中文
巴利義註複註藏外典籍
1101 巴拉基咖(波羅夷)
1102 巴吉帝亞(波逸提)
1103 大品(律藏)
1104 小品
1105 附隨
1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1
1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2
1203 巴吉帝亞(波逸提)義註
1204 大品義註(律藏)
1205 小品義註
1206 附隨義註
1301 心義燈-1
1302 心義燈-2
1303 心義燈-3
1401 疑惑度脫
1402 律攝註釋
1403 金剛智疏
1404 疑難解除疏-1
1405 疑難解除疏-2
1406 律莊嚴疏-1
1407 律莊嚴疏-2
1408 古老解惑疏
1409 律抉擇-上抉擇
1410 律抉擇疏-1
1411 律抉擇疏-2
1412 巴吉帝亞等啟請經
1413 小戒學-根本戒學

8401 清淨道論-1
8402 清淨道論-2
8403 清淨道大複註-1
8404 清淨道大複註-2
8405 清淨道論導論

8406 長部問答
8407 中部問答
8408 相應部問答
8409 增支部問答
8410 律藏問答
8411 論藏問答
8412 義注問答
8413 語言學詮釋手冊
8414 勝義顯揚
8415 隨燈論誦
8416 發趣論燈論
8417 禮敬文
8418 大禮敬文
8419 依相讚佛偈
8420 經讚
8421 蓮花供
8422 勝者莊嚴
8423 語蜜
8424 佛德偈集
8425 小史
8427 佛教史
8426 大史
8429 目犍連文法
8428 迦旃延文法
8430 文法寶鑑(詞幹篇)
8431 文法寶鑑(詞根篇)
8432 詞形成論
8433 目犍連五章
8434 應用成就讀本
8435 音韻論讀本
8436 阿毗曇燈讀本
8437 阿毗曇燈疏
8438 妙莊嚴論讀本
8439 妙莊嚴論疏
8440 初學入門義抉擇精要
8446 詩王智論
8447 智論花鬘
8445 法智論
8444 大羅漢智論
8441 世間智論
8442 經典智論
8443 勇士百智論
8450 考底利耶智論
8448 人眼燈
8449 四護衛燈
8451 妙味之流
8452 界清淨
8453 韋桑達拉頌
8454 目犍連語釋五章
8455 塔史
8456 佛牙史
8457 詞根讀本注釋
8458 舍利史
8459 象頭山寺史
8460 勝者行傳
8461 勝者宗燈
8462 油鍋偈
8463 彌蘭王問疏
8464 詞花鬘
8465 詞成就論
8466 正理滴論
8467 迦旃延詞根注
8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品
2102 大品(長部)
2103 波梨品
2201 戒蘊品註義註
2202 大品義註(長部)
2203 波梨品義註
2301 戒蘊品疏
2302 大品複註(長部)
2303 波梨品複註
2304 戒蘊品新複註-1
2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經
3102 中五十經
3103 後五十經
3201 根本五十義註-1
3202 根本五十義註-2
3203 中五十義註
3204 後五十義註
3301 根本五十經複註
3302 中五十經複註
3303 後五十經複註
4101 有偈品
4102 因緣品
4103 蘊品
4104 六處品
4105 大品(相應部)
4201 有偈品義注
4202 因緣品義注
4203 蘊品義注
4204 六處品義注
4205 大品義注(相應部)
4301 有偈品複註
4302 因緣品註
4303 蘊品複註
4304 六處品複註
4305 大品複註(相應部)
5101 一集經
5102 二集經
5103 三集經
5104 四集經
5105 五集經
5106 六集經
5107 七集經
5108 八集等經
5109 九集經
5110 十集經
5111 十一集經
5201 一集義註
5202 二、三、四集義註
5203 五、六、七集義註
5204 八、九、十、十一集義註
5301 一集複註
5302 二、三、四集複註
5303 五、六、七集複註
5304 八集等複註
6101 小誦
6102 法句經
6103 自說
6104 如是語
6105 經集
6106 天宮事
6107 餓鬼事
6108 長老偈
6109 長老尼偈
6110 譬喻-1
6111 譬喻-2
6112 諸佛史
6113 所行藏
6114 本生-1
6115 本生-2
6116 大義釋
6117 小義釋
6118 無礙解道
6119 導論
6120 彌蘭王問
6121 藏釋
6201 小誦義注
6202 法句義注-1
6203 法句義注-2
6204 自說義注
6205 如是語義註
6206 經集義注-1
6207 經集義注-2
6208 天宮事義注
6209 餓鬼事義注
6210 長老偈義注-1
6211 長老偈義注-2
6212 長老尼義注
6213 譬喻義注-1
6214 譬喻義注-2
6215 諸佛史義注
6216 所行藏義注
6217 本生義注-1
6218 本生義注-2
6219 本生義注-3
6220 本生義注-4
6221 本生義注-5
6222 本生義注-6
6223 本生義注-7
6224 大義釋義注
6225 小義釋義注
6226 無礙解道義注-1
6227 無礙解道義注-2
6228 導論義注
6301 導論複註
6302 導論明解
7101 法集論
7102 分別論
7103 界論
7104 人施設論
7105 論事
7106 雙論-1
7107 雙論-2
7108 雙論-3
7109 發趣論-1
7110 發趣論-2
7111 發趣論-3
7112 發趣論-4
7113 發趣論-5
7201 法集論義註
7202 分別論義註(迷惑冰消)
7203 五部論義註
7301 法集論根本複註
7302 分別論根本複註
7303 五論根本複註
7304 法集論複註
7305 五論複註
7306 阿毘達摩入門
7307 攝阿毘達磨義論
7308 阿毘達摩入門古複註
7309 阿毘達摩論母

မြန်မာ
ပဠိအဋ္ဌကထာဋီကာအည
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ
1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ
1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ)
1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ
1105 ပရိဝါရ ပါဠိ
1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁
1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂
1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ
1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ)
1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ
1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁
1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂
1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃
1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ
1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ
1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ
1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁
1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂
1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁
1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂
1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ
1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ
1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁
1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂
1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ
1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ

8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁
8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂
8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁
8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂
8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ

8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ)
8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ)
8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ)
8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ)
8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ)
8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ)
8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ)
8413 နိရုတ္တိဒီပနီ
8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ
8415 အနုဒီပနီပါဌ
8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ
8417 နမက္ကာရဋီကာ
8418 မဟာပဏာမပါဌ
8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ
8420 သုတဝန္ဒနာ
8421 ကမလာဉ္ဇလိ
8422 ဇိနာလင်္ကာရ
8423 ပဇ္ဇမဓု
8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ
8425 စူဠဂန္ထဝံသ
8427 သာသနဝံသ
8426 မဟာဝံသ
8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ
8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ
8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ)
8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ)
8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ
8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ
8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ
8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ
8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ
8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ
8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ
8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ
8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ
8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ
8447 နီတိမဉ္ဇရီ
8445 ဓမ္မနီတိ
8444 မဟာရဟနီတိ
8441 လောကနီတိ
8442 သုတ္တန္တနီတိ
8443 သူရဿတိနီတိ
8450 စာဏကျနီတိ
8448 နရဒက္ခဒီပနီ
8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ
8451 ရသဝါဟိနီ
8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ
8453 ဝေဿန္တရဂီတိ
8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ
8455 ထူပဝံသ
8456 ဒါဌာဝံသ
8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ
8458 ဓါတုဝံသ
8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ
8460 ဇိနစရိတယ
8461 ဇိနဝံသဒီပံ
8462 တေလကဋာဟဂါထာ
8463 မိလိဒဋီကာ
8464 ပဒမဉ္ဇရီ
8465 ပဒသာဓနံ
8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ
8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ
8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ)
2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ
2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ)
2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ)
2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ
2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁
2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁
3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂
3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ
4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)
4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)
4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ
4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ
5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ
5103 တိကနိပါတ ပါဠိ
5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ
5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ
5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ
5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ
5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ
5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ
5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ
5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ
5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ
5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ
5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ
5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ
6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ
6103 ဥဒါန ပါဠိ
6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ
6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ
6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ
6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ
6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ
6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ
6110 အပဒါန ပါဠိ-၁
6111 အပဒါန ပါဠိ-၂
6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ
6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ
6114 ဇာတက ပါဠိ-၁
6115 ဇာတက ပါဠိ-၂
6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ
6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ
6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ
6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ
6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ
6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁
6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂
6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ
6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ
6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁
6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂
6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁
6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂
6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ
6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁
6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂
6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ
6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ
6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁
6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂
6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃
6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄
6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅
6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆
6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇
6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁
6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂
6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ
6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ
6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ
7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ
7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ
7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ
7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ
7106 ယမက ပါဠိ-၁
7107 ယမက ပါဠိ-၂
7108 ယမက ပါဠိ-၃
7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁
7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂
7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃
7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄
7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅
7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ
7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ
7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ
7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ
7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ
7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ
7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ
7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ
7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ
7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော
7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ
7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

English
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon PaliCommentairesSubcommentairesAutres
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैननकमेंट्रीउप-टिप्पणियाँअन्य
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Indonesia
Kanon PaliKomentarSub-komentarLainnya
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
巴利義註複註藏外典籍
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

한국인
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi


Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

그분 복되신 분, 아라한, 정등각자께 절하옵니다.

Abhidhammapiṭake

아비담마 피타카

Yamakapāḷi (dutiyo bhāgo)

야마카 빠알리 (제2권)

6. Saṅkhārayamakaṃ

6. 상카라 야마카 (형성의 쌍)

1. Paṇṇattivāro

1. 빤낫띠 와라 (개념의 장)

(Ka) uddeso

(가) 웃데사 (요강)

1. Tayo [Pg.1] saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāroti. Assāsapassāsā kāyasaṅkhāro, vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro. Ṭhapetvā vitakkavicāre sabbepi cittasampayuttakā dhammā cittasaṅkhāro.

1. 세 가지 형성이 있으니, 신행(身行), 구행(口行), 심행(心行)이다. 들숨과 날숨은 신행이고, 일으킨 생각과 지속적 고찰은 구행이며, 인식과 느낌은 심행이다. 일으킨 생각과 지속적 고찰을 제외한, 마음과 결합한 모든 법들도 심행이다.

1. Padasodhanavāro

1. 빠다소다나 와라 (단어 정화의 장)

(Ka) anulomaṃ

(가) 아눌로마 (순방향)

2. (Ka) kāyo kāyasaṅkhāro?

2. (가) 신(身)은 신행(身行)인가?

(Kha) kāyasaṅkhāro kāyo?

(나) 신행(身行)은 신(身)인가?

(Ka) vacī vacīsaṅkhāro?

(가) 구(口)는 구행(口行)인가?

(Kha) vacīsaṅkhāro vacī?

(나) 구행(口行)은 구(口)인가?

(Ka) cittaṃ cittasaṅkhāro?

(가) 심(心)은 심행(心行)인가?

(Kha) cittasaṅkhāro cittaṃ?

(나) 심행(心行)은 심(心)인가?

(Kha) paccanīkaṃ

(나) 빳짜니까 (역방향)

3. (Ka) na kāyo na kāyasaṅkhāro?

3. (가) 신(身)이 아닌 것은 신행(身行)이 아닌가?

(Kha) na kāyasaṅkhāro na kāyo?

(나) 신행(身行)이 아닌 것은 신(身)이 아닌가?

(Ka) na vacī na vacīsaṅkhāro?

(가) 구(口)가 아닌 것은 구행(口行)이 아닌가?

(Kha) na vacīsaṅkhāro na vacī?

(나) 구행(口行)이 아닌 것은 구(口)가 아닌가?

(Ka) na cittaṃ na cittasaṅkhāro?

(가) 심(心)이 아닌 것은 심행(心行)이 아닌가?

(Kha) na cittasaṅkhāro na cittaṃ?

(나) 심행(心行)이 아닌 것은 심(心)이 아닌가?

2. Padasodhanamūlacakkavāro

2. 빠다소다나 물라짝까 와라 (단어 정화 근본 순환의 장)

(Ka) anulomaṃ

(가) 아눌로마 (순방향)

4. (Ka) kāyo [Pg.2] kāyasaṅkhāro?

4. (가) 신(身)은 신행(身行)인가?

(Kha) saṅkhārā vacīsaṅkhāro?

(나) 상카라들(형성들)은 구행(口行)인가?

(Ka) kāyo kāyasaṅkhāro?

(가) 신(身)은 신행(身行)인가?

(Kha) saṅkhārā cittasaṅkhāro?

(나) 상카라들(형성들)은 심행(心行)인가?

(Ka) vacī vacīsaṅkhāro?

(가) 구(口)는 구행(口行)인가?

(Kha) saṅkhārā kāyasaṅkhāro?

(나) 상카라들(형성들)은 신행(身行)인가?

(Ka) vacī vacīsaṅkhāro?

(가) '말'은 '말의 형성'인가?

(Kha) saṅkhārā cittasaṅkhāro?

(나) '형성들'은 '마음의 형성'인가?

(Ka) cittaṃ cittasaṅkhāro?

(가) '마음'은 '마음의 형성'인가?

(Kha) saṅkhārā kāyasaṅkhāro?

(나) '형성들'은 '몸의 형성'인가?

(Ka) cittaṃ cittasaṅkhāro?

(가) '마음'은 '마음의 형성'인가?

(Kha) saṅkhārā vacīsaṅkhāro?

(나) '형성들'은 '말의 형성'인가?

(Kha) paccanīkaṃ

(나) 역문(逆門)

5. (Ka) na kāyo na kāyasaṅkhāro?

5. (가) '몸'이 아니면 '몸의 형성'이 아닌가?

(Kha) na saṅkhārā na vacīsaṅkhāro?

(나) '형성들'이 아니면 '말의 형성'이 아닌가?

(Ka) na kāyo na kāyasaṅkhāro?

(가) '몸'이 아니면 '몸의 형성'이 아닌가?

(Kha) na saṅkhārā na cittasaṅkhāro?

(나) '형성들'이 아니면 '마음의 형성'이 아닌가?

(Ka) na vacī na vacīsaṅkhāro?

(가) '말'이 아니면 '말의 형성'이 아닌가?

(Kha) na saṅkhārā na kāyasaṅkhāro?

(나) '형성들'이 아니면 '몸의 형성'이 아닌가?

(Ka) na vacī na vacīsaṅkhāro?

(가) '말'이 아니면 '말의 형성'이 아닌가?

(Kha) na saṅkhārā na cittasaṅkhāro?

(나) '형성들'이 아니면 '마음의 형성'이 아닌가?

(Ka) na cittaṃ na cittasaṅkhāro?

(가) '마음'이 아니면 '마음의 형성'이 아닌가?

(Kha) na saṅkhārā na kāyasaṅkhāro?

(나) '형성들'이 아니면 '몸의 형성'이 아닌가?

(Ka) na cittaṃ na cittasaṅkhāro?

(가) '마음'이 아니면 '마음의 형성'이 아닌가?

(Kha) na saṅkhārā na vacīsaṅkhāro?

(나) '형성들'이 아니면 '말의 형성'이 아닌가?

3. Suddhasaṅkhāravāro

3. 순수 형성의 장(章)

(Ka) anulomaṃ

(가) 순문(順門)

6. (Ka) kāyasaṅkhāro vacīsaṅkhāro?

6. (가) '몸의 형성'은 '말의 형성'인가?

(Kha) vacīsaṅkhāro kāyasaṅkhāro?

(나) '말의 형성'은 '몸의 형성'인가?

(Ka) kāyasaṅkhāro cittasaṅkhāro?

(가) '몸의 형성'은 '마음의 형성'인가?

(Kha) cittasaṅkhāro kāyasaṅkhāro?

(나) '마음의 형성'은 '몸의 형성'인가?

(Ka) vacīsaṅkhāro cittasaṅkhāro?

(가) '말의 형성'은 '마음의 형성'인가?

(Kha) cittasaṅkhāro vacīsaṅkhāro?

(나) '마음의 형성'은 '말의 형성'인가?

(Kha) paccanīkaṃ

(나) 역문(逆門)

7. (Ka) na kāyasaṅkhāro na vacīsaṅkhāro?

7. (가) '몸의 형성'이 아니면 '말의 형성'이 아닌가?

(Kha) na vacīsaṅkhāro na kāyasaṅkhāro?

(나) '말의 형성'이 아니면 '몸의 형성'이 아닌가?

(Ka) na kāyasaṅkhāro na cittasaṅkhāro?

(가) 신행(身行)이 아닌 것은 심행(心行)도 아닙니까?

(Kha) na cittasaṅkhāro na kāyasaṅkhāro?

(나) 심행이 아닌 것은 신행도 아닙니까?

(Ka) na vacīsaṅkhāro na cittasaṅkhāro?

(가) 구행(口行)이 아닌 것은 심행도 아닙니까?

(Kha) na cittasaṅkhāro na vacīsaṅkhāro?

(나) 심행이 아닌 것은 구행도 아닙니까?

Paṇṇattiuddesavāro.

개념 시설 개설부.

Paṇṇattivāro.

개념 시설문.

(Kha) niddeso

(나) 해설

1. Padasodhanavāro

1. 어구 정화부

(Ka) anulomaṃ

(가) 순방향

8. (Ka) kāyo [Pg.3] kāyasaṅkhāroti? No.

8. (가) 몸은 신행입니까? 아닙니다.

(Kha) kāyasaṅkhāro kāyoti? No.

(나) 신행은 몸입니까? 아닙니다.

(Ka) vacī vacīsaṅkhāroti? No.

(가) 말은 구행입니까? 아닙니다.

(Kha) vacīsaṅkhāro vacīti? No.

(나) 구행은 말입니까? 아닙니다.

(Ka) cittaṃ cittasaṅkhāroti? No.

(가) 마음은 심행입니까? 아닙니다.

(Kha) cittasaṅkhāro cittanti? No.

(나) 심행은 마음입니까? 아닙니다.

(Kha) paccanīkaṃ

(나) 역방향

9. (Ka) na kāyo na kāyasaṅkhāroti?

9. (가) 몸이 아닌 것은 신행도 아닙니까?

Kāyasaṅkhāro na kāyo, kāyasaṅkhāro. Kāyañca kāyasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva kāyo na ca kāyasaṅkhāro.

신행은 몸이 아니지만, 신행입니다. 몸과 신행을 제외한 나머지 것들은 몸도 아니고 신행도 아닙니다.

(Kha) na kāyasaṅkhāro na kāyoti?

(나) 신행이 아닌 것은 몸도 아닙니까?

Kāyo na kāyasaṅkhāro, kāyo. Kāyañca kāyasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva kāyo na ca kāyasaṅkhāro.

몸은 신행이 아니지만, 몸입니다. 몸과 신행을 제외한 나머지 것들은 몸도 아니고 신행도 아닙니다.

(Ka) na vacī na vacīsaṅkhāroti?

(가) 말이 아닌 것은 구행도 아닙니까?

Vacīsaṅkhāro na vacī, vacīsaṅkhāro. Vaciñca vacīsaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva vacī na ca vacīsaṅkhāro.

구행은 말이 아니지만, 구행입니다. 말과 구행을 제외한 나머지 것들은 말도 아니고 구행도 아닙니다.

(Kha) na vacīsaṅkhāro na vacīti?

(나) 구행이 아닌 것은 말도 아닙니까?

Vacī na vacīsaṅkhāro, vacī. Vaciñca vacīsaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva vacī na ca vacīsaṅkhāro.

말은 구행이 아니지만, 말입니다. 말과 구행을 제외한 나머지 것들은 말도 아니고 구행도 아닙니다.

(Ka) na cittaṃ na cittasaṅkhāroti?

(가) 마음이 아닌 것은 심행도 아닙니까?

Cittasaṅkhāro na cittaṃ, cittasaṅkhāro. Cittañca cittasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva cittaṃ na ca cittasaṅkhāro.

심행은 마음이 아니지만, 심행입니다. 마음과 심행을 제외한 나머지 것들은 마음도 아니고 심행도 아닙니다.

(Kha) na cittasaṅkhāro na cittanti?

(나) 심행이 아닌 것은 마음도 아닙니까?

Cittaṃ na cittasaṅkhāro, cittaṃ. Cittañca cittasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva cittaṃ na ca cittasaṅkhāro.

마음은 심행이 아니지만, 마음입니다. 마음과 심행을 제외한 나머지 것들은 마음도 아니고 심행도 아닙니다.

2. Padasodhanamūlacakkavāro

2. 어구 정화 근본 순환부

(Ka) anulomaṃ

(가) 순방향

10. (Ka) kāyo kāyasaṅkhāroti? No.

10. (문) 신(身)은 신행(身行)인가? (답) 아니다.

(Kha) saṅkhārā vacīsaṅkhāroti?

(문) 행(行)들은 구행(口行)인가?

Vacīsaṅkhāro saṅkhāro ceva vacīsaṅkhāro ca. Avasesā saṅkhārā na vacīsaṅkhāro.

구행은 행(行)이기도 하고 구행이기도 하다. 그 밖의 행(行)들은 구행이 아니다.

(Ka) kāyo [Pg.4] kāyasaṅkhāroti? No.

(문) 신(身)은 신행(身行)인가? (답) 아니다.

(Kha) saṅkhārā cittasaṅkhāroti?

(문) 행(行)들은 심행(心行)인가?

Cittasaṅkhāro saṅkhāro ceva cittasaṅkhāro ca. Avasesā saṅkhārā na cittasaṅkhāro.

심행은 행(行)이기도 하고 심행이기도 하다. 그 밖의 행(行)들은 심행이 아니다.

11. (Ka) vacī vacīsaṅkhāroti? No.

11. (문) 구(口)는 구행(口行)인가? (답) 아니다.

(Kha) saṅkhārā kāyasaṅkhāroti?

(문) 행(行)들은 신행(身行)인가?

Kāyasaṅkhāro saṅkhāro ceva kāyasaṅkhāro ca. Avasesā saṅkhārā na kāyasaṅkhāro.

신행은 행(行)이기도 하고 신행이기도 하다. 그 밖의 행(行)들은 신행이 아니다.

(Ka) vacī vacīsaṅkhāroti? No.

(문) 구(口)는 구행(口行)인가? (답) 아니다.

(Kha) saṅkhārā cittasaṅkhāroti?

(문) 행(行)들은 심행(心行)인가?

Cittasaṅkhāro saṅkhāro ceva cittasaṅkhāro ca. Avasesā saṅkhārā na cittasaṅkhāro.

심행은 행(行)이기도 하고 심행이기도 하다. 그 밖의 행(行)들은 심행이 아니다.

12. (Ka) cittaṃ cittasaṅkhāroti? No.

12. (문) 심(心)은 심행(心행)인가? (답) 아니다.

(Kha) saṅkhārā kāyasaṅkhāroti?

(문) 행(行)들은 신행(身行)인가?

Kāyasaṅkhāro saṅkhāro ceva kāyasaṅkhāro ca. Avasesā saṅkhārā na kāyasaṅkhāro.

신행은 행(行)이기도 하고 신행이기도 하다. 그 밖의 행(行)들은 신행이 아니다.

(Ka) cittaṃ cittasaṅkhāroti? No.

(문) 심(心)은 심행(心행)인가? (답) 아니다.

(Kha) saṅkhārā vacīsaṅkhāroti?

(문) 행(行)들은 구행(口行)인가?

Vacīsaṅkhāro saṅkhāro ceva vacīsaṅkhāro ca. Avasesā saṅkhārā na vacīsaṅkhāro.

구행은 행(行)이기도 하고 구행이기도 하다. 그 밖의 행(行)들은 구행이 아니다.

(Kha) paccanīkaṃ

(나) 부정

13. (Ka) na kāyo na kāyasaṅkhāroti?

13. (문) 신(身)이 아니면 신행(身행)도 아닌가?

Kāyasaṅkhāro na kāyo, kāyasaṅkhāro. Kāyañca kāyasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva kāyo na ca kāyasaṅkhāro.

신행은 신(身)은 아니지만 신행이다. 신(身)과 신행을 제외한 그 밖의 법들은 신(身)도 아니고 신행도 아니다.

(Kha) na saṅkhārā na vacīsaṅkhāroti? Āmantā.

(문) 행(行)들이 아니면 구행(口行)도 아닌가? (답) 그렇다.

(Ka) na kāyo na kāyasaṅkhāroti?

(문) 신(身)이 아니면 신행(身행)도 아닌가?

Kāyasaṅkhāro na kāyo, kāyasaṅkhāro. Kāyañca kāyasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva kāyo na ca kāyasaṅkhāro.

신행은 신(身)은 아니지만 신행이다. 신(身)과 신행을 제외한 그 밖의 법들은 신(身)도 아니고 신행도 아니다.

(Kha) na saṅkhārā na cittasaṅkhāroti? Āmantā.

(문) 행(行)들이 아니면 심행(心行)도 아닌가? (답) 그렇다.

14. (Ka) na vacī na vacīsaṅkhāroti?

14. (문) 구(口)가 아니면 구행(口行)도 아닌가?

Vacīsaṅkhāro na vacī, vacīsaṅkhāro. Vaciñca vacīsaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva vacī na ca vacīsaṅkhāro.

구행은 구(口)는 아니지만 구행이다. 구(口)와 구행을 제외한 그 밖의 법들은 구(口)도 아니고 구행도 아니다.

(Kha) na saṅkhārā na kāyasaṅkhāroti? Āmantā.

(문) 행(行)들이 아니면 신행(身行)도 아닌가? (답) 그렇다.

(Ka) na vacī na vacīsaṅkhāroti?

(문) 구(口)가 아니면 구행(口행)도 아닌가?

Vacīsaṅkhāro na vacī, vacīsaṅkhāro. Vaciñca vacīsaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva vacī na ca vacīsaṅkhāro.

구행은 구(口)는 아니지만 구행이다. 구(口)와 구행을 제외한 그 밖의 법들은 구(口)도 아니고 구행도 아니다.

(Kha) na saṅkhārā na cittasaṅkhāroti? Āmantā.

(나) 상카라가 아닌 것은 심상카라가 아닙니까? 그렇습니다.

15. (Ka) na [Pg.5] cittaṃ na cittasaṅkhāroti?

15. (가) 마음이 아닌 것은 심상카라가 아닙니까?

Cittasaṅkhāro na cittaṃ, cittasaṅkhāro. Cittañca cittasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva cittaṃ na ca cittasaṅkhāro.

심상카라는 마음이 아니지만 심상카라입니다. 마음과 심상카라를 제외한 나머지 법들은 마음도 아니고 심상카라도 아닙니다.

(Kha) na saṅkhārā na kāyasaṅkhāroti? Āmantā.

(나) 상카라가 아닌 것은 신상카라가 아닙니까? 그렇습니다.

(Ka) na cittaṃ na cittasaṅkhāroti?

(가) 마음이 아닌 것은 심상카라가 아닙니까?

Cittasaṅkhāro na cittaṃ, cittasaṅkhāro. Cittañca cittasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva cittaṃ na ca cittasaṅkhāro.

심상카라는 마음이 아니지만 심상카라입니다. 마음과 심상카라를 제외한 나머지 법들은 마음도 아니고 심상카라도 아닙니다.

(Kha) na saṅkhārā na vacīsaṅkhāroti? Āmantā.

(나) 상카라가 아닌 것은 구상카라가 아닙니까? 그렇습니다.

3. Suddhasaṅkhāravāro

3. 순수 상카라 절

(Ka) anulomaṃ

(가) 순방향

16. (Ka) kāyasaṅkhāro vacīsaṅkhāroti? No.

16. (가) 신상카라는 구상카라입니까? 아닙니다.

(Kha) vacīsaṅkhāro kāyasaṅkhāroti? No.

(나) 구상카라는 신상카라입니까? 아닙니다.

(Ka) kāyasaṅkhāro cittasaṅkhāroti? No.

(가) 신상카라는 심상카라입니까? 아닙니다.

(Kha) cittasaṅkhāro kāyasaṅkhāroti? No.

(나) 심상카라는 신상카라입니까? 아닙니다.

(Ka) vacīsaṅkhāro cittasaṅkhāroti? No.

(가) 구상카라는 심상카라입니까? 아닙니다.

(Kha) cittasaṅkhāro vacīsaṅkhāroti? No.

(나) 심상카라는 구상카라입니까? 아닙니다.

(Kha) paccanīkaṃ

(나) 역방향

17. (Ka) na kāyasaṅkhāro na vacīsaṅkhāroti?

17. (가) 신상카라가 아닌 것은 구상카라가 아닙니까?

Vacīsaṅkhāro na kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro. Kāyasaṅkhārañca vacīsaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva kāyasaṅkhāro na ca vacīsaṅkhāro.

구상카라는 신상카라가 아니지만 구상카라입니다. 신상카라와 구상카라를 제외한 나머지 법들은 신상카라도 아니고 구상카라도 아닙니다.

(Kha) na vacīsaṅkhāro na kāyasaṅkhāroti?

(나) 구상카라가 아닌 것은 신상카라가 아닙니까?

Kāyasaṅkhāro na vacīsaṅkhāro, kāyasaṅkhāro. Vacīsaṅkhārañca kāyasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva vacīsaṅkhāro na ca kāyasaṅkhāro.

신상카라는 구상카라가 아니지만 신상카라입니다. 구상카라와 신상카라를 제외한 나머지 법들은 구상카라도 아니고 신상카라도 아닙니다.

(Ka) na kāyasaṅkhāro na cittasaṅkhāroti?

(가) 신상카라가 아닌 것은 심상카라가 아닙니까?

Cittasaṅkhāro na kāyasaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Kāyasaṅkhārañca cittasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva kāyasaṅkhāro na ca cittasaṅkhāro.

심상카라는 신상카라가 아니지만 심상카라입니다. 신상카라와 심상카라를 제외한 나머지 법들은 신상카라도 아니고 심상카라도 아닙니다.

(Kha) na cittasaṅkhāro na kāyasaṅkhāroti?

(나) 심상카라가 아닌 것은 신상카라가 아닙니까?

Kāyasaṅkhāro na cittasaṅkhāro, kāyasaṅkhāro. Cittasaṅkhārañca kāyasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva cittasaṅkhāro na ca kāyasaṅkhāro.

신상카라는 심상카라가 아니지만 신상카라입니다. 심상카라와 신상카라를 제외한 나머지 법들은 심상카라도 아니고 신상카라도 아닙니다.

18. (Ka) na vacīsaṅkhāro na cittasaṅkhāroti?

18. (가) 구상카라가 아닌 것은 심상카라가 아닙니까?

Cittasaṅkhāro na vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Vacīsaṅkhārañca cittasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva vacīsaṅkhāro [Pg.6] na ca cittasaṅkhāro.

심상카라는 구상카라가 아니지만 심상카라입니다. 구상카라와 심상카라를 제외한 나머지 법들은 구상카라도 아니고 심상카라도 아닙니다.

(Kha) na cittasaṅkhāro na vacīsaṅkhāroti?

(나) 심상카라가 아닌 것은 구상카라가 아닙니까?

Vacīsaṅkhāro na cittasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro. Cittasaṅkhārañca vacīsaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva cittasaṅkhāro na ca vacīsaṅkhāro.

구상카라는 심상카라가 아니지만 구상카라입니다. 심상카라와 구상카라를 제외한 나머지 법들은 심상카라도 아니고 구상카라도 아닙니다.

Paṇṇattiniddesavāro.

개념 제시절이 끝났다.

2. Pavattivāro 1. uppādavāro

2. 진행절 1. 발생절

(1) Paccuppannavāro

(1) 현재의 편

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순행-개인

19. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

19. (가) 어떤 사람에게 신행(身行)이 일어나면, 그 사람에게 구행(口行)도 일어납니까?

Vinā vitakkavicārehi assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro ca uppajjati vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 들숨과 날숨이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 신행은 일어나지만 구행은 일어나지 않습니다. 초선에 든 자들과 욕계에 있는 자들에게 들숨과 날숨이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 신행도 일어나고 구행도 일어납니다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro uppajjati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 구행이 일어나면, 그 사람에게 신행도 일어납니까?

Vinā assāsapassāsehi vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca uppajjati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 지속적 고찰이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 구행은 일어나지만 신행은 일어나지 않습니다. 초선에 든 자들과 욕계에 있는 자들에게 들숨과 날숨이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 구행도 일어나고 신행도 일어납니다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro uppajjatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 신행이 일어나면, 그 사람에게 심행(心行)도 일어납니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro uppajjati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 심행이 일어나면, 그 사람에게 신행도 일어납니까?

Vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca uppajjati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

들숨과 날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 심행은 일어나지만 신행은 일어나지 않습니다. 들숨과 날숨이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 심행도 일어나고 신행도 일어납니다.

20. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro uppajjatīti? Āmantā.

20. (가) 어떤 사람에게 구행이 일어나면, 그 사람에게 심행(心行)도 일어납니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro uppajjati tassa vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 심행이 일어나면, 그 사람에게 구행도 일어납니까?

Vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjati. Vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca uppajjati vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 심행은 일어나지만 구행은 일어나지 않습니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 심행도 일어나고 구행도 일어납니다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순행-장소

21. (Ka) yattha [Pg.7] kāyasaṅkhāro uppajjati tattha vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

21. (가) 어떤 장소에서 신행이 일어나면, 그 장소에서 구행도 일어납니까?

Dutiyajjhāne tatiyajjhāne tattha kāyasaṅkhāro uppajjati, no ca tattha vacīsaṅkhāro uppajjati. Paṭhamajjhāne kāmāvacare tattha kāyasaṅkhāro ca uppajjati vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

제2선과 제3선에서, 거기서는 신행은 일어나지만 구행은 일어나지 않습니다. 초선과 욕계에서, 거기서는 신행도 일어나고 구행도 일어납니다.

(Kha) yattha vā pana vacīsaṅkhāro uppajjati tattha kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 장소에서 구행이 일어나면, 그 장소에서 신행도 일어납니까?

Rūpāvacare arūpāvacare tattha vacīsaṅkhāro uppajjati, no ca tattha kāyasaṅkhāro uppajjati. Paṭhamajjhāne kāmāvacare tattha vacīsaṅkhāro ca uppajjati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

색계와 무색계에서, 거기서는 구행은 일어나지만 신행은 일어나지 않습니다. 초선과 욕계에서, 거기서는 구행도 일어나고 신행도 일어납니다.

(Ka) yattha kāyasaṅkhāro uppajjati tattha cittasaṅkhāro uppajjatīti? Āmantā.

(가) 어떤 장소에서 신행이 일어나면, 그 장소에서 심행도 일어납니까? 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana cittasaṅkhāro uppajjati tattha kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 장소에서 심행이 일어나면, 그 장소에서 신행도 일어납니까?

Catutthajjhāne rūpāvacare arūpāvacare tattha cittasaṅkhāro uppajjati, no ca tattha kāyasaṅkhāro uppajjati. Paṭhamajjhāne dutiyajjhāne tatiyajjhāne kāmāvacare tattha cittasaṅkhāro ca uppajjati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

제4선, 색계, 무색계에서, 거기서는 심행은 일어나지만 신행은 일어나지 않습니다. 초선, 제2선, 제3선, 욕계에서, 거기서는 심행도 일어나고 신행도 일어납니다.

22. (Ka) yattha vacīsaṅkhāro uppajjati tattha cittasaṅkhāro uppajjatīti? Āmantā.

22. (가) 어떤 장소에서 구행이 일어나면, 그 장소에서 심행도 일어납니까? 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana cittasaṅkhāro uppajjati tattha vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 장소에서 심행이 일어나면, 그 장소에서 구행도 일어납니까?

Dutiyajjhāne tatiyajjhāne catutthajjhāne tattha cittasaṅkhāro uppajjati, no ca tattha vacīsaṅkhāro uppajjati. Paṭhamajjhāne kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare tattha cittasaṅkhāro ca uppajjati vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

제2선, 제3선, 제4선에서, 거기서는 심행은 일어나지만 구행은 일어나지 않습니다. 초선, 욕계, 색계, 무색계에서, 거기서는 심행도 일어나고 구행도 일어납니다.

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순행-개인과 장소

23. Yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjati…pe….

23. 어떤 사람에게 어떤 장소에서 신행이 일어나면… (생략) ….

(Yassakampi yassayatthakampi sadisaṃ.)

(개인에 대한 설명과 개인 및 장소에 대한 설명은 동일하다.)

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 역행-개인

24. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa vacīsaṅkhāro nuppajjatīti?

24. (가) 어떤 사람에게 신행이 일어나지 않으면, 그 사람에게 구행도 일어나지 않습니까?

Vinā assāsapassāsehi vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjati. Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi avitakkaavicāracittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjati vacīsaṅkhāro ca nuppajjati.

들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 지속적 고찰이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 신행은 일어나지 않지만, 구행이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 모든 마음의 사라지는 순간에 있는 이들, 들숨과 날숨이 없고 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 멸진정에 든 자들, 무상유정들에게는 신행도 일어나지 않고 구행도 일어나지 않습니다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nuppajjati tassa kāyasaṅkhāro [Pg.8] nuppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 구행이 일어나지 않으면, 그 사람에게 신행도 일어나지 않습니까?

Vinā vitakkavicārehi assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati. Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi avitakkaavicāracittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nuppajjati kāyasaṅkhāro ca nuppajjati.

일으킨 생각(vitakka)과 머문 생각(vicāra) 없이 들숨과 날숨의 일어나는 순간(uppādakkhaṇa)에 있는 그들에게는 언어 형성(vacīsaṅkhāro)이 일어나고 있지 않지만, 신체 형성(kāyasaṅkhāro)이 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 모든 이들의 마음의 사라지는 순간(bhaṅgakkhaṇa)과, 들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 머문 생각이 없는 마음(avitakka-avicāra-citta)의 일어나는 순간에 있는 이들, 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 유정들에게는 언어 형성도 일어나고 있지 않고 신체 형성도 일어나고 있지 않다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro nuppajjatīti?

(문) 어떤 사람에게 신체 형성이 일어나고 있지 않으면, 그 사람에게 마음 형성도 일어나고 있지 않은가?

Vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nuppajjati. Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjati.

들숨과 날숨 없이 마음의 일어나는 순간에 있는 그들에게는 신체 형성이 일어나고 있지 않지만, 마음 형성이 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 모든 이들의 마음의 사라지는 순간과 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 유정들에게는 신체 형성도 일어나고 있지 않고 마음 형성도 일어나고 있지 않다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nuppajjati tassa kāyasaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

(반대로) 또한 어떤 사람에게 마음 형성이 일어나고 있지 않으면, 그 사람에게 신체 형성도 일어나고 있지 않은가? 그렇다.

25. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro nuppajjatīti?

25. (문) 어떤 사람에게 언어 형성이 일어나고 있지 않으면, 그 사람에게 마음 형성도 일어나고 있지 않은가?

Vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nuppajjati. Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjati.

일으킨 생각과 머문 생각 없이 마음의 일어나는 순간에 있는 그들에게는 언어 형성이 일어나고 있지 않지만, 마음 형성이 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 모든 이들의 마음의 사라지는 순간과 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 유정들에게는 언어 형성도 일어나고 있지 않고 마음 형성도 일어나고 있지 않다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nuppajjati tassa vacīsaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

(반대로) 또한 어떤 사람에게 마음 형성이 일어나고 있지 않으면, 그 사람에게 언어 형성도 일어나고 있지 않은가? 그렇다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 부정적 처소(paccanīka-okāsa).

26. (Ka) yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati tattha vacīsaṅkhāro nuppajjatīti?

26. (문) 어떤 장소에서 신체 형성이 일어나고 있지 않으면, 그곳에서 언어 형성도 일어나고 있지 않은가?

Rūpāvacare arūpāvacare tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tattha vacīsaṅkhāro nuppajjati. Catutthajjhāne asaññasatte tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati vacīsaṅkhāro ca nuppajjati.

색계와 무색계에서 그곳에서는 신체 형성이 일어나고 있지 않지만, 언어 형성이 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 제4선과 무상유정천에서 그곳에서는 신체 형성도 일어나고 있지 않고 언어 형성도 일어나고 있지 않다.

(Kha) yattha vā pana vacīsaṅkhāro nuppajjati tattha kāyasaṅkhāro nuppajjatīti?

(반대로) 또한 어떤 장소에서 언어 형성이 일어나고 있지 않으면, 그곳에서 신체 형성도 일어나고 있지 않은가?

Dutiyajjhāne tatiyajjhāne tattha vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati. Catutthajjhāne asaññasatte tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjati kāyasaṅkhāro ca nuppajjati.

제2선과 제3선에서 그곳에서는 언어 형성이 일어나고 있지 않지만, 신체 형성이 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 제4선과 무상유정천에서 그곳에서는 언어 형성도 일어나고 있지 않고 신체 형성도 일어나고 있지 않다.

(Ka) yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati tattha cittasaṅkhāro nuppajjatīti?

(문) 어떤 장소에서 신체 형성이 일어나고 있지 않으면, 그곳에서 마음 형성도 일어나고 있지 않은가?

Catutthajjhāne rūpāvacare arūpāvacare tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tattha cittasaṅkhāro nuppajjati. Asaññasatte tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjati.

제4선, 색계, 무색계에서 그곳에서는 신체 형성이 일어나고 있지 않지만, 마음 형성이 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 무상유정천에서 그곳에서는 신체 형성도 일어나고 있지 않고 마음 형성도 일어나고 있지 않다.

(Kha) yattha vā pana…pe…? Āmantā.

(반대로) 또한 어떤 장소에서... (중략) 그렇다.

27. (Ka) yattha [Pg.9] vacīsaṅkhāro nuppajjati tattha cittasaṅkhāro nuppajjatīti?

27. (문) 어떤 장소에서 언어 형성이 일어나고 있지 않으면, 그곳에서 마음 형성도 일어나고 있지 않은가?

Dutiyajjhāne tatiyajjhāne catutthajjhāne tattha vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tattha cittasaṅkhāro nuppajjati. Asaññasatte tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjati.

제2선, 제3선, 제4선에서 그곳에서는 언어 형성이 일어나고 있지 않지만, 마음 형성이 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 무상유정천에서 그곳에서는 언어 형성도 일어나고 있지 않고 마음 형성도 일어나고 있지 않다.

(Kha) yattha vā pana…pe…? Āmantā.

(반대로) 또한 어떤 장소에서... (중략) 그렇다.

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 부정적 인물-처소(paccanīka-puggalokāsa).

28. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa tattha vacīsaṅkhāro nuppajjatīti?

28. (문) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 신체 형성이 일어나고 있지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 언어 형성도 일어나고 있지 않은가?

Vinā assāsapassāsehi vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjati. Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi avitakkaavicāracittassa uppādakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati vacīsaṅkhāro ca nuppajjati.

들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 머문 생각의 일어나는 순간에 있는 그들에게 그곳에서는 신체 형성이 일어나고 있지 않지만, 언어 형성이 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 모든 이들의 마음의 사라지는 순간과, 들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 머문 생각이 없는 마음의 일어나는 순간에 있는 이들, 무상유정천의 유정들에게 그곳에서는 신체 형성도 일어나고 있지 않고 언어 형성도 일어나고 있지 않다.

(Kha) yassa vā pana yattha…pe…? Āmantā.

(반대로) 또한 어떤 사람에게 어떤 장소에서... (중략) 그렇다.

(Yassakampi yassayatthakampi sadisaṃ vitthāretabbaṃ, yassayatthake nirodhasamāpannānanti na labbhati.)

(푸갈라와라(puggala-vāra)와 푸갈로카사와라(puggalokāsa-vāra)도 이와 같이 상세히 설명해야 하며, 푸갈로카사와라에서는 멸진정에 든 이들이 포함되지 않는다.)

(2) Atītavāro

(2) 과거분(Atīta-vāra).

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순차적 인물(anuloma-puggala).

29. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa vacīsaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

29. (문) 어떤 사람에게 신체 형성이 일어났었다면, 그 사람에게 언어 형성도 일어났었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(반대로) 또한 어떤 사람에게... (중략) 그렇다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa cittasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 신체 형성이 일어났었다면, 그 사람에게 마음 형성도 일어났었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(반대로) 또한 어떤 사람에게... (중략) 그렇다.

30. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro uppajjittha tassa cittasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

30. (문) 어떤 사람에게 언어 형성이 일어났었다면, 그 사람에게 마음 형성도 일어났었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(또는) 또는 어떤 사람에게 (심성행이 일어났었으며, 그 사람에게 구성행도 일어났었습니까?) 그러합니다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순결정 처

31. Yattha kāyasaṅkhāro uppajjittha…pe…

31. 어느 곳에서 신성행이 일어났으며... (생략)...

(Yatthakampi sabbattha ekasadisaṃ).

(어느 곳에서든 모든 곳에서 하나와 같다.)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순결정 인처

32. (Ka) yassa [Pg.10] yattha kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjitthāti?

32. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신성행이 일어났었으며, 그 사람에게 그곳에서 구성행이 일어났었습니까?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjittha. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca uppajjittha vacīsaṅkhāro ca uppajjittha.

제2선정과 제3선정에 든 이들에게는 그곳에서 신성행은 일어났었으나, 그들에게 그곳에서 구성행은 일어나지 않았습니다. 제1선정에 든 이들과 욕계의 이들에게는 그곳에서 신성행도 일어났었고 구성행도 일어났었습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro uppajjittha tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjitthāti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 구성행이 일어났었으며, 그 사람에게 그곳에서 신성행이 일어났었습니까?

Rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjittha. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca uppajjittha kāyasaṅkhāro ca uppajjittha.

색계와 무색계의 이들에게는 그곳에서 구성행은 일어났었으나, 그들에게 그곳에서 신성행은 일어나지 않았습니다. 제1선정에 든 이들과 욕계의 이들에게는 그곳에서 구성행도 일어났었고 신성행도 일어났었습니다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신성행이 일어났었으며, 그 사람에게 그곳에서 심성행이 일어났었습니까? 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjittha tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjitthāti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 심성행이 일어났었으며, 그 사람에게 그곳에서 신성행이 일어났었습니까?

Catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjittha. Paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjittha kāyasaṅkhāro ca uppajjittha.

제4선정에 든 이들, 색계와 무색계의 이들에게는 그곳에서 심성행은 일어났었으나, 그들에게 그곳에서 신성행은 일어나지 않았습니다. 제1선정, 제2선정, 제3선정에 든 이들과 욕계의 이들에게는 그곳에서 심성행도 일어났었고 신성행도 일어났었습니다.

33. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro uppajjittha tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

33. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 구성행이 일어났었으며, 그 사람에게 그곳에서 심성행이 일어났었습니까? 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjittha tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjitthāti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 심성행이 일어났었으며, 그 사람에게 그곳에서 구성행이 일어났었습니까?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjittha. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ itaresaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjittha vacīsaṅkhāro ca uppajjittha.

제2선정, 제3선정, 제4선정에 든 이들, 정거천에서 두 번째 마음이 전개되는 이들에게는 그곳에서 심성행은 일어났었으나, 그들에게 그곳에서 구성행은 일어나지 않았습니다. 제1선정에 든 이들과 욕계의 이들, 그리고 그 밖의 색계와 무색계의 이들에게는 그곳에서 심성행도 일어났었고 구성행도 일어났었습니다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 역결정 인

34. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjittha tassa vacīsaṅkhāro nuppajjitthāti? Natthi.

34. (가) 어떤 사람에게 신성행이 일어나지 않았었으며, 그 사람에게 구성행도 일어나지 않았었습니까? 없습니다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nuppajjittha tassa kāyasaṅkhāro nuppajjitthāti? Natthi.

(나) 또는 어떤 사람에게 구성행이 일어나지 않았었으며, 그 사람에게 신성행도 일어나지 않았었습니까? 없습니다.

(Ka) yassa [Pg.11] kāyasaṅkhāro nuppajjittha tassa cittasaṅkhāro nuppajjitthāti? Natthi.

(가) 어떤 사람에게 신성행이 일어나지 않았었으며, 그 사람에게 심성행도 일어나지 않았었습니까? 없습니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Natthi.

(나) 또는 어떤 사람에게 (심성행이 일어나지 않았었으며, 그 사람에게 신성행도 일어나지 않았었습니까?) 없습니다.

35. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nuppajjittha tassa cittasaṅkhāro nuppajjitthāti? Natthi.

35. (가) 어떤 사람에게 구성행이 일어나지 않았었으며, 그 사람에게 심성행도 일어나지 않았었습니까? 없습니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Natthi.

(나) 또는 어떤 사람에게 (심성행이 일어나지 않았었으며, 그 사람에게 구성행도 일어나지 않았었습니까?) 없습니다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 역결정 처

36. Yattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha…pe….

36. 어느 곳에서 신성행이 일어나지 않았었으며... (생략)...

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 역결정 인처

37. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha tassa tattha vacīsaṅkhāro nuppajjitthāti?

37. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신성행이 일어나지 않았었으며, 그 사람에게 그곳에서 구성행도 일어나지 않았었습니까?

Rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha. Catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjittha vacīsaṅkhāro ca nuppajjittha.

색계와 무색계의 이들에게는 그곳에서 신성행은 일어나지 않았으나, 그들에게 그곳에서 구성행은 일어났었습니다. 제4선정에 든 이들, 정거천에서 두 번째 마음이 전개되는 이들, 무상유정천의 이들에게는 그곳에서 신성행도 일어나지 않았고 구성행도 일어나지 않았습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjitthāti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 구성행이 일어나지 않았었으며, 그 사람에게 그곳에서 신성행도 일어나지 않았었습니까?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha. Catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjittha kāyasaṅkhāro ca nuppajjittha.

제2선정과 제3선정에 든 이들에게는 그곳에서 구성행은 일어나지 않았으나, 그들에게 그곳에서 신성행은 일어났었습니다. 제4선정에 든 이들, 정거천에서 두 번째 마음이 전개되는 이들, 무상유정천의 이들에게는 그곳에서 구성행도 일어나지 않았고 신성행도 일어나지 않았습니다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjitthāti?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신성행이 일어나지 않았었으며, 그 사람에게 그곳에서 심성행도 일어나지 않았었습니까?

Catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjittha. Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjittha cittasaṅkhāro ca nuppajjittha.

제4선정을 얻은 자들, 색계와 무색계의 그들에게는 거기서 신행(身行)이 일어나지 않았으나, 그들에게 거기서 심행(心行)이 일어나지 않은 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들, 무상유정천의 그들에게는 거기서 신행도 일어나지 않았고 심행도 일어나지 않았다.

(Kha) yassa vā pana yattha…pe…? Āmantā.

(나) 또한 어떤 자에게 어느 곳에서... (중략) ...? 그러하다.

38. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjitthāti?

38. (가) 어떤 자에게 어느 곳에서 구행(口行)이 일어나지 않았다면, 그에게 거기서 심행도 일어나지 않았는가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjittha. Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjittha cittasaṅkhāro ca nuppajjittha.

제2선정, 제3선정, 제4선정을 얻은 자들, 정거천에서 두 번째 마음(첫 번째 바왕가)이 일어나는 자들, 그들에게는 거기서 구행이 일어나지 않았으나, 그들에게 거기서 심행이 일어나지 않은 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들, 무상유정천의 그들에게는 거기서 구행도 일어나지 않았고 심행도 일어나지 않았다.

(Kha) yassa vā pana yattha…pe…? Āmantā.

(나) 또한 어떤 자에게 어느 곳에서... (중략) ...? 그러하다.

(3) Anāgatavāro

(3) 미래편

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순연 보특가라

39. (Ka) yassa [Pg.12] kāyasaṅkhāro uppajjissati tassa vacīsaṅkhāro uppajjissatīti? Āmantā.

39. (가) 어떤 자에게 신행(身行)이 일어날 것이라면, 그에게 구행(口行)이 일어날 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro uppajjissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한 어떤 자에게 구행이 일어날 것이라면, 그에게 신행이 일어날 것인가?

Yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjissati.

어떤 마음의 다음에 욕계 사람들에게 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 색계와 무색계에서 마지막 생을 얻은 자들, 색계와 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽어가는 동안의 그들에게는 구행은 일어날 것이나 신행은 일어날 것이 아니다. 그 밖의 다른 자들에게는 구행도 일어날 것이고 신행도 일어날 것이다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjissati tassa cittasaṅkhāro uppajjissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 자에게 신행이 일어날 것이라면, 그에게 심행(心行)이 일어날 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro uppajjissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한 어떤 자에게 심행이 일어날 것이라면, 그에게 신행이 일어날 것인가?

Yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjissati.

어떤 마음의 다음에 욕계 사람들에게 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 색계와 무색계에서 마지막 생을 얻은 자들, 색계와 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽어가는 동안의 그들에게는 심행은 일어날 것이나 신행은 일어날 것이 아니다. 그 밖의 다른 자들에게는 심행도 일어날 것이고 신행도 일어날 것이다.

40. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro uppajjissati tassa cittasaṅkhāro uppajjissatīti? Āmantā.

40. (가) 어떤 자에게 구행이 일어날 것이라면, 그에게 심행이 일어날 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro uppajjissati tassa vacīsaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한 어떤 자에게 심행이 일어날 것이라면, 그에게 구행이 일어날 것인가?

Yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro ca uppajjissati vacīsaṅkhāro ca uppajjissati.

어떤 마음의 다음에 일으킨 생각(vitakka)과 지속적 고찰(vicāra)이 없는 마지막 마음이 일어날 것인 자들에게는 심행은 일어날 것이나 구행은 일어날 것이 아니다. 그 밖의 다른 자들에게는 심행도 일어날 것이고 구행도 일어날 것이다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순연 처(處)

41. Yattha kāyasaṅkhāro uppajjissati…pe….

41. 어느 곳에서 신행이 일어날 것이라면... (중략) ...

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순연 보특가라와 처

42. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjissatīti?

42. (가) 어떤 자에게 어느 곳에서 신행이 일어날 것이라면, 그에게 거기서 구행이 일어날 것인가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ [Pg.13] samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca uppajjissati vacīsaṅkhāro ca uppajjissati.

제2선정과 제3선정을 얻은 자들, 그들에게 거기서 신행은 일어날 것이나 구행은 일어날 것이 아니다. 제1선정을 얻은 자들 및 욕계의 자들, 그들에게 거기서 신행도 일어날 것이고 구행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro uppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한 어떤 자에게 어느 곳에서 구행이 일어날 것이라면, 그에게 거기서 신행이 일어날 것인가?

Yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjissati.

어떤 마음의 다음에 욕계 사람들에게 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 색계의 자들, 무색계의 자들, 그들에게 거기서 구행은 일어날 것이나 신행은 일어날 것이 아니다. 제1선정을 얻은 자들 및 그 밖의 욕계의 자들, 그들에게 거기서 구행도 일어날 것이고 신행도 일어날 것이다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 자에게 어느 곳에서 신행이 일어날 것이라면, 그에게 거기서 심행이 일어날 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한 어떤 자에게 어느 곳에서 심행이 일어날 것이라면, 그에게 거기서 신행이 일어날 것인가?

Yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjissati.

어떤 마음의 다음에 욕계 사람들에게 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 제4선정을 얻은 자들, 색계의 자들, 무색계의 자들, 그들에게 거기서 심행은 일어날 것이나 신행은 일어날 것이 아니다. 제1선정, 제2선정, 제3선정을 얻은 자들 및 그 밖의 욕계의 자들, 그들에게 거기서 심행도 일어날 것이고 신행도 일어날 것이다.

43. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro uppajjissati tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjissatīti? Āmantā.

43. (가) 어떤 자에게 어느 곳에서 구행이 일어날 것이라면, 그에게 거기서 심행이 일어날 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한 어떤 자에게 어느 곳에서 심행이 일어날 것이라면, 그에게 거기서 구행이 일어날 것인가?

Yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ itaresaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjissati vacīsaṅkhāro ca uppajjissati.

어떤 마음의 다음에 일으킨 생각(vitakka)과 지속적 고찰(vicāra)이 없는 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 제2선정, 제3선정, 제4선정을 얻은 자들, 그들에게 거기서 심행은 일어날 것이나 구행은 일어날 것이 아니다. 제1선정을 얻은 자들, 욕계의 자들, 그 밖의 색계와 무색계의 자들, 그들에게 거기서 심행도 일어날 것이고 구행도 일어날 것이다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 역연 보특가라

44. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjissati tassa vacīsaṅkhāro nuppajjissatīti?

44. (순순) 어떤 사람에게 신행(身行)이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 구행(口行)도 일어나지 않겠습니까?

Yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā [Pg.14] avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati.

어떤 마음의 바로 다음에 욕계 유정들의 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 색계와 무색계에서 마지막 생을 맞이한 자들, 색계와 무색계에 태어나 반열반할 자들 중 죽어가는 자들, 그들에게 신행은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 구행이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 자들, 어떤 마음의 바로 다음에 일으킨 생각(vitakka)과 지속적 고찰(vicāra)이 없는 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 그들에게는 신행도 일어나지 않을 것이고 구행도 일어나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(역) 또한… (중략)… 그렇습니다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjissati tassa cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

(순순) 어떤 사람에게 신행이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 심행(心行)도 일어나지 않겠습니까?

Yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

어떤 마음의 바로 다음에 욕계 유정들의 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 색계와 무색계에서 마지막 생을 맞이한 자들, 색계와 무색계에 태어나 반열반할 자들 중 죽어가는 자들, 그들에게 신행은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 심행이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 자들에게는 신행도 일어나지 않을 것이고 심행도 일어나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro…pe…? Āmantā.

(역) 또한 심행이… (중략)… 그렇습니다.

45. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nuppajjissati tassa cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

45. (순순) 어떤 사람에게 구행이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 심행도 일어나지 않겠습니까?

Yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

어떤 마음의 바로 다음에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 것인 자들에게는 구행은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 심행이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 자들에게는 구행도 일어나지 않을 것이고 심행도 일어나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(역) 또한… (중략)… 그렇습니다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 부정적 처소

46. Yattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati…pe….

46. 어느 곳에서 신행이 일어나지 않을 것이라면… (중략)…

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 부정적 유정-처소

47. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissatīti?

47. (순순) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 구행도 일어나지 않겠습니까?

Yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati.

어떤 마음의 바로 다음에 욕계 유정들의 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 색계 유정들, 무색계 유정들, 그들에게 그곳에서 신행은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 구행이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 자들, 어떤 마음의 바로 다음에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 제4선에 든 자들, 무상유정천의 유정들, 그들에게 그곳에서 신행도 일어나지 않을 것이고 구행도 일어나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjissatīti?

(역) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 신행도 일어나지 않겠습니까?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati.

제2선이나 제3선에 든 자들, 그들에게 그곳에서 구행은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 신행이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 자들, 어떤 마음의 바로 다음에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 제4선에 든 자들, 무상유정천의 유정들, 그들에게 그곳에서 구행도 일어나지 않을 것이고 신행도 일어나지 않을 것입니다.

(Ka) yassa [Pg.15] yattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

(순순) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 심행도 일어나지 않겠습니까?

Yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

어떤 마음의 바로 다음에 욕계 유정들의 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 제4선에 든 자들, 색계 유정들, 무색계 유정들, 그들에게 그곳에서 신행은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 심행이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 자들, 무상유정천의 유정들, 그들에게 그곳에서 신행도 일어나지 않을 것이고 심행도 일어나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana yattha…pe…? Āmantā.

(역) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서… (중략)… 그렇습니다.

48. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

48. (순순) 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 심행도 일어나지 않겠습니까?

Yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

어떤 마음의 바로 다음에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 것인 자들, 제2선, 제3선, 제4선에 든 자들, 그들에게 그곳에서 구행은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 심행이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 자들, 무상유정천의 유정들, 그들에게 그곳에서 구행도 일어나지 않을 것이고 심행도 일어나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana yattha…pe…? Āmantā.

(역) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서… (중략)… 그렇습니다.

(4) Paccuppannātītavāro

(4) 현재-과거 시제

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순선 유정

49. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa vacīsaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

49. (순순) 어떤 사람에게 신행이 일어나고 있다면, 그 사람에게 구행이 일어난 적이 있습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro uppajjittha tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(역) 또한 어떤 사람에게 구행이 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 신행이 일어나고 있습니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca uppajjittha kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 마음의 소멸의 순간(bhaṅgakkhaṇa)에 있는 자들, 들숨과 날숨 없이 마음의 발생의 순간(uppādakkhaṇa)에 있는 자들, 멸진정(nirodhasamāpatti)에 든 자들, 무상유정천의 유정들, 그들에게 구행은 일어난 적이 있지만, 그들에게 신행이 일어나고 있는 것은 아닙니다. 들숨과 날숨의 발생의 순간에 있는 자들, 그들에게는 구행도 일어난 적이 있고 신행도 일어나고 있습니다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

(순순) 어떤 사람에게 신행이 일어나고 있다면, 그 사람에게 심행이 일어난 적이 있습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro uppajjittha tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(역) 또한 어떤 사람에게 심행이 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 신행이 일어나고 있습니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca uppajjittha kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 마음의 소멸의 순간에 있는 자들, 들숨과 날숨 없이 마음의 발생의 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 유정들, 그들에게 심행은 일어난 적이 있지만, 그들에게 신행이 일어나고 있는 것은 아닙니다. 들숨과 날숨의 발생의 순간에 있는 자들, 그들에게는 심행도 일어난 적이 있고 신행도 일어나고 있습니다.

50. (Ka) yassa [Pg.16] vacīsaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

50. (가) 어떤 사람에게 구행(언어 형성력)이 일어나는 중이라면, 그 사람에게 심행(마음 형성력)이 일어난 적이 있습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro uppajjittha tassa vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 심행이 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 구행이 일어나는 중입니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjati. Vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca uppajjittha vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

모든 이들의 마음이 멸진하는 찰나에 있는 이들, 심탁(vitakka)과 심사(vicāra) 없이 마음이 생성되는 찰나에 있는 이들, 상수멸(nirodhasamāpatti)에 든 이들, 무상유정천의 유정들, 이들에게는 심행은 일어난 적이 있으나 구행이 일어나는 중은 아닙니다. 심탁과 심사가 생성되는 찰나에 있는 이들에게는 심행도 일어난 적이 있고 구행도 일어나는 중입니다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순행 처소(anulomaokāso)

51. Yattha kāyasaṅkhāro uppajjati…pe….

51. 어느 곳에서 신행(신체 형성력)이 일어나는... (이하 생략)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순행 인물 및 처소(anulomapuggalokāsā)

52. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjati tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjitthāti?

52. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 일어나는 중이라면, 그 사람에게 그 곳에서 구행이 일어난 적이 있습니까?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjittha. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca uppajjati vacīsaṅkhāro ca uppajjittha.

제2선이나 제3선에 든 이들의 들숨과 날숨이 생성되는 찰나에 있는 이들에게는 그 곳에서 신행은 일어나는 중이나, 그들에게 그 곳에서 구행이 일어난 적은 없습니다. 제1선에 든 이들, 욕계 유정들의 들숨과 날숨이 생성되는 찰나에 있는 이들에게는 그 곳에서 신행도 일어나는 중이고 구행도 일어난 적이 있습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro uppajjittha tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 그 곳에서 신행이 일어나는 중입니까?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca uppajjittha kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

제1선에 든 이들, 욕계 유정들의 들숨과 날숨이 멸진하는 찰나에 있는 이들, 바로 그들 중에서 들숨과 날숨 없이 마음이 생성되는 찰나에 있는 이들, 색계 유정들, 무색계 유정들에게는 그 곳에서 구행은 일어난 적이 있으나 신행이 일어나는 중은 아닙니다. 제1선에 든 이들, 욕계 유정들의 들숨과 날숨이 생성되는 찰나에 있는 이들에게는 그 곳에서 구행도 일어난 적이 있고 신행도 일어나는 중입니다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 일어나는 중이라면, 그 사람에게 그 곳에서 심행이 일어난 적이 있습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjittha tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 심행이 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 그 곳에서 신행이 일어나는 중입니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjittha kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 이들의 마음이 멸진하는 찰나에 있는 이들, 들숨과 날숨 없이 마음이 생성되는 찰나에 있는 이들에게는 그 곳에서 심행은 일어난 적이 있으나 신행이 일어나는 중은 아닙니다. 들숨과 날숨이 생성되는 찰나에 있는 이들에게는 그 곳에서 심행도 일어난 적이 있고 신행도 일어나는 중입니다.

53. (Ka) yassa [Pg.17] yattha vacīsaṅkhāro uppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

53. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 일어나는 중이라면, 그 사람에게 그 곳에서 심행이 일어난 적이 있습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjittha tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 심행이 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 그 곳에서 구행이 일어나는 중입니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjati. Vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjittha vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

모든 이들의 마음이 멸진하는 찰나에 있는 이들, 심탁과 심사 없이 마음이 생성되는 찰나에 있는 이들에게는 그 곳에서 심행은 일어난 적이 있으나 구행이 일어나는 중은 아닙니다. 심탁과 심사가 생성되는 찰나에 있는 이들에게는 그 곳에서 심행도 일어난 적이 있고 구행도 일어나는 중입니다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 역행 인물(paccanīkapuggalo)

54. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa vacīsaṅkhāro nuppajjitthāti? Uppajjittha.

54. (가) 어떤 사람에게 신행이 일어나지 않는 중이라면, 그 사람에게 구행이 일어난 적이 없습니까? 일어난 적이 있습니다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nuppajjittha tassa kāyasaṅkhāro nuppajjatīti? Natthi.

(나) 또는 어떤 사람에게 구행이 일어난 적이 없다면, 그 사람에게 신행이 일어나지 않는 중입니까? (구행이 일어난 적이 없는) 그런 사람은 없습니다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro nuppajjitthāti? Uppajjittha.

(가) 어떤 사람에게 신행이 일어나지 않는 중이라면, 그 사람에게 심행이 일어난 적이 없습니까? 일어난 적이 있습니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nuppajjittha tassa kāyasaṅkhāro nuppajjatīti? Natthi.

(나) 또는 어떤 사람에게 심행이 일어난 적이 없다면, 그 사람에게 신행이 일어나지 않는 중입니까? (심행이 일어난 적이 없는) 그런 사람은 없습니다.

55. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro nuppajjitthāti? Uppajjittha.

55. (가) 어떤 사람에게 구행이 일어나지 않는 중이라면, 그 사람에게 심행이 일어난 적이 없습니까? 일어난 적이 있습니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Natthi.

(나) 또는 어떤 사람에게... (이하 생략)... (심행이 일어난 적이 없는) 그런 사람은 없습니다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 역행 처소(paccanīkaokāso)

56. Yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati…pe….

56. 어느 곳에서 신행이 일어나지 않는... (이하 생략)

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 역행 인물 및 처소(paccanīkapuggalokāsā)

57. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa tattha vacīsaṅkhāro nuppajjitthāti?

57. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 일어나지 않는 중이라면, 그 사람에게 그 곳에서 구행이 일어난 적이 없습니까?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha. Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati vacīsaṅkhāro ca nuppajjittha.

제1선에 든 이들, 욕계 유정들의 들숨과 날숨이 멸진하는 찰나에 있는 이들, 바로 그들 중에서 들숨과 날숨 없이 마음이 생성되는 찰나에 있는 이들, 색계 유정들, 무색계 유정들에게는 그 곳에서 신행은 일어나지 않는 중이나, 그들에게 그 곳에서 구행이 일어난 적이 없는 것은 아닙니다. 제2선이나 제3선에 든 이들의 들숨과 날숨이 멸진하는 찰나에 있는 이들, 바로 그들 중에서 들숨과 날숨 없이 마음이 생성되는 찰나에 있는 이들, 제4선에 든 이들, 정거천 유정들로서 두 번째 마음이 진행되는 동안에 있는 이들, 무상유정천의 유정들에게는 그 곳에서 신행도 일어나지 않는 중이고 구행도 일어난 적이 없습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha tassa tattha kāyasaṅkhāro [Pg.18] nuppajjatīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 일어난 적이 없다면, 그 사람에게 그 곳에서 신행이 일어나지 않는 중입니까?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati. Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjittha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati.

제2선이나 제3선에 든 이들의 들숨과 날숨이 생성되는 찰나에 있는 이들에게는 그 곳에서 구행은 일어난 적이 없으나, 그들에게 그 곳에서 신행이 일어나지 않는 중인 것은 아닙니다. 제2선이나 제3선에 든 이들의 들숨과 날숨이 멸진하는 찰나에 있는 이들, 바로 그들 중에서 들숨과 날숨 없이 마음이 생성되는 찰나에 있는 이들, 제4선에 든 이들, 정거천 유정들로서 두 번째 마음이 진행되는 동안에 있는 이들, 무상유정천의 유정들에게는 그 곳에서 구행도 일어난 적이 없고 신행도 일어나지 않는 중입니다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjitthāti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행(身行)이 일어나지 않고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 심행(心行)이 일어난 적이 없는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjittha. Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjittha.

모든 마음의 멸진순간(滅盡瞬間)에 있는 이들, 들숨과 날숨 없이 마음의 발생순간(發生瞬間)에 있는 이들, 그들에게는 그곳에서 신행이 일어나고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 심행이 일어난 적이 없는 것은 아니다. 정거천(淨居天)에 태어나는 이들, 무상유정천(無想有情天)의 이들, 그들에게는 그곳에서 신행도 일어나고 있지 않고 심행도 일어난 적이 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nuppajjittha tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

(나) 혹은, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 일어난 적이 없다면, 그 사람에게 그곳에서 신행이 일어나고 있지 않는가? 그렇다.

58. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nuppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjitthāti?

58. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행(口行)이 일어나지 않고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 심행(心行)이 일어난 적이 없는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjittha. Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjittha.

모든 마음의 멸진순간에 있는 이들, 일으킨 생각과 지속적 고찰(尋伺) 없이 마음의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 그곳에서 구행이 일어나고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 심행이 일어난 적이 없는 것은 아니다. 정거천에 태어나는 이들, 무상유정천의 이들, 그들에게는 그곳에서 구행도 일어나고 있지 않고 심행도 일어난 적이 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha…pe…? Āmantā.

(나) 혹은, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 일어난 적이 없다면 그 사람에게 그곳에서 구행이 일어나고 있지 않는가? 그렇다.

(5) Paccuppannānāgatavāro

(5) 현재미래절(現在未來節)

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순역(順逆) - 인물(人物)

59. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa vacīsaṅkhāro uppajjissatīti? Āmantā.

59. (가) 어떤 사람에게 신행이 일어나고 있다면, 그 사람에게 구행이 일어날 것인가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro uppajjissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 구행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 신행이 일어나고 있는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 마음의 멸진순간에 있는 이들, 들숨과 날숨 없이 마음의 발생순간에 있는 이들, 상수멸(想受滅)에 든 이들, 무상유정천의 이들, 그들에게는 구행이 일어날 것이지만, 그들에게 신행이 일어나고 있는 것은 아니다. 들숨과 날숨의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 구행도 일어날 것이고 신행도 일어나고 있다.

(Ka) yassa [Pg.19] kāyasaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro uppajjissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 신행이 일어나고 있다면, 그 사람에게 심행이 일어날 것인가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro uppajjissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 심행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 신행이 일어나고 있는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 마음의 멸진순간에 있는 이들, 들숨과 날숨 없이 마음의 발생순간에 있는 이들, 상수멸에 든 이들, 무상유정천의 이들, 그들에게는 심행이 일어날 것이지만, 그들에게 신행이 일어나고 있는 것은 아니다. 들숨과 날숨의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 심행도 일어날 것이고 신행도 일어나고 있다.

60. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro uppajjissatīti?

60. (가) 어떤 사람에게 구행이 일어나고 있다면, 그 사람에게 심행이 일어날 것인가?

Savitakkasavicārapacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca uppajjati cittasaṅkhāro ca uppajjissati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 구행이 일어나고 있지만, 그들에게 심행이 일어날 것은 아니다. 그 외의 일으킨 생각과 지속적 고찰의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 구행도 일어나고 있고 심행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro uppajjissati tassa vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 심행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 구행이 일어나고 있는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjati. Vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca uppajjissati vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

모든 마음의 멸진순간에 있는 이들, 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음의 발생순간에 있는 이들, 상수멸에 든 이들, 무상유정천의 이들, 그들에게는 심행이 일어날 것이지만, 그들에게 구행이 일어나고 있는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 심행도 일어날 것이고 구행도 일어나고 있다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순역 - 처소(處所)

61. Yattha kāyasaṅkhāro uppajjati…pe….

61. 어떤 곳에서 신행이 일어난다면... (이하 같음)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순역 - 인물과 처소

62. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjati tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjissatīti?

62. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 구행이 일어날 것인가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca uppajjati vacīsaṅkhāro ca uppajjissati.

제2선(第二禪)이나 제3선(第三禪)에 든 이들로서 들숨과 날숨의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 그곳에서 신행이 일어나고 있지만, 그들에게 그곳에서 구행이 일어날 것은 아니다. 제1선에 든 이들이나 욕계(欲界)의 이들로서 들숨과 날숨의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 그곳에서 신행도 일어나고 있고 구행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro uppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 신행이 일어나고 있는가?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjati. Paṭhamajjhānaṃ [Pg.20] samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

제1선에 든 이들이나 욕계의 이들로서 들숨과 날숨의 멸진순간에 있는 이들, 바로 그들로서 들숨과 날숨 없이 마음의 발생순간에 있는 이들, 색계(色界)나 무색계(無色界)의 이들, 그들에게는 그곳에서 구행이 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 신행이 일어나고 있는 것은 아니다. 제1선에 든 이들이나 욕계의 이들로서 들숨과 날숨의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 그곳에서 구행도 일어날 것이고 신행도 일어나고 있다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 심행이 일어날 것인가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 신행이 일어나고 있는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 마음의 멸진순간에 있는 이들, 들숨과 날숨 없이 마음의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 그곳에서 심행이 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 신행이 일어나고 있는 것은 아니다. 들숨과 날숨의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 그곳에서 심행도 일어날 것이고 신행도 일어나고 있다.

63. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro uppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjissatīti?

63. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 심행이 일어날 것인가?

Savitakkasavicārapacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca uppajjati cittasaṅkhāro ca uppajjissati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 그곳에서 구행이 일어나고 있지만, 그들에게 그곳에서 심행이 일어날 것은 아니다. 그 외의 일으킨 생각과 지속적 고찰의 발생순간에 있는 이들, 그들에게는 그곳에서 구행도 일어나고 있고 심행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

또한, 어느 곳에서든 심상카라(cittasaṅkhāra)가 생겨날 사람에게는 그곳에서 구상카라(vacīsaṅkhāra)가 생겨나고 있습니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjati. Vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjissati vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

모든 마음의 무너지는 찰나(bhaṅgakkhaṇe)에 있는 이들과 위탁카(vitakka)·위짜라(vicāra) 없이 마음이 일어나는 찰나(uppādakkhaṇe)에 있는 이들에게는 그곳에서 심상카라가 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 구상카라가 생겨나고 있는 것은 아닙니다. 위탁카·위짜라가 일어나는 찰나에 있는 이들에게는 그곳에서 심상카라도 생겨날 것이고 구상카라도 생겨나고 있습니다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 부정(Paccanīka) - 인물

64. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa vacīsaṅkhāro nuppajjissatīti?

64. (가) 신상카라(kāyasaṅkhāra)가 생겨나고 있지 않는 사람에게는 구상카라(vacīsaṅkhāra)도 생겨나지 않을 것입니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjati vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati.

모든 마음의 무너지는 찰나에 있는 이들, 들숨·날숨 없이 마음이 일어나는 찰나에 있는 이들, 멸진정(nirodhasamāpatti)에 든 이들, 무상유정천(asaññasatta)의 유정들에게는 신상카라가 생겨나고 있지 않지만, 그들에게 구상카라가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 마지막 마음(pacchimacitta)을 갖춘 이들과 어떤 마음의 바로 다음에 위탁카·위짜라가 없는 마지막 마음이 생겨날 이들에게는 신상카라도 생겨나고 있지 않고 구상카라도 생겨나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nuppajjissati tassa kāyasaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

또한, 구상카라가 생겨나지 않을 사람에게는 신상카라도 생겨나고 있지 않습니까? 그러합니다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

(가) 신상카라가 생겨나고 있지 않는 사람에게는 심상카라(cittasaṅkhāra)도 생겨나지 않을 것입니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe [Pg.21] nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

모든 마음의 무너지는 찰나에 있는 이들, 들숨·날숨 없이 마음이 일어나는 찰나에 있는 이들, 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 유정들에게는 신상카라가 생겨나고 있지 않지만, 그들에게 심상카라가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 이들에게는 신상카라도 생겨나고 있지 않고 심상카라도 생겨나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

또한, 심상카라가 생겨나지 않을 사람에게는…(신상카라도 생겨나고 있지 않습니까?)... 그러합니다.

65. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

65. (가) 구상카라가 생겨나고 있지 않는 사람에게는 심상카라도 생겨나지 않을 것입니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nuppajjissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

모든 마음의 무너지는 찰나에 있는 이들, 위탁카·위짜라 없이 마음이 일어나는 찰나에 있는 이들, 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 유정들에게는 구상카라가 생겨나고 있지 않지만, 그들에게 심상카라가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 위탁카·위짜라가 있는 마지막 마음의 무너지는 찰나에 있는 이들과 위탁카·위짜라가 없는 마지막 마음을 갖춘 이들에게는 구상카라도 생겨나고 있지 않고 심상카라도 생겨나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nuppajjissati tassa vacīsaṅkhāro nuppajjatīti?

또한, 심상카라가 생겨나지 않을 사람에게는 구상카라도 생겨나고 있지 않습니까?

Savitakkasavicārapacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro ca nuppajjissati vacīsaṅkhāro ca nuppajjati.

위탁카·위짜라가 있는 마지막 마음이 일어나는 찰나에 있는 이들에게는 심상카라가 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 구상카라가 생겨나고 있지 않는 것은 아닙니다. 위탁카·위짜라가 있는 마지막 마음의 무너지는 찰나에 있는 이들과 위탁카·위짜라가 없는 마지막 마음을 갖춘 이들에게는 심상카라도 생겨나지 않을 것이고 구상카라도 생겨나고 있지 않습니다.

4 (Ṅa) paccanīkaokāso

4. (마) 부정 - 처소

66. Yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati…pe….

66. 어느 곳에서 신상카라가 생겨나고 있지 않는 곳에서는… (생략) …

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 부정 - 인물과 처소

67. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissatīti?

67. (가) 어느 곳에서 누구에게 신상카라가 생겨나고 있지 않다면, 그곳에서 그에게 구상카라도 생겨나지 않을 것입니까?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati.

초선(初禪)에 든 이들, 욕계 유정들로서 들숨·날숨이 무너지는 찰나에 있는 이들, 또한 들숨·날숨 없이 마음이 일어나는 찰나에 있는 이들, 색계와 무색계 유정들에게는 그곳에서 신상카라가 생겨나고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 구상카라가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 이들, 어떤 마음의 바로 다음에 위탁카·위짜라가 없는 마지막 마음이 생겨날 이들, 제2선이나 제3선에 든 이들로서 들숨·날숨이 무너지는 찰나에 있는 이들, 또한 들숨·날숨 없이 마음이 일어나는 찰나에 있는 이들, 제4선에 든 이들, 무상유정천의 유정들에게는 그곳에서 신상카라도 생겨나고 있지 않고 구상카라도 생겨나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjatīti?

또한, 어느 곳에서 누구에게 구상카라가 생겨나지 않을 것이라면, 그곳에서 그에게 신상카라도 생겨나고 있지 않습니까?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati, no [Pg.22] ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati kāyasaṅkhāro ca nuppajjati.

제2선이나 제3선에 든 이들로서 들숨·날숨이 일어나는 찰나에 있는 이들에게는 그곳에서 구상카라가 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 신상카라가 생겨나고 있지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 이들, 어떤 마음의 바로 다음에 위탁카·위짜라가 없는 마지막 마음이 생겨날 이들, 제2선이나 제3선에 든 이들로서 들숨·날숨이 무너지는 찰나에 있는 이들, 또한 들숨·날숨 없이 마음이 일어나는 찰나에 있는 이들, 제4선에 든 이들, 무상유정천의 유정들에게는 그곳에서 구상카라도 생겨나지 않을 것이고 신상카라도 생겨나고 있지 않습니다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

(가) 어느 곳에서 누구에게 신상카라가 생겨나고 있지 않다면, 그곳에서 그에게 심상카라도 생겨나지 않을 것입니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjissati. Pacchimacittasamaṅgīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

모든 마음의 무너지는 찰나에 있는 이들, 들숨·날숨 없이 마음이 일어나는 찰나에 있는 이들에게는 그곳에서 신상카라가 생겨나고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 심상카라가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 마지막 마음을 갖춘 이들과 무상유정천의 유정들에게는 그곳에서 신상카라도 생겨나고 있지 않고 심상카라도 생겨나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

또한, 어느 곳에서 누구에게 심상카라가 생겨나지 않을 것이라면, 그곳에서 그에게 신상카라도 생겨나고 있지 않습니까? 그러합니다.

68. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nuppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

68. (가) 어느 곳에서 누구에게 구상카라가 생겨나고 있지 않다면, 그곳에서 그에게 심상카라도 생겨나지 않을 것입니까?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

모든 마음의 무너지는 찰나에 있는 이들, 위탁카·위짜라 없이 마음이 일어나는 찰나에 있는 이들에게는 그곳에서 구상카라가 생겨나고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 심상카라가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 위탁카·위짜라가 있는 마지막 마음의 무너지는 찰나에 있는 이들, 위탁카·위짜라가 없는 마지막 마음을 갖춘 이들, 무상유정천의 유정들에게는 그곳에서 구상카라도 생겨나고 있지 않고 심상카라도 생겨나지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha vacīsaṅkhāro nuppajjatīti?

또한, 어느 곳에서 누구에게 심상카라가 생겨나지 않을 것이라면, 그곳에서 그에게 구상카라도 생겨나고 있지 않습니까?

Savitakkasavicārapacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nuppajjissati vacīsaṅkhāro ca nuppajjati.

일으킴이 있고 머무름이 있는 마지막 마음의 일어나는 순간에 있는 그들에게 거기서 심행은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 구행이 일어나지 않는 것은 아니다. 일으킴이 있고 머무름이 있는 마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 이들과 일으킴도 없고 머무름도 없는 마지막 마음을 갖춘 이들, 무상유정들에게 거기서 심행도 일어나지 않을 것이고 구행도 일어나지 않는다.

(6) Atītānāgatavāro

(6) 과거미래절

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순역 보특가라

69. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa vacīsaṅkhāro uppajjissatīti?

69. (가) 어떤 사람에게 신행이 일어났었다면, 그 사람에게 구행이 일어날 것인가?

Pacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjissati[Pg.23]. Itaresaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca uppajjittha vacīsaṅkhāro ca uppajjissati.

마지막 마음을 갖춘 이들과 어떤 마음의 바로 뒤에 일으킴도 없고 머무름도 없는 마지막 마음이 일어날 그들에게는 신행은 일어났었지만, 구행은 일어나지 않을 것이다. 그 외의 다른 이들에게는 신행도 일어났었고 구행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람에게... (구행이 일어날 것이라면 그에게 신행이 일어났었는가?) 그렇다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa cittasaṅkhāro uppajjissatīti?

(가) 어떤 사람에게 신행이 일어났었다면, 그 사람에게 심행이 일어날 것인가?

Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca uppajjittha cittasaṅkhāro ca uppajjissati.

마지막 마음을 갖춘 이들에게는 신행은 일어났었지만, 심행은 일어나지 않을 것이다. 그 외의 다른 이들에게는 신행도 일어났었고 심행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana…pe…. Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람에게... (심행이 일어날 것이라면 그에게 신행이 일어났었는가?) 그렇다.

70. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro uppajjittha tassa cittasaṅkhāro uppajjissatīti?

70. (가) 어떤 사람에게 구행이 일어났었다면, 그 사람에게 심행이 일어날 것인가?

Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca uppajjittha cittasaṅkhāro ca uppajjissati.

마지막 마음을 갖춘 이들에게는 구행은 일어났었지만, 심행은 일어나지 않을 것이다. 그 외의 다른 이들에게는 구행도 일어났었고 심행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람에게... (심행이 일어날 것이라면 그에게 구행이 일어났었는가?) 그렇다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순역 처

71. Yattha kāyasaṅkhāro uppajjittha…pe….

71. 어떤 곳에서 신행이 일어났었다면... (이하 생략)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순역 보특가라처

72. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjissatīti?

72. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 일어났었다면, 그 사람에게 거기서 구행이 일어날 것인가?

Kāmāvacare pacchimacittasamaṅgīnaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca uppajjittha vacīsaṅkhāro ca uppajjissati.

욕계에서 마지막 마음을 갖춘 이들과 제2선이나 제3선에 든 이들에게는 거기서 신행은 일어났었지만, 구행은 일어나지 않을 것이다. 제1선에 든 이들과 그 외의 다른 욕계 존재들에게는 거기서 신행도 일어났었고 구행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro uppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjitthāti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 거기서 신행이 일어났었는가?

Rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjittha. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjittha.

색계 존재들과 무색계 존재들에게는 거기서 구행은 일어날 것이지만, 신행은 일어났던 적이 없었다. 제1선에 든 이들과 욕계 존재들에게는 거기서 구행도 일어날 것이고 신행도 일어났었다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjissatīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 일어났었다면, 그 사람에게 거기서 심행이 일어날 것인가?

Kāmāvacare pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca uppajjittha cittasaṅkhāro ca uppajjissati.

욕계에서 마지막 마음을 갖춘 이들에게는 거기서 신행은 일어났었지만, 심행은 일어나지 않을 것이다. 제1선, 제2선, 제3선에 든 이들과 그 외의 다른 욕계 존재들에게는 거기서 신행도 일어났었고 심행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa [Pg.24] vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjitthāti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 거기서 신행이 일어났었는가?

Catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjittha. Paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjissati kāyasaṅkhāro ca uppajjittha.

제4선에 든 이들과 색계 존재들, 무색계 존재들에게는 거기서 심행은 일어날 것이지만, 신행은 일어났던 적이 없었다. 제1선, 제2선, 제3선에 든 이들과 욕계 존재들에게는 거기서 심행도 일어날 것이고 신행도 일어났었다.

73. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro uppajjittha tassa tattha cittasaṅkhāro uppajjissatīti?

73. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 일어났었다면, 그 사람에게 거기서 심행이 일어날 것인가?

Savitakkasavicārabhūmiyaṃ pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ savitakkasavicārabhūmiyaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca uppajjittha cittasaṅkhāro ca uppajjissati.

일으킴이 있고 머무름이 있는 지에서 마지막 마음을 갖춘 이들에게는 거기서 구행은 일어났었지만, 심행은 일어나지 않을 것이다. 그 외의 일으킴이 있고 머무름이 있는 지의 존재들에게는 거기서 구행도 일어났었고 심행도 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjitthāti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 거기서 구행이 일어났었는가?

Avitakkaavicārabhūmiyaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjittha. Savitakkasavicārabhūmiyaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca uppajjissati vacīsaṅkhāro ca uppajjittha.

일으킴도 없고 머무름도 없는 지의 존재들에게는 거기서 심행은 일어날 것이지만, 구행은 일어났던 적이 없었다. 일으킴이 있고 머무름이 있는 지의 존재들에게는 거기서 심행도 일어날 것이고 구행도 일어났었다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 역 보특가라

74. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjittha tassa vacīsaṅkhāro nuppajjissatīti? Natthi.

74. (가) 어떤 사람에게 신행이 일어났던 적이 없었다면, 그 사람에게 구행도 일어나지 않을 것인가? 없다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nuppajjissati tassa kāyasaṅkhāro nuppajjitthāti? Uppajjittha.

(나) 또한 어떤 사람에게 구행이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 신행도 일어났던 적이 없었는가? 일어났었다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjittha tassa cittasaṅkhāro nuppajjissatīti? Natthi.

(문) 어떤 사람에게 신행(身行)이 생기지 않았었다면, 그에게 심행(心行)이 생기지 않을 것인가? (답) 그런 사람은 없다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nuppajjissati tassa kāyasaṅkhāro nuppajjitthāti? Uppajjittha.

(문) 혹은 어떤 사람에게 심행이 생기지 않을 것이라면, 그에게 신행이 생기지 않았었는가? (답) 생겼었다.

75. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nuppajjittha tassa cittasaṅkhāro nuppajjissatīti? Natthi.

75. (문) 어떤 사람에게 구행(口行)이 생기지 않았었다면, 그에게 심행이 생기지 않을 것인가? (답) 그런 사람은 없다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nuppajjissati tassa vacīsaṅkhāro nuppajjitthāti? Uppajjittha.

(문) 혹은 어떤 사람에게 심행이 생기지 않을 것이라면, 그에게 구행이 생기지 않았었는가? (답) 생겼었다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 역(逆) 처소 편

76. Yattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha…pe….

76. 어느 곳에서 신행이 생기지 않았었다면… (중략) …

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 역(逆) 사람과 처소 편

77. (Ka) yassa [Pg.25] yattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha tassa tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissatīti?

77. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 생기지 않았었다면, 그에게 그곳에서 구행이 생기지 않을 것인가?

Rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati. Rūpāvacare arūpāvacare pacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjittha vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati.

(답) 색계에 있는 자들, 무색계에 있는 자들, 그들에게는 그곳에서 신행이 생기지 않았었지만, 그들에게 그곳에서 구행이 생기지 않을 것은 아니다. 색계와 무색계에서 최후의 마음(아라한의 임종심)을 갖춘 자들, 어떤 마음의 바로 다음에 일으킨 생각도 없고 지속적 고찰도 없는 최후의 마음이 생기게 될 자들, 제4선에 든 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게는 그곳에서 신행도 생기지 않았었고 구행도 생기지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjitthāti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 생기지 않을 것이라면, 그에게 그곳에서 신행이 생기지 않았었는가?

Kāmāvacare pacchimacittasamaṅgīnaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha. Rūpāvacare arūpāvacare pacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati kāyasaṅkhāro ca nuppajjittha.

(답) 욕계에서 최후의 마음을 갖춘 자들, 제2선과 제3선에 든 자들, 그들에게는 그곳에서 구행이 생기지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 신행이 생기지 않았던 것은 아니다. 색계와 무색계에서 최후의 마음을 갖춘 자들, 어떤 마음의 바로 다음에 일으킨 생각도 없고 지속적 고찰도 없는 최후의 마음이 생기게 될 자들, 제4선에 든 자들, 그들에게는 그곳에서 구행도 생기지 않을 것이고 신행도 생기지 않았었다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 생기지 않았었다면, 그에게 그곳에서 심행이 생기지 않을 것인가?

Catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjissati. Rūpāvacare arūpāvacare pacchimacittasamaṅgīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjittha cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

(답) 제4선에 든 자들, 색계에 있는 자들, 무색계에 있는 자들, 그들에게는 그곳에서 신행이 생기지 않았었지만, 그들에게 그곳에서 심행이 생기지 않을 것은 아니다. 색계와 무색계에서 최후의 마음을 갖춘 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게는 그곳에서 신행도 생기지 않았었고 심행도 생기지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjitthāti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 심행이 생기지 않을 것이라면, 그에게 그곳에서 신행이 생기지 않았었는가?

Kāmāvacare pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjittha. Rūpāvacare arūpāvacare pacchimacittasamaṅgīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nuppajjissati kāyasaṅkhāro ca nuppajjittha.

(답) 욕계에서 최후의 마음을 갖춘 자들, 그들에게는 그곳에서 심행이 생기지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 신행이 생기지 않았던 것은 아니다. 색계와 무색계에서 최후의 마음을 갖춘 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게는 그곳에서 심행도 생기지 않을 것이고 신행도 생기지 않았었다.

78. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha tassa tattha cittasaṅkhāro nuppajjissatīti?

78. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 생기지 않았었다면, 그에게 그곳에서 심행이 생기지 않을 것인가?

Avitakkaavicārabhūmiyaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nuppajjissati. Avitakkaavicārabhūmiyaṃ pacchimacittasamaṅgīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjittha cittasaṅkhāro ca nuppajjissati.

(답) 무심천(일으킨 생각과 고찰이 없는 곳)에 있는 자들, 그들에게는 그곳에서 구행이 생기지 않았었지만, 그들에게 그곳에서 심행이 생기지 않을 것은 아니다. 무심천에서 최후의 마음을 갖춘 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게는 그곳에서 구행도 생기지 않았었고 심행도 생기지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha vacīsaṅkhāro nuppajjitthāti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 심행이 생기지 않을 것이라면, 그에게 그곳에서 구행이 생기지 않았었는가?

Savitakkasavicārabhūmiyaṃ pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ tattha [Pg.26] cittasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjittha. Avitakkaavicārabhūmiyaṃ pacchimacittasamaṅgīnaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nuppajjissati vacīsaṅkhāro ca nuppajjittha.

(답) 유심천(일으킨 생각과 고찰이 있는 곳)에서 최후의 마음을 갖춘 자들, 그들에게는 그곳에서 심행이 생기지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 구행이 생기지 않았던 것은 아니다. 무심천에서 최후의 마음을 갖춘 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게는 그곳에서 심행도 생기지 않을 것이고 구행도 생기지 않았었다.

Uppādavāro.

발생 편이 끝났다.

2. Nirodhavāro

2. 2. 소멸 편

(1) Paccuppannavāro

(1) 현재 편

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순행(順行) 사람 편

79. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhatīti?

79. (문) 어떤 사람에게 신행이 소멸하고 있다면, 그에게 구행도 소멸하고 있는가?

Vinā vitakkavicārehi assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nirujjhati vacīsaṅkhāro ca nirujjhati.

(답) 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 들숨과 날숨의 소멸의 순간(무너지는 찰나)에 있는 자들에게는 신행은 소멸하고 있지만, 그들에게 구행이 소멸하고 있는 것은 아니다. 제1선에 든 자들, 욕계의 존재들로서 들숨과 날숨의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 신행도 소멸하고 구행도 소멸하고 있다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro nirujjhatīti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 구행이 소멸하고 있다면, 그에게 신행도 소멸하고 있는가?

Vinā assāsapassāsehi vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nirujjhati kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

(답) 들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 지속적 고찰의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 구행은 소멸하고 있지만, 그들에게 신행이 소멸하고 있는 것은 아니다. 제1선에 든 자들, 욕계의 존재들로서 들숨과 날숨의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 구행도 소멸하고 신행도 소멸하고 있다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa cittasaṅkhāro nirujjhatīti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 신행이 소멸하고 있다면, 그에게 심행도 소멸하고 있는가? (답) 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro nirujjhatīti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 심행이 소멸하고 있다면, 그에게 신행도 소멸하고 있는가?

Vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhati. Assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhati kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

(답) 들숨과 날숨 없이 마음의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 심행은 소멸하고 있지만, 그들에게 신행이 소멸하고 있는 것은 아니다. 들숨과 날숨의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 심행도 소멸하고 신행도 소멸하고 있다.

80. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nirujjhati tassa cittasaṅkhāro nirujjhatīti? Āmantā.

80. (문) 어떤 사람의 구행(口行)이 소멸하고 있다면, 그 사람의 심행(心行)도 소멸하고 있습니까? (답) 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhatīti?

(문) 아니면, 어떤 사람의 심행이 소멸하고 있다면, 그 사람의 구행도 소멸하고 있습니까?

Vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhati. Vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhati vacīsaṅkhāro ca nirujjhati.

일으킨 생각(vitakka)과 버틴 생각(vicāra) 없이 마음의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 심행은 소멸하고 있으나, 그들에게 구행은 소멸하고 있지 않다. 일으킨 생각과 버틴 생각의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 심행도 소멸하고 구행도 소멸한다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순검 처소(okāsa)

81. Yattha [Pg.27] kāyasaṅkhāro nirujjhati tattha vacīsaṅkhāro nirujjhatīti?…Pe….

81. 어느 곳에서 신행(身行)이 소멸하고 있다면, 그곳에서 구행도 소멸하고 있습니까? ... (중략) ...

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순검 인-처(puggalokāsa)

82. Yassa yattha kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhatīti?…Pe…. (Yassakampi yassayatthakampi sadisaṃ.)

82. 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 소멸하고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 구행도 소멸하고 있습니까? ... (중략) ... (인격(puggalavāra)에 대한 것이나 인-처(puggalokāsavāra)에 대한 것이나 동일하다.)

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 역검 인격(puggalo)

83. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhatīti?

83. (문) 어떤 사람의 신행이 소멸하지 않고 있다면, 그 사람의 구행도 소멸하지 않고 있습니까?

Vinā assāsapassāsehi vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhati. Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi avitakkaavicāracittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati.

들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 버틴 생각의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 신행은 소멸하고 있지 않으나, 그들에게 구행은 소멸하고 있다. 모든 마음의 발생의 순간에 있는 자들, 들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 버틴 생각이 없는 마음의 소멸의 순간에 있는 자들, 상수멸정에 든 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게는 신행도 소멸하지 않고 구행도 소멸하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro na nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro na nirujjhatīti?

(문) 아니면, 어떤 사람의 구행이 소멸하지 않고 있다면, 그 사람의 신행도 소멸하지 않고 있습니까?

Vinā vitakkavicārehi assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro na nirujjhati. Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi avitakkaavicāracittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati.

일으킨 생각과 버틴 생각 없이 들숨과 날숨의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 구행은 소멸하고 있지 않으나, 그들에게 신행은 소멸하고 있다. 모든 마음의 발생의 순간에 있는 자들, 들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 버틴 생각이 없는 마음의 소멸의 순간에 있는 자들, 상수멸정에 든 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게는 구행도 소멸하지 않고 신행도 소멸하지 않는다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhatīti?

(문) 어떤 사람의 신행이 소멸하지 않고 있다면, 그 사람의 심행도 소멸하지 않고 있습니까?

Vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhati. Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati cittasaṅkhāro ca na nirujjhati.

들숨과 날숨 없이 마음의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 신행은 소멸하고 있지 않으나, 그들에게 심행은 소멸하고 있다. 모든 마음의 발생의 순간에 있는 자들, 상수멸정에 든 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게는 신행도 소멸하지 않고 심행도 소멸하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(문) 아니면, 어떤 사람의 ... (중략) ...? (답) 그러하다.

84. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro na nirujjhati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhatīti?

84. (문) 어떤 사람의 구행이 소멸하지 않고 있다면, 그 사람의 심행도 소멸하지 않고 있습니까?

Vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhati. Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati cittasaṅkhāro ca na nirujjhati.

일으킨 생각과 버틴 생각 없이 마음의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 구행은 소멸하고 있지 않으나, 그들에게 심행은 소멸하고 있다. 모든 마음의 발생의 순간에 있는 자들, 상수멸정에 든 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게는 구행도 소멸하지 않고 심행도 소멸하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(문) 아니면, 어떤 사람의 ... (중략) ...? (답) 그러하다.

(Ṅa) paccanīkaokāsā

(마) 역검 처소(okāsa)

85. Yattha [Pg.28] kāyasaṅkhāro na nirujjhati…pe….

85. 어느 곳에서 신행이 소멸하지 않고 있다면 ... (중략) ...

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 역검 인-처(puggalokāsa)

86. Yassa yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhatīti?

86. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 소멸하지 않고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 구행도 소멸하지 않고 있습니까?

Vinā assāsapassāsehi vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhati. Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi avitakkaavicāracittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati.

들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 버틴 생각의 소멸의 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 신행은 소멸하고 있지 않으나, 그들에게 그곳에서 구행은 소멸하고 있다. 모든 마음의 발생의 순간에 있는 자들, 들숨과 날숨 없이 일으킨 생각과 버틴 생각이 없는 마음의 소멸의 순간에 있는 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게는 그곳에서 신행도 소멸하지 않고 구행도 소멸하지 않는다.

Yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhati…pe….

아니면, 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 소멸하지 않고 있다면 ... (중략) ...

(Yassakampi yassayatthakampi sadisaṃ vitthāretabbaṃ, yassayatthake nirodhasamāpannānanti na kātabbaṃ.)

(인격(puggalavāra)에 대한 것이나 인-처(puggalokāsavāra)에 대한 것이나 동일하게 상세히 설명되어야 한다. 다만 인-처(puggalokāsa)에서는 '상수멸정에 든 자들'이라고 언급하지 않는다.)

(2) Atītavāro

(2) 과거편(Atītavāra)

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순검 인격(puggalo)

87. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhittha tassa vacīsaṅkhāro nirujjhitthāti? Āmantā.

87. (문) 어떤 사람의 신행이 소멸했다면, 그 사람의 구행도 소멸했습니까? (답) 그러하다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(문) 아니면, 어떤 사람의 ... (중략) ...? (답) 그러하다.

(Yathā uppādavāre atītā pucchā yassakampi yassayatthakampi anulomampi paccanīkampi vibhattaṃ evaṃ nirodhavārepi vibhajitabbaṃ, natthi nānākaraṇaṃ.)

(발생편(Uppādavāra)의 과거 질문에서 인격(puggalavāra), 인-처(puggalokāsavāra), 순검(anuloma), 역검(paccanīka)이 분석된 것과 같이, 소멸편(Nirodhavāra)에서도 이와 같이 분석되어야 하며, 차이가 없다.)

(3) Anāgatavāro

(3) 미래편(Anāgatavāra)

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순행-개인(Anulomapuggala)

88. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhissati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

88. (가) 어떤 사람의 신행(身行)이 소멸할 것이라면, 그 사람의 구행(口行)도 소멸할 것입니까? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro nirujjhissatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 구행이 소멸할 것이라면, 그 사람의 신행도 소멸할 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ [Pg.29] cavantānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhissati.

욕계에서 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 그 마음의 직후에 욕계의 마지막 마음이 일어날 바로 그 마음이 있는 욕계의 사람들, 색계와 무색계의 최후 유정(遺定)들, 그리고 색계와 무색계에 태어나서 반열반할 이들 중 죽어가는 과정에 있는 이들에게는 구행은 소멸할 것이지만, 그들에게 신행은 소멸하지 않을 것입니다. 그 외의 다른 이들에게는 구행도 소멸할 것이고 신행도 소멸할 것입니다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhissati tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람의 신행이 소멸할 것이라면, 그 사람의 심행(心行)도 소멸할 것입니까? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro nirujjhissatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 심행이 소멸할 것이라면, 그 사람의 신행도 소멸할 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhissati.

욕계에서 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 그 마음의 직후에 욕계의 마지막 마음이 일어날 바로 그 마음이 있는 욕계의 사람들, 색계와 무색계의 최후 유정들, 그리고 색계와 무색계에 태어나서 반열반할 이들 중 죽어가는 과정에 있는 이들에게는 심행은 소멸할 것이지만, 그들에게 신행은 소멸하지 않을 것입니다. 그 외의 다른 이들에게는 심행도 소멸할 것이고 신행도 소멸할 것입니다.

89. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

89. (가) 어떤 사람의 구행이 소멸할 것이라면, 그 사람의 심행도 소멸할 것입니까? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 심행이 소멸할 것이라면, 그 사람의 구행도 소멸할 것입니까?

Avitakkaavicārapacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati.

일으킨 생각(vitakka)과 지속적 고찰(vicāra)이 없는 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 그 마음의 직후에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 바로 그 마음이 있는 이들에게는 심행은 소멸할 것이지만, 그들에게 구행은 소멸하지 않을 것입니다. 그 외의 다른 이들에게는 심행도 소멸할 것이고 구행도 소멸할 것입니다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순행-장소(Anulomaokāsa)

90. Yattha kāyasaṅkhāro nirujjhissati…pe….

90. 어떤 장소에서 신행이 소멸할 것이라면 … (줄임) ….

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순행-개인과 장소(Anulomapuggalokāsa)

91. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti?

91. (가) 어떤 사람의 신행이 어떤 장소에서 소멸할 것이라면, 그 사람의 구행도 그 장소에서 소멸할 것입니까?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati.

제2선과 제3선에 들어 있는 이들에게는 그곳에서 신행은 소멸할 것이지만, 구행은 소멸하지 않을 것입니다. 제1선에 들어 있는 욕계의 사람들에게는 그곳에서 신행도 소멸할 것이고 구행도 소멸할 것입니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nirujjhissatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 구행이 어떤 장소에서 소멸할 것이라면, 그 사람의 신행도 그 장소에서 소멸할 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati[Pg.30], no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhissati.

욕계에서 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 그 마음의 직후에 욕계의 마지막 마음이 일어날 바로 그 마음이 있는 욕계의 사람들, 색계와 무색계의 사람들에게는 그곳에서 구행은 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 신행은 소멸하지 않을 것입니다. 제1선에 들어 있는 다른 욕계 사람들에게는 그곳에서 구행도 소멸할 것이고 신행도 소멸할 것입니다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람의 신행이 어떤 장소에서 소멸할 것이라면, 그 사람의 심행도 그 장소에서 소멸할 것입니까? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nirujjhissatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 심행이 어떤 장소에서 소멸할 것이라면, 그 사람의 신행도 그 장소에서 소멸할 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhissati. Paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhissati.

욕계에서 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 그 마음의 직후에 욕계의 마지막 마음이 일어날 바로 그 마음이 있는 욕계의 사람들, 제4선에 들어 있는 이들, 색계와 무색계의 사람들에게는 그곳에서 심행은 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 신행은 소멸하지 않을 것입니다. 제1선, 제2선, 제3선에 들어 있는 다른 욕계 사람들에게는 그곳에서 심행도 소멸할 것이고 신행도 소멸할 것입니다.

92. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

92. (가) 어떤 사람의 구행이 어떤 장소에서 소멸할 것이라면, 그 사람의 심행도 그 장소에서 소멸할 것입니까? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 심행이 어떤 장소에서 소멸할 것이라면, 그 사람의 구행도 그 장소에서 소멸할 것입니까?

Avitakkaavicārapacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ itaresaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 그 마음의 직후에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 바로 그 마음이 있는 이들, 제2선, 제3선, 제4선에 들어 있는 이들에게는 그곳에서 심행은 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 구행은 소멸하지 않을 것입니다. 제1선에 들어 있는 욕계의 사람들과 다른 색계와 무색계 사람들에게는 그곳에서 심행도 소멸할 것이고 구행도 소멸할 것입니다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 역행-개인(Paccanīkapuggala)

93. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro na nirujjhissati tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti?

93. (가) 어떤 사람의 신행이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람의 구행도 소멸하지 않을 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ kāyasaṅkhāro ca na nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati.

욕계에서 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 그 마음의 직후에 욕계의 마지막 마음이 일어날 바로 그 마음이 있는 욕계의 사람들, 색계와 무색계의 최후 유정들, 그리고 색계와 무색계에 태어나서 반열반할 이들 중 죽어가는 과정에 있는 이들에게는 신행은 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 구행은 소멸하지 않는 것이 아닙니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음에 들어 있는 이들, 그리고 그 마음의 직후에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 바로 그 마음이 있는 이들에게는 신행도 소멸하지 않을 것이고 구행도 소멸하지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람의 … (줄임) …? 그러하다.

(Ka) yassa [Pg.31] kāyasaṅkhāro na nirujjhissati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 사람의 신행이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람의 심행도 소멸하지 않을 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro ca na nirujjhissati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

욕계 존재들의 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 자들과, 마지막 마음의 직전 마음에 있는 욕계 존재들과, 색계와 무색계에서 마지막 존재인 자들과, 색계와 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽어가는 순간에 있는 자들에게는 신행(身行)이 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 심행(心行)이 소멸하지 않는 것은 아니다. 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들에게는 신행도 소멸하지 않을 것이고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또는 어떤 이에게... (생략) ... 그렇다.

94. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

94. (가) 어떤 이에게 구행(口行)이 소멸하지 않을 것이면, 그에게 심행(心行)도 소멸하지 않을 것인가?

Avitakkaavicārapacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 자들과, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음의 직전 마음에 있는 자들에게는 구행(口行)이 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 심행(心行)이 소멸하지 않는 것은 아니다. 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들에게는 구행도 소멸하지 않을 것이고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또는 어떤 이에게... (생략) ... 그렇다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 역으로 범주(처소)

95. Yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhissati…pe….

95. 어느 곳에서 신행이 소멸하지 않을 것인가... (생략) ...

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 역으로 인물과 처소

96. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti?

96. (가) 어떤 이에게 어느 곳에서 신행이 소멸하지 않을 것이면, 그에게 그곳에서 구행(口行)도 소멸하지 않을 것인가?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati.

욕계 존재들의 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 자들과, 욕계 존재들의 마지막 마음의 직전 마음에 있는 자들과, 색계와 무색계의 존재들에게는 그곳에서 신행이 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 구행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들과, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음을 갖춘 자들과, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음의 직전 마음에 있는 자들과, 제4선을 구족한 자들과, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 신행도 소멸하지 않을 것이고 구행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(나) 또는 어떤 이에게 어느 곳에서 구행이 소멸하지 않을 것이면, 그에게 그곳에서 신행도 소멸하지 않을 것인가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ [Pg.32] samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

제2선과 제3선을 구족한 자들에게는 그곳에서 구행이 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 신행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들과, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음을 갖춘 자들과, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음의 직전 마음에 있는 자들과, 제4선을 구족한 자들과, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 구행도 소멸하지 않을 것이고 신행도 소멸하지 않을 것이다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 이에게 어느 곳에서 신행이 소멸하지 않을 것이면, 그에게 그곳에서 심행도 소멸하지 않을 것인가?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhissati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

욕계 존재들의 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 자들과, 욕계 존재들의 마지막 마음의 직전 마음에 있는 자들과, 제4선을 구족한 자들과, 색계와 무색계의 존재들에게는 그곳에서 신행이 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 심행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들과, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 신행도 소멸하지 않을 것이고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhissatīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 이에게 어느 곳에서 심행이 소멸하지 않을 것이면, 그에게 그곳에서 신행도 소멸하지 않을 것인가? 그렇다.

97. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

97. (가) 어떤 이에게 어느 곳에서 구행이 소멸하지 않을 것이면, 그에게 그곳에서 심행도 소멸하지 않을 것인가?

Avitakkaavicārapacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 자들과, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음의 직전 마음에 있는 자들과, 제2선, 제3선, 제4선을 구족한 자들에게는 그곳에서 구행이 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 심행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들과, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 구행도 소멸하지 않을 것이고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 이에게 어느 곳에서 심행이 소멸하지 않을 것이면, 그에게 그곳에서 구행도 소멸하지 않을 것인가? 그렇다.

(4) Paccuppannātītavāro

(4) 현재와 과거의 장

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순으로 인물

98. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhitthāti? Āmantā.

98. (가) 어떤 이에게 신행이 소멸하는 중이면, 그에게 구행이 소멸했었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhittha tassa kāyasaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또는 어떤 이에게 구행이 소멸했었으면, 그에게 신행이 소멸하는 중인가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhati. Assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nirujjhittha kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 자들의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들과, 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 자들과, 멸진정에 든 자들과, 무상유정천의 존재들에게는 구행이 소멸했었으나, 그들에게 신행이 소멸하는 중인 것은 아니다. 들숨과 날숨이 사라지는 순간에 있는 자들에게는 구행도 소멸했었고 신행도 소멸하는 중이다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa cittasaṅkhāro nirujjhitthāti? Āmantā.

(가) 어떤 이에게 신행이 소멸하는 중이면, 그에게 심행이 소멸했었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhittha tassa kāyasaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또는 어떤 이에게 심행이 소멸했었으면, 그에게 신행이 소멸하는 중인가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa [Pg.33] bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhati. Assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhittha kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 자들의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들과, 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 자들과, 멸진정에 든 자들과, 무상유정천의 존재들에게는 심행이 소멸했었으나, 그들에게 신행이 소멸하는 중인 것은 아니다. 들숨과 날숨이 사라지는 순간에 있는 자들에게는 심행도 소멸했었고 신행도 소멸하는 중이다.

99. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nirujjhati tassa cittasaṅkhāro nirujjhitthāti? Āmantā.

99. (가) 어떤 이에게 구행이 소멸하는 중이면, 그에게 심행이 소멸했었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhittha tassa vacīsaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또는 어떤 이에게 심행이 소멸했었으면, 그에게 구행이 소멸하는 중인가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhati. Vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhittha vacīsaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 일으킨 생각(위탁카)과 지속적 고찰(위짜라) 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 멸진정에 든 이들, 그리고 무상유정천에 태어난 이들에게 심행(마음의 형성)은 이전에 소멸되었지만, 그들에게 구행(말의 형성)이 지금 소멸하고 있는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 사라지는 순간에 있는 이들에게는 심행도 이전에 소멸되었고 구행도 지금 소멸하고 있다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순순(順順) 처소제일

100. Yattha kāyasaṅkhāro nirujjhati…pe….

100. 어느 곳에서 신행이 소멸하는가... (생략) ...

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순순(順順) 인-처제일

101. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhitthāti?

101. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 소멸하고 있다면, 그에게 그곳에서 구행이 이전에 소멸했는가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhittha. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nirujjhati vacīsaṅkhāro ca nirujjhittha.

제2선이나 제3선에 든 이들에게 들숨과 날숨이 사라지는 순간에, 그들에게 그곳에서 신행은 소멸하고 있지만, 그들에게 그곳에서 구행이 이전에 소멸한 것은 아니다. 제1선에 든 이들과 욕계의 존재들에게 들숨과 날숨이 사라지는 순간에, 그들에게 그곳에서 신행도 소멸하고 구행도 이전에 소멸했다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nirujjhittha tassa tattha kāyasaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 이전에 소멸했다면, 그에게 그곳에서 신행이 소멸하고 있는가?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nirujjhittha kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

제1선에 든 이들과 욕계 존재들의 들숨과 날숨이 일어나는 순간에, 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 바로 그들과 색계와 무색계 존재들에게 그곳에서 구행은 이전에 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 신행이 소멸하고 있는 것은 아니다. 제1선에 든 이들과 욕계 존재들의 들숨과 날숨이 사라지는 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 구행도 이전에 소멸했고 신행도 소멸하고 있다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhitthāti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 소멸하고 있다면 그에게 그곳에서 심행이 이전에 소멸했는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhittha tassa tattha kāyasaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 이전에 소멸했다면 그에게 그곳에서 신행이 소멸하고 있는가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhittha[Pg.34], no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhati. Assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhittha kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 이들에게 그곳에서 심행은 이전에 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 신행이 소멸하고 있는 것은 아니다. 들숨과 날숨이 사라지는 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 심행도 이전에 소멸했고 신행도 소멸하고 있다.

102. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nirujjhati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhitthāti? Āmantā.

102. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 소멸하고 있다면 그에게 그곳에서 심행이 이전에 소멸했는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhittha tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 이전에 소멸했다면 그에게 그곳에서 구행이 소멸하고 있는가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhati. Vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhittha vacīsaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 이들에게 그곳에서 심행은 이전에 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 구행이 소멸하고 있는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 사라지는 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 심행도 이전에 소멸했고 구행도 소멸하고 있다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 역(逆) 인제일

103. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.

103. (가) 어떤 사람에게 신행이 소멸하고 있지 않다면 그에게 구행이 이전에 소멸하지 않았는가? 이전에 소멸했다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro na nirujjhittha tassa kāyasaṅkhāro na nirujjhatīti? Natthi.

(나) 또한 어떤 사람에게 구행이 이전에 소멸하지 않았다면 그에게 신행이 소멸하고 있지 않는가? 구행이 이전에 소멸하지 않은 자는 없다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.

(가) 어떤 사람에게 신행이 소멸하고 있지 않다면 그에게 심행이 이전에 소멸하지 않았는가? 이전에 소멸했다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro na nirujjhittha tassa kāyasaṅkhāro na nirujjhatīti? Natthi.

(나) 또한 어떤 사람에게 심행이 이전에 소멸하지 않았다면 그에게 신행이 소멸하고 있지 않는가? 심행이 이전에 소멸하지 않은 자는 없다.

104. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro na nirujjhati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.

104. (가) 어떤 사람에게 구행이 소멸하고 있지 않다면 그에게 심행이 이전에 소멸하지 않았는가? 이전에 소멸했다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro na nirujjhittha tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhatīti? Natthi.

(나) 또한 어떤 사람에게 심행이 이전에 소멸하지 않았다면 그에게 구행이 소멸하고 있지 않는가? 심행이 이전에 소멸하지 않은 자는 없다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 역(逆) 처소제일

105. Yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati…pe….

105. 어느 곳에서 신행이 소멸하고 있지 않은가... (생략) ...

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 역(逆) 인-처제일

106. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhitthāti?

106. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 소멸하고 있지 않다면 그에게 그곳에서 구행이 이전에 소멸하지 않았는가?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhittha. Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ [Pg.35] uppādakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhittha.

제1선에 든 이들과 욕계 존재들의 들숨과 날숨이 일어나는 순간에, 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 바로 그들과 색계와 무색계 존재들에게 그곳에서 신행은 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 구행이 이전에 소멸하지 않은 것은 아니다. 제2선이나 제3선에 든 이들의 들숨과 날숨이 일어나는 순간에, 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 바로 그들과 제4선에 든 이들, 정거천에서 두 번째 마음(첫 번째 바왕가)이 일어나는 순간에 있는 이들, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 신행도 소멸하고 있지 않고 구행도 이전에 소멸하지 않았다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhittha tassa tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 이전에 소멸하지 않았다면 그에게 그곳에서 신행이 소멸하고 있지 않은가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati. Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāne asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhittha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati.

제2선이나 제3선에 든 이들에게 들숨과 날숨이 사라지는 순간에, 그들에게 그곳에서 구행은 이전에 소멸하지 않았지만 그들에게 그곳에서 신행이 소멸하고 있지 않은 것은 아니다. 제2선이나 제3선에 든 이들의 들숨과 날숨이 일어나는 순간에, 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 바로 그들과 제4선에 든 이들, 정거천에서 두 번째 마음(첫 번째 바왕가)이 일어나는 순간에 있는 이들, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 구행도 이전에 소멸하지 않았고 신행도 소멸하고 있지 않다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhitthāti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 소멸하고 있지 않다면 그에게 그곳에서 심행이 이전에 소멸하지 않았는가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhittha. Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati cittasaṅkhāro ca na nirujjhittha.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 이들에게 그곳에서 신행은 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 심행이 이전에 소멸하지 않은 것은 아니다. 정거천에 태어나는 순간에 있는 이들과 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 신행도 소멸하고 있지 않고 심행도 이전에 소멸하지 않았다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro na nirujjhittha tassa tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhatīti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 형성이 소멸하지 않았던 경우, 그 사람에게 그곳에서 몸의 형성이 소멸하지 않는가? 그러하다.

107. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhitthāti?

107. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 말의 형성이 소멸하지 않는 경우, 그 사람에게 그곳에서 마음의 형성이 소멸하지 않았던가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhittha. Suddhāvāsaṃ upapajjantānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati cittasaṅkhāro ca na nirujjhittha.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 그리고 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 말의 형성이 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 마음의 형성이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 이들과 무상유정들에게는 그곳에서 말의 형성도 소멸하지 않고 마음의 형성도 소멸하지 않았다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro na nirujjhittha tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhatīti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 형성이 소멸하지 않았던 경우, 그 사람에게 그곳에서 말의 형성이 소멸하지 않는가? 그러하다.

(5) Paccuppannānāgatavāro

(5) 현재와 미래의 부문

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순행 - 인물의 경우

108. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

108. (가) 어떤 사람에게 몸의 형성이 소멸하는 경우, 그 사람에게 말의 형성이 소멸할 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro nirujjhatīti[Pg.36]?

(나) 또한 어떤 사람에게 말의 형성이 소멸할 것인 경우, 그 사람에게 몸의 형성이 소멸하는가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhati. Assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 그리고 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에, 멸진정에 든 이들에게, 무상유정들에게, 그들에게는 말의 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 몸의 형성이 소멸하는 것은 아니다. 들숨과 날숨이 사라지는 순간에, 그들에게는 말의 형성도 소멸할 것이고 몸의 형성도 소멸한다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 몸의 형성이 소멸하는 경우, 그 사람에게 마음의 형성이 소멸할 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 마음의 형성이 소멸할 것인 경우, 그 사람에게 몸의 형성이 소멸하는가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhati. Assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 그리고 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에, 멸진정에 든 이들에게, 무상유정들에게, 그들에게는 마음의 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 몸의 형성이 소멸하는 것은 아니다. 들숨과 날숨이 사라지는 순간에, 그들에게는 마음의 형성도 소멸할 것이고 몸의 형성도 소멸한다.

109. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nirujjhati tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti?

109. (가) 어떤 사람에게 말의 형성이 소멸하는 경우, 그 사람에게 마음의 형성이 소멸할 것인가?

Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nirujjhati cittasaṅkhāro ca nirujjhissati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음이 사라지는 순간에, 그들에게는 말의 형성이 소멸하지만, 그들에게 마음의 형성이 소멸할 것은 아니다. 그 외의 자들의 일으킨 생각과 지속적 고찰이 사라지는 순간에, 그들에게는 말의 형성도 소멸하고 마음의 형성도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 마음의 형성이 소멸할 것인 경우, 그 사람에게 말의 형성이 소멸하는가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhati. Vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 그리고 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 사라지는 순간에, 멸진정에 든 이들에게, 무상유정들에게, 그들에게는 마음의 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 말의 형성이 소멸하는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 사라지는 순간에, 그들에게는 마음의 형성도 소멸할 것이고 말의 형성도 소멸한다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순행 - 장소의 경우

110. Yattha kāyasaṅkhāro nirujjhati…pe….

110. 어떤 곳에서 몸의 형성이 소멸하는 경우… (생략) ….

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순행 - 인물과 장소의 경우

111. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti?

111. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 몸의 형성이 소멸하는 경우, 그 사람에게 그곳에서 말의 형성이 소멸할 것인가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nirujjhati vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati.

제2선이나 제3선에 든 이들의 들숨과 날숨이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 몸의 형성이 소멸하지만, 그들에게 그곳에서 말의 형성이 소멸할 것은 아니다. 제1선에 든 이들과 욕계에 속하는 이들의 들숨과 날숨이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 몸의 형성도 소멸하고 말의 형성도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa [Pg.37] tattha kāyasaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 말의 형성이 소멸할 것인 경우, 그 사람에게 그곳에서 몸의 형성이 소멸하는가?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

제1선에 든 이들과 욕계에 속하는 이들의 들숨과 날숨이 일어나는 순간에, 그리고 바로 그들의 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에, 색계 중생들에게, 무색계 중생들에게, 그들에게는 그곳에서 말의 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 몸의 형성이 소멸하는 것은 아니다. 제1선에 든 이들과 욕계에 속하는 이들의 들숨과 날숨이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 말의 형성도 소멸할 것이고 몸의 형성도 소멸한다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 몸의 형성이 소멸하는 경우, 그 사람에게 그곳에서 마음의 형성이 소멸할 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 형성이 소멸할 것인 경우, 그 사람에게 그곳에서 몸의 형성이 소멸하는가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhati. Assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 그리고 들숨과 날숨 없이 마음이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 마음의 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 몸의 형성이 소멸하는 것은 아니다. 들숨과 날숨이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 마음의 형성도 소멸할 것이고 몸의 형성도 소멸한다.

112. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nirujjhati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti?

112. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 말의 형성이 소멸하는 경우, 그 사람에게 그곳에서 마음의 형성이 소멸할 것인가?

Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nirujjhati cittasaṅkhāro ca nirujjhissati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 말의 형성이 소멸하지만, 그들에게 그곳에서 마음의 형성이 소멸할 것은 아니다. 그 외의 자들의 일으킨 생각과 지속적 고찰이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 말의 형성도 소멸하고 마음의 형성도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 형성이 소멸할 것인 경우, 그 사람에게 그곳에서 말의 형성이 소멸하는가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhati. Vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca nirujjhati.

모든 이들의 마음이 일어나는 순간에, 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 마음의 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 말의 형성이 소멸하는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 사라지는 순간에, 그들에게는 그곳에서 마음의 형성도 소멸할 것이고 말의 형성도 소멸한다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 부정(부정) 인(人)

113. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti?

113. (가) 어떤 사람에게 신행(身行)이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 구행(口行)도 소멸할 것이 아닌가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ kāyasaṅkhāro [Pg.38] ca na nirujjhati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 사람의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 들숨날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게 신행은 소멸하는 중이 아니지만, 구행이 소멸하지 않을 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음을 갖춘 자들, 어떤 마음의 직후에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 자들, 그들에게는 신행도 소멸하는 중이 아니고 구행도 소멸할 것이 아니다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro na nirujjhatīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 구행이 소멸할 것이 아니면, 그에게 신행도 소멸하는 중이 아닌가? 그렇다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 사람에게 신행이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 심행(心行)도 소멸할 것이 아닌가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 사람의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 들숨날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게 신행은 소멸하는 중이 아니지만, 심행이 소멸하지 않을 것은 아니다. 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 그들에게는 신행도 소멸하는 중이 아니고 심행도 소멸할 것이 아니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 … (중략) … ? 그렇다.

114. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro na nirujjhati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

114. (가) 어떤 사람에게 구행이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 심행도 소멸할 것이 아닌가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Avitakkaavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 사람의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게 구행은 소멸하는 중이 아니지만, 심행이 소멸하지 않을 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 그들에게는 구행도 소멸하는 중이 아니고 심행도 소멸할 것이 아니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhatīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 심행이 소멸할 것이 아니면, 그에게 구행도 소멸하는 중이 아닌가?

Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhati. Avitakkaavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 그들에게 심행은 소멸할 것이 아니지만, 구행이 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 그들에게는 심행도 소멸할 것이 아니고 구행도 소멸하는 중이 아니다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 부정 처(處)

115. Yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati…pe….

115. 어떤 곳에서 신행이 소멸하는 중이 아니면 … (중략) … .

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 부정 인-처(人-處)

116. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti?

116. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 그곳에서 구행도 소멸할 것이 아닌가?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ [Pg.39] pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati.

초선정에 든 욕계 유정들의 들숨날숨이 일어나는 순간에 있는 자들, 들숨날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 바로 그들, 색계와 무색계 유정들, 그들에게 그곳에서 신행은 소멸하는 중이 아니지만, 구행이 소멸하지 않을 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음을 갖춘 자들, 어떤 마음의 직후에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 자들, 제2선정이나 제3선정에 든 자들의 들숨날숨이 일어나는 순간에 있는 바로 그들, 들숨날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 바로 그들, 제4선정에 든 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게 그곳에서 신행도 소멸하는 중이 아니고 구행도 소멸할 것이 아니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhatīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 소멸할 것이 아니면, 그에게 그곳에서 신행도 소멸하는 중이 아닌가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati.

제2선정이나 제3선정에 든 자들의 들숨날숨이 사라지는 순간에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 구행은 소멸할 것이 아니지만, 신행이 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음을 갖춘 자들, 어떤 마음의 직후에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 자들, 제2선정이나 제3선정에 든 자들의 들숨날숨이 일어나는 순간에 있는 바로 그들, 들숨날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 바로 그들, 제4선정에 든 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게 그곳에서 구행도 소멸할 것이 아니고 신행도 소멸하는 중이 아니다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 그곳에서 심행도 소멸할 것이 아닌가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 사람의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 들숨날숨 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 신행은 소멸하는 중이 아니지만, 심행이 소멸하지 않을 것은 아니다. 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게 그곳에서 신행도 소멸하는 중이 아니고 심행도 소멸할 것이 아니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 … (중략) … ? 그렇다.

117. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

117. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 그곳에서 심행도 소멸할 것이 아닌가?

Sabbesaṃ cittassa uppādakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Avitakkaavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 사람의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 구행은 소멸하는 중이 아니지만, 심행이 소멸하지 않을 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게 그곳에서 구행도 소멸하는 중이 아니고 심행도 소멸할 것이 아니다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhatīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 소멸할 것이 아니면, 그에게 그곳에서 구행도 소멸하는 중이 아닌가?

Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhati. Avitakkaavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 심행은 소멸할 것이 아니지만, 구행이 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 무상유정천의 중생들, 그들에게 그곳에서 심행도 소멸할 것이 아니고 구행도 소멸하는 중이 아니다.

(6) Atītānāgatavāro

(6) 과거-미래 편

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순행 인(人)

118. (Ka) yassa [Pg.40] kāyasaṅkhāro nirujjhittha tassa vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti?

118. (가) 어떤 사람에게 신행이 소멸했었다면, 그에게 구행도 소멸할 것인가?

Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nirujjhittha vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati.

사비따까 사위짜라(심사와 사사가 있는) 최후의 마음의 붕괴의 순간에 있는 그들에게, 그리고 아비따까 아위짜라(심사도 사사도 없는) 최후의 마음을 갖춘 그들에게, 또한 어떤 마음의 바로 다음에 아비따까 아위짜라인 최후의 마음이 일어날 그들에게 가야상카라는 소멸했지만, 그들에게 와찌상카라는 소멸하지 않을 것이다. 그 외의 다른 이들에게는 가야상카라도 소멸했고 와찌상카라도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(차) 또한 어떤 사람에게 (와찌상카라가 소멸할 것이면 그에게 가야상카라가 소멸했는가?) 그러하다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nirujjhittha tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti?

(카) 어떤 사람에게 가야상카라가 소멸했다면, 그에게 찌따상카라가 소멸할 것인가?

Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nirujjhittha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati.

최후의 마음의 붕괴의 순간에 있는 그들에게 가야상카라는 소멸했지만, 그들에게 찌따상카라는 소멸하지 않을 것이다. 그 외의 다른 이들에게는 가야상카라도 소멸했고 찌따상카라도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(차) 또한 어떤 사람에게 (찌따상카라가 소멸할 것이면 그에게 가야상카라가 소멸했는가?) 그러하다.

119. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nirujjhittha tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti?

119. (카) 어떤 사람에게 와찌상카라가 소멸했다면, 그에게 찌따상카라가 소멸할 것인가?

Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nirujjhittha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati.

최후의 마음의 붕괴의 순간에 있는 그들에게 와찌상카라는 소멸했지만, 그들에게 찌따상카라는 소멸하지 않을 것이다. 그 외의 다른 이들에게는 와찌상카라도 소멸했고 찌따상카라도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(차) 또한 어떤 사람에게 (찌따상카라가 소멸할 것이면 그에게 와찌상카라가 소멸했는가?) 그러하다.

(Kha) anulomaokāso

(차) 순차적 장소

120. Yattha kāyasaṅkhāro nirujjhittha…pe….

120. 어떤 장소에서 가야상카라가 소멸했다면... (중략)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(가) 순차적 인간과 장소

121. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nirujjhittha tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti?

121. (카) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 가야상카라가 소멸했다면, 그에게 그 장소에서 와찌상카라가 소멸할 것인가?

Kāmāvacare pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhittha vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati.

욕계에서 최후의 마음의 붕괴의 순간에 있는 그들에게, 그리고 제2선이나 제3선에 든 그들에게 그곳에서 가야상카라는 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 와찌상카라는 소멸하지 않을 것이다. 제1선에 든 그들과 그 외의 욕계의 그들에게는 그곳에서 가야상카라도 소멸했고 와찌상카라도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nirujjhitthāti?

(차) 또한 어떤 사람에게 어떤 장소에서 와찌상카라가 소멸할 것이라면, 그에게 그 장소에서 가야상카라가 소멸했는가?

Rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhittha. Paṭhamajjhānaṃ [Pg.41] samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhittha.

색계와 무색계의 그들에게는 그곳에서 와찌상카라가 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 가야상카라는 소멸하지 않았다. 제1선에 든 욕계의 그들에게는 그곳에서 와찌상카라도 소멸할 것이고 가야상카라도 소멸했다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nirujjhittha tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti?

(카) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 가야상카라가 소멸했다면, 그에게 그 장소에서 찌따상카라가 소멸할 것인가?

Kāmāvacare pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati. Paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nirujjhittha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati.

욕계에서 최후의 마음의 붕괴의 순간에 있는 그들에게 그곳에서 가야상카라는 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 찌따상카라는 소멸하지 않을 것이다. 제1선, 제2선, 제3선에 든 그들과 그 외의 욕계의 그들에게는 그곳에서 가야상카라도 소멸했고 찌따상카라도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nirujjhitthāti?

(차) 또한 어떤 사람에게 어떤 장소에서 찌따상카라가 소멸할 것이라면, 그에게 그 장소에서 가야상카라가 소멸했는가?

Catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nirujjhittha. Paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nirujjhittha.

제4선에 든 이들과 색계와 무색계의 그들에게는 그곳에서 찌따상카라가 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 가야상카라는 소멸하지 않았다. 제1선, 제2선, 제3선에 든 욕계의 그들에게는 그곳에서 찌따상카라도 소멸할 것이고 가야상카라도 소멸했다.

122. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nirujjhittha tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti?

122. (카) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 와찌상카라가 소멸했다면, 그에게 그 장소에서 찌따상카라가 소멸할 것인가?

Savitakkasavicārabhūmiyaṃ pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ savitakkasavicārabhūmiyaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nirujjhittha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati.

사비따까 사위짜라 지(地)에서 최후의 마음의 붕괴의 순간에 있는 그들에게 그곳에서 와찌상카라는 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 찌따상카라는 소멸하지 않을 것이다. 그 외의 사비따까 사위짜라 지에 있는 그들에게는 그곳에서 와찌상카라도 소멸했고 찌따상카라도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhitthāti?

(차) 또한 어떤 사람에게 어떤 장소에서 찌따상카라가 소멸할 것이라면, 그에게 그 장소에서 와찌상카라가 소멸했는가?

Avitakkaavicārabhūmiyaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhittha. Savitakkasavicārabhūmiyaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca nirujjhittha.

아비따까 아위짜라 지에 있는 그들에게는 그곳에서 찌따상카라가 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 와찌상카라는 소멸하지 않았다. 사비따까 사위짜라 지에 있는 그들에게는 그곳에서 찌따상카라도 소멸할 것이고 와찌상카라도 소멸했다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(가) 반대적 인간

123. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro na nirujjhittha tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti? Natthi.

123. (카) 어떤 사람에게 가야상카라가 소멸하지 않았다면, 그에게 와찌상카라도 소멸하지 않을 것인가? 없다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.

(차) 또한 어떤 사람에게 와찌상카라가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 가야상카라는 소멸하지 않았는가? 소멸했다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro na nirujjhittha tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti? Natthi.

(카) 어떤 사람에게 가야상카라가 소멸하지 않았다면, 그에게 찌따상카라도 소멸하지 않을 것인가? 없다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.

(차) 또한 어떤 사람에게 찌따상카라가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 가야상카라는 소멸하지 않았는가? 소멸했다.

124. (Ka) yassa [Pg.42] vacīsaṅkhāro na nirujjhittha tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti? Natthi.

124. (카) 어떤 사람에게 와찌상카라가 소멸하지 않았다면, 그에게 찌따상카라도 소멸하지 않을 것인가? 없다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.

(차) 또한 어떤 사람에게 찌따상카라가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 와찌상카라는 소멸하지 않았는가? 소멸했다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 부정 옥카사

125. Yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhittha…pe….

125. 어느 곳에서 신행(身行)이 소멸하지 않았던가... (생략).

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 부정 푸갈로카사

126. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhittha tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti?

126. (가) 어느 곳에서 어떤 사람에게 신행(身行)이 소멸하지 않았던가, 그에게 그곳에서 구행(口行)이 소멸하지 않겠는가?

Rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati. Rūpāvacare arūpāvacare savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhittha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati.

색계에 있는 자들, 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 신행이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 구행이 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계나 무색계에서 유심유사(有尋有伺) 최후심의 붕괴 순간에 있는 자들, 무심무사(無尋無伺) 최후심을 갖춘 자들, 그 마음의 바로 다음에 무심무사 최후심이 발생할 자들, 제4선에 든 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 그곳에서 신행도 소멸하지 않았고 구행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhitthāti?

(나) 또는 어느 곳에서 어떤 사람에게 구행(口行)이 소멸하지 않겠는가, 그에게 그곳에서 신행(身行)이 소멸하지 않았던가?

Kāmāvacare pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhittha. Rūpāvacare arūpāvacare savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca na nirujjhittha.

욕계에서 최후심의 붕괴 순간에 있는 자들, 제2선이나 제3선에 든 자들에게는 그곳에서 구행이 소멸하지 않겠지만, 그들에게 그곳에서 신행이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 색계나 무색계에서 유심유사 최후심의 붕괴 순간에 있는 자들, 무심무사 최후심을 갖춘 자들, 그 마음의 바로 다음에 무심무사 최후심이 발생할 자들, 제4선에 든 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 그곳에서 구행도 소멸하지 않겠고 신행도 소멸하지 않았다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro na nirujjhittha tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(가) 어느 곳에서 어떤 사람에게 신행(身行)이 소멸하지 않았던가, 그에게 그곳에서 심행(心行)이 소멸하지 않겠는가?

Catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Rūpāvacare arūpāvacare pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca na nirujjhittha cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

제4선에 든 자들, 색계에 있는 자들, 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 신행이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 심행이 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계나 무색계에서 최후심의 붕괴 순간에 있는 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 그곳에서 신행도 소멸하지 않았고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro na nirujjhitthāti?

(나) 또는 어느 곳에서 어떤 사람에게 심행(心行)이 소멸하지 않겠는가, 그에게 그곳에서 신행(身行)이 소멸하지 않았던가?

Kāmāvacare pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro [Pg.43] na nirujjhittha. Rūpāvacare arūpāvacare pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca na nirujjhittha.

욕계에서 최후심의 붕괴 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 심행이 소멸하지 않겠지만, 그들에게 그곳에서 신행이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 색계나 무색계에서 최후심의 붕괴 순간에 있는 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 그곳에서 심행도 소멸하지 않겠고 신행도 소멸하지 않았다.

127. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhittha tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

127. (가) 어느 곳에서 어떤 사람에게 구행(口行)이 소멸하지 않았던가, 그에게 그곳에서 심행(心行)이 소멸하지 않겠는가?

Avitakkaavicārabhūmiyaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhittha, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Avitakkaavicārabhūmiyaṃ pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhittha cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

무심무사지(無尋無伺地)에 있는 자들에게는 그곳에서 구행이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 심행이 소멸하지 않을 것은 아니다. 무심무사지에서 최후심의 붕괴 순간에 있는 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 그곳에서 구행도 소멸하지 않았고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhitthāti?

(나) 또는 어느 곳에서 어떤 사람에게 심행(心行)이 소멸하지 않겠는가, 그에게 그곳에서 구행(口行)이 소멸하지 않았던가?

Savitakkasavicārabhūmiyaṃ pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhittha. Avitakkaavicārabhūmiyaṃ pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhittha.

유심유사지(有尋有伺地)에서 최후심의 붕괴 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 심행이 소멸하지 않겠지만, 그들에게 그곳에서 구행이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 무심무사지에서 최후심의 붕괴 순간에 있는 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 그곳에서 심행도 소멸하지 않겠고 구행도 소멸하지 않았다.

Nirodhavāro.

소멸의 절이 끝났다.

2. Pavatti 3. uppādanirodhavāro

2. 전개(Pavatti) 3. 발생과 소멸의 절

(1) Paccuppannavāro

(1) 현재의 장

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순행 푸갈라

128. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhatīti? No.

128. (가) 어떤 사람에게 신행(身行)이 발생하고 있다면, 그에게 구행(口行)이 소멸하고 있는가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti? No.

(나) 또는 어떤 사람에게 구행(口行)이 소멸하고 있다면, 그에게 신행(身行)이 발생하고 있는가? 아니다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro nirujjhatīti? No.

(가) 어떤 사람에게 신행(身行)이 발생하고 있다면, 그에게 심행(心行)이 소멸하고 있는가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti? No.

(나) 또는 어떤 사람에게 심행(心行)이 소멸하고 있다면, 그에게 신행(身行)이 발생하고 있는가? 아니다.

129. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro nirujjhatīti? No.

129. (가) 어떤 사람에게 구행(口行)이 발생하고 있다면, 그에게 심행(心行)이 소멸하고 있는가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? No.

(나) 또는 어떤 사람에게... (생략). 아니다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순행 옥카사

130. Yattha [Pg.44] kāyasaṅkhāro uppajjati tattha vacīsaṅkhāro nirujjhatīti?

130. 어느 곳에서 신행(身行)이 발생한다면, 그곳에서 구행(口行)이 소멸하는가?

Dutiyajjhāne tatiyajjhāne tattha…pe… (itaresaṃ yatthakānaṃ sadisaṃ).

제2선과 제3선에서 그곳에... (생략). (그 외 다른 장소에 대해서도 마찬가지이다.)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순행 푸갈로카사

131. Yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjati…pe… (yassakampi yassayatthakampi sadisaṃ).

131. 어느 곳에서 어떤 사람에게 신행(身行)이 발생하고 있다면... (생략). (인물에 관한 절이나 인물과 장소에 관한 절도 마찬가지이다.)

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 반대 - 인(人)에 대하여

132. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhatīti?

132. (가) 어떤 사람에게 신행(身行)이 일어나지 않으면, 그 사람에게 구행(口行)도 소멸하지 않는가?

Vitakkavicārānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhati. Vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati.

일으킨 생각(심)과 지속적 고찰(사)의 사라지는 순간[멸기]에 있는 자들에게는 신행은 일어나지 않지만, 그들에게 구행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 들숨과 날숨 없이 마음이 일어나는 순간[생기]에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 사라지는 순간[멸기]에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정들에게는 신행도 일어나지 않고 구행도 소멸하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro na nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro nuppajjatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 구행이 소멸하지 않으면, 그 사람에게 신행도 일어나지 않는가?

Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati. Vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca na nirujjhati kāyasaṅkhāro ca nuppajjati.

들숨과 날숨이 일어나는 순간[생기]에 있는 자들에게는 구행은 소멸하지 않지만, 그들에게 신행이 일어나지 않는 것은 아니다. 들숨과 날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정들에게는 구행도 소멸하지 않고 신행도 일어나지 않는다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro nirujjhatīti?

(가) 어떤 사람에게 신행이 일어나지 않으면, 그 사람에게 심행(心行)도 소멸하지 않는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhati. Vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca na nirujjhati.

모든 자들의 마음이 사라지는 순간[멸기]에 있는 자들에게는 신행은 일어나지 않지만, 그들에게 심행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 들숨과 날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정들에게는 신행도 일어나지 않고 심행도 소멸하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro na nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro nuppajjatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 심행이 소멸하지 않으면, 그 사람에게 신행도 일어나지 않는가?

Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati. Vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro ca na nirujjhati kāyasaṅkhāro ca nuppajjati.

들숨과 날숨이 일어나는 순간[생기]에 있는 자들에게는 심행은 소멸하지 않지만, 그들에게 신행이 일어나지 않는 것은 아니다. 들숨과 날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정들에게는 심행도 소멸하지 않고 신행도 일어나지 않는다.

133. (Ka) yassa [Pg.45] vacīsaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhatīti?

133. (가) 어떤 사람에게 구행이 일어나지 않으면, 그 사람에게 심행도 소멸하지 않는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhati. Vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca na nirujjhati.

모든 자들의 마음이 사라지는 순간[멸기]에 있는 자들에게는 구행은 일어나지 않지만, 그들에게 심행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정들에게는 구행도 일어나지 않고 심행도 소멸하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro na nirujjhati tassa vacīsaṅkhāro nuppajjatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 심행이 소멸하지 않으면, 그 사람에게 구행도 일어나지 않는가?

Vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjati. Vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro ca na nirujjhati vacīsaṅkhāro ca nuppajjati.

일으킨 생각과 지속적 고찰이 일어나는 순간[생기]에 있는 자들에게는 심행은 소멸하지 않지만, 그들에게 구행이 일어나지 않는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정들에게는 심행도 소멸하지 않고 구행도 일어나지 않는다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 반대 - 처(處)에 대하여

134. Yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati…pe….

134. 어떤 곳에 신행이 일어나지 않으면…(이하 생략)…

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 반대 - 인(人)과 처(處)에 대하여

135. Yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati…pe….

135. 어떤 사람에게 어떤 곳에 신행이 일어나지 않으면…(이하 생략)…

(Yassakampi yassayatthakampi sadisaṃ, yassayatthake nirodhasamāpannānanti na labbhati).

(인(人)에 대한 문답과 인(人)과 처(處)에 대한 문답은 같으나, 인(人)과 처(處)에 대한 문답에서는 '멸진정에 든 자들'은 해당되지 않는다.)

(2) Atītavāro

(2) 과거절

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순차 - 인(人)에 대하여

136. Yassa kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa vacīsaṅkhāro nirujjhitthāti? Āmantā.

136. 어떤 사람에게 신행이 일어났었다면, 그 사람에게 구행도 소멸했었는가? 그러하다.

(Atītā pucchā uppādavārepi nirodhavārepi uppādanirodhavārepi sadisaṃ vitthāretabbā).

(과거의 질문은 발생절에서도, 소멸절에서도, 발생소멸절에서도 같으므로 이와 같이 상세히 기술해야 한다.)

(3) Anāgatavāro

(3) 미래절

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순차 - 인(人)에 대하여

137. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjissati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

137. (가) 어떤 사람에게 신행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 구행도 소멸할 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 구행이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 신행도 일어날 것인가?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa [Pg.46] anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca uppajjissati.

욕계에서 마지막 마음의 일어나는 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 욕계의 마지막 마음이 일어날 자들, 색계나 무색계에서 마지막 존재인 자들, 그리고 색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들의 죽어가는 순간에 있는 자들에게 구행은 소멸할 것이지만, 그들에게 신행이 일어날 것은 아니다. 그 외의 다른 자들에게는 구행도 소멸할 것이고 신행도 일어날 것이다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjissati tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 신행이 일어날 것이라면, 그 사람에게 심행도 소멸할 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한 어떤 사람에게 심행이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 신행도 일어날 것인가?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca uppajjissati.

욕계에서 마지막 마음의 일어나는 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 욕계의 마지막 마음이 일어날 자들, 색계나 무색계에서 마지막 존재인 자들, 그리고 색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들의 죽어가는 순간에 있는 자들에게 심행은 소멸할 것이지만, 그들에게 신행이 일어날 것은 아니다. 그 외의 다른 자들에게는 심행도 소멸할 것이고 신행도 일어날 것이다.

138. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro uppajjissati tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

138. (가) 어떤 사람에게 언어 형성이 일어날 것이면, 그 사람에게 마음 형성이 소멸할 것입니까? 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa vacīsaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 마음 형성이 소멸할 것이면, 그 사람에게 언어 형성이 일어날 것입니까?

Pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca uppajjissati.

마지막 마음의 일어나는 순간(uppāda)에 있는 자들과, 어떤 마음의 직후에 일으킨 생각(vitakka)과 지속적 고찰(vicāra)이 없는 마지막 마음이 일어날 자들에게는 마음 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 언어 형성이 일어나는 것은 아닙니다. 그 밖의 다른 자들에게는 마음 형성도 소멸할 것이고 언어 형성도 일어날 것입니다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순행 처(處)

139. Yattha kāyasaṅkhāro uppajjissati…pe….

139. 어떤 곳에서 신체 형성이 일어날 것인가… (이하 생략) ….

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순행 인·처(人·處)

140. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti?

140. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신체 형성이 일어날 것이면, 그 사람에게 그곳에서 언어 형성이 소멸할 것입니까?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca uppajjissati vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati.

제2선정이나 제3선정에 든 자들에게는 그곳에서 신체 형성이 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 언어 형성이 소멸하는 것은 아닙니다. 제1선정에 든 욕계의 자들에게는 그곳에서 신체 형성도 일어날 것이고 언어 형성도 소멸할 것입니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 언어 형성이 소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 신체 형성이 일어날 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa [Pg.47] uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca uppajjissati.

욕계 자들의 마지막 마음의 일어나는 순간(uppāda)에 있는 자들과, 그 직후에 욕계 자들의 마지막 마음이 일어날 마음을 가진 자들과, 색계와 무색계 자들에게는 그곳에서 언어 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 신체 형성이 일어나는 것은 아닙니다. 제1선정에 든 자들과 그 밖의 다른 욕계 자들에게는 그곳에서 언어 형성도 소멸할 것이고 신체 형성도 일어날 것입니다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjissati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신체 형성이 일어날 것이면, 그 사람에게 그곳에서 마음 형성이 소멸할 것입니까? 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음 형성이 소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 신체 형성이 일어날 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ itaresaṃ kāmāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca uppajjissati.

욕계 자들의 마지막 마음의 일어나는 순간(uppāda)에 있는 자들과, 그 직후에 욕계 자들의 마지막 마음이 일어날 마음을 가진 자들과, 제4선정에 든 자들과, 색계와 무색계 자들에게는 그곳에서 마음 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 신체 형성이 일어나는 것은 아닙니다. 제1선정, 제2선정, 제3선정에 든 자들과 그 밖의 다른 욕계 자들에게는 그곳에서 마음 형성도 소멸할 것이고 신체 형성도 일어날 것입니다.

141. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro uppajjissati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

141. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 언어 형성이 일어날 것이면, 그 사람에게 그곳에서 마음 형성이 소멸할 것입니까? 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjissatīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음 형성이 소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 언어 형성이 일어날 것입니까?

Pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ itaresaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca uppajjissati.

마지막 마음의 일어나는 순간(uppāda)에 있는 자들과, 그 직후에 일으킨 생각(vitakka)과 지속적 고찰(vicāra)이 없는 마지막 마음이 일어날 마음을 가진 자들과, 제2선정, 제3선정, 제4선정에 든 자들에게는 그곳에서 마음 형성이 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 언어 형성이 일어나는 것은 아닙니다. 제1선정에 든 자들과 욕계의 다른 자들과 색계 및 무색계의 자들에게는 그곳에서 마음 형성도 소멸할 것이고 언어 형성도 일어날 것입니다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 역행 인(人)

142. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjissati tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti?

142. (가) 어떤 사람에게 신체 형성이 일어나지 않을 것이면, 그 사람에게 언어 형성이 소멸하지 않을 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ [Pg.48] uppajjissati tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati.

욕계 자들의 마지막 마음의 일어나는 순간(uppāda)에 있는 자들과, 그 직후에 욕계 자들의 마지막 마음이 일어날 마음을 가진 자들과, 색계와 무색계의 마지막 생의 존재(pacchimabhavika)들과, 색계와 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 신체 형성이 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 언어 형성이 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 일으킨 생각(vitakka)과 지속적 고찰(vicāra)이 있는 마지막 마음의 사라지는 순간(bhaṅga)에 있는 자들과, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음을 갖춘 자들과, 그 직후에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 마지막 마음이 일어날 마음을 가진 자들에게는 신체 형성도 일어나지 않을 것이고 언어 형성도 소멸하지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 언어 형성이 소멸하지 않을 것이면… (이하 생략) …? 그러합니다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjissati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 사람에게 신체 형성이 일어나지 않을 것이면, 그 사람에게 마음 형성이 소멸하지 않을 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacare arūpāvacare pacchimabhavikānaṃ ye ca rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ upapajjitvā parinibbāyissanti tesaṃ cavantānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

욕계 자들의 마지막 마음의 일어나는 순간(uppāda)에 있는 자들과, 그 직후에 욕계 자들의 마지막 마음이 일어날 마음을 가진 자들과, 색계와 무색계의 마지막 생의 존재들과, 색계와 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 신체 형성이 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 마음 형성이 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음의 사라지는 순간(bhaṅga)에 있는 자들에게는 신체 형성도 일어나지 않을 것이고 마음 형성도 소멸하지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 마음 형성이 소멸하지 않을 것이면… (이하 생략) …? 그러합니다.

143. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nuppajjissati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

143. (가) 어떤 사람에게 언어 형성이 일어나지 않을 것이면, 그 사람에게 마음 형성이 소멸하지 않을 것입니까?

Pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

마지막 마음의 일어나는 순간(uppāda)에 있는 자들과, 그 직후에 일으킨 생각(vitakka)과 지속적 고찰(vicāra)이 없는 마지막 마음이 일어날 마음을 가진 자들에게는 언어 형성이 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 마음 형성이 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 마지막 마음의 사라지는 순간(bhaṅga)에 있는 자들에게는 언어 형성도 일어나지 않을 것이고 마음 형성도 소멸하지 않을 것입니다.

(Kha) yassa vā pana…pe…? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 마음 형성이 소멸하지 않을 것이면… (이하 생략) …? 그러합니다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 역행 처(處)

144. Yattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati…pe….

144. 어떤 곳에서 신체 형성이 일어나지 않을 것인가… (이하 생략) ….

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 역행 인·처(人·處)

145. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti?

145. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신체 형성이 일어나지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 언어 형성이 소멸하지 않을 것입니까?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati.

욕계 유정들의 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 또한 어떤 마음 뒤에 바로 욕계 유정들의 마지막 마음이 일어날 그 마음의 순간에 있는 자들, 색계 유정들, 무색계 유정들에게는 그곳에서 가야상카라가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 와찌상카라가 소멸하지 않을 것이라고는 할 수 없다. 위딱까와 위짜라가 있는 마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 위딱까와 위짜라가 없는 마지막 마음에 들어 있는 자들, 어떤 마음 뒤에 바로 위딱까와 위짜라가 없는 마지막 마음이 일어날 그 마음의 순간에 있는 자들, 제4선을 얻은 자들, 무상유정들에게는 그곳에서 가야상카라도 일어나지 않을 것이고 와찌상카라도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjissatīti?

(나) 또는 아니면 어떤 유정에게 어떤 곳에서 와찌상카라가 소멸하지 않을 것인가, 그 유정에게 그곳에서 가야상카라가 일어나지 않겠는가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa [Pg.49] bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati.

제2선과 제3선을 얻은 자들에게는 그곳에서 와찌상카라가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 가야상카라가 일어나지 않을 것이라고는 할 수 없다. 위딱까와 위짜라가 있는 마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 위딱까와 위짜라가 없는 마지막 마음에 들어 있는 자들, 어떤 마음 뒤에 바로 위딱까와 위짜라가 없는 마지막 마음이 일어날 그 마음의 순간에 있는 자들, 제4선을 얻은 자들, 무상유정들에게는 그곳에서 와찌상카라도 소멸하지 않을 것이고 가야상카라도 일어나지 않을 것이다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 유정에게 어떤 곳에서 가야상카라가 일어나지 않을 것인가, 그 유정에게 그곳에서 찟따상카라가 소멸하지 않겠는가?

Kāmāvacarānaṃ pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā kāmāvacarānaṃ pacchimacittaṃ uppajjissati catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjissati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

욕계 유정들의 마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 어떤 마음 뒤에 바로 욕계 유정들의 마지막 마음이 일어날 그 마음의 순간에 있는 자들, 제4선을 얻은 자들, 색계 유정들, 무색계 유정들에게는 그곳에서 가야상카라가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 찟따상카라가 소멸하지 않을 것이라고는 할 수 없다. 마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 무상유정들에게는 그곳에서 가야상카라도 일어나지 않을 것이고 찟따상카라도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha…pe…? Āmantā.

(나) 또는 아니면 어떤 유정에게 어떤 곳에서 ... (줄임) ... 그러하다.

146. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

146. (가) 어떤 유정에게 어떤 곳에서 와찌상카라가 일어나지 않을 것인가, 그 유정에게 그곳에서 찟따상카라가 소멸하지 않겠는가?

Pacchimacittassa uppādakkhaṇe yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjissati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjissati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

마지막 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 어떤 마음 뒤에 바로 위딱까와 위짜라가 없는 마지막 마음이 일어날 그 마음의 순간에 있는 자들, 제2선, 제3선, 제4선을 얻은 자들에게는 그곳에서 와찌상카라가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 찟따상카라가 소멸하지 않을 것이라고는 할 수 없다. 마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 무상유정들에게는 그곳에서 와찌상카라도 일어나지 않을 것이고 찟따상카라도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha…pe…? Āmantā.

(나) 또는 아니면 어떤 유정에게 어떤 곳에서 ... (줄임) ... 그러하다.

(4) Paccuppannātītavāro

(4) 현재-과거절

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순역-개인

147. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhitthāti? Āmantā.

147. (가) 어떤 유정에게 가야상카라가 일어나는가, 그 유정에게 와찌상카라가 소멸했었는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhittha tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 아니면 어떤 유정에게 와찌상카라가 소멸했었는가, 그 유정에게 가야상카라가 일어나는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhittha, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nirujjhittha kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 유정의 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 들숨과 날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 니로다사마빳띠에 든 자들, 무상유정들에게는 와찌상카라가 소멸했었지만, 그들에게 가야상카라가 일어나는 것은 아니다. 들숨과 날숨이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 와찌상카라도 소멸했었으며 가야상카라도 일어난다.

(Yathā [Pg.50] uppādavāre paccuppannātītā pucchā anulomampi paccanīkampi vibhattā evaṃ uppādavāranirodhavārepi paccuppannātītā pucchā anulomampi paccanīkampi vibhajitabbā.)

(일어남의 장에서 현재-과거의 질문들이 순역으로도 역역으로도 분류되었듯이, 이와 같이 일어남-소멸의 장에서도 현재-과거의 질문들이 순역으로도 역역으로도 분류되어야 한다.)

(5) Paccuppannānāgatavāro

(5) 현재-미래절

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순역-개인

148. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

148. (가) 어떤 유정에게 가야상카라가 일어나는가, 그 유정에게 와찌상카라가 소멸할 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 아니면 어떤 유정에게 와찌상카라가 소멸할 것인가, 그 유정에게 가야상카라가 일어나는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 유정의 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 들숨과 날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 니로다사마빳띠에 든 자들, 무상유정들에게는 와찌상카라가 소멸할 것이지만, 그들에게 가야상카라가 일어나는 것은 아니다. 들숨과 날숨이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 와찌상카라도 소멸할 것이며 가야상카라도 일어난다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 유정에게 가야상카라가 일어나는가, 그 유정에게 찟따상카라가 소멸할 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 아니면 어떤 유정에게 찟따상카라가 소멸할 것인가, 그 유정에게 가야상카라가 일어나는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 유정의 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 들숨과 날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 니로다사마빳띠에 든 자들, 무상유정들에게는 찟따상카라가 소멸할 것이지만, 그들에게 가야상카라가 일어나는 것은 아니다. 들숨과 날숨이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 찟따상카라도 소멸할 것이며 가야상카라도 일어난다.

149. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

149. (가) 어떤 유정에게 와찌상카라가 일어나는가, 그 유정에게 찟따상카라가 소멸할 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 아니면 어떤 유정에게 찟따상카라가 소멸할 것인가, 그 유정에게 와찌상카라가 일어나는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro uppajjati. Vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ cittasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

모든 유정의 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 위딱까와 위짜라 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 니로다사마빳띠에 든 자들, 무상유정들에게는 찟따상카라가 소멸할 것이지만, 그들에게 와찌상카라가 일어나는 것은 아니다. 위딱까와 위짜라가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 찟따상카라도 소멸할 것이며 와찌상카라도 일어난다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순역-장소

150. Yattha kāyasaṅkhāro uppajjati…pe….

150. 어떤 곳에서 가야상카라가 일어나는가 ... (줄임) ...

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순역-개인과 장소

151. (Ka) yassa [Pg.51] yattha kāyasaṅkhāro uppajjati tassa tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti?

151. (가) 어떤 유정에게 어떤 곳에서 가야상카라가 일어나는가, 그 유정에게 그곳에서 와찌상카라가 소멸할 것인가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca uppajjati vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati.

제2선이나 제3선에 든 자들로서 들숨날숨이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 거기서 신행(身行)이 일어나고 있지만, 그들에게 거기서 구행(口行)이 소멸할 것은 아니다. 제1선에 든 욕계의 존재들로서 들숨날숨이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 거기서 신행도 일어나고 구행도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 소멸할 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 신행이 일어나는가?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjati. Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

제1선에 든 욕계의 존재들로서 들숨날숨이 사라지는 순간에 있는 자들, 또한 들숨날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 색계와 무색계의 존재들, 그들에게는 거기서 구행이 소멸하겠지만, 그들에게 거기서 신행이 일어나는 것은 아니다. 제1선에 든 욕계의 존재들로서 들숨날숨이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 거기서 구행도 소멸하고 신행도 일어난다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro uppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 일어나는가, 그 사람에게 그 곳에서 심행(心行)이 소멸할 것인가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 심행이 소멸할 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 신행이 일어나는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro uppajjati. Assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca uppajjati.

모든 이들의 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 들숨날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 그들에게는 거기서 심행이 소멸하겠지만, 그들에게 거기서 신행이 일어나는 것은 아니다. 들숨날숨이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 거기서 심행도 소멸하고 신행도 일어난다.

152. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro uppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro nirujjhissatīti? Āmantā.

152. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 일어나는가, 그 사람에게 그 곳에서 심행이 소멸할 것인가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro uppajjatīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 심행이 소멸할 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 구행이 일어나는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro uppajjati. Vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati vacīsaṅkhāro ca uppajjati.

모든 이들의 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각(vitakka)과 지속적 고찰(vicāra) 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 그들에게는 거기서 심행이 소멸하겠지만, 그들에게 거기서 구행이 일어나는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 일어나는 순간에 있는 그들에게는 거기서 심행도 소멸하고 구행도 일어난다.

(Gha) paccanīkapuggalo

(라) 부정 - 인물

153. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti?

153. (가) 어떤 사람에게 신행이 일어나지 않는가, 그 사람에게 구행이 소멸하지 않을 것인가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe [Pg.52] nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro na nirujjhissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 이들의 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 들숨날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게는 신행이 일어나지 않지만, 그들에게 구행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 최후 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 최후 마음을 구족한 자들, 어떤 마음 다음에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 최후 마음이 일어날 자들, 그들에게는 신행도 일어나지 않고 구행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 구행이 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 신행이 일어나지 않는가? 그렇다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 사람에게 신행이 일어나지 않는가, 그 사람에게 심행이 소멸하지 않을 것인가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 이들의 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 들숨날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게는 신행이 일어나지 않지만, 그들에게 심행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 최후 마음의 사라지는 순간에 있는 그들에게는 신행도 일어나지 않고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 심행이 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 신행이 일어나지 않는가? 그렇다.

154. (Ka) yassa vacīsaṅkhāro nuppajjati tassa cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

154. (가) 어떤 사람에게 구행이 일어나지 않는가, 그 사람에게 심행이 소멸하지 않을 것인가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ vacīsaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 이들의 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게는 구행이 일어나지 않지만, 그들에게 심행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 최후 마음의 사라지는 순간에 있는 그들에게는 구행도 일어나지 않고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa vacīsaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 심행이 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 구행이 일어나지 않는가? 그렇다.

(Ṅa) paccanīkaokāso

(마) 부정 - 처소

155. Yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati…pe….

155. 어느 곳에서 신행이 일어나지 않는가... (이하 생략) ...

(Ca) paccanīkapuggalokāsā

(바) 부정 - 인물과 처소

156. (Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissatīti?

156. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 신행이 일어나지 않는가, 그 사람에게 그 곳에서 구행이 소멸하지 않을 것인가?

Paṭhamajjhānaṃ samāpannānaṃ kāmāvacarānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ [Pg.53] assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati.

제1선에 든 욕계의 존재들로서 들숨날숨이 사라지는 순간에 있는 자들, 또한 들숨날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 색계와 무색계의 존재들, 그들에게는 거기서 신행이 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 구행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 일으킨 생각과 지속적 고찰이 있는 최후 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 최후 마음을 구족한 자들, 어떤 마음 다음에 일으킨 생각과 지속적 고찰이 없는 최후 마음이 일어날 자들, 제2선이나 제3선에 든 자들로서 들숨날숨이 사라지는 순간에 있는 자들, 또한 들숨날숨 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 제4선에 든 자들, 무상유정천의 존재들, 그들에게는 거기서 신행도 일어나지 않고 구행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjatīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 구행이 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 신행이 일어나지 않는가?

Dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro na nirujjhissati, no ca tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati. Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ samāpannānaṃ assāsapassāsānaṃ bhaṅgakkhaṇe tesaṃyeva vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe catutthajjhānaṃ samāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca na nirujjhissati kāyasaṅkhāro ca nuppajjati.

제2선정이나 제3선정에 들어 숨을 들이쉬고 내쉬는 일어나는 순간(생찰)에 있는 이들에게 거기서 구행(언어 형성)은 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 거기서 신행(신체 형성)이 일어나지 않는 것은 아니다. 일으킴과 머무름(심사)이 있는 마지막 마음의 사라지는 순간(멸찰)에 있는 이들, 일으킴과 머무름이 없는 마지막 마음을 갖춘 이들, 어떤 마음의 직후에 일으킴과 머무름이 없는 마지막 마음이 일어날 이들, 제2선정이나 제3선정에 들어 숨을 들이쉬고 내쉬는 사라지는 순간에 있는 바로 그들, 숨을 들이쉬고 내쉬는 것 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 제4선정에 든 이들, 무상유정(비유상천)의 중생들, 그들에게 거기서 구행도 소멸하지 않을 것이고 신행도 일어나지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāyasaṅkhāro nuppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

(문항 가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 신행이 일어나지 않으면, 그 사람에게 그 곳에서 심행(마음 형성)이 소멸하지 않겠는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā assāsapassāsehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha kāyasaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 이들의 마음이 사라지는 순간(멸찰)에 있는 이들, 숨을 들이쉬고 내쉬는 것 없이 마음이 일어나는 순간(생찰)에 있는 이들에게는 거기서 신행이 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 심행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 이들, 무상유정의 중생들, 그들에게는 거기서 신행도 일어나지 않고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha kāyasaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

(문항 나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그 곳에서 신행이 일어나지 않겠는가? 그렇다.

157. (Ka) yassa yattha vacīsaṅkhāro nuppajjati tassa tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissatīti?

157. (문항 가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 구행이 일어나지 않으면, 그 사람에게 그 곳에서 심행이 소멸하지 않겠는가?

Sabbesaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe vinā vitakkavicārehi cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro nuppajjati, no ca tesaṃ tattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe asaññasattānaṃ tesaṃ tattha vacīsaṅkhāro ca nuppajjati cittasaṅkhāro ca na nirujjhissati.

모든 이들의 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 일으킴과 머무름(심사) 없이 마음이 일어나는 순간에 있는 이들에게는 거기서 구행이 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 심행이 소멸하지 않는 것은 아니다. 마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 이들, 무상유정의 중생들, 그들에게는 거기서 구행도 일어나지 않고 심행도 소멸하지 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yattha cittasaṅkhāro na nirujjhissati tassa tattha vacīsaṅkhāro nuppajjatīti? Āmantā.

(문항 나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 심행이 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그 곳에서 구행이 일어나지 않겠는가? 그렇다.

(6) Atītānāgatavāro

(6) 과거미래절

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순행적 개인

158. (Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa vacīsaṅkhāro nirujjhissatīti?

158. (문항 가) 어떤 사람에게 신행이 일어났었다면, 그 사람에게 구행이 소멸하겠는가?

Savitakkasavicārapacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe avitakkaavicārapacchimacittasamaṅgīnaṃ yassa cittassa anantarā avitakkaavicāraṃ pacchimacittaṃ uppajjissati tesaṃ [Pg.54] kāyasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ vacīsaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca uppajjittha vacīsaṅkhāro ca nirujjhissati.

일으킴과 머무름이 있는 마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 이들, 일으킴과 머무름이 없는 마지막 마음을 갖춘 이들, 어떤 마음의 직후에 일으킴과 머무름이 없는 마지막 마음이 일어날 이들에게는 신행이 일어났었지만, 그들에게 구행이 소멸할 것은 아니다. 그 외의 나머지 사람들에게는 신행도 일어났었고 구행도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

(문항 나) 또한 어떤 사람에게 구행이 소멸한다면, 그 사람에게 신행이 일어났었는가? 그렇다.

(Ka) yassa kāyasaṅkhāro uppajjittha tassa cittasaṅkhāro nirujjhissatīti?

(문항 가) 어떤 사람에게 신행이 일어났었다면, 그 사람에게 심행이 소멸하겠는가?

Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro uppajjittha, no ca tesaṃ cittasaṅkhāro nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ kāyasaṅkhāro ca uppajjittha cittasaṅkhāro ca nirujjhissati.

마지막 마음의 사라지는 순간에 있는 이들에게는 신행이 일어났었지만, 그들에게 심행이 소멸할 것은 아니다. 그 외의 나머지 사람들에게는 신행도 일어났었고 심행도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhissati tassa kāyasaṅkhāro uppajjitthāti? Āmantā.

(문항 나) 또한 어떤 사람에게 심행이 소멸한다면, 그 사람에게 신행이 일어났었는가? 그렇다.

(Yathā nirodhavāre atītānāgatā pucchā anulomampi paccanīkampi evaṃ uppādanirodhavārepi atītānāgatā pucchā anulomampi paccanīkampi vibhajitabbaṃ asammohantena nirodhavārena sadisaṃ, natthi nānākaraṇaṃ.)

(소멸절에서 과거와 미래의 질문들이 순행과 역행 모두에서 분석된 것과 같이, 일어남-소멸절에서도 과거와 미래의 질문들을 순행과 역행 모두에서 혼동 없이 분석해야 한다. 소멸절과 동일하며, 차이가 없다.)

Uppādanirodhavāro.

일어남-소멸절.

3. Pariññāvāro

3. 변지절(철저한 앎의 장)

1-6. Paccuppannavārādi

1-6. 현재절 등

159. (Ka) yo kāyasaṅkhāraṃ parijānāti so vacīsaṅkhāraṃ parijānātīti? Āmantā.

159. (문항 가) 어떤 사람이 신행을 변지한다면(철저히 안다면), 그는 구행을 변지하는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana vacīsaṅkhāraṃ parijānāti so kāyasaṅkhāraṃ parijānātīti? Āmantā.

(문항 나) 또한 어떤 사람이 구행을 변지한다면, 그는 신행을 변지하는가? 그렇다.

(Yathā khandhayamake pariññāvāraṃ vibhattaṃ evaṃ saṅkhārayamakepi pariññāvāraṃ vibhajitabbaṃ.)

(온쌍권에서 변지절이 분석된 것과 같이, 형성쌍권에서도 변지절을 분석해야 한다.)

Pariññāvāro.

변지절.

Saṅkhārayamakaṃ niṭṭhitaṃ.

형성쌍권이 끝났다.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

그분 복되신 분, 아라한, 정등각자께 절하옵니다.

7. Anusayayamakaṃ

7. 수면쌍권

1. Sattānusayā [Pg.55] – kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, mānānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo.

1. 일곱 가지 수면은 감각적 탐욕의 수면, 저항의 수면, 자만의 수면, 견해의 수면, 의심의 수면, 존재 탐욕의 수면, 무명의 수면이다.

1. Uppattiṭṭhānavāro

1. 발생처절

2. Kattha kāmarāgānusayo anuseti? Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha kāmarāgānusayo anuseti.

2. 어디에서 감각적 탐욕의 수면이 잠재하는가? 욕계의 두 가지 느낌에서 감각적 탐욕의 수면이 잠재한다.

Kattha paṭighānusayo anuseti? Dukkhāya vedanāya ettha paṭighānusayo anuseti.

어디에서 저항의 수면이 잠재하는가? 괴로운 느낌에서 저항의 수면이 잠재한다.

Kattha mānānusayo anuseti? Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha mānānusayo anuseti.

어디에 자만 잠재성향이 잠재하는가? 욕계의 두 가지 느낌에, 색계에, 무색계에, 여기에 자만 잠재성향이 잠재한다.

Kattha diṭṭhānusayo anuseti? Sabbasakkāyapariyāpannesu dhammesu ettha diṭṭhānusayo anuseti.

어디에 견해 잠재성향이 잠재하는가? 유신에 속하는 모든 법에, 여기에 견해 잠재성향이 잠재한다.

Kattha vicikicchānusayo anuseti? Sabbasakkāyapariyāpannesu dhammesu ettha vicikicchānusayo anuseti.

어디에 의심 잠재성향이 잠재하는가? 유신에 속하는 모든 법에, 여기에 의심 잠재성향이 잠재한다.

Kattha bhavarāgānusayo anuseti? Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha bhavarāgānusayo anuseti.

어디에 존재의 탐욕 잠재성향이 잠재하는가? 색계에, 무색계에, 여기에 존재의 탐욕 잠재성향이 잠재한다.

Kattha avijjānusayo anuseti? Sabbasakkāyapariyāpannesu dhammesu ettha avijjānusayo anuseti.

어디에 무명 잠재성향이 잠재하는가? 유신에 속하는 모든 법에, 여기에 무명 잠재성향이 잠재한다.

Uppattiṭṭhānavāro.

발생처절.

2. Mahāvāro 1. anusayavāro

2. 대절 1. 잠재성향절

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순행-인물

3. (Ka) yassa [Pg.56] kāmarāgānusayo anuseti tassa paṭighānusayo anusetīti? Āmantā.

3. (가) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 저항 잠재성향이 잠재하는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana paṭighānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo anusetīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 저항 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하는가? 그렇다.

(Ka) yassa kāmarāgānusayo anuseti tassa mānānusayo anusetīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 자만 잠재성향이 잠재하는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo anusetīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 자만 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하는가?

Anāgāmissa mānānusayo anuseti, no ca tassa kāmarāgānusayo anuseti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ mānānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca anuseti.

아나함에게는 자만 잠재성향은 잠재하지만, 그 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 인물에게는 자만 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향도 잠재한다.

(Ka) yassa kāmarāgānusayo anuseti tassa diṭṭhānusayo anusetīti?

(가) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 견해 잠재성향이 잠재하는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmarāgānusayo anuseti, no ca tesaṃ diṭṭhānusayo anuseti. Puthujjanassa kāmarāgānusayo ca anuseti diṭṭhānusayo ca anuseti.

두 부류의 인물에게는 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 견해 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향도 잠재하고 견해 잠재성향도 잠재한다.

(Kha) yassa vā pana diṭṭhānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo anusetīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 견해 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하는가? 그렇다.

(Ka) yassa kāmarāgānusayo anuseti tassa vicikicchānusayo anusetīti?

(가) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 의심 잠재성향이 잠재하는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmarāgānusayo anuseti, no ca tesaṃ vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa kāmarāgānusayo ca anuseti vicikicchānusayo ca anuseti.

두 부류의 인물에게는 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 의심 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향도 잠재하고 의심 잠재성향도 잠재한다.

(Kha) yassa vā pana vicikicchānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo anusetīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 의심 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하는가? 그렇다.

(Ka) yassa kāmarāgānusayo anuseti tassa bhavarāgānusayo anusetīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 존재의 탐욕 잠재성향이 잠재하는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana bhavarāgānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo anusetīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 존재의 탐욕 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하는가?

Anāgāmissa bhavarāgānusayo anuseti, no ca tassa kāmarāgānusayo anuseti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ bhavarāgānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca anuseti.

아나함에게는 존재의 탐욕 잠재성향은 잠재하지만, 그 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 인물에게는 존재의 탐욕 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향도 잠재한다.

(Ka) yassa kāmarāgānusayo anuseti tassa avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 무명 잠재성향이 잠재하는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa [Pg.57] kāmarāgānusayo anusetīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 무명 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향이 잠재하는가?

Anāgāmissa avijjānusayo anuseti, no ca tassa kāmarāgānusayo anuseti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca anuseti.

아나함에게는 무명 잠재성향은 잠재하지만, 그 사람에게 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 인물에게는 무명 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 탐욕 잠재성향도 잠재한다.

4. (Ka) yassa paṭighānusayo anuseti tassa mānānusayo anusetīti? Āmantā.

4. (가) 어떤 사람에게 저항 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 자만 잠재성향이 잠재하는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo anuseti tassa paṭighānusayo anusetīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 자만 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 저항 잠재성향이 잠재하는가?

Anāgāmissa mānānusayo anuseti, no ca tassa paṭighānusayo anuseti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ mānānusayo ca anuseti paṭighānusayo ca anuseti.

아나함에게는 자만 잠재성향은 잠재하지만, 그 사람에게 저항 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 인물에게는 자만 잠재성향도 잠재하고 저항 잠재성향도 잠재한다.

Yassa paṭighānusayo anuseti tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti? Dvinnaṃ puggalānaṃ paṭighānusayo anuseti, no ca tesaṃ vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa paṭighānusayo ca anuseti vicikicchānusayo ca anuseti.

어떤 사람에게 저항 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 견해 잠재성향이... (중략) ...의심 잠재성향이 잠재하는가? 두 부류의 인물에게는 저항 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 의심 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 저항 잠재성향도 잠재하고 의심 잠재성향도 잠재한다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo anuseti tassa paṭighānusayo anusetīti? Āmantā.

또한, 어떤 사람에게 의심 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 저항 잠재성향이 잠재하는가? 그렇다.

Yassa paṭighānusayo anuseti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

적의의 잠재성향이 잠재하는 자에게 존재의 탐욕의 잠재성향… <중략> … 무명의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa paṭighānusayo anusetīti?

또는 무명의 잠재성향이 잠재하는 자에게 적의의 잠재성향이 잠재하는가?

Anāgāmissa avijjānusayo anuseti, no ca tassa paṭighānusayo anuseti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca anuseti paṭighānusayo ca anuseti.

아나함에게는 무명의 잠재성향은 잠재하지만 그에게 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 사람들에게는 무명의 잠재성향도 잠재하고 적의의 잠재성향도 잠재한다.

5. Yassa mānānusayo anuseti tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti?

5. 자만의 잠재성향이 잠재하는 자에게 사견의 잠재성향… <중략> … 의심의 잠재성향이 잠재하는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ mānānusayo anuseti, no ca tesaṃ vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa mānānusayo ca anuseti vicikicchānusayo ca anuseti.

세 부류의 사람들에게는 자만의 잠재성향은 잠재하지만 그들에게 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 자만의 잠재성향도 잠재하고 의심의 잠재성향도 잠재한다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo anuseti tassa mānānusayo anusetīti? Āmantā.

또는 의심의 잠재성향이 잠재하는 자에게 자만의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

Yassa mānānusayo anuseti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

자만의 잠재성향이 잠재하는 자에게 존재의 탐욕의 잠재성향… <중략> … 무명의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa mānānusayo anusetīti? Āmantā.

또는 무명의 잠재성향이 잠재하는 자에게 자만의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

6. (Ka) yassa [Pg.58] diṭṭhānusayo anuseti tassa vicikicchānusayo anusetīti? Āmantā.

6. (가) 사견의 잠재성향이 잠재하는 자에게 의심의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vicikicchānusayo anuseti tassa diṭṭhānusayo anusetīti? Āmantā.

(나) 또는 의심의 잠재성향이 잠재하는 자에게 사견의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

Yassa diṭṭhānusayo anuseti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

사견의 잠재성향이 잠재하는 자에게 존재의 탐욕의 잠재성향… <중략> … 무명의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa diṭṭhānusayo anusetīti?

또는 무명의 잠재성향이 잠재하는 자에게 사견의 잠재성향이 잠재하는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo anuseti, no ca tesaṃ diṭṭhānusayo anuseti. Puthujjanassa avijjānusayo ca anuseti diṭṭhānusayo ca anuseti.

세 부류의 사람들에게는 무명의 잠재성향은 잠재하지만 그들에게 사견의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 무명의 잠재성향도 잠재하고 사견의 잠재성향도 잠재한다.

7. Yassa vicikicchānusayo anuseti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

7. 의심의 잠재성향이 잠재하는 자에게 존재의 탐욕의 잠재성향… <중략> … 무명의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa vicikicchānusayo anusetīti?

또는 무명의 잠재성향이 잠재하는 자에게 의심의 잠재성향이 잠재하는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo anuseti, no ca tesaṃ vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa avijjānusayo ca anuseti vicikicchānusayo ca anuseti.

세 부류의 사람들에게는 무명의 잠재성향은 잠재하지만 그들에게 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 무명의 잠재성향도 잠재하고 의심의 잠재성향도 잠재한다.

8. (Ka) yassa bhavarāgānusayo anuseti tassa avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

8. (가) 존재의 탐욕의 잠재성향이 잠재하는 자에게 무명의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa bhavarāgānusayo anusetīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ )

(나) 또는 무명의 잠재성향이 잠재하는 자에게 존재의 탐욕의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다. (단일근어)

9. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tassa mānānusayo anusetīti? Āmantā.

9. (가) 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는 자에게 자만의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti?

(나) 또는 자만의 잠재성향이 잠재하는 자에게 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는가?

Anāgāmissa mānānusayo anuseti, no ca tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ mānānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti.

아나함에게는 자만의 잠재성향은 잠재하지만 그에게 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 사람들에게는 자만의 잠재성향도 잠재하고 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재한다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti?

감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는 자에게 사견의 잠재성향… <중략> … 의심의 잠재성향이 잠재하는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti [Pg.59] vicikicchānusayo ca anuseti.

