1

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

භාග්‍යවත් වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා!

---

อภิธมฺมปิฏเก

අභිධර්ම පිටකයෙහි

---

ธาตุกถาปาฬิ

ධාතුකථා පාළිය

---

อุทฺเทโส

උද්දේසය (උද්දේස වාරය)

---

๑. นยมาติกา

1. නය මාතෘකාව (නය මාතිකා)

---

๑. (๑) สงฺคโห [Pg.1] อสงฺคโห (๒) สงฺคหิเตน อสงฺคหิตํ (๓) อสงฺคหิเตน สงฺคหิตํ (๔) สงฺคหิเตน สงฺคหิตํ (๕) อสงฺคหิเตน อสงฺคหิตํ (๖) สมฺปโยโค วิปฺปโยโค (๗)สมฺปยุตฺเตน วิปฺปยุตฺตํ (๘) วิปฺปยุตฺเตน สมฺปยุตฺตํ (๙) สมฺปยุตฺเตน สมฺปยุตฺตํ (๑๐)วิปฺปยุตฺเตน วิปฺปยุตฺตํ (๑๑) สงฺคหิเตน สมฺปยุตฺตํ วิปฺปยุตฺตํ (๑๒) สมฺปยุตฺเตน สงฺคหิตํ อสงฺคหิตํ (๑๓) อสงฺคหิเตน สมฺปยุตฺตํ วิปฺปยุตฺตํ (๑๔) วิปฺปยุตฺเตน สงฺคหิตํ อสงฺคหิตํ.

1. (1) සංග්‍රහය, අසංග්‍රහය, (3) සංගෘහිත වූවන් හා අසංගෘහිතය, (4) අසංගෘහිත වූවන් හා සංගෘහිතය, (5) සංගෘහිත වූවන් හා සංගෘහිතය, (6) අසංගෘහිත වූවන් හා අසංගෘහිතය, (7) සම්ප්‍රයෝගය, විප්‍රයෝගය, (8) සම්ප්‍රයුක්ත වූවන් හා විප්‍රයුක්තය, (9) විප්‍රයුක්ත වූවන් හා සම්ප්‍රයුක්තය, (10) සම්ප්‍රයුක්ත වූවන් හා සම්ප්‍රයුක්තය, (11) විප්‍රයුක්ත වූවන් හා විප්‍රයුක්තය, (12) සංගෘහිත වූවන් හා සම්ප්‍රයුක්තය සහ විප්‍රයුක්තය, (13) සම්ප්‍රයුක්ත වූවන් හා සංග්‍රහය සහ අසංග්‍රහය, (14) අසංගෘහිත වූවන් හා සම්ප්‍රයුක්තය සහ විප්‍රයුක්තය, (15) විප්‍රයුක්ත වූවන් හා සංග්‍රහය සහ අසංග්‍රහය.

---

๒. อพฺภนฺตรมาติกา

2. අභ්‍යන්තර මාතෘකාව (අබ්භන්තර මාතිකා)

---

๒. (๑) ปญฺจกฺขนฺธา (๒) ทฺวาทสายตนานิ (๓) อฏฺฐารส ธาตุโย (๔) จตฺตาริ สจฺจานิ (๕) พาวีสตินฺทฺริยานิ (๖) ปฏิจฺจสมุปฺปาโท (๗) จตฺตาโร สติปฏฺฐานา (๘)จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา (๙) จตฺตาโร อิทฺธิปาทา (๑๐) จตฺตาริ ฌานานิ (๑๑) จตสฺโส อปฺปมญฺญาโย (๑๒) ปญฺจินฺทฺริยานิ (๑๓) ปญฺจ พลานิ (๑๔) สตฺต โพชฺฌงฺคา (๑๕)อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค (๑๖) ผสฺโส เวทนา สญฺญา เจตนา จิตฺตํ อธิโมกฺโข มนสิกาโร.

2. (1) පංචස්කන්ධයෝ ද, (2) දොළොස් ආයතනයෝ ද, (3) දහඅට ධාතූහු ද, (4) සතර සත්‍යයෝ ද, (5) විසිදෙකක් වූ ඉන්ද්‍රියයෝ ද, (6) පටිච්ච සමුප්පාදය ද, (7) සතර සතිපට්ඨානයෝ ද, (8) සතර සම්මප්පධානයෝ ද, (9) සතර ඉද්ධිපාදයෝ ද, (10) සතර ධ්‍යානයෝ ද, (11) සතර අප්‍රමාණයෝ ද, (12) පංච ඉන්ද්‍රියයෝ ද, (13) පංච බලයෝ ද, (14) සප්ත බොජ්ඣංගයෝ ද, (15) ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ද, (16) ඵස්සය, වේදනාව, සංඥාව, චේතනාව, චිත්තය, අධිමොක්ඛය, මනසිකාරය යන මේ ධර්මයෝ වෙති.

---

๓. นยมุขมาติกา

3. නයමුඛ මාතෘකාව (නයමුඛ මාතිකා)

---

๓. ตีหิ [Pg.2] สงฺคโห, ตีหิ อสงฺคโห, จตูหิ สมฺปโยโค, จตูหิ วิปฺปโยโค.

3. තුන් ආකාරයකින් සංග්‍රහය, තුන් ආකාරයකින් අසංග්‍රහය, සතර ආකාරයකින් සම්ප්‍රයෝගය, සතර ආකාරයකින් විප්‍රයෝගය.

---

๔. ลกฺขณมาติกา

4. ලක්ෂණ මාතෘකාව (ලක්ඛණ මාතිකා)

---

๔. สภาโค, วิสภาโค.

4. සභාගය, විභාගය.

---

๕. พาหิรมาติกา

5. බාහිර මාතෘකාව (බාහිර මාතිකා)

---

๕. สพฺพาปิ ธมฺมสงฺคณี ธาตุกถาย มาติกาติ.

5. මුළු ධම්මසංගණී මාතෘකාවම ධාතුකථාවට මාතෘකා වේ.

---

๑. ปฐมนโย

1. පළමු ක්‍රමය (පඨම නය)

---

๑. สงฺคหาสงฺคหปทนิทฺเทโส

1. සංග්‍රහ-අසංග්‍රහ පද නිර්දේශය

---

๑. ขนฺโธ

1. ස්කන්ධය

---

๖. รูปกฺขนฺโธ [Pg.3] กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต? รูปกฺขนฺโธ เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

6. රූපස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? රූපස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? (රූපස්කන්ධය) ස්කන්ධ සතරකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

---

๗. เวทนากฺขนฺโธ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต? เวทนากฺขนฺโธ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

7. වේදනාස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? වේදනාස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ සතරකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු දාහතකින් අසංගෘහිත ය.

---

๘. สญฺญากฺขนฺโธ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต? สญฺญากฺขนฺโธ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

8. සංඥාස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? සංඥාස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ සතරකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු දාහතකින් අසංගෘහිත ය.

---

๙. สงฺขารกฺขนฺโธ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต? สงฺขารกฺขนฺโธ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

9. සංස්කාරස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? සංස්කාරස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ සතරකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු දාහතකින් අසංගෘහිත ය.

---

๑๐. วิญฺญาณกฺขนฺโธ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต? วิญฺญาณกฺขนฺโธ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

10. විඥානස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? විඥානස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ සතරකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් අසංගෘහිත ය.

---

(เอกมูลกํ.)

(එක් පදයක් මූලික කොට ගත් වාරයයි.)

---

๑๑. รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ [Pg.4] เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

11. රූපස්කන්ධය හා වේදනාස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? රූපස්කන්ධය හා වේදනාස්කන්ධය ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

---

๑๒. รูปกฺขนฺโธ จ สญฺญากฺขนฺโธ จ…เป… ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

12. රූපස්කන්ධය හා සංඥාස්කන්ධය ද ...පෙ... ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

---

๑๓. รูปกฺขนฺโธ จ สงฺขารกฺขนฺโธ จ…เป… ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

13. රූපස්කන්ධය හා සංස්කාරස්කන්ධය ද ...පෙ... ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

---

๑๔. รูปกฺขนฺโธ จ วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ…เป… ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ, น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

14. රූපස්කන්ධය හා විඥානස්කන්ධය ද ...පෙ... ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දොළොසකින්, ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින් අසංගෘහිත ය, කිසිදු ආයතනයකින් අසංගෘහිත නොවේ, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

(ทุกมูลกํ.)

(පද දෙකක් මූලික කොට ගත් වාරයයි.)

---

๑๕. รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ สญฺญากฺขนฺโธ จ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ สญฺญากฺขนฺโธ จ ตีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

15. රූපස්කන්ධය ද වේදනාස්කන්ධය ද සංඥාස්කන්ධය ද ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? රූපස්කන්ධය, වේදනාස්කන්ධය හා සංඥාස්කන්ධය යන මේවා ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

---

๑๖. รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ สงฺขารกฺขนฺโธ จ…เป… ตีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

16. රූපස්කන්ධය ද වේදනාස්කන්ධය ද සංස්කාරස්කන්ධය ද ...පෙ... ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

---

๑๗. รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ…เป… ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ, น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

17. රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය ද... (යනාදිය) ස්කන්ධ තුනකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ දෙකකින් (සංඥාක්ඛන්ධය හා සංඛාරක්ඛන්ධය) සංග්‍රහ නොවේ. කිසිදු ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ (එනම් සියලු ආයතන හා ධාතුවලට ඇතුළත් වේ).

---

(ติกมูลกํ.)

(තුන් වැදෑරුම් මූලිකයයි.)

---

๑๘. รูปกฺขนฺโธ [Pg.5] จ เวทนากฺขนฺโธ จ สญฺญากฺขนฺโธ จ สงฺขารกฺขนฺโธ จ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ สญฺญากฺขนฺโธ จ สงฺขารกฺขนฺโธ จ จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

18. රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, සංඛාරක්ඛන්ධය ද ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, සංඛාරක්ඛන්ධය ද ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු එකොළසකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) ද, ධාතු හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතුවලින්) ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๙. รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ สญฺญากฺขนฺโธ จ วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ…เป… จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน, น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

19. රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය ද... (යනාදිය) ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධයෙන්) සංග්‍රහ නොවේ. කිසිදු ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ.

---

(จตุกฺกมูลกํ.)

(හතර වැදෑරුම් මූලිකයයි.)

---

๒๐. รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ สญฺญากฺขนฺโธ จ สงฺขารกฺขนฺโธ จ วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? รูปกฺขนฺโธ จ เวทนากฺขนฺโธ จ สญฺญากฺขนฺโธ จ สงฺขารกฺขนฺโธ จ วิญฺญาณกฺขนฺโธ จ ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

20. රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, සංඛාරක්ඛන්ධය ද, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය ද ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, සංඛාරක්ඛන්ධය ද, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ.

---

๒๑. ปญฺจกฺขนฺธา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? ปญฺจกฺขนฺธา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

21. පංචස්කන්ධයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? පංචස්කන්ධයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වෙති. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ.

---

(ปญฺจกํ.)

(පස් වැදෑරුම් කාණ්ඩයයි.)

---

๒. อายตนํ

2. ආයතන

---

๒๒. จกฺขายตนํ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ? จกฺขายตนํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

22. චක්ඛායතනය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? චක්ඛායතනය එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, එක් ආයතනයකින් (චක්ඛායතනයෙන්) ද, එක් ධාතුවකින් (චක්ඛුධාතුවෙන්) ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๒๓. โสตายตนํ [Pg.6]… ฆานายตนํ… ชิวฺหายตนํ… กายายตนํ… รูปายตนํ… สทฺทายตนํ… คนฺธายตนํ… รสายตนํ… โผฏฺฐพฺพายตนํ…เป… เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

23. සෝතායතනය... ඝාණායතනය... ජිව්හායතනය... කායායතනය... රූපායතනය... සද්දායතනය... ගන්ධායතනය... රසායතනය... ඵොට්ඨබ්බායතනය... (යනාදිය) එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๒๔. มนายตนํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

24. මනායතනය එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) ද, ධාතු හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතුවලින්) ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු එකොළසකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๒๕. ธมฺมายตนํ อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

25. ධම්මායතනය (අසංඛත වූ නිවන ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට) ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

(เอกมูลกํ.)

(එක් වැදෑරුම් මූලිකයයි.)

---

๒๖. จกฺขายตนญฺจ โสตายตนญฺจ เอเกน ขนฺเธน ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

26. චක්ඛායතනය හා සෝතායතනය එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๒๗. จกฺขายตนญฺจ ฆานายตนญฺจ… จกฺขายตนญฺจ ชิวฺหายตนญฺจ… จกฺขายตนญฺจ กายายตนญฺจ… จกฺขายตนญฺจ รูปายตนญฺจ… จกฺขายตนญฺจ สทฺทายตนญฺจ… จกฺขายตนญฺจ คนฺธายตนญฺจ… จกฺขายตนญฺจ รสายตนญฺจ… จกฺขายตนญฺจ โผฏฺฐพฺพายตนญฺจ เอเกน ขนฺเธน ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

27. චක්ඛායතනය හා ඝාණායතනය ද... චක්ඛායතනය හා ජිව්හායතනය ද... චක්ඛායතනය හා කායායතනය ද... චක්ඛායතනය හා රූපායතනය ද... චක්ඛායතනය හා සද්දායතනය ද... චක්ඛායතනය හා ගන්ධායතනය ද... චක්ඛායතනය හා රසායතනය ද... චක්ඛායතනය හා ඵොට්ඨබ්බායතනය ද එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๒๘. จกฺขายตนญฺจ มนายตนญฺจ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

28. චක්ඛායතනය හා මනායතනය ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๒๙. จกฺขายตนญฺจ ธมฺมายตนญฺจ อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

29. චක්ඛායතනය හා ධම්මායතනය (අසංඛත වූ නිවන ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට) ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

(ทุกมูลกํ.)

(දෙවැදෑරුම් මූලිකයයි.)

---

๓๐. ทฺวาทสายตนานิ [Pg.7] กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? ทฺวาทสายตนานิ อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

30. ආයතන දොළස ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? ආයතන දොළස (අසංඛත වූ නිවන ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට) ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ.

---

(ทฺวาทสกํ.)

(දොළොස් වැදෑරුම් කාණ්ඩයයි.)

---

๓. ธาตุ

3. ධාතු

---

๓๑. จกฺขุธาตุ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? จกฺขุธาตุ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

31. චක්ඛුධාතුව ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? චක්ඛුධාතුව එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๓๒. โสตธาตุ… ฆานธาตุ… ชิวฺหาธาตุ… กายธาตุ… รูปธาตุ… สทฺทธาตุ… คนฺธธาตุ… รสธาตุ… โผฏฺฐพฺพธาตุ… จกฺขุวิญฺญาณธาตุ… โสตวิญฺญาณธาตุ… ฆานวิญฺญาณธาตุ… ชิวฺหาวิญฺญาณธาตุ… กายวิญฺญาณธาตุ… มโนธาตุ… มโนวิญฺญาณธาตุ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

32. සෝතධාතුව... ඝාණධාතුව... ජිව්හාධාතුව... කායධාතුව... රූපධාතුව... සද්දධාතුව... ගන්ධධාතුව... රසධාතුව... ඵොට්ඨබ්බධාතුව... චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව... සෝතවිඤ්ඤාණධාතුව... ඝාණවිඤ්ඤාණධාතුව... ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුව... කායවිඤ්ඤාණධාතුව... මනෝධාතුව... මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) ද, එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් (රූප, වේදනා, සංඥා, සංඛාර) ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๓๓. ธมฺมธาตุ อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

33. ධම්මධාතුව (අසංඛත වූ නිවන ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට) ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

(เอกมูลกํ.)

(එක් වැදෑරුම් මූලිකයයි.)

---

๓๔. จกฺขุธาตุ จ โสตธาตุ จ เอเกน ขนฺเธน ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

34. චක්ඛුධාතුව හා සෝතධාතුව එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๓๕. จกฺขุธาตุ จ ฆานธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ ชิวฺหาธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ กายธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ รูปธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ สทฺทธาตุ จ… จกฺขุธาตุ [Pg.8] จ คนฺธธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ รสธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ โผฏฺฐพฺพธาตุ จ เอเกน ขนฺเธน ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

35. චක්ඛුධාතුව සහ ඝාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ ජිව්හාධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ කායධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ රූපධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ සද්දධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ ගන්ධධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ රසධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ පොට්ඨබ්බධාතුව ද එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වේ.

---

๓๖. จกฺขุธาตุ จ จกฺขุวิญฺญาณธาตุ จ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

36. චක්ඛුධාතුව සහ චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව ද ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වේ.

---

๓๗. จกฺขุธาตุ จ โสตวิญฺญาณธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ ฆานวิญฺญาณธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ ชิวฺหาวิญฺญาณธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ กายวิญฺญาณธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ มโนธาตุ จ… จกฺขุธาตุ จ มโนวิญฺญาณธาตุ จ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

37. චක්ඛුධාතුව සහ සෝතවිඤ්ඤාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ ඝාණවිඤ්ඤාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ කායවිඤ්ඤාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ මනෝධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව ද ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වේ.

---

๓๘. จกฺขุธาตุ จ ธมฺมธาตุ จ อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

38. චක්ඛුධාතුව සහ ධම්මධාතුව ද අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වේ.

---

(ทุกมูลกํ.)

(දුක මූලකය.)

---

๓๙. อฏฺฐารส ธาตุโย กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? อฏฺฐารส ธาตุโย อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

39. දහඅටක් වූ ධාතූහු කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින් සහ කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත ද? දහඅටක් වූ ධාතූහු අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

(อฏฺฐารสกํ.)

(අට්ඨාරසකය.)

---

๔. สจฺจํ

4. සත්‍යය

---

๔๐. ทุกฺขสจฺจํ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ? ทุกฺขสจฺจํ ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

40. දුක්ඛ සත්‍යය කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින් සහ කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත ද? දුක්ඛ සත්‍යය ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

๔๑. สมุทยสจฺจํ [Pg.9]… มคฺคสจฺจํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

41. සමුදය සත්‍යය ද... මාර්ග සත්‍යය ද එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

---

๔๒. นิโรธสจฺจํ น เกหิจิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? ปญฺจหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

42. නිරෝධ සත්‍යය කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංගෘහිත නොවන අතර එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

---

(เอกมูลกํ.)

(ඒකමූලකය.)

---

๔๓. ทุกฺขสจฺจญฺจ สมุทยสจฺจญฺจ ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

43. දුක්ඛ සත්‍යය සහ සමුදය සත්‍යය ද ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

๔๔. ทุกฺขสจฺจญฺจ มคฺคสจฺจญฺจ ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

44. දුක්ඛ සත්‍යය සහ මාර්ග සත්‍යය ද ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

๔๕. ทุกฺขสจฺจญฺจ นิโรธสจฺจญฺจ อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

45. දුක්ඛ සත්‍යය සහ නිරෝධ සත්‍යය ද අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

(ทุกมูลกํ.)

(දුකමූලකය.)

---

๔๖. ทุกฺขสจฺจญฺจ สมุทยสจฺจญฺจ มคฺคสจฺจญฺจ ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

46. දුක්ඛ සත්‍යය ද සමුදය සත්‍යය ද මාර්ග සත්‍යය ද ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

๔๗. ทุกฺขสจฺจญฺจ สมุทยสจฺจญฺจ นิโรธสจฺจญฺจ อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

47. දුක්ඛ සත්‍යය ද සමුදය සත්‍යය ද නිරෝධ සත්‍යය ද අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

(ติกมูลกํ.)

(තිකමූලකය.)

---

๔๘. ทุกฺขสจฺจญฺจ [Pg.10] สมุทยสจฺจญฺจ มคฺคสจฺจญฺจ นิโรธสจฺจญฺจ อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

48. දුක්ඛ සත්‍යය ද සමුදය සත්‍යය ද මාර්ග සත්‍යය ද නිරෝධ සත්‍යය ද අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

๔๙. จตฺตาริ สจฺจานิ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตานิ? จตฺตาริ สจฺจานิ อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตานิ. กติหิ อสงฺคหิตานิ? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตานิ.

49. සත්‍ය සතර කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින් සහ කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත ද? සත්‍ය සතර අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

---

(จตุกฺกํ.)

(චතුක්කය.)

---

๕. อินฺทฺริยํ

5. ඉන්ද්‍රිය

---

๕๐. จกฺขุนฺทฺริยํ กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ? จกฺขุนฺทฺริยํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

50. චක්ඛුන්ද්‍රිය කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින් සහ කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත ද? චක්ඛුන්ද්‍රිය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

---

๕๑. โสตินฺทฺริยํ… ฆานินฺทฺริยํ… ชิวฺหินฺทฺริยํ… กายินฺทฺริยํ… อิตฺถินฺทฺริยํ … ปุริสินฺทฺริยํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

51. සෝතින්ද්‍රිය... ඝාණින්ද්‍රිය... ජිව්හින්ද්‍රිය... කායින්ද්‍රිය... ඉත්ථින්ද්‍රිය... පුරිසින්ද්‍රිය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

---

๕๒. มนินฺทฺริยํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

52. මනින්ද්‍රිය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් අසංගෘහිත වේ.

---

๕๓. ชีวิตินฺทฺริยํ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? ตีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

53. ජීවිතින්ද්‍රිය ස්කන්ධ දෙකකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

---

๕๔. สุขินฺทฺริยํ [Pg.11]… ทุกฺขินฺทฺริยํ… โสมนสฺสินฺทฺริยํ… โทมนสฺสินฺทฺริยํ… อุเปกฺขินฺทฺริยํ… สทฺธินฺทฺริยํ… วีริยินฺทฺริยํ… สตินฺทฺริยํ… สมาธินฺทฺริยํ… ปญฺญินฺทฺริยํ… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยํ… อญฺญินฺทฺริยํ… อญฺญาตาวินฺทฺริยํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

54. සුඛින්ද්‍රිය, දුක්ඛින්ද්‍රිය, සෝමනස්සින්ද්‍රිය, දෝමනස්සින්ද්‍රිය, උපෙක්ඛින්ද්‍රිය, සද්ධින්ද්‍රිය, විරියින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය, පඤ්ඤින්ද්‍රිය, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය, අඤ්ඤින්ද්‍රිය, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

(เอกมูลกํ.)

(එකමූලකයකි.)

