနေ. နိကန္တိန္တိ အပေက္ခံ. ပရိယာဒါယာတိ အာဒီနဝဒဿနေန တသ္မိံ ဈာနေ ခေပေတွာ, အနပေက္ခော ဟုတွာတိ အတ္ထော. သန္တတော မနသိကရဏေနေဝ ပဏီတတော, သုခုမတော စ မနသိကာရော သိဒ္ဓေါ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သန္တတော အနန္တတော မနသိ ကရိတွာ’’တိ. ပတ္ထရိတွာတိ ပဂေဝ ဝဍ္ဎိတံ, တဒါ ဝဍ္ဎနဝသေန ဝါ ပတ္ထရိတွာ. တေနာတိ ကသိဏရူပေန. ဥဂ္ဃာဋေတိ ကသိဏန္တိ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနဿ အာရမ္မဏဘူတံ ပထဝီကသိဏာဒိကသိဏရူပံ အပနေတိ. ဥဂ္ဃာဋနဝိဓိံ ပန ဒဿေန္တော ‘‘ဥဂ္ဃာဋေန္တော ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သံဝေလ္လေတီတိ ပဋိသံဟရတိ. အညဒတ္ထူတိ ဧကံသေန. နေဝ ဥဗ္ဗဋ္ဋတီတိ နေဝ ဥဋ္ဌဟတိ. န ဝိဝဋ္ဋတီတိ န ဝိနိဝဋ္ဋတိ. ဣမဿာတိ ဣမဿ ကသိဏရူပဿ. အမနသိကာရန္တိ မနသိ အကရဏံ အစိန္တနံ. မနသိကာရဉ္စ ပဋိစ္စာတိ ‘‘အာကာသော အာကာသော’’တိ ဘာဝနာမနသိကာရဉ္စ နိဿာယ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနဿ အာရမ္မဏဘူတံ ကသိဏရူပံ န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ မနသိ ကရောတော, တေန စ ဖုဋ္ဌောကာသံ ‘‘အာကာသော အာကာသော’’တိ မနသိ ကရောတော ယဒါ တံ ဘာဝနာနုဘာဝေန အာကာသံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ, တဒါ သော ကသိဏံ ဥဂ္ဃာဋေတိ နာမ, တဉ္စ တေန ဥဂ္ဃာဋိတံ နာမ ဟောတီတိ. တေနာဟ ‘‘ကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသမတ္တံ ပညာယတီ’’တိ. သဗ္ဗမေတန္တိ တိဝိဓမ္ပေတံ ဧကမေဝ ပရိယာယဘာဝတော. “于彼”是指在色界第四禅中。“贪着”是指希求。“遍尽”是指通过观察过患，于彼禅中将其断尽，成为无希求者之义。通过持续不断地作意，作意便得以成就为殊胜与微细，因此说“持续、无间断地作意”。“扩展”是指扩展先前已增长的（遍处），或是在当时以增长的方式来扩展。“由彼”是指由遍处色(kasiṇarūpa)。“揭开遍处”是指去除作为色界第四禅所缘的地遍(pathavīkasiṇa)等遍处色。为显示揭开的方法，而说“诚然，当揭开时……”等。于此，“卷起”是指收摄。“无疑”是指确定地。“不冒起”是指不生起。“不退转”是指不退没。“此”是指此遍处色(kasiṇarūpa)。“不作意”是指不置于心、不思惟。“及依作意”是指依于“虚空、虚空”的修习作意。此中义为：对于作为色界第四禅所缘的遍处色(kasiṇarūpa)，不完全作意，而对它所触及的虚空作意为“虚空、虚空”，当通过修习的力量，它显现为虚空时，彼人即名为揭开遍处，而它亦名为被彼所揭开。因此说“了知到唯是揭开遍处后的虚空”。“这一切”，这三者由于是同义词，所以实为一体。 ‘‘နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘန္တီ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ? နနု ရူပါဝစရပဌမဇ္ဈာနဿ ဥပစာရက္ခဏေယေဝ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနိ, တတော ပဋ္ဌာယ စဿ န နေသံ ပရိယုဋ္ဌာနံ. ယဒိ သိယာ, ဈာနတော ပရိဟာယေယျ? ယံ ပနေကေ ဝဒန္တိ ‘‘အတ္ထေဝ သုခုမာနိ အရူပဇ္ဈာနဝိက္ခမ္ဘနေယျာနိ နီဝရဏာနိ, တာနိ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တ’’န္တိ, တံ တေသံ မတိမတ္တံ. န ဟိ မဟဂ္ဂတကုသလေသု လောကုတ္တရကုသလေသု ဝိယ ဩဓိသော ပဟာနံ နာမ အတ္ထိ. ယော ပန ရူပါဝစရေဟိ အာရုပ္ပာနံ ဥဠာရဖလတာဒိဝိသေသော, သော ဘာဝနာဝိသေသေန သန္တတရပဏီတတရဘာဝေန တေသုယေဝ ပုရိမပုရိမေဟိ ပစ္ဆိမပစ္ဆိမာနံ [Pg.396] ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ဝိက္ခမ္ဘန္တီ’’တိ ပန ဝစနံ ဝဏ္ဏဘဏနဝသေန ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ အညတ္ထာပိ ဟေဋ္ဌာ ပဟီနာနံ ဥပရိ ပဟာနံ ဝုစ္စတိ. ယေ ပန ‘‘သဗ္ဗေ ကုသလာ ဓမ္မာ သဗ္ဗေသံ အကုသလာနံ ပဋိပက္ခာတိ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ, တေဟိ ဒုတိယဇ္ဈာနူပစာရာဒီသု နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနာဝစနဿ ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ. သတိ သန္တိဋ္ဌတီတိ အာကာသနိမိတ္တာရမ္မဏာ သတိ သမ္မာ သူပဋ္ဌိတာ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ. သတိသီသေန စေတ္ထ ဥပစာရဇ္ဈာနာနုဂုဏာနံ သဒ္ဓါပဉ္စမာနံ သကိစ္စယောဂံ ဒဿေတိ. ဥပစာရေနာတိ ဥပစာရဇ္ဈာနေန. ဣဓာပီတိ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနံ သန္ဓာယ သမ္ပိဏ္ဍနံ. တံ ဟိ ဥပေက္ခာဝေဒနာသမ္ပယုတ္တံ. သေသန္တိ ‘‘သေသာနိ ကာမာဝစရာနီ’’တိအာဒိ. ယံ ဣဓ ဝတ္တဗ္ဗမဝုတ္တံ, တံ ပန ပထဝီကသိဏနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၅၁ အာဒယော) ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ပထဝီကသိဏေ ဝုတ္တနယမေဝါ’’တိ. “镇伏诸盖”是为何而说呢？难道不是在色界初禅的近行刹那，诸盖就已经被镇伏，并且从那时起，于此人，诸盖不再现行了吗？倘若（诸盖）还会（现行），他就会从禅那中退失了。至于有些人说：“确实还有微细的、应由无色禅镇伏的诸盖，这是针对那些（微细的盖）而说的。”那只是他们自己的想法而已。因为在广大善法中，并不像在出世间善法中那样，有名为“限定断除”(odhiso pahānaṃ)的情况。至于色界诸禅与无色诸禅之间，如广大果报等殊胜差别，应当视为是由于修习的差别，以及在（无色禅）其中，后后禅比前前禅更为寂静、更为殊胜的缘故，就像（色界禅中）后后禅比前前禅（更为寂静、殊胜）一样。而“镇伏”这个词，是依赞叹（vaṇṇabhaṇana）的方式而说的。诚然，在其他地方，也说于上（位阶）断除已于下（位阶）断除的（烦恼）。至于那些主张“‘一切善法都是一切不善法的对治法’，因此才这么说”的人，他们就应当说明，为何在第二禅近行等阶段，没有说镇伏诸盖的原因。“念安住”是指以空遍相（ākāsanimitta）为所缘的念，得以正确、善巧地现起而安住。此处是以念为首，显示了与近行禅相应的、信为第五的（五）根，在各自事务中的作用。“以近行”即是以近行禅。“于此亦”是总摄色界第四禅而说，因为它与舍受（upekkhāvedanā）相应。“其余”是指“其余欲界……”等。此处应说而未说的，则应根据地遍的解释（《清净道论》1.51等）中所说的方法来了知，因此说“如地遍的解释中所说的方法”。 ဧဝံ ယံ တတ္ထ အဝိသိဋ္ဌံ, တံ အတိဒိသိတွာ ဣဒါနိ ဝိသိဋ္ဌံ ဒဿေတုံ ‘‘အယံ ပန ဝိသေသော’’တိအာဒိမာဟ. ယာနပ္ပုတောဠိ ကုမ္ဘိမုခါဒီနန္တိ ဩဂုဏ္ဌနသိဝိကာဒိယာနာနံ မုခံ ယာနမုခံ, ပုတောဠိယာ ခုဒ္ဒကဒွါရဿ မုခံ ပုတောဠိမုခံ, ကုမ္ဘိမုခန္တိ ပစ္စေကံ မုခ-သဒ္ဒေါ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. အာကာသံယေဝ ယာနမုခါဒိပရိစ္ဆိန္နံ. ပရိကမ္မမနသိကာရေနာတိ ပရိကမ္မဘူတေန မနသိကာရေန ဥပစာရဇ္ဈာနေန. ပရိကမ္မံ အနုလောမံ ဥပစာရောတိ စ အနတ္ထန္တရဉှေတံ. ပေက္ခမာနော အရူပါဝစရဇ္ဈာနစက္ခုနာ. 如是，指示了彼处无差别之法后，今为显示差别而说“此乃差别”等。‘车口、小门口、瓮口等’（Yānapputoḷikumbhimukhādīnanti）：车口（yānamukhaṃ）指有覆轿等车乘之口；小门口（putoḷimukhaṃ）指小门之口；瓮口（kumbhimukhaṃ）。如是，‘口’一词应与每一者相连接。仅是由车口等所限定的虚空。‘以预备作意’（parikammamanasikārena）者，是以作为预备的作意，即近行禅。预备（parikammaṃ）、随顺（anulomaṃ）、近行（upacāro），此实无异义。‘观’（pekkhamāno）者，是以无色界禅之眼而观。 ၂၇၇. သဗ္ဗာကာရေနာတိ ရူပနိမိတ္တံ ဒဏ္ဍာဒါနသမ္ဘဝဒဿနာဒိနာ သဗ္ဗေန ရူပဓမ္မေသု, ပထဝီကသိဏာဒိရူပနိမိတ္တေသု, တဒါရမ္မဏဇ္ဈာနေသု စ ဒေါသဒဿနာကာရေန, တေသု ဧဝ ဝါ ရူပါဒီသု နိကန္တိပ္ပဟာနအနာဝဇ္ဇိတုကာမတာဒိနာ. ရူပဇ္ဈာနမ္ပိ ရူပန္တိ ဝုစ္စတိ ဥတ္တရပဒလောပေန ‘‘ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတီ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၁၆၀; ဝိဘ. ၆၂၅) ယထာ ရူပဘဝေါ ရူပံ. ရူပီတိ ဟိ ရူပဇ္ဈာနလာဘီတိ အတ္ထော. အာရမ္မဏမ္ပိ ကသိဏရူပံ ရူပန္တိ ဝုစ္စတိ ပုရိမပဒလောပေန ယထာ ‘‘ဒေဝဒတ္တော ဒတ္တော’’တိ. ရူပါနိ ပဿတီတိ ကသိဏရူပါနိ ဈာနစက္ခုနာ ပဿတီတိ အတ္ထော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဥတ္တရပဒလောပေန, ပုရိမပဒလောပေန စ ယထာက္ကမံ ရူပဇ္ဈာနကသိဏရူပေသု ရူပဝေါဟာရော ဒိဿတိ, တသ္မာ. ရူပေ ရူပဇ္ဈာနေ တံသဟဂတာ သညာ ရူပသညာ. တဒါရမ္မဏဿ စာတိ စ-သဒ္ဒေန ယထာဝုတ္တံ ရူပါဝစရဇ္ဈာနံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ, တေန [Pg.397] ပါဠိယံ ‘‘ရူပသညာန’’န္တိ သရူပေကသေသေန နိဒ္ဒေသော ကတောတိ ဒဿေတိ. ဝိရာဂါတိ ဇိဂုစ္ဆနတော. နိရောဓာတိ တပ္ပဋိဗန္ဓဆန္ဒရာဂဝိက္ခမ္ဘနေန နိရောဓနတော. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿ သဗ္ဗာကာရေန ဝိရာဂါ အနဝသေသာနံ နိရောဓာတိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. 277. 【所谓】一切行相（sabbākārena）：对于色法（rūpadhammesu）、地遍（pathavīkasiṇa）等色相（rūpanimittesu）以及以彼为所缘的禅那（tadārammaṇajjhānesu）中的色相（rūpanimittaṃ），以见执杖等可能发生【的过患】等一切（sabbena）见其过患（dosadassanākārena）的方式；或对于彼等色等，以舍离爱欲（nikantippahāna）、不欲作意（anāvajjitukāmatā）等方式。色禅（rūpajjhāna）亦称“色”，是以后略法（uttarapadalopena）省略了后分，如在“为生于色界（rūpūpapattiyā）而修道”等句中，色有（rūpabhava）被称为“色”一样。须知，【所谓】有色者（rūpī），义即获得色禅者。所缘（ārammaṇa）的遍处色（kasiṇarūpaṃ）亦称“色”，是以前略法（purimapadalopena）省略了前分，如提婆达多（Devadatta）被称为“达多”（Datto）一样。【所谓】见诸色（rūpāni passati），义即以禅眼（jhānacakkhunā）见诸遍处色。是故（tasmā）：因为以后略法及前略法，“色”的称谓（rūpavohāro）分别见于色禅及遍处色中，是故。于色，即于色禅中，与彼俱行的想即是色想（rūpasaññā）。对于“及其所缘”（Tadārammaṇassa ca）一句，是以“及”（ca）字总括前述的色界禅，以此表明，在圣典（pāḷiyaṃ）中，“诸色想”（rūpasaññānaṃ）一词是以同类存余（sarūpekasesena）的方式作出的解释（niddeso）。【所谓】离贪（virāga），是因厌离（jigucchanato）。【所谓】灭（nirodha），是因通过镇伏与彼相应的欲贪（tappaṭibandhachandarāga）而止息（nirodhanato）。为使已说之义更为显了，故说“此是何义”等。或者，于此应如是结合文义：彼者，由一切行相离贪，故得无余（anavasesānaṃ）灭尽。 ‘‘အာရမ္မဏေ အဝိရတ္တဿ သညာသမတိက္ကမော န ဟောတီ’’တိ ဣဒံ ယသ္မာ ဣမာနိ ဈာနာနိ အာရမ္မဏာတိက္ကမေန ပတ္တဗ္ဗာနိ, န အင်္ဂါတိက္ကမေနာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ပနေတ္ထ သညာသမတိက္ကမော အာရမ္မဏသမတိက္ကမေန ဝိနာ န ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘သမတိက္ကန္တာသု စ သညာသု အာရမ္မဏံ သမတိက္ကန္တမေဝ ဟောတီ’’တိ အာဟ. အဝတွာ ဝုတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. သမာပန္နဿာတိအာဒီသု ကုသလသညာဝသေန သမာပန္နဂ္ဂဟဏံ, ဝိပါကသညာဝသေန ဥပပန္နဂ္ဂဟဏံ, ကိရိယာသညာဝသေန ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဂ္ဂဟဏံ. အရဟတော ဟိ ဈာနာနိ ဝိသေသတော ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော. ယဒိ သညာသမတိက္ကမဿ အနုနိပ္ဖာဒိအာရမ္မဏသမတိက္ကမော ဝိဘင်္ဂေ စ အဝုတ္တော, အထ ကသ္မာ ဣဓ ဂဟိတောတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ. အာရမ္မဏသမတိက္ကမဝသေနာပိ အယမတ္ထဝဏ္ဏနာ ကတာ, ‘‘တဒါရမ္မဏဿ စေတံ အဓိဝစန’’န္တိအာဒိနာ ဝိဘင်္ဂေ ဝိယ သညာသမတိက္ကမမေဝ အဝတွာတိ အဓိပ္ပာယော. “于所缘未离贪者，不得超越想。”说此语，是因为此等禅那是通过超越所缘而证得，非通过超越禅支。又因此处，超越想若无超越所缘则不成立，是故说：“于诸想已超越时，所缘亦必已超越。”此为“未说而说”之关联。于“已等至者”(samāpannassa)等句中，是依善想而取“已等至”，依异熟想而取“已生”(upapanna)，依唯作想而取“现法乐住”(diṭṭhadhammasukhavihāra)。诚然，阿罗汉之禅那，特称现法乐住。若在《分别论》(Vibhaṅga)中，未说作为超越想之次第所生的超越所缘，然则为何此处取之？针对此质问而说“又因为……”等。其意趣是：此义释亦依超越所缘而作，不像《分别论》中以‘此是彼所缘之增上语’等文那样，仅说超越想。 ၂၇၈. ပဋိဃာတေနာတိ ပဋိဟနနေန ဝိသယီဝိသယသမောဓာနေန. အတ္ထင်္ဂမာတိအာဒီသု ပုရိမံ ပုရိမံ ပစ္ဆိမဿ ပစ္ဆိမဿ အတ္ထဝစနံ, တသ္မာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဈာနသမင်္ဂိကာလေ အနုပ္ပတ္တီတိ တဿ ဣဓေဝ ဂဟဏေ ကာရဏံ အနုယောဂမုခေန ဒဿေတုံ ‘‘ကာမဉ္စေတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဥဿာဟဇနနတ္ထံ ပဋိပဇ္ဇနကာနံ. ဧတာသံ ပဋိဃသညာနံ. ဧတ္ထ ပဌမာရုပ္ပကထာယံ. ဝစနံ အတ္ထင်္ဂမဝသေန. 278. “有对”(paṭigha)者，谓由撞击，由根境和合。于“灭尽”等句中，后句为前句之释义。是故，有对想(paṭighasaññā)之灭尽，即于具足禅那时不生起。为以质问的方式，开示于此处取之的理由，并为激发修行者(paṭipajjanaka)之精进，故说“诚然此……”等。此乃于第一无色定之论述中，以‘灭尽’的方式宣说此等有对想。 ကိံ ဝါ ပသံသာကိတ္တနေန, ပဋိဃသညာနံ ပန အတ္ထင်္ဂမော ဣဓေဝ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တောတိ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဘာဝဓမ္မဿ အဘာဝေါ နာမ ပဋိပက္ခေန ပဟီနတာယ ဝါ ပစ္စယာဘာဝေန ဝါ. တေသု ရူပဇ္ဈာနသမင်္ဂိနော ပဋိဃသညာနံ အဘာဝေါ ပစ္စယာဘာဝမတ္တေန, န ပဋိပက္ခာဓိဂမေနာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တာတိ ပဋိဃသညာ[Pg.398]. ရူပါဝစရန္တိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနံ. သမာပန္နဿာတိ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝိဟရန္တဿ. ကိဉ္စာပိ န သန္တီတိ ယောဇနာ. န ပဟီနတ္တာ န သန္တီတိ န တဒါ ပဋိဃသညာ ပဟီနဘာဝေန န သန္တိ နာမ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘န ဟိ ရူပဝိရာဂါယ ရူပါဝစရဘာဝနာ သံဝတ္တတီ’’တိ. နနု စ ပဋိဃသညာပိ အရူပဓမ္မာ ဧဝါတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ရူပါယတ္တာ စ ဧတာသံ ပဝတ္တီ’’တိ. အယံ ပန ဘာဝနာတိ အရူပဘာဝနမာဟ. ဓာရေတုန္တိ အဝဓာရေတုံ. ဣဓာတိ အရူပဇ္ဈာနေ. အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရဝစနာဒီဟိ အာနေဉ္ဇတာ. ‘‘ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ’’တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၈.၇၂; ၁၀.၉) သန္တဝိမောက္ခတာ စ ဝုတ္တာ. 或者说，何必赞叹称扬呢？然而，有碍想(paṭighasaññā)的灭没(atthaṅgama)在此处应被述说，为了显示此义而说了“或者”等。其中，自性法(sabhāvadhammassa)的无有(abhāvo)，是指通过对治(paṭipakkhena)而断除，或由于因缘不具。于此，具足色禅(rūpajjhāna)者的有碍想的无有，仅是由于因缘不具，而非通过证得对治，为说明此义而说“虽然”等。其中，“彼”(tā)指有碍想。“色界”(rūpāvacara)指色界禅(rūpāvacarajjhāna)。“入定者”(samāpannassa)即已入定而住者。“虽然不存在”(kiñcāpi na santi)是其连接。并非由于已被断除故不存在，即那时有碍想并非以已断除的状态而不存在。于此说明原因：“因为色界修习不导向对色的离贪。”难道有碍想不也是无色法吗？为回应此诘难而说：“且它们的生起依赖于色法。”而此“修习”(bhāvanā)指无色修习(arūpabhāvanā)。“应知”(dhāretuṃ)即应了知。“于此”(idha)指在无色禅(arūpajjhāna)中。由“不动行”(āneñjābhisaṅkhāra)等语说明其不动性(āneñjatā)。通过“彼等超越诸色之寂静解脱，即是无色（解脱）”(Ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā)等语（《增支部》8.72; 10.9），也说明了其寂静解脱性(santavimokkhatā)。 ၂၇၉. ဒေါသဒဿနပုဗ္ဗကပဋိပက္ခဘာဝနာဝသေန ပဋိဃသညာနံ သုပ္ပဟီနတ္တာ မဟတာပိ သဒ္ဒေန အရူပသမာပတ္တိတော န ဝုဋ္ဌာတိ. တထာ ပန န သုပ္ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗရူပါဝစရသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာနံ သိယာ, ပဌမဇ္ဈာနံ ပန အပ္ပကမ္ပိ သဒ္ဒံ န သဟတီတိ တံ သမာပန္နဿ သဒ္ဒေါ ကဏ္ဋကောတိ ဝုတ္တံ. အာရုပ္ပဘာဝနာယ အဘာဝေ စုတိတော ဥဒ္ဓံ ဥပ္ပတ္တိရဟာနံ ရူပသညာပဋိဃသညာနံ ယာဝ အတ္တနော ဝိပါကပ္ပဝတ္တိ, တာဝ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာပါဒနေန သမတိက္ကမော, အတ္ထင်္ဂမော စ ဝုတ္တော. နာနတ္တသညာသု ပန ယာ တသ္မိံ ဘဝေ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဧကန္တရူပနိဿိတာ, တာ အနောကာသတာယ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, န အာရုပ္ပဘာဝနာယ နိဝါရိတတ္တာ, အနိဝါရိတတ္တာ စ ကာစိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တသ္မာ တာသံ အမနသိကာရော အနာဝဇ္ဇနံ အပစ္စဝေက္ခဏံ, ဇဝနပဋိပါဒကေန ဝါ ဘဝင်္ဂမနဿ အန္တော အကရဏံ အပ္ပဝေသနံ ဝုတ္တံ. 279. 以见（色之）过患为前导的对治修习之力，因瞋恚想已被善断，故即使有巨大声响，也不会从无色定出定。但若未如是善断，则可能从一切色界定出定。而初禅连微小的声音都无法忍受，因此说：“对于入彼定者，声音是根刺”。在没有无色修习的情况下，对于死后当生的色想与瞋恚想，在自身的异熟延续期间，通过使之达到不生起的法性，此（状态）被称为超越与灭没。至于种种想，那些在彼有中不生起的、完全依止于色的种种想，它们是因为没有机会而不生起，并非因为被无色修习所阻止；而有些（种种想）因为未被阻止而生起。因此，对于它们，（这）被称为不作意、不转向、不省察，或不以能生起速行的（作意）在有分心流中造作，不令其进入。 တေန စ နာနတ္တသညာမနသိကာရဟေတူနံ ရူပါနံ သမတိက္ကမာ သမာဓိဿ ထိရဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘သင်္ခေပတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အပိစ ဣမေဟိ တီဟိ ပဒေဟိ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ ဝဏ္ဏော ကထိတော သောတူနံ ဥဿာဟဇနနတ္ထံ, ပလောဘနတ္ထဉ္စ. ယေ ဟိ အကုသလာ ဧဝံဂါဟိနော ‘‘သဗ္ဗဿာဒရဟိတေ အာကာသေ ပဝတ္တိတသညာယ ကော အာနိသံသော’’တိ, တေ တတော မိစ္ဆာဂါဟတော နိဝတ္တေတုံ တီဟိ ပဒေဟိ ဈာနဿ အာနိသံသော ကထိတော. တံ ဟိ သုတွာ တေသံ ဧဝံ ဘဝိဿတိ ‘‘ဧဝံ သန္တာ ကိရာယံ သမာပတ္တိ ဧဝံ ပဏီတာ, ဟန္ဒဿာ နိဗ္ဗတ္တနတ္ထံ ဥဿာဟံ ကရိဿာမီ’’တိ. 并且，为显示通过超越作为种种想之作意因缘的诸色，而使定稳固，故说“简略地”等语。此外，亦用此三句宣说空无边处等至的功德，旨在激发听者的热忱，并劝诱他们。对于那些如此执取的无智者：“于毫无所依的虚空中生起的想，有何等利益？”为了使他们从那邪执中回头，故用此三句宣说了此禅那的利益。他们听后，将会如此思惟：“原来此等至是如此寂静、如此殊胜！好，我当为成就它而努力！” ၂၈၀. အဿာတိ [Pg.399] အာကာသဿ. ဥပ္ပာဒေါ ဧဝ အန္တော ဥပ္ပာဒန္တော, တထာ ဝယန္တော. သဘာဝဓမ္မော ဟိ အဟုတွာ သမ္ဘဝတော, ဟုတွာ စ ဝိနဿနတော ဥဒယဝယပရိစ္ဆိန္နော. အာကာသော ပန အသဘာဝဓမ္မတ္တာ တဒုဘယာဘာဝတော အနန္တော ဝုတ္တော. အဇဋာကာသပရိစ္ဆိန္နာကာသာနံ ဣဓ အနဓိပ္ပေတတ္တာ ‘‘အာကာသောတိ ကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသော ဝုစ္စတီ’’တိ အာဟ. ကသိဏံ ဥဂ္ဃာဋီယတိ ဧတေနာတိ ကသိဏုဂ္ဃာဋော, တဒေဝ ကသိဏုဂ္ဃာဋိမံ. မနသိကာရဝသေနာပီတိ ရူပဝိဝေကမတ္တဂ္ဂဟဏေန ပရိစ္ဆေဒဿ အဂ္ဂဟဏတော အနန္တဖရဏာကာရေန ပဝတ္တပရိကမ္မမနသိကာရဝသေနာပိ. အနန္တံ ဖရတီတိ အဂ္ဂဟိတပရိစ္ဆေဒတာယ အနန္တံ ကတွာ ပရိကမ္မသမ္ဖဿပုဗ္ဗကေန ဈာနသမ္ဖဿေန ဖုသတိ. ယထာ ဘိသဂ္ဂမေဝ ဘေသဇ္ဇံ, ဧဝံ အာကာသာနန္တမေဝ အာကာသာနဉ္စံ သံယောဂပရဿ တ-ကာရဿ စ-ကာရံ ကတွာ. ဈာနဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝတော အာရမ္မဏံ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေန ‘‘အာယတနမဿာ’’တိ ဝုတ္တံ, အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေ အာယတန-သဒ္ဒဿ ဒဿနတော. ကာရဏာကရသဉ္ဇာတိဒေသနိဝါသတ္ထေပိ အာယတန-သဒ္ဒေါ ဣဓ ယုဇ္ဇတေဝ. 280. “它的”（Assa ti）是“虚空的”（ākāsassa）。生起即是边际，是为“生边”（uppādanto）；同样，灭去是为“灭边”（vayanto）。诚然，自性法（sabhāvadhammo）由未有而有，由已存而坏，故为生灭所限定。而虚空（ākāsa）因非自性法，无有彼二者（生灭），故说为无边。此处不取无碍虚空（ajaṭākāsa）与限定虚空（paricchinnākāsa），故说：“虚空者，谓移除遍相的虚空”。遍（kasiṇa）由此被移除（ugghāṭīyati），故称“移除遍者”（kasiṇugghāṭo）；彼即是“所移除遍相”（kasiṇugghāṭimaṃ）。“亦由作意力”者，谓亦由预备（parikamma）作意之力，此作意乃因仅取离色，不取边际，而以无边遍满之相生起。“遍满无边”者，谓不取边际而作无边想，以预备触为前导，继之以禅触而触。犹如医师（bhisagga）即是药（bhesajja），如是，“空无边”（ākāsānanta）即是“空无边处”（ākāsānañcaṃ），乃将位于结合（saṃyoga）后的“t”音转为“c”音而成。因其为禅的生起之处，故其所缘（ārammaṇa）以“依止”（adhiṭṭhāna）义，被称为“它的处”（āyatanam assā），乃因“处”（āyatana）一词可见于“依止”之义。在因、源、出生地、住处等义中，“处”一词于此亦适用。 ဝိညာဏဉ္စာယတနကထာဝဏ္ဏနာ 识无边处论释义 ၂၈၁. စိဏ္ဏော စရိတော ပဂုဏိကတော အာဝဇ္ဇနာဒိလက္ခဏော ဝသီဘာဝေါ ဧတေနာတိ စိဏ္ဏဝသီဘာဝေါ, တေန စိဏ္ဏဝသီဘာဝေန. ရူပါဝစရသညံ အနတိက္ကမိတွာ အနဓိဂန္တဗ္ဗတော, တံသဟဂတသညာမနသိကာရသမုဒါစာရဿ ဟာနဘာဂိယဘာဝါဝဟတော, တံသမတိက္ကမေနေဝ တဒညေသံ သမတိက္ကမိတဗ္ဗာနံ သမတိက္ကမသိဒ္ဓိတော စ ဝုတ္တံ ‘‘အာသန္နရူပါဝစရဇ္ဈာနပစ္စတ္ထိကာ’’တိ. ဝီထိပဋိပန္နာယ ဘာဝနာယ ဥပရူပရိဝိသေသာဝဟဘာဝတော, ပဏီတဘာဝသိဒ္ဓိတော စ ပဌမာရုပ္ပတော ဒုတိယာရုပ္ပံ သန္တတရသဘာဝန္တိ အာဟ ‘‘နော စ ဝိညာဏဉ္စာယတနမိဝ သန္တာ’’တိ ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘သုပ္ပဏီတတရာ ဟောန္တိ, ပစ္ဆိမာ ပစ္ဆိမာ ဣဓာ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၉၀). အနန္တံ အနန္တန္တိ ကေဝလံ ‘‘အနန္တံ အနန္တ’’န္တိ န မနသိ ကာတဗ္ဗံ န ဘာဝေတဗ္ဗံ, ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏံ, အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ပန မနသိ ကာတဗ္ဗံ, ‘‘ဝိညာဏံ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝါ. 281. 通过此（禅修者），具有转向(āvajjanā)等特征的自在(vasībhāvo)已被修习(ciṇṇo)、行持(carito)、善巧(paguṇikato)，故为“已修习自在”(ciṇṇavasībhāvo)；凭借此已修习的自在。因为若不超越色界想，则（无色定）不可得，且与彼相应的想与作意的生起会带来退堕，又唯有通过超越它，才能成就对其他应超越者的超越，故说（第一无色定）“有色界禅为近敌”。由于依循正道的修习能带来更高超的殊胜，且能成就更胜妙的状态，因此第二无色定比第一无色定更为寂静，故（世尊）说：“（较低诸定）不像识无边处那样寂静”。诚然，（《清净道论》）将说：“于此，后者后者更为殊胜”。不应该仅仅在心中作意“无边，无边”，不应该修习“无边，无边”，而应该在心中作意“无边识，无边识”，或者“识，识”。 တသ္မိံ နိမိတ္တေတိ တသ္မိံ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏသင်္ခါတေ ဝိညာဏနိမိတ္တေ. စိတ္တံ စာရေန္တဿာတိ ဘာဝနာစိတ္တံ ပဝတ္တေန္တဿ. အာကာသဖုဋေ ဝိညာဏေတိ [Pg.400] ကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသံ ဖရိတွာ ပဝတ္တေ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏေ အာရမ္မဏဘူတေ. အပ္ပေတီတိ အပ္ပနာဝသေန ပဝတ္တတိ. သဘာဝဓမ္မေပိ အာရမ္မဏသမတိက္ကမဘာဝနာဘာဝတော ဣဒံ အပ္ပနာပ္ပတ္တံ ဟောတိ စတုတ္ထာရုပ္ပံ ဝိယ. အပ္ပနာနယော ပနေတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ဧတ္ထ ဒုတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနေ ပုရိမဘာဂေ တီဏိ, စတ္တာရိ ဝါ ဇဝနာနိ ကာမာဝစရာနိ ဥပေက္ခာဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာနေဝ ဟောန္တိ. ‘‘စတုတ္ထံ ပဉ္စမံ ဝါ အရူပါဝစရ’’န္တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၇၆) ပဌမာရုပ္ပဇ္ဈာနေ ဝုတ္တေန နယေန, အထ ဝါ အပ္ပနာနယောတိ သဘာဝဓမ္မေပိ အာရမ္မဏေ ဈာနဿ အပ္ပနာနယော အာရမ္မဏာတိက္ကမဘာဝနာဝသေန အာရုပ္ပံ အပ္ပနံ ပါပုဏာတိ, ‘‘အပ္ပနာပ္ပတ္တဿေဝ ဟိ ဈာနဿ အာရမ္မဏသမတိက္ကမနမတ္တံ တတ္ထ ဟောတီ’’တိ မရဏာနုဿတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၇၇) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. “在那标记中”，是指在那被称为初无色界识(paṭhamāruppaviññāṇa)的识标记中。“心行者”，是指令修习心(bhāvanācitta)流转者。“虚空遍满识”，是指以遍处(kasiṇa)所开显的虚空(ākāsa)遍满后生起的初无色界识为所缘。“入定”，是指以安止(appanā)的方式生起。即使是对于自性法，也因为有超越所缘的修习，所以像第四无色定(catutthāruppa)一样达到安止。此处的安止方法，正如前面所说。在此，第二无色定(dutiyāruppajjhāna)的前分，有三个或四个速行心(javana)是欲界(kāmāvacara)的，并且只是与舍受(upekkhāvedanā)相应。如《清净道论》(Visuddhimagga 1.276)中‘第四或第五（速行心）是无色界(arūpāvacara)’等所说的初无色定之方法。或者说，安止之方法，即使对于自性法这个所缘，禅定(jhāna)的安止方法，也应根据《清净道论》(Visuddhimagga)念死随念(Maraṇānussati)的解释(niddesa)(1.177)中所说的方法来理解，即‘因为对于已达安止的禅那，在此仅是超越所缘而已’。 ၂၈၂. သဗ္ဗသောတိ သဗ္ဗာကာရေန ပဌမာရုပ္ပေ ‘‘အာသန္နရူပဇ္ဈာနပစ္စတ္ထိကတာ, အသန္တသဘာဝတာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သဗ္ဗေန ဒေါသဒဿနာကာရေန, တတ္ထ ဝါ နိကန္တိပဟာနအနာဝဇ္ဇိတုကာမတာဒိအာကာရေန, သဗ္ဗံ ဝါ ကုသလဝိပါကကိရိယာဘေဒတော အနဝသေသန္တိ အတ္ထော. သွာယမတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဉာတုံ သက္ကာတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗသောတိ ဣဒံ ဝုတ္တနယမေဝါ’’တိ. ဈာနဿ အာကာသာနဉ္စာယတနတာ ဗာဟိရတ္ထသမာသဝသေန ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ဈာနမ္ပိ အာကာသာနဉ္စာယတန’’န္တိ. အာရမ္မဏဿ ပန သမာနာဓိကရဏသမာသဝသေနာတိ သန္ဒဿေတုံ ‘‘အာရမ္မဏမ္ပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ပုရိမနယေနေဝါ’’တိ ဣဒံ ‘‘နာဿ အန္တော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပဒသိဒ္ဓိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယထာ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေန, ဧဝံ သဉ္ဇာတိဒေသဋ္ဌေနပိ အာယတန-သဒ္ဒေန ဣဓ အတ္ထော ယုဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘တထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဉ္ဇာယတိ ဧတ္ထာတိ သဉ္ဇာတိ, သဉ္ဇာတိ ဧဝ ဒေသော သဉ္ဇာတိဒေသော. ဈာနံ အပ္ပဝတ္တိကရဏေန. အာရမ္မဏံ အမနသိကရဏေန. ဥဘယမ္ပိ ဝါ ဥဘယတာ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဈာနဿပိ ဟိ အနာဝဇ္ဇနံ, ဇဝနပဋိပါဒကေန ဝါ ဘဝင်္ဂမနဿ အန္တော အကရဏံ အမနသိကရဏံ, အာရမ္မဏဿ စ အာရမ္မဏကရဏဝသေန အပ္ပဝတ္တနံ အပ္ပဝတ္တိကရဏန္တိ အတ္ထဿ သမ္ဘဝတော ဧကဇ္ဈံ ကတွာ သာမညနိဒ္ဒေသေန, ဧကသေသနယေန ဝါ. 282. “一切”（sabbaso）是指以一切方式，于初无色（paṭhamāruppa）中，通过“有近邻色禅为敌、非寂静自性”等一切见过患的方式；或于其中，通过断除爱染（nikanti-pahāna）、不欲作意（anāvajjitukāmatā）等方式；或通过善、异熟、唯作之分别而无遗漏。此为义。此义可通过前述方法了知，故说：“‘sabbaso（一切）’一词，即是前述之方法”。禅那（jhāna）之空无边处（ākāsānañcāyatana）性，是依外义复合（bāhiratthasamāsa）的方式，已于前述，故说：“依前述方法，禅那亦是空无边处”。而为显示所缘（ārammaṇa）是依同格复合（samānādhikaraṇasamāsa）的方式，故说“所缘亦……”等。其中，“仅依前法”一语，是针对“彼无有边”等已说语词的成立（padasiddhi）而说。为显示“处”（āyatana）一词于此亦适用生起处之义（sañjātidesaṭṭha），如其适用安住处之义（adhiṭṭhānaṭṭha）一般，故说“如是……”等。其中，于此(ettha)生起(sañjāyati)，故为生起处(sañjāti)；生起处即是地方(deso)，故为生起之地(sañjātideso)。（超越）禅那是通过不令其发生，（超越）所缘是通过不作意。或两者可以两种方式结合。因为，于禅那，不转向（anāvajjana），或不在作为速行（javana）之基础的有分心（bhavaṅga）中（令其生起），即是“不作意”。于所缘，不取其为所缘而不令其发生，即是“不令其发生”。因有此义，故将两者合并，以总说解释（sāmaññaniddesena）或以存一法（ekasesanayena）的方式（说明）。 ပုဗ္ဗေ [Pg.401] အနန္တဿ အာကာသဿ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏံ အတ္တနော ဖရဏာကာရေနေဝ ‘‘အနန္တ’’န္တိ မနသိ ကာတဗ္ဗတ္တာ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ပုန ‘‘မနသိကာရဝသေန ဝါ အနန္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ, သဗ္ဗသော မနသိကရဏဝသေနာတိ အဓိပ္ပာယော. တေနာဟ ‘‘အနဝသေသတော မနသိ ကရောန္တော ‘အနန္တ’န္တိ မနသိ ကရောတီ’’တိ. ဈာနဝိဘင်္ဂေပိ အယမေဝတ္ထော ဝုတ္တောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယံ ပန ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တ’’န္တိအာဒိမာဟ. တဿာ ပါဠိယာ ဧဝံ ဝါ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော – တံယေဝ အာကာသံ ဖုဋံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏဉ္စာယတနဝိညာဏေန မနသိ ကရောတီတိ. အယံ ပနတ္ထော ယုတ္တော ဝိယ ဒိဿတိ, တံယေဝ အာကာသံ ဝိညာဏေန ဖုဋံ တေန ဂဟိတာကာရံ မနသိ ကရောတိ. ဧဝံ တံ ဝိညာဏံ အနန္တံ ဖရတီတိ. ယံ ဟိ အာကာသံ ပဌမာရုပ္ပသမင်္ဂီ ဝိညာဏေန အနန္တံ ဖရတိ, တံ ဖရဏာကာရသဟိတမေဝ ဝိညာဏံ မနသိ ကရောန္တော ဒုတိယာရုပ္ပသမင်္ဂီ အနန္တံ ဖရတီတိ ဝုစ္စတိ. 先前，由于以无边的虚空(ananta ākāsa)为所缘，第一无色识(paṭhamāruppaviññāṇa)应以其自身的遍满之相作意为“无边”，故说为“无边识”(anantaṃ viññāṇa)。又说“或由作意故为无边”，其意为“完全通过作意”。因此，论中说：“无遗漏地作意，即作意为‘无边’。”为表明《分别论》的〈禅分别〉(Jhānavibhaṅga)中也说了此义，故说“于《分别论》中所说……”等。该巴利圣典之义，或应如是理解：即以识无边处识(viññāṇañcāyatanaviññāṇa)作意那遍满虚空的（第一无色）识。然而，此义似乎更为恰当：即作意那被（第一无色）识所遍满的虚空，以及被其所取之相。如是，彼识遍满为“无边”。诚然，第一无色定成就者(paṭhamāruppasamaṅgī)以识作“无边”想而遍满虚空，而第二无色定成就者(dutiyāruppasamaṅgī)在作意那连同其遍满之相的识时，即被称为“遍满无边”。 မနသိကာရဝသေန အနန္တဖရဏာကာရေန ဣဓ အနန္တတာ, န အာကာသဿ ဝိယ ဥပ္ပာဒန္တာဒိအဘာဝေနာတိ ‘‘နာဿ အန္တောတိ အနန္တ’’န္တိ ဧတ္တကမေဝါဟ. ‘‘ရုဠှီသဒ္ဒေါ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝိညာဏာနဉ္စ’’န္တိ ဧတဿ ပဒဿ အတ္ထေ ဝိညာဏဉ္စ-သဒ္ဒေါ နိရုဠှောတိ ဒဿေတိ, ယထာဝုတ္တံ ဝါ ဝိညာဏံ ဒုတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနေန အဉ္စီယတိ ဝုတ္တာကာရေန အာလမ္ဗီယတီတိ ဝိညာဏဉ္စန္တိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တတ္ထမေဝါတိ အာဟ ‘‘သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝါ’’တိ. 于此，无边性是通过作意、通过无边遍满之相而成就，而非如虚空那样没有生起与边际等，因此只说：“无有彼之边际，故为无边。”通过“此乃约定俗成之词”(ruḷhīsaddo)这句话，表明在“识无边”(viññāṇānañca)这个词的含义中，“识与无边”(viññāṇañca)是约定俗成的用法。或者，其义亦应如是理解：如前所述之识，为第二无色禅(dutiyāruppajjhāna)所趋向(añcīyati)，以所述之方式所缘取(ālambīyati)，故为“识无边”(viññāṇañcaṃ)。其余的含义已如前述，故说：“余者皆同于前。” အာကိဉ္စညာယတနကထာဝဏ္ဏနာ 无所有处论之释义 ၂၈၃. တတိယာရုပ္ပကမ္မဋ္ဌာနေ ယံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသဒိသံ, တံ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, အပုဗ္ဗမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ. တတ္ထ တဿေဝါတိ ယံ အာရဗ္ဘ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ပဝတ္တံ, တဿေဝ. ကိံ ပန တန္တိ အာဟ ‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနဝိညာဏဿာ’’တိ. ဧတေန တတော အညံ တတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနဿ အာရမ္မဏံ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ. ‘‘အာရမ္မဏဘူတဿာ’’တိ ဣမိနာ တဿ အနာရမ္မဏဘူတံ ဒုတိယာရုပ္ပဝိညာဏံ နိဝတ္တေတိ. အဘာဝေါတိ နတ္ထိတာ. သုညတာတိ ရိတ္တတာ. ဝိဝိတ္တာကာရောတိ ဝိဝေကော. တီဟိ ပဒေဟိ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿ အပဂမမေဝ ဝဒတိ. ‘‘မနသိ ကာတဗ္ဗော’’တိ ဝတွာ [Pg.402] မနသိကာရဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘တံ ဝိညာဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အမနသိကရိတွာတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ မနသိ အကတွာ အစိန္တေတွာ. ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော, တေန တီသု ပကာရေသု ဧကေနပိ အတ္ထသိဒ္ဓီတိ ဒဿေတိ. 283. 第三无色业处，与前面所说的相似之处，应依已说之理而知，今当解说前所未说者。于此，“唯于彼”（tasseva）者，即指缘彼而识无边处（禅）得以生起。然则，彼为何物？答曰：“空无边处之识”。此显示第三无色禅无有其他所缘。“为所缘者”此语排除非所缘之第二无色识。“无有”即不存在。“空”即空虚。“远离相”即远离。此三词皆言说第一无色识之离去。言“应作意”后，为示作意之法，故说“彼识”等语。其中，“不作意”即指完全不置于心、不思量。“或”（vā）字为不定（选择）义，以此显示于三种方式中，依任何一种皆可成就其义。 တသ္မိံ နိမိတ္တေတိ တသ္မိံ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿ အဘာဝသင်္ခါတေ ဈာနုပ္ပတ္တိနိမိတ္တေ. အာကာသေ ဖုဋေတိ အာကာသံ ဖရိတွာ ပဝတ္တေ. ‘‘အာကာသဖုဋေ’’တိ ဝါ ပါဌော. သုညဝိဝိတ္တနတ္ထိဘာဝေတိ သုညဘာဝေ, ဝိဝိတ္တဘာဝေ, နတ္ထိဘာဝေ စာတိ ယေန အာကာရေန ဘာဝိတံ, တဿ ဂဟဏတ္ထံ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ သုညဝိဝိတ္တနတ္ထိဘာဝေတိ သုညဝိဝိတ္တတာသင်္ခါတေ နတ္ထိဘာဝေ, တေန ဝိနာသာဘာဝမေဝ ဒဿေတိ, န ပုရေ အဘာဝါဒိကေ. “于彼相中”（Tasmiṃ nimitte），即于被称为“第一无色识之无有”、令禅生起的相中。“于虚空遍满”（Ākāse phuṭe），即遍满虚空而转起。或有读作“遍满于空”（Ākāsaphuṭe）。“于空、远离、无有之状态中”（Suññavivittanatthibhāve），即是于空的状态、于远离的状态、及于无有的状态中。如此说是为了涵盖行者是以何种行相而修习。或者，“于空、远离、无有之状态中”，即于被称为“空与远离”的无有状态中；由此仅显示坏灭之无有，而非先前的无有等。 တသ္မိံ ဟိ အပ္ပနာစိတ္တေတိ အာကိဉ္စညာယတနဇ္ဈာနသမ္ပယုတ္တေ အပ္ပနာဝသေန ပဝတ္တေ စိတ္တေ, တသ္မိံ ဝါ ပဌမာရုပ္ပဿ အပဂမသင်္ခါတေ နတ္ထိဘာဝေ ယထာဝုတ္တေ အပ္ပနာစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ. သော ဘိက္ခု အဘာဝမေဝ ပဿန္တော ဝိဟရတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုရိသော ကတ္ထစိ ဂန္တွာ အာဂန္တွာ သုညမေဝ ပဿတိ, နတ္ထိဘာဝမေဝ ပဿတီတိ ယောဇနာ. တံ ဌာနန္တိ တံ သန္နိပါတဋ္ဌာနံ. ‘‘ပရိကမ္မမနသိကာရေန အန္တရဟိတေ’’တိ ဣမိနာ အာရမ္မဏကရဏာဘာဝေန တဿ အန္တရဓာနံ န နဋ္ဌတ္တာတိ ဒဿေတိ. တတြိဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – ယထာ သော ပုရိသော တတ္ထ သန္နိပတိတံ ဘိက္ခုသံဃံ ဒိသွာ ဂတော, တတော သဗ္ဗေသု ဘိက္ခူသု ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန အပဂတေသု အာဂန္တွာ တံ ဌာနံ ဘိက္ခူဟိ သုညမေဝ ပဿတိ, န ဘိက္ခူနံ တတောပိ အပဂတကာရဏံ, ဧဝမယံ ယောဂါဝစရော ပုဗ္ဗေ ဝိညာဏဉ္စာယတနဇ္ဈာနစက္ခုနာ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏံ ဒိသွာ ပစ္ဆာ နတ္ထီတိ ပရိကမ္မမနသိကာရေန တသ္မိံ အပဂတေ တတိယာရုပ္ပဇ္ဈာနစက္ခုနာ တဿ နတ္ထိဘာဝမေဝ ပဿန္တော ဝိဟရတိ, န တဿ အပဂမနကာရဏံ ဝီမံသတိ ဈာနဿ တာဒိသာဘောဂါဘာဝတောတိ. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မာတိ ဧတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. 于彼，安止心即与无所有处禅相应、以安止方式转起之心；或于被称为初无色（识）远离的无有状态中，当如前所述的安止心生起时。彼比丘唯见无有而住，此为关联。譬如有人往返某处，唯见空无，即唯见无有，此为应用。“彼处”即彼集会处。“以遍作作意而消失”，此句显示，它的消失是由于不作意于所缘，而非由于毁坏。于此，譬喻的对应如下：譬如某人见到比丘僧团于彼处集会后离去，其后当所有比丘因某事务离开后，他又回来，唯见彼处已无比丘而空，却不探究比丘们从彼处离开的原因；同样地，这位瑜伽行者先前以识无边处禅眼见到初无色识，之后以“无有”的遍作作意，当那（初无色识）远离时，他便以第三无色禅眼唯见其无有而住，不审察其远离之因，因为禅没有那样的作意。关于“完全超越识无边处”，此处应说之义，当依前述之理而知。 ၂၈၄. နတ္ထိတာ ပရိယာယာသုညဝိဝိတ္တဘာဝါတိ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဝဒန္တေန သုညဝိဝိတ္တပဒါနိပိ ဂဟိတာနိ. အာမေဍိတဝစနံ ပန ဘာဝနာကာရဒဿနံ. ဝိဘင်္ဂေပိ ဣမဿ ပဒဿ အယမေဝတ္ထော ဝုတ္တောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယမ္ပိ ဝိဘင်္ဂေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တညေဝ ဝိညာဏံ အဘာဝေတီတိ ယံ ပုဗ္ဗေ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ မနသိ ကတံ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏံ, တံယေဝါတိ အတ္ထော[Pg.403]. တံယေဝ ဟိ အာရမ္မဏဘူတံ ပဌမေန ဝိယ ရူပနိမိတ္တံ တတိယေနာရုပ္ပေနာဘာဝေတီတိ. ခယတော သမ္မသနန္တိ ဘင်္ဂါနုပဿနမာဟ. သာ ဟိ သင်္ခတဓမ္မာနံ ဘင်္ဂါဘာဝမေဝ ပဿန္တီ ‘‘ဝိညာဏမ္ပိ အဘာဝေတီ’’တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတီတိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ခယတော သမ္မသနံ ဝိယ ဝုတ္တ’’န္တိ. အဿာတိ ပါဌဿ. ပုန အဿာတိ ဝိညာဏဿ. အဘာဝေတီတိ အဘာဝံ ကရောတိ. ယထာ ဉာဏဿ န ဥပတိဋ္ဌတိ, ဧဝံ ကရောတိ အမနသိကရဏတော. တတော ဧဝ ဝိဘာဝေတိ ဝိဂတဘာဝံ ကရောတိ, ဝိနာသေတိ ဝါ ယထာ န ဒိဿတိ, တထာ ကရဏတော. တေနေဝ အန္တရဓာပေတိ တိရောဘာဝံ ဂမေတိ. န အညထာတိ ဣမိဿာ ပါဠိယာ ဧဝမတ္ထော, န ဣတော အညထာ အယုဇ္ဇမာနကတ္တာတိ အဓိပ္ပာယော. 284. 空性与远离性是“不存在”的同义词，因此，在解释“不存在”(natthī)一词的含义时，也采纳了“空”(suñña)与“远离”(vivitta)二词。而重复语(āmeḍitavacanaṃ)则是为了显示修习的方式。为表明在《分别论》(Vibhaṅga)中此词亦作此义，故说“如于《分别论》中”等。于彼，“使其识不存在”(taññeva viññāṇaṃ abhāveti)者，其义为：即是先前所作意的“识无边”之第一无色识(paṭhamāruppaviññāṇaṃ)。因为，以第三无色（禅）使其（即作为所缘的第一无色识）不存在，如同以第一无色（禅）使色相不存在一样。“由灭尽而观”(khayato sammasanaṃ)是指坏灭随观(bhaṅgānupassanā)。因为，彼（坏灭随观）仅见诸有为法的坏灭与不存在，故可由“亦令识不存在”等语来表达。作者即以此意说：“此说犹如以灭尽而观”。“彼”(assa)是就此句（pāṭha）而言。再者，“彼”(assa)是指识。“使其不存在”(abhāveti)即是令其无有。由于不作意，他令其（识）不呈现于智前。正因如此，（说）“令其消失”(vibhāveti)，即令其不存在；或（说）“使其坏灭”(vināseti)，因为使其不被看见。亦因此故，（说）“使其隐没”(antaradhāpeti)，即令其隐蔽。“非余”(na aññathā)之意为：此巴利句义当如是，非此以外，因不适宜故。 အဿာတိ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏာဘာဝဿ. ကိဉ္စနန္တိ ကိဉ္စိပိ. သဘာဝဓမ္မဿ အပ္ပာဝသေသတာ နာမ ဘင်္ဂေါ ဧဝ သိယာတိ အာဟ ‘‘ဘင်္ဂမတ္တမ္ပိ အဿ အဝသိဋ္ဌံ နတ္ထီ’’တိ. သတိ ဟိ ဘင်္ဂမတ္တေပိ တဿ သကိဉ္စနတာ သိယာ. အကိဉ္စနန္တိ စ ဝိညာဏဿ ကိဉ္စိ ပကာရံ အဂ္ဂဟေတွာ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဝိဘာဝနမာဟ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. “彼”(assa)是指第一无色识的不存在。“所有”(kiñcanaṃ)即任何事物。自性法的无残余即是坏灭，因此说：“于彼，连丝毫的坏灭亦无有剩余”。因为，即使仅有坏灭存在，彼亦成“有所有”(sakiñcanatā)的状态。而“无所有”(akiñcanaṃ)一词，是指不执取识的任何行相，而说其完全、彻底的消失(vibhāvanaṃ)。其余如前已说。 နေဝသညာနာသညာယတနကထာဝဏ္ဏနာ 非想非非想处论之释义 ၂၈၅. နော စ သန္တာတိ ယထာ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိယာ သဝိသေသာ သန္တာ, ဧဝမယံ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ နော စ သန္တာ တဒဘာဝတော. ယာ အယံ ခန္ဓေသု ပစ္စယယာပနီယတာယ, ရောဂမူလတာယ စ ရောဂသရိက္ခတာ, ဒုက္ခတာသူလယောဂါဒိနာ ဂဏ္ဍသရိက္ခတာ, ပီဠာဇနနာဒိနာ သလ္လသရိက္ခတာ စ, သာ သညာယ သတိ ဟောတိ, နာသတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သညာ ရောဂေါ, သညာ ဂဏ္ဍော, သညာ သလ္လ’’န္တိ. သာ စေတ္ထ ပဋုကိစ္စာ ပဉ္စဝေါကာရဘဝတော ဩဠာရိကသညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. န ကေဝလံ သညာ ဧဝ, အထ ခေါ ဝေဒနာစေတနာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သညာသီသေန ပန နိဒ္ဒေသော ကတော. ဧတံ သန္တန္တိ ဧတံ အသန္တဘာဝကရရောဂါဒိသရိက္ခသညာဝိရဟတော သန္တံ. တတော ဧဝ ပဏီတံ. ကိံ ပန တန္တိ အာဟ ‘‘နေဝသညာနာသညာ’’တိ? တဒပဒေသေန [Pg.404] တံသမ္ပယုတ္တဇ္ဈာနမာဟ ‘‘အာဒီနဝ’’န္တိ. ဧတ္ထ ရောဂါဒိသရိက္ခသညာဒိသဗ္ဘာဝေါပိ အာဒီနဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, န အာသန္နဝိညာဏဉ္စာယတနပစ္စတ္ထိကတာဝ. ဥပရီတိ စတုတ္ထာရုပ္ပေ. သာ ဝါတိ သာ ဧဝ. ဝတ္တိတာတိ ပဝတ္တိတာ နိဗ္ဗတ္တိတာ ဝဠဉ္ဇိတာ. 285. 对于“然非寂静”(no ca santā)：如同非想非非想处定(nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti)因达到诸行残余的微细状态而有差别地寂静，此无所有处定(ākiñcaññāyatanasamāpatti)则因无有彼[状态]而非寂静。于诸蕴中，因由资具维持、为病之根源故如病，因与三苦之刺相应等故如痈，因生起逼迫等故如箭。彼[状态]于想有时则有，无时则无，故说：“想是病，想是痈，想是箭。”于此，当知其为五蕴有中作用显著的粗想。非唯是想，当知亦摄入受、思等。然此解释(niddesa)是以想为首而作。对于“此是寂静”(etaṃ santaṃ)：此[非想非非想处]因远离能作不寂静的如病等之想，故为寂静，亦因此而贤善。然则彼者为何？答曰：“非想非非想”。以彼之名，说与其相应之禅。对于“过患”(ādīnava)：于此，当知如病等之想的存在即是过患，而非仅指识无边处(viññāṇañcāyatana)为近敌。对于“于上”(upari)：于第四无色定。对于“彼”(sā vā)：即是彼。对于“已转起”(vattitā)：已令发生，已令生起，已使用。 တသ္မိံ နိမိတ္တေတိ တသ္မိံ တတိယာရုပ္ပသမာပတ္တိသင်္ခါတေ ဈာနနိမိတ္တေ. မာနသန္တိ စိတ္တံ ‘‘မနော ဧဝ မာနသ’’န္တိ ကတွာ, ဘာဝနာမနသိကာရံ ဝါ. တံ ဟိ မနသိ ဘဝန္တိ မာနသန္တိ ဝုစ္စတိ. ဈာနသမ္ပယုတ္တဓမ္မာနမ္ပိ ဈာနာနုဂုဏတာယ သမာပတ္တိပရိယာယော လဗ္ဘတီတိ အာဟ ‘‘အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိသင်္ခါတေသု စတူသု ခန္ဓေသူ’’တိ, အာရမ္မဏဘူတေသူတိ အဓိပ္ပာယော. 对于“于彼相中”(tasmiṃ nimitte)：即于彼称为第三无色定(tatiyāruppasamāpatti)的禅相中。对于“意”(mānasaṃ)：即是心(citta)，以“意(mano)即是意(mānasa)”而成立；或指修习作意(bhāvanāmanasikāra)。因为它于意中生起，故称为“意”。与禅相应的诸法，因随顺于禅，亦得“定”(samāpatti)之同义名，故说：“于名为无所有处定(ākiñcaññāyatanasamāpatti)的四蕴中”，其意趣是：于已成为所缘的[诸蕴]中。 ၂၈၆. ယထာဝုတ္တံ အာကိဉ္စညံ အာရမ္မဏပစ္စယဘာဝတော အာယတနံ ကာရဏမဿာတိ ဈာနံ အာကိဉ္စညာယတနံ, အာကိဉ္စညမေဝ အာရမ္မဏပစ္စယဘူတံ ဈာနဿ ကာရဏန္တိ အာရမ္မဏံ အာကိဉ္စညာယတနန္တိ ဧဝံ ဝါ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. 286. 如前所述，无所有（ākiñcañña）因作为所缘缘（ārammaṇapaccayabhāvato）而是此禅那的处（āyatana）与原因，故此禅那称为无所有处（ākiñcaññāyatana）。或应如是理解其义：无所有本身即是成为禅那所缘缘的原因，因此该所缘称为无所有处。其余部分应依前述之理了知。 ယာယ သညာယ ဘာဝတောတိ ယာဒိသာယ သညာယ အတ္ထိဘာဝေန. ယာ ဟိ သာ ပဋုသညာကိစ္စဿ အဘာဝတော သညာတိပိ န ဝတ္တဗ္ဗာ, သညာသဘာဝါနာတိဝတ္တနတော အသညာတိပိ န ဝတ္တဗ္ဗာ, တဿာ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာတိ အတ္ထော. တန္တိ တံ ဈာနံ. တံ တာဝ ဒဿေတုန္တိ ဧတ္ထ တန္တိ တံ သသာပဋိပဒံ, ယထာဝုတ္တသညံ, တဿာ စ အဓိဂမုပါယန္တိ အတ္ထော. နေဝသညီနာသညီတိ ဟိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဓမ္မံ ဥဒ္ဓရန္တေန သညာဝန္တမုခေန သညာ ဥဒ္ဓဋာ, အညထာ နေဝသညာနာသညာယတနန္တိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗံ သိယာ. သာ ပန ပဋိပဒါ ယတ္ထ ပဝတ္တတိ, ယထာ စ ပဝတ္တတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘အာကိဉ္စညာယတနံ သန္တတော မနသိ ကရောတိ, သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိံ ဘာဝေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အာကိဉ္စညာယတနံ ဟိ စတုတ္ထာရုပ္ပဘာဝနာယ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ, သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိ ပဝတ္တိအာကာရောတိ. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယာ နာမ. နတ္ထိဘာဝမ္ပီတိ ဝိညာဏဿ သုညတမ္ပိ, ဧဝံ သုခုမမ္ပီတိ အဓိပ္ပာယော. သန္တာရမ္မဏတာယာတိ သန္တံ အာရမ္မဏံ ဧတိဿာတိ သန္တာရမ္မဏာ, တဗ္ဘာဝေါ သန္တာရမ္မဏတာ, တာယ, န ဈာနသန္တတာယ. န ဟိ တတိယာရုပ္ပသမာပတ္တိ စတုတ္ထာရုပ္ပဇ္ဈာနတော သန္တာ. “以何种想而存在”(Yāya saññāya bhāvato)，即以某种想的存在故。因为那（想）由于粗显想(paṭusaññā)的作用不存在，故不能称之为“想”；又因没有超越想的自性，故也不能称之为“非想”，其义即是说此想存在。“彼”(taṃ)即指彼禅那。在“为示彼”(taṃ tāva dassetun)一句中，“彼”(taṃ)的含义是：彼获得想的行道(saññāpaṭipada)、如前所述的想，以及证得它的方法。因为在依个人(puggala)而阐述法时，是以“有想者”为主而宣说“想”，故说为“非想非非想者”(nevasaññīnāsaññī)；否则，就应宣说为“非想非非想处”(nevasaññānāsaññāyatana)了。而为了开示那行道于何处转起、又如何转起，故说：“他作意无所有处(ākiñcaññāyatana)为寂静，修习行之残余等至(saṅkhārāvasesasamāpatti)。”诚然，无所有处是第四无色修习的转起之处，行之残余等至是其转起的方式。（经文中的）“于何处”(Yatra hi nāma)是“任何”(yā nāma)的意思。“即使无有”(natthibhāvampi)意指“即使识之空性”，其意趣为“如此微细”。“因所缘寂静故”(santārammaṇatāya)是说：“此（等至）有寂静的所缘”，故名“所缘寂静者”(santārammaṇā)；其状态即是“所缘寂静性”(santārammaṇatā)，是由于此（所缘寂静性），而非由于禅那的寂静。因为第三无色等至(tatiyāruppasamāpatti)并不比第四无色禅(catutthāruppajjhāna)更寂静。 စောဒကော [Pg.405] ‘‘ယံ သန္တတော မနသိ ကရောတိ, န တတ္ထ အာဒီနဝဒဿနံ ဘဝေယျ. အသတိ စ အာဒီနဝဒဿနေ သမတိက္ကမော ဧဝ န သိယာ’’တိ ဒဿေန္တော ‘‘သန္တတော စေ မနသိ ကရောတိ, ကထံ သမတိက္ကမော ဟောတီ’’တိ အာဟ. ဣတရော ‘‘အသမာပဇ္ဇိတုကာမတာယာ’’တိ ပရိဟာရမာဟ, တေန အာဒီနဝဒဿနမ္ပိ အတ္ထေဝါတိ ဒဿေတိ. သော ဟီတိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကရောတိ. တတ္ထ ယသ္မိံ ဈာနေ အဘိရတိ, တတ္ထ အာဝဇ္ဇနသမာပဇ္ဇနာဒိပဋိပတ္တိယာ ဘဝိတဗ္ဗံ. သာ ပနဿ တတိယာရုပ္ပေ သဗ္ဗသော နတ္ထိ, ကေဝလံ အညာဘာဝတော အာရမ္မဏကရဏမတ္တမေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိမာဟ. 诘问者开示道：“若作意其为寂静(santato manasi karoti)，则于彼处不得见过患(ādīnava)。于不见过患时，则绝无超越(samatikkama)。”并说道：“若作意其为寂静，如何能有超越？”另一人以“因不欲入定(asamāpajjitukāmatā)故”作为回答，以此显示见过患亦是存在的。他以“so hi”等文句使前述之义更为明了。于此，于任何禅悦之处，即应有作意(āvajjana)、入定(samāpajjana)等行道。然而，于他之第三无色定(tatiyāruppa)中，此行道完全不存在，（他）开示：“仅因无有其他所缘，故唯有作为所缘而已”，并说了“kiñcāpī”等文句。 သမတိက္ကမိတွာဝ ဂစ္ဆတီတိ တေသံ သိပ္ပီနံ ဇီဝိကံ တိဏာယပိ အမညမာနော တေ ဝီတိဝတ္တတိယေဝ. သောတိ ယောဂါဝစရော. တန္တိ တတိယာရုပ္ပသမာပတ္တိံ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘သန္တာ ဝတာယံ သမာပတ္တီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေန နယေန သန္တတော မနသိ ကရောန္တော. တန္တိ ယာယ နေဝသညီနာသညီ နာမ ဟောတိ, သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိံ ဘာဝေတီတိ ဝုစ္စတိ, တံ သညံ ပါပုဏာတီတိ ယောဇနာ. သညာသီသေန ဟိ ဒေသနာ. ပရမသုခုမန္တိ ဥက္ကံသဂတသုခုမဘာဝံ. သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိန္တိ ဥက္ကံသဂတသုခုမတာယ သင်္ခါရာနံ သေသတာမတ္တံ သမာပတ္တိံ. တေနာဟ ‘‘အစ္စန္တသုခုမဘာဝပ္ပတ္တသင်္ခါရ’’န္တိ. အန္တမတိစ္စ အစ္စန္တံ. ယတော သုခုမတမံ နာမ နတ္ထိ, တထာပရမုက္ကံသဂတသုခုမသင်္ခါရန္တိ အတ္ထော. ပဌမဇ္ဈာနူပစာရတော ပဋ္ဌာယ ဟိ တစ္ဆန္တိယာ ဝိယ ပဝတ္တမာနာယ ဘာဝနာယ အနုက္ကမေန သင်္ခါရာ တတ္ထ အန္တိမကောဋ္ဌာသတံ ပါပိတာ, တတော ပရံ နိရောဓော ဧဝ, န သင်္ခါရပ္ပဝတ္တီတိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တီ’’တိ. “超越而去”（Samatikkamitvāva gacchati）是指，（他）对那些工匠的生计，即便如草芥亦不顾，而超越他们。此中的“他”（so）即是瑜伽行者；“彼”（taṃ）即是第三无色定(tatiyāruppasamāpatti)。“依前述之理”（Pubbe vuttanayena）是指，依“此定实为寂静”等所说之理，作意其为寂静。此中“彼”（taṃ）的文义连接（yojanā）应理解为：他达到彼想（taṃ saññaṃ pāpuṇāti），凭借此想而名为非想非非想者(nevasaññīnāsaññī)，亦即所谓修习“行之残余定”(saṅkhārāvasesasamāpatti)。因为此教说是以想为首。“极微细”（Paramasukhumaṃ）是指达到顶点的微细状态。“行之残余定”（Saṅkhārāvasesasamāpatti）是指，因达到顶点的微细，诸行仅剩残余的状态之定。因此说“已达至极微细状态的诸行”（accantasukhumabhāvappattasaṅkhāra）。“至极”（accantaṃ）即超越（aticca）边际（antaṃ）。其义为：没有比此更微细的了，如是达到无上顶点的微细之行。因为从初禅的近行定(paṭhamajjhānūpacāra)开始，通过如木匠削木般持续的修习，诸行于彼处次第被带至最终的部分，此后唯有灭尽，而无诸行之流转。因此称为“行之残余定”。 ၂၈၇. ယံ တံ စတုက္ခန္ဓံ. အတ္ထတောတိ ကုသလာဒိဝိသေသဝိသိဋ္ဌပရမတ္ထတော. ဝိသေသတော အဓိပညာသိက္ခာယ အဓိဋ္ဌာနဘူတံ ဣဓာဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ဣဓ သမာပန္နဿ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ အဓိပ္ပေတာ’’တိ. ဩဠာရိကာယ သညာယ အဘာဝတောတိ ယဒိပိ စတုတ္ထာရုပ္ပဝိပါကသညာယ စတုတ္ထာရုပ္ပကုသလသညာ ဩဠာရိကာ, တထာ ဝိပဿနာမဂ္ဂဖလသညာဟိ, တထာပိ ဩဠာရိကသုခုမတာ နာမ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဂဟေတဗ္ဗာတိ ပဉ္စဝေါကာရဘဝပရိယာပန္နာယ ဝိယ စတုဝေါကာရေပိ ဟေဋ္ဌာ တီသု ဘူမီသု သညာယ ဝိယ ဩဠာရိကာယ အဘာဝတော. သုခုမာယာတိ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိယာ သုခုမာယ သညာယ ဘာဝတော ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ. နေဝသညာတိ ဧတ္ထ [Pg.406] န-ကာရော အဘာဝတ္ထော, နာသညန္တိ ဧတ္ထ န-ကာရော အညတ္ထော, အ-ကာရော အဘာဝတ္ထောဝ, အသညံ အနသညဉ္စာတိ အတ္ထော. ပရိယာပန္နတ္တာတိ ဧကဒေသဘာဝေန အန္တောဂဓတ္တာ. ဧတ္ထာတိ စတုတ္ထာရုပ္ပေ. ဒုတိယေ အတ္ထဝိကပ္ပေ နေဝသညာတိ ဧတ္ထ န-ကာရော အညတ္ထော. တထာ နာသညာတိ ဧတ္ထ န-ကာရော, အ-ကာရော စ အညတ္ထော ဧဝါတိ တေန ဒွယေန သညာဘာဝေါ ဧဝ ဒဿိတောတိ ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နတာယ အာယတနဘာဝေါ ဝုတ္တောဝါတိ ‘‘အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေနာ’’တိ ဝုတ္တံ နိဿယပစ္စယဘာဝတော. 287. 彼即是那四蕴。所谓“有”，是指以善等殊胜所简别的胜义。特别是指作为增上慧学(adhipaññāsikkhā)的所依，因此说：“此处意指已入定者的心与心所法”。所谓“无粗想”，是说：即使与第四无色界异熟想相比，第四无色界善想是粗的；同样，与观(vipassanā)、道、果的想相比，它也是粗的，然而粗与细之名，应当依比较而确立。如同五蕴有或四蕴有中下三地的想，此处没有那样的粗想。所谓“有细想”，是因为已达到仅为诸行残余的微细状态之细想依然存在。在“非想”(nevasaññā)中，“非”(na)是“无”的意思；在“非非想”(nāsaññā)中，第一个“非”(na)是“不是”的意思，而“非”(a)是“无”的意思，因此其义为“无[粗]想”(asaññaṃ)与“非无[细]想”(anasaññaṃ)。所谓“所摄”，是指作为一部分而被含摄。此处的“此”，指第四无色界。在第二种释义中，“非想”(nevasaññā)中的“非”(na)是“不是”的意思；同样，“非非想”(nāsaññā)中的“非”(na)和“非”(a)也都是“不是”的意思，因此，此二者只是显示了想的存在。因为其为法处所摄，所以“处”的性质已被说明，故说“以所依义”，是由于其为依缘之故。 ကိံ ပန ကာရဏံ, ယေနေတ္ထ သညာဝ ဧဒိသီ ဇာတာတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ. သညာသီသေနာယံ ဒေသနာ ကတာ ‘‘နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၁, ၃၅၉; အ. နိ. ၉.၂၄) ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ဧသ အတ္ထောတိ ကဉ္စိ ဝိသေသံ ဥပါဒါယ သဘာဝတော အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗဿေဝ ဓမ္မဿ ကဉ္စိ ဝိသေသံ ဥပါဒါယ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗတာသင်္ခါတော အတ္ထော. 然则，是何因缘，于此生起如是之想？针对此一诘问，而说“非仅”等。当知此说是以想为首，犹如在“种种身、种种想”等经文中所说。如是，此义即是：对于一个依某种特定情况、就其自性而言可被称为“有”的法，依另一种特定情况，则可被称为“无”。 အတိထောကမ္ပိ ယံ တေလမတ္ထိ ဘန္တေတိ အာဟ အကပ္ပိယဘာဝံ ဥပါဒါယ, တဒေဝ နတ္ထိ, ဘန္တေ, တေလန္တိ အာဟ နာဠိပူရဏံ ဥပါဒါယ. တေနာဟ ‘‘တတ္ထ ယထာ’’တိအာဒိ. 即使只有一点油，（有人）会因其不适宜而说：“尊者，有油。”而同样是那一点油，（有人）会因其不足以装满一个油量筒而说：“尊者，没有油。”因此说：“于此，犹如……”等。 ယဒိ အာရမ္မဏသဉ္ဇာနနံ သညာကိစ္စံ, တံ သညာ သမာနာ ကထမယံ ကာတုံ န သက္ကောတီတိ အာဟ ‘‘ဒဟနကိစ္စမိဝါ’’တိအာဒိ. သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဧဝ ဟေသာ ပဋုသညာကိစ္စံ ကာတုံ န သက္ကောတိ, တတော ဧဝ စ ဉာဏဿ သုဂယှာပိ န ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘နိဗ္ဗိဒါဇနနမ္ပိ ကာတုံ န သက္ကောတီ’’တိ. အကတာဘိနိဝေသောတိ အကတဝိပဿနာဘိနိဝေသော အပ္ပဝတ္တိတသမ္မသနစာရော. ပကတိဝိပဿကောတိ ပကတိယာ ဝိပဿကော. ခန္ဓာဒိမုခေန ဝိပဿနံ အဘိနိဝိသိတွာ ဒွါရာလမ္ဗနေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွါရပ္ပဝတ္တဓမ္မာနံ ဝိပဿကော သက္ကုဏေယျ တဗ္ဗိသယဥဒယဗ္ဗယဉာဏံ ဥပ္ပာဒေတုံ, ယထာ ပန သက္ကောတိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘သောပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကလာပသမ္မသနဝသေနေဝါတိ စတုတ္ထာရုပ္ပစိတ္တုပ္ပာဒပရိယာပန္နေ ဖဿာဒိဓမ္မေ အဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇ ဧကတော ဂဟေတွာ ကလာပတော သမူဟတော သမ္မသနဝသေန နယဝိပဿနာသင်္ခါတကလာပသမ္မသနဝသေန. ဖဿာဒိဓမ္မေ ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇိတွာ ဝိသုံ ဝိသုံ သရူပတော ဂဟေတွာ အနိစ္စာဒိဝသေန သမ္မသနံ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ[Pg.407]. ဧဝံ သုခုမတ္တံ ဂတာ ယထာ ဓမ္မသေနာပတိနာပိ နာမ အနုပဒံ န ဝိပဿနေယျာတိ အတ္ထော. 若认知所缘是想的作用，那么此想本身为何不能成办其事？故说“如燃烧作用……”等。实因此想已臻行之残余的微细状态，故不能成办明利之想的作用，亦因此而不易为智所把握。因此说：“亦不能生起厌离。”未决意者（akatābhiniveso）是指未曾发起观之决意、未曾开展思察之行者。本性修观者（pakativipassako）是指依本性而修观之人。（此人）以蕴等为门而决意修观，连同门与所缘，观照于门中生起之法，则能生起以彼（第四无色禅）为所缘的生灭智。然而是如何能够（生起）的，为显示此，故说“彼亦……”等。仅能以聚思察的方式：即对第四无色心刹那所摄的触等诸法，不加分别，合为一聚，以聚、以集合的方式进行思察，即以名为“理趣观”的聚思察方式。将触等诸法一一分别，逐一把握其自性，以无常等方式进行思察，是为“逐法观”（anupadadhammavipassanā）。其义为：此法已臻如此微细，乃至如法将（舍利弗）亦不能逐一观修。 ထေရဿာတိ အညတရဿ ထေရဿ. အညာဟိပီတိ ဧတ္ထ အယမပရာ ဥပမာ – ဧကော ကိရ ဗြာဟ္မဏော အညတရံ ပုရိသံ မနုညံ မတ္တိကဘာဇနံ ဂဟေတွာ ဌိတံ ဒိသွာ ယာစိ ‘‘ဒေဟိ မေ ဣမံ ဘာဇန’’န္တိ. သော သုရာသိတ္တတံ သန္ဓာယ ‘‘နာယျော သက္ကာ ဒါတုံ, သုရာ ဧတ္ထ အတ္ထီ’’တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏော အတ္တနော သမီပေ ဌိတံ ပုရိသံ ဥဒ္ဒိဿ အာဟ ‘‘တေန ဟိ ဣမဿ ပါတုံ ဒေဟီ’’တိ. ဣတရော ‘‘နတ္ထယျော’’တိ အာဟ. တတ္ထ ယထာ ဗြာဟ္မဏဿ အယောဂျဘာဝံ ဥပါဒါယ ‘‘အတ္ထီ’’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗံ, ပါတဗ္ဗတာယ တတ္ထ အဘာဝတော ‘‘နတ္ထီ’’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဇာတံ, ဧဝံ ဣဓာပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. “Therassa”（于长老）是“aññatarassa therassa”（于某位长老）的意思。于“Aññāhipi”（以及其他）此处，有另一则譬喻：据说，一位婆罗门看见某人拿着一个悦意的陶器站着，便上前乞求道：‘请把这个器皿给我。’那人因（器皿）曾盛过酒而说：‘尊者，不能给，此中有酒。’婆罗门便对他身边站着的人说：‘既然如此，就拿来给这个人喝吧。’另一人（持器者）则说：‘尊者，没有。’于此，正如因（此器皿）对婆罗门不适宜，故可说‘有’，又因其中没有可饮之物，亦可说‘没有’，此处也应如是理解。 ကသ္မာ ပနေတ္ထ ယထာ ဟေဋ္ဌာ ‘‘အနန္တော အာကာသော, အနန္တံ ဝိညာဏံ, နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ တတ္ထ တတ္ထ ဘာဝနာကာရော ဂဟိတော, ဧဝံ ကောစိ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတောတိ? ကေစိ တာဝ အာဟု – ‘‘ဘာဝနာကာရော နာမ သောပစာရဿ ဈာနဿ ယထာသကံ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တိအာကာရော, အာရမ္မဏဉ္စေတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနဓမ္မာ. တေ ပန ဂယှမာနာ ဧကဿ ဝါ ပုဗ္ဗင်္ဂမဓမ္မဿ ဝသေန ဂဟေတဗ္ဗာ သိယုံ, သဗ္ဗေ ဧဝ ဝါ. တတ္ထ ပဌမပက္ခေ ဝိညာဏဿ ဂဟဏံ အာပန္နန္တိ ‘ဝိညာဏံ ဝိညာဏ’န္တိ မနသိကာရေ စတုတ္ထာရုပ္ပဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ. ဒုတိယပက္ခေ ပန သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနဓမ္မာရမ္မဏတာယ ဈာနဿ ‘အာကိဉ္စညံ အာကိဉ္စည’န္တိ မနသိကာရေ အာကိဉ္စညာယတနတာ ဝါ သိယာ, အဘာဝါရမ္မဏတာ ဝါ. သဗ္ဗထာ နေဝသညာနာသညာယတနဘာဝေါ န လဗ္ဘတီ’’တိ. တဒိဒမကာရဏံ တထာ ဈာနဿ အပ္ပဝတ္တနတော. န ဟိ စတုတ္ထာရုပ္ပဘာဝနာ ဝိညာဏမာကိဉ္စညံ ဝါ အာမသန္တီ ပဝတ္တတိ, ကိဉ္စရဟိ? တတိယာရုပ္ပဿ သန္တတံ. 为何此处不像在下方（诸禅）中，于“虚空无边”、“识无边”、“无所有”等处，一一都指明了修习的方式，而此处却未指明任何修习方式呢？对此，一些人说：“所谓的修习方式，是有近行（sopacāra）的禅那于其各自所缘中生起的方式，而此处的所缘即是无所有处（ākiñcaññāyatana）之法。然而，在把握这些法时，或者应依于某个作为前导的法来把握，或者应全部把握。于前一情形，则会涉及对识的把握，如此作意‘识、识’时，第四无色（catutthāruppa）禅就会变成识无边处（viññāṇañcāyatana）。于后一情形，由于此禅完全以无所有处法为所缘，若作意‘无所有、无所有’，则或者会成为无所有处，或者会成为以‘无有’为所缘。无论如何，都无法获得非想非非想处（nevasaññānāsaññāyatana）。”然而，此说不成理由，因为禅那并非如是生起。实际上，第四无色禅的修习，并非触知着识或无所有而进行。然则（触知）什么而进行呢？（是触知）第三无色（tatiyāruppa）禅的寂静状态。 ယဒိ ဧဝံ, ကသ္မာ ပါဠိယံ ‘‘သန္တ’’န္တိ န ဂဟိတန္တိ? ကိဉ္စာပိ န ဂဟိတတံ သုတ္တေ (ဒီ. နိ. ၂.၁၂၉; သံ. နိ. ၂.၁၅၂), ဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၆၀၆ အာဒယော) ပန ဂဟိတမေဝ. ယထာဟ – ‘‘တညေဝ အာကိဉ္စညာယတနံ သန္တတော မနသိ ကရောတိ, သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိံ ဘာဝေတီ’’တိ (ဝိဘ. ၆၁၉). အထ ကသ္မာ ဝိဘင်္ဂေ ဝိယ သုတ္တေ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတောတိ? ဝေနေယျဇ္ဈာသယတော, ဒေသနာဝိလာသတော စ. ယေ ဟိ ဝေနေယျာ ယထာ ဟေဋ္ဌာ တီသု [Pg.408] အာရုပ္ပေသု ‘‘အနန္တော အာကာသော, အနန္တံ ဝိညာဏံ, နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ ဘာဝနာကာရော ဂဟိတော, ဧဝံ အဂ္ဂဟိတေ ဧဝ တသ္မိံ တမတ္ထံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တေသံ ဝသေန သုတ္တေ တထာ ဒေသနာ ကတာ, သုတ္တန္တဂတိကာဝ အဘိဓမ္မေ သုတ္တန္တဘာဇနီယေ (ဝိဘ. ၆၀၅ အာဒယော) ဥဒ္ဒေသဒေသနာ. ယေ ပန ဝေနေယျာ ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တေယေဝ တသ္မိံ တမတ္ထံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ, တေသံ ဝသေန ဝိဘင်္ဂေ ဘာဝနာကာရော ဝုတ္တော. ဓမ္မိဿရော ပန ဘဂဝါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မာနံ ဒေသေတဗ္ဗပ္ပကာရံ ဇာနန္တော ကတ္ထစိ ဘာဝနာကာရံ ဂဏှာတိ, ကတ္ထစိ ဘာဝနာကာရံ န ဂဏှာတိ. သာ စ ဒေသနာ ယာဝဒေဝ ဝေနေယျဝိနယတ္ထာတိ အယမေတ္ထ ဒေသနာဝိလာသော. သုတ္တန္တဒေသနာ ဝါ ပရိယာယကထာတိ တတ္ထ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတော, အဘိဓမ္မဒေသနာ ပန နိပ္ပရိယာယကထာတိ တတ္ထ ဘာဝနာကာရော ဂဟိတောတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ ဘာဝနာကာရဿ ဂဟဏေ, အဂ္ဂဟဏေ စ ကာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 既然如此，为何巴利圣典中没有采用“寂静”（santa）一词呢？虽然在经中（长部2.129；相应部2.152）没有采用，但在《分别论》（Vibhaṅga 606等）中却采用了。例如说：“他将无所有处（ākiñcaññāyatana）视为寂静而作意，修习有余行定（saṅkhārāvasesasamāpatti）。”（Vibhaṅga 619）。那么为何不像《分别论》那样在经中采用修习相呢？这是由于所调伏者（veneyya）的意乐和说法的善巧（desanāvilāsa）。因为有些所调伏者，即使不像在下方三无色处中那样，取“空无边”、“识无边”、“无所有”为修习相，他们也能了悟其义，为了他们，经中便作了那样的教导，并且在阿毗达摩的《经分别》（Suttantabhājanīya）中，纲要教导（uddesadesanā）也依循经的体例（suttantagatikā）。但是有些所调伏者，只有通过详细分辨的说明才能了悟其义，为了他们，《分别论》中就说明了修习相。然而，法自在者（Dhammissara）世尊、正等觉者，了知诸法应说的种类，有时采用修习相，有时不采用。那些说法只是为了调伏所调伏者，这就是此处说法的善巧。或者，经的说法是委婉之谈（pariyāyakathā），所以不采用修习相；而阿毗达摩的说法是直接之谈（nippariyāyakathā），所以采用修习相。应当知道这就是此处采用或不采用修习相的原因。 အပရေ ပန ဘဏန္တိ – ‘‘စတုတ္ထာရုပ္ပေ ဝိသေသဒဿနတ္ထံ သုတ္တေ ဘာဝနာကာရဿ အဂ္ဂဟဏံ, သွာယံ ဝိသေသော အနုပုဗ္ဗဘာဝနာဇနိတော. သာ စ အနုပုဗ္ဗဘာဝနာ ပဟာနက္ကမောပဇနိတာ ပဟာတဗ္ဗသမတိက္ကမေန ဈာနာနံ အဓိဂန္တဗ္ဗတော. တထာ ဟိ ကာမာဒိဝိဝေကဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမပီတိဝိရာဂသောမနဿတ္ထင်္ဂမမုခေန ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ ဒေသိတာနိ, ရူပသညာဒိသမတိက္ကမမုခေန အရူပဇ္ဈာနာနိ. န ကေဝလဉ္စ ဈာနာနိယေဝ, အထ ခေါ သဗ္ဗမ္ပိ သီလံ, သဗ္ဗာပိ ပညာ ပဋိပက္ခဓမ္မပ္ပဟာနဝသေနေဝ သမ္ပာဒေတဗ္ဗတော ပဟာတဗ္ဗဓမ္မသမတိက္ကမဒဿနမုခေနေဝ ဒေသနာ အာရုဠှာ. တထာ ဟိ ‘‘ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၈, ၁၉၄) သီလသံဝရော, ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၃; မ. နိ. ၁.၄၁၁, ၄၂၁; ၃.၁၅, ၇၅) ဣန္ဒြိယသံဝရော, ‘‘နေဝ ဒဝါယ န မဒါယာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃, ၄၂၂; ၂.၂၄; ၃.၇၅; သံ. နိ. ၂.၆၃; အ. နိ. ၆.၅၈; မဟာနိ. ၂၀၆; ဝိဘ. ၅၁၈) ဘောဇနေ မတ္တညုတာ, ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု မိစ္ဆာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတီ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၅.၈) အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိ, ‘‘အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၇; မ. နိ. ၁.၄၁၂, ၄၂၅; ၃.၁၆, ၇၅) ဇာဂရိယာနုယောဂေါ, ‘‘အနိစ္စသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတာယ, အနိစ္စသညိနော, မေဃိယ, အနတ္တသညာ [Pg.409] သဏ္ဌာတိ, အနတ္တသညီ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆတိ, အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိအာဒိနာ ပညာ ပဋိပက္ခဓမ္မပ္ပဟာနဝသေနေဝ ဒေသိတာ. တသ္မာ ဈာနာနိ ဒေသေန္တော ဘဂဝါ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၂၆; သံ. နိ. ၂.၁၅၂; အ. နိ. ၄.၁၂၃) ပဟာတဗ္ဗဓမ္မသမတိက္ကမဒဿနမုခေနေဝ ဒေသေသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကာမာဒိဝိဝေကဝိတက္ကဝိစာရဝူပသမပီတိဝိရာဂသောမနဿတ္ထင်္ဂမမုခေန ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ ဒေသိတာနိ, ရူပသညာဒိသမတိက္ကမမုခေန အရူပဇ္ဈာနာနီ’’တိ. တတ္ထ ယထာ ရူပါဝစရံ ပဌမံ ဈာနံ ဘာဝနာဝိသေသာဓိဂတေဟိ ဝိတက္ကာဒီဟိ ဝိယ သဒ္ဓါဒီဟိပိ တိက္ခဝိသဒသူရသဘာဝေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနံ နီဝရဏာနံ, တဒေကဋ္ဌာနဉ္စ ပါပဓမ္မာနံ ဝိက္ခမ္ဘနတော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဘာဝပ္ပတ္တံ ကာမာဝစရဓမ္မေဟိ သဏှသုခုမံ, သန္တံ, ပဏီတဉ္စ ဟောတိ; ဒုတိယဇ္ဈာနာဒီနိ ပန ဘာဝနာဝိသေသေန ဩဠာရိကင်္ဂပ္ပဟာနတော တတော သာတိသယံ သဏှသုခုမသဏှသုခုမတရာဒိဘာဝပ္ပတ္တာနိ ဟောန္တိ. တထာ အရူပါဝစရံ ပဌမဇ္ဈာနံ ရူပဝိရာဂဘာဝနာဘာဝေန ပဝတ္တမာနံ အာရမ္မဏသန္တတာယပိ အင်္ဂသန္တတာယပိ ပါကတိကပရိတ္တဓမ္မေဟိ ဝိယ သဗ္ဗရူပါဝစရဓမ္မေဟိ သန္တသုခုမဘာဝပ္ပတ္တံ ဟောတိ. အာရမ္မဏသန္တဘာဝေနာပိ ဟိ တဒါရမ္မဏဓမ္မာ သန္တသဘာဝါ ဟောန္တိ, သေယျထာပိ လောကုတ္တရဓမ္မာရမ္မဏာ ဓမ္မာ. 另有师言：“为示第四无色定之殊胜，经中未说修习之相，此殊胜由次第修习而生。此次第修习由舍断之次第而生，因诸禅那(jhāna)须通过超越应舍断法方能证得。诚然，色界诸禅是以远离诸欲、寻伺止息、喜之离贪、悦之灭尽为门而说；无色界诸禅是以超越色想等为门而说。非独诸禅，实则一切戒、一切慧，皆因须以舍断对立法之力方得成就，故此教说亦以开示超越应舍断法为门而建立。诚然，如‘舍断杀生，远离杀生’等说戒防护；如‘眼见色已，不取于相，不取随相’等说根律仪；如‘不为嬉戏，不为骄慢’等说于食知量；如‘于此，比丘舍断邪命，以正命营生’等说活命遍净；如‘舍断世间之贪，以离贪之心’等说勤修觉醒；又如‘为断我慢，应修无常想。梅吉亚，于有无常想者，无我想得以确立；有无我想者，则达我慢之断。由诸漏之灭尽，于现法中，自以证智现证、具足、安住于无漏之心解脱、慧解脱’，如是，慧亦以舍断对立法之力而说。是故，世尊说示诸禅时，亦以‘远离诸欲’等开示超越应舍断法为门而说。故言：‘色界诸禅是以远离诸欲、寻伺止息、喜之离贪、悦之灭尽为门而说；无色界诸禅是以超越色想等为门而说。’于此，譬如色界初禅，因具足由殊胜修习所得之寻等（禅支），亦具足具锐利、明净、勇健之性的信等法，镇伏欲贪等诸盖及与彼同处的恶法，已达超人法之境，故较之欲界法，更为微细、寂静且殊胜。而第二禅等，则因殊胜修习舍断了粗分禅支，故较前者更为殊胜，达到更为微细之状态。同样，无色界初禅通过修习于色离贪而生起，因其所缘寂静、禅支亦寂静，故相较于一切色界法，已达到寂静与微细的状态。诚然，因所缘寂静，缘取它的法自性也寂静，犹如缘取出世间法之法。” သတိပိ ဓမ္မတော, မဟဂ္ဂတဘာဝေနာပိ စ အဘေဒေ ရူပါဝစရစတုတ္ထတော အာရုပ္ပံ အင်္ဂတောပိ သန္တမေဝ, ယတဿ သန္တဝိမောက္ခတာ ဝုတ္တာ. ဒုတိယာရုပ္ပာဒီနိ ပန ပဌမာရုပ္ပာဒိတော အင်္ဂတော, အာရမ္မဏတော စ သန္တသန္တတရသန္တတမဘာဝပ္ပတ္တာနိ တထာ ဘာဝနာဝိသေသသမာယောဂတော, သွာယံ ဘာဝနာဝိသေသော ပဌမဇ္ဈာနူပစာရတော ပဋ္ဌာယ တံတံပဟာတဗ္ဗသမတိက္ကမနဝသေန တဿ တဿ ဈာနဿ သန္တသုခုမဘာဝံ အာပါဒေန္တော စတုတ္ထာရုပ္ပေ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝံ ပါပေတိ. ယတော စတုတ္ထာရုပ္ပံ ယထာ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာဝသေန ဝိပဿနာယ အာရမ္မဏဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ပကတိဝိပဿကဿာပိ နိဗ္ဗိဒုပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယော န ဟောတိ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တိတော, တထာ သယံ တတိယာရုပ္ပဓမ္မေသု ပဝတ္တမာနံ တေ ယာထာဝတော ဝိဘာဝေတုံ န သက္ကောတိ, ယထာ တဒညဇ္ဈာနာနိ အတ္တနော အာရမ္မဏံ. ကေဝလံ ပန အာရဗ္ဘ ပဝတ္တိမတ္တမေဝဿ တတ္ထ ဟောတိ[Pg.410], တယိဒံ အာရမ္မဏဘာဝေနာပိ နာမ ဝိဘူတာကာရတာယ ဌာတုံ အပ္ပဟောန္တံ အာရမ္မဏကရဏေ ကိံ ပဟောတိ. တသ္မာ တဒဿ အဝိဘူတကိစ္စတံ ဒိသွာ သတ္ထာ ဟေဋ္ဌာ တီသု ဌာနေသု ဘာဝနာကာရံ ဝတွာ တာဒိသော ဣဓ န လဗ္ဘတီတိ ဒီပေတုံ စတုတ္ထာရုပ္ပဒေသနာယံ သုတ္တေ ဘာဝနာကာရံ ပရိယာယဒေသနတ္တာ န ကထေသိ. 虽然就相应法与广大性而言没有差别，但无色禅比色界第四禅，从（禅）支上来说也更为寂静，因此说它为“寂静解脱”。再者，第二无色禅等相比于第一无色禅等，从（禅）支和所缘上来说，达到了寂静、更寂静、最寂静的状态，这是由于与特殊的修习相结合的缘故。这种特殊的修习，从初禅的近行定开始，通过超越那些应断除法的途径，使各个禅那达到寂静、微细的状态，而在第四无色禅中，使其达到行之残余的微细状态。由于第四无色禅达到了行之残余的微细状态，正如它即使通过逐一法观(anupadadhammavipassanā)的方式成为观(vipassanā)的所缘，对通常的观禅修行者而言，也不是生起厌离的助缘；同样地，当它自己以第三无色禅的诸法为所缘而生起时，它也无法如实地辨明它们，不像其他禅那能辨明其自身的所缘。对它而言，在那（第三无色禅的诸法）中，仅仅是缘取而生起而已。这个（第四无色禅），即使作为所缘，尚且不能以清晰的状态安住，在缘取他法时，又能如何呢？因此，导师见其作用不清晰，在宣说了下方三处的修习方法后，为了指出在此处无法获得那样的方法，所以在教导第四无色禅的经文中，由于是隐喻说法，故而没有宣说修习的方法。 ယသ္မာ ပန သာရမ္မဏဿ ဓမ္မဿ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တိအာကာရော အတ္ထေဝါတိ အတိသုခုမဘာဝပ္ပတ္တံ တံ ဒဿေတုံ ‘‘တံယေဝ အာကိဉ္စညာယတနံ သန္တတော မနသိ ကရောတီ’’တိ (ဝိဘ. ၆၁၉) ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တံ ယထာဓမ္မသာသနဘာဝတော, ပုဗ္ဗဘာဂဝသေန ဝါ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘သန္တတော မနသိ ကရောတီ’’တိ ဝုတ္တံ တဒါ ယောဂိနော တဿ ဝိဘူတဘာဝတော. အပ္ပနာဝသေန ပန သုတ္တေ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတော အဝိဘူတဘာဝတော. ကမ္မဋ္ဌာနံ ဟိ ကိဉ္စိ အာဒိတော အဝိဘူတံ ဟောတိ, ယထာ တံ? ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒိ. ကိဉ္စိ မဇ္ဈေ, ယထာ တံ? အာနာပါနဿတိ. ကိဉ္စိ ဥဘယတ္ထ, ယထာ တံ? ဥပသမာနုဿတိအာဒိ. စတုတ္ထာရုပ္ပကမ္မဋ္ဌာနံ ပန ပရိယောသာနေ အဝိဘူတံ ဘာဝနာယ မတ္ထကပ္ပတ္တိယံ အာရမ္မဏဿ အဝိဘူတဘာဝတော. တသ္မာ စတုတ္ထာရုပ္ပေ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ သတ္ထာရာ သုတ္တေ ဘာဝနာကာရော န ဂဟိတော, န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဘာဝတောတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ. 又，因有心法于所缘中生起的行相确实存在，为显示其已达至极微细的状态，故于《分别论》(Vibhaṅga)中说：“即对彼无所有处，持续作意。”此乃因如法教说故。或于《分别论》中，就前分而言，说“持续作意”，是因为那时对瑜伽士(yogin)而言，它是显现的。然而，就安止(appanā)而言，经中不取修习行相，因其不显现故。诚然，某些业处(kammaṭṭhāna)于开始时不显现，例如佛随念(Buddhānussati)等。某些于中间不显现，例如入出息念(ānāpānassati)。某些于两处皆不显现，例如寂止随念(Upasamānussati)等。而第四无色业处则于终了时不显现，因修习达至顶峰时，所缘不显现故。是故，为显示第四无色之此一差别，导师(Satthā)于经中不取修习行相，并非因其完全不存在。于此应达至决断。 ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ 杂论之释义 ၂၈၈. အသဒိသရူပေါတိ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာကေတုမာလာဒီဟိ ရူပဂုဏေဟိ အညေဟိ အသာဓာရဏရူပကာယော, သဘာဝတ္ထော ဝါ ရူပ-သဒ္ဒေါ ‘‘ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၄၀၀; မ. နိ. ၁.၁၃၃; ဝိဘ. ၂၀၃) ဝိယ. တသ္မာ အသဒိသရူပေါတိ အသဒိသသဘာဝေါ, တေန ဒသဗလစတုဝေသာရဇ္ဇာဒိဂုဏဝိသေသသမာယောဂဒီပနတော သတ္ထု ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိယာပိ အသဒိသတာ ဒဿိတာ ဟောတိ. ဣတီတိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. တသ္မိန္တိ အာရုပ္ပေ. ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိညေယျာတိ ပုဗ္ဗေ ဝိယ အသာဓာရဏံ တတ္ထ တတ္ထ ဈာနေ ပတိနိယတမေဝ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ သာဓာရဏဘာဝတော တတ္ထ တတ္ထေဝ ပကိဏ္ဏကံ ဝိသဋံ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာ ပကိဏ္ဏကကထာပိ ဝိဇာနိတဗ္ဗာ. 288. 无等色身(Asadisarūpa)者，谓具有三十二大士相、八十随好(anubyañjana)、一寻光(byāmappabhā)、顶髻光(ketumālā)等不共的色身功德。或如“于世间，是可爱色、可喜色”等句中，色(rūpa)一词为自性(sabhāva)义。