นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

그분, 복되신 분, 아라한, 완전히 스스로 깨달으신 분께 절하옵니다.

อภิธมฺมปิฏเก

아비담마 바구니

ยมกปาฬิ (ปฐโม ภาโค)

야마까(쌍의 서) (제1권)

๑. มูลยมกํ

1. 무라 야마까 (뿌리의 쌍)

(ก) อุทฺเทโส

(가) 개설

๑. มูลวาโร

1. 뿌리 편

๑. กุสลา ธมฺมา

1. 유익한 법들

(๑) มูลนโย

(1) 뿌리 방법

๑. (ก) เย [Pg.1] เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูลา?

1. (가) 유익한 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리인가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

(나) 또한, 유익한 뿌리인 것은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한가?

๒. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน เอกมูลา?

2. (가) 유익한 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리와 하나의 뿌리를 가지는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน เอกมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

(나) 또한, 유익한 뿌리와 하나의 뿌리를 가지는 것은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한가?

๓. (ก) เย เกจิ กุสลมูเลน เอกมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลา?

3. (가) 유익한 뿌리와 하나의 뿌리를 가지는 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리와 서로가 서로의 뿌리가 되는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

(나) 또한, 유익한 뿌리와 서로가 서로의 뿌리가 되는 것은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한가?

(๒) มูลมูลนโย

(2) 뿌리의 뿌리 방법

๔. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูลมูลา?

4. (가) 유익한 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리의 뿌리인가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

(나) 또한, 유익한 뿌리의 뿌리인 것은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한가?

๕. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน เอกมูลมูลา?

5. (가) 유익한 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리와 하나의 뿌리의 뿌리를 가지는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน เอกมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

(나) 또한, 유익한 뿌리와 하나의 뿌리의 뿌리를 가지는 것은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한가?

๖. (ก) เย เกจิ กุสลมูเลน เอกมูลมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา?

6. (가) 유익한 뿌리와 하나의 뿌리의 뿌리를 가지는 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리와 서로가 서로의 뿌리의 뿌리가 되는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

(나) 또한, 유익한 뿌리와 서로가 서로의 뿌리의 뿌리가 되는 것은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한가?

(๓) มูลกนโย

(3) 뿌리를 근거로 하는 방법

๗. (ก) เย [Pg.2] เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูลกา?

7. (가) 유익한 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

(나) 또한, 유익한 뿌리를 가진 것은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한가?

๘. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน เอกมูลกา?

8. (가) 유익한 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리와 하나의 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน เอกมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

(나) 또한, 유익한 뿌리와 하나의 뿌리를 가진 것은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한가?

๙. (ก) เย เกจิ กุสลมูเลน เอกมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา?

9. (가) 유익한 뿌리와 하나의 뿌리를 가진 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리와 서로가 서로의 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

(나) 또한, 유익한 뿌리와 서로가 서로의 뿌리를 가진 것은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한가?

(๔) มูลมูลกนโย

(4) 뿌리의 뿌리를 근거로 하는 방법

๑๐. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูลมูลกา?

10. (가) 유익한 법은 무엇이든지, 그 법들은 모두 유익한 뿌리의 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

또한 어떤 선의 근의 근을 근으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 선한가?

๑๑. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน เอกมูลมูลกา?

11. 어떤 것이든 선한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 선의 근과 동일한 근의 근을 근으로 하는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน เอกมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

또한 어떤 선의 근과 동일한 근의 근을 근으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 선한가?

๑๒. (ก) เย เกจิ กุสลมูเลน เอกมูลมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา?

12. 어떤 것이든 선의 근과 동일한 근의 근을 근으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 선의 근에 의해 서로가 서로의 근의 근을 근으로 하는가?

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา?

또한 어떤 선의 근에 의해 서로가 서로의 근의 근을 근으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 선한가?

๒. อกุสลา ธมฺมา (๑) มูลนโย

2. 불선법 (1) 근의 방식

๑๓. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูลา?

13. 어떤 것이든 불선한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근인가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

๑๔. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน เอกมูลา?

14. 어떤 것이든 불선한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근과 동일한 근을 가지는가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน เอกมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근과 동일한 근을 가지는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

๑๕. (ก) เย เกจิ อกุสลมูเลน เอกมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลา?

15. 어떤 것이든 불선의 근과 동일한 근을 가지는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근에 의해 서로가 서로의 근인가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근에 의해 서로가 서로의 근인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

(๒) มูลมูลนโย

(2) 근의 근의 방식

๑๖. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูลมูลา?

16. 어떤 것이든 불선한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근의 근인가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근의 근인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

๑๗. (ก) เย [Pg.3] เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน เอกมูลมูลา?

17. 어떤 것이든 불선한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근과 동일한 근의 근을 가지는가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน เอกมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근과 동일한 근의 근을 가지는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

๑๘. (ก) เย เกจิ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา?

18. 어떤 것이든 불선의 근과 동일한 근의 근을 가지는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근에 의해 서로가 서로의 근의 근인가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근에 의해 서로가 서로의 근의 근인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

(๓) มูลกนโย

(3) 근을 근으로 하는 방식

๑๙. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูลกา?

19. 어떤 것이든 불선한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근을 근으로 하는가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근을 근으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

๒๐. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน เอกมูลกา?

20. 어떤 것이든 불선한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근과 동일한 근을 근으로 하는가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน เอกมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근과 동일한 근을 근으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

๒๑. (ก) เย เกจิ อกุสลมูเลน เอกมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา?

21. 어떤 것이든 불선의 근과 동일한 근을 근으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근에 의해 서로가 서로의 근을 근으로 하는가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근에 의해 서로가 서로의 근을 근으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

(๔) มูลมูลกนโย

(4) 근의 근을 근으로 하는 방식

๒๒. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูลมูลกา?

22. 어떤 것이든 불선한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근의 근을 근으로 하는가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

또한 어떤 불선의 근의 근을 근으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선한가?

๒๓. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกา?

23. 어떤 것이든 불선한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 불선의 근과 동일한 근의 근을 근으로 하는가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

(나) 또한 불선뿌리와 같은 뿌리를 뿌리로 가진 자들이라면, 그 모든 법들은 불선인가?

๒๔. (ก) เย เกจิ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา?

24. (가) 불선뿌리와 같은 뿌리를 뿌리로 가진 어떤 법들이든, 그 모든 법들은 불선뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리를 뿌리로 가진 것인가?

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา?

(나) 또한 불선뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리를 뿌리로 가진 자들이라면, 그 모든 법들은 불선인가?

๓. อพฺยากตา ธมฺมา (๑) มูลนโย

3. 무기법 (1) 뿌리 방법

๒๕. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูลา?

25. (가) 어떤 무기법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리인 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

๒๖. (ก) เย [Pg.4] เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน เอกมูลา?

26. (가) 어떤 무기법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리와 같은 뿌리를 가진 것인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน เอกมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리와 같은 뿌리를 가진 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

๒๗. (ก) เย เกจิ อพฺยากตมูเลน เอกมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลา?

27. (가) 무기뿌리와 같은 뿌리를 가진 어떤 법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

(๒) มูลมูลนโย

(2) 뿌리의 뿌리 방법

๒๘. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูลมูลา?

28. (가) 어떤 무기법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리의 뿌리인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리의 뿌리인 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

๒๙. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลา?

29. (가) 어떤 무기법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리와 같은 뿌리의 뿌리를 가진 것인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리와 같은 뿌리의 뿌리를 가진 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

๓๐. (ก) เย เกจิ อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา?

30. (가) 무기뿌리와 같은 뿌리의 뿌리를 가진 어떤 법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리의 뿌리인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리의 뿌리인 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

(๓) มูลกนโย

(3) 뿌리를 가진 방법

๓๑. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูลกา?

31. (가) 어떤 무기법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리를 가진 것인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리를 가진 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

๓๒. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน เอกมูลกา?

32. (가) 어떤 무기법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리와 같은 뿌리를 가진 것인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน เอกมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리와 같은 뿌리를 가진 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

๓๓. (ก) เย เกจิ อพฺยากตมูเลน เอกมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา?

33. (가) 무기뿌리와 같은 뿌리를 가진 어떤 법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 것인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 것들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

(๔) มูลมูลกนโย

(4) 뿌리의 뿌리를 가진 방법

๓๔. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูลมูลกา?

34. (가) 어떤 무기법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리의 뿌리를 가진 것인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리의 뿌리를 가진 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

๓๕. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลกา?

35. (가) 어떤 무기법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리와 같은 뿌리의 뿌리를 가진 것인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

(나) 또한 무기뿌리와 같은 뿌리의 뿌리를 가진 자들이라면, 그 모든 법들은 무기인가?

๓๖. (ก) เย [Pg.5] เกจิ อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา?

36. (가) 무기뿌리와 같은 뿌리의 뿌리를 가진 어떤 법들이든, 그 모든 법들은 무기뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리의 뿌리를 가진 것인가?

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา?

또한 무기법의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 뿌리를 가진 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 무기법인가?

๔. นามา ธมฺมา (๑) มูลนโย

4. 명칭인 법들 (1) 뿌리 방법

๓๗. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลา?

37. 명칭인 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리인가?

(ข) เย วา ปน นามมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리인 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

๓๘. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน เอกมูลา?

38. 명칭인 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน นามมูเลน เอกมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

๓๙. (ก) เย เกจิ นามมูเลน เอกมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลา?

39. 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인가?

(ข) เย วา ปน นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

(๒) มูลมูลนโย

(2) 뿌리의 뿌리 방법

๔๐. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลมูลา?

40. 명칭인 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리인 뿌리인가?

(ข) เย วา ปน นามมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리인 뿌리인 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

๔๑. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน เอกมูลมูลา?

41. 명칭인 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน นามมูเลน เอกมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

๔๒. (ก) เย เกจิ นามมูเลน เอกมูลมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา?

42. 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 뿌리인가?

(ข) เย วา ปน นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 뿌리인 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

(๓) มูลกนโย

(3) 뿌리를 가진 것의 방법

๔๓. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลกา?

43. 명칭인 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน นามมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리를 가진 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

๔๔. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน เอกมูลกา?

44. 명칭인 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน นามมูเลน เอกมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

๔๕. (ก) เย เกจิ นามมูเลน เอกมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา?

45. 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리를 가진 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

(๔) มูลมูลกนโย

(4) 뿌리의 뿌리를 가진 것의 방법

๔๖. (ก) เย [Pg.6] เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลมูลกา?

46. 명칭인 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리인 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน นามมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리인 뿌리를 가진 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

๔๗. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน เอกมูลมูลกา?

47. 명칭인 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리인 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน นามมูเลน เอกมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리인 뿌리를 가진 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

๔๘. (ก) เย เกจิ นามมูเลน เอกมูลมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา?

48. 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리인 뿌리를 가진 법들이 무엇이든, 그 모든 법들은 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 뿌리를 가졌는가?

(ข) เย วา ปน นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามา?

또한 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 뿌리를 가진 그러한 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭인가?

มูลวารอุทฺเทโส.

뿌리 부분의 요약.

๒-๑๐. เหตุวาราทิ

2-10. 원인(헤투)의 절 등

๔๙. เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลเหตู…เป… กุสลนิทานา…เป… กุสลสมฺภวา…เป… กุสลปฺปภวา…เป… กุสลสมุฏฺฐานา…เป… กุสลาหารา…เป… กุสลารมฺมณา…เป… กุสลปจฺจยา…เป… กุสลสมุทยา…เป….

49. 어떠한 유익한 법들이라도 있다면, 그 모든 법들은 유익함의 원인(hetu)인가? … 유익함의 근거(nidāna)인가? … 유익함의 생겨남(sambhava)인가? … 유익함의 근원(pabhava)인가? … 유익함의 발생(samuṭṭhāna)인가? … 유익함의 자양(āhāra)인가? … 유익함의 대상(ārammaṇa)인가? … 유익함의 조건(paccaya)인가? … 유익함의 일어남(samudaya)인가?

มูลํ เหตุ นิทานญฺจ, สมฺภโว ปภเวน จ;

สมุฏฺฐานาหารารมฺมณา, ปจฺจโย สมุทเยน จาติ.

뿌리(mūla), 원인(hetu), 근거(nidāna), 생겨남(sambhava), 근원(pabhava), 발생(samuṭṭhāna), 자양(āhāra), 대상(ārammaṇa), 조건(paccaya), 그리고 일어남(samudaya) 등 열 가지 절(vāra)이 설해졌다.

อุทฺเทสวาโร นิฏฺฐิโต.

개요의 절(uddesavāra)이 끝났다.

(ข) นิทฺเทโส

(나) 상세 설명(niddesa)

๑. มูลวาโร

1. 뿌리의 절(mūlavāra)

๑. กุสลา ธมฺมา (๑) มูลนโย

1. 유익한 법: (1) 뿌리의 방법(mūlanaya)

๕๐. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูลาติ? ตีเณว กุสลมูลานิ. อวเสสา กุสลา ธมฺมา น กุสลมูลา.

50. (가) 어떠한 유익한 법들이라도 있다면, 그 모든 법들은 유익한 뿌리(kusala-mūla)인가? 오직 세 가지만이 유익한 뿌리이다. 나머지 유익한 법들은 유익한 뿌리가 아니다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 유익한 뿌리인 그러한 법들은 모두 유익한 법들인가? 그렇다.

๕๑. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน เอกมูลาติ? อามนฺตา.

51. (가) 어떠한 유익한 법들이라도 있다면, 그 모든 법들은 유익한 뿌리와 단일한 뿌리(ekamūla)를 가지는가? 그렇다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน เอกมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ[Pg.7]?

(나) 또한 유익한 뿌리와 단일한 뿌리를 가지는 그러한 법들은 모두 유익한 법들인가?

กุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ กุสลมูเลน เอกมูลํ, น กุสลํ. กุสลํ กุสลมูเลน เอกมูลญฺเจว กุสลญฺจ.

유익함에서 발생한 물질(rūpa)은 유익한 뿌리와 단일한 뿌리를 가지지만, 유익한 것은 아니다. 유익한 법은 유익한 뿌리와 단일한 뿌리를 가지며 유익한 것이기도 하다.

๕๒. (ก) เย เกจิ กุสลมูเลน เอกมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลาติ?

52. (가) 어떠한 유익한 뿌리와 단일한 뿌리를 가지는 법들이라도 있다면, 그 모든 법들은 유익한 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리(aññamaññamūla)가 되는가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ กุสลมูลานิ เอกมูลานิ เจว อญฺญมญฺญมูลานิ จ. อวเสสา กุสลมูลสหชาตา ธมฺมา กุสลมูเลน เอกมูลา, น จ อญฺญมญฺญมูลา.

함께 일어나는 유익한 뿌리들은 단일한 뿌리이기도 하며 서로가 서로의 뿌리이기도 하다. 유익한 뿌리와 함께 일어나는 나머지 법들은 유익한 뿌리와 단일한 뿌리를 가지지만, 서로가 서로의 뿌리는 아니다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 유익한 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리가 되는 그러한 법들은 모두 유익한 법들인가? 그렇다.

(๒) มูลมูลนโย

(2) 뿌리의 뿌리 방법(mūlamūlanaya)

๕๓. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูลมูลาติ? ตีเณว กุสลมูลมูลานิ. อวเสสา กุสลา ธมฺมา น กุสลมูลมูลา.

53. (가) 어떠한 유익한 법들이라도 있다면, 그 모든 법들은 유익한 뿌리의 뿌리(kusalamūlamūla)인가? 오직 세 가지만이 유익한 뿌리의 뿌리이다. 나머지 유익한 법들은 유익한 뿌리의 뿌리가 아니다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 유익한 뿌리의 뿌리인 그러한 법들은 모두 유익한 법들인가? 그렇다.

๕๔. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน เอกมูลมูลาติ? อามนฺตา.

54. (가) 어떠한 유익한 법들이라도 있다면, 그 모든 법들은 유익한 뿌리와 단일한 뿌리의 뿌리(ekamūlamūla)를 가지는가? 그렇다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน เอกมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ?

(나) 또한 유익한 뿌리와 단일한 뿌리의 뿌리를 가지는 그러한 법들은 모두 유익한 법들인가?

กุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ กุสลมูเลน เอกมูลมูลํ, น กุสลํ. กุสลํ กุสลมูเลน เอกมูลมูลญฺเจว กุสลญฺจ.

유익함에서 발생한 물질은 유익한 뿌리와 단일한 뿌리의 뿌리를 가지지만, 유익한 것은 아니다. 유익한 법은 유익한 뿌리와 단일한 뿌리의 뿌리를 가지며 유익한 것이기도 하다.

๕๕. (ก) เย เกจิ กุสลมูเลน เอกมูลมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลาติ?

55. (가) 어떠한 유익한 뿌리와 단일한 뿌리의 뿌리를 가지는 법들이라도 있다면, 그 모든 법들은 유익한 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리의 뿌리(aññamaññamūlamūla)가 되는가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ กุสลมูลานิ เอกมูลมูลานิ เจว อญฺญมญฺญมูลมูลานิ จ. อวเสสา กุสลมูลสหชาตา ธมฺมา กุสลมูเลน เอกมูลมูลา, น จ อญฺญมญฺญมูลมูลา.

함께 일어나는 유익한 뿌리들은 단일한 뿌리의 뿌리이기도 하며 서로가 서로의 뿌리의 뿌리이기도 하다. 유익한 뿌리와 함께 일어나는 나머지 법들은 유익한 뿌리와 단일한 뿌리의 뿌리를 가지지만, 서로가 서로의 뿌리의 뿌리는 아니다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 유익한 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리의 뿌리가 되는 그러한 법들은 모두 유익한 법들인가? 그렇다.

(๓) มูลกนโย

(3) 뿌리를 원인으로 하는 방법(mūlakanaya)

๕๖. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูลกาติ? อามนฺตา.

56. (가) 어떠한 유익한 법들이라도 있다면, 그 모든 법들은 유익한 뿌리를 원인으로 하는 것(kusalamūlaka)인가? 그렇다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ?

(나) 또한 유익한 뿌리를 원인으로 하는 그러한 법들은 모두 유익한 법들인가?

กุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ กุสลมูลกํ น กุสลํ. กุสลํ กุสลมูลกญฺเจว กุสลญฺจ.

유익함에서 발생한 물질은 유익한 뿌리를 원인으로 하지만 유익한 것은 아니다. 유익한 법은 유익한 뿌리를 원인으로 하며 유익한 것이기도 하다.

๕๗. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน เอกมูลกาติ? อามนฺตา.

57. (가) 어떠한 유익한 법들이라도 있다면, 그 모든 법들은 유익한 뿌리와 동일하게 뿌리를 원인으로 하는 것(ekamūlaka)인가? 그렇다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน เอกมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ?

(나) 또한 유익한 뿌리와 동일하게 뿌리를 원인으로 하는 그러한 법들은 모두 유익한 법들인가?

กุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ กุสลมูเลน เอกมูลกํ, น กุสลํ. กุสลํ กุสลมูเลน เอกมูลกญฺเจว กุสลญฺจ.

쿠살라에서 비롯된 물질은 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가지지만 쿠살라는 아니다. 쿠살라는 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가지며 또한 쿠살라이기도 하다.

๕๘. (ก) เย [Pg.8] เกจิ กุสลมูเลน เอกมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลกาติ?

58. (문) 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 모든 법은 쿠살라 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ กุสลมูลานิ เอกมูลกานิ เจว อญฺญมญฺญมูลกานิ จ. อวเสสา กุสลมูลสหชาตา ธมฺมา กุสลมูเลน เอกมูลกา, น จ อญฺญมญฺญมูลกา.

(답) 함께 일어나는 쿠살라 뿌리들은 동일한 뿌리를 가지기도 하고 서로가 서로의 뿌리이기도 하다. 쿠살라 뿌리와 함께 일어나는 나머지 법들은 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가지지만, 서로가 서로의 뿌리는 아니다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ? อามนฺตา.

(문) 또한 쿠살라 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 모든 법은 쿠살라인가? (답) 그러하다.

(๔) มูลมูลกนโย

(4) 뿌리의 뿌리 방법 (Mūlamūlakanaya)

๕๙. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูลมูลกาติ? อามนฺตา.

59. (문) 모든 쿠살라인 법은 쿠살라 뿌리의 뿌리인가? (답) 그러하다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ?

(문) 또한 쿠살라 뿌리의 뿌리인 모든 법은 쿠살라인가?

กุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ กุสลมูลมูลกํ น กุสลํ. กุสลํ กุสลมูลมูลกญฺเจว กุสลญฺจ.

(답) 쿠살라에서 비롯된 물질은 쿠살라 뿌리의 뿌리이지만 쿠살라는 아니다. 쿠살라는 쿠살라 뿌리의 뿌리이며 또한 쿠살라이기도 하다.

๖๐. (ก) เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน เอกมูลมูลกาติ? อามนฺตา.

60. (문) 모든 쿠살라인 법은 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가지는가? (답) 그러하다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน เอกมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ?

(문) 또한 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 모든 법은 쿠살라인가?

กุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ กุสลมูเลน เอกมูลมูลกํ, น กุสลํ. กุสลํ กุสลมูเลน เอกมูลมูลกญฺเจว กุสลญฺจ.

(답) 쿠살라에서 비롯된 물질은 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가지지만 쿠살라는 아니다. 쿠살라는 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가지며 또한 쿠살라이기도 하다.

๖๑. (ก) เย เกจิ กุสลมูเลน เอกมูลมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกาติ?

61. (문) 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 모든 법은 쿠살라 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리의 뿌리인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ กุสลมูลานิ เอกมูลมูลกานิ เจว อญฺญมญฺญมูลมูลกานิ จ. อวเสสา กุสลมูลสหชาตา ธมฺมา กุสลมูเลน เอกมูลมูลกา, น จ อญฺญมญฺญมูลมูลกา.

(답) 함께 일어나는 쿠살라 뿌리들은 동일한 뿌리의 뿌리를 가지기도 하고 서로가 서로의 뿌리의 뿌리이기도 하다. 쿠살라 뿌리와 함께 일어나는 나머지 법들은 쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가지지만, 서로가 서로의 뿌리의 뿌리는 아니다.

(ข) เย วา ปน กุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลาติ? อามนฺตา.

(문) 또한 쿠살라 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리의 뿌리인 모든 법은 쿠살라인가? (답) 그러하다.

๒. อกุสลา ธมฺมา (๑) มูลนโย

2. 아쿠살라 법 (1) 뿌리 방법

๖๒. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูลาติ?

62. (문) 모든 아쿠살라인 법은 아쿠살라 뿌리인가?

ตีเณว อกุสลมูลานิ. อวเสสา อกุสลา ธมฺมา น อกุสลมูลา.

(답) 오직 세 가지 아쿠살라 뿌리만이 있다. 그 밖의 아쿠살라인 법들은 아쿠살라 뿌리가 아니다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ? อามนฺตา.

(문) 또한 아쿠살라 뿌리인 모든 법은 아쿠살라인가? (답) 그러하다.

๖๓. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน เอกมูลาติ?

63. (문) 모든 아쿠살라인 법은 아쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가지는가?

อเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูเลน น เอกมูลํ. สเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูเลน เอกมูลํ.

(답) 원인 없는 아쿠살라는 아쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가지지 않는다. 원인 있는 아쿠살라는 아쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가진다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน เอกมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ?

(문) 또한 아쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 모든 법은 아쿠살라인가?

อกุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ อกุสลมูเลน [Pg.9] เอกมูลํ, น อกุสลํ. อกุสลํ อกุสลมูเลน เอกมูลญฺเจว อกุสลญฺจ.

(답) 아쿠살라에서 비롯된 물질은 아쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가지지만 아쿠살라는 아니다. 아쿠살라는 아쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가지며 또한 아쿠살라이기도 하다.

๖๔. (ก) เย เกจิ อกุสลมูเลน เอกมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลาติ?

64. (문) 아쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 모든 법은 아쿠살라 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ อกุสลมูลานิ เอกมูลานิ เจว อญฺญมญฺญมูลานิ จ. อวเสสา อกุสลมูลสหชาตา ธมฺมา อกุสลมูเลน เอกมูลา, น จ อญฺญมญฺญมูลา.

(답) 함께 일어나는 아쿠살라 뿌리들은 동일한 뿌리를 가지기도 하고 서로가 서로의 뿌리이기도 하다. 아쿠살라 뿌리와 함께 일어나는 나머지 법들은 아쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리를 가지지만, 서로가 서로의 뿌리는 아니다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ? อามนฺตา.

(문) 또한 아쿠살라 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 모든 법은 아쿠살라인가? (답) 그러하다.

(๒) มูลมูลนโย

(2) 뿌리의 뿌리 방법

๖๕. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูลมูลาติ?

65. (문) 모든 아쿠살라인 법은 아쿠살라 뿌리의 뿌리인가?

ตีเณว อกุสลมูลมูลานิ. อวเสสา อกุสลา ธมฺมา น อกุสลมูลมูลา.

(답) 오직 세 가지 아쿠살라 뿌리의 뿌리만이 있다. 그 밖의 아쿠살라인 법들은 아쿠살라 뿌리의 뿌리가 아니다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ? อามนฺตา.

(문) 또한 아쿠살라 뿌리의 뿌리인 모든 법은 아쿠살라인가? (답) 그러하다.

๖๖. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน เอกมูลมูลาติ?

66. (문) 모든 아쿠살라인 법은 아쿠살라 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리를 가지는가?

อเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูเลน น เอกมูลมูลํ. สเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลํ.

원인이 없는 불선법은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리인 뿌리를 가진 것이 아니며, 원인이 있는 불선법은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리인 뿌리를 가진 것이다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน เอกมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ?

또한 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리인 뿌리를 가진 법들은 모두 불선법인가?

อกุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลํ, น อกุสลํ. อกุสลํ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลญฺเจว อกุสลญฺจ.

불선에서 생긴 물질은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리인 뿌리를 가지지만 불선법은 아니며, 불선법은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리인 뿌리를 가질 뿐만 아니라 불선법이기도 하다.

๖๗. (ก) เย เกจิ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลาติ?

67. 어떠한 법들이든 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리인 뿌리를 가진 법들이라면, 그 법들은 모두 불선 뿌리에 의해 서로가 뿌리인 뿌리인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ อกุสลมูลานิ เอกมูลมูลานิ เจว อญฺญมญฺญมูลมูลานิ จ. อวเสสา อกุสลมูลสหชาตา ธมฺมา อกุสลมูเลน เอกมูลมูลา, น จ อญฺญมญฺญมูลมูลา.

함께 일어나는 불선 뿌리들은 동일한 뿌리인 뿌리이자 서로가 뿌리인 뿌리이기도 하다. 불선 뿌리들과 함께 일어나는 그 밖의 나머지 법들은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리인 뿌리이지만, 서로가 뿌리인 뿌리는 아니다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ? อามนฺตา.

또한 불선 뿌리에 의해 서로가 뿌리인 뿌리인 법들은 모두 불선법인가? 그렇다.

(๓) มูลกนโย

(3) 뿌리를 가짐의 방법(Mūlakanaya)

๖๘. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูลกาติ?

68. 어떠한 법이든 불선법이라면, 그 법들은 모두 불선 뿌리를 가진 법들인가?

อเหตุกํ อกุสลํ น อกุสลมูลกํ. สเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูลกํ.

원인이 없는 불선법은 불선 뿌리를 가진 것이 아니며, 원인이 있는 불선법은 불선 뿌리를 가진 것이다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ?

또한 불선 뿌리를 가진 법들은 모두 불선법인가?

อกุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ อกุสลมูลกํ น อกุสลํ. อกุสลํ อกุสลมูลกญฺเจว อกุสลญฺจ.

불선에서 생긴 물질은 불선 뿌리를 가졌지만 불선법은 아니며, 불선법은 불선 뿌리를 가졌을 뿐만 아니라 불선법이기도 하다.

๖๙. (ก) เย [Pg.10] เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน เอกมูลกาติ?

69. 어떠한 법이든 불선법이라면, 그 법들은 모두 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리를 가진 것인가?

อเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูเลน น เอกมูลกํ. สเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูเลน เอกมูลกํ.

원인이 없는 불선법은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리를 가진 것이 아니며, 원인이 있는 불선법은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리를 가진 것이다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน เอกมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ?

또한 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리를 가진 법들은 모두 불선법인가?

อกุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ อกุสลมูเลน เอกมูลกํ, น อกุสลํ. อกุสลํ อกุสลมูเลน เอกมูลกญฺเจว อกุสลญฺจ.

불선에서 생긴 물질은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리를 가졌지만 불선법은 아니며, 불선법은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리를 가졌을 뿐만 아니라 불선법이기도 하다.

๗๐. (ก) เย เกจิ อกุสลมูเลน เอกมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลกาติ?

70. 어떠한 법들이든 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리를 가진 법들이라면, 그 법들은 모두 불선 뿌리에 의해 서로가 뿌리인 것인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ อกุสลมูลานิ เอกมูลกานิ เจว อญฺญมญฺญมูลกานิ จ. อวเสสา อกุสลมูลสหชาตา ธมฺมา อกุสลมูเลน เอกมูลกา น จ อญฺญมญฺญมูลกา.

함께 일어나는 불선 뿌리들은 동일한 뿌리이자 서로가 뿌리이기도 하다. 불선 뿌리들과 함께 일어나는 그 밖의 나머지 법들은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리이지만, 서로가 뿌리인 것은 아니다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ? อามนฺตา.

또한 불선 뿌리에 의해 서로가 뿌리인 법들은 모두 불선법인가? 그렇다.

(๔) มูลมูลกนโย

(4) 뿌리인 뿌리를 가짐의 방법(Mūlamūlakanaya)

๗๑. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูลมูลกาติ?

71. 어떠한 법이든 불선법이라면, 그 법들은 모두 불선 뿌리라는 뿌리를 가진 것인가?

อเหตุกํ อกุสลํ น อกุสลมูลมูลกํ. สเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูลมูลกํ.

원인이 없는 불선법은 불선 뿌리라는 뿌리를 가진 것이 아니며, 원인이 있는 불선법은 불선 뿌리라는 뿌리를 가진 것이다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ?

또한 불선 뿌리라는 뿌리를 가진 법들은 모두 불선법인가?

อกุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ อกุสลมูลมูลกํ น อกุสลํ. อกุสลํ อกุสลมูลมูลกญฺเจว อกุสลญฺจ.

불선에서 생긴 물질은 불선 뿌리라는 뿌리를 가졌지만 불선법은 아니며, 불선법은 불선 뿌리라는 뿌리를 가졌을 뿐만 아니라 불선법이기도 하다.

๗๒. (ก) เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกาติ?

72. 어떠한 법이든 불선법이라면, 그 법들은 모두 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리라는 뿌리를 가진 것인가?

อเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูเลน น เอกมูลมูลกํ. สเหตุกํ อกุสลํ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกํ.

원인이 없는 불선법은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리라는 뿌리를 가진 것이 아니며, 원인이 있는 불선법은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리라는 뿌리를 가진 것이다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ?

또한 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리라는 뿌리를 가진 법들은 모두 불선법인가?

อกุสลสมุฏฺฐานํ รูปํ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกํ, น อกุสลํ. อกุสลํ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกญฺเจว อกุสลญฺจ.

불선에서 생긴 물질은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리라는 뿌리를 가졌지만 불선법은 아니며, 불선법은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리라는 뿌리를 가졌을 뿐만 아니라 불선법이기도 하다.

๗๓. (ก) เย เกจิ อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกาติ?

73. 어떠한 법들이든 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리라는 뿌리를 가진 법들이라면, 그 법들은 모두 불선 뿌리에 의해 서로가 뿌리라는 뿌리인 것인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ อกุสลมูลานิ เอกมูลมูลกานิ เจว อญฺญมญฺญมูลมูลกานิ จ. อวเสสา อกุสลมูลสหชาตา ธมฺมา อกุสลมูเลน เอกมูลมูลกา, น จ อญฺญมญฺญมูลมูลกา.

함께 일어나는 불선 뿌리들은 동일한 뿌리라는 뿌리이며 서로가 뿌리라는 뿌리이기도 하다. 불선 뿌리들과 함께 일어나는 그 밖의 나머지 법들은 불선 뿌리와 더불어 동일한 뿌리라는 뿌리이지만, 서로가 뿌리라는 뿌리인 것은 아니다.

(ข) เย วา ปน อกุสลมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลาติ? อามนฺตา.

또한 불선 뿌리에 의해 서로가 뿌리라는 뿌리인 법들은 모두 불선법인가? 그렇다.

๓. อพฺยากตา ธมฺมา (๑) มูลนโย

3. 무기법 (1) 뿌리의 방법(mūlanayo)

๗๔. (ก) เย [Pg.11] เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูลาติ?

74. (문) 어떤 법들이든 무기법이라면, 그 모든 법들은 무기근인가?

ตีเณว อพฺยากตมูลานิ. อวเสสา อพฺยากตา ธมฺมา น อพฺยากตมูลา.

(답) 오직 세 가지만이 무기근이다. 그 밖의 무기법들은 무기근이 아니다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(문) 또한, 어떤 법들이 무기근이라면, 그 모든 법들은 무기법인가? (답) 그러하다.

๗๕. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน เอกมูลาติ?

75. (문) 어떤 법들이든 무기법이라면, 그 모든 법들은 무기근과 동일한 뿌리를 가진 것인가?

อเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูเลน น เอกมูลํ. สเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูเลน เอกมูลํ.

(답) 원인 없는(ahetuka) 무기법은 무기근과 동일한 뿌리를 가진 것이 아니다. 원인 있는(sahetuka) 무기법은 무기근과 동일한 뿌리를 가진 것이다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน เอกมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(문) 또한, 어떤 법들이 무기근과 동일한 뿌리를 가진 것이라면, 그 모든 법들은 무기법인가? (답) 그러하다.

๗๖. (ก) เย เกจิ อพฺยากตมูเลน เอกมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลาติ?

76. (문) 어떤 법들이든 무기근과 동일한 뿌리를 가진 법들이라면, 그 모든 법들은 무기근으로서 서로의 뿌리가 되는 것인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ อพฺยากตมูลานิ เอกมูลานิ เจว อญฺญมญฺญมูลานิ จ. อวเสสา อพฺยากตมูลสหชาตา ธมฺมา อพฺยากตมูเลน เอกมูลา, น จ อญฺญมญฺญมูลา.

(답) 함께 일어나는 무기근인 뿌리들은 동일한 뿌리를 가진 것이기도 하고 또한 서로의 뿌리가 되는 것이기도 하다. 그 밖의 무기근과 함께 일어나는(sahajātā) 법들은 무기근과 동일한 뿌리를 가진 것이지만, 서로의 뿌리가 되는 것은 아니다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(문) 또한, 어떤 법들이 무기근으로서 서로의 뿌리가 되는 것이라면, 그 모든 법들은 무기법인가? (답) 그러하다.

(๒) มูลมูลนโย

(2) 뿌리의 뿌리 방법(mūlamūlanayo)

๗๗. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูลมูลาติ?

77. (문) 어떤 법들이든 무기법이라면, 그 모든 법들은 무기근의 뿌리인가?

ตีเณว อพฺยากตมูลมูลานิ. อวเสสา อพฺยากตา ธมฺมา น อพฺยากตมูลมูลา.

(답) 오직 세 가지만이 무기근의 뿌리이다. 그 밖의 무기법들은 무기근의 뿌리가 아니다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(문) 또한, 어떤 법들이 무기근의 뿌리라면, 그 모든 법들은 무기법인가? (답) 그러하다.

๗๘. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลาติ?

78. (문) 어떤 법들이든 무기법이라면, 그 모든 법들은 무기근과 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 것인가?

อเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูเลน น เอกมูลมูลํ. สเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลํ.

(답) 원인 없는 무기법은 무기근과 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 것이 아니다. 원인 있는 무기법은 무기근과 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 것이다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(문) 또한, 어떤 법들이 무기근과 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 것이라면, 그 모든 법들은 무기법인가? (답) 그러하다.

๗๙. (ก) เย เกจิ อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลาติ?

79. (문) 어떤 법들이든 무기근과 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 법들이라면, 그 모든 법들은 무기근으로서 서로의 뿌리의 뿌리가 되는 것인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ อพฺยากตมูลานิ เอกมูลมูลานิ เจว อญฺญมญฺญมูลมูลานิ จ. อวเสสา อพฺยากตมูลสหชาตา ธมฺมา อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลา, น จ อญฺญมญฺญมูลมูลา[Pg.12].

(답) 함께 일어나는 무기근인 뿌리들은 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 것이기도 하고 또한 서로의 뿌리의 뿌리가 되는 것이기도 하다. 그 밖의 무기근과 함께 일어나는 법들은 무기근과 동일한 뿌리의 뿌리를 가진 것이지만, 서로의 뿌리의 뿌리가 되는 것은 아니다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(문) 또한, 어떤 법들이 무기근으로서 서로의 뿌리의 뿌리가 되는 것이라면, 그 모든 법들은 무기법인가? (답) 그러하다.

(๓) มูลกนโย

(3) 뿌리를 근거로 하는 방법(mūlakanayo)

๘๐. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูลกาติ?

80. (문) 어떤 법들이든 무기법이라면, 그 모든 법들은 무기근을 뿌리로 하는 것인가?

อเหตุกํ อพฺยากตํ น อพฺยากตมูลกํ. สเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูลกํ.

(답) 원인 없는 무기법은 무기근을 뿌리로 하는 것이 아니다. 원인 있는 무기법은 무기근을 뿌리로 하는 것이다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(문) 또한, 어떤 법들이 무기근을 뿌리로 하는 것이라면, 그 모든 법들은 무기법인가? (답) 그러하다.

๘๑. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน เอกมูลกาติ?

81. (문) 어떤 법들이든 무기법이라면, 그 모든 법들은 무기근과 동일한 뿌리를 근거로 하는 것인가?

อเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูเลน น เอกมูลกํ. สเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูเลน เอกมูลกํ.

(답) 원인 없는 무기법은 무기근과 동일한 뿌리를 근거로 하는 것이 아니다. 원인 있는 무기법은 무기근과 동일한 뿌리를 근거로 하는 것이다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน เอกมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(문) 또한, 어떤 법들이 무기근과 동일한 뿌리를 근거로 하는 것이라면, 그 모든 법들은 무기법인가? (답) 그러하다.

๘๒. (ก) เย เกจิ อพฺยากตมูเลน เอกมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลกาติ?

82. (문) 어떤 법들이든 무기근과 동일한 뿌리를 근거로 하는 법들이라면, 그 모든 법들은 무기근으로서 서로를 뿌리로 삼는 것인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ อพฺยากตมูลานิ เอกมูลกานิ เจว อญฺญมญฺญมูลกานิ จ. อวเสสา อพฺยากตมูลสหชาตา ธมฺมา อพฺยากตมูเลน เอกมูลกา, น จ อญฺญมญฺญมูลกา.

(답) 함께 일어나는 무기근인 뿌리들은 동일한 뿌리를 근거로 하는 것이기도 하고 또한 서로를 뿌리로 삼는 것이기도 하다. 그 밖의 무기근과 함께 일어나는 법들은 무기근과 동일한 뿌리를 근거로 하는 것이지만, 서로를 뿌리로 삼는 것은 아니다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(문) 또한, 어떤 법들이 무기근으로서 서로를 뿌리로 삼는 것이라면, 그 모든 법들은 무기법인가? (답) 그러하다.

(๔) มูลมูลกนโย

(4) 근본의 근본 방식

๘๓. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูลมูลกาติ?

83. (질문) 어떤 것이든 무기(無記)인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 무기근(無記根)을 근본으로 하는 것들입니까?

อเหตุกํ อพฺยากตํ น อพฺยากตมูลมูลกํ. สเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูลมูลกํ.

무인(無因) 무기법은 무기근을 근본으로 하지 않으며, 유인(有因) 무기법은 무기근을 근본으로 합니다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(질문) 또한 무기근을 근본으로 하는 것들이 있다면, 그 모든 법들은 무기입니까? (답변) 그러합니다.

๘๔. (ก) เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลกาติ?

84. (질문) 어떤 것이든 무기인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 무기근과 동일한 근본을 근본으로 하는 것들입니까?

อเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูเลน น เอกมูลมูลกํ. สเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลกํ.

무인 무기법은 무기근과 동일한 근본을 근본으로 하지 않으며, 유인 무기법은 무기근과 동일한 근본을 근본으로 합니다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(질문) 또한 무기근과 동일한 근본을 근본으로 하는 것들이 있다면, 그 모든 법들은 무기입니까? (답변) 그러합니다.

๘๕. (ก) เย เกจิ อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกาติ?

85. (질문) 어떤 것이든 무기근과 동일한 근본을 근본으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 무기근에 의해 서로를 근본으로 하는 것들입니까?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ อพฺยากตมูลานิ เอกมูลมูลกานิ เจว อญฺญมญฺญมูลมูลกานิ จ. อวเสสา [Pg.13] อพฺยากตมูลสหชาตา ธมฺมา อพฺยากตมูเลน เอกมูลมูลกา, น จ อญฺญมญฺญมูลมูลกา.

함께 일어나는 무기근인 근본들은 동일한 근본을 근본으로 하기도 하고 서로를 근본으로 하기도 합니다. 무기근과 함께 생겨난 나머지 법들은 무기근과 동일한 근본을 근본으로 하지만, 서로를 근본으로 하지는 않습니다.

(ข) เย วา ปน อพฺยากตมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตาติ? อามนฺตา.

(질문) 또한 무기근에 의해 서로를 근본으로 하는 것들이 있다면, 그 모든 법들은 무기입니까? (답변) 그러합니다.

๔. นามา ธมฺมา (๑) มูลนโย

4. 명칭(名)인 법들 (1) 근본 방식

๘๖. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลาติ?

86. (질문) 어떤 것이든 명칭인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭의 근본(名根)입니까?

นเวว นามมูลานิ. อวเสสา นามา ธมฺมา น นามมูลา.

오직 아홉 가지 명칭의 근본이 있을 뿐입니다. 명칭인 나머지 법들은 명칭의 근본이 아닙니다.

(ข) เย วา ปน นามมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ? อามนฺตา.

(질문) 또한 명칭의 근본인 것들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭입니까? (답변) 그러합니다.

๘๗. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน เอกมูลาติ?

87. (질문) 어떤 것이든 명칭인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭의 근본과 동일한 근본을 가진 것들입니까?

อเหตุกํ นามํ นามมูเลน น เอกมูลํ. สเหตุกํ นามํ นามมูเลน เอกมูลํ.

무인 명칭법은 명칭의 근본과 동일한 근본을 가지지 않으며, 유인 명칭법은 명칭의 근본과 동일한 근본을 가집니다.

(ข) เย วา ปน นามมูเลน เอกมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ?

(질문) 또한 명칭의 근본과 동일한 근본을 가진 것들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭입니까?

นามสมุฏฺฐานํ รูปํ นามมูเลน เอกมูลํ, น นามํ. นามํ นามมูเลน เอกมูลญฺเจว นามญฺจ.

명칭에서 비롯된 물질은 명칭의 근본과 동일한 근본을 가지지만 명칭은 아닙니다. 명칭은 명칭의 근본과 동일한 근본을 가지며 명칭이기도 합니다.

๘๘. (ก) เย เกจิ นามมูเลน เอกมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลาติ?

88. (질문) 어떤 것이든 명칭의 근본과 동일한 근본을 가진 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭의 근본에 의해 서로의 근본이 됩니까?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ นามมูลานิ เอกมูลานิ เจว อญฺญมญฺญมูลานิ จ. อวเสสา นามมูลสหชาตา ธมฺมา นามมูเลน เอกมูลา, น จ อญฺญมญฺญมูลา.

함께 일어나는 명칭의 근본인 근본들은 동일한 근본을 가지기도 하고 서로의 근본이 되기도 합니다. 명칭의 근본과 함께 생겨난 나머지 법들은 명칭의 근본과 동일한 근본을 가지지만, 서로의 근본이 되지는 않습니다.

(ข) เย วา ปน นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ? อามนฺตา.

(질문) 또한 명칭의 근본에 의해 서로의 근본이 되는 것들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭입니까? (답변) 그러합니다.

(๒) มูลมูลนโย

(2) 근본의 근본 방식

๘๙. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลมูลาติ?

89. (질문) 어떤 것이든 명칭인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭의 근본을 근본으로 하는 것들입니까?

นเวว นามมูลมูลานิ. อวเสสา นามา ธมฺมา น นามมูลมูลา.

오직 아홉 가지 명칭의 근본을 근본으로 하는 것이 있을 뿐입니다. 명칭인 나머지 법들은 명칭의 근본을 근본으로 하는 것이 아닙니다.

(ข) เย วา ปน นามมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ? อามนฺตา.

(질문) 또한 명칭의 근본을 근본으로 하는 것들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭입니까? (답변) 그러합니다.

๙๐. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน เอกมูลมูลาติ?

90. (질문) 어떤 것이든 명칭인 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭의 근본과 동일한 근본을 근본으로 하는 것들입니까?

อเหตุกํ นามํ นามมูเลน น เอกมูลมูลํ. สเหตุกํ นามํ นามมูเลน เอกมูลมูลํ.

무인 명칭법은 명칭의 근본과 동일한 근본을 근본으로 하지 않으며, 유인 명칭법은 명칭의 근본과 동일한 근본을 근본으로 합니다.

(ข) เย วา ปน นามมูเลน เอกมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ?

(질문) 또한 명칭의 근본과 동일한 근본을 근본으로 하는 것들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭입니까?

นามสมุฏฺฐานํ รูปํ นามมูเลน เอกมูลมูลํ, น นามํ. นามํ นามมูเลน เอกมูลมูลญฺเจว นามญฺจ.

명칭에서 비롯된 물질은 명칭의 근본과 동일한 근본을 근본으로 하지만 명칭은 아닙니다. 명칭은 명칭의 근본과 동일한 근본을 근본으로 하며 명칭이기도 합니다.

๙๑. (ก) เย เกจิ นามมูเลน เอกมูลมูลา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลาติ?

91. (질문) 어떤 것이든 명칭의 근본과 동일한 근본을 근본으로 하는 법들이 있다면, 그 모든 법들은 명칭의 근본에 의해 서로를 근본으로 하는 것들입니까?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ นามมูลานิ เอกมูลมูลานิ [Pg.14] เจว อญฺญมญฺญมูลมูลานิ จ. อวเสสา นามมูลสหชาตา ธมฺมา นามมูเลน เอกมูลมูลา, น จ อญฺญมญฺญมูลมูลา.

함께 일어나는 명칭의 뿌리들(명칭근)은 동일한 뿌리의 뿌리(동일근근)이며 또한 서로가 서로의 뿌리인 뿌리(상호근근)이다. 명칭의 뿌리와 함께 일어나는 나머지 법들은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리의 뿌리이지만, 서로가 서로의 뿌리인 뿌리는 아니다.

(ข) เย วา ปน นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ? อามนฺตา.

(외라) 또한, 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 뿌리인 그러한 모든 법들은 명칭(정신)인가? 그렇다.

(๓) มูลกนโย

(3) 근의 방법 (Mūlakanayo)

๙๒. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลกาติ?

92. (내라) 어떤 것이든 명칭인 법들은 모두 명칭을 뿌리로 하는 것(명칭근소생)인가?

อเหตุกํ นามํ น นามมูลกํ. สเหตุกํ นามํ นามมูลกํ.

원인이 없는(무인) 명칭은 명칭을 뿌리로 하는 것이 아니다. 원인이 있는(유인) 명칭은 명칭을 뿌리로 하는 것이다.

(ข) เย วา ปน นามมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ?

(외라) 또한, 명칭을 뿌리로 하는 그러한 모든 법들은 명칭인가?

นามสมุฏฺฐานํ รูปํ นามมูลกํ, น นามํ. นามํ นามมูลกญฺเจว นามญฺจ.

명칭에서 기원한 물질(명칭등기색)은 명칭을 뿌리로 하는 것이지만 명칭은 아니다. 명칭은 명칭을 뿌리로 하는 것이며 또한 명칭이기도 하다.

๙๓. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน เอกมูลกาติ?

93. (내라) 어떤 것이든 명칭인 법들은 모두 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 것(명칭동일근)인가?

อเหตุกํ นามํ นามมูเลน น เอกมูลกํ. สเหตุกํ นามํ นามมูเลน เอกมูลกํ.

원인이 없는 명칭은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 것이 아니다. 원인이 있는 명칭은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 것이다.

(ข) เย วา ปน นามมูเลน เอกมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ?

(외라) 또한, 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 그러한 모든 법들은 명칭인가?

นามสมุฏฺฐานํ รูปํ นามมูเลน เอกมูลกํ, น นามํ. นามํ นามมูเลน เอกมูลกญฺเจว นามญฺจ.

명칭에서 기원한 물질은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 것이지만 명칭은 아니다. 명칭은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 것이며 또한 명칭이기도 하다.

๙๔. (ก) เย เกจิ นามมูเลน เอกมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลกาติ?

94. (내라) 어떤 것이든 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 법들은 모두 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 것(명칭상호근)인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ นามมูลานิ เอกมูลกานิ เจว อญฺญมญฺญมูลกานิ จ. อวเสสา นามมูลสหชาตา ธมฺมา นามมูเลน เอกมูลกา, น จ อญฺญมญฺญมูลกา.

함께 일어나는 명칭의 뿌리들은 동일한 뿌리를 가진 것이며 또한 서로가 서로의 뿌리이기도 하다. 명칭의 뿌리와 함께 일어나는 나머지 법들은 명칭의 뿌리와 동일한 뿌리를 가진 것이지만, 서로가 서로의 뿌리인 것은 아니다.

(ข) เย วา ปน นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ? อามนฺตา.

(외라) 또한, 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 뿌리인 그러한 모든 법들은 명칭인가? 그렇다.

(๔) มูลมูลกนโย

(4) 근근의 방법 (Mūlamūlakanayo)

๙๕. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูลมูลกาติ?

95. (내라) 어떤 것이든 명칭인 법들은 모두 명칭의 뿌리를 뿌리로 하는 것(명칭근근소생)인가?

อเหตุกํ นามํ น นามมูลมูลกํ. สเหตุกํ นามํ นามมูลมูลกํ.

원인이 없는 명칭은 명칭의 뿌리를 뿌리로 하는 것이 아니다. 원인이 있는 명칭은 명칭의 뿌리를 뿌리로 하는 것이다.

(ข) เย วา ปน นามมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ?

(외라) 또한, 명칭의 뿌리를 뿌리로 하는 그러한 모든 법들은 명칭인가?

นามสมุฏฺฐานํ รูปํ นามมูลมูลกํ, น นามํ. นามํ นามมูลมูลกญฺเจว นามญฺจ.

명칭에서 기원한 물질은 명칭의 뿌리를 뿌리로 하는 것이지만 명칭은 아니다. 명칭은 명칭의 뿌리를 뿌리로 하는 것이며 또한 명칭이기도 하다.

๙๖. (ก) เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน เอกมูลมูลกาติ?

96. (내라) 어떤 것이든 명칭인 법들은 모두 명칭의 뿌리와 동일한 근근을 가진 것(명칭동일근근)인가?

อเหตุกํ นามํ นามมูเลน น เอกมูลมูลกํ. สเหตุกํ นามํ นามมูเลน เอกมูลมูลกํ.

원인이 없는 명칭은 명칭의 뿌리와 동일한 근근을 가진 것이 아니다. 원인이 있는 명칭은 명칭의 뿌리와 동일한 근근을 가진 것이다.

(ข) เย วา ปน นามมูเลน เอกมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ?

(외라) 또한, 명칭의 뿌리와 동일한 근근을 가진 그러한 모든 법들은 명칭인가?

นามสมุฏฺฐานํ รูปํ นามมูเลน เอกมูลมูลกํ, น นามํ. นามํ นามมูเลน เอกมูลมูลกญฺเจว นามญฺจ.

명칭에서 기원한 물질은 명칭의 뿌리와 동일한 근근을 가진 것이지만 명칭은 아니다. 명칭은 명칭의 뿌리와 동일한 근근을 가진 것이며 또한 명칭이기도 하다.

๙๗. (ก) เย เกจิ นามมูเลน เอกมูลมูลกา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกาติ?

97. (내라) 어떤 것이든 명칭의 뿌리와 동일한 근근을 가진 법들은 모두 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 근근인 것(명칭상호근근)인가?

มูลานิ ยานิ เอกโต อุปฺปชฺชนฺติ นามมูลานิ [Pg.15] เอกมูลมูลกานิ เจว อญฺญมญฺญมูลมูลกานิ จ. อวเสสา นามมูลสหชาตา ธมฺมา นามมูเลน เอกมูลมูลกา, น จ อญฺญมญฺญมูลมูลกา.

함께 일어나는 명칭의 뿌리들은 동일한 근근을 가진 것이며 또한 서로가 서로의 근근이기도 하다. 명칭의 뿌리와 함께 일어나는 나머지 법들은 명칭의 뿌리와 동일한 근근을 가진 것이지만, 서로가 서로의 근근인 것은 아니다.

(ข) เย วา ปน นามมูเลน อญฺญมญฺญมูลมูลกา, สพฺเพ เต ธมฺมา นามาติ?

(외라) 또한, 명칭의 뿌리에 의해 서로가 서로의 근근인 그러한 모든 법들은 명칭인가?

อามนฺตา.

그렇다.

มูลวารนิทฺเทโส.

뿌리의 장에 대한 상세한 설명 (Mūlavāraniddeso)

๒-๑๐. เหตุวาราทิ

2-10. 원인의 장 등 (Hetuvārādi)

๙๘. เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลเหตูติ…?

98. 어떤 것이든 유익한 법들은 모두 유익한 것의 원인(쿠살라 헤투)인가...?

ตโย เอว กุสลเหตู, อวเสสา กุสลา ธมฺมา น กุสลเหตู…เป… กุสลนิทานา… กุสลสมฺภวา… กุสลปฺปภวา… กุสลสมุฏฺฐานา… กุสลาหารา… กุสลารมฺมณา… กุสลปจฺจยา… กุสลสมุทยา….

오직 세 가지만이 유익한 원인이고, 나머지 유익한 법들은 유익한 원인이 아니다. …(중략)… 유익한 연유, 유익한 생성, 유익한 기원, 유익한 등기, 유익한 자양, 유익한 대상, 유익한 조건, 유익한 발생도 그러하다.

๙๙. เย เกจิ อกุสลา ธมฺมา… เย เกจิ อพฺยากตา ธมฺมา… เย เกจิ นามา ธมฺมา, สพฺเพ เต นามเหตู ติ… นามนิทานา… นามสมฺภวา… นามปฺปภวา… นามสมุฏฺฐานา… นามาหารา… นามารมฺมณา… นามปจฺจยา… นามสมุทยา….

99. 어떤 것이든 해로운 법들… 어떤 것이든 무기인 법들… 어떤 것이든 정신인 법들, 그 모든 법은 정신의 원인인가? … 정신의 연유, 정신의 생성, 정신의 기원, 정신의 등기, 정신의 자양, 정신의 대상, 정신의 조건, 정신의 발생인가?

มูลํ เหตุ นิทานญฺจ, สมฺภโว ปภเวน จ;

สมุฏฺฐานาหารารมฺมณา, ปจฺจโย สมุทเยน จาติ.

뿌리, 원인, 연유와 생성과 기원, 등기·자양·대상, 조건과 발생이라고 한다.

นิทฺเทสวาโร นิฏฺฐิโต.

상세 설명의 장이 끝났다.

มูลยมกปาฬิ นิฏฺฐิตา.

뿌리 쌍의 서가 끝났다.

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

그분 세존, 아라한, 정등각자께 귀의합니다.

๒. ขนฺธยมกํ

2. 무더기 쌍의 서

๑. ปณฺณตฺติวาโร

1. 개념의 장

(ก) อุทฺเทโส

(가) 요설

๑. ปญฺจกฺขนฺธา [Pg.17] – รูปกฺขนฺโธ, เวทนากฺขนฺโธ, สญฺญากฺขนฺโธ, สงฺขารกฺขนฺโธ, วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

1. 다섯 가지 무더기 — 물질의 무더기, 느낌의 무더기, 인식의 무더기, 형성의 무더기, 아르마리의 무더기.

๑. ปทโสธนวาโร

1. 용어 정화의 장

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๒. (ก) รูปํ รูปกฺขนฺโธ?

2. (가) 물질이면 물질의 무더기입니까?

(ข) รูปกฺขนฺโธ รูปํ?

(나) 물질의 무더기이면 물질입니까?

(ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธ?

(가) 느낌이면 느낌의 무더기입니까?

(ข) เวทนากฺขนฺโธ เวทนา?

(나) 느낌의 무더기이면 느낌입니까?

(ก) สญฺญา สญฺญากฺขนฺโธ?

(가) 인식이면 인식의 무더기입니까?

(ข) สญฺญากฺขนฺโธ สญฺญา?

(나) 인식의 무더기이면 인식입니까?

(ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธ?

(가) 형성들이면 형성의 무더기입니까?

(ข) สงฺขารกฺขนฺโธ สงฺขารา?

(나) 형성의 무더기이면 형성들입니까?

(ก) วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(가) 아르마리면 아르마리의 무더기입니까?

(ข) วิญฺญาณกฺขนฺโธ วิญฺญาณํ?

(나) 아르마리의 무더기이면 아르마리입니까?

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역방향

๓. (ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธ?

3. (가) 물질이 아니면 물질의 무더기도 아닙니까?

(ข) น รูปกฺขนฺโธ น รูปํ?

(나) 물질의 무더기가 아니면 물질도 아닙니까?

(ก) น เวทนา น เวทนากฺขนฺโธ?

(가) 느낌이 아니면 느낌의 무더기도 아닙니까?

(ข) น เวทนากฺขนฺโธ น เวทนา?

(나) 느낌의 무더기가 아니면 느낌도 아닙니까?

(ก) น สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธ?

(가) 인식이 아니면 인식의 무더기도 아닙니까?

(ข) น สญฺญากฺขนฺโธ น สญฺญา?

(나) 인식의 무더기가 아니면 인식도 아닙니까?

(ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธ?

(가) 형성들이 아니면 형성의 무더기도 아닙니까?

(ข) น สงฺขารกฺขนฺโธ น สงฺขารา?

(나) 상카라칸다(행온)가 아니면 상카라(행)들이 아닙니까?

(ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(가) 위냐나(식)가 아니면 위냐나칸다(식온)가 아닙니까?

(ข) น วิญฺญาณกฺขนฺโธ น วิญฺญาณํ?

(나) 위냐나칸다(식온)가 아니면 위냐나(식)가 아닙니까?

๒. ปทโสธนมูลจกฺกวาโร

2. 어구 정화의 근본 순환

(ก) อนุโลมํ

순방향

๔. (ก) รูปํ [Pg.18] รูปกฺขนฺโธ?

4. (가) 루파(색)이면 루파칸다(색온)입니까?

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 웨다나칸다(수온)입니까?

(ก) รูปํ รูปกฺขนฺโธ?

(가) 루파(색)이면 루파칸다(색온)입니까?

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 산냐칸다(상온)입니까?

(ก) รูปํ รูปกฺขนฺโธ?

(가) 루파(색)이면 루파칸다(색온)입니까?

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 상카라칸다(행온)입니까?

(ก) รูปํ รูปกฺขนฺโธ?

(가) 루파(색)이면 루파칸다(색온)입니까?

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 위냐나칸다(식온)입니까?

๕. (ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธ?

5. (가) 웨다나(수)이면 웨다나칸다(수온)입니까?

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 루파칸다(색온)입니까?

(ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธ?

(가) 웨다나(수)이면 웨다나칸다(수온)입니까?

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 산냐칸다(상온)입니까?

(ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธ?

(가) 웨다나(수)이면 웨다나칸다(수온)입니까?

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 상카라칸다(행온)입니까?

(ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธ?

(가) 웨다나(수)이면 웨다나칸다(수온)입니까?

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 위냐나칸다(식온)입니까?

๖. (ก) สญฺญา สญฺญากฺขนฺโธ?

6. (가) 산냐(상)이면 산냐칸다(상온)입니까?

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 루파칸다(색온)입니까?

(ก) สญฺญา สญฺญากฺขนฺโธ?

(가) 산냐(상)이면 산냐칸다(상온)입니까?

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 웨다나칸다(수온)입니까?

(ก) สญฺญา สญฺญากฺขนฺโธ?

(가) 산냐(상)이면 산냐칸다(상온)입니까?

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 상카라칸다(행온)입니까?

(ก) สญฺญา สญฺญากฺขนฺโธ?

(가) 산냐(상)이면 산냐칸다(상온)입니까?

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(나) 칸다(온)들이면 위냐나칸다(식온)입니까?

๗. (ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธ?

7. (가) 상카라(행)들이면 상카라칸다(행온)입니까?

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들은 색온(色蘊)입니까?

(ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธ?

(가) 상카라(行)들은 상카라온(行蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들은 수온(受蘊)입니까?

(ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธ?

(가) 상카라(行)들은 상카라온(行蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들은 상온(想蘊)입니까?

(ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธ?

(가) 상카라(行)들은 상카라온(行蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들은 식온(識蘊)입니까?

๘. (ก) วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

8. (가) 식(識)은 식온(識蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들은 색온(色蘊)입니까?

(ก) วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(가) 식(識)은 식온(識蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들은 수온(受蘊)입니까?

(ก) วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(가) 식(識)은 식온(識蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들은 상온(想蘊)입니까?

(ก) วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(가) 식(識)은 식온(識蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들은 상카라온(行蘊)입니까?

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 반대편

๙. (ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธ?

9. (가) 색(色)이 아니면 색온(色蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들이 아니면 수온(受蘊)이 아닙니까?

(ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธ?

(가) 색(色)이 아니면 색온(色蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들이 아니면 상온(想蘊)이 아닙니까?

(ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธ?

(가) 색(色)이 아니면 색온(色蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들이 아니면 상카라온(行蘊)이 아닙니까?

(ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธ?

(가) 색(色)이 아니면 색온(色蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들이 아니면 식온(識蘊)이 아닙니까?

๑๐. (ก) น [Pg.19] เวทนา น เวทนากฺขนฺโธ?

10. (가) 수(受)가 아니면 수온(受蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들이 아니면 색온(色蘊)이 아닙니까?

(ก) น เวทนา น เวทนากฺขนฺโธ?

(가) 수(受)가 아니면 수온(受蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들이 아니면 상온(想蘊)이 아닙니까?

(ก) น เวทนา น เวทนากฺขนฺโธ?

(가) 수(受)가 아니면 수온(受蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ?

(나) 온(蘊)들이 아니면 상카라온(行蘊)이 아닙니까?

(ก) น เวทนา น เวทนากฺขนฺโธ?

(가) 느낌이 아니면 수온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 식온이 아닙니까?

๑๑. (ก) น สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธ?

11. (가) 인식이 아니면 상온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 색온이 아닙니까?

(ก) น สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธ?

(가) 인식이 아니면 상온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 수온이 아닙니까?

(ก) น สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธ?

(가) 인식이 아니면 상온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 행온이 아닙니까?

(ก) น สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธ?

(가) 인식이 아니면 상온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 식온이 아닙니까?

๑๒. (ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธ?

12. (가) 형성들이 아니면 행온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 색온이 아닙니까?

(ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธ?

(가) 형성들이 아니면 행온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 수온이 아닙니까?

(ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธ?

(가) 형성들이 아니면 행온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 상온이 아닙니까?

(ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธ?

(가) 형성들이 아니면 행온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 식온이 아닙니까?

๑๓. (ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

13. (가) 알음알이가 아니면 식온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 색온이 아닙니까?

(ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(가) 알음알이가 아니면 식온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 수온이 아닙니까?

(ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(가) 알음알이가 아니면 식온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 상온이 아닙니까?

(ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธ?

(가) 알음알이가 아니면 식온이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ?

(나) 온들이 아니면 행온이 아닙니까?

๓. สุทฺธขนฺธวาโร

3. 순수 온의 편

(ก) อนุโลมํ

(가) 순차

๑๔. (ก) รูปํ ขนฺโธ?

14. (가) 물질은 온입니까?

(ข) ขนฺธา รูปํ?

(나) 온들은 물질입니까?

(ก) เวทนา ขนฺโธ?

느낌은 온(aggregate)인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา เวทนา?

온은 느낌인가? 그렇다.

(ก) สญฺญา ขนฺโธ?

인식은 온인가? 견해의 인식(diṭṭhisaññā)은 인식이라 불리지만 인식의 온은 아니다. 인식의 온은 인식인 동시에 인식의 온이다.

(ข) ขนฺธา สญฺญา?

온은 인식인가?

(ก) สงฺขารา ขนฺโธ?

형성들은 온인가? 형성의 온을 제외한 나머지 형성들은 형성이라 불리지만 형성의 온은 아니다. 형성의 온은 형성인 동시에 형성의 온이다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารา?

온은 형성인가?

(ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธ?

식은 온인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณํ?

온은 식인가? 그렇다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(역) 부정

๑๕. (ก) น รูปํ น ขนฺโธ?

15. 물질이 아니면 온이 아닌가? 그렇다.

(ข) น ขนฺธา น รูปํ?

온(물질의 온)이 아니면 물질이 아닌가? 사랑스러운 대상(piyarūpa)과 즐거운 대상(sātarūpa)은 물질의 온은 아니지만 물질이다. 물질과 물질의 온을 제외한 나머지 법들은 물질도 아니고 물질의 온(온)도 아니다.

(ก) น เวทนา น ขนฺโธ?

느낌이 아니면 온이 아닌가? 그렇다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนา?

온이 아니면 느낌이 아닌가? 그렇다.

(ก) น สญฺญา น ขนฺโธ?

인식이 아니면 온이 아닌가? 그렇다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญา?

온이 아니면 인식이 아닌가?

(ก) น สงฺขารา น ขนฺโธ?

형성이 아니면 온이 아닌가? 그렇다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารา?

온이 아니면 형성이 아닌가? 형성의 온을 제외한 나머지 법들은 형성의 온은 아니지만 형성이다. 형성과 형성의 온을 제외한 나머지 법들은 형성도 아니고 형성의 온(온)도 아니다.

(ก) น วิญฺญาณํ น ขนฺโธ?

식이 아니면 온이 아닌가? 그렇다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณํ?

온이 아니면 식이 아닌가? 그렇다.

๔. สุทฺธขนฺธมูลจกฺกวาโร

4. 순수 온 근본 순환문

(ก) อนุโลมํ

(순방향)

๑๖. (ก) รูปํ [Pg.20] ขนฺโธ?

16. 물질은 온인가? 사랑스러운 대상(piyarūpa)과 즐거운 대상(sātarūpa)은 물질이지만 물질의 온은 아니다. 물질의 온은 물질인 동시에 물질의 온이다.

(ข) ขนฺธา เวทนา?

온은 느낌인가? 느낌의 온은 온인 동시에 느낌의 온이다. 나머지 온들은 느낌의 온이 아니다.

(ก) รูปํ ขนฺโธ?

물질은 온인가? 사랑스러운 대상과 즐거운 대상은 물질이지만 물질의 온은 아니다. 물질의 온은 물질인 동시에 물질의 온이다.

(ข) ขนฺธา สญฺญา?

온은 인식인가? 인식의 온은 온인 동시에 인식의 온이다. 나머지 온들은 인식의 온이 아니다.

(ก) รูปํ ขนฺโธ?

물질은 온인가? 사랑스러운 대상과 즐거운 대상은 물질이지만 물질의 온은 아니다. 물질의 온은 물질인 동시에 물질의 온이다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารา?

온은 형성인가? 형성의 온은 온인 동시에 형성의 온이다. 나머지 온들은 형성의 온이 아니다.

(ก) รูปํ ขนฺโธ?

물질은 온인가? 사랑스러운 대상과 즐거운 대상은 물질이지만 물질의 온은 아니다. 물질의 온은 물질인 동시에 물질의 온이다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณํ?

온은 식인가? 식의 온은 온인 동시에 식의 온이다. 나머지 온들은 식의 온이 아니다.

๑๗. (ก) เวทนา ขนฺโธ?

17. 느낌은 온인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา รูปํ?

(Kha) 온(蘊)들은 색(色)입니까?

(ก) เวทนา ขนฺโธ?

(Ka) 수(受)는 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา สญฺญา?

(Kha) 온(蘊)들은 상(想)입니까?

(ก) เวทนา ขนฺโธ?

(Ka) 수(受)는 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา สงฺขารา?

(Kha) 온(蘊)들은 행(行)입니까?

(ก) เวทนา ขนฺโธ?

(Ka) 수(受)는 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณํ?

(Kha) 온(蘊)들은 식(識)입니까?

๑๘. (ก) สญฺญา ขนฺโธ?

18. (Ka) 상(想)은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา รูปํ?

(Kha) 온(蘊)들은 색(色)입니까?

(ก) สญฺญา ขนฺโธ?

(Ka) 상(想)은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา เวทนา?

(Kha) 온(蘊)들은 수(受)입니까?

(ก) สญฺญา ขนฺโธ?

(Ka) 상(想)은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา สงฺขารา?

(Kha) 온(蘊)들은 행(行)입니까?

(ก) สญฺญา ขนฺโธ?

(Ka) 상(想)은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณํ?

(Kha) 온(蘊)들은 식(識)입니까?

๑๙. (ก) สงฺขารา ขนฺโธ?

19. (Ka) 행(行)들은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา รูปํ?

(Kha) 온(蘊)들은 색(色)입니까?

(ก) สงฺขารา ขนฺโธ?

(Ka) 행(行)들은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา เวทนา?

(Kha) 온(蘊)들은 수(受)입니까?

(ก) สงฺขารา ขนฺโธ?

(Ka) 행(行)들은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา สญฺญา?

(Kha) 온(蘊)들은 상(想)입니까?

(ก) สงฺขารา ขนฺโธ?

(Ka) 행(行)들은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณํ?

(Kha) 온(蘊)들은 식(識)입니까?

๒๐. (ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธ?

20. (Ka) 식(識)은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา รูปํ?

(Kha) 온(蘊)들은 색(色)입니까?

(ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธ?

(Ka) 식(識)은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา เวทนา?

(Kha) 온(蘊)들은 수(受)입니까?

(ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธ?

(Ka) 식(識)은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา สญฺญา?

(Kha) 온(蘊)들은 상(想)입니까?

(ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธ?

(Ka) 식(識)은 온(蘊)입니까?

(ข) ขนฺธา สงฺขารา?

(물음) 온(蘊)들은 상온(行蘊)인가? (답) 상온은 온(蘊)이기도 하고 상온(行蘊)이기도 하다. 나머지 온들은 상온이 아니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

반대(Paccanīka)

๒๑. (ก) น รูปํ น ขนฺโธ?

21. (물음) 물질이 아닌 것은 색온(色蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 물질이 아닌 법은 색온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนา?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 수온(受蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 수온이 아니다.

(ก) น รูปํ น ขนฺโธ?

(물음) 물질이 아닌 것은 색온(色蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 물질이 아닌 법은 색온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญา?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 상온(想蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 상온이 아니다.

(ก) น รูปํ น ขนฺโธ?

(물음) 물질이 아닌 것은 색온(色蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 물질이 아닌 법은 색온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารา?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 행온(行蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 행온이 아니다.

(ก) น รูปํ น ขนฺโธ?

(물음) 물질이 아닌 것은 색온(色蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 물질이 아닌 법은 색온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณํ?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 식온(識蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 식온이 아니다.

๒๒. (ก) น [Pg.21] เวทนา น ขนฺโธ?

22. (물음) 수(受)가 아닌 것은 수온(受蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 수가 아닌 법은 수온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปํ?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 색온(色蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 색온이 아니다.

(ก) น เวทนา น ขนฺโธ?

(물음) 수(受)가 아닌 것은 수온(受蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 수가 아닌 법은 수온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญา?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 상온(想蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 상온이 아니다.

(ก) น เวทนา น ขนฺโธ?

(물음) 수(受)가 아닌 것은 수온(受蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 수가 아닌 법은 수온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารา?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 행온(行蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 행온이 아니다.

(ก) น เวทนา น ขนฺโธ?

(물음) 수(受)가 아닌 것은 수온(受蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 수가 아닌 법은 수온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณํ?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 식온(識蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 식온이 아니다.

๒๓. (ก) น สญฺญา น ขนฺโธ?

23. (물음) 상(想)이 아닌 것은 상온(想蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 상이 아닌 법은 상온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปํ?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 색온(色蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 색온이 아니다.

(ก) น สญฺญา น ขนฺโธ?

(물음) 상(想)이 아닌 것은 상온(想蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 상이 아닌 법은 상온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนา?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 수온(受蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 수온이 아니다.

(ก) น สญฺญา น ขนฺโธ?

(물음) 상(想)이 아닌 것은 상온(想蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 상이 아닌 법은 상온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารา?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 행온(行蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 행온이 아니다.

(ก) น สญฺญา น ขนฺโธ?

(물음) 상(想)이 아닌 것은 상온(想蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 상이 아닌 법은 상온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณํ?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 식온(識蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 식온이 아니다.

๒๔. (ก) น สงฺขารา น ขนฺโธ?

24. (물음) 행(行)들이 아닌 것은 행온(行蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 행이 아닌 법들은 행온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปํ?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 색온(色蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 색온이 아니다.

(ก) น สงฺขารา น ขนฺโธ?

(물음) 행(行)들이 아닌 것은 행온(行蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 행이 아닌 법들은 행온이 아니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนา?

(물음) 온(蘊)들이 아닌 것은 수온(受蘊)이 아닌가? (답) 그렇다. 온이 아닌 법들은 수온이 아니다.

(ก) น สงฺขารา น ขนฺโธ?

(가) 행(行)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สญฺญา?

(나) 온(蘊)이 아니면 상(想)이 아닙니까?

(ก) น สงฺขารา น ขนฺโธ?

(가) 행(行)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณํ?

(나) 온(蘊)이 아니면 식(識)이 아닙니까?

๒๕. (ก) น วิญฺญาณํ น ขนฺโธ?

25. (가) 식(識)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น รูปํ?

(나) 온(蘊)이 아니면 색(色)이 아닙니까?

(ก) น วิญฺญาณํ น ขนฺโธ?

(가) 식(識)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น เวทนา?

(나) 온(蘊)이 아니면 수(受)가 아닙니까?

(ก) น วิญฺญาณํ น ขนฺโธ?

(가) 식(識)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สญฺญา?

(나) 온(蘊)이 아니면 상(想)이 아닙니까?

(ก) น วิญฺญาณํ น ขนฺโธ?

(가) 식(識)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารา?

(나) 온(蘊)이 아니면 행(行)이 아닙니까?

ปณฺณตฺติอุทฺเทสวาโร.

개념 요설의 장.

(ข) นิทฺเทโส

(나) 상세 설명

๑. ปณฺณตฺติวารนิทฺเทส

1. 개념 절 상세 설명

๑. ปทโสธนวาโร

1. 단어 정화의 장

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๒๖. (ก) รูปํ รูปกฺขนฺโธติ?

26. (가) 색(色)은 색온(色蘊)입니까?

ปิยรูปํ สาตรูปํ รูปํ, น รูปกฺขนฺโธ. รูปกฺขนฺโธ รูปญฺเจว รูปกฺขนฺโธ จ.

사랑스러운 모습과 즐거운 모습은 색이지만 색온은 아닙니다. 색온은 색이기도 하고 색온이기도 합니다.

(ข) รูปกฺขนฺโธ รูปนฺติ? อามนฺตา.

(나) 색온(色蘊)은 색(色)입니까? 그렇습니다.

(ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 수(受)는 수온(受蘊)입니까? 그렇습니다.

(ข) เวทนากฺขนฺโธ เวทนาติ? อามนฺตา.

(나) 수온(受蘊)은 수(受)입니까? 그렇습니다.

(ก) สญฺญา [Pg.22] สญฺญากฺขนฺโธติ?

(가) 상(想)은 상온(想蘊)입니까?

ทิฏฺฐิสญฺญา สญฺญา, น สญฺญากฺขนฺโธ. สญฺญากฺขนฺโธ สญฺญา เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ.

견해의 상(想)은 상이지만 상온은 아닙니다. 상온은 상이기도 하고 상온이기도 합니다.

(ข) สญฺญากฺขนฺโธ สญฺญาติ? อามนฺตา.

(나) 상온(想蘊)은 상(想)입니까? 그렇습니다.

(ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(가) 행(行)은 행온(行蘊)입니까?

สงฺขารกฺขนฺธํ ฐเปตฺวา อวเสสา สงฺขารา, น สงฺขารกฺขนฺโธ. สงฺขารกฺขนฺโธ สงฺขารา เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ.

행온을 제외한 나머지 행(行)들은 행이지만 행온은 아닙니다. 행온은 행이기도 하고 행온이기도 합니다.

(ข) สงฺขารกฺขนฺโธ สงฺขาราติ? อามนฺตา.

(나) 행온(行蘊)은 행(行)입니까? 그렇습니다.

(ก) วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식(識)은 식온(식온)입니까? 그렇습니다.

(ข) วิญฺญาณกฺขนฺโธ วิญฺญาณนฺติ? อามนฺตา.

(나) 식온(식온)은 식(식)입니까? 그렇습니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 반대어

๒๗. (ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

27. (가) 루파가 아니면 루파칸다가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น รูปกฺขนฺโธ น รูปนฺติ?

(나) 루파칸다가 아니면 루파가 아닙니까?

ปิยรูปํ สาตรูปํ น รูปกฺขนฺโธ, รูปํ. รูปญฺจ รูปกฺขนฺธญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว รูปํ น จ รูปกฺขนฺโธ.

사랑스럽고 즐거운 것은 루파칸다는 아니지만 루파입니다. 루파와 루파칸다를 제외한 나머지는 루파도 아니고 루파칸다도 아닙니다.

(ก) น เวทนา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 웨다나가 아니면 웨다나칸다가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น เวทนากฺขนฺโธ น เวทนาติ? อามนฺตา.

(나) 웨다나칸다가 아니면 웨다나가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 산냐가 아니면 산냐칸다가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น สญฺญากฺขนฺโธ น สญฺญาติ?

(나) 산냐칸다가 아니면 산냐가 아닙니까?

ทิฏฺฐิสญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธ, สญฺญา. สญฺญญฺจ สญฺญากฺขนฺธญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว สญฺญา น จ สญฺญากฺขนฺโธ.

사견의 인식은 산냐칸다는 아니지만 산냐입니다. 산냐와 산냐칸다를 제외한 나머지는 산냐도 아니고 산냐칸다도 아닙니다.

(ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 상카라들이 아니면 상카라칸다가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น สงฺขารกฺขนฺโธ น สงฺขาราติ?

(나) 상카라칸다가 아니면 상카라들이 아닙니까?

สงฺขารกฺขนฺธํ ฐเปตฺวา อวเสสา น สงฺขารกฺขนฺโธ, สงฺขารา. สงฺขาเร จ สงฺขารกฺขนฺธญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว สงฺขารา น จ สงฺขารกฺขนฺโธ.

상카라칸다를 제외한 나머지는 상카라칸다는 아니지만 상카라들입니다. 상카라들과 상카라칸다를 제외한 나머지는 상카라들도 아니고 상카라칸다도 아닙니다.

(ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 윈냐나가 아니면 윈냐나칸다가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น วิญฺญาณกฺขนฺโธ น วิญฺญาณนฺติ? อามนฺตา.

(나) 윈냐나칸다가 아니면 윈냐나가 아닙니까? 그렇습니다.

๒. ปทโสธนมูลจกฺกวาโร

2. 어구 정화의 근본 순환 편

(ก) อนุโลมํ

(가) 순응문

๒๘. (ก) รูปํ รูปกฺขนฺโธติ?

28. (가) 루파는 루파칸다입니까?

ปิยรูปํ สาตรูปํ รูปํ, น รูปกฺขนฺโธ. รูปกฺขนฺโธ รูปญฺเจว รูปกฺขนฺโธ จ.

사랑스럽고 즐거운 것은 루파이지만 루파칸다는 아닙니다. 루파칸다는 루파이기도 하고 루파칸다이기도 합니다.

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 웨다나칸다입니까?

เวทนากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว เวทนากฺขนฺโธ จ.

웨다나칸다는 온이기도 하고 웨다나칸다이기도 합니다.

อวเสสา ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ.

나머지 온들은 웨다나칸다가 아닙니다.

(ก) รูปํ [Pg.23] รูปกฺขนฺโธติ?

(가) 루파는 루파칸다입니까?

ปิยรูปํ สาตรูปํ รูปํ, น รูปกฺขนฺโธ. รูปกฺขนฺโธ รูปญฺเจว รูปกฺขนฺโธ จ.

사랑스럽고 즐거운 것은 루파이지만 루파칸다는 아닙니다. 루파칸다는 루파이기도 하고 루파칸다이기도 합니다.

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 산냐칸다입니까?

สญฺญากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ.

산냐칸다는 온이기도 하고 산냐칸다이기도 합니다. 나머지 온들은 산냐칸다가 아닙니다.

(ก) รูปํ รูปกฺขนฺโธติ?

(가) 루파는 루파칸다입니까?

ปิยรูปํ สาตรูปํ รูปํ, น รูปกฺขนฺโธ. รูปกฺขนฺโธ รูปญฺเจว รูปกฺขนฺโธ จ.

사랑스럽고 즐거운 것은 루파이지만 루파칸다는 아닙니다. 루파칸다는 루파이기도 하고 루파칸다이기도 합니다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 상카라칸다입니까?

สงฺขารกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ.

상카라칸다는 온이기도 하고 상카라칸다이기도 합니다. 나머지 온들은 상카라칸다가 아닙니다.

(ก) รูปํ รูปกฺขนฺโธติ?

(가) 루파는 루파칸다입니까?

ปิยรูปํ สาตรูปํ รูปํ, น รูปกฺขนฺโธ. รูปกฺขนฺโธ รูปญฺเจว รูปกฺขนฺโธ จ.

사랑스럽고 즐거운 형상은 물질(色)이지만 물질무더기(色蘊)는 아니다. 물질무더기는 물질이기도 하고 물질무더기이기도 하다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기들은 식온(識蘊)입니까?

วิญฺญาณกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

식온은 무더기이기도 하고 식온이기도 하다. 나머지 무더기들은 식온이 아니다.

๒๙. (ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

29. (가) 수(受)는 수온(受蘊)입니까? 그렇습니다.

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기들은 색온(色蘊)입니까?

รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ.

색온은 무더기이기도 하고 색온이기도 하다. 나머지 무더기들은 색온이 아니다.

(ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 수는 수온입니까? 그렇습니다.

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(나) 무더기들은 상온(想蘊)입니까?

สญฺญากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ.

상온은 무더기이기도 하고 상온이기도 하다. 나머지 무더기들은 상온이 아니다.

(ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 수는 수온입니까? 그렇습니다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기들은 행온(行蘊)입니까?

สงฺขารกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ.

행온은 무더기이기도 하고 행온이기도 하다. 나머지 무더기들은 행온이 아니다.

(ก) เวทนา เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 수는 수온입니까? 그렇습니다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기들은 식온입니까?

วิญฺญาณกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

식온은 무더기이기도 하고 식온이기도 하다. 나머지 무더기들은 식온이 아니다.

๓๐. (ก) สญฺญา สญฺญากฺขนฺโธติ?

30. (가) 상(想)은 상온입니까?

ทิฏฺฐิสญฺญา สญฺญา, น สญฺญากฺขนฺโธ. สญฺญากฺขนฺโธ สญฺญา เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ.

견해의 인식(見想)은 인식(想)이지만 상온은 아니다. 상온은 인식(想)이기도 하고 상온이기도 하다.

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기들은 색온입니까?

รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ.

색온은 무더기이기도 하고 색온이기도 하다. 나머지 무더기들은 색온이 아니다.

(ก) สญฺญา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(가) 상은 상온입니까?

ทิฏฺฐิสญฺญา สญฺญา, น สญฺญากฺขนฺโธ. สญฺญากฺขนฺโธ สญฺญา เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ.

견해의 인식은 인식(想)이지만 상온은 아니다. 상온은 인식(想)이기도 하고 상온이기도 하다.

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติ?

(나) 무더기들은 수온입니까?

เวทนากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว เวทนากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ.

수온은 무더기이기도 하고 수온이기도 하다. 나머지 무더기들은 수온이 아니다.

(ก) สญฺญา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(가) 상은 상온입니까?

ทิฏฺฐิสญฺญา สญฺญา, น สญฺญากฺขนฺโธ. สญฺญากฺขนฺโธ สญฺญา เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ.

견해의 인식은 인식(想)이지만 상온은 아니다. 상온은 인식(想)이기도 하고 상온이기도 하다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기들은 행온입니까?

สงฺขารกฺขนฺโธ [Pg.24] ขนฺโธ เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ.

행온은 무더기이기도 하고 행온이기도 하다. 나머지 무더기들은 행온이 아니다.

(ก) สญฺญา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(가) 상은 상온입니까?

ทิฏฺฐิสญฺญา สญฺญา, น สญฺญากฺขนฺโธ. สญฺญากฺขนฺโธ สญฺญา เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ.

견해의 인식은 인식(想)이지만 상온은 아니다. 상온은 인식(想)이기도 하고 상온이기도 하다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기들은 식온입니까?

วิญฺญาณกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

식온(識蘊)은 온(蘊)이기도 하고 식온이기도 하다. 나머지 온들은 식온이 아니다.

๓๑. (ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

31. (가) 형성들(行)은 행온(行蘊)인가?

สงฺขารกฺขนฺธํ ฐเปตฺวา อวเสสา สงฺขารา, น สงฺขารกฺขนฺโธ. สงฺขารกฺขนฺโธ สงฺขารา เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ.

행온을 제외한 나머지 형성들은 행온이 아니다. 행온은 형성들이기도 하고 행온이기도 하다.

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธติ?

(나) 온(蘊)들은 색온(色蘊)인가?

รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ.

색온은 온이기도 하고 색온이기도 하다. 나머지 온들은 색온이 아니다.

(ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(가) 형성들(行)은 행온(行蘊)인가?

สงฺขารกฺขนฺธํ ฐเปตฺวา อวเสสา สงฺขารา, น สงฺขารกฺขนฺโธ. สงฺขารกฺขนฺโธ สงฺขารา เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ.

행온을 제외한 나머지 형성들은 행온이 아니다. 행온은 형성들이기도 하고 행온이기도 하다.

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติ?

(나) 온(蘊)들은 수온(受蘊)인가?

เวทนากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว เวทนากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ.

수온은 온이기도 하고 수온이기도 하다. 나머지 온들은 수온이 아니다.

(ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(가) 형성들(行)은 행온(行蘊)인가?

สงฺขารกฺขนฺธํ ฐเปตฺวา อวเสสา สงฺขารา, น สงฺขารกฺขนฺโธ. สงฺขารกฺขนฺโธ สงฺขารา เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ.

행온을 제외한 나머지 형성들은 행온이 아니다. 행온은 형성들이기도 하고 행온이기도 하다.

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(나) 온(蘊)들은 상온(想蘊)인가?

สญฺญากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ.

상온은 온이기도 하고 상온이기도 하다. 나머지 온들은 상온이 아니다.

(ก) สงฺขารา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(가) 형성들(行)은 행온(行蘊)인가?

สงฺขารกฺขนฺธํ ฐเปตฺวา อวเสสา สงฺขารา, น สงฺขารกฺขนฺโธ. สงฺขารกฺขนฺโธ สงฺขารา เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ.

행온을 제외한 나머지 형성들은 행온이 아니다. 행온은 형성들이기도 하고 행온이기도 하다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธติ?

(나) 온(蘊)들은 식온(識蘊)인가?

วิญฺญาณกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

식온은 온이기도 하고 식온이기도 하다. 나머지 온들은 식온이 아니다.

๓๒. (ก) วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

32. (가) 식(識)은 식온(識蘊)인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธติ?

(나) 온(蘊)들은 색온(色蘊)인가?

รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ.

색온은 온이기도 하고 색온이기도 하다. 나머지 온들은 색온이 아니다.

(ก) วิญฺญาณํ [Pg.25] วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식(識)은 식온(識蘊)인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติ?

(나) 온(蘊)들은 수온(受蘊)인가?

เวทนากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว เวทนากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ.

수온은 온이기도 하고 수온이기도 하다. 나머지 온들은 수온이 아니다.

(ก) วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식(識)은 식온(識蘊)인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(나) 온(蘊)들은 상온(想蘊)인가?

สญฺญากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ.

상온은 온이기도 하고 상온이기도 하다. 나머지 온들은 상온이 아니다.

(ก) วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식(識)은 식온(識蘊)인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(나) 온(蘊)들은 행온(行蘊)인가?

สงฺขารกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ.

행온은 온이기도 하고 행온이기도 하다. 나머지 온들은 행온이 아니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 부정(否定)

๓๓. (ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

33. (가) 물질이 아닌 것은 물질의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 느낌의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 물질이 아닌 것은 물질의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 인식의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 물질이 아닌 것은 물질의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 형성의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น รูปํ น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 물질이 아닌 것은 물질의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 알음알이의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

๓๔. (ก) น เวทนา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

34. (가) 느낌이 아닌 것은 느낌의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 물질의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น เวทนา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 느낌이 아닌 것은 느낌의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 인식의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น เวทนา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 느낌이 아닌 것은 느낌의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 형성의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น เวทนา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 느낌이 아닌 것은 느낌의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 알음알이의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

๓๕. (ก) น สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

35. (가) 인식이 아닌 것은 인식의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 물질의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 인식이 아닌 것은 인식의 무더기가 아닙마까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 느낌의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น [Pg.26] สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 인식이 아닌 것은 인식의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 형성의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สญฺญา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 인식이 아닌 것은 인식의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 알음알이의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

๓๖. (ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธติ. อามนฺตา.

36. (가) 형성들이 아닌 것은 형성의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 물질의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 형성들이 아닌 것은 형성의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 느낌의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 형성들이 아닌 것은 형성의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기들이 아닌 것은 인식의 무더기가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สงฺขารา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 형성이 아니면 형성의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기가 아니면 식별의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

๓๗. (ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

37. (가) 식별이 아니면 식별의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기가 아니면 물질의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

(ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식별이 아니면 식별의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기가 아니면 느낌의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

(ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식별이 아니면 식별의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기가 아니면 인식의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

(ก) น วิญฺญาณํ น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식별이 아니면 식별의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 무더기가 아니면 형성의 무더기가 아닙니까? 그러합니다.

๓. สุทฺธขนฺธวาโร

3. 순수 무더기 장

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๓๘. (ก) รูปํ ขนฺโธติ? อามนฺตา.

38. (가) 물질은 무더기입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기는 물질의 무더기입니까?

รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ.

물질의 무더기는 무더기이기도 하고 물질의 무더기이기도 합니다. 나머지 무더기들은 물질의 무더기가 아닙니다.

(ก) เวทนา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 느낌은 무더기입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติ?

(나) 무더기는 느낌의 무더기입니까?

เวทนากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว เวทนากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ.

느낌의 무더기는 무더기이기도 하고 느낌의 무더기이기도 합니다. 나머지 무더기들은 느낌의 무더기가 아닙니다.

(ก) สญฺญา [Pg.27] ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 인식은 무더기입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(나) 무더기는 인식의 무더기입니까?

สญฺญากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ.

인식의 무더기는 무더기이기도 하고 인식의 무더기이기도 합니다. 나머지 무더기들은 인식의 무더기가 아닙니다.

(ก) สงฺขารา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 형성은 무더기입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기는 형성의 무더기입니까?

สงฺขารกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ.

형성의 무더기는 무더기이기도 하고 형성의 무더기이기도 합니다. 나머지 무더기들은 형성의 무더기가 아닙니다.

(ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식별은 무더기입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธติ?

(나) 무더기는 식별의 무더기입니까?

วิญฺญาณกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

식별의 무더기는 무더기이기도 하고 식별의 무더기이기도 합니다. 나머지 무더기들은 식별의 무더기가 아닙니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역방향

๓๙. (ก) น รูปํ น ขนฺโธติ?

39. (가) 물질이 아니면 무더기가 아닙니까?

รูปํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น รูปํ, ขนฺธา. รูปญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว รูปํ น จ ขนฺธา.

물질을 제외한 나머지 무더기들은 물질은 아니지만 무더기입니다. 물질과 무더기를 제외한 나머지들은 물질도 아니고 무더기도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아니면 색온이 아닙니까? 그러합니다.

(ก) น เวทนา น ขนฺโธติ?

(가) 수가 아니면 온이 아닙니까?

เวทนํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น เวทนา, ขนฺธา. เวทนญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว เวทนา น จ ขนฺธา.

수를 제외한 나머지 온은 수가 아니지만 온입니다. 수와 온을 제외한 나머지는 수도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아니면 수온이 아닙니까? 그러합니다.

(ก) น สญฺญา น ขนฺโธติ?

(가) 상이 아니면 온이 아닙니까?

สญฺญํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น สญฺญา, ขนฺธา. สญฺญญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว สญฺญา น จ ขนฺธา.

상을 제외한 나머지 온은 상이 아니지만 온입니다. 상과 온을 제외한 나머지는 상도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아니면 상온이 아닙니까? 그러합니다.

(ก) น สงฺขารา น ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 행들이 아니면 온이 아닙니까? 그러합니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아니면 행온이 아닙니까? 그러합니다.

(ก) น วิญฺญาณํ น ขนฺโธติ?

(가) 식이 아니면 온이 아닙니까?

วิญฺญาณํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณํ, ขนฺธา. วิญฺญาณญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว วิญฺญาณํ น จ ขนฺธา.

식을 제외한 나머지 온은 식이 아니지만 온입니다. 식과 온을 제외한 나머지는 식도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아니면 식온이 아닙니까? 그러합니다.

๔. สุทฺธขนฺธมูลจกฺกวาโร

4. 순수온본륜절

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๔๐. (ก) รูปํ ขนฺโธติ? อามนฺตา.

40. (가) 색은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติ?

(나) 온은 수온입니까?

เวทนากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว เวทนากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ.

수온은 온이기도 하고 수온이기도 합니다. 나머지 온들은 수온이 아닙니다.

(ก) รูปํ ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 색은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(나) 온은 상온입니까?

สญฺญากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ.

상온은 온이기도 하고 상온이기도 합니다. 나머지 온들은 상온이 아닙니다.

(ก) รูปํ [Pg.28] ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 색은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(나) 온은 행온입니까?

สงฺขารกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ.

행온은 온이기도 하고 행온이기도 합니다. 나머지 온들은 행온이 아닙니다.

(ก) รูปํ ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 색은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธติ?

(나) 온은 식온입니까?

วิญฺญาณกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

식온은 온이기도 하고 식온이기도 합니다. 나머지 온들은 식온이 아닙니다.

๔๑. (ก) เวทนา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

41. (가) 수는 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธติ?

(나) 온은 색온입니까?

รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ.

색온은 온이기도 하고 색온이기도 합니다. 나머지 온들은 색온이 아닙니다.

(ก) เวทนา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 수는 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 상온입니까?

สญฺญากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ.

상온은 온이기도 하고 상온이기도 합니다. 나머지 온들은 상온이 아닙니다.

(ก) เวทนา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 수는 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 행온입니까?

สงฺขารกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ.

행온은 온이기도 하고 행온이기도 합니다. 나머지 온들은 행온이 아닙니다.

(ก) เวทนา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 수는 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 식온입니까?

วิญฺญาณกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

식온은 온이기도 하고 식온이기도 합니다. 나머지 온들은 식온이 아닙니다.

๔๒. (ก) สญฺญา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

42. (가) 상은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 색온입니까?

รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ.

색온은 온이기도 하고 색온이기도 합니다. 나머지 온들은 색온이 아닙니다.

(ก) สญฺญา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 상은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 수온입니까?

เวทนากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว เวทนากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ.

수온은 온이기도 하고 수온이기도 합니다. 나머지 온들은 수온이 아닙니다.

(ก) สญฺญา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 상은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 행온입니까?

สงฺขารกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ.

행온은 온이기도 하고 행온이기도 합니다. 나머지 온들은 행온이 아닙니다.

(ก) สญฺญา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 상은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 식온입니까?

วิญฺญาณกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

식온은 온이기도 하고 식온이기도 합니다. 나머지 온들은 식온이 아닙니다.

๔๓. (ก) สงฺขารา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

43. (가) 행들은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 색온입니까?

รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ.

색온은 온이기도 하고 색온이기도 합니다. 나머지 온들은 색온이 아닙니다.

(ก) สงฺขารา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 행들은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 수온입니까?

เวทนากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว เวทนากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ.

수온은 온이기도 하고 수온이기도 합니다. 나머지 온들은 수온이 아닙니다.

(ก) สงฺขารา ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 행들은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(나) 온들은 상온입니까?

สญฺญากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ.

상온은 온이기도 하고 상온이기도 합니다. 나머지 온들은 상온이 아닙니다.

(ก) สงฺขารา [Pg.29] ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 행들은 온입니까? 그러합니다.

(ข) ขนฺธา วิญฺญาณกฺขนฺโธติ?

(나) 오온은 식온인가?

วิญฺญาณกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธ.

식온은 온이기도 하고 식온이기도 하다. 나머지 온들은 식온이 아니다.

๔๔. (ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธติ? อามนฺตา.

44. (가) 식은 온인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา รูปกฺขนฺโธติ?

(나) 오온은 색온인가?

รูปกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว รูปกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธ.

색온은 온이기도 하고 색온이기도 하다. 나머지 온들은 색온이 아니다.

(ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식은 온인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธติ?

(나) 오온은 수온인가?

เวทนากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว เวทนากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธ.

수온은 온이기도 하고 수온이기도 하다. 나머지 온들은 수온이 아니다.

(ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธติ?

(가) 식은 온인가?

อามนฺตา.

그렇다.

(ข) ขนฺธา สญฺญากฺขนฺโธติ?

(나) 오온은 상온인가?

สญฺญากฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สญฺญากฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธ.

상온은 온이기도 하고 상온이기도 하다. 나머지 온들은 상온이 아니다.

(ก) วิญฺญาณํ ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 식은 온인가? 그렇다.

(ข) ขนฺธา สงฺขารกฺขนฺโธติ?

(나) 오온은 행온인가?

สงฺขารกฺขนฺโธ ขนฺโธ เจว สงฺขารกฺขนฺโธ จ. อวเสสา ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธ.

행온은 온이기도 하고 행온이기도 하다. 나머지 온들은 행온이 아니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역(逆)

๔๕. (ก) น รูปํ น ขนฺโธติ?

45. (가) 색이 아닌 것은 온이 아닌가?

รูปํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น รูปํ, ขนฺธา. รูปญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว รูปํ น จ ขนฺธา.

색을 제외한 나머지 온들은 색은 아니지만 온이다. 색과 온들을 제외한 나머지는 색도 아니고 온부류도 아니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아닌 것은 수온이 아닌가? 그렇다.

(ก) น รูปํ น ขนฺโธติ?

(가) 색이 아닌 것은 온이 아닌가?

รูปํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น รูปํ, ขนฺธา. รูปญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว รูปํ น จ ขนฺธา.

색을 제외한 나머지 온들은 색은 아니지만 온이다. 색과 온들을 제외한 나머지는 색도 아니고 온부류도 아니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아닌 것은 상온이 아닌가? 그렇다.

(ก) น รูปํ น ขนฺโธติ?

(가) 색이 아닌 것은 온이 아닌가?

รูปํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น รูปํ, ขนฺธา. รูปญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว รูปํ น จ ขนฺธา.

색을 제외한 나머지 온들은 색은 아니지만 온이다. 색과 온들을 제외한 나머지는 색도 아니고 온부류도 아니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아닌 것은 행온이 아닌가? 그렇다.

(ก) น รูปํ น ขนฺโธติ?

(가) 색이 아닌 것은 온이 아닌가?

รูปํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น รูปํ, ขนฺธา. รูปญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว รูปํ น จ ขนฺธา.

색을 제외한 나머지 온들은 색은 아니지만 온이다. 색과 온들을 제외한 나머지는 색도 아니고 온부류도 아니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아닌 것은 식온이 아닌가? 그렇다.

๔๖. (ก) น เวทนา น ขนฺโธติ?

46. (가) 수가 아닌 것은 온이 아닌가?

เวทนํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น เวทนา, ขนฺธา. เวทนญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว เวทนา น จ ขนฺธา.

수를 제외한 나머지 온들은 수는 아니지만 온이다. 수와 온들을 제외한 나머지는 수도 아니고 온부류도 아니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 색온(色蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น [Pg.30] เวทนา น ขนฺโธติ?

(가) 수(受)가 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

เวทนํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น เวทนา, ขนฺธา. เวทนญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว เวทนา น จ ขนฺธา.

수(受)를 제외한 나머지 온(蘊)은 수(受)가 아니지만 온(蘊)입니다. 수(受)와 온(蘊)을 제외한 나머지는 수(受)도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 상온(想蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น เวทนา น ขนฺโธติ?

(가) 수(受)가 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

เวทนํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น เวทนา, ขนฺธา. เวทนญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว เวทนา น จ ขนฺธา.

수(受)를 제외한 나머지 온(蘊)은 수(受)가 아니지만 온(蘊)입니다. 수(受)와 온(蘊)을 제외한 나머지는 수(受)도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 행온(行蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น เวทนา น ขนฺโธติ?

(가) 수(受)가 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

เวทนํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น เวทนา, ขนฺธา. เวทนญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว เวทนา น จ ขนฺธา.

수(受)를 제외한 나머지 온(蘊)은 수(受)가 아니지만 온(蘊)입니다. 수(受)와 온(蘊)을 제외한 나머지는 수(受)도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 식온(識蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

๔๗. (ก) น สญฺญา น ขนฺโธติ?

47. (가) 상(想)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

สญฺญํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น สญฺญา, ขนฺธา. สญฺญญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว สญฺญา น จ ขนฺธา.

상(想)을 제외한 나머지 온(蘊)은 상(想)이 아니지만 온(蘊)입니다. 상(想)과 온(蘊)을 제외한 나머지는 상(想)도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 색온(色蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สญฺญา น ขนฺโธติ?

(가) 상(想)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

สญฺญํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น สญฺญา, ขนฺธา. สญฺญญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว สญฺญา น จ ขนฺธา.

상(想)을 제외한 나머지 온(蘊)은 상(想)이 아니지만 온(蘊)입니다. 상(想)과 온(蘊)을 제외한 나머지는 상(想)도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 수온(受蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สญฺญา น ขนฺโธติ?

(가) 상(想)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

สญฺญํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น สญฺญา, ขนฺธา. สญฺญญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว สญฺญา น จ ขนฺธา.

상(想)을 제외한 나머지 온(蘊)은 상(想)이 아니지만 온(蘊)입니다. 상(想)과 온(蘊)을 제외한 나머지는 상(想)도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 행온(行蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สญฺญา น ขนฺโธติ?

(가) 상(想)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까?

สญฺญํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น สญฺญา, ขนฺธา. สญฺญญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว สญฺญา น จ ขนฺธา.

상(想)을 제외한 나머지 온(蘊)은 상(想)이 아니지만 온(蘊)입니다. 상(想)과 온(蘊)을 제외한 나머지는 상(想)도 아니고 온(蘊)도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 식온(識蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

๔๘. (ก) น สงฺขารา น ขนฺโธติ? อามนฺตา.

48. (가) 행(行)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 색온(色蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สงฺขารา น ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 행(行)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 수온(受蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สงฺขารา น ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 행(行)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 상온(想蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น สงฺขารา น ขนฺโธติ? อามนฺตา.

(가) 행(行)이 아니면 온(蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ขนฺธา น วิญฺญาณกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온(蘊)이 아니면 식온(識蘊)이 아닙니까? 그렇습니다.

๔๙. (ก) น [Pg.31] วิญฺญาณํ น ขนฺโธติ?

49. (가) 식이 아니면 온도 아닙니까?

วิญฺญาณํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณํ, ขนฺธา. วิญฺญาณญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว วิญฺญาณํ น จ ขนฺธา.

식을 제외한 나머지 온은 식이 아니며 온입니다. 식과 온을 제외한 나머지는 식도 아니고 온도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น รูปกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아니면 색온도 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น วิญฺญาณํ น ขนฺโธติ?

(가) 식이 아니면 온도 아닙니까?

วิญฺญาณํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณํ, ขนฺธา. วิญฺญาณญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว วิญฺญาณํ น จ ขนฺธา.

식을 제외한 나머지 온은 식이 아니며 온입니다. 식과 온을 제외한 나머지는 식도 아니고 온도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น เวทนากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아니면 수온도 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น วิญฺญาณํ น ขนฺโธติ?

(가) 식이 아니면 온도 아닙니까?

วิญฺญาณํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณํ, ขนฺธา. วิญฺญาณญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว วิญฺญาณํ น จ ขนฺธา.

식을 제외한 나머지 온은 식이 아니며 온입니다. 식과 온을 제외한 나머지는 식도 아니고 온도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น สญฺญากฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아니면 상온도 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น วิญฺญาณํ น ขนฺโธติ?

(가) 식이 아니면 온도 아닙니까?

วิญฺญาณํ ฐเปตฺวา อวเสสา ขนฺธา น วิญฺญาณํ, ขนฺธา. วิญฺญาณญฺจ ขนฺเธ จ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว วิญฺญาณํ น จ ขนฺธา.

식을 제외한 나머지 온은 식이 아니며 온입니다. 식과 온을 제외한 나머지는 식도 아니고 온도 아닙니다.

(ข) น ขนฺธา น สงฺขารกฺขนฺโธติ? อามนฺตา.

(나) 온이 아니면 행온도 아닙니까? 그렇습니다.

ปณฺณตฺตินิทฺเทสวาโร.

개념 판별의 장.

๒. ปวตฺติวาโร ๑. อุปฺปาทวาโร

2. 발생의 장 1. 일어남의 부분.

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재의 부분.

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행·개인.

๕๐. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

50. (가) 어떤 사람에게 색온이 일어나면, 그 사람에게 수온도 일어납니까?

อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

무상유정천에 태어나는 자들에게는 색온은 일어나지만 수온은 일어나지 않습니다. 오온계에 태어나는 자들에게는 색온도 일어나고 수온도 일어납니다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 아니면, 어떤 사람에게 수온이 일어나면, 그 사람에게 색온도 일어납니까?

อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

무색계에 태어나는 자들에게는 수온은 일어나지만 색온은 일어나지 않습니다. 오온계에 태어나는 자들에게는 수온도 일어나고 색온도 일어납니다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행·장소.

๕๑. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

51. (가) 어떤 장소에서 색온이 일어나면, 그 장소에서 수온도 일어납니까?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร [Pg.32] ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

무상유정천인 그 장소에서 색온은 일어나지만 수온은 일어나지 않습니다. 오온계인 그 장소에서 색온도 일어나고 수온도 일어납니다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 아니면, 어떤 장소에서 수온이 일어나면, 그 장소에서 색온도 일어납니까?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

무색계인 그 장소에서 수온은 일어나지만 색온은 일어나지 않습니다. 오온계인 그 장소에서 수온도 일어나고 색온도 일어납니다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행·개인과 장소.

๕๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

52. (가) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 색온이 일어나면, 그 사람에게 그 장소에서 수온도 일어납니까?

อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

무상유정천에 태어나는 그들에게 그 장소에서 색온은 일어나지만 수온은 일어나지 않습니다. 오온계에 태어나는 그들에게 그 장소에서 색온도 일어나고 수온도 일어납니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 아니면, 어떤 사람에게 어떤 장소에서 수온이 일어나면, 그 사람에게 그 장소에서 색온도 일어납니까?

อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

무색계에 태어나는 그들에게 그 장소에서 수온은 일어나지만 색온은 일어나지 않습니다. 오온계에 태어나는 그들에게 그 장소에서 수온도 일어나고 색온도 일어납니다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 반대-개별 존재

๕๓. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

53. (가) 어떤 사람에게 색온이 발생하지 않으면, 그 사람에게 수온도 발생하지 않는가?

อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

무색계에 태어나는 자들에게는 색온이 발생하지 않지만, 그들에게 수온이 발생하지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게는 색온도 발생하지 않고 수온도 발생하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 수온이 발생하지 않으면, 그 사람에게 색온도 발생하지 않는가?

อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

무상유정천에 태어나는 자들에게는 수온이 발생하지 않지만, 그들에게 색온이 발생하지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게는 수온도 발생하지 않고 색온도 발생하지 않는다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 반대-장소

๕๔. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

54. (가) 어느 곳에서 색온이 발생하지 않으면, 그곳에서 수온도 발생하지 않는가? 발생한다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(나) 또는 어느 곳에서 수온이 발생하지 않으면, 그곳에서 색온도 발생하지 않는가? 발생한다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 반대-개별 존재와 장소

๕๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

55. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 발생하지 않으면, 그에게 그곳에서 수온도 발생하지 않는가?

อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน [Pg.33] จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

무색계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 색온이 발생하지 않지만, 그들에게 그곳에서 수온이 발생하지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게는 그곳에서 색온도 발생하지 않고 수온도 발생하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 발생하지 않으면, 그에게 그곳에서 색온도 발생하지 않는가?

อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 수온이 발생하지 않지만, 그들에게 그곳에서 색온이 발생하지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게는 그곳에서 수온도 발생하지 않고 색온도 발생하지 않는다.

(๒) อตีตวาโร

(2) 과거편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행-개별 존재

๕๖. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

56. (가) 어떤 사람에게 색온이 발생했었다면, 그 사람에게 수온도 발생했었는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게 수온이 발생했었다면, 그 사람에게 색온도 발생했었는가? 그러하다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행-장소

๕๗. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

57. (가) 어느 곳에서 색온이 발생했었다면, 그곳에서 수온도 발생했었는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정천에서는 그곳에서 색온이 발생했었지만, 그곳에서 수온이 발생했었던 것은 아니다. 오온계에서는 그곳에서 색온도 발생했었고 수온도 발생했었다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또는 어느 곳에서 수온이 발생했었다면, 그곳에서 색온도 발생했었는가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계에서는 그곳에서 수온이 발생했었지만, 그곳에서 색온이 발생했었던 것은 아니다. 오온계에서는 그곳에서 수온도 발생했었고 색온도 발생했었다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행-개별 존재와 장소

๕๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

58. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 발생했었다면, 그에게 그곳에서 수온도 발생했었는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정천의 자들에게는 그곳에서 색온이 발생했었지만, 그들에게 그곳에서 수온이 발생했었던 것은 아니다. 오온계의 자들에게는 그곳에서 색온도 발생했었고 수온도 발생했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 발생했었다면, 그에게 그곳에서 색온도 발생했었는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계의 자들에게는 그곳에서 수온이 발생했었지만, 그들에게 그곳에서 색온이 발생했었던 것은 아니다. 오온계의 자들에게는 그곳에서 수온도 발생했었고 색온도 발생했었다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 반대-개별 존재

๕๙. (ก) ยสฺส [Pg.34] รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

59. (가) 어떤 사람에게 색온이 발생하지 않았었다면, 그 사람에게 수온도 발생하지 않았었는가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

(나) 또는 어떤 사람에게 수온이 발생하지 않았었다면, 그 사람에게 색온도 발생하지 않았었는가? 없다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(5) 부정, 처소

๖๐. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

60. (가) 어떤 곳에서 색온이 일어나지 않았다면, 그곳에서 수온도 일어나지 않았는가? 일어났다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

(나) 또한 어떤 곳에서 수온이 일어나지 않았다면, 그곳에서 색온도 일어나지 않았는가? 일어났다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정, 인물과 처소

๖๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

61. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 수온도 일어나지 않았는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계의 그들에게 그곳에서 색온은 일어나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 수온은 일어나지 않은 것이 아니다. 정거천의 그들에게 그곳에서 색온도 일어나지 않았고 수온도 일어나지 않았다.

(ก) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 색온도 일어나지 않았는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정천의 그들에게 그곳에서 수온은 일어나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 색온은 일어나지 않은 것이 아니다. 정거천의 그들에게 그곳에서 수온도 일어나지 않았고 색온도 일어나지 않았다.

(๓) อนาคตวาโร

(3) 미래분

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순응, 인물

๖๒. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

62. (가) 어떤 사람에게 색온이 일어날 것이라면, 그 사람에게 수온도 일어날 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 수온이 일어날 것이라면, 그 사람에게 색온도 일어날 것인가?

เย อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게 수온은 일어날 것이지만, 그들에게 색온은 일어날 것이 아니다. 그 밖의 나머지 사람들에게는 수온도 일어날 것이고 색온도 일어날 것이다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순응, 처소

๖๓. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

63. (가) 어떤 곳에서 색온이 일어날 것이라면, 그곳에서 수온도 일어날 것인가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ [Pg.35] อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정천의 그곳에서 색온은 일어날 것이지만, 그곳에서 수온은 일어날 것이 아니다. 오온온의 그곳에서는 색온도 일어날 것이고 수온도 일어날 것이다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 곳에서 수온이 일어날 것이라면, 그곳에서 색온도 일어날 것인가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계의 그곳에서 수온은 일어날 것이지만, 그곳에서 색온은 일어날 것이 아니다. 오온온의 그곳에서는 수온도 일어날 것이고 색온도 일어날 것이다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순응, 인물과 처소

๖๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

64. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 수온도 일어날 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정천의 그들에게 그곳에서 색온은 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 수온은 일어날 것이 아니다. 오온온의 그들에게 그곳에서 색온도 일어날 것이고 수온도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색온도 일어날 것인가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계의 그들에게 그곳에서 수온은 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 색온은 일어날 것이 아니다. 오온온의 그들에게 그곳에서 수온도 일어날 것이고 색온도 일어날 것이다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정, 인물

๖๕. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

65. (가) 어떤 사람에게 색온이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 수온도 일어나지 않을 것인가?

เย อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게 색온은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 수온은 일어나지 않을 것이 아니다. 마지막 생의 사람들에게는 색온도 일어나지 않을 것이고 수온도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 수온이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 색온도 일어나지 않을 것인가? 그러하다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정, 처소

๖๖. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อุปฺปชฺชิสฺสติ.

66. (가) 어떤 곳에서 색온이 일어나지 않을 것이라면, 그곳에서 수온도 일어나지 않을 것인가? 일어날 것이다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อุปฺปชฺชิสฺสติ.

(나) 또한 어떤 곳에서 수온이 일어나지 않을 것이라면, 그곳에서 색온도 일어나지 않을 것인가? 일어날 것이다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(다) 부정적 인물-장소

๖๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

67. 어떤 사람에게 어떤 장소에서 물질의 무더기가 발생하지 않을 것인가, 그 사람에게 그 장소에서 느낌의 무더기가 발생하지 않을 것인가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계에 있는 그들에게는 거기서 물질의 무더기가 발생하지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 느낌의 무더기가 발생하지 않는 것은 아니다. 마지막 생을 사는 자들인 그들에게는 거기서 물질의 무더기도 발생하지 않을 것이고 느낌의 무더기도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ [Pg.36] นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 장소에서 느낌의 무더기가 발생하지 않을 것인가, 그 사람에게 그 장소에서 물질의 무더기가 발생하지 않을 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정천에 있는 그들에게는 거기서 느낌의 무더기가 발생하지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 물질의 무더기가 발생하지 않는 것은 아니다. 마지막 생을 사는 자들인 그들에게는 거기서 느낌의 무더기도 발생하지 않을 것이고 물질의 무더기도 발생하지 않을 것이다.

(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(4) 현재-과거편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순차적 인물

๖๘. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

68. 어떤 사람에게 물질의 무더기가 발생하는 중인가, 그 사람에게 느낌의 무더기가 발생했었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

또한, 어떤 사람에게 느낌의 무더기가 발생했었는가, 그 사람에게 물질의 무더기가 발생하는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들, 무색계에 태어나는 자들, 그들에게는 느낌의 무더기가 발생했었지만, 그들에게 물질의 무더기가 발생하는 중은 아니다. 오온의 세계에 태어나는 자들, 무상유정천에 태어나는 자들, 그들에게는 느낌의 무더기도 발생했었고 물질의 무더기도 발생하는 중이다.

๖๙. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

69. 어떤 사람에게 느낌의 무더기가 발생하는 중인가, 그 사람에게 인식의 무더기가 발생했었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

또한, 어떤 사람에게 인식의 무더기가 발생했었는가, 그 사람에게 느낌의 무더기가 발생하는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들, 무상유정천에 태어나는 자들, 그들에게는 인식의 무더기가 발생했었지만, 그들에게 느낌의 무더기가 발생하는 중은 아니다. 사온의 세계와 오온의 세계에 태어나는 자들, 그들에게는 인식의 무더기도 발생했었고 느낌의 무더기도 발생하는 중이다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차적 장소

๗๐. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

70. 어떤 장소에서 물질의 무더기가 발생하는 중인가, 그 장소에서 느낌의 무더기가 발생했었는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정천에서 거기서 물질의 무더기가 발생하는 중이지만, 거기서 느낌의 무더기가 발생했었던 것은 아니다. 오온의 세계에서 거기서 물질의 무더기도 발생하는 중이고 느낌의 무더기도 발생했었다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

또한, 어떤 장소에서 느낌의 무더기가 발생했었는가, 그 장소에서 물질의 무더기가 발생하는 중인가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

무색계에서 거기서 느낌의 무더기가 발생했었지만, 거기서 물질의 무더기가 발생하는 중은 아니다. 오온의 세계에서 거기서 느낌의 무더기도 발생했었고 물질의 무더기도 발생하는 중이다.

๗๑. (ก) ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

71. 어떤 장소에서 느낌의 무더기가 발생하는 중인가, 그 장소에서 인식의 무더기가 발생했었는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

또한, 어떤 장소에서 인식의 무더기가 발생했었는가, 그 장소에서 느낌의 무더기가 발생하는 중인가? 그렇다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차적 인물-장소

๗๒. (ก) ยสฺส [Pg.37] ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

72. 어떤 사람에게 어떤 장소에서 물질의 무더기가 발생하는 중인가, 그 사람에게 그 장소에서 느낌의 무더기가 발생했었는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들, 무상유정천에 태어나는 자들, 그들에게는 거기서 물질의 무더기가 발생하는 중이지만, 그들에게 거기서 느낌의 무더기가 발생했었던 것은 아니다. 그 외의 오온의 세계에 태어나는 자들, 그들에게는 거기서 물질의 무더기도 발생하는 중이고 느낌의 무더기도 발생했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 장소에서 느낌의 무더기가 발생했었는가, 그 사람에게 그 장소에서 물질의 무더기가 발생하는 중인가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

오온의 세계에서 죽어가는 자들, 무색계에 있는 자들, 그들에게는 거기서 느낌의 무더기가 발생했었지만, 그들에게 거기서 물질의 무더기가 발생하는 중은 아니다. 오온의 세계에 태어나는 자들, 그들에게는 거기서 느낌의 무더기도 발생했었고 물질의 무더기도 발생하는 중이다.

๗๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

73. 어떤 사람에게 어떤 장소에서 느낌의 무더기가 발생하는 중인가, 그 사람에게 그 장소에서 인식의 무더기가 발생했었는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들, 그들에게는 거기서 느낌의 무더기가 발생하는 중이지만, 그들에게 거기서 인식의 무더기가 발생했었던 것은 아니다. 그 외의 사온의 세계와 오온의 세계에 태어나는 자들, 그들에게는 거기서 느낌의 무더기도 발생하는 중이고 인식의 무더기도 발생했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 장소에서 인식의 무더기가 발생했었는가, 그 사람에게 그 장소에서 느낌의 무더기가 발생하는 중인가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

사온의 세계와 오온의 세계에서 죽어가는 자들, 그들에게는 거기서 인식의 무더기가 발생했었지만, 그들에게 거기서 느낌의 무더기가 발생하는 중은 아니다. 사온의 세계와 오온의 세계에 태어나는 자들, 그들에게는 거기서 인식의 무더기도 발생했었고 느낌의 무더기도 발생하는 중이다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정적 인물

๗๔. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

74. (문) 어떤 사람에게 색온이 발생하고 있지 않다면, 그 사람에게 수온도 이전에 발생하지 않았는가? (답) 발생했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ.

(문) 혹은, 어떤 사람에게 수온이 이전에 발생하지 않았다면, 그 사람에게 색온이 발생하고 있지 않은가? (답) 그런 경우는 없다.

๗๕. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

75. (문) 어떤 사람에게 수온이 발생하고 있지 않다면, 그 사람에게 상온도 이전에 발생하지 않았는가? (답) 발생했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ.

(문) 혹은, 어떤 사람에게 상온이 이전에 발생하지 않았다면, 그 사람에게 수온이 발생하고 있지 않은가? (답) 그런 경우는 없다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(5) 부정적 장소의 편

๗๖. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

76. (문) 어느 곳에서 색온이 발생하고 있지 않다면, 그곳에서 수온도 이전에 발생하지 않았는가? (답) 발생했었다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(문) 혹은, 어느 곳에서 수온이 이전에 발생하지 않았다면, 그곳에서 색온이 발생하고 있지 않은가? (답) 발생하고 있다.

๗๗. (ก) ยตฺถ [Pg.38] เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

77. (문) 어느 곳에서 수온이 발생하고 있지 않다면, 그곳에서 상온도 이전에 발생하지 않았는가? (답) 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(문) 혹은, 어느 곳에서 상온이 이전에 발생하지 않았다면, 그곳에서 수온이 발생하고 있지 않은가? (답) 그렇다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(6) 부정적 개인과 장소의 편

๗๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

78. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 발생하고 있지 않다면, 그 사람에게 그곳에서 수온도 이전에 발생하지 않았는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온계에서 죽는 자들과 무색계 존재들에게, 그들에게 그곳에서 색온은 발생하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 수온이 이전에 발생하지 않은 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천에서 죽는 자들에게, 그들에게 그곳에서 색온도 발생하고 있지 않고 수온도 이전에 발생하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 이전에 발생하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 색온이 발생하고 있지 않은가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

정거천에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게, 그들에게 그곳에서 수온은 이전에 발생하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 색온이 발생하고 있지 않은 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천에서 죽는 자들에게, 그들에게 그곳에서 수온도 이전에 발생하지 않았고 색온도 발생하고 있지 않다.

๗๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

79. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 발생하고 있지 않다면, 그 사람에게 그곳에서 상온도 이전에 발생하지 않았는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ.

사온계와 오온계에서 죽는 자들에게, 그들에게 그곳에서 수온은 발생하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 상온이 이전에 발생하지 않은 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천 존재들에게, 그들에게 그곳에서 수온도 발생하고 있지 않고 상온도 이전에 발생하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 어느 곳에서 상온이 이전에 발생하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 발생하고 있지 않은가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

정거천에 태어나는 자들에게, 그들에게 그곳에서 상온은 이전에 발생하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 수온이 발생하고 있지 않은 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천 존재들에게, 그들에게 그곳에서 상온도 이전에 발생하지 않았고 수온도 발생하고 있지 않다.

(๕) ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

(5) 현재와 미래의 편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(1) 순행 개인의 편

๘๐. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

80. (문) 어떤 사람에게 색온이 발생하고 있다면, 그 사람에게 수온도 발생할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ[Pg.39].

최후의 몸을 가진 자로서 오온계에 태어나는 자들에게, 그들에게 색온은 발생하고 있지만 수온은 발생하지 않을 것이다. 그 밖의 오온계에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게, 그들에게 색온도 발생하고 수온도 발생할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 수온이 발생할 것이라면, 그 사람에게 색온이 발생하고 있는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽는 자들과 무색계에 태어나는 자들에게, 그들에게 수온은 발생할 것이지만 색온은 발생하고 있지 않다. 오온계에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게, 그들에게 수온도 발생할 것이고 색온도 발생하고 있다.

๘๑. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

81. (문) 어떤 사람에게 수온이 발생하고 있다면, 그 사람에게 상온도 발생할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자로서 태어나는 자들에게, 그들에게 수온은 발생하고 있지만 상온은 발생하지 않을 것이다. 그 밖의 사온계와 오온계에 태어나는 자들에게, 그들에게 수온도 발생하고 상온도 발생할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 상온이 발생할 것이라면, 그 사람에게 수온이 발생하고 있는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게, 그들에게 상온은 발생할 것이지만 수온은 발생하고 있지 않다. 사온계와 오온계에 태어나는 자들에게, 그들에게 상온도 발생할 것이고 수온도 발생하고 있다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(2) 순행 장소의 편

๘๒. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

82. (문) 어느 곳에서 색온이 발생하고 있다면, 그곳에서 수온도 발생할 것인가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정천(無想有情天)에서 거기에는 색온(色蘊)이 발생하지만, 거기에서 수온(受蘊)은 발생하지 않을 것이다. 오온거(五蘊居)에서 거기에는 색온도 발생하고 수온도 발생할 것이다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 어떤 곳에서 수온(受蘊)이 발생할 곳이라면, 그곳에서 색온(色蘊)이 발생하는가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

무색계(無色界)에서 거기에는 수온(受蘊)은 발생할 것이지만, 거기서 색온(色蘊)은 발생하지 않는다. 오온거(五蘊居)에서 거기에는 수온도 발생할 것이고 색온도 발생한다.

๘๓. (ก) ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

83. (순) 어떤 곳에서 수온(受蘊)이 발생하는 곳이라면, 그곳에서 상온(想蘊)이 발생할 것인가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(역) 또한, 어떤 곳에서 상온(想蘊)이 발생할 곳이라면, 그곳에서 수온(受蘊)이 발생하는가? 그렇다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(ㄷ) 순차적 인물-처소

๘๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

84. (순) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온(色蘊)이 발생하는 경우, 그에게 그곳에서 수온(受蘊)이 발생할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ [Pg.40] รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온거(五蘊居)에 태어나는 최후 몸을 가진 자들과 무상유정천(無想有情天)에 태어나는 자들에게는 거기에서 색온(色蘊)은 발생하지만, 그들에게 거기에서 수온(受蘊)은 발생하지 않을 것이다. 그 외의 오온거에 태어나는 자들에게는 거기에서 색온도 발생하고 수온도 발생할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온(受蘊)이 발생할 경우, 그에게 그곳에서 색온(色蘊)이 발생하는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

오온거(五蘊居)에서 죽어가는 자들과 무색계(無色界)에 있는 자들에게는 거기에서 수온(受蘊)은 발생할 것이지만, 그들에게 거기에서 색온(色蘊)은 발생하지 않는다. 오온거에 태어나는 자들에게는 거기에서 수온도 발생할 것이고 색온도 발생한다.

๘๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

85. (순) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온(受蘊)이 발생하는 경우, 그에게 그곳에서 상온(想蘊)이 발생할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

태어나는 최후 몸을 가진 자들에게는 거기에서 수온(受蘊)은 발생하지만, 그들에게 거기에서 상온(想蘊)은 발생하지 않을 것이다. 그 외의 사온거(四蘊居)와 오온거(五蘊居)에 태어나는 자들에게는 거기에서 수온도 발생하고 상온도 발생할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 상온(想蘊)이 발생할 경우, 그에게 그곳에서 수온(受蘊)이 발생하는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

사온거(四蘊居)와 오온거(五蘊居)에서 죽어가는 자들에게는 거기에서 상온(想蘊)은 발생할 것이지만, 그들에게 거기에서 수온(受蘊)은 발생하지 않는다. 사온거와 오온거에 태어나는 자들에게는 거기에서 상온도 발생할 것이고 수온도 발생한다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(ㄹ) 역행적 인물

๘๖. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

86. (순) 어떤 사람에게 색온(色蘊)이 발생하지 않는 경우, 그에게 수온(受蘊)도 발생하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 무색계(無色界)에 태어나는 자들에게는 색온(色蘊)이 발생하지 않지만, 그들에게 수온(受蘊)이 발생하지 않는 것은 아니다. 오온거(五蘊居)에서 반열반하는 자들과 무색계의 최후 몸을 가진 자들에게는 색온도 발생하지 않고 수온도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 어떤 사람에게 수온(受蘊)이 발생하지 않을 경우, 그에게 색온(色蘊)이 발생하지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

오온거(五蘊居)에 태어나는 최후 몸을 가진 자들에게는 수온(受蘊)이 발생하지 않을 것이지만, 그들에게 색온(色蘊)이 발생하지 않는 것은 아니다. 오온거에서 반열반하는 자들과 무색계(無色界)의 최후 몸을 가진 자들에게는 수온도 발생하지 않을 것이고 색온도 발생하지 않는다.

๘๗. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

87. (순) 어떤 사람에게 수온(受蘊)이 발생하지 않는 경우, 그에게 상온(想蘊)도 발생하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 무상유정천(無想有情天)에 태어나는 자들에게는 수온(受蘊)이 발생하지 않지만, 그들에게 상온(想蘊)이 발생하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 수온도 발생하지 않고 상온도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 어떤 사람에게 상온(想蘊)이 발생하지 않을 경우, 그에게 수온(受蘊)이 발생하지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ [Pg.41] เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

태어나는 최후 몸을 가진 자들에게는 상온(想蘊)이 발생하지 않을 것이지만, 그들에게 수온(受蘊)이 발생하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 상온도 발생하지 않을 것이고 수온도 발생하지 않는다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역행적 처소

๘๘. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อุปฺปชฺชิสฺสติ.

88. (순) 어떤 곳에서 색온(色蘊)이 발생하지 않는 곳이라면, 그곳에서 수온(受蘊)도 발생하지 않을 것인가? 발생할 것이다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(역) 또한, 어떤 곳에서 수온(受蘊)이 발생하지 않을 곳이라면, 그곳에서 색온(色蘊)이 발생하지 않는가? 발생한다.

๘๙. (ก) ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

89. (순) 어떤 곳에서 수온(受蘊)이 발생하지 않는 곳이라면, 그곳에서 상온(想蘊)도 발생하지 않을 것인가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(역) 또한, 어떤 곳에서 상온(想蘊)이 발생하지 않을 곳이라면, 그곳에서 수온(受蘊)도 발생하지 않는가? 그렇다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역행적 인물-처소

๙๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

90. (순) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온(色蘊)이 발생하지 않는 경우, 그에게 그곳에서 수온(受蘊)도 발생하지 않을 것인가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온에서 죽어가는 자들, 무색계에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 색온은 일어나지 않고 있으나, 그들에게 그곳에서 수온이 일어나지 않을 것은 아니다. 오온에서 반열반하는 자들, 무색계의 마지막 존재들, 무상유에서 죽어가는 자들, 그들에게 그곳에서 색온도 일어나지 않고 수온도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색온이 일어나지 않고 있는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

오온에 태어나는 마지막 존재들, 무상유에 태어나는 자들, 그들에게 그곳에서 수온은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 색온이 일어나지 않고 있는 것은 아니다. 오온에서 반열반하는 자들, 무색계의 마지막 존재들, 무상유에서 죽어가는 자들, 그들에게 그곳에서 수온도 일어나지 않을 것이고 색온도 일어나지 않고 있다.

๙๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

91. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 일어나지 않고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 상온이 일어나지 않을 것인가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

사온과 오온에서 죽어가는 자들, 그들에게 그곳에서 수온은 일어나지 않고 있으나, 그들에게 그곳에서 상온이 일어나지 않을 것은 아니다. 반열반하는 자들, 무상유의 존재들, 그들에게 그곳에서 수온도 일어나지 않고 상온도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 상온이 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 일어나지 않고 있는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ [Pg.42] ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

태어나는 중인 마지막 존재들, 그들에게 그곳에서 상온은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 수온이 일어나지 않고 있는 것은 아니다. 반열반하는 자들과 무상유의 존재들, 그들에게 그곳에서 상온도 일어나지 않을 것이고 수온도 일어나지 않고 있다.

(๖) อตีตานาคตวาโร

(6) 과거-미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순방향 인물

๙๒. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

92. (가) 어떤 사람에게 색온이 일어났었다면, 그 사람에게 수온이 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

마지막 존재들, 그들에게 색온은 일어났었지만, 그들에게 수온이 일어날 것은 아니다. 그 외의 다른 자들, 그들에게 색온도 일어났었고 수온도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 수온이 일어날 것이라면, 그 사람에게 색온이 일어났었는가? 그렇다.

๙๓. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

93. (가) 어떤 사람에게 수온이 일어났었다면, 그 사람에게 상온이 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

마지막 존재들, 그들에게 수온은 일어났었지만, 그들에게 상온이 일어날 것은 아니다. 그 외의 다른 자들, 그들에게 수온도 일어났었고 상온도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 상온이 일어날 것이라면, 그 사람에게 수온이 일어났었는가? 그렇다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순방향 공간

๙๔. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

94. (가) 어느 곳에서 색온이 일어났었다면, 그곳에서 수온이 일어날 것인가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유에서, 그곳에서는 색온은 일어났었지만, 그곳에서 수온이 일어날 것은 아니다. 오온계에서, 그곳에서는 색온도 일어났었고 수온도 일어날 것이다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어느 곳에서 수온이 일어날 것이라면, 그곳에서 색온이 일어났었는가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계에서, 그곳에서는 수온은 일어날 것이지만, 그곳에서 색온이 일어났던 것은 아니다. 오온계에서, 그곳에서는 수온도 일어날 것이고 색온도 일어났었다.

๙๕. (ก) ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

95. (가) 어느 곳에서 수온이 일어났었다면, 그곳에서 상온이 일어날 것인가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어느 곳에서 상온이 일어날 것이라면, 그곳에서 수온이 일어났었는가? 그렇다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순방향 인물과 공간

๙๖. (ก) ยสฺส [Pg.43] ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

96. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 일어났었다면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 일어날 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계의 마지막 존재들, 무상유의 존재들, 그들에게 그곳에서 색온은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 수온이 일어날 것은 아니다. 그 외의 다른 오온계의 자들, 그들에게 그곳에서 색온도 일어났었고 수온도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색온이 일어났었는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계의 존재들, 그들에게 그곳에서 수온은 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 색온이 일어났던 것은 아니다. 오온계의 자들, 그들에게 그곳에서 수온도 일어날 것이고 색온도 일어났었다.

๙๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

97. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 일어났었다면, 그 사람에게 그곳에서 상온이 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

마지막 존재들, 그들에게 그곳에서 수온은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 상온이 일어날 것은 아니다. 그 외의 다른 사온계와 오온계의 자들, 그들에게 그곳에서 수온도 일어났었고 상온도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 상온이 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 일어났었는가? 그렇다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정적 인물

๙๘. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? นตฺถิ.

98. (가) 어떤 사람에게 색온이 과거에 발생하지 않았다면, 그 사람에게 수온이 미래에 발생하지 않겠는가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

(나) 아니면 또한, 어떤 사람에게 수온이 미래에 발생하지 않는다면, 그 사람에게 색온이 과거에 발생하지 않았는가? 발생하였다.

๙๙. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? นตฺถิ.

99. (가) 어떤 사람에게 수온이 과거에 발생하지 않았다면, 그 사람에게 상온이 미래에 발생하지 않겠는가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

(나) 아니면 또한, 어떤 사람에게 상온이 미래에 발생하지 않는다면, 그 사람에게 수온이 과거에 발생하지 않았는가? 발생하였다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정적 장소

๑๐๐. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อุปฺปชฺชิสฺสติ.

100. (가) 어떤 장소에서 색온이 과거에 발생하지 않았다면, 그곳에서 수온이 미래에 발생하지 않겠는가? 발생할 것이다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

(나) 아니면 또한, 어떤 장소에서 수온이 미래에 발생하지 않는다면, 그곳에서 색온이 과거에 발생하지 않았는가? 발생하였다.

๑๐๑. (ก) ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

101. (가) 어떤 장소에서 수온이 과거에 발생하지 않았다면, 그곳에서 상온이 미래에 발생하지 않겠는가? 그러하다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 아니면 또한, 어떤 장소에서 상온이 미래에 발생하지 않는다면, 그곳에서 수온이 과거에 발생하지 않았는가? 그러하다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정적 인물과 장소

๑๐๒. (ก) ยสฺส [Pg.44] ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

102. (가) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 색온이 과거에 발생하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 미래에 발생하지 않겠는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계에 있는 그들에게는 그곳에서 색온이 과거에 발생하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 수온이 미래에 발생하지 않는 것은 아니다. 정거천의 중생들과 무색계의 최후신 중생들, 그들에게는 그곳에서 색온도 과거에 발생하지 않았고 수온도 미래에 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어떤 장소에서 수온이 미래에 발생하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 색온이 과거에 발생하지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온계의 최후신 중생들과 무상유정천의 중생들, 그들에게는 그곳에서 수온이 미래에 발생하지 않겠지만, 그들에게 그곳에서 색온이 과거에 발생하지 않은 것은 아니다. 정거천의 중생들과 무색계의 최후신 중생들, 그들에게는 그곳에서 수온도 미래에 발생하지 않을 것이고 색온도 과거에 발생하지 않았다.

๑๐๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

103. (가) 어떤 사람에게 어떤 장소에서 수온이 과거에 발생하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 상온이 미래에 발생하지 않겠는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어떤 장소에서 상온이 미래에 발생하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 과거에 발생하지 않았는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ.

최후신 중생들, 그들에게는 그곳에서 상온이 미래에 발생하지 않겠지만, 그들에게 그곳에서 수온이 과거에 발생하지 않은 것은 아니다. 정거천의 중생들과 무상유정천의 중생들, 그들에게는 그곳에서 상온도 미래에 발생하지 않을 것이고 수온도 과거에 발생하지 않았다.

อุปฺปาทวาโร นิฏฺฐิโต.

발생의 절이 끝났다.

๒. ปวตฺติ ๒. นิโรธวาโร

2. 진행 2. 소멸의 절

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재의 절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 긍정적 인물

๑๐๔. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

104. (가) 어떤 사람에게 색온이 소멸하고 있다면, 그 사람에게 수온도 소멸하고 있는가?

อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

무상유정천에서 죽어가는 그들에게는 색온이 소멸하고 있지만, 그들에게 수온이 소멸하고 있는 것은 아니다. 오온계에서 죽어가는 그들에게는 색온도 소멸하고 수온도 소멸하고 있다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 아니면 또한, 어떤 사람에게 수온이 소멸하고 있다면, 그 사람에게 색온도 소멸하고 있는가?

อรูปา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

무색계에서 죽어가는 그들에게는 수온이 소멸하고 있지만, 그들에게 색온이 소멸하고 있는 것은 아니다. 오온계에서 죽어가는 그들에게는 수온도 소멸하고 색온도 소멸하고 있다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 긍정적 장소

๑๐๕. (ก) ยตฺถ [Pg.45] รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

105. (가) 어떤 장소에서 색온이 소멸하고 있다면, 그곳에서 수온도 소멸하고 있는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

무상유정천에서는 그곳에서 색온이 소멸하고 있지만, 그곳에서 수온이 소멸하고 있는 것은 아니다. 오온계에서는 그곳에서 색온도 소멸하고 수온도 소멸하고 있다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 아니면 또한, 어떤 장소에서 수온이 소멸하고 있다면, 그곳에서 색온도 소멸하고 있는가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

무색계 거기서 수온은 소멸하지만, 거기서 색온은 소멸하지 않는다. 오온계 거기서 수온도 소멸하고 색온도 소멸한다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 인처

๑๐๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

106. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 소멸하면, 그 사람에게 그곳에서 수온도 소멸하는가?

อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

무상유정천에서 죽어가는 그들에게 거기서 색온은 소멸하지만, 그들에게 거기서 수온은 소멸하지 않는다. 오온계에서 죽어가는 그들에게 거기서 색온도 소멸하고 수온도 소멸한다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸하면, 그 사람에게 그곳에서 색온도 소멸하는가?

อรูปา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

무색계에서 죽어가는 그들에게 거기서 수온은 소멸하지만, 그들에게 거기서 색온은 소멸하지 않는다. 오온계에서 죽어가는 그들에게 거기서 수온도 소멸하고 색온도 소멸한다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역행 인

๑๐๗. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

107. (가) 어떤 사람에게 색온이 소멸하지 않으면, 그 사람에게 수온도 소멸하지 않는가?

อรูปา จวนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

무색계에서 죽어가는 그들에게 색온은 소멸하지 않지만, 그들에게 수온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 모든 태어나는 자들에게 색온도 소멸하지 않고 수온도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않으면, 그 사람에게 색온도 소멸하지 않는가?

อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

무상유정천에서 죽어가는 그들에게 수온은 소멸하지 않지만, 그들에게 색온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 모든 태어나는 자들에게 수온도 소멸하지 않고 색온도 소멸하지 않는다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역행 처

๑๐๘. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ? นิรุชฺฌติ.

108. (가) 어떤 곳에서 색온이 소멸하지 않으면, 그곳에서 수온도 소멸하지 않는가? 소멸한다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ? นิรุชฺฌติ.

(나) 또는 어떤 곳에서 수온이 소멸하지 않으면, 그곳에서 색온도 소멸하지 않는가? 소멸한다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역행 인처

๑๐๙. (ก) ยสฺส [Pg.46] ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

109. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 소멸하지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 수온도 소멸하지 않는가?

อรูปา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

무색계에서 죽어가는 그들에게 거기서 색온은 소멸하지 않지만, 그들에게 거기서 수온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 모든 태어나는 자들에게 거기서 색온도 소멸하지 않고 수온도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸하지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 색온도 소멸하지 않는가?

อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

무상유정천에서 죽어가는 그들에게 거기서 수온은 소멸하지 않지만, 그들에게 거기서 색온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 모든 태어나는 자들에게 거기서 수온도 소멸하지 않고 색온도 소멸하지 않는다.

(๒) อตีตวาโร

(2) 과거분

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 인

๑๑๐. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

110. (가) 어떤 사람에게 색온이 소멸했다면, 그 사람에게 수온도 소멸했는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게 수온이 소멸했다면, 그 사람에게 색온도 소멸했는가? 그렇다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처

๑๑๑. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

111. (가) 어떤 곳에서 색온이 소멸했다면, 그곳에서 수온도 소멸했는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌตฺถ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

무상유정천 거기서 색온은 소멸했지만, 거기서 수온은 소멸하지 않았다. 오온계 거기서 색온도 소멸했고 수온도 소멸했다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 곳에서 수온이 소멸했다면, 그곳에서 색온도 소멸했는가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

무색계 거기서 수온은 소멸했지만, 거기서 색온은 소멸하지 않았다. 오온계 거기서 수온도 소멸했고 색온도 소멸했다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 인처

๑๑๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

112. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 소멸했다면, 그 사람에게 그곳에서 수온도 소멸했는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

무상유정천의 그들에게 거기서 색온은 소멸했지만, 수온은 그들에게 거기서 소멸하지 않았다. 오온의 그들에게 거기서 색온도 소멸했고 수온도 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸했다면, 그에게 그곳에서 색온이 소멸했는가?

อรูปานํ เตสํ [Pg.47] ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

무색계의 그들에게 거기서 수온은 소멸했지만, 색온은 그들에게 거기서 소멸하지 않았다. 오온의 그들에게 거기서 수온도 소멸했고 색온도 소멸했다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정의 인물

๑๑๓. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นตฺถิ.

113. (가) 어떤 사람에게 색온이 소멸하지 않았다면, 그에게 수온이 소멸하지 않았는가? (답) 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นตฺถิ.

(나) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않았다면, 그에게 색온이 소멸하지 않았는가? (답) 없다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정의 처소

๑๑๔. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

114. (가) 어느 곳에서 색온이 소멸하지 않았다면, 그곳에서 수온이 소멸하지 않았는가? (답) 소멸했다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

(나) 또한 어느 곳에서 수온이 소멸하지 않았다면, 그곳에서 색온이 소멸하지 않았는가? (답) 소멸했다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정의 인물과 처소

๑๑๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

115. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 소멸하지 않았다면, 그에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않았는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ.

무색계의 그들에게 거기서 색온은 소멸하지 않았지만, 수온은 그들에게 거기서 소멸하지 않은 것이 아니다(소멸했다). 정거천의 그들에게 거기서 색온도 소멸하지 않았고 수온도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸하지 않았다면, 그에게 그곳에서 색온이 소멸하지 않았는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ.

무상유정천의 그들에게 거기서 수온은 소멸하지 않았지만, 색온은 그들에게 거기서 소멸하지 않은 것이 아니다(소멸했다). 정거천의 그들에게 거기서 수온도 소멸하지 않았고 색온도 소멸하지 않았다.

(๓) อนาคตวาโร

(3) 미래편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순차적 인물

๑๑๖. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

116. (가) 어떤 사람에게 색온이 소멸할 것이라면, 그에게 수온이 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸할 것이라면, 그에게 색온이 소멸할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

무색계에 태어나는 최후의 몸을 가진 자들과, 무색계에 태어나 반열반에 들 자들인 죽어가는 그들에게 수온은 소멸할 것이지만 색온은 소멸하지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사람들에게는 수온도 소멸할 것이고 색온도 소멸할 것이다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차적 처소

๑๑๗. (ก) ยตฺถ [Pg.48] รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

117. (가) 어느 곳에서 색온이 소멸할 것이라면, 그곳에서 수온이 소멸할 것인가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정천에서는 거기서 색온은 소멸할 것이지만 수온은 소멸하지 않을 것이다. 오온천에서는 거기서 색온도 소멸할 것이고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(나) 또한 어느 곳에서 수온이 소멸할 것이라면, 그곳에서 색온이 소멸할 것인가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

무색계에서는 거기서 수온은 소멸할 것이지만 색온은 소멸하지 않을 것이다. 오온천에서는 거기서 수온도 소멸할 것이고 색온도 소멸할 것이다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차적 인물과 처소

๑๑๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

118. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 수온이 소멸할 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정천의 그들에게 거기서 색온은 소멸할 것이지만 수온은 그들에게 거기서 소멸하지 않을 것이다. 오온의 그들에게 거기서 색온도 소멸할 것이고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 색온이 소멸할 것인가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

무색계의 그들에게 거기서 수온은 소멸할 것이지만 색온은 그들에게 거기서 소멸하지 않을 것이다. 오온의 그들에게 거기서 수온도 소멸할 것이고 색온도 소멸할 것이다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정의 인물

๑๑๙. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

119. (문) 어느 사람에게 색온(色蘊)이 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 수온(受蘊)도 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 존재(유)를 얻은 자들이 무색계에 태어날 때, 그리고 무색계에 태어나서 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게 색온은 소멸하지 않겠지만 수온은 소멸하지 않는 것이 아니다(수온은 소멸할 것이다). 반열반하는 자들에게는 색온도 소멸하지 않고 수온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 혹은 어느 사람에게 수온이 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 색온도 소멸하지 않겠는가? 그러하다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정(Paccanīka) 처(Okāsa)

๑๒๐. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นิรุชฺฌิสฺสติ.

120. (문) 어느 곳에서 색온이 소멸하지 않을 것인가? 그곳에서 수온도 소멸하지 않겠는가? 소멸할 것이다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นิรุชฺฌิสฺสติ.

(문) 혹은 어느 곳에서 수온이 소멸하지 않을 것인가? 그곳에서 색온도 소멸하지 않겠는가? 소멸할 것이다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정(Paccanīka) 인·처(Puggalokāsa)

๑๒๑. (ก) ยสฺส [Pg.49] ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

121. (문) 어느 사람에게 어느 곳에서 색온이 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 수온도 소멸하지 않겠는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무색계에 있는 자들에게 그곳에서 색온은 소멸하지 않겠지만 수온은 소멸하지 않는 것이 아니다. 반열반하는 자들에게 그곳에서 색온도 소멸하지 않고 수온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 색온도 소멸하지 않겠는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정천의 자들에게 그곳에서 수온은 소멸하지 않겠지만 색온은 소멸하지 않는 것이 아니다. 반열반하는 자들에게 그곳에서 수온도 소멸하지 않고 색온도 소멸하지 않을 것이다.

(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(4) 현재과거절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순람(Anuloma) 인(Puggala)

๑๒๒. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

122. (문) 어느 사람에게 색온이 소멸하고 있는가? 그 사람에게 수온도 소멸했었는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 혹은 어느 사람에게 수온이 소멸했었는가? 그 사람에게 색온도 소멸하고 있는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

태어나는 모든 자들, 무색계에서 죽어가는 자들에게 수온은 소멸했었지만 색온은 소멸하고 있는 것이 아니다. 오온계(욕계·색계)에서 죽어가는 자들, 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 수온도 소멸했었고 색온도 소멸하고 있다.

๑๒๓. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

123. (문) 어느 사람에게 수온이 소멸하고 있는가? 그 사람에게 상온(想蘊)도 소멸했었는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 혹은 어느 사람에게 상온이 소멸했었는가? 그 사람에게 수온도 소멸하고 있는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

태어나는 모든 자들, 무상유정천에서 죽어가는 자들에게 상온은 소멸했었지만 수온은 소멸하고 있는 것이 아니다. 사온계(무색계)와 오온계에서 죽어가는 자들에게는 상온도 소멸했었고 수온도 소멸하고 있다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순람(Anuloma) 처(Okāsa)

๑๒๔. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

124. (문) 어느 곳에서 색온이 소멸하고 있는가? 그곳에서 수온도 소멸했었는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

무상유정천에서 그곳에서는 색온은 소멸하고 있지만 수온은 소멸했었던 것이 아니다. 오온계에서 그곳에서는 색온도 소멸하고 있고 수온도 소멸했었다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ[Pg.50]?

(문) 혹은 어느 곳에서 수온이 소멸했었는가? 그곳에서 색온도 소멸하고 있는가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

무색계에서 그곳에서는 수온은 소멸했었지만 색온은 소멸하고 있는 것이 아니다. 오온계에서 그곳에서는 수온도 소멸했었고 색온도 소멸하고 있다.

๑๒๕. (ก) ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

125. (문) 어느 곳에서 수온이 소멸하고 있는가? 그곳에서 상온도 소멸했었는가? 그러하다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(문) 혹은 어느 곳에서 상온이 소멸했었는가? 그곳에서 수온도 소멸하고 있는가? 그러하다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순람(Anuloma) 인·처(Puggalokāsa)

๑๒๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

126. (문) 어느 사람에게 어느 곳에서 색온이 소멸하고 있는가? 그 사람에게 그곳에서 수온도 소멸했었는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 반열반하는 자들, 무상유정천에서 죽어가는 자들에게 그곳에서 색온은 소멸하고 있지만 수온은 소멸했었던 것이 아니다. 그 외의 오온계에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 색온도 소멸하고 있고 수온도 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 혹은 어느 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸했었는가? 그 사람에게 그곳에서 색온도 소멸하고 있는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

오온설(五蘊說)의 태어나는 자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 수온(受蘊)은 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 색온(色蘊)이 소멸하는 것은 아니다. 오온설에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 수온도 소멸했고 색온도 소멸한다.

๑๒๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

127. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸한다면, 그에게 그곳에서 상온(想蘊)이 소멸했는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

(답) 정거천에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 수온은 소멸하지만, 그들에게 그곳에서 상온이 소멸했던 것은 아니다. 그 외의 사온설과 오온설에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 수온도 소멸하고 상온도 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 상온이 소멸했다면, 그에게 그곳에서 수온이 소멸하는가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

(답) 사온설과 오온설에서 태어나는 자들에게는 그곳에서 상온은 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸하는 것은 아니다. 사온설과 오온설에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 상온도 소멸했고 수온도 소멸한다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(Gha) 반대 개인

๑๒๘. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

128. (문) 어떤 사람에게 색온이 소멸하지 않는다면, 그에게 수온은 소멸하지 않았는가? (답) 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ? นตฺถิ.

(문) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않았다면, 그에게 색온은 소멸하지 않는가? (답) 없다.

๑๒๙. (ก) ยสฺส [Pg.51] เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

129. (문) 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않는다면, 그에게 상온은 소멸하지 않았는가? (답) 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ? นตฺถิ.

(문) 또한 어떤 사람에게 상온이 소멸하지 않았다면, 그에게 수온은 소멸하지 않는가? (답) 없다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(Ṅa) 반대 장소

๑๓๐. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ (ยตฺถกํ ปริปุณฺณํ กาตพฺพํ).

130. 어떤 곳에서 색온이 소멸하지 않는가(장소의 질문을 완성해야 함).

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(Ca) 반대 개인과 장소

๑๓๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

131. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 소멸하지 않는다면, 그에게 그곳에서 수온은 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ.

(답) 오온설에서 태어나는 자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 색온은 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 색온도 소멸하지 않고 수온도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸하지 않았다면, 그에게 그곳에서 색온은 소멸하지 않는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

(답) 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 수온이 소멸하지 않았던 것은 아니지만, 그들에게 그곳에서 색온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 수온도 소멸하지 않았고 색온도 소멸하지 않는다.

๑๓๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

132. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸하지 않는다면, 그에게 그곳에서 상온은 소멸하지 않았는가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ.

(답) 사온설과 오온설에서 태어나는 자들에게는 그곳에서 수온은 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 상온이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들과 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 수온도 소멸하지 않고 상온도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또한 어떤 person에게 어떤 곳에서 상온이 소멸하지 않았다면, 그에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

(답) 정거천에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 상온이 소멸하지 않았던 것은 아니지만, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들과 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 상온도 소멸하지 않았고 수온도 소멸하지 않는다.

(๕) ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

(5) 현재와 미래의 주기

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(Ka) 순방향 개인

๑๓๓. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

133. (문) 어떤 사람에게 색온이 소멸한다면, 그에게 수온이 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ [Pg.52] นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

(답) 오온설에서 반열반하는 자들에게는 색온은 소멸하지만, 그들에게 수온이 소멸할 것은 아니다. 그 외의 오온설에서 죽어가는 자들과 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 색온도 소멸하고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸할 것이라면, 그에게 색온이 소멸하는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

(답) 모든 태어나는 자들과 무색계에서 죽어가는 자들에게는 수온이 소멸할 것이지만, 그들에게 색온이 소멸하는 것은 아니다. 오온설에서 죽어가는 자들과 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 수온도 소멸할 것이고 색온도 소멸한다.

๑๓๔. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

134. (문) 어떤 사람에게 수온이 소멸한다면, 그에게 상온이 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

(답) 반열반하는 자들에게는 수온은 소멸하지만, 그들에게 상온이 소멸할 것은 아니다. 그 외의 사온설과 오온설에서 죽어가는 자들에게는 수온도 소멸하고 상온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 상온이 소멸할 것이라면, 그에게 수온이 소멸하는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 이들과 무상천(無想天)에서 죽어가는 이들에게는 상온(想蘊)이 소멸할 것이지만, 그들에게 수온(受蘊)이 소멸하는 중인 것은 아니다. 사무온천(四五蘊天)과 오온천(五五蘊天)에서 죽어가는 이들에게는 상온도 소멸할 것이고 수온도 소멸하는 중이다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순람처(順覽處)

๑๓๕. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ…เป….

135. 어느 곳에서 색온(色蘊)이 소멸하는 중이면…(줄임)….

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순람인처(順覽人處)

๑๓๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

136. (가) 어떤 이에게 어느 곳에서 색온이 소멸하는 중이면, 그에게 그곳에서 수온도 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온천에서 반열반하는 이들과 무상천에서 죽어가는 이들에게는 그곳에서 색온이 소멸하는 중이지만, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 오온천에서 죽어가는 이들에게는 그곳에서 색온도 소멸하는 중이고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 어떤 이에게 어느 곳에서 수온이 소멸할 것이면, 그에게 그곳에서 색온도 소멸하는 중인가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

오온천에 태어나는 이들과 무색계(無色界)의 존재들에게는 그곳에서 수온이 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 색온이 소멸하는 중인 것은 아니다. 오온천에서 죽어가는 이들에게는 그곳에서 수온도 소멸할 것이고 색온도 소멸하는 중이다.

๑๓๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

137. (가) 어떤 이에게 어느 곳에서 수온이 소멸하는 중이면, 그에게 그곳에서 상온도 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ [Pg.53] ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 이들에게는 그곳에서 수온이 소멸하는 중이지만, 그들에게 그곳에서 상온이 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 사무온천과 오온천에서 죽어가는 이들에게는 그곳에서 수온도 소멸하는 중이고 상온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 어떤 이에게 어느 곳에서 상온이 소멸할 것이면, 그에게 그곳에서 수온도 소멸하는 중인가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

사무온천과 오온천에 태어나는 이들에게는 그곳에서 상온이 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸하는 중인 것은 아니다. 사무온천과 오온천에서 죽어가는 이들에게는 그곳에서 상온도 소멸할 것이고 수온도 소멸하는 중이다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역람인(逆覽人)

๑๓๘. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

138. (가) 어떤 이에게 색온이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 수온도 소멸할 것이 아닌가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปา จวนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 이들과 무색계에서 죽어가는 이들에게는 색온이 소멸하는 중이 아니지만, 그들에게 수온이 소멸할 것이 아닌 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 이들에게는 색온도 소멸하는 중이 아니고 수온도 소멸할 것이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 어떤 이에게 수온이 소멸할 것이 아니면, 그에게 색온도 소멸하는 중이 아닌가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

오온천에서 반열반하는 이들에게는 수온이 소멸할 것이 아니지만, 그들에게 색온이 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 이들에게는 수온도 소멸할 것이 아니고 색온도 소멸하는 중이 아니다.

๑๓๙. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นิรุชฺฌิสฺสติ.

139. (가) 어떤 이에게 수온이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 상온도 소멸할 것이 아닌가? 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ? นิรุชฺฌติ.

(나) 또는 어떤 이에게 상온이 소멸할 것이 아니면, 그에게 수온도 소멸하는 중이 아닌가? 소멸하는 중이다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역람처(逆覽處)

๑๔๐. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ…เป….

140. 어느 곳에서 색온이 소멸하는 중이 아니면…(줄임)….

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역람인처(逆覽人處)

๑๔๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

141. (가) 어떤 이에게 어느 곳에서 색온이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 그곳에서 수온도 소멸할 것이 아닌가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온천에 태어나는 이들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 색온이 소멸하는 중이 아니지만, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸할 것이 아닌 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 이들과 무상천에 태어나는 이들에게는 그곳에서 색온도 소멸하는 중이 아니고 수온도 소멸할 것이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 어떤 이에게 어느 곳에서 수온이 소멸할 것이 아니면, 그에게 그곳에서 색온도 소멸하는 중이 아닌가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ [Pg.54] อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

오온천에서 반열반하는 이들과 무상천에서 죽어가는 이들에게는 그곳에서 수온이 소멸할 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 색온이 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 이들과 무상천에 태어나는 이들에게는 그곳에서 수온도 소멸할 것이 아니고 색온도 소멸하는 중이 아니다.

๑๔๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

142. (가) 어떤 이에게 어느 곳에서 수온이 소멸하는 중이 아니면, 그에게 그곳에서 상온도 소멸할 것이 아닌가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

사무온천과 오온천에 태어나는 이들에게는 그곳에서 수온이 소멸하는 중이 아니지만, 그들에게 그곳에서 상온이 소멸할 것이 아닌 것은 아니다. 무상천의 존재들에게는 그곳에서 수온도 소멸하는 중이 아니고 상온도 소멸할 것이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 어떤 이에게 어느 곳에서 상온이 소멸할 것이 아니면, 그에게 그곳에서 수온도 소멸하는 중이 아닌가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

반열반하는 이들에게는 그곳에서 상온이 소멸할 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 무상천의 존재들에게는 그곳에서 상온도 소멸할 것이 아니고 수온도 소멸하는 중이 아니다.

(๖) อตีตานาคตวาโร

(6) 과거-미래 편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행-인간

๑๔๓. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

143. (가) 어떤 사람에게 색온이 소멸했는가, 그 사람에게 수온이 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 그들에게 색온은 소멸했지만, 그들에게 수온은 소멸하지 않을 것이다. 그 밖의 다른 이들에게는 색온도 소멸했고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸할 것인가, 그 사람에게 색온이 소멸했는가? 그렇다.

๑๔๔. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

144. (가) 어떤 사람에게 수온이 소멸했는가, 그 사람에게 상온이 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 그들에게 수온은 소멸했지만, 그들에게 상온은 소멸하지 않을 것이다. 그 밖의 다른 이들에게는 수온도 소멸했고 상온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 상온이 소멸할 것인가, 그 사람에게 수온이 소멸했는가? 그렇다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행-처

๑๔๕. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ…เป….

145. 어떤 곳에서 색온이 소멸했는가... (줄임)...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행-인간-처

๑๔๖. (ก) ยสฺส [Pg.55] ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

146. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 소멸했는가, 그 사람에게 그곳에서 수온이 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온온에서 반열반하는 자들과 무상유정천에 있는 자들에게는 그곳에서 색온은 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 수온은 소멸하지 않을 것이다. 그 밖의 다른 오온온에 있는 자들에게는 그곳에서 색온도 소멸했고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 색온이 소멸했는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 수온은 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 색온은 소멸하지 않았다. 그 밖의 다른 오온온에 있는 자들에게는 그곳에서 수온도 소멸할 것이고 색온도 소멸했다.

๑๔๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

147. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸했는가, 그 사람에게 그곳에서 상온이 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 자들에게는 그곳에서 수온은 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 상온은 소멸하지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사온온과 오온온에 있는 자들에게는 그곳에서 수온도 소멸했고 상온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 상온이 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 수온이 소멸했는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 상온은 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 수온은 소멸하지 않았다. 그 밖의 다른 사온온과 오온온에 있는 자들에게는 그곳에서 상온도 소멸할 것이고 수온도 소멸했다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역행-인간

๑๔๘. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นตฺถิ.

148. (가) 어떤 사람에게 색온이 소멸하지 않았는가, 그 사람에게 수온이 소멸하지 않을 것인가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

(나) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 색온이 소멸하지 않았는가? 소멸했다.

๑๔๙. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นตฺถิ.

149. (가) 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않았는가, 그 사람에게 상온이 소멸하지 않을 것인가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

(나) 또한 어떤 사람에게 상온이 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 수온이 소멸하지 않았는가? 소멸했다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역행-처

๑๕๐. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ…เป….

150. 어떤 곳에서 색온이 소멸하지 않았는가... (줄임)...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역행-인간-처

๑๕๑. (ก) ยสฺส [Pg.56] ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

151. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 소멸하지 않았는가, 그 사람에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ, เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 색온은 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 수온은 소멸하지 않을 것이 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 색온도 소멸하지 않았고, 수온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 색온이 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ.

오온계에서 반열반하는 자들과 무상유정인 자들에게는 그곳에서 수온이 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 색온이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 수온도 소멸하지 않을 것이고 색온도 소멸하지 않았다.

๑๕๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

152. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 상온도 소멸하지 않겠는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 수온이 소멸하지 않았으나, 그들에게 그곳에서 상온이 소멸하지 않을 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정인 자들에게는 그곳에서 수온도 소멸하지 않았고 상온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 상온이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않았는가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ.

반열반하는 자들에게는 그곳에서 상온이 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정인 자들에게는 그곳에서 상온도 소멸하지 않을 것이고 수온도 소멸하지 않았다.

นิโรธวาโร.

소멸절이 끝났다.

๓. อุปฺปาทนิโรธวาโร

3. 발생소멸절

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순차-개인

๑๕๓. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ? โน.

153. (문) 어떤 사람에게 색온이 일어난다면, 그 사람에게 수온이 소멸하는가? (답) 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

(문) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸한다면, 그 사람에게 색온이 일어나는가? (답) 아니다.

๑๕๔. (ก) ยสฺส [Pg.57] เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ? โน.

154. (문) 어떤 사람에게 수온이 일어난다면, 그 사람에게 상온이 소멸하는가? (답) 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

(문) 또한 어떤 사람에게 상온이 소멸한다면, 그 사람에게 수온이 일어나는가? (답) 아니다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차-장소

๑๕๕. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ?

155. (문) 어떤 곳에서 색온이 일어난다면, 그곳에서 수온이 소멸하는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ.

무상유정천에서는 그곳에서 색온이 일어나지만, 그곳에서 수온이 소멸하는 것은 아니다. 오온계에서는 그곳에서 색온도 일어나고 수온도 소멸한다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(문) 또한 어떤 곳에서 수온이 소멸한다면, 그곳에서 색온이 일어나는가?

อรูเป ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ, โน จ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

무색계에서는 그곳에서 수온이 소멸하지만, 그곳에서 색온이 일어나는 것은 아니다. 오온계에서는 그곳에서 수온도 소멸하고 색온도 일어난다.

๑๕๖. (ก) ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

156. (문) 어떤 곳에서 수온이 일어난다면, 그곳에서 상온이 소멸하는가? (답) 그러하다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 곳에서 상온이 소멸한다면, 그곳에서 수온이 일어나는가? (답) 그러하다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차-개인 및 장소

๑๕๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ? โน.

157. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 일어난다면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 소멸하는가? (답) 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸한다면, 그 사람에게 그곳에서 색온이 일어나는가? (답) 아니다.

๑๕๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌตีติ? โน.

158. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 일어난다면, 그 사람에게 그곳에서 상온이 소멸하는가? (답) 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 상온이 소멸한다면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 일어나는가? (답) 아니다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역차-개인

๑๕๙. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

159. (문) 어떤 사람에게 색온이 일어나지 않는다면, 그 사람에게 수온이 소멸하지 않는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

사온계와 오온계에서 죽어가는 자들에게는 색온이 일어나지 않지만, 그들에게 수온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 무색계에 태어나는 자들과 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 색온도 일어나지 않고 수온도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 색온이 일어나지 않는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน [Pg.58] จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

오온계에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 수온이 소멸하지 않지만, 그들에게 색온이 일어나지 않는 것은 아니다. 무색계에 태어나는 자들과 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 수온도 소멸하지 않고 색온도 일어나지 않는다.

๑๖๐. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

160. (가) 어떤 사람에게 수온(受蘊)이 생겨나지 않는다면, 그 사람에게 상온(想蘊)이 소멸하지 않는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

사온처(四蘊處)와 오온처(五蘊處)에서 죽어가는 그들에게는 수온이 생겨나지 않지만, 그들에게 상온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 무상유정천(無想有情天)의 그들에게는 수온도 생겨나지 않고 상온도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 상온이 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 수온이 생겨나지 않는가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

사온처와 오온처에 태어나는 그들에게는 상온이 소멸하지 않지만, 그들에게 수온이 생겨나지 않는 것은 아니다. 무상유정천의 그들에게는 상온도 소멸하지 않고 수온도 생겨나지 않는다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역방향 처소

๑๖๑. (ก) ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ? นิรุชฺฌติ.

161. (가) 어느 곳에서 색온(色蘊)이 생겨나지 않는다면, 그곳에서 수온(受蘊)이 소멸하지 않는가? 소멸한다.

(ข) ยตฺถ วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(나) 또는 어느 곳에서 수온이 소멸하지 않는다면, 그곳에서 색온이 생겨나지 않는가? 생겨난다.

๑๖๒. (ก) ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

162. (가) 어느 곳에서 수온이 생겨나지 않는다면, 그곳에서 상온이 소멸하지 않는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어느 곳에서 상온이 소멸하지 않는다면, 그곳에서 수온이 생겨나지 않는가? 그렇다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역방향 인물·처소

๑๖๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

163. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 생겨나지 않는다면, 그에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

사온처와 오온처에서 죽어가는 그들에게는 그곳에서 색온이 생겨나지 않지만, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 무색계에 태어나는 이들과 무상유정천에서 죽어가는 그들에게는 그곳에서 색온도 생겨나지 않고 수온도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸하지 않는다면, 그에게 그곳에서 색온이 생겨나지 않는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

오온처에 태어나는 이들과 무상유정천에 태어나는 그들에게는 그곳에서 수온이 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 색온이 생겨나지 않는 것은 아니다. 무색계에 태어나는 이들과 무상유정천에서 죽어가는 그들에게는 그곳에서 수온도 소멸하지 않고 색온도 생겨나지 않는다.

๑๖๔. (ก) ยสฺส [Pg.59] ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌตีติ?

164. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 생겨나지 않는다면, 그에게 그곳에서 상온이 소멸하지 않는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ.

사온처와 오온처에서 죽어가는 그들에게는 그곳에서 수온이 생겨나지 않지만, 그들에게 그곳에서 상온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 무상유정천의 그들에게는 그곳에서 수온도 생겨나지 않고 상온도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 상온이 소멸하지 않는다면, 그에게 그곳에서 수온이 생겨나지 않는가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

사온처와 오온처에 태어나는 그들에게는 그곳에서 상온이 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 수온이 생겨나지 않는 것은 아니다. 무상유정천의 그들에게는 그곳에서 상온도 소멸하지 않고 수온도 생겨나지 않는다.

(๒) อตีตวาโร

(2) 과거편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순방향 인물

๑๖๕. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

165. (가) 어떤 사람에게 색온이 생겨났었다면, 그에게 수온도 소멸했었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게 수온이 소멸했었다면, 그에게 색온도 생겨났었는가? 그렇다.

๑๖๖. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

166. (가) 어떤 사람에게 수온이 생겨났었다면, 그에게 상온도 소멸했었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게 상온이 소멸했었다면, 그에게 수온도 생겨났었는가? 그렇다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순방향 처소

๑๖๗. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

167. 어느 곳에서 색온이 생겨났었다면…(줄임)…

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순방향 인물·처소

๑๖๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

168. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 생겨났었다면, 그에게 그곳에서 수온도 소멸했었는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ.

무상유정천의 그들에게는 그곳에서 색온이 생겨났었지만, 그들에게 그곳에서 수온이 소멸했었던 것은 아니다. 오온처의 그들에게는 그곳에서 색온도 생겨났었고 수온도 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸했었다면, 그에게 그곳에서 색온도 생겨났었는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계의 그들에게 거기서 수온은 소멸했으나, 그들에게 거기서 색온이 생겨난 것은 아니다. 오온계의 그들에게 거기서 수온도 소멸했고 색온도 생겨났다.

๑๖๙. (ก) ยสฺส [Pg.60] ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

169. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 생겨났다면, 그 사람에게 그곳에서 상온이 소멸했는가? (답) 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 상온이 소멸했다면, 그 사람에게 그곳에서 수온이 생겨났는가? (답) 그렇다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정(반대)적 개인

๑๗๐. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นตฺถิ.

170. (문) 어떤 사람에게 색온이 생겨나지 않았다면, 그 사람에게 수온도 소멸하지 않았는가? (답) 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

(답) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 색온도 생겨나지 않았는가? (답) 없다.

๑๗๑. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นตฺถิ.

171. (문) 어떤 사람에게 수온이 생겨나지 않았다면, 그 사람에게 상온도 소멸하지 않았는가? (답) 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

(답) 또한 어떤 사람에게 상온이 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 수온도 생겨나지 않았는가? (답) 없다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정(반대)적 장소

๑๗๒. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

172. 어느 곳에서 색온이 생겨나지 않았다면... (생략) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정(반대)적 개인과 장소

๑๗๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

173. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 생겨나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 수온도 소멸하지 않았는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ.

무색계의 그들에게 거기서 색온은 생겨나지 않았으나, 그들에게 거기서 수온이 소멸하지 않은 것은 아니다. 정거천의 그들에게 거기서 색온도 생겨나지 않았고 수온도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 색온이 생겨나지 않았는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정천의 그들에게 거기서 수온은 소멸하지 않았으나, 그들에게 거기서 색온이 생겨나지 않은 것은 아니다. 정거천의 그들에게 거기서 수온도 소멸하지 않았고 색온도 생겨나지 않았다.

๑๗๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

174. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 생겨나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 상온도 소멸하지 않았는가? (답) 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 상온이 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 수온도 생겨나지 않았는가? (답) 그렇다.

(๓) อนาคตวาโร

(3) 미래편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순방향 개인

๑๗๕. (ก) ยสฺส [Pg.61] รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

175. (문) 어떤 사람에게 색온이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 수온도 소멸할 것인가? (답) 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 색온도 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

태어나는 과정에 있는 최후의 유정들과 무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게 수온은 소멸할 것이나 색온은 생겨나지 않을 것이다. 그 외의 다른 사람들에게는 수온도 소멸할 것이고 색온도 생겨날 것이다.

๑๗๖. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

176. (문) 어떤 사람에게 수온이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 상온도 소멸할 것인가? (답) 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 상온이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 수온도 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

태어나는 과정에 있는 최후의 유정들에게 상온은 소멸할 것이나 수온은 생겨나지 않을 것이다. 그 외의 다른 사람들에게는 상온도 소멸할 것이고 수온도 생겨날 것이다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순방향 장소

๑๗๗. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

177. 어느 곳에서 색온이 생겨날 것이라면... (생략) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순방향 개인과 장소

๑๗๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

178. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 수온도 소멸할 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정천의 그들에게 거기서 색온은 생겨날 것이나, 그들에게 거기서 수온은 소멸하지 않을 것이다. 오온계의 그들에게 거기서 색온도 생겨날 것이고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어느 곳에서 누구의 수온이 소멸할 것인 곳에서, 그곳에서 그 사람의 색온이 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에 태어나고 있는 최후 몸을 가진 자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 수온은 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 색온은 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 오온계의 존재들에게는 그곳에서 수온도 소멸할 것이고 색온도 일어날 것이다.

๑๗๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

179. (가) 어느 곳에서 누구의 수온이 일어날 곳에서, 그곳에서 그 사람의 상온이 소멸할 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ [Pg.62] ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어느 곳에서 누구의 상온이 소멸할 것인 곳에서, 그곳에서 그 사람의 수온이 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

태어나고 있는 최후 몸을 가진 자들에게는 그곳에서 상온은 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 수온은 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 사온계와 오온계의 존재들에게는 그곳에서 상온도 소멸할 것이고 수온도 일어날 것이다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정적 사람

๑๘๐. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

180. (가) 누구의 색온이 일어나지 않을 곳에서, 그의 수온이 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

태어나고 있는 최후 몸을 가진 자들과 무색계에 태어나 반열반에 들 자들에게는 색온은 일어나지 않을 것이나 수온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반에 드는 자들에게는 색온도 일어나지 않을 것이고 수온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 누구의 수온이 소멸하지 않을 곳에서, 그의 색온이 일어나지 않을 것인가? 그러하다.

๑๘๑. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

181. (가) 누구의 수온이 일어나지 않을 곳에서, 그의 상온이 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

태어나고 있는 최후 몸을 가진 자들에게는 수온은 일어나지 않을 것이나 상온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반에 드는 자들에게는 수온도 일어나지 않을 것이고 상온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 누구의 상온이 소멸하지 않을 곳에서, 그의 수온이 일어나지 않을 것인가? 그러하다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정적 장소

๑๘๒. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

182. 어느 곳에서 색온이 일어나지 않을 것인 곳에서... (중략)

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정적 사람과 장소

๑๘๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

183. (가) 어느 곳에서 누구의 색온이 일어나지 않을 곳에서, 그곳에서 그 사람의 수온이 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에 태어나고 있는 최후 몸을 가진 자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 색온은 일어나지 않을 것이나 수온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반에 드는 자들에게는 그곳에서 색온도 일어나지 않을 것이고 수온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어느 곳에서 누구의 수온이 소멸하지 않을 곳에서, 그곳에서 그 사람의 색온이 일어나지 않을 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 수온은 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 색온이 일어나지 않는 것은 아니다. 반열반에 드는 자들에게는 그곳에서 수온도 소멸하지 않을 것이고 색온도 일어나지 않을 것이다.

๑๘๔. (ก) ยสฺส [Pg.63] ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

184. (가) 어느 곳에서 누구의 수온이 일어나지 않을 곳에서, 그곳에서 그 사람의 상온이 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิสฺสติ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

태어나고 있는 최후 몸을 가진 자들에게는 그곳에서 수온은 일어나지 않을 것이나 상온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반에 드는 자들과 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 수온도 일어나지 않을 것이고 상온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어느 곳에서 누구의 상온이 소멸하지 않을 곳에서, 그곳에서 그 사람의 수온이 일어나지 않을 것인가? 그러하다.

(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(4) 현재-과거절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 긍정적 사람

๑๘๕. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส วทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

185. (가) 누구의 색온이 일어나는 중인 곳에서, 그의 수온이 소멸했었는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 누구의 수온이 소멸했었 던 곳에서, 그의 색온이 일어나는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ…เป….

모든 죽어가는 자들과 무색계에 태어나는 자들에게는 수온은 소멸했었으나, 그들에게 색온은 일어나는 중이 아니다. 오온계에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 수온도 소멸했었고 색온도 일어나는 중이다... (중략)

(ยถา อุปฺปาทวาเร ปจฺจุปฺปนฺนาตีตํ วิภตฺตํ ตถา อิธ วิภชิตพฺพํ).

(발생절에서 현재-과거절을 구분한 것과 같이 여기에서도 구분해야 한다.)

(๕) ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

(5) 현재-미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 긍정적 사람

๑๘๖. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

186. (가) 어떤 사람에게 색온이 일어나는가, 그에게 수온이 소멸할 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸할 것인가, 그에게 색온이 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 이들과 무색계에 태어나는 모든 이들, 그들에게 수온은 소멸할 것이지만 색온이 일어나는 것은 아니다. 오온계에 태어나는 이들과 무상유정에 태어나는 이들, 그들에게 수온도 소멸할 것이고 색온도 일어난다.

๑๘๗. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

187. (가) 어떤 사람에게 수온이 일어나는가, 그에게 상온이 소멸할 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 상온이 소멸할 것인가, 그에게 수온이 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. จตุโวการํ ปญฺจโวการํ [Pg.64] อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 이들과 무상유정에 태어나는 모든 이들, 그들에게 상온은 소멸할 것이지만 수온이 일어나는 것은 아니다. 사온계와 오온계에 태어나는 이들, 그들에게 상온도 소멸할 것이고 수온도 일어난다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차적 처소

๑๘๘. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ…เป….

188. 어느 곳에서 색온이 일어나는가... (중략) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차적 인물-처소

๑๘๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

189. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 일어나는가, 그에게 그곳에서 수온이 소멸할 것인가?

อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정에 태어나는 이들, 그들에게 그곳에서 색온은 일어나지만 수온이 소멸할 것은 아니다. 오온계에 태어나는 이들, 그들에게 그곳에서 색온도 일어나고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸할 것인가, 그에게 그곳에서 색온이 일어나는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

오온계에서 죽어가는 이들과 무색계에 있는 이들, 그들에게 그곳에서 수온은 소멸할 것이지만 색온이 일어나는 것은 아니다. 오온계에 태어나는 이들, 그들에게 그곳에서 수온도 소멸할 것이고 색온도 일어난다.

๑๙๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

190. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 일어나는가, 그에게 그곳에서 상온이 소멸할 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 상온이 소멸할 것인가, 그에게 그곳에서 수온이 일어나는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชติ. จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชติ.

사온계와 오온계에서 죽어가는 이들, 그들에게 그곳에서 상온은 소멸할 것이지만 수온이 일어나는 것은 아니다. 사온계와 오온계에 태어나는 이들, 그들에게 그곳에서 상온도 소멸할 것이고 수온도 일어난다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역차적 인물

๑๙๑. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

191. (가) 어떤 사람에게 색온이 일어나지 않는가, 그에게 수온이 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

죽어가는 모든 이들과 무색계에 태어나는 모든 이들, 그들에게 색온은 일어나지 않지만 수온이 소멸하지 않을 것은 아니다. 반열반하는 이들, 그들에게 색온도 일어나지 않고 수온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않을 것인가, 그에게 색온이 일어나지 않는가? 그러하다.

๑๙๒. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

192. (가) 어떤 사람에게 수온이 일어나지 않는가, 그에게 상온이 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ [Pg.65] เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

죽어가는 모든 이들과 무상유정에 태어나는 모든 이들, 그들에게 수온은 일어나지 않지만 상온이 소멸하지 않을 것은 아니다. 반열반하는 이들, 그들에게 수온도 일어나지 않고 상온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 상온이 소멸하지 않을 것인가, 그에게 수온이 일어나지 않는가? 그러하다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역차적 처소

๑๙๓. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ…เป….

193. 어느 곳에서 색온이 일어나지 않는가... (중략) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역차적 인물-처소

๑๙๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

194. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 일어나지 않는가, 그에게 그곳에서 수온이 소멸하지 않을 것인가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에서 죽어가는 이들과 무색계에 있는 이들, 그들에게 그곳에서 색온은 일어나지 않지만 수온이 소멸하지 않을 것은 아니다. 반열반하는 이들과 무상유정에서 죽어가는 이들, 그들에게 그곳에서 색온도 일어나지 않고 수온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸하지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 색온이 일어나지 않는가?

อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ.

무상유정에 태어나는 이들, 그들에게 그곳에서 수온은 소멸하지 않을 것이지만 색온이 일어나지 않는 것은 아니다. 반열반하는 이들과 무상유정에서 죽어가는 이들, 그들에게 그곳에서 수온도 소멸하지 않을 것이고 색온도 일어나지 않는다.

๑๙๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

195. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온(受蘊)이 발생하지 않는다면, 그 사람에게 그 곳에서 상온(想蘊)이 소멸하지 않겠는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชติ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

4온처와 5온처에서 죽어가는 그들에게는 그 곳에서 수온이 발생하지 않지만, 그들에게 그 곳에서 상온이 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들과 무상유정천의 존재들에게는 그 곳에서 수온도 발생하지 않고 상온도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 상온이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 수온이 발생하지 않겠는가? 그렇다.

(๖) อตีตานาคตวาโร

(6) 과거-미래 편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순선 개인 편

๑๙๖. (ก) ยสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

196. 어떤 사람에게 색온(色蘊)이 발생했었다면, 그 사람에게 수온이 소멸하겠는가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ[Pg.66].

반열반하는 그들에게는 색온이 발생했었지만, 그들에게 수온이 소멸하는 것은 아니다. 나머지 다른 사람들에게는 색온도 발생했었고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

또한 어떤 사람에게 수온이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 색온이 발생했었는가? 그렇다.

๑๙๗. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

197. 어떤 사람에게 수온이 발생했었다면, 그 사람에게 상온이 소멸하겠는가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 그들에게는 수온이 발생했었지만, 그들에게 상온이 소멸하는 것은 아니다. 나머지 다른 사람들에게는 수온도 발생했었고 상온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

또한 어떤 사람에게 상온이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 수온이 발생했었는가? 그렇다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순선 장소 편

๑๙๘. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

198. 어떤 곳에서 색온이 발생했었다면... (중략) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순선 개인-장소 편

๑๙๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

199. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색온이 발생했었다면, 그 사람에게 그 곳에서 수온이 소멸하겠는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

5온처에서 반열반하는 자들과 무상유정천의 존재들에게는 그 곳에서 색온이 발생했었지만, 그들에게 그 곳에서 수온이 소멸하는 것은 아니다. 나머지 다른 5온처의 사람들에게는 그 곳에서 색온도 발생했었고 수온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 색온이 발생했었는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들과 무색계의 존재들에게는 그 곳에서 수온이 소멸할 것이지만, 그들에게 그 곳에서 색온이 발생했었던 것은 아니다. 나머지 다른 5온처의 사람들에게는 그 곳에서 수온도 소멸할 것이고 색온도 발생했었을 것이다.

๒๐๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

200. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 수온이 발생했었다면, 그 사람에게 그 곳에서 상온이 소멸하겠는가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 그들에게는 그 곳에서 수온이 발생했었지만, 그들에게 그 곳에서 상온이 소멸하는 것은 아니다. 나머지 다른 4온처와 5온처의 사람들에게는 그 곳에서 수온도 발생했었고 상온도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 상온이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 수온이 발생했었는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 그들에게는 그 곳에서 상온이 소멸할 것이지만, 그들에게 그 곳에서 수온이 발생했었던 것은 아니다. 나머지 다른 4온처와 5온처의 사람들에게는 그 곳에서 상온도 소멸할 것이고 수온도 발생했었을 것이다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역선 개인 편

๒๐๑. (ก) ยสฺส [Pg.67] รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นตฺถิ.

