නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

භාග්‍යවත් වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා!

අභිධම්මපිටකෙ

අභිධර්ම පිටකයෙහි

ධාතුකථාපාළි

ධාතුකථා පාළිය

උද්දෙසො

උද්දේසය (උද්දේස වාරය)

1. නයමාතිකා

1. නය මාතෘකාව (නය මාතිකා)

1. (1) සඞ්ගහො [Pg.1] අසඞ්ගහො (2) සඞ්ගහිතෙන අසඞ්ගහිතං (3) අසඞ්ගහිතෙන සඞ්ගහිතං (4) සඞ්ගහිතෙන සඞ්ගහිතං (5) අසඞ්ගහිතෙන අසඞ්ගහිතං (6) සම්පයොගො විප්පයොගො (7)සම්පයුත්තෙන විප්පයුත්තං (8) විප්පයුත්තෙන සම්පයුත්තං (9) සම්පයුත්තෙන සම්පයුත්තං (10)විප්පයුත්තෙන විප්පයුත්තං (11) සඞ්ගහිතෙන සම්පයුත්තං විප්පයුත්තං (12) සම්පයුත්තෙන සඞ්ගහිතං අසඞ්ගහිතං (13) අසඞ්ගහිතෙන සම්පයුත්තං විප්පයුත්තං (14) විප්පයුත්තෙන සඞ්ගහිතං අසඞ්ගහිතං.

1. (1) සංග්‍රහය, අසංග්‍රහය, (3) සංගෘහිත වූවන් හා අසංගෘහිතය, (4) අසංගෘහිත වූවන් හා සංගෘහිතය, (5) සංගෘහිත වූවන් හා සංගෘහිතය, (6) අසංගෘහිත වූවන් හා අසංගෘහිතය, (7) සම්ප්‍රයෝගය, විප්‍රයෝගය, (8) සම්ප්‍රයුක්ත වූවන් හා විප්‍රයුක්තය, (9) විප්‍රයුක්ත වූවන් හා සම්ප්‍රයුක්තය, (10) සම්ප්‍රයුක්ත වූවන් හා සම්ප්‍රයුක්තය, (11) විප්‍රයුක්ත වූවන් හා විප්‍රයුක්තය, (12) සංගෘහිත වූවන් හා සම්ප්‍රයුක්තය සහ විප්‍රයුක්තය, (13) සම්ප්‍රයුක්ත වූවන් හා සංග්‍රහය සහ අසංග්‍රහය, (14) අසංගෘහිත වූවන් හා සම්ප්‍රයුක්තය සහ විප්‍රයුක්තය, (15) විප්‍රයුක්ත වූවන් හා සංග්‍රහය සහ අසංග්‍රහය.

2. අබ්භන්තරමාතිකා

2. අභ්‍යන්තර මාතෘකාව (අබ්භන්තර මාතිකා)

2. (1) පඤ්චක්ඛන්ධා (2) ද්වාදසායතනානි (3) අට්ඨාරස ධාතුයො (4) චත්තාරි සච්චානි (5) බාවීසතින්ද්‍රියානි (6) පටිච්චසමුප්පාදො (7) චත්තාරො සතිපට්ඨානා (8)චත්තාරො සම්මප්පධානා (9) චත්තාරො ඉද්ධිපාදා (10) චත්තාරි ඣානානි (11) චතස්සො අප්පමඤ්ඤායො (12) පඤ්චින්ද්‍රියානි (13) පඤ්ච බලානි (14) සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා (15)අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො (16) ඵස්සො වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා චිත්තං අධිමොක්ඛො මනසිකාරො.

2. (1) පංචස්කන්ධයෝ ද, (2) දොළොස් ආයතනයෝ ද, (3) දහඅට ධාතූහු ද, (4) සතර සත්‍යයෝ ද, (5) විසිදෙකක් වූ ඉන්ද්‍රියයෝ ද, (6) පටිච්ච සමුප්පාදය ද, (7) සතර සතිපට්ඨානයෝ ද, (8) සතර සම්මප්පධානයෝ ද, (9) සතර ඉද්ධිපාදයෝ ද, (10) සතර ධ්‍යානයෝ ද, (11) සතර අප්‍රමාණයෝ ද, (12) පංච ඉන්ද්‍රියයෝ ද, (13) පංච බලයෝ ද, (14) සප්ත බොජ්ඣංගයෝ ද, (15) ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ද, (16) ඵස්සය, වේදනාව, සංඥාව, චේතනාව, චිත්තය, අධිමොක්ඛය, මනසිකාරය යන මේ ධර්මයෝ වෙති.

3. නයමුඛමාතිකා

3. නයමුඛ මාතෘකාව (නයමුඛ මාතිකා)

3. තීහි [Pg.2] සඞ්ගහො, තීහි අසඞ්ගහො, චතූහි සම්පයොගො, චතූහි විප්පයොගො.

3. තුන් ආකාරයකින් සංග්‍රහය, තුන් ආකාරයකින් අසංග්‍රහය, සතර ආකාරයකින් සම්ප්‍රයෝගය, සතර ආකාරයකින් විප්‍රයෝගය.

4. ලක්ඛණමාතිකා

4. ලක්ෂණ මාතෘකාව (ලක්ඛණ මාතිකා)

4. සභාගො, විසභාගො.

4. සභාගය, විභාගය.

5. බාහිරමාතිකා

5. බාහිර මාතෘකාව (බාහිර මාතිකා)

5. සබ්බාපි ධම්මසඞ්ගණී ධාතුකථාය මාතිකාති.

5. මුළු ධම්මසංගණී මාතෘකාවම ධාතුකථාවට මාතෘකා වේ.

1. පඨමනයො

1. පළමු ක්‍රමය (පඨම නය)

1. සඞ්ගහාසඞ්ගහපදනිද්දෙසො

1. සංග්‍රහ-අසංග්‍රහ පද නිර්දේශය

1. ඛන්ධො

1. ස්කන්ධය

6. රූපක්ඛන්ධො [Pg.3] කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො? රූපක්ඛන්ධො එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

6. රූපස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? රූපස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? (රූපස්කන්ධය) ස්කන්ධ සතරකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

7. වෙදනාක්ඛන්ධො කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො? වෙදනාක්ඛන්ධො එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

7. වේදනාස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? වේදනාස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ සතරකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු දාහතකින් අසංගෘහිත ය.

8. සඤ්ඤාක්ඛන්ධො කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො? සඤ්ඤාක්ඛන්ධො එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

8. සංඥාස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? සංඥාස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ සතරකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු දාහතකින් අසංගෘහිත ය.

9. සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො? සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

9. සංස්කාරස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? සංස්කාරස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ සතරකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු දාහතකින් අසංගෘහිත ය.

10. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො? විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

10. විඥානස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? විඥානස්කන්ධය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ සතරකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් අසංගෘහිත ය.

(එකමූලකං.)

(එක් පදයක් මූලික කොට ගත් වාරයයි.)

11. රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි [Pg.4] එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

11. රූපස්කන්ධය හා වේදනාස්කන්ධය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? රූපස්කන්ධය හා වේදනාස්කන්ධය ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

12. රූපක්ඛන්ධො ච සඤ්ඤාක්ඛන්ධො ච…පෙ… ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

12. රූපස්කන්ධය හා සංඥාස්කන්ධය ද ...පෙ... ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

13. රූපක්ඛන්ධො ච සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ච…පෙ… ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

13. රූපස්කන්ධය හා සංස්කාරස්කන්ධය ද ...පෙ... ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

14. රූපක්ඛන්ධො ච විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො ච…පෙ… ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි, න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

14. රූපස්කන්ධය හා විඥානස්කන්ධය ද ...පෙ... ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දොළොසකින්, ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින් අසංගෘහිත ය, කිසිදු ආයතනයකින් අසංගෘහිත නොවේ, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

(දුකමූලකං.)

(පද දෙකක් මූලික කොට ගත් වාරයයි.)

15. රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච සඤ්ඤාක්ඛන්ධො ච කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච සඤ්ඤාක්ඛන්ධො ච තීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

15. රූපස්කන්ධය ද වේදනාස්කන්ධය ද සංඥාස්කන්ධය ද ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංගෘහිත ද? රූපස්කන්ධය, වේදනාස්කන්ධය හා සංඥාස්කන්ධය යන මේවා ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

16. රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ච…පෙ… තීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

16. රූපස්කන්ධය ද වේදනාස්කන්ධය ද සංස්කාරස්කන්ධය ද ...පෙ... ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින්, ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත ය. ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, එක් ආයතනයකින්, ධාතු සතකින් අසංගෘහිත ය.

17. රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො ච…පෙ… තීහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි, න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

17. රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය ද... (යනාදිය) ස්කන්ධ තුනකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ දෙකකින් (සංඥාක්ඛන්ධය හා සංඛාරක්ඛන්ධය) සංග්‍රහ නොවේ. කිසිදු ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ (එනම් සියලු ආයතන හා ධාතුවලට ඇතුළත් වේ).

(තිකමූලකං.)

(තුන් වැදෑරුම් මූලිකයයි.)

18. රූපක්ඛන්ධො [Pg.5] ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච සඤ්ඤාක්ඛන්ධො ච සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ච කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච සඤ්ඤාක්ඛන්ධො ච සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ච චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

18. රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, සංඛාරක්ඛන්ධය ද ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, සංඛාරක්ඛන්ධය ද ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු එකොළසකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) ද, ධාතු හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතුවලින්) ද සංග්‍රහ නොවේ.

19. රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච සඤ්ඤාක්ඛන්ධො ච විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො ච…පෙ… චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන, න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

19. රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය ද... (යනාදිය) ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධයෙන්) සංග්‍රහ නොවේ. කිසිදු ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ.

(චතුක්කමූලකං.)

(හතර වැදෑරුම් මූලිකයයි.)

20. රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච සඤ්ඤාක්ඛන්ධො ච සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ච විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො ච කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? රූපක්ඛන්ධො ච වෙදනාක්ඛන්ධො ච සඤ්ඤාක්ඛන්ධො ච සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ච විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො ච පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

20. රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, සංඛාරක්ඛන්ධය ද, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය ද ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? රූපක්ඛන්ධය ද, වේදනාක්ඛන්ධය ද, සංඥාක්ඛන්ධය ද, සංඛාරක්ඛන්ධය ද, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ.

21. පඤ්චක්ඛන්ධා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? පඤ්චක්ඛන්ධා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

21. පංචස්කන්ධයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? පංචස්කන්ධයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වෙති. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ.

(පඤ්චකං.)

(පස් වැදෑරුම් කාණ්ඩයයි.)

2. ආයතනං

2. ආයතන

22. චක්ඛායතනං කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං? චක්ඛායතනං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

22. චක්ඛායතනය ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? චක්ඛායතනය එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, එක් ආයතනයකින් (චක්ඛායතනයෙන්) ද, එක් ධාතුවකින් (චක්ඛුධාතුවෙන්) ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

23. සොතායතනං [Pg.6]… ඝානායතනං… ජිව්හායතනං… කායායතනං… රූපායතනං… සද්දායතනං… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

23. සෝතායතනය... ඝාණායතනය... ජිව්හායතනය... කායායතනය... රූපායතනය... සද්දායතනය... ගන්ධායතනය... රසායතනය... ඵොට්ඨබ්බායතනය... (යනාදිය) එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

24. මනායතනං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

24. මනායතනය එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) ද, ධාතු හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතුවලින්) ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු එකොළසකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

25. ධම්මායතනං අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

25. ධම්මායතනය (අසංඛත වූ නිවන ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට) ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

(එකමූලකං.)

(එක් වැදෑරුම් මූලිකයයි.)

26. චක්ඛායතනඤ්ච සොතායතනඤ්ච එකෙන ඛන්ධෙන ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

26. චක්ඛායතනය හා සෝතායතනය එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

27. චක්ඛායතනඤ්ච ඝානායතනඤ්ච… චක්ඛායතනඤ්ච ජිව්හායතනඤ්ච… චක්ඛායතනඤ්ච කායායතනඤ්ච… චක්ඛායතනඤ්ච රූපායතනඤ්ච… චක්ඛායතනඤ්ච සද්දායතනඤ්ච… චක්ඛායතනඤ්ච ගන්ධායතනඤ්ච… චක්ඛායතනඤ්ච රසායතනඤ්ච… චක්ඛායතනඤ්ච ඵොට්ඨබ්බායතනඤ්ච එකෙන ඛන්ධෙන ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

27. චක්ඛායතනය හා ඝාණායතනය ද... චක්ඛායතනය හා ජිව්හායතනය ද... චක්ඛායතනය හා කායායතනය ද... චක්ඛායතනය හා රූපායතනය ද... චක්ඛායතනය හා සද්දායතනය ද... චක්ඛායතනය හා ගන්ධායතනය ද... චක්ඛායතනය හා රසායතනය ද... චක්ඛායතනය හා ඵොට්ඨබ්බායතනය ද එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

28. චක්ඛායතනඤ්ච මනායතනඤ්ච ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

28. චක්ඛායතනය හා මනායතනය ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

29. චක්ඛායතනඤ්ච ධම්මායතනඤ්ච අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

29. චක්ඛායතනය හා ධම්මායතනය (අසංඛත වූ නිවන ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට) ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

(දුකමූලකං.)

(දෙවැදෑරුම් මූලිකයයි.)

30. ද්වාදසායතනානි [Pg.7] කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? ද්වාදසායතනානි අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

30. ආයතන දොළස ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? ආයතන දොළස (අසංඛත වූ නිවන ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට) ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවූවා නොවේ.

(ද්වාදසකං.)

(දොළොස් වැදෑරුම් කාණ්ඩයයි.)

3. ධාතු

3. ධාතු

31. චක්ඛුධාතු කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? චක්ඛුධාතු එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

31. චක්ඛුධාතුව ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින් හා ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වේ ද? චක්ඛුධාතුව එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

32. සොතධාතු… ඝානධාතු… ජිව්හාධාතු… කායධාතු… රූපධාතු… සද්දධාතු… ගන්ධධාතු… රසධාතු… ඵොට්ඨබ්බධාතු… චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු… සොතවිඤ්ඤාණධාතු… ඝානවිඤ්ඤාණධාතු… ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු… කායවිඤ්ඤාණධාතු… මනොධාතු… මනොවිඤ්ඤාණධාතු එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

32. සෝතධාතුව... ඝාණධාතුව... ජිව්හාධාතුව... කායධාතුව... රූපධාතුව... සද්දධාතුව... ගන්ධධාතුව... රසධාතුව... ඵොට්ඨබ්බධාතුව... චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව... සෝතවිඤ්ඤාණධාතුව... ඝාණවිඤ්ඤාණධාතුව... ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුව... කායවිඤ්ඤාණධාතුව... මනෝධාතුව... මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) ද, එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් (රූප, වේදනා, සංඥා, සංඛාර) ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

33. ධම්මධාතු අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

33. ධම්මධාතුව (අසංඛත වූ නිවන ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට) ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

(එකමූලකං.)

(එක් වැදෑරුම් මූලිකයයි.)

34. චක්ඛුධාතු ච සොතධාතු ච එකෙන ඛන්ධෙන ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

34. චක්ඛුධාතුව හා සෝතධාතුව එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වේ. ස්කන්ධ කීයකින් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

35. චක්ඛුධාතු ච ඝානධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච ජිව්හාධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච කායධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච රූපධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච සද්දධාතු ච… චක්ඛුධාතු [Pg.8] ච ගන්ධධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච රසධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච ඵොට්ඨබ්බධාතු ච එකෙන ඛන්ධෙන ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

35. චක්ඛුධාතුව සහ ඝාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ ජිව්හාධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ කායධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ රූපධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ සද්දධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ ගන්ධධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ රසධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ පොට්ඨබ්බධාතුව ද එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වේ.

36. චක්ඛුධාතු ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු ච ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

36. චක්ඛුධාතුව සහ චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව ද ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වේ.

37. චක්ඛුධාතු ච සොතවිඤ්ඤාණධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච ඝානවිඤ්ඤාණධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච කායවිඤ්ඤාණධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච මනොධාතු ච… චක්ඛුධාතු ච මනොවිඤ්ඤාණධාතු ච ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

37. චක්ඛුධාතුව සහ සෝතවිඤ්ඤාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ ඝාණවිඤ්ඤාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ කායවිඤ්ඤාණධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ මනෝධාතුව ද... චක්ඛුධාතුව සහ මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව ද ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වේ.

38. චක්ඛුධාතු ච ධම්මධාතු ච අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

38. චක්ඛුධාතුව සහ ධම්මධාතුව ද අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වේ.

(දුකමූලකං.)

(දුක මූලකය.)

39. අට්ඨාරස ධාතුයො කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? අට්ඨාරස ධාතුයො අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

39. දහඅටක් වූ ධාතූහු කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින් සහ කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත ද? දහඅටක් වූ ධාතූහු අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

(අට්ඨාරසකං.)

(අට්ඨාරසකය.)

4. සච්චං

4. සත්‍යය

40. දුක්ඛසච්චං කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං? දුක්ඛසච්චං පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

40. දුක්ඛ සත්‍යය කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින් සහ කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත ද? දුක්ඛ සත්‍යය ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

41. සමුදයසච්චං [Pg.9]… මග්ගසච්චං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

41. සමුදය සත්‍යය ද... මාර්ග සත්‍යය ද එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

42. නිරොධසච්චං න කෙහිචි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? පඤ්චහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

42. නිරෝධ සත්‍යය කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංගෘහිත නොවන අතර එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

(එකමූලකං.)

(ඒකමූලකය.)

43. දුක්ඛසච්චඤ්ච සමුදයසච්චඤ්ච පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

43. දුක්ඛ සත්‍යය සහ සමුදය සත්‍යය ද ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

44. දුක්ඛසච්චඤ්ච මග්ගසච්චඤ්ච පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

44. දුක්ඛ සත්‍යය සහ මාර්ග සත්‍යය ද ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

45. දුක්ඛසච්චඤ්ච නිරොධසච්චඤ්ච අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

45. දුක්ඛ සත්‍යය සහ නිරෝධ සත්‍යය ද අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

(දුකමූලකං.)

(දුකමූලකය.)

46. දුක්ඛසච්චඤ්ච සමුදයසච්චඤ්ච මග්ගසච්චඤ්ච පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

46. දුක්ඛ සත්‍යය ද සමුදය සත්‍යය ද මාර්ග සත්‍යය ද ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

47. දුක්ඛසච්චඤ්ච සමුදයසච්චඤ්ච නිරොධසච්චඤ්ච අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

47. දුක්ඛ සත්‍යය ද සමුදය සත්‍යය ද නිරෝධ සත්‍යය ද අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

(තිකමූලකං.)

(තිකමූලකය.)

48. දුක්ඛසච්චඤ්ච [Pg.10] සමුදයසච්චඤ්ච මග්ගසච්චඤ්ච නිරොධසච්චඤ්ච අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

48. දුක්ඛ සත්‍යය ද සමුදය සත්‍යය ද මාර්ග සත්‍යය ද නිරෝධ සත්‍යය ද අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

49. චත්තාරි සච්චානි කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතානි? චත්තාරි සච්චානි අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතානි. කතිහි අසඞ්ගහිතානි? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතානි.

49. සත්‍ය සතර කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින් සහ කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත ද? සත්‍ය සතර අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළහකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවේ.

(චතුක්කං.)

(චතුක්කය.)

5. ඉන්ද්‍රියං

5. ඉන්ද්‍රිය

50. චක්ඛුන්ද්‍රියං කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං? චක්ඛුන්ද්‍රියං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

50. චක්ඛුන්ද්‍රිය කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින් සහ කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත ද? චක්ඛුන්ද්‍රිය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

51. සොතින්ද්‍රියං… ඝානින්ද්‍රියං… ජිව්හින්ද්‍රියං… කායින්ද්‍රියං… ඉත්ථින්ද්‍රියං … පුරිසින්ද්‍රියං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

51. සෝතින්ද්‍රිය... ඝාණින්ද්‍රිය... ජිව්හින්ද්‍රිය... කායින්ද්‍රිය... ඉත්ථින්ද්‍රිය... පුරිසින්ද්‍රිය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

52. මනින්ද්‍රියං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

52. මනින්ද්‍රිය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් අසංගෘහිත වේ.

53. ජීවිතින්ද්‍රියං ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? තීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

53. ජීවිතින්ද්‍රිය ස්කන්ධ දෙකකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් අසංගෘහිත ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් අසංගෘහිත වේ.

54. සුඛින්ද්‍රියං [Pg.11]… දුක්ඛින්ද්‍රියං… සොමනස්සින්ද්‍රියං… දොමනස්සින්ද්‍රියං… උපෙක්ඛින්ද්‍රියං… සද්ධින්ද්‍රියං… වීරියින්ද්‍රියං… සතින්ද්‍රියං… සමාධින්ද්‍රියං… පඤ්ඤින්ද්‍රියං… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං… අඤ්ඤින්ද්‍රියං… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

54. සුඛින්ද්‍රිය, දුක්ඛින්ද්‍රිය, සෝමනස්සින්ද්‍රිය, දෝමනස්සින්ද්‍රිය, උපෙක්ඛින්ද්‍රිය, සද්ධින්ද්‍රිය, විරියින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය, පඤ්ඤින්ද්‍රිය, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය, අඤ්ඤින්ද්‍රිය, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

(එකමූලකං.)

(එකමූලකයකි.)

55. චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච සොතින්ද්‍රියඤ්ච එකෙන ඛන්ධෙන ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

55. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ සෝතින්ද්‍රිය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දෙකකින් (චක්ඛායතන, සෝතායතන) සහ ධාතු දෙකකින් (චක්ඛුධාතු, සෝතධාතු) සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

56. චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච ඝානින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච ජිව්හින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච කායින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච ඉත්ථින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච පුරිසින්ද්‍රියඤ්ච එකෙන ඛන්ධෙන ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

56. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ ඝානින්ද්‍රිය ද, චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ ජිව්හින්ද්‍රිය ද, චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ කායින්ද්‍රිය ද, චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ ඉත්ථින්ද්‍රිය ද, චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ පුරිසින්ද්‍රිය ද යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

57. චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච මනින්ද්‍රියඤ්ච ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

57. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ මනින්ද්‍රිය යන මේවා ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

58. චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච ජීවිතින්ද්‍රියඤ්ච ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

58. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ ජීවිතින්ද්‍රිය යන මේවා ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

59. චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච සුඛින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච දුක්ඛින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච සොමනස්සින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච දොමනස්සින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච උපෙක්ඛින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච සද්ධින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච වීරියින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච සතින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච සමාධින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච පඤ්ඤින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච අඤ්ඤින්ද්‍රියඤ්ච… චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියඤ්ච ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

59. චක්ඛුන්ද්‍රිය සහ සුඛින්ද්‍රිය... (යනාදී වශයෙන් ඉතිරි ඉන්ද්‍රියයන් ද සමඟ) යන මේවා ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

(දුකමූලකං.)

(දුකමූලකයකි.)

60. බාවීසතින්ද්‍රියානි [Pg.12] කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතානි? බාවීසතින්ද්‍රියානි චතූහි ඛන්ධෙහි සත්තහායතනෙහි තෙරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතානි. කතිහි අසඞ්ගහිතානි? එකෙන ඛන්ධෙන පඤ්චහායතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතානි.

60. බාවීසතින්ද්‍රිය (ඉන්ද්‍රිය විසි දෙක) කෙතෙක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතෙක් ආයතනයන්ගෙන් සහ කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ වේ ද? ඉන්ද්‍රිය විසි දෙක ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන හතකින් සහ ධාතු දහතුනකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන පහකින් සහ ධාතු පහකින් සංග්‍රහ නොවේ.

6. පටිච්චසමුප්පාදාදි

6. පටිච්චසමුප්පාදාදිය මෙතැන් සිට දක්වනු ලැබේ.

61. අවිජ්ජා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

61. අවිද්‍යාව එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

62. අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

62. අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සංඛාර එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

63. සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

63. සංඛාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඤ්ඤාණය එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් සංග්‍රහ නොවේ.

64. විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

64. විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් නාමරූප ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

65. නාමරූපපච්චයා සළායතනං ද්වීහි ඛන්ධෙහි ඡහායතනෙහි ද්වාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? තීහි ඛන්ධෙහි ඡහායතනෙහි ඡහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

65. නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සළායතනය ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන හයකින් සහ ධාතු දොළොසකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන හයකින් සහ ධාතු හයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

66. සළායතනපච්චයා ඵස්සො… ඵස්සපච්චයා වෙදනා… වෙදනාපච්චයා තණ්හා… තණ්හාපච්චයා උපාදානං… කම්මභවො එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

66. සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සය, ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාව, වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් තණ්හාව, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් උපාදානය, කර්මභවය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

67. උපපත්තිභවො [Pg.13]… කාමභවො… සඤ්ඤාභවො… පඤ්චවොකාරභවො පඤ්චහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතො.

67. උප්පත්තිභවය, කාමභවය, සඤ්ඤාභවය, පඤ්චවෝකාරභවය යන මේවා ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත (එනම් සියලු ස්කන්ධයන්ගෙන් සංග්‍රහ වේ). එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

68. රූපභවො පඤ්චහි ඛන්ධෙහි පඤ්චහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි සත්තහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

68. රූපභවය ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන පහකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත. ආයතන හතකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

69. අරූපභවො… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවො… චතුවොකාරභවො චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

69. අරූපභවය, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවය, චතුවෝකාරභවය යන මේවා ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

70. අසඤ්ඤාභවො… එකවොකාරභවො එකෙන ඛන්ධෙන ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? චතූහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

70. අසඤ්ඤාභවය, ඒකවෝකාරභවය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

71. ජාති ද්වීහි ඛන්ධෙහි… ජරා ද්වීහි ඛන්ධෙහි… මරණං ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? තීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

71. ජාතිය ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ජරාව ස්කන්ධ දෙකකින් ද, මරණය ස්කන්ධ දෙකකින් ද එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

72. සොකො… පරිදෙවො… දුක්ඛං… දොමනස්සං… උපායාසො… සතිපට්ඨානං… සම්මප්පධානං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

72. සෝකය, පරිදේවය, දුක්ඛය, දෝමනස්සය, උපායාසය, සතිපට්ඨානය, සම්මප්පධානය යන මේවා එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

73. ඉද්ධිපාදො ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? තීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

73. ඉද්ධිපාදය ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

74. ඣානං ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? තීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

74. ධ්‍යානය ස්කන්ධ දෙකකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වේ. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවේ ද? ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

75. අප්පමඤ්ඤා [Pg.14]… පඤ්චින්ද්‍රියානි… පඤ්ච බලානි… සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා… අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො… ඵස්සො… වෙදනා… සඤ්ඤා… චෙතනා… අධිමොක්ඛො… මනසිකාරො එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතො. කතිහි අසඞ්ගහිතො? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතො.

75. අප්‍රමාණ (අප්‍රමඤ්ඤා)... පංචේන්ද්‍රිය... පංච බල... සප්ත බොජ්ඣංග... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය... ස්පර්ශය... වේදනාව... සංඥාව... චේතනාව... අධිමොක්ඛය... මනසිකාරය යන ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (සංස්කාර ස්කන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්ම ධාතුව) සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන එකොළොසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

76. චිත්තං එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතං. කතිහි අසඞ්ගහිතං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතං.

76. සිත එක් ස්කන්ධයකින් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු) සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන එකොළොසකින්ද, ධාතු එකොළොසකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

7. තිකං

7. තිිය (තික මාතිකා)

77. කුසලා ධම්මා… අකුසලා ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? කුසලා ධම්මා… අකුසලා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

77. කුසල ධර්මයන්... අකුසල ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධයකින්, කොපමණ ආයතනයකින්, කොපමණ ධාතුවකින් සංගෘහිත වේද? කුසල ධර්මයන්... අකුසල ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින් (නාමස්කන්ධ සතර), ආයතන දෙකකින් (මනායතන, ධම්මායතන) සහ ධාතු දෙකකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතු, ධම්ම ධාතු) සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින්ද (ඕළාරික ආයතන දසය), ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

78. අබ්‍යාකතා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

78. අබ්‍යාකත ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ (සියල්ලෙන්ම සංගෘහිත වේ).

79. සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා ධම්මා… දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

79. සුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන්... දුක්ඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්ද (සංඥා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ), ආයතන දෙකකින්ද (මනායතන, ධම්මායතන), ධාතු තුනකින්ද (කායවිඤ්ඤාණ, මනෝවිඤ්ඤාණ, ධම්ම ධාතු) සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද (රූප, වේදනා), ආයතන දසයකින්ද (ඕළාරික ආයතන), ධාතු පහළොවකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

80. අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

80. අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු හතකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු එකොළොසකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

81. විපාකා [Pg.15] ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

81. විපාක ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

82. විපාකධම්මධම්මා… සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

82. විපාක ධර්ම ස්වභාවය ඇති ධර්මයන්... සංකිලිට්ඨසංකිලේසික ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

83. නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි තෙරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

83. නේවවිපාකනවිපාකධර්මධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහතුනකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ; ධාතු පහකින් සංගෘහිත නොවේ.

84. උපාදින්නුපාදානියා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

84. උපාදින්නුපාදානීය ධර්මයන් පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන එකොළොසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ; එක් ආයතනයකින් (සද්දායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (සද්ද ධාතුව) සංගෘහිත නොවේ.

85. අනුපාදින්නුපාදානියා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි සත්තහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි පඤ්චහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

85. අනුපාදින්නුපාදානීය ධර්මයන් පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන හතකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ; ආයතන පහකින් (චක්ඛු, සෝත, ඝාන, ජිව්හා, කාය) සහ ධාතු දසයකින් සංගෘහිත නොවේ.

86. අනුපාදින්නඅනුපාදානියා ධම්මා… අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

86. අනුපාදින්නඅනුපාදානීය ධර්මයන්... අසංකිලිට්ඨඅසංකිලේසික ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

87. අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

87. අසංකිලිට්ඨසංකිලේසික ධර්මයන් පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ (සියල්ලෙන්ම සංගෘහිත වේ).

88. සවිතක්කසවිචාරා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

88. සවිතක්කසවිචාර ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු තුනකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු පහළොවකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

89. අවිතක්කවිචාරමත්තා [Pg.16] ධම්මා… පීතිසහගතා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

89. අවිතක්කවිචාරමත්ත ධර්මයන්... පීතිසහගත ධර්මයන් ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

90. අවිතක්කඅවිචාරා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

90. අවිතක්කඅවිචාර ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ; එක් ධාතුවකින් (මනෝ ධාතුව) සංගෘහිත නොවේ.

91. සුඛසහගතා ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

91. සුඛසහගත ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු තුනකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු පහළොවකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

92. උපෙක්ඛාසහගතා ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

92. උපේක්ඛාසහගත ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු හතකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු එකොළොසකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

93. දස්සනෙන පහාතබ්බා ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා… ආචයගාමිනො ධම්මා… අපචයගාමිනො ධම්මා… සෙක්ඛා ධම්මා… අසෙක්ඛා ධම්මා… මහග්ගතා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

93. දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ධර්මයන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ධර්මයන්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතු ඇති ධර්මයන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතු ඇති ධර්මයන්... ආචයගාමී ධර්මයන්... අපචයගාමී ධර්මයන්... සේඛ ධර්මයන්... අසේඛ ධර්මයන්... මහග්ගත ධර්මයන් යන මොහු ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

94. නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා… නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා… නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනො ධම්මා… නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

94. දර්ශනයෙන් හෝ භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ නොකළ යුතු ධර්මයන්... දර්ශනයෙන් හෝ භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු නැති ධර්මයන්... ආචයගාමී හෝ අපචයගාමී නොවූ ධර්මයන්... සේඛ හෝ අසේඛ නොවූ ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ.

95. පරිත්තා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

95. පරිත්ත ධර්මයන් පංච ස්කන්ධයෙන්ද, ආයතන දොළොසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංගෘහිත නොවන්නේ නොවේ.

96. අප්පමාණා [Pg.17] ධම්මා… පණීතා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

96. අප්‍රමාණ ධර්මයන්... ප්‍රණීත ධර්මයන්, අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංගෘහිත වේ. කොපමණකින් සංගෘහිත නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දසයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංගෘහිත නොවේ.

97. පරිත්තාරම්මණා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

97. පරිත්ත (කාමාවචර) අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

98. මහග්ගතාරම්මණා ධම්මා… අප්පමාණාරම්මණා ධම්මා… හීනා ධම්මා… මිච්ඡත්තනියතා ධම්මා… සම්මත්තනියතා ධම්මා… මග්ගාරම්මණා ධම්මා… මග්ගහෙතුකා ධම්මා… මග්ගාධිපතිනො ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

98. මහග්ගත අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, අප්පමාණ අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, හීන ධර්මයෝ ද, මිච්ඡත්තනියත ධර්මයෝ ද, සම්මත්තනියත ධර්මයෝ ද, මාර්ගය අරමුණු කොට ඇති ධර්මයෝ ද, මාර්ගය හේතු කොට ඇති ධර්මයෝ ද, මාර්ගය අධිපති කොට ඇති ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

99. මජ්ඣිමා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

99. මධ්‍යම ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

100. අනියතා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

100. අනියත ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

101. උප්පන්නා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

101. උපන් (ක්ෂණත්‍රයට පැමිණි) ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

102. අනුප්පන්නා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි සත්තහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි පඤ්චහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

102. නූපන් ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන හතකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙන්නේ නොවේ; ආයතන පහකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

103. උප්පාදිනො [Pg.18] ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

103. උප්පාදී (උපදින සුලු) ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙන්නේ නොවේ; එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

104. අතීතා ධම්මා… අනාගතා ධම්මා… පච්චුප්පන්නා ධම්මා… අජ්ඣත්තා ධම්මා… අජ්ඣත්තබහිද්ධා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

104. අතීත ධර්මයෝ ද, අනාගත ධර්මයෝ ද, පච්චුප්පන්න (වර්තමාන) ධර්මයෝ ද, ආධ්‍යාත්මික ධර්මයෝ ද, ආධ්‍යාත්මික-බාහිර ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

105. බහිද්ධා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

105. බාහිර ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

106. අතීතාරම්මණා ධම්මා… අනාගතාරම්මණා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

106. අතීත අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, අනාගත අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

107. පච්චුප්පන්නාරම්මණා ධම්මා… අජ්ඣත්තාරම්මණා ධම්මා… බහිද්ධාරම්මණා ධම්මා… අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

107. වර්තමාන අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, ආධ්‍යාත්මික අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද, ආධ්‍යාත්මික-බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

108. සනිදස්සනසප්පටිඝා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

108. සනිදස්සන සප්පටිඝ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

109. අනිදස්සනසප්පටිඝා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන නවහායතනෙහි නවහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි තීහායතනෙහි නවහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

109. අනිදස්සන සප්පටිඝ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන නවයකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන තුනකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

110. අනිදස්සනඅප්පටිඝා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි, දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

110. අනිදස්සන අප්පටිඝ ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙන්නේ නොවේ; ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

8. දුකං

8. දුකය.

111. හෙතූ [Pg.19] ධම්මා… හෙතූ චෙව සහෙතුකා ච ධම්මා… හෙතූ චෙව හෙතුසම්පයුත්තා ච ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

111. හේතු ධර්මයෝ ද, හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයෝ ද, හේතු වූ ද හේතුසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයෝ ද එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

112. න හෙතූ ධම්මා… අහෙතුකා ධම්මා… හෙතුවිප්පයුත්තා ධම්මා… න හෙතූ අහෙතුකා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

112. හේතු නොවන ධර්මයෝ ද, අහේතුක ධර්මයෝ ද, හේතුවිප්පයුක්ත ධර්මයෝ ද, හේතු නොවන අහේතුක ධර්මයෝ ද අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

113. සහෙතුකා ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තා ධම්මා… සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තා චෙව න ච හෙතූ ධම්මා… න හෙතූ සහෙතුකා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

113. සහේතුක ධර්මයෝ ද, හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, සහේතුක වූ ද හේතු නොවන ද වූ ධර්මයෝ ද, හේතුසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද හේතු නොවන ද වූ ධර්මයෝ ද, හේතු නොවන සහේතුක වූ ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

114. සප්පච්චයා ධම්මා… සඞ්ඛතා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

114. සප්පච්චය ධර්මයෝ ද, සංඛත ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොලැබෙති.

115. අප්පච්චයා ධම්මා… අසඞ්ඛතා ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? පඤ්චහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

115. අප්පච්චය ධර්මයෝ ද, අසංඛත ධර්මයෝ ද කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවෙති; එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

116. සනිදස්සනා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

116. සනිදස්සන ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

117. අනිදස්සනා [Pg.20] ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි, එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

117. අනිදස්සන ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන එකොළසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙන්නේ නොවේ; එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

118. සප්පටිඝා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

118. සප්පටිඝ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත් ද? ස්කන්ධ සතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙති.

119. අප්පටිඝා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි, දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

119. අප්‍රතිඝ ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, ආයතන දසයකින් හා ධාතු දසයකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

120. රූපිනො ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

120. රූපී ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

121. අරූපිනො ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

121. අරූපී ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

122. ලොකියා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

122. ලෞකික ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

123. ලොකුත්තරා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

123. ලෝකෝත්තර ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

124. කෙනචි විඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා… කෙනචි න විඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

124. කිසියම් සිතකින් දතයුතු වූ ධර්මයෝ ද, කිසියම් සිතකින් නොදතයුතු වූ ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

125. ආසවා [Pg.21] ධම්මා… ආසවා චෙව සාසවා ච ධම්මා… ආසවා චෙව ආසවසම්පයුත්තා ච ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

125. ආසව ධර්මයෝ ද, ආසව වූත් සාසව වූත් ධර්මයෝ ද, ආසව වූත් ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ධර්මයෝ ද එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

126. නො ආසවා ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

126. ආසව නොවූ ධර්මයෝ ද, ආසව විප්පයුක්ත ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

127. සාසවා ධම්මා… සාසවා චෙව නො ච ආසවා ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තා සාසවා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

127. සාසව ධර්මයෝ ද, සාසව වූත් ආසව නොවූත් ධර්මයෝ ද, ආසව විප්පයුක්ත වූ සාසව ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

128. අනාසවා ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තා අනාසවා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

128. අනාසව ධර්මයෝ ද, ආසව විප්පයුක්ත වූ අනාසව ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

129. ආසවසම්පයුත්තා ධම්මා… ආසවසම්පයුත්තා චෙව නො ච ආසවා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

129. ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ආසව නොවූත් ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

130. සංයොජනා ධම්මා… ගන්ථා ධම්මා… ඔඝා ධම්මා… යොගා ධම්මා… නීවරණා ධම්මා… පරාමාසා ධම්මා… පරාමාසා චෙව පරාමට්ඨා ච ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

130. සංයෝජන ධර්මයෝ ද, ග්‍රන්ථ ධර්මයෝ ද, ඕඝ ධර්මයෝ ද, යෝග ධර්මයෝ ද, නීවරණ ධර්මයෝ ද, පරාමාස ධර්මයෝ ද, පරාමාස වූත් පරාමට්ඨ වූත් ධර්මයෝ ද එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

131. නො පරාමාසා ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා[Pg.22]. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

131. පරාමාස නොවූ ධර්මයෝ ද, පරාමාස විප්පයුක්ත ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

132. පරාමට්ඨා ධම්මා… පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තා පරාමට්ඨා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

132. පරාමට්ඨ ධර්මයෝ ද, පරාමට්ඨ වූත් පරාමාස නොවූත් ධර්මයෝ ද, පරාමාස විප්පයුක්ත වූ පරාමට්ඨ ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

133. අපරාමට්ඨා ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තා අපරාමට්ඨා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

133. අපරාමට්ඨ ධර්මයෝ ද, පරාමාස විප්පයුක්ත වූ අපරාමට්ඨ ධර්මයෝ ද අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

134. පරාමාසසම්පයුත්තා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

134. පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

135. සාරම්මණා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

135. සාරම්මණ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

136. අනාරම්මණා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

136. අනාරම්මණ ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

137. චිත්තා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

137. චිත්ත ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

138. නො චිත්තා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

138. චිත්ත නොවූ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

139. චෙතසිකා [Pg.23] ධම්මා… චිත්තසම්පයුත්තා ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨා ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

139. චෛතසික ධර්මයෝ ද, චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයෝ ද ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

140. අචෙතසිකා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

140. අචෛතසික ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ තුනකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවෙත්.

141. චිත්තවිප්පයුත්තා ධම්මා… චිත්තවිසංසට්ඨා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

141. සිතින් විප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයෝ ද... සිතින් මිදුණු ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, එක් ඛන්ධයකින් ද, එකොළොස් ආයතනයකින් ද, එකොළොස් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

142. චිත්තසමුට්ඨානා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ඡහායතනෙහි ඡහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන ඡහායතනෙහි ද්වාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

142. සිතින් උපන් ධර්මයෝ (චිත්තසමුට්ඨාන ධර්ම) ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු හයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු දොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

143. නො චිත්තසමුට්ඨානා ධම්මා… නො චිත්තසහභුනො ධම්මා… නො චිත්තානුපරිවත්තිනො ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

143. සිතින් නූපන් ධර්මයෝ ද... සිත සමඟ එක්ව නූපන් ධර්මයෝ ද... සිත අනුව නොපවත්නා ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ තුනකින් ද, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

144. චිත්තසහභුනො ධම්මා… චිත්තානුපරිවත්තිනො ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

144. සිත සමඟ උපන් ධර්මයෝ ද... සිත අනුව පවත්නා ධර්මයෝ ද ඛන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

145. චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

145. සිත හා මිශ්‍රව සිතින් උපන් ධර්මයෝ ද... සිත හා මිශ්‍රව සිතින් උපන් සිත සමඟ එක්ව පවත්නා ධර්මයෝ ද... සිත හා මිශ්‍රව සිතින් උපන් සිත අනුව පවත්නා ධර්මයෝ ද ඛන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

146. නො [Pg.24] චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා ධම්මා… නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො ධම්මා… නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා ද්වීහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

146. සිත හා මිශ්‍රව සිතින් නූපන් ධර්මයෝ ද... සිත හා මිශ්‍රව සිතින් නූපන් සිත සමඟ එක්ව නොපවත්නා ධර්මයෝ ද... සිත හා මිශ්‍රව සිතින් නූපන් සිත අනුව නොපවත්නා ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ තුනකින් ද, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

147. අජ්ඣත්තිකා ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි ඡහායතනෙහි ද්වාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? තීහි ඛන්ධෙහි ඡහායතනෙහි ඡහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

147. ආධ්‍යාත්මික (තමා තුළ වූ) ධර්මයෝ ඛන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු දොළොසකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ තුනකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු හයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

148. බාහිරා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ඡහායතනෙහි ඡහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන ඡහායතනෙහි ද්වාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

148. බාහිර ධර්මයෝ අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු හයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන හයකින් ද, ධාතු දොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

149. උපාදා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

149. උපාදා ධර්මයෝ (උපාදාය රූප) එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

150. නො උපාදා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි තීහායතනෙහි නවහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි නවහායතනෙහි නවහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

150. උපාදා නොවූ ධර්මයෝ අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන තුනකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත. ආයතන නවයකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

151. උපාදින්නා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

151. උපාදින්න ධර්මයෝ (කර්මයෙන් ගන්නා ලද ධර්ම) ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත. එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

152. අනුපාදින්නා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි සත්තහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි පඤ්චහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

152. අනුපාදින්න ධර්මයෝ (කර්මයෙන් නොගන්නා ලද ධර්ම) අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන හතකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත. ආයතන පහකින් ද, ධාතු දහයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

153. උපාදානා ධම්මා… කිලෙසා ධම්මා… කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකා ච ධම්මා… කිලෙසා චෙව සංකිලිට්ඨා ච ධම්මා… කිලෙසා චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා [Pg.25] සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

153. උපාදාන ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලේශික (කිලිටි වීමට හිතකර) වූ ද ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලිට්ඨ (ක්ලේශයෙන් කිලිටි වූ) ද ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

154. නො කිලෙසා ධම්මා… අසංකිලිට්ඨා ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

154. ක්ලේශ නොවන ධර්මයෝ ද... අසංක්ලිට්ඨ ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

155. සංකිලෙසිකා ධම්මා… සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසා ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තා සංකිලෙසිකා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

155. සංක්ලේශික ධර්මයෝ ද... සංක්ලේශික වූ ද ක්ලේශ නොවන ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත සංක්ලේශික ධර්මයෝ ද ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

156. අසංකිලෙසිකා ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තා අසංකිලෙසිකා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

156. අසංක්ලේශික ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත අසංක්ලේශික ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

157. සංකිලිට්ඨා ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තා ධම්මා… සංකිලිට්ඨා චෙව නො ච කිලෙසා ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තා චෙව නො ච කිලෙසා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

157. සංක්ලිට්ඨ ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද... සංක්ලිට්ඨ වූ ද ක්ලේශ නොවන ධර්මයෝ ද... ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ක්ලේශ නොවන ධර්මයෝ ද ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

158. දස්සනෙන පහාතබ්බා ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

158. දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයෝ ද... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයෝ ද... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයෝ ද... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයෝ ද ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

159. න දස්සනෙන පහාතබ්බා ධම්මා… න භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා … න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා… න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි [Pg.26] ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

159. දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය නොකළ යුතු ධර්මයෝ ද... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය නොකළ යුතු ධර්මයෝ ද... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු නැති ධර්මයෝ ද... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු නැති ධර්මයෝ ද අසංඛත (නිවන) ඛන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ඛන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවීමක් නැත.

160. සවිතක්කා ධම්මා… සවිචාරා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

160. සවිතක්ක ධර්මයෝ ද... සවිචාර ධර්මයෝ ද ඛන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු තුනකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු පහළොවකින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

161. අවිතක්කා ධම්මා… අවිචාරා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

161. විතර්ක රහිත ධර්මයෝ... විචාර රහිත ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දාහතකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, කිසිදු ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවේ. එක් ධාතුවකින් (මනෝ ධාතුවෙන්) සංග්‍රහ නොවේ.

162. සප්පීතිකා ධම්මා… පීතිසහගතා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

162. ප්‍රීතිය සමඟ පවත්නා ධර්මයෝ... ප්‍රීතිය සහගත ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්) ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

163. අප්පීතිකා ධම්මා… න පීතිසහගතා ධම්මා… න සුඛසහගතා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

163. ප්‍රීතිය රහිත ධර්මයෝ... ප්‍රීතිය සහගත නොවන ධර්මයෝ... සුඛ සහගත නොවන ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

164. සුඛසහගතා ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

164. සුඛ සහගත ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු තුනකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු පහළොවකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

165. උපෙක්ඛාසහගතා ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

165. උපේක්ෂා සහගත ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

166. න උපෙක්ඛාසහගතා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි තෙරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

166. උපේක්ෂා සහගත නොවන ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහතුනකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර ධාතු පහකින් සංග්‍රහ නොවේ.

167. කාමාවචරා [Pg.27] ධම්මා… පරියාපන්නා ධම්මා… සඋත්තරා ධම්මා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

167. කාමාවචර ධර්මයෝ... පරියාපන්න ධර්මයෝ... සඋත්තර ධර්මයෝ ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

168. න කාමාවචරා ධම්මා… අපරියාපන්නා ධම්මා… අනුත්තරා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

168. කාමාවචර නොවන ධර්මයෝ... අපරියාපන්න ධර්මයෝ... අනුත්තර ධර්මයෝ අසංඛතය (නිවන) ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

169. රූපාවචරා ධම්මා… අරූපාවචරා ධම්මා… නිය්‍යානිකා ධම්මා… නියතා ධම්මා… සරණා ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

169. රූපාවචර ධර්මයෝ... අරූපාවචර ධර්මයෝ... නිය්‍යානික ධර්මයෝ... නියත ධර්මයෝ... සරණ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

170. න රූපාවචරා ධම්මා… න අරූපාවචරා ධම්මා… අනිය්‍යානිකා ධම්මා… අනියතා ධම්මා… අරණා ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? අරණා ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

170. රූපාවචර නොවන ධර්මයෝ... අරූපාවචර නොවන ධර්මයෝ... අනිය්‍යානික ධර්මයෝ... අනියත ධර්මයෝ... අරණ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හා ධාතුවකින් සංග්‍රහ වෙත් ද? අරණ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළොසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංග්‍රහ වෙති. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

සඞ්ගහාසඞ්ගහපදනිද්දෙසො පඨමො.