是故，无等色身即无等自性。藉此，由其开示与十力(dasabala)、四无畏(catuvesārajja)等功德差别相应，故亦显示了导师(Satthā)法身成就之无等。如是，已说其类。于彼无色定中，亦应了知杂论(Pakiṇṇakakathā)：此谓如前说，不取于彼彼禅那中各别限定之义，因其共通故，而取于彼彼处杂乱、遍布之义而转起之杂论，亦当了知。 ၂၈၉. ရူပနိမိတ္တာတိက္ကမတောတိ [Pg.411] ကသိဏရူပသင်္ခါတဿ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဿ အတိက္ကမနတော. အာကာသာတိက္ကမတောတိ ကသိဏုဂ္ဃာဋိမာကာသဿ အတိက္ကမနတော. အာကာသေ ပဝတ္တိတဝိညာဏာတိက္ကမတောတိ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿ အတိက္ကမနတော, န ဒုတိယာရုပ္ပဝိညာဏာတိက္ကမနတော. တဒတိက္ကမတော ဟိ တဿေဝ ဝိဘာဝနံ ဟောတိ. ဒုတိယာရုပ္ပဝိညာဏဝိဘာဝနေ ဟိ တဒေဝ အတိက္ကန္တံ သိယာ, န တဿ အာရမ္မဏံ, န စ အာရမ္မဏေ ဒေါသံ ဒိသွာ အနာရမ္မဏဿ ဝိဘာဝနာတိက္ကမော ယုဇ္ဇတိ. ပါဠိယဉ္စ ‘‘ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သတော သမာပဇ္ဇတိ…ပေ… သတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ တံယေဝ ဝိညာဏံ အဘာဝေတီ’’တိ ဝုတ္တံ, န ဝုတ္တံ ‘‘တံယေဝ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ အဘာဝေတီ’’တိ, ‘‘တံယေဝ အဘာဝေတီ’’တိ ဝါ. ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇာ’’တိ ဧတ္ထ ပန ဒွယံ ဝုတ္တံ အာရမ္မဏဉ္စ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနဉ္စ. တသ္မိံ ဒွယေ ယေန ကေနစိ, ယတော ဝါ ဝုဋ္ဌိတော, တေနေဝ ပဓာနနိဒ္ဒိဋ္ဌေန တံ-သဒ္ဒဿ သမ္ဗန္ဓေ အာပန္နေ ‘‘အယဉ္စ အာရမ္မဏာတိက္ကမဘာဝနာ’’တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနဿ နိဝတ္တနတ္ထံ ဝိညာဏဝစနံ. တသ္မာ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿေဝ အဘာဝနာတိက္ကမော ဝုတ္တော. 289. 所谓“超越色之似相”(rūpanimittātikkamato)，是指超越了被称为“遍色”(kasiṇarūpa)的“似相”(paṭibhāganimitta)。所谓“超越虚空”(ākāsātikkamato)，是指超越了“遍处所显现的虚空”(kasiṇugghāṭimākāsa)。所谓“超越生起于虚空的识”(ākāse pavattitaviññāṇātikkamato)，是指超越“初无色识”(paṭhamāruppaviññāṇa)，而非超越“第二无色识”(dutiyāruppaviññāṇa)。因为超越它，正是使其（初无色识）不显现。因为在使第二无色识不显现时，那（第二无色识）本身才会被超越，而不是它的所缘。再者，于所缘中见到过患后，去超越那非所缘者（即识本身）并使其不显现，是不恰当的。并且，圣典中说：“不修习那个识”(taṃyeva viññāṇaṃ abhāveti)，而没有说“不修习那个识无边处”，也没有说“不修习那个”。在“‘无边的识’，（以此）而入识无边处”这句中，说了两样：所缘的识，以及识无边处（禅那）。于此二者中，当（巴利语的）“彼”(taṃ)字与作为主要所指者相关联时，为了防止（将超越的对象理解为）识无边处本身，而说“识”一词，（意即）“此乃超越所缘的修习”。因此，这里说的是唯独对初无色识的不修习、不显现的超越。 ၂၉၀. ဧဝံ သန္တေပီတိ အင်္ဂါတိက္ကမေ အသတိပိ. သုပ္ပဏီတတရာတိ သုဋ္ဌု ပဏီတတရာ, သုန္ဒရာ ပဏီတတရာ စာတိ ဝါ အတ္ထော. သတိပိ စတုန္နံ ပါသာဒတလာနံ, သာဋိကာနဉ္စ တဗ္ဘာဝတော, ပမာဏတော စ သမဘာဝေ ဥပရူပရိ ပန ကာမဂုဏာနံ, သုခသမ္ဖဿာဒီနဉ္စ ဝိသေသေန ပဏီတတရာဒိဘာဝေါ ဝိယ ဧတာသံ စတုန္နံ သမာပတ္တီနံ အာရုပ္ပဘာဝတော, အင်္ဂတော စ သတိပိ သမဘာဝေ ဘာဝနာဝိသေသသိဒ္ဓေါ ပန သာတိသယော ဥပရူပရိ ပဏီတတရာဒိဘာဝေါတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိနာ. 290. “即使如此”(Evaṃ santepi)，是指即使没有（禅）支的超越。“极为殊胜”(Suppaṇītatarā)，其义为“非常殊胜”，或“既美好又更殊胜”。譬如四层宫殿，虽然在同为宫殿楼层及大小方面相等，但在其上层，却因欲乐、乐触等的差别而有更为殊胜等状态；与此类似，此四种等至，虽然在同为无色法及禅支方面相等，但因修习的差别所成就，其上层者实有更为超胜、更为殊胜的状态。此义由“譬如”(yathā hi)等句所示。 ၂၉၁. နိဿိတောတိ နိဿာယ ဌိတော. ဒုဋ္ဌိတာတိ န သမ္မာ ဌိတာ, ဒုက္ခံ ဝါ ဌိတာ. တန္နိဿိတန္တိ တေန နိဿိတံ, ဌာနန္တိ အတ္ထော. တန္နိဿိတန္တိ ဝါ တံ မဏ္ဍပလဂ္ဂံ ပုရိသံ နိဿာယ ဌိတံ ပုရိသန္တိ အတ္ထော. မဏ္ဍပလဂ္ဂဉှိ အနိဿာယ တေန ဝိနာဘူတေ ဝိဝိတ္တေ ဗဟိ ဩကာသေ ဌာနံ ဝိယ အာကာသလဂ္ဂဝိညာဏဿ ဝိဝေကေ တဒပဂမေ တတိယာရုပ္ပဿ ဌာနန္တိ. 291. “依止”（Nissito）即依靠而住。“恶住”（Duṭṭhitā）即未善安住，或痛苦地安住。“依于彼”（Tannissitaṃ）即依靠于彼，义为住立之处。或“依于彼”义为：依靠那位悬于凉亭之人而住立的另一人。诚然，譬如不依靠那悬于凉亭之人，于与他分离的、空旷的外部空间中，亦有其住立之处；如是，于附着于空之识远离、消失之时，亦有第三无色（禅）的住立之处。 ၂၉၂. အာရမ္မဏံ [Pg.412] ကရောတေဝ, အညာဘာဝေန တံ ဣဒန္တိ ‘‘အာသန္နဝိညာဏဉ္စာယတနပစ္စတ္ထိကရူပါသန္နာကာသာရမ္မဏဝိညာဏာပဂမာရမ္မဏံ, နော စ သန္တ’’န္တိ စ ဒိဋ္ဌာဒီနဝမ္ပိ တံ အာကိဉ္စညာယတနံ ဣဒံ နေဝသညာနာသညာယတနဇ္ဈာနံ အညဿ တာဒိသဿ အာရမ္မဏဘာဝယောဂျဿ အဘာဝေန အလာဘေန အာရမ္မဏံ ကရောတိ ဧဝ. ‘‘သဗ္ဗဒိသမ္ပတိ’’န္တိ ဣဒံ ဇနဿ အဂတိကဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တိန္တိ ဇီဝိကံ. ဝတ္တတီတိ ဇီဝတိ. 292. 确实以之为所缘。此非想非非想处禅，因无有、无所得其他同样适合作为所缘者，故纵然已见彼无所有处之过患，且其亦如言“以识无边处为近敌，以缘近色之空之识的消失为所缘，且非寂静”，仍确实以之为所缘。“Sabbadisampati”一词，是为显示众人无所去处而说。“Vutti”（存续），即生计。“Vattati”（持续），即生存。 ၂၉၃. အာရုဠှောတိအာဒီသု အယံ သင်္ခေပတ္ထော – ယထာ ကောစိ ပုရိသော အနေကပေါရိသံ ဒီဃနိဿေဏိံ အာရုဠှော တဿ ဥပရိမပဒေ ဌိတော တဿာ နိဿေဏိယာ ဗာဟုမေဝ ဩလုဗ္ဘတိ အညဿ အလာဘတော, ယထာ စ ပံသုပဗ္ဗတဿ, မိဿကပဗ္ဗတဿ ဝါ အဂ္ဂကောဋိံ အာရုဠှော တဿ မတ္ထကမေဝ ဩလုဗ္ဘတိ, ယထာ စ ဂိရိံ သိလာပဗ္ဗတံ အာရုဠှော ပရိပ္ဖန္ဒမာနော အညာဘာဝတော အတ္တနော ဇဏ္ဏုကမေဝ ဩလုဗ္ဘတိ, တထာ ဧတံ စတုတ္ထာရုပ္ပဇ္ဈာနံ တံ တတိယာရုပ္ပံ ဩလုဗ္ဘိတွာ ပဝတ္တတီတိ. ယံ ပနေတ္ထ အတ္ထတော အဝိဘတ္တံ, တံ ဥတ္တာနမေဝ. 293. “攀登”（Āruḷho）等词的简略意义如下：譬如某人攀登数人高的长梯，站在上方的梯级时，因无他物可得，唯有攀住梯子的扶手；又譬如攀上土山或混石山顶端者，唯有攀住其山顶；又譬如攀登岩山，身体摇晃，因无他物，唯有抱住自己的膝盖。同样，此第四无色禅亦是攀缘彼第三无色（禅）而转起。此处凡义理上未加分别者，其义皆甚明显。 အာရုပ္ပနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 无色解释之释义，终。 ဣတိ ဒသမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 第十章之释义，终。 ၁၁. သမာဓိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ 11. 定解释之释义 အာဟာရေပဋိက္ကူလဘာဝနာဝဏ္ဏနာ 食厌想修习之释义 ၂၉၄. ဥဒ္ဒေသော [Pg.413] နာမ နိဒ္ဒေသတ္ထော မုဒုမဇ္ဈိမပညာဗာဟုလ္လတော, အာဂတော စ ဘာရော အဝဿံ ဝဟိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဧကာ သညာတိ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာယ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာယ ဘာဝနာနိဒ္ဒေသော အနုပ္ပတ္တော’’တိ. တတ္ထာယံ သညာ-သဒ္ဒေါ ‘‘ရူပသညာ သဒ္ဒသညာ’’တိအာဒီသု (မဟာနိ. ၁၄) သဉ္ဇာနနလက္ခဏေ ဓမ္မေ အာဂတော, ‘‘အနိစ္စသညာ ဒုက္ခသညာ’’တိအာဒီသု ဝိပဿနာယံ အာဂတော, ‘‘ဥဒ္ဓုမာတကသညာတိ ဝါ သောပါကရူပသညာတိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဥဒါဟု နာနတ္ထာ’’တိအာဒီသု သမထေ အာဂတော. ဣဓ ပန သမထဿ ပရိကမ္မေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာဟာရေ ဟိ ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏံ, တပ္ပဘာဝိတံ ဝါ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဣဓ ‘‘အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာ’’တိ အဓိပ္ပေတံ. တတ္ထ ယသ္မိံ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, တတ္ထ နိဗ္ဗေဒဝိရာဂုပ္ပာဒနာယ တပ္ပသင်္ဂေန သဗ္ဗမ္ပိ အာဟာရံ ကိစ္စပ္ပဘေဒါဒီနဝေါပမ္မေဟိ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘အာဟရတီတိ အာဟာရော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. 294. 所谓“略说”(Uddeso)是为解释(niddesa)之义，因钝、中慧者为多故。且因所来的重担必须荷负，故说：“对于如是略说为‘一种想’的食厌逆想，其修习的解释已至。”于此，“想”(saññā)一词，在“色想、声想”等句中，用于有认知之相的法；在“无常想、苦想”等句中，用于观(vipassanā)；在“肿胀想或所弃尸想等，这些法是同义还是异义”等句中，用于止(samatha)。于此则应知是止的遍作(parikamma)。因为于食取厌逆相，或由其所培育的近行定(upacārajjhāna)，在此处意指“食厌逆想”。在那里，于何食中应修食厌逆想，为了生起厌患、离贪，与那食物相关联，以作用、区别、过患、譬喻等来阐明一切食，故开始了“运来故为食”等的解释。 တတ္ထ အာဟရတီတိ အာဟာရပစ္စယသင်္ခါတေန ဥပ္ပတ္တိယာ, ဌိတိယာ ဝါ ပစ္စယဘာဝေန အတ္တနော ဖလံ အာနေတိ နိဗ္ဗတ္တေတိ ပဝတ္တေတိ စာတိ အတ္ထော. ကဗဠံ ကရီယတီတိ ကဗဠီကာရော, ဝတ္ထုဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ, လက္ခဏတော ပန ဩဇာလက္ခဏော ဝေဒိတဗ္ဗော, ကဗဠီကာရော စ သော ယထာဝုတ္တေနတ္ထေန အာဟာရော စာတိ ကဗဠီကာရာဟာရော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ဖုသတီတိ ဖဿော. အယံ ဟိ အရူပဓမ္မောပိ သမာနော အာရမ္မဏေ ဖုသနာကာရေနေဝ ပဝတ္တတိ. တထာ ဟိ သော ဖုသနလက္ခဏောတိ ဝုစ္စတိ. စေတယတီတိ စေတနာ, အတ္တနော သမ္ပယုတ္တဓမ္မေဟိ သဒ္ဓိံ အာရမ္မဏေ အဘိသန္ဒဟတီတိ အတ္ထော, မနောသန္နိဿိတာ စေတနာ မနောသဉ္စေတနာ. ဥပပတ္တိပရိကပ္ပနဝသေန ဝိဇာနာတီတိ ဝိညာဏံ. ဧဝမေတ္ထ သာမညတ္ထတော, ဝိသေသတ္ထတော စ အာဟာရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကသ္မာ ပနေတေ စတ္တာရောဝ ဝုတ္တာ, အညေ ဓမ္မာ ကိံ အတ္တနော ဖလဿ ပစ္စယာ န ဟောန္တီတိ? နော န ဟောန္တိ, ဣမေ ပန တထာ စ ဟောန္တိ [Pg.414] အညထာ စာတိ သမာနေပိ ပစ္စယဘာဝေ အတိရေကပစ္စယာ ဟောန္တိ, တသ္မာ အာဟာရာတိ ဝုစ္စန္တိ. 此中，“能运来”（āharati），故为“食”（āhāra）；其义为：以名为食缘（āhārapaccaya）的缘性，为（自果的）生起或住立，运来、生起并持续其自身的果。被做成团，故为“段食”（kabaḷīkāra），此乃就事（vatthu）而言；若就相（lakkhaṇa）而言，则当知其相为食素（ojā）。此段食，依前述之义，亦是食，故为“段食”（kabaḷīkārāhāra）。余者亦然。“能触”，故为“触”（phassa）。此法虽是无色法，然实以触对所缘的方式而转起，是故，说它以触为相。“能思”，故为“思”（cetanā），其义为：与自身的相应法一同结合于所缘；依于意之思，是为“意思”（manosañcetanā）。依生起与思量而了知，故为“识”（viññāṇa）。如是，于此当知诸食的概括义与各别义。然则，为何只说此四者？难道其他法不能作为其自果之缘吗？并非不是。然而，此四法虽同具缘性，却是殊胜之缘，是故称为“食”。 ကထံ? ဧတေသု ဟိ ပဌမော သယံ ယသ္မိံ ကလာပေ တပ္ပရိယာပန္နာနံ ယထာရဟံ ပစ္စယော ဟောန္တောဝ ဩဇဋ္ဌမကံ ရူပံ အာဟရတိ, ဒုတိယော တိဿော ဝေဒနာ အာဟရတိ, တတိယော တီသု ဘဝေသု ပဋိသန္ဓိံ အာဟရတိ, စတုတ္ထော ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ နာမရူပံ အာဟရတိ. တေနာဟ ‘‘ကဗဠီကာရာဟာရော’’တိအာဒိ. ဧတ္ထ စ ကမ္မဇာဒိဘေဒဘိန္နာ ဩဇာ သတိ ပစ္စယလာဘေ ဒွေ တိဿော ပဝေဏိယော ဃဋေန္တီ ဩဇဋ္ဌမကရူပံ အာဟရတိ, သုခဝေဒနီယာဒိဘေဒဘိန္နော ဖဿာဟာရော ယထာရဟံ တိဿော ဝေဒနာ အာဟရတိ, ပုညာဘိသင်္ခါရာဒိဘေဒဘိန္နော မနောသဉ္စေတနာဟာရော ကာမဘဝါဒီသု တီသု ဘဝေသု ယထာရဟံ သဝိညာဏံ, အဝိညာဏဉ္စ ပဋိသန္ဓိံ အာဟရတိ, ဝိညာဏာဟာရော ယထာပစ္စယံ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ နာမံ ရူပံ, နာမရူပဉ္စ အာဟရတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန ဣမေ ဧဝ ဓမ္မာ အာဟာရာတိ ဝုတ္တာ. ယထာ ဟိ ကဗဠီကာရာဟာရော ရူပကာယဿ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန ပစ္စယော, ဧဝံ အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော, အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၁၅). အပရော နယော – အဇ္ဈတ္တိကသန္တတိယာ ဝိသေသပစ္စယတ္တာ ကဗဠီကာရာဟာရော, ဖဿာဒယော စ တယော ဓမ္မာ အာဟာရာတိ ဝုတ္တာ. ဝိသေသပစ္စယော ဟိ ကဗဠီကာရာဟာရဘက္ခာနံ သတ္တာနံ ရူပကာယဿ ကဗဠီကာရာဟာရော, နာမကာယေ ဝေဒနာယ ဖဿော, ဝိညာဏဿ မနောသဉ္စေတနာ, နာမရူပဿ ဝိညာဏံ. ယထာဟ ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ကာယော အာဟာရဋ္ဌိတိကော, အာဟာရံ ပဋိစ္စ တိဋ္ဌတိ, အနာဟာရော နော တိဋ္ဌတိ (သံ. နိ. ၅.၁၈၃). တထာ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ (ဥဒါ. ၁; မဟာဝ. ၁; နေတ္တိ. ၂၄). 如何？于此等食中，第一食，其自身于所在的任何色聚(kalāpa)中，作为其中所含诸法的如理之缘，产生以食素为第八的色法(ojaṭṭhamakarūpa)；第二食产生三受；第三食于三有中产生结生(paṭisandhi)；第四食于结生刹那产生名色。是故说“段食”等。于此，当知：由业生等差别而有区别的食素，在获得缘时，连接二或三的相续流，产生以食素为第八的色法；由乐受等差别而有区别的触食，如理地产生三受；由福行(puññābhisaṅkhāra)等差别而有区别的意思食，于欲有等三有中，如理地产生有识与无识的结生；识食则随缘在结生刹那产生名与色，以及名色。或又，以资助义，此等法被称为食。犹如段食以资助义为此色身之缘，如是，无色食为相应诸法之缘。如是说：“段食以食缘为缘，为此身之缘；无色食以食缘为缘，为相应诸法及彼等所生诸色之缘。”另一理趣为：因是内相续的殊胜缘故，段食及触等三法被称为食。因为段食是食用段食的有情之色身的殊胜缘；于名身中，触是受的殊胜缘，意思(manosañcetanā)是识的殊胜缘，识是名色的殊胜缘。如佛所说：“诸比丘，譬如，此身依食而住，缘食而存，无食则不存。如是，缘触有受，缘行(saṅkhāra)有识，缘识有名色。” ကဗဠီကာရာဟာရေတိ ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ နိကန္တိ တဏှာ, တံ ဘယံ အနတ္ထာဝဟတော. ဂဓိတဿ ဟိ အာဟာရပရိဘောဂေါ အနတ္ထာယ ဟောတိ. ဟေတုအတ္ထေ ဘုမ္မံ. ဧဝံ သေသေသု. နိကန္တီတိ နိကာမနာ ဆန္ဒရာဂေါ[Pg.415]. ဘာယတိ ဧတသ္မာတိ ဘယံ, နိကန္တိ ဧဝ ဘယံ နိကန္တိဘယံ. ကဗဠီကာရာဟာရဟေတု ဣမေသံ သတ္တာနံ ဆန္ဒရာဂေါ ဘယံ ဘယာနကံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒဿ အနတ္ထဿ သကလဿာပိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ဟေတုဘာဝတော. တေနေဝါဟ ‘‘ကဗဠီကာရေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ, အတ္ထိ နန္ဒီ, အတ္ထိ တဏှာ, ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ ဝိရုဠှ’’န္တိအာဒိ (သံ. နိ. ၂.၆၄; ကထာ. ၂၉၆; မဟာနိ. ၇). ဥပဂမနံ အပ္ပဟီနဝိပလ္လာသဿ အာရမ္မဏေန သမောဓာနံ သင်္ဂတိ သုခဝေဒနီယာဒိဖဿုပ္ပတ္တိ ဘယံ ဘယာနကံ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ အပရိမုစ္စနတော. တေနာဟ ‘‘သုခဝေဒနီယံ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ (သံ. နိ. ၄.၁၂၉), တဿ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ…ပေ… ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ (ဥဒါ. ၁). တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဥပပဇ္ဇတိ ဧတေနာတိ ဥပပတ္တိ, ဥပပဇ္ဇနံ ဝါ ဥပပတ္တိ, ခိပနံ ဘယံ ဘယာနကံ ဥပပတ္တိမူလကေဟိ ဗျသနေဟိ အပရိမုတ္တတော. တေနာဟ ‘‘အဝိဒွါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပုဂ္ဂလော ပုညဉ္စေ သင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, ပုညုပဂံ ဘဝတိ ဝိညာဏံ. အပုညဉ္စေ သင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အပုညုပဂံ ဘဝတိ ဝိညာဏ’’န္တိအာဒိ (သံ. နိ. ၂.၅၁). ပဋိသန္ဓီတိ ဘဝန္တရာဒီဟိ ပဋိသန္ဓာနံ, တံ ဘယံ ဘယာနကံ ပဋိသန္ဓိနိမိတ္တေဟိ ဒုက္ခေဟိ အဝိမုစ္စနတော. တေနာဟ ‘‘ဝိညာဏေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ, အတ္ထိ နန္ဒီ, အတ္ထိ တဏှာ, ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ ဝိရုဠှ’’န္တိအာဒိ (သံ. နိ. ၂.၆၄). 于段食中，贪爱（nikanti）即是渴爱（taṇhā），其为怖畏（bhayaṃ），因其招致祸患。诚然，贪著者的受用食物导致祸患。此处，处格（bhummaṃ）用于因缘义。其余亦如是。贪爱即是欲求（nikāmanā）、欲贪（chandarāgo）。从此而畏，故为怖畏；贪爱即是怖畏，故为贪爱怖畏（nikantibhayaṃ）。对这些众生而言，（对段食的）欲贪是怖畏、是恐怖，因为它是现法等种种祸患以及一切轮回之苦的因。因此说：“诸比丘，若于段食有贪（rāgo）、有欢喜（nandī）、有渴爱，识则于彼处住立、增长”等。接近（upagamanaṃ）——即未断颠倒者与所缘的和合、会遇——以及乐受等触的生起，是怖畏、是恐怖，因为未从三苦性（tīhi dukkhatāhi）解脱故。因此说：“诸比丘，缘于乐受触，生起乐受，彼人以受为缘而有渴爱……乃至……此是苦蕴（dukkhakkhandha）之集”。以此于彼彼有中投生，故为生（upapatti）；或投生即是生。此是怖畏、是恐怖，因为未从以生为根本的灾患（byasana）解脱故。因此说：“诸比丘，无明的个人（purisapuggala）若造作福行，其识则趣向于福；若造作非福行，其识则趣向于非福”等。结生（paṭisandhi）即是与他有等的连接，此是怖畏、是恐怖，因为未从以结生为因的诸苦解脱故。因此说：“诸比丘，若于识食有贪、有欢喜、有渴爱，识则于彼处住立、增长”等。 ပုတ္တမံသူပမေန ဩဝါဒေန ဒီပေတဗ္ဗော နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂါယ. ဧဝံ ဟိ တတ္ထ နိကန္တိဘယံ န ဟောတိ. နိစ္စမ္မာ ဂါဝီ ယံ ယံ ဌာနံ ဥပဂစ္ဆတိ, တတ္ထ တတ္ထေဝ နံ ပါဏိနော ခါဒန္တိယေဝ. ဧဝံ ဖဿေ သတိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဝေဒနာ စ ဒုက္ခသလ္လာဒိတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ ဖဿေ အာဒီနဝံ ပဿန္တဿ ဥပဂမနဘယံ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဖဿာဟာရော နိစ္စမ္မဂါဝူပမေန ဒီပေတဗ္ဗော’’တိ. ဧကာဒသဟိ အဂ္ဂီဟိ သဗ္ဗသော အာဒိတ္တာ ဘဝါ အင်္ဂါရကာသုသဒိသာတိ ပဿတော ဥပပတ္တိဘယံ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘မနောသဉ္စေတနာဟာရော အင်္ဂါရကာသူပမေန ဒီပေတဗ္ဗော’’တိ. စောရသဒိသံ ဝိညာဏံ အနတ္ထပါတတော, ပဟာရသဒိသီ ဝေဒနာ ဒုရဓိဝါသတောတိ သမ္မဒေဝ ပဿတော ပဋိသန္ဓိဘယံ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝိညာဏာဟာရော သတ္တိသတူပမေန ဒီပေတဗ္ဗော’’တိ. 应以子肉喻教导，是为了无欲贪地受用。如是则无爱欲之怖畏。犹如无皮之母牛，无论去到何处，彼处之众生即啃食之。同样地，有触则受生起，而受应当被视为苦、视为箭等。见触之过患者，则无趋近（所缘）之怖畏，故说：“触食应以无皮牛喻来说明”。见诸有被十一火完全燃烧，犹如火炭坑者，则无生起之怖畏，故说：“意思食应以火炭坑喻来说明”。识如盗贼，因其带来祸患；受如矛刺，因其难以忍受。如是正见者，则无结生之怖畏，故说：“识食应以百矛喻来说明”。 ဧဝံ [Pg.416] ကိစ္စာဒိမုခေန အာဟာရေသု အာဒီနဝံ ဝိဘာဝေတွာ ဣဒါနိ တတ္ထ ယထာဓိပ္ပေတံ အာဟာရံ နိဒ္ဓါရေတွာ ပဋိက္ကူလတော မနသိကာရဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣမေသု ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဥပါဒါယရူပနိဒ္ဒေသေပိ ‘‘ကဗဠီကာရော အာဟာရော’’တိ (ဓ. သ. ၅၉၅) အာဂတတ္တာ တတော ဝိသေသေန္တော ‘‘အသိတပီတခါယိတသာယိတပ္ပဘေဒေါ’’တိ အာဟ, ဘူတကထနံ ဝါ ဧတံ. တတ္ထ အသိတပီတခါယိတသာယိတပ္ပဘေဒေါတိ အသိတဗ္ဗပါတဗ္ဗခါယိတဗ္ဗသာယိတဗ္ဗဝိဘာဂေါ ကာလဘေဒဝစနိစ္ဆာယ အဘာဝတော ယထာ ‘‘ဒုဒ္ဓ’’န္တိ. ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဝါတိ အဝဓာရဏံ ယထာ ဖဿာဟာရာဒိနိဝတ္တနံ, ဧဝံ ဩဇာဟာရနိဝတ္တနမ္ပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဝတ္ထုကော ဧဝ ဟိ အာဟာရော ဣဓ ကမ္မဋ္ဌာနဘူတော, တေန အာဟရီယတီတိ အာဟာရောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာဟရတီတိ အာဟာရောတိ အယံ ပနတ္ထော နိဗ္ဗတ္တိတဩဇာဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမသ္မိံ အတ္ထေတိ ဣမသ္မိံ ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ခါတေ အတ္ထေ. ဥပ္ပန္နာ သညာတိ သညာသီသေန ဘာဝနံ ဝဒတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၀၅). 如是，以作用等为首阐明诸食的过患后，现在为了确定其中所意欲的食，并显示以厌恶作意的方法，故说“于此等中”等。在所造色解释(upādāyarūpaniddesa)中，亦因已出现“段食(kabaḷīkāro āhāro)”（法集论595），故为令其差别而说“食、饮、嚼、尝之差别”，此或为如实之言。其中，“食、饮、嚼、尝之差别”意为应食、应饮、应嚼、应尝的分别。这是因为没有意欲说时态的差别，如同“duddhaṃ”（已挤出的）一词。“唯段食”中的“唯”是为限定，如同排除触食(phassāhāra)等，亦应见其排除了食素食(ojāhāra)。诚然，在此（食厌想）中，唯有事的食(savatthuko āhāro)才是业处(kammaṭṭhāna)。因此，于此应见其义为：“被带来，故为食”。复次，“能带来，故为食”此义，则应依所产生的食素(nibbattita-ojā)而得知。“于此义中”，即于此名为业处的义中。“已生之想”，是以想为首而说修习(bhāvanā)。诚然，（彼）将说：“复次，以取厌恶相……”等（清净道论1.305）。 ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဟေတွာတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယတ္တိဓမ္မတော, အတ္ထတော စ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ ကတွာ. တေနာဟ ‘‘ဥဂ္ဂဟတော ဧကပဒမ္ပိ အဝိရဇ္ဈန္တေနာ’’တိ. တတ္ထ ဥဂ္ဂဟတောတိ အာစရိယုဂ္ဂဟတော. ဧကပဒမ္ပီတိ ဧကမ္ပိ ပဒံ, ဧကကောဋ္ဌာသမ္ပိ ဝါ, ပဒေသမတ္တမ္ပီတိ အတ္ထော. ဒသဟာကာရေဟီတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု အန္တိမဇီဝိကာဘာဝတော, ပိဏ္ဍပါတဿ အလာဘလာဘေသု ပရိတဿနဂေဓာဒိသမုပ္ပတ္တိတော, ဘုတ္တဿ သမ္မဒဇနနတော, ကိမိကုလသံဝဒ္ဓနတောတိ ဧဝမာဒီဟိပိ အာကာရေဟိ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလတာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ? ဝုတ္တံ ဟေတံ ‘‘အန္တမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဇီဝိကာနံ ယဒိဒံ ပိဏ္ဍောလျံ, အဘိသာပေါယံ, ဘိက္ခဝေ, လောကသ္မိံ ‘ပိဏ္ဍောလော ဝိစရသိ ပတ္တပါဏီ’’’တိ (သံ. နိ. ၃.၈၀), ‘‘အလဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိတဿတိ, လဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ ဂဓိတော မုစ္ဆိတော အဇ္ဈောသန္နော အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၂၄), ‘‘ဘုတ္တော စ အာဟာရော ကဿစိ ကဒါစိ မရဏံ ဝါ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ အာဝဟတိ, ဥက္ကောစကာဒယော, တက္ကောဋကာဒယော စ ဒွတ္တိံသ ဒွတ္တိံသ ကုလပ္ပဘေဒါ ကိမယော စ နံ ဥပနိဿာယ ဇီဝန္တီ’’တိ. 取修习业处，是指从经教和义理两方面，很好地学习、很好地思惟、很好地受持修习业处。因此说“乃至一字不忘失”。这里“取”是指从阿阇梨处学习。“一字”是指一个字，或一个章节，乃至少许文义。“十种行相”为何如此说呢？难道不应从最低下的活命方式、得与不得食物时生起忧愁和贪爱、引起食后昏沉、滋生虫类家族等行相来观察食物的可厌之相吗？经中说：“诸比丘，这种乞食活命是最低下的，世间有话说‘手持钵盂去乞食’，这实在是诅咒。”“（比丘）没得到食物时会忧愁，得到后又贪恋执著，看不到食物的过患，愚痴没有智慧地享用它。”“所吃的食物有时会给某些人带来死亡，或者带来濒临死亡的痛苦，以及疥癣等病；更有三十二种虫子家族依靠它生存。” ဝုစ္စတေ [Pg.417] – အန္တိမဇီဝိကာဘာဝေါ တာဝ စိတ္တသံကိလေသဝိသောဓနတ္ထံ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသတော ပဂေဝ မနသိ ကာတဗ္ဗော ‘‘မာဟံ ဆဝါလာတသဒိသော ဘဝေယျ’’န္တိ. တထာ ပိဏ္ဍပါတဿ အလာဘလာဘေသုပိ ပရိတဿနဂေဓာဒိသမုပ္ပတ္တိနိဝါရဏံ ပဂေဝ အနုဋ္ဌာတဗ္ဗံ သုပရိသုဒ္ဓသီလဿ ပဋိသင်္ခါနဝတော တဒဘာဝတော. ဘတ္တသမ္မဒေါ အနေကန္တိကော, ပရိဘောဂန္တောဂဓော ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိမိကုလသံဝဒ္ဓနံ ပန န သင်္ဂဟေတဗ္ဗံ, သင်္ဂဟိတမေဝ ဝါ ‘‘ဒသဟာကာရေဟီ’’တိ ဧတ္ထ နိယမဿ အကတတ္တာ. ဣမိနာ ဝါ နယေန ဣတရေသမ္ပေတ္ထ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော ယထာသမ္ဘဝမေတ္ထ ပဋိက္ကူလတာပစ္စဝေက္ခဏဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. တထာ ဟိ ဃရဂေါဠိကဝစ္စမူသိကဇတုကဝစ္စာဒိကံ သမ္ဘဝန္တံ ဂဟိတံ, န ဧကန္တိကန္တိ. တထာ ပရိယေသနာဒီသုပိ ယထာသမ္ဘဝံ ဝတ္တဗ္ဗံ. 当说：为清净心之杂染，于专注业处前，即应先作意最下等之谋生方式，[思惟：]“愿我勿如烧尸杖。”同样地，于乞食之得与不得，亦应预先防止渴求、贪婪等生起；具足善清净戒与省察力者，彼等[烦恼]无故。饭后昏沉，当知其为不必然，或为包含于受用之中。再者，滋生虫类不应被包含，或亦可认为已被包含，因于“以十行相”中，此处未作规定故。或以此理，当知此处亦包含其他[行相]，因于此处，其意趣在于随其可能省察厌恶故。诚然，如壁虎粪、鼠粪、蝙蝠粪等，是就其可能性而纳入，并非必然。同样地，于遍求等，亦应随其可能而说。 ဂမနတောတိအာဒီသု ပစ္စာဂမနမ္ပိ ဂမနသဘာဂတ္တာ ဂမနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ. ပဋိက္ကမနသာလာဒိဥပသင်္ကမနံ ဝိယ ပရိယေသနေ သမာနပဋိက္ကူလံ ဟိ အသုစိဋ္ဌာနက္ကမနဝိရူပဒုဂ္ဂန္ဓဒဿနဃာယနာဓိဝါသနေဟိ. ဂမနတောတိ ဘိက္ခာစာရဝသေန ဂေါစရဂါမံ ဥဒ္ဒိဿ ဂမနတော. ပရိယေသနတောတိ ဂေါစရဂါမေ ဘိက္ခတ္ထံ အာဟိဏ္ဍနတော. ပရိဘောဂတောတိ အာဟာရဿ ပရိဘုဉ္ဇနတော. ဥဘယံ ဥဘယေန အာသယတိ, ဧကဇ္ဈံ ပဝတ္တမာနောပိ ကမ္မဗလဝဝတ္ထိတော ဟုတွာ မရိယာဒဝသေန အညမညံ အသင်္ကရတော သယတိ တိဋ္ဌတိ ပဝတ္တတီတိ အာသယော, အာမာသယဿ ဥပရိ တိဋ္ဌနကော ပိတ္တာဒိကော. မရိယာဒတ္ထော ဟိ အယမာကာရော, တတော အာသယတော. နိဒဓာတိ ယထာဘုတ္တော အာဟာရော နိစိတော ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထာတိ နိဓာနံ, အာမာသယော, တတော နိဓာနတော. အပရိပက္ကတောတိ ဂဟဏီသင်္ခါတေန ကမ္မဇတေဇေန အပရိပက္ကတော. ပရိပက္ကတောတိ ယထာဘုတ္တဿ အာဟာရဿ ဝိပက္ကဘာဝတော. ဖလတောတိ နိဗ္ဗတ္တိတော. နိဿန္ဒတောတိ ဣတော စိတော စ ဝိဿန္ဒနတော. သမ္မက္ခနတောတိ သဗ္ဗသော မက္ခနတော. သဗ္ဗတ္ထ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလတာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. တံတံကိရိယာနိပ္ဖတ္တိပဋိပါဋိဝသေန စာယံ ဂမနတောတိအာဒိကာ အနုပုဗ္ဗီ ဌပိတာ, သမ္မက္ခနံ ပန ပရိဘောဂါဒီသု လဗ္ဘမာနမ္ပိ နိဿန္ဒဝသေန ဝိသေသတော ပဋိက္ကူလန္တိ သဗ္ဗပစ္ဆာ ဌပိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 在“行”等中，返回也因与“行”的性质相同，而被“行”所摄。就像从乞食处返回饭堂等被摄入“寻觅”中一样。确实，（返回）与（行走）同样令人厌恶，因为要踩踏不净之处、看见丑陋之色、嗅到难闻之气并忍受这些。所谓“行”，是指比丘为行乞食而朝向行乞村落而去。所谓“寻觅”，是指为食物而在行乞村落中遍行。所谓“受用”，是指受用食物。两者各安其处，即使同时发生，也因业力所分划，以界限故，互不混杂地卧、住、转起，故为“处”（āsayo），如同在生脏（āmāsaya，胃）之上安住的胆汁等。此中“ā”字实为界限义，因此是“处”。所食的食物于此积集而住，故此（胃）为“贮藏处”（nidhāna）；因此是“从贮藏处”。所谓“未消化”，是指未被名为“消化火”（gahaṇī）的业生火界所消化。所谓“已消化”，是指所食食物已消化的状态。所谓“果”，是指已生成。所谓“流漏”，是指从此从彼流出。所谓“涂抹”，是指完全涂抹。应作如是结合：“于一切（阶段的）食物中，皆应省察其可厌。”此“行”等次第，是依循那些行为完成的顺序而安立。然而，“涂抹”一项，虽在受用等（阶段）亦可得见，但因“流漏”而尤其可厌，故置于最后，当如是知。 ၂၉၅. ဧဝံ မဟာနုဘာဝေတိ ဣဒါနိ ဝတ္တဗ္ဗပဋိပတ္တိယာ မဟာနုဘာဝေတိ ဝဒန္တိ, သဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာနပရိဟရဏာဒိသိဒ္ဓံ ဝါ ဓမ္မသုဓမ္မတံ ပုရက္ခတွာ ယောဂါဝစရေန [Pg.418] ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝံ မဟာနုဘာဝေ နာမ သာသနေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နာမ-သဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပဗ္ဗဇိတေန ဂါမာဘိမုခေန ဂန္တဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. အယဉ္စ ဂမနာဒိတော ပစ္စဝေက္ခဏာ ယောဂိနော န အတ္တုဒ္ဒေသိကာဝ, အထ ခေါ အနုဒ္ဒေသိကာပီတိ ဒဿေန္တော ‘‘သကလရတ္တိ’’န္တိအာဒိနာ ဓုရဒွယံ ပရိဂ္ဂဟေသိ. ပရိဝေဏန္တိ ပရိဝေဏင်္ဂဏံ. ဝီသတိံသဝါရေတိ ဧတ္ထ သန္တတိပစ္စုပ္ပန္နဝသေန ဝါရပရိစ္ဆေဒေါတိ ကေစိ, အပရေ ပန ‘‘ဥဏှာသနေနာ’’တိ ဝဒန္တိ. နီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနဉှိ အပ္ပတ္တာ ဘာဝနာ ဖရဏပီတိယာ အဘာဝတော နိသဇ္ဇာဝသေန ကာယကိလမထံ န ဝိနောဒတိယေဝါတိ ဣရိယာပထစလနံ ဟောတိယေဝ. ဝီသတိံသဂ္ဂဟဏံ ပန ယထာသလ္လက္ခိတဘိက္ခာစရဏဝေလာဝသေန. အထ ဝါ ဂမနတော ယာဝ သမ္မက္ခနမနသိကာရော ဧကော ဝါရော, ဧဝံ ဝီသတိံသဝါရေ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရိတွာ. နိဇနသမ္ဗာဓာနီတိ ဇနသမ္ဗာဓရဟိတာနိ, တေန အပ္ပာကိဏ္ဏတံ, အပ္ပသဒ္ဒတံ, အပ္ပနိဂ္ဃောသတဉ္စ ဒဿေတိ. တတော ဧဝ ပဝိဝေကသုခါနိ ဇနဝိဝေကေန ဣဋ္ဌာနိ, ပဝိဝေကဿ ဝါ ဈာနာနုယောဂဿ ဥပကာရာနိ. ယသ္မာ ဆာယူဒကသမ္ပန္နာနိ, တသ္မာ သီတလာနိ. ယသ္မာ သုစီနိ, တသ္မာ ရမဏီယဘူမိဘာဂါနီတိ ပုရိမာနိ ဒွေ ပစ္ဆိမာနံ ဒွိန္နံ ကာရဏဝစနာနိ. အရိယန္တိ နိဒ္ဒေါသံ. ဝိဝေကရတိန္တိ ဈာနာနုယောဂရတိံ. 295. “如此具大威力”，是指以如今将要宣说的行道而具大威力；或者，为了显示瑜伽行者应以遍修一切业处等所成就的法之善法性为首而如此行道，故说“于如此具大威力的教法中”等。其中，`nāma`一词应被视为赞叹义。“出家人应面向村庄而去”，应如是结合文句。此从行走等开始的省察，对行者而言，不仅是为自己而作的指示，亦有非特为指示者。为了显示此义，故以“整夜”等文，总摄了二种责任。`Pariveṇa`（寺院）是指寺院的庭院。关于“二十或三十遍”，在此，一些人说，是依相续现行而划分次数；另一些人则说：“以暖座”。因为未镇伏诸盖的修行，由于没有遍满的喜，仅凭坐姿实不能消除身体的疲劳，因此必然会发生威仪的变动。而取二十或三十之数，则是依据所观察到的比丘行乞的时间。或者，从行走开始，直到彻底作意为一次，如此在二十或三十遍中，对业处作意。`Nijanasambādhāni`意为远离人群的拥挤，由此显示了不混杂、无音声、无喧嚣。正因如此，这些地方因远离人群而适意，是离群之乐；或者，对远离，即对致力禅修，有所助益。因为具足树荫与水，所以清凉；因为洁净，所以是令人愉悦的地方——前两句是后两句的原因说明。`Ariyaṃ`意为无过失。`Vivekarati`意为乐于致力禅修。 ကိဉ္စာပိ ယောဂါဝစရာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ နာမ သုဇဂ္ဂိတံ သုသမ္မဋ္ဌမေဝ ဟောတိ, ကဒါစိ ပန ဇဂ္ဂနတော ပစ္ဆာ ဧဝမ္ပိ သိယာတိ ပဋိက္ကူလတာပစ္စဝေက္ခဏာယ သမ္ဘဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ပါဒရဇဃရဂေါလိကဝစ္စာဒိသမ္ပရိကိဏ္ဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတ္ထ ပစ္စတ္ထရဏန္တိ ဘူမိယာ ဆဝိရက္ခဏတ္ထံ အတ္ထရိတဗ္ဗံ စိမိလိကာဒိအတ္ထရဏမာဟ. ဇတုကာ ခုဒ္ဒကဝဂ္ဂုလိယော. ဥပဟတတ္တာတိ ဒူသိတတ္တာ. တတောတိ တတော တတော. အပ္ပေကဒါ ဥလူကပါရာဝတာဒီဟီတိ ဣဓာပိ ‘‘အပ္ပေကဒါ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဥဒကစိက္ခလ္လာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကစဝရာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ပရိဝေဏတော ဝိဟာရင်္ဂဏပ္ပဝေသမဂ္ဂေါ ဝိဟာရရစ္ဆာ. 虽然禅修者的住处确实是善加清扫、善加打扫的，但有时在清扫之后也可能变成那样。为显示其发生之可能以省察不净，故说“遍布脚尘、壁虎、粪便等”，当如是了知。其中，“铺垫物”(paccattharaṇa)是说为了保护地面的表层而应铺设的粗布等铺垫物。`Jatukā`是小蝙蝠。`Upahatattā`是因为被毁坏。`Tato`即`tato tato`（从此从彼）。对于“有时被猫头鹰、鸽子等”，此处也应引“有时”(appekadā)一词来连接。对于“被水、泥等”，此处的“等”字摄入垃圾等。从（僧房）区域进入寺院庭院的通道是“寺院巷道”(vihāraracchā)。 ဝိတက္ကမာဠကေတိ ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ အဇ္ဇ ဘိက္ခာယ စရိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ ဝိတက္ကနမာဠကေ. ဂါမမဂ္ဂန္တိ ဂါမဂါမိမဂ္ဂံ. ခါဏုကဏ္ဋကမဂ္ဂေါတိ ခါဏုကဏ္ဋကဝန္တော မဂ္ဂေါ. ဒဋ္ဌဗ္ဗော ဟောတီတိ ဒဿနေန ဂမနံ ဥပလက္ခေတိ. “于思惟亭”(vitakkamāḷake)中，[思惟]如“今日应于何处乞食？”等。“村道”(gāmamagga)是前往村庄的道路。“树桩荆棘道”(khāṇukaṇṭakamagga)是有树桩和荆棘的道路。“应被见”(daṭṭhabbo hoti)是说以见来辨识所行之处。 ဂဏ္ဍံ [Pg.419] ပဋိစ္ဆာဒေန္တေနာတိအာဒိ ဧဝမဇ္ဈာသယေန နိဝါသနာဒိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဝတ္တဒဿနံ, ဂဏ္ဍရောဂိနာ ဝါတာတပါဒိပရိဿယဝိနောဒနတ္ထံ ဂဏ္ဍံ ပဋိစ္ဆာဒယမာနေန ဝိယ. အထ ဝါ ဂဏ္ဍံ ဝိယ ဂဏ္ဍံ ပဋိစ္ဆာဒယမာနေနာတိ ဧကံ ဂဏ္ဍ-သဒ္ဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ ဘဝတိ. ‘‘ဂဏ္ဍောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နေတံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဓိဝစန’’န္တိ (အ. နိ. ၉.၁၅; သံ. နိ. ၄.၁၀၃) ဝစနတော ဂဏ္ဍောတိ အတ္တဘာဝဿ ပရိယာယော, ဝိသေသတော ရူပကာယဿ ဒုက္ခတာသူလယောဂတော, အသုစိပဂ္ဃရဏတော, ဥပ္ပာဒဇရာဘင်္ဂေဟိ ဥဒ္ဓုမာတကပက္ကပဘိဇ္ဇနတော. ဝဏစောဠကန္တိ ဝဏပဋိစ္ဆာဒကဝတ္ထခဏ္ဍံ. နီဟရိတွာတိ ထဝိကတော ဥဒ္ဓရိတွာ. ကုဏပါနိပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ ဂရဟာယံ ဧဝရူပါနိပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ ဘဝန္တီတိ, သမ္ဘဝဒဿနေ ဝါ ဣဒမ္ပိ တတ္ထ သမ္ဘဝတီတိ. အဓိဝါသေတဗ္ဗောတိ ခမိတဗ္ဗော အညထာ အာဟာရဿ အနုပလဗ္ဘနတော. ဂါမဒွါရေတိ ဂါမဒွါရသမီပေ, ဥမ္မာရဗ္ဘန္တရေ ဝါ. ဂါမရစ္ဆာ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတာ ဩလောကေတဗ္ဗာ ဟောန္တိ ယုဂမတ္တဒဿိနာပိ သတာတိ အဓိပ္ပာယော. “‘如掩疮者’（Gaṇḍaṃ paṭicchādentena）等句，是为显示应以此意趣而穿着等。犹如患疮者为遣除风、热等危患而覆盖疮口。或者，如同覆盖疮口一般覆盖（如疮的）身体，应如此连接一个‘疮’字。如经言：‘诸比丘，所谓“疮”，实乃五取蕴之同义词。’故‘疮’是自体（attabhāva）的别名，特别是色身，因其与三苦之刺结合故，流出不净物故，由生、老、坏而肿胀、成熟、破裂故。‘疮布’（Vaṇacoḷaka）即覆盖疮口的布片。‘取出’（Nīharitvā）即从袋中拿出。于‘腐肉等’（Kuṇapānipi）中，‘pi’字用于轻蔑义，意为‘连如此可厌之物也应见到’；或用于显示可能性，意为‘此事于彼处亦可能发生’。‘应忍受’（Adhivāsetabbo）即应堪忍，否则将得不到食物。‘于村门口’（Gāmadvāre）指村门附近或门槛之内。其意为：贯通的村路，即使是只看一轭远者，也应当眺望。 ပစ္စတ္ထရဏာဒီတိ ဃရဂေါလိကဝစ္စာဒိသံကိလိဋ္ဌပစ္စတ္ထရဏာဒိကံ. အနေကကုဏပပရိယောသာနန္တိ ဧတ္ထ ဒုန္နိဝတ္ထဒုပ္ပာရုတမနုဿသမာကုလာနံ ဂါမရစ္ဆာနံ ဩလောကနမ္ပိ အာနေတွာ ဝတ္တဗ္ဗံ. တမ္ပိ ဟိ ပဋိက္ကူလမေဝါတိ. အဟော ဝတာတိ ဂရဟနေ နိပါတော. ဘောတိ ဓမ္မာလပနံ. ယာဝဉ္စိဒံ ပဋိက္ကူလော အာဟာရော ယဒတ္ထံ ဂမနမ္ပိ နာမ ဧဝံ ဇေဂုစ္ဆံ, ဒုရဓိဝါသနဉ္စာတိ အတ္ထော. “‘敷具等’（Paccattharaṇādi）指被壁虎（gharagolikā）粪等所污染的铺垫物等。于‘以多种尸体为终’（Anekakuṇapapariyosāna）一句，亦应引申说明见到遍满衣着不整之人的村路。因为那也确实是可厌的。‘呜呼！’（Aho vata）是用于责难的不变词。‘贤者’（Bho）是说法的称呼语。其义为：‘这食物是何等可厌啊！为了它而前往，竟是如此可厌、难忍之事！’ ၂၉၆. ဂမနပဋိက္ကူလန္တိ ဂမနမေဝ ပဋိက္ကူလံ ဂမနပဋိက္ကူလံ. အဓိဝါသေတွာပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော, တေန ‘‘ဧတ္တကေနာပိ မုတ္တိ နတ္ထိ, ဣတော ပရမ္ပိ မဟန္တံ ပဋိက္ကူလံ သကလံ အဓိဝါသေတဗ္ဗမေဝါ’’တိ ဝက္ခမာနံ ပဋိက္ကူလံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. သံဃာဋိပါရုတေနာတိ သံဃာဋိယာ ကပ္ပနပါရုပနေန ပါရုတသရီရေန. ယတ္ထာတိ ယာသု ဝီထီသု. ယာဝ ပိဏ္ဍိကမံသာပီတိ ယာဝ ဇင်္ဃပိဏ္ဍိကမံသပ္ပဒေသာပိ. ဥဒကစိက္ခလ္လေတိ ဥဒကမိဿေ ကဒ္ဒမေ. ဧကေန စီဝရန္တိ ဧကေန ဟတ္ထေန နိဝတ္ထစီဝရံ. မစ္ဆာ ဓောဝီယန္တိ ဧတေနာတိ မစ္ဆဓောဝနံ, ဥဒကံ. သမ္မိဿ-သဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. ဩဠိဂလ္လာနိ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကဂဗ္ဘမလာဒီနံ သကဒ္ဒမာနံ သန္ဒနဋ္ဌာနာနိ, ယာနိ ဇဏ္ဏုမတ္တအသုစိဘရိတာနိပိ ဟောန္တိ. စန္ဒနိကာနိ ကေဝလာနံ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကဂဗ္ဘမလာဒီနံ သန္ဒနဋ္ဌာနာနိ[Pg.420]. ယတောတိ ဩဠိဂလ္လာဒိတော. တာ မက္ခိကာတိ တတ္ထ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနော နီလမက္ခိကာ. နိလီယန္တီတိ အစ္ဆန္တိ. 