두 부류의 사람들에게는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지만 그들에게 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재하고 의심의 잠재성향도 잠재한다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti? Āmantā.

또는 의심의 잠재성향이 잠재하는 자에게 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는 자에게 존재의 탐욕의 잠재성향… <중략> … 무명의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti?

또는 무명의 잠재성향이 잠재하는 자에게 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는가?

Anāgāmissa avijjānusayo anuseti, no ca tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. (Dukamūlakaṃ)

아나함에게는 무명의 잠재성향은 잠재하지만 그에게 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 사람들에게는 무명의 잠재성향도 잠재하고 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재한다. (이중근어)

10. Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti?

10. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하는 자에게 사견의 잠재성향… <중략> … 의심의 잠재성향이 잠재하는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti vicikicchānusayo ca anuseti.

두 부류의 사람들에게는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만 그들에게 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 잠재하고 의심의 잠재성향도 잠재한다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusentīti? Āmantā.

또는 의심의 잠재성향이 잠재하는 자에게 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하는가? 그러하다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

어떤 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 존재의 탐욕의 잠재성향 ... <중략> ... 무명의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusentīti?

아니면 또한, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 잠재해 있는가?

Anāgāmissa avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti. (Tikamūlakaṃ)

아나함(불환자)에게는 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 사람들(예류자, 일래자, 범부)에게는 무명의 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 잠재한다. (3법 근본)

11. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti tassa vicikicchānusayo anusetīti? Āmantā.

11. (문) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 의심의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vicikicchānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo [Pg.60] ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusentīti? Āmantā.

(답) 아니면 또한, 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그러하다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

어떤 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 존재의 탐욕의 잠재성향 ... <중략> ... 무명의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusentīti?

아니면 또한, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 잠재해 있는가?

Anāgāmissa avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti. Dvinnaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ diṭṭhānusayo anuseti. Puthujjanassa avijjānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti. (Catukkamūlakaṃ)

아나함에게는 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 두 부류의 사람들(예류자, 일래자)에게는 무명의 잠재성향과 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 사견의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 무명의 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 잠재한다. (4법 근본)

12. Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

12. 어떤 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 존재의 탐욕의 잠재성향 ... <중략> ... 무명의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusentīti?

아니면 또한, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 잠재해 있는가?

Anāgāmissa avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Dvinnaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Puthujjanassa avijjānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. (Pañcakamūlakaṃ)

아나함에게는 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 두 부류의 사람들(예류자, 일래자)에게는 무명의 잠재성향과 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 무명의 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 잠재한다. (5법 근본)

13. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti tassa avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

13. (문) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 무명의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana avijjānusayo anuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo [Pg.61] ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusentīti?

(답) 아니면 또한, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향도 잠재해 있는가?

Anāgāmissa avijjānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti, no ca tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Dvinnaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Puthujjanassa avijjānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti. (Chakkamūlakaṃ)

아나함에게는 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 두 부류의 사람들(예류자, 일래자)에게는 무명의 잠재성향과 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게는 무명의 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향도 잠재한다. (6법 근본)

(Kha) anulomaokāso

(나) 순방향 처소

14. (Ka) yattha kāmarāgānusayo anuseti tattha paṭighānusayo anusetīti? No.

14. (문) 어떤 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 저항의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그렇지 않다.

(Kha) yattha vā pana paṭighānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo anusetīti? No.

(답) 아니면 또한, 어떤 처소에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그렇지 않다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo anuseti tattha mānānusayo anusetīti? Āmantā.

(문) 어떤 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 자만의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그러하다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo anusetīti?

(답) 아니면 또한, 어떤 처소에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재해 있는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha mānānusayo anuseti, no ca tattha kāmarāgānusayo anuseti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha mānānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca anuseti.

색계와 무색계에서는 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 거기에는 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 욕계의 두 가지 느낌(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)에서는 자만의 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재한다.

Yattha kāmarāgānusayo anuseti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti? Āmantā.

어떤 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 사견의 잠재성향 ... <중략> ... 의심의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그러하다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo anusetīti?

아니면 또한, 어떤 처소에서 의심의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재해 있는가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo anuseti, no ca tattha kāmarāgānusayo anuseti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca anuseti.

괴로운 느낌, 색계와 무색계에서는 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 거기에는 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 욕계의 두 가지 느낌에서는 의심의 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재한다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo anuseti tattha bhavarāgānusayo anusetīti? No.

(문) 어떤 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 존재의 탐욕의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그렇지 않다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo anusetīti? No.

(답) 아니면 또한, 어떤 처소에서 존재의 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그렇지 않다.

(Ka) yattha [Pg.62] kāmarāgānusayo anuseti tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

(문) 어떤 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 무명의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그러하다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo anusetīti?

(답) 아니면 또한, 어떤 처소에서 무명의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재해 있는가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo anuseti, no ca tattha kāmarāgānusayo anuseti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca anuseti.

괴로운 느낌, 색계와 무색계에서는 무명의 잠재성향은 잠재하지만, 거기에는 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 욕계의 두 가지 느낌에서는 무명의 잠재성향도 잠재하고 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재한다.

15. (Ka) yattha paṭighānusayo anuseti tattha mānānusayo anusetīti? No.

15. (문) 어떤 처소에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 자만의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그렇지 않다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo anuseti tattha paṭighānusayo anusetīti? No.

(답) 아니면 또한, 어떤 처소에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그 처소에서 저항의 잠재성향도 잠재해 있는가? 그렇지 않다.

Yattha paṭighānusayo anuseti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti? Āmantā.

적의의 잠재성향이 잠재하는 곳에 견해의 잠재성향이 … (중략) … 의심의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo anuseti tattha paṭighānusayo anusetīti?

또는, 의심의 잠재성향이 잠재하는 곳에 적의의 잠재성향이 잠재합니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo anuseti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca anuseti paṭighānusayo ca anuseti.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 여기에는 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 그곳에 적의의 잠재성향이 잠재하는 것은 아닙니다. 괴로운 느낌에서, 여기에는 의심의 잠재성향도 잠재하고 적의의 잠재성향도 잠재합니다.

(Ka) yattha paṭighānusayo anuseti tattha bhavarāgānusayo anusetīti? No.

적의의 잠재성향이 잠재하는 곳에 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재합니까? 아닙니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo anuseti tattha paṭighānusayo anusetīti? No.

또는, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는 곳에 적의의 잠재성향이 잠재합니까? 아닙니다.

(Ka) yattha paṭighānusayo anuseti tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

적의의 잠재성향이 잠재하는 곳에 무명의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha paṭighānusayo anusetīti?

또는, 무명의 잠재성향이 잠재하는 곳에 적의의 잠재성향이 잠재합니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo anuseti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca anuseti paṭighānusayo ca anuseti.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 여기에는 무명의 잠재성향은 잠재하지만, 그곳에 적의의 잠재성향이 잠재하는 것은 아닙니다. 괴로운 느낌에서, 여기에는 무명의 잠재성향도 잠재하고 적의의 잠재성향도 잠재합니다.

16. Yattha mānānusayo anuseti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti? Āmantā.

16. 자만의 잠재성향이 잠재하는 곳에 견해의 잠재성향이 … (중략) … 의심의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo anuseti tattha mānānusayo anusetīti?

또는, 의심의 잠재성향이 잠재하는 곳에 자만의 잠재성향이 잠재합니까?

Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo anuseti, no ca tattha mānānusayo anuseti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca anuseti mānānusayo ca anuseti.

괴로운 느낌에서, 여기에는 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 그곳에 자만의 잠재성향이 잠재하는 것은 아닙니다. 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 여기에는 의심의 잠재성향도 잠재하고 자만의 잠재성향도 잠재합니다.

(Ka) yattha [Pg.63] mānānusayo anuseti tattha bhavarāgānusayo anusetīti?

자만의 잠재성향이 잠재하는 곳에 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재합니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha mānānusayo anuseti, no ca tattha bhavarāgānusayo anuseti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha mānānusayo ca anuseti bhavarāgānusayo ca anuseti.

욕계의 두 가지 느낌에서, 여기에는 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그곳에 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는 것은 아닙니다. 색계와 무색계에서, 여기에는 자만의 잠재성향도 잠재하고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재합니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo anuseti tattha mānānusayo anusetīti? Āmantā.

또는, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는 곳에 자만의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Ka) yattha mānānusayo anuseti tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

자만의 잠재성향이 잠재하는 곳에 무명의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha mānānusayo anusetīti?

또는, 무명의 잠재성향이 잠재하는 곳에 자만의 잠재성향이 잠재합니까?

Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo anuseti, no ca tattha mānānusayo anuseti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca anuseti mānānusayo ca anuseti.

괴로운 느낌에서, 여기에는 무명의 잠재성향은 잠재하지만, 그곳에 자만의 잠재성향이 잠재하는 것은 아닙니다. 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 여기에는 무명의 잠재성향도 잠재하고 자만의 잠재성향도 잠재합니다.

17. (Ka) yattha diṭṭhānusayo anuseti tattha vicikicchānusayo anusetīti? Āmantā.

17. 견해의 잠재성향이 잠재하는 곳에 의심의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Kha) yattha vā pana vicikicchānusayo anuseti tattha diṭṭhānusayo anusetīti? Āmantā.

또는, 의심의 잠재성향이 잠재하는 곳에 견해의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Ka) yattha diṭṭhānusayo anuseti tattha bhavarāgānusayo anusetīti?

견해의 잠재성향이 잠재하는 곳에 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재합니까?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu ettha diṭṭhānusayo anuseti, no ca tattha bhavarāgānusayo anuseti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha diṭṭhānusayo ca anuseti bhavarāgānusayo ca anuseti.

욕계의 세 가지 느낌에서, 여기에는 견해의 잠재성향은 잠재하지만, 그곳에 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는 것은 아닙니다. 색계와 무색계에서, 여기에는 견해의 잠재성향도 잠재하고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재합니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo anuseti tattha diṭṭhānusayo anusetīti? Āmantā.

또는, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는 곳에 견해의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Ka) yattha diṭṭhānusayo anuseti tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

견해의 잠재성향이 잠재하는 곳에 무명의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha diṭṭhānusayo anusetīti? Āmantā.

또는, 무명의 잠재성향이 잠재하는 곳에 견해의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

18. (Ka) yattha vicikicchānusayo anuseti tattha bhavarāgānusayo anusetīti?

18. 의심의 잠재성향이 잠재하는 곳에 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재합니까?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo anuseti, no ca tattha bhavarāgānusayo anuseti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca anuseti bhavarāgānusayo ca anuseti.

욕계의 세 가지 느낌에서, 여기에는 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 그곳에 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는 것은 아닙니다. 색계와 무색계에서, 여기에는 의심의 잠재성향도 잠재하고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재합니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo anuseti tattha vicikicchānusayo anusetīti? Āmantā.

또는, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는 곳에 의심의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Ka) yattha [Pg.64] vicikicchānusayo anuseti tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

의심의 잠재성향이 잠재하는 곳에 무명의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha vicikicchānusayo anusetīti? Āmantā.

또는, 무명의 잠재성향이 잠재하는 곳에 의심의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

19. (Ka) yattha bhavarāgānusayo anuseti tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

19. 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는 곳에 무명의 잠재성향이 잠재합니까? 그러합니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha bhavarāgānusayo anusetīti?

또한 어느 곳에서 무명잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 유탐잠재성향도 잠재해 있습니까?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu ettha avijjānusayo anuseti, no ca tattha bhavarāgānusayo anuseti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca anuseti bhavarāgānusayo ca anuseti. (Ekamūlakaṃ)

욕계의 세 가지 느낌에서 여기에는 무명잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 유탐잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 색계와 무색계에서 여기에는 무명잠재성향도 잠재해 있고 유탐잠재성향도 잠재해 있습니다. (일근본)

20. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tattha mānānusayo anusetīti? Natthi.

20. (문) 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 자만잠재성향도 잠재해 있습니까? (답) 없습니다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti?

또한 어느 곳에서 자만잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향도 잠재해 있습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha mānānusayo anuseti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha mānānusayo ca kāmarāgānusayo ca anusenti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti.

색계와 무색계에서 여기에는 자만잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 여기에는 자만잠재성향과 감각적 탐욕 잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다.

Yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti? Natthi.

어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 사견잠재성향이 ... 생략 ... 의심잠재성향도 잠재해 있습니까? 없습니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti?

또한 어느 곳에서 의심잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향도 잠재해 있습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo anuseti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca anusenti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo anuseti.

색계와 무색계에서 여기에는 의심잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 여기에는 의심잠재성향과 감각적 탐욕 잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 괴로운 느낌에서 여기에는 의심잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tattha bhavarāgānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 유탐잠재성향도 잠재해 있습니까? (답) 없습니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti? No.

(문) 또한 어느 곳에서 유탐잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향도 잠재해 있습니까? (답) 아닙니다.

(Ka) yattha [Pg.65] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 무명잠재성향도 잠재해 있습니까? (답) 없습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti?

(문) 또한 어느 곳에서 무명잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향도 잠재해 있습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo anuseti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca anusenti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo anuseti. (Dukamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 여기에는 무명잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 여기에는 무명잠재성향과 감각적 탐욕 잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 괴로운 느낌에서 여기에는 무명잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. (이근본)

21. Yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti? Natthi.

21. 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 사견잠재성향이 ... 생략 ... 의심잠재성향도 잠재해 있습니까? 없습니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusentīti?

또한 어느 곳에서 의심잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향도 잠재해 있습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmārāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti.

색계와 무색계에서 여기에는 의심잠재성향과 자만잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 여기에는 의심잠재성향과 감각적 탐욕 잠재성향과 자만잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 괴로운 느낌에서 여기에는 의심잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 자만잠재성향은 잠재해 있지 않습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti tattha bhavarāgānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 유탐잠재성향도 잠재해 있습니까? (답) 없습니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusentīti?

(문) 또한 어느 곳에서 유탐잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향도 잠재해 있습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti.

색계와 무색계에서 여기에는 유탐잠재성향과 자만잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 무명잠재성향도 잠재해 있습니까? (답) 없습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusentīti?

(문) 또한 어느 곳에서 무명잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향도 잠재해 있습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo [Pg.66] ca mānānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti. (Tikamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 여기에는 무명잠재성향과 자만잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 여기에는 무명잠재성향과 감각적 탐욕 잠재성향과 자만잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 괴로운 느낌에서 여기에는 무명잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 자만잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. (삼근본)

22. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti tattha vicikicchānusayo anusetīti? Natthi.

22. (문) 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 의심잠재성향도 잠재해 있습니까? (답) 없습니다.

(Kha) yattha vā pana vicikicchānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusentīti?

(문) 또한 어느 곳에서 의심잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향도 잠재해 있습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti.

색계와 무색계에서 여기에는 의심잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 여기에는 의심잠재성향과 감각적 탐욕 잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 적의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 괴로운 느낌에서 여기에는 의심잠재성향과 적의 잠재성향과 사견잠재성향은 잠재해 있지만, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 자만잠재성향은 잠재해 있지 않습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti tattha bhavarāgānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 유탐잠재성향도 잠재해 있습니까? (답) 없습니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusentīti?

(문) 또한 어느 곳에서 유탐잠재성향이 잠재해 있다면, 그곳에 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향도 잠재해 있습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti.

색계와 무색계에서 유탐의 수면과 만의 수면과 견의 수면은 잠재하지만, 거기서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면은 잠재하지 않는다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어떤 처소에서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면과 만의 수면과 견의 수면이 잠재하는 그 처소에서 무명의 수면도 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusentīti?

(문) 아니면 또한, 어떤 처소에서 무명의 수면이 잠재하는 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면과 만의 수면과 견의 수면도 잠재하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo [Pg.67] ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti.

색계와 무색계에서 무명의 수면과 만의 수면과 견의 수면은 잠재하지만, 거기서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면은 잠재하지 않는다.

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti. (Catukkamūlakaṃ)

욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 수면과 감각적 욕탐의 수면과 만의 수면과 견의 수면은 잠재하지만, 거기서 저항의 수면은 잠재하지 않는다. 괴로운 느낌에서 무명의 수면과 저항의 수면과 견의 수면은 잠재하지만, 거기서 감각적 욕탐의 수면과 만의 수면은 잠재하지 않는다. (4가지 근본)

23. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti tattha bhavarāgānusayo anusetīti? Natthi.

23. (문) 어떤 처소에서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면이 잠재하는 그 처소에서 유탐의 수면도 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusentīti?

(문) 아니면 또한, 어떤 처소에서 유탐의 수면이 잠재하는 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면도 잠재하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti.

색계와 무색계에서 유탐의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면은 잠재하지만, 거기서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면은 잠재하지 않는다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어떤 처소에서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면이 잠재하는 그 처소에서 무명의 수면도 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusentīti?

(문) 아니면 또한, 어떤 처소에서 무명의 수면이 잠재하는 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면도 잠재하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tattha paṭighānusayo anuseti. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti. (Pañcakamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 무명의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면은 잠재하지만, 거기서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면은 잠재하지 않는다. 욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 수면과 감각적 욕탐의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면은 잠재하지만, 거기서 저항의 수면은 잠재하지 않는다. 괴로운 느낌에서 무명의 수면과 저항의 수면과 견의 수면과 의심의 수면은 잠재하지만, 거기서 감각적 욕탐의 수면과 만의 수면은 잠재하지 않는다. (5가지 근본)

24. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

24. (문) 어떤 처소에서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면과 유탐의 수면이 잠재하는 그 처소에서 무명의 수면도 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo anuseti tattha kāmarāgānusayo ca…pe… bhavarāgānusayo ca anusentīti[Pg.68]?

(문) 아니면 또한, 어떤 처소에서 무명의 수면이 잠재하는 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면... (내지) 유탐의 수면도 잠재하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tattha paṭighānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti. (Chakkamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 무명의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면과 유탐의 수면은 잠재하지만, 거기서 감각적 욕탐의 수면과 저항의 수면은 잠재하지 않는다. 욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 수면과 감각적 욕탐의 수면과 만의 수면과 견의 수면과 의심의 수면은 잠재하지만, 거기서 저항의 수면과 유탐의 수면은 잠재하지 않는다. 괴로운 느낌에서 무명의 수면과 저항의 수면과 견의 수면과 의심의 수면은 잠재하지만, 거기서 감각적 욕탐의 수면과 만의 수면과 유탐의 수면은 잠재하지 않는다. (6가지 근본)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순행 인로(puggala)와 처소(okāsa)

25. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo anuseti tassa tattha paṭighānusayo anusetīti? No.

25. (문) 어떤 사람에게 어떤 처소에서 감각적 욕탐의 수면이 잠재하면, 그 사람에게 그 처소에서 저항의 수면도 잠재하는가? (답) 아니다.

(Kha) yassa vā pana yattha paṭighānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo anusetīti? No.

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어떤 처소에서 저항의 수면이 잠재하면, 그 사람에게 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면도 잠재하는가? (답) 아니다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo anuseti tassa tattha mānānusayo anusetīti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 어떤 처소에서 감각적 욕탐의 수면이 잠재하면, 그 사람에게 그 처소에서 만의 수면도 잠재하는가? (답) 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo anusetīti?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어떤 처소에서 만의 수면이 잠재하면, 그 사람에게 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면도 잠재하는가?

Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha mānānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo anuseti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha mānānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo anuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha mānānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca anuseti.

아나함에게 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 만의 수면은 잠재하지만, 그 사람에게 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면은 잠재하지 않는다. 세 종류의 인물들에게 색계와 무색계에서 만의 수면은 잠재하지만, 그들에게 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면은 잠재하지 않는다. 바로 그 인물들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 만의 수면도 잠재하고 감각적 욕탐의 수면도 잠재한다.

Yassa yattha kāmarāgānusayo anuseti tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti?

(문) 어떤 사람에게 어떤 처소에서 감각적 욕탐의 수면이 잠재하면, 그 사람에게 그 처소에서 견의 수면... (내지) 의심의 수면도 잠재하는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha kāmarāgānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha kāmarāgānusayo ca anuseti vicikicchānusayo ca anuseti.

두 종류의 인물들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 감각적 욕탐의 수면은 잠재하지만, 그들에게 그 처소에서 의심의 수면은 잠재하지 않는다. 범부에게 욕계의 두 가지 느낌에서 감각적 욕탐의 수면도 잠재하고 의심의 수면도 잠재한다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo anusetīti?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어떤 처소에서 의심의 수면이 잠재하면, 그 사람에게 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면도 잠재하는가?

Puthujjanassa dukkhāya vedanāya [Pg.69] rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo anuseti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca anuseti kāmārāgānusayo ca anuseti.

범부에게 괴로운 느낌과 색계와 무색계에서 의심의 수면은 잠재하지만, 그 사람에게 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 의심의 수면도 잠재하고 감각적 욕탐의 수면도 잠재한다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo anuseti tassa tattha bhavarāgānusayo anusetīti? No.

(문) 어떤 사람에게 어떤 처소에서 감각적 욕탐의 수면이 잠재하면, 그 사람에게 그 처소에서 유탐의 수면도 잠재하는가? (답) 아니다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo anusetīti? No.

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어떤 처소에서 유탐의 수면이 잠재하면, 그 사람에게 그 처소에서 감각적 욕탐의 수면도 잠재하는가? (답) 아니다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo anuseti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

(가) 어느 누구에게 어느 곳에서 감욕의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo anusetīti?

(나) 또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 감욕의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Anāgāmissa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo anuseti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo anuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca anuseti kāmarāgānusayo ca anuseti.

아나함에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그에게 그곳에서 감욕의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 세 부류의 보충(예류자, 일래자, 범부)에게 고통스러운 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그들에게 그곳에서 감욕의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 바로 그 보충들에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 잠재해 있고 감욕의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

26. (Ka) yassa yattha paṭighānusayo anuseti tassa tattha mānānusayo anusetīti? No.

26. (가) 어느 누구에게 어느 곳에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 아니오.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo anuseti tassa tattha paṭighānusayo anusetīti? No.

(나) 또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 아니오.

Yassa yattha paṭighānusayo anuseti tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti?

어느 누구에게 어느 곳에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 사견의 잠재성향이... (중략) ...의심의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha paṭighānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa dukkhāya vedanāya tassa tattha paṭighānusayo ca anuseti vicikicchānusayo ca anuseti.

두 부류의 보충(예류자, 일래자)에게 고통스러운 느낌에서, 그들에게 그곳에서 저항의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 범부에게 고통스러운 느낌에서, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향도 잠재해 있고 의심의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo anuseti tassa tattha paṭighānusayo anusetīti?

또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Puthujjanassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo anuseti, no ca tassa tattha paṭighānusayo anuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca anuseti paṭighānusayo ca anuseti.

범부에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 바로 그 범부에게 고통스러운 느낌에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 잠재해 있고 저항의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

(Ka) yassa [Pg.70] yattha paṭighānusayo anuseti tassa tattha bhavarāgānusayo anusetīti? No.

(가) 어느 누구에게 어느 곳에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 아니오.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo anuseti tassa tattha paṭighānusayo anusetīti? No.

(나) 또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 아니오.

(Ka) yassa yattha paṭighānusayo anuseti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

(가) 어느 누구에게 어느 곳에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha paṭighānusayo anusetīti?

(나) 또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Anāgāmissa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo anuseti, no ca tassa tattha paṭighānusayo anuseti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo anuseti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca anuseti paṭighānusayo ca anuseti.

아나함에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 세 부류의 보충(예류자, 일래자, 범부)에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그들에게 그곳에서 저항의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 바로 그 보충들에게 고통스러운 느낌에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 잠재해 있고 저항의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

27. Yassa yattha mānānusayo anuseti tassa tattha diṭṭhānusayo …pe… vicikicchānusayo anusetīti?

27. 어느 누구에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 사견의 잠재성향이... (중략) ...의심의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha mānānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha mānānusayo ca anuseti vicikicchānusayo ca anuseti.

세 부류의 보충(예류자, 일래자, 아나함)에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 범부에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 잠재해 있고 의심의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo anuseti tassa tattha mānānusayo anusetīti?

또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Puthujjanassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo anuseti, no ca tassa tattha mānānusayo anuseti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca anuseti mānānusayo ca anuseti.

범부에게 고통스러운 느낌에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 바로 그 범부에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 잠재해 있고 자만의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

(Ka) yassa yattha mānānusayo anuseti tassa tattha bhavarāgānusayo anusetīti?

(가) 어느 누구에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Catunnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha mānānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha bhavarāgānusayo anuseti. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha mānānusayo ca anuseti bhavarāgānusayo ca anuseti.

네 부류의 보충(예류자, 일래자, 아나함, 범부)에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그들에게 그곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 바로 그 보충들에게 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 잠재해 있고 존재에 대한 탐착의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

(Kha) yassa [Pg.71] vā pana yattha bhavarāgānusayo anuseti tassa tattha mānānusayo anusetīti? Āmantā.

(나) 또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 그렇습니다.

(Ka) yassa yattha mānānusayo anuseti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

(가) 어느 누구에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha mānānusayo anusetīti?

(나) 또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Catunnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha mānānusayo anuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca anuseti mānānusayo ca anuseti.

네 부류의 보충(예류자, 일래자, 아나함, 범부)에게 고통스러운 느낌에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 바로 그 보충들에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 잠재해 있고 자만의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

28. (Ka) yassa yattha diṭṭhānusayo anuseti tassa tattha vicikicchānusayo anusetīti? Āmantā.

28. (가) 어느 누구에게 어느 곳에서 사견의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo anuseti tassa tattha diṭṭhānusayo anusetīti? Āmantā.

(나) 또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 사견의 잠재성향이 잠재해 있습니까? 그렇습니다.

Yassa yattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anuseti tassa tattha bhavarāgānusayo anusetīti?

어느 누구에게 어느 곳에서 사견의 잠재성향이... (중략) ...의심의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Puthujjanassa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo anuseti, no ca tassa tattha bhavarāgānusayo anuseti. Tasseva puggalassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca anuseti bhavarāgānusayo ca anuseti.

범부에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 바로 그 범부에게 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 잠재해 있고 존재에 대한 탐착의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

Yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo anuseti tassa tattha vicikicchānusayo anusetīti?

또는, 어느 누구에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향이 잠재해 있으면, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향이 잠재해 있습니까?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha bhavarāgānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo anuseti. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha bhavarāgānusayo ca anuseti vicikicchānusayo ca anuseti.

세 부류의 성자(예류자, 일래자, 아나함)에게 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향은 잠재해 있지만, 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 잠재해 있지 않습니다. 범부에게 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐착의 잠재성향도 잠재해 있고 의심의 잠재성향도 잠재해 있습니다.

29. (Ka) yassa yattha vicikicchānusayo anuseti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

29. (문) 어느 사람에게 어느 곳에서 의(疑)의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha vicikicchānusayo anusetīti?

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 의의 잠재성향이 잠재하는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo anuseti[Pg.72]. Puthujjanassa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca anuseti vicikicchānusayo ca anuseti.

(답) 세 부류의 사람들에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 잠재하고 의의 잠재성향도 잠재한다.

30. (Ka) yassa yattha bhavarāgānusayo anuseti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Āmantā.

30. (문) 어느 사람에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha bhavarāgānusayo anusetīti?

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는가?

Catunnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha bhavarāgānusayo anuseti. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca anuseti bhavarāgānusayo ca anuseti. (Ekamūlakaṃ)

(답) 네 부류의 사람들에게 욕계의 세 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 색계에서, 무색계에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 잠재하고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재한다. (하나를 근거로 함)

31. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tassa tattha mānānusayo anusetīti? Natthi.

31. (문) 어느 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti?

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는가?

Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha mānānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha mānānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha mānānusayo ca kāmarāgānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo anuseti.

(답) 아나함에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 사람들에게 색계에서, 무색계에서 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향과 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다.

Yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 사견의 잠재성향이... (중략) ...의의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 없다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti?

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 의의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는가?

Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha paṭighānusayo anuseti[Pg.73]. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo anuseti.

(답) 범부에게 색계에서, 무색계에서 그에게 그곳에서 의의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 의의 잠재성향과 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 의의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tassa tattha bhavarāgānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti? No.

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 아니다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusentīti?

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하는가?

Anāgāmissa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo anuseti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo anuseti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo anuseti. (Dukamūlakaṃ)

(답) 아나함에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 사람들에게 색계에서, 무색계에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는다. (둘을 근거로 함)

32. Yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo anusetīti? Natthi.

32. (문) 어느 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 사견의 잠재성향이... (중략) ...의의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 없다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusentīti?

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 의의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하는가?

Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha paṭighānusayo anuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha [Pg.74] vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti.

(답) 범부에게 색계에서, 무색계에서 그에게 그곳에서 의의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 의의 잠재성향과 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 의의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti tassa tattha bhavarāgānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusentīti?

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하는가?

Catunnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti.

(답) 네 부류의 사람들에게 색계에서, 무색계에서 그들에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어느 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusentīti?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향도 잠재하는가?

Anāgāmissa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo anuseti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti. (Tikamūlakaṃ)

아나함에게 괴로운 느낌에서는 그에게 그곳에서 무명잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)에서와 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향은 잠재하지 않는다. 세 부류의 사람(예류자, 일래자, 범부)에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 무명잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 적의잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명잠재성향과 적의잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지 않는다.

33. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti tassa tattha vicikicchānusayo anusetīti? Natthi.

33. (순으로) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 의심잠재성향도 잠재하는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo [Pg.75] ca anusentīti?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향도 잠재하는가?

Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha paṭighānusayo anuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti.

범부에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 의심잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 의심잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 적의잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 의심잠재성향과 적의잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti tassa tattha bhavarāgānusayo anusetīti? Natthi.

(순으로) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕잠재성향도 잠재하는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusentīti?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향도 잠재하는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti.

세 부류의 성자(예류자, 일래자, 아나함)에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향은 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

(순으로) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 무명잠재성향도 잠재하는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusentīti?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향도 잠재하는가?

Anāgāmissa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti. Dvinnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ [Pg.76] tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha paṭighānusayo anuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti. (Catukkamūlakaṃ)

아나함에게 괴로운 느낌에서는 그에게 그곳에서 무명잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서와 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지 않는다. 두 부류의 성자(예류자, 일래자)에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 무명잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 적의잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명잠재성향과 적의잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 무명잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 적의잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 무명잠재성향과 적의잠재성향과 사견잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향은 잠재하지 않는다.

34. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti tassa tattha bhavarāgānusayo anusetīti? Natthi.

34. (순으로) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향과 의심잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕잠재성향도 잠재하는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusentīti?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕잠재성향이 잠재하면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향과 의심잠재성향도 잠재하는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti.

세 명의 보완(세 성자)에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 존재탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 존재탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 잠재하면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo [Pg.77] ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusentīti?

(문) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하면, 그에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향도 잠재하는가?

Anāgāmissa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Dvinnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha paṭighānusayo anuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti. (Pañcakamūlakaṃ)

아나가미(불환자)에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람(아나가미)에게 욕계의 두 가지 느낌에서와 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 두 명의 보완(예류자와 일래자)에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향, 감각탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 적의의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람들에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향, 감각탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는다. (다섯 가지 근본)

35. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti tassa tattha avijjānusayo anusetīti? Natthi.

35. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재탐욕의 잠재성향이 잠재하면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 잠재하는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo anuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo [Pg.78] ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusentīti?

(문) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하면, 그에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재탐욕의 잠재성향도 잠재하는가?

Anāgāmissa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo anuseti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Dvinnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca anusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha paṭighānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusanti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca anusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo [Pg.79] ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca anusenti. (Chakkamūlakaṃ)

아나함(Anāgāmi)에게 괴로운 느낌(dukkha-vedanā)이 있는 그곳에서는 무명의 잠재성향(avijjānusayo)은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 그 동일한 사람(아나함)에게 욕계(kāmadhātu)의 두 가지 느낌(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)이 있는 그곳에서는 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 그 동일한 사람(아나함)에게 색계와 무색계가 있는 그곳에서는 무명의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 두 보석(예류자와 일래자)에게 색계와 무색계가 있는 그곳에서는 그들에게 무명의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 두 보석에게 욕계의 두 가지 느낌이 있는 그곳에서는 그들에게 무명의 잠재성향, 감욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 바로 그 두 보석에게 괴로운 느낌이 있는 그곳에서는 그들에게 무명의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 잠재하지만, 그들에게 그곳에서 감욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 범부(puthujjana)에게 색계와 무색계가 있는 그곳에서는 그에게 무명의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 그 동일한 사람(범부)에게 욕계의 두 가지 느낌이 있는 그곳에서는 그에게 무명의 잠재성향, 감욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는다. 그 동일한 사람(범부)에게 괴로운 느낌이 있는 그곳에서는 그에게 무명의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지만, 그에게 그곳에서 감욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는다. (여섯 가지 뿌리)

Anusayavāre anulomaṃ.

잠재성향의 절(Anusayavāra) 순행(anuloma)이 끝났다.

1. Anusayavāra

1. 잠재성향의 절

(Gha) paṭilomapuggalo

(라) 역순 보석(paṭilomapuggalo)

36. (Ka) yassa kāmarāgānusayo nānuseti tassa paṭighānusayo nānusetīti? Āmantā.

36. (가) 어떤 사람에게 감욕의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 저항의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana paṭighānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 저항의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 감욕의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Ka) yassa kāmarāgānusayo nānuseti tassa mānānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 사람에게 감욕의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Anāgāmissa kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tassa mānānusayo nānuseti. Arahato kāmarāgānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

아나함에게는 감욕의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그에게 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다(잠재한다). 아라한에게는 감욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 감욕의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa kāmarāgānusayo nānuseti tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

어떤 사람에게 감욕의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 사견의 잠재성향이... (중략) ...의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo nānusetīti?

또는 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 감욕의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ kāmarāgānusayo nānuseti. Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca nānuseti.

두 사람(아나함과 일래자/예류자)에게는 의심의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그들에게 감욕의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다(잠재한다). 두 사람(아라한과...)에게는 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 감욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa kāmarāgānusayo nānuseti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo nānusetīti?

어떤 사람에게 감욕의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 존재 탐욕의 잠재성향이... (중략) ...무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Anāgāmissa kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tassa avijjānusayo nānuseti. Arahato kāmarāgānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

아나함에게는 감욕의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그에게 무명의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다(잠재한다). 아라한에게는 감욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa vā pana avijjānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

또는 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 감욕의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

37. (Ka) yassa paṭighānusayo nānuseti tassa mānānusayo nānusetīti?

37. (가) 어떤 사람에게 저항의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Anāgāmissa paṭighānusayo nānuseti, no ca tassa mānānusayo [Pg.80] nānuseti. Arahato paṭighānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

아나함에게는 저항의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그에게 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다(잠재한다). 아라한에게는 저항의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo nānuseti tassa paṭighānusayo nānusetīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 저항의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa paṭighānusayo nānuseti tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

어떤 사람에게 저항의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 사견의 잠재성향이... (중략) ...의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo nānuseti tassa paṭighānusayo nānusetīti?

또는 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 저항의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ paṭighānusayo nānuseti. Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti.

두 사람에게는 의심의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그들에게 저항의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다(잠재한다). 두 사람에게는 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 저항의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa paṭighānusayo nānuseti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo nānusetīti?

어떤 사람에게 저항의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 존재 탐욕의 잠재성향이... (중략) ...무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Anāgāmissa paṭighānusayo nānuseti, no ca tassa avijjānusayo nānuseti. Arahato paṭighānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

아나함에게는 저항의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그에게 무명의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다(잠재한다). 아라한에게는 저항의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa vā pana avijjānusayo nānuseti tassa paṭighānusayo nānusetīti? Āmantā.

또는 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 저항의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

38. Yassa mānānusayo nānuseti tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

38. 어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 사견의 잠재성향이... (중략) ...의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo nānuseti tassa mānānusayo nānusetīti?

또는 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ mānānusayo nānuseti. Arahato vicikicchānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

세 사람(아나함, 일래자, 예류자)에게는 의심의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그들에게 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다(잠재한다). 아라한에게는 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa mānānusayo nānuseti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo nānusetīti? Āmantā.

어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 존재 탐욕의 잠재성향이... (중략) ...무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa vā pana avijjānusayo nānuseti tassa mānānusayo nānusetīti? Āmantā.

또는 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

39. (Ka) yassa diṭṭhānusayo nānuseti tassa vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

39. (가) 어떤 사람에게 사견의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 의심의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana vicikicchānusayo nānuseti tassa diṭṭhānusayo nānusetīti? Āmantā.

(역순) 또한 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 견해의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānuseti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo nānusetīti?

어떤 사람에게 견해의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 존재탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ avijjānusayo nānuseti. Arahato [Pg.81] vicikicchānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

세 부류의 사람들에게는 의심의 잠재성향이 잠재하지 않지만, 그들에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 아라한에게는 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa vā pana avijjānusayo nānuseti tassa vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

또한 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

40. (Ka) yassa bhavarāgānusayo nānuseti tassa avijjānusayo nānusetīti? Āmantā.

40. (순응) 어떤 사람에게 존재탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana avijjānusayo nānuseti tassa bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(역순) 또한 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 존재탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다. (일근본)

41. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tassa mānānusayo nānusetīti?

41. (순응) 어떤 사람에게 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Anāgāmissa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa mānānusayo nānuseti. Arahato kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti mānānusayo ca nānuseti.

불환자에게는 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않지만, 그에게 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 아라한에게는 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti? Āmantā.

(역순) 또한 어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

어떤 사람에게 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 견해의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti?

또한 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti. Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti.

두 부류의 사람들에게는 의심의 잠재성향이 잠재하지 않지만, 그들에게 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. (다른) 두 부류의 사람들에게는 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo nānusetīti?

어떤 사람에게 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 존재탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Anāgāmissa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa avijjānusayo nānuseti. Arahato kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti avijjānusayo ca nānuseti.

불환자에게는 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않지만, 그에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 아라한에게는 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa vā pana avijjānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Dukamūlakaṃ)

또한 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다. (이근본)

42. Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā[Pg.82].

42. 어떤 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 견해의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusentīti?

또한 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Anāgāmissa vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa mānānusayo nānuseti. Arahato vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti.

두 부류의 사람들에게는 의심의 잠재성향이 잠재하지 않지만, 그들에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 불환자에게는 의심의 잠재성향, 감각탐욕의 잠재성향, 그리고 적의의 잠재성향이 잠재하지 않지만, 그에게 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 아라한에게는 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo nānusetīti? Āmantā.

어떤 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 존재탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa vā pana avijjānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Tikamūlakaṃ)

또한 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다. (삼근본)

43. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti tassa vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

43. (순응) 어떤 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 견해의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana vicikicchānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusentīti?

(역순) 또한 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 견해의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Anāgāmissa vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti, no ca tassa mānānusayo nānuseti. Arahato vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti…pe…. (Catukkamūlakaṃ)

두 부류의 사람들에게는 의심의 잠재성향과 견해의 잠재성향이 잠재하지 않지만, 그들에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 불환자에게는 의심의 잠재성향, 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 견해의 잠재성향이 잠재하지 않지만, 그에게 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 아라한에게는 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 견해의 잠재성향도 잠재하지 않는다... 생략... (사근본)

44. Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo nānusetīti? Āmantā.

44. 어떤 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 그리고 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 존재탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa vā pana avijjānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Pañcakamūlakaṃ)

또한 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 그리고 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다. (오근본)

45. (Ka) yassa [Pg.83] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca nānusenti tassa avijjānusayo nānusetīti? Āmantā.

45. (순응) 어떤 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 그리고 존재탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana avijjānusayo nānuseti tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Chakkamūlakaṃ)

(역순) 또한 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 감각탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 그리고 존재탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다. (육근본)

(Ṅa) paṭilomaokāso

(마) 역순의 장소

46. (Ka) yattha kāmarāgānusayo nānuseti tattha paṭighānusayo nānusetīti?

46. (순응) 어떤 곳에서 감각탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dukkhāya vedanāya ettha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tattha paṭighānusayo nānuseti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne ettha kāmarāgānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti.

고통스러운 느낌에서는 감각탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않지만, 그곳에서 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 색계, 무색계, 그리고 출세간의 법들에서는 감각탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 적의의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yattha vā pana paṭighānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo nānusetīti?

(또는) 어떤 곳에서 반역의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha paṭighānusayo nānuseti, no ca tattha kāmarāgānusayo nānuseti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne ettha paṭighānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca nānuseti.

욕계의 두 가지 느낌에서 반역의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 색계와 무색계, 그리고 출세간에서 반역의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo nānuseti tattha mānānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tattha mānānusayo nānuseti. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne ettha kāmarāgānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

색계와 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

(또는) 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yattha kāmarāgānusayo nānuseti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti?

어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tattha vicikicchānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha kāmarāgānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti.

괴로운 느낌, 색계와 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 출세간에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 의심의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo nānuseti tattha bhavarāgānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha kāmarāgānusayo nānuseti, no [Pg.84] ca tattha bhavarāgānusayo nānuseti. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne ettha kāmarāgānusayo ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti.

색계와 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo nānusetīti?

(또는) 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tattha kāmarāgānusayo nānuseti. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne ettha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca nānuseti.

욕계의 두 가지 느낌에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo nānuseti tattha avijjānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tattha avijjānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha kāmarāgānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

괴로운 느낌, 색계와 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 출세간에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

(또는) 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

47. (Ka) yattha paṭighānusayo nānuseti tattha mānānusayo nānusetīti?

47. (가) 어떤 곳에서 반역의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha paṭighānusayo nānuseti, no ca tattha mānānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha paṭighānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

욕계의 두 가지 느낌, 색계와 무색계에서 반역의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 출세간에서 반역의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo nānuseti tattha paṭighānusayo nānusetīti?

(또는) 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 반역의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dukkhāya vedanāya ettha mānānusayo nānuseti, no ca tattha paṭighānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha mānānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti.

괴로운 느낌에서 자만의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 반역의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 출세간에서 자만의 잠재성향도 잠재하지 않고 반역의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yattha paṭighānusayo nānuseti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti?

어떤 곳에서 반역의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha paṭighānusayo nānuseti, no ca tattha vicikicchānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha paṭighānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti.

욕계의 두 가지 느낌, 색계와 무색계에서 반역의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 출세간에서 반역의 잠재성향도 잠재하지 않고 의심의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo nānuseti tattha paṭighānusayo nānusetīti? Āmantā.

어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 반역의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Ka) yattha paṭighānusayo nānuseti tattha bhavarāgānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 곳에서 반역의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha paṭighānusayo nānuseti, no ca tattha bhavarāgānusayo nānuseti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne [Pg.85] ettha paṭighānusayo ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti.

색계와 무색계에서 반역의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌과 출세간에서 반역의 잠재성향도 잠재하지 않고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo nānuseti tattha paṭighānusayo nānusetīti?

(또는) 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 반역의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dukkhāya vedanāya ettha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tattha paṭighānusayo nānuseti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne ettha bhavarāgānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti.

괴로운 느낌에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 반역의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌과 출세간에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 반역의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yattha paṭighānusayo nānuseti tattha avijjānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 곳에서 반역의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha paṭighānusayo nānuseti, no ca tattha avijjānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha paṭighānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

욕계의 두 가지 느낌, 색계와 무색계에서 반역의 잠재성향은 잠재하지 않지만, 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 출세간에서 반역의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo nānuseti tattha paṭighānusayo nānusetīti? Āmantā.

(또는) 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 반역의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

48. Yattha mānānusayo nānuseti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti?

48. 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dukkhāya vedanāya ettha mānānusayo nānuseti, no ca tattha vicikicchānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha mānānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti.

고수(苦受)에서 여기에는 자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 무루(無漏)에서 여기에는 자만의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 의심의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo nānuseti tattha mānānusayo nānusetīti? Āmantā.

또는 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다.

(Ka) yattha mānānusayo nānuseti tattha bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo nānuseti tattha mānānusayo nānusetīti?

또는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tattha mānānusayo nānuseti. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne ettha bhavarāgānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

욕계의 두 가지 수(受)에서 여기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 고수(苦受)와 무루(無漏)에서 여기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 자만의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

(Ka) yattha mānānusayo nānuseti tattha avijjānusayo nānusetīti?

자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 무명의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Dukkhāya vedanāya ettha mānānusayo nānuseti, no ca tattha avijjānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha mānānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

고수(苦受)에서 여기에는 자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 무명의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 무루(無漏)에서 여기에는 자만의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 무명의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo nānuseti tattha mānānusayo nānusetīti? Āmantā.

또는 무명의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다.

49. (Ka) yattha [Pg.86] diṭṭhānusayo nānuseti tattha vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

49. 사견의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다.

(Kha) yattha vā pana vicikicchānusayo nānuseti tattha diṭṭhānusayo nānusetīti? Āmantā.

또는 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 사견의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다.

Yattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānuseti tattha bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다.

Yattha vā pana bhavarāgānusayo nānuseti tattha vicikicchānusayo nānusetīti?

또는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu ettha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tattha vicikicchānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha bhavarāgānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti.

욕계의 세 가지 수(受)에서 여기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 무루(無漏)에서 여기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 의심의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

(Ka) yattha vicikicchānusayo nānuseti tattha avijjānusayo nānusetīti? Āmantā.

의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 무명의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo nānuseti tattha vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

또는 무명의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다.

50. (Ka) yattha bhavarāgānusayo nānuseti tattha avijjānusayo nānusetīti?

50. 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 무명의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu ettha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tattha avijjānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha bhavarāgānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

욕계의 세 가지 수(受)에서 여기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 무명의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 무루(無漏)에서 여기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 무명의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo nānuseti tattha bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

또는 무명의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다. (하나를 근본으로 함)

51. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tattha mānānusayo nānusetīti?

51. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 함께 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tattha mānānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti mānānusayo ca nānuseti.

색계와 무색계에서 여기에는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 무루(無漏)에서 여기에는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 자만의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti?

또는 자만의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Dukkhāya vedanāya ettha mānānusayo ca kāmarāgānusayo ca nānusenti, no ca tattha paṭighānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha mānānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti.

고수(苦受)에서 여기에는 자만의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 무루(無漏)에서 여기에는 자만의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

Yattha [Pg.87] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti?

감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tattha vicikicchānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti vicikicchānusayo ca nānuseti.

색계와 무색계에서 여기에는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 무루(無漏)에서 여기에는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 의심의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti? Āmantā.

또는 의심의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가? 그러하다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tattha bhavarāgānusayo nānusetīti?

감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tattha bhavarāgānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti bhavarāgānusayo ca nānuseti.

색계와 무색계에서 여기에는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 무루(無漏)에서 여기에는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti?

또는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Dukkhāya vedanāya ettha bhavarāgānusayo ca kāmarāgānusayo ca nānusenti, no ca tattha paṭighānusayo nānuseti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha bhavarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti.

고수(苦受)에서 여기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 욕계의 두 가지 수(受)에서 여기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않으나, 거기서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 것은 아니다. 무루(無漏)에서 여기에는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재해 있지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재해 있지 않다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tattha avijjānusayo nānusetīti?

감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 잠재해 있지 않은 곳에서, 거기에는 무명의 잠재성향이 잠재해 있지 않은가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tattha avijjānusayo nānuseti. Apariyāpanne ettha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti avijjānusayo ca nānuseti.

색계와 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 거기서 무명의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다. 출세간에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 무명의 잠재성향은 잠재하지 않는다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Dukamūlakaṃ)

(나) 또는 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

52. Yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

52. 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 사견의 잠재성향... [중략] ... 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusentīti? Āmantā.

또는 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Ka) yattha [Pg.88] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti tattha bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

(가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusentīti?

(나) 또는 어떤 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Dukkhāya vedanāya ettha bhavarāgānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti, no ca tattha paṭighānusayo nānuseti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha bhavarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Apariyāpanne ettha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti.

괴로운 느낌에서 존재 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 거기서 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 존재 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 거기서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다. 출세간에서 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않으며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti tattha avijjānusayo nānusetīti? Āmantā.

(가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Tikamūlakaṃ)

(나) 또는 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

53. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti tattha vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

53. (가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana vicikicchānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusentīti? Āmantā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

(나) 또는 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다. ... [중략] ...

54. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti tattha bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

54. (가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusentīti?

(나) 또는 어떤 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Dukkhāya vedanāya ettha bhavarāgānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti, no ca tattha paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha bhavarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti. Apariyāpanne ettha bhavarāgānusayo ca nānuseti [Pg.89] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti.

괴로운 느낌에서 존재 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 거기서 적의의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 존재 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 거기서 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다. 출세간에서 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않고, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti tattha avijjānusayo nānusetīti? Āmantā.

(가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana…pe…? Āmantā. (Pañcakamūlakaṃ)

(나) 또는 어떤 곳에서... [중략] ... 그렇다.

55. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca nānusenti tattha avijjānusayo nānusetīti? Āmantā.

55. (가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo nānuseti tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Chakkamūlakaṃ)

(나) 또는 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Ca) paṭilomapuggalokāsā

(차) 역순의 인물-장소

56. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo nānuseti tassa tattha paṭighānusayo nānusetīti?

56. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그에게 그곳에서 적의의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti. Dvinnaṃ puggalānaṃ sabbattha kāmarāgānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti.

세 부류의 인물들에게 괴로운 느낌에서 그들에게 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 거기서 적의의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다. 바로 그 인물들에게 색계, 무색계, 출세간에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 적의의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 두 부류의 인물들에게 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 적의의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha paṭighānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo nānusetīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tesaṃ tattha paṭighānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca nānuseti. Dvinnaṃ puggalānaṃ sabbattha paṭighānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca nānuseti.

세 부류의 인물들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 적의의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 거기서 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는 것이 아니다. 바로 그 인물들에게 색계, 무색계, 출세간에서 적의의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 두 부류의 인물들에게 모든 곳에서 적의의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo nānuseti tassa tattha mānānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ [Pg.90] tattha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha mānānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya apariyāpanne tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti. Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tassa tattha mānānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha kāmarāgānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

세 명의 인물에게 색계와 무색계에서 그들에게 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물들에게 괴로운 느낌과 출세간에서 그들에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아나함에게 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물에게 괴로운 느낌과 출세간에서 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그러하다.

Yassa yattha kāmarāgānusayo nānuseti tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti?

어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Puthujjanassa dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tassa tattha vicikicchānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti. Dvinnaṃ puggalānaṃ sabbattha kāmarāgānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti.

범부에게 괴로운 느낌과 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물에게 출세간에서 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 의심의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 두 사람의 인물에게 모든 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 의심의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo nānusetīti?

또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca nānuseti. Dvinnaṃ puggalānaṃ sabbattha vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca nānuseti.

두 사람의 인물에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물들에게 괴로운 느낌, 색계, 무색계, 출세간에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 두 사람의 인물에게 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo nānuseti tassa tattha bhavarāgānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha bhavarāgānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya apariyāpanne tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti. Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa [Pg.91] tattha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tassa tattha bhavarāgānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha kāmarāgānusayo ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti.

세 명의 인물에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물들에게 괴로운 느낌과 출세간에서 그들에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아나함에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물에게 욕계의 세 가지 느낌과 출세간에서 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo nānusetīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya apariyāpanne tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca nānuseti.

세 명의 인물에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물들에게 괴로운 느낌과 출세간에서 그들에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo nānuseti tassa tattha avijjānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha avijjānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti. Anāgāmissa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha kāmarāgānusayo nānuseti, no ca tassa tattha avijjānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha kāmarāgānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

세 명의 인물에게 괴로운 느낌, 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물들에게 출세간에서 그들에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아나함에게 욕계의 세 가지 느낌, 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물에게 출세간에서 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그러하다.

57. (Ka) yassa yattha paṭighānusayo nānuseti tassa tattha mānānusayo nānusetīti?

57. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 적의의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha mānānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha paṭighānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti. Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha paṭighānusayo nānuseti, no ca tassa tattha [Pg.92] mānānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya apariyāpanne tassa tattha paṭighānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha paṭighānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

세 명의 인물에게 욕계의 두 가지 느낌, 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 적의의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물들에게 출세간에서 그들에게 그곳에서 적의의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아나함에게 욕계의 두 가지 느낌, 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 적의의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물에게 괴로운 느낌과 출세간에서 그에게 그곳에서 적의의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 적의의 잠재성향도 잠재하지 않고 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo nānuseti tassa tattha paṭighānusayo nānusetīti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 적의의 잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha mānānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha mānānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha mānānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti.

세 명의 인물에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 적의의 잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 동일한 인물들에게 출세간에서 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 잠재하지 않고 적의의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 자만의 잠재성향도 잠재하지 않고 적의의 잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa yattha paṭighānusayo nānuseti tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti?

어떤 사람에게 어떤 곳에서 적의의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Puthujjanassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha paṭighānusayo nānuseti, no ca tassa tattha vicikicchānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha paṭighānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti. Dvinnaṃ puggalānaṃ sabbattha paṭighānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti.

범부의 경우, 욕계의 두 가지 수에서, 색계에서, 무색계에서 그에게 그곳에서 적의잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 의심잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람의 경우, 출세간에서 그에게 그곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않고 의심잠재성향도 잠재하지 않는다. 두 사람(아나함과 아라한)의 경우, 모든 곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않고 의심잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo nānuseti tassa tattha paṭighānusayo nānusetīti?

또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의심잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti. Dvinnaṃ puggalānaṃ sabbattha vicikicchānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti.

두 사람(수다원과 사다함)의 경우, 고수에서 그들에게 그곳에서 의심잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 적의잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람들의 경우, 욕계의 두 가지 수에서, 색계에서, 무색계에서, 출세간에서 그들에게 그곳에서 의심잠재성향도 잠재하지 않고 적의잠재성향도 잠재하지 않는다. 두 사람(아나함과 아라한)의 경우, 모든 곳에서 의심잠재성향도 잠재하지 않고 적의잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha paṭighānusayo nānuseti tassa tattha bhavarāgānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 적의잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 존재탐욕잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha bhavarāgānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne tesaṃ tattha paṭighānusayo ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti. Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha paṭighānusayo nānuseti, no ca tassa tattha bhavarāgānusayo [Pg.93] nānuseti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne tassa tattha paṭighānusayo ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha paṭighānusayo ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti.

세 사람(범부, 수다원, 사다함)의 경우, 색계에서, 무색계에서 그들에게 그곳에서 적의잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 존재탐욕잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람들의 경우, 욕계의 두 가지 수에서, 출세간에서 그들에게 그곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않고 존재탐욕잠재성향도 잠재하지 않는다. 아나함의 경우, 색계에서, 무색계에서 그에게 그곳에서 적의잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 존재탐욕잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람의 경우, 욕계의 세 가지 수에서, 출세간에서 그에게 그곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않고 존재탐욕잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한의 경우, 모든 곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않고 존재탐욕잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo nānuseti tassa tattha paṭighānusayo nānusetīti?

(나) 또는 어떤 person에게 어떤 곳에서 존재탐욕잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha bhavarāgānusayo ca nānuseti paṭighānusayo ca nānuseti.

세 사람(범부, 수다원, 사다함)의 경우, 고수에서 그들에게 그곳에서 존재탐욕잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 적의잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람들의 경우, 욕계의 두 가지 수에서, 출세간에서 그들에게 그곳에서 존재탐욕잠재성향도 잠재하지 않고 적의잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한의 경우, 모든 곳에서 존재탐욕잠재성향도 잠재하지 않고 적의잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha paṭighānusayo nānuseti tassa tattha avijjānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 적의잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 무명잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha avijjānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha paṭighānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti. Anāgāmissa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha paṭighānusayo nānuseti, no ca tassa tattha avijjānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha paṭighānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha paṭighānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

세 사람(범부, 수다원, 사다함)의 경우, 욕계의 두 가지 수에서, 색계에서, 무색계에서 그들에게 그곳에서 적의잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 무명잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람들의 경우, 출세간에서 그들에게 그곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않고 무명잠재성향도 잠재하지 않는다. 아나함의 경우, 욕계의 세 가지 수에서, 색계에서, 무색계에서 그에게 그곳에서 적의잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 무명잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람의 경우, 출세간에서 그에게 그곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않고 무명잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한의 경우, 모든 곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않고 무명잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo nānuseti tassa tattha paṭighānusayo nānusetīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 무명잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 적의잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

58. Yassa yattha mānānusayo nānuseti tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti?

58. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 자만잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 견해잠재성향... <생략>... 의심잠재성향도 잠재하지 않는가?

Puthujjanassa dukkhāya vedanāya tassa tattha mānānusayo nānuseti, no ca tassa tattha vicikicchānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha mānānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha mānānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti.

범부의 경우, 고수에서 그에게 그곳에서 자만잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 의심잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람의 경우, 출세간에서 그에게 그곳에서 자만잠재성향도 잠재하지 않고 의심잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한의 경우, 모든 곳에서 자만잠재성향도 잠재하지 않고 의심잠재성향도 잠재하지 않는다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo nānuseti tassa tattha mānānusayo nānusetīti?

또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의심잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 자만잠재성향도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu [Pg.94] rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha mānānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya apariyāpanne tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha vicikicchānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

세 사람(수다원, 사다함, 아나함)의 경우, 욕계의 두 가지 수에서, 색계에서, 무색계에서 그들에게 그곳에서 의심잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 자만잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람들의 경우, 고수에서, 출세간에서 그들에게 그곳에서 의심잠재성향도 잠재하지 않고 자만잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한의 경우, 모든 곳에서 의심잠재성향도 잠재하지 않고 자만잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha mānānusayo nānuseti tassa tattha bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 자만잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 존재탐욕잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo nānuseti tassa tattha mānānusayo nānusetīti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 존재탐욕잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 자만잠재성향도 잠재하지 않는가?

Catunnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha mānānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya apariyāpanne tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha bhavarāgānusayo ca nānuseti mānānusayo ca nānuseti.

네 사람(범부, 수다원, 사다함, 아나함)의 경우, 욕계의 두 가지 수에서 그들에게 그곳에서 존재탐욕잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 자만잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람들의 경우, 고수에서, 출세간에서 그들에게 그곳에서 존재탐욕잠재성향도 잠재하지 않고 자만잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한의 경우, 모든 곳에서 존재탐욕잠재성향도 잠재하지 않고 자만잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha mānānusayo nānuseti tassa tattha avijjānusayo nānusetīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 자만잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 무명잠재성향도 잠재하지 않는가?

Catunnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha mānānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha avijjānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha mānānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha mānānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

네 사람(범부, 수다원, 사다함, 아나함)의 경우, 고수에서 그들에게 그곳에서 자만잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 무명잠재성향이 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람들의 경우, 출세간에서 그들에게 그곳에서 자만잠재성향도 잠재하지 않고 무명잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한의 경우, 모든 곳에서 자만잠재성향도 잠재하지 않고 무명잠재성향도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo nānuseti tassa tattha mānānusayo nānusetīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 무명잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 자만잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

59. (Ka) yassa yattha diṭṭhānusayo nānuseti tassa tattha vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

59. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 견해잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 의심잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo nānuseti tassa tattha diṭṭhānusayo nānusetīti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의심잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 견해잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa yattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānuseti tassa tattha bhavarāgānusayo nānusetīti?

어떤 사람에게 어느 곳에서 견수면이… (중략) … 의심수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 존재탐수면도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha bhavarāgānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha vicikicchānusayo [Pg.95] ca nānuseti bhavarāgānusayo ca nānuseti.

세 부류의 인물들에게 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서는 의심수면은 잠재하지 않지만 존재탐수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물들에게 욕계의 세 가지 웨다나와 출세간에서, 그들에게 그곳에서는 의심수면도 잠재하지 않고 존재탐수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 의심수면도 잠재하지 않고 존재탐수면도 잠재하지 않는다.

Yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo nānuseti tassa tattha vicikicchānusayo nānusetīti?

또는, 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재탐수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의심수면도 잠재하지 않는가?

Puthujjanassa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tassa tattha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tassa tattha vicikicchānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha bhavarāgānusayo ca nānuseti vicikicchānusayo ca nānuseti.

범부에게 욕계의 세 가지 웨다나에서, 그에게 그곳에서는 존재탐수면은 잠재하지 않지만 의심수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물에게 출세간에서, 그에게 그곳에서는 존재탐수면도 잠재하지 않고 의심수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 존재탐수면도 잠재하지 않고 의심수면도 잠재하지 않는다.

(Ka) yassa yattha vicikicchānusayo nānuseti tassa tattha avijjānusayo nānusetīti?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 무명수면도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha avijjānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha vicikicchānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

세 부류의 인물들에게 욕계의 세 가지 웨다나와 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서는 의심수면은 잠재하지 않지만 무명수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물들에게 출세간에서, 그들에게 그곳에서는 의심수면도 잠재하지 않고 무명수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 의심수면도 잠재하지 않고 무명수면도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo nānuseti tassa tattha vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

(답) 또는, 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의심수면도 잠재하지 않는가? 그렇다.

60. (Ka) yassa yattha bhavarāgānusayo nānuseti tassa tattha avijjānusayo nānusetīti?

60. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재탐수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 무명수면도 잠재하지 않는가?

Catunnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tesaṃ tattha bhavarāgānusayo nānuseti, no ca tesaṃ tattha avijjānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha bhavarāgānusayo ca nānuseti avijjānusayo ca nānuseti.

네 부류의 인물들에게 욕계의 세 가지 웨다나에서, 그들에게 그곳에서는 존재탐수면은 잠재하지 않지만 무명수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물들에게 출세간에서, 그들에게 그곳에서는 존재탐수면도 잠재하지 않고 무명수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 존재탐수면도 잠재하지 않고 무명수면도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo nānuseti tassa tattha bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(답) 또는, 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 존재탐수면도 잠재하지 않는가? 그렇다. (일본수)

61. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tassa tattha mānānusayo nānusetīti?

61. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕수면과 저항수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 자만수면도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha mānānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca [Pg.96] nānusenti mānānusayo ca nānuseti. Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha mānānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti mānānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti mānānusayo ca nānuseti.

세 부류의 인물들에게 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서는 감각적 탐욕수면과 저항수면은 잠재하지 않지만 자만수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물들에게 출세간에서, 그들에게 그곳에서는 감각적 탐욕수면과 저항수면도 잠재하지 않고 자만수면도 잠재하지 않는다. 아나함에게 욕계의 두 가지 웨다나와 색계와 무색계에서, 그에게 그곳에서는 감각적 탐욕수면과 저항수면은 잠재하지 않지만 자만수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물에게 괴로운 웨다나와 출세간에서, 그에게 그곳에서는 감각적 탐욕수면과 저항수면도 잠재하지 않고 자만수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 감각적 탐욕수면과 저항수면도 잠재하지 않고 자만수면도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti?

(문) 또는, 어떤 사람에게 어느 곳에서 자만수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 탐욕수면과 저항수면도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha mānānusayo ca kāmarāgānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha mānānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti. Arahato sabbattha mānānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti.

세 부류의 인물들에게 괴로운 웨다나에서, 그들에게 그곳에서는 자만수면과 감각적 탐욕수면은 잠재하지 않지만 저항수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물들에게 출세간에서, 그들에게 그곳에서는 자만수면도 잠재하지 않고 감각적 탐욕수면과 저항수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 자만수면도 잠재하지 않고 감각적 탐욕수면과 저항수면도 잠재하지 않는다.

Yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti?

어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕수면과 저항수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 견수면이… (중략) … 의심수면이 잠재하지 않는가?

Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha vicikicchānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti vicikicchānusayo ca nānuseti. Dvinnaṃ puggalānaṃ sabbattha…pe….

범부에게 색계와 무색계에서, 그에게 그곳에서는 감각적 탐욕수면과 저항수면은 잠재하지 않지만 의심수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물에게 출세간에서, 그에게 그곳에서는 감각적 탐욕수면과 저항수면도 잠재하지 않고 의심수면도 잠재하지 않는다. 두 부류의 인물들에게 모든 곳에서… (중략) …

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti?

또는, 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 감각적 탐욕수면과 저항수면도 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti. Dvinnaṃ puggalānaṃ sabbattha…pe….

두 부류의 인물들에게 괴로운 웨다나에서, 그들에게 그곳에서는 의심수면과 감각적 탐욕수면은 잠재하지 않지만 저항수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물들에게 욕계의 두 가지 웨다나에서, 그들에게 그곳에서는 의심수면과 저항수면은 잠재하지 않지만 감각적 탐욕수면은 잠재하지 않는 것이 아니다. 그 동일한 인물들에게 색계와 무색계와 출세간에서, 그들에게 그곳에서는 의심수면도 잠재하지 않고 감각적 탐욕수면과 저항수면도 잠재하지 않는다. 두 부류의 인물들에게 모든 곳에서… (중략) …

(Ka) yassa [Pg.97] yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tassa tattha bhavarāgānusayo nānusetīti?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕수면과 저항수면이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 존재탐수면도 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha bhavarāgānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti bhavarāgānusayo ca nānuseti. Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha bhavarāgānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti bhavarāgānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha…pe….

세 보특가라에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라들에게 출세간에서 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향도 잠재하지 않고 존재 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 불환자에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라에게 욕계의 세 가지 느낌에서와 출세간에서 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향도 잠재하지 않고 존재 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서… (이하 생략)

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti?

(역) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향이 잠재하는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca kāmarāgānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti. Arahato sabbattha…pe….

세 보특가라에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 분노의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라들에게 출세간에서 그들에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서… (이하 생략)

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti tassa tattha avijjānusayo nānusetīti?

(순) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha avijjānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti avijjānusayo ca nānuseti. Anāgāmissa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha avijjānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti avijjānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha…pe….

세 보특가라에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라들에게 출세간에서 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 불환자에게 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라에게 출세간에서 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향도 잠재하지 않고 무명의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서… (이하 생략)

(Kha) yassa vā pana yattha [Pg.98] avijjānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Dukamūlakaṃ)

(역) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다. (두 가지 근본)

62. Yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

62. 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 견해의 잠재성향… (중략) 의심의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusentīti?

혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha mānānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha mānānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya apariyāpanne tassa tattha vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Arahato sabbattha…pe….

두 보특가라에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 분노의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라들에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라들에게 출세간에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 불환자에게 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라에게 괴로운 느낌과 출세간에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서… (이하 생략)

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti tassa tattha bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

(순) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusentīti?

(역) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti[Pg.99], no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha bhavarāgānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha mānānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya apariyāpanne tassa tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Arahato sabbattha…pe….

세 보특가라에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 분노의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라들에게 출세간에서 그들에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 불환자에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향은 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 잠재하지 않는 것은 아니다. 바로 그 보특가라에게 괴로운 느낌과 출세간에서 그에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않고 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서… (이하 생략)

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti tassa tattha avijjānusayo nānusetīti?

(순) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 분노의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 잠재하지 않으면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향이 잠재하지 않는가?

Anāgāmissa dukkhāya vedanāya tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha avijjānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusenti avijjānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha…pe….

아나함에게 고수(苦受)에서는 감욕수면과 진에수면과 자만수면이 잠재하지 않으나, 무명수면이 그에게 그곳에서 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 사람에게 출세간(出世間)에서는 감욕수면과 진에수면과 자만수면이 잠재하지 않고 무명수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서... (중략) ...

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Tikamūlakaṃ)

(역) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명수면이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 감욕수면과 진에수면과 자만수면이 잠재하지 않는가? 그렇다. (3법 근본)

63. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti tassa tattha vicikicchānusayo nānusetīti? Āmantā.

63. (순) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 의심수면이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusentīti?

(역) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심수면이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면이 잠재하지 않는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha mānānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne [Pg.100] tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti. Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha mānānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya apariyāpanne tassa tattha vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti. Arahato sabbattha vicikicchānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca nānusenti …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

두 사람(예류자와 일래자)에게 고수(苦受)에서는 의심수면과 감욕수면과 자만수면과 사견수면이 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 진에수면이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 두 사람에게 욕계의 두 가지 수(受)에서는 의심수면과 진에수면과 사견수면이 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 감욕수면과 자만수면이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 두 사람에게 색계와 무색계에서는 의심수면과 감욕수면과 진에수면과 사견수면이 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 자만수면이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 두 사람에게 출세간(出世間)에서는 의심수면이 잠재하지 않고 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면도 잠재하지 않는다. 아나함에게 욕계의 두 가지 수와 색계와 무색계에서는 의심수면과 감욕수면과 진에수면과 사견수면이 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 자만수면이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 사람에게 고수와 출세간에서는 의심수면이 잠재하지 않고 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 의심수면이 잠재하지 않고 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면도 잠재하지 않는다. ... (중략) ... (4법 근본)

64. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti tassa tattha bhavarāgānusayo nānusetīti? Āmantā.

64. (순) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 유탐수면이 잠재하지 않는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusentīti?

(역) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 유탐수면이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면이 잠재하지 않는가?

Puthujjanassa dukkhāya vedanāya tassa tattha bhavarāgānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha bhavarāgānusayo ca paṭighānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti. Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo nānuseti. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti, no ca tesaṃ tattha [Pg.101] kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca nānusenti. Tesaññeva puggalānaṃ apariyāpanne tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti. Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha bhavarāgānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha mānānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya apariyāpanne tassa tattha bhavarāgānusayo ca nānuseti kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca nānusenti. Arahato sabbattha…pe…. (Pañcakamūlakaṃ)

범부에게 고수(苦受)에서는 유탐수면과 감욕수면과 자만수면이 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 진에수면과 사견수면과 의심수면이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 범부에게 욕계의 두 가지 수(受)에서는 유탐수면과 진에수면이 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 감욕수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 범부에게 출세간(出世間)에서는 유탐수면이 잠재하지 않고 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면도 잠재하지 않는다. 두 사람(예류자와 일래자)에게 고수에서는 유탐수면과 감욕수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면이 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 진에수면이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 두 사람에게 욕계의 두 가지 수에서는 유탐수면과 진에수면과 사견수면과 의심수면이 잠재하지 않으나, 그들에게 그곳에서 감욕수면과 자만수면이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 두 사람에게 출세간에서는 유탐수면이 잠재하지 않고 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면도 잠재하지 않는다. 아나함에게 욕계의 두 가지 수에서는 유탐수면과 감욕수면과 진에수면과 사견수면과 의심수면이 잠재하지 않으나, 그에게 그곳에서 자만수면이 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 아나함에게 고수와 출세간에서는 유탐수면이 잠재하지 않고 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서... (중략) ... (5법 근본)

65. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca nānusenti tassa tattha avijjānusayo nānusetīti?

65. (순) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면과 유탐수면이 잠재하지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 무명수면이 잠재하지 않는가?

Anāgāmissa dukkhāya vedanāya tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca nānusenti, no ca tassa tattha avijjānusayo nānuseti. Tasseva puggalassa apariyāpanne tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca nānusenti avijjānusayo ca nānuseti. Arahato sabbattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca nānusenti avijjānusayo ca nānuseti.

아나함에게 고수(苦受)에서는 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면과 유탐수면이 잠재하지 않으나, 무명수면이 그에게 그곳에서 잠재하지 않는 것은 아니다. 그 아나함에게 출세간(出世間)에서는 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면과 유탐수면이 잠재하지 않고 무명수면도 잠재하지 않는다. 아라한에게는 모든 곳에서 감욕수면과 진에수면과 자만수면과 사견수면과 의심수면과 유탐수면이 잠재하지 않고 무명수면도 잠재하지 않는다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo nānuseti tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca nānusentīti? Āmantā. (Chakkamūlakaṃ)

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명잠재성향이 잠재하지 않는다면, 그 사람에게 그 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 잠재하지 않는가? 그렇다. (여섯 가지 뿌리)

Anusayavāre paṭilomaṃ.

잠재성향의 문에서 역순.

Anusayavāro.

잠재성향의 문이 끝났다.

2. Sānusayavāro

2. 잠재성향을 가진 자의 문

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순방향 보충 - 인물

66. (Ka) yo [Pg.102] kāmarāgānusayena sānusayo so paṭighānusayena sānusayoti? Āmantā.

66. (가) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 저항의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana paṭighānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena sānusayoti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람이 저항의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

(Ka) yo kāmarāgānusayena sānusayo so mānānusayena sānusayoti? Āmantā.

(가) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana mānānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena sānusayoti?

(나) 또는 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 가졌는가?

Anāgāmī mānānusayena sānusayo, no ca kāmarāgānusayena sānusayo. Tayo puggalā mānānusayena ca sānusayā kāmarāgānusayena ca sānusayā.

아나함은 자만의 잠재성향은 가졌으나, 감각적 탐욕의 잠재성향은 가지지 않았다. 세 부류의 사람들은 자만의 잠재성향도 가졌고 감각적 탐욕의 잠재성향도 가졌다.

Yo kāmarāgānusayena sānusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti?

어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 사견의 잠재성향... [줄임] ... 의심의 잠재성향도 가졌는가?

Dve puggalā kāmarāgānusayena sānusayā, no ca vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano kāmarāgānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

두 부류의 사람들은 감각적 탐욕의 잠재성향은 가졌으나, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 범부는 감각적 탐욕의 잠재성향도 가졌고 의심의 잠재성향도 가졌다.

Yo vā pana vicikicchānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena sānusayoti? Āmantā.

또는 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

Yo kāmarāgānusayena sānusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... [줄임] ... 무명의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena sānusayoti?

또는 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 가졌는가?

Anāgāmī avijjānusayena sānusayo, no ca kāmarāgānusayena sānusayo. Tayo puggalā avijjānusayena ca sānusayā kāmarāgānusayena ca sānusayā.

아나함은 무명의 잠재성향은 가졌으나, 감각적 탐욕의 잠재성향은 가지지 않았다. 세 부류의 사람들은 무명의 잠재성향도 가졌고 감각적 탐욕의 잠재성향도 가졌다.

67. (Ka) yo paṭighānusayena sānusayo so mānānusayena sānusayoti? Āmantā.

67. (가) 어떤 사람이 저항의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana mānānusayena sānusayo so paṭighānusayena sānusayoti?

(나) 또는 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 저항의 잠재성향도 가졌는가?

Anāgāmī mānānusayena sānusayo, no ca paṭighānusayena sānusayo. Tayo puggalā mānānusayena ca sānusayā paṭighānusayena ca sānusayā.

아나함은 자만의 잠재성향은 가졌으나, 저항의 잠재성향은 가지지 않았다. 세 부류의 사람들은 자만의 잠재성향도 가졌고 저항의 잠재성향도 가졌다.

Yo paṭighānusayena sānusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti?

어떤 사람이 저항의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 사견의 잠재성향... [줄임] ... 의심의 잠재성향도 가졌는가?

Dve puggalā paṭighānusayena sānusayā[Pg.103], no ca vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano paṭighānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

두 부류의 사람들은 저항의 잠재성향은 가졌으나, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 범부는 저항의 잠재성향도 가졌고 의심의 잠재성향도 가졌다.

Yo vā pana vicikicchānusayena sānusayo so paṭighānusayena sānusayoti? Āmantā.

또는 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 저항의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

Yo paṭighānusayena sānusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

어떤 사람이 저항의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... [줄임] ... 무명의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayena sānusayo so paṭighānusayena sānusayoti?

또는 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 저항의 잠재성향도 가졌는가?

Anāgāmī avijjānusayena sānusayo, no ca paṭighānusayena sānusayo. Tayo puggalā avijjānusayena ca sānusayā paṭighānusayena ca sānusayā.

아나함은 무명의 잠재성향은 가졌으나, 저항의 잠재성향은 가지지 않았다. 세 부류의 사람들은 무명의 잠재성향도 가졌고 저항의 잠재성향도 가졌다.

68. Yo mānānusayena sānusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti?

68. 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 사견의 잠재성향... [줄임] ... 의심의 잠재성향도 가졌는가?

Tayo puggalā mānānusayena sānusayā, no ca vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano mānānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

세 부류의 사람들은 자만의 잠재성향은 가졌으나, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 범부는 자만의 잠재성향도 가졌고 의심의 잠재성향도 가졌다.

Yo vā pana vicikicchānusayena sānusayo so mānānusayena sānusayoti? Āmantā.

또는 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

Yo mānānusayena sānusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

어떤 사람이 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... [줄임] ... 무명의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayena sānusayo so mānānusayena sānusayoti? Āmantā.

또는 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 가졌는가? 그렇다.

69. (Ka) yo diṭṭhānusayena sānusayo so vicikicchānusayena sānusayoti? Āmantā.

69. (문) 어떤 사람이 견해의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 의심의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayena sānusayo so diṭṭhānusayena sānusayoti? Āmantā …pe….

(문) 또는, 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 견해의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다. …줄임…

70. Yo vicikicchānusayena sānusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

70. (문) 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 존재 탐욕의 잠재성향 …줄임… 무명의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

Yo vā pana avijjānusayena sānusayo so vicikicchānusayena sānusayoti?

(문) 또는, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 의심의 잠재성향도 가졌습니까?

Tayo puggalā avijjānusayena sānusayā, no ca vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano avijjānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

(답) 세 부류의 사람들은 무명의 잠재성향은 가졌으나, 의심의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 범부는 무명의 잠재성향도 가졌고 의심의 잠재성향도 가졌습니다.

71. (Ka) yo [Pg.104] bhavarāgānusayena sānusayo so avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

71. (문) 어떤 사람이 존재 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 무명의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayena sānusayo so bhavarāgānusayena sānusayoti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(문) 또는, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 존재 탐욕의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다. (단일근어)

72. (Ka) yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo so mānānusayena sānusayoti? Āmantā.

72. (문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana mānānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti?

(문) 또는, 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 가졌습니까?

Anāgāmī mānānusayena sānusayo, no ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Tayo puggalā mānānusayena ca sānusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā.

(답) 아나함은 자만의 잠재성향은 가졌으나, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 세 부류의 사람들은 자만의 잠재성향도 가졌고 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 가졌습니다.

Yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti?

(문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 견해의 잠재성향 …줄임… 의심의 잠재성향도 가졌습니까?

Dve puggalā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā, no ca vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

(답) 두 부류의 사람들은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 가졌으나, 의심의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 범부는 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 가졌고 의심의 잠재성향도 가졌습니다.

Yo vā pana vicikicchānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti? Āmantā.

(문) 또는, 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

Yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 존재 탐욕의 잠재성향 …줄임… 무명의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

Yo vā pana avijjānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti?

(문) 또는, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 가졌습니까?

Anāgāmī avijjānusayena sānusayo, no ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Tayo puggalā avijjānusayena ca sānusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā. (Dukamūlakaṃ)

(답) 아나함은 무명의 잠재성향은 가졌으나, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 세 부류의 사람들은 무명의 잠재성향도 가졌고 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 가졌습니다. (이근어)

73. Yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti?

73. (문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 견해의 잠재성향 …줄임… 의심의 잠재성향도 가졌습니까?

Dve puggalā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayā, no ca vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

(답) 두 부류의 사람들은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 의심의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 범부는 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 가졌고 의심의 잠재성향도 가졌습니다.

Yo vā pana vicikicchānusayena [Pg.105] sānusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayoti? Āmantā.

(문) 또는, 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

Yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 존재 탐욕의 잠재성향 …줄임… 무명의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

Yo vā pana avijjānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayoti?

(문) 또는, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 가졌습니까?

Anāgāmī avijjānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Tayo puggalā avijjānusayena ca sānusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayā. (Tikamūlakaṃ)

(답) 아나함은 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 세 부류의 사람들은 무명의 잠재성향도 가졌고 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 가졌습니다. (삼근어)

74. (Ka) yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo so vicikicchānusayena sānusayoti? Āmantā.

74. (문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 의심의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayoti? Āmantā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

(문) 또는, 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다. …줄임… (사근어)

75. Yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

75. (문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 존재 탐욕의 잠재성향 …줄임… 무명의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

Yo vā pana avijjānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayoti?

(문) 또는, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 가졌습니까?

Anāgāmī avijjānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo. Dve puggalā avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayā, no ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayā. Puthujjano avijjānusayena ca sānusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo. (Pañcakamūlakaṃ)

(답) 아나함은 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 두 부류의 사람들은 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 범부는 무명의 잠재성향도 가졌고 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 가졌습니다. (오근어)

76. (Ka) yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo so [Pg.106] avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

76. (문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 무명의 잠재성향도 가졌습니까? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayena sānusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayoti?

(문) 또는, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향도 가졌습니까?

Anāgāmī avijjānusayena ca mānānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo, no ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo. Dve puggalā avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayā, no ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayā. Puthujjano avijjānusayena ca sānusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo. (Chakkamūlakaṃ)

아나함은 무명잠재성향과 자만잠재성향과 존재탐욕잠재성향에 대해서는 잠재성향을 가진 자이나, 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 사견잠재성향과 의심잠재성향에 대해서는 잠재성향을 가진 자가 아니다. 두 인격(예류자와 일래자)은 무명잠재성향과 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 존재탐욕잠재성향에 대해서는 잠재성향을 가진 자이나, 사견잠재성향과 의심잠재성향에 대해서는 잠재성향을 가진 자가 아니다. 범부는 무명잠재성향에 대해서 잠재성향을 가진 자이며, 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향과 의심잠재성향과 존재탐욕잠재성향에 대해서도 잠재성향을 가진 자이다.

(Kha) anulomaokāso

(나) 순차적 장소

77. (Ka) yato kāmarāgānusayena sānusayo tato paṭighānusayena sānusayoti? No.

77. (가) 어떤 곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 저항잠재성향을 가진 자인가? 아니다.

(Kha) yato vā pana paṭighānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena sānusayoti? No.

(나) 또한, 어떤 곳에서 저항잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자인가? 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena sānusayo tato mānānusayena sānusayoti? Āmantā.

(가) 어떤 곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 자만잠재성향을 가진 자인가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana mānānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena sānusayoti?

(나) 또한, 어떤 곳에서 자만잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자인가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato mānānusayena sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato mānānusayena ca sānusayo kāmarāgānusayena ca sānusayo.

색계와 무색계에서, 그곳에서는 자만잠재성향은 가진 자이나, 감각탐욕잠재성향은 가진 자가 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 자만잠재성향도 가진 자이고 감각탐욕잠재성향도 가진 자이다.

Yato kāmarāgānusayena sānusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti? Āmantā.

어떤 곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 사견잠재성향 … 생략 … 의심잠재성향을 가진 자인가? 그렇다.

Yato vā pana vicikicchānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena sānusayoti?

또한, 어떤 곳에서 의심잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자인가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayena ca sānusayo kāmarāgānusayena ca sānusayo.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그곳에서는 의심잠재성향은 가진 자이나, 감각탐욕잠재성향은 가진 자가 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 의심잠재성향도 가진 자이고 감각탐욕잠재성향도 가진 자이다.

(Ka) yato [Pg.107] kāmarāgānusayena sānusayo tato bhavarāgānusayena sānusayoti? No.

(가) 어떤 곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 존재탐욕잠재성향을 가진 자인가? 아니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena sānusayoti? No.

(나) 또한, 어떤 곳에서 존재탐욕잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자인가? 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena sānusayo tato avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

(가) 어떤 곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 무명잠재성향을 가진 자인가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena sānusayoti?

(나) 또한, 어떤 곳에서 무명잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 감각탐욕잠재성향을 가진 자인가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayena sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayena ca sānusayo kāmarāgānusayena ca sānusayo.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그곳에서는 무명잠재성향은 가진 자이나, 감각탐욕잠재성향은 가진 자가 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 무명잠재성향도 가진 자이고 감각탐욕잠재성향도 가진 자이다.

78. (Ka) yato paṭighānusayena sānusayo tato mānānusayena sānusayoti? No.

78. (가) 어떤 곳에서 저항잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 자만잠재성향을 가진 자인가? 아니다.

(Kha) yato vā pana mānānusayena sānusayo tato paṭighānusayena sānusayoti? No.

(나) 또한, 어떤 곳에서 자만잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 저항잠재성향을 가진 자인가? 아니다.

Yato paṭighānusayena sānusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti? Āmantā.

어떤 곳에서 저항잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 사견잠재성향 … 생략 … 의심잠재성향을 가진 자인가? 그렇다.

Yato vā pana vicikicchānusayena sānusayo tato paṭighānusayena sānusayoti?

또한, 어떤 곳에서 의심잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 저항잠재성향을 가진 자인가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayena ca sānusayo paṭighānusayena ca sānusayo.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그곳에서는 의심잠재성향은 가진 자이나, 저항잠재성향은 가진 자가 아니다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서는 의심잠재성향도 가진 자이고 저항잠재성향도 가진 자이다.

(Ka) yato paṭighānusayena sānusayo tato bhavarāgānusayena sānusayoti? No.

(가) 어떤 곳에서 저항잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 존재탐욕잠재성향을 가진 자인가? 아니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena sānusayo tato paṭighānusayena sānusayoti? No.

(나) 또한, 어떤 곳에서 존재탐욕잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 저항잠재성향을 가진 자인가? 아니다.

(Ka) yato paṭighānusayena sānusayo tato avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

(가) 어떤 곳에서 저항잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 무명잠재성향을 가진 자인가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena sānusayo tato paṭighānusayena sānusayoti?

(나) 또한, 어떤 곳에서 무명잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 저항잠재성향을 가진 자인가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayena sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayena ca sānusayo paṭighānusayena ca sānusayo.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그곳에서는 무명잠재성향은 가진 자이나, 저항잠재성향은 가진 자가 아니다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서는 무명잠재성향도 가진 자이고 저항잠재성향도 가진 자이다.

79. Yato [Pg.108] mānānusayena sānusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti? Āmantā.

79. 어떤 곳에서 자만잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 사견잠재성향 … 생략 … 의심잠재성향을 가진 자인가? 그렇다.

Yato vā pana vicikicchānusayena sānusayo tato mānānusayena sānusayoti?

또한, 어떤 곳에서 의심잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 자만잠재성향을 가진 자인가?

Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca tato mānānusayena sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayena ca sānusayo mānānusayena ca sānusayo.

괴로운 느낌에서, 그곳에서는 의심잠재성향은 가진 자이나, 자만잠재성향은 가진 자가 아니다. 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그곳에서는 의심잠재성향도 가진 자이고 자만잠재성향도 가진 자이다.

(Ka) yato mānānusayena sānusayo tato bhavarāgānusayena sānusayoti?

(가) 어떤 곳에서 자만잠재성향을 가진 자라면, 그곳에서 존재탐욕잠재성향을 가진 자인가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato mānānusayena sānusayo, no ca tato bhavarāgānusayena sānusayo. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato mānānusayena ca sānusayo bhavarāgānusayena ca sānusayo.

욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 자만잠재성향은 가진 자이나, 존재탐욕잠재성향은 가진 자가 아니다. 색계와 무색계에서, 그곳에서는 자만잠재성향도 가진 자이고 존재탐욕잠재성향도 가진 자이다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena sānusayo tato mānānusayena sānusayoti? Āmantā.

또는 만일 어떤 곳에서 존재탐욕 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 자만 잠재성향을 가졌는가? 그렇다.

(Ka) yato mānānusayena sānusayo tato avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

어떤 곳에서 자만 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 무명 잠재성향을 가졌는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena sānusayo tato mānānusayena sānusayoti?

또는 만일 어떤 곳에서 무명 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 자만 잠재성향을 가졌는가?

Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayena sānusayo, no ca tato mānānusayena sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayena ca sānusayo mānānusayena ca sānusayo.

괴로운 느낌에서, 그곳에서는 무명 잠재성향은 가졌으나, 자만 잠재성향은 가지지 않았다. 욕계와 두 가지 느낌(낙수와 불고불락수), 색계와 무색계에서, 그곳에서는 무명 잠재성향도 가졌고 자만 잠재성향도 가졌다.

80. (Ka) yato diṭṭhānusayena sānusayo tato vicikicchānusayena sānusayoti? Āmantā.

80. 어떤 곳에서 견해 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 의심 잠재성향을 가졌는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayena sānusayo tato diṭṭhānusayena sānusayoti? Āmantā …pe….

또는 만일 어떤 곳에서 의심 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 견해 잠재성향을 가졌는가? 그렇다. …(중략)…

81. (Ka) yato vicikicchānusayena sānusayo tato bhavarāgānusayena sānusayoti?

81. 어떤 곳에서 의심 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 존재탐욕 잠재성향을 가졌는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca tato bhavarāgānusayena sānusayo. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayena ca sānusayo bhavarāgānusayena ca sānusayo.

욕계의 세 가지 느낌에서, 그곳에서는 의심 잠재성향은 가졌으나, 존재탐욕 잠재성향은 가지지 않았다. 색계와 무색계에서, 그곳에서는 의심 잠재성향도 가졌고 존재탐욕 잠재성향도 가졌다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena sānusayo tato vicikicchānusayena sānusayoti? Āmantā.

또는 만일 어떤 곳에서 존재탐욕 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 의심 잠재성향을 가졌는가? 그렇다.

82. (Ka) yato [Pg.109] bhavarāgānusayena sānusayo tato avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

82. 어떤 곳에서 존재탐욕 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 무명 잠재성향을 가졌는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena sānusayo tato bhavarāgānusayena sānusayoti?

또는 만일 어떤 곳에서 무명 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 존재탐욕 잠재성향을 가졌는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato avijjānusayena sānusayo, no ca tato bhavarāgānusayena sānusayo. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayena ca sānusayo bhavarāgānusayena ca sānusayo. (Ekamūlakaṃ)

욕계의 세 가지 느낌에서, 그곳에서는 무명 잠재성향은 가졌으나, 존재탐욕 잠재성향은 가지지 않았다. 색계와 무색계에서, 그곳에서는 무명 잠재성향도 가졌고 존재탐욕 잠재성향도 가졌다. (하나를 근원으로 함)

83. (Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo tato mānānusayena sānusayoti? Natthi.

83. 어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 자만 잠재성향을 가졌는가? 없다.

(Kha) yato vā pana mānānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti?