---

๕๕. จกฺขุนฺทฺริยญฺจ โสตินฺทฺริยญฺจ เอเกน ขนฺเธน ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

55. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ සෝතින්ද්‍රිය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දෙකකින් (චක්ඛායතන, සෝතායතන) සහ ධාතු දෙකකින් (චක්ඛුධාතු, සෝතධාතු) සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๖. จกฺขุนฺทฺริยญฺจ ฆานินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ ชิวฺหินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ กายินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ อิตฺถินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ ปุริสินฺทฺริยญฺจ เอเกน ขนฺเธน ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

56. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ ඝානින්ද්‍රිය ද, චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ ජිව්හින්ද්‍රිය ද, චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ කායින්ද්‍රිය ද, චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ ඉත්ථින්ද්‍රිය ද, චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ පුරිසින්ද්‍රිය ද යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๗. จกฺขุนฺทฺริยญฺจ มนินฺทฺริยญฺจ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

57. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ මනින්ද්‍රිය යන මේවා ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๘. จกฺขุนฺทฺริยญฺจ ชีวิตินฺทฺริยญฺจ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

58. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ ජීවිතින්ද්‍රිය යන මේවා ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๙. จกฺขุนฺทฺริยญฺจ สุขินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ ทุกฺขินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ โสมนสฺสินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ โทมนสฺสินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ อุเปกฺขินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ สทฺธินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ วีริยินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ สตินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ สมาธินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ ปญฺญินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ อญฺญินฺทฺริยญฺจ… จกฺขุนฺทฺริยญฺจ อญฺญาตาวินฺทฺริยญฺจ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

59. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ සුඛින්ද්‍රිය... (යනාදී වශයෙන් ඉතිරි ඉන්ද්‍රියයන් ද සමඟ) යන මේවා ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

(ทุกมูลกํ.)

(දුකමූලකයකි.)

---

๖๐. พาวีสตินฺทฺริยานิ [Pg.12] กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตานิ? พาวีสตินฺทฺริยานิ จตูหิ ขนฺเธหิ สตฺตหายตเนหิ เตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตานิ. กติหิ อสงฺคหิตานิ? เอเกน ขนฺเธน ปญฺจหายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตานิ.

60. බාවීසතින්ද්‍රිය (ඉන්ද්‍රිය විසි දෙක) කෙතෙක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතෙක් ආයතනයන්ගෙන් සහ කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ වේ ද? ඉන්ද්‍රිය විසි දෙක ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන හතකින් සහ ධාතු දහතුනකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන පහකින් සහ ධාතු පහකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๖. ปฏิจฺจสมุปฺปาทาทิ

6. පටිච්චසමුප්පාදාදිය මෙතැන් සිට දක්වනු ලැබේ.

---

๖๑. อวิชฺชา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

61. අවිද්‍යාව එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๖๒. อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

62. අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සංඛාර එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๖๓. สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

63. සංඛාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඤ්ඤාණය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๖๔. วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

64. විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් නාමරූප ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๖๕. นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ฉหายตเนหิ ทฺวาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? ตีหิ ขนฺเธหิ ฉหายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

65. නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සළායතනය ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන හයකින් සහ ධාතු දොළොසකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන හයකින් සහ ධාතු හයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๖๖. สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส… ผสฺสปจฺจยา เวทนา… เวทนาปจฺจยา ตณฺหา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ… กมฺมภโว เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

66. සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සය, ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාව, වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් තණ්හාව, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් උපාදානය, කර්මභවය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๖๗. อุปปตฺติภโว [Pg.13]… กามภโว… สญฺญาภโว… ปญฺจโวการภโว ปญฺจหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? น เกหิจิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิโต.

67. උප්පත්තිභවය, කාමභවය, සඤ්ඤාභවය, පඤ්චවෝකාරභවය යන මේවා ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත (එනම් සියලු ස්කන්ධයන්ගෙන් සංග්‍රහ වේ). එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๖๘. รูปภโว ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ปญฺจหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? น เกหิจิ ขนฺเธหิ สตฺตหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

68. රූපභවය ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන පහකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත. ආයතන හතකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๖๙. อรูปภโว… เนวสญฺญานาสญฺญาภโว… จตุโวการภโว จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

69. අරූපභවය, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවය, චතුවෝකාරභවය යන මේවා ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๗๐. อสญฺญาภโว… เอกโวการภโว เอเกน ขนฺเธน ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? จตูหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

70. අසඤ්ඤාභවය, ඒකවෝකාරභවය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๗๑. ชาติ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ… ชรา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ… มรณํ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? ตีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

71. ජාතිය ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ජරාව ස්කන්ධ දෙකකින් ද, මරණය ස්කන්ධ දෙකකින් ද එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๗๒. โสโก… ปริเทโว… ทุกฺขํ… โทมนสฺสํ… อุปายาโส… สติปฏฺฐานํ… สมฺมปฺปธานํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

72. සෝකය, පරිදේවය, දුක්ඛය, දෝමනස්සය, උපායාසය, සතිපට්ඨානය, සම්මප්පධානය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๗๓. อิทฺธิปาโท ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? ตีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

73. ඉද්ධිපාදය ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๗๔. ฌานํ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? ตีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

74. ධ්‍යානය ස්කන්ධ දෙකකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๗๕. อปฺปมญฺญา [Pg.14]… ปญฺจินฺทฺริยานิ… ปญฺจ พลานิ… สตฺต โพชฺฌงฺคา… อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค… ผสฺโส… เวทนา… สญฺญา… เจตนา… อธิโมกฺโข… มนสิกาโร เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิโต. กติหิ อสงฺคหิโต? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิโต.

75. අප්‍රමාණ (අප්‍රමඤ්ඤා)... පංචේන්ද්‍රිය... පංච බල... සප්ත බොජ්ඣංග... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය... ස්පර්ශය... වේදනාව... සංඥාව... චේතනාව... අධිමොක්ඛය... මනසිකාරය යන ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (සංස්කාර ස්කන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්ම ධාතුව) සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන එකොළොසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๗๖. จิตฺตํ เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตํ. กติหิ อสงฺคหิตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตํ.

76. සිත එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු) සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන එකොළොසකින්ද, ධාතු එකොළොසකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๗. ติกํ

7. තිිය (තික මාතිකා)

---

๗๗. กุสลา ธมฺมา… อกุสลา ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? กุสลา ธมฺมา… อกุสลา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

77. කුසල ධර්මයන්... අකුසල ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින්, කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත වේද? කුසල ධර්මයන්... අකුසල ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින් (නාමස්කන්ධ සතර), ආයතන දෙකකින් (මනායතන, ධම්මායතන) සහ ධාතු දෙකකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතු, ධම්ම ධාතු) සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින්ද (ඕළාරික ආයතන දසය), ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๗๘. อพฺยากตา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

78. අබ්‍යාකත ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ (සියල්ලෙන්ම සංගෘහිත වේ).

---

๗๙. สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตา ธมฺมา… ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตา ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

79. සුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන්... දුක්ඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්ද (සංඥා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ), ආයතන දෙකකින්ද (මනායතන, ධම්මායතන), ධාතු තුනකින්ද (කායවිඤ්ඤාණ, මනෝවිඤ්ඤාණ, ධම්ම ධාතු) සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද (රූප, වේදනා), ආයතන දසයකින්ද (ඕළාරික ආයතන), ධාතු පහළොවකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๘๐. อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตา ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

80. අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු හතකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු එකොළොසකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๘๑. วิปากา [Pg.15] ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

81. විපාක ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๘๒. วิปากธมฺมธมฺมา… สํกิลิฏฺฐสํกิเลสิกา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

82. විපාක ධර්ම ස්වභාවය ඇති ධර්මයන්... සංකිලිට්ඨසංකිලේසික ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๘๓. เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ เตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

83. නේවවිපාකනවිපාකධර්මධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහතුනකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ; ධාතු පහකින් සංගෘහිත නොවේ.

---

๘๔. อุปาทินฺนุปาทานิยา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

84. උපාදින්නුපාදානීය ධර්මයන් පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන එකොළොසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ; එක් ආයතනයකින් (සද්දායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (සද්ද ධාතුව) සංගෘහිත නොවේ.

---

๘๕. อนุปาทินฺนุปาทานิยา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ สตฺตหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ ปญฺจหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

85. අනුපාදින්නුපාදානීය ධර්මයන් පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන හතකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ; ආයතන පහකින් (චක්ඛු, සෝත, ඝාන, ජිව්හා, කාය) සහ ධාතු දසයකින් සංගෘහිත නොවේ.

---

๘๖. อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา ธมฺมา… อสํกิลิฏฺฐอสํกิเลสิกา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

86. අනුපාදින්නඅනුපාදානීය ධර්මයන්... අසංකිලිට්ඨඅසංකිලේසික ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๘๗. อสํกิลิฏฺฐสํกิเลสิกา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

87. අසංකිලිට්ඨසංකිලේසික ධර්මයන් පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ (සියල්ලෙන්ම සංගෘහිත වේ).

---

๘๘. สวิตกฺกสวิจารา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

88. සවිතක්කසවිචාර ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු තුනකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු පහළොවකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๘๙. อวิตกฺกวิจารมตฺตา [Pg.16] ธมฺมา… ปีติสหคตา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

89. අවිතක්කවිචාරමත්ත ධර්මයන්... පීතිසහගත ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๙๐. อวิตกฺกอวิจารา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

90. අවිතක්කඅවිචාර ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ; එක් ධාතුවකින් (මනෝ ධාතුව) සංගෘහිත නොවේ.

---

๙๑. สุขสหคตา ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

91. සුඛසහගත ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු තුනකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු පහළොවකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๙๒. อุเปกฺขาสหคตา ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

92. උපේක්ඛාසහගත ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු හතකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු එකොළොසකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๙๓. ทสฺสเนน ปหาตพฺพา ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา… อาจยคามิโน ธมฺมา… อปจยคามิโน ธมฺมา… เสกฺขา ธมฺมา… อเสกฺขา ธมฺมา… มหคฺคตา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

93. දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ධර්මයන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ධර්මයන්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතු ඇති ධර්මයන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතු ඇති ධර්මයන්... ආචයගාමී ධර්මයන්... අපචයගාමී ධර්මයන්... සේඛ ධර්මයන්... අසේඛ ධර්මයන්... මහග්ගත ධර්මයන් යන මොහු ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๙๔. เนว ทสฺสเนน น ภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา… เนว ทสฺสเนน น ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา… เนวาจยคามินาปจยคามิโน ธมฺมา… เนวเสกฺขนาเสกฺขา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

94. දර්ශනයෙන් හෝ භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ නොකළ යුතු ධර්මයන්... දර්ශනයෙන් හෝ භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු නැති ධර්මයන්... ආචයගාමී හෝ අපචයගාමී නොවූ ධර්මයන්... සේඛ හෝ අසේඛ නොවූ ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ.

---

๙๕. ปริตฺตา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

95. පරිත්ත ධර්මයන් පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ.

---

๙๖. อปฺปมาณา [Pg.17] ธมฺมา… ปณีตา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

96. අප්‍රමාණ ධර්මයන්... ප්‍රණීත ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

---

๙๗. ปริตฺตารมฺมณา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

97. පරිත්ත (කාමාවචර) අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๙๘. มหคฺคตารมฺมณา ธมฺมา… อปฺปมาณารมฺมณา ธมฺมา… หีนา ธมฺมา… มิจฺฉตฺตนิยตา ธมฺมา… สมฺมตฺตนิยตา ธมฺมา… มคฺคารมฺมณา ธมฺมา… มคฺคเหตุกา ธมฺมา… มคฺคาธิปติโน ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

98. මහග්ගත අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, අප්පමාණ අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, හීන ධර්මයෝ ද, මිච්ඡත්තනියත ධර්මයෝ ද, සම්මත්තනියත ධර්මයෝ ද, මාර්ගය අරමුණු කොට ඇති ධර්මයෝ ද, මාර්ගය හේතු කොට ඇති ධර්මයෝ ද, මාර්ගය අධිපති කොට ඇති ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๙๙. มชฺฌิมา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

99. මධ්‍යම ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๐. อนิยตา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

100. අනියත ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๑. อุปฺปนฺนา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

101. උපන් (ක්ෂණත්‍රයට පැමිණි) ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๒. อนุปฺปนฺนา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ สตฺตหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ ปญฺจหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

102. නූපන් ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන හතකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙන්නේ නොවේ; ආයතන පහකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๓. อุปฺปาทิโน [Pg.18] ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

103. උප්පාදී (උපදින සුලු) ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙන්නේ නොවේ; එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๔. อตีตา ธมฺมา… อนาคตา ธมฺมา… ปจฺจุปฺปนฺนา ธมฺมา… อชฺฌตฺตา ธมฺมา… อชฺฌตฺตพหิทฺธา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

104. අතීත ධර්මයෝ ද, අනාගත ධර්මයෝ ද, පච්චුප්පන්න (වර්තමාන) ධර්මයෝ ද, ආධ්‍යාත්මික ධර්මයෝ ද, ආධ්‍යාත්මික-බාහිර ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๕. พหิทฺธา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

105. බාහිර ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๖. อตีตารมฺมณา ธมฺมา… อนาคตารมฺมณา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

106. අතීත අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, අනාගත අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๗. ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา ธมฺมา… อชฺฌตฺตารมฺมณา ธมฺมา… พหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา… อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

107. වර්තමාන අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, ආධ්‍යාත්මික අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, ආධ්‍යාත්මික-බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๘. สนิทสฺสนสปฺปฏิฆา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

108. සනිදස්සන සප්පටිඝ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๐๙. อนิทสฺสนสปฺปฏิฆา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน นวหายตเนหิ นวหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ ตีหายตเนหิ นวหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

109. අනිදස්සන සප්පටිඝ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන නවයකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන තුනකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๑๐. อนิทสฺสนอปฺปฏิฆา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ, ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

110. අනිදස්සන අප්පටිඝ ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙන්නේ නොවේ; ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๘. ทุกํ

8. දුකය.

---

๑๑๑. เหตู [Pg.19] ธมฺมา… เหตู เจว สเหตุกา จ ธมฺมา… เหตู เจว เหตุสมฺปยุตฺตา จ ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

111. හේතු ධර්මයෝ ද, හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයෝ ද, හේතු වූ ද හේතුසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයෝ ද එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๑๒. น เหตู ธมฺมา… อเหตุกา ธมฺมา… เหตุวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา… น เหตู อเหตุกา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

112. හේතු නොවන ධර්මයෝ ද, අහේතුක ධර්මයෝ ද, හේතුවිප්පයුක්ත ධර්මයෝ ද, හේතු නොවන අහේතුක ධර්මයෝ ද අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๑๓. สเหตุกา ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺตา ธมฺมา… สเหตุกา เจว น จ เหตู ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺตา เจว น จ เหตู ธมฺมา… น เหตู สเหตุกา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

113. සහේතුක ධර්මයෝ ද, හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, සහේතුක වූ ද හේතු නොවන ද වූ ධර්මයෝ ද, හේතුසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද හේතු නොවන ද වූ ධර්මයෝ ද, හේතු නොවන සහේතුක වූ ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๑๔. สปฺปจฺจยา ธมฺมา… สงฺขตา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

114. සප්පච්චය ධර්මයෝ ද, සංඛත ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๑๕. อปฺปจฺจยา ธมฺมา… อสงฺขตา ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ปญฺจหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

115. අප්පච්චය ධර්මයෝ ද, අසංඛත ධර්මයෝ ද කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවෙති; එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๑๖. สนิทสฺสนา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

116. සනිදස්සන ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๑๗. อนิทสฺสนา [Pg.20] ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ, เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

117. අනිදස්සන ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙන්නේ නොවේ; එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๑๘. สปฺปฏิฆา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

118. සප්පටිඝ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

---

๑๑๙. อปฺปฏิฆา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ, ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

119. අප්‍රතිඝ ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, ආයතන දසයකින් හා ධාතු දසයකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๐. รูปิโน ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

120. රූපී ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๑. อรูปิโน ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

121. අරූපී ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๒. โลกิยา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

122. ලෞකික ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๓. โลกุตฺตรา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

123. ලෝකෝත්තර ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๔. เกนจิ วิญฺเญยฺยา ธมฺมา… เกนจิ น วิญฺเญยฺยา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

124. කිසියම් සිතකින් දතයුතු වූ ධර්මයෝ ද, කිසියම් සිතකින් නොදතයුතු වූ ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๕. อาสวา [Pg.21] ธมฺมา… อาสวา เจว สาสวา จ ธมฺมา… อาสวา เจว อาสวสมฺปยุตฺตา จ ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

125. ආසව ධර්මයෝ ද, ආසව වූත් සාසව වූත් ධර්මයෝ ද, ආසව වූත් ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ධර්මයෝ ද එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๖. โน อาสวา ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺตา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

126. ආසව නොවූ ධර්මයෝ ද, ආසව විප්පයුක්ත ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๗. สาสวา ธมฺมา… สาสวา เจว โน จ อาสวา ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺตา สาสวา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

127. සාසව ධර්මයෝ ද, සාසව වූත් ආසව නොවූත් ධර්මයෝ ද, ආසව විප්පයුක්ත වූ සාසව ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๘. อนาสวา ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺตา อนาสวา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

128. අනාසව ධර්මයෝ ද, ආසව විප්පයුක්ත වූ අනාසව ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๒๙. อาสวสมฺปยุตฺตา ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺตา เจว โน จ อาสวา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

129. ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ආසව නොවූත් ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๐. สํโยชนา ธมฺมา… คนฺถา ธมฺมา… โอฆา ธมฺมา… โยคา ธมฺมา… นีวรณา ธมฺมา… ปรามาสา ธมฺมา… ปรามาสา เจว ปรามฏฺฐา จ ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

130. සංයෝජන ධර්මයෝ ද, ග්‍රන්ථ ධර්මයෝ ද, ඕඝ ධර්මයෝ ද, යෝග ධර්මයෝ ද, නීවරණ ධර්මයෝ ද, පරාමාස ධර්මයෝ ද, පරාමාස වූත් පරාමට්ඨ වූත් ධර්මයෝ ද එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๑. โน ปรามาสา ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา[Pg.22]. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

131. පරාමාස නොවූ ධර්මයෝ ද, පරාමාස විප්පයුක්ත ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๒. ปรามฏฺฐา ธมฺมา… ปรามฏฺฐา เจว โน จ ปรามาสา ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺตา ปรามฏฺฐา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

132. පරාමට්ඨ ධර්මයෝ ද, පරාමට්ඨ වූත් පරාමාස නොවූත් ධර්මයෝ ද, පරාමාස විප්පයුක්ත වූ පරාමට්ඨ ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๓. อปรามฏฺฐา ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺตา อปรามฏฺฐา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

133. අපරාමට්ඨ ධර්මයෝ ද, පරාමාස විප්පයුක්ත වූ අපරාමට්ඨ ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๔. ปรามาสสมฺปยุตฺตา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

134. පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๕. สารมฺมณา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

135. සාරම්මණ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๖. อนารมฺมณา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

136. අනාරම්මණ ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๗. จิตฺตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

137. චිත්ත ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๘. โน จิตฺตา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

138. චිත්ත නොවූ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๓๙. เจตสิกา [Pg.23] ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺตา ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐา ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

139. චෛතසික ධර්මයෝ ද, චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๔๐. อเจตสิกา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

140. අචෛතසික ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ තුනකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๑๔๑. จิตฺตวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา… จิตฺตวิสํสฏฺฐา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

141. සිතින් විප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයෝ ද... සිතින් මිදුණු ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, එක් ඛන්ධයකින් ද, එකොළොස් ආයතනයකින් ද, එකොළොස් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๔๒. จิตฺตสมุฏฺฐานา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ฉหายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ฉหายตเนหิ ทฺวาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

142. සිතින් උපන් ධර්මයෝ (චිත්තසමුට්ඨාන ධර්ම) ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු හයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු දොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๔๓. โน จิตฺตสมุฏฺฐานา ธมฺมา… โน จิตฺตสหภุโน ธมฺมา… โน จิตฺตานุปริวตฺติโน ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

143. සිතින් නූපන් ධර්මයෝ ද... සිත සමඟ එක්ව නූපන් ධර්මයෝ ද... සිත අනුව නොපවත්නා ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ තුනකින් ද, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

---

๑๔๔. จิตฺตสหภุโน ธมฺมา… จิตฺตานุปริวตฺติโน ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

144. සිත සමඟ උපන් ධර්මයෝ ද... සිත අනුව පවත්නා ධර්මයෝ ද ඛන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๔๕. จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานา ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภุโน ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺติโน ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

145. සිත හා මිශ්‍රව සිතින් උපන් ධර්මයෝ ද... සිත හා මිශ්‍රව සිතින් උපන් සිත සමඟ එක්ව පවත්නා ධර්මයෝ ද... සිත හා මිශ්‍රව සිතින් උපන් සිත අනුව පවත්නා ධර්මයෝ ද ඛන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๔๖. โน [Pg.24] จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานา ธมฺมา… โน จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภุโน ธมฺมา… โน จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺติโน ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

146. සිත හා මිශ්‍රව සිතින් නූපන් ධර්මයෝ ද... සිත හා මිශ්‍රව සිතින් නූපන් සිත සමඟ එක්ව නොපවත්නා ධර්මයෝ ද... සිත හා මිශ්‍රව සිතින් නූපන් සිත අනුව නොපවත්නා ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ තුනකින් ද, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

---

๑๔๗. อชฺฌตฺติกา ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ฉหายตเนหิ ทฺวาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ตีหิ ขนฺเธหิ ฉหายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

147. ආධ්‍යාත්මික (තමා තුළ වූ) ධර්මයෝ ඛන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු දොළොසකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ තුනකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු හයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๔๘. พาหิรา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ฉหายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ฉหายตเนหิ ทฺวาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

148. බාහිර ධර්මයෝ අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු හයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු දොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๔๙. อุปาทา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

149. උපාදා ධර්මයෝ (උපාදාය රූප) එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๕๐. โน อุปาทา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ตีหายตเนหิ นวหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ นวหายตเนหิ นวหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

150. උපාදා නොවූ ධර්මයෝ අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන තුනකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත. ආයතන නවයකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๕๑. อุปาทินฺนา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

151. උපාදින්න ධර්මයෝ (කර්මයෙන් ගන්නා ලද ධර්ම) ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත. එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๕๒. อนุปาทินฺนา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ สตฺตหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ ปญฺจหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

152. අනුපාදින්න ධර්මයෝ (කර්මයෙන් නොගන්නා ලද ධර්ම) අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන හතකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත. ආයතන පහකින් ද, ධාතු දහයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๕๓. อุปาทานา ธมฺมา… กิเลสา ธมฺมา… กิเลสา เจว สํกิเลสิกา จ ธมฺมา… กิเลสา เจว สํกิลิฏฺฐา จ ธมฺมา… กิเลสา เจว กิเลสสมฺปยุตฺตา จ ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา [Pg.25] สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

153. උපාදාන ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලේශික (කිලිටි වීමට හිතකර) වූ ද ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලිට්ඨ (ක්ලේශයෙන් කිලිටි වූ) ද ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๕๔. โน กิเลสา ธมฺมา… อสํกิลิฏฺฐา ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

154. ක්ලේශ නොවන ධර්මයෝ ද... අසංක්ලිට්ඨ ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

---

๑๕๕. สํกิเลสิกา ธมฺมา… สํกิเลสิกา เจว โน จ กิเลสา ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺตา สํกิเลสิกา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

155. සංක්ලේශික ධර්මයෝ ද... සංක්ලේශික වූ ද ක්ලේශ නොවන ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත සංක්ලේශික ධර්මයෝ ද ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

---

๑๕๖. อสํกิเลสิกา ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺตา อสํกิเลสิกา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

156. අසංක්ලේශික ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත අසංක්ලේශික ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๕๗. สํกิลิฏฺฐา ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺตา ธมฺมา… สํกิลิฏฺฐา เจว โน จ กิเลสา ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺตา เจว โน จ กิเลสา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