296. “行走的厌恶”(gamanapaṭikkūla)，即行走本身即是厌恶，故曰“行走的厌恶”。“亦当忍受”(adhivāsetvāpi)中的“亦”(pi)字为集合义，它集合了下文将述的厌恶：“仅凭此（忍耐）亦不得解脱，于此之后，尚有巨大、一切的厌恶必须忍受。”“以僧伽梨(saṅghāṭi)覆身者”，即以裁制、披覆的僧伽梨覆盖身体者。“于何处”，即于哪些街道。“乃至小腿肚”，即乃至小腿肚的部位。“于泥水中”，即于和水混合的烂泥中。“以一衣”，是指以一手（提着）所穿的下衣。“鱼以此被洗”，故名“洗鱼水”。“混合”一词，应逐一关联。排水沟(oḷigalla)，是混有烂泥的残食水、胎秽等流淌之处，这些地方有时也充满齐膝深的不净物。污水池(candanikā)，是纯粹的残食水、胎秽等流淌之处。“从何处”，即从排水沟等处。“那些苍蝇”，即是在彼处成群活动的青蝇。“栖息”，即停留。 ဒဒမာနာပီတိအာဒိ သတိပိ ကေသဉ္စိ သဒ္ဓါနံ ဝသေန သက္ကစ္စကာရေ ပဋိက္ကူလပစ္စဝေက္ခဏာယောဂျံ ပန အသဒ္ဓါနံ ဝသေန ပဝတ္တနကအသက္ကစ္စကာရမေဝ ဒဿေတုံ အာရဒ္ဓံ. တုဏှီ ဟောန္တိ သယမေဝ ရိဉ္စိတွာ ဂစ္ဆိဿတီတိ. ဂစ္ဆာတိ အပေဟိ. ရေတိ အမ္ဘော. မုဏ္ဍကာတိ အနာဒရာလပနံ. သမုဒါစရန္တီတိ ကထေန္တိ. ပိဏ္ဍောလျဿ အန္တိမဇီဝိကာဘာဝေနာဟ ‘‘ကပဏမနုဿေန ဝိယ ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ နိက္ခမိတဗ္ဗ’’န္တိ. “纵有施者”等句：虽然有因某些信者而作的恭敬行为，但此处是为了开示那适合思惟厌恶、因无信者而发生的不恭敬行为，而开始讲述。（他们）默然不语，是心想：“他自己会感到厌烦而离去。”“去！”即走开。“喂！”(re)即“喂！”(ambho)。“秃头！”(muṇḍaka)是不敬的称呼。“交谈”，即说话。因为托钵乞食是最低下的谋生方式，故说：“应如贫者，于村中乞食后离去。” ၂၉၇. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပတ္တဂတေ အာဟာရေ. လဇ္ဇိတဗ္ဗံ ဟောတိ ‘‘ဥစ္ဆိဋ္ဌံ နု ခေါ အယံ မယှံ ဒါတုကာမော’’တိ အာသင်္ကေယျာတိ, သေဒေါ ပဂ္ဃရမာနော အာဟာရဿ ဝါ ဥဏှတာယ, ဘိက္ခုနော ဝါ သပရိဠာဟတာယာတိ အဓိပ္ပာယော. သုက္ခထဒ္ဓဘတ္တမ္ပီတိ သုက္ခတာယ ထဒ္ဓမ္ပိ ဘတ္တံ, ပဂေဝ တက္ကကဉ္ဇိကာဒိနာ ဥပသိတ္တန္တိ အဓိပ္ပာယော. တေန သေဒေန ကိလိန္နတာယ ပဋိက္ကူလတံ ဝဒတိ. 297. “于彼”是指于那在钵中的食物。应当感到惭愧，因为可能会怀疑：“此人是否想给我残食？”其义为：汗水流下，或因食物之热，或因比丘身体之燥热。“干硬饭”是指因干燥而坚硬的饭，更何况是被酪浆、米粥等浇淋的饭，此为其义。此句是说因被那汗水沾湿而令人厌恶。 တသ္မိန္တိ ပိဏ္ဍပါတေ. သမ္ဘိန္နသောဘေတိ သဗ္ဗသော ဝိနဋ္ဌသောဘေ. ဝေမဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယာတိ ဇိဝှာယ မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ. ဒန္တဂူထကော ဒန္တမလံ. ဝိစုဏ္ဏိတမက္ခိတောတိ ဥဘယေဟိ ဒန္တေဟိ ဝိစုဏ္ဏိတော ခေဠာဒီဟိ သမုပလိတ္တော. ဧဝံဘူတဿ စဿ ယာယံ ပုဗ္ဗေ ဝဏ္ဏသမ္ပဒါ, ဂန္ဓသမ္ပဒါ, အဘိသင်္ခါရသမ္ပဒါ စ, သာ ဧကံသေန ဝိနဿတိ, ရသော ပန နဿေယျ ဝါ န ဝါတိ အာဟ ‘‘အန္တရဟိတဝဏ္ဏဂန္ဓသင်္ခါရဝိသေသော’’တိ. သုဝါနဒေါဏိယန္တိ သာရမေယျာနံ ဘုဉ္ဇနကအမ္ဗဏေ. သုဝါနဝမထု ဝိယာတိ ဝန္တသုနခဆဍ္ဍနံ ဝိယ. စက္ခုဿ အာပါထံ အတီတတ္တာ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗော ဟောတီတိ ဥက္ကံသဂတံ တဿ ပဋိက္ကူလဘာဝံ ဝိဘာဝေတိ. “于那团食中”。“光彩混杂”是指光彩完全毁坏。“从正中开始”是指从舌头中间开始。牙粪是牙垢。“被碾碎涂抹”是指被两排牙齿碾碎，又被唾液等涂抹。对于变成这样的食物，其先前所具有的色圆满、香圆满及调制圆满，都完全消失了；然而味可能会消失，也可能不消失，故说“色、香、调制的差别已消失”。“在狗盆里”是指在狗的食槽里。“如狗的呕吐物”是指像狗吐出的东西。此句阐明了其厌恶已达极致。 ၂၉၈. ပရိဘောဂန္တိ အဇ္ဈောဟရဏံ. ဧသ အာဟာရော အန္တော ပဝိသမာနော ဗဟလမဓုကတေလမက္ခိတော ဝိယ ပရမဇေဂုစ္ဆော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အန္တောတိ ကောဋ္ဌဿ အဗ္ဘန္တရေ. နိဓာနမနုပဂတော အာမာသယံ အပ္ပတ္တောယေဝ အာဟာရော ပိတ္တာဒီဟိ ဝိမိဿိတော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပဝိသမာနော’’တိ. အာမာသယပက္ကာသယဝိနိမုတ္တော ကောယမာသယော နာမာတိ [Pg.421] အာသင်္ကံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ယသ္မာ’’တိအာဒိ. ပိတ္တမေဝါသယော ပိတ္တာသယော. အဓိကော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ မန္ဒပုညဗာဟုလ္လတော လောကဿ. ဧဝံ အာသယတောတိ ဇေဂုစ္ဆော ဟုတွာ အန္တော ပဝိဋ္ဌော ဇေဂုစ္ဆတရေဟိ ပိတ္တာဒီဟိ ဝိမိဿိတော အတိဝိယ ဇေဂုစ္ဆော ဟောတီတိ ဧဝံ အာသယတော ပဋိက္ကူလတာ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာ. 298. “受用”即吞咽。此食物正在进入内部时，犹如涂抹了浓稠的蜜油，变得极其可厌，此为关联。“内部”是指在腹藏的阿邦答勒（abbhantara）。食物尚未到达储存处，即尚未抵达生脏（āmāsaya），就已与胆汁等混合，故说“正在进入”。为了消除“除了生脏（āmāsaya）和熟脏（pakkāsaya）之外，还有什么名为‘处’（āsaya）”的疑问，故说“因为”等。胆汁即是处，即胆处（pittāsaya）。说其增多，是因为世间福薄者众。如此，从“处”的方面来说，食物已是可厌，进入内部后，与更可厌的胆汁等混合，变得极其可厌。应当如此从“处”的方面省察其可厌性。 ၂၉၉. နိဓာနတောတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သောတိ အာဟာရော. ဒသဝဿိကေနာတိ ဇာတိယာ ဒသဝဿေန သတ္တေန. ဩကာသေတိ အာမာသယသင်္ခါတေ ပဒေသေ. 299. 于“储存处”（Nidhānato）一句，于此亦是同理。“彼”（so）即食物（āhāra）。“以十岁者”（dasavassikena）是指以年龄为十岁的有情。“于处所”（okāse）是指于名为胃（āmāsaya）的部位。 ၃၀၀. ဧဝရူပေတိ ဧဒိသေ, ဒသဝဿာနိ ယာဝ ဝဿသတံ အဓောတဝစ္စကူပသဒိသေတိ အတ္ထော. နိဓာနန္တိ နိဓာတဗ္ဗတံ. ယထာဝုတ္တပ္ပကာရေတိ သစေ ပန ‘‘ဒသဝဿိကေနာ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၉၉) ယထာဝုတ္တော ပကာရော ဧတဿာတိ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရော, တသ္မိံ. ပရမန္ဓကာရတိမိသေတိ အတိဝိယ အန္ဓကရဏမဟာတမသိ. အတိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆေ ပဒေသေ ပရမဇေဂုစ္ဆဘာဝံ ဥပဂန္တွာ တိဋ္ဌတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကတ္ထ ကိံ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ယထာ နာမာ’’တိအာဒိ. ကာလမေဃေန အဘိဝုဋ္ဌေ အာဝါဋေ ဗဟုသော ဝဿနေန ဧကစ္စံ အသုစိဇာတံ ဥပ္ပိလဝိတွာ ဝိဂစ္ဆေယျာတိ အကာလမေဃ-ဂ္ဂဟဏံ. တိဏပဏ္ဏကိလဉ္ဇခဏ္ဍ-ဂ္ဂဟဏံ န အသုဘဿာပိ အသုဘေန သမ္မိဿတာယ အသုဘဘာဝပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ. ကာယဂ္ဂိသန္တာပကုထိတကုထနသဉ္ဇာတဖေဏပုဗ္ဗုဠကာစိတောတိ ဂဟဏိတေဇေန ပက္ကုထိတနိပ္ပက္ကတာယ သမုပ္ပန္နဖေဏပုဗ္ဗုဠနိစိတော. အပရိပက္ကတောတိ အပရိပက္ကဘာဝတော. 300. “于如此”（evarūpe）是指于这样的，即长达十年乃至百年，如未清洗之粪坑者，是此义。“储存”（nidhānaṃ）是指应被储存的状态。“于如前所述的方式中”（yathāvuttappakāre）是指：若如“以十年者”（dasavassikena）等句（《清净道论》1.299）所说，此（处）具备前述之方式，故为“有前述方式者”（yathāvuttappakāro）；于彼（处）中。“于极黑暗中”（paramandhakāratimise）是指于极其能致昏暗的大黑暗中。“于极臭可厌的处所”（atiduggandhajegucche padese），是说（食物）于此达到极度可厌的状态而住留，此为关联（sambandha）。对于“于何处？如什么？”（kattha kiṃ viya?）的疑问，（论主）说“譬如”（yathā nāma）等句。之所以采用“非时雨”（akālamegha）的说法，是因为若在时节之雨（kālamegha）倾降的坑中，由于多次降雨，某些不净物可能会漂浮而去除。采用“草、叶、垃圾碎块”（tiṇapaṇṇakilañjakhaṇḍa）的说法，是为了说明即使非不净物，因与不净物混合，亦会达到不净的状态。“由身火之热烧煮而生起泡沫、水泡所遍满”（kāyaggisantāpakuthitakuthanasañjātapheṇapubbuḷakācito）是指：由消化火之热力烧煮成熟，而生起泡沫、水泡所充满。“因未消化”（aparipakkato）是指因其未消化的状态。 ၃၀၁. သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဓာတုယော ဝိယာတိ ယထာ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဓာတုယော ဝိဓိနာ တာပိယမာနာ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိကေ မုဉ္စန္တိယော သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဘာဝံ ဥပဂစ္ဆန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ, န ဧဝမယံ. အယံ ပန အာဟာရော ကာယဂ္ဂိနာ ပရိပက္ကော ဖေဏပုဗ္ဗုဠကေ မုဉ္စန္တော သဏှံ ကရောန္တိ ဧတ္ထာတိ ‘‘သဏှကရဏီ’’တိ လဒ္ဓနာမကေ နိသဒေ ပိသိတွာ နာဠိကေ ခုဒ္ဒကဝေဠုနာဠိကာယံ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနမတ္တေန ပက္ခိပ္ပမာနပဏ္ဍုမတ္တိကာ ဝိယ ကရီသဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ပက္ကာသယံ ပူရေတိ, မုတ္တဘာဝံ ဥပဂန္တွာ မုတ္တဝတ္ထိံ ပူရေတီတိ ယောဇနာ. ဂဟဏိယာ ဣန္ဓနဘာဂေါ ဝိယ ကိမိဘက္ခဘာဂေါ စ အပါကဋောဝ[Pg.422]. ရသဘာဂေါ ဖလတော ပကာသီယတိ, အပရိပက္ကသဘာဂါ စ တေတိ တေ အနာမသိတွာ ကရီသမုတ္တဘာဂါ ဧဝေတ္ထ ဒဿိတာ. 301. “犹如金银等矿石”是说：好比金银等矿石，通过方法被熔炼时，产出金银等物，转变为金银等的状态，但此食并非如此。而此食被身火消化后，释出泡沫，在因能“令成细末”而得名“令细磨”(saṇhakaraṇī)的磨石(nisada)上被研磨后，仅就颜色与形状而言，犹如被放入小竹筒(khuddakaveḷunāḷikā)的淡黄土(paṇḍumattikā)一般，变成粪的状态而充满熟脏(pakkāsaya)，变成尿的状态而充满膀胱(muttavatthi)，应如是连结文义。消化火(gahaṇī)的燃料部分，以及作为虫食的部分，是不显现的。其味素部分由结果而显现，未消化部分也是如此。因此，此处不触及它们，而只开示了粪与尿的部分。 ၃၀၂. ပဋိက္ကူလဿ နာမ ဖလေန ပဋိက္ကူလေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘သမ္မာ ပရိပစ္စမာနော’’တိအာဒိမာဟ. နခဒန္တာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန န ကေဝလံ တစာဒီနိ ဧဝ ဒွတ္တိံသာကာရပါဠိယံ (မ. နိ. ၃.၁၅၄; ခု. ပါ. ၃.ဒွတ္တိံသာကာရ) အာဂတာနိ, အထ ခေါ အက္ခိဂူထကဏ္ဏဂူထဒန္တမလဇလ္လိကာသမ္ဘဝါဒီနိ ဒွတ္တိံသကောဋ္ဌာသဝိနိမုတ္တာနိ အသုဘာနိ သင်္ဂဏှန္တော ‘‘နာနာကုဏပါနီ’’တိ အာဟာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 302. 为显示“名为可厌之物的，其果也必定是可厌的”，而说了“被如理消化时”等句。说到“指甲、牙齿等”(nakhadantādīni)，此中的“等”字(ādi-saddena)，不仅总括了三十二身分文中出现的皮肤等，还总括了眼屎、耳屎、牙垢、汗垢(jallikā)、精液(sambhava)等三十二分之外的不净物，因此说了“种种尸骸”(nānākuṇapāni)，应如是理解。 ၃၀၃. နိဿန္ဒမာနောတိ ဝိဿဝန္တော, ပဂ္ဃရန္တောတိ အတ္ထော. အာဒိနာ ပကာရေနာတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန နာသိကာယ သိင်္ဃာဏိကာ, မုခေန ခေဠော, ကဒါစိ ပိတ္တံ, သေမှံ, လောဟိတံ ဝမတိ, ဝစ္စမဂ္ဂေန ဥစ္စာရော, ပဿာဝမဂ္ဂေန ပဿာဝေါ, သကလကာယေ လောမကူပေဟိ သေဒဇလ္လိကာတိ ဧဝံပကာရံ အသုစိံ သင်္ဂဏှာတိ. ‘‘ပဌမဒိဝသေ’’တိ ဣဒံ နိဿန္ဒဒိဝသာပေက္ခာယ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဒုတိယဒိဝသေ နိဿန္ဒေန္တော’’တိ. ဝိကုဏိတမုခေါတိ ဇိဂုစ္ဆာဝသေန သင်္ကုစိတမုခေါ. တေနာဟ ‘‘ဇေဂုစ္ဆီ’’တိ. မင်္ကုဘူတောတိ ဝိမနကဇာတော ‘‘ဣမမ္ပိ နာမ ပေါသေမီ’’တိ. ရတ္တောတိ ဝတ္ထံ ဝိယ ရင်္ဂဇာတေန စိတ္တဿ ဝိပရိဏာမာကာရေန ဆန္ဒရာဂေန ရတ္တော. ဂိဒ္ဓေါတိ အဘိကင်္ခနသဘာဝေန အဘိဂိဇ္ဈနေန ဂိဒ္ဓေါ ဂေဓံ အာပန္နော. ဂဓိတောတိ ဒုမ္မောစနီယဘာဝေန ဂန္ထိတော ဝိယ တတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓေါ. မုစ္ဆိတောတိ ရသတဏှာယ မုစ္ဆံ မောဟံ အာပန္နော. ဝိရတ္တောတိ ဝိဂတရာဂေါ. အဋ္ဋီယမာနောတိ ဒုက္ခိယမာနော. ဟရာယမာနောတိ လဇ္ဇမာနော. ဇိဂုစ္ဆမာနောတိ ဟီဠေန္တော. 303. “不断流出”(Nissandamāno)是说渗漏、流淌。“以种种方式”(Ādinā pakārena)是说，此处的“等等”(ādi)一词包括：从鼻孔流出的鼻涕，从口中吐出的唾液，有时呕吐出的胆汁、痰和血，通过大便道(vaccamagga)排出的粪便，通过小便道(passāvamagga)排出的尿液，以及从全身毛孔渗出的汗与污垢——包含如此种种不净之物。“第一天”(Paṭhamadivase)是针对流出的那一天而说。因此说“第二天持续流出”。“面容扭曲”(Vikuṇitamukho)是说因厌恶而面部收缩。因此说“厌恶者”(jegucchī)。“变得懊恼”(Maṅkubhūto)是说心生不悦，心想：“我竟然还得喂养这种东西！”“已染著者”(Ratto)是说，如同布匹被染料染色，心因欲贪而改变了样貌，故为已染著。“贪婪者”(Giddho)是说，因有欲求的自性，以强烈的贪求而贪婪，陷入了贪执。“已执取者”(Gadhito)是说，如同被难以解开地捆绑，于彼处被束缚。“已昏昧者”(Mucchito)是说，因味爱而陷入昏沉、愚痴。“已离染者”(Viratto)是说已离贪欲。“苦恼”(Aṭṭīyamāno)是说感到痛苦。“羞愧”(Harāyamāno)是说感到羞耻。“厌恶”(Jigucchamāno)是说鄙视。 နဝဒွါရေဟီတိ ပါကဋာနံ မဟန္တာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ, လောမကူပဝိဝရေဟိပိ သန္ဒတေဝါတိ. နိလီယတီတိ အတ္တာနံ အဒဿေန္တော နိဂူဟတိ, သင်္ကုစတိ ဝါ. ဧဝန္တိ ဧကေန ဒွါရေန ပဝေသနံ အနေကေဟိ ဒွါရေဟိ အနေကဓာ နိက္ခာမနံ, ပကာသနံ ပဝေသနံ, နိဂူဠှံ နိက္ခာမနမ္ပီတိ သောမနဿဇာတေန ပဝေသနံ, မင်္ကုဘူတေန နိက္ခာမနံ, သာရတ္တေန ပဝေသနံ, ဝိရတ္တေန နိက္ခာမနန္တိ ဣမေဟိ ပကာရေဟိ. “九门”(Navadvārehi)是就明显的大门而言，实际上也从毛孔的间隙中流出。“隐藏”(Nilīyati)是说不显露自己而隐藏，或蜷缩。“如是”(Evaṃ)是说：从一门进入，却从多门以多种方式排出；公开地进入，隐秘地排出；带着喜悦进入，带着懊恼排出；带着贪恋进入，带着离染排出——通过这些方式。 ၃၀၄. ပရိဘောဂကာလေပီတိ [Pg.423] ပိ-သဒ္ဒေန ပဝိဋ္ဌမတ္တောပိ နာမ ပဝေသဒွါရံ ဇေဂုစ္ဆံ ကရောတိ, ပဂေဝ လဒ္ဓပရိဝါသော ပရိပါကပ္ပတ္တော ဣတရဒွါရာနီတိ ဒဿေတိ. ဧသ အာဟာရော. ဂန္ဓဟရဏတ္ထန္တိ ဝိဿဂန္ဓာပနယနတ္ထံ. ကာယဂ္ဂိနာတိ ဂဟဏိတေဇာနုဂတေန ကာယုသ္မာနာ. ဖေဏုဒ္ဒေဟကန္တိ ဖေဏာနိ ဥဋ္ဌပေတွာ ဥဋ္ဌပေတွာ. ပစ္စိတွာတိ ပရိပါကံ ဂန္တွာ. ဥတ္တရမာနောတိ ဥပ္ပိလဝန္တော. သေမှာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပိတ္တာဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. ကရီသာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သေဒဇလ္လိကာဒိကေ. ဣမာနိ ဒွါရာနိ မုခါဒီနိ. ဧကစ္စန္တိ ပဿာဝမဂ္ဂံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. စောက္ခဇာတိကာ ပန မုခါဒီနိပိ ဓောဝိတွာ ဟတ္ထံ ပုန ဓောဝန္တိယေဝ. ပုန ဧကစ္စန္တိ ဝစ္စမဂ္ဂံ. ဒွတ္တိက္ခတ္တုန္တိ ဒွိက္ခတ္တုံ, တိက္ခတ္တုံ ဝါ. ဧတ္ထ စ အာဟာရတ္ထာယ ဂမနပရိယေသနာနံ ပဋိက္ကူလတာ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလတာ ဝုတ္တာ. ပရိဘောဂဿ တန္နိဿယတော, အာသယနိဓာနာနံ တံသမ္ဗန္ဓတော, ဣတရေသံ တဗ္ဗိကာရတောတိ အယမ္ပိ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိမိဘက္ခဘာဝေါပိ ဟိဿ ဝိကာရပက္ခေယေဝ ဌပေတဗ္ဗောတိ. 304. “于受用时亦”：此中“亦”字显示，食物才刚进入，就已让入口变得可厌，更何况是当它获得住处、消化成熟后，（使）其他的门（变得可厌）呢？这是食物。“为除气味”意即为去除腥臭。“以身火”意即以伴随着消化火的身体热量。“泡沫浮渣”意即不断泛起泡沫。“消化后”意即达到成熟。“上浮”意即漂浮上来。“痰等”一句，以“等”字包含胆汁等。“粪等”一句，以“等”字包含汗、垢等。这些门即是口等。“某一（门）”是就小便道而言。而爱洁净者，即使洗了口等，仍要再洗手。再者，“某一（门）”是就大便道而言。“二三次”即二次或三次。此中，为食物而行、遍求之可厌，被称为“于食物之可厌”。受用的可厌，是因其依赖于食物；处所与储存处的可厌，是因其与食物相关；其余（排泄物）的可厌，是因其为食物的变异。此差别亦应了知。其成为虫食的状态，亦应置于变异的范畴中。 ၃၀၅. တံ နိမိတ္တန္တိ ယထာဝုတ္တေဟိ အာကာရေဟိ ပုနပ္ပုနံ မနသိ ကရောန္တဿ ပဋိက္ကူလာကာရဝသေန ဥပဋ္ဌိတံ ကဗဠီကာရာဟာရသညိတံ ဘာဝနာယ နိမိတ္တံ အာရမ္မဏံ, န ဥဂ္ဂဟပဋိဘာဂနိမိတ္တံ. ယဒိ ဟိ တတ္ထ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ပဋိဘာဂနိမိတ္တေနပိ ဘဝိတဗ္ဗံ. တထာ စ သတိ အပ္ပနာပ္ပတ္တေန ဈာနေန ဘဝိတဗ္ဗံ, န စ ဘဝတိ, ကသ္မာ? ဘာဝနာယ နာနာကာရတော, သဘာဝဓမ္မဘာဝေန စ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဂမ္ဘီရဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘ကဗဠီကာရာဟာရဿ သဘာဝဓမ္မတာယ ဂမ္ဘီရတ္တာ’’တိ. ဧတ္ထ ဟိ ယဒိပိ ပဋိက္ကူလာကာရဝသေန ဘာဝနာ ပဝတ္တတိ. ယေ ပန ဓမ္မေ ဥပါဒါယ ကဗဠီကာရာဟာရပညတ္တိ, တေ ဧဝ ဓမ္မာ ပဋိက္ကူလာ, န ပညတ္တီတိ ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏမုခေနပိ သဘာဝဓမ္မေယေဝ အာရဗ္ဘ ဘာဝနာယ ပဝတ္တနတော, သဘာဝဓမ္မာနဉ္စ သဘာဝေနေဝ ဂမ္ဘီရဘာဝတော န တတ္ထ ဈာနံ အပ္ပေတုံ သက္ကောတိ. ဂမ္ဘီရဘာဝတော ဟိ ပုရိမသစ္စဒွယံ ဒုဒ္ဒသံ ဇာတန္တိ. ယဒိ ဥပစာရသမာဓိနာ စိတ္တံ သမာဓိယတိ, ကထံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ‘‘သညာ’’ ဣစ္စေဝ ဝေါဟရီယတီတိ အာဟ ‘‘ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ. 305. 所谓“彼相”(taṃ nimittaṃ)，即对于以如前所述的诸行相反复作意者，以厌恶行相而显现，称为段食的修习之相、所缘，而不是取相(uggahanimitta)和似相(paṭibhāganimitta)。因为，若于彼处生起取相，也应有似相。若如是，则应有已达安止(appanā)的禅那(jhāna)，然实不有。为何？因修习有种种行相，且因业处(kammaṭṭhāna)作为自性法(sabhāvadhamma)是甚深的缘故。是故说：“因段食的自性法是甚深的”。于此，修习虽然是以厌恶行相而转起，然作为段食此概念所依止的诸法，彼等法才是可厌恶的，而非概念本身。是故，即使以执取厌恶行相为主要方式，修习亦是缘于诸自性法而转起，且因诸自性法以其自性即是甚深，故于彼处不能令禅那安止。实因甚深故，前二谛成为难见。若心以近行定(upacārasamādhi)而得等持，为何此业处仅被称为“想”(saññā)？（为答此问，）故说：“然以执取厌恶行相等”。 ဣဒါနိ ဣမိဿာ ဘာဝနာယ အာနိသံသံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣမဉ္စ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ရသတဏှာယာတိ မဓုရာဒိရသဝိသယာယ တဏှာယ. ပတိလီယတီတိ သင်္ကုစတိ အနေကာကာရံ တတ္ထ ပဋိက္ကူလတာယ သဏ္ဌိတတ္တာ. ပတိကုဋတီတိ အပသက္ကတိ [Pg.424] န ဝိသရတိ. ပတိဝတ္တတီတိ နိဝတ္တတိ. ကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထိကောတိ မဟတော ဒုဗ္ဘိက္ခကန္တာရဿ နိတ္ထရဏပ္ပယောဇနော. ဝိဂတမဒေါတိ မာနမဒါဒီနံ အဘာဝေန နိမ္မဒေါ, မဒါဘာဝဂ္ဂဟဏေနေဝ စဿ ဒဝမဏ္ဍနဝိဘူသနာဒီနမ္ပိ အဘာဝေါ ဂဟိတောယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကဗဠီကာရာဟာရပရိညာမုခေနာတိ ဝုတ္တနယေန ပဋိက္ကူလာကာရတော ကဗဠီကာရာဟာရဿ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဇာနနဒွါရေန. ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါတိ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု နိယုတ္တော, တပ္ပယောဇနော ဝါ ရာဂေါ. ပရိညံ သမတိက္ကမံ ဂစ္ဆတိ. ရသတဏှာယ ဟိ သမ္မဒေဝ ဝိဂတာယ ရူပတဏှာဒယောပိ ဝိဂတာ ဧဝ ဟောန္တိ ဘောဇနေ မတ္တညုတာယ ဥက္ကံသဂမနတော. သတိ စ ဝိသယိသမတိက္ကမေ ဝိသယော သမတိက္ကန္တော ဧဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သော ပဉ္စကာမဂုဏပရိညာမုခေန ရူပက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတီ’’တိ. ရူပါယတနာဒီသု ဟိ ပရိညံ ဂစ္ဆန္တေသု တန္နိဿယဘူတာနိ, တဂ္ဂါဟကာ ပသာဒါ စ သုခေနေဝ ပရိညံ ဂစ္ဆန္တီတိ. အပရိပက္ကာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာသယနိဓာနာနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတ္ထ အပရိပက္ကံ တာဝ ဥဒရိယမေဝ. အာသယဂ္ဂဟဏေန ပိတ္တသေမှပုဗ္ဗလောဟိတာနံ, ပရိပက္ကဂ္ဂဟဏေန ကရီသမုတ္တာနံ, ဖလဂ္ဂဟဏေန ကေသာဒီနံ သဗ္ဗေသံ ပရိဂ္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ကာယဂတာသတိဘာဝနာပိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. အသုဘသညာယာတိ အသုဘဘာဝနာယ, အဝိညာဏကအသုဘဘာဝနာနုယောဂဿာတိ အတ္ထော. အနုလောမပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏေန ကာယဿ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆဘာဝသလ္လက္ခဏတော. ဣမံ ပန ပဋိပတ္တိန္တိ ဣမံ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာဘာဝနံ. အမတပရိယောသာနတန္တိ နိဗ္ဗာနနိဋ္ဌိတံ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာဘာဝနာသင်္ခါတံ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နိဗ္ဗာနာဓိဂမန္တိ အတ္ထော. 现在为了说明此修习的利益，所以说“此等”等语。“味爱”指对甜味等味境的爱。“退缩”指收缩，因为对彼处以多种行相的厌恶得以确立故。“退避”指退却而不舒展。“回转”指退转。“欲度险道者”指有度越大饥荒险道之作用者。“离慢”指因无我慢等而无慢，应知，仅由把握无慢，亦即已把握其无嬉戏、装饰、庄严等。“通过段食遍知之门”指依照前述方法，以厌恶相来限定段食，通过了知之门。“五欲贪”指因为不能超越的缘故，被系缚于五欲，或是以彼为作用的贪。（此贪）超越遍知，因为味爱若被如实舍离，色爱等亦皆舍离，乃因于食知量达到顶点故。且当有境被超越时，境亦即被超越，所以说“他以五欲遍知门而遍知色蕴”。当色处等被遍知时，依止于它们的净色也容易被遍知的缘故。“未熟等”中，“等”字当知亦摄集处与藏处。其中，“未熟”首先就是胃中物。由取集处而把握胆汁、痰、脓、血；由取已熟而把握粪、尿；由取果而把握发等一切部分，即已成办把握，所以说“身随念修习也得圆满”。“不净想”指不净修习，意思是致力于无识不净修习。他已行于随顺行道，因为通过把握厌恶行相，善观察身体为不净、恶臭、可厌之性。“此行道”指此于食之厌恶想修习。“以不死为终”指以涅槃为终，义为：以名为“于食之厌恶想修习”的近行定为基础，增长观(vipassanā)，而证得涅槃。 အာဟာရေပဋိက္ကူလဘာဝနာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 于食厌恶修习之释义终。 စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဘာဝနာဝဏ္ဏနာ 四界分别观之释义 ၃၀၆. ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာနန္တိ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဿ ဘာဝနာနိဒ္ဒေသော အနုပ္ပတ္တော’’တိ ဥဒ္ဒေသော နာမ နိဒ္ဒေသတ္ထော မုဒုမဇ္ဈပညာဗာဟုလ္လတော[Pg.425], အာဂတော စ ဘာရော အဝဿံ ဝဟိတဗ္ဗောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သတိပိ ဝိသယဘေဒေန ဝဝတ္ထာနဿ ဘေဒေ ဝဝတ္ထာနဘာဝသာမညေန ပန တံ အဘိန္နံ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာန’’န္တိ, ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ သတိပိ ဝိသယဘေဒေ အတ္ထသိဒ္ဓိယံ တဿ ဧကဝိသယတာဝါတိ ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ ဒွတ္တိံသာကာရေ ကမ္မံ ကရောန္တဿ ယောဂိနော ယဒိပိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝိသုံ ဝိသုံ ကောဋ္ဌာသေသု မနသိကာရော ပဝတ္တတိ, အပရဘာဂေ ပန ဧကသ္မိံ ခဏေ ဧကသ္မိံယေဝ ကောဋ္ဌာသေ အတ္ထသိဒ္ဓိ ဟောတိ, န သဗ္ဗေသု, ဧဝမိဓာပီတိ. တတ္ထ သိယာ – ယထာ ပဋိက္ကူလဘာဝသာမညေန ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနေ အဘေဒတော မနသိကာရော ပဝတ္တတိ, ဧဝံ ဣဓ ဓာတုဘာဝသာမညေန အဘေဒတော မနသိကာရော ပဝတ္တတီတိ ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာန’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ? နယိဒမေဝံ. တတ္ထ ဟိ ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမတော ပဋ္ဌာယ ပဋိက္ကူလဝသေနေဝ သဗ္ဗတ္ထ မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗော, ဣဓ ပန သဘာဝသရသလက္ခဏတော ဓာတုယော မနသိ ကာတဗ္ဗာ, န ဓာတုဘာဝသာမညတော. တေနေဝါဟ ‘‘သဘာဝူပလက္ခဏဝသေန သန္နိဋ္ဌာန’’န္တိ. ကိံ ဝါ ဧတေန ပပဉ္စေန, အညေဟိ ဧကူနစတ္တာလီသာယ ကမ္မဋ္ဌာနေဟိ အသံသဋ္ဌံ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနံ နာမ ဧကံ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကံ ဝဝတ္ထာန’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘စတုဓာတုဝဝတ္ထာနဿ ဘာဝနာနိဒ္ဒေသော’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု စတုဓာတုဝဝတ္ထာနံ ဘာဝနာဝ? သစ္စံ ဘာဝနာဝ, သကိံ ပဝတ္တံ ပန ဝဝတ္ထာနံ, တဿ ဗဟုလီကာရော ဘာဝနာတိ ဝစနဘေဒေန ဝုတ္တံ. ကထံ ပန ဘာဝနာ နိဒ္ဒိသီယတိ တဿာ ဝစီဂေါစရာတိက္ကန္တဘာဝတောတိ? နာယံ ဒေါသော ဘာဝနတ္ထေ ဘာဝနာဝေါဟာရတော. ဘာဝနတ္ထော ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟော ဣဓ ‘‘ဘာဝနာ’’တိ အဓိပ္ပေတော. 306. “‘一种界定’——对于如此标示的四界界定的修习的解释已经到来。”此为纲要，是为了解释的利益，因为有众多软、中、利根者；并且认为“已来的重担必须荷负”，所以如此说。于此，虽然以所缘的差别而有界定的差别，但以界定状态的共通性，将其作为无差别，故说“一种界定”；或者，虽然在前分有对象的差别，但在义成就时，它只有一个对象，因此说了“一种界定”。譬如修习三十二身分的瑜伽士，虽然在前分对各个部分分别作意，但在后分，于一刹那只在一个部分有义成就，而非在所有部分，此处也是如此。或问：如同在三十二身分业处中，以不净的共通性而无差别地作意，如此在此处，也以界的共通性而无差别地作意，所以说了“一种界定”吗？并非如此。因为在彼处，从超越概念开始，就应仅以不净的方式在一切处生起作意；但在此处，应依诸界的自性、作用、特相而作意，而非依界的共通性。因此他说：“依观察自性而确定。”或者，何必如此戏论？当知，为了显示名为四界界定的这一个独立的业处，不与其余三十九种业处混杂，故说“一种界定”。“四界界定的修习的解释”为何如此说？四界界定不就是修习吗？诚然即是修习。但一次生起的是界定，对它多次重复是修习，如此是以言词的差别而说。或问：修习如何被解释呢？因为它超越了语言的行境。此非过失，因为对于有修习之义的（法），使用了“修习”的言说。在此，所谓“修习”，意指的是有修习之义的“业处之把握”。 သဘာဝူပလက္ခဏဝသေနာတိ ကက္ခဠတ္တာဒိကဿ သလက္ခဏဿ ဥပဓာရဏဝသေန. ဣဒံ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပထဝီကသိဏာဒိကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိယ န ပဏ္ဏတ္တိမတ္တသလ္လက္ခဏဝသေန, နီလကသိဏာဒိကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိယ န နီလာဒိဝဏ္ဏသလ္လက္ခဏဝသေန, နာပိ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိယ သင်္ခါရာနံ အနိစ္စတာဒိသာမညလက္ခဏသလ္လက္ခဏဝသေန ပဝတ္တတိ, အထ ခေါ ပထဝီအာဒီနံ သဘာဝသလ္လက္ခဏဝသေန ပဝတ္တတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဘာဝူပလက္ခဏဝသေနာ’’တိ, ကက္ခဠတ္တာဒိကဿ သလက္ခဏဿ ဥပဓာရဏဝသေနာတိ အတ္ထော. သန္နိဋ္ဌာနန္တိ ဉာဏဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော, န ယေဝါပနကဝိနိစ္ဆယော, နာပိ ဝိတက္ကာဒိဝိနိစ္ဆယော[Pg.426]. ဓာတုမနသိကာရောတိ ဓာတူသု မနသိကာရော, စတဿော ဓာတုယော အာရဗ္ဘ ဘာဝနာမနသိကာရောတိ အတ္ထော. ကာတဗ္ဗတော ကမ္မံ, ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော ဌာနဉ္စာတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ, စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ သဘာဝသလ္လက္ခဏဝသေန ပဝတ္တံ ယောဂကမ္မံ. တေနာဟ ‘‘ဓာတုမနသိကာရော, ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ, စတုဓာတုဝဝတ္ထာနန္တိ အတ္ထတော ဧက’’န္တိ. တယိဒံ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနံ. ‘‘ဒွိဓာ အာဂတ’’န္တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု ဓာတုဝိဘင်္ဂေ နာတိသင်္ခေပဝိတ္ထာရဝသေန အာဂတံ, တသ္မာ ‘‘တိဓာ အာဂတ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န, တတ္ထာပိ အဇ္ဈတ္တိကာနံ ဓာတူနံ ပဘေဒတော အနဝသေသပရိယာဒါနဿ ကတတ္တာ, ဗာဟိရာနဉ္စ ဓာတူနံ ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ. အထ ဝါ ဒွိဓာ အာဂတန္တိ ဧတ္ထ ဒွိဓာဝ အာဂတန္တိ န ဧဝံ နိယမော ဂဟေတဗ္ဗော, အထ ခေါ ဒွိဓာ အာဂတမေဝါတိ, တေန တတိယဿာပိ ပကာရဿ သင်္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. သော စ နာတိသင်္ခေပဝိတ္ထာရနယော ‘‘သင်္ခေပတော စ ဝိတ္ထာရတော စာ’’တိ ဧတ္ထ အာဝုတ္တိဝသေန, စ-သဒ္ဒေနေဝ ဝါ သင်္ဂဟောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အထ ဝါ ယော နာတိသင်္ခေပဝိတ္ထာရနယေန အတိသင်္ခေပပဋိက္ခေပမုခေန လဗ္ဘမာနော ဝိတ္ထာရဘာဂေါ, တံ ဝိတ္ထာရနယန္တောဂဓမေဝ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဒွိဓာ အာဂတ’’န္တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘နာတိတိက္ခပညဿ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကဿ ဝသေန ဝိတ္ထာရတော အာဂတ’’န္တိ ဣဒဉ္စ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. ‘‘မဟာသတိပဋ္ဌာနေ’’တိ စ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, သတိပဋ္ဌာန(ဒီ. နိ. ၂.၃၇၈ အာဒယော; မ. နိ. ၃.၁၁၁ အာဒယော) ကာယဂတာသတိသုတ္တာဒီသုပိ (မ. နိ. ၃.၁၅၃ အာဒယော) တထေဝ အာဂတတ္တာ. ရာဟုလောဝါဒေတိ မဟာရာဟုလောဝါဒေ (မ. နိ. ၂.၁၁၃ အာဒယော). ဓာတုဝိဘင်္ဂေတိ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ္တေ (မ. နိ. ၃.၃၄၂ အာဒယော), အဘိဓမ္မေ ဓာတုဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၁၇၂ အာဒယော) စ. 依自性特相而观察，即是依坚硬等自相而把握。这个业处(kammaṭṭhāna)不像地遍等业处那样，只是以概念性的特相为所缘；也不像青遍等业处那样，以青色等颜色特相为所缘；更不是像观业处(vipassanā kammaṭṭhāna)那样，以诸行无常等共相为所缘；而是以地等（四大）的自性特相为所缘。因此说“依自性特相而观察”，意思就是依坚硬等自相而把握。决择(sanniṭṭhāna)应当理解为是智慧的决择，而不是疑虑的决择，也不是寻思等(vitakkādi)的决择。界作意是指对于诸界的作意，意思是说以四大为所缘而修习作意。因为作为应该做的业，又因为是瑜伽者获得殊胜快乐的原因和处所，所以称为业处；也就是以四大(mahābhūta)的自性特相为所缘的瑜伽业。所以说“界作意、界业处、四界差别(catudhātuvavatthāna)，从意义上来说是一样的”。这个四界差别，为什么说“以两种方式出现”呢？难道不是在《界分别》(Dhātuvibhaṅga)中，是以不略不广的方式出现，所以应该说“以三种方式出现”吗？不是的，因为在那里，内在的界通过分别已经无余地包含，而外在的界也已经被摄受。再者，于‘以两种方式出现’此处，不应执取为‘仅以两种方式出现’，而应理解为‘确实以两种方式出现’，由此，第三种方式的涵摄也得以成立。而那不略不广之法，当知是于‘从略与从广’中，通过重述(āvutti)的方式，或仅由‘与’(ca)字所含摄。再者，在不略不广的方式中，通过排斥过略而获得的广大之分，就把它摄入广大之法中，所以才说“以两种方式出现”。如是，‘为智慧非极锐利之修界业处者，故从广说’的说法亦得以成立。而‘于《大念处经》(Mahāsatipaṭṭhāna)中’此语，当知仅为例示，因于《念处经》(Satipaṭṭhāna Sutta)（长部2.378等；中部3.111等）、《身至念经》(Kāyagatāsati Sutta)（中部3.153等）等中，亦作如是说故。‘于罗睺罗教诫(Rāhulovāda)中’，即于《大罗睺罗教诫经》(Mahārāhulovāda Sutta)（中部2.113等）中。‘于界分别(Dhātuvibhaṅga)中’，即于《界分别经》(Dhātuvibhaṅga Sutta)（中部3.342等）及阿毗达摩(Abhidhamma)的《分别论》(Vibhaṅga)之界分别（Vibha. 172等）中。 ကာမံ မဟာသတိပဋ္ဌာနေ အတ္ထေန ဥပမံ ပရိဝါရေတွာ ဒေသနာ အာဂတာ, ဥပမာ စ နာမ ယာဝဒေဝ ဥပမေယျတ္ထဝိဘာဝနတ္ထာတိ ဥပမံ တာဝ ဒဿေတွာ ဥပမေယျတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘သေယျထာပီ’’တိအာဒိနာ ပါဠိ အာနီတာ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဓာတုဝသေန, တတ္ထပိ စတုမဟာဘူတဝသေန ကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသော ကတောတိ? သတ္တသုညတာသန္ဒဿနတ္ထံ, ဧတ္ထ ဓာတုဝသေန, တတ္ထာပိ ဩဠာရိကဘာဝေန သုပါကဋတာယ, ဧကစ္စဝေနေယျဇနစရိတာနုကုလတာယ စ မဟာဘူတဝသေန ကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသော ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ပထဝီဓာတူတိအာဒီသု ဓာတုတ္ထော နာမ သဘာဝတ္ထော, သဘာဝတ္ထော [Pg.427] နာမ သုညတတ္ထော, သုညတတ္ထော နာမ နိဿတ္တတ္ထော. ဧဝံ သဘာဝသုညတနိဿတ္တတ္ထေန ပထဝီယေဝ ဓာတု ပထဝီဓာတု. အာပေါဓာတုအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ပထဝီဓာတူတိ သဟဇရူပဓမ္မာနံ ပတိဋ္ဌာ ဓာတု, တထာ အာပေါဓာတူတိ အာဗန္ဓနဓာတု, တေဇောဓာတူတိ ပရိပါစနဓာတု, ဝါယောဓာတူတိ ဝိတ္ထမ္ဘနဓာတူတိ ဧဝမေတ္ထ သမာသော, ဘာဝတ္ထော စ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ပရတော အာဂမိဿတိ. 在《大念处》中，诚然有以义理围绕譬喻而作的教说，而譬喻的作用，仅仅是为了阐明被譬喻的意义。因此，为了先展示譬喻，再阐明被譬喻的意义，就引入了“譬如”（seyyathāpi）等巴利语。那么，为什么在这里要以界（dhātu）的方式，乃至以四大种（catumahābhūta）的方式作业处的解释（kammaṭṭhānaniddesa）呢？这是为了显示有情空（sattasuññatā）。在此处以界的方式，乃至因为其粗显、极为明了，并且适合某些所化者（veneyyajana）的根性（carita），所以才以四大种的方式作了业处的解释，应当这样理解。其中，在“地界”等词中，“界”的意思是自性，自性的意思是空，空的意思是无有情。如此，以自性、空、无有情的意义，地即是界，为地界。水界等也是同样的道理。“地界（pathavīdhātu）”是俱生色法（sahajarūpadhamma）的所依之界；同样，“水界（āpodhātu）”是结合之界；“火界（tejodhātu）”是成熟之界；“风界（vāyodhātu）”是支持之界。于此，应如此了知其复合（samāsa）与含义（bhāva）。这是此处的简略，详细的将在后面出现。 ဧဝံ တိက္ခပညဿာတိအာဒီသု ဧဝန္တိ ယထာဒဿိတံ ပါဠိံ ပစ္စာမသတိ. နာတိတိက္ခပညဿ ဝိတ္ထာရဒေသနာတိ ကတွာ အာဟ ‘‘တိက္ခပညဿာ’’တိ. ယထာ ဝတ္ထယုဂံ အရဟတီတိ ဝတ္ထယုဂိကော, ဧဝံ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ အရဟတိ, ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနပယောဇနောတိ ဝါ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကော, တဿ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနိကဿ. 在“如是为利慧者”等句中，“如是”一词回顾了如前所示的巴利语。由于详细的教说是为智慧并非极其敏锐者而说，因此（世尊）说了“为利慧者”。譬如，因堪受一对衣（vatthayugaṃ）而称为“堪受一对衣者”（vatthayugiko）；同样，因堪受界业处（dhātukammaṭṭhāna），或以界业处为目的（payojana），而称为“界业处者”（dhātukammaṭṭhāniko）。“那位界业处者”（tassa dhātukammaṭṭhānikassa）即指此人。 ဆေကောတိ တံတံသမညာယ ကုသလော, ယထာဇာတေ သူနသ္မိံ နင်္ဂုဋ္ဌခုရဝိသာဏာဒိဝန္တေ အဋ္ဌိမံသာဒိအဝယဝသမုဒါယေ အဝိဘတ္တေ ဂါဝီသမညာ, န ဝိဘတ္တေ, ဝိဘတ္တေ ပန အဋ္ဌိမံသာဒိအဝယဝသမညာတိ ဇာနနကော. ဂေါဃာတကောတိ ဇီဝိကတ္ထာယ ဂုန္နံ ဃာတကော. အန္တေဝါသီတိ ကမ္မကရဏဝသေန တဿ သမီပဝါသီ တဿ တန္နိဿာယ ဇီဝနတော. ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာတိ ဧကသ္မိံ ဌာနေ အညံ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ. မဟာပထာနံ ဝေမဇ္ဈဋ္ဌာနသင်္ခါတေတိ စတုန္နံ မဟာပထာနံ တာယ ဧဝ ဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌာနသင်္ခါတေ. ယသ္မာ တေ စတ္တာရော မဟာပထာ စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂန္တွာ သမောဟိတာ ဝိယ ဟောန္တိ, တသ္မာ တံ ဌာနံ စတုမဟာပထာနံ, တသ္မိံ စတုမဟာပထေ. ဝိလီယန္တိ ဘိဇ္ဇန္တိ ဝိဘဇ္ဇန္တီတိ ဗီလာ, ဘာဂါ, ဝ-ကာရဿ ဗ-ကာရံ, ဣ-ကာရဿ စ ဤ-ကာရံ ကတွာ. တမေဝ ဟိ ဘာဂတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ကောဋ္ဌာသံ ကတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ ဌိတ-သဒ္ဒေါ ‘‘ဌိတော ဝါ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၅.