또는 만일 어떤 곳에서 자만 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 가졌는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato mānānusayena sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato mānānusayena ca kāmarāgānusayena ca sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo.

색계와 무색계에서, 그곳에서는 자만 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 가지지 않았다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 자만 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 저항 잠재성향은 가지지 않았다.

Yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti? Natthi.

어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 견해 잠재성향…(중략)… 의심 잠재성향을 가졌는가? 없다.

Yato vā pana vicikicchānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti?

또는 만일 어떤 곳에서 의심 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 가졌는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena sānusayo.

색계와 무색계에서, 그곳에서는 의심 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 가지지 않았다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 의심 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 저항 잠재성향은 가지지 않았다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서는 의심 잠재성향과 저항 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향은 가지지 않았다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo tato bhavarāgānusayena sānusayoti? Natthi.

어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 존재탐욕 잠재성향을 가졌는가? 없다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti? No.

또는 만일 어떤 곳에서 존재탐욕 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 가졌는가? 아니다.

(Ka) yato [Pg.110] kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo tato avijjānusayena sānusayoti? Natthi.

어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 무명 잠재성향을 가졌는가? 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti?

또는 만일 어떤 곳에서 무명 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 가졌는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayena sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena sānusayo. (Dukamūlakaṃ)

색계와 무색계에서, 그곳에서는 무명 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 가지지 않았다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 무명 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 저항 잠재성향은 가지지 않았다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서는 무명 잠재성향과 저항 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향은 가지지 않았다. (둘을 근원으로 함)

84. Yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti? Natthi.

84. 어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향과 자만 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 견해 잠재성향…(중략)… 의심 잠재성향을 가졌는가? 없다.

Yato vā pana vicikicchānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayoti?

또는 만일 어떤 곳에서 의심 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향과 자만 잠재성향을 가졌는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo.

색계와 무색계에서, 그곳에서는 의심 잠재성향과 자만 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 가지지 않았다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 의심 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향과 자만 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 저항 잠재성향은 가지지 않았다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서는 의심 잠재성향과 저항 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 자만 잠재성향은 가지지 않았다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo tato bhavarāgānusayena sānusayoti? Natthi.

어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향과 자만 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 존재탐욕 잠재성향을 가졌는가? 없다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayoti? Mānānusayena sānusayo.

또는 만일 어떤 곳에서 존재탐욕 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향과 자만 잠재성향을 가졌는가? 자만 잠재성향을 가졌다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo tato avijjānusayena sānusayoti? Natthi.

어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향과 자만 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 무명 잠재성향을 가졌는가? 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena [Pg.111] ca mānānusayena ca sānusayoti?

또는 만일 어떤 곳에서 무명 잠재성향을 가졌다면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향과 자만 잠재성향을 가졌는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo. (Tikamūlakaṃ)

색계와 무색계의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없다. 욕계의 두 가지 느낌(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 적의의 잠재성향은 없다. 괴로운 느낌의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 없다. (세 가지 성향을 근거로 하는 것)

85. (Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo tato vicikicchānusayena sānusayoti? Natthi.

85. (순방향) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 의심의 잠재성향도 있는가? 없다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayoti?

(역방향) 혹은 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 있는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo.

색계와 무색계의 그곳에서는 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없다. 욕계의 두 가지 느낌의 그곳에서는 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 적의의 잠재성향은 없다. 괴로운 느낌의 그곳에서는 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 없다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo tato bhavarāgānusayena sānusayoti? Natthi.

(순방향) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 있는가? 없다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayoti?

(역방향) 혹은 어떤 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 있는가?

Mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo.

자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo tato avijjānusayena sānusayoti? Natthi.

(순방향) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 어리석음의 잠재성향도 있는가? 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayoti[Pg.112]?

(역방향) 혹은 어떤 곳에서 어리석음의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 있는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo. (Catukkamūlakaṃ)

색계와 무색계의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없다. 욕계의 두 가지 느낌의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 적의의 잠재성향은 없다. 괴로운 느낌의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 없다. (네 가지 성향을 근거로 하는 것)

86. (Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo tato bhavarāgānusayena sānusayoti? Natthi.

86. (순방향) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 있는가? 없다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayoti?

(역방향) 혹은 어떤 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 있는가?

Mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo.

자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 있다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo tato avijjānusayena sānusayoti? Natthi.

(순방향) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 어리석음의 잠재성향도 있는가? 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayoti?

(역방향) 혹은 어떤 곳에서 어리석음의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 있는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca tato paṭighānusayena sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo. (Pañcakamūlakaṃ)

색계와 무색계의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없다. 욕계의 두 가지 느낌의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 적의의 잠재성향은 없다. 괴로운 느낌의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 없다. (다섯 가지 성향을 근거로 하는 것)

87. (Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo [Pg.113] tato avijjānusayena sānusayoti? Natthi.

87. (순방향) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 어리석음의 잠재성향도 있는가? 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena sānusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayoti?

(역방향) 혹은 어떤 곳에서 어리석음의 잠재성향이 있다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향도 있는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca tato paṭighānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo. (Chakkamūlakaṃ)

색계와 무색계의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없다. 욕계의 두 가지 느낌의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 적의의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 없다. 괴로운 느낌의 그곳에서는 어리석음의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향이 있지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 없다. (여섯 가지 성향을 근거로 하는 것)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순방향 인물과 처소

88. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena sānusayo so tato paṭighānusayena sānusayoti? No.

88. (순방향) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 적의의 잠재성향도 가졌는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato paṭighānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena sānusayoti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 적의의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌는가? 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena sānusayo so tato mānānusayena sānusayoti? Āmantā.

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향을 가졌는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena sānusayoti?

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌는가?

Anāgāmī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato mānānusayena sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena sānusayo. Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato mānānusayena sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena sānusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato mānānusayena ca sānusayā kāmarāgānusayena ca sānusayā.

불환자는 욕계의 두 가지 웨다나(느낌)와 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 가지지 않는다. 세 부류의 사람들은 색계와 무색계에서, 그들은 그곳에서 자만의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 가지지 않는다. 바로 그 사람들이 욕계의 두 가지 웨다나에서는, 그들은 그곳에서 자만의 잠재성향도 가지고 감각적 탐욕의 잠재성향도 가진다.

Yo [Pg.114] yato kāmarāgānusayena sānusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti?

어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ...의심의 잠재성향을 가졌는가?

Dve puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato kāmarāgānusayena sānusayā, no ca te tato vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato kāmarāgānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

두 부류의 사람들은 욕계의 두 가지 웨다나에서, 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 의심의 잠재성향은 가지지 않는다. 범부는 욕계의 두 가지 웨다나에서, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 가지고 의심의 잠재성향도 가진다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena sānusayoti?

또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌는가?

Puthujjano dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayena ca sānusayo kāmarāgānusayena ca sānusayo.

범부는 괴로운 웨다나와 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 의심의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 가지지 않는다. 바로 그 범부가 욕계의 두 가지 웨다나에서는, 그는 그곳에서 의심의 잠재성향도 가지고 감각적 탐욕의 잠재성향도 가진다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena sānusayo so tato bhavarāgānusayena sānusayoti? No.

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena sānusayoti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌는가? 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena sānusayo so tato avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 가졌는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena sānusayoti?

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 가졌는가?

Anāgāmī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayena sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena sānusayo. Tayo puggalā dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato avijjānusayena sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena sānusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato avijjānusayena ca sānusayā kāmarāgānusayena ca sānusayā.

불환자는 욕계의 세 가지 웨다나와 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 가지지 않는다. 세 부류의 사람들은 괴로운 웨다나와 색계와 무색계에서, 그들은 그곳에서 무명의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 가지지 않는다. 바로 그 사람들이 욕계의 두 가지 웨다나에서는, 그들은 그곳에서 무명의 잠재성향도 가지고 감각적 탐욕의 잠재성향도 가진다.

89. (Ka) yo yato paṭighānusayena sānusayo so tato mānānusayena sānusayoti? No.

89. (가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 적의의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향을 가졌는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayena sānusayo so tato paṭighānusayena sānusayoti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 적의의 잠재성향을 가졌는가? 아니다.

Yo [Pg.115] yato paṭighānusayena sānusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti?

어떤 사람이 어떤 곳에서 적의의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ...의심의 잠재성향을 가졌는가?

Dve puggalā dukkhāya vedanāya te tato paṭighānusayena sānusayā, no ca te tato vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano dukkhāya vedanāya so tato paṭighānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

두 부류의 사람들은 괴로운 웨다나에서, 그들은 그곳에서 적의의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 의심의 잠재성향은 가지지 않는다. 범부는 괴로운 웨다나에서, 그는 그곳에서 적의의 잠재성향도 가지고 의심의 잠재성향도 가진다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena sānusayo so tato paṭighānusayena sānusayoti?

또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 적의의 잠재성향을 가졌는가?

Puthujjano kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca so tato paṭighānusayena sānusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayena ca sānusayo paṭighānusayena ca sānusayo.

범부는 욕계의 두 가지 웨다나와 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 의심의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 적의의 잠재성향은 가지지 않는다. 바로 그 범부가 괴로운 웨다나에서는, 그는 그곳에서 의심의 잠재성향도 가지고 적의의 잠재성향도 가진다.

(Ka) yo yato paṭighānusayena sānusayo so tato bhavarāgānusayena sānusayoti? No.

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 적의의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena sānusayo so tato paṭighānusayena sānusayoti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 적의의 잠재성향을 가졌는가? 아니다.

(Ka) yo yato paṭighānusayena sānusayo so tato avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 적의의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 가졌는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena sānusayo so tato paṭighānusayena sānusayoti?

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 적의의 잠재성향을 가졌는가?

Anāgāmī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayena sānusayo, no ca so tato paṭighānusayena sānusayo. Tayo puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato avijjānusayena sānusayā, no ca te tato paṭighānusayena sānusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya te tato avijjānusayena ca sānusayā paṭighānusayena ca sānusayā.

불환자는 욕계의 세 가지 웨다나와 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 적의의 잠재성향은 가지지 않는다. 세 부류의 사람들은 욕계의 두 가지 웨다나와 색계와 무색계에서, 그들은 그곳에서 무명의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 적의의 잠재성향은 가지지 않는다. 바로 그 사람들이 괴로운 웨다나에서는, 그들은 그곳에서 무명의 잠재성향도 가지고 적의의 잠재성향도 가진다.

90. Yo yato mānānusayena sānusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti?

90. 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ...의심의 잠재성향을 가졌는가?

Tayo puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato mānānusayena sānusayā, no ca te tato vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā [Pg.116] so tato mānānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

세 부류의 사람들은 욕계의 두 가지 웨다나와 색계와 무색계에서, 그들은 그곳에서 자만의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 의심의 잠재성향은 가지지 않는다. 범부는 욕계의 두 가지 웨다나와 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향도 가지고 의심의 잠재성향도 가진다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena sānusayo so tato mānānusayena sānusayoti?

또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향을 가졌는가?

Puthujjano dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca so tato mānānusayena sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayena ca sānusayo mānānusayena ca sānusayo.

범부는 괴로운 웨다나에서, 그는 그곳에서 의심의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 자만의 잠재성향은 가지지 않는다. 바로 그 범부가 욕계의 두 가지 웨다나와 색계와 무색계에서는, 그는 그곳에서 의심의 잠재성향도 가지고 자만의 잠재성향도 가진다.

(Ka) yo yato mānānusayena sānusayo so tato bhavarāgānusayena sānusayoti?

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그는 그곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌는가?

Cattāro puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato mānānusayena sānusayā, no ca te tato bhavarāgānusayena sānusayā. Teva puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato mānānusayena ca sānusayā bhavarāgānusayena ca sānusayā.

네 부류의 사람들은 욕계의 두 가지 웨다나에서, 그들은 그곳에서 자만의 잠재성향을 가지지만, 그곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향은 가지지 않는다. 바로 그 사람들이 색계와 무색계에서는, 그들은 그곳에서 자만의 잠재성향도 가지고 존재의 탐욕의 잠재성향도 가진다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena sānusayo so tato mānānusayena sānusayoti? Āmantā.

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 존재탐 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 자만 잠재성향을 가졌는가? (답) 그렇다.

(Ka) yo yato mānānusayena sānusayo so tato avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람이 어느 대상에서 자만 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 무명 잠재성향을 가졌는가? (답) 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena sānusayo so tato mānānusayena sānusayoti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 무명 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 자만 잠재성향을 가졌는가?

Cattāro puggalā dukkhāya vedanāya te tato avijjānusayena sānusayā, no ca te tato mānānusayena sānusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato avijjānusayena ca sānusayā mānānusayena ca sānusayā.

(답) 네 명의 인물은 괴로운 느낌에서 그 대상에 대해 무명 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 자만 잠재성향은 없다. 그 인물들이 욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계에서는 그 대상에 대해 무명 잠재성향도 있고 자만 잠재성향도 있다.

91. (Ka) yo yato diṭṭhānusayena sānusayo so tato vicikicchānusayena sānusayoti? Āmantā.

91. (문) 어떤 사람이 어느 대상에서 사견 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 의심 잠재성향을 가졌는가? (답) 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayena sānusayo so tato diṭṭhānusayena sānusayoti? Āmantā …pe….

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 의심 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 사견 잠재성향을 가졌는가? (답) 그렇다. …(중략)…

92. (Ka) yo yato vicikicchānusayena sānusayo so tato bhavarāgānusayena sānusayoti?

92. (문) 어떤 사람이 어느 대상에서 의심 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 존재탐 잠재성향을 가졌는가?

Puthujjano kāmadhātuyā tīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca so tato [Pg.117] bhavarāgānusayena sānusayo. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayena ca sānusayo bhavarāgānusayena ca sānusayo.

(답) 범부는 욕계의 세 가지 느낌에서 그 대상에 대해 의심 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 존재탐 잠재성향은 없다. 그 범부가 색계와 무색계에서는 그 대상에 대해 의심 잠재성향도 있고 존재탐 잠재성향도 있다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena sānusayo so tato vicikicchānusayena sānusayoti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 존재탐 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 의심 잠재성향을 가졌는가?

Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato bhavarāgānusayena sānusayā, no ca te tato vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato bhavarāgānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

(답) 세 명의 인물은 색계와 무색계에서 그 대상에 대해 존재탐 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 의심 잠재성향은 없다. 범부는 색계와 무색계에서 그 대상에 대해 존재탐 잠재성향도 있고 의심 잠재성향도 있다.

(Ka) yo yato vicikicchānusayena sānusayo so tato avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람이 어느 대상에서 의심 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 무명 잠재성향을 가졌는가? (답) 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena sānusayo so tato vicikicchānusayena sānusayoti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 무명 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 의심 잠재성향을 가졌는가?

Tayo puggalā kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato avijjānusayena sānusayā, no ca te tato vicikicchānusayena sānusayā. Puthujjano kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayena ca sānusayo vicikicchānusayena ca sānusayo.

(답) 세 명의 인물은 욕계의 세 가지 느낌, 색계, 무색계에서 그 대상에 대해 무명 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 의심 잠재성향은 없다. 범부는 욕계의 세 가지 느낌, 색계, 무색계에서 그 대상에 대해 무명 잠재성향도 있고 의심 잠재성향도 있다.

93. (Ka) yo yato bhavarāgānusayena sānusayo so tato avijjānusayena sānusayoti? Āmantā.

93. (문) 어떤 사람이 어느 대상에서 존재탐 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 무명 잠재성향을 가졌는가? (답) 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena sānusayo so tato bhavarāgānusayena sānusayoti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 무명 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 존재탐 잠재성향을 가졌는가?

Cattāro puggalā kāmadhātuyā tīsu vedanāsu te tato avijjānusayena sānusayā, no ca te tato bhavarāgānusayena sānusayā. Teva puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato avijjānusayena ca sānusayā bhavarāgānusayena ca sānusayā. (Ekamūlakaṃ)

(답) 네 명의 인물은 욕계의 세 가지 느낌에서 그 대상에 대해 무명 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 존재탐 잠재성향은 없다. 그 인물들이 색계와 무색계에서는 그 대상에 대해 무명 잠재성향도 있고 존재탐 잠재성향도 있다.

94. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo so tato mānānusayena sānusayoti? Natthi.

94. (문) 어떤 사람이 어느 대상에서 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 자만 잠재성향을 가졌는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 자만 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 가졌는가?

Anāgāmī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato mānānusayena sānusayo[Pg.118], no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato mānānusayena sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato mānānusayena ca kāmarāgānusayena ca sānusayā, no ca te tato paṭighānusayena sānusayā.

(답) 아나함은 욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계에서 그 대상에 대해 자만 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 함께 가진 것은 아니다. 세 명의 인물은 색계와 무색계에서 그 대상에 대해 자만 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 함께 가진 것은 아니다. 그 인물들이 욕계의 두 가지 느낌에서는 그 대상에 대해 자만 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 있지만, 적의 잠재성향은 없다.

Yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti? Natthi.

(문) 어떤 사람이 어느 대상에서 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 사견 잠재성향…(중략)… 의심 잠재성향을 가졌는가? (답) 없다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 의심 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 가졌는가?

Puthujjano rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayena sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca sānusayo, no ca so tato paṭighānusayena sānusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena sānusayo.

(답) 범부는 색계와 무색계에서 그 대상에 대해 의심 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 함께 가진 것은 아니다. 그 범부가 욕계의 두 가지 느낌에서는 그 대상에 대해 의심 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 있지만, 적의 잠재성향은 없다. 그 범부가 괴로운 느낌에서는 그 대상에 대해 의심 잠재성향과 적의 잠재성향은 있지만, 감각탐욕 잠재성향은 없다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo so tato bhavarāgānusayena sānusayoti? Natthi.

(문) 어떤 사람이 어느 대상에서 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 존재탐 잠재성향을 가졌는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti? No.

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 존재탐 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 가졌는가? (답) 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo so tato avijjānusayena sānusayoti? Natthi.

(문) 어떤 사람이 어느 대상에서 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 무명 잠재성향을 가졌는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayoti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 대상에서 무명 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 가졌는가?

Anāgāmī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayena sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato avijjānusayena sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā. Teva puggalā [Pg.119] kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca sānusayā, no ca te tato paṭighānusayena sānusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya te tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena sānusayā. (Dukamūlakaṃ)

(답) 아나함은 욕계의 세 가지 느낌, 색계, 무색계에서 그 대상에 대해 무명 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 함께 가진 것은 아니다. 세 명의 인물은 색계와 무색계에서 그 대상에 대해 무명 잠재성향은 있지만, 그 대상에 대해 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 함께 가진 것은 아니다. 그 인물들이 욕계의 두 가지 느낌에서는 그 대상에 대해 무명 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 있지만, 적의 잠재성향은 없다. 그 인물들이 괴로운 느낌에서는 그 대상에 대해 무명 잠재성향과 적의 잠재성향은 있지만, 감각탐욕 잠재성향은 없다.

95. Yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena sānusayoti? Natthi.

95. (문) 어떤 사람이 어느 대상에서 감각탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그 대상에서 사견 잠재성향…(중략)… 의심 잠재성향을 가졌는가? (답) 없다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayoti?

또는 어떤 사람이 어떤 처(處)에서 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 가졌습니까?

Puthujjano rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca so tato paṭighānusayena sānusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo.

범부는 색계와 무색계에서, 그곳에서 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌(즐겁고 덤덤한 느낌)에 대해서는, 그곳에서 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 적의의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 바로 그 사람이 괴로운 느낌에 대해서는, 그곳에서 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가지지 않았습니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo so tato bhavarāgānusayena sānusayoti? Natthi.

(가) 어떤 사람이 어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌습니까? 없습니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayoti?

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 처에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 가졌습니까?

Mānānusayena sānusayo.

자만의 잠재성향을 가졌습니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo so tato avijjānusayena sānusayoti? Natthi.

(가) 어떤 사람이 어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 무명의 잠재성향을 가졌습니까? 없습니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayoti?

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 처에서 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 가졌습니까?

Anāgāmī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayena sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā [Pg.120] dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato avijjānusayena ca mānānusayena ca sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayā, no ca te tato paṭighānusayena sānusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya te tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayā. (Tikamūlakaṃ)

불환자는 괴로운 느낌에 대해서, 그곳에서 무명의 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에 대해서는, 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 세 부류의 사람(범부, 예류자, 일래자)은 색계와 무색계에서, 그들은 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 바로 그들은 욕계의 두 가지 느낌에 대해서, 그곳에서 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 그들은 그곳에서 적의의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 바로 그들은 괴로운 느낌에 대해서, 그곳에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 가졌으나, 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가지지 않았습니다. (3법을 뿌리로 함)

96. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo so tato vicikicchānusayena sānusayoti? Natthi.

96. (가) 어떤 사람이 어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 의심의 잠재성향을 가졌습니까? 없습니다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayoti?

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 처에서 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향도 가졌습니까?

Puthujjano rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo, no ca so tato paṭighānusayena sānusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo…pe…. (Catukkamūlakaṃ)

범부는 색계와 무색계에서, 그곳에서 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에 대해서는, 그곳에서 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 적의의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 바로 그 사람이 괴로운 느낌에 대해서는, 그곳에서 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 견해의 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가지지 않았습니다... (중략)... (4법을 뿌리로 함)

97. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo so tato bhavarāgānusayena sānusayoti? Natthi.

97. (가) 어떤 사람이 어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌습니까? 없습니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena [Pg.121] ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayoti?

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 처에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 가졌습니까?

Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato bhavarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayā. Puthujjano rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato bhavarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo.

세 부류의 성자(예류자, 일래자, 불환자)는 색계와 무색계에서, 그들은 그곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 가졌으나, 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 가지지 않았습니다. 범부는 색계와 무색계에서, 그곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 가졌으나, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 가지지 않았습니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo so tato avijjānusayena sānusayoti? Natthi.

(가) 어떤 사람이 어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 무명의 잠재성향을 가졌습니까? 없습니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayoti?

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 처에서 무명의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 가졌습니까?

Anāgāmī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayena sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo. Dve puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato avijjānusayena ca mānānusayena ca sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayā, no ca te tato paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya te tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayā. Puthujjano rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayena ca mānānusayena [Pg.122] ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca so tato paṭighānusayena sānusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca sānusayo. (Pañcakamūlakaṃ)

아나함은 괴로운 느낌에 대해서는 그로부터 무명 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 인물은 욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계에 대해서는 그로부터 무명과 자만의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 적의, 사견, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 두 인물(예류자와 일래자)은 색계와 무색계에 대해서는 그로부터 무명과 자만의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 적의, 사견, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 인물들은 욕계의 두 가지 느낌에 대해서는 그로부터 무명, 감각적 탐욕, 자만의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 적의, 사견, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 인물들은 괴로운 느낌에 대해서는 그로부터 무명과 적의의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 자만, 사견, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 범부는 색계와 무색계에 대해서는 그로부터 무명, 자만, 사견, 의심의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕과 적의의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 범부는 욕계의 두 가지 느낌에 대해서는 그로부터 무명, 감각적 탐욕, 자만, 사견, 의심의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 적의의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 범부는 괴로운 느낌에 대해서는 그로부터 무명, 적의, 사견, 의심의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕과 자만의 잠재성향은 가지지 않았다. (5가지 근본)

98. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo so tato avijjānusayena sānusayoti? Natthi.

98. (문) 어떤 사람이 어떤 대상에 대해 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심, 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌다면, 그 사람이 그 대상에 대해 무명 잠재성향을 가졌는가? (답) 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena sānusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayoti?

(문) 또한 어떤 사람이 어떤 대상에 대해 무명 잠재성향을 가졌다면, 그 사람이 그 대상에 대해 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심, 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌는가?

Anāgāmī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayena sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayena ca mānānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayena ca mānānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo. Dve puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato avijjānusayena ca mānānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena [Pg.123] ca sānusayā, no ca te tato paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya te tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayā. Puthujjano rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca so tato paṭighānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca sānusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca bhavarāgānusayena ca sānusayo. (Chakkamūlakaṃ)

(답) 아나함은 괴로운 느낌에 대해서는 그로부터 무명 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심, 존재의 탐욕의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 인물은 욕계의 두 가지 느낌에 대해서는 그로부터 무명과 자만의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 적의, 사견, 의심, 존재의 탐욕의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 인물은 색계와 무색계에 대해서는 그로부터 무명, 자만, 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 적의, 사견, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 두 인물은 색계와 무색계에 대해서는 그로부터 무명, 자만, 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 적의, 사견, 의심의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 인물들은 욕계의 두 가지 느낌에 대해서는 그로부터 무명, 감각적 탐욕, 자만의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 적의, 사견, 의심, 존재의 탐욕의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 인물들은 괴로운 느낌에 대해서는 그로부터 무명과 적의의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 자만, 사견, 의심, 존재의 탐욕의 잠재성향은 가지지 않았다. 범부는 색계와 무색계에 대해서는 그로부터 무명, 자만, 사견, 의심, 존재의 탐욕의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕과 적의의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 범부는 욕계의 두 가지 느낌에 대해서는 그로부터 무명, 감각적 탐욕, 자만, 사견, 의심의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 적의와 존재의 탐욕의 잠재성향은 가지지 않았다. 바로 그 범부는 괴로운 느낌에 대해서는 그로부터 무명, 적의, 사견, 의심의 잠재성향을 가졌으나, 그로부터 감각적 탐욕, 자만, 존재의 탐욕의 잠재성향은 가지지 않았다. (6가지 근본)

Sānusayavāre anulomaṃ.

잠재성향 구절의 순차(순수)가 끝났다.

2. Sānusayavāra

2. 잠재성향 구절

(Gha) paṭilomapuggalo

(라) 역순의 인물

99. (Ka) yo kāmarāgānusayena niranusayo so paṭighānusayena niranusayoti? Āmantā.

99. (문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 적의의 잠재성향도 없는가? (답) 그렇다.

(Kha) yo vā pana paṭighānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

(문) 또한 어떤 사람이 적의의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 없는가? (답) 그렇다.

(Ka) yo kāmarāgānusayena niranusayo so mānānusayena niranusayoti?

(문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 없는가?

Anāgāmī kāmarāgānusayena niranusayo, no ca mānānusayena niranusayo. Arahā kāmarāgānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

(답) 아나함은 감각적 탐욕의 잠재성향은 없으나, 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다(있다). 아라한은 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana mānānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

(문) 또한 어떤 사람이 자만의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 없는가? (답) 그렇다.

Yo [Pg.124] kāmarāgānusayena niranusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 사견의 잠재성향도 …(중략)… 의심의 잠재성향도 없는가? (답) 그렇다.

Yo vā pana vicikicchānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena niranusayoti?

혹은 어떤 사람이 의심의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 없는 자입니까?

Dve puggalā vicikicchānusayena niranusayā, no ca kāmarāgānusayena niranusayā. Dve puggalā vicikicchānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca niranusayā.

두 사람은 의심의 잠재성향은 없지만, 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향은 없는 것이 아닙니다. 두 사람은 의심의 잠재성향도 없고 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 없습니다.

Yo kāmarāgānusayena niranusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena niranusayoti?

어떤 사람이 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향… (중략) …무명의 잠재성향도 없는 자입니까?

Anāgāmī kāmarāgānusayena niranusayo, no ca avijjānusayena niranusayo. Arahā kāmarāgānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

아나함은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향은 없지만, 무명의 잠재성향은 없는 것이 아닙니다. 아라한은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없습니다.

Yo vā pana avijjānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

혹은 어떤 사람이 무명의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

100. (Ka) yo paṭighānusayena niranusayo so mānānusayena niranusayoti?

100. (가) 어떤 사람이 저항의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 없는 자입니까?

Anāgāmī paṭighānusayena niranusayo, no ca mānānusayena niranusayo. Arahā paṭighānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

아나함은 저항의 잠재성향은 없지만, 자만의 잠재성향은 없는 것이 아닙니다. 아라한은 저항의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없습니다.

(Kha) yo vā pana mānānusayena niranusayo so paṭighānusayena niranusayoti? Āmantā.

(나) 혹은 어떤 사람이 자만의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 저항의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

Yo paṭighānusayena niranusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

어떤 사람이 저항의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 사견의 잠재성향… (중략) …의심의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

Yo vā pana vicikicchānusayena niranusayo so paṭighānusayena niranusayoti?

혹은 어떤 사람이 의심의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 저항의 잠재성향도 없는 자입니까?

Dve puggalā vicikicchānusayena niranusayā, no ca paṭighānusayena niranusayā. Dve puggalā vicikicchānusayena ca niranusayā paṭighānusayena ca niranusayā.

두 사람은 의심의 잠재성향은 없지만, 저항의 잠재성향은 없는 것이 아닙니다. 두 사람은 의심의 잠재성향도 없고 저항의 잠재성향도 없습니다.

Yo paṭighānusayena niranusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena niranusayoti?

어떤 사람이 저항의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향… (중략) …무명의 잠재성향도 없는 자입니까?

Anāgāmī paṭighānusayena niranusayo, no ca avijjānusayena niranusayo. Arahā paṭighānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

아나함은 저항의 잠재성향은 없지만, 무명의 잠재성향은 없는 것이 아닙니다. 아라한은 저항의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없습니다.

Yo vā pana avijjānusayena niranusayo so paṭighānusayena niranusayoti? Āmantā.

혹은 어떤 사람이 무명의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 저항의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

101. Yo [Pg.125] mānānusayena niranusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

101. 어떤 사람이 자만의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 사견의 잠재성향… (중략) …의심의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

Yo vā pana vicikicchānusayena niranusayo so mānānusayena niranusayoti?

혹은 어떤 사람이 의심의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 없는 자입니까?

Tayo puggalā vicikicchānusayena niranusayā, no ca mānānusayena niranusayā. Arahā vicikicchānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

세 사람은 의심의 잠재성향은 없지만, 자만의 잠재성향은 없는 것이 아닙니다. 아라한은 의심의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없습니다.

Yo mānānusayena niranusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena niranusayoti? Āmantā.

어떤 사람이 자만의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향… (중략) …무명의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

Yo vā pana avijjānusayena niranusayo so mānānusayena niranusayoti? Āmantā.

혹은 어떤 사람이 무명의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

102. (Ka) yo diṭṭhānusayena niranusayo so vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

102. (가) 어떤 사람이 사견의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 의심의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayena niranusayo so diṭṭhānusayena niranusayoti? Āmantā …pe….

(나) 혹은 어떤 사람이 의심의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 사견의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다. … (중략) …

103. Yo vicikicchānusayena niranusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena niranusayoti?

103. 어떤 사람이 의심의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향… (중략) …무명의 잠재성향도 없는 자입니까?

Tayo puggalā vicikicchānusayena niranusayā, no ca avijjānusayena niranusayā. Arahā vicikicchānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

세 사람은 의심의 잠재성향은 없지만, 무명의 잠재성향은 없는 것이 아닙니다. 아라한은 의심의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없습니다.

Yo vā pana avijjānusayena niranusayo so vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

혹은 어떤 사람이 무명의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 의심의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

104. (Ka) yo bhavarāgānusayena niranusayo so avijjānusayena niranusayoti? Āmantā.

104. (가) 어떤 사람이 존재의 탐욕의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 무명의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayena niranusayo so bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(나) 혹은 어떤 사람이 무명의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다. (하나의 근원)

105. (Ka) yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo so mānānusayena niranusayoti?

105. (가) 어떤 사람이 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 없고 저항의 잠재성향도 없는 자라면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 없는 자입니까?

Anāgāmī kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca mānānusayena niranusayo. Arahā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

아나함은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 없고 저항의 잠재성향도 없지만, 자만의 잠재성향은 없는 것이 아닙니다. 아라한은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 없고 저항의 잠재성향도 없으며 자만의 잠재성향도 없습니다.

(Kha) yo vā pana mānānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti? Āmantā.

(나) 혹은 어떤 사람이 자만의 잠재성향이 없는 자라면, 그 사람은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 없고 저항의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

Yo [Pg.126] kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

어떤 사람이 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 없고 저항의 잠재성향도 없는 자라면, 그 사람은 사견의 잠재성향… (중략) …의심의 잠재성향도 없는 자입니까? 그렇습니다.

Yo vā pana vicikicchānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti?

또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까?

Dve puggalā vicikicchānusayena niranusayā, no ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā. Dve puggalā vicikicchānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā.

두 보특가라는 의심의 잠재성향에서는 벗어났으나, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에서는 벗어나지 못했습니다. [다른] 두 보특가라는 의심의 잠재성향에서도 벗어났고, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에서도 벗어났습니다.

Yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena niranusayoti?

어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까?

Anāgāmī kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca avijjānusayena niranusayo. Arahā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

아나함은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에서는 벗어났으나, 무명의 잠재성향에서는 벗어나지 못했습니다. 아라한은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에서도 벗어났고 무명의 잠재성향에서도 벗어났습니다.

Yo vā pana avijjānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Dukamūlakaṃ)

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까? 그렇습니다. (2개 근 본문)

106. Yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo so diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

106. 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 사견의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까? 그렇습니다.

Yo vā pana vicikicchānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayoti?

또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까?

Dve puggalā vicikicchānusayena niranusayā, no ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayā. Anāgāmī vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca mānānusayena niranusayo. Arahā vicikicchānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo.

두 보특가라는 의심의 잠재성향에서는 벗어났으나, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향에서는 벗어나지 못했습니다. 아나함은 의심의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 그리고 적의의 잠재성향에서는 벗어났으나, 자만의 잠재성향에서는 벗어나지 못했습니다. 아라한은 의심의 잠재성향에서도 벗어났고 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향에서도 벗어났습니다.

Yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo so bhavarāgānusayena…pe… avijjānusayena niranusayoti? Āmantā.

어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까? 그렇습니다.

Yo vā pana avijjānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Tikamūlakaṃ)

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까? 그렇습니다. (3개 근 본문)

107. (Ka) yo [Pg.127] kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayo so vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

107. (ㄱ) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 사견의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 의심의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까? 그렇습니다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayoti?

(ㄴ) 또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 사견의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까?

Dve puggalā vicikicchānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayā, no ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayā. Anāgāmī vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayo, no ca mānānusayena niranusayo. Arahā vicikicchānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayo …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

두 보특가라는 의심의 잠재성향과 사견의 잠재성향에서는 벗어났으나, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향에서는 벗어나지 못했습니다. 아나함은 의심의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 그리고 사견의 잠재성향에서는 벗어났으나, 자만의 잠재성향에서는 벗어나지 못했습니다. 아라한은 의심의 잠재성향에서도 벗어났고 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 사견의 잠재성향에서도 벗어났습니다. ... <중략> ... (4개 근 본문)

108. Yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo so bhavarāgānusayena …pe… avijjānusayena niranusayoti? Āmantā.

108. 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 그리고 의심의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까? 그렇습니다.

Yo vā pana avijjānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Pañcakamūlakaṃ)

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 그리고 의심의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까? 그렇습니다. (5개 근 본문)

109. (Ka) yo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca niranusayo so avijjānusayena niranusayoti? Āmantā.

109. (ㄱ) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 그리고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 무명의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까? 그렇습니다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayena niranusayo so kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Chakkamūlakaṃ)

(ㄴ) 또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향에서 벗어났다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 그리고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향에서도 벗어난 자입니까? 그렇습니다. (6개 근 본문)

(Ṅa) paṭilomaokāso

(ㅇ) 역순의 처소(paṭiloma-okāso)

110. (Ka) yato kāmarāgānusayena niranusayo tato paṭighānusayena niranusayoti?

110. (ㄱ) 어떤 대상(처소)에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 대상에서 적의의 잠재성향도 없습니까?

Dukkhāya vedanāya tato kāmarāgānusayena niranusayo, no ca tato paṭighānusayena niranusayo. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tato kāmarāgānusayena ca niranusayo paṭighānusayena ca niranusayo.

고통스러운 느낌이라는 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없으나, 그 대상에서 적의의 잠재성향이 없는 것은 아닙니다. 색계, 무색계, 그리고 출세간의 법이라는 대상에서는 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 적의의 잠재성향도 없습니다.

(Kha) yato vā pana paṭighānusayena niranusayo [Pg.128] tato kāmarāgānusayena niranusayoti?

(ㄴ) 또한 어떤 대상에서 적의의 잠재성향이 없다면, 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없습니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato paṭighānusayena niranusayo, no ca tato kāmarāgānusayena niranusayo. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tato paṭighānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca niranusayo.

욕계와 두 가지 느낌(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)이라는 대상에서 적의의 잠재성향은 없으나, 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아닙니다. 색계, 무색계, 그리고 출세간의 법이라는 대상에서는 적의의 잠재성향도 없고 감각적 탐욕의 잠재성향도 없습니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena niranusayo tato mānānusayena niranusayoti?

(ㄱ) 어떤 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 대상에서 자만의 잠재성향도 없습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayena niranusayo, no ca tato mānānusayena niranusayo. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato kāmarāgānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

색계와 무색계라는 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없으나, 그 대상에서 자만의 잠재성향이 없는 것은 아닙니다. 고통스러운 느낌과 출세간의 법이라는 대상에서는 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없습니다.

(Kha) yato vā pana mānānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

(ㄴ) 또한 어떤 대상에서 자만의 잠재성향이 없다면, 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없습니까? 그렇습니다.

Yato kāmarāgānusayena niranusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti?

어떤 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 대상에서 사견의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향도 없습니까?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayena niranusayo, no ca tato vicikicchānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo.

고통스러운 느낌, 색계, 그리고 무색계라는 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없으나, 그 대상에서 의심의 잠재성향이 없는 것은 아닙니다. 출세간의 법이라는 대상에서는 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 의심의 잠재성향도 없습니다.

Yato vā pana vicikicchānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

또한 어떤 대상에서 의심의 잠재성향이 없다면, 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없습니까? 그렇습니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena niranusayo tato bhavarāgānusayena niranusayoti?

(ㄱ) 어떤 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 대상에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayena niranusayo, no ca tato bhavarāgānusayena niranusayo. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato kāmarāgānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo.

색계와 무색계라는 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없으나, 그 대상에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아닙니다. 고통스러운 느낌과 출세간의 법이라는 대상에서는 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없습니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena niranusayoti?

또는, 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayena niranusayo, no ca tato kāmarāgānusayena niranusayo. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca niranusayo.

욕계의 두 가지 느낌(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)에서는, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간의 법에서는, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없고 감각적 탐욕의 잠재성향도 없다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena niranusayo tato avijjānusayena niranusayoti?

어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayena [Pg.129] niranusayo, no ca tato avijjānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

괴로운 느낌, 색계, 무색계에서는, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간의 법에서는, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

또는, 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없는가? 그러하다.

111. (Ka) yato paṭighānusayena niranusayo tato mānānusayena niranusayoti?

111. 어느 곳에서 적의의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayena niranusayo, no ca tato mānānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato paṭighānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계에서는, 그곳에서 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간의 법에서는, 그곳에서 적의의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없다.

(Kha) yato vā pana mānānusayena niranusayo tato paṭighānusayena niranusayoti?

또는, 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는가?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayena niranusayo, no ca tato paṭighānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato mānānusayena ca niranusayo paṭighānusayena ca niranusayo.

괴로운 느낌에서는, 그곳에서 자만의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간의 법에서는, 그곳에서 자만의 잠재성향도 없고 적의의 잠재성향도 없다.

Yato paṭighānusayena niranusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti?

어느 곳에서 적의의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ...의심의 잠재성향이 없는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayena niranusayo, no ca tato vicikicchānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato paṭighānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo.

욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계에서는, 그곳에서 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간의 법에서는, 그곳에서 적의의 잠재성향도 없고 의심의 잠재성향도 없다.

Yato vā pana vicikicchānusayena niranusayo tato paṭighānusayena niranusayoti? Āmantā.

또는, 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는가? 그러하다.

(Ka) yato paṭighānusayena niranusayo tato bhavarāgānusayena niranusayoti?

어느 곳에서 적의의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayena niranusayo, no ca tato bhavarāgānusayena niranusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne tato paṭighānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo.

색계, 무색계에서는, 그곳에서 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌과 출세간의 법에서는, 그곳에서 적의의 잠재성향도 없고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena niranusayo tato paṭighānusayena niranusayoti?

또는, 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayena niranusayo, no ca tato paṭighānusayena niranusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne tato bhavarāgānusayena ca niranusayo paṭighānusayena ca niranusayo.

괴로운 느낌에서는, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌과 출세간의 법에서는, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없고 적의의 잠재성향도 없다.

(Ka) yato [Pg.130] paṭighānusayena niranusayo tato avijjānusayena niranusayoti?

어느 곳에서 적의의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayena niranusayo, no ca tato avijjānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato paṭighānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계에서는, 그곳에서 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간의 법에서는, 그곳에서 적의의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena niranusayo tato paṭighānusayena niranusayoti? Āmantā.

또는, 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는가? 그러하다.

112. Yato mānānusayena niranusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti?

112. 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ...의심의 잠재성향이 없는가?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayena niranusayo, no ca tato vicikicchānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato mānānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo.

괴로운 느낌에서는, 그곳에서 자만의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간의 법에서는, 그곳에서 자만의 잠재성향도 없고 의심의 잠재성향도 없다.

Yato vā pana vicikicchānusayena niranusayo tato mānānusayena niranusayoti? Āmantā.

또는, 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는가? 그러하다.

(Ka) yato mānānusayena niranusayo tato bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

어느 곳에서 자만의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는가? 그러하다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena niranusayo tato mānānusayena niranusayoti?

또는, 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayena niranusayo, no ca tato mānānusayena niranusayo. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato bhavarāgānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

욕계의 두 가지 느낌에서는, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간의 법에서는, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없다.

(Ka) yato mānānusayena niranusayo tato avijjānusayena niranusayoti?

어느 곳에서 자만의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는가?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayena niranusayo, no ca tato avijjānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato mānānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

괴로운 느낌에서는, 그곳에서 자만의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간의 법에서는, 그곳에서 자만의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena niranusayo tato mānānusayena niranusayoti? Āmantā.

또는, 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는가? 그러하다.

113. (Ka) yato diṭṭhānusayena niranusayo tato vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

113. 어느 곳에서 견해의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 의심의 잠재성향이 없는가? 그러하다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayena niranusayo tato diṭṭhānusayena niranusayoti? Āmantā …pe….

또는, 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 없는 자는 그곳에서 견해의 잠재성향이 없는가? 그러하다... (이하 생략) ...

114. (Ka) yato [Pg.131] vicikicchānusayena niranusayo tato bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

114. (문) 어느 처소에서 의심의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena niranusayo tato vicikicchānusayena niranusayoti?

(문) 혹은, 어느 처소에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 의심의 잠재성향도 없는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayena niranusayo, no ca tato vicikicchānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo.

(답) 욕계의 세 가지 느낌에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없고 의심의 잠재성향도 없다.

(Ka) yato vicikicchānusayena niranusayo tato avijjānusayena niranusayoti? Āmantā.

(문) 어느 처소에서 의심의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena niranusayo tato vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

(문) 혹은, 어느 처소에서 무명의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 의심의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

115. (Ka) yato bhavarāgānusayena niranusayo tato avijjānusayena niranusayoti?

115. (문) 어느 처소에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 없는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayena niranusayo, no ca tato avijjānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

(답) 욕계의 세 가지 느낌에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena niranusayo tato bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(문) 혹은, 어느 처소에서 무명의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다. (하나를 기본으로 하는 것)

116. (Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo tato mānānusayena niranusayoti?

116. (문) 어느 처소에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 자만의 잠재성향도 없는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca tato mānānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

(답) 색계와 무색계에서 그곳은 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없다.

(Kha) yato vā pana mānānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti?

(문) 혹은, 어느 처소에서 자만의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없는가?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayena ca kāmarāgānusayena ca niranusayo, no ca tato paṭighānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato mānānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo.

(답) 괴로운 느낌에서 그곳은 자만의 잠재성향과 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 저항의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 자만의 잠재성향도 없고 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없다.

Yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti?

(문) 어느 처소에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ...의심의 잠재성향도 없는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca tato vicikicchānusayena niranusayo. Apariyāpanne [Pg.132] tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo.

(답) 색계와 무색계에서 그곳은 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없고 의심의 잠재성향도 없다.

Yato vā pana vicikicchānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti? Āmantā.

(문) 혹은, 어느 처소에서 의심의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo tato bhavarāgānusayena niranusayoti?

(문) 어느 처소에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca tato bhavarāgānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo.

(답) 색계와 무색계에서 그곳은 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti?

(문) 혹은, 어느 처소에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없는가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayena ca kāmarāgānusayena ca niranusayo, no ca tato paṭighānusayena niranusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca tato kāmarāgānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo.

(답) 괴로운 느낌에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향과 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 저항의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없고 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo tato avijjānusayena niranusayoti?

(문) 어느 처소에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 없는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca tato avijjānusayena niranusayo. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

(답) 색계와 무색계에서 그곳은 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Dukamūlakaṃ)

(문) 혹은, 어느 처소에서 무명의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다. (둘을 기본으로 하는 것)

117. Yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

117. (문) 어느 처소에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 견해의 잠재성향... (중략) ...의심의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

Yato vā pana vicikicchānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayoti? Āmantā.

(문) 혹은, 어느 처소에서 의심의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

(Ka) yato [Pg.133] kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo tato bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

(문) 어느 처소에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayoti?

(문) 혹은, 어느 처소에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향도 없는가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayo, no ca tato paṭighānusayena niranusayo. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayo. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo.

(답) 괴로운 느낌에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향, 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 저항의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없고 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향도 없다.

(Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo tato avijjānusayena niranusayoti? Āmantā.

(문) 어느 처소에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Tikamūlakaṃ)

(문) 혹은, 어느 처소에서 무명의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다. (셋을 기본으로 하는 것)

118. (Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayo tato vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

118. (문) 어느 처소에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 견해의 잠재성향이 없는 곳이라면, 그곳에서 의심의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayoti? Āmantā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

(나) 또는 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 없다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향도 없는가? 그러하다. ... 생략 ... (네 가지를 근본으로 하는 것)

119. (Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo tato bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

119. (가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없다면, 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 없는가? 그러하다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayoti?

(나) 또는 어떤 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향도 없는가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayo, no ca tato paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo. Kāmadhātuyā [Pg.134] dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo …pe…. (Pañcakamūlakaṃ)

괴로운 느낌에서 그곳은 존재 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 적의의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳은 존재 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 출세간에서 그곳은 존재 탐욕의 잠재성향도 없고 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향도 없다. ... 생략 ... (다섯 가지를 근본으로 하는 것)

120. (Ka) yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca niranusayo tato avijjānusayena niranusayoti? Āmantā.

120. (가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 없는가? 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayena niranusayo tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Chakkamūlakaṃ)

(나) 또는 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 없다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향도 없는가? 그러하다. (여섯 가지를 근본으로 하는 것)

(Ca) paṭilomapuggalokāsā

(마) 역순의 인물과 처소

121. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena niranusayo so tato paṭighānusayena niranusayoti?

121. (가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그곳에서 적의의 잠재성향도 없는가?

Tayo puggalā dukkhāya vedanāya te tato kāmarāgānusayena niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā.

세 보류의 사람들은 괴로운 느낌에서 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그들은 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는 것은 아니다.

Teva puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne te tato kāmarāgānusayena ca niranusayā paṭighānusayena ca niranusayā. Dve puggalā sabbattha kāmarāgānusayena ca niranusayā paṭighānusayena ca niranusayā.

그 동일한 사람들은 색계, 무색계, 출세간에서 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 적의의 잠재성향도 없다. 두 보류의 사람들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 적의의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato paṭighānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena niranusayoti?

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 곳에서 적의의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없는가?

Tayo puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato paṭighānusayena niranusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena niranusayā. Teva puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne te tato paṭighānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca niranusayā. Dve puggalā sabbattha paṭighānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca niranusayā.

세 보류의 사람들은 욕계의 두 가지 느낌에서 그들은 그곳에서 적의의 잠재성향은 없지만, 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 그 동일한 사람들은 색계, 무색계, 출세간에서 그들은 그곳에서 적의의 잠재성향도 없고 감각적 탐욕의 잠재성향도 없다. 두 보류의 사람들은 모든 곳에서 적의의 잠재성향도 없고 감각적 탐욕의 잠재성향도 없다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena niranusayo so tato mānānusayena niranusayoti?

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그곳에서 자만의 잠재성향도 없는가?

Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā [Pg.135] te tato kāmarāgānusayena niranusayā, no ca te tato mānānusayena niranusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya apariyāpanne te tato kāmarāgānusayena ca niranusayā mānānusayena ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayena niranusayo, no ca so tato mānānusayena niranusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha kāmarāgānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

세 보류의 사람들은 색계와 무색계에서 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그들은 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 그 동일한 사람들은 괴로운 느낌과 출세간에서 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없다. 불환자는 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 그 동일한 사람(불환자)은 괴로운 느낌과 출세간에서 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 자만의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없는가? 그러하다.

Yo yato kāmarāgānusayena niranusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti?

어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그곳에서 사견의 잠재성향 ... 의심의 잠재성향도 없는가?

Puthujjano dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayena niranusayo, no ca so tato vicikicchānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo. Dve puggalā sabbattha kāmarāgānusayena ca niranusayā vicikicchānusayena ca niranusayā.

범부는 괴로운 느낌, 색계, 무색계에서 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그는 그곳에서 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 그 동일한 사람(범부)은 출세간에서 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 의심의 잠재성향도 없다. 두 보류의 사람들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 의심의 잠재성향도 없다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena niranusayoti?

또는 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없는가?

Dve puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato vicikicchānusayena niranusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena niranusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne te tato vicikicchānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca niranusayā. Dve puggalā sabbattha vicikicchānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca niranusayā.

두 보류의 사람들(예류자, 일래자)은 욕계의 두 가지 느낌에서 그들은 그곳에서 의심의 잠재성향은 없지만, 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 그 동일한 사람들은 괴로운 느낌, 색계, 무색계, 출세간에서 그들은 그곳에서 의심의 잠재성향도 없고 감각적 탐욕의 잠재성향도 없다. 두 보류의 사람들(불환자, 아라한)은 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 없고 감각적 탐욕의 잠재성향도 없다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena niranusayo so tato bhavarāgānusayena niranusayoti?

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 없는가?

Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato kāmarāgānusayena niranusayā, no ca te tato bhavarāgānusayena niranusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya apariyāpanne te tato kāmarāgānusayena ca niranusayā bhavarāgānusayena [Pg.136] ca niranusayā. Anāgāmī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayena niranusayo, no ca so tato bhavarāgānusayena niranusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha kāmarāgānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo.

세 보류의 사람들은 색계와 무색계에서 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그들은 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 그 동일한 사람들은 괴로운 느낌과 출세간에서 그들은 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 존재 탐욕의 잠재성향도 없다. 불환자는 색계와 무색계에서 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그는 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 그 동일한 사람(불환자)은 욕계의 세 가지 느낌과 출세간에서 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 존재 탐욕의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 없고 존재 탐욕의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena niranusayoti?

또한, 어떤 사람이 어느 곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 감각탐의 잠재성향으로부터도 벗어났는가?

Tayo puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato bhavarāgānusayena niranusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena niranusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya apariyāpanne te tato bhavarāgānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca niranusayo.

세 보특가라는 욕계의 두 가지 수에 있어서는 그곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 감각탐의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라들이 괴로운 수와 출세간에 있어서는 그곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터도 벗어났고 감각탐의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 아라한은 모든 곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터도 벗어났고 감각탐의 잠재성향으로부터도 벗어났다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena niranusayo so tato avijjānusayena niranusayoti?

어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 무명의 잠재성향으로부터도 벗어났는가?

Tayo puggalā dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato kāmarāgānusayena niranusayā, no ca te tato avijjānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato kāmarāgānusayena ca niranusayā avijjānusayena ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayena niranusayo, no ca so tato avijjānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha kāmarāgānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

세 보특가라는 괴로운 수와 색계와 무색계에 있어서는 그곳에서 감각탐의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 무명의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라들이 출세간에 있어서는 그곳에서 감각탐의 잠재성향으로부터도 벗어났고 무명의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 불환자는 욕계의 세 가지 수와 색계와 무색계에 있어서는 그곳에서 감각탐의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 무명의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라는 출세간에 있어서는 그곳에서 감각탐의 잠재성향으로부터도 벗어났고 무명의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 아라한은 모든 곳에서 감각탐의 잠재성향으로부터도 벗어났고 무명의 잠재성향으로부터도 벗어났다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

또한, 어떤 사람이 어느 곳에서 무명의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 감각탐의 잠재성향으로부터도 벗어났는가? 그렇다.

122. (Ka) yo yato paṭighānusayena niranusayo so tato mānānusayena niranusayoti?

122. 어떤 사람이 어느 곳에서 분노의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 자만의 잠재성향으로부터도 벗어났는가?

Tayo puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato paṭighānusayena niranusayā, no ca te tato mānānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato paṭighānusayena ca niranusayā mānānusayena [Pg.137] ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayena niranusayo, no ca so tato mānānusayena niranusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato paṭighānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha paṭighānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

세 보특가라는 욕계의 두 가지 수와 색계와 무색계에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 자만의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라들이 출세간에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났고 자만의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 불환자는 욕계의 두 가지 수와 색계와 무색계에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 자만의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라는 괴로운 수와 출세간에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났고 자만의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 아라한은 모든 곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났고 자만의 잠재성향으로부터도 벗어났다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayena niranusayo so tato paṭighānusayena niranusayoti?

또한, 어떤 사람이 어느 곳에서 자만의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났는가?

Tayo puggalā dukkhāya vedanāya te tato mānānusayena niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato mānānusayena ca niranusayā paṭighānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha mānānusayena ca niranusayo paṭighānusayena ca niranusayo.

세 보특가라는 괴로운 수에 있어서는 그곳에서 자만의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라들이 출세간에 있어서는 그곳에서 자만의 잠재성향으로부터도 벗어났고 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 아라한은 모든 곳에서 자만의 잠재성향으로부터도 벗어났고 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났다.

Yo yato paṭighānusayena niranusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti?

어떤 사람이 어느 곳에서 분노의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 사견의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향으로부터도 벗어났는가?

Puthujjano kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayena niranusayo, no ca so tato vicikicchānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato paṭighānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo. Dve puggalā sabbattha paṭighānusayena ca niranusayā vicikicchānusayena ca niranusayā.

범부는 욕계의 두 가지 수와 색계와 무색계에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 의심의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라는 출세간에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났고 의심의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 두 보특가라는 모든 곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났고 의심의 잠재성향으로부터도 벗어났다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena niranusayo so tato paṭighānusayena niranusayoti?

또한, 어떤 사람이 어느 곳에서 의심의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났는가?

Dve puggalā dukkhāya vedanāya te tato vicikicchānusayena niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne te tato vicikicchānusayena ca niranusayā paṭighānusayena ca niranusayā. Dve puggalā sabbattha vicikicchānusayena ca niranusayā paṭighānusayena ca niranusayā.

두 보특가라는 괴로운 수에 있어서는 그곳에서 의심의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라들이 욕계의 두 가지 수와 색계와 무색계와 출세간에 있어서는 그곳에서 의심의 잠재성향으로부터도 벗어났고 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 두 보특가라는 모든 곳에서 의심의 잠재성향으로부터도 벗어났고 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났다.

(Ka) yo yato paṭighānusayena niranusayo so tato bhavarāgānusayena niranusayoti?

어떤 사람이 어느 곳에서 분노의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터도 벗어났는가?

Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato paṭighānusayena niranusayā, no ca te tato bhavarāgānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu [Pg.138] apariyāpanne te tato paṭighānusayena ca niranusayā bhavarāgānusayena ca niranusayā. Anāgāmī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayena niranusayo, no ca so tato bhavarāgānusayena niranusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato paṭighānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha paṭighānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo.

세 보특가라는 색계와 무색계에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라들이 욕계의 두 가지 수와 출세간에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났고 존재탐의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 불환자는 색계와 무색계에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라는 욕계의 세 가지 수와 출세간에 있어서는 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났고 존재탐의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 아라한은 모든 곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났고 존재탐의 잠재성향으로부터도 벗어났다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena niranusayo so tato paṭighānusayena niranusayoti?

또한, 어떤 사람이 어느 곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났는가?

Tayo puggalā dukkhāya vedanāya te tato bhavarāgānusayena niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne te tato bhavarāgānusayena ca niranusayā paṭighānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha bhavarāgānusayena ca niranusayo paṭighānusayena ca niranusayo.

세 보특가라는 괴로운 수에 있어서는 그곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터는 벗어났으나, 그곳에서 분노의 잠재성향으로부터는 벗어나지 못했다. 바로 그 보특가라들이 욕계의 두 가지 수와 출세간에 있어서는 그곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터도 벗어났고 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났다. 아라한은 모든 곳에서 존재탐의 잠재성향으로부터도 벗어났고 분노의 잠재성향으로부터도 벗어났다.

(Ka) yo yato paṭighānusayena niranusayo so tato avijjānusayena niranusayoti?

어떤 사람이 어느 곳에서 분노의 잠재성향으로부터 벗어났다면, 그 사람은 그곳에서 무명의 잠재성향으로부터도 벗어났는가?

Tayo puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato paṭighānusayena niranusayā, no ca te tato avijjānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato paṭighānusayena ca niranusayā avijjānusayena ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayena niranusayo no ca so tato avijjānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato paṭighānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha paṭighānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

세 부류의 보완자(예류자, 일래자, 불환자)는 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그곳으로부터 적의의 잠재성향이 없으나, 그곳으로부터 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보완자들은 출세간에서 그곳으로부터 적의의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다. 불환자는 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그로부터 적의의 잠재성향이 없으나, 그로부터 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보완자는 출세간에서 그로부터 적의의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 적의의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena niranusayo so tato paṭighānusayena niranusayoti? Āmantā.

(차) 또한 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 무명의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 적의의 잠재성향도 사라졌는가? 그렇다.

123. Yo yato mānānusayena niranusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti?

123. 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 자만의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 사견의 잠재성향이... (중략) ...의심의 잠재성향이 사라졌는가?

Puthujjano dukkhāya vedanāya so tato mānānusayena niranusayo, no ca so tato vicikicchānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so [Pg.139] tato mānānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha mānānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo.

범부는 괴로운 느낌에서 그로부터 자만의 잠재성향은 사라졌으나, 그로부터 의심의 잠재성향은 사라지지 않았다. 바로 그 보완자는 출세간에서 그로부터 자만의 잠재성향도 사라졌고 의심의 잠재성향도 사라졌다. 아라한은 모든 곳에서 자만의 잠재성향도 사라졌고 의심의 잠재성향도 사라졌다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena niranusayo so tato mānānusayena niranusayoti?

(차) 또한 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 의심의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 자만의 잠재성향도 사라졌는가?

Tayo puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato vicikicchānusayena niranusayā, no ca te tato mānānusayena niranusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya apariyāpanne te tato vicikicchānusayena ca niranusayā mānānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha vicikicchānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

세 부류의 보완자는 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그곳으로부터 의심의 잠재성향은 사라졌으나, 그곳으로부터 자만의 잠재성향은 사라지지 않았다. 그 보완자들은 괴로운 느낌과 출세간에서 그곳으로부터 의심의 잠재성향도 사라졌고 자만의 잠재성향도 사라졌다. 아라한은 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 사라졌고 자만의 잠재성향도 사라졌다.

(Ka) yo yato mānānusayena niranusayo so tato bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

(카) 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 자만의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena niranusayo so tato mānānusayena niranusayoti?

(차) 또한 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 자만의 잠재성향도 사라졌는가?

Cattāro puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato bhavarāgānusayena niranusayā, no ca te tato mānānusayena niranusayā. Teva puggalā dukkhāya vedanāya apariyāpanne te tato bhavarāgānusayena ca niranusayā mānānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha bhavarāgānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

네 부류의 보완자는 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향은 사라졌으나, 그곳으로부터 자만의 잠재성향은 사라지지 않았다. 그 보완자들은 괴로운 느낌과 출세간에서 그곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌고 자만의 잠재성향도 사라졌다. 아라한은 모든 곳에서 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌고 자만의 잠재성향도 사라졌다.

(Ka) yo yato mānānusayena niranusayo so tato avijjānusayena niranusayoti?

(카) 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 자만의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 무명의 잠재성향도 사라졌는가?

Cattāro puggalā dukkhāya vedanāya te tato mānānusayena niranusayā, no ca te tato avijjānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato mānānusayena ca niranusayā avijjānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha mānānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

네 부류의 보완자는 괴로운 느낌에서 그곳으로부터 자만의 잠재성향은 사라졌으나, 그곳으로부터 무명의 잠재성향은 사라지지 않았다. 그 보완자들은 출세간에서 그곳으로부터 자만의 잠재성향도 사라졌고 무명의 잠재성향도 사라졌다. 아라한은 모든 곳에서 자만의 잠재성향도 사라졌고 무명의 잠재성향도 사라졌다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena niranusayo so tato mānānusayena niranusayoti? Āmantā.

(차) 또한 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 무명의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 자만의 잠재성향도 사라졌는가? 그렇다.

124. (Ka) yo yato diṭṭhānusayena niranusayo so tato vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

124. (카) 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 사견의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 의심의 잠재성향도 사라졌는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayena niranusayo so tato diṭṭhānusayena niranusayoti? Āmantā…pe….

(차) 또한 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 의심의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 사견의 잠재성향도 사라졌는가? 그렇다... (이하 생략)...

125. (Ka) yo [Pg.140] yato vicikicchānusayena niranusayo so tato bhavarāgānusayena niranusayoti?

125. (카) 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 의심의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌는가?

Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato vicikicchānusayena niranusayā, no ca te tato bhavarāgānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne te tato vicikicchānusayena ca niranusayā bhavarāgānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha vicikicchānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo.

세 부류의 보완자는 색계에서, 무색계에서, 그곳으로부터 의심의 잠재성향은 사라졌으나, 그곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향은 사라지지 않았다. 그 보완자들은 욕계의 세 가지 느낌과 출세간에서 그곳으로부터 의심의 잠재성향도 사라졌고 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌다. 아라한은 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 사라졌고 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena niranusayo so tato vicikicchānusayena niranusayoti?

(차) 또한 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 의심의 잠재성향도 사라졌는가?

Puthujjano kāmadhātuyā tīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayena niranusayo, no ca so tato vicikicchānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato bhavarāgānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha bhavarāgānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo.

범부는 욕계의 세 가지 느낌에서 그로부터 존재탐욕의 잠재성향은 사라졌으나, 그로부터 의심의 잠재성향은 사라지지 않았다. 바로 그 보완자는 출세간에서 그로부터 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌고 의심의 잠재성향도 사라졌다. 아라한은 모든 곳에서 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌고 의심의 잠재성향도 사라졌다.

(Ka) yo yato vicikicchānusayena niranusayo so tato avijjānusayena niranusayoti?

(카) 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 의심의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 무명의 잠재성향도 사라졌는가?

Tayo puggalā kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato vicikicchānusayena niranusayā, no ca te tato avijjānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato vicikicchānusayena ca niranusayā avijjānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha vicikicchānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

세 부류의 보완자는 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그곳으로부터 의심의 잠재성향은 사라졌으나, 그곳으로부터 무명의 잠재성향은 사라지지 않았다. 그 보완자들은 출세간에서 그곳으로부터 의심의 잠재성향도 사라졌고 무명의 잠재성향도 사라졌다. 아라한은 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 사라졌고 무명의 잠재성향도 사라졌다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena niranusayo so tato vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

(차) 또한 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 무명의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 의심의 잠재성향도 사라졌는가? 그렇다.

126. (Ka) yo yato bhavarāgānusayena niranusayo so tato avijjānusayena niranusayoti?

126. (카) 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 무명의 잠재성향도 사라졌는가?

Cattāro puggalā kāmadhātuyā tīsu vedanāsu te tato bhavarāgānusayena niranusayā, no ca te tato avijjānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato bhavarāgānusayena ca niranusayā avijjānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha bhavarāgānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

네 부류의 보완자는 욕계의 세 가지 느낌에서 그곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향은 사라졌으나, 그곳으로부터 무명의 잠재성향은 사라지지 않았다. 그 보완자들은 출세간에서 그곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌고 무명의 잠재성향도 사라졌다. 아라한은 모든 곳에서 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌고 무명의 잠재성향도 사라졌다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena niranusayo [Pg.141] so tato bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(차) 또한 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 무명의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 존재탐욕의 잠재성향도 사라졌는가? 그렇다. (일본문)

127. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo so tato mānānusayena niranusayoti?

127. (카) 어떤 보완자가 어떤 곳으로부터 감각탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 사라졌다면, 그는 그곳으로부터 자만의 잠재성향도 사라졌는가?

Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā, no ca te tato mānānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā mānānusayena ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca so tato mānānusayena ca niranusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo mānānusayena ca niranusayo.

세 보구갈라는 색계와 무색계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라들은 불계(출세간)에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 자만의 잠재성향도 없다. 불환자는 욕계의 두 가지 웨다나와 색계와 무색계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라는 고통스러운 웨다나와 불계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 자만의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 자만의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti?

(역차) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 없다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없는가?

Tayo puggalā dukkhāya vedanāya te tato mānānusayena ca kāmarāgānusayena ca niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato mānānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā. Arahā sabbattha mānānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo.

세 보구갈라는 고통스러운 웨다나에서 그곳의 자만의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라들은 불계에서 그곳의 자만의 잠재성향이 없으며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 자만의 잠재성향이 없으며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없다.

Yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti?

어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없다면, 그는 그곳에서 사견의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향이 없는가?

Puthujjano rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca so tato vicikicchānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo vicikicchānusayena ca niranusayo. Dve puggalā sabbattha kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā vicikicchānusayena ca niranusayā.

범부는 색계와 무색계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 범부는 불계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 의심의 잠재성향도 없다. 두 보구갈라는 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 의심의 잠재성향도 없다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena niranusayo so [Pg.142] tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti?

또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 없다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없는가?

Dve puggalā dukkhāya vedanāya te tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato vicikicchānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena niranusayā. Teva puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne te tato vicikicchānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā. Dve puggalā sabbattha vicikicchānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā.

두 보구갈라는 고통스러운 웨다나에서 그곳의 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라들은 욕계의 두 가지 웨다나에서 그곳의 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라들은 색계와 무색계, 불계에서 그곳의 의심의 잠재성향이 없으며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없다. 두 보구갈라는 모든 곳에서 의심의 잠재성향이 없으며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo so tato bhavarāgānusayena niranusayoti?

(순차) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없다면, 그는 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없는가?

Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā, no ca te tato bhavarāgānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā bhavarāgānusayena ca niranusayā. Anāgāmī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca so tato bhavarāgānusayena niranusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo bhavarāgānusayena ca niranusayo.

세 보구갈라는 색계와 무색계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라들은 불계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없다. 불환자는 색계와 무색계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라는 욕계의 세 가지 웨다나와 불계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti?

(역차) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없는가?

Tayo puggalā dukkhāya vedanāya te tato bhavarāgānusayena ca kāmarāgānusayena ca niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato bhavarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato bhavarāgānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā[Pg.143]. Arahā sabbattha bhavarāgānusayena niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo.

세 보구갈라는 고통스러운 웨다나에서 그곳의 존재에 대한 탐욕의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 적의의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라들은 욕계의 두 가지 웨다나에서 그곳의 존재에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라들은 불계에서 그곳의 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없으며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없으며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo so tato avijjānusayena niranusayoti?

(순차) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없다면, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향도 없는가?

Tayo puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā, no ca te tato avijjānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā avijjānusayena ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca so tato avijjānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

세 보구갈라는 색계와 무색계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라들은 불계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 무명의 잠재성향도 없다. 불환자는 욕계의 세 가지 웨다나와 색계와 무색계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그곳에서 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 보구갈라는 불계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 무명의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향이 없으며 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Dukamūlakaṃ)

(역차) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 없다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 없는가? 그렇다. (두 가지가 뿌리가 된 부분 끝)

128. Yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo so tato diṭṭhānusayena…pe… vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

128. 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그 곳에서 사견의 잠재성향 ... (중략) ... 의심의 잠재성향도 없는가? 그렇다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayoti?

또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없는가?

Dve puggalā dukkhāya vedanāya te tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato vicikicchānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayā. Teva puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā, no ca te tato mānānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato vicikicchānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena [Pg.144] ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca so tato mānānusayena niranusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato vicikicchānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha vicikicchānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo.

두 사람(예류자와 일래자)은 괴로운 느낌에서 그 곳의 의심의 잠재성향과 감각적 욕망의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 없지만, 그 곳의 적의의 잠재성향은 없는 것이 아니다. 그 동일한 사람들은 욕계의 두 가지 느낌에서 그 곳의 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그 곳의 감각적 욕망의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 없는 것이 아니다. 그 동일한 사람들은 색계와 무색계에서 그 곳의 의심의 잠재성향과 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그 곳의 자만의 잠재성향은 없는 것이 아니다. 그 동일한 사람들은 출세간에서 그 곳의 의심의 잠재성향이 없고, 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없다. 불안자는 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그 곳의 의심의 잠재성향과 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그 곳의 자만의 잠재성향은 없는 것이 아니다. 그 동일한 사람은 괴로운 느낌과 출세간에서 그 곳의 의심의 잠재성향이 없고, 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 의심의 잠재성향이 없고, 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo so tato bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그 곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향도 없는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayoti?

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없는가?

Tayo puggalā dukkhāya vedanāya te tato bhavarāgānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato bhavarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato bhavarāgānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca so tato mānānusayena niranusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo.

세 사람(예류자, 일래자, 불안자)은 괴로운 느낌에서 그 곳의 존재의 탐욕의 잠재성향과 감각적 욕망의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 없지만, 그 곳의 적의의 잠재성향은 없는 것이 아니다. 그 동일한 사람들은 욕계의 두 가지 느낌에서 그 곳의 존재의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그 곳의 감각적 욕망의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 없는 것이 아니다. 그 동일한 사람들은 출세간에서 그 곳의 존재의 탐욕의 잠재성향이 없고, 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없다. 불안자는 욕계의 두 가지 느낌에서 그 곳의 존재의 탐욕의 잠재성향과 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 없지만, 그 곳의 자만의 잠재성향은 없는 것이 아니다. 그 동일한 사람은 괴로운 느낌과 출세간에서 그 곳의 존재의 탐욕의 잠재성향이 없고, 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향이 없고, 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo so tato avijjānusayena niranusayoti?

(가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그 곳에서 무명의 잠재성향도 없는가?

Anāgāmī [Pg.145] dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo, no ca so tato avijjānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

불안자는 괴로운 느낌에서 그 곳의 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 없지만, 그 곳의 무명의 잠재성향은 없는 것이 아니다. 그 동일한 사람은 출세간에서 그 곳의 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없고 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Tikamūlakaṃ)

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 없는가? 그렇다. (세 가지 성향을 근거로 함)

129. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayo so tato vicikicchānusayena niranusayoti? Āmantā.

129. (가) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그 곳에서 의심의 잠재성향도 없는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayoti?

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 없다면, 그 사람은 그 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 없는가?

Dve puggalā dukkhāya vedanāya te tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato vicikicchānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayā. Teva puggalā rūpadhātuyā arūpadhātuyā te tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayā, no ca te tato mānānusayena niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato vicikicchānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayo, no ca so tato mānānusayena niranusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato vicikicchānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha vicikicchānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena [Pg.146] ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca niranusayo …pe….

두 인격자(예류자와 일래자)는 괴로운 느낌에 대하여 그곳에서 일어나는 의심의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 저항의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자들은 욕계의 두 가지 느낌에 대하여 그곳에서 일어나는 의심의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자들은 색계와 무색계에 대하여 그곳에서 일어나는 의심의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자들은 출세간의 법에 대하여 그곳에서 일어나는 의심의 잠재성향이 없고, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향이 없다. 불환자는 욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계에 대하여 그곳에서 일어나는 의심의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자는 괴로운 느낌과 출세간의 법에 대하여 그곳에서 일어나는 의심의 잠재성향이 없고, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향이 없다. 아라한은 모든 곳에서 의심의 잠재성향이 없고, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향이 없다. ...등등...

130. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo so tato bhavarāgānusayena niranusayoti? Āmantā.

130. (문) 어떤 인격자가 어떤 대상으로부터 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없다면, 그는 그 대상으로부터 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayoti?

(문) 또한 어떤 인격자가 어떤 대상으로부터 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그는 그 대상으로부터 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향도 없는가?

Puthujjano dukkhāya vedanāya so tato bhavarāgānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayo, no ca so tato paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayena ca paṭighānusayena ca niranusayo, no ca so tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo. Dve puggalā dukkhāya vedanāya te tato bhavarāgānusayena ca kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayā, no ca te tato paṭighānusayena niranusayā. Teva puggalā kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu te tato bhavarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayā, no ca te tato kāmarāgānusayena ca mānānusayena ca niranusayā. Teva puggalā apariyāpanne te tato bhavarāgānusayena ca niranusayā kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayā. Anāgāmī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayena ca kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo, no ca so tato mānānusayena niranusayo. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya ariyāpanne so tato bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena [Pg.147] ca niranusayo. Arahā sabbattha bhavarāgānusayena ca niranusayo kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo.

범부는 괴로운 느낌에 대하여 그곳에서 일어나는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자는 욕계의 두 가지 느낌에 대하여 그곳에서 일어나는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자는 출세간의 법에 대하여 그곳에서 일어나는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없고, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없다. 두 인격자(예류자와 일래자)는 괴로운 느낌에 대하여 그곳에서 일어나는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 저항의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자들은 욕계의 두 가지 느낌에 대하여 그곳에서 일어나는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자들은 출세간의 법에 대하여 그곳에서 일어나는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없고, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없다. 불환자는 욕계의 두 가지 느낌에 대하여 그곳에서 일어나는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 자만의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자는 괴로운 느낌과 출세간의 법에 대하여 그곳에서 일어나는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없고, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없다. 아라한은 모든 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없고, 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo so tato avijjānusayena niranusayoti?

(문) 어떤 인격자가 어떤 대상으로부터 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없다면, 그는 그 대상으로부터 무명의 잠재성향도 없는가?

Anāgāmī dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo, no ca so tato avijjānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

불환자는 괴로운 느낌에 대하여 그곳에서 일어나는 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없지만, 그곳에서 일어나는 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 인격자는 출세간의 법에 대하여 그곳에서 일어나는 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없고 무명의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 없고 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Pañcakamūlakaṃ)

(문) 또한 어떤 인격자가 어떤 대상으로부터 무명의 잠재성향이 없다면, 그는 그 대상으로부터 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향도 없는가? (답) 그러하다. (다섯 가지를 뿌리로 함)

131. (Ka) yo yato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca niranusayo so tato avijjānusayena niranusayoti?

131. (문) 어떤 인격자가 어떤 대상으로부터 감각적 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 없다면, 그는 그 대상으로부터 무명의 잠재성향도 없는가?

Anāgāmī dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca niranusayo, no ca so tato avijjānusayena niranusayo. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo. Arahā sabbattha kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca niranusayo avijjānusayena ca niranusayo.

아나함은 괴로운 느낌에 대하여, 그는 그 느낌으로부터 생겨나는 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향이 없지만, 그 느낌으로부터 생겨나는 무명의 잠재성향이 없는 것은 아니다. 바로 그 사람이 출세간의 법에 대해서는, 그는 그것으로부터 생겨나는 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향이 없고, 무명의 잠재성향도 없다. 아라한은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향이 없고, 무명의 잠재성향도 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayena niranusayo so tato kāmarāgānusayena ca paṭighānusayena ca mānānusayena ca diṭṭhānusayena ca [Pg.148] vicikicchānusayena ca bhavarāgānusayena ca niranusayoti? Āmantā. (Chakkamūlakaṃ)

(차제) 또한 어떤 사람이 어떤 것에서 무명의 잠재성향이 없다면, 그는 그것에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향도 없는가? 그렇다. (여섯 가지 뿌리)

Sānusayavāre paṭilomaṃ.

잠재성향의 장 역순.

Sānusayavāro.

잠재성향의 장이 끝났다.

3. Pajahanavāro

3. 제거의 장

(Ka) anulomapuggalo

(갑) 순행 보전

132. (Ka) yo kāmarāgānusayaṃ pajahati so paṭighānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

132. (갑) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 제거한다면, 그는 적의의 잠재성향도 제거하는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana paṭighānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(차제) 또한 어떤 사람이 적의의 잠재성향을 제거한다면, 그는 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거하는가? 그렇다.

(Ka) yo kāmarāgānusayaṃ pajahati so mānānusayaṃ pajahatīti?

(갑) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 제거한다면, 그는 자만의 잠재성향도 제거하는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그것과 같은 지위에 있는 것을 제거한다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

(차제) 또한 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 제거한다면, 그는 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거하는가? 아니다.

Yo kāmarāgānusayaṃ pajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 제거한다면, 그는 사견의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향을 제거하는가? 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayaṃ pajahatīti?

또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 제거한다면, 그는 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거하는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그것과 같은 지위에 있는 것을 제거한다.

Yo kāmarāgānusayaṃ pajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ pajahatīti?

어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 제거한다면, 그는 존재 탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향을 제거하는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그것과 같은 지위에 있는 것을 제거한다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 제거한다면, 그는 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거하는가? 아니다.

133. (Ka) yo paṭighānusayaṃ pajahati so mānānusayaṃ pajahatīti?

133. (갑) 어떤 사람이 적의의 잠재성향을 제거한다면, 그는 자만의 잠재성향도 제거하는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그것과 같은 지위에 있는 것을 제거한다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ pajahati so paṭighānusayaṃ pajahatīti? No.

(차제) 또한 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 제거한다면, 그는 적의의 잠재성향도 제거하는가? 아니다.

Yo paṭighānusayaṃ pajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

어떤 사람이 적의의 잠재성향을 제거한다면, 그는 사견의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향을 제거하는가? 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati so paṭighānusayaṃ pajahatīti?

또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 제거한다면, 그는 적의의 잠재성향도 제거하는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그것과 같은 지위에 있는 것을 제거한다.

Yo [Pg.149] paṭighānusayaṃ pajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ pajahatīti?

어떤 사람이 적의의 잠재성향을 제거한다면, 그는 존재 탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향을 제거하는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그것과 같은 지위에 있는 것을 제거한다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ pajahati so paṭighānusayaṃ pajahatīti? No.

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 제거한다면, 그는 적의의 잠재성향도 제거하는가? 아니다.

134. Yo mānānusayaṃ pajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

134. 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 제거한다면, 그는 사견의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향을 제거하는가? 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati so mānānusayaṃ pajahatīti?

또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 제거한다면, 그는 자만의 잠재성향도 제거하는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그것과 같은 지위에 있는 것을 제거한다.

Yo mānānusayaṃ pajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

어떤 사람이 자만의 잠재성향을 제거한다면, 그는 존재 탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향도 제거하는가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ pajahati so mānānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 버린다면, 그는 자만의 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

135. (Ka) yo diṭṭhānusayaṃ pajahati so vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

135. (ㄱ) 어떤 사람이 사견의 잠재성향을 버린다면, 그는 의심의 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati so diṭṭhānusayaṃ pajahatīti? Āmantā …pe….

(ㄴ) 또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 버린다면, 그는 사견의 잠재성향을 버리는가? 그렇다. …(중략)…

136. Yo vicikicchānusayaṃ pajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ pajahatīti?

136. 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 버린다면, 그는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향 … 무명의 잠재성향을 버리는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그와 한 곳에 있는 것을 버린다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ pajahati so vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 버린다면, 그는 의심의 잠재성향을 버리는가? 아니다.

137. (Ka) yo bhavarāgānusayaṃ pajahati so avijjānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

137. (ㄱ) 어떤 사람이 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버린다면, 그는 무명의 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayaṃ pajahati so bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(ㄴ) 또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 버린다면, 그는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리는가? 그렇다. (하나의 뿌리)

138. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati so mānānusayaṃ pajahatīti?

138. (ㄱ) 어떤 사람이 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버린다면, 그는 자만의 잠재성향을 버리는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그와 한 곳에 있는 것을 버린다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti? No.

(ㄴ) 또한 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 버린다면, 그는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는가? 아니다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

어떤 사람이 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버린다면, 그는 사견의 잠재성향 … 의심의 잠재성향을 버리는가? 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti?

또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 버린다면, 그는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그와 한 곳에 있는 것을 버린다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ pajahatīti?

어떤 사람이 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버린다면, 그는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향 … 무명의 잠재성향을 버리는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그와 한 곳에 있는 것을 버린다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti? No. (Dukamūlakaṃ)

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 버린다면, 그는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는가? 아니다. (두 개의 뿌리)

139. Yo [Pg.150] kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

139. 어떤 사람이 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버린다면, 그는 사견의 잠재성향 … 의심의 잠재성향을 버리는가? [그러한 인격자는] 없다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahatīti?

또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 버린다면, 그는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그와 한 곳에 있는 것을 버린다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

어떤 사람이 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버린다면, 그는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향 … 무명의 잠재성향을 버리는가? [그러한 인격자는] 없다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahatīti?

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 버린다면, 그는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리는가?

Mānānusayaṃ pajahati. (Tikamūlakaṃ)

자만의 잠재성향을 버린다. (세 개의 뿌리)

140. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca pajahati so vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

140. (ㄱ) 어떤 사람이 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 버린다면, 그는 의심의 잠재성향을 버리는가? [그러한 인격자는] 없다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca pajahatīti?

(ㄴ) 또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 버린다면, 그는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 버리는가?

Diṭṭhānusayaṃ pajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca tadekaṭṭhaṃ pajahati …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

사견의 잠재성향을 버리고, 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향의 그와 한 곳에 있는 것을 버린다. …(중략)… (네 개의 뿌리)

141. Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

141. 어떤 사람이 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버린다면, 그는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향 … 무명의 잠재성향을 버리는가? [그러한 인격자는] 없다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahatīti?

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 버린다면, 그는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버린다면, 그는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향 … 무명의 잠재성향을 버리는가?

Mānānusayaṃ pajahati. (Pañcakamūlakaṃ)

자만의 잠재성향을 버린다. (다섯 개의 뿌리)

142. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati so avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

142. (ㄱ) 어떤 사람이 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버린다면, 그는 무명의 잠재성향을 버리는가? [그러한 인격자는] 없다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayaṃ pajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca pajahatīti?

(나) 또한 어떤 사람이 무명잠재성향을 버린다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리는 것입니까?

Mānānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati. (Chakkamūlakaṃ)

자만의 잠재성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버립니다. (6개 근본)

(Kha) anulomaokāso

(나) 순행 장소

143. (Ka) yato kāmarāgānusayaṃ pajahati tato paṭighānusayaṃ pajahatīti? No.

143. (가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 저항의 잠재성향도 버리는 것입니까? 아닙니다.

(Kha) yato vā pana paṭighānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

(나) 또한 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 버리는 것입니까? 아닙니다.

(Ka) yato [Pg.151] kāmarāgānusayaṃ pajahati tato mānānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 자만의 잠재성향도 버리는 것입니까? 그러합니다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti?

(나) 또한 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 버리는 것입니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato mānānusayaṃ pajahati, no ca tato kāmarāgānusayaṃ pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato mānānusayañca pajahati kāmarāgānusayañca pajahati.

색계와 무색계에서, 거기에서는 자만의 잠재성향은 버리지만, 거기에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 것은 아닙니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 거기에서는 자만의 잠재성향도 버리고 감각적 탐욕의 잠재성향도 버립니다.

Yato kāmarāgānusayaṃ pajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 견해의 잠재성향을... (중략) ...의심의 잠재성향을 버리는 것입니까? 그러합니다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti?

또한 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 버리는 것입니까?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no ca tato kāmarāgānusayaṃ pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayañca pajahati kāmarāgānusayañca pajahati.

괴로운 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 거기에서는 의심의 잠재성향은 버리지만, 거기에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 것은 아닙니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 거기에서는 의심의 잠재성향도 버리고 감각적 탐욕의 잠재성향도 버립니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ pajahati tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

(가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리는 것입니까? 아닙니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

(나) 또한 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 버리는 것입니까? 아닙니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ pajahati tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(가) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 무명잠재성향도 버리는 것입니까? 그러합니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti?

(나) 또한 어떤 곳에서 무명잠재성향을 버린다면, 거기에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 버리는 것입니까?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayaṃ pajahati, no ca tato kāmarāgānusayaṃ pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca pajahati kāmarāgānusayañca pajahati.

괴로운 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 거기에서는 무명잠재성향은 버리지만, 거기에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 것은 아닙니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 거기에서는 무명잠재성향도 버리고 감각적 탐욕의 잠재성향도 버립니다.

144. (Ka) yato paṭighānusayaṃ pajahati tato mānānusayaṃ pajahatīti? No.

144. (가) 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 자만의 잠재성향도 버리는 것입니까? 아닙니다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ pajahati tato paṭighānusayaṃ pajahatīti? No.

(나) 또한 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 저항의 잠재성향도 버리는 것입니까? 아닙니다.

Yato paṭighānusayaṃ pajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 견해의 잠재성향을... (중략) ...의심의 잠재성향을 버리는 것입니까? 그러합니다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati tato paṭighānusayaṃ pajahatīti?

또한 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 저항의 잠재성향도 버리는 것입니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ pajahati. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayañca pajahati paṭighānusayañca pajahati.

욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 거기에서는 의심의 잠재성향은 버리지만, 거기에서 저항의 잠재성향을 버리는 것은 아닙니다. 괴로운 느낌에서, 거기에서는 의심의 잠재성향도 버리고 저항의 잠재성향도 버립니다.

(Ka) yato [Pg.152] paṭighānusayaṃ pajahati tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

(가) 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리는 것입니까? 아닙니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ pajahati tato paṭighānusayaṃ pajahatīti? No.

(나) 또한 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 저항의 잠재성향도 버리는 것입니까? 아닙니다.

(Ka) yato paṭighānusayaṃ pajahati tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(가) 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 무명잠재성향도 버리는 것입니까? 그러합니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ pajahati tato paṭighānusayaṃ pajahatīti?

(나) 또한 어떤 곳에서 무명잠재성향을 버린다면, 거기에서 저항의 잠재성향도 버리는 것입니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayaṃ pajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ pajahati. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayañca pajahati paṭighānusayañca pajahati.

욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 거기에서는 무명잠재성향은 버리지만, 거기에서 저항의 잠재성향을 버리는 것은 아닙니다. 괴로운 느낌에서, 거기에서는 무명잠재성향도 버리고 저항의 잠재성향도 버립니다.

145. Yato mānānusayaṃ pajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

145. 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 견해의 잠재성향을... (중략) ...의심의 잠재성향을 버리는 것입니까? 그러합니다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati tato mānānusayaṃ pajahatīti?

또한 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 자만의 잠재성향도 버리는 것입니까?

Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no ca tato mānānusayaṃ pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayañca pajahati mānānusayañca pajahati.

괴로운 느낌에서, 거기에서는 의심의 잠재성향은 버리지만, 거기에서 자만의 잠재성향을 버리는 것은 아닙니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 거기에서는 의심의 잠재성향도 버리고 자만의 잠재성향도 버립니다.

(Ka) yato mānānusayaṃ pajahati tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti?

(가) 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 버린다면, 거기에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리는 것입니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato mānānusayaṃ pajahati, no ca tato bhavarāgānusayaṃ pajahati. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato mānānusayañca pajahati bhavarāgānusayañca pajahati.

욕계의 두 가지 수(느낌)에서 그로부터 자만 잠재성향을 버리지만, 그로부터 존재 탐욕 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 색계와 무색계에서 그로부터 자만 잠재성향도 버리고 존재 탐욕 잠재성향도 버린다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ pajahati tato mānānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 존재 탐욕 잠재성향을 버리면 그로부터 자만 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Ka) yato mānānusayaṃ pajahati tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(순서대로) 어떤 곳에서 자만 잠재성향을 버리면 그로부터 무명 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ pajahati tato mānānusayaṃ pajahatīti?

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 무명 잠재성향을 버리면 그로부터 자만 잠재성향을 버리는가?

Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayaṃ pajahati, no ca tato mānānusayaṃ pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca pajahati mānānusayañca pajahati.

괴로운 느낌에서 그로부터 무명 잠재성향을 버리지만, 그로부터 자만 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 수와 색계와 무색계에서 그로부터 무명 잠재성향도 버리고 자만 잠재성향도 버린다.

146. (Ka) yato diṭṭhānusayaṃ pajahati tato vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

146. (순서대로) 어떤 곳에서 견해 잠재성향을 버리면 그로부터 의심 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati tato diṭṭhānusayaṃ pajahatīti? Āmantā …pe….

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 의심 잠재성향을 버리면 그로부터 견해 잠재성향을 버리는가? 그렇다. …(중략)…

147. (Ka) yato [Pg.153] vicikicchānusayaṃ pajahati tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti?

147. (순서대로) 어떤 곳에서 의심 잠재성향을 버리면 그로부터 존재 탐욕 잠재성향을 버리는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no ca tato bhavarāgānusayaṃ pajahati. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayañca pajahati bhavarāgānusayañca pajahati.

욕계의 세 가지 수에서 그로부터 의심 잠재성향을 버리지만, 그로부터 존재 탐욕 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 색계와 무색계에서 그로부터 의심 잠재성향도 버리고 존재 탐욕 잠재성향도 버린다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ pajahati tato vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 존재 탐욕 잠재성향을 버리면 그로부터 의심 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Ka) yato vicikicchānusayaṃ pajahati tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(순서대로) 어떤 곳에서 의심 잠재성향을 버리면 그로부터 무명 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ pajahati tato vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 무명 잠재성향을 버리면 그로부터 의심 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

148. (Ka) yato bhavarāgānusayaṃ pajahati tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

148. (순서대로) 어떤 곳에서 존재 탐욕 잠재성향을 버리면 그로부터 무명 잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ pajahati tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti?