201. 어떤 사람에게 색온이 발생하지 않았었다면, 그 사람에게 수온이 소멸하지 않겠는가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

또한 어떤 사람에게 수온이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 색온이 발생하지 않았었는가? 발생했었다.

๒๐๒. (ก) ยสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นตฺถิ.

202. 어떤 사람에게 수온이 발생하지 않았었다면, 그 사람에게 상온이 소멸하지 않겠는가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

또한 어떤 사람에게 상온이 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 수온이 발생하지 않았었는가? 발생했었다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역선 장소 편

๒๐๓. ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

203. 어떤 곳에서 색온이 발생하지 않았었다면... (중략) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역선 개인-장소 편

๒๐๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

204. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색온이 생겨나지 않았다면, 그 사람에게 그 곳에서 수온이 소멸하지 않겠습니까?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들과 무색계의 자들에게는 그 곳에서 색온이 생겨나지 않았지만, 그들에게 그 곳에서 수온이 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 그 곳에서 색온도 생겨나지 않았고 수온도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 소멸하지 않겠다면, 그 사람에게 그 곳에서 색온이 생겨나지 않았습니까?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปกฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปกฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온계에서 반열반하는 자들과 무상유정천의 자들에게는 그 곳에서 수온이 소멸하지 않겠지만, 그들에게 그 곳에서 색온이 생겨나지 않았던 것은 아닙니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 그 곳에서 수온도 소멸하지 않을 것이고 색온도 생겨나지 않았습니다.

๒๐๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

205. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 수온이 생겨나지 않았다면, 그 사람에게 그 곳에서 상온이 소멸하지 않겠습니까?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들에게는 그 곳에서 수온이 생겨나지 않았지만, 그들에게 그 곳에서 상온이 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천의 자들에게는 그 곳에서 수온도 생겨나지 않았고 상온도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 상온이 소멸하지 않겠다면, 그 사람에게 그 곳에서 수온이 생겨나지 않았습니까?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ เวทนากฺขนฺโธ นุปฺปชฺชิตฺถ[Pg.68]. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สญฺญากฺขนฺโธ จ น นิรุชฺฌิสฺสติ เวทนากฺขนฺโธ จ นุปฺปชฺชิตฺถ.

반열반하는 자들에게는 그 곳에서 상온이 소멸하지 않겠지만, 그들에게 그 곳에서 수온이 생겨나지 않았던 것은 아닙니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천의 자들에게는 그 곳에서 상온도 소멸하지 않을 것이고 수온도 생겨나지 않았습니다.

อุปฺปาทนิโรธวาโร.

발생소멸편.

ปวตฺติวาโร นิฏฺฐิโต.

전개편이 끝났다.

๓. ปริญฺญาวาโร

3. 철지편

๑. ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

1. 현재의 단락

๒๐๖. (ก) โย รูปกฺขนฺธํ ปริชานาติ โส เวทนากฺขนฺธํ ปริชานาตีติ? อามนฺตา.

206. (가) 어떤 사람이 색온을 철지하고 있다면, 그 사람은 수온을 철지하고 있습니까? 그렇습니다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ ปริชานาติ โส รูปกฺขนฺธํ ปริชานาตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람이 수온을 철지하고 있다면, 그 사람은 색온을 철지하고 있습니까? 그렇습니다.

(ก) โย รูปกฺขนฺธํ น ปริชานาติ โส เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานาตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 색온을 철지하지 않는다면, 그 사람은 수온을 철지하지 않습니까? 그렇습니다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานาติ โส รูปกฺขนฺธํ น ปริชานาตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람이 수온을 철지하지 않는다면, 그 사람은 색온을 철지하지 않습니까? 그렇습니다.

๒. อตีตวาโร

2. 과거의 단락

๒๐๗. (ก) โย รูปกฺขนฺธํ ปริชานิตฺถ โส เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิตฺถาติ? อามนฺตา.

207. (가) 어떤 사람이 색온을 철지했다면, 그 사람은 수온을 철지했습니까? 그렇습니다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิตฺถ โส รูปกฺขนฺธํ ปริชานิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람이 수온을 철지했다면, 그 사람은 색온을 철지했습니까? 그렇습니다.

(ก) โย รูปกฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถ โส เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 색온을 철지하지 않았다면, 그 사람은 수온을 철지하지 않았습니까? 그렇습니다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถ โส รูปกฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람이 수온을 철지하지 않았다면, 그 사람은 색온을 철지하지 않았습니까? 그렇습니다.

๓. อนาคตวาโร

3. 미래의 단락

๒๐๘. (ก) โย รูปกฺขนฺธํ ปริชานิสฺสติ โส เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิสฺสตีติ? อามนฺตา.

208. (가) 어떤 사람이 색온을 철지할 것이라면, 그 사람은 수온을 철지할 것입니까? 그렇습니다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิสฺสติ โส รูปกฺขนฺธํ ปริชานิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람이 수온을 철지할 것이라면, 그 사람은 색온을 철지할 것입니까? 그렇습니다.

(ก) โย [Pg.69] รูปกฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสติ โส เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 색온을 철지하지 않을 것이라면, 그 사람은 수온을 철지하지 않을 것입니까? 그렇습니다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสติ โส รูปกฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람이 수온을 철지하지 않을 것이라면, 그 사람은 색온을 철지하지 않을 것입니까? 그렇습니다.

๔. ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

4. 현재와 과거의 단락

๒๐๙. (ก) โย รูปกฺขนฺธํ ปริชานาติ โส เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิตฺถาติ? โน.

209. (가) 어떤 사람이 색온을 철지하고 있다면, 그 사람은 수온을 철지했습니까? 아닙니다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิตฺถ โส รูปกฺขนฺธํ ปริชานาตีติ? โน.

(나) 또한 어떤 사람이 수온을 철지했다면, 그 사람은 색온을 철지하고 있습니까? 아닙니다.

(ก) โย รูปกฺขนฺธํ น ปริชานาติ โส เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람이 색온을 철지하지 않는다면, 그 사람은 수온을 철지하지 않았습니까?

อรหา รูปกฺขนฺธํ น ปริชานาติ, โน จ เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถ. อคฺคมคฺคสมงฺคิญฺจ อรหนฺตญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา ปุคฺคลา รูปกฺขนฺธญฺจ น ปริชานนฺติ เวทนากฺขนฺธญฺจ น ปริชานิตฺถ.

아라한은 색온을 철저히 알지 않지만, 수온을 철저히 알지 않았던 것은 아니다. 아라한도의 성자와 아라한을 제외한 나머지 보살들은 색온을 철저히 알지 않고 수온도 철저히 알지 않았다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถ โส รูปกฺขนฺธํ น ปริชานาตีติ?

또한 어떤 사람이 수온을 철저히 알지 않았다면, 그 사람은 색온을 철저히 알지 않는가?

อคฺคมคฺคสมงฺคี เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถ, โน จ รูปกฺขนฺธํ น ปริชานาติ. อคฺคมคฺคสมงฺคิญฺจ อรหนฺตญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา ปุคฺคลา เวทนากฺขนฺธญฺจ น ปริชานิตฺถ รูปกฺขนฺธญฺจ น ปริชานนฺติ.

아라한도의 성자는 수온을 철저히 알지 않았지만, 색온을 철저히 알지 않는 것은 아니다. 아라한도의 성자와 아라한을 제외한 나머지 보살들은 수온을 철저히 알지 않았고 색온도 철저히 알지 않는다.

๕. ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

5. 현재미래절

๒๑๐. (ก) โย รูปกฺขนฺธํ ปริชานาติ โส เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิสฺสตีติ? โน.

210. 어떤 사람이 색온을 철저히 안다면, 그 사람은 수온을 철저히 알 것인가? 아니다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิสฺสติ โส รูปกฺขนฺธํ ปริชานาตีติ? โน.

또한 어떤 사람이 수온을 철저히 알 것이라면, 그 사람은 색온을 철저히 아는가? 아니다.

(ก) โย รูปกฺขนฺธํ น ปริชานาติ โส เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสตีติ?

어떤 사람이 색온을 철저히 알지 않는다면, 그 사람은 수온을 철저히 알지 않을 것인가?

เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เต รูปกฺขนฺธํ น ปริชานนฺติ, โน จ เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสนฺติ. อรหา เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต รูปกฺขนฺธญฺจ น ปริชานนฺติ เวทนากฺขนฺธญฺจ น ปริชานิสฺสนฺติ.

도를 얻을 자들은 색온을 철저히 알지 않지만, 수온을 철저히 알지 않을 것은 아니다. 아라한과 도를 얻지 못할 범부들은 색온을 철저히 알지 않고 수온도 철저히 알지 않을 것이다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสติ โส รูปกฺขนฺธํ น ปริชานาตีติ?

또한 어떤 사람이 수온을 철저히 알지 않을 것이라면, 그 사람은 색온을 철저히 알지 않는가?

อคฺคมคฺคสมงฺคี เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสติ, โน จ รูปกฺขนฺธํ น ปริชานาติ. อรหา เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต เวทนากฺขนฺธญฺจ น ปริชานิสฺสนฺติ รูปกฺขนฺธญฺจ น ปริชานนฺติ.

아라한도의 성자는 수온을 철저히 알지 않을 것이지만, 색온을 철저히 알지 않는 것은 아니다. 아라한과 도를 얻지 못할 범부들은 수온을 철저히 알지 않을 것이고 색온도 철저히 알지 않는다.

๖. อตีตานาคตวาโร

6. 과거미래절

๒๑๑. (ก) โย [Pg.70] รูปกฺขนฺธํ ปริชานิตฺถ โส เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิสฺสตีติ? โน.

211. 어떤 사람이 색온을 철저히 알았다면, 그 사람은 수온을 철저히 알 것인가? 아니다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ ปริชานิสฺสติ โส รูปกฺขนฺธํ ปริชานิตฺถาติ? โน.

또한 어떤 사람이 수온을 철저히 알 것이라면, 그 사람은 색온을 철저히 알았는가? 아니다.

(ก) โย รูปกฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถ โส เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสตีติ?

어떤 사람이 색온을 철저히 알지 않았다면, 그 사람은 수온을 철저히 알지 않을 것인가?

เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เต รูปกฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถ, โน จ เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสนฺติ. อคฺคมคฺคสมงฺคี เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต รูปกฺขนฺธญฺจ น ปริชานิตฺถ เวทนากฺขนฺธญฺจ น ปริชานิสฺสนฺติ.

도를 얻을 자들은 색온을 철저히 알지 않았지만, 수온을 철저히 알지 않을 것은 아니다. 아라한도의 성자와 도를 얻지 못할 범부들은 색온을 철저히 알지 않았고 수온도 철저히 알지 않을 것이다.

(ข) โย วา ปน เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสติ โส รูปกฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถาติ?

또한 어떤 사람이 수온을 철저히 알지 않을 것이라면, 그 사람은 색온을 철저히 알지 않았는가?

อรหา เวทนากฺขนฺธํ น ปริชานิสฺสติ, โน จ รูปกฺขนฺธํ น ปริชานิตฺถ. อคฺคมคฺคสมงฺคี เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต เวทนากฺขนฺธญฺจ น ปริชานิสฺสนฺติ รูปกฺขนฺธญฺจ น ปริชานิตฺถ.

아라한은 수온을 철저히 알지 않을 것이지만, 색온을 철저히 알지 않았던 것은 아니다. 아라한도의 성자와 도를 얻지 못할 범부들은 수온을 철저히 알지 않을 것이고 색온도 철저히 알지 않았다.

ปริญฺญาวาโร.

철저히 앎의 절이 끝났다.

ขนฺธยมกปาฬิ นิฏฺฐิตา.

온쌍론의 본문이 끝났다.

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

그분, 복되신 분, 공양받아 마땅한 분, 바르게 스스로 깨달으신 분께 절하옵니다.

๓. อายตนยมกํ

3. 처쌍론

๑. ปณฺณตฺติวาโร

1. 개념절

(ก) อุทฺเทโส

(가) 설시

๑. ทฺวาทสายตนานิ [Pg.71] – จกฺขายตนํ, โสตายตนํ ฆานายตนํ, ชิวฺหายตนํ, กายายตนํ, รูปายตนํ, สทฺทายตนํ, คนฺธายตนํ, รสายตนํ, โผฏฺฐพฺพายตนํ, มนายตนํ, ธมฺมายตนํ.

1. 열두 가지 처는 안처, 이처, 비처, 설처, 신처, 색처, 성처, 향처, 미처, 촉처, 의처, 법처이다.

๑. ปทโสธนวาโร

1. 어구 정화의 절

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๒. (ก) จกฺขุ จกฺขายตนํ?

2. 눈이면 안처인가?

(ข) จกฺขายตนํ จกฺขุ?

안처이면 눈인가?

(ก) โสตํ โสตายตนํ?

귀이면 이처인가?

(ข) โสตายตนํ โสตํ?

이처이면 귀인가?

(ก) ฆานํ ฆานายตนํ?

(ㄱ) 코는 비입처입니까?

(ข) ฆานายตนํ ฆานํ?

(ㄴ) 비입처는 코입니까?

(ก) ชิวฺหา ชิวฺหายตนํ?

(ㄱ) 혀는 설입처입니까?

(ข) ชิวฺหายตนํ ชิวฺหา?

(ㄴ) 설입처는 혀입니까?

(ก) กาโย กายายตนํ?

(ㄱ) 몸은 신입처입니까?

(ข) กายายตนํ กาโย?

(ㄴ) 신입처는 몸입니까?

(ก) รูปํ รูปายตนํ?

(ㄱ) 형색은 색입처입니까?

(ข) รูปายตนํ รูปํ?

(ㄴ) 색입처는 형색입니까?

(ก) สทฺโท สทฺทายตนํ?

(ㄱ) 소리는 성입처입니까?

(ข) สทฺทายตนํ สทฺโท?

(ㄴ) 성입처는 소리입니까?

(ก) คนฺโธ คนฺธายตนํ?

(ㄱ) 냄새는 향입처입니까?

(ข) คนฺธายตนํ คนฺโธ?

(ㄴ) 향입처는 냄새입니까?

(ก) รโส รสายตนํ?

(ㄱ) 맛은 미입처입니까?

(ข) รสายตนํ รโส?

(ㄴ) 미입처는 맛입니까?

(ก) โผฏฺฐพฺโพ โผฏฺฐพฺพายตนํ?

(ㄱ) 감촉은 촉입처입니까?

(ข) โผฏฺฐพฺพายตนํ โผฏฺฐพฺโพ?

(ㄴ) 촉입처는 감촉입니까?

(ก) มโน มนายตนํ?

(ㄱ) 마음은 의입처입니까?

(ข) มนายตนํ มโน?

(ㄴ) 의입처는 마음입니까?

(ก) ธมฺโม ธมฺมายตนํ?

(ㄱ) 법은 법입처입니까?

(ข) ธมฺมายตนํ ธมฺโม?

(ㄴ) 법입처는 법입니까?

(ข) ปจฺจนีกํ

(ㄴ) 부정

๓. (ก) น [Pg.72] จกฺขุ น จกฺขายตนํ?

3. (ㄱ) 안(눈)이 아니면 안입처가 아닙니까?

(ข) น จกฺขายตนํ น จกฺขุ?

(ㄴ) 안입처가 아니면 안(눈)이 아닙니까?

(ก) น โสตํ น โสตายตนํ?

(ㄱ) 이(귀)가 아니면 이입처가 아닙니까?

(ข) น โสตายตนํ น โสตํ?

(ㄴ) 이입처가 아니면 이(귀)가 아닙니까?

(ก) น ฆานํ น ฆานายตนํ?

(ㄱ) 비(코)가 아니면 비입처가 아닙니까?

(ข) น ฆานายตนํ น ฆานํ?

(ㄴ) 비입처가 아니면 비(코)가 아닙니까?

(ก) น ชิวฺหา น ชิวฺหายตนํ?

(ㄱ) 설(혀)이 아니면 설입처가 아닙니까?

(ข) น ชิวฺหายตนํ น ชิวฺหา?

(ㄴ) 설입처가 아니면 설(혀)이 아닙니까?

(ก) น กาโย น กายายตนํ?

(ㄱ) 신(몸)이 아니면 신입처가 아닙니까?

(ข) น กายายตนํ น กาโย?

(역) 몸의 처(kāyāyatana)가 아니면 몸(kāyo)이 아닙니까?

(ก) น รูปํ น รูปายตนํ?

(순) 형색(rūpa)이 아니면 형색의 처(rūpāyatana)가 아닙니까?

(ข) น รูปายตนํ น รูปํ?

(역) 형색의 처(rūpāyatana)가 아니면 형색(rūpa)이 아닙니까?

(ก) น สทฺโท น สทฺทายตนํ?

(순) 소리(sadda)가 아니면 소리의 처(saddāyatana)가 아닙니까?

(ข) น สทฺทายตนํ น สทฺโท?

(역) 소리의 처(saddāyatana)가 아니면 소리(sadda)가 아닙니까?

(ก) น คนฺโธ น คนฺธายตนํ?

(순) 냄새(gandha)가 아니면 냄새의 처(gandhāyatana)가 아닙니까?

(ข) น คนฺธายตนํ น คนฺโธ?

(역) 냄새의 처(gandhāyatana)가 아니면 냄새(gandha)가 아닙니까?

(ก) น รโส น รสายตนํ?

(순) 맛(rasa)이 아니면 맛의 처(rasāyatana)가 아닙니까?

(ข) น รสายตนํ น รโส?

(역) 맛의 처(rasāyatana)가 아니면 맛(rasa)이 아닙니까?

(ก) น โผฏฺฐพฺโพ น โผฏฺฐพฺพายตนํ?

(순) 감촉(phoṭṭhabba)이 아니면 감촉의 처(phoṭṭhabbāyatana)가 아닙니까?

(ข) น โผฏฺฐพฺพายตนํ น โผฏฺฐพฺโพ?

(역) 감촉의 처(phoṭṭhabbāyatana)가 아니면 감촉(phoṭṭhabba)이 아닙니까?

(ก) น มโน น มนายตนํ?

(순) 마노(mano)가 아니면 마노의 처(manāyatana)가 아닙니까?

(ข) น มนายตนํ น มโน?

(역) 마노의 처(manāyatana)가 아니면 마노(mano)가 아닙니까?

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมายตนํ?

(순) 법(dhammo)이 아니면 법의 처(dhammāyatana)가 아닙니까?

(ข) น ธมฺมายตนํ น ธมฺโม?

(역) 법의 처(dhammāyatana)가 아니면 법(dhammo)이 아닙니까?

๒. ปทโสธนมูลจกฺกวาโร

2. 명칭 정화의 근본 순환(Padasodhanamūlacakkavāro)

(ก) อนุโลมํ

(순) 순방향

๔. (ก) จกฺขุ จกฺขายตนํ?

4. (순) 눈(cakkhu)은 눈의 처(cakkhāyatana)입니까?

(ข) อายตนา โสตายตนํ?

(역) 처(āyatanā)들은 귀의 처(sotāyatana)입니까?

(ก) จกฺขุ จกฺขายตนํ?

(순) 눈(cakkhu)은 눈의 처(cakkhāyatana)입니까?

(ข) อายตนา ฆานายตนํ?

(역) 처(āyatanā)들은 코의 처(ghānāyatana)입니까?

(ก) จกฺขุ จกฺขายตนํ?

(순) 눈(cakkhu)은 눈의 처(cakkhāyatana)입니까?

(ข) อายตนา ชิวฺหายตนํ?…เป…

(역) 처(āyatanā)들은 혀의 처(jivhāyatana)입니까? … 생략 …

(ก) จกฺขุ จกฺขายตนํ?

(순) 눈(cakkhu)은 눈의 처(cakkhāyatana)입니까?

(ข) อายตนา ธมฺมายตนํ?

(역) 처(āyatanā)들은 법의 처(dhammāyatana)입니까?

(ก) โสตํ โสตายตนํ?

(순) 귀(sota)는 귀의 처(sotāyatana)입니까?

(ข) อายตนา จกฺขายตนํ?

(역) 처(āyatanā)들은 눈의 처(cakkhāyatana)입니까?

(ก) โสตํ โสตายตนํ?

(순) 귀(sota)는 귀의 처(sotāyatana)입니까?

(ข) อายตนา ฆานายตนํ?…เป…

(역) 처(āyatanā)들은 코의 처(ghānāyatana)입니까? … 생략 …

(ก) โสตํ โสตายตนํ?

(순) 귀(sota)는 귀의 처(sotāyatana)입니까?

(ข) อายตนา ธมฺมายตนํ?

(역) 처(處)들이면 법처(法處)입니까?

(ก) ฆานํ ฆานายตนํ?

(순) 코[鼻]이면 비처(鼻處)입니까?

(ข) อายตนา จกฺขายตนํ?…เป…

(역) 처들이면 안처(眼處)입니까? …중략…

(ก) ฆานํ ฆานายตนํ?

(순) 코이면 비처입니까?

(ข) อายตนา ธมฺมายตนํ?…เป…

(역) 처들이면 법처입니까? …중략…

(ก) ธมฺโม ธมฺมายตนํ?

(순) 법(法)이면 법처입니까?

(ข) อายตนา จกฺขายตนํ?

(역) 처들이면 안처입니까?

(ก) ธมฺโม ธมฺมายตนํ?

(순) 법이면 법처입니까?

(ข) อายตนา โสตายตนํ?…เป…

(역) 처들이면 이처(耳處)입니까? …중략…

(ก) ธมฺโม ธมฺมายตนํ?

(순) 법이면 법처입니까?

(ข) อายตนา มนายตนํ?

(역) 처들이면 의처(意處)입니까?

(จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ)

(회전문을 연결해야 한다)

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 부정문

๕. (ก) น [Pg.73] จกฺขุ น จกฺขายตนํ?

5. (순) 눈[眼]이 아니면 안처(眼處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น โสตายตนํ?

(역) 처들이 아니면 이처(耳處)가 아닙니까?

(ก) น จกฺขุ น จกฺขายตนํ?

(순) 눈이 아니면 안처가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ฆานายตนํ?…เป…

(역) 처들이 아니면 비처(鼻處)가 아닙니까? …중략…

(ก) น จกฺขุ น จกฺขายตนํ?

(순) 눈이 아니면 안처가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ธมฺมายตนํ?

(역) 처들이 아니면 법처(法處)가 아닙니까?

(ก) น โสตํ น โสตายตนํ?

(순) 귀[耳]가 아니면 이처(耳處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น จกฺขายตนํ?…เป…

(역) 처들이 아니면 안처가 아닙니까? …중략…

(ก) น โสตํ น โสตายตนํ?

(순) 귀가 아니면 이처가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ธมฺมายตนํ?

(역) 처들이 아니면 법처가 아닙니까?

(ก) น ฆานํ น ฆานายตนํ?

(순) 코[鼻]가 아니면 비처가 아닙니까?

(ข) นายตนา น จกฺขายตนํ?…เป…

(역) 처들이 아니면 안처가 아닙니까? …중략…

(ก) น ฆานํ น ฆานายตนํ?

(순) 코가 아니면 비처가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ธมฺมายตนํ?…เป…

(역) 처들이 아니면 법처가 아닙니까? …중략…

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมายตนํ?

(순) 법(法)이 아니면 법처가 아닙니까?

(ข) นายตนา น จกฺขายตนํ?

(역) 처들이 아니면 안처가 아닙니까?

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมายตนํ?

(순) 법이 아니면 법처가 아닙니까?

(ข) นายตนา น โสตายตนํ?…เป…

(나) 처(處)가 아닌 것은 이처(耳處)가 아닙니까? …중략…

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมายตนํ?

(가) 법(法)이 아닌 것은 법처(法處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น มนายตนํ?

(나) 처(處)가 아닌 것은 의처(意處)가 아닙니까?

(จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ)

(순환문을 연결해야 한다)

๓. สุทฺธายตนวาโร

3. 순수 처 편

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๖. (ก) จกฺขุ อายตนํ?

6. (가) 안(眼)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา จกฺขุ?

(나) 처(處)들은 안(眼)입니까?

(ก) โสตํ อายตนํ?

(가) 이(耳)는 처(處)입니까?

(ข) อายตนา โสตํ?

(나) 처(處)들은 이(耳)입니까?

(ก) ฆานํ อายตนํ?

(가) 비(鼻)는 처(處)입니까?

(ข) อายตนา ฆานํ?

(나) 처(處)들은 비(鼻)입니까?

(ก) ชิวฺหา อายตนํ?

(가) 설(舌)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา ชิวฺหา?

(나) 처(處)들은 설(舌)입니까?

(ก) กาโย อายตนํ?

(가) 신(身)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา กาโย?

(나) 처(處)들은 신(身)입니까?

(ก) รูปํ อายตนํ?

(가) 색(色)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา รูปํ?

(나) 처(處)들은 색(色)입니까?

(ก) สทฺโท อายตนํ?

(가) 성(聲)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา สทฺโท?

(나) 처(處)들은 성(聲)입니까?

(ก) คนฺโธ อายตนํ?

(가) 향(香)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา คนฺโธ?

(나) 처(處)들은 향(香)입니까?

(ก) รโส อายตนํ?

(가) 미(味)는 처(處)입니까?

(ข) อายตนา รโส?

(나) 처(處)들은 미(味)입니까?

(ก) โผฏฺฐพฺโพ อายตนํ?

(가) 촉(觸)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา โผฏฺฐพฺโพ?

(나) 처(處)들은 촉(觸)입니까?

(ก) มโน อายตนํ?

(가) 의(意)는 처(處)입니까?

(ข) อายตนา มโน?

(나) 처(處)들은 의(意)입니까?

(ก) ธมฺโม อายตนํ?

(가) 법(法)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา ธมฺโม?

(나) 처(處)들은 법(法)입니까?

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 부정(否定)

๗. (ก) น [Pg.74] จกฺขุ นายตนํ?

7. (가) 안(眼)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น จกฺขุ?

(나) 처(處)가 아니면 안(眼)이 아닙니까?

(ก) น โสตํ นายตนํ?

(가) 이(耳)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น โสตํ?

(나) 처(處)가 아니면 이(耳)가 아닙니까?

(ก) น ฆานํ นายตนํ?

(가) 비(鼻)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ฆานํ?

(나) 처(處)가 아니면 비(鼻)가 아닙니까?

(ก) น ชิวฺหา นายตนํ?

(가) 설(舌)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ชิวฺหา?

(나) 처(處)가 아니면 설(舌)이 아닙니까?

(ก) น กาโย นายตนํ?

(가) 신(身)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น กาโย?

(나) 처(處)가 아니면 신(身)이 아닙니까?

(ก) น รูปํ นายตนํ?

(가) 색(色)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น รูปํ?

(나) 처(處)가 아니면 색(色)이 아닙니까?

(ก) น สทฺโท นายตนํ?

(가) 성(聲)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น สทฺโท?

(나) 처(處)가 아니면 성(聲)이 아닙니까?

(ก) น คนฺโธ นายตนํ?

(가) 향(香)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น คนฺโธ?

(나) 처(處)가 아니면 향(香)이 아닙니까?

(ก) น รโส นายตนํ?

(가) 미(味)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น รโส?

(나) 처(處)가 아니면 미(味)가 아닙니까?

(ก) น โผฏฺฐพฺโพ นายตนํ?

(가) 촉(觸)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น โผฏฺฐพฺโพ?

(나) 처(處)가 아니면 촉(觸)이 아닙니까?

(ก) น มโน นายตนํ?

(가) 의(意)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น มโน?

(나) 처(處)가 아니면 의(意)가 아닙니까?

(ก) น ธมฺโม นายตนํ?

(가) 법(法)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ธมฺโม?

(나) 처(處)가 아니면 법(法)이 아닙니까?

๔. สุทฺธายตนมูลจกฺกวาโร

4. 순수 처(處) 근본 순환문의 단락

(ก) อนุโลมํ

(가) 순향(順向)

๘. (ก) จกฺขุ อายตนํ?

8. (가) 안(眼)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา โสตํ?…เป…

(나) 처(處)는 이(耳)입니까? …줄임…

(ก) จกฺขุ อายตนํ?

(가) 안(眼)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา ธมฺโม?

(역) 처(處)들은 법(法)입니까?

(ก) โสตํ อายตนํ?

(순) 이(耳)는 처(處)입니까?

(ข) อายตนา จกฺขุ?…เป…

(역) 처(處)들은 안(眼)입니까? … (생략) …

(ก) โสตํ อายตนํ?

(순) 이(耳)는 처(處)입니까?

(ข) อายตนา ธมฺโม?

(역) 처(處)들은 법(法)입니까?

(ก) ฆานํ อายตนํ?

(순) 비(鼻)는 처(處)입니까?

(ข) อายตนา จกฺขุ?…เป…

(역) 처(處)들은 안(眼)입니까? … (생략) …

(ก) ฆานํ อายตนํ?

(순) 비(鼻)는 처(處)입니까?

(ข) อายตนา ธมฺโม?…เป…

(역) 처(處)들은 법(法)입니까? … (생략) …

(ก) ธมฺโม อายตนํ?

(순) 법(法)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา จกฺขุ?

(역) 처(處)들은 안(眼)입니까?

(ก) ธมฺโม อายตนํ?

(순) 법(法)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา โสตํ?…เป…

(역) 처(處)들은 이(耳)입니까? … (생략) …

(ก) ธมฺโม อายตนํ?

(순) 법(法)은 처(處)입니까?

(ข) อายตนา มโน?

(역) 처(處)들은 의(意)입니까?

(จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ)

(바퀴를 연결해야 한다.)

(ข) ปจฺจนีกํ

(역) 부정

๙. (ก) น [Pg.75] จกฺขุ นายตนํ?

9. (순) 안(眼)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น โสตํ?

(역) 처(處)들이 아니면 이(耳)가 아닙니까?

(ก) น จกฺขุ นายตนํ?

(순) 안(眼)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ฆานํ?…เป…

(역) 처(處)들이 아니면 비(鼻)가 아닙니까? … (생략) …

(ก) น จกฺขุ นายตนํ?

(순) 안(眼)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ธมฺโม?

(역) 처(處)들이 아니면 법(法)이 아닙니까?

(ก) น โสตํ นายตนํ?

(순) 이(耳)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น จกฺขุ?…เป…

(역) 처(處)들이 아니면 안(眼)이 아닙니까? … (생략) …

(ก) น โสตํ นายตนํ?

(순) 이(耳)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ธมฺโม?

(역) 처(處)들이 아니면 법(法)이 아닙니까?

(ก) น ฆานํ นายตนํ?

(순) 비(鼻)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น จกฺขุ?…เป…

(역) 처(處)들이 아니면 안(眼)이 아닙니까? … (생략) …

(ก) น ฆานํ นายตนํ?

(순) 비(鼻)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

(ข) นายตนา น ธมฺโม?…เป…

(나) 아야타나(처)가 아닌 것은 법(法)이 아닙니까? … (중략) …

(ก) น ธมฺโม นายตนํ?

(가) 법이 아닌 것은 아야타나가 아닙니까?

(ข) นายตนา น จกฺขุ?

(나) 아야타나가 아닌 것은 안(眼)이 아닙니까?

(ก) น ธมฺโม นายตนํ?

(가) 법이 아닌 것은 아야타나가 아닙니까?

(ข) นายตนา น โสตํ?…เป…

(나) 아야타나가 아닌 것은 이(耳)가 아닙니까? … (중략) …

(ก) น ธมฺโม นายตนํ?

(가) 법이 아닌 것은 아야타나가 아닙니까?

(ข) นายตนา น มโน?

(나) 아야타나가 아닌 것은 의(意)가 아닙니까?

(จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ)

(바퀴(연쇄)를 결합해야 한다.)

ปณฺณตฺติอุทฺเทสวาโร.

개설 분별의 장(우데사 와라)이 끝났다.

(ข) นิทฺเทโส

(나) 상세 설명(닛데사)

๑. ปณฺณตฺติวารนิทฺเทส

1. 개설 분별의 장의 상세 설명

๑. ปทโสธนวาโร

1. 어구 조사의 장

(ก) อนุโลมํ

(가) 순리

๑๐. (ก) จกฺขุ จกฺขายตนนฺติ?

10. (가) 안(眼)은 안처(眼處)입니까?

ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ จกฺขุ, น จกฺขายตนํ. จกฺขายตนํ จกฺขุ เจว จกฺขายตนญฺจ.

천안(天眼)과 혜안(慧眼)은 ‘안’이라고는 불리지만, 안처는 아닙니다. 안처는 ‘안’이기도 하고 ‘안처’이기도 합니다.

(ข) จกฺขายตนํ จกฺขูติ? อามนฺตา.

(나) 안처는 ‘안’입니까? 그렇습니다.

(ก) โสตํ โสตายตนนฺติ?

(가) 이(耳)는 이처(耳處)입니까?

ทิพฺพโสตํ ตณฺหาโสตํ โสตํ, น โสตายตนํ. โสตายตนํ โสตญฺเจว โสตายตนญฺจ.

천이(天耳)와 갈애의 흐름은 ‘이’라고는 불리지만, 이처는 아닙니다. 이처는 ‘이’이기도 하고 ‘이처’이기도 합니다.

(ข) โสตายตนํ โสตนฺติ? อามนฺตา.

(나) 이처는 ‘이’입니까? 그렇습니다.

(ก) ฆานํ ฆานายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 비(鼻)는 비처(鼻處)입니까? 그렇습니다.

(ข) ฆานายตนํ ฆานนฺติ? อามนฺตา.

(나) 비처는 ‘비’입니까? 그렇습니다.

(ก) ชิวฺหา ชิวฺหายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 설(舌)은 설처(舌處)입니까? 그렇습니다.

(ข) ชิวฺหายตนํ ชิวฺหาติ? อามนฺตา.

(나) 설처는 ‘설’입니까? 그렇습니다.

(ก) กาโย [Pg.76] กายายตนนฺติ?

(가) 신(身)은 신처(身處)입니까?

กายายตนํ ฐเปตฺวา อวเสโส กาโย, น กายายตนํ. กายายตนํ กาโย เจว กายายตนญฺจ.

신처를 제외한 나머지 몸(身)은 ‘신’이라고는 불리지만, 신처는 아닙니다. 신처는 ‘신’이기도 하고 ‘신처’이기도 합니다.

(ข) กายายตนํ กาโยติ? อามนฺตา.

(나) 신처는 ‘신’입니까? 그렇습니다.

(ก) รูปํ รูปายตนนฺติ?

(가) 물질(色)은 색처(色處)입니까?

รูปายตนํ ฐเปตฺวา อวเสสํ รูปํ, น รูปายตนํ. รูปายตนํ รูปญฺเจว รูปายตนญฺจ.

색처를 제외한 나머지 물질은 ‘물질’이라고는 불리지만, 색처는 아닙니다. 색처는 ‘물질’이기도 하고 ‘색처’이기도 합니다.

(ข) รูปายตนํ รูปนฺติ? อามนฺตา.

(나) 색처는 ‘물질’입니까? 그렇습니다.

(ก) สทฺโท สทฺทายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 소리(聲)는 성처(聲處)입니까? 그렇습니다.

(ข) สทฺทายตนํ สทฺโทติ? อามนฺตา.

[문] 소리처(saddāyatana)는 소리(sadda)입니까? [답] 그러합니다.

(ก) คนฺโธ คนฺธายตนนฺติ?

[문] 냄새(gandha)는 냄새처(gandhāyatana)입니까?

สีลคนฺโธ สมาธิคนฺโธ ปญฺญาคนฺโธ คนฺโธ, น คนฺธายตนํ. คนฺธายตนํ คนฺโธ เจว คนฺธายตนญฺจ.

계(戒)의 향기, 정(定)의 향기, 혜(慧)의 향기는 냄새이지만 냄새처는 아닙니다. 냄새처는 냄새이기도 하고 냄새처이기도 합니다.

(ข) คนฺธายตนํ คนฺโธติ? อามนฺตา.

[문] 냄새처는 냄새입니까? [답] 그러합니다.

(ก) รโส รสายตนนฺติ?

[문] 맛(rasa)은 맛처(rasāyatana)입니까?

อตฺถรโส ธมฺมรโส วิมุตฺติรโส รโส, น รสายตนํ. รสายตนํ รโส เจว รสายตนญฺจ.

뜻의 맛(attharasa), 법의 맛(dhammarasa), 해탈의 맛(vimuttirasa)은 맛이지만 맛처는 아닙니다. 맛처는 맛이기도 하고 맛처이기도 합니다.

(ข) รสายตนํ รโสติ? อามนฺตา.

[문] 맛처는 맛입니까? [답] 그러합니다.

(ก) โผฏฺฐพฺโพ โผฏฺฐพฺพายตนนฺติ? อามนฺตา.

[문] 감촉(phoṭṭhabba)은 감촉처(phoṭṭhabbāyatana)입니까? [답] 그러합니다.

(ข) โผฏฺฐพฺพายตนํ โผฏฺฐพฺโพติ? อามนฺตา.

[문] 감촉처는 감촉입니까? [답] 그러합니다.

(ก) มโน มนายตนนฺติ? อามนฺตา.

[문] 마노(mano)는 마노처(manāyatana)입니까? [답] 그러합니다.

(ข) มนายตนํ มโนติ? อามนฺตา.

[문] 마노처는 마노입니까? [답] 그러합니다.

(ก) ธมฺโม ธมฺมายตนนฺติ?

[문] 법(dhamma)은 법처(dhammāyatana)입니까?

ธมฺมายตนํ ฐเปตฺวา อวเสโส ธมฺโม, น ธมฺมายตนํ. ธมฺมายตนํ ธมฺโม เจว ธมฺมายตนญฺจ.

법처를 제외한 나머지 법은 법이지만 법처는 아닙니다. 법처는 법이기도 하고 법처이기도 합니다.

(ข) ธมฺมายตนํ ธมฺโมติ? อามนฺตา.

[문] 법처는 법입니까? [답] 그러합니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 부정문(paccanīka)

๑๑. (ก) น จกฺขุ น จกฺขายตนนฺติ? อามนฺตา.

11. [문] 눈(cakkhu)이 아닌 것은 눈의 처(cakkhāyatana)가 아닙니까? [답] 그러합니다.

(ข) น จกฺขายตนํ น จกฺขูติ?

[문] 눈의 처가 아닌 것은 눈이 아닙니까?

ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ น จกฺขายตนํ, จกฺขุ. จกฺขุญฺจ จกฺขายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว จกฺขุ น จ จกฺขายตนํ.

천안(dibba-cakkhu)과 혜안(paññā-cakkhu)은 눈의 처는 아니지만 눈입니다. 눈과 눈의 처를 제외한 나머지는 눈도 아니고 눈의 처도 아닙니다.

(ก) น โสตํ น โสตายตนนฺติ? อามนฺตา.

[문] 귀(sota)가 아닌 것은 귀의 처(sotāyatana)가 아닙니까? [답] 그러합니다.

(ข) น โสตายตนํ น โสตนฺติ?

[문] 귀의 처가 아닌 것은 귀가 아닙니까?

ทิพฺพโสตํ ตณฺหาโสตํ น โสตายตนํ, โสตํ. โสตญฺจ โสตายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว โสตํ น จ โสตายตนํ.

천이(dibba-sota)와 갈애의 흐름(taṇhā-sota)은 귀의 처는 아니지만 귀입니다. 귀와 귀의 처를 제외한 나머지는 귀도 아니고 귀의 처도 아닙니다.

(ก) น [Pg.77] ฆานํ น ฆานายตนนฺติ? อามนฺตา.

[문] 코(ghāna)가 아닌 것은 코의 처(ghānāyatana)가 아닙니까? [답] 그러합니다.

(ข) น ฆานายตนํ น ฆานนฺติ? อามนฺตา.

[문] 코의 처가 아닌 것은 코가 아닙니까? [답] 그러합니다.

(ก) น ชิวฺหา น ชิวฺหายตนนฺติ? อามนฺตา.

[문] 혀(jivhā)가 아닌 것은 혀의 처(jivhāyatana)가 아닙니까? [답] 그러합니다.

(ข) น ชิวฺหายตนํ น ชิวฺหาติ? อามนฺตา.

[문] 혀의 처가 아닌 것은 혀가 아닙니까? [답] 그러합니다.

(ก) น กาโย น กายายตนนฺติ? อามนฺตา.

[문] 몸(kāya)이 아닌 것은 몸의 처(kāyāyatana)가 아닙니까? [답] 그러합니다.

(ข) น กายายตนํ น กาโยติ?

[문] 몸의 처가 아닌 것은 몸이 아닙니까?

กายายตนํ ฐเปตฺวา อวเสโส น กายายตนํ, กาโย. กายญฺจ กายายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว กาโย น จ กายายตนํ.

몸의 처를 제외한 나머지 (다른 의미의) 몸은 몸의 처는 아니지만 몸입니다. 몸과 몸의 처를 제외한 나머지는 몸도 아니고 몸의 처도 아닙니다.

(ก) น รูปํ น รูปายตนนฺติ? อามนฺตา.

[문] 형색(rūpa)이 아닌 것은 형색처(rūpāyatana)가 아닙니까? [답] 그러합니다.

(ข) น รูปายตนํ น รูปนฺติ?

[문] 형색처가 아닌 것은 형색이 아닙니까?

รูปายตนํ ฐเปตฺวา อวเสสํ น รูปายตนํ, รูปํ. รูปญฺจ รูปายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว รูปํ น จ รูปายตนํ.

색처를 제외한 나머지 법은 색처는 아니지만 색이다. 색과 색처를 제외한 나머지 법은 색도 아니고 색처도 아니다.

(ก) น สทฺโท น สทฺทายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 소리가 아니면 소리처가 아닌가? 그렇다.

(ข) น สทฺทายตนํ น สทฺโทติ? อามนฺตา.

(나) 소리처가 아니면 소리가 아닌가? 그렇다.

(ก) น คนฺโธ น คนฺธายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 냄새가 아니면 냄새처가 아닌가? 그렇다.

(ข) น คนฺธายตนํ น คนฺโธติ?

(나) 냄새처가 아니면 냄새가 아닌가?

สีลคนฺโธ สมาธิคนฺโธ ปญฺญาคนฺโธ น คนฺธายตนํ, คนฺโธ. คนฺธญฺจ คนฺธายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว คนฺโธ น จ คนฺธายตนํ.

계향, 정향, 혜향은 냄새처는 아니지만 냄새이다. 냄새와 냄새처를 제외한 나머지 법은 냄새도 아니고 냄새처도 아니다.

(ก) น รโส น รสายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 맛이 아니면 맛처가 아닌가? 그렇다.

(ข) น รสายตนํ น รโสติ?

(나) 맛처가 아니면 맛이 아닌가?

อตฺถรโส ธมฺมรโส วิมุตฺติรโส น รสายตนํ, รโส. รสญฺจ รสายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว รโส น จ รสายตนํ.

뜻의 맛, 법의 맛, 해탈의 맛은 맛처는 아니지만 맛이다. 맛과 맛처를 제외한 나머지 법은 맛도 아니고 맛처도 아니다.

(ก) น โผฏฺฐพฺโพ น โผฏฺฐพฺพายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 감촉이 아니면 감촉처가 아닌가? 그렇다.

(ข) น โผฏฺฐพฺพายตนํ น โผฏฺฐพฺโพติ? อามนฺตา.

(나) 감촉처가 아니면 감촉이 아닌가? 그렇다.

(ก) น มโน น มนายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 마노가 아니면 마노처가 아닌가? 그렇다.

(ข) น มนายตนํ น มโนติ? อามนฺตา.

(나) 마노처가 아니면 마노가 아닌가? 그렇다.

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 법이 아니면 법처가 아닌가? 그렇다.

(ข) น ธมฺมายตนํ น ธมฺโมติ?

(나) 법처가 아니면 법이 아닌가?

ธมฺมายตนํ ฐเปตฺวา อวเสโส น ธมฺมายตนํ, ธมฺโม. ธมฺมญฺจ ธมฺมายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว ธมฺโม น จ ธมฺมายตนํ.

법처를 제외한 나머지 법은 법처는 아니지만 법이다. 법과 법처를 제외한 나머지 법은 법도 아니고 법처도 아니다.

๒. ปทโสธนมูลจกฺกวาโร

2. 단어 정화 근본 순환문

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๑๒. (ก) จกฺขุ [Pg.78] จกฺขายตนนฺติ?

12. (가) 눈은 안처인가?

ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ จกฺขุ, น จกฺขายตนํ. จกฺขายตนํ จกฺขุ เจว จกฺขายตนญฺจ…เป….

천안과 혜안은 눈이지만 안처는 아니다. 안처는 눈이기도 하고 안처이기도 하다. ... (중략) ...

(ข) อายตนา โสตายตนนฺติ?

(나) 처들은 이처인가?

โสตายตนํ อายตนญฺเจว โสตายตนญฺจ. อวเสสา อายตนา น โสตายตนํ.

이처는 처이기도 하고 이처이기도 하다. 나머지 처들은 이처가 아니다.

จกฺขุ จกฺขายตนนฺติ?

눈은 안처인가?

ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ จกฺขุ, น จกฺขายตนํ. จกฺขายตนํ จกฺขุ เจว จกฺขายตนญฺจ…เป….

천안과 혜안은 눈이지만 안처는 아니다. 안처는 눈이기도 하고 안처이기도 하다. ... (중략) ...

อายตนา ฆานายตนนฺติ…เป… อายตนา ธมฺมายตนนฺติ?

처들은 비처인가? ... (중략) ... 처들은 법처인가?

ธมฺมายตนํ อายตนญฺเจว ธมฺมายตนญฺจ. อวเสสา อายตนา น ธมฺมายตนํ.

법처는 처이기도 하고 법처이기도 하다. 나머지 처들은 법처가 아니다.

โสตํ โสตายตนนฺติ?…เป… อวเสสา อายตนา น ธมฺมายตนํ…เป….

귀는 이처인가? ... (중략) ... 나머지 처들은 법처가 아니다 ... (중략) ...

ธมฺโม ธมฺมายตนนฺติ?

법은 법처인가?

ธมฺมายตนํ ฐเปตฺวา อวเสโส ธมฺโม, น ธมฺมายตนํ. ธมฺมายตนํ ธมฺโม เจว ธมฺมายตนญฺจ…เป….

법처를 제외한 나머지 법은 법이지만 법처는 아니다. 법처는 법이기도 하고 법처이기도 하다. ... (중략) ...

อายตนา จกฺขายตนนฺติ?

처들은 안처인가?

จกฺขายตนํ อายตนญฺเจว จกฺขายตนญฺจ. อวเสสา อายตนา น จกฺขายตนํ.

안근처는 처이기도 하고 안근처이기도 하다. 나머지 처들은 안근처가 아니다.

ธมฺโม ธมฺมายตนนฺติ?

법은 법처인가?

ธมฺมายตนํ ฐเปตฺวา อวเสโส ธมฺโม, น ธมฺมายตนํ. ธมฺมายตนํ ธมฺโม เจว ธมฺมายตนญฺจ.

법처를 제외한 나머지 법은 법처가 아니다. 법처는 법이기도 하고 법처이기도 하다.

อายตนา โสตายตนนฺติ…เป… อายตนา มนายตนนฺติ?

처들은 이근처인가? …(중략)… 처들은 의근처인가?

มนายตนํ อายตนญฺเจว มนายตนญฺจ. อวเสสา อายตนา น มนายตนํ.

의근처는 처이기도 하고 의근처이기도 하다. 나머지 처들은 의근처가 아니다.

(เอเกกปทมูลกํ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ อสมฺโมหนฺเตน).

(혼란 없이 각각의 구절을 근거로 원형적 구성을 연결해야 한다.)

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 부정문

๑๓. (ก) น จกฺขุ น จกฺขายตนนฺติ? อามนฺตา.

13. (가) 안(眼)이 아닌 것은 안근처가 아닌가? 그렇다.

(ข) นายตนา น โสตายนนฺติ? อามนฺตา.

(나) 처가 아닌 것은 이근처가 아닌가? 그렇다.

(ก) น จกฺขุ น จกฺขายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 안이 아닌 것은 안근처가 아닌가? 그렇다.

(ข) นายตนา น ฆานายตนนฺติ? อามนฺตา.…เป….

(나) 처가 아닌 것은 비근처가 아닌가? 그렇다. …(중략)…

นายตนา น ธมฺมายตนนฺติ? อามนฺตา.

처가 아닌 것은 법처가 아닌가? 그렇다.

น [Pg.79] โสตํ น โสตายตนนฺติ? อามนฺตา.

이(耳)가 아닌 것은 이근처가 아닌가? 그렇다.

นายตนา น จกฺขายตนํ…เป… นายตนา น ธมฺมายตนนฺติ? อามนฺตา.

처가 아닌 것은 안근처가 아닌가? …(중략)… 처가 아닌 것은 법처가 아닌가? 그렇다.

น ฆานํ น ฆานายตนํ…เป… นายตนา น ธมฺมายตนนฺติ?

비(鼻)가 아닌 것은 비근처가 아닌가? …(중략)… 처가 아닌 것은 법처가 아닌가?

อามนฺตา.…เป….

그렇다. …(중략)…

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 법이 아닌 것은 법처가 아닌가? 그렇다.

(ข) นายตนา น จกฺขายตนนฺติ? อามนฺตา.

(나) 처가 아닌 것은 안근처가 아닌가? 그렇다.

น ธมฺโม น ธมฺมายตนนฺติ? อามนฺตา.

법이 아닌 것은 법처가 아닌가? 그렇다.

นายตนา น โสตายตนํ…เป… นายตนา น มนายตนนฺติ? อามนฺตา.

처가 아닌 것은 이근처가 아닌가? …(중략)… 처가 아닌 것은 의근처가 아닌가? 그렇다.

(จกฺกํ พนฺธนฺเตน สพฺพตฺถ อามนฺตาติ กาตพฺพํ).

(원형적 구성을 연결할 때 모든 곳에 '그렇다'라고 답변해야 한다.)

๓. สุทฺธายตนวาโร

3. 순수 처의 장

(ก) อนุโลมํ

(가) 순차문

๑๔. (ก) จกฺขุ อายตนนฺติ? อามนฺตา.

14. (가) 안(眼)은 처인가? 그렇다.

(ข) อายตนา จกฺขายตนนฺติ?

(나) 처들은 안근처인가?

จกฺขายตนํ อายตนญฺเจว จกฺขายตนญฺจ. อวเสสา อายตนา น จกฺขายตนํ.

안근처는 처이기도 하고 안근처이기도 하다. 나머지 처들은 안근처가 아니다.

โสตํ อายตนนฺติ?

이(耳)는 처인가?

อามนฺตา.…เป… ฆานํ… ชิวฺหา… กาโย… รูปํ… สทฺโท… คนฺโธ… รโส… โผฏฺฐพฺโพ… มโน… ธมฺโม อายตนนฺติ?

그렇다. …(중략)… 비(鼻)… 설(舌)… 신(身)… 색(色)… 성(聲)… 향(香)… 미(味)… 촉(觸)… 의(意)… 법은 처인가?

อามนฺตา.

그렇다.

อายตนา ธมฺมายตนนฺติ?

처들은 법처인가?

ธมฺมายตนํ อายตนญฺเจว ธมฺมายตนญฺจ. อวเสสา อายตนา น ธมฺมายตนํ.

법처(法處)는 처(處)이기도 하고 법처이기도 하다. 나머지 처들은 법처가 아니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역(逆)

๑๕. (ก) น จกฺขุ นายตนนฺติ?

15. (가) 안(眼)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

จกฺขุํ ฐเปตฺวา อวเสสา อายตนา น จกฺขุ, อายตนา. จกฺขุญฺจ อายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว จกฺขุ น จ อายตนา.

안(眼)을 제외한 나머지 처(處)들은 안이 아니지만 처이다. 안과 처를 제외한 나머지 것들은 안도 아니고 처도 아니다.

(ข) นายตนา น จกฺขายตนนฺติ? อามนฺตา.

(나) 처(處)가 아니면 안처(眼處)가 아닙니까? 그렇습니다.

น โสตํ นายตนนฺติ?

이(耳)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

โสตํ ฐเปตฺวา…เป… ฆานํ ฐเปตฺวา…เป… ชิวฺหํ ฐเปตฺวา…เป… น จ อายตนา.

이(耳)를 제외하고 … 생략 … 비(鼻)를 제외하고 … 생략 … 설(舌)을 제외하고 … 생략 … 처(處)도 아니다.

นายตนา น ชิวฺหายตนนฺติ? อามนฺตา.

처(處)가 아니면 설처(舌處)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น [Pg.80] กาโย นายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 신(身)이 아니면 처(處)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) นายตนา น กายายตนนฺติ? อามนฺตา.

(나) 처(處)가 아니면 신처(身處)가 아닙니까? 그렇습니다.

น รูปํ นายตนนฺติ?

색(色)이 아니면 처(處)가 아닙니까?

รูปํ ฐเปตฺวา…เป… สทฺทํ ฐเปตฺวา…เป… คนฺธํ ฐเปตฺวา…เป… รสํ ฐเปตฺวา…เป… โผฏฺฐพฺพํ ฐเปตฺวา…เป… น จ อายตนา. นายตนา น โผฏฺฐพฺพายตนนฺติ? อามนฺตา.

색(色)을 제외하고 … 생략 … 성(聲)을 제외하고 … 생략 … 향(香)을 제외하고 … 생략 … 미(味)를 제외하고 … 생략 … 촉(觸)을 제외하고 … 생략 … 처(處)도 아니다. 처가 아니면 촉처(觸處)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น มโน นายตนนฺติ?

(가) 의(意)가 아니면 처(處)가 아닙니까?

มนํ ฐเปตฺวา อวเสสา อายตนา น มโน, อายตนา. มนญฺจ อายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว มโน น จ อายตนา.

의(意)를 제외한 나머지 처(處)들은 의가 아니지만 처이다. 의와 처를 제외한 나머지 것들은 의도 아니고 처도 아니다.

(ข) นายตนา น มนายตนนฺติ? อามนฺตา.

(나) 처(處)가 아니면 의처(意處)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น ธมฺโม นายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 법(法)이 아니면 처(處)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) นายตนา น ธมฺมายตนนฺติ? อามนฺตา.

(나) 처(處)가 아니면 법처(法處)가 아닙니까? 그렇습니다.

๔. สุทฺธายตนมูลจกฺกวาโร

4. 순수 처 근본 순환문(Suddhāyatanamūlacakkavāra)

(ก) อนุโลมํ

(가) 순(順)

๑๖. (ก) จกฺขุ อายตนนฺติ? อามนฺตา.

16. (가) 안(眼)은 처(處)입니까? 그렇습니다.

(ข) อายตนา โสตายตนนฺติ?

(나) 처(處)들은 이처(耳處)입니까?

โสตายตนํ อายตนญฺเจว โสตายตนญฺจ. อวเสสา อายตนา น โสตายตนํ.

이처(耳處)는 처(處)이기도 하고 이처이기도 하다. 나머지 처들은 이처가 아니다.

จกฺขุ อายตนนฺติ? อามนฺตา.

안(眼)은 처(處)입니까? 그렇습니다.

อายตนา ฆานายตนํ…เป… อายตนา ธมฺมายตนนฺติ?

처(處)들은 비처(鼻處)입니까? … 생략 … 처들은 법처(法處)입니까?

ธมฺมายตนํ อายตนญฺเจว ธมฺมายตนญฺจ. อวเสสา อายตนา น ธมฺมายตนํ.

법처(法處)는 처(處)이기도 하고 법처이기도 하다. 나머지 처들은 법처가 아니다.

โสตํ อายตนนฺติ? อามนฺตา.

이(耳)는 처(處)입니까? 그렇습니다.

อายตนา จกฺขายตนนฺติ?…เป… น จกฺขายตนํ…เป…. อายตนา ธมฺมายตนนฺติ?…เป… น ธมฺมายตนํ.

처(處)들은 안처(眼處)입니까? … 생략 … 안처가 아니다 … 생략 … 처들은 법처(法處)입니까? … 생략 … 법처가 아니다.

ฆานํ อายตนนฺติ? อามนฺตา.

비(鼻)는 처(處)입니까? 그렇습니다.

อายตนา จกฺขายตนนฺติ?…เป… อายตนา ธมฺมายตนนฺติ? …เป… น ธมฺมายตนํ…เป….

처(處)들은 안처(眼處)입니까? … 생략 … 처들은 법처(法處)입니까? … 생략 … 법처가 아니다 … 생략 …

ธมฺโม อายตนนฺติ? อามนฺตา.

법(法)은 처(處)입니까? 그렇습니다.

อายตนา จกฺขายตนํ…เป… อายตนา มนายตนนฺติ?

처(處)라고 불리는 것들은 안처(眼處)인가? …(중략)… 처라고 불리는 것들은 의처(意處)인가?

มนายตนํ อายตนญฺเจว มนายตนญฺจ. อวเสสา อายตนา น มนายตนํ.

의처(意處)는 처(處)이기도 하고 의처이기도 하다. 나머지 처들은 의처가 아니다.

(จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ)

(윤회[輪]를 맺어야 한다.)

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 반대(paccanīka)

๑๗. (ก) น [Pg.81] จกฺขุ นายตนนฺติ?

17. (가) 안(眼)이 아닌 것은 처(處)가 아닌가?

จกฺขุํ ฐเปตฺวา อวเสสา อายตนา น จกฺขุ, อายตนา. จกฺขุญฺจ อายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว จกฺขุ น จ อายตนา.

안(眼)을 제외한 나머지 처(處)들은 안은 아니지만 처이다. 안과 처를 제외한 나머지 법들은 안도 아니고 처도 아니다.

(ข) นายตนา น โสตายตนนฺติ? อามนฺตา.

(나) 처(處)가 아닌 것들은 이처(耳處)가 아닌가? 그렇다.

น จกฺขุ นายตนนฺติ?

안(眼)이 아닌 것은 처(處)가 아닌가?

จกฺขุํ ฐเปตฺวา อวเสสา อายตนา น จกฺขุ, อายตนา. จกฺขุญฺจ อายตนญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว จกฺขุ น จ อายตนา….

안(眼)을 제외한 나머지 처(處)들은 안은 아니지만 처이다. 안과 처를 제외한 나머지 법들은 안도 아니고 처도 아니다. …

นายตนา น ฆานายตนํ…เป… นายตนา น ธมฺมายตนนฺติ?

처(處)가 아닌 것들은 비처(鼻處)가 아닌가? …(중략)… 처가 아닌 것들은 법처(法處)가 아닌가?

อามนฺตา.

그렇다.

น โสตํ นายตนนฺติ?

이(耳)가 아닌 것은 처(處)가 아닌가?

โสตํ ฐเปตฺวา…เป… ฆานํ ฐเปตฺวา…เป… ชิวฺหํ ฐเปตฺวา…เป… น จ อายตนา. นายตนา น ธมฺมายตนนฺติ? อามนฺตา.

이(耳)를 제외하고 …(중략)… 비(鼻)를 제외하고 …(중략)… 설(舌)을 제외하고 …(중략)… 처(處)도 아니다. 처가 아닌 것들은 법처(法處)가 아닌가? 그렇다.

น กาโย นายตนนฺติ? อามนฺตา.

신(身)이 아닌 것은 처(處)가 아닌가? 그렇다.

นายตนา น จกฺขายตนนฺติ? อามนฺตา.…เป…. นายตนา น ธมฺมายตนนฺติ? อามนฺตา.…เป….

처(處)가 아닌 것들은 안처(眼處)가 아닌가? 그렇다. …(중략)… 처가 아닌 것들은 법처(法處)가 아닌가? 그렇다. …(중략)…

(ก) น ธมฺโม นายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 법(法)이 아닌 것은 처(處)가 아닌가? 그렇다.

(ข) นายตนา น จกฺขายตนนฺติ? อามนฺตา.

(나) 처(處)가 아닌 것들은 안처(眼處)가 아닌가? 그렇다.

(ก) น ธมฺโม นายตนนฺติ? อามนฺตา.

(가) 법(法)이 아닌 것은 처(處)가 아닌가? 그렇다.

(ข) นายตนา น โสตายตนนฺติ? อามนฺตา.…เป….

(나) 처(處)가 아닌 것들은 이처(耳處)가 아닌가? 그렇다. …(중략)…

นายตนา น มนายตนนฺติ? อามนฺตา.

처(處)가 아닌 것들은 의처(意處)가 아닌가? 그렇다.

(จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ)

(윤회[輪]를 맺어야 한다.)

ปณฺณตฺตินิทฺเทสวาโร.

시설설시절(施設說示節, Paṇṇattiniddesavāra).

๒. ปวตฺติวาโร ๑. อุปฺปาทวาโร

2. 발생절(發生節) 1. 일어남의 장(起節, uppādavāra).

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재절(現在節)

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행(順行) - 인물(人)

๑๘. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

18. (가) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 일어날 때, 그 사람에게 이처(耳處)도 일어나는가?

สจกฺขุกานํ อโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ สโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ [Pg.82] เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

안처(眼處)는 있지만 이처(耳處)는 없이 태어나는 자들에게, 그들에게는 안처는 일어나지만 이처는 일어나지 않는다. 안처도 있고 이처도 있으면서 태어나는 자들에게, 그들에게는 안처도 일어나고 이처도 일어난다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 이처(耳處)가 일어날 때, 그 사람에게 안처(眼處)도 일어나는가?

สโสตกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สโสตกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

이처(耳處)는 있지만 안처(眼處)는 없이 태어나는 자들에게, 그들에게는 이처는 일어나지만 안처는 일어나지 않는다. 이처도 있고 안처도 있으면서 태어나는 자들에게, 그들에게는 이처도 일어나고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 일어날 때, 그 사람에게 비처(鼻處)도 일어나는가?

สจกฺขุกานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

안처가 있고 비처가 없는, 태어나는 그들에게 안처는 일어나지만 비처는 일어나지 않는다. 안처가 있고 비처가 있는, 태어나는 그들에게는 안처도 일어나고 비처도 일어난다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 누군가에게 비처가 일어나면 그에게 안처도 일어나는가?

สฆานกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

비처가 있고 안처가 없는, 태어나는 그들에게 비처는 일어나지만 안처는 일어나지 않는다. 비처가 있고 안처가 있는, 태어나는 그들에게는 비처도 일어나고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(순) 누군가에게 안처가 일어나면 그에게 색처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 누군가에게 색처가 일어나면 그에게 안처도 일어나는가?

สรูปกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

색처가 있고 안처가 없는, 태어나는 그들에게 색처는 일어나지만 안처는 일어나지 않는다. 안처가 있는, 태어나는 그들에게는 색처도 일어나고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(순) 누군가에게 안처가 일어나면 그에게 의처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 누군가에게 의처가 일어나면 그에게 안처도 일어나는가?

สจิตฺตกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

의처가 있고 안처가 없는, 태어나는 그들에게 의처는 일어나지만 안처는 일어나지 않는다. 안처가 있는, 태어나는 그들에게는 의처도 일어나고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(순) 누군가에게 안처가 일어나면 그에게 법처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 누군가에게 법처가 일어나면 그에게 안처도 일어나는가?

อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

안처 없이 태어나는 그들에게 법처는 일어나지만 안처는 일어나지 않는다. 안처가 있는, 태어나는 그들에게는 법처도 일어나고 안처도 일어난다. (안처를 근본으로 함)

๑๙. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

19. (순) 누군가에게 비처가 일어나면 그에게 색처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ[Pg.83]?

(역) 또한, 누군가에게 색처가 일어나면 그에게 비처도 일어나는가?

สรูปกานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

색처가 있고 비처가 없는, 태어나는 그들에게 색처는 일어나지만 비처는 일어나지 않는다. 비처가 있는, 태어나는 그들에게는 색처도 일어나고 비처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(순) 누군가에게 비처가 일어나면 그에게 의처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 누군가에게 의처가 일어나면 그에게 비처도 일어나는가?

สจิตฺตกานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

의처가 있고 비처가 없는, 태어나는 그들에게 의처는 일어나지만 비처는 일어나지 않는다. 비처가 있는, 태어나는 그들에게는 의처도 일어나고 비처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(순) 누군가에게 비처가 일어나면 그에게 법처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 누군가에게 법처가 일어나면 그에게 비처도 일어나는가?

อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

비처 없이 태어나는 그들에게 법처는 일어나지만 비처는 일어나지 않는다. 비처가 있는, 태어나는 그들에게는 법처도 일어나고 비처도 일어난다. (비처를 근본으로 함)

๒๐. (ก) ยสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

20. (순) 누군가에게 색처가 일어나면 그에게 의처도 일어나는가?

อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. สรูปกานํ สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

의처 없이 태어나는 그들에게 색처는 일어나지만 의처는 일어나지 않는다. 색처가 있고 의처가 있는, 태어나는 그들에게는 색처도 일어나고 의처도 일어난다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 누군가에게 의처가 일어나면 그에게 색처도 일어나는가?

อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจิตฺตกานํ สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

색처 없이 태어나는 그들에게 의처는 일어나지만 색처는 일어나지 않는다. 의처가 있고 색처가 있는, 태어나는 그들에게는 의처도 일어나고 색처도 일어난다.

(ก) ยสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(순) 누군가에게 색처가 일어나면 그에게 법처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 누군가에게 법처가 일어나면 그에게 색처도 일어나는가?

อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

색처 없이 태어나는 그들에게 법처는 일어나지만 색처는 일어나지 않는다. 색처가 있는, 태어나는 그들에게는 법처도 일어나고 색처도 일어난다. (색처를 근본으로 함)

๒๑. (ก) ยสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

21. (순) 누군가에게 의처가 일어나면 그에게 법처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한, 누군가에게 법처가 일어나면 그에게 의처도 일어나는가?

อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ [Pg.84] เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (มนายตนมูลกํ)

무심(無心)으로 태어나는 자들에게는 법처(法處)가 일어나지만, 그들에게 의처(意處)는 일어나지 않는다. 유심(有心)으로 태어나는 자들에게는 법처도 일어나고 의처도 일어난다. (의처를 근본으로 하는 문답)

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처(處)의 부분

๒๒. (ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

22. (가) 어느 곳에서 안처(眼處)가 일어나면, 그곳에서 이처(耳處)도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน โสตายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한, 어느 곳에서 이처가 일어나면, 그곳에서 안처도 일어나는가? 그렇다.

(ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어느 곳에서 안처가 일어나면, 그곳에서 비처(鼻處)도 일어나는가?

รูปาวจเร ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

색계(色界)에서는 그곳에서 안처는 일어나지만, 비처는 일어나지 않는다. 욕계(欲界)에서는 그곳에서 안처도 일어나고 비처도 일어난다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한, 어느 곳에서 비처가 일어나면, 그곳에서 안처도 일어나는가? 그렇다.

(ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(가) 어느 곳에서 안처가 일어나면, 그곳에서 색처(色處)도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 색처가 일어나면, 그곳에서 안처도 일어나는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

무상유정천(無想有情天)에서는 그곳에서 색처는 일어나지만, 안처는 일어나지 않는다. 오온계(五蘊界)에서는 그곳에서 색처도 일어나고 안처도 일어난다.

(ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(가) 어느 곳에서 안처가 일어나면, 그곳에서 의처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 의처가 일어나면, 그곳에서 안처도 일어나는가?

อรูเป ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

무색계(無色界)에서는 그곳에서 의처는 일어나지만, 안처는 일어나지 않는다. 오온계에서는 그곳에서 의처도 일어나고 안처도 일어난다.

(ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(가) 어느 곳에서 안처가 일어나면, 그곳에서 법처(法處)도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 법처가 일어나면, 그곳에서 안처도 일어나는가?

อสญฺญสตฺเต อรูเป ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

무상유정천과 무색계에서는 그곳에서 법처는 일어나지만, 안처는 일어나지 않는다. 오온계에서는 그곳에서 법처도 일어나고 안처도 일어난다. (안처를 근본으로 하는 문답)

๒๓. (ก) ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

23. (가) 어느 곳에서 비처가 일어나면, 그곳에서 색처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 색처가 일어나면, 그곳에서 비처도 일어나는가?

รูปาวจเร ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

색계에서는 그곳에서 색처는 일어나지만, 비처는 일어나지 않는다. 욕계에서는 그곳에서 색처도 일어나고 비처도 일어난다.

(ยตฺถ [Pg.85] ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ มนายตนํ ธมฺมายตนญฺจ เอกสทิสํ, นานํ นตฺถิ, อุปริ ปน วารสงฺเขโป ตีติ ชานิตพฺพํ.)

(어느 곳에서 비처가 일어나는 경우 그곳에서 의처와 법처가 일어나는 것은 한결같아 차이가 없으며, 이후의 절은 간략하게 됨을 알아야 한다.)

(ก) ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(가) 어느 곳에서 비처가 일어나면, 그곳에서 법처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 법처가 일어나면, 그곳에서 비처도 일어나는가?

รูปาวจเร อรูปาวจเร ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

색계와 무색계에서는 그곳에서 법처는 일어나지만, 비처는 일어나지 않는다. 욕계에서는 그곳에서 법처도 일어나고 비처도 일어난다. (비처를 근본으로 하는 문답)

๒๔. (ก) ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

24. (가) 어느 곳에서 색처가 일어나면, 그곳에서 의처도 일어나는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

무상유정천에서는 그곳에서 색처는 일어나지만, 의처는 일어나지 않는다. 오온계에서는 그곳에서 색처도 일어나고 의처도 일어난다.

(ข) ยตฺถ วา ปน มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 의처가 일어나면, 그곳에서 색처도 일어나는가?

อรูเป ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

무색계에서는 그곳에서 의처는 일어나지만, 색처는 일어나지 않는다. 오온계에서는 그곳에서 의처도 일어나고 색처도 일어난다.

(ก) ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(가) 어느 곳에서 색처가 일어나면, 그곳에서 법처도 일어나는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 법처가 일어나면, 그곳에서 색처도 일어나는가?

อรูเป ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร อสญฺญสตฺเต ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

무색계에서는 그곳에서 법처는 일어나지만, 색처는 일어나지 않는다. 오온계와 무상유정천에서는 그곳에서 법처도 일어나고 색처도 일어난다. (색처를 근본으로 하는 문답)

๒๕. (ก) ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

25. (문) 어느 곳에서 마나야타나(의처)가 일어나는가, 그곳에서 담마야타나(법처)가 일어나는가? (답) 그러하다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 담마야타나가 일어나는가, 그곳에서 마나야타나가 일어나는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. จตุโวกาเร ปญฺจโวกาเร ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (มนายตนมูลกํ)

무상유정천(아산냐삿따)에서는 그곳에서 담마야타나는 일어나지만, 그곳에서 마나야타나는 일어나지 않는다. 4온의 존재(무색계)와 5온의 존재(욕계·색계)에서는 그곳에서 담마야타나도 일어나고 마나야타나도 일어난다. (마나야타나를 근본으로 함)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순방향 인구(인격과 처소)

๒๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

26. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 작카야타나(안처)가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 소타야타나(이처)가 일어나는가?

สจกฺขุกานํ อโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ [Pg.86] สโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

안처는 있고 이처는 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지만, 그들에게 그곳에서 이처는 일어나지 않는다. 안처도 있고 이처도 있는 자들이 태어날 때, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어나고 이처도 일어난다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

สโสตกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สโสตกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ (สํขิตฺตํ ยสฺสกสทิสํ ).

이처는 있고 안처는 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 그곳에서 이처는 일어나지만, 그들에게 그곳에서 안처는 일어나지 않는다. 이처도 있고 안처도 있는 자들이 태어날 때, 그들에게는 그곳에서 이처도 일어나고 안처도 일어난다. (요약됨, 인격[Puggalavāra]과 같다.)

๒๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

27. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 마나야타나(의처)가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 담마야타나(법처)가 일어나는가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어느 곳에서 담마야타나가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 마나야타나가 일어나는가?

อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

마음이 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 그곳에서 담마야타나는 일어나지만, 그들에게 그곳에서 마나야타나는 일어나지 않는다. 마음이 있는 자들이 태어날 때, 그들에게는 그곳에서 담마야타나도 일어나고 마나야타나도 일어난다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역방향 인격

๒๘. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

28. (문) 어떤 사람에게 안처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 이처도 일어나지 않는가?

อจกฺขุกานํ สโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처는 없고 이처는 있는 자들이 태어날 때, 그들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 이처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들, 안처도 없고 이처도 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 안처도 일어나지 않고 이처도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 이처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 안처도 일어나지 않는가?

อโสตกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อโสตกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

이처는 없고 안처는 있는 자들이 태어날 때, 그들에게는 이처가 일어나지 않지만, 그들에게 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들, 이처도 없고 안처도 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 이처도 일어나지 않고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 가나야타나(비처)도 일어나지 않는가?

อจกฺขุกานํ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처는 없고 비처는 있는 자들이 태어날 때, 그들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 비처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들, 안처도 없고 비처도 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 안처도 일어나지 않고 비처도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 비처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 안처도 일어나지 않는가?

อฆานกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ [Pg.87] เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

비처는 없고 안처는 있는 자들이 태어날 때, 그들에게는 비처가 일어나지 않지만, 그들에게 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들, 비처도 없고 안처도 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 비처도 일어나지 않고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 루파야타나(색처)도 일어나지 않는가?

อจกฺขุกานํ สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처는 없고 색처는 있는 자들이 태어날 때, 그들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 색처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들과 색처(물질)가 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 안처도 일어나지 않고 색처도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 색처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 안처도 일어나지 않는가? (답) 그러하다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 마나야타나(의처)도 일어나지 않는가?

อจกฺขุกานํ สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처는 없고 마음은 있는 자들이 태어날 때, 그들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 의처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들과 마음이 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 안처도 일어나지 않고 의처도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 의처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 안처도 일어나지 않는가? (답) 그러하다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 담마야타나(법처)도 일어나지 않는가?

อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처가 없는 자들이 태어날 때, 그들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 법처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게는 안처도 일어나지 않고 법처도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

(문) 아니면 또한, 어떤 사람에게 법처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 안처도 일어나지 않는가? (답) 그러하다. (안처를 근본으로 함)

๒๙. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

29. (문) 어떤 사람에게 비처가 일어나지 않는가, 그 사람에게 색처도 일어나지 않는가?

อฆานกานํ สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

비처 없이 색처가 있는 상태로 태어나는 자들에게 비처는 생겨나지 않지만, 그들에게 색처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들과 색처 없이 태어나는 자들에게 비처도 생겨나지 않고 색처도 생겨나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 반대로, 어떤 사람에게 색처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 비처가 생겨나지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어떤 사람에게 비처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 의처가 생겨나지 않는가?

อฆานกานํ สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

비처 없이 마음이 있는 상태로 태어나는 자들에게 비처는 생겨나지 않지만, 그들에게 의처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들과 마음 없이 태어나는 자들에게 비처도 생겨나지 않고 의처도 생겨나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 반대로, 어떤 사람에게 의처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 비처가 생겨나지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어떤 사람에게 비처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 법처가 생겨나지 않는가?

อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ[Pg.88]. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

비처 없이 태어나는 자들에게 비처는 생겨나지 않지만, 그들에게 법처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게 비처도 생겨나지 않고 법처도 생겨나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

(나) 또는 반대로, 어떤 사람에게 법처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 비처가 생겨나지 않는가? 그렇다. (비처를 근본으로 함)

๓๐. (ก) ยสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

30. (가) 어떤 사람에게 색처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 의처가 생겨나지 않는가?

อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

색처 없이 태어나는 자들에게 색처는 생겨나지 않지만, 그들에게 의처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게 색처도 생겨나지 않고 의처도 생겨나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 반대로, 어떤 사람에게 의처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 색처가 생겨나지 않는가?

อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

마음 없이 태어나는 자들에게 의처는 생겨나지 않지만, 그들에게 색처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게 의처도 생겨나지 않고 색처도 생겨나지 않는다.

(ก) ยสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어떤 사람에게 색처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 법처가 생겨나지 않는가?

อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

색처 없이 태어나는 자들에게 색처는 생겨나지 않지만, 그들에게 법처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게 색처도 생겨나지 않고 법처도 생겨나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา. (รูปายตนมูลกํ)

(나) 또는 반대로, 어떤 사람에게 법처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 색처가 생겨나지 않는가? 그렇다. (색처를 근본으로 함)

๓๑. (ก) ยสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

31. (가) 어떤 사람에게 의처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 법처가 생겨나지 않는가?

อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

마음 없이 태어나는 자들에게 의처는 생겨나지 않지만, 그들에게 법처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게 의처도 생겨나지 않고 법처도 생겨나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา. (มนายตนมูลกํ)

(나) 또는 반대로, 어떤 사람에게 법처가 생겨나지 않으면 그 사람에게 의처가 생겨나지 않는가? 그렇다. (의처를 근본으로 함)

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부작용 처소

๓๒. (ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

32. (가) 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않으면 그곳에서 이처가 생겨나지 않는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน โสตายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 반대로, 어느 곳에서 이처가 생겨나지 않으면 그곳에서 안처가 생겨나지 않는가? 그렇다.

(ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(가) 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않으면 그곳에서 비처가 생겨나지 않는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 반대로, 어느 곳에서 비처가 생겨나지 않으면 그곳에서 안처가 생겨나지 않는가?

รูปาวจเร ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. อสญฺญสตฺเต อรูเป ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

색계의 그곳에서는 비처가 생겨나지 않지만, 그곳에서 안처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 무상유정과 무색계의 그곳에서는 비처도 생겨나지 않고 안처도 생겨나지 않는다.

(ก) ยตฺถ [Pg.89] จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않으면 그곳에서 색처가 생겨나지 않는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. อรูเป ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

무상유정의 그곳에서는 안처가 생겨나지 않지만, 그곳에서 색처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 무색계의 그곳에서는 안처도 생겨나지 않고 색처도 생겨나지 않는다.

(ข) ยตฺถ วา ปน รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 반대로, 어느 곳에서 색처가 생겨나지 않으면 그곳에서 안처가 생겨나지 않는가? 그렇다.

(ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않으면 그곳에서 의처가 생겨나지 않는가?

อรูเป ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ. อสญฺญสตฺเต ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

무색계의 그곳에서는 안처가 생겨나지 않지만, 그곳에서 의처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 무상유정의 그곳에서는 안처도 생겨나지 않고 의처도 생겨나지 않는다.

(ข) ยตฺถ วา ปน มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 반대로, 어느 곳에서 의처가 생겨나지 않으면 그곳에서 안처가 생겨나지 않는가? 그렇다.

(ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(가) 안처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 법처가 일어나지 않는가? (답) 일어난다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ. (จกฺขายตนมูลกํ)

(나) 혹은, 법처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 안처가 일어나지 않는가? (답) 없다. (안처를 근본으로 함)

๓๓. (ก) ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

33. (가) 비처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 색처가 일어나지 않는가?

รูปาวจเร ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. อรูเป ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

색계의 그곳에서는 비처가 일어나지 않지만, 그곳에서 색처가 일어나지 않는 것은 아니다. 무색계의 그곳에서는 비처도 일어나지 않고 색처도 일어나지 않는다.

(ข) ยตฺถ วา ปน รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 혹은, 색처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 비처가 일어나지 않는가? (답) 그러하다.

(ก) ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(가) 비처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 의처가 일어나지 않는가?

รูปาวจเร อรูปาวจเร ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ. อสญฺญสตฺเต ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

색계와 무색계의 그곳에서는 비처가 일어나지 않지만, 그곳에서 의처가 일어나지 않는 것은 아니다. 무상유정천의 그곳에서는 비처도 일어나지 않고 의처도 일어나지 않는다.

(ข) ยตฺถ วา ปน มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 혹은, 의처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 비처가 일어나지 않는가? (답) 그러하다.

(ก) ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(가) 비처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 법처가 일어나지 않는가? (답) 일어난다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ. (ฆานายตนมูลกํ)

(나) 혹은, 법처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 비처가 일어나지 않는가? (답) 없다. (비처를 근본으로 함)

๓๔. (ก) ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

34. (가) 색처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 의처가 일어나지 않는가? (답) 일어난다.

(ข) ยตฺถ วา ปน มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(나) 혹은, 의처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 색처가 일어나지 않는가? (답) 일어난다.

(ก) ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(가) 색처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 법처가 일어나지 않는가? (답) 일어난다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ. (รูปายตนมูลกํ)

(나) 혹은, 법처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 색처가 일어나지 않는가? (답) 없다. (색처를 근본으로 함)

๓๕. (ก) ยตฺถ [Pg.90] มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

35. (가) 의처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 법처가 일어나지 않는가? (답) 일어난다.

(ข) ยตฺถ วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ. (มนายตนมูลกํ)

(나) 혹은, 법처가 일어나지 않는 곳에서 그곳에서는 의처가 일어나지 않는가? (답) 없다. (의처를 근본으로 함)

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(마) 부정적 개인-장소

๓๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

36. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 이처가 일어나지 않는가?

อจกฺขุกานํ สโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처 없이 이처를 가진 채 태어나는 자들에게, 그들에게는 그곳에서 안처가 일어나지 않지만 그들에게 그곳에서 이처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들과 안처도 없고 이처도 없이 태어나는 자들에게, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어나지 않고 이처도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 이처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나지 않는가?

อโสตกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ อโสตกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ…เป….

이처 없이 안처를 가진 채 태어나는 자들에게, 그들에게는 그곳에서 이처가 일어나지 않지만 그들에게 그곳에서 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들과 이처도 없고 안처도 없이 태어나는 자들에게, 그들에게는 그곳에서 이처도 일어나지 않고 안처도 일어나지 않는다. …

๓๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

37. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 일어나지 않는가?

อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

의처 없이 태어나는 자들에게, 그들에게는 그곳에서 의처가 일어나지 않지만 그들에게 그곳에서 법처가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽어가는 자들에게, 그들에게는 그곳에서 의처도 일어나지 않고 법처도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 혹은, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 일어나지 않는가? (답) 그러하다.

(๒) อตีตวาโร

(2) 과거편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 개인

๓๘. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

38. (가) 어떤 사람에게 안처가 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 이처도 일어난 적이 있는가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 혹은, 어떤 사람에게 이처가 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 안처도 일어난 적이 있는가? (답) 그러하다.

ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ… มนายตนํ… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

어떤 사람에게 안처가 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 비처가… 색처가… 의처가… 법처가 일어난 적이 있는가? (답) 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

혹은, 어떤 사람에게 법처가 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 안처도 일어난 적이 있는가? (답) 그러하다.

๓๙. ยสฺส [Pg.91] ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ… มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

39. 어떤 사람에게 비입(鼻入)이, ... 생략 ... 색입(色入)이, 의입(意入)이 일어났었다면, 그에게 법입(法入)도 일어났었는가? 그렇다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

또한 만약 어떤 사람에게 법입이 일어났었다면, 그에게 의입도 일어났었는가? 그렇다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처(處, okāsa)

๔๐. (ก) ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ…เป… (ยตฺถกํ ปจฺจุปฺปนฺเนปิ อตีเตปิ อนาคเตปิ ปจฺจุปฺปนฺนาตีเตปิ ปจฺจุปฺปนฺนานาคเตปิ อตีตานาคเตปิ สพฺพตฺถ สทิสํ, อุปฺปชฺชติ อุปฺปชฺชิตฺถาติ นามํ อติเรกํ กาตพฺพํ).

40. (가) 어느 곳에서 안입(眼入)이 일어났었다면 ... 생략 ... (처(處, okāsa)에 관한 항목은 현재에서도, 과거에서도, 미래에서도, 현재·과거에서도, 현재·미래에서도, 과거·미래에서도 모든 곳에서 동일하며, '일어난다'와 '일어났었다'라는 명칭만 추가하여야 한다).

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 인·처(人·處, puggalokāsa)

๔๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

41. (가) 어떤 사람이 어느 곳에서 안입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 이입(耳入)도 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 만약 어떤 사람이 어느 곳에서 이입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 안입도 일어났었는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 안입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 비입도 일어났었는가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

색계(色界)의 그들에게는 그곳에서 안입은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 비입은 일어나지 않았었다. 욕계(欲界)의 그들에게는 그곳에서 안입도 일어났었고 비입도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 만약 어떤 사람이 어느 곳에서 비입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 안입도 일어났었는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 안입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 색입(色入)도 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 만약 어떤 사람이 어느 곳에서 색입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 안입도 일어났었는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정(無想有情)의 그들에게는 그곳에서 색입은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 안입은 일어나지 않았었다. 오온(五蘊)을 가진 자들의 그들에게는 그곳에서 색입도 일어났었고 안입도 일어났었다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 안입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 의입도 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 만약 어떤 사람이 어느 곳에서 의입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 안입도 일어났었는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계(無色界)의 그들에게는 그곳에서 의입은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 안입은 일어나지 않았었다. 오온을 가진 자들의 그들에게는 그곳에서 의입도 일어났었고 안입도 일어났었다.

(ก) ยสฺส [Pg.92] ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 안입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 법입도 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 만약 어떤 사람이 어느 곳에서 법입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 안입도 일어났었는가?

อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ. (จกฺขายตนมูลกํ)

무상유정과 무색계의 그들에게는 그곳에서 법입은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 안입은 일어나지 않았었다. 오온을 가진 자들의 그들에게는 그곳에서 법입도 일어났었고 안입도 일어났었다. (안입을 근본으로 함)

๔๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

42. (가) 어떤 사람이 어느 곳에서 비입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 색입도 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 만약 어떤 사람이 어느 곳에서 색입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 비입도 일어났었는가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

색계의 그들에게는 그곳에서 색입은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 비입은 일어나지 않았었다. 욕계의 그들에게는 그곳에서 색입도 일어났었고 비입도 일어났었다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 비입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 의입도 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 만약 어떤 사람이 어느 곳에서 의입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 비입도 일어났었는가?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

색계와 무색계의 그들에게는 그곳에서 의입은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 비입은 일어나지 않았었다. 욕계의 그들에게는 그곳에서 의입도 일어났었고 비입도 일어났었다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 비입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 법입도 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 만약 어떤 사람이 어느 곳에서 법입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 비입도 일어났었는가?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ. (ฆานายตนมูลกํ)

색계와 무색계의 그들에게는 그곳에서 법입은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 비입은 일어나지 않았었다. 욕계의 그들에게는 그곳에서 법입도 일어났었고 비입도 일어났었다. (비입을 근본으로 함)

๔๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

43. (가) 어떤 사람이 어느 곳에서 색입이 일어났었다면, 그에게 그곳에서 의입도 일어났었는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정의 그들에게는 그곳에서 색입은 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 의입은 일어나지 않았었다. 오온을 가진 자들의 그들에게는 그곳에서 색입도 일어났었고 의입도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 마나야타나(意處)가 일어났었다면, 그 사람에게 그곳에서 루빠야타나(色處)가 일어났었는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계(無色界)의 그들에게는 그곳에서 마나야타나는 일어났었으나, 루빠야타나는 그들에게 그곳에서 일어났었던 것이 아니다. 오온(五蘊)이 있는 곳[五蘊世間]의 그들에게는 그곳에서 마나야타나도 일어났었고 루빠야타나도 일어났었다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 루빠야타나가 일어났었다면, 그 사람에게 그곳에서 담마야타나(法處)가 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ[Pg.93]?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 담마야타나가 일어났었다면, 그 사람에게 그곳에서 루빠야타나가 일어났었는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถรูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ. (รูปายตนมูลกํ).

무색계의 그들에게는 그곳에서 담마야타나는 일어났었으나, 루빠야타나는 그들에게 그곳에서 일어났었던 것이 아니다. 오온이 있는 곳과 무상유정(無想有情)의 그들에게는 그곳에서 담마야타나도 일어났었고 루빠야타나도 일어났었다. (루빠야타나를 근본으로 함)

๔๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

44. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 마나야타나가 일어났었다면, 그 사람에게 그곳에서 담마야타나가 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 담마야타나가 일어났었다면, 그 사람에게 그곳에서 마나야타나가 일어났었는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ. (มนายตนมูลกํ)

무상유정의 그들에게는 그곳에서 담마야타나는 일어났었으나, 마나야타나는 그들에게 그곳에서 일어났었던 것이 아니다. 사온(四蘊)과 오온이 있는 곳의 그들에게는 그곳에서 담마야타나도 일어났었고 마나야타나도 일어났었다. (마나야타나를 근본으로 함)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정의 인물 구절

๔๕. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

45. (가) 어떤 사람에게 짝카야타나(眼處)가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 소따야타나(耳處)가 일어났었던 것이 아닌가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ. (สํขิตฺตํ).

(나) 또한 어떤 사람에게 소따야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 짝카야타나가 일어났었던 것이 아닌가? 없다. (간략히 함)

๔๖. (ก) ยสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

46. (가) 어떤 사람에게 마나야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 담마야타나가 일어났었던 것이 아닌가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.…เป….

(나) 또한 어떤 사람에게 담마야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 마나야타나가 일어났었던 것이 아닌가? 없다. …이하 생략….

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정의 처소 구절

๔๗. ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

47. 어느 곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아닌 곳은…이하 생략….

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정의 인물과 처소 구절

๔๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

48. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 소따야타나가 일어났었던 것이 아닌가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 소따야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아닌가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 가나야타나(鼻處)가 일어났었던 것이 아닌가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 가나야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아닌가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

색계(色界)의 그들에게는 그곳에서 가나야타나는 일어났었던 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 짝카야타나는 일어났었던 것이 아닌 것이 아니다(일어났었다). 정거천(淨居天), 무상유정, 무색계의 그들에게는 그곳에서 가나야타나도 일어났었던 것이 아니고 짝카야타나도 일어났었던 것이 아니다.

(ก) ยสฺส [Pg.94] ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 루빠야타나가 일어났었던 것이 아닌가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정의 그들에게는 그곳에서 짝카야타나는 일어났었던 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 루빠야타나는 일어났었던 것이 아닌 것이 아니다(일어났었다). 정거천과 무색계의 그들에게는 그곳에서 짝카야타나도 일어났었던 것이 아니고 루빠야타나도 일어났었던 것이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 루빠야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아닌가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 person에게 어느 곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 마나야타나가 일어났었던 것이 아닌가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계의 그들에게는 그곳에서 짝카야타나는 일어났었던 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 마나야타나는 일어났었던 것이 아닌 것이 아니다(일어났었다). 정거천과 무상유정의 그들에게는 그곳에서 짝카야타나도 일어났었던 것이 아니고 마나야타나도 일어났었던 것이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 마나야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아닌가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 담마야타나가 일어났었던 것이 아닌가?

อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정과 무색계의 그들에게는 그곳에서 짝카야타나는 일어났었던 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 담마야타나는 일어났었던 것이 아닌 것이 아니다(일어났었다). 정거천의 그들에게는 그곳에서 짝카야타나도 일어났었고(일어났었던 것이 아니고) 담마야타나도 일어났었던 것이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 담마야타나가 일어났었던 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 짝카야타나가 일어났었던 것이 아닌가? 그렇다. (짝카야타나를 근본으로 함)

๔๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

49. (가) 어느 곳에서 어느 사람에게 비처(鼻處)가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 색처(色處)도 생겨나지 않았습니까?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

색계 존재들에게는 그곳에서 비처가 생겨나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 색처가 생겨나지 않은 것은 아닙니다. 정거천 존재들과 무색계 존재들에게는 그곳에서 비처도 생겨나지 않았고 색처도 생겨나지 않았습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어느 곳에서 어느 사람에게 색처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 비처도 생겨나지 않았습니까? 그러합니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어느 곳에서 어느 사람에게 비처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 의처(意處)도 생겨나지 않았습니까?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

색계 존재들과 무색계 존재들에게는 그곳에서 비처가 생겨나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 의처가 생겨나지 않은 것은 아닙니다. 정거천 존재들과 무상유정천 존재들에게는 그곳에서 비처도 생겨나지 않았고 의처도 생겨나지 않았습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어느 곳에서 어느 사람에게 의처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 비처도 생겨나지 않았습니까? 그러합니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어느 곳에서 어느 사람에게 비처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 법처(法處)도 생겨나지 않았습니까?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

색계 존재들과 무색계 존재들에게는 그곳에서 비처가 생겨나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 법처가 생겨나지 않은 것은 아닙니다. 정거천 존재들에게는 그곳에서 비처도 생겨나지 않았고 법처도 생겨나지 않았습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ [Pg.95] นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

(나) 또는, 어느 곳에서 어느 사람에게 법처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 비처도 생겨나지 않았습니까? 그러합니다. (비처를 근본으로 함)

๕๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

50. (가) 어느 곳에서 어느 사람에게 색처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 의처도 생겨나지 않았습니까?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계 존재들에게는 그곳에서 색처가 생겨나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 의처가 생겨나지 않은 것은 아닙니다. 정거천 존재들에게는 그곳에서 색처도 생겨나지 않았고 의처도 생겨나지 않았습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또는, 어느 곳에서 어느 사람에게 의처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 색처도 생겨나지 않았습니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정천 존재들에게는 그곳에서 의처가 생겨나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 색처가 생겨나지 않은 것은 아닙니다. 정거천 존재들에게는 그곳에서 의처도 생겨나지 않았고 색처도 생겨나지 않았습니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어느 곳에서 어느 사람에게 색처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 법처도 생겨나지 않았습니까?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계 존재들에게는 그곳에서 색처가 생겨나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 법처가 생겨나지 않은 것은 아닙니다. 정거천 존재들에게는 그곳에서 색처도 생겨나지 않았고 법처도 생겨나지 않았습니다.

(ก) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา. (รูปายตนมูลกํ)

(가) 또는, 어느 곳에서 어느 사람에게 법처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 색처도 생겨나지 않았습니까? 그러합니다. (색처를 근본으로 함)

๕๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

51. (가) 어느 곳에서 어느 사람에게 의처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 법처도 생겨나지 않았습니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정천 존재들에게는 그곳에서 의처가 생겨나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 법처가 생겨나지 않은 것은 아닙니다. 정거천 존재들에게는 그곳에서 의처도 생겨나지 않았고 법처도 생겨나지 않았습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา. (มนายตนมูลกํ)

(나) 또는, 어느 곳에서 어느 사람에게 법처가 생겨나지 않았던 경우, 그곳에서 그 사람에게 의처도 생겨나지 않았습니까? 그러합니다. (의처를 근본으로 함)

(๓) อนาคตวาโร

(3) 미래편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 개인

๕๒. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

52. (가) 어느 사람에게 안처(眼處)가 생겨날 예정이라면, 그 사람에게 이처(耳處)도 생겨날 것입니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어느 사람에게 이처가 생겨날 예정이라면, 그 사람에게 안처도 생겨날 것입니까? 그러합니다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어느 사람에게 안처가 생겨날 예정이라면, 그 사람에게 비처(鼻處)도 생겨날 것입니까?

เย รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ [Pg.96] ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계에 태어나 반열반할 자들에게는 안처는 생겨날 것이지만, 그들에게 비처는 생겨나지 않을 것입니다. 그 외의 다른 자들에게는 안처도 생겨날 것이고 비처도 생겨날 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어느 사람에게 비처가 생겨날 예정이라면, 그 사람에게 안처도 생겨날 것입니까? 그러합니다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어느 사람에게 안처가 생겨날 예정이라면, 그 사람에게 색처도 생겨날 것입니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어느 사람에게 색처가 생겨날 예정이라면, 그 사람에게 안처도 생겨날 것입니까? 그러합니다.

ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ (ตสฺส มนายตนญฺจ ธมฺมายตนญฺจ สทิสํ, อิเม ทฺเว สทิสาเยว โหนฺติ).

안처가 생겨날 자에 대하여 (의처와 법처도 이와 같으며, 이 둘은 동일합니다).

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어느 사람에게 안처가 생겨날 예정이라면, 그 사람에게 법처도 생겨날 것입니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 법처가 일어날 것인가, 그 사람에게 안처가 일어날 것인가?

เย อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게는 법처는 일어날 것이나 안처는 일어나지 않을 것이다. 그 외의 다른 자들에게는 법처도 일어나고 안처도 일어날 것이다. (안처를 근간으로 함)

๕๓. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

53. (순차) 어떤 사람에게 비처가 일어날 것인가, 그 사람에게 색처가 일어날 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 색처가 일어날 것인가, 그 사람에게 비처가 일어날 것인가?

เย รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게는 색처는 일어날 것이나 비처는 일어나지 않을 것이다. 그 외의 다른 자들에게는 색처도 일어나고 비처도 일어날 것이다.

ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

어떤 사람에게 비처가 일어날 것인가, 그 사람에게 의처... (중략) ...법처가 일어날 것인가? 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 법처가 일어날 것인가, 그 사람에게 비처가 일어날 것인가?

เย รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (ฆานายตนมูลกํ)

색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게는 법처는 일어날 것이나 비처는 일어나지 않을 것이다. 그 외의 다른 자들에게는 법처도 일어나고 비처도 일어날 것이다. (비처를 근간으로 함)

๕๔. ยสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

54. 어떤 사람에게 색처가 일어날 것인가, 그 사람에게 의처... (중략) ...법처가 일어날 것인가? 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 법처가 일어날 것인가, 그 사람에게 색처가 일어날 것인가?

เย อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (รูปายตนมูลกํ).

무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게는 법처는 일어날 것이나 색처는 일어나지 않을 것이다. 그 외의 다른 자들에게는 법처도 일어나고 색처도 일어날 것이다. (색처를 근간으로 함)

๕๕. (ก) ยสฺส [Pg.97] มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

55. (순차) 어떤 사람에게 의처가 일어날 것인가, 그 사람에게 법처가 일어날 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา. (มนายตนมูลกํ)

(역으로) 또한 어떤 사람에게 법처가 일어날 것인가, 그 사람에게 의처가 일어날 것인가? 그러하다. (의처를 근간으로 함)

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차적 장소

๕๖. ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

56. 어느 곳에서 안처가 일어날 것인가... (중략) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차적 인물과 장소

๕๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

57. (순차) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 이처가 일어날 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 일어날 것인가? 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(순차) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 비처가 일어날 것인가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계(존재)들의 경우, 그들에게는 그 곳에서 안처는 일어날 것이나 그들에게 그 곳에서 비처는 일어나지 않을 것이다. 욕계(존재)들의 경우, 그들에게는 그 곳에서 안처도 일어나고 비처도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 일어날 것인가? 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(순차) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 색처가 일어날 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 일어날 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정들의 경우, 그들에게는 그 곳에서 색처는 일어날 것이나 그들에게 그 곳에서 안처는 일어나지 않을 것이다. 오온유들의 경우, 그들에게는 그 곳에서 색처도 일어나고 안처도 일어날 것이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(순차) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 의처가 일어날 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 일어날 것인가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계(존재)들의 경우, 그들에게는 그 곳에서 의처는 일어날 것이나 그들에게 그 곳에서 안처는 일어나지 않을 것이다. 오온유들의 경우, 그들에게는 그 곳에서 의처도 일어나고 안처도 일어날 것이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(순차) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 법처가 일어날 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส [Pg.98] ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 일어날 것인가, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 일어날 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

무상유정들과 무색계(존재)들의 경우, 그들에게는 그 곳에서 법처는 일어날 것이나 그들에게 그 곳에서 안처는 일어나지 않을 것이다. 오온유들의 경우, 그들에게는 그 곳에서 법처도 일어나고 안처도 일어날 것이다. (안처를 근간으로 함)

๕๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

58. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비이(鼻入)가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색이(色入)가 생겨나겠습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 아니면 다시, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색이가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 비이가 생겨나겠습니까?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계 중생들에게는 그곳에서 색이는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 비이는 생겨나지 않을 것입니다. 욕계 중생들에게는 그곳에서 색이도 생겨날 것이고 비이도 생겨날 것입니다.

ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

어떤 사람에게 어떤 곳에서 비이가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 의이(意入)가... (중략) ... 법이(法入)가 생겨나겠습니까? 그렇습니다.

ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

아니면 다시, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법이가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 비이가 생겨나겠습니까?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (ฆานายตนมูลกํ)

색계 중생들과 무색계 중생들에게는 그곳에서 법이는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 비이는 생겨나지 않을 것입니다. 욕계 중생들에게는 그곳에서 법이도 생겨날 것이고 비이도 생겨날 것입니다. (비이근원)

๕๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

59. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색이가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 의이가 생겨나겠습니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정천 중생들에게는 그곳에서 색이는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 의이는 생겨나지 않을 것입니다. 오온(五蘊)을 가진 중생들에게는 그곳에서 색이도 생겨날 것이고 의이도 생겨날 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 아니면 다시, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의이가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색이가 생겨나겠습니까?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계 중생들에게는 그곳에서 의이는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 색이는 생겨나지 않을 것입니다. 오온을 가진 중생들에게는 그곳에서 의이도 생겨날 것이고 색이도 생겨날 것입니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색이가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 법이가 생겨나겠습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 아니면 다시, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법이가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색이가 생겨나겠습니까?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (รูปายตนมูลกํ)

무색계 중생들에게는 그곳에서 법이는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 색이는 생겨나지 않을 것입니다. 오온을 가진 중생들과 무상유정천 중생들에게는 그곳에서 법이도 생겨날 것이고 색이도 생겨날 것입니다. (색이근원)

๖๐. (ก) ยสฺส [Pg.99] ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

60. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의이가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 법이가 생겨나겠습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 아니면 다시, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법이가 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 의이가 생겨나겠습니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (มนายตนมูลกํ)

무상유정천 중생들에게는 그곳에서 법이는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 의이는 생겨나지 않을 것입니다. 사온(四蘊)을 가진 중생들과 오온을 가진 중생들에게는 그곳에서 법이도 생겨날 것이고 의이도 생겨날 것입니다. (의이근원)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정(不定) - 인물

๖๑. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

61. (가) 어떤 사람에게 안이(眼入)가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 이이(耳入)도 생겨나지 않겠습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 아니면 다시, 어떤 사람에게 이이가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 안이도 생겨나지 않겠습니까? 그렇습니다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안이가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 비이도 생겨나지 않겠습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 아니면 다시, 어떤 사람에게 비이가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 안이도 생겨나지 않겠습니까?

เย รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계에 태어나 반열반할 자들에게는 비이는 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 안이가 생겨나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 존재인 사람들과 무색계에 태어나 반열반할 자들에게는 비이도 생겨나지 않을 것이고 안이도 생겨나지 않을 것입니다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안이가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 색이도 생겨나지 않겠습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 아니면 다시, 어떤 사람에게 색이가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 안이도 생겨나지 않겠습니까? 그렇습니다.

ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 안이가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 의이가... (중략) ... 법이가 생겨나지 않겠습니까?

เย อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계에 태어나 반열반할 자들에게는 안이는 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 법이가 생겨나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 존재인 사람들에게는 안이도 생겨나지 않을 것이고 법이도 생겨나지 않을 것입니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

아니면 다시, 어떤 사람에게 법이가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 안이도 생겨나지 않겠습니까? 그렇습니다. (안이근원)

๖๒. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

62. (가) 어떤 사람에게 비이가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 색이도 생겨나지 않겠습니까?

เย รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ[Pg.100].

색계에 태어나 반열반할 자들에게는 비이는 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 색이가 생겨나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 존재인 사람들과 무색계에 태어나 반열반할 자들에게는 비이도 생겨나지 않을 것이고 색이도 생겨나지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 아니면 다시, 어떤 사람에게 색이가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 비이도 생겨나지 않겠습니까? 그렇습니다.

ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 비처(鼻處)가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 의처(意處)... <중략>... 법처(法處)가 발생하지 않겠는가?

เย รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게 비처는 발생하지 않을 것이나, 그들에게 법처가 발생하지 않는 것은 아니다. 최후의 몸을 가진 자들, 그들에게는 비처도 발생하지 않을 것이고 법처도 발생하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

또한 어떤 사람에게 법처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 비처가 발생하지 않겠는가? 그렇다. (비처를 근본으로 함)

๖๓. ยสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

63. 어떤 사람에게 색처(色處)가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 의처... <중략>... 법처가 발생하지 않겠는가?

เย อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게 색처는 발생하지 않을 것이나, 그들에게 법처가 발생하지 않는 것은 아니다. 최후의 몸을 가진 자들, 그들에게는 색처도 발생하지 않을 것이고 법처도 발생하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา. (รูปายตนมูลกํ)

또한 어떤 사람에게 법처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 색처가 발생하지 않겠는가? 그렇다. (색처를 근본으로 함)

๖๔. (ก) ยสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

64. (가) 어떤 사람에게 의처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 법처가 발생하지 않겠는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา. (มนายตนมูลกํ)

(나) 또한 어떤 사람에게 법처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 의처가 발생하지 않겠는가? 그렇다. (의처를 근본으로 함)

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정(否定) 처소

๖๕. ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

65. 어느 곳에서 안처(眼處)가 발생하지 않을 것이면... <중략>...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정(否定) 인물과 처소

๖๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

66. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 이처(耳處)가 발생하지 않겠는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않겠는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 발생하지 않겠는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않겠는가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계의 그들에게 그곳에서 비처는 발생하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 안처가 발생하지 않는 것은 아니다. 오온(五蘊)의 처소에서 최후의 몸을 가진 자들, 무상유정들, 무색계의 그들에게 그곳에서 비처도 발생하지 않을 것이고 안처도 발생하지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส [Pg.101] ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 발생하지 않겠는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정의 그들에게 그곳에서 안처는 발생하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 색처가 발생하지 않는 것은 아니다. 오온의 처소에서 최후의 몸을 가진 자들, 무색계의 그들에게 그곳에서 안처도 발생하지 않을 것이고 색처도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않겠는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 발생하지 않겠는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계의 그들에게 그곳에서 안처는 발생하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 의처가 발생하지 않는 것은 아니다. 최후의 몸을 가진 자들, 무상유정의 그들에게 그곳에서 안처도 발생하지 않을 것이고 의처도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않겠는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 발생하지 않겠는가?

อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정들과 무색계의 그들에게 그곳에서 안처는 발생하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 법처가 발생하지 않는 것은 아니다. 최후의 몸을 가진 자들, 그들에게 그곳에서 안처도 발생하지 않을 것이고 법처도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않겠는가? 그렇다. (안처를 근본으로 함)

๖๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

67. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 발생하지 않겠는가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계의 그들에게 그곳에서 비처는 발생하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 색처가 발생하지 않는 것은 아니다. 오온의 처소에서 최후의 몸을 가진 자들, 무색계의 그들에게 그곳에서 비처도 발생하지 않을 것이고 색처도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 발생하지 않겠는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 발생하지 않겠는가?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계와 무색계의 그들에게 그곳에서 비처는 발생하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 의처가 발생하지 않는 것은 아니다. 최후의 몸을 가진 자들, 무상유정의 그들에게 그곳에서 비처도 발생하지 않을 것이고 의처도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 혹은 어느 곳에서 어느 사람에게 의근(意處)이 일어나지 않을 것인 경우, 그곳에서 그 사람에게 비근(鼻處)이 일어나지 않겠습니까? 그러합니다.

(ก) ยสฺส [Pg.102] ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어느 곳에서 어느 사람에게 비근이 일어나지 않을 것인 경우, 그곳에서 그 사람에게 법근(法處)이 일어나지 않겠습니까?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계의 존재들과 무색계의 존재들, 그들에게 그곳에서 비근은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 법근이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 생을 사는 자들, 그들에게는 그곳에서 비근도 일어나지 않을 것이고 법근도 일어나지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

(나) 또한 혹은 어느 곳에서 어느 사람에게 법근이 일어나지 않을 것인 경우, 그곳에서 그 사람에게 비근이 일어나지 않겠습니까? 그러합니다. (비근을 근본으로 함)

๖๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

68. (가) 어느 곳에서 어느 사람에게 색근(色處)이 일어나지 않을 것인 경우, 그곳에서 그 사람에게 의근이 일어나지 않겠습니까?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계의 존재들, 그들에게 그곳에서 색근은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 의근이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 생을 사는 자들, 그들에게는 그곳에서 색근도 일어나지 않을 것이고 의근도 일어나지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 혹은 어느 곳에서 어느 사람에게 의근이 일어나지 않을 것인 경우, 그곳에서 그 사람에게 색근이 일어나지 않겠습니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정천의 중생들, 그들에게 그곳에서 의근은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 색근이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 생을 사는 자들, 그들에게는 그곳에서 의근도 일어나지 않을 것이고 색근도 일어나지 않을 것입니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어느 곳에서 어느 사람에게 색근이 일어나지 않을 것인 경우, 그곳에서 그 사람에게 법근이 일어나지 않겠습니까?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계의 존재들, 그들에게 그곳에서 색근은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 법근이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 생을 사는 자들, 그들에게는 그곳에서 색근도 일어나지 않을 것이고 법근도 일어나지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา. (รูปายตนมูลกํ)

(나) 또한 혹은 어느 곳에서 어느 사람에게 법근이 일어나지 않을 것인 경우, 그곳에서 그 사람에게 색근이 일어나지 않겠습니까? 그러합니다. (색근을 근본으로 함)

๖๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

69. (가) 어느 곳에서 어느 사람에게 의근이 일어나지 않을 것인 경우, 그곳에서 그 사람에게 법근이 일어나지 않겠습니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정천의 중생들, 그들에게 그곳에서 의근은 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 법근이 일어나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 생을 사는 자들, 그들에게는 그곳에서 의근도 일어나지 않을 것이고 법근도 일어나지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา. (มนายตนมูลกํ)

(나) 또한 혹은 어느 곳에서 어느 사람에게 법근이 일어나지 않을 것인 경우, 그곳에서 그 사람에게 의근이 일어나지 않겠습니까? 그러합니다. (의근을 근본으로 함)

(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(4) 현재-과거편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순차적 인물

๗๐. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

70. (가) 어떤 사람에게 안근(眼處)이 일어나고 있다면, 그 사람에게 이근(耳處)도 일어났었습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ[Pg.103]?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 이근이 일어났었다면, 그 사람에게 안근이 일어나고 있습니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들과 안근 없이 태어나는 자들, 그들에게 이근은 일어났었지만, 그들에게 안근이 일어나고 있는 것은 아닙니다. 안근을 가진 채 태어나는 자들, 그들에게는 이근도 일어났었고 안근도 일어나고 있습니다.

ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ… มนายตนํ… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

어떤 사람에게 안근이 일어나고 있다면, 그 사람에게 비근이… (중략) …색근이… 의근이… 법근이 일어났었습니까? 그러합니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

또한 혹은 어떤 사람에게 법근이 일어났었다면, 그 사람에게 안근이 일어나고 있습니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 안근 없이 태어나는 자들, 그들에게 법근은 일어났었지만, 그들에게 안근이 일어나고 있는 것은 아닙니다. 안근을 가진 채 태어나는 자들, 그들에게는 법근도 일어났었고 안근도 일어나고 있습니다. (안근을 근본으로 함)

๗๑. ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ…เป… มนายตนํ… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

71. 어떤 사람에게 비근이 일어나고 있다면, 그 사람에게 색근이… (중략) …의근이… 법근이 일어났었습니까? 그러합니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

또한 혹은 어떤 사람에게 법근이 일어났었다면, 그 사람에게 비근이 일어나고 있습니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 비근 없이 태어나는 자들, 그들에게 법근은 일어났었지만, 그들에게 비근이 일어나고 있는 것은 아닙니다. 비근을 가진 채 태어나는 자들, 그들에게는 법근도 일어났었고 비근도 일어나고 있습니다. (비근을 근본으로 함)

๗๒. ยสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

72. 어떤 사람에게 색근이 일어나고 있다면, 그 사람에게 의근이… (중략) …법근이 일어났었습니까? 그러합니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

또한 혹은 어떤 사람에게 법근이 일어났었다면, 그 사람에게 색근이 일어나고 있습니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 무색계(의 형색 없는) 존재로 태어나는 자들, 그들에게 법근은 일어났었지만, 그들에게 색근이 일어나고 있는 것은 아닙니다. 색근을 가진 채 태어나는 자들, 그들에게는 법근도 일어났었고 색근도 일어나고 있습니다. (색근을 근본으로 함)

๗๓. (ก) ยสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

73. (가) 어떤 사람에게 의근이 일어나고 있다면, 그 사람에게 법근도 일어났었습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 법근이 일어났었다면, 그 사람에게 의근이 일어나고 있습니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (มนายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 마음 없이 태어나는 자들, 그들에게 법처는 일어났었으나 그들에게 의처는 일어나지 않는다. 마음 있게 태어나는 자들, 그들에게는 법처도 일어났었고 의처도 일어난다. (의처를 근본으로 함)

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 공간

๗๔. ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.…เป….

74. 어느 곳에서 안처가 일어나면 그곳에서 이처가 일어났었는가? 그렇다. ... (이하 생략) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 인구-공간

๗๕. (ก) ยสฺส [Pg.104] ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

75. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나면 그 사람에게 그곳에서 이처가 일어났었는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지만 그들에게는 그곳에서 이처는 일어나지 않았었다. 그 외의 눈이 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어나고 이처도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 일어났었으면 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온계에서 죽어가는 자들과 눈 없이 욕계에 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 이처는 일어났었으나 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지 않는다. 눈이 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 이처도 일어났었고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나면 그 사람에게 그곳에서 비처가 일어났었는가?

รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. สจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

색계에 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지만 그들에게는 그곳에서 비처는 일어나지 않았었다. 눈이 있는 자로 욕계에 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어나고 비처도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어났었으면 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

욕계에서 죽어가는 자들과 눈 없이 욕계에 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 비처는 일어났었으나 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지 않는다. 눈이 있는 자로 욕계에 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 비처도 일어났었고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나면 그 사람에게 그곳에서 형색처가 일어났었는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน [Pg.105] จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지만 그들에게는 그곳에서 형색처는 일어나지 않았었다. 그 외의 눈이 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어나고 형색처도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 형색처가 일어났었으면 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ จ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온계에서 죽어가는 자들과 눈 없이 욕계에 태어나는 자들, 무상유정천의 자들, 그들에게는 그곳에서 형색처는 일어났었으나 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지 않는다. 눈이 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 형색처도 일어났었고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나면 그 사람에게 그곳에서 의처가 일어났었는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지만 그들에게는 그곳에서 의처는 일어나지 않았었다. 그 외의 눈이 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어나고 의처도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 일어났었으면 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온계에서 죽어가는 자들과 눈 없이 욕계에 태어나는 자들, 무색계의 자들, 그들에게는 그곳에서 의처는 일어났었으나 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지 않는다. 눈이 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 의처도 일어났었고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나면 그 사람에게 그곳에서 법처가 일어났었는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지만 그들에게는 그곳에서 법처는 일어나지 않았었다. 그 외의 눈이 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어나고 법처도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 일어났었으면 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 눈 없이 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처는 일어났었으나 그들에게는 그곳에서 안처는 일어나지 않는다. 눈이 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처도 일어났었고 안처도 일어난다. (안처를 근본으로 함)

๗๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

76. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어나면 그 사람에게 그곳에서 형색처가 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 형색처가 일어났었으면 그 사람에게 그곳에서 비처가 일어나는가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

욕계에서 죽어가는 자들과 코 없이 욕계에 태어나는 자들, 색계의 자들, 그들에게는 그곳에서 형색처는 일어났었으나 그들에게는 그곳에서 비처는 일어나지 않는다. 코가 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 형색처도 일어났었고 비처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어나면 그 사람에게 그곳에서 의처가 일어났었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 일어났었으면 그 사람에게 그곳에서 비처가 일어나는가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

욕계에서 죽어가는 자들과 코 없이 욕계에 태어나는 자들, 색계의 자들, 무색계의 자들, 그들에게는 그곳에서 의처는 일어났었으나 그들에게는 그곳에서 비처는 일어나지 않는다. 코가 있는 자로 태어나는 자들, 그들에게는 그곳에서 의처도 일어났었고 비처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비입처가 일어나면, 그 사람에게 그곳에서 법입처가 일어난 적이 있습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ [Pg.106] อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법입처가 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 그곳에서 비입처가 일어납니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 비입처 없이 태어나는 자들에게는 그곳에서 법입처는 일어난 적이 있지만, 그들에게 그곳에서 비입처는 일어나지 않습니다. 비입처를 가진 자들로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 법입처도 일어난 적이 있고 비입처도 일어납니다. (비입처를 근간으로 함)

๗๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

77. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색입처가 일어나면, 그 사람에게 그곳에서 의입처가 일어난 적이 있습니까?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 색입처는 일어나지만, 그들에게 그곳에서 의입처는 일어난 적이 없습니다. 그 밖의 오온이 있는 곳(오온지)에 태어나는 자들에게는 그곳에서 색입처도 일어나고 의입처도 일어난 적이 있습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의입처가 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 그곳에서 색입처가 일어납니까?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온이 있는 곳(오온지)에서 죽어가는 자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 의입처는 일어난 적이 있지만, 그들에게 그곳에서 색입처는 일어나지 않습니다. 오온이 있는 곳(오온지)에 태어나는 자들에게는 그곳에서 의입처도 일어난 적이 있고 색입처도 일어납니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색입처가 일어나면, 그 사람에게 그곳에서 법입처가 일어난 적이 있습니까?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 색입처는 일어나지만, 그들에게 그곳에서 법입처는 일어난 적이 없습니다. 그 밖의 색이 있는 자들(유색자)로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 색입처도 일어나고 법입처도 일어난 적이 있습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법입처가 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 그곳에서 색입처가 일어납니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 색이 없는 자들(무색자)로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 법입처는 일어난 적이 있지만, 그들에게 그곳에서 색입처는 일어나지 않습니다. 색이 있는 자들(유색자)로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 법입처도 일어난 적이 있고 색입처도 일어납니다. (색입처를 근간으로 함)

๗๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

78. (가) 어떤 person에게 어떤 곳에서 의입처가 일어나면, 그 사람에게 그곳에서 법입처가 일어난 적이 있습니까?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 의입처는 일어나지만, 그들에게 그곳에서 법입처는 일어난 적이 없습니다. 그 밖의 마음이 있는 자들(유심자)로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 의입처도 일어나고 법입처도 일어난 적이 있습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법입처가 일어난 적이 있다면, 그 사람에게 그곳에서 의입처가 일어납니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (มนายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 마음이 없는 자들(무심자)로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 법입처는 일어난 적이 있지만, 그들에게 그곳에서 의입처는 일어나지 않습니다. 마음이 있는 자들(유심자)로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 법입처도 일어난 적이 있고 의입처도 일어납니다. (의입처를 근간으로 함)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정 인물

๗๙. (ก) ยสฺส [Pg.107] จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

79. (가) 어떤 사람에게 안입처가 일어나지 않으면, 그 사람에게 이입처가 일어난 적이 없습니까? 일어난 적이 있습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ.

(나) 또한 어떤 사람에게 이입처가 일어난 적이 없다면, 그 사람에게 안입처가 일어나지 않습니까? 없습니다.

ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ… มนายตนํ… ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

어떤 사람에게 안입처가 일어나지 않으면, 그 사람에게 비입처가... (중략)... 색입처가... 의입처가... 법입처가 일어난 적이 없습니까? 일어난 적이 있습니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ.

또한 어떤 사람에게 법입처가 일어난 적이 없다면, 그 사람에게 안입처가 일어나지 않습니까? 없습니다.

๘๐. ยสฺส ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ… มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

80. 어떤 사람에게 비입처가... (중략)... 색입처가... 의입처가 일어나지 않으면, 그 사람에게 법입처가 일어난 적이 없습니까? 일어난 적이 있습니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ.

또한 어떤 사람에게 법입처가 일어난 적이 없다면, 그 사람에게 의입처가 일어나지 않습니까? 없습니다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정 장소

๘๑. ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ…เป….

81. 어떤 곳에서 안입처가 일어나지 않으면... (중략)...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정 인물장소

๘๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

82. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안입처가 일어나지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 이입처가 일어난 적이 없습니까?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온이 있는 곳(오온지)에서 죽어가는 자들과 안입처 없이 욕계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 안입처는 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 이입처는 일어난 적이 있습니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천의 존재들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 안입처도 일어나지 않고 이입처도 일어난 적이 없습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 이입처가 일어난 적이 없다면, 그 사람에게 그곳에서 안입처가 일어나지 않습니까?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 이입처는 일어난 적이 없지만, 그들에게 그곳에서 안입처는 일어납니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천의 존재들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 이입처도 일어난 적이 없고 안입처도 일어나지 않습니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안입처가 일어나지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 비입처가 일어난 적이 없습니까?

กามาวจรา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. รูปาวจรา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

욕계에서 죽어가는 자들, 안처가 없는 자들로서 욕계에 태어나는 자들, 그들에게 거기서 안처는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 비처가 일어나지 않았던 것은 아니다. 색계에서 죽어가는 자들, 무상유정들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 안처도 일어나지 않고 비처도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(또는) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나지 않는가?

รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ [Pg.108] เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. รูปาวจรา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

색계에 태어나는 자들, 그들에게 거기서 비처는 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 색계에서 죽어가는 자들, 무상유정들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 비처도 일어나지 않았고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 일어나지 않았는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온계에서 죽어가는 자들, 안처가 없는 자들로서 욕계에 태어나는 자들, 무상유정들, 그들에게 거기서 안처는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 색처가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 안처도 일어나지 않고 색처도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나지 않는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

정거천에 태어나는 자들, 그들에게 거기서 색처는 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 색처도 일어나지 않았고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 일어나지 않았는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온계에서 죽어가는 자들, 안처가 없는 자들로서 욕계에 태어나는 자들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 안처는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 의처가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들, 무상유정들, 그들에게 거기서 안처도 일어나지 않고 의처도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나지 않는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

정거천에 태어나는 자들, 그들에게 거기서 의처는 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들, 무상유정들, 그들에게 거기서 의처도 일어나지 않았고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 일어나지 않았는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

모든 죽어가는 자들, 안처가 없는 자들로서 태어나는 자들, 그들에게 거기서 안처는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 법처가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들, 그들에게 거기서 안처도 일어나지 않고 법처도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나지 않는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

정거천에 태어나는 자들, 그들에게 거기서 법처는 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들, 그들에게 거기서 법처도 일어나지 않았고 안처도 일어나지 않는다. (안처무라)

๘๓. (ก) ยสฺส [Pg.109] ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

83. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 일어나지 않았는가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

욕계에서 죽어가는 자들, 비처가 없는 자들로서 욕계에 태어나는 자들, 색계 존재들, 그들에게 거기서 비처는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 색처가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천 존재들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 비처도 일어나지 않고 색처도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 일어나지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 일어나지 않았는가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

욕계에서 죽어가는 자들, 비처가 없는 자들로서 욕계에 태어나는 자들, 색계 존재들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 비처는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 의처가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천 존재들, 무상유정들, 그들에게 거기서 비처도 일어나지 않고 의처도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 일어나지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 일어나지 않았는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

모든 죽어가는 자들, 비처가 없는 자들로서 태어나는 자들, 그들에게 거기서 비처는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 법처가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천 존재들, 그들에게 거기서 비처도 일어나지 않고 법처도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 일어나지 않는가? 그렇다. (비처무라)

๘๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

84. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 일어나지 않았는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온계에서 죽어가는 자들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 색처는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 의처가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들, 무상유정으로서 죽어가는 자들, 그들에게 거기서 색처도 일어나지 않고 의처도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 일어나지 않는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

정거천에 태어나는 자들, 무상유정으로 태어나는 자들, 그들에게 거기서 의처는 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 색처가 일어나지 않는 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들, 무상유정으로서 죽어가는 자들, 그들에게 거기서 의처도 일어나지 않았고 색처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(순방향) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 루파야타나(형색처)가 일어나지 않는가, 그에게 그곳에서 담마야타나(법처)가 일어나지 않았는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ [Pg.110] เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

모든 죽어가는 자들, 루파야타나 없이 태어나는 자들에게는 그곳에서 루파야타나가 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 담마야타나가 일어나지 않았던 것은 아니다. 수다와사(정거천)에서 완전한 열반에 드는 자들에게는 그곳에서 루파야타나도 일어나지 않고 담마야타나도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(역방향) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 담마야타나가 일어나지 않았는가, 그에게 그곳에서 루파야타나가 일어나지 않는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

수다와사에 태어나는 자들에게는 그곳에서 담마야타나가 일어나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 루파야타나가 일어나지 않는 것은 아니다. 수다와사에서 완전한 열반에 드는 자들에게는 그곳에서 담마야타나도 일어나지 않았고 루파야타나도 일어나지 않는다. (루파야타나를 근본으로 함)

๘๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

85. (순방향) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마나야타나(의처)가 일어나지 않는가, 그에게 그곳에서 담마야타나가 일어나지 않았는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

모든 죽어가는 자들, 마음 없이 태어나는 자들에게는 그곳에서 마나야타나가 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 담마야타나가 일어나지 않았던 것은 아니다. 수다와사에서 완전한 열반에 드는 자들에게는 그곳에서 마나야타나도 일어나지 않고 담마야타나도 일어나지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(역방향) 아니면 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 담마야타나가 일어나지 않았는가, 그에게 그곳에서 마나야타나가 일어나지 않는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (มนายตนมูลกํ)

수다와사에 태어나는 자들에게는 그곳에서 담마야타나가 일어나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 마나야타나가 일어나지 않는 것은 아니다. 수다와사에서 완전한 열반에 드는 자들에게는 그곳에서 담마야타나도 일어나지 않았고 마나야타나도 일어나지 않는다. (마나야타나를 근본으로 함)

(๕) ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

(5) 현재미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 인물 순방향

๘๖. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

86. (순방향) 어떤 사람에게 짜쿠야타나(안처)가 일어나는가, 그에게 소타야타나(이처)가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자로서 오온계(욕계/색계)에 태어나는 자들, 그리고 무색계에 태어나서 완전한 열반에 들 자들이 태어날 때, 그들에게는 짜쿠야타나가 일어나지만, 그들에게 소타야타나가 일어날 것은 아니다. 그 밖의 짜쿠(눈)를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 짜쿠야타나도 일어나고 소타야타나도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역방향) 아니면 또한, 어떤 사람에게 소타야타나가 일어날 것인가, 그에게 짜쿠야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들, 짜쿠(눈) 없이 태어나는 자들에게는 소타야타나가 일어날 것이지만, 그들에게 짜쿠야타나가 일어나는 것은 아니다. 짜쿠를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 소타야타나도 일어날 것이고 짜쿠야타나도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(순방향) 어떤 사람에게 짜쿠야타나(안처)가 일어나는가, 그에게 가나야타나(비처)가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자로서 오온계에 태어나는 자들, 그리고 색계나 무색계에 태어나서 완전한 열반에 들 자들이 태어날 때, 그들에게는 짜쿠야타나가 일어나지만, 그들에게 가나야타나가 일어날 것은 아니다. 그 밖의 짜쿠를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 짜쿠야타나도 일어나고 가나야타나도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역방향) 아니면 또한, 어떤 사람에게 가나야타나가 일어날 것인가, 그에게 짜쿠야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ [Pg.111] จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들, 짜쿠 없이 태어나는 자들에게는 가나야타나가 일어날 것이지만, 그들에게 짜쿠야타나가 일어나는 것은 아니다. 짜쿠를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 가나야타나도 일어날 것이고 짜쿠야타나도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(순방향) 어떤 사람에게 짜쿠야타나(안처)가 일어나는가, 그에게 루파야타나(형색처)가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자로서 오온계에 태어나는 자들, 그리고 무색계에 태어나서 완전한 열반에 들 자들이 태어날 때, 그들에게는 짜쿠야타나가 일어나지만, 그들에게 루파야타나가 일어날 것은 아니다. 그 밖의 짜쿠를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 짜쿠야타나도 일어나고 루파야타나도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역방향) 아니면 또한, 어떤 사람에게 루파야타나가 일어날 것인가, 그에게 짜쿠야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들, 짜쿠 없이 태어나는 자들에게는 루파야타나가 일어날 것이지만, 그들에게 짜쿠야타나가 일어나는 것은 아니다. 짜쿠를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 루파야타나도 일어날 것이고 짜쿠야타나도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(순방향) 어떤 사람에게 짜쿠야타나(안처)가 일어나는가, 그에게 마나야타나(의처)가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자로서 오온계에 태어나는 자들에게는 짜쿠야타나가 일어나지만, 그들에게 마나야타나가 일어날 것은 아니다. 그 밖의 짜쿠를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 짜쿠야타나도 일어나고 마나야타나도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역방향) 아니면 또한, 어떤 사람에게 마나야타나가 일어날 것인가, 그에게 짜쿠야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들, 짜쿠 없이 태어나는 자들에게는 마나야타나가 일어날 것이지만, 그들에게 짜쿠야타나가 일어나는 것은 아니다. 짜쿠를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 마나야타나도 일어날 것이고 짜쿠야타나도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(순방향) 어떤 사람에게 짜쿠야타나(안처)가 일어나는가, 그에게 담마야타나(법처)가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자로서 오온계에 태어나는 자들에게는 짜쿠야타나가 일어나지만, 그들에게 담마야타나가 일어날 것은 아니다. 그 밖의 짜쿠를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 짜쿠야타나도 일어나고 담마야타나도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역방향) 아니면 또한, 어떤 사람에게 담마야타나가 일어날 것인가, 그에게 짜쿠야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들, 짜쿠 없이 태어나는 자들에게는 담마야타나가 일어날 것이지만, 그들에게 짜쿠야타나가 일어나는 것은 아니다. 짜쿠를 가진 자들이 태어날 때, 그들에게는 담마야타나도 일어날 것이고 짜쿠야타나도 일어난다. (짜쿠야타나를 근본으로 함)

๘๗. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

87. (순차) 어떤 사람에게 비입(鼻入)이 생겨나고 있는 중이라면, 그 사람에게 색입(色入)이 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ [Pg.112] เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 욕계에 태어나는 자들과, 무색계에 태어나서 반열반할 자들이 태어날 때, 그들에게 비입은 생겨나고 있지만 색입이 생겨날 것은 아니다. 그 외의 비입을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 비입도 생겨나고 색입도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 색입이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 비입이 생겨나고 있는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들과 비입 없이 태어나는 자들에게는 색입은 생겨날 것이지만 비입이 생겨나고 있는 것은 아니다. 비입을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 색입도 생겨날 것이고 비입도 생겨나고 있다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(순차) 어떤 사람에게 비입이 생겨나고 있는 중이라면, 그 사람에게 의입(意入)이 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 욕계에 태어나는 자들이 태어날 때, 그들에게 비입은 생겨나고 있지만 의입이 생겨날 것은 아니다. 그 외의 비입을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 비입도 생겨나고 의입도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 의입이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 비입이 생겨나고 있는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들과 비입 없이 태어나는 자들에게는 의입은 생겨날 것이지만 비입이 생겨나고 있는 것은 아니다. 비입을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 의입도 생겨날 것이고 비입도 생겨나고 있다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(순차) 어떤 사람에게 비입이 생겨나고 있는 중이라면, 그 사람에게 법입(法入)이 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 욕계에 태어나는 자들이 태어날 때, 그들에게 비입은 생겨나고 있지만 법입이 생겨날 것은 아니다. 그 외의 비입을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 비입도 생겨나고 법입도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 법입이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 비입이 생겨나고 있는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 비입 없이 태어나는 자들에게는 법입은 생겨날 것이지만 비입이 생겨나고 있는 것은 아니다. 비입을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 법입도 생겨날 것이고 비입도 생겨나고 있다. (비입을 근본으로 함)

๘๘. (ก) ยสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

88. (순차) 어떤 사람에게 색입이 생겨나고 있는 중이라면, 그 사람에게 의입이 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 오온(五蘊) 세계에 태어나는 자들이 태어날 때, 그들에게 색입은 생겨나고 있지만 의입이 생겨날 것은 아니다. 그 외의 색(色)을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 색입도 생겨나고 의입도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 의입이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 색입이 생겨나고 있는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ[Pg.113]. สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들과 색(色) 없이 태어나는 자들에게는 의입은 생겨날 것이지만 색입이 생겨나고 있는 것은 아니다. 색을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 의입도 생겨날 것이고 색입도 생겨나고 있다.

(ก) ยสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(순차) 어떤 사람에게 색입이 생겨나고 있는 중이라면, 그 사람에게 법입이 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 오온 세계에 태어나는 자들이 태어날 때, 그들에게 색입은 생겨나고 있지만 법입이 생겨날 것은 아니다. 그 외의 색을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 색입도 생겨나고 법입도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 법입이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 색입이 생겨나고 있는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 색 없이 태어나는 자들에게는 법입은 생겨날 것이지만 색입이 생겨나고 있는 것은 아니다. 색을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 법입도 생겨날 것이고 색입도 생겨나고 있다. (색입을 근본으로 함)

๘๙. (ก) ยสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

89. (순차) 어떤 사람에게 의입이 생겨나고 있는 중이라면, 그 사람에게 법입이 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ, ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 의입은 생겨나고 있지만 법입이 생겨날 것은 아니다. 그 외의 마음(心)을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 의입도 생겨나고 법입도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 법입이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 의입이 생겨나고 있는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들과 마음 없이 태어나는 자들에게는 법입은 생겨날 것이지만 의입이 생겨나고 있는 것은 아니다. 마음을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 법입도 생겨날 것이고 의입도 생겨나고 있다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차적 장소(Okāso)

๙๐. ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ…เป….

90. 어느 장소에서 안입(眼入)이 생겨나고... (생략) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차적 개인과 장소(Puggalokāsa)

๙๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

91. (순차) 어떤 사람에게 어느 장소에서 안입이 생겨나고 있는 중이라면, 그 사람에게 그 장소에서 이입(耳入)이 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 오온 세계에 태어나는 자들이 그곳에 태어날 때, 그들에게 그곳에서 안입은 생겨나고 있지만 이입이 생겨날 것은 아니다. 그 외의 안(眼)을 가진 자들이 태어날 때, 그들에게 그곳에서 안입도 생겨나고 이입도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 어느 장소에서 이입이 생겨날 것이라면, 그 사람에게 그 장소에서 안입이 생겨나고 있는 중인가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ [Pg.114] เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온(다섯 무더기)이 있는 곳에서 죽어가는 자들과 욕계에서 안처(눈의 감각장소) 없이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 이처(귀의 감각장소)는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나는 중인 것은 아니다. 안처가 있는 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 이처도 생겨날 것이고 안처도 생겨나는 중이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나는 중이면, 그 사람에게 그곳에서 비처(코의 감각장소)도 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 존재로서 욕계에서 태어나는 중인 자들과 색계에서 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 안처는 생겨나는 중이지만, 그들에게 그곳에서 비처가 생겨날 것은 아니다. 그 외의 안처를 가진 자들이 욕계에서 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 안처도 생겨나는 중이고 비처도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 생겨날 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처도 생겨나는 중인가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

욕계에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에서 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 비처는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나는 중인 것은 아니다. 안처를 가진 자들이 욕계에서 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 비처도 생겨날 것이고 안처도 생겨나는 중이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나는 중이면, 그 사람에게 그곳에서 색처(형색의 감각장소)도 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 존재로서 오온이 있는 곳에서 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 안처는 생겨나는 중이지만, 그들에게 그곳에서 색처가 생겨날 것은 아니다. 그 외의 안처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 안처도 생겨나는 중이고 색처도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 생겨날 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처도 생겨나는 중인가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온이 있는 곳에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에서 태어나는 중인 자들, 무상유정천의 자들에게 그곳에서 색처는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나는 중인 것은 아니다. 안처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 색처도 생겨날 것이고 안처도 생겨나는 중이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나는 중이면, 그 사람에게 그곳에서 의처(마음의 감각장소)도 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 존재로서 오온이 있는 곳에서 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 안처는 생겨나는 중이지만, 그들에게 그곳에서 의처가 생겨날 것은 아니다. 그 외의 안처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 안처도 생겨나는 중이고 의처도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 생겨날 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처도 생겨나는 중인가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온이 있는 곳에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에서 태어나는 중인 자들, 무색계의 자들에게 그곳에서 의처는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나는 중인 것은 아니다. 안처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 의처도 생겨날 것이고 안처도 생겨나는 중이다.

(ก) ยสฺส [Pg.115] ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나는 중이면, 그 사람에게 그곳에서 법처(법의 감각장소)도 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 존재로서 오온이 있는 곳에서 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 안처는 생겨나는 중이지만, 그들에게 그곳에서 법처가 생겨날 것은 아니다. 그 외의 안처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 안처도 생겨나는 중이고 법처도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 생겨날 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처도 생겨나는 중인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 안처 없이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 법처는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나는 중인 것은 아니다. 안처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 법처도 생겨날 것이고 안처도 생겨나는 중이다. (안처를 근거로 함)

๙๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

92. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 생겨나는 중이면, 그 사람에게 그곳에서 색처도 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 존재로서 욕계에서 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 비처는 생겨나는 중이지만, 그들에게 그곳에서 색처가 생겨날 것은 아니다. 그 외의 비처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 비처도 생겨나는 중이고 색처도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 생겨날 것이면, 그 사람에게 그곳에서 비처도 생겨나는 중인가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

욕계에서 죽어가는 자들과 비처 없이 욕계에서 태어나는 중인 자들, 색계의 자들에게 그곳에서 색처는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 비처가 생겨나는 중인 것은 아니다. 비처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 색처도 생겨날 것이고 비처도 생겨나는 중이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 생겨나는 중이면, 그 사람에게 그곳에서 의처도 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 존재로서 욕계에서 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 비처는 생겨나는 중이지만, 그들에게 그곳에서 의처가 생겨날 것은 아니다. 그 외의 비처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 비처도 생겨나는 중이고 의처도 생겨날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 생겨날 것이면, 그 사람에게 그곳에서 비처도 생겨나는 중인가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

욕계에서 죽어가는 자들과 비처 없이 욕계에서 태어나는 중인 자들, 색계의 자들, 무색계의 자들에게 그곳에서 의처는 생겨날 것이지만, 그들에게 그곳에서 비처가 생겨나는 중인 것은 아니다. 비처를 가진 자들이 태어나는 중인 자들에게 그곳에서 의처도 생겨날 것이고 비처도 생겨나는 중이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 생겨나는 중이면, 그 사람에게 그곳에서 법처도 생겨날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ [Pg.116] สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

욕계에서 태어나는 최후신의 존재들에게는 거기에서 비처(鼻處)가 발생하지만, 그들에게 거기에서 법처(法處)가 발생하지는 않을 것이다. 그 밖의 비처를 가진 자들로서 태어나는 자들에게는 거기에서 비처도 발생하고 법처도 발생할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(아니면) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 발생할 것이면, 그 사람에게 그 곳에서 비처가 발생하는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 비처가 없는 자들로서 태어나는 자들에게는 거기에서 법처가 발생할 것이지만, 그들에게 거기에서 비처가 발생하지는 않는다. 비처를 가진 자들로서 태어나는 자들에게는 거기에서 법처도 발생할 것이고 비처도 발생한다. (비처를 근본으로 함)

๙๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

93. (질문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처(色處)가 발생하면, 그 사람에게 그 곳에서 의처(意處)가 발생할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온(五蘊)의 세계에서 태어나는 최후신의 존재들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 거기에서 색처가 발생하지만, 그들에게 거기에서 의처가 발생하지는 않을 것이다. 그 밖의 오온의 세계에 태어나는 자들에게는 거기에서 색처도 발생하고 의처도 발생할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(아니면) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처가 발생할 것이면, 그 사람에게 그 곳에서 색처가 발생하는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온의 세계에서 죽어가는 자들과 무색계의 존재들에게는 거기에서 의처가 발생할 것이지만, 그들에게 거기에서 색처가 발생하지는 않는다. 오온의 세계에 태어나는 자들에게는 거기에서 의처도 발생할 것이고 색처도 발생한다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(질문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처가 발생하면, 그 사람에게 그 곳에서 법처(法處)가 발생할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온의 세계에서 태어나는 최후신의 존재들에게는 거기에서 색처가 발생하지만, 그들에게 거기에서 법처가 발생하지는 않을 것이다. 그 밖의 색(色)을 가진 자들로서 태어나는 자들에게는 거기에서 색처도 발생하고 법처도 발생할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(아니면) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 발생할 것이면, 그 사람에게 그 곳에서 색처가 발생하는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 색이 없는 자들로서 태어나는 자들에게는 거기에서 법처가 발생할 것이지만, 그들에게 거기에서 색처가 발생하지는 않는다. 색을 가진 자들로서 태어나는 자들에게는 거기에서 법처도 발생할 것이고 색처도 발생한다. (색처를 근본으로 함)

๙๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

94. (질문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처가 발생하면, 그 사람에게 그 곳에서 법처가 발생할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

태어나는 최후신의 존재들에게는 거기에서 의처가 발생하지만, 그들에게 거기에서 법처가 발생하지는 않을 것이다. 그 밖의 마음(心)을 가진 자들로서 태어나는 자들에게는 거기에서 의처도 발생하고 법처도 발생할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(아니면) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 발생할 것이면, 그 사람에게 그 곳에서 의처가 발생하는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ [Pg.117] ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (มนายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 마음이 없는 자들로서 태어나는 자들에게는 거기에서 법처가 발생할 것이지만, 그들에게 거기에서 의처가 발생하지는 않는다. 마음을 가진 자들로서 태어나는 자들에게는 거기에서 법처도 발생할 것이고 의처도 발생한다. (의처를 근본으로 함)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정(否定) 인물

๙๕. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

95. (질문) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 발생하지 않으면, 그 사람에게 이처(耳處)가 발생하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 안처 없이 태어나는 자들에게는 안처가 발생하지 않지만, 그들에게 이처가 발생하지 않을 것은 아니다. 오온의 세계에서 반열반하는 자들, 무색계의 최후신의 존재들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들 중 죽어가는 자들에게는 안처도 발생하지 않고 이처도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(아니면) 또한, 어떤 사람에게 이처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 안처가 발생하지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

오온의 세계에 태어나는 최후신의 존재들과 무색계에 태어나 반열반할 자들 중 태어나는 자들에게는 이처가 발생하지 않을 것이지만, 그들에게 안처가 발생하지 않는 것은 아니다. 오온의 세계에서 반열반하는 자들, 무색계의 최후신의 존재들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들 중 죽어가는 자들에게는 이처도 발생하지 않을 것이고 안처도 발생하지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(질문) 어떤 사람에게 안처가 발생하지 않으면, 그 사람에게 비처(鼻處)가 발생하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 안처 없이 태어나는 자들에게는 안처가 발생하지 않지만, 그들에게 비처가 발생하지 않을 것은 아니다. 오온의 세계에서 반열반하는 자들, 무색계의 최후신의 존재들, 그리고 색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들 중 죽어가는 자들에게는 안처도 발생하지 않고 비처도 발생하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(아니면) 또한, 어떤 사람에게 비처가 발생하지 않을 것이면, 그 사람에게 안처가 발생하지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

오온의 세계에서 태어나는 최후신의 존재들과 색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들 중 태어나는 자들에게는 비처가 발생하지 않을 것이지만, 그들에게 안처가 발생하지 않는 것은 아니다. 오온의 세계에서 반열반하는 자들, 무색계의 최후신의 존재들, 그리고 색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들 중 죽어가는 자들에게는 비처도 발생하지 않을 것이고 안처도 발생하지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(질문) 어떤 사람에게 안처가 발생하지 않으면, 그 사람에게 색처가 발생하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 이들과 안처(眼處) 없이 태어나는 이들에게 안처는 일어나지 않지만, 그들에게 색처(色處)가 일어나지 않을 것은 아니다. 오온계(五蘊界)에서 반열반하는 이들, 무색계(無色界)의 최후 존재자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 이들이 죽을 때, 그들에게 안처도 일어나지 않고 색처도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(또한) 아니면, 어떤 사람에게 색처가 일어나지 않을 것이라면, 그에게 안처가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

오온계에 태어나는 최후 존재자들과 무색계에 태어나 반열반할 이들이 태어날 때, 그들에게 색처는 일어나지 않을 것이지만, 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 반열반하는 이들, 무색계의 최후 존재자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 이들이 죽을 때, 그들에게 색처도 일어나지 않을 것이고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 안처가 일어나지 않는다면, 그에게 의처(意處)가 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน [Pg.118] จ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 이들과 안처 없이 태어나는 이들에게 안처는 일어나지 않지만, 그들에게 의처가 일어나지 않을 것은 아니다. 오온계에서 반열반하는 이들과 무색계의 최후 존재자들에게 안처도 일어나지 않고 의처도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(또한) 아니면, 어떤 사람에게 의처가 일어나지 않을 것이라면, 그에게 안처가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

오온계에 태어나는 최후 존재자들에게 의처는 일어나지 않을 것이지만, 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 반열반하는 이들과 무색계의 최후 존재자들에게 의처도 일어나지 않을 것이고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 안처가 일어나지 않는다면, 그에게 법처(法處)가 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 이들과 안처 없이 태어나는 이들에게 안처는 일어나지 않지만, 그들에게 법처가 일어나지 않을 것은 아니다. 오온계에서 반열반하는 이들과 무색계의 최후 존재자들에게 안처도 일어나지 않고 법처도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(또한) 아니면, 어떤 사람에게 법처가 일어나지 않을 것이라면, 그에게 안처가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

오온계에 태어나는 최후 존재자들에게 법처는 일어나지 않을 것이지만, 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 반열반하는 이들과 무색계의 최후 존재자들에게 법처도 일어나지 않을 것이고 안처도 일어나지 않는다. (안처무락)

๙๖. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

96. 어떤 사람에게 비처(鼻處)가 일어나지 않는다면, 그에게 색처가 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ [Pg.119] จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 이들과 비처 없이 태어나는 이들에게 비처는 일어나지 않지만, 그들에게 색처가 일어나지 않을 것은 아니다. 욕계에서 반열반하는 이들, 색계와 무색계의 최후 존재자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 이들이 죽을 때, 그들에게 비처도 일어나지 않고 색처도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(또한) 아니면, 어떤 사람에게 색처가 일어나지 않을 것이라면, 그에게 비처가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

욕계에 태어나는 최후 존재자들과 무색계에 태어나 반열반할 이들이 태어날 때, 그들에게 색처는 일어나지 않을 것이지만, 비처가 일어나지 않는 것은 아니다. 욕계에서 반열반하는 이들, 색계와 무색계의 최후 존재자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 이들이 죽을 때, 그들에게 색처도 일어나지 않을 것이고 비처도 일어나지 않는다.

ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 비처가 일어나지 않는다면, 그에게 의처가... (중략)... 법처가 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 이들과 비처 없이 태어나는 이들에게 비처는 일어나지 않지만, 그들에게 법처가 일어나지 않을 것은 아니다. 욕계에서 반열반하는 이들, 색계와 무색계의 최후 존재자들에게 비처도 일어나지 않고 법처도 일어나지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(또한) 아니면, 어떤 사람에게 법처가 일어나지 않을 것이라면, 그에게 비처가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

욕계에 태어나는 최후 존재자들에게 법처는 일어나지 않을 것이지만, 비처가 일어나지 않는 것은 아니다. 욕계에서 반열반하는 이들, 색계와 무색계의 최후 존재자들에게 법처도 일어나지 않을 것이고 비처도 일어나지 않는다. (비처무락)

๙๗. ยสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

97. 어떤 사람에게 색처가 일어나지 않는다면, 그에게 의처가... (중략)... 법처가 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 이들과 색처(色處) 없이 태어나는 이들에게 색처는 일어나지 않지만, 그들에게 법처가 일어나지 않을 것은 아니다. 오온계에서 반열반하는 이들과 무색계의 최후 존재자들에게 색처도 일어나지 않고 법처도 일어나지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(또한) 아니면, 어떤 사람에게 법처가 일어나지 않을 것이라면, 그에게 색처가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

오온계에 태어나는 최후 존재자들에게 법처는 일어나지 않을 것이지만, 색처가 일어나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 반열반하는 이들과 무색계의 최후 존재자들에게 법처도 일어나지 않을 것이고 색처도 일어나지 않는다. (색처무락)

๙๘. (ก) ยสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

98. 어떤 사람에게 의처가 일어나지 않는다면, 그에게 법처가 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 이들과 의처 없이 태어나는 이들에게 의처는 일어나지 않지만, 그들에게 법처가 일어나지 않을 것은 아니다. 반열반하는 이들에게 의처도 일어나지 않고 법처도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(또한) 아니면, 어떤 사람에게 법처가 일어나지 않을 것이라면, 그에게 의처가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ [Pg.120] นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (มนายตนมูลกํ)

최후의 생을 사는 자들이 태어날 때, 그들에게 법처는 미래에 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 의처가 현재 생겨나지 않는 것은 아니다. 완전한 열반에 드는 자들에게 법처도 미래에 생겨나지 않을 것이고 의처도 현재 생겨나지 않는다. (의처를 근본으로 하는 문항)

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(5) 부정 - 처소

๙๙. ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ…เป….

99. 어느 곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는가... (이하 생략).

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(6) 부정 - 인물과 처소

๑๐๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

100. (문) 어느 개인에게 어느 곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 이처가 미래에 생겨나지 않겠는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에 태어나는 자들에게, 그곳에서 안처는 현재 생겨나지 않으나 그들에게 그곳에서 이처가 미래에 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무상유정천의 존재들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 안처도 현재 생겨나지 않고 이처도 미래에 생겨나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한, 어느 개인에게 어느 곳에서 이처가 미래에 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

최후의 생을 사는 자들이 오온계에 태어날 때, 그들에게 그곳에서 이처는 미래에 생겨나지 않을 것이나 그들에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무상유정천의 존재들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 이처도 미래에 생겨나지 않을 것이고 안처도 현재 생겨나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어느 개인에게 어느 곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 비처가 미래에 생겨나지 않겠는가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจรา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

욕계에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에 태어나는 자들에게, 그곳에서 안처는 현재 생겨나지 않으나 그들에게 그곳에서 비처가 미래에 생겨나지 않는 것은 아니다. 욕계에서 완전한 열반에 드는 자들과 색계에서 죽어가는 자들, 무상유정천의 존재들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 안처도 현재 생겨나지 않고 비처도 미래에 생겨나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한, 어느 개인에게 어느 곳에서 비처가 미래에 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจรา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

최후의 생을 사는 자들이 욕계에 태어날 때와 색계에 태어날 때, 그들에게 그곳에서 비처는 미래에 생겨나지 않을 것이나 그들에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는 것은 아니다. 욕계에서 완전한 열반에 드는 자들과 색계에서 죽어가는 자들, 무상유정천의 존재들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 비처도 미래에 생겨나지 않을 것이고 안처도 현재 생겨나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어느 개인에게 어느 곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 색처가 미래에 생겨나지 않겠는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ [Pg.121] นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에 태어나는 자들, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않으나 그들에게 그곳에서 색처가 미래에 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 안처도 현재 생겨나지 않고 색처도 미래에 생겨나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한, 어느 개인에게 어느 곳에서 색처가 미래에 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

최후의 생을 사는 자들이 오온계에 태어날 때, 그들에게 그곳에서 색처는 미래에 생겨나지 않을 것이나 그들에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 색처도 미래에 생겨나지 않을 것이고 안처도 현재 생겨나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어느 개인에게 어느 곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 의처가 미래에 생겨나지 않겠는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에 태어나는 자들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않으나 그들에게 그곳에서 의처가 미래에 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무색계에서 최후의 생을 사는 자들, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 안처도 현재 생겨나지 않고 의처도 미래에 생겨나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한, 어느 개인에게 어느 곳에서 의처가 미래에 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

최후의 생을 사는 자들이 오온계에 태어날 때, 그들에게 그곳에서 의처는 미래에 생겨나지 않을 것이나 그들에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무색계에서 최후의 생을 사는 자들에게 그곳에서 의처는 미래에 생겨나지 않겠으나 그들에게 안처가 현재 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무색계에서 최후의 생을 사는 자들, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 의처도 미래에 생겨나지 않을 것이고 안처도 현재 생겨나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어느 개인에게 어느 곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 법처가 미래에 생겨나지 않겠는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

죽어가는 모든 자들과 안처 없이 태어나는 자들에게, 그곳에서 안처는 현재 생겨나지 않으나 그들에게 그곳에서 법처가 미래에 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무색계에서 최후의 생을 사는 자들에게는 그곳에서 안처도 현재 생겨나지 않고 법처도 미래에 생겨나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한, 어느 개인에게 어느 곳에서 법처가 미래에 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

최후의 생을 사는 자들이 오온계에 태어날 때, 그들에게 그곳에서 법처는 미래에 생겨나지 않을 것이나 그들에게 그곳에서 안처가 현재 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무색계에서 최후의 생을 사는 자들에게는 그곳에서 법처도 미래에 생겨나지 않을 것이고 안처도 현재 생겨나지 않는다. (안처를 근본으로 하는 문항)

๑๐๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

101. (문) 어느 개인에게 어느 곳에서 비처가 현재 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 색처가 미래에 생겨나지 않겠는가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ[Pg.122].

욕계에서 죽어가는 자들과 비처 없이 욕계에 태어나는 자들, 색계의 존재들에게는 그곳에서 비처가 현재 생겨나지 않으나 그들에게 그곳에서 색처가 미래에 생겨나지 않는 것은 아니다. 욕계에서 완전한 열반에 드는 자들과 색계에서 최후의 생을 사는 자들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 비처도 현재 생겨나지 않고 색처도 미래에 생겨나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(답) 또한, 어느 개인에게 어느 곳에서 색처가 미래에 생겨나지 않는다면, 그 개인에게 그곳에서 비처가 현재 생겨나지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

욕계에 태어나는 최후의 몸을 가진 자들에게 거기서 형색의 장소는 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 코의 장소가 일어나지 않는 것은 아니다. 욕계에서 완전한 열반에 드는 자들, 색계의 최후의 몸을 가진 자들, 무색계의 존재들에게는 거기서 형색의 장소도 일어나지 않을 것이고 코의 장소도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 코의 장소가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 마음의 장소도 일어나지 않을 것인가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

욕계에서 죽는 자들, 코 없이 욕계에 태어나는 자들, 색계의 존재들, 무색계의 존재들에게 거기서 코의 장소는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 마음의 장소가 일어나지 않을 것이 아니다. 욕계에서 완전한 열반에 드는 자들, 색계와 무색계의 최후의 몸을 가진 자들, 무상유정천의 존재들에게 거기서 코의 장소도 일어나지 않고 마음의 장소도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 장소가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 코의 장소가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

욕계에 태어나는 최후의 몸을 가진 자들에게 거기서 마음의 장소는 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 코의 장소가 일어나지 않는 것은 아니다. 욕계에서 완전한 열반에 드는 자들, 색계와 무색계의 최후의 몸을 가진 자들, 무상유정천의 존재들에게 거기서 마음의 장소도 일어나지 않을 것이고 코의 장소도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 코의 장소가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 법의 장소도 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 자들, 코 없이 태어나는 자들에게 거기서 코의 장소는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 법의 장소가 일어나지 않을 것이 아니다. 욕계에서 완전한 열반에 드는 자들, 색계와 무색계의 최후의 몸을 가진 자들에게 거기서 코의 장소도 일어나지 않고 법의 장소도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 장소가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 코의 장소가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

욕계에 태어나는 최후의 몸을 가진 자들에게 거기서 법의 장소는 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 코의 장소가 일어나지 않는 것은 아니다. 욕계에서 완전한 열반에 드는 자들, 색계와 무색계의 최후의 몸을 가진 자들에게 거기서 법의 장소도 일어나지 않을 것이고 코의 장소도 일어나지 않는다. (코의 장소를 뿌리로 함)

๑๐๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

102. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색의 장소가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 마음의 장소도 일어나지 않을 것인가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ [Pg.123] นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온에서 죽는 자들, 무색계의 존재들에게 거기서 형색의 장소는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 마음의 장소가 일어나지 않을 것이 아니다. 오온에서 완전한 열반에 드는 자들, 무색계의 최후의 몸을 가진 자들, 무상유정천에서 죽는 자들에게 거기서 형색의 장소도 일어나지 않고 마음의 장소도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 장소가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 형색의 장소가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

오온에 태어나는 최후의 몸을 가진 자들, 무상유정천에 태어나는 자들에게 거기서 마음의 장소는 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 형색의 장소가 일어나지 않는 것은 아니다. 오온에서 완전한 열반에 드는 자들, 무색계의 최후의 몸을 가진 자들, 무상유정천에서 죽는 자들에게 거기서 마음의 장소도 일어나지 않을 것이고 형색의 장소도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색의 장소가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 법의 장소도 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 자들, 색 없이 태어나는 자들에게 거기서 형색의 장소는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 법의 장소가 일어나지 않을 것이 아니다. 오온에서 완전한 열반에 드는 자들, 무색계의 최후의 몸을 가진 자들에게 거기서 형색의 장소도 일어나지 않고 법의 장소도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 장소가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 형색의 장소가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

오온에 태어나는 최후의 몸을 가진 자들에게 거기서 법의 장소는 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 형색의 장소가 일어나지 않는 것은 아니다. 오온에서 완전한 열반에 드는 자들, 무색계의 최후의 몸을 가진 자들에게 거기서 법의 장소도 일어나지 않을 것이고 형색의 장소도 일어나지 않는다. (형색의 장소를 뿌리로 함)

๑๐๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

103. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 장소가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 법의 장소도 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

모든 죽는 자들, 마음 없이 태어나는 자들에게 거기서 마음의 장소는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 법의 장소가 일어나지 않을 것이 아니다. 완전한 열반에 드는 자들에게 거기서 마음의 장소도 일어나지 않고 법의 장소도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 장소가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 마음의 장소가 일어나지 않는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (มนายตนมูลกํ)

태어나는 최후의 몸을 가진 자들에게 거기서 법의 장소는 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 마음의 장소가 일어나지 않는 것은 아니다. 완전한 열반에 드는 자들에게 거기서 법의 장소도 일어나지 않을 것이고 마음의 장소도 일어나지 않는다. (마음의 장소를 뿌리로 함)

(๖) อตีตานาคตวาโร

(6) 과거미래절 (Atītānāgatavāro)

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행적 개인 (anulomapuggalo)

๑๐๔. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

104. (가) 어떤 사람에게 눈의 장소가 일어났었다면, 그 사람에게 귀의 장소가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ [Pg.124] เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들과 무색계에 태어나 완전한 열반에 들 자들, 그들에게는 눈의 장소가 일어났었지만, 귀의 장소는 일어나지 않을 것이다. 그 외의 다른 자들에게는 눈의 장소도 일어났었고 귀의 장소도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 귀의 장소가 일어날 것이라면, 그 사람에게 눈의 장소가 일어났었는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 눈의 장소가 일어났었다면, 그 사람에게 코의 장소가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 생에 있는 자들과 색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게는 안처는 일어났으나, 비처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 자들에게는 안처도 일어났고 비처도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(또는) 아니면 비처가 일어날 자에게는 [안처가 일어났는가?] 그렇다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 안처가 일어난 자에게는 색처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 생에 있는 자들과 무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게는 안처는 일어났으나, 색처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 자들에게는 안처도 일어났고 색처도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(또는) 아니면 색처가 일어날 자에게는 [안처가 일어났는가?] 그렇다.

ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

안처가 일어난 자에게는 의처가... (중략) 법처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ยสฺส วา ปน…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

최후의 생에 있는 자들, 그들에게는 안처는 일어났으나 법처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 자들에게는 안처도 일어났고 법처도 일어날 것이다. (또는) 아니면 법처가 일어날 자에게는 안처가 일어났는가? 그렇다. (안처를 근본으로 함)

๑๐๕. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

105. (문) 비처가 일어난 자에게는 색처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 생에 있는 자들과 무색계에 태어나 반열반할 자들, 그들에게는 비처는 일어났으나, 색처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 자들에게는 비처도 일어났고 색처도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(또는) 아니면 색처가 일어날 자에게는 [비처가 일어났는가?] 그렇다.

ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

비처가 일어난 자에게는 의처가... (중략) 법처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 생에 있는 자들, 그들에게는 비처는 일어났으나 법처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 자들에게는 비처도 일어났고 법처도 일어날 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(또는) 아니면 법처가 일어날 자에게는 [비처가 일어났는가?] 그렇다.

๑๐๖. ยสฺส [Pg.125] รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

106. 색처가 일어난 자에게는 의처가... (중략) 법처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 생에 있는 자들, 그들에게는 색처는 일어났으나 법처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 자들에게는 색처도 일어났고 법처도 일어날 것이다.

ยสฺส วา ปน…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(또는) 아니면 법처가 일어날 자에게는 [색처가 일어났는가?] 그렇다.

๑๐๗. (ก) ยสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

107. (문) 의처가 일어난 자에게는 법처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 생에 있는 자들, 그들에게는 의처는 일어났으나 법처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 자들에게는 의처도 일어났고 법처도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(또는) 아니면 법처가 일어날 자에게는 의처가 일어났는가? 그렇다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차적 처소

๑๐๘. ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

108. 어느 곳에서 안처가 일어났다면... (중략)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차적 인물-처소

๑๐๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

109. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어났다면, 그에게 그곳에서 이처가 일어날 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ โสตายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에서 최후의 생에 있는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처는 일어났으나 이처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 오온계의 자들, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어났고 이처도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(또는) 아니면 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 일어날 것이라면, 그에게 그곳에서 안처가 일어났는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어났다면, 그에게 그곳에서 비처가 일어날 것인가?

กามาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

욕계에서 최후의 생에 있는 자들과 색계의 자들, 그들에게는 그곳에서 안처는 일어났으나 비처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 욕계의 자들, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어났고 비처도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(또는) 아니면 어느 곳에서 [비처가 일어날 자에게는 그곳에서 안처가 일어났는가?] 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어났다면, 그에게 그곳에서 색처가 일어날 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에서 최후의 생에 있는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처는 일어났으나 색처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 오온계의 자들, 그들에게는 그곳에서 안처도 일어났고 색처도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ[Pg.126]?

또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색의 감각장소[루파야타나]가 일어날 것인가? 그 사람에게 그 곳에서 시각의 감각장소[짝카야타나]가 일어났었는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무상유정(無想有情)들에게는 그 곳에서 형색의 감각장소는 일어날 것이지만, 그들에게 그 곳에서 시각의 감각장소는 일어났던 것이 아니다. 오온계(五蘊界)의 사람들에게는 그 곳에서 형색의 감각장소도 일어날 것이고 시각의 감각장소도 일어났었다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 어떤 곳에서 시각의 감각장소가 일어났었는가? 그 사람에게 그 곳에서 마음의 감각장소[마나야타나]가 일어날 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에서 최후의 몸을 가진 자들에게는 그 곳에서 시각의 감각장소는 일어났었지만, 그들에게 그 곳에서 마음의 감각장소는 일어날 것이 아니다. 그 외의 오온계 사람들에게는 그 곳에서 시각의 감각장소도 일어났었고 마음의 감각장소도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 감각장소가 일어날 것인가? 그 사람에게 그 곳에서 시각의 감각장소가 일어났었는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계(無色界) 사람들에게는 그 곳에서 마음의 감각장소는 일어날 것이지만, 그들에게 그 곳에서 시각의 감각장소는 일어났던 것이 아니다. 오온계 사람들에게는 그 곳에서 마음의 감각장소도 일어날 것이고 시각의 감각장소도 일어났었다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 어떤 곳에서 시각의 감각장소가 일어났었는가? 그 사람에게 그 곳에서 법의 감각장소[담마야타나]가 일어날 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에서 최후의 몸을 가진 자들에게는 그 곳에서 시각의 감각장소는 일어났었지만, 그들에게 그 곳에서 법의 감각장소는 일어날 것이 아니다. 그 외의 오온계 사람들에게는 그 곳에서 시각의 감각장소도 일어났었고 법의 감각장소도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 감각장소가 일어날 것인가? 그 사람에게 그 곳에서 시각의 감각장소가 일어났었는가?

อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ. (จกฺขายตนมูลกํ)

무상유정들과 무색계 사람들에게는 그 곳에서 법의 감각장소는 일어날 것이지만, 그들에게 그 곳에서 시각의 감각장소는 일어났던 것이 아니다. 오온계 사람들에게는 그 곳에서 법의 감각장소도 일어날 것이고 시각의 감각장소도 일어났었다. (시각의 감각장소 근본)

๑๑๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

110. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 후각의 감각장소[가나야타나]가 일어났었는가? 그 사람에게 그 곳에서 형색의 감각장소가 일어날 것인가?

กามาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

욕계(欲界)에서 최후의 몸을 가진 자들에게는 그 곳에서 후각의 감각장소는 일어났었지만, 그들에게 그 곳에서 형색의 감각장소는 일어날 것이 아니다. 그 외의 욕계 사람들에게는 그 곳에서 후각의 감각장소도 일어났었고 형색의 감각장소도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색의 감각장소가 일어날 것인가? 그 사람에게 그 곳에서 후각의 감각장소가 일어났었는가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

색계(色界) 사람들에게는 그 곳에서 형색의 감각장소는 일어날 것이지만, 그들에게 그 곳에서 후각의 감각장소는 일어났던 것이 아니다. 욕계 사람들에게는 그 곳에서 형색의 감각장소도 일어날 것이고 후각의 감각장소도 일어났었다.

ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 어떤 곳에서 후각의 감각장소가 일어났었는가? 그 사람에게 그 곳에서 마음의 감각장소... (중략) ... 법의 감각장소가 일어날 것인가?

กามาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ [Pg.127] อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

욕계에서 최후의 몸을 가진 자들에게는 그 곳에서 후각의 감각장소는 일어났었지만, 그들에게 그 곳에서 법의 감각장소는 일어날 것이 아니다. 그 외의 욕계 사람들에게는 그 곳에서 후각의 감각장소도 일어났었고 법의 감각장소도 일어날 것이다.

ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 감각장소가 일어날 것인가? 그 사람에게 그 곳에서 후각의 감각장소가 일어났었는가?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ. (ฆานายตนมูลกํ)

색계 사람들과 무색계 사람들에게는 그 곳에서 법의 감각장소는 일어날 것이지만, 그들에게 그 곳에서 후각의 감각장소는 일어났던 것이 아니다. 욕계 사람들에게는 그 곳에서 법의 감각장소도 일어날 것이고 후각의 감각장소도 일어났었다. (후각의 감각장소 근본)

๑๑๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

111. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색의 감각장소가 일어났었는가? 그 사람에게 그 곳에서 마음의 감각장소가 일어날 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에서 최후의 몸을 가진 자들과 무상유정들에게는 그 곳에서 형색의 감각장소는 일어났었지만, 그들에게 그 곳에서 마음의 감각장소는 일어날 것이 아니다. 그 외의 오온계 사람들에게는 그 곳에서 형색의 감각장소도 일어났었고 마음의 감각장소도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 감각장소가 일어날 것인가? 그 사람에게 그 곳에서 형색의 감각장소가 일어났었는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

무색계 사람들에게는 그 곳에서 마음의 감각장소는 일어날 것이지만, 그들에게 그 곳에서 형색의 감각장소는 일어났던 것이 아니다. 오온계 사람들에게는 그 곳에서 마음의 감각장소도 일어날 것이고 형색의 감각장소도 일어났었다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색의 감각장소가 일어났었는가? 그 사람에게 그 곳에서 법의 감각장소가 일어날 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에서 최후의 몸을 가진 자들에게는 그 곳에서 형색의 감각장소는 일어났었지만, 그들에게 그 곳에서 법의 감각장소는 일어날 것이 아니다. 그 외의 오온계 사람들과 무상유정들에게는 그 곳에서 형색의 감각장소도 일어났었고 법의 감각장소도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 감각장소가 일어날 것인가? 그 사람에게 그 곳에서 형색의 감각장소가 일어났었는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ปญฺจโวการานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ. (รูปายตนมูลกํ)

무색계 사람들에게는 그 곳에서 법의 감각장소는 일어날 것이지만, 그들에게 그 곳에서 형색의 감각장소는 일어났던 것이 아니다. 오온계 사람들과 무상유정들에게는 그 곳에서 법의 감각장소도 일어날 것이고 형색의 감각장소도 일어났었다. (형색의 감각장소 근본)

๑๑๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

112. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 마음의 감각장소가 일어났었는가? 그 사람에게 그 곳에서 법의 감각장소가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들에게는 그 곳에서 마음의 감각장소는 일어났었지만, 그들에게 그 곳에서 법의 감각장소는 일어날 것이 아니다. 그 외의 사온계(四蘊界) 사람들과 오온계 사람들에게는 그 곳에서 마음의 감각장소도 일어났었고 법의 감각장소도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 감각장소가 일어날 것인가? 그 사람에게 그 곳에서 마음의 감각장소가 일어났었는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ [Pg.128] ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ. จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ. (มนายตนมูลกํ)

무상유정들에게는 그 곳에서 법의 감각장소는 일어날 것이지만, 그들에게 그 곳에서 마음의 감각장소는 일어났던 것이 아니다. 사온계 사람들과 오온계 사람들에게는 그 곳에서 법의 감각장소도 일어날 것이고 마음의 감각장소도 일어났었다. (마음의 감각장소 근본)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부사(paccanīka) - 개인(puggalo)

๑๑๓. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? นตฺถิ.

113. (가) 어떤 사람에게 안처가 생겨나지 않았으면, 그 사람에게 이처도 생겨나지 않겠습니까? 없습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

(나) 또한 어떤 사람에게 이처가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 안처가 생겨나지 않았었습니까? 생겨났었습니다.

ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ… มนายตนํ… ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? นตฺถิ.

어떤 사람에게 안처가 생겨나지 않았으면, 그 사람에게 비처가… (중략) …색처가… 의처가… 법처가 생겨나지 않겠습니까? 없습니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

또한 어떤 사람에게 법처가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 안처가 생겨나지 않았었습니까? 생겨났었습니다.

๑๑๔. ยสฺส ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ… มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? นตฺถิ. ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

114. 어떤 사람에게 비처가… (중략) …의처가 생겨나지 않았으면, 그 사람에게 법처가 생겨나지 않겠습니까? 없습니다. 또한 어떤 사람에게 법처가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 의처가 생겨나지 않았었습니까? 생겨났었습니다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부사(paccanīka) - 처소(okāso)

๑๑๕. ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

115. 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않았으면… (중략) ….

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부사(paccanīka) - 개인과 처소(puggalokāsā)

๑๑๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

116. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않았으면, 그 사람에게 그 곳에서 이처도 생겨나지 않겠습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 생겨나지 않았었습니까?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온온(五蘊界)의 최후생자들에게는 그곳에서 이처가 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나지 않았던 것은 아닙니다. 정거천의 존재들, 무상유정들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 이처도 생겨나지 않을 것이고 안처도 생겨나지 않았었습니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않았으면, 그 사람에게 그 곳에서 비처도 생겨나지 않겠습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 생겨나지 않았었습니까?

กามาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

욕계의 최후생자들과 색계의 존재들에게는 그곳에서 비처가 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나지 않았던 것은 아닙니다. 정거천의 존재들, 무상유정들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 비처도 생겨나지 않을 것이고 안처도 생겨나지 않았었습니다.

(ก) ยสฺส [Pg.129] ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않았으면, 그 사람에게 그 곳에서 색처도 생겨나지 않겠습니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. สุทฺธาวาสานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정들에게는 그곳에서 안처가 생겨나지 않았었지만, 그들에게 그곳에서 색처가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 정거천의 존재들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 안처도 생겨나지 않았었고 색처도 생겨나지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 생겨나지 않았었습니까?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온온의 최후생자들에게는 그곳에서 색처가 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나지 않았던 것은 아닙니다. 정거천의 존재들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 색처도 생겨나지 않을 것이고 안처도 생겨나지 않았었습니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않았으면, 그 사람에게 그 곳에서 의처도 생겨나지 않겠습니까?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계의 존재들에게는 그곳에서 안처가 생겨나지 않았었지만, 그들에게 그곳에서 의처가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 정거천의 존재들, 무색계의 최후생자들, 무상유정들에게는 그곳에서 안처도 생겨나지 않았었고 의처도 생겨나지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 생겨나지 않았었습니까?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온온의 최후생자들에게는 그곳에서 의처가 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나지 않았던 것은 아닙니다. 정거천의 존재들, 무색계의 최후생자들, 무상유정들에게는 그곳에서 의처도 생겨나지 않을 것이고 안처도 생겨나지 않았었습니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않았으면, 그 사람에게 그 곳에서 법처도 생겨나지 않겠습니까?

อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 안처가 생겨나지 않았었지만, 그들에게 그곳에서 법처가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 정거천의 존재들과 무색계의 최후생자들에게는 그곳에서 안처도 생겨나지 않았었고 법처도 생겨나지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 안처가 생겨나지 않았었습니까?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ. (จกฺขายตนมูลกํ)

오온온의 최후생자들에게는 그곳에서 법처가 생겨나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나지 않았던 것은 아닙니다. 정거천의 존재들, 무색계의 최후생자들에게는 그곳에서 법처도 생겨나지 않을 것이고 안처도 생겨나지 않았었습니다. (안처를 근간으로 함)

๑๑๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

117. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 생겨나지 않았으면, 그 사람에게 그 곳에서 색처도 생겨나지 않겠습니까?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. รูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계의 존재들에게는 그곳에서 비처가 생겨나지 않았었지만, 그들에게 그곳에서 색처가 생겨나지 않을 것은 아닙니다. 색계의 최후생자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 비처도 생겨나지 않았었고 색처도 생겨나지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 생겨나지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 비처가 생겨나지 않았었습니까?

กามาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ [Pg.130] ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. รูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

욕계에서 최후의 존재인 그들에게는 거기서 루파야타나가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 가나야타나가 일어나지 않았던 것은 아니다. 색계에서 최후의 존재인 이들과 무색계 유정인 그들에게는 거기서 루파야타나도 일어나지 않을 것이고 가나야타나도 일어나지 않았었다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어느 곳에서 누구에게 가나야타나가 일어나지 않았던 경우, 그에게 거기서 마나야타나도 일어나지 않을 것인가?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계 유정들과 무색계 유정인 그들에게는 거기서 가나야타나가 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 마나야타나가 일어나지 않을 것은 아니다. 색계와 무색계의 최후의 존재인 이들과 무상유정천의 유정인 그들에게는 거기서 가나야타나도 일어나지 않았고 마나야타나도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 누구에게 마나야타나가 일어나지 않을 경우, 그에게 거기서 가나야타나가 일어나지 않았는가?

กามาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

욕계에서 최후의 존재인 그들에게는 거기서 마나야타나가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 가나야타나가 일어나지 않았던 것은 아니다. 색계와 무색계의 최후의 존재인 이들과 무상유정천의 유정인 그들에게는 거기서 마나야타나도 일어나지 않을 것이고 가나야타나도 일어나지 않았었다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어느 곳에서 누구에게 가나야타나가 일어나지 않았던 경우, 그에게 거기서 담마야타나도 일어나지 않을 것인가?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계 유정들과 무색계 유정인 그들에게는 거기서 가나야타나가 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 담마야타나가 일어나지 않을 것은 아니다. 색계와 무색계의 최후의 존재인 그들에게는 거기서 가나야타나도 일어나지 않았고 담마야타나도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 누구에게 담마야타나가 일어나지 않을 경우, 그에게 거기서 가나야타나가 일어나지 않았는가?

กามาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ. (ฆานายตนมูลกํ)

욕계에서 최후의 존재인 그들에게는 거기서 담마야타나가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 가나야타나가 일어나지 않았던 것은 아니다. 색계와 무색계의 최후의 존재인 그들에게는 거기서 담마야타나도 일어나지 않을 것이고 가나야타나도 일어나지 않았었다. (가나야타나를 근으로 함)

๑๑๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

118. (문) 어느 곳에서 누구에게 루파야타나가 일어나지 않았던 경우, 그에게 거기서 마나야타나도 일어나지 않을 것인가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계 유정인 그들에게는 거기서 루파야타나가 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 마나야타나가 일어나지 않을 것은 아니다. 정거천의 유정들과 무색계에서 최후의 존재인 그들에게는 거기서 루파야타나도 일어나지 않았고 마나야타나도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 누구에게 마나야타나가 일어나지 않을 경우, 그에게 거기서 루파야타나가 일어나지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

오온계의 최후의 존재인 이들과 무상유정천의 유정인 그들에게는 거기서 마나야타나가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 루파야타나가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천의 유정들과 무색계에서 최후의 존재인 그들에게는 거기서 마나야타나도 일어나지 않을 것이고 루파야타나도 일어나지 않았었다.

(ก) ยสฺส =๙๓ [Pg.131] ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 어느 곳에서 누구에게 루파야타나가 일어나지 않았던 경우, 그에게 거기서 담마야타나도 일어나지 않을 것인가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무색계 유정인 그들에게는 거기서 루파야타나가 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 담마야타나가 일어나지 않을 것은 아니다. 정거천의 유정들과 무색계에서 최후의 존재인 그들에게는 거기서 루파야타나도 일어나지 않았고 담마야타나도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 누구에게 담마야타나가 일어나지 않을 경우, 그에게 거기서 루파야타나가 일어나지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ. (รูปายตนมูลกํ)

오온계의 최후의 존재인 그들에게는 거기서 담마야타나가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 루파야타나가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천의 유정들과 무색계에서 최후의 존재인 그들에게는 거기서 담마야타나도 일어나지 않을 것이고 루파야타나도 일어나지 않았었다. (루파야타나를 근으로 함)

๑๑๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

119. (문) 어느 곳에서 누구에게 마나야타나가 일어나지 않았던 경우, 그에게 거기서 담마야타나도 일어나지 않을 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정천의 유정인 그들에게는 거기서 마나야타나가 일어나지 않았지만, 그들에게 거기서 담마야타나가 일어나지 않을 것은 아니다. 정거천의 유정인 그들에게는 거기서 마나야타나도 일어나지 않았고 담마야타나도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 누구에게 담마야타나가 일어나지 않을 경우, 그에게 거기서 마나야타나가 일어나지 않았는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

최후의 존재인 그들에게는 거기서 담마야타나가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 마나야타나가 일어나지 않았던 것은 아니다. 정거천의 유정인 그들에게는 거기서 담마야타나도 일어나지 않을 것이고 마나야타나도 일어나지 않았었다.

อุปฺปาทวาโร.

일어남의 부분.

๒. ปวตฺติ ๒. นิโรธวาโร

2. 진행 2. 소멸의 부분

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재의 부분

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순차적 개인

๑๒๐. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

120. (문) 어떤 사람의 안처가 소멸하고 있다면, 그에게 이처도 소멸하고 있는가?

สจกฺขุกานํ อโสตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ สโสตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

안처는 있고 이처는 없는, 죽어가는 그들에게는 안처는 소멸하고 있지만, 그들에게 이처가 소멸하고 있는 것은 아니다. 안처도 있고 이처도 있는, 죽어가는 그들에게는 안처도 소멸하고 이처도 소멸하고 있다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 아니면 또한, 어떤 사람의 이처가 소멸하고 있다면, 그에게 안처도 소멸하고 있는가?

สโสตกานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สโสตกานํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

이처는 있고 안처는 없는, 죽어가는 그들에게는 이처는 소멸하고 있지만, 그들에게 안처가 소멸하고 있는 것은 아니다. 이처도 있고 안처도 있는, 죽어가는 그들에게는 이처도 소멸하고 안처도 소멸하고 있다.

(ก) ยสฺส [Pg.132] จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 어떤 사람의 안처가 소멸하고 있다면, 그에게 비처도 소멸하고 있는가?

สจกฺขุกานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

안처가 있고 비처가 없는, 죽어가는 그들에게 안처는 소멸하지만, 그들에게 비처는 소멸하지 않는다. 안처가 있고 비처도 있는, 죽어가는 그들에게는 안처도 소멸하고 비처도 소멸한다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 비처가 소멸하면, 그 사람에게 안처도 소멸하는가?

สฆานกานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สฆานกานํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

비처가 있고 안처가 없는, 죽어가는 그들에게 비처는 소멸하지만, 그들에게 안처는 소멸하지 않는다. 비처가 있고 안처도 있는, 죽어가는 그들에게는 비처도 소멸하고 안처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안처가 소멸하면, 그 사람에게 색처도 소멸하는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 색처가 소멸하면, 그 사람에게 안처도 소멸하는가?

สรูปกานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

색처가 있고 안처가 없는, 죽어가는 그들에게 색처는 소멸하지만, 그들에게 안처는 소멸하지 않는다. 안처가 있는, 죽어가는 그들에게는 색처도 소멸하고 안처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안처가 소멸하면, 그 사람에게 의처도 소멸하는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 의처가 소멸하면, 그 사람에게 안처도 소멸하는가?

สจิตฺตกานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

심(心)이 있고 안처가 없는, 죽어가는 그들에게 의처는 소멸하지만, 그들에게 안처는 소멸하지 않는다. 안처가 있는, 죽어가는 그들에게는 의처도 소멸하고 안처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안처가 소멸하면, 그 사람에게 법처도 소멸하는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 법처가 소멸하면, 그 사람에게 안처도 소멸하는가?

อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

안처가 없는, 죽어가는 그들에게 법처는 소멸하지만, 그들에게 안처는 소멸하지 않는다. 안처가 있는, 죽어가는 그들에게는 법처도 소멸하고 안처도 소멸한다. (안처를 근본으로 함)

๑๒๑. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

121. (가) 어떤 사람에게 비처가 소멸하면, 그 사람에게 색처도 소멸하는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 색처가 소멸하면, 그 사람에게 비처도 소멸하는가?

สรูปกานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ. สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

색처가 있고 비처가 없는, 죽어가는 그들에게 색처는 소멸하지만, 그들에게 비처는 소멸하지 않는다. 비처가 있는, 죽어가는 그들에게는 색처도 소멸하고 비처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 비처가 소멸하면, 그 사람에게 의처도 소멸하는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 의처가 소멸하면, 그 사람에게 비처도 소멸하는가?

สจิตฺตกานํ [Pg.133] อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ. สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

심(心)이 있고 비처가 없는, 죽어가는 그들에게 의처는 소멸하지만, 그들에게 비처는 소멸하지 않는다. 비처가 있는, 죽어가는 그들에게는 의처도 소멸하고 비처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 비처가 소멸하면, 그 사람에게 법처도 소멸하는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 법처가 소멸하면, 그 사람에게 비처도 소멸하는가?

อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ. สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ. (ฆานายตนมูลกํ)

비처가 없는, 죽어가는 그들에게 법처는 소멸하지만, 그들에게 비처는 소멸하지 않는다. 비처가 있는, 죽어가는 그들에게는 법처도 소멸하고 비처도 소멸한다. (비처를 근본으로 함)

๑๒๒. (ก) ยสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

122. (가) 어떤 사람에게 색처가 소멸하면, 그 사람에게 의처도 소멸하는가?

อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มนายตนํ นิรุชฺฌติ. สรูปกานํ สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

심(心)이 없는 자로서 죽어가는 그들에게 색처는 소멸하지만, 그들에게 의처는 소멸하지 않는다. 색처가 있고 심(心)도 있는, 죽어가는 그들에게는 색처도 소멸하고 의처도 소멸한다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 의처가 소멸하면, 그 사람에게 색처도 소멸하는가?

อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ. สรูปกานํ สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

색(色)이 없는 자로서 죽어가는 그들에게 의처는 소멸하지만, 그들에게 색처는 소멸하지 않는다. 색처가 있고 심(心)도 있는, 죽어가는 그들에게는 의처도 소멸하고 색처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 색처가 소멸하면, 그 사람에게 법처도 소멸하는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 법처가 소멸하면, 그 사람에게 색처도 소멸하는가?

อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ. สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

색(色)이 없는 자로서 죽어가는 그들에게 법처는 소멸하지만, 그들에게 색처는 소멸하지 않는다. 색처가 있는, 죽어가는 그들에게는 법처도 소멸하고 색처도 소멸한다.

๑๒๓. (ก) ยสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

123. (가) 어떤 사람에게 의처가 소멸하면, 그 person에게 법처도 소멸하는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는 반대로 어떤 사람에게 법처가 소멸하면, 그 사람에게 의처도 소멸하는가?

อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มนายตนํ นิรุชฺฌติ. สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

마음 없이 죽어가는 자들에게는 법처는 소멸하지만, 그들에게 의처는 소멸하지 않는다. 마음과 함께 죽어가는 자들에게는 법처도 소멸하고 의처도 소멸한다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처(분석)

๑๒๔. ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ…เป… (อุปฺปาเทปิ นิโรเธปิ อุปฺปาทนิโรเธปิ ยตฺถกํ สพฺพตฺถ สทิสํ).

124. 어느 곳에서 안처가 소멸하는가... (중략)... (생기문에서도 소멸문에서도 생기소멸문에서도 처에 관한 것은 모든 곳에서 같다.)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 인처(분석)

๑๒๕. ยสฺส [Pg.134] ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌตีติ…เป… ฆานายตนํ… รูปายตนํ… มนายตนํ… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌตีติ? (ยสฺส ยตฺถกมฺปิ สทิสํ วิตฺถาเรตพฺพํ).

125. 어떤 자에게 어느 곳에서 안처가 소멸하면 그에게 그곳에서 이처가 소멸하는가... (중략)... 비처... 색처... 의처... 법처가 소멸하는가? (인처에 관한 것도 이와 같이 상세히 설명해야 한다.)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역행 인(분석)

๑๒๖. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส โสตายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

126. (가) 어떤 자에게 안처가 소멸하지 않으면, 그에게 이처도 소멸하지 않는가?

อจกฺขุกานํ สโสตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ อโสตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

안처가 없고 이처가 있는 채로 죽어가는 자들에게는 안처는 소멸하지 않지만, 그들에게 이처는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들과 안처가 없고 이처가 없는 채로 죽어가는 자들에게는 안처도 소멸하지 않고 이처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는, 어떤 자에게 이처가 소멸하지 않으면, 그에게 안처도 소멸하지 않는가?

อโสตกานํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อโสตกานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

이처가 없고 안처가 있는 채로 죽어가는 자들에게는 이처는 소멸하지 않지만, 그들에게 안처는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들과 이처가 없고 안처가 없는 채로 죽어가는 자들에게는 이처도 소멸하지 않고 안처도 소멸하지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 자에게 안처가 소멸하지 않으면, 그에게 비처도 소멸하지 않는가?

อจกฺขุกานํ สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

안처가 없고 비처가 있는 채로 죽어가는 자들에게는 안처는 소멸하지 않지만, 그들에게 비처는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들과 안처가 없고 비처가 없는 채로 죽어가는 자들에게는 안처도 소멸하지 않고 비처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또는, 어떤 자에게 비처가 소멸하지 않으면, 그에게 안처도 소멸하지 않는가?

อฆานกานํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

비처가 없고 안처가 있는 채로 죽어가는 자들에게는 비처는 소멸하지 않지만, 그들에게 안처는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들과 비처가 없고 안처가 없는 채로 죽어가는 자들에게는 비처도 소멸하지 않고 안처도 소멸하지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 자에게 안처가 소멸하지 않으면, 그에게 색처도 소멸하지 않는가?

อจกฺขุกานํ สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

안처가 없고 색처가 있는 채로 죽어가는 자들에게는 안처는 소멸하지 않지만, 그들에게 색처는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들과 색처가 없는 채로 죽어가는 자들에게는 안처도 소멸하지 않고 색처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어떤 자에게 색처가 소멸하지 않으면, 그에게 안처도 소멸하지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส [Pg.135] จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 자에게 안처가 소멸하지 않으면, 그에게 의처도 소멸하지 않는가?

อจกฺขุกานํ สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

안처가 없고 마음이 있는 채로 죽어가는 자들에게는 안처는 소멸하지 않지만, 그들에게 의처는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들과 마음 없이 죽어가는 자들에게는 안처도 소멸하지 않고 의처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어떤 자에게 의처가 소멸하지 않으면, 그에게 안처도 소멸하지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 자에게 안처가 소멸하지 않으면, 그에게 법처도 소멸하지 않는가?

อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

안처 없이 죽어가는 자들에게는 안처는 소멸하지 않지만, 그들에게 법처는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들에게는 안처도 소멸하지 않고 법처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

(나) 또는, 어떤 자에게 법처가 소멸하지 않으면, 그에게 안처도 소멸하지 않는가? 그렇다. (안처를 근본으로 함)

๑๒๗. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

127. (가) 어떤 자에게 비처가 소멸하지 않으면, 그에게 색처도 소멸하지 않는가?

อฆานกานํ สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

비처가 없고 색처가 있는 채로 죽어가는 자들에게는 비처는 소멸하지 않지만, 그들에게 색처는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들과 색처가 없는 채로 죽어가는 자들에게는 비처도 소멸하지 않고 색처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어떤 자에게 색처가 소멸하지 않으면, 그에게 비처도 소멸하지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 자에게 비처가 소멸하지 않으면, 그에게 의처도 소멸하지 않는가?

อฆานกานํ สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

비처가 없고 마음이 있는 채로 죽어가는 자들에게는 비처는 소멸하지 않지만, 그들에게 의처는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들과 마음 없이 죽어가는 자들에게는 비처도 소멸하지 않고 의처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어떤 자에게 의처가 소멸하지 않으면, 그에게 비처도 소멸하지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 자에게 비처가 소멸하지 않으면, 그에게 법처도 소멸하지 않는가?

อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

비비관자(코의 감관이 없는 자)로서 죽어가는 자들에게는 비입이 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들에게 법입이 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 아니다. 모든 태어나는 자들에게는 비입도 소멸하고 있는 중이 아니고 법입도 소멸하고 있는 중이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

(역의 질문) 또한 어떤 사람에게 법입이 소멸하고 있는 중이 아니면, 그 사람에게 비입도 소멸하고 있는 중이 아닌가? 그렇다. (비입을 근본으로 함)

๑๒๘. (ก) ยสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

128. (정의 질문) 어떤 사람에게 색입이 소멸하고 있는 중이 아니면, 그 사람에게 의입도 소멸하고 있는 중이 아닌가?

อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

무색계 유정으로서 죽어가는 자들에게는 색입이 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들에게 의입이 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 아니다. 모든 태어나는 자들에게는 색입도 소멸하고 있는 중이 아니고 의입도 소멸하고 있는 중이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ [Pg.136] น นิรุชฺฌตีติ?

(역의 질문) 또한 어떤 사람에게 의입이 소멸하고 있는 중이 아니면, 그 사람에게 색입도 소멸하고 있는 중이 아닌가?

อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

무심자(마음이 없는 자)로서 죽어가는 자들에게는 의입이 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들에게 색입이 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 아니다. 모든 태어나는 자들에게는 의입도 소멸하고 있는 중이 아니고 색입도 소멸하고 있는 중이 아니다.

(ก) ยสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(정의 질문) 어떤 사람에게 색입이 소멸하고 있는 중이 아니면, 그 사람에게 법입도 소멸하고 있는 중이 아닌가?

อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

무색계 유정으로서 죽어가는 자들에게는 색입이 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들에게 법입이 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 아니다. 모든 태어나는 자들에게는 색입도 소멸하고 있는 중이 아니고 법입도 소멸하고 있는 중이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา. (รูปายตนมูลกํ)

(역의 질문) 또한 어떤 사람에게 법입이 소멸하고 있는 중이 아니면, 그 사람에게 색입도 소멸하고 있는 중이 아닌가? 그렇다. (색입을 근본으로 함)

๑๒๙. (ก) ยสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

129. (정의 질문) 어떤 사람에게 의입이 소멸하고 있는 중이 아니면, 그 사람에게 법입도 소멸하고 있는 중이 아닌가?

อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

무심자(마음이 없는 자)로서 죽어가는 자들에게는 의입이 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들에게 법입이 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 아니다. 모든 태어나는 자들에게는 의입도 소멸하고 있는 중이 아니고 법입도 소멸하고 있는 중이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(역의 질문) 또한 어떤 사람에게 법입이 소멸하고 있는 중이 아니면, 그 사람에게 의입도 소멸하고 있는 중이 아닌가? 그렇다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정적 처소의 경우

๑๓๐. ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ…เป….

130. 어느 처소에서 안입이 소멸하고 있는 중이 아니면... (중략) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정적 인물-처소의 경우

๑๓๑. ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌตี ติ…เป… (ยสฺส ยตฺถกมฺปิ ยสฺสกสทิสํ).

131. 어떤 사람에게 어느 처소에서 안입이 소멸하고 있는 중이 아니면, 그 사람에게 그 처소에서 이입도 소멸하고 있는 중이 아닌가? ... (중략) ... (인물-처소의 경우도 인물의 경우와 같다.)

(๒) อตีตวาโร

(2) 과거의 시기

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순차적 인물의 경우

๑๓๒. ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

132. 어떤 사람에게 안입이 소멸했었다면, 그 사람에게 이입도 소멸했었는가?

อามนฺตา. (อุปฺปาทวาเรปิ นิโรธวาเรปิ อุปฺปาทนิโรธวาเรปิ อตีตา ปุจฺฉา อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ สทิสํ.)

그렇다. (일어남의 시기에서도, 소멸의 시기에서도, 일어남과 소멸의 시기에서도, 과거의 질문은 순차적인 경우나 부정적인 경우나 동일하다.)

(๓) อนาคตวาโร

(3) 미래의 시기

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순차적 인물의 경우

๑๓๓. (ก) ยสฺส [Pg.137] จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

133. (정의 질문) 어떤 사람에게 안입이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 이입도 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역의 질문) 또한 어떤 사람에게 이입이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 안입도 소멸할 것인가? 그렇다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(정의 질문) 어떤 사람에게 안입이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 비입도 소멸할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 존재로서 색계에 태어나는 자들과, 색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들, 그들에게는 안입이 소멸할 것이지만, 그들에게 비입이 소멸할 것은 아니다. 그 외의 다른 사람들에게는 안입도 소멸할 것이고 비입도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역의 질문) 또한 어떤 사람에게 비입이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 안입도 소멸할 것인가? 그렇다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(정의 질문) 어떤 사람에게 안입이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 색입도 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역의 질문) 또한 어떤 사람에게 색입이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 안입도 소멸할 것인가? 그렇다.

ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

어떤 사람에게 안입이 소멸할 것이라면, 그 사람에게 의입이... (중략) ... 법입이 소멸할 것인가? 그렇다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

또한 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 안처가 소멸할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

최후의 존재인 자들로서 무색계에 태어나는 자들과 무색계에 태어나서 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게 법처는 소멸할 것이나, 그들에게 안처는 소멸하지 않을 것이다. 그들 외의 다른 이들에게는 법처도 소멸할 것이고 안처도 소멸할 것이다. (안처를 근본으로 함)

๑๓๔. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

134. (문) 어떤 사람에게 비처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 색처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 색처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 비처가 소멸할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 존재인 자들로서 색계에 태어나는 자들과 색계에 태어나서 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게 색처는 소멸할 것이나, 그들에게 비처는 소멸하지 않을 것이다. 그들 외의 다른 이들에게는 색처도 소멸할 것이고 비처도 소멸할 것이다.

ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

어떤 사람에게 비처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 의처가... (중략) ...법처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

또한 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 비처가 소멸할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ [Pg.138] เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ. (ฆานายตนมูลกํ)

최후의 존재인 자들로서 색계나 무색계에 태어나는 자들과 색계나 무색계에 태어나서 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게 법처는 소멸할 것이나, 그들에게 비처는 소멸하지 않을 것이다. 그들 외의 다른 이들에게는 법처도 소멸할 것이고 비처도 소멸할 것이다. (비처를 근본으로 함)

๑๓๕. ยสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

135. 어떤 사람에게 색처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 의처가... (중략) ...법처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

또한 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 색처가 소멸할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 존재인 자들로서 무색계에 태어나는 자들과 무색계에 태어나서 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게 법처는 소멸할 것이나, 그들에게 색처는 소멸하지 않을 것이다. 그들 외의 다른 이들에게는 법처도 소멸할 것이고 색처도 소멸할 것이다.

๑๓๖. (ก) ยสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

136. (문) 어떤 사람에게 의처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 법처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 의처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차적 처소

๑๓๗. ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ…เป….

137. 어느 곳에서 안처가 소멸할 것이라면... (중략) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차적 인물과 처소

๑๓๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

138. (문) 어떤 사람이 어느 곳에서 안처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 이처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서... (중략) ...? (답) 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 안처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸할 것인가?

รูปาวจรานํ…เป… กามาวจรานํ…เป….

색계의 자들에게는... (중략) ... 욕계의 자들에게는... (중략) ...

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서... (중략) ...? (답) 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 안처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서 색처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸할 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ…เป… ปญฺจโวการานํ…เป….

무상유정천의 자들에게는... (중략) ... 오온이 있는 곳의 자들에게는... (중략) ...

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 안처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서... (중략) ...?

อรูปานํ…เป… ปญฺจโวการานํ…เป….

무색계의 자들에게는... (중략) ... 오온이 있는 곳의 자들에게는... (중략) ...

(ก) ยสฺส [Pg.139] ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 안처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…?

(문) 또한 어떤 사람이 어느 곳에서... (중략) ...?

อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ…เป… ปญฺจโวการานํ…เป…. (จกฺขายตนมูลกํ)

무상유정천의 자들과 무색계의 자들에게는... (중략) ... 오온이 있는 곳의 자들에게는... (중략) .... (안처를 근본으로 함)

๑๓๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

139. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처(鼻處)가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색처(色處)가 소멸하겠습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 곳에서... (중략)?

รูปาวจรานํ…เป… กามาวจรานํ…เป….

색계의 유정들에게... (중략)... 욕계의 유정들에게... (중략).

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 의처(意處)가 소멸하겠습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 곳에서... (중략)?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ…เป… กามาวจรานํ…เป….

색계의 유정들, 무색계의 유정들... (중략)... 욕계의 유정들에게... (중략).

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하겠습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 곳에서... (중략)?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ…เป… กามาวจรานํ…เป…. (ฆานายตนมูลกํ)

색계의 유정들, 무색계의 유정들... (중략)... 욕계의 유정들에게... (중략). (비처를 근본으로 함)

๑๔๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

140. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸하겠습니까?

อสญฺญสตฺตานํ…เป… ปญฺจโวการานํ…เป….

무상유정들에게... (중략)... 오온(五蘊)을 가진 유정들에게... (중략).

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 곳에서... (중략)?

อรูปานํ…เป… ปญฺจโวการานํ…เป….

무색계 유정들에게... (중략)... 오온을 가진 유정들에게... (중략).

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸하겠습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 곳에서... (중략)?

อรูปานํ…เป… ปญฺจโวการานํ อสญฺญสตฺตานํ…เป…. (รูปายตนมูลกํ)

무색계 유정들에게... (중략)... 오온을 가진 유정들, 무상유정들에게... (중략). (색처를 근본으로 함)

๑๔๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ…เป…? อามนฺตา.

141. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처가... (중략)? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 어떤 곳에서... (중략)?

อสญฺญสตฺตานํ…เป… จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ. (ยถา อุปฺปาทวาเร ยสฺส ยตฺถเก อนาคตา ปุจฺฉา วิตฺถาริตา, เอวํ นิโรเธปิ วิตฺถาเรตพฺพา).

무상유정들... (중략)... 사온(四蘊)을 가진 유정들, 오온을 가진 유정들에게 그곳에서 법처도 소멸할 것이고 의처도 소멸할 것입니다. (생기절의 어떤 사람-어떤 곳 부분에서 미래의 질문이 상세히 설명된 것처럼, 이와 같이 소멸절에서도 상세히 설명되어야 합니다).

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 반대측 보충 설명 (부정적 인물)

๑๔๒. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

142. (가) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 이처(耳處)가 소멸하지 않겠습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 이처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 안처가 소멸하지 않겠습니까? 그러합니다.

(ก) ยสฺส [Pg.140] จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 비처가 소멸하지 않겠습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 비처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 안처가 소멸하지 않겠습니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

색계에 태어나는 최후 유정들과 색계에 태어나 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게는 비처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 안처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 오온이 있는 곳에서 반열반하는 자들과 무색계의 최후 유정들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게는 비처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 색처가 소멸하지 않겠습니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 혹은 어떤 사람에게 색처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 안처가 소멸하지 않겠습니까? 그러합니다.

ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 안처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 의처가... (중략)... 법처가 소멸하지 않겠습니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무색계에 태어나는 최후 유정들과 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게는 안처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 법처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 반열반하는 자들에게는 안처도 소멸하지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것입니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

또한 혹은 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 안처가 소멸하지 않겠습니까? 그러합니다. (안처를 근본으로 함)

๑๔๓. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

143. (순검) 어떤 사람에게 비처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 색처도 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후 몸의 존재들로서 색계에 태어나는 자들과 색계에 태어난 뒤 반열반할 자들이 죽어가는 경우, 그들에게 비처는 소멸하지 않을 것이지만 그들에게 색처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온에서 반열반하는 자들과 무색계의 최후 몸의 존재들과 무색계에 태어난 뒤 반열반할 자들이 죽어가는 경우, 그들에게 비처도 소멸하지 않을 것이고 색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역검) 혹은 어떤 사람에게 색처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 비처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

ยสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 비처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 의처가… (중략)… 법처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ [Pg.141] น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후 몸의 존재들로서 색계나 무색계에 태어나는 자들과 색계나 무색계에 태어난 뒤 반열반할 자들이 죽어가는 경우, 그들에게 비처는 소멸하지 않을 것이지만 그들에게 법처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 비처도 소멸하지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

혹은 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 비처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

๑๔๔. ยสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

144. 어떤 사람에게 색처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 의처가… (중략)… 법처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อรูปํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후 몸의 존재들로서 무색계에 태어나는 자들과 무색계에 태어난 뒤 반열반할 자들이 죽어가는 경우, 그들에게 색처는 소멸하지 않을 것이지만 그들에게 법처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 색처도 소멸하지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

혹은 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 색처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

๑๔๕. (ก) ยสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

145. (순검) 어떤 사람에게 의처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 법처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역검) 혹은 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 의처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정적 방법 - 장소의 구분

๑๔๖. ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ…เป….

146. 어느 곳에서 안처가 소멸하지 않을 것인가… (중략)….

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정적 방법 - 사람과 장소의 구분

๑๔๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

147. (순검) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 이처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역검) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(순검) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 비처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(역검) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처도 소멸하지 않겠는가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

색계에 있는 자들의 경우, 그들에게 그곳에서 비처는 소멸하지 않을 것이지만 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온에서 반열반하는 자들과 무상유정들과 무색계에 있는 자들의 경우, 그들에게 그곳에서 비처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส [Pg.142] ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순검) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색처도 소멸하지 않겠는가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정들의 경우, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지 않을 것이지만 그들에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온에서 반열반하는 자들과 무색계에 있는 자들의 경우, 그들에게 그곳에서 안처도 소멸하지 않을 것이고 색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역검) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순검) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 의처도 소멸하지 않겠는가?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무색계에 있는 자들의 경우, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지 않을 것이지만 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들과 무상유정들의 경우, 그들에게 그곳에서 안처도 소멸하지 않을 것이고 의처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역검) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순검) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 법처도 소멸하지 않겠는가?

อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정들과 무색계에 있는 자들의 경우, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지 않을 것이지만 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들의 경우, 그들에게 그곳에서 안처도 소멸하지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

(역검) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처도 소멸하지 않겠는가? 그렇다. (안처를 근본으로 함)

๑๔๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

148. (순검) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 색처도 소멸하지 않겠는가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

색계에 있는 자들의 경우, 그들에게 그곳에서 비처는 소멸하지 않을 것이지만 그들에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온에서 반열반하는 자들과 무색계에 있는 자들의 경우, 그들에게 그곳에서 비처도 소멸하지 않을 것이고 색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역) 혹은 어느 곳에서 색입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 비입처가 소멸하지 않겠습니까? 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순) 어느 곳에서 비입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 의입처가 소멸하지 않겠습니까?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ น [Pg.143] นิรุชฺฌิสฺสติ.

색계에 태어난 자들과 무색계에 태어난 자들에게는 그곳에서 비입처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 의입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들과 무상유정천에 태어난 자들에게는 그곳에서 비입처도 소멸하지 않을 것이고 의입처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역) 혹은 어느 곳에서 의입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 비입처가 소멸하지 않겠습니까? 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순) 어느 곳에서 비입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 법입처가 소멸하지 않겠습니까?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

색계에 태어난 자들과 무색계에 태어난 자들에게는 그곳에서 비입처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 법입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 비입처도 소멸하지 않을 것이고 법입처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(역) 혹은 어느 곳에서 법입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 비입처가 소멸하지 않겠습니까?

อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

그러하다. (비입처를 근거로 함)

๑๔๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

149. (순) 어느 곳에서 색입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 의입처가 소멸하지 않겠습니까?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무색계에 태어난 자들에게는 그곳에서 색입처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 의입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 색입처도 소멸하지 않을 것이고 의입처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(역) 혹은 어느 곳에서 의입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 색입처가 소멸하지 않겠습니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정천에 태어난 자들에게는 그곳에서 의입처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 색입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 의입처도 소멸하지 않을 것이고 색입처도 소멸하지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순) 어느 곳에서 색입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 법입처가 소멸하지 않겠습니까?

อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무색계에 태어난 자들에게는 그곳에서 색입처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 법입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 색입처도 소멸하지 않을 것이고 법입처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา. (รูปายตนมูลกํ)

(역) 혹은 어느 곳에서 법입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 색입처가 소멸하지 않겠습니까? 그러하다. (색입처를 근거로 함)

๑๕๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

150. (순) 어느 곳에서 의입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 법입처가 소멸하지 않겠습니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정천에 태어난 자들에게는 그곳에서 의입처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 법입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 의입처도 소멸하지 않을 것이고 법입처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(역) 혹은 어느 곳에서 법입처가 소멸하지 않을 어떤 사람에게, 그곳에서 의입처가 소멸하지 않겠습니까? 그러하다.

(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(4) 현재·과거론

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행적 개인

๑๕๑. (ก) ยสฺส [Pg.144] จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

151. (순) 어떤 사람에게 안입처가 소멸하고 있다면, 그에게 이입처가 소멸했었습니까? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(역) 혹은 어떤 사람에게 이입처가 소멸했었다면, 그에게 안입처가 소멸하고 있습니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들과 안입처가 없는 상태로 죽어가는 자들에게는 이입처는 소멸했었으나, 안입처가 소멸하고 있는 것은 아니다. 안입처가 있는 상태로 죽어가는 자들에게는 이입처도 소멸했었고 안입처도 소멸하고 있다.

ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ …เป… มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

어떤 사람에게 안입처가 소멸하고 있다면, 그에게 비입처가... (중략) 색입처가... 의입처가... 법입처가 소멸했었습니까? 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

혹은 어떤 사람에게 법입처가 소멸했었다면, 그에게 안입처가 소멸하고 있습니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들과 안입처가 없는 상태로 죽어가는 자들에게는 법입처는 소멸했었으나, 안입처가 소멸하고 있는 것은 아니다. 안입처가 있는 상태로 죽어가는 자들에게는 법입처도 소멸했었고 안입처도 소멸하고 있다.

๑๕๒. ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ…เป… มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

152. 어떤 사람에게 비입처가 소멸하고 있다면, 그에게 색입처가... (중략) 의입처가... 법입처가 소멸했었습니까? 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

혹은 어떤 사람에게 법입처가 소멸했었다면, 그에게 비입처가 소멸하고 있습니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ. สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들과 비입처가 없는 상태로 죽어가는 자들에게는 법입처는 소멸했었으나, 비입처가 소멸하고 있는 것은 아니다. 비입처가 있는 상태로 죽어가는 자들에게는 법입처도 소멸했었고 비입처도 소멸하고 있다.

๑๕๓. ยสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

153. 어떤 사람에게 색입처가 소멸하고 있다면, 그에게 의입처가... (중략) 법입처가 소멸했었습니까? 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

또한 어떤 사람에게 법처가 소멸했으면, 그 사람에게 색처가 소멸하는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ. สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

태어나는 모든 자들과 색이 없는 자로서 죽어가는 자들에게, 그들에게 법처는 소멸했지만 색처는 소멸하지 않는다. 색이 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 법처도 소멸했고 색처도 소멸한다.

๑๕๔. (ก) ยสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

154. (ㄱ) 어떤 사람에게 의처가 소멸하면, 그 사람에게 법처가 소멸했는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(ㄴ) 또한 어떤 사람에게 법처가 소멸했으면, 그 사람에게 의처가 소멸하는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ มนายตนํ นิรุชฺฌติ. สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

태어나는 모든 자들과 심이 없는 자로서 죽어가는 자들에게, 그들에게 법처는 소멸했지만 의처는 소멸하지 않는다. 심이 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 법처도 소멸했고 의처도 소멸한다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(ㄴ) 순차적인 처소

๑๕๕. ยตฺถ [Pg.145] จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ…เป….

155. 어느 곳에서 안처가 소멸하고... (이하 생략)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(ㄷ) 순차적인 사람과 처소

๑๕๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

156. (ㄱ) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하면, 그 사람에게 그곳에서 이처가 소멸했는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 반열반하는 자들에게, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지만 이처는 소멸하지 않았다. 그 밖의 안처가 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 이처도 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(ㄴ) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 소멸했으면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

오온유에 태어나는 자들과 안처가 없는 자로서 욕계에서 죽어가는 자들에게, 그들에게 그곳에서 이처는 소멸했지만 안처는 소멸하지 않는다. 안처가 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 이처도 소멸했고 안처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(ㄱ) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸했는가?

รูปาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. สจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

색계에서 죽어가는 자들에게, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지만 비처는 소멸하지 않았다. 안처가 있는 자로서 욕계에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 비처도 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(ㄴ) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸했으면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하는가?

กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

욕계에 태어나는 자들과 안처가 없는 자로서 욕계에서 죽어가는 자들에게, 그들에게 그곳에서 비처는 소멸했지만 안처는 소멸하지 않는다. 안처가 있는 자로서 욕계에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 비처도 소멸했고 안처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(ㄱ) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 소멸했는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 반열반하는 자들에게, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지만 색처는 소멸하지 않았다. 그 밖의 안처가 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 색처도 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(ㄴ) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸했으면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

오온유에 태어나는 자들과 안처가 없는 자로서 욕계에서 죽어가는 자들과 무상유정천에 있는 자들에게, 그들에게 그곳에서 색처는 소멸했지만 안처는 소멸하지 않는다. 안처가 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 색처도 소멸했고 안처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส [Pg.146] ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(ㄱ) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸했는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 반열반하는 자들에게, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지만 의처는 소멸하지 않았다. 그 밖의 안처가 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 의처도 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(ㄴ) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸했으면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

오온유에 태어나는 자들과 안처가 없는 자로서 욕계에서 죽어가는 자들과 무색계에 있는 자들에게, 그들에게 그곳에서 의처는 소멸했지만 안처는 소멸하지 않는다. 안처가 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 의처도 소멸했고 안처도 소멸한다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(ㄱ) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸했는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 반열반하는 자들에게, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지만 법처는 소멸하지 않았다. 그 밖의 안처가 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 법처도 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(ㄴ) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸했으면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

태어나는 모든 자들과 안처가 없는 자로서 죽어가는 자들에게, 그들에게 그곳에서 법처는 소멸했지만 안처는 소멸하지 않는다. 안처가 있는 자로서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 법처도 소멸했고 안처도 소멸한다. (안처를 근거로 한 것)

๑๕๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

157. (ㄱ) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸하면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 소멸했는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(ㄴ) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸했으면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸하는가?

กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ. สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

욕계에 태어나는 자들, (욕계에서) 후각 기관(비근)이 없는 자들로서 욕계에서 죽는 자들, 색계 존재들, 그들에게 거기서 형색의 장(루파야타나)은 소멸했었지만, 그들에게 거기서 후각 기관의 장(가나야타나)이 소멸하고 있는 것은 아니다. 후각 기관이 있는 자들로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 형색의 장도 소멸했었고 후각 기관의 장도 소멸하고 있다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

(문) 어느 곳에서 어느 사람의 후각 기관의 장이 소멸하고 있다면, 그에게 그곳에서 마음의 장(마나야타나)도 소멸했었는가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 어느 사람의 마음의 장이 소멸했었다면, 그에게 그곳에서 후각 기관의 장이 소멸하고 있는가?

กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ. สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

욕계에 태어나는 자들, 후각 기관이 없는 자들로서 욕계에서 죽는 자들, 색계 존재들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 마음의 장은 소멸했었지만, 그들에게 거기서 후각 기관의 장이 소멸하고 있는 것은 아니다. 후각 기관이 있는 자들로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 마음의 장도 소멸했었고 후각 기관의 장도 소멸하고 있다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

(문) 어느 곳에서 어느 사람의 후각 기관의 장이 소멸하고 있다면, 그에게 그곳에서 법의 장(담마야타나)도 소멸했었는가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ [Pg.147] นิรุชฺฌตีติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 어느 사람의 법의 장이 소멸했었다면, 그에게 그곳에서 후각 기관의 장이 소멸하고 있는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ. สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ. (ฆานายตนมูลกํ)

모든 태어나는 자들, 후각 기관이 없는 자들로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 법의 장은 소멸했었지만, 그들에게 거기서 후각 기관의 장이 소멸하고 있는 것은 아니다. 후각 기관이 있는 자들로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 법의 장도 소멸했었고 후각 기관의 장도 소멸하고 있다. (비근계 끝)

๑๕๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

158. (문) 어느 곳에서 어느 사람의 형색의 장이 소멸하고 있다면, 그에게 그곳에서 마음의 장도 소멸했었는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 반열반하는 자들, 무상유정천에서 죽는 자들, 그들에게 거기서 형색의 장은 소멸하고 있지만, 그들에게 거기서 마음의 장이 소멸했었던 것은 아니다. 그 외의 오온이 있는 곳(오온세상)에서 죽는 자들, 그들에게 거기서 형색의 장도 소멸하고 마음의 장도 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 어느 사람의 마음의 장이 소멸했었다면, 그에게 그곳에서 형색의 장이 소멸하고 있는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

오온세상에 태어나는 자들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 마음의 장은 소멸했었지만, 그들에게 거기서 형색의 장이 소멸하고 있는 것은 아니다. 오온세상에서 죽는 자들, 그들에게 거기서 마음의 장도 소멸했었고 형색의 장도 소멸하고 있다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 어느 곳에서 어느 사람의 형색의 장이 소멸하고 있다면, 그에게 그곳에서 법의 장도 소멸했었는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 반열반하는 자들, 그들에게 거기서 형색의 장은 소멸하고 있지만, 그들에게 거기서 법의 장이 소멸했었던 것은 아니다. 그 외의 형색이 있는 자들(유색자)로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 형색의 장도 소멸하고 법의 장도 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 어느 사람의 법의 장이 소멸했었다면, 그에게 그곳에서 형색의 장이 소멸하고 있는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ. สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ. (รูปายตนมูลกํ)

모든 태어나는 자들, 형색이 없는 자들(무색자)로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 법의 장은 소멸했었지만, 그들에게 거기서 형색의 장이 소멸하고 있는 것은 아니다. 형색이 있는 자들로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 법의 장도 소멸했었고 형색의 장도 소멸하고 있다. (색근계 끝)

๑๕๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

159. (문) 어느 곳에서 어느 사람의 마음의 장이 소멸하고 있다면, 그에게 그곳에서 법의 장도 소멸했었는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 반열반하는 자들, 그들에게 거기서 마음의 장은 소멸하고 있지만, 그들에게 거기서 법의 장이 소멸했었던 것은 아니다. 그 외의 마음이 있는 자들(유심자)로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 마음의 장도 소멸하고 법의 장도 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 어느 사람의 법의 장이 소멸했었다면, 그에게 그곳에서 마음의 장이 소멸하고 있는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌติ. สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들, 마음이 없는 자들(무심자)로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 법의 장은 소멸했었지만, 그들에게 거기서 마음의 장이 소멸하고 있는 것은 아니다. 마음이 있는 자들로서 죽는 자들, 그들에게 거기서 법의 장도 소멸했었고 마음의 장도 소멸하고 있다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정적 인물(역)

๑๖๐. (ก) ยสฺส [Pg.148] จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส โสตายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

160. (문) 어느 사람의 시각 기관의 장(안근)이 소멸하지 않는다면, 그에게 청각 기관의 장(이근)도 소멸하지 않았었는가? (답) 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? นตฺถิ.

(문) 아니면 또한, 어느 사람의 청각 기관의 장이 소멸하지 않았었다면, 그에게 시각 기관의 장도 소멸하지 않는가? (답) 없다.

ยสฺส จกฺขายตนํ…เป… ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ…เป… มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

어느 사람의 시각 기관의 장... (중략) ... 후각 기관의 장... 형색의 장... 마음의 장이 소멸하지 않는다면, 그에게 법의 장도 소멸하지 않았었는가? (답) 소멸했었다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? นตฺถิ.

아니면 또한, 어느 사람의 법의 장이 소멸하지 않았었다면, 그에게 마음의 장도 소멸하지 않는가? (답) 없다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정적 처소(역)

๑๖๑. ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ…เป….

161. 어느 곳에서 시각 기관의 장이 소멸하지 않는다면... (중략) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정적 인물과 처소(역)

๑๖๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

162. (문) 어느 곳에서 어느 사람의 시각 기관의 장이 소멸하지 않는다면, 그에게 그곳에서 청각 기관의 장도 소멸하지 않았었는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

오온세상에 태어나는 자들, 시각 기관이 없는 자들로서 욕계에서 죽는 자들, 그들에게 거기서 시각 기관의 장은 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 거기서 청각 기관의 장이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들, 무상유정천의 존재들, 무색계 존재들, 그들에게 거기서 시각 기관의 장도 소멸하고 있지 않고 청각 기관의 장도 소멸하지 않았었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(문) 아니면 또한, 어느 곳에서 어느 사람의 청각 기관의 장이 소멸하지 않았었다면, 그에게 그곳에서 시각 기관의 장도 소멸하지 않는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

정거천(Suddhāvāsa)에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 이처(耳處)가 소멸하지 않았으나, 그들에게 그곳에서 안처(眼處)가 소멸하지 않는 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들, 무상유정천의 유정들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 이처도 소멸하지 않았고 안처도 소멸하지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안처가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 비처(鼻處)가 소멸하지 않았는가?

กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

욕계에 태어나는 자들, 안처가 없는 자로서 욕계에서 죽는 자들에게는 그곳에서 안처가 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 비처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 색계에 태어나는 자들, 무상유정천의 유정들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 안처도 소멸하지 않고 비처도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하지 않는가?

รูปาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ [Pg.149] อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

색계에서 죽는 자들에게는 그곳에서 비처가 소멸하지 않았으나, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 색계에 태어나는 자들, 무상유정천의 유정들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 비처도 소멸하지 않았고 안처도 소멸하지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안처가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 색처(色處)가 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

오온계(五蘊界)에 태어나는 자들, 안처가 없는 자로서 욕계에서 죽는 자들, 무상유정천의 유정들에게는 그곳에서 안처가 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 안처도 소멸하지 않고 색처도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하지 않는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

정거천에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 색처가 소멸하지 않았으나, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 색처도 소멸하지 않았고 안처도 소멸하지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안처가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의처(意處)가 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

오온계에 태어나는 자들, 안처가 없는 자로서 욕계에서 죽는 자들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 안처가 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들, 무상유정천의 유정들에게는 그곳에서 안처도 소멸하지 않고 의처도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하지 않는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

정거천에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 의처가 소멸하지 않았으나, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들, 무상유정천의 유정들에게는 그곳에서 의처도 소멸하지 않았고 안처도 소멸하지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안처가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하지 않았는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

모든 태어나는 자들, 안처가 없는 자로서 죽는 자들에게는 그곳에서 안처가 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 안처도 소멸하지 않고 법처도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하지 않는가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

정거천에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 법처가 소멸하지 않았으나, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처도 소멸하지 않았고 안처도 소멸하지 않는다. (안처를 근본으로 하는 문답)

๑๖๓. (ก) ยสฺส [Pg.150] ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

163. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않았는가?

กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

욕계에 태어나는 자들, 비처가 없는 자로서 욕계에서 죽는 자들, 색계의 유정들에게는 그곳에서 비처가 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 있는 자들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 비처도 소멸하지 않고 색처도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸하지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않았는가?

กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

욕계에 태어나는 자들, 비처가 없는 자로서 욕계에서 죽는 자들, 색계의 유정들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 비처가 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 있는 자들, 무상유정천의 유정들에게는 그곳에서 비처도 소멸하지 않고 의처도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸하지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않았는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

모든 태어나는 자들, 비처가 없는 자로서 죽는 자들에게는 그곳에서 비처가 소멸하지 않지만, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 있는 자들에게는 그곳에서 비처도 소멸하지 않고 법처도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸하지 않는가? 그렇다. (비처를 근본으로 하는 문답)

๑๖๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

164. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

5온계(오온이 있는 곳)에 태어나는 자들과 무색계의 자들에게는 그곳에서 형색처(rūpāyatana)가 소멸하는 중이 아니지만, 그들에게 그곳에서 의처(manāyatana)가 일찍이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 형색처도 소멸하는 중이 아니고 의처도 일찍이 소멸하지 않았던 것이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 일찍이 소멸하지 않았던가, 그 사람에게 그곳에서 형색처가 소멸하는 중이 아닌가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

정거천에서 반열반하는 자들과 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 의처가 일찍이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 형색처가 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 의처도 일찍이 소멸하지 않았고 형색처도 소멸하는 중이 아니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(순행) 어떤 사람에게 어느 곳에서 형색처가 소멸하는 중이 아닌가, 그 사람에게 그곳에서 법처(dhammāyatana)가 일찍이 소멸하지 않았는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ [Pg.151] น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

모든 태어나는 자들과 물질이 없는 무색계에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 형색처가 소멸하는 중이 아니지만, 그들에게 그곳에서 법처가 일찍이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 형색처도 소멸하는 중이 아니고 법처도 일찍이 소멸하지 않았던 것이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 일찍이 소멸하지 않았던가, 그 사람에게 그곳에서 형색처가 소멸하는 중이 아닌가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

정거천에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 법처가 일찍이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 형색처가 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처도 일찍이 소멸하지 않았고 형색처도 소멸하는 중이 아니다.

๑๖๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

165. (순행) 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸하는 중이 아닌가, 그 사람에게 그곳에서 법처가 일찍이 소멸하지 않았는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

모든 태어나는 자들과 마음이 없는 자들로서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 의처가 소멸하는 중이 아니지만, 그들에게 그곳에서 법처가 일찍이 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 의처도 소멸하는 중이 아니고 법처도 일찍이 소멸하지 않았던 것이 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 일찍이 소멸하지 않았던가, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸하는 중이 아닌가?

สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

정거천에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 법처가 일찍이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하는 중이 아닌 것은 아니다. 정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처도 일찍이 소멸하지 않았고 의처도 소멸하는 중이 아니다.

(๕) ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

(5) 현재미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(순행) 개별적 인물에 대하여

๑๖๖. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

166. (순행) 어떤 사람에게 안처(안근처, cakkhāyatana)가 소멸하는 중인가, 그 사람에게 이처(이근처, sotāyatana)가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

5온계에서 반열반하는 자들과 무색계에 태어나서 반열반하게 될 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처가 소멸하는 중이지만, 그들에게 이처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 안처가 있는 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 소멸하는 중이고 이처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 이처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 안처가 소멸하는 중인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들과 안처가 없는 자들로서 죽어가는 자들에게는 이처가 소멸할 것이지만, 그들에게 안처가 소멸하는 중인 것은 아니다. 안처가 있는 자들로서 죽어가는 자들에게는 이처도 소멸할 것이고 안처도 소멸하는 중이다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순행) 어떤 사람에게 안처가 소멸하는 중인가, 그 사람에게 비처(비근처, ghānāyatana)가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ [Pg.152] ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

5온계에서 반열반하는 자들과 색계나 무색계에 태어나서 반열반하게 될 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처가 소멸하는 중이지만, 그들에게 비처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 안처가 있는 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 소멸하는 중이고 비처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ…เป….

(역으로) 또한 어떤 사람에게 비처가 ... (이하 생략)

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순행) 어떤 사람에게 안처가 소멸하는 중인가, 그 사람에게 형색처가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

5온계에서 반열반하는 자들과 무색계에 태어나서 반열반하게 될 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처가 소멸하는 중이지만, 그들에게 형색처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 안처가 있는 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 소멸하는 중이고 형색처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ…เป….

(역으로) 또한 어떤 사람에게 형색처가 ... (이하 생략)

ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 안처가 소멸하는 중인가, 그 사람에게 의처가 ... (이하 생략) ... 법처가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

5온계에서 반열반하는 자들에게는 안처가 소멸하는 중이지만, 그들에게 법처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 안처가 있는 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 소멸하는 중이고 법처도 소멸할 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

또한 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 안처가 소멸하는 중인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ…เป… สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ…เป….

모든 태어나는 자들과 안처가 없는 자들로서 죽어가는 자들에게는 ... (이하 생략) ... 안처가 있는 자들로서 죽어가는 자들에게는 ... (이하 생략)

๑๖๗. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

167. (순행) 어떤 사람에게 비처가 소멸하는 중인가, 그 사람에게 형색처가 소멸할 것인가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 반열반하는 자들과 무색계에 태어나서 반열반하게 될 자들로서 죽어가는 자들에게는 비처가 소멸하는 중이지만, 그들에게 형색처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 비처가 있는 자들로서 죽어가는 자들에게는 비처도 소멸하는 중이고 형색처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 형색처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 비처가 소멸하는 중인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ. สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들과 비근(鼻根)이 없는 죽어가는 자들에게는 루파야타나(색처)가 소멸할 것이지만, 그들에게 가나야타나(비처)가 소멸하는 것은 아니다. 비근이 있는 죽어가는 자들에게는 루파야타나도 소멸할 것이고 가나야타나도 소멸한다.

ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 가나야타나가 소멸하면, 그에게 마나야타나(의처)가 …중략… 담마야타나(법처)가 소멸할 것인가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 반열반하는 자들에게는 가나야타나가 소멸하지만, 그들에게 담마야타나가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 비근이 있는 죽어가는 자들에게는 가나야타나도 소멸하고 담마야타나도 소멸할 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ…เป….

또한 어떤 사람에게 담마야타나가 …중략…

๑๖๘. ยสฺส [Pg.153] รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

168. 어떤 사람에게 루파야타나가 소멸하면, 그에게 마나야타나가 …중략… 담마야타나가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온이 있는 존재(오온세상)에서 반열반하는 자들에게는 루파야타나가 소멸하지만, 그들에게 담마야타나가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 형색이 있는 죽어가는 자들에게는 루파야타나도 소멸하고 담마야타나도 소멸할 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

또한 어떤 사람에게 담마야타나가 소멸할 것이면, 그에게 루파야타나가 소멸하는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ. สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들과 형색이 없는 죽어가는 자들에게는 담마야타나가 소멸할 것이지만, 그들에게 루파야타나가 소멸하는 것은 아니다. 형색이 있는 죽어가는 자들에게는 담마야타나도 소멸할 것이고 루파야타나도 소멸한다.

๑๖๙. (ก) ยสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

169. (가) 어떤 사람에게 마나야타나가 소멸하면, 그에게 담마야타나가 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 자들에게는 마나야타나가 소멸하지만, 그들에게 담마야타나가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 마음이 있는 죽어가는 자들에게는 마나야타나도 소멸하고 담마야타나도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 담마야타나가 소멸할 것이면, 그에게 마나야타나가 소멸하는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ มนายตนํ นิรุชฺฌติ. สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들과 마음이 없는 죽어가는 자들에게는 담마야타나가 소멸할 것이지만, 그들에게 마나야타나가 소멸하는 것은 아니다. 마음이 있는 죽어가는 자들에게는 담마야타나도 소멸할 것이고 마나야타나도 소멸한다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차적 장소

๑๗๐. ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ…เป….

170. 어느 곳에서 자카야타나(안처)가 소멸하면 …중략…

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차적 인물과 장소

๑๗๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

171. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 자카야타나가 소멸하면, 그에게 그곳에서 소타야타나(이처)가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온이 있는 존재에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 자카야타나가 소멸하지만, 그들에게 그곳에서 소타야타나가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 안근(眼根)이 있는 죽어가는 자들에게는 그곳에서 자카야타나도 소멸하고 소타야타나도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 소타야타나가 소멸할 것이면, 그에게 그곳에서 자카야타나가 소멸하는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

오온이 있는 존재에 태어나는 자들과 욕계에서 죽어가는 안근이 없는 자들에게는 그곳에서 소타야타나가 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 자카야타나가 소멸하는 것은 아니다. 안근이 있는 죽어가는 자들에게는 그곳에서 소타야타나도 소멸할 것이고 자카야타나도 소멸한다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 자카야타나가 소멸하면, 그에게 그곳에서 가나야타나가 소멸할 것인가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ [Pg.154] นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 반열반하는 자들과 색계에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 자카야타나가 소멸하지만, 그들에게 그곳에서 가나야타나가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 안근이 있는 욕계에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 자카야타나도 소멸하고 가나야타나도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ…เป… (ยถา ปจฺจุปฺปนฺนาตีเตปิ ติวิธํ วิตฺถาริตํ เอวํ อิทมฺปิ วิตฺถาเรตพฺพํ).

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 가나야타나가 …중략… (현재-과거에서 세 가지 방식으로 상세히 설명된 것처럼 이 또한 상세히 설명되어야 한다).

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 자카야타나가 소멸하면, 그에게 그곳에서 루파야타나가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온이 있는 존재에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 자카야타나가 소멸하지만, 그들에게 그곳에서 루파야타나가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 안근이 있는 죽어가는 자들에게는 그곳에서 자카야타나도 소멸하고 루파야타나도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ…เป….

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 루파야타나가 …중략…

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 자카야타나가 소멸하면, 그에게 그곳에서 마나야타나가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온이 있는 존재에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 자카야타나가 소멸하지만, 그들에게 그곳에서 마나야타나가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 안근이 있는 죽어가는 자들에게는 그곳에서 자카야타나도 소멸하고 마나야타나도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ…เป….

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 마나야타나가 …중략…

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 자카야타나가 소멸하면, 그에게 그곳에서 담마야타나가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온이 있는 존재에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 자카야타나가 소멸하지만, 그들에게 그곳에서 담마야타나가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 안근이 있는 죽어가는 자들에게는 그곳에서 자카야타나도 소멸하고 담마야타나도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하고 있습니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌติ. สจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

모든 태어나는 자들, 안처가 없는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처가 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하고 있는 것은 아닙니다. 안처가 있는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처도 소멸할 것이고 안처도 소멸하고 있습니다. (안처를 근본으로 함)

๑๗๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

172. (순방향) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸하고 있으면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 소멸할 것입니까?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 반열반하는 자들, 그들에게는 그곳에서 비처가 소멸하고 있으나, 그들에게 그곳에서 색처가 소멸할 것은 아닙니다. 그 외의 비처가 있는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 비처도 소멸하고 있고 색처도 소멸할 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌตีติ? กามาวจเร ปรินิพฺพานฺตานํ เตสํ ตตฺถ…เป….

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸하고 있습니까? 욕계에서 반열반하는 자들... (생략) ...

กามาวจรํ [Pg.155] อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ…เป….

욕계에 태어나는 자들, 비처가 없는 자들, 욕계에서 죽어가는 자들, 색계의 존재들, 그들에게는 그곳에서... (생략) ...

ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸하고 있으면, 그 사람에게 그곳에서 의처가... (중략) ... 법처가 소멸할 것입니까?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 반열반하는 자들, 그들에게는 그곳에서 비처가 소멸하고 있으나, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸할 것은 아닙니다. 그 외의 비처가 있는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 비처도 소멸하고 있고 법처도 소멸할 것입니다.

ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ…เป….

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가... (생략) ...

๑๗๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

173. (순방향) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸하고 있으면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸할 것입니까?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온실재(오온온)에서 반열반하는 자들, 무상유정천에서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 색처가 소멸하고 있으나, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸할 것은 아닙니다. 그 외의 오온실재에서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 색처도 소멸하고 있고 의처도 소멸할 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ…เป….

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가... (생략) ...

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순방향) 어떤 person에게 어느 곳에서 색처가 소멸하고 있으면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸할 것입니까?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온실재에서 반열반하는 자들, 그들에게는 그곳에서 색처가 소멸하고 있으나, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸할 것은 아닙니다. 그 외의 색이 있는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 색처도 소멸하고 있고 법처도 소멸할 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 소멸하고 있습니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌติ. สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들, 색이 없는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처가 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 색처가 소멸하고 있는 것은 아닙니다. 색이 있는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처도 소멸할 것이고 색처도 소멸하고 있습니다.

๑๗๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

174. (순방향) 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸하고 있으면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸할 것입니까?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 자들, 그들에게는 그곳에서 의처가 소멸하고 있으나, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸할 것은 아닙니다. 그 외의 마음이 있는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 의처도 소멸하고 있고 법처도 소멸할 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸하고 있습니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌติ. สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들, 마음이 없는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처가 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하고 있는 것은 아닙니다. 마음이 있는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처도 소멸할 것이고 의처도 소멸하고 있습니다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정(Paccanīka), 개인(Puggalo)

๑๗๕. (ก) ยสฺส [Pg.156] จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

175. (순방향) 어떤 사람에게 안처가 소멸하고 있지 않으면, 그 사람에게 이처가 소멸하지 않을 것입니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들, 안처가 없는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 안처가 소멸하고 있지 않으나, 그들에게 이처가 소멸하지 않을 것은 아닙니다. 무색계에서의 최후의 존재들, 그들에게는 안처도 소멸하고 있지 않고 이처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 이처가 소멸하지 않을 것이면, 그 사람에게 안처가 소멸하고 있지 않습니까?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

오온실재에서 반열반하는 자들과 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게는 이처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 안처가 소멸하고 있지 않은 것은 아닙니다. 무색계에서의 최후의 존재들, 그들에게는 이처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하고 있지 않습니다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순방향) 어떤 사람에게 안처가 소멸하고 있지 않으면, 그 사람에게 비처가 소멸하지 않을 것입니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들, 안처가 없는 자로서 죽어가는 자들, 그들에게는 안처가 소멸하고 있지 않으나, 그들에게 비처가 소멸하지 않을 것은 아닙니다. 색계에 태어나는 최후의 존재들과 무색계의 최후의 존재들, 그들에게는 안처도 소멸하고 있지 않고 비처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역으로) 또한 어떤 사람에게 비처가 소멸하지 않을 것이면, 그 사람에게 안처가 소멸하고 있지 않습니까?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

오온실재에서 반열반하는 자들과 색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게는 비처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 안처가 소멸하고 있지 않은 것은 아닙니다. 색계에 태어나는 최후의 존재들과 무색계의 최후의 존재들, 그들에게는 비처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하고 있지 않습니다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순방향) 어떤 사람에게 안처가 소멸하고 있지 않으면, 그 사람에게 색처가 소멸하지 않을 것입니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들과 안근이 없는 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처가 소멸하고 있는 것이 아니지만, 그들에게 색처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 무색계의 최후 유정들에게는 안처도 소멸하고 있는 것이 아니고 색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

또한 어떤 사람에게 색처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 안처가 소멸하고 있는 것이 아닌가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

오온계에서 반열반하는 자들과 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 색처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 안처가 소멸하고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 무색계의 최후 유정들에게는 색처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하고 있는 것이 아니다.

ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 안처가 소멸하고 있는 것이 아니라면, 그 사람에게 마처가... (중략) ... 법처가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ [Pg.157] น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들과 안근이 없는 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처가 소멸하고 있는 것이 아니지만, 그들에게 법처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 자들에게는 안처도 소멸하고 있는 것이 아니고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

또한 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 안처가 소멸하고 있는 것이 아닌가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

오온계에서 반열반하는 자들에게는 법처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 안처가 소멸하고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 자들에게는 법처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하고 있는 것이 아니다.

๑๗๖. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

176. (가) 어떤 사람에게 비처가 소멸하고 있는 것이 아니라면, 그 사람에게 색처가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. รูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들과 비근이 없는 자들로서 죽어가는 자들에게는 비처가 소멸하고 있는 것이 아니지만, 그들에게 색처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계에서 반열반하는 자들과 무색계의 최후 유정들에게는 비처도 소멸하고 있는 것이 아니고 색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 색처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 비처가 소멸하고 있는 것이 아닌가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ. รูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เตสํ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

욕계에서 반열반하는 자들과 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 색처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 비처가 소멸하고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 색계에서 반열반하는 자들과 무색계의 최후 유정들에게는 색처도 소멸하지 않을 것이고 비처도 소멸하고 있는 것이 아니다.

ยสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 비처가 소멸하고 있는 것이 아니라면, 그 사람에게 마처가... (중략) ... 법처가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들과 비근이 없는 자들로서 죽어가는 자들에게는 비처가 소멸하고 있는 것이 아니지만, 그들에게 법처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계와 무색계에서 반열반하는 자들에게는 비처도 소멸하고 있는 것이 아니고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

또한 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 비처가 소멸하고 있는 것이 아닌가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

욕계에서 반열반하는 자들에게는 법처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 비처가 소멸하고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 색계와 무색계에서 반열반하는 자들에게는 법처도 소멸하지 않을 것이고 비처도 소멸하고 있는 것이 아니다.

๑๗๗. ยสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

177. 어떤 사람에게 색처가 소멸하고 있는 것이 아니라면, 그 사람에게 마처가... (중략) ... 법처가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들과 색이 없는 자들로서 죽어가는 자들에게는 색처가 소멸하고 있는 것이 아니지만, 그들에게 법처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 자들에게는 색처도 소멸하고 있는 것이 아니고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

또한 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 색처가 소멸하고 있는 것이 아닌가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ [Pg.158] น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

오온계에서 반열반하는 자들에게는 법처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 색처가 소멸하고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 자들에게는 법처도 소멸하지 않을 것이고 색처도 소멸하고 있는 것이 아니다.

๑๗๘. (ก) ยสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นิรุชฺฌิสฺสติ.

178. (가) 어떤 사람에게 마처가 소멸하고 있는 것이 아니라면, 그 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것인가? 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? นิรุชฺฌติ.

(나) 또한 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 마처가 소멸하고 있는 것이 아닌가? 소멸하고 있다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정문 - 처소

๑๗๙. ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ…เป….

179. 어느 곳에서 안처가 소멸하고 있는 것이 아니라면... (중략) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정문 - 인구와 처소

๑๘๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

180. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하고 있는 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 이처가 소멸하지 않을 것인가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에 태어나는 자들과 안근이 없는 자들로서 욕계에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 안처가 소멸하고 있는 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 이처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 무상유정천과 무색계 유정들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 있는 것이 아니고 이처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 소멸하고 있는 것이 아닌가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

오온계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 이처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 무상유정천과 무색계 유정들에게는 그곳에서 이처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하고 있는 것이 아니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸하고 있는 것이 아니라면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸하지 않을 것인가?

กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에 태어나는 자들과 안근이 없는 자들로서 욕계에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 안처가 소멸하고 있는 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 비처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계에 태어나는 자들과 무상유정천과 무색계 유정들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 있는 것이 아니고 비처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처(鼻處)가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 안처(眼處)가 소멸하고 있지 않는가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจรา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

욕계에서 완전한 열반에 드는 자들, 색계에서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 비처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하고 있지 않는 것은 아니다. 색계에 태어나는 자들, 무상유정들, 무색계의 존재들, 그들에게는 그곳에서 비처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하고 있지 않다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안처(眼處)가 소멸하고 있지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 색처(色處)가 소멸하지 않을 것인가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ [Pg.159] อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계(五蘊界)에 태어나는 자들, 안처가 없는 자들로서 욕계에서 죽어가는 자들, 무상유정들, 그들에게는 그곳에서 안처가 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 무색계의 존재들, 그들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 있지 않고 색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처(色處)가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 안처(眼處)가 소멸하고 있지 않는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

오온계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 색처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하고 있지 않는 것은 아니다. 무색계의 존재들, 그들에게는 그곳에서 색처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하고 있지 않다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안처(眼處)가 소멸하고 있지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 의처(意處)가 소멸하지 않을 것인가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에 태어나는 자들, 안처가 없는 자들로서 욕계에서 죽어가는 자들, 무색계의 존재들, 그들에게는 그곳에서 안처가 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 무색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 무상유정들, 그들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 있지 않고 의처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처(意處)가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 안처(眼處)가 소멸하고 있지 않는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

오온계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 의처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하고 있지 않는 것은 아니다. 무색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 무상유정들, 그들에게는 그곳에서 의처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하고 있지 않다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안처(眼處)가 소멸하고 있지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อจกฺขุกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들, 안처가 없는 자들로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처가 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 무색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 안처도 소멸하고 있지 않고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처(法處)가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 안처(眼處)가 소멸하고 있지 않는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

오온계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 소멸하고 있지 않는 것은 아니다. 무색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 소멸하고 있지 않다. (안처를 근본으로 함)

๑๘๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

181. (순) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처(鼻處)가 소멸하고 있지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 색처(色處)가 소멸하지 않을 것인가?

กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. รูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에 태어나는 자들, 비처가 없는 자들로서 욕계에서 죽어가는 자들, 색계의 존재들, 그들에게는 그곳에서 비처가 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 무색계의 존재들, 그들에게는 그곳에서 비처도 소멸하고 있지 않고 색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน [Pg.160] ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처(色處)가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 비처(鼻處)가 소멸하고 있지 않는가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ. รูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

욕계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 색처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 비처가 소멸하고 있지 않는 것은 아니다. 색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 무색계의 존재들, 그들에게는 그곳에서 색처도 소멸하지 않을 것이고 비처도 소멸하고 있지 않다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처(鼻處)가 소멸하고 있지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 의처(意處)가 소멸하지 않을 것인가?

กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรา จวนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에 태어나는 자들, 비처가 없는 자들로서 욕계에서 죽어가는 자들, 색계의 존재들, 무색계의 존재들, 그들에게는 그곳에서 비처가 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계에서, 무색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 무상유정들, 그들에게는 그곳에서 비처도 소멸하고 있지 않고 의처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처(意處)가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 비처(鼻處)가 소멸하고 있지 않는가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

욕계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 의처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 비처가 소멸하고 있지 않는 것은 아니다. 색계에서, 무색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 무상유정들, 그들에게는 그곳에서 의처도 소멸하지 않을 것이고 비처도 소멸하고 있지 않다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처(鼻處)가 소멸하고 있지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들, 비처가 없는 자들로서 죽어가는 자들, 그들에게는 그곳에서 비처가 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계에서, 무색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 비처도 소멸하고 있지 않고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(역) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처(法處)가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 비처(鼻處)가 소멸하고 있지 않는가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ. (ฆานายตนมูลกํ)

욕계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 비처가 소멸하고 있지 않는 것은 아니다. 색계에서, 무색계에서 완전한 열반에 드는 자들, 그들에게는 그곳에서 법처도 소멸하지 않을 것이고 비처도 소멸하고 있지 않다. (비처를 근본으로 함)

๑๘๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

182. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색처가 소멸하고 있지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않겠는가?

ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온관에 태어나는 자들과 무색계인들에게는 그곳에서 형색처가 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 형색처도 소멸하고 있지 않고 의처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처가 소멸하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 형색처가 소멸하고 있지 않겠는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา [Pg.161] จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

오온관에서 반열반하는 자들과 무상유정천에서 죽는 자들에게는 그곳에서 의처가 소멸하지 않겠지만, 그들에게 그곳에서 형색처가 소멸하고 있지 않은 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 자들과 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 의처도 소멸하지 않을 것이고 형색처도 소멸하고 있지 않다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색처가 소멸하고 있지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않겠는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 자들과 (형색이 없는 곳에서) 죽는 자들에게는 그곳에서 형색처가 소멸하고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 형색처도 소멸하고 있지 않고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 소멸하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 형색처가 소멸하고 있지 않겠는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ. (รูปายตนมูลกํ)

오온관에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 법처가 소멸하지 않겠지만, 그들에게 그곳에서 형색처가 소멸하고 있지 않은 것은 아니다. 무색계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 법처도 소멸하지 않을 것이고 형색처도 소멸하고 있지 않다. (형색처를 근간으로 함)

๑๘๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นิรุชฺฌิสฺสติ.

183. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처가 소멸하고 있지 않으면, 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않겠는가? 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ? นิรุชฺฌติ.

(답) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 소멸하지 않을 것이면, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸하고 있지 않겠는가? 소멸하고 있다.

(๖) อตีตานาคตวาโร

(6) 과거-미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행-개인별

๑๘๔. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

184. (문) 어떤 사람에게 안처가 소멸했다면, 그 사람에게 이처가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온관에서 반열반하는 자들과 무색계의 최후의 생의 존재들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽을 때, 그들에게는 안처가 소멸했지만, 그들에게 이처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 사람들에게는 안처도 소멸했고 이처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

(답) 또한 어떤 사람에게 이처가 소멸할 것이면, 그 사람에게 안처가 소멸했는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 소멸했다면, 그 사람에게 비처가 소멸할 것인가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ [Pg.162] เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 반열반하는 자들과 색계·무색계의 최후의 생의 존재들, 그리고 색계·무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽을 때, 그들에게는 안처가 소멸했지만, 그들에게 비처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 사람들에게는 안처도 소멸했고 비처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(답) 또한 어떤 사람에게... (중략)... 그렇다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 소멸했다면, 그 사람에게 형색처가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온관에서 반열반하는 자들과 무색계의 최후의 생의 존재들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽을 때, 그들에게는 안처가 소멸했지만, 그들에게 형색처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 사람들에게는 안처도 소멸했고 형색처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(답) 또한 어떤 사람에게... (중략)... 그렇다.

ยสฺส จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 안처가 소멸했다면, 그 사람에게 의처가... (중략)... 법처가 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ. ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

반열반하는 자들에게는 안처가 소멸했지만, 그들에게 법처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 사람들에게는 안처도 소멸했고 법처도 소멸할 것이다. 또한 어떤 사람에게... (중략)... 그렇다. (안처를 근간으로 함)

๑๘๕. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

185. (문) 어떤 사람에게 비처가 소멸했다면, 그 사람에게 형색처가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온관에서 반열반하는 자들과 무색계의 최후의 생의 존재들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들이 죽을 때, 그들에게는 비처가 소멸했지만, 그들에게 형색처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 사람들에게는 비처도 소멸했고 형색처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(답) 또한 어떤 사람에게... (중략)... 그렇다.

ยสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 비처가 소멸했다면, 그 사람에게 의처가... (중략)... 법처가 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 자들에게는 비처가 소멸했지만, 그들에게 법처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 사람들에게는 비처도 소멸했고 법처도 소멸할 것이다.

ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

또한 어떤 사람에게... (중략)... 그렇다.

๑๘๖. ยสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส มนายตน…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

186. 어떤 사람에게 형색처가 소멸했다면, 그 사람에게 의처가... (중략)... 법처가 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 그들에게는 색처는 소멸했지만, 그들에게 법처는 소멸하지 않을 것이다. 그들 외의 다른 이들에게는 색처도 소멸했고 법처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(역으로) 또한 어떤 사람에게... (줄임) ... 그러하다.

๑๘๗. (ก) ยสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

187. (가) 어떤 사람에게 의처가 소멸했다면, 그에게 법처가 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

반열반하는 그들에게는 의처는 소멸했지만, 그들에게 법처는 소멸하지 않을 것이다. 그들 외의 다른 이들에게는 의처도 소멸했고 법처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게... (줄임) ... 그러하다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순방향 처(處)

๑๘๘. ยตฺถ [Pg.163] จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ…เป….

188. 어느 곳에서 안처가 소멸했다면... (줄임) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순방향 인물과 처

๑๘๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

189. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸했다면, 그에게 그곳에서 이처가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에서 반열반하는 그들에게는 그곳에서 안처는 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 이처는 소멸하지 않을 것이다. 오온계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 안처도 소멸했고 이처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 안처가 소멸했는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에 태어나는 그들에게는 그곳에서 이처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지 않았다. 오온계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 이처도 소멸할 것이고 안처도 소멸했다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸했다면, 그에게 그곳에서 비처가 소멸할 것인가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 반열반하는 이들과 색계의 이들에게는 그곳에서 안처는 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 비처는 소멸하지 않을 것이다. 욕계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 안처도 소멸했고 비처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 안처가 소멸했는가? 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸했다면, 그에게 그곳에서 색처가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에서 반열반하는 그들에게는 그곳에서 안처는 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 색처는 소멸하지 않을 것이다. 오온계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 안처도 소멸했고 색처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 안처가 소멸했는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에 태어나는 이들과 무상유정천의 이들에게는 그곳에서 색처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지 않았다. 오온계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 색처도 소멸할 것이고 안처도 소멸했다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸했다면, 그에게 그곳에서 의처가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ [Pg.164] จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에서 반열반하는 그들에게는 그곳에서 안처는 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 의처는 소멸하지 않을 것이다. 오온계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 안처도 소멸했고 의처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 안처가 소멸했는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에 태어나는 이들과 무색계의 이들에게는 그곳에서 의처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지 않았다. 오온계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 의처도 소멸할 것이고 안처도 소멸했다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 소멸했다면, 그에게 그곳에서 법처가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에서 반열반하는 그들에게는 그곳에서 안처는 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 법처는 소멸하지 않을 것이다. 오온계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 안처도 소멸했고 법처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 안처가 소멸했는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ. (จกฺขายตนมูลกํ)

정거천에 태어나는 이들, 무상유정천의 이들, 무색계의 이들에게는 그곳에서 법처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처는 소멸하지 않았다. 오온계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 법처도 소멸할 것이고 안처도 소멸했다. (안처를 근본으로 함)

๑๙๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

190. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸했다면, 그에게 그곳에서 색처가 소멸할 것인가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 반열반하는 그들에게는 그곳에서 비처는 소멸했지만, 그들에게 그곳에서 색처는 소멸하지 않을 것이다. 욕계의 그들 외의 다른 이들에게는 그곳에서 비처도 소멸했고 색처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 비처가 소멸했는가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

색계에 있는 자들에게는 거기서 형색의 감각장소가 소멸할 것이지만, 그들에게 거기서 코의 감각장소가 소멸했던 것은 아니다. 욕계에 있는 자들에게는 거기서 형색의 감각장소도 소멸할 것이고 코의 감각장소도 소멸하였다.

ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 어떤 곳에서 코의 감각장소가 소멸하였다면 그 사람에게 그곳에서 의근의 감각장소... 법의 감각장소가 소멸할 것인가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 완전한 열반에 드는 자들에게는 거기서 코의 감각장소는 소멸하였지만, 그들에게 거기서 법의 감각장소가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 욕계에 있는 자들에게는 거기서 코의 감각장소도 소멸하였고 법의 감각장소도 소멸할 것이다.

ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 감각장소가 소멸할 것이라면 그 사람에게 그곳에서 코의 감각장소가 소멸하였는가?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. กามาวจรานํ [Pg.165] เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ. (ฆานายตนมูลกํ)

색계와 무색계에 있는 자들에게는 거기서 법의 감각장소는 소멸할 것이지만, 그들에게 거기서 코의 감각장소가 소멸했던 것은 아니다. 욕계에 있는 자들에게는 거기서 법의 감각장소도 소멸할 것이고 코의 감각장소도 소멸하였다. (비입을 근본으로 함)

๑๙๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

191. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색의 감각장소가 소멸하였다면 그 사람에게 그곳에서 의근의 감각장소가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에서 완전한 열반에 드는 자들과 무상유정천에 있는 자들에게는 거기서 형색의 감각장소는 소멸하였지만, 그들에게 거기서 의근의 감각장소가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 오온계에 있는 자들에게는 거기서 형색의 감각장소도 소멸하였고 의근의 감각장소도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의근의 감각장소가 소멸할 것이라면 그 사람에게 그곳에서 형색의 감각장소가 소멸하였는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 거기서 의근의 감각장소는 소멸할 것이지만, 그들에게 거기서 형색의 감각장소가 소멸했던 것은 아니다. 그 밖의 오온계에 있는 자들에게는 거기서 의근의 감각장소도 소멸할 것이고 형색의 감각장소도 소멸하였다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 형색의 감각장소가 소멸하였다면 그 사람에게 그곳에서 법의 감각장소가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온계에서 완전한 열반에 드는 자들에게는 거기서 형색의 감각장소는 소멸하였지만, 그들에게 거기서 법의 감각장소가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 오온계에 있는 자들과 무상유정천에 있는 자들에게는 거기서 형색의 감각장소도 소멸하였고 법의 감각장소도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 감각장소가 소멸할 것이라면 그 사람에게 그곳에서 형색의 감각장소가 소멸하였는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ. (รูปายตนมูลกํ)

정거천에 태어나는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 거기서 법의 감각장소는 소멸할 것이지만, 그들에게 거기서 형색의 감각장소가 소멸했던 것은 아니다. 그 밖의 오온계에 있는 자들과 무상유정천에 있는 자들에게는 거기서 법의 감각장소도 소멸할 것이고 형색의 감각장소도 소멸하였다. (색입을 근본으로 함)

๑๙๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

192. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의근의 감각장소가 소멸하였다면 그 사람에게 그곳에서 법의 감각장소가 소멸할 것인가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

완전한 열반에 드는 자들에게는 거기서 의근의 감각장소는 소멸하였지만, 그들에게 거기서 법의 감각장소가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 사온계와 오온계에 있는 자들에게는 거기서 의근의 감각장소도 소멸하였고 법의 감각장소도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법의 감각장소가 소멸할 것이라면 그 사람에게 그곳에서 의근의 감각장소가 소멸하였는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들과 무상유정천에 있는 자들에게는 거기서 법의 감각장소는 소멸할 것이지만, 그들에게 거기서 의근의 감각장소가 소멸했던 것은 아니다. 그 밖의 사온계와 오온계에 있는 자들에게는 거기서 법의 감각장소도 소멸할 것이고 의근의 감각장소도 소멸하였다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정의 보충 - 개인

๑๙๓. (ก) ยสฺส [Pg.166] จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นตฺถิ.

193. (가) 어떤 사람에게 안근의 감각장소가 소멸하지 않았다면 그 사람에게 이근의 감각장소가 소멸하지 않을 것인가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

(나) 또한 어떤 사람에게 이근의 감각장소가 소멸하지 않을 것이라면 그 사람에게 안근의 감각장소가 소멸하지 않았는가? 소멸하였다.

ยสฺส จกฺขายตนํ…เป… ฆานายตนํ… รูปายตนํ… มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นตฺถิ.

어떤 사람에게 안근의 감각장소... 비근의 감각장소... 형색의 감각장소... 의근의 감각장소가 소멸하지 않았다면 그 사람에게 법의 감각장소가 소멸하지 않을 것인가? 없다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

또한 어떤 사람에게 법의 감각장소가 소멸하지 않을 것이라면 그 사람에게 의근의 감각장소가 소멸하지 않았는가? 소멸하였다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정의 보충 - 장소

๑๙๔. ยสฺส จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ…เป….

194. 어떤 곳에서 안근의 감각장소가 소멸하지 않았다면...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정의 보충 - 개인과 장소

๑๙๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

195. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안근의 감각장소가 소멸하지 않았다면 그 사람에게 그곳에서 이근의 감각장소가 소멸하지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들에게는 거기서 안근의 감각장소가 소멸하지 않았지만, 그들에게 거기서 이근의 감각장소가 소멸하지 않을 것은 아니다. 정거천에서 완전한 열반에 드는 자들과 무상유정천에 있는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 거기서 안근의 감각장소도 소멸하지 않았고 이근의 감각장소도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 이근의 감각장소가 소멸하지 않을 것이라면 그 사람에게 그곳에서 안근의 감각장소가 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

오온계에서 완전한 열반에 드는 자들에게는 거기서 이근의 감각장소가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 안근의 감각장소가 소멸하지 않은 것은 아니다. 정거천에서 완전한 열반에 드는 자들과 무상유정천에 있는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 거기서 이근의 감각장소도 소멸하지 않을 것이고 안근의 감각장소도 소멸하지 않았다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 안근의 감각장소가 소멸하지 않았다면 그 사람에게 그곳에서 코의 감각장소가 소멸하지 않을 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 비입(鼻入)이 소멸하지 않을 것인가? (그 사람에게) 그곳에서 안입(眼入)이 소멸하지 않았는가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

욕계에서 반열반하는 자들과 색계에 있는 자들에게는 그곳에서 비입이 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안입이 소멸하지 않은 것은 아니다. 정거천에 있는 자들과 무상유정들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 비입도 소멸하지 않을 것이고 안입도 소멸하지 않았다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안입(眼入)이 소멸하지 않았는가? (그 사람에게) 그곳에서 색입(色入)이 소멸하지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ [Pg.167] น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들과 무상유정들에게는 그곳에서 안입이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 색입이 소멸하지 않을 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 안입도 소멸하지 않았고 색입도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 색입(色入)이 소멸하지 않을 것인가? (그 사람에게) 그곳에서 안입(眼入)이 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

오온계(五蘊界)에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 색입이 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안입이 소멸하지 않은 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 색입도 소멸하지 않을 것이고 안입도 소멸하지 않았다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안입(眼入)이 소멸하지 않았는가? (그 사람에게) 그곳에서 의입(意入)이 소멸하지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 안입이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 의입이 소멸하지 않을 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들과 무상유정들에게는 그곳에서 안입도 소멸하지 않았고 의입도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 의입(意入)이 소멸하지 않을 것인가? (그 사람에게) 그곳에서 안입(眼入)이 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ, จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

오온계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 의입이 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안입이 소멸하지 않은 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들과 무상유정들에게는 그곳에서 의입도 소멸하지 않을 것이고 안입도 소멸하지 않았다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안입(眼入)이 소멸하지 않았는가? (그 사람에게) 그곳에서 법입(法入)이 소멸하지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들과 무상유정들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 안입이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 법입이 소멸하지 않을 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 안입도 소멸하지 않았고 법입도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 법입(法入)이 소멸하지 않을 것인가? (그 사람에게) 그곳에서 안입(眼入)이 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ. (จกฺขายตนมูลกํ)

오온계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 법입이 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안입이 소멸하지 않은 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 법입도 소멸하지 않을 것이고 안입도 소멸하지 않았다. (안입을 수반함)

๑๙๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

196. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비입(鼻入)이 소멸하지 않았는가? (그 사람에게) 그곳에서 색입(色入)이 소멸하지 않을 것인가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. รูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ[Pg.168].

색계에 있는 자들에게는 그곳에서 비입이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 색입이 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계에서 반열반하는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 비입도 소멸하지 않았고 색입도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 색입(色入)이 소멸하지 않을 것인가? (그 사람에게) 그곳에서 비입(鼻入)이 소멸하지 않았는가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. รูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

욕계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 색입이 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 비입이 소멸하지 않은 것은 아니다. 색계에서 반열반하는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 색입도 소멸하지 않을 것이고 비입도 소멸하지 않았다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비입(鼻入)이 소멸하지 않았는가? (그 사람에게) 그곳에서 의입(意入)이 소멸하지 않을 것인가?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

색계에 있는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 비입이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 의입이 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계와 무색계에서 반열반하는 자들과 무상유정들에게는 그곳에서 비입도 소멸하지 않았고 의입도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 의입(意入)이 소멸하지 않을 것인가? (그 사람에게) 그곳에서 비입(鼻入)이 소멸하지 않았는가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

욕계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 의입이 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 비입이 소멸하지 않은 것은 아니다. 색계와 무색계에서 반열반하는 자들과 무상유정들에게는 그곳에서 의입도 소멸하지 않을 것이고 비입도 소멸하지 않았다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비입(鼻入)이 소멸하지 않았는가? (그 사람에게) 그곳에서 법입(法入)이 소멸하지 않을 것인가?

รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

색계에 있는 자들과 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 비입이 소멸하지 않았지만, 그들에게 그곳에서 법입이 소멸하지 않을 것은 아니다. 색계와 무색계에서 반열반하는 자들에게는 그곳에서 비입도 소멸하지 않았고 법입도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 법입(法入)이 소멸하지 않을 것인가? (그 사람에게) 그곳에서 비입(鼻入)이 소멸하지 않았는가?

กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. รูปาวจเร อรูปาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ. (ฆานายตนมูลกํ)

욕계에서 반열반하는 자들에게는 거기서 법처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 거기서 비처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 색계와 무색계에서 반열반하는 자들에게는 거기서 법처도 소멸하지 않을 것이고 비처도 소멸하지 않았다. (비처를 근본으로 함)

๑๙๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

197. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸하지 않았는가, 그에게 거기서 의처가 소멸하지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들과 무색계의 자들에게는 거기서 색처가 소멸하지 않았으나, 그들에게 거기서 의처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 거기서 색처도 소멸하지 않았고 의처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸하지 않을 것인가, 그에게 거기서 색처가 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ [Pg.169] เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

오온천에서 반열반하는 자들과 무상유정천의 자들에게는 거기서 의처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 거기서 색처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 거기서 의처도 소멸하지 않을 것이고 색처도 소멸하지 않았다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸하지 않았는가, 그에게 거기서 법처가 소멸하지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들과 무색계의 자들에게는 거기서 색처가 소멸하지 않았으나, 그들에게 거기서 법처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 거기서 색처도 소멸하지 않았고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸하지 않을 것인가, 그에게 거기서 색처가 소멸하지 않았는가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ. (รูปายตนมูลกํ)

오온천에서 반열반하는 자들에게는 거기서 법처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 거기서 색처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들과 무색계에서 반열반하는 자들에게는 거기서 법처도 소멸하지 않을 것이고 색처도 소멸하지 않았다. (색처를 근본으로 함)

๑๙๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

198. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸하지 않았는가, 그에게 거기서 법처가 소멸하지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천에 태어나는 자들과 무상유정천의 자들에게는 거기서 의처가 소멸하지 않았으나, 그들에게 거기서 법처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들에게는 거기서 의처도 소멸하지 않았고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(답) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸하지 않을 것인가, 그에게 거기서 의처가 소멸하지 않았는가?

ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาเส ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

반열반하는 자들에게는 거기서 법처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 거기서 의처가 소멸하지 않았던 것은 아니다. 정거천에서 반열반하는 자들에게는 거기서 법처도 소멸하지 않을 것이고 의처도 소멸하지 않았다.

นิโรธวาโร.

멸진절이 끝났다.

๒. ปวตฺติ ๓. อุปฺปาทนิโรธวาโร

2. 3. 아야타나 발생멸진절.

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순역 보특가라

๑๙๙. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

199. (가) 어떤 사람에게 안처가 발생하는가, 그에게 이처가 소멸하는가? 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

(나) 또한 어떤 사람에게 이처가 소멸하는가, 그에게 안처가 발생하는가? 아니다.

ยสฺส [Pg.170] จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ…เป… รูปายตนํ… มนายตนํ… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

어떤 사람에게 안처가 발생하는가, 그에게 비처가… (중략) …색처가… 의처가… 법처가 소멸하는가? 아니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? โน …เป….

또한 어떤 사람에게 법처가 소멸하는가, 그에게 안처가 발생하는가? 아니다. …(중략)…

๒๐๐. (ก) ยสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

200. (가) 어떤 사람에게 의처가 발생하는가, 그에게 법처가 소멸하는가? 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

(나) 또한 어떤 사람에게 법처가 소멸하는가, 그에게 의처가 발생하는가? 아니다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순역 처소

๒๐๑. ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ…เป… (ยตฺถกํ โนติ น กาตพฺพํ, ยตฺถกํ อิตเรสํ ยตฺถกานํ สทิสํ กาตพฺพํ, ยตฺถกํ ตีสุปิ วาเรสุ สทิสํ).

201. 어느 곳에서 안처가 발생하는가… (중략) … (처소에 관한 것에는 '아니다'라고 해서는 안 되며, 다른 처소들과 마찬가지로 해야 하고, 세 가지 절에서도 동일하게 해야 한다.)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순역 보특가라-처소

๒๐๒. ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

202. 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하는가, 그에게 거기서 이처가 소멸하는가? 아니다.

ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? โน …เป….

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 소멸하는가, 그에게 거기서 안처가 발생하는가? 아니다. …(중략)…

๒๐๓. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

203. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 발생하는가, 그에게 거기서 법처가 소멸하는가? 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸하는가, 그에게 거기서 의처가 발생하는가? 아니다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 반대측 개인

๒๐๔. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

204. (가) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 이처(耳處)가 소멸하지 않는가?

สโสตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ น นิรุชฺฌติ. อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ อโสตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

이처(耳處)가 있는 이들로서 죽어가는 자들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 이처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들과 이처(耳處)가 없는 이들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 일어나지 않고 이처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 이처(耳處)가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는가?

สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. อโสตกานํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처(眼處)가 있는 이들로서 태어나는 자들에게는 이처가 소멸하지 않지만, 그들에게 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 이처(耳處)가 없는 이들로서 죽어가는 자들과 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들에게는 이처도 소멸하지 않고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส [Pg.171] จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 비처(鼻處)가 소멸하지 않는가?

สฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ. อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ อฆานกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

비처(鼻處)가 있는 이들로서 죽어가는 자들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 비처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들과 비처(鼻處)가 없는 이들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 일어나지 않고 비처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 비처(鼻處)가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는가?

สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. อฆานกานํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처(眼處)가 있는 이들로서 태어나는 자들에게는 비처가 소멸하지 않지만, 그들에게 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 비처(鼻處)가 없는 이들로서 죽어가는 자들과 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들에게는 비처도 소멸하지 않고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 색처(色處)가 소멸하지 않는가?

สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ. อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

색처(色處)가 있는 이들로서 죽어가는 자들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 색처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들과 색처(色處)가 없는 이들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 일어나지 않고 색처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 색처(色處)가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는가?

สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. อรูปกานํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처(眼處)가 있는 이들로서 태어나는 자들에게는 색처가 소멸하지 않지만, 그들에게 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 색처(色處)가 없는 이들로서 죽어가는 자들과 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들에게는 색처도 소멸하지 않고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 의처(意處)가 소멸하지 않는가?

สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ. อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

마음이 있는 이들로서 죽어가는 자들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 의처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들과 마음이 없는 이들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 일어나지 않고 의처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 의처(意處)가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는가?

สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

안처(眼處)가 있는 이들로서 태어나는 자들에게는 의처가 소멸하지 않지만, 그들에게 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 마음이 없는 이들로서 죽어가는 자들과 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들에게는 의처도 소멸하지 않고 안처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 법처(法處)가 소멸하지 않는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ. อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

모든 죽어가는 자들에게는 안처가 일어나지 않지만, 그들에게 법처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들에게는 안처도 일어나지 않고 법처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 법처(法處)가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 안처(眼處)가 일어나지 않는가?

สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

안처(眼處)가 있는 이들로서 태어나는 자들에게는 법처가 소멸하지 않지만, 그들에게 안처가 일어나지 않는 것은 아니다. 안처(眼處)가 없는 이들로서 태어나는 자들에게는 법처도 소멸하지 않고 안처도 일어나지 않는다. (안처가 바탕이 됨)

๒๐๕. (ก) ยสฺส [Pg.172] ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

205. (가) 어떤 사람에게 비처(鼻處)가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 색처(色處)가 소멸하지 않는가?

สรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ. อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

색처(色處)가 있는 이들로서 죽어가는 자들에게는 비처가 일어나지 않지만, 그들에게 색처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 비처(鼻處)가 없는 이들로서 태어나는 자들과 색처(色處)가 없는 이들로서 죽어가는 자들에게는 비처도 일어나지 않고 색처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 색처(色處)가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 비처(鼻處)가 일어나지 않는가?

สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ. อรูปกานํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

비처(鼻處)가 있는 이들로서 태어나는 자들에게는 색처가 소멸하지 않지만, 그들에게 비처가 일어나지 않는 것은 아니다. 색처(色處)가 없는 이들로서 죽어가는 자들과 비처(鼻處)가 없는 이들로서 태어나는 자들에게는 색처도 소멸하지 않고 비처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 사람에게 비처(鼻處)가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 의처(意處)가 소멸하지 않는가?

สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ. อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

마음이 있는 이들로서 죽어가는 자들에게는 비처가 일어나지 않지만, 그들에게 의처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 비처(鼻處)가 없는 이들로서 태어나는 자들과 마음이 없는 이들로서 죽어가는 자들에게는 비처도 일어나지 않고 의처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 의처(意處)가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 비처(鼻處)가 일어나지 않는가?

สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ. อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

비처(鼻處)가 있는 이들로서 태어나는 자들에게는 의처가 소멸하지 않지만, 그들에게 비처가 일어나지 않는 것은 아니다. 마음이 없는 이들로서 죽어가는 자들과 비처(鼻處)가 없는 이들로서 태어나는 자들에게는 의처도 소멸하지 않고 비처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 사람에게 비처(鼻處)가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 법처(法處)가 소멸하지 않는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ. อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

모든 죽어가는 자들에게는 비입처가 일어나지 않지만, 그들에게 법입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 비입처가 없는 자들이 태어날 때에는 그들에게 비입처도 일어나지 않고 법입처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(역으로) 또한 법입처가 소멸하지 않는 자에게는 비입처가 일어나지 않는가?

สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ. อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

비입처가 있는 자들이 태어날 때에는 그들에게 법입처가 소멸하지 않지만, 그들에게 비입처가 일어나지 않는 것은 아니다. 비입처가 없는 자들이 태어날 때에는 그들에게 법입처도 소멸하지 않고 비입처도 일어나지 않는다. (비입처를 근간으로 함)

๒๐๖. (ก) ยสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

206. (순방향) 색입처가 일어나지 않는 자에게는 의입처가 소멸하지 않는가?

สจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ อจิตฺตกานํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

마음이 있는 자들이 죽어갈 때에는 그들에게 색입처가 일어나지 않지만, 그들에게 의입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 무색계에 태어나는 자들과 마음이 없는 자들이 죽어갈 때에는 그들에게 색입처도 일어나지 않고 의입처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(역으로) 또한 의입처가 소멸하지 않는 자에게는 색입처가 일어나지 않는가?

สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. อจิตฺตกานํ [Pg.173] จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

색이 있는 자들이 태어날 때에는 그들에게 의입처가 소멸하지 않지만, 그들에게 색입처가 일어나지 않는 것은 아니다. 마음이 없는 자들이 죽어갈 때와 무색계에 태어나는 자들이 태어날 때에는 그들에게 의입처도 소멸하지 않고 색입처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

(순방향) 색입처가 일어나지 않는 자에게는 법입처가 소멸하지 않는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ. อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

모든 죽어가는 자들에게는 색입처가 일어나지 않지만, 그들에게 법입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 무색계에 태어나는 자들이 태어날 때에는 그들에게 색입처도 일어나지 않고 법입처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(역으로) 또한 법입처가 소멸하지 않는 자에게는 색입처가 일어나지 않는가?

สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ. (รูปายตนมูลกํ)

색이 있는 자들이 태어날 때에는 그들에게 법입처가 소멸하지 않지만, 그들에게 색입처가 일어나지 않는 것은 아니다. 무색계에 태어나는 자들이 태어날 때에는 그들에게 법입처도 소멸하지 않고 색입처도 일어나지 않는다. (색입처를 근간으로 함)

๒๐๗. (ก) ยสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌตีติ?

207. (순방향) 의입처가 일어나지 않는 자에게는 법입처가 소멸하지 않는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ. อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ.

모든 죽어가는 자들에게는 의입처가 일어나지 않지만, 그들에게 법입처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 마음이 없는 자들이 태어날 때에는 그들에게 의입처도 일어나지 않고 법입처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(역으로) 또한 법입처가 소멸하지 않는 자에게는 의입처가 일어나지 않는가?

สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ. อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌติ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

마음이 있는 자들이 태어날 때에는 그들에게 법입처가 소멸하지 않지만, 그들에게 의입처가 일어나지 않는 것은 아니다. 마음이 없는 자들이 태어날 때에는 그들에게 법입처도 소멸하지 않고 의입처도 일어나지 않는다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정문 처소의 절

๒๐๘. ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ…เป….

208. 어느 곳에서 안입처가 일어나지 않는지... (중략)

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정문 인물과 처소의 절

๒๐๙. ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ…เป….

209. 어떤 사람에게 어느 곳에서 안입처가 일어나지 않는지... (중략)

(ยสฺสกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ สทิสํ).

(인물에 대한 절이나 인물과 처소에 대한 절이나 동일하다.)

(๒) อตีตวาโร

(2) 과거의 절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 긍정문 인물의 절

๒๑๐. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

210. (순방향) 안입처가 일어났던 자에게는 이입처가 소멸했었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา …เป….

(역으로) 또한 이입처가 소멸했었던 자에게는 안입처가 일어났었는가? 그렇다... (중략)

(อตีตา [Pg.174] ปุจฺฉา อุปฺปาเทปิ นิโรเธปิ อุปฺปาทนิโรเธปิ อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ สทิสํ).

(과거의 질문은 일어남의 절에서도, 소멸의 절에서도, 일어남과 소멸의 절에서도, 긍정문에서도, 부정문에서도 동일하다.)

(๓) อนาคตวาโร

(3) 미래의 절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 긍정문 인물의 절

๒๑๑. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

211. (순방향) 안입처가 일어날 자에게는 이입처가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(역으로) 또한 이입처가 소멸할 자에게는 안입처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온계에 태어나는 최후의 몸을 가진 자들과 무색계에 태어나 반열반할 자들이 태어날 때에는 그들에게 이입처는 소멸할 것이지만 안입처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 자들에게는 이입처도 소멸할 것이고 안입처도 일어날 것이다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 일어날 것인가? 그 사람에게 비처가 소멸할 것인가?

เย รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

(답) 색계에 태어나서 반열반할 자들이 죽어갈 때, 그들에게 안처는 일어날 것이지만 비처는 소멸하지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사람들에게는 안처도 일어날 것이고 비처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 비처가 소멸할 것인가? 그 사람에게 안처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

(답) 욕계에 태어나는 최후 몸의 존재들과 무색계에 태어나서 반열반할 자들이 태어날 때, 그들에게 비처는 소멸할 것이지만 안처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사람들에게는 비처도 소멸할 것이고 안처도 일어날 것이다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 어떤 사람에게 안처가 일어날 것인가? 그 사람에게 형색처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 형색처가 소멸할 것인가? 그 사람에게 안처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

(답) 오온 거주지에 태어나는 최후 몸의 존재들과 무색계에 태어나서 반열반할 자들이 태어날 때, 그들에게 형색처는 소멸할 것이지만 안처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사람들에게는 형색처도 소멸할 것이고 안처도 일어날 것이다.

ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 어떤 사람에게 안처가 일어날 것인가? 그 사람에게 의처가… (중략) …법처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것인가? 그 사람에게 안처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ [Pg.175] อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

(답) 태어나는 최후 몸의 존재들과 무색계에 태어나서 반열반할 자들이 태어날 때, 그들에게 법처는 소멸할 것이지만 안처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사람들에게는 법처도 소멸할 것이고 안처도 일어날 것이다. (안처를 근간으로 함)

๒๑๒. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

212. (문) 어떤 사람에게 비처가 일어날 것인가? 그 사람에게 형색처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 형색처가 소멸할 것인가? 그 사람에게 비처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

(답) 오온 거주지에 태어나는 최후 몸의 존재들과 색계나 무색계에 태어나서 반열반할 자들이 태어날 때, 그들에게 형색처는 소멸할 것이지만 비처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사람들에게는 형색처도 소멸할 것이고 비처도 일어날 것이다.

ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 어떤 사람에게 비처가 일어날 것인가? 그 사람에게 의처가… (중략) …법처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것인가? 그 사람에게 비처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

(답) 태어나는 최후 몸의 존재들과 색계나 무색계에 태어나서 반열반할 자들에게 법처는 소멸할 것이지만 비처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사람들에게는 법처도 소멸할 것이고 비처도 일어날 것이다.