157. සංක්ලිට්ඨ ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද... සංක්ලිට්ඨ වූ ද ක්ලේශ නොවන ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ක්ලේශ නොවන ධර්මයෝ ද ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๕๘. ทสฺสเนน ปหาตพฺพา ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

158. දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයෝ ද... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයෝ ද... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයෝ ද... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයෝ ද ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๕๙. น ทสฺสเนน ปหาตพฺพา ธมฺมา… น ภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา … น ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา… น ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ [Pg.26] ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

159. දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය නොකළ යුතු ධර්මයෝ ද... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය නොකළ යුතු ධර්මයෝ ද... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු නැති ධර්මයෝ ද... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු නැති ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

---

๑๖๐. สวิตกฺกา ธมฺมา… สวิจารา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

160. සවිතක්ක ධර්මයෝ ද... සවිචාර ධර්මයෝ ද ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු තුනකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු පහළොවකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๑๖๑. อวิตกฺกา ธมฺมา… อวิจารา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

161. විතර්ක රහිත ධර්මයෝ... විචාර රහිත ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දාහතකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, කිසිදු ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවේ. එක් ධාතුවකින් (මනෝ ධාතුවෙන්) සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๖๒. สปฺปีติกา ธมฺมา… ปีติสหคตา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

162. ප්‍රීතිය සමඟ පවත්නා ධර්මයෝ... ප්‍රීතිය සහගත ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්) ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๖๓. อปฺปีติกา ธมฺมา… น ปีติสหคตา ธมฺมา… น สุขสหคตา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

163. ප්‍රීතිය රහිත ධර්මයෝ... ප්‍රීතිය සහගත නොවන ධර්මයෝ... සුඛ සහගත නොවන ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๖๔. สุขสหคตา ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

164. සුඛ සහගත ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු තුනකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු පහළොවකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๖๕. อุเปกฺขาสหคตา ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

165. උපේක්ෂා සහගත ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๖๖. น อุเปกฺขาสหคตา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ เตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

166. උපේක්ෂා සහගත නොවන ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහතුනකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර ධාතු පහකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๖๗. กามาวจรา [Pg.27] ธมฺมา… ปริยาปนฺนา ธมฺมา… สอุตฺตรา ธมฺมา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

167. කාමාවචර ධර්මයෝ... පරියාපන්න ධර්මයෝ... සඋත්තර ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๖๘. น กามาวจรา ธมฺมา… อปริยาปนฺนา ธมฺมา… อนุตฺตรา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

168. කාමාවචර නොවන ධර්මයෝ... අපරියාපන්න ධර්මයෝ... අනුත්තර ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๖๙. รูปาวจรา ธมฺมา… อรูปาวจรา ธมฺมา… นิยฺยานิกา ธมฺมา… นิยตา ธมฺมา… สรณา ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

169. රූපාවචර ධර්මයෝ... අරූපාවචර ධර්මයෝ... නිය්‍යානික ධර්මයෝ... නියත ධර්මයෝ... සරණ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๗๐. น รูปาวจรา ธมฺมา… น อรูปาวจรา ธมฺมา… อนิยฺยานิกา ธมฺมา… อนิยตา ธมฺมา… อรณา ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? อรณา ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

170. රූපාවචර නොවන ධර්මයෝ... අරූපාවචර නොවන ධර්මයෝ... අනිය්‍යානික ධර්මයෝ... අනියත ධර්මයෝ... අරණ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හා ධාතුවකින් සංග්‍රහ වෙත් ද? අරණ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

สงฺคหาสงฺคหปทนิทฺเทโส ปฐโม.

පළමුවන සංග්‍රහාසංග්‍රහ පද නිද්දේසය නිමාවට පත් විය.

---

๒. ทุติยนโย

2. දෙවන ක්‍රමය (දුතියනය).

---

๒. สงฺคหิเตนอสงฺคหิตปทนิทฺเทโส

2. සංග්‍රහ වූ ධර්මයන් මගින් සංග්‍රහ නොවූ ධර්මයන් දැක්වීමේ පද නිද්දේසය.

---

๑๗๑. จกฺขายตเนน [Pg.28] เย ธมฺมา… โผฏฺฐพฺพายตเนน เย ธมฺมา… จกฺขุธาตุยา เย ธมฺมา… โผฏฺฐพฺพธาตุยา เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา? เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

171. චක්ඛායතනය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵොට්ඨබ්බායතනය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චක්ඛුධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵොට්ඨබ්බධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හා ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๗๒. จกฺขุวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… โสตวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… ฆานวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… ชิวฺหาวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… กายวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… มโนธาตุยา เย ธมฺมา… มโนวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ ทฺวาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

172. චක්ඛුවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝතවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඝාණවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ජිව්හාවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කායවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๗๓. จกฺขุนฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โสตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ฆานินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ชิวฺหินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… กายินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อิตฺถินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปุริสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

173. චක්ඛුන්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝතින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඝාණින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ජිව්හින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කායින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඉත්ථින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පුරිසින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๗๔. อสญฺญาภเวน เย ธมฺมา… เอกโวการภเวน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ตีหายตเนหิ นวหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

174. අසඤ්ඤභවය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඒකවෝකාර භවය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන තුනකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๗๕. ปริเทเวน เย ธมฺมา… สนิทสฺสนสปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

175. පරිදේවය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๗๖. อนิทสฺสนสปฺปฏิเฆหิ [Pg.29] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

176. අනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๗๗. สนิทสฺสเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

177. සනිදස්සන ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๑๗๘. สปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทาธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา? เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

178. සප්පටිඝ ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදා ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හා ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දාහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

ทสายตนา สตฺตรส ธาตุโย,สตฺตินฺทฺริยา อสญฺญาภโว เอกโวการภโว;

ปริเทโว สนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ,อนิทสฺสนํ ปุนเทว สปฺปฏิฆํ อุปาทาติ.

ආයතන දහයෙක් ද, ධාතු දාහතෙක් ද, ඉන්ද්‍රිය සතෙක් ද, අසඤ්ඤභවය ද, ඒකවෝකාර භවය ද, පරිදේවය ද, සනිදස්සනසප්පටිඝය ද, නැවත අනිදස්සන වූ සප්පටිඝය ද, උපාදා ධර්මයන් ද (මෙසේ මොවුහු මේ ක්‍රමයෙහි දක්වන ලදහ).

---

สงฺคหิเตนอสงฺคหิตปทนิทฺเทโส ทุติโย.

සංගෘහිත අසංගෘහිත පද නිර්දේශය දෙවැන්නයි.

---

๓. ตติยนโย

3. තුන්වන ක්‍රමය

---

๓. อสงฺคหิเตนสงฺคหิตปทนิทฺเทโส

3. අසංගෘහිතයෙන් සංගෘහිත පද නිර්දේශය

---

๑๗๙. เวทนากฺขนฺเธน [Pg.30] เย ธมฺมา… สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สมุทยสจฺเจน เย ธมฺมา… มคฺคสจฺเจน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

179. වේදනාක්ඛන්ධය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ද, සඤ්ඤාක්ඛන්ධය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ද, සංඛාරක්ඛන්ධය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ද, සමුදය සච්චය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ද, මග්ග සච්චය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත් ද? ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๐. นิโรธสจฺเจน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

180. නිරෝධ සච්චය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๑. ชีวิตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

181. ජීවිතින්ද්‍රිය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ දෙකකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๒. อิตฺถินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปุริสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สุขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ทุกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โสมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โทมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สทฺธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… วีริยินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สมาธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญาตาวินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อวิชฺชาย เย ธมฺมา… อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาเรน เย ธมฺมา… สฬายตนปจฺจยา ผสฺเสน เย ธมฺมา… ผสฺสปจฺจยา เวทนาย เย ธมฺมา… เวทนาปจฺจยา ตณฺหาย เย ธมฺมา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทาเนน เย ธมฺมา… กมฺมภเวน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

182. ඉත්ථින්ද්‍රිය මඟින් ද, පුරිසින්ද්‍රිය මඟින් ද, සුඛින්ද්‍රිය මඟින් ද, දුක්ඛින්ද්‍රිය මඟින් ද, සෝමනස්සින්ද්‍රිය මඟින් ද, දෝමනස්සින්ද්‍රිය මඟින් ද, උපෙක්ඛින්ද්‍රිය මඟින් ද, සද්ධින්ද්‍රිය මඟින් ද, වීරියින්ද්‍රිය මඟින් ද, සතින්ද්‍රිය මඟින් ද, සමාධින්ද්‍රිය මඟින් ද, පඤ්ඤින්ද්‍රිය මඟින් ද, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය මඟින් ද, අඤ්ඤින්ද්‍රිය මඟින් ද, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය මඟින් ද, අවිද්‍යාව මඟින් ද, අවිද්‍යා පච්චයා සංඛාර මඟින් ද, සළායතන පච්චයා ඵස්ස මඟින් ද, ඵස්ස පච්චයා වේදනා මඟින් ද, වේදනා පච්චයා තණ්හා මඟින් ද, තණ්හා පච්චයා උපාදාන මඟින් ද, කම්මභවය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๓. ชาติยา [Pg.31] เย ธมฺมา… ชราย เย ธมฺมา… มรเณน เย ธมฺมา… ฌาเนน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

183. ජාතිය මඟින් ද, ජරාව මඟින් ද, මරණය මඟින් ද, ධ්‍යානය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ දෙකකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๔. โสเกน เย ธมฺมา… ทุกฺเขน เย ธมฺมา… โทมนสฺเสน เย ธมฺมา… อุปายาเสน เย ธมฺมา… สติปฏฺฐาเนน เย ธมฺมา… สมฺมปฺปธาเนน เย ธมฺมา… อปฺปมญฺญาย เย ธมฺมา… ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ เย ธมฺมา… ปญฺจหิ พเลหิ เย ธมฺมา… สตฺตหิ โพชฺฌงฺเคหิ เย ธมฺมา… อริเยน อฏฺฐงฺคิเกน มคฺเคน เย ธมฺมา… ผสฺเสน เย ธมฺมา… เวทนาย เย ธมฺมา… สญฺญาย เย ธมฺมา… เจตนาย เย ธมฺมา… อธิโมกฺเขน เย ธมฺมา… มนสิกาเรน เย ธมฺมา… เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว สเหตุเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว เหตุสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

184. සෝකය මඟින් ද, දුක්ඛය මඟින් ද, දෝමනස්සය මඟින් ද, උපායාසය මඟින් ද, සතිපට්ඨානය මඟින් ද, සම්මප්පධානය මඟින් ද, අප්පමඤ්ඤාව මඟින් ද, පඤ්ච ඉන්ද්‍රියයන් මඟින් ද, පඤ්ච බලයන් මඟින් ද, සප්ත බොජ්ඣංගයන් මඟින් ද, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය මඟින් ද, ඵස්සය මඟින් ද, වේදනාව මඟින් ද, සඤ්ඤාව මඟින් ද, චේතනාව මඟින් ද, අධිමොක්ඛය මඟින් ද, මනසිකාරය මඟින් ද, හේතු ධර්මයන් මඟින් ද, හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයන් මඟින් ද, හේතු වූ ද හේතු සම්පයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๕. อปฺปจฺจเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสงฺขเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

185. අප්‍රත්‍ය ධර්මයන් මඟින් ද, අසංඛත ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๖. อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว สาสเวหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว อาสวสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

186. ආසව ධර්මයන් මඟින් ද, ආසව වූ ද සාසව වූ ද ධර්මයන් මඟින් ද, ආසව වූ ද ආසව සම්පයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๗. สํโยชเนหิ … คนฺเถหิ… โอเฆหิ… โยเคหิ… นีวรเณหิ… ปรามาเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ เจว ปรามฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

187. සංයෝජනයන් මඟින් ද, ගන්ථයන් මඟින් ද, ඕඝයන් මඟින් ද, යෝගයන් මඟින් ද, නීවරණයන් මඟින් ද, පරාමාස ධර්මයන් මඟින් ද, පරාමාස වූ ද පරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๘. เจตสิเกหิ [Pg.32] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

188. චෛතසික ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සම්පයුක්ත ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවත්ති ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๘๙. จิตฺตสหภูมิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

189. චිත්ත සහභූ ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත අනුවත්ති ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

---

๑๙๐. อุปาทาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิเลสิเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิลิฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

190. උපාදාන ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලේශික වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වන ලදහ.

---

ตโย ขนฺธา ตถา สจฺจา, อินฺทฺริยานิ จ โสฬส;

ปทานิ ปจฺจยากาเร, จุทฺทสูปริ จุทฺทส.

ස්කන්ධ තුනකි, එසේම සත්‍යයෝ ද (තුනකි), ඉන්ද්‍රියයෝ දහසයකි; පටිච්චසමුප්පාද පදයන්හි, ඉහළ දහහතරක් හා පහළ දහහතරකි.

---

สมตึส ปทา โหนฺติ, โคจฺฉเกสุ ทสสฺวถ;

ทุเว จูฬนฺตรทุกา, อฏฺฐ โหนฺติ มหนฺตราติ.

ගෝච්ඡක දසයෙහි පද තිහක් වෙති; චූළන්තර දුක දෙකකි, මහන්තර අටකි.

---

อสงฺคหิเตนสงฺคหิตปทนิทฺเทโส ตติโย.

අසංග්‍රහිත වූවන් මගින් සංග්‍රහිත පද නිර්දේශය නම් වූ තෙවන පරිච්ඡේදය නිමාවට පත් විය.

---

๔. จตุตฺถนโย

4. සිව්වන ක්‍රමය.

---

๔. สงฺคหิเตนสงฺคหิตปทนิทฺเทโส

4. සංග්‍රහිත වූවන් මගින් සංග්‍රහිත පද නිර්දේශය.

---

๑๙๑. สมุทยสจฺเจน [Pg.33] เย ธมฺมา… มคฺคสจฺเจน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

191. සමුදය සත්‍යයෙන් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මාර්ග සත්‍යයෙන් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන්, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සහ ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වන ලදහ.

---

๑๙๒. อิตฺถินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปุริสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สุขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ทุกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โสมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โทมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สทฺธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… วีริยินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สมาธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญาตาวินฺทฺริเยน เย ธมฺมา….

192. ඉත්ථින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පුරිසින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සුඛින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... දුක්ඛින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සෝමනස්සින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... දෝමනස්සින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... උපෙක්ඛින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සද්ධින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... වීරියින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සතින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සමාධින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පඥින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අඤ්ඤින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද...

---

อวิชฺชาย เย ธมฺมา… อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาเรน เย ธมฺมา… สฬายตนปจฺจยา ผสฺเสน เย ธมฺมา… เวทนาปจฺจยา ตณฺหาย เย ธมฺมา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทาเนน เย ธมฺมา… กมฺมภเวน เย ธมฺมา… โสเกน เย ธมฺมา… ปริเทเวน เย ธมฺมา… ทุกฺเขน เย ธมฺมา… โทมนสฺเสน เย ธมฺมา… อุปายาเสน เย ธมฺมา….

අවිද්‍යාව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් වූ සංස්කාර මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් වූ ඵස්සය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් වූ තණ්හාව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් වූ උපාදානය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... කම්මභවය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ශෝකය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පරිදේවය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... දුක්ඛය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... දෝමනස්සය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... උපායාසය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද...

---

สติปฏฺฐาเนน เย ธมฺมา… สมฺมปฺปธาเนน เย ธมฺมา… อปฺปมญฺญาย เย ธมฺมา… ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ เย ธมฺมา… ปญฺจหิ พเลหิ เย ธมฺมา… สตฺตหิ โพชฺฌงฺเคหิ เย ธมฺมา… อริเยน อฏฺฐงฺคิเกน มคฺเคน เย ธมฺมา… ผสฺเสน เย ธมฺมา… เจตนาย เย ธมฺมา… อธิโมกฺเขน เย ธมฺมา… มนสิกาเรน เย ธมฺมา ….

සතිපට්ඨානය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සම්මප්පධානය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අප්පමඤ්ඤාව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ඉන්ද්‍රියයන් පහ මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... බල පහ මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... බොජ්ඣංග හත මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ඵස්සය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... චේතනාව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අධිමොක්ඛය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මනසිකාරය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද...

---

เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว สเหตุเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว เหตุสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ… สํโยชเนหิ… คนฺเถหิ… โอเฆหิ… โยเคหิ… นีวรเณหิ… ปรามาเสหิ… อุปาทาเนหิ… กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว [Pg.34] สํกิเลสิเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิลิฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา.

හේතු ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... හේතු වූ ද හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ආසවයන්ගෙන්... සංයෝජනයන්ගෙන්... ග්‍රන්ථයන්ගෙන්... ඕඝයන්ගෙන්... යෝගයන්ගෙන්... නීවරණයන්ගෙන්... පරාමාසයන්ගෙන්... උපාදානයන්ගෙන්... ක්ලේශ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලේශික වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන්, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සහ ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වන ලදහ.

---

ทฺเว สจฺจา ปนฺนรสินฺทฺริยา, เอกาทส ปฏิจฺจปทา;

อุทฺธํ ปุน เอกาทส, โคจฺฉกปทเมตฺถ ตึสวิธาติ.

සත්‍යයන් දෙකකි, ඉන්ද්‍රියයන් පහළොවකි, පටිච්චසමුප්පාද පද එකොළොසකි; ඉහළින් නැවත එකොළොසකි, මෙහි ගෝච්ඡක පද තිස් ආකාරයකින් වෙති.

---

สงฺคหิเตนสงฺคหิตปทนิทฺเทโส จตุตฺโถ.

සංග්‍රහිත වූවන් මගින් සංග්‍රහිත පද නිර්දේශය නම් වූ සිව්වන පරිච්ඡේදය නිමාවට පත් විය.

---

๕. ปญฺจมนโย

5. පස්වන ක්‍රමය.

---

๕. อสงฺคหิเตนอสงฺคหิตปทนิทฺเทโส

5. අසංග්‍රහිත වූවන් මගින් අසංග්‍රහිත පද නිර්දේශය.

---

๑๙๓. รูปกฺขนฺเธน [Pg.35] เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา? เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

193. රූපස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ නොවන ලදහ.

---

๑๙๔. เวทนากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

194. වේදනාස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සඥාස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සංස්කාරස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින්... පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවන ලදහ.

---

๑๙๕. วิญฺญาณกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… มนายตเนน เย ธมฺมา… จกฺขุวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา…เป… มโนธาตุยา เย ธมฺมา… มโนวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… มนินฺทฺริเยน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

195. විඥාණස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මනායතනය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... චක්ඛු විඥාණ ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පෙ... මනෝ ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මනෝ විඥාණ ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මනින්ද්‍රියය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින්... පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් සංග්‍රහ නොවන ලදහ.

---

๑๙๖. จกฺขายตเนน เย ธมฺมา…เป… โผฏฺฐพฺพายตเนน เย ธมฺมา… จกฺขุธาตุยา เย ธมฺมา…เป… โผฏฺฐพฺพธาตุยา เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

196. චක්ඛායතනය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පෙ... ඵොට්ඨබ්බායතනය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... චක්ඛු ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පෙ... ඵොට්ඨබ්බ ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින්... පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ නොවන ලදහ.

---

๑๙๗. ธมฺมายตเนน เย ธมฺมา… ธมฺมธาตุยา เย ธมฺมา… อิตฺถินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปุริสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ชีวิตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

197. ධම්මායතනයෙන්, ධර්මධාතුවෙන්, ස්ත්‍රීන්ද්‍රියයෙන්, පුරුෂේන්ද්‍රියයෙන් සහ ජීවිතේන්ද්‍රියයෙන් යන මෙයින් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් (අසූ නවයක් වූ සිත්) වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද? (එසේ සංග්‍රහ නොවේ).

---

๑๙๘. สมุทยสจฺเจน [Pg.36] เย ธมฺมา… มคฺคสจฺเจน เย ธมฺมา… นิโรธสจฺเจน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

198. සමුදය සත්‍යයෙන්, මාර්ග සත්‍යයෙන් සහ නිරෝධ සත්‍යයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๑๙๙. จกฺขุนฺทฺริเยน เย ธมฺมา…เป… กายินฺทฺริเยน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

199. චක්ඛුන්ද්‍රියයෙන් ...පෙ... කායින්ද්‍රියයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๐. สุขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ทุกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โสมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โทมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สทฺธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… วีริยินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สมาธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญาตาวินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อวิชฺชาย เย ธมฺมา… อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาเรน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

200. සුඛින්ද්‍රියය, දුක්ඛින්ද්‍රියය, සෝමනස්සින්ද්‍රියය, දෝමනස්සින්ද්‍රියය, උපෙක්ඛින්ද්‍රියය, සද්ධින්ද්‍රියය, විරියින්ද්‍රියය, සතින්ද්‍රියය, සමාධින්ද්‍රියය, පඤ්ඤින්ද්‍රියය, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියය, අඤ්ඤින්ද්‍රියය, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියය, අවිද්‍යාව සහ අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සංස්කාරයන්ගෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๑. สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาเณน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

201. සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඥානයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๒. วิญฺญาณปจฺจยา นามรูเปน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

202. විඥාන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් නාමරූපයන්ගෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๓. นามรูปปจฺจยา สฬายตเนน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

203. නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සළායතනයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๔. สฬายตนปจฺจยา [Pg.37] ผสฺเสน เย ธมฺมา… ผสฺสปจฺจยา เวทนาย เย ธมฺมา… เวทนาปจฺจยา ตณฺหาย เย ธมฺมา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทาเนน เย ธมฺมา… กมฺมภเวน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

204. සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සයෙන්, ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාවෙන්, වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් තණ්හාවෙන්, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් උපාදානයෙන් සහ කර්මභවයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๕. อรูปภเวน เย ธมฺมา… เนวสญฺญานาสญฺญาภเวน เย ธมฺมา … จตุโวการภเวน เย ธมฺมา… อิทฺธิปาเทน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

205. අරූපභවයෙන්, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවයෙන්, චතුවෝකාරභවයෙන් සහ ඉද්ධිපාදයන්ගෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๖. อสญฺญาภเวน เย ธมฺมา… เอกโวการภเวน เย ธมฺมา… ชาติยา เย ธมฺมา… ชราย เย ธมฺมา… มรเณน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

206. අසඤ්ඤිභවයෙන්, ඒකවෝකාරභවයෙන්, ජාතියෙන්, ජරාවෙන් සහ මරණයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๗. ปริเทเวน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

207. පරිදේවයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๘. โสเกน เย ธมฺมา… ทุกฺเขน เย ธมฺมา… โทมนสฺเสน เย ธมฺมา… อุปายาเสน เย ธมฺมา… สติปฏฺฐาเนน เย ธมฺมา… สมฺมปฺปธาเนน เย ธมฺมา… ฌาเนน เย ธมฺมา… อปฺปมญฺญาย เย ธมฺมา… ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ เย ธมฺมา… ปญฺจหิ พเลหิ เย ธมฺมา… สตฺตหิ โพชฺฌงฺเคหิ เย ธมฺมา… อริเยน อฏฺฐงฺคิเกน มคฺเคน เย ธมฺมา… ผสฺเสน เย ธมฺมา… เวทนาย เย ธมฺมา… สญฺญาย เย ธมฺมา… เจตนาย เย ธมฺมา… อธิโมกฺเขน เย ธมฺมา … มนสิกาเรน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

208. සෝකයෙන්, දුක්ඛයෙන්, දෝමනස්සයෙන්, උපායාසයෙන්, සතිපට්ඨානයෙන්, සම්මප්පධානයෙන්, ධ්‍යානයෙන්, අප්පමඤ්ඤාවෙන්, ඉන්ද්‍රිය පහෙන්, බල පහෙන්, බොජ්ඣංග හතෙන්, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෙන්, ඵස්සයෙන්, වේදනාවෙන්, සඤ්ඤාවෙන්, චේතනාවෙන්, අධිමොක්ඛයෙන් සහ මනසිකාරයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๒๐๙. จิตฺเตน [Pg.38] เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

209. සිතින් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

---

๑. ติกํ

1. තික මාතිකා.