၂၈) ဝိယ ဌာနသင်္ခါတဣရိယာပထသမင်္ဂိတာယ, ဂတိနိဝတ္တိအတ္ထတာယ ဝါ ဌာ-သဒ္ဒဿ အညတ္ထ ဌပေတွာ ဂမနံ သေသဣရိယာပထသမင်္ဂိတာယ ဗောဓကော, ဣဓ ပန ယထာ တထာ ရူပကာယဿ ပဝတ္တိအာကာရဗောဓကော အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဣရိယာပထာနံ ယေန ကေနစိ အာကာရေန ဌိတတ္တာ ယထာဌိတ’’န္တိ[Pg.428]. တတ္ထ အာကာရေနာတိ ဌာနာဒိနာ ရူပကာယဿ ပဝတ္တိအာကာရေန. ဌာနာဒယော ဟိ ဣရိယာသင်္ခါတာယ ကာယိကကိရိယာယ ပဝတ္တိဋ္ဌာနတာယ ‘‘ဣရိယာပထာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ယထာဌိတန္တိ ယထာပဝတ္တံ. ယထာဝုတ္တဋ္ဌာနမေဝေတ္ထ ပဏိဓာနန္တိ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ယထာဌိတတ္တာဝ ယထာပဏိဟိတ’’န္တိ. ဌိတန္တိ ဝါ ကာယဿ ဌာနသင်္ခါတဣရိယာပထသမာယောဂပရိဒီပနံ. ပဏိဟိတန္တိ တဒညဣရိယာပထသမာယောဂပရိဒီပနံ. ဌိတန္တိ ဝါ ကာယသင်္ခါတာနံ ရူပဓမ္မာနံ တသ္မိံ တသ္မိံ ခဏေ သကိစ္စဝသေန အဝဋ္ဌာနပရိဒီပနံ. ပဏိဟိတန္တိ ပစ္စယကိစ္စဝသေန တေဟိ တေဟိ ပစ္စယေဟိ ပကာရတော နိဟိတံ ပဏိဟိတန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓာတုသောတိ ဓာတုံ ဓာတုံ ပထဝီအာဒိဓာတုံ ဝိသုံ ဝိသုံ ကတွာ. ပစ္စဝေက္ခတီတိ ပတိ ပတိ အဝေက္ခတိ ဉာဏစက္ခုနာ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ပဿတိ. 善巧者(cheko)是指善于了知各种名称的人。例如，对于在屠宰场中如其本然、尚未分解、具有尾、蹄、角等，由骨肉等部分组成的整体，称之为“牛”；而对于已经分解的，则不作此称，而是称之为“骨肉”等各部分，能如此了知者即是善巧者。屠牛者(goghātako)，即为了生计而宰牛的人。学徒(antevāsī)，即因工作而居住在屠牛者附近，依靠他而生活的人。穿透(vinivijjhitvā)，即在一处穿透另一处。四大道路的中心处(mahāpathānaṃ vemajjhaṭṭhāna)，即指四大道路的交叉处。因为这四条大道从四个方向汇集而来，就像聚集在一起一样，因此那个地方被称为四大道路(catumahāpatha)的交汇处，就在那四大道路交汇处上。被分解(vilīyanti)、被破坏(bhijjanti)、被分割(vibhajjanti)，因此称为“份”(bīlā)，即部分(bhāgā)。这是将va-kāra(v音)作ba-kāra(b音)，i-kāra(i音)作ī-kāra(ī音)而成。确实，为了表明“部分”的含义，因此说“分割成份”(koṭṭhāsaṃ katvā)。虽然“住”(ṭhita)一词，如在“或住立”(ṭhito vā)等经文中，是指具足名为“站立”的威仪，或因“ṭhā”(站)的词根有“停止行动”之义，而表示除了行走之外，具足其余的威仪，然而在此处，其意是指如其所是地表示色身的活动状态。因此说：“由于以四威仪中任何一种姿态而住，故为如其所住(yathāṭhita)。”其中“姿态”(ākārena)指的是以站立等方式呈现色身的活动状态。站立等因为是被称为威仪的身体活动的发生处，所以被称为“威仪”(iriyāpathā)。如其所住(yathāṭhitaṃ)，即如其活动的状态。此处意指“所置”(paṇidhāna)即是前述的“住”的状态，因此说：“如其所住(yathāṭhita)即是如其所置(yathāpaṇihita)。”或者，“住”(ṭhitaṃ)是说明身体与名为“站立”的威仪相应；“置”(paṇihitaṃ)则是说明与其他威仪相应。或者，“住”(ṭhitaṃ)是说明名为“身”的色法在每一刹那依其各自的作用而持续存在；“置”(paṇihitaṃ)则是指依因缘的作用，由各种因缘以各种方式而被放置，应当如此理解此处的含义。逐一于界(dhātuso)，即对地等界，分别一一进行分析。审察(paccavekkhati)，即用智慧之眼逐一观察，剖析而见。 ယထာ ဆေကောတိအာဒိနာ ပါဠိယာ သဒ္ဒတ္ထဝိဝရဏဝသေန ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဣဒါနိ ဘာဝတ္ထဝိဘာဝနဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဂေါဃာတကဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပေါသေန္တဿာတိ မံသူပစယပရိဗြူဟနာယ ကုဏ္ဍကဘတ္တကပ္ပာသဋ္ဌိအာဒီဟိ သံဝဍ္ဎေန္တဿ. ဝဓိတံ မတန္တိ ဟိံသိတံ ဟုတွာ မတံ. မတန္တိ စ မတမတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘တာဝဒေဝါ’’တိ. ဂါဝီတိ သညာ န အန္တရဓာယတိ ယာနိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဥပါဒါယ ဂါဝီသမညာ, မတမတ္တာယပိ ဂါဝိယာ တေသံ သန္နိဝေသဿ အဝိနဋ္ဌတ္တာ. ဗိလာသောတိ ဗိလံ ဗိလံ ကတွာ. ဝိဘဇိတွာတိ အဋ္ဌိသံဃာတတော မံသံ ဝိဝေစေတွာ, တတော ဝါ ဝိဝေစိတံ မံသံ ဘာဂသော ကတွာ. တေနေဝါဟ ‘‘မံသသညာ ပဝတ္တတီ’’တိ. ပဗ္ဗဇိတဿပိ အပရိဂ္ဂဟိတကမ္မဋ္ဌာနဿ. ဃနဝိနိဗ္ဘောဂန္တိ သန္တတိသမူဟကိစ္စဃနာနံ ဝိနိဗ္ဘုဇနံ ဝိဝေစနံ. ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတောတိ ယထာဝုတ္တံ ဃနဝိနိဗ္ဘောဂံ ကတွာ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခန္တဿ. သတ္တသညာတိ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိဝသေန ပဝတ္တာ သတ္တသညာတိ ဝဒန္တိ, ဝေါဟာရဝသေန ပဝတ္တသတ္တသညာယပိ တဒါ အန္တရဓာနံ ယုတ္တမေဝ ယာထာဝတော ဃနဝိနိဗ္ဘောဂဿ သမ္ပာဒနတော. ဧဝံ ဟိ သတိ ယထာဝုတ္တဩပမ္မတ္ထေန ဩပမေယျတ္ထော အညဒတ္ထု သံသန္ဒတိ သမေတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဓာတုဝသေနေဝ စိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတီ’’တိ. 正如“善巧者”(cheko)等巴利语，通过词义解释所述之义，如今为阐明其真实义，而说“犹如屠牛者”等。其中“养育时”(posentassa)是指为了使肉增长肥大，而用碎米饭、棉籽等来喂养。“杀而死”(vadhitaṃ mataṃ)即被伤害而死。“已死”(mataṃ)则指仅仅死去。因此说“仅此而已”。“牛”想(gāvīti saññā)不会消失，因为所依而有“牛”之通称(gāvīsamaññā)的诸肢节，于牛仅死之时，其组合形态尚未毁坏故。“逐份地”(bilaso)是说分成一份一份。“分解后”(vibhajitvā)是从骨聚中分离其肉，或将已分离的肉再分成若干份。因此说“肉想生起”。对于未受持业处(kammaṭṭhāna)的出家者也是如此。“破除密集”(ghanavinibhoga)是指分离、剖析相续密集、集合密集与作用密集。“如理观察诸界”(dhātuso paccavekkhati)是指如前所述破除密集后，逐一观察诸界。“有情想”(sattasaññā)，他们说，是依循我见而转起的有情想；即使是依世俗言说而转起的有情想，此时也理应消失，因为已如实地完成破除密集。诚然，如此，譬喻之义与所喻之义才能相互吻合、一致。因此说“心仅安住于界”。 ၃၀၇. ဧဝံ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနဿ သင်္ခေပတော အာဂတဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိတ္ထာရတော အာဂတဋ္ဌာနံ ဒဿေတုံ ‘‘မဟာဟတ္ထိပဒူပမေ ပနာ’’တိအာဒိ [Pg.429] ဝုတ္တံ. ဧဝန္တိ ဣမိနာ ရာဟုလောဝါဒ- (မ. နိ. ၂.၁၁၃ အာဒယော) ဓာတုဝိဘင်္ဂေသု (မ. နိ. ၃.၃၄၂ အာဒယော; ဝိဘ. ၁၇၂ အာဒယော) ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝိတ္ထာရတော အာဂမနမေဝ ဥပသံဟရတိ, န သဗ္ဗံ ဒေသနာနယံ အညထာပိ တတ္ထ ဒေသနာနယဿ အာဂတတ္တာ. 307. 如此，在简要开示界业处(dhātukammaṭṭhāna)的出处后，如今为详细开示其出处，而说“于《大象迹喻经》中”等。通过“如是”(evaṃ)一词，仅总结了在《教诫罗睺罗经》(Rāhulovādasutta)、《界分别经》(Dhātuvibhaṅgasutta)中详述界业处的出处，而非总结全部的教法，因为在彼等经中也以其他方式开示教法。 တတြာတိ တသ္မိံ ယထာဒဿိတေ မဟာဟတ္ထိပဒူပမပါဌေ. အဇ္ဈတ္တိကာတိ သတ္တသန္တာနပရိယာပန္နာ. အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တန္တိ ပဒဒွယေနာပိ တံတံပါဋိပုဂ္ဂလိကဓမ္မော ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ဥဘယမ္ပိ နိယကဿ အဓိဝစန’’န္တိ. သသန္တတိပရိယာပန္နတာယ ပန အတ္တနိ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝူပဂမနဝသေန အတ္တာနံ အဓိကိစ္စ ပဝတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ. တံတံသန္တတိပရိယာပန္နတာယ ပစ္စတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘အတ္တနိ ပဝတ္တတ္တာ အဇ္ဈတ္တံ, အတ္တာနံ ပဋိစ္စ ပဋိစ္စ ပဝတ္တတ္တာ ပစ္စတ္တ’’န္တိ. ကက္ခဠန္တိ ကထိနံ. ယသ္မာ တံ ထဒ္ဓဘာဝေန သဟဇာတာနံ ပတိဋ္ဌာ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘ထဒ္ဓ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ခရိဂတန္တိ ခရီသု ခရသဘာဝေသု ဂတံ တပ္ပရိယာပန္နံ, ခရသဘာဝမေဝါတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန ခရသဘာဝံ ဖရုသာကာရေန ဥပဋ္ဌာနတော ဖရုသာကာရံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဖရုသ’’န္တိ. တေနာဟ ‘‘ဒုတိယံ အာကာရဝစန’’န္တိ. ဥပါဒိန္နံ နာမ သရီရဋ္ဌကံ. တံ ပန ကမ္မသမုဋ္ဌာနတံ သန္ဓာယ ဥပါဒိန္နမ္ပိ အတ္ထိ အနုပါဒိန္နမ္ပိ, တဏှာဒီဟိ အာဒိန္နဂဟိတပရာမဋ္ဌဝသေန သဗ္ဗမ္ပေတံ ဥပါဒိန္နမေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပါဒိန္နန္တိ ဒဠှံ အာဒိန္န’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘မမ’’န္တိ ဂဟိတံ ‘‘အဟ’’န္တိ ပရာမဋ္ဌန္တိ ယောဇနာ. သေယျထိဒန္တိ ကထေတုကမျတာပုစ္ဆာဝါစီတိ အာဟ ‘‘တံ ကတမန္တိ စေတိ အတ္ထော’’တိ. တတောတိ ပစ္ဆာ. တန္တိ တံ အဇ္ဈတ္တိကာဒိဘေဒတော ဒဿိတံ ပထဝီဓာတုံ. ဒဿေန္တောတိ ဝတ္ထုဝိဘာဂေန ဒဿေန္တော. ကိဉ္စာပိ မတ္ထလုင်္ဂံ အဋ္ဌိမိဉ္ဇေနေဝ သင်္ဂဟေတွာ ဣဓ ပါဠိယံ ဝိသုံ န ဥဒ္ဓဋံ, ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ (ပဋိ. မ. ၁.၄) ပန ဝီသတိယာ အာကာရေဟိ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ ဒဿေတုံ ဝိသုံ ဂဟိတန္တိ တမ္ပိ သင်္ဂဏှန္တော ထဒ္ဓဘာဝါဓိကတာယ ပထဝီဓာတုကောဋ္ဌာသေသုယေဝ ‘‘မတ္ထလုင်္ဂံ ပက္ခိပိတွာ ဝီသတိယာ အာကာရေဟိ ပထဝီဓာတု နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ အာဟ. ‘‘ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စီ’’တိ ဝါ ဣမိနာ ပါဠိယံ မတ္ထလုင်္ဂဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တသ္မာ ဣဓ ‘‘ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စီ’’တိ ဣဒံ ပုဗ္ဗာပရာပေက္ခံ ‘‘မတ္ထလုင်္ဂံ ပက္ခိပိတွာ ဝီသတိယာ အာကာရေဟိ ပထဝီဓာတု နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စီ’’တိ ဝစနတော. ပုန ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စီတိ အဝသေသေသု တီသု ကောဋ္ဌာသေသူတိ [Pg.430] ယောဇေတဗ္ဗံ. တီသု ကောဋ္ဌာသေသူတိ တိပ္ပကာရေသု ကောဋ္ဌာသေသု. န ဟိ တေ တယော ကောဋ္ဌာသာ. 此中（Tatrāti）者，谓于所开示之《大象足迹《本行》》（Mahāhatthipadūpama）文中。内（ajjhattikā）者，谓摄于有情相续者。内（ajjhattaṃ）与别（paccattaṃ）二词，亦说为各别个人的法，故说：“二者皆为‘自己’之异名”。又，因摄于自相续，且因达到可于“我”中执取之状态，故依止于我而转起者为“内”（ajjhattaṃ）。因摄于各各有情之相续，故为“别”（paccattaṃ）。因此说：“因于自身（attani）中转起，故为‘内’；因缘于自身（attānaṃ）而转起，故为‘别’。”坚硬（kakkhaḷaṃ）者，谓坚固（kathinaṃ）。以其坚固之性，为俱生色之所依（patiṭṭhā），故说为“坚硬”（thaddhaṃ）。粗硬（kharigataṃ）者，谓已至粗糙，已摄于彼，其义即是粗糙之性。又，因粗糙之性以粗恶之相显现，故有粗恶之相，是故说为“粗恶”（pharusaṃ）。因此说：“第二者是言其行相之词”。所谓“所执取”（upādinnaṃ）者，谓身中之色。又，彼色就“业等起”而言，有“所执取”与“非所执取”之分。然为开示：由贪等而取、执、误执故，此一切皆是“所执取”，故说“所执取者……”等。于彼，应连结为：“我所”（mama）是被执取（gahitaṃ），“我”（ahaṃ）是被误执（parāmaṭṭhaṃ）。譬如（seyyathidaṃ）者，是表达欲说而问之词，故说其义为“彼者为何？”。“从是”（tato）者，谓于后。“彼”（taṃ）者，谓彼已由内等差别所开示之地界。“开示”（dassento）者，谓由事之分别而开示。虽然于此经（pāḷi）中，脑（matthaluṅgaṃ）被摄于骨髓（aṭṭhimiñja）中而未被别出，但在《无碍解道》（Paṭisambhidāmagga）中，为令二十行相圆满开示而将其别取。故亦摄彼，因其坚硬之性更为超胜，故于地界诸分中，说：“应知，加入脑，则地界由二十行相所指示。”或应由“或复所有任何其他……”（yaṃ vā panaññampi kiñci）此句，而知于经中摄有脑。是故，于此，“或复所有任何其他……”此句，是前后相待的，[其义为：]“应知，加入脑，则地界由二十行相所指示”，[此乃]因[经]言“或复所有任何其他……”故。再者，“或复所有任何其他……”应与其余三部分相连结。“于三部分中”者，谓于三种类之部分中。彼等部分实非[只]有三。 ဝိဿန္ဒနဘာဝေနာတိ ပဂ္ဃရဏသဘာဝေန. အပ္ပောတီတိ ဝိသရတိ. ပပ္ပောတီတိ ပါပုဏာတိ, သသမ္ဘာရအာပဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ. သော ဟိ ဝိဿန္ဒနဘာဝေန သသမ္ဘာရပထဝီသင်္ခါတံ တံ တံ ဌာနံ ဝိသရတိ, ပါပုဏာတိ စ, လက္ခဏာပဝသေနေဝ ဝါ. သောပိ ဟိ သဟဇာတအညမညနိဿယာဒိပစ္စယတာယ သေသဘူတတ္တယသင်္ခါတံ တံ တံ ဌာနံ ဒြဝဘာဝသိဒ္ဓေန ဝိဿန္ဒနဘာဝေန အာဗန္ဓတ္တံ, အာသတ္တတ္တံ, အဝိပ္ပကိဏ္ဏဉ္စ ကရောန္တံ ‘‘အပ္ပောတိ ပပ္ပောတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတီတိ. “以流动性故”(vissandanabhāvena)，即流淌的性质。“遍及”(appoti)即是扩散，“到达”(pappoti)即是抵达。此说乃就有分水界(sasambhāra-āpa)而言。因为它以流动性，遍及并到达名为有分地界(sasambhāra-pathavī)的彼彼之处；或仅就特相水界(lakkhaṇa-āpa)而言。因为那特相水界也以俱生、相互、依止等缘，通过由液体状态所成就的流动性，对名为其余三（大）种的彼彼之处，行作结合、黏附与不散乱，故值得被称为“遍及、到达”。 တေဇနဝသေနာတိ နိသိတဘာဝေန တိက္ခဘာဝေန. ဝုတ္တနယေနာတိ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေန ‘‘နာနာဝိဓေသူ’’တိ အာပေါဓာတုယံ ဝုတ္တနယေန. ကုပိတေနာတိ ခုဘိတေန. ဥသုမဇာတောတိ ဥသ္မာဘိဘူတော. ဇီရတီတိ ဇိဏ္ဏော ဟောတိ. တေဇောဓာတုဝသေန လဗ္ဘမာနာ ဣမသ္မိံ ကာယေ ဇရာပဝတ္တိ ပါကဋဇရာဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဣန္ဒြိယဝေကလ္လတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သရီရေ ပကတိဥသုမံ အတိက္ကမိတွာ ဥဏှဘာဝေါ သန္တာပေါ, သရီရဿ ဒဟနဝသေန ပဝတ္တော မဟာဒါဟော ပရိဒါဟောတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော. ယေန ဇီရီယတီတိ စ ဧကာဟိကာဒိဇရရောဂေန ဇရီယတီတိပိ အတ္ထော ယုဇ္ဇတိ. သတက္ခတ္တုံ တာပေတွာ တာပေတွာ သီတုဒကေ ပက္ခိပိတွာ ဥဒ္ဓဋာ သပ္ပိ ‘‘သတဓောတသပ္ပီ’’တိ ဝဒန္တိ. အသိတန္တိ ဘုတ္တံ. ခါယိတန္တိ ခါဒိတံ. သာယိတန္တိ အဿာဒိတံ. သမ္မာ ပရိပါကံ ဂစ္ဆတီတိ သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ ဝသေန ဝုတ္တံ, အသမ္မာပရိပါကောပိ ပန ဝိသမဝေပါကိနိယာ တဿာ ဧဝ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ရသာဒိဘာဝေနာတိ ရသရုဓိရမံသမေဒနှာရုအဋ္ဌိအဋ္ဌိမိဉ္ဇသုက္ကဝသေန. ဝိဝေကန္တိ ပုထုဘာဝံ အညမညံ ဝိသဒိသဘာဝံ. အသိတာဒိဘေဒဿ ဟိ အာဟာရဿ ပရိဏာမေ ရသော ဟောတိ, တံ ပဋိစ္စ ရသဓာတု ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ‘‘ရသဿ ပရိဏာမေ ရုဓိရ’’န္တိအာဒိနာ သဗ္ဗံ နေတဗ္ဗံ. 以火界之力，即锐利性、猛利性。如所说之方式，即以业生等方式，如水界中所说之“种种”方式。“激荡”即扰动。“生热”即被热力所制伏。“衰老”即变老。以火界之力在此身中所获得的衰老过程，应以明显的衰老来理解。为示此故，说“诸根衰败”等。身体自然的热度超过后，热性为“烧灼”，以焚烧身体的方式生起的大热称为“炽燃”，这是它们的区别。“由此而衰老”也可解作因隔日热等热病而发烧之义。反复加热百次后投入冷水中取出的酥油，称为“百炼酥”。“已食”即已吃下。“已嚼”即已咀嚼。“已尝”即已品味。“正消化”即通过均匀消化力的作用而说，不正消化也应知为不均匀消化力的作用。以味等性质，即味、血、肉、脂肪、筋、骨、骨髓、精液的方式。“分离”即彼此差异的多样性。因为所食等各类食物在转化时生起味，由此生起味界之义。如是“味转化时生血”等，其余皆应如是理解。 ဝါယနဝသေနာတိ သမုဒီရဏဝသေန, သဝေဂဂမနဝသေန ဝါ. ဥဂ္ဂါရဟိက္ကာဒီတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဥဒ္ဒေကခိပနာဒိပဝတ္တနကဝါတာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော[Pg.431]. ဥစ္စာရပဿာဝါဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပိတ္တသေမှလသိကာကေဝလဒုဂ္ဂန္ဓာဒိနီဟရဏကာနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယဒိပိ ကုစ္ဆိ-သဒ္ဒေါ ဥဒရပရိယာယော, ကောဋ္ဌ-သဒ္ဒေန ပန အန္တန္တရဿ ဝုစ္စမာနတ္တာ တဒဝသိဋ္ဌော ဥဒရပ္ပဒေသော ဣဓ ကုစ္ဆိ-သဒ္ဒေန ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ကုစ္ဆိသယာ ဝါတာတိ အန္တာနံ ဗဟိဝါတာ’’တိ. သမိဉ္ဇနပသာရဏာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာလောကနဝိလောကနဥဒ္ဓရဏာတိဟရဏာဒိကာ သဗ္ဗာ ကာယိကကိရိယာ သင်္ဂဟိတာ. ‘‘အဿာသပဿာသာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာဝါ’’တိ ဧတေန အဿာသပဿာသာနံ သရီရံ မုဉ္စိတွာ ပဝတ္တိ နတ္ထီတိ ဒီပေတိ. န ဟိ ဗဟိဒ္ဓါ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ သမ္ဘဝေါ အတ္ထီတိ. ယဒိ ဧဝံ ကထံ ‘‘ပဿာသောတိ ဗဟိနိက္ခမနနာသိကဝါတော, ဒီဃနာသိကဿ နာသိကဂ္ဂံ, ဣတရဿ ဥတ္တရောဋ္ဌံ ဖုသန္တော ပဝတ္တတီ’’တိ ဝစနံ? တံ နိက္ခမနာကာရေန ပဝတ္တိယာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ, သန္တာနေ ပဝတ္တဥတုသမုဋ္ဌာနဿ စ ဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ အာပေါဓာတုအာဒီနံ တိဿန္နံ ဓာတူနံ နိဒ္ဒေသံ သန္ဓာယာဟ. တတ္ထ အာပေါဓာတုနိဒ္ဒေသေ ‘‘ယံ ဝါ ပနည’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဘဝဿ, တေဇောဓာတုနိဒ္ဒေသေ သရီရေ ပါကတိကဥသ္မာယ, ဝါယောဓာတုနိဒ္ဒေသေ ဓမနိဇာလာနုသဋဿ တတ္ထ တတ္ထ စမ္မခီလပီဠကာဒိနိဗ္ဗတ္တကဝါယုနော သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သမိဉ္ဇနာဒိနိဗ္ဗတ္တကဝါတာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာဝ. ယဒိ ဧဝံ, ကထံ ‘‘ပုရိမာ ပဉ္စ စတုသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဝစနံ? န ဟိ သမိဉ္ဇနာဒိနိဗ္ဗတ္တကာ ဧဝ အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရိနော ဝါတာ, အထ ခေါ တဒညေပီတိ နတ္ထိ ဝိရောဓော. 以吹动之力而言，即以鼓动之力，或以带速运行之力。于“嗳气、呃逆等”一句，此中“等”字，应知摄入上冲的风、喷嚏等所引生的风。于“粪、尿等”一句，“等”字应知摄入排出胆汁、痰、脓液、纯粹恶臭等的风。虽然`kucchi`（腹）一词是`udara`（腹部）的同义词，但由于`koṭṭha`（腔）一词是指肠的内部，因此此处以`kucchi`一词称呼肠内部以外剩余的腹部区域，故说：“腹中风（kucchisayā vātā）是肠外的风”。于“屈、伸等”一句，“等”字摄入直视、斜视、举起、运送等一切身行（kāyikakiriyā）。“入息、出息是心生法”，此言显示了入息、出息不能离身而有。诚然，在身体之外，心生法是不可能存在的。若尔，“出息是向外流出的鼻风，长鼻者触及鼻尖，余者触及上唇而转起”之说又如何解释？应知此说是依心生（风）以出离之相而转起，以及依相续中转起的时节生（风）而说。“于一切处”，是针对水界等三界的解释而说。其中，于水界的解释中，以“或任何其他”摄入精液；于火界的解释中，摄入身体的自然热；于风界的解释中，应知摄入遍行于脉络网、于彼彼处引生皮钉、疮疱等的风。由屈、伸等所引生的风，唯是心生。若尔，“前五种是四因所生”之说又如何解释？诚然，并非唯有由屈、伸等所引生的风是遍行于肢节的风，尚有其他（风），是故并无矛盾。 ဣတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရပရာမသနံ. တေနာဟ ‘‘ဝီသတိယာ အာကာရေဟီ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ဝိတ္ထာရတော အာဂတေ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော. တေန အယံ ဝဏ္ဏနာ န ကေဝလံ မဟာဟတ္ထိပဒူပမဿေဝ (မ. နိ. ၁.၃၀၀ အာဒယော), အထ ခေါ မဟာရာဟုလောဝါဒ- (မ. နိ. ၂.၁၁၃ အာဒယော) ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ္တာနမ္ပိ (မ. နိ. ၃.၃၄၂ အာဒယော) အတ္ထသံဝဏ္ဏနာ ဟောတိယေဝါတိ ဒဿိတံ ဟောတိ. ဘာဝနာနယေပိ ဧသေဝ နယော. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ ရာဟုလောဝါဒဓာတုဝိဘင်္ဂေသုပီ’’တိ. “如是”(iti)是回顾已说之方式。因此说“以二十种行相”等。“于此”(ettha)意指于此详述之界业处中。藉此显示，此释义(vaṇṇanā)不仅是《大象迹喻经》(Mahāhatthipadūpamasutta; M I 300等)的义释，亦是《大罗睺罗教诫经》(Mahārāhulovādasutta; M II 113等)与《界分别经》(Dhātuvibhaṅgasutta; M III 342等)的义释。在修习方法上也是同样的道理。正如所说：“在《罗睺罗教诫经》和《界分别经》中也是如此。” ၃၀၈. ဘာဝနာနယေတိ ဘာဝနာယ နယေ. ယေန ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ, တသ္မိံ ဘာဝနာဝိဓိမှီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနေ. ယသ္မာ ယေသံ ‘‘တိက္ခပညော နာတိတိက္ခပညော’’တိ ဣမေသံ ဒုဝိဓာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝသေန ဣဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဒွိဓာ အာဂတံ ဒွိဓာ ဒေသိတံ, တသ္မာ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသောပိ တေသံ ဒွိဓာဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ တံ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘တိက္ခပညဿ ဘိက္ခုနော’’တိအာဒိ [Pg.432] အာရဒ္ဓံ. လောမာ ပထဝီဓာတူတီတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော. ဧဝံ ဝိတ္ထာရတော ဓာတုပရိဂ္ဂဟောတိ ‘‘ကေသာ ပထဝီဓာတု, လောမာ ပထဝီဓာတူ’’တိအာဒိနာ ဧဝံ ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေဟိ ဝိတ္ထာရတော ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟော. ပပဉ္စတောတိ ဒန္ဓတော သဏိကတော. ယံ ထဒ္ဓလက္ခဏန္တိ ကေသာဒီသု ယံ ထဒ္ဓလက္ခဏံ ကက္ခဠဘာဝေါ. ယံ အာဗန္ဓနလက္ခဏန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ မနသိ ကရောတောတိ ဝတ္ထုံ အနာမသိတွာ ဧဝံ လက္ခဏမတ္တတော မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ. အဿာတိ တိက္ခပညဿ. ကမ္မဋ္ဌာနံ ပါကဋံ ဟောတီတိ ယောဂကမ္မဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘူတံ တဒေဝ လက္ခဏံ ဝိဘူတံ ဟောတိ, တဿ ဝါ လက္ခဏဿ သုဋ္ဌု ဥပဋ္ဌာနတော တံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တမာနံ မနသိကာရသင်္ခါတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဘူတံ ဝိသဒံ ဟောတိ, တိက္ခပညဿ ဣန္ဒြိယပါဋဝေန သံခိတ္တရုစိဘာဝတော. သဗ္ဗသော မန္ဒပညဿ ဘာဝနာဝ န ဣဇ္ဈတီတိ အာဟ ‘‘နာတိတိက္ခပညဿာ’’တိ. ဧဝံ မနသိ ကရောတောတိ ဝုတ္တနယေန သင်္ခေပတော မနသိ ကရောတော. အန္ဓကာရံ အဝိဘူတံ ဟောတီတိ အနုပဋ္ဌာနတော အန္ဓံ ဝိယ ကရောန္တံ အပါကဋံ ဟောတိ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ယောဇနာ. ပုရိမနယေနာတိ ‘‘ကေသာ ပထဝီဓာတူ’’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန. ဝတ္ထုအာမသနေန ဝိတ္ထာရတော မနသိ ကရောန္တဿ ပါကဋံ ဟောတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ, နာတိတိက္ခပညဿ အခိပ္ပနိသန္တိတာယ ဝိတ္ထာရရုစိဘာဝတော. 308. “修习之法”（Bhāvanānaya）即修习的方法。通过它能使业处修习成就，在此修习规定中，是此义。“于此”指于界业处。因为此业处是依“利慧者”与“非极利慧者”这两种人而有两种教导，所以对业处的进入也应有两种。为了阐明此点，便以“对利慧比丘而言”等开始。在“毛是地界”（Lomā pathavīdhātūti）一句中，iti一词是“等”（ādi）的意思。“如此详细地把握界”是指以“发是地界，毛是地界”等方式，通过四十二种行相详细地把握界业处。“延缓地”（papañcato）是指缓慢地。“坚硬相”（yaṃ thaddhalakkhaṇaṃ）是指于发等中的坚硬相，即粗硬的状态。“连结相”（yaṃ ābandhanalakkhaṇaṃ）等也是同样的方法。“如此作意”（evaṃ manasi karoto）是指不触及事（vatthu），如此仅从业处之相上令作意生起者。“彼”（assa）指利慧者。“业处显现”（kammaṭṭhānaṃ pākaṭaṃ hoti）是指作为瑜伽业的行处，彼相即已显现；或者，因彼相善现前故，缘取它而生起的名为作意的业处变得显现、清晰，这是因为利慧者诸根敏锐且偏好简略。对于智慧迟钝者，修习完全不能成就，因此（经中）说“非极利慧者”。“如此作意”是指以前述方法简略地作意者。“黑暗不显”（andhakāraṃ avibhūtaṃ hoti）的连接是：因不现前，从业处变得不显，犹如使人盲目。“以前述方法”是指以前面所说的“发是地界”等方法。通过触及事而详细作意者，其业处会变得显现，这是因为非极利慧者不能迅速省察，且偏好详细的方式。 ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ ဒွီသု ဘိက္ခူသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပေယျာလမုခန္တိ ပေယျာလပါဠိယာ မုခဘူတံ ဒွါရဘူတံ အာဒိတော ဝါရံ, ဝါရဒွယံ ဝါ. ဝိတ္ထာရေတွာတိ အနဝသေသတော သဇ္ဈာယိတွာ. ဥဘတောကောဋိဝသေနေဝါတိ တဿ တဿ ဝါရဿ အာဒိအန္တဂ္ဂဟဏဝသေနေဝ. ဩဋ္ဌပရိယာဟတမတ္တန္တိ ဩဋ္ဌာနံ သမ္ဖုသနမတ္တံ. ယထာ ဂန္ထပရိဝတ္တနေ တိက္ခပညဿ ဘိက္ခုနော သင်္ခေပေါ ရုစ္စတိ, န ဝိတ္ထာရော. ဣတရဿ စ ဝိတ္ထာရော ရုစ္စတိ, န သင်္ခေပေါ, ဧဝံ ဘာဝနာနယေပီတိ ဥပမာသံသန္ဒနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 如今，为以譬喻阐明如前所述之义，故说“如于二比丘……”等。于此，“省略之开端”(peyyālamukha)即是省略圣典的开端、入门，或最初的一个章节，或两个章节。“详述后”(vitthāretvā)即无遗漏地诵习后。“以两端之力”(ubhatokoṭivasena)即仅以掌握彼彼章节之首尾之力。“仅唇相触”(oṭṭhapariyāhatamatta)即仅是双唇碰触。譬如在复诵经典时，利慧比丘喜略而不喜广，而另一位则喜广而不喜略，在修习法门中也是如此——应知这是譬喻的贯通。 တသ္မာတိ ယသ္မာ တိက္ခပညဿ သင်္ခေပေါ, နာတိတိက္ခပညဿ စ ဝိတ္ထာရော သပ္ပာယော, တသ္မာ. ယသ္မာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုယုဉ္ဇိတုကာမဿ သီလဝိသောဓနာဒိပုဗ္ဗကိစ္စံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ, တံ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝါတိ ဣဓ န အာမဋ္ဌံ. ယသ္မာ ပန ဝိဝေကဋ္ဌကာယဿ, ဝိဝေကဋ္ဌစိတ္တဿေဝ စ ဘာဝနာ ဣဇ္ဈတိ[Pg.433], န ဣတရဿ, တသ္မာ တဒုဘယံ ဒဿေန္တော ‘‘ရဟောဂတေန ပဋိသလ္လီနေနာ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ရဟောဂတေနာတိ ရဟသိ ဂတေန, ဧကာကိနာ ဘာဝနာနုကူလဋ္ဌာနံ ဥပဂတေနာတိ အတ္ထော. ပဋိသလ္လီနေနာတိ ပတိ ပတိ ပုထုတ္တာရမ္မဏတော စိတ္တံ နိသေဓေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ သလ္လီနေန, တတ္ထ သံသိလိဋ္ဌစိတ္တေနာတိ အတ္ထော. သကလမ္ပိ အတ္တနော ရူပကာယံ အာဝဇ္ဇေတွာတိ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ, အဓော ကေသမတ္ထကာ, တိရိယံ တစပရိယန္တံ သဗ္ဗမ္ပိ အတ္တနော ကရဇကာယံ ဓာတုဝသေန မနသိ ကရောန္တော ယသ္မာ စာတုမဟာဘူတိကော အယံ ကာယော, တသ္မာ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’’တိ စတုမဟာဘူတဝသေန သမန္နာဟရိတွာတိ အတ္ထော. ဣဒါနိ တာသံ ဓာတူနံ လက္ခဏတော, ဥပဋ္ဌာနာကာရတော စ မနသိကာရဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘ယော ဣမသ္မိံ ကာယေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 是故者，谓：因为对利慧者而言，简略是适当的；对非极利慧者而言，广详是适当的，是故。因为欲致力于业处者，应有戒清净等前行事务，而那一切行相圆满之前行事务已在下文述及，故于此处不予论述。再者，因为只有身住远离、心住远离者，其修习才能成就，而非他人，是故，为显示此二者，而说“由已至闲静处、已独住者”。于此，“由已至闲静处者”(rahogatena)意为：已去往闲静处，独自一人，已到达适合修习的场所。“由已独住者”(paṭisallīnena)意为：从各种不同的所缘中一一止息其心，而沉潜于业处中，其心已紧密结合于彼处。所谓“遍察自己整个色身”，即是：从足底以上，从发顶以下，横向以皮为限，对所有自己这由身体所生之身(karajakāya)，依界而作意，因为此身由四大种所成，是故以四大种之力审察：“于此身中有地界、水界、火界、风界。”如今，为显示彼等诸界之相、现起之状及作意之法，故说“于此身中，有……”等。 တတ္ထ ထဒ္ဓဘာဝေါတိ လက္ခဏမာဟ. ထဒ္ဓတ္တလက္ခဏာ ဟိ ပထဝီဓာတု. ခရဘာဝေါတိ ဥပဋ္ဌာနာကာရံ, ဉာဏေန ဂဟေတဗ္ဗာကာရန္တိ အတ္ထော. ဒြဝဘာဝေါ လက္ခဏံ အာပေါဓာတုယာ ပဂ္ဃရဏသဘာဝတ္တာ. အာဗန္ဓနံ ဥပဋ္ဌာနာကာရော. ဥဏှဘာဝေါ လက္ခဏံ တေဇောဓာတုယာ ဥသ္မာသဘာဝတ္တာ. ပရိပါစနံ ဥပဋ္ဌာနာကာရော. ဝိတ္ထမ္ဘနံ လက္ခဏံ ဝါယောဓာတုယာ ဥပတ္ထမ္ဘနသဘာဝတ္တာ. သမုဒီရဏံ ဥပဋ္ဌာနာကာရော, ဥပဋ္ဌာနာကာရော စ နာမ ဓာတူနံ သကိစ္စကရဏဝသေန ဉာဏဿ ဝိဘူတာကာရော. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဥဘယဂ္ဂဟဏံ? ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယတော. ဧကစ္စဿ ဟိ ဓာတုယော မနသိ ကရောန္တဿ တာ သဘာဝတော ဂဟေတဗ္ဗတံ ဂစ္ဆန္တိ, ဧကစ္စဿ သကိစ္စကရဏတော, ယော ရသောတိ ဝုစ္စတိ. တတြာယံ ယောဂီ ဓာတုယော မနသိ ကရောန္တော အာဒိတော ပစ္စေကံ သလက္ခဏတော, သရသတောပိ ပရိဂ္ဂဏှာတိ. တေနာဟ ‘‘ယော ဣမသ္မိံ ကာယေ ထဒ္ဓဘာဝေါ ဝါ ခရဘာဝေါ ဝါ…ပေ… ဧဝံ သံခိတ္တေန ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ’’တိ. တတ္ထ ပရိဂ္ဂဟေတွာတိ ပရိဂ္ဂါဟကဘူတေန ဉာဏေန ဓာတုယော လက္ခဏတော, ရသတော ဝါ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဂဟေတွာ. အယံ တာဝ သံခိတ္တတော ဘာဝနာနယေ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသော. 其中，“坚硬性”(thaddhabhāva)是其特征(lakkhaṇa)。地界确实具有坚硬的特征。“粗涩性”(kharabhāva)是其显现相(upaṭṭhānākāra)，其义为“应以智把握之相”。水界的特征是流动性，因其有流滴的自性；结合是其显现相。火界的特征是热性，因其有热的自性；成熟是其显现相。风界的特征是支撑，因其有支持的自性；推动是其显现相。而所谓的显现相，即诸界通过行使其各自的作用，而向智显现之相。为何此处两者皆取？因个人(puggala)的意乐而异。确实，某些人作意诸界时，是从其自性而把握；某些人则是从其作用而把握，此作用即被称为“味”(rasa)。于此，修行者作意诸界时，最初应分别从各自的特征与味两方面来把握。是故说：“于此身中，凡是坚硬性或粗涩性……如此简要地把握诸界”。其中，“把握”是指以能把握的智慧，从特征或味来区分并把握诸界。这即是修习法中对业处的简要入门。 ဧဝံ ပန ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု ထဒ္ဓဘာဝေါ ဝါ ခရဘာဝေါ ဝါ, အာပေါဓာတု ဒြဝဘာဝေါ ဝါ အာဗန္ဓနဘာဝေါ ဝါ, တေဇောဓာတု ဥဏှဘာဝေါ ဝါ ပရိပါစနဘာဝေါ ဝါ, ဝါယောဓာတု ဝိတ္ထမ္ဘနဘာဝေါ [Pg.434] ဝါ သမုဒီရဏဘာဝေါ ဝါ’’တိ ဧဝံ လက္ခဏာဒီဟိ သဒ္ဓိံယေဝ ဓာတုယော မနသိ ကရောန္တေန ကာလသတမ္ပိ ကာလသဟဿမ္ပိ ပုနပ္ပုနံ အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ, တက္ကာဟတံ ဝိတက္ကပရိယာဟတံ ကာတဗ္ဗံ. တဿေဝံ မနသိ ကရောတော ယံ လက္ခဏာဒီသု သုပါကဋံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ, တဒေဝ ဂဟေတွာ ဣတရံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တေန သဒ္ဓိံ ‘‘ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတူ’’တိအာဒိနာ မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗော. ဧဝံ မနသိ ကရောန္တေန ဟိ အနုပုဗ္ဗတော, နာတိသီဃတော, နာတိသဏိကတော, ဝိက္ခေပပဋိဗာဟနတော, ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတော, အနုပဋ္ဌာနမုဉ္စနတော, လက္ခဏတော, တယော စ သုတ္တန္တာတိ ဣမေဟိ ဒသဟာကာရေဟိ မနသိကာရကောသလ္လံ အနုဋ္ဌာတဗ္ဗံ. 复次，如是把握诸界后，应当这样作意：“此身中有地界，是坚硬性或粗涩性；水界，是流动性或黏结性；火界，是热性或成熟性；风界，是支持性或推动性。”如此连同特相等，作意者应百次千次反复忆念、作意，使其受思惟锤击、被寻思围绕。如此作意时，若特相等中某方面清晰显现，就把握该方面而舍弃其余，随之以“地界、水界”等方式持续作意。如此作意者，诚然应当次第渐进、不过于急速、不过于缓慢、防止散乱、超越施设、舍离不显现者、依于特相，并依三种经，以这十种方式修习作意善巧。 တတ္ထ အနုပုဗ္ဗတောတိ အနုပဋိပါဋိတော အာစရိယဿ သန္တိကေ ဥဂ္ဂဟိတပဋိပါဋိတော, သာ စ ဒေသနာပဋိပါဋိယေဝ. ဧဝံ အနုပုဗ္ဗတော မနသိ ကရောန္တေနာပိ နာတိသီဃတော မနသိ ကာတဗ္ဗံ. အတိသီဃတော မနသိ ကရောတော ဟိ အပရာပရံ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရော နိရန္တရံ ပဝတ္တတိ, ကမ္မဋ္ဌာနံ ပန အဝိဘူတံ ဟောတိ, န ဝိသေသံ အာဝဟတိ. တသ္မာ နာတိသီဃတော မနသိ ကာတဗ္ဗံ. ယထာ စ နာတိသီဃတော, ဧဝံ နာတိသဏိကတောပိ. အတိသဏိကတော မနသိ ကရောတော ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပရိယောသာနံ န ဂစ္ဆတိ, ဝိသေသာဓိဂမဿ ပစ္စယော န ဟောတိ. အတိသီဃံ အတိသဏိကဉ္စ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ ပုရိသာ ဧတ္ထ နိဒဿေတဗ္ဗာ. ဝိက္ခေပပဋိဗာဟနတောတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ စေတသော ဝိက္ခေပေါ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗော. ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပေ ဟိ သတိ ကမ္မဋ္ဌာနာ ပရိဟာယတိ ပရိဓံသတိ. ဧကပဒိကမဂ္ဂဂါမီ ပုရိသော စေတ္ထ နိဒဿေတဗ္ဗော. ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတောတိ ‘‘ယာ အယံ ပထဝီဓာတူ’’တိအာဒိကာ ပဏ္ဏတ္တိ, တံ အတိက္ကမိတွာ လက္ခဏေသု ဧဝ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗံ. 此处所谓“次第”，是指按照从老师处所学得的次第，而那也就是教法的次第。如此按次第作意时，亦不应作意得过快。因为作意过快者，对业处的作意会接连不断地进行，但业处反而变得不清晰，不能带来殊胜成就。因此，不应作意得过快。又，如不过快，亦不过慢。因为作意过慢者，业处无法抵达终点，不能成为证得殊胜的助缘。于此，应以行路过快及过慢之人为例。所谓“防护散乱”，是指舍置业处，于外在种种所缘中，心的散乱应当被防护。因为当心于外散乱时，就会从业处退失、败坏。于此，应以行走于仅容一足之径者为例。所谓“超越施设”，是指超越“此乃地界”等此类的施设，而将心只安住于（诸法之）相上。 ဧဝံ ပဏ္ဏတ္တိံ ဝိဇဟိတွာ ကက္ခဠလက္ခဏာဒီသု ဧဝ မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ လက္ခဏာနိ သုပါကဋာနိ သုဝိဘူတာနိ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တဿေဝံ ပုနပ္ပုနံ မနသိကာရဝသေန စိတ္တံ အာသေဝနံ လဘတိ. သဗ္ဗော ရူပကာယော ဓာတုမတ္တတော ဥပဋ္ဌာတိ သုညော နိဿတ္တော နိဇ္ဇီဝေါ ယန္တံ ဝိယ ယန္တသုတ္တေန အပရာပရံ ပရိဝတ္တမာနော. သစေ ပန ဗဟိဒ္ဓါပိ မနသိကာရံ ဥပသံဟရတိ, အထဿ အာဟိဏ္ဍန္တာ မနုဿတိရစ္ဆာနာဒယော သတ္တာကာရံ ဝိဇဟိတွာ [Pg.435] ဓာတုသမူဟဝသေနေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, တေဟိ ကရိယမာနာ ကိရိယာ ဓာတုမယေန ယန္တေန ပဝတ္တိယမာနာ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ, တေဟိ အဇ္ဈောဟရိယမာနံ ပါနဘောဇနာဒိ ဓာတုသံဃာတေ ပက္ခိပ္ပမာနော ဓာတုသံဃာတော ဝိယ ဥပဋ္ဌာတိ. အထဿ တထာ လဒ္ဓါသေဝနမ္ပိ စိတ္တံ ယဒိ အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယတာယ ဥဒ္ဓစ္စဝသေန ဝါ အတိလီနဝီရိယတာယ ကောသဇ္ဇဝသေန ဝါ ဘာဝနာဝိဓိံ န ဩတရေယျ, တဒါ အဓိစိတ္တသုတ္တံ (အ. နိ. ၃.၁၀၃), အနုတ္တရသီတိဘာဝသုတ္တံ (အ. နိ. ၆.၈၅), ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ္တန္တိ (သံ. နိ. ၅.၁၉၄-၁၉၅) ဣမေသု တီသု သုတ္တေသု အာဂတနယေန ဝီရိယသမာဓိယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တယော စ သုတ္တန္တာ’’တိ. ဧဝံ ပန ဝီရိယသမတံ ယောဇေတွာ တသ္မိံယေဝ လက္ခဏေ မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ ယဒါ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ လဒ္ဓသမတာနိ သုဝိသဒါနိ ပဝတ္တန္တိ, တဒါ အသဒ္ဓိယာဒီနံ ဒူရီဘာဝေန သာတိသယံ ထာမပ္ပတ္တေဟိ သတ္တဟိ ဗလေဟိ လဒ္ဓူပတ္ထမ္ဘာနိ ဝိတက္ကာဒီနိ ဈာနင်္ဂါနိ ပဋုတရာနိ ဟုတွာ ပါတုဘဝန္တိ, တေသံ ဥဇုဝိပစ္စနီကတာယ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘိတာနိယေဝ ဟောန္တိ သဒ္ဓိံ တဒေကဋ္ဌေဟိ ပါပဓမ္မေဟိ. ဧတ္တာဝတာ စာနေန ဥပစာရဇ္ဈာနံ သမဓိဂတံ ဟောတိ ဓာတုလက္ခဏာရမ္မဏံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတူတိ…ပေ… ဥပစာရမတ္တော သမာဓိ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. 舍弃概念（paṇṇatti）后，当修行者专注于坚硬等相时，诸相便会清晰分明地现起。如此反复作意，心便获得串习（āsevana）。整个色身显现为纯粹的界，是空、无有情、无命者，犹如被机械之索牵引而不断转动的机械。若再向外作意，则四处走动的人、畜等，其有情行相会消失，仅显现为界聚；他们所做的行为，显现为由界所成的机械在运作；他们所吞食的饮食等，也显现为如同投入界聚中的另一界聚。此时，修行者已得串习的心，若因精进过猛而掉举（uddhacca），或因精进过缓而懈怠（kosajja），未能进入修习之道，则应依《增上心经》（Adhicittasutta, A.N. 3.103）、《无上清凉经》（Anuttarasītibhāvasutta, A.N. 6.85）、《觉支经》（Bojjhaṅgasutta, S.N. 5.194-195）三经所示之法，来平衡精进与定。故说“三经”。如此平衡精进与定，并持续专注彼相，当信等诸根达到平衡且极为清净时，则因不信等对立法远离，由已达卓越力量的七力所支持的寻等禅支，会变得特别敏锐而显现。因禅支是盖的直接对治法，诸盖连同与彼同一所缘的恶法皆被镇伏。至此，他已证得以界相为所缘的近行定（upacārajjhāna）。故说：“反复[作意]地界、水界……乃至……生起仅是近行的定”。 တတ္ထ ဓာတုမတ္တတောတိ ဝိသေသနိဝတ္တိအတ္ထော မတ္တ-သဒ္ဒေါ. တေန ယံ ဣတော ဗာဟိရကာ, လောကိယမဟာဇနော စ ‘‘သတ္တော ဇီဝေါ’’တိအာဒိကံ ဝိသေသံ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ အဝိဇ္ဇမာနံ ဝိကပ္ပနာမတ္တေနေဝ သမာရောပေန္တိ, တံ နိဝတ္တေတိ. တေနေဝါဟ ‘‘နိဿတ္တတော နိဇ္ဇီဝတော’’တိ. အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ သမန္နာဟရိတဗ္ဗံ. မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ ပုနပ္ပုနံ ဘာဝနာဝသေန ဓာတုမတ္တတော ဓာတုလက္ခဏံ မနသိ ဌပေတဗ္ဗံ. ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗန္တိ တဒေဝ ဓာတုလက္ခဏံ ပတိ ပတိ အဝေက္ခိတဗ္ဗံ, ဘာဝနာသိဒ္ဓေန ဉာဏစက္ခုနာ အပရာပရံ ပစ္စက္ခတော ပဿိတဗ္ဗံ. 于此，“唯是界”（dhātumattato）一词中，“唯”（matta）字是用于排除差别之义。借此，那些外道及世间大众仅凭构想，而将“有情”、“命者”等本不存在于此自体（attabhāva）的差别强加其上，此等差别即被排除。因此说“无有情、无命者”。“应转向”（āvajjitabbaṃ）即是应当专注思惟（samannāharitabbaṃ）。“应作意”（manasi kātabbaṃ）即是应当通过反复修习，从“唯是界”的角度将界相（dhātulakkhaṇa）置于心中。“应审察”（paccavekkhitabbaṃ）即是应当逐一或反复地审察那同一个界相，以修习成就的智眼（ñāṇacakkhu）次第地亲见。 တဿေဝံ ဝါယမမာနဿာတိ တဿ ယောဂိနော ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တဿ, တတ္ထ စ ဘာဝနာအနုယောဂေ သက္ကစ္စကာရိတာယ, သာတစ္စကာရိတာယ, သပ္ပာယသေဝိတာယ, သမထနိမိတ္တသလ္လက္ခဏေန, ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အနုပဝတ္တနေန, ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ နိရပေက္ခဝုတ္တိတာယ, အန္တရာ သင်္ကောစံ အနာပဇ္ဇန္တေန ဘာဝနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ ဥဿောဠှိယံ အဝဋ္ဌာနေန [Pg.436] သမ္မဒေဝ ဝါယာမံ ပယောဂံ ပရက္ကမံ ပဝတ္တေန္တဿ. ဓာတုပ္ပဘေဒါဝဘာသနပညာပရိဂ္ဂဟိတောတိ ပထဝီအာဒီနံ ဓာတူနံ သဘာဝလက္ခဏာဝဘာသနေန အဝဘာသနကိစ္စာယ ဘာဝနာပညာယ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနေသု အဝိဇဟနေန သဗ္ဗတော ဂဟိတော မဟဂ္ဂတဘာဝံ အပ္ပတ္တတာယ ဥပစာရမတ္တော သိခါပ္ပတ္တော ကာမာဝစရသမာဓိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဥပစာရသမာဓီတိ စ ရုဠှီဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. အပ္ပနံ ဟိ ဥပေစ္စ စာရီ သမာဓိ ဥပစာရသမာဓိ, အပ္ပနာ စေတ္ထ နတ္ထိ. တာဒိသဿ ပန သမာဓိဿ သမာနလက္ခဏတာယ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ အပ္ပနာ န ဟောတီတိ? တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘သဘာဝဓမ္မာရမ္မဏတ္တာ’’တိ. သဘာဝဓမ္မေ ဟိ တဿ ဂမ္ဘီရဘာဝတော အသတိ ဘာဝနာဝိသေသေ အပ္ပနာဈာနံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, လောကုတ္တရံ ပန ဈာနံ ဝိသုဒ္ဓိဘာဝနာနုက္ကမဝသေန, အာရုပ္ပံ အာရမ္မဏာတိက္ကမဘာဝနာဝသေန အပ္ပနာပ္ပတ္တံ ဟောတီတိ မရဏာနုဿတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၇၇) ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော. “如是精进者”，即指如此修习的瑜伽行者，于修习中具足恭敬行、持续行、适宜行、善观止相、随转诸觉支、于身命无所顾恋，中间不退却，奋发精进，安住于卓越的努力，如理地发起精进、用功、努力。以能显现地等诸界自性相的修习慧所摄持，于初、中、后皆不舍离，完全摄持。由于尚未证得广大（禅那）境界，故生起的是欲界近行定，此定仅是近行，已达顶峰。近行定应依惯例而知。近行定是接近安止而行的定，但此处并无安止。然而，由于此定与安止定具有相似的特征，故如此说。为何此处不得安止？原因在于“以自性法为所缘”。因为自性法深奥，若无特殊的修习，则无法生起安止禅。而对于出世间禅，通过清净修习的次第；无色定则通过超越所缘的修习，才能证得安止，此义已如《死随念的解释》(Visuddhi. 1.177) 中所说。 ဧဝံ ရူပကာယေ အဝိသေသေန စတုန္နံ ဓာတူနံ ပရိဂ္ဂဏှနဝသေန ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တတ္ထ အဋ္ဌိအာဒီနံ ဝိနိဗ္ဘုဇနဝသေန သင်္ခေပတော သုတ္တေ အာဂတံ ဓာတုမနသိကာရဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ဝါ ပနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ယေ ဣမေ စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသာ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယထာပစ္စယံ ဌိတာ သန္နိဝေသဝိသိဋ္ဌာ ကဋ္ဌဝလ္လိတိဏမတ္တိကာယော ဥပါဒါယ ယထာ အဂါရသမညာ, န တတ္ထ ကောစိ အဂါရော နာမ အတ္ထိ, ဧဝံ ယထာပစ္စယံ သန္နိဝေသဝိသိဋ္ဌာနိ ပဝတ္တမာနာနိ အဋ္ဌိနှာရုမံသစမ္မာနိ ပဋိစ္စ သရီရသမညာ, န ဧတ္ထ ကောစိ အတ္တာ ဇီဝေါ. ကေဝလံ တေဟိ ပရိဝါရိတမာကာသမတ္တန္တိ ဒဿေတိ. ဒေသနာ သတ္တသုညတာသန္ဒဿနပရာတိ ဣမမတ္ထံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘နိဿတ္တဘာဝဒဿနတ္ထ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဋ္ဌိဉ္စ ပဋိစ္စာတိ ပဏှိကဋ္ဌိကာဒိဘေဒံ ပဋိပါဋိယာ ဥဿိတံ ဟုတွာ ဌိတံ အတိရေကတိသတဘေဒံ အဋ္ဌိံ ဥပါဒါယ. နှာရုဉ္စာတိ တမေဝ အဋ္ဌိသံဃာဋံ အာဗန္ဓိတွာ ဌိတံ နဝသတပ္ပဘေဒံ နှာရုံ. မံသန္တိ တမေဝ အဋ္ဌိသံဃာဋံ အနုလိမ္ပိတွာ ဌိတံ နဝပေသိသတပ္ပဘေဒံ မံသံ. စမ္မန္တိ မစ္ဆိကပတ္တကစ္ဆာယာယ ဆဝိယာ သဉ္ဆာဒိတံ သကလသရီရံ ပရိယောနန္ဓိတွာ ဌိတံ ဗဟလစမ္မံ ပဋိစ္စ ဥပါဒါယ. သဗ္ဗတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. အာကာသော ပရိဝါရိတောတိ ယထာ ဘိတ္တိပါဒါဒိဝသေန ဌပိတံ ကဋ္ဌံ, တဿေဝ အာဗန္ဓနဝလ္လိ, အနုလေပနမတ္တိကာ, ဆာဒနတိဏန္တိ ဧတာနိ ကဋ္ဌာဒီနိ အန္တော, ဗဟိ စ ပရိဝါရေတွာ ဌိတော အာကာသော [Pg.437] အဂါရန္တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, ဂေဟန္တိ ပဏ္ဏတ္တိံ လဘတိ, ဧဝမေဝ ယထာဝုတ္တာနိ အဋ္ဌိအာဒီနိ အန္တော, ဗဟိ စ ပရိဝါရေတွာ ဌိတော အာကာသော တာနေဝ အဋ္ဌိအာဒီနိ ဥပါဒါယ ရူပန္တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, သရီရန္တိ ဝေါဟာရံ လဘတိ. ယထာ စ ကဋ္ဌာဒီနိ ပဋိစ္စ သင်္ခံ ဂတံ အဂါရံ လောကေ ‘‘ခတ္တိယဂေဟံ, ဗြာဟ္မဏဂေဟ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝမိဒမ္ပိ ‘‘ခတ္တိယသရီရံ ဗြာဟ္မဏသရီရ’’န္တိ ဝေါဟရီယတိ, နတ္ထေတ္ထ ကောစိ သတ္တော ဝါ ဇီဝေါ ဝါတိ အဓိပ္ပာယော. 如此，在色身中无差别地总括四界而显示界业处后，现在，为了简要地显示经中所说、通过分别剖析骨等方式的作意诸界之法，而开始了“复次”（atha vā pana）等文。于此，此文与所说的这四部分相关联。譬如，缘于依缘而住、由特定组合而成的木、藤、草、土，而有“屋”之名，其中并无名为“屋”的实体；同样地，缘于依缘而住、由特定组合而成且持续存在的骨、筋、肉、皮，而有“身”之名，其中并无任何我或命。此句显示：“（此身）仅仅是被它们所围绕的空间而已。”此教说旨在开示有情空，为阐明此义，而说了“为示无有情性”等。于此，“缘于骨”是指，缘于依序竖立而住、有三百余种分别（如足跟骨等）的骨。“及筋”是指，捆绑那骨架而住、有九百种分别的筋。“肉”是指，涂敷那骨架而住、有九百种肉块的肉。“皮”是指，缘于以如鱼鳞般的薄皮所覆盖、包裹全身而住的厚皮。在所有地方，“及”（ca）字皆为集合义。所谓“空间被围绕”，譬如，以墙脚等方式安置的木材、捆绑它的藤蔓、涂抹的泥土、覆盖的茅草，当空间在内外围绕这些木材等而住时，便被算作“屋”，获得“家”的假名；同样地，当空间在内外围绕如前所说的骨等而住时，缘于彼骨等，便被算作“色”，获得“身”的俗称。并且，譬如在世间，缘于木等而被算作“屋”者，被称为“刹帝利家、婆罗门家”，同样，此身也被称为“刹帝利身、婆罗门身”。其意趣是：于此并无任何有情或命。 တေတိ တေ စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသေ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာတိ ယောဇနာ. တံတံအန္တရာနုသာရိနာတိ အဋ္ဌိနှာရူနံ နှာရုမံသာနံ မံသစမ္မာနန္တိ တေသံ တေသံ ကောဋ္ဌာသာနံ ဝိဝရာနုပါတိနာ ဉာဏသင်္ခါတေန ဟတ္ထေန. ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာတိ အနေကက္ခတ္တုံ ဝိနိဝေဌေတွာ. အထ ဝါ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာတိ ပစ္စေကံ အဋ္ဌိအာဒီနံ အန္တရာနုသာရိနာ ဉာဏဟတ္ထေန ဝိနိဗ္ဘောဂံ ကတွာ. ဧတေသူတိ သကလမ္ပိ အတ္တနော ရူပကာယံ စတုဓာ ကတွာ ဝိဘတ္တေသု ယထာဝုတ္တေသု အဋ္ဌိအာဒီသု စတူသု ကောဋ္ဌာသေသု. ပုရိမနယေနေဝါတိ ‘‘ယော ဣမသ္မိံ ကာယေ ထဒ္ဓဘာဝေါ ဝါ’’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘာဝနာဝိဓာနံ, တံ အနန္တရနယေ ဝုတ္တာကာရေနေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ. “‘彼等’，即彼四部分，‘分别、分别’，应如是连结。‘随顺其各自内部’，即以名为智慧之手，随顺骨与筋、筋与肉、肉与皮等彼等各部分的间隙。‘分别、分别’，即是多次拆解。或者，‘分别、分别’，即是以随顺各个骨等内部的智慧之手作分别。‘于此等中’，即于将自己的整个色身分为四份后，已分开的如前所说的骨等四部分中。‘以先前的方法’，即是以‘此身中所有坚性……’等先前所说的方法。此处任何应说的修习方法，当如紧随其后的方法中所说的方式而说。 ၃၀၉. ဝိတ္ထာရတော အာဂတေ ပန ‘‘စတုဓာတုဝဝတ္ထာနေ’’တိ အာနေတွာ ယောဇနာ. ဧဝံ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော ဘာဝနာနယော. ‘‘ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေဟိ ဓာတုယော ဥဂ္ဂဏှိတွာ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု အာဒိတော ဒွတ္တိံသာကာရာ ဓာတုယော န ဟောန္တီတိ? ဝတ္ထုသီသေန ဓာတူနံယေဝ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ နာယံ ဒေါသော. ဝုတ္တပ္ပကာရေတိ ‘‘ဂေါစရဂါမတော နာတိဒူရနာစ္စာသန္နတာဒီဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတေ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၅၃) ဝုတ္တပ္ပကာရေ. ကတသဗ္ဗကိစ္စေနာတိ ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒါဒိကံ ကတံ သဗ္ဗကိစ္စံ ဧတေနာတိ ကတသဗ္ဗကိစ္စော, တေနဿ သီလဝိသောဓနာဒိ ပန ကမ္မဋ္ဌာနုဂ္ဂဟဏတော ပဂေဝ သိဒ္ဓံ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. သသမ္ဘာရသင်္ခေပတောတိ သမ္ဘရီယန္တိ ဧတေန ဗုဒ္ဓိဝေါဟာရာတိ သမ္ဘာရော, တန္နိမိတ္တံ. ကိံ ပနေတံ? ပထဝီအာဒိ. ကေသာဒီသု ဟိ ဝီသတိယာ အာကာရေသု ‘‘ပထဝီ’’တိ ဗုဒ္ဓိဝေါဟာရာ ပထဝီနိမိတ္တကာ ထဒ္ဓတံ ဥပါဒါယ ပဝတ္တနတော. တသ္မာ [Pg.438] တတ္ထ ပထဝီသမ္ဘာရော နာမ သဝိသေသာယ တဿာ အတ္ထိတာယ ကေသာဒယော သဟ သမ္ဘာရေဟီတိ သသမ္ဘာရာ. အာပေါကောဋ္ဌာသာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သသမ္ဘာရာနံ သင်္ခေပေါ သသမ္ဘာရသင်္ခေပေါ, တတော သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော ဘာဝေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. သင်္ခေပတော ဝီသတိယာ, ဒွါဒသသု, စတူသု, ဆသု စ ကောဋ္ဌာသေသု ယထာက္ကမံ ပထဝီအာဒိကာ စတဿော ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဓာတုဝဝတ္ထာနံ သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော ဘာဝနာ. တေနာဟ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ဝီသတိယာ ကောဋ္ဌာသေသူ’’တိအာဒိ. 309. 再者，对于广说而来的“四界差别”，应作如是连结。如是，当以现在将说的方式，了知修习之法。为何说“以四十二行相把握诸界”？难道最初的三十二行相不是诸界吗？因为以（三十二身分）事为首，只应把握诸界本身，故无此过失。“如所说之方式”，即是如“从行乞村不太远不太近等五支具足”等（《清净道论》1.53）所说之方式。“已作一切事者”，即是彼已作断绝障碍等一切事，故名“已作一切事者”；以此显示，其戒清净等，实在受取业处之前即已成就。“以具资粮而简略”，即是“以此积集智与言说”，故名“资粮”，是其因。此为何物？即地等。实在于发等二十行相中，名为“地”的智与言说，是以地为因，因其缘于坚硬性而转起。是故，于彼，地名为资粮。因其（地）以特殊性存在，发等与资粮（地）俱在，故名“具资粮”。水部分等中，理路亦同。具资粮的简略，名为“具资粮简略”；应连结为：从彼“具资粮简略”而修习。简略而言，于二十、十二、四及六部分中，依次把握地等四界而作界差别，即是“以具资粮而简略”的修习。是故说：“于此，比丘于二十部分中……”等。 သသမ္ဘာရဝိဘတ္တိတောတိ သသမ္ဘာရာနံ ကေသာဒီနံ ဝိဘာဂတော ကေသာဒိကေ ဝီသတိ ကောဋ္ဌာသေ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဧကဇ္ဈံ အဂ္ဂဟေတွာ ဝိဘာဂတော ပထဝီဓာတုဘာဝေန ဝဝတ္ထာပနံ. အာပေါကောဋ္ဌာသာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သလက္ခဏသင်္ခေပတောတိ လက္ခီယတိ ဧတေနာတိ လက္ခဏံ, ဓမ္မာနံ သဘာဝေါ, ဣဓ ပန ထဒ္ဓတာဒိ. တသ္မာ ထဒ္ဓလက္ခဏာဒိဝန္တတာယ သဟ လက္ခဏေဟီတိ သလက္ခဏာ, ကေသာဒယော ဒွါစတ္တာလီသ အာကာရာ. တေသံ သင်္ခေပတော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ကေသာဒိကေ ဝီသတိ ကောဋ္ဌာသေ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ တတ္ထ ထဒ္ဓတာဒိကံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ လက္ခဏံ ဝဝတ္ထပေတွာ ဘာဝနာ သလက္ခဏသင်္ခေပတော ဘာဝနာ. ဧသ နယော အာပေါကောဋ္ဌာသာဒီသုပိ. သလက္ခဏဝိဘတ္တိတောတိ ထဒ္ဓလက္ခဏာဒိနာ သလက္ခဏာနံ ကေသာဒီနံ ဝိဘာဂတော ကေသာဒီသု ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေသု ပစ္စေကံ ထဒ္ဓတာဒီနံ စတုန္နံ စတုန္နံ လက္ခဏာနံ ဝဝတ္ထာပနဝသေန ဘာဝနာ. “以资粮分别”(Sasambhāravibhattito)者，即对具资粮的头发等，不像先前那样将头发等二十个部分合为一处而取，而是以分别的方式，依地界的性质来确定。水的部分等也是同样的方法。“以自相简略”(Salakkhaṇasaṅkhepato)者，所谓“相”(lakkhaṇa)，即“藉此而被识知”，是诸法的自性，但在此处是指坚硬等。因此，因具有坚硬等相，与相俱行，故名“有相”(salakkhaṇā)，即头发等四十二行相。对它们进行简略。此即是说：将头发等二十个部分合为一处而取，在其中确定坚硬等所有四种相而修习，即是“以自相简略”的修习。水的部分等也是同样的方法。“以自相分别”(Salakkhaṇavibhattito)者，即以坚硬等相，对有相的头发等，以分别的方式，在头发等四十二行相中，对每一个行相，通过确定坚硬等四种相的方式来修习。 ဧဝံ စတူဟိ အာကာရေဟိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ဘာဝနာနယံ နိဒ္ဒိသိတုံ ‘‘ကထံ သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော ဘာဝေတီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဧတ္ထ စ ယထာ တိက္ခပညော ပုဂ္ဂလော တိက္ခတာယ ပရောပရိယတ္တသဗ္ဘာဝတော တိက္ခိန္ဒြိယမုဒိန္ဒြိယတာဝသေန ဒုဝိဓောတိ. တတ္ထ တိက္ခိန္ဒြိယဿ ဝသေန သင်္ခေပတော ပဌမနယော ဝုတ္တော, မုဒိန္ဒြိယဿ ဝသေန ဒုတိယော. ဧဝံ နာတိတိက္ခပညောပိ ပုဂ္ဂလောတိ. တတ္ထ ယော ဝိသဒိန္ဒြိယော ပုဂ္ဂလော, တဿ ဝသေန သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော, သလက္ခဏသင်္ခေပတော စ ဘာဝနာနယော နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ယော ပန နာတိဝိသဒိန္ဒြိယော, တဿ ဝသေန သသမ္ဘာရဝိဘတ္တိတော, သလက္ခဏဝိဘတ္တိတော စ ဘာဝနာနယော နိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တဿ ဧဝံ ဝဝတ္ထာပယတော ဧဝ ဓာတုယော ပါကဋာ ဟောန္တိ သဝိသေသံ ဓာတူနံ ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ. ဘာဝနာဝိဓာနံ ပနေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 如是，为了详细解说以四种行相所纲要指示的修习方法，开始了“如何以资粮简略而修习”等文句。在此，利慧的个人(tikkhapañño puggalo)因其智慧锐利与宿习已成，依利根(tikkhindriya)与钝根(mudindriya)之分而有两种。其中，对利根者，简略地说了第一种方法；对钝根者，说了第二种。同样，非极利慧的个人也有两种。其中，对根清净的个人(visadindriyo puggalo)，指示了“以资粮简略”和“以自相简略”的修习方法。而对根非极清净者，应知已指示了“以资粮分别”和“以自相分别”的修习方法。对他这样确定时，诸界即会显现，因为已特别地把握了诸界。在此，修习的作法应知与下方所说的方法相同。 ၃၁၀. ယဿာတိ [Pg.439] နာတိဝိသဒိန္ဒြိယံ ပုဂ္ဂလံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဧဝံ ဘာဝယတောတိ သသမ္ဘာရသင်္ခေပတော ဘာဝေန္တဿ. ယေန ဝိဓိနာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ကုသလော ဟောတိ, သော သတ္တဝိဓော ဝိဓိ ‘‘ဥဂ္ဂဟကောသလ္လ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တန္နိဗ္ဗတ္တံ ဝါ ဉာဏံ. ဧဝံ မနသိကာရကောသလ္လမ္ပိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒွတ္တိံသာကာရေတိ ဓာတုမနသိကာရဝသေန ပရိဂ္ဂဟိတေ ကေသာဒိကေ ဒွတ္တိံသဝိဓေ ကောဋ္ဌာသေ. ‘‘ဒွတ္တိံသာကာရေ’’တိ စ ဣဒံ တေဇဝါယုကောဋ္ဌာသေသု ဝဏ္ဏာဒိဝသေန ဝဝတ္ထာနဿ အဘာဝတော ဝုတ္တံ. သဗ္ဗံ တတ္ထ ဝုတ္တဝိဓာနံ ကာတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဝစသာ မနသာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဥဂ္ဂဟကောသလ္လုဒ္ဒေသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ‘‘အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနာဒိဝသေနာ’’တိ ပဒံ, တာဝ အာဂတံ သဗ္ဗံ ဘာဝနာဝိဓာနံ ကာတဗ္ဗံ သမ္ပာဒေတဗ္ဗံ. ဝဏ္ဏာဒိဝသေနာတိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသပရိစ္ဆေဒဝသေန. အယဉ္စ ဝဏ္ဏာဒိဝသေန မနသိကာရော ဓာတုပဋိက္ကူလဝဏ္ဏမနသိကာရာနံ သာဓာရဏော ပုဗ္ဗဘာဂေါတိ နိဗ္ဗတ္တိတဓာတုမနသိကာရမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘အဝသာနေ ဧဝံ မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. 310. “于彼”(Yassa)是针对根非极明利之人(puggala)而言。“如是修习”是对具足资粮而简略修习者而言。以何种方法学习而变得熟练，那七种方法称为“受持善巧”(uggahakosalla)，或由此所生之智。应知作意善巧亦然。“于三十二行相”(Dvattiṃsākāre)是指以界作意所把握的发等三十二种部分。称“于三十二行相”，是因为在火界与风界的部分中，没有依颜色等的确立。关于“应完成所有彼处所述之方法”，是指从“以语、以意”等所说的受持善巧之举示开始，直到“以次第舍离等”一词，所有已述及的修习方法都应实行与完成。所谓“以颜色等”，即是以颜色、形状、方位、处所、界限的方式。而此以颜色等作意，是界作意、不净作意与色作意的共同前分，故为显示唯已生起的界作意，而说“于最终应如是生起作意”。 ၃၁၁. အညမညံ အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏရဟိတာ ဧတေ ဓမ္မာတိ ဧတေ ‘‘သီသကဋာဟပလိဝေဌနစမ္မံ ကေသာ’’တိ ဧဝံ ဝေါဟရိယမာနာ ဘူတုပါဒါယဓမ္မာ ‘‘မယိ ကေသာ ဇာတာ, မယမေတ္ထ ဇာတာ’’တိ ဧဝံ အညမညံ အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏသုညာ. ဣမိနာ ကာရဏဿ စ ဖလဿ စ အဗျာပါရတာယ ဓာတုမတ္တတံ သန္ဒဿေတိ, တေန စ အာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏာနမ္ပိ ဧဝမေဝ အဗျာပါရတာ ဒီပိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. န ဟိ တာနိ, တေသံ ကာရဏာနိ စ တထာ တထာ အာဘုဇိတွာ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ စ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ပစ္စယဘာဝံ ဝါ ဂစ္ဆန္တီတိ. ဣတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရပရာမသနံ. အစေတနောတိ န စေတနော, စေတနာရဟိတော ဝါ. အဗျာကတောတိ အဗျာကတရာသိပရိယာပန္နော. သုညောတိ အတ္တသုညော. တတော ဧဝ နိဿတ္တော. ထဒ္ဓလက္ခဏာဓိကတာယ ထဒ္ဓေါ. တတော ဧဝ ပထဝီဓာတူတိ ဧဝံ မနသိကာရော ပဝတ္တေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. 311. “此等诸法相互间无有思虑与省察”，是说此等被称为“包裹头盖骨的皮肤”与“头发”的大种与所造色法，对于“于我之上，头发已生；我等于此而生”等，相互间皆空于思虑与省察。以此显示因（皮肤）与果（头发）的无作用性，仅是界而已；并且当知，思虑与省察本身亦如是，被阐明为无作用。因为彼等（思虑与省察）及其诸因，并非如此这般地思虑、省察之后才生起，亦不成为缘。Iti（如是），是对此前所述方式的复述。Acetano（无意），即非有意，或离于意。Abyākato（无记），即摄于无记聚。Suñño（空），即我空。是故nissatto（无有情）。因坚固相超胜，故为thaddho（坚固）。是故为pathavīdhātu（地界），应如是发起作意，其关联应如是解。于一切处皆应如是。 ၃၁၂. သုညဂါမဋ္ဌာနေတိ ဧတ္ထ သုညဂါမဂ္ဂဟဏံ ပရမတ္ထတော ဝေဒကဝိရဟဒဿနတ္ထံ ကာယဿ. 312. 于“空村之处”中，采用“空村”的比喻，是为了从胜义上显示身体并无感受者。 ၃၁၃. မဓုကဋ္ဌိကေတိ မဓုကဗီဇာနိ. 313. “甘草木”是指甘草的种子。 ၃၁၄. ဂေဟထမ္ဘာနံ [Pg.440] အာဓာရဘာဝေန ဌပိတသိလာယော ပါသာဏဥဒုက္ခလကာနီတိ အဓိပ္ပေတာနိ. 314. 作为屋柱之基而安放的石块，意指石臼(pāsāṇaudukkhalaka)。 ၃၁၅. ဒုဂ္ဂန္ဓာဒိဘာဝေ စဿ သဒိသဘာဝဒဿနတ္ထံ အလ္လဂေါစမ္မဂ္ဂဟဏံ. 315. 为显示其在恶臭等方面有相似性，故举湿牛皮为例。 ၃၁၆. ယေဘုယျေန မံသပေသီနံ ဗဟလတာယ မဟာမတ္တိကဂ္ဂဟဏံ. 316. 因肉块大都厚实，故举大泥团为例。 ၃၁၇. ကုဋ္ဋဒါရူသူတိ ဒါရုကုဋ္ဋိကာယ ကုဋိယာ ဘိတ္တိပါဒဘူတေသု ကဋ္ဌေသု. 317. “于墙木中”，是指在有木墙的孤邸(kuṭi)中，作为墙基的木材。 ၃၁၈. ပဏှိကဋ္ဌိအာဒီနံ အာဓာရဘာဝေါ ဝိယ ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိအာဒီနံ အာဓေယျဘာဝေါပိ အသမန္နာဟာရသိဒ္ဓေါတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ပဏှိကဋ္ဌိဂေါပ္ဖကဋ္ဌိံ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတ’’န္တိအာဒိံ ဝတွာ ပုန ‘‘သီသဋ္ဌိဂီဝဋ္ဌိကေ ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 318. 为显示“犹如脚跟骨等为能支的状态，踝骨等为所支的状态亦是自然而成，非由作意”，故先说“脚跟骨支撑着踝骨而立”等，复说“头骨立于颈骨之上”等。 ၃၁၉. သိန္နဝေတ္တဂ္ဂါဒီသူတိ သေဒိတဝေတ္တကဠီရာဒီသု. 319. “于湿润的藤条尖端等之中”，是指于蒸煮过的藤条嫩芽等之中。 ၃၂၁. ဥရဋ္ဌိသံဃာဋော ပဉ္ဇရသဒိသတာယ ‘‘ဥရဋ္ဌိပဉ္ဇရ’’န္တိ ဝုတ္တော. တဿ အထိရဘာဝဒဿနတ္ထံ ဇိဏ္ဏသန္ဒမာနိကပဉ္ဇရံ နိဒဿနဘာဝေန ဂဟိတံ. 321. 胸骨聚(Uraṭṭhisaṅghāṭo)因其形似笼，故被称为“胸廓(uraṭṭhipañjara)”。为显示其不坚固性，以腐朽的轿舆骨架为例。 ၃၂၂. ယမကမံသပိဏ္ဍေတိ မံသပိဏ္ဍယုဂဠေ. 322. 双肉团(Yamakamaṃsapiṇḍa)，即成对的肉团。 ၃၂၃. ကိလောမကဿ သေတဝဏ္ဏတာယ ‘‘ပိလောတိကပလိဝေဌိတေ’’တိ ပိလောတိကံ နိဒဿနဘာဝေန ဝုတ္တံ. ဧဝမေဝ န ဝက္ကဟဒယာနိ သကလသရီရေ စ မံသံ ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ န ဝက္ကဟဒယာနိ ဇာနန္တိ ‘‘မယံ ပဋိစ္ဆန္နကိလောမကေန ပဋိစ္ဆန္နာနီ’’တိ, န သကလသရီရေ စ မံသံ ဇာနာတိ ‘‘အဟံ ပဋိစ္ဆန္နကိလောမကေန ပဋိစ္ဆန္န’’န္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. 323. 因膜(kilomaka)是白色，故以粗布(pilotika)为例，说“如为粗布所缠裹”。同样，肾与心并不知道“我们被膜所覆盖”，全身的肉也不知道“我被膜所覆盖”，应如是结合理解。 ၃၂၄. ကောဋ္ဌမတ္ထကပဿန္တိ ကုသူလဿ အဗ္ဘန္တရေ မတ္ထကပဿံ. 324. 库顶侧(Koṭṭhamatthakapassaṃ)，即谷仓之阿邦答勒(abbhantara)的顶部侧面。 ၃၂၅. ဒွိန္နံ ထနာနမန္တရေတိ ဒွိန္နံ ထနပ္ပဒေသာနံ ဝေမဇ္ဈေ, ထနပ္ပဒေသော စ အဗ္ဘန္တရဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. 325. 两乳之间(Dvinnaṃ thanānamantara)，即两乳房区域的中间；而乳房区域，应依阿邦答勒(abbhantara)之义而知。 ၃၂၇. ဧကဝီသတိအန္တဘောဂေတိ ဧကဝီသတိယာ ဌာနေသု ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂေ အန္တမဏ္ဍလေ. 327. 二十一肠曲(Ekavīsatiantabhoge)，即在二十一个地方弯曲盘绕的肠盘中。 ၃၂၈. အာမာသယေ [Pg.441] ဌိတော ပရိဘုတ္တာဟာရော ဥဒရိယန္တိ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ဥဒရိယံ ဥဒရေ ဌိတံ အသိတပီတခါယိတသာယိတ’’န္တိ. 328. 在胃(āmāsaya)中已食之食，意指为“腹中物(udariyaṃ)”，故说：“腹中物，即在腹中已食、已饮、已嚼、已尝之物”。 ၃၃၁. အဗဒ္ဓပိတ္တံ သံသရဏလောဟိတံ ဝိယ, ကာယုသ္မာ ဝိယ စ ကမ္မဇရူပပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိကန္တိ အာဟ ‘‘အာဗဒ္ဓပိတ္တံ ဇီဝိတိန္ဒြိယပဋိဗဒ္ဓံ သကလသရီရံ ဗျာပေတွာ ဌိတ’’န္တိ. ပဋိဗဒ္ဓတာဝစနေန စဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယေ သတိ သဗ္ဘာဝမေဝ ဒီပေတိ, န ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဝိယ ဧကန္တကမ္မဇတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပိတ္တကောသကေတိ မဟာကောသာဋကီကောသသဒိသေ ပိတ္တာဓာရေ. ယူသဘူတောတိ ရသဘူတော. 331. 非附着胆汁(abaddhapittaṃ)如流动的血、如身热，其存在与业生色相连，故说：“非附着胆汁与命根相连，遍布全身而住。”应知，“相连”一词，是为显示其在命根存在时方存在，而非如命根一般纯粹是业生。胆囊(pittakosaka)，即如大丝瓜囊的胆汁容器。成汁(yūsabhūta)，即成为汁液。 ၃၃၂. ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကဂဗ္ဘမလာဒီနံ ဆဍ္ဍနဋ္ဌာနံ စန္ဒနိကာ, တဿံ စန္ဒနိကာယံ. 332. 弃水、胎秽等之丢弃处，名为污水池(candanikā)；就在那污水池中。 ၃၃၃. ပုဗ္ဗာသယော မန္ဒပညာနံ ကေသဉ္စိဒေဝ ဟောတီတိ ကတွာ အသဗ္ဗသာဓာရဏန္တိ အဓိပ္ပာယေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗော အနိဗဒ္ဓေါကာသော’’တိ. 333. 以“脓处(pubbāsayo)仅为某些福薄者所有”此见，故非人人皆有。佛陀以此意趣说：“脓无固定处所”。 ၃၃၄. ပိတ္တံ ဝိယာတိ အဗဒ္ဓပိတ္တံ ဝိယ. သကလသရီရန္တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပဋိဗဒ္ဓံ သဗ္ဗံ သရီရပ္ပဒေသံ. ဝက္ကဟဒယယကနပပ္ဖာသာနိ တေမေန္တန္တိ ဧတ္ထ ယကနံ ဟေဋ္ဌာဘာဂပူရဏေန, ဣတရာနိ တေသံ ဥပရိ ထောကံ ထောကံ ပဂ္ဃရဏေန စ တေမေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဟေဋ္ဌာ လေဍ္ဍုခဏ္ဍာဒီနိ တေမယမာနေတိ တေမကတေမိတဗ္ဗာနံ အဗျာပါရတာသာမညနိဒဿနတ္ထံ ဧဝ ဥပမာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, န ဌာနသာမညနိဒဿနတ္ထံ. သန္နိစိတလောဟိတေန ဟိ တေမေတဗ္ဗာနံ ကေသဉ္စိ ဟေဋ္ဌာ, ကဿစိ ဥပရိ ဌိတတာ ကာယဂတာသတိနိဒ္ဒေသေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၀၆) ဒဿိတာတိ. ယကနဿ ဟေဋ္ဌာဘာဂဋ္ဌာနံ ‘‘မယိ လောဟိတံ ဌိတ’’န္တိ န ဇာနာတိ, ဝက္ကာဒီနိ ‘‘အမှေ တေမယမာနံ လောဟိတံ ဌိတ’’န္တိ န ဇာနန္တီတိ ဧဝံ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. 334. “像胆汁一样”是说像未凝结的胆汁一样。“遍身”是指与命根相连的所有身体部位。关于“浸润肾、心、肝、肺”，于此应知：血液充满肝的下部而浸润之，又从其余器官的上方少量滴下而浸润之。关于“浸润着下方的土块等”，此譬喻应知只是为了说明浸润者与被浸润者在无作用上的共通性，而非为了说明位置上的共通性。因为在身至念的解释（《清净道论》255页）中已示明，积聚的血液对某些被浸润的器官而言位于其下方，对某个器官而言则位于其上方。应如是理解其联系：肝的下部不知“血液在我之中”，肾等亦不知“浸润我们的血液在此”。 ၃၃၆. ပတ္ထိန္နသိနေဟောတိ ထိနဘာဝံ ဃနဘာဝံ ဂတသိနေဟော. သကလသရီရေ မံသန္တိ ယောဇနာ, တဉ္စ ထူလသရီရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. မေဒဿ သတိပိ ပတ္ထိန္နတာယ ဃနဘာဝေ မံသဿ ဝိယ န ဗဒ္ဓတာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပတ္ထိန္နယူသော’’တိ. တေနေဝဿ အာပေါကောဋ္ဌာသတာ. 336. “已扩散的油”（patthinnasineho）是指已达到浓稠、坚固状态的油。“遍布全身的肉”这一说法，是针对肥胖的身体而说。脂肪（meda）虽因其扩散性而呈固态，但不像肌肉那样坚固，故说为“已扩散的汁”（patthinnayūso）。因此它属于水界的部分。 ၃၃၇. ဥဒကပုဏ္ဏေသု [Pg.442] တရုဏတာလဋ္ဌိကူပကေသူတိ နာတိပရိဏတာနံ သဇလကာနံ အဂ္ဂတော ဆိန္နာနံ တာလသလာဋုကာနံ ဝိဝရာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. 337. “装满水的嫩棕榈果核孔洞”是指不太成熟、含有水分的棕榈果实，从前端切开后的孔洞。 ၃၃၈. ဝသာယ အတ္တနော အာဓာရေ အဘိဗျာပနမုခေန အဗျာပါရတာသာမညံ ဝိဘာဝေတဗ္ဗန္တိ အာစာမဂတတေလံ နိဒဿိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. 338. 应知，为阐明脂肪（vasā）通过遍满于自身容器而显现的无作用之共通性，故以米汤中的油为例而示现。 ၃၃၉. ခေဠုပ္ပတ္တိပစ္စယေ အမ္ဗိလဂ္ဂမဓုရဂ္ဂါဒိကေ. 339. 唾液产生的条件，如酸味为首、甜味为首等。 ၃၄၃. ကေသာဒီသု မနသိကာရံ ပဝတ္တေတွာ တေဇောကောဋ္ဌာသေသု ပဝတ္တေတဗ္ဗော မနသိကာရောတိ ဝိဘတ္တိံ ပရိဏာမေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ယေန သန္တပ္ပတီတိ ယေန ကာယော သန္တပ္ပတိ, အယံ သန္တပ္ပနကိစ္စော. တေဇောတိ တဿ ပရိဂ္ဂဏှနာကာရော ဧဝ ပစ္စာမဋ္ဌော. ယေန ဇီရီယတီတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. 343. 于发等处令作意生起后，应于火界的部分令作意生起，当通过转换格（vibhatti）来连结。“由之而热”是指身体由之而热，此（火）有致热的作用。如是，只是审察其把握之相。“由之而衰老”等句，也是同样的方法。 ၃၄၄. အဿာသပဿာသဝသေနာတိ အန္တောပဝိသနဗဟိနိက္ခမနနာသိကာဝါတဘာဝေန. ‘‘ဧဝံ ပဝတ္တမနသိကာရဿာ’’တိ ဣမိနာ ဝုတ္တာကာရေန သသမ္ဘာရဝိဘတ္တိတော ပဝတ္တကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဿ. ဓာတုယော ပါကဋာ ဟောန္တီတိ ဝိတ္ထာရတော ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ ဓာတုယော ဝိဘူတာ ဟောန္တိ. ဣဓာပိ ဘာဝနာဝိဓာနံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. 344. “以入出息故”（Assāsapassāsavasena），即以内入外出的鼻息的状态。“于如是行起作意者”（evaṃ pavattamanasikārassa），即于以如是所说的方式，分析具资粮的[身]分而行起的业处作意者。“诸界变得明显”（Dhātuyo pākaṭā honti），即因已被详细地把握，诸界变得清晰。于此，修习的方法也应通过下方已说的方法而了知。 ၃၄၅. တတ္ထေဝါတိ တေသုယေဝ ဝီသတိယာ ကောဋ္ဌာသေသု. ပရိပါစနလက္ခဏံ ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏန္တိ ဧတ္ထာပိ ‘‘တတ္ထေဝါ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. 345. “即于彼处”（Tattheva），即于彼二十身分中。于“消化相与支撑相”此处，也应引来“即于彼处”一词而连接。 ပုန တတ္ထေဝါတိ တေသုယေဝ ဒွါဒသသု ကောဋ္ဌာသေသူတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ကေသာဒိကောဋ္ဌာသာနံ သံဝိဂ္ဂဟတာယ တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနာ အာပေါဓာတုအာဒယော နှာနိယစုဏ္ဏာဒီသု ဥဒကာဒယော ဝိယ သုဝိညေယျာတိ ‘‘တတ္ထေဝ အာဗန္ဓနလက္ခဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. 又，“即于彼处”，义即“于彼十二身分中”。于此，因发等身分有实体故，其中存在的水界等，犹如洗浴粉中的水等，是易于辨识的，是故说“即于彼处有凝集相”等。 သန္တပ္ပနာဒိတေဇောကောဋ္ဌာသေသု ပန ဝါယောဓာတုအာဒယော န တထာ သုဝိညေယျာတိ ကတွာ ‘‘တေန အဝိနိဘုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ, န တတ္ထေဝါတိ. ယဒိ ဧဝံ, ဝါယုကောဋ္ဌာသေသု ကထံ တတ္ထေဝါတိ? ဝါယုကောဋ္ဌာသာပိ ဟိ ဥဒ္ဓင်္ဂမဝါတာဒယော ပိဏ္ဍာကာရေနေဝ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗတံ ဥပဂစ္ဆန္တိ, န ပန သန္တပ္ပနာဒိတေဇောကောဋ္ဌာသာတိ နာယံ ဒေါသော. တတ္ထ တေနာတိ တေန တေဇေန. အဝိနိဘုတ္တန္တိ အဝိနာဘူတံ, တံတံကလာပဂတဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ဝဝတ္ထာပယတောတိ ဝုတ္တာကာရေန သလက္ခဏသင်္ခေပတော ဓာတုယော ဝဝတ္ထာပေန္တဿ[Pg.443]. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘တဿေဝံ ဝါယမမာနဿာ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၀၈) ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန. 然而，于遍热等火界身分中，风界等不那么容易辨识，故说“与彼不可分离”，而非“即于彼处”。若尔，于风界身分中，为何说“即于彼处”呢？因为上行风等风界身分，确实是以团块之状而被把握，而遍热等火界身分则不然，是故此说无过。“彼”即彼火界。“不可分离”即不相离，或说是就各别色聚而言。‘如是确定者’，即以如是所说的方式，通过自相与概要确定诸界者。‘以所说的方法’，即以下方所说的“如是于彼精勤者”等（《清净道论》1.308）的方法。 ၃၄၆. ဧဝမ္ပိ ဘာဝယတောတိ သလက္ခဏသင်္ခေပတော ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဘာဝေန္တဿာပိ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနာတိ သသမ္ဘာရဝိဘတ္တိတော ဘာဝနာယံ ဝုတ္တေန နယေန. ဧဝန္တိ ယထာ ကေသေ, ဧဝံ. သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသူတိ ဧကစတ္တာလီသဘေဒေသု သေသသဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသု ဧဝမေတ္ထ အဋ္ဌသဋ္ဌိဓာတုသတဿ ပရိဂ္ဂဟော ဝုတ္တော ဟောတိ. ဘာဝနာဝိဓာနံ ပနေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. 346. 如是修习者，即以自相的简略方式把握诸界而修习者亦然。依先前所说的方式，即依于修习中，以具备资粮的分别方式所说的方法。“如是”即如同于发。于一切部分中，即于四十一种类中的其余一切部分中，如是，于此说了一百六十八界的把握。于此，修习的方法正如前面所说的方式。 ဣဒါနိ ဝစနတ္ထာဒိမုခေနပိ ဓာတူသု မနသိကာရဝိဓာနံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝစနတ္ထတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝစနတ္ထတောတိ ယသ္မာ သဗ္ဗပဌမံ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဥဂ္ဂဟဏံ ဝစနဝသေန ဟောတိ ဝစနဒွါရေန တဒတ္ထဿ အာဒိတော ဂဟေတဗ္ဗတော, တသ္မာ ဝစနတ္ထတောပိ ဓာတူနံ မနသိကာတဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ကလာပတောတိ ဝစနတ္ထဝသေန ဝိသေသတော, သာမညတော စ ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဌိတဿ ယသ္မာ တာ ပိဏ္ဍသော ပဝတ္တန္တိ, န ပစ္စေကံ, တသ္မာ ကလာပတောပိ မနသိကာတဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. တေ ပန ကလာပါ ပရမာဏုပရိမာဏာ ဟောန္တီတိ တပ္ပရိယာပန္နာနံ ပထဝီဓာတုအာဒီနံ ဧကသ္မိံ သရီရေ ပရိမေယျပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတုံ စုဏ္ဏတော မနသိကာတဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. သော ပနာယံ တာသံ စုဏ္ဏတော မနသိကာရော သံဃာဋဝသေန ဟောတီတိ နိဗ္ဗဋ္ဋိတသရူပမေဝ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ ဒဿေတုံ လက္ခဏာဒိတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. လက္ခဏာဒိတော ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဏှန္တေန သလက္ခဏဝိဘတ္တိတော ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသေ ယသ္မာ ဒွါစတ္တာလီသာယ ကောဋ္ဌာသာနံ ဝသေန ဓာတူသု ပရိဂ္ဂယှမာနာသု ‘‘ဧတ္တကာ ဥတုသမုဋ္ဌာနာ, ဧတ္တကာ စိတ္တာဒိသမုဋ္ဌာနာ’’တိ အယံ ဝိဘာဂေါ ဉာတဗ္ဗော ဟောတိ, တသ္မာ သမုဋ္ဌာနတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. 现在，为亦显示以语义等为门径于诸界作意的方法，而说“从语义”等。于此，“从语义”者，因为最初学习业处(kammaṭṭhāna)是依于语词，须通过语词之门来把握其义，是故亦说当从语义作意诸界。“从聚”者，依于语义，特别地及普遍地把握诸界后，因为彼等（诸界）是成堆地转起，而非个别地，是故亦说当从聚作意。复次，彼等聚有极微的量，为显示包含于其中的地界(pathavīdhātu)等在一个身体中的可测量部分，而说当从粉末作意。复次，此种从粉末作意是依于集合而有，为显示唯当把握其已成的自性，而说从相等作意。以相等把握诸界时，于业处的专注中，从自相的分别，因为当依于四十二部分把握诸界时，当知“如是量者是时节等起，如是量者是心等所生起”此一分别，是故说从等起作意。 ဧဝံ ပရိညာတသမုဋ္ဌာနာနမ္ပိ တာသံ သဒ္ဒါနုသာရေန ဝိနာ ဝိသေသသာမညပရိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ နာနတ္တေကတ္တတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. လက္ခဏဝိသေသတော ဝိနိဘုတ္တရူပါပိ ဧတာ အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနတာယ ပဒေသေန အဝိနိဘုတ္တာတိ အယံ ဝိသေသော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ [Pg.444] ဝိနိဗ္ဘောဂါဝိနိဗ္ဘောဂတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. သတိပိ အဝိနိဗ္ဘောဂဝုတ္တိယံ ကာစိဒေဝ ကာသဉ္စိ သဘာဂါ, ကာစိ ဝိသဘာဂါတိ အယမ္ပိ ဝိသေသော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ သဘာဂဝိသဘာဂတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. သဘာဂဝိသဘာဂါပိ ဓာတုယော အဇ္ဈတ္တိကာ ဤဒိသကိစ္စဝိသေသယုတ္တာ, ဗာဟိရာ တဗ္ဗိပရီတာတိ အယံ ဝိသေသော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရဝိသေသတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. သဇာတိသင်္ဂဟာဒိကော ဓာတုသင်္ဂဟဝိသေသောပိ ပရိဂ္ဂဟိတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ သင်္ဂဟတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. သန္ဓာရဏာဒီဟိ ယထာသကကိစ္စေဟိ အညမညူပတ္ထမ္ဘဘာဝတောပိ ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ပစ္စယတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. အဗျာပါရနယတော ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ အသမန္နာဟာရတော မနသိကာရော ဝုတ္တော. အတ္တနော ပစ္စယဓမ္မဝိသေသတော, ပစ္စယဘာဝဝိသေသတော စ ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတုံ ပစ္စယဝိဘာဂတော မနသိကာရော ဝုတ္တောတိ ဧဝမေတေသံ တေရသန္နံ အာကာရာနံ ပရိဂ္ဂဟေ ကာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာကာရေဟီတိ ပကာရေဟိ, ကာရဏေဟိ ဝါ. 