පළමුවන සංග්‍රහාසංග්‍රහ පද නිද්දේසය නිමාවට පත් විය.

2. දුතියනයො

2. දෙවන ක්‍රමය (දුතියනය).

2. සඞ්ගහිතෙනඅසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො

2. සංග්‍රහ වූ ධර්මයන් මගින් සංග්‍රහ නොවූ ධර්මයන් දැක්වීමේ පද නිද්දේසය.

171. චක්ඛායතනෙන [Pg.28] යෙ ධම්මා… ඵොට්ඨබ්බායතනෙන යෙ ධම්මා… චක්ඛුධාතුයා යෙ ධම්මා… ඵොට්ඨබ්බධාතුයා යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

171. චක්ඛායතනය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵොට්ඨබ්බායතනය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චක්ඛුධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵොට්ඨබ්බධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හා ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

172. චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… කායවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… මනොධාතුයා යෙ ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි ද්වාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

172. චක්ඛුවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝතවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඝාණවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ජිව්හාවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කායවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

173. චක්ඛුන්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සොතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… ඝානින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… ජිව්හින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… කායින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… ඉත්ථින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පුරිසින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

173. චක්ඛුන්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝතින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඝාණින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ජිව්හින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කායින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඉත්ථින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පුරිසින්ද්‍රිය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

174. අසඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා… එකවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි තීහායතනෙහි නවහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

174. අසඤ්ඤභවය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඒකවෝකාර භවය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන තුනකින් ද, ධාතු නවයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

175. පරිදෙවෙන යෙ ධම්මා… සනිදස්සනසප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

175. පරිදේවය මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

176. අනිදස්සනසප්පටිඝෙහි [Pg.29] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

176. අනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

177. සනිදස්සනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

177. සනිදස්සන ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

178. සප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපාදාධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

178. සප්පටිඝ ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදා ධර්මයන් මගින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වී, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවී පවතිද්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හා ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවේද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දාහතකින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

දසායතනා සත්තරස ධාතුයො,සත්තින්ද්‍රියා අසඤ්ඤාභවො එකවොකාරභවො;

පරිදෙවො සනිදස්සනසප්පටිඝං,අනිදස්සනං පුනදෙව සප්පටිඝං උපාදාති.

ආයතන දහයෙක් ද, ධාතු දාහතෙක් ද, ඉන්ද්‍රිය සතෙක් ද, අසඤ්ඤභවය ද, ඒකවෝකාර භවය ද, පරිදේවය ද, සනිදස්සනසප්පටිඝය ද, නැවත අනිදස්සන වූ සප්පටිඝය ද, උපාදා ධර්මයන් ද (මෙසේ මොවුහු මේ ක්‍රමයෙහි දක්වන ලදහ).

සඞ්ගහිතෙනඅසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො දුතියො.

සංගෘහිත අසංගෘහිත පද නිර්දේශය දෙවැන්නයි.

3. තතියනයො

3. තුන්වන ක්‍රමය

3. අසඞ්ගහිතෙනසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො

3. අසංගෘහිතයෙන් සංගෘහිත පද නිර්දේශය

179. වෙදනාක්ඛන්ධෙන [Pg.30] යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සමුදයසච්චෙන යෙ ධම්මා… මග්ගසච්චෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

179. වේදනාක්ඛන්ධය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ද, සඤ්ඤාක්ඛන්ධය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ද, සංඛාරක්ඛන්ධය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ද, සමුදය සච්චය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ද, මග්ග සච්චය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත් ද? ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

180. නිරොධසච්චෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

180. නිරෝධ සච්චය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

181. ජීවිතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

181. ජීවිතින්ද්‍රිය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ දෙකකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

182. ඉත්ථින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පුරිසින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සුඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සද්ධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… වීරියින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සමාධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාය යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරෙන යෙ ධම්මා… සළායතනපච්චයා ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… ඵස්සපච්චයා වෙදනාය යෙ ධම්මා… වෙදනාපච්චයා තණ්හාය යෙ ධම්මා… තණ්හාපච්චයා උපාදානෙන යෙ ධම්මා… කම්මභවෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

182. ඉත්ථින්ද්‍රිය මඟින් ද, පුරිසින්ද්‍රිය මඟින් ද, සුඛින්ද්‍රිය මඟින් ද, දුක්ඛින්ද්‍රිය මඟින් ද, සෝමනස්සින්ද්‍රිය මඟින් ද, දෝමනස්සින්ද්‍රිය මඟින් ද, උපෙක්ඛින්ද්‍රිය මඟින් ද, සද්ධින්ද්‍රිය මඟින් ද, වීරියින්ද්‍රිය මඟින් ද, සතින්ද්‍රිය මඟින් ද, සමාධින්ද්‍රිය මඟින් ද, පඤ්ඤින්ද්‍රිය මඟින් ද, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය මඟින් ද, අඤ්ඤින්ද්‍රිය මඟින් ද, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය මඟින් ද, අවිද්‍යාව මඟින් ද, අවිද්‍යා පච්චයා සංඛාර මඟින් ද, සළායතන පච්චයා ඵස්ස මඟින් ද, ඵස්ස පච්චයා වේදනා මඟින් ද, වේදනා පච්චයා තණ්හා මඟින් ද, තණ්හා පච්චයා උපාදාන මඟින් ද, කම්මභවය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

183. ජාතියා [Pg.31] යෙ ධම්මා… ජරාය යෙ ධම්මා… මරණෙන යෙ ධම්මා… ඣානෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

183. ජාතිය මඟින් ද, ජරාව මඟින් ද, මරණය මඟින් ද, ධ්‍යානය මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ දෙකකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

184. සොකෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සෙන යෙ ධම්මා… උපායාසෙන යෙ ධම්මා… සතිපට්ඨානෙන යෙ ධම්මා… සම්මප්පධානෙන යෙ ධම්මා… අප්පමඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි යෙ ධම්මා… පඤ්චහි බලෙහි යෙ ධම්මා… සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි යෙ ධම්මා… අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන යෙ ධම්මා… ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… වෙදනාය යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… චෙතනාය යෙ ධම්මා… අධිමොක්ඛෙන යෙ ධම්මා… මනසිකාරෙන යෙ ධම්මා… හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව සහෙතුකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව හෙතුසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

184. සෝකය මඟින් ද, දුක්ඛය මඟින් ද, දෝමනස්සය මඟින් ද, උපායාසය මඟින් ද, සතිපට්ඨානය මඟින් ද, සම්මප්පධානය මඟින් ද, අප්පමඤ්ඤාව මඟින් ද, පඤ්ච ඉන්ද්‍රියයන් මඟින් ද, පඤ්ච බලයන් මඟින් ද, සප්ත බොජ්ඣංගයන් මඟින් ද, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය මඟින් ද, ඵස්සය මඟින් ද, වේදනාව මඟින් ද, සඤ්ඤාව මඟින් ද, චේතනාව මඟින් ද, අධිමොක්ඛය මඟින් ද, මනසිකාරය මඟින් ද, හේතු ධර්මයන් මඟින් ද, හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයන් මඟින් ද, හේතු වූ ද හේතු සම්පයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

185. අප්පච්චයෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසඞ්ඛතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

185. අප්‍රත්‍ය ධර්මයන් මඟින් ද, අසංඛත ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

186. ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව සාසවෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව ආසවසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

186. ආසව ධර්මයන් මඟින් ද, ආසව වූ ද සාසව වූ ද ධර්මයන් මඟින් ද, ආසව වූ ද ආසව සම්පයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

187. සංයොජනෙහි … ගන්ථෙහි… ඔඝෙහි… යොගෙහි… නීවරණෙහි… පරාමාසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි චෙව පරාමට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

187. සංයෝජනයන් මඟින් ද, ගන්ථයන් මඟින් ද, ඕඝයන් මඟින් ද, යෝගයන් මඟින් ද, නීවරණයන් මඟින් ද, පරාමාස ධර්මයන් මඟින් ද, පරාමාස වූ ද පරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

188. චෙතසිකෙහි [Pg.32] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

188. චෛතසික ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සම්පයුක්ත ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවත්ති ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

189. චිත්තසහභූමි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

189. චිත්ත සහභූ ධර්මයන් මඟින් ද, චිත්ත අනුවත්ති ධර්මයන් මඟින් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දාහු ද... ඒ ධර්මයන් කිසිදු ස්කන්ධයකින් සංග්‍රහ නොකරන ලද්දාහු, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්.

190. උපාදානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලෙසිකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලිට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

190. උපාදාන ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලේශික වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වන ලදහ.

තයො ඛන්ධා තථා සච්චා, ඉන්ද්‍රියානි ච සොළස;

පදානි පච්චයාකාරෙ, චුද්දසූපරි චුද්දස.

ස්කන්ධ තුනකි, එසේම සත්‍යයෝ ද (තුනකි), ඉන්ද්‍රියයෝ දහසයකි; පටිච්චසමුප්පාද පදයන්හි, ඉහළ දහහතරක් හා පහළ දහහතරකි.

සමතිංස පදා හොන්ති, ගොච්ඡකෙසු දසස්වථ;

දුවෙ චූළන්තරදුකා, අට්ඨ හොන්ති මහන්තරාති.

ගෝච්ඡක දසයෙහි පද තිහක් වෙති; චූළන්තර දුක දෙකකි, මහන්තර අටකි.

අසඞ්ගහිතෙනසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො තතියො.

අසංග්‍රහිත වූවන් මගින් සංග්‍රහිත පද නිර්දේශය නම් වූ තෙවන පරිච්ඡේදය නිමාවට පත් විය.

4. චතුත්ථනයො

4. සිව්වන ක්‍රමය.

4. සඞ්ගහිතෙනසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො

4. සංග්‍රහිත වූවන් මගින් සංග්‍රහිත පද නිර්දේශය.

191. සමුදයසච්චෙන [Pg.33] යෙ ධම්මා… මග්ගසච්චෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

191. සමුදය සත්‍යයෙන් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මාර්ග සත්‍යයෙන් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන්, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සහ ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වන ලදහ.

192. ඉත්ථින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පුරිසින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සුඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සද්ධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… වීරියින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සමාධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා….

192. ඉත්ථින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පුරිසින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සුඛින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... දුක්ඛින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සෝමනස්සින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... දෝමනස්සින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... උපෙක්ඛින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සද්ධින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... වීරියින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සතින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සමාධින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පඥින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අඤ්ඤින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද...

අවිජ්ජාය යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරෙන යෙ ධම්මා… සළායතනපච්චයා ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… වෙදනාපච්චයා තණ්හාය යෙ ධම්මා… තණ්හාපච්චයා උපාදානෙන යෙ ධම්මා… කම්මභවෙන යෙ ධම්මා… සොකෙන යෙ ධම්මා… පරිදෙවෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සෙන යෙ ධම්මා… උපායාසෙන යෙ ධම්මා….

අවිද්‍යාව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් වූ සංස්කාර මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් වූ ඵස්සය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් වූ තණ්හාව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් වූ උපාදානය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... කම්මභවය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ශෝකය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පරිදේවය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... දුක්ඛය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... දෝමනස්සය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... උපායාසය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද...

සතිපට්ඨානෙන යෙ ධම්මා… සම්මප්පධානෙන යෙ ධම්මා… අප්පමඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි යෙ ධම්මා… පඤ්චහි බලෙහි යෙ ධම්මා… සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි යෙ ධම්මා… අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන යෙ ධම්මා… ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… චෙතනාය යෙ ධම්මා… අධිමොක්ඛෙන යෙ ධම්මා… මනසිකාරෙන යෙ ධම්මා ….

සතිපට්ඨානය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සම්මප්පධානය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අප්පමඤ්ඤාව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ඉන්ද්‍රියයන් පහ මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... බල පහ මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... බොජ්ඣංග හත මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ඵස්සය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... චේතනාව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... අධිමොක්ඛය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මනසිකාරය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද...

හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව සහෙතුකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව හෙතුසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි… සංයොජනෙහි… ගන්ථෙහි… ඔඝෙහි… යොගෙහි… නීවරණෙහි… පරාමාසෙහි… උපාදානෙහි… කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව [Pg.34] සංකිලෙසිකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලිට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා.

හේතු ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... හේතු වූ ද හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ආසවයන්ගෙන්... සංයෝජනයන්ගෙන්... ග්‍රන්ථයන්ගෙන්... ඕඝයන්ගෙන්... යෝගයන්ගෙන්... නීවරණයන්ගෙන්... පරාමාසයන්ගෙන්... උපාදානයන්ගෙන්... ක්ලේශ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලේශික වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද සංක්ලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන්, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සහ ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ වන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ වන ලදහ.

ද්වෙ සච්චා පන්නරසින්ද්‍රියා, එකාදස පටිච්චපදා;

උද්ධං පුන එකාදස, ගොච්ඡකපදමෙත්ථ තිංසවිධාති.

සත්‍යයන් දෙකකි, ඉන්ද්‍රියයන් පහළොවකි, පටිච්චසමුප්පාද පද එකොළොසකි; ඉහළින් නැවත එකොළොසකි, මෙහි ගෝච්ඡක පද තිස් ආකාරයකින් වෙති.

සඞ්ගහිතෙනසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො චතුත්ථො.

සංග්‍රහිත වූවන් මගින් සංග්‍රහිත පද නිර්දේශය නම් වූ සිව්වන පරිච්ඡේදය නිමාවට පත් විය.

5. පඤ්චමනයො

5. පස්වන ක්‍රමය.

5. අසඞ්ගහිතෙනඅසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො

5. අසංග්‍රහිත වූවන් මගින් අසංග්‍රහිත පද නිර්දේශය.

193. රූපක්ඛන්ධෙන [Pg.35] යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

193. රූපස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ නොවන ලදහ.

194. වෙදනාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

194. වේදනාස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සඥාස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... සංස්කාරස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින්... පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවන ලදහ.

195. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… මනායතනෙන යෙ ධම්මා… චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා…පෙ… මනොධාතුයා යෙ ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… මනින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

195. විඥාණස්කන්ධය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මනායතනය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... චක්ඛු විඥාණ ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පෙ... මනෝ ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මනෝ විඥාණ ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... මනින්ද්‍රියය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින්... පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් සංග්‍රහ නොවන ලදහ.

196. චක්ඛායතනෙන යෙ ධම්මා…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනෙන යෙ ධම්මා… චක්ඛුධාතුයා යෙ ධම්මා…පෙ… ඵොට්ඨබ්බධාතුයා යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

196. චක්ඛායතනය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පෙ... ඵොට්ඨබ්බායතනය මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... චක්ඛු ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ද... පෙ... ඵොට්ඨබ්බ ධාතුව මගින් කිනම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් මගින්... පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ නොවන ලදහ.

197. ධම්මායතනෙන යෙ ධම්මා… ධම්මධාතුයා යෙ ධම්මා… ඉත්ථින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පුරිසින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… ජීවිතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

197. ධම්මායතනයෙන්, ධර්මධාතුවෙන්, ස්ත්‍රීන්ද්‍රියයෙන්, පුරුෂේන්ද්‍රියයෙන් සහ ජීවිතේන්ද්‍රියයෙන් යන මෙයින් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් (අසූ නවයක් වූ සිත්) වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද? (එසේ සංග්‍රහ නොවේ).

198. සමුදයසච්චෙන [Pg.36] යෙ ධම්මා… මග්ගසච්චෙන යෙ ධම්මා… නිරොධසච්චෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

198. සමුදය සත්‍යයෙන්, මාර්ග සත්‍යයෙන් සහ නිරෝධ සත්‍යයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

199. චක්ඛුන්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා…පෙ… කායින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

199. චක්ඛුන්ද්‍රියයෙන් ...පෙ... කායින්ද්‍රියයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

200. සුඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සද්ධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… වීරියින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සමාධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාය යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

200. සුඛින්ද්‍රියය, දුක්ඛින්ද්‍රියය, සෝමනස්සින්ද්‍රියය, දෝමනස්සින්ද්‍රියය, උපෙක්ඛින්ද්‍රියය, සද්ධින්ද්‍රියය, විරියින්ද්‍රියය, සතින්ද්‍රියය, සමාධින්ද්‍රියය, පඤ්ඤින්ද්‍රියය, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියය, අඤ්ඤින්ද්‍රියය, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියය, අවිද්‍යාව සහ අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සංස්කාරයන්ගෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

201. සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

201. සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඥානයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

202. විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

202. විඥාන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් නාමරූපයන්ගෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

203. නාමරූපපච්චයා සළායතනෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

203. නාමරූප ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සළායතනයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

204. සළායතනපච්චයා [Pg.37] ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… ඵස්සපච්චයා වෙදනාය යෙ ධම්මා… වෙදනාපච්චයා තණ්හාය යෙ ධම්මා… තණ්හාපච්චයා උපාදානෙන යෙ ධම්මා… කම්මභවෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

204. සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සයෙන්, ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාවෙන්, වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් තණ්හාවෙන්, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් උපාදානයෙන් සහ කර්මභවයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

205. අරූපභවෙන යෙ ධම්මා… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා … චතුවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා… ඉද්ධිපාදෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

205. අරූපභවයෙන්, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවයෙන්, චතුවෝකාරභවයෙන් සහ ඉද්ධිපාදයන්ගෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතු දහයකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

206. අසඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා… එකවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා… ජාතියා යෙ ධම්මා… ජරාය යෙ ධම්මා… මරණෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

206. අසඤ්ඤිභවයෙන්, ඒකවෝකාරභවයෙන්, ජාතියෙන්, ජරාවෙන් සහ මරණයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු හතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

207. පරිදෙවෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

207. පරිදේවයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

208. සොකෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සෙන යෙ ධම්මා… උපායාසෙන යෙ ධම්මා… සතිපට්ඨානෙන යෙ ධම්මා… සම්මප්පධානෙන යෙ ධම්මා… ඣානෙන යෙ ධම්මා… අප්පමඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි යෙ ධම්මා… පඤ්චහි බලෙහි යෙ ධම්මා… සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි යෙ ධම්මා… අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන යෙ ධම්මා… ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… වෙදනාය යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… චෙතනාය යෙ ධම්මා… අධිමොක්ඛෙන යෙ ධම්මා … මනසිකාරෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

208. සෝකයෙන්, දුක්ඛයෙන්, දෝමනස්සයෙන්, උපායාසයෙන්, සතිපට්ඨානයෙන්, සම්මප්පධානයෙන්, ධ්‍යානයෙන්, අප්පමඤ්ඤාවෙන්, ඉන්ද්‍රිය පහෙන්, බල පහෙන්, බොජ්ඣංග හතෙන්, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෙන්, ඵස්සයෙන්, වේදනාවෙන්, සඤ්ඤාවෙන්, චේතනාවෙන්, අධිමොක්ඛයෙන් සහ මනසිකාරයෙන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු දහහතකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

209. චිත්තෙන [Pg.38] යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

209. සිතින් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවන යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන එකොළොසකින් ද, ධාතු එකොළොසකින් ද සංග්‍රහ නොවෙත්ද?

1. තිකං

1. තික මාතිකා.

210. කුසලෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අකුසලෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… විපාකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… විපාකධම්මධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුපාදින්නඅනුපාදානියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිතක්කසවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අවිතක්කවිචාරමත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආචයගාමීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අපචයගාමීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සෙක්ඛෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසෙක්ඛෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මහග්ගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අප්පමාණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරිත්තාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මහග්ගතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අප්පමාණාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හීනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පණීතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මිච්ඡත්තනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සම්මත්තනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගාධිපතීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අතීතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනාගතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පච්චුපන්නාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අජ්ඣත්තාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… බහිද්ධාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

210. කුසල ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අකුසල ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... විපාක ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... විපාක ධර්ම ස්වභාවය ඇති ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුපාදින්න අනුපාදානීය ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංකිලිට්ඨ සංකිලේසික ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංකිලිට්ඨ අසංකිලේසික ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිතක්ක සවිචාර ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිතක්ක විචාරමත්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පීතිසහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සුඛසහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපෙක්ඛාසහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතු ඇති ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතු ඇති ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආචයගාමී ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අපචයගාමී ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සේඛ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසේඛ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මහග්ගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අප්පමාණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරිත්තාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මහග්ගතාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අප්පමාණාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හීන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ප්‍රණීත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මිච්ඡත්තනියත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සම්මත්තනියත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මග්ගාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මග්ගහේතුක ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මග්ගාධිපති ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අතීතාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනාගතාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පච්චුප්පන්නාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අජ්ඣත්තාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... බහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, දස ආයතනයන්ගෙන්ද, දස ධාතූන්ගෙන්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

211. සනිදස්සනසප්පටිඝෙහි [Pg.39] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනිදස්සනසප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

211. සනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

2. දුකං

2. දුක (ද්විකය)

212. හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව සහෙතුකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව හෙතුසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

212. හේතු වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ද වූ සහේතුක ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ද වූ හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

213. සහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සහෙතුකෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න හෙතුසහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

213. සහේතුක ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සහේතුක ද වූ හේතු නොවන ලද්දා වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ හේතු නොවන ලද්දා වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සහේතුක වූ හේතු නොවන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, දස ආයතනයන්ගෙන්ද, දස ධාතූන්ගෙන්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

214. අප්පච්චයෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසඞ්ඛතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

214. අප්‍රත්‍යය ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංඛත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

215. සනිදස්සනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

215. සනිදස්සන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්පටිඝ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ සතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

216. රූපීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ [Pg.40] ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

216. රූපී වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, එක් ආයතනයකින්ද, ධාතු සතකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

217. අරූපීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ලොකුත්තරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

217. අරූපී වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ලෝකුත්තර ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, දස ආයතනයන්ගෙන්ද, දස ධාතූන්ගෙන්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

218. ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව සාසවෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව ආසවසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

218. ආසව ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ද වූ සාසව ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ද වූ ආසවසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

219. අනාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තෙහි අනාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

219. අනාසව ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසවසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසවසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ආසව නොවන ලද්දා වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසවවිප්පයුක්ත වූ ද අනාසව වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහුද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්ද, දස ආයතනයන්ගෙන්ද, දස ධාතූන්ගෙන්ද සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

220. සංයොජනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ගන්ථෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ඔඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… යොගෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නීවරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි චෙව පරාමට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

220. සංයෝජන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ගන්ථ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඕඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... යෝග ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස වූ ද පරාමාසයට අරමුණු වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස සහ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

221. අපරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තෙහි අපරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

221. පරාමාසයට අරමුණු නොවූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස විප්‍රයුක්ත වූ ද පරාමාසයට අරමුණු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආරම්මණ සහිත වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (නාමස්කන්ධ හතර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

222. අනාරම්මණෙහි [Pg.41] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නො චිත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තවිප්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තවිසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසමුට්ඨානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසහභූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… බාහිරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපාදාධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

222. ආරම්මණ රහිත වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සිත නොවූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තයෙන් විසංසට්ඨ වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සහභූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තානුපරිවර්තී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... බාහිර වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදා ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (සිත් අසූ නවය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

223. චිත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

223. සිත වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (සිත් අසූ නවය)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු එකොළසකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

224. චෙතසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

224. චෛතසික වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවර්තී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස සහ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

225. අජ්ඣත්තිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

225. ආධ්‍යාත්මික වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස සහ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

226. උපාදානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලෙසිකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලිට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා…පෙ… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

226. උපාදාන වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද කෙලෙස් වලට අරමුණු වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද සංකිලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස සහ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර සහ නිබ්බාන)...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

227. අසංකිලෙසිකෙහි [Pg.42] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තෙහි අසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිතක්කෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සප්පීතිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න කාමාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… රූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අරූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අපරියාපන්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නිය්‍යානිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුත්තරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

227. අසංකිලේසික වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංකිලිට්ඨ වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංකිලිට්ඨ වූ ද කෙලෙස් නොවන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද කෙලෙස් නොවන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් විප්‍රයුක්ත වූ ද අසංකිලේසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාතව්‍ය හේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිතක්ක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්පීතික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ප්‍රීති සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සුඛ සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කාමාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... රූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අරූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අපරියාපන්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නෛර්යාණික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නියත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුත්තර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සරණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළොස) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (නාමස්කන්ධ හතර සහ නිබ්බාන) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයන් කෙතරම් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතරම් ආයතනයන්ගෙන්, කෙතරම් ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද? ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු වෙති.