---

๒๑๐. กุสเลหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อกุสเลหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… วิปาเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… วิปากธมฺมธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุปาทินฺนอนุปาทานิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺฐสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสํกิลิฏฺฐอสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิตกฺกสวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อวิตกฺกวิจารมตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาจยคามีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปจยคามีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เสกฺเขหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อเสกฺเขหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มหคฺคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปฺปมาเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปริตฺตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มหคฺคตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปฺปมาณารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… หีเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปณีเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มิจฺฉตฺตนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สมฺมตฺตนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคาธิปตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อตีตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนาคตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปจฺจุปนฺนารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อชฺฌตฺตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… พหิทฺธารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

210. කුසල ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අකුසල ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... විපාක ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... විපාක ධර්ම ස්වභාවය ඇති ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුපාදින්න අනුපාදානීය ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංකිලිට්ඨ සංකිලේසික ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංකිලිට්ඨ අසංකිලේසික ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිතක්ක සවිචාර ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිතක්ක විචාරමත්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පීතිසහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සුඛසහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපෙක්ඛාසහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතු ඇති ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතු ඇති ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආචයගාමී ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අපචයගාමී ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සේඛ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසේඛ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මහග්ගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අප්පමාණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරිත්තාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මහග්ගතාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අප්පමාණාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හීන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ප්‍රණීත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මිච්ඡත්තනියත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සම්මත්තනියත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මග්ගාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මග්ගහේතුක ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මග්ගාධිපති ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අතීතාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනාගතාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පච්චුප්පන්නාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අජ්ඣත්තාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... බහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, දස ආයතනයන්ගෙන්ද, දස ධාතූන්ගෙන්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๑๑. สนิทสฺสนสปฺปฏิเฆหิ [Pg.39] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนิทสฺสนสปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

211. සනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒. ทุกํ

2. දුක (ද්විකය)

---

๒๑๒. เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว สเหตุเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว เหตุสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

212. හේතු වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ද වූ සහේතුක ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ද වූ හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๑๓. สเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สเหตุเกหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น เหตุสเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

213. සහේතුක ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සහේතුක ද වූ හේතු නොවන ලද්දා වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ හේතු නොවන ලද්දා වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සහේතුක වූ හේතු නොවන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, දස ආයතනයන්ගෙන්ද, දස ධාතූන්ගෙන්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๑๔. อปฺปจฺจเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสงฺขเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

214. අප්‍රත්‍යය ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංඛත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๑๕. สนิทสฺสเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

215. සනිදස්සන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්පටිඝ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๑๖. รูปีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย [Pg.40] ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

216. රූපී වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, එක් ආයතනයකින්ද, ධාතු සතකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๑๗. อรูปีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โลกุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

217. අරූපී වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ලෝකුත්තර ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, දස ආයතනයන්ගෙන්ද, දස ධාතූන්ගෙන්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๑๘. อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว สาสเวหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว อาสวสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

218. ආසව ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ද වූ සාසව ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ද වූ ආසවසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๑๙. อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺเตหิ อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

219. අනාසව ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසවසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසවසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ආසව නොවන ලද්දා වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසවවිප්පයුක්ත වූ ද අනාසව වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, දස ආයතනයන්ගෙන්ද, දස ධාතූන්ගෙන්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๒๐. สํโยชเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… คนฺเถหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โอเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โยเคหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นีวรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ เจว ปรามฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

220. සංයෝජන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ගන්ථ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඕඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... යෝග ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස වූ ද පරාමාසයට අරමුණු වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස සහ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๒๑. อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺเตหิ อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

221. පරාමාසයට අරමුණු නොවූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස විප්‍රයුක්ත වූ ද පරාමාසයට අරමුණු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආරම්මණ සහිත වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (නාමස්කන්ධ හතර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๒๒. อนารมฺมเณหิ [Pg.41] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โน จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตวิปฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตวิสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… พาหิเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทาธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

222. ආරම්මණ රහිත වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සිත නොවූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තයෙන් විසංසට්ඨ වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සහභූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තානුපරිවර්තී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... බාහිර වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදා ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (සිත් අසූ නවය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๒๓. จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

223. සිත වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (සිත් අසූ නවය)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු එකොළසකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๒๔. เจตสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

224. චෛතසික වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවර්තී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස සහ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๒๕. อชฺฌตฺติเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

225. ආධ්‍යාත්මික වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස සහ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๒๖. อุปาทาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิเลสิเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิลิฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา…เป… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

226. උපාදාන වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද කෙලෙස් වලට අරමුණු වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද සංකිලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස සහ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

๒๒๗. อสํกิเลสิเกหิ [Pg.42] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺเฐหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺเตหิ อสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สปฺปีติเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น กามาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… รูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อรูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปริยาปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นิยฺยานิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา? เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

227. අසංකිලේසික වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංකිලිට්ඨ වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංකිලිට්ඨ වූ ද කෙලෙස් නොවන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද කෙලෙස් නොවන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් විප්‍රයුක්ත වූ ද අසංකිලේසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිතක්ක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්පීතික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ප්‍රීති සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සුඛ සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කාමාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... රූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අරූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අපරියාපන්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නෛර්යාණික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නියත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුත්තර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සරණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (නාමස්කන්ධ හතර සහ නිබ්බාන) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් කෙතරම් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතරම් ආයතනයන්ගෙන්, කෙතරම් ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

---

รูปญฺจ ธมฺมายตนํ ธมฺมธาตุ, อิตฺถิปุมํ ชีวิตํ นามรูปํ;

ทฺเว ภวา ชาติ ชรา มจฺจุรูปํ, อนารมฺมณํ โน จิตฺตํ จิตฺเตน วิปฺปยุตฺตํ.

රූපය ද, ධම්මායතනය ද, ධම්මධාතුව ද, ඉත්ථින්ද්‍රියය ද, පුරිසින්ද්‍රියය ද, ජීවිතේන්ද්‍රියය ද, නාමරූපය ද, භව දෙක ද (අසඤ්ඤී භවය සහ ඒකවෝකාර භවය), ජාතිය ද, ජරාව ද, මරණය ද, රූපී ධර්ම ද, අනාර්ම්මණ වූ ද, සිත නොවූ ද, සිතින් විප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් ද,

---

วิสํสฏฺฐํ สมุฏฺฐาน-สหภุ อนุปริวตฺติ;

พาหิรํ อุปาทา ทฺเว, วิสโย เอสนโย สุพุทฺโธ.

විසංසට්ඨ වූ ද, සමුට්ඨාන වූ ද, සහභූ වූ ද, අනුවර්තී වූ ද ධර්මයන් ද, බාහිර වූ ද, උපාදා වූ ද යන ධර්ම ද්විකයන් ද වශයෙන් මෙම විෂය ක්‍රමය මැනවින් දත යුතුය.

---

อสงฺคหิเตนอสงฺคหิตปทนิทฺเทโส ปญฺจโม.

අසංගෘහිත පදයෙන් අසංගෘහිත පද නිර්දේශය නිමාවට පත් විය.

---

๖. ฉฏฺฐนโย

6. හයවන ක්‍රමය.

---

๖. สมฺปโยควิปฺปโยคปทนิทฺเทโส

6. සම්ප්‍රයෝග සහ විප්‍රයෝග පද නිර්දේශය.

---

๑. ขนฺโธ

1. ස්කන්ධය.

---

๒๒๘. รูปกฺขนฺโธ [Pg.43] กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺโตติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

228. රූපක්ඛන්ධය කෙතරම් ස්කන්ධයන් හා කෙතරම් ආයතනයන් හා කෙතරම් ධාතූන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? සම්ප්‍රයුක්ත වීමක් නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්‍රයුක්ත වේ. එක් ආයතනයකින් ද එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๒๒๙. เวทนากฺขนฺโธ… สญฺญากฺขนฺโธ… สงฺขารกฺขนฺโธ ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺโต. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

229. වේදනාක්ඛන්ධය, සඤ්ඤාක්ඛන්ධය, සංඛාරක්ඛන්ධය යන මොහු (ඉතිරි) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සමඟ ද, ධාතු සතක් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (අනෙකුත් චෛතසික) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๓๐. วิญฺญาณกฺขนฺโธ ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺโต. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

230. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

---

๒. อายตนํ

2. ආයතන

---

๒๓๑. จกฺขายตนํ…เป… โผฏฺฐพฺพายตนํ…เป… สมฺปยุตฺตนฺติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

231. චක්ඛායතනය ...පෙ... ඵොට්ඨබ්බායතනය (යනාදිය) සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ හතර), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๓๒. มนายตนํ ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

232. මනායතනය (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

---

๓. ธาตุ

3. ධාතු

---

๒๓๓. จกฺขุธาตุ [Pg.44] …เป… โผฏฺฐพฺพธาตุ…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

233. චක්ඛුධාතුව ...පෙ... ඵොට්ඨබ්බධාතුව (යනාදිය) සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ හතර), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๓๔. จกฺขุวิญฺญาณธาตุ…เป… มโนธาตุ… มโนวิญฺญาณธาตุ ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

234. චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව ...පෙ... මනෝධාතුව, මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව (යන මොහු වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔. สจฺจาทิ

4. සත්‍යය ආදිය

---

๒๓๕. สมุทยสจฺจํ… มคฺคสจฺจํ ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตํ; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

235. සමුදය සත්‍යය සහ මග්ග සත්‍යය (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 28) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර අනෙකුත් ධාතු 16) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

---

๒๓๖. นิโรธสจฺจํ… จกฺขุนฺทฺริยํ…เป… กายินฺทฺริยํ… อิตฺถินฺทฺริยํ… ปุริสินฺทฺริยํ…เป… สมฺปยุตฺตนฺติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

236. නිරෝධ සත්‍යය, චක්ඛුන්ද්‍රිය ...පෙ... කායින්ද්‍රිය, ඉත්ථින්ද්‍රිය, පුරිසින්ද්‍රිය (යනාදිය) සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ හතර), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๓๗. มนินฺทฺริยํ ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

237. මනින්ද්‍රිය (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

---

๒๓๘. สุขินฺทฺริยํ… ทุกฺขินฺทฺริยํ… โสมนสฺสินฺทฺริยํ… โทมนสฺสินฺทฺริยํ ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

238. සුඛින්ද්‍රිය, දුක්ඛින්ද්‍රිය, සෝමනස්සින්ද්‍රිය, දෝමනස්සින්ද්‍රිය (යන මොහු සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 21) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๓๙. อุเปกฺขินฺทฺริยํ [Pg.45] ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน ฉหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

239. උපෙක්ඛින්ද්‍රිය (සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ ධාතු හයක් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 46) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු එකොළසකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ කායවිඤ්ඤාණ ධාතුව) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

---

๒๔๐. สทฺธินฺทฺริยํ… วีริยินฺทฺริยํ… สตินฺทฺริยํ… สมาธินฺทฺริยํ… ปญฺญินฺทฺริยํ… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยํ… อญฺญินฺทฺริยํ… อญฺญาตาวินฺทฺริยํ… อวิชฺชา… อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

240. සද්ධින්ද්‍රිය, වීරියින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය, පඤ්ඤින්ද්‍රිය, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය, අඤ්ඤින්ද්‍රිය, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය, අවිජ්ජා සහ අවිජ්ජා පච්චයා සංඛාරා (යන මොහු වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චේතනා හැර චෛතසික 51) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๔๑. สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

241. සංඛාර පච්චයා විඤ්ඤාණය (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

---

๒๔๒. สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺโต; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺโต. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

242. සළායතන පච්චයා ඵස්සය (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ ධාතු සතක් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (ඵස්සය හැර චෛතසික 51) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

---

๒๔๓. ผสฺสปจฺจยา เวทนา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

243. ඵස්ස පච්චයා වේදනාව (සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ ධාතු සතක් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (වේදනාව හැර චෛතසික 51) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

---

๒๔๔. เวทนาปจฺจยา ตณฺหา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ… กมฺมภโว ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺโต; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺโต. กติหิ วิปฺปยุตฺโต[Pg.46]? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

244. වේදනා පච්චයා තණ්හාව, තණ්හා පච්චයා උපාදානය සහ කම්මභවය (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 51) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๔๕. รูปภโว…เป… สมฺปยุตฺโตติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต.

245. රූපභවය ...පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර ධාතු තුනකින් (ඝාණ, ජිව්හා, කාය විඤ්ඤාණ ධාතු) විප්‍රයුක්ත වෙයි.

---

๒๔๖. อรูปภโว… เนวสญฺญานาสญฺญาภโว… จตุโวการภโว…เป… สมฺปยุตฺโตติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

246. අරූපභවය, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවය, චතුවෝකාරභවය ...පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๔๗. อสญฺญาภโว… เอกโวการภโว… ปริเทโว…เป… สมฺปยุตฺโตติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

247. අසංඥ භවය, ඒකවෝකාර භවය, පරිදේවය යන මේ ධර්මයන් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? නාමස්කන්ධ සතර, මනායතනය හා සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතූන් යන මේ ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් වූ (චෛතසික පනස් දෙකක් වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๔๘. โสโก… ทุกฺขํ… โทมนสฺสํ ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

248. ශෝකය, දුක්ඛය, දෝමනස්සය යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (සංඥා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (චෛතසික විසි එකක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර) ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๔๙. อุปายาโส… สติปฏฺฐานํ… สมฺมปฺปธานํ ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตํ; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

249. උපායාසය, සතිපට්ඨානය, සම්මප්පධානය යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (වීර්යය හැර ඉතිරි චෛතසික තිස් පහක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๕๐. อิทฺธิปาโท ทฺวีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺโต; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺโต. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

250. ඉද්ධිපාදය ස්කන්ධ දෙකක් (වේදනා, සංඥා) සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (ඡන්ද, වීර්යය, වීමංසා හැර ඉතිරි චෛතසික තිස් තුනක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๕๑. ฌานํ [Pg.47] ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตํ; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

251. ධ්‍යානය ස්කන්ධ දෙකක් (සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (ධ්‍යාන අංග පහ හැර ඉතිරි චෛතසික තිහක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๕๒. อปฺปมญฺญา… ปญฺจินฺทฺริยานิ… ปญฺจ พลานิ… สตฺต โพชฺฌงฺคา… อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺโต; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺโต. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

252. අප්පමඤ්ඤා, පංචේන්ද්‍රිය ධර්ම, පංච බල, සප්ත බොජ්ඣංග, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (අදාළ චෛතසික විසි අටක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๕๓. ผสฺโส … เจตนา… มนสิกาโร ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺโต; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺโต. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

253. ඵස්සය, චේතනාව, මනසිකාරය යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (මනසිකාරය හැර ඉතිරි චෛතසික පනස් එකක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ඕළාරික ධාතු දසය සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๕๔. เวทนา… สญฺญา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

254. වේදනාව, සංඥාව යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (අදාළ ස්කන්ධය හැර ඉතිරි නාමස්කන්ධ තුන), මනායතනය හා සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (වේදනාව හෝ සංඥාව හැර ඉතිරි චෛතසික පනස් එකක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ඕළාරික ධාතු දසය සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๕๕. จิตฺตํ ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตํ. กติหิ วิปฺปยุตฺตํ? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตํ; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตํ.

255. චිත්තය ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, සංස්කාර) සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (චෛතසික පනස් දෙකක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ඕළාරික ධාතු දසය සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๕๖. อธิโมกฺโข ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน ทฺวีหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺโต; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺโต. กติหิ วิปฺปยุตฺโต? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺโต; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺโต.

256. අධිමොක්ඛය ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා (මනෝධාතුව සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව වන) ධාතු දෙකක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (අධිමොක්ඛය හා විචිකිච්ඡාව හැර ඉතිරි චෛතසික පනහක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු පහළොවක් (ඕළාරික ධාතු 10 හා පංච විඤ්ඤාණ ධාතු) සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๕. ติกํ

5. තිකය (තුන් බැගින් වූ ධර්ම කොටස්)

---

๒๕๗. กุสลา [Pg.48] ธมฺมา… อกุสลา ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

257. කුසල ධර්ම, අකුසල ධර්ම කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๕๘. สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตา ธมฺมา… ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

258. සුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම, දුක්ඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම යන මොහු එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (දුක්ඛ වේදනාවන් තුනක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු පහළොවක් (ඕළාරික ධාතු 10, කාය විඤ්ඤාණය හා මනෝවිඤ්ඤාණය හැර ඉතිරි පංච විඤ්ඤාණ ධාතු) සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๕๙. อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

259. අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (උපේක්ෂා වේදනා පනස් පහක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු එකොළහක් (ඕළාරික ධාතු 10 හා කාය විඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๖๐. วิปากา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

260. විපාක ධර්මයන් ස්කන්ධ ආදිය කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ඕළාරික ධාතු දසය සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๖๑. วิปากธมฺมธมฺมา… สํกิลิฏฺฐสํกิเลสิกา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

261. විපාකධර්මධර්ම, සංකිලිට්ඨසංකිලේසික ධර්ම යන මොහු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๖๒. เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมา… อนุปาทินฺนุปาทานิยา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

262. නේවවිපාකනවිපාකධර්මධර්ම, අනුපාදින්නුපාදානීය ධර්ම යන මොහු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් මුළුමනින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර පංච විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්තය.

---

๒๖๓. อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา ธมฺมา… อสํกิลิฏฺฐอสํกิเลสิกา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

263. අනුපාදින්නඅනුපාදානීය ධර්ම, අසංකිලිට්ඨඅසංකිලේසික ධර්ම යන මොහු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් මුළුමනින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර) ෂඩ් විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්තය.

---

๒๖๔. สวิตกฺกสวิจารา [Pg.49] ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

264. සවිතර්ක සවිචාර ධර්ම එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (විතර්ක හා විචාර වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු පහළොවක් (ඕළාරික ධාතු 10 හා පංච විඤ්ඤාණ ධාතු) සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๖๕. อวิตกฺกวิจารมตฺตา ธมฺมา… ปีติสหคตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

265. අවිතර්ක විචාරමාත්‍ර ධර්ම, පීතිසහගත ධර්ම යන මොහු එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර/වේදනා ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (විචාරය හෝ පීතිය වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

---

๒๖๖. อวิตกฺกอวิจารา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

266. විතර්ක රහිත වූත් විචාර රහිත වූත් ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන සහ ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, එක් ධාතුවකින් (මනෝ ධාතුවෙන්) පමණක් විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๒๖๗. สุขสหคตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

267. සුඛ සහගත ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) අතරින් ඇතැම් කොටස් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතනයන්ගෙන්) සහ ධාතු පහළොවකින් (ඕළාරික ධාතු දහය සහ පංච විඤ්ඤාණ ධාතුන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති. එමෙන්ම එක් ආයතනයක (ධම්මායතනයේ) සහ එක් ධාතුවක (ධම්මධාතුවේ) ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๖๘. อุเปกฺขาสหคตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

268. උපේක්ෂා සහගත ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයක් සහ එක් ධාතුවක් අතරින් ඇතැම් කොටස් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් (ඕළාරික ධාතු දසය සහ කාය විඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති. එමෙන්ම එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๖๙. ทสฺสเนน ปหาตพฺพา ธมฺมา ภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา… อาจยคามิโน ธมฺมา… อปจยคามิโน ธมฺมา… เสกฺขา ธมฺมา… อเสกฺขา ธมฺมา… มหคฺคตา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

269. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණය කළ යුතු ධර්මයන්, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණය කළ යුතු ධර්මයන්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණය කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණය කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්... ආචයගාමී ධර්මයන්... අපචයගාමී ධර්මයන්... ශෛක්ෂ ධර්මයන්... අශෛක්ෂ ධර්මයන්... මහග්ගත ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වන අතර, එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๗๐. อปฺปมาณา ธมฺมา… ปณีตา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

270. අප්‍රමාණ ධර්මයන්... ප්‍රණීත ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් හයකින් (මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๗๑. ปริตฺตารมฺมณา [Pg.50] ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

271. පරිත්ත අරමුණු ඇති ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๗๒. มหคฺคตารมฺมณา ธมฺมา… อปฺปมาณารมฺมณา ธมฺมา… หีนา ธมฺมา… มิจฺฉตฺตนิยตา ธมฺมา… สมฺมตฺตนิยตา ธมฺมา… มคฺคารมฺมณา ธมฺมา… มคฺคเหตุกา ธมฺมา… มคฺคาธิปติโน ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

272. මහග්ගත අරමුණු ඇති ධර්මයන්... අප්‍රමාණ අරමුණු ඇති ධර්මයන්... හීන ධර්මයන්... මිච්ඡත්ත නියත ධර්මයන්... සම්මත්ත නියත ධර්මයන්... මාර්ග අරමුණු ඇති ධර්මයන්... මාර්ග හේතු ඇති ධර්මයන්... මාර්ගාධිපති වූ ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๗๓. อนุปฺปนฺนา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

273. නූපන් (අනුප්පන්න) ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් පහකින් (පංච විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๗๔. อตีตารมฺมณา ธมฺมา…เป… อนาคตารมฺมณา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

274. අතීත අරමුණු ඇති ධර්මයන්...පෙ... අනාගත අරමුණු ඇති ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๗๕. ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา ธมฺมา… อชฺฌตฺตารมฺมณา ธมฺมา… พหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา… อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

275. ප්‍රත්‍යුත්පන්න අරමුණු ඇති ධර්මයන්... අධ්‍යාත්මික අරමුණු ඇති ධර්මයන්... බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයන්... අධ්‍යාත්මික හා බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๗๖. สนิทสฺสนสปฺปฏิฆา ธมฺมา… อนิทสฺสนสปฺปฏิฆา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

276. සනිදස්සන සප්පටිඝ ධර්මයන්... අනිදස්සන සප්පටිඝ ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? ස්කන්ධ සතරකින් (නාම ස්කන්ධයන්ගෙන්), එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ ධාතූන් සතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක (ධම්මායතනයේ) සහ එක් ධාතුවක (ධම්මධාතුවේ) ඇතැම් කොටස්වලින්ද (සෙසු චෛතසිකයන්ගෙන්ද) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๖. ทุกํ

6. ද්වික (දුක) වාරයයි.