如是，为示即使对已遍知其生起之彼等（诸界），亦应不随顺于（地等）名称而把握其差别与总相，故说由种种与单一而作意。为示即使此等色法由特相而言是分离的，然因其处所不可指示，故由方处而言非是分离的，应把握此差别，故说由可分与不可分而作意。为示即使处于不可分的状态，某些（界）与某些（界）为同分，某些为不同分，亦应把握此差别，故说由同分与不同分而作意。为示同分与不同分之诸界中，内界与如是之作用差别相应，外界则与此相反，应把握此差别，故说由内外差别而作意。为示亦应把握同类摄等诸界之摄集差别，故说由摄集而作意。为示亦应由支持等各自功能相互资助之故而把握诸界，故说由缘而作意。为示应由无功用之理把握诸界，故说由无思虑而作意。为示应由自身之缘法差别与缘性差别而把握诸界，故说由缘分别而作意。如是，于此等十三行相之把握，应知其原因。（所谓）“由诸行相”者，即由诸类别，或由诸原因。 ၃၄၇. တတ္ထ ပတ္ထဋတ္တာတိ ပုထုတ္တာ, တေန ပုထုဘာဝတော ပုထုဝီ, ပုထုဝီ ဧဝ ပထဝီတိ နိရုတ္တိနယေန သဒ္ဒတ္ထမာဟ. ပတ္ထနဋ္ဌေန ဝါ ပထဝီ, ပတိဋ္ဌာဘာဝေန ပတ္ထာယတိ ဥပတိဋ္ဌတီတိ အတ္ထော. ‘‘အပ္ပောတီ’’တိ ပဒဿ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တော ဧဝ. အာပီယတီတိ သောသီယတိ, ပိဝီယတီတိ ကေစိ. ‘‘အယံ ပနတ္ထော သသမ္ဘာရာပေ ယုဇ္ဇတီ’’တိ ဝဒန္တိ, လက္ခဏာပေပိ ယုဇ္ဇတေဝ. သောပိ ဟိ ဖရုသပါစနဝိသောသနာကာရေန သေသဘူတတ္တယေန ပီယမာနော ဝိယ ပဝတ္တတီတိ. အပ္ပာယတီတိ ဗြူဟေတိ. ပရိဗြူဟနရသာ ဟိ အာပေါဓာတု. တေဇတီတိ နိသေတိ, တိက္ခဘာဝေန သေသဘူတတ္တယံ ဥသ္မာပယတီတိ အတ္ထော. ဝါယတီတိ သမီရေတိ, ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိဟေတုဘာဝေန ဘူတသံဃာတံ ဂမေတီတိ အတ္ထော. 347. 在此，“patthaṭattā”(扩展故)是因其广大(puthuttā)。因此，由广大之故(puthubhāvato)而为“puthuvī”(广地)。“puthuvī”即是“pathavī”(地)，这是依词源学(nirutti)的方法说明其词义。又或者，因其“显现”(patthana)之义，故为地(pathavī)；其义为：作为立足处(patiṭṭhā)而显现(patthāyati)、现起(upaṭṭhati)。“Āpo”(水)一词之义，已在下文解说。“Āpīyati”是“被干燥”(sosīyati)；有些人则说，是“被喝”(pivīyati)。有人说：‘此义适用于组合水(sasambhārāpa)’，（但其实）也适用于特相水(lakkhaṇāpa)。因为特相水也确实是以粗糙、成熟、干燥的行相，如被其余三界所饮一般而发生。“Appāyati”是增长。水界(āpodhātu)确实是以增长为作用(rasa)。“Tejati”是磨砺(niseti)；其义为：以锐利之性，使其余三界变热。“Vāyati”是推动(samīreti)；其义为：作为迁至他处之因，使大种的组合移动。 ဧဝံ တာဝ ဝိသေသတော ဝစနတ္ထံ ဝတွာ ဣဒါနိ သာမညတော ဝတ္တုံ ‘‘အဝိသေသေန ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သလက္ခဏဓာရဏတောတိ ယထာ တိတ္ထိယပရိကပ္ပိတော ‘‘ပကတိ အတ္တာ’’တိ ဧဝမာဒိကော သဘာဝတော နတ္ထိ, န ဧဝမေတာ. ဧတာ ပန သလက္ခဏံ သဘာဝံ ဓာရေန္တီတိ ဓာတုယော. ဒုက္ခာဒါနတောတိ [Pg.445] ဒုက္ခဿ ဝိဒဟနတော. ဧတာ ဟိ ဓာတုယော ကာရဏဘာဝေန ဝဝတ္ထိတာ ဟုတွာ အယလောဟာဒိဓာတုယော ဝိယ အယလောဟာဒိံ အနေကပ္ပကာရံ သံသာရဒုက္ခံ ဝိဒဟန္တိ. ဒုက္ခာဓာနတောတိ အနပ္ပကဿ ဒုက္ခဿ ဝိဓာနမတ္တတော အဝသဝတ္တနတော, တံ ဝါ ဒုက္ခံ ဧတာဟိ ကာရဏဘူတာဟိ သတ္တေဟိ အနုဝိဓီယတိ, တထာဝိဟိတဉ္စ တံ ဧတာသွေဝ ဓီယတိ ဌပီယတီတိ ဧဝံ ဒုက္ခာဓာနတော, ဓာတုယော. အပိစ ‘‘နိဇ္ဇီဝဋ္ဌော ဓာတုဋ္ဌော’’တိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော. တထာ ဟိ ဘဂဝါ ‘‘ဆဓာတုရောယံ ဘိက္ခု ပုရိသော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၃၄၃-၃၄၅) ဇီဝသညာသမူဟနနတ္ထံ ဓာတုဒေသနံ အကာသီတိ. ဣတိ ဝစနတ္ထမုခေနပိ အသာဓာရဏတော, သာဓာရဏတော စ ဓာတူနံ သရသလက္ခဏမေဝ ဝိဘာဝီယတီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ဝိသေသသာမညဝသေန ဝစနတ္ထတော မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ. မနသိကာရော ပန ဝစနတ္ထမုခေန ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဌိတဿ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. 如是，首先以特殊的方式阐述了语基义，现在为了从普遍的角度解说，而说了“然而无差别地”等语。因为持有自相：如同外道所构想的“自性”(pakati)、“我”(attā)等，从自性上来说是不存在的，但诸界并非如此；然而，这些界能持有自身的相状(salakkhaṇa)与自性(sabhāva)，因此称为“界”(dhātu)。因为给予苦：因为能造成苦。诸界作为因确立后，犹如铁矿、铜矿等矿物能产生铁、铜等物，它们同样能造成种种轮回之苦。因为是苦的容器：因为诸界不能随心所欲，而仅仅是造成无量的苦；或者，那苦是由众生以这些作为原因的界所造作，并且那如是造作的苦就被放置、安立在这些界之中，因此称为界。再者，“无命者义即是界义”(nijjīvaṭṭho dhātuṭṭho)，此义已说过。确实如此，世尊为根除命想(jīvasaññā)，在“比丘，此人有六界”等教说中作了界教说。因此，通过语基义，从不共与共两个方面，都阐明了诸界的自相，故说：“如是，应通过特殊与普遍的方式，从语基义上作意。”然而，对于已通过语基义把握诸界而安住者，其作意应通过前文已说的方法来了知。 ၃၄၈. အာကာရေဟီတိ ပကာရေဟိ. အထ ဝါ အာကရီယန္တိ ဒိဿန္တိ ဧတ္ထ ဓာတုယောတိ အာကာရာ, ကောဋ္ဌာသာ. အဋ္ဌဓမ္မသမောဓာနာတိ ယထာဝုတ္တာနံ ပစ္စယဝိသေသေန ဝိသိဋ္ဌရူပါနံ ဝဏ္ဏာဒီနံ အဋ္ဌန္နံ ဓမ္မာနံ သမဝဓာနတော သန္နိဝေသဝိသေသဝသေန သဟာဝဋ္ဌာနတော တံ ဥပါဒါယ. ကေသာတိ သမ္မုတိ သမညာမတ္တံ ဟောတိ. တေသံယေဝ ဝိနိဗ္ဘောဂါတိ တေသံယေဝ ဝဏ္ဏာဒီနံ ဝိနိဗ္ဘုဇနတော. ယထာ ဟိ ဝဏ္ဏာဒယော အဋ္ဌ ဓမ္မာ ပညာယ ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇမာနာ အညမညဗျတိရေကေန ပရမတ္ထတော ဥပလဗ္ဘန္တိ, န ဧဝံ ဝဏ္ဏာဒိဗျတိရေကေန ပရမတ္ထတော ကေသာ ဥပလဗ္ဘန္တိ. တသ္မာ ယေ စ ဓမ္မေ သမုဒိတေ ဥပါဒါယ ‘‘ကေသာ’’တိ သမ္မုတိ, တေသု ဝိသုံ ဝိသုံ ကတေသု နတ္ထိ ‘‘ကေသာ’’တိ သမ္မုတိ, ဝေါဟာရမတ္တန္တိ အတ္ထော. 348. “以行相故”即以方式故。或谓：诸界于此中被显现，故名“行相”，即诸部分。“八法和合”是指：依于如前所述，由特殊因缘所成的颜色等八种特殊之法，以其特殊的组合方式和合共存。“发”仅是世俗假名、概念而已。“彼等之分离”是指对彼颜色等的分剖。譬如，颜色等八法，以慧分剖时，于胜义中可见其互相差别；然而，发于胜义中，离于颜色等则不可得见。是故，依于诸法之聚合而有“发”之世俗假名，当彼等被一一分离时，则无“发”之世俗假名，此仅为言说而已，此是其义。 ‘‘အဋ္ဌဓမ္မကလာပမတ္တမေဝါ’’တိ ဣဒံ ကေသပညတ္တိယာ ဥပါဒါယဘူတေ ဝဏ္ဏာဒိကေ ဧကတ္တေန ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ, န တေသံ အဋ္ဌဓမ္မမတ္တဘာဝတော. ကမ္မသမုဋ္ဌာနော ကောဋ္ဌာသောတိ ကေသေသု တာဝ ကေသမူလံ, ဧဝံ လောမာဒီသုပိ ယထာရဟံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒသဓမ္မကလာပေါပီတိ ဧတ္ထ အသိတာဒိပရိပါစကော တေဇောကောဋ္ဌာသော နဝဓမ္မကလာပေါပီတိ ဝတ္တဗ္ဗော. ယဒိမေ ကေသာဒိကောဋ္ဌာသာ ယထာရဟံ အဋ္ဌနဝဒသဓမ္မသမူဟဘူတာ[Pg.446], အထ ကသ္မာ ပထဝီအာဒိဓာတုမတ္တတော မနသိ ကရီယန္တီတိ အာဟ ‘‘ဥဿဒဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ. ယသ္မာ အယံ ဓာတုမနသိကာရော ယာဝဒေဝ သတ္တသညာသမုဂ္ဃာဋနတ္ထော, ဓမ္မဝိနိဗ္ဘောဂေါ စ သာတိသယံ သတ္တသညာသမုဂ္ဃာဋာယ သံဝတ္တတိ, တသ္မာ ကောဋ္ဌာသေသု ဧဝံ ဓမ္မဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ ဟိ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပုဗ္ဗော မုတ္တဉ္စ ဥတုသမုဋ္ဌာနာ, အသိတာဒိပရိပါစကတေဇော ကမ္မသမုဋ္ဌာနော, အဿာသပဿာသဝါတော စိတ္တသမုဋ္ဌာနောတိ ဆ ဧကသမုဋ္ဌာနာ, သေဒေါအဿု ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာတိ စတ္တာရော ဥတုစိတ္တဝသေန ဒွိသမုဋ္ဌာနာ, သေသာ ဒွတ္တိံသ စတုသမုဋ္ဌာနာ. “仅是八法聚”此言，是就作为发之概念所依的颜色等，将其视为一体而说，并非因其本身仅是八法。所谓“业生之分”，于发，则为发根；于毛等，亦应准此了知。于“亦有十法聚”句，此处消化食物等之火界部分，亦说是九法聚。若此发等诸分，皆依其情况，为八、九、十法之集合体，然则因何仅作意为地界等？故说“以增盛故……”等。因为此界作意，仅为破除有情想；而法之辨析，则于破除有情想更有助益。是故，于诸分中，当如是了知法之分别。于此，胃中物、粪、脓、尿是时节生；消化食物等之火界是业生；出入息风是心生——此六者为单一缘所生。汗、泪、唾、涕——此四者依时节与心二缘而生。其余三十二分，则为四缘所生。 တေသု အသိတာဒိပရိပါစကေ တေဇောကောဋ္ဌာသေ ဧကော ကလာပေါ ဇီဝိတနဝကော, အညေသု ဧကသမုဋ္ဌာနေသု ဥတုသမုဋ္ဌာနော, စိတ္တသမုဋ္ဌာနော ဝါ ဧကေကော အဋ္ဌကော, ဒွိသမုဋ္ဌာနေသု ဥတုစိတ္တဝသေန ဒွေ ဒွေ အဋ္ဌကာ, စတုသမုဋ္ဌာနေသု ဥတုစိတ္တာဟာရသမုဋ္ဌာနာ တယော တယော အဋ္ဌကာ, ဥတုစိတ္တသမုဋ္ဌာနေသု သဒ္ဒနဝကာ, အဋ္ဌသု တေဇောဝါယောကောဋ္ဌာသေသု အဋ္ဌ ဇီဝိတနဝကာ, သေသေသု စတုဝီသတိယာ ကောဋ္ဌာသေသု ကာယဘာဝဒသကဒွယသဟိတာ, စက္ခာဒိသညိတေသု မံသကောဋ္ဌာသေသု စက္ခုသောတဃာနဇိဝှာဝတ္ထုဒသကသဟိတာ စာတိ ပရိပုဏ္ဏာယတနကေ ရူပကာယေ ဘေဒံ အနာမသိတွာ ဧကတ္တဝသေန ဂယှမာနာ သတ္တစတ္တာလီသာဓိကသတရူပကလာပါ ရူပဝိဘာဂတော သာဓိကံ ဒိယဍ္ဎရူပသဟဿံ ဟောတိ, ကောဋ္ဌာသာနံ ပန အဝယဝဝိဘာဂေန တဒဝယဝကလာပါနံ ဘေဒေ ဂယှမာနေ ရူပဓမ္မာနံ အသင်္ချေယျဘေဒတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ဓမ္မဝိဘာဂတော အနေကဘေဒဘိန္နာပိ ဣမေ ဒွါစတ္တာလီသ ကောဋ္ဌာသာ ဥဿဒဂ္ဂဟဏေန စတုဓာတုဝသေနေဝ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ. တေနာဟ ‘‘ဥဿဒဝသေန ပန…ပေ… မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ. တတ္ထ မနသိကာရဝိဓိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. 在这些消化所食之物等的火界部分中，有一个生命九法聚；在其他单一因所生者中，时节生或心生者各有一个八法聚；在二因所生者中，依时节与心所生者各有二个八法聚；在四因所生者中，由时节、心与食所生者各有三个八法聚；在时节与心所生者中有声音九法聚；在八个火风界部分中，有八个生命九法聚；在其余二十四个部分中，则包含身十法聚和性十法聚二者；在被称为眼等的肉团部分中，则包含眼十法聚、耳十法聚、鼻十法聚、舌十法聚和事十法聚。如是，在具足诸处的色身中，若不细分而以整体方式摄取，则有一百七十三色聚；若从色的分类而言，则有一千五百零一种色法。然而，若从部分的支分分析而言，当摄取其支分色聚的差别时，则可知色法有无数差别。如是，这四十二个部分，虽从法的分类而言有多种差别，但依增盛把握，应只确立为四大界。故说：“以增盛的方式……应作意。”其中作意方法应依上述方式理解。 ၃၄၉. မဇ္ဈိမေန ပမာဏေနာတိ အာရောဟပရိဏာဟေဟိ မဇ္ဈိမသရီရေ လဗ္ဘမာနေန မဇ္ဈိမေန ပရိမာဏေန. ပရိဂ္ဂယှမာနာတိ ပညာယ ပရိတက္ကေတွာ ဂယှမာနာ. ပရမာဏုဘေဒသဉ္စုဏ္ဏာတိ ဧတ္ထ ယထာ ‘‘အင်္ဂုလဿ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ ယဝေါ, ယဝဿ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ ဦကာ, ဦကာယ [Pg.447] အဋ္ဌမော ဘာဂေါ လိက္ခာ, လိက္ခာယ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ ရထရေဏု, ရထရေဏုဿ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ တဇ္ဇာရီ, တဇ္ဇာရိယာ အဋ္ဌမော ဘာဂေါ အဏု, ဧဝံ အဏုနော အဋ္ဌမော ဘာဂေါ ပရမာဏု နာမာ’’တိ ကေစိ. အဋ္ဌကထာယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၅၁၅) ပန ‘‘သတ္တဓညမာသပ္ပမာဏံ ဧကံ အင်္ဂုလံ, သတ္တဦကာပမာဏော ဧကော ဓညမာသော, သတ္တလိက္ခာပမာဏာ ဧကာ ဦကာ, ဆတ္တိံသရထရေဏုပ္ပမာဏာ ဧကာ လိက္ခာ, ဆတ္တိံသတဇ္ဇာရိပ္ပမာဏော ဧကော ရထရေဏု, ဆတ္တိံသအဏုပ္ပမာဏာ ဧကာ တဇ္ဇာရီ, ဆတ္တိံသပရမာဏုပ္ပမာဏော ဧကော အဏူ’’တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ အဏုနော ဆတ္တိံသတိမဘာဂမတ္တော ပရမာဏု နာမ အာကာသကောဋ္ဌာသိကော မံသစက္ခုဿ အဂေါစရော ဒိဗ္ဗစက္ခုဿေဝ ဂေါစရဘူတော. တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပရမာဏုဘေဒသဉ္စုဏ္ဏာ’’တိ, ယထာဝုတ္တပရမာဏုပ္ပဘေဒေန စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏဘူတာ. သုခုမရဇဘူတာတိ တတောယေဝ အတိဝိယ သုခုမရဇဘာဝံ ဂတာ. 349. “以中等尺寸而言”，即指通过身高与体围于中等身材所获得的中等尺寸。“被把握”，是指以智慧思惟后所把握的。“极微粉碎”，于此，有人说：“一指的八分之一是大麦粒（yava），大麦粒的八分之一是虱子（ūkā），虱子的八分之一是虱卵（likkhā），虱卵的八分之一是车轮尘（rathareṇu），车轮尘的八分之一是飞尘（tajjārī），飞尘的八分之一是微尘（aṇu），如此，微尘的八分之一名为极微（paramāṇu）。”然而在义注（Vibha. aṭṭha. 515）中则说：“一指为七谷粒（dhaññamāsa）量，一谷粒为七虱量，一虱为七虱卵量，一虱卵为三十六车轮尘量，一车轮尘为三十六飞尘量，一飞尘为三十六微尘量，一微尘为三十六极微量。”因此，名为极微者，大小约为微尘的三十六分之一，属于空界，非肉眼所行境，唯是天眼之行境。就此而说“极微粉碎”，即指已成为如前所述极微那般粉碎的粉末。“已成微尘”，即是因此已达到极其微细的尘埃状态。 ဒေါဏမတ္တာ သိယာတိ သောဠသ နာဠိမတ္တာ. ဣဓာပိ ‘‘မဇ္ဈိမေန ပမာဏေနာ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. တေန ‘‘ပကတိယာ စတုမုဋ္ဌိကံ ကုဍုဝံ, စတုကုဍုဝံ နာဠိ, တာယ နာဠိယာ သောဠသ နာဠိယော ဒေါဏံ, တံ ပန မဂဓနာဠိယာ ဒွါဒသ နာဠိယော ဟောန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. သင်္ဂဟိတာတိ ယထာ န ဝိပ္ပကိရတိ, ဧဝံ အာဗန္ဓနဝသေန သမ္ပိဏ္ဍိတွာ ဂဟိတာ. အနုပါလိတာတိ ယထာ ပဂ္ဃရဏသဘာဝါယ အာပေါဓာတုယာ ဝသေန ကိလိန္နဘာဝံ, ပိစ္ဆိလဘာဝံ ဝါ နာပဇ္ဇတိ, ဧဝံ အနုရက္ခိတာ. ဝိတ္ထမ္ဘိတာတိ သံဃာတဝါယုနာ အတိဝိယ ဝိတ္ထမ္ဘနံ ပါပိတာ. န ဝိကိရတိ န ဝိဒ္ဓံသတီတိ သုခုမရဇဘူတာပိ ပထဝီဓာတု အာဗန္ဓနပရိပါစနသမုဒီရဏကိစ္စာဟိ အာပေါတေဇောဝါယောဓာတူဟိ လဒ္ဓပစ္စယာ သိနေဟေန တေမိတာ တေဇသာ ပရိပက္ကာ ဝါယုနာ ဝိတ္ထမ္ဘနံ ပါပိတာ ပိဋ္ဌစုဏ္ဏာ ဝိယ န ဣတော စိတော စ ဝိကိရတိ န ဝိဒ္ဓံသတိ, အထ ခေါ ပိဏ္ဍိတာ ဃနဘူတာ ဟုတွာ နာနပ္ပကာရေန ဂဟေတဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ. တေနာဟ ‘‘အဝိကိရိယမာနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဝိကပ္ပန္တိ ဝိဘာဂံ. ယဒိပိ တေဇောဝါယောဓာတုယောပိ သဝိဂ္ဂဟာ ရူပဓမ္မဘာဝတော, ယာဒိသော ပန ဃနဘာဝေါ ပထဝီအာပေါဓာတူသု လဗ္ဘတိ, န တာဒိသော တေဇောဝါယောဓာတူသု လဗ္ဘတီတိ မေယျဘာဝါဘာဝတော တတ္ထ စုဏ္ဏဘေဒေါ န ဥဒ္ဓဋော. တထာ ဟိ သသမ္ဘာရတေဇောဝါယူသုပိ မေယျဘာဝေါ န လဗ္ဘတေဝ. “约一斗（doṇa）”，即十六升（nāḷi）。此处也应联系“以中等尺寸”来理解。因此有人说：“通常四把（muṭṭhi）为一kuḍuva，四kuḍuva为一升，十六升为一斗；然而，以摩揭陀（Magadha）之升计量，则十二升为一斗。”“被聚集”，是指不使其散开，通过捆扎而紧密凝结。“被防护”，是指不因水界（āpodhātu）的流动特性而变得潮湿或黏腻，如此加以保护。“被支撑”，是指被结合风（saṅghātavāyu）极度支撑而坚固。“不散不坏”，是说即使是微细如尘的地界（pathavīdhātu），获得了具有结合、熟成、推动作用的水、火、风诸界（āpotejovāyodhātu）为缘，被湿润所浸润，被火界所熟成，被风力所支撑，就像面粉一样不会四处散落、毁坏，反而能凝聚成坚实的块状，从而能够以各种方式被执取。因此说“不散”等。于此，有此区分：尽管火界（tejodhātu）与风界（vāyodhātu）因其为色法而亦有形体，但地界与水界所具有的那种坚实性，在火界与风界中是得不到的，因其不具可称量性（meyyabhāva），故于此未提出粉末的分别。确实，即使是具有组成部分的火界与风界，也完全不具可称量性。 ယူသဂတာတိ [Pg.448] ယူသဘာဝံ ဒြဝဘာဝံ ဂတာ. တတော ဧဝ အာဗန္ဓနာကာရဘူတာ. န ပဂ္ဃရတီတိ န ဩဂဠတိ. န ပရိဿဝတီတိ န ဝိဿန္ဒတိ. ပီဏိတပီဏိတဘာဝံ ဒဿေတီတိ အာပေါဓာတုယာ ဗြူဟနရသတာယ ဝုတ္တံ. “成汤汁状”，是指达到流质状态。由此成为结合状态。“不滴落”，即不往下流。“不流出”，即不流散。说明“丰盈饱满的状态”，是说水界（āpodhātu）具有增长滋养的作用。 ဥသုမာကာရဘူတာတိ ဧတေန ကာယေ ပါကတိကဥသ္မာပိ ဂဟဏီသင်္ခါတာယ တဿာယေဝ တေဇောဓာတုယာ ဝသေန ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ပရိပါစေတီတိ သန္တေဇေတိ. သာ ဟိ ယထာဘုတ္တဿ အာဟာရဿ သမ္မာ ပရိဏာမနေန ရသာဒိသမ္ပတ္တိယာ ဟေတုဘာဝံ ဂစ္ဆန္တီ ဣမံ ကာယံ ပရိပါစေတိ သန္တေဇေတီတိ ဝုစ္စတိ. တေနေဝါဟ ‘‘န ပူတိဘာဝံ ဒဿေတီ’’တိ. ကမ္မူပနိဿယာယ, စိတ္တပ္ပသာဒဟေတုကာယ စ သရီရေ ဝဏ္ဏသမ္ပဒါယ တေဇောဓာတု ဝိသေသပစ္စယော, ပဂေဝ ဥတုအာဟာရသမုဋ္ဌာနာယ ရူပသမ္ပတ္တိယာ ယထာဝုတ္တတေဇောဓာတူတိ အာဟ ‘‘ဝဏ္ဏသမ္ပတ္တိဉ္စဿ အာဝဟတီ’’တိ. “具有热性形态”，此语表明身体的自然温暖也是由于火界（tejodhātu）中名为“消化火”（gahaṇī）的部分所致。“熟成”，即是使之炽盛。此火界通过恰当地转化所食用的食物，成为产生滋味等圆满的因素，从而使此身体成熟并炽盛。因此说“不会显现腐败”。身体的容貌圆满，是由于以业（kamma）为强依止缘，以及心清净为因，而火界是其殊胜助缘；更何况由时节（utu）与饮食（āhāra）所产生的色身圆满，也如前所述是火界的作用，因此说“也为身体带来容貌的圆满”。 သမုဒီရဏဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏာတိ ဧတ္ထ သမုဒီရဏံ အနုပေလ္လနံ, ဝိသောသနန္တိ ကေစိ. ဝိတ္ထမ္ဘနံ သေသဘူတတ္တယဿ ထမ္ဘိတတ္တာပါဒနံ, ဥပ္ပီလနန္တိ ဧကေ. တာယာတိ ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏာယ ဝါယောဓာတုယာ. အပရာယာတိ သမုဒီရဏလက္ခဏာယ. သာ ဟိ ပေလ္လနသဘာဝါ. တေနာဟ ‘‘သမဗ္ဘာဟတော’’တိ. သမဗ္ဘာဟနဉ္စ ရူပကလာပဿ ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိယာ ဟေတုဘာဝေါ. အဝဃဋ္ဋနံ အာသန္နတရုပ္ပတ္တိယာ. လာဠေတီတိ ပရိဝတ္တေတိ. ဣဒါနိ ယဒတ္ထံ စုဏ္ဏတော မနသိကာရော အာဂတော, တံ နိဂမနဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝမေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဓာတုယန္တန္တိ သုတ္တေန ဝိယ ယန္တရူပကံ အသတိပိ ကတ္တုဘူတေ အတ္တနိ စိတ္တဝသေန ဓာတုမယံ ယန္တံ ပဝတ္တတိ, ဣဓာပိ မနသိကာရဝိဓိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. “推动与支撑的特相”（Samudīraṇavitthambhanalakkhaṇa）在此，‘推动’（samudīraṇa）是指不断地鼓动，有些人说它是‘干燥’（visosana）。‘支撑’（vitthambhana）是使剩余的三大元素（bhūta）保持稳固的作用，有些人说它是‘压迫’（uppīlana）。‘支撑’是指具有支撑特相的风界（vāyodhātu），‘推动’则指具有鼓动特相的风界。因为它具有鼓动的本质（pellanasabhāva），因此说‘被均匀地击打’（samabbhāhato）。均匀地击打是色聚（rūpakalāpa）在不同处所生起的因。摩擦（avaghaṭṭana）是更近距离生起的因缘。‘搅动’（lāḷeti）意思是使之旋转。现在为了以总结的方式说明从各部分（cuṇṇato）作意（manasikāra）而来的意义，因此说了“如是”等。其中，‘元素机械’（dhātuyanta）就像由线（sutta）操控的傀儡一般，即使没有作为作者的我，这由诸界构成的机械也随心意而运行，此处的作意方法也应依已说之理了解。 ၃၅၀. ယဒိပိ စတုန္နံ ဓာတူနံ လက္ခဏာဒယော ဟေဋ္ဌာ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တာ ဧဝ, တထာပိ တေ အနဝသေသတော ဒဿေတွာ ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘လက္ခဏာဒိတော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ လက္ခီယတိ ဧတေနာတိ လက္ခဏံ, ကက္ခဠတ္တံ လက္ခဏမေတိဿာတိ ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာ. နနု စ ကက္ခဠတ္တမေဝ ပထဝီဓာတူတိ? သစ္စမေတံ, တထာပိ ဝိညာတာဝိညာတသဒ္ဒတ္ထတာဝသေန အဘိန္နေပိ ဓမ္မေ ကပ္ပနာသိဒ္ဓေန ဘေဒေန ဧဝံ နိဒ္ဒေသော ကတော. ဧဝံ ဟိ အတ္ထဝိသေသာဝဗောဓော ဟောတီတိ. အထ ဝါ လက္ခီယတီတိ [Pg.449] လက္ခဏံ, ကက္ခဠတ္တံ ဟုတွာ လက္ခိယမာနာ ဓာတု ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေသာသုပိ ဧသေဝ နယော. ပတိဋ္ဌာနရသာတိ သဟဇာတဓမ္မာနံ ပတိဋ္ဌာဘာဝကိစ္စာ. တတော ဧဝ နေသံ သမ္ပဋိစ္ဆနာကာရေန ဉာဏဿ ပစ္စုပတိဋ္ဌတီတိ သမ္ပဋိစ္ဆနပစ္စုပဋ္ဌာနာ. ပဒဋ္ဌာနံ ပနေတ္ထ အညဓမ္မတာယ န ဥဒ္ဓဋံ, သာဓာရဏဘာဝသဗ္ဘာဝတော ဝါ ဒူရကာရဏံ ဝိယ. ယထာ ဝါ ဓမ္မုဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာဒီသု ရသာဒိနာ အညေသံ ပစ္စယဘာဝံ ဒဿေတွာ ပစ္စယဝန္တတာဒဿနတ္ထံ ပဒဋ္ဌာနံ ဥဒ္ဓဋံ, န ဧဝမိဓ. ဣဓ ပန ဓာတူနံ အနညသာဓာရဏဝိသေသဝိဘာဝနပရာယ စောဒနာယ အညဓမ္မဘူတံ ပဒဋ္ဌာနံ န ဥဒ္ဓဋန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဗြူဟနရသာတိ သဟဇာတဓမ္မာနံ ဝဍ္ဎနကိစ္စာ. တထာ ဟိ သာ နေသံ ပီဏိတဘာဝံ ဒဿေတီတိ ဝုစ္စတိ. သင်္ဂဟပစ္စုပဋ္ဌာနာတိ ဗာဟိရဥဒကံ ဝိယ နှာနီယစုဏ္ဏဿ သဟဇာတဓမ္မာနံ သင်္ဂဟဏပစ္စုပဋ္ဌာနာ. မဒ္ဒဝါနုပ္ပဒါနပစ္စုပဋ္ဌာနာတိ ဗာဟိရဂ္ဂိ ဝိယ ဇတုလောဟာဒီနံ သဟဇာတဓမ္မာနံ မုဒုဘာဝါနုပ္ပဒါနပစ္စုပဋ္ဌာနာ. အဘိနီဟာရော ဘူတသံဃာဋဿ ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိဟေတုဘာဝေါ, နီဟရဏံ ဝါ ဗီဇတော အင်္ကုရဿ ဝိယ. 350. 虽然四界的相(lakkhaṇa)等已在下文各处说过，但为了无遗地展示它们，并分别地教导业处(kammaṭṭhāna)的把握方法，故开始了“从相等”等的论述。于此，“以此而识知”，故为相；“坚硬性是它的相”，故（地界）是“以坚硬性为相者”(kakkhaḷattalakkhaṇā)。难道坚硬性不就是地界(pathavīdhātu)吗？此话为实。虽然如此，但根据已知和未知的词义，对于（自性）无分别的法，仍以构想而成的分别作此解释(niddesa)。如此便能了知特别的义理。或者，应如是理解此义：“被识知”，故为相；作为坚硬性而被识知的界，是“以坚硬性为相者”。其余诸界也是同样的方法。“住立味”(patiṭṭhāna-rasa)的作用是作为俱生法的住立处。因此，它以领受的方式显现于智，故其现起为领受(sampaṭicchanapaccupaṭṭhānā)。此处的足处(padaṭṭhāna)未被举出，因为它是其他的法，或者因为它（的性质）是共通的，就像远因一样。又譬如，在法的列举、章的释义(vaṇṇanā)等中，通过味等展示了其作为他法之缘的状态，为了显示（果法）为有缘法而举出足处，但此处并非如此。但应知，此处由于此番提问旨在阐明诸界不共的殊胜分别，故未举出作为其他法的足处。“增长味”(brūhana-rasa)的作用是增长俱生法。确实，它显示了它们的饱满状态，如是说。其现起为摄集(saṅgahapaccupaṭṭhānā)：如外水之于沐浴粉，（水界）以摄集俱生法而现起。其现起为赋予柔软(maddavānuppadānapaccupaṭṭhānā)：如外火之于漆、金属等，（火界）以赋予俱生法柔软而现起。“引导”(abhinīhāra)是作为大种聚(bhūtasaṅghāṭa)在其他地方生起的因，或者是引出，就像从种子中引出芽一样。 ၃၅၁. ဥတုသမုဋ္ဌာနာဝ ကမ္မာဒိဝသေန အနုပ္ပတ္တိတော. ဥတုစိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ကဒါစိ ဥတုတော, ကဒါစိ စိတ္တတော ဥပ္ပဇ္ဇနတော. အဝသေသာတိ ဝုတ္တာဝသေသာ ကေသာဒယော စတုဝီသတိ, အာဒိတော တယော တေဇောကောဋ္ဌာသာ, ပဉ္စ ဝါယောကောဋ္ဌာသာ စာတိ ဒွတ္တိံသ. သဗ္ဗေပီတိ တေ သဗ္ဗေပိ ကမ္မာဒိဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနတော စတုသမုဋ္ဌာနာ. ကေသာဒီနမ္ပိ ဟိ မံသတော အဝိမုတ္တဘာဂေါ ကမ္မာဟာရစိတ္တသမုဋ္ဌာနောဝ ဟောတီတိ. 351. 仅由时节生起(utusamuṭṭhāna)，是因其不由业等之力而生起故。由时节与心生起(utucittasamuṭṭhāna)，是因其有时由时节，有时由心而生起故。所谓“剩余”(avasesa)，即所说之剩余的发等二十四（身分），以及最初的三种火界部分与五种风界部分，共三十二（身分）。至于“一切”(sabbe)，即彼等一切（身分）亦因由业等之力而生起，故为四生(catusamuṭṭhāna)的。实则，发等中未离于肉的部分，仅是由业、食、心而生起。 ၃၅၂. နာနတ္တေကတ္တတောတိ ဝိသေသသာမညတော. ဓမ္မာနံ ဟိ အညမညံ ဝိသဒိသတာ နာနတ္တံ, သမာနတာ ဧကတ္တံ. သဗ္ဗာသမ္ပီတိ စတုန္နမ္ပိ. သလက္ခဏာဒိတောတိ သကံ လက္ခဏံ သလက္ခဏံ, တတော သလက္ခဏာဒိတော. အာဒိ-သဒ္ဒေန ရသပစ္စုပဋ္ဌာနာနံ ဝိယ မုဒုသဏှဖရုသဘာဝါဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေန နာနတ္တဘူတာန’’န္တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေန စတုန္နံ ဓာတူနံ ဧကတ္တံ ဟောတိ သာဓာရဏတ္တာတိ? န, ‘‘အညာ ဧဝ ဓာတုယော ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ, အညာ ဥတုအာဒိသမုဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိကံ ဘေဒံ သန္ဓာယ တထာ ဝစနတော. ဧတာသံ ဓာတူနံ. ရုပ္ပနလက္ခဏံ ရုပ္ပနသဘာဝံ. ကိမ္ပနေတံ ရုပ္ပနံ နာမ? ယာ သီတာဒိဝိရောဓိပစ္စယသန္နိပါတေ ဝိသဒိသုပ္ပတ္တိ, တသ္မိံ ဝါ သတိ ယော ဝိဇ္ဇမာနဿေဝ ဝိသဒိသုပ္ပတ္တိယာ [Pg.450] ဟေတုဘာဝေါ, တံ ရုပ္ပနံ. အနတီတတ္တာတိ အပရိစ္စဇနတော. 352. 所谓“种种性与单一性”(nānattekattato)，是就差别与共通而言。实则，诸法(dhamma)相互间的不相似性，名为种种性；相似性，名为单一性。至于“于一切”(sabbāsam)，即于四（大种）。所谓“自相等”(salakkhaṇādito)，自己的相(lakkhaṇa)是自相(salakkhaṇa)，由此而有自相等。应知以“等”字，亦摄入味(rasa)、现起(paccupaṭṭhāna)，以及柔软、细滑、粗糙等状态。为何说“因业生等之力而为种种”？难道不是因业生等之力，以其共通故，四界(dhātu)有单一性吗？非也。乃是着眼于“由业而生的界是不同的，由时节等而生的（界）也是不同的”等区别，而作是说。此等界(dhātu)的变坏相(ruppanalakkhaṇa)即是变坏的自性。然则，此变坏(ruppana)是何义？于寒冷等对立之缘会合时，所生起的不相似性；或于彼（缘）存在时，作为已存在（之色）生起不相似性的因，即是变坏。所谓“未超越”(anatītattā)，即不舍离故。 မဟန္တပါတုဘာဝေါ စေတ္ထ သသမ္ဘာရဓာတုဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော, တထာ မဟာဝိကာရတာ မဟာဘူတသာမညလက္ခဏဓာတုဝသေန, မဟာပရိဟာရတာ, မဟတ္တဝိဇ္ဇမာနတာ စ ဥဘယဝသေနာတိ. ဘူတသဒ္ဒါပေက္ခာယ ‘‘ဧတာနီ’’တိ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. မဟန္တာနိ ပါတုဘူတာနိ အနေကသတသဟဿ ရူပကလာပသံဃာဋတာယ သမူဟဝသေန, သန္တတိဝသေန စ အပရိမိတပရိမာဏာနံ, အနေကယောဇနာယာမဝိတ္ထာရာနဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇနတော. စတ္တာရိ နဟုတာနီတိ စတ္တာရိ ဒသသဟဿာနိ. ဒေဝဒါနဝါဒီနံ တိဂါဝုတာဒိသရီရဝသေန မဟန္တာနိ ပါတုဘူတာနိ. 于此，应了知：“大显现”是依有资具界；“大变异性”与“大种共性”是依相界；“大护持性”与“大及存在性”则依此二者。参照“已成”(bhūta)一词，故作“此等”(etāni)的中性解释。广大显现，是因其为无量百千色聚的集合，以积聚及相续之力而有；亦因无量无边、长宽达多由旬之物生起故。“四那由他”(cattāri nahutāni)即四万。天神、阿修罗等以三伽浮陀等身躯而广大显现。 တတ္ထာယံ ဝစနတ္ထော – မဟန္တာနိ ဘူတာနိ ဇာတာနိ နိဗ္ဗတ္တာနီတိ မဟာဘူတာနီတိ. အနေကာဘူတဝိသေသဒဿနေန, အနေကဗ္ဘုတဒဿနေန စ အနေကစ္ဆရိယဒဿနဝသေန မဟန္တော အဗ္ဘုတော, မဟန္တာနိ ဝါ အဘူတာနိ ဧတ္ထာတိ မဟာဘူတော, မာယာကာရော. ယက္ခာဒယော ဇာတိဝသေနေဝ မဟန္တာ ဘူတာတိ မဟာဘူတာ, နိရုဠှော ဝါ အယံ တေသု မဟာဘူတသဒ္ဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပထဝီအာဒယော ပန ဝဉ္စကတာယ, အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနတာယ စ မဟာဘူတာ ဝိယ မဟာဘူတာ. ဘူတသဒ္ဒဿ ဥဘယလိင်္ဂတာယ နပုံသကတာ ကတာ. တတ္ထ ဝဉ္စကတာ သယံ အနီလာဒိသဘာဝါနိ ဟုတွာ နီလာဒိသဘာဝဿ ဥပဋ္ဌာပနံ, အနိတ္ထိပုရိသာဒိသဘာဝါနေဝ စ ဟုတွာ ဣတ္ထိပုရိသာဒိအာကာရဿ ဥပဋ္ဌာပနံ. တထာ အညမညဿ အန္တော, ဗဟိ စ အဋ္ဌိတာနံယေဝ အညမညံ နိဿာယ အဝဋ္ဌာနတော အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနတာ. ယဒိ ဟိ ဣမာ ဓာတုယော အညမညဿ အန္တော ဌိတာ, န သကိစ္စကရာ သိယုံ အညမညာနုပ္ပဝေသနတော, အထ ဗဟိ ဌိတာ ဝိနိဗ္ဘုတ္တာ သိယုံ. တထာ သတိ အဝိနိဗ္ဘုတ္တဝါဒေါ ဟာယေယျ, တသ္မာ န နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနာ. ဧဝံ သန္တေပိ ပတိဋ္ဌာနာဒိနာ ယထာသကံ ကိစ္စဝိသေသေန သေသာနံ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ဥပကာရိကာ ဟောန္တိ, ယေန သဟဇာတာဒိနာ ပစ္စယေန ပစ္စယာ ဟောန္တိ. တေနာဟ ‘‘န စ အညမညံ နိဿာယ န တိဋ္ဌန္တီ’’တိ. မနာပေဟီတိ မနောဟရေဟိ စာတုရိယဝန္တေဟိ. ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဝိက္ခေပေဟီတိ ကာဠသာမတာဒိဝဏ္ဏေဟိ, ပုထုလဝိဝရကိသတာဒိသဏ္ဌာနေဟိ, ဟတ္ထဘမုကာဒိဝိက္ခေပေဟိ စ. သရသလက္ခဏန္တိ သဘာဝဘူတံ လက္ခဏံ, သကိစ္စကံ ဝါ သဘာဝံ. 于此，其语义解释如下：因巨大而存在、已生、已成，故名大种(mahābhūtāni)。又，因能示现多种非实有(abhūta)的特殊事物，以及因能示现多种稀有之事，故为伟大的存在；或于此有诸多非实有之物，故名大种，此指幻术师(māyākāro)。夜叉(yakkha)等仅因其族类而为巨大的有情，故名大种。应知此“大种”一词于彼等是约定俗成的用法。然而，地(pathavī)等元素，因其欺骗性及不可指示其处所性，犹如大种，故名大种。因`bhūta`一词有二种词性，故此处作中性。其中，“欺骗性”是指：自身非青等自性，却能显现青等自性；自身实非女、男等自性，却能显现女、男等形相。同样，“不可指示其处所性”是指：它们实不相互住于内、外，而仅是相互依存而住立。因为，若此等诸界相互住于内部，则因相互浸入而不能各行其事；若住于外部，则会成为分离。若如此，则“不可分离”之说将被舍弃。是故，其处所不可指示。虽然如此，但它们仍以住立处等各自的特殊作用，对其他三者一一予以资助，由此而以俱生等缘成为彼此的缘。因此说：“非不相互依存而不存立。”“以可喜的”(Manāpehi)意为：以适意的、巧妙的。“以色、形、表”(Vaṇṇasaṇṭhānavikkhepehi)意为：以黑、金黄等色，以阔、有间隙、细等形，以及以手、眉等之表示。“自相”(Sarasalakkhaṇan)意为：自性之相，或有作用之自性。 မဟာပရိဟာရတောတိ [Pg.451] ဧတ္ထ ဝစနတ္ထံ ဝဒန္တော အာဟ ‘‘မဟန္တေဟိ…ပေ… ဘူတာနိ, မဟာပရိဟာရာနိ ဝါ ဘူတာနီ’’တိ. တတ္ထ ပစ္ဆိမတ္ထေ ပုရိမပဒေ ဥတ္တရပဒဿ ပရိဟာရ-သဒ္ဒဿ လောပံ ကတွာ ‘‘မဟာဘူတာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. 于`Mahāparihārato`（由大护持）此处，为解释语义而说：“由大者……乃至……的有情，或有大护持的有情”。其中，于后一种释义中，于前一词中省略了后一词`parihāra`（护持），而说为`mahābhūtāni`（大种）。 တထာ ဟီတိ တတော ဧဝ ဝိကာရဿ မဟန္တတ္တာ ဧဝါတိ တံ ဝိကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘူမိတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အစ္စိမတောတိ အဂ္ဂိဿ. ကောဋိသတသဟဿံ ဧကံ ကောဋိသတသဟဿေကံ စက္ကဝါဠန္တိ တံ သဗ္ဗံ အာဏာခေတ္တဘာဝေန ဧကံ ကတွာ ဝဒတိ. ဝိလီယတီတိ ဝိပတ္တိကရမေဃာဘိဝုဋ္ဌေန ခါရုဒကေန လဝဏံ ဝိယ ဝိလယံ ဂစ္ဆတိ ဝိဒ္ဓံသတိ. ကုပိတေနာတိ ခုဘိတေန. ဝိကီရတီတိ ဝိဓမတိ ဝိဒ္ဓံသတိ. 正是因为那变化的巨大，为了显示此变化，故说“从地”等。于此，“炽燃”是“火”的意思。“十万俱胝”，是说将所有十万俱胝轮围世界作为一个统治领域。“消融”是说，犹如盐被具有毁灭性的云所降下的咸水，趋于溶解、毁坏。“被激怒”是说被扰乱。“散坏”是说被吹散、毁坏。 အနုပါဒိန္နေသု ဝိကာရမဟတ္တံ ဒဿေတွာ ဥပါဒိန္နေသု ဒဿေန္တော ‘‘ပတ္ထဒ္ဓေါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကဋ္ဌမုခေန ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ ဥပမတ္ထော. ယထာ ကဋ္ဌမုခေန သပ္ပေန ဍဋ္ဌော ပတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဧဝံ ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေန သော ကာယော ကဋ္ဌမုခေဝ ဟောတိ, ကဋ္ဌမုခမုခဂတော ဝိယ ပတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော. သော ‘‘ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေန ဝါ’’တိ ဧဝံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ကဋ္ဌမုခေန ဍဋ္ဌောပိ ကာယော ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေနေဝ ပတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ, တသ္မာ ပထဝီဓာတုယာ အဝိယုတ္တော သော ကာယော သဗ္ဗဒါ ကဋ္ဌမုခမုခဂတော ဝိယ ဟောတီတိ. ဝါ-သဒ္ဒေါ ဝါ အနိယမတ္ထော, တတြာယမတ္ထော – ကဋ္ဌမုခေန ဍဋ္ဌော ကာယော ပတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ ဝါ, န ဝါ ဟောတိ မန္တာဂဒဝသေန, ပထဝီဓာတုပ္ပကောပေန ပန မန္တာဂဒရဟိတော သော ကာယော ကဋ္ဌမုခမုခဂတော ဝိယ ဟောတိ ဧကန္တပတ္ထဒ္ဓေါတိ. 在非执取（界）中显示了变异的巨大之后，为显示执取（界）中的（变异），而说“僵硬”等。于此，在“以木口蛇（咬）”（kaṭṭhamukhena vā）中，“vā”字为譬喻义。其义为：犹如被木口蛇所咬而变得僵硬，如是，因地界的扰乱，彼身变得如同木口蛇（一般），即犹如进入木口蛇之口而变得僵硬。又或者，“vā”字为限定义，应如是连接而作“唯因地界的扰乱”（pathavīdhātuppakopena vā）。于此，其义为：纵使是被木口蛇所咬之身，亦唯因地界的扰乱而僵硬。是故，彼身不离于地界，恒常犹如进入木口蛇之口。又或者，“vā”字为不定义。于此，其义为：被木口蛇所咬之身，或因咒语、药物之力而僵硬，或不僵硬；然而，因地界的扰乱，彼身无咒语、药物（可治），则犹如进入木口蛇之口，必定完全僵硬。 ပူတိယောတိ ကုထိတော. သန္တတ္တောတိ သဗ္ဗသော တတ္တော သမုပ္ပန္နဒါဟော. သဉ္ဆိန္နောတိ သမန္တတော ဆိန္နော ပရမာဏုဘေဒသဉ္စုဏ္ဏော အာယသ္မတော ဥပသေနတ္ထေရဿ သရီရံ ဝိယ. မဟာဝိကာရာနိ ဘူတာနီတိ မဟာဝိကာရဝန္တာနိ ဘူတာနိ မဟာဘူတာနီတိ ပုရိမပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေန နိဒ္ဒေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ပထဝီ’’တိအာဒိနာ သဗ္ဗလောကဿ ပါကဋာနိပိ ဝိပလ္လာသံ မုဉ္စိတွာ ယထာသဘာဝတော ပရိဂ္ဂဏှနေ မဟန္တေန ဝါယာမေန ဝိနာ န ပရိဂ္ဂဏှန္တီတိ ဒုဝိညေယျသဘာဝတ္တာ ‘‘မဟန္တာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တာနိ ဟိ သုဝိညေယျာနိ. ‘‘အမဟန္တာနီ’’တိ မန္တွာ ဌိတာ တေသံ ဒုပ္ပရိဂ္ဂဟတံ ဒိသွာ [Pg.452] ‘‘အဟော မဟန္တာနိ ဧတာနီ’’တိ ဇာနာတီတိ မဟာဘူတေကဒေသတာဒီဟိ ဝါ ကာရဏေဟိ မဟာဘူတာနိ. ဧတာ ဟိ ဓာတုယော မဟာဘူတေကဒေသတော, မဟာဘူတသာမညတော, မဟာဘူတသန္နိဿယတော, မဟာဘူတဘာဝတော, မဟာဘူတပရိယောသာနတော စာတိ ဣမေဟိပိ ကာရဏေဟိ ‘‘မဟာဘူတာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. “腐臭的”（pūtiyo）是指腐烂。“烧焦的”（santatto）是指完全烧灼，生起燃烧。“碎裂的”（sañchinno）是指完全断裂，粉碎成微尘，犹如具寿优波先那（Upasena）长老的身体。“有大变异的诸有”（mahāvikārāni bhūtāni）即“具有大变异的有”；当知这是对“大种”（mahābhūtāni）的解释（niddesa），是通过省略前一词的后半部分而得。又，（地、水等大种）虽然通过“地”等名称为世人所共知，但若要舍离错见（vipallāsa），如实地把握其自性，若无巨大的努力则无法把握，因其自性难以了知，故被称为“大”。因为它们（表面上）似乎容易了知，所以有人认为“它们不大”并安住于此，但当他见到它们的难以把握时，就会了知：“啊！它们真是巨大！”又或者，因为它们是被称为“大有”（mahābhūta，指五蕴）的一部分等原因，才被称为“大种”。诚然，此等界（dhātu）被称为“大种”，也是因为以下这些原因：作为“大有”（五蕴）的一部分（mahābhūtekadesato）、与“大有”之名相通（mahābhūtasāmaññato）、作为诸“大有”（大士）的依处（mahābhūtasannissayato）、由众多“有”构成（mahābhūtabhāvato），以及究竟于“大有”（阿罗汉）（mahābhūtapariyosānato）。 တတ္ထ မဟာဘူတေကဒေသတောတိ ‘‘ဘူတမိဒန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သမနုပဿထာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၄၀၁) ဟိ အဝိသေသေန ခန္ဓပဉ္စကံ ‘‘ဘူတ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ယဒိဒံ ကာမဘဝေ, ရူပဘဝေ, ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ, ဧကစ္စေ စ သညီဘဝေ ပဝတ္တံ ခန္ဓပဉ္စကံ, တံ မဟာဝိသယတာယ ‘‘မဟာဘူတ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ. ပထဝီအာဒယော ပန စတဿော ဓာတုယော တဿ မဟာဘူတဿ ဧကဒေသဘူတာ ‘‘မဟာဘူတာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. သမုဒါယေသု ဟိ ပဝတ္တဝေါဟာရာ အဝယဝေသုပိ ဒိဿန္တိ ယထာ ‘‘သမုဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော, ပဋော ဒဍ္ဎော’’တိ စ. မဟာဘူတသမညတောတိ တဒဓီနဝုတ္တိတာယ ဘဝန္တိ ဧတ္ထ ဥပါဒါရူပါနီတိ ဘူတာနိ, ပထဝီအာဒယော စတဿော ဓာတုယော. သာ ပနာယမေတာသု ဘူတသမညာ အနညတ္ထဝုတ္တိတာယ ဥပါဒါရူပါနံ အဝိပရီတဋ္ဌာ, လောကဿ စေတာ ဗဟူပကာရာ, စက္ခုသမုဒ္ဒါဒီနံ နိဿယဘူတာ စာတိ မဟန္တာနိ ဘူတာနီတိ သမညာယိံသု. မဟာဘူတသန္နိဿယတောတိ မဟန္တာနံ မဟာနုဘာဝါနံ မဟာသမ္မတမန္ဓာတုပ္ပဘုတီနံ ရညံ, သက္ကာဒီနံ ဒေဝါနံ, ဝေပစိတ္တိအာဒီနံ အသုရာနံ, မဟာဗြဟ္မာဒီနံ ဗြဟ္မာနံ, ဂုဏတော ဝါ မဟန္တာနံ ဗုဒ္ဓါနံ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ, သာဝကာနံ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဝါ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဘူတာနံ သတ္တာနံ နိဿယဘူတတာယ မဟန္တာ ဘူတာ ဧတေသူတိ မဟာဘူတာ. စာတုမဟာဘူတိကော ဟိ နေသံ ကာယောတိ. မဟာဘူတဘာဝတောတိ ဗဟုဘူတဘာဝတော. အယံ ဟိ မဟာ-သဒ္ဒေါ ‘‘မဟာဇနော သန္နိပတိတော’’တိအာဒီသု ဗဟုဘာဝေ ဒိဿတိ. ပထဝီအာဒယော စ ဓာတုယော ဧကသ္မိမ္ပိ အတ္တဘာဝေ အပရိမေယျပ္ပဘေဒါ ပဝတ္တန္တိ. တသ္မာ မဟန္တာ ဗဟူ အနေကသတသဟဿပ္ပဘေဒါ ဘူတာတိ မဟာဘူတာ. မဟာဘူတပရိယောသာနတောတိ မဟာဘူတဿ ဝသေန ပရိယောသာနပ္ပတ္တိတော. 