රූපඤ්ච ධම්මායතනං ධම්මධාතු, ඉත්ථිපුමං ජීවිතං නාමරූපං;

ද්වෙ භවා ජාති ජරා මච්චුරූපං, අනාරම්මණං නො චිත්තං චිත්තෙන විප්පයුත්තං.

රූපය ද, ධම්මායතනය ද, ධම්මධාතුව ද, ඉත්ථින්ද්‍රියය ද, පුරිසින්ද්‍රියය ද, ජීවිතේන්ද්‍රියය ද, නාමරූපය ද, භව දෙක ද (අසඤ්ඤී භවය සහ ඒකවෝකාර භවය), ජාතිය ද, ජරාව ද, මරණය ද, රූපී ධර්ම ද, අනාර්ම්මණ වූ ද, සිත නොවූ ද, සිතින් විප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් ද,

විසංසට්ඨං සමුට්ඨාන-සහභු අනුපරිවත්ති;

බාහිරං උපාදා ද්වෙ, විසයො එසනයො සුබුද්ධො.

විසංසට්ඨ වූ ද, සමුට්ඨාන වූ ද, සහභූ වූ ද, අනුවර්තී වූ ද ධර්මයන් ද, බාහිර වූ ද, උපාදා වූ ද යන ධර්ම ද්විකයන් ද වශයෙන් මෙම විෂය ක්‍රමය මැනවින් දත යුතුය.

අසඞ්ගහිතෙනඅසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො පඤ්චමො.

අසංගෘහිත පදයෙන් අසංගෘහිත පද නිර්දේශය නිමාවට පත් විය.

6. ඡට්ඨනයො

6. හයවන ක්‍රමය.

6. සම්පයොගවිප්පයොගපදනිද්දෙසො

6. සම්ප්‍රයෝග සහ විප්‍රයෝග පද නිර්දේශය.

1. ඛන්ධො

1. ස්කන්ධය.

228. රූපක්ඛන්ධො [Pg.43] කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තොති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තො? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

228. රූපක්ඛන්ධය කෙතරම් ස්කන්ධයන් හා කෙතරම් ආයතනයන් හා කෙතරම් ධාතූන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? සම්ප්‍රයුක්ත වීමක් නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වේ ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්‍රයුක්ත වේ. එක් ආයතනයකින් ද එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වේ.

229. වෙදනාක්ඛන්ධො… සඤ්ඤාක්ඛන්ධො… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තො. කතිහි විප්පයුත්තො? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

229. වේදනාක්ඛන්ධය, සඤ්ඤාක්ඛන්ධය, සංඛාරක්ඛන්ධය යන මොහු (ඉතිරි) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සමඟ ද, ධාතු සතක් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (අනෙකුත් චෛතසික) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

230. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තො. කතිහි විප්පයුත්තො? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

230. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

2. ආයතනං

2. ආයතන

231. චක්ඛායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… සම්පයුත්තන්ති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

231. චක්ඛායතනය ...පෙ... ඵොට්ඨබ්බායතනය (යනාදිය) සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ හතර), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

232. මනායතනං තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

232. මනායතනය (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

3. ධාතු

3. ධාතු

233. චක්ඛුධාතු [Pg.44] …පෙ… ඵොට්ඨබ්බධාතු…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

233. චක්ඛුධාතුව ...පෙ... ඵොට්ඨබ්බධාතුව (යනාදිය) සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ හතර), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

234. චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු…පෙ… මනොධාතු… මනොවිඤ්ඤාණධාතු තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

234. චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව ...පෙ... මනෝධාතුව, මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව (යන මොහු වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

4. සච්චාදි

4. සත්‍යය ආදිය

235. සමුදයසච්චං… මග්ගසච්චං තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තං; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

235. සමුදය සත්‍යය සහ මග්ග සත්‍යය (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 28) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර අනෙකුත් ධාතු 16) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

236. නිරොධසච්චං… චක්ඛුන්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං… ඉත්ථින්ද්‍රියං… පුරිසින්ද්‍රියං…පෙ… සම්පයුත්තන්ති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තං? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

236. නිරෝධ සත්‍යය, චක්ඛුන්ද්‍රිය ...පෙ... කායින්ද්‍රිය, ඉත්ථින්ද්‍රිය, පුරිසින්ද්‍රිය (යනාදිය) සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ හතර), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

237. මනින්ද්‍රියං තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

237. මනින්ද්‍රිය (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

238. සුඛින්ද්‍රියං… දුක්ඛින්ද්‍රියං… සොමනස්සින්ද්‍රියං… දොමනස්සින්ද්‍රියං තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

238. සුඛින්ද්‍රිය, දුක්ඛින්ද්‍රිය, සෝමනස්සින්ද්‍රිය, දෝමනස්සින්ද්‍රිය (යන මොහු සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 21) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

239. උපෙක්ඛින්ද්‍රියං [Pg.45] තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන ඡහි ධාතූහි සම්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

239. උපෙක්ඛින්ද්‍රිය (සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ ධාතු හයක් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 46) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු එකොළසකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ කායවිඤ්ඤාණ ධාතුව) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

240. සද්ධින්ද්‍රියං… වීරියින්ද්‍රියං… සතින්ද්‍රියං… සමාධින්ද්‍රියං… පඤ්ඤින්ද්‍රියං… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං… අඤ්ඤින්ද්‍රියං… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං… අවිජ්ජා… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

240. සද්ධින්ද්‍රිය, වීරියින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය, පඤ්ඤින්ද්‍රිය, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය, අඤ්ඤින්ද්‍රිය, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය, අවිජ්ජා සහ අවිජ්ජා පච්චයා සංඛාරා (යන මොහු වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චේතනා හැර චෛතසික 51) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

241. සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

241. සංඛාර පච්චයා විඤ්ඤාණය (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 52) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

242. සළායතනපච්චයා ඵස්සො තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තො; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තො. කතිහි විප්පයුත්තො? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

242. සළායතන පච්චයා ඵස්සය (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ ධාතු සතක් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (ඵස්සය හැර චෛතසික 51) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

243. ඵස්සපච්චයා වෙදනා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

243. ඵස්ස පච්චයා වේදනාව (සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ ධාතු සතක් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (වේදනාව හැර චෛතසික 51) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙයි. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්‍රයුක්ත වෙයි. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙයි.

244. වෙදනාපච්චයා තණ්හා… තණ්හාපච්චයා උපාදානං… කම්මභවො තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තො; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තො. කතිහි විප්පයුත්තො[Pg.46]? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

244. වේදනා පච්චයා තණ්හාව, තණ්හා පච්චයා උපාදානය සහ කම්මභවය (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ යන) ස්කන්ධ තුනක් සමඟ ද, එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (චෛතසික 51) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

245. රූපභවො…පෙ… සම්පයුත්තොති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තො? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි තීහි ධාතූහි විප්පයුත්තො.

245. රූපභවය ...පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර ධාතු තුනකින් (ඝාණ, ජිව්හා, කාය විඤ්ඤාණ ධාතු) විප්‍රයුක්ත වෙයි.

246. අරූපභවො… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවො… චතුවොකාරභවො…පෙ… සම්පයුත්තොති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තො? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

246. අරූපභවය, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවය, චතුවෝකාරභවය ...පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වේ ද? නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතන දසය) සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ සමහර ධර්මයන් (සූක්ෂ්ම රූප සහ නිබ්බාන) සමඟ ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

247. අසඤ්ඤාභවො… එකවොකාරභවො… පරිදෙවො…පෙ… සම්පයුත්තොති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තො? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

247. අසංඥ භවය, ඒකවෝකාර භවය, පරිදේවය යන මේ ධර්මයන් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? නාමස්කන්ධ සතර, මනායතනය හා සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතූන් යන මේ ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් වූ (චෛතසික පනස් දෙකක් වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

248. සොකො… දුක්ඛං… දොමනස්සං තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

248. ශෝකය, දුක්ඛය, දෝමනස්සය යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (සංඥා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (චෛතසික විසි එකක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර) ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

249. උපායාසො… සතිපට්ඨානං… සම්මප්පධානං තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තං; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

249. උපායාසය, සතිපට්ඨානය, සම්මප්පධානය යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (වීර්යය හැර ඉතිරි චෛතසික තිස් පහක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

250. ඉද්ධිපාදො ද්වීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තො; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තො. කතිහි විප්පයුත්තො? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

250. ඉද්ධිපාදය ස්කන්ධ දෙකක් (වේදනා, සංඥා) සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (ඡන්ද, වීර්යය, වීමංසා හැර ඉතිරි චෛතසික තිස් තුනක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

251. ඣානං [Pg.47] ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තං; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

251. ධ්‍යානය ස්කන්ධ දෙකක් (සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (ධ්‍යාන අංග පහ හැර ඉතිරි චෛතසික තිහක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

252. අප්පමඤ්ඤා… පඤ්චින්ද්‍රියානි… පඤ්ච බලානි… සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා… අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තො; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තො. කතිහි විප්පයුත්තො? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

252. අප්පමඤ්ඤා, පංචේන්ද්‍රිය ධර්ම, පංච බල, සප්ත බොජ්ඣංග, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (අදාළ චෛතසික විසි අටක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

253. ඵස්සො … චෙතනා… මනසිකාරො තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තො; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තො. කතිහි විප්පයුත්තො? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

253. ඵස්සය, චේතනාව, මනසිකාරය යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (මනසිකාරය හැර ඉතිරි චෛතසික පනස් එකක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ඕළාරික ධාතු දසය සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

254. වෙදනා… සඤ්ඤා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

254. වේදනාව, සංඥාව යන මොහු ස්කන්ධ තුනක් (අදාළ ස්කන්ධය හැර ඉතිරි නාමස්කන්ධ තුන), මනායතනය හා සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (වේදනාව හෝ සංඥාව හැර ඉතිරි චෛතසික පනස් එකක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ඕළාරික ධාතු දසය සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

255. චිත්තං තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තං. කතිහි විප්පයුත්තං? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තං; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තං.

255. චිත්තය ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, සංස්කාර) සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (චෛතසික පනස් දෙකක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ඕළාරික ධාතු දසය සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

256. අධිමොක්ඛො තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන ද්වීහි ධාතූහි සම්පයුත්තො; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තො. කතිහි විප්පයුත්තො? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තො; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තො.

256. අධිමොක්ඛය ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), මනායතනය හා (මනෝධාතුව සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව වන) ධාතු දෙකක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (අධිමොක්ඛය හා විචිකිච්ඡාව හැර ඉතිරි චෛතසික පනහක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු පහළොවක් (ඕළාරික ධාතු 10 හා පංච විඤ්ඤාණ ධාතු) සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

5. තිකං

5. තිකය (තුන් බැගින් වූ ධර්ම කොටස්)

257. කුසලා [Pg.48] ධම්මා… අකුසලා ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

257. කුසල ධර්ම, අකුසල ධර්ම කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

258. සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා ධම්මා… දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

258. සුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම, දුක්ඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම යන මොහු එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (දුක්ඛ වේදනාවන් තුනක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු පහළොවක් (ඕළාරික ධාතු 10, කාය විඤ්ඤාණය හා මනෝවිඤ්ඤාණය හැර ඉතිරි පංච විඤ්ඤාණ ධාතු) සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

259. අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

259. අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (උපේක්ෂා වේදනා පනස් පහක් වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු එකොළහක් (ඕළාරික ධාතු 10 හා කාය විඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

260. විපාකා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

260. විපාක ධර්මයන් ස්කන්ධ ආදිය කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ඕළාරික ධාතු දසය සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

261. විපාකධම්මධම්මා… සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

261. විපාකධර්මධර්ම, සංකිලිට්ඨසංකිලේසික ධර්ම යන මොහු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

262. නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා… අනුපාදින්නුපාදානියා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

262. නේවවිපාකනවිපාකධර්මධර්ම, අනුපාදින්නුපාදානීය ධර්ම යන මොහු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් මුළුමනින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර පංච විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්තය.

263. අනුපාදින්නඅනුපාදානියා ධම්මා… අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

263. අනුපාදින්නඅනුපාදානීය ධර්ම, අසංකිලිට්ඨඅසංකිලේසික ධර්ම යන මොහු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්තද යත්? (මොවුන් හා) සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයක් නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් මුළුමනින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර) ෂඩ් විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්තය.

264. සවිතක්කසවිචාරා [Pg.49] ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

264. සවිතර්ක සවිචාර ධර්ම එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (විතර්ක හා විචාර වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු පහළොවක් (ඕළාරික ධාතු 10 හා පංච විඤ්ඤාණ ධාතු) සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

265. අවිතක්කවිචාරමත්තා ධම්මා… පීතිසහගතා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

265. අවිතර්ක විචාරමාත්‍ර ධර්ම, පීතිසහගත ධර්ම යන මොහු එක් ස්කන්ධයකට (සංස්කාර/වේදනා ස්කන්ධයට), එක් ආයතනයකට (ධම්මායතනයට) හා එක් ධාතුවකට (ධම්මධාතුවට) අයත් (විචාරය හෝ පීතිය වන) සමහරක් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්තය. කීයකින් විප්‍රයුක්තද යත්? රූපස්කන්ධය, ඕළාරික ආයතන දසය හා ධාතු දහසයක් සමඟ විප්‍රයුක්තය. ධම්මායතනයට හා ධම්මධාතුවට අයත් (සූක්ෂ්ම රූප දහසය හා නිර්වාණය වන) සමහරක් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්‍රයුක්තය.

266. අවිතක්කඅවිචාරා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා විප්පයුත්තා.

266. විතර්ක රහිත වූත් විචාර රහිත වූත් ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන සහ ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, එක් ධාතුවකින් (මනෝ ධාතුවෙන්) පමණක් විප්‍රයුක්ත වේ.

267. සුඛසහගතා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

267. සුඛ සහගත ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) අතරින් ඇතැම් කොටස් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් (ඕළාරික ආයතනයන්ගෙන්) සහ ධාතු පහළොවකින් (ඕළාරික ධාතු දහය සහ පංච විඤ්ඤාණ ධාතුන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති. එමෙන්ම එක් ආයතනයක (ධම්මායතනයේ) සහ එක් ධාතුවක (ධම්මධාතුවේ) ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

268. උපෙක්ඛාසහගතා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

268. උපේක්ෂා සහගත ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයක් සහ එක් ධාතුවක් අතරින් ඇතැම් කොටස් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු එකොළොසකින් (ඕළාරික ධාතු දසය සහ කාය විඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති. එමෙන්ම එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

269. දස්සනෙන පහාතබ්බා ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා… ආචයගාමිනො ධම්මා… අපචයගාමිනො ධම්මා… සෙක්ඛා ධම්මා… අසෙක්ඛා ධම්මා… මහග්ගතා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

269. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණය කළ යුතු ධර්මයන්, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණය කළ යුතු ධර්මයන්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණය කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණය කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්... ආචයගාමී ධර්මයන්... අපචයගාමී ධර්මයන්... ශෛක්ෂ ධර්මයන්... අශෛක්ෂ ධර්මයන්... මහග්ගත ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වන අතර, එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

270. අප්පමාණා ධම්මා… පණීතා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

270. අප්‍රමාණ ධර්මයන්... ප්‍රණීත ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් හයකින් (මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

271. පරිත්තාරම්මණා [Pg.50] ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

271. පරිත්ත අරමුණු ඇති ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

272. මහග්ගතාරම්මණා ධම්මා… අප්පමාණාරම්මණා ධම්මා… හීනා ධම්මා… මිච්ඡත්තනියතා ධම්මා… සම්මත්තනියතා ධම්මා… මග්ගාරම්මණා ධම්මා… මග්ගහෙතුකා ධම්මා… මග්ගාධිපතිනො ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

272. මහග්ගත අරමුණු ඇති ධර්මයන්... අප්‍රමාණ අරමුණු ඇති ධර්මයන්... හීන ධර්මයන්... මිච්ඡත්ත නියත ධර්මයන්... සම්මත්ත නියත ධර්මයන්... මාර්ග අරමුණු ඇති ධර්මයන්... මාර්ග හේතු ඇති ධර්මයන්... මාර්ගාධිපති වූ ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

273. අනුප්පන්නා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

273. නූපන් (අනුප්පන්න) ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් පහකින් (පංච විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

274. අතීතාරම්මණා ධම්මා…පෙ… අනාගතාරම්මණා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

274. අතීත අරමුණු ඇති ධර්මයන්...පෙ... අනාගත අරමුණු ඇති ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

275. පච්චුප්පන්නාරම්මණා ධම්මා… අජ්ඣත්තාරම්මණා ධම්මා… බහිද්ධාරම්මණා ධම්මා… අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

275. ප්‍රත්‍යුත්පන්න අරමුණු ඇති ධර්මයන්... අධ්‍යාත්මික අරමුණු ඇති ධර්මයන්... බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයන්... අධ්‍යාත්මික හා බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

276. සනිදස්සනසප්පටිඝා ධම්මා… අනිදස්සනසප්පටිඝා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

276. සනිදස්සන සප්පටිඝ ධර්මයන්... අනිදස්සන සප්පටිඝ ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? ස්කන්ධ සතරකින් (නාම ස්කන්ධයන්ගෙන්), එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ ධාතූන් සතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක (ධම්මායතනයේ) සහ එක් ධාතුවක (ධම්මධාතුවේ) ඇතැම් කොටස්වලින්ද (සෙසු චෛතසිකයන්ගෙන්ද) විප්‍රයුක්ත වෙති.

6. දුකං

6. ද්වික (දුක) වාරයයි.

277. හෙතූ ධම්මා… හෙතූ චෙව සහෙතුකා ච ධම්මා… හෙතූ චෙව හෙතුසම්පයුත්තා ච ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි [Pg.51] ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

277. හේතු වූ ධර්මයන්... හේතු වූ මෙන්ම සහේතුක වූ ධර්මයන්... හේතු වූ මෙන්ම හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන්, ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඥා, විඥාන), එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ එක් ධාතුවකින් (මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාරස්කන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) සමඟ ඇතැම් කොටස් (හේතු චෛතසික හැර සෙසු චෛතසික) වශයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

278. සහෙතුකා ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

278. සහේතුක ධර්මයන්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

279. සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තා චෙව න ච හෙතූ ධම්මා… න හෙතුසහෙතුකා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

279. සහේතුක වූත් හේතු නොවූත් ධර්මයන්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූත් හේතු නොවූත් ධර්මයන්... හේතු නොවූ සහේතුක ධර්මයන්, එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාරස්කන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) අතරින් ඇතැම් කොටස් (හේතු 6) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

280. අප්පච්චයා ධම්මා… අසඞ්ඛතා ධම්මා… සනිදස්සනා ධම්මා… සප්පටිඝා ධම්මා… රූපිනො ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

280. අප්‍රත්‍ය (අප්පච්චයා) ධර්මයන්... අසංස්කෘත ධර්මයන්... සනිදස්සන ධර්මයන්... සප්පටිඝ ධර්මයන්... රූපී ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? ස්කන්ධ සතරකින්, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ ධාතූන් සතකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

281. ලොකුත්තරා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

281. ලෝකෝත්තර ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර ධාතූන් හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

282. ආසවා ධම්මා… ආසවා චෙව සාසවා ච ධම්මා… ආසවා චෙව ආසවසම්පයුත්තා ච ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

282. ආසව ධර්මයන්... ආසව වූත් සාසව වූත් ධර්මයන්... ආසව වූත් ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ධර්මයන්, ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඥා, විඥාන), එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ එක් ධාතුවකින් (මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාරස්කන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) සමඟ ඇතැම් කොටස් වශයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

283. අනාසවා ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තා අනාසවා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

283. අනාසව ධර්මයන්... ආසව විප්‍රයුක්ත වූ අනාසව ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර ධාතූන් හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

284. ආසවසම්පයුත්තා [Pg.52] ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

284. ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්...පෙ... (යම් කිසිවක් හා) සම්ප්‍රයුක්ත වන්නේද? නැත. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

285. ආසවසම්පයුත්තා චෙව නො ච ආසවා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

285. ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ආසව නොවූත් ධර්මයන්, එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාරස්කන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) අතරින් ඇතැම් කොටස් (ආසව ධර්මයන්) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. (ඒවා) කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වන්නේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක සහ එක් ධාතුවක ඇතැම් කොටස්වලින්ද විප්‍රයුක්ත වෙති.

286. සංයොජනා ධම්මා… ගන්ථා ධම්මා… ඔඝා ධම්මා… යොගා ධම්මා… නීවරණා ධම්මා… පරාමාසා ධම්මා… පරාමාසා චෙව පරාමට්ඨා ච ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

286. සංයෝජන ධර්මයෝ ද, ගන්ථ ධර්මයෝ ද, ඕඝ ධර්මයෝ ද, යෝග ධර්මයෝ ද, නීවරණ ධර්මයෝ ද, පරාමාස ධර්මයෝ ද, පරාමාස වූ ද පරාමට්ඨ (පරාමාසයට අරමුණු වූ) වූ ද ධර්මයෝ ඛන්ධ තුනක් (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (දිට්ඨි හැර සෙසු චෛතසික 21) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

287. අපරාමට්ඨා ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තා අපරාමට්ඨා ධම්මා සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

287. පරාමාසයට අරමුණු නොවන්නා වූ (අපරාමට්ඨ) ධර්මයෝ ද, පරාමාසයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ ද අපරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයෝ (සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද?) නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් හයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති.

288. පරාමාසසම්පයුත්තා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

288. පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (දිට්ඨි චෛතසිකය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

289. සාරම්මණා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

289. ආරම්මණ (අරමුණු සහිත) ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහයකින් (ඕළාරික ධාතු 10) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

290. අනාරම්මණා ධම්මා… චිත්තවිප්පයුත්තා ධම්මා… චිත්තවිසංසට්ඨා ධම්මා… උපාදා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

290. අනාරම්මණ (අරමුණු රහිත) ධර්මයෝ ද, චිත්ත විප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, චිත්ත විසංසට්ඨ ධර්මයෝ ද, උපාදා (උපාදාය රූප) ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ඛන්ධ හතරකින් (නාමක්ඛන්ධ 4), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික 52) විප්‍රයුක්ත වෙති.

291. චිත්තා [Pg.53] ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

291. චිත්ත (සිත) නම් වූ ධර්මයෝ ඛන්ධ තුනක් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (චෛතසික) සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහයකින් (ඕළාරික ධාතු 10) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

292. චෙතසිකා ධම්මා… චිත්තසම්පයුත්තා ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨා ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

292. චෛතසික ධර්මයෝ ද, චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයෝ ද, චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවත්ති ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ ධාතු හතක් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහයකින් (ඕළාරික ධාතු 10) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

293. අනුපාදින්නා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

293. අනුපාදින්න ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් පහකින් (පඤ්ච විඤ්ඤාණ ධාතු) විප්‍රයුක්ත වෙති.

294. උපාදානා ධම්මා… කිලෙසා ධම්මා… කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකා ච ධම්මා… කිලෙසා චෙව සංකිලිට්ඨා ච ධම්මා… කිලෙසා චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

294. උපාදාන ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ වූ ද සංක්ලේශික වූ ද ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ වූ ද සංක්ලිට්ඨ වූ ද ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයෝ ඛන්ධ තුනක් (වේදනා, සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ක්ලේශ ධර්ම 10 හැර සෙසු චෛතසික 17) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

295. අසංකිලෙසිකා ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තා අසංකිලෙසිකා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

295. අසංක්ලේශික ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත වූ ද අසංක්ලේශික වූ ද ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් හයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති.