---

๒๗๗. เหตู ธมฺมา… เหตู เจว สเหตุกา จ ธมฺมา… เหตู เจว เหตุสมฺปยุตฺตา จ ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ [Pg.51] ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

277. හේතු වූ ධර්මයන්... හේතු වූ මෙන්ම සහේතුක වූ ධර්මයන්... හේතු වූ මෙන්ම හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන්, ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඥා, විඥාන), එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ එක් ධාතුවකින් (මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාරස්කන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) සමඟ ඇතැම් කොටස් (හේතු චෛතසික හැර සෙසු චෛතසික) වශයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๗๘. สเหตุกา ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺตา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

278. සහේතුක ධර්මයන්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๗๙. สเหตุกา เจว น จ เหตู ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺตา เจว น จ เหตู ธมฺมา… น เหตุสเหตุกา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

279. සහේතුක වූත් හේතු නොවූත් ධර්මයන්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූත් හේතු නොවූත් ධර්මයන්... හේතු නොවූ සහේතුක ධර්මයන්, එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාරස්කන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) අතරින් ඇතැම් කොටස් (හේතු 6) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๐. อปฺปจฺจยา ธมฺมา… อสงฺขตา ธมฺมา… สนิทสฺสนา ธมฺมา… สปฺปฏิฆา ธมฺมา… รูปิโน ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

280. අප්‍රත්‍ය (අප්පච්චයා) ධර්මයන්... අසංස්කෘත ධර්මයන්... සනිදස්සන ධර්මයන්... සප්පටිඝ ධර්මයන්... රූපී ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? ස්කන්ධ සතරකින්, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ ධාතූන් සතකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๑. โลกุตฺตรา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

281. ලෝකෝත්තර ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර ධාතූන් හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๒. อาสวา ธมฺมา… อาสวา เจว สาสวา จ ธมฺมา… อาสวา เจว อาสวสมฺปยุตฺตา จ ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

282. ආසව ධර්මයන්... ආසව වූත් සාසව වූත් ධර්මයන්... ආසව වූත් ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ධර්මයන්, ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඥා, විඥාන), එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ එක් ධාතුවකින් (මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාරස්කන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) සමඟ ඇතැම් කොටස් වශයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๓. อนาสวา ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺตา อนาสวา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

283. අනාසව ධර්මයන්... ආසව විප්‍රයුක්ත වූ අනාසව ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර ධාතූන් හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๔. อาสวสมฺปยุตฺตา [Pg.52] ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

284. ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๕. อาสวสมฺปยุตฺตา เจว โน จ อาสวา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

285. ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ආසව නොවූත් ධර්මයන්, එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාරස්කන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) අතරින් ඇතැම් කොටස් (ආසව ධර්මයන්) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๖. สํโยชนา ธมฺมา… คนฺถา ธมฺมา… โอฆา ธมฺมา… โยคา ธมฺมา… นีวรณา ธมฺมา… ปรามาสา ธมฺมา… ปรามาสา เจว ปรามฏฺฐา จ ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

286. සංයෝජන ධර්මයෝ ද, ගන්ථ ධර්මයෝ ද, ඕඝ ධර්මයෝ ද, යෝග ධර්මයෝ ද, නීවරණ ධර්මයෝ ද, පරාමාස ධර්මයෝ ද, පරාමාස වූ ද පරාමට්ඨ (පරාමාසයට අරමුණු වූ) වූ ද ධර්මයෝ ඛන්ධ තුනක් (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (දිට්ඨි හැර සෙසු චෛතසික 21) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๗. อปรามฏฺฐา ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺตา อปรามฏฺฐา ธมฺมา สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

287. පරාමාසයට අරමුණු නොවන්නා වූ (අපරාමට්ඨ) ධර්මයෝ ද, පරාමාසයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ ද අපරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයෝ (සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද?) නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් හයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๘. ปรามาสสมฺปยุตฺตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

288. පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (දිට්ඨි චෛතසිකය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๘๙. สารมฺมณา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

289. ආරම්මණ (අරමුණු සහිත) ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහයකින් (ඕළාරික ධාතු 10) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๐. อนารมฺมณา ธมฺมา… จิตฺตวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา… จิตฺตวิสํสฏฺฐา ธมฺมา… อุปาทา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

290. අනාරම්මණ (අරමුණු රහිත) ධර්මයෝ ද, චිත්ත විප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, චිත්ත විසංසට්ඨ ධර්මයෝ ද, උපාදා (උපාදාය රූප) ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ඛන්ධ හතරකින් (නාමක්ඛන්ධ 4), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික 52) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๑. จิตฺตา [Pg.53] ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

291. චිත්ත (සිත) නම් වූ ධර්මයෝ ඛන්ධ තුනක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (චෛතසික) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහයකින් (ඕළාරික ධාතු 10) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๒. เจตสิกา ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺตา ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐา ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานา ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภุโน ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺติโน ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

292. චෛතසික ධර්මයෝ ද, චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවත්ති ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ ධාතු හතක් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහයකින් (ඕළාරික ධාතු 10) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๓. อนุปาทินฺนา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

293. අනුපාදින්න ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් පහකින් (පඤ්ච විඤ්ඤාණ ධාතු) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๔. อุปาทานา ธมฺมา… กิเลสา ธมฺมา… กิเลสา เจว สํกิเลสิกา จ ธมฺมา… กิเลสา เจว สํกิลิฏฺฐา จ ธมฺมา… กิเลสา เจว กิเลสสมฺปยุตฺตา จ ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

294. උපාදාන ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ වූ ද සංක්ලේශික වූ ද ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ වූ ද සංක්ලිට්ඨ වූ ද ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයෝ ඛන්ධ තුනක් (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ක්ලේශ ධර්ම 10 හැර සෙසු චෛතසික 17) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๕. อสํกิเลสิกา ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺตา อสํกิเลสิกา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

295. අසංක්ලේශික ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත වූ ද අසංක්ලේශික වූ ද ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් හයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๖. สํกิลิฏฺฐา ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺตา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

296. සංක්ලිට්ඨ ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๗. สํกิลิฏฺฐา เจว โน จ กิเลสา ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺตา เจว โน จ กิเลสา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา [Pg.54] เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

297. සංක්ලිට්ඨ වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ක්ලේශ ධර්ම 10) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๘. ทสฺสเนน ปหาตพฺพา ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

298. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයෝ ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයෝ ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයෝ ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයෝ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒๙๙. สวิตกฺกา ธมฺมา… สวิจารา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

299. සවිතක්ක ධර්මයෝ ද, සවිචාර ධර්මයෝ ද එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (විචාරය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු පහළොවකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ පඤ්ච විඤ්ඤාණ ධාතු 5) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๐๐. อวิตกฺกา ธมฺมา… อวิจารา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

300. අවිතක්ක ධර්මයෝ ද, අවිචාර ධර්මයෝ ද... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, එක් ධාතුවකින් (මනෝධාතුව) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๐๑. สปฺปีติกา ธมฺมา… ปีติสหคตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

301. සප්පීතික ධර්මයෝ ද, පීති සහගත ධර්මයෝ ද එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (පීති චෛතසිකය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๐๒. สุขสหคตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

302. සුඛ සහගත ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (වේදනාක්ඛන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (සුඛ වේදනා 63) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු පහළොවකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ කාය විඤ්ඤාණ ධාතුව හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 5) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๐๓. อุเปกฺขาสหคตา ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

303. උපෙක්ඛා සහගත ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (වේදනාක්ඛන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (උපෙක්ඛා වේදනා 55) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු එකොළොවකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ කාය විඤ්ඤාණ ධාතුව) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๐๔. น [Pg.55] กามาวจรา ธมฺมา… อปริยาปนฺนา ธมฺมา… อนุตฺตรา ธมฺมา…เป… สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

304. කාමාවචර නොවූ ධර්මයෝ ද, අපරියාපන්න ධර්මයෝ ද, අනුත්තර (ලෝකෝත්තර) ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් හයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๐๕. รูปาวจรา ธมฺมา… อรูปาวจรา ธมฺมา… นิยฺยานิกา ธมฺมา… นิยตา ธมฺมา… สรณา ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

305. රූපාචර ධර්ම, අරූපාචර ධර්ම, නිය්‍යානික ධර්ම, නියත ධර්ම, සරණ ධර්ම කොපමණ ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවකින්, කොපමණ ආයතන සංඛ්‍යාවකින්, කොපමණ ධාතු සංඛ්‍යාවකින් සම්ප්‍රයුක්ත වේද? (පිළිතුර:) නැත. කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් (ඕළාරිකායතන දසයෙන්), ධාතු සොළොසකින් (ඕළාරික ධාතු දසය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනයෙන්) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුවෙන්) ඇතැම් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

ธมฺมายตนํ ธมฺมธาตุ, ทุกฺขสจฺจญฺจ ชีวิตํ;

สฬายตนํ นามรูปํ, จตฺตาโร จ มหาภวา.

ධම්මායතනය, ධම්මධාතුව, දුක්ඛ සත්‍යය, ජීවිතින්ද්‍රිය, සළායතනය, නාමරූපය සහ මහාභූත සතර ද,

---

ชาติ ชรา จ มรณํ, ติเกสฺเวกูนวีสติ;

โคจฺฉเกสุ จ ปญฺญาส, อฏฺฐ จูฬนฺตเร ปทา.

ජාති, ජරා සහ මරණය ද, තිකයන්හි පද දහනවයක් ද, ගොච්ඡකයන්හි පද පණහක් ද, චූළන්තරයේ පද අටක් ද,

---

มหนฺตเร ปนฺนรส, อฏฺฐารส ตโต ปเร;

เตวีส ปทสตํ เอตํ, สมฺปโยเค น ลพฺภตีติ.

මහන්තරයේ පද පහළොවක් ද, ඉන් පසුව පද දහඅටක් ද යන මේ පද එකසිය විසිතුන (123) සම්ප්‍රයෝගයෙහි නොලැබේ.

---

สมฺปโยควิปฺปโยคปทนิทฺเทโส ฉฏฺโฐ.

සම්ප්‍රයෝග විප්‍රයෝග පද නිර්දේශය නිමාවට පත් විය. (හයවැනි නිර්දේශයයි).

---

๗. สตฺตมนโย

7. සත්වැනි ක්‍රමය

---

๗. สมฺปยุตฺเตนวิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส

7. සම්ප්‍රයුක්තයෙන් විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය

---

๓๐๖. เวทนากฺขนฺเธน [Pg.56] เย ธมฺมา… สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… วิญฺญาณกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… มนายตเนน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

306. වේදනාස්කන්ධය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද... සඤ්ඤාස්කන්ධය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංස්කාරස්කන්ධය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... විඤ්ඤාණස්කන්ධය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනායතනය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්ම කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වේද? එම ධර්ම ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ හතරෙන්), එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ ධාතු හතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු හතෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනයෙන්) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුවෙන්) ඇතැම් (චෛතසික ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๐๗. จกฺขุวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา…เป… มโนธาตุยา เย ธมฺมา… มโนวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

307. චක්ඛුවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... (පෙ)... මනෝධාතුව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๐๘. มนินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

308. මනින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๐๙. อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

309. උපෙක්ඛින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතු පහකින් (පංචවිඤ්ඤාණ ධාතුන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๑๐. สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาเณน เย ธมฺมา… สฬายตนปจฺจยา ผสฺเสน เย ธมฺมา… ผสฺสปจฺจยา เวทนาย เย ธมฺมา… ผสฺเสน เย ธมฺมา… เวทนาย เย ธมฺมา… สญฺญาย เย ธมฺมา… เจตนาย เย ธมฺมา… จิตฺเตน เย ธมฺมา… มนสิกาเรน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

310. සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඤ්ඤාණය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵස්සය සමඟ... වේදනාව සමඟ... සඤ්ඤාව සමඟ... චේතනාව සමඟ... චිත්තය සමඟ... මනසිකාරය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๑๑. อธิโมกฺเขน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

311. අධිමොක්ඛය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๑๒. อทุกฺขมสุขาย [Pg.57] เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

312. අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතු පහකින් විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๑๓. สวิตกฺกสวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

313. සවිතක්ක සවිචාර ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๑๔. จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เจตสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา … จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

314. චිත්ත ධර්මයන් සමඟ... චෛතසික ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුපරිවර්තී ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๑๕. สวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

315. සවිතක්ක ධර්මයන් සමඟ... සවිචාර ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

---

๓๑๖. อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

316. උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්ම කොපමණ ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවකින්, කොපමණ ආයතන සංඛ්‍යාවකින්, කොපමණ ධාතු සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වේද? එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතු පහකින් විප්‍රයුක්ත වේ.

---

ขนฺธา จตุโร อายตนญฺจ เมกํ;

ธาตูสุ สตฺต ทฺเวปิ จ อินฺทฺริยโต.

ස්කන්ධ හතරක් (නාමස්කන්ධ) සහ එක් ආයතනයක් (මනායතනය) ද, ධාතූන්ගෙන් (විඤ්ඤාණ ධාතු) හතක් ද, ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් (මනින්ද්‍රිය සහ උපෙක්ඛින්ද්‍රිය යන) දෙකක් ද,

---

ตโย ปฏิจฺจ ตถริว ผสฺสปญฺจมา;

อธิมุจฺจนา มนสิ ติเกสุ ตีณิ.

පටිච්චසමුප්පාද පද තුනක් (විඤ්ඤාණ, ඵස්ස, වේදනා) සහ ඒ හා සමානවම ඵස්ස පංචක පද ද, අධිමොක්ඛය, මනසිකාරය සහ තිකයන්හි පද තුනක් ද,

---

สตฺตนฺตรา ทฺเว จ มเนน ยุตฺตา;

วิตกฺกวิจารณา อุเปกฺขกาย จาติ.

(මහන්තරයෙන් පසුව එන) ධර්ම හතක් ද, මනස හා යෙදුණු පද දෙකක් (විතක්ක, විචාර) සහ උපෙක්ඛා සහගත පදය ද වශයෙන් වූ මේ පද තිස් හත (37) මෙහි (සත්වැනි නිර්දේශයේදී) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

---

สมฺปยุตฺเตนวิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส สตฺตโม.

සම්ප්‍රයුක්තයෙන් විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය නිමාවට පත් විය. (සත්වැනි නිර්දේශයයි).

---

๘. อฏฺฐมนโย

8. අටවැනි ක්‍රමය

---

๘. วิปฺปยุตฺเตนสมฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส

8. විප්‍රයුක්තයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය

---

๓๑๗. รูปกฺขนฺเธน [Pg.58] เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ.

317. රූපස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වේද? (පිළිතුර:) නැත.

---

๓๑๘. เวทนากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… วิญฺญาณกฺขนฺเธน เย ธมฺมา…เป… สรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ.

318. වේදනාස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... සඤ්ඤාස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... සංස්කාරස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... විඤ්ඤාණස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... (පෙ)... සරණ ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... අරණ ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වේද? (පිළිතුර:) නැත.

---

ธมฺมายตนํ ธมฺมธาตุ, อถ ชีวิตํ นามรูปํ;

สฬายตนํ ชาติชรามตํ, ทฺเว จ ติเก น ลพฺภเร.

ධම්මායතනය, ධම්මධාතුව, ජීවිතින්ද්‍රිය, නාමරූපය, සළායතනය, ජාති-ජරා-මරණ සහ තික පද දෙකක් ද (විප්‍රයුක්තයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වීමෙහි) නොලැබේ.

---

ปฐมนฺตเร สตฺต จ, โคจฺฉเก ทส อปรนฺเต;

จุทฺทส ฉ จ มตฺถเก, อิจฺเจเต สตฺตจตฺตาลีส ธมฺมา;

สมุจฺเฉเท น ลพฺภนฺติ, โมฆปุจฺฉเกน จาติ.

ප්‍රථම අන්තරයේ පද හතක් ද, ගොච්ඡකයන්හි දහයක් ද, අවසාන අන්තරයේ පද දහහතරක් ද, මුදුනෙහි පද හයක් ද වශයෙන් වූ මේ පද හතළිස් හත (47) විප්‍රයුක්තයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත පද සම්බන්ධයේදී (මොඝපඤ්හකයන්හි) නොලැබේ.

---

วิปฺปยุตฺเตนสมฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส อฏฺฐโม.

විප්‍රයුක්තයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය නිමාවට පත් විය. (අටවැනි නිර්දේශයයි).

---

๙. นวมนโย

9. නවවැනි ක්‍රමය

---

๙. สมฺปยุตฺเตนสมฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส

9. සම්පයුක්ත පදයන්ගෙන් සම්පයුක්ත වූ (ධර්මයන් පිළිබඳ) විස්තර කිරීම

---

๓๑๙. เวทนากฺขนฺเธน [Pg.59] เย ธมฺมา… สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

319. වේදනා ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, සංඥා ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, සංඛාර ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සම්පයුක්ත වේද? එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සංඥා, විඥාන) ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) ද, ධාතූන් සතකින් (සප්ත විඥාන ධාතු) ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) හා එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) ඇතැම් (වේදනා, සංඥා යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๐. วิญฺญาณกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… มนายตเนน เย ธมฺมา… จกฺขุวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา…เป… มโนธาตุยา เย ธมฺมา… มโนวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา…เป… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

320. විඥානක්ඛන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනායතනය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පෙ... මනෝධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... පෙ... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සංඥා, සංඛාර) සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික 52 යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๑. สมุทยสจฺเจน เย ธมฺมา… มคฺคสจฺเจน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

321. සමුදය සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මාර්ග සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (අෂ්ටවිංශති චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๒. มนินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

322. මනින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික 52 යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๓. สุขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ทุกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โสมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา … โทมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

323. සුඛින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝමනස්සින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (එක්විසි චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๔. อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน ฉหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

324. උපෙක්ඛින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් හයකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික 54 යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๕. สทฺธินฺทฺริเยน [Pg.60] เย ธมฺมา… วีริยินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สมาธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญาตาวินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อวิชฺชาย เย ธมฺมา… อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาเรหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

325. සද්ධින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... විරියින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සතින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සමාධින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පඤ්ඤින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අඤ්ඤින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිද්‍යාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිද්‍යා පච්චයා සංඛාරයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๖. สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาเณน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

326. සංඛාර පච්චයා විඤ්ඤාණය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (දෙපනස් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๗. สฬายตนปจฺจยา ผสฺเสน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

327. සළායතන පච්චයා ඵස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් සතකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๘. ผสฺสปจฺจยา เวทนาย เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

328. ඵස්ස පච්චයා වේදනාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් සතකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๒๙. เวทนาปจฺจยา ตณฺหาย เย ธมฺมา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทาเนน เย ธมฺมา… กมฺมภเวน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

329. වේදනා පච්චයා තණ්හාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... තණ්හා පච්චයා උපාදානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කම්මභවය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๓๐. โสเกน เย ธมฺมา… ทุกฺเขน เย ธมฺมา… โทมนสฺเสน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

330. සෝකය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (එක්විසි චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๓๑. อุปายาเสน [Pg.61] เย ธมฺมา… สติปฏฺฐาเนน เย ธมฺมา… สมฺมปฺปธาเนน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

331. උපායාසය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සතිපට්ඨානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සම්මප්පධානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (තිස්පස් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๓๒. อิทฺธิปาเทน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

332. ඉද්ධිපාදය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින් (වේදනා, සංඥා) සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාර) ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (තිස්තුන් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๓๓. ฌาเนน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

333. ධ්‍යානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (තිස් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๓๔. อปฺปมญฺญาย เย ธมฺมา… ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ เย ธมฺมา … ปญฺจหิ พเลหิ เย ธมฺมา… สตฺตหิ โพชฺฌงฺเคหิ เย ธมฺมา… อริเยน อฏฺฐงฺคิเกน มคฺเคน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

334. අප්පමඤ්ඤාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පංච ඉන්ද්‍රියයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පංච බලයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්ත බොජ්ඣංගයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (අටවිසි චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๓๕. ผสฺเสน เย ธมฺมา… เจตนาย เย ธมฺมา… มนสิกาเรน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

335. ඵස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චේතනාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනසිකාරය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් සතකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๓๖. เวทนาย เย ธมฺมา… สญฺญาย เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

336. වේදනාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංඥාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් සතකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๓๗. จิตฺเตน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

337. සිත (චිත්තය) හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සංඥා, සංඛාර) සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (දෙපනස් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

---

๓๓๘. อธิโมกฺเขน [Pg.62] เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน ทฺวีหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

338. අධිමොක්ඛය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (ද්විපඤ්ච විඤ්ඤාණ දසය හා විචිකිච්ඡා සහගත චිත්තය හැර සිත හැත්තෑ අටක් ද, අධිමොක්ඛය හා විචිකිච්ඡාව හැර චෛතසික පනස් දෙකක් ද) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් අධිමොක්ඛ චෛතසිකයෝ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ අධිමොක්ඛ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ ධාතු දෙකක් (මනෝධාතු, මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (සංඛාරක්ඛන්ධයෙහි ඇතුළත් අධිමොක්ඛය හැර අනෙකුත් චෛතසිකයන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๓๙. สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

339. සුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (සුඛ සහගත සිත් හැට තුනෙහි පවතින වේදනාවන්)... දුක්ඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (දුක්ඛ සහගත සිත් තුනෙහි පවතින වේදනාවන්)... අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (උපේක්ෂා සහගත සිත් පනස් පහෙහි පවතින වේදනාවන්) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ (උපේක්ෂා වේදනා) ධර්මයන් හා යම් (උපේක්ෂා සහගත සිත් පනස් පහ හා වේදනා ආදිය හැර චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (උපේක්ෂා වේදනා පනස් පහ) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๐. สวิตกฺกสวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อวิตกฺกวิจารมตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

340. සවිතක්ක සවිචාර ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිතක්ක විචාරමත්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ප්‍රීති සහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (ප්‍රීති චෛතසිකය) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (ප්‍රීති සහගත සිත් පනස් එක හා ප්‍රීතිය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ප්‍රීති චෛතසිකය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๑. สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

341. සුඛ සහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (උපේක්ෂා වේදනාවන්) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (උපේක්ෂා සහගත සිත් හා චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (මනායතනය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (උපේක්ෂා වේදනාවන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๒. เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว สเหตุเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว เหตุสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

342. හේතු වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ද වූ සහේතුක ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ද වූ හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් (මෝහමූල සිත් දෙකෙහි මෝහය හැර සහේතුක සිත් හැත්තෑ එකක පවතින හේතු හය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (හේතු හය වූ) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (හේතු හය හැර අනෙකුත් චෛතසික) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๓. สเหตุเกหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น เหตุสเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

343. සහේතුක ද වූ හේතු නොවූ ද ධර්මයන් හා යම් (හේතු හය) ධර්ම කෙනෙක්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ හේතු නොවූ ද ධර්මයන් හා යම් (හේතු හය) ධර්ම කෙනෙක්... හේතු නොවූ සහේතුක වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ හේතු හය හා යම් (සහේතුක සිත් හැත්තෑ එක හා හේතු හය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (හේතු හය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๔. อาสเวหิ [Pg.63] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว สาสเวหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว อาสวสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

344. ආසව ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ද වූ සාසව ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ද වූ ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් (ලෝභමූල සිත් අටේ ආසව ධර්ම තුන හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් ආසව ධර්මයෝ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ආසව ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ චෛතසිකයන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๕. อาสวสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

345. ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ආසව නොවූ ද ධර්මයන් හා යම් (ආසව ධර්ම තුන) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ආසව ධර්මයන් හා යම් (අකුසල සිත් දොළොස හා ආසව තුන හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ආසව ධර්ම තුන) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๖. สํโยชเนหิ… คนฺเถหิ… โอเฆหิ… โยเคหิ… นีวรเณหิ… ปรามาเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ เจว ปรามฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

346. සංයෝජන... ගන්ථ... ඕඝ... යෝග... නීවරණ... පරාමාස ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස ද වූ පරාමට්ඨ ද වූ ධර්මයන් හා යම් (දිට්ඨිගත සම්ප්‍රයුක්ත සිත් සතරේ දිට්ඨිය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් පරාමාස ධර්මයෝ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ පරාමාස ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත වූ චෛතසිකයන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๗. ปรามาสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

347. පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් පරාමාස ධර්මයෝ හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත සිත් සතර හා චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (පරාමාස ධර්මය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๘. จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

348. සිත් (චිත්ත) හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (චෛතසික පනස් දෙක) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (සිත් එකසිය විසි එකක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ (සිත්) ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, සංඛාර) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (චෛතසික පනස් දෙක) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๔๙. เจตสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา.

349. චෛතසික ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවත්ති ධර්මයන් හා යම් (සිත් එකසිය විසි එකක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ සිත් හා යම් චෛතසික පනස් දෙකක් වූ ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය) සහ එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතූන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๕๐. อุปาทาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิเลสิเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิลิฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ [Pg.64] จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

350. උපාදාන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කිලේස ධර්මයන් හා... කිලේස ද වූ සංකිලේසික ද වූ... කිලේස ද වූ සංකිලිට්ඨ ද වූ... කිලේස ද වූ කිලේස සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් (අකුසල සිත් දොළොසක පවතින කිලේස ධර්ම දසය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් කිලේස ධර්මයෝ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ කිලේස ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (කිලේස සම්ප්‍රයුක්ත චෛතසිකයන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๕๑. สํกิลิฏฺเฐหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สปฺปีติเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

351. සංකිලිට්ඨ ද වූ කිලේස නොවූ ද ධර්මයන් හා යම් (කිලේස දසය) ධර්ම කෙනෙක්... කිලේස සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ කිලේස නොවූ ද ධර්මයන් හා... සවිතක්ක... සවිචාර... සප්පීතික... ප්‍රීති සහගත ධර්මයන් හා යම් (ප්‍රීති චෛතසිකය) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ප්‍රීති චෛතසිකය හා යම් (ප්‍රීති සහගත සිත් පනස් එක හා අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ප්‍රීති චෛතසිකය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๕๒. สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา.

352. සුඛ සහගත ධර්මයන් හා යම් (සුඛ වේදනා) ධර්ම කෙනෙක්... උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් හා යම් (උපේක්ෂා වේදනා) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (උපේක්ෂා සහගත සිත් පනස් පහ හා චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ කෙතෙක් ස්කන්ධ, කෙතෙක් ආයතන, කෙතෙක් ධාතූන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් වූ ඇතැම් ධර්මයන් (වේදනා පනස් පහ) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

---

อรูปกฺขนฺธา จตฺตาโร, มนายตนเมว จ;

วิญฺญาณธาตุโย สตฺต, ทฺเว สจฺจา จุทฺทสินฺทฺริยา.

අරූප ස්කන්ධ සතරක් ද, මනායතනය ද, විඤ්ඤාණ ධාතු සතක් ද, සත්‍යයෝ දෙදෙනෙක් ද, ඉන්ද්‍රියයෝ දහහතරක් ද (මෙහි කියැවිණි).

---

ปจฺจเย ทฺวาทส ปทา, ตโต อุปริ โสฬส;

ติเกสุ อฏฺฐ โคจฺฉเก, เตจตฺตาลีสเมว จ.

ප්‍රත්‍යයෙහි පද දොළොසක් ද, එයින් ඉහළ පද දහසයක් ද, තිකයන්හි පද අටක් ද, ගොච්ඡකයන්හි පද හතළිස් තුනක් ද (සංග්‍රහ විය).

---

มหนฺตรทุเก สตฺต, ปทา ปิฏฺฐิ ทุเกสุ ฉ;

นวมสฺส ปทสฺเสเต, นิทฺเทเส สงฺคหํ คตาติ.

මහන්තර දුකෙහි පද සතක් ද, පිට්ඨි දුකෙහි පද හයක් ද වශයෙන් මේ නවවන පද නිර්දේශයෙහි ධර්මයන්ගේ සංග්‍රහය සිදුවිය.

---

สมฺปยุตฺเตนสมฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส นวโม.

සම්ප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය නිමවා ලන ලදි.

---

๑๐. ทสมนโย

10. දසවන ක්‍රමය.

---

๑๐. วิปฺปยุตฺเตนวิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส

10. විප්පයුත්ත පද නිර්දේශය.

---

๓๕๓. รูปกฺขนฺเธน [Pg.65] เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

353. රූපක්ඛන්ධය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධයන්ගෙන්, කොපමණ ආයතනයන්ගෙන්, කොපමණ ධාතූන්ගෙන් විප්පයුත්ත ද? ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් හතකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ චෛතසික පනස් දෙකක් වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๕๔. เวทนากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… วิญฺญาณกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… มนายตเนน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา…เป… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

354. වේදනාක්ඛන්ධය හා... සඤ්ඤාක්ඛන්ධය හා... සංඛාරක්ඛන්ධය හා... විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය හා... මනායතනය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහයකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๕๕. จกฺขายตเนน เย ธมฺมา…เป… โผฏฺฐพฺพายตเนน เย ธมฺมา… จกฺขุธาตุยา เย ธมฺมา…เป… โผฏฺฐพฺพธาตุยา เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

355. චක්ඛායතනය හා... පෙ... ඵොට්ඨබ්බායතනය හා... චක්ඛුධාතුව හා... පෙ... ඵොට්ඨබ්බධාතුව හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් හතකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๕๖. จกฺขุวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา…เป… มโนวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… สมุทยสจฺเจน เย ธมฺมา… มคฺคสจฺเจน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

356. චක්ඛු විඤ්ඤාණ ධාතුව හා... පෙ... මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හා... සමුදය සච්චය හා... මග්ග සච්චය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ලෝකී සිත් අසූ එක, ඵල සතරක් වූ චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (මග්ග චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන දහයෙන්) ද, ධාතූන් දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๕๗. นิโรธสจฺเจน เย ธมฺมา… จกฺขุนฺทฺริเยน เย ธมฺมา…เป… กายินฺทฺริเยน เย ธมฺมา.. อิตฺถินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปุริสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

357. නිරෝධ සච්චය හා... චක්ඛුන්ද්‍රියය හා... පෙ... කායින්ද්‍රියය හා... ඉත්ථින්ද්‍රියය හා... පුරිසින්ද්‍රියය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ හතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) ද, ධාතූන් හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ චෛතසික පනස් දෙකක් වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๕๘. มนินฺทฺริเยน [Pg.66] เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

358. මනින්ද්‍රියය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහයකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๕๙. สุขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ทุกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โสมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โทมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

359. සුඛින්ද්‍රියය හා... දුක්ඛින්ද්‍රියය හා... සෝමනස්සින්ද්‍රියය හා... දෝමනස්සින්ද්‍රියය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (සුඛ, දුක්ඛ, සෝමනස්ස, උපෙක්ඛා සහගත චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (දෝසමූල චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๖๐. อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

360. උපෙක්ඛින්ද්‍රියය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (සුඛ, දුක්ඛ, සෝමනස්ස, දෝමනස්ස සහගත චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (උපෙක්ඛා සහගත චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් එකොළසකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා කාය විඤ්ඤාණ ධාතුව) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๖๑. สทฺธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… วีริยินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สมาธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญาตาวินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อวิชฺชาย เย ธมฺมา… อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาเรหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

361. සද්ධින්ද්‍රියය හා... වීරියින්ද්‍රියය හා... සතින්ද්‍රියය හා... සමාධින්ද්‍රියය හා... පඤ්ඤින්ද්‍රියය හා... අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියය හා... අඤ්ඤින්ද්‍රියය හා... අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියය හා... අවිජ්ජාව හා... අවිජ්ජා පච්චයා සංඛාරයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (විපාක, කිරිය, මග්ග සතර වූ චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ලෞකික කුසල් හා අකුසල් චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๖๒. สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาเณน เย ธมฺมา… สฬายตนปจฺจยา ผสฺเสน เย ธมฺมา… ผสฺสปจฺจยา เวทนาย เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

362. සංඛාර පච්චයා විඤ්ඤාණය හා... සළායතන පච්චයා ඵස්සය හා... ඵස්ස පච්චයා වේදනාව හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහයකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๖๓. เวทนาปจฺจยา ตณฺหาย เย ธมฺมา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทาเนน เย ธมฺมา… กมฺมภเวน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

363. වේදනා පච්චයා තණ්හාව හා... තණ්හා පච්චයා උපාදානය හා... කම්මභවය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (විපාක, කිරිය, මග්ග සතර වූ චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ලෞකික කුසල් හා අකුසල් චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් විප්පයුත්ත වෙත්; එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප, නිබ්බානය හා ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන්) ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๖๔. รูปภเวน [Pg.67] เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

364. රූපභවය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (සිත, චෛතසික වූ කාමභව, අරූපභව, කුසල, අකුසල, ඵල, ක්‍රියා චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූපභව වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්පයුත්ත නොවෙත්; කිසිදු ආයතනයකින් විප්පයුත්ත නොවෙත්; ධාතූන් තුනකින් (එනම් ඝාණ විඤ්ඤාණ, ජිව්හා විඤ්ඤාණ හා කාය විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๖๕. อสญฺญาภเวน เย ธมฺมา… เอกโวการภเวน เย ธมฺมา… ปริเทเวน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

365. අසඤ්ඤිභවය හා... ඒකවෝකාරභවය හා... පරිදේවය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ හතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් හතකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ චෛතසික පනස් දෙකක් වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๖๖. อรูปภเวน เย ธมฺมา… เนวสญฺญานาสญฺญาภเวน เย ธมฺมา… จตุโวการภเวน เย ธมฺมา… โสเกน เย ธมฺมา… ทุกฺเขน เย ธมฺมา… โทมนสฺเสน เย ธมฺมา… อุปายาเสน เย ธมฺมา… สติปฏฺฐาเนน เย ธมฺมา… สมฺมปฺปธาเนน เย ธมฺมา… อิทฺธิปาเทน เย ธมฺมา… ฌาเนน เย ธมฺมา… อปฺปมญฺญาย เย ธมฺมา… ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ เย ธมฺมา… ปญฺจหิ พเลหิ เย ธมฺมา… สตฺตหิ โพชฺฌงฺเคหิ เย ธมฺมา… อริเยน อฏฺฐงฺคิเกน มคฺเคน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

366. අරූපභවය හා... නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවය හා... චතුවෝකාරභවය හා... සෝකය හා... දුක්ඛය හා... දෝමනස්සය හා... උපායාසය හා... සතිපට්ඨානය හා... සම්මප්පධානය හා... ඉද්ධිපාදය හා... ධ්‍යානය හා... අප්පමඤ්ඤාව හා... ඉන්ද්‍රිය පහ හා... බල පහ හා... බොජ්ඣංග හත හා... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ලෝකී සිත් අසූ එක, ඵල සිත් හතරක් වූ චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (මාර්ග චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන දහයෙන්) ද, ධාතූන් දහසයකින් (මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๖๗. ผสฺเสน เย ธมฺมา… เวทนาย เย ธมฺมา… สญฺญาย เย ธมฺมา… เจตนาย เย ธมฺมา… จิตฺเตน เย ธมฺมา… มนสิกาเรน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

367. ඵස්සය හා... වේදනාව හා... සඤ්ඤාව හා... චේතනාව හා... චිත්තය හා... මනසිකාරය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහයකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๓๖๘. อธิโมกฺเขน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

368. අධිමොක්ඛය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ද්විපඤ්ච විඤ්ඤාණ දසය, විචිකිච්ඡා සහගත චිත්තෝත්පාද හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (අධිමොක්ඛය සහිත චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් පහළොවකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා පඤ්ච විඤ්ඤාණ ධාතු පහ) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

---

๑. ติกํ

1. තිකය.

---

๓๖๙. กุสเลหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อกุสเลหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

369. කුසල් දහම්වලින් ද, අකුසල් දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), දස ආයතනයන්ගෙන් (ඕළාරික ආයතන දසයෙන්) සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් (ඕළාරික ධාතු දසය හා විඤ්ඤාණ ධාතු සයයෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනයෙන්) ද, එක් ධාතුවකින් (ධර්ම ධාතුවෙන්) ද ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๐. สุขาย [Pg.68] เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

370. සුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ දහම්වලින් ද, දුක්ඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ පසළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๑. อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

371. අදුක්ඛමසුඛ (උපේක්ෂා) වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ එකොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๒. วิปาเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

372. විපාක වූ දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๓. วิปากธมฺมธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺฐสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

373. විපාක ධර්ම ස්වභාවය ඇති දහම්වලින් ද, සංකිලිට්ඨ සංකිලේසික (කෙලෙස්වලට හිතකර වූ හා කිලිටි වූ) දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๔. เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุปาทินฺนุปาทานิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

374. විපාක ද නොවන විපාක ධර්ම ස්වභාවය ද නොමැති දහම්වලින් ද, අනුපාදින්න උපාදානීය (කර්මයෙන් හටනොගත් නමුත් උපාදානයන්ට හිතකර වූ) දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතූන් පසකින් (පඤ්ච විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๕. อนุปาทินฺนอนุปาทานิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสํกิลิฏฺฐอสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

375. අනුපාදින්න අනුපාදානීය දහම්වලින් ද, අසංකිලිට්ඨ අසංකිලේසික දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතූන් හයකින් (ෂඩ් විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๖. สวิตกฺกสวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

376. සවිතක්ක සවිචාර දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ පසළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๗. อวิตกฺกวิจารมตฺเตหิ [Pg.69] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

377. අවිතක්ක විචාර මාත්‍ර වූ දහම්වලින් ද, පීති සහගත දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๘. อวิตกฺกอวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

378. අවිතක්ක අවිචාර දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๗๙. สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

379. සුඛ සහගත දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ පසළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๘๐. อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

380. උපේක්ෂා සහගත දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ එකොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๘๑. ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาจยคามีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปจยคามีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เสกฺเขหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อเสกฺเขหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มหคฺคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

381. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු දහම්වලින් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු දහම්වලින් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති දහම්වලින් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති දහම්වලින් ද, ආචයගාමී දහම්වලින් ද, අපචයගාමී දහම්වලින් ද, සේඛ දහම්වලින් ද, අසේඛ දහම්වලින් ද, මහග්ගත දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๘๒. อปฺปมาเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปณีเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

382. අප්‍රමාණ දහම්වලින් ද, ප්‍රණීත දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ. ධාතූන් හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๘๓. ปริตฺตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ [Pg.70] ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

383. පරිත්ත අරමුණු ඇති දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๘๔. มหคฺคตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปฺปมาณารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… หีเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มิจฺฉตฺตนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สมฺมตฺตนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคาธิปตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

384. මහග්ගත අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද, අප්‍රමාණ අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද, හීන දහම්වලින් ද, මිච්ඡත්ත නියත දහම්වලින් ද, සම්මත්ත නියත දහම්වලින් ද, මාර්ග අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද, මාර්ග හේතුක දහම්වලින් ද, මාර්ගාධිපති දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๘๕. อนุปฺปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

385. නූපන් දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතූන් පසකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๘๖. อตีตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนาคตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

386. අතීත අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද, අනාගත අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๘๗. ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อชฺฌตฺตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… พหิทฺธารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

387. පච්චුප්පන්නාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් (වර්තමාන අරමුණු ඇති ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., අජ්ඣත්තාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් (ආධ්‍යාත්මික අරමුණු ඇති ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., බහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් (බාහිර අරමුණු ඇති ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) සමහරක් (සුඛුම රූප හා නිවන) මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๘๘. สนิทสฺสนสปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนิทสฺสนสปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

388. සනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් (දක්නට ලැබෙන හා ගැටෙන ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., අනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๒. ทุกํ

2. දුකය.

---

๓๘๙. เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว สเหตุเกหิ จ ธมฺเมหิ [Pg.71] เย ธมฺมา… สเหตุเกหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว เหตุสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น เหตุสเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

389. හේතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., සහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., හේතු ද වූ සහේතුක ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., සහේතුක වූත් හේතු නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., හේතු ද වූ හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., හේතුසම්ප්‍රයුක්ත වූත් හේතු නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., නහේතුසහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๐. อปฺปจฺจเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสงฺขเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สนิทสฺสเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… รูปีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

390. අප්‍රත්‍ය ධර්මයන්ගෙන් (කර්ම, චිත්ත, උතු, ආහාර යන සිව් ප්‍රත්‍යයන් රහිත) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., අසංඛත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., සනිදස්සන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., සප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., රූපී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๑. โลกุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

391. ලෝකෝත්තර ධර්මයන්ගෙන් (ලෝකෝත්තර චිත්තෝප්පාද හා නිවන) යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු හයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๒. อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว สาสเวหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว อาสวสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

392. ආශ්‍රව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව ද වූ සාශ්‍රව ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව ද වූ ආශ්‍රව සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ආශ්‍රව නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๓. อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺเตหิ อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

393. අනාශ්‍රව ධර්මයන්ගෙන් (ආශ්‍රවයන්ට අරමුණු නොවන ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව විප්‍රයුක්ත වූ ද අනාශ්‍රව වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๔. สํโยชเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… คนฺเถหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โอเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โยเคหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นีวรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ [Pg.72] เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ เจว ปรามฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

394. සංයෝජන ධර්මයන්ගෙන්..., ග්‍රන්ථ ධර්මයන්ගෙන්..., ඕඝ ධර්මයන්ගෙන්..., යෝග ධර්මයන්ගෙන්..., නීවරණ ධර්මයන්ගෙන්..., පරාමාස ධර්මයන්ගෙන්..., පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්..., පරාමාස ද වූ පරාමට්ඨ ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๕. อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺเตหิ อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

395. අපරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., පරාමාස විප්‍රයුක්ත වූ ද අපරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๖. สารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เจตสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

396. සාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්ත ධර්මයන්ගෙන්..., චෛතසික ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තසංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨාන අනුපරිවත්තී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๗. อนารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตวิปฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตวิสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทาธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

397. අනාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්ත විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තවිසංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන්..., උපාදා ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ධාතු සතකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๘. อนุปาทินฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

398. අනුපාදින්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු පහකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๓๙๙. อุปาทาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิเลสิเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิลิฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺเฐหิ เจว โน [Pg.73] จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

399. උපාදාන ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ ධර්මයන්ගෙන්..., සංකිලිට්ඨ ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ ද වූ සංකිලෙසික ද වූ ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ ද වූ සංකිලිට්ඨ ද වූ ධර්මයන්ගෙන්..., සංකිලිට්ඨ වූත් ක්ලේශ නොවූත් ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ ද වූ ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ක්ලේශ නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๐๐. อสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺเตหิ อสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

400. අසංකිලෙසික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත වූ ද අසංකිලෙසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๐๑. ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

401. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๐๒. สวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

402. සවිතර්ක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๐๓. อวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

403. අවිතර්ක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර එක් ධාතුවකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๐๔. สปฺปีติเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

404. සප්‍රීතික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ප්‍රීති සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๐๕. สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ [Pg.74] วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

405. සුඛ සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๐๖. อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

406. උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු එකොළහකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๐๗. น กามาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปริยาปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

407. කාමාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අපරියාපන්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුත්තර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර ධාතු හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๐๘. รูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อรูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นิยฺยานิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

408. රූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අරූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නිය්‍යානික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නියත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සරණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කෙතෙක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතෙක් ආයතනයන්ගෙන්, කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

ธมฺมายตนํ ธมฺมธาตุ, ทุกฺขสจฺจญฺจ ชีวิตํ;

สฬายตนํ นามรูปํ, จตฺตาโร จ มหาภวา.

ධම්මායතනය, ධම්මධාතුව, දුක්ඛ සත්‍යය සහ ජීවිතේන්ද්‍රිය ද; සළායතනය, නාමරූප සහ මහා භූත සතර ද වෙති.

---

ชาติ ชรา จ มรณํ, ติเกสฺเวกูนวีสติ;

โคจฺฉเกสุ จ ปญฺญาส, อฏฺฐ จูฬนฺตเร ปทา.

ජාතිය, ජරාව සහ මරණය ද; තිකයන්හි පද දහනවයකි; ගොච්ඡකයන්හි පද පණහකි, චූළන්තරයෙහි පද අටකි.

---

มหนฺตเร ปนฺนรส, อฏฺฐารส ตโต ปเร;

เตวีส ปทสตํ เอตํ, สมฺปโยเค น ลพฺภตีติ.

මහන්තරයෙහි පද පහළොවකි, ඉන් පසුව අටළොසකි; මෙසේ පද එකසිය විසිතුනක් වූ මෙහි සම්ප්‍රයෝගය (විප්‍රයුක්ත නයෙහි) නොලැබේ.

---

วิปฺปยุตฺเตนวิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส ทสโม.

විප්‍රයුක්ත පදයෙන් විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය කරන දසවැනි පරිච්ඡේදය නිමාවට පත් විය.

---

๑๑. เอกาทสมนโย

11. එකොළොස්වන ක්‍රමය.

---

๑๑. สงฺคหิเตนสมฺปยุตฺตวิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส

11. සංගෘහිත පදයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත සහ විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය.

---

๔๐๙. สมุทยสจฺเจน [Pg.75] เย ธมฺมา… มคฺคสจฺเจน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

409. සමුදය සත්‍යයෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... මාර්ග සත්‍යයෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කෙතෙක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතෙක් ආයතනයන්ගෙන්, කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๑๐. อิตฺถินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปุริสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

410. ඉත්ථින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පුරිසින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කෙතෙක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතෙක් ආයතනයන්ගෙන්, කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? (සම්ප්‍රයුක්ත වන ධර්ම) නැත. කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๑๑. สุขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ทุกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โสมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โทมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

411. සුඛින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝමනස්සින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๑๒. อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน ทฺวีหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

412. උපේක්ෂින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු දෙකකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

๔๑๓. สทฺธินฺทฺริเยน [Pg.76] เย ธมฺมา… วีริยินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สมาธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญาตาวินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อวิชฺชาย เย ธมฺมา… อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาเรหิ เย ธมฺมา… สฬายตนปจฺจยา ผสฺเสน เย ธมฺมา… เวทนาปจฺจยา ตณฺหาย เย ธมฺมา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทาเนน เย ธมฺมา… กมฺมภเวน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

413. ශ්‍රද්ධින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද)... වීර්යින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සතින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සමාධින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පඤ්ඤින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අඤ්ඤින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිද්‍යාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් වන සංස්කාරයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් වන ඵස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් වන තණ්හාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් වන උපාදානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කර්මභවය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ආයතන වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ධාතු වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සඥා, විඥාන), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ ධාතු සතක් (විඥාන ධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාර), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) යන මෙයින් ඇතැම් ධර්මයන් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප), දස ආයතනයන්ගෙන් (ඕළාරික) සහ දස ධාතූන්ගෙන් (ඕළාරික) විප්පයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතු) යන මෙයින් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප, නිවන) විප්පයුක්ත වෙති.

---

๔๑๔. ปริเทเวน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

414. පරිදේවය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ආයතන වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ධාතු වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතුන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? (සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම) නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාම), එක් ආයතනයකින් (මනායතන) සහ ධාතු සතකින් (විඥාන ධාතු) විප්පයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතු) යන මෙයින් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික 52) විප්පයුක්ත වෙති.

---

๔๑๕. โสเกน เย ธมฺมา… ทุกฺเขน เย ธมฺมา… โทมนสฺเสน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

415. ශෝකය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු (වේදනා), ආයතන වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු (ධම්මායතන), ධාතු වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු (ධම්මධාතු) වෙත්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක්, එක් ආයතනයක් සහ ධාතු සතක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් විප්පයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප, නිවන) විප්පයුක්ත වෙති.

---

๔๑๖. อุปายาเสน เย ธมฺมา… สติปฏฺฐาเนน เย ธมฺมา… สมฺมปฺปธาเนน เย ธมฺมา… อปฺปมญฺญาย เย ธมฺมา… ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ เย ธมฺมา… ปญฺจหิ พเลหิ เย ธมฺมา… สตฺตหิ โพชฺฌงฺเคหิ เย ธมฺมา… อริเยน อฏฺฐงฺคิเกน มคฺเคน เย ธมฺมา… ผสฺเสน เย ธมฺมา… เจตนาย เย ธมฺมา… อธิโมกฺเขน เย ธมฺมา… มนสิกาเรน เย ธมฺมา… เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว สเหตุเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว เหตุสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว สาสเวหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว อาสวสมฺปยุตฺเตหิ [Pg.77] จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํโยชเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… คนฺเถหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โอเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โยเคหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นีวรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิเลสิเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิลิฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน สงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน สงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน สงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

416. උපායාසය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සතිපට්ඨානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සම්මප්පධානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අප්පමඤ්ඤාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඉන්ද්‍රිය පහ හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... බල පහ හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... බොජ්ඣංග සත හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චේතනාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අධිමොක්ඛය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනසිකාරය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු වූ ද හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව වූ ද සාසව වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව වූ ද ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංයෝජන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ගන්ථ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඕඝ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... යෝග ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... නීවරණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදාන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද සංකිලෙසික වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද සංකිලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංගෘහිත නොවෙත්ද, ආයතන වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ධාතු වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතුන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක්, එක් ආයතනයක් සහ ධාතු සතක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ස්කන්ධයක්, එක් ආයතනයක් සහ එක් ධාතුවක් යන මෙයින් ඇතැම් ධර්මයන් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් විප්පයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප, නිවන) විප්පයුක්ත වෙති.

---

ทฺเว สจฺจา ปนฺนรสินฺทฺริยา, เอกาทส ปฏิจฺจปทา;

อุทฺธํ ปุน เอกาทส, โคจฺฉกปทเมตฺถ ตึสวิธาติ.

සත්‍ය දෙකක්ද, ඉන්ද්‍රිය පසළොසක්ද, ප්‍රතීත්‍යසමුප්පාද පද එකොළොසක්ද වේ. මෙහි උඩට නැවත එකොළොසක්ද, ගොච්ඡක පද තිස් ආකාරයකින්ද වේ.

---

สงฺคหิเตนสมฺปยุตฺตวิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส เอกาทสโม.

සංගෘහිත පදයන්ගේ සම්ප්‍රයුක්ත විප්පයුක්ත නිර්දේශය වන එකොළොස්වන පරිච්ඡේදය නිමාවට පත්විය.

---

๑๒. ทฺวาทสมนโย

12. දොළොස්වන ක්‍රමය.

---

๑๒. สมฺปยุตฺเตนสงฺคหิตาสงฺคหิตปทนิทฺเทโส

12. සම්ප්‍රයුක්ත පදයන්ගේ සංගෘහිත අසංගෘහිත නිර්දේශය.

---

๔๑๗. เวทนากฺขนฺเธน [Pg.78] เย ธมฺมา… สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

417. වේදනා ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සඥා ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංස්කාර ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතුන්ගෙන් සංගෘහිත වෙද්ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඥා, විඥාන), ආයතන දෙකකින් (මනායතන, ධම්මායතන) සහ ධාතු අටකින් (විඥාන ධාතු 7, ධම්මධාතු) සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින් (රූප, සංස්කාර), දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් සංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๑๘. วิญฺญาณกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… มนายตเนน เย ธมฺมา… จกฺขุวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา…เป… มโนธาตุยา เย ธมฺมา… มโนวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา…เป… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

418. විඥාන ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනායතනය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චක්ඛු විඥාන ධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... මනෝ ධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝ විඥාන ධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඥා, සංස්කාර), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතු) සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින් (රූප, විඥාන), ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๑๙. สมุทยสจฺเจน เย ธมฺมา… มคฺคสจฺเจน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

419. සමුදය සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මාර්ග සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් (නාම), ආයතන දෙකකින් (මනායතන, ධම්මායතන) සහ ධාතු දෙකකින් (මනෝ විඥාන ධාතු, ධම්මධාතු) සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප), දස ආයතනයන්ගෙන් සහ ධාතු දහසයකින් සංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๒๐. มนินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

420. මනින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๒๑. สุขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ทุกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โสมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โทมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา…, เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

421. සුඛින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝමනස්සින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ ධාතු දහසයකින් සංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๒๒. อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

422. උපෙක්ඛින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු සතකින් සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๒๓. สทฺธินฺทฺริเยน [Pg.79] เย ธมฺมา… วีริยินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สมาธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญาตาวินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อวิชฺชาย เย ธมฺมา… อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาเรหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

423. ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, වීර්යින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සතින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සමාධින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ප්‍රඥින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අඤ්ඤින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අවිද්‍යාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සංස්කාරයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๒๔. สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาเณน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

424. සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඤ්ඤාණය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๒๕. สฬายตนปจฺจยา ผสฺเสน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

425. සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๒๖. ผสฺสปจฺจยา เวทนาย เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

426. ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๒๗. เวทนาปจฺจยา ตณฺหาย เย ธมฺมา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทาเนน เย ธมฺมา… กมฺมภเวน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

427. වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් තණ්හාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් උපාදානය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, කර්මභවය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๒๘. โสเกน เย ธมฺมา… ทุกฺเขน เย ธมฺมา… โทมนสฺเสน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

428. ශෝකය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, දුක්ඛය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, දෝමනස්සය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๒๙. อุปายาเสน เย ธมฺมา… สติปฏฺฐาเนน เย ธมฺมา… สมฺมปฺปธาเนน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ [Pg.80] สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

429. උපායාසය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සතිපට්ඨානය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සම්මප්පධානය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๐. อิทฺธิปาเทน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

430. ඉද්ධිපාදය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๑. ฌาเนน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

431. ධ්‍යානය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๒. อปฺปมญฺญาย เย ธมฺมา… ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ เย ธมฺมา… ปญฺจหิ พเลหิ เย ธมฺมา… สตฺตหิ โพชฺฌงฺเคหิ เย ธมฺมา… อริเยน อฏฺฐงฺคิเกน มคฺเคน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

432. අප්පමඤ්ඤාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ඉන්ද්‍රිය පහ සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, බල පහ සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, බොජ්ඣංග හත සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๓. ผสฺเสน เย ธมฺมา… เจตนาย เย ธมฺมา… มนสิกาเรน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

433. ඵස්සය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, චේතනාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, මනසිකාරය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๔. เวทนาย เย ธมฺมา… สญฺญาย เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

434. වේදනාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සංඥාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๕. จิตฺเตน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

435. චිත්තය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๖. อธิโมกฺเขน เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

436. අධිමොක්ඛය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු තුනකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๗. สุขาย [Pg.81] เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิตกฺกสวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อวิตกฺกวิจารมตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

437. සුඛ වේදනාව සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්, දුක්ඛ වේදනාව සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්, අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්, සවිතක්ක සවිචාර ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අවිතක්ක විචාර මාත්‍ර ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ප්‍රීති සහගත ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සුඛ සහගත ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๘. เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว สเหตุเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว เหตุสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

438. හේතු ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, හේතු වූද සහේතුක වූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, හේතු වූද හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๓๙. สเหตุเกหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น เหตุสเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

439. සහේතුක වූද හේතු නොවූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූද හේතු නොවූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, හේතු නොවූ සහේතුක වූ ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๔๐. อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว สาสเวหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว อาสวสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

440. ආසව ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ආසව වූද සාසව වූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ආසව වූද ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๔๔๑. อาสวสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

441. ආසවයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ, එහෙත් ආසවයන් නොවන්නා වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් (ආසව සම්ප්‍රයුක්ත අකුසල සිත් 12 හා චෛතසික 38) වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් (ආසව ත්‍රිත්වය) වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් (සංස්කාර ස්කන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්ම ධාතුව) සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๔๔๒. สํโยชเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… คนฺเถหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โอเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โยเคหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นีวรเณหิ ธมฺเมหิ [Pg.82] เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ เจว ปรามฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

442. සංයෝජන ධර්මයන් හා... ග්‍රන්ථ ධර්මයන් හා... ඕඝ ධර්මයන් හා... යෝග ධර්මයන් හා... නීවරණ ධර්මයන් හා... පරාමාස ධර්මයන් හා... පරාමාස වූද, පරාමාසයන්ට අරමුණු වන්නා වූද (පරාමට්ඨ) ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දහයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๔๔๓. ปรามาสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

443. පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๔๔๔. จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? ทฺวีหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

444. චිත්ත ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් (චෛතසික 52) වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๔๔๕. เจตสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

445. චෛතසික ධර්මයන් හා... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ (සිත හා එක්ව උපන්) ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවර්තී ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු එකොළසකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๔๔๖. อุปาทาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิเลสิเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิลิฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

446. උපාදාන ධර්මයන් හා... කෙලෙස් ධර්මයන් හා... කෙලෙස් වූද, සංකිලේසික (කෙලෙස් වලට අරමුණු වන්නා වූ) වූද ධර්මයන් හා... කෙලෙස් වූද, සංකිලිට්ඨ (කෙලෙසුන් විසින් කිලිටි කරන ලද) වූද ධර්මයන් හා... කෙලෙස් වූද, කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූද ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දහයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

๔๔๗. สํกิลิฏฺเฐหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สปฺปีติเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ [Pg.83] เย ธมฺมา… อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา สมฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอกาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

447. සංකිලිට්ඨ වූ, එහෙත් කෙලෙස් නොවන්නා වූ ධර්මයන් හා... කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූ, එහෙත් කෙලෙස් නොවන්නා වූ ධර්මයන් හා... සවිතක්ක ධර්මයන් හා... සවිචාර ධර්මයන් හා... සප්පීතික ධර්මයන් හා... ප්‍රීතිය හා සහගත වූ ධර්මයන් හා... සුඛය හා සහගත වූ ධර්මයන් හා... උපේක්ෂාව හා සහගත වූ ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයන්ගෙන්, ආයතනයන්ගෙන්, ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්ද? එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

---

รูปกฺขนฺธา จตฺตาโร, มนายตนเมว จ;

วิญฺญาณธาตุโย สตฺต, ทฺเว สจฺจา จุทฺทสินฺทฺริยา.

රූපස්කන්ධයෝ සතරකි, මනායතනයම වේ; විඤ්ඤාණ ධාතූහු සතකි, සත්‍යයෝ දෙකකි, ඉන්ද්‍රියයෝ දහහතරකි.

---

ปจฺจเย ทฺวาทส ปทา, ตโต อุปริ โสฬส;

ติเกสุ อฏฺฐ โคจฺฉเก, เตจตฺตาลีสเมว จ.

ප්‍රත්‍යයන්හි (ප්‍රත්‍ය නිද්දේසයෙහි) පද දොළසකි, එයින් මතුයෙහි දහසයකි; තිකයන්හි පද අටකි, ගොච්ඡකයන්හි පද හතළිස් තුනකි.

---

มหนฺตรทุเก สตฺต, ปทา ปิฏฺฐิทุเกสุ ฉ;

นวมสฺส ปทสฺเสเต, นิทฺเทเส สงฺคหํ คตาติ.

මහන්තර දුකයන්හි හතකි, පිට්ඨි දුකයන්හි පද හයකි; නවවන පදයෙහි වූ මේ ධර්මයෝ නිද්දේසයෙහි සංග්‍රහයට පැමිණියාහු වෙති.

---

สมฺปยุตฺเตนสงฺคหิตาสงฺคหิตปทนิทฺเทโส ทฺวาทสโม.

දොළොස්වන සම්ප්‍රයුක්ත පදයන්ගේ සංග්‍රහ අසංග්‍රහ නිද්දේසය නිමවිය.

---

๑๓. เตรสมนโย

13. දහතුන්වන ක්‍රමය.

---

๑๓. อสงฺคหิเตนสมฺปยุตฺตวิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส

13. අසංග්‍රහිත පදයන්ගේ සම්ප්‍රයුක්ත විප්පයුක්ත නිද්දේසය.

---

๔๔๘. รูปกฺขนฺเธน [Pg.84] เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

448. රූපස්කන්ධය විසින් යම් ධර්ම කෙනෙක් (විඤ්ඤාණස්කන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, එම ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයන්ගෙන්, කොපමණ ආයතනයන්ගෙන්, කොපමණ ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද? එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර) සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික) ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්. කොපමණකින් විප්පයුක්ත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය) සහ ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් (ඕළාරික) විප්පයුක්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (සූක්ෂ්ම රූප හා නිබ්බාන) ධර්මයන් හා විප්පයුක්ත වෙත්.

---

๔๔๙. ธมฺมายตเนน เย ธมฺมา… ธมฺมธาตุยา เย ธมฺมา… อิตฺถินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปุริสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ชีวิตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… วิญฺญาณปจฺจยา นามรูเปน เย ธมฺมา… อสญฺญาภเวน เย ธมฺมา… เอกโวการภเวน เย ธมฺมา… ชาติยา เย ธมฺมา… ชราย เย ธมฺมา… มรเณน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา…เป… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

449. ධම්මායතනය විසින්... ධම්මධාතුව විසින්... ඉත්ථින්ද්‍රියය විසින්... පුරිසින්ද්‍රියය විසින්... ජීවිතින්ද්‍රියය විසින්... විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් නාමරූප විසින්... අසඤ්ඤභවය විසින්... ඒකවෝකාර භවය විසින්... ජාතිය විසින්... ජරාව විසින්... මරණය විසින් යම් ධර්ම කෙනෙක් (විඤ්ඤාණස්කන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද... (පෙ.)... එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්. කොපමණකින් විප්පයුක්ත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් සහ ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් විප්පයුක්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන් හා විප්පයුක්ත වෙත්.

---

๔๕๐. อรูปภเวน เย ธมฺมา… เนวสญฺญานาสญฺญาภเวน เย ธมฺมา… จตุโวการภเวน เย ธมฺมา… อิทฺธิปาเทน เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ? กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

450. අරූප භවය විසින්... නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤා භවය විසින්... චතුවෝකාර භවය විසින්... ඉද්ධිපාදය විසින් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප 12) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, එම ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද? (සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම) නැත. කොපමණකින් විප්පයුක්ත වෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්පයුක්ත වෙත්. එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික) ධර්මයන් හා විප්පයුක්ත වෙත්.

---

๔๕๑. กุสเลหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อกุสเลหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… วิปาเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… วิปากธมฺมธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุปาทินฺนอนุปาทานิเยหิ [Pg.85] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺฐสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสํกิลิฏฺฐอสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิตกฺกสวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อวิตกฺกวิจารมตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาจยคามีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปจยคามีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เสกฺเขหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อเสกฺเขหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มหคฺคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปฺปมาเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปริตฺตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มหคฺคตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปฺปมาณารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… หีเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปณีเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มิจฺฉตฺตนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สมฺมตฺตนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคาธิปตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อตีตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนาคตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อชฺฌตฺตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… พหิทฺธารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สเหตุเกหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น เหตุสเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

451. කුසල ධර්මයන්ගෙන්... අකුසල ධර්මයන්ගෙන්... සුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... දුක්ඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... විපාක ධර්මයන්ගෙන්... විපාක දර්ම ස්වභාවය ඇති ධර්මයන්ගෙන්... උපාදානයන් විසින් අල්ලා නොගන්නා ලද, උපාදානයන්ට හිතකර නොවූ ධර්මයන්ගෙන්... කිලිටි වූ ද කෙලෙසුන්ට හිතකර වූ ද ධර්මයන්ගෙන්... කිලිටි නොවූ ද කෙලෙසුන්ට හිතකර නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන්... විතර්ක සහිත විචාර සහිත ධර්මයන්ගෙන්... විතර්ක රහිත විචාර මාත්‍රයක් ඇති ධර්මයන්ගෙන්... ප්‍රීතිය සහගත ධර්මයන්ගෙන්... සුඛය සහගත ධර්මයන්ගෙන්... උපේක්ෂාව සහගත ධර්මයන්ගෙන්... දර්ශනයෙන් (සෝතාපත්ති මග්ග) ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන්... ආචයගාමී ධර්මයන්ගෙන්... අපචයගාමී ධර්මයන්ගෙන්... ශෛක්ෂ ධර්මයන්ගෙන්... අශෛක්ෂ ධර්මයන්ගෙන්... මහග්ගත ධර්මයන්ගෙන්... අප්‍රමාණ ධර්මයන්ගෙන්... පරිත්ත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... මහග්ගත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අප්‍රමාණ ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... හීන ධර්මයන්ගෙන්... ප්‍රණීත ධර්මයන්ගෙන්... මිච්ඡත්ත නියත ධර්මයන්ගෙන්... සම්මත්ත නියත ධර්මයන්ගෙන්... මාර්ගය අරමුණු කරන ධර්මයන්ගෙන්... මාර්ගය හේතු කොට ඇති ධර්මයන්ගෙන්... මාර්ගය අධිපති කොට ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අතීත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අනාගත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... පච්චුප්පන්න ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අජ්ඣත්ත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... බහිද්ධ ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අජ්ඣත්තබහිද්ධ ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... සහේතුක ධර්මයන්ගෙන්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... සහේතුක වූ ද හේතු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද හේතු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන්... හේතු නොවූ ද සහේතුක වූ ද යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළස) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? සම්ප්‍රයුක්ත වන ධර්ම නැත. කීයකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු හතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික පනස් දෙක) විප්පයුක්ත වෙති.

---

๔๕๒. รูปีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา… เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ [Pg.86] วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

452. රූපී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (විඤ්ඤාණස්කන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික පනස් දෙක) සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කීයකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරිකායතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සුඛුම රූප හා නිවන) විප්පයුක්ත වෙති.

---

๔๕๓. อรูปีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โลกุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺเตหิ อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสํโยชนิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อคนฺถนิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อโนฆนิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อโยคนิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนีวรณิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺเตหิ อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

453. අරූපී ධර්මයන්ගෙන්... ලෝකෝත්තර ධර්මයන්ගෙන්... අනාසව ධර්මයන්ගෙන්... ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... ආසව විප්පයුක්ත වූ ද ආසව නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන්... ආසව විප්පයුක්ත වූ ද අනාසව වූ ද ධර්මයන්ගෙන්... අසංයෝජනීය ධර්මයන්ගෙන්... අගන්ථනීය ධර්මයන්ගෙන්... අනෝඝනීය ධර්මයන්ගෙන්... අයෝගනීය ධර්මයන්ගෙන්... අනීවරණීය ධර්මයන්ගෙන්... අපරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන්... පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... පරාමාස විප්පයුක්ත වූ ද අපරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන්... ආරම්මණ සහිත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළස) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? සම්ප්‍රයුක්ත වන ධර්ම නැත. කීයකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්පයුක්ත වෙති.

---

๔๕๔. อนารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โน จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตวิปฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา … จิตฺตวิสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… พาหิเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทาธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺเคน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา ตีหิ ขนฺเธหิ สมฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ สมฺปยุตฺตา. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

454. ආරම්මණ රහිත ධර්මයන්ගෙන්... චිත්ත නොවන ධර්මයන්ගෙන්... චිත්ත විප්පයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... චිත්තය හා නොබැඳුණු ධර්මයන්ගෙන්... චිත්ත සමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන්... චිත්ත සහභූ ධර්මයන්ගෙන්... චිත්තානුපරිවත්ති ධර්මයන්ගෙන්... බාහිර ධර්මයන්ගෙන්... උපාදා ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (විඤ්ඤාණස්කන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික පනස් දෙක) සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කීයකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්පයුක්ත වෙති.

---

๔๕๕. อนุปาทานิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทานสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทานสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ อุปาทาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทานวิปฺปยุตฺเตหิ อนุปาทานิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสํกิลิฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺเฐหิ เจว โน จ กิเลเสหิ [Pg.87] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺเตหิ อสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สปฺปีติเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น กามาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… รูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อรูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปริยาปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นิยฺยานิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา … นิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา อายตนสงฺคเหน อสงฺคหิตา ธาตุสงฺคเหน อสงฺคหิตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สมฺปยุตฺตาติ? นตฺถิ. กติหิ วิปฺปยุตฺตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

455. අනුපාදානීය වූ (උපාදානයට අරමුණු නොවූ) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදානසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදානසම්ප්‍රයුක්ත වූත්, උපාදාන නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදානවිනීත වූ අනුපාදානීය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංකිලෙසික (කෙලෙස්වලට හිතකර නොවූ) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංකිලිට්ඨ (කෙලෙසුන්ගෙන් කිලිටි නොවූ) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කිලේසසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංකිලිට්ඨ වූත්, කෙලෙස් නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කිලේසසම්ප්‍රයුක්ත වූත්, කෙලෙස් නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කිලේසවිප්‍රයුක්ත වූ අසංකිලෙසික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිතක්ක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්පීතික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පීතිසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සුඛසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපෙක්ඛාසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කාමාවචර නොවූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... රූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අරූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අපරියාපන්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නිය්‍යානික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නියත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුත්තර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සරණ වූ (කෙලෙස් සහිත) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවූවාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවූවාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවූවාහු ද, ඒ ධර්මයෝ (ඕළාරික රූප දොළස) කීයක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කීයක් ආයතනයන්ගෙන්, කීයක් ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? (ඒවා හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම) නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 1 කින් ද, ධාතු 7 කින් ද විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් ද එක් ධාතුවකින් ද සමහරක් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

---

รูปญฺจ ธมฺมายตนํ ธมฺมธาตุ, อิตฺถิปุมํ ชีวิตํ นามรูปํ;

ทฺเว ภวา ชาติชรา มจฺจุรูปํ, อนารมฺมณํ โน จิตฺตํ จิตฺเตน วิปฺปยุตฺตํ.