๒๑๓. ยสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

213. (문) 어떤 사람에게 형색처가 일어날 것인가? 그 사람에게 의처가… (중략) …법처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것인가? 그 사람에게 형색처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

(답) 태어나는 최후 몸의 존재들과 무색계에 태어나서 반열반할 자들에게 법처는 소멸할 것이지만 형색처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사람들에게는 법처도 소멸할 것이고 형색처도 일어날 것이다.

๒๑๔. (ก) ยสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

214. (문) 어떤 사람에게 의처가 일어날 것인가? 그 사람에게 법처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것인가? 그 사람에게 의처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

(답) 태어나는 최후 몸의 존재들에게 법처는 소멸할 것이지만 의처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 사람들에게는 법처도 소멸할 것이고 의처도 일어날 것이다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 수순 장소

๒๑๕. ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

215. 어느 곳에서 안처가 일어날 것인가… (중략) …

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 수순 인물-장소

๒๑๖. (ก) ยสฺส [Pg.176] ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

216. (문) 어떤 사람이 어느 곳에서 안처가 일어날 것인가? 그 사람에게 그곳에서 이처가 소멸할 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 혹은, 어떤 사람이 어느 곳에서 이처가 소멸할 것인가? 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어날 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

(답) 오온 거주지에 태어나는 최후 몸의 존재들에게 그곳에서 이처는 소멸할 것이지만 안처는 일어나지 않을 것이다. 그 밖의 다른 오온 거주지 존재들에게는 그곳에서 이처도 소멸할 것이고 안처도 일어날 것이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람이 어느 곳에서 안처가 일어날 것인가? 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸할 것인가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

(답) 색계 존재들에게 그곳에서 안처는 일어날 것이지만 비처는 소멸하지 않을 것이다. 욕계 존재들에게는 그곳에서 안처도 일어날 것이고 비처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처(鼻處)가 소멸하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 안처(眼處)가 발생하려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

욕계에서 태어나는 최후의 몸을 가진 자들에게는 그곳에서 비처가 소멸하려 하지만, 그들에게 그곳에서 안처가 발생하려 하지는 않습니다. 그 외의 욕계의 존재들에게는 그곳에서 비처도 소멸하려 하고 안처도 발생하려 합니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 색처(色處)가 소멸하려 합니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온(五蘊)의 세계에서 태어나는 최후의 몸을 가진 자들과 무상유정천(無想有情天)의 존재들에게는 그곳에서 색처가 소멸하려 하지만, 그들에게 그곳에서 안처가 발생하려 하지는 않습니다. 그 외의 오온의 존재들에게는 그곳에서 색처도 소멸하려 하고 안처도 발생하려 합니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 의처(意處)가 소멸하려 합니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온의 세계에서 태어나는 최후의 몸을 가진 자들과 무색계(無色界)의 존재들에게는 그곳에서 의처가 소멸하려 하지만, 그들에게 그곳에서 안처가 발생하려 하지는 않습니다. 그 외의 오온의 존재들에게는 그곳에서 의처도 소멸하려 하고 안처도 발생하려 합니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하려 합니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ [Pg.177] อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

오온의 세계에서 태어나는 최후의 몸을 가진 자들과 무상유정천의 존재들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 법처가 소멸하려 하지만, 그들에게 그곳에서 안처가 발생하려 하지는 않습니다. 그 외의 오온의 존재들에게는 그곳에서 법처도 소멸하려 하고 안처도 발생하려 합니다. (안처 근본)

๒๑๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

217. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 발생하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 색처가 소멸하려 합니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 소멸하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 비처가 발생하려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

욕계에서 태어나는 최후의 몸을 가진 자들과 색계(色界)의 존재들에게는 그곳에서 색처가 소멸하려 하지만, 그들에게 그곳에서 비처가 발생하려 하지는 않습니다. 그 외의 욕계의 존재들에게는 그곳에서 색처도 소멸하려 하고 비처도 발생려 합니다.

ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ …เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 발생하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 의처... 생략... 법처가 소멸하려 합니까? 그렇습니다.

ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 비처가 발생하려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ กามาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (ฆานายตนมูลกํ)

욕계에서 태어나는 최후의 몸을 가진 자들과 색계의 존재들, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 법처가 소멸하려 하지만, 그들에게 그곳에서 비처가 발생하려 하지는 않습니다. 그 외의 욕계의 존재들에게는 그곳에서 법처도 소멸하려 하고 비처도 발생하려 합니다. (비처 근본)

๒๑๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

218. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 발생하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸하려 합니까?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 색처가 발생하려 하지만, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하려 하지는 않습니다. 오온의 존재들에게는 그곳에서 색처도 발생하려 하고 의처도 소멸하려 합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 색처가 발생하려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

오온의 세계에서 태어나는 최후의 몸을 가진 자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 의처가 소멸하려 하지만, 그들에게 그곳에서 색처가 발생하려 하지는 않습니다. 그 외의 오온의 존재들에게는 그곳에서 의처도 소멸하려 하고 색처도 발생하려 합니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 색처가 발생하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸하려 합니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 색처가 발생하려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ [Pg.178] อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ ปญฺจโวการานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ. (รูปายตนมูลกํ)

오온의 세계에서 태어나는 최후의 몸을 가진 자들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 법처가 소멸하려 하지만, 그들에게 그곳에서 색처가 발생하려 하지는 않습니다. 그 외의 오온의 존재들과 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 법처도 소멸하려 하고 색처도 발생하려 합니다. (색처 근본)

๒๑๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

219. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 발생하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸하려 합니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸하려 합니까? 그 사람에게 그곳에서 의처가 발생하려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

태어나는 최후의 몸을 가진 자들과 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 법처가 소멸하려 하지만, 그들에게 그곳에서 의처가 발생하려 하지는 않습니다. 그 외의 사온(四蘊)과 오온의 존재들에게는 그곳에서 법처도 소멸하려 하고 의처도 발생하려 합니다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 반대적 개인

๒๒๐. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

220. (가) 어떤 사람에게 안처가 발생하지 않으려 합니까? 그 사람에게 이처(耳處)가 소멸하지 않으려 합니까?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 오온처에 태어나는 자들과, 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 태어나는 자들에게는 안처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 이처가 소멸하지 않을 것인 것은 아니다. 오온처에서 반열반하는 자들과 무색계에서 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 생겨나지 않을 것이고 이처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 이처가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 안처가 생겨나지 않겠는가? (답) 그러하다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 생겨나지 않을 것인가? 그 사람에게 비처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 욕계에 태어나는 자들과, 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 태어나는 자들에게는 안처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 비처가 소멸하지 않을 것인 것은 아니다. 욕계에서 반열반하는 자들과 색계와 무색계에서 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 생겨나지 않을 것이고 비처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 비처가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 안처가 생겨나지 않겠는가?

เย รูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร อรูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ [Pg.179] เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 비처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 안처가 생겨나지 않을 것인 것은 아니다. 욕계에서 반열반하는 자들과 색계와 무색계에서 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 비처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 생겨나지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 생겨나지 않을 것인가? 그 사람에게 형색처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 오온처에 태어나는 자들과, 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 태어나는 자들에게는 안처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 형색처가 소멸하지 않을 것인 것은 아니다. 오온처에서 반열반하는 자들과 무색계에서 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 안처도 생겨나지 않을 것이고 형색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 형색처가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 안처가 생겨나지 않겠는가? (답) 그러하다.

ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처가 생겨나지 않을 것인가? 그 사람에게 의처가... (중략) ... 법처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 태어나는 자들과, 무색계에 태어나 반열반할 자들에게는 안처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 법처가 소멸하지 않을 것인 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 안처도 생겨나지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ…เป…? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

(문) 또한 어떤 사람에게 법처가... (중략)? (답) 그러하다. (안처를 근간으로 함)

๒๒๑. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

221. (문) 어떤 사람에게 비처가 생겨나지 않을 것인가? 그 사람에게 형색처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 오온처에 태어나는 자들과, 색계와 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 태어나는 자들에게는 비처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 형색처가 소멸하지 않을 것인 것은 아니다. 오온처에서 반열반하는 자들과 무색계에서 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들로서 죽어가는 자들에게는 비처도 생겨나지 않을 것이고 형색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ…เป…? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 형색처가... (중략)? (답) 그러하다.

ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 비처가 생겨나지 않을 것인가? 그 사람에게 의처가... (중략) ... 법처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 태어나는 자들과, 색계와 무색계에 태어나 반열반할 자들에게는 비처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 법처가 소멸하지 않을 것인 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 비처도 생겨나지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ…เป…? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 법처가... (중략)? (답) 그러하다.

๒๒๒. ยสฺส [Pg.180] รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

222. (문) 어떤 사람에게 형색처가 생겨나지 않을 것인가? 그 사람에게 의처가... (중략) ... 법처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 태어나는 자들과, 무색계에 태어나 반열반할 자들에게는 형색처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 법처가 소멸하지 않을 것인 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 형색처도 생겨나지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ…เป…? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 법처가... (중략)? (답) 그러하다.

๒๒๓. (ก) ยสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

223. (문) 어떤 사람에게 의처가 생겨나지 않을 것인가? 그 사람에게 법처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 태어나는 자들에게는 의처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 법처가 소멸하지 않을 것인 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 의처도 생겨나지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 의처가 생겨나지 않겠는가? (답) 그러하다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(5) 부정을 통한 처소[界]의 분류

๒๒๔. ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

224. 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않을 것인가... (중략) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(6) 부정을 통한 인물과 처소의 분류

๒๒๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

225. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 이처가 소멸하지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최후의 몸을 가진 자들로서 오온처에 태어나는 자들에게는 그곳에서 안처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 이처가 소멸하지 않을 것인 것은 아니다. 오온처에서 반열반하는 자들과 무상유정천과 무색계의 자들에게는 그곳에서 안처도 생겨나지 않을 것이고 이처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서... (중략)? (답) 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 비처가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 태어나는 최후의 유정들에게는 그곳에서 안처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 비처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 욕계에서 반열반하는 자들, 색계의 최후의 유정들, 무상유정들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 안처도 생겨나지 않을 것이고 비처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 괄호 나. 또한 누구에게 어느 곳에서 비처가 소멸하지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 안처가 생겨나지 않을 것인가?

รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจเร ปจฺฉิมภวิกานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

색계의 유정들에게는 그곳에서 비처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 안처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 욕계에서 반열반하는 자들, 색계의 최후의 유정들, 무상유정들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 비처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 생겨나지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส [Pg.181] ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온유에서 태어나는 최후의 유정들과 무상유정들에게는 그곳에서 안처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온유에서 반열반하는 자들과 무색계의 유정들에게는 그곳에서 안처도 생겨나지 않을 것이고 색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา.

(문) 괄호 나. 또한 누구에게 어느 곳에서... (중략) ... 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 의처(意處)가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온유에서 태어나는 최후의 유정들과 무색계의 유정들에게는 그곳에서 안처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들과 무상유정들에게는 그곳에서 안처도 생겨나지 않을 것이고 의처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา.

(문) 괄호 나. 또한 누구에게 어느 곳에서... (중략) ... 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 안처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온유에서 태어나는 최후의 유정들, 무상유정들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 안처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 안처도 생겨나지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

(문) 괄호 나. 또한 누구에게 어느 곳에서... (중략) ... 그러하다. (안처를 근간으로 함)

๒๒๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

226. (문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 비처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 태어나는 최후의 유정들과 색계의 유정들에게는 그곳에서 비처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 색처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온유에서 반열반하는 자들과 무색계의 유정들에게는 그곳에서 비처도 생겨나지 않을 것이고 색처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา.

(문) 괄호 나. 또한 누구에게 어느 곳에서... (중략) ... 그러하다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 비처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 태어나는 최후의 유정들, 색계의 유정들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 비처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들과 무상유정들에게는 그곳에서 비처도 생겨나지 않을 것이고 의처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา.

(문) 괄호 나. 또한 누구에게 어느 곳에서... (중략) ... 그러하다.

(ก) ยสฺส [Pg.182] ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 비처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 태어나는 최후의 유정들, 색계의 유정들, 무색계의 유정들에게는 그곳에서 비처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 비처도 생겨나지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

(문) 괄호 나. 또한 누구에게 어느 곳에서... (중략) ... 그러하다. (비처를 근간으로 함)

๒๒๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

227. (문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 색처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온유에서 태어나는 최후의 유정들과 무색계의 유정들에게는 그곳에서 색처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 색처도 생겨나지 않을 것이고 의처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(문) 괄호 나. 또한 누구에게 어느 곳에서 의처가 소멸하지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 색처가 생겨나지 않을 것인가?

อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

무상유정들에게는 그곳에서 의처가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 색처가 생겨나지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 의처도 소멸하지 않을 것이고 색처도 생겨나지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 색처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온유에서 태어나는 최후의 유정들과 무색계의 유정들에게는 그곳에서 색처가 생겨나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 색처도 생겨나지 않을 것이고 법처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป…? อามนฺตา. (รูปายตนมูลกํ)

(문) 괄호 나. 또한 누구에게 어느 곳에서... (중략) ... 그러하다. (색처를 근간으로 함)

๒๒๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

228. (문) 괄호 가. 누구에게 어느 곳에서 의처가 생겨나지 않을 것인가, 그에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않을 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

마지막 생의 존재로서 태어나는 자들과 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 마나야타나가 일어나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 담마야타나가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 마나야타나도 일어나지 않을 것이고 담마야타나도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 어느 곳에서 담마야타나가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 마나야타나가 일어나지 않겠는가? 그렇다.

(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(4) 현재-과거절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 개인

๒๒๙. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

229. (가) 어떤 사람에게 짜카야타나가 일어난다면, 그 사람에게 소타야타나가 소멸했는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ[Pg.183]?

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 소타야타나가 소멸했다면, 그 사람에게 짜카야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 자들과 눈이 없이 태어나는 자들에게는 소타야타나가 소멸했지만, 그들에게 짜카야타나가 일어나는 것은 아니다. 눈이 있게 태어나는 자들에게는 소타야타나도 소멸했고 짜카야타나도 일어난다.

(ยถา อุปฺปาทวาเร ปจฺจุปฺปนฺนาตีตา ปุจฺฉา วิภตฺตา เอวํ อุปฺปาทนิโรเธปิ ปจฺจุปฺปนฺนาตีตา ปุจฺฉา อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ วิภชิตพฺพา ).

(일어남의 절에서 현재-과거 질문이 분석된 것처럼, 이와 같이 일어남-소멸의 절에서도 현재-과거 질문은 순행으로든 역행으로든 분석되어야 한다).

(๕) ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

(5) 현재-미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 개인

๒๓๐. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

230. (가) 어떤 사람에게 짜카야타나가 일어난다면, 그 사람에게 소타야타나가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 소타야타나가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 짜카야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 자들과 눈이 없이 태어나는 자들에게는 소타야타나가 소멸할 것이지만, 그들에게 짜카야타나가 일어나는 것은 아니다. 눈이 있게 태어나는 자들에게는 소타야타나도 소멸할 것이고 짜카야타나도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 짜카야타나가 일어난다면, 그 사람에게 가나야타나가 소멸할 것인가?

ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

마지막 생의 존재로서 색계에 태어나는 자들에게는 짜카야타나가 일어나지만, 그들에게 가나야타나가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 눈이 있게 태어나는 자들에게는 짜카야타나도 일어나고 가나야타나도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 가나야타나가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 짜카야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 자들과 눈이 없이 태어나는 자들에게는 가나야타나가 소멸할 것이지만, 그들에게 짜카야타나가 일어나는 것은 아니다. 눈이 있게 태어나는 자들에게는 가나야타나도 소멸할 것이고 짜카야타나도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 짜카야타나가 일어난다면, 그 사람에게 루파야타나가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 루파야타나가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 짜카야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ…เป… สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 자들과 눈이 없이 태어나는 자들에게는… (중략) … 눈이 있게 태어나는 자들에게는 루파야타나도 소멸할 것이고 짜카야타나도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 짜카야타나가 일어난다면, 그 사람에게 마나야타나가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ[Pg.184]?

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 마나야타나가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 짜카야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ…เป… สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 자들과 눈이 없이 태어나는 자들에게는… (중략) … 눈이 있게 태어나는 자들에게는 마나야타나도 소멸할 것이고 짜카야타나도 일어난다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 person에게 짜카야타나가 일어난다면, 그 사람에게 담마야타나가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 만일 어떤 사람에게 담마야타나가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 짜카야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ…เป… สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 자들과 눈이 없이 태어나는 자들에게는… (중략) … 눈이 있게 태어나는 자들에게는 담마야타나도 소멸할 것이고 짜카야타나도 일어난다.

๒๓๑. ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ…เป… มนายตนํ… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

231. 어떤 사람에게 가나야타나가 일어난다면, 그 사람에게 루파야타나… (중략) … 마나야타나… 담마야타나가 소멸할 것인가? 그렇다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

또는 만일 어떤 사람에게 담마야타나가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 가나야타나가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 자들과 코가 없이 태어나는 자들에게는 담마야타나가 소멸할 것이지만, 그들에게 가나야타나가 일어나는 것은 아니다. 코가 있게 태어나는 자들에게는 담마야타나도 소멸할 것이고 가나야타나도 일어난다.

๒๓๒. ยสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

232. 어떤 사람에게 루파야타나가 일어난다면, 그 사람에게 마나야타나… (중략) … 담마야타나가 소멸할 것인가? 그렇다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

또는 어떤 사람에게 법처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 유색처가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들과, 색(물질) 없이 태어나는 자들에게는 법처는 소멸할 것이지만, 그들에게 유색처가 일어나는 것은 아니다. 색(물질)이 있게 태어나는 자들에게는 법처도 소멸할 것이고 유색처도 일어난다.

๒๓๓. (ก) ยสฺส มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

233. (가) 어떤 사람에게 의처가 일어나는가, 그 사람에게 법처가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ…เป…?

(나) 또는 어떤 사람에게 법처가... (소멸할 것인가, 그 사람에게 의처가 일어나는가?)

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들과, 마음 없이 태어나는 자들에게는 법처는 소멸할 것이지만, 그들에게 의처가 일어나는 것은 아니다. 마음이 있게 태어나는 자들에게는 법처도 소멸할 것이고 의처도 일어난다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차 장소

๒๓๔. ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ…เป….

234. 어느 곳에서 안처가 일어나는가... (생략)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차 인물장소

๒๓๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

235. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 이처가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส [Pg.185] ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온계에서 죽어가는 자들과, 안구가 없이 욕계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 이처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 일어나는 것은 아니다. 안구가 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 이처도 소멸할 것이고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 비처가 소멸할 것인가?

รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. สจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

색계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 안처는 일어나지만, 그들에게 그곳에서 비처가 소멸할 것은 아니다. 안구가 있는 자로서 욕계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 안처도 일어나고 비처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

욕계에서 죽어가는 자들과, 안구가 없이 욕계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 비처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 일어나는 것은 아니다. 안구가 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 비처도 소멸할 것이고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 유색처가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 유색처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온계에서 죽어가는 자들과, 안구가 없이 욕계에 태어나는 자들과, 무상유정들에게는 그곳에서 유색처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 일어나는 것은 아니다. 안구가 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 유색처도 소멸할 것이고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온계에서 죽어가는 자들과, 안구가 없이 욕계에 태어나는 자들과, 무색계의 존재들에게는 그곳에서 의처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 일어나는 것은 아니다. 안구가 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 의처도 소멸할 것이고 안처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 법처가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 안처가 일어나는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ [Pg.186] อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (จกฺขายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과, 안구가 없이 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 일어나는 것은 아니다. 안구가 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처도 소멸할 것이고 안처도 일어난다. (안처를 근본으로 함)

๒๓๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

236. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 유색처가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 유색처가 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 비처가 일어나는가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

욕계에서 죽어가는 자들과, 비처(코) 없이 욕계에 태어나는 자들과, 색계의 존재들에게는 그곳에서 유색처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 비처가 일어나는 것은 아니다. 비처가 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 유색처도 소멸할 것이고 비처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 의처가 소멸할 것인가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ…เป…?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가... (생략)

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ…เป… สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

욕계에서 죽어가는 자들과, 비처 없이 욕계에 태어나는 자들과, 색계의 존재들과 무색계의 존재들에게는 그곳에서 의처는 소멸할 것이지만, 그들에게 그곳에서 비처가 일어나는 것은 아니다. 비처가 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 의처도 소멸할 것이고 비처도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 비처(鼻處)가 생겨나면, 그 사람에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하겠는가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ…เป…?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 [소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 비처가 생겨나겠는가]?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ…เป… สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ. (ฆานายตนมูลกํ)

모든 죽어가는 자들과 비처(鼻處) 없이 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처(法處)는 소멸할 것이나 비처는 생겨나지 않는다. 비처가 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처도 소멸할 것이고 비처도 생겨난다. (비처를 근본으로 함)

๒๓๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

237. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처(色處)가 생겨나면, 그 사람에게 그곳에서 의처(意處)가 소멸하겠는가?

อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ…เป… ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ…เป….

무상유정천(無想有情天)에 태어나는 자들에게는 그곳에서 색처(色處)는 생겨나지만, 그들에게 그곳에서 [의처(意處)는 소멸하지 않는다]. 오온계(五蘊界)에 태어나는 자들에게는 그곳에서 [의처도 소멸할 것이고 색처도 생겨난다].

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ…เป…?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처(意處)가 [소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 색처(色處)가 생겨나겠는가]?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ…เป… ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

오온계(五蘊界)에서 죽어가는 자들과 무색계(無色界)의 자들에게는 그곳에서 [의처(意處)는 소멸할 것이나 색처(色處)는 생겨나지 않는다]. 오온계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 의처도 소멸할 것이고 색처도 생겨난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 색처(色處)가 생겨나면, 그 사람에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하겠는가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ…เป…?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처가 [소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 색처가 생겨나겠는가]?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ. สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들과 색(色) 없이 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처(法處)는 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 색처(色處)는 생겨나지 않는다. 색이 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처도 소멸할 것이고 색처도 생겨난다.

๒๓๘. (ก) ยสฺส [Pg.187] ยตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

238. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 의처(意處)가 생겨나면, 그 사람에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하겠는가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 법처(法處)가 소멸할 것이면, 그 사람에게 그곳에서 의처(意處)가 생겨나겠는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มนายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들과 마음 없이 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처(法處)는 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 의처(意處)는 생겨나지 않는다. 마음이 있게 태어나는 자들에게는 그곳에서 법처도 소멸할 것이고 의처도 생겨난다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정적 인물

๒๓๙. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

239. (문) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 생겨나지 않으면, 그 사람에게 이처(耳處)가 소멸하지 않겠는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 안처(眼處) 없이 태어나는 자들에게는 안처가 생겨나지 않지만, 그들에게 이처(耳處)가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온계(五蘊界)에서 반열반하는 자들과 무색계(無色界)에서의 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들의 죽어가는 과정에 있는 그들에게는 안처도 생겨나지 않고 이처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 이처(耳處)가 소멸하지 않으면, 그 사람에게 안처(眼處)가 생겨나지 않겠는가? (답) 그러하다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 생겨나지 않으면, 그 사람에게 비처(鼻處)가 소멸하지 않겠는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 안처(眼處) 없이 태어나는 자들에게는 안처가 생겨나지 않지만, 그들에게 비처(鼻處)가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온계(五蘊界)에서 반열반하는 자들과 무색계(無色界)에서의 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 색계(色界)나 무색계에 태어나 반열반할 자들의 죽어가는 과정에 있는 그들에게는 안처도 생겨나지 않고 비처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(문) 또한 어떤 사람에게 비처(鼻處)가 소멸하지 않으면, 그 사람에게 안처(眼處)가 생겨나지 않겠는가?

ปจฺฉิมภวิกานํ รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ รูปาวจรํ อรูปาวจรํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

최후의 몸을 가진 자로서 색계(色界)에 태어나는 자들에게는 비처(鼻處)가 소멸하지 않지만, 그들에게 안처(眼處)가 생겨나지 않는 것은 아니다. 오온계(五蘊界)에서 반열반하는 자들과 무색계(無色界)에서의 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 색계나 무색계에 태어나 반열반할 자들의 죽어가는 과정에 있는 그들에게는 비처도 소멸하지 않고 안처도 생겨나지 않는다.

(ก) ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 생겨나지 않으면, 그 사람에게 색처(色處)가 소멸하지 않겠는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ [Pg.188] เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 안처(眼處) 없이 태어나는 자들에게는 안처가 생겨나지 않지만, 그들에게 색처(色處)가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온계(五蘊界)에서 반열반하는 자들과 무색계(無界)에서의 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들의 죽어가는 과정에 있는 그들에게는 안처도 생겨나지 않고 색처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ…เป…? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 색처(色處)가 [생겨나지 않으면, 그 사람에게 안처가 소멸하지 않겠는가]? (답) 그러하다.

ยสฺส จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 안처(眼處)가 생겨나지 않으면, 그 사람에게 [의처... 법처(法處)]가 소멸하지 않겠는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 안처(眼處) 없이 태어나는 자들에게는 안처가 생겨나지 않지만, 그들에게 법처(法處)가 소멸하지 않는 것은 아니다. 반열반하는 그들에게는 안처도 생겨나지 않고 법처도 소멸하지 않는다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ…เป…? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

(문) 또한 어떤 사람에게 법처(法處)가 [소멸하지 않으면, 그 사람에게 안처가 생겨나지 않겠는가]? (답) 그러하다. (안처를 근본으로 함)

๒๔๐. (ก) ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

240. (문) 어떤 사람에게 비처(鼻處)가 생겨나지 않으면, 그 사람에게 색처(色處)가 소멸하지 않겠는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 비처(鼻處) 없이 태어나는 자들에게는 비처가 생겨나지 않지만, 그들에게 색처(色處)가 소멸하지 않는 것은 아니다. 오온계(五蘊界)에서 반열반하는 자들과 무색계(無色界)에서의 최후의 몸을 가진 자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들의 죽어가는 과정에 있는 그들에게는 비처도 생겨나지 않고 색처도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปายตนํ…เป…? อามนฺตา.

(문) 또한 어떤 사람에게 색처(色處)가 [소멸하지 않으면, 그 사람에게 비처가 생겨나지 않겠는가]? (답) 그러하다.

ยสฺส ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 비처(鼻處)가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 의처(意處)가... (중략)... 법처(法處)가 소멸하지 않겠습니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 비처 없이 태어나는 자들에게는 비처가 발생하지 않지만, 그들에게 법처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 반열반하는 자들에게는 비처도 발생하지 않고 법처도 소멸하지 않을 것입니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ…เป…? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

또한 어떤 사람에게 법처가... (중략)...? 그렇습니다. (비처를 근본으로 함)

๒๔๑. ยสฺส รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

241. 어떤 사람에게 형색처(色處)가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 의처가... (중략)... 법처(法處)가 소멸하지 않겠습니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 무색계에 태어나는 자들에게는 형색처가 발생하지 않지만, 그들에게 법처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 반열반하는 자들에게는 형색처도 발생하지 않고 법처도 소멸하지 않을 것입니다.

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ…เป…? อามนฺตา.

또한 어떤 사람에게 법처가... (중략)...? 그렇습니다.

๒๔๒. (ก) ยสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

242. (가) 어떤 사람에게 의처(意處)가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 법처가 소멸하지 않겠습니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 마음 없이 태어나는 자들에게는 의처가 발생하지 않지만, 그들에게 법처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 반열반하는 자들에게는 의처도 발생하지 않고 법처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 의처가 발생하지 않습니까? 그렇습니다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역(逆) - 처소(Okāsa)

๒๔๓. ยตฺถ [Pg.189] จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ…เป….

243. 어느 곳에서 안처(眼處)가 발생하지 않는다면... (중략)

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역(逆) - 인·처(Puggalokāsa)

๒๔๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

244. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 이처(耳處)가 소멸하지 않겠습니까?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ โสตายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온유(五蘊有)에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 안처가 발생하지 않지만, 그들에게 그곳에서 이처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 오온유에서 반열반하는 자들과 무상유정, 무색유정들에게는 그곳에서 안처도 발생하지 않고 이처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ โสตายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 이처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않습니까? 그렇습니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 비처(鼻處)가 소멸하지 않겠습니까?

กามาวจรา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจรา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 안처가 발생하지 않지만, 그들에게 그곳에서 비처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 욕계에서 반열반하는 자들과 색계에서 죽어가는 자들, 무상유정, 무색유정들에게는 그곳에서 안처도 발생하지 않고 비처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않습니까?

รูปาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ. กามาวจเร ปรินิพฺพนฺตานํ รูปาวจรา จวนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

색계에 태어나는 자들에게는 그곳에서 비처가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 안처가 발생하지 않는 것은 아닙니다. 욕계에서 반열반하는 자들과 색계에서 죽어가는 자들, 무상유정, 무색유정들에게는 그곳에서 비처도 소멸하지 않을 것이고 안처도 발생하지 않습니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 형색처(色處)가 소멸하지 않겠습니까?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온유에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에 태어나는 자들, 무상유정들에게는 그곳에서 안처가 발생하지 않지만, 그들에게 그곳에서 형색처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 오온유에서 반열반하는 자들과 무색유정들에게는 그곳에서 안처도 발생하지 않고 형색처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 형색처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않습니까? 그렇습니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 의처(意處)가 소멸하지 않겠습니까?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูปานํ [Pg.190] ตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온유에서 죽어가는 자들과 안처 없이 욕계에 태어나는 자들, 무색유정들에게는 그곳에서 안처가 발생하지 않지만, 그들에게 그곳에서 의처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 반열반하는 자들과 무상유정들에게는 그곳에서 안처도 발생하지 않고 의처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 의처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않습니까? 그렇습니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 안처가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 법처(法處)가 소멸하지 않겠습니까?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ จกฺขายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들과 안처 없이 태어나는 자들에게는 그곳에서 안처가 발생하지 않지만, 그들에게 그곳에서 법처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 안처도 발생하지 않고 법처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ จกฺขายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา. (จกฺขายตนมูลกํ)

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법처가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 안처가 발생하지 않습니까? 그렇습니다. (안처를 근본으로 함)

๒๔๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

245. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 비처(鼻處)가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 형색처(色處)가 소멸하지 않겠습니까?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ รูปายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 죽어가는 자들과 비처 없이 욕계에 태어나는 자들, 색계 유정들에게는 그곳에서 비처가 발생하지 않지만, 그들에게 그곳에서 형색처가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 오온유에서 반열반하는 자들과 무색유정들에게는 그곳에서 비처도 발생하지 않고 형색처도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ รูปายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(차제 또는 역순) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 형색의 처(rūpāyatana)가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 코의 처(ghānāyatana)가 일어나지 않는가?렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순표) 어떤 사람에게 어느 곳에서 코의 처가 일어나지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 마노의 처(manāyatana)가 소멸하지 않을 것인가?

กามาวจรา จวนฺตานํ อฆานกานํ กามาวจรํ อุปปชฺชนฺตานํ รูปาวจรานํ อรูปาวจรานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

욕계에서 죽어가는 자들, (태어날 때) 코의 처가 없는 자들로서 욕계에 태어나는 자들, 색계에 있는 자들, 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 코의 처가 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 마노의 처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 반열반하는 자들과 무상유정천의 자들에게는 그곳에서 코의 처도 일어나지 않고 마노의 처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(차제 또는 역순) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 마노의 처가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 코의 처가 일어나지 않는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순표) 어떤 사람에게 어느 곳에서 코의 처가 일어나지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 법의 처(dhammāyatana)가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ฆานายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들, (태어날 때) 코의 처가 없는 자들로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 코의 처가 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 법의 처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 코의 처도 일어나지 않고 법의 처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ฆานายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา. (ฆานายตนมูลกํ)

(차제 또는 역순) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법의 처가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 코의 처가 일어나지 않는가? 그렇다. (코의 처를 근거로 한 문답)

๒๔๖. (ก) ยสฺส [Pg.191] ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

246. (순표) 어떤 사람에게 어느 곳에서 형색의 처가 일어나지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 마노의 처가 소멸하지 않을 것인가?

ปญฺจโวการา จวนฺตานํ อรูปานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온(五蘊)의 존재(오보카라)에서 죽어가는 자들, 무색계에 있는 자들에게는 그곳에서 형색의 처가 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 마노의 처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 반열반하는 자들과 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 형색의 처도 일어나지 않고 마노의 처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ?

(차제 또는 역순) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 마노의 처가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 형색의 처가 일어나지 않는가?

อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ. ปรินิพฺพนฺตานํ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ.

무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 마노의 처가 소멸하지 않겠지만, 그들에게 그곳에서 형색의 처가 일어나는 중이다. 반열반하는 자들과 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 마노의 처도 소멸하지 않고 형색의 처도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(순표) 어떤 사람에게 어느 곳에서 형색의 처가 일어나지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 법의 처가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ รูปายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들, (태어날 때) 물질이 없는 자들로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 형색의 처가 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 법의 처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 형색의 처도 일어나지 않고 법의 처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ รูปายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(차제 또는 역순) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법의 처가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 형색의 처가 일어나지 않는가? 그렇다.

๒๔๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

247. (순표) 어떤 사람에게 어느 곳에서 마노의 처가 일어나지 않는가? 그 사람에게 그곳에서 법의 처가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจิตฺตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปรินิพฺพนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มนายตนญฺจ นุปฺปชฺชติ ธมฺมายตนญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들, (태어날 때) 마음이 없는 자들로서 태어나는 자들에게는 그곳에서 마노의 처가 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 법의 처가 소멸하지 않을 것은 아니다. 반열반하는 자들에게는 그곳에서 마노의 처도 일어나지 않고 법의 처도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ ธมฺมายตนํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มนายตนํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(차제 또는 역순) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 법의 처가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 마노의 처가 일어나지 않는가? 그렇다.

(๖) อตีตานาคตวาโร

(6) 과거-미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순역-개인

๒๔๘. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

248. (순표) 어떤 사람에게 눈의 처(cakkhāyatana)가 일어났었는가? 그 사람에게 귀의 처(sotāyatana)가 소멸할 것인가?

ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

오온의 존재에서 반열반하는 자들, 무색계에서 마지막 생을 보내는 자들, 그리고 무색계에 태어나 반열반할 자들 중에서 죽어가는 자들에게는 눈의 처가 일어났었지만, 그들에게 귀의 처가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 다른 사람들에게는 눈의 처도 일어났었고 귀의 처도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(차제 또는 역순) 또한 어떤 사람에게 귀의 처가 소멸할 것인가? 그 사람에게 눈의 처가 일어났었는가? 그렇다.

(ยถา [Pg.192] นิโรธวาเร อตีตานาคตา ปุจฺฉา ยสฺสกมฺปิ ยตฺถกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ วิภตฺตํ, เอวํ อุปฺปาทนิโรเธปิ อตีตานาคตา ปุจฺฉา วิภชิตพฺพา.)

(멸진절에서 과거-미래의 질문이 개인, 장소, 개인-장소, 순표, 역표에 따라 분류되었듯이, 이와 같이 발생-멸진절에서도 과거-미래의 질문은 분류되어야 한다.)

อุปฺปาทนิโรธวาโร.

발생-멸진절이 끝났다.

ปวตฺติวาโร นิฏฺฐิโต.

전개절이 끝났다.

๓. ปริญฺญาวาโร

3. 통달절

๑. ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

1. 현재절

๒๔๙. (ก) โย จกฺขายตนํ ปริชานาติ โส โสตายตนํ ปริชานาตีติ? อามนฺตา.

249. (순표) 어떤 사람이 눈의 처를 철저히 아는가(통달하는가)? 그 사람은 귀의 처를 철저히 아는가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ ปริชานาติ โส จกฺขายตนํ ปริชานาตีติ? อามนฺตา.

(차제 또는 역순) 또한 어떤 사람이 귀의 처를 철저히 아는가? 그 사람은 눈의 처를 철저히 아는가? 그렇다.

(ก) โย จกฺขายตนํ น ปริชานาติ โส โสตายตนํ น ปริชานาตีติ? อามนฺตา.

(순표) 어떤 사람이 눈의 처를 철저히 알지 못하는가? 그 사람은 귀의 처를 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ น ปริชานาติ โส จกฺขายตนํ น ปริชานาตีติ? อามนฺตา.

또한 어떤 사람이 소타야타나(귀의 처)를 철저히 알지 못한다면, 그 사람은 작카야타나(눈의 처)를 철저히 알지 못하는가? 그렇다.

๒. อตีตวาโร

2. 과거편

๒๕๐. (ก) โย จกฺขายตนํ ปริชานิตฺถ โส โสตายตนํ ปริชานิตฺถาติ? อามนฺตา.

250. 어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알았다면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알았는가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ ปริชานิตฺถ โส จกฺขายตนํ ปริชานิตฺถาติ? อามนฺตา.

또한 어떤 사람이 소타야타나를 철저히 알았다면, 그 사람은 작카야타나를 철저히 알았는가? 그렇다.

(ก) โย จกฺขายตนํ น ปริชานิตฺถ โส โสตายตนํ น ปริชานิตฺถาติ? อามนฺตา.

어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알지 못했다면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알지 못했는가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ น ปริชานิตฺถ โส จกฺขายตนํ น ปริชานิตฺถาติ? อามนฺตา.

또한 어떤 사람이 소타야타나를 철저히 알지 못했다면, 그 사람은 작카야타나를 철저히 알지 못했는가? 그렇다.

๓. อนาคตวาโร

3. 미래편

๒๕๑. (ก) โย จกฺขายตนํ ปริชานิสฺสติ โส โสตายตนํ ปริชานิสฺสตีติ? อามนฺตา.

251. 어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알 것이라면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알 것인가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ ปริชานิสฺสติ โส จกฺขายตนํ ปริชานิสฺสตีติ? อามนฺตา.

또한 어떤 사람이 소타야타나를 철저히 알 것이라면, 그 사람은 작카야타나를 철저히 알 것인가? 그렇다.

(ก) โย [Pg.193] จกฺขายตนํ น ปริชานิสฺสติ โส โสตายตนํ น ปริชานิสฺสตีติ? อามนฺตา.

어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알지 못할 것이라면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알지 못할 것인가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ น ปริชานิสฺสติ โส จกฺขายตนํ น ปริชานิสฺสตีติ? อามนฺตา.

또한 어떤 사람이 소타야타나를 철저히 알지 못할 것이라면, 그 사람은 작카야타나를 철저히 알지 못할 것인가? 그렇다.

๔. ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

4. 현재-과거편

๒๕๒. (ก) โย จกฺขายตนํ ปริชานาติ โส โสตายตนํ ปริชานิตฺถาติ? โน.

252. 어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알고 있다면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알았는가? 아니다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ ปริชานิตฺถ โส จกฺขายตนํ ปริชานาตีติ? โน.

또한 어떤 사람이 소타야타나를 철저히 알았다면, 그 사람은 작카야타나를 철저히 알고 있는가? 아니다.

(ก) โย จกฺขายตนํ น ปริชานาติ โส โสตายตนํ น ปริชานิตฺถาติ?

어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알고 있지 않다면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알지 못했는가?

อรหา จกฺขายตนํ น ปริชานาติ, โน จ โสตายตนํ น ปริชานิตฺถ. อคฺคมคฺคสมงฺคิญฺจ อรหนฺตญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา ปุคฺคลา จกฺขายตนญฺจ น ปริชานนฺติ โสตายตนญฺจ น ปริชานิตฺถ.

아라한은 작카야타나를 철저히 알고 있지 않지만, 소타야타나를 철저히 알지 못한 것은 아니다. 아라한도에 머무는 자와 아라한을 제외한 나머지 사람들은 작카야타나를 철저히 알고 있지도 않고 소타야타나를 철저히 알지도 못했다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ น ปริชานิตฺถ โส จกฺขายตนํ น ปริชานาตีติ?

또한 어떤 사람이 소타야타나를 철저히 알지 못했다면, 그 사람은 작카야타나를 철저히 알고 있지 않은가?

อคฺคมคฺคสมงฺคี โสตายตนํ น ปริชานิตฺถ, โน จ จกฺขายตนํ น ปริชานาติ. อคฺคมคฺคสมงฺคิญฺจ อรหนฺตญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา ปุคฺคลา โสตายตนญฺจ น ปริชานิตฺถ จกฺขายตนญฺจ น ปริชานนฺติ.

아라한도에 머무는 자는 소타야타나를 철저히 알지 못했지만, 작카야타나를 철저히 알고 있지 않은 것은 아니다. 아라한도에 머무는 자와 아라한을 제외한 나머지 사람들은 소타야타나를 철저히 알지 못했고 작카야타나를 철저히 알고 있지도 않다.

๕. ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

5. 현재-미래편

๒๕๓. (ก) โย จกฺขายตนํ ปริชานาติ โส โสตายตนํ ปริชานิสฺสตีติ? โน.

253. 어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알고 있다면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알 것인가? 아니다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ ปริชานิสฺสติ โส จกฺขายตนํ ปริชานาตีติ? โน.

또한 어떤 사람이 소타야타나를 철저히 알 것이라면, 그 사람은 작카야타나를 철저히 알고 있는가? 아니다.

(ก) โย จกฺขายตนํ น ปริชานาติ โส โสตายตนํ น ปริชานิสฺสตีติ?

어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알고 있지 않다면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알지 못할 것인가?

เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เต จกฺขายตนํ น ปริชานนฺติ, โน จ โสตายตนํ น ปริชานิสฺสนฺติ. อรหา เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต จกฺขายตนญฺจ น ปริชานนฺติ โสตายตนญฺจ น ปริชานิสฺสนฺติ.

도를 얻을 자들은 작카야타나를 철저히 알고 있지는 않지만, 소타야타나를 철저히 알지 못할 것은 아니다. 아라한과 도를 얻지 못할 범부들은 작카야타나를 철저히 알고 있지도 않고 소타야타나를 철저히 알지도 못할 것이다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ น ปริชานิสฺสติ โส จกฺขายตนํ น ปริชานาตีติ?

또한 어떤 사람이 소타야타나를 철저히 알지 못할 것이라면, 그 사람은 작카야타나를 철저히 알고 있지 않은가?

อคฺคมคฺคสมงฺคี โสตายตนํ น ปริชานิสฺสติ, โน จ จกฺขายตนํ น ปริชานาติ. อรหา เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต โสตายตนญฺจ น ปริชานิสฺสนฺติ จกฺขายตนญฺจ น ปริชานนฺติ.

아라한도에 머무는 자는 소타야타나를 철저히 알지 못할 것이지만, 작카야타나를 철저히 알고 있지 않은 것은 아니다. 아라한과 도를 얻지 못할 범부들은 소타야타나를 철저히 알지도 못할 것이고 작카야타나를 철저히 알고 있지도 않다.

๖. อตีตานาคตวาโร

6. 과거-미래편

๒๕๔. (ก) โย [Pg.194] จกฺขายตนํ ปริชานิตฺถ โส โสตายตนํ ปริชานิสฺสตีติ? โน.

254. 어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알았다면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알 것인가? 아니다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ ปริชานิสฺสติ โส จกฺขายตนํ ปริชานิตฺถาติ? โน.

또한 어떤 사람이 소타야타나를 철저히 알 것이라면, 그 사람은 작카야타나를 철저히 알았는가? 아니다.

(ก) โย จกฺขายตนํ น ปริชานิตฺถ โส โสตายตนํ น ปริชานิสฺสตีติ?

어떤 사람이 작카야타나를 철저히 알지 못했다면, 그 사람은 소타야타나를 철저히 알지 못할 것인가?

เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เต จกฺขายตนํ น ปริชานิตฺถ, โน จ โสตายตนํ น ปริชานิสฺสนฺติ. อคฺคมคฺคสมงฺคี เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต จกฺขายตนญฺจ น ปริชานิตฺถ โสตายตนญฺจ น ปริชานิสฺสนฺติ.

도를 얻을 자들은 작카야타나를 철저히 알지는 못했지만, 소타야타나를 철저히 알지 못할 것은 아니다. 아라한도에 머무는 자와 도를 얻지 못할 범부들은 작카야타나를 철저히 알지도 못했고 소타야타나를 철저히 알지도 못할 것이다.

(ข) โย วา ปน โสตายตนํ น ปริชานิสฺสติ โส จกฺขายตนํ น ปริชานิตฺถาติ?

(나) 또한 어떤 사람이 이처(耳處)를 철저히 알지 못할 것이라면, 그는 안처(眼處)를 철저히 알지 못했는가?

อรหา โสตายตนํ น ปริชานิสฺสติ, โน จ จกฺขายตนํ น ปริชานิตฺถ. อคฺคมคฺคสมงฺคี เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต โสตายตนญฺจ น ปริชานิสฺสนฺติ จกฺขายตนญฺจ น ปริชานิตฺถ.

아라한은 이처를 철저히 알지 못할 것이나, 안처를 철저히 알지 못한 것은 아니다. 제일도(아라한도)를 갖춘 자와 도를 얻지 못할 범부들, 그들은 이처도 철저히 알지 못할 것이고 안처도 철저히 알지 못했다.

ปริญฺญาวาโร.

철저지의 장(Pariññāvāra)이 끝났다.

อายตนยมกํ นิฏฺฐิตํ.

처쌍론(處雙論, Āyatanayamaka)이 끝났다.

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

그분 복되신 분, 아라한, 정등각자께 절하옵니다.

๔. ธาตุยมกํ

4. 계쌍론(界雙論, Dhātuyamaka)

๑. ปณฺณตฺติวาโร

1. 개설의 장(Paṇṇattivāra)

(ก) อุทฺเทโส

(가) 요달(Uddesa)

๑. อฏฺฐารส [Pg.195] ธาตุโย – จกฺขุธาตุ, โสตธาตุ, ฆานธาตุ, ชิวฺหาธาตุ, กายธาตุ, รูปธาตุ, สทฺทธาตุ, คนฺธธาตุ, รสธาตุ, โผฏฺฐพฺพธาตุ, จกฺขุวิญฺญาณธาตุ, โสตวิญฺญาณธาตุ, ฆานวิญฺญาณธาตุ, ชิวฺหาวิญฺญาณธาตุ, กายวิญฺญาณธาตุ, มโนธาตุ, มโนวิญฺญาณธาตุ, ธมฺมธาตุ.

1. 열여덟 가지 계(界)는 안계(眼界), 이계(耳界), 비계(鼻界), 설계(舌界), 신계(身界), 색계(色界), 성계(聲界), 향계(香界), 미계(味界), 촉계(觸界), 안식계(眼識界), 이식계(耳識界), 비식계(鼻識界), 설식계(舌識界), 신식계(身識界), 의계(意界), 의식계(意識界), 법계(法界)이다.

๑. ปทโสธนวาโร

1. 어구 정화의 장(Padasodhana-vāra)

(ก) อนุโลมํ

(가) 순역(順逆) 중 순(順)

๒. (ก) จกฺขุ จกฺขุธาตุ?

2. (가) 눈(眼)은 안계(眼界)인가?

(ข) จกฺขุธาตุ จกฺขุ?

(나) 안계(眼界)는 눈(眼)인가?

(ก) โสตํ โสตธาตุ?

(가) 귀(耳)는 이계(耳界)인가?

(ข) โสตธาตุ โสตํ?…เป…

(나) 이계(耳界)는 귀(耳)인가? ... (중략) ...

(ก) จกฺขุวิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณธาตุ?

(가) 안식(眼識)은 안식계(眼識界)인가?

(ข) จกฺขุวิญฺญาณธาตุ จกฺขุวิญฺญาณํ?…เป…

(나) 안식계(眼識界)는 안식(眼識)인가? ... (중략) ...

(ก) มโน มโนธาตุ?

(가) 마노(意)는 의계(意界)인가?

(ข) มโนธาตุ มโน?

(나) 의계(意界)는 마노(意)인가?

(ก) มโนวิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณธาตุ?

(가) 의식(意識)은 의식계(意識界)인가?

(ข) มโนวิญฺญาณธาตุ มโนวิญฺญาณํ?

(나) 의식계(意識界)는 의식(意識)인가?

(ก) ธมฺโม ธมฺมธาตุ?

(가) 법(法)은 법계(法界)인가?

(ข) ธมฺมธาตุ ธมฺโม?

(나) 법계(法界)는 법(法)인가?

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역(逆)

๓. (ก) น [Pg.196] จกฺขุ น จกฺขุธาตุ?

3. (가) 눈이 아니면 안계가 아닌가?

(ข) น จกฺขุธาตุ น จกฺขุ?

(나) 안계가 아니면 눈이 아닌가?

(ก) น โสตํ น โสตธาตุ?

(가) 귀가 아니면 이계가 아닌가?

(ข) น โสตธาตุ น โสตํ?…เป…

(나) 이계가 아니면 귀가 아닌가? ... (중략) ...

(ก) น จกฺขุวิญฺญาณํ น จกฺขุวิญฺญาณธาตุ?

(가) 안식이 아니면 안식계가 아닌가?

(ข) น จกฺขุวิญฺญาณธาตุ น จกฺขุวิญฺญาณํ?…เป…

(나) 안식계가 아니면 안식이 아닌가? ... (중략) ...

(ก) น มโน น มโนธาตุ?

(가) 의(意)가 아니면 의계(意界)가 아닙니까?

(ข) น มโนธาตุ น มโน?

(나) 의계(意界)가 아니면 의(意)가 아닙니까?

(ก) น มโนวิญฺญาณํ น มโนวิญฺญาณธาตุ?

(가) 의식(意識)이 아니면 의식계(意識界)가 아닙니까?

(ข) น มโนวิญฺญาณธาตุ น มโนวิญฺญาณํ?

(나) 의식계(意識界)가 아니면 의식(意識)이 아닙니까?

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมธาตุ?

(가) 법(法)이 아니면 법계(法界)가 아닙니까?

(ข) น ธมฺมธาตุ น ธมฺโม?

(나) 법계(法界)가 아니면 법(法)이 아닙니까?

๒. ปทโสธนมูลจกฺกวาโร

2. 어휘 정화 근본 순환절

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๔. (ก) จกฺขุ จกฺขุธาตุ?

4. (가) 안(眼)은 안계(眼界)입니까?

(ข) ธาตู โสตธาตุ?…เป…

(나) 계(界)는 이계(耳界)입니까? … (중략) …

(ก) จกฺขุ จกฺขุธาตุ?

(가) 안(眼)은 안계(眼界)입니까?

(ข) ธาตู ธมฺมธาตุ?

(나) 계(界)는 법계(法界)입니까?

(ยถา อายตนยมเก จกฺกํ พนฺธิตํ เอวมิธ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ.)

(처소의 쌍[處雙]에서 순환절을 결합한 것과 같이, 이와 같이 여기서도 순환절을 결합해야 한다.)

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역방향

๕. (ก) น จกฺขุ น จกฺขุธาตุ?

5. (가) 안(眼)이 아니면 안계(眼界)가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น โสตธาตุ?

(나) 계(界)가 아니면 이계(耳界)가 아닙니까?

(ก) น จกฺขุ น จกฺขุธาตุ?

(가) 안(眼)이 아니면 안계(眼界)가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น ฆานธาตุ?…เป…

(나) 계(界)가 아니면 비계(鼻界)가 아닙니까? … (중략) …

(ก) น จกฺขุ น จกฺขุธาตุ?

(가) 안(眼)이 아니면 안계(眼界)가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น ธมฺมธาตุ?…เป…

(나) 계(界)가 아니면 법계(法界)가 아닙니까? … (중략) …

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมธาตุ?

(가) 법(法)이 아니면 법계(法界)가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น จกฺขุธาตุ?…เป…

(나) 계(界)가 아니면 안계(眼界)가 아닙니까? … (중략) …

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมธาตุ?

(가) 법(法)이 아니면 법계(法界)가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น มโนวิญฺญาณธาตุ? (จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ).

(나) 계(界)가 아니면 의식계(意識界)가 아닙니까? (순환절을 결합해야 한다.)

๓. สุทฺธธาตุวาโร

3. 순수 계의 절

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๖. (ก) จกฺขุ [Pg.197] ธาตุ?

6. (가) 안(眼)은 계(界)입니까?

(ข) ธาตู จกฺขุ?

(나) 계(界)는 안(眼)입니까?

(ก) โสตํ ธาตุ?

(가) 이(耳)는 계(界)입니까?

(ข) ธาตู โสตํ?

(나) 계(界)는 이(耳)입니까?

ฆานํ ธาตุ?…เป… ชิวฺหา ธาตุ?… กาโย ธาตุ?… รูปํ ธาตุ?… สทฺโท ธาตุ?… คนฺโธ ธาตุ?… รโส ธาตุ?… โผฏฺฐพฺโพ ธาตุ?…

비(鼻)는 요소입니까? … 설(舌)은 요소입니까? … 신(身)은 요소입니까? … 색(色)은 요소입니까? … 성(聲)은 요소입니까? … 향(香)은 요소입니까? … 미(味)는 요소입니까? … 촉(觸)은 요소입니까?

(ก) จกฺขุวิญฺญาณํ ธาตุ?

(가) 안식(眼識)은 요소입니까?

(ข) ธาตู จกฺขุวิญฺญาณํ?

(나) 요소는 안식입니까?

(ก) โสตวิญฺญาณํ ธาตุ?

(가) 이식(耳識)은 요소입니까?

(ข) ธาตู โสตวิญฺญาณํ?

(나) 요소는 이식입니까?

… ฆานวิญฺญาณํ?…เป… ชิวฺหาวิญฺญาณํ?… กายวิญฺญาณํ?

… 비식(鼻識)입니까? … 설식(舌識)입니까? … 신식(身識)입니까?

(ก) มโน ธาตุ?

(가) 의(意)는 요소입니까?

(ข) ธาตู มโน?

(나) 요소는 의(意)입니까?

(ก) มโนวิญฺญาณํ ธาตุ?

(가) 의식(意識)은 요소입니까?

(ข) ธาตู มโนวิญฺญาณํ?

(나) 요소는 의식입니까?

(ก) ธมฺโม ธาตุ?

(가) 법(法)은 요소입니까?

(ข) ธาตู ธมฺโม?

(나) 요소는 법입니까?

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 부정(Paccanīka)

๗. (ก) น จกฺขุ น ธาตุ?

7. (가) 안(眼)이 아니면 요소가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น จกฺขุ?

(나) 요소가 아니면 안(眼)이 아닙니까?

(ก) น โสตํ น ธาตุ?

(가) 이(耳)가 아니면 요소가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น โสตํ?

(나) 요소가 아니면 이(耳)가 아닙니까?

… น ฆานํ?… น ชิวฺหา?… น กาโย?… น รูปํ? … น สทฺโท?… น คนฺโธ?… น รโส?… น โผฏฺฐพฺโพ?

… 비(鼻)가 아닙니까? … 설(舌)이 아닙니까? … 신(身)이 아닙니까? … 색(色)이 아닙니까? … 성(聲)이 아닙니까? … 향(香)이 아닙니까? … 미(味)가 아닙니까? … 촉(觸)이 아닙니까?

(ก) น จกฺขุวิญฺญาณํ น ธาตุ?

(가) 안식이 아니면 요소가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น จกฺขุวิญฺญาณํ?

(나) 요소가 아니면 안식이 아닙니까?

… น โสตวิญฺญาณํ?…เป… น ฆานวิญฺญาณํ?… น ชิวฺหาวิญฺญาณํ?

… 이식이 아닙니까? … 비식이 아닙니까? … 설식이 아닙니까?

(ก) น กายวิญฺญาณํ น ธาตุ?

(가) 신식이 아니면 요소가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น กายวิญฺญาณํ?

(나) 요소가 아니면 신식이 아닙니까?

(ก) น มโน น ธาตุ?

(가) 의(意)가 아니면 요소가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น มโน?

(나) 요소가 아니면 의(意)가 아닙니까?

(ก) น มโนวิญฺญาณํ น ธาตุ?

(가) 의식이 아니면 요소가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น มโนวิญฺญาณํ?

(나) 요소가 아니면 의식이 아닙니까?

(ก) น ธมฺโม น ธาตุ?

(가) 법(法)이 아니면 요소가 아닙니까?

(ข) น ธาตู น ธมฺโม?

(나) 요소가 아니면 법(法)이 아닙니까?

๔. สุทฺธธาตุมูลจกฺกวาโร

4. 순수 요소 근본 순환절

(ก) อนุโลมํ

(가) 순회

๘. (ก) จกฺขุ ธาตุ?

8. (가) 안(眼)은 계(界)인가?

(ข) ธาตู โสตํ?…เป…

(나) 계(界)는 이(耳)인가? …생략…

(ก) จกฺขุ ธาตุ?

(가) 안(眼)은 계(界)인가?

(ข) ธาตู ธมฺโม?…เป…

(나) 계(界)는 법(法)인가? …생략…

(ก) ธมฺโม ธาตุ?

(가) 법(法)은 계(界)인가?

(ข) ธาตู จกฺขุ?…เป…

(나) 계(界)는 안(眼)인가? …생략…

(ก) ธมฺโม ธาตุ?

(가) 법(法)은 계(界)인가?

(ข) ธาตู มโนวิญฺญาณํ? (จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ).

(나) 계(界)는 의식계(意識界)인가? (순환문을 결합해야 한다).

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역회

๙. (ก) น [Pg.198] จกฺขุ น ธาตุ?

9. (가) 안(眼)이 아닌 것은 계(界)가 아닌가?

(ข) น ธาตู น โสตํ?

(나) 계(界)가 아닌 것은 이(耳)가 아닌가?

(ก) น จกฺขุ น ธาตุ?

(가) 안(眼)이 아닌 것은 계(界)가 아닌가?

(ข) น ธาตู น ฆานํ?…เป….

(나) 계(界)가 아닌 것은 비(鼻)가 아닌가? …생략…

(ก) น จกฺขุ น ธาตุ?

(가) 안(眼)이 아닌 것은 계(界)가 아닌가?

(ข) น ธาตู น ธมฺโม?…เป…

(나) 계(界)가 아닌 것은 법(法)이 아닌가? …생략…

(ก) น ธมฺโม น ธาตุ?

(가) 법(法)이 아닌 것은 계(界)가 아닌가?

(ข) น ธาตู น จกฺขุ?…เป…

(나) 계(界)가 아닌 것은 안(眼)이 아닌가? …생략…

(ก) น ธมฺโม น ธาตุ?

(가) 법(法)이 아닌 것은 계(界)가 아닌가?

(ข) น ธาตู น มโนวิญฺญาณํ? (จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ).

(나) 계(界)가 아닌 것은 의식계(意識界)가 아닌가? (순환문을 결합해야 한다).

ปณฺณตฺติอุทฺเทสวาโร.

개념 제시의 절.

(ข) นิทฺเทโส

(나) 상세 설명

๑. ปทโสธนวาโร

1. 어구 정화의 절

(ก) อนุโลมํ

(가) 순회

๑๐. (ก) จกฺขุ จกฺขุธาตูติ?

10. (가) 안(眼)은 안계(眼界)인가?

ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ จกฺขุ, น จกฺขุธาตุ. จกฺขุธาตุ จกฺขุ เจว จกฺขุธาตุ จ.

천안(天眼)과 혜안(慧眼)은 안(眼)이지만 안계(眼界)는 아니다. 안계(眼界)는 안(眼)이기도 하고 안계(眼界)이기도 하다.

(ข) จกฺขุธาตุ จกฺขูติ? อามนฺตา.

(나) 안계(眼界)는 안(眼)인가? 그렇다.

(ก) โสตํ โสตธาตูติ?

(가) 이(耳)는 이계(耳界)인가?

ทิพฺพโสตํ ตณฺหาโสตํ โสตํ, น โสตธาตุ. โสตธาตุ โสตญฺเจว โสตธาตุ จ.

천이(天耳)와 갈애의 흐름은 이(耳/sota)이지만 이계(耳界)는 아니다. 이계(耳界)는 이(耳/sota)이기도 하고 이계(耳界)이기도 하다.

(ข) โสตธาตุ โสตนฺติ? อามนฺตา.

(나) 이계(耳界)는 이(耳)인가? 그렇다.

(ก) ฆานํ ฆานธาตูติ? อามนฺตา.

(문) 코(ghāna)는 코의 요소(ghānadhātu)입니까? (답) 그렇습니다.

(ข) ฆานธาตุ ฆานนฺติ? อามนฺตา. (ชิวฺหาปิ ฆานธาตุสทิสา).

(문) 코의 요소(ghānadhātu)는 코(ghāna)입니까? (답) 그렇습니다. (혀[jivhā] 또한 코의 요소와 같다.)

(ก) กาโย กายธาตูติ?

(문) 몸(kāyo)은 몸의 요소(kāyadhātu)입니까?

กายธาตุํ ฐเปตฺวา อวเสโส กาโย, น กายธาตุ. กายธาตุ กาโย เจว กายธาตุ จ.

(답) 몸의 요소(kāyadhātu)를 제외한 나머지 몸(kāyo)은 '몸'이지 '몸의 요소'가 아닙니다. 몸의 요소는 '몸'이기도 하고 '몸의 요소'이기도 합니다.

(ข) กายธาตุ กาโยติ? อามนฺตา.

(문) 몸의 요소(kāyadhātu)는 몸(kāyo)입니까? (답) 그렇습니다.

(ก) รูปํ รูปธาตูติ?

(문) 형색(rūpaṃ)은 형색의 요소(rūpadhātu)입니까?

รูปธาตุํ ฐเปตฺวา อวเสสํ รูปํ, น รูปธาตุ. รูปธาตุ รูปญฺเจว รูปธาตุ จ.

(답) 형색의 요소(rūpadhātu)를 제외한 나머지 형색(rūpa)은 '형색'이지 '형색의 요소'가 아닙니다. 형색의 요소는 '형색'이기도 하고 '형색의 요소'이기도 합니다.

(ข) รูปธาตุ รูปนฺติ? อามนฺตา. (สทฺโท ฆานสทิโส).

(문) 형색의 요소(rūpadhātu)는 형색(rūpa)입니까? (답) 그렇습니다. (소리[sadda]는 코와 같다.)

(ก) คนฺโธ [Pg.199] คนฺธธาตูติ?

(문) 냄새(gandho)는 냄새의 요소(gandhadhātu)입니까?

สีลคนฺโธ สมาธิคนฺโธ ปญฺญาคนฺโธ คนฺโธ, น คนฺธธาตุ. คนฺธธาตุ คนฺโธ เจว คนฺธธาตุ จ.

(답) 계의 향기(sīlagandho), 정의 향기(samādhigandho), 혜의 향기(paññāgandho)는 '냄새'이지 '냄새의 요소'가 아닙니다. 냄새의 요소는 '냄새'이기도 하고 '냄새의 요소'이기도 합니다.

(ข) คนฺธธาตุ คนฺโธติ? อามนฺตา.

(문) 냄새의 요소(gandhadhātu)는 냄새(gandho)입니까? (답) 그렇습니다.

(ก) รโส รสธาตูติ?

(문) 맛(raso)은 맛의 요소(rasadhātu)입니까?

อตฺถรโส ธมฺมรโส วิมุตฺติรโส รโส, น รสธาตุ. รสธาตุ รโส เจว รสธาตุ จ.

(답) 뜻의 맛(attharaso), 법의 맛(dhammaraso), 해탈의 맛(vimuttiraso)은 '맛'이지 '맛의 요소'가 아닙니다. 맛의 요소는 '맛'이기도 하고 '맛의 요소'이기도 합니다.

(ข) รสธาตุ รโสติ? อามนฺตา. (โผฏฺฐพฺโพ ฆานสทิโส).

(문) 맛의 요소(rasadhātu)는 맛(raso)입니까? (답) 그렇습니다. (감촉[phoṭṭhabba]은 코와 같다.)

(ก) จกฺขุวิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณธาตูติ? อามนฺตา.

(문) 안식(cakkhuviññāṇaṃ)은 안식계(cakkhuviññāṇadhātu)입니까? (답) 그렇습니다.

(ข) จกฺขุวิญฺญาณธาตุ จกฺขุวิญฺญาณนฺติ? อามนฺตา.

(문) 안식계(cakkhuviññāṇadhātu)는 안식(cakkhuviññāṇaṃ)입니까? (답) 그렇습니다.

โสตวิญฺญาณํ…เป… ฆานวิญฺญาณํ… ชิวฺหาวิญฺญาณํ… กายวิญฺญาณํ….

이식... 비식... 설식... 신식...

(ก) มโน มโนธาตูติ?

(문) 마노(mano)는 마노의 요소(manodhātu)입니까?

มโนธาตุํ ฐเปตฺวา อวเสโส มโน, น มโนธาตุ. มโนธาตุ มโน เจว มโนธาตุ จ.

(답) 마노의 요소(manodhātu)를 제외한 나머지 마노(mano)는 '마노'이지 '마노의 요소'가 아닙니다. 마노의 요소는 '마노'이기도 하고 '마노의 요소'이기도 합니다.

(ข) มโนธาตุ มโนติ? อามนฺตา.

(문) 마노의 요소(manodhātu)는 마노(mano)입니까? (답) 그렇습니다.

(ก) มโนวิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณธาตูติ? อามนฺตา.

(문) 의식(manoviññāṇaṃ)은 의식계(manoviññāṇadhātu)입니까? (답) 그렇습니다.

(ข) มโนวิญฺญาณธาตุ มโนวิญฺญาณนฺติ? อามนฺตา.

(문) 의식계(manoviññāṇadhātu)는 의식(manoviññāṇaṃ)입니까? (답) 그렇습니다.

(ก) ธมฺโม ธมฺมธาตูติ?

(문) 법(dhammo)은 법의 요소(dhammadhātu)입니까?

ธมฺมธาตุํ ฐเปตฺวา อวเสโส ธมฺโม, น ธมฺมธาตุ. ธมฺมธาตุ ธมฺโม เจว ธมฺมธาตุ จ.

(답) 법의 요소(dhammadhātu)를 제외한 나머지 법(dhammo)은 '법'이지 '법의 요소'가 아닙니다. 법의 요소는 '법'이기도 하고 '법의 요소'이기도 합니다.

(ข) ธมฺมธาตุ ธมฺโมติ? อามนฺตา.

(문) 법의 요소(dhammadhātu)는 법(dhammo)입니까? (답) 그렇습니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(ㄴ) 부정법

๑๑. (ก) น จกฺขุ น จกฺขุธาตูติ? อามนฺตา.

11. (문) 눈(cakkhu)이 아닌 것은 눈의 요소(cakkhudhātu)가 아닙니까? (답) 그렇습니다.

(ข) น จกฺขุธาตุ น จกฺขูติ?

(문) 눈의 요소(cakkhudhātu)가 아닌 것은 눈(cakkhu)이 아닙니까?

ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ น จกฺขุธาตุ, จกฺขุ. จกฺขุญฺจ จกฺขุธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว จกฺขุ น จ จกฺขุธาตุ.

(답) 천안(dibbacakkhu)과 혜안(paññācakkhu)은 눈의 요소(cakkhudhātu)는 아니지만 '눈'입니다. 눈과 눈의 요소를 제외한 나머지 것들은 '눈'도 아니고 '눈의 요소'도 아닙니다.

(ก) น โสตํ น โสตธาตูติ? อามนฺตา.

(문) 귀(sota)가 아닌 것은 귀의 요소(sotadhātu)가 아닙니까? (답) 그렇습니다.

(ข) น โสตธาตุ น โสตนฺติ?

(역) 이계(sotadhātu)가 아니면 귀(sota)가 아닙니까?

ทิพฺพโสตํ ตณฺหาโสตํ น โสตธาตุ, โสตํ. โสตญฺจ โสตธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว โสตํ น จ โสตธาตุ.

천이(dibbasota)와 갈애의 흐름(taṇhāsota)은 이계(sotadhātu)는 아니지만 귀(sota)입니다. 귀와 이계를 제외한 나머지 법은 귀도 아니고 이계도 아닙니다.

(ก) น [Pg.200] ฆานํ น ฆานธาตูติ? อามนฺตา.

(순) 코(ghāna)가 아니면 비계(ghānadhātu)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ฆานธาตุ น ฆานนฺติ? อามนฺตา.

(역) 비계(ghānadhātu)가 아니면 코(ghāna)가 아닙니까? 그렇습니다.

น ชิวฺหา… (สํขิตฺตํ, อุภโต อามนฺตา).

혀(jivhā)도 마찬가지입니다... (간략히 말하면, 순선과 역선 양측 모두 '그렇습니다'입니다).

(ก) น กาโย น กายธาตูติ? อามนฺตา.

(순) 몸(kāyo)이 아니면 신계(kāyadhātu)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น กายธาตุ น กาโยติ?

(역) 신계(kāyadhātu)가 아니면 몸(kāyo)이 아닙니까?

กายธาตุํ ฐเปตฺวา อวเสโส น กายธาตุ, กาโย. กายญฺจ กายธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสโส น เจว กาโย น จ กายธาตุ.

신계(kāyadhātu)를 제외한 나머지 몸(kāyo)은 신계는 아니지만 몸입니다. 몸과 신계를 제외한 나머지 법은 몸도 아니고 신계도 아닙니다.

(ก) น รูปํ น รูปธาตูติ? อามนฺตา.

(순) 색(rūpa)이 아니면 색계(rūpadhātu)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น รูปธาตุ น รูปนฺติ?

(역) 색계(rūpadhātu)가 아니면 색(rūpa)이 아닙니까?

รูปธาตุํ ฐเปตฺวา อวเสสํ น รูปธาตุ, รูปํ. รูปญฺจ รูปธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว รูปํ น จ รูปธาตุ.

색계(rūpadhātu)를 제외한 나머지 색(rūpa)은 색계는 아니지만 색입니다. 색과 색계를 제외한 나머지 법은 색도 아니고 색계도 아닙니다.

น สทฺโท…เป… น คนฺโธ น คนฺธธาตูติ? อามนฺตา.

소리(sadda)도 마찬가지이며... (중략) ...향기(gandho)가 아니면 향계(gandhadhātu)가 아닙니까? 그렇습니다.

น คนฺธธาตุ น คนฺโธติ?

(역) 향계(gandhadhātu)가 아니면 향기(gandho)가 아닙니까?

สีลคนฺโธ สมาธิคนฺโธ ปญฺญาคนฺโธ น คนฺธธาตุ, คนฺโธ. คนฺธญฺจ คนฺธธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสโส น เจว คนฺโธ น จ คนฺธธาตุ.

계향(sīlagandho), 정향(samādhigandho), 혜향(paññāgandho)은 향계(gandhadhātu)는 아니지만 향기(gandho)입니다. 향기와 향계를 제외한 나머지 법은 향기도 아니고 향계도 아닙니다.

(ก) น รโส น รสธาตูติ? อามนฺตา.

(순) 맛(raso)이 아니면 미계(rasadhātu)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น รสธาตุ น รโสติ?

(역) 미계(rasadhātu)가 아니면 맛(raso)이 아닙니까?

อตฺถรโส ธมฺมรโส วิมุตฺติรโส น รสธาตุ, รโส. รสญฺจ รสธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสโส น เจว รโส น จ รสธาตุ.

의미의 맛(attharaso), 법의 맛(dhammaraso), 해탈의 맛(vimuttiraso)은 미계(rasadhātu)는 아니지만 맛(raso)입니다. 맛과 미계를 제외한 나머지 법은 맛도 아니고 미계도 아닙니다.

น โผฏฺฐพฺโพ…เป… น จกฺขุวิญฺญาณํ น จกฺขุวิญฺญาณธาตูติ? อามนฺตา.

감촉(phoṭṭhabbo)도 마찬가지이며... (중략) ...안식(cakkhuviññāṇa)이 아니면 안식계(cakkhuviññāṇadhātu)가 아닙니까? 그렇습니다.

น จกฺขุวิญฺญาณธาตุ น จกฺขุวิญฺญาณนฺติ? อามนฺตา.

(역) 안식계(cakkhuviññāṇadhātu)가 아니면 안식(cakkhuviññāṇa)이 아닙니까? 그렇습니다.

น โสตวิญฺญาณํ…เป… น ฆานวิญฺญาณํ… น ชิวฺหาวิญฺญาณํ… น กายวิญฺญาณํ….

이식(sotaviññāṇa)... (중략) ...비식(ghānaviññāṇa)... 설식(jivhāviññāṇa)... 신식(kāyaviññāṇa)도 마찬가지입니다.

(ก) น มโน น มโนธาตูติ? อามนฺตา.

(순) 의(mano)가 아니면 의계(manodhātu)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น มโนธาตุ น มโนติ?

(역) 의계(manodhātu)가 아니면 의(mano)가 아닙니까?

มโนธาตุํ ฐเปตฺวา อวเสโส น มโนธาตุ, มโน. มนญฺจ มโนธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสโส น เจว มโน น จ มโนธาตุ.

의계(manodhātu)를 제외한 나머지 의(mano)는 의계는 아니지만 의입니다. 의와 의계를 제외한 나머지 법은 의도 아니고 의계도 아닙니다.

(ก) น มโนวิญฺญาณํ น มโนวิญฺญาณธาตูติ? อามนฺตา.

(순) 의식(manoviññāṇa)이 아니면 의식계(manoviññāṇadhātu)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น มโนวิญฺญาณธาตุ น มโนวิญฺญาณนฺติ? อามนฺตา.

(역) 의식계(manoviññāṇadhātu)가 아니면 의식(manoviññāṇa)이 아닙니까? 그렇습니다.

(ก) น ธมฺโม น ธมฺมธาตูติ? อามนฺตา.

(순) 법(dhammo)이 아니면 법계(dhammadhātu)가 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ธมฺมธาตุ น ธมฺโมติ?

(역) 법계(dhammadhātu)가 아니면 법(dhammo)이 아닙니까?

ธมฺมธาตุํ ฐเปตฺวา อวเสโส น ธมฺมธาตุ, ธมฺโม. ธมฺมญฺจ ธมฺมธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสโส น เจว ธมฺโม น จ ธมฺมธาตุ.

법계(dhammadhātu)를 제외한 나머지 법(dhammo)은 법계는 아니지만 법입니다. 법과 법계를 제외한 나머지 법은 법도 아니고 법계도 아닙니다.

๒. ปทโสธนมูลจกฺกวาโร

2. 단어 정화의 근본 순환절

(ก) อนุโลมํ

(순) 순선

๑๒. (ก) จกฺขุ [Pg.201] จกฺขุธาตูติ?

12. (가) 안(眼)은 안계(眼界)입니까?

ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ จกฺขุ, น จกฺขุธาตุ. จกฺขุธาตุ จกฺขุ เจว จกฺขุธาตุ จ.

천안(天眼)과 혜안(慧眼)은 안(眼)이지만 안계(眼界)는 아닙니다. 안계(眼界)는 안(眼)이기도 하고 안계(眼界)이기도 합니다.

(ข) ธาตู โสตธาตูติ?

(나) 계(界)는 이계(耳界)입니까?

โสตธาตุ ธาตุ เจว โสตธาตุ จ. อวเสสา ธาตู น โสตธาตุ.

이계(耳界)는 계(界)이기도 하고 이계(耳界)이기도 합니다. 나머지 계(界)들은 이계(耳界)가 아닙니다.

(ก) จกฺขุ จกฺขุธาตูติ?

(가) 안(眼)은 안계(眼界)입니까?

ทิพฺพจกฺขุ ปญฺญาจกฺขุ จกฺขุ, น จกฺขุธาตุ. จกฺขุธาตุ จกฺขุ เจว จกฺขุธาตุ จ. ธาตู ฆานธาตุ…เป… ธาตู ธมฺมธาตูติ?

천안(天眼)과 혜안(慧眼)은 안(眼)이지만 안계(眼界)는 아닙니다. 안계(眼界)는 안(眼)이기도 하고 안계(眼界)이기도 합니다. 계(界)는 비계(鼻界)입니까? …줄임… 계(界)는 법계(法界)입니까?

ธมฺมธาตุ ธาตุ เจว ธมฺมธาตุ จ. อวเสสา ธาตู น ธมฺมธาตุ.

법계(法界)는 계(界)이기도 하고 법계(法界)이기도 합니다. 나머지 계(界)들은 법계(法界)가 아닙니다.

(ยถา อายตนยมเก ปณฺณตฺติ เอวํ ธาตุยมเกปิ ปณฺณตฺติ. จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ).

(처쌍(處雙)의 시설(施設)과 같이 계쌍(界雙)에서도 시설(施設)의 바퀴(輪)를 구성해야 합니다.)

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역(逆)

๑๓. (ก) น จกฺขุ น จกฺขุธาตูติ? อามนฺตา.

13. (가) 안(眼)이 아니면 안계(眼界)도 아닙니까? 그렇습니다.

(ข) น ธาตู น โสตธาตูติ? อามนฺตา.

(나) 계(界)가 아니면 이계(耳界)도 아닙니까? 그렇습니다.

น จกฺขุ น จกฺขุธาตูติ? อามนฺตา.

안(眼)이 아니면 안계(眼界)도 아닙니까? 그렇습니다.

น ธาตู น ฆานธาตุ…เป… น ธาตู น ธมฺมธาตูติ? อามนฺตา.

계(界)가 아니면 비계(鼻界)도 아닙니까? …줄임… 계(界)가 아니면 법계(法界)도 아닙니까? 그렇습니다.

(จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ, สพฺเพ อามนฺตา อุภโตปิ เสเสปิ).

(바퀴를 구성해야 하며, 양쪽 모두와 나머지에 대해서도 모두 '그렇습니다'라고 해야 합니다.)

๓. สุทฺธธาตุวาโร

3. 순수계(純粹界)의 장

(ก) อนุโลมํ

(가) 순(順)

๑๔. (ก) จกฺขุ ธาตูติ? อามนฺตา.

14. (가) 안(眼)은 계(界)입니까? 그렇습니다.

(ข) ธาตู จกฺขุธาตูติ?

(나) 계(界)는 안계(眼界)입니까?

จกฺขุธาตุ ธาตุ เจว จกฺขุธาตุ จ. อวเสสา ธาตู น จกฺขุธาตุ.

안계(眼界)는 계(界)이기도 하고 안계(眼界)이기도 합니다. 나머지 계(界)들은 안계(眼界)가 아닙니다.

โสตํ ธาตูติ? อามนฺตา.

이(耳)는 계(界)입니까? 그렇습니다.

ฆานํ…เป… ชิวฺหา… กาโย… รูปํ… สทฺโท… คนฺโธ… รโส… โผฏฺฐพฺโพ….

비(鼻) …줄임… 설(舌) … 신(身) … 색(色) … 성(聲) … 향(香) … 미(味) … 촉(觸) ….

(ก) จกฺขุวิญฺญาณํ ธาตูติ? อามนฺตา.

(가) 안식(眼識)은 계(界)입니까? 그렇습니다.

(ข) ธาตู จกฺขุวิญฺญาณธาตูติ?

(나) 계(界)는 안식계(眼識界)입니까?

จกฺขุวิญฺญาณธาตุ ธาตุ เจว จกฺขุวิญฺญาณธาตุ จ. อวเสสา ธาตู น [Pg.202] จกฺขุวิญฺญาณธาตุ. โสตวิญฺญาณํ…เป… ฆานวิญฺญาณํ… ชิวฺหาวิญฺญาณํ… กายวิญฺญาณํ….

안식계(眼識界)는 계(界)이기도 하고 안식계(眼識界)이기도 합니다. 나머지 계(界)들은 안식계(眼識界)가 아닙니다. 이식(耳識) …줄임… 비식(鼻識) … 설식(舌識) … 신식(身識) ….

(ก) มโน ธาตูติ? อามนฺตา.

(가) 의(意)는 계(界)입니까? 그렇습니다.

(ข) ธาตู มโนธาตูติ?

(나) 계(界)는 의계(意界)입니까?

มโนธาตุ ธาตุ เจว มโนธาตุ จ. อวเสสา ธาตู น มโนธาตุ.

의계(意界)는 계(界)이기도 하고 의계(意界)이기도 합니다. 나머지 계(界)들은 의계(意界)가 아닙니다.

(ก) มโนวิญฺญาณํ ธาตูติ? อามนฺตา.

(가) 의식(意識)은 계(界)입니까? 그렇습니다.

(ข) ธาตู มโนวิญฺญาณธาตูติ?

(나) 계(界)는 의식계(意識界)입니까?

มโนวิญฺญาณธาตุ ธาตุ เจว มโนวิญฺญาณธาตุ จ. อวเสสา ธาตู น มโนวิญฺญาณธาตุ.

의식계(意識界)는 계(界)이기도 하고 의식계(意識界)이기도 합니다. 나머지 계(界)들은 의식계(意識界)가 아닙니다.

(ก) ธมฺโม ธาตูติ? อามนฺตา.

(가) 법은 계(界)입니까? 예, 그렇습니다.

(ข) ธาตู ธมฺมธาตูติ?

(나) 계는 법계(法界)입니까?

ธมฺมธาตุ ธาตุ เจว ธมฺมธาตุ จ. อวเสสา ธาตู น ธมฺมธาตุ.

법계는 계이기도 하고 법계이기도 합니다. 그 외의 계들은 계이지만 법계는 아닙니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역(逆)

๑๕. (ก) น จกฺขุ น ธาตูติ?

15. (가) 안(눈)이 아닌 것은 계가 아닙니까?

จกฺขุํ ฐเปตฺวา อวเสสา ธาตู น จกฺขุ, ธาตุ. จกฺขุญฺจ ธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว จกฺขุ น จ ธาตู.

안(눈)을 제외한 나머지 계들은 안(눈)은 아니지만 계입니다. 안(눈)과 계를 제외한 나머지는 안(눈)도 아니고 계도 아닙니다.

(ข) น ธาตู น จกฺขูติ? อามนฺตา.

(나) 계가 아닌 것은 안(눈)이 아닙니까? 예, 그렇습니다.

น โสตํ น ธาตูติ?

이(귀)가 아닌 것은 계가 아닙니까?

โสตํ ฐเปตฺวา…เป… ฆานํ ฐเปตฺวา…เป… ชิวฺห ฐเปตฺวา…เป….

이(귀)를 제외하고… (생략) … 비(코)를 제외하고… (생략) … 설(혀)을 제외하고… (생략) …

(ก) น กาโย น ธาตูติ? อามนฺตา.

(가) 신(몸)이 아닌 것은 계가 아닙니까? 예, 그렇습니다.

(ข) น ธาตู น กายธาตูติ? อามนฺตา.

(나) 계가 아닌 것은 신계가 아닙니까? 예, 그렇습니다.

น รูปํ น ธาตูติ?

색(형색)이 아닌 것은 계가 아닙니까?

รูปํ ฐเปตฺวา…เป… สทฺทํ… คนฺธํ… รสํ… โผฏฺฐพฺพํ… จกฺขุวิญฺญาณํ…เป… มโนวิญฺญาณํ ฐเปตฺวา…เป….

색을 제외하고… (생략) … 성… 향… 미… 촉… 안식… (생략) … 의식을 제외하고… (생략) …

(ก) น ธมฺโม น ธาตูติ? อามนฺตา.

(가) 법이 아닌 것은 계가 아닙니까? 예, 그렇습니다.

(ข) น ธาตู น ธมฺมธาตูติ? อามนฺตา.

(나) 계가 아닌 것은 법계가 아닙니까? 예, 그렇습니다.

๔. สุทฺธธาตุมูลจกฺกวาโร

4. 순수 계 근본 순환문

(ก) อนุโลมํ

(가) 순(順)

๑๖. (ก) จกฺขุ ธาตูติ? อามนฺตา.

16. (가) 안(눈)은 계입니까? 예, 그렇습니다.

(ข) ธาตู โสตธาตูติ?

(나) 계는 이계(耳界)입니까?

โสตธาตุ ธาตุ เจว โสตธาตุ จ. อวเสสา ธาตู น โสตธาตุ.

이계는 계이기도 하고 이계이기도 합니다. 그 외의 계들은 계이지만 이계는 아닙니다.

จกฺขุ ธาตูติ? อามนฺตา.

안(눈)은 계입니까? 예, 그렇습니다.

ธาตู ฆานธาตุ…เป… ธาตู ธมฺมธาตูติ?

계는 비계입니까? … (생략) … 계는 법계입니까?

ธมฺมธาตุ ธาตุ เจว ธมฺมธาตุ จ. อวเสสา ธาตู น ธมฺมธาตุ. (จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ).

법계는 계이기도 하고 법계이기도 합니다. 그 외의 계들은 계이지만 법계는 아닙니다. (순환문을 구성해야 한다.)

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역(逆)

๑๗. (ก) น [Pg.203] จกฺขุ น ธาตูติ?

17. (가) 안(눈)이 아닌 것은 계가 아닙니까?

จกฺขุํ ฐเปตฺวา อวเสสา ธาตู น จกฺขุธาตุ. จกฺขุญฺจ ธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว จกฺขุ น จ ธาตุ.

안(눈)을 제외한 나머지 계들은 안계가 아닙니다. 안(눈)과 계를 제외한 나머지는 안(눈)도 아니고 계도 아닙니다.

(ข) น ธาตู น โสตธาตูติ? อามนฺตา.

(나) 계가 아닌 것은 이계가 아닙니까? 예, 그렇습니다.

น จกฺขุ น ธาตูติ?

안(눈)이 아닌 것은 계가 아닙니까?

จกฺขุํ ฐเปตฺวา อวเสสา ธาตู น จกฺขุ, ธาตุ. จกฺขุ จ ธาตุญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว จกฺขุ น จ ธาตุ. น ธาตู น ฆานธาตุ…เป… น ธาตู น ธมฺมธาตูติ? อามนฺตา.

안(눈)을 제외한 나머지 계들은 안(눈)은 아니지만 계입니다. 안(눈)과 계를 제외한 나머지는 안(눈)도 아니고 계도 아닙니다. 계가 아닌 것은 비계가 아닙니까? … (생략) … 계가 아닌 것은 법계가 아닙니까? 예, 그렇습니다.

(ก) น ธมฺโม น ธาตูติ? อามนฺตา.

(가) 법이 아닌 것은 계가 아닙니까? 예, 그렇습니다.

(ข) น ธาตู น จกฺขุธาตูติ? อามนฺตา.

(나) 요소(dhātu)가 아닌 것은 안계(眼界)가 아닙니까? 그러합니다.

น ธมฺโม น ธาตูติ? อามนฺตา.

법(dhamma)이 아닌 것은 요소가 아닙니까? 그러합니다.

น ธาตู น โสตธาตุ…เป… น ธาตู น มโนวิญฺญาณธาตูติ? อามนฺตา. (จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ).

요소가 아닌 것은 이계(耳界)가 아닙니까? … (생략) … 요소가 아닌 것은 의식계(意識界)가 아닙니까? 그러합니다. (바퀴를 연결해야 한다).

(ยถา อายตนยมกสฺส ปณฺณตฺติ เอวํ ธาตุยมกสฺส ปณฺณตฺติ วิตฺถาเรตพฺพา)

(처소쌍의 시설이 그러하듯이, 이와 같이 요소쌍의 시설도 상세히 서술해야 한다.)

ปณฺณตฺตินิทฺเทสวาโร.

시설설명절.

๒. ปวตฺติวาโร ๑. อุปฺปาทวาโร

2. 발생절 1. 일어남의 부분.

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재의 부분.

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순방향 보충.

๑๘. (ก) ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตธาตุ อุปฺปชฺชตีติ?

18. (가) 어떤 사람에게 안계가 일어난다면, 그 사람에게 이계도 일어납니까?

สจกฺขุกานํ อโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ โสตธาตุ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ สโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ โสตธาตุ จ อุปฺปชฺชติ.

안(眼)은 있고 이(耳)는 없는 자들이 태어날 때, 그들에게 안계는 일어나지만, 그들에게 이계는 일어나지 않습니다. 안도 있고 이도 있는 자들이 태어날 때, 그들에게 안계도 일어나고 이계도 일어납니다.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 이계가 일어난다면, 그 사람에게 안계도 일어납니까?

สโสตกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตธาตุ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ. สโสตกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ.

이는 있고 안은 없는 자들이 태어날 때, 그들에게 이계는 일어나지만, 그들에게 안계는 일어나지 않습니다. 이도 있고 안도 있는 자들이 태어날 때, 그들에게 이계도 일어나고 안계도 일어납니다.

(ก) ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานธาตุ อุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어떤 사람에게 안계가 일어난다면, 그 사람에게 비계(鼻界)도 일어납니까?

สจกฺขุกานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ฆานธาตุ [Pg.204] อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ ฆานธาตุ จ อุปฺปชฺชติ.

안은 있고 비(鼻)는 없는 자들이 태어날 때, 그들에게 안계는 일어나지만, 그들에게 비계는 일어나지 않습니다. 안도 있고 비도 있는 자들이 태어날 때, 그들에게 안계도 일어나고 비계도 일어납니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ฆานธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 비계가 일어난다면, 그 사람에게 안계도 일어납니까?

สฆานกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานธาตุ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ. สฆานกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ.

비는 있고 안은 없는 자들이 태어날 때, 그들에게 비계는 일어나지만, 그들에게 안계는 일어나지 않습니다. 비도 있고 안도 있는 자들이 태어날 때, 그들에게 비계도 일어나고 안계도 일어납니다.

(ก) ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปธาตุ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안계가 일어난다면, 그 사람에게 색계(色界)도 일어납니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน รูปธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 색계가 일어난다면, 그 사람에게 안계도 일어납니까?

สรูปกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปธาตุ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ.

색(色)은 있고 안은 없는 자들이 태어날 때, 그들에게 색계는 일어나지만, 그들에게 안계는 일어나지 않습니다. 안이 있는 자들이 태어날 때, 그들에게 색계도 일어나고 안계도 일어납니다.

(ก) ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มโนวิญฺญาณธาตุ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안계가 일어난다면, 그 사람에게 의식계(意識界)도 일어납니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มโนวิญฺญาณธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 의식계가 일어난다면, 그 사람에게 안계도 일어납니까?

สจิตฺตกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มโนวิญฺญาณธาตุ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มโนวิญฺญาณธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ.

심(心)은 있고 안은 없는 자들이 태어날 때, 그들에게 의식계는 일어나지만, 그들에게 안계는 일어나지 않습니다. 안이 있는 자들이 태어날 때, 그들에게 의식계도 일어나고 안계도 일어납니다.

(ก) ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมธาตุ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 안계가 일어난다면, 그 사람에게 법계(法界)도 일어납니까? 그러합니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ธมฺมธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 혹은, 어떤 사람에게 법계가 일어난다면, 그 사람에게 안계도 일어납니까?

อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมธาตุ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ.

안이 없는 자들이 태어날 때, 그들에게 법계는 일어나지만, 그들에게 안계는 일어나지 않습니다. 안이 있는 자들이 태어날 때, 그들에게 법계도 일어나고 안계도 일어납니다.

(ยถา อายตนยมกํ วิภตฺตํ เอวํ ธาตุยมกมฺปิ วิภชิตพฺพํ, สทิสํ กาตพฺพํ).

(처소쌍이 분석되었듯이 이와 같이 요소쌍도 분석되어야 하며, 똑같이 행해져야 한다.)

๓. ปริญฺญาวาโร

3. 통달절.

๑๙. โย จกฺขุธาตุํ ปริชานาติ โส โสตธาตุํ ปริชานาตีติ? อามนฺตา.…เป… (ธาตุยมกํ ปริปุณฺณํ เปยฺยาเลน).

19. 안계를 철저히 아는 자는 이계를 철저히 압니까? 그러합니다. … (생략) … (요소쌍은 생략구와 함께 완결되었다).

ธาตุยมกํ นิฏฺฐิตํ.

요소쌍이 끝났다.

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

그분 세존, 아라한, 정등각자께 귀의합니다.

๕. สจฺจยมกํ

5. 사제 쌍권

๑. ปณฺณตฺติวาโร

1. 개념절

(ก) อุทฺเทโส

(가) 개요

๑. จตฺตาริ [Pg.205] สจฺจานิ – ทุกฺขสจฺจํ, สมุทยสจฺจํ นิโรธสจฺจํ, มคฺคสจฺจํ.

1. 네 가지 진리는 괴로움의 성스러운 진리, 일어남의 성스러운 진리, 소멸의 성스러운 진리, 도의 성스러운 진리이다.

๑. ปทโสธนวาโร

1. 어구 정화절

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๒. (ก) ทุกฺขํ ทุกฺขสจฺจํ?

2. (가) 괴로움은 괴로움의 성스러운 진리인가?

(ข) ทุกฺขสจฺจํ ทุกฺขํ?

(나) 괴로움의 성스러운 진리는 괴로움인가?

(ก) สมุทโย สมุทยสจฺจํ?

(가) 일어남은 일어남의 성스러운 진리인가?

(ข) สมุทยสจฺจํ สมุทโย?

(나) 일어남의 성스러운 진리는 일어남인가?

(ก) นิโรโธ นิโรธสจฺจํ?

(가) 소멸은 소멸의 성스러운 진리인가?

(ข) นิโรธสจฺจํ นิโรโธ?

(나) 소멸의 성스러운 진리는 소멸인가?

(ก) มคฺโค มคฺคสจฺจํ?

(가) 도는 도의 성스러운 진리인가?

(ข) มคฺคสจฺจํ มคฺโค?

(나) 도의 성스러운 진리는 도인가?

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역방향

๓. (ก) น ทุกฺขํ น ทุกฺขสจฺจํ?

3. (가) 괴로움이 아니면 괴로움의 성스러운 진리가 아닌가?

(ข) น ทุกฺขสจฺจํ น ทุกฺขํ?

(나) 괴로움의 성스러운 진리가 아니면 괴로움이 아닌가?

(ก) น สมุทโย น สมุทยสจฺจํ?

(가) 일어남이 아니면 일어남의 성스러운 진리가 아닌가?

(ข) น สมุทยสจฺจํ น สมุทโย?

(나) 일어남의 성스러운 진리가 아니면 일어남이 아닌가?

(ก) น นิโรโธ น นิโรธสจฺจํ?

(가) 소멸이 아니면 소멸의 성스러운 진리가 아닌가?

(ข) น นิโรธสจฺจํ น นิโรโธ?

(나) 소멸의 성스러운 진리가 아니면 소멸이 아닌가?

(ก) น มคฺโค น มคฺคสจฺจํ?

(가) 도가 아니면 도의 성스러운 진리가 아닌가?

(ข) น มคฺคสจฺจํ น มคฺโค?

(나) 도의 성스러운 진리가 아니면 도가 아닌가?

๒. ปทโสธนมูลจกฺกวาโร

2. 어구 정화 근본 순환절

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๔. (ก) ทุกฺขํ [Pg.206] ทุกฺขสจฺจํ?

4. (가) 괴로움은 괴로움의 성스러운 진리인가?

(ข) สจฺจา สมุทยสจฺจํ?

(나) 진리들은 일어남의 성스러운 진리인가?

(ก) ทุกฺขํ ทุกฺขสจฺจํ?

(가) 괴로움은 괴로움의 성스러운 진리인가?

(ข) สจฺจา นิโรธสจฺจํ?

(나) 진리들은 소멸의 성스러운 진리인가?

(ก) ทุกฺขํ ทุกฺขสจฺจํ?

(가) 괴로움은 괴로움의 성스러운 진리인가?

(ข) สจฺจา มคฺคสจฺจํ?

(나) 진리들은 도성제입니까?

(ก) สมุทโย สมุทยสจฺจํ?

(가) 집기(集起)는 집성제입니까?

(ข) สจฺจา ทุกฺขสจฺจํ?

(나) 진리들은 고성제입니까?

(ก) สมุทโย สมุทยสจฺจํ?

(가) 집기(集起)는 집성제입니까?

(ข) สจฺจา นิโรธสจฺจํ?

(나) 진리들은 멸성제입니까?

(ก) สมุทโย สมุทยสจฺจํ?

(가) 집기(集起)는 집성제입니까?

(ข) สจฺจา มคฺคสจฺจํ?

(나) 진리들은 도성제입니까?

(ก) นิโรโธ นิโรธสจฺจํ?

(가) 소멸은 멸성제입니까?

(ข) สจฺจา ทุกฺขสจฺจํ?

(나) 진리들은 고성제입니까?

(ก) นิโรโธ นิโรธสจฺจํ?

(가) 소멸은 멸성제입니까?

(ข) สจฺจา สมุทยสจฺจํ?

(나) 진리들은 집성제입니까?

(ก) นิโรโธ นิโรธสจฺจํ?

(가) 소멸은 멸성제입니까?

(ข) สจฺจา มคฺคสจฺจํ?

(나) 진리들은 도성제입니까?

(ก) มคฺโค มคฺคสจฺจํ?

(가) 도(道)는 도성제입니까?

(ข) สจฺจา ทุกฺขสจฺจํ?

(나) 진리들은 고성제입니까?

(ก) มคฺโค มคฺคสจฺจํ?

(가) 도(道)는 도성제입니까?

(ข) สจฺจา สมุทยสจฺจํ?

(나) 진리들은 집성제입니까?

(ก) มคฺโค มคฺคสจฺจํ?

(가) 도(道)는 도성제입니까?

(ข) สจฺจา นิโรธสจฺจํ?

(나) 진리들은 멸성제입니까?

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 부정

๕. (ก) น ทุกฺขํ น ทุกฺขสจฺจํ?

5. (가) 고(苦)가 아니면 고성제가 아닙니까?

(ข) น สจฺจา น สมุทยสจฺจํ?

(나) 진리들이 아니면 집성제가 아닙니까?

(ก) น ทุกฺขํ น ทุกฺขสจฺจํ?

(가) 고(苦)가 아니면 고성제가 아닙니까?

(ข) น สจฺจา น นิโรธสจฺจํ?

(나) 진리들이 아니면 멸성제가 아닙니까?

(ก) น ทุกฺขํ น ทุกฺขสจฺจํ?

(가) 고(苦)가 아니면 고성제가 아닙니까?

(ข) น สจฺจา น มคฺคสจฺจํ?

(나) 진리들이 아니면 도성제가 아닙니까?

(ก) น สมุทโย น สมุทยสจฺจํ?

(가) 집기(集起)가 아니면 집성제가 아닙니까?

(ข) น สจฺจา น ทุกฺขสจฺจํ?

(나) 진리들이 아니면 고성제가 아닙니까?

(ก) น สมุทโย น สมุทยสจฺจํ?

(가) 집기(集起)가 아니면 집성제가 아닙니까?

(ข) น สจฺจา น นิโรธสจฺจํ?

(나) 진리들이 아니면 멸성제가 아닙니까?

(ก) น สมุทโย น สมุทยสจฺจํ?

(가) 일어남[집]이 아니면 집성제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น มคฺคสจฺจํ?

(나) 진제들이 아니면 도성제가 아닌가?

(ก) น นิโรโธ น นิโรธสจฺจํ?

(가) 소멸[멸]이 아니면 멸성제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น ทุกฺขสจฺจํ?

(나) 진제들이 아니면 고성제가 아닌가?

(ก) น นิโรโธ น นิโรธสจฺจํ?

(가) 소멸[멸]이 아니면 멸성제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น สมุทยสจฺจํ?

(나) 진제들이 아니면 집성제가 아닌가?

(ก) น นิโรโธ น นิโรธสจฺจํ?

(가) 소멸[멸]이 아니면 멸성제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น มคฺคสจฺจํ?

(나) 진제들이 아니면 도성제가 아닌가?

(ก) น มคฺโค น มคฺคสจฺจํ?

(가) 도(道)가 아니면 도성제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น ทุกฺขสจฺจํ?

(나) 진제들이 아니면 고성제가 아닌가?

(ก) น มคฺโค น มคฺคสจฺจํ?

(가) 도(道)가 아니면 도성제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น สมุทยสจฺจํ?

(나) 진제들이 아니면 집성제가 아닌가?

(ก) น มคฺโค น มคฺคสจฺจํ?

(가) 도(道)가 아니면 도성제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น นิโรธสจฺจํ?

(나) 진제들이 아니면 멸성제가 아닌가?

๓. สุทฺธสจฺจวาโร

3. 순수진제편(純粹眞諦篇)

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๖. (ก) ทุกฺขํ [Pg.207] สจฺจํ?

6. (가) 괴로움[고]은 진제인가?

(ข) สจฺจา ทุกฺขํ?

(나) 진제들은 괴로움[고성제]인가?

(ก) สมุทโย สจฺจํ?

(가) 일어남[집]은 진제인가?

(ข) สจฺจา สมุทโย?

(나) 진제들은 일어남[집성제]인가?

(ก) นิโรโธ สจฺจํ?

(가) 소멸[멸]은 진제인가?

(ข) สจฺจา นิโรโธ?

(나) 진제들은 소멸[멸성제]인가?

(ก) มคฺโค สจฺจํ?

(가) 도(道)는 진제인가?

(ข) สจฺจา มคฺโค?

(나) 진제들은 도(道)[도성제]인가?

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역방향

๗. (ก) น ทุกฺขํ น สจฺจํ?

7. (가) 괴로움[고]이 아니면 진제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น ทุกฺขํ?

(나) 진제들이 아니면 괴로움[고성제]이 아닌가?

(ก) น สมุทโย น สจฺจํ?

(가) 일어남[집]이 아니면 진제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น สมุทโย?

(나) 진제들이 아니면 일어남[집성제]이 아닌가?

(ก) น นิโรโธ น สจฺจํ?

(가) 소멸[멸]이 아니면 진제가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น นิโรโธ?

(역) 진리가 아니라면 소멸도 아닌가?

(ก) น มคฺโค น สจฺจํ?

(순) 도가 아니라면 진리도 아닌가?

(ข) น สจฺจา น มคฺโค?

(역) 진리가 아니라면 도도 아닌가?

๔. สุทฺธสจฺจมูลจกฺกวาโร

4. 순수 진리 근본 회전절

(ก) อนุโลมํ

(순) 순방향

๘. (ก) ทุกฺขํ สจฺจํ?

8. (순) 괴로움은 진리인가?

(ข) สจฺจา สมุทโย?

(역) 진리는 일어남인가?

(ก) ทุกฺขํ สจฺจํ?

(순) 괴로움은 진리인가?

(ข) สจฺจา นิโรโธ?

(역) 진리는 소멸인가?

(ก) ทุกฺขํ สจฺจํ?

(순) 괴로움은 진리인가?

(ข) สจฺจา มคฺโค?

(역) 진리는 도인가?

สมุทโย สจฺจํ?

일어남은 진리인가?

สจฺจา ทุกฺขํ?…เป… สจฺจา มคฺโค?

진리는 괴로움인가? ... 중략 ... 진리는 도인가?

นิโรโธ สจฺจํ?

소멸은 진리인가?

สจฺจา ทุกฺขํ?…เป… สจฺจา มคฺโค?

진리는 괴로움인가? ... 중략 ... 진리는 도인가?

(ก) มคฺโค สจฺจํ?

(순) 도는 진리인가?

(ข) สจฺจา ทุกฺขํ?

(역) 진리는 괴로움인가?

(ก) มคฺโค สจฺจํ?

(순) 도는 진리인가?

(ข) สจฺจา สมุทโย?

(역) 진리는 일어남인가?

(ก) มคฺโค สจฺจํ?

(순) 도는 진리인가?

(ข) สจฺจา นิโรโธ?

(역) 진리는 소멸인가?

(ข) ปจฺจนีกํ

(역) 역방향

๙. (ก) น ทุกฺขํ น สจฺจํ?

9. (순) 괴로움이 아니라면 진리도 아닌가?

(ข) น สจฺจา น สมุทโย?

(역) 진리가 아니라면 일어남도 아닌가?

(ก) น ทุกฺขํ น สจฺจํ?

(순) 괴로움이 아니라면 진리도 아닌가?

(ข) น สจฺจา น นิโรโธ?

(역) 진리가 아니라면 소멸도 아닌가?

(ก) น ทุกฺขํ น สจฺจํ?

(순) 괴로움이 아니라면 진리도 아닌가?

(ข) น สจฺจา น มคฺโค?

(역) 진리가 아니라면 도도 아닌가?

น [Pg.208] สมุทโย น สจฺจํ?

일어남이 아니라면 진리도 아닌가?

น สจฺจา น ทุกฺขํ?…เป… น สจฺจา น มคฺโค?

진리가 아니라면 괴로움도 아닌가? ... 중략 ... 진리가 아니라면 도도 아닌가?

น นิโรโธ น สจฺจํ?

소멸이 아니면 진리가 아닌가?

น สจฺจา น ทุกฺขํ?…เป… น สจฺจา น มคฺโค?

진리들이 아니면 괴로움이 아닌가? …(중략)… 진리들이 아니면 도가 아닌가?

(ก) น มคฺโค น สจฺจํ?

(가) 도가 아니면 진리가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น ทุกฺขํ?

(나) 진리들이 아니면 괴로움이 아닌가?

(ก) น มคฺโค น สจฺจํ?

(가) 도가 아니면 진리가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น สมุทโย?

(나) 진리들이 아니면 일어남이 아닌가?

(ก) น มคฺโค น สจฺจํ?

(가) 도가 아니면 진리가 아닌가?

(ข) น สจฺจา น นิโรโธ?

(나) 진리들이 아니면 소멸이 아닌가?

ปณฺณตฺติอุทฺเทสวาโร.

개념의 게송 요약 구절이 끝났다.

๑. ปณฺณตฺติวาร

1. 개념의 분류

(ข) นิทฺเทโส

(나) 해설

๑. ปทโสธนวาโร

1. 단어 정화의 단락

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๑๐. (ก) ทุกฺขํ ทุกฺขสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

10. (가) 괴로움은 괴로움의 성스러운 진리인가? 그러하다.

(ข) ทุกฺขสจฺจํ ทุกฺขนฺติ?

(나) 괴로움의 성스러운 진리는 괴로움인가?

กายิกํ ทุกฺขํ เจตสิกํ ทุกฺขํ ฐเปตฺวา อวเสสํ ทุกฺขสจฺจํ, น ทุกฺขํ. กายิกํ ทุกฺขํ เจตสิกํ ทุกฺขํ ทุกฺขญฺเจว ทุกฺขสจฺจญฺจ.

신체적인 괴로움과 정신적인 괴로움을 제외한 나머지는 괴로움의 성스러운 진리이지 괴로움은 아니다. 신체적인 괴로움과 정신적인 괴로움은 괴로움이기도 하고 괴로움의 성스러운 진리이기도 하다.

(ก) สมุทโย สมุทยสจฺจนฺติ?

(가) 일어남은 일어남의 성스러운 진리인가?

สมุทยสจฺจํ ฐเปตฺวา อวเสโส สมุทโย, น สมุทยสจฺจํ. สมุทยสจฺจํ สมุทโย เจว สมุทยสจฺจญฺจ.

일어남의 성스러운 진리를 제외한 나머지는 일어남이지 일어남의 성스러운 진리는 아니다. 일어남의 성스러운 진리는 일어남이기도 하고 일어남의 성스러운 진리이기도 하다.

(ข) สมุทยสจฺจํ สมุทโยติ? อามนฺตา.

(나) 일어남의 성스러운 진리는 일어남인가? 그러하다.

(ก) นิโรโธ นิโรธสจฺจนฺติ?

(가) 소멸은 소멸의 성스러운 진리인가?

นิโรธสจฺจํ ฐเปตฺวา อวเสโส นิโรโธ, น นิโรธสจฺจํ. นิโรธสจฺจํ นิโรโธ เจว นิโรธสจฺจญฺจ.

소멸의 성스러운 진리를 제외한 나머지는 소멸이지 소멸의 성스러운 진리는 아니다. 소멸의 성스러운 진리는 소멸이기도 하고 소멸의 성스러운 진리이기도 하다.

(ข) นิโรธสจฺจํ นิโรโธติ? อามนฺตา.

(나) 소멸의 성스러운 진리는 소멸인가? 그러하다.

(ก) มคฺโค มคฺคสจฺจนฺติ?

(가) 도는 도의 성스러운 진리인가?

มคฺคสจฺจํ ฐเปตฺวา อวเสโส มคฺโค, น มคฺคสจฺจํ. มคฺคสจฺจํ มคฺโค เจว มคฺคสจฺจญฺจ.

도의 성스러운 진리를 제외한 나머지는 도이지 도의 성스러운 진리는 아니다. 도의 성스러운 진리는 도이기도 하고 도의 성스러운 진리이기도 하다.

(ข) มคฺคสจฺจํ มคฺโคติ? อามนฺตา.

(나) 도의 성스러운 진리는 도인가? 그러하다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역방향

๑๑. (ก) น ทุกฺขํ น ทุกฺขสจฺจนฺติ?

11. (가) 괴로움이 아니면 괴로움의 성스러운 진리도 아닌가?

กายิกํ ทุกฺขํ เจตสิกํ ทุกฺขํ ฐเปตฺวา อวเสสํ น ทุกฺขํ ทุกฺขสจฺจํ. ทุกฺขญฺจ ทุกฺขสจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว ทุกฺขํ น จ ทุกฺขสจฺจํ.

신체적인 괴로움과 정신적인 괴로움을 제외한 나머지는 괴로움은 아니지만 괴로움의 성스러운 진리이다. 괴로움과 괴로움의 성스러운 진리를 제외한 나머지는 괴로움도 아니고 괴로움의 성스러운 진리도 아니다.

(ข) น ทุกฺขสจฺจํ น ทุกฺขนฺติ? อามนฺตา.

(나) 괴로움의 성스러운 진리가 아니면 괴로움도 아닌가? 그러하다.

(ก) น [Pg.209] สมุทโย น สมุทยสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(가) 일어남이 아니면 일어남의 성스러운 진리도 아닌가? 그러하다.

(ข) น สมุทยสจฺจํ น สมุทโยติ?

(역) 집제(samudayasacca)가 아닌 것은 집(samudaya)이 아닌가?

สมุทยสจฺจํ ฐเปตฺวา อวเสโส น สมุทยสจฺจํ, สมุทโย. สมุทยญฺจ สมุทยสจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสโส น เจว สมุทโย น จ สมุทยสจฺจํ.

집제를 제외한 나머지 집은 집제가 아니지만 집이다. 집과 집제를 제외한 나머지 법은 집도 아니고 집제도 아니다.

(ก) น นิโรโธ น นิโรธสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(순) 멸(nirodha)이 아닌 것은 멸제(nirodhasacca)가 아닌가? 그렇다.

(ข) น นิโรธสจฺจํ น นิโรโธติ?

(역) 멸제(nirodhasacca)가 아닌 것은 멸(nirodha)이 아닌가?

นิโรธสจฺจํ ฐเปตฺวา อวเสโส น นิโรธสจฺจํ, นิโรโธ. นิโรธญฺจ นิโรธสจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสโส น เจว นิโรโธ น จ นิโรธสจฺจํ.

멸제를 제외한 나머지 멸은 멸제가 아니지만 멸이다. 멸과 멸제를 제외한 나머지 법은 멸도 아니고 멸제도 아니다.

(ก) น มคฺโค น มคฺคสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(순) 도(magga)가 아닌 것은 도제(maggasacca)가 아닌가? 그렇다.

(ข) น มคฺคสจฺจํ น มคฺโคติ?

(역) 도제(maggasacca)가 아닌 것은 도(magga)가 아닌가?

มคฺคสจฺจํ ฐเปตฺวา อวเสโส น มคฺคสจฺจํ, มคฺโค. มคฺคญฺจ มคฺคสจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสโส น เจว มคฺโค น จ มคฺคสจฺจํ.

도제를 제외한 나머지 도는 도제가 아니지만 도이다. 도와 도제를 제외한 나머지 법은 도도 아니고 도제도 아니다.

๒. ปทโสธนมูลจกฺกวาโร

2. 어구의 정화 근본 순환문(Padasodhanamūlacakkavāra)

(ก) อนุโลมํ

(순) 순방향

๑๒. (ก) ทุกฺขํ ทุกฺขสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

12. (순) 고(dukkha)는 고제(dukkhasacca)인가? 그렇다.

(ข) สจฺจา สมุทยสจฺจนฺติ?

(역) 진리(sacca)들은 집제(samudayasacca)인가?

สมุทยสจฺจํ สจฺจญฺเจว สมุทยสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น สมุทยสจฺจํ.

집제는 진리이기도 하고 집제이기도 하다. 나머지 진리들은 집제가 아니다.

ทุกฺขํ ทุกฺขสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

고는 고제인가? 그렇다.

สจฺจา นิโรธสจฺจนฺติ?…เป… สจฺจา มคฺคสจฺจนฺติ?

진리들은 멸제인가? …줄임… 진리들은 도제인가?

มคฺคสจฺจํ สจฺจญฺเจว มคฺคสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น มคฺคสจฺจํ.

도제는 진리이기도 하고 도제이기도 하다. 나머지 진리들은 도제가 아니다.

๑๓. สมุทโย สมุทยสจฺจนฺติ?

13. 집은 집제인가?

สมุทยสจฺจํ ฐเปตฺวา อวเสโส สมุทโย, น สมุทยสจฺจํ. สมุทยสจฺจํ สมุทโย เจว สมุทยสจฺจญฺจ. สจฺจา ทุกฺขสจฺจนฺติ? …เป… สจฺจา นิโรธสจฺจนฺติ?…เป… สจฺจา มคฺคสจฺจนฺติ?

집제를 제외한 나머지 집은 집이지만 집제는 아니다. 집제는 집이기도 하고 집제이기도 하다. 진리들은 고제인가? …줄임… 진리들은 멸제인가? …줄임… 진리들은 도제인가?

มคฺคสจฺจํ สจฺจญฺเจว มคฺคสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น มคฺคสจฺจํ.

도제는 진리이기도 하고 도제이기도 하다. 나머지 진리들은 도제가 아니다.

๑๔. นิโรโธ นิโรธสจฺจนฺติ?

14. 멸은 멸제인가?

นิโรธสจฺจํ ฐเปตฺวา อวเสโส นิโรโธ, น นิโรธสจฺจํ. นิโรธสจฺจํ นิโรโธ เจว นิโรธสจฺจญฺจ.

멸제를 제외한 나머지 멸은 멸이지만 멸제는 아니다. 멸제는 멸이기도 하고 멸제이기도 하다.

สจฺจา ทุกฺขสจฺจนฺติ?…เป… สจฺจา สมุทยสจฺจนฺติ? …เป… สจฺจา มคฺคสจฺจนฺติ?

진리들은 고제인가? …줄임… 진리들은 집제인가? …줄임… 진리들은 도제인가?

มคฺคสจฺจํ สจฺจญฺเจว มคฺคสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น มคฺคสจฺจํ.

도제는 진리이기도 하고 도제이기도 하다. 나머지 진리들은 도제가 아니다.

๑๕. มคฺโค [Pg.210] มคฺคสจฺจนฺติ?

15. 도는 도제인가?

มคฺคสจฺจํ ฐเปตฺวา อวเสโส มคฺโค, น มคฺคสจฺจํ. มคฺคสจฺจํ มคฺโค เจว มคฺคสจฺจญฺจ.

도제를 제외한 나머지 도는 도이지만 도제는 아니다. 도제는 도이기도 하고 도제이기도 하다.

สจฺจา ทุกฺขสจฺจนฺติ?…เป… สจฺจา สมุทยสจฺจนฺติ? …เป… สจฺจา นิโรธสจฺจนฺติ?

진리들은 고제인가? …줄임… 진리들은 집제인가? …줄임… 진리들은 멸제인가?

นิโรธสจฺจํ สจฺจญฺเจว นิโรธสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น นิโรธสจฺจํ.

멸제는 진리이기도 하고 멸제이기도 하다. 나머지 진리들은 멸제가 아니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(역) 역방향

๑๖. (ก) น ทุกฺขํ น ทุกฺขสจฺจนฺติ?

16. (순) 고(dukkha)가 아닌 것은 고제(dukkhasacca)가 아닌가?

กายิกํ ทุกฺขํ เจตสิกํ ทุกฺขํ ฐเปตฺวา อวเสสํ น ทุกฺขํ, ทุกฺขสจฺจํ. ทุกฺขญฺจ ทุกฺขสจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว ทุกฺขํ น จ ทุกฺขสจฺจํ.

신체적인 고통과 정신적인 고통을 제외한 나머지 고제는 고는 아니지만 고제이다. 고와 고제를 제외한 나머지 법은 고도 아니고 고제도 아니다.

(ข) น สจฺจา น สมุทยสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(역) "진리가 아닌 것들은 집성제가 아닌가?" "그렇다."

น ทุกฺขํ น ทุกฺขสจฺจนฺติ?

"고(괴로움)가 아닌 것은 고성제가 아닌가?"

กายิกํ ทุกฺขํ เจตสิกํ ทุกฺขํ ฐเปตฺวา อวเสสํ น ทุกฺขํ, ทุกฺขสจฺจํ. ทุกฺขญฺจ ทุกฺขสจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว ทุกฺขํ น จ ทุกฺขสจฺจํ.

"신체적인 괴로움과 정신적인 괴로움을 제외한 나머지 고성제는 '고'는 아니지만 '고성제'이다. '고'와 '고성제'를 제외한 나머지 법은 '고'도 아니고 '고성제'도 아니다."

น สจฺจา น นิโรธสจฺจนฺติ?…เป… น สจฺจา น มคฺคสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

"진리가 아닌 것들은 멸성제가 아닌가? …중략… 진리가 아닌 것들은 도성제가 아닌가?" "그렇다."

๑๗. (ก) น สมุทโย น สมุทยสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

17. (순) "집기(집)가 아닌 것은 집성제가 아닌가?" "그렇다."

(ข) น สจฺจา น ทุกฺขสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(역) "진리가 아닌 것들은 고성제가 아닌가?" "그렇다."

น สมุทโย น สมุทยสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

"집기가 아닌 것은 집성제가 아닌가?" "그렇다."

น สจฺจา น นิโรธสจฺจนฺติ?…เป… น สจฺจา น มคฺคสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

"진리가 아닌 것들은 멸성제가 아닌가? …중략… 진리가 아닌 것들은 도성제가 아닌가?" "그렇다."

๑๘. น นิโรโธ น นิโรธสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

18. "소멸(멸)이 아닌 것은 멸성제가 아닌가?" "그렇다."

น สจฺจา น ทุกฺขสจฺจนฺติ?…เป… น สจฺจา น สมุทยสจฺจนฺติ?…เป… น สจฺจา น มคฺคสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

"진리가 아닌 것들은 고성제가 아닌가? …중략… 진리가 아닌 것들은 집성제가 아닌가? …중략… 진리가 아닌 것들은 도성제가 아닌가?" "그렇다."

๑๙. (ก) น มคฺโค น มคฺคสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

19. (순) "도(길)가 아닌 것은 도성제가 아닌가?" "그렇다."

(ข) น สจฺจา น ทุกฺขสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(역) "진리가 아닌 것들은 고성제가 아닌가?" "그렇다."

น มคฺโค น มคฺคสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

"도가 아닌 것은 도성제가 아닌가?" "그렇다."

น สจฺจา น สมุทยสจฺจนฺติ?…เป… น สจฺจา น นิโรธสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

"진리가 아닌 것들은 집성제가 아닌가? …중략… 진리가 아닌 것들은 멸성제가 아닌가?" "그렇다."

๓. สุทฺธสจฺจวาโร

3. 순수 진리 편

(ก) อนุโลมํ

(순) 순방향

๒๐. (ก) ทุกฺขํ สจฺจนฺติ? อามนฺตา.

20. (순) "고는 진리인가?" "그렇다."

(ข) สจฺจา ทุกฺขสจฺจนฺติ?

(역) "진리들은 고성제인가?"

ทุกฺขสจฺจํ สจฺจญฺเจว ทุกฺขสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น ทุกฺขสจฺจํ.

"고성제는 진리이기도 하고 고성제이기도 하다. 그 밖의 진리들은 진리이기는 하지만 고성제는 아니다."

สมุทโย [Pg.211] สจฺจนฺติ? อามนฺตา…เป….

"집기는 진리인가?" "그렇다. …중략…"

นิโรโธ สจฺจนฺติ? อามนฺตา…เป….

"소멸은 진리인가?" "그렇다. …중략…"

(ก) มคฺโค สจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(순) "도는 진리인가?" "그렇다."

(ข) สจฺจา มคฺคสจฺจนฺติ?

(역) "진리들은 도성제인가?"

มคฺคสจฺจํ สจฺจญฺเจว มคฺคสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น มคฺคสจฺจํ.

"도성제는 진리이기도 하고 도성제이기도 하다. 그 밖의 진리들은 진리이기는 하지만 도성제는 아니다."

(ข) ปจฺจนีกํ

(역) 역방향

๒๑. (ก) น ทุกฺขํ น สจฺจนฺติ?

21. (순) "고가 아닌 것은 진리가 아닌가?"

ทุกฺขํ ฐเปตฺวา อวเสสา สจฺจา น ทุกฺขํ, สจฺจา. ทุกฺขญฺจ สจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสํ น เจว ทุกฺขํ น จ สจฺจา.

"'고'를 제외한 나머지 진리들은 '고'는 아니지만 진리이다. '고'와 '진리'를 제외한 나머지 법은 '고'도 아니고 진리도 아니다."

(ข) น สจฺจา น ทุกฺขสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(역) "진리가 아닌 것들은 고성제가 아닌가?" "그렇다."

น สมุทโย น สจฺจนฺติ?

"집기가 아닌 것은 진리가 아닌가?"

สมุทยํ ฐเปตฺวา…เป… นิโรธํ ฐเปตฺวา…เป….

"집기를 제외하고 …중략… 소멸을 제외하고 …중략…"

(ก) น มคฺโค น สจฺจนฺติ?

(가) 도(道)가 아니면 진리(諦)가 아닙니까?

มคฺคํ ฐเปตฺวา อวเสสา สจฺจา น มคฺโค, สจฺจา. มคฺคญฺจ สจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว มคฺโค น จ สจฺจา.

도(道)를 제외한 나머지 진리(諦)들은 도(道)는 아니지만 진리입니다. 도와 진리를 제외한 나머지 법들은 도도 아니고 진리도 아닙니다.

(ข) น สจฺจา น มคฺคสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(나) 진리(諦)들이 아니면 도성제(道聖諦)가 아닙니까? 그렇습니다.

๔. สุทฺธสจฺจมูลจกฺกวาโร

4. 순수 진리 뿌리 순환문의 단락

(ก) อนุโลมํ

(가) 순방향

๒๒. (ก) ทุกฺขํ สจฺจนฺติ? อามนฺตา.

22. (가) 괴로움은 진리입니까? 그렇습니다.

(ข) สจฺจา สมุทยสจฺจนฺติ?

(나) 진리들은 집성제(集聖諦)입니까?

สมุทยสจฺจํ สจฺจญฺเจว สมุทยสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น สมุทยสจฺจํ.

집성제는 진리이기도 하고 집성제이기도 합니다. 나머지 진리들은 집성제가 아닙니다.

ทุกฺขํ สจฺจนฺติ? อามนฺตา.

괴로움은 진리입니까? 그렇습니다.

สจฺจา นิโรธสจฺจนฺติ?…เป…. สจฺจา มคฺคสจฺจนฺติ?

진리들은 멸성제(滅聖諦)입니까? …(중략)… 진리들은 도성제(道聖諦)입니까?

มคฺคสจฺจํ สจฺจญฺเจว มคฺคสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น มคฺคสจฺจํ.

도성제는 진리이기도 하고 도성제이기도 합니다. 나머지 진리들은 도성제가 아닙니다.

สมุทโย สจฺจนฺติ? อามนฺตา.…เป….

일어남(集)은 진리입니까? 그렇습니다. …(중략)…

นิโรโธ สจฺจนฺติ? อามนฺตา.…เป….

소멸(滅)은 진리입니까? 그렇습니다. …(중략)…

มคฺโค สจฺจนฺติ? อามนฺตา.

도(道)는 진리입니까? 그렇습니다.

สจฺจา ทุกฺขสจฺจนฺติ?…เป… สจฺจา สมุทยสจฺจนฺติ? …เป… สจฺจา นิโรธสจฺจนฺติ?

진리들은 고성제(苦聖諦)입니까? …(중략)… 진리들은 집성제(集聖諦)입니까? …(중략)… 진리들은 멸성제(滅聖諦)입니까?

นิโรธสจฺจํ สจฺจญฺเจว นิโรธสจฺจญฺจ. อวเสสา สจฺจา น นิโรธสจฺจํ.

멸성제는 진리이기도 하고 멸성제이기도 합니다. 나머지 진리들은 멸성제가 아닙니다.

(ข) ปจฺจนีกํ

(나) 역방향

๒๓. (ก) น [Pg.212] ทุกฺขํ น สจฺจนฺติ?

23. (가) 괴로움이 아니면 진리가 아닙니까?

ทุกฺขํ ฐเปตฺวา อวเสสา สจฺจา น ทุกฺขํ, สจฺจา. ทุกฺขญฺจ สจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว ทุกฺขํ น จ สจฺจา.

괴로움을 제외한 나머지 진리들은 괴로움은 아니지만 진리입니다. 괴로움과 진리를 제외한 나머지 법들은 괴로움도 아니고 진리도 아닙니다.

(ข) น สจฺจา น สมุทยสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(나) 진리들이 아니면 집성제가 아닙니까? 그렇습니다.

น ทุกฺขํ น สจฺจนฺติ?

괴로움이 아니면 진리가 아닙니까?

ทุกฺขํ ฐเปตฺวา อวเสสา สจฺจา น ทุกฺขํ, สจฺจา. ทุกฺขญฺจ สจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว ทุกฺขํ น จ สจฺจา.

괴로움을 제외한 나머지 진리들은 괴로움은 아니지만 진리입니다. 괴로움과 진리를 제외한 나머지 법들은 괴로움도 아니고 진리도 아닙니다.

น สจฺจา น นิโรธสจฺจนฺติ?…เป… น สจฺจา น มคฺคสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

진리들이 아니면 멸성제가 아닙니까? …(중략)… 진리들이 아니면 도성제가 아닙니까? 그렇습니다.

๒๔. น สมุทโย น สจฺจนฺติ?

24. 일어남(集)이 아니면 진리가 아닙니까?

สมุทยํ ฐเปตฺวา อวเสสา สจฺจา น สมุทโย, สจฺจา. สมุทยญฺจ สจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว สมุทโย น จ สจฺจา.

일어남을 제외한 나머지 진리들은 일어남은 아니지만 진리입니다. 일어남과 진리를 제외한 나머지 법들은 일어남도 아니고 진리도 아닙니다.

น สจฺจา น ทุกฺขสจฺจนฺติ?…เป….

진리들이 아니면 고성제가 아닙니까? …(중략)…

๒๕. น นิโรโธ น สจฺจนฺติ?

25. 소멸(滅)이 아니면 진리가 아닙니까?

นิโรธํ ฐเปตฺวา…เป….

소멸을 제외하고 …(중략)…

๒๖. (ก) น มคฺโค น สจฺจนฺติ?

26. (가) 도(道)가 아니면 진리가 아닙니까?

มคฺคํ ฐเปตฺวา อวเสสา สจฺจา น มคฺโค, สจฺจา. มคฺคญฺจ สจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว มคฺโค น จ สจฺจา.

도(道)를 제외한 나머지 진리들은 도는 아니지만 진리입니다. 도와 진리를 제외한 나머지 법들은 도도 아니고 진리도 아닙니다.

(ข) น สจฺจา น ทุกฺขสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

(나) 성제가 아닌 것은 고성제가 아닙니까? 그렇습니다.

น มคฺโค น สจฺจนฺติ?

도가 아닌 것은 성제가 아닙니까?

มคฺคํ ฐเปตฺวา อวเสสา สจฺจา น มคฺโค, สจฺจา. มคฺคญฺจ สจฺจญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา น เจว มคฺโค น จ สจฺจา.

도를 제외한 나머지 성제들은 도는 아니지만 성제입니다. 도와 성제를 제외한 나머지 것들은 도도 아니고 성제도 아닙니다.

น สจฺจา น สมุทยสจฺจนฺติ? อามนฺตา.…เป….

성제가 아닌 것은 집성제가 아닙니까? 그렇습니다. (줄임)

น สจฺจา น นิโรธสจฺจนฺติ? อามนฺตา.

성제가 아닌 것은 멸성제가 아닙니까? 그렇습니다.

ปณฺณตฺตินิทฺเทสวาโร.

개념의 설명 장이 끝났다.

๒. ปวตฺติวาโร ๑. อุปฺปาทวาโร

2. 발생의 장: 1. 일어남의 장

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재의 장

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행적 사람

๒๗. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

27. (가) 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 집성제도 일어나고 있습니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ [Pg.213] ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 태어나는 이들에게, 그리고 전개 과정에서 가래와 결여된 마음이 일어나는 찰나에 있는 그들에게는 고성제는 일어나고 있지만, 그들에게 집성제가 일어나고 있는 것은 아닙니다. 가래가 일어나는 찰나에 있는 그들에게는 고성제도 일어나고 집성제도 일어나고 있습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 집성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 고성제도 일어나고 있습니까? 그렇습니다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 도성제도 일어나고 있습니까?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต มคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร มคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 태어나는 이들에게, 그리고 전개 과정에서 도와 결여된 마음이 일어나는 찰나에 있는 그들에게는 고성제는 일어나고 있지만, 그들에게 도성제가 일어나고 있는 것은 아닙니다. 오온의 존재계에서 도가 일어나는 찰나에 있는 그들에게는 고성제도 일어나고 도성제도 일어나고 있습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 도성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 고성제도 일어나고 있습니까?

อรูเป มคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. ปญฺจโวกาเร มคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

무색계에서 도가 일어나는 찰나에 있는 그들에게는 도성제는 일어나고 있지만, 그들에게 고성제가 일어나고 있는 것은 아닙니다. 오온의 존재계에서 도가 일어나는 찰나에 있는 그들에게는 도성제도 일어나고 고성제도 일어나고 있습니다.

๒๘. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

28. (가) 어떤 사람에게 집성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 도성제도 일어나고 있습니까? 아닙니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

(나) 또한 어떤 사람에게 도성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 집성제도 일어나고 있습니까? 아닙니다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행적 장소

๒๙. (ก) ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

29. (가) 어떤 곳에서 고성제가 일어나고 있다면, 그곳에서 집성제도 일어나고 있습니까?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. จตุโวกาเร ปญฺจโวกาเร ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

무상유정천에서 거기에는 고성제는 일어나고 있지만, 그곳에서 집성제가 일어나고 있는 것은 아닙니다. 사온의 존재계와 오온의 존재계에서 거기에는 고성제도 일어나고 집성제도 일어나고 있습니다.

(ข) ยตฺถ วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 곳에서 ... (줄임) ... ? 그렇습니다.

(ก) ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어떤 곳에서 고성제가 일어나고 있다면, 그곳에서 도성제도 일어나고 있습니까?

อปาเย อสญฺญสตฺเต ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. อวเสเส จตุโวกาเร ปญฺจโวกาเร ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

악처와 무상유정천에서 거기에는 고성제는 일어나고 있지만, 그곳에서 도성제가 일어나고 있는 것은 아닙니다. 나머지 사온의 존재계와 오온의 존재계에서 거기에는 고성제도 일어나고 도성제도 일어나고 있습니다.

(ข) ยตฺถ วา ปน มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 곳에서 도성제가 일어나고 있다면, 그곳에서 고성제도 일어나고 있습니까? 그렇습니다.

๓๐. (ก) ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

30. (가) 어떤 곳에서 집성제가 일어나고 있다면, 그곳에서 도성제도 일어나고 있습니까?

อปาเย ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. อวเสเส จตุโวกาเร ปญฺจโวกาเร ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

악처에서 거기에는 집성제는 일어나고 있지만, 그곳에서 도성제가 일어나고 있는 것은 아닙니다. 나머지 사온의 존재계와 오온의 존재계에서 거기에는 집성제도 일어나고 도성제도 일어나고 있습니다.

(ข) ยตฺถ วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 곳에서 ... (줄임) ... ? 그렇습니다.

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행적 사람과 장소

๓๑. ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?…เป….

31. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제도 일어나고 있습니까? (줄임)

(ยสฺสกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ สทิสํ วิตฺถาเรตพฺพํ).

인갈절(Puggalavāra)과 인갈처절(Puggalokāsavāra)도 이와 같이 상세히 설명해야 한다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정 인갈절

๓๒. (ก) ยสฺส [Pg.214] ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

32. (가) 어떤 사람에게 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어떤 사람에게 집착의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

모든 태어나는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 집착의 성스러운 진리는 일어나지 않지만, 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 마음이 멸하는 순간에 있는 자들, 무색계에서 도(道)와 과(果)가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않고 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어떤 사람에게 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 도의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

อรูเป มคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป ผลสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

무색계에서 도(道)가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 괴로움의 성스러운 진리는 일어나지 않지만, 도의 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 마음이 멸하는 순간에 있는 자들, 무색계에서 과(果)가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않고 도의 성스러운 진리도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어떤 사람에게 도의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต มคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป ผลสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

모든 태어나는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 도와 결합하지 않은 마음이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 도의 성스러운 진리는 일어나지 않지만, 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 마음이 멸하는 순간에 있는 자들, 무색계에서 과(果)가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 도의 성스러운 진리도 일어나지 않고 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는다.

๓๓. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

33. (가) 어떤 사람에게 집착의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 도의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

มคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตมคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

도(道)가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 집착의 성스러운 진리는 일어나지 않지만, 도의 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 자들의 마음이 멸하는 순간과 갈애와 결합하지 않고 도와 결합하지 않은 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 유정들에게는 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않고 도의 성스러운 진리도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어떤 사람에게 도의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ มคฺควิปฺปยุตฺตตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

갈애가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 도의 성스러운 진리는 일어나지 않지만, 집착의 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 자들의 마음이 멸하는 순간과 도와 결합하지 않고 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 유정들에게는 도의 성스러운 진리도 일어나지 않고 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않는다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정 처절

๓๔. (ก) ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ.

34. (가) 어떤 곳에 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그곳에 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않는가? 그런 곳은 없다.

(ข) ยตฺถ วา ปน สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(나) 또한, 어떤 곳에 집착의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그곳에 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는가? 일어난다.

(ก) ยตฺถ [Pg.215] ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ.

(가) 어떤 곳에 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그곳에 도의 성스러운 진리도 일어나지 않는가? 그런 곳은 없다.

(ข) ยตฺถ วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ? อุปฺปชฺชติ.

(나) 또한, 어떤 곳에 도의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그곳에 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는가? 일어난다.

๓๕. (ก) ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

35. (가) 어떤 곳에 집착의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그곳에 도의 성스러운 진리도 일어나지 않는가? 그렇다.

(ข) ยตฺถ วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어떤 곳에 도의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그곳에 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

อปาเย ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อสญฺญสตฺเต ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

악처에서는 그곳에 도의 성스러운 진리는 일어나지 않지만, 집착의 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 무상유정천에서는 그곳에 도의 성스러운 진리도 일어나지 않고 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않는다.

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정 인갈처절

๓๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ? อามนฺตา.

36. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 그곳에서 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집착의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

모든 태어나는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 집착의 성스러운 진리는 일어나지 않지만, 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 마음이 멸하는 순간에 있는 자들, 무색계에서 도(道)와 과(果)가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 집착의 성스러운 진리도 일어나지 않고 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 그곳에서 도의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

อรูเป มคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป ผลสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

무색계에서 도(道)가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리는 일어나지 않지만, 도의 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 마음이 멸하는 순간에 있는 자들, 무색계에서 과(果)가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않고 도의 성스러운 진리도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต มคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป ผลสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

모든 태어나는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 도와 결합하지 않은 마음이 일어나는 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 도의 성스러운 진리는 일어나지 않지만, 괴로움의 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 죽는 자들, 그리고 전개되는 과정에서 마음이 멸하는 순간에 있는 자들, 무색계에서 과(果)가 일어나는 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 도의 성스러운 진리도 일어나지 않고 괴로움의 성스러운 진리도 일어나지 않는다.

๓๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

37. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집착의 성스러운 진리가 일어나지 않을 때, 그 사람에게 그곳에서 도의 성스러운 진리도 일어나지 않는가?

มคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตมคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

도(道)가 일어나는 순간[생찰]에 있는 그들에게 거기서 집성제는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 도성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 이들의 마음이 사라지는 순간[멸찰]에 있는 이들과, 갈애와 분리되고 도와 분리된 마음이 일어나는 순간[생찰]에 있는 이들과, 무상유정들에게, 그들에게는 거기서 집성제도 일어나지 않고 도성제도 일어나지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 일어나지 않으면, 그에게 거기서 집성제도 일어나지 않는가?

ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ [Pg.216] ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ มคฺควิปฺปยุตฺตตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

갈애가 일어나는 순간[생찰]에 있는 그들에게 거기서 도성제는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 집성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 모든 이들의 마음이 사라지는 순간[멸찰]에 있는 이들과, 도와 분리되고 갈애와 분리된 마음이 일어나는 순간[생찰]에 있는 이들과, 무상유정들에게, 그들에게는 거기서 도성제도 일어나지 않고 집성제도 일어나지 않는다.

(๒) อตีตวาโร

(2) 과거분

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 보특가라

๓๘. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

38. (가) 어떤 사람에게 고성제가 일어난 적이 있었다면, 그에게 집성제도 일어난 적이 있었는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 집성제가 일어난 적이 있었다면, 그에게 고성제도 일어난 적이 있었는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 고성제가 일어난 적이 있었다면, 그에게 도성제도 일어난 적이 있었는가?

อนภิสเมตาวีนํ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

[성스러운 진리를] 깨닫지 못한 자들에게는 고성제가 일어난 적이 있었지만 도성제가 일어난 적이 있었던 것은 아니다. [성스러운 진리를] 깨달은 자들에게는 고성제도 일어난 적이 있었고 도성제도 일어난 적이 있었다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게…(중략)… 일어난 적이 있었는가? 그렇다.

๓๙. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

39. (가) 어떤 사람에게 집성제가 일어난 적이 있었다면, 그에게 도성제도 일어난 적이 있었는가?

อนภิสเมตาวีนํ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

[성스러운 진리를] 깨닫지 못한 자들에게는 집성제가 일어난 적이 있었지만 도성제가 일어난 적이 있었던 것은 아니다. [성스러운 진리를] 깨달은 자들에게는 집성제도 일어난 적이 있었고 도성제도 일어난 적이 있었다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게…(중략)… 일어난 적이 있었는가? 그렇다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처소

๔๐. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

40. 어느 곳에서 고성제가 일어난 적이 있었다면…(중략)…

(ยตฺถกมฺปิ สพฺพตฺถ สทิสํ. ตนฺตินานากรณํ เหฏฺฐา ยตฺถกสทิสํ).

(처소분도 모든 곳에서 마찬가지이다. 성전의 차이는 앞서 나온 처소분과 같다.)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 보특가라·처소

๔๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

41. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 일어난 적이 있었다면, 그에게 거기서 집성제도 일어난 적이 있었는가?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에서 두 번째 마음이 일어날 때의 존재들과 무상유정들에게, 그들에게는 거기서 고성제가 일어난 적이 있었지만 집성제가 일어난 적이 있었던 것은 아니다. 그 외의 4온 유정들과 5온 유정들에게는 거기서 고성제도 일어난 적이 있었고 집성제도 일어난 적이 있었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서…(중략)… 일어난 적이 있었는가? 그렇다.

(ก) ยสฺส [Pg.217] ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 일어난 적이 있었다면, 그에게 거기서 도성제도 일어난 적이 있었는가?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน อนภิสเมตาวีนํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에서 두 번째 마음이 일어날 때의 존재들과 [진리를] 깨닫지 못한 자들과 무상유정들에게, 그들에게는 거기서 고성제가 일어난 적이 있었지만 도성제가 일어난 적이 있었던 것은 아니다. [진리를] 깨달은 자들에게는 거기서 고성제도 일어난 적이 있었고 도성제도 일어난 적이 있었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서…(중략)… 일어난 적이 있었는가? 그렇다.

๔๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

42. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 일어난 적이 있었다면, 그에게 거기서 도성제도 일어난 적이 있었는가?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย อกุสเล จิตฺเต วตฺตมาเน อนภิสเมตาวีนํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에서 두 번째의 해로운 마음이 일어날 때의 존재들과 [진리를] 깨닫지 못한 자들에게, 그들에게는 거기서 집성제가 일어난 적이 있었지만 도성제가 일어난 적이 있었던 것은 아니다. [진리를] 깨달은 자들에게는 거기서 집성제도 일어난 적이 있었고 도성제도 일어난 적이 있었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ…เป… อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또한 어떤 사람에게 어느 곳에서…(중략)… 일어난 적이 있었는가? 그렇다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역행 보특가라

๔๓. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

43. (가) 어떤 사람에게 고성제가 일어난 적이 없었다면, 그에게 집성제도 일어난 적이 없었는가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป… นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

(나) 또한 어떤 사람에게…(중략)… 일어난 적이 없었는가? 없다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

(가) 어떤 사람에게 고성제가 일어난 적이 없었다면, 그에게 도성제도 일어난 적이 없었는가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

또한 만일 어떤 사람에게 도성제가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 고성제가 일어나지 않았습니까? 일어났습니다.

๔๔. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? นตฺถิ.

44. 어떤 사람에게 집성제가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 도성제가 일어나지 않았습니까? 없습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป… นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

또한 만일 어떤 사람에게 ... (집성제가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 도성제가 일어나지 않았습니까?) 일어났습니다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(5) 부정 처소(處所)

๔๕. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

45. 어느 곳에서 고성제가 일어나지 않았다면 ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(6) 부정 개인과 처소

๔๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

46. 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 일어나지 않았습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한 만일 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 일어나지 않았습니까?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천의 유정들에게 두 번째 마음이 일어나고 있을 때와 무상유정들에게는, 그들에게 그곳에서 집성제는 일어나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 고성제가 일어나지 않은 것은 아닙니다. 정거천에 태어나는 유정들에게는, 그들에게 그곳에서 집성제도 일어나지 않았고 고성제도 일어나지 않았습니다.

(ก) ยสฺส [Pg.218] ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제가 일어나지 않았습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한 만일 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 일어나지 않았습니까?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน อนภิสเมตาวีนํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천의 유정들에게 두 번째 마음이 일어나고 있을 때와 아직 깨닫지 못한 유정들과 무상유정들에게는, 그들에게 그곳에서 도성제는 일어나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 고성제가 일어나지 않은 것은 아닙니다. 정거천에 태어나는 유정들에게는, 그들에게 그곳에서 도성제도 일어나지 않았고 고성제도 일어나지 않았습니다.

๔๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

47. 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제가 일어나지 않았습니까? 그렇습니다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한 만일 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 일어나지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 일어나지 않았습니까?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย อกุสเล จิตฺเต วตฺตมาเน อนภิสเมตาวีนํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천의 유정들에게 두 번째 불선심이 일어나고 있을 때와 아직 깨닫지 못한 유정들에게는, 그들에게 그곳에서 도성제는 일어나지 않았지만, 그들에게 그곳에서 집성제가 일어나지 않은 것은 아닙니다. 정거천의 유정들에게 두 번째 마음이 일어나고 있을 때와 무상유정들에게는, 그들에게 그곳에서 도성제도 일어나지 않았고 집성제도 일어나지 않았습니다.

(๓) อนาคตวาโร

(3) 미래편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(1) 순방향 개인

๔๘. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

48. 어떤 사람에게 고성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 집성제가 일어날 것입니까?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최상의 도(아라한도)를 갖춘 유정들과 아라한들, 그리고 어떤 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻을 유정들에게는 고성제는 일어날 것이지만, 그들에게 집성제는 일어날 것이 아닙니다. 그 외의 다른 유정들에게는 고성제도 일어날 것이고 집성제도 일어날 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

또한 만일 어떤 사람에게 ... (집성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 고성제가 일어날 것입니까?) 그렇습니다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 고성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 도성제가 일어날 것입니까?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최상의 도를 갖춘 유정들과 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게는 고성제는 일어날 것이지만, 그들에게 도성제는 일어날 것이 아닙니다. 어떤 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻을 유정들과 그 외에 도를 얻을 유정들에게는 고성제도 일어날 것이고 도성제도 일어날 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป… อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

또한 만일 어떤 사람에게 ... (도성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 고성제가 일어날 것입니까?) 그렇습니다.

๔๙. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

49. 어떤 사람에게 집성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 도성제가 일어날 것입니까?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ [Pg.219] มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

도를 얻지 못할 범부들에게는 집성제는 일어날 것이지만, 그들에게 도성제는 일어날 것이 아닙니다. 도를 얻을 유정들에게는 집성제도 일어날 것이고 도성제도 일어날 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

또한 만일 어떤 사람에게 도성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 집성제가 일어날 것입니까?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻을 유정들에게는 도성제는 일어날 것이지만, 그들에게 집성제는 일어날 것이 아닙니다. 도를 얻을 유정들에게는 도성제도 일어날 것이고 집성제도 일어날 것입니다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(2) 순방향 처소

๕๐. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

50. 어느 곳에서 고성제가 일어날 것이라면 ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(3) 순방향 개인과 처소

๕๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

51. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 괴로운 진리가 일어날 것인가, 그 사람에게 그곳에서 집기 성스러운 진리가 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도의 성취자들, 아라한들, 어떤 마음의 바로 다음에 아라한도를 얻을 자들, 그리고 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 괴로운 진리는 일어날 것이나, 그들에게 그곳에서 집기 성스러운 진리는 일어나지 않을 것이다. 그 외의 4온(무색계)과 5온(욕계, 색계)의 존재들에게는 그곳에서 괴로운 진리도 일어날 것이고 집기 성스러운 진리도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ…เป… อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집기 성스러운 진리가 일어날 것인가 …(중략)… 일어날 것인가? (답) 그렇다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 괴로운 진리가 일어날 것인가, 그 사람에게 그곳에서 도 성스러운 진리가 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ อาปายิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ, เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도의 성취자들, 아라한들, 도를 얻지 못할 범부들, 악처의 존재들, 그리고 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 괴로운 진리는 일어날 것이나, 그들에게 그곳에서 도 성스러운 진리는 일어나지 않을 것이다. 어떤 마음의 바로 다음에 아라한도를 얻을 자들, 그리고 도를 얻을 다른 자들에게는 그곳에서 괴로운 진리도 일어날 것이고 도 성스러운 진리도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도 성스러운 진리가 일어날 것인가, 그 사람에게 그곳에서 괴로운 진리가 일어날 것인가? (답) 그렇다.

๕๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

52. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집기 성스러운 진리가 일어날 것인가, 그 사람에게 그곳에서 도 성스러운 진리가 일어날 것인가?

อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

악처의 존재들, 도를 얻지 못할 범부들에게는 그곳에서 집기 성스러운 진리는 일어날 것이나, 그들에게 그곳에서 도 성스러운 진리는 일어나지 않을 것이다. 도를 얻을 자들에게는 그곳에서 집기 성스러운 진리도 일어날 것이고 도 성스러운 진리도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도 성스러운 진리가 일어날 것인가, 그 사람에게 그곳에서 집기 성스러운 진리가 일어날 것인가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ [Pg.220] ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 마음의 바로 다음에 아라한도를 얻을 자들에게는 그곳에서 도 성스러운 진리는 일어날 것이나, 그들에게 그곳에서 집기 성스러운 진리는 일어나지 않을 것이다. 도를 얻을 자들에게는 그곳에서 도 성스러운 진리도 일어날 것이고 집기 성스러운 진리도 일어날 것이다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정(Paccanīka) - 개인

๕๓. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

53. (가) 어떤 사람에게 괴로운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 집기 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가? (답) 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 집기 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 괴로운 진리가 일어나지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสมงฺคีนํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도의 성취자들, 아라한들, 어떤 마음의 바로 다음에 아라한도를 얻을 자들에게는 집기 성스러운 진리가 일어나지 않을 것이나, 그들에게 괴로운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 마지막 마음을 성취한 자들에게는 집기 성스러운 진리도 일어나지 않을 것이고 괴로운 진리도 일어나지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 괴로운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 도 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가? (답) 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 도 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 괴로운 진리가 일어나지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสมงฺคีนํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도의 성취자들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게는 도 성스러운 진리가 일어나지 않을 것이나, 그들에게 괴로운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 마지막 마음을 성취한 자들에게는 도 성스러운 진리도 일어나지 않을 것이고 괴로운 진리도 일어나지 않을 것이다.

๕๔. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

54. (가) 어떤 사람에게 집기 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 도 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 마음의 바로 다음에 아라한도를 얻을 자들에게는 집기 성스러운 진리가 일어나지 않을 것이나, 그들에게 도 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 아라한도의 성취자들과 아라한들에게는 집기 성스러운 진리도 일어나지 않을 것이고 도 성스러운 진리도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 도 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 집기 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

도를 얻지 못할 범부들에게는 도 성스러운 진리가 일어나지 않을 것이나, 그들에게 집기 성스러운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 아라한도의 성취자들과 아라한들에게는 도 성스러운 진리도 일어나지 않을 것이고 집기 성스러운 진리도 일어나지 않을 것이다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정(Paccanīka) - 처소

๕๕. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

55. 어떤 곳에서 괴로운 진리가 일어나지 않을 것인가 …(중략)…

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정(Paccanīka) - 개인과 처소

๕๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

56. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 괴로운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 집기 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가? (답) 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส [Pg.221] ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집기 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 괴로운 진리가 일어나지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสมงฺคีนํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도의 성취자들, 아라한들, 어떤 마음의 바로 다음에 아라한도를 얻을 자들, 그리고 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 집기 성스러운 진리는 일어나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 괴로운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 마지막 마음을 성취한 자들에게는 그곳에서 집기 성스러운 진리도 일어나지 않을 것이고 괴로운 진리도 일어나지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 괴로운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 도 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가? (답) 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도 성스러운 진리가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 괴로운 진리가 일어나지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ อาปายิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสมงฺคีนํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도의 성취자들, 아라한들, 도를 얻지 못할 범부들, 악처의 존재들, 그리고 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 도 성스러운 진리는 일어나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 괴로운 진리가 일어나지 않는 것은 아니다. 마지막 마음을 성취한 자들에게는 그곳에서 도 성스러운 진리도 일어나지 않을 것이고 괴로운 진리도 일어나지 않을 것이다.

๕๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

57. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 도성제도 일어나지 않을 것인가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 마음의 바로 다음에 아라한도를 얻게 될 자들에게는 그곳에서 집성제는 일어나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 도성제가 일어나지 않는 것은 아니다(즉, 일어날 것이다). 아라한도를 갖춘 자들, 아라한들, 무상유정들에게는 그곳에서 집성제도 일어나지 않을 것이고 도성제도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도성제가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 집성제도 일어나지 않을 것인가?

อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

악처에 있는 자들과 도를 얻지 못할 범부들에게는 그곳에서 도성제가 일어나지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 집성제가 일어나지 않는 것은 아니다(즉, 일어날 것이다). 아라한도를 갖춘 자들, 아라한들, 무상유정들에게는 그곳에서 도성제도 일어나지 않을 것이고 집성제도 일어나지 않을 것이다.

(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(4) 현재·과거절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순로 - 개인

๕๘. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

58. (가) 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 집성제도 일어났었는가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 집성제가 일어났었다면, 그 사람에게 고성제가 일어나고 있는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들, 전개기(빠왓띠)에서 마음의 멸찰나에 있는 자들, 무색계에서 도와 과의 생찰나에 있는 자들에게는 집성제가 일어났었지만, 그들에게 고성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 모든 태어나는 자들, 전개기에서 마음의 생찰나에 있는 자들에게는 집성제도 일어났었고 고성제도 일어나고 있다.

(ก) ยสฺส [Pg.222] ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อนภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

(가) 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 도성제도 일어났었는가? 성제를 통달하지 못한 자들이 태어날 때와 전개기에서 마음의 생찰나에 있을 때, 그들에게 고성제는 일어나고 있지만 도성제가 일어났던 것은 아니다. 성제를 통달한 자들이 태어날 때와 전개기에서 마음의 생찰나에 있을 때, 그들에게는 고성제도 일어나고 있고 도성제도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 도성제가 일어났었다면, 그 사람에게 고성제가 일어나고 있는가?

อภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. อภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

성제를 통달한 자들이 죽어갈 때, 전개기에서 마음의 멸찰나에 있을 때, 무색계에서 도와 과의 생찰나에 있을 때, 그들에게 도성제는 일어났었지만 고성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 성제를 통달한 자들이 태어날 때와 전개기에서 마음의 생찰나에 있을 때, 그들에게는 도성제도 일어났었고 고성제도 일어나고 있다.

๕๙. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

59. (가) 어떤 사람에게 집성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 도성제도 일어났었는가?

อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

성제를 통달하지 못한 자들이 갈애의 생찰나에 있을 때, 그들에게 집성제는 일어나고 있지만 도성제가 일어났던 것은 아니다. 성제를 통달한 자들이 갈애의 생찰나에 있을 때, 그들에게는 집성제도 일어나고 있고 도성제도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 도성제가 일어났었다면, 그 사람에게 집성제가 일어나고 있는가?

อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

성제를 통달한 자들이 갈애의 멸찰나에 있을 때, 갈애와 떨어진 마음이 진행될 때, 멸진정에 든 자들에게 도성제는 일어났었지만 집성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 성제를 통달한 자들이 갈애의 생찰나에 있을 때, 그들에게는 도성제도 일어났었고 집성제도 일어나고 있다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순로 - 장소

๖๐. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ…เป… (ยตฺถกา สทิสา สพฺเพ).

60. 어떤 곳에서 고성제가 일어나고... (이하 생략 - 장소에 대해서는 모든 경우가 같다).

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순로 - 개인과 장소

๖๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

61. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제도 일어났었는가?

สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에서 재생연결마음의 생찰나에 있는 자들과 무상유정으로 태어나는 자들에게는 그곳에서 고성제는 일어나고 있지만 집성제가 일어났던 것은 아니다. 그 외에 4온(사온)이나 5온(오온)으로 태어나는 자들, 전개기에서 마음의 생찰나에 있는 자들에게는 그곳에서 고성제도 일어나고 있고 집성제도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 일어났었으면, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 일어나고 있는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ [Pg.223] อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

4온이나 5온에서 죽어가는 자들, 전개기에서 마음의 멸찰나에 있는 자들, 무색계에서 도와 과의 생찰나에 있는 자들에게는 그곳에서 집성제가 일어났었지만 고성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 4온이나 5온으로 태어나는 자들, 전개기에서 마음의 생찰나에 있는 자들에게는 그곳에서 집성제도 일어났었고 고성제도 일어나고 있다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제도 일어났었는가?

สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อนภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에서 재생연결마음의 생찰나에 있는 자들, 성제를 통달하지 못한 자들이 태어날 때와 전개기에서 마음의 생찰나에 있을 때, 무상유정으로 태어나는 자들에게는 그곳에서 고성제는 일어나고 있지만 도성제가 일어났던 것은 아니다. 성제를 통달한 자들이 태어날 때와 전개기에서 마음의 생찰나에 있을 때, 그들에게는 그곳에서 고성제도 일어나고 있고 도성제도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도성제가 일어났었다면, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 일어나고 있는가?

อภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. อภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

성제를 통달한 자들이 죽어갈 때, 전개기에서 마음의 멸찰나에 있을 때, 무색계에서 도와 과의 생찰나에 있을 때, 그들에게는 그곳에서 도성제는 일어났었지만 고성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 성제를 통달한 자들이 태어날 때와 전개기에서 마음의 생찰나에 있을 때, 그들에게는 그곳에서 도성제도 일어났었고 고성제도 일어나고 있다.

๖๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

62. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제도 일어났었는가?

อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

성제를 통달하지 못한 자들이 갈애의 생찰나에 있을 때, 그들에게는 그곳에서 집성제는 일어나고 있지만 도성제가 일어났던 것은 아니다. 성제를 통달한 자들이 갈애의 생찰나에 있을 때, 그들에게는 그곳에서 집성제도 일어나고 있고 도성제도 일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(외) 또한 어느 누구에게 어느 곳에서 도성제가 일어났었다면, 그에게 그곳에서 집성제가 일어나는가?

อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

법을 깨달은 자들에게 갈애의 멸기나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 그들에게는 그곳에서 도성제는 일어났었지만, 그들에게 그곳에서 집성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 법을 깨달은 자들에게 갈애의 생기에는 그들에게 그곳에서 도성제도 일어났었고 집성제도 일어난다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정(paccanīka) - 인물(puggalo)

๖๓. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

63. (가) 어느 누구에게 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않다면, 그에게 집성제가 일어났던 적이 없었는가?

อุปฺปชฺชิตฺถ.

일어났었다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ? นตฺถิ.

(나) 또한 어느 누구에게 집성제가 일어났던 적이 없었다면, 그에게 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않은가? 없다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어느 누구에게 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않다면, 그에게 도성제가 일어났던 적이 없었는가?

อภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ [Pg.224] อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ. อนภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

법을 깨달은 자들이 죽어갈 때, 과정(pavatti)에서 마음의 멸기일 때, 무색계에서 도와 과의 생기일 때, 그들에게 괴로움의 성스러운 진리는 일어나고 있지 않지만, 그들에게 도성제가 일어났던 적이 없는 것은 아니다. 법을 깨닫지 못한 자들이 죽어갈 때, 과정에서 마음의 멸기일 때, 그들에게는 괴로움의 성스러운 진리도 일어나고 있지 않고 도성제도 일어났던 적이 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어느 누구에게 도성제가 일어났던 적이 없었다면, 그에게 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않은가?

อนภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อนภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

법을 깨닫지 못한 자들이 태어날 때나 과정에서 마음의 생기일 때, 그들에게 도성제는 일어났던 적이 없지만, 그들에게 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 법을 깨닫지 못한 자들이 죽어갈 때나 과정에서 마음의 멸기일 때, 그들에게는 도성제도 일어났던 적이 없고 괴로움의 성스러운 진리도 일어나고 있지 않다.

๖๔. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

64. (가) 어느 누구에게 집성제가 일어나고 있지 않다면, 그에게 도성제가 일어났던 적이 없었는가?

อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ. อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

법을 깨달은 자들에게 갈애의 멸기나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 또는 멸진정에 든 자들에게 집성제는 일어나고 있지 않지만, 그들에게 도성제가 일어났던 적이 없는 것은 아니다. 법을 깨닫지 못한 자들에게 갈애의 멸기나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 또는 무상유정천의 유정들에게는 집성제도 일어나고 있지 않고 도성제도 일어났던 적이 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어느 누구에게 도성제가 일어났던 적이 없었다면, 그에게 집성제가 일어나고 있지 않은가?

อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

법을 깨닫지 못한 자들에게 갈애의 생기에는 도성제는 일어났던 적이 없지만, 그들에게 집성제가 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 법을 깨닫지 못한 자들에게 갈애의 멸기나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 또는 무상유정천의 유정들에게는 도성제도 일어났던 적이 없고 집성제도 일어나고 있지 않다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정 - 장소(okāso)

๖๕. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ…เป….

65. 어느 곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않은 곳은... (줄임) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정 - 인물과 장소(puggalokāsā)

๖๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

66. (가) 어느 누구에게 어느 곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않다면, 그에게 그곳에서 집성제가 일어났던 적이 없었는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

4온이나 5온에서 죽어가는 자들, 과정에서 마음의 멸기일 때, 무색계에서 도와 과의 생기일 때, 그들에게 그곳에서 고성제는 일어나고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 집성제가 일어났던 적이 없는 것은 아니다. 정거천 유정들의 결생마음의 멸기일 때와 무상유정천에서 죽어가는 자들에게, 그들에게 그곳에서 고성제도 일어나고 있지 않고 집성제도 일어났던 적이 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어느 누구에게 어느 곳에서 집성제가 일어났던 적이 없었다면, 그에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않은가?

สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

정거천 유정들의 결생마음의 생기일 때와 무상유정천에 태어나는 자들에게, 그들에게 그곳에서 집성제는 일어났던 적이 없지만, 그들에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 정거천 유정들의 결생마음의 멸기일 때와 무상유정천에서 죽어가는 자들에게, 그들에게 그곳에서 집성제도 일어났던 적이 없고 괴로움의 성스러운 진리도 일어나고 있지 않다.

(ก) ยสฺส [Pg.225] ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(가) 어느 누구에게 어느 곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않다면, 그에게 그곳에서 도성제가 일어났던 적이 없었는가?

อภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อนภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

법을 깨달은 자들이 죽어갈 때, 과정에서 마음의 멸기일 때, 무색계에서 도와 과의 생기일 때, 그들에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리는 일어나고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 도성제가 일어났던 적이 없는 것은 아니다. 정거천 유정들의 결생마음의 멸기일 때, 법을 깨닫지 못한 자들이 죽어갈 때, 과정에서 마음의 멸기일 때, 무상유정천에서 죽어가는 자들에게, 그들에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리도 일어나고 있지 않고 도성제도 일어났던 적이 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어느 누구에게 어느 곳에서 도성제가 일어났던 적이 없었다면, 그에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않은가?

สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อนภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อนภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

정거천 유정들의 결생마음의 생기일 때, 법을 깨닫지 못한 자들이 태어날 때, 과정에서 마음의 생기일 때, 무상유정천에 태어나는 자들에게, 그들에게 그곳에서 도성제는 일어났던 적이 없지만, 그들에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 정거천 유정들의 결생마음의 멸기일 때, 법을 깨닫지 못한 자들이 죽어갈 때, 과정에서 마음의 멸기일 때, 무상유정천에서 죽어가는 자들에게, 그들에게 그곳에서 도성제도 일어났던 적이 없고 괴로움의 성스러운 진리도 일어나고 있지 않다.

๖๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

67. (가) 어느 누구에게 어느 곳에서 집성제가 일어나고 있지 않다면, 그에게 그곳에서 도성제가 일어났던 적이 없었는가?

อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

법을 깨달은 자들에게 갈애의 멸기나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 그들에게 그곳에서 집성제는 일어나고 있지 않지만, 그들에게 그곳에서 도성제가 일어났던 적이 없는 것은 아니다. 정거천 유정들의 두 번째 마음이 일어나고 있을 때, 법을 깨닫지 못한 자들에게 갈애의 멸기나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 무상유정천의 유정들에게는 그곳에서 집성제도 일어나고 있지 않고 도성제도 일어났던 적이 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한 어느 누구에게 어느 곳에서 도성제가 일어났던 적이 없었다면, 그에게 그곳에서 집성제가 일어나고 있지 않은가?

อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

진리를 깨닫지 못한 이들의 갈애가 일어나는 찰나에 그들에게 그곳에서 도성제는 일어난 적이 없었지만, 그들에게 그곳에서 집성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 정거천의 두 번째 마음이 생길 때, 진리를 깨닫지 못한 이들의 갈애의 소멸찰나에, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어날 때, 무상유정천의 그들에게 그곳에서 도성제도 일어난 적이 없었고 집성제도 일어나지 않는다.

(๕) ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

(5) 현재미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 개인

๖๘. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

68. (가) 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 집성제도 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ อุปปชฺชนฺตานํ [Pg.226] ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도의 발생찰나에, 아라한들의 마음의 발생찰나에, 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 것인데 그 마음의 발생찰나에 있는 그들에게 고성제는 일어나고 있지만, 그들에게 집성제는 일어나지 않을 것이다. 그 외의 태어나는 자들에게, 전개(빠왓띠) 시기에 마음의 발생찰나에 있는 그들에게는 고성제도 일어나고 집성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 아니면, 어떤 사람에게 집성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 고성제도 일어나고 있는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

죽어가는 모든 이들에게, 전개 시기에 마음의 소멸찰나에 있는 이들에게, 무색계에서 도와 과의 발생찰나에 있는 이들에게 집성제는 일어날 것이지만, 그들에게 고성제는 일어나고 있지 않다. 태어나는 모든 이들에게, 전개 시기에 마음의 발생찰나에 있는 이들에게는 집성제도 일어날 것이고 고성제도 일어나고 있다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 도성제도 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도의 발생찰나에, 아라한들의 마음의 발생찰나에, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게, 태어나는 자들에게, 전개 시기에 마음의 발생찰나에 있는 그들에게 고성제는 일어나고 있지만, 그들에게 도성제는 일어나지 않을 것이다. 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 것인데 그 마음의 발생찰나에 있는 이들에게, 그리고 도를 얻게 될 다른 이들에게, 태어나는 자들에게, 전개 시기에 마음의 발생찰나에 있는 그들에게는 고성제도 일어나고 도성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 아니면, 어떤 사람에게 도성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 고성제도 일어나고 있는가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 것인데 그 마음의 소멸찰나에 있는 이들에게, 그리고 도를 얻게 될 다른 이들에게, 죽어가는 자들에게, 전개 시기에 마음의 소멸찰나에 있는 이들에게, 무색계에서 도와 과의 발생찰나에 있는 이들에게 도성제는 일어날 것이지만, 그들에게 고성제는 일어나고 있지 않다. 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 것인데 그 마음의 발생찰나에 있는 이들에게, 그리고 도를 얻게 될 다른 이들에게, 태어나는 자들에게, 전개 시기에 마음의 발생찰나에 있는 그들에게는 도성제도 일어날 것이고 고성제도 일어나고 있다.

๖๙. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

69. (가) 어떤 사람에게 집성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 도성제도 일어날 것인가?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

도를 얻지 못할 범부들의 갈애의 발생찰나에 그들에게 집성제는 일어나고 있지만, 그들에게 도성제는 일어나지 않을 것이다. 도를 얻게 될 이들의 갈애의 발생찰나에 그들에게는 집성제도 일어나고 도성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 아니면, 어떤 사람에게 도성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 집성제도 일어나고 있는가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย [Pg.227] อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 이들에게, 그리고 도를 얻게 될 다른 이들의 갈애의 소멸찰나에, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어날 때, 니로다사마빳띠(멸진정)에 든 이들에게, 무상유정천의 그들에게 도성제는 일어날 것이지만, 그들에게 집성제는 일어나고 있지 않다. 도를 얻게 될 이들의 갈애의 발생찰나에 그들에게는 도성제도 일어날 것이고 집성제도 일어나고 있다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 공간

๗๐. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ…เป… (ยตฺถกมฺปิ ยสฺสยตฺถกสทิสํ กาตพฺพํ).

70. 어떤 곳에서 고성제가 일어나고... (이하 생략)... (장소에 대한 것도 개인에 대한 것과 같이 해야 한다).

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 개인과 공간

๗๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

71. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제도 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도의 발생찰나에, 아라한들의 마음의 발생찰나에, 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 것인데 그 마음의 발생찰나에 있는 이들에게, 무상유정천에 태어나는 그들에게 그곳에서 고성제는 일어나고 있지만, 그들에게 그곳에서 집성제는 일어나지 않을 것이다. 그 외의 4온계와 5온계에 태어나는 이들에게, 전개 시기에 마음의 발생찰나에 있는 그들에게는 그곳에서 고성제도 일어나고 집성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(나) 아니면, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 고성제도 일어나고 있는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

4온계와 5온계에서 죽어가는 이들에게, 전개 시기에 마음의 소멸찰나에 있는 이들에게, 무색계에서 도와 과의 발생찰나에 있는 이들에게 그곳에서 집성제는 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 고성제는 일어나고 있지 않다. 4온계와 5온계에 태어나는 이들에게, 전개 시기에 마음의 발생찰나에 있는 그들에게는 그곳에서 집성제도 일어날 것이고 고성제도 일어나고 있다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제도 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한 도의 일어나는 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 도를 얻지 못할 범부로서 악처에 있거나 태어나는 순간에 있는 이들, 또는 존재 과정 중에 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 무상유정천에 태어나는 이들, 그들에게는 거기서 고성제가 일어나고 있으나, 그들에게 거기서 도성제가 일어날 것은 아니다. 어떤 마음의 바로 다음에 아라한 도를 얻을 이들의 그 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 그 외에 도를 얻을 다른 이들이 태어나는 순간에 있거나 존재 과정 중에 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 거기서 고성제도 일어나고 도성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(차제) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 일어나고 있는가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส [Pg.228] จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

어떤 마음의 바로 다음에 아라한 도를 얻을 이들의 그 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 그리고 그 외에 도를 얻을 다른 이들이 죽는 순간에 있거나 존재 과정 중에 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 무색계에서 도나 과의 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 거기서 도성제가 일어날 것이나, 그들에게 거기서 고성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 어떤 마음의 바로 다음에 아라한 도를 얻을 이들의 그 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 그 외에 도를 얻을 다른 이들이 태어나는 순간에 있거나 존재 과정 중에 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 거기서 도성제도 일어날 것이고 고성제도 일어나고 있다.

๗๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

72. (순차) 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제가 일어날 것인가?

อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

악처에 있는 이들이나 도를 얻지 못할 범부들의 갈애가 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 거기서 집성제가 일어나고 있으나, 그들에게 거기서 도성제가 일어날 것은 아니다. 도를 얻을 이들의 갈애가 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 거기서 집성제도 일어나고 도성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

(차제) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 일어나고 있는가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

어떤 마음의 바로 다음에 아라한 도를 얻을 이들, 그리고 그 외에 도를 얻을 다른 이들의 갈애가 사라지는 순간에 있는 이들, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있는 때의 그들에게는 거기서 도성제가 일어날 것이나, 그들에게 거기서 집성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 도를 얻을 이들의 갈애가 일어나는 순간에 있는 이들에게는 거기서 도성제도 일어날 것이고 집성제도 일어나고 있다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 반대되는 인물

๗๓. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

73. (순차 부정) 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있지 않다면, 그 사람에게 집성제가 일어나지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

죽어가는 모든 이들, 존재 과정 중에 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 무색계에서 도나 과의 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 고성제가 일어나고 있지 않으나, 그들에게 집성제가 일어나지 않을 것은 아니다. 아라한 도의 사라지는 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 어떤 마음의 바로 다음에 아라한 도를 얻을 이들의 그 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 무색계에서 아라한 도나 과의 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 고성제도 일어나고 있지 않고 집성제도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(차제 부정) 혹은 어떤 사람에게 집성제가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 고성제가 일어나고 있지 않은가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

아라한 도의 일어나는 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 어떤 마음의 바로 다음에 아라한 도를 얻을 이들의 그 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 집성제가 일어나지 않을 것이나, 그들에게 고성제가 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 아라한 도의 사라지는 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 어떤 마음의 바로 다음에 아라한 도를 얻을 이들의 그 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 무색계에서 아라한 도나 과의 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 집성제도 일어나지 않을 것이고 고성제도 일어나고 있지 않다.

(ก) ยสฺส [Pg.229] ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(순차 부정) 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있지 않다면, 그 사람에게 도성제가 일어나지 않을 것인가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 마음의 바로 다음에 아라한 도를 얻을 이들의 그 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 그리고 그 외에 도를 얻을 다른 이들이 죽는 순간에 있거나 존재 과정 중에 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 무색계에서 도나 과의 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 고성제가 일어나고 있지 않으나, 그들에게 도성제가 일어나지 않을 것은 아니다. 아라한 도의 사라지는 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들이 죽는 순간에 있거나 존재 과정 중에 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 무색계에서 아라한 도나 과의 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 고성제도 일어나고 있지 않고 도성제도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(차제 부정) 혹은 어떤 사람에게 도성제가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 고성제가 일어나고 있지 않은가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

아라한 도의 일어나는 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들이 태어나는 순간에 있거나 존재 과정 중에 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 도성제가 일어나지 않을 것이나, 그들에게 고성제가 일어나고 있지 않은 것은 아니다. 아라한 도의 사라지는 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들이 죽는 순간에 있거나 존재 과정 중에 마음이 사라지는 순간에 있는 이들, 무색계에서 아라한 도나 과의 일어나는 순간에 있는 이들, 그들에게는 도성제도 일어나지 않을 것이고 고성제도 일어나고 있지 않다.

๗๔. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

74. (순차 부정) 어떤 사람에게 집성제가 일어나고 있지 않다면, 그 사람에게 도성제가 일어나지 않을 것인가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสานฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 마음(청정심) 바로 다음에 아라한 도를 얻을 자들과 그 외에 도를 얻을 다른 자들에게 갈애의 멸진 순간에, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 멸진정에 든 자들과 무상유정천의 유생들에게는 집성제가 일어나고 있는 것이 아니지만, 그들에게 도성제가 일어나지 않을 것은 아니다. 아라한 도를 구족한 자들과 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게 갈애의 멸진 순간에 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 그들에게는 집성제도 일어나고 있는 것이 아니며 도성제도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 도성제가 일어나지 않을 사람에게는 집성제가 일어나고 있는 것이 아닌가?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

도를 얻지 못할 범부들에게 갈애의 발생 순간에는 그들에게 도성제가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 집성제가 일어나고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 아라한 도를 구족한 자들과 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게 갈애의 멸진 순간에 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 그들에게는 도성제도 일어나지 않을 것이며 집성제도 일어나고 있는 것이 아니다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역방향 처소

๗๕. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ…เป….

75. 어느 곳에서 고성제가 일어나고 있는 것이 아닌... (생략)

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역방향 인물과 처소

๗๖. (ก) ยสฺส [Pg.230] ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

76. (가) 어느 곳에서 누구에게 고성제가 일어나고 있는 것이 아닌 경우, 그곳에서 그에게 집성제가 일어나지 않을 것인가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

4온(무색계)이나 5온(욕계·색계)에서 죽어가는 자들에게, 전개되는 과정 중 마음의 멸진 순간에, 무색계에서 도나 과의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 고성제가 일어나고 있는 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 집성제가 일어나지 않을 것은 아니다. 아라한 도의 멸진 순간에, 아라한들의 마음의 멸진 순간에, 어떤 마음(청정심) 바로 다음에 아라한 도를 얻을 그 마음의 멸진 순간에 있는 자들에게, 무상유정천에서 죽어가는 자들에게, 무색계에서 아라한 도나 과의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 고성제도 일어나고 있는 것이 아니며 집성제도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 누구에게 집성제가 일어나지 않을 경우, 그곳에서 그에게 고성제가 일어나고 있는 것이 아닌가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

아라한 도의 발생 순간에, 아라한들의 마음의 발생 순간에, 어떤 마음(청정심) 바로 다음에 아라한 도를 얻을 그 마음의 발생 순간에, 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 집성제가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 고성제가 일어나고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 아라한 도의 멸진 순간에, 아라한들의 마음의 멸진 순간에, 어떤 마음(청정심) 바로 다음에 아라한 도를 얻을 그 마음의 멸진 순간에, 무상유정천에서 죽어가는 자들에게, 무색계에서 도나 과의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 집성제도 일어나지 않을 것이며 고성제도 일어나고 있는 것이 아니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어느 곳에서 누구에게 고성제가 일어나고 있는 것이 아닌 경우, 그곳에서 그에게 도성제가 일어나지 않을 것인가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญตฺตา จวนฺตานํ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 마음(청정심) 바로 다음에 아라한 도를 얻을 그 마음의 멸진 순간에 있는 자들과 그 외에 도를 얻을 다른 자들이 죽어갈 때, 전개되는 과정 중 마음의 멸진 순간에, 무색계에서 도나 과의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 고성제가 일어나고 있는 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 도성제가 일어나지 않을 것은 아니다. 아라한 도의 멸진 순간에, 아라한들의 마음의 멸진 순간에, 악처에 있는 자들과 도를 얻지 못할 범부들이 죽어갈 때, 전개되는 과정 중 마음의 멸진 순간에, 무상유정천에서 죽어가는 자들에게, 무색계에서 아라한 도나 과의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 고성제도 일어나고 있는 것이 아니며 도성제도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 누구에게 도성제가 일어나지 않을 경우, 그곳에서 그에게 고성제가 일어나고 있는 것이 아닌가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส [Pg.231] ภงฺคกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

아라한 도의 발생 순간에, 아라한들의 마음의 발생 순간에, 악처에 있는 자들과 도를 얻지 못할 범부들이 태어날 때, 전개되는 과정 중 마음의 발생 순간에, 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 도성제가 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 고성제가 일어나고 있는 것이 아닌 것은 아니다. 아라한 도의 멸진 순간에, 아라한들의 마음의 멸진 순간에, 악처에 있는 자들과 도를 얻지 못할 범부들이 죽어갈 때, 전개되는 과정 중 마음의 멸진 순간에, 무색계에서 도나 과의 발생 순간에, 무상유정천에서 죽어가는 자들에게는 그곳에서 도성제도 일어나지 않을 것이며 고성제도 일어나고 있는 것이 아니다.

๗๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

77. (가) 어느 곳에서 누구에게 집성제가 일어나고 있는 것이 아닌 경우, 그곳에서 그에게 도성제가 일어나지 않을 것인가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ, อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 마음(청정심) 바로 다음에 아라한 도를 얻을 자들과 그 외에 도를 얻을 다른 자들에게 갈애의 멸진 순간에, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때에는 그곳에서 집성제가 일어나고 있는 것이 아니지만, 그들에게 그곳에서 도성제가 일어나지 않을 것은 아니다. 아라한 도를 구족한 자들에게, 아라한들에게, 악처에 있는 자들과 도를 얻지 못할 범부들에게 갈애의 멸진 순간에, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 무상유정천의 유생들에게는 그곳에서 집성제도 일어나고 있는 것이 아니며 도성제도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어느 곳에서 누구에게 도성제가 일어나지 않을 경우, 그곳에서 그에게 집성제가 일어나고 있는 것이 아닌가?

อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

악처에 있는 자들과 도를 얻지 못할 범부들의 갈애가 일어나는 순간(생찰나)에, 그들에게 거기서 도성제는 일어나지 않을 것이나 집성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 아라한도를 구족한 이들, 아라한들, 그리고 악처에 있는 자들과 도를 얻지 못할 범부들의 갈애가 사라지는 순간(멸찰나)이나 갈애와 분리된 마음이 일어날 때, 그리고 무상유정들에게는 거기서 도성제도 일어나지 않을 것이고 집성제도 일어나지 않는다.

(๖) อตีตานาคตวาโร

(6) 과거미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 개인

๗๘. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

78. (가) 어떤 사람에게 고성제가 일어났다면, 그에게 집성제가 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도를 구족한 이들, 아라한들, 그리고 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 이들에게는 고성제가 일어났지만, 그들에게 집성제가 일어나지는 않을 것이다. 그 외의 다른 이들에게는 고성제도 일어났고 집성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.

(나) 또는, 어떤 사람에게 집성제가 일어날 것이라면, 그에게 고성제가 일어났는가? 그러하다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 고성제가 일어났다면, 그에게 도성제가 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ [Pg.232] เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도를 구족한 이들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게는 고성제가 일어났지만, 그들에게 도성제는 일어나지 않을 것이다. 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 이들과 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들에게는 고성제도 일어났고 도성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는, 어떤 사람에게... (중략) ...? 그러하다.

๗๙. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ, เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

79. (가) 어떤 사람에게 집성제가 일어났다면, 그에게 도성제가 일어날 것인가? 아라한도를 구족한 이들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게는 집성제가 일어났지만, 그들에게 도성제는 일어나지 않을 것이다. 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 이들과 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들에게는 집성제도 일어났고 도성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는, 어떤 사람에게... (중략) ...? 그러하다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처소

๘๐. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

80. 어느 곳에서 고성제가 일어났다면... (중략) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 개인-처소

๘๑. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

81. (가) 어떤 사람이 어느 곳에서 고성제가 일어났다면, 그에게 그곳에서 집성제가 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도를 구족한 이들, 아라한들, 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 이들, 그리고 무상유정들에게는 그곳에서 고성제가 일어났지만, 그들에게 그곳에서 집성제는 일어나지 않을 것이다. 그 외의 사무온과 오무온에 있는 이들에게는 그곳에서 고성제도 일어났고 집성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또는, 어떤 사람이 어느 곳에서 집성제가 일어날 것이라면, 그에게 그곳에서 고성제가 일어났는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 이들에게는 그곳에서 집성제가 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 고성제가 일어났던 것은 아니다. 그 외의 사무온과 오무온에 있는 이들에게는 그곳에서 집성제도 일어날 것이고 고성제도 일어났다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람이 어느 곳에서 고성제가 일어났다면, 그에게 그곳에서 도성제가 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ อาปายิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도를 구족한 이들, 아라한들, 도를 얻지 못할 범부들, 악처에 태어난 이들, 그리고 무상유정들에게는 그곳에서 고성제가 일어났지만, 그들에게 그곳에서 도성제는 일어나지 않을 것이다. 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 이들과 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들에게는 그곳에서 고성제도 일어났고 도성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또는, 어떤 사람이 어느 곳에서 도성제가 일어날 것이라면, 그에게 그곳에서 고성제가 일어났는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ยสฺส จิตฺตสฺส [Pg.233] อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천에 태어나는 이들에게는 그곳에서 도성제가 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 고성제가 일어났던 것은 아니다. 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 이들과 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들에게는 그곳에서 도성제도 일어날 것이고 고성제도 일어났다.

๘๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

82. (가) 어떤 사람이 어느 곳에서 집성제가 일어났다면, 그에게 그곳에서 도성제가 일어날 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ อาปายิกานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

아라한도를 구족한 이들, 아라한들, 도를 얻지 못할 범부들, 그리고 악처에 태어난 이들에게는 그곳에서 집성제가 일어났지만, 그들에게 그곳에서 도성제는 일어나지 않을 것이다. 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 이들과 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들에게는 그곳에서 집성제도 일어났고 도성제도 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ?

(나) 또는, 어떤 사람이 어느 곳에서 도성제가 일어날 것이라면, 그에게 그곳에서 집성제가 일어났는가?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ.

정거천의 두 번째 마음이 전개될 때 그들에게는 그곳에서 도성제가 일어날 것이지만, 그들에게 그곳에서 집성제가 일어났던 것은 아니다. 어떤 마음의 직후에 아라한도를 얻게 될 이들과 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들에게는 그곳에서 도성제도 일어날 것이고 집성제도 일어났다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역행 개인

๘๓. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? นตฺถิ.

83. (가) 어떤 사람에게 고성제가 일어나지 않았다면, 그에게 집성제가 일어나지 않을 것인가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

(나) 또는, 어떤 사람에게 집성제가 일어나지 않을 것이라면, 그에게 고성제가 일어나지 않았는가? 일어났다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? นตฺถิ.

(가) 어떤 사람에게 고성제가 일어나지 않았다면, 그에게 도성제가 일어나지 않을 것인가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

또한 어떤 사람에게 도성제가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 고성제가 일어나지 않았었는가? [답] 일어났었다.

๘๔. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? นตฺถิ.

84. 어떤 사람에게 집성제가 일어나지 않았었는가, 그 사람에게 도성제가 일어나지 않을 것인가? [답] 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

또한 어떤 사람에게 도성제가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 집성제가 일어나지 않았었는가? [답] 일어났었다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정적 처소

๘๕. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ…เป….

85. 어느 곳에서 고성제가 일어나지 않았었는가... (생략)

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정적 개인과 처소

๘๖. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อุปฺปชฺชิสฺสติ.

86. 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 일어나지 않았었는가, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 일어나지 않을 것인가? [답] 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 일어나지 않았었는가? [답] 일어났었다.

(ก) ยสฺส [Pg.234] ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ? อุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 일어나지 않았었는가, 그 사람에게 그곳에서 도성제가 일어나지 않을 것인가? [답] 일어날 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ? อุปฺปชฺชิตฺถ.

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 일어나지 않았었는가? [답] 일어났었다.

๘๗. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

87. 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 일어나지 않았었는가, 그 사람에게 그곳에서 도성제가 일어나지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

정거천인들의 두 번째 마음이 일어나고 있을 때, 그들에게 그곳에서 집성제는 일어나지 않았었지만, 도성제가 일어나지 않을 것은 아니다. 무상유정천인들에게는 그곳에서 집성제도 일어나지 않았었고 도성제도 일어나지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถาติ?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 일어나지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 일어나지 않았었는가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ อาปายิกานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิตฺถ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิตฺถ.

최상도(아라한도)를 갖춘 이들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들인 아파야(악처)에 태어난 이들에게, 그곳에서 도성제는 일어나지 않을 것이지만 집성제가 일어나지 않았던 것은 아니다. 무상유정천인들에게는 그곳에서 도성제도 일어나지 않을 것이고 집성제도 일어나지 않았었다.