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 무명 잠재성향을 버리면 그로부터 존재 탐욕 잠재성향을 버리는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato avijjānusayaṃ pajahati no ca tato bhavarāgānusayaṃ pajahati. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca pajahati bhavarāgānusayañca pajahati. (Ekamūlakaṃ)

욕계의 세 가지 수에서 그로부터 무명 잠재성향을 버리지만, 그로부터 존재 탐욕 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 색계와 무색계에서 그로부터 무명 잠재성향도 버리고 존재 탐욕 잠재성향도 버린다. (한 가지 근본)

149. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati tato mānānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

149. (순서대로) 어떤 곳에서 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리면 그로부터 자만 잠재성향을 버리는가? 없다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti?

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 자만 잠재성향을 버리면 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato mānānusayaṃ pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato mānānusayañca kāmarāgānusayañca pajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ pajahati.

색계와 무색계에서 그로부터 자만 잠재성향을 버리지만, 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 수에서 그로부터 자만 잠재성향과 감각 탐욕 잠재성향을 버리지만, 그로부터 적의 잠재성향을 버리는 것은 아니다.

Yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

어떤 곳에서 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리면 그로부터 견해 잠재성향을…(중략)… 의심 잠재성향을 버리는가? 없다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti?

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 의심 잠재성향을 버리면 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca pajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ pajahati. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayaṃ pajahati.

색계와 무색계에서 그로부터 의심 잠재성향을 버리지만, 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 수에서 그로부터 의심 잠재성향과 감각 탐욕 잠재성향을 버리지만, 그로부터 적의 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 괴로운 느낌에서 그로부터 의심 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리지만, 그로부터 감각 탐욕 잠재성향을 버리는 것은 아니다.

(Ka) yato [Pg.154] kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

(순서대로) 어떤 곳에서 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리면 그로부터 존재 탐욕 잠재성향을 버리는가? 없다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti? No.

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 존재 탐욕 잠재성향을 버리면 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리는가? 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

(순서대로) 어떤 곳에서 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리면 그로부터 무명 잠재성향을 버리는가? 없다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti?

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 무명 잠재성향을 버리면 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayaṃ pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca pajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ pajahati. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayañca paṭighānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayaṃ pajahati. (Dukamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 그로부터 무명 잠재성향을 버리지만, 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 수에서 그로부터 무명 잠재성향과 감각 탐욕 잠재성향을 버리지만, 그로부터 적의 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 괴로운 느낌에서 그로부터 무명 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리지만, 그로부터 감각 탐욕 잠재성향을 버리는 것은 아니다. (두 가지 근본)

150. Yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

150. 어떤 곳에서 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향을 버리면 그로부터 견해 잠재성향을…(중략)… 의심 잠재성향을 버리는가? 없다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahatīti?

(또는 다른 방법으로) 어떤 곳에서 의심 잠재성향을 버리면 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향을 버리는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayañca mānānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca pajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ pajahati. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca pajahati.

색계와 무색계에서 그로부터 의심 잠재성향과 자만 잠재성향을 버리지만, 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 수에서 그로부터 의심 잠재성향과 감각 탐욕 잠재성향과 자만 잠재성향을 버리지만, 그로부터 적의 잠재성향을 버리는 것은 아니다. 괴로운 느낌에서 그로부터 의심 잠재성향과 적의 잠재성향을 버리지만, 그로부터 감각 탐욕 잠재성향과 자만 잠재성향을 버리는 것은 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahati tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

(순서대로) 어떤 곳에서 감각 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향을 버리면 그로부터 존재 탐욕 잠재성향을 버리는가? 없다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahatīti?

또는 어느 곳에서 존재의 탐욕의 수면을 버리는 자는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면을 버립니까?

Mānānusayaṃ pajahati.

자만의 수면을 버립니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahati tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면을 버리는 자는 그곳에서 무명의 수면을 버립니까? 없습니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahatīti?

또는 어느 곳에서 무명의 수면을 버리는 자는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면을 버립니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca mānānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati[Pg.155]. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca pajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ pajahati. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayañca paṭighānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca pajahati. (Tikamūlakaṃ)

색계와 무색계에서, 그곳에서 무명의 수면과 자만의 수면은 버리지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면은 버리지 않습니다. 욕계의 두 가지 수능(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)에서, 그곳에서 무명의 수면과 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 자만의 수면은 버리지만, 그곳에서 저항의 수면은 버리지 않습니다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서 무명의 수면과 저항의 수면은 버리지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 자만의 수면은 버리지 않습니다.

151. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca pajahati tato vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

151. 어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면을 버리는 자는 그곳에서 의심의 수면을 버립니까? 없습니다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca pajahatīti?

또는 어느 곳에서 의심의 수면을 버리는 자는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면을 버립니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca pajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ pajahati. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca pajahati …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

색계와 무색계에서, 그곳에서 의심의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면은 버리지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면은 버리지 않습니다. 욕계의 두 가지 수능에서, 그곳에서 의심의 수면과 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면은 버리지만, 그곳에서 저항의 수면은 버리지 않습니다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서 의심의 수면과 저항의 수면과 견해의 수면은 버리지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 자만의 수면은 버리지 않습니다. (사구무락)

152. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

152. 어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면을 버리는 자는 그곳에서 존재의 탐욕의 수면을 버립니까? 없습니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahatīti?

또는 어느 곳에서 존재의 탐욕의 수면을 버리는 자는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면을 버립니까?

Mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati.

자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면을 버립니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면을 버리는 자는 그곳에서 무명의 수면을 버립니까? 없습니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahatīti?

또는 어느 곳에서 무명의 수면을 버리는 자는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면을 버립니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ pajahati. Dukkhāya vedanāya [Pg.156] tato avijjānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca pajahati. (Pañcakamūlakaṃ)

색계와 무색계에서, 그곳에서 무명의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면은 버리지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면은 버리지 않습니다. 욕계의 두 가지 수능에서, 그곳에서 무명의 수면과 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면은 버리지만, 그곳에서 저항의 수면은 버리지 않습니다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서 무명의 수면과 저항의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면은 버리지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 자만의 수면은 버리지 않습니다. (오구무락)

153. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

153. 어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면과 존재의 탐욕의 수면을 버리는 자는 그곳에서 무명의 수면을 버립니까? 없습니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ pajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca pajahatīti?

또는 어느 곳에서 무명의 수면을 버리는 자는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면과 존재의 탐욕의 수면을 버립니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati, no ca tato paṭighānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati. (Chakkamūlakaṃ)

색계와 무색계에서, 그곳에서 무명의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면과 존재의 탐욕의 수면은 버리지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 저항의 수면은 버리지 않습니다. 욕계의 두 가지 수능에서, 그곳에서 무명의 수면과 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면은 버리지만, 그곳에서 저항의 수면과 존재의 탐욕의 수면은 버리지 않습니다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서 무명의 수면과 저항의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면은 버리지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면과 자만의 수면과 존재의 탐욕의 수면은 버리지 않습니다. (육구무락)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순람 인갈

154. (Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ pajahati so tato paṭighānusayaṃ pajahatīti? No.

154. 어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면을 버린다면, 그 사람이 그곳에서 저항의 수면도 버립니까? 아닙니다.

(Kha) yo vā pana yato paṭighānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

또는 어떤 사람이 어느 곳에서 저항의 수면을 버린다면, 그 사람이 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면도 버립니까? 아닙니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ pajahati so tato mānānusayaṃ pajahatīti?

어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면을 버린다면, 그 사람이 그곳에서 자만의 수면도 버립니까?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그와 같은 단계에 있는 만큼은 버립니다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

또는 어떤 사람이 어느 곳에서 자만의 수면을 버린다면, 그 사람이 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면도 버립니까? 아닙니다.

Yo yato kāmarāgānusayaṃ pajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면을 버린다면, 그 사람이 그곳에서 견해의 수면을... 의심의 수면을 버립니까? 아닙니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti?

또는 어떤 사람이 어느 곳에서 의심의 수면을 버린다면, 그 사람이 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면도 버립니까?

Aṭṭhamako dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo [Pg.157] kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayaṃ pajahati kāmarāgānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati.

제8인(예류향의 성자)은 괴로운 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그 사람은 그곳에서 의심의 수면은 버리지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면은 버리지 않습니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 수능(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)에서, 그 사람은 그곳에서 의심의 수면을 버리고, 감각적 욕망의 탐욕의 수면은 그와 같은 단계에 있는 만큼을 버립니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ pajahati so tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면을 버린다면, 그 사람이 그곳에서 존재의 탐욕의 수면도 버립니까? 아닙니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

또는 어떤 사람이 어느 곳에서 존재의 탐욕의 수면을 버린다면, 그 사람이 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면도 버립니까? 아닙니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ pajahati so tato avijjānusayaṃ pajahatīti?

어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 수면을 버린다면, 그 사람이 그곳에서 무명의 수면도 버립니까?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그와 같은 단계에 있는 만큼은 버립니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

또한 어떤 사람이 어느 곳에서 무명잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향을 버리는가? 아니다.

155. (Ka) yo yato paṭighānusayaṃ pajahati so tato mānānusayaṃ pajahatīti? No.

155. 어떤 사람이 어느 곳에서 적의잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 자만잠재성향을 버리는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ pajahati so tato paṭighānusayaṃ pajahatīti? No.

또한 어떤 사람이 어느 곳에서 자만잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 적의잠재성향을 버리는가? 아니다.

Yo yato paṭighānusayaṃ pajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

어떤 사람이 어느 곳에서 적의잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 견해잠재성향... (중략) ...의심잠재성향을 버리는가? 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ pajahati so tato paṭighānusayaṃ pajahatīti?

또한 어떤 사람이 어느 곳에서 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 적의잠재성향을 버리는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayaṃ pajahati paṭighānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati.

제팔인(第八人)은 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 그곳의 의심잠재성향을 버리지만, 그곳의 적의잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 사람이 고통스러운 느낌에서 그곳의 의심잠재성향을 버리며, 그와 결합된 적의잠재성향을 버린다.

(Ka) yo yato paṭighānusayaṃ pajahati so tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? No.

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 적의잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ pajahati so tato paṭighānusayaṃ pajahatīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 적의잠재성향을 버리는가? 아니다.

(Ka) yo yato paṭighānusayaṃ pajahati so tato avijjānusayaṃ pajahatīti?

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 적의잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 무명잠재성향을 버리는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그와 결합된 것을 버린다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ pajahati so tato paṭighānusayaṃ pajahatīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 무명잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 적의잠재성향을 버리는가? 아니다.

156. Yo yato mānānusayaṃ pajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

156. 어떤 사람이 어느 곳에서 자만잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 견해잠재성향... (중략) ...의심잠재성향을 버리는가? 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ pajahati so tato mānānusayaṃ pajahatīti?

또한 어떤 사람이 어느 곳에서 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 자만잠재성향을 버리는가?

Aṭṭhamako dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no [Pg.158] ca so tato mānānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ pajahati mānānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati.

제팔인은 고통스러운 느낌에서 그곳의 의심잠재성향을 버리지만, 그곳의 자만잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 그곳의 의심잠재성향을 버리며, 그와 결합된 자만잠재성향을 버린다.

(Ka) yo yato mānānusayaṃ pajahati so tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti?

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 자만잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato mānānusayaṃ pajahati, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato mānānusayañca pajahati bhavarāgānusayañca pajahati.

최상도(아라한도)를 갖춘 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳의 자만잠재성향을 버리지만, 그곳의 존재탐욕잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계에서 그곳의 자만잠재성향도 버리고 존재탐욕잠재성향도 버린다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ pajahati so tato mānānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 자만잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Ka) yo yato mānānusayaṃ pajahati so tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 자만잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 무명잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ pajahati so tato mānānusayaṃ pajahatīti?

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 무명잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 자만잠재성향을 버리는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ pajahati, no ca so tato mānānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca pajahati mānānusayañca pajahati.

최상도를 갖춘 자는 고통스러운 느낌에서 그곳의 무명잠재성향을 버리지만, 그곳의 자만잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 그곳의 무명잠재성향도 버리고 자만잠재성향도 버린다.

157. (Ka) yo yato diṭṭhānusayaṃ pajahati so tato vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

157. (가) 어떤 사람이 어느 곳에서 견해잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 의심잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ pajahati so tato diṭṭhānusayaṃ pajahatīti? Āmantā…pe….

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 견해잠재성향을 버리는가? 그렇다. ... (중략) ...

158. (Ka) yo yato vicikicchānusayaṃ pajahati so tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti?

158. (가) 어떤 사람이 어느 곳에서 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ pajahati bhavarāgānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati.

제팔인은 욕계의 세 가지 느낌에서 그곳의 의심잠재성향을 버리지만, 그곳의 존재탐욕잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계에서 그곳의 의심잠재성향을 버리며, 그와 결합된 존재탐욕잠재성향을 버린다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ pajahati so tato vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 의심잠재성향을 버리는가? 아니다.

(Ka) yo yato vicikicchānusayaṃ pajahati so tato avijjānusayaṃ pajahatīti?

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 무명잠재성향을 버리는가?

Tadekaṭṭhaṃ pajahati.

그와 결합된 것을 버린다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ pajahati so tato vicikicchānusayaṃ pajahatīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 무명잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 의심잠재성향을 버리는가? 아니다.

159. (Ka) yo [Pg.159] yato bhavarāgānusayaṃ pajahati so tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Āmantā.

159. (가) 어떤 사람이 어느 곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 무명잠재성향을 버리는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ pajahati so tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti?

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 무명잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu so tato avijjānusayaṃ pajahati, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca pajahati bhavarāgānusayañca pajahati. (Ekamūlakaṃ)

아라한과에 든 자는 욕계의 세 가지 느낌에서 무명잠재성향을 버리지만, 거기서 존재탐욕잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충하는 자는 색계와 무색계에서 무명잠재성향을 버리고 존재탐욕잠재성향도 버린다.

160. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati so tato mānānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

160. (문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 자만잠재성향도 버리는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti? No.

(문) 아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 자만잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리는가? (답) 아니다.

Yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 견해잠재성향을 … (중략) … 의심잠재성향을 버리는가? (답) 없다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti?

아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리는가?

Aṭṭhamako rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayaṃ pajahati kāmarāgānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayaṃ pajahati paṭighānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ pajahati.

제8인은 색계와 무색계에서 의심잠재성향을 버리지만, 거기서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충하는 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 의심잠재성향을 버리고 그와 함께 있는 감각탐욕잠재성향을 버리지만, 거기서 저항잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충하는 자는 괴로운 느낌에서 의심잠재성향을 버리고 그와 함께 있는 저항잠재성향을 버리지만, 거기서 감각탐욕잠재성향을 버리는 것은 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati so tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 존재탐욕잠재성향도 버리는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti? No.

(문) 아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리는가? (답) 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati so tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 무명잠재성향도 버리는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahatīti? No. (Dukamūlakaṃ)

(문) 아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 무명잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리는가? (답) 아니다.

161. Yo [Pg.160] yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

161. 어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 견해잠재성향을 … (중략) … 의심잠재성향을 버리는가? (답) 없다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahatīti?

아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향을 버리는가?

Aṭṭhamako rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ pajahati mānānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayaṃ pajahati kāmarāgānusayañca mānānusayañca tadekaṭṭhaṃ pajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayaṃ pajahati paṭighānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca pajahati.

제8인은 색계와 무색계에서 의심잠재성향을 버리고 그와 함께 있는 자만잠재성향을 버리지만, 거기서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충하는 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 의심잠재성향을 버리고 그와 함께 있는 감각탐욕잠재성향과 자만잠재성향을 버리지만, 거기서 저항잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충하는 자는 괴로운 느낌에서 의심잠재성향을 버리고 그와 함께 있는 저항잠재성향을 버리지만, 거기서 감각탐욕잠재성향과 자만잠재성향을 버리는 것은 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahati so tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 존재탐욕잠재성향도 버리는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahatīti?

(문) 아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향을 버리는가?

Mānānusayaṃ pajahati.

자만잠재성향을 버린다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahati so tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 무명잠재성향도 버리는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahatīti?

(문) 아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 무명잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향을 버리는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca pajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca mānānusayañca pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. (Tikamūlakaṃ)

아라한과에 든 자는 괴로운 느낌에서 무명잠재성향을 버리지만, 거기서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충하는 자는 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 무명잠재성향과 자만잠재성향을 버리지만, 거기서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리는 것은 아니다.

162. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca pajahati so tato vicikicchānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

162. (문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 의심잠재성향도 버리는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca pajahatīti?

(문) 아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향을 버리는가?

Aṭṭhamako rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayañca diṭṭhānusayañca [Pg.161] pajahati mānānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca pajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca diṭṭhānusayañca pajahati kāmarāgānusayañca mānānusayañca tadekaṭṭhaṃ pajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ pajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca diṭṭhānusayañca pajahati paṭighānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca pajahati…pe…. (Catukkamūlakaṃ)

제8인은 색계와 무색계에서 의심잠재성향과 견해잠재성향을 버리고 그와 함께 있는 자만잠재성향을 버리지만, 거기서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충하는 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 의심잠재성향과 견해잠재성향을 버리고 그와 함께 있는 감각탐욕잠재성향과 자만잠재성향을 버리지만, 거기서 저항잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충하는 자는 괴로운 느낌에서 의심잠재성향과 견해잠재성향을 버리고 그와 함께 있는 저항잠재성향을 버리지만, 거기서 감각탐욕잠재성향과 자만잠재성향을 버리는 것은 아니다. … (중략) …

163. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati so tato bhavarāgānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

163. (문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 존재탐욕잠재성향도 버리는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahatīti?

(문) 아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 존재탐욕잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 버리는가?

Mānānusayaṃ pajahati.

자만잠재성향을 버린다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati so tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 무명잠재성향도 버리는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahatīti?

(문) 아니면 어떤 사람이 어느 곳에서 무명잠재성향을 버리면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 버리는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca mānānusayañca pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati. (Pañcakamūlakaṃ)

아라한도에 든 자는 괴로운 느낌에서 그곳의 무명잠재성향을 버리지만, 그곳에서 감각탐욕잠재성향, 저항잠재성향, 자만잠재성향, 사견잠재성향, 의심잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충 인물은 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 그곳의 무명잠재성향과 자만잠재성향을 버리지만, 그곳에서 감각탐욕잠재성향, 저항잠재성향, 사견잠재성향, 의심잠재성향을 버리는 것은 아니다. (5법의 근본)

164. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati so tato avijjānusayaṃ pajahatīti? Natthi.

164. (문) 어떤 보충 인물이 어떤 곳에서 감각탐욕잠재성향, 저항잠재성향, 자만잠재성향, 사견잠재성향, 의심잠재성향, 존재탐욕잠재성향을 버린다면, 그는 그곳에서 무명잠재성향도 버리는가? (답) 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ pajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca pajahatīti?

(문) 또는 어떤 보충 인물이 어떤 곳에서 무명잠재성향을 버린다면, 그는 그곳에서 감각탐욕잠재성향, 저항잠재성향, 자만잠재성향, 사견잠재성향, 의심잠재성향, 존재탐욕잠재성향도 버리는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ pajahati, no ca so tato [Pg.162] kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca mānānusayañca pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca mānānusayañca bhavarāgānusayañca pajahati, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca pajahati. (Chakkamūlakaṃ)

아라한도에 든 자는 괴로운 느낌에서 그곳의 무명잠재성향을 버리지만, 그곳에서 감각탐욕잠재성향, 저항잠재성향, 자만잠재성향, 사견잠재성향, 의심잠재성향, 존재탐욕잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충 인물은 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳의 무명잠재성향과 자만잠재성향을 버리지만, 그곳에서 감각탐욕잠재성향, 저항잠재성향, 자만잠재성향, 사견잠재성향, 의심잠재성향, 존재탐욕잠재성향을 버리는 것은 아니다. 바로 그 보충 인물은 색계와 무색계에서 그곳의 무명잠재성향, 자만잠재성향, 존재탐욕잠재성향을 버리지만, 그곳에서 감각탐욕잠재성향, 저항잠재성향, 사견잠재성향, 의심잠재성향을 버리는 것은 아니다. (6법의 근본)

Pajahanavāre anulomaṃ.

버림의 장 순일문(수순)이 끝났다.

3. Pajahanavāra

3. 버림의 장

(Gha) paṭilomapuggalo

(역) 보충 인물

165. (Ka) yo kāmarāgānusayaṃ nappajahati so paṭighānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

165. (문) 어떤 보충 인물이 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하면, 그는 저항잠재성향도 버리지 못하는가? (답) 그렇다.

(Kha) yo vā pana paṭighānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(문) 또는 어떤 보충 인물이 저항잠재성향을 버리지 못하면, 그는 감각탐욕잠재성향도 버리지 못하는가? (답) 그렇다.

(Ka) yo kāmarāgānusayaṃ nappajahati so mānānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 보충 인물이 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하면, 그는 자만잠재성향도 버리지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so mānānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca nappajahanti mānānusayañca nappajahanti.

아라한도에 든 자는 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하지만, 자만잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 두 도에 든 자(수다원도와 사다함도)를 제외하고 나머지 보충 인물들은 감각탐욕잠재성향도 버리지 못하고 자만잠재성향도 버리지 못한다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 또는 어떤 보충 인물이 자만잠재성향을 버리지 못하면, 그는 감각탐욕잠재성향도 버리지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī mānānusayaṃ nappajahati, no ca so kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā mānānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca nappajahanti.

아나함도에 든 자는 자만잠재성향을 버리지 못하지만, 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 두 도에 든 자(수다원도와 사다함도)를 제외하고 나머지 보충 인물들은 자만잠재성향도 버리지 못하고 감각탐욕잠재성향도 버리지 못한다.

Yo kāmarāgānusayaṃ nappajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 보충 인물이 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하면, 그는 사견잠재성향... (중략) ... 의심잠재성향도 버리지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so vicikicchānusayaṃ nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

여덟 번째 인물(수다원도에 든 자)은 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하지만, 의심잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 아나함도에 든 자와 여덟 번째 인물을 제외하고 나머지 보충 인물들은 감각탐욕잠재성향도 버리지 못하고 의심잠재성향도 버리지 못한다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti[Pg.163]?

또는 어떤 보충 인물이 의심잠재성향을 버리지 못하면, 그는 감각탐욕잠재성향도 버리지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ nappajahati, no ca so kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca nappajahanti.

아나함도에 든 자는 의심잠재성향을 버리지 못하지만, 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 아나함도에 든 자와 여덟 번째 인물을 제외하고 나머지 보충 인물들은 의심잠재성향도 버리지 못하고 감각탐욕잠재성향도 버리지 못한다.

Yo kāmarāgānusayaṃ nappajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 보충 인물이 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하면, 그는 존재탐욕잠재성향... (중략) ... 무명잠재성향도 버리지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so avijjānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도에 든 자는 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하지만, 무명잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 두 도에 든 자(수다원도와 사다함도)를 제외하고 나머지 보충 인물들은 감각탐욕잠재성향도 버리지 못하고 무명잠재성향도 버리지 못한다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti?

또는 어떤 보충 인물이 무명잠재성향을 버리지 못하면, 그는 감각탐욕잠재성향도 버리지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayaṃ nappajahati, no ca so kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca nappajahanti.

아나함도에 든 자는 무명잠재성향을 버리지 못하지만, 감각탐욕잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 두 도에 든 자(아나함도와 아라한도)를 제외하고 나머지 보충 인물들은 무명잠재성향도 버리지 못하고 감각탐욕잠재성향도 버리지 못한다.

166. (Ka) yo paṭighānusayaṃ nappajahati so mānānusayaṃ nappajahatīti?

166. (문) 어떤 보충 인물이 저항잠재성향을 버리지 못하면, 그는 자만잠재성향도 버리지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca so mānānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā paṭighānusayañca nappajahanti mānānusayañca nappajahanti.

아라한도에 든 자는 저항잠재성향을 버리지 못하지만, 자만잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 두 도에 든 자(수다원도와 사다함도)를 제외하고 나머지 보충 인물들은 저항잠재성향도 버리지 못하고 자만잠재성향도 버리지 못한다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ nappajahati so paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 또는 어떤 보충 인물이 자만잠재성향을 버리지 못하면, 그는 저항잠재성향도 버리지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī mānānusayaṃ nappajahati, no ca so paṭighānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā mānānusayañca nappajahanti paṭighānusayañca nappajahanti.

아나함도에 든 자는 자만잠재성향을 버리지 못하지만, 저항잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 두 도에 든 자(수다원도와 사다함도)를 제외하고 나머지 보충 인물들은 자만잠재성향도 버리지 못하고 저항잠재성향도 버리지 못한다.

Yo paṭighānusayaṃ nappajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 보충 인물이 저항잠재성향을 버리지 못하면, 그는 사견잠재성향... (중략) ... 의심잠재성향도 버리지 못하는가?

Aṭṭhamako paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca so vicikicchānusayaṃ nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā paṭighānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

여덟 번째 인물은 저항잠재성향을 버리지 못하지만, 의심잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 아나함도에 든 자와 여덟 번째 인물을 제외하고 나머지 보충 인물들은 저항잠재성향도 버리지 못하고 의심잠재성향도 버리지 못한다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati so paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

또는 어떤 보충 인물이 의심잠재성향을 버리지 못하면, 그는 저항잠재성향도 버리지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ nappajahati, no ca so paṭighānusayaṃ nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca nappajahanti paṭighānusayañca nappajahanti.

아나함도에 든 자는 의심잠재성향을 버리지 못하지만, 저항잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 아나함도에 든 자와 여덟 번째 인물을 제외하고 나머지 보충 인물들은 의심잠재성향도 버리지 못하고 저항잠재성향도 버리지 못한다.

Yo paṭighānusayaṃ nappajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 보충 인물이 저항잠재성향을 버리지 못하면, 그는 존재탐욕잠재성향... (중략) ... 무명잠재성향도 버리지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca so avijjānusayaṃ [Pg.164] nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā paṭighānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 진에수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 무명수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도에 머무는 자들(예류도와 일래도)을 제외한 나머지 보완들은 진에수면도 버리는 중이 아니고 무명수면도 버리는 중이 아니다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ nappajahati so paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

또한 어떤 보완이 무명수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 진에수면을 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayaṃ nappajahati, no ca so paṭighānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca nappajahanti paṭighānusayañca nappajahanti.

아나함도에 머무는 자는 무명수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 진에수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도에 머무는 자들(아나함도와 아라한도)을 제외한 나머지 보완들은 무명수면도 버리는 중이 아니고 진에수면도 버리는 중이 아니다.

167. Yo mānānusayaṃ nappajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

167. 어떤 보완이 자만수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 견수면... <생략>... 의수면을 버리는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako mānānusayaṃ nappajahati, no ca so vicikicchānusayaṃ nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā mānānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

여덟 번째 보완(예류도에 머무는 자)은 자만수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 의수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 아라한도에 머무는 자와 여덟 번째 보완을 제외한 나머지 보완들은 자만수면도 버리는 중이 아니고 의수면도 버리는 중이 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati so mānānusayaṃ nappajahatīti?

또한 어떤 보완이 의수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 자만수면을 버리는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ nappajahati, no ca so mānānusayaṃ nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca nappajahanti mānānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 의수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 자만수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 아라한도에 머무는 자와 여덟 번째 보완을 제외한 나머지 보완들은 의수면도 버리는 중이 아니고 자만수면도 버리는 중이 아니다.

Yo mānānusayaṃ nappajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

어떤 보완이 자만수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 유탐수면... <생략>... 무명수면을 버리는 중이 아닌가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ nappajahati so mānānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

또한 어떤 보완이 무명수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 자만수면을 버리는 중이 아닌가? 그렇다.

168. (Ka) yo diṭṭhānusayaṃ nappajahati so vicikicchānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

168. (가) 어떤 보완이 견수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 의수면을 버리는 중이 아닌가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati so diṭṭhānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā …pe….

(나) 또한 어떤 보완이 의수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 견수면을 버리는 중이 아닌가? 그렇다. ... <생략> ...

169. Yo vicikicchānusayaṃ nappajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ nappajahatīti?

169. 어떤 보완이 의수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 유탐수면... <생략>... 무명수면을 버리는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ nappajahati, no ca so avijjānusayaṃ nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 의수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 무명수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 아라한도에 머무는 자와 여덟 번째 보완을 제외한 나머지 보완들은 의수면도 버리는 중이 아니고 무명수면도 버리는 중이 아니다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ nappajahati so vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

또한 어떤 보완이 무명수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 의수면을 버리는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako avijjānusayaṃ nappajahati, no ca so vicikicchānusayaṃ nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

여덟 번째 보완(예류도에 머무는 자)은 무명수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 의수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 아라한도에 머무는 자와 여덟 번째 보완을 제외한 나머지 보완들은 무명수면도 버리는 중이 아니고 의수면도 버리는 중이 아니다.

170. (Ka) yo [Pg.165] bhavarāgānusayaṃ nappajahati so avijjānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

170. (가) 어떤 보완이 유탐수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 무명수면을 버리는 중이 아닌가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayaṃ nappajahati so bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(나) 또한 어떤 보완이 무명수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 유탐수면을 버리는 중이 아닌가? 그렇다. (하나를 근거로 함)

171. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati so mānānusayaṃ nappajahatīti?

171. (가) 어떤 보완이 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 자만수면을 버리는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so mānānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti mānānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 자만수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도에 머무는 자들(예류도와 일래도)을 제외한 나머지 보완들은 감탐수면과 진에수면도 버리는 중이 아니고 자만수면도 버리는 중이 아니다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti?

(나) 또한 어떤 보완이 자만수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī mānānusayaṃ nappajahati, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā mānānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti.

아나함도에 머무는 자는 자만수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도에 머무는 자들(아나함도와 아라한도)을 제외한 나머지 보완들은 자만수면도 버리는 중이 아니고 감탐수면과 진에수면도 버리는 중이 아니다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 보완이 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 견수면... <생략>... 의수면을 버리는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so vicikicchānusayaṃ nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

여덟 번째 보완(예류도에 머무는 자)은 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 의수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 아나함도에 머무는 자와 여덟 번째 보완을 제외한 나머지 보완들은 감탐수면과 진에수면도 버리는 중이 아니고 의수면도 버리는 중이 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti?

또한 어떤 보완이 의수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ nappajahati, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti.

아나함도에 머무는 자는 의수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 아나함도에 머무는 자와 여덟 번째 보완을 제외한 나머지 보완들은 의수면도 버리는 중이 아니고 감탐수면과 진에수면도 버리는 중이 아니다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 보완이 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 유탐수면... <생략>... 무명수면을 버리는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so avijjānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 무명수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도에 머무는 자들(예류도와 일래도)을 제외한 나머지 보완들은 감탐수면과 진에수면도 버리는 중이 아니고 무명수면도 버리는 중이 아니다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti?

또한 어떤 보완이 무명수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayaṃ nappajahati, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā [Pg.166] puggalā avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti. (Dukamūlakaṃ)

아나함도에 머무는 자는 무명수면을 버리는 중이 아니지만, 그가 감탐수면과 진에수면을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도에 머무는 자들(아나함도와 아라한도)을 제외한 나머지 보완들은 무명수면도 버리는 중이 아니고 감탐수면과 진에수면도 버리는 중이 아니다. (둘을 근거로 함)

172. Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

172. 어떤 보완이 감탐수면과 진에수면과 자만수면을 버리는 중이 아니면, 그 보완은 견수면... <생략>... 의수면을 버리는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so vicikicchānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

제8인(예류도인)은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도의 구족자(불환도인, 아라한도인)와 제8인을 제외한 나머지 사람들은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니며 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahatīti?

또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgī vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so mānānusayaṃ nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahanti.

불환도인은 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 아라한도인은 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도의 구족자와 제8인을 제외한 나머지 사람들은 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그 사람은 존재 탐욕의 잠재성향과 ... (중략) ... 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahatīti?

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahanti. (Tikamūlakaṃ)

불환도인은 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도의 구족자를 제외한 나머지 사람들은 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. (3법 근본)

173. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati so vicikicchānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

173. (가) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그 사람은 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahatīti?

(나) 또한 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgī vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati, no ca so mānānusayaṃ [Pg.167] nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahanti …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

불환도인은 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 아라한도인은 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도의 구족자와 제8인을 제외한 나머지 사람들은 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 버리는 중이 아니다 ... (중략) ... (4법 근본)

174. Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

174. 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그 사람은 존재 탐욕의 잠재성향과 ... (중략) ... 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahatīti?

또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako avijjānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahanti. (Pañcakamūlakaṃ)

제8인은 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 불환도인은 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도의 구족자와 제8인을 제외한 나머지 사람들은 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. (5법 근본)

175. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati so avijjānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

175. (가) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그 사람은 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayaṃ nappajahati so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahatīti?

(나) 또한 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako avijjānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati, no ca so diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahanti. (Chakkamūlakaṃ)

제8인은 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 불환도인은 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그가 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도의 구족자와 제8인을 제외한 나머지 사람들은 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. (6법 근본)

(Ṅa) paṭilomaokāso

(마) 역관-처

176. (Ka) yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

176. (가) 어떤 곳으로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그곳으로부터 적의의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가?

Dukkhāya vedanāya tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca [Pg.168] tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca nappajahati paṭighānusayañca nappajahati.

괴로운 수(受)로부터는 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그곳으로부터 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 색계와 무색계와 출세간으로부터는 감각적 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아니며 적의의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

(Kha) yato vā pana paṭighānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(나) 또한 어떤 곳으로부터 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그곳으로부터 감각적 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tato paṭighānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca nappajahati.

욕계와 두 가지 수(受)로부터는 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니나, 그곳으로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다. 색계와 무색계와 출세간으로부터는 적의의 잠재성향도 버리는 중이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati tato mānānusayaṃ nappajahatīti?

(가) 어떤 곳으로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그곳으로부터 자만의 잠재성향도 버리는 중이 아닌가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca tato mānānusayaṃ nappajahati. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca nappajahati mānānusayañca nappajahati.

색계와 무색계에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서는 감각적 욕망의 잠재성향도 버리지 못하고 자만의 잠재성향도 버리지 못한다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(나) 아니면 또한, 어느 곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하는가? 그렇다.

Yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

어느 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는 감각적 욕망의 잠재성향도 버리지 못하고 의심의 잠재성향도 버리지 못한다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

아니면 또한, 어느 곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하는가? 그렇다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(가) 어느 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca nappajahati bhavarāgānusayañca nappajahati.

색계와 무색계에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서는 감각적 욕망의 잠재성향도 버리지 못하고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리지 못한다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(나) 아니면 또한, 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca nappajahati.

욕계의 두 가지 느낌에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리지 못하고 감각적 욕망의 잠재성향도 버리지 못한다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(가) 어느 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayaṃ [Pg.169] nappajahati, no ca tato avijjānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는 감각적 욕망의 잠재성향도 버리지 못하고 무명의 잠재성향도 버리지 못한다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(나) 아니면 또한, 어느 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향을 버리지 못하는가? 그렇다.

177. (Ka) yato paṭighānusayaṃ nappajahati tato mānānusayaṃ nappajahatīti?

177. (가) 어느 곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca tato mānānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato paṭighānusayañca nappajahati mānānusayañca nappajahati.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는 적의의 잠재성향도 버리지 못하고 자만의 잠재성향도 버리지 못한다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ nappajahati tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

(나) 아니면 또한, 어느 곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayaṃ nappajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato mānānusayañca nappajahati paṭighānusayañca nappajahati.

괴로운 느낌에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는 자만의 잠재성향도 버리지 못하고 적의의 잠재성향도 버리지 못한다.

Yato paṭighānusayaṃ nappajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

어느 곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato paṭighānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는 적의의 잠재성향도 버리지 못하고 의심의 잠재성향도 버리지 못한다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

아니면 또한, 어느 곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하는가? 그렇다.

(Ka) yato paṭighānusayaṃ nappajahati tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(가) 어느 곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne tato paṭighānusayañca nappajahati bhavarāgānusayañca nappajahati.

색계와 무색계에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌과 출세간에서는 적의의 잠재성향도 버리지 못하고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리지 못한다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ nappajahati tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

(나) 아니면 또한, 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca nappajahati paṭighānusayañca nappajahati.

괴로운 느낌에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌과 출세간에서는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리지 못하고 적의의 잠재성향도 버리지 못한다.

(Ka) yato paṭighānusayaṃ nappajahati tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(가) 어느 곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca tato avijjānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne [Pg.170] tato paṭighānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는 적의의 잠재성향도 버리지 못하고 무명의 잠재성향도 버리지 못한다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ nappajahati tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(나) 아니면 또한, 어느 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 못하는가? 그렇다.

178. Yato mānānusayaṃ nappajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

178. 어느 곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayaṃ nappajahati, no ca tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato mānānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati. Yato vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati tato mānānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

괴로운 느낌에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하지만, 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는 자만의 잠재성향도 버리지 못하고 의심의 잠재성향도 버리지 못한다. 아니면 또한, 어느 곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하는가? 그렇다.

(Ka) yato mānānusayaṃ nappajahati tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(가) 어느 곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ nappajahati tato mānānusayaṃ nappajahatīti?

(나) 아니면 또한, 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하면, 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca tato mānānusayaṃ nappajahati. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca nappajahati mānānusayañca nappajahati.

욕계의 두 가지 느낌에서 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서는 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향도 버리지 않고 자만의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yato mānānusayaṃ nappajahati tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 곳으로부터 자만의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않는가?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayaṃ nappajahati, no ca tato avijjānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato mānānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati.

괴로운 느낌에서 그곳으로부터 자만의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서는 그곳으로부터 자만의 잠재성향도 버리지 않고 무명의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ nappajahati tato mānānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(답) 또는 어떤 곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 자만의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

179. (Ka) yato diṭṭhānusayaṃ nappajahati tato vicikicchānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

179. (문) 어떤 곳으로부터 사견의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati tato diṭṭhānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(답) 또는 어떤 곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 사견의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

180. (Ka) yato vicikicchānusayaṃ nappajahati tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

180. (문) 어떤 곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ nappajahati tato vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

(답) 또는 어떤 곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca tato vicikicchānusayaṃ nappajahati; apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati.

욕계의 세 가지 느낌에서 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서는 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향도 버리지 않고 의심의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yato [Pg.171] vicikicchānusayaṃ nappajahati tato avijjānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(문) 어떤 곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ nappajahati tato vicikicchānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(답) 또는 어떤 곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

181. (Ka) yato bhavarāgānusayaṃ nappajahati tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

181. (문) 어떤 곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca tato avijjānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati.

욕계의 세 가지 느낌에서 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서는 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향도 버리지 않고 무명의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ nappajahati tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(답) 또는 어떤 곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다. (일근본)

182. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati tato mānānusayaṃ nappajahatīti?

182. (문) 어떤 곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 자만의 잠재성향을 버리지 않는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca tato mānānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati mānānusayañca nappajahati.

색계와 무색계에서 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서는 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리지 않고 자만의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti?

(답) 또는 어떤 곳으로부터 자만의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않는가?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayañca kāmarāgānusayañca nappajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato mānānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati.

괴로운 느낌에서 그곳으로부터 자만의 잠재성향과 감각적 욕탐의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 적의의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서는 그곳으로부터 자만의 잠재성향도 버리지 않고 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리지 않는다.

Yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 사견의 잠재성향… (중략) …의심의 잠재성향을 버리지 않는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati. Yato vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti? Āmantā.

색계와 무색계에서 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서는 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리지 않고 의심의 잠재성향도 버리지 않는다. 또는 어떤 곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati bhavarāgānusayañca nappajahati.

색계와 무색계에서 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서는 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리지 않고 존재탐의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ nappajahati [Pg.172] tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti?

(답) 또는 어떤 곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않는가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca nappajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati.

괴로운 느낌에서 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향과 감각적 욕탐의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 적의의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서는 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향도 버리지 않고 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca tato avijjānusayaṃ nappajahati. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati.

색계와 무색계에서 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서는 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리지 않고 무명의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti? Āmantā. (Dukamūlakaṃ)

(답) 또는 어떤 곳으로부터 무명의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다. (이근본)

183. Yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

183. (문) 어떤 곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 사견의 잠재성향… (중략) …의심의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahatīti? Āmantā.

(답) 또는 어떤 곳으로부터 의심의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(문) 어떤 곳으로부터 감각적 욕탐의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리지 않으면, 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향을 버리지 않는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahatīti?

(또는) 어떤 곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것인가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca nappajahati. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati.

괴로운 느낌에서, 그곳에서는 존재의 탐욕의 잠재성향과 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 버리지 않지만, 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 존재의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 버리지 않지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서, 그곳에서는 존재의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않으며, 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati tato avijjānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(문) 어떤 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것인가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahatīti? Āmantā. (Tikamūlakaṃ)

(또는) 어떤 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것인가? (답) 그러하다. (3개 근본 구절)

184. (Ka) yato [Pg.173] kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati tato vicikicchānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

184. (문) 어떤 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것인가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahatīti? Āmantā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

(또는) 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 버리지 않는 것인가? (답) 그러하다. ... (4개 근본 구절)

185. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

185. (문) 어떤 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것인가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahatīti?

(또는) 어떤 곳에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것인가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca tato paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati.

괴로운 느낌에서, 그곳에서는 존재의 탐욕의 잠재성향과 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 버리지 않지만, 그곳에서 저항의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 존재의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 버리지 않지만, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 출세간에서, 그곳에서는 존재의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않으며, 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati tato avijjānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(문) 어떤 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것인가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahatīti? Āmantā. (Pañcakamūlakaṃ)

(또는) 어떤 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것인가? (답) 그러하다. (5개 근본 구절)

186. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati tato avijjānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

186. (문) 어떤 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것인가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ nappajahati tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahatīti? Āmantā. (Chakkamūlakaṃ)

(또는) 어떤 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것인가? (답) 그러하다. (6개 근본 구절)

(Ca) paṭilomapuggalokāsā

(차) 역순의 보충 - 개인과 처소

187. (Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati so tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

187. (문) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그 사람은 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것인가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato [Pg.174] kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca nappajahati paṭighānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca nappajahanti paṭighānusayañca nappajahanti.

아나함도의 성취자는 괴로운 느낌에서, 그는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향은 버리지 않지만, 그가 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람은 색계와 무색계와 출세간에서, 그는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 버리지 않으며 저항의 잠재성향도 버리지 않는다. 아나함도의 성취자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 버리지 않으며 저항의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yo vā pana yato paṭighānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(또는) 어떤 사람이 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것인가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato paṭighānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca nappajahanti.

아나함도의 성취자는 욕계의 두 가지 느낌에서, 그는 그곳에서 저항의 잠재성향은 버리지 않지만, 그가 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람은 색계와 무색계와 출세간에서, 그는 그곳에서 저항의 잠재성향도 버리지 않으며 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 버리지 않는다. 아나함도의 성취자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 저항의 잠재성향도 버리지 않으며 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati so tato mānānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그 사람은 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것인가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato mānānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca nappajahati mānānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca nappajahanti mānānusayañca nappajahanti.

제일상도의 성취자는 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향은 버리지 않지만, 그가 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람은 괴로운 느낌과 출세간에서, 그는 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 버리지 않으며 자만의 잠재성향도 버리지 않는다. 두 도의 성취자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 버리지 않으며 자만의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(또는) 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그 사람은 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것인가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato mānānusayaṃ nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato mānānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca nappajahanti.

아나함도의 성취자는 욕계의 두 가지 느낌에서, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향은 버리지 않지만, 그가 그곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 사람은 괴로운 느낌과 색계와 무색계와 출세간에서, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향도 버리지 않으며 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 버리지 않는다. 두 도의 성취자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 자만의 잠재성향도 버리지 않으며 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향도 버리지 않는다.

Yo yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그 사람은 그곳에서 사견의 잠재성향 ... 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것인가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne [Pg.175] so tato kāmarāgānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

예류도인은 욕계의 세 가지 수, 색계, 무색계에서 그곳의 감욕수면을 버리는 것이 아니나, 그곳의 의수면을 버리지 않는 것은 아니다. 오직 그 보특가라만이 불계에서 그곳의 감욕수면도 의수면도 버리는 것이 아니다. 아나함도인과 예류도인을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 감욕수면도 의수면도 버리는 것이 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti?

혹은 어떤 보특가라가 어느 곳에서 의수면을 버리는 것이 아니라면, 그는 그곳에서 감욕수면을 버리는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca nappajahanti.

아나함도인은 욕계의 두 가지 수에서 그곳의 의수면을 버리는 것이 아니나, 그곳의 감욕수면을 버리지 않는 것은 아니다. 오직 그 보특가라만이 고수, 색계, 무색계, 불계에서 그곳의 의수면도 감욕수면도 버리는 것이 아니다. 아나함도인과 예류도인을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 의수면도 감욕수면도 버리는 것이 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(가) 어떤 보특가라가 어느 곳에서 감욕수면을 버리는 것이 아니라면, 그는 그곳에서 유애수면을 버리는 것이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca nappajahati bhavarāgānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca nappajahanti bhavarāgānusayañca nappajahanti.

아라한도인은 색계와 무색계에서 그곳의 감욕수면을 버리는 것이 아니나, 그곳의 유애수면을 버리지 않는 것은 아니다. 오직 그 보특가라만이 욕계의 세 가지 수와 불계에서 그곳의 감욕수면도 유애수면도 버리는 것이 아니다. 두 도인(아나함도인과 아라한도인)을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 감욕수면도 유애수면도 버리는 것이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(나) 혹은 어떤 보특가라가 어느 곳에서 유애수면을 버리는 것이 아니라면, 그는 그곳에서 감욕수면을 버리는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca nappajahanti.

아나함도인은 욕계의 두 가지 수에서 그곳의 유애수면을 버리는 것이 아니나, 그곳의 감욕수면을 버리지 않는 것은 아니다. 오직 그 보특가라만이 고수, 색계, 무색계, 불계에서 그곳의 유애수면도 감욕수면도 버리는 것이 아니다. 두 도인(예류도인과 일래도인)을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 유애수면도 감욕수면도 버리는 것이 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ nappajahati so tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(가) 어떤 보특가라가 어느 곳에서 감욕수면을 버리는 것이 아니라면, 그는 그곳에서 무명수면을 버리는 것이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato avijjānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca [Pg.176] nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도인은 욕계의 세 가지 수, 색계, 무색계에서 그곳의 감욕수면을 버리는 것이 아니나, 그곳의 무명수면을 버리지 않는 것은 아니다. 오직 그 보특가라만이 불계에서 그곳의 감욕수면도 무명수면도 버리는 것이 아니다. 두 도인(예류도인과 일래도인)을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 감욕수면도 무명수면도 버리는 것이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(나) 혹은 어떤 보특가라가 어느 곳에서 무명수면을 버리는 것이 아니라면, 그는 그곳에서 감욕수면을 버리는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayaṃ nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca nappajahanti.

아나함도인은 욕계의 두 가지 수에서 그곳의 무명수면을 버리는 것이 아니나, 그곳의 감욕수면을 버리지 않는 것은 아니다. 오직 그 보특가라만이 고수, 색계, 무색계, 불계에서 그곳의 무명수면도 감욕수면도 버리는 것이 아니다. 두 도인(예류도인과 일래도인)을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 무명수면도 감욕수면도 버리는 것이 아니다.

188. (Ka) yo yato paṭighānusayaṃ nappajahati so tato mānānusayaṃ nappajahatīti?

188. (가) 어떤 보특가라가 어느 곳에서 진에수면을 버리는 것이 아니라면, 그는 그곳에서 만수면을 버리는 것이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca so tato mānānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato paṭighānusayañca nappajahati mānānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca nappajahanti mānānusayañca nappajahanti.

아라한도인은 욕계의 두 가지 수, 색계, 무색계에서 그곳의 진에수면을 버리는 것이 아니나, 그곳의 만수면을 버리지 않는 것은 아니다. 오직 그 보특가라만이 고수와 불계에서 그곳의 진에수면도 만수면도 버리는 것이 아니다. 두 도인(아나함도인과 아라한도인)을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 진에수면도 만수면도 버리는 것이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ nappajahati so tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

(나) 혹은 어떤 보특가라가 어느 곳에서 만수면을 버리는 것이 아니라면, 그는 그곳에서 진에수면을 버리는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato mānānusayaṃ nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato mānānusayañca nappajahati paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca nappajahanti paṭighānusayañca nappajahanti.

아나함도인은 고수에서 그곳의 만수면을 버리는 것이 아니나, 그곳의 진에수면을 버리지 않는 것은 아니다. 오직 그 보특가라만이 욕계의 두 가지 수, 색계, 무색계, 불계에서 그곳의 만수면도 진에수면도 버리는 것이 아니다. 두 도인(아나함도인과 아라한도인)을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 만수면도 진에수면도 버리는 것이 아니다.

Yo yato paṭighānusayaṃ nappajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 보특가라가 어느 곳에서 진에수면을 버리는 것이 아니라면, 그는 그곳에서 견수면... 내지... 의수면을 버리는 것이 아닌가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato paṭighānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

예류도인은 욕계의 세 가지 수, 색계, 무색계에서 그곳의 진에수면을 버리는 것이 아니나, 그곳의 의수면을 버리지 않는 것은 아니다. 오직 그 보특가라만이 불계에서 그곳의 진에수면도 의수면도 버리는 것이 아니다. 아나함도인과 예류도인을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 진에수면도 의수면도 버리는 것이 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ nappajahati so tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

혹은 어떤 보특가라가 어느 곳에서 의수면을 버리는 것이 아니라면, 그는 그곳에서 진에수면을 버리는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayaṃ [Pg.177] nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati paṭighānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca nappajahanti paṭighānusayañca nappajahanti.

아나가미도(不還道)에 든 자는 괴로운 느낌에서 의심의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충은 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 출세간에서 의심의 잠재성향도 저항의 잠재성향도 버리지 않는다. 아나가미도에 든 자와 여덟 번째 보충(예류도)을 제외한 나머지 보충들은 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 저항의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yo yato paṭighānusayaṃ nappajahati so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 보충이 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 존재의 탐욕 잠재성향을 버리지 않는가?

Aggamaggasamaṅgī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato paṭighānusayañca nappajahati bhavarāgānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca nappajahanti bhavarāgānusayañca nappajahanti.

아라한도(最上道)에 든 자는 색계와 무색계에서 저항의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳에서 존재의 탐욕 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충은 욕계의 세 가지 느낌에서와 출세간에서 저항의 잠재성향도 존재의 탐욕 잠재성향도 버리지 않는다. 두 도(아나가미도와 아라한도)에 든 자를 제외한 나머지 보충들은 모든 곳에서 저항의 잠재성향도 존재의 탐욕 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ nappajahati so tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 또한 어떤 보충이 어떤 곳에서 존재의 탐욕 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca nappajahanti paṭighānusayañca nappajahanti.

아나가미도에 든 자는 괴로운 느낌에서 존재의 탐욕 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충은 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 출세간에서 존재의 탐욕 잠재성향도 저항의 잠재성향도 버리지 않는다. 두 도에 든 자를 제외한 나머지 보충들은 모든 곳에서 존재의 탐욕 잠재성향도 저항의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yo yato paṭighānusayaṃ nappajahati so tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 보충이 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayaṃ nappajahati, no ca so tato avijjānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato paṭighānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도에 든 자는 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 저항의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충은 출세간에서 저항의 잠재성향도 무명의 잠재성향도 버리지 않는다. 두 도에 든 자를 제외한 나머지 보충들은 모든 곳에서 저항의 잠재성향도 무명의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ nappajahati so tato paṭighānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 또한 어떤 보충이 어떤 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca nappajahati [Pg.178] paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca nappajahanti paṭighānusayañca nappajahanti.

아나가미도에 든 자는 괴로운 느낌에서 무명의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충은 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 출세간에서 무명의 잠재성향도 저항의 잠재성향도 버리지 않는다. 두 도에 든 자를 제외한 나머지 보충들은 모든 곳에서 무명의 잠재성향도 저항의 잠재성향도 버리지 않는다.

189. Yo yato mānānusayaṃ nappajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

189. (문) 어떤 보충이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 사견의 잠재성향을... (중략) 의심의 잠재성향을 버리지 않는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato mānānusayaṃ nappajahati, no ca so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato mānānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

여덟 번째 보충(예류도)은 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 자만의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충은 출세간에서 자만의 잠재성향도 의심의 잠재성향도 버리지 않는다. 아라한도에 든 자와 여덟 번째 보충을 제외한 나머지 보충들은 모든 곳에서 자만의 잠재성향도 의심의 잠재성향도 버리지 않는다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ nappajahati so tato mānānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 또한 어떤 보충이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati, no ca so tato mānānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati mānānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca nappajahanti mānānusayañca nappajahanti.

아라한도에 든 자는 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 의심의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충은 괴로운 느낌에서와 출세간에서 의심의 잠재성향도 자만의 잠재성향도 버리지 않는다. 아라한도에 든 자와 여덟 번째 보충을 제외한 나머지 보충들은 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 자만의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yo yato mānānusayaṃ nappajahati so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(문) 어떤 보충이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 존재의 탐욕 잠재성향을 버리지 않는가? 그러하다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ nappajahati so tato mānānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 또한 어떤 보충이 어떤 곳에서 존재의 탐욕 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato mānānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati mānānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca nappajahanti mānānusayañca nappajahanti.

아라한도에 든 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 존재의 탐욕 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충은 괴로운 느낌에서와 출세간에서 존재의 탐욕 잠재성향도 자만의 잠재성향도 버리지 않는다. 아라한도에 든 자를 제외한 나머지 보충들은 모든 곳에서 존재의 탐욕 잠재성향도 자만의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Ka) yo yato mānānusayaṃ nappajahati so tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 보충이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato mānānusayaṃ nappajahati, no ca so tato avijjānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato mānānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도에 든 자는 괴로운 느낌에서 자만의 잠재성향을 버리지 않지만, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충은 출세간에서 자만의 잠재성향도 무명의 잠재성향도 버리지 않는다. 아라한도에 든 자를 제외한 나머지 보충들은 모든 곳에서 자만의 잠재성향도 무명의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ [Pg.179] nappajahati so tato mānānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(문) 또한 어떤 보충이 어떤 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는가? 그러하다.

190. (Ka) yo yato diṭṭhānusayaṃ nappajahati so tato vicikicchānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

190. (문) 어떤 보충이 어떤 곳에서 사견의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 않는가? 그러하다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ nappajahati so tato diṭṭhānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā …pe….

(문) 또한 어떤 보충이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 사견의 잠재성향을 버리지 않는가? 그러하다... (이하 생략)

191. (Ka) yo yato vicikicchānusayaṃ nappajahati so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti?

191. (문) 어떤 보충이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 존재의 탐욕 잠재성향을 버리지 않는가?

Aggamaggasamaṅgī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati bhavarāgānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca nappajahanti bhavarāgānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 색계와 무색계에서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 거기서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다(즉, 버리는 중이다). 바로 그 사람이 욕계의 세 가지 느낌과 출세간에서는 거기서 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 존재 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. 아라한도에 머무는 자와 여덟 번째 보살(예류도인)을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 존재 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ nappajahati so tato vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

또한 어떤 사람이 어느 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니면, 그 사람은 거기서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

여덟 번째 보살(예류도인)은 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 거기서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다(즉, 버리는 중이다). 바로 그 사람이 출세간에서는 존재 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. 아라한도에 머무는 자와 여덟 번째 보살을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

(Ka) yo yato vicikicchānusayaṃ nappajahati so tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 사람이 어느 곳에서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니면, 그 사람은 거기서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati, no ca so tato avijjānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 거기서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다(즉, 버리는 중이다). 바로 그 사람이 출세간에서는 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. 아라한도에 머무는 자와 여덟 번째 보살을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ nappajahati so tato vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

또한 어떤 사람이 어느 곳에서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니면, 그 사람은 거기서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayaṃ nappajahati, no ca so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati[Pg.180]. Sveva puggalo apariyāpanne so tato avijjānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

여덟 번째 보살(예류도인)은 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 거기서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다(즉, 버리는 중이다). 바로 그 사람이 출세간에서는 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. 아라한도에 머무는 자와 여덟 번째 보살을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

192. (Ka) yo yato bhavarāgānusayaṃ nappajahati so tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

192. 어떤 사람이 어느 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니면, 그 사람은 거기서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati, no ca so tato avijjānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 욕계의 세 가지 느낌에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 거기서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다(즉, 버리는 중이다). 바로 그 사람이 출세간에서는 존재 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. 아라한도에 머무는 자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ nappajahati so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

또한 어떤 사람이 어느 곳에서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니면, 그 사람은 거기서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가? 그렇다.

193. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati so tato mānānusayaṃ nappajahatīti?

193. 어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니면, 그 사람은 거기서 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato mānānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati mānānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti mānānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 거기서 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다(즉, 버리는 중이다). 바로 그 사람이 괴로운 느낌과 출세간에서는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 자만의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. 두 도에 머무는 자(아나함도와 아라한도)를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 자만의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti?

또한 어떤 사람이 어느 곳에서 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니면, 그 사람은 거기서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato mānānusayañca kāmarāgānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato mānānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato mānānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti.

아나함도에 머무는 자는 괴로운 느낌에서 자만의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 거기서 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다(즉, 버리는 중이다). 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서는 자만의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 거기서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다(즉, 버리는 중이다). 바로 그 사람이 색계와 무색계 그리고 출세간에서는 자만의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. 두 도에 머무는 자(아나함도와 아라한도)를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 자만의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

Yo [Pg.181] yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니면, 그 사람은 거기서 견해의 잠재성향…(줄임)… 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, vicikicchānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

여덟 번째 보살(예류도인)은 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 거기서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌 것은 아니다(즉, 버리는 중이다). 바로 그 사람이 출세간에서는 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. 아나함도에 머무는 자와 여덟 번째 보살을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 버리는 중이 아니고 의심의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti?

또한 어떤 사람이 어느 곳에서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니면, 그 사람은 거기서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti.

아나가미도(불환도)에 머무는 자는 고통스러운 느낌에서 회의의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 것은 아니지만, 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충갈은 욕계의 두 가지 느낌에서 회의의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것은 아니지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충갈은 색계와 무색계, 그리고 무루(출세간)에서 회의의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니다. 아나가미도에 머무는 자와 제8인(예류도에 머무는 자)을 제외한 나머지 보충갈들은 모든 곳에서 회의의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 보충갈이 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것입니까?

Aggamaggasamaṅgī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati bhavarāgānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti bhavarāgānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 색계와 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것은 아니지만, 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충갈은 욕계의 세 가지 느낌과 무루(출세간)에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 것도 아니다. 두 명의 도에 머무는 자(아나가미도와 아라한도)를 제외한 나머지 보충갈들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 것도 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti?

(답) 또한, 어떤 보충갈이 어느 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것입니까?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu [Pg.182] so tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti.

아나가미도에 머무는 자는 고통스러운 느낌에서 존재 탐욕의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 것은 아니지만, 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충갈은 욕계의 두 가지 느낌에서 존재 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것은 아니지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충갈은 색계와 무색계, 그리고 무루(출세간)에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니다. 두 명의 도에 머무는 자를 제외한 나머지 보충갈들은 모든 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati so tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 보충갈이 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것입니까?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato avijjānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도에 머무는 자는 욕계의 세 가지 느낌과 색계, 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것은 아니지만, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충갈은 무루(출세간)에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 무명의 잠재성향을 버리는 것도 아니다. 두 명의 도에 머무는 자를 제외한 나머지 보충갈들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 무명의 잠재성향을 버리는 것도 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahatīti?

(답) 또한, 어떤 보충갈이 어느 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것입니까?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahanti. (Dukamūlakaṃ)

아나가미도에 머무는 자는 고통스러운 느낌에서 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리는 것은 아니지만, 그곳에서 저항의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충갈은 욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것은 아니지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충갈은 색계와 무색계, 그리고 무루(출세간)에서 무명의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니다. 두 명의 도에 머무는 자를 제외한 나머지 보충갈들은 모든 곳에서 무명의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 버리는 것도 아니다. (두 가지 근본)

194. Yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ nappajahatīti?

194. 어떤 보충갈이 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 사견의 잠재성향… <생략> … 회의의 잠재성향을 버리지 않는 것입니까?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato vicikicchānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati vicikicchānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca [Pg.183] ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahanti vicikicchānusayañca nappajahanti.

제8인은 욕계의 세 가지 느낌과 색계, 무색계에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향을 버리는 것은 아니지만, 그곳에서 회의의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보충갈은 무루(출세간)에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 회의의 잠재성향을 버리는 것도 아니다. 두 명의 도에 머무는 자와 제8인을 제외한 나머지 보충갈들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향을 버리는 것도 아니고, 회의의 잠재성향을 버리는 것도 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahatīti?

또한, 어떤 보충갈이 어느 곳에서 회의의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것입니까?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato mānānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahanti.

불환도를 갖춘 자는 고수에서 의심의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 그곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 않는 중인 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 의심의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 중인 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계, 출세간에서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니다. 최상도를 갖춘 자는 욕계의 두 가지 느낌, 색계와 무색계에서 의심의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는 중인 것은 아니다. 바로 그 사람이 고수와 출세간에서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니다. 두 도를 갖춘 자와 제8인을 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahatīti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca nappajahati, no ca so tato mānānusayaṃ [Pg.184] nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahanti.

불환도를 갖춘 자는 고수에서 존재 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 그곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 않는 중인 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 존재 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 중인 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계, 출세간에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니다. 최상도를 갖춘 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 존재 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 그곳에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는 중인 것은 아니다. 바로 그 사람이 고수와 출세간에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니다. 두 도를 갖춘 자를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향을 버리는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati so tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato avijjānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

최상도를 갖춘 자는 고수에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 그곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는 중인 것은 아니다. 바로 그 사람이 출세간에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니며 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아니다. 두 도를 갖춘 자를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니며 무명의 잠재성향도 버리는 중이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahatīti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahanti. (Tikamūlakaṃ)

불환도를 갖춘 자는 고수에서 무명의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 그곳에서 적의의 잠재성향을 버리지 않는 중인 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니지만, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 중인 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계, 출세간에서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니다. 두 도를 갖춘 자를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 무명의 잠재성향을 버리는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리는 중이 아니다.

195. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati so tato vicikicchānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

195. (문) 어떤 사람이 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahatīti?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 의심의 잠재성향을 버리는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향을 버리는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā [Pg.185] dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati. Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati, no ca so tato mānānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca nappajahanti …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

불환도(아나가미도)를 성취한 자는 고통스러운 느낌에서 회의적 의심의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향을 버리지 않지만, 그 대상에서 적의의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보갈라는 욕계의 두 가지 느낌에서 회의적 의심의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향을 버리지 않지만, 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보갈라는 색계와 무색계와 출세간에서 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않으며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향을 버리지 않는다. 아라한도(최상도)를 성취한 자는 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 회의적 의심의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 사견의 잠재성향을 버리지 않지만, 그 대상에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보갈라는 고통스러운 느낌과 출세간에서 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않으며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향을 버리지 않는다. 두 도를 성취한 자들과 여덟 번째 보갈라(예류도 합치자)를 제외한 나머지 보갈라들은 모든 곳에서 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않으며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향을 버리지 않는다. (4개 결합의 근본)

196. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati so tato bhavarāgānusayaṃ nappajahatīti? Āmantā.

196. (문) 어떤 보갈라가 어떤 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그 보갈라는 그 대상에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는가? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahatīti?

(문) 또한 어떤 보갈라가 어떤 대상에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그 보갈라는 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca [Pg.186] nappajahati. Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati, no ca so tato mānānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahanti.

(답) 여덟 번째 보갈라(예류도 합치자)는 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리지 않지만, 그 대상에서 사견의 잠재성향과 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보갈라는 출세간에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 않으며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않는다. 불환도(아나가미도)를 성취한 자는 고통스러운 느낌에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않지만, 그 대상에서 적의의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보갈라는 욕계의 두 가지 느낌에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않지만, 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보갈라는 색계와 무색계와 출세간에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 않으며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않는다. 아라한도(최상도)를 성취한 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않지만, 그 대상에서 자만의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보갈라는 고통스러운 느낌과 출세간에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 않으며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않는다. 두 도를 성취한 자들과 여덟 번째 보갈라를 제외한 나머지 보갈라들은 모든 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 않으며, 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않는다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati so tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

(문) 어떤 보갈라가 어떤 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그 보갈라는 그 대상에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati, no ca so tato avijjānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

(답) 아라한도(최상도)를 성취한 자는 고통스러운 느낌에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않지만, 그 대상에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는 것은 아니다. 바로 그 보갈라는 출세간에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않으며 무명의 잠재성향도 버리지 않는다. 두 도를 성취한 자들과 여덟 번째 보갈라를 제외한 나머지 보갈라들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않으며 무명의 잠재성향도 버리지 않는다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahatīti?

(문) 또한 어떤 보갈라가 어떤 대상에서 무명의 잠재성향을 버리지 않는다면, 그 보갈라는 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 회의적 의심의 잠재성향을 버리지 않는는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca nappajahati, no ca so tato diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato avijjānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca [Pg.187] nappajahati, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahanti. (Pañcakamūlakaṃ)

예류도인(여덟 번째 보좌에 있는 자)은 욕계의 세 가지 수(즐거운 수, 무덤덤한 수, 괴로운 수), 색계, 무색계에서 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향을 버리지 못하지만, 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 버린다. 그 예류도인은 출세간에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하며 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심의 잠재성향도 버리지 못한다. 아나함도인은 괴로운 수에서 무명, 감각적 탐욕, 자만, 사견, 의심의 잠재성향을 버리지 못하지만, 적의의 잠재성향은 버린다. 그 아나함도인은 욕계의 두 가지 수(즐거운 수, 무덤덤한 수)에서 무명, 적의, 자만, 사견, 의심의 잠재성향을 버리지 못하지만, 감각적 탐욕의 잠재성향은 버린다. 그 아나함도인은 색계, 무색계, 출세간에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하며 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심의 잠재성향도 버리지 못한다. 아나함도인과 아라한도인, 예류도인을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하며 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심의 잠재성향도 버리지 못한다. (오법근거)

197. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati so tato avijjānusayaṃ nappajahatīti?

197. (문) 어떤 사람이 어떤 대상에 대해 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못한다면, 그 사람은 그 대상에 대해 무명의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati, no ca so tato avijjānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati avijjānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahanti avijjānusayañca nappajahanti.

아라한도인은 괴로운 수에서 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하지만, 무명의 잠재성향은 버린다. 그 아라한도인은 출세간에서 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하며 무명의 잠재성향도 버리지 못한다. 아나함도인과 아라한도인, 예류도인을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하며 무명의 잠재성향도 버리지 못한다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ nappajahati so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahatīti?

(문) 또는 어떤 사람이 어떤 대상에 대해 무명의 잠재성향을 버리지 못한다면, 그 사람은 그 대상에 대해 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati, no ca so tato diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca nappajahati. Sveva puggalo apariyāpanne so tato avijjānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati. Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati, no ca so tato paṭighānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati, no ca so tato [Pg.188] kāmarāgānusayaṃ nappajahati. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca nappajahati kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahati. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca nappajahanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca nappajahanti. (Chakkamūlakaṃ)

예류도인은 욕계의 세 가지 수, 색계, 무색계에서 무명, 감각적 탐욕, 적의, 자만, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하지만, 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 버린다. 그 예류도인은 출세간에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하며 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리지 못한다. 아나함도인은 괴로운 수에서 무명, 감각적 탐욕, 자만, 사견, 의심, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하지만, 적의의 잠재성향은 버린다. 그 아나함도인은 욕계의 두 가지 수에서 무명, 적의, 사견, 의심, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 버리지 못하지만, 감각적 탐욕의 잠재성향은 버린다. 그 아나함도인은 색계, 무색계, 출세간에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하며 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리지 못한다. 아나함도인과 아라한도인, 예류도인을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 무명의 잠재성향을 버리지 못하며 감각적 탐욕, 적의, 자만, 사견, 의심, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 버리지 못한다. (육법근거)

Pajahanāvāre paṭilomaṃ.

포기함의 장 역순(Paṭiloma).

Pajahanavāro.

포기함의 장(Pajahanavāro).

4. Pariññāvāro

4. 변지의 장(Pariññāvāro)

(Ka) anulomapuggalo

(문) 순행적 보좌인

198. (Ka) yo kāmarāgānusayaṃ parijānāti so paṭighānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

198. (문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 적의의 잠재성향도 철저히 아는가? 그러하다.

(Kha) yo vā pana paṭighānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(문) 또는 어떤 사람이 적의의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가? 그러하다.

(Ka) yo kāmarāgānusayaṃ parijānāti so mānānusayaṃ parijānātīti?

(문) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 철저히 아는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 위치에 있는 것(공통의 토대에 있는 것)만큼은 철저히 안다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(문) 또는 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가? 아니다.

Yo kāmarāgānusayaṃ parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 사견의 잠재성향을... (중략) ...의심의 잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayaṃ parijānātīti?

(문) 또는 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 위치에 있는 것만큼은 철저히 안다.

Yo kāmarāgānusayaṃ parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ parijānātīti?

어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을... (중략) ...무명의 잠재성향을 철저히 아는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 위치에 있는 것만큼은 철저히 안다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(문) 또는 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가? 아니다.

199. (Ka) yo paṭighānusayaṃ parijānāti so mānānusayaṃ parijānātīti?

199. (문) 어떤 사람이 적의의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 자만의 잠재성향도 철저히 아는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 위치에 있는 것만큼은 철저히 안다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ parijānāti so paṭighānusayaṃ parijānātīti? No.

(문) 또는 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 적의의 잠재성향도 철저히 아는가? 아니다.

Yo [Pg.189] paṭighānusayaṃ parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

어떤 사람이 적의의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 사견의 잠재성향을... (중략) ...의심의 잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti so paṭighānusayaṃ parijānātīti?

(문) 또는 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 적의의 잠재성향도 철저히 아는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 위치에 있는 것만큼은 철저히 안다.

Yo paṭighānusayaṃ parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ parijānātīti?

어떤 사람이 적의의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향을... (중략) ... 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 기반에 있는 것을 철저히 안다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ parijānāti so paṭighānusayaṃ parijānātīti? No.

아니면, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 적의의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 아니다.

200. Yo mānānusayaṃ parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

200. 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 견해의 잠재성향을... (중략) ... 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti so mānānusayaṃ parijānātīti?

아니면, 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 기반에 있는 것을 철저히 안다.

Yo mānānusayaṃ parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

어떤 사람이 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향을... (중략) ... 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 그러하다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ parijānāti so mānānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

아니면, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 그러하다.

201. (Ka) yo diṭṭhānusayaṃ parijānāti so vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

201. (가) 어떤 사람이 견해의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 그러하다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti so diṭṭhānusayaṃ parijānātīti? Āmantā …pe….

(나) 아니면, 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 견해의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 그러하다... (중략) ...

202. Yo vicikicchānusayaṃ parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ parijānātīti?

202. 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향을... (중략) ... 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 기반에 있는 것을 철저히 안다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ parijānāti so vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

아니면, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 아니다.

203. (Ka) yo bhavarāgānusayaṃ parijānāti so avijjānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

203. (가) 어떤 사람이 존재의 탐욕의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 그러하다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayaṃ parijānāti so bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(나) 아니면, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 그러하다. (하나의 뿌리 끝)

204. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti so mānānusayaṃ parijānātīti?

204. (가) 어떤 사람이 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 기반에 있는 것을 철저히 안다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti? No.

(나) 아니면, 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 아니다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

어떤 사람이 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 견해의 잠재성향을... (중략) ... 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ [Pg.190] parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti?

아니면, 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알고 있는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 기반에 있는 것을 철저히 안다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ parijānātīti?

어떤 사람이 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향을... (중략) ... 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 기반에 있는 것을 철저히 안다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti? No. (Dukamūlakaṃ)

아니면, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 아니다. (두 개의 뿌리 끝)

205. Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

205. 어떤 사람이 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 견해의 잠재성향을... (중략) ... 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 없다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānātīti?

아니면, 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 같은 기반에 있는 것을 철저히 안다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

어떤 사람이 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재성향을... (중략) ... 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는가? 없다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānātīti?

아니면, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있다면, 그 사람은 감각적 욕망의 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있는가?

Mānānusayaṃ parijānāti. (Tikamūlakaṃ)

자만의 잠재성향을 철저히 안다. (세 개의 뿌리 끝)

206. Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca parijānāti so vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

206. 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 사람은 의심의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca parijānātīti?

혹은 어떤 사람이 의심의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향을 철저히 아는가?

Diṭṭhānusayaṃ parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca tadekaṭṭhaṃ parijānāti …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

사견의 잠재적 성향을 철저히 안다. 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향은 그것과 동일한 위치에 있는 것(그 단계에서 제거되는 만큼)을 철저히 안다. …(4법의 토대)

207. Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

207. 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 사람은 존재의 탐욕의 잠재적 성향을 …(중략)… 무명의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānātīti?

혹은 어떤 사람이 무명의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향을 철저히 아는가?

Mānānusayaṃ parijānāti. (Pañcakamūlakaṃ)

자만의 잠재적 성향을 철저히 안다. (5법의 토대)

208. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti so avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

208. (가) 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향과 존재의 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 사람은 무명의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayaṃ parijānāti so [Pg.191] kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca parijānātīti?

(나) 혹은 어떤 사람이 무명의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향과 존재의 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는가?

Mānānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti. (Chakkamūlakaṃ)

자만의 잠재적 성향과 존재의 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 안다. (6법의 토대)

(Kha) anulomaokāso

(나) 순행 처(Okāsa)

209. (Ka) yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti tato paṭighānusayaṃ parijānātīti? No.

209. (가) 어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 적의의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yato vā pana paṭighānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 혹은 어떤 처에서 적의의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti tato mānānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(가) 어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 자만의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti?

(나) 혹은 어떤 처에서 자만의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato mānānusayaṃ parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayaṃ parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato mānānusayañca parijānāti kāmarāgānusayañca parijānāti.

색계와 무색계에서, 그 처에서는 자만의 잠재적 성향을 철저히 알지만, 그 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그 처에서는 자만의 잠재적 성향도 철저히 알고 감각적 탐욕의 잠재적 성향도 철저히 안다.

Yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 사견의 잠재적 성향을 …(중략)… 의심의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 그렇다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti?

혹은 어떤 처에서 의심의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayaṃ parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayañca parijānāti kāmarāgānusayañca parijānāti.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그 처에서는 의심의 잠재적 성향을 철저히 알지만, 그 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그 처에서는 의심의 잠재적 성향도 철저히 알고 감각적 탐욕의 잠재적 성향도 철저히 안다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(가) 어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 존재의 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 혹은 어떤 처에서 존재의 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(가) 어떤 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 무명의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti?

(나) 혹은 어떤 처에서 무명의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayaṃ parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca parijānāti kāmarāgānusayañca parijānāti.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그 처에서는 무명의 잠재적 성향을 철저히 알지만, 그 처에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그 처에서는 무명의 잠재적 성향도 철저히 알고 감각적 탐욕의 잠재적 성향도 철저히 안다.

210. (Ka) yato [Pg.192] paṭighānusayaṃ parijānāti tato mānānusayaṃ parijānātīti? No.

210. (가) 어떤 처에서 적의의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 자만의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ parijānāti tato paṭighānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 혹은 어떤 처에서 자만의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 적의의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yato paṭighānusayaṃ parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

어떤 처에서 적의의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 사견의 잠재적 성향을 …(중략)… 의심의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 그렇다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti tato paṭighānusayaṃ parijānātīti?

혹은 어떤 처에서 의심의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 적의의 잠재적 성향을 철저히 아는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayañca parijānāti paṭighānusayañca parijānāti.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그 처에서는 의심의 잠재적 성향을 철저히 알지만, 그 처에서 적의의 잠재적 성향을 철저히 아는 것은 아니다. 괴로운 느낌에서, 그 처에서는 의심의 잠재적 성향도 철저히 알고 적의의 잠재적 성향도 철저히 안다.

(Ka) yato paṭighānusayaṃ parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(가) 어떤 처에서 적의의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 존재의 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ parijānāti tato paṭighānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 혹은 어떤 처에서 존재의 탐욕의 잠재적 성향을 철저히 안다면, 그 처에서 적의의 잠재적 성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Ka) yato paṭighānusayaṃ parijānāti tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(문) 어떠한 곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ parijānāti tato paṭighānusayaṃ parijānātīti?

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 적의의 잠재성향도 철저히 아는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayañca parijānāti paṭighānusayañca parijānāti.

(답) 욕계의 두 가지 느낌에서, 그리고 색계와 무색계에서, 그곳에서는 무명의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳에서 적의의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서는 무명의 잠재성향도 철저히 알고 적의의 잠재성향도 철저히 안다.

211. Yato mānānusayaṃ parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

211. (문) 어떠한 곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 견해의 잠재성향을 … (중략) … 의심의 잠재성향을 철저히 아는가? (답) 그러하다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti tato mānānusayaṃ parijānātīti?

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 아는가?

Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca tato mānānusayaṃ parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayañca parijānāti mānānusayañca parijānāti.

(답) 괴로운 느낌에서, 그곳에서는 의심의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳에서 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그리고 색계와 무색계에서, 그곳에서는 의심의 잠재성향도 철저히 알고 자만의 잠재성향도 철저히 안다.

(Ka) yato mānānusayaṃ parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti?

(문) 어떠한 곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato mānānusayaṃ parijānāti, no ca tato bhavarāgānusayaṃ parijānāti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato mānānusayañca parijānāti bhavarāgānusayañca parijānāti[Pg.193].

(답) 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 색계와 무색계에서, 그곳에서는 자만의 잠재성향도 철저히 알고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 안다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ parijānāti tato mānānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 그러하다.

(Ka) yato mānānusayaṃ parijānāti tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(문) 어떠한 곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ parijānāti tato mānānusayaṃ parijānātīti?

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 아는가?

Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca tato mānānusayaṃ parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca parijānāti mānānusayañca parijānāti.

(답) 괴로운 느낌에서, 그곳에서는 무명의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳에서 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그리고 색계와 무색계에서, 그곳에서는 무명의 잠재성향도 철저히 알고 자만의 잠재성향도 철저히 안다.

212. (Ka) yato diṭṭhānusayaṃ parijānāti tato vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

212. (문) 어떠한 곳에서 견해의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 의심의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ parijānātīti? Āmantā …pe….

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 견해의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 그러하다. … (중략) ….

213. (Ka) yato vicikicchānusayaṃ parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti?

213. (문) 어떠한 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca tato bhavarāgānusayaṃ parijānāti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayañca parijānāti bhavarāgānusayañca parijānāti.

(답) 욕계의 세 가지 느낌에서, 그곳에서는 의심의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 색계와 무색계에서, 그곳에서는 의심의 잠재성향도 철저히 알고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 안다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ parijānāti tato vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 의심의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 그러하다.

(Ka) yato vicikicchānusayaṃ parijānāti tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(문) 어떠한 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ parijānāti tato vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 의심의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 그러하다.

214. (Ka) yato bhavarāgānusayaṃ parijānāti tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

214. (문) 어떠한 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 그러하다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti?

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca tato bhavarāgānusayaṃ parijānāti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca parijānāti bhavarāgānusayañca parijānāti. (Ekamūlakaṃ)

(답) 욕계의 세 가지 느낌에서, 그곳에서는 무명의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 색계와 무색계에서, 그곳에서는 무명의 잠재성향도 철저히 알고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 안다.

215. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti tato mānānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

215. (문) 어떠한 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 없다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ parijānāti tato [Pg.194] kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti?

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato mānānusayaṃ parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato mānānusayañca kāmarāgānusayañca parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ parijānāti.

(답) 색계와 무색계에서, 그곳에서는 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 아는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 자만의 잠재성향과 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지만, 그곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 아는 것은 아니다.

Yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(문) 어떠한 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 견해의 잠재성향을 … (중략) … 의심의 잠재성향을 철저히 아는가? (답) 없다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti?

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayaṃ parijānāti.

(답) 색계와 무색계에서, 그곳에서는 의심의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 아는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 의심의 잠재성향과 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지만, 그곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 아는 것은 아니다. 괴로운 느낌에서, 그곳에서는 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알지만, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것은 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(문) 어떠한 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 없다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti? No.

(문) 혹은, 어떠한 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알면, 그곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(문) 어느 곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 무지의 잠재성향도 철저히 아는가? (답) 아니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti?

(문) 혹은 어느 곳에서 무지의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향도 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayañca paṭighānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayaṃ parijānāti. (Dukamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 그곳으로부터 무지의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳으로부터 무지의 잠재성향과 감탐의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 괴로운 느낌에서 그곳으로부터 무지의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. (2가지 근본)

216. Yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Natthi[Pg.195].

216. 어느 곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 견해의 잠재성향을... (중략) ...의심의 잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānātīti?

혹은 어느 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayañca mānānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca parijānāti.

색계와 무색계에서 그곳으로부터 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳으로부터 의심의 잠재성향과 감탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 괴로운 느낌에서 그곳으로부터 의심의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(문) 어느 곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 아는가? (답) 아니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānātīti?

(문) 혹은 어느 곳에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato bhavarāgānusayañca mānānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti.

색계와 무색계에서 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānāti tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(문) 어느 곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 무지의 잠재성향을 철저히 아는가? (답) 아니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānātīti?

(문) 혹은 어느 곳에서 무지의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca mānānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayañca paṭighānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca parijānāti. (Tikamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 그곳으로부터 무지의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳으로부터 무지의 잠재성향과 감탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 괴로운 느낌에서 그곳으로부터 무지의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. (3가지 근본)

217. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca parijānāti tato vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

217. (문) 어느 곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 아는가? (답) 아니다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca parijānātīti?

(문) 혹은 어느 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato vicikicchānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Kāmadhātuyā [Pg.196] dvīsu vedanāsu tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Dukkhāya vedanāya tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca parijānāti …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 그곳으로부터 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳으로부터 의심의 잠재성향과 감탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 괴로운 느낌에서 그곳으로부터 의심의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 견해의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다... (중략) ... (4가지 근본)

218. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

218. (문) 어느 곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 아는가? (답) 아니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānātīti?

(문) 혹은 어느 곳에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato bhavarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti.

색계와 무색계에서 그곳으로부터 존재탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(문) 어느 곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 무지의 잠재성향을 철저히 아는가? (답) 아니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānātīti?

(문) 혹은 어느 곳에서 무지의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca parijānāti. (Pañcakamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 그곳으로부터 무지의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳으로부터 무지의 잠재성향과 감탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 반감의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 괴로운 느낌에서 그곳으로부터 무지의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 철저히 알지만, 그곳으로부터 감탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. (5가지 근본)

219. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

219. (문) 어느 곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재탐의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 무지의 잠재성향을 철저히 아는가? (답) 아니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca parijānātīti?

(문) 혹은 어느 곳에서 무지의 잠재성향을 철저히 안다면, 그곳에서 감탐의 잠재성향과 반감의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재탐의 잠재성향도 철저히 아는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato avijjānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca [Pg.197] vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti, no ca tato paṭighānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti. Dukkhāya vedanāya tato avijjānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti. (Chakkamūlakaṃ)

색계와 무색계에서, 그곳으로부터 무명잠재성향, 자만잠재성향, 견해잠재성향, 의심잠재성향, 존재탐잠재성향을 철저히 알지만, 그곳으로부터 감각탐욕잠재성향과 저항잠재성향은 철저히 알지 못한다. 욕계의 두 가지 느낌(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)에서, 그곳으로부터 무명잠재성향, 감각탐욕잠재성향, 자만잠재성향, 견해잠재성향, 의심잠재성향을 철저히 알지만, 그곳으로부터 저항잠재성향과 존재탐잠재성향은 철저히 알지 못한다. 괴로운 느낌에서, 그곳으로부터 무명잠재성향, 저항잠재성향, 견해잠재성향, 의심잠재성향을 철저히 알지만, 그곳으로부터 감각탐욕잠재성향, 자만잠재성향, 존재탐잠재성향은 철저히 알지 못한다. (6가지 기반)

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순방향 보충(인물-장소)

220. (Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti so tato paṭighānusayaṃ parijānātīti? No.

220. (가) 어떤 사람이 어느 곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato paṭighānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti so tato mānānusayaṃ parijānātīti?

(가) 어떤 사람이 어느 곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 자만잠재성향을 철저히 아는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 동일한 기반에 있는 것을 철저히 안다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 자만잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yo yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

어떤 사람이 어느 곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 견해잠재성향을... (중략)... 의심잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti?

또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 의심잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 아는가?

Aṭṭhamako dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, kāmarāgānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

여덟 번째 사람은 괴로운 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그는 그곳으로부터 의심잠재성향을 철저히 알지만, 그는 그곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 아는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서, 그는 그곳으로부터 의심잠재성향을 철저히 알고, 감각탐욕잠재성향은 그것과 동일한 기반에 있는 것을 철저히 안다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(가) 어떤 사람이 어느 곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 존재탐잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 존재탐잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ parijānāti so tato avijjānusayaṃ parijānātīti?

(가) 어떤 사람이 어느 곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 무명잠재성향을 철저히 아는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 동일한 기반에 있는 것을 철저히 안다.

(Kha) yo vā pana yato [Pg.198] avijjānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 무명잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 감각탐욕잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

221. (Ka) yo yato paṭighānusayaṃ parijānāti so tato mānānusayaṃ parijānātīti? No.

221. (가) 어떤 사람이 어느 곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 자만잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ parijānāti so tato paṭighānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 자만잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yo yato paṭighānusayaṃ parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

어떤 사람이 어느 곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 견해잠재성향을... (중략)... 의심잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ parijānāti so tato paṭighānusayaṃ parijānātīti?

또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 의심잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 아는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, paṭighānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

여덟 번째 사람은 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그는 그곳으로부터 의심잠재성향을 철저히 알지만, 그는 그곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 아는 것은 아니다. 바로 그 사람이 괴로운 느낌에서, 그는 그곳으로부터 의심잠재성향을 철저히 알고, 저항잠재성향은 그것과 동일한 기반에 있는 것을 철저히 안다.

(Ka) yo yato paṭighānusayaṃ parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? No.

(가) 어떤 사람이 어느 곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 존재탐잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ parijānāti so tato paṭighānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 존재탐잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Ka) yo yato paṭighānusayaṃ parijānāti so tato avijjānusayaṃ parijānātīti?

(가) 어떤 사람이 어느 곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 무명잠재성향을 철저히 아는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그것과 동일한 기반에 있는 것을 철저히 안다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ parijānāti so tato paṭighānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 무명잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 저항잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

222. Yo yato mānānusayaṃ parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

222. 어떤 사람이 어느 곳으로부터 자만잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 견해잠재성향을... (중략)... 의심잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ parijānāti so tato mānānusayaṃ parijānātīti?

또한 어떤 사람이 어느 곳으로부터 의심잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 자만잠재성향을 철저히 아는가?

Aṭṭhamako dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, mānānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

여덟 번째 사람은 괴로운 느낌에서, 그는 그곳으로부터 의심잠재성향을 철저히 알지만, 그는 그곳으로부터 자만잠재성향을 철저히 아는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그는 그곳으로부터 의심잠재성향을 철저히 알고, 자만잠재성향은 그것과 동일한 기반에 있는 것을 철저히 안다.

(Ka) yo yato mānānusayaṃ parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti?

(가) 어떤 사람이 어느 곳으로부터 자만잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그곳으로부터 존재탐잠재성향을 철저히 아는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so [Pg.199] tato mānānusayaṃ parijānāti, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato mānānusayañca parijānāti bhavarāgānusayañca parijānāti.

아라한도를 구족한 자는 욕계의 두 가지 느낌에서, 그는 그곳으로부터 자만잠재성향을 철저히 알지만, 그는 그곳으로부터 존재탐잠재성향을 철저히 아는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계에서, 그는 그곳으로부터 자만잠재성향도 철저히 알고 존재탐잠재성향도 철저히 안다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ parijānāti so tato mānānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(또는) 어떤 사람이 어떤 근거에서 존재탐욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 자만의 잠재성향도 철저히 아는가? 그렇다.

(Ka) yo yato mānānusayaṃ parijānāti so tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

(가) 어떤 사람이 어떤 근거에서 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 무명의 잠재성향도 철저히 아는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ parijānāti so tato mānānusayaṃ parijānātīti?

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 무명의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 자만의 잠재성향도 철저히 아는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca parijānāti mānānusayañca parijānāti.

아라한도를 성취한 이는 괴로운 느낌에서 무명의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 근거에서 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람이 욕계에서, 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서는 그 근거에서 무명의 잠재성향도 철저히 알고 자만의 잠재성향도 철저히 안다.

223. (Ka) yo yato diṭṭhānusayaṃ parijānāti so tato vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

223. (가) 어떤 사람이 어떤 근거에서 견해의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 의심의 잠재성향도 철저히 아는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ parijānātīti? Āmantā …pe….

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 견해의 잠재성향도 철저히 아는가? 그렇다. … 이하 생략 …

224. (Ka) yo yato vicikicchānusayaṃ parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti?

224. (가) 어떤 사람이 어떤 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 존재탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, bhavarāgānusayaṃ tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

제8인은 욕계에서, 세 가지 느낌에서 그 근거에서 의심의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 근거에서 존재탐욕의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람이 색계에서, 무색계에서는 그 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 알고, 그와 같은 곳에 있는 존재탐욕의 잠재성향을 철저히 안다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ parijānāti so tato vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 존재탐욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 의심의 잠재성향도 철저히 아는가? 아니다.

(Ka) yo yato vicikicchānusayaṃ parijānāti so tato avijjānusayaṃ parijānātīti?

(가) 어떤 사람이 어떤 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 무명의 잠재성향도 철저히 아는가?

Tadekaṭṭhaṃ parijānāti.

그와 같은 곳에 있는 (무명의 잠재성향을) 철저히 안다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ parijānāti so tato vicikicchānusayaṃ parijānātīti? No.

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 무명의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 의심의 잠재성향도 철저히 아는가? 아니다.

225. (Ka) yo yato bhavarāgānusayaṃ parijānāti so tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Āmantā.

225. (가) 어떤 사람이 어떤 근거에서 존재탐욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 무명의 잠재성향도 철저히 아는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti?

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 무명의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 존재탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가?

Aggamaggasamaṅgī [Pg.200] kāmadhātuyā tīsu vedanāsu so tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca parijānāti bhavarāgānusayañca parijānāti. (Ekamūlakaṃ)

아라한도를 성취한 이는 욕계에서, 세 가지 느낌에서 그 근거에서 무명의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 근거에서 존재탐욕의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람이 색계에서, 무색계에서는 그 근거에서 무명의 잠재성향도 철저히 알고 존재탐욕의 잠재성향도 철저히 안다. (단일 항목 근거)

226. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti so tato mānānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

226. (가) 어떤 사람이 어떤 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 자만의 잠재성향도 철저히 아는가? 없다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti? No.

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 철저히 아는가? 아니다.

Yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

어떤 사람이 어떤 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는가? 없다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti?

또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 철저히 아는가?

Aṭṭhamako rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca parijānāti kāmarāgānusayañca tadekaṭṭhaṃ parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca parijānāti paṭighānusayañca tadekaṭṭhaṃ parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ parijānāti.

제8인은 색계에서, 무색계에서 그 근거에서 의심의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람이 욕계에서, 두 가지 느낌에서 그 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 알고 그와 같은 곳에 있는 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 알지만, 그 근거에서 적의의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람이 괴로운 느낌에서 그 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 알고 그와 같은 곳에 있는 적의의 잠재성향도 철저히 알지만, 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(가) 어떤 사람이 어떤 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 존재탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가? 없다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti? No.

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 존재탐욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 철저히 아는가? 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti so tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(가) 어떤 사람이 어떤 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 무명의 잠재성향도 철저히 아는가? 없다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānātīti? No. (Dukamūlakaṃ)

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 무명의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향도 철저히 아는가? 아니다. (두 항목 근거)

227. Yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Natthi[Pg.201].

227. 어떤 사람이 어떤 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 견해의 잠재성향… 이하 생략 … 의심의 잠재성향을 철저히 아는가? 없다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānātīti?

또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 철저히 아는가?

Aṭṭhamako rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayañca parijānāti mānānusayañca tadekaṭṭhaṃ parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca parijānāti kāmarāgānusayañca mānānusayañca tadekaṭṭhaṃ parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca parijānāti paṭighānusayañca tadekaṭṭhaṃ parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca parijānāti.

제8인은 색계에서, 무색계에서 그 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 알고 그와 같은 곳에 있는 자만의 잠재성향을 철저히 알지만, 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람이 욕계에서, 두 가지 느낌에서 그 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 알고 그와 같은 곳에 있는 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지만, 그 근거에서 적의의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람이 괴로운 느낌에서 그 근거에서 의심의 잠재성향을 철저히 알고 그와 같은 곳에 있는 적의의 잠재성향을 철저히 알지만, 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(가) 어떤 사람이 어떤 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 존재탐욕의 잠재성향도 철저히 아는가? 없다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānātīti?

(나) 또는 어떤 사람이 어떤 근거에서 존재탐욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그는 그 근거에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 철저히 아는가?

Mānānusayaṃ parijānāti.

자만의 잠재성향을 철저히 안다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānāti so tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(순순) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānātīti?

(역순) 또는 어떤 사람이 어떤 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 아는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca mānānusayañca parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. (Tikamūlakaṃ)

제일도(아라한도)에 든 자는 괴로운 느낌에서 무명의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람은 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. (3법 근거)

228. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca parijānāti so tato vicikicchānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

228. (순순) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 의심의 잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca parijānātīti?

(역순) 또는 어떤 사람이 어떤 대상에서 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 아는가?

Aṭṭhamako rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayañca diṭṭhānusayañca parijānāti mānānusayañca tadekaṭṭhaṃ parijānāti, no [Pg.202] ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca diṭṭhānusayañca parijānāti kāmarāgānusayañca mānānusayañca tadekaṭṭhaṃ parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca diṭṭhānusayañca parijānāti paṭighānusayañca tadekaṭṭhaṃ parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca parijānāti …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

제8인(예류도에 든 자)은 색계에서, 무색계에서 의심의 잠재성향과 견해의 잠재성향은 철저히 알고, 그것과 한곳에 머무는 자만의 잠재성향도 철저히 알지만, 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람은 욕계의 두 가지 느낌에서 의심의 잠재성향과 견해의 잠재성향은 철저히 알고, 그것과 한곳에 머무는 감욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 철저히 알지만, 그 대상에서 반발의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람은 괴로운 느낌에서 의심의 잠재성향과 견해의 잠재성향은 철저히 알고, 그것과 한곳에 머무는 반발의 잠재성향도 철저히 알지만, 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. ... (4법 근거)

229. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

229. (순순) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 존재욕의 잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānātīti?

(역순) 또는 어떤 사람이 어떤 대상에서 존재욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는가?

Mānānusayaṃ parijānāti.

자만의 잠재성향을 철저히 안다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti so tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

(순순) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānātīti?

(역순) 또는 어떤 사람이 어떤 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca mānānusayañca parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti. (Pañcakamūlakaṃ)

제일도(아라한도)에 든 자는 괴로운 느낌에서 무명의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람은 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. (5법 근거)

230. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti so tato avijjānusayaṃ parijānātīti? Natthi.

230. (순순) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재욕의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 아는가? 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca parijānātīti?

(역순) 또는 어떤 사람이 어떤 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 안다면, 그 사람은 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재욕의 잠재성향을 철저히 아는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca [Pg.203] mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca mānānusayañca parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca mānānusayañca bhavarāgānusayañca parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca parijānāti. (Chakkamūlakaṃ)

제일도(아라한도)에 든 자는 괴로운 느낌에서 무명의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재욕의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람은 욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재욕의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. 바로 그 사람은 색계에서, 무색계에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재욕의 잠재성향은 철저히 알지만, 그 대상에서 감욕의 잠재성향과 반발의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 철저히 아는 것이 아니다. (6법 근거)

Pariññāvāre anulomaṃ.

철저히 앎의 장의 순차가 끝났다.

4. Pariññāvāra

4. 철저히 앎의 장

(Gha) paṭilomapuggalo

(라) 역순의 사람

231. (Ka) yo kāmarāgānusayaṃ na parijānāti so paṭighānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

231. (순순) 어떤 사람이 감욕의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 반발의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana paṭighānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

(역순) 또는 어떤 사람이 반발의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Ka) yo kāmarāgānusayaṃ na parijānāti so mānānusayaṃ na parijānātīti?

(순순) 어떤 사람이 감욕의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so mānānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca na parijānanti mānānusayañca na parijānanti.

제일도(아라한도)에 든 자는 감욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도에 든 자(불환도와 아라한도)를 제외한 나머지 사람들은 감욕의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti?

(역순) 또는 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī mānānusayaṃ na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā mānānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca na parijānanti.

불환도(아나함도)에 든 자는 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 감욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도에 든 자(불환도와 아라한도)를 제외한 나머지 사람들은 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 감욕의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo kāmarāgānusayaṃ na parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 사람이 감욕의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 견해의 잠재성향을 ... (중략) ... 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

여덟 맺는 사람(예류향)은 감각적 욕망의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 아나함도의 성취자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 감각적 욕망의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayaṃ [Pg.204] na parijānātīti?

또는 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감각적 욕망의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca na parijānanti.

아나함도의 성취자는 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 감각적 욕망의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 아나함도의 성취자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각적 욕망의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo kāmarāgānusayaṃ na parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 사람이 감각적 욕망의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을... (중략) ...무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so avijjānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

최상의 도(아라한도)의 성취자는 감각적 욕망의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 성취자(아나함도와 아라한도)를 제외한 나머지 사람들은 감각적 욕망의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감각적 욕망의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayaṃ na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca na parijānanti.

아나함도의 성취자는 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 감각적 욕망의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 성취자(아나함도와 아라한도)를 제외한 나머지 사람들은 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각적 욕망의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

232. (Ka) yo paṭighānusayaṃ na parijānāti so mānānusayaṃ na parijānātīti?

232. (가) 어떤 사람이 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca so mānānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā paṭighānusayañca na parijānanti mānānusayañca na parijānanti.

최상의 도의 성취자는 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 성취자를 제외한 나머지 사람들은 저항의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ na parijānāti so paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

(나) 또는 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī mānānusayaṃ na parijānāti, no ca so paṭighānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā mānānusayañca na parijānanti paṭighānusayañca na parijānanti.

아나함도의 성취자는 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 성취자를 제외한 나머지 사람들은 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 저항의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo paṭighānusayaṃ na parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 사람이 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 견해의 잠재성향을... (중략) ...의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca so vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā paṭighānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

여덟 번째 사람은 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 아나함도의 성취자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 저항의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti so paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so paṭighānusayaṃ na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca na parijānanti paṭighānusayañca na parijānanti.

아나함도의 성취자는 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 아나함도의 성취자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 저항의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo [Pg.205] paṭighānusayaṃ na parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 사람이 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을... (중략) ...무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca so avijjānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā paṭighānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

최상의 도의 성취자는 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 성취자를 제외한 나머지 사람들은 저항의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti so paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayaṃ na parijānāti, no ca so paṭighānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca na parijānanti paṭighānusayañca na parijānanti.

아나함도의 성취자는 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 성취자를 제외한 나머지 사람들은 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 저항의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

233. Yo mānānusayaṃ na parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

233. 어떤 사람이 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 견해의 잠재성향을... (중략) ...의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako mānānusayaṃ na parijānāti, no ca so vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā mānānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

여덟 번째 사람은 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 최상의 도의 성취자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti so mānānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so mānānusayaṃ na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca na parijānanti mānānusayañca na parijānanti.

최상의 도의 성취자는 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 최상의 도의 성취자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo mānānusayaṃ na parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

어떤 사람이 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을... (중략) ...무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti so mānānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

또는 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

234. (Ka) yo diṭṭhānusayaṃ na parijānāti so vicikicchānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

234. (가) 어떤 사람이 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti so diṭṭhānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā …pe….

(나) 또는 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? 그렇다. ... (중략) ...

235. Yo vicikicchānusayaṃ na parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ na parijānātīti?

235. 어떤 사람이 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을... (중략) ...무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so avijjānusayaṃ na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

최상의 도의 성취자는 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하나, 그가 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 최상의 도의 성취자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti so vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako avijjānusayaṃ na [Pg.206] parijānāti, no ca so vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

제8인(예류도인)은 무명잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 의심잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 최상의 도를 구족한 자와 제8인을 제외한 나머지 인물들은 무명잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심잠재성향도 철저히 알지 못한다.

236. (Ka) yo bhavarāgānusayaṃ na parijānāti so avijjānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

236. (가) 어떤 사람이 존재탐욕잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 무명잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti so bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(나) 또한, 어떤 사람이 무명잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 존재탐욕잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다. (단일 뿌리)

237. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti so mānānusayaṃ na parijānātīti?

237. (가) 어떤 사람이 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 자만잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so mānānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti mānānusayañca na parijānanti.

최상의 도를 구족한 자는 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 자만잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 구족자들(아나함도와 아라한도)을 제외한 나머지 인물들은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 철저히 알지 못하고 자만잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yo vā pana mānānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한, 어떤 사람이 자만잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī mānānusayaṃ na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā mānānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti.

불환도를 구족한 자는 자만잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 구족자들을 제외한 나머지 인물들은 자만잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 사람이 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 견해잠재성향을… (줄임)… 의심잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

제8인은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 의심잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 불환도를 구족한 자와 제8인을 제외한 나머지 인물들은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti?

또한, 어떤 사람이 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti.

불환도를 구족한 자는 의심잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 불환도를 구족한 자와 제8인을 제외한 나머지 인물들은 의심잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 사람이 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 존재탐욕잠재성향을… (줄임)… 무명잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so avijjānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ [Pg.207] maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

최상의 도를 구족한 자는 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 무명잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 구족자들을 제외한 나머지 인물들은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 철저히 알지 못하고 무명잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti?

또한, 어떤 사람이 무명잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayaṃ na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti. (Dukamūlakaṃ)

불환도를 구족한 자는 무명잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 구족자들을 제외한 나머지 인물들은 무명잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 철저히 알지 못한다. (이중 뿌리)

238. Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti so diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

238. 어떤 사람이 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 견해잠재성향을… (줄임)… 의심잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

제8인은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 의심잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 구족자들과 제8인을 제외한 나머지 인물들은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānātīti?

또한, 어떤 사람이 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgī vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so mānānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānanti.

불환도를 구족한 자는 의심잠재성향과 자만잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 최상의 도를 구족한 자는 의심잠재성향과 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 자만잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 구족자들과 제8인을 제외한 나머지 인물들은 의심잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

어떤 사람이 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 존재탐욕잠재성향을… (줄임)… 무명잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānātīti?

또한, 어떤 사람이 무명잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānanti. (Tikamūlakaṃ)

불환도를 구족한 자는 무명잠재성향과 자만잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그가 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 두 도의 구족자들을 제외한 나머지 인물들은 무명잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향도 철저히 알지 못한다. (삼중 뿌리)

239. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti so vicikicchānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

239. (가) 어떤 사람이 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 의심잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yo [Pg.208] vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한, 어떤 사람이 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī vicikicchānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgī vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti, no ca so mānānusayaṃ na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā vicikicchānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānanti …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

불환도에 든 자는 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 아라한도에 든 자는 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 자만의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도에 든 자와 제8인을 제외한 나머지 보류자들은 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니다.

240. Yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti so bhavarāgānusayaṃ…pe… avijjānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

240. 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 사람은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... 무명의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가? 그렇다.

Yo vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānātīti?

아니면 또한, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako avijjānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānanti. (Pañcakamūlakaṃ)

제8인은 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 불환도에 든 자는 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도에 든 자와 제8인을 제외한 나머지 보류자들은 무명의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니다.

241. (Ka) yo kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti so avijjānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

241. 어떤 사람이 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 사람은 무명의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānātīti?

아니면 또한, 어떤 사람이 무명의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 사람은 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako avijjānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti, no ca so diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgī avijjānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti, no ca so kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca [Pg.209] ṭhapetvā avasesā puggalā avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānanti. (Chakkamūlakaṃ)

제8인은 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 불환도에 든 자는 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 두 도에 든 자와 제8인을 제외한 나머지 보류자들은 무명의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니다.

(Ṅa) paṭilomaokāso

역순의 처소

242. (Ka) yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

242. 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가?

Dukkhāya vedanāya tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca na parijānāti paṭighānusayañca na parijānāti.

괴로운 느낌에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 적의의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 색계와 무색계와 출세간에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니고 적의의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니다.

(Kha) yato vā pana paṭighānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti?

아니면 또한, 어느 곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne tato paṭighānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca na parijānāti.

욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 적의의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 색계와 무색계와 출세간에서, 그곳에서는 적의의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니고 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti tato mānānusayaṃ na parijānātīti?

어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato mānānusayaṃ na parijānāti. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca na parijānāti mānānusayañca na parijānāti.

색계와 무색계에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 자만의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니고 자만의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

아니면 또한, 어느 곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가? 그렇다.

Yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 곳에서 사견의 잠재성향... 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 출세간에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니고 의심의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

아니면 또한, 어느 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가? 그렇다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti?

어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti. Dukkhāya vedanāya [Pg.210] apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca na parijānāti bhavarāgānusayañca na parijānāti.

색계와 무색계에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti?

아니면 또한, 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca na parijānāti.

욕계의 두 가지 느낌에서, 그곳에서는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 괴로운 느낌과 출세간에서, 그곳에서는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니고 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니다.

(Ka) yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니라면, 그 곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌가?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아니지만, 무명의 잠재성향을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 출세간에서, 그곳에서는 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니고 무명의 잠재성향도 철저히 아는 중이 아니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

혹은 무명잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다.

243. (Ka) yato paṭighānusayaṃ na parijānāti tato mānānusayaṃ parijānātīti?

243. 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca tato mānānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato paṭighānusayañca na parijānāti mānānusayañca na parijānāti.

욕계의 두 가지 수에서, 색계에서, 무색계에서 그곳에서는 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 출세간에서는 그곳에서 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ na parijānāti tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

혹은 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayaṃ na parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato mānānusayañca na parijānāti paṭighānusayañca na parijānāti.

괴로운 수에서 그곳에서는 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 출세간에서는 그곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

Yato paṭighānusayaṃ na parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 사견의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato paṭighānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti.

욕계의 두 가지 수에서, 색계에서, 무색계에서 그곳에서는 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 출세간에서는 그곳에서 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

혹은 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다.

(Ka) yato paṭighānusayaṃ na parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti?

적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayaṃ na parijānāti[Pg.211], no ca tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne tato paṭighānusayañca na parijānāti bhavarāgānusayañca na parijānāti.

색계에서, 무색계에서 그곳에서는 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 욕계의 두 가지 수에서, 출세간에서는 그곳에서 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ na parijānāti tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

혹은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca na parijānāti paṭighānusayañca na parijānāti.

괴로운 수에서 그곳에서는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 욕계의 두 가지 수에서, 출세간에서는 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

(Ka) yato paṭighānusayaṃ na parijānāti tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato paṭighānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti.

욕계의 두 가지 수에서, 색계에서, 무색계에서 그곳에서는 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 출세간에서는 그곳에서 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

혹은 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 적의의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다.

244. Yato mānānusayaṃ na parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

244. 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 사견의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayaṃ na parijānāti, no ca tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato mānānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti.

괴로운 수에서 그곳에서는 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 출세간에서는 그곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti tato mānānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

혹은 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다.

(Ka) yato mānānusayaṃ na parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ na parijānāti tato mānānusayaṃ na parijānātīti?

혹은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato mānānusayaṃ na parijānāti. Dukkhāya vedanāya apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca na parijānāti mānānusayañca na parijānāti.

욕계의 두 가지 수에서 그곳에서는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 괴로운 수에서, 출세간에서는 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

(Ka) yato mānānusayaṃ na parijānāti tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayaṃ na parijānāti, no ca tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato mānānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti.

괴로운 수에서 그곳에서는 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 출세간에서는 그곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

(Kha) yato vā [Pg.212] pana avijjānusayaṃ na parijānāti tato mānānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

혹은 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다.

245. (Ka) yato diṭṭhānusayaṃ na parijānāti tato vicikicchānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

245. 사견의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā …pe….

혹은 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 사견의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다. ... (중략) ...

246. (Ka) yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

246. 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ na parijānāti tato vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

혹은 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti.

욕계의 세 가지 수에서 그곳에서는 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아닙니다. 출세간에서는 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못합니다.

(Ka) yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti tato avijjānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못합니까? 그렇습니다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti tato vicikicchānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 대상에 대하여 무명 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 의심 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

247. (Ka) yato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

247. (가) 어떤 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 무명 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti.

욕계의 세 가지 느낌에서, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 무명 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향도 철저히 알지 못하고 무명 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(나) 또한, 어떤 대상에 대하여 무명 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다. (단일 근원)

248. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti tato mānānusayaṃ na parijānātīti?

248. (가) 어떤 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 자만 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca tato mānānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti mānānusayañca na parijānāti.

색계와 무색계에서, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 자만 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못하고 자만 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yato vā pana mānānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한, 어떤 대상에 대하여 자만 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Dukkhāya vedanāya tato mānānusayañca kāmarāgānusayañca [Pg.213] na parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato mānānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti.

괴로운 느낌에서, 그 대상에 대하여 자만 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 저항 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는, 그 대상에 대하여 자만 잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 견해 잠재성향을 …(중략)… 의심 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti.

색계와 무색계에서, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 의심 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못하고 의심 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti? Āmantā.

또한, 어떤 대상에 대하여 의심 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti?

(가) 어떤 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti bhavarāgānusayañca na parijānāti.

색계와 무색계에서, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못하고 존재탐욕 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한, 어떤 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca na parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti.

괴로운 느낌에서, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 저항 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

(가) 어떤 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 무명 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Apariyāpanne tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti.

색계와 무색계에서, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 무명 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못하고 무명 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti? Āmantā. (Dukamūlakaṃ)

(나) 또한, 어떤 대상에 대하여 무명 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다. (이중 근원)

249. Yato [Pg.214] kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

249. 어떤 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 그리고 자만 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 견해 잠재성향을 …(중략)… 의심 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

Yato vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānātīti? Āmantā.

또한, 어떤 대상에 대하여 의심 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 그리고 자만 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

(가) 어떤 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 그리고 자만 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한, 어떤 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 그리고 자만 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca na parijānāti. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti.

괴로운 느낌에서, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향, 감각탐욕 잠재성향, 그리고 자만 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 저항 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향과 저항 잠재성향은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향과 자만 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 출세간에서는, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향도 철저히 알지 못하고 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 그리고 자만 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti tato avijjānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

(가) 어떤 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 그리고 자만 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 무명 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānātīti? Āmantā. (Tikamūlakaṃ)

(나) 또한, 어떤 대상에 대하여 무명 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 그리고 자만 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다. (삼중 근원)

250. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti tato vicikicchānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

250. (가) 어떤 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 자만 잠재성향, 그리고 견해 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 의심 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana vicikicchānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānātīti? Āmantā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

(나) 또한, 어떤 대상에 대하여 의심 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 자만 잠재성향, 그리고 견해 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다. …(중략)… (사중 근원)

251. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

251. (가) 어떤 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 자만 잠재성향, 견해 잠재성향, 그리고 의심 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yato vā pana bhavarāgānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한, 어떤 대상에 대하여 존재탐욕 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 대상에 대하여 감각탐욕 잠재성향, 저항 잠재성향, 자만 잠재성향, 견해 잠재성향, 그리고 의심 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Dukkhāya vedanāya tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca [Pg.215] tato paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca tato kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Apariyāpanne tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti.

고통스러운 느낌에서 그 처소로부터 존재의 탐욕의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 저항의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 그 처소로부터 존재의 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 출세간에서 그 처소로부터 존재의 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다.

(Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti tato avijjānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

(문) 어떤 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 처소에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? (답) 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānātīti? Āmantā. (Pañcakamūlakaṃ)

(문) 혹은, 어떤 처소에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? (답) 그렇다. (오계근)

252. (Ka) yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti tato avijjānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

252. (문) 어떤 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 처소에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? (답) 그렇다.

(Kha) yato vā pana avijjānusayaṃ na parijānāti tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānātīti? Āmantā. (Chakkamūlakaṃ)

(문) 혹은, 어떤 처소에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가? (답) 그렇다. (육계근)

(Ca) paṭilomapuggalokāsā

(차) 역순의 인물-처소

253. (Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti so tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

253. (문) 어떤 사람이 어떤 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 사람은 그 처소에서 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca na parijānāti paṭighānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca na parijānanti paṭighānusayañca na parijānanti.

불환도의 도를 갖춘 자는 고통스러운 느낌에서 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계, 무색계, 출세간에서 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 불환도의 도를 갖춘 자를 제외한 나머지 사람들은 모든 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못한다.

(Kha) yo vā pana yato paṭighānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 혹은, 어떤 사람이 어떤 처소에서 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 사람은 그 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato paṭighānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca [Pg.216] na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca na parijānanti.

불환도의 도를 갖춘 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 그 처소로부터 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계, 무색계, 출세간에서 그 처소로부터 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 불환도의 도를 갖춘 자를 제외한 나머지 사람들은 모든 처소에서 저항의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못한다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti so tato mānānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 어떤 사람이 어떤 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 사람은 그 처소에서 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca na parijānāti mānānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca na parijānanti mānānusayañca na parijānanti.

아라한도의 도를 갖춘 자는 욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계에서 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 고통스러운 느낌, 출세간에서 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 두 도(불환도와 아라한도)를 갖춘 자들을 제외한 나머지 사람들은 모든 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 혹은, 어떤 사람이 어떤 처소에서 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 사람은 그 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato mānānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato mānānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca na parijānanti.

불환도의 도를 갖춘 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 그 처소로부터 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 고통스러운 느낌, 색계, 무색계, 출세간에서 그 처소로부터 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 두 도(불환도와 아라한도)를 갖춘 자들을 제외한 나머지 사람들은 모든 처소에서 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못한다.

Yo yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 사람이 어떤 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 사람은 그 처소에서 견해의 잠재성향... 내지... 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

여덟 번째 사람(예류도의 도를 갖춘 자)은 욕계의 세 가지 느낌, 색계, 무색계에서 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 출세간에서 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 불환도의 도를 갖춘 자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 모든 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti?

혹은, 어떤 사람이 어떤 처소에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 사람은 그 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca na parijānāti [Pg.217] kāmarāgānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca na parijānanti.

불환도의 도를 갖춘 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 그 처소로부터 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 고통스러운 느낌, 색계, 무색계, 출세간에서 그 처소로부터 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 불환도의 도를 갖춘 자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 모든 처소에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못한다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 어떤 사람이 어떤 처소에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하면, 그 사람은 그 처소에서 존재의 탐욕의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca na parijānāti bhavarāgānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca na parijānanti bhavarāgānusayañca na parijānanti.

아라한도 구족자는 색계와 무색계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니지만, 그곳의 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌 것은 아니다. 그 동일한 인물이 욕계의 세 가지 느낌과 무구(출세간)에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다. 두 도 구족자(아나함도와 아라한도)를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 인물이 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca na parijānanti.

아나함도 구족자는 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳의 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니지만, 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌 것은 아니다. 그 동일한 인물이 괴로운 느낌, 색계, 무색계, 무구에서 그곳의 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다. 두 도 구족자를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti so tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 인물이 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니면, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

아라한도 구족자는 욕계의 세 가지 느낌, 색계, 무색계에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니지만, 그곳의 무명의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌 것은 아니다. 그 동일한 인물이 무구에서 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 무명의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다. 두 도 구족자를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 무명의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 인물이 어떤 곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니면, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato [Pg.218] avijjānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca na parijānanti.

아나함도 구족자는 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳의 무명의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니지만, 그곳의 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌 것은 아니다. 그 동일한 인물이 괴로운 느낌, 색계, 무색계, 무구에서 그곳의 무명의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다. 두 도 구족자를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 감각적 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다.

254. (Ka) yo yato paṭighānusayaṃ na parijānāti so tato mānānusayaṃ na parijānātīti?

254. 어떤 인물이 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니면, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato paṭighānusayañca na parijānāti mānānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca na parijānanti mānānusayañca na parijānanti.

아라한도 구족자는 욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계에서 그곳의 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니지만, 그곳의 자만의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌 것은 아니다. 그 동일한 인물이 괴로운 느낌과 무구에서 그곳의 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 자만의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다. 두 도 구족자를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 자만의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ na parijānāti so tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 인물이 어떤 곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니면, 그는 그곳에서 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato mānānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato mānānusayañca na parijānāti paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca na parijānanti paṭighānusayañca na parijānanti.

아나함도 구족자는 괴로운 느낌에서 그곳의 자만의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니지만, 그곳의 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌 것은 아니다. 그 동일한 인물이 욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계, 무구에서 그곳의 자만의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다. 두 도 구족자를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다.

Yo yato paṭighānusayaṃ na parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 인물이 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니면, 그는 그곳에서 견해의 잠재성향... 내지... 의심의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato paṭighānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

여덟 번째 사람은 욕계의 세 가지 느낌, 색계, 무색계에서 그곳의 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니지만, 그곳의 의심의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌 것은 아니다. 그 동일한 인물이 무구에서 그곳의 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 의심의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다. 아나함도 구족자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 의심의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti so tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 인물이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니면, 그는 그곳에서 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca [Pg.219] na parijānāti paṭighānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca na parijānanti paṭighānusayañca na parijānanti.

아나함도 구족자는 괴로운 느낌에서 그곳의 의심의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니지만, 그곳의 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌 것은 아니다. 그 동일한 인물이 욕계의 두 가지 느낌, 색계, 무색계, 무구에서 그곳의 의심의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다. 아나함도 구족자와 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 의심의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다.

(Ka) yo yato paṭighānusayaṃ na parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti?

어떤 인물이 어떤 곳에서 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니면, 그는 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato paṭighānusayañca na parijānāti bhavarāgānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca na parijānanti bhavarāgānusayañca na parijānanti.

아라한도 구족자는 색계와 무색계에서 그곳의 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니지만, 그곳의 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌 것은 아니다. 그 동일한 인물이 욕계의 세 가지 느낌과 무구에서 그곳의 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다. 두 도 구족자를 제외한 나머지 인물들은 모든 곳에서 저항의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 아는 것이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti so tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

또는 어떤 인물이 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아니면, 그는 그곳에서 저항의 잠재성향을 철저히 아는 것이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca na parijānanti paṭighānusayañca na parijānanti.

아나가미도(阿那含道)에 든 자는 괴로운 느낌에서 그 느낌에 대하여 존재탐욕의 수면을 철저히 아는 중이 아니나, 반감의 수면을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 그와 동일한 보특가라가 욕계의 두 가지 느낌과 색계, 무색계, 그리고 출세간의 법에서 그는 그 법들에 대하여 존재탐욕의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 반감의 수면도 철저히 아는 중이 아니다. 두 가지 도(道)에 든 자들을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 존재탐욕의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 반감의 수면도 철저히 아는 중이 아니다.

(Ka) yo yato paṭighānusayaṃ na parijānāti so tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 어떤 사람이 어떤 곳에서 반감의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 무명의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato paṭighānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha paṭighānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

아라한도(阿羅漢道)에 든 자는 욕계의 세 가지 느낌과 색계, 무색계에서 그는 그 법들에 대하여 반감의 수면을 철저히 아는 중이 아니나, 무명의 수면을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 그와 동일한 보특가라가 출세간의 법에서 그는 그 법에 대하여 반감의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 무명의 수면도 철저히 아는 중이 아니다. 두 가지 도에 든 자들을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 반감의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 무명의 수면도 철저히 아는 중이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ na parijānāti so tato paṭighānusayaṃ na parijānātīti?

(답) 혹은 어떤 사람이 어떤 곳에서 무명의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 반감의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca na parijānāti paṭighānusayañca [Pg.220] na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca na parijānanti paṭighānusayañca na parijānanti.

아나가미도에 든 자는 괴로운 느낌에서 그는 그 느낌에 대하여 무명의 수면을 철저히 아는 중이 아니나, 반감의 수면을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 그와 동일한 보특가라가 욕계의 두 가지 느낌과 색계, 무색계, 출세간의 법에서 그는 그 법들에 대하여 무명의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 반감의 수면도 철저히 아는 중이 아니다. 두 가지 도에 든 자들을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 무명의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 반감의 수면도 철저히 아는 중이 아니다.

255. Yo yato mānānusayaṃ na parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

255. 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 사견의 수면을... (중략) ...의심의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato mānānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato mānānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

제8인(예류도에 든 자)은 욕계의 세 가지 느낌과 색계, 무색계에서 그는 그 법들에 대하여 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아니나, 의심의 수면을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 그와 동일한 보특가라가 출세간의 법에서 그는 그 법에 대하여 자만의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 의심의 수면도 철저히 아는 중이 아니다. 아라한도에 든 자와 제8인을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 자만의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 의심의 수면도 철저히 아는 중이 아니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti so tato mānānusayaṃ na parijānātīti?

혹은 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca na parijānāti mānānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca na parijānanti mānānusayañca na parijānanti.

아라한도에 든 자는 욕계의 두 가지 느낌과 색계, 무색계에서 그는 그 법들에 대하여 의심의 수면을 철저히 아는 중이 아니나, 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 그와 동일한 보특가라가 괴로운 느낌과 출세간의 법에서 그는 그 법들에 대하여 의심의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 자만의 수면도 철저히 아는 중이 아니다. 아라한도에 든 자와 제8인을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 의심의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 자만의 수면도 철저히 아는 중이 아니다.

(Ka) yo yato mānānusayaṃ na parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

(문) 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 존재탐욕의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti so tato mānānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 혹은 어떤 사람이 어떤 곳에서 존재탐욕의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti mānānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca na parijānanti mānānusayañca na parijānanti.

아라한도에 든 자는 욕계의 두 가지 느낌에서 그는 그 느낌들에 대하여 존재탐욕의 수면을 철저히 아는 중이 아니나, 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 그와 동일한 보특가라가 괴로운 느낌과 출세간의 법에서 그는 그 법들에 대하여 존재탐욕의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 자만의 수면도 철저히 아는 중이 아니다. 아라한도에 든 자를 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 존재탐욕의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 자만의 수면도 철저히 아는 중이 아니다.

(Ka) yo yato mānānusayaṃ na parijānāti so tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 어떤 사람이 어떤 곳에서 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 무명의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato mānānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato mānānusayañca na [Pg.221] parijānāti avijjānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

아라한도에 든 자는 괴로운 느낌에서 그는 그 느낌에 대하여 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아니나, 무명의 수면을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 그와 동일한 보특가라가 출세간의 법에서 그는 그 법에 대하여 자만의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 무명의 수면도 철저히 아는 중이 아니다. 아라한도에 든 자를 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 자만의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 무명의 수면도 철저히 아는 중이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ na parijānāti so tato mānānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

(문) 혹은 어떤 사람이 어떤 곳에서 무명의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 자만의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가? (답) 그러하다.

256. (Ka) yo yato diṭṭhānusayaṃ na parijānāti so tato vicikicchānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

256. (문) 어떤 사람이 어떤 곳에서 사견의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 의심의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가? (답) 그러하다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā …pe….

(문) 혹은 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 사견의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가? (답) 그러하다.

257. (Ka) yo yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti?

257. (문) 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 존재탐욕의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가?

Aggamaggasamaṅgī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu, apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca na parijānāti bhavarāgānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca na parijānanti bhavarāgānusayañca na parijānanti.

아라한도에 든 자는 색계와 무색계에서 그는 그곳들에 대하여 의심의 수면을 철저히 아는 중이 아니나, 존재탐욕의 수면을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 그와 동일한 보특가라가 욕계의 세 가지 느낌과 출세간의 법에서 그는 그 법들에 대하여 의심의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 존재탐욕의 수면도 철저히 아는 중이 아니다. 아라한도에 든 자와 제8인을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 의심의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 존재탐욕의 수면도 철저히 아는 중이 아니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti so tato vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 혹은 어떤 사람이 어떤 곳에서 존재탐욕의 수면을 철저히 아는 중이 아니라면, 그는 그곳에서 의심의 수면을 철저히 아는 중이 아닌가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

제8인은 욕계의 세 가지 느낌과 색계, 무색계에서 그는 그 법들에 대하여 존재탐욕의 수면을 철저히 아는 중이 아니나, 의심의 수면을 철저히 아는 중이 아닌 것은 아니다. 그와 동일한 보특가라가 출세간의 법에서 그는 그 법에 대하여 존재탐욕의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 의심의 수면도 철저히 아는 중이 아니다. 아라한도에 든 자와 제8인을 제외한 나머지 보특가라들은 모든 곳에서 존재탐욕의 수면도 철저히 아는 중이 아니고 의심의 수면도 철저히 아는 중이 아니다.

(Ka) yo yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti so tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 어떤 사람이 어떤 대상에서 의(疑)의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니라면, 그는 그 대상에서 무명(無明)의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니까?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca na parijānanti avijjānusayañca [Pg.222] na parijānanti.

(답) 아라한도에 든 성자는 욕계와 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 의의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 출세간법에 대해서는, 그는 그곳에서 의의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 무명의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다. 아라한도에 든 성자와 여덟 번째 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 의의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 무명의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ na parijānāti so tato vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 또는, 어떤 사람이 어떤 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니라면, 그는 그 대상에서 의의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니까?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato avijjānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

(답) 여덟 번째 성자는 욕계와 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 의의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 출세간법에 대해서는, 그는 그곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 의의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다. 아라한도에 든 성자와 여덟 번째 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 무명의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 의의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다.

258. (Ka) yo yato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti so tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

258. (문) 어떤 사람이 어떤 대상에서 존재에 대한 탐욕(유탐)의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니라면, 그는 그 대상에서 무명의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니까?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti, no ca so tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgiṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

(답) 아라한도에 든 성자는 욕계와 세 가지 느낌에서, 그는 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 출세간법에 대해서는, 그는 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 무명의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다. 아라한도에 든 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 무명의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ na parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(문) 또는, 어떤 사람이 어떤 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니라면, 그는 그 대상에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니까? (답) 그렇습니다. (일목근본)

259. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti so tato mānānusayaṃ na parijānātīti?

259. (문) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감각적 탐욕(욕탐)의 잠재성향과 저항(진)의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니라면, 그는 그 대상에서 자만(慢)의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니까?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti mānānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti mānānusayañca na parijānanti.

(답) 아라한도에 든 성자는 욕계와 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 괴로운 느낌과 출세간법에 대해서는, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 자만의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다. 두 도에 든 성자(아나함도와 아라한도 성자)를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 자만의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다.

(Kha) yo vā pana yato mānānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti?

(문) 또는, 어떤 사람이 어떤 대상에서 자만의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니라면, 그는 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니까?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato mānānusayañca kāmarāgānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu [Pg.223] so tato mānānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato mānānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha mānānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti.

(답) 아나함도에 든 성자는 괴로운 느낌에서, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 저항의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 욕계와 두 가지 느낌에서, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 색계와 무색계와 출세간법에 대해서는, 그는 그곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다. 두 도에 든 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 자만의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다.

Yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니라면, 그는 그 대상에서 사견의 잠재성향…(중략)… 의(疑)의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니까?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

(답) 여덟 번째 성자는 욕계와 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 의의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 출세간법에 대해서는, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 의의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다. 아나함도에 든 성자와 여덟 번째 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 의의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti?

(문) 또는, 어떤 사람이 어떤 대상에서 의의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니라면, 그는 그 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니까?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgiñca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti.

(답) 아나함도에 든 성자는 괴로운 느낌에서, 그는 그곳에서 의의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 저항의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 욕계와 두 가지 느낌에서, 그는 그곳에서 의의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 색계와 무색계와 출세간법에 대해서는, 그는 그곳에서 의의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다. 아나함도에 든 성자와 여덟 번째 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 의의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니라면, 그는 그 대상에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니까?

Aggamaggasamaṅgī rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā tīsu vedanāsu apariyāpanne so tato [Pg.224] kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti bhavarāgānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti bhavarāgānusayañca na parijānanti.

(답) 아라한도에 든 성자는 색계와 무색계에서, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아니지만, 그가 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향을 철저히 알고 있는 것이 아닌 것은 아닙니다. 바로 그 성자가 욕계와 세 가지 느낌과 출세간법에 대해서는, 그는 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다. 두 도에 든 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아니며 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 철저히 알고 있는 것이 아닙니다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti?

(외와) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 곳에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향 또한 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti.

불환도에 든 자는 괴로운 느낌에서 존재탐의 잠재성향과 감각탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 존재탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 곳에서 감각탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계와 출세간에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다. 두 도의 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti so tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

(까) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 곳에서 무명의 잠재성향 또한 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

아라한도에 든 자는 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 출세간에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 무명의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다. 두 도의 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 무명의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānātīti?

(외와) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 곳에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향 또한 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā [Pg.225] puggalā sabbattha avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānanti. (Dukamūlakaṃ)

불환도에 든 자는 괴로운 느낌에서 무명의 잠재성향과 감각탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 곳에서 감각탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계와 출세간에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다. 두 도의 성자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다. (두 가지 뿌리에 근거한 것)

260. Yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti so tato diṭṭhānusayaṃ…pe… vicikicchānusayaṃ na parijānātīti?

260. 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 곳에서 견해의 잠재성향... <중략> ... 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so tato vicikicchānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti vicikicchānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānanti vicikicchānusayañca na parijānanti.

제8인은 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 출세간에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 의심의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다. 두 도의 성자와 제8인을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 의심의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다.

Yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānātīti?

또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 곳에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향 또한 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānanti.

불환도에 든 자는 괴로운 느낌에서 의심의 잠재성향과 감각탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 곳에서 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 곳에서 감각탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계와 출세간에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다. 아라한도에 든 자는 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 의심의 잠재성향과 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 곳에서 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 괴로운 느낌과 출세간에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다. 두 도의 성자와 제8인을 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하고, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향 또한 철저히 알지 못한다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

(까) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 곳에서 존재탐의 잠재성향 또한 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yo [Pg.226] vā pana yato bhavarāgānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānātīti?

(외와) 또한 어떤 사람이 어떤 곳에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 곳에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향 또한 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca na parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānanti.

아나가미도의 성취자는 고수(苦受)에서 존재탐의 잠재성향과 감각탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 고수에서 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 존재탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 느낌들에서 감각탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계와 출세간의 법에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 아라한도의 성취자는 욕계의 두 가지 느낌에서 존재탐의 잠재성향과 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 느낌들에서 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 고수와 출세간의 법에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 두 도의 성취자들을 제외한 나머지 사람들은 모든 대상에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti so tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

(가) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그는 그 대상에서 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so tato avijjānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

아라한도의 성취자는 고수에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 고수에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 출세간의 법에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못한다. 두 도의 성취자들을 제외한 나머지 사람들은 모든 대상에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 무명의 잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그는 그 대상에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca [Pg.227] na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnaṃ ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānanti. (Tikamūlakaṃ)

아나가미도의 성취자는 고수에서 무명의 잠재성향과 감각탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 고수에서 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 느낌들에서 감각탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계와 출세간의 법에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 두 도의 성취자들을 제외한 나머지 사람들은 모든 대상에서 무명의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. (세 가지를 뿌리로 함)

261. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti so tato vicikicchānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

261. (가) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그는 그 대상에서 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato vicikicchānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 대상에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그는 그 대상에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato vicikicchānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato vicikicchānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato vicikicchānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha vicikicchānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca na parijānanti …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

아나가미도의 성취자는 고수에서 의심의 잠재성향과 감각탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 고수에서 적의의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 느낌들에서 감각탐의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 색계와 무색계와 출세간의 법에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 아라한도의 성취자는 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 의심의 잠재성향과 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 대상들에서 자만의 잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 바로 그 사람이 고수와 출세간의 법에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. 두 도의 성취자들과 여덟 번째 사람을 제외한 나머지 사람들은 모든 대상에서 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못하며, 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향을 철저히 알지 못한다. …등…. (네 가지를 뿌리로 함)

262. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti so tato bhavarāgānusayaṃ na parijānātīti? Āmantā.

262. (가) 어떤 사람이 어떤 대상에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그는 그 대상에서 존재탐의 잠재성향도 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(Kha) yo vā pana yato bhavarāgānusayaṃ [Pg.228] na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 대상에서 존재탐의 잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그는 그 대상에서 감각탐의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향도 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so tato diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Aggamaggasamaṅgī kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato bhavarāgānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti, no ca so tato mānānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo dukkhāya vedanāya apariyāpanne so tato bhavarāgānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha bhavarāgānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānanti.

제8인(예류도인)은 욕계의 세 가지 웨다나(수)에서, 색계에서, 무색계에서, 그 처소로부터 유탐잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다(철저히 안다). 바로 그 보충되지 않은 법(출세간법)에서 그는 그 처소로부터 유탐잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다. 아나함도에 머무는 자는 괴로운 웨다나에서 그 처소로부터 유탐잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 적의잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다(철저히 안다). 바로 그 욕계의 두 가지 웨다나에서 그는 그 처소로부터 유탐잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 감각적 탐욕잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다(철저히 안다). 바로 그 색계와 무색계와 보충되지 않은 법에서 그는 그 처소로부터 유탐잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다. 아라한도에 머무는 자는 욕계의 두 가지 웨다나에서 그 처소로부터 유탐잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 자만잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다(철저히 안다). 바로 그 괴로운 웨다나와 보충되지 않은 법에서 그는 그 처소로부터 유탐잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다. 두 도에 머무는 자들과 제8인을 제외한 나머지 보살들은 모든 곳에서 유탐잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다.

(Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti so tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

(문) 어떤 사람이 어떤 처소에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 처소에서 무명잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti, no ca so tato avijjānusayaṃ na parijānāti[Pg.229]. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

(답) 아라한도에 머무는 자는 괴로운 웨다나에서 그 처소로부터 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 무명잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다(철저히 안다). 바로 그 보충되지 않은 법(출세간법)에서 그는 그 처소로부터 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하고 무명잠재성향도 철저히 알지 못한다. 두 도에 머무는 자들과 제8인을 제외한 나머지 보살들은 모든 곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하고 무명잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānātīti?

(문) 또한 어떤 사람이 어떤 처소에서 무명잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 처소에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca na parijānāti, no ca so tato diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato avijjānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānanti. (Pañcakamūlakaṃ)

(답) 제8인은 욕계의 세 가지 웨다나에서, 색계에서, 무색계에서 그 처소로부터 무명잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다(철저히 안다). 바로 그 보충되지 않은 법(출세간법)에서 그는 그 처소로부터 무명잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다. 아나함도에 머무는 자는 괴로운 웨다나에서 그 처소로부터 무명잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 적의잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다(철저히 안다). 바로 그 욕계의 두 가지 웨다나에서 그는 그 처소로부터 무명잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 감각적 탐욕잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다(철저히 안다). 바로 그 색계와 무색계와 보충되지 않은 법에서 그는 그 처소로부터 무명잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다. 두 도에 머무는 자들과 제8인을 제외한 나머지 보살들은 모든 곳에서 무명잠재성향을 철저히 알지 못하고 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향을 철저히 알지 못한다.

263. (Ka) yo yato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti so tato avijjānusayaṃ na parijānātīti?

263. (문) 어떤 사람이 어떤 처소에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향과 유탐잠재성향을 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 그 처소에서 무명잠재성향을 철저히 알지 못하는가?

Aggamaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti, no ca so tato [Pg.230] avijjānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti avijjānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānanti avijjānusayañca na parijānanti.

(답) 아라한도에 머무는 자는 괴로운 웨다나에서 그 처소로부터 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향과 유탐잠재성향을 철저히 알지 못하지만, 그 처소로부터 무명잠재성향을 철저히 알지 못하는 것은 아니다(철저히 안다). 바로 그 보충되지 않은 법(출세간법)에서 그는 그 처소로부터 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향과 유탐잠재성향을 철저히 알지 못하고 무명잠재성향도 철저히 알지 못한다. 두 도에 머무는 자들과 제8인을 제외한 나머지 보살들은 모든 곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향과 유탐잠재성향을 철저히 알지 못하고 무명잠재성향도 철저히 알지 못한다.

(Kha) yo vā pana yato avijjānusayaṃ na parijānāti so tato kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānātīti?

(나) 또한 어떤 사람이 어떤 대상에서 무명수면을 철저히 알지 못한다면, 그는 그 대상에서 감각적 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면과 존재에 대한 탐욕의 수면도 철저히 알지 못하는가?

Aṭṭhamako kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti, no ca so tato diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca na parijānāti. Sveva puggalo apariyāpanne so tato avijjānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti. Anāgāmimaggasamaṅgī dukkhāya vedanāya so tato avijjānusayañca kāmarāgānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti, no ca so tato paṭighānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu so tato avijjānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti, no ca so tato kāmarāgānusayaṃ na parijānāti. Sveva puggalo rūpadhātuyā arūpadhātuyā apariyāpanne so tato avijjānusayañca na parijānāti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānāti. Dvinnaṃ maggasamaṅgīnañca aṭṭhamakañca ṭhapetvā avasesā puggalā sabbattha avijjānusayañca na parijānanti kāmarāgānusayañca paṭighānusayañca mānānusayañca diṭṭhānusayañca vicikicchānusayañca bhavarāgānusayañca na parijānanti. (Chakkamūlakaṃ)

예류도에 든 자는 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서, 그 대상에 대해 무명수면과 감각적 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 존재에 대한 탐욕의 수면은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에서 견해의 수면과 의심의 수면을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 그 동일한 사람이 출세간의 대상에 대해서는 무명수면도 철저히 알지 못하며, 감각적 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면과 존재에 대한 탐욕의 수면도 철저히 알지 못한다. 불환도에 든 자는 괴로운 느낌에서 무명수면과 감각적 탐욕의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면과 존재에 대한 탐욕의 수면은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에서 저항의 수면을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 그 동일한 사람이 욕계의 두 가지 느낌에서 무명수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면과 존재에 대한 탐욕의 수면은 철저히 알지 못하지만, 그 대상에서 감각적 탐욕의 수면을 철저히 알지 못하는 것은 아니다. 그 동일한 사람이 색계와 무색계와 출세간의 대상에 대해서는 무명수면도 철저히 알지 못하며, 감각적 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면과 존재에 대한 탐욕의 수면도 철저히 알지 못한다. 두 도의 성자와 예류도에 든 자를 제외한 나머지 사람들은 모든 곳에서 무명수면도 철저히 알지 못하며, 감각적 탐욕의 수면과 저항의 수면과 자만의 수면과 견해의 수면과 의심의 수면과 존재에 대한 탐욕의 수면도 철저히 알지 못한다. (여섯 가지 뿌리)

Pariññāvāre paṭilomaṃ.

철저히 앎의 문, 역순.

Pariññāvāro.

철저히 앎의 문이 끝났다.

5. Pahīnavāro

5. 제거의 문

(Ka) anulomapuggalo

(가) 순행 인물

264. (Ka) yassa [Pg.231] kāmarāgānusayo pahīno tassa paṭighānusayo pahīnoti? Āmantā.

264. (가) 어떤 사람에게 감각적 탐욕의 수면이 제거되었다면, 그에게 저항의 수면도 제거되었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana paṭighānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo pahīnoti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람에게 저항의 수면이 제거되었다면, 그에게 감각적 탐욕의 수면도 제거되었는가? 그렇다.

(Ka) yassa kāmarāgānusayo pahīno tassa mānānusayo pahīnoti?

(가) 어떤 사람에게 감각적 탐욕의 수면이 제거되었다면, 그에게 자만의 수면도 제거되었는가?

Anāgāmissa kāmarāgānusayo pahīno, no ca tassa mānānusayo pahīno. Arahato kāmarāgānusayo ca pahīno mānānusayo ca pahīno.

불환자에게는 감각적 탐욕의 수면은 제거되었으나, 자만의 수면은 제거되지 않았다. 아라한에게는 감각적 탐욕의 수면도 제거되었고 자만의 수면도 제거되었다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo pahīnoti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람에게 자만의 수면이 제거되었다면, 그에게 감각적 탐욕의 수면도 제거되었는가? 그렇다.

Yassa kāmarāgānusayo pahīno tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

어떤 사람에게 감각적 탐욕의 수면이 제거되었다면, 그에게 견해의 수면도… (중략) … 의심의 수면도 제거되었는가? 그렇다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo pahīnoti?

또한 어떤 사람에게 의심의 수면이 제거되었다면, 그에게 감각적 탐욕의 수면도 제거되었는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ kāmarāgānusayo pahīno. Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca pahīno.

두 사람(예류자와 일래자)에게는 의심의 수면은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 수면은 제거되지 않았다. 두 사람(불환자와 아라한)에게는 의심의 수면도 제거되었고 감각적 탐욕의 수면도 제거되었다.

Yassa kāmarāgānusayo pahīno tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo pahīnoti?

어떤 사람에게 감각적 탐욕의 수면이 제거되었다면, 그에게 존재에 대한 탐욕의 수면도… (중략) … 무명수면도 제거되었는가?

Anāgāmissa kāmarāgānusayo pahīno, no ca tassa avijjānusayo pahīno. Arahato kāmarāgānusayo ca pahīno avijjānusayo ca pahīno.

불환자에게는 감각적 탐욕의 수면은 제거되었으나, 무명수면은 제거되지 않았다. 아라한에게는 감각적 탐욕의 수면도 제거되었고 무명수면도 제거되었다.

Yassa vā pana avijjānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo pahīnoti? Āmantā.

또한 어떤 사람에게 무명수면이 제거되었다면, 그에게 감각적 탐욕의 수면도 제거되었는가? 그렇다.

265. (Ka) yassa paṭighānusayo pahīno tassa mānānusayo pahīnoti?

265. (가) 어떤 사람에게 저항의 수면이 제거되었다면, 그에게 자만의 수면도 제거되었는가?

Anāgāmissa paṭighānusayo pahīno, no ca tassa mānānusayo pahīno. Arahato paṭighānusayo ca pahīno mānānusayo ca pahīno.

불환자에게는 저항의 수면은 제거되었으나, 자만의 수면은 제거되지 않았다. 아라한에게는 저항의 수면도 제거되었고 자만의 수면도 제거되었다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo pahīno tassa paṭighānusayo pahīnoti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람에게 자만의 수면이 제거되었다면, 그에게 저항의 수면도 제거되었는가? 그렇다.

Yassa paṭighānusayo pahīno tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

어떤 사람에게 저항의 수면이 제거되었다면, 그에게 견해의 수면도… (중략) … 의심의 수면도 제거되었는가? 그렇다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo pahīno [Pg.232] tassa paṭighānusayo pahīnoti?

또한 어떤 사람에게 의심의 수면이 제거되었다면, 그에게 저항의 수면도 제거되었는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ paṭighānusayo pahīno. Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo ca pahīno paṭighānusayo ca pahīno.

두 사람(예류자와 일래자)에게는 의심의 수면은 제거되었으나, 저항의 수면은 제거되지 않았다. 두 사람(불환자와 아라한)에게는 의심의 수면도 제거되었고 저항의 수면도 제거되었다.

Yassa paṭighānusayo pahīno tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo pahīnoti?

어떤 사람에게 저항의 수면이 제거되었다면, 그에게 존재에 대한 탐욕의 수면도… (중략) … 무명수면도 제거되었는가?

Anāgāmissa paṭighānusayo pahīno, no ca tassa avijjānusayo pahīno. Arahato paṭighānusayo ca pahīno avijjānusayo ca pahīno.

불환자에게는 저항의 수면은 제거되었으나, 무명수면은 제거되지 않았다. 아라한에게는 저항의 수면도 제거되었고 무명수면도 제거되었다.

Yassa vā pana avijjānusayo pahīno tassa paṭighānusayo pahīnoti? Āmantā.

또한 어떤 사람에게 무명수면이 제거되었다면, 그에게 저항의 수면도 제거되었는가? 그렇다.

266. Yassa mānānusayo pahīno tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

266. 어떤 사람에게 자만의 수면이 제거되었다면, 그에게 견해의 수면도… (중략) … 의심의 수면도 제거되었는가? 그렇다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo pahīno tassa mānānusayo pahīnoti?

또한 어떤 사람에게 의심의 수면이 제거되었다면, 그에게 자만의 수면도 제거되었는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ mānānusayo pahīno. Arahato vicikicchānusayo ca pahīno mānānusayo ca pahīno.

세 사람(예류자, 일래자, 불환자)에게는 의심의 수면은 제거되었으나, 자만의 수면은 제거되지 않았다. 아라한에게는 의심의 수면도 제거되었고 자만의 수면도 제거되었다.

Yassa mānānusayo pahīno tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

어떤 사람에게 자만의 수면이 제거되었다면, 그에게 존재에 대한 탐욕의 수면도… (중략) … 무명수면도 제거되었는가? 그렇다.

Yassa vā pana avijjānusayo pahīno tassa mānānusayo pahīnoti? Āmantā.

또한 어떤 사람에게 무명잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 자만잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

267. (Ka) yassa diṭṭhānusayo pahīno tassa vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

267. (가) 어떤 사람에게 사견잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 의심잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vicikicchānusayo pahīno tassa diṭṭhānusayo pahīnoti? Āmantā …pe….

(나) 또한 어떤 사람에게 의심잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 사견잠재성향이 제거되었는가? 그러하다. …생략…

268. Yassa vicikicchānusayo pahīno tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo pahīnoti?

268. 어떤 사람에게 의심잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 존재탐욕잠재성향…생략… 무명잠재성향이 제거되었는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ avijjānusayo pahīno. Arahato vicikicchānusayo ca pahīno avijjānusayo ca pahīno.

세 부류의 성자(예류자, 일래자, 불환자)는 의심잠재성향은 제거되었으나, 그들에게 무명잠재성향은 제거되지 않았다. 아라한은 의심잠재성향도 제거되었고 무명잠재성향도 제거되었다.

Yassa vā pana avijjānusayo pahīno tassa vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

또한 어떤 사람에게 무명잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 의심잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

269. (Ka) yassa bhavarāgānusayo pahīno tassa avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

269. (가) 어떤 사람에게 존재탐욕잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 무명잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana avijjānusayo pahīno tassa bhavarāgānusayo pahīnoti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(나) 또한 어떤 사람에게 무명잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 존재탐욕잠재성향이 제거되었는가? 그러하다. (단일근본)

270. (Ka) yassa [Pg.233] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tassa mānānusayo pahīnoti?

270. (가) 어떤 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 자만잠재성향이 제거되었는가?

Anāgāmissa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā, no ca tassa mānānusayo pahīno. Arahato kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā mānānusayo ca pahīno.

불환자는 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향은 제거되었으나, 그에게 자만잠재성향은 제거되지 않았다. 아라한은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 제거되었고 자만잠재성향도 제거되었다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람에게 자만잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

어떤 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 사견잠재성향…생략… 의심잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti?

또한 어떤 사람에게 의심잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향이 제거되었는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā. Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā.

두 부류의 성자(예류자, 일래자)는 의심잠재성향은 제거되었으나, 그들에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향은 제거되지 않았다. 두 부류의 성자(불환자, 아라한)는 의심잠재성향도 제거되었고 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 제거되었다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo pahīnoti?

어떤 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 존재탐욕잠재성향…생략… 무명잠재성향이 제거되었는가?

Anāgāmissa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā, no ca tassa avijjānusayo pahīno. Arahato kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā avijjānusayo ca pahīno.

불환자는 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향은 제거되었으나, 그에게 무명잠재성향은 제거되지 않았다. 아라한은 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향도 제거되었고 무명잠재성향도 제거되었다.

Yassa vā pana avijjānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti? Āmantā. (Dukamūlakaṃ)

또한 어떤 사람에게 무명잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향이 제거되었는가? 그러하다. (이중근본)

271. Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

271. 어떤 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 사견잠재성향…생략… 의심잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnāti?

또한 어떤 사람에게 의심잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향이 제거되었는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā. Anāgāmissa vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā, no ca tassa mānānusayo pahīno. Arahato vicikicchānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā.

두 부류의 성자(예류자, 일래자)는 의심잠재성향은 제거되었으나, 그들에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향은 제거되지 않았다. 불환자는 의심잠재성향과 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향은 제거되었으나, 그에게 자만잠재성향은 제거되지 않았다. 아라한은 의심잠재성향도 제거되었고 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향도 제거되었다.

Yassa [Pg.234] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

어떤 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 존재탐욕잠재성향…생략… 무명잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnāti? Āmantā. (Tikamūlakaṃ)

또한 어떤 사람에게 무명잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향이 제거되었는가? 그러하다. (삼중근본)

272. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā tassa vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

272. (가) 어떤 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 의심잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana vicikicchānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnāti?

(나) 또한 어떤 사람에게 의심잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향이 제거되었는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ vicikicchānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā, no ca tesaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā. Anāgāmissa vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā, no ca tassa mānānusayo pahīno. Arahato vicikicchānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

두 부류의 성자(예류자, 일래자)는 의심잠재성향과 사견잠재성향은 제거되었으나, 그들에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향은 제거되지 않았다. 불환자는 의심잠재성향과 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 사견잠재성향은 제거되었으나, 그에게 자만잠재성향은 제거되지 않았다. 아라한은 의심잠재성향도 제거되었고 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향도 제거되었다. …생략… (사중근본)

273. Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

273. 어떤 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향과 의심잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 존재탐욕잠재성향…생략… 무명잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

Yassa vā pana avijjānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnāti? Āmantā. (Pañcakamūlakaṃ)

또한 어떤 사람에게 무명잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향과 의심잠재성향이 제거되었는가? 그러하다. (오중근본)

274. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca pahīnā tassa avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

274. (가) 어떤 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향과 의심잠재성향과 존재탐욕잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 무명잠재성향이 제거되었는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana avijjānusayo pahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca pahīnāti? Āmantā. (Chakkamūlakaṃ)

(나) 또한 어떤 사람에게 무명잠재성향이 제거되었다면, 그 사람에게 감각탐욕잠재성향과 적의잠재성향과 자만잠재성향과 사견잠재성향과 의심잠재성향과 존재탐욕잠재성향이 제거되었는가? 그러하다. (육중근본)

(Kha) anulomaokāso

(나) 순행 - 처소

275. (Ka) yattha [Pg.235] kāmarāgānusayo pahīno tattha paṭighānusayo pahīnoti?

275. (문) 어느 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 저항의 잠재성향도 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

"제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다.

(Kha) yattha vā pana paṭighānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(답) 혹은, 어느 곳에서 저항의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

"제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo pahīno tattha mānānusayo pahīnoti? Āmantā.

(문) 어느 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되었습니까? (답) 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(문) 혹은, 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 제거되었습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha mānānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca pahīno.

색계와 무색계, 이곳에서는 자만의 잠재성향은 제거되었으나, 감각적 욕망의 잠재성향에 대해서는 "제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌, 이곳에서는 자만의 잠재성향도 제거되었고 감각적 욕망의 잠재성향도 제거되었습니다.

Yattha kāmarāgānusayo pahīno tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

어느 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 견해의 잠재성향... <중략>... 의심의 잠재성향도 제거되었습니까? (답) 그렇습니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(문) 혹은, 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 제거되었습니까?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca pahīno.

괴로운 느낌과 색계와 무색계, 이곳에서는 의심의 잠재성향은 제거되었으나, 감각적 욕망의 잠재성향에 대해서는 "제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌, 이곳에서는 의심의 잠재성향도 제거되었고 감각적 욕망의 잠재성향도 제거되었습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo pahīno tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

(문) 어느 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

"제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(문) 혹은, 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

"제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo pahīno tattha avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

(문) 어느 곳에서 감각적 욕망의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되었습니까? (답) 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(문) 혹은, 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 감각적 욕망의 잠재성향도 제거되었습니까?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca pahīno.

괴로운 느낌과 색계와 무색계, 이곳에서는 무명의 잠재성향은 제거되었으나, 감각적 욕망의 잠재성향에 대해서는 "제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌, 이곳에서는 무명의 잠재성향도 제거되었고 감각적 욕망의 잠재성향도 제거되었습니다.

276. (Ka) yattha [Pg.236] paṭighānusayo pahīno tattha mānānusayo pahīnoti?

276. (문) 어느 곳에서 저항의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

"제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo pahīno tattha paṭighānusayo pahīnoti?

(문) 혹은, 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 저항의 잠재성향도 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

"제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다.

Yattha paṭighānusayo pahīno tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

어느 곳에서 저항의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 견해의 잠재성향... <중략>... 의심의 잠재성향도 제거되었습니까? (답) 그렇습니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo pahīno tattha paṭighānusayo pahīnoti?

(문) 혹은, 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 저항의 잠재성향도 제거되었습니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo pahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca pahīno paṭighānusayo ca pahīno.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계, 이곳에서는 의심의 잠재성향은 제거되었으나, 저항의 잠재성향에 대해서는 "제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다. 괴로운 느낌, 이곳에서는 의심의 잠재성향도 제거되었고 저항의 잠재성향도 제거되었습니다.

(Ka) yattha paṭighānusayo pahīno tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

(문) 어느 곳에서 저항의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

"제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo pahīno tattha paṭighānusayo pahīnoti?

(문) 혹은, 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 저항의 잠재성향도 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

"제거되었다"거나 "제거되지 않았다"라고 말할 수 없습니다.

(Ka) yattha paṭighānusayo pahīno tattha avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

(문) 어느 곳에서 저항의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되었습니까? (답) 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo pahīno tattha paṭighānusayo pahīnoti?

(문) 혹은, 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되었으면, 그곳에서 저항의 잠재성향도 제거되었습니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo pahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca pahīno paṭighānusayo ca pahīno.

욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 여기서는 무명잠재성향이 제거되었다. [그러나] 적대감잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 고통스러운 느낌에서, 여기서는 무명잠재성향도 제거되었고 적대감잠재성향도 제거되었다.

277. Yattha mānānusayo pahīno tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

277. 자만잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 사견잠재성향이… (중략) … 의심잠재성향이 제거되었는가? 그렇다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo pahīno tattha mānānusayo pahīnoti?

또한 혹은 의심잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 자만잠재성향이 제거되었는가?

Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo pahīno; mānānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca pahīno mānānusayo ca pahīno.

고통스러운 느낌에서, 여기서는 의심잠재성향이 제거되었다. [그러나] 자만잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 여기서는 의심잠재성향도 제거되었고 자만잠재성향도 제거되었다.

(Ka) yattha mānānusayo pahīno tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

(가) 자만잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 존재탐욕잠재성향이 제거되었는가?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha mānānusayo pahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā [Pg.237] ettha mānānusayo ca pahīno bhavarāgānusayo ca pahīno.

욕계의 두 가지 느낌에서, 여기서는 자만잠재성향이 제거되었다. [그러나] 존재탐욕잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 색계에서, 무색계에서, 여기서는 자만잠재성향도 제거되었고 존재탐욕잠재성향도 제거되었다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo pahīno tattha mānānusayo pahīnoti? Āmantā.

(나) 또한 혹은 존재탐욕잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 자만잠재성향이 제거되었는가? 그렇다.

(Ka) yattha mānānusayo pahīno tattha avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

(가) 자만잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 무명잠재성향이 제거되었는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo pahīno tattha mānānusayo pahīnoti?

(나) 또한 혹은 무명잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 자만잠재성향이 제거되었는가?

Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo pahīno; mānānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca pahīno mānānusayo ca pahīno.

고통스러운 느낌에서, 여기서는 무명잠재성향이 제거되었다. [그러나] 자만잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 여기서는 무명잠재성향도 제거되었고 자만잠재성향도 제거되었다.

278. (Ka) yattha diṭṭhānusayo pahīno tattha vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

278. (가) 사견잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 의심잠재성향이 제거되었는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana vicikicchānusayo pahīno tattha diṭṭhānusayo pahīnoti? Āmantā …pe….

(나) 또한 혹은 의심잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 사견잠재성향이 제거되었는가? 그렇다. (중략)

279. (Ka) yattha vicikicchānusayo pahīno tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

279. (가) 의심잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 존재탐욕잠재성향이 제거되었는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo pahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca pahīno bhavarāgānusayo ca pahīno.

욕계의 세 가지 느낌에서, 여기서는 의심잠재성향이 제거되었다. [그러나] 존재탐욕잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 색계에서, 무색계에서, 여기서는 의심잠재성향도 제거되었고 존재탐욕잠재성향도 제거되었다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo pahīno tattha vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

(나) 또한 혹은 존재탐욕잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 의심잠재성향이 제거되었는가? 그렇다.

(Ka) yattha vicikicchānusayo pahīno tattha avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

(가) 의심잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 무명잠재성향이 제거되었는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo pahīno tattha vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

(나) 또한 혹은 무명잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 의심잠재성향이 제거되었는가? 그렇다.

280. (Ka) yattha bhavarāgānusayo pahīno tattha avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

280. (가) 존재탐욕잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 무명잠재성향이 제거되었는가? 그렇다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo pahīno tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

(나) 또한 혹은 무명잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 존재탐욕잠재성향이 제거되었는가?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu ettha avijjānusayo pahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca pahīno bhavarāgānusayo ca pahīno. (Ekamūlakaṃ)

욕계의 세 가지 느낌에서, 여기서는 무명잠재성향이 제거되었다. [그러나] 존재탐욕잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 색계에서, 무색계에서, 여기서는 무명잠재성향도 제거되었고 존재탐욕잠재성향도 제거되었다. (하나의 근원)

281. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tattha mānānusayo pahīnoti? Natthi.

281. (가) 감각탐욕잠재성향과 적대감잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 자만잠재성향이 제거되었는가? 없다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo pahīno tattha [Pg.238] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti?

(나) 또한 혹은 자만잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 감각탐욕잠재성향과 적대감잠재성향이 제거되었는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha mānānusayo ca kāmarāgānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

색계에서, 무색계에서, 여기서는 자만잠재성향이 제거되었다. [그러나] 감각탐욕잠재성향과 적대감잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 여기서는 자만잠재성향과 감각탐욕잠재성향이 제거되었다. [그러나] 적대감잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다.

Yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Natthi.

감각탐욕잠재성향과 적대감잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 사견잠재성향이… (중략) … 의심잠재성향이 제거되었는가? 없다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti?

또한 혹은 의심잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 감각탐욕잠재성향과 적대감잠재성향이 제거되었는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

색계에서, 무색계에서, 여기서는 의심잠재성향이 제거되었다. [그러나] 감각탐욕잠재성향과 적대감잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 욕계의 두 가지 느낌에서, 여기서는 의심잠재성향과 감각탐욕잠재성향이 제거되었다. [그러나] 적대감잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 고통스러운 느낌에서, 여기서는 의심잠재성향과 적대감잠재성향이 제거되었다. [그러나] 감각탐욕잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tattha bhavarāgānusayo pahīnoti? Natthi.

(가) 감각탐욕잠재성향과 적대감잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 존재탐욕잠재성향이 제거되었는가? 없다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti?

(나) 또한 혹은 존재탐욕잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 감각탐욕잠재성향과 적대감잠재성향이 제거되었는가?

Na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tattha avijjānusayo pahīnoti? Natthi.

(가) 감각탐욕잠재성향과 적대감잠재성향이 제거된 곳에서 거기서 무명잠재성향이 제거되었는가? 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti?

(나) 또는 어느 곳에서 무명의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향도 제거되었는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. (Dukamūlakaṃ)

색계와 무색계의 이 경우에 무명의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌의 이 경우에 무명의 잠재적 성향과 감각적 탐욕의 잠재적 성향은 제거되었으나, 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 괴로운 느낌의 이 경우에 무명의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. (두 가지 근본)

282. Yattha [Pg.239] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Natthi.

282. (가) 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 사견의 잠재적 성향... 생략... 의심의 잠재적 성향도 제거되었는가? 없다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnāti?

(나) 또는 어느 곳에서 의심의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향도 제거되었는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

색계와 무색계의 이 경우에 의심의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌의 이 경우에 의심의 잠재적 성향과 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향은 제거되었으나, 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 괴로운 느낌의 이 경우에 의심의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā tattha bhavarāgānusayo pahīnoti? Natthi.

(가) 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재적 성향도 제거되었는가? 없다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnāti?

(나) 또는 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향도 제거되었는가?

Mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

자만의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā tattha avijjānusayo pahīnoti? Natthi.

(가) 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 무명의 잠재적 성향도 제거되었는가? 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnāti?

(나) 또는 어느 곳에서 무명의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향도 제거되었는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Tikamūlakaṃ)

색계와 무색계의 이 경우에 무명의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌의 이 경우에 무명의 잠재적 성향과 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향은 제거되었으나, 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 괴로운 느낌의 이 경우에 무명의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. (세 가지 근본)

283. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā tattha vicikicchānusayo pahīnoti? Natthi.

283. (가) 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 의심의 잠재적 성향도 제거되었는가? 없다.

(Kha) yattha vā pana vicikicchānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo [Pg.240] ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnāti?

(나) 또는 어느 곳에서 의심의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향도 제거되었는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

색계와 무색계의 이 경우에 의심의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌의 이 경우에 의심의 잠재적 성향과 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향은 제거되었으나, 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 괴로운 느낌의 이 경우에 의심의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다... 생략... (네 가지 근본)

284. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā tattha bhavarāgānusayo pahīnoti? Natthi.

284. (가) 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재적 성향도 제거되었는가? 없다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnāti?

(나) 또는 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향도 제거되었는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

색계와 무색계의 이 경우에 존재에 대한 탐욕의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā tattha avijjānusayo pahīnoti? Natthi.

(가) 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 무명의 잠재적 성향도 제거되었는가? 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnāti?

(나) 또는 어느 곳에서 무명의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향도 제거되었는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Pañcakamūlakaṃ)

색계와 무색계의 이 경우에 무명의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌의 이 경우에 무명의 잠재적 성향과 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향은 제거되었으나, 적의의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 괴로운 느낌의 이 경우에 무명의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향에 대해서는 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. (다섯 가지 근본)

285. (Ka) yattha [Pg.241] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca pahīnā tattha avijjānusayo pahīnoti? Natthi.

285. (가) 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재적 성향과 적의의 잠재적 성향과 자만의 잠재적 성향과 사견의 잠재적 성향과 의심의 잠재적 성향과 존재에 대한 탐욕의 잠재적 성향이 제거되었을 때, 그곳에서 무명의 잠재적 성향도 제거되었는가? 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo pahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca pahīnāti?

혹은 맹세코 어느 곳에서 무명잠재성향이 제거되었다면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향도 제거되었습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Chakkamūlakaṃ)

색계와 무색계의 이곳에서 무명잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 제거되었습니다. 그러나 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌의 이곳에서 무명잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향은 제거되었습니다. 그러나 적의의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 괴로운 느낌의 이곳에서 무명잠재성향과 적의의 잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향은 제거되었습니다. 그러나 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Ga) anulomapuggalokāsā

(다) 순방향 인격과 처소 부문

286. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo pahīno tassa tattha paṭighānusayo pahīnoti?

286. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 적의의 잠재성향이 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha paṭighānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(나) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 적의의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo pahīno tassa tattha mānānusayo pahīnoti?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 제거되었습니까?

Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha kāmarāgānusayo pahīno, no ca tassa tattha mānānusayo pahīno. Arahato kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha kāmarāgānusayo ca pahīno mānānusayo ca pahīno.

불환자에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 제거되었으나, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 제거되지 않았습니다. 아라한에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거되었고 자만의 잠재성향도 제거되었습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(나) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었습니까?

Arahato rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha mānānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca pahīno.

아라한에게 색계와 무색계에서, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 제거되었습니다. 그러나 감각적 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되었고 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거되었습니다.

(Ka) yassa [Pg.242] yattha kāmarāgānusayo pahīno tassa tattha diṭṭhānusayo pahīnoti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 견해의 잠재성향이 제거되었습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha diṭṭhānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(나) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 견해의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었습니까?

Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha diṭṭhānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha diṭṭhānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo pahīno. Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha diṭṭhānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha diṭṭhānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca pahīno.

두 인격(예류자와 일래자)에게 괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서 견해의 잠재성향은 제거되었습니다. 그러나 감각적 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 바로 그 인격들에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그들에게 그곳에서 견해의 잠재성향은 제거되었으나 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 제거되지 않았습니다. (다른) 두 인격(불환자와 아라한)에게 괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서 견해의 잠재성향은 제거되었습니다. 그러나 감각적 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 바로 그 인격들에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그들에게 그곳에서 견해의 잠재성향도 제거되었고 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거되었습니다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo pahīno tassa tattha vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향이 제거되었습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(나) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었습니까?

Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo pahīno. Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca pahīno.

두 인격(예류자와 일래자)에게 괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 제거되었습니다. 그러나 감각적 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 바로 그 인격들에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 제거되었으나 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 제거되지 않았습니다. (다른) 두 인격(불환자와 아라한)에게 괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 제거되었습니다. 그러나 감각적 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 바로 그 인격들에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 제거되었고 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거되었습니다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo pahīno tassa tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(나) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo pahīno tassa tattha avijjānusayo pahīnoti?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 무명잠재성향이 제거되었습니까?

Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha kāmarāgānusayo pahīno, no ca tassa tattha avijjānusayo pahīno[Pg.243]. Arahato kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha kāmarāgānusayo ca pahīno avijjānusayo ca pahīno.

불환자에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향은 제거되었으나, 그에게 그곳에서 무명잠재성향은 제거되지 않았습니다. 아라한에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거되었고 무명잠재성향도 제거되었습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo pahīnoti?

(나) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되었습니까?

Arahato dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca pahīno kāmarāgānusayo ca pahīno.

아라한에게 괴로운 느낌과 색계와 무색계에서, 그에게 그곳에서 무명잠재성향은 제거되었습니다. 그러나 감각적 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 그곳에서 무명잠재성향도 제거되었고 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거되었습니다.

287. (Ka) yassa yattha paṭighānusayo pahīno tassa tattha mānānusayo pahīnoti?

287. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 적의의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향이 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo pahīno tassa tattha paṭighānusayo pahīnoti?

(나) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 적의의 잠재성향이 제거되었습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

Yassa yattha paṭighānusayo pahīno tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

어떤 사람에게 어느 곳에서 적의의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 견해의 잠재성향... 내지 ... 의심의 잠재성향이 제거되었습니까? 그렇습니다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo pahīno tassa tattha paṭighānusayo pahīnoti?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의(疑)의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 반감(反感)의 잠재성향도 제거되었는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo pahīno. Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca pahīno paṭighānusayo ca pahīno.

두 인연(예류자와 일래자)의 경우, 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그들에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 반감의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람들에게 괴로운 느낌에서는 그들에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 반감의 잠재성향은 제거되지 않았다. 두 인연(불환자와 아라한)의 경우, 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그들에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 반감의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람들에게 괴로운 느낌에서는 그들에게 그곳의 의의 잠재성향도 제거되었고 반감의 잠재성향도 제거되었다.

(Ka) yassa yattha paṭighānusayo pahīno tassa tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

어떤 사람에게 어느 곳에서 반감의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되었는가?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo pahīno tassa tattha paṭighānusayo pahīnoti?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 반감의 잠재성향도 제거되었는가?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Ka) yassa [Pg.244] yattha paṭighānusayo pahīno tassa tattha avijjānusayo pahīnoti?

어떤 사람에게 어느 곳에서 반감의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되었는가?

Anāgāmissa dukkhāya vedanāya tassa tattha paṭighānusayo pahīno, no ca tassa tattha avijjānusayo pahīno. Arahato dukkhāya vedanāya tassa tattha paṭighānusayo ca pahīno avijjānusayo ca pahīno.

불환자에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳의 반감의 잠재성향은 제거되었으나, 무명의 잠재성향은 제거되지 않았다. 아라한에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳의 반감의 잠재성향도 제거되었고 무명의 잠재성향도 제거되었다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo pahīno tassa tattha paṭighānusayo pahīnoti?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 반감의 잠재성향도 제거되었는가?

Arahato kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo pahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca pahīno paṭighānusayo ca pahīno.

아라한에게 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그에게 그곳의 무명의 잠재성향은 제거되었으나, 반감의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳의 무명의 잠재성향도 제거되었고 반감의 잠재성향도 제거되었다.

288. Yassa yattha mānānusayo pahīno tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

288. 어떤 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 사견의 잠재성향... <중략> ...의의 잠재성향도 제거되었는가? 그렇다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo pahīno tassa tattha mānānusayo pahīnoti?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되었는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno; mānānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha mānānusayo pahīno. Arahato dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo pahīno; mānānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca pahīno mānānusayo ca pahīno.

세 인연(예류자, 일래자, 불환자)의 경우, 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 자만의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그들에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 자만의 잠재성향은 제거되지 않았다. 아라한에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 자만의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그에게 그곳의 의의 잠재성향도 제거되었고 자만의 잠재성향도 제거되었다.

(Ka) yassa yattha mānānusayo pahīno tassa tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

어떤 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되었는가?

Arahato kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha mānānusayo pahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha mānānusayo ca pahīno bhavarāgānusayo ca pahīno.

아라한에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳의 자만의 잠재성향은 제거되었으나, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳의 자만의 잠재성향도 제거되었고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되었다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo pahīno tassa tattha mānānusayo pahīnoti? Āmantā.

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되었는가? 그렇다.

(Ka) yassa [Pg.245] yattha mānānusayo pahīno tassa tattha avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

어떤 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo pahīno tassa tattha mānānusayo pahīnoti?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되었는가?

Arahato dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo pahīno; mānānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca pahīno mānānusayo ca pahīno.

아라한에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳의 무명의 잠재성향은 제거되었으나, 자만의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그에게 그곳의 무명의 잠재성향도 제거되었고 자만의 잠재성향도 제거되었다.

289. (Ka) yassa yattha diṭṭhānusayo pahīno tassa tattha vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

289. 어떤 사람에게 어느 곳에서 사견의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 의의 잠재성향도 제거되었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo pahīno tassa tattha diṭṭhānusayo pahīnoti? Āmantā …pe….

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 사견의 잠재성향도 제거되었는가? 그렇다.

290. (Ka) yassa yattha vicikicchānusayo pahīno tassa tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

290. 어떤 사람에게 어느 곳에서 의의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되었는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha bhavarāgānusayo pahīno. Arahato kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo pahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca pahīno bhavarāgānusayo ca pahīno.

세 인연(예류자, 일래자, 불환자)의 경우, 욕계의 세 가지 느낌에서 그들에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람들에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 제거되지 않았다. 아라한에게 욕계의 세 가지 느낌에서 그에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 존재에 대한 탐욕의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳의 의의 잠재성향도 제거되었고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되었다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo pahīno tassa tattha vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 의의 잠재성향도 제거되었는가? 그렇다.

(Ka) yassa yattha vicikicchānusayo pahīno tassa tattha avijjānusayo pahīnoti?

어떤 사람에게 어느 곳에서 의의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되었는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha avijjānusayo pahīno. Arahato kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca pahīno avijjānusayo ca pahīno.

세 인연(예류자, 일래자, 불환자)의 경우, 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그들에게 그곳의 의의 잠재성향은 제거되었으나, 무명의 잠재성향은 제거되지 않았다. 아라한에게 욕계의 세 가지 느낌과 색계와 무색계에서 그에게 그곳의 의의 잠재성향도 제거되었고 무명의 잠재성향도 제거되었다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo pahīno tassa tattha vicikicchānusayo pahīnoti? Āmantā.

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 의의 잠재성향도 제거되었는가? 그렇다.

291. (Ka) yassa [Pg.246] yattha bhavarāgānusayo pahīno tassa tattha avijjānusayo pahīnoti? Āmantā.

291. 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되었는가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo pahīno tassa tattha bhavarāgānusayo pahīnoti?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되었는가?

Arahato kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo pahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca pahīno bhavarāgānusayo ca pahīno. (Ekamūlakaṃ)

아라한에게 욕계의 세 가지 느낌에서 그곳의 무명 잠재성향은 버려졌으나, 존재탐욕 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다. 그 동일한 인물에게 색계와 무색계에서 그곳의 무명 잠재성향도 버려졌고 존재탐욕 잠재성향도 버려졌다.

292. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tassa tattha mānānusayo pahīnoti? Natthi.

292. 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 자만 잠재성향도 버려졌는가? 그렇지 않다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti?

또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 자만 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향도 버려졌는가?

Arahato rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha mānānusayo ca kāmarāgānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

아라한에게 색계와 무색계에서 그곳의 자만 잠재성향은 버려졌으나, 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다. 그 동일한 인물에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳의 자만 잠재성향과 감각적 탐욕 잠재성향은 버려졌으나, 적의 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다.

Yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Natthi.

어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 사견 잠재성향이… (중략) …의심 잠재성향도 버려졌는가? 그렇지 않다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti?

또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향도 버려졌는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo pahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo pahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dvinnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo [Pg.247] ca kāmarāgānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

두 인물(예류자와 일래자)에게 색계와 무색계에서 그들의 그곳의 의심 잠재성향은 버려졌으나, 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다. 그 동일한 인물들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들의 그곳의 의심 잠재성향은 버려졌으나, 감각적 탐욕 잠재성향은 버려지지 않았다. 적의 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다. 그 동일한 인물들에게 괴로운 느낌에서 그들의 그곳의 의심 잠재성향은 버려졌으나, 적의 잠재성향은 버려지지 않았다. 감각적 탐욕 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다. 두 인물(불환자와 아라한)에게 색계와 무색계에서 그들의 그곳의 의심 잠재성향은 버려졌으나, 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다. 그 동일한 인물들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들의 그곳의 의심 잠재성향과 감각적 탐욕 잠재성향은 버려졌으나, 적의 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다. 그 동일한 인물들에게 괴로운 느낌에서 그들의 그곳의 의심 잠재성향과 적의 잠재성향은 버려졌으나, 감각적 탐욕 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tassa tattha bhavarāgānusayo pahīnoti? Natthi.

어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 존재탐욕 잠재성향도 버려졌는가? 그렇지 않다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti?

또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재탐욕 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향도 버려졌는가?

Na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā tassa tattha avijjānusayo pahīnoti? Natthi.

어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 무명 잠재성향도 버려졌는가? 그렇지 않다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnāti?

또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향도 버려졌는가?

Arahato rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. (Dukamūlakaṃ)

아라한에게 색계와 무색계에서 그곳의 무명 잠재성향은 버려졌으나, 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다. 그 동일한 인물에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그곳의 무명 잠재성향과 감각적 탐욕 잠재성향은 버려졌으나, 적의 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다. 그 동일한 인물에게 괴로운 느낌에서 그곳의 무명 잠재성향과 적의 잠재성향은 버려졌으나, 감각적 탐욕 잠재성향은 ‘버려졌다’거나 ‘버려지지 않았다’고 말할 수 없다.

293. Yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo pahīnoti? Natthi.

293. 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 사견 잠재성향이… (중략) …의심 잠재성향도 버려졌는가? 그렇지 않다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnāti?

또한, 어떤 person에게 어느 곳에서 의심 잠재성향이 버려졌다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향도 버려졌는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo [Pg.248] ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo pahīno, no ca tassa tattha mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca pahīnā, no ca tassa tattha mānānusayo pahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Arahato rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

두 사람(예류자와 일래자)의 경우 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 끊어졌으나, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 끊어지지 않았다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그 동일한 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 끊어졌으나, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 끊어지지 않았다. 적의의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그 동일한 사람들에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 끊어졌으나, 그들에게 그곳에서 적의의 잠재성향은 끊어지지 않았다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 불환자의 경우 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 끊어졌으나, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 끊어지지 않았다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그 동일한 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향은 끊어졌으나, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 끊어지지 않았다. 적의의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그 동일한 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 끊어졌다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 아라한의 경우 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 끊어졌다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그 동일한 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 끊어졌다. 적의의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그 동일한 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 끊어졌다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā tassa tattha bhavarāgānusayo pahīnoti? Natthi.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 끊어졌다면, 그에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 끊어졌는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnāti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 끊어졌다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 끊어졌는가?

Mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

자만의 잠재성향은 끊어졌다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnā tassa tattha avijjānusayo pahīnoti? Natthi.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향이 끊어졌다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 끊어졌는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo [Pg.249] ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca pahīnāti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 끊어졌다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향도 끊어졌는가?

Arahato rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Tikamūlakaṃ)

아라한의 경우 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 끊어졌다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그 동일한 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 끊어졌다. 적의의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그 동일한 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 끊어졌다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향에 대해서는 '끊어졌다'거나 '끊어지지 않았다'고 말해서는 안 된다.

294. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā tassa tattha vicikicchānusayo pahīnoti? Natthi.

294. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향이 끊어졌다면, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 끊어졌는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnāti?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 끊어졌다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향도 끊어졌는가?

Dvinnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā, no ca tesaṃ tattha mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā, no ca tesaṃ tattha kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha vicikicchānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā, no ca tesaṃ tattha paṭighānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā, no ca tassa tattha mānānusayo pahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā, no ca tassa tattha mānānusayo pahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti [Pg.250] vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Arahato rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

두 사람(예류자와 일래자)에게 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되었으나, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되었으나, 그들에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 제거되지 않았다. 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람들에게 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되었으나, 그들에게 그곳에서 적의의 잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 불환자에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되었으나, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되었으나, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 제거되지 않았다. 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되었으나, 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 아라한에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되었다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되었다. 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되었다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. …중략… (4종 근본)

295. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā tassa tattha bhavarāgānusayo pahīnoti? Natthi.

295. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향도 제거되었는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnāti?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 존재 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 제거되었는가?

Arahato rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

아라한에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 존재 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되었다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā tassa tattha avijjānusayo pahīnoti? Natthi.

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되었는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnāti?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향이 제거되었는가?

Arahato rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo [Pg.251] ca vicikicchānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Pañcakamūlakaṃ)

아라한에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되었다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되었다. 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되었다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. (5종 근본)

296. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca pahīnā tassa tattha avijjānusayo pahīnoti? Natthi.

296. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되었는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo pahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca pahīnāti?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되었다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향, 적의의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향이 제거되었는가?

Arahato rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; paṭighānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Chakkamūlakaṃ)

아라한에게 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 제거되었다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되었다. 적의의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되었다. 감각적 탐욕의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. (6종 근본)

Pahīnavāre anulomaṃ.

제거편 순경이 끝났다.

5. Pahīnavāra

5. 제거편

(Gha) paṭilomapuggalo

(라) 역순의 인물

297. (Ka) yassa kāmarāgānusayo appahīno tassa paṭighānusayo appahīnoti? Āmantā.

297. (문) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 적의의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana paṭighānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 아니면, 어떤 사람에게 적의의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

(Ka) yassa [Pg.252] kāmarāgānusayo appahīno tassa mānānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 자만의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo appahīnoti?

(문) 아니면, 어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Anāgāmissa mānānusayo appahīno, no ca tassa kāmarāgānusayo appahīno. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ mānānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca appahīno.