රූපය ද, ධම්මායතනය ද, ධම්මධාතුව ද, ස්ත්‍රී හා පුරුෂ භාවය ද, ජීවිතින්ද්‍රිය ද, නාමරූප ද; භව දෙක ද, ජාති, ජරා, මරණ හා රූප ද; අනාරම්මණ වූ, සිත නොවූ, සිත හා විප්‍රයුක්ත වූ (ධර්ම ද මෙසේ දත යුතුය).

---

วิสํสฏฺฐํ สมุฏฺฐานสหภุ, อนุปริวตฺติ พาหิรํ อุปาทา;

ทฺเว วิสโย เอสนโย สุพุทฺโธติ.

විසංසට්ඨය ද, සමුට්ඨානසහභූ ධර්ම ද, අනුපරිවර්තී ධර්ම ද, බාහිර උපාදා රූප ද; විශය දෙක හා සෙවීම් (එසනා) ද මැනවින් දත් යුත්තේය.

---

อสงฺคหิเตนสมฺปยุตฺตวิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส เตรสโม.

අසංග්‍රහිත පදයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය දහතුන්වැන්න නිම විය.

---

๑๔. จุทฺทสมนโย

14. දහහතරවන ක්‍රමය.

---

๑๔. วิปฺปยุตฺเตนสงฺคหิตาสงฺคหิตปทนิทฺเทโส

14. විප්‍රයුක්ත පදයෙන් සංග්‍රහිත අසංග්‍රහිත පද නිර්දේශය.

---

๑. ขนฺธาทิ

1. ස්කන්ධ ආදිය.

---

๔๕๖. รูปกฺขนฺเธน [Pg.88] เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

456. රූපස්කන්ධය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් (නාමස්කන්ධ හතර) වෙත් ද, ඒ ධර්මයෝ කීයක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කීයක් ආයතනයන්ගෙන්, කීයක් ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ වෙත් ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 2 කින් ද, ධාතු 8 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10 කින් ද, ධාතු 10 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๔๕๗. เวทนากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สญฺญากฺขนฺเธน เย ธมฺมา… สงฺขารกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… วิญฺญาณกฺขนฺเธน เย ธมฺมา… มนายตเนน เย ธมฺมา… มนินฺทฺริเยน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

457. වේදනාස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සඤ්ඤාස්කන්ධය හා... සංඛාරස්කන්ධය හා... විඤ්ඤාණස්කන්ධය හා... මනායතනය හා... මනින්ද්‍රිය හා විප්‍රයුක්ත වූවාහු ද (රූප හා නිර්වාණය), ඒ ධර්මයෝ කීයක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කීයක් ආයතනයන්ගෙන්, කීයක් ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ වෙත් ද? ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය (නිර්වාණය) ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 11 කින් ද, ධාතු 11 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ 4 කින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු 7 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๔๕๘. จกฺขายตเนน เย ธมฺมา…เป… โผฏฺฐพฺพายตเนน เย ธมฺมา… จกฺขุธาตุยา เย ธมฺมา…เป… โผฏฺฐพฺพธาตุยา เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา…เป… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

458. චක්ඛායතනය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... (පෙ) ... ඵොට්ඨබ්බායතනය හා... චක්ඛුධාතුව හා... (පෙ) ... ඵොට්ඨබ්බධාතුව හා විප්‍රයුක්ත වූවාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 2 කින් ද, ධාතු 8 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10 කින් ද, ධාතු 10 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๔๕๙. จกฺขุวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… โสตวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… ฆานวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… ชิวฺหาวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… กายวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา… มโนธาตุยา เย ธมฺมา… มโนวิญฺญาณธาตุยา เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ, เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

459. චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝතවිඤ්ඤාණධාතුව... ඝාණවිඤ්ඤාණධාතුව... ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුව... කායවිඤ්ඤාණධාතුව... මනෝධාතුව... මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව හා විප්‍රයුක්ත වූවාහු ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5 කින් ද, ආයතන 12 කින් ද, ධාතු 17 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිම ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිම ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන්නේ නොවේ; එක් ධාතුවකින් (එනම් ඒ ඒ විඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๒. สจฺจาทิ

2. සත්‍ය ආදිය.

---

๔๖๐. ทุกฺขสจฺเจน [Pg.89] เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

460. දුක්ඛ සත්‍යය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් ඇත් ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 2 කින් ද, ධාතු 2 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10 කින් ද, ධාතු 16 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๔๖๑. สมุทยสจฺเจน เย ธมฺมา… มคฺคสจฺเจน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

461. සමුදය සත්‍යය හා... මාර්ග සත්‍යය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් ඇත් ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5 කින් ද, ආයතන 12 කින් ද, ධාතු 18 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිම ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ කිසිම ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවන්නේ නොවේ.

---

๔๖๒. นิโรธสจฺเจน เย ธมฺมา… จกฺขุนฺทฺริเยน เย ธมฺมา … กายินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อิตฺถินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปุริสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

462. නිරෝධ සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චක්ඛුන්ද්‍රිය... කායින්ද්‍රිය... ඉත්ථින්ද්‍රිය... පුරිසින්ද්‍රිය හා විප්‍රයුක්ත වූවාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 2 කින් ද, ධාතු 8 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10 කින් ද, ධාතු 10 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๔๖๓. สุขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ทุกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โสมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… โทมนสฺสินฺทฺริเยน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

463. සුඛින්ද්‍රිය... දුක්ඛින්ද්‍රිය... සෝමනස්සින්ද්‍රිය... දෝමනස්සින්ද්‍රිය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් ඇත් ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5 කින් ද, ආයතන 12 කින් ද, ධාතු 18 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිම ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ කිසිම ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවන්නේ නොවේ.

---

๔๖๔. อุเปกฺขินฺทฺริเยน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ เตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

464. උපෙක්ඛින්ද්‍රිය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් ඇත් ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5 කින් ද, ආයතන 12 කින් ද, ධාතු 13 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිම ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිම ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන්නේ නොවේ; ධාතු 5 කින් සංග්‍රහ නොවෙති.

---

๔๖๕. สทฺธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… วีริยินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… สมาธินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… ปญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อญฺญาตาวินฺทฺริเยน เย ธมฺมา… อวิชฺชาย เย ธมฺมา… อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาเรหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ [Pg.90] ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

465. යම් ධර්ම කෙනෙක් ශ්‍රද්ධේන්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් වීර්යීන්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් සතින්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් සමාධින්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් ප්‍රඥේන්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අඤ්ඤින්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අඤ්ඤාතාවීන්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අවිද්‍යාව සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සංස්කාරයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๖๖. สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาเณน เย ธมฺมา… สฬายตนปจฺจยา ผสฺเสน เย ธมฺมา… ผสฺสปจฺจยา เวทนาย เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

466. යම් ධර්ම කෙනෙක් සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඤ්ඤාණය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාව සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය), ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු එකොළසකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๖๗. เวทนาปจฺจยา ตณฺหาย เย ธมฺมา… ตณฺหาปจฺจยา อุปาทาเนน เย ธมฺมา… กมฺมภเวน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

467. යම් ධර්ම කෙනෙක් වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් තණ්හාව සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් උපාදානය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් කර්ම භවය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๖๘. อุปปตฺติภเวน เย ธมฺมา… สญฺญาภเวน เย ธมฺมา… ปญฺจโวการภเวน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

468. යම් ධර්ම කෙනෙක් උප්පත්ති භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් සඤ්ඤී භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් පඤ්චවෝකාර භවය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු තුනකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๖๙. กามภเวน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เตรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

469. යම් ධර්ම කෙනෙක් කාම භවය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු පහකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහතුනකින් අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๗๐. รูปภเวน เย ธมฺมา… อสญฺญาภเวน เย ธมฺมา… เอกโวการภเวน เย ธมฺมา… ปริเทเวน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

470. යම් ධර්ම කෙනෙක් රූප භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අසඤ්ඤී භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් ඒකවෝකාර භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් පරිදේවය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๗๑. อรูปภเวน เย ธมฺมา… เนวสญฺญานาสญฺญาภเวน เย ธมฺมา… จตุโวการภเวน เย ธมฺมา… โสเกน เย ธมฺมา… ทุกฺเขน เย ธมฺมา… โทมนสฺเสน เย ธมฺมา… อุปายาเสน เย ธมฺมา… สติปฏฺฐาเนน เย ธมฺมา… สมฺมปฺปธาเนน เย ธมฺมา… อิทฺธิปาเทน เย ธมฺมา… ฌาเนน เย ธมฺมา… อปฺปมญฺญาย เย ธมฺมา… ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ เย ธมฺมา… ปญฺจหิ พเลหิ เย ธมฺมา [Pg.91]… สตฺตหิ โพชฺฌงฺเคหิ เย ธมฺมา… อริเยน อฏฺฐงฺคิเกน มคฺเคน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

471. යම් ධර්ම කෙනෙක් අරූප භවය, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤා භවය, චතුවෝකාර භවය, සෝකය, දුක්ඛය, දෝමනස්සය, උපායාසය, සතිපට්ඨානය, සම්මප්පධානය, ඉද්ධිපාදය, ධ්‍යානය, අප්පමඤ්ඤාව, ඉන්ද්‍රිය පහ, බල පහ, බොජ්ඣංග හත සහ උතුම් වූ අෂ්ටාංගික මාර්ගය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

---

๓. ผสฺสาทิสตฺตกํ

3. ඵස්සය ආදී සතකි.

---

๔๗๒. ผสฺเสน เย ธมฺมา… เวทนาย เย ธมฺมา… สญฺญาย เย ธมฺมา… เจตนาย เย ธมฺมา… จิตฺเตน เย ธมฺมา… มนสิกาเรน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

472. යම් ධර්ම කෙනෙක් ඵස්සය සමග ද, වේදනාව සමග ද, සඤ්ඤාව සමග ද, චේතනාව සමග ද, චිත්තය සමග ද, මනසිකාරය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු එකොළසකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๗๓. อธิโมกฺเขน เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

473. යම් ධර්ම කෙනෙක් අධිමොක්ඛය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් ද, කිසිදු ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) ද අසංගෘහිත වෙති.

---

๔. ติกํ

4. තික මාතිකා.

---

๔๗๔. กุสเลหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อกุสเลหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

474. යම් ධර්ම කෙනෙක් කුසල ධර්මයන් සමග ද, අකුසල ධර්මයන් සමග ද, සුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් සමග ද, දුක්ඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๗๕. อพฺยากเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

475. යම් ධර්ම කෙනෙක් අව්‍යකෘත ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๗๖. อทุกฺขมสุขาย [Pg.92] เวทนาย สมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… วิปาเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ เตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

476. යම් ධර්ම කෙනෙක් අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් සමග ද, විපාක ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහතුනකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් ද, කිසිදු ආයතනයකින් ද, ධාතු පහකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๗๗. วิปากธมฺมธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺฐสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

477. යම් ධර්ම කෙනෙක් විපාකධර්ම ධර්මයන් සමග ද, සංකිලිට්ඨ සංකිලේසික ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๗๘. เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุปาทินฺนุปาทานิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุปาทินฺนอนุปาทานิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสํกิลิฏฺฐอสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

478. යම් ධර්ම කෙනෙක් නේවා විපාක න විපාකධර්ම ධර්මයන් සමග ද, අනුපාදින්න උපාදානීය ධර්මයන් සමග ද, අනුපාදින්න අනුපාදානීය ධර්මයන් සමග ද, අසංකිලිට්ඨ අසංකිලේසික ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๗๙. อุปาทินฺนุปาทานิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

479. උපාදින්නුපාදානීය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු තුනකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු පහළොවකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๘๐. อสํกิลิฏฺฐสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

480. අසංකිලිට්ඨසංකිලේසික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๘๑. สวิตกฺกสวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

481. සවිතක්කසවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දාහතකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් අසංගෘහිත නොවන අතර එක් ධාතුවකින් පමණක් අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๘๒. อวิตกฺกวิจารมตฺเตหิ [Pg.93] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

482. අවිතක්කවිචාරමත්ත ධර්මයන්ගෙන් ද, පීතිසහගත ධර්මයන්ගෙන් ද, සුඛසහගත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๘๓. อวิตกฺกอวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

483. අවිතක්කඅවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු තුනකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු පහළොවකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๘๔. อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ เตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

484. උපෙක්ඛාසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහතුනකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් අසංගෘහිත නොවන අතර ධාතු පහකින් අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๘๕. ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาจยคามีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปจยคามีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เสกฺเขหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อเสกฺเขหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มหคฺคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

485. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් ද, ආචයගාමී ධර්මයන්ගෙන් ද, අපචයගාමී ධර්මයන්ගෙන් ද, ශෛක්ෂ ධර්මයන්ගෙන් ද, අශෛක්ෂ ධර්මයන්ගෙන් ද, මහග්ගත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๘๖. เนว ทสฺสเนน น ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เนว ทสฺสเนน น ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เนวาจยคามินาปจยคามีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เนวเสกฺขนาเสกฺเขหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปริตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

486. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ද නොවන භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ද නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ද නොවන භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ද නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, ආචයගාමී ද නොවන අපචයගාමී ද නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, ශෛක්ෂ ද නොවන අශෛක්ෂ ද නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, පරිත්ත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๘๗. อปฺปมาเณหิ [Pg.94] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปณีเตหิ ธมฺเมหิ เย วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

487. අප්පමාණ ධර්මයන්ගෙන් ද, පණීත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๘๘. ปริตฺตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ ทฺวาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

488. පරිත්තාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දොළසකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් අසංගෘහිත නොවන අතර ධාතු හයකින් අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๘๙. มหคฺคตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปฺปมาณารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… หีเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มิจฺฉตฺตนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สมฺมตฺตนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… มคฺคาธิปตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

489. මහග්ගතාරම්මණ, අප්පමාණාරම්මණ, හීන, මිච්ඡත්තනියත, සම්මත්තනියත, මග්ගාරම්මණ, මග්ගහේතුක සහ මග්ගාධිපති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๙๐. มชฺฌิเมหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

490. මජ්ඣිම ධර්මයන්ගෙන් ද, අනියත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๙๑. อุปฺปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุปฺปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปฺปาทีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อตีเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนาคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปจฺจุปฺปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อชฺฌตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… พหิทฺธาหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สนิทสฺสนสปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนิทสฺสนสปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

491. උප්පන්න, අනුප්පන්න, උප්පාදී, අතීත, අනාගත, පච්චුප්පන්න, අජ්ඣත්ත, බහිද්ධ, සනිදස්සනසප්පටිඝ සහ අනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

---

๔๙๒. อตีตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนาคตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อชฺฌตฺตารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… พหิทฺธารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ [Pg.95] เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

492. අතීතාරම්මණ, අනාගතාරම්මණ, අජ්ඣත්තාරම්මණ සහ බහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

---

๔๙๓. ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อชฺฌตฺตพหิทฺธารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ ทฺวาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

493. වර්තමාන අරමුණු ඇති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... අධ්‍යාත්මික හා බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්ද, ආයතන දොළසකින්ද, ධාතු දොළසකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, ධාතු හයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๕. ทุกํ

5. දුක (දෙක බැගින් වූ කොටස).

---

๔๙๔. เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว สเหตุเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สเหตุเกหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว เหตุสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น เหตุสเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

494. හේතු වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සහේතුක වූ ද හේතු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු වූ ද හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද හේතු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නහේතුසහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්ද, ආයතන දොළසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๔๙๕. อเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุวิปฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น เหตุอเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

495. අහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නහේතු-අහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๔๙๖. อปฺปจฺจเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสงฺขเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สนิทสฺสเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… รูปีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โลกุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ [Pg.96] อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

496. අප්‍රත්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංඛත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සනිදස්සන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... රූපී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ලෝකෝත්තර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๔๙๗. โลกิเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

497. ලෞකික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๔๙๘. อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว สาสเวหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว อาสวสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

498. ආසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව වූ ද සාසව වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව වූ ද ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ආසව නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්ද, ආයතන දොළසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๔๙๙. สาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สาสเวหิ เจว โน จ อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺเตหิ สาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

499. සාසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සාසව වූ ද ආසව නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව විප්‍රයුක්ත වූ සාසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๕๐๐. อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺเตหิ อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

500. අනාසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව විප්‍රයුක්ත වූ අනාසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๕๐๑. สํโยชเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… คนฺเถหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โอเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โยเคหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นีวรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ เจว ปรามฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา[Pg.97]? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

501. සංයෝජන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ගන්ථ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඕඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... යෝග ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස වූ ද පරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්ද, ආයතන දොළසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๕๐๒. ปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามฏฺเฐหิ เจว โน จ ปรามาเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺเตหิ ปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

502. පරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමට්ඨ වූ ද පරාමාස නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස විප්‍රයුක්ත වූ පරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๕๐๓. อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺเตหิ อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

503. අපරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස විප්‍රයුක්ත වූ අපරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๕๐๔. สารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เจตสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา เอเกน ขนฺเธน เอกาทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

504. සාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චෛතසික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු එකොළසකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๕๐๕. อนารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตวิปฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทาธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุปาทินฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

505. අනාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදා ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුපාදින්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

---

๕๐๖. อุปาทินฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ตีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

506. උපාදින්න (කර්මයෙන් උපන්) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 3කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 15කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๐๗. อุปาทาเนหิ [Pg.98] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิเลสิเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิลิฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺเฐหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

507. උපාදාන ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශ ධර්මයන්ගෙන් ද, සංකිලිට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශ වූ ද සංකිලේසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශ වූ ද සංකිලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, සංකිලිට්ඨ වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛත ධර්මය (නිවන) ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 18කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත.

---

๕๐๘. สํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสํกิลิฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิเลสิเกหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺเตหิ สํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

508. සංකිලේසික ධර්මයන්ගෙන් ද, අසංකිලිට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් ද, සංකිලේසික වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත වූ ද සංකිලේසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 2කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 16කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๐๙. อสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺเตหิ อสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

509. අසංකිලේසික ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත වූ ද අසංකිලේසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 8කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 10කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๑๐. ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

510. දර්ශනයෙන් (සෝතාපත්ති මග්ගයෙන්) ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් (ඉහළ මඟ තුනෙන්) ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 18කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත.

---

๕๑๑. น ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา [Pg.99] วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

511. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 2කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 16කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๑๒. สวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ สตฺตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา อสงฺคหิตา.

512. සවිතක්ක ධර්මයන්ගෙන් ද, සවිචාර ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 17කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, එක් ධාතුවකින් (මනෝ ධාතුවෙන්) පමණක් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๑๓. สปฺปีติเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

513. සප්පීතික (පීතිය සහිත) ධර්මයන්ගෙන් ද, පීතිසහගත ධර්මයන්ගෙන් ද, සුඛසහගත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 18කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත.

---

๕๑๔. อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ เตรสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

514. උපේක්ඛාසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 13කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත; ධාතු 5කින් සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๑๕. กามาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปริยาปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สอุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

515. කාමාවචර ධර්මයන්ගෙන් ද, පරියාපන්න (වෘත්තයට ඇතුළත්) ධර්මයන්ගෙන් ද, සඋත්තර (තමන්ට වඩා උසස් ධර්ම ඇති) ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 2කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 16කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๑๖. น กามาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปริยาปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ อฏฺฐหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

516. කාමාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, අපරියාපන්න ධර්මයන්ගෙන් ද, අනුත්තර ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 8කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 10කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

๕๑๗. รูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อรูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นิยฺยานิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา … สรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา อสงฺขตํ ขนฺธโต ฐเปตฺวา [Pg.100] ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ทฺวาทสหายตเนหิ อฏฺฐารสหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ น กาหิจิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

517. රූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් ද, අරූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් ද, නිය්‍යානික (නිවනට පමුණුවන) ධර්මයන්ගෙන් ද, නියත ධර්මයන්ගෙන් ද, සරණ (ක්ලේශ සහිත) ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 18කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත.

---

๕๑๘. น รูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น อรูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนิยฺยานิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา? เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ ทฺวีหายตเนหิ ทฺวีหิ ธาตูหิ สงฺคหิตา. กติหิ อสงฺคหิตา? เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ อสงฺคหิตา.

518. රූපාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, අරූපාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, අනිය්‍යානික ධර්මයන්ගෙන් ද, අනියත ධර්මයන්ගෙන් ද, අරණ (ක්ලේශ රහිත) ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධ ආයතන ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ වේද? ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 2කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 16කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

---

ธมฺมายตนํ ธมฺมธาตุ, อถ ชีวิตํ นามรูปํ;

สฬายตนํ ชาติชรามตํ, ทฺเว จ ติเก น ลพฺภเร.

ධම්මායතනය ද, ධම්මධාතුව ද, එමෙන්ම ජීවිතින්ද්‍රියය ද, නාමරූපය ද, සළායතනය ද, ජාති-ජරා-මරණය ද යන මේ ධර්මයන් සහ ටික මාතෘකාවන්හි පද දෙකක් යන මේවා නොලැබෙත්.

---

ปฐมนฺตเร สตฺต จ, โคจฺฉเก ทส อปรนฺเต;

จุทฺทส ฉ จ มตฺถเก, อิจฺเจเต สตฺตจตฺตาลีส ธมฺมา;

สมุจฺเฉเท น ลพฺภนฺติ, โมฆปุจฺฉเกน จาติ.

ප්‍රථම චූළන්තර දුකෙහි පද හතක් ද, ගොච්ඡකයෙහි පද දසයක් ද, පරාමාස ගොච්ඡකයට පසුව එන මහන්තර දුකෙහි පද දහහතරක් ද, පිට්ඨි දුකෙහි පද හයක් ද වශයෙන් මෙසේ මේ හතළිස් හතක් වූ ධර්මයෝ සමුච්ඡේද නයෙහි සහ මෝඝප්‍රශ්නක නයෙහි නොලැබෙත්.

---

วิปฺปยุตฺเตนสงฺคหิตาสงฺคหิตปทนิทฺเทโส จุทฺทสโม.

විප්පයුත්ත පදයෙන් සංගෘහිත හා අසංගෘහිත පද නිර්දේශය නම් වූ දහහතරවැනි ක්‍රමයයි.

---

ธาตุกถาปกรณํ นิฏฺฐิตํ.

ධාතුකථා ප්‍රකරණය නිමාවට පත් විය.