อุปฺปาทวาโร.

발생 부분이 끝났다.

๒. ปวตฺติ ๒. นิโรธวาโร

2. 진행 2. 소멸 부분

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재 부분

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 개인

๘๘. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

88. 어떤 사람에게 고성제가 소멸하고 있는가, 그 사람에게 집성제가 소멸하고 있는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ. ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 죽어가는 이들, 그리고 생존 과정에서 가래와 결합하지 않은 마음의 무너지는 순간에 있는 이들에게, 고성제는 소멸하고 있지만 집성제가 소멸하고 있는 것은 아니다. 가래의 무너지는 순간에 있는 이들에게는 고성제도 소멸하고 집성제도 소멸한다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

또한 어떤 사람에게 집성제가 소멸하고 있는가, 그 사람에게 고성제가 소멸하고 있는가? [답] 그렇다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

어떤 사람에게 고성제가 소멸하고 있는가, 그 사람에게 도성제가 소멸하고 있는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต มคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวกาเร มคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 죽어가는 이들, 그리고 생존 과정에서 도와 결합하지 않은 마음의 무너지는 순간에 있는 이들에게, 고성제는 소멸하고 있지만 도성제가 소멸하고 있는 것은 아니다. 오온계에서 도의 무너지는 순간에 있는 이들에게는 고성제도 소멸하고 도성제도 소멸한다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

또한 어떤 사람에게 도성제가 소멸하고 있는가, 그 사람에게 고성제가 소멸하고 있는가?

อรูเป มคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน [Pg.235] จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ. ปญฺจโวกาเร มคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

무색계에서 도의 무너지는 순간에 있는 이들에게, 도성제는 소멸하고 있지만 고성제가 소멸하고 있는 것은 아니다. 오온계에서 도의 무너지는 순간에 있는 이들에게는 도성제도 소멸하고 고성제도 소멸한다.

๘๙. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

89. 어떤 사람에게 집성제가 소멸하고 있는가, 그 사람에게 도성제가 소멸하고 있는가? [답] 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

또한 어떤 사람에게 도성제가 소멸하고 있는가, 그 사람에게 집성제가 소멸하고 있는가? [답] 아니다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처소

๙๐. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

90. 어느 곳에서 고성제가 소멸하고 있는가, 그곳에서 집성제가 소멸하고 있는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ…เป….

무상유정천에서는 그곳에서 고성제가 소멸하지만... (생략)

(ยตฺถกํ อุปฺปาเทปิ นิโรเธปิ อุปฺปาทนิโรเธปิ สทิสํ, นตฺถิ นานากรณํ).

(처소[오까사]의 경우 일어남의 차제[웁빠다와라]에서도, 소멸의 차제[니로다와라]에서도, 일어남과 소멸의 차제[웁빠다니로다와라]에서도 동일하며, 차이가 없다.)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순생 구갈로까사(인물-처소)

๙๑. ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ…เป….

91. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 소멸하는가... (줄임)...

(ยสฺสยตฺถกมฺปิ สทิสํ วิตฺถาเรตพฺพํ).

(인물-처소의 경우도 동일하게 상세히 설명해야 한다.)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역생 구갈라(인물)

๙๒. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ? อามนฺตา.

92. (가) 어떤 사람에게 고성제가 소멸하지 않으면, 그 사람에게 집성제도 소멸하지 않는가? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 아니면 또한, 어떤 사람에게 집성제가 소멸하지 않으면, 그 사람에게 고성제도 소멸하지 않는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

모든 죽어가는 자들, 전개되는 과정[파왓띠]에서 갈애와 결합하지 않은 마음의 무너지는 순간[방각카나]에 있는 자들, 그들에게 집성제는 소멸하지 않지만, 그들에게 고성제는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 일어나는 순간[웁빠닥카나]에 있는 자들, 무색계에서 도[막가]와 과[팔라]의 무너지는 순간에 있는 자들, 그들에게는 집성제도 소멸하지 않고 고성제도 소멸하지 않는다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(가) 어떤 사람에게 고성제가 소멸하지 않으면, 그 사람에게 도성제도 소멸하지 않는가?

อรูเป มคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป ผลสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

무색계에서 도[막가]의 무너지는 순간[방각카나]에 있는 자들, 그들에게 고성제는 소멸하지 않지만, 그들에게 도성제는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들, 전개되는 과정[파왓띠]에서 마음의 일어나는 순간[웁빠닥카나]에 있는 자들, 무색계에서 과[팔라]의 무너지는 순간에 있는 자들, 그들에게는 고성제도 소멸하지 않고 도성제도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 아니면 또한, 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않으면, 그 사람에게 고성제도 소멸하지 않는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต มคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ [Pg.236] อรูเป ผลสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

모든 죽어가는 자들, 전개되는 과정[파왓띠]에서 도와 결합하지 않은 마음의 무너지는 순간[방각카나]에 있는 자들, 그들에게 도성제는 소멸하지 않지만, 그들에게 고성제는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 일어나는 순간[웁빠닥카나]에 있는 자들, 무색계에서 과[팔라]의 무너지는 순간에 있는 자들, 그들에게는 도성제도 소멸하지 않고 고성제도 소멸하지 않는다.

๙๓. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

93. (가) 어떤 사람에게 집성제가 소멸하지 않으면, 그 사람에게 도성제도 소멸하지 않는가?

มคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตมคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

도[막가]의 무너지는 순간[방각카나]에 있는 자들, 그들에게 집성제는 소멸하지 않지만, 그들에게 도성제는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 (태어날 때의) 마음의 일어나는 순간[웁빠닥카나]에 있는 자들, 갈애와 결합하지 않고 도와 결합하지 않은 마음의 무너지는 순간에 있는 자들, 멸진정[니로다사마빳띠]에 든 자들, 무상유정[아산냐삿따]인 자들, 그들에게는 집성제도 소멸하지 않고 도성제도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 아니면 또한, 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않으면, 그 사람에게 집성제도 소멸하지 않는가?

ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ มคฺควิปฺปยุตฺตตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

갈애[탄하]의 무너지는 순간[방각카나]에 있는 자들, 그들에게 도성제는 소멸하지 않지만, 그들에게 집성제는 소멸하지 않는 것이 아니다. 모든 (태어날 때의) 마음의 일어나는 순간[웁빠닥카나]에 있는 자들, 도와 결합하지 않고 갈애와 결합하지 않은 마음의 무너지는 순간에 있는 자들, 멸진정[니로다사마빳띠]에 든 자들, 무상유정[아산냐삿따]인 자들, 그들에게는 도성제도 소멸하지 않고 집성제도 소멸하지 않는다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역생 오까사(처소)

๙๔. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ…เป….

94. 어디에서 고성제가 소멸하지 않는가... (줄임)...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역생 구갈로까사(인물-처소)

๙๕. ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ…เป….

95. 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 소멸하지 않는가... (줄임)...

(ยสฺสกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ สทิสํ, ยสฺสยตฺถเกปิ นิโรธสมาปนฺนานนฺติ เจตํ น กาตพฺพํ).

(인물[구갈라]의 경우도 인물-처소[구갈로까사]의 경우도 동일하다. 인물-처소의 경우에서 '멸진정에 든 자들[니로다사마빳나낭]'이라는 이 문구는 넣지 않아야 한다.)

(๒) อตีตวาโร

(2) 과거 차제

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순생 구갈라(인물)

๙๖. ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

96. 어떤 사람에게 고성제가 소멸했으면, 그 사람에게 집성제도 소멸했는가? 그렇다.

(ยถา อุปฺปาทวาเร อตีตา ปุจฺฉา อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ วิภตฺตา เอวํ นิโรเธปิ วิภชิตพฺพา, นตฺถิ นานากรณํ).

(일어남의 차제[웁빠다와라]에서 과거 질문이 순생[아눌로마]과 역생[빳짜니까]으로 분류되었던 것과 같이, 소멸의 차제[니로다와라]에서도 분류되어야 하며, 차이가 없다.)

(๓) อนาคตวาโร

(3) 미래 차제

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순생 구갈라(인물)

๙๗. (ก) ยสฺส [Pg.237] ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

97. (가) 어떤 사람에게 고성제가 소멸할 것이면, 그 사람에게 집성제도 소멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상도(아라한도)를 갖춘 자들, 아라한들, 어떤 마음의 직후에 최상도를 얻을 자들, 그들에게 고성제는 소멸할 것이지만, 그들에게 집성제는 소멸할 것이 아니다. 그 밖의 다른 자들, 그들에게는 고성제도 소멸할 것이고 집성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 아니면 또한... (줄임)...? 그렇다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 고성제가 소멸할 것이면, 그에게 도성제도 소멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한도의 붕괴 순간에 있는 자들과 아라한들과 도를 얻지 못할 범부들에게 고성제는 소멸할 것이나, 그들에게 도성제는 소멸하지 않을 것이다. 아라한도의 발생 순간에 있는 자들과 그 마음 직후에 아라한도를 얻을 자들과 그 외에 도를 얻을 자들에게 고성제도 소멸할 것이고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…. อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게... (생략)... 그러하다.

๙๘. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

98. (가) 어떤 사람에게 집성제가 소멸할 것이면, 그에게 도성제도 소멸할 것인가?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

도를 얻지 못할 범부들에게 집성제는 소멸할 것이나, 그들에게 도성제는 소멸하지 않을 것이다. 도를 얻을 자들에게 집성제도 소멸할 것이고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 도성제가 소멸할 것이면, 그에게 집성제도 소멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한도의 발생 순간에 있는 자들과 그 마음 직후에 아라한도를 얻을 자들에게 도성제는 소멸할 것이나, 그들에게 집성제는 소멸하지 않을 것이다. 도를 얻을 자들에게 도성제도 소멸할 것이고 집성제도 소멸할 것이다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순차적 처소[순순(順) 옥까사(okāsa)]

๙๙. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ…เป….

99. 어느 곳에서 고성제가 소멸할 것이면... (생략)...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순차적 인물·처소[순순(順) 뿌갈로까사(puggalokāsa)]

๑๐๐. ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

100. 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 소멸할 것이면, 그에게 그곳에서 집성제도 소멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ [Pg.238] อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ…เป….

아라한도를 갖춘 자들과 아라한들과 그 마음 직후에 아라한도를 얻을 자들과 무상유정들에게 그곳에서 고성제는 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 집성제는 소멸하지 않을 것이다. 그 외의 4온 유정들과 5온 유정들에게 그곳에서 고성제도 소멸할 것이고 집성제도 소멸할 것이다... (생략)...

(ยสฺสกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ สทิสํ).

(인물편과 인물·처소편이 동일하다.)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역차적 인물[역순(逆) 뿌갈라(puggala)]

๑๐๑. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

101. (가) 어떤 사람에게 고성제가 소멸하지 않을 것이면, 그에게 집성제도 소멸하지 않을 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 집성제가 소멸하지 않을 것이면, 그에게 고성제도 소멸하지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한도를 갖춘 자들과 아라한들과 그 마음 직후에 아라한도를 얻을 자들에게 집성제는 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 고성제는 소멸하지 않는 것이 아니다(즉, 소멸할 것이다). 마지막 마음의 붕괴 순간에 있는 자들에게 집성제도 소멸하지 않을 것이고 고성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 고성제가 소멸하지 않을 것이면, 그에게 도성제도 소멸하지 않을 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않을 것이면, 그에게 고성제도 소멸하지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한도의 붕괴 순간에 있는 자들과 아라한들과 도를 얻지 못할 범부들에게 도성제는 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 고성제는 소멸하지 않는 것이 아니다(즉, 소멸할 것이다). 마지막 마음의 붕괴 순간에 있는 자들에게 도성제도 소멸하지 않을 것이고 고성제도 소멸하지 않을 것이다.

๑๐๒. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

102. (가) 어떤 사람에게 집성제가 소멸하지 않을 것이면, 그에게 도성제도 소멸하지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한도의 발생 순간에 있는 자들과 그 마음 직후에 아라한도를 얻을 자들에게 집성제는 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 도성제는 소멸하지 않는 것이 아니다(즉, 소멸할 것이다). 아라한도의 붕괴 순간에 있는 자들과 아라한들에게 집성제도 소멸하지 않을 것이고 도성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않을 것이면, 그에게 집성제도 소멸하지 않을 것인가?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

도를 얻지 못할 범부들에게 도성제는 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 집성제는 소멸하지 않는 것이 아니다(즉, 소멸할 것이다). 아라한도의 붕괴 순간에 있는 자들과 아라한들에게 도성제도 소멸하지 않을 것이고 집성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역차적 처소[역순(逆) 옥까사(okāsa)]

๑๐๓. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ…เป….

103. 어느 곳에서 고성제가 소멸하지 않을 것이면... (생략)...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역차적 인물·처소[역순(逆) 뿌갈로까사(puggalokāsa)]

๑๐๔. (ก) ยสฺส [Pg.239] ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

104. (가) 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 소멸하지 않을 것이면, 그에게 그곳에서 집성제도 소멸하지 않을 것인가? 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 소멸하지 않을 것이면, 그에게 그곳에서 고성제도 소멸하지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한도를 갖춘 자들과 아라한들과 그 마음 직후에 아라한도를 얻을 자들과 무상유정들에게 그곳에서 집성제는 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 그곳에서 고성제는 소멸하지 않는 것이 아니다(즉, 소멸할 것이다). 마지막 마음의 붕괴 순간에 있는 자들에게 그곳에서 집성제도 소멸하지 않을 것이고 고성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않을 것인가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도성제가 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 고성제도 소멸하지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ อาปายิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한도의 멸의 순간에 있는 자들, 아라한들, 도를 얻지 못할 범부들, 악처에 있는 자들, 무상유정천에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 도성제는 소멸하지 않겠지만 고성제가 소멸하지 않는 것은 아니다. 마지막 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않을 것이고 고성제도 소멸하지 않을 것이다.

๑๐๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

105. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한도의 생의 순간에 있는 자들, 아라한도를 얻기 직전의 마음을 가진 자들, 그들에게 그곳에서 집성제는 소멸하지 않겠지만 도성제가 소멸하지 않는 것은 아니다. 아라한도의 멸의 순간에 있는 자들, 아라한들, 무상유정천에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 집성제도 소멸하지 않을 것이고 도성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도성제가 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 그곳에서 집성제도 소멸하지 않을 것인가?

อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

악처에 있는 자들, 도를 얻지 못할 범부들, 그들에게 그곳에서 도성제는 소멸하지 않겠지만 집성제가 소멸하지 않는 것은 아니다. 아라한도의 멸의 순간에 있는 자들, 아라한들, 무상유정천에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않을 것이고 집성제도 소멸하지 않을 것이다.

(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(4) 현재-과거편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순람인

๑๐๖. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

106. (문) 어떤 사람에게 고성제가 소멸하고 있다면, 그 사람에게 집성제도 소멸했었는가? (답) 그러하다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또는 어떤 사람에게 집성제가 소멸했었다면, 그 사람에게 고성제도 소멸하고 있는가?

สพฺเพสํ [Pg.240] อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 생의 순간에 있는 자들, 무색계에서 도의 단계와 과의 단계의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 집성제는 소멸했었지만 고성제가 소멸하고 있는 것은 아니다. 모든 죽는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 집성제도 소멸했었고 고성제도 소멸하고 있다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 어떤 사람에게 고성제가 소멸하고 있다면, 그 사람에게 도성제도 소멸했었는가?

อนภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

성스러운 법을 아직 깨닫지 못한 자들로서 죽는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 고성제는 소멸하고 있지만 도성제가 소멸했었던 것은 아니다. 성스러운 법을 이미 깨달은 자들로서 죽는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 고성제도 소멸하고 있고 도성제도 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또는 어떤 사람에게 도성제가 소멸했었다면, 그 사람에게 고성제도 소멸하고 있는가?

อภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ. อภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

깨달은 자들로서 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 생의 순간에 있는 자들, 무색계에서 도의 단계와 과의 단계의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 도성제는 소멸했었지만 고성제가 소멸하고 있는 것은 아니다. 깨달은 자들로서 죽는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 도성제도 소멸했었고 고성제도 소멸하고 있다.

๑๐๗. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

107. (문) 어떤 사람에게 집성제가 소멸하고 있다면, 그 사람에게 도성제도 소멸했었는가?

อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

깨닫지 못한 자들로서 갈애의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 집성제는 소멸하고 있지만 도성제가 소멸했었던 것은 아니다. 깨달은 자들로서 갈애의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 집성제도 소멸하고 있고 도성제도 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또는 어떤 사람에게 도성제가 소멸했었다면, 그 사람에게 집성제도 소멸하고 있는가?

อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ. อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

깨달은 자들로서 갈애의 생의 순간에 있는 자들, 갈애가 없는 마음이 진행 중인 자들, 멸진정에 든 자들, 그들에게 도성제는 소멸했었지만 집성제가 소멸하고 있는 것은 아니다. 깨달은 자들로서 갈애의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 도성제도 소멸했었고 집성제도 소멸하고 있다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순람처

๑๐๘. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ…เป….

108. 어떤 곳에서 고성제가 소멸하고 있다면... (이하 생략)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순람인처

๑๐๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

109. (문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 소멸하고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제도 소멸했었는가?

สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 태어나는 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 무상유정천에서 죽는 자들, 그들에게 그곳에서 고성제는 소멸하고 있지만 집성제가 소멸했었던 것은 아니다. 그 밖의 4온처와 5온처에서 죽는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 고성제도 소멸하고 있고 집성제도 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา [Pg.241] ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 소멸했었다면, 그 사람에게 그곳에서 고성제도 소멸하고 있는가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ. จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

4온처와 5온처에서 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 생의 순간에 있는 자들, 무색계에서 도의 단계와 과의 단계의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 집성제는 소멸했었지만 고성제가 소멸하고 있는 것은 아니다. 4온처와 5온처에서 죽는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 집성제도 소멸했었고 고성제도 소멸하고 있다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(문) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 소멸하고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제도 소멸했었는가?

สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อนภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에서 태어나는 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 깨닫지 못한 자들로서 죽는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 무상유정천에서 죽는 자들, 그들에게 그곳에서 고성제는 소멸하고 있지만 도성제가 소멸했었던 것은 아니다. 깨달은 자들로서 죽는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸의 순간에 있는 자들, 그들에게 그곳에서 고성제도 소멸하고 있고 도성제도 소멸했었다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(문) 또는 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도성제가 소멸했었다면, 그 사람에게 그곳에서 고성제도 소멸하고 있는가?

อภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ. อภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

진리를 깨달은 자들이 태어나는 때, 전개되는 과정에서의 마음의 일어나는 순간, 무색계에서 도와 과의 사라지는 순간에, 그들에게 거기서 도성제는 소멸했지만, 고성제는 소멸하고 있지 않다. 진리를 깨달은 자들이 죽는 때, 전개되는 과정에서의 마음의 사라지는 순간에, 그들에게 거기서 도성제도 소멸했고 고성제도 소멸하고 있다.

๑๑๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

110. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 소멸하고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제가 소멸했는가?

อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ. อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

아직 진리를 깨닫지 못한 자들의 갈애가 사라지는 순간에, 그들에게 거기서 집성제는 소멸하고 있지만, 도성제가 소멸한 것은 아니다. 진리를 깨달은 자들의 갈애가 사라지는 순간에, 그들에게 거기서 집성제도 소멸하고 도성제도 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 다시, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도성제가 소멸했다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 소멸하고 있는가?

อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ. อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

진리를 깨달은 자들의 갈애가 일어나는 순간, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 그들에게 거기서 도성제는 소멸했지만, 집성제는 소멸하고 있지 않다. 진리를 깨달은 자들의 갈애가 사라지는 순간에, 그들에게 거기서 도성제도 소멸했고 집성제도 소멸하고 있다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정적 인물

๑๑๑. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

111. (가) 어떤 사람에게 고성제가 소멸하고 있지 않다면, 그 사람에게 집성제가 소멸하지 않았는가? 소멸했다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ? นตฺถิ.

(나) 다시, 어떤 사람에게 집성제가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 고성제가 소멸하고 있지 않는가? 없다.

(ก) ยสฺส [Pg.242] ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 고성제가 소멸하고 있지 않다면, 그 사람에게 도성제가 소멸하지 않았는가?

อภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ. อนภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

진리를 깨달은 자들이 태어날 때, 전개되는 과정에서의 마음의 일어나는 순간, 무색계에서 도와 과의 사라지는 순간에, 그들에게 고성제는 소멸하고 있지 않지만, 도성제가 소멸하지 않은 것은 아니다. 아직 진리를 깨닫지 못한 자들이 태어날 때, 전개되는 과정에서의 마음의 일어나는 순간에, 그들에게 고성제도 소멸하고 있지 않고 도성제도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 다시, 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 고성제가 소멸하고 있지 않는가?

อนภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. อนภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

아직 진리를 깨닫지 못한 자들이 죽을 때, 전개되는 과정에서의 마음의 사라지는 순간에, 그들에게 도성제는 소멸하지 않았지만, 고성제가 소멸하고 있지 않은 것은 아니다. 아직 진리를 깨닫지 못한 자들이 태어날 때, 전개되는 과정에서의 마음의 일어나는 순간에, 그들에게 도성제도 소멸하지 않았고 고성제도 소멸하고 있지 않다.

๑๑๒. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

112. (가) 어떤 사람에게 집성제가 소멸하고 있지 않다면, 그 사람에게 도성제가 소멸하지 않았는가?

อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ. อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

진리를 깨달은 자들의 갈애가 일어나는 순간, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 니로다 사마빳띠에 든 자들에게 집성제는 소멸하고 있지 않지만, 도성제가 소멸하지 않은 것은 아니다. 아직 진리를 깨닫지 못한 자들의 갈애가 일어나는 순간, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 무상유정천의 존재들에게 집성제도 소멸하고 있지 않고 도성제도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 다시, 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 집성제가 소멸하고 있는가?

อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

아직 진리를 깨닫지 못한 자들의 갈애가 사라지는 순간에, 그들에게 도성제는 소멸하지 않았지만, 집성제가 소멸하고 있지 않은 것은 아니다. 아직 진리를 깨닫지 못한 자들의 갈애가 일어나는 순간, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 무상유정천의 존재들에게 도성제도 소멸하지 않았고 집성제도 소멸하고 있지 않다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정적 장소

๑๑๓. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ…เป….

113. 어느 곳에서 고성제가 소멸하고 있지 않다면... 생략...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정적 인물과 장소

๑๑๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

114. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 소멸하고 있지 않다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 소멸하지 않았는가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

4온과 5온이 있는 곳에 태어날 때, 전개되는 과정에서의 마음의 일어나는 순간, 무색계에서 도와 과의 사라지는 순간에, 그들에게 거기서 고성제는 소멸하고 있지 않지만, 집성제가 소멸하지 않은 것은 아니다. 정거천에 태어나는 마음의 일어나는 순간, 무상유정천에 태어나는 자들에게 거기서 고성제도 소멸하고 있지 않고 집성제도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ [Pg.243] สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 다시, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 소멸하고 있지 않는가?

สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

정거천에 태어나는 마음의 사라지는 순간, 무상유정천에서 죽는 자들에게 거기서 집성제는 소멸하지 않았지만, 고성제가 소멸하고 있지 않은 것은 아니다. 정거천에 태어나는 마음의 일어나는 순간, 무상유정천에 태어나는 자들에게 거기서 집성제도 소멸하지 않았고 고성제도 소멸하고 있지 않다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 소멸하고 있지 않다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제가 소멸하지 않았는가?

อภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อนภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

진리를 깨달은 자들이 태어날 때, 전개되는 과정에서의 마음의 일어나는 순간, 무색계에서 도와 과의 사라지는 순간에, 그들에게 거기서 고성제는 소멸하고 있지 않지만, 도성제가 소멸하지 않은 것은 아니다. 정거천에 태어나는 마음의 일어나는 순간, 아직 진리를 깨닫지 못한 자들이 태어날 때 전개되는 과정의 마음의 일어나는 순간, 무상유정천에 태어나는 자들에게 거기서 고성제도 소멸하고 있지 않고 도성제도 소멸하지 않았다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 다시, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도성제가 소멸하지 않았다면, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 소멸하고 있지 않는가?

สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อนภิสเมตาวีนํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสานํ อุปปตฺติจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อนภิสเมตาวีนํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

정거천의 재생연결심의 멸진찰나에 있는 이들, (사성제를) 아직 깨닫지 못한 채 죽어가는 이들, 전개기(pavatte)의 마음의 멸진찰나에 있는 이들, 무상유정천에서 죽어가는 이들에게 그곳에서 도제는 멸한 적이 없으나, 고제가 멸하고 있지 않은 것은 아니다. 정거천의 재생연결심의 발생찰나에 있는 이들, (사성제를) 아직 깨닫지 못한 채 태어나는 이들, 전개기의 마음의 발생찰나에 있는 이들, 무상유정천에 태어나는 이들에게 그곳에서 도제는 멸한 적이 없고 고제도 멸하고 있지 않다.

๑๑๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

115. (가) 어느 곳에서 어떤 사람에게 집제가 멸하고 있지 않다면, 그 사람에게 그곳에서 도제도 멸한 적이 없는가?

อภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ. สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

(진리를) 이미 깨달은 이들이 갈애의 발생찰나에 있거나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 그들에게 그곳에서 집제는 멸하고 있지 않으나, 도제가 멸한 적이 없는 것은 아니다. 정거천에서 두 번째 마음이 일어나고 있을 때, (진리를) 아직 깨닫지 못한 이들이 갈애의 발생찰나에 있거나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 무상유정천의 유정들, 그들에게 그곳에서 집제도 멸하고 있지 않고 도제도 멸한 적이 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또한 어느 곳에서 어떤 사람에게 도제가 멸한 적이 없다면, 그 사람에게 그곳에서 집제가 멸하고 있지 않는가?

อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน อนภิสเมตาวีนํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

(진리를) 아직 깨닫지 못한 이들이 갈애의 멸진찰나에 있을 때, 그들에게 그곳에서 도제는 멸한 적이 없으나, 집제가 멸하고 있지 않는 것은 아니다. 정거천에서 두 번째 마음이 일어나고 있을 때, (진리를) 아직 깨닫지 못한 이들이 갈애의 발생찰나에 있거나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 무상유정천의 유정들, 그들에게 그곳에서 도제도 멸한 적이 없고 집제도 멸하고 있지 않다.

(๕) ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

(5) 현재·미래장

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 개인

๑๑๖. (ก) ยสฺส [Pg.244] ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

116. (가) 어떤 사람에게 고제가 멸하고 있다면, 그 사람에게 집제가 멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한 도(道)의 멸진찰나에 있는 이들, 아라한들의 마음의 멸진찰나에 있는 이들, 어떤 마음 바로 다음에 아라한 도를 얻게 될 터인데 그 마음의 멸진찰나에 있는 이들에게 고제는 멸하고 있으나, 집제가 멸할 것은 아니다. 그 밖의 죽어가는 이들, 전개기 마음의 멸진찰나에 있는 이들에게 고제도 멸하고 집제도 멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 집제가 멸할 것이라면, 그 사람에게 고제가 멸하고 있는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

모든 태어나는 이들, 전개기 마음의 발생찰나에 있는 이들, 무색계에서 도와 과의 멸진찰나에 있는 이들에게 집제는 멸할 것이나, 고제가 멸하고 있는 것은 아니다. 모든 죽어가는 이들, 전개기 마음의 멸진찰나에 있는 이들에게 집제도 멸할 것이고 고제도 멸하고 있다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 고제가 멸하고 있다면, 그 사람에게 도제가 멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한 도의 멸진찰나에 있는 이들, 아라한들의 마음의 멸진찰나에 있는 이들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들이 죽어가거나 전개기 마음의 멸진찰나에 있을 때, 그들에게 고제는 멸하고 있으나, 도제가 멸할 것은 아니다. 어떤 마음 바로 다음에 아라한 도를 얻게 될 터인데 그 마음의 멸진찰나에 있는 이들과 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들이 죽어가거나 전개기 마음의 멸진찰나에 있을 때, 그들에게 고제도 멸하고 도제도 멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 도제가 멸할 것이라면, 그 사람에게 고제가 멸하고 있는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

아라한 도의 발생찰나에 있는 이들, 어떤 마음 바로 다음에 아라한 도를 얻게 될 터인데 그 마음의 발생찰나에 있는 이들, 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들이 태어나거나 전개기 마음의 발생찰나에 있을 때, 무색계에서 도와 과의 멸진찰나에 있는 이들에게 도제는 멸할 것이나 고제가 멸하고 있는 것은 아니다. 어떤 마음 바로 다음에 아라한 도를 얻게 될 터인데 그 마음의 멸진찰나에 있는 이들과 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들이 죽어가거나 전개기 마음의 멸진찰나에 있을 때, 그들에게 도제도 멸할 것이고 고제도 멸하고 있다.

๑๑๗. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

117. (가) 어떤 사람에게 집제가 멸하고 있다면, 그 사람에게 도제가 멸할 것인가?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ [Pg.245] นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

도를 얻지 못할 범부들의 갈애의 멸진찰나에 있을 때, 그들에게 집제는 멸하고 있으나, 도제가 멸할 것은 아니다. 도를 얻을 이들의 갈애의 멸진찰나에 있을 때, 그들에게 집제도 멸하고 도제도 멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(나) 또한 어떤 사람에게 도제가 멸할 것이라면, 그 사람에게 집제가 멸하고 있는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

아라한 도의 발생찰나에 있는 이들, 어떤 마음 바로 다음에 아라한 도를 얻게 될 터인데 그 마음을 갖춘 이들, 도를 얻게 될 그 밖의 다른 이들이 갈애의 발생찰나에 있거나 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있을 때, 니로다사마빳띠(멸진정)에 든 이들, 무상유정천의 유정들에게 도제는 멸할 것이나 집제가 멸하고 있는 것은 아니다. 도를 얻을 이들의 갈애의 멸진찰나에 있을 때, 그들에게 도제도 멸할 것이고 집제도 멸하고 있다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처

๑๑๘. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ…เป….

118. 고제가 멸하는 곳에서... (이하 줄임)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 개인과 처

๑๑๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

119. (가) 어느 곳에서 어떤 사람에게 고제가 멸하고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 집제도 멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도(아라한도)의 소멸의 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음의 소멸의 순간에 있는 이들, 그 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 소멸의 순간에 있는 이들, 무상유정천에서 죽어가는 이들에게는 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리는 소멸하고 있으나, 그들에게 그곳에서 일어남의 성스러운 진리가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 4온(무색계)과 5온(욕계·색계)에서 죽어가는 이들의 전개되는 마음의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리도 소멸하고 일어남의 성스러운 진리도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(또는) 어떤 사람에게 어느 곳에서 일어남의 성스러운 진리가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있는가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ. จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

4온과 5온에 태어나는 이들, 전개되는 마음의 발생의 순간에 있는 이들, 무색계에서 도와 과의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 일어남의 성스러운 진리가 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있는 것은 아니다. 4온과 5온에서 죽어가는 이들의 전개되는 마음의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 일어남의 성스러운 진리도 소멸할 것이고 괴로움의 성스러운 진리도 소멸하고 있다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(어떤 사람에게 어느 곳에서) 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있다면, 그에게 그곳에서 도의 성스러운 진리가 소멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ [Pg.246] ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도의 소멸의 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음의 소멸의 순간에 있는 이들, 사악처에 있는 이들과 도를 얻지 못할 범부들이 죽어가는 때와 전개되는 마음의 소멸의 순간에 있는 이들, 무상유정천에서 죽어가는 이들에게는 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리는 소멸하고 있으나, 그들에게 그곳에서 도의 성스러운 진리가 소멸할 것은 아니다. 그 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 소멸의 순간에 있는 이들과 그 외에 도를 얻을 이들이 죽어가는 때와 전개되는 마음의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리도 소멸하고 도의 성스러운 진리도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(또는) 어떤 사람에게 어느 곳에서 도의 성스러운 진리가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌติ. ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

최상의 도의 발생의 순간에 있는 이들, 그 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 발생의 순간에 있는 이들, 그 외에 도를 얻을 이들이 태어나는 때와 전개되는 마음의 발생의 순간에 있는 이들, 무색계에서 도와 과의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 도의 성스러운 진리가 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있는 것은 아니다. 그 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 소멸의 순간에 있는 이들과 그 외에 도를 얻을 이들이 죽어가는 때와 전개되는 마음의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 도의 성스러운 진리도 소멸할 것이고 괴로움의 성스러운 진리도 소멸하고 있다.

๑๒๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

120. (어떤 사람에게 어느 곳에서) 일어남의 성스러운 진리가 소멸하고 있다면, 그에게 그곳에서 도의 성스러운 진리가 소멸할 것인가?

อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

사악처에 있는 이들과 도를 얻지 못할 범부들의 갈애의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 일어남의 성스러운 진리는 소멸하고 있으나, 그들에게 그곳에서 도의 성스러운 진리가 소멸할 것은 아니다. 도를 얻을 이들의 갈애의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 일어남의 성스러운 진리도 소멸하고 도의 성스러운 진리도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

(또는) 어떤 사람에게 어느 곳에서 도의 성스러운 진리가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 일어남의 성스러운 진리가 소멸하고 있는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌติ.

최상의 도의 발생의 순간에 있는 이들, 그 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 이들, 그 외에 도를 얻을 이들의 갈애의 발생의 순간에 있는 이들, 갈애와 결합하지 않은 마음이 전개될 때의 그들에게는 그곳에서 도의 성스러운 진리가 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 일어남의 성스러운 진리가 소멸하고 있는 것은 아니다. 도를 얻을 이들의 갈애의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 그곳에서 도의 성스러운 진리도 소멸할 것이고 일어남의 성스러운 진리도 소멸하고 있다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 부정적 사람

๑๒๑. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

121. (어떤 사람에게) 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있지 않다면, 그에게 일어남의 성스러운 진리가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ [Pg.247] น นิรุชฺฌติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 태어나는 이들, 전개되는 마음의 발생의 순간에 있는 이들, 무색계에서 도와 과의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있지 않으나, 그들에게 일어남의 성스러운 진리가 소멸하지 않을 것은 아니다. 최상의 도의 발생의 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음의 발생의 순간에 있는 이들, 그 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 발생의 순간에 있는 이들, 무색계에서 최상의 도와 과의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 괴로움의 성스러운 진리도 소멸하고 있지 않고 일어남의 성스러운 진리도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(또는) 어떤 사람에게 일어남의 성스러운 진리가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있지 않는가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

최상의 도의 소멸의 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음의 소멸의 순간에 있는 이들, 그 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 일어남의 성스러운 진리가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있는 것은 아니다. 최상의 도의 발생의 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음의 발생의 순간에 있는 이들, 그 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 발생의 순간에 있는 이들, 무색계에서 최상의 도와 과의 소멸의 순간에 있는 이들에게는 일어남의 성스러운 진리도 소멸하지 않을 것이고 괴로움의 성스러운 진리도 소멸하고 있지 않다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(어떤 사람에게) 괴로움의 성스러운 진리가 소멸하고 있지 않다면, 그에게 도의 성스러운 진리가 소멸하지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도(아라한과의 도)의 일어나는 순간에 있는 자들, 그 마음 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 일어나는 순간에 있는 자들, 그리고 도를 얻게 될 다른 자들로서 태어나는 중이거나 전개 시기에 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 무색계에서 도와 과의 사라지는 순간에 있는 자들에게는 괴로움의 진리가 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것은 아니다. 아라한들의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들로서 태어나는 중이거나 전개 시기에 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 무색계에서 최상의 도와 과의 사라지는 순간에 있는 자들에게는 괴로움의 진리도 소멸하고 있는 중이 아니며 도의 진리도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(차) 또한 어떤 사람에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 괴로움의 진리도 소멸하고 있는 중이 아닌가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

최상의 도의 사라지는 순간에 있는 자들, 아라한들의 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들로서 죽는 중이거나 전개 시기에 마음이 사라지는 순간에 있는 자들에게는 도의 진리가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 괴로움의 진리가 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 아니다. 아라한들의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들로서 태어나는 중이거나 전개 시기에 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 무색계에서 최상의 도와 과의 사라지는 순간에 있는 자들에게는 도의 진리도 소멸하지 않을 것이며 괴로움의 진리도 소멸하고 있는 중이 아니다.

๑๒๒. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

122. (카) 어떤 사람에게 집착의 진리가 소멸하고 있는 중이 아닌가? 그 사람에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย [Pg.248] อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도의 일어나는 순간에 있는 자들, 그 마음 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 자들, 그리고 도를 얻게 될 다른 자들로서 갈애가 일어나는 순간에 있거나 갈애와 결합하지 않은 마음이 전개될 때의 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 유정들에게는 집착의 진리가 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것은 아니다. 최상의 도의 사라지는 순간에 있는 자들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들로서 갈애가 일어나는 순간에 있거나 갈애와 결합하지 않은 마음이 전개될 때의 자들에게는 집착의 진리도 소멸하고 있는 중이 아니며 도의 진리도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(차) 또한 어떤 사람에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 집착의 진리도 소멸하고 있는 중이 아닌가?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

도를 얻지 못할 범부들로서 갈애의 사라지는 순간에 있는 자들에게는 도의 진리가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 집착의 진리가 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 아니다. 최상의 도의 사라지는 순간에 있는 자들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들로서 갈애가 일어나는 순간에 있거나 갈애와 결합하지 않은 마음이 전개될 때의 자들에게는 도의 진리도 소멸하지 않을 것이며 집착의 진리도 소멸하고 있는 중이 아니다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(나) 부정의 장소.

๑๒๓. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ…เป….

123. 어느 곳에서 괴로움의 진리가 소멸하고 있는 중이 아닌가... (중략) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(차) 부정의 인물과 장소.

๑๒๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

124. (카) 어느 곳에서 어떤 사람에게 괴로움의 진리가 소멸하고 있는 중이 아닌가? 그 사람에게 그곳에서 집착의 진리도 소멸하지 않을 것인가?

จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

4온이나 5온의 곳에 태어나는 중인 자들, 전개 시기에 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 무색계에서 도와 과의 사라지는 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 괴로움의 진리가 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들에게 그곳에서 집착의 진리가 소멸하지 않을 것은 아니다. 최상의 도의 일어나는 순간에 있는 자들, 아라한들의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 그 마음 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 일어나는 순간에 있는 자들, 무상유정천에 태어나는 중인 자들, 무색계에서 최상의 도와 과의 사라지는 순간에 있는 자들, 무상유정천에 태어나는 중인 자들에게는 그곳에서 괴로움의 진리도 소멸하고 있는 중이 아니며 집착의 진리도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(차) 또한 어느 곳에서 어떤 사람에게 집착의 진리가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 괴로움의 진리도 소멸하고 있는 중이 아닌가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

최상의 도의 사라지는 순간에 있는 자들, 아라한들의 마음이 사라지는 순간에 있는 자들, 그 마음 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 사라지는 순간에 있는 자들, 무상유정천에서 죽는 중인 자들에게는 그곳에서 집착의 진리가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 그곳에서 괴로움의 진리가 소멸하고 있는 중이 아닌 것은 아니다. 최상의 도의 일어나는 순간에 있는 자들, 아라한들의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 그 마음 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 일어나는 순간에 있는 자들, 무색계에서 최상의 도와 과의 사라지는 순간에 있는 자들, 무상유정천에 태어나는 중인 자들에게는 그곳에서 집착의 진리도 소멸하지 않을 것이며 괴로움의 진리도 소멸하고 있는 중이 아니다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(카) 어느 곳에서 어떤 사람에게 괴로움의 진리가 소멸하고 있는 중이 아닌가? 그 사람에게 그곳에서 도의 진리도 소멸하지 않을 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส [Pg.249] จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도의 일어나는 순간에 있는 자들, 그 마음 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음의 일어나는 순간에 있는 자들, 그리고 도를 얻게 될 다른 자들로서 태어나는 중이거나 전개 시기에 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 무색계에서 도와 과의 사라지는 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 괴로움의 진리가 소멸하고 있는 중이 아니지만, 그들에게 그곳에서 도의 진리가 소멸하지 않을 것은 아니다. 아라한들의 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 악처의 중생들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들로서 태어나는 중이거나 전개 시기에 마음이 일어나는 순간에 있는 자들, 무상유정천에 태어나는 중인 자들, 무색계에서 최상의 도와 과의 사라지는 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 괴로움의 진리도 소멸하고 있는 중이 아니며 도의 진리도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(차) 또한 어느 곳에서 어떤 사람에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것인가? 그 사람에게 그곳에서 괴로움의 진리도 소멸하고 있는 중이 아닌가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ ภงฺคกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

최상의 도(아라한도)의 무너지는 순간에 있는 이들, 아라한들의 마음이 무너지는 순간에 있는 이들, 그리고 도를 얻지 못할 범부로서 죽어가는 이들, 전개되는 과정에서 마음이 무너지는 순간에 있는 이들, 무상유정천에서 죽어가는 이들에게는 거기서 도성제가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 고성제가 소멸하지 않고 있는 것은 아니다. 아라한들의 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 그리고 도를 얻지 못할 범부로서 태어나는 이들, 전개되는 과정에서 마음이 일어나는 순간에 있는 이들, 무색계에서 최상의 도와 과의 무너지는 순간에 있는 이들, 무상유정천에 태어나는 이들에게는 거기서 도성제도 소멸하지 않을 것이고 고성제도 소멸하지 않고 있다.

๑๒๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

125. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 소멸하지 않고 있다면, 그 사람에게 그 곳에서 도성제도 소멸하지 않겠는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도의 일어나는 순간에 있는 이들, 그 마음의 직후에 최상의 도를 얻게 될 그 마음과 구족한 이들, 그리고 도를 얻게 될 다른 이들의 갈애가 일어나는 순간에 있는 이들, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있는 이들에게는 거기서 집성제가 소멸하지 않고 있지만, 그들에게 거기서 도성제가 소멸하지 않을 것은 아니다. 최상의 도의 무너지는 순간에 있는 이들, 아라한들, 악처의 중생들 중 도를 얻지 못할 범부들의 갈애가 일어나는 순간에 있는 이들, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있는 이들, 무상유정천의 이들에게는 거기서 집성제도 소멸하지 않고 도성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

(또는 문) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 집성제도 소멸하지 않고 있는가?

อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิติ.

악처의 중생들 중 도를 얻지 못할 범부들의 갈애가 무너지는 순간에 있는 이들에게는 거기서 도성제가 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 집성제가 소멸하지 않고 있는 것은 아니다. 최상의 도의 무너지는 순간에 있는 이들, 아라한들, 악처의 중생들 중 도를 얻지 못할 범부들의 갈애가 일어나는 순간에 있는 이들, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나고 있는 이들, 무상유정천의 이들에게는 거기서 도성제도 소멸하지 않을 것이고 집성제도 소멸하지 않고 있다.

(๖) อตีตานาคตวาโร

(6) 과거미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(ㄱ) 순행 보특가라(인적 구분)

๑๒๖. (ก) ยสฺส [Pg.250] ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

126. (문) 어떤 사람에게 고성제가 소멸했다면, 그 사람에게 집성제도 소멸하겠는가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도를 구족한 이들, 아라한들, 그 마음의 직후에 최상의 도를 얻게 될 그 마음과 구족한 이들에게는 고성제는 소멸했지만, 그들에게 집성제가 소멸할 것은 아니다. 그 외의 다른 이들에게는 고성제도 소멸했고 집성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(또는 문) 혹은 ...? 그렇다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 고성제가 소멸했다면, 그 사람에게 도성제도 소멸하겠는가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도의 무너지는 순간에 있는 이들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게는 고성제는 소멸했지만, 그들에게 도성제가 소멸할 것은 아니다. 최상의 도의 일어나는 순간에 있는 이들, 그 마음의 직후에 최상의 도를 얻게 될 그 마음과 구족한 이들, 그리고 도를 얻게 될 다른 이들에게는 고성제도 소멸했고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(또는 문) 혹은 ...? 그렇다.

๑๒๗. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

127. (문) 어떤 사람에게 집성제가 소멸했다면, 그 사람에게 도성제도 소멸하겠는가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도의 무너지는 순간에 있는 이들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게는 집성제는 소멸했지만, 그들에게 도성제가 소멸할 것은 아니다. 최상의 도의 일어나는 순간에 있는 이들, 그 마음의 직후에 최상의 도를 얻게 될 그 마음과 구족한 이들, 그리고 도를 얻게 될 다른 이들에게는 집성제도 소멸했고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(또는 문) 혹은 ...? 그렇다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(ㄴ) 순행 처소(곳)

๑๒๘. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ…เป….

128. 어느 곳에서 고성제가 소멸했다면 ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(ㄷ) 순행 보특가라와 처소

๑๒๙. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

129. (문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 소멸했다면, 그 사람에게 그 곳에서 집성제도 소멸하겠는가?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도를 구족한 이들, 아라한들, 그 마음의 직후에 최상의 도를 얻게 될 그 마음과 구족한 이들, 무상유정천의 이들에게는 거기서 고성제는 소멸했지만, 그들에게 거기서 집성제가 소멸할 것은 아니다. 그 외의 4온에 있는 이들과 5온에 있는 이들에게는 거기서 고성제도 소멸했고 집성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ[Pg.251]?

(또는 문) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 고성제도 소멸했는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ. อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에 태어나는 이들에게는 거기서 집성제는 소멸할 것이지만, 그들에게 거기서 고성제는 소멸한 것이 아니다. 그 외의 4온에 있는 이들과 5온에 있는 이들에게는 거기서 집성제도 소멸할 것이고 고성제도 소멸했다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 소멸했다면, 그 사람에게 그 곳에서 도성제도 소멸하겠는가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ อาปายิกานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도의 무너지는 순간에 있는 이들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들, 악처의 중생들, 무상유정천의 이들에게는 거기서 고성제는 소멸했지만, 그들에게 거기서 도성제가 소멸할 것은 아니다. 최상의 도의 일어나는 순간에 있는 이들, 그 마음의 직후에 최상의 도를 얻게 될 그 마음과 구족한 이들, 그리고 도를 얻게 될 다른 이들에게는 거기서 고성제도 소멸했고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(또는 문) 혹은 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 그 곳에서 고성제도 소멸했는가?

สุทฺธาวาสํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 도성제가 소멸할 것이나, 괴로움의 성제는 그곳에서 소멸한 적이 없었다. 아라한 도의 생겨나는 순간에 있는 자들, 그리고 어떤 마음의 바로 뒤에 아라한 도를 얻을 자들, 또한 그 외에 도를 얻을 자들에게는 그곳에서 도성제도 소멸할 것이고 괴로움의 성제도 이미 소멸하였다.

๑๓๐. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

130. (가) 어느 곳에서 어느 누구에게 집성제가 소멸하였다면, 그에게 그곳에서 도성제도 소멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ อาปายิกานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한 도의 소멸하는 순간에 있는 자들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들, 악처에 있는 자들에게는 그곳에서 집성제가 이미 소멸하였으나, 도성제는 소멸하지 않을 것이다. 아라한 도의 생겨나는 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 바로 뒤에 아라한 도를 얻을 자들, 또한 그 외에 도를 얻을 자들에게는 그곳에서 집성제도 이미 소멸하였고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ.

(나) 또한 어느 곳에서 어느 누구에게 도성제가 소멸할 것이라면, 그에게 그곳에서 집성제도 이미 소멸하였는가?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ.

정거천의 두 번째 마음이 일어나고 있을 때 그들에게는 그곳에서 도성제가 소멸할 것이나, 집성제는 그곳에서 소멸한 적이 없었다. 아라한 도의 생겨나는 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 바로 뒤에 아라한 도를 얻을 자들, 또한 그 외에 도를 얻을 자들에게는 그곳에서 도성제도 소멸할 것이고 집성제도 이미 소멸하였다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 반대(역)의 인(人)

๑๓๑. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นตฺถิ.

131. (가) 어느 누구에게 괴로움의 성제가 소멸한 적이 없다면, 그에게 집성제도 소멸하지 않을 것인가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

(나) 또한 어느 누구에게 집성제가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 괴로움의 성제도 소멸한 적이 없는가? 이미 소멸하였다.

(ก) ยสฺส [Pg.252] ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นตฺถิ.

(가) 어느 누구에게 괴로움의 성제가 소멸한 적이 없다면, 그에게 도성제도 소멸하지 않을 것인가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

(나) 또한 어느 누구에게 도성제가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 괴로움의 성제도 소멸한 적이 없는가? 이미 소멸하였다.

๑๓๒. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นตฺถิ.

132. (가) 어느 누구에게 집성제가 소멸한 적이 없다면, 그에게 도성제도 소멸하지 않을 것인가? 없다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

(나) 또한 어느 누구에게 도성제가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 집성제도 소멸한 적이 없는가? 이미 소멸하였다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 반대(역)의 처(處)

๑๓๓. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ…เป….

133. 어느 곳에서 괴로움의 성제가 소멸한 적이 없다면... (중략)...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 반대(역)의 인-처(人-處)

๑๓๔. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นิรุชฺฌิสฺสติ.

134. (가) 어느 곳에서 어느 누구에게 괴로움의 성제가 소멸한 적이 없다면, 그에게 그곳에서 집성제도 소멸하지 않을 것인가? 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

(나) 또한 어느 곳에서 어느 누구에게 집성제가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 그곳에서 괴로움의 성제도 소멸한 적이 없는가? 이미 소멸하였다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? นิรุชฺฌิสฺสติ.

(가) 어느 곳에서 어느 누구에게 괴로움의 성제가 소멸한 적이 없다면, 그에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않을 것인가? 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ? นิรุชฺฌิตฺถ.

(나) 또한 어느 곳에서 어느 누구에게 도성제가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 그곳에서 괴로움의 성제도 소멸한 적이 없는가? 이미 소멸하였다.

๑๓๕. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

135. (가) 어느 곳에서 어느 누구에게 집성제가 소멸한 적이 없다면, 그에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않을 것인가?

สุทฺธาวาสานํ ทุติเย จิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

정거천의 두 번째 마음이 일어나고 있을 때 그들에게는 그곳에서 집성제가 소멸한 적이 없으나, 도성제가 소멸할 것이다. 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 집성제도 소멸한 적이 없고 도성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถาติ?

(나) 또한 어느 곳에서 어느 누구에게 도성제가 소멸하지 않을 것이라면, 그에게 그곳에서 집성제도 소멸한 적이 없는가?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ อาปายิกานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิตฺถ. อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิตฺถ.

아라한 도의 소멸하는 순간에 있는 자들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들, 악처에 있는 자들에게는 그곳에서 도성제가 소멸하지 않을 것이나, 집성제는 이미 소멸하였다. 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서 도성제도 소멸하지 않을 것이고 집성제도 소멸한 적이 없다.

นิโรธวาโร.

소멸편이 끝났다.

๒. ปวตฺติ ๓. อุปฺปาทนิโรธวาโร

2. 5. 성제 발생과 소멸의 장

(๑) ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

(1) 현재편

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행의 인(人)

๑๓๖. (ก) ยสฺส [Pg.253] ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

136. (가) 어느 누구에게 괴로움의 성제가 발생하고 있다면, 그에게 집성제도 소멸하고 있는가? 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

(나) 또한 어느 누구에게 집성제가 소멸하고 있다면, 그에게 괴로움의 성제도 발생하고 있는가? 아니다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

(가) 어느 누구에게 괴로움의 성제가 발생하고 있다면, 그에게 도성제도 소멸하고 있는가? 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

혹은 어떤 사람에게 도성제가 소멸하고 있다면, 그 사람에게 고성제가 발생하는가? 아니다.

๑๓๗. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

137. 어떤 사람에게 집성제가 발생하고 있다면, 그 사람에게 도성제가 소멸하고 있는가? 아니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ? โน.

혹은 어떤 사람에게 도성제가 소멸하고 있다면, 그 사람에게 집성제가 발생하는가? 아니다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처소

๑๓๘. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ?

138. 어느 곳에서 고성제가 발생하고 있다면, 그곳에서 집성제가 소멸하고 있는가?

อสญฺญสตฺเต ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌติ…เป….

무상유정천에서는 그곳에서 고성제가 발생하지만, 그곳에서 집성제가 소멸하는 것은 아니다. ... (중략) ...

(ยตฺถกํ อุปฺปาทวาเรปิ นิโรธวาเรปิ อุปฺปาทนิโรธวาเรปิ สทิสํ นตฺถิ นานากรณํ).

(처소의 절은 발생의 장에서도 소멸의 장에서도 발생과 소멸의 장에서도 동일하며 차이가 없다.)

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 인물-처소

๑๓๙. ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌตีติ? โน.

139. 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 발생하고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 소멸하고 있는가? 아니다.

(ยสฺสกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ สทิสํ).

(인물의 절도 인물-처소의 절도 동일하다.)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역행 인물

๑๔๐. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

140. 어떤 사람에게 고성제가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 집성제가 소멸하지 않는가?

ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ [Pg.254] น นิรุชฺฌติ.

갈애가 소멸하는 순간(멸기)에 있는 사람들에게는 고성제가 발생하지 않지만, 그들에게 집성제가 소멸하지 않는 것은 아니다(즉, 소멸하고 있다). 모든 죽어가는 이들에게, 그리고 과정(파밧띠) 중에 갈애와 결합하지 않은 마음이 소멸하는 순간(멸기)에 있는 이들에게, 무색계에서 도(道)와 과(果)가 일어나는 순간(생기)에 있는 이들에게는 고성제도 발생하지 않고 집성제도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

혹은 어떤 사람에게 집성제가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 고성제가 발생하지 않는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

모든 태어나는 이들에게, 그리고 과정 중에 마음이 일어나는 순간(생기)에 있는 이들에게는 집성제가 소멸하지 않지만, 그들에게 고성제가 발생하지 않는 것은 아니다(즉, 발생하고 있다). 모든 죽어가는 이들에게, 그리고 과정 중에 갈애와 결합하지 않은 마음이 소멸하는 순간(멸기)에 있는 이들에게, 무색계에서 도(道)와 과(果)가 일어나는 순간(생기)에 있는 이들에게는 집성제도 소멸하지 않고 고성제도 발생하지 않는다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

어떤 사람에게 고성제가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 도성제가 소멸하지 않는가?

มคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต มคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

도(道)가 소멸하는 순간(멸기)에 있는 사람들에게는 고성제가 발생하지 않지만, 그들에게 도성제가 소멸하지 않는 것은 아니다(즉, 소멸하고 있다). 모든 죽어가는 이들에게, 그리고 과정 중에 도(道)와 결합하지 않은 마음이 소멸하는 순간(멸기)에 있는 이들에게, 무색계에서 도(道)와 과(果)가 일어나는 순간(생기)에 있는 이들에게는 고성제도 발생하지 않고 도성제도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

혹은 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 고성제가 발생하지 않는가?

สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต มคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

모든 태어나는 이들에게, 그리고 과정 중에 마음이 일어나는 순간(생기)에 있는 이들에게는 도성제가 소멸하지 않지만, 그들에게 고성제가 발생하지 않는 것은 아니다(즉, 발생하고 있다). 모든 죽어가는 이들에게, 그리고 과정 중에 도(道)와 결합하지 않은 마음이 소멸하는 순간(멸기)에 있는 이들에게, 무색계에서 도(道)와 과(果)가 일어나는 순간(생기)에 있는 이들에게는 도성제도 소멸하지 않고 고성제도 발생하지 않는다.

๑๔๑. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌตีติ?

141. 어떤 사람에게 집성제가 발생하지 않는다면, 그 사람에게 도성제가 소멸하지 않는가?

มคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ. ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ มคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ.

도(道)가 소멸하는 순간(멸기)에 있는 사람들에게는 집성제가 발생하지 않지만, 그들에게 도성제가 소멸하지 않는 것은 아니다(즉, 소멸하고 있다). 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나는 순간(생기)에 있는 이들에게, 도(道)와 결합하지 않은 마음이 소멸하는 순간(멸기)에 있는 이들에게, 멸진정에 든 이들에게, 무상유정천의 존재들에게는 집성제도 발생하지 않고 도성제도 소멸하지 않는다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

혹은 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 집성제가 발생하지 않는가?

ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. มคฺควิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

갈애가 일어나는 순간(생기)에 있는 사람들에게는 도성제가 소멸하지 않지만, 그들에게 집성제가 발생하지 않는 것은 아니다(즉, 발생하고 있다). 도(道)와 결합하지 않은 마음이 소멸하는 순간(멸기)에 있는 이들에게, 갈애와 결합하지 않은 마음이 일어나는 순간(생기)에 있는 이들에게, 멸진정에 든 이들에게, 무상유정천의 존재들에게는 도성제도 소멸하지 않고 집성제도 발생하지 않는다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 역행 처소

๑๔๒. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ…เป….

142. 어느 곳에서 고성제가 발생하지 않는다면... (중략) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 역행 인물-처소

๑๔๓. ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ…เป….

143. 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 발생하지 않는다면... (중략) ...

(ยสฺสกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ สทิสํ, ยสฺสยตฺถเกปิ นิโรธสมาปนฺนานนฺติ น กาตพฺพํ).

(인물의 절도 인물-처소의 절에서도 동일하며, 인물-처소의 절에서는 '멸진정에 든 이들'이라는 표현을 넣지 말아야 한다.)

(๒) อตีตวาโร

(2) 과거의 장

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 인물

๑๔๔. (ก) ยสฺส [Pg.255] ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

144. (가) 어떤 사람에게 괴로움의 진리가 일어났다면, 그 사람에게 집착의 원인의 진리가 소멸했습니까? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게... (중략)... 그렇다.

(อตีตา ปุจฺฉา ยถา อุปฺปาทวาเร วิภตฺตา เอวํ อุปฺปาทนิโรธวาเรปิ อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ วิภชิตพฺพํ).

(과거의 질문이 발생절에서 분류된 것과 같이, 이와 같이 발생소멸절에서도 순행과 역행 모두 분류되어야 한다.)

(๓) อนาคตวาโร

(3) 미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 인갈조

๑๔๕. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

145. (가) 어떤 사람에게 괴로움의 진리가 일어날 것이라면, 그 사람에게 집착의 원인의 진리가 소멸할 것입니까?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도를 구족한 자들, 아라한들, 그리고 어떤 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 그 마음을 구족한 자들에게는 괴로움의 진리는 일어날 것이지만, 그들에게 집착의 원인의 진리가 소멸하는 것은 아닙니다. 그 밖의 다른 사람들에게는 괴로움의 진리도 일어날 것이고 집착의 원인의 진리도 소멸할 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게... (중략)... 그렇다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 괴로움의 진리가 일어날 것이라면, 그 사람에게 도의 진리가 소멸할 것입니까?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도의 소멸의 순간에 있는 자들, 아라한들, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게는 괴로움의 진리는 일어날 것이지만, 그들에게 도의 진리가 소멸하는 것은 아닙니다. 최상의 도의 발생의 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 자들, 그리고 그 밖의 도를 얻을 자들에게는 괴로움의 진리도 일어날 것이고 도의 진리도 소멸할 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람에게... (중략)... 그렇다.

๑๔๖. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

146. (가) 어떤 사람에게 집착의 원인의 진리가 일어날 것이라면, 그 사람에게 도의 진리가 소멸할 것입니까?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

도를 얻지 못할 범부들에게는 집착의 원인의 진리는 일어날 것이지만, 그들에게 도의 진리가 소멸하는 것은 아닙니다. 도를 얻을 자들에게는 집착의 원인의 진리도 일어날 것이고 도의 진리도 소멸할 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 도의 진리가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 집착의 원인의 진리가 일어날 것입니까?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชิสฺสติ.

최상의 도의 발생의 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 자들에게는 도의 진리는 소멸할 것이지만, 그들에게 집착의 원인의 진리가 일어나는 것은 아닙니다. 도를 얻을 자들에게는 도의 진리도 소멸할 것이고 집착의 원인의 진리도 일어날 것입니다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(나) 순행 처조

๑๔๗. ยตฺถ [Pg.256] ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

147. 어느 곳에서 괴로움의 진리가 일어날 것이라면... (중략)...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(다) 순행 인처조

๑๔๘. ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

148. 어떤 사람에게 어느 곳에서 괴로움의 진리가 일어날 것이라면, 그 사람에게 그곳에서 집착의 원인의 진리가 소멸할 것입니까?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ …เป… อิตเรสํ จตุโวการานํ ปญฺจโวการานํ เตสํ ตตฺถ…เป…. (ยสฺสกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ สทิสํ).

최상의 도를 구족한 자들, 아라한들, 어떤 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 자들, 무상유정천의 존재들에게는 그곳에서... (중략)... 그 밖의 사온처와 오온처의 존재들에게는 그곳에서... (중략)... (인갈조와 인처조는 서로 같습니다.)

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역행 인갈조

๑๔๙. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

149. (가) 어떤 사람에게 괴로움의 진리가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 집착의 원인의 진리가 소멸하지 않을 것입니까? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 집착의 원인의 진리가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 괴로움의 진리가 일어나지 않을 것입니까?

อคฺคมคฺคสมงฺคีนํ อรหนฺตานํ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสมงฺคีนํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

최상의 도를 구족한 자들, 아라한들, 어떤 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 자들에게는 집착의 원인의 진리는 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 괴로움의 진리가 일어나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 마음을 구족한 자들에게는 집착의 원인의 진리도 소멸하지 않을 것이고 괴로움의 진리도 일어나지 않을 것입니다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람에게 괴로움의 진리가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것입니까? 그렇다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 괴로움의 진리가 일어나지 않을 것입니까?

อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. ปจฺฉิมจิตฺตสมงฺคีนํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

최상의 도의 소멸의 순간에 있는 자들, 아라한들, 도를 얻지 못할 범부들에게는 도의 진리는 소멸하지 않을 것이지만, 그들에게 괴로움의 진리가 일어나지 않는 것은 아닙니다. 최후의 마음을 구족한 자들에게는 도의 진리도 소멸하지 않을 것이고 괴로움의 진리도 일어나지 않을 것입니다.

๑๕๐. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

150. (가) 어떤 사람에게 집착의 원인의 진리가 일어나지 않을 것이라면, 그 사람에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것입니까?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도의 발생의 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 바로 다음에 최상의 도를 얻게 될 자들에게는 집착의 원인의 진리는 일어나지 않을 것이지만, 그들에게 도의 진리가 소멸하지 않는 것은 아닙니다. 최상의 도의 소멸의 순간에 있는 자들, 아라한들, 그들에게는 집착의 원인의 진리도 일어나지 않을 것이고 도의 진리도 소멸하지 않을 것입니다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 도의 진리가 소멸하지 않을 것이라면, 그 사람에게 집착의 원인의 진리가 일어나지 않을 것입니까?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ [Pg.257] อรหนฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ.

어떤 범부들이 도(道)를 얻지 못할 것인바, 그들에게 도성제는 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 집성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 제일도(아라한도)의 무너지는 찰나에 있는 자들과 아라한들에게는 도성제도 소멸하지 않을 것이고 집성제도 일어나지 않을 것이다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(5) 부정적 처소

๑๕๑. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

151. 어느 곳에서 고성제가 일어나지 않을 것인가... (줄임) ...

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(6) 부정적 인물-처소

๑๕๒. ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชิสฺสติ…เป….

152. 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 일어나지 않을 것인가... (줄임) ...

(ยสฺสกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ สทิสํ, สมุทยสจฺจํ มคฺคสจฺจํ นานากรณํ, อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ, อรหนฺตานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชิสฺสติ).

(인물절도 인물-처소절과 동일하다. 집성제와 도성제의 구별은 없다. 제일도의 무너지는 찰나에 있는 자들, 아라한들, 무상유정천의 유정들, 그들에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않을 것이며 집성제도 일어나지 않을 것이다.)

(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(4) 현재-과거절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(1) 순행적 인물

๑๕๓. ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

153. 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 집성제가 소멸했었는가? 그러하다.

ยสฺส วา ปน…เป….

또한 어떤 사람에게는... (줄임) ...

(ปจฺจุปฺปนฺนอตีตา ปุจฺฉา อุปฺปาทวาเรปิ อุปฺปาทนิโรธวาเรปิ ยสฺสกมฺปิ ยตฺถกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ สทิสํ, อสมฺโมหนฺเตน วิภชิตพฺพา).

(현재-과거의 질문은 일어남의 부분에서도 일어남-소멸의 부분에서도, 인물절에서도 처소절에서도 인물-처소절에서도 순행에서도 역행에서도 동일하게 혼동 없이 구별되어야 한다.)

(๕) ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

(5) 현재-미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(1) 순행적 인물

๑๕๔. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

154. 어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 집성제가 소멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

제일도의 일어나는 찰나에 있는 자들, 아라한들의 마음이 일어나는 찰나에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일도를 얻게 될 그 마음의 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 고성제가 일어나고 있으나, 그들에게 집성제가 소멸할 것은 아니다. 그 밖의 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음이 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 고성제도 일어나고 있고 집성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

또한 어떤 사람에게 집성제가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 고성제가 일어나고 있는가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส [Pg.258] จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. สพฺเพสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

모든 죽어가는 자들, 전개되는 과정에서 마음이 무너지는 찰나에 있는 자들, 무색계에서 도와 과가 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 집성제가 소멸할 것이나, 그들에게 고성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 모든 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음이 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 집성제도 소멸할 것이고 고성제도 일어나고 있다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 도성제가 소멸할 것인가?

อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한들의 마음이 일어나는 찰나에 있는 자들, 도를 얻지 못할 범부들인 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음이 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 고성제가 일어나고 있으나, 그들에게 도성제가 소멸할 것은 아니다. 제일도의 일어나는 찰나에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일도를 얻게 될 그 마음의 일어나는 찰나에 있는 자들, 그 밖의 도를 얻을 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음이 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 고성제도 일어나고 있고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

또한 어떤 사람에게 도성제가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 고성제가 일어나고 있는가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

어떤 마음의 직후에 제일도를 얻게 될 그 마음의 무너지는 찰나에 있는 자들, 그 밖의 도를 얻을 죽어가는 자들, 전개되는 과정에서 마음이 무너지는 찰나에 있는 자들, 무색계에서 도와 과가 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 도성제가 소멸할 것이나, 그들에게 고성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 제일도의 일어나는 찰나에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일도를 얻게 될 그 마음의 일어나는 찰나에 있는 자들, 그 밖의 도를 얻을 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음이 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 도성제도 소멸할 것이고 고성제도 일어나고 있다.

๑๕๕. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

155. 어떤 사람에게 집성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 도성제가 소멸할 것인가?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

도를 얻지 못할 범부들의 갈애가 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 집성제가 일어나고 있으나, 그들에게 도성제가 소멸할 것은 아니다. 도를 얻을 이들의 갈애가 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 집성제도 일어나고 있고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

또한 어떤 사람에게 도성제가 소멸할 것이라면, 그 사람에게 집성제가 일어나고 있는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

제일도의 일어나는 찰나에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일도를 얻게 될 그 마음과 함께하는 자들, 그 밖의 도를 얻을 자들 중 갈애의 무너지는 찰나에 있는 자들, 갈애와 무관한 마음이 전개되는 자들, 멸진정에 든 자들, 무상유정천의 유정들에게는 도성제가 소멸할 것이나, 그들에게 집성제가 일어나고 있는 것은 아니다. 도를 얻을 이들의 갈애가 일어나는 찰나에 있는 자들에게는 도성제도 소멸할 것이고 집성제도 일어나고 있다.

(ข) อนุโลมโอกาโส

(2) 순행적 처소

๑๕๖. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ…เป….

156. 어느 곳에서 고성제가 일어나고 있는가... (줄임) ...

(ค) อนุโลมปุคฺคโลกาสา

(3) 순행적 인물-처소

๑๕๗. (ก) ยสฺส [Pg.259] ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

157. 어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 일어나고 있다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 소멸할 것인가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ…เป… อิตเรสํ จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ…เป….

제일도의 일어나는 찰나에 있는 자들, 아라한들의 마음이 일어나는 찰나에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일도를 얻게 될 그 마음의 일어나는 찰나에 있는 자들, 무상유정천에 태어나는 자들에게 그곳에서 고성제가... (줄임) ... 그 밖의 4온이나 5온의 세상에 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음이 일어나는 찰나에 있는 자들에게 그곳에서 고성제가... (줄임) ...

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 일어나는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. จตุโวการํ ปญฺจโวการํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

사온처(무색계)와 오온처(욕계·색계)에서 죽는 자들, 전개되는 과정(파왓티)에서 마음의 멸진 순간(방가카나)에 있는 자들, 무색계에서 도(道)와 과(果)의 발생 순간(웁파다카나)에 있는 자들에게는 그곳에서 집성제가 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 고성제가 일어나는 것은 아니다. 사온처와 오온처에 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 집성제도 소멸할 것이고 고성제도 일어난다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 어느 곳에서 고성제가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 도성제가 소멸할 것인가?

อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한들의 마음의 발생 순간에 있는 자들, 악처(악취)의 중생으로서 도(道)를 얻지 못할 범부들, 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 발생 순간에 있는 자들, 무상유정천에 태어나는 자들에게는 그곳에서 고성제가 일어나나, 그들에게 그곳에서 도성제가 소멸할 것은 아니다. 제일상도(阿羅漢道)의 발생 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일상도를 얻게 될 것인바 그 마음의 발생 순간에 있는 자들, 그리고 도를 얻게 될 다른 자들, 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 고성제도 일어나고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 고성제가 일어나는가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

어떤 마음의 직후에 제일상도를 얻게 될 것인바 그 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 그리고 도를 얻게 될 다른 자들로서 죽어가는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 무색계에서 도(道)와 과(果)의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 도성제가 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 고성제가 일어나는 것은 아니다. 제일상도의 발생 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일상도를 얻게 될 것인바 그 마음의 발생 순간에 있는 자들, 그리고 도를 얻게 될 다른 자들로서 태어나는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 도성제도 소멸할 것이고 고성제도 일어난다.

๑๕๘. (ก) ยสฺส ยตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

158. 어떤 사람에게 어느 곳에서 집성제가 일어나는가, 그 사람에게 그곳에서 도성제가 소멸할 것인가?

อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ, โน จ [Pg.260] เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.

악처의 중생으로서 도(道)를 얻지 못할 범부들, 그들에게 갈애(taṇhā)의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 집성제가 일어나나, 그들에게 그곳에서 도성제가 소멸할 것은 아니다. 도를 얻게 될 자들로서 갈애의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 집성제도 일어나고 도성제도 소멸할 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชตีติ?

또한 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 소멸할 것인가, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 일어나는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ อุปฺปชฺชติ. เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ อุปฺปชฺชติ.

제일상도의 발생 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일상도를 얻게 될 자들, 그리고 도를 얻게 될 다른 자들로서 갈애의 멸진 순간에 있는 자들, 갈애와 결합하지 않은 마음이 전개되는 중에 있는 자들에게는 그곳에서 도성제가 소멸할 것이나, 그들에게 그곳에서 집성제가 일어나는 것은 아니다. 도를 얻게 될 자들로서 갈애의 발생 순간에 있는 자들에게는 그곳에서 도성제도 소멸할 것이고 집성제도 일어난다.

(ฆ) ปจฺจนีกปุคฺคโล

(라) 역(逆) - 개인

๑๕๙. (ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

159. 어떤 사람에게 고성제가 일어나지 않는가, 그 사람에게 집성제가 소멸하지 않을 것인가?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

모든 죽어가는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 무색계에서 도(道)와 과(果)의 발생 순간에 있는 자들에게는 고성제가 일어나지 않으나, 그들에게 집성제가 소멸하지 않는 것은 아니다. 제일상도의 멸진 순간에 있는 자들, 아라한들의 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일상도를 얻게 될 것인바 그 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 무색계에서 제일상도와 과의 발생 순간에 있는 자들에게는 고성제도 일어나지 않고 집성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

또한 어떤 사람에게 집성제가 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 고성제가 일어나지 않는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

제일상도의 발생 순간에 있는 자들, 아라한들의 마음의 발생 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일상도를 얻게 될 것인바 그 마음의 발생 순간에 있는 자들에게는 집성제가 소멸하지 않을 것이나, 그들에게 고성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 제일상도의 멸진 순간에 있는 자들, 아라한들의 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 어떤 마음의 직후에 제일상도를 얻게 될 것인바 그 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 무색계에서 제일상도와 과의 발생 순간에 있는 자들에게는 집성제도 소멸하지 않을 것이고 고성제도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

어떤 사람에게 고성제가 일어나지 않는가, 그 사람에게 도성제가 소멸하지 않을 것인가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ [Pg.261] จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคผลสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

어떤 마음의 직후에 제일상도를 얻게 될 것인바 그 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 그리고 도를 얻게 될 다른 자들로서 죽어가는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 무색계에서 도(道)와 과(果)의 발생 순간에 있는 자들에게는 고성제가 일어나지 않으나, 그들에게 도성제가 소멸하지 않는 것은 아니다. 제일상도의 멸진 순간에 있는 자들, 아라한들의 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 도를 얻지 못할 범부들로서 죽어가는 자들, 전개되는 과정에서 마음의 멸진 순간에 있는 자들, 무색계에서 제일상과(阿羅漢果)의 발생 순간에 있는 자들에게는 고성제도 일어나지 않고 도성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

또한 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않을 것인가, 그 사람에게 고성제가 일어나지 않는가?

อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคผลสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

아라한들의 마음의 일어나는 순간(생찰나)에, 그리고 도(道)를 얻지 못할 범부들이 태어나는 때와 전개되는 과정(파밧티)에서 마음의 일어나는 순간에, 그들에게 도성제는 소멸하지 않을 것이지만, 고성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 아라한도의 무너지는 순간(멸찰나)에, 아라한들의 마음의 무너지는 순간에, 그리고 도를 얻지 못할 범부들이 죽는 때와 전개되는 과정에서 마음의 무너지는 순간에, 무색계에서 아라한과의 일어나는 순간에, 그들에게 도성제도 소멸하지 않을 것이고 고성제도 일어나지 않는다.

๑๖๐. (ก) ยสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

160. (가) 어떤 사람에게 집성제가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 도성제도 소멸하지 않겠는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน นิโรธสมาปนฺนานํ อสญฺญสตฺตานํ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

아라한도의 일어나는 순간에, 어떤 마음의 바로 뒤에 아라한도를 얻게 될 이들에게, 그리고 그 외에 도를 얻을 다른 이들에게, 갈애(渴愛)의 무너지는 순간에, 갈애와 결합하지 않은 마음이 전개될 때에, 니로다사마빳나(멸진정)에 든 이들에게, 무상유정천(아산냐삿따)의 유정들에게, 그들에게 집성제는 일어나지 않지만, 그들에게 도성제가 소멸하지 않는 것은 아니다. 아라한도의 무너지는 순간에, 아라한들에게, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게, 갈애의 무너지는 순간에, 갈애와 결합하지 않은 마음이 전개될 때에, 그들에게 집성제도 일어나지 않고 도성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어떤 사람에게 도성제가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 집성제도 일어나지 않겠는가?

เย ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

도를 얻지 못할 범부들의 갈애의 일어나는 순간에, 그들에게 도성제는 소멸하지 않겠지만, 집성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 아라한도의 무너지는 순간에, 아라한들에게, 그리고 도를 얻지 못할 범부들의 갈애의 무너지는 순간에, 갈애와 결합하지 않은 마음이 전개될 때에, 그들에게 도성제도 소멸하지 않을 것이고 집성제도 일어나지 않는다.

(ง) ปจฺจนีกโอกาโส

(마) 부정(Paccanīka) 처소(Okāsa)

๑๖๑. ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ…เป….

161. 어디에서 고성제가 일어나지 않는다면... (줄임)

(จ) ปจฺจนีกปุคฺคโลกาสา

(바) 부정(Paccanīka) 인물처소(Puggalokāsa)

๑๖๒. (ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

162. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 집성제도 소멸하지 않겠는가?

จตุโวการา ปญฺจโวการา จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส [Pg.262] ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

4온(사오까라)과 5온(오오까라)의 처소에서 죽는 이들에게, 전개되는 과정에서 마음의 무너지는 순간에, 무색계에서 도와 과의 일어나는 순간에, 그들에게 그곳에서 고성제는 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 집성제가 소멸하지 않는 것은 아니다. 아라한도의 무너지는 순간에, 아라한들의 마음의 무너지는 순간에, 어떤 마음의 바로 뒤에 아라한도를 얻게 될 이들의 그 마음의 무너지는 순간에, 무색계에서 아라한도와 아라한과의 일어나는 순간에, 무상유정천에서 죽는 이들에게, 그들에게 그곳에서 고성제도 일어나지 않고 집성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 고성제도 일어나지 않겠는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคมคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

아라한도의 일어나는 순간에, 아라한들의 마음의 일어나는 순간에, 어떤 마음의 바로 뒤에 아라한도를 얻게 될 이들의 그 마음의 일어나는 순간에, 무상유정천에 태어나는 이들에게, 그들에게 그곳에서 집성제는 소멸하지 않겠지만, 고성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 아라한도의 무너지는 순간에, 아라한들의 마음의 무너지는 순간에, 어떤 마음의 바로 뒤에 아라한도를 얻게 될 이들의 그 마음의 무너지는 순간에, 무색계에서 아라한도와 아라한과의 일어나는 순간에, 무상유정천에서 죽는 이들에게, 그들에게 그곳에서 집성제도 소멸하지 않을 것이고 고성제도 일어나지 않는다.

(ก) ยสฺส ยตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

(가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 고성제가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않겠는가?

ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ ตสฺส จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป มคฺคสฺส จ ผลสฺส จ อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคผลสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

어떤 마음의 바로 뒤에 아라한도를 얻게 될 이들의 그 마음의 무너지는 순간에, 그 외에 도를 얻을 다른 이들이 죽는 때와 전개되는 과정에서 마음의 무너지는 순간에, 무색계에서 도와 과의 일어나는 순간에, 그들에게 그곳에서 고성제는 일어나지 않지만, 그들에게 그곳에서 도성제가 소멸하지 않는 것은 아니다. 아라한도의 무너지는 순간에, 아라한들의 마음의 무너지는 순간에, 악처의 중생들과 도를 얻지 못할 범부들이 죽는 때와 전개되는 과정에서 마음의 무너지는 순간에, 무색계에서 아라한과의 일어나는 순간에, 무상유정천에서 죽는 이들에게, 그들에게 그곳에서 고성제도 일어나지 않고 도성제도 소멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또한, 어떤 사람에게 어떤 곳에서 도성제가 소멸하지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 고성제도 일어나지 않겠는가?

อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ อุปปชฺชนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ ทุกฺขสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ ปวตฺเต จิตฺตสฺส ภงฺคกฺขเณ อรูเป อคฺคผลสฺส อุปฺปาทกฺขเณ อสญฺญสตฺตา จวนฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ ทุกฺขสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

아라한들의 마음의 일어나는 순간에, 악처의 중생들과 도를 얻지 못할 범부들이 태어나는 때와 전개되는 과정에서 마음의 일어나는 순간에, 무상유정천에 태어나는 이들에게, 그들에게 그곳에서 도성제는 소멸하지 않겠지만, 고성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 아라한도의 무너지는 순간에, 아라한들의 마음의 무너지는 순간에, 악처의 중생들과 도를 얻지 못할 범부들이 죽는 때와 전개되는 과정에서 마음의 무너지는 순간에, 무색계에서 아라한과의 일어나는 순간에, 무상유정천에서 죽는 이들에게, 그들에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않을 것이고 고성제도 일어나지 않는다.

๑๖๓. (ก) ยสฺส [Pg.263] ยตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ ตสฺส ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

163. (가) 어떤 사람에게 어떤 곳에서 집성제가 일어나지 않는다면, 그 사람에게 그곳에서 도성제도 소멸하지 않겠는가?

อคฺคมคฺคสฺส อุปฺปาทกฺขเณ ยสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อคฺคมคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เย จญฺเญ มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ, โน จ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ.

최상의 도(아라한도)의 일어나는 순간에 있는 이들에게, 그 마음(보단심) 바로 다음에 최상의 도를 얻을 이들에게, 또한 그 밖의 도를 얻을 이들에게, 갈애가 사라지는 순간에 있는 이들에게, 갈애와 결합하지 않은 마음이 진행 중일 때, 그들에게 거기서 집성제는 일어나지 않지만, 그들에게 거기서 도성제가 멸하지 않을 것은 아니다. 최상의 도의 사라지는 순간에 있는 이들에게, 아라한들에게, 악처에 있는 이들에게, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게, 갈애가 사라지는 순간에 있는 이들에게, 갈애와 결합하지 않은 마음이 진행 중일 때, 무상유정천의 존재들에게, 그들에게 거기서 집성제도 일어나지 않고 도성제도 멸하지 않을 것이다.

(ข) ยสฺส วา ปน ยตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชตีติ?

(나) 또는 어떤 사람에게 어느 곳에서 도성제가 멸하지 않을 것인가 하면, 그 사람에게 그곳에서 집성제가 일어나지 않는가?

อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจํ น นิรุชฺฌิสฺสติ, โน จ เตสํ ตตฺถ สมุทยสจฺจํ นุปฺปชฺชติ. อคฺคมคฺคสฺส ภงฺคกฺขเณ อรหนฺตานํ อาปายิกานํ เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เตสํ ตณฺหาย ภงฺคกฺขเณ ตณฺหาวิปฺปยุตฺตจิตฺเต วตฺตมาเน อสญฺญสตฺตานํ เตสํ ตตฺถ มคฺคสจฺจญฺจ น นิรุชฺฌิสฺสติ สมุทยสจฺจญฺจ นุปฺปชฺชติ.

악처에 있는 이들에게, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게, 갈애가 일어나는 순간에 있는 이들에게, 그들에게 거기서 도성제는 멸하지 않을 것이지만, 그들에게 거기서 집성제가 일어나지 않는 것은 아니다. 최상의 도의 사라지는 순간에 있는 이들에게, 아라한들에게, 악처에 있는 이들에게, 그리고 도를 얻지 못할 범부들에게, 갈애가 사라지는 순간에 있는 이들에게, 갈애와 결합하지 않은 마음이 진행 중일 때, 무상유정천의 존재들에게, 그들에게 거기서 도성제도 멸하지 않을 것이고 집성제도 일어나지 않는다.

(๖) อตีตานาคตวาโร

(6) 과거·미래절

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

(가) 순행 개인

๑๖๔. ยสฺส ทุกฺขสจฺจํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส สมุทยสจฺจํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?

164. 어떤 사람에게 고성제가 일어났었다면, 그 사람에게 집성제가 멸할 것인가?

(ยถา นิโรธวาเร อตีตานาคตา ปุจฺฉา อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ วิภตฺตา เอวํ อุปฺปาทนิโรธวาเรปิ อสมฺโมหนฺเตน วิภชิตพฺพํ).

(소멸절에서 과거·미래의 질문이 순행으로든 역행으로든 분류된 것처럼, 일어남-소멸절에서도 혼동 없이 분류되어야 한다.)

อุปฺปาทนิโรธวาโร.

일어남-소멸절.

ปวตฺติวาโร นิฏฺฐิโต.

발생절이 끝났다.

๓. ปริญฺญาวาโร

3. 통달절(변지절)

๑. ปจฺจุปฺปนฺนวาโร

1. 현재절

๑๖๕. (ก) โย ทุกฺขสจฺจํ ปริชานาติ โส สมุทยสจฺจํ ปชหตีติ? อามนฺตา.

165. (가) 어떤 사람이 고성제를 통달하고 있다면, 그는 집성제를 버리고 있는가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน สมุทยสจฺจํ ปชหติ โส ทุกฺขสจฺจํ ปริชานาตีติ? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람이 집성제를 버리고 있다면, 그는 고성제를 통달하고 있는가? 그렇다.

(ก) โย [Pg.264] ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานาติ โส สมุทยสจฺจํ นปฺปชหตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 고성제를 통달하고 있지 않다면, 그는 집성제를 버리고 있지 않은가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람이... (중략)... 그렇다.

๒. อตีตวาโร

2. 과거절

๑๖๖. (ก) โย ทุกฺขสจฺจํ ปริชานิตฺถ โส สมุทยสจฺจํ ปชหิตฺถาติ? อามนฺตา.

166. (가) 어떤 사람이 고성제를 통달했다면, 그는 집성제를 버렸는가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람이... (중략)... 그렇다.

(ก) โย ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานิตฺถ โส สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิตฺถาติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 고성제를 통달하지 않았다면, 그는 집성제를 버리지 않았는가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람이... (중략)... 그렇다.

๓. อนาคตวาโร

3. 미래절

๑๖๗. (ก) โย ทุกฺขสจฺจํ ปริชานิสฺสติ โส สมุทยสจฺจํ ปชหิสฺสตีติ? อามนฺตา.

167. (가) 어떤 사람이 고성제를 통달할 것이라면, 그는 집성제를 버릴 것인가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람이... (중략)... 그렇다.

(ก) โย ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานิสฺสติ โส สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิสฺสตีติ? อามนฺตา.

(가) 어떤 사람이 고성제를 통달할 것이 아니라면, 그는 집성제를 버릴 것이 아닌가? 그렇다.

(ข) โย วา ปน…เป…? อามนฺตา.

(나) 또는 어떤 사람이... (중략)... 그렇다.

๔. ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

4. 현재·과거절

๑๖๘. (ก) โย ทุกฺขสจฺจํ ปริชานาติ โส สมุทยสจฺจํ ปชหิตฺถาติ? โน.

168. (가) 어떤 사람이 고성제를 통달하고 있다면, 그는 집성제를 버렸는가? 아니다.

(ข) โย วา ปน สมุทยสจฺจํ ปชหิตฺถ โส ทุกฺขสจฺจํ ปริชานาตีติ? โน.

(나) 또는 어떤 사람이 집성제를 버렸다면, 그는 고성제를 통달하고 있는가? 아니다.

(ก) โย ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานาติ โส สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิตฺถาติ?

(가) 어떤 사람이 고성제를 통달하고 있지 않다면, 그는 집성제를 버리지 않았는가?

อรหา ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานาติ, โน จ สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิตฺถ. อคฺคมคฺคสมงฺคิญฺจ อรหนฺตญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา ปุคฺคลา ทุกฺขสจฺจญฺจ น ปริชานนฺติ สมุทยสจฺจญฺจ นปฺปชหิตฺถ.

아라한은 고성제를 통달하고 있지 않지만(이미 마쳤으므로), 집성제를 버리지 않은 것은 아니다. 아라한도에 머무는 자와 아라한을 제외한 나머지 사람들은 고성제를 통달하고 있지 않으며 집성제를 버리지도 않았다.

(ข) โย วา ปน สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิตฺถ โส ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานาตีติ?

또한 어떤 사람이 집성제를 버리지 않았다면, 그는 고성제를 통찰하고 있지 않은가?

อคฺคมคฺคสมงฺคี สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิตฺถ, โน จ ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานาติ. อคฺคมคฺคสมงฺคิญฺจ อรหนฺตญฺจ ฐเปตฺวา อวเสสา ปุคฺคลา สมุทยสจฺจญฺจ นปฺปชหิตฺถ ทุกฺขสจฺจญฺจ น ปริชานนฺติ.

아라한도의 구족자는 집성제를 버리지 않았지만 고성제를 통찰하고 있지 않은 것은 아니다. 아라한도의 구족자와 아라한을 제외한 나머지 사람들은 집성제도 버리지 않았고 고성제도 통찰하고 있지 않다.

๕. ปจฺจุปฺปนฺนานาคตวาโร

5. 현재미래절

๑๖๙. (ก) โย ทุกฺขสจฺจํ ปริชานาติ โส สมุทยสจฺจํ ปชหิสฺสตีติ? โน.

169. (문) 어떤 사람이 고성제를 통찰하고 있다면, 그는 집성제를 버릴 것인가? (답) 아니다.

(ข) โย วา ปน สมุทยสจฺจํ ปชหิสฺสติ โส ทุกฺขสจฺจํ ปริชานาตีติ? โน.

(문) 또한 어떤 사람이 집성제를 버릴 것이라면, 그는 고성제를 통찰하고 있는가? (답) 아니다.

(ก) โย [Pg.265] ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานาติ โส สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람이 고성제를 통찰하고 있지 않다면, 그는 집성제를 버리지 않을 것인가?

เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เต ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานนฺติ, โน จ สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิสฺสนฺติ. อรหา เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต ทุกฺขสจฺจญฺจ น ปริชานนฺติ สมุทยสจฺจญฺจ นปฺปชหิสฺสนฺติ.

도를 얻을 자들은 고성제를 통찰하고 있지 않지만, 집성제를 버리지 않을 것은 아니다. 아라한과 도를 얻지 못할 범부들은 고성제도 통찰하고 있지 않고 집성제도 버리지 않을 것이다.

(ข) โย วา ปน สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิสฺสติ โส ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานาตีติ?

(문) 또한 어떤 사람이 집성제를 버리지 않을 것이라면, 그는 고성제를 통찰하고 있지 않은가?

อคฺคมคฺคสมงฺคี สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิสฺสติ, โน จ ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานาติ. อรหา เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต สมุทยสจฺจญฺจ นปฺปชหิสฺสนฺติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น ปริชานนฺติ.

아라한도의 구족자는 집성제를 버리지 않을 것이지만 고성제를 통찰하고 있지 않은 것은 아니다. 아라한과 도를 얻지 못할 범부들은 집성제도 버리지 않을 것이고 고성제도 통찰하고 있지 않다.

๖. อตีตานาคตวาโร

6. 과거미래절

๑๗๐. (ก) โย ทุกฺขสจฺจํ ปริชานิตฺถ โส สมุทยสจฺจํ ปชหิสฺสตีติ? โน.

170. (문) 어떤 사람이 고성제를 통찰했다면, 그는 집성제를 버릴 것인가? (답) 아니다.

(ข) โย วา ปน สมุทยสจฺจํ ปชหิสฺสติ โส ทุกฺขสจฺจํ ปริชานิตฺถาติ? โน.

(문) 또한 어떤 사람이 집성제를 버릴 것이라면, 그는 고성제를 통찰했는가? (답) 아니다.

(ก) โย ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานิตฺถ โส สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิสฺสตีติ?

(문) 어떤 사람이 고성제를 통찰하지 않았다면, 그는 집성제를 버리지 않을 것인가?

เย มคฺคํ ปฏิลภิสฺสนฺติ เต ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานิตฺถ, โน จ เต สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิสฺสนฺติ. อคฺคมคฺคสมงฺคี เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต ทุกฺขสจฺจญฺจ น ปริชานิตฺถ สมุทยสจฺจญฺจ นปฺปชหิสฺสนฺติ.

도를 얻을 자들은 고성제를 통찰하지 않았지만, 그들이 집성제를 버리지 않을 것은 아니다. 아라한도의 구족자와 도를 얻지 못할 범부들은 고성제도 통찰하지 않았고 집성제도 버리지 않을 것이다.

(ข) โย วา ปน สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิสฺสติ โส ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานิตฺถาติ?

(문) 또한 어떤 사람이 집성제를 버리지 않을 것이라면, 그는 고성제를 통찰하지 않았는가?

อรหา สมุทยสจฺจํ นปฺปชหิสฺสติ, โน จ ทุกฺขสจฺจํ น ปริชานิตฺถ. อคฺคมคฺคสมงฺคี เย จ ปุถุชฺชนา มคฺคํ น ปฏิลภิสฺสนฺติ เต สมุทยสจฺจญฺจ นปฺปชหิสฺสนฺติ ทุกฺขสจฺจญฺจ น ปริชานิตฺถ.

아라한은 집성제를 버리지 않을 것이지만 고성제를 통찰하지 않은 것은 아니다. 아라한도의 구족자와 도를 얻지 못할 범부들은 집성제도 버리지 않을 것이고 고성제도 통찰하지 않았다.

ปริญฺญาวาโร.

통찰절이 끝났다.

สจฺจยมกํ นิฏฺฐิตํ.

제쌍론이 끝났다.