296. සංකිලිට්ඨා ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

296. සංක්ලිට්ඨ ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

297. සංකිලිට්ඨා චෙව නො ච කිලෙසා ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තා චෙව නො ච කිලෙසා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා [Pg.54] කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

297. සංක්ලිට්ඨ වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයෝ ද, ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ක්ලේශ ධර්ම 10) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

298. දස්සනෙන පහාතබ්බා ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

298. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයෝ ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයෝ ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයෝ ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයෝ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

299. සවිතක්කා ධම්මා… සවිචාරා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

299. සවිතක්ක ධර්මයෝ ද, සවිචාර ධර්මයෝ ද එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (විචාරය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු පහළොවකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ පඤ්ච විඤ්ඤාණ ධාතු 5) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

300. අවිතක්කා ධම්මා… අවිචාරා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා විප්පයුත්තා.

300. අවිතක්ක ධර්මයෝ ද, අවිචාර ධර්මයෝ ද... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, එක් ධාතුවකින් (මනෝධාතුව) විප්‍රයුක්ත වෙති.

301. සප්පීතිකා ධම්මා… පීතිසහගතා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

301. සප්පීතික ධර්මයෝ ද, පීති සහගත ධර්මයෝ ද එක් ඛන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (පීති චෛතසිකය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

302. සුඛසහගතා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

302. සුඛ සහගත ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (වේදනාක්ඛන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (සුඛ වේදනා 63) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු පහළොවකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ කාය විඤ්ඤාණ ධාතුව හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 5) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

303. උපෙක්ඛාසහගතා ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

303. උපෙක්ඛා සහගත ධර්මයෝ එක් ඛන්ධයක් (වේදනාක්ඛන්ධය) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (උපෙක්ඛා වේදනා 55) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ඛන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධය), ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු එකොළොවකින් (ඕළාරික ධාතු 10 සහ කාය විඤ්ඤාණ ධාතුව) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප 16 සහ නිවන) විප්‍රයුක්ත වෙති.

304. න [Pg.55] කාමාවචරා ධම්මා… අපරියාපන්නා ධම්මා… අනුත්තරා ධම්මා…පෙ… සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

304. කාමාවචර නොවූ ධර්මයෝ ද, අපරියාපන්න ධර්මයෝ ද, අනුත්තර (ලෝකෝත්තර) ධර්මයෝ... පෙ... සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? නැත. කෙතරම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? කිසිදු ඛන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර, ධාතූන් හයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු 6) විප්‍රයුක්ත වෙති.

305. රූපාවචරා ධම්මා… අරූපාවචරා ධම්මා… නිය්‍යානිකා ධම්මා… නියතා ධම්මා… සරණා ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

305. රූපාචර ධර්ම, අරූපාචර ධර්ම, නිය්‍යානික ධර්ම, නියත ධර්ම, සරණ ධර්ම කොපමණ ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවකින්, කොපමණ ආයතන සංඛ්‍යාවකින්, කොපමණ ධාතු සංඛ්‍යාවකින් සම්ප්‍රයුක්ත වේද? (පිළිතුර:) නැත. කොපමණ ප්‍රමාණයකින් විප්‍රයුක්ත වේද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධයෙන්), ආයතන දසයකින් (ඕළාරිකායතන දසයෙන්), ධාතු සොළොසකින් (ඕළාරික ධාතු දසය හා මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනයෙන්) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුවෙන්) ඇතැම් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

ධම්මායතනං ධම්මධාතු, දුක්ඛසච්චඤ්ච ජීවිතං;

සළායතනං නාමරූපං, චත්තාරො ච මහාභවා.

ධම්මායතනය, ධම්මධාතුව, දුක්ඛ සත්‍යය, ජීවිතින්ද්‍රිය, සළායතනය, නාමරූපය සහ මහාභූත සතර ද,

ජාති ජරා ච මරණං, තිකෙස්වෙකූනවීසති;

ගොච්ඡකෙසු ච පඤ්ඤාස, අට්ඨ චූළන්තරෙ පදා.

ජාති, ජරා සහ මරණය ද, තිකයන්හි පද දහනවයක් ද, ගොච්ඡකයන්හි පද පණහක් ද, චූළන්තරයේ පද අටක් ද,

මහන්තරෙ පන්නරස, අට්ඨාරස තතො පරෙ;

තෙවීස පදසතං එතං, සම්පයොගෙ න ලබ්භතීති.

මහන්තරයේ පද පහළොවක් ද, ඉන් පසුව පද දහඅටක් ද යන මේ පද එකසිය විසිතුන (123) සම්ප්‍රයෝගයෙහි නොලැබේ.

සම්පයොගවිප්පයොගපදනිද්දෙසො ඡට්ඨො.

සම්ප්‍රයෝග විප්‍රයෝග පද නිර්දේශය නිමාවට පත් විය. (හයවැනි නිර්දේශයයි).

7. සත්තමනයො

7. සත්වැනි ක්‍රමය

7. සම්පයුත්තෙනවිප්පයුත්තපදනිද්දෙසො

7. සම්ප්‍රයුක්තයෙන් විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය

306. වෙදනාක්ඛන්ධෙන [Pg.56] යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… මනායතනෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි විප්පයුත්තා? තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

306. වේදනාස්කන්ධය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද... සඤ්ඤාස්කන්ධය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංස්කාරස්කන්ධය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... විඤ්ඤාණස්කන්ධය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනායතනය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්ම කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වේද? එම ධර්ම ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ හතරෙන්), එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) සහ ධාතු හතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු හතෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනයෙන්) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුවෙන්) ඇතැම් (චෛතසික ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

307. චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා…පෙ… මනොධාතුයා යෙ ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා විප්පයුත්තා.

307. චක්ඛුවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... (පෙ)... මනෝධාතුව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

308. මනින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

308. මනින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

309. උපෙක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

309. උපෙක්ඛින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතු පහකින් (පංචවිඤ්ඤාණ ධාතුන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

310. සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණෙන යෙ ධම්මා… සළායතනපච්චයා ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… ඵස්සපච්චයා වෙදනාය යෙ ධම්මා… ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… වෙදනාය යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… චෙතනාය යෙ ධම්මා… චිත්තෙන යෙ ධම්මා… මනසිකාරෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

310. සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඤ්ඤාණය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵස්සය සමඟ... වේදනාව සමඟ... සඤ්ඤාව සමඟ... චේතනාව සමඟ... චිත්තය සමඟ... මනසිකාරය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

311. අධිමොක්ඛෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා විප්පයුත්තා.

311. අධිමොක්ඛය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

312. අදුක්ඛමසුඛාය [Pg.57] වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

312. අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතු පහකින් විප්‍රයුක්ත වේ.

313. සවිතක්කසවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා විප්පයුත්තා.

313. සවිතක්ක සවිචාර ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

314. චිත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චෙතසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා … චිත්තසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

314. චිත්ත ධර්මයන් සමඟ... චෛතසික ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන් සමඟ... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුපරිවර්තී ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්‍රයුක්ත වේ; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

315. සවිතක්කෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා විප්පයුත්තා.

315. සවිතක්ක ධර්මයන් සමඟ... සවිචාර ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වේ.

316. උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි විප්පයුත්තා? තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

316. උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්ම කොපමණ ස්කන්ධ සංඛ්‍යාවකින්, කොපමණ ආයතන සංඛ්‍යාවකින්, කොපමණ ධාතු සංඛ්‍යාවකින් විප්‍රයුක්ත වේද? එම ධර්ම කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතු පහකින් විප්‍රයුක්ත වේ.

ඛන්ධා චතුරො ආයතනඤ්ච මෙකං;

ධාතූසු සත්ත ද්වෙපි ච ඉන්ද්‍රියතො.

ස්කන්ධ හතරක් (නාමස්කන්ධ) සහ එක් ආයතනයක් (මනායතනය) ද, ධාතූන්ගෙන් (විඤ්ඤාණ ධාතු) හතක් ද, ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් (මනින්ද්‍රිය සහ උපෙක්ඛින්ද්‍රිය යන) දෙකක් ද,

තයො පටිච්ච තථරිව ඵස්සපඤ්චමා;

අධිමුච්චනා මනසි තිකෙසු තීණි.

පටිච්චසමුප්පාද පද තුනක් (විඤ්ඤාණ, ඵස්ස, වේදනා) සහ ඒ හා සමානවම ඵස්ස පංචක පද ද, අධිමොක්ඛය, මනසිකාරය සහ තිකයන්හි පද තුනක් ද,

සත්තන්තරා ද්වෙ ච මනෙන යුත්තා;

විතක්කවිචාරණා උපෙක්ඛකාය චාති.

(මහන්තරයෙන් පසුව එන) ධර්ම හතක් ද, මනස හා යෙදුණු පද දෙකක් (විතක්ක, විචාර) සහ උපෙක්ඛා සහගත පදය ද වශයෙන් වූ මේ පද තිස් හත (37) මෙහි (සත්වැනි නිර්දේශයේදී) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

සම්පයුත්තෙනවිප්පයුත්තපදනිද්දෙසො සත්තමො.

සම්ප්‍රයුක්තයෙන් විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය නිමාවට පත් විය. (සත්වැනි නිර්දේශයයි).

8. අට්ඨමනයො

8. අටවැනි ක්‍රමය

8. විප්පයුත්තෙනසම්පයුත්තපදනිද්දෙසො

8. විප්‍රයුක්තයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය

317. රූපක්ඛන්ධෙන [Pg.58] යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි.

317. රූපස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වේද? (පිළිතුර:) නැත.

318. වෙදනාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා…පෙ… සරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි.

318. වේදනාස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... සඤ්ඤාස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... සංස්කාරස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... විඤ්ඤාණස්කන්ධයෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... (පෙ)... සරණ ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වූ... අරණ ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වේද? (පිළිතුර:) නැත.

ධම්මායතනං ධම්මධාතු, අථ ජීවිතං නාමරූපං;

සළායතනං ජාතිජරාමතං, ද්වෙ ච තිකෙ න ලබ්භරෙ.

ධම්මායතනය, ධම්මධාතුව, ජීවිතින්ද්‍රිය, නාමරූපය, සළායතනය, ජාති-ජරා-මරණ සහ තික පද දෙකක් ද (විප්‍රයුක්තයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වීමෙහි) නොලැබේ.

පඨමන්තරෙ සත්ත ච, ගොච්ඡකෙ දස අපරන්තෙ;

චුද්දස ඡ ච මත්ථකෙ, ඉච්චෙතෙ සත්තචත්තාලීස ධම්මා;

සමුච්ඡෙදෙ න ලබ්භන්ති, මොඝපුච්ඡකෙන චාති.

ප්‍රථම අන්තරයේ පද හතක් ද, ගොච්ඡකයන්හි දහයක් ද, අවසාන අන්තරයේ පද දහහතරක් ද, මුදුනෙහි පද හයක් ද වශයෙන් වූ මේ පද හතළිස් හත (47) විප්‍රයුක්තයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත පද සම්බන්ධයේදී (මොඝපඤ්හකයන්හි) නොලැබේ.

විප්පයුත්තෙනසම්පයුත්තපදනිද්දෙසො අට්ඨමො.

විප්‍රයුක්තයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය නිමාවට පත් විය. (අටවැනි නිර්දේශයයි).

9. නවමනයො

9. නවවැනි ක්‍රමය

9. සම්පයුත්තෙනසම්පයුත්තපදනිද්දෙසො

9. සම්පයුක්ත පදයන්ගෙන් සම්පයුක්ත වූ (ධර්මයන් පිළිබඳ) විස්තර කිරීම

319. වෙදනාක්ඛන්ධෙන [Pg.59] යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තා? තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

319. වේදනා ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, සංඥා ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, සංඛාර ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සම්පයුක්ත වේද? එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සංඥා, විඥාන) ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) ද, ධාතූන් සතකින් (සප්ත විඥාන ධාතු) ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) හා එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) ඇතැම් (වේදනා, සංඥා යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

320. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… මනායතනෙන යෙ ධම්මා… චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා…පෙ… මනොධාතුයා යෙ ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා…පෙ… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

320. විඥානක්ඛන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනායතනය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පෙ... මනෝධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... පෙ... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සංඥා, සංඛාර) සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික 52 යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

321. සමුදයසච්චෙන යෙ ධම්මා… මග්ගසච්චෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

321. සමුදය සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මාර්ග සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (අෂ්ටවිංශති චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

322. මනින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

322. මනින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික 52 යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

323. සුඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා … දොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

323. සුඛින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝමනස්සින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (එක්විසි චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

324. උපෙක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන ඡහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

324. උපෙක්ඛින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් හයකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික 54 යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

325. සද්ධින්ද්‍රියෙන [Pg.60] යෙ ධම්මා… වීරියින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සමාධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාය යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

325. සද්ධින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... විරියින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සතින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සමාධින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පඤ්ඤින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අඤ්ඤින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිද්‍යාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිද්‍යා පච්චයා සංඛාරයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

326. සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

326. සංඛාර පච්චයා විඤ්ඤාණය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (දෙපනස් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

327. සළායතනපච්චයා ඵස්සෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

327. සළායතන පච්චයා ඵස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් සතකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

328. ඵස්සපච්චයා වෙදනාය යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

328. ඵස්ස පච්චයා වේදනාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් සතකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

329. වෙදනාපච්චයා තණ්හාය යෙ ධම්මා… තණ්හාපච්චයා උපාදානෙන යෙ ධම්මා… කම්මභවෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

329. වේදනා පච්චයා තණ්හාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... තණ්හා පච්චයා උපාදානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කම්මභවය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

330. සොකෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

330. සෝකය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (එක්විසි චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

331. උපායාසෙන [Pg.61] යෙ ධම්මා… සතිපට්ඨානෙන යෙ ධම්මා… සම්මප්පධානෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

331. උපායාසය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සතිපට්ඨානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සම්මප්පධානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (තිස්පස් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

332. ඉද්ධිපාදෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

332. ඉද්ධිපාදය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින් (වේදනා, සංඥා) සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් (සංඛාර) ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (තිස්තුන් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

333. ඣානෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

333. ධ්‍යානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ දෙකකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (තිස් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

334. අප්පමඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි යෙ ධම්මා … පඤ්චහි බලෙහි යෙ ධම්මා… සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි යෙ ධම්මා… අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

334. අප්පමඤ්ඤාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පංච ඉන්ද්‍රියයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පංච බලයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්ත බොජ්ඣංගයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (අටවිසි චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

335. ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… චෙතනාය යෙ ධම්මා… මනසිකාරෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

335. ඵස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චේතනාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනසිකාරය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් සතකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් ද ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

336. වෙදනාය යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාය යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

336. වේදනාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංඥාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් සතකින් ද සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (පනස් එක් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

337. චිත්තෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

337. සිත (චිත්තය) හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්පයුක්ත වෙත්ද... එම ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සංඥා, සංඛාර) සම්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (දෙපනස් චෛතසික යන) ධර්මයන් හා සම්පයුක්ත වෙති.

338. අධිමොක්ඛෙන [Pg.62] යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන ද්වීහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

338. අධිමොක්ඛය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (ද්විපඤ්ච විඤ්ඤාණ දසය හා විචිකිච්ඡා සහගත චිත්තය හැර සිත හැත්තෑ අටක් ද, අධිමොක්ඛය හා විචිකිච්ඡාව හැර චෛතසික පනස් දෙකක් ද) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් අධිමොක්ඛ චෛතසිකයෝ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ අධිමොක්ඛ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ ධාතු දෙකක් (මනෝධාතු, මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (සංඛාරක්ඛන්ධයෙහි ඇතුළත් අධිමොක්ඛය හැර අනෙකුත් චෛතසිකයන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

339. සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

339. සුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (සුඛ සහගත සිත් හැට තුනෙහි පවතින වේදනාවන්)... දුක්ඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (දුක්ඛ සහගත සිත් තුනෙහි පවතින වේදනාවන්)... අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (උපේක්ෂා සහගත සිත් පනස් පහෙහි පවතින වේදනාවන්) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ (උපේක්ෂා වේදනා) ධර්මයන් හා යම් (උපේක්ෂා සහගත සිත් පනස් පහ හා වේදනා ආදිය හැර චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (උපේක්ෂා වේදනා පනස් පහ) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

340. සවිතක්කසවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අවිතක්කවිචාරමත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

340. සවිතක්ක සවිචාර ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිතක්ක විචාරමත්ත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ප්‍රීති සහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (ප්‍රීති චෛතසිකය) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (ප්‍රීති සහගත සිත් පනස් එක හා ප්‍රීතිය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ප්‍රීති චෛතසිකය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

341. සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

341. සුඛ සහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (උපේක්ෂා වේදනාවන්) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (උපේක්ෂා සහගත සිත් හා චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (මනායතනය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (උපේක්ෂා වේදනාවන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

342. හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව සහෙතුකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව හෙතුසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

342. හේතු වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ද වූ සහේතුක ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ද වූ හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් (මෝහමූල සිත් දෙකෙහි මෝහය හැර සහේතුක සිත් හැත්තෑ එකක පවතින හේතු හය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (හේතු හය වූ) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (හේතු හය හැර අනෙකුත් චෛතසික) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

343. සහෙතුකෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න හෙතුසහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

343. සහේතුක ද වූ හේතු නොවූ ද ධර්මයන් හා යම් (හේතු හය) ධර්ම කෙනෙක්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ හේතු නොවූ ද ධර්මයන් හා යම් (හේතු හය) ධර්ම කෙනෙක්... හේතු නොවූ සහේතුක වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ හේතු හය හා යම් (සහේතුක සිත් හැත්තෑ එක හා හේතු හය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (හේතු හය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

344. ආසවෙහි [Pg.63] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව සාසවෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව ආසවසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

344. ආසව ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ද වූ සාසව ද වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ද වූ ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් (ලෝභමූල සිත් අටේ ආසව ධර්ම තුන හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් ආසව ධර්මයෝ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ආසව ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ චෛතසිකයන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

345. ආසවසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

345. ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ආසව නොවූ ද ධර්මයන් හා යම් (ආසව ධර්ම තුන) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ආසව ධර්මයන් හා යම් (අකුසල සිත් දොළොස හා ආසව තුන හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ආසව ධර්ම තුන) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

346. සංයොජනෙහි… ගන්ථෙහි… ඔඝෙහි… යොගෙහි… නීවරණෙහි… පරාමාසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි චෙව පරාමට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

346. සංයෝජන... ගන්ථ... ඕඝ... යෝග... නීවරණ... පරාමාස ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස ද වූ පරාමට්ඨ ද වූ ධර්මයන් හා යම් (දිට්ඨිගත සම්ප්‍රයුක්ත සිත් සතරේ දිට්ඨිය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් පරාමාස ධර්මයෝ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ පරාමාස ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත වූ චෛතසිකයන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

347. පරාමාසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

347. පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා යම් පරාමාස ධර්මයෝ හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත සිත් සතර හා චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (පරාමාස ධර්මය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

348. චිත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

348. සිත් (චිත්ත) හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (චෛතසික පනස් දෙක) සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (සිත් එකසිය විසි එකක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ (සිත්) ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, සංඛාර) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (චෛතසික පනස් දෙක) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

349. චෙතසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා.

349. චෛතසික ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවත්ති ධර්මයන් හා යම් (සිත් එකසිය විසි එකක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ සිත් හා යම් චෛතසික පනස් දෙකක් වූ ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය) සහ එක් ආයතනයක් (මනායතනය) සහ සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතූන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

350. උපාදානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලෙසිකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලිට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව කිලෙසසම්පයුත්තෙහි [Pg.64] ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

350. උපාදාන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කිලේස ධර්මයන් හා... කිලේස ද වූ සංකිලේසික ද වූ... කිලේස ද වූ සංකිලිට්ඨ ද වූ... කිලේස ද වූ කිලේස සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන් හා යම් (අකුසල සිත් දොළොසක පවතින කිලේස ධර්ම දසය හැර අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් කිලේස ධර්මයෝ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ කිලේස ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සංඥා, විඤ්ඤාණ), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ එක් ධාතුවක් (මනෝවිඤ්ඤාණධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධ), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (කිලේස සම්ප්‍රයුක්ත චෛතසිකයන්) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

351. සංකිලිට්ඨෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිතක්කෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සප්පීතිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

351. සංකිලිට්ඨ ද වූ කිලේස නොවූ ද ධර්මයන් හා යම් (කිලේස දසය) ධර්ම කෙනෙක්... කිලේස සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ කිලේස නොවූ ද ධර්මයන් හා... සවිතක්ක... සවිචාර... සප්පීතික... ප්‍රීති සහගත ධර්මයන් හා යම් (ප්‍රීති චෛතසිකය) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ප්‍රීති චෛතසිකය හා යම් (ප්‍රීති සහගත සිත් පනස් එක හා අනෙකුත් චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (සංඛාරක්ඛන්ධය), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතුව) වූ ඇතැම් ධර්මයන් (ප්‍රීති චෛතසිකය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

352. සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තා? තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා.

352. සුඛ සහගත ධර්මයන් හා යම් (සුඛ වේදනා) ධර්ම කෙනෙක්... උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් හා යම් (උපේක්ෂා වේදනා) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයන් හා යම් (උපේක්ෂා සහගත සිත් පනස් පහ හා චෛතසික) ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ කෙතෙක් ස්කන්ධ, කෙතෙක් ආයතන, කෙතෙක් ධාතූන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයක් (වේදනා ස්කන්ධය) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයක් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවක් වූ ඇතැම් ධර්මයන් (වේදනා පනස් පහ) හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙති.

අරූපක්ඛන්ධා චත්තාරො, මනායතනමෙව ච;

විඤ්ඤාණධාතුයො සත්ත, ද්වෙ සච්චා චුද්දසින්ද්‍රියා.

අරූප ස්කන්ධ සතරක් ද, මනායතනය ද, විඤ්ඤාණ ධාතු සතක් ද, සත්‍යයෝ දෙදෙනෙක් ද, ඉන්ද්‍රියයෝ දහහතරක් ද (මෙහි කියැවිණි).

පච්චයෙ ද්වාදස පදා, තතො උපරි සොළස;

තිකෙසු අට්ඨ ගොච්ඡකෙ, තෙචත්තාලීසමෙව ච.

ප්‍රත්‍යයෙහි පද දොළොසක් ද, එයින් ඉහළ පද දහසයක් ද, තිකයන්හි පද අටක් ද, ගොච්ඡකයන්හි පද හතළිස් තුනක් ද (සංග්‍රහ විය).

මහන්තරදුකෙ සත්ත, පදා පිට්ඨි දුකෙසු ඡ;

නවමස්ස පදස්සෙතෙ, නිද්දෙසෙ සඞ්ගහං ගතාති.

මහන්තර දුකෙහි පද සතක් ද, පිට්ඨි දුකෙහි පද හයක් ද වශයෙන් මේ නවවන පද නිර්දේශයෙහි ධර්මයන්ගේ සංග්‍රහය සිදුවිය.

සම්පයුත්තෙනසම්පයුත්තපදනිද්දෙසො නවමො.

සම්ප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය නිමවා ලන ලදි.

10. දසමනයො

10. දසවන ක්‍රමය.

10. විප්පයුත්තෙනවිප්පයුත්තපදනිද්දෙසො

10. විප්පයුත්ත පද නිර්දේශය.

353. රූපක්ඛන්ධෙන [Pg.65] යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි විප්පයුත්තා? තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

353. රූපක්ඛන්ධය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධයන්ගෙන්, කොපමණ ආයතනයන්ගෙන්, කොපමණ ධාතූන්ගෙන් විප්පයුත්ත ද? ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් හතකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ චෛතසික පනස් දෙකක් වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

354. වෙදනාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… මනායතනෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා…පෙ… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

354. වේදනාක්ඛන්ධය හා... සඤ්ඤාක්ඛන්ධය හා... සංඛාරක්ඛන්ධය හා... විඤ්ඤාණක්ඛන්ධය හා... මනායතනය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහයකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

355. චක්ඛායතනෙන යෙ ධම්මා…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනෙන යෙ ධම්මා… චක්ඛුධාතුයා යෙ ධම්මා…පෙ… ඵොට්ඨබ්බධාතුයා යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

355. චක්ඛායතනය හා... පෙ... ඵොට්ඨබ්බායතනය හා... චක්ඛුධාතුව හා... පෙ... ඵොට්ඨබ්බධාතුව හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් හතකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

356. චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා…පෙ… මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… සමුදයසච්චෙන යෙ ධම්මා… මග්ගසච්චෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

356. චක්ඛු විඤ්ඤාණ ධාතුව හා... පෙ... මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හා... සමුදය සච්චය හා... මග්ග සච්චය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ලෝකී සිත් අසූ එක, ඵල සතරක් වූ චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (මග්ග චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන දහයෙන්) ද, ධාතූන් දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

357. නිරොධසච්චෙන යෙ ධම්මා… චක්ඛුන්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා…පෙ… කායින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා.. ඉත්ථින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පුරිසින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

357. නිරෝධ සච්චය හා... චක්ඛුන්ද්‍රියය හා... පෙ... කායින්ද්‍රියය හා... ඉත්ථින්ද්‍රියය හා... පුරිසින්ද්‍රියය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ හතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් (මනායතනයෙන්) ද, ධාතූන් හතකින් (සප්ත විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ චෛතසික පනස් දෙකක් වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

358. මනින්ද්‍රියෙන [Pg.66] යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

358. මනින්ද්‍රියය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහයකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

359. සුඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

359. සුඛින්ද්‍රියය හා... දුක්ඛින්ද්‍රියය හා... සෝමනස්සින්ද්‍රියය හා... දෝමනස්සින්ද්‍රියය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (සුඛ, දුක්ඛ, සෝමනස්ස, උපෙක්ඛා සහගත චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (දෝසමූල චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

360. උපෙක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

360. උපෙක්ඛින්ද්‍රියය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (සුඛ, දුක්ඛ, සෝමනස්ස, දෝමනස්ස සහගත චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (උපෙක්ඛා සහගත චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් එකොළසකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා කාය විඤ්ඤාණ ධාතුව) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

361. සද්ධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… වීරියින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සමාධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාය යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

361. සද්ධින්ද්‍රියය හා... වීරියින්ද්‍රියය හා... සතින්ද්‍රියය හා... සමාධින්ද්‍රියය හා... පඤ්ඤින්ද්‍රියය හා... අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියය හා... අඤ්ඤින්ද්‍රියය හා... අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියය හා... අවිජ්ජාව හා... අවිජ්ජා පච්චයා සංඛාරයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (විපාක, කිරිය, මග්ග සතර වූ චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ලෞකික කුසල් හා අකුසල් චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

362. සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණෙන යෙ ධම්මා… සළායතනපච්චයා ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… ඵස්සපච්චයා වෙදනාය යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

362. සංඛාර පච්චයා විඤ්ඤාණය හා... සළායතන පච්චයා ඵස්සය හා... ඵස්ස පච්චයා වේදනාව හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහයකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

363. වෙදනාපච්චයා තණ්හාය යෙ ධම්මා… තණ්හාපච්චයා උපාදානෙන යෙ ධම්මා… කම්මභවෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

363. වේදනා පච්චයා තණ්හාව හා... තණ්හා පච්චයා උපාදානය හා... කම්මභවය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (විපාක, කිරිය, මග්ග සතර වූ චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ලෞකික කුසල් හා අකුසල් චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහසයකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් විප්පයුත්ත වෙත්; එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප, නිබ්බානය හා ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන්) ද විප්පයුත්ත වෙත්.

364. රූපභවෙන [Pg.67] යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි තීහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

364. රූපභවය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (සිත, චෛතසික වූ කාමභව, අරූපභව, කුසල, අකුසල, ඵල, ක්‍රියා චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූපභව වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්පයුත්ත නොවෙත්; කිසිදු ආයතනයකින් විප්පයුත්ත නොවෙත්; ධාතූන් තුනකින් (එනම් ඝාණ විඤ්ඤාණ, ජිව්හා විඤ්ඤාණ හා කාය විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්පයුත්ත වෙත්.

365. අසඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා… එකවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා… පරිදෙවෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

365. අසඤ්ඤිභවය හා... ඒකවෝකාරභවය හා... පරිදේවය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ හතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතූන් හතකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ චෛතසික පනස් දෙකක් වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

366. අරූපභවෙන යෙ ධම්මා… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා… චතුවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා… සොකෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සෙන යෙ ධම්මා… උපායාසෙන යෙ ධම්මා… සතිපට්ඨානෙන යෙ ධම්මා… සම්මප්පධානෙන යෙ ධම්මා… ඉද්ධිපාදෙන යෙ ධම්මා… ඣානෙන යෙ ධම්මා… අප්පමඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි යෙ ධම්මා… පඤ්චහි බලෙහි යෙ ධම්මා… සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි යෙ ධම්මා… අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

366. අරූපභවය හා... නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවය හා... චතුවෝකාරභවය හා... සෝකය හා... දුක්ඛය හා... දෝමනස්සය හා... උපායාසය හා... සතිපට්ඨානය හා... සම්මප්පධානය හා... ඉද්ධිපාදය හා... ධ්‍යානය හා... අප්පමඤ්ඤාව හා... ඉන්ද්‍රිය පහ හා... බල පහ හා... බොජ්ඣංග හත හා... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ලෝකී සිත් අසූ එක, ඵල සිත් හතරක් වූ චිත්තෝත්පාද හා රූප නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (මාර්ග චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් (ඕළාරිකායතන දහයෙන්) ද, ධාතූන් දහසයකින් (මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

367. ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… වෙදනාය යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… චෙතනාය යෙ ධම්මා… චිත්තෙන යෙ ධම්මා… මනසිකාරෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

367. ඵස්සය හා... වේදනාව හා... සඤ්ඤාව හා... චේතනාව හා... චිත්තය හා... මනසිකාරය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (රූප හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (නාමක්ඛන්ධ සතරක් වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් දහයකින් ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

368. අධිමොක්ඛෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

368. අධිමොක්ඛය හා විප්පයුත්ත වූ යම් (ද්විපඤ්ච විඤ්ඤාණ දසය, විචිකිච්ඡා සහගත චිත්තෝත්පාද හා නිබ්බාන වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් හා විප්පයුත්ත වූ යම් (අධිමොක්ඛය සහිත චිත්තෝත්පාද වූ) ධර්ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින් (රූපක්ඛන්ධයෙන්) ද, ආයතන දහයකින් ද, ධාතූන් පහළොවකින් (ඕළාරික ධාතු දහය හා පඤ්ච විඤ්ඤාණ ධාතු පහ) ද විප්පයුත්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් (එනම් ධම්මායතන ධම්මධාතූන්ට අයත් වූ සුඛුම රූප දහසය හා නිබ්බානය වූ) ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් ද විප්පයුත්ත වෙත්.

1. තිකං

1. තිකය.

369. කුසලෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අකුසලෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

369. කුසල් දහම්වලින් ද, අකුසල් දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින් (රූප ස්කන්ධයෙන්), දස ආයතනයන්ගෙන් (ඕළාරික ආයතන දසයෙන්) සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් (ඕළාරික ධාතු දසය හා විඤ්ඤාණ ධාතු සයයෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනයෙන්) ද, එක් ධාතුවකින් (ධර්ම ධාතුවෙන්) ද ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

370. සුඛාය [Pg.68] වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

370. සුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ දහම්වලින් ද, දුක්ඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ පසළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

371. අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

371. අදුක්ඛමසුඛ (උපේක්ෂා) වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ එකොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

372. විපාකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

372. විපාක වූ දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

373. විපාකධම්මධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

373. විපාක ධර්ම ස්වභාවය ඇති දහම්වලින් ද, සංකිලිට්ඨ සංකිලේසික (කෙලෙස්වලට හිතකර වූ හා කිලිටි වූ) දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

374. නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුපාදින්නුපාදානියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

374. විපාක ද නොවන විපාක ධර්ම ස්වභාවය ද නොමැති දහම්වලින් ද, අනුපාදින්න උපාදානීය (කර්මයෙන් හටනොගත් නමුත් උපාදානයන්ට හිතකර වූ) දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතූන් පසකින් (පඤ්ච විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

375. අනුපාදින්නඅනුපාදානියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

375. අනුපාදින්න අනුපාදානීය දහම්වලින් ද, අසංකිලිට්ඨ අසංකිලේසික දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතූන් හයකින් (ෂඩ් විඤ්ඤාණ ධාතූන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

376. සවිතක්කසවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

376. සවිතක්ක සවිචාර දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ පසළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

377. අවිතක්කවිචාරමත්තෙහි [Pg.69] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

377. අවිතක්ක විචාර මාත්‍ර වූ දහම්වලින් ද, පීති සහගත දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

378. අවිතක්කඅවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා විප්පයුත්තා.

378. අවිතක්ක අවිචාර දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, එක් ධාතුවකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

379. සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

379. සුඛ සහගත දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ පසළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

380. උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

380. උපේක්ෂා සහගත දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ එකොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

381. දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආචයගාමීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අපචයගාමීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සෙක්ඛෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසෙක්ඛෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මහග්ගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

381. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු දහම්වලින් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු දහම්වලින් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති දහම්වලින් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති දහම්වලින් ද, ආචයගාමී දහම්වලින් ද, අපචයගාමී දහම්වලින් ද, සේඛ දහම්වලින් ද, අසේඛ දහම්වලින් ද, මහග්ගත දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

382. අප්පමාණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පණීතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

382. අප්‍රමාණ දහම්වලින් ද, ප්‍රණීත දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ. ධාතූන් හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

383. පරිත්තාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි [Pg.70] ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

383. පරිත්ත අරමුණු ඇති දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

384. මහග්ගතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අප්පමාණාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හීනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මිච්ඡත්තනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සම්මත්තනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගාධිපතීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

384. මහග්ගත අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද, අප්‍රමාණ අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද, හීන දහම්වලින් ද, මිච්ඡත්ත නියත දහම්වලින් ද, සම්මත්ත නියත දහම්වලින් ද, මාර්ග අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද, මාර්ග හේතුක දහම්වලින් ද, මාර්ගාධිපති දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

385. අනුප්පන්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

385. නූපන් දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවේ, ධාතූන් පසකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

386. අතීතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනාගතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

386. අතීත අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද, අනාගත අරමුණු ඇති දහම්වලින් ද යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, එම දහම්වලින් යම් දහම් කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ දහම් එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ සොළොස් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් හා එක් ධාතුවකින් ඇතැම් කොටස්වලින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

387. පච්චුප්පන්නාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අජ්ඣත්තාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… බහිද්ධාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

387. පච්චුප්පන්නාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් (වර්තමාන අරමුණු ඇති ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., අජ්ඣත්තාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් (ආධ්‍යාත්මික අරමුණු ඇති ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., බහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් (බාහිර අරමුණු ඇති ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරිකායතන) සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) සමහරක් (සුඛුම රූප හා නිවන) මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

388. සනිදස්සනසප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනිදස්සනසප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

388. සනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් (දක්නට ලැබෙන හා ගැටෙන ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., අනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

2. දුකං

2. දුකය.

389. හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව සහෙතුකෙහි ච ධම්මෙහි [Pg.71] යෙ ධම්මා… සහෙතුකෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව හෙතුසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න හෙතුසහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

389. හේතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., සහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., හේතු ද වූ සහේතුක ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., සහේතුක වූත් හේතු නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., හේතු ද වූ හේතුසම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., හේතුසම්ප්‍රයුක්ත වූත් හේතු නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., නහේතුසහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

390. අප්පච්චයෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසඞ්ඛතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සනිදස්සනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… රූපීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

390. අප්‍රත්‍ය ධර්මයන්ගෙන් (කර්ම, චිත්ත, උතු, ආහාර යන සිව් ප්‍රත්‍යයන් රහිත) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., අසංඛත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., සනිදස්සන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., සප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., රූපී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

391. ලොකුත්තරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

391. ලෝකෝත්තර ධර්මයන්ගෙන් (ලෝකෝත්තර චිත්තෝප්පාද හා නිවන) යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු හයකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව හැර සෙසු විඤ්ඤාණ ධාතු සය) විප්‍රයුක්ත වෙති.

392. ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව සාසවෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව ආසවසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

392. ආශ්‍රව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව ද වූ සාශ්‍රව ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව ද වූ ආශ්‍රව සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ආශ්‍රව නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

393. අනාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තෙහි අනාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

393. අනාශ්‍රව ධර්මයන්ගෙන් (ආශ්‍රවයන්ට අරමුණු නොවන ධර්ම) යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ආශ්‍රව විප්‍රයුක්ත වූ ද අනාශ්‍රව වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

394. සංයොජනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ගන්ථෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ඔඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… යොගෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නීවරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි [Pg.72] යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි චෙව පරාමට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

394. සංයෝජන ධර්මයන්ගෙන්..., ග්‍රන්ථ ධර්මයන්ගෙන්..., ඕඝ ධර්මයන්ගෙන්..., යෝග ධර්මයන්ගෙන්..., නීවරණ ධර්මයන්ගෙන්..., පරාමාස ධර්මයන්ගෙන්..., පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්..., පරාමාස ද වූ පරාමට්ඨ ද වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

395. අපරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තෙහි අපරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

395. අපරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., පරාමාස විප්‍රයුක්ත වූ ද අපරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

396. සාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චෙතසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

396. සාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්ත ධර්මයන්ගෙන්..., චෛතසික ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තසංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨාන අනුපරිවත්තී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

397. අනාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තවිප්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තවිසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපාදාධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

397. අනාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්ත විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්..., චිත්තවිසංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන්..., උපාදා ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ධාතු සතකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

398. අනුපාදින්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

398. අනුපාදින්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු පහකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

399. උපාදානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලෙසිකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලිට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨෙහි චෙව නො [Pg.73] ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

399. උපාදාන ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ ධර්මයන්ගෙන්..., සංකිලිට්ඨ ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ ද වූ සංකිලෙසික ද වූ ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ ද වූ සංකිලිට්ඨ ද වූ ධර්මයන්ගෙන්..., සංකිලිට්ඨ වූත් ක්ලේශ නොවූත් ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ ද වූ ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත ද වූ ධර්මයන්ගෙන්..., ක්ලේශ සම්ප්‍රයුක්ත වූත් ක්ලේශ නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සමහරක් මගින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

400. අසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තෙහි අසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

400. අසංකිලෙසික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්..., ක්ලේශ විප්‍රයුක්ත වූ ද අසංකිලෙසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කිසිදු ස්කන්ධයකින් විප්‍රයුක්ත නොවෙති, ධාතු හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

401. දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

401. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

402. සවිතක්කෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

402. සවිතර්ක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

403. අවිතක්කෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා විප්පයුත්තා.

403. අවිතර්ක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර එක් ධාතුවකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

404. සප්පීතිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

404. සප්‍රීතික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ප්‍රීති සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

405. සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි [Pg.74] විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

405. සුඛ සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

406. උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

406. උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු එකොළහකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

407. න කාමාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අපරියාපන්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුත්තරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි විප්පයුත්තා.

407. කාමාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අපරියාපන්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුත්තර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් විප්‍රයුක්ත නොවන අතර ධාතු හයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති.

408. රූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අරූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නිය්‍යානිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි විප්පයුත්තා? තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

408. රූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අරූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නිය්‍යානික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නියත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සරණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කෙතෙක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතෙක් ආයතනයන්ගෙන්, කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දහසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

ධම්මායතනං ධම්මධාතු, දුක්ඛසච්චඤ්ච ජීවිතං;

සළායතනං නාමරූපං, චත්තාරො ච මහාභවා.

ධම්මායතනය, ධම්මධාතුව, දුක්ඛ සත්‍යය සහ ජීවිතේන්ද්‍රිය ද; සළායතනය, නාමරූප සහ මහා භූත සතර ද වෙති.

ජාති ජරා ච මරණං, තිකෙස්වෙකූනවීසති;

ගොච්ඡකෙසු ච පඤ්ඤාස, අට්ඨ චූළන්තරෙ පදා.

ජාතිය, ජරාව සහ මරණය ද; තිකයන්හි පද දහනවයකි; ගොච්ඡකයන්හි පද පණහකි, චූළන්තරයෙහි පද අටකි.

මහන්තරෙ පන්නරස, අට්ඨාරස තතො පරෙ;

තෙවීස පදසතං එතං, සම්පයොගෙ න ලබ්භතීති.

මහන්තරයෙහි පද පහළොවකි, ඉන් පසුව අටළොසකි; මෙසේ පද එකසිය විසිතුනක් වූ මෙහි සම්ප්‍රයෝගය (විප්‍රයුක්ත නයෙහි) නොලැබේ.

විප්පයුත්තෙනවිප්පයුත්තපදනිද්දෙසො දසමො.

විප්‍රයුක්ත පදයෙන් විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය කරන දසවැනි පරිච්ඡේදය නිමාවට පත් විය.

11. එකාදසමනයො

11. එකොළොස්වන ක්‍රමය.

11. සඞ්ගහිතෙනසම්පයුත්තවිප්පයුත්තපදනිද්දෙසො

11. සංගෘහිත පදයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත සහ විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය.

409. සමුදයසච්චෙන [Pg.75] යෙ ධම්මා… මග්ගසච්චෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තා? තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

409. සමුදය සත්‍යයෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... මාර්ග සත්‍යයෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කෙතෙක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතෙක් ආයතනයන්ගෙන්, කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

410. ඉත්ථින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පුරිසින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

410. ඉත්ථින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පුරිසින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ඒ ධර්මයන් කෙතෙක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කෙතෙක් ආයතනයන්ගෙන්, කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? (සම්ප්‍රයුක්ත වන ධර්ම) නැත. කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

411. සුඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

411. සුඛින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝමනස්සින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද...පෙ... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

412. උපෙක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන ද්වීහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

412. උපේක්ෂින්ද්‍රියෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංගෘහිත වෙත් ද... ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු දෙකකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කෙතෙක් ධාතූන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් විප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින්, එක් ධාතුවකින් සහ ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්‍රයුක්ත වෙති.

413. සද්ධින්ද්‍රියෙන [Pg.76] යෙ ධම්මා… වීරියින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සමාධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාය යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරෙහි යෙ ධම්මා… සළායතනපච්චයා ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… වෙදනාපච්චයා තණ්හාය යෙ ධම්මා… තණ්හාපච්චයා උපාදානෙන යෙ ධම්මා… කම්මභවෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

413. ශ්‍රද්ධින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් (සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද)... වීර්යින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සතින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සමාධින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පඤ්ඤින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අඤ්ඤින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිද්‍යාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් වන සංස්කාරයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් වන ඵස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් වන තණ්හාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් වන උපාදානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කර්මභවය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ආයතන වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ධාතු වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක් (වේදනා, සඥා, විඥාන), එක් ආයතනයක් (මනායතන) සහ ධාතු සතක් (විඥාන ධාතු) සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ස්කන්ධයක් (සංස්කාර), එක් ආයතනයක් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවක් (ධම්මධාතු) යන මෙයින් ඇතැම් ධර්මයන් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප), දස ආයතනයන්ගෙන් (ඕළාරික) සහ දස ධාතූන්ගෙන් (ඕළාරික) විප්පයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතු) යන මෙයින් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප, නිවන) විප්පයුක්ත වෙති.

414. පරිදෙවෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

414. පරිදේවය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ආයතන වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ධාතු වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතුන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? (සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම) නැත. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාම), එක් ආයතනයකින් (මනායතන) සහ ධාතු සතකින් (විඥාන ධාතු) විප්පයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතු) යන මෙයින් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික 52) විප්පයුක්ත වෙති.

415. සොකෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

415. ශෝකය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු (වේදනා), ආයතන වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු (ධම්මායතන), ධාතු වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු (ධම්මධාතු) වෙත්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක්, එක් ආයතනයක් සහ ධාතු සතක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් විප්පයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප, නිවන) විප්පයුක්ත වෙති.

416. උපායාසෙන යෙ ධම්මා… සතිපට්ඨානෙන යෙ ධම්මා… සම්මප්පධානෙන යෙ ධම්මා… අප්පමඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි යෙ ධම්මා… පඤ්චහි බලෙහි යෙ ධම්මා… සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි යෙ ධම්මා… අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන යෙ ධම්මා… ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… චෙතනාය යෙ ධම්මා… අධිමොක්ඛෙන යෙ ධම්මා… මනසිකාරෙන යෙ ධම්මා… හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව සහෙතුකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව හෙතුසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව සාසවෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව ආසවසම්පයුත්තෙහි [Pg.77] ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංයොජනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ගන්ථෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ඔඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… යොගෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නීවරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපාදානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලෙසිකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලිට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන සඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තා? තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සම්පයුත්තා; එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

416. උපායාසය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සතිපට්ඨානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සම්මප්පධානය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අප්පමඤ්ඤාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඉන්ද්‍රිය පහ හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... බල පහ හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... බොජ්ඣංග සත හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඵස්සය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චේතනාව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... අධිමොක්ඛය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනසිකාරය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු වූ ද හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව වූ ද සාසව වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව වූ ද ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංයෝජන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ගන්ථ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඕඝ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... යෝග ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... නීවරණ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදාන ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද සංකිලෙසික වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද සංකිලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... කෙලෙස් වූ ද කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංගෘහිත නොවෙත්ද, ආයතන වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු, ධාතු වශයෙන් සංගෘහිත වූවාහු වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතුන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනක්, එක් ආයතනයක් සහ ධාතු සතක් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වෙති; එක් ස්කන්ධයක්, එක් ආයතනයක් සහ එක් ධාතුවක් යන මෙයින් ඇතැම් ධර්මයන් සමඟ ද සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් විප්පයුක්ත වෙති; එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සූක්ෂ්ම රූප, නිවන) විප්පයුක්ත වෙති.

ද්වෙ සච්චා පන්නරසින්ද්‍රියා, එකාදස පටිච්චපදා;

උද්ධං පුන එකාදස, ගොච්ඡකපදමෙත්ථ තිංසවිධාති.

සත්‍ය දෙකක්ද, ඉන්ද්‍රිය පසළොසක්ද, ප්‍රතීත්‍යසමුප්පාද පද එකොළොසක්ද වේ. මෙහි උඩට නැවත එකොළොසක්ද, ගොච්ඡක පද තිස් ආකාරයකින්ද වේ.

සඞ්ගහිතෙනසම්පයුත්තවිප්පයුත්තපදනිද්දෙසො එකාදසමො.

සංගෘහිත පදයන්ගේ සම්ප්‍රයුක්ත විප්පයුක්ත නිර්දේශය වන එකොළොස්වන පරිච්ඡේදය නිමාවට පත්විය.

12. ද්වාදසමනයො

12. දොළොස්වන ක්‍රමය.

12. සම්පයුත්තෙනසඞ්ගහිතාසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො

12. සම්ප්‍රයුක්ත පදයන්ගේ සංගෘහිත අසංගෘහිත නිර්දේශය.

417. වෙදනාක්ඛන්ධෙන [Pg.78] යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

417. වේදනා ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සඥා ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංස්කාර ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන හා ධාතුන්ගෙන් සංගෘහිත වෙද්ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඥා, විඥාන), ආයතන දෙකකින් (මනායතන, ධම්මායතන) සහ ධාතු අටකින් (විඥාන ධාතු 7, ධම්මධාතු) සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින් (රූප, සංස්කාර), දස ආයතනයන්ගෙන් සහ දස ධාතූන්ගෙන් සංගෘහිත නොවෙති.

418. විඤ්ඤාණක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… මනායතනෙන යෙ ධම්මා… චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා…පෙ… මනොධාතුයා යෙ ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා…පෙ… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

418. විඥාන ස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනායතනය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චක්ඛු විඥාන ධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්...පෙ... මනෝ ධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මනෝ විඥාන ධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... පෙ... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඥා, සංස්කාර), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතන) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතු) සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින් (රූප, විඥාන), ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංගෘහිත නොවෙති.

419. සමුදයසච්චෙන යෙ ධම්මා… මග්ගසච්චෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

419. සමුදය සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... මාර්ග සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් (නාම), ආයතන දෙකකින් (මනායතන, ධම්මායතන) සහ ධාතු දෙකකින් (මනෝ විඥාන ධාතු, ධම්මධාතු) සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූප), දස ආයතනයන්ගෙන් සහ ධාතු දහසයකින් සංගෘහිත නොවෙති.

420. මනින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

420. මනින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දාහතකින් සංගෘහිත නොවෙති.

421. සුඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා…, තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

421. සුඛින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දුක්ඛින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝමනස්සින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... දෝමනස්සින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ ධාතු දහසයකින් සංගෘහිත නොවෙති.

422. උපෙක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

422. උපෙක්ඛින්ද්‍රියය හා යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද... ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු සතකින් සංගෘහිත වෙති. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංගෘහිත නොවෙද්ද? ස්කන්ධ දෙකකින්, දස ආයතනයන්ගෙන් සහ ධාතු එකොළොසකින් සංගෘහිත නොවෙති.

423. සද්ධින්ද්‍රියෙන [Pg.79] යෙ ධම්මා… වීරියින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සමාධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාය යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

423. ශ්‍රද්ධින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, වීර්යින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සතින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සමාධින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ප්‍රඥින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අඤ්ඤින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රිය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අවිද්‍යාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සංස්කාරයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

424. සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

424. සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඤ්ඤාණය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

425. සළායතනපච්චයා ඵස්සෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

425. සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

426. ඵස්සපච්චයා වෙදනාය යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

426. ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

427. වෙදනාපච්චයා තණ්හාය යෙ ධම්මා… තණ්හාපච්චයා උපාදානෙන යෙ ධම්මා… කම්මභවෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

427. වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් තණ්හාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් උපාදානය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, කර්මභවය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

428. සොකෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

428. ශෝකය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, දුක්ඛය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, දෝමනස්සය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

429. උපායාසෙන යෙ ධම්මා… සතිපට්ඨානෙන යෙ ධම්මා… සම්මප්පධානෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි [Pg.80] සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

429. උපායාසය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සතිපට්ඨානය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සම්මප්පධානය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

430. ඉද්ධිපාදෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

430. ඉද්ධිපාදය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

431. ඣානෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

431. ධ්‍යානය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

432. අප්පමඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි යෙ ධම්මා… පඤ්චහි බලෙහි යෙ ධම්මා… සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි යෙ ධම්මා… අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

432. අප්පමඤ්ඤාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ඉන්ද්‍රිය පහ සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, බල පහ සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, බොජ්ඣංග හත සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

433. ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… චෙතනාය යෙ ධම්මා… මනසිකාරෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

433. ඵස්සය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, චේතනාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, මනසිකාරය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

434. වෙදනාය යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාය යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

434. වේදනාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සංඥාව සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

435. චිත්තෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

435. චිත්තය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ දෙකකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

436. අධිමොක්ඛෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

436. අධිමොක්ඛය සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු තුනකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් සංග්‍රහ නොවේ.

437. සුඛාය [Pg.81] වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිතක්කසවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අවිතක්කවිචාරමත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

437. සුඛ වේදනාව සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්, දුක්ඛ වේදනාව සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්, අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ ධර්මයන් හා යම් ධර්ම කෙනෙක්, සවිතක්ක සවිචාර ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, අවිතක්ක විචාර මාත්‍ර ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ප්‍රීති සහගත ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, සුඛ සහගත ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, උපේක්ෂා සහගත ධර්මයන් සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

438. හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව සහෙතුකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව හෙතුසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

438. හේතු ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, හේතු වූද සහේතුක වූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, හේතු වූද හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

439. සහෙතුකෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න හෙතුසහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

439. සහේතුක වූද හේතු නොවූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූද හේතු නොවූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, හේතු නොවූ සහේතුක වූ ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන එකොළොසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංග්‍රහ නොවේ.

440. ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව සාසවෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව ආසවසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

440. ආසව ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ආසව වූද සාසව වූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක්, ආසව වූද ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූද ධර්මයන් සමඟ යම් ධර්ම කෙනෙක් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් සංග්‍රහ නොවේ.

441. ආසවසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

441. ආසවයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ, එහෙත් ආසවයන් නොවන්නා වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් (ආසව සම්ප්‍රයුක්ත අකුසල සිත් 12 හා චෛතසික 38) වෙත්ද, එම ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් (ආසව ත්‍රිත්වය) වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින් (සංස්කාර ස්කන්ධය), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්ම ධාතුව) සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

442. සංයොජනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ගන්ථෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ඔඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… යොගෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නීවරණෙහි ධම්මෙහි [Pg.82] යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි චෙව පරාමට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

442. සංයෝජන ධර්මයන් හා... ග්‍රන්ථ ධර්මයන් හා... ඕඝ ධර්මයන් හා... යෝග ධර්මයන් හා... නීවරණ ධර්මයන් හා... පරාමාස ධර්මයන් හා... පරාමාස වූද, පරාමාසයන්ට අරමුණු වන්නා වූද (පරාමට්ඨ) ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දහයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

443. පරාමාසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

443. පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

444. චිත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? ද්වීහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

444. චිත්ත ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් (චෛතසික 52) වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ දෙකකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

445. චෙතසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

445. චෛතසික ධර්මයන් හා... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ (සිත හා එක්ව උපන්) ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන සහභූ ධර්මයන් හා... චිත්ත සංසට්ඨ සමුට්ඨාන අනුවර්තී ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු එකොළසකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

446. උපාදානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලෙසිකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලිට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

446. උපාදාන ධර්මයන් හා... කෙලෙස් ධර්මයන් හා... කෙලෙස් වූද, සංකිලේසික (කෙලෙස් වලට අරමුණු වන්නා වූ) වූද ධර්මයන් හා... කෙලෙස් වූද, සංකිලිට්ඨ (කෙලෙසුන් විසින් කිලිටි කරන ලද) වූද ධර්මයන් හා... කෙලෙස් වූද, කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූද ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන දහයකින්ද, ධාතු දහසයකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

447. සංකිලිට්ඨෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිතක්කෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සප්පීතිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි [Pg.83] යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා එකෙන ඛන්ධෙන එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

447. සංකිලිට්ඨ වූ, එහෙත් කෙලෙස් නොවන්නා වූ ධර්මයන් හා... කෙලෙස් සම්ප්‍රයුක්ත වූ, එහෙත් කෙලෙස් නොවන්නා වූ ධර්මයන් හා... සවිතක්ක ධර්මයන් හා... සවිචාර ධර්මයන් හා... සප්පීතික ධර්මයන් හා... ප්‍රීතිය හා සහගත වූ ධර්මයන් හා... සුඛය හා සහගත වූ ධර්මයන් හා... උපේක්ෂාව හා සහගත වූ ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, එම ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයන්ගෙන්, ආයතනයන්ගෙන්, ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්ද? එම ධර්මයෝ එක් ස්කන්ධයකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු දාහතකින්ද සංග්‍රහ නොවෙත්.

රූපක්ඛන්ධා චත්තාරො, මනායතනමෙව ච;

විඤ්ඤාණධාතුයො සත්ත, ද්වෙ සච්චා චුද්දසින්ද්‍රියා.

රූපස්කන්ධයෝ සතරකි, මනායතනයම වේ; විඤ්ඤාණ ධාතූහු සතකි, සත්‍යයෝ දෙකකි, ඉන්ද්‍රියයෝ දහහතරකි.

පච්චයෙ ද්වාදස පදා, තතො උපරි සොළස;

තිකෙසු අට්ඨ ගොච්ඡකෙ, තෙචත්තාලීසමෙව ච.

ප්‍රත්‍යයන්හි (ප්‍රත්‍ය නිද්දේසයෙහි) පද දොළසකි, එයින් මතුයෙහි දහසයකි; තිකයන්හි පද අටකි, ගොච්ඡකයන්හි පද හතළිස් තුනකි.

මහන්තරදුකෙ සත්ත, පදා පිට්ඨිදුකෙසු ඡ;

නවමස්ස පදස්සෙතෙ, නිද්දෙසෙ සඞ්ගහං ගතාති.

මහන්තර දුකයන්හි හතකි, පිට්ඨි දුකයන්හි පද හයකි; නවවන පදයෙහි වූ මේ ධර්මයෝ නිද්දේසයෙහි සංග්‍රහයට පැමිණියාහු වෙති.

සම්පයුත්තෙනසඞ්ගහිතාසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො ද්වාදසමො.

දොළොස්වන සම්ප්‍රයුක්ත පදයන්ගේ සංග්‍රහ අසංග්‍රහ නිද්දේසය නිමවිය.

13. තෙරසමනයො

13. දහතුන්වන ක්‍රමය.

13. අසඞ්ගහිතෙනසම්පයුත්තවිප්පයුත්තපදනිද්දෙසො

13. අසංග්‍රහිත පදයන්ගේ සම්ප්‍රයුක්ත විප්පයුක්ත නිද්දේසය.

448. රූපක්ඛන්ධෙන [Pg.84] යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තා? තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

448. රූපස්කන්ධය විසින් යම් ධර්ම කෙනෙක් (විඤ්ඤාණස්කන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, එම ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධයන්ගෙන්, කොපමණ ආයතනයන්ගෙන්, කොපමණ ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද? එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර) සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික) ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්. කොපමණකින් විප්පයුක්ත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය) සහ ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් (ඕළාරික) විප්පයුක්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (සූක්ෂ්ම රූප හා නිබ්බාන) ධර්මයන් හා විප්පයුක්ත වෙත්.

449. ධම්මායතනෙන යෙ ධම්මා… ධම්මධාතුයා යෙ ධම්මා… ඉත්ථින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පුරිසින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… ජීවිතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපෙන යෙ ධම්මා… අසඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා… එකවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා… ජාතියා යෙ ධම්මා… ජරාය යෙ ධම්මා… මරණෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා…පෙ… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

449. ධම්මායතනය විසින්... ධම්මධාතුව විසින්... ඉත්ථින්ද්‍රියය විසින්... පුරිසින්ද්‍රියය විසින්... ජීවිතින්ද්‍රියය විසින්... විඤ්ඤාණ ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් නාමරූප විසින්... අසඤ්ඤභවය විසින්... ඒකවෝකාර භවය විසින්... ජාතිය විසින්... ජරාව විසින්... මරණය විසින් යම් ධර්ම කෙනෙක් (විඤ්ඤාණස්කන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද... (පෙ.)... එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන් හා සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්. කොපමණකින් විප්පයුක්ත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් සහ ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් විප්පයුක්ත වෙත්. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් ඇතැම් ධර්මයන් හා විප්පයුක්ත වෙත්.

450. අරූපභවෙන යෙ ධම්මා… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා… චතුවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා… ඉද්ධිපාදෙන යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි? කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

450. අරූප භවය විසින්... නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤා භවය විසින්... චතුවෝකාර භවය විසින්... ඉද්ධිපාදය විසින් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප 12) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවෙත්ද, එම ධර්මයෝ කොපමණ ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත්ද? (සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම) නැත. කොපමණකින් විප්පයුක්ත වෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්පයුක්ත වෙත්. එක් ධාතුවකින් ඇතැම් (චෛතසික) ධර්මයන් හා විප්පයුක්ත වෙත්.

451. කුසලෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අකුසලෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… විපාකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… විපාකධම්මධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුපාදින්නඅනුපාදානියෙහි [Pg.85] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිතක්කසවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අවිතක්කවිචාරමත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආචයගාමීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අපචයගාමීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සෙක්ඛෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසෙක්ඛෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මහග්ගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අප්පමාණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරිත්තාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මහග්ගතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අප්පමාණාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හීනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පණීතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මිච්ඡත්තනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සම්මත්තනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගාධිපතීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අතීතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනාගතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පච්චුප්පන්නාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අජ්ඣත්තාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… බහිද්ධාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සහෙතුකෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න හෙතුසහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

451. කුසල ධර්මයන්ගෙන්... අකුසල ධර්මයන්ගෙන්... සුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... දුක්ඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... අදුක්ඛමසුඛ වේදනාව හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... විපාක ධර්මයන්ගෙන්... විපාක දර්ම ස්වභාවය ඇති ධර්මයන්ගෙන්... උපාදානයන් විසින් අල්ලා නොගන්නා ලද, උපාදානයන්ට හිතකර නොවූ ධර්මයන්ගෙන්... කිලිටි වූ ද කෙලෙසුන්ට හිතකර වූ ද ධර්මයන්ගෙන්... කිලිටි නොවූ ද කෙලෙසුන්ට හිතකර නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන්... විතර්ක සහිත විචාර සහිත ධර්මයන්ගෙන්... විතර්ක රහිත විචාර මාත්‍රයක් ඇති ධර්මයන්ගෙන්... ප්‍රීතිය සහගත ධර්මයන්ගෙන්... සුඛය සහගත ධර්මයන්ගෙන්... උපේක්ෂාව සහගත ධර්මයන්ගෙන්... දර්ශනයෙන් (සෝතාපත්ති මග්ග) ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන්... භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන්... ආචයගාමී ධර්මයන්ගෙන්... අපචයගාමී ධර්මයන්ගෙන්... ශෛක්ෂ ධර්මයන්ගෙන්... අශෛක්ෂ ධර්මයන්ගෙන්... මහග්ගත ධර්මයන්ගෙන්... අප්‍රමාණ ධර්මයන්ගෙන්... පරිත්ත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... මහග්ගත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අප්‍රමාණ ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... හීන ධර්මයන්ගෙන්... ප්‍රණීත ධර්මයන්ගෙන්... මිච්ඡත්ත නියත ධර්මයන්ගෙන්... සම්මත්ත නියත ධර්මයන්ගෙන්... මාර්ගය අරමුණු කරන ධර්මයන්ගෙන්... මාර්ගය හේතු කොට ඇති ධර්මයන්ගෙන්... මාර්ගය අධිපති කොට ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අතීත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අනාගත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... පච්චුප්පන්න ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අජ්ඣත්ත ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... බහිද්ධ ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... අජ්ඣත්තබහිද්ධ ආරම්මණ ඇති ධර්මයන්ගෙන්... සහේතුක ධර්මයන්ගෙන්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... සහේතුක වූ ද හේතු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද හේතු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන්... හේතු නොවූ ද සහේතුක වූ ද යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළස) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? සම්ප්‍රයුක්ත වන ධර්ම නැත. කීයකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? ස්කන්ධ හතරකින් (නාමස්කන්ධ), එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු හතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) විප්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික පනස් දෙක) විප්පයුක්ත වෙති.

452. රූපීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා… තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි [Pg.86] විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

452. රූපී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (විඤ්ඤාණස්කන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින් (වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර), එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික පනස් දෙක) සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කීයකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය), ආයතන දසයකින් (ඕළාරිකායතන දසය) සහ ධාතු දසයකින් (ඕළාරික ධාතු දසය) විප්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් (ධම්මායතනය) සහ එක් ධාතුවකින් (ධම්මධාතුව) යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (සුඛුම රූප හා නිවන) විප්පයුක්ත වෙති.

453. අරූපීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ලොකුත්තරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තෙහි චෙව නො ච ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තෙහි අනාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසංයොජනියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අගන්ථනියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනොඝනියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අයොගනියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනීවරණියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අපරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තෙහි අපරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

453. අරූපී ධර්මයන්ගෙන්... ලෝකෝත්තර ධර්මයන්ගෙන්... අනාසව ධර්මයන්ගෙන්... ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... ආසව විප්පයුක්ත වූ ද ආසව නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන්... ආසව විප්පයුක්ත වූ ද අනාසව වූ ද ධර්මයන්ගෙන්... අසංයෝජනීය ධර්මයන්ගෙන්... අගන්ථනීය ධර්මයන්ගෙන්... අනෝඝනීය ධර්මයන්ගෙන්... අයෝගනීය ධර්මයන්ගෙන්... අනීවරණීය ධර්මයන්ගෙන්... අපරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන්... පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... පරාමාස විප්පයුක්ත වූ ද අපරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන්... ආරම්මණ සහිත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (ඕළාරික රූප දොළස) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? සම්ප්‍රයුක්ත වන ධර්ම නැත. කීයකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් විප්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්පයුක්ත වෙති.

454. අනාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නො චිත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තවිප්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා … චිත්තවිසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසමුට්ඨානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසහභූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… බාහිරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපාදාධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තා? තෙ ධම්මා තීහි ඛන්ධෙහි සම්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි සම්පයුත්තා. කතිහි විප්පයුත්තා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

454. ආරම්මණ රහිත ධර්මයන්ගෙන්... චිත්ත නොවන ධර්මයන්ගෙන්... චිත්ත විප්පයුක්ත ධර්මයන්ගෙන්... චිත්තය හා නොබැඳුණු ධර්මයන්ගෙන්... චිත්ත සමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන්... චිත්ත සහභූ ධර්මයන්ගෙන්... චිත්තානුපරිවත්ති ධර්මයන්ගෙන්... බාහිර ධර්මයන්ගෙන්... උපාදා ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් (විඤ්ඤාණස්කන්ධය) ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ආයතන සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන, ධාතු සංග්‍රහයෙන් සංග්‍රහ නොවන ලද්දාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ කීයකින්, ආයතන කීයකින්, ධාතු කීයකින් සම්ප්‍රයුක්ත වෙද්ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ තුනකින්, එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් (චෛතසික පනස් දෙක) සම්ප්‍රයුක්ත වෙති. කීයකින් විප්පයුක්ත වෙද්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දසයකින් සහ ධාතු දසයකින් විප්පයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් සහ එක් ධාතුවකින් යන මෙහි ඇතුළත් ඇතැම් ධර්මයන්ගෙන් විප්පයුක්ත වෙති.

455. අනුපාදානියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපාදානසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපාදානසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච උපාදානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපාදානවිප්පයුත්තෙහි අනුපාදානියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසංකිලිට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි [Pg.87] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තෙහි අසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිතක්කෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සප්පීතිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න කාමාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… රූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අරූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අපරියාපන්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නිය්‍යානිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා … නියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුත්තරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ඛන්ධසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ආයතනසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා ධාතුසඞ්ගහෙන අසඞ්ගහිතා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සම්පයුත්තාති? නත්ථි. කතිහි විප්පයුත්තා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි විප්පයුත්තා; එකෙනායතනෙන එකාය ධාතුයා කෙහිචි විප්පයුත්තා.

455. අනුපාදානීය වූ (උපාදානයට අරමුණු නොවූ) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදානසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදානසම්ප්‍රයුක්ත වූත්, උපාදාන නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදානවිනීත වූ අනුපාදානීය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංකිලෙසික (කෙලෙස්වලට හිතකර නොවූ) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංකිලිට්ඨ (කෙලෙසුන්ගෙන් කිලිටි නොවූ) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කිලේසසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සංකිලිට්ඨ වූත්, කෙලෙස් නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කිලේසසම්ප්‍රයුක්ත වූත්, කෙලෙස් නොවූත් ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කිලේසවිප්‍රයුක්ත වූ අසංකිලෙසික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... දර්ශනයෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... භාවනාවෙන් ප්‍රහාණය කළ යුතු හේතු සහිත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිතක්ක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්පීතික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පීතිසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සුඛසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපෙක්ඛාසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... කාමාවචර නොවූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... රූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අරූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අපරියාපන්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නිය්‍යානික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නියත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුත්තර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සරණ වූ (කෙලෙස් සහිත) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ නොවූවාහු ද, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ නොවූවාහු ද, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ නොවූවාහු ද, ඒ ධර්මයෝ (ඕළාරික රූප දොළස) කීයක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කීයක් ආයතනයන්ගෙන්, කීයක් ධාතූන්ගෙන් සම්ප්‍රයුක්ත වෙත් ද? (ඒවා හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම) නැත. කීයකින් විප්‍රයුක්ත වෙත් ද? ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 1 කින් ද, ධාතු 7 කින් ද විප්‍රයුක්ත වෙති. එක් ආයතනයකින් ද එක් ධාතුවකින් ද සමහරක් (ධර්මයන්ගෙන්) විප්‍රයුක්ත වෙති.

රූපඤ්ච ධම්මායතනං ධම්මධාතු, ඉත්ථිපුමං ජීවිතං නාමරූපං;

ද්වෙ භවා ජාතිජරා මච්චුරූපං, අනාරම්මණං නො චිත්තං චිත්තෙන විප්පයුත්තං.

රූපය ද, ධම්මායතනය ද, ධම්මධාතුව ද, ස්ත්‍රී හා පුරුෂ භාවය ද, ජීවිතින්ද්‍රිය ද, නාමරූප ද; භව දෙක ද, ජාති, ජරා, මරණ හා රූප ද; අනාරම්මණ වූ, සිත නොවූ, සිත හා විප්‍රයුක්ත වූ (ධර්ම ද මෙසේ දත යුතුය).

විසංසට්ඨං සමුට්ඨානසහභු, අනුපරිවත්ති බාහිරං උපාදා;

ද්වෙ විසයො එසනයො සුබුද්ධොති.

විසංසට්ඨය ද, සමුට්ඨානසහභූ ධර්ම ද, අනුපරිවර්තී ධර්ම ද, බාහිර උපාදා රූප ද; විශය දෙක හා සෙවීම් (එසනා) ද මැනවින් දත් යුත්තේය.

අසඞ්ගහිතෙනසම්පයුත්තවිප්පයුත්තපදනිද්දෙසො තෙරසමො.

අසංග්‍රහිත පදයෙන් සම්ප්‍රයුක්ත විප්‍රයුක්ත පද නිර්දේශය දහතුන්වැන්න නිම විය.

14. චුද්දසමනයො

14. දහහතරවන ක්‍රමය.

14. විප්පයුත්තෙනසඞ්ගහිතාසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො

14. විප්‍රයුක්ත පදයෙන් සංග්‍රහිත අසංග්‍රහිත පද නිර්දේශය.

1. ඛන්ධාදි

1. ස්කන්ධ ආදිය.

456. රූපක්ඛන්ධෙන [Pg.88] යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

456. රූපස්කන්ධය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් (නාමස්කන්ධ හතර) වෙත් ද, ඒ ධර්මයෝ කීයක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කීයක් ආයතනයන්ගෙන්, කීයක් ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ වෙත් ද? ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 2 කින් ද, ධාතු 8 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10 කින් ද, ධාතු 10 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

457. වෙදනාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… සඞ්ඛාරක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධෙන යෙ ධම්මා… මනායතනෙන යෙ ධම්මා… මනින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

457. වේදනාස්කන්ධය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සඤ්ඤාස්කන්ධය හා... සංඛාරස්කන්ධය හා... විඤ්ඤාණස්කන්ධය හා... මනායතනය හා... මනින්ද්‍රිය හා විප්‍රයුක්ත වූවාහු ද (රූප හා නිර්වාණය), ඒ ධර්මයෝ කීයක් ස්කන්ධයන්ගෙන්, කීයක් ආයතනයන්ගෙන්, කීයක් ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ වෙත් ද? ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය (නිර්වාණය) ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 11 කින් ද, ධාතු 11 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? ස්කන්ධ 4 කින් ද, එක් ආයතනයකින් ද, ධාතු 7 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

458. චක්ඛායතනෙන යෙ ධම්මා…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනෙන යෙ ධම්මා… චක්ඛුධාතුයා යෙ ධම්මා…පෙ… ඵොට්ඨබ්බධාතුයා යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා…පෙ… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

458. චක්ඛායතනය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... (පෙ) ... ඵොට්ඨබ්බායතනය හා... චක්ඛුධාතුව හා... (පෙ) ... ඵොට්ඨබ්බධාතුව හා විප්‍රයුක්ත වූවාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 2 කින් ද, ධාතු 8 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10 කින් ද, ධාතු 10 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

459. චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… කායවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා… මනොධාතුයා යෙ ධම්මා… මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි, එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

459. චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුව හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... සෝතවිඤ්ඤාණධාතුව... ඝාණවිඤ්ඤාණධාතුව... ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුව... කායවිඤ්ඤාණධාතුව... මනෝධාතුව... මනෝවිඤ්ඤාණධාතුව හා විප්‍රයුක්ත වූවාහු ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5 කින් ද, ආයතන 12 කින් ද, ධාතු 17 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිම ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිම ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන්නේ නොවේ; එක් ධාතුවකින් (එනම් ඒ ඒ විඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) සංග්‍රහ නොවෙති.

2. සච්චාදි

2. සත්‍ය ආදිය.

460. දුක්ඛසච්චෙන [Pg.89] යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

460. දුක්ඛ සත්‍යය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් ඇත් ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 2 කින් ද, ධාතු 2 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10 කින් ද, ධාතු 16 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

461. සමුදයසච්චෙන යෙ ධම්මා… මග්ගසච්චෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

461. සමුදය සත්‍යය හා... මාර්ග සත්‍යය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් ඇත් ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5 කින් ද, ආයතන 12 කින් ද, ධාතු 18 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිම ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ කිසිම ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවන්නේ නොවේ.

462. නිරොධසච්චෙන යෙ ධම්මා… චක්ඛුන්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා … කායින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… ඉත්ථින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පුරිසින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

462. නිරෝධ සත්‍යය හා යම් ධර්ම කෙනෙක්... චක්ඛුන්ද්‍රිය... කායින්ද්‍රිය... ඉත්ථින්ද්‍රිය... පුරිසින්ද්‍රිය හා විප්‍රයුක්ත වූවාහු ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ 4 කින් ද, ආයතන 2 කින් ද, ධාතු 8 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10 කින් ද, ධාතු 10 කින් ද සංග්‍රහ නොවෙති.

463. සුඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

463. සුඛින්ද්‍රිය... දුක්ඛින්ද්‍රිය... සෝමනස්සින්ද්‍රිය... දෝමනස්සින්ද්‍රිය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් ඇත් ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5 කින් ද, ආයතන 12 කින් ද, ධාතු 18 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිම ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ කිසිම ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොවන්නේ නොවේ.

464. උපෙක්ඛින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි තෙරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

464. උපෙක්ඛින්ද්‍රිය හා විප්‍රයුක්ත වූ යම් ධර්ම කෙනෙක් ඇත් ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5 කින් ද, ආයතන 12 කින් ද, ධාතු 13 කින් ද සංග්‍රහ වෙති. කීයකින් සංග්‍රහ නොවෙත් ද? කිසිම ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිම ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන්නේ නොවේ; ධාතු 5 කින් සංග්‍රහ නොවෙති.

465. සද්ධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… වීරියින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… සමාධින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියෙන යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාය යෙ ධම්මා… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි [Pg.90] ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

465. යම් ධර්ම කෙනෙක් ශ්‍රද්ධේන්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් වීර්යීන්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් සතින්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් සමාධින්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් ප්‍රඥේන්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අඤ්ඤින්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අඤ්ඤාතාවීන්ද්‍රිය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අවිද්‍යාව සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් සංස්කාරයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

466. සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණෙන යෙ ධම්මා… සළායතනපච්චයා ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… ඵස්සපච්චයා වෙදනාය යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

466. යම් ධර්ම කෙනෙක් සංස්කාර ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් විඤ්ඤාණය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් ඵස්සය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් ඵස්ස ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් වේදනාව සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, එක් ස්කන්ධයකින් (රූපස්කන්ධය), ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු එකොළසකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් (මනායතනය) සහ ධාතු සතකින් (විඤ්ඤාණ ධාතු සත) අසංගෘහිත වෙති.

467. වෙදනාපච්චයා තණ්හාය යෙ ධම්මා… තණ්හාපච්චයා උපාදානෙන යෙ ධම්මා… කම්මභවෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

467. යම් ධර්ම කෙනෙක් වේදනා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් තණ්හාව සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් තණ්හා ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් උපාදානය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් කර්ම භවය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

468. උපපත්තිභවෙන යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා… පඤ්චවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

468. යම් ධර්ම කෙනෙක් උප්පත්ති භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් සඤ්ඤී භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් පඤ්චවෝකාර භවය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු තුනකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු පහළොවකින් අසංගෘහිත වෙති.

469. කාමභවෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි තෙරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

469. යම් ධර්ම කෙනෙක් කාම භවය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු පහකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහතුනකින් අසංගෘහිත වෙති.

470. රූපභවෙන යෙ ධම්මා… අසඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා… එකවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා… පරිදෙවෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

470. යම් ධර්ම කෙනෙක් රූප භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් අසඤ්ඤී භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් ඒකවෝකාර භවය සමග ද, යම් ධර්ම කෙනෙක් පරිදේවය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් අසංගෘහිත වෙති.

471. අරූපභවෙන යෙ ධම්මා… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවෙන යෙ ධම්මා… චතුවොකාරභවෙන යෙ ධම්මා… සොකෙන යෙ ධම්මා… දුක්ඛෙන යෙ ධම්මා… දොමනස්සෙන යෙ ධම්මා… උපායාසෙන යෙ ධම්මා… සතිපට්ඨානෙන යෙ ධම්මා… සම්මප්පධානෙන යෙ ධම්මා… ඉද්ධිපාදෙන යෙ ධම්මා… ඣානෙන යෙ ධම්මා… අප්පමඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි යෙ ධම්මා… පඤ්චහි බලෙහි යෙ ධම්මා [Pg.91]… සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි යෙ ධම්මා… අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

471. යම් ධර්ම කෙනෙක් අරූප භවය, නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤා භවය, චතුවෝකාර භවය, සෝකය, දුක්ඛය, දෝමනස්සය, උපායාසය, සතිපට්ඨානය, සම්මප්පධානය, ඉද්ධිපාදය, ධ්‍යානය, අප්පමඤ්ඤාව, ඉන්ද්‍රිය පහ, බල පහ, බොජ්ඣංග හත සහ උතුම් වූ අෂ්ටාංගික මාර්ගය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

3. ඵස්සාදිසත්තකං

3. ඵස්සය ආදී සතකි.

472. ඵස්සෙන යෙ ධම්මා… වෙදනාය යෙ ධම්මා… සඤ්ඤාය යෙ ධම්මා… චෙතනාය යෙ ධම්මා… චිත්තෙන යෙ ධම්මා… මනසිකාරෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

472. යම් ධර්ම කෙනෙක් ඵස්සය සමග ද, වේදනාව සමග ද, සඤ්ඤාව සමග ද, චේතනාව සමග ද, චිත්තය සමග ද, මනසිකාරය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන එකොළසකින් සහ ධාතු එකොළසකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු සතකින් අසංගෘහිත වෙති.

473. අධිමොක්ඛෙන යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

473. යම් ධර්ම කෙනෙක් අධිමොක්ඛය සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහහතකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් ද, කිසිදු ආයතනයකින් ද, එක් ධාතුවකින් (මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුවෙන්) ද අසංගෘහිත වෙති.

4. තිකං

4. තික මාතිකා.

474. කුසලෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අකුසලෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

474. යම් ධර්ම කෙනෙක් කුසල ධර්මයන් සමග ද, අකුසල ධර්මයන් සමග ද, සුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් සමග ද, දුක්ඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

475. අබ්‍යාකතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

475. යම් ධර්ම කෙනෙක් අව්‍යකෘත ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු දෙකකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහසයකින් අසංගෘහිත වෙති.

476. අදුක්ඛමසුඛාය [Pg.92] වෙදනාය සම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… විපාකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි තෙරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

476. යම් ධර්ම කෙනෙක් අදුක්ඛමසුඛ වේදනාවෙන් සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන් සමග ද, විපාක ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහතුනකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් ද, කිසිදු ආයතනයකින් ද, ධාතු පහකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

477. විපාකධම්මධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

477. යම් ධර්ම කෙනෙක් විපාකධර්ම ධර්මයන් සමග ද, සංකිලිට්ඨ සංකිලේසික ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛත සංඛ්‍යාත නිර්වාණය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්, ආයතන දොළසකින් සහ ධාතු දහඅටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින්, කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

478. නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුපාදින්නුපාදානියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුපාදින්නඅනුපාදානියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

478. යම් ධර්ම කෙනෙක් නේවා විපාක න විපාකධර්ම ධර්මයන් සමග ද, අනුපාදින්න උපාදානීය ධර්මයන් සමග ද, අනුපාදින්න අනුපාදානීය ධර්මයන් සමග ද, අසංකිලිට්ඨ අසංකිලේසික ධර්මයන් සමග විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්, ආයතන දෙකකින් සහ ධාතු අටකින් සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතූන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින්, ආයතන දහයකින් සහ ධාතු දහයකින් අසංගෘහිත වෙති.

479. උපාදින්නුපාදානියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

479. උපාදින්නුපාදානීය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු තුනකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු පහළොවකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

480. අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

480. අසංකිලිට්ඨසංකිලේසික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

481. සවිතක්කසවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

481. සවිතක්කසවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දාහතකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් අසංගෘහිත නොවන අතර එක් ධාතුවකින් පමණක් අසංගෘහිත වෙති.

482. අවිතක්කවිචාරමත්තෙහි [Pg.93] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

482. අවිතක්කවිචාරමත්ත ධර්මයන්ගෙන් ද, පීතිසහගත ධර්මයන්ගෙන් ද, සුඛසහගත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

483. අවිතක්කඅවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

483. අවිතක්කඅවිචාර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු තුනකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු පහළොවකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

484. උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි තෙරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

484. උපෙක්ඛාසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහතුනකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් අසංගෘහිත නොවන අතර ධාතු පහකින් අසංගෘහිත වෙති.

485. දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආචයගාමීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අපචයගාමීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සෙක්ඛෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසෙක්ඛෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මහග්ගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

485. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් ද, ආචයගාමී ධර්මයන්ගෙන් ද, අපචයගාමී ධර්මයන්ගෙන් ද, ශෛක්ෂ ධර්මයන්ගෙන් ද, අශෛක්ෂ ධර්මයන්ගෙන් ද, මහග්ගත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

486. නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නෙවාචයගාමිනාපචයගාමීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරිත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

486. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ද නොවන භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු ද නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ද නොවන භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ද නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, ආචයගාමී ද නොවන අපචයගාමී ද නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, ශෛක්ෂ ද නොවන අශෛක්ෂ ද නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, පරිත්ත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

487. අප්පමාණෙහි [Pg.94] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පණීතෙහි ධම්මෙහි යෙ විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

487. අප්පමාණ ධර්මයන්ගෙන් ද, පණීත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

488. පරිත්තාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි ද්වාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

488. පරිත්තාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දොළසකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ කිසිදු ආයතනයකින් අසංගෘහිත නොවන අතර ධාතු හයකින් අසංගෘහිත වෙති.

489. මහග්ගතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අප්පමාණාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හීනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මිච්ඡත්තනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සම්මත්තනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… මග්ගාධිපතීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

489. මහග්ගතාරම්මණ, අප්පමාණාරම්මණ, හීන, මිච්ඡත්තනියත, සම්මත්තනියත, මග්ගාරම්මණ, මග්ගහේතුක සහ මග්ගාධිපති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

490. මජ්ඣිමෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

490. මජ්ඣිම ධර්මයන්ගෙන් ද, අනියත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු දෙකකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

491. උප්පන්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුප්පන්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උප්පාදීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අතීතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනාගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පච්චුප්පන්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අජ්ඣත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… බහිද්ධාහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සනිදස්සනසප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනිදස්සනසප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

491. උප්පන්න, අනුප්පන්න, උප්පාදී, අතීත, අනාගත, පච්චුප්පන්න, අජ්ඣත්ත, බහිද්ධ, සනිදස්සනසප්පටිඝ සහ අනිදස්සනසප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින් ද, ආයතන දෙකකින් ද, ධාතු අටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද අසංගෘහිත වෙති.

492. අතීතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනාගතාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අජ්ඣත්තාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… බහිද්ධාරම්මණෙහි ධම්මෙහි [Pg.95] යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

492. අතීතාරම්මණ, අනාගතාරම්මණ, අජ්ඣත්තාරම්මණ සහ බහිද්ධාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්පයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ අසංඛතය ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා ස්කන්ධ පහකින් ද, ආයතන දොළසකින් ද, ධාතු දහඅටකින් ද සංගෘහිත වෙති. කෙතෙක් ධර්මයන්ගෙන් අසංගෘහිත වෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, කිසිදු ආයතනයකින් හෝ කිසිදු ධාතුවකින් අසංගෘහිත නොවෙති.

493. පච්චුප්පන්නාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි ද්වාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි ඡහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

493. වර්තමාන අරමුණු ඇති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද... අධ්‍යාත්මික හා බාහිර අරමුණු ඇති ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්ද, ආයතන දොළසකින්ද, ධාතු දොළසකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, ධාතු හයකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

5. දුකං

5. දුක (දෙක බැගින් වූ කොටස).

494. හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව සහෙතුකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සහෙතුකෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතූහි චෙව හෙතුසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුසම්පයුත්තෙහි චෙව න ච හෙතූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න හෙතුසහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

494. හේතු වූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු වූ ද සහේතුක වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සහේතුක වූ ද හේතු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු වූ ද හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද හේතු නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නහේතුසහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්ද, ආයතන දොළසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

495. අහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… හෙතුවිප්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න හෙතුඅහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

495. අහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... හේතු විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නහේතු-අහේතුක ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

496. අප්පච්චයෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසඞ්ඛතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සනිදස්සනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සප්පටිඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… රූපීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ලොකුත්තරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි [Pg.96] අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

496. අප්‍රත්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අසංඛත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සනිදස්සන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සප්පටිඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... රූපී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ලෝකෝත්තර ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

497. ලොකියෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

497. ලෞකික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

498. ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව සාසවෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවෙහි චෙව ආසවසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

498. ආසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව වූ ද සාසව වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව වූ ද ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව සම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ආසව නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්ද, ආයතන දොළසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

499. සාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සාසවෙහි චෙව නො ච ආසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තෙහි සාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

499. සාසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... සාසව වූ ද ආසව නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව විප්‍රයුක්ත වූ සාසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

500. අනාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ආසවවිප්පයුත්තෙහි අනාසවෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

500. අනාසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ආසව විප්‍රයුක්ත වූ අනාසව ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

501. සංයොජනෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ගන්ථෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… ඔඝෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… යොගෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නීවරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසෙහි චෙව පරාමට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා[Pg.97]? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

501. සංයෝජන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ගන්ථ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... ඕඝ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... යෝග ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... නීවරණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස වූ ද පරාමට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, ස්කන්ධ පහකින්ද, ආයතන දොළසකින්ද, ධාතු දහඅටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? කිසිදු ස්කන්ධයකින්, ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

502. පරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමට්ඨෙහි චෙව නො ච පරාමාසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තෙහි පරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

502. පරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමට්ඨ වූ ද පරාමාස නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස විප්‍රයුක්ත වූ පරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු දෙකකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දහසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

503. අපරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරාමාසවිප්පයුත්තෙහි අපරාමට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

503. අපරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... පරාමාස විප්‍රයුක්ත වූ අපරාමට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

504. සාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චෙතසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තීහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා එකෙන ඛන්ධෙන එකාදසහායතනෙහි එකාදසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? චතූහි ඛන්ධෙහි එකෙනායතනෙන සත්තහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

504. සාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චෛතසික ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨාන ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තී ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ අසංඛත ධාතුව ස්කන්ධ වශයෙන් පසෙක තබා, එක් ස්කන්ධයකින්ද, ආයතන එකොළසකින්ද, ධාතු එකොළසකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? ස්කන්ධ හතරකින්ද, එක් ආයතනයකින් සහ ධාතු හතකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

505. අනාරම්මණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තවිප්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… චිත්තසංසට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… උපාදාධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුපාදින්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

505. අනාරම්මණ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්ත විප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... චිත්තසංසට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... උපාදා ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක්... අනුපාදින්න ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, එම ධර්මයෝ ස්කන්ධ හතරකින්ද, ආයතන දෙකකින්ද, ධාතු අටකින්ද සංග්‍රහ කරනු ලැබෙත්. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොලැබෙත්ද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන දසයකින් ද, ධාතු දසයකින් ද සංග්‍රහ නොලැබෙත්.

506. උපාදින්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි තීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි පන්නරසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

506. උපාදින්න (කර්මයෙන් උපන්) ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 3කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණ සංඛ්‍යාවකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 15කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

507. උපාදානෙහි [Pg.98] ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලෙසිකෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව සංකිලිට්ඨෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලිට්ඨෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසෙහි චෙව කිලෙසසම්පයුත්තෙහි ච ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසසම්පයුත්තෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

507. උපාදාන ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශ ධර්මයන්ගෙන් ද, සංකිලිට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශ වූ ද සංකිලේසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශ වූ ද සංකිලිට්ඨ වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, සංකිලිට්ඨ වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශ වූ ද ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශසම්ප්‍රයුක්ත වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛත ධර්මය (නිවන) ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 18කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත.

508. සංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අසංකිලිට්ඨෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සංකිලෙසිකෙහි චෙව නො ච කිලෙසෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තෙහි සංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

508. සංකිලේසික ධර්මයන්ගෙන් ද, අසංකිලිට්ඨ ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගෙන් ද, සංකිලේසික වූ ද ක්ලේශ නොවූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත වූ ද සංකිලේසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 2කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 16කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

509. අසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… කිලෙසවිප්පයුත්තෙහි අසංකිලෙසිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

509. අසංකිලේසික ධර්මයන්ගෙන් ද, ක්ලේශවිප්‍රයුක්ත වූ ද අසංකිලේසික වූ ද ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 8කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 10කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

510. දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

510. දර්ශනයෙන් (සෝතාපත්ති මග්ගයෙන්) ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් (ඉහළ මඟ තුනෙන්) ප්‍රහීණ කළ යුතු ධර්මයන්ගෙන් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 18කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත.

511. න දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න භාවනාය පහාතබ්බෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා [Pg.99] විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

511. දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, දර්ශනයෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, භාවනාවෙන් ප්‍රහීණ කළ යුතු හේතු ඇති නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 2කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 16කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

512. සවිතක්කෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සවිචාරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි සත්තරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි එකාය ධාතුයා අසඞ්ගහිතා.

512. සවිතක්ක ධර්මයන්ගෙන් ද, සවිචාර ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 17කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන අතර, එක් ධාතුවකින් (මනෝ ධාතුවෙන්) පමණක් සංග්‍රහ නොවේ.

513. සප්පීතිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පීතිසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සුඛසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

513. සප්පීතික (පීතිය සහිත) ධර්මයන්ගෙන් ද, පීතිසහගත ධර්මයන්ගෙන් ද, සුඛසහගත ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 18කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත.

514. උපෙක්ඛාසහගතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි තෙරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි පඤ්චහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

514. උපේක්ඛාසහගත ධර්මයන්ගෙන් යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 13කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත; ධාතු 5කින් සංග්‍රහ නොවේ.

515. කාමාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… පරියාපන්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… සඋත්තරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

515. කාමාවචර ධර්මයන්ගෙන් ද, පරියාපන්න (වෘත්තයට ඇතුළත්) ධර්මයන්ගෙන් ද, සඋත්තර (තමන්ට වඩා උසස් ධර්ම ඇති) ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 2කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 16කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

516. න කාමාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අපරියාපන්නෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනුත්තරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි අට්ඨහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි දසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

516. කාමාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, අපරියාපන්න ධර්මයන්ගෙන් ද, අනුත්තර ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 8කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 10කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

517. රූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අරූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නිය්‍යානිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… නියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා … සරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා… තෙ ධම්මා අසඞ්ඛතං ඛන්ධතො ඨපෙත්වා [Pg.100] පඤ්චහි ඛන්ධෙහි ද්වාදසහායතනෙහි අට්ඨාරසහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? න කෙහිචි ඛන්ධෙහි න කෙහිචි ආයතනෙහි න කාහිචි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

517. රූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් ද, අරූපාවචර ධර්මයන්ගෙන් ද, නිය්‍යානික (නිවනට පමුණුවන) ධර්මයන්ගෙන් ද, නියත ධර්මයන්ගෙන් ද, සරණ (ක්ලේශ සහිත) ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් අසංඛතය ස්කන්ධ ගණනින් බැහැර කොට, ස්කන්ධ 5කින් ද, ආයතන 12කින් ද, ධාතු 18කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? කිසිදු ස්කන්ධයකින් හෝ ආයතනයකින් හෝ ධාතුවකින් හෝ සංග්‍රහ නොවන බවක් නැත.

518. න රූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… න අරූපාවචරෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනිය්‍යානිකෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අනියතෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා… අරණෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙ ධම්මා කතිහි ඛන්ධෙහි කතිහායතනෙහි කතිහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා? තෙ ධම්මා චතූහි ඛන්ධෙහි ද්වීහායතනෙහි ද්වීහි ධාතූහි සඞ්ගහිතා. කතිහි අසඞ්ගහිතා? එකෙන ඛන්ධෙන දසහායතනෙහි සොළසහි ධාතූහි අසඞ්ගහිතා.

518. රූපාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, අරූපාවචර නොවන ධර්මයන්ගෙන් ද, අනිය්‍යානික ධර්මයන්ගෙන් ද, අනියත ධර්මයන්ගෙන් ද, අරණ (ක්ලේශ රහිත) ධර්මයන්ගෙන් ද යම් ධර්ම කෙනෙක් විප්‍රයුක්ත වෙත්ද, ඒ ධර්මයන් කොපමණ ස්කන්ධ ආයතන ධාතූන්ගෙන් සංග්‍රහ වේද? ඒ ධර්මයන් ස්කන්ධ 4කින් ද, ආයතන 2කින් ද, ධාතු 2කින් ද සංග්‍රහ කරනු ලැබේ. කොපමණකින් සංග්‍රහ නොවේද? එක් ස්කන්ධයකින් ද, ආයතන 10කින් ද, ධාතු 16කින් ද සංග්‍රහ නොවේ.

ධම්මායතනං ධම්මධාතු, අථ ජීවිතං නාමරූපං;

සළායතනං ජාතිජරාමතං, ද්වෙ ච තිකෙ න ලබ්භරෙ.

ධම්මායතනය ද, ධම්මධාතුව ද, එමෙන්ම ජීවිතින්ද්‍රියය ද, නාමරූපය ද, සළායතනය ද, ජාති-ජරා-මරණය ද යන මේ ධර්මයන් සහ ටික මාතෘකාවන්හි පද දෙකක් යන මේවා නොලැබෙත්.

පඨමන්තරෙ සත්ත ච, ගොච්ඡකෙ දස අපරන්තෙ;

චුද්දස ඡ ච මත්ථකෙ, ඉච්චෙතෙ සත්තචත්තාලීස ධම්මා;

සමුච්ඡෙදෙ න ලබ්භන්ති, මොඝපුච්ඡකෙන චාති.

ප්‍රථම චූළන්තර දුකෙහි පද හතක් ද, ගොච්ඡකයෙහි පද දසයක් ද, පරාමාස ගොච්ඡකයට පසුව එන මහන්තර දුකෙහි පද දහහතරක් ද, පිට්ඨි දුකෙහි පද හයක් ද වශයෙන් මෙසේ මේ හතළිස් හතක් වූ ධර්මයෝ සමුච්ඡේද නයෙහි සහ මෝඝප්‍රශ්නක නයෙහි නොලැබෙත්.

විප්පයුත්තෙනසඞ්ගහිතාසඞ්ගහිතපදනිද්දෙසො චුද්දසමො.

විප්පයුත්ත පදයෙන් සංගෘහිත හා අසංගෘහිත පද නිර්දේශය නම් වූ දහහතරවැනි ක්‍රමයයි.

ධාතුකථාපකරණං නිට්ඨිතං.

ධාතුකථා ප්‍රකරණය නිමාවට පත් විය.