(답) 아나함에게는 자만의 잠재성향은 버려지지 않았지만, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향은 버려지지 않은 것이 아닙니다. 세 부류의 보충(범부, 예류자, 일래자)에게는 자만의 잠재성향도 버려지지 않았고 감각적 욕망의 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

Yassa kāmarāgānusayo appahīno tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti?

(문) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 견해의 잠재성향…(중략)… 의심의 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmarāgānusayo appahīno, no ca tesaṃ vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa kāmarāgānusayo ca appahīno vicikicchānusayo ca appahīno.

(답) 두 부류의 보충(예류자, 일래자)에게는 감각적 욕망의 잠재성향은 버려지지 않았지만, 그들에게 의심의 잠재성향은 버려지지 않은 것이 아닙니다. 범부에게는 감각적 욕망의 잠재성향도 버려지지 않았고 의심의 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 아니면, 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa kāmarāgānusayo appahīno tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 감각적 욕망의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 존재 탐욕의 잠재성향…(중략)… 무명의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa vā pana avijjānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo appahīnoti?

(문) 아니면, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Anāgāmissa avijjānusayo appahīno, no ca tassa kāmarāgānusayo appahīno. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca appahīno.

(답) 아나함에게는 무명의 잠재성향은 버려지지 않았지만, 그에게 감각적 욕망의 잠재성향은 버려지지 않은 것이 아닙니다. 세 부류의 보충(범부, 예류자, 일래자)에게는 무명의 잠재성향도 버려지지 않았고 감각적 욕망의 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

298. (Ka) yassa paṭighānusayo appahīno tassa mānānusayo appahīnoti? Āmantā.

298. (문) 어떤 사람에게 적의의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 자만의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo appahīno tassa paṭighānusayo appahīnoti?

(문) 아니면, 어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 적의의 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Anāgāmissa mānānusayo appahīno, no ca tassa paṭighānusayo appahīno. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ mānānusayo ca appahīno paṭighānusayo ca appahīno.

(답) 아나함에게는 자만의 잠재성향은 버려지지 않았지만, 그에게 적의의 잠재성향은 버려지지 않은 것이 아닙니다. 세 부류의 보충(범부, 예류자, 일래자)에게는 자만의 잠재성향도 버려지지 않았고 적의의 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

Yassa paṭighānusayo appahīno tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti?

(문) 어떤 사람에게 적의의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 견해의 잠재성향…(중략)… 의심의 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Dvinnaṃ puggalānaṃ paṭighānusayo appahīno, no ca tesaṃ vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa paṭighānusayo ca appahīno vicikicchānusayo ca appahīno.

(답) 두 부류의 보충(예류자, 일래자)에게는 적의의 잠재성향은 버려지지 않았지만, 그들에게 의심의 잠재성향은 버려지지 않은 것이 아닙니다. 범부에게는 적의의 잠재성향도 버려지지 않았고 의심의 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo appahīno tassa paṭighānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 아니면, 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 적의의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa paṭighānusayo appahīno tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 적의의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 존재 탐욕의 잠재성향…(중략)… 무명의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa vā pana avijjānusayo appahīno tassa paṭighānusayo appahīnoti?

(문) 아니면, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 적의의 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Anāgāmissa avijjānusayo [Pg.253] appahīno, no ca tassa paṭighānusayo appahīno. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca appahīno paṭighānusayo ca appahīno.

(답) 아나함에게는 무명의 잠재성향은 버려지지 않았지만, 그에게 적의의 잠재성향은 버려지지 않은 것이 아닙니다. 세 부류의 보충(범부, 예류자, 일래자)에게는 무명의 잠재성향도 버려지지 않았고 적의의 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

299. Yassa mānānusayo appahīno tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti?

299. (문) 어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 견해의 잠재성향…(중략)… 의심의 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ mānānusayo appahīno, no ca tesaṃ vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa mānānusayo ca appahīno vicikicchānusayo ca appahīno.

(답) 세 부류의 보충(예류자, 일래자, 아나함)에게는 자만의 잠재성향은 버려지지 않았지만, 그들에게 의심의 잠재성향은 버려지지 않은 것이 아닙니다. 범부에게는 자만의 잠재성향도 버려지지 않았고 의심의 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo appahīno tassa mānānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 아니면, 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 자만의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa mānānusayo appahīno tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 존재 탐욕의 잠재성향…(중략)… 무명의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa vā pana avijjānusayo appahīno tassa mānānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 아니면, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 자만의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

300. (Ka) yassa diṭṭhānusayo appahīno tassa vicikicchānusayo appahīnoti? Āmantā.

300. (문) 어떤 사람에게 견해의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 의심의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana vicikicchānusayo appahīno tassa diṭṭhānusayo appahīnoti? Āmantā …pe….

(문) 아니면, 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 견해의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다. …(중략)…

301. Yassa vicikicchānusayo appahīno tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

301. (문) 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 존재 탐욕의 잠재성향…(중략)… 무명의 잠재성향도 버려지지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa vā pana avijjānusayo appahīno tassa vicikicchānusayo appahīnoti?

(문) 아니면, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 의심의 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo appahīno, no ca tesaṃ vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa avijjānusayo ca appahīno vicikicchānusayo ca appahīno.

(답) 세 부류의 보충(예류자, 일래자, 아나함)에게는 무명의 잠재성향은 버려지지 않았지만, 그들에게 의심의 잠재성향은 버려지지 않은 것이 아닙니다. 범부에게는 무명의 잠재성향도 버려지지 않았고 의심의 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

302. (Ka) yassa bhavarāgānusayo appahīno tassa avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

302. (문) 어떤 사람에게 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 무명의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana avijjānusayo appahīno tassa bhavarāgānusayo appahīnoti? Āmantā. (Ekamūlakaṃ)

(문) 또는, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다. (하나의 뿌리)

303. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tassa mānānusayo appahīnoti? Āmantā.

303. (문) 어떤 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti?

(문) 또는, 어떤 사람에게 자만의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Anāgāmissa mānānusayo appahīno, no ca tassa [Pg.254] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ mānānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā.

(답) 아나함(불환자)에게는 자만의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 그에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 제거되었습니다. 세 부류의 사람들(범부, 수다원, 사다함)에게는 자만의 잠재성향도 제거되지 않았고 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti?

(문) 어떤 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 견해의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā vicikicchānusayo ca appahīno.

(답) 두 부류의 사람들(수다원, 사다함)에게는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 그들에게 의심의 잠재성향은 제거되었습니다. 범부에게는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 제거되지 않았고 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti? Āmantā.

(문) 또는, 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향이 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa vā pana avijjānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti?

(문) 또는, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Anāgāmissa avijjānusayo appahīno, no ca tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā. (Dukamūlakaṃ)

(답) 아나함에게는 무명의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 그에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 제거되었습니다. 세 부류의 사람들(범부, 수다원, 사다함)에게는 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향도 제거되지 않았습니다. (두 개의 뿌리)

304. Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā tassa diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti?

304. (문) 어떤 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 견해의 잠재성향... <중략> ...의심의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā vicikicchānusayo ca appahīno.

(답) 두 부류의 사람들(수다원, 사다함)에게는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 그들에게 의심의 잠재성향은 제거되었습니다. 범부에게는 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향도 제거되지 않았고 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

Yassa vā pana vicikicchānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnāti? Āmantā.

(문) 또는, 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향이 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa vā pana avijjānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnāti?

(문) 또는, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Anāgāmissa avijjānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca [Pg.255] tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā. (Tikamūlakaṃ)

(답) 아나함에게는 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 그에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 제거되었습니다. 세 부류의 사람들(범부, 수다원, 사다함)에게는 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니다. (세 개의 뿌리)

305. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnā tassa vicikicchānusayo appahīnoti? Āmantā.

305. (문) 어떤 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 견해의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana vicikicchānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnāti? Āmantā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

(문) 또는, 어떤 사람에게 의심의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 견해의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다. ... <중략> ... (네 개의 뿌리)

306. Yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā tassa bhavarāgānusayo…pe… avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

306. (문) 어떤 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 그리고 의심의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 존재에 대한 탐욕의 잠재성향... <중략> ...무명의 잠재성향이 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다.

Yassa vā pana avijjānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnāti?

(문) 또는, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 그리고 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Anāgāmissa avijjānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā. Dvinnaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā. Puthujjanassa avijjānusayo ca appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā. (Pañcakamūlakaṃ)

(답) 아나함에게는 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 그에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 그리고 의심의 잠재성향은 제거되었습니다. 두 부류의 사람들(수다원, 사다함)에게는 무명의 잠재성향, 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 그리고 자만의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 그들에게 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되었습니다. 범부에게는 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고, 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 그리고 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니다. (다섯 개의 뿌리)

307. (Ka) yassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā tassa avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

307. (문) 어떤 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 그리고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 무명의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? (답) 그러합니다.

(Kha) yassa vā pana avijjānusayo appahīno tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnāti?

(문) 또는, 어떤 사람에게 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 그리고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Anāgāmissa avijjānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā, no ca tassa kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā. Dvinnaṃ puggalānaṃ avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo [Pg.256] ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā. Puthujjanassa avijjānusayo ca appahīno, kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā. (Chakkamūlakaṃ)

(답) 아나함에게는 무명의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 그에게 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 그리고 의심의 잠재성향은 제거되었습니다. 두 부류의 사람들(수다원, 사다함)에게는 무명의 잠재성향, 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 그리고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 그들에게 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되었습니다. 범부에게는 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고, 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 견해의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 그리고 존재에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았습니다. (여섯 개의 뿌리)

(Ṅa) paṭilomaokāso

(마) 역순의 장소

308. (Ka) yattha kāmarāgānusayo appahīno tattha paṭighānusayo appahīnoti?

308. (문) 어떤 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 곳에서 저항의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

(답) '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Kha) yattha vā pana paṭighānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo appahīnoti?

(문) 또는, 어떤 곳에서 저항의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그 곳에서 감각적 욕망에 대한 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

(답) '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo appahīno tattha mānānusayo appahīnoti? Āmantā.

(ㄱ) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?렇습니다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo appahīnoti?

(ㄴ) 또는, 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha mānānusayo appahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha mānānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca appahīno.

색계와 무색계에서 이곳은 자만의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 감각적 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌(즐거운 느낌과 덤덤한 느낌)에서 이곳은 자만의 잠재성향도 제거되지 않았고 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

Yattha kāmarāgānusayo appahīno tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti? Āmantā.

어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 사견의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향이 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo appahīnoti?

또는, 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo appahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca appahīno.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서 이곳은 의심의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 감각적 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 이곳은 의심의 잠재성향도 제거되지 않았고 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo appahīno tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

(ㄱ) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo appahīnoti?

(ㄴ) 또는, 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo appahīno tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(ㄱ) 어떤 곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 무명의 잠재성향이 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo appahīno tattha [Pg.257] kāmarāgānusayo appahīnoti?

(ㄴ) 또는, 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 감각적 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo appahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca appahīno.

괴로운 느낌과 색계와 무색계에서 이곳은 무명의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 감각적 탐욕의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 이곳은 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고 감각적 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

309. (Ka) yattha paṭighānusayo appahīno tattha mānānusayo appahīnoti?

309. (ㄱ) 어떤 곳에서 적의의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo appahīno tattha paṭighānusayo appahīnoti?

(ㄴ) 또는, 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 적의의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

Yattha paṭighānusayo appahīno tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti? Āmantā.

어떤 곳에서 적의의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 사견의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향이 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo appahīno tattha paṭighānusayo appahīnoti?

또는, 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 적의의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo appahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca appahīno paṭighānusayo ca appahīno.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 이곳은 의심의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 적의의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 괴로운 느낌에서 이곳은 의심의 잠재성향도 제거되지 않았고 적의의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

(Ka) yattha paṭighānusayo appahīno tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

(ㄱ) 어떤 곳에서 적의의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo appahīno tattha paṭighānusayo appahīnoti?

(ㄴ) 또는, 어떤 곳에서 존재에 대한 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 적의의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다.

(Ka) yattha paṭighānusayo appahīno tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(ㄱ) 어떤 곳에서 적의의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 무명의 잠재성향이 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo appahīno tattha paṭighānusayo appahīnoti?

(ㄴ) 또는, 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 적의의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo appahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca appahīno paṭighānusayo ca appahīno.

욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 이곳은 무명의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 적의의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 괴로운 느낌에서 이곳은 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고 적의의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

310. Yattha mānānusayo appahīno tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti? Āmantā.

310. 어떤 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 사견의 잠재성향... (중략) ... 의심의 잠재성향이 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo appahīno tattha mānānusayo appahīnoti?

또는, 어떤 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되지 않았으면, 그곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Dukkhāya vedanāya ettha [Pg.258] vicikicchānusayo appahīno; mānānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca appahīno mānānusayo ca appahīno.

괴로운 느낌에서 이곳은 의심의 잠재성향은 제거되지 않았지만, 자만의 잠재성향은 '제거되었다'거나 '제거되지 않았다'고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 이곳은 의심의 잠재성향도 제거되지 않았고 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

(Ka) yattha mānānusayo appahīno tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

(문) 어떤 곳에서 자만 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 존재탐욕 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha mānānusayo appahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha mānānusayo ca appahīno bhavarāgānusayo ca appahīno.

욕계의 두 가지 느낌에서 여기서는 자만 잠재성향은 버려지지 않았지만, 존재탐욕 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. 색계와 무색계에서 여기서는 자만 잠재성향도 버려지지 않았고 존재탐욕 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo appahīno tattha mānānusayo appahīnoti? Āmantā.

(답) 혹은 어떤 곳에서 존재탐욕 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 자만 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 그렇습니다.

(Ka) yattha mānānusayo appahīno tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 곳에서 자만 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 무명 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo appahīno tattha mānānusayo appahīnoti?

(답) 혹은 어떤 곳에서 무명 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 자만 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo appahīno; mānānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca appahīno mānānusayo ca appahīno.

괴로운 느낌에서 여기서는 무명 잠재성향은 버려지지 않았지만, 자만 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌과 색계와 무색계에서 여기서는 무명 잠재성향도 버려지지 않았고 자만 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

311. (Ka) yattha diṭṭhānusayo appahīno tattha vicikicchānusayo appahīnoti? Āmantā.

311. (문) 어떤 곳에서 견해 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 의심 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana vicikicchānusayo appahīno tattha diṭṭhānusayo appahīnoti? Āmantā …pe….

(답) 혹은 어떤 곳에서 의심 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 견해 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 그렇습니다. ... (중략) ...

9

9

312. (Ka) yattha vicikicchānusayo appahīno tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

312. (문) 어떤 곳에서 의심 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 존재탐욕 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo appahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca appahīno bhavarāgānusayo ca appahīno.

욕계의 세 가지 느낌에서 여기서는 의심 잠재성향은 버려지지 않았지만, 존재탐욕 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. 색계와 무색계에서 여기서는 의심 잠재성향도 버려지지 않았고 존재탐욕 잠재성향도 버려지지 않았습니다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo appahīno tattha vicikicchānusayo appahīnoti? Āmantā.

(답) 혹은 어떤 곳에서 존재탐욕 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 의심 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 그렇습니다.

(Ka) yattha vicikicchānusayo appahīno tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 곳에서 의심 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 무명 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo appahīno tattha vicikicchānusayo appahīnoti? Āmantā.

(답) 혹은 어떤 곳에서 무명 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 의심 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 그렇습니다.

313. (Ka) yattha [Pg.259] bhavarāgānusayo appahīno tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

313. (문) 어떤 곳에서 존재탐욕 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 무명 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo appahīno tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

(답) 혹은 어떤 곳에서 무명 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 존재탐욕 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Kāmadhātuyā tīsu vedanāsu ettha avijjānusayo appahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca appahīno bhavarāgānusayo ca appahīno. (Ekamūlakaṃ)

욕계의 세 가지 느낌에서 여기서는 무명 잠재성향은 버려지지 않았지만, 존재탐욕 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. 색계와 무색계에서 여기서는 무명 잠재성향도 버려지지 않았고 존재탐욕 잠재성향도 버려지지 않았습니다. (하나의 뿌리)

314. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tattha mānānusayo appahīnoti? Natthi.

314. (문) 어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 자만 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 없습니다.

(Kha) yattha vā pana mānānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti?

(답) 혹은 어떤 곳에서 자만 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha mānānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha mānānusayo ca kāmarāgānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

색계와 무색계에서 여기서는 자만 잠재성향은 버려지지 않았지만, 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 여기서는 자만 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 버려지지 않았지만, 분노 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다.

Yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti? Natthi.

어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 견해 잠재성향... (중략) ... 의심 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 없습니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti?

혹은 어떤 곳에서 의심 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

색계와 무색계에서 여기서는 의심 잠재성향은 버려지지 않았지만, 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 여기서는 의심 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 버려지지 않았지만, 분노 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. 괴로운 느낌에서 여기서는 의심 잠재성향과 분노 잠재성향은 버려지지 않았지만, 감각탐욕 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다.

Yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tattha bhavarāgānusayo appahīnoti? Natthi.

어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 존재탐욕 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 없습니다.

Yattha vā pana bhavarāgānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti? Na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

혹은 어떤 곳에서 존재탐욕 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tattha avijjānusayo appahīnoti? Natthi.

(문) 어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 무명 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 없습니다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo appahīno [Pg.260] tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti?

(답) 혹은 어떤 곳에서 무명 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. (Dukamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 여기서는 무명 잠재성향은 버려지지 않았지만, 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. 욕계의 두 가지 느낌에서 여기서는 무명 잠재성향과 감각탐욕 잠재성향은 버려지지 않았지만, 분노 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. 괴로운 느낌에서 여기서는 무명 잠재성향과 분노 잠재성향은 버려지지 않았지만, 감각탐욕 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'라거나 '버려지지 않았다'라고 말할 수 없습니다. (두 뿌리)

315. Yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti? Natthi.

315. 어떤 곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향과 자만 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 견해 잠재성향... (중략) ... 의심 잠재성향도 버려지지 않았습니까? 없습니다.

Yattha vā pana vicikicchānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnāti?

혹은 어떤 곳에서 의심 잠재성향이 버려지지 않았으면, 그곳에서 감각탐욕 잠재성향과 분노 잠재성향과 자만 잠재성향도 버려지지 않았습니까?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

색계와 무색계에서 의(疑) 잠재성향과 만(慢) 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌에서 의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 만 잠재성향은 제거되지 않았으며, 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 괴로운 느낌에서 의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 만 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā tattha bhavarāgānusayo appahīnoti? Natthi.

(문) 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 존재의 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnāti?

(문) 또한, 존재의 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향도 제거되지 않았는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

색계와 무색계에서 존재의 탐욕의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā tattha avijjānusayo appahīnoti? Natthi.

(문) 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 무명의 잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnāti?

(문) 또한, 무명의 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향도 제거되지 않았는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo [Pg.261] ca mānānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Tikamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 무명의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 만 잠재성향은 제거되지 않았으며, 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 괴로운 느낌에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 만 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. (3게근)

316. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnā tattha vicikicchānusayo appahīnoti? Natthi.

316. (문) 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 의(疑) 잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana vicikicchānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnāti?

(문) 또한, 의(疑) 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향도 제거되지 않았는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 의(疑) 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌에서 의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 만 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 괴로운 느낌에서 의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 만 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. ... (4게근)

317. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā tattha bhavarāgānusayo appahīnoti? Natthi.

317. (문) 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의(疑) 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 존재의 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana bhavarāgānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnāti?

(문) 또한, 존재의 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의(疑) 잠재성향도 제거되지 않았는가?

Mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의(疑) 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다.

(Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā tattha avijjānusayo appahīnoti? Natthi.

(문) 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의(疑) 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 무명의 잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo appahīno tattha [Pg.262] kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnāti?

(문) 또한, 무명의 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의(疑) 잠재성향도 제거되지 않았는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Pañcakamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 무명의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의(疑) 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌에서 무명의 잠재성향과 감각적 탐욕의 잠재성향과 만 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 적의의 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. 괴로운 느낌에서 무명의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 감각적 탐욕의 잠재성향과 만 잠재성향은 ‘제거되었다’거나 ‘제거되지 않았다’고 말할 수 없다. (5게근)

318. (Ka) yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā tattha avijjānusayo appahīnoti? Natthi.

318. (문) 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의(疑) 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 무명의 잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yattha vā pana avijjānusayo appahīno tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnāti?

(문) 또한, 무명의 잠재성향이 제거되지 않은 곳에서, 그곳에 감각적 탐욕의 잠재성향과 적의의 잠재성향과 만(慢) 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의(疑) 잠재성향과 존재의 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았는가?

Rūpadhātuyā arūpadhātuyā ettha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu ettha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Dukkhāya vedanāya ettha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Chakkamūlakaṃ)

색계와 무색계에서 거기서는 무명의 수면, 자만의 수면, 견해의 수면, 의심의 수면, 존재에 대한 탐욕의 수면이 제거되지 않았다. 감각적 탐욕의 수면과 저항의 수면은 ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없다. 욕계의 두 가지 느낌에서 거기서는 무명의 수면, 감각적 탐욕의 수면, 자만의 수면, 견해의 수면, 의심의 수면이 제거되지 않았다. 저항의 수면과 존재에 대한 탐욕의 수면은 ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없다. 괴로운 느낌에서 거기서는 무명의 수면, 저항의 수면, 견해의 수면, 의심의 수면이 제거되지 않았다. 감각적 탐욕의 수면, 자만의 수면, 존재에 대한 탐욕의 수면은 ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없다. (여섯 가지 뿌리)

(Ca) paṭilomapuggalokāsā

(역) 인물-처소

319. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo appahīno tassa tattha paṭighānusayo appahīnoti?

319. (문) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 감각적 탐욕의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 저항의 수면도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti [Pg.263] vā.

(답) ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha paṭighānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo appahīnoti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어떤 장소에서 저항의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 감각적 탐욕의 수면도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

(답) ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없습니다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo appahīno tassa tattha mānānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 감각적 탐욕의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 자만의 수면도 제거되지 않았습니까? (답) 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo appahīnoti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어떤 장소에서 자만의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 감각적 탐욕의 수면도 제거되지 않았습니까?

Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha mānānusayo appahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha mānānusayo appahīno, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo appahīno. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha mānānusayo appahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha mānānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca appahīno.

(답) 아나함에게 색계와 무색계에서 그에게 거기서 자만의 수면은 제거되지 않았으나, 감각적 탐욕의 수면은 ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없다. 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 거기서 자만의 수면은 제거되지 않았으나, 감각적 탐욕의 수면은 제거되지 않은 것이 아니다. 세 부류의 사람들(예류자, 일래자, 아나함)에게 색계와 무색계에서 그들에게 거기서 자만의 수면은 제거되지 않았으나, 감각적 탐욕의 수면은 ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 거기서 자만의 수면도 제거되지 않았고 감각적 탐욕의 수면도 제거되지 않았다.

Yassa yattha kāmarāgānusayo appahīno tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti?

(문) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 감각적 탐욕의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 견해의 수면... (중략) ... 의심의 수면도 제거되지 않았습니까?

Dvinnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha kāmarāgānusayo appahīno, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha kāmarāgānusayo ca appahīno vicikicchānusayo ca appahīno.

(답) 두 부류의 사람들(예류자, 일래자)에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 거기서 감각적 탐욕의 수면은 제거되지 않았으나, 의심의 수면은 제거되지 않은 것이 아니다. 범부에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 거기서 감각적 탐욕의 수면도 제거되지 않았고 의심의 수면도 제거되지 않았다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo appahīnoti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어떤 장소에서 의심의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 감각적 탐욕의 수면도 제거되지 않았습니까?

Puthujjanassa dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo appahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca appahīno.

(답) 범부에게 괴로운 느낌, 색계와 무색계에서 그에게 거기서 의심의 수면은 제거되지 않았으나, 감각적 탐욕의 수면은 ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없다. 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 거기서 의심의 수면도 제거되지 않았고 감각적 탐욕의 수면도 제거되지 않았다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo appahīno tassa tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

(문) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 감각적 탐욕의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 존재에 대한 탐욕의 수면도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

(답) ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo [Pg.264] appahīnoti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어떤 장소에서 존재에 대한 탐욕의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 감각적 탐욕의 수면도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

(답) ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없습니다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo appahīno tassa tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(문) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 감각적 탐욕의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 무명의 수면도 제거되지 않았습니까? (답) 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo appahīnoti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어떤 장소에서 무명의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 감각적 탐욕의 수면도 제거되지 않았습니까?

Anāgāmissa dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo appahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo appahīno, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo appahīno. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo appahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca appahīno kāmarāgānusayo ca appahīno.

(답) 아나함에게 괴로운 느낌, 색계와 무색계에서 그에게 거기서 무명의 수면은 제거되지 않았으나, 감각적 탐욕의 수면은 ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없다. 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 거기서 무명의 수면은 제거되지 않았으나, 감각적 탐욕의 수면은 제거되지 않은 것이 아니다. 세 부류의 사람들(범부, 예류자, 일래자)에게 괴로운 느낌, 색계와 무색계에서 그들에게 거기서 무명의 수면은 제거되지 않았으나, 감각적 탐욕의 수면은 ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 거기서 무명의 수면도 제거되지 않았고 감각적 탐욕의 수면도 제거되지 않았다.

320. (Ka) yassa yattha paṭighānusayo appahīno tassa tattha mānānusayo appahīnoti?

320. (문) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 저항의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 자만의 수면도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

(답) ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo appahīno tassa tattha paṭighānusayo appahīnoti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어떤 장소에서 자만의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 저항의 수면도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

(답) ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없습니다.

(Ka) yassa yattha paṭighānusayo appahīno tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti?

(문) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 저항의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 견해의 수면... (중략) ... 의심의 수면도 제거되지 않았습니까?

Dvinnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha paṭighānusayo appahīno, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa dukkhāya vedanāya tassa tattha paṭighānusayo ca appahīno vicikicchānusayo ca appahīno.

(답) 두 부류의 사람들(예류자, 일래자)에게 괴로운 느낌에서 그들에게 거기서 저항의 수면은 제거되지 않았으나, 의심의 수면은 제거되지 않은 것이 아니다. 범부에게 괴로운 느낌에서 그에게 거기서 저항의 수면도 제거되지 않았고 의심의 수면도 제거되지 않았다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo appahīno tassa tattha paṭighānusayo appahīnoti?

(문) 혹은 어떤 사람에게 어떤 장소에서 의심의 수면이 제거되지 않았다면, 그 사람에게 그 장소에서 저항의 수면도 제거되지 않았습니까?

Puthujjanassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo appahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca appahīno paṭighānusayo ca appahīno.

(답) 범부에게 욕계의 두 가지 느낌, 색계와 무색계에서 그에게 거기서 의심의 수면은 제거되지 않았으나, 저항의 수면은 ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없다. 그 사람에게 괴로운 느낌에서 그에게 거기서 의심의 수면도 제거되지 않았고 저항의 수면도 제거되지 않았다.

(Ka) yassa [Pg.265] yattha paṭighānusayo appahīno tassa tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

(문) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 저항의 수면이 제거되지 않았다면, 그 그 사람에게 그 장소에서 존재에 대한 탐욕의 수면도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

(답) ‘제거되었다’라거나 ‘제거되지 않았다’라고 말할 수 없습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo appahīno tassa tattha paṭighānusayo appahīnoti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재탐의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

'제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없습니다.

(Ka) yassa yattha paṭighānusayo appahīno tassa tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 저항의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo appahīno tassa tattha paṭighānusayo appahīnoti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Anāgāmissa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo appahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo appahīno, no ca tassa tattha paṭighānusayo appahīno. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo appahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca appahīno paṭighānusayo ca appahīno.

아나함에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 저항의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없습니다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 저항의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아닙니다. 세 부류의 보충자들(범부, 예류자, 일래자)에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 저항의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없습니다. 바로 그 사람들에게 괴로운 느낌에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고 저항의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

321. Yassa yattha mānānusayo appahīno tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti?

321. 어떤 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 견해의 잠재성향이… (중략) …의심의 잠재성향이 제거되지 않았습니까?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha mānānusayo appahīno, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha mānānusayo ca appahīno vicikicchānusayo ca appahīno.

세 부류의 성자들(예류자, 일래자, 불환자)에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아닙니다. 범부에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되지 않았고 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo appahīno tassa tattha mānānusayo appahīnoti?

또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Puthujjanassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo appahīno; mānānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca appahīno mānānusayo ca appahīno.

범부에게 괴로운 느낌에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 자만의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없습니다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 제거되지 않았고 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

(Ka) yassa yattha mānānusayo appahīno tassa tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 존재탐의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Catunnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ [Pg.266] tattha mānānusayo appahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha mānānusayo ca appahīno bhavarāgānusayo ca appahīno.

네 부류의 사람들(범부, 예류자, 일래자, 불환자)에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 존재탐의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없습니다. 바로 그 사람들에게 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되지 않았고 존재탐의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo appahīno tassa tattha mānānusayo appahīnoti? Āmantā.

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재탐의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

(Ka) yassa yattha mānānusayo appahīno tassa tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo appahīno tassa tattha mānānusayo appahīnoti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Catunnaṃ puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo appahīno; mānānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca appahīno mānānusayo ca appahīno.

네 부류의 사람들(범부, 예류자, 일래자, 불환자)에게 괴로운 느낌에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 자만의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없습니다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

322. (Ka) yassa yattha diṭṭhānusayo appahīno tassa tattha vicikicchānusayo appahīnoti? Āmantā.

322. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 견해의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo appahīno tassa tattha diṭṭhānusayo appahīnoti? Āmantā …pe….

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 견해의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? 그렇습니다. … (중략) …

323. (Ka) yassa yattha vicikicchānusayo appahīno tassa tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

323. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 존재탐의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Puthujjanassa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo appahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca appahīno bhavarāgānusayo ca appahīno.

범부에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 존재탐의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없습니다. 바로 그 사람에게 색계와 무색계에서, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 제거되지 않았고 존재탐의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo appahīno tassa tattha vicikicchānusayo appahīnoti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재탐의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha bhavarāgānusayo appahīno, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha bhavarāgānusayo ca appahīno vicikicchānusayo ca appahīno.

세 부류의 성자들(예류자, 일래자, 불환자)에게 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서 존재탐의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아닙니다. 범부에게 색계와 무색계에서, 그에게 그곳에서 존재탐의 잠재성향도 제거되지 않았고 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

(Ka) yassa yattha vicikicchānusayo appahīno tassa tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

(가) 어떤 person에게 어느 곳에서 의심의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo appahīno [Pg.267] tassa tattha vicikicchānusayo appahīnoti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo appahīno, no ca tesaṃ tattha vicikicchānusayo appahīno. Puthujjanassa kāmadhātuyā tīsu vedanāsu rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca appahīno vicikicchānusayo ca appahīno.

세 부류의 성자들(예류자, 일래자, 불환자)에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아닙니다. 범부에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 색계에서, 무색계에서, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고 의심의 잠재성향도 제거되지 않았습니다.

324. (Ka) yassa yattha bhavarāgānusayo appahīno tassa tattha avijjānusayo appahīnoti? Āmantā.

324. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재탐의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo appahīno tassa tattha bhavarāgānusayo appahīnoti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 존재탐의 잠재성향도 제거되지 않았습니까?

Catunnaṃ puggalānaṃ kāmadhātuyā tīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo appahīno; bhavarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca appahīno bhavarāgānusayo ca appahīno. (Ekamūlakaṃ)

네 부류의 사람들(범부, 예류자, 일래자, 불환자)에게 욕계의 세 가지 느낌에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 존재탐의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없습니다. 바로 그 사람들에게 색계와 무색계에서, 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되지 않았고 존재탐의 잠재성향도 제거되지 않았습니다. (하나를 근거로 함)

325. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tassa tattha mānānusayo appahīnoti? Natthi.

325. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 모두 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 자만의 잠재성향도 제거되지 않았습니까? 없습니다.

(Kha) yassa vā pana yattha mānānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 자만의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각탐욕의 잠재성향과 저항의 잠재성향이 모두 제거되지 않았습니까?

Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha mānānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha mānānusayo appahīno, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo appahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha mānānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha mānānusayo ca kāmarāgānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

아나가미(불환자)의 경우 색계와 무색계에서 그의 자만 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물의 경우 욕계의 두 가지 느낌에서 그의 자만 잠재성향은 버려지지 않았으나, 그곳에서 그의 감각적 욕망 잠재성향이 버려지지 않은 것은 아니다. 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 세 부류의 인물(범부, 예류자, 일래자)의 경우 색계와 무색계에서 그들의 자만 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물들의 경우 욕계의 두 가지 느낌에서 그들의 자만 잠재성향과 감각적 욕망 잠재성향은 버려지지 않았으나, 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다.

Yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti? Natthi.

어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 사견 잠재성향... <중략>... 의심 잠재성향이 버려지지 않았는가? 없다.

Yassa [Pg.268] vā pana yattha vicikicchānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti?

혹은 다시, 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려지지 않았는가?

Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā.

범부의 경우 색계와 무색계에서 그의 의심 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물의 경우 욕계의 두 가지 느낌에서 그의 의심 잠재성향과 감각적 욕망 잠재성향은 버려지지 않았으나, 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물의 경우 괴로운 느낌에서 그의 의심 잠재성향과 적의 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tassa tattha bhavarāgānusayo appahīnoti? Natthi.

(순행) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 존재 욕망 잠재성향이 버려지지 않았는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti?

(역행) 혹은 다시, 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재 욕망 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려지지 않았는가?

Na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

'버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā tassa tattha avijjānusayo appahīnoti? Natthi.

(순행) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 무명 잠재성향이 버려지지 않았는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnāti?

(역행) 혹은 다시, 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향이 버려지지 않았는가?

Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo appahīno, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo appahīno. Paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo appahīno, no ca tassa tattha paṭighānusayo appahīno; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya [Pg.269] vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. (Dukamūlakaṃ)

아나가미(불환자)의 경우 색계와 무색계에서 그의 무명 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물의 경우 욕계의 두 가지 느낌에서 그의 무명 잠재성향은 버려지지 않았으나, 그곳에서 그의 감각적 욕망 잠재성향이 버려지지 않은 것은 아니다. 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물의 경우 괴로운 느낌에서 그의 무명 잠재성향은 버려지지 않았으나, 그곳에서 그의 적의 잠재성향이 버려지지 않은 것은 아니다. 감각적 욕망 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 세 부류의 인물(범부, 예류자, 일래자)의 경우 색계와 무색계에서 그들의 무명 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물들의 경우 욕계의 두 가지 느낌에서 그들의 무명 잠재성향과 감각적 욕망 잠재성향은 버려지지 않았으나, 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물들의 경우 괴로운 느낌에서 그들의 무명 잠재성향과 적의 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다.

326. Yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā tassa tattha diṭṭhānusayo…pe… vicikicchānusayo appahīnoti? Natthi.

326. 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 사견 잠재성향... <중략>... 의심 잠재성향이 버려지지 않았는가? 없다.

Yassa vā pana yattha vicikicchānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnāti?

혹은 다시, 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향이 버려지지 않았는가?

Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

범부의 경우 색계와 무색계에서 그의 의심 잠재성향과 자만 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물의 경우 욕계의 두 가지 느낌에서 그의 의심 잠재성향과 감각적 욕망 잠재성향과 자만 잠재성향은 버려지지 않았으나, 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다. 그와 동일한 인물의 경우 괴로운 느낌에서 그의 의심 잠재성향과 적의 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향과 자만 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā tassa tattha bhavarāgānusayo appahīnoti? Natthi.

(순행) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 존재 욕망 잠재성향이 버려지지 않았는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnāti?

(역행) 혹은 다시, 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재 욕망 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향이 버려지지 않았는가?

Mānānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

자만 잠재성향은 버려지지 않았으나, 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향에 대해서는 '버려졌다'거나 '버려지지 않았다'고 말해서는 안 된다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnā tassa tattha avijjānusayo appahīnoti? Natthi.

(순행) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 무명 잠재성향이 버려지지 않았는가? 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca appahīnāti?

(역행) 혹은 다시, 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명 잠재성향이 버려지지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 욕망 잠재성향과 적의 잠재성향과 자만 잠재성향이 버려지지 않았는가?

Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo [Pg.270] ca appahīnā, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo appahīno; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo appahīno, no ca tassa tattha paṭighānusayo appahīno; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Tikamūlakaṃ)

아나가미(불환자)에게 색계와 무색계에서, 그에게 거기서 무명잠재성향과 자만잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 보충갈라에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 거기서 무명잠재성향과 자만잠재성향은 제거되지 않았으나, 그에게 거기서 감각적 탐욕잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 저항잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 보충갈라에게 괴로운 느낌에서, 그에게 거기서 무명잠재성향은 제거되지 않았으나, 그에게 거기서 저항잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 세 보충갈라(범부, 예류자, 일래자)에게 색계와 무색계에서, 그들에게 거기서 무명잠재성향과 자만잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 보충갈라들에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그들에게 거기서 무명잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향은 제거되지 않았다. 저항잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 보충갈라들에게 괴로운 느낌에서, 그들에게 거기서 무명잠재성향과 저항잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. (세 가지 뿌리의 부분)

327. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnā tassa tattha vicikicchānusayo appahīnoti? Natthi.

327. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 의심잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha vicikicchānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnāti?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 의심잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향이 제거되지 않았는가?

Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha vicikicchānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha vicikicchānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha vicikicchānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā …pe…. (Catukkamūlakaṃ)

범부에게 색계와 무색계에서, 그에게 거기서 의심잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 보충갈라에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 거기서 의심잠재성향과 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향은 제거되지 않았다. 저항잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 바로 그 보충갈라에게 괴로운 느낌에서, 그에게 거기서 의심잠재성향과 저항잠재성향과 견해잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 탐욕잠재성향과 자만잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. …중략…. (네 가지 뿌리의 부분)

328. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā tassa tattha [Pg.271] bhavarāgānusayo appahīnoti? Natthi.

328. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 존재탐욕잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha bhavarāgānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnāti?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 존재탐욕잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향이 제거되지 않았는가?

Tiṇṇaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ tattha diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha bhavarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā.

세 보충갈라(예류자, 일래자, 불환자)에게 색계와 무색계에서, 그들에게 거기서 존재탐욕잠재성향과 자만잠재성향은 제거되지 않았으나, 그들에게 거기서 견해잠재성향과 의심잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다. 범부에게 색계와 무색계에서, 그에게 거기서 존재탐욕잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말해서는 안 된다.

(Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā tassa tattha avijjānusayo appahīnoti? Natthi.

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 무명잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnāti?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 무명잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 탐욕잠재성향과 저항잠재성향과 자만잠재성향과 견해잠재성향과 의심잠재성향이 제거되지 않았는가?

Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tassa tattha diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo appahīno, no ca tassa tattha paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Dvinnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ tattha diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva [Pg.272] puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ tattha diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ tattha diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo na vattabbo ‘‘pahīno’’ti vā ‘‘appahīno’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Pañcakamūlakaṃ)

아나함의 경우, 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 그에게 그곳에서 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없다. 바로 그 인물의 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 그에게 그곳에서 감각적 욕탐의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 저항의 잠재성향은 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없다. 바로 그 인물의 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 그에게 그곳에서 저항의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없다. 두 인물(예류자와 일래자)의 경우, 색계와 무색계에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 그들에게 그곳에서 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없다. 바로 그 인물들의 욕계의 두 가지 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 그들에게 그곳에서 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 저항의 잠재성향은 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없다. 바로 그 인물들의 괴로운 느낌에서 그들에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 제거되지 않았으나, 그들에게 그곳에서 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없다. 범부의 경우, 색계와 무색계에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없다. 바로 그 인물의 욕계의 두 가지 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않았다. 저항의 잠재성향은 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없다. 바로 그 인물의 괴로운 느낌에서 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 사견의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 '제거되었다'고도 '제거되지 않았다'고도 말할 수 없다. (다섯 가지 근본의 분석)

329. (Ka) yassa yattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā tassa tattha avijjānusayo appahīnoti? Natthi.

329. (문) 어떤 사람이 어떤 곳에서 감각적 욕탐의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 무명의 잠재성향도 제거되지 않았는가? (답) 없다.

(Kha) yassa vā pana yattha avijjānusayo appahīno tassa tattha kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnāti?

(문) 또는, 어떤 사람이 어떤 곳에서 무명의 잠재성향이 제거되지 않았다면, 그에게 그곳에서 감각적 욕탐의 잠재성향, 저항의 잠재성향, 자만의 잠재성향, 사견의 잠재성향, 의심의 잠재성향, 존재 탐욕의 잠재성향도 제거되지 않았는가?

Anāgāmissa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā, no ca tassa tattha diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tassa tattha kāmarāgānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo ca bhavarāgānusayo [Pg.273] ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo appahīno, no ca tassa tattha paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Dvinnaṃ puggalānaṃ rūpadhātuyā arūpadhātuyā tesaṃ tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ tattha diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tesaṃ tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ tattha diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tesaññeva puggalānaṃ dukkhāya vedanāya tesaṃ tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca appahīnā, no ca tesaṃ tattha diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Puthujjanassa rūpadhātuyā arūpadhātuyā tassa tattha avijjānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca bhavarāgānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca paṭighānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu tassa tattha avijjānusayo ca kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; paṭighānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. Tasseva puggalassa dukkhāya vedanāya tassa tattha avijjānusayo ca paṭighānusayo ca diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca appahīnā; kāmarāgānusayo ca mānānusayo ca bhavarāgānusayo ca na vattabbā ‘‘pahīnā’’ti vā ‘‘appahīnā’’ti vā. (Chakkamūlakaṃ)

아나함에게 색계와 무색계에서, 그에게 거기서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 그에게 거기서 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 저항의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말할 수 없다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 거기서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 그에게 거기서 감각적 욕탐의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 저항의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말할 수 없다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서, 그에게 거기서 무명의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 그에게 거기서 저항의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말할 수 없다. 두 부류의 사람(예류자와 일래자)에게 색계와 무색계에서, 그들에게 거기서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 그들에게 거기서 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 저항의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말할 수 없다. 바로 그 사람들에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그들에게 거기서 무명의 잠재성향과 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 그들에게 거기서 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 저항의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말할 수 없다. 바로 그 사람들에게 괴로운 느낌에서, 그들에게 거기서 무명의 잠재성향과 저항의 잠재성향은 제거되지 않았으며, 그들에게 거기서 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않은 것이 아니다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말할 수 없다. 범부에게 색계와 무색계에서, 그에게 거기서 무명의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 저항의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말할 수 없다. 바로 그 사람에게 욕계의 두 가지 느낌에서, 그에게 거기서 무명의 잠재성향과 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않았다. 저항의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말할 수 없다. 바로 그 사람에게 괴로운 느낌에서, 그에게 거기서 무명의 잠재성향과 저항의 잠재성향과 견해의 잠재성향과 의심의 잠재성향은 제거되지 않았다. 감각적 욕탐의 잠재성향과 자만의 잠재성향과 존재 탐욕의 잠재성향에 대해서는 '제거되었다'라거나 '제거되지 않았다'라고 말할 수 없다. (여섯 가지 뿌리의 경우도 이와 같다.)

Pahīnavāre paṭilomaṃ.

제거절의 역순.

Pahīnavāro.

제거절이 끝났다.

6. Uppajjanavāro

6. 일어남의 절

330. (Ka) yassa [Pg.274] kāmarāgānusayo uppajjati tassa paṭighānusayo uppajjatīti? Āmantā.

330. (문) 어떤 이에게 감각적 욕탐의 잠재성향이 일어나면, 그에게 저항의 잠재성향도 일어나는가? (답) 그렇다.

(Kha) yassa vā pana paṭighānusayo uppajjati tassa kāmarāgānusayo uppajjatīti? Āmantā.

(문) 또한 어떤 이에게 저항의 잠재성향이 일어나면, 그에게 감각적 욕탐의 잠재성향도 일어나는가? (답) 그렇다.

(Ka) yassa kāmarāgānusayo uppajjati tassa mānānusayo uppajjatīti? Āmantā.

(문) 어떤 이에게 감각적 욕탐의 잠재성향이 일어나면, 그에게 자만의 잠재성향도 일어나는가? (답) 그렇다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo uppajjati tassa kāmarāgānusayo uppajjatīti?

(문) 또한 어떤 이에게 자만의 잠재성향이 일어나면, 그에게 감각적 욕탐의 잠재성향도 일어나는가?

Anāgāmissa mānānusayo uppajjati, no ca tassa kāmarāgānusayo uppajjati. Tiṇṇaṃ puggalānaṃ mānānusayo ca uppajjati kāmarāgānusayo ca uppajjati (vitthāretabbaṃ).

(답) 아나함에게는 자만의 잠재성향은 일어나지만, 그에게 감각적 욕탐의 잠재성향은 일어나지 않는다. 세 부류의 사람(범부, 예류자, 일래자)에게는 자만의 잠재성향도 일어나고 감각적 욕탐의 잠재성향도 일어난다. (상세히 기술해야 한다.)

331. (Ka) yassa kāmarāgānusayo nuppajjati tassa paṭighānusayo nuppajjatīti? Āmantā.

331. (문) 어떤 이에게 감각적 욕탐의 잠재성향이 일어나지 않으면, 그에게 저항의 잠재성향도 일어나지 않는가? (답) 그렇다.

(Kha) yassa vā pana paṭighānusayo nuppajjati tassa kāmarāgānusayo nuppajjatīti? Āmantā.

(문) 또한 어떤 이에게 저항의 잠재성향이 일어나지 않으면, 그에게 감각적 욕탐의 잠재성향도 일어나지 않는가? (답) 그렇다.

(Ka) yassa kāmarāgānusayo nuppajjati tassa mānānusayo nuppajjatīti?

(문) 어떤 이에게 감각적 욕탐의 잠재성향이 일어나지 않으면, 그에게 자만의 잠재성향도 일어나지 않는가?

Anāgāmissa kāmarāgānusayo nuppajjati, no ca tassa mānānusayo nuppajjati. Arahato kāmarāgānusayo ca nuppajjati mānānusayo ca nuppajjati.

(답) 아나함에게는 감각적 욕탐의 잠재성향은 일어나지 않지만, 그에게 자만의 잠재성향이 일어나지 않는 것은 아니다. 아라한에게는 감각적 욕탐의 잠재성향도 일어나지 않고 자만의 잠재성향도 일어나지 않는다.

(Kha) yassa vā pana mānānusayo nuppajjati tassa kāmarāgānusayo nuppajjatīti? Āmantā. (Vitthāretabbaṃ).

(문) 또한 어떤 이에게 자만의 잠재성향이 일어나지 않으면, 그에게 감각적 욕탐의 잠재성향도 일어나지 않는가? (답) 그렇다. (상세히 기술해야 한다.)

Uppajjanavāro.

일어남의 절이 끝났다.

7. (Ka) dhātupucchāvāro

7. (가) 계(界) 질문의 절

332. Kāmadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Kāmadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Kāmadhātuyā cutassa [Pg.275] arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

332. 욕계에서 죽어서 욕계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분별되는가? 욕계에서 죽어서 색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분별되는가? 욕계에서 죽어서 무색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분별되는가?

Kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Kāmadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Kāmadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

욕계에서 죽어서 욕계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분별되는가? 욕계에서 죽어서 색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분별되는가? 욕계에서 죽어서 무색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분별되는가?

Kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Kāmadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? (Kāmadhātumūlakaṃ)

욕계에서 죽어서 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분별되는가? 욕계에서 죽어서 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분별되는가? 욕계에서 죽어서 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분별되는가? (욕계 뿌리)

333. Rūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Rūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Rūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

333. 색계에서 죽어 색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가?

Rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Rūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

색계에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가?

Rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati [Pg.276] anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? (Rūpadhātumūlakaṃ)

색계에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? (색계 기반)

334. Arūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Arūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Arūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

334. 무색계에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 무색계에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 무색계에서 죽어 색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가?

Arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Arūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

무색계에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 무색계에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 무색계에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가?

Arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? (Arūpadhātumūlakaṃ)

무색계에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 무색계에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 무색계에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? (무색계 기반)

335. Na kāmadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā.

335. 욕계가 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 욕계가 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 욕계가 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가?

Na [Pg.277] kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

욕계가 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 욕계가 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 욕계가 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가?

Na kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? (Nakāmadhātumūlakaṃ)

욕계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 욕계가 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 욕계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? (욕계가 아닌 곳 기반)

336. Na rūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

336. 색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계가 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계가 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가?

Na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계가 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계가 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가?

Na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ [Pg.278] upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? (Narūpadhātumūlakaṃ)

색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계가 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? 색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하고, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향이 분석되어야 하는가? (색계가 아닌 곳 기반)

337. Na arūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na arūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na arūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

337. 무색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 무색계가 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 무색계가 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가?

Na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na arūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

무색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 무색계가 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 무색계가 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가?

Na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? (Naarūpadhātumūlakaṃ)

무색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 무색계가 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 무색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? (무색계가 아닌 것의 근본)

338. Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

338. 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가?

Na [Pg.279] kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가?

Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? (Nakāmanaarūpadhātumūlakaṃ)

욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? (욕계가 아니고 무색계가 아닌 것의 근본)

339. Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

339. 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가?

Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가?

Na [Pg.280] rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? (Narūpanaarūpadhātumūlakaṃ)

색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? (색계가 아니고 무색계가 아닌 것의 근본)

340. Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

340. 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가? 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하며, 얼마나 많은 잠재성향이 잠재하지 않으며, 얼마나 많은 잠재성향을 분석해야 하는가?

Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā?

욕계가 아니고 색계가 아닌 곳(무색계)에서 죽어 욕계가 아닌 곳(무색계)에 태어나는 자에게 몇 가지 잠재성향이 잠재하며, 몇 가지 잠재성향이 잠재하지 않으며, 몇 가지 잠재성향이 구분됩니까? 욕계가 아니고 색계가 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳(욕계의 선처와 무색계)에 태어나는 자에게 몇 가지 잠재성향이 잠재하며, 몇 가지 잠재성향이 잠재하지 않으며, 몇 가지 잠재성향이 구분됩니까? 욕계가 아니고 색계가 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳(욕계의 선처)에 태어나는 자에게 몇 가지 잠재성향이 잠재하며, 몇 가지 잠재성향이 잠재하지 않으며, 몇 가지 잠재성향이 구분됩니까?

Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kati anusayā anusenti, kati anusayā nānusenti, kati anusayā bhaṅgā? (Nakāmanarūpadhātumūlakaṃ)

욕계가 아니고 색계가 아닌 곳(무색계)에서 죽어 욕계가 아니고 무색계가 아닌 곳(색계)에 태어나는 자에게 몇 가지 잠재성향이 잠재하며, 몇 가지 잠재성향이 잠재하지 않으며, 몇 가지 잠재성향이 구분됩니까? 욕계가 아니고 색계가 아닌 곳에서 죽어 색계가 아니고 무색계가 아닌 곳(욕계의 선처)에 태어나는 자에게 몇 가지 잠재성향이 잠재하며, 몇 가지 잠재성향이 잠재하지 않으며, 몇 가지 잠재성향이 구분됩니까? 욕계가 아니고 색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아니고 색계가 아닌 곳(무색계)에 태어나는 자에게 몇 가지 잠재성향이 잠재하며, 몇 가지 잠재성향이 잠재하지 않으며, 몇 가지 잠재성향이 구분됩니까? (욕계와 색계가 아닌 곳을 기반으로 함)

Dhātupucchāvāro.

[계 질문 편]

7. (Kha) dhātuvisajjanāvāro

7. [(나) 계 답변 편]

341. Kāmadhātuyā [Pg.281] cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Kāmadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Kāmadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

341. 욕계에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게는 어떤 이(범부)에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이(예류자·일래자)에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 욕계(선처)에서 죽어 색계에 태어나는 자에게는 어떤 이(범부)에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이(예류자·일래자)에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이(불환자)에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 욕계(선처)에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게는 어떤 이(범부)에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이(예류자·일래자)에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이(불환자)에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다.

Kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Kāmadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Kāmadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

욕계(선처)에서 죽어 욕계가 아닌 곳(색계·무색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 욕계에서 죽어 색계가 아닌 곳(욕계·무색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 욕계에서 죽어 무색계가 아닌 곳(욕계·색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다.

Kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Kāmadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. (Kāmadhātumūlakaṃ)

욕계(선처)에서 죽어 욕계가 아니고 무색계가 아닌 곳(색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 욕계에서 죽어 색계가 아니고 무색계가 아닌 곳(욕계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 욕계(선처)에서 죽어 욕계가 아니고 색계가 아닌 곳(무색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. (욕계 기반 끝)

342. Rūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Rūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Rūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta [Pg.282] anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

342. 색계(무상유정천과 색구경천 제외)에서 죽어 색계(무상유정천 제외)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 색계(정거천 제외)에서 죽어 욕계(선처)에 태어나는 범부에게는 오직 7가지 잠재성향만이 잠재하며, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 색계(광과천 이하)에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다.

Rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Rūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

색계(무상유정천과 색구경천 제외)에서 죽어 욕계가 아닌 곳(무상유정천 제외 색계와 무색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 색계(정거천 제외)에서 죽어 색계가 아닌 곳(욕계 선처와 무색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 색계(무상유정천과 색구경천 제외)에서 죽어 무색계가 아닌 곳(무상유정천 제외 색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다.

Rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. (Rūpadhātumūlakaṃ)

색계(무상유정천과 색구경천 제외)에서 죽어 욕계가 아니고 무색계가 아닌 곳(무상유정천 제외 색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 색계(정거천 제외)에서 죽어 색계가 아니고 무색계가 아닌 곳(욕계 선처)에 태어나는 범부에게는 오직 7가지 잠재성향만이 잠재하며, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 색계(광과천 이하)에서 죽어 욕계가 아니고 색계가 아닌 곳(무색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. (색계 기반 끝)

343. Arūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Arūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Arūpadhātuyā cutassa rūpadhātuyā upapatti nāma natthi, heṭṭhā upapajjamāno kāmadhātuṃyeva upapajjati, satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

343. 무색계에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 7가지 잠재성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 5가지 잠재성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 3가지 잠재성향이 잠재하고, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 무색계에서 죽어 욕계(선처)에 태어나는 범부에게는 오직 7가지 잠재성향만이 잠재하며, 구분되는 잠재성향은 없습니다. 무색계에서 죽어 색계에 태어나는 일은 없으며, 아래로 태어날 때는 오직 욕계(선처)에만 태어나니, 오직 7가지 잠재성향만이 잠재하며, 구분되는 잠재성향은 없습니다.

Arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā [Pg.283] natthi. Arūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

무색계에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 무색계에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 무색계에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 이에게는 일곱 가지 잠재 성향만이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다.

Arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā upapatti nāma natthi, heṭṭhā upapajjamāno kāmadhātuṃyeva upapajjati, satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. (Arūpadhātumūlakaṃ)

무색계에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳(색계)에 태어나는 일은 없으니, 아래로 태어날 때에는 오직 욕계에만 태어나며, 일곱 가지 잠재 성향만이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 무색계에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 이에게는 일곱 가지 잠재 성향만이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 무색계에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다.

344. Na kāmadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

344. 욕계가 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 이에게는 일곱 가지 잠재 성향만이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 욕계가 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 욕계가 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다.

Na kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

욕계가 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 욕계가 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 욕계가 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다.

Na kāmadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā cutassa na [Pg.284] kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. (Nakāmadhātumūlakaṃ)

욕계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 욕계가 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 이에게는 일곱 가지 잠재 성향만이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 욕계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다.

345. Na rūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

345. 색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 색계가 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 색계가 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다.

Na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 색계가 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 색계가 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다.

Na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. (Narūpadhātumūlakaṃ)

색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 색계가 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다.

346. Na arūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na arūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā [Pg.285] anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na arūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

346. 무색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 무색계가 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다. 무색계가 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재 성향이 잠재하고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재 성향이 잠재하며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재 성향이 잠재한다. 잠재 성향의 분석적 구분은 없다.

Na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na arūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

무색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 무색계가 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 무색계가 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다.

Na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. (Naarūpadhātumūlakaṃ)

무색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 무색계가 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 무색계가 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. (무색계가 아닌 곳을 근거로 함)

347. Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

347. 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게는 일곱 가지 잠재성향만이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다.

Na [Pg.286] kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다.

Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. (Nakāmanaarūpadhātumūlakaṃ)

욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 자에게는 일곱 가지 잠재성향만이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. (욕계도 무색계도 아닌 곳을 근거로 함)

348. Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

348. 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다.

Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā [Pg.287] na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다.

Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na rūpadhātuyā na arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. (Narūpanaarūpadhātumūlakaṃ)

색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. 색계도 아니고 무색계도 아닌 곳에서 죽어 욕계도 아니고 색계도 아닌 곳에 태어나는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이 따르고, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이 따르며, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따른다. 잠재성향의 차별은 없다. (색계도 무색계도 아닌 곳을 근거로 함)

349. Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa rūpadhātuyā upapattināma natthi, heṭṭhā upapajjamāno kāmadhātuṃyeva upapajjati, satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa arūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

349. 욕계로부터가 아니고 색계로부터도 아닌 곳(무색계)에서 죽어 욕계에 태어나는 자에게는 일곱 가지 잠재성향(anusaya)이 따라붙으며, 잠재성향의 분류는 없다. 욕계로부터가 아니고 색계로부터도 아닌 곳에서 죽어 색계에 태어나는 일은 없으며, 아래로 태어날 때는 욕계에만 태어나니 일곱 가지 잠재성향이 따라붙으며, 잠재성향의 분류는 없다. 욕계로부터가 아니고 색계로부터도 아닌 곳에서 죽어 무색계에 태어나는 자에게는 어떤 범부에게는 일곱 가지 잠재성향이, 어떤 예류자나 일래자에게는 다섯 가지 잠재성향이, 어떤 불환자에게는 세 가지 잠재성향이 따라붙으며, 잠재성향의 분류는 없다.

Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na arūpadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi.

욕계로부터가 아니고 색계로부터도 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아닌 곳(무색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따라붙으며, 잠재성향의 분류는 없다. 욕계로부터가 아니고 색계로부터도 아닌 곳에서 죽어 색계가 아닌 곳(욕계 또는 무색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따라붙으며, 잠재성향의 분류는 없다. 욕계로부터가 아니고 색계로부터도 아닌 곳에서 죽어 무색계가 아닌 곳(욕계)에 태어나는 자에게는 일곱 가지 잠재성향이 따라붙으며, 잠재성향의 분류는 없다.

Na [Pg.288] kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuyā na arūpadhātuyā upapatti nāma natthi, heṭṭhā upapajjamāno kāmadhātuṃyeva upapajjati, satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na rūpadhātuṃ na arūpadhātuṃ upapajjantassa satteva anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. Na kāmadhātuyā na rūpadhātuyā cutassa na kāmadhātuṃ na rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci satta anusayā anusenti, kassaci pañca anusayā anusenti, kassaci tayo anusayā anusenti; anusayā bhaṅgā natthi. (Nakāmanarūpadhātumūlakaṃ)

욕계로부터가 아니고 색계로부터도 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아니고 무색계가 아닌 곳(색계)에 태어나는 일은 없으며, 아래로 태어날 때는 욕계에만 태어나니 일곱 가지 잠재성향이 따라붙으며, 잠재성향의 분류는 없다. 욕계로부터가 아니고 색계로부터도 아닌 곳에서 죽어 색계가 아니고 무색계가 아닌 곳(욕계)에 태어나는 자에게는 일곱 가지 잠재성향이 따라붙으며, 잠재성향의 분류는 없다. 욕계로부터가 아니고 색계로부터도 아닌 곳에서 죽어 욕계가 아니고 색계가 아닌 곳(무색계)에 태어나는 자에게는 어떤 이에게는 일곱 가지 잠재성향이, 어떤 이에게는 다섯 가지 잠재성향이, 어떤 이에게는 세 가지 잠재성향이 따라붙으며, 잠재성향의 분류는 없다. (욕계도 색계도 아닌 곳을 근원으로 하는 것)

Dhātuvisajjavāro.

요소의 답변 절이 끝났다.

Anusayayamakaṃ niṭṭhitaṃ.

잠재성향 쌍의서(아누사야 야마까)가 끝났다.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

그분, 복되신 분, 아라한, 완전히 깨달으신 분께 예경 올립니다.

8. Cittayamakaṃ

8. 마음 쌍의서 (짓따 야마까)

(Ka) uddeso

(가) 요설

1. Suddhacittasāmaññaṃ

1. 순수 마음의 일반성

1. Puggalavāro

1. 인물 절

(1) Uppādanirodhakālasambhedavāro

(1) 일어남과 사라짐의 시간 혼합 절

1. (Ka) yassa [Pg.289] cittaṃ uppajjati na nirujjhati tassa cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati?

1. (가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있고 소멸하고 있지 않다면, 그 사람의 마음은 소멸할 것이고 일어나지 않겠는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati tassa cittaṃ uppajjati na nirujjhati?

(나) 또는 어떤 사람의 마음이 소멸할 것이고 일어나지 않는다면, 그 사람의 마음은 일어나고 있고 소멸하고 있지 않은가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati nirujjhati tassa cittaṃ na nirujjhissati uppajjissati?

(가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있지 않고 소멸하고 있다면, 그 사람의 마음은 소멸하지 않을 것이고 일어날 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati uppajjissati tassa cittaṃ na uppajjati nirujjhati?

(나) 또는 어떤 사람의 마음이 소멸하지 않을 것이고 일어날 것이라면, 그 사람의 마음은 일어나고 있지 않고 소멸하고 있는가?

(2) Uppāduppannavāro

(2) 일어남과 일어난 상태 절

2. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ uppannaṃ?

2. (가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있다면, 그 사람의 마음은 일어난 상태인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람의 마음이 일어난 상태라면, 그 사람의 마음은 일어나고 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있지 않다면, 그 사람의 마음은 일어난 상태가 아닌가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람의 마음이 일어난 상태가 아니라면, 그 사람의 마음은 일어나고 있지 않은가?

(3) Nirodhuppannavāro

(3) 소멸함과 일어난 상태 절

3. (Ka) yassa [Pg.290] cittaṃ nirujjhati tassa cittaṃ uppannaṃ?

3. (가) 어떤 사람의 마음이 소멸하고 있다면, 그 사람의 마음은 일어난 상태인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ nirujjhati?

(나) 또는 어떤 사람의 마음이 일어난 상태라면, 그 사람의 마음은 소멸하고 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na nirujjhati tassa cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 사람의 마음이 소멸하고 있지 않다면, 그 사람의 마음은 일어난 상태가 아닌가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na nirujjhati?

(나) 또는 어떤 사람의 마음이 일어난 상태가 아니라면, 그 사람의 마음은 소멸하고 있지 않은가?

(4) Uppādavāro

(4) 일어남 절

4. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ uppajjittha?

4. (가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있다면, 그 사람의 마음은 일어난 적이 있는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjittha tassa cittaṃ uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람의 마음이 일어난 적이 있다면, 그 사람의 마음은 일어나고 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na uppajjittha?

(가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있지 않다면, 그 사람의 마음은 일어난 적이 없는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjittha tassa cittaṃ na uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람의 마음이 일어난 적이 없다면, 그 사람의 마음은 일어나고 있지 않은가?

5. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ uppajjissati?

5. (가) 어느 사람에게 마음이 생겨나고 있다면, 그 사람에게 마음이 생겨날 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjissati tassa cittaṃ uppajjati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어느 사람에게 마음이 생겨나고 있지 않다면, 그 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjissati tassa cittaṃ na uppajjati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있지 않은가?

6. (Ka) yassa cittaṃ uppajjittha tassa cittaṃ uppajjissati?

6. (가) 어느 사람에게 마음이 생겨났었다면, 그 사람에게 마음이 생겨날 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjissati tassa cittaṃ uppajjittha?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨났었는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjittha tassa cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어느 사람에게 마음이 생겨나지 않았었다면, 그 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjissati tassa cittaṃ na uppajjittha?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨나지 않았었는가?

(5) Nirodhavāro

(5) 소멸절

7. (Ka) yassa cittaṃ nirujjhati tassa cittaṃ nirujjhittha?

7. (가) 어느 사람에게 마음이 소멸하고 있다면, 그 사람에게 마음이 소멸했었는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhittha tassa cittaṃ nirujjhati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸했었다면, 그 사람에게 마음이 소멸하고 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na nirujjhati tassa cittaṃ na nirujjhittha?

(가) 어느 사람에게 마음이 소멸하고 있지 않다면, 그 사람에게 마음이 소멸하지 않았었는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhittha tassa cittaṃ na nirujjhati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸하지 않았었다면, 그 사람에게 마음이 소멸하고 있지 않은가?

8. (Ka) yassa cittaṃ nirujjhati tassa cittaṃ nirujjhissati?

8. (가) 어느 사람에게 마음이 소멸하고 있다면, 그 사람에게 마음이 소멸할 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati tassa cittaṃ nirujjhati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 마음이 소멸하고 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na nirujjhati tassa cittaṃ na nirujjhissati?

(가) 어느 사람에게 마음이 소멸하고 있지 않다면, 그 사람에게 마음이 소멸하지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati tassa cittaṃ na nirujjhati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 마음이 소멸하고 있지 않은가?

9. (Ka) yassa cittaṃ nirujjhittha tassa cittaṃ nirujjhissati?

9. (가) 어느 사람에게 마음이 소멸했었다면, 그 사람에게 마음이 소멸할 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati tassa cittaṃ nirujjhittha?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 마음이 소멸했었는가?

(Ka) yassa cittaṃ na nirujjhittha tassa cittaṃ na nirujjhissati?

(가) 어느 사람에게 마음이 소멸하지 않았었다면, 그 사람에게 마음이 소멸하지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati tassa cittaṃ na nirujjhittha?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 마음이 소멸하지 않았었는가?

(6) Uppādanirodhavāro

(6) 발생소멸절

10. (Ka) yassa [Pg.291] cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ nirujjhittha?

10. (가) 어느 사람에게 마음이 생겨나고 있다면, 그 사람에게 마음이 소멸했었는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhittha tassa cittaṃ uppajjati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸했었다면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na nirujjhittha?

(가) 어느 사람에게 마음이 생겨나고 있지 않다면, 그 사람에게 마음이 소멸하지 않았었는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhittha tassa cittaṃ na uppajjati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸하지 않았었다면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있지 않은가?

11. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ nirujjhissati?

11. (가) 어느 사람에게 마음이 생겨나고 있다면, 그 사람에게 마음이 소멸할 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati tassa cittaṃ uppajjati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na nirujjhissati?

(가) 어느 사람에게 마음이 생겨나고 있지 않다면, 그 사람에게 마음이 소멸하지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati tassa cittaṃ na uppajjati?

(나) 또한, 어느 사람에게 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있지 않은가?

12. (Ka) yassa cittaṃ uppajjittha tassa cittaṃ nirujjhissati?

12. (가) 어떤 사람에게 마음이 생겨났었다면, 그 사람에게 마음이 소멸할 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati tassa cittaṃ uppajjittha?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨났었는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjittha tassa cittaṃ na nirujjhissati?

(가) 어떤 사람에게 마음이 생겨나지 않았었다면, 그 사람에게 마음이 소멸하지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati tassa cittaṃ na uppajjittha?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨나지 않았었는가?

(7) Uppajjamāna-nanirodhavāro

(7) 생기중·불멸분

13. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ na nirujjhati?

13. (가) 어떤 사람에게 마음이 생겨나고 있다면, 그 사람에게 마음이 소멸하고 있지 않은가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhati tassa cittaṃ uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 소멸하고 있지 않다면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ nirujjhati?

(가) 어떤 사람에게 마음이 생겨나고 있지 않다면, 그 사람에게 마음이 소멸하고 있는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhati tassa cittaṃ na uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 소멸하고 있다면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있지 않은가?

(8) Uppajjamānuppannavāro

(8) 생기중·기생분

14. (Ka) yassa cittaṃ uppajjamānaṃ tassa cittaṃ uppannaṃ?

14. (가) 어떤 사람에게 마음이 생겨나고 있는 중이라면, 그 사람에게 마음이 이미 생겨난 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ uppajjamānaṃ?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있는 중인가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjamānaṃ tassa cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 사람에게 마음이 생겨나고 있는 중이 아니라면, 그 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이 아닌가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na uppajjamānaṃ?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이 아니라면, 그 사람에게 마음이 생겨나고 있는 중이 아닌가?

(9) Nirujjhamānuppannavāro

(9) 멸기중·기생분

15. (Ka) yassa cittaṃ nirujjhamānaṃ tassa cittaṃ uppannaṃ?

15. (가) 어떤 사람에게 마음이 소멸하고 있는 중이라면, 그 사람에게 마음이 이미 생겨난 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ nirujjhamānaṃ?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이라면, 그 사람에게 마음이 소멸하고 있는 중인가?

(Ka) yassa cittaṃ na nirujjhamānaṃ tassa cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 사람에게 마음이 소멸하고 있는 중이 아니라면, 그 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이 아닌가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na nirujjhamānaṃ?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이 아니라면, 그 사람에게 마음이 소멸하고 있는 중이 아닌가?

(10) Uppannuppādavāro

(10) 기생·생분

16. (Ka) yassa cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ uppajjittha?

16. (가) 어떤 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨났었는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjittha tassa cittaṃ uppannaṃ?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 생겨났었더라면, 그 사람에게 마음이 이미 생겨난 것인가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na uppajjittha?

(가) 어떤 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이 아니라면, 그 사람에게 마음이 생겨나지 않았었는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjittha tassa cittaṃ na uppannaṃ?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 생겨나지 않았었더라면, 그 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이 아닌가?

(Ka) yassa [Pg.292] cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ uppajjissati?

(가) 어떤 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이라면, 그 사람에게 마음이 생겨날 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjissati tassa cittaṃ uppannaṃ?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 마음이 이미 생겨난 것인가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어떤 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이 아니라면, 그 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjissati tassa cittaṃ na uppannaṃ?

(나) 또는 어떤 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 마음이 이미 생겨난 것이 아닌가?

(11) Atītānāgatavāro

(11) 과거·미래분

17. (Ka) yassa cittaṃ uppajjittha no ca tassa cittaṃ uppannaṃ, tassa cittaṃ uppajjissati?

17. (가) 어떤 사람에게 마음이 생겨났었지만 그에게 마음이 이미 생겨난 상태는 아니라면, 그 사람에게 마음이 생겨날 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjissati no ca tassa cittaṃ uppannaṃ, tassa cittaṃ uppajjittha?

(나) 또한 어느 누구에게 마음이 생겨날 것이지만 그의 마음이 일어나 있는 것은 아니라면, 그에게 마음이 일어난 적이 있는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjittha no ca tassa cittaṃ na uppannaṃ, tassa cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어느 누구에게 마음이 일어난 적이 없지만 그의 마음이 일어나 있지 않은 것은 아니라면, 그에게 마음이 생겨나지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjissati no ca tassa cittaṃ na uppannaṃ, tassa cittaṃ na uppajjittha?

(나) 또한 어느 누구에게 마음이 생겨나지 않을 것이지만 그의 마음이 일어나 있지 않은 것은 아니라면, 그에게 마음이 일어난 적이 없는가?

(12) Uppannuppajjamānavāro

(12) 일어난 것과 일어나고 있는 것의 편

18. (Ka) uppannaṃ uppajjamānaṃ?

18. (가) 일어난 것은 일어나고 있는 것인가?

(Kha) uppajjamānaṃ uppannaṃ?

(나) 일어나고 있는 것은 일어난 것인가?

(Ka) na uppannaṃ na uppajjamānaṃ?

(가) 일어나지 않은 것은 일어나고 있는 것이 아닌가?

(Kha) na uppajjamānaṃ na uppannaṃ?

(나) 일어나고 있는 것이 아닌 것은 일어나지 않은 것인가?

(13) Niruddhanirujjhamānavāro

(13) 소멸한 것과 소멸하고 있는 것의 편

19. (Ka) niruddhaṃ nirujjhamānaṃ?

19. (가) 소멸한 것은 소멸하고 있는 것인가?

(Kha) nirujjhamānaṃ niruddhaṃ?

(나) 소멸하고 있는 것은 소멸한 것인가?

(Ka) na niruddhaṃ na nirujjhamānaṃ?

(가) 소멸하지 않은 것은 소멸하고 있는 것이 아닌가?

(Kha) na nirujjhamānaṃ na niruddhaṃ?

(나) 소멸하고 있는 것이 아닌 것은 소멸하지 않은 것인가?

(14) Atikkantakālavāro

(14) 경과한 시간의 편

20. (Ka) yassa cittaṃ uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa cittaṃ?

20. (가) 어느 누구에게 마음이 일어나고 있는 찰나를 지나 시간이 경과했다면, 그에게 마음이 소멸하고 있는 찰나를 지나서도 시간이 경과했는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa cittaṃ?

(나) 또한 어느 누구에게 마음이 소멸하고 있는 찰나를 지나 시간이 경과했다면, 그에게 마음이 일어나고 있는 찰나를 지나서도 시간이 경과했는가?

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa cittaṃ?

(가) 어느 누구에게 마음이 일어나고 있는 찰나를 지나 시간이 경과하지 않았다면, 그에게 마음이 소멸하고 있는 찰나를 지나서도 시간이 경과하지 않았는가?

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa cittaṃ?

(나) 또한 어느 누구에게 마음이 소멸하고 있는 찰나를 지나 시간이 경과하지 않았다면, 그에게 마음이 일어나고 있는 찰나를 지나서도 시간이 경과하지 않았는가?

1. Suddhacittasāmaññaṃ

1. 순수 마음 일반

2. Dhammavāro

2. 법의 편

(1) Uppādanirodhakālasambhedavāro

(1) 일어남과 소멸의 시간적 혼합의 편

21. (Ka) yaṃ [Pg.293] cittaṃ uppajjati na nirujjhati taṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati?

21. (가) 어떤 마음이 일어나고 있으나 소멸하고 있는 것은 아니라면, 그 마음은 소멸할 것이며 다시 일어나지는 않을 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati taṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸할 것이나 다시 일어나지는 않을 것이라면, 그 마음은 일어나고 있으며 소멸하고 있는 것은 아닌가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati nirujjhati taṃ cittaṃ na nirujjhissati uppajjissati?

(가) 어떤 마음이 일어나고 있는 것은 아니나 소멸하고 있다면, 그 마음은 소멸하지 않을 것이며 다시 일어날 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati uppajjissati taṃ cittaṃ na uppajjati nirujjhati?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이나 다시 일어날 것이라면, 그 마음은 일어나고 있는 것이 아니며 소멸하고 있는 것인가?

(2) Uppāduppannavāro

(2) 일어남과 일어난 것의 편

22. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ uppannaṃ?

22. (가) 어떤 마음이 일어나고 있다면, 그 마음은 일어난 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ uppajjati?

(나) 또한 어떤 마음이 일어난 것이라면, 그 마음은 일어나고 있는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 마음이 일어나고 있는 것이 아니라면, 그 마음은 일어나지 않은 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na uppajjati?

(나) 또한 어떤 마음이 일어나지 않은 것이라면, 그 마음은 일어나고 있는 것이 아닌가?

(3) Nirodhuppannavāro

(3) 멸-현존절

23. (Ka) yaṃ cittaṃ nirujjhati taṃ cittaṃ uppannaṃ?

23. (가) 어떤 마음이 소멸하면, 그 마음은 현존하는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ nirujjhati?

(나) 또는, 어떤 마음이 현존하면, 그 마음은 소멸하는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhati taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 마음이 소멸하지 않으면, 그 마음은 현존하지 않는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na nirujjhati?

(나) 또는, 어떤 마음이 현존하지 않으면, 그 마음은 소멸하지 않는가?

(4) Uppādavāro

(4) 발생절

24. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ uppajjittha?

24. (가) 어떤 마음이 일어나면, 그 마음은 일어났었는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjittha taṃ cittaṃ uppajjati?

(나) 또는, 어떤 마음이 일어났었으면, 그 마음은 일어나는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(가) 어떤 마음이 일어나지 않으면, 그 마음은 일어나지 않았었는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjittha taṃ cittaṃ na uppajjati?

(나) 또는, 어떤 마음이 일어나지 않았었으면, 그 마음은 일어나지 않는가?

25. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ uppajjissati?

25. (가) 어떤 마음이 일어나면, 그 마음은 일어날 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjissati taṃ cittaṃ uppajjati?

(나) 또는, 어떤 마음이 일어날 것이면, 그 마음은 일어나는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어떤 마음이 일어나지 않으면, 그 마음은 일어나지 않을 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjissati taṃ cittaṃ na uppajjati?

(나) 또는, 어떤 마음이 일어나지 않을 것이면, 그 마음은 일어나지 않는가?

26. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjittha taṃ cittaṃ uppajjissati?

26. (가) 어떤 마음이 일어났었으면, 그 마음은 일어날 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjissati taṃ cittaṃ uppajjittha?

(나) 또는, 어떤 마음이 일어날 것이면, 그 마음은 일어났었는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjittha taṃ cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어떤 마음이 일어나지 않았었으면, 그 마음은 일어나지 않을 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjissati taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(나) 또는, 어떤 마음이 일어나지 않을 것이면, 그 마음은 일어나지 않았었는가?

(5) Nirodhavāro

(5) 소멸절

27. (Ka) yaṃ [Pg.294] cittaṃ nirujjhati taṃ cittaṃ nirujjhittha?

27. (가) 어떤 마음이 소멸하면, 그 마음은 소멸했었는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhittha taṃ cittaṃ nirujjhati?

(나) 또는, 어떤 마음이 소멸했었으면, 그 마음은 소멸하는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhati taṃ cittaṃ na nirujjhittha?

(가) 어떤 마음이 소멸하지 않으면, 그 마음은 소멸하지 않았었는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhittha taṃ cittaṃ na nirujjhati?

(나) 또는, 어떤 마음이 소멸하지 않았었으면, 그 마음은 소멸하지 않는가?

28. (Ka) yaṃ cittaṃ nirujjhati taṃ cittaṃ nirujjhissati?

28. (가) 어떤 마음이 소멸하면, 그 마음은 소멸할 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati taṃ cittaṃ nirujjhati?

(나) 또는, 어떤 마음이 소멸할 것이면, 그 마음은 소멸하는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhati taṃ cittaṃ na nirujjhissati?

(가) 어떤 마음이 소멸하지 않으면, 그 마음은 소멸하지 않을 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati taṃ cittaṃ na nirujjhati?

(나) 또는, 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이면, 그 마음은 소멸하지 않는가?

29. (Ka) yaṃ cittaṃ nirujjhittha taṃ cittaṃ nirujjhissati?

29. (가) 어떤 마음이 소멸했었으면, 그 마음은 소멸할 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati taṃ cittaṃ nirujjhittha?

(나) 또는, 어떤 마음이 소멸할 것이면, 그 마음은 소멸했었는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhittha taṃ cittaṃ na nirujjhissati?

(가) 어떤 마음이 소멸하지 않았었으면, 그 마음은 소멸하지 않을 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati taṃ cittaṃ na nirujjhittha?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 마음은 소멸하지 않았는가?

(6) Uppādanirodhavāro

(6) 일어남과 소멸의 절

30. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ nirujjhittha?

30. (가) 어떤 마음이 일어난다면, 그 마음은 소멸했는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhittha taṃ cittaṃ uppajjati?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸했다면, 그 마음은 일어나는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na nirujjhittha?

(가) 어떤 마음이 일어나지 않는다면, 그 마음은 소멸하지 않았는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhittha taṃ cittaṃ na uppajjati?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않았다면, 그 마음은 일어나지 않는가?

31. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ nirujjhissati?

31. (가) 어떤 마음이 일어난다면, 그 마음은 소멸할 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati taṃ cittaṃ uppajjati?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 마음은 일어나는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na nirujjhissati?

(가) 어떤 마음이 일어나지 않는다면, 그 마음은 소멸하지 않을 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati taṃ cittaṃ na uppajjati?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 마음은 일어나지 않는가?

32. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjittha taṃ cittaṃ nirujjhissati?

32. (가) 어떤 마음이 일어났다면, 그 마음은 소멸할 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati taṃ cittaṃ uppajjittha?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 마음은 일어났는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjittha taṃ cittaṃ na nirujjhissati?

(가) 어떤 마음이 일어나지 않았다면, 그 마음은 소멸하지 않을 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 마음은 일어나지 않았는가?

(7) Uppajjamāna-nanirodhavāro

(7) 일어나는 중임과 소멸하지 않음의 절

33. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ na nirujjhati?

33. (가) 어떤 마음이 일어난다면, 그 마음은 소멸하지 않는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhati taṃ cittaṃ uppajjati?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않는다면, 그 마음은 일어나는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ nirujjhati?

(가) 어떤 마음이 일어나지 않는다면, 그 마음은 소멸하는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhati taṃ cittaṃ na uppajjati?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸한다면, 그 마음은 일어나지 않는는가?

(8) Uppajjamānuppannavāro

(8) 일어나는 중임과 일어남의 절

34. (Ka) yaṃ [Pg.295] cittaṃ uppajjamānaṃ taṃ cittaṃ uppannaṃ?

34. (가) 어떤 마음이 일어나는 중이라면, 그 마음은 일어났는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ uppajjamānaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 일어났다면, 그 마음은 일어나는 중인가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjamānaṃ taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 마음이 일어나는 중이 아니라면, 그 마음은 일어나지 않았는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na uppajjamānaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 일어나지 않았다면, 그 마음은 일어나는 중이 아닌가?

(9) Nirujjhamānuppannavāro

(9) 소멸하는 중임과 일어남의 절

35. (Ka) yaṃ cittaṃ nirujjhamānaṃ taṃ cittaṃ uppannaṃ?

35. (가) 어떤 마음이 소멸하는 중이라면, 그 마음은 일어났는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ nirujjhamānaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 일어났다면, 그 마음은 소멸하는 중인가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhamānaṃ taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 마음이 소멸하는 중이 아니라면, 그 마음은 일어나지 않았는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na nirujjhamānaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 일어나지 않았다면, 그 마음은 소멸하는 중이 아닌가?

(10) Uppannuppādavāro

(10) 이미 일어남과 일어남의 절

36. (Ka) yaṃ cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ uppajjittha?

36. (가) 어떤 마음이 (현재) 일어났다면, 그 마음은 (과거에) 일어났었는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjittha taṃ cittaṃ uppannaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 (과거에) 일어났었다면, 그 마음은 (현재) 일어난 것인가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(가) 어떤 마음이 (현재) 일어나지 않았다면, 그 마음은 (과거에) 일어나지 않았었는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjittha taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 (과거에) 일어나지 않았었다면, 그 마음은 (현재) 일어나지 않은 것인가?

(Ka) yaṃ cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ uppajjissati?

(가) 어떤 마음이 (현재) 일어났다면, 그 마음은 (미래에) 일어날 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjissati taṃ cittaṃ uppannaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 (미래에) 일어날 것이라면, 그 마음은 (현재) 일어난 것인가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어떤 마음이 (현재) 일어나지 않았다면, 그 마음은 (미래에) 일어나지 않을 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjissati taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 (미래에) 일어나지 않을 것이라면, 그 마음은 (현재) 일어나지 않은 것인가?

(11) Atītānāgatavāro

(11) 과거미래절

37. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjittha no ca taṃ cittaṃ uppannaṃ, taṃ cittaṃ uppajjissati?

37. (가) 어떤 마음이 (과거에) 일어났었지만 그 마음이 (현재) 일어난 것은 아니라면, 그 마음은 (미래에) 일어날 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjissati no ca taṃ cittaṃ uppannaṃ, taṃ cittaṃ uppajjittha?

(나) 또한 어떤 마음이 (미래에) 일어날 것이지만 그 마음이 (현재) 일어난 것은 아니라면, 그 마음은 (과거에) 일어났었는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjittha no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ, taṃ cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어떤 마음이 (과거에) 일어나지 않았지만 그 마음이 (현재) 일어난 것이라면, 그 마음은 (미래에) 일어나지 않을 것인가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjissati no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ, taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(나) 또한 어떤 마음이 (미래에) 일어나지 않을 것이지만 그 마음이 (현재) 일어난 것이라면, 그 마음은 (과거에) 일어나지 않았었는가?

(12) Uppannuppajjamānavāro

(12) 일어난것과일어나고있는것절

38. (Ka) uppannaṃ uppajjamānaṃ?

38. (가) (현재) 일어난 것은 (현재) 일어나고 있는 중인가?

(Kha) uppajjamānaṃ uppannaṃ?

(나) (현재) 일어나고 있는 중인 것은 (현재) 일어난 것인가?

(Ka) na uppannaṃ na uppajjamānaṃ?

(가) (현재) 일어나지 않은 것은 (현재) 일어나고 있는 중이 아닌가?

(Kha) na uppajjamānaṃ na uppannaṃ?

(나) (현재) 일어나고 있는 중이 아닌 것은 (현재) 일어나지 않은 것인가?

(13) Niruddhanirujjhamānavāro

(13) 소멸한것과소멸하고있는것절

39. (Ka) niruddhaṃ nirujjhamānaṃ?

39. (가) (이미) 소멸한 것은 (현재) 소멸하고 있는 중인가?

(Kha) nirujjhamānaṃ niruddhaṃ?

(나) (현재) 소멸하고 있는 중인 것은 (이미) 소멸한 것인가?

(Ka) na niruddhaṃ na nirujjhamānaṃ?

(가) (이미) 소멸하지 않은 것은 (현재) 소멸하고 있는 중이 아닌가?

(Kha) na nirujjhamānaṃ na niruddhaṃ?

(나) (현재) 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 (이미) 소멸하지 않은 것인가?

(14) Atikkantakālavāro

(14) 과거가된시간절

40. (Ka) yaṃ [Pg.296] cittaṃ uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ taṃ cittaṃ?

40. (가) 어떤 마음이 일어나는 찰나를 지나쳐 과거가 되었다면, 그 마음은 소멸하는 찰나를 지나쳐 과거가 되었는가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ taṃ cittaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸하는 찰나를 지나쳐 과거가 되었다면, 그 마음은 일어나는 찰나를 지나쳐 과거가 되었는가?

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ taṃ cittaṃ?

(가) 어떤 마음이 일어나는 찰나를 지나쳐 과거가 된 것이 아니라면, 그 마음은 소멸하는 찰나를 지나쳐 과거가 된 것이 아닌가?

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ taṃ cittaṃ?

(나) 또한 어떤 마음이 소멸하는 찰나를 지나쳐 과거가 된 것이 아니라면, 그 마음은 일어나는 찰나를 지나쳐 과거가 된 것이 아닌가?

1. Suddhacittasāmañña

1. 순수마음일반

3. Puggaladhammavāro

3. 인물법절

(1) Uppādanirodhakālasambhedavāro

(1) 일어나고 사라지는 시간의 혼합 절

41. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati tassa taṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati?

41. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나고 있고 사라지고 있지 않다면, 그 사람에게 그 마음은 사라질 것이고 일어나지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati tassa taṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 사라질 것이고 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 마음은 일어나고 있고 사라지고 있지 않은가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati nirujjhati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissati uppajjissati?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나고 있지 않고 사라지고 있다면, 그 사람에게 그 마음은 사라지지 않을 것이고 일어날 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhissati uppajjissati tassa taṃ cittaṃ na uppajjati nirujjhati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 사라지지 않을 것이고 일어날 것이라면, 그 사람에게 그 마음은 일어나고 있지 않고 사라지고 있는가?

(2) Uppāduppannavāro

(2) 일어남과 일어난 것의 절

42. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjati tassa taṃ cittaṃ uppannaṃ?

42. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나고 있다면, 그 사람에게 그 마음은 일어난 것[현존하는 것]인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어난 것[현존하는 것]이라면, 그 사람에게 그 마음은 일어나고 있는가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati tassa taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나고 있지 않다면, 그 사람에게 그 마음은 일어난 것[현존하는 것]이 아닌가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ na uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어난 것[현존하는 것]이 아니라면, 그 사람에게 그 마음은 일어나고 있지 않은가?

(3) Nirodhuppannavāro

(3) 사라짐과 일어난 것의 절

43. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ nirujjhati tassa taṃ cittaṃ uppannaṃ?

43. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 사라지고 있다면, 그 사람에게 그 마음은 일어난 것[현존하는 것]인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ nirujjhati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어난 것[현존하는 것]이라면, 그 사람에게 그 마음은 사라지고 있는가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na nirujjhati tassa taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 사라지고 있지 않다면, 그 사람에게 그 마음은 일어난 것[현존하는 것]이 아닌가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ na nirujjhati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어난 것[현존하는 것]이 아니라면, 그 사람에게 그 마음은 사라지고 있지 않은가?

(4) Uppādavāro

(4) 일어남의 절

44. (Ka) yassa [Pg.297] yaṃ cittaṃ uppajjati tassa taṃ cittaṃ uppajjittha?

44. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나고 있다면, 그 사람에게 그 마음은 일어났었는가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppajjittha tassa taṃ cittaṃ uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어났었다면, 그 사람에게 그 마음은 일어나고 있는가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati tassa taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나고 있지 않다면, 그 사람에게 그 마음은 일어나지 않았었는가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppajjittha tassa taṃ cittaṃ na uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않았었다면, 그 사람에게 그 마음은 일어나고 있지 않은가?

45. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjati tassa taṃ cittaṃ uppajjissati?

45. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나고 있다면, 그 사람에게 그 마음은 일어날 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppajjissati tassa taṃ cittaṃ uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어날 것이라면, 그 사람에게 그 마음은 일어나고 있는가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati tassa taṃ cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나고 있지 않다면, 그 사람에게 그 마음은 일어나지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppajjissati tassa taṃ cittaṃ na uppajjati?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 마음은 일어나고 있지 않은가?

46. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjittha tassa taṃ cittaṃ uppajjissati?

46. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어났었다면, 그 사람에게 그 마음은 일어날 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppajjissati tassa taṃ cittaṃ uppajjittha?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어날 것이라면, 그 사람에게 그 마음은 일어났었는가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjittha tassa taṃ cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않았었다면, 그 사람에게 그 마음은 일어나지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppajjissati tassa taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 마음은 일어나지 않았었는가?

(5) Nirodhavāro

(5) 사라짐의 절

47. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ nirujjhati tassa taṃ cittaṃ nirujjhittha?

47. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 사라지고 있다면, 그 사람에게 그 마음은 사라졌었는가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ nirujjhati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸했다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸합니까?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na nirujjhati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhittha?

어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않았습니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ na nirujjhati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않았는다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않습니까?

48. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ nirujjhati tassa taṃ cittaṃ nirujjhissati?

48. 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸한다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸할 것입니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ nirujjhati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그 마음이 소멸합니까?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na nirujjhati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissati?

어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않을 것입니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않습니까?

49. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ nirujjhissati?

49. 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸했다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸할 것입니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ nirujjhittha?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그 마음이 소멸했습니까?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissati?

어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않았는다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않을 것입니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhittha?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않았습니까?

(6) Uppādanirodhavāro

(6) 일어남과 소멸의 장

50. (Ka) yassa [Pg.298] yaṃ cittaṃ uppajjati tassa taṃ cittaṃ nirujjhittha?

50. 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어난다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸했습니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ uppajjati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸했다면, 그 사람에게 그 마음이 일어납니까?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhittha?

어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않았습니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ na uppajjati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않았는다면, 그 사람에게 그 마음이 일어나지 않습니까?

51. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjati tassa taṃ cittaṃ nirujjhissati?

51. 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어난다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸할 것입니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ uppajjati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그 마음이 일어납니까?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissati?

어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않을 것입니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ na uppajjati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 마음이 일어나지 않습니까?

52. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjittha tassa taṃ cittaṃ nirujjhissati?

52. 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어났다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸할 것입니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ uppajjittha?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그 마음이 일어났습니까?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjittha tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissati?

어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않았는다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않을 것입니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(또는) 어떤 person에게 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 마음이 일어나지 않았습니까?

(7) Uppajjamāna-nanirodhavāro

(7) 일어나는 중임과 소멸하지 않음의 장

53. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhati?

53. 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어난다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않습니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhati tassa taṃ cittaṃ uppajjati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그 마음이 일어납니까?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati tassa taṃ cittaṃ nirujjhati?

어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그 마음이 소멸합니까?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhati tassa taṃ cittaṃ na uppajjati?

(또는) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸한다면, 그 사람에게 그 마음이 일어나지 않습니까?

(8) Uppajjamānuppannavāro

(8) 일어나는 중임과 일어난 장

54. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjamānaṃ tassa taṃ cittaṃ uppannaṃ?

54. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나는 중이면, 그 사람에게 그 마음은 이미 일어난 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ uppajjamānaṃ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 이미 일어난 것이면, 그 사람에게 그 마음은 일어나는 중인가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjamānaṃ tassa taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나는 중이 아니면, 그 사람에게 그 마음은 이미 일어난 것이 아닌가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ na uppajjamānaṃ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 이미 일어난 것이 아니면, 그 사람에게 그 마음은 일어나는 중이 아닌가?

(9) Nirujjhamānuppannavāro

(9) 소멸하는 중임과 이미 일어남의 편

55. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ nirujjhamānaṃ tassa taṃ cittaṃ uppannaṃ?

55. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하는 중이면, 그 사람에게 그 마음은 이미 일어난 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ nirujjhamānaṃ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 이미 일어난 것이면, 그 사람에게 그 마음은 소멸하는 중인가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na nirujjhamānaṃ tassa [Pg.299] taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하는 중이 아니면, 그 사람에게 그 마음은 이미 일어난 것이 아닌가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ na nirujjhamānaṃ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 이미 일어난 것이 아니면, 그 사람에게 그 마음은 소멸하는 중이 아닌가?

(10) Uppannuppādavāro

(10) 이미 일어남과 이전에 일어났음의 편

56. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ uppajjittha?

56. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 이미 일어난 것이면, 그 사람에게 그 마음은 이전에 일어났었는가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppajjittha tassa taṃ cittaṃ uppannaṃ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 이전에 일어났던 것이면, 그 사람에게 그 마음은 이미 일어난 것인가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 이미 일어난 것이 아니면, 그 사람에게 그 마음은 이전에 일어났던 것이 아닌가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppajjittha tassa taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 이전에 일어났던 것이 아니면, 그 사람에게 그 마음은 이미 일어난 것이 아닌가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ uppajjissati?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 이미 일어난 것이면, 그 사람에게 그 마음은 앞으로 일어날 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppajjissati tassa taṃ cittaṃ uppannaṃ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 앞으로 일어날 것이면, 그 사람에게 그 마음은 이미 일어난 것인가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 이미 일어난 것이 아니면, 그 사람에게 그 마음은 앞으로 일어날 것이 아닌가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppajjissati tassa taṃ cittaṃ na uppannaṃ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 앞으로 일어날 것이 아니면, 그 사람에게 그 마음은 이미 일어난 것이 아닌가?

(11) Atītānāgatavāro

(11) 과거와 미래의 편

57. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjittha no ca tassa taṃ cittaṃ uppannaṃ, tassa taṃ cittaṃ uppajjissati?

57. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 이전에 일어났었으나 그 사람에게 그 마음이 이미 일어난 것이 아니라면, 그 사람에게 그 마음은 앞으로 일어날 것인가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppajjissati no ca tassa taṃ cittaṃ uppannaṃ, tassa taṃ cittaṃ uppajjittha?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 앞으로 일어날 것이나 그 사람에게 그 마음이 이미 일어난 것이 아니라면, 그 사람에게 그 마음은 이전에 일어났었는가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjittha no ca tassa taṃ cittaṃ na uppannaṃ, tassa taṃ cittaṃ na uppajjissati?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 이전에 일어났던 것이 아니나 그 사람에게 그 마음이 이미 일어난 것이라면, 그 사람에게 그 마음은 앞으로 일어날 것이 아닌가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppajjissati no ca tassa taṃ cittaṃ na uppannaṃ, tassa taṃ cittaṃ na uppajjittha?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 앞으로 일어날 것이 아니나 그 사람에게 그 마음이 이미 일어난 것이라면, 그 사람에게 그 마음은 이전에 일어났던 것이 아닌가?

(12) Uppannuppajjamānavāro

(12) 이미 일어남과 일어나는 중임의 편

58. (Ka) uppannaṃ uppajjamānaṃ?

58. (가) 이미 일어난 것은 일어나는 중인가?

(Kha) uppajjamānaṃ uppannaṃ?

(나) 일어나는 중인 것은 이미 일어난 것인가?

(Ka) na uppannaṃ na uppajjamānaṃ?

(가) 이미 일어난 것이 아니면 일어나는 중이 아닌가?

(Kha) na uppajjamānaṃ na uppannaṃ?

(나) 일어나는 중이 아니면 이미 일어난 것이 아닌가?

(13) Niruddhanirujjhamānavāro

(13) 소멸함과 소멸하는 중임의 편

59. (Ka) niruddhaṃ nirujjhamānaṃ?

59. (가) 소멸한 것은 소멸하는 중인가?

(Kha) nirujjhamānaṃ niruddhaṃ?

(나) 소멸하는 중인 것은 소멸했는가?

(Ka) na niruddhaṃ na nirujjhamānaṃ?

(가) 소멸하지 않은 것은 소멸하는 중이 아닌가?

(Kha) na nirujjhamānaṃ na niruddhaṃ?

(나) 소멸하는 중이 아닌 것은 소멸하지 않았는가?

(14) Atikkantakālavāro

(14) 경과한 시간의 편

60. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa taṃ cittaṃ?

60. (가) 어떤 사람의 어떤 마음이 일어나는 찰나를 경과하여 경과한 시간을 가졌다면, 그 사람의 그 마음은 소멸하는 찰나를 경과하여 경과한 시간을 가졌는가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, uppajjamānaṃ khaṇaṃ [Pg.300] khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa taṃ cittaṃ?

(나) 또한, 어떤 사람의 어떤 마음이 소멸하는 찰나를 경과하여 경과한 시간을 가졌다면, 그 사람의 그 마음은 일어나는 찰나를 경과하여 경과한 시간을 가졌는가?

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa taṃ cittaṃ?

(가) 어떤 사람의 어떤 마음이 일어나는 찰나를 경과하여 경과한 시간을 가지지 않았다면, 그 사람의 그 마음은 소멸하는 찰나를 경과하여 경과한 시간을 가지지 않았는가?

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa taṃ cittaṃ?

(나) 또한, 어떤 사람의 어떤 마음이 소멸하는 찰나를 경과하여 경과한 시간을 가지지 않았다면, 그 사람의 그 마음은 일어나는 찰나를 경과하여 경과한 시간을 가지지 않았는가?

2. Suttantacittamissakaviseso

2. 경장(Suttanta)의 마음이 혼합된 구분

61. Yassa sarāgaṃ cittaṃ uppajjati…pe… yassa vītarāgaṃ cittaṃ uppajjati… yassa sadosaṃ cittaṃ uppajjati… yassa vītadosaṃ cittaṃ uppajjati… yassa samohaṃ cittaṃ uppajjati… yassa vītamohaṃ cittaṃ uppajjati … yassa saṃkhittaṃ cittaṃ uppajjati… yassa vikkhittaṃ cittaṃ uppajjati… yassa mahaggataṃ cittaṃ uppajjati… yassa amahaggataṃ cittaṃ uppajjati… yassa sauttaraṃ cittaṃ uppajjati… yassa anuttaraṃ cittaṃ uppajjati… yassa samāhitaṃ cittaṃ uppajjati… yassa asamāhitaṃ cittaṃ uppajjati… yassa vimuttaṃ cittaṃ uppajjati… yassa avimuttaṃ cittaṃ uppajjati…?

61. 탐욕이 있는 마음이 일어나는 사람에게는… (중략) …탐욕을 여읜 마음이 일어나는 사람에게는… 성냄이 있는 마음이 일어나는 사람에게는… 성냄을 여읜 마음이 일어나는 사람에게는… 미혹이 있는 마음이 일어나는 사람에게는… 미혹을 여읜 마음이 일어나는 사람에게는… 위축된 마음이 일어나는 사람에게는… 흩어진 마음이 일어나는 사람에게는… 고귀한 마음이 일어나는 사람에게는… 고귀하지 않은 마음이 일어나는 사람에게는… 위가 있는 마음이 일어나는 사람에게는… 위가 없는 마음이 일어나는 사람에게는… 집중된 마음이 일어나는 사람에게는… 집중되지 않은 마음이 일어나는 사람에게는… 해탈한 마음이 일어나는 사람에게는… 해탈하지 않은 마음이 일어나는 사람에게는?

3. Abhidhammacittamissakaviseso

3. 아비달마(Abhidhamma)의 마음이 혼합된 구분

62. Yassa kusalaṃ cittaṃ uppajjati…pe… yassa akusalaṃ cittaṃ uppajjati… yassa abyākataṃ cittaṃ uppajjati… yassa sukhāya vedanāya sampayuttaṃ cittaṃ uppajjati…?

62. 유익한 마음이 일어나는 사람에게는… (중략) …해로운 마음이 일어나는 사람에게는… 무기의 마음이 일어나는 사람에게는… 즐거운 느낌과 결합한 마음이 일어나는 사람에게는?

(Etena upāyena yāva saraṇaaraṇā uddharitabbā.)

(이러한 방법으로 유쟁법과 무쟁법에 이르기까지 상세히 기술해야 한다.)

(Ka) yassa araṇaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati tassa araṇaṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati?

(가) 무쟁의 마음이 일어나고 소멸하지 않는 사람에게, 그 무쟁의 마음은 소멸할 것이요 일어나지 않을 것인가?

(Kha) yassa vā pana araṇaṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati tassa araṇaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati?

(나) 또한, 무쟁의 마음이 소멸할 것이요 일어나지 않을 사람에게, 그 무쟁의 마음은 일어나고 소멸하지 않는가?

(Kha) niddeso

(나) 상세 설명

1. Suddhacittasāmaññaṃ

1. 순수하게 마음 일반에 대하여

1. Puggalavāro

1. 개인의 편

(1) Uppādanirodhakālasambhedavāro

(1) 일어남과 소멸의 시간적 결합의 편

63. (Ka) yassa [Pg.301] cittaṃ uppajjati na nirujjhati tassa cittaṃ nirujjhissati na uppajjissatīti?

63. (가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 소멸하지 않는다면, 그 사람의 마음은 소멸할 것이요 일어나지 않을 것인가?

Pacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati, nirujjhissati na uppajjissati. Itaresaṃ cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati, nirujjhissati ceva uppajjissati ca.

마지막 마음의 일어나는 찰나에 있는 사람들의 경우, 그들의 마음은 일어나고 소멸하지 않으며, 소멸할 것이요 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 사람들의 마음이 일어나는 찰나에 있는 사람들의 경우, 그들의 마음은 일어나고 소멸하지 않으며, 소멸할 것이요 또한 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati tassa cittaṃ uppajjati na nirujjhatīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람의 마음이 소멸할 것이요 일어나지 않을 것이라면, 그 사람의 마음은 일어나고 소멸하지 않는가? 그렇다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati nirujjhati tassa cittaṃ na nirujjhissati uppajjissatīti? No.

(가) 어떤 사람의 마음이 일어나지 않고 소멸한다면, 그 사람의 마음은 소멸하지 않을 것이요 일어날 것인가? 그렇지 않다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati uppajjissati tassa cittaṃ na uppajjati nirujjhatīti? Natthi.

(나) 또한, 어떤 사람의 마음이 소멸하지 않을 것이요 일어날 것이라면, 그 사람의 마음은 일어나지 않고 소멸하는가? 없다.

(2) Uppāduppannavāro

(2) 일어남과 이미 일어남의 편

64. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ uppannanti? Āmantā.

64. (가) 어떤 사람의 마음이 일어난다면, 그 사람의 마음은 이미 일어난 것인가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ uppajjatīti?

(나) 또한, 어떤 사람의 마음이 이미 일어난 것이라면, 그 사람의 마음은 일어나는 중인가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppannaṃ, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjati. Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppannañceva uppajjati ca.

마음의 소멸하는 찰나에 있는 사람들의 경우, 그들의 마음은 이미 일어난 것이지만 그들의 마음이 일어나는 중인 것은 아니다. 마음의 일어나는 찰나에 있는 사람들의 경우, 그들의 마음은 이미 일어난 것이요 또한 일어나는 중이다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na uppannanti?

(가) 어떤 사람의 마음이 일어나지 않는다면, 그 사람의 마음은 이미 일어난 것이 아닌가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na uppajjati, no ca tesaṃ cittaṃ na uppannaṃ. Nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ na ceva uppajjati na ca uppannaṃ.

마음의 소멸하는 찰나에 있는 사람들의 경우, 그들의 마음은 일어나는 중이 아니지만 이미 일어난 것이 아닌 것은 아니다. 멸진정에 든 이들과 무상유정천의 중생들의 경우, 그들의 마음은 일어나는 중도 아니요 이미 일어난 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na uppajjatīti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 생겨난 것[uppanna]이 아니면, 그 사람의 마음은 일어나고 있는 중[uppajjati]이 아닌가? 그러하다.

(3) Nirodhuppannavāro

(3) 소멸과 생겨남의 절

65. (Ka) yassa cittaṃ nirujjhati tassa cittaṃ uppannanti? Āmantā.

65. (가) 어떤 사람의 마음이 소멸하고 있는 중[nirujjhati]이면, 그 사람의 마음은 생겨난 것[uppanna]인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 생겨난 것이면, 그 사람의 마음은 소멸하고 있는 중인가?

Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppannaṃ, no ca tesaṃ cittaṃ nirujjhati. Cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppannañceva nirujjhati ca.

마음의 일어나는 순간[uppādakkhaṇe]에 그들의 마음은 생겨난 것이지만, 그들의 마음이 소멸하고 있는 중은 아니다. 마음의 무너지는 순간[bhaṅgakkhaṇe]에 그들의 마음은 생겨난 것이기도 하고 소멸하고 있는 중이기도 하다.

(Ka) yassa [Pg.302] cittaṃ na nirujjhati tassa cittaṃ na uppannanti?

(가) 어떤 사람의 마음이 소멸하고 있는 중이 아니면, 그 사람의 마음은 생겨난 것이 아닌가?

Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ cittaṃ na uppannaṃ. Nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ na ceva nirujjhati na ca uppannaṃ.

마음의 일어나는 순간에 그들의 마음은 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들의 마음이 생겨난 것이 아닌 것은 아니다. 상수멸에 든 이들과 무상유정천의 유정들에게는 마음이 소멸하고 있는 중도 아니고 생겨난 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na nirujjhatīti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 생겨난 것이 아니면, 그 사람의 마음은 소멸하고 있는 중이 아닌가? 그러하다.

(4) Uppādavāro

(4) 일어남의 절

66. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ uppajjitthāti? Āmantā.

66. (가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있는 중이면, 그 사람의 마음은 일어난 적이 있는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjittha tassa cittaṃ uppajjatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어난 적이 있으면, 그 사람의 마음은 일어나고 있는 중인가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjati. Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppajjittha ceva uppajjati ca.

마음의 무너지는 순간에, 그리고 상수멸에 든 이들과 무상유정천의 유정들에게는 마음이 일어난 적이 있지만, 그들의 마음이 일어나고 있는 중은 아니다. 마음의 일어나는 순간에 그들의 마음은 일어난 적도 있고 일어나고 있는 중이기도 하다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na uppajjitthāti? Uppajjittha.

(가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있는 중이 아니면, 그 사람의 마음은 일어난 적이 없는가? 일어난 적이 있다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjittha tassa cittaṃ na uppajjatīti? Natthi.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어난 적이 없으면, 그 사람의 마음은 일어나고 있는 중이 아닌가? 그런 경우는 없다.

67. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ uppajjissatīti?

67. (가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있는 중이면, 그 사람의 마음은 일어날 것인가?

Pacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppajjati, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjissati. Itaresaṃ cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppajjati ceva uppajjissati ca.

마지막 마음의 일어나는 순간에 그들의 마음은 일어나고 있는 중이지만, 그들의 마음이 일어날 것은 아니다. 그 밖의 사람들에게 마음의 일어나는 순간에 그들의 마음은 일어나고 있는 중이기도 하고 일어날 것이기도 하다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjissati tassa cittaṃ uppajjatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어날 것이면, 그 사람의 마음은 일어나고 있는 중인가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjati. Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppajjissati ceva uppajjati ca.

마음의 무너지는 순간에, 그리고 상수멸에 든 이들과 무상유정천의 유정들에게는 마음이 일어날 것이지만, 그들의 마음이 일어나고 있는 중은 아니다. 마음의 일어나는 순간에 그들의 마음은 일어날 것이기도 하고 일어나고 있는 중이기도 하다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na uppajjissatīti?

(가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있는 중이 아니면, 그 사람의 마음은 일어나지 않을 것인가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ na uppajjati, no ca tesaṃ cittaṃ na uppajjissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na ceva uppajjati na ca uppajjissati.

마음의 무너지는 순간에, 그리고 상수멸에 든 이들과 무상유정천의 유정들에게는 마음이 일어나고 있는 중이 아니지만, 그들의 마음이 일어나지 않을 것은 아니다. 마지막 마음의 무너지는 순간에 그들의 마음은 일어나고 있는 중도 아니고 일어날 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjissati tassa cittaṃ na uppajjatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어나지 않을 것이면, 그 사람의 마음은 일어나고 있는 중이 아닌가?

Pacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na uppajjissati, no ca tesaṃ cittaṃ na uppajjati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na ceva uppajjissati na ca uppajjati.

마지막 마음의 일어나는 순간에 그들의 마음은 일어나지 않을 것이지만, 그들의 마음이 일어나고 있는 중이 아닌 것은 아니다. 마지막 마음의 무너지는 순간에 그들의 마음은 일어나지 않을 것이기도 하고 일어나고 있는 중이 아니기도 하다.

68. (Ka) yassa cittaṃ uppajjittha tassa cittaṃ uppajjissatīti?

68. (가) 어떤 사람의 마음이 일어난 적이 있으면, 그 사람의 마음은 일어날 것인가?

Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ cittaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjissati. Itaresaṃ tesaṃ cittaṃ uppajjittha ceva uppajjissati ca.

마지막 마음을 구족한 이들에게는 마음이 일어난 적이 있지만, 그들의 마음이 일어날 것은 아니다. 그 밖의 이들에게는 마음이 일어난 적도 있고 일어날 것이기도 하다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjissati tassa cittaṃ uppajjitthāti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어날 것이면, 그 사람의 마음은 일어난 적이 있는가? 그러하다.

(Ka) yassa [Pg.303] cittaṃ na uppajjittha tassa cittaṃ na uppajjissatīti? Natthi.

(가) 어떤 사람의 마음이 일어난 적이 없으면, 그 사람의 마음은 일어나지 않을 것인가? 그런 경우는 없다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjissati tassa cittaṃ na uppajjitthāti? Uppajjittha.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어나지 않을 것이면, 그 사람의 마음은 일어난 적이 있는가? 일어난 적이 있다.

(5) Nirodhavāro

(5) 소멸의 절

69. (Ka) yassa cittaṃ nirujjhati tassa cittaṃ nirujjhitthāti? Āmantā.

69. (가) 어떤 사람의 마음이 소멸하고 있는 중이면, 그 사람의 마음은 소멸한 적이 있는가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhittha tassa cittaṃ nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 소멸한 적이 있으면, 그 사람의 마음은 소멸하고 있는 중인가?

Cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ cittaṃ nirujjhati. Cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ nirujjhittha ceva nirujjhati ca.

마음의 일어나는 순간에 있는 이들, 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 마음은 과거에 소멸했지만, 그들의 마음이 지금 소멸하는 것은 아니다. 마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 그들에게는 마음이 과거에도 소멸했고 지금도 소멸한다.

(Ka) yassa cittaṃ na nirujjhati tassa cittaṃ na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.

(문: 가) 어떤 사람의 마음이 지금 소멸하지 않는다면, 그 사람의 마음은 과거에도 소멸하지 않았는가? (답:) 과거에 소멸했다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhittha tassa cittaṃ na nirujjhatīti? Natthi.

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 과거에 소멸하지 않았다면, 그 사람의 마음은 지금 소멸하지 않는가? (답:) 그런 사람은 없다.

70. (Ka) yassa cittaṃ nirujjhati tassa cittaṃ nirujjhissatīti?

70. (문: 가) 어떤 사람의 마음이 지금 소멸한다면, 그 사람의 마음은 미래에도 소멸할 것인가?

Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ nirujjhati, no ca tesaṃ cittaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ nirujjhati ceva nirujjhissati ca.

최후 마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 그들에게 마음은 지금 소멸하지만, 그들의 마음이 미래에 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 이들로서 마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 그들에게는 마음이 지금 소멸하고 또한 미래에도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati tassa cittaṃ nirujjhatīti?

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 미래에 소멸할 것이라면, 그 사람의 마음은 지금 소멸하는가?

Cittassa uppādakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ cittaṃ nirujjhati. Cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ nirujjhissati ceva nirujjhati ca.

마음의 일어나는 순간에 있는 이들, 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 마음은 미래에 소멸할 것이지만, 그들의 마음이 지금 소멸하는 것은 아니다. 마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 그들에게는 마음이 미래에도 소멸할 것이고 지금도 소멸한다.

(Ka) yassa cittaṃ na nirujjhati tassa cittaṃ na nirujjhissatīti? Nirujjhissati.

(문: 가) 어떤 사람의 마음이 지금 소멸하지 않는다면, 그 사람의 마음은 미래에도 소멸하지 않을 것인가? (답:) 미래에 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati tassa cittaṃ na nirujjhatīti? Nirujjhati.

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 미래에 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람의 마음은 지금 소멸하지 않는가? (답:) 지금 소멸한다.

71. (Ka) yassa cittaṃ nirujjhittha tassa cittaṃ nirujjhissatīti?

71. (문: 가) 어떤 사람의 마음이 과거에 소멸했다면, 그 사람의 마음은 미래에도 소멸할 것인가?

Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ cittaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ cittaṃ nirujjhittha ceva nirujjhissati ca.

최후 마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 그들에게 마음은 과거에 소멸했지만, 그들의 마음이 미래에 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 이들, 그들에게는 마음이 과거에도 소멸했고 또한 미래에도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati tassa cittaṃ nirujjhitthāti? Āmantā.

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 미래에 소멸할 것이라면, 그 사람의 마음은 과거에도 소멸했는가? (답:) 그렇다.

(Ka) yassa cittaṃ na nirujjhittha tassa cittaṃ na nirujjhissatīti? Natthi.

(문: 가) 어떤 사람의 마음이 과거에 소멸하지 않았다면, 그 사람의 마음은 미래에도 소멸하지 않을 것인가? (답:) 그런 사람은 없다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati tassa cittaṃ na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 미래에 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람의 마음은 과거에도 소멸하지 않았는가? (답:) 과거에 소멸했다.

(6) Uppādanirodhavāro

(6) 일어남과 소멸의 장

72. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ nirujjhitthāti? Āmantā.

72. (문: 가) 어떤 사람의 마음이 지금 일어난다면, 그 사람의 마음은 과거에 소멸했는가? (답:) 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhittha tassa cittaṃ uppajjatīti?

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 과거에 소멸했다면, 그 사람의 마음은 지금 일어나는가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ [Pg.304] asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ nirujjhittha, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjati. Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ nirujjhittha ceva uppajjati ca.

마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 마음은 과거에 소멸했지만, 그들의 마음이 지금 일어나는 것은 아니다. 마음의 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 마음이 과거에도 소멸했고 지금도 일어난다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na nirujjhitthāti? Nirujjhittha.

(문: 가) 어떤 사람의 마음이 지금 일어나지 않는다면, 그 사람의 마음은 과거에도 소멸하지 않았는가? (답:) 과거에 소멸했다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhittha tassa cittaṃ na uppajjatīti? Natthi.

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 과거에 소멸하지 않았다면, 그 사람의 마음은 지금 일어나지 않는가? (답:) 그런 사람은 없다.

73. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ nirujjhissatīti? Āmantā.

73. (문: 가) 어떤 사람의 마음이 지금 일어난다면, 그 사람의 마음은 미래에 소멸할 것인가? (답:) 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati tassa cittaṃ uppajjatīti?

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 미래에 소멸할 것이라면, 그 사람의 마음은 지금 일어나는가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ nirujjhissati, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjati. Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ nirujjhissati ceva uppajjati ca.

마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 마음은 미래에 소멸할 것이지만, 그들의 마음이 지금 일어나는 것은 아니다. 마음의 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 마음이 미래에도 소멸할 것이고 지금도 일어난다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ na nirujjhissatīti?

(문: 가) 어떤 사람의 마음이 지금 일어나지 않는다면, 그 사람의 마음은 미래에도 소멸하지 않을 것인가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ na uppajjati, no ca tesaṃ cittaṃ na nirujjhissati. Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na ceva uppajjati na ca nirujjhissati.

마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 멸진정에 든 이들, 무상유정천의 존재들, 그들에게 마음이 지금 일어나지는 않지만, 그들의 마음이 미래에 소멸하지 않는 것은 아니다. 최후 마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 그들에게는 마음이 지금 일어나지도 않고 미래에 소멸하지도 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati tassa cittaṃ na uppajjatīti? Āmantā.

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 미래에 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람의 마음은 지금 일어나지 않는가? (답:) 그렇다.

74. (Ka) yassa cittaṃ uppajjittha tassa cittaṃ nirujjhissatīti?

74. (문: 가) 어떤 사람의 마음이 과거에 일어났다면, 그 사람의 마음은 미래에 소멸할 것인가?

Pacchimacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ cittaṃ nirujjhissati. Itaresaṃ tesaṃ cittaṃ uppajjittha ceva nirujjhissati ca.

최후 마음의 무너지는 순간에 있는 이들, 그들에게 마음은 과거에 일어났지만, 그들의 마음이 미래에 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 이들, 그들에게는 마음이 과거에도 일어났고 또한 미래에도 소멸할 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhissati tassa cittaṃ uppajjitthāti? Āmantā.

(문: 나) 혹은 어떤 사람의 마음이 미래에 소멸할 것이라면, 그 사람의 마음은 과거에도 일어났는가? (답:) 그렇다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjittha tassa cittaṃ na nirujjhissatīti? Natthi.

(문: 가) 어떤 사람의 마음이 과거에 일어나지 않았다면, 그 사람의 마음은 미래에도 소멸하지 않을 것인가? (답:) 그런 사람은 없다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhissati tassa cittaṃ na uppajjitthāti? Uppajjittha.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람의 마음은 일어나지 않았는가? [답] 일어났다.

(7) Uppajjamānananirodhavāro

(7) 일어나는 중인 것과 소멸하는 것의 절

75. (Ka) yassa cittaṃ uppajjati tassa cittaṃ na nirujjhatīti? Āmantā.

75. (가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있다면, 그 사람의 마음은 소멸하고 있지 않은가? [답] 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhati tassa cittaṃ uppajjatīti?

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 소멸하고 있지 않다면, 그 사람의 마음은 일어나고 있는가?

Nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ na nirujjhati, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjati. Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na nirujjhati ceva uppajjati ca.

멸진정에 든 자들이나 무상유정천의 존재들, 그들에게는 마음이 소멸하고 있지 않지만 그들의 마음이 일어나고 있는 것도 아니다. 마음이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 마음이 소멸하고 있지 않으면서 또한 일어나고 있다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjati tassa cittaṃ nirujjhatīti?

(가) 어떤 사람의 마음이 일어나고 있지 않다면, 그 사람의 마음은 소멸하고 있는가?

Nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ na uppajjati, no ca tesaṃ cittaṃ nirujjhati. Cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na uppajjati ceva nirujjhati ca.

멸진정에 든 자들이나 무상유정천의 존재들, 그들에게는 마음이 일어나고 있지 않지만 그들의 마음이 소멸하고 있는 것도 아니다. 마음이 사라지는 순간에 있는 자들에게는 마음이 일어나고 있지 않으면서 또한 소멸하고 있다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhati tassa cittaṃ na uppajjatīti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 소멸하고 있다면, 그 사람의 마음은 일어나고 있지 않은가? [답] 그렇다.

(8) Uppajjamānuppannavāro

(8) 일어나는 중인 것과 일어난 것의 절

76. (Ka) yassa [Pg.305] cittaṃ uppajjamānaṃ tassa cittaṃ uppannanti? Āmantā.

76. (가) 어떤 사람의 마음이 일어나는 중이라면, 그 사람의 마음은 일어난 것인가? [답] 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ uppajjamānanti?

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어난 것이라면, 그 사람의 마음은 일어나는 중인가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppannaṃ, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjamānaṃ. Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppannañceva uppajjamānañca.

마음이 사라지는 순간에 있는 자들에게는 마음이 일어난 것이지만 그들의 마음이 일어나는 중인 것은 아니다. 마음이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 마음이 일어난 것이면서 또한 일어나는 중이다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjamānaṃ tassa cittaṃ na uppannanti?

(가) 어떤 사람의 마음이 일어나는 중이 아니라면, 그 사람의 마음은 일어난 것이 아닌가?

Cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na uppajjamānaṃ, no ca tesaṃ cittaṃ na uppannaṃ. Nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ na ceva uppajjamānaṃ na ca uppannaṃ.

마음이 사라지는 순간에 있는 자들에게는 마음이 일어나는 중이 아니지만 그들의 마음이 일어난 것이 아닌 것은 아니다. 멸진정에 든 자들이나 무상유정천의 존재들, 그들에게는 마음이 일어나는 중도 아니고 일어난 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na uppajjamānanti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어난 것이 아니라면, 그 사람의 마음은 일어나는 중이 아닌가? [답] 그렇다.

(9) Nirujjhamānuppannavāro

(9) 소멸하는 중인 것과 일어난 것의 절

77. (Ka) yassa cittaṃ nirujjhamānaṃ tassa cittaṃ uppannanti? Āmantā.

77. (가) 어떤 사람의 마음이 소멸하는 중이라면, 그 사람의 마음은 일어난 것인가? [답] 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ nirujjhamānanti?

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어난 것이라면, 그 사람의 마음은 소멸하는 중인가?

Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppannaṃ, no ca tesaṃ cittaṃ nirujjhamānaṃ. Cittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṃ cittaṃ uppannañceva nirujjhamānañca.

마음이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 마음이 일어난 것이지만 그들의 마음이 소멸하는 중인 것은 아니다. 마음이 사라지는 순간에 있는 자들에게는 마음이 일어난 것이면서 또한 소멸하는 중이다.

(Ka) yassa cittaṃ na nirujjhamānaṃ tassa cittaṃ na uppannanti?

(가) 어떤 사람의 마음이 소멸하는 중이 아니라면, 그 사람의 마음은 일어난 것이 아닌가?

Cittassa uppādakkhaṇe tesaṃ cittaṃ na nirujjhamānaṃ, no ca tesaṃ cittaṃ na uppannaṃ. Nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ na ceva nirujjhamānaṃ na ca uppannaṃ.

마음이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 마음이 소멸하는 중이 아니지만 그들의 마음이 일어난 것이 아닌 것은 아니다. 멸진정에 든 자들이나 무상유정천의 존재들, 그들에게는 마음이 소멸하는 중도 아니고 일어난 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na nirujjhamānanti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어난 것이 아니라면, 그 사람의 마음은 소멸하는 중이 아닌가? [답] 그렇다.

(10) Uppannuppādavāro

(10) 일어난 것과 일어남의 절

78. (Ka) yassa cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ uppajjitthāti? Āmantā.

78. (가) 어떤 사람의 마음이 일어난 것이라면, 그 사람의 마음은 일어났었는가? [답] 그렇다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjittha tassa cittaṃ uppannanti?

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어났었다면, 그 사람의 마음은 일어난 것인가?

Nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ uppajjittha, no ca tesaṃ cittaṃ uppannaṃ. Cittasamaṅgīnaṃ tesaṃ cittaṃ uppajjittha ceva uppannañca.

멸진정에 든 자들이나 무상유정천의 존재들, 그들에게는 마음이 일어났었지만 그들의 마음이 일어난 것은 아니다. 마음을 가진 자들에게는 마음이 일어났었으며 또한 일어난 것이다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na uppajjitthāti? Uppajjittha.

(가) 어떤 사람의 마음이 일어난 것이 아니라면, 그 사람의 마음은 일어나지 않았었는가? [답] 일어났었다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjittha tassa cittaṃ na uppannanti? Natthi.

(나) 또한 어떤 사람의 마음이 일어나지 않았었다면, 그 사람의 마음은 일어난 것이 아닌가? [답] 없다.

79. (Ka) yassa cittaṃ uppannaṃ tassa cittaṃ uppajjissatīti?

79. (가) 어떤 사람의 마음이 일어난 것이라면, 그 사람의 마음은 일어날 것인가?

Pacchimacittasamaṅgīnaṃ tesaṃ cittaṃ uppannaṃ, no ca tesaṃ cittaṃ uppajjissati. Itaresaṃ cittasamaṅgīnaṃ tesaṃ [Pg.306] cittaṃ uppannañceva uppajjissati ca.

마지막 마음을 가진 자들에게는 마음이 일어난 것이지만 그들의 마음이 일어날 것은 아니다. 그 밖의 마음을 가진 자들에게는 마음이 일어난 것이면서 또한 일어날 것이다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjissati tassa cittaṃ uppannanti?

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 마음이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 마음이 [현재] 생겨난 것입니까?

Nirodhasamāpannānaṃ asaññasattānaṃ tesaṃ cittaṃ uppajjissati, no ca tesaṃ cittaṃ uppannaṃ. Cittasamaṅgīnaṃ tesaṃ cittaṃ uppajjissati ceva uppannañca.

멸진정에 든 자들과 무상유정천의 유정들, 그들에게 마음은 생겨날 것이지만, 그들에게 마음이 [현재] 생겨난 것은 아닙니다. 마음을 갖춘 자들, 그들에게는 마음이 생겨날 것이기도 하고 또한 [현재] 생겨난 것이기도 합니다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppannaṃ tassa cittaṃ na uppajjissatīti? Uppajjissati.

(가) 어떤 사람에게 마음이 [현재] 생겨난 것이 아니라면, 그 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것입니까? [아니오,] 생겨날 것입니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjissati tassa cittaṃ na uppannanti? Uppannaṃ.

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 마음이 [현재] 생겨난 것이 아닙니까? [아니오,] 생겨난 것입니다.

(11) Atītānāgatavāro

(11) 과거미래절

80. (Ka) yassa cittaṃ uppajjittha no ca tassa cittaṃ uppannaṃ, tassa cittaṃ uppajjissatīti? Āmantā.

80. (가) 어떤 사람에게 마음이 일어났었지만 그에게 마음이 [현재] 생겨난 것이 아니라면, 그 사람에게 마음이 생겨날 것입니까? 그렇습니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ uppajjissati no ca tassa cittaṃ uppannaṃ, tassa cittaṃ uppajjitthāti? Āmantā.

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 마음이 생겨날 것이지만 그에게 마음이 [현재] 생겨난 것이 아니라면, 그 사람에게 마음이 일어났었습니까? 그렇습니다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjittha no ca tassa cittaṃ na uppannaṃ, tassa cittaṃ na uppajjissatīti? Natthi.

(가) 어떤 사람에게 마음이 일어나지 않았었고 또한 그에게 마음이 [현재] 생겨난 것이 아닌 것이 아니라면, 그 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것입니까? 그런 경우는 없습니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na uppajjissati no ca tassa cittaṃ na uppannaṃ, tassa cittaṃ na uppajjitthāti? Uppajjittha.

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 마음이 생겨나지 않을 것이지만 그에게 마음이 [현재] 생겨난 것이 아닌 것이 아니라면, 그 사람에게 마음이 일어나지 않았었습니까? [아니오,] 일어났었습니다.

(12) Uppannuppajjamānavāro

(12) 생겨난것·생겨나는중절

81. (Ka) uppannaṃ uppajjamānanti?

81. (가) [현재] 생겨난 것은 [현재] 생겨나고 있는 중입니까?

Bhaṅgakkhaṇe uppannaṃ, no ca uppajjamānaṃ. Uppādakkhaṇe uppannañceva uppajjamānañca.

무너지는 찰나에는 생겨난 것이지만 생겨나고 있는 중은 아닙니다. 일어나는 찰나에는 생겨난 것이기도 하고 또한 생겨나고 있는 중이기도 합니다.

(Kha) uppajjamānaṃ uppannanti? Āmantā.

(나) [현재] 생겨나고 있는 중인 것은 생겨난 것입니까? 그렇습니다.

(Ka) na uppannaṃ na uppajjamānanti? Āmantā.

(가) [현재] 생겨난 것이 아닌 것은 생겨나고 있는 중이 아닙니까? 그렇습니다.

(Kha) na uppajjamānaṃ na uppannanti?

(나) [현재] 생겨나고 있는 중이 아닌 것은 생겨난 것이 아닙니까?

Bhaṅgakkhaṇe na uppajjamānaṃ, no ca na uppannaṃ. Atītānāgataṃ cittaṃ na ceva uppajjamānaṃ na ca uppannaṃ.

무너지는 찰나에는 생겨나고 있는 중이 아니지만, 생겨난 것이 아닌 것은 아닙니다. 과거와 미래의 마음은 생겨나고 있는 중도 아니고 생겨난 것도 아닙니다.

(13) Niruddhanirujjhamānavāro

(13) 소멸한것·소멸하는중절

82. (Ka) niruddhaṃ nirujjhamānanti? No.

82. (가) 소멸한 것은 소멸하고 있는 중입니까? 아닙니다.

(Kha) nirujjhamānaṃ niruddhanti? No.

(나) 소멸하고 있는 중인 것은 소멸한 것입니까? 아닙니다.

(Ka) na niruddhaṃ na nirujjhamānanti?

(가) 소멸한 것이 아닌 것은 소멸하고 있는 중이 아닙니까?

Bhaṅgakkhaṇe na niruddhaṃ, no ca na nirujjhamānaṃ. Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva niruddhaṃ na ca nirujjhamānaṃ.

무너지는 찰나에는 소멸한 것이 아니지만, 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 아닙니다. 일어나는 찰나의 마음과 미래의 마음은 소멸한 것도 아니고 소멸하고 있는 중도 아닙니다.

(Kha) na nirujjhamānaṃ na niruddhanti?

(나) 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 소멸한 것이 아닙니까?

Atītaṃ cittaṃ na nirujjhamānaṃ, no ca na niruddhaṃ. Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva nirujjhamānaṃ na ca niruddhaṃ.

과거의 마음은 소멸하고 있는 중이 아니지만, 소멸한 것이 아닌 것은 아닙니다. 일어나는 찰나의 마음과 미래의 마음은 소멸하고 있는 중도 아니고 소멸한 것도 아닙니다.

(14) Atikkantakālavāro

(14) 경과시간절

83. (Ka) yassa [Pg.307] cittaṃ uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa cittanti?

83. (가) 어떤 사람에게 마음이 생겨나는 찰나를 지나 시간이 경과했다면, 그에게 마음이 소멸하는 찰나를 지나 시간이 경과했습니까?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ uppādakkhaṇaṃ vītakkantaṃ bhaṅgakkhaṇaṃ avītikkantaṃ, atītaṃ cittaṃ uppādakkhaṇañca vītikkantaṃ bhaṅgakkhaṇañca vītikkantaṃ.

무너지는 찰나에 있는 마음은 일어나는 찰나를 지났지만 무너지는 찰나를 지나지는 않았습니다. 과거의 마음은 일어나는 찰나도 지났고 무너지는 찰나도 지났습니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa cittanti?

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 마음이 소멸하는 찰나를 지나 시간이 경과했다면, 그에게 마음이 생겨나는 찰나를 지나 시간이 경과했습니까?

Atītaṃ cittaṃ.

과거의 마음입니다.

(Ka) yassa cittaṃ na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa cittanti?

(가) 어떤 사람에게 마음이 생겨나는 찰나를 지나 시간이 경과한 것이 아니라면, 그에게 마음이 소멸하는 찰나를 지나 시간이 경과하지 않았습니까?

Uppādakkhaṇe anāgataṃ cittaṃ.

일어나는 찰나에 있는 마음과 미래의 마음입니다.

(Kha) yassa vā pana cittaṃ na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ tassa cittanti?

또한 어떤 사람의 마음이 소멸하고 있는 순간이 아니면서 (소멸의) 순간들을 지나갔고 지나간 시간을 가졌다면, 그 사람의 그 마음은 발생하고 있는 순간이 아니면서 (발생의) 순간들을 지나갔고 지나간 시간을 가졌는가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ bhaṅgakkhaṇaṃ avītikkantaṃ no ca uppādakkhaṇaṃ avītikkantaṃ, uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ bhaṅgakkhaṇañca avītikkantaṃ uppādakkhaṇañca avītikkantaṃ.

무너지는 순간(붕괴찰나)에 있는 마음은 무너지는 순간을 지나지 않았으나 생겨나는 순간(발생찰나)을 지나지 않은 것은 아니다(지났다). 생겨나는 순간에 있는 마음과 미래의 마음은 무너지는 순간도 지나지 않았고 생겨나는 순간도 지나지 않았다.

1. Suddhacittasāmañña

1. 순수 마음 일반

2. Dhammavāro

2. 법의 장

(1) Uppādanirodhakālasambhedavāro

(1) 발생과 소멸의 시간 혼합의 장

84. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati taṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissatīti? Āmantā.

84. (가) 어떤 마음이 발생하고 소멸하고 있지 않다면, 그 마음은 소멸할 것이고 발생하지 않을 것인가? 그렇다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati taṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhatīti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 마음이 소멸할 것이고 발생하지 않을 것이라면, 그 마음은 발생하고 소멸하고 있지 않은가? 그렇다.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati nirujjhati taṃ cittaṃ na nirujjhissati uppajjissatīti? No.

(가) 어떤 마음이 발생하지 않고 소멸하고 있다면, 그 마음은 소멸하지 않을 것이고 발생할 것인가? 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati uppajjissati taṃ cittaṃ na uppajjati nirujjhatīti? Natthi.

(나) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이고 발생할 것이라면, 그 마음은 발생하지 않고 소멸하고 있는가? 없다.

(2) Uppāduppannavāro

(2) 발생과 이미 발생함의 장

85. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ uppannanti? Āmantā.

85. (가) 어떤 마음이 발생하고 있다면, 그 마음은 이미 발생한 것(현재의 것)인가? 그렇다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ uppajjatīti?

(나) 또한 어떤 마음이 이미 발생한 것이라면, 그 마음은 발생하고 있는가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ uppannaṃ, no ca taṃ cittaṃ uppajjati. Uppādakkhaṇe cittaṃ uppannañceva uppajjati ca.

무너지는 순간의 마음은 이미 발생한 것이나, 그 마음이 발생하고 있는 것은 아니다. 생겨나는 순간의 마음은 이미 발생한 것이기도 하고 발생하고 있는 것이기도 하다.

(Ka) yaṃ [Pg.308] cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na uppannanti?

(가) 어떤 마음이 발생하고 있지 않다면, 그 마음은 이미 발생한 것이 아닌가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na uppajjati, no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ. Atītānāgataṃ cittaṃ na ceva uppajjati na ca uppannaṃ.

무너지는 순간의 마음은 발생하고 있지 않으나, 그 마음이 이미 발생한 것이 아닌 것은 아니다. 과거와 미래의 마음은 발생하고 있지도 않고 이미 발생한 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na uppajjatīti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 마음이 이미 발생한 것이 아니라면, 그 마음은 발생하고 있지 않은가? 그렇다.

(3) Nirodhuppannavāro

(3) 소멸과 이미 발생함의 장

86. (Ka) yaṃ cittaṃ nirujjhati taṃ cittaṃ uppannanti? Āmantā.

86. (가) 어떤 마음이 소멸하고 있다면, 그 마음은 이미 발생한 것인가? 그렇다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ nirujjhatīti?

(나) 또한 어떤 마음이 이미 발생한 것이라면, 그 마음은 소멸하고 있는가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ uppannaṃ, no ca taṃ cittaṃ nirujjhati. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ uppannañceva nirujjhati ca.

생겨나는 순간의 마음은 이미 발생한 것이나, 그 마음이 소멸하고 있는 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음은 이미 발생한 것이기도 하고 소멸하고 있는 것이기도 하다.

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhati taṃ cittaṃ na uppannanti?

(가) 어떤 마음이 소멸하고 있지 않다면, 그 마음은 이미 발생한 것이 아닌가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ na nirujjhati, no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ. Atītānāgataṃ cittaṃ na ceva nirujjhati na ca uppannaṃ.

생겨나는 순간의 마음은 소멸하고 있지 않으나, 그 마음이 이미 발생한 것이 아닌 것은 아니다. 과거와 미래의 마음은 소멸하고 있지도 않고 이미 발생한 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na nirujjhatīti? Āmantā.

(나) 또한 어떤 마음이 이미 발생한 것이 아니라면, 그 마음은 소멸하고 있지 않은가? 그렇다.

(4) Uppādavāro

(4) 발생의 장

87. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ uppajjitthāti? No.

87. (가) 어떤 마음이 발생하고 있다면, 그 마음은 이전에 발생했었는가? 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjittha taṃ cittaṃ uppajjatīti? No.

(나) 또한 어떤 마음이 이전에 발생했었다면, 그 마음은 발생하고 있는가? 아니다.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na uppajjitthāti?

(가) 어떤 마음이 발생하고 있지 않다면, 그 마음은 이전에 발생하지 않았었는가?

Atītaṃ cittaṃ na uppajjati, no ca taṃ cittaṃ na uppajjittha. Bhaṅgakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva uppajjati na ca uppajjittha.

과거의 마음은 발생하고 있지 않으나, 그 마음이 이전에 발생하지 않았던 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 미래의 마음은 발생하고 있지도 않고 이전에 발생했었던 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjittha taṃ cittaṃ na uppajjatīti?

(나) 또한 어떤 마음이 이전에 발생하지 않았었다면, 그 마음은 발생하고 있지 않은가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ na uppajjittha, no ca taṃ cittaṃ na uppajjati. Bhaṅgakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva uppajjittha na ca uppajjati.

생겨나는 순간의 마음은 이전에 발생하지 않았으나, 그 마음이 발생하고 있지 않은 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 미래의 마음은 이전에 발생하지도 않았고 발생하고 있지도 않다.

88. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ uppajjissatīti? No.

88. (문) 어떤 마음이 일어나는 중이라면, 그 마음은 일어날 것인가? (답) 아니오.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjissati taṃ cittaṃ uppajjatīti? No.

(문) 또한 어떤 마음이 일어날 것이라면, 그 마음은 일어나는 중인가? (답) 아니오.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na uppajjissatīti?

(문) 어떤 마음이 일어나는 중이 아니라면, 그 마음은 일어나지 않을 것인가?

Anāgataṃ cittaṃ na uppajjati, no ca taṃ cittaṃ na uppajjissati. Bhaṅgakkhaṇe atītañca cittaṃ na ceva uppajjati na ca uppajjissati.

(답) 미래의 마음은 일어나는 중이 아니지만, 그 마음이 일어나지 않을 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 과거의 마음은 일어나는 중도 아니고 일어나지도 않을 것이다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjissati taṃ cittaṃ na uppajjatīti?

(문) 또한 어떤 마음이 일어나지 않을 것이라면, 그 마음은 일어나는 중이 아닌가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ na uppajjissati, no ca taṃ cittaṃ na uppajjati. Bhaṅgakkhaṇe atītañca cittaṃ na ceva uppajjissati na ca uppajjati.

(답) 일어나는 순간의 마음은 일어날 것이 아니지만, 그 마음이 일어나는 중이 아닌 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 과거의 마음은 일어날 것도 아니고 일어나는 중도 아니다.

89. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjittha taṃ cittaṃ uppajjissatīti? No.

89. (문) 어떤 마음이 일어났었다면, 그 마음은 일어날 것인가? (답) 아니오.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjissati taṃ cittaṃ uppajjitthāti? No.

(문) 또한 어떤 마음이 일어날 것이라면, 그 마음은 일어났었는가? (답) 아니오.

(Ka) yaṃ [Pg.309] cittaṃ na uppajjittha taṃ cittaṃ na uppajjissatīti?

(문) 어떤 마음이 일어나지 않았었다면, 그 마음은 일어나지 않을 것인가?

Anāgataṃ cittaṃ na uppajjittha, no ca taṃ cittaṃ na uppajjissati. Paccuppannaṃ cittaṃ na ceva uppajjittha na ca uppajjissati.

(답) 미래의 마음은 일어나지 않았었지만, 그 마음이 일어나지 않을 것은 아니다. 현재의 마음은 일어나지도 않았었고 일어나지도 않을 것이다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjissati taṃ cittaṃ na uppajjitthāti?

(문) 또한 어떤 마음이 일어나지 않을 것이라면, 그 마음은 일어나지 않았었는가?

Atītaṃ cittaṃ na uppajjissati, no ca taṃ cittaṃ na uppajjittha. Paccuppannaṃ cittaṃ na ceva uppajjissati na ca uppajjittha.

(답) 과거의 마음은 일어나지 않을 것이지만, 그 마음이 일어나지 않았던 것은 아니다. 현재의 마음은 일어나지도 않을 것이고 일어나지도 않았었다.

(5) Nirodhavāro

(5) 소멸의 편

90. (Ka) yaṃ cittaṃ nirujjhati taṃ cittaṃ nirujjhitthāti? No.

90. (문) 어떤 마음이 소멸하는 중이라면, 그 마음은 소멸했었는가? (답) 아니오.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhittha taṃ cittaṃ nirujjhatīti? No.

(문) 또한 어떤 마음이 소멸했었다면, 그 마음은 소멸하는 중인가? (답) 아니오.

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhati taṃ cittaṃ na nirujjhitthāti?

(문) 어떤 마음이 소멸하는 중이 아니라면, 그 마음은 소멸하지 않았었는가?

Atītaṃ cittaṃ na nirujjhati, no ca taṃ cittaṃ na nirujjhittha. Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva nirujjhati na ca nirujjhittha.

(답) 과거의 마음은 소멸하는 중이 아니지만, 그 마음이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 일어나는 순간의 마음과 미래의 마음은 소멸하는 중도 아니고 소멸하지 않았던 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhittha taṃ cittaṃ na nirujjhatīti?

(문) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않았었다면, 그 마음은 소멸하는 중이 아닌가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na nirujjhittha, no ca taṃ cittaṃ na nirujjhati. Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva nirujjhittha na ca nirujjhati.

(답) 무너지는 순간의 마음은 소멸하지 않았었지만, 그 마음이 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 일어나는 순간의 마음과 미래의 마음은 소멸하지도 않았었고 소멸하는 중도 아니다.

91. (Ka) yaṃ cittaṃ nirujjhati taṃ cittaṃ nirujjhissatīti? No.

91. (문) 어떤 마음이 소멸하는 중이라면, 그 마음은 소멸할 것인가? (답) 아니오.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati taṃ cittaṃ nirujjhatīti? No.

(문) 또한 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 마음은 소멸하는 중인가? (답) 아니오.

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhati taṃ cittaṃ na nirujjhissatīti?

(문) 어떤 마음이 소멸하는 중이 아니라면, 그 마음은 소멸하지 않을 것인가?

Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na nirujjhati, no ca taṃ cittaṃ na nirujjhissati. Atītaṃ cittaṃ na ceva nirujjhati na ca nirujjhissati.

(답) 일어나는 순간의 마음과 미래의 마음은 소멸하는 중이 아니지만, 그 마음이 소멸하지 않을 것은 아니다. 과거의 마음은 소멸하는 중도 아니고 소멸하지도 않을 것이다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati taṃ cittaṃ na nirujjhatīti?

(문) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 마음은 소멸하는 중이 아닌가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na nirujjhissati, no ca taṃ cittaṃ na nirujjhati. Atītaṃ cittaṃ na ceva nirujjhissati na ca nirujjhati.

(답) 무너지는 순간의 마음은 소멸할 것이 아니지만, 그 마음이 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 과거의 마음은 소멸하지도 않을 것이고 소멸하는 중도 아니다.

92. (Ka) yaṃ cittaṃ nirujjhittha taṃ cittaṃ nirujjhissatīti? No.

92. (문) 어떤 마음이 소멸했었다면, 그 마음은 소멸할 것인가? (답) 아니오.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati taṃ cittaṃ nirujjhitthāti? No.

(문) 또한 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 마음은 소멸했었는가? (답) 아니오.

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhittha taṃ cittaṃ na nirujjhissatīti?

(문) 어떤 마음이 소멸하지 않았었다면, 그 마음은 소멸하지 않을 것인가?

Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na nirujjhittha, no ca taṃ cittaṃ na nirujjhissati. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na ceva nirujjhittha na ca nirujjhissati.

(답) 일어나는 순간의 마음과 미래의 마음은 소멸하지 않았었지만, 그 마음이 소멸하지 않을 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음은 소멸하지도 않았었고 소멸하지도 않을 것이다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati taṃ cittaṃ na nirujjhitthāti?

(문) 또한 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 마음은 소멸하지 않았었는가?

Atītaṃ cittaṃ na nirujjhissati, no ca taṃ cittaṃ na nirujjhittha. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na ceva nirujjhissati na ca nirujjhittha.

과거의 마음은 소멸하지 않을 것이나, 그 마음이 소멸하지 않았던 것은 아니다(이미 소멸했다). 무너지는 순간(방가카나)의 마음은 소멸하지 않을 것이고 소멸하지 않았던 것도 아니다.

(6) Uppādanirodhavāro

(6) 일어남-소멸의 장

93. (Ka) yaṃ [Pg.310] cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ nirujjhitthāti? No.

93. (가) 어떤 마음이 일어나고 있다면, 그 마음은 소멸했는가? 아니오.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhittha taṃ cittaṃ uppajjatīti? No.

(나) 또한, 어떤 마음이 소멸했다면, 그 마음은 일어나고 있는가? 아니오.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na nirujjhitthāti?

(가) 어떤 마음이 일어나고 있지 않다면, 그 마음은 소멸하지 않았는가?

Atītaṃ cittaṃ na uppajjati, no ca taṃ cittaṃ na nirujjhittha. Bhaṅgakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva uppajjati na ca nirujjhittha.

과거의 마음은 일어나고 있지 않지만, 그 마음이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 미래의 마음은 일어나고 있지도 않고 소멸하지 않았던 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhittha taṃ cittaṃ na uppajjatīti?

(나) 또한, 어떤 마음이 소멸하지 않았다면, 그 마음은 일어나고 있지 않은가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ na nirujjhittha, no ca taṃ cittaṃ na uppajjati. Bhaṅgakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva nirujjhittha na ca uppajjati.

일어나는 순간(웁파다카나)의 마음은 소멸하지 않았지만, 그 마음이 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 미래의 마음은 소멸하지 않았지도 않고 일어나고 있지도 않다.

94. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ nirujjhissatīti? Āmantā.

94. (가) 어떤 마음이 일어나고 있다면, 그 마음은 소멸할 것인가? 그렇다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati taṃ cittaṃ uppajjatīti?

(나) 또한, 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 마음은 일어나고 있는가?

Anāgataṃ cittaṃ nirujjhissati, no ca taṃ cittaṃ uppajjati. Uppādakkhaṇe cittaṃ nirujjhissati ceva uppajjati ca.

미래의 마음은 소멸할 것이지만, 그 마음이 일어나고 있는 것은 아니다. 일어나는 순간의 마음은 소멸할 것이기도 하고 일어나고 있기도 하다.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 마음이 일어나고 있지 않다면, 그 마음은 소멸하지 않을 것인가?

Anāgataṃ cittaṃ na uppajjati, no ca taṃ cittaṃ na nirujjhissati. Bhaṅgakkhaṇe atītañca cittaṃ na ceva uppajjati na ca nirujjhissati.

미래의 마음은 일어나고 있지 않지만, 그 마음이 소멸하지 않을 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 과거의 마음은 일어나고 있지도 않고 소멸하지 않을 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati taṃ cittaṃ na uppajjatīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 마음은 일어나고 있지 않은가? 그렇다.

95. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjittha taṃ cittaṃ nirujjhissatīti? No.

95. (가) 어떤 마음이 일어났었다면, 그 마음은 소멸할 것인가? 아니오.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhissati taṃ cittaṃ uppajjitthāti? No.

(나) 또한, 어떤 마음이 소멸할 것이라면, 그 마음은 일어났었는가? 아니오.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjittha taṃ cittaṃ na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 마음이 일어나지 않았었다면, 그 마음은 소멸하지 않을 것인가?

Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na uppajjittha, no ca taṃ cittaṃ na nirujjhissati. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na ceva uppajjittha na ca nirujjhissati.

일어나는 순간의 마음과 미래의 마음은 일어나지 않았었지만, 그 마음이 소멸하지 않을 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음은 일어나지 않았었지도 않고 소멸하지 않을 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhissati taṃ cittaṃ na uppajjitthāti?

(나) 또한, 어떤 마음이 소멸하지 않을 것이라면, 그 마음은 일어나지 않았었는가?

Atītaṃ cittaṃ na nirujjhissati, no ca taṃ cittaṃ na uppajjittha. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na ceva nirujjhissati na ca uppajjittha.

과거의 마음은 소멸하지 않을 것이지만, 그 마음이 일어나지 않았던 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음은 소멸하지 않을 것이지도 않고 일어나지 않았던 것도 아니다.

(7) Uppajjamāna-nanirodhavāro

(7) 일어나고 있음-소멸하고 있지 않음의 장

96. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjati taṃ cittaṃ na nirujjhatīti? Āmantā.

96. (가) 어떤 마음이 일어나고 있다면, 그 마음은 소멸하고 있지 않은가? 그렇다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhati taṃ cittaṃ uppajjatīti?

(나) 또한, 어떤 마음이 소멸하고 있지 않다면, 그 마음은 일어나고 있는가?

Atītānāgataṃ cittaṃ na nirujjhati, no ca taṃ cittaṃ uppajjati. Uppādakkhaṇe cittaṃ na nirujjhati ceva uppajjati ca.

과거와 미래의 마음은 소멸하고 있지 않지만, 그 마음이 일어나고 있는 것은 아니다. 일어나는 순간의 마음은 소멸하고 있지 않기도 하고 일어나고 있기도 하다.

(Ka) yaṃ [Pg.311] cittaṃ na uppajjati taṃ cittaṃ nirujjhatīti?

(가) 어떤 마음이 일어나고 있지 않다면, 그 마음은 소멸하고 있는가?

Atītānāgataṃ cittaṃ na uppajjati, no ca taṃ cittaṃ nirujjhati. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na uppajjati ceva nirujjhati ca.

과거와 미래의 마음은 일어나고 있지 않지만, 그 마음이 소멸하고 있는 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음은 일어나고 있지 않기도 하고 소멸하고 있기도 하다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhati taṃ cittaṃ na uppajjatīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 마음이 소멸하고 있다면, 그 마음은 일어나고 있지 않은가? 그렇다.

(8) Uppajjamānuppannavāro

(8) 일어나고 있음-이미 일어남의 장

97. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjamānaṃ taṃ cittaṃ uppannanti? Āmantā.

97. (가) 어떤 마음이 일어나고 있는 중이라면, 그 마음은 일어난 것(uppanna)인가? 그렇다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ uppajjamānanti?

(나) 또한, 어떤 마음이 일어난 것이라면, 그 마음은 일어나고 있는 중인가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ uppannaṃ, no ca taṃ cittaṃ uppajjamānaṃ. Uppādakkhaṇe cittaṃ uppannañceva uppajjamānañca.

멸의 찰나에 있는 마음은 생겨난 것이지만, 그 마음이 일어나는 중인 것은 아니다. 생의 찰나에 있는 마음은 생겨난 것이기도 하고 일어나는 중인 것이기도 하다.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjamānaṃ taṃ cittaṃ na uppannanti?

(문) 어떤 마음이 일어나는 중인 것이 아니면, 그 마음은 생겨난 것이 아닌가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na uppajjamānaṃ, no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ. Atītānāgataṃ cittaṃ na ceva uppajjamānaṃ na ca uppannaṃ.

멸의 찰나에 있는 마음은 일어나는 중인 것은 아니지만, 그 마음이 생겨난 것이 아닌 것은 아니다. 과거와 미래의 마음은 일어나는 중인 것도 아니고 생겨난 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na uppajjamānanti? Āmantā.

(답) 또는 어떤 마음이 생겨난 것이 아니면, 그 마음은 일어나는 중인 것이 아닌가? 그러하다.

(9) Nirujjhamānuppannavāro

(9) 소멸하는 중·생겨난 것의 절

98. (Ka) yaṃ cittaṃ nirujjhamānaṃ taṃ cittaṃ uppannanti? Āmantā.

98. (문) 어떤 마음이 소멸하는 중인 것이면, 그 마음은 생겨난 것인가? 그러하다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ nirujjhamānanti?

(답) 또는 어떤 마음이 생겨난 것이면, 그 마음은 소멸하는 중인 것인가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ uppannaṃ, no ca taṃ cittaṃ nirujjhamānaṃ. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ uppannañceva nirujjhamānañca.

생의 찰나에 있는 마음은 생겨난 것이지만, 그 마음이 소멸하는 중인 것은 아니다. 멸의 찰나에 있는 마음은 생겨난 것이기도 하고 소멸하는 중인 것이기도 하다.

(Ka) yaṃ cittaṃ na nirujjhamānaṃ taṃ cittaṃ na uppannanti?

(문) 어떤 마음이 소멸하는 중인 것이 아니면, 그 마음은 생겨난 것이 아닌가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ na nirujjhamānaṃ, no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ. Atītānāgataṃ cittaṃ na ceva nirujjhamānaṃ na ca uppannaṃ.

생의 찰나에 있는 마음은 소멸하는 중인 것은 아니지만, 그 마음이 생겨난 것이 아닌 것은 아니다. 과거와 미래의 마음은 소멸하는 중인 것도 아니고 생겨난 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na nirujjhamānanti? Āmantā.

(답) 또는 어떤 마음이 생겨난 것이 아니면, 그 마음은 소멸하는 중인 것이 아닌가? 그러하다.

(10) Uppannuppādavāro

(10) 생겨난 것·일어났던 것 등의 절

99. (Ka) yaṃ cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ uppajjitthāti? No.

99. (문) 어떤 마음이 생겨난 것이면, 그 마음은 일어났던 것인가? 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjittha taṃ cittaṃ uppannanti? No.

(답) 또는 어떤 마음이 일어났던 것이면, 그 마음은 생겨난 것인가? 아니다.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na uppajjitthāti?

(문) 어떤 마음이 생겨난 것이 아니면, 그 마음은 일어났던 것이 아닌가?

Atītaṃ cittaṃ na uppannaṃ, no ca taṃ cittaṃ na uppajjittha. Anāgataṃ cittaṃ na ceva uppannaṃ na ca uppajjittha.

과거의 마음은 생겨난 것이 아니지만, 그 마음이 일어났던 것이 아닌 것은 아니다. 미래의 마음은 생겨난 것도 아니고 일어났던 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjittha taṃ cittaṃ na uppannanti?

(답) 또는 어떤 마음이 일어났던 것이 아니면, 그 마음은 생겨난 것이 아닌가?

Paccuppannaṃ cittaṃ na uppajjittha, no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ. Anāgataṃ cittaṃ na ceva uppajjittha na ca uppannaṃ.

현재의 마음은 일어났던 것이 아니지만, 그 마음이 생겨난 것이 아닌 것은 아니다. 미래의 마음은 일어났던 것도 아니고 생겨난 것도 아니다.

100. (Ka) yaṃ cittaṃ uppannaṃ taṃ cittaṃ uppajjissatīti? No.

100. (문) 어떤 마음이 생겨난 것이면, 그 마음은 일어날 것인가? 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjissati taṃ cittaṃ uppannanti? No.

(답) 또는 어떤 마음이 일어날 것이면, 그 마음은 생겨난 것인가? 아니다.

(Ka) yaṃ [Pg.312] cittaṃ na uppannaṃ taṃ cittaṃ na uppajjissatīti?

(문) 어떤 마음이 생겨난 것이 아니면, 그 마음은 일어날 것이 아닌가?

Anāgataṃ cittaṃ na uppannaṃ, no ca taṃ cittaṃ na uppajjissati. Atītaṃ cittaṃ na ceva uppannaṃ na ca uppajjissati.

미래의 마음은 생겨난 것이 아니지만, 그 마음이 일어날 것이 아닌 것은 아니다. 과거의 마음은 생겨난 것도 아니고 일어날 것도 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjissati taṃ cittaṃ na uppannanti?

(답) 또는 어떤 마음이 일어날 것이 아니면, 그 마음은 생겨난 것이 아닌가?

Paccuppannaṃ cittaṃ na uppajjissati, no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ. Atītaṃ cittaṃ na ceva uppajjissati na ca uppannaṃ.

현재의 마음은 일어날 것이 아니지만, 그 마음이 생겨난 것이 아닌 것은 아니다. 과거의 마음은 일어날 것도 아니고 생겨난 것도 아니다.

(11) Atītānāgatavāro

(11) 과거·미래의 절

101. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjittha no ca taṃ cittaṃ uppannaṃ, taṃ cittaṃ uppajjissatīti? No.

101. (문) 어떤 마음이 일어났던 것이지만 생겨난 것은 아니라면, 그 마음은 일어날 것인가? 아니다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ uppajjissati no ca taṃ cittaṃ uppannaṃ, taṃ cittaṃ uppajjitthāti? No.

(답) 또는 어떤 마음이 일어날 것이지만 생겨난 것은 아니라면, 그 마음은 일어났던 것인가? 아니다.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjittha no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ, taṃ cittaṃ na uppajjissatīti? Āmantā.

(문) 어떤 마음이 일어났던 것이 아니지만 생겨난 것이 아닌 것은 아니라면, 그 마음은 일어날 것이 아닌가? 그러하다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na uppajjissati no ca taṃ cittaṃ na uppannaṃ, taṃ cittaṃ na uppajjitthāti? Āmantā.

(답) 또는 어떤 마음이 일어날 것이 아니지만 생겨난 것이 아닌 것은 아니라면, 그 마음은 일어났던 것이 아닌가? 그러하다.

(12) Uppannuppajjamānavāro

(12) 생겨난 것·일어나는 중인 것의 절

102. (Ka) uppannaṃ uppajjamānanti?

102. (가) 일어난 것은 일어나고 있는 것인가?

Bhaṅgakkhaṇe uppannaṃ, no ca uppajjamānaṃ. Uppādakkhaṇe uppannañceva uppajjamānañca.

소멸의 순간에는 일어난 것이지만 일어나고 있는 것은 아니다. 발생의 순간에는 일어난 것이면서 또한 일어나고 있는 것이다.

(Kha) uppajjamānaṃ uppannanti? Āmantā.

(나) 일어나고 있는 것은 일어난 것인가? 그러하다.

(Ka) na uppannaṃ na uppajjamānanti? Āmantā.

(가) 일어나지 않은 것은 일어나고 있는 것이 아닌가? 그러하다.

(Kha) na uppajjamānaṃ na uppannanti?

(나) 일어나고 있는 것이 아닌 것은 일어나지 않은 것인가?

Bhaṅgakkhaṇe na uppajjamānaṃ, no ca na uppannaṃ. Atītānāgataṃ cittaṃ na ceva uppajjamānaṃ na ca uppannaṃ.

소멸의 순간에는 일어나고 있는 것이 아니지만, 일어나지 않은 것은 아니다. 과거와 미래의 마음은 일어나고 있는 것도 아니고 일어난 것도 아니다.

(13) Niruddhanirujjhamānavāro

(13) 멸한 것과 멸하고 있는 것의 단락

103. (Ka) niruddhaṃ nirujjhamānanti? No.

103. (가) 멸한 것은 멸하고 있는 것인가? 아니다.

(Kha) nirujjhamānaṃ niruddhanti? No.

(나) 멸하고 있는 것은 멸한 것인가? 아니다.

(Ka) na niruddhaṃ na nirujjhamānanti?

(가) 멸하지 않은 것은 멸하고 있는 것이 아닌가?

Bhaṅgakkhaṇe na niruddhaṃ, no ca na nirujjhamānaṃ. Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva niruddhaṃ na ca nirujjhamānaṃ.

소멸의 순간에는 멸한 것이 아니지만, 멸하고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 발생의 순간과 미래의 마음은 멸한 것도 아니고 멸하고 있는 것도 아니다.

(Kha) na nirujjhamānaṃ na niruddhanti?

(나) 멸하고 있는 것이 아닌 것은 멸하지 않은 것인가?

Atītaṃ cittaṃ na nirujjhamānaṃ, no ca na niruddhaṃ. Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva nirujjhamānaṃ na ca niruddhaṃ.

과거의 마음은 멸하고 있는 것이 아니지만, 멸하지 않은 것은 아니다. 발생의 순간과 미래의 마음은 멸하고 있는 것도 아니고 멸한 것도 아니다.

(14) Atikkantakālavāro

(14) 경과한 시간의 단락

104. (Ka) yaṃ cittaṃ uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ taṃ cittanti?

104. (가) 어떤 마음이 일어나고 있는 찰나 찰나를 경과하여 경과한 시간이라면, 그 마음은 멸하고 있는 찰나 찰나를 경과하여 경과한 시간인가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ uppādakkhaṇaṃ [Pg.313] vītikkantaṃ bhaṅgakkhaṇaṃ avītikkantaṃ, atītaṃ cittaṃ uppādakkhaṇañca vītikkantaṃ bhaṅgakkhaṇañca vītikkantaṃ.

소멸의 순간에 마음은 발생의 찰나를 경과하였으나 소멸의 찰나를 경과하지 않았고, 과거의 마음은 발생의 찰나도 경과하였고 소멸의 찰나도 경과하였다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ taṃ cittanti?

(나) 또한, 어떤 마음이 멸하고 있는 찰나 찰나를 경과하여 경과한 시간이라면, 그 마음은 일어나고 있는 찰나 찰나를 경과하여 경과한 시간인가?

Atītaṃ cittaṃ.

과거의 마음이다.

(Ka) yaṃ cittaṃ na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ taṃ cittanti?

(가) 어떤 마음이 일어나고 있는 찰나 찰나를 경과하여 경과한 시간이 아니라면, 그 마음은 멸하고 있는 찰나 찰나를 경과하여 경과한 시간이 아닌가?

Uppādakkhaṇe anāgataṃ cittaṃ.

발생의 순간과 미래의 마음이다.

(Kha) yaṃ vā pana cittaṃ na nirujjhamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ, na uppajjamānaṃ khaṇaṃ khaṇaṃ vītikkantaṃ atikkantakālaṃ taṃ cittanti?

(나) 또한, 어떤 마음이 멸하고 있는 찰나 찰나를 경과하여 경과한 시간이 아니라면, 그 마음은 일어나고 있는 찰나 찰나를 경과하여 경과한 시간이 아닌가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ bhaṅgakkhaṇaṃ avītikkantaṃ no ca uppādakkhaṇaṃ avītikkantaṃ, uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ bhaṅgakkhaṇañca avītikkantaṃ uppādakkhaṇañca avītikkantaṃ.

소멸의 순간에 마음은 소멸의 찰나를 경과하지 않았으나 발생의 찰나를 경과하지 않은 것은 아니다. 발생의 순간과 미래의 마음은 소멸의 찰나도 경과하지 않았고 발생의 찰나도 경과하지 않았다.

1. Suddhacittasāmañña

1. 순수 마음 공통

3. Puggaladhammavāro

3. 개인과 법의 단락

(1) Uppādanirodhakālasambhedavāro

(1) 발생과 소멸의 시간 혼합 단락

105. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati tassa taṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissatīti? Āmantā.

105. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나고 멸하지 않는다면, 그에게 그 마음은 멸할 것이고 일어나지 않을 것인가? 그러하다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissati tassa taṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhatīti? Āmantā.

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 마음이 멸할 것이고 일어나지 않을 것이라면, 그에게 그 마음은 일어나고 멸하지 않는가? 그러하다.

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati nirujjhati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissati uppajjissatīti? No.

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않고 멸한다면, 그에게 그 마음은 멸하지 않을 것이고 일어날 것인가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhissati uppajjissati tassa taṃ cittaṃ na uppajjati nirujjhatīti? Natthi.

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 마음이 멸하지 않을 것이고 일어날 것이라면, 그에게 그 마음은 일어나지 않고 멸하는가? 없다.

(2) Uppāduppannavāro

(2) 발생과 일어난 것의 단락

106. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjati tassa taṃ cittaṃ uppannanti? Āmantā.

106. (Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나면, 그에게 그 마음은 일어난 것인가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ uppajjatīti?

(Kha) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어났으면, 그에게 그 마음은 일어나는 중인가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ uppannaṃ, no ca tassa taṃ cittaṃ uppajjati. Uppādakkhaṇe cittaṃ uppannañceva uppajjati ca.

무너지는 순간에는 마음이 일어났지만, 그에게 그 마음이 일어나는 것은 아니다. 일어나는 순간에는 마음이 일어났고 또한 일어나기도 한다.

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati tassa taṃ cittaṃ na uppannanti?

(Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않으면, 그에게 그 마음은 일어난 것이 아닌가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na uppajjati, no ca tassa taṃ cittaṃ na uppannaṃ. Atītānāgataṃ cittaṃ na ceva uppajjati [Pg.314] na ca uppannaṃ.

무너지는 순간에는 마음이 일어나지 않지만, 그에게 그 마음이 일어난 것이 아닌 것은 아니다. 과거와 미래의 마음은 일어나지도 않고 일어난 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ na uppajjatīti? Āmantā.

(Kha) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어난 것이 아니면, 그에게 그 마음은 일어나지 않는 것인가? 그렇다.

(3) Nirodhuppannavāro

(3) 소멸·발생 편

107. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ nirujjhati tassa taṃ cittaṃ uppannanti? Āmantā.

107. (Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하면, 그에게 그 마음은 일어난 것인가? 그렇다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ nirujjhatīti?

(Kha) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어났으면, 그에게 그 마음은 소멸하는 중인가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ uppannaṃ, no ca tassa taṃ cittaṃ nirujjhati. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ uppannañceva nirujjhati ca.

일어나는 순간에는 마음이 일어났지만, 그에게 그 마음이 소멸하는 것은 아니다. 무너지는 순간에는 마음이 일어났고 또한 소멸하기도 한다.

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na nirujjhati tassa taṃ cittaṃ na uppannanti?

(Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않으면, 그에게 그 마음은 일어난 것이 아닌가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ na nirujjhati, no ca tassa taṃ cittaṃ na uppannaṃ. Atītānāgataṃ cittaṃ na ceva nirujjhati na ca uppannaṃ.

일어나는 순간에는 마음이 소멸하지 않지만, 그에게 그 마음이 일어난 것이 아닌 것은 아니다. 과거와 미래의 마음은 소멸하지도 않고 일어난 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppannaṃ tassa taṃ cittaṃ na nirujjhatīti? Āmantā.

(Kha) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어난 것이 아니면, 그에게 그 마음은 소멸하지 않는 것인가? 그렇다.

(4) Uppādavāro

(4) 일어남의 편

108. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjati tassa taṃ cittaṃ uppajjitthāti? No.

108. (Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나면, 그에게 그 마음은 일어났었는가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppajjittha tassa taṃ cittaṃ uppajjatīti? No.

(Kha) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어났었으면, 그에게 그 마음은 일어나는 중인가? 아니다.

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati tassa taṃ cittaṃ na uppajjitthāti?

(Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않으면, 그에게 그 마음은 일어났던 것이 아닌가?

Atītaṃ cittaṃ na uppajjati, no ca tassa taṃ cittaṃ na uppajjittha. Bhaṅgakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva uppajjati na ca uppajjittha.

과거의 마음은 일어나지 않지만, 그에게 그 마음이 일어났던 것이 아닌 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 미래의 마음은 일어나지도 않고 일어났던 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppajjittha tassa taṃ cittaṃ na uppajjatīti?

(Kha) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어났던 것이 아니면, 그에게 그 마음은 일어나지 않는가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ na uppajjittha, no ca tassa taṃ cittaṃ na uppajjati. Bhaṅgakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva uppajjittha na ca uppajjati.

일어나는 순간에는 마음이 일어났던 것이 아니지만, 그에게 그 마음이 일어나지 않는 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 미래의 마음은 일어났던 것도 아니고 일어나지도 않는다.

109. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjati tassa taṃ cittaṃ uppajjissatīti? No.

109. (Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나면, 그에게 그 마음은 일어날 것인가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppajjissati tassa taṃ cittaṃ uppajjatīti? No.

(Kha) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어날 것이면, 그에게 그 마음은 일어나는 중인가? 아니다.

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na uppajjati tassa taṃ cittaṃ na uppajjissatīti?

(Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않으면, 그에게 그 마음은 일어날 것이 아닌가?

Anāgataṃ cittaṃ na uppajjati, no ca tassa taṃ cittaṃ na uppajjissati. Bhaṅgakkhaṇe atītañca cittaṃ na ceva uppajjati na ca uppajjissati.

미래의 마음은 일어나지 않지만, 그에게 그 마음이 일어날 것이 아닌 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 과거의 마음은 일어나지도 않고 일어날 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppajjissati tassa taṃ cittaṃ na uppajjatīti?

(Kha) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어날 것이 아니면, 그에게 그 마음은 일어나지 않는가?

Uppādakkhaṇe cittaṃ na uppajjissati, no ca tassa taṃ cittaṃ na uppajjati. Bhaṅgakkhaṇe atītañca cittaṃ na ceva uppajjissati na ca uppajjati.

일어나는 순간에는 마음이 일어날 것이 아니지만, 그에게 그 마음이 일어나지 않는 것은 아니다. 무너지는 순간의 마음과 과거의 마음은 일어날 것도 아니고 일어나지도 않는다.

110. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ uppajjittha tassa taṃ cittaṃ uppajjissatīti? No.

110. (Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어났었으면, 그에게 그 마음은 일어날 것인가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ uppajjissati tassa taṃ cittaṃ uppajjitthāti? No.

(Kha) 또한 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어날 것이면, 그에게 그 마음은 일어났었는가? 아니다.

(Ka) yassa [Pg.315] yaṃ cittaṃ na uppajjittha tassa taṃ cittaṃ na uppajjissatīti?

(Ka) 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어났던 것이 아니면, 그에게 그 마음은 일어날 것이 아닌가?

Anāgataṃ cittaṃ na uppajjittha, no ca tassa taṃ cittaṃ na uppajjissati. Paccuppannaṃ cittaṃ na ceva uppajjittha na ca uppajjissati.

미래의 마음은 일어났던 것이 아니지만, 그에게 그 마음이 일어날 것이 아닌 것은 아니다. 현재의 마음은 일어났던 것도 아니고 일어날 것도 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na uppajjissati tassa taṃ cittaṃ na uppajjitthāti?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 마음이 일어나지 않을 것인가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 일어나지 않았는가?

Atītaṃ cittaṃ na uppajjissati, no ca tassa taṃ cittaṃ na uppajjittha. Paccuppannaṃ cittaṃ na ceva uppajjissati na ca uppajjittha.

과거의 마음은 일어나지 않을 것이지만, 그 사람에게 그 마음이 일어나지 않았던 것은 아니다. 현재의 마음은 일어나지도 않을 것이고 일어나지도 않았다.

(5) Nirodhavāro

(5) 소멸문(消滅門)

111. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ nirujjhati tassa taṃ cittaṃ nirujjhitthāti? No.

111. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하고 있는가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸했는가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ nirujjhatīti? No.

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸했는가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸하고 있는가? 아니다.

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na nirujjhati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhitthāti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하고 있지 않는가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않았는가?

Atītaṃ cittaṃ na nirujjhati, no ca tassa taṃ cittaṃ na nirujjhittha. Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva nirujjhati na ca nirujjhittha.

과거의 마음은 소멸하고 있지 않지만, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 일어나는 순간(생찰나)의 마음과 미래의 마음은 소멸하고 있지도 않고 소멸하지도 않았다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ na nirujjhatīti?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않았는가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸하고 있지 않는가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na nirujjhittha, no ca tassa taṃ cittaṃ na nirujjhati. Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na ceva nirujjhittha na ca nirujjhati.

무너지는 순간(멸찰나)의 마음은 소멸하지 않았지만, 그 사람에게 그 마음이 소멸하고 있지 않는 것은 아니다. 일어나는 순간(생찰나)의 마음과 미래의 마음은 소멸하지도 않았고 소멸하고 있지도 않다.

112. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ nirujjhati tassa taṃ cittaṃ nirujjhissatīti? No.

112. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하고 있는가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸할 것인가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ nirujjhatīti? No.

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸할 것인가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸하고 있는가? 아니다.

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na nirujjhati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하고 있지 않는가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않을 것인가?

Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na nirujjhati, no ca tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissati. Atītaṃ cittaṃ na ceva nirujjhati na ca nirujjhissati.

일어나는 순간(생찰나)의 마음과 미래의 마음은 소멸하고 있지 않지만, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않을 것은 아니다. 과거의 마음은 소멸하고 있지도 않고 소멸하지도 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhatīti?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않을 것인가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸하고 있지 않는가?

Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na nirujjhissati, no ca tassa taṃ cittaṃ na nirujjhati. Atītaṃ cittaṃ na ceva nirujjhissati na ca nirujjhati.

무너지는 순간(멸찰나)의 마음은 소멸하지 않을 것이지만, 그 사람에게 그 마음이 소멸하고 있지 않는 것은 아니다. 과거의 마음은 소멸하지도 않을 것이고 소멸하고 있지도 않다.

113. (Ka) yassa yaṃ cittaṃ nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ nirujjhissatīti? No.

113. (가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸했는가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸할 것인가? 아니다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ nirujjhitthāti? No.

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸할 것인가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸했는가? 아니다.

(Ka) yassa yaṃ cittaṃ na nirujjhittha tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissatīti?

(가) 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않았는가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않을 것인가?

Uppādakkhaṇe anāgatañca cittaṃ na nirujjhittha, no ca tassa taṃ cittaṃ na nirujjhissati. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na ceva nirujjhittha na ca nirujjhissati.

일어나는 순간(생찰나)의 마음과 미래의 마음은 소멸하지 않았지만, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않을 것은 아니다. 무너지는 순간(멸찰나)의 마음은 소멸하지도 않았고 소멸하지도 않을 것이다.

(Kha) yassa vā pana yaṃ cittaṃ na [Pg.316] nirujjhissati tassa taṃ cittaṃ na nirujjhitthāti?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 마음이 소멸하지 않을 것인가? (그렇다면) 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않았는가?

Atītaṃ cittaṃ na nirujjhissati, no ca tassa taṃ cittaṃ na nirujjhittha. Bhaṅgakkhaṇe cittaṃ na ceva nirujjhissati na ca nirujjhittha.

과거의 마음은 소멸하지 않을 것이지만, 그 사람에게 그 마음이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 무너지는 순간(멸찰나)의 마음은 소멸하지도 않을 것이고 소멸하지도 않았다.

(Yassa cittake sakabhāvena niddiṭṭhe, yaṃ cittake ca yassa yaṃ cittake ca ekattena niddiṭṭhe.)

(야사 찟따까(Yassa cittaka)는 개별적인 상태로 제시되었고, 양 찟따까(yaṃ cittaka)와 야사 양 찟따까(yassa yaṃ cittaka)는 단일함으로 제시되었다.)

2. Suttantacittamissakaviseso

2. 경전에 따른 마음 혼합의 차별

114. Yassa sarāgaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati tassa sarāgaṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissatīti?

114. 어떤 사람에게 탐욕이 있는 마음이 일어나고 소멸하지 않는가? (그렇다면) 그 사람에게 탐욕이 있는 마음이 소멸할 것이고 일어나지 않을 것인가?

Sarāgapacchimacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ sarāgaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati, nirujjhissati na uppajjissati. Itaresaṃ sarāgacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ…pe….

탐욕이 있는 마지막 마음의 일어나는 순간(생찰나)에 그들에게는 탐욕이 있는 마음이 일어나고 소멸하지 않으며, 소멸할 것이고 일어나지 않을 것이다. 그 외의 탐욕이 있는 마음의 일어나는 순간에 그들에게는... 줄임...

3. Abhidhammacittamissakaviseso

3. 아비담마에 따른 마음 혼합의 차별

115. Yassa kusalaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati tassa kusalaṃ cittaṃ nirujjhissati na uppajjissatīti?

115. 어떤 사람에게 유익한 마음이 일어나고 소멸하지 않는가? (그렇다면) 그 사람에게 유익한 마음이 소멸할 것이고 일어나지 않을 것인가?

Pacchimakusalacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ kusalaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati, nirujjhissati na uppajjissati. Itaresaṃ kusalacittassa uppādakkhaṇe tesaṃ…pe….

마지막 유익한 마음의 일어나는 순간(생찰나)에 그들에게는 유익한 마음이 일어나고 소멸하지 않으며, 소멸할 것이고 일어나지 않을 것이다. 그 외의 유익한 마음의 일어나는 순간에 그들에게는... 줄임...

Yassa vā pana…pe…? Āmantā …pe….

또한 혹은... 줄임... 그러하다... 줄임...

116. Yassa akusalaṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati…pe…. Yassa abyākataṃ cittaṃ uppajjati na nirujjhati…pe….

116. 어떤 사람에게 해로운 마음이 일어나고 소멸하지 않는가... 줄임... 어떤 사람에게 무기(無記)의 마음이 일어나고 소멸하지 않는가... 줄임...

(Mūlayamakaṃ cittayamakaṃ dhammayamakanti tīṇi yamakāni yāva saraṇaaraṇā gacchanti.)

(뿌리 쌍권, 마음 쌍권, 법 쌍권의 세 가지 쌍권은 유쟁법(有諍法)과 무쟁법(無諍法)까지 이어진다.)

Cittayamakaṃ niṭṭhitaṃ.

마음 쌍권이 끝났다.


සිංහල
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Español
Pali CanonCommentariesSub-commentariesOther
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคนข้อคิดเห็นคำอธิบายย่อยอื่น
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā

8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Tiếng Việt
Kinh điển PaliChú giảiPhụ chú giảiKhác
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1
1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2
1203 Chú Giải Pācittiya
1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật)
1205 Chú Giải Cūḷavagga
1206 Chú Giải Parivāra
1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1
1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2
1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3
1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha
1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi
1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1
1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2
1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1
1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2
1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1
1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā

8401 Thanh Tịnh Đạo - 1
8402 Thanh Tịnh Đạo - 2
8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1
8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2
8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo

8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8410 Tạng Luật (Vấn Đáp)
8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp)
8412 Chú Giải (Vấn Đáp)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Phụ Chú Giải Namakkāra
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8444 Mahārahanīti
8445 Dhammanīti
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8450 Cāṇakyanīti
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Phụ Chú Giải Milinda
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2203 Chú Giải Pāthikavagga
2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga
2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1
2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1
3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2
3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa
3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa
3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)
4201 Chú Giải Sagāthāvagga
4202 Chú Giải Nidānavagga
4203 Chú Giải Khandhavagga
4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga
4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga
4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga
4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga
4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga
4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
5201 Chú Giải Ekakanipāta
5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta
5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi - 1
6111 Apadāna Pāḷi - 2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi - 1
6115 Jātaka Pāḷi - 2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
6201 Chú Giải Khuddakapāṭha
6202 Chú Giải Dhammapada - 1
6203 Chú Giải Dhammapada - 2
6204 Chú Giải Udāna
6205 Chú Giải Itivuttaka
6206 Chú Giải Suttanipāta - 1
6207 Chú Giải Suttanipāta - 2
6208 Chú Giải Vimānavatthu
6209 Chú Giải Petavatthu
6210 Chú Giải Theragāthā - 1
6211 Chú Giải Theragāthā - 2
6212 Chú Giải Therīgāthā
6213 Chú Giải Apadāna - 1
6214 Chú Giải Apadāna - 2
6215 Chú Giải Buddhavaṃsa
6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka
6217 Chú Giải Jātaka - 1
6218 Chú Giải Jātaka - 2
6219 Chú Giải Jātaka - 3
6220 Chú Giải Jātaka - 4
6221 Chú Giải Jātaka - 5
6222 Chú Giải Jātaka - 6
6223 Chú Giải Jātaka - 7
6224 Chú Giải Mahāniddesa
6225 Chú Giải Cūḷaniddesa
6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1
6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2
6228 Chú Giải Nettippakaraṇa
6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa
6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi - 1
7107 Yamaka Pāḷi - 2
7108 Yamaka Pāḷi - 3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5
7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi
7202 Chú Giải Sammohavinodanī
7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa
7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī
7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga
7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa
7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī
7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra
7309 Abhidhammamātikāpāḷi