在此，“作为大存在的一部分”是指，在“诸比丘，你们应当观察‘此是已成之物’”等经文中（《中部》1.401），五蕴被通称为“存在”。其中，在欲有、色有、五蕴有以及某些有想有中转起的五蕴，因其所缘广大而堪称“大存在”。而地等四界，作为此大存在的一部分，被称为“大界”。因为用于整体的词语也可见于部分，例如“看见了海”、“布烧了”。“依于大存在之名”是指，因为所造色依赖它们而“存在”（bhavanti），故地等四界是“存在”（bhūtāni）。而它们之所以获得“存在”之名，是因为对于所造色而言，其作用不会转向他处，意义不会颠倒，对世间大有助益，且是眼等之所依，故此伟大的“存在”被称为“大界”。“由依止于大有情”是指，因为它们是伟大的、大威力的诸王如大共选王（Mahāsammata）与真言王（Mandhātu）等，诸天如帝释等，阿修罗如韦巴吉帝（Vepacitti）等，诸梵天如大梵天等，或依功德而伟大的诸佛、独觉佛、声闻，乃至是一切有情的依止处，因伟大的有情存在于其中，故称‘大界’；因为他们的身体是由四大界所构成。“由众多存在”是指，此处的“大”字，如在“大众集会”等语境中，可见其有“众多”之义。而地等诸界，即使在单一的个体生命中，也以无量无数的差别而转起。因此，由众多、无数、成百上千种差别的“存在”所构成，故称“大界”。“由终结于大有情”是指，通过大有情（即阿罗汉）而达到究竟。 ‘‘ကာလော ဃသတိ ဘူတာနိ, သဗ္ဗာနေဝ သဟတ္တနာ; ယော စ ကာလဃသော ဘူတော, သ ဘူတပစနိံ ပစီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၂.၁၉၀) – 时间吞噬诸有情，连同自身皆吞噬；而吞噬时间之已成者，已烹煮了那烹煮众生者。 ဟိ [Pg.453] ဧဝမာဒီသု ခီဏာသဝေါ ‘‘ဘူတော’’တိ ဝုတ္တော. သော ဟိ ဥစ္ဆိန္နဘဝနေတ္တိကတာယ အာယတိံ အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ ဧကန္တတော ‘‘ဘူတော’’တိ ဝုစ္စတိ, န ဣတရေ, ဘဝိဿန္တီတိ ဝေါဟာရံ အနတီတတ္တာ. ဘူတော ဧဝ ဣဓ ပူဇာဝသေန ‘‘မဟာဘူတော’’တိ ဝုတ္တော ယထာ ‘‘မဟာခီဏာသဝေါ, မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော’’တိ စ. ဣမာသဉ္စ ဓာတူနံ အနာဒိမတိ သံသာရေ ပဗန္ဓဝသေန ပဝတ္တမာနာနံ ယထာဝုတ္တဿ မဟာဘူတဿေဝ သန္တာနေ ပရိယောသာနပ္ပတ္တိ, နာညတြ. တသ္မာ မဟာဘူတေ ဘူတာ ပရိယောသာနံ ပတ္တာတိ မဟာဘူတာ ပုရိမပဒေ ဘူတ-သဒ္ဒဿ လောပံ ကတွာ. ဧဝမေတာ ဓာတုယော မဟာဘူတေကဒေသတာဒီဟိ မဟာဘူတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပထဝီအာဒီနံ ကက္ခဠပဂ္ဃရဏာဒိဝိသေသလက္ခဏသမင်္ဂိတာ အပရိစ္စတ္တဓာတုလက္ခဏာနံယေဝါတိ အာဟ ‘‘ဓာတုလက္ခဏံ အနတီတတ္တာ’’တိ. န ဟိ သာမညပရိစ္စာဂေန ဝိသေသော, ဝိသေသနိရပေက္ခံ ဝါ သာမညံ ပဝတ္တတိ. တထာ ဟိ ဝဒန္တိ – 诚然，在诸如此类的经文中，漏尽者被称为“已成者”。因为他已断绝了导向存在的引线，未来不再有结生，所以他被断然地称为“已成者”，而非其他人，因为他们尚未超越“将会存在”的说法。此处的“已成者”因值得尊敬而被尊称为“大已成者”，如同“大漏尽者”、“大目犍连”一样。这些在无始轮回中相续流转的元素，只在上述“大已成者”的相续中达到终结，别无他处。因此，诸元素在“大已成者”中达到终结，故名“大种”，这是省略了前词中的“bhūta”一词而形成的。如此，这些元素因作为“大已成者”的一部分等原因，应被理解为“大种”。地等具有坚硬、流动等特殊相，是与未舍弃其界相相应的，因此说“未超越界相”。因为舍弃共相则无别相，离于别相则共相不转。正如他们所说—— ‘‘တမတ္ထာပေက္ခတော ဘေဒံ, သသာမညံ ဇဟာတိ နော; ဂဏှာတိ သံသယုပ္ပာဒါ, သမေဝေကတ္ထကံ ဒွယ’’န္တိ. 因顾及彼（共相）之义，故不舍弃与共相俱行的别相；因会生起疑惑，故平等地把握此二者，因其具有同一义。 သလက္ခဏဓာရဏေန စာတိ ယေန သလက္ခဏဓာရဏေန ‘‘ဓာတုယော’’တိ ဝုစ္စန္တိ, တေနေဝ ‘‘ဓမ္မာ’’တိပိ ဝုစ္စန္တိ ဥဘယထာပိ နိဿတ္တနိဇ္ဇီဝတာယ ဧဝ ဝိဘာဝနတော. တေနေဝါဟ – ‘‘ဆဓာတုရောယံ ဘိက္ခု ပုရိသော, ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတီ’’တိ စ. အရူပါနံ ခဏတော ရူပါနံ ခဏဿ နာတိဣတ္တရတာယာဟ ‘‘အတ္တနော ခဏာနုရူပ’’န္တိ. ဓရဏေနာတိ ဌာနေန, ပဝတ္တနေနာတိ အတ္ထော. ခယဋ္ဌေနာတိ ခဏဘင်္ဂုတာယ. ဘယဋ္ဌေနာတိ ဥဒယဝယပဋိပီဠနာဒိနာ သပ္ပဋိဘယတာယ. အသာရကဋ္ဌေနာတိ အတ္တသာရဝိရဟေန. “又，通过保持自相”是指：凭借何种保持自相而被称为“界”，也正是凭借它而被称之为“法”，因为在这两种情况下，都阐明了其为无有情、无命者。因此他说：“比丘，此人是六界所成”，以及“于诸法中，住于随观法”。因为色法刹那不甚短于无色法刹那，故说“与其自身的刹那相应”。“保持”的意思是住立、转起。“以灭尽为义”是指刹那坏灭。“以怖畏为义”是指因生灭逼迫等而有怖畏。“以无实为义”是指无我之实体。 ၃၅၃. သဟုပ္ပန္နာဝ ဧတာတိ ဧတာ စတဿော ဓာတုယော သဟ ဥပ္ပန္နာဝ သဟ ပဝတ္တမာနာဝ သမာနကာလေ လဗ္ဘမာနာပိ အဝကံသတော သဗ္ဗပရိယန္တိမေ ဥတုစိတ္တာဟာရသမုဋ္ဌာနေသု သုဒ္ဓဋ္ဌကေ, ကမ္မဇေသု ဇီဝိတနဝကေတိ ဧကေကသ္မိံ သုဒ္ဓဋ္ဌကာဒိကလာပေပိ ပဒေသေန အဝိနိဗ္ဘုတ္တာ ဝိသုံ ဝိသုံ အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနတာယ. ယတ္ထ ဟိ တိဿန္နံ ဓာတူနံ ပတိဋ္ဌာဝသေန [Pg.454] ပထဝီ, တတ္ထေဝ တဿာ အာဗန္ဓနပရိပါစနသမုဒီရဏဝသေန ဣတရာ. ဧသ နယော သေသာသုပိ. 353. “它们是俱生的”是指，这四界是俱生、俱转、同时可得的，即便在最微末的单位，即由时、心、食所生的纯净八法聚，以及由业所生的命根九法聚中，在每一个纯净八法聚等色聚里，它们在区域上都是不可分离的，因为它们的位置无法被分别指出。确实，在何处有地界作为其余三界的依止，就在彼处有其余三界以凝聚、成熟、推动的方式（依附于它）。其余诸界也是同样的道理。 ၃၅၄. ပုရိမာ ဒွေ ဂရုကတ္တာ သဘာဂါ အညမညန္တိ အဓိပ္ပာယော. ဧတ္ထ စ နနု ပထဝိယာပိ လဟုဘာဝေါ အတ္ထိ. တထာ ဟိ သာ ‘‘ကက္ခဠံ မုဒုကံ သဏှံ ဖရုသံ ဂရုကံ လဟုက’’န္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ, အာပေပိ လဟုဘာဝေါ လဗ္ဘတေဝါတိ? န, နိပ္ပရိယာယဂရုဘာဝဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ဂရုဘာဝေါ ဧဝ ဟိ ပထဝီဓာတုယာ ဂရုတရံ ဥပါဒါယ လဟုဘာဝေါတိ ပရိယာယေန ဝုတ္တော သီတဘာဝေါ ဝိယ တေဇောဓာတုယာ. ယဒိ ဧဝံ ရူပဿ လဟုတာတိ ကထံ? အယမ္ပိ ဝုတ္တနယာ ဧဝ လဟုတာကာရံ ဥပါဒါယ လဗ္ဘနတော. န ဟိ ပရိစ္ဆေဒဝိကာရလက္ခဏာနိ ပရမတ္ထတော လဗ္ဘန္တိ နိပ္ဖန္နရူပါနံ အဝတ္ထာဝိသေသသဘာဝတော. တသ္မာ ပရမတ္ထသိဒ္ဓံ ဂရုဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ပုရိမာ ဒွေ ဂရုကတ္တာ သဘာဂါ’’တိ. ‘‘တထာ’’တိ ပဒေန ‘‘သဘာဂါ’’တိ ဣမမတ္ထံ ဥပသံဟရတိ. ‘‘ဒွေ’’တိ ပန ဣဒံ ယထာ ‘‘ပုရိမာ’’တိ ဧတ္ထ, ဧဝံ ‘‘ပစ္ဆိမာ’’တိ ဧတ္ထာပိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဝိသဘာဂါ ဂရုကလဟုကဘာဝတောတိ အဓိပ္ပာယော. ယထာ စ ဂရုကလဟုကဘာဝေဟိ, ဧဝံ ပေယျဘာဝါပေယျဘာဝေဟိ စ သဘာဂဝိသဘာဂတာ ယောဇေတဗ္ဗာ. 354. 其要义是：前二者（地、水）因其沉重性而为同类。于此，难道地界中没有轻快性吗？它确实被描述为“坚硬、柔软、细腻、粗糙、沉重、轻快”，难道水界中也不能获得轻快性吗？不，因为此处意指的是非转喻的沉重性。地界中只有沉重性；所谓的“轻快性”是与更重者相较而言，是一种转喻的说法，就像火界中的“冷性”一样。若如此，色法的轻快性又如何理解？这也依上述方式，通过相对的轻快性特征而成立。因为限定、变化等相并非在胜义中可得，它们是已生色法的特定状态之本性。因此，针对胜义所成的沉重性而说‘前二者因其沉重性而为同类’。以‘如是’一词总结‘同类’此义。‘二’这个词，如同用于‘前’一样，也应连接于‘后’而构成关联。其要义是：异类是指沉重与轻快的差别。如同依沉重与轻快，也应依可量性与不可量性来组合同类与异类。 ၃၅၅. အဇ္ဈတ္တိကာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တအဇ္ဈတ္တိကာ, သတ္တသန္တာနပရိယာပန္နာတိ အတ္ထော. ဝိညာဏဝတ္ထု ဝိညတ္တိဣန္ဒြိယာနန္တိ စက္ခာဒီနံ ဆန္နံ ဝိညာဏဝတ္ထူနံ, ဒွိန္နံ ဝိညတ္တီနံ, ဣတ္ထိပုရိသိန္ဒြိယဇီဝိတိန္ဒြိယာနဉ္စ. ယေ ပန ‘‘ဝိညာဏဝတ္ထူတိ ဟဒယဝတ္ထု ဂဟိတ’’န္တိ ဝဒန္တိ, တေသံ ဣန္ဒြိယ-ဂ္ဂဟဏေန အဋ္ဌန္နမ္ပိ ရူပိန္ဒြိယာနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ဝုတ္တဝိပရီတပ္ပကာရာ’’တိ ဣဒံ ဗာဟိရာနံ ဓာတူနံ ယထာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဝတ္ထုဝိညတ္တိဣန္ဒြိယာနံ အနိဿယတာ စ ဣရိယာပထဝိရဟော စ ဝုတ္တဝိပရိယာယော, ဧဝံ စတုသမုဋ္ဌာနတာပီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ, န လက္ခဏရူပဿ ဝိယ ကုတောစိပိ သမုဋ္ဌာနဿ အဘာဝတော ဥတုသမုဋ္ဌာနတာယ တာသံ. လဟုတာဒိနိဿယတာပိ အဇ္ဈတ္တိကာနံ ဓာတူနံ ဝတ္တဗ္ဗာ, န ဝါ ဝတ္တဗ္ဗာ. ဝိညတ္တိ-ဂ္ဂဟဏံ ဟိ လက္ခဏန္တိ. 355. “内在的”是指下面所说的内在的，意思是属于有情相续的。“识所依处、表色与诸根”是指眼等六识所依处、两种表色，以及女根、男根与命根。至于那些说“‘识所依处’是指心所依处”的人，对他们而言，当知以“根”一词已包含了所有八种色根。“与所述相反的方式”此语是这样说的：对于外在诸界，正如它们完全不作为识所依处、表色与诸根的所依，并且没有威仪，这是与所述相反之处；同样，其非四等起性也是相反之处。说此话，并非像相色那样因无任何生起因而说，因为它们（外在诸界）具有时节等起性。对于内在诸界，其作为轻快性等的所依性，也应说，或不应说。因为摄取表色即是其标记。 ၃၅၆. ဣတရာဟီတိ အာပေါတေဇောဝါယုဓာတူဟိ. ဧကသင်္ဂဟာတိ သဇာတိသင်္ဂဟေန ဧကသင်္ဂဟာ. သမာနဇာတိယာနံ ဟိ သင်္ဂဟော သဟဇာတိသင်္ဂဟော. တေနာဟ ‘‘သမုဋ္ဌာနနာနတ္တာဘာဝတော’’တိ. 356. “由其余”是指由水、火、风界。“一摄”是指由同类摄而为一摄。因为对同类法的摄取即是同类摄。因此他说：“因等起无多样性故”。 ၃၅၇. တိဏ္ဏံ [Pg.455] မဟာဘူတာနံ ပတိဋ္ဌာ ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတီတိ ယေဟိ မဟာဘူတေဟိ သမ္ပိဏ္ဍနဝသေန သင်္ဂဟိတာ, ပရိပါစနဝသေန အနုပါလိတာ, သမုဒီရဏဝသေန ဝိတ္ထမ္ဘိတာ စ, တေသံ အတ္တနာ သဟဇာတာနံ တိဏ္ဏံ မဟာဘူတာနံ ပတိဋ္ဌာ ဟုတွာ တတော ဧဝ သန္ဓာရဏဝသေန အဝဿယော ဟောတိ, ဝုတ္တနယေန ဝါ ပတိဋ္ဌာ ဟုတွာ သဟဇာတာဒိဝသေန ပစ္စယော ဟောတီတိ. ဧသ နယော သေသာသုပိ. 357. “成为三大大种的依止而为缘”是指，它成为与自身俱生的那三大大种的依止，而那三大大种分别起着凝聚、成熟、推动的作用；由此，它以支持的方式成为它们的依靠。或者如前所述，它成为依止，以俱生等方式为缘。此理亦通于其余诸界。 ၃၅၈. ယဒိပိ အညမညအာဘောဂပစ္စဝေက္ခဏရဟိတာ ဧတေ ဓမ္မာတိ ဟေဋ္ဌာ ဓာတူနံ အသမန္နာဟာရတာ ဒဿိတာ ဧဝ, အထာပိ ဣမိနာဝ နယေန ဝိသုံ ကမ္မဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ပထဝီဓာတု စေတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပထဝီဓာတု စေတ္ထာတိ စ-သဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော, တေန အယမ္ပိ ဧကော မနသိကာရပ္ပကာရောတိ ဒီပေတိ. ဧတ္ထာတိ ဧတာသု ဓာတူသု. အဟံ ‘‘ပထဝီဓာတူ’’တိ ဝါ ‘‘ပစ္စယော ဟောမီ’’တိ ဝါ န ဇာနာတီတိ အတ္တနိ ဝိယ အတ္တနော ကိစ္စေ စ အာဘောဂါဘာဝံ ဒဿေတွာ ဥပကာရကဿ ဝိယ ဥပကတ္တဗ္ဗာနမ္ပိ အာဘောဂါဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣတရာနိပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗာသု ဓာတူသု, တတ္ထာပိ အတ္တကိစ္စုပကတ္တဗ္ဗဘေဒေသု သဗ္ဗေသု. 358. 虽然前面已经说明，这些法缺乏相互的作意与省察，诸界之间没有相互作意，然而为了表明也应依此方法分别把握业处(kammaṭṭhāna)，他说了“地界亦在此”等。其中，在“地界亦在此”一句中，“亦”(ca)字有总集之义，由此表明这也是一种作意(manasikāra)的方式。“在此”(ettha)是指在这些界中。在显示了（地界）于自身及其作用中缺乏作意——即不知道“我是地界”或“我是一个缘”——之后，为了进而显示，如同能资助者缺乏作意一般，所资助者也缺乏作意，故说“其余亦尔”等。“于一切处”(sabbattha)是指于一切界中，并且在那里，于自身的作用与所资助者的一切差别中（也是如此）。 ၃၅၉. ပစ္စယဝိဘာဂတောတိ ပစ္စယဓမ္မဝိဘာဂတော စေဝ ပစ္စယဘာဝဝိဘာဂတော စ. ‘‘ပစ္စယတော’’တိ ဟိ ဣမိနာ ပထဝီအာဒီနံ အညာသာဓာရဏော ပတိဋ္ဌာဘာဝါဒိနာ သေသဘူတတ္တယဿ ပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော. ဣဓ ပန ယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပထဝီအာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ, တေသံ ပထဝီအာဒီနဉ္စ အနဝသေသတော ပစ္စယဘာဝဝိဘာဂေါ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဣမေသံ ဒွိန္နံ အာကာရာနံ ဝိသေသော. ကမ္မန္တိ ကုသလာကုသလံ ရူပုပ္ပာဒကံ ကမ္မံ. စိတ္တန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ရူပုပ္ပာဒကံ စိတ္တံ. အာဟာရောတိ အဇ္ဈတ္တိကော ရူပုပ္ပာဒကော အာဟာရော. ဥတူတိ ယော ကောစိ ဥတု, အတ္ထတော တေဇောဓာတု. ကမ္မမေဝါတိ အဝဓာရဏံ သမုဋ္ဌာနသင်္ကရာဘာဝဒဿနတ္ထံ, တေန အကမ္မဇာနမ္ပိ ကေသဉ္စိ ကမ္မဿ ပရိယာယပစ္စယဘာဝေါ ဒီပိတော ဟောတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ကမ္မပစ္စယစိတ္တသမုဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ. နနု စ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာနံ ကမ္မတော အညေနပိ ပစ္စယေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ? ဘဝိတဗ္ဗံ, သော ပန ကမ္မဂတိကောဝါတိ ပဋိယောဂီနိဝတ္တနတ္ထံ အဝဓာရဏံ ကတံ, တေနာဟ ‘‘န စိတ္တာဒယော’’တိ. စိတ္တာဒိသမုဋ္ဌာနာနန္တိ ဧတ္ထာပိ အယမတ္ထော ယထာရဟံ ဝတ္တဗ္ဗော. ဣတရေတိ စိတ္တာဒိတော [Pg.456] အညေ. ဇနကပစ္စယောတိ သမုဋ္ဌာပကတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ပစ္စယော ပန ကမ္မပစ္စယောဝ. ဝုတ္တံ ဟိ ‘‘ကုသလာကုသလာ စေတနာ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၄၂၇). 359. “缘之分别”，是指从缘法之分别与从缘性之分别。所谓“从缘”，即是以此说明地界等以其不共的依止性等，作为其余三大种之缘的性质。而在此处，则说明那些使地界等生起的法，以及地界等本身，此二者无余的缘性分别。这即是这两种情况的差别。业，是指能生色的善、不善业。心，是指任何能生色的心。食，是指内在能生色的食。时节，是指任何时节，就其义而言，即是火界。“唯业”，此限定词是为了显示诸生起原因并无混杂。由此也阐明了业对于某些非业所生法的间接缘性。例如将会说到“业缘心生”等。难道业所生法，不也需要由业以外的缘而生吗？是需要，但那（其他的缘）也是随业而转的。为了排除对立的缘，所以作了此限定，因此说“非心等”。“心等所生起”，于此句中，也应根据情况得知此义。“其余”是指心等之外者。“生缘”是就其能令生起的性质而言，但（此处的）缘则唯是业缘。诚如所说：“善与不善思，以业缘为缘，为异熟诸蕴及所造色之缘。” သေသာနန္တိ စိတ္တာဒိသမုဋ္ဌာနာနံ. ပရိယာယတော ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတီတိ ပဋ္ဌာနေ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၉) အရူပါနံယေဝ ဥပနိဿယပစ္စယဿ အာဂတတ္တာ နိပ္ပရိယာယေန ရူပဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယော နတ္ထိ. သုတ္တေ ပန ‘‘ပုဂ္ဂလံ ဥပနိဿာယ ဝနသဏ္ဍံ ဥပနိဿာယာ’’တိ ဝစနတော သုတ္တန္တိကပရိယာယေန ဝိနာ အဘာဝေါ ဥပနိဿယပစ္စယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. စိတ္တံ ဇနကပစ္စယော ဟောတီတိ သဟဇာတနိဿယာဟာရာဒိဝသေန ပစ္စယော ဟောန္တံ စိတ္တံ သမုဋ္ဌာပကတံ ဥပါဒါယ ‘‘ဇနကပစ္စယော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အာဟာရဥတူသုပိ ဧသေဝ နယော. 其余是指由心等生起的事物。（此）是间接的亲依⽌缘。在《发趣论》(Paṭṭhāna 1.1.9)中，由于亲依⽌缘仅对无色法而说，因此，就直接义而言，色法没有亲依⽌缘。然而，在经中，由于有“依止于人(puggala)，依止于林苑”之说，故应知，依经教之方式，“不可或缺”即是亲依⽌缘。所谓“心是生缘”，是指心凭借俱生、依止、食等方式成为缘，并作为生起者，故说“是生缘”。食与时节也是同样的道理。 ဧဝံ ကမ္မာဒီနံ ပစ္စယဓမ္မာနံ ဝသေန ဓာတူသု ပစ္စယဝိဘာဂံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တံသမုဋ္ဌာနာနံ ဓာတူနမ္ပိ ဝသေန ပစ္စယဝိဘာဂံ ဒဿေန္တော ပဌမံ တာဝ ‘‘ကမ္မသမုဋ္ဌာနံ မဟာဘူတ’’န္တိအာဒိနာ ဥဒ္ဒိသိတွာ ပုန ‘‘တတ္ထ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ ပထဝီဓာတူ’’တိအာဒိနာ နိဒ္ဒိသတိ. တတ္ထ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ ပထဝီဓာတူတိ ‘‘ကမ္မသမုဋ္ဌာနံ မဟာဘူတ’’န္တိ ဧတ္ထ သာမညတော ဝုတ္တာ ကမ္မဇပထဝီဓာတု. ကမ္မသမုဋ္ဌာနာနံ ဣတရာသန္တိ ကမ္မဇာနံ အာပေါဓာတုအာဒီနံ တိဿန္နံ ဓာတူနံ သဟုပ္ပတ္တိယာ အတ္တနော ဥပကာရကာနံ တာသံ ဥပကာရကတော, အာဓာရဘာဝတော, ဥပ္ပာဒတော ယာဝ ဘင်္ဂါဓရဏတော, ဝိဂမာဘာဝတော စ သဟဇာတအညမညနိဿယအတ္ထိအဝိဂတဝသေန စေဝ ပတိဋ္ဌာဝသေန စ ပစ္စယော ဟောတိ, ဟောန္တီ စ ကမ္မံ ဝိယ အတ္တနော, တာသဉ္စ န ဇနကဝသေန ပစ္စယော ဟောတိ အသမုဋ္ဌာပကတ္တာ တာသံ. ကာမဉ္စေတ္ထ နိဿယပစ္စယ-ဂ္ဂဟဏေနေဝ ပတိဋ္ဌာဘာဝေါ သင်္ဂဟိတော, ပထဝီဓာတုယာ ပန အနညသာဓာရဏကိစ္စံ သဟဇာတာနံ ပတိဋ္ဌာဘာဝေါတိ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘ပတိဋ္ဌာဝသေန စာ’’တိ ဝိသုံ ကတွာ ဝုတ္တံ. အာဗန္ဓနဝသေန စာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. တိသန္တတိမဟာဘူတာနန္တိ ဥတုစိတ္တာဟာရသမုဋ္ဌာနာနံ စတုမဟာဘူတာနံ အညမညံ အဝေါကိဏ္ဏာနံ, အဝိစ္ဆေဒေန ပဝတ္တိံ ဥပါဒါယ သန္တတီတိ သန္တတိဂ္ဂဟဏံ. ပထဝီဓာတုယာ ပတိဋ္ဌာဘာဝေါ နာမ သဟဇာတာနံ ဓမ္မာနံယေဝါတိ အာဟ ‘‘န ပတိဋ္ဌာဝသေနာ’’တိ. န အာဗန္ဓနဝသေနာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထာတိ [Pg.457] ဧတေသု ကမ္မသမုဋ္ဌာနမဟာဘူတေသု. ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ပထဝီဓာတု စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ဣတရာသ’’န္တိအာဒီသု သုကရော တန္တိနယော နေတုန္တိ ‘‘စိတ္တအာဟာရ…ပေ… ဧသေဝ နယော’’တိ အတိဒိသတိ. 如是已依业等缘法显示诸界中的缘差别后，如今为显示由彼（业等）所生诸界的缘差别，首先以“业所生大种”等作纲要提示，再以“此中，业所生地界”等作详细解说。此中，“业所生地界”即是“业所生大种”一句中所泛说的业生地界。对于业生的水界等其余三界，（地界）因与彼等俱生而成为助益者，故以助益、不离去，以及通过俱生、相互、依止、有、不离去五种方式，并且以作为支持（patiṭṭhāna）的方式而成为缘。（业生地界）不像业那样，以生成的方式成为对自身及对它们（其他三界）的缘，因为它不能生起它们。此处，虽然依止缘的涵摄已包含了支持的作用，但是为了显示地界的特殊功能——即作为俱生诸法的支持，才特别分开说“并且以作为支持的方式”。“以系缚的方式”等句，其理亦然。“三相续大种”（tisantatimahābhūtānaṃ）是指时节、心、食所生的四大种，它们彼此不相混杂，无间断地发生，因此摄取“相续”一词。地界的支持作用，只对俱生诸法而言，故说“非以支持的方式”。“非以系缚的方式”等句，其理亦然。“此中”（ettha）指在这些业所生大种中。在“心所生地界，对于心所生的其余诸界”等句中，其义理易于掌握，故以“心、食……其理亦然”来类推。 သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသပ္ပဝတ္တာသု စ ပနာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော, ပန-သဒ္ဒေါ ဝိသေသတ္ထော, တဒုဘယေန စ ယထာဝုတ္တသဟဇာတာဒိပစ္စယေဟိ ပဝတ္တမာနာ ဓာတုယော ဣမိနာ ဝိသေသေန ပဝတ္တန္တီတိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေတိ. 于“Sahajātādipaccayavasappavattāsu ca pana”一句中，`ca`字为集聚义，`pana`字为差别义。通过此二字，阐明了“如前所述，由俱生等缘而转起的诸界，是以此差别而转起”之义。 ဣဒါနိ တံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကံ ပဋိစ္စာ’’တိဂါထမာဟ. တတ္ထ ဧကံ ဓာတုံ ပဋိစ္စ တိဿော ဓာတုယော စတုဓာ သမ္ပဝတ္တန္တိ, တိဿော ဓာတုယော ပဋိစ္စ ဧကာဝ ဓာတု စတုဓာ သမ္ပဝတ္တတိ, ဒွေ ဓာတုယော ပဋိစ္စ ဒွေ ဓာတုယော ဆဓာ သမ္ပဝတ္တန္တီတိ ယောဇနာ. အတ္ထော ပန ပထဝီအာဒီသု ဧကေကိဿာ ပစ္စယဘာဝေ ဣတရာသံ တိဿန္နံ တိဿန္နံ ပစ္စယုပ္ပန္နတာတိ အယမေကော စတုက္ကော, တိဿန္နံ တိဿန္နံ ပစ္စယဘာဝေ ဣတရာယ ဧကေကိဿာ ပစ္စယုပ္ပန္နတာတိ အယမပရော စတုက္ကော, ပဌမဒုတိယာ, တတိယစတုတ္ထာ, ပဌမတတိယာ, ဒုတိယစတုတ္ထာ, ပဌမစတုတ္ထာ, ဒုတိယတတိယာတိ ဣမာသံ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ပစ္စယဘာဝေ တတ္ထ တတ္ထ ဣတရာသံ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ပစ္စယုပ္ပန္နတာတိ အယမေကော ဆက္ကော. ဧဝံ ပစ္စယဘာဝေန စတုဓာ, ဆဓာ စ ပဝတ္တမာနာနံ ဧကကဒွိကတိကဝသေန တိကဒုကဧကကဝသေန စ ယထာက္ကမံ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နတာဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယဉ္စ ပစ္စယဘာဝေါ သဟဇာတအညမညနိဿယအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယဝသေန, တတ္ထာပိ စ အညမညမုခေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ပဋိစ္စဝါရေ ‘‘ဧကံ မဟာဘူတံ ပဋိစ္စ တယော မဟာဘူတာ, တယော မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ ဧကံ မဟာဘူတံ, ဒွေ မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ ဒွေ မဟာဘူတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၅၃). 现在，为显示此差别，说“缘一”（ekaṃ paṭicca）等偈。于此，其文句连结为：“缘一界，三界以四种方式转起；缘三界，唯一界以四种方式转起；缘二界，二界以六种方式转起。”其义则为：于地等（四大）中，当每一界为缘时，其余三界为缘生法，此为一四法组；当（任取）三界为缘时，其余一界为缘生法，此为另一四法组；第一与第二、第三与第四、第一与第三、第二与第四、第一与第四、第二与第三，于此等二二之界为缘时，于彼彼处，其余二二之界为缘生法，此为一六法组。如是，于以四种及六种方式转起为缘性时，应依次了知依一、二、三（为缘）及三、二、一（为缘生）而分别缘与缘生法。此缘性，应通过俱生、相互、依止、有、不离去缘而了知，且于其中，亦应主要通过相互缘而了知。针对此义，于《发趣》（Paṭṭhāna）之〈缘论〉（Paṭiccavāra）中说：“缘一大种，（生起）三大种；缘三大种，（生起）一大种；缘二大种，（生起）二大种。” အဘိက္ကမပဋိက္ကမာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာဒါနဝိဿဇ္ဇနာဒိကာယိကကိရိယာကရဏဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥပ္ပီဠနဿ ပစ္စယော ဟောတိ ဃဋ္ဋနကိရိယာယ ပထဝီဓာတုဝသေန သိဇ္ဈနတော. သာဝါတိ ပထဝီဓာတုယေဝ. အာပေါဓာတုယာ အနုဂတာ အာပေါဓာတုယာ တတ္ထ အပ္ပဓာနဘာဝံ, ပထဝီဓာတုယာ စ ပဓာနဘာဝန္တိ ပတိဋ္ဌာဘာဝေ ဝိယ ပတိဋ္ဌာပနေပိ သာတိသယကိစ္စတ္တာ တဿာ ပတိဋ္ဌာပနဿ ပါဒဋ္ဌပနဿ ပစ္စယော ဟောတီတိ [Pg.458] သမ္ဗန္ဓော. အဝက္ခေပနဿာတိ အဓောနိက္ခိပနဿ. တတ္ထ စ ဂရုတရသဘာဝါယ အာပေါဓာတုယာ သာတိသယော ဗျာပါရောတိ အာဟ ‘‘ပထဝီဓာတုယာ အနုဂတာ အာပေါဓာတူ’’တိ. တထာ ဥဒ္ဓင်္ဂတိကာ တေဇောဓာတူတိ ဥဒ္ဓရဏေ ဝါယောဓာတုယာ တဿာ အနုဂတဘာဝေါ ဝုတ္တော. တိရိယံ ဂတိကာယ ဝါယောဓာတုယာ အတိဟရဏဝီတိဟရဏေသု သာတိသယော ဗျာပါရောတိ တေဇောဓာတုယာ တဿာ အနုဂတဘာဝေါ ဂဟိတော. တတ္ထ ဌိတဋ္ဌာနတော အဘိမုခံ ပါဒဿ ဟရဏံ အတိဟရဏံ, ပုရတော ဟရဏံ. တတော ထောကံ ဝီတိက္ကမ္မ ဟရဏံ ဝီတိဟရဏံ, ပဿတော ဟရဏံ. “进退等”中的“等”字，应当理解为包含执取、舍弃等身体动作行为。压迫是缘，因为它是通过地界的触击行为而成就的。“彼”即是地界。水界随顺地界，是因为在那里水界不占主导，而地界占主导，就像在依止（patiṭṭhā）中那样，在安立（patiṭṭhāpana）时，地界也有超常的作用，因此是其安立、立足（pādaṭṭhapana）的缘，此为关联。向下放置（avakkhepana）即是向下放置。并且在那里，由于水界具有更重的性质而有超常的作用，因此说“水界随顺地界”。同样，“火界向上运动”，故在提起时，说风界随顺它。由于横向运动的风界在前移（atiharaṇa）与侧移（vītiharaṇa）中有超常的作用，因此可知火界随顺它。其中，从站立的地方向前方移动脚是前移，即向前移动；从那里稍微跨越而移动是侧移，即向旁边移动。 ဧကေကေန မုခေနာတိ ‘‘ပတ္ထဋတ္တာ ပထဝီ’’တိအာဒိနာ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၃၄၇) ဝိဘတ္တေသု တေရသသု အာကာရေသု ဧကေကေန ဓာတူနံ ပရိဂ္ဂဏှနမုခေန. သွာယန္တိ သော အယံ ဥပစာရသမာဓိ. ကထံ ပနဿ ဝဝတ္ထာနပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ဓာတူန’’န္တိအာဒိ. “以每一门”是指，在以“地是扩张的”等（《清净道论》1.347）所区分的十三种行相中，以一一把握诸界之门。此即近分定。那么，为何它有“辨别”（vavatthāna）这个名称呢？故说“四界”等。 ၃၆၀. ဣဒါနိ ဣမိဿာ ဘာဝနာယ အာနိသံသေ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဒဉ္စ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သုညတံ အဝဂါဟတီတိ ဓာတုမတ္တတာဒဿနေန ရူပကာယဿ အနတ္တကတံ ဝဝတ္ထာပယတော တဒနုသာရေန နာမကာယဿာပိ အနတ္တကတာ သုပါကဋာ ဟောတီတိ သဗ္ဗသော အတ္တသုညတံ ပရိယောဂါဟတိ တတ္ထ ပတိဋ္ဌဟတိ. သတ္တသညံ သမုဂ္ဃာတေတီတိ တတော ဧဝ ‘‘သတ္တော ပေါသော ဣတ္ထီ ပုရိသော’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တံ အယာထာဝသညံ ဥဂ္ဃာတေတိ သမူဟနတိ. ဝါဠမိဂယက္ခရက္ခသာဒိဝိကပ္ပံ အနာဝဇ္ဇမာနောတိ သသန္တာနေ ဝိယ ပရသန္တာနေပိ ဓာတုမတ္တတာယ သုဒိဋ္ဌတ္တာ ခီဏာသဝေါ ဝိယ ‘‘ဣမေ သီဟဗျဂ္ဃာဒယော ဝါဠမိဂါ, ဣမေ ယက္ခရက္ခသာ’’တိ ဧဝမာဒိဝိကပ္ပံ အကရောန္တော ဘယဘေရဝံ သဟတိ အဘိဘဝတိ. ယထာဝုတ္တဝိကပ္ပနာပဇ္ဇနံ ဟိ ဘယဘေရဝသဟနဿ ကာရဏံ ဝုတ္တံ. ဥဂ္ဃာတော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ. နိဂ္ဃာတော ဒီနဘာဝပ္ပတ္တိ. မဟာပညော စ ပန ဟောတိ ဓာတုဝသေန ကာယေ သမ္မဒေဝ ဃနဝိနိဗ္ဘောဂဿ ကရဏတော. တထာ ဟိဒံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဗုဒ္ဓိစရိတဿ အနုကူလန္တိ ဝုတ္တံ, သုဂတိပရာယဏော ဝါ ဣန္ဒြိယာနံ အပရိပက္ကတာယန္တိ အဓိပ္ပာယော. 360. 现在，为开示此修习的利益，故说“复次”等。所谓“深入空性(suññata)”，即由见到唯是界而确定色身的无我性，随此，名身的无我性也变得极为明显，如是便能彻底洞察我空，安住于此。所谓“断除有情想”，即由此断除“有情、人、女、男”这样生起的不如实想，将其根除。所谓“不作恶兽、夜叉(yakkha)、罗刹(rakkhasa)等分别”，即如于自相续，于他相续中也善见唯是界故，如漏尽者，不作“此是狮虎等恶兽，此是夜叉、罗刹”等分别，而能忍受、克服怖畏(bhayabherava)。诚然，不作如前所述的分别，即是忍受怖畏之因，如是说。掉举是浮躁，消沉是沮丧。复次，由依界于身正确地作坚实分解，亦成大慧者。又，此业处(kammaṭṭhāna)被说为适合慧行者(buddhicarita)；或当诸根未成熟时，则趣向善趣——此即是义。 ဧကူနဝီသတိဘာဝနာနယပဋိမဏ္ဍိတဿ 以十九种修习方法所庄严的 စတုဓာတုဝဝတ္ထာနနိဒ္ဒေသဿ လီနတ္ထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 《四界分别解释》之隐义释义终。 ၃၆၁. ‘‘ကော [Pg.459] သမာဓီ’’တိအာဒိနာ သရူပါဒိပုစ္ဆာ ယာဝဒေဝ ဝိဘာဂါဝဗောဓနတ္ထာ. သရူပါဒိတော ဟိ ဉာတဿ ပဘေဒေါ ဝုစ္စမာနော သုဝိညေယျော ဟောတိ သင်္ခေပပုဗ္ဗကတ္တာ ဝိတ္ထာရဿ, ဝိတ္ထာရဝိဓိနာ စ သင်္ခေပဝိဓိ သင်္ဂယှတီတိ ‘‘သမာဓိဿ ဝိတ္ထာရံ ဘာဝနာနယဉ္စ ဒဿေတု’’န္တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ‘‘ကော သမာဓီ’’တိအာဒိနာပိ သမာဓိဿေဝ ပကာရဘေဒေါ ဒဿီယတိ, ဘာဝနာနိသံသောပိ ဘာဝနာနယနိဿိတော ဧဝါတိ အဓိပ္ပာယေန ‘‘ဝိတ္ထာရံ ဘာဝနာနယဉ္စ ဒဿေတု’’န္တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗပ္ပကာရတောတိ ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒါဒိကဿ သဗ္ဗဿ ဘာဝနာယ ပုဗ္ဗကိစ္စဿ ကရဏပ္ပကာရတော စေဝ သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာဝိဘာဝနတော စ. 361. “什么是定”(Ko samādhi)等提问，仅是为了分析了知。诚然，对其体性等有所了知后，再述说其差别，则易于理解，此因详说以略说为前导，且详说之法亦含摄略说之法，故说“为示定之详说与修习之理趣”。又或者，以“什么是定”等提问，亦是为显示定之种类差别，且修习之功德亦是依于修习之理趣，故以此意趣而说“为示详说与修习之理趣”。所谓“以一切方式”(sabbappakārato)，即是通过实行断除障碍(palibodha)等一切修习之前行的方式，以及通过阐明一切业处(kammaṭṭhāna)的修习。 ‘‘သမတ္တာ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ တမေဝ သမတ္တဘာဝံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဒုဝိဓောယေဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဓ အဓိပ္ပေတော သမာဓီတိ လောကိယသမာဓိံ အာဟ. ဒသသု ကမ္မဋ္ဌာနေသူတိ ယာနိ ဟေဋ္ဌာ ‘‘ဥပစာရာဝဟာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ ဒသ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ, တေသု. အပ္ပနာပုဗ္ဗဘာဂစိတ္တေသူတိ အပ္ပနာယ ပုဗ္ဗဘာဂစိတ္တေသု အဋ္ဌန္နံ ဈာနာနံ ပုဗ္ဗဘာဂစိတ္တုပ္ပာဒေသု. ဧကဂ္ဂတာတိ ဧကာဝဇ္ဇနဝီထိယံ, နာနာဝဇ္ဇနဝီထိယဉ္စ ဧကဂ္ဂတာ. အဝသေသကမ္မဋ္ဌာနေသူတိ ‘‘အပ္ပနာဝဟာနီ’’တိ ဝုတ္တေသု တိံသကမ္မဋ္ဌာနေသု. 说了“是为圆满”后，为阐明此圆满之状态，故说“实有二种”等。此处所意指的定，是说世间定。所谓“于十业处中”，即于先前所说“能引近行”的十种业处中。所谓“于安止的前分心中”，即于八种禅的前分心生起中。所谓“心一境性”，即在单一转向心路与种种转向心路中的心一境性。所谓“于其余业处中”，即于所说“能引安止”的三十种业处中。 သမာဓိအာနိသံသကထာဝဏ္ဏနာ 定功德利益说释义 ၃၆၂. ဒိဋ္ဌဓမ္မော ဝုစ္စတိ ပစ္စက္ခဘူတော အတ္တဘာဝေါ, တတ္ထ သုခဝိဟာရော ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော. ကာမံ ‘‘သမာပဇ္ဇိတွာ’’တိ ဧတေန အပ္ပနာသမာဓိယေဝ ဝိဘာဝိတော, ‘‘ဧကဂ္ဂစိတ္တာ’’တိ ပန ပဒေန ဥပစာရသမာဓိနောပိ ဂဟဏံ ဟောတီတိ တတော နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘အပ္ပနာသမာဓိဘာဝနာ’’တိ ဝုတ္တံ. န ခေါ ပနေတေတိ ဧတေ ဗာဟိရကဘာဝိတာ ဈာနဓမ္မာ စိတ္တေကဂ္ဂတာမတ္တကရာ. အရိယဿ ဝိနယေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သာသနေ ‘‘သလ္လေခါ’’တိ န ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာနံ သလ္လေခနပဋိပဒါ န ဟောတီတိ ကတွာ, သာသနေ ပန အဝိဟိံသာဒယောပိ သလ္လေခါဝ လောကုတ္တရပါဒကတ္တာ. 362. 被称为现法者，即是现前之自体；于此中安乐而住，即是现法乐住。诚然，“已入”一词，唯明安止定；然“心一境性”一词亦可包含近行定，为排除此义，故说“安止定之修习”。又，此等由外道所修习、仅能造成心一境性之禅法，于圣者之律、世尊之教中，不被称为“削减”(sallekha)，因其非削减诸烦恼之行道故。于此教法中，不害等法实为“削减”(sallekha)，因其为出世间之基础故。 သမ္ဗာဓေတိ တဏှာသံကိလေသာဒိနာ သံကိလိဋ္ဌတာယ ပရမသမ္ဗာဓေ အတိဝိယ သင်္ကဋဋ္ဌာနဘူတေ သံသာရပ္ပဝတ္တေ. ဩကာသာဓိဂမနယေနာတိ အတ္ထပဋိလာဘယောဂ္ဂဿ နဝမခဏသင်္ခါတဿ ဩကာသဿ အဓိဂမနယေန. တဿ [Pg.460] ဟိ ဒုလ္လဘတာယ အပ္ပနာဓိဂမမ္ပိ အနဓိဂမယမာနော သံဝေဂဗဟုလော ပုဂ္ဂလော ဥပစာရသမာဓိမှိယေဝ ဌတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောတိ ‘‘သီဃံ သံသာရဒုက္ခံ သမတိက္ကမိဿာမီ’’တိ. （轮回）之所以狭隘，是因在轮回流转中，被贪爱等杂染所染污，而处于极为狭隘、险难之处。所谓“以得机缘之方式”，是指获得了被称为第九刹那、适于证得义利之机缘的方式。由于此机缘实为难得，多有悚惧感之人，不待证得安止定，即安住于近行定中修习观(vipassanā)，心想：“我当速速超越轮回之苦”。 အဘိညာပါဒကန္တိ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိအဘိညာဉာဏပါဒကဘူတံ အဓိဋ္ဌာနဘူတံ. ဟောတီတိ ဝုတ္တနယာတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ပကာရတ္ထော, တေန ‘‘ဣမိနာ ပကာရေန ဝုတ္တနယာ’’တိ သေသာဘိညာနမ္ပိ ဝုတ္တပ္ပကာရံ သင်္ဂဏှာတိ. သတိ သတိ အာယတနေတိ ပုရိမဘဝသိဒ္ဓေ အဘိညာဓိဂမဿ ကာရဏေ ဝိဇ္ဇမာနေ. အဘိညာဓိဂမဿ ဟိ အဓိကာရော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော, ယော ‘‘ပုဗ္ဗဟေတူ’’တိ ဝုစ္စတိ. န သမာပတ္တီသု ဝသီဘာဝေါ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သတိ သတိ အာယတနေ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၅၈; အ. နိ. ၃.၁၀၂). အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿာတိ ဝက္ခမာနဝိဘာဂါယ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ ပညာယ သစ္ဆိကာတဗ္ဗဿ. ဓမ္မဿာတိ ဘာဝေတဗ္ဗဿ စေဝ ဝိဘာဝေတဗ္ဗဿ စ ဓမ္မဿ. အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတီတိ ယောဇနာ. တတြ တတြေဝါတိ တသ္မိံ တသ္မိံယေဝ သစ္ဆိကာတဗ္ဗဓမ္မေ. သက္ခိဘာဝါယ ပစ္စက္ခကာရိတာယ ဘဗ္ဗော သက္ခိဘဗ္ဗော, တဿ ဘာဝေါ သက္ခိဘဗ္ဗတာ, တံ သက္ခိဘဗ္ဗတံ. “神通基础(Abhiññāpādakaṃ)”者，谓作为神变等神通智之基础、所依处。于“如是所说之理(vuttanayāti)”中，“iti”一词为“方式”义，因此以“依此方式所说”含摄了对其余诸神通所说的种类。于“当处有时(sati sati āyatane)”者，谓于前世已成就的、获得神通之因存在时。确实，获得神通应希求其殊胜缘(adhikāra)，此即所谓“过去因(pubbahetu)”。此非指于诸等至(samāpatti)中的自在力(vasībhāvo)。是故世尊说：“当处有时”。“对于应以神通亲证者(Abhiññāsacchikaraṇīyassa)”者，谓对于应由将解说的殊胜慧所亲证者。“法(dhammassa)”者，谓对于应修习及应显了之法。应如是连结文义：“为亲证神通而引导其心”。“于彼彼处(Tatra tatreva)”者，即于彼彼应亲证之法上。适合于作证、亲见者，是为“能证者(sakkhibhabbo)”，其状态是“能证性(sakkhibhabbatā)”，即指此能证性。 တံ တံ ဘဝဂမိကမ္မံ အာရဗ္ဘ ဘဝပတ္ထနာယ အနုပ္ပန္နာယပိ ကမ္မဿ ကတူပစိတဘာဝေနေဝ ဘဝပတ္ထနာကိစ္စံ သိဇ္ဈတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပတ္ထယမာနာ ဝါ’’တိ. သဟ ဗျေတိ ပဝတ္တတီတိ သဟဗျော, သဟာယော, ဣဓ ပန ဧကဘဝူပဂေါ အဓိပ္ပေတော, တဿ ဘာဝေါ သဟဗျတာ, တံ သဟဗျတံ. 为显示“缘于彼彼导向有之业，纵使求有之心未生，仅因业已造作、积集，求有之作用亦能成就”，故说“或不希求(apatthayamānā vā)”。共同行转，故为“同伴(sahabyo)”，亦即朋友(sahāyo)。然于此处，意指生于同一有者，其状态是“同伴性(sahabyatā)”，即指此同伴性。 ကိံ ပန အပ္ပနာသမာဓိဘာဝနာယေဝ ဘဝဝိသေသာနိသံသာ, ဥဒါဟု ဣတရာပီတိ စောဒနံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘ဥပစာရသမာဓိဘာဝနာပီ’’တိအာဒိ. 然则，仅是安止定(appanāsamādhi)之修习才有殊胜有之果报，抑或其他修习亦有？作意此问难后，（论主）说：“近行定(upacārasamādhi)之修习亦……”等。 နိဗ္ဗာနန္တိ တိဿန္နံ ဒုက္ခတာနံ နိဗ္ဗုတိံ. ရူပဓမ္မေ ပရိယာပန္နာ ဝိဇ္ဇမာနာပိ သင်္ခါရဒုက္ခတာ စိတ္တဿ အဘာဝေန အသန္တသမာဝ. တေနာဟ ‘‘သုခံ ဝိဟရိဿာမာ’’တိ. သောဠသဟိ ဉာဏစရိယာဟီတိ အနိစ္စာနုပဿနာဒုက္ခအနတ္တနိဗ္ဗိဒါဝိရာဂနိရောဓပဋိနိဿဂ္ဂဝိဝဋ္ဋာနုပဿနာတိ ဣမာဟိ အဋ္ဌဟိ, အဋ္ဌဟိ စ အရိယမဂ္ဂဖလဉာဏေဟီတိ ဧဝံ သောဠသဟိ. နဝဟိ သမာဓိစရိယာဟီတိ [Pg.461] ပဉ္စန္နံ ရူပဇ္ဈာနာနံ, စတုန္နံ အရူပဇ္ဈာနာနဉ္စ ဝသေန ဧဝံ နဝဟိ. ကေစိ ပန ‘‘စတ္တာရော ရူပဇ္ဈာနသမာဓီ, စတ္တာရော အရူပဇ္ဈာနသမာဓီ, ဥဘယေသံ ဥပစာရသမာဓိံ ဧကံ ကတွာ ဧဝံ နဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. 涅槃(Nibbāna)是三苦的止息。包含在色法中的行苦(saṅkhāradukkhatā)虽然存在，但因心的不存在，即如不存在一般。因此说：“我等将安住于乐。”十六智行(ñāṇacariyā)是指：无常随观(aniccānupassanā)、苦随观(dukkhānupassanā)、无我随观(anattānupassanā)、厌离随观(nibbidānupassanā)、离欲随观(virāgānupassanā)、灭随观(nirodhānupassanā)、舍遣随观(paṭinissaggānupassanā)、转向随观(vivaṭṭānupassanā)这八种，以及八种圣道果智，如此共十六种。九定行(samādhicariyā)是指：依五种色界禅(rūpajjhāna)与四种无色界禅(arūpajjhāna)而有九种。有些人则说：“四种色界定、四种无色界定，以及将二者的近行定(upacārasamādhi)合为一种，如此为九种。” သမာဓိဘာဝနာယောဂေတိ သမာဓိဘာဝနာယ အနုယောဂေ အနုယုဉ္ဇနေ, သမာဓိဘာဝနာသင်္ခါတေ ဝါ ယောဂေ. ယောဂေါတိ ဘာဝနာ ဝုစ္စတိ. ယထာဟ ‘‘ယောဂါ ဝေ ဇာယတီ ဘူရီ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၈၂). “修习定之相应”(Samādhibhāvanāyoga)，即于修习定中精勤，或于名为“修习定”之相应中。此中“相应”(yoga)即称为“修习”(bhāvanā)。如说：“由相应故，慧实生起。”（法句282） ၃၆၃. သမာဓိပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန သီလံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. 363. 于“定亦”(samādhipi)一句，以“亦”(pi)字总摄戒。 သမာဓိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ. 定之解释的释义，终。 ဣတိ ဧကာဒသမပရိစ္ဆေဒဝဏ္ဏနာ. 此为第十一章的释义。 ပဌမော ဘာဂေါ နိဋ္ဌိတော. 第一部分终。
English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Subcommentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

한국인
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi