නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Homage to the Blessed One, the Worthy One, the Perfectly Enlightened One.

අභිධම්මපිටකෙ

The Abhidhamma Piṭaka

ධම්මසඞ්ගණීපාළි

The Dhammasaṅgaṇī Pāḷi

මාතිකා

The Matrix

1. තිකමාතිකා

1. The Matrix of Triads

1. (ක) කුසලා [Pg.1] ධම්මා.

1. (1) Wholesome states.

(ඛ) අකුසලා ධම්මා.

(2) Unwholesome states.

(ග) අබ්‍යාකතා ධම්මා.

(3) Indeterminate states.

2. (ක) සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා ධම්මා.

2. (1) States associated with pleasant feeling.

(ඛ) දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා ධම්මා.

(2) States associated with painful feeling.

(ග) අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා ධම්මා.

(3) States associated with neither-painful-nor-pleasant feeling.

3. (ක) විපාකා ධම්මා.

3. (1) Resultant states.

(ඛ) විපාකධම්මධම්මා.

(2) States productive of resultants.

(ග) නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා.

(3) States that are neither resultant nor productive of resultants.

4. (ක) උපාදිණ්ණුපාදානියා ධම්මා.

4. (1) States that are grasped at and are objects of clinging.

(ඛ) අනුපාදිණ්ණුපාදානියා ධම්මා.

(2) States that are not grasped at but are objects of clinging.

(ග) අනුපාදිණ්ණඅනුපාදානියා ධම්මා.

(3) States that are not grasped at and are not objects of clinging.

5. (ක) සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා ධම්මා.

5. (1) States that are defiled and conducive to defilements.

(ඛ) අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා ධම්මා.

(2) States that are undefiled but are conducive to defilements.

(ග) අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකා ධම්මා.

(3) States that are undefiled and not conducive to defilements.

6. (ක) සවිතක්කසවිචාරා [Pg.2] ධම්මා.

6. (1) States accompanied by applied thought and sustained thought.

(ඛ) අවිතක්කවිචාරමත්තා ධම්මා.

(2) States without applied thought, with only sustained thought.

(ග) අවිතක්කඅවිචාරා ධම්මා.

(3) States without applied thought and without sustained thought.

7. (ක) පීතිසහගතා ධම්මා.

7. (1) States accompanied by joy.

(ඛ) සුඛසහගතා ධම්මා.

(2) States accompanied by happiness.

(ග) උපෙක්ඛාසහගතා ධම්මා.

(3) States accompanied by equanimity.

8. (ක) දස්සනෙන පහාතබ්බා ධම්මා.

8. (1) States to be abandoned by vision.

(ඛ) භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා.

(2) States to be abandoned by mental development.

(ග) නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා.

(3) States to be abandoned neither by vision nor by mental development.

9. (ක) දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා.

9. (1) States with roots to be abandoned by vision.

(ඛ) භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා.

(Kha) Dhammas whose causes are to be abandoned by development.

(ග) නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා.

(Ga) Dhammas whose causes are to be abandoned neither by insight nor by development.

10. (ක) ආචයගාමිනො ධම්මා.

10. (Ka) Dhammas that lead to accumulation.

(ඛ) අපචයගාමිනො ධම්මා.

(Kha) Dhammas that lead to non-accumulation.

(ග) නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනො ධම්මා.

(Ga) Dhammas that lead neither to accumulation nor to non-accumulation.

11. (ක) සෙක්ඛා ධම්මා.

11. (Ka) Dhammas pertaining to a trainee.

(ඛ) අසෙක්ඛා ධම්මා.

(Kha) Dhammas pertaining to one beyond training.

(ග) නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා ධම්මා.

(Ga) Dhammas pertaining neither to a trainee nor to one beyond training.

12. (ක) පරිත්තා ධම්මා.

12. (Ka) Limited dhammas.

(ඛ) මහග්ගතා ධම්මා.

(Kha) Exalted dhammas.

(ග) අප්පමාණා ධම්මා.

(Ga) Immeasurable dhammas.

13. (ක) පරිත්තාරම්මණා ධම්මා.

13. (Ka) Dhammas with a limited object.

(ඛ) මහග්ගතාරම්මණා ධම්මා.

(Kha) Dhammas with an exalted object.

(ග) අප්පමාණාරම්මණා ධම්මා.

(Ga) Dhammas with an immeasurable object.

14. (ක) හීනා [Pg.3] ධම්මා.

14. (Ka) Inferior dhammas.

(ඛ) මජ්ඣිමා ධම්මා.

(Kha) Medium dhammas.

(ග) පණීතා ධම්මා.

(Ga) Superior dhammas.

15. (ක) මිච්ඡත්තනියතා ධම්මා.

15. (Ka) Dhammas fixed in wrongness.

(ඛ) සම්මත්තනියතා ධම්මා.

(Kha) Dhammas fixed in rightness.

(ග) අනියතා ධම්මා.

(Ga) Unfixed dhammas.

16. (ක) මග්ගාරම්මණා ධම්මා.

16. (Ka) Dhammas with the path as object.

(ඛ) මග්ගහෙතුකා ධම්මා.

(Kha) Dhammas having the path as their cause.

(ග) මග්ගාධිපතිනො ධම්මා.

(Ga) Dhammas having the path as their dominant factor.

17. (ක) උප්පන්නා ධම්මා.

17. (Ka) Arisen dhammas.

(ඛ) අනුප්පන්නා ධම්මා.

(Kha) Unarisen dhammas.

(ග) උප්පාදිනො ධම්මා.

(Ga) Dhammas that are bound to arise.

18. (ක) අතීතා ධම්මා.

18. (Ka) Past dhammas.

(ඛ) අනාගතා ධම්මා.

(Kha) Future dhammas.

(ග) පච්චුප්පන්නා ධම්මා.

(Ga) Present dhammas.

19. (ක) අතීතාරම්මණා ධම්මා.

19. (Ka) Dhammas with a past object.

(ඛ) අනාගතාරම්මණා ධම්මා.

(2) States with future objects.

(ග) පච්චුප්පන්නාරම්මණා ධම්මා.

(3) States with present objects.

20. (ක) අජ්ඣත්තා ධම්මා.

20. 20. The Ajjhatta Tika (1) Internal states.

(ඛ) බහිද්ධා ධම්මා.

(2) External states.

(ග) අජ්ඣත්තබහිද්ධා ධම්මා.

(3) Internal and external states.

21. (ක) අජ්ඣත්තාරම්මණා ධම්මා.

21. 21. The Ajjhattārammaṇa Tika (1) States with internal objects.

(ඛ) බහිද්ධාරම්මණා ධම්මා.

(2) States with external objects.

(ග) අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා ධම්මා.

(3) States with internal and external objects.

22. (ක) සනිදස්සනසප්පටිඝා ධම්මා.

22. 22. The Sanidassana Tika (1) States that are visible and with impingement.

(ඛ) අනිදස්සනසප්පටිඝා ධම්මා.

(2) States that are invisible and with impingement.

(ග) අනිදස්සනඅප්පටිඝා ධම්මා.

(3) States that are invisible and without impingement.

තිකමාතිකා.

End of the Matrix of Triads.

2. දුකමාතිකා

2. (B) The Matrix of Dyads

හෙතුගොච්ඡකං

1. The Hetu Gocchaka (Cluster on Roots)

1. (ක) හෙතූ [Pg.4] ධම්මා.

1. 1. The Hetu Duka (1) States that are roots.

(ඛ) න හෙතූ ධම්මා.

(2) States that are not roots.

2. (ක) සහෙතුකා ධම්මා.

2. 2. The Sahetuka Duka (1) States accompanied by roots.

(ඛ) අහෙතුකා ධම්මා.

(2) States not accompanied by roots.

3. (ක) හෙතුසම්පයුත්තා ධම්මා.

3. 3. The Hetusampayutta Duka (1) States associated with roots.

(ඛ) හෙතුවිප්පයුත්තා ධම්මා.

(2) States dissociated from roots.

4. (ක) හෙතූ චෙව ධම්මා සහෙතුකා ච.

4. 4. The Hetu-sahetuka Duka (1) States that are roots and are accompanied by roots.

(ඛ) සහෙතුකා චෙව ධම්මා න ච හෙතූ.

(2) States that are accompanied by roots but are not roots.

5. (ක) හෙතූ චෙව ධම්මා හෙතුසම්පයුත්තා ච.

5. 5. The Hetu-hetusampayutta Duka (1) States that are roots and are associated with roots.

(ඛ) හෙතුසම්පයුත්තා චෙව ධම්මා න ච හෙතූ.

(2) States that are associated with roots but are not roots.

6. (ක) න හෙතූ ඛො පන ධම්මා සහෙතුකාපි.

6. 6. The Na-hetu Sahetuka Duka (1) States that are not roots but are accompanied by roots.

(ඛ) අහෙතුකාපි.

(2) States that are not roots and are not accompanied by roots.

හෙතුගොච්ඡකං.

End of the Cluster on Roots.

චූළන්තරදුකං

2. The Cūḷantara Duka (Minor Intermediate Dyad)

7. (ක) සප්පච්චයා ධම්මා.

7. 7. The Sappaccaya Duka (1) States that are conditioned.

(ඛ) අප්පච්චයා ධම්මා.

(2) States that are unconditioned.

8. (ක) සඞ්ඛතා ධම්මා.

8. (a) Conditioned phenomena.

(ඛ) අසඞ්ඛතා ධම්මා.

(b) Unconditioned phenomena.

9. (ක) සනිදස්සනා ධම්මා.

9. (a) Visible phenomena.

(ඛ) අනිදස්සනා ධම්මා.

(b) Invisible phenomena.

10. (ක) සප්පටිඝා ධම්මා.

10. (a) Phenomena with impingement.

(ඛ) අප්පටිඝා ධම්මා.

(b) Phenomena without impingement.

11. (ක) රූපිනො [Pg.5] ධම්මා.

11. (a) Material phenomena.

(ඛ) අරූපිනො ධම්මා.

(b) Non-material phenomena.

12. (ක) ලොකියා ධම්මා.

12. (a) Mundane phenomena.

(ඛ) ලොකුත්තරා ධම්මා.

(b) Supramundane phenomena.

13. (ක) කෙනචි විඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා.

13. (a) Phenomena cognizable by some consciousness.

(ඛ) කෙනචි න විඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා.

(b) Phenomena not cognizable by some consciousness.

චූළන්තරදුකං.

The Lesser Intermediate Dyads.

ආසවගොච්ඡකං

The Cluster on Taints.

14. (ක) ආසවා ධම්මා.

14. (a) Phenomena that are taints.

(ඛ) නො ආසවා ධම්මා.

(b) Phenomena that are not taints.

15. (ක) සාසවා ධම්මා.

15. (a) Phenomena that are objects for the taints.

(ඛ) අනාසවා ධම්මා.

(b) Phenomena that are not objects for the taints.

16. (ක) ආසවසම්පයුත්තා ධම්මා.

16. (a) Phenomena associated with the taints.

(ඛ) ආසවවිප්පයුත්තා ධම්මා.

(b) Phenomena dissociated from the taints.

17. (ක) ආසවා චෙව ධම්මා සාසවා ච.

17. (a) Phenomena that are taints and also objects for the taints.

(ඛ) සාසවා චෙව ධම්මා නො ච ආසවා.

(b) Phenomena that are objects for the taints but are not taints.

18. (ක) ආසවා චෙව ධම්මා ආසවසම්පයුත්තා ච.

18. (a) Phenomena that are taints and also associated with the taints.

(ඛ) ආසවසම්පයුත්තා චෙව ධම්මා නො ච ආසවා.

(b) Phenomena that are associated with the taints but are not taints.

19. (ක) ආසවවිප්පයුත්තා ඛො පන ධම්මා සාසවාපි.

19. (a) Phenomena that are dissociated from the taints but are objects for the taints.

(ඛ) අනාසවාපි.

(b) Phenomena that are dissociated from the taints and are not objects for the taints.

ආසවගොච්ඡකං.

The Cluster on Taints.

සංයොජනගොච්ඡකං

The Cluster on Fetters.

20. (ක) සංයොජනා ධම්මා.

20. (a) Phenomena that are fetters.

(ඛ) නො සංයොජනා ධම්මා.

(b) Phenomena that are not fetters.

21. (ක) සංයොජනියා [Pg.6] ධම්මා.

21. (a) States that are objects of the fetters.

(ඛ) අසංයොජනියා ධම්මා.

(b) States that are not objects of the fetters.

22. (ක) සංයොජනසම්පයුත්තා ධම්මා.

22. (a) States associated with the fetters.

(ඛ) සංයොජනවිප්පයුත්තා ධම්මා.

(b) States dissociated from the fetters.

23. (ක) සංයොජනා චෙව ධම්මා සංයොජනියා ච.

23. (a) States that are fetters and are also objects of the fetters.

(ඛ) සංයොජනියා චෙව ධම්මා නො ච සංයොජනා.

(b) States that are objects of the fetters but are not fetters.

24. (ක) සංයොජනා චෙව ධම්මා සංයොජනසම්පයුත්තා ච.

24. (a) States that are fetters and are also associated with the fetters.

(ඛ) සංයොජනසම්පයුත්තා චෙව ධම්මා නො ච සංයොජනා.

(b) States that are associated with the fetters but are not fetters.

25. (ක) සංයොජනවිප්පයුත්තා ඛො පන ධම්මා සංයොජනියාපි.

25. (a) States dissociated from the fetters but are objects of the fetters.

(ඛ) අසංයොජනියාපි.

(b) And are also not objects of the fetters.

සංයොජනගොච්ඡකං.

The Cluster on the Fetters.

ගන්ථගොච්ඡකං

The Cluster on the Bonds

26. (ක) ගන්ථා ධම්මා.

26. (a) States that are bonds.

(ඛ) නො ගන්ථා ධම්මා.

(b) States that are not bonds.

27. (ක) ගන්ථනියා ධම්මා.

27. (a) States that are objects of the bonds.

(ඛ) අගන්ථනියා ධම්මා.

(b) States that are not objects of the bonds.

28. (ක) ගන්ථසම්පයුත්තා ධම්මා.

28. (a) States associated with the bonds.

(ඛ) ගන්ථවිප්පයුත්තා ධම්මා.

(b) States dissociated from the bonds.

29. (ක) ගන්ථා චෙව ධම්මා ගන්ථනියා ච.

29. (a) States that are bonds and are also objects of the bonds.

(ඛ) ගන්ථනියා චෙව ධම්මා නො ච ගන්ථා.

(b) States that are objects of the bonds but are not bonds.

30. (ක) ගන්ථා චෙව ධම්මා ගන්ථසම්පයුත්තා ච.

30. (a) States that are bonds and are also associated with the bonds.

(ඛ) ගන්ථසම්පයුත්තා චෙව ධම්මා නො ච ගන්ථා.

(b) States that are associated with the bonds but are not bonds.

31. (ක) ගන්ථවිප්පයුත්තා [Pg.7] ඛො පන ධම්මා ගන්ථනියාපි.

31. (a) States dissociated from the bonds but are objects of the bonds.

(ඛ) අගන්ථනියාපි.

(b) And are also not objects of the bonds.

ගන්ථගොච්ඡකං.

The Cluster on the Bonds.

ඔඝගොච්ඡකං

The Cluster on the Floods.

32. (ක) ඔඝා ධම්මා.

32. (a) States that are floods.

(ඛ) නො ඔඝා ධම්මා.

(b) States that are not floods.

33. (ක) ඔඝනියා ධම්මා.

33. (a) States that are objects of the floods.

(ඛ) අනොඝනියා ධම්මා.

(b) States that are not objects of the floods.

34. (ක) ඔඝසම්පයුත්තා ධම්මා.

34. (1) Dhammas associated with the floods.

(ඛ) ඔඝවිප්පයුත්තා ධම්මා.

(2) Dhammas dissociated from the floods.

35. (ක) ඔඝා චෙව ධම්මා ඔඝනියා ච.

35. (1) Dhammas that are both floods and objects of the floods.

(ඛ) ඔඝනියා චෙව ධම්මා නො ච ඔඝා.

(2) Dhammas that are objects of the floods, but are not themselves floods.

36. (ක) ඔඝා චෙව ධම්මා ඔඝසම්පයුත්තා ච.

36. (1) Dhammas that are both floods and associated with the floods.

(ඛ) ඔඝසම්පයුත්තා චෙව ධම්මා නො ච ඔඝා.

(2) Dhammas that are associated with the floods, but are not themselves floods.

37. (ක) ඔඝවිප්පයුත්තා ඛො පන ධම්මා ඔඝනියාපි.

37. (1) Dhammas dissociated from the floods, but are objects of the floods.

(ඛ) අනොඝනියාපි.

(2) Dhammas dissociated from the floods and are not objects of the floods.

ඔඝගොච්ඡකං.

End of the Cluster on the Floods.

යොගගොච්ඡකං

7. The Cluster on the Yokes

38. (ක) යොගා ධම්මා.

38. (1) Dhammas that are yokes.

(ඛ) නො යොගා ධම්මා.

(2) Dhammas that are not yokes.

39. (ක) යොගනියා ධම්මා.

39. (1) Dhammas that are objects of the yokes.

(ඛ) අයොගනියා ධම්මා.

(2) Dhammas that are not objects of the yokes.

40. (ක) යොගසම්පයුත්තා ධම්මා.

40. (1) Dhammas associated with the yokes.

(ඛ) යොගවිප්පයුත්තා ධම්මා.

(2) Dhammas dissociated from the yokes.

41. (ක) යොගා [Pg.8] චෙව ධම්මා යොගනියා ච.

41. (1) Dhammas that are both yokes and objects of the yokes.

(ඛ) යොගනියා චෙව ධම්මා නො ච යොගා.

(2) Dhammas that are objects of the yokes, but are not themselves yokes.

42. (ක) යොගා චෙව ධම්මා යොගසම්පයුත්තා ච.

42. (1) Dhammas that are both yokes and associated with the yokes.

(ඛ) යොගසම්පයුත්තා චෙව ධම්මා නො ච යොගා.

(2) Dhammas that are associated with the yokes, but are not themselves yokes.

43. (ක) යොගවිප්පයුත්තා ඛො පන ධම්මා යොගනියාපි.

43. (1) Dhammas dissociated from the yokes, but are objects of the yokes.

(ඛ) අයොගනියාපි.

(2) Dhammas dissociated from the yokes and are not objects of the yokes.

යොගගොච්ඡකං.

End of the Cluster on the Yokes.

නීවරණගොච්ඡකං

8. The Cluster on the Hindrances

44. (ක) නීවරණා ධම්මා.

44. (1) Dhammas that are hindrances.

(ඛ) නො නීවරණා ධම්මා.

(2) Dhammas that are not hindrances.

45. (ක) නීවරණියා ධම්මා.

45. (1) Dhammas that are objects of the hindrances.

(ඛ) අනීවරණියා ධම්මා.

(2) Dhammas that are not objects of the hindrances.

46. (ක) නීවරණසම්පයුත්තා ධම්මා.

46. (1) Dhammas associated with the hindrances.

(ඛ) නීවරණවිප්පයුත්තා ධම්මා.

(2) Dhammas dissociated from the hindrances.

47. (ක) නීවරණා චෙව ධම්මා නීවරණියා ච.

47. (a) Phenomena that are hindrances and also objects of hindrances.

(ඛ) නීවරණියා චෙව ධම්මා නො ච නීවරණා.

(b) Phenomena that are objects of hindrances, but are not hindrances.

48. (ක) නීවරණා චෙව ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තා ච.

48. (a) Phenomena that are hindrances and are also associated with hindrances.

(ඛ) නීවරණසම්පයුත්තා චෙව ධම්මා නො ච නීවරණා.

(b) Phenomena that are associated with hindrances, but are not hindrances.

49. (ක) නීවරණවිප්පයුත්තා ඛො පන ධම්මා නීවරණියාපි.

49. (a) Phenomena that are dissociated from hindrances, but are also objects of hindrances.

(ඛ) අනීවරණියාපි.

(b) Phenomena that are dissociated from hindrances and are also not objects of hindrances.

නීවරණගොච්ඡකං.

The Hindrance Cluster.

පරාමාසගොච්ඡකං

The Misconception Cluster

50. (ක) පරාමාසා [Pg.9] ධම්මා.

50. (a) Phenomena that are misconceptions.

(ඛ) නො පරාමාසා ධම්මා.

(b) Phenomena that are not misconceptions.

51. (ක) පරාමට්ඨා ධම්මා.

51. (a) Phenomena that are objects of misconception.

(ඛ) අපරාමට්ඨා ධම්මා.

(b) Phenomena that are not objects of misconception.

52. (ක) පරාමාසසම්පයුත්තා ධම්මා.

52. (a) Phenomena associated with misconception.

(ඛ) පරාමාසවිප්පයුත්තා ධම්මා.

(b) Phenomena dissociated from misconception.

53. (ක) පරාමාසා චෙව ධම්මා පරාමට්ඨා ච.

53. (a) Phenomena that are misconceptions and are also objects of misconception.

(ඛ) පරාමට්ඨා චෙව ධම්මා නො ච පරාමාසා.

(b) Phenomena that are objects of misconception, but are not misconceptions.

54. (ක) පරාමාසවිප්පයුත්තා ඛො පන ධම්මා පරාමට්ඨාපි.

54. (a) Phenomena that are dissociated from misconception, but are also objects of misconception.

(ඛ) අපරාමට්ඨාපි.

(b) Phenomena that are dissociated from misconception and are also not objects of misconception.

පරාමාසගොච්ඡකං.

The Misconception Cluster.

මහන්තරදුකං

The Great Intermediate Section

55. (ක) සාරම්මණා ධම්මා.

55. (a) Phenomena that have an object.

(ඛ) අනාරම්මණා ධම්මා.

(b) Phenomena that do not have an object.

56. (ක) චිත්තා ධම්මා.

56. (a) Phenomena that are consciousness.

(ඛ) නො චිත්තා ධම්මා.

(b) Phenomena that are not consciousness.

57. (ක) චෙතසිකා ධම්මා.

57. (a) Phenomena that are mental factors.

(ඛ) අචෙතසිකා ධම්මා.

(b) Phenomena that are not mental factors.

58. (ක) චිත්තසම්පයුත්තා ධම්මා.

58. (a) Phenomena associated with consciousness.

(ඛ) චිත්තවිප්පයුත්තා ධම්මා.

(b) Phenomena dissociated from consciousness.

59. (ක) චිත්තසංසට්ඨා ධම්මා.

59. (a) Phenomena conjoined with consciousness.

(ඛ) චිත්තවිසංසට්ඨා ධම්මා.

(b) Phenomena not conjoined with consciousness.

60. (ක) චිත්තසමුට්ඨානා ධම්මා.

60. Phenomena that have consciousness as their origin.

(ඛ) නො චිත්තසමුට්ඨානා ධම්මා.

Phenomena that do not have consciousness as their origin.

61. (ක) චිත්තසහභුනො [Pg.10] ධම්මා.

61. Phenomena co-existent with consciousness.

(ඛ) නො චිත්තසහභුනො ධම්මා.

Phenomena not co-existent with consciousness.

62. (ක) චිත්තානුපරිවත්තිනො ධම්මා.

62. Phenomena that conform to consciousness.

(ඛ) නො චිත්තානුපරිවත්තිනො ධම්මා.

Phenomena that do not conform to consciousness.

63. (ක) චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා ධම්මා.

63. Phenomena conjoined with and originated by consciousness.

(ඛ) නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා ධම්මා.

Phenomena not conjoined with and not originated by consciousness.

64. (ක) චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො ධම්මා.

64. Phenomena conjoined with, originated by, and co-existent with consciousness.

(ඛ) නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො ධම්මා.

Phenomena not conjoined with, not originated by, and not co-existent with consciousness.

65. (ක) චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො ධම්මා.

65. Phenomena conjoined with, originated by, and conforming to consciousness.

(ඛ) නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො ධම්මා.

Phenomena not conjoined with, not originated by, and not conforming to consciousness.

66. (ක) අජ්ඣත්තිකා ධම්මා.

66. Internal phenomena.

(ඛ) බාහිරා ධම්මා.

External phenomena.

67. (ක) උපාදා ධම්මා.

67. Derived phenomena.

(ඛ) නො උපාදා ධම්මා.

Non-derived phenomena.

68. (ක) උපාදිණ්ණා ධම්මා.

68. Phenomena grasped by kamma.

(ඛ) අනුපාදිණ්ණා ධම්මා.

Phenomena not grasped by kamma.

මහන්තරදුකං.

The Great Intermediate Dyads.

උපාදානගොච්ඡකං

The Cluster on Clinging.

69. (ක) උපාදානා ධම්මා.

69. Phenomena that are clingings.

(ඛ) නො උපාදානා ධම්මා.

Phenomena that are not clingings.

70. (ක) උපාදානියා ධම්මා.

70. Phenomena that are objects of clinging.

(ඛ) අනුපාදානියා ධම්මා.

Phenomena that are not objects of clinging.

71. (ක) උපාදානසම්පයුත්තා ධම්මා.

71. Phenomena associated with clingings.

(ඛ) උපාදානවිප්පයුත්තා ධම්මා.

Phenomena dissociated from clingings.

72. (ක) උපාදානා චෙව ධම්මා උපාදානියා ච.

72. Phenomena that are clingings and also objects of clinging.

(ඛ) උපාදානියා චෙව ධම්මා නො ච උපාදානා.

Phenomena that are objects of clinging, but are not themselves clingings.

73. (ක) උපාදානා [Pg.11] චෙව ධම්මා උපාදානසම්පයුත්තා ච.

73. Phenomena that are clingings and also associated with clingings.

(ඛ) උපාදානසම්පයුත්තා චෙව ධම්මා නො ච උපාදානා.

Phenomena associated with clingings, but are not themselves clingings.

74. (ක) උපාදානවිප්පයුත්තා ඛො පන ධම්මා උපාදානියාපි.

74. Phenomena dissociated from clinging, which are also objects of clinging.

(ඛ) අනුපාදානියාපි.

Phenomena dissociated from clinging, which are not objects of clinging.

උපාදානගොච්ඡකං.

The Cluster on Clinging.

කිලෙසගොච්ඡකං

The Cluster on Defilements

75. (ක) කිලෙසා ධම්මා.

75. Phenomena that are defilements.

(ඛ) නො කිලෙසා ධම්මා.

Phenomena that are not defilements.

76. (ක) සංකිලෙසිකා ධම්මා.

76. Phenomena that are objects of defilements.

(ඛ) අසංකිලෙසිකා ධම්මා.

Phenomena that are not objects of defilements.

77. (ක) සංකිලිට්ඨා ධම්මා.

77. Phenomena that are defiled.

(ඛ) අසංකිලිට්ඨා ධම්මා.

Phenomena that are undefiled.

78. (ක) කිලෙසසම්පයුත්තා ධම්මා.

78. Phenomena associated with defilements.

(ඛ) කිලෙසවිප්පයුත්තා ධම්මා.

Phenomena dissociated from defilements.

79. (ක) කිලෙසා චෙව ධම්මා සංකිලෙසිකා ච.

79. Phenomena that are both defilements and objects of defilements.

(ඛ) සංකිලෙසිකා චෙව ධම්මා නො ච කිලෙසා.

Phenomena that are objects of defilements, but are not defilements.

80. (ක) කිලෙසා චෙව ධම්මා සංකිලිට්ඨා ච.

80. Phenomena that are both defilements and are defiled.

(ඛ) සංකිලිට්ඨා චෙව ධම්මා නො ච කිලෙසා.

Phenomena that are defiled, but are not defilements.

81. (ක) කිලෙසා චෙව ධම්මා කිලෙසසම්පයුත්තා ච.

81. Phenomena that are both defilements and associated with defilements.

(ඛ) කිලෙසසම්පයුත්තා චෙව ධම්මා නො ච කිලෙසා.

Phenomena that are associated with defilements, but are not defilements.

82. (ක) කිලෙසවිප්පයුත්තා ඛො පන ධම්මා සංකිලෙසිකාපි.

82. Phenomena dissociated from defilements, which are also objects of defilements.

(ඛ) අසංකිලෙසිකාපි.

Phenomena dissociated from defilements, which are not objects of defilements.

කිලෙසගොච්ඡකං.

The Cluster on Defilements.

පිට්ඨිදුකං

The Supplementary Dyads

83. (ක) දස්සනෙන [Pg.12] පහාතබ්බා ධම්මා.

83. Phenomena to be abandoned by vision.

(ඛ) න දස්සනෙන පහාතබ්බා ධම්මා.

Phenomena not to be abandoned by vision.

84. (ක) භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා.

84. Phenomena to be abandoned by mental development.

(ඛ) න භාවනාය පහාතබ්බා ධම්මා.

Phenomena not to be abandoned by mental development.

85. (ක) දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා.

85. Phenomena that have roots to be abandoned by vision.

(ඛ) න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා.

Phenomena that do not have roots to be abandoned by vision.

86. (ක) භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා.

86. Phenomena that have roots to be abandoned by mental development.

(ඛ) න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා ධම්මා.

Phenomena that do not have roots to be abandoned by mental development.

87. (ක) සවිතක්කා ධම්මා.

87. (Ka) Phenomena accompanied by applied thought.

(ඛ) අවිතක්කා ධම්මා.

(Kha) Phenomena without applied thought.

88. (ක) සවිචාරා ධම්මා.

88. (Ka) Phenomena accompanied by sustained thought.

(ඛ) අවිචාරා ධම්මා.

(Kha) Phenomena without sustained thought.

89. (ක) සප්පීතිකා ධම්මා.

89. (Ka) Phenomena with rapture.

(ඛ) අප්පීතිකා ධම්මා.

(Kha) Phenomena without rapture.

90. (ක) පීතිසහගතා ධම්මා.

90. (Ka) Phenomena accompanied by rapture.

(ඛ) න පීතිසහගතා ධම්මා.

(Kha) Phenomena not accompanied by rapture.

91. (ක) සුඛසහගතා ධම්මා.

91. (Ka) Phenomena accompanied by happiness.

(ඛ) න සුඛසහගතා ධම්මා.

(Kha) Phenomena not accompanied by happiness.

92. (ක) උපෙක්ඛාසහගතා ධම්මා.

92. (Ka) Phenomena accompanied by equanimity.

(ඛ) න උපෙක්ඛාසහගතා ධම්මා.

(Kha) Phenomena not accompanied by equanimity.

93. (ක) කාමාවචරා ධම්මා.

93. (Ka) Sense-sphere phenomena.

(ඛ) න කාමාවචරා ධම්මා.

(Kha) Phenomena not of the sense sphere.

94. (ක) රූපාවචරා ධම්මා.

94. (Ka) Fine-material-sphere phenomena.

(ඛ) න රූපාවචරා ධම්මා.

(Kha) Phenomena not of the fine-material sphere.

95. (ක) අරූපාවචරා ධම්මා.

95. (Ka) Immaterial-sphere phenomena.

(ඛ) න අරූපාවචරා ධම්මා.

(Kha) Phenomena not of the immaterial sphere.

96. (ක) පරියාපන්නා [Pg.13] ධම්මා.

96. (Ka) Mundane phenomena.

(ඛ) අපරියාපන්නා ධම්මා.

(Kha) Supramundane phenomena.

97. (ක) නිය්‍යානිකා ධම්මා.

97. (Ka) Phenomena leading to deliverance.

(ඛ) අනිය්‍යානිකා ධම්මා.

(Kha) Phenomena not leading to deliverance.

98. (ක) නියතා ධම්මා.

98. (Ka) Determinate phenomena.

(ඛ) අනියතා ධම්මා.

(Kha) Indeterminate phenomena.

99. (ක) සඋත්තරා ධම්මා.

99. (Ka) Phenomena that have a superior.

(ඛ) අනුත්තරා ධම්මා.

(Kha) Unsurpassed phenomena.

100. (ක) සරණා ධම්මා.

100. (Ka) Phenomena with defilements.

(ඛ) අරණා ධම්මා.

(Kha) Phenomena without defilements.

පිට්ඨිදුකං.

The Back Dyad.

අභිධම්මදුකමාතිකා.

The Abhidhamma Matrix of Dyads.

සුත්තන්තිකදුකමාතිකා

The Suttanta Matrix of Dyads

101. (ක) විජ්ජාභාගිනො ධම්මා.

101. Phenomena that partake of knowledge.

(ඛ) අවිජ්ජාභාගිනො ධම්මා.

Phenomena that partake of ignorance.

102. (ක) විජ්ජූපමා ධම්මා.

102. Phenomena that are like lightning.

(ඛ) වජිරූපමා ධම්මා.

Phenomena that are like a thunderbolt.

103. (ක) බාලා ධම්මා.

103. Phenomena of the foolish.

(ඛ) පණ්ඩිතා ධම්මා.

Phenomena of the wise.

104. (ක) කණ්හා ධම්මා.

104. Dark phenomena.

(ඛ) සුක්කා ධම්මා.

Bright phenomena.

105. (ක) තපනීයා ධම්මා.

105. Tormenting phenomena.

(ඛ) අතපනීයා ධම්මා.

Non-tormenting phenomena.

106. (ක) අධිවචනා ධම්මා.

106. Phenomena that are designations.

(ඛ) අධිවචනපථා ධම්මා.

Phenomena that are the range of designations.

107. (ක) නිරුත්ති [Pg.14] ධම්මා.

107. Phenomena that are expressions.

(ඛ) නිරුත්තිපථා ධම්මා.

Phenomena that are the range of expressions.

108. (ක) පඤ්ඤත්ති ධම්මා.

108. Phenomena that are concepts.

(ඛ) පඤ්ඤත්තිපථා ධම්මා.

Phenomena that are the range of concepts.

109. (ක) නාමඤ්ච.

109. Mentality.

(ඛ) රූපඤ්ච.

Materiality.

110. (ක) අවිජ්ජා ච.

110. Ignorance.

(ඛ) භවතණ්හා ච.

Craving for existence.

111. (ක) භවදිට්ඨි ච.

111. The view of existence.

(ඛ) විභවදිට්ඨි ච.

The view of non-existence.

112. (ක) සස්සතදිට්ඨි ච.

112. The view of eternalism.

(ඛ) උච්ඡෙදදිට්ඨි ච.

The view of annihilationism.

113. (ක) අන්තවා දිට්ඨි ච.

113. The view of finitude.

(ඛ) අනන්තවා දිට්ඨි ච.

The view of infinitude.

114. (ක) පුබ්බන්තානුදිට්ඨි ච.

114. Views concerning the past.

(ඛ) අපරන්තානුදිට්ඨි ච.

Views concerning the future.

115. (ක) අහිරිකඤ්ච.

115. Lack of moral shame.

(ඛ) අනොත්තප්පඤ්ච.

(Kha) And lack of moral dread.

116. (ක) හිරී ච.

116. (Ka) And moral shame.

(ඛ) ඔත්තප්පඤ්ච.

(Kha) And moral dread.

117. (ක) දොවචස්සතා ච.

117. (Ka) And being difficult to admonish.

(ඛ) පාපමිත්තතා ච.

(Kha) And having bad friends.

118. (ක) සොවචස්සතා ච.

118. (Ka) And being easy to admonish.

(ඛ) කල්‍යාණමිත්තතා ච.

(Kha) And having good friends.

119. (ක) ආපත්තිකුසලතා ච.

119. (Ka) And skill in regard to offenses.

(ඛ) ආපත්තිවුට්ඨානකුසලතා ච.

(Kha) And skill in emerging from an offense.

120. (ක) සමාපත්තිකුසලතා ච.

120. (Ka) And skill in meditative attainments.

(ඛ) සමාපත්තිවුට්ඨානකුසලතා ච.

(Kha) And skill in emerging from meditative attainments.

121. (ක) ධාතුකුසලතා [Pg.15] ච.

121. (Ka) And skill in the elements.

(ඛ) මනසිකාරකුසලතා ච.

(Kha) And skill in attention.

122. (ක) ආයතනකුසලතා ච.

122. (Ka) And skill in the sense bases.

(ඛ) පටිච්චසමුප්පාදකුසලතා ච.

(Kha) And skill in dependent origination.

123. (ක) ඨානකුසලතා ච.

123. (Ka) And skill in causes.

(ඛ) අට්ඨානකුසලතා ච.

(Kha) And skill in non-causes.

124. (ක) අජ්ජවො ච.

124. (Ka) And uprightness.

(ඛ) මද්දවො ච.

(Kha) And gentleness.

125. (ක) ඛන්ති ච.

125. (Ka) And patience.

(ඛ) සොරච්චඤ්ච.

(Kha) And gentleness of conduct.

126. (ක) සාඛල්‍යඤ්ච.

126. (Ka) And gentleness in speech.

(ඛ) පටිසන්ථාරො ච.

(Kha) And kind reception.

127. (ක) ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතා ච.

127. (Ka) And having unguarded doors of the sense faculties.

(ඛ) භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතා ච.

(Kha) And lack of moderation in food.

128. (ක) ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා ච.

128. (Ka) And having guarded doors of the sense faculties.

(ඛ) භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා ච.

(Kha) And moderation in food.

129. (ක) මුට්ඨසච්චඤ්ච.

129. (Ka) And forgetfulness.

(ඛ) අසම්පජඤ්ඤඤ්ච.

(Kha) And lack of clear comprehension.

130. (ක) සති ච.

130. (Ka) And mindfulness.

(ඛ) සම්පජඤ්ඤඤ්ච.

(2) Clear comprehension.

131. (ක) පටිසඞ්ඛානබලඤ්ච.

131. (1) The power of reflection.

(ඛ) භාවනාබලඤ්ච.

(2) The power of cultivation.

132. (ක) සමථො ච.

132. (1) Tranquility.

(ඛ) විපස්සනා ච.

(2) Insight.

133. (ක) සමථනිමිත්තඤ්ච.

133. (1) The cause of tranquility.

(ඛ) පග්ගාහනිමිත්තඤ්ච.

(2) The cause of exertion.

134. (ක) පග්ගාහො [Pg.16] ච.

134. (1) Exertion.

(ඛ) අවික්ඛෙපො ච.

(2) Non-distraction.

135. (ක) සීලවිපත්ති ච.

135. (1) Failure in virtue.

(ඛ) දිට්ඨිවිපත්ති ච.

(2) Failure in view.

136. (ක) සීලසම්පදා ච.

136. (1) Accomplishment in virtue.

(ඛ) දිට්ඨිසම්පදා ච.

(2) Accomplishment in view.

137. (ක) සීලවිසුද්ධි ච.

137. (1) Purity of virtue.

(ඛ) දිට්ඨිවිසුද්ධි ච.

(2) Purity of view.

138. (ක) දිට්ඨිවිසුද්ධි ඛො පන.

138. (1) Furthermore, the purity of view.

(ඛ) යථාදිට්ඨිස්ස ච පධානං.

(2) Striving in accordance with the view.

139. (ක) සංවෙගො ච සංවෙජනියෙසු ඨානෙසු.

139. (1) A sense of urgency regarding things that should inspire it.

(ඛ) සංවිග්ගස්ස ච යොනිසො පධානං.

(2) The wise striving of one who has a sense of urgency.

140. (ක) අසන්තුට්ඨිතා ච කුසලෙසු ධම්මෙසු.

140. (1) Non-contentment with wholesome states.

(ඛ) අප්පටිවානිතා ච පධානස්මිං.

(2) Not turning back in striving.

141. (ක) විජ්ජා ච.

141. (1) True knowledge.

(ඛ) විමුත්ති ච.

(2) Liberation.

142. (ක) ඛයෙ ඤාණං.

142. (1) The knowledge of exhaustion.

(ඛ) අනුප්පාදෙ ඤාණන්ති.

(2) The knowledge of non-arising.

සුත්තන්තිකදුකමාතිකා.

The Suttanta Matrix of Dyads.

මාතිකා නිට්ඨිතා.

The Matrix is concluded.

1. චිත්තුප්පාදකණ්ඩං

1. The Chapter on the Arising of Consciousness

කාමාවචරකුසලං

Sense-Sphere Wholesome Consciousness

පදභාජනී

Analysis of Terms

1. කතමෙ [Pg.17] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං ඤාණසම්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාසඞ්කප්පො හොති, සම්මාවායාමො හොති, සම්මාසති හොති, සම්මාසමාධි හොති, සද්ධාබලං හොති, වීරියබලං හොති, සතිබලං හොති, සමාධිබලං හොති, පඤ්ඤාබලං හොති, හිරිබලං හොති, ඔත්තප්පබලං හොති, අලොභො හොති, අදොසො හොති, අමොහො හොති, අනභිජ්ඣා හොති, අබ්‍යාපාදො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, හිරී හොති, ඔත්තප්පං හොති, කායපස්සද්ධි හොති, චිත්තපස්සද්ධි හොති, කායලහුතා හොති, චිත්තලහුතා හොති, කායමුදුතා හොති, චිත්තමුදුතා හොති, කායකම්මඤ්ඤතා හොති, චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති, කායපාගුඤ්ඤතා හොති, චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති, කායුජුකතා හොති, චිත්තුජුකතා හොති, සති හොති, සම්පජඤ්ඤං හොති, සමථො හොති, විපස්සනා හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

1. What are wholesome states? At the time when a wholesome consciousness of the sense sphere arises, accompanied by joy and associated with knowledge, having as its object a visible form, a sound, an odor, a taste, a tangible, or a mental phenomenon, or whatever it may be—at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is applied thought, there is sustained thought, there is rapture, there is happiness, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of faith, there is the faculty of energy, there is the faculty of mindfulness, there is the faculty of concentration, there is the faculty of wisdom, there is the faculty of mind, there is the faculty of mental pleasure, there is the life faculty, there is right view, there is right intention, there is right effort, there is right mindfulness, there is right concentration, there is the power of faith, there is the power of energy, there is the power of mindfulness, there is the power of concentration, there is the power of wisdom, there is the power of shame, there is the power of dread, there is non-greed, there is non-hatred, there is non-delusion, there is non-covetousness, there is non-ill will, there is right view, there is shame, there is dread, there is tranquillity of the mental body, there is tranquillity of consciousness, there is lightness of the mental body, there is lightness of consciousness, there is malleability of the mental body, there is malleability of consciousness, there is wieldiness of the mental body, there is wieldiness of consciousness, there is proficiency of the mental body, there is proficiency of consciousness, there is rectitude of the mental body, there is rectitude of consciousness, there is mindfulness, there is comprehension, there is serenity, there is insight, there is exertion, there is non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are wholesome.

2. කතමො [Pg.18] තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

2. What at that time is contact? That which at that time is contact, a touching, a complete touching, the state of having completely touched—this at that time is contact.

3. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති.

3. What, on that occasion, is feeling? Whatever, on that occasion, is the corresponding mental agreeableness, mental pleasure, the agreeable and pleasant experience born of mental contact, the agreeable and pleasant feeling born of contact with the mind-consciousness element—this, on that occasion, is feeling.

4. කතමා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති.

4. What, on that occasion, is perception? Whatever, on that occasion, is the corresponding perception, perceiving, the state of having perceived, born of contact with the mind-consciousness element—this, on that occasion, is perception.

5. කතමා තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති.

5. What, on that occasion, is volition? Whatever, on that occasion, is the corresponding volition, intending, the state of having intended, born of contact with the mind-consciousness element—this, on that occasion, is volition.

6. කතමං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.

6. What, on that occasion, is consciousness? Whatever, on that occasion, is consciousness, mind, intellect, heart, that which is pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the corresponding mind-consciousness element—this, on that occasion, is consciousness.

7. කතමො තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා සම්මාසඞ්කප්පො – අයං තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති.

7. What, on that occasion, is applied thought? Whatever, on that occasion, is thought, applied thought, intention, application, complete application, the placing of the mind, right intention—this, on that occasion, is applied thought.

8. කතමො තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චාරො විචාරො අනුවිචාරො උපවිචාරො චිත්තස්ස අනුසන්ධානතා අනුපෙක්ඛනතා – අයං තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති.

8. What, on that occasion, is sustained thought? Whatever, on that occasion, is scrutiny, sustained thought, repeated examination, close examination, the mind's sustained connection, continued inspection—this, on that occasion, is sustained thought.

9. කතමා තස්මිං සමයෙ පීති හොති? යා තස්මිං සමයෙ පීති පාමොජ්ජං ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං තස්මිං සමයෙ පීති හොති.

9. What, on that occasion, is rapture? Whatever, on that occasion, is rapture, delight, exultation, gladness, cheerfulness, great cheerfulness, satisfaction, elation, contentment of mind—this, on that occasion, is rapture.

10. කතමං [Pg.19] තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති.

10. What, on that occasion, is pleasure? Whatever, on that occasion, is mental agreeableness, mental pleasure, the agreeable and pleasant experience born of mental contact, the agreeable and pleasant feeling born of mental contact—this, on that occasion, is pleasure.

11. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

11. What is one-pointedness of mind at that time? Whatever at that time is the mind's steadiness, stability, establishment, non-wavering, non-scattering, unshaken-mindedness, tranquillity, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration—this is one-pointedness of mind at that time.

12. කතමං තස්මිං සමයෙ සද්ධින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සද්ධා සද්දහනා ඔකප්පනා අභිප්පසාදො සද්ධා සද්ධින්ද්‍රියං සද්ධාබලං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සද්ධින්ද්‍රියං හොති.

12. What is the faculty of faith at that time? Whatever at that time is faith, conviction, placing trust, serene confidence, faith, the faculty of faith, the power of faith—this is the faculty of faith at that time.

13. කතමං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො – ඉදං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති.

13. What is the faculty of energy at that time? Whatever at that time is the mental initiation of energy, exertion, striving forward, endeavor, striving, fortitude, perseverance, firmness, steadfastness, unrelaxed effort, not abandoning desire, not abandoning the burden, shouldering the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, right effort—this is the faculty of energy at that time.

14. කතමං තස්මිං සමයෙ සතින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති – ඉදං තස්මිං සමයෙ සතින්ද්‍රියං හොති.

14. What is the faculty of mindfulness at that time? Whatever at that time is mindfulness, recollection, repeated recollection, mindfulness, remembering, retention, non-drifting, non-forgetfulness, mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness—this is the faculty of mindfulness at that time.

15. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති.

15. What is the faculty of concentration at that time? Whatever at that time is the mind's steadiness, stability, establishment, non-wavering, non-scattering, unshaken-mindedness, tranquillity, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration—this is the faculty of concentration at that time.

16. කතමං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා [Pg.20] පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – ඉදං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති.

16. What is the faculty of wisdom at that time? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of states, discernment, close discernment, full discernment, sagacity, skill, expertise, perspicacity, thought, inquiry, breadth of wisdom, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the brilliance of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of states, right view—this is the faculty of wisdom at that time.

17. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

17. What is the faculty of mind at that time? Whatever at that time is consciousness, mind, intellect, heart, the pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the aggregate of consciousness, the mind-consciousness element related to it—this is the faculty of mind at that time.

18. කතමං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති.

18. What is the faculty of mental pleasure at that time? Whatever at that time is mental pleasantness, mental pleasure, the pleasant and pleasurable experience born of mental contact, the pleasant and pleasurable feeling born of mental contact—this is the faculty of mental pleasure at that time.

19. කතමං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති? යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති.

19. What is the life faculty at that time? Whatever at that time is the life, duration, sustenance, maintenance, carrying on, continuance, upholding, and vitality of those immaterial states—this is the life faculty at that time.

20. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති.

20. What is right view at that time? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of states, discernment, close discernment, full discernment, sagacity, skill, expertise, perspicacity, thought, inquiry, breadth of wisdom, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the brilliance of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of states, right view—this is right view at that time.

21. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාසඞ්කප්පො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා සම්මාසඞ්කප්පො – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසඞ්කප්පො හොති.

21. What at that time is Right Intention? Whatever at that time is reasoning, applied thought, intention, application, thorough application, the directing of the mind, Right Intention—this at that time is Right Intention.

22. කතමො [Pg.21] තස්මිං සමයෙ සම්මාවායාමො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාවායාමො හොති.

22. What at that time is Right Effort? Whatever at that time is the mental undertaking of energy, advancement, endeavor, exertion, striving, zeal, perseverance, vigor, fortitude, unflagging endeavor, the un-abandoning of desire, the un-abandoning of the burden, the shouldering of the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, Right Effort—this at that time is Right Effort.

23. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාසති හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසති හොති.

23. What at that time is Right Mindfulness? Whatever at that time is mindfulness, recollection, remembrance, mindfulness, the state of remembering, the state of retaining, non-superficiality, non-forgetfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, Right Mindfulness—this at that time is Right Mindfulness.

24. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාසමාධි හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසමාධි හොති.

24. What at that time is Right Concentration? Whatever at that time is the mind's steadiness, stability, immovability, non-distraction, non-scattering, undistractedness of mind, tranquility, the faculty of concentration, the power of concentration, Right Concentration—this at that time is Right Concentration.

25. කතමං තස්මිං සමයෙ සද්ධාබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සද්ධා සද්දහනා ඔකප්පනා අභිප්පසාදො සද්ධා සද්ධින්ද්‍රියං සද්ධාබලං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සද්ධාබලං හොති.

25. What at that time is the power of faith? Whatever at that time is faith, conviction, acceptance, serene confidence, faith, the faculty of faith, the power of faith—this at that time is the power of faith.

26. කතමං තස්මිං සමයෙ වීරියබලං හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො – ඉදං තස්මිං සමයෙ වීරියබලං හොති.

26. What at that time is the power of energy? Whatever at that time is the mental undertaking of energy, advancement, endeavor, exertion, striving, zeal, perseverance, vigor, fortitude, unflagging endeavor, the un-abandoning of desire, the un-abandoning of the burden, the shouldering of the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, Right Effort—this at that time is the power of energy.

27. කතමං තස්මිං සමයෙ සතිබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති – ඉදං තස්මිං සමයෙ සතිබලං හොති.

27. What at that time is the power of mindfulness? Whatever at that time is mindfulness, recollection, repeated recollection, remembering, retention, non-fading, non-forgetfulness, mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness—this at that time is the power of mindfulness.

28. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති.

28. What at that time is the power of concentration? Whatever at that time is the mind's steadiness, stability, establishment, non-distraction, non-scattering, the state of an undistracted mind, tranquillity, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration—this at that time is the power of concentration.

29. කතමං [Pg.22] තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤාබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – ඉදං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤාබලං හොති.

29. What at that time is the power of wisdom? That which at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, careful discernment, direct and close discernment, sagacity, skill, expertise, analysis, reflection, examination, breadth of intellect, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the sword of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the torch of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view—this at that time is the power of wisdom.

30. කතමං තස්මිං සමයෙ හිරිබලං හොති? යං තස්මිං සමයෙ හිරීයති හිරියිතබ්බෙන හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ හිරිබලං හොති.

30. What at that time is the power of moral shame? That which at that time is ashamed of what is shameful, and is ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is the power of moral shame.

31. කතමං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පබලං හොති? යං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පබලං හොති.

31. What at that time is the power of moral dread? That which at that time is afraid of what is fearful, and is afraid of the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is the power of moral dread.

32. කතමො තස්මිං සමයෙ අලොභො හොති? යො තස්මිං සමයෙ අලොභො අලුබ්භනා අලුබ්භිතත්තං අසාරාගො අසාරජ්ජනා අසාරජ්ජිතත්තං අනභිජ්ඣා අලොභො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අලොභො හොති.

32. What at that time is non-greed? That which at that time is non-greed, not being greedy, the state of not being greedy; non-passion, non-infatuation, the state of non-infatuation; non-covetousness; non-greed as a wholesome root—this at that time is non-greed.

33. කතමො තස්මිං සමයෙ අදොසො හොති? යො තස්මිං සමයෙ අදොසො අදුස්සනා අදුස්සිතත්තං අබ්‍යාපාදො අබ්‍යාපජ්ජො අදොසො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අදොසො හොති?

33. What at that time is non-hatred? That which at that time is non-hatred, non-aversion, the state of one who is not averse, non-ill-will, non-malevolence, non-hatred which is a wholesome root—this at that time is non-hatred.

34. කතමො තස්මිං සමයෙ අමොහො හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි අමොහො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අමොහො හොති.

34. What at that time is non-delusion? That which at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, close discernment, direct discernment, sagacity, skillfulness, subtlety, lucidity, reflection, examination, breadth, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, a goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the torch of wisdom, the jewel of wisdom; non-delusion, investigation of phenomena, right view, non-delusion which is a wholesome root—this at that time is non-delusion.

35. කතමා [Pg.23] තස්මිං සමයෙ අනභිජ්ඣා හොති? යො තස්මිං සමයෙ අලොභො අලුබ්භනා අලුබ්භිතත්තං අසාරාගො අසාරජ්ජනා අසාරජ්ජිතත්තං අනභිජ්ඣා අලොභො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අනභිජ්ඣා හොති.

35. What at that time is non-covetousness? That which at that time is non-greed, non-coveting, the state of one who does not covet, non-passion, the state of being without passion, the state of one who is without passion, non-covetousness, non-greed which is a wholesome root—this at that time is non-covetousness.

36. කතමො තස්මිං සමයෙ අබ්‍යාපාදො හොති? යො තස්මිං සමයෙ අදොසො අදුස්සනා අදුස්සිතත්තං අබ්‍යාපාදො අබ්‍යාපජ්ජො අදොසො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අබ්‍යාපාදො හොති.

36. What at that time is non-ill-will? That which at that time is non-hatred, non-aversion, the state of one who is not averse, non-ill-will, non-malevolence, non-hatred which is a wholesome root—this at that time is non-ill-will.

37. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති.

37. What at that time is right view? That which at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, close discernment, direct discernment, sagacity, skillfulness, subtlety, lucidity, reflection, examination, breadth, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, a goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the torch of wisdom, the jewel of wisdom; non-delusion, investigation of phenomena, right view—this at that time is right view.

38. කතමා තස්මිං සමයෙ හිරී හොති? යං තස්මිං සමයෙ හිරීයති හිරියිතබ්බෙන හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – අයං තස්මිං සමයෙ හිරී හොති.

38. What at that time is moral shame? That whereby, at that time, one is ashamed of what is shameful, and is ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is moral shame.

39. කතමං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පං හොති? යං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පං හොති.

39. What at that time is moral dread? Whatever at that time is dread, dread of what ought to be dreaded, dread of the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is moral dread.

40. කතමා තස්මිං සමයෙ කායපස්සද්ධි හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පස්සද්ධි පටිපස්සද්ධි පස්සම්භනා පටිපස්සම්භනා පටිපස්සම්භිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ කායපස්සද්ධි හොති.

40. What at that time is tranquility of the mental body? Whatever at that time is the tranquility, complete tranquility, calming, complete calming, the state of being completely calmed, of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is tranquility of the mental body.

41. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තපස්සද්ධි හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පස්සද්ධි පටිපස්සද්ධි පස්සම්භනා පටිපස්සම්භනා පටිපස්සම්භිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තපස්සද්ධි හොති.

41. What at that time is tranquility of mind? Whatever at that time is the tranquility, complete tranquility, calming, complete calming, the state of being completely calmed, of the aggregate of consciousness—this at that time is tranquility of mind.

42. කතමා [Pg.24] තස්මිං සමයෙ කායලහුතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස ලහුතා ලහුපරිණාමතා අදන්ධනතා අවිත්ථනතා – අයං තස්මිං සමයෙ කායලහුතා හොති.

42. What at that time is lightness of the mental body? Whatever at that time is the lightness, quick changeability, non-sluggishness, and non-stiffness of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is lightness of the mental body.

43. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තලහුතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස ලහුතා ලහුපරිණාමතා අදන්ධනතා අවිත්ථනතා – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තලහුතා හොති.

43. What at that time is lightness of mind? Whatever at that time is the lightness, quick changeability, non-sluggishness, and non-stiffness of the aggregate of consciousness—this at that time is lightness of mind.

44. කතමා තස්මිං සමයෙ කායමුදුතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකථිනතා – අයං තස්මිං සමයෙ කායමුදුතා හොති.

44. What at that time is pliancy of the mental body? Whatever at that time is the pliancy, softness, non-harshness, and non-rigidity of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is pliancy of the mental body.

45. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තමුදුතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකථිනතා – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තමුදුතා හොති.

45. What at that time is pliancy of mind? Whatever at that time is the pliancy, softness, non-harshness, and non-rigidity of the aggregate of consciousness—this at that time is pliancy of mind.

46. කතමා තස්මිං සමයෙ කායකම්මඤ්ඤතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස කම්මඤ්ඤතා කම්මඤ්ඤත්තං කම්මඤ්ඤභාවො – අයං තස්මිං සමයෙ කායකම්මඤ්ඤතා හොති.

46. What at that time is workability of the mental body? Whatever at that time is the workability, the state of being workable, and the condition of being workable of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is workability of the mental body.

47. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස කම්මඤ්ඤතා කම්මඤ්ඤත්තං කම්මඤ්ඤභාවො – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති.

47. What at that time is mental wieldiness? That which at that time is the wieldiness, the state of being wieldy, the condition of being wieldy of the aggregate of consciousness—this at that time is mental wieldiness.

48. කතමා තස්මිං සමයෙ කායපාගුඤ්ඤතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පගුණතා පගුණත්තං පගුණභාවො – අයං තස්මිං සමයෙ කායපාගුඤ්ඤතා හොති.

48. What at that time is bodily proficiency? That which at that time is the proficiency, the state of being proficient, the condition of being proficient of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of volitional formations—this at that time is bodily proficiency.

49. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පගුණතා පගුණත්තං පගුණභාවො – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති.

49. What at that time is mental proficiency? That which at that time is the proficiency, the state of being proficient, the condition of being proficient of the aggregate of consciousness—this at that time is mental proficiency.

50. කතමා තස්මිං සමයෙ කායුජුකතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස උජුතා උජුකතා අජිම්හතා අවඞ්කතා අකුටිලතා – අයං තස්මිං සමයෙ කායුජුකතා හොති.

50. What at that time is bodily rectitude? That which at that time is the straightness, rectitude, non-crookedness, non-bentness, non-curvedness of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of volitional formations—this at that time is bodily rectitude.

51. කතමා [Pg.25] තස්මිං සමයෙ චිත්තුජුකතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උජුතා උජුකතා අජිම්හතා අවඞ්කතා අකුටිලතා – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තුජුකතා හොති.

51. What at that time is mental rectitude? That which at that time is the straightness, rectitude, non-crookedness, non-bentness, non-curvedness of the aggregate of consciousness—this at that time is mental rectitude.

52. කතමා තස්මිං සමයෙ සති හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති – අයං තස්මිං සමයෙ සති හොති.

52. What at that time is mindfulness? That which at that time is mindfulness, recollection, repeated recollection, mindfulness, the state of remembering, the state of bearing in mind, non-superficiality, non-forgetfulness; mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness—this at that time is mindfulness.

53. කතමං තස්මිං සමයෙ සම්පජඤ්ඤං හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – ඉදං තස්මිං සමයෙ සම්පජඤ්ඤං හොති.

53. What at that time is clear comprehension? That which at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, careful discernment, repeated discernment, sagacity, skill, expertise, lucidity, reflection, examination, breadth of intellect, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the pinnacle of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the torch of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view—this at that time is clear comprehension.

54. කතමො තස්මිං සමයෙ සමථො හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ සමථො හොති.

54. What at that time is tranquility? That which at that time is the mind's stability, firm stability, established stability, immovability, non-distraction, the state of an unmoving mind, tranquility, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration—this at that time is tranquility.

55. කතමා තස්මිං සමයෙ විපස්සනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං තස්මිං සමයෙ විපස්සනා හොති.

55. What at that time is insight? That which at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, careful discernment, repeated discernment, sagacity, skill, expertise, analysis, reflection, examination, breadth of intellect, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the torch of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view—this at that time is insight.

56. කතමො තස්මිං සමයෙ පග්ගාහො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා [Pg.26] අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො – අයං තස්මිං සමයෙ පග්ගාහො හොති.

56. What at that time is exertion? That which at that time is the mental initiation of energy, striving forth, advancing, endeavor, exertion, zeal, perseverance, strength, fortitude, unslackened persistence, non-abandonment of aspiration, non-abandonment of the burden, taking up the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, right effort—this at that time is exertion.

57. කතමො තස්මිං සමයෙ අවික්ඛෙපො හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ අවික්ඛෙපො හොති.

57. What at that time is non-distraction? That which at that time is the mind's stability, firm stability, established stability, immovability, non-distraction, the state of an unmoving mind, tranquility, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration—this at that time is non-distraction.

යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

And whatever other dependently arisen immaterial phenomena there are on that occasion—these phenomena are wholesome.

පදභාජනීයං.

Analysis of Terms.

පඨමභාණවාරො.

The First Recitation Section.

කොට්ඨාසවාරො

The Section on Constituents

58. තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති, පඤ්චඞ්ගිකං ඣානං හොති, පඤ්චඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති, එකා වෙදනා හොති, එකා සඤ්ඤා හොති, එකා චෙතනා හොති, එකං චිත්තං හොති, එකො වෙදනාක්ඛන්ධො හොති, එකො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො හොති, එකො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති, එකො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති, එකං මනායතනං හොති, එකං මනින්ද්‍රියං හොති, එකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

58. At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, eight faculties, five-factored jhāna, a five-factored path, seven powers, three roots, one contact, one feeling, one perception, one volition, one consciousness, one feeling aggregate, one perception aggregate, one formations aggregate, one consciousness aggregate, one mind-base, one mind-faculty, one mind-consciousness element, one phenomena-base, one phenomena-element; and whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are wholesome.

59. කතමෙ තස්මිං සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො.

59. Which four aggregates are there at that time? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, and the aggregate of consciousness.

60. කතමො තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධො හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං [Pg.27] වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධො හොති.

60. What at that time is the aggregate of feeling? Whatever at that time is mental pleasantness, mental happiness, the pleasant and happy experiencing born of mental contact, and the pleasant and happy feeling born of mental contact—this at that time is the aggregate of feeling.

61. කතමො තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤාක්ඛන්ධො හොති? යා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤාක්ඛන්ධො හොති.

61. What at that time is the aggregate of perception? Whatever at that time is perception, the act of perceiving, the state of having perceived—this at that time is the aggregate of perception.

62. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි සද්ධාබලං වීරියබලං සතිබලං සමාධිබලං පඤ්ඤාබලං හිරිබලං ඔත්තප්පබලං අලොභො අදොසො අමොහො අනභිජ්ඣා අබ්‍යාපාදො සම්මාදිට්ඨි හිරී ඔත්තප්පං කායපස්සද්ධි චිත්තපස්සද්ධි කායලහුතා චිත්තලහුතා කායමුදුතා චිත්තමුදුතා කායකම්මඤ්ඤතා චිත්තකම්මඤ්ඤතා කායපාගුඤ්ඤතා චිත්තපාගුඤ්ඤතා කායුජුකතා චිත්තුජුකතා සති සම්පජඤ්ඤං සමථො විපස්සනා පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති.

62. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, applied thought, sustained thought, rapture, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, right view, right intention, right effort, right mindfulness, right concentration, the power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of wisdom, the power of moral shame, the power of moral dread, non-greed, non-hatred, non-delusion, non-covetousness, non-ill will, right view, moral shame, moral dread, tranquility of the mental body, tranquility of mind, lightness of the mental body, lightness of mind, malleability of the mental body, malleability of mind, wieldiness of the mental body, wieldiness of mind, proficiency of the mental body, proficiency of mind, rectitude of the mental body, rectitude of mind, mindfulness, clear comprehension, serenity, insight, exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations.

63. කතමො තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – අයං තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති.

63. What at that time is the aggregate of consciousness? That which at that time is mind, intellect, mentation, heart, that which is pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness-aggregate, the mind-consciousness-element appropriate to that—this at that time is the aggregate of consciousness.

ඉමෙ තස්මිං සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති.

At that time, these are the four aggregates.

64. කතමානි තස්මිං සමයෙ ද්වායතනානි හොන්ති? මනායතනං ධම්මායතනං.

64. What at that time are the two bases? The mind-base and the phenomena-base.

65. කතමං තස්මිං සමයෙ මනායතනං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනායතනං හොති.

65. What at that time is the mind-base? That which at that time is mind, intellect, mentation, heart, that which is pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness-aggregate, the mind-consciousness-element appropriate to that—this at that time is the mind-base.

66. කතමං [Pg.28] තස්මිං සමයෙ ධම්මායතනං හොති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉදං තස්මිං සමයෙ ධම්මායතනං හොති.

66. What at that time is the phenomena-base? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is the phenomena-base.

ඉමානි තස්මිං සමයෙ ද්වායතනානි හොන්ති.

At that time, these are the two bases.

67. කතමා තස්මිං සමයෙ ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති? මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු.

67. What at that time are the two elements? The mind-consciousness element and the dhamma element.

68. කතමා තස්මිං සමයෙ මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – අයං තස්මිං සමයෙ මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති.

68. What at that time is the mind-consciousness element? That which at that time is mind, intellect, mentation, heart, the pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness-aggregate, the mind-consciousness element born of that—this at that time is the mind-consciousness element.

69. කතමා තස්මිං සමයෙ ධම්මධාතු හොති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – අයං තස්මිං සමයෙ ධම්මධාතු හොති.

69. What at that time is the dhamma element? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is the dhamma element.

ඉමා තස්මිං සමයෙ ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති.

At that time, these are the two elements.

70. කතමෙ තස්මිං සමයෙ තයො ආහාරා හොන්ති? ඵස්සාහාරො, මනොසඤ්චෙතනාහාරො, විඤ්ඤාණාහාරො.

70. What at that time are the three nutriments? The nutriment of contact, the nutriment of mental volition, and the nutriment of consciousness.

71. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සාහාරො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සාහාරො හොති.

71. What at that time is the nutriment of contact? Whatever at that time is contact, touching, the act of touching, the state of having been touched—this at that time is the nutriment of contact.

72. කතමො තස්මිං සමයෙ මනොසඤ්චෙතනාහාරො හොති? යා තස්මිං සමයෙ චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ මනොසඤ්චෙතනාහාරො හොති.

72. What at that time is the nutriment of mental volition? Whatever at that time is volition, co-volition, the state of having intended—this at that time is the nutriment of mental volition.

73. කතමො තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණාහාරො හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – අයං තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණාහාරො හොති.

73. What at that time is the nutriment of consciousness? That which at that time is mind, intellect, mentation, heart, the pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness-aggregate, the mind-consciousness element born of that—this at that time is the nutriment of consciousness.

ඉමෙ තස්මිං සමයෙ තයො ආහාරා හොන්ති.

At that time, these are the three nutriments.

74. කතමානි [Pg.29] තස්මිං සමයෙ අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති? සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං.

74. What at that time are the eight faculties? The faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of mind, the faculty of gladness, and the faculty of life.

75. කතමං තස්මිං සමයෙ සද්ධින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සද්ධා සද්දහනා ඔකප්පනා අභිප්පසාදො සද්ධා සද්ධින්ද්‍රියං සද්ධාබලං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සද්ධින්ද්‍රියං හොති.

75. What at that time is the faculty of faith? Whatever at that time is faith, the act of faith, commitment, serene confidence, faith, the faculty of faith, the power of faith—this at that time is the faculty of faith.

76. කතමං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො – ඉදං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති.

76. What at that time is the faculty of energy? Whatever at that time is the mental initiation of energy, emergence, endeavor, striving, exertion, undertaking, perseverance, strength, fortitude, the state of unslackened endeavor, the state of unabandoned desire, the state of unabandoned responsibility, the firm grasping of the responsibility, energy, the faculty of energy, the power of energy, right effort—this at that time is the faculty of energy.

77. කතමං තස්මිං සමයෙ සතින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති – ඉදං තස්මිං සමයෙ සතින්ද්‍රියං හොති.

77. What at that time is the faculty of mindfulness? Whatever at that time is mindfulness, recollection, repeated mindfulness, the state of remembering, the state of bearing in mind, non-superficiality, non-forgetfulness, mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness—this at that time is the faculty of mindfulness.

78. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති.

78. What at that time is the faculty of concentration? Whatever at that time is the steadiness of mind, stability, fixity, non-agitation, non-distraction, an unagitated mental state, calm, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration—this at that time is the faculty of concentration.

79. කතමං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – ඉදං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති.

79. What at that time is the faculty of wisdom? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, close discernment, direct discernment, sagacity, skillfulness, subtlety, clarity, reflection, examination, profundity, acuity, guidance, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the splendor of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view—this at that time is the faculty of wisdom.

80. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

80. What at that time is the faculty of mind? Whatever at that time is mind, intellect, mentation, heart, that which is pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness-aggregate, the mind-consciousness element produced in conformity with that—this at that time is the faculty of mind.

81. කතමං [Pg.30] තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති.

81. What at that time is the faculty of gladness? Whatever at that time is mental pleasantness, mental happiness, the pleasant and happy experience born of mental contact, the pleasant and happy feeling born of mental contact—this at that time is the faculty of gladness.

82. කතමං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති? යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති.

82. What at that time is the faculty of life? Whatever is the life-span, continuance, sustenance, maintenance, mode of progress, occurrence, preservation, vitality, and life faculty of those immaterial states—this at that time is the faculty of life.

ඉමානි තස්මිං සමයෙ අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති.

At that time, these eight faculties are present.

83. කතමං තස්මිං සමයෙ පඤ්චඞ්ගිකං ඣානං හොති? විතක්කො, විචාරො, පීති, සුඛං, චිත්තස්සෙකග්ගතා.

83. What at that time is the five-factored jhāna? Initial application, sustained application, rapture, happiness, and one-pointedness of mind.

84. කතමො තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා සම්මාසඞ්කප්පො – අයං තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති.

84. What at that time is initial application? Whatever at that time is thinking, initial application, thought, application, firm application, directing of the mind, right thought—this at that time is initial application.

85. කතමො තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චාරො විචාරො අනුවිචාරො උපවිචාරො චිත්තස්ස අනුසන්ධානතා අනුපෙක්ඛනතා – අයං තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති.

85. What at that time is sustained application? Whatever at that time is scrutiny, sustained application, sequential scrutiny, close scrutiny, the mind's connectedness, repeated consideration—this at that time is sustained application.

86. කතමා තස්මිං සමයෙ පීති හොති? යා තස්මිං සමයෙ පීති පාමොජ්ජං ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං තස්මිං සමයෙ පීති හොති.

86. What at that time is rapture? Whatever at that time is rapture, delight, rejoicing, great rejoicing, mirth, great mirth, joy, elation, and contentment of mind—this at that time is rapture.

87. කතමං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති.

87. What at that time is happiness? Whatever at that time is mental pleasantness, mental happiness, the pleasant and happy experience born of mental contact, the pleasant and happy feeling born of mental contact—this at that time is happiness.

88. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

88. What at that time is one-pointedness of mind? Whatever at that time is the mind's steadiness, stability, fixity, non-distraction, non-scattering, unwavering-mindedness, calm, the faculty of concentration, the power of concentration, and right concentration—this at that time is one-pointedness of mind.

ඉදං තස්මිං සමයෙ පඤ්චඞ්ගිකං ඣානං හොති.

This at that time is the five-factored jhāna.

89. කතමො [Pg.31] තස්මිං සමයෙ පඤ්චඞ්ගිකො මග්ගො හොති? සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි.

89. What at that time is the five-factored path? Right view, right thought, right effort, right mindfulness, right concentration.

90. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති.

90. What at that time is right view? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of dhammas, discernment, close observation, direct observation, sagacity, skillfulness, expertise, perspicacity, consideration, scrutiny, breadth of wisdom, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the sword of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the brilliance of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of dhammas, right view—this at that time is right view.

91. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාසඞ්කප්පො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා සම්මාසඞ්කප්පො – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසඞ්කප්පො හොති.

91. What at that time is right thought? Whatever at that time is reasoning, initial thought, intention, application of mind, firm application of mind, directing of the mind, right thought—this at that time is right thought.

92. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාවායාමො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාවායාමො හොති.

92. What at that time is right effort? Whatever at that time is the mental arousal of energy, exertion, striving, endeavor, effort, enthusiasm, perseverance, stamina, fortitude, unflagging striving, not relinquishing the desire, not laying down the burden, taking up the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, right effort—this at that time is right effort.

93. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාසති හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසති හොති.

93. What at that time is right mindfulness? Whatever at that time is mindfulness, recollection, remembrance, mindfulness, the state of remembering, retention, non-superficiality, non-forgetfulness, mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness—this at that time is right mindfulness.

94. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාසමාධි හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසමාධි හොති.

94. What at that time is right concentration? Whatever at that time is the mind's stability, steadiness, steadfastness, non-agitation, non-distraction, an undistracted mental state, serenity, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration—this at that time is right concentration.

අයං තස්මිං සමයෙ පඤ්චඞ්ගිකො මග්ගො හොති.

This at that time is the five-factored path.

95. කතමානි [Pg.32] තස්මිං සමයෙ සත්ත බලානි හොන්ති? සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං, හිරිබලං, ඔත්තප්පබලං.

95. What at that time are the seven powers? The power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of wisdom, the power of moral shame, and the power of moral dread.

96. කතමං තස්මිං සමයෙ සද්ධාබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සද්ධා සද්දහනා ඔකප්පනා අභිප්පසාදො සද්ධා සද්ධින්ද්‍රියං සද්ධාබලං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සද්ධාබලං හොති.

96. What at that time is the power of faith? That which at that time is faith, trusting, conviction, confidence, faith, the faculty of faith, the power of faith—this at that time is the power of faith.

97. කතමං තස්මිං සමයෙ වීරියබලං හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො – ඉදං තස්මිං සමයෙ වීරියබලං හොති.

97. What at that time is the power of energy? Whatever at that time is the mental arousal of energy, exertion, striving, endeavor, effort, enthusiasm, perseverance, stamina, fortitude, unflagging striving, not relinquishing the desire, not laying down the burden, taking up the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, right effort—this at that time is the power of energy.

98. කතමං තස්මිං සමයෙ සතිබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති – ඉදං තස්මිං සමයෙ සතිබලං හොති.

98. What at that time is the power of mindfulness? That which at that time is mindfulness, recollection, remembrance, mindfulness, the state of remembering, retention, non-superficiality, non-forgetfulness, mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness—this at that time is the power of mindfulness.

99. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි – ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති.

99. What at that time is the power of concentration? That which at that time is the mind's stability, subsistence, steadfastness, non-wavering, non-distraction, an undistracted mental state, serenity, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration—this at that time is the power of concentration.

100. කතමං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤාබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – ඉදං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤාබලං හොති.

100. What at that time is the power of wisdom? That which at that time is wisdom, discernment, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, accurate marking, close marking, direct marking, sagacity, skillfulness, expertise, lucidity, reflection, scrutiny, breadth, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the sword of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the lustre of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view—this at that time is the power of wisdom.

101. කතමං තස්මිං සමයෙ හිරිබලං හොති? යං තස්මිං සමයෙ හිරීයති හිරියිතබ්බෙන හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ හිරිබලං හොති.

101. What at that time is the power of moral shame? Whatever state at that time is ashamed of what ought to be shameful, is ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is the power of moral shame.

102. කතමං [Pg.33] තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පබලං හොති? යං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පබලං හොති.

102. What at that time is the power of moral dread? Whatever state at that time dreads what ought to be dreaded, dreads the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is the power of moral dread.

ඉමානි තස්මිං සමයෙ සත්ත බලානි හොන්ති.

These at that time are the seven powers.

103. කතමෙ තස්මිං සමයෙ තයො හෙතූ හොන්ති? අලොභො, අදොසො, අමොහො.

103. What at that time are the three roots? Non-greed, non-hatred, non-delusion.

104. කතමො තස්මිං සමයෙ අලොභො හොති? යො තස්මිං සමයෙ අලොභො අලුබ්භනා අලුබ්භිතත්තං අසාරාගො අසාරජ්ජනා අසාරජ්ජිතත්තං අනභිජ්ඣා අලොභො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අලොභො හොති.

104. What at that time is non-greed? Whatever at that time is non-greed, the act of not being greedy, the state of not being greedy, non-passion, the act of not being passionate, the state of not being passionate, non-covetousness, non-greed as a wholesome root—this at that time is non-greed.

105. කතමො තස්මිං සමයෙ අදොසො හොති? යො තස්මිං සමයෙ අදොසො අදුස්සනා අදුස්සිතත්තං අබ්‍යාපාදො අබ්‍යාපජ්ජො අදොසො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අදොසො හොති.

105. What at that time is non-hatred? Whatever at that time is non-hatred, the act of not hating, the state of not hating, non-ill-will, harmlessness, non-hatred as a wholesome root—this at that time is non-hatred.

106. කතමො තස්මිං සමයෙ අමොහො හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං තස්මිං සමයෙ අමොහො හොති.

106. What at that time is non-delusion? Whatever at that time is wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view—this at that time is non-delusion.

ඉමෙ තස්මිං සමයෙ තයො හෙතූ හොන්ති.

These at that time are the three roots.

107. කතමො තස්මිං සමයෙ එකො ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ එකො ඵස්සො හොති.

107. What at that time is the one contact? Whatever at that time is contact, touching, impingement, the state of having been touched—this at that time is the one contact.

108. කතමා තස්මිං සමයෙ එකා වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ එකා වෙදනා හොති.

108. What at that time is the one feeling? Whatever at that time is mental agreeableness, mental pleasure, the agreeable and pleasant experience born of mind-contact, the agreeable and pleasant feeling born of mind-contact—this at that time is the one feeling.

109. කතමා තස්මිං සමයෙ එකා සඤ්ඤා හොති? යා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ එකා සඤ්ඤා හොති.

109. What at that time is the one perception? Whatever at that time is perception, the act of perceiving, the state of having perceived—this at that time is the one perception.

110. කතමා [Pg.34] තස්මිං සමයෙ එකා චෙතනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ එකා චෙතනා හොති.

110. What at that time is the one volition? Whatever volition there is at that time—intending, purposing, the state of having intended—this at that time is the one volition.

111. කතමං තස්මිං සමයෙ එකං චිත්තං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ එකං චිත්තං හොති.

111. What at that time is the one consciousness? Whatever at that time is mind, intellect, mentality, heart, the luminous mind, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the corresponding mind-consciousness-element—this at that time is the one consciousness.

112. කතමො තස්මිං සමයෙ එකො වෙදනාක්ඛන්ධො හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ එකො වෙදනාක්ඛන්ධො හොති.

112. What at that time is the one aggregate of feeling? Whatever at that time is mental ease, mental pleasure, the ease and pleasure felt that is born of mind-contact, the agreeable, pleasant feeling born of mind-contact—this at that time is the one aggregate of feeling.

113. කතමො තස්මිං සමයෙ එකො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො හොති? යා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ එකො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො හොති.

113. What at that time is the one aggregate of perception? Whatever perception there is at that time—perceiving, the act of perceiving, the state of having perceived—this at that time is the one aggregate of perception.

114. කතමො තස්මිං සමයෙ එකො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි සද්ධාබලං වීරියබලං සතිබලං සමාධිබලං පඤ්ඤාබලං හිරිබලං ඔත්තප්පබලං අලොභො අදොසො අමොහො අනභිජ්ඣා අබ්‍යාපාදො සම්මාදිට්ඨි හිරී ඔත්තප්පං කායපස්සද්ධි චිත්තපස්සද්ධි කායලහුතා චිත්තලහුතා කායමුදුතා චිත්තමුදුතා කායකම්මඤ්ඤතා චිත්තකම්මඤ්ඤතා කායපාගුඤ්ඤතා චිත්තපාගුඤ්ඤතා කායුජුකතා චිත්තුජුකතා සති සම්පජඤ්ඤං සමථො විපස්සනා පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ එකො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති.

114. What at that time is the one aggregate of formations? Contact, volition, applied thought, sustained thought, joy, one-pointedness of mind; the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life; right view, right intention, right effort, right mindfulness, right concentration; the power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of wisdom, the power of moral shame, the power of moral dread; non-greed, non-hatred, non-delusion; non-covetousness, non-ill-will, right view; moral shame, moral dread; tranquility of the mental body, tranquility of consciousness; lightness of the mental body, lightness of consciousness; malleability of the mental body, malleability of consciousness; wieldiness of the mental body, wieldiness of consciousness; proficiency of the mental body, proficiency of consciousness; rectitude of the mental body, rectitude of consciousness; mindfulness, clear comprehension; serenity, insight; exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen immaterial states there are at that time, apart from the aggregate of feeling, apart from the aggregate of perception, and apart from the aggregate of consciousness—this at that time is the one aggregate of formations.

115. කතමො තස්මිං සමයෙ එකො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං [Pg.35] විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – අයං තස්මිං සමයෙ එකො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති.

115. What at that time is the one aggregate of consciousness? Whatever at that time is mind, intellect, mentality, heart, the luminous mind, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the corresponding mind-consciousness-element—this at that time is the one aggregate of consciousness.

116. කතමං තස්මිං සමයෙ එකං මනායතනං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ එකං මනායතනං හොති.

116. What at that time is the one mind-base? Whatever at that time is mind, intellect, mentality, heart, the luminous mind, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the corresponding mind-consciousness-element—this at that time is the one mind-base.

117. කතමං තස්මිං සමයෙ එකං මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ එකං මනින්ද්‍රියං හොති.

117. What at that time is the one mind-faculty? Whatever at that time is mind, intellect, mentality, heart, the luminous mind, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the corresponding mind-consciousness-element—this at that time is the one mind-faculty.

118. කතමා තස්මිං සමයෙ එකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – අයං තස්මිං සමයෙ එකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති.

118. What at that time is the one mind-consciousness-element? Whatever at that time is mind, intellect, mentality, heart, the luminous mind, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the corresponding mind-consciousness-element—this at that time is the one mind-consciousness-element.

119. කතමං තස්මිං සමයෙ එකං ධම්මායතනං හොති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉදං තස්මිං සමයෙ එකං ධම්මායතනං හොති.

119. What at that time is the one mental-object base? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of volitional formations—this at that time is the one mental-object base.

120. කතමා තස්මිං සමයෙ එකා ධම්මධාතු හොති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – අයං තස්මිං සමයෙ එකා ධම්මධාතු හොති.

120. What at that time is the one mental-object element? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of volitional formations—this at that time is the one mental-object element.

යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

And whatever other dependently arisen immaterial phenomena there are at that time—these phenomena are wholesome.

කොට්ඨාසවාරො.

The Section on Parts is concluded.

සුඤ්ඤතවාරො

The Section on Emptiness.

121. තස්මිං ඛො පන සමයෙ ධම්මා හොන්ති, ඛන්ධා හොන්ති, ආයතනානි හොන්ති, ධාතුයො හොන්ති, ආහාරා හොන්ති, ඉන්ද්‍රියානි [Pg.36] හොන්ති, ඣානං හොති, මග්ගො හොති, බලානි හොන්ති, හෙතූ හොන්ති, ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, වෙදනාක්ඛන්ධො හොති, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො හොති, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති, මනායතනං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති, ධම්මායතනං හොති, ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

121. Furthermore, at that time, there are dhammas, aggregates, sense bases, elements, nutriments, faculties, jhāna, the path, powers, roots, contact, feeling, perception, volition, consciousness, the aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, the aggregate of consciousness, the mind base, the mind faculty, the mind-consciousness element, the dhamma base, the dhamma element; and whatever other dependently arisen, formless dhammas exist at that time—these dhammas are wholesome.

122. කතමෙ තස්මිං සමයෙ ධම්මා හොන්ති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ තස්මිං සමයෙ ධම්මා හොන්ති.

122. What dhammas are there at that time? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, the aggregate of consciousness—these are the dhammas at that time.

123. කතමෙ තස්මිං සමයෙ ඛන්ධා හොන්ති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ තස්මිං සමයෙ ඛන්ධා හොන්ති.

123. What aggregates are there at that time? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, the aggregate of consciousness—these are the aggregates at that time.

124. කතමානි තස්මිං සමයෙ ආයතනානි හොන්ති? මනායතනං, ධම්මායතනං – ඉමානි තස්මිං සමයෙ ආයතනානි හොන්ති.

124. What sense bases are there at that time? The mind base, the dhamma base—these are the sense bases at that time.

125. කතමා තස්මිං සමයෙ ධාතුයො හොන්ති? මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු – ඉමා තස්මිං සමයෙ ධාතුයො හොන්ති.

125. What elements are there at that time? The mind-consciousness element, the dhamma element—these are the elements at that time.

126. කතමෙ තස්මිං සමයෙ ආහාරා හොන්ති? ඵස්සාහාරො, මනොසඤ්චෙතනාහාරො, විඤ්ඤාණාහාරො – ඉමෙ තස්මිං සමයෙ ආහාරා හොන්ති.

126. What nutriments are there at that time? The nutriment of contact, the nutriment of mental volition, the nutriment of consciousness—these are the nutriments at that time.

127. කතමානි තස්මිං සමයෙ ඉන්ද්‍රියානි හොන්ති? සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉමානි තස්මිං සමයෙ ඉන්ද්‍රියානි හොන්ති.

127. What faculties are there at that time? The faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of mind, the faculty of gladness, the faculty of life—these are the faculties at that time.

128. කතමං තස්මිං සමයෙ ඣානං හොති? විතක්කො, විචාරො, පීති, සුඛං, චිත්තස්සෙකග්ගතා – ඉදං තස්මිං සමයෙ ඣානං හොති.

128. What jhāna is there at that time? Applied thought, sustained thought, zest, happiness, one-pointedness of mind—this is the jhāna at that time.

129. කතමො තස්මිං සමයෙ මග්ගො හොති? සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ මග්ගො හොති.

129. What is the path at that time? Right view, right intention, right effort, right mindfulness, right concentration—this is the path at that time.

130. කතමානි [Pg.37] තස්මිං සමයෙ බලානි හොන්ති? සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං, හිරිබලං, ඔත්තප්පබලං – ඉමානි තස්මිං සමයෙ බලානි හොන්ති.

130. What powers are there at that time? The power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of wisdom, the power of moral shame, the power of moral dread—these are the powers at that time.

131. කතමෙ තස්මිං සමයෙ හෙතූ හොන්ති? අලොභො, අදොසො, අමොහො – ඉමෙ තස්මිං සමයෙ හෙතූ හොන්ති.

131. What are the roots at that time? Non-greed, non-aversion, non-delusion—these are the roots at that time.

132. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

132. What is the contact at that time? …pe… This is the contact at that time.

133. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති…පෙ… අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති.

133. What is the feeling at that time? …pe… This is the feeling at that time.

134. කතමා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති…පෙ… අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති.

134. What is the perception at that time? …pe… This is the perception at that time.

135. කතමා තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති…පෙ… අයං තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති?

135. What is the volition at that time? …pe… This is the volition at that time.

136. කතමං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති…පෙ… ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.

136. What is the mind at that time? …pe… This is the mind at that time.

137. කතමො තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධො හොති…පෙ… අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධො හොති.

137. What is the aggregate of feeling at that time? …pe… This is the aggregate of feeling at that time.

138. කතමො තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤාක්ඛන්ධො හොති…පෙ… අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤාක්ඛන්ධො හොති.

138. What is the aggregate of perception at that time? …pe… This is the aggregate of perception at that time.

139. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති.

139. What is the aggregate of volitional formations at that time? …pe… This is the aggregate of volitional formations at that time.

140. කතමො තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති…පෙ… අයං තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති.

140. What is the aggregate of consciousness at that time? …pe… This is the aggregate of consciousness at that time.

141. කතමං තස්මිං සමයෙ මනායතනං හොති…පෙ… ඉදං තස්මිං සමයෙ මනායතනං හොති.

141. What is the mind-base at that time? …pe… This is the mind-base at that time.

142. කතමං [Pg.38] තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති…පෙ… ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

142. What is the mind-faculty at that time? …pe… This is the mind-faculty at that time.

143. කතමා තස්මිං සමයෙ මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති…පෙ… අයං තස්මිං සමයෙ මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති.

143. What is the mind-consciousness element at that time? …pe… This is the mind-consciousness element at that time.

144. කතමං තස්මිං සමයෙ ධම්මායතනං හොති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉදං තස්මිං සමයෙ ධම්මායතනං හොති.

144. What is the mental-object base at that time? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of volitional formations—this is the mental-object base at that time.

145. කතමා තස්මිං සමයෙ ධම්මධාතු හොති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – අයං තස්මිං සමයෙ ධම්මධාතු හොති.

145. What is the mental-object element at that time? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of volitional formations—this is the mental-object element at that time.

යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

And whatever other dependently arisen immaterial phenomena there are on that occasion—these phenomena are wholesome.

සුඤ්ඤතවාරො.

The Section on Emptiness is finished.

පඨමං චිත්තං.

The first consciousness is finished.

146. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං ඤාණසම්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණං වා…පෙ… ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

146. Which states are wholesome? At the time when a wholesome consciousness pertaining to the sense-sphere arises, accompanied by gladness, associated with knowledge, and with prompting, having as its object a form, or… a mental phenomenon, or whatever it may be, at that time there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome.

දුතියං චිත්තං.

The second consciousness is finished.

147. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං ඤාණවිප්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති[Pg.39], මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාසඞ්කප්පො හොති, සම්මාවායාමො හොති, සම්මාසති හොති, සම්මාසමාධි හොති, සද්ධාබලං හොති, වීරියබලං හොති, සතිබලං හොති, සමාධිබලං හොති, හිරිබලං හොති, ඔත්තප්පබලං හොති, අලොභො හොති, අදොසො හොති, අනභිජ්ඣා හොති, අබ්‍යාපාදො හොති, හිරී හොති, ඔත්තප්පං හොති, කායපස්සද්ධි හොති, චිත්තපස්සද්ධි හොති, කායලහුතා හොති, චිත්තලහුතා හොති, කායමුදුතා හොති, චිත්තමුදුතා හොති, කායකම්මඤ්ඤතා හොති, චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති, කායපාගුඤ්ඤතා හොති, චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති, කායුජුකතා හොති, චිත්තුජුකතා හොති, සති හොති, සමථො හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

147. What are wholesome states? At the time when a wholesome mind of the sense-sphere arises, accompanied by joy, dissociated from knowledge, with a visible form as object, or a sound, or a smell, or a taste, or a tangible object, or a mental object, or whatever object it may be—at that time there is contact, feeling, perception, volition, mind, applied thought, sustained thought, zest, happiness, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of mind, the faculty of joy, the faculty of life, right intention, right effort, right mindfulness, right concentration, the power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of conscience, the power of moral dread, non-greed, non-hatred, non-covetousness, non-ill-will, conscience, moral dread, tranquility of body, tranquility of mind, lightness of body, lightness of mind, malleability of body, malleability of mind, wieldiness of body, wieldiness of mind, proficiency of body, proficiency of mind, rectitude of body, rectitude of mind, mindfulness, calm, exertion, non-distraction; and whatever other dependently arisen, immaterial states there are on that occasion—these are wholesome states…pe…

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, සත්තින්ද්‍රියානි හොන්ති, පඤ්චඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, ඡ බලානි හොන්ති, ද්වෙ හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, seven faculties, five-factored jhāna, a four-factored path, six powers, two roots, one contact… one mental-phenomena base, one mental-phenomena element; and whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are wholesome…

148. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි සද්ධාබලං වීරියබලං සතිබලං සමාධිබලං හිරිබලං ඔත්තප්පබලං අලොභො අදොසො අනභිජ්ඣා අබ්‍යාපාදො හිරී ඔත්තප්පං කායපස්සද්ධි චිත්තපස්සද්ධි කායලහුතා චිත්තලහුතා කායමුදුතා චිත්තමුදුතා කායකම්මඤ්ඤතා චිත්තකම්මඤ්ඤතා කායපාගුඤ්ඤතා චිත්තපාගුඤ්ඤතා කායුජුකතා චිත්තුජුකතා සති සමථො පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

148. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, applied thought, sustained thought, rapture, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of life, right intention, right effort, right mindfulness, right concentration, the power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of moral shame, the power of moral dread, non-greed, non-hatred, non-covetousness, non-ill will, moral shame, moral dread, tranquility of the mental body, tranquility of consciousness, lightness of the mental body, lightness of consciousness, malleability of the mental body, malleability of consciousness, wieldiness of the mental body, wieldiness of consciousness, proficiency of the mental body, proficiency of consciousness, rectitude of the mental body, rectitude of consciousness, mindfulness, serenity, uplifting, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations… These states are wholesome.

තතියං චිත්තං.

The third consciousness.

149. කතමෙ [Pg.40] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං ඤාණවිප්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණං වා…පෙ… ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

149. Which states are wholesome? At the time when a wholesome consciousness pertaining to the sense sphere arises, accompanied by gladness, dissociated from knowledge, with prompting, having a form as object, or … a mental phenomenon as object, or whatever it takes as object, at that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

චතුත්ථං චිත්තං.

The fourth consciousness.

150. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං ඤාණසම්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාසඞ්කප්පො හොති, සම්මාවායාමො හොති, සම්මාසති හොති, සම්මාසමාධි හොති, සද්ධාබලං හොති, වීරියබලං හොති, සතිබලං හොති, සමාධිබලං හොති, පඤ්ඤාබලං හොති, හිරිබලං හොති, ඔත්තප්පබලං හොති, අලොභො හොති, අදොසො හොති, අමොහො හොති, අනභිජ්ඣා හොති, අබ්‍යාපාදො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, හිරී හොති, ඔත්තප්පං හොති, කායපස්සද්ධි හොති, චිත්තපස්සද්ධි හොති, කායලහුතා හොති, චිත්තලහුතා හොති, කායමුදුතා හොති, චිත්තමුදුතා හොති, කායකම්මඤ්ඤතා හොති, චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති කායපාගුඤ්ඤතා හොති, චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති, කායුජුකතා හොති, චිත්තුජුකතා හොති, සති හොති, සම්පජඤ්ඤං හොති, සමථො හොති, විපස්සනා හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

150. What are wholesome states? At the time when a wholesome sense-sphere consciousness arises, accompanied by equanimity and associated with knowledge—having as its object a form, a sound, a smell, a taste, a tangible object, or a mental phenomenon, or whatever object it may take—at that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, applied thought, sustained thought, equanimity, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of mind, the faculty of equanimity, the faculty of life; there is right view, right intention, right effort, right mindfulness, right concentration; there is the power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of wisdom, the power of moral shame, the power of moral dread; there is non-greed, non-hatred, non-delusion, non-covetousness, non-ill will, right view, moral shame, moral dread; there is tranquility of the mental body, tranquility of consciousness, lightness of the mental body, lightness of consciousness, malleability of the mental body, malleability of consciousness, wieldiness of the mental body, wieldiness of consciousness, proficiency of the mental body, proficiency of consciousness, rectitude of the mental body, rectitude of consciousness; there is mindfulness, clear comprehension, serenity, insight, exertion, non-distraction; and whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these are wholesome states.

151. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

151. What is contact at that time? Whatever contact, touching, impinging, state of having impinged there is at that time—this is the contact at that time.

152. කතමා [Pg.41] තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති…පෙ….

152. What at that time is feeling? Whatever at that time is the mental state, born of contact with the mind-consciousness-element appropriate to it, that is neither pleasant nor unpleasant; whatever experiencing, born of mind-contact, is neither painful nor pleasant; whatever feeling, born of mind-contact, is neither painful nor pleasant—this at that time is feeling… and so on.

153. කතමා තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති…පෙ….

153. What at that time is equanimity? Whatever at that time is the mental state that is neither pleasant nor unpleasant; whatever experiencing, born of mind-contact, is neither painful nor pleasant; whatever feeling, born of mind-contact, is neither painful nor pleasant—this at that time is equanimity… and so on.

154. කතමං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති…පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

154. What at that time is the faculty of equanimity? Whatever at that time is the mental state that is neither pleasant nor unpleasant; whatever experiencing, born of mind-contact, is neither painful nor pleasant; whatever feeling, born of mind-contact, is neither painful nor pleasant—this at that time is the faculty of equanimity… and so on. Furthermore, whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are wholesome… and so on.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති, චතුරඞ්ගිකං ඣානං හොති, පඤ්චඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, eight faculties, the four-factored jhāna, the five-factored path, seven powers, three roots, one contact… and so on… one mental-phenomena base, one mental-phenomena element; and furthermore, whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are wholesome… and so on.

155. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි සද්ධාබලං වීරියබලං සතිබලං සමාධිබලං පඤ්ඤාබලං හිරිබලං ඔත්තප්පබලං අලොභො අදොසො අමොහො අනභිජ්ඣා අබ්‍යාපාදො සම්මාදිට්ඨි හිරී ඔත්තප්පං කායපස්සද්ධි චිත්තපස්සද්ධි කායලහුතා චිත්තලහුතා කායමුදුතා චිත්තමුදුතා කායකම්මඤ්ඤතා චිත්තකම්මඤ්ඤතා කායපාගුඤ්ඤතා චිත්තපාගුඤ්ඤතා කායුජුකතා චිත්තුජුකතා සති සම්පජඤ්ඤං සමථො විපස්සනා පග්ගාහො අවික්ඛෙපො.

155. What at that time is the aggregate of formations? There is contact, volition, applied thought, sustained thought, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, right view, right intention, right effort, right mindfulness, right concentration, the power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of wisdom, the power of moral shame, the power of moral dread, non-greed, non-hatred, non-delusion, non-covetousness, non-ill will, right view, moral shame, moral dread, tranquility of the mental body, tranquility of mind, lightness of the mental body, lightness of mind, malleability of the mental body, malleability of mind, wieldiness of the mental body, wieldiness of mind, proficiency of the mental body, proficiency of mind, rectitude of the mental body, rectitude of mind, mindfulness, clear comprehension, serenity, insight, exertion, and non-distraction.

යෙ [Pg.42] වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

Or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations… These states are wholesome.

පඤ්චමං චිත්තං.

The fifth consciousness.

156. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං ඤාණසම්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණං වා…පෙ… ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

156. Which states are wholesome? At the time when a wholesome sense-sphere consciousness arises, accompanied by equanimity, associated with knowledge, with prompting—taking a form as its object, or… a mental object as its object, or whatever it may be—at that time there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome.

ඡට්ඨං චිත්තං.

The sixth consciousness.

157. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං ඤාණවිප්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාසඞ්කප්පො හොති, සම්මාවායාමො හොති, සම්මාසති හොති, සම්මාසමාධි හොති, සද්ධාබලං හොති, වීරියබලං හොති, සතිබලං හොති, සමාධිබලං හොති, හිරිබලං හොති, ඔත්තප්පබලං හොති, අලොභො හොති, අදොසො හොති, අනභිජ්ඣා හොති, අබ්‍යාපාදො හොති, හිරී හොති, ඔත්තප්පං හොති, කායපස්සද්ධි හොති, චිත්තපස්සද්ධි හොති, කායලහුතා හොති, චිත්තලහුතා හොති, කායමුදුතා හොති, චිත්තමුදුතා හොති, කායකම්මඤ්ඤතා හොති, චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති, කායපාගුඤ්ඤතා හොති, චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති, කායුජුකතා හොති, චිත්තුජුකතා හොති, සති හොති, සමථො හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො [Pg.43] හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

157. What are wholesome states? At the time when a sense-sphere wholesome consciousness arises, accompanied by equanimity and dissociated from knowledge—having as its object a visible form, a sound, an odor, a taste, a tangible object, or a mental phenomenon, or whatever it may be—at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is applied thought, there is sustained thought, there is equanimity, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of faith, there is the faculty of energy, there is the faculty of mindfulness, there is the faculty of concentration, there is the faculty of mind, there is the faculty of equanimity, there is the faculty of life; there is right intention, there is right effort, there is right mindfulness, there is right concentration; there is the power of faith, there is the power of energy, there is the power of mindfulness, there is the power of concentration, there is the power of moral shame, there is the power of moral dread; there is non-greed, there is non-hatred, there is non-covetousness, there is non-ill will; there is moral shame, there is moral dread; there is tranquility of the mental body, there is tranquility of mind; there is lightness of the mental body, there is lightness of mind; there is malleability of the mental body, there is malleability of mind; there is wieldiness of the mental body, there is wieldiness of mind; there is proficiency of the mental body, there is proficiency of mind; there is rectitude of the mental body, there is rectitude of mind; there is mindfulness, there is serenity, there is exertion, there is non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are on that occasion—these are wholesome states.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, සත්තින්ද්‍රියානි හොන්ති, චතුරඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, ඡ බලානි හොන්ති, ද්වෙ හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, seven faculties, a four-factored jhāna, a four-factored path, six powers, two roots, one contact… one mental-object base, one mental-object element; and whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are wholesome…

158. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි සද්ධාබලං වීරියබලං සතිබලං සමාධිබලං හිරිබලං ඔත්තප්පබලං අලොභො අදොසො අනභිජ්ඣා අබ්‍යාපාදො හිරී ඔත්තප්පං කායපස්සද්ධි චිත්තපස්සද්ධි කායලහුතා චිත්තලහුතා කායමුදුතා චිත්තමුදුතා කායකම්මඤ්ඤතා චිත්තකම්මඤ්ඤතා කායපාගුඤ්ඤතා චිත්තපාගුඤ්ඤතා කායුජුකතා චිත්තුජුකතා සති සමථො පග්ගාහො අවික්ඛෙපො.

158. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, applied thought, sustained thought, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of life, right intention, right effort, right mindfulness, right concentration, the power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of moral shame, the power of moral dread, non-greed, non-hatred, non-covetousness, non-ill will, moral shame, moral dread, tranquility of the mental body, tranquility of mind, lightness of the mental body, lightness of mind, malleability of the mental body, malleability of mind, wieldiness of the mental body, wieldiness of mind, proficiency of the mental body, proficiency of mind, rectitude of the mental body, rectitude of mind, mindfulness, serenity, exertion, non-distraction.

යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

And whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—excluding the feeling aggregate, excluding the perception aggregate, excluding the consciousness aggregate—this is the aggregate of formations at that time… these states are wholesome.

සත්තමං චිත්තං.

End of the seventh consciousness.

159. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං ඤාණවිප්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණං වා…පෙ… ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

159. Which states are wholesome? At the time when a sense-sphere wholesome consciousness arises, accompanied by equanimity, dissociated from knowledge, with prompting, having a visible form as its object… or a mental object as its object, or based on whatever it may be—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

අට්ඨමං චිත්තං.

End of the eighth consciousness.

අට්ඨ කාමාවචරමහාකුසලචිත්තානි.

End of the eight great wholesome sense-sphere consciousnesses.

දුතියභාණවාරො.

End of the Second Recitation.

රූපාවචරකුසලං

Wholesome States of the Form Sphere

චතුක්කනයො

The Fourfold Method

160. කතමෙ [Pg.44] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

160. Which states are wholesome? At the time when one cultivates the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, one enters and dwells in the first jhāna on the earth kasiṇa, accompanied by applied and sustained thought, born of seclusion, with rapture and happiness; at that time there is contact… non-distraction… these states are wholesome.

161. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාවායාමො හොති…පෙ… පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

161. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, with the subsiding of applied and sustained thought, with internal clarity and unification of mind, one enters and dwells in the second jhāna on the earth kasiṇa—without applied thought, without sustained thought, born of concentration, with rapture and happiness; at that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, rapture, happiness, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of mind, the faculty of joy, the faculty of life, right view, right effort… exertion, non-distraction; and whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are wholesome.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති, තිවඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, eight faculties, a three-factored jhāna, a four-factored path, seven powers, three roots, one contact… one mental-object base, one mental-object element; and whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are wholesome…

162. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාවායාමො…පෙ… පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා [Pg.45] වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

162. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, rapture, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, right view, right effort… exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—apart from the aggregate of feeling, apart from the aggregate of perception, apart from the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations… these states are wholesome.

163. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාවායාමො හොති…පෙ… පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

163. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, and with the fading away of rapture, one dwells equanimous, mindful, and clearly comprehending, and experiences happiness with the body; one enters and abides in the third jhāna with the earth kasina as its object, of which the noble ones declare: “Equanimous, mindful, a happy abider.” At that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is mind, there is happiness, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of faith, there is the faculty of energy, there is the faculty of mindfulness, there is the faculty of concentration, there is the faculty of wisdom, there is the faculty of mind, there is the faculty of joy, there is the faculty of life, there is right view, there is right effort… there is exertion, there is non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are wholesome…

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති, දුවඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, eight faculties, a two-factored jhāna, a four-factored path, seven powers, three roots, one contact… one mental-object base, one mental-object element; and whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are wholesome…

164. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාවායාමො…පෙ… පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

164. What at that time is the aggregate of mental formations? There is contact, volition, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, right view, right effort… exertion, non-distraction; and whatever other dependently arisen, formless states there are at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations… these states are wholesome.

165. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං [Pg.46] උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාවායාමො හොති…පෙ… පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

165. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, due to the abandoning of pleasure and the abandoning of pain, and with the previous cessation of joy and grief, one enters and abides in the fourth jhāna—which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness through equanimity—with the earth-kasiṇa as its object. At that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is equanimity, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of faith, there is the faculty of energy, there is the faculty of mindfulness, there is the faculty of concentration, there is the faculty of wisdom, there is the faculty of mind, there is the faculty of equanimity, there is the faculty of life, there is right view, there is right effort… there is exertion, there is non-distraction; and whatever other dependently arisen, formless states there are at that time—these states are wholesome…

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති, දුවඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, eight faculties, a two-factored jhāna, a four-factored path, seven powers, three roots, one contact… one mental-object base, one mental-object element; and whatever other dependently arisen, formless states there are at that time—these states are wholesome…

166. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාවායාමො…පෙ… පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

166. What at that time is the aggregate of mental formations? There is contact, volition, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, right view, right effort, etc., exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations, etc. These states are wholesome.

චතුක්කනයො.

The Fourfold Method is concluded.

පඤ්චකනයො

The Fivefold Method

167. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං [Pg.47] – තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

167. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for arising in the form realm, secluded from sensual pleasures, etc., one enters and abides in the first jhāna with the earth-kasiṇa as its object. At that time there is contact... non-distraction... These states are wholesome.

168. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අවිතක්කං විචාරමත්තං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විචාරො හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාවායාමො හොති…පෙ… පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

168. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for arising in the form realm, one enters and abides in the second jhāna—which is without initial application but with sustained application only, born of concentration, with rapture and bliss—with the earth-kasiṇa as its object. At that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, sustained application, rapture, bliss, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of mind, the faculty of gladness, the faculty of life, right view, right effort, etc., exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are wholesome, etc.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති, චතුරඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, eight faculties, a four-factored jhāna, a four-factored path, seven powers, three roots, one contact, etc., one mental-object base, one mental-object element; or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are wholesome, etc.

169. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විචාරො පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාවායාමො…පෙ… පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

169. What at that time is the aggregate of mental formations? Contact, volition, sustained application, rapture, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, right view, right effort, etc., exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations, etc. These states are wholesome.

170. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති[Pg.48], සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාවායාමො හොති…පෙ… පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

170. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, with the subsiding of initial application and sustained application, etc., one enters and dwells in the third jhāna, while attending to the earth-kasiṇa. At that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, rapture, bliss, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of mind, the faculty of gladness, the faculty of life, right view, right effort, etc., exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are wholesome, etc.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති, තිවඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, eight faculties, a three-factored jhāna, a four-factored path, seven powers, three roots, one contact, etc., one mental-object base, one mental-object element; or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are wholesome, etc.

171. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාවායාමො…පෙ… පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

171. What at that time is the aggregate of mental formations? Contact, volition, rapture, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, right view, right effort, etc., exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations, etc. These states are wholesome.

172. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති පීතියා ච විරාගා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාවායාමො හොති…පෙ… පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

172. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, and with the fading away of rapture, etc., one enters and dwells in the fourth jhāna with the earth-kasiṇa as object. At that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, bliss, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of mind, the faculty of gladness, the faculty of life, right view, right effort, etc., exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are wholesome, etc.

තස්මිං [Pg.49] ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති, දුවඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, eight faculties, a two-factored jhāna, a four-factored path, seven powers, three roots, one contact... and so on... one mental-object base, one mental-object element; and whatever other dependently arisen, formless states there are at that time—these states are wholesome... and so on.

173. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාවායාමො…පෙ… පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

173. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, right view, right effort... and so on... uplifting, non-distraction; and whatever other dependently arisen, formless states there are at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations... and so on. These states are wholesome.

174. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාවායාමො හොති…පෙ… පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

174. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, by the abandoning of happiness... and so on... having attained the fifth jhāna with the earth kasiṇa as its object, one abides therein. At that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is mind, there is equanimity, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of faith, there is the faculty of energy, there is the faculty of mindfulness, there is the faculty of concentration, there is the faculty of wisdom, there is the faculty of mind, there is the faculty of equanimity, there is the faculty of life, there is right view, there is right effort... and so on... there is uplifting, there is non-distraction; and whatever other dependently arisen, formless states there are at that time—these states are wholesome... and so on.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, අට්ඨින්ද්‍රියානි හොන්ති, දුවඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා [Pg.50] පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, eight faculties, a two-factored jhāna, a four-factored path, seven powers, three roots, one contact... one mental-object base, one mental-object element; and whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are wholesome…

175. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාවායාමො…පෙ… පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

175. What at that time is the aggregate of mental formations? Contact, volition, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, right view, right effort... uplifting, non-distraction; and whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations... These states are wholesome.

පඤ්චකනයො.

The fivefold method is concluded.

චතස්සො පටිපදා

Four Courses of Practice

176. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

176. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained and dwelling in the first jhāna, which has arduous practice, slow direct knowledge, and the earth-kasiṇa as its object, at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

177. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

177. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained and dwelling in the first jhāna, which has arduous practice, quick direct knowledge, and the earth-kasiṇa as its object, at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

178. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

178. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained the first jhāna, one dwells therein—with pleasant practice and slow penetration, with the earth-kasiṇa—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

179. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං [Pg.51] පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

179. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained the first jhāna, one dwells therein—with pleasant practice and quick penetration, with the earth-kasiṇa—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome... and so on.

180. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පථවීකසිණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පථවීකසිණං – තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

180. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, with the subsiding of thought and examination... having attained the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... the fifth jhāna, one dwells therein—with arduous practice and slow penetration, with the earth-kasiṇa; with arduous practice and quick penetration, with the earth-kasiṇa; with pleasant practice and slow penetration, with the earth-kasiṇa; with pleasant practice and quick penetration, with the earth-kasiṇa—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

චතස්සො පටිපදා.

The Four Courses of Practice.

චත්තාරි ආරම්මණානි

The Four Objects.

181. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

181. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained the first jhāna, one dwells therein—a limited jhāna with the earth-kasiṇa as its limited object—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

182. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං – තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

182. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained the first jhāna, one dwells therein—a limited jhāna with the earth-kasiṇa as its immeasurable object—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

183. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

183. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained the first jhāna, one dwells therein, which is immeasurable and has a limited object, the earth kasiṇa—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

184. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

184. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained the first jhāna, one dwells therein, which is immeasurable and has an immeasurable object, the earth kasiṇa—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

185. කතමෙ [Pg.52] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

185. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, with the subsiding of thought and examination... having attained the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... the fifth jhāna, one dwells therein—whether it is limited and has a limited object, the earth kasiṇa; or limited and has an immeasurable object, the earth kasiṇa; or immeasurable and has a limited object, the earth kasiṇa; or immeasurable and has an immeasurable object, the earth kasiṇa—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

චත්තාරි ආරම්මණානි.

The four objects.

සොළසක්ඛත්තුකං

The Sixteenfold Method

186. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

186. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells therein—painful practice, slow direct knowledge, limited, with a limited object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

187. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

187. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells therein—painful practice, slow direct knowledge, limited, with an immeasurable object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

188. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

188. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having entered upon and abided in the first jhāna—which is accompanied by painful practice, slow direct knowledge, is immeasurable, and has a limited object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

189. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

189. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having entered upon and abided in the first jhāna—which is accompanied by painful practice, slow direct knowledge, is immeasurable, and has a boundless object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

190. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං [Pg.53] පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

190. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having entered upon and abided in the first jhāna—which is accompanied by painful practice, quick direct knowledge, is limited, and has a limited object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

191. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි …පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

191. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having entered upon and abided in the first jhāna—which is accompanied by painful practice, quick direct knowledge, is limited, and has a boundless object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

192. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

192. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having entered upon and abided in the first jhāna—which is accompanied by painful practice, quick direct knowledge, is immeasurable, and has a limited object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

193. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

193. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells in it—painful practice, quick comprehension, immeasurable, with a boundless object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

194. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

194. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells in it—pleasant practice, slow comprehension, limited, with a limited object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

195. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

195. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells in it—pleasant practice, slow comprehension, limited, with a boundless object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

196. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

196. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells in it—pleasant practice, slow comprehension, immeasurable, with a limited object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

197. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං [Pg.54] අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

197. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells in it—pleasant practice, slow comprehension, immeasurable, with a boundless object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

198. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

198. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the realm of form, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells in it—pleasant practice, quick comprehension, limited, with a limited object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

199. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

199. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the realm of form, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells in it—pleasant practice, quick comprehension, limited, with a boundless object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

200. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

200. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the realm of form, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells in it—pleasant practice, quick comprehension, immeasurable, with a limited object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

201. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

201. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the realm of form, quite secluded from sensual pleasures… having attained the first jhāna, one dwells in it—pleasant practice, quick comprehension, immeasurable, with a boundless object, the earth kasiṇa—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

202. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං [Pg.55] පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං පථවීකසිණං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං පථවීකසිණං – තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

202. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the realm of form, with the stilling of initial and sustained thought...pe... having entered upon and abides in the second jhāna...pe... up to the fifth jhāna, with painful practice, slow direct knowledge, limited, with a limited object, the earth kasiṇa...pe... up to pleasant practice, quick direct knowledge, immeasurable, with an immeasurable object, the earth kasiṇa—at that time there is contact…pe… there is non-distraction…pe… these states are wholesome.

සොළසක්ඛත්තුකං.

The sixteenfold method is concluded.

අට්ඨකසිණං සොළසක්ඛත්තුකං

The Sixteenfold Method of the Eight Kasiṇas

203. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති ආපොකසිණං…පෙ… තෙජොකසිණං…පෙ… වායොකසිණං…පෙ… නීලකසිණං…පෙ… පීතකසිණං…පෙ… ලොහිතකසිණං…පෙ… ඔදාතකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

203. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having entered, one dwells in the first jhāna which has the water kasiṇa as its object... which has the fire kasiṇa as its object... which has the air kasiṇa as its object... which has the blue kasiṇa as its object... which has the yellow kasiṇa as its object... which has the red kasiṇa as its object... which has the white kasiṇa as its object; at that time there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

අට්ඨකසිණං සොළසක්ඛත්තුකං.

The Sixteenfold Method of the Eight Kasiṇas is concluded.

අභිභායතනානි පරිත්තානි

The Bases of Mastery (with Limited Object)

204. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

204. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, not perceiving form internally, one sees limited forms externally. Having mastered them, with the thought, 'I shall know, I shall see,' quite secluded from sensual pleasures... having entered, one dwells in the first jhāna; at that time there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

205. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං [Pg.56] …පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

205. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, not perceiving form internally, one sees limited forms externally. Having mastered them, with the thought, 'I shall know, I shall see,' with the stilling of applied and sustained thought... having entered, one dwells in the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... the fifth jhāna; at that time there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

චතස්සො පටිපදා

The Four Kinds of Practice

206. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

206. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, not perceiving form internally, one sees limited forms externally. Having mastered them, with the thought, 'I shall know, I shall see,' quite secluded from sensual pleasures... having entered, one dwells in the first jhāna that is difficult practice with slow direct knowledge; at that time there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

207. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

207. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, perceiving the formless internally and seeing limited forms externally, overcoming them, one thinks: 'I know, I see,' quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna—painful practice with quick direct knowledge; at that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

208. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

208. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, perceiving the formless internally and seeing limited forms externally, overcoming them, one thinks: 'I know, I see,' quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna—pleasant practice with slow direct knowledge; at that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

209. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

209. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, perceiving the formless internally and seeing limited forms externally, overcoming them, one thinks: 'I know, I see,' quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna—pleasant practice with quick direct knowledge; at that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

210. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති [Pg.57] දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං …පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

210. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, perceiving the formless internally and seeing limited forms externally, overcoming them, one thinks: 'I know, I see,' with the subsiding of applied thought and sustained thought… enters and dwells in the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… the fifth jhāna—with painful practice and slow direct knowledge… with painful practice and quick direct knowledge… with pleasant practice and slow direct knowledge… with pleasant practice and quick direct knowledge; at that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

චතස්සො පටිපදා.

The four practices are concluded.

ද්වෙ ආරම්මණානි

The Two Objects

211. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

211. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, perceiving the formless internally and seeing limited forms externally, overcoming them, one thinks: 'I know, I see,' quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna, limited, with a limited object; at that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

212. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

212. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, perceiving the formless internally and seeing limited forms externally, overcoming them, one thinks: 'I know, I see,' quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna, immeasurable, with a limited object; at that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

213. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං…පෙ… අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

213. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, perceiving the formless internally and seeing limited forms externally, overcoming them, one thinks: 'I know, I see,' with the subsiding of applied thought and sustained thought… enters and dwells in the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… the fifth jhāna, limited, with a limited object… or immeasurable, with a limited object; at that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

ද්වෙ ආරම්මණානි.

The two objects are concluded.

අට්ඨක්ඛත්තුකං

The Eightfold Section

214. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය [Pg.58] ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

214. Which states are wholesome? At the time when one develops the path to rebirth in the form realm, perceiving the formless internally and seeing external forms as limited, having overcome them with the thought: 'I know, I see,' quite secluded from sensual pleasures... enters and dwells in the first jhāna—of difficult practice and slow direct knowledge, limited, and with a limited object; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

215. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

215. What states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees external forms that are limited. Having overcome them with the thought, 'I know, I see,' secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice, slow in direct knowledge, immeasurable, and has a limited object. At that time, there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

216. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

216. What states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees external forms that are limited. Having overcome them with the thought, 'I know, I see,' secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice, quick in direct knowledge, limited, and has a limited object. At that time, there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

217. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

217. What states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees external forms that are limited. Having overcome them with the thought, 'I know, I see,' secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice, quick in direct knowledge, immeasurable, and has a limited object. At that time, there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

218. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

218. What states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees external forms that are limited. Having overcome them with the thought, 'I know, I see,' secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of pleasant practice, slow in direct knowledge, limited, and has a limited object. At that time, there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

219. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

219. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees external forms that are limited. Having mastered them with the thought, 'I shall know, I shall see,' secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of pleasant practice, slow in direct knowledge, immeasurable, and has a limited object. At that time, there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

220. කතමෙ [Pg.59] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

220. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees external forms that are limited. Having mastered them with the thought, 'I shall know, I shall see,' secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of pleasant practice, quick in direct knowledge, limited, and has a limited object. At that time, there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

221. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

221. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees external forms that are limited. Having mastered them with the thought, 'I shall know, I shall see,' secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of pleasant practice, quick in direct knowledge, immeasurable, and has a limited object. At that time, there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome.

222. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං පරිත්තාරම්මණං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං පරිත්තාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

222. Which states are wholesome? At a time when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees external forms that are limited; having overcome them with the thought, 'I shall know, I shall see,' with the stilling of initial and sustained application... and so on... one enters and dwells in the second jhāna... and so on... the third jhāna... and so on... the fourth jhāna... and so on... the first jhāna... and so on... the fifth jhāna—with painful practice and slow direct-knowledge, limited, with a limited object... and so on... up to pleasant practice with quick direct-knowledge, immeasurable, with a limited object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

අට්ඨක්ඛත්තුකං.

The Eightfold Section.

ඉදම්පි අට්ඨක්ඛත්තුකං

Another Eightfold Section.

223. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

223. Which states are wholesome? At a time when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees external forms that are limited, of beautiful or ugly color; having overcome them with the thought, 'I shall know, I shall see,' quite secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and dwells in the first jhāna. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

224. කතමෙ [Pg.60] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

224. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for arising in the form realm, being one who is not percipient of form internally, one sees forms externally that are limited, beautiful or ugly, and having overcome them, one is percipient that 'I know, I see'; with the stilling of initial and sustained thought...pe... one enters and dwells in the second jhāna...pe... the third jhāna...pe... the fourth jhāna...pe... the first jhāna...pe... the fifth jhāna. At that time, there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are wholesome.

ඉදම්පි අට්ඨක්ඛත්තුකං.

The eightfold section is also concluded.

අප්පමාණානි

Immeasurable

225. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

225. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for arising in the form realm, being one who is not percipient of form internally, one sees forms externally that are immeasurable, and having overcome them, one is percipient that 'I know, I see'; quite secluded from sensual pleasures...pe... one enters and dwells in the first jhāna. At that time, there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are wholesome.

226. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

226. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for arising in the form realm, being one who is not percipient of form internally, one sees forms externally that are immeasurable, and having overcome them, one is percipient that 'I know, I see'; with the stilling of initial and sustained thought...pe... one enters and dwells in the second jhāna...pe... the third jhāna...pe... the fourth jhāna...pe... the first jhāna...pe... the fifth jhāna. At that time, there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are wholesome.

චතස්සො පටිපදා

The Four Modes of Practice

227. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

227. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for arising in the form realm, being one who is not percipient of form internally, one sees forms externally that are immeasurable, and having overcome them, one is percipient that 'I know, I see'; quite secluded from sensual pleasures...pe... one enters and dwells in the first jhāna, which is difficult practice with slow direct knowledge. At that time, there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are wholesome.

228. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය [Pg.61] ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

228. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, being one who is not percipient of form internally, one sees boundless forms externally, and having mastered them, one resolves, “I shall know, I shall see”; secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is difficult practice with swift direct knowledge. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

229. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

229. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, being one who is not percipient of form internally, one sees boundless forms externally, and having mastered them, one resolves, “I shall know, I shall see”; secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is pleasant practice with slow direct knowledge. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

230. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

230. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, being one who is not percipient of form internally, one sees boundless forms externally, and having mastered them, one resolves, “I shall know, I shall see”; secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is pleasant practice with swift direct knowledge. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

231. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

231. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, being one who is not percipient of form internally, one sees boundless forms externally, and having mastered them, one resolves, “I shall know, I shall see”; with the stilling of applied and sustained thought… one enters and dwells in the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… the fifth jhāna with difficult practice and slow direct knowledge… with difficult practice and swift direct knowledge… with pleasant practice and slow direct knowledge… or with pleasant practice and swift direct knowledge. At that time, there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

චතස්සො පටිපදා.

The Four Practices.

ද්වෙ ආරම්මණානි

The Two Objects.

232. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

232. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form-sphere, being one who does not perceive form internally, one sees forms externally that are boundless, and having overcome them, with the intention, ‘I shall know, I shall see,’ being secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and abides in the first jhāna, which is limited and has a boundless object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

233. කතමෙ [Pg.62] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

233. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form-sphere, being one who does not perceive form internally, one sees forms externally that are boundless, and having overcome them, with the intention, ‘I shall know, I shall see,’ being secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and abides in the first jhāna, which is boundless and has a boundless object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

234. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං…පෙ… අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

234. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form-sphere, being one who does not perceive form internally, one sees forms externally that are boundless, and having overcome them, with the intention, ‘I shall know, I shall see,’ with the stilling of thought and examination... and so on... having entered the second jhāna... and so on... the third jhāna... and so on... the fourth jhāna... and so on... the first jhāna... and so on... the fifth jhāna, one abides with a limited, boundless object... and so on... or with a boundless, boundless object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

ද්වෙ ආරම්මණානි.

The two objects are concluded.

අපරම්පි අට්ඨක්ඛත්තුකං

Furthermore, another eightfold section.

235. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

235. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the path for rebirth in the form-sphere, being one who does not perceive form internally, one sees forms externally that are boundless, and having overcome them, with the intention, ‘I shall know, I shall see,’ being secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and abides in the first jhāna, which is attained with painful practice and slow direct knowledge, and is limited with a boundless object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

236. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

236. What are the wholesome states? At a time when one develops the path for rebirth in the form-sphere, being one who is not percipient of form internally, one sees external forms that are immeasurable. Having mastered them, one resolves, 'I shall know, I shall see,' and secluded from sensual pleasures... and so on... enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice, slow direct-knowledge, immeasurable, and has an immeasurable object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These are the wholesome states.

237. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති [Pg.63] දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

237. What are the wholesome states? At a time when one develops the path for rebirth in the form-sphere, being one who is not percipient of form internally, one sees external forms that are immeasurable. Having mastered them, one resolves, 'I shall know, I shall see,' and secluded from sensual pleasures... and so on... enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice, quick direct-knowledge, limited, and has an immeasurable object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These are the wholesome states.

238. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

238. What are the wholesome states? At a time when one develops the path for rebirth in the form-sphere, being one who is not percipient of form internally, one sees external forms that are immeasurable. Having mastered them, one resolves, 'I shall know, I shall see,' and secluded from sensual pleasures... and so on... enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice, quick direct-knowledge, immeasurable, and has an immeasurable object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These are the wholesome states.

239. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

239. What are the wholesome states? At a time when one develops the path for rebirth in the form-sphere, being one who is not percipient of form internally, one sees external forms that are immeasurable. Having mastered them, one resolves, 'I shall know, I shall see,' and secluded from sensual pleasures... and so on... enters and dwells in the first jhāna, which is of pleasant practice, slow direct-knowledge, limited, and has an immeasurable object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These are the wholesome states.

240. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

240. Which states are wholesome? At a time when one develops the path for rebirth in the form realm, not attending to form internally, one sees external forms that are immeasurable; with the intention, 'Having mastered them, I shall know, I shall see,' secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and dwells in the first jhāna, which is of pleasant practice and slow insight, immeasurable, and has an immeasurable object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

241. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

241. Which states are wholesome? At a time when one develops the path for rebirth in the form realm, not attending to form internally, one sees external forms that are immeasurable; with the intention, 'Having mastered them, I shall know, I shall see,' secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and dwells in the first jhāna, which is of pleasant practice and quick insight, limited, and has an immeasurable object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

242. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

242. Which states are wholesome? At a time when one develops the path for rebirth in the form realm, not attending to form internally, one sees external forms that are immeasurable; with the intention, 'Having mastered them, I shall know, I shall see,' secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and dwells in the first jhāna, which is of pleasant practice and quick insight, immeasurable, and has an immeasurable object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

243. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි, තානි අභිභුය්‍ය [Pg.64] ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං පරිත්තං අප්පමාණාරම්මණං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පමාණං අප්පමාණාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

243. What states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the fine-material realm, being one who is not percipient of form internally, one sees external forms that are immeasurable. Having overcome them, with the thought, 'I shall know, I shall see,' and with the stilling of initial and sustained thought... and so on... one enters and abides in the second jhāna... and so on... the third jhāna... and so on... the fourth jhāna... and so on... the first jhāna... and so on... one enters and abides in the fifth jhāna, which is (1) painful practice with slow direct knowledge, with limited faculty and an immeasurable object... and so on... (2) painful practice with slow direct knowledge, with immeasurable faculty and an immeasurable object... and so on... (3) painful practice with swift direct knowledge, with limited faculty and an immeasurable object... and so on... (4) painful practice with swift direct knowledge, with immeasurable faculty and an immeasurable object... and so on... (5) pleasant practice with slow direct knowledge, with limited faculty and an immeasurable object... and so on... (6) pleasant practice with slow direct knowledge, with immeasurable faculty and an immeasurable object... and so on... (7) pleasant practice with swift direct knowledge, with limited faculty and an immeasurable object... and so on... (8) pleasant practice with swift direct knowledge, with immeasurable faculty and an immeasurable object. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

අපරම්පි අට්ඨක්ඛත්තුකං.

Another eightfold section.

ඉදම්පි අට්ඨක්ඛත්තුකං

This too is an eightfold section.

244. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

244. What states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the fine-material realm, being one who is not percipient of form internally, one sees external forms that are immeasurable, beautiful or ugly. Having overcome them, with the thought, 'I shall know, I shall see,' being secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and abides in the first jhāna. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

245. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

245. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who perceives the formless internally, one sees forms externally that are immeasurable, of beautiful or ugly color, and having overcome them, one develops thinking, "I shall know, I shall see"—with the stilling of directed thought and evaluation... the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... the fifth jhāna, having attained and abiding in it. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

ඉදම්පි අට්ඨක්ඛත්තුකං.

This also is the eightfold method.

246. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති නීලානි නීලවණ්ණානි නීලනිදස්සනානි නීලනිභාසානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව [Pg.65] කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

246. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who perceives the formless internally, one sees forms externally that are blue, of blue color, of blue appearance, of blue luster, and having overcome them, one develops thinking, "I shall know, I shall see"—quite secluded from sensual pleasures... having attained and abiding in the first jhāna. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

247. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති පීතානි පීතවණ්ණානි පීතනිදස්සනානි පීතනිභාසානි…පෙ… ලොහිතකානි ලොහිතකවණ්ණානි ලොහිතකනිදස්සනානි ලොහිතකනිභාසානි…පෙ… ඔදාතානි ඔදාතවණ්ණානි ඔදාතනිදස්සනානි ඔදාතනිභාසානි, තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමීති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

247. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who perceives the formless internally, one sees forms externally that are yellow, of yellow color, of yellow appearance, of yellow luster... red, of red color, of red appearance, of red luster... white, of white color, of white appearance, of white luster, and having overcome them, one develops thinking, "I shall know, I shall see"—quite secluded from sensual pleasures... having attained and abiding in the first jhāna. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

ඉමානිපි අභිභායතනානි සොළසක්ඛත්තුකානි.

These bases of overcoming are also sixteenfold.

තීණි විමොක්ඛානි සොළසක්ඛත්තුකානි

The three liberations are sixteenfold.

248. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති රූපී රූපානි පස්සති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

248. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, being one who is possessed of form, one sees forms—quite secluded from sensual pleasures... having attained and abiding in the first jhāna. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

249. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

249. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, being one who does not perceive form internally, one sees forms externally; quite secluded from sensual pleasures... having attained, one abides in the first jhāna. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

250. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සුභන්ති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

250. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, attending to it as 'beautiful'; quite secluded from sensual pleasures... having attained, one abides in the first jhāna. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

ඉමානිපි තීණි විමොක්ඛානි සොළසක්ඛත්තුකානි.

These three liberations are also sixteenfold.

චත්තාරි බ්‍රහ්මවිහාරඣානානි සොළසක්ඛත්තුකානි

The four Brahmavihāra jhānas are concluded.

251. කතමෙ [Pg.66] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති මෙත්තාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

251. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained, one abides in the first jhāna accompanied by loving-kindness. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

252. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති මෙත්තාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

252. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, with the subsiding of directed thought and evaluation... having attained, one abides in the second jhāna accompanied by loving-kindness. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

253. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති මෙත්තාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

253. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, and with the fading away of rapture... having attained, one abides in the third jhāna accompanied by loving-kindness. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

254. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති මෙත්තාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

254. Which states are wholesome? When one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... having attained, one abides in the first jhāna accompanied by loving-kindness. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

255. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති අවිතක්කං විචාරමත්තං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති මෙත්තාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

255. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, one enters and abides in the second jhāna—which is without directed thought but with sustained thought, born of concentration, with rapture and happiness—accompanied by loving-kindness. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

256. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති මෙත්තාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

256. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, with the stilling of directed thought and sustained thought... one enters and abides in the third jhāna, accompanied by loving-kindness. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

257. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති පීතියා ච විරාගා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති මෙත්තාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

257. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, with the fading away of rapture... one enters and abides in the fourth jhāna, accompanied by loving-kindness. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

258. කතමෙ [Pg.67] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති කරුණාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

258. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, accompanied by compassion. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

259. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති කරුණාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

259. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, with the stilling of directed thought and sustained thought... the second jhāna... the third jhāna... the first jhāna... one enters and abides in the fourth jhāna, accompanied by compassion. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

260. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති මුදිතාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

260. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, accompanied by sympathetic joy. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

261. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති මුදිතාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

261. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, with the subsiding of directed thought and evaluation... the second jhāna... the third jhāna... the first jhāna... the fourth jhāna, having entered, one abides therein, accompanied by sympathetic joy. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

262. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති උපෙක්ඛාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

262. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the form realm, with the abandoning of pleasure... having entered, one abides in the fourth jhāna, accompanied by equanimity. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

චත්තාරි බ්‍රහ්මවිහාරඣානානි සොළසක්ඛත්තුකානි.

The four Brahmavihāra jhānas are sixteen-fold.

අසුභඣානං සොළසක්ඛත්තුකං

The foulness jhāna is sixteen-fold.

263. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති උද්ධුමාතකසඤ්ඤාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

263. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the fine-material realm, quite secluded from sensual pleasures... having entered, one abides in the first jhāna accompanied by the perception of a bloated corpse. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

264. කතමෙ [Pg.68] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති විනීලකසඤ්ඤාසහගතං…පෙ… විපුබ්බකසඤ්ඤාසහගතං…පෙ… විච්ඡිද්දකසඤ්ඤාසහගතං…පෙ… වික්ඛායිතකසඤ්ඤාසහගතං…පෙ… වික්ඛිත්තකසඤ්ඤාසහගතං…පෙ… හතවික්ඛිත්තකසඤ්ඤාසහගතං…පෙ… ලොහිතකසඤ්ඤාසහගතං…පෙ… පුළවකසඤ්ඤාසහගතං …පෙ… අට්ඨිකසඤ්ඤාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

264. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the fine-material realm, quite secluded from sensual pleasures… having entered, one abides in the first jhāna accompanied by the perception of a livid corpse… accompanied by the perception of a festering corpse… accompanied by the perception of a fissured corpse… accompanied by the perception of a gnawed corpse… accompanied by the perception of a scattered corpse… accompanied by the perception of a hacked and scattered corpse… accompanied by the perception of a bloody corpse… accompanied by the perception of a worm-infested corpse… accompanied by the perception of a skeleton. At that time, there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

අසුභඣානං සොළසක්ඛත්තුකං.

The foulness jhāna is sixteen-fold.

රූපාවචරකුසලං.

The wholesome of the fine-material sphere is concluded.

අරූපාවචරකුසලං

The wholesome pertaining to the immaterial sphere.

චත්තාරි අරූපඣානානි සොළසක්ඛත්තුකානි

The four formless jhānas are sixteen-fold.

265. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති උපෙක්ඛාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

265. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the formless realm—by completely transcending all perceptions of form, by the passing away of perceptions of sensory impingement, by non-attention to perceptions of diversity—accompanied by the perception of the base of infinite space, and by abandoning pleasure... having attained and abiding in the fourth jhāna, accompanied by equanimity... at that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

266. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති උපෙක්ඛාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

266. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the formless realm, having entirely transcended the base of infinite space, accompanied by the perception of the base of infinite consciousness, and with the abandoning of pleasure... having attained and abiding in the fourth jhāna, accompanied by equanimity—at that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

267. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති උපෙක්ඛාසහගතං[Pg.69], තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

267. Which states are wholesome? At the time when one cultivates the path for rebirth in the formless realm, having entirely transcended the base of infinite consciousness, accompanied by the perception of the base of nothingness, and with the abandonment of pleasure... having attained and abiding in the fourth jhāna, accompanied by equanimity, at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

268. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති උපෙක්ඛාසහගතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

268. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the formless realm, having entirely transcended the base of nothingness, accompanied by the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception, and by the abandoning of pleasure… having attained and abiding in the fourth jhāna, accompanied by equanimity—at that time, there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

චත්තාරි අරූපඣානානි සොළසක්ඛත්තුකානි.

The four formless jhānas are sixteenfold.

අරූපාවචරකුසලං.

The wholesome pertaining to the formless sphere.

තෙභූමකකුසලං

The wholesome pertaining to the three planes.

කාමාවචරකුසලං

The wholesome pertaining to the sense sphere.

269. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං ඤාණසම්පයුත්තං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

269. Which states are wholesome? At the time when a sense-sphere wholesome consciousness arises, accompanied by gladness, associated with knowledge, inferior...pe... medium...pe... superior...pe... with will as dominant...pe... with energy as dominant...pe... with consciousness as dominant...pe... with investigation as dominant...pe... with will as dominant, inferior...pe... medium...pe... superior...pe... with energy as dominant, inferior...pe... medium...pe... superior...pe... with consciousness as dominant, inferior...pe... medium...pe... superior...pe... with investigation as dominant, inferior...pe... medium...pe... superior, at that time there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are wholesome.

270. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරං කුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං ඤාණසම්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන…පෙ… සොමනස්සසහගතං ඤාණවිප්පයුත්තං…පෙ… සොමනස්සසහගතං ඤාණවිප්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතං ඤාණසම්පයුත්තං…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතං ඤාණසම්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතං ඤාණවිප්පයුත්තං…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතං ඤාණවිප්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… [Pg.70] චිත්තාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

270. Which states are wholesome? At the time when a sense-sphere wholesome consciousness arises, accompanied by gladness, associated with knowledge, with prompting...pe... accompanied by gladness, dissociated from knowledge...pe... accompanied by gladness, dissociated from knowledge, with prompting...pe... accompanied by equanimity, associated with knowledge...pe... accompanied by equanimity, associated with knowledge, with prompting...pe... accompanied by equanimity, dissociated from knowledge...pe... accompanied by equanimity, dissociated from knowledge, with prompting, inferior...pe... medium...pe... superior...pe... with will as dominant...pe... with energy as dominant...pe... with consciousness as dominant...pe... with will as dominant, inferior...pe... medium...pe... superior...pe... with energy as dominant, inferior...pe... medium...pe... superior...pe... with consciousness as dominant, inferior...pe... medium...pe... superior, at that time there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are wholesome.

කාමාවචරකුසලං.

Wholesome states of the sense sphere.

රූපාවචරකුසලං

Wholesome states of the fine-material sphere.

271. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

271. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for attaining the fine-material existence, quite secluded from sensual pleasures… one enters and dwells in the first jhāna of the earth-kasiṇa: inferior… medium… refined… with zeal as the dominant factor… with energy as the dominant factor… with mind as the dominant factor… with investigation as the dominant factor… with zeal as the dominant factor, inferior… medium… refined… with energy as the dominant factor, inferior… medium… refined… with mind as the dominant factor, inferior… medium… refined… with investigation as the dominant factor, inferior… medium… refined—at that time, there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome.

272. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

272. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for attaining the fine-material existence, with the stilling of initial and sustained thought… one enters and dwells in the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… the fifth jhāna of the earth-kasiṇa: inferior… medium… refined… with zeal as the dominant factor… with energy as the dominant factor… with mind as the dominant factor… with investigation as the dominant factor… with zeal as the dominant factor, inferior… medium… refined… with energy as the dominant factor, inferior… medium… refined… with mind as the dominant factor, inferior… medium… refined… with investigation as the dominant factor, inferior… medium… refined—at that time, there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome.

රූපාවචරකුසලං.

Wholesome Consciousness of the Fine-Material Sphere.

අරූපාවචරකුසලං

Wholesome Consciousness of the Immaterial Sphere.

273. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං [Pg.71] අමනසිකාරා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

273. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the formless realm, by completely transcending perceptions of form, by the cessation of perceptions of resistance, by non-attention to perceptions of diversity, and by abandoning pleasure and pain, and with the previous cessation of joy and sorrow, one enters and dwells in the fourth jhāna accompanied by the perception of the base of infinite space—whether inferior… middling… or refined… with zeal as the dominant factor… with energy as the dominant factor… with mind as the dominant factor… with investigation as the dominant factor… with zeal as the dominant factor, inferior… middling… or refined… with energy as the dominant factor, inferior… middling… or refined… with mind as the dominant factor, inferior… middling… or refined… with investigation as the dominant factor, inferior… middling… or refined. At that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

274. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

274. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the formless realm, by completely transcending the base of infinite space, and by abandoning pleasure and pain, and with the previous cessation of joy and sorrow, one enters and dwells in the fourth jhāna accompanied by the perception of the base of infinite consciousness—whether inferior… middling… or refined… with zeal as the dominant factor… with energy as the dominant factor… with mind as the dominant factor… with investigation as the dominant factor… with zeal as the dominant factor, inferior… middling… or refined… with energy as the dominant factor, inferior… middling… or refined… with mind as the dominant factor, inferior… middling… or refined… with investigation as the dominant factor, inferior… middling… or refined. At that time there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

275. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

275. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the immaterial sphere, having entirely transcended the base of infinite consciousness, accompanied by the perception of the base of nothingness, and by the abandoning of pleasure…pe… one enters and dwells in the fourth jhāna—whether inferior…pe… middling…pe… refined…pe… with zeal as the dominant factor…pe… with energy as the dominant factor…pe… with mind as the dominant factor…pe… with investigation as the dominant factor…pe… with zeal as the dominant factor, inferior…pe… middling…pe… refined…pe… with energy as the dominant factor, inferior…pe… middling…pe… refined…pe… with mind as the dominant factor, inferior…pe… middling…pe… refined…pe… with investigation as the dominant factor, inferior…pe… middling…pe… refined—at that time there is contact…pe… there is non-distraction…pe… These states are wholesome.

276. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං…පෙ… ඡන්දාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… [Pg.72] වීරියාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං හීනං…පෙ… මජ්ඣිමං…පෙ… පණීතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

276. Which states are wholesome? At the time when one develops the path for rebirth in the immaterial sphere, having entirely transcended the base of nothingness, accompanied by the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception, and by the abandoning of pleasure…pe… one enters and dwells in the fourth jhāna—whether inferior…pe… middling…pe… refined…pe… with zeal as the dominant factor…pe… with energy as the dominant factor…pe… with mind as the dominant factor…pe… with investigation as the dominant factor…pe… with zeal as the dominant factor, inferior…pe… middling…pe… refined…pe… with energy as the dominant factor, inferior…pe… middling…pe… refined…pe… with mind as the dominant factor, inferior…pe… middling…pe… refined…pe… with investigation as the dominant factor, inferior…pe… middling…pe… refined—at that time there is contact…pe… there is non-distraction…pe… These states are wholesome.

අරූපාවචරකුසලං.

Wholesome Consciousness of the Immaterial Sphere.

ලොකුත්තරකුසලං

Supramundane Wholesome Consciousness

සුද්ධිකපටිපදා

The Bare Path

277. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, සද්ධින්ද්‍රියං හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සතින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, සම්මාසඞ්කප්පො හොති, සම්මාවාචා හොති, සම්මාකම්මන්තො හොති, සම්මාආජීවො හොති, සම්මාවායාමො හොති, සම්මාසති හොති, සම්මාසමාධි හොති, සද්ධාබලං හොති, වීරියබලං හොති, සතිබලං හොති, සමාධිබලං හොති, පඤ්ඤාබලං හොති, හිරිබලං හොති, ඔත්තප්පබලං හොති, අලොභො හොති, අදොසො හොති, අමොහො හොති, අනභිජ්ඣා හොති, අබ්‍යාපාදො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, හිරී හොති, ඔත්තප්පං හොති, කායපස්සද්ධි හොති, චිත්තපස්සද්ධි හොති, කායලහුතා හොති, චිත්තලහුතා හොති, කායමුදුතා හොති, චිත්තමුදුතා හොති, කායකම්මඤ්ඤතා හොති, චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති, කායපාගුඤ්ඤතා හොති, චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති, කායුජුකතා හොති, චිත්තුජුකතා හොති, සති හොති, සම්පජඤ්ඤං හොති, සමථො හොති, විපස්සනා හොති, පග්ගාහො [Pg.73] හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

277. Which dhammas are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, that leads to the cessation of accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—being secluded from sensual pleasures… and so on… one enters and abides in the first jhāna, which is of difficult practice and slow direct knowledge; at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is initial application, there is sustained application, there is zest, there is happiness, there is one-pointedness of mind; there is the faculty of faith, there is the faculty of energy, there is the faculty of mindfulness, there is the faculty of concentration, there is the faculty of wisdom, there is the faculty of mind, there is the faculty of gladness, there is the faculty of life, there is the faculty of 'I shall come to know the unknown'; there is right view, there is right intention, there is right speech, there is right action, there is right livelihood, there is right effort, there is right mindfulness, there is right concentration; there is the power of faith, there is the power of energy, there is the power of mindfulness, there is the power of concentration, there is the power of wisdom, there is the power of moral shame, there is the power of moral dread; there is non-greed, there is non-hatred, there is non-delusion; there is non-covetousness, there is non-malevolence, there is right view; there is moral shame, there is moral dread; there is tranquility of the mental body, there is tranquility of consciousness; there is lightness of the mental body, there is lightness of consciousness; there is malleability of the mental body, there is malleability of consciousness; there is workability of the mental body, there is workability of consciousness; there is proficiency of the mental body, there is proficiency of consciousness; there is rectitude of the mental body, there is rectitude of consciousness; there is mindfulness, there is clear comprehension; there is serenity, there is insight; there is exertion, there is non-distraction. Or whatever other dependently arisen, immaterial dhammas are present at that time—these dhammas are wholesome.

278. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

278. What is contact at that time? Whatever at that time is contact, a touching, an impinging, the state of having contacted—this is contact at that time.

279. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති.

279. What at that time is feeling? Whatever at that time, born of contact with the mind-consciousness-element appropriate to it, is mental pleasantness, mental happiness; the feeling of what is pleasant and happy born of mind-contact; the pleasant and happy feeling born of mind-contact—this at that time is feeling.

280. කතමා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති.

280. What at that time is perception? Whatever at that time, born of contact with the mind-consciousness-element appropriate to it, is perception, the act of perceiving, the state of having perceived—this at that time is perception.

281. කතමා තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති.

281. What at that time is volition? Whatever at that time, born of contact with the mind-consciousness-element appropriate to it, is volition, the act of willing, the state of having willed—this at that time is volition.

282. කතමං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.

282. What at that time is mind? Whatever at that time is mind, intellect, mentality, heart, that which is pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness-aggregate, the mind-consciousness-element appropriate to those states—this at that time is mind.

283. කතමො තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා සම්මාසඞ්කප්පො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති.

283. What at that time is applied thought? Whatever at that time is thinking, applied thought, intention, application, firm application, directing of the mind, right intention, a path factor, that which is included in the path—this at that time is applied thought.

284. කතමො තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චාරො විචාරො අනුවිචාරො උපවිචාරො චිත්තස්ස අනුසන්ධානතා අනුපෙක්ඛනතා – අයං තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති.

284. What at that time is sustained thought? Whatever at that time is discursive thought, sustained thought, continued investigation, close investigation, the connecting of the mind, sustained attention—this at that time is sustained thought.

285. කතමා [Pg.74] තස්මිං සමයෙ පීති හොති? යා තස්මිං සමයෙ පීති පාමොජ්ජං ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා චිත්තස්ස පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො – අයං තස්මිං සමයෙ පීති හොති.

285. What at that time is joy? Whatever at that time is joy, gladness, delight, great delight, cheerfulness, great cheerfulness, satisfaction, elation, gladness of mind, the joy-enlightenment-factor—this at that time is joy.

286. කතමං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති.

286. What at that time is happiness? Whatever at that time is mental pleasantness, mental happiness; the feeling of what is pleasant and happy born of mind-contact; the pleasant and happy feeling born of mind-contact—this at that time is happiness.

287. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

287. What at that time is one-pointedness of mind? Whatever at that time is the mind's steadiness, stability, establishment, non-wavering, non-distraction, an unwavering state of mind, serenity, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration, the concentration enlightenment factor, a path factor, included in the path—this at that time is one-pointedness of mind.

288. කතමං තස්මිං සමයෙ සද්ධින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සද්ධා සද්දහනා ඔකප්පනා අභිප්පසාදො සද්ධා සද්ධින්ද්‍රියං සද්ධාබලං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සද්ධින්ද්‍රියං හොති.

288. What at that time is the faculty of faith? Whatever at that time is faith, conviction, acceptance, serene confidence, faith, the faculty of faith, the power of faith—this at that time is the faculty of faith.

289. කතමං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති.

289. What at that time is the faculty of energy? Whatever at that time is the mental inception of energy, striving forth, endeavor, exertion, effort, zeal, perseverance, firmness, steadfastness, unslackened endeavor, not laying down the desire, not laying down the burden, the proper undertaking of the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, right effort, the energy enlightenment factor, a path factor, included in the path—this at that time is the faculty of energy.

290. කතමං තස්මිං සමයෙ සතින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සතින්ද්‍රියං හොති.

290. What at that time is the faculty of mindfulness? Whatever at that time is mindfulness, recollection, repeated mindfulness, the state of remembering, the state of retaining, non-superficiality, non-forgetfulness, mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness, the mindfulness enlightenment factor, a path factor, included in the path—this at that time is the faculty of mindfulness.

291. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා [Pg.75] සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති.

291. What at that time is the faculty of concentration? Whatever at that time is the mind's steadiness, stability, establishment, non-wavering, non-distraction, an unwavering state of mind, serenity, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration, the concentration enlightenment factor, a path factor, included in the path—this at that time is the faculty of concentration.

292. කතමං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති.

292. What at that time is the faculty of wisdom? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, close discernment, direct discernment, sagacity, skillfulness, subtlety, clarity, reflection, scrutiny, vastness, acumen, that which guides, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the splendor of wisdom, the radiance of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view, the enlightenment factor of investigation of phenomena, a factor of the path, included in the path—this at that time is the faculty of wisdom.

293. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

293. What at that time is the faculty of mind? Whatever at that time is mind, intellect, mentality, heart, that which is pure, mind, the mind-base, the faculty of mind, consciousness, the aggregate of consciousness, the mind-consciousness element corresponding to that—this at that time is the faculty of mind.

294. කතමං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති.

294. What at that time is the faculty of joy? Whatever at that time is mental pleasure, mental happiness, the agreeable and happy experience born of mind-contact, the agreeable, happy feeling born of mind-contact—this at that time is the faculty of joy.

295. කතමං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති? යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති.

295. What at that time is the faculty of life? That which, for those non-material phenomena, is the life-span, duration, sustenance, maintenance, proceeding, continuance, preservation, life, the faculty of life—this at that time is the faculty of life.

296. කතමං තස්මිං සමයෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං හොති? යා තෙසං ධම්මානං අනඤ්ඤාතානං අදිට්ඨානං අප්පත්තානං අවිදිතානං අසච්ඡිකතානං සච්ඡිකිරියාය පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා [Pg.76] පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං හොති.

296. What at that time is the faculty of 'I shall come to know the unknown'? The wisdom for the purpose of realizing those phenomena that are unknown, unseen, unattained, unperceived, and unrealized—namely: wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, close observation, careful observation, sagacity, skillfulness, expertise, analysis, reflection, scrutiny, breadth of wisdom, intelligence, guiding insight, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the beacon of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view, the enlightenment factor of investigation of phenomena, a factor of the path, included in the path—this at that time is the faculty of 'I shall come to know the unknown'.

297. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති.

297. What at that time is right view? That which at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, close observation, careful observation, sagacity, skillfulness, expertise, analysis, reflection, scrutiny, breadth of wisdom, intelligence, guiding insight, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the beacon of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view, the enlightenment factor of investigation of phenomena, a factor of the path, included in the path—this at that time is right view.

298. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාසඞ්කප්පො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා සම්මාසඞ්කප්පො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසඞ්කප්පො හොති.

298. What at that time is right intention? Whatever at that time is thinking, initial thought, intention, application, thorough application, directing of the mind—right intention, a factor of the path, included in the path—this at that time is right intention.

299. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාවාචා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චතූහි වචීදුච්චරිතෙහි ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී අකිරියා අකරණං අනජ්ඣාපත්ති වෙලාඅනතික්කමො සෙතුඝාතො සම්මාවාචා මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාවාචා හොති.

299. What at that time is right speech? Whatever at that time is abstinence from the four kinds of verbal misconduct, refraining, desisting, abstention, non-doing, non-performance, non-transgression, not overstepping the boundary, destruction of the cause—right speech, a factor of the path, included in the path—this at that time is right speech.

300. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාකම්මන්තො හොති? යා තස්මිං සමයෙ තීහි කායදුච්චරිතෙහි ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී අකිරියා අකරණං අනජ්ඣාපත්ති වෙලාඅනතික්කමො සෙතුඝාතො සම්මාකම්මන්තො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාකම්මන්තො හොති.

300. What at that time is right action? Whatever at that time, from the three kinds of bodily misconduct, is abstinence, refraining, desisting, abstention, non-action, non-performance, non-transgression, not overstepping the boundary, the destruction of the causeway; which is right action, a factor of the path, included in the path—this at that time is right action.

301. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාආජීවො හොති? යා තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාආජීවා ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී අකිරියා අකරණං අනජ්ඣාපත්ති වෙලාඅනතික්කමො සෙතුඝාතො සම්මාආජීවො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාආජීවො හොති.

301. What at that time is right livelihood? Whatever at that time, from wrong livelihood, is abstinence, refraining, desisting, abstention, non-action, non-performance, non-transgression, not overstepping the boundary, the destruction of the causeway; which is right livelihood, a factor of the path, included in the path—this at that time is right livelihood.

302. කතමො [Pg.77] තස්මිං සමයෙ සම්මාවායාමො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාවායාමො හොති.

302. What at that time is right effort? Whatever at that time is the mental arousal of energy, exertion, endeavor, striving, effort, zeal, vigor, steadfastness, persistence, unslackening endeavor, unabandoned desire, unabandoned burden, undertaking the burden; which is energy, the faculty of energy, the power of energy, right effort, the enlightenment factor of energy, a factor of the path, included in the path—this at that time is right effort.

303. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාසති හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසති හොති.

303. What at that time is right mindfulness? Whatever at that time is mindfulness, recollection, remembrance, the state of remembering, retention, non-superficiality, non-forgetfulness; which is mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness, the enlightenment factor of mindfulness, a factor of the path, included in the path—this at that time is right mindfulness.

304. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාසමාධි හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසමාධි හොති.

304. What at that time is right concentration? Whatever at that time is the mind's standing, steadfastness, establishedness, non-distraction, non-scattering, an undistracted state of mind, tranquility; which is the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration, the enlightenment factor of concentration, a factor of the path, included in the path—this at that time is right concentration.

305. කතමං තස්මිං සමයෙ සද්ධාබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සද්ධා සද්දහනා ඔකප්පනා අභිප්පසාදො සද්ධා සද්ධින්ද්‍රියං සද්ධාබලං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සද්ධාබලං හොති.

305. What at that time is the power of faith? Whatever at that time is faith, believing, confidence, serene faith; which is faith, the faculty of faith, the power of faith—this at that time is the power of faith.

306. කතමං තස්මිං සමයෙ වීරියබලං හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ වීරියබලං හොති.

306. What at that time is the power of energy? Whatever at that time is the mental arousing of energy, striving forth, endeavor, exertion, striving, fortitude, intense striving, steadfastness, persistence, the state of unslackened exertion, the state of not laying down the aspiration, the state of not laying down the burden, the taking up of the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, right effort, the enlightenment factor of energy, a factor of the path, included in the path—this at that time is the power of energy.

307. කතමං තස්මිං සමයෙ සතිබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො [Pg.78] මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සතිබලං හොති.

307. What at that time is the power of mindfulness? Whatever at that time is mindfulness, recollection, repeated recollection, the state of being mindful, the state of bearing in mind, the state of retention, non-superficiality, non-forgetfulness, mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness, the enlightenment factor of mindfulness, a factor of the path, included in the path—this at that time is the power of mindfulness.

308. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති.

308. What at that time is the power of concentration? Whatever at that time is the standing of the mind, steadfastness, establishedness, imperturbability, non-distraction, the state of an unagitated mind, tranquility, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration, the enlightenment factor of concentration, a factor of the path, included in the path—this at that time is the power of concentration.

309. කතමං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤාබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤාබලං හොති.

309. What at that time is the power of wisdom? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, discrimination of phenomena, discernment, detailed discernment, clear discernment, intelligence, skill, expertise, analysis, reflection, scrutiny, sagacity, intelligence, guidance, insight, comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the sword of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the lamp of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, discrimination of phenomena, right view, the enlightenment factor of discrimination of phenomena, a factor of the path, included in the path—this at that time is the power of wisdom.

310. කතමං තස්මිං සමයෙ හිරිබලං හොති? යං තස්මිං සමයෙ හිරීයති හිරියිතබ්බෙන හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ හිරිබලං හොති.

310. What at that time is the power of moral shame? Whatever phenomenon at that time is ashamed of what is shameful, is ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is the power of moral shame.

311. කතමං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පබලං හොති? යං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පබලං හොති.

311. What at that time is the power of moral dread? Whatever at that time dreads what is to be dreaded, and dreads the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is the power of moral dread.

312. කතමො තස්මිං සමයෙ අලොභො හොති? යො තස්මිං සමයෙ අලොභො අලුබ්භනා අලුබ්භිතත්තං අසාරාගො අසාරජ්ජනා අසාරජ්ජිතත්තං අනභිජ්ඣා අලොභො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අලොභො හොති.

312. What at that time is non-greed? Whatever at that time is non-greed, not being greedy, the state of not being greedy, non-attachment, not being attached, the state of not being attached, non-covetousness, non-greed as a wholesome root—this at that time is non-greed.

313. කතමො තස්මිං සමයෙ අදොසො හොති? යො තස්මිං සමයෙ අදොසො අදුස්සනා අදුස්සිතත්තං අබ්‍යාපාදො අබ්‍යාපජ්ජො අදොසො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අදොසො හොති.

313. What at that time is non-hatred? Whatever at that time is non-hatred, not being hateful, the state of not being hateful, non-ill-will, non-malevolence, non-hatred as a wholesome root—this at that time is non-hatred.

314. කතමො [Pg.79] තස්මිං සමයෙ අමොහො හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ අමොහො හොති.

314. What at that time is non-delusion? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, discrimination of phenomena, discernment, detailed discernment, clear discernment, intelligence, skill, expertise, analysis, reflection, scrutiny, sagacity, intelligence, guidance, insight, comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the sword of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the lamp of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, discrimination of phenomena, right view, the enlightenment factor of discrimination of phenomena, a factor of the path, pertaining to the path—this at that time is non-delusion.

315. කතමා තස්මිං සමයෙ අනභිජ්ඣා හොති? යො තස්මිං සමයෙ අලොභො අලුබ්භනා අලුබ්භිතත්තං අසාරාගො අසාරජ්ජනා අසාරජ්ජිතත්තං අනභිජ්ඣා අලොභො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අනභිජ්ඣා හොති.

315. What at that time is non-covetousness? Whatever at that time is non-greed, not being greedy, the state of not being greedy, non-attachment, not being attached, the state of not being attached, non-covetousness, non-greed as a wholesome root—this at that time is non-covetousness.

316. කතමො තස්මිං සමයෙ අබ්‍යාපාදො හොති? යො තස්මිං සමයෙ අදොසො අදුස්සනා අදුස්සිතත්තං අබ්‍යාපාදො අබ්‍යාපජ්ජො අදොසො කුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අබ්‍යාපාදො හොති.

316. What at that time is absence of ill-will? Whatever at that time is non-hatred, not being hateful, the state of not being hateful, non-ill-will, non-malevolence, non-hatred as a wholesome root—this at that time is absence of ill-will.

317. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති.

317. What at that time is right view? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, discrimination of phenomena, discernment, detailed discernment, clear discernment, intelligence, skill, expertise, analysis, reflection, scrutiny, sagacity, intelligence, guidance, insight, comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the sword of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the lamp of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, discrimination of phenomena, right view, the enlightenment factor of discrimination of phenomena, a factor of the path, pertaining to the path—this at that time is right view.

318. කතමා තස්මිං සමයෙ හිරී හොති? යං තස්මිං සමයෙ හිරීයති හිරියිතබ්බෙන හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – අයං තස්මිං සමයෙ හිරී හොති.

318. What at that time is moral shame? Whatever at that time is being ashamed of what is shameful, being ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is moral shame.

319. කතමං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පං හොති? යං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පං හොති.

319. What at that time is moral dread? Whatever at that time is dreading what is dreadful, dreading the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is moral dread.

320. කතමා [Pg.80] තස්මිං සමයෙ කායපස්සද්ධි හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පස්සද්ධි පටිපස්සද්ධි පස්සම්භනා පටිපස්සම්භනා පටිපස්සම්භිතත්තං පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො – අයං තස්මිං සමයෙ කායපස්සද්ධි හොති.

320. What at that time is tranquility of the mental body? Whatever at that time is the tranquility, subsidence, calming, pacification, the state of having been calmed of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations, and the enlightenment factor of tranquility—this at that time is tranquility of the mental body.

321. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තපස්සද්ධි හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පස්සද්ධි පටිපස්සද්ධි පස්සම්භනා පටිපස්සම්භනා පටිපස්සම්භිතත්තං පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තපස්සද්ධි හොති.

321. What at that time is tranquility of mind? Whatever at that time is the tranquility, subsidence, calming, pacification, the state of having been calmed of the aggregate of consciousness, and the enlightenment factor of tranquility—this at that time is tranquility of mind.

322. කතමා තස්මිං සමයෙ කායලහුතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස ලහුතා ලහුපරිණාමතා අදන්ධනතා අවිත්ථනතා – අයං තස්මිං සමයෙ කායලහුතා හොති.

322. What at that time is lightness of the mental body? Whatever at that time is the lightness, quick adaptability, non-sluggishness, and non-heaviness of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is lightness of the mental body.

323. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තලහුතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස ලහුතා ලහුපරිණාමතා අදන්ධනතා අවිත්ථනතා – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තලහුතා හොති.

323. What at that time is lightness of mind? Whatever at that time is the lightness, quick adaptability, non-sluggishness, non-heaviness of the consciousness aggregate—this at that time is lightness of mind.

324. කතමා තස්මිං සමයෙ කායමුදුතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකථිනතා – අයං තස්මිං සමයෙ කායමුදුතා හොති.

324. What at that time is pliancy of body? Whatever at that time is the softness, pliancy, non-harshness, non-rigidity of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is pliancy of body.

325. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තමුදුතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකථිනතා – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තමුදුතා හොති.

325. What at that time is pliancy of mind? Whatever at that time is the softness, pliancy, non-harshness, non-rigidity of the consciousness aggregate—this at that time is pliancy of mind.

326. කතමා තස්මිං සමයෙ කායකම්මඤ්ඤතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස කම්මඤ්ඤතා කම්මඤ්ඤත්තං කම්මඤ්ඤභාවො – අයං තස්මිං සමයෙ කායකම්මඤ්ඤතා හොති.

326. What at that time is wieldiness of body? Whatever at that time is the wieldiness, the state of being wieldy, the condition of being wieldy of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is wieldiness of body.

327. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස කම්මඤ්ඤතා කම්මඤ්ඤත්තං කම්මඤ්ඤභාවො – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති.

327. What at that time is wieldiness of mind? Whatever at that time is the wieldiness, the state of being wieldy, the condition of being wieldy of the consciousness aggregate—this at that time is wieldiness of mind.

328. කතමා [Pg.81] තස්මිං සමයෙ කායපාගුඤ්ඤතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පගුණතා පගුණත්තං පගුණභාවො – අයං තස්මිං සමයෙ කායපාගුඤ්ඤතා හොති.

328. What at that time is proficiency of body? Whatever at that time is the proficiency, the state of being proficient, the condition of being proficient of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is proficiency of body.

329. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පගුණතා පගුණත්තං පගුණභාවො – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති.

329. What at that time is proficiency of mind? Whatever at that time is the proficiency, the state of being proficient, the condition of being proficient of the consciousness aggregate—this at that time is proficiency of mind.

330. කතමා තස්මිං සමයෙ කායුජුකතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස උජුතා උජුකතා අජිම්හතා අවඞ්කතා අකුටිලතා – අයං තස්මිං සමයෙ කායුජුකතා හොති.

330. What at that time is rectitude of body? Whatever at that time is the straightness, rectitude, non-crookedness, non-bentness, non-tortuousness of the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—this at that time is rectitude of body.

331. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තුජුකතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උජුතා උජුකතා අජිම්හතා අවඞ්කතා අකුටිලතා – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තුජුකතා හොති.

331. What at that time is rectitude of mind? Whatever at that time is the straightness, rectitude, non-crookedness, non-bentness, non-distortion of the consciousness aggregate—this at that time is rectitude of mind.

332. කතමා තස්මිං සමයෙ සති හොති? යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සති හොති.

332. What at that time is mindfulness? Whatever at that time is mindfulness, recollection, remembrance, mindfulness, the state of remembering, the state of retaining, non-lapsing, non-forgetfulness; mindfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness; the enlightenment factor of mindfulness, a factor of the path, included in the path—this at that time is mindfulness.

333. කතමං තස්මිං සමයෙ සම්පජඤ්ඤං හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සම්පජඤ්ඤං හොති.

333. What at that time is clear comprehension? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, discrimination, comprehension, sagacity, skill, proficiency, expertise, thought, scrutiny, breadth of wisdom, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, the goad; wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the sword of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the lamp of wisdom, the jewel of wisdom; non-delusion, investigation of phenomena, right view; the enlightenment factor of investigation of phenomena, a factor of the path, included in the path—this at that time is clear comprehension.

334. කතමො තස්මිං සමයෙ සමථො හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ සමථො හොති.

334. What at that time is serenity? Whatever at that time is the mind's steadiness, stability, steadfastness, non-wavering, non-scattering, the state of an undistracted mind, serenity; the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration; the enlightenment factor of concentration, a factor of the path, included in the path—this at that time is serenity.

335. කතමා [Pg.82] තස්මිං සමයෙ විපස්සනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ විපස්සනා හොති.

335. What at that time is insight? Whatever at that time is wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, discernment, discrimination, comprehension, sagacity, skill, subtlety, analysis, consideration, scrutiny, breadth of wisdom, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the sword of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the lamp of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view, the enlightenment factor of investigation of phenomena, a factor of the path, included in the path—this at that time is insight.

336. කතමො තස්මිං සමයෙ පග්ගාහො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං සම්මාවායාමො වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ පග්ගාහො හොති.

336. What at that time is exertion? Whatever at that time is the mental inception of energy, striving, endeavor, effort, exertion, zeal, vigor, steadfastness, persistence, unflagging exertion, not abandoning one's aspiration, not abandoning the burden, upholding the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, right effort, the enlightenment factor of energy, a factor of the path, included in the path—this at that time is exertion.

337. කතමො තස්මිං සමයෙ අවික්ඛෙපො හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං තස්මිං සමයෙ අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

337. What at that time is non-distraction? Whatever at that time is the mind's stability, firm stability, steadfastness, non-wavering, non-distraction, an undistracted state of mind, serenity, the faculty of concentration, the power of concentration, right concentration, the enlightenment factor of concentration, a factor of the path, included in the path—this at that time is non-distraction. Furthermore, whatever other immaterial states there are at that time, arisen dependently—these states are wholesome.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, නවින්ද්‍රියානි හොන්ති, පඤ්චඞ්ගිකං ඣානං හොති, අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො හොති, සත්ත බලානි හොන්ති, තයො හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති, එකා වෙදනා හොති, එකා සඤ්ඤා හොති, එකා චෙතනා හොති, එකං චිත්තං හොති, එකො වෙදනාක්ඛන්ධො හොති, එකො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො හොති, එකො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති, එකො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති, එකං මනායතනං හොති, එකං මනින්ද්‍රියං හොති, එකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, nine faculties, five-factored jhāna, the eight-factored path, seven powers, three roots, one contact, one feeling, one perception, one volition, one mind, one feeling aggregate, one perception aggregate, one formations aggregate, one consciousness aggregate, one mind base, one mind faculty, one mind-consciousness element, one dhamma base, one dhamma element; and whatever other immaterial, dependently arisen states there are at that time—these states are wholesome.

338. කතමො [Pg.83] තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා සද්ධින්ද්‍රියං වීරියින්ද්‍රියං සතින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං පඤ්ඤින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි සද්ධාබලං වීරියබලං සතිබලං සමාධිබලං පඤ්ඤාබලං හිරිබලං ඔත්තප්පබලං අලොභො අදොසො අමොහො අනභිජ්ඣා අබ්‍යාපාදො සම්මාදිට්ඨි හිරී ඔත්තප්පං කායපස්සද්ධි චිත්තපස්සද්ධි කායලහුතා චිත්තලහුතා කායමුදුතා චිත්තමුදුතා කායකම්මඤ්ඤතා චිත්තකම්මඤ්ඤතා කායපාගුඤ්ඤතා චිත්තපාගුඤ්ඤතා කායුජුකතා චිත්තුජුකතා සති සම්පජඤ්ඤං සමථො විපස්සනා පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

338. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, initial application, sustained application, joy, one-pointedness of mind, the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of life, the faculty of 'I shall come to know the unknown,' right view, right thought, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, right concentration, the power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, the power of wisdom, the power of moral shame, the power of moral dread, non-greed, non-hatred, non-delusion, non-covetousness, non-ill will, right view, moral shame, moral dread, tranquility of the mental body, tranquility of mind, lightness of the mental body, lightness of mind, pliancy of the mental body, pliancy of mind, wieldiness of the mental body, wieldiness of mind, proficiency of the mental body, proficiency of mind, rectitude of the mental body, rectitude of mind, mindfulness, clear comprehension, serenity, insight, exertion, non-distraction; and whatever other immaterial, dependently arisen states there are at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations. These states are wholesome.

339. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

339. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducive to the waning, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is painful practice with quick direct knowledge; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

340. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

340. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducive to the waning, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is pleasant practice with slow direct knowledge; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

341. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

341. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducive to the waning, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is pleasant practice with quick direct knowledge; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

342. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා [Pg.84] විතක්කවිචාරානං වූපසමා …පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

342. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducive to the waning, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—with the stilling of initial and sustained thought... one enters and dwells in the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... the fifth jhāna, which is painful practice with slow direct knowledge... painful practice with quick direct knowledge... pleasant practice with slow direct knowledge... pleasant practice with quick direct knowledge; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

සුද්ධිකපටිපදා.

The Section on Simple Practice.

සුඤ්ඤතං

The Section on Voidness.

343. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

343. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the supramundane jhāna that leads to escape, is conducive to the destruction of rebirth, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is emptiness; on that occasion, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

344. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

344. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the supramundane jhāna that leads to escape, is conducive to the destruction of rebirth, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first plane—with the stilling of initial and sustained thought... one enters and dwells in the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... the fifth jhāna, which is emptiness; on that occasion, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

සුඤ්ඤතං.

The section on Emptiness is concluded.

සුඤ්ඤතමූලකපටිපදා

The Practice Rooted in Emptiness

345. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

345. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the supramundane jhāna that leads to escape, is conducive to the destruction of rebirth, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which has difficult practice, slow direct knowledge, and is emptiness; on that occasion, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

346. කතමෙ [Pg.85] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

346. Which states are wholesome? On the occasion when one develops the supramundane jhāna that leads to escape, is conducive to the destruction of rebirth, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which has difficult practice, quick direct knowledge, and is emptiness; on that occasion, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

347. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

347. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducive to the waning, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is pleasant practice with slow direct knowledge and is emptiness; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

348. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

348. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducive to the waning, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is pleasant practice with quick direct knowledge and is emptiness; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

349. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

349. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducive to the waning, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—with the subsiding of initial and sustained thought... one enters and dwells in the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the fifth jhāna, which is painful practice with slow direct knowledge and is emptiness... painful practice with quick direct knowledge and is emptiness... pleasant practice with slow direct knowledge and is emptiness... pleasant practice with quick direct knowledge and is emptiness; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

සුඤ්ඤතමූලකපටිපදා.

The Practice Rooted in Emptiness.

අප්පණිහිතං

The Desireless.

350. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං[Pg.86], තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

350. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducive to the waning, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is desireless; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

351. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

351. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, leading to the non-accumulation of kamma, for the abandoning of views, for the attainment of the first stage—with the subsiding of initial and sustained thought... the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... having entered upon and dwelling in the fifth jhāna, which is unaspiring—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

අප්පණිහිතං.

The section on the Unaspiring is concluded.

අප්පණිහිතමූලකපටිපදා

The Practice Path Rooted in the Unaspiring

352. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

352. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, leading to the non-accumulation of kamma, for the abandoning of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is painful practice with slow direct knowledge, unaspiring—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

353. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

353. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, leading to the non-accumulation of kamma, for the abandoning of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is painful practice with quick direct knowledge, unaspiring—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

354. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

354. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, leading to the non-accumulation of kamma, for the abandoning of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is pleasant practice with slow direct knowledge, unaspiring—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

355. කතමෙ [Pg.87] ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

355. What states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, leading to the dismantling of existence, for the abandoning of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of pleasant practice and quick direct knowledge, and is undirected; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

356. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

356. What states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, leading to the dismantling of existence, for the abandoning of views, for the attainment of the first stage—with the stilling of initial and sustained thought... the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... one enters and dwells in the fifth jhāna with painful practice and slow direct knowledge, and undirected... with painful practice and quick direct knowledge, and undirected... with pleasant practice and slow direct knowledge, and undirected... with pleasant practice and quick direct knowledge, and undirected; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome.

අප්පණිහිතමූලකපටිපදා.

The Mode of Practice Rooted in the Undirected is finished.

වීසති මහානයා

The Twenty Great Methods

357. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං මග්ගං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සතිපට්ඨානං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සම්මප්පධානං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඉද්ධිපාදං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඉන්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං බලං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සච්චං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සමථං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ධම්මං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඛන්ධං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ආයතනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ධාතුං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ආහාරං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඵස්සං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං වෙදනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සඤ්ඤං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං චෙතනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං චිත්තං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං [Pg.88] සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

357. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane path... and so on... the supramundane establishment of mindfulness... and so on... the supramundane right exertion... and so on... the supramundane basis of spiritual power... and so on... the supramundane faculty... and so on... the supramundane power... and so on... the supramundane factor of enlightenment... and so on... the supramundane truth... and so on... the supramundane tranquility... and so on... the supramundane state... and so on... the supramundane aggregate... and so on... the supramundane sense base... and so on... the supramundane element... and so on... the supramundane nutriment... and so on... the supramundane contact... and so on... the supramundane feeling... and so on... the supramundane perception... and so on... the supramundane volition... and so on... or one develops the supramundane mind that is emancipating, conducing to the wearing away, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first stage; being secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice and slow direct knowledge. At that time, there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are wholesome.

වීසති මහානයා.

The twenty great methods are concluded.

අධිපති

Dominance

358. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

358. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, which is emancipating, conducing to the wearing away, for the abandoning of wrong views and for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures… and so on… one enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice and slow direct knowledge, dominated by desire… and so on… dominated by energy… and so on… dominated by mind… and so on… dominated by investigation. At that time, there is contact… and so on… there is non-distraction… and so on… These states are wholesome.

359. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං …පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

359. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducing to the wearing away of kamma, for the abandoning of wrong views and for the attainment of the first stage—with the stilling of thought and examination… the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… one enters and dwells in the fifth jhāna, which has painful practice and slow direct knowledge, with the dominance of desire… with the dominance of energy… with the dominance of mind… with the dominance of investigation; at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome.

360. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං මග්ගං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සතිපට්ඨානං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සම්මප්පධානං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඉද්ධිපාදං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඉන්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං බලං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සච්චං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සමථං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ධම්මං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඛන්ධං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ආයතනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ධාතුං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ආහාරං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඵස්සං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං වෙදනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සඤ්ඤං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං චෙතනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං චිත්තං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… [Pg.89] පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

360. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane path… the supramundane establishments of mindfulness… the supramundane right strivings… the supramundane bases of spiritual power… the supramundane faculties… the supramundane powers… the supramundane factors of enlightenment… the supramundane truths… the supramundane tranquility… the supramundane states… the supramundane aggregates… the supramundane sense bases… the supramundane elements… the supramundane nutriments… the supramundane contact… the supramundane feeling… the supramundane perception… the supramundane volition… or the supramundane consciousness, leading to liberation, conducing to the wearing away of kamma, for the abandoning of wrong views, and for the attainment of the first stage; being quite secluded from sensual pleasures… one enters and dwells in the first jhāna, which has painful practice and slow direct knowledge, with the dominance of desire… with the dominance of energy… with the dominance of mind… with the dominance of investigation. At that time, there is contact… non-distraction… These states are wholesome.

අධිපති.

Dominance.

පඨමො මග්ගො.

The First Path.

361. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං කාමරාගබ්‍යාපාදානං තනුභාවාය දුතියාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

361. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducing to non-accumulation, for the attenuation of sensual desire and ill-will, for the attainment of the second stage—quite secluded from sensual pleasures… he enters and dwells in the first jhāna, with painful practice and slow direct knowledge—at that time there is contact… there is the faculty of final knowledge… there is non-distraction… these states are wholesome.

දුතියො මග්ගො.

The Second Path is concluded.

362. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං කාමරාගබ්‍යාපාදානං අනවසෙසප්පහානාය තතියාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

362. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducing to non-accumulation, for the abandoning without remainder of sensual desire and ill-will, for the attainment of the third stage—quite secluded from sensual pleasures… he enters and dwells in the first jhāna, with painful practice and slow direct knowledge—at that time there is contact… there is the faculty of final knowledge… there is non-distraction… these states are wholesome.

තතියො මග්ගො.

The Third Path is concluded.

363. කතමෙ ධම්මා කුසලා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං රූපරාගඅරූපරාගමානඋද්ධච්චඅවිජ්ජාය අනවසෙසප්පහානාය චතුත්ථාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො [Pg.90] හොති…පෙ… අඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා…පෙ….

363. Which states are wholesome? At the time when one develops the supramundane jhāna, leading to liberation, conducing to non-accumulation, for the abandoning without remainder of desire for form, desire for the formless, conceit, restlessness, and ignorance, for the attainment of the fourth stage—quite secluded from sensual pleasures… he enters and dwells in the first jhāna, with painful practice and slow direct knowledge—at that time there is contact… there is the faculty of final knowledge… there is non-distraction… these states are wholesome…pe…

364. කතමං තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති? යා තෙසං ධම්මානං ඤාතානං දිට්ඨානං පත්තානං විදිතානං සච්ඡිකතානං සච්ඡිකිරියාය පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං, ඉදං තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

364. What at that time is the faculty of final knowledge? The wisdom that, for the realization of those states that are known, seen, attained, understood, and realized, is understanding, knowing, investigation, thorough investigation, investigation of states, discernment, observation, close observation, sagacity, skill, cleverness, analysis, thought, examination, discernment, intelligence, guiding quality, insight, clear comprehension, the goad, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the blaze of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of states, right view, the enlightenment factor of investigation of states, a path factor, included in the path—this at that time is the faculty of final knowledge… there is non-distraction… Whatever other dependently arisen immaterial states are present at that time – these states are wholesome.

චතුත්ථො මග්ගො.

The Fourth Path is concluded.

ලොකුත්තරං චිත්තං.

The Supramundane Consciousness is concluded.

ද්වාදස අකුසලානි

Twelve Unwholesome States

365. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං දිට්ඨිගතසම්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, මිච්ඡාදිට්ඨි හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති, මිච්ඡාවායාමො හොති, මිච්ඡාසමාධි හොති, වීරියබලං හොති, සමාධිබලං හොති, අහිරිකබලං හොති, අනොත්තප්පබලං හොති, ලොභො හොති, මොහො හොති, අභිජ්ඣා හොති, මිච්ඡාදිට්ඨි හොති, අහිරිකං හොති[Pg.91], අනොත්තප්පං හොති, සමථො හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

365. What are unwholesome states? At the time when an unwholesome consciousness arises, accompanied by gladness and associated with wrong view, having taken as its object a form, or a sound, or a smell, or a taste, or a tangible object, or a mental object—or whatever it may be that it has taken as its object—at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is initial application, there is sustained application, there is rapture, there is happiness, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of energy, there is the faculty of concentration, there is the faculty of mind, there is the faculty of gladness, there is the faculty of life, there is wrong view, there is wrong thought, there is wrong effort, there is wrong concentration, there is the power of energy, there is the power of concentration, there is the power of shamelessness, there is the power of lack of moral dread, there is greed, there is delusion, there is covetousness, there is wrong view, there is shamelessness, there is lack of moral dread, there is tranquility, there is exertion, there is non-distraction; and whatever other dependently arisen immaterial states exist at that time—these states are unwholesome.

366. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

366. What at that time is contact? Whatever at that time is contact, touching, thorough touching, the state of having thoroughly touched—this at that time is contact.

367. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති.

367. What at that time is feeling? Whatever at that time is the mental pleasure and mental happiness born of contact with the mind-consciousness-element appropriate to that; the pleasant, happy experience born of mind-contact; the pleasant, happy feeling born of mind-contact—this at that time is feeling.

368. කතමා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති.

368. What at that time is perception? Whatever at that time is the perception, the perceiving, the state of having perceived, born of contact with the mind-consciousness-element appropriate to that—this at that time is perception.

369. කතමා තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති.

369. What at that time is volition? Whatever at that time is volition born of contact with the mind-consciousness element appropriate to that, conation, the state of having willed—this at that time is volition.

370. කතමං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.

370. What at that time is mind? Whatever at that time is mind, intellect, heart, the pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the aggregate of consciousness, the mind-consciousness element appropriate to that—this at that time is mind.

371. කතමො තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා මිච්ඡාසඞ්කප්පො – අයං තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති.

371. What at that time is initial application? Whatever at that time is conception, initial application, resolve, fixing, thorough application, directing of the mind, wrong resolve—this at that time is initial application.

372. කතමො තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චාරො විචාරො අනුවිචාරො උපවිචාරො චිත්තස්ස අනුසන්ධානතා අනුපෙක්ඛනතා – අයං තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති.

372. What at that time is sustained application? Whatever at that time is investigation, sustained application, repeated sustained application, close sustained application, the mind's continued application, sustained observation—this at that time is sustained application.

373. කතමා [Pg.92] තස්මිං සමයෙ පීති හොති? යා තස්මිං සමයෙ පීති පාමොජ්ජං ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං තස්මිං සමයෙ පීති හොති.

373. What at that time is rapture? Whatever at that time is rapture, joy, delight, enjoyment, cheerfulness, mirth, gladness, elation, and contentment of mind—this at that time is rapture.

374. කතමං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති.

374. What at that time is happiness? Whatever at that time is mental pleasure, mental happiness, a pleasant and happy feeling born of mind-contact, a pleasant and happy feeling born of mind-contact—this at that time is happiness.

375. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං මිච්ඡාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

375. What at that time is one-pointedness of mind? Whatever at that time is the mind's steadiness, settling, fixity, non-wavering, non-distraction, unwavering-mindedness, serenity, the faculty of concentration, the power of concentration, wrong concentration—this at that time is one-pointedness of mind.

376. කතමං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං මිච්ඡාවායාමො – ඉදං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති.

376. What at that time is the faculty of energy? Whatever at that time is the mental initiation of energy, emergence from laziness, endeavor, striving, effort, zeal, perseverance, strength, persistence, unfaltering endeavor, unabandoned desire, unabandoned responsibility, the undertaking of the responsibility, energy, the faculty of energy, the power of energy, wrong effort—this at that time is the faculty of energy.

377. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං මිච්ඡාසමාධි – ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති?

377. What at that time is the faculty of concentration? Whatever at that time is the mind's steadiness, stability, fixity, non-wavering, non-distraction, unwavering-mindedness, serenity, the faculty of concentration, the power of concentration, wrong concentration—this at that time is the faculty of concentration.

378. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

378. What at that time is the mind-faculty? Whatever at that time is mind, intellect, heart, the pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the aggregate of consciousness, the mind-consciousness element appropriate to that—this at that time is the mind-faculty.

379. කතමං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති.

379. What at that time is the faculty of joy? Whatever at that time is mental pleasure, mental happiness, a pleasant and happy feeling born of mind-contact, a pleasant and happy feeling born of mind-contact—this at that time is the faculty of joy.

380. කතමං [Pg.93] තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති? යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති.

380. What at that time is the life-faculty? Whatever at that time is the life-span, duration, sustenance, maintenance, continuance, proceeding, preservation, life, and life-faculty of those immaterial states—this at that time is the life-faculty.

381. කතමා තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාදිට්ඨි හොති? යා තස්මිං සමයෙ දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – අයං තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාදිට්ඨි හොති.

381. What at that time is wrong view? Whatever at that time is view, what is held as a view, a thicket of views, a wilderness of views, the writhing of views, the agitation of views, the fetter of views, grasping, insistence, adherence, misapprehension, a wrong path, a wrong way, wrongness, a sectarian basis, a distorted grasp—this at that time is wrong view.

382. කතමො තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා මිච්ඡාසඞ්කප්පො – අයං තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති.

382. What at that time is wrong thought? Whatever at that time is thinking, applied thought, intention, application, thorough application, directing of the mind, wrong thought—this at that time is wrong thought.

383. කතමො තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාවායාමො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං මිච්ඡාවායාමො – අයං තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාවායාමො හොති.

383. What at that time is wrong effort? Whatever at that time is the mental initiation of energy, exertion, endeavor, striving, effort, zeal, perseverance, strength, persistence, unfaltering exertion, unabandoned desire, unabandoned burden, the proper undertaking of the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, wrong effort—this at that time is wrong effort.

384. කතමො තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාසමාධි හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං මිච්ඡාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාසමාධි හොති.

384. What at that time is wrong concentration? Whatever at that time is the mind's stability, firm stability, settledness, non-wavering, non-distraction, an undistracted mental state, serenity, the faculty of concentration, the power of concentration, wrong concentration—this at that time is wrong concentration.

385. කතමං තස්මිං සමයෙ වීරියබලං හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං මිච්ඡාවායාමො – ඉදං තස්මිං සමයෙ වීරියබලං හොති.

385. What at that time is the power of energy? Whatever at that time is the mental initiation of energy, exertion, endeavor, striving, effort, zeal, perseverance, strength, persistence, unfaltering exertion, unabandoned desire, unabandoned burden, the proper undertaking of the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy, wrong effort—this at that time is the power of energy.

386. කතමං [Pg.94] තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං මිච්ඡාසමාධි – ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති.

386. What at that time is the power of concentration? Whatever at that time is the mind's stability, firm stability, settledness, non-wavering, non-distraction, an undistracted mental state, serenity, the faculty of concentration, the power of concentration, wrong concentration—this at that time is the power of concentration.

387. කතමං තස්මිං සමයෙ අහිරිකබලං හොති? යං තස්මිං සමයෙ න හිරීයති හිරියිතබ්බෙන න හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ අහිරිකබලං හොති.

387. What at that time is the power of shamelessness? Whatever at that time is not being ashamed of what is shameful, not being ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is the power of shamelessness.

388. කතමං තස්මිං සමයෙ අනොත්තප්පබලං හොති? යං තස්මිං සමයෙ න ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන න ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ අනොත්තප්පබලං හොති.

388. What at that time is the power of lack of moral dread? Whatever at that time is not dreading what should be dreaded, not dreading the occurrence of evil, unwholesome states—this at that time is the power of lack of moral dread.

389. කතමො තස්මිං සමයෙ ලොභො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ලොභො ලුබ්භනා ලුබ්භිතත්තං සාරාගො සාරජ්ජනා සාරජ්ජිතත්තං අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ ලොභො හොති.

389. What at that time is greed? Whatever at that time is greed, greediness, the state of being greedy, attachment, being attached, the state of being attached, covetousness, greed, an unwholesome root—this at that time is greed.

390. කතමො තස්මිං සමයෙ මොහො හොති? යං තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤාණං අදස්සනං අනභිසමයො අනනුබොධො අසම්බොධො අප්පටිවෙධො අසංගාහනා අපරියොගාහනා අසමපෙක්ඛනා අපච්චවෙක්ඛනා අපච්චක්ඛකම්මං දුම්මෙජ්ඣං බාල්‍යං අසම්පජඤ්ඤං මොහො පමොහො සම්මොහො අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාලඞ්ගී මොහො අකුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ මොහො හොති.

390. What at that time is delusion? Whatever at that time is unknowing, not seeing, non-realization, non-comprehension, non-awakening, non-penetration, non-grasping, non-immersion, uneven consideration, non-reviewing, the state of not being directly perceived, dullness, folly, lack of clear comprehension, delusion, great delusion, utter delusion, ignorance, the flood of ignorance, the yoke of ignorance, the underlying tendency of ignorance, the obsession of ignorance, the bolt of ignorance, delusion, an unwholesome root—this at that time is delusion.

391. කතමා තස්මිං සමයෙ අභිජ්ඣා හොති? යො තස්මිං සමයෙ ලොභො ලුබ්භනා ලුබ්භිතත්තං සාරාගො සාරජ්ජනා සාරජ්ජිතත්තං අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං – අයං තස්මිං සමයෙ අභිජ්ඣා හොති.

391. What at that time is covetousness? Whatever at that time is greed, greediness, the state of being greedy, attachment, being attached, the state of being attached, covetousness, greed, an unwholesome root—this at that time is covetousness.

392. කතමා තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාදිට්ඨි හොති? යා තස්මිං සමයෙ දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො [Pg.95] මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – අයං තස්මිං සමයෙ මිච්ඡාදිට්ඨි හොති.

392. What at that time is wrong view? Whatever at that time is view, viewpoint, thicket of views, wilderness of views, distortion of views, agitation of views, the fetter of views, grasping, firm adherence, dogmatic adherence, clinging, wrong road, wrong path, wrongness, a sectarian ground, a grasping of perversion—this at that time is wrong view.

393. කතමං තස්මිං සමයෙ අහිරිකං හොති? යං තස්මිං සමයෙ න හිරීයති හිරියිතබ්බෙන න හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ අහිරිකං හොති.

393. What at that time is shamelessness? Whatever at that time is not being ashamed of what should be shameful, not being ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this at that time is shamelessness.

394. කතමං තස්මිං සමයෙ අනොත්තප්පං හොති? යං තස්මිං සමයෙ න ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන න ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං තස්මිං සමයෙ අනොත්තප්පං හොති.

394. What at that time is lack of moral dread? At that time, one does not dread what should be dreaded, one feels no dread at the attainment of evil, unwholesome phenomena—this at that time is lack of moral dread.

395. කතමො තස්මිං සමයෙ සමථො හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං මිච්ඡාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ සමථො හොති.

395. What at that time is tranquility? That which at that time is the mind’s steadiness, stability, fixedness, non-agitation, non-distraction, undistracted mental state, tranquility, the faculty of concentration, the power of concentration, wrong concentration—this at that time is tranquility.

396. කතමො තස්මිං සමයෙ පග්ගාහො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං මිච්ඡාවායාමො – අයං තස්මිං සමයෙ පග්ගාහො හොති.

396. What at that time is exertion? That which at that time is the inception of mental energy, effort, striving, exertion, endeavor, persistence, vigor, steadfastness, fortitude, unslackened striving, not laying down the desire, not laying down the burden, taking up the burden completely, energy, the faculty of energy, the power of energy, wrong effort—this at that time is exertion.

397. කතමො තස්මිං සමයෙ අවික්ඛෙපො හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං මිච්ඡාසමාධි – අයං තස්මිං සමයෙ අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

397. What at that time is non-distraction? That which at that time is the mind’s steadiness, stability, fixedness, non-agitation, non-distraction, undistracted mental state, tranquility, the faculty of concentration, the power of concentration, wrong concentration—this at that time is non-distraction. And whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are unwholesome.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, පඤ්චින්ද්‍රියානි හොන්ති, පඤ්චඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, චත්තාරි බලානි හොන්ති, ද්වෙ හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, five faculties, five-factored absorption, a four-factored path, four powers, two roots, one contact… one mental-phenomenon base, one mental-phenomenon element. And whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are unwholesome…

398. කතමො [Pg.96] තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා වීරියින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවායාමො මිච්ඡාසමාධි වීරියබලං සමාධිබලං අහිරිකබලං අනොත්තප්පබලං ලොභො මොහො අභිජ්ඣා මිච්ඡාදිට්ඨි අහිරිකං අනොත්තප්පං සමථො පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

398. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, thought, examination, joy, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of life, wrong view, wrong intention, wrong effort, wrong concentration, the power of energy, the power of concentration, the power of shamelessness, the power of recklessness, greed, delusion, covetousness, wrong view, shamelessness, recklessness, tranquility, exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations... these phenomena are unwholesome.

399. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං දිට්ඨිගතසම්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණං වා…පෙ… ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

399. What are unwholesome states? At the time when an unwholesome mind arises, accompanied by gladness, associated with wrong view, with prompting—whether the object is a form… or a mental phenomenon, or whatever it may be—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are unwholesome.

400. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති, මිච්ඡාවායාමො හොති, මිච්ඡාසමාධි හොති, වීරියබලං හොති, සමාධිබලං හොති, අහිරිකබලං හොති, අනොත්තප්පබලං හොති, ලොභො හොති, මොහො හොති, අභිජ්ඣා හොති, අහිරිකං හොති, අනොත්තප්පං හොති, සමථො හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා…පෙ….

400. What are unwholesome states? At a time when an unwholesome consciousness arises, accompanied by gladness and dissociated from wrong view, having as its object a form, or a sound, or an odor, or a taste, or a tangible object, or a mental phenomenon—or whatever it may be—at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is initial application, there is sustained application, there is zest, there is happiness, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of energy, there is the faculty of concentration, there is the faculty of mind, there is the faculty of gladness, there is the faculty of life, there is wrong thought, there is wrong effort, there is wrong concentration, there is the power of energy, there is the power of concentration, there is the power of shamelessness, there is the power of fearlessness of wrongdoing, there is greed, there is delusion, there is covetousness, there is shamelessness, there is fearlessness of wrongdoing, there is tranquility, there is exertion, there is non-distraction; and whatever other dependently arisen, formless states exist at that time—these states are unwholesome.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, පඤ්චින්ද්‍රියානි හොන්ති, පඤ්චඞ්ගිකං ඣානං හොති, තිවඞ්ගිකො මග්ගො හොති, චත්තාරි බලානි හොන්ති, ද්වෙ හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං [Pg.97] හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, there are two sense bases, there are two elements, there are three nutriments, there are five faculties, there is five-factored jhāna, there is the three-factored path, there are four powers, there are two roots, there is one contact... there is one mental-phenomenon base, there is one mental-phenomenon element; and whatever other dependently arisen, formless states exist at that time—these states are unwholesome.

401. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා වීරියින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවායාමො මිච්ඡාසමාධි වීරියබලං සමාධිබලං අහිරිකබලං අනොත්තප්පබලං ලොභො මොහො අභිජ්ඣා අහිරිකං අනොත්තප්පං සමථො පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

401. What at that time is the aggregate of mental formations? Contact, volition, initial application of mind, sustained application of mind, zest, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of life, wrong intention, wrong effort, wrong concentration, the power of energy, the power of concentration, the power of shamelessness, the power of lack of moral dread, greed, delusion, covetousness, shamelessness, lack of moral dread, tranquility, exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations... these phenomena are unwholesome.

402. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති සොමනස්සසහගතං දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණං වා…පෙ… ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

402. What are unwholesome states? When an unwholesome mind has arisen, accompanied by gladness, dissociated from wrong view, and prompted, taking as its object a form... or a mental phenomenon, or whatever it may be—at that time there is contact... there is non-distraction... These states are unwholesome.

403. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං දිට්ඨිගතසම්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, මිච්ඡාදිට්ඨි හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති, මිච්ඡාවායාමො හොති, මිච්ඡාසමාධි හොති, වීරියබලං හොති, සමාධිබලං හොති, අහිරිකබලං හොති, අනොත්තප්පබලං හොති, ලොභො හොති, මොහො හොති, අභිජ්ඣා හොති, මිච්ඡාදිට්ඨි හොති, අහිරිකං හොති, අනොත්තප්පං හොති, සමථො හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

403. What are unwholesome states? At the time when an unwholesome mind arises, accompanied by equanimity and associated with wrong view, with a form as object, or a sound, or an odor, or a taste, or a tangible, or a mental phenomenon as object—whatever object it may take—at that time there is contact, feeling, perception, volition, mind, thought, examination, equanimity, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of mind, the faculty of equanimity, the faculty of life, wrong view, wrong intention, wrong effort, wrong concentration, the power of energy, the power of concentration, the power of shamelessness, the power of recklessness, greed, delusion, covetousness, wrong view, shamelessness, recklessness, tranquility, exertion, non-distraction; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are unwholesome.

404. කතමො [Pg.98] තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

404. What is contact at that time? Whatever at that time is contact, touching, impinging, the state of having impinged—this is contact at that time.

405. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති…පෙ….

405. What is feeling at that time? Whatever at that time is a mental state, born of contact with the mind-consciousness element appropriate to it, which is neither pleasant nor unpleasant; a feeling born of mind-contact, which is neither painful nor pleasant; a feeling born of mind-contact, which is neither painful nor pleasant—this is feeling at that time... and so on....

406. කතමා තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති…පෙ….

406. What is equanimity at that time? Whatever at that time is a mental state that is neither pleasant nor unpleasant; a feeling, born of mind-contact, that is neither painful nor pleasant; a feeling, born of mind-contact, that is neither painful nor pleasant—this is equanimity at that time... and so on....

407. කතමං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති…පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

407. What at that time is the faculty of equanimity? Whatever at that time is a mental state, neither pleasant nor unpleasant; a feeling born of mind-contact that is neither painful nor pleasant, a feeling born of mind-contact that is neither painful nor pleasant—this at that time is the faculty of equanimity... or whatever other dependently arisen immaterial states there are at that time—these states are unwholesome.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, පඤ්චින්ද්‍රියානි හොන්ති, චතුරඞ්ගිකං ඣානං හොති, චතුරඞ්ගිකො මග්ගො හොති, චත්තාරි බලානි හොන්ති, ද්වෙ හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා…පෙ….

At that time there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, five faculties, a four-factored jhāna, a four-factored path, four powers, two roots, one contact... one mind-object base, one mind-object element; and whatever other dependently arisen immaterial states there are at that time—these states are unwholesome.

408. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා වීරියින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවායාමො මිච්ඡාසමාධි වීරියබලං සමාධිබලං අහිරිකබලං අනොත්තප්පබලං ලොභො මොහො අභිජ්ඣා මිච්ඡාදිට්ඨි අහිරිකං අනොත්තප්පං සමථො පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

408. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, applied thought, sustained thought, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of life, wrong view, wrong thought, wrong effort, wrong concentration, the power of energy, the power of concentration, the power of shamelessness, the power of fearlessness of wrongdoing, greed, delusion, covetousness, wrong view, shamelessness, fearlessness of wrongdoing, tranquility, exertion, non-distraction; and whatever other dependently arisen immaterial states there are at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations... These states are unwholesome.

409. කතමෙ [Pg.99] ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං දිට්ඨිගතසම්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණං වා…පෙ… ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

409. What are the unwholesome states? At the time when an unwholesome mind arises, accompanied by equanimity, associated with wrong view, with prompting, having a form as its object... or a mind-object as its object, or whatever it may be that it has as its object, at that time there is contact... there is non-distraction... These states are unwholesome.

410. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති, මිච්ඡාවායාමො හොති, මිච්ඡාසමාධි හොති, වීරියබලං හොති, සමාධිබලං හොති, අහිරිකබලං හොති, අනොත්තප්පබලං හොති, ලොභො හොති, මොහො හොති, අභිජ්ඣා හොති, අහිරිකං හොති, අනොත්තප්පං හොති, සමථො හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා…පෙ….

410. What are unwholesome states? At a time when an unwholesome consciousness arises, accompanied by equanimity, dissociated from wrong view, having taken as its object a form, or a sound, or an odor, or a taste, or a tangible object, or a mental object, or whatever it may be, on that occasion there is contact; there is feeling; there is perception; there is volition; there is consciousness; there is applied thought; there is sustained thought; there is equanimity; there is one-pointedness of mind; there is the faculty of energy; there is the faculty of concentration; there is the faculty of mind; there is the faculty of equanimity; there is the faculty of life; there is wrong intention; there is wrong effort; there is wrong concentration; there is the power of energy; there is the power of concentration; there is the power of shamelessness; there is the power of lack of moral dread; there is greed; there is delusion; there is covetousness; there is shamelessness; there is lack of moral dread; there is tranquility; there is uplifting; there is non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states are present on that occasion—these are unwholesome states...

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, පඤ්චින්ද්‍රියානි හොන්ති, චතුරඞ්ගිකං ඣානං හොති, තිවඞ්ගිකො මග්ගො හොති, චත්තාරි බලානි හොන්ති, ද්වෙ හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා…පෙ….

On that occasion there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, five faculties, a four-factored jhāna, a three-factored path, four powers, two roots, one contact... one mind-object base, one mind-object element; or whatever other dependently arisen, immaterial states are present on that occasion—these are unwholesome states...

411. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා වීරියින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවායාමො මිච්ඡාසමාධි වීරියබලං සමාධිබලං අහිරිකබලං අනොත්තප්පබලං ලොභො මොහො අභිජ්ඣා අහිරිකං අනොත්තප්පං සමථො පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං [Pg.100] ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

411. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, applied thought, sustained thought, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of life, wrong intention, wrong effort, wrong concentration, the power of energy, the power of concentration, the power of shamelessness, the power of lack of moral dread, greed, delusion, covetousness, shamelessness, lack of moral dread, tranquility, uplifting, non-distraction; or whatever other dependently arisen immaterial states there are at that time—excluding the aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of consciousness—this is the aggregate of formations at that time... These states are unwholesome.

412. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණං වා…පෙ… ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

412. What are unwholesome states? At the time when an unwholesome mind arises, accompanied by equanimity, dissociated from wrong view, with prompting, taking a form as object... or a mind-object as object, or whatever it may be; at that time there is contact... there is non-distraction... These states are unwholesome.

413. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති දොමනස්සසහගතං පටිඝසම්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, දුක්ඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, දොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති, මිච්ඡාවායාමො හොති, මිච්ඡාසමාධි හොති, වීරියබලං හොති, සමාධිබලං හොති, අහිරිකබලං හොති, අනොත්තප්පබලං හොති, දොසො හොති, මොහො හොති, බ්‍යාපාදො හොති, අහිරිකං හොති, අනොත්තප්පං හොති, සමථො හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

413. What are unwholesome states? At the time when an unwholesome mind arises, accompanied by displeasure, associated with aversion, with a form as object, or a sound as object, or an odor as object, or a taste as object, or a tangible object as object, or a mental object as object—whatever it may take as its object—at that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, applied thought, sustained thought, suffering, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of mind, the faculty of displeasure, the faculty of life, wrong thought, wrong effort, wrong concentration, the power of energy, the power of concentration, the power of shamelessness, the power of lack of moral dread, aversion, delusion, ill will, shamelessness, lack of moral dread, tranquility, exertion, non-distraction; and whatever other dependently arisen immaterial states there are at that time—these states are unwholesome.

414. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

414. What is contact at that time? Whatever at that time is contact, touching, thorough touching, the state of having thoroughly touched—this is contact at that time.

415. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං අසාතං චෙතසිකං දුක්ඛං චෙතොසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති…පෙ….

415. What is feeling at that time? Whatever at that time is mental unpleasantness born of contact with the mind-consciousness-element appropriate to that, mental pain, an unpleasant and painful felt experience born of mind-contact, an unpleasant and painful feeling born of mind-contact—this is feeling at that time... and so on....

416. කතමං තස්මිං සමයෙ දුක්ඛං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං අසාතං චෙතසිකං දුක්ඛං චෙතොසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං [Pg.101] චෙතොසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ දුක්ඛං හොති…පෙ….

416. What at that time is suffering? Whatever at that time is mental unpleasantness, mental pain, an unpleasant and painful felt experience born of mind-contact, an unpleasant and painful feeling born of mind-contact—this is suffering at that time... and so on.

417. කතමං තස්මිං සමයෙ දොමනස්සින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං අසාතං චෙතසිකං දුක්ඛං චෙතොසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ දොමනස්සින්ද්‍රියං හොති…පෙ….

417. What at that time is the faculty of displeasure? Whatever at that time is mental unpleasantness, mental pain, the unpleasant, painful experience born of mind-contact, the unpleasant, painful feeling born of mind-contact—this is the faculty of displeasure at that time... and so on.

418. කතමො තස්මිං සමයෙ දොසො හොති? යො තස්මිං සමයෙ දොසො දුස්සනා දුස්සිතත්තං බ්‍යාපත්ති බ්‍යාපජ්ජනා බ්‍යාපජ්ජිතත්තං විරොධො පටිවිරොධො චණ්ඩික්කං අසුරොපො අනත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං තස්මිං සමයෙ දොසො හොති…පෙ….

418. What at that time is aversion? Whatever at that time is aversion, being averse, the state of being averse, ill will, being ill-willed, the state of being ill-willed, opposition, counter-opposition, fierceness, churlishness, displeasure of mind—this is aversion at that time... and so on.

419. කතමො තස්මිං සමයෙ බ්‍යාපාදො හොති? යො තස්මිං සමයෙ දොසො දුස්සනා දුස්සිතත්තං බ්‍යාපත්ති බ්‍යාපජ්ජනා බ්‍යාපජ්ජිතත්තං විරොධො පටිවිරොධො චණ්ඩික්කං අසුරොපො අනත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං තස්මිං සමයෙ බ්‍යාපාදො හොති…පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

419. What at that time is ill will? Whatever at that time is aversion, being averse, the state of being averse, ill will, being ill-willed, the state of being ill-willed, opposition, counter-opposition, fierceness, churlishness, displeasure of mind—this at that time is ill will... and so on... or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are unwholesome.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, පඤ්චින්ද්‍රියානි හොන්ති, චතුරඞ්ගිකං ඣානං හොති, තිවඞ්ගිකො මග්ගො හොති, චත්තාරි බලානි හොන්ති, ද්වෙ හෙතූ හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, five faculties, the four-factored jhāna, the three-factored path, four powers, two roots, one contact... and so on... one mind-object base, one mind-object element; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are unwholesome... and so on...

420. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා වීරියින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවායාමො මිච්ඡාසමාධි වීරියබලං සමාධිබලං අහිරිකබලං අනොත්තප්පබලං දොසො මොහො බ්‍යාපාදො අහිරිකං අනොත්තප්පං සමථො පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

420. What at that time is the aggregate of mental formations? Contact, volition, thought, examination, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of life, wrong thought, wrong effort, wrong concentration, the power of energy, the power of concentration, the power of shamelessness, the power of lack of conscience, hatred, delusion, ill will, shamelessness, lack of conscience, tranquility, exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial phenomena are present at that time, excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations… and so on… These states are unwholesome.

421. කතමෙ [Pg.102] ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති දොමනස්සසහගතං පටිඝසම්පයුත්තං සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණං වා…පෙ… ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

421. What are unwholesome states? At the time when an unwholesome mind arises, accompanied by displeasure, associated with aversion, with prompting, having taken as its object a form… and so on… or a mind-object, or whatever it may be—at that time, there is contact… and so on… there is non-distraction… and so on… These states are unwholesome.

422. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං විචිකිච්ඡාසම්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා සද්දාරම්මණං වා ගන්ධාරම්මණං වා රසාරම්මණං වා ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං වා ධම්මාරම්මණං වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති, මිච්ඡාවායාමො හොති, වීරියබලං හොති, අහිරිකබලං හොති, අනොත්තප්පබලං හොති, විචිකිච්ඡා හොති, මොහො හොති, අහිරිකං හොති, අනොත්තප්පං හොති, පග්ගාහො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

422. What are unwholesome states? At the time when an unwholesome mind arises, accompanied by indifference and associated with doubt, having taken as its object a form, or a sound, or an odor, or a taste, or a tangible object, or a mind-object, or whatever it may be—at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is thought, there is examination, there is indifference, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of energy, there is the faculty of mind, there is the faculty of indifference, there is the faculty of life, there is wrong thought, there is wrong effort, there is the power of energy, there is the power of shamelessness, there is the power of lack of conscience, there is doubt, there is delusion, there is shamelessness, there is lack of conscience, there is exertion; and whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are unwholesome.

423. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ….

423. What at that time is contact? Whatever at that time is contact, the act of contacting, thorough contacting, the state of having thoroughly contacted—this at that time is contact… and so on….

424. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති…පෙ….

424. What at that time is one-pointedness of mind? Whatever at that time is the stability of the mind—this at that time is one-pointedness of mind… and so on….

425. කතමා තස්මිං සමයෙ විචිකිච්ඡා හොති? යා තස්මිං සමයෙ කඞ්ඛා කඞ්ඛායනා කඞ්ඛායිතත්තං විමති විචිකිච්ඡා ද්වෙළ්හකං ද්වෙධාපථො සංසයො අනෙකංසග්ගාහො ආසප්පනා පරිසප්පනා අපරියොගාහනා ථම්භිතත්තං චිත්තස්ස මනොවිලෙඛො – අයං තස්මිං සමයෙ විචිකිච්ඡා හොති…පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

425. What at that time is doubt? Whatever at that time is uncertainty, the act of doubting, the state of being in doubt, perplexity, indecision, wavering, a divided path, hesitation, inability to grasp with certainty, shrinking back, vacillation, inability to penetrate, stiffness of mind, vexation of mind—this at that time is doubt… and so on… Or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are unwholesome.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි හොන්ති[Pg.103], චතුරඞ්ගිකං ඣානං හොති, දුවඞ්ගිකො මග්ගො හොති, තීණි බලානි හොන්ති, එකො හෙතු හොති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, four faculties, a four-factored jhāna, a two-factored path, three powers, one cause, one contact… and so on… one mind-object base, one mind-object element; and whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are unwholesome… and so on….

426. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා වීරියින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවායාමො වීරියබලං අහිරිකබලං අනොත්තප්පබලං විචිකිච්ඡා මොහො අහිරිකං අනොත්තප්පං පග්ගාහො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

426. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, initial application of thought, sustained application of thought, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the life faculty, wrong thought, wrong effort, the power of energy, the power of shamelessness, the power of lack of moral dread, doubt, delusion, shamelessness, lack of moral dread, uplifting; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time, setting aside the aggregate of feeling, setting aside the aggregate of perception, setting aside the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations… and so on… These states are unwholesome.

427. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? යස්මිං සමයෙ අකුසලං චිත්තං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං උද්ධච්චසම්පයුත්තං රූපාරම්මණං වා…පෙ… යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති, මිච්ඡාවායාමො හොති, මිච්ඡාසමාධි හොති, වීරියබලං හොති, සමාධිබලං හොති, අහිරිකබලං හොති, අනොත්තප්පබලං හොති, උද්ධච්චං හොති, මොහො හොති, අහිරිකං හොති, අනොත්තප්පං හොති, සමථො හොති, පග්ගාහො හොති, අවික්ඛෙපො හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

427. Which are the unwholesome states? At the time when an unwholesome consciousness arises, accompanied by equanimity and associated with restlessness, having a form-object… and so on… or whatever it may be as its object, at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is initial application, there is sustained application, there is equanimity, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of energy, there is the faculty of concentration, there is the faculty of mind, there is the faculty of equanimity, there is the faculty of life, there is wrong initial application, there is wrong effort, there is wrong concentration, there is the power of energy, there is the power of concentration, there is the power of shamelessness, there is the power of lack of moral dread, there is restlessness, there is delusion, there is shamelessness, there is lack of moral dread, there is calm, there is exertion, there is non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these are the unwholesome states.

428. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ….

428. What at that time is contact? That which at that time is contact, the act of contacting, the state of having contacted—this at that time is contact… and so on….

429. කතමං තස්මිං සමයෙ උද්ධච්චං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස උද්ධච්චං අවූපසමො චෙතසො වික්ඛෙපො භන්තත්තං චිත්තස්ස – ඉදං තස්මිං සමයෙ [Pg.104] උද්ධච්චං හොති …පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

429. What at that time is restlessness? That which at that time is restlessness of mind, lack of calm, distraction of mind, agitation of mind—this at that time is restlessness… and so on… or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are unwholesome.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, පඤ්චින්ද්‍රියානි හොන්ති, චතුරඞ්ගිකං ඣානං හොති, තිවඞ්ගිකො මග්ගො හොති, චත්තාරි බලානි හොන්ති, එකො හෙතු හොති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, five faculties, the four-factored jhāna, the three-factored path, four powers, one root-condition, one contact… and so on… one mind-object base, one mind-object element; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time—these states are unwholesome… and so on….

430. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා වීරියින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං මිච්ඡාසඞ්කප්පො මිච්ඡාවායාමො මිච්ඡාසමාධි වීරියබලං සමාධිබලං අහිරිකබලං අනොත්තප්පබලං උද්ධච්චං මොහො අහිරිකං අනොත්තප්පං සමථො පග්ගාහො අවික්ඛෙපො; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

430. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, thought, examination, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of life, wrong thought, wrong effort, wrong concentration, the power of energy, the power of concentration, the power of shamelessness, the power of lack of conscience, restlessness, delusion, shamelessness, lack of conscience, tranquility, exertion, non-distraction; or whatever other dependently arisen, immaterial phenomena are present at that time, setting aside the aggregate of feeling, setting aside the aggregate of perception, setting aside the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations… and so on… these phenomena are unwholesome.

ද්වාදස අකුසලචිත්තානි.

Twelve unwholesome consciousnesses.

අබ්‍යාකතවිපාකො

The Indeterminate Resultant

කුසලවිපාකපඤ්චවිඤ්ඤාණානි

The Five Wholesome-Resultant Sense-Consciousnesses

431. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං රූපාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

431. Which phenomena are indeterminate? At the time when, on account of wholesome kamma of the sense-sphere having been done and accumulated, resultant eye-consciousness arises, accompanied by equanimity, with a form as its object—at that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, equanimity, one-pointedness of mind, the mind-faculty, the equanimity-faculty, the life-faculty; or whatever other dependently arisen, immaterial phenomena are present at that time—these phenomena are indeterminate.

432. කතමො [Pg.105] තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

432. What at that time is contact? Whatever at that time is contact, touching, impingement, the state of having impinged—this at that time is contact.

433. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාචක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති.

433. What at that time is feeling? Whatever at that time is a mental state born of contact with the eye-consciousness-element appropriate to that, which is neither agreeable nor disagreeable; a feeling of neither-pain-nor-pleasure born of mental contact; a feeling of neither-pain-nor-pleasure born of mental contact—this at that time is feeling.

434. කතමා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාචක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති.

434. What at that time is perception? Whatever at that time is perception, perceiving, the state of having perceived, born of contact with the eye-consciousness-element appropriate to that—this at that time is perception.

435. කතමා තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාචක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති.

435. What at that time is volition? Whatever at that time is volition, intending, the state of having intended, born of contact with the eye-consciousness element appropriate to that—this at that time is volition.

436. කතමං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාචක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.

436. What at that time is mind? Whatever at that time is mind, intellect, mentation, heart, the pure, mind, mind-base, mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the eye-consciousness element appropriate to that—this at that time is mind.

437. කතමා තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති.

437. What at that time is equanimity? Whatever at that time is a mental state that is neither agreeable nor disagreeable, a felt experience of neither-pain-nor-pleasure born of mental contact, the feeling that is neither-pain-nor-pleasure born of mental contact—this at that time is equanimity.

438. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

438. What at that time is one-pointedness of mind? Whatever at that time is the steadiness of mind—this at that time is one-pointedness of mind.

439. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාචක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

439. What at that time is the mind-faculty? Whatever at that time is mind, intellect, mentation, heart, the pure, mind, mind-base, mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the eye-consciousness element appropriate to that—this at that time is the mind-faculty.

440. කතමං [Pg.106] තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති.

440. What at that time is the equanimity-faculty? Whatever at that time is a mental state that is neither agreeable nor disagreeable, a felt experience of neither-pain-nor-pleasure born of mental contact, the feeling that is neither-pain-nor-pleasure born of mental contact—this at that time is the equanimity-faculty.

441. කතමං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති? යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

441. What at that time is the life-faculty? Whatever is the life, duration, sustenance, maintenance, functioning, continuation, preservation, vitality, the life-faculty of those formless phenomena at that time—this at that time is the life-faculty. And whatever other dependently arisen, formless phenomena are present at that time—these phenomena are indeterminate.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, තීණින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two bases, two elements, three nutriments, three faculties, one contact… and so on… one eye-consciousness element, one mind-object base, one mind-object element; and whatever other dependently arisen, formless phenomena are present at that time—these phenomena are indeterminate… and so on.

442. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා චිත්තස්සෙකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

442. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, one-pointedness of mind, the life-faculty; and whatever other dependently arisen, formless phenomena are present at that time, setting aside the aggregate of feeling, setting aside the aggregate of perception, setting aside the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations… and so on… these phenomena are indeterminate.

443. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකං සොතවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං සද්දාරම්මණං…පෙ… ඝානවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං ගන්ධාරම්මණං…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං රසාරම්මණං…පෙ… කායවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති සුඛසහගතං ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සුඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

443. Which phenomena are indeterminate? At the time when, due to the performance and accumulation of wholesome kamma in the sense-sphere, resultant ear-consciousness arises, accompanied by equanimity, with sound as its object… and so on… nose-consciousness arises, accompanied by equanimity, with odor as its object… and so on… tongue-consciousness arises, accompanied by equanimity, with taste as its object… and so on… body-consciousness arises, accompanied by pleasure, with a tangible object as its object; at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is pleasure, there is one-pointedness of mind, there is the mind-faculty, there is the pleasure-faculty, there is the life-faculty; and whatever other dependently arisen, formless phenomena are present at that time—these phenomena are indeterminate.

444. කතමො [Pg.107] තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

444. What at that time is contact? Whatever at that time is contact, touching, thorough touching, the state of having been thoroughly touched—this at that time is contact.

445. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාකායවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං කායිකං සාතං කායිකං සුඛං කායසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං කායසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති.

445. What at that time is feeling? Whatever at that time, born of contact with the body-consciousness-element appropriate to that, is bodily agreeableness, bodily pleasure, an agreeable and pleasant experience born of bodily contact, an agreeable and pleasant feeling born of bodily contact—this at that time is feeling.

446. කතමා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාකායවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති.

446. What at that time is perception? Whatever at that time, born of contact with the body-consciousness-element appropriate to that perception, is perception, the act of perceiving, and the state of having perceived—this at that time is perception.

447. කතමා තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාකායවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති.

447. What at that time is volition? Whatever at that time, born of contact with the body-consciousness-element appropriate to that volition, is volition, the act of intending, and the state of having intended—this at that time is volition.

448. කතමං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාකායවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.

448. What at that time is mind? Whatever at that time is mind, intellect, mentation, heart, the pure, mind, mind-base, mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the body-consciousness-element appropriate to that—this at that time is mind.

449. කතමං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති? යං තස්මිං සමයෙ කායිකං සාතං කායිකං සුඛං කායසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං කායසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති.

449. What at that time is pleasure? Whatever at that time is bodily agreeableness, bodily pleasure, an agreeable and pleasant experience born of bodily contact, an agreeable and pleasant feeling born of bodily contact—this at that time is pleasure.

450. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

450. What at that time is one-pointedness of mind? Whatever at that time is the steadiness of mind—this at that time is one-pointedness of mind.

451. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාකායවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

451. What at that time is the mind-faculty? Whatever at that time is mind, intellect, mentation, heart, the pure, mind, mind-base, mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the body-consciousness-element appropriate to that—this at that time is the mind-faculty.

452. කතමං [Pg.108] තස්මිං සමයෙ සුඛින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ කායිකං සාතං කායිකං සුඛං කායසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං කායසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සුඛින්ද්‍රියං හොති.

452. What at that time is the pleasure-faculty? Whatever at that time is bodily agreeableness, bodily pleasure, an agreeable and pleasant experience born of bodily contact, an agreeable and pleasant feeling born of bodily contact—this at that time is the pleasure-faculty.

453. කතමං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති? යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

453. What at that time is the life-faculty? Whatever is the life, duration, sustenance, maintenance, functioning, continuation, preservation, vitality, the life-faculty of those formless phenomena—this at that time is the life-faculty. And whatever other dependently arisen, formless phenomena are present at that time—these phenomena are indeterminate.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, තීණින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා කායවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two bases, two elements, three nutriments, three faculties, one contact… one body-consciousness element, one mind-object base, one mind-object element; and whatever other dependently arisen, formless phenomena are present at that time—these phenomena are indeterminate…

454. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා චිත්තස්සෙකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

454. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, one-pointedness of mind, the life-faculty; and whatever other dependently arisen, formless phenomena are present at that time, apart from the aggregate of feeling, apart from the aggregate of perception, apart from the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations… These phenomena are indeterminate.

කුසලවිපාකානි පඤ්චවිඤ්ඤාණානි.

The five wholesome-resultant consciousnesses.

කුසලවිපාකමනොධාතු

The wholesome-resultant mind-element.

455. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකා මනොධාතු උප්පන්නා හොති උපෙක්ඛාසහගතා රූපාරම්මණා වා…පෙ… ඵොට්ඨබ්බාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති[Pg.109], උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

455. Which phenomena are indeterminate? At the time when the resultant mind-element, accompanied by equanimity, has arisen due to the performance and accumulation of sense-sphere wholesome kamma, with a form as its object… or a tangible as its object, or whatever it takes as its object—at that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, applied thought, sustained thought, equanimity, one-pointedness of mind, the faculty of mind, the faculty of equanimity, the faculty of life; and whatever other formless phenomena, dependently arisen, are present at that time—these phenomena are indeterminate.

456. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

456. What at that time is contact? Whatever at that time is contact, touching, impingement, the state of having impinged—this at that time is contact.

457. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති.

457. What at that time is feeling? Whatever at that time is the mental state born of contact with that appropriate mind-element, which is neither pleasant nor unpleasant; the feeling born of mind-contact that is neither painful nor pleasant; the feeling that is neither painful nor pleasant, born of mind-contact—this at that time is feeling.

458. කතමා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති.

458. What at that time is perception? Whatever at that time is perception born of contact with that appropriate mind-element, perceiving, the state of having perceived—this at that time is perception.

459. කතමා තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති.

459. What at that time is volition? Whatever at that time is volition born of contact with that appropriate mind-element, intending, the state of having intended—this at that time is volition.

460. කතමං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.

460. What at that time is mind? Whatever at that time is mind, mind, mentality, heart, the pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness-aggregate, that appropriate mind-element—this at that time is mind.

461. කතමො තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා – අයං තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති.

461. What at that time is applied thought? Whatever at that time is thinking, applied thought, intention, application, full application, the directing of the mind—this at that time is applied thought.

462. කතමො තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චාරො විචාරො අනුවිචාරො උපවිචාරො චිත්තස්ස අනුසන්ධානතා අනුපෙක්ඛනතා – අයං තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති.

462. What at that time is sustained thought? Whatever at that time is pondering, sustained thought, repeated pondering, close pondering, the mind's continued application, its sustained observation—this at that time is sustained thought.

463. කතමා [Pg.110] තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති.

463. What at that time is equanimity? Whatever at that time is the mental state that is neither pleasant nor unpleasant; the feeling born of mind-contact that is neither painful nor pleasant; the feeling that is neither painful nor pleasant, born of mind-contact—this at that time is equanimity.

464. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

464. What at that time is one-pointedness of mind? Whatever at that time is the stability of mind—this at that time is one-pointedness of mind.

465. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

465. What at that time is the faculty of mind? Whatever at that time is consciousness, mind, mentality, heart, the pure mind, the mind-base, the faculty of mind, consciousness, the consciousness-aggregate, and the mind-element born of that—this at that time is the faculty of mind.

466. කතමං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති.

466. What at that time is the faculty of equanimity? Whatever at that time is the mental state that is neither agreeable nor disagreeable, the feeling born of mind-contact that is neither painful nor pleasant, the feeling of neither pain nor pleasure born of mind-contact—this at that time is the faculty of equanimity.

467. කතමං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති? යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

467. What at that time is the faculty of life? Whatever is the life, duration, sustenance, maintenance, activity, continuance, preservation, vitality, the faculty of life of those immaterial phenomena—this at that time is the faculty of life. Furthermore, whatever other dependently arisen immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, තීණින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා මනොධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two bases, two elements, three nutriments, three faculties, one contact... one mind-element, one mental-object base, one mental-object element. Furthermore, whatever other dependently arisen immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate...

468. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං [Pg.111] ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

468. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, applied thought, sustained thought, one-pointedness of mind, the faculty of life. Furthermore, whatever other dependently arisen immaterial phenomena exist at that time, excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations... These phenomena are indeterminate.

කුසලවිපාකා මනොධාතු.

Wholesome-resultant mind-element.

කුසලවිපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතුසොමනස්සසහගතා

Wholesome-resultant mind-consciousness-element accompanied by joy.

469. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු උප්පන්නා හොති සොමනස්සසහගතා රූපාරම්මණා වා…පෙ… ධම්මාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

469. Which dhammas are indeterminate? When, on account of wholesome sense-sphere kamma having been done and accumulated, a resultant mind-consciousness-element has arisen, accompanied by gladness, having a form-object... or... a dhamma-object, or whatever it may be, as its object—at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is initial application, there is sustained application, there is rapture, there is pleasure, there is one-pointedness of consciousness, there is the mind faculty, there is the faculty of gladness, there is the life faculty; and whatever other dependently arisen, formless dhammas are present at that time—these dhammas are indeterminate.

470. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

470. What at that time is contact? Whatever at that time is contact, a touching, a thorough touching, the state of having thoroughly touched—this at that time is contact.

471. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති.

471. What at that time is feeling? Whatever at that time is the mental agreeableness, the mental pleasure born of contact with that mind-consciousness-element; the experiencing of what is agreeable and pleasant born of mind-contact; the agreeable, pleasant feeling born of mind-contact—this at that time is feeling.

472. කතමා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති.

472. What at that time is perception? Whatever at that time, born of contact with that mind-consciousness-element, is perception, a perceiving, the state of having perceived—this at that time is perception.

473. කතමා තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති. යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති.

473. What at that time is volition? Whatever at that time, born of contact with that mind-consciousness-element, is volition, a thorough intending, the state of having intended—this at that time is volition.

474. කතමං [Pg.112] තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.

474. What at that time is consciousness? Whatever at that time is consciousness, mind, mentality, the heart, that which is pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness-aggregate, that appropriate mind-consciousness-element—this at that time is consciousness.

475. කතමො තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා – අයං තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති.

475. What at that time is initial application? Whatever at that time is reasoning, initial application, conception, application, thorough application, the directing of the mind onto an object—this at that time is initial application.

476. කතමො තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චාරො විචාරො අනුවිචාරො උපවිචාරො චිත්තස්ස අනුසන්ධානතා අනුපෙක්ඛනතා – අයං තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති.

476. What at that time is sustained application? Whatever at that time is examination, sustained application, repeated examination, close examination, the mind's sustained connection, sustained inspection—this at that time is sustained application.

477. කතමා තස්මිං සමයෙ පීති හොති? යා තස්මිං සමයෙ පීති පාමොජ්ජං ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්‍යං අත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං තස්මිං සමයෙ පීති හොති.

477. What at that time is joy? Whatever at that time is joy, delight, gladness, exultation, mirth, glee, satisfaction, elation, and mental cheerfulness—this at that time is joy.

478. කතමං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති.

478. What at that time is happiness? Whatever at that time is mental pleasantness, mental happiness, the pleasant and happy feeling born of mind-contact, the pleasant and happy feeling born of mind-contact—this at that time is happiness.

479. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

479. What at that time is one-pointedness of mind? Whatever at that time is the stability of mind—this at that time is one-pointedness of mind.

480. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

480. What at that time is the faculty of mind? Whatever at that time is mind, intellect, mentality, heart, that which is pure, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness aggregate, the appropriate mind-consciousness-element—this at that time is the faculty of mind.

481. කතමං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති.

481. What at that time is the faculty of gladness? Whatever at that time is mental pleasantness, mental happiness, the pleasant and happy feeling born of mind-contact, the pleasant and happy feeling born of mind-contact—this at that time is the faculty of gladness.

482. කතමං [Pg.113] තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති? යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

482. What at that time is the faculty of life? Whatever at that time is the life, duration, sustenance, support, maintenance, continuity, preservation, vitality, the life-faculty of those immaterial phenomena—this at that time is the faculty of life. And whatever other dependently arisen immaterial phenomena are present at that time—these phenomena are indeterminate.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, තීණින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, three faculties, one contact... one mind-consciousness element, one phenomenon-base, one phenomenon-element; and whatever other dependently arisen immaterial phenomena are present at that time—these phenomena are indeterminate.

483. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

483. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, initial application, sustained application, joy, one-pointedness of mind, the life-faculty; and whatever other dependently arisen immaterial phenomena are present at that time, excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations... these phenomena are indeterminate.

කුසලවිපාකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු සොමනස්සසහගතා.

Wholesome-resultant mind-consciousness element accompanied by joy.

කුසලවිපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතුඋපෙක්ඛාසහගතා

Wholesome-resultant mind-consciousness element accompanied by equanimity.

484. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු උප්පන්නා හොති උපෙක්ඛාසහගතා රූපාරම්මණා වා…පෙ… ධම්මාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

484. Which phenomena are indeterminate? At the time when, as a result of wholesome kamma pertaining to the sense-sphere that has been performed and accumulated, a resultant mind-consciousness element arises accompanied by equanimity—whether with a form as object, or... or with a mental phenomenon as object, or with whatever object—at that time there is contact, feeling, perception, volition, mind, initial application, sustained application, equanimity, one-pointedness of mind, the mind faculty, the equanimity faculty, the life faculty; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate.

485. කතමො [Pg.114] තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

485. What at that time is contact? Whatever contact, touching, impinging, the state of having impinged there is at that time—this is contact at that time.

486. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති.

486. What, at that time, is feeling? Whatever, at that time, is the mental state born of contact with the appropriate mind-consciousness-element, which is neither pleasant nor unpleasant; the feeling born of mental contact which is neither painful nor pleasant; the sensation born of mental contact which is neither painful nor pleasant—this, at that time, is feeling.

487. කතමා තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සඤ්ජානනා සඤ්ජානිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ සඤ්ඤා හොති.

487. What, at that time, is perception? Whatever perception at that time, born of contact with the appropriate mind-consciousness-element—perceiving, the state of having perceived—this, at that time, is perception.

488. කතමා තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති? යා තස්මිං සමයෙ තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා සඤ්චෙතනා චෙතයිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ චෙතනා හොති.

488. What, at that time, is volition? Whatever volition at that time, born of contact with the appropriate mind-consciousness-element—intending, the state of having intended—this, at that time, is volition.

489. කතමං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.

489. What, at that time, is mind? Whatever, at that time, is mind, intellect, mentality, heart, the pure, mind, the mind-base, the mind-faculty, consciousness, the consciousness-aggregate, the appropriate mind-consciousness-element—this, at that time, is mind.

490. කතමො තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති? යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා – අයං තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති.

490. What is applied thought at that time? Whatever at that time is thinking, applied thought, conception, fixation, full fixation, the directing of the mind—this is applied thought at that time.

491. කතමො තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති? යො තස්මිං සමයෙ චාරො විචාරො අනුවිචාරො උපවිචාරො චිත්තස්ස අනුසන්ධානතා අනුපෙක්ඛනතා – අයං තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති.

491. What is sustained thought at that time? Whatever at that time is examination, sustained thought, re-examination, thorough examination, continuity of mind, repeated consideration—this is sustained thought at that time.

492. කතමා තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛා හොති.

492. What, at that time, is equanimity? Whatever, at that time, is the mental state born of contact with the appropriate mind-consciousness-element, which is neither pleasant nor unpleasant; the feeling born of mental contact which is neither painful nor pleasant; the sensation born of mental contact which is neither painful nor pleasant—this, at that time, is equanimity.

493. කතමා [Pg.115] තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

493. What, at that time, is one-pointedness of mind? Whatever at that time is the steadiness of mind—this, at that time, is one-pointedness of mind.

494. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්‍රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්‍රියං හොති.

494. What at that time is the faculty of mind? That which at that time is mind, intellect, consciousness, heart, the pure, mind, the mind-basis, the mind-faculty, consciousness, the aggregate of consciousness, the mind-consciousness element corresponding to that—this at that time is the faculty of mind.

495. කතමං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං නෙව සාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති.

495. What at that time is the faculty of equanimity? Whatever at that time is a mental state that is neither pleasant nor unpleasant; a feeling born of mental contact that is neither painful nor pleasant; a sensation born of mental contact that is neither painful nor pleasant—this at that time is the faculty of equanimity.

496. කතමං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති? යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

496. What at that time is the life faculty? That which is the life, duration, sustenance, support, maintenance, continuation, preservation, the life faculty of those immaterial states—this at that time is the life faculty. Furthermore, whatever other immaterial, dependently arisen states exist at that time—these states are indeterminate.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, තීණින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, three faculties, one contact [...] one mind-consciousness element, one mental-phenomenon base, one mental-phenomenon element; furthermore, whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate [...].

497. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

497. What at that time is the aggregate of mental formations? Contact, volition, applied thought, examination, one-pointedness of mind, the life faculty; furthermore, whatever other dependently arisen, immaterial phenomena there are at that time, excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations [...]. These phenomena are indeterminate.

කුසලවිපාකා උපෙක්ඛාසහගතා මනොවිඤ්ඤාණධාතු.

The wholesome-resultant mind-consciousness element accompanied by equanimity.

අට්ඨමහාවිපාකා

The Eight Great Resultants

498. කතමෙ [Pg.116] ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ කාමාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු උප්පන්නා හොති සොමනස්සසහගතා ඤාණසම්පයුත්තා…පෙ… සොමනස්සසහගතා ඤාණසම්පයුත්තා සසඞ්ඛාරෙන…පෙ… සොමනස්සසහගතා ඤාණවිප්පයුත්තා…පෙ… සොමනස්සසහගතා ඤාණවිප්පයුත්තා සසඞ්ඛාරෙන…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතා ඤාණසම්පයුත්තා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතා ඤාණසම්පයුත්තා සසඞ්ඛාරෙන…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතා ඤාණවිප්පයුත්තා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතා ඤාණවිප්පයුත්තා සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණා වා…පෙ… ධම්මාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති …පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ… අලොභො අබ්‍යාකතමූලං…පෙ… අදොසො අබ්‍යාකතමූලං…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

498. Which states are indeterminate? At the time when, as a result of wholesome kamma pertaining to the sense sphere having been done and accumulated, the resultant mind-consciousness element arises, accompanied by joy, associated with knowledge...pe... accompanied by joy, associated with knowledge, with prompting...pe... accompanied by joy, dissociated from knowledge...pe... accompanied by joy, dissociated from knowledge, with prompting...pe... accompanied by equanimity, associated with knowledge...pe... accompanied by equanimity, associated with knowledge, with prompting...pe... accompanied by equanimity, dissociated from knowledge...pe... accompanied by equanimity, dissociated from knowledge, with prompting, having as object a form...pe... or a mental phenomenon, or whatever else it may take up; at that time there is contact...pe... there is non-distraction...pe... These states are indeterminate...pe... Non-greed is an indeterminate root...pe... Non-hatred is an indeterminate root...pe... These states are indeterminate.

අට්ඨමහාවිපාකා.

The Eight Great Resultants.

රූපාවචරවිපාකා

Form-Sphere Resultants

499. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව රූපාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

499. Which states are indeterminate? At the time when one develops the path for rebirth in the form sphere, secluded from sensual pleasures...pe... one enters and dwells in the first jhāna with the earth kasiṇa; at that time there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are wholesome. As a result of that same wholesome kamma pertaining to the form sphere, because it has been done and accumulated, one enters and dwells in the resultant first jhāna, secluded from sensual pleasures...pe... with the earth kasiṇa; at that time there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are indeterminate.

500. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ රූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව රූපාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං [Pg.117] සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

500. Which states are indeterminate? At the time when one develops the path for rebirth in the form-sphere, with the stilling of initial and sustained application of thought...pe... one attains and abides in the second jhāna...pe... the third jhāna...pe... the fourth jhāna...pe... the first jhāna...pe... the fifth jhāna with the earth kasiṇa as its object; at that time, there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are wholesome. Because that same wholesome kamma of the form-sphere has been done and accumulated, as its resultant, with the abandoning of pleasure...pe... one attains and abides in the fifth jhāna with the earth kasiṇa as its object; at that time, there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are indeterminate.

රූපාවචරවිපාකා.

The resultant consciousnesses of the form-sphere.

අරූපාවචරවිපාකා

The resultant formless-sphere consciousnesses.

501. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව අරූපාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකං සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

501. Which states are indeterminate? At the time when one develops the path for rebirth in the formless-sphere, by completely transcending perceptions of form, by the cessation of perceptions of resistance, by non-attention to perceptions of diversity, one attains and abides in the fourth jhāna accompanied by the perception of the sphere of infinite space, with the abandoning of pleasure...pe...; at that time, there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are wholesome. Because that same wholesome kamma of the formless-sphere has been done and accumulated, as its resultant, by completely transcending perceptions of form, by the cessation of perceptions of resistance, by non-attention to perceptions of diversity, one attains and abides in the fourth jhāna accompanied by the perception of the sphere of infinite space, with the abandoning of pleasure...pe...; at that time, there is contact...pe... there is non-distraction...pe... these states are indeterminate.

502. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව අරූපාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකං සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

502. Which states are indeterminate? When one develops the path for rebirth in the formless realm, having entirely transcended the base of infinite space, and by the abandoning of pleasure… and so on… one attains and dwells in the fourth jhāna that is accompanied by the perception of the base of infinite consciousness. At that time, there is contact… and so on… there is non-distraction… and so on… these states are wholesome. Because that same wholesome kamma pertaining to the formless realm has been performed and has been accumulated, as its result, having entirely transcended the base of infinite space, and by the abandoning of pleasure… and so on… one attains and dwells in the fourth jhāna that is accompanied by the perception of the base of infinite consciousness. At that time, there is contact… and so on… there is non-distraction… and so on… these states are indeterminate.

503. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව අරූපාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකං [Pg.118] සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

503. Which states are indeterminate? When one develops the path for rebirth in the formless realm, having entirely transcended the base of infinite consciousness, and by the abandoning of pleasure… and so on… one attains and dwells in the fourth jhāna that is accompanied by the perception of the base of nothingness. At that time, there is contact… and so on… there is non-distraction… and so on… these states are wholesome. Because that same wholesome kamma pertaining to the formless realm has been performed and has been accumulated, as its result, having entirely transcended the base of infinite consciousness, and by the abandoning of pleasure… and so on… one attains and dwells in the fourth jhāna that is accompanied by the perception of the base of nothingness. At that time, there is contact… and so on… there is non-distraction… and so on… these states are indeterminate.

504. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අරූපූපපත්තියා මග්ගං භාවෙති සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව අරූපාවචරස්ස කුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකං සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

504. Which states are indeterminate? At the time when one develops the path for rebirth in the formless realm, having entirely transcended the base of nothingness, accompanied by the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception, and by the abandoning of pleasure…pe… one attains and dwells in the fourth jhāna. At that time, there is contact…pe… there is non-distraction…pe… these states are wholesome. Due to that same wholesome formless-sphere kamma having been performed and accumulated, as its result, having entirely transcended the base of nothingness, accompanied by the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception, and by the abandoning of pleasure…pe… one attains and dwells in the fourth jhāna. At that time, there is contact…pe… there is non-distraction…pe… these states are indeterminate.

අරූපාවචරවිපාකා.

The formless-sphere resultants are concluded.

ලොකුත්තරවිපාක-පඨමමග්ගවිපාකා

The supramundane resultants—the resultant of the first path.

සුද්ධිකපටිපදා

The simple practice.

505. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

505. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is leading out, that proceeds to non-accumulation, for the abandoning of views, for the attainment of the first stage, being secluded from sensual pleasures…pe… one attains and dwells in the first jhāna, which is of painful practice and slow direct knowledge. At that time, there is contact…pe… there is non-distraction…pe… these states are wholesome. Due to that same supramundane wholesome jhāna having been performed and developed, as its result, being secluded from sensual pleasures…pe… one attains and dwells in the first jhāna, which is of painful practice, slow direct knowledge, and is emptiness. At that time, there is contact…pe… there is the faculty of final knowledge…pe… there is non-distraction…pe… these states are indeterminate.

506. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා [Pg.119] කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

506. Which states are indeterminate? At the time when one cultivates the supramundane jhāna that is leading to deliverance and to the non-accumulation [of kamma], for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—being quite secluded from sensual pleasures... one enters upon and abides in the first jhāna with painful practice and slow direct knowledge. At that time there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome. As the result of that same supramundane wholesome jhāna which has been performed and cultivated, one—being quite secluded from sensual pleasures...—enters upon and abides in the resultant first jhāna with painful practice and slow direct knowledge, the signless. At that time there is contact... there is the faculty of final knowledge... there is non-distraction... These states are indeterminate.

507. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

507. Which states are indeterminate? At the time when one cultivates the supramundane jhāna that is leading to deliverance and to the non-accumulation [of kamma], for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—being quite secluded from sensual pleasures... one enters upon and abides in the first jhāna with painful practice and slow direct knowledge. At that time there is contact... there is non-distraction... These states are wholesome. As the result of that same supramundane wholesome jhāna which has been performed and cultivated, one—being quite secluded from sensual pleasures...—enters upon and abides in the resultant first jhāna with painful practice and slow direct knowledge, the desireless. At that time there is contact... there is the faculty of final knowledge... there is non-distraction... These states are indeterminate.

508. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

508. Which states are indeterminate? At the time when one cultivates the supramundane jhāna that leads to deliverance, that proceeds to the destruction of rebirth, for the abandoning of wrong views and states similar to wrong views, for the attainment of the first plane; with the stilling of applied and sustained thought... and so on... one enters and abides in the second jhāna... and so on... the third jhāna... and so on... the fourth jhāna... and so on... the first jhāna... and so on... one enters and abides in the fifth jhāna, which has painful practice and slow direct knowledge—this is wholesome... and so on... having painful practice and slow direct knowledge, termed 'emptiness'—this is the resultant... and so on... having painful practice and slow direct knowledge—this is wholesome... and so on... having painful practice and slow direct knowledge, termed 'the signless'—this is the resultant... and so on... having painful practice and slow direct knowledge—this is wholesome... and so on... having painful practice and slow direct knowledge, termed 'the desireless'—this is the resultant. At that time there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are indeterminate.

509. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අනිමිත්තන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං [Pg.120] ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

509. Which states are indeterminate? At the time when one cultivates the supramundane jhāna that leads to deliverance, that proceeds to the destruction of rebirth, for the abandoning of wrong views and states similar to wrong views, for the attainment of the first plane; being secluded from sensual pleasures... and so on... one enters and abides in the first jhāna, which has painful practice and quick direct knowledge... and so on... pleasant practice and slow direct knowledge... and so on... pleasant practice and quick direct knowledge... and so on... the second jhāna... and so on... the third jhāna... and so on... the fourth jhāna... and so on... the first jhāna... and so on... one enters and abides in the fifth jhāna, which has pleasant practice and quick direct knowledge—this is wholesome... and so on... having pleasant practice and quick direct knowledge, termed 'emptiness'—this is the resultant... and so on... having pleasant practice and quick direct knowledge—this is wholesome... and so on... having pleasant practice and quick direct knowledge, termed 'the signless'—this is the resultant... and so on... having pleasant practice and quick direct knowledge—this is wholesome... and so on... having pleasant practice and quick direct knowledge, termed 'the desireless'—this is the resultant. At that time there is contact... and so on... there is non-distraction... and so on... These states are indeterminate.

සුද්ධිකපටිපදා.

The Section on the Path Only.

සුද්ධිකසුඤ්ඤතං

The Section on Emptiness Only.

510. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

510. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, that leads to the cessation of accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—being secluded from sensual pleasures… one enters and abides in the first jhāna, which is voidness. At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome. By reason of that very supramundane wholesome jhāna having been performed and developed, one enters and abides in the resultant first jhāna, which is voidness, being secluded from sensual pleasures… At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are indeterminate.

511. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අනිමිත්තං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

511. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, that leads to the cessation of accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—being secluded from sensual pleasures… one enters and abides in the first jhāna, which is voidness. At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome. By reason of that very supramundane wholesome jhāna having been performed and developed, one enters and abides in the resultant first jhāna, which is signless, being secluded from sensual pleasures… At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are indeterminate.

512. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

512. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, that leads to the cessation of accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—being secluded from sensual pleasures… one enters and abides in the first jhāna, which is voidness. At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome. By reason of that very supramundane wholesome jhāna having been performed and developed, one enters and abides in the resultant first jhāna, which is aimless, being secluded from sensual pleasures… At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are indeterminate.

513. කතමෙ [Pg.121] ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතන්ති කුසලං…පෙ… සුඤ්ඤතන්ති විපාකො…පෙ… සුඤ්ඤතන්ති කුසලං…පෙ… අනිමිත්තන්ති විපාකො…පෙ… සුඤ්ඤතන්ති කුසලං…පෙ… අප්පණිහිතන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

513. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads out, that leads to the cessation of accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first ground—with the stilling of thought-conception and discursive thinking… the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… having attained and abided in the fifth jhāna called ‘voidness’, this is wholesome… called ‘voidness’, this is resultant… called ‘voidness’, this is wholesome… called ‘signless’, this is resultant… called ‘voidness’, this is wholesome… called ‘desireless’, this is resultant. At that time, there is contact… there is non-distraction… these states are indeterminate.

සුද්ධිකසුඤ්ඤතං.

Simple Voidness.

සුඤ්ඤතපටිපදා

The Practice of Voidness

514. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

514. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads out, that leads to the cessation of accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first ground—being quite secluded from sensual pleasures… one attains and abides in the first jhāna, which is of painful practice, slow direct knowledge, and called ‘void’. At that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, being quite secluded from sensual pleasures… one attains and abides in the resultant first jhāna, which is of painful practice, slow direct knowledge, and called ‘void’. At that time there is contact… there is non-distraction… these states are indeterminate.

515. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති …පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

515. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads out, leads to the waning away, for the abandoning of views, for the attainment of the first ground—quite secluded from sensual pleasures… one enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice and slow direct knowledge, and is voidness—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and dwells in the resultant first jhāna, which is of painful practice and slow direct knowledge, and is signless—quite secluded from sensual pleasures… at that time there is contact… there is non-distraction… these states are indeterminate.

516. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා [Pg.122] විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

516. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads out, leads to the waning away, for the abandoning of views, for the attainment of the first ground—quite secluded from sensual pleasures… one enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice and slow direct knowledge, and is voidness—at that time there is contact… there is non-distraction… these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and dwells in the resultant first jhāna, which is of painful practice and slow direct knowledge, and is desireless—quite secluded from sensual pleasures… at that time there is contact… there is non-distraction… these states are indeterminate.

517. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

517. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhana that leads out, that leads to the cessation of rebirth, for the abandoning of views, for the attainment of the first ground—with the stilling of thought and examination... the second jhana... the third jhana... the fourth jhana... the first jhana... having attained and abides in the fifth jhana, which is of painful practice with slow direct knowledge, associated with voidness—this is wholesome... of painful practice with slow direct knowledge, associated with voidness—this is resultant... of painful practice with slow direct knowledge, associated with voidness—this is wholesome... of painful practice with slow direct knowledge, associated with the signless—this is resultant... of painful practice with slow direct knowledge, associated with voidness—this is wholesome... of painful practice with slow direct knowledge, associated with the desireless—this is resultant. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

518. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං …පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අනිමිත්තන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

518. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhana that leads out, that leads to the cessation of rebirth, for the abandoning of views, for the attainment of the first ground—quite secluded from sensual pleasures... having attained and abides in the first jhana, which is of painful practice with quick direct knowledge, associated with voidness... of pleasant practice with slow direct knowledge, associated with voidness... of pleasant practice with quick direct knowledge, associated with voidness... the second jhana... the third jhana... the fourth jhana... the first jhana... having attained and abides in the fifth jhana, which is of pleasant practice with quick direct knowledge, associated with voidness—this is wholesome... of pleasant practice with quick direct knowledge, associated with voidness—this is resultant... of pleasant practice with quick direct knowledge, associated with voidness—this is wholesome... of pleasant practice with quick direct knowledge, associated with the signless—this is resultant... of pleasant practice with quick direct knowledge, associated with voidness—this is wholesome... of pleasant practice with quick direct knowledge, associated with the desireless—this is resultant. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

සුඤ්ඤතපටිපදා.

The Path of Emptiness.

සුද්ධිකඅප්පණිහිතං

The Simple Undirected.

519. කතමෙ [Pg.123] ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

519. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, conducive to non-accumulation, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is undirected—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been done and developed, one enters and dwells in the resultant first jhāna, which is undirected, quite secluded from sensual pleasures... at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

520. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අනිමිත්තං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

520. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, conducive to non-accumulation, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is undirected—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been done and developed, one enters and dwells in the resultant first jhāna, which is signless, quite secluded from sensual pleasures... at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

521. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

521. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, conducive to non-accumulation, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is undirected—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been done and developed, one enters and dwells in the resultant first jhāna, which is empty, quite secluded from sensual pleasures... at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

522. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතන්ති කුසලං…පෙ… අප්පණිහිතන්ති විපාකො…පෙ… අප්පණිහිතන්ති කුසලං…පෙ… [Pg.124] අනිමිත්තන්ති විපාකො…පෙ… අප්පණිහිතන්ති කුසලං…පෙ… සුඤ්ඤතන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

522. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, conducive to the dwindling away, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first stage; with the subsiding of initial and sustained thought...pe... having entered upon and abides in the second jhāna...pe... the third jhāna...pe... the fourth jhāna...pe... the first jhāna...pe... the fifth jhāna, which is undirected; this is wholesome...pe... the undirected; this is resultant...pe... the undirected; this is wholesome...pe... the signless; this is resultant...pe... the undirected; this is wholesome...pe... the empty; this is resultant. At that time, contact occurs...pe... non-distraction occurs...pe... these states are indeterminate.

සුද්ධිකඅප්පණිහිතං.

The Simple Undirected is concluded.

අප්පණිහිතපටිපදා

The way of the undirected.

523. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

523. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, conducive to the dwindling away, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures...pe… one enters and dwells in the first jhāna, which is painful practice, slow in direct knowledge, and undirected; at that time there is contact…pe… there is non-distraction…pe… these states are wholesome. As a result of that very supramundane wholesome jhāna having been performed and cultivated—quite secluded from sensual pleasures…pe… one enters and dwells in the resultant first jhāna, which is painful practice, slow in direct knowledge, and undirected; at that time there is contact…pe… there is non-distraction…pe… these states are indeterminate.

524. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

524. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, leading to the end of accumulation, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice and slow in direct knowledge, and is desireless—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been practiced and developed, one, quite secluded from sensual pleasures..., enters and dwells in its resultant first jhāna, which is of painful practice and slow in direct knowledge, and is signless. At that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

525. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස [Pg.125] ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

525. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, leading to the end of accumulation, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is of painful practice and slow in direct knowledge, and is desireless—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been practiced and developed, one, quite secluded from sensual pleasures..., enters and dwells in its resultant first jhāna, which is of painful practice and slow in direct knowledge, and is empty. At that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

526. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

526. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, conducive to dwindling away, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first stage; with the stilling of initial and sustained thought... one enters upon and abides in the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... the fifth jhāna. This is wholesome: of painful practice with slow direct knowledge, and undirected... This is the resultant: of painful practice with slow direct knowledge, and undirected... This is wholesome: of painful practice with slow direct knowledge, and undirected... This is the resultant: of painful practice with slow direct knowledge, and signless... This is wholesome: of painful practice with slow direct knowledge, and undirected... This is the resultant: of painful practice with slow direct knowledge, and empty. At that time, there is contact... there is non-distraction... These states are indeterminate.

527. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අනිමිත්තන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

527. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, conducive to the dwindling away of defilements, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which is painful practice with quick direct knowledge, undirected... or pleasant practice with slow direct knowledge, undirected... or pleasant practice with quick direct knowledge, undirected... or the second jhāna... or the third jhāna... or the fourth jhāna... or the first jhāna... or the fifth jhāna. The wholesome state is pleasant practice with quick direct knowledge, undirected... The resultant state is pleasant practice with quick direct knowledge, undirected... The wholesome state is pleasant practice with quick direct knowledge, undirected... The resultant state is pleasant practice with quick direct knowledge, signless... The wholesome state is pleasant practice with quick direct knowledge, undirected... The resultant state is pleasant practice with quick direct knowledge, empty. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

අප්පණිහිතපටිපදා.

The Section on the Undirected Practice.

වීසති මහානයා

Twenty Great Methods

528. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං මග්ගං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සතිපට්ඨානං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සම්මප්පධානං භාවෙති…පෙ… [Pg.126] ලොකුත්තරං ඉද්ධිපාදං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඉන්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං බලං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සච්චං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සමථං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ධම්මං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඛන්ධං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ආයතනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ධාතුං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ආහාරං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඵස්සං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං වෙදනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සඤ්ඤං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං චෙතනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං චිත්තං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති …පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං…පෙ… අනිමිත්තං …පෙ… අප්පණිහිතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

528. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane path…pe… develops the supramundane mind, which leads to liberation, is conducive to the destruction of rebirth-linking, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—being quite secluded from sensual pleasures…pe… one enters and dwells in the first jhāna, which has painful practice and slow direct knowledge. At that time, there is contact…pe… there is non-distraction…pe… These states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and dwells in the resultant first jhāna, which has painful practice and slow direct knowledge, being quite secluded from sensual pleasures…pe… which is void…pe… signless…pe… undirected. At that time, there is contact…pe… there is non-distraction…pe… These states are indeterminate.

වීසති මහානයා.

The twenty great methods are concluded.

ඡන්දාධිපතෙය්‍යසුද්ධිකපටිපදා

The mere path of practice with desire as sovereign.

529. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

529. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads out, is conducive to the cessation of rebirth, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures… one enters and abides in the first jhāna with painful practice and slow direct knowledge, with desire as the dominant factor—at that time, there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been done and has been developed, one enters and abides in the resultant first jhāna, quite secluded from sensual pleasures… with painful practice and slow direct knowledge, which is empty and has desire as the dominant factor—at that time, there is contact… there is non-distraction… These states are indeterminate.

530. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා [Pg.127] පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

530. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads out, is conducive to the cessation of rebirth, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures… one enters and abides in the first jhāna with painful practice and slow direct knowledge, with desire as the dominant factor—at that time, there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been done and has been developed, one enters and abides in the resultant first jhāna, quite secluded from sensual pleasures… with painful practice and slow direct knowledge, which is signless and has desire as the dominant factor—at that time, there is contact… there is non-distraction… These states are indeterminate.

531. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

531. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, conducive to the waning of defilements, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first ground—quite secluded from sensual pleasures… one enters and dwells in the first jhāna with painful practice, slow direct knowledge, and with desire as the dominant factor; at that time, there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and cultivated, one enters and dwells in the resultant first jhāna, quite secluded from sensual pleasures… with painful practice, slow direct knowledge, undirected, and with desire as the dominant factor; at that time, there is contact… there is non-distraction… These states are indeterminate.

532. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

532. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, conducive to the waning of defilements, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first ground—with the stilling of thought and examination… one enters and dwells in the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… the fifth jhāna with painful practice, slow direct knowledge, and with desire as the dominant factor; this is wholesome. … With painful practice, slow direct knowledge, empty, and with desire as the dominant factor; this is the resultant. … With painful practice, slow direct knowledge, and with desire as the dominant factor; this is wholesome. … With painful practice, slow direct knowledge, signless, and with desire as the dominant factor; this is the resultant. … With painful practice, slow direct knowledge, and with desire as the dominant factor; this is wholesome. … With painful practice, slow direct knowledge, undirected, and with desire as the dominant factor; this is the resultant. At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are indeterminate.

533. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං [Pg.128] ඛිප්පාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

533. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, conducive to the dismantling of renewed existence, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures… one enters and dwells in the first jhāna with painful practice and quick direct knowledge, with desire as the predominant factor… (and similarly for) pleasant practice and slow direct knowledge, with desire as the predominant factor… (and similarly for) pleasant practice and quick direct knowledge, with desire as the predominant factor… the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… one enters and dwells in the fifth jhāna with pleasant practice and quick direct knowledge, with desire as the predominant factor—this is wholesome… (And when it is) with pleasant practice and quick direct knowledge, empty, and with desire as the predominant factor—this is resultant… (And when it is) with pleasant practice and quick direct knowledge, with desire as the predominant factor—this is wholesome… (And when it is) with pleasant practice and quick direct knowledge, signless, and with desire as the predominant factor—this is resultant… (And when it is) with pleasant practice and quick direct knowledge, with desire as the predominant factor—this is wholesome… (And when it is) with pleasant practice and quick direct knowledge, undirected, and with desire as the predominant factor—this is resultant. At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are indeterminate.

ඡන්දාධිපතෙය්‍යසුද්ධිකපටිපදා.

The simple path with desire as the predominant factor.

ඡන්දාධිපතෙය්‍යසුද්ධිකසුඤ්ඤතා

Simple emptiness with desire as the predominant factor.

534. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

534. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads out [of saṃsāra], that leads to the cessation of rebirth, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, which is empty and has desire as its predominant principle—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and abides in its resultant, the first jhāna, which is empty and has desire as its predominant principle, quite secluded from sensual pleasures... at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

535. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

535. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads out [of saṃsāra], that leads to the cessation of rebirth, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, which is empty and has desire as its predominant principle—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and abides in its resultant, the first jhāna, which is signless and has desire as its predominant principle, quite secluded from sensual pleasures... at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

536. කතමෙ [Pg.129] ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

536. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, leading to the dwindling away, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, which is empty and with desire as the ruling principle; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and abides in the resultant first jhāna—quite secluded from sensual pleasures...—which is undirected and with desire as the ruling principle; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

537. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

537. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, leading to the dwindling away, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—with the subsiding of thought and examination... one enters and abides in the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the fifth jhāna. The state of emptiness with desire as its ruling principle is wholesome... the state of emptiness with desire as its ruling principle is resultant... the state of emptiness with desire as its ruling principle is wholesome... the state of the signless with desire as its ruling principle is resultant... the state of emptiness with desire as its ruling principle is wholesome... the state of the undirected with desire as its ruling principle is resultant. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

ඡන්දාධිපතෙය්‍යසුද්ධිකසුඤ්ඤතා.

The Section on Pure Emptiness with Desire as the Ruling Principle.

538. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

538. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, leading to the dwindling [of saṃsāra], for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, which is of painful practice with slow direct knowledge, is 'emptiness', and has desire as the predominant factor—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and abides in the resultant first jhāna—quite secluded from sensual pleasures... which is of painful practice with slow direct knowledge, is 'emptiness', and has desire as the predominant factor—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

539. කතමෙ [Pg.130] ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

539. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, leading to the dwindling [of saṃsāra], for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, which is of painful practice with slow direct knowledge, is 'emptiness', and has desire as the predominant factor—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and abides in the resultant first jhāna—quite secluded from sensual pleasures... which is of painful practice with slow direct knowledge, is 'signless', and has desire as the predominant factor—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

540. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

540. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is leading out, leading to non-accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, which is of painful practice and slow direct knowledge, is empty, and has desire as its predominant factor—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. As a result of that very supramundane wholesome jhāna having been done and developed, one enters and abides in the resultant first jhāna—quite secluded from sensual pleasures... which is of painful practice and slow direct knowledge, is undirected, and has desire as its predominant factor—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

541. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

541. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is leading out, leading to non-accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—with the stilling of initial and sustained thought... the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... one enters and abides in the fifth jhāna, which is of painful practice and slow direct knowledge, is empty, and has desire as its predominant factor—this is wholesome... which is of painful practice and slow direct knowledge, is empty, and has desire as its predominant factor—this is resultant... which is of painful practice and slow direct knowledge, is empty, and has desire as its predominant factor—this is wholesome... which is of painful practice and slow direct knowledge, is signless, and has desire as its predominant factor—this is resultant... which is of painful practice and slow direct knowledge, is empty, and has desire as its predominant factor—this is wholesome... which is of painful practice and slow direct knowledge, is undirected, and has desire as its predominant factor—this is resultant. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

542. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා [Pg.131] පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං …පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

542. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, leading to the end of accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, which is painful practice with quick direct knowledge, empty, and with desire as the ruling principle... or pleasant practice with slow direct knowledge, empty, and with desire as the ruling principle... or pleasant practice with quick direct knowledge, empty, and with desire as the ruling principle... or the second jhāna... or the third jhāna... or the fourth jhāna... or the first jhāna... or the fifth jhāna. One enters and abides in pleasant practice with quick direct knowledge, empty, and with desire as the ruling principle—this is wholesome... pleasant practice with quick direct knowledge, empty, and with desire as the ruling principle—this is resultant... pleasant practice with quick direct knowledge, empty, and with desire as the ruling principle—this is wholesome... pleasant practice with quick direct knowledge, signless, and with desire as the ruling principle—this is resultant... pleasant practice with quick direct knowledge, empty, and with desire as the ruling principle—this is wholesome... pleasant practice with quick direct knowledge, undirected, and with desire as the ruling principle—this is resultant. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

543. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

543. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is emancipating, leading to the end of accumulation, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, which is undirected and has desire as its ruling principle. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, as its result—quite secluded from sensual pleasures... one enters and abides in the first jhāna, which is undirected and has desire as its ruling principle. At that time, there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

544. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

544. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, is conducive to the dismantling of rebirth, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, undirected, with will as its dominant factor. At that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been practiced and developed, one enters and dwells in its resultant first jhāna, signless, with will as its dominant factor—quite secluded from sensual pleasures... At that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

545. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං [Pg.132] ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

545. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, is conducive to the dismantling of rebirth, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, undirected, with will as its dominant factor. At that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been practiced and developed, one enters and dwells in its resultant first jhāna, empty, with will as its dominant factor—quite secluded from sensual pleasures... At that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

546. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං …පෙ… අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

546. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is liberating, leading to the dismantling of the cycle of rebirth, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—with the subsiding of applied and sustained thought… the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… having attained and abides in the fifth jhāna, which is undirected and has will as its dominant factor. This is wholesome. … The resultant is undirected and has will as its dominant factor. … This is wholesome. … The resultant is signless and has will as its dominant factor. … This is wholesome. … The resultant is empty and has will as its dominant factor. At that time there is contact… there is non-distraction… these states are indeterminate.

547. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

547. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is liberating, leading to the dismantling of the cycle of rebirth, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one attains and abides in the first jhāna, of painful practice and slow direct knowledge, which is undirected and has will as its dominant factor—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been cultivated and developed, as its resultant—quite secluded from sensual pleasures... one attains and abides in the first jhāna, of painful practice and slow direct knowledge, which is undirected and has will as its dominant factor—at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

548. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං[Pg.133], තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

548. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, conducive to the undoing of the cycle of rebirths, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which has painful practice and slow direct knowledge, is desireless, and has will as its dominant factor; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and dwells in the resultant first jhāna—quite secluded from sensual pleasures... which has painful practice and slow direct knowledge, is signless, and has will as its dominant factor; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

549. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

549. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, conducive to the undoing of the cycle of rebirths, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first stage—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, which has painful practice and slow direct knowledge, is desireless, and has will as its dominant factor; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, one enters and dwells in the resultant first jhāna—quite secluded from sensual pleasures... which has painful practice and slow direct knowledge, is empty, and has will as its dominant factor; at that time there is contact... there is non-distraction... these states are indeterminate.

550. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

550. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads to liberation, leading to the dismantling of continued existence, for the abandonment of views, for the attainment of the first stage—with the subsiding of thought and examination… the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… the first jhāna… the fifth jhāna—having entered upon and abides in it, painful practice with slow direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor, is wholesome… painful practice with slow direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor, is resultant… painful practice with slow direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor, is wholesome… painful practice with slow direct knowledge, signless, with will as its dominant factor, is resultant… painful practice with slow direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor, is wholesome… painful practice with slow direct knowledge, empty, with will as its dominant factor, is resultant. At that time there is contact… there is non-distraction… these states are indeterminate.

551. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… සුඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං [Pg.134] ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අනිමිත්තං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති කුසලං…පෙ… සුඛපටිපදං ඛිප්පාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යන්ති විපාකො, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

551. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that leads out, is conducive to the dismantling of existence, for the abandonment of wrong views, for the attainment of the first plane—quite secluded from sensual pleasures... one enters and dwells in the first jhāna, with painful practice and quick direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor... or with pleasant practice and slow direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor... or with pleasant practice and quick direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor... or the second jhāna... or the third jhāna... or the fourth jhāna... or the first jhāna... or the fifth jhāna. Entering and dwelling in it with pleasant practice and quick direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor, is wholesome... or with pleasant practice and quick direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor, is resultant... or with pleasant practice and quick direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor, is wholesome... or with pleasant practice and quick direct knowledge, signless, with will as its dominant factor, is resultant... or with pleasant practice and quick direct knowledge, undirected, with will as its dominant factor, is wholesome... or with pleasant practice and quick direct knowledge, empty, with will as its dominant factor, is resultant. At that time there is contact... there is non-distraction... These states are indeterminate.

552. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං මග්ගං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සතිපට්ඨානං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සම්මප්පධානං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඉද්ධිපාදං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඉන්ද්‍රියං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං බලං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සච්චං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සමථං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ධම්මං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඛන්ධං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ආයතනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ධාතුං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ආහාරං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං ඵස්සං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං වෙදනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං සඤ්ඤං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං චෙතනං භාවෙති…පෙ… ලොකුත්තරං චිත්තං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං දිට්ඨිගතානං පහානාය පඨමාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං…පෙ… අනිමිත්තං…පෙ… අප්පණිහිතං ඡන්දාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීරියාධිපතෙය්‍යං…පෙ… චිත්තාධිපතෙය්‍යං…පෙ… වීමංසාධිපතෙය්‍යං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

552. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane path… develops the supramundane establishments of mindfulness… develops the supramundane right exertions… develops the supramundane bases of spiritual power… develops the supramundane faculty… develops the supramundane power… develops the supramundane factors of enlightenment… develops the supramundane truth… develops the supramundane serenity… develops the supramundane Dhamma… develops the supramundane aggregate… develops the supramundane sense base… develops the supramundane element… develops the supramundane nutriment… develops the supramundane contact… develops the supramundane feeling… develops the supramundane perception… develops the supramundane volition… develops the supramundane mind, which is emancipating, leading to the undoing of rebirth, for the abandoning of wrong views, for the attainment of the first plane; quite secluded from sensual pleasures… having attained and entered upon the first jhāna, one abides therein, which is a painful practice with sluggish direct knowledge, with desire as the dominant condition. At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are wholesome. Because that very supramundane wholesome jhāna has been performed and developed, as its result, one attains and abides in the first jhāna—quite secluded from sensual pleasures… which is a painful practice with sluggish direct knowledge, and is empty… signless… undirected, with desire as the dominant condition… with energy as the dominant condition… with mind as the dominant condition… with investigation as the dominant condition. At that time, there is contact… there is non-distraction… These states are indeterminate.

පඨමමග්ගවිපාකො.

The result of the first path.

දුතියාදිමග්ගවිපාකො

The result of the second and subsequent paths.

553. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ ලොකුත්තරං ඣානං භාවෙති නිය්‍යානිකං අපචයගාමිං කාමරාගබ්‍යාපාදානං [Pg.135] තනුභාවාය දුතියාය භූමියා පත්තියා…පෙ… කාමරා ගබ්‍යාපාදානං අනවසෙසප්පහානාය තතියාය භූමියා පත්තියා…පෙ… රූපරාගඅරූපරාගමානඋද්ධච්චඅවිජ්ජාය අනවසෙසප්පහානාය චතුත්ථාය භූමියා පත්තියා විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අඤ්ඤින්ද්‍රියං හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා කුසලා. තස්සෙව ලොකුත්තරස්ස කුසලස්ස ඣානස්ස කතත්තා භාවිතත්තා විපාකං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති දුක්ඛපටිපදං දන්ධාභිඤ්ඤං සුඤ්ඤතං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

553. Which states are indeterminate? At the time when one develops the supramundane jhāna that is leading out, tending to diminution, for the attenuation of sensual desire and ill will, for the attainment of the second stage… for the complete abandonment of sensual desire and ill will, for the attainment of the third stage… for the complete abandonment of craving for form, craving for the formless, conceit, agitation, and ignorance, for the attainment of the fourth stage; quite secluded from sensual pleasures… one enters and dwells in the first jhāna, which is a painful practice with sluggish direct knowledge. At that time, there is contact… there is the faculty of 'I shall come to know the unknown'… there is non-distraction… These states are wholesome. As a result of that very supramundane wholesome jhāna having been performed and developed, one enters and dwells in the resultant first jhāna, which is a painful practice with sluggish direct knowledge, associated with voidness; quite secluded from sensual pleasures… At that time, there is contact… there is the faculty of one who has finally known… there is non-distraction… Or whatever other immaterial, dependently arisen states exist at that time—these states are indeterminate.

554. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ….

554. What is contact at that time? Whatever at that time is contact, touching, thorough touching, the state of having touched—this is contact at that time...

555. කතමං තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං හොති? යා තෙසං අඤ්ඤාතාවීනං ධම්මානං අඤ්ඤා පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – ඉදං තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං හොති…පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

555. What at that time is the faculty of one who has finally known? Whatever, for those phenomena that have been finally known, is the knowing, wisdom, discernment, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, marking well, close marking, direct marking, sagacity, skillfulness, subtlety, lucidity, reflection, inquiry, profundity, penetrating wisdom, guidance, insight, clear comprehension, the goad; whatever is wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the brilliance of wisdom, the jewel of wisdom; whatever is non-delusion, investigation of phenomena, right view; the enlightenment factor of investigation of phenomena, a path factor, included in the path—this at that time is the faculty of one who has finally known... or whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate.

දුතියාදිමග්ගවිපාකො.

The fruition of the second path and so forth.

ලොකුත්තරවිපාකො.

The supramundane fruition is complete.

අකුසලවිපාකඅබ්‍යාකතං

The Indeterminate as Fruition of the Unwholesome

අකුසලවිපාකපඤ්චවිඤ්ඤාණානි

The five sense-consciousnesses that are the fruition of unwholesome kamma.

556. කතමෙ [Pg.136] ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අකුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං රූපාරම්මණං…පෙ… සොතවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං සද්දාරම්මණං…පෙ… ඝානවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං ගන්ධාරම්මණං …පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති උපෙක්ඛාසහගතං රසාරම්මණං…පෙ… කායවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති දුක්ඛසහගතං ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, දුක්ඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, දුක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

556. Which phenomena are indeterminate? At the time when, because unwholesome kamma has been done and accumulated, the resultant eye-consciousness arises, accompanied by equanimity, with a visible form as its object... the resultant ear-consciousness arises, accompanied by equanimity, with a sound as its object... the resultant nose-consciousness arises, accompanied by equanimity, with an odor as its object... the resultant tongue-consciousness arises, accompanied by equanimity, with a taste as its object... the resultant body-consciousness arises, accompanied by pain, with a tangible object as its object—at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is pain, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of mind, there is the faculty of pain, there is the faculty of life; or whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate.

557. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති.

557. What is contact at that time? Whatever at that time is contact, touching, thorough touching, the state of having been in thorough contact—this is contact at that time.

558. කතමා තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති? යං තස්මිං සමයෙ තජ්ජාකායවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජං කායිකං අසාතං කායිකං දුක්ඛං කායසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං කායසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා – අයං තස්මිං සමයෙ වෙදනා හොති…පෙ….

558. What is feeling at that time? Whatever at that time is the bodily unpleasantness, the bodily pain, born of contact associated with the corresponding body-consciousness element; the unpleasant, painful experience born of body-contact; the unpleasant, painful feeling born of body-contact—this is the feeling at that time… and so on….

559. කතමං තස්මිං සමයෙ දුක්ඛං හොති? යං තස්මිං සමයෙ කායිකං අසාතං කායිකං දුක්ඛං කායසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං කායසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ දුක්ඛං හොති…පෙ….

559. What is suffering at that time? Whatever at that time is bodily unpleasantness, bodily pain; the unpleasant, painful experience born of body-contact; the unpleasant, painful feeling born of body-contact—this is suffering at that time… and so on….

560. කතමං තස්මිං සමයෙ දුක්ඛින්ද්‍රියං හොති? යං තස්මිං සමයෙ කායිකං අසාතං කායිකං දුක්ඛං කායසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං කායසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා – ඉදං තස්මිං සමයෙ දුක්ඛින්ද්‍රියං හොති…පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

560. What is the faculty of pain at that time? Whatever at that time is bodily unpleasantness, bodily pain; the unpleasant, painful experience born of body-contact; the unpleasant, painful feeling born of body-contact—this is the faculty of pain at that time… and so on… And whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are indeterminate.

තස්මිං [Pg.137] ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, තීණින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා කායවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

Now, at that time, there are four aggregates, two bases, two elements, three nutriments, three faculties, one contact… and so on… one body-consciousness element, one mind-object base, one mind-object element; and whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—these states are indeterminate… and so on….

561. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා චිත්තස්සෙකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

561. What is the aggregate of formations at that time? Contact, volition, one-pointedness of mind, the life faculty; and whatever other dependently arisen, immaterial states exist at that time—excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this is the aggregate of formations at that time… and so on… These states are indeterminate.

අකුසලවිපාකපඤ්චවිඤ්ඤාණානි.

The five unwholesome-resultant consciousnesses.

අකුසලවිපාකමනොධාතු

The unwholesome-resultant mind-element.

562. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අකුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකා මනොධාතු උප්පන්නා හොති උපෙක්ඛාසහගතා රූපාරම්මණා වා…පෙ… ඵොට්ඨබ්බාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

562. Which phenomena are indeterminate? At such time as, due to the performance and accumulation of unwholesome kamma, a resultant mind-element arises accompanied by equanimity, having a form as object… or… a tangible object as object, or whatever it takes as object—at that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, initial application, sustained application, equanimity, one-pointedness of mind, the faculty of mind, the faculty of equanimity, the faculty of life; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate….

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, තීණින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා මනොධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, three faculties, one contact… one mind-element, one mental-object base, one mental-object element; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate….

563. කතමො [Pg.138] තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

563. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, initial application, sustained application, one-pointedness of mind, the faculty of life; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time, setting aside the aggregate of feeling, setting aside the aggregate of perception, setting aside the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations…. These phenomena are indeterminate.

අකුසලවිපාකා මනොධාතු.

The unwholesome-resultant mind-element.

අකුසලවිපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු

The unwholesome-resultant mind-consciousness-element.

564. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අකුසලස්ස කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා විපාකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු උප්පන්නා හොති උපෙක්ඛාසහගතා රූපාරම්මණා වා…පෙ… ධම්මාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

564. Which phenomena are indeterminate? At whatever time, on account of unwholesome kamma having been done and accumulated, a resultant mind-consciousness element arises, accompanied by equanimity, having a form as its object... or... a mental phenomenon as its object, or whatever it may be that it takes as its object—at that time there is contact, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness, there is initial application, there is sustained application, there is equanimity, there is one-pointedness of mind, there is the faculty of mind, there is the faculty of equanimity, there is the faculty of life; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate...

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, තීණින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, three faculties, one contact... one mind-consciousness element, one mental-object base, one mental-object element; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate...

565. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා [Pg.139] සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

565. What at that time is the aggregate of formations? There is contact, volition, initial application, sustained application, one-pointedness of mind, the faculty of life; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time, setting aside the aggregate of feeling, setting aside the aggregate of perception, setting aside the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations.... These phenomena are indeterminate.

අකුසලවිපාකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු.

The unwholesome-resultant mind-consciousness element.

විපාකා අබ්‍යාකතා.

The Resultant Indeterminate.

අහෙතුකකිරියාඅබ්‍යාකතං

The Rootless Functional Indeterminate.

කිරියාමනොධාතු

The Functional Mind-Element.

566. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ මනොධාතු උප්පන්නා හොති කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා උපෙක්ඛාසහගතා රූපාරම්මණා වා…පෙ… ඵොට්ඨබ්බාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

566. Which phenomena are indeterminate? At such time as the mind-element arises which is functional, neither wholesome nor unwholesome, nor a kamma-result, accompanied by equanimity, having a form as object… or… a tangible object as object, or whatever it takes as object—at that time there is contact, feeling, perception, volition, consciousness, initial application, sustained application, equanimity, one-pointedness of mind, the faculty of mind, the faculty of equanimity, the faculty of life; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate….

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, තීණින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා මනොධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, three faculties, one contact… one mind-element, one mental-object base, one mental-object element; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate….

567. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

567. What at that time is the aggregate of mental formations? Contact, volition, initial application, sustained application, one-pointedness of mind, the faculty of life; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time, apart from the aggregate of feeling, apart from the aggregate of perception, apart from the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations…. These phenomena are indeterminate.

කිරියා මනොධාතු.

The functional mind-element.

කිරියාමනොවිඤ්ඤාණධාතුසොමනස්සසහගතා

Functional mind-consciousness element accompanied by joy.

568. කතමෙ [Pg.140] ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ මනොවිඤ්ඤාණධාතු උප්පන්නා හොති කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා සොමනස්සසහගතා රූපාරම්මණා වා…පෙ… ධම්මාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, පීති හොති, සුඛං හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති, මනින්ද්‍රියං හොති, සොමනස්සින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

568. Which phenomena are indeterminate? At the time when the mind-consciousness element arises as functional—neither wholesome nor unwholesome, nor the result of kamma—accompanied by joy, with a form as object...or...with a mental phenomenon as object, or whatever it takes as an object, at that time there is contact, feeling, perception, volition, mind, initial application, sustained application, zest, happiness, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of mind, the faculty of joy, the faculty of life; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena there are at that time—these phenomena are indeterminate.

569. කතමො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති? යො තස්මිං සමයෙ ඵස්සො ඵුසනා සංඵුසනා සංඵුසිතත්තං – අයං තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ….

569. What is contact at that time? Whatever at that time is contact, touching, contacting, the state of having contacted—this is the contact at that time… and so on….

570. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං – අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.

570. What at that time is one-pointedness of mind? That which at that time is the mind's steadiness, stability, fixedness, non-wavering, non-scattering, undisturbed state of mind, calm, the faculty of concentration, the power of concentration—this at that time is one-pointedness of mind.

571. කතමං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති? යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො වීරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්‍යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හී ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො වීරියං වීරියින්ද්‍රියං වීරියබලං – ඉදං තස්මිං සමයෙ වීරියින්ද්‍රියං හොති.

571. What at that time is the faculty of energy? At that time, the mental initiating of energy, emergence, exertion, endeavor, striving, effort, zeal, vigor, firmness, steadfastness, unfaltering exertion, unabandoned desire, unabandoned responsibility, the undertaking of the burden, energy, the faculty of energy, the power of energy—this at that time is the faculty of energy.

572. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති? යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්‍රියං සමාධිබලං – ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්‍රියං හොති…පෙ… යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

572. What at that time is the faculty of concentration? That which at that time is the mind's steadiness, stability, fixedness, non-wavering, non-scattering, undisturbed state of mind, calm, the faculty of concentration, the power of concentration—this at that time is the faculty of concentration… and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena there are at that time—these phenomena are indeterminate.

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, පඤ්චින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො [Pg.141] ඵස්සො හොති…පෙ… එකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, five faculties, one contact… one mind-consciousness element, one mental phenomena base, one mental phenomena element; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena there are at that time—these phenomena are indeterminate…

573. කතමො තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො පීති චිත්තස්සෙකග්ගතා වීරියින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

573. What at that time is the aggregate of mental formations? Contact, volition, initial application, sustained application, joy, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of life; or whatever other dependently arisen, immaterial phenomena there are at that time, excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of mental formations… these phenomena are indeterminate.

කිරියා මනොවිඤ්ඤාණධාතු සොමනස්සසහගතා.

Functional mind-consciousness element accompanied by joy.

කිරියාමනොවිඤ්ඤාණධාතුඋපෙක්ඛාසහගතා

Functional mind-consciousness element accompanied by equanimity.

574. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ මනොවිඤ්ඤාණධාතු උප්පන්නා හොති කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා උපෙක්ඛාසහගතා රූපාරම්මණා වා…පෙ… ධම්මාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති, වෙදනා හොති, සඤ්ඤා හොති, චෙතනා හොති, චිත්තං හොති, විතක්කො හොති, විචාරො හොති, උපෙක්ඛා හොති, චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති, වීරියින්ද්‍රියං හොති, සමාධින්ද්‍රියං හොති මනින්ද්‍රියං හොති, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං හොති, ජීවිතින්ද්‍රියං හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

574. Which phenomena are indeterminate? At the time when the mind-consciousness element arises as functional—neither wholesome nor unwholesome, nor the result of kamma—accompanied by equanimity, with a form as object… or… with a mental phenomenon as object, or with whatever object it takes up, at that time there is contact, feeling, perception, volition, mind, initial application, sustained application, equanimity, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of mind, the faculty of equanimity, the faculty of life; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate…

තස්මිං ඛො පන සමයෙ චත්තාරො ඛන්ධා හොන්ති, ද්වායතනානි හොන්ති, ද්වෙ ධාතුයො හොන්ති, තයො ආහාරා හොන්ති, පඤ්චින්ද්‍රියානි හොන්ති, එකො ඵස්සො හොති…පෙ… එකා මනොවිඤ්ඤාණධාතු හොති, එකං ධම්මායතනං හොති, එකා ධම්මධාතු හොති; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ….

At that time, there are four aggregates, two sense bases, two elements, three nutriments, five faculties, one contact… one mind-consciousness element, one mental-phenomena base, one mental-phenomena element; and whatever other dependently arisen, immaterial phenomena exist at that time—these phenomena are indeterminate…

575. කතමො [Pg.142] තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති? ඵස්සො චෙතනා විතක්කො විචාරො චිත්තස්සෙකග්ගතා වීරියින්ද්‍රියං සමාධින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං; යෙ වා පන තස්මිං සමයෙ අඤ්ඤෙපි අත්ථි පටිච්චසමුප්පන්නා අරූපිනො ධම්මා ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං ඨපෙත්වා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධං – අයං තස්මිං සමයෙ සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

575. What at that time is the aggregate of formations? Contact, volition, initial application, sustained application, one-pointedness of mind, the faculty of energy, the faculty of concentration, the faculty of life; or whatever other dependently arisen, immaterial states there are at that time, excluding the aggregate of feeling, excluding the aggregate of perception, excluding the aggregate of consciousness—this at that time is the aggregate of formations… These states are indeterminate.

කිරියා මනොවිඤ්ඤාණධාතු උපෙක්ඛාසහගතා.

Functional mind-consciousness element accompanied by equanimity.

අහෙතුකා කිරියා අබ්‍යාකතා.

Rootless functional indeterminate phenomena.

සහෙතුකකාමාවචරකිරියා

Sense-Sphere Functional Consciousness with Roots

576. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ මනොවිඤ්ඤාණධාතු උප්පන්නා හොති කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා සොමනස්සසහගතා ඤාණසම්පයුත්තා…පෙ… සොමනස්සසහගතා ඤාණසම්පයුත්තා සසඞ්ඛාරෙන…පෙ… සොමනස්සසහගතා ඤාණවිප්පයුත්තා…පෙ… සොමනස්සසහගතා ඤාණවිප්පයුත්තා සසඞ්ඛාරෙන…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතා ඤාණසම්පයුත්තා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතා ඤාණසම්පයුත්තා සසඞ්ඛාරෙන…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතා ඤාණවිප්පයුත්තා…පෙ… උපෙක්ඛාසහගතා ඤාණවිප්පයුත්තා සසඞ්ඛාරෙන රූපාරම්මණා වා…පෙ… ධම්මාරම්මණා වා යං යං වා පනාරබ්භ, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති …පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ… අලොභො අබ්‍යාකතමූලං…පෙ… අදොසො අබ්‍යාකතමූලං…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

576. Which phenomena are indeterminate? At the time when the mind-consciousness element arises as functional, neither wholesome nor unwholesome, nor a result of kamma, accompanied by joy and associated with knowledge... accompanied by joy and associated with knowledge, with prompting... accompanied by joy and dissociated from knowledge... accompanied by joy and dissociated from knowledge, with prompting... accompanied by equanimity and associated with knowledge... accompanied by equanimity and associated with knowledge, with prompting... accompanied by equanimity and dissociated from knowledge... accompanied by equanimity and dissociated from knowledge, with prompting, having a form as object... or having a mental phenomenon as object... or whatever it takes as an object, at that time there is contact... there is non-distraction... These phenomena are indeterminate... Non-greed is an indeterminate root... Non-hatred is an indeterminate root... Non-delusion is an indeterminate root... These phenomena are indeterminate.

සහෙතුකා කාමාවචරකිරියා.

Sense-Sphere Functional Consciousness with Roots.

රූපාවචරකිරියා

Fine-Material-Sphere Functional Consciousness

577. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ රූපාවචරං ඣානං භාවෙති කිරියං නෙව කුසලං නාකුසලං න ච කම්මවිපාකං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං [Pg.143] සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

577. Which states are indeterminate? When one develops a fine-material-sphere jhāna that is functional—neither wholesome nor unwholesome, and not the result of kamma, a pleasant abiding in the present life—being quite secluded from sensual pleasures... having entered upon and abides in the first jhāna based on the earth kasiṇa; at that time there is contact... there is non-distraction... These states are indeterminate.

578. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ රූපාවචරං ඣානං භාවෙති කිරියං නෙව කුසලං නාකුසලං න ච කම්මවිපාකං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ… පඨමං ඣානං…පෙ… පඤ්චමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති පථවීකසිණං, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

578. Which states are indeterminate? When one develops a fine-material-sphere jhāna that is functional—neither wholesome nor unwholesome, and not the result of kamma, a pleasant abiding in the present life—with the stilling of initial and sustained application... the second jhāna... the third jhāna... the fourth jhāna... the first jhāna... having entered upon and abides in the fifth jhāna based on the earth kasiṇa; at that time there is contact... there is non-distraction... These states are indeterminate.

රූපාවචරකිරියා.

The fine-material-sphere functional consciousness is concluded.

අරූපාවචරකිරියා

Immaterial-sphere functional consciousness

579. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අරූපාවචරං ඣානං භාවෙති කිරියං නෙව කුසලං නාකුසලං න ච කම්මවිපාකං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

579. Which states are indeterminate? When one develops an immaterial-sphere jhāna that is functional, neither wholesome nor unwholesome, not the result of kamma, a pleasant abiding in the present life, and is accompanied by the perception of the base of infinite space—a state attained by completely transcending perceptions of form, with the disappearance of perceptions of resistance, and through non-attention to perceptions of diversity; with the abandoning of pleasure... having entered upon and abides in the fourth jhāna; at that time there is contact... there is non-distraction... These states are indeterminate.

580. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අරූපාවචරං ඣානං භාවෙති කිරියං නෙව කුසලං නාකුසලං න ච කම්මවිපාකං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

580. Which states are indeterminate? When one develops an immaterial-sphere jhāna that is functional, neither wholesome nor unwholesome, not the result of kamma, a pleasant abiding in the present life, and is accompanied by the perception of the base of infinite consciousness, having completely transcended the base of infinite space; and with the abandoning of pleasure... having entered upon and abides in the fourth jhāna; at that time there is contact... there is non-distraction... These states are indeterminate.

581. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අරූපාවචරං ඣානං භාවෙති කිරියං නෙව කුසලං නාකුසලං න ච කම්මවිපාකං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති[Pg.144], තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

581. Which states are indeterminate? At the time when one develops the immaterial-sphere jhāna that is functional—neither wholesome nor unwholesome, nor a result of kamma—for a pleasant abiding in this very life, having entirely transcended the base of infinite consciousness, accompanied by the perception of the base of nothingness, due to the abandoning of pleasure... and so on... having attained and abides in the fourth jhāna, at that time there is contact... and so on... there is undistractedness... and so on... these states are indeterminate.

582. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? යස්මිං සමයෙ අරූපාවචරං ඣානං භාවෙති කිරියං නෙව කුසලං නාකුසලං න ච කම්මවිපාකං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤාසහගතං සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ ඵස්සො හොති…පෙ… අවික්ඛෙපො හොති…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා…පෙ… අලොභො අබ්‍යාකතමූලං…පෙ… අදොසො අබ්‍යාකතමූලං…පෙ… අමොහො අබ්‍යාකතමූලං…පෙ… ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

582. Which states are indeterminate? At the time when one develops the immaterial-sphere jhāna that is functional, neither wholesome nor unwholesome, nor a result of kamma—for a pleasant abiding in this very life—having completely transcended the base of nothingness, accompanied by the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception, due to the abandoning of pleasure... and so on... having attained and abides in the fourth jhāna, at that time there is contact... and so on... there is undistractedness... and so on... these states are indeterminate... and so on... non-greed is an indeterminate root... and so on... non-hatred is an indeterminate root... and so on... non-delusion is an indeterminate root... and so on... these states are indeterminate.

අරූපාවචරකිරියා.

The section on immaterial-sphere functional consciousness is concluded.

කිරියා අබ්‍යාකතා.

The section on functional indeterminate consciousness is concluded.

චිත්තුප්පාදකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

The Chapter on the Arising of Consciousness is concluded.

2. රූපකණ්ඩං

2. The Chapter on Form

උද්දෙසො

Enumeration

583. කතමෙ [Pg.145] ධම්මා අබ්‍යාකතා? කුසලාකුසලානං ධම්මානං විපාකා කාමාවචරා රූපාවචරා අරූපාවචරා අපරියාපන්නා වෙදනාක්ඛන්ධො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, යෙ ච ධම්මා කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

583. Which states are indeterminate? The results of wholesome and unwholesome states that are of the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, or unincluded—namely, the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, and the consciousness aggregate; and those states that are functional, neither wholesome nor unwholesome, nor the result of kamma; and all form; and the unconditioned element—these states are indeterminate.

මාතිකා

Mātikā

එකකං

The Section of Ones

584. තත්ථ කතමං සබ්බං රූපං? චත්තාරො ච මහාභූතා, චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං – ඉදං වුච්චති සබ්බං රූපං. සබ්බං රූපං න හෙතු, අහෙතුකං, හෙතුවිප්පයුත්තං, සප්පච්චයං, සඞ්ඛතං, රූපං, ලොකියං, සාසවං, සංයොජනියං, ගන්ථනියං, ඔඝනියං, යොගනියං, නීවරණියං, පරාමට්ඨං, උපාදානියං, සංකිලෙසිකං, අබ්‍යාකතං, අනාරම්මණං, අචෙතසිකං, චිත්තවිප්පයුත්තං, නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මං, අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකං, න සවිතක්කසවිචාරං, න අවිතක්කවිචාරමත්තං, අවිතක්කඅවිචාරං, න පීතිසහගතං, න සුඛසහගතං, න උපෙක්ඛාසහගතං, නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බං, නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකං, නෙව ආචයගාමි න අපචයගාමි, නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛං, පරිත්තං, කාමාවචරං, න රූපාවචරං, න අරූපාවචරං, පරියාපන්නං, නො අපරියාපන්නං, අනියතං, අනිය්‍යානිකං, උප්පන්නං, ඡහි විඤ්ඤාණෙහි විඤ්ඤෙය්‍යං, අනිච්චං, ජරාභිභූතං.

584. Herein, what is all material form? The four great primary elements and material form derived from the four great primary elements—this is called all material form. All material form is not a cause, is without a cause, is dissociated from causes, has conditions, is conditioned, is mutable, is mundane, is an object for the taints, is an object for the fetters, is an object for the ties, is an object for the floods, is an object for the yokes, is an object for the hindrances, is subject to misapprehension, is an object for clinging, is an object for defilements, is indeterminate, is without an object, is non-mental, is dissociated from mind, is neither a resultant nor has the nature of a resultant, is undefiled but an object for defilements, is not with applied and sustained thought, is not without applied thought and with only sustained thought, is without applied and sustained thought, is not accompanied by joy, is not accompanied by pleasure, is not accompanied by equanimity, is to be abandoned neither by vision nor by cultivation, does not have a cause to be abandoned by vision or by cultivation, leads neither to accumulation nor to cessation, belongs neither to a trainee nor to one beyond training, is limited, pertains to the sense sphere, does not pertain to the form sphere, does not pertain to the formless sphere, is included, is not unincluded, is unfixed, does not lead out, is arisen, is cognizable by the six consciousnesses, is impermanent, is overwhelmed by aging.

එවං එකවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus, the summary of material form is of one kind.

එකකං.

The Single Section.

දුකං

The Dyad

දුවිධෙන [Pg.146] රූපසඞ්ගහො –

The summary of material form is twofold:

අත්ථි රූපං උපාදා, අත්ථි රූපං නො උපාදා.

There is derived material form; there is non-derived material form.

අත්ථි රූපං උපාදිණ්ණං, අත්ථි රූපං අනුපාදිණ්ණං.

There is material form that is grasped; there is material form that is not grasped.

අත්ථි රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං, අත්ථි රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං.

There is material form that is grasped and is an object for clinging; there is material form that is not grasped but is an object for clinging.

අත්ථි රූපං සනිදස්සනං, අත්ථි රූපං අනිදස්සනං.

There is material form that is visible; there is material form that is not visible.

අත්ථි රූපං සප්පටිඝං, අත්ථි රූපං අප්පටිඝං.

There is material form that is resistant; there is material form that is non-resistant.

අත්ථි රූපං ඉන්ද්‍රියං, අත්ථි රූපං න ඉන්ද්‍රියං.

There is material form that is a faculty; there is material form that is not a faculty.

අත්ථි රූපං මහාභූතං, අත්ථි රූපං න මහාභූතං.

There is material form that is a great primary element; there is material form that is not a great primary element.

අත්ථි රූපං විඤ්ඤත්ති, අත්ථි රූපං න විඤ්ඤත්ති.

There is material form that is intimation; there is material form that is not intimation.

අත්ථි රූපං චිත්තසමුට්ඨානං, අත්ථි රූපං න චිත්තසමුට්ඨානං.

There is material form produced by mind; there is material form not produced by mind.

අත්ථි රූපං චිත්තසහභු, අත්ථි රූපං න චිත්තසහභු.

There is material form that co-arises with mind; there is material form that does not co-arise with mind.

අත්ථි රූපං චිත්තානුපරිවත්ති, අත්ථි රූපං න චිත්තානුපරිවත්ති.

There is material form that follows in sequence with the mind; there is material form that does not follow in sequence with the mind.

අත්ථි රූපං අජ්ඣත්තිකං, අත්ථි රූපං බාහිරං.

There is form that is internal; there is form that is external.

අත්ථි රූපං ඔළාරිකං, අත්ථි රූපං සුඛුමං.

There is form that is coarse; there is form that is subtle.

අත්ථි රූපං දූරෙ, අත්ථි රූපං සන්තිකෙ.

There is form that is distant; there is form that is near.

අත්ථි රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස වත්ථු, අත්ථි රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු. අත්ථි රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු, අත්ථි රූපං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු.

There is form that is a basis for eye-contact; there is form that is not a basis for eye-contact. There is form that is a basis for feeling born of eye-contact... for perception... for volition... for eye-consciousness; there is form that is not a basis for eye-consciousness.

අත්ථි රූපං සොතසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ඝානසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස…පෙ… කායසම්ඵස්සස්ස වත්ථු, අත්ථි රූපං කායසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු. අත්ථි රූපං කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය …පෙ… කායවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු, අත්ථි රූපං කායවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු.

There is form that is a basis for ear-contact... for nose-contact... for tongue-contact... for body-contact; there is form that is not a basis for body-contact. There is form that is a basis for feeling born of body-contact... for perception... for volition... for body-consciousness; there is form that is not a basis for body-consciousness.

අත්ථි රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං, අත්ථි රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස නාරම්මණං. අත්ථි රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං, අත්ථි රූපං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස නාරම්මණං.

There is form that is an object for eye-contact; there is form that is not an object for eye-contact. There is form that is an object for feeling born of eye-contact... for perception... for volition... for eye-consciousness; there is form that is not an object for eye-consciousness.

අත්ථි රූපං සොතසම්ඵස්සස්ස…පෙ… [Pg.147] ඝානසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස…පෙ… කායසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං, අත්ථි රූපං කායසම්ඵස්සස්ස නාරම්මණං. අත්ථි රූපං කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… කායවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං, අත්ථි රූපං කායවිඤ්ඤාණස්ස නාරම්මණං.

There is form that is an object for ear-contact... for nose-contact... for tongue-contact... for body-contact; there is form that is not an object for body-contact. There is form that is an object for feeling born of body-contact... for perception... for volition... for body-consciousness; there is form that is not an object for body-consciousness.

අත්ථි රූපං චක්ඛායතනං, අත්ථි රූපං න චක්ඛායතනං. අත්ථි රූපං සොතායතනං…පෙ… ඝානායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං…පෙ… කායායතනං, අත්ථි රූපං න කායායතනං.

There is form that is the eye-base; there is form that is not the eye-base. There is form that is the ear-base... the nose-base... the tongue-base... the body-base; there is form that is not the body-base.

අත්ථි රූපං රූපායතනං, අත්ථි රූපං න රූපායතනං. අත්ථි රූපං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං…පෙ… රසායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං, අත්ථි රූපං න ඵොට්ඨබ්බායතනං.

There is form that is the form-base; there is form that is not the form-base. There is form that is the sound-base... the smell-base... the taste-base... the tangible-base; there is form that is not the tangible-base.

අත්ථි රූපං චක්ඛුධාතු, අත්ථි රූපං න චක්ඛුධාතු. අත්ථි රූපං සොතධාතු…පෙ… ඝානධාතු…පෙ… ජිව්හාධාතු…පෙ… කායධාතු, අත්ථි රූපං න කායධාතු.

There is form that is the eye-element; there is form that is not the eye-element. There is form that is the ear-element... nose-element... tongue-element... body-element; there is form that is not the body-element.

අත්ථි රූපං රූපධාතු, අත්ථි රූපං න රූපධාතු. අත්ථි රූපං සද්දධාතු…පෙ… ගන්ධධාතු…පෙ… රසධාතු…පෙ… ඵොට්ඨබ්බධාතු, අත්ථි රූපං න ඵොට්ඨබ්බධාතු.

There is form that is the form-element; there is form that is not the form-element. There is form that is the sound-element... smell-element... taste-element... tangible-element; there is form that is not the tangible-element.

අත්ථි රූපං චක්ඛුන්ද්‍රියං, අත්ථි රූපං න චක්ඛුන්ද්‍රියං. අත්ථි රූපං සොතින්ද්‍රියං…පෙ… ඝානින්ද්‍රියං…පෙ… ජිව්හින්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං, අත්ථි රූපං න කායින්ද්‍රියං.

There is form that is the eye-faculty; there is form that is not the eye-faculty. There is form that is the ear-faculty... nose-faculty... tongue-faculty... body-faculty; there is form that is not the body-faculty.

අත්ථි රූපං ඉත්ථින්ද්‍රියං, අත්ථි රූපං න ඉත්ථින්ද්‍රියං.

There is form that is the female faculty; there is form that is not the female faculty.

අත්ථි රූපං පුරිසින්ද්‍රියං, අත්ථි රූපං න පුරිසින්ද්‍රියං.

There is form that is the male faculty; there is form that is not the male faculty.

අත්ථි රූපං ජීවිතින්ද්‍රියං, අත්ථි රූපං න ජීවිතින්ද්‍රියං.

There is form that is the life-faculty; there is form that is not the life-faculty.

අත්ථි රූපං කායවිඤ්ඤත්ති, අත්ථි රූපං න කායවිඤ්ඤත්ති.

There is form that is bodily intimation; there is form that is not bodily intimation.

අත්ථි රූපං වචීවිඤ්ඤත්ති, අත්ථි රූපං න වචීවිඤ්ඤත්ති.

There is form that is verbal intimation; there is form that is not verbal intimation.

අත්ථි රූපං ආකාසධාතු, අත්ථි රූපං න ආකාසධාතු.

There is form that is the space-element; there is form that is not the space-element.

අත්ථි රූපං ආපොධාතු, අත්ථි රූපං න ආපොධාතු.

There is form that is the water-element; there is form that is not the water-element.

අත්ථි රූපං රූපස්ස ලහුතා, අත්ථි රූපං රූපස්ස න ලහුතා.

There is form that is the lightness of form; there is form that is the non-lightness of form.

අත්ථි රූපං රූපස්ස මුදුතා, අත්ථි රූපං රූපස්ස න මුදුතා.

There is form that is the softness of form; there is form that is the non-softness of form.

අත්ථි රූපං රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා, අත්ථි රූපං රූපස්ස න කම්මඤ්ඤතා.

There is form that is the wieldiness of form; there is form that is the non-wieldiness of form.

අත්ථි රූපං රූපස්ස උපචයො, අත්ථි රූපං රූපස්ස න උපචයො.

There is form that is the growth of form; there is form that is the non-growth of form.

අත්ථි රූපං රූපස්ස සන්තති, අත්ථි රූපං රූපස්ස න සන්තති.

There is form that is the continuity of form; there is form that is the non-continuity of form.

අත්ථි [Pg.148] රූපං රූපස්ස ජරතා, අත්ථි රූපං රූපස්ස න ජරතා.

There is form that is the aging of form; there is form that is the non-aging of form.

අත්ථි රූපං රූපස්ස අනිච්චතා, අත්ථි රූපං රූපස්ස න අනිච්චතා.

There is form that is the impermanence of form; there is form that is the non-impermanence of form.

අත්ථි රූපං කබළීකාරො ආහාරො, අත්ථි රූපං න කබළීකාරො ආහාරො.

There is form that is edible food; there is form that is not edible food.

එවං දුවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the twofold summary of form.

දුකං.

The Dyad is concluded.

තිකං

The Triad

තිවිධෙන රූපසඞ්ගහො –

The summary of form is threefold:

585. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං උපාදා. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි උපාදා, අත්ථි නො උපාදා.

585. Whatever form is internal, that is derived form. Whatever form is external, some is derived form and some is not derived form.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං උපාදිණ්ණං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි උපාදිණ්ණං, අත්ථි අනුපාදිණ්ණං.

Whatever material form is internal, that is appropriated by kamma. Whatever material form is external, there is that which is appropriated by kamma, and there is that which is not appropriated by kamma.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං උපාදිණ්ණුපාදානියං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි උපාදිණ්ණුපාදානියං, අත්ථි අනුපාදිණ්ණුපාදානියං.

Whatever material form is internal, that is appropriated by kamma and is an object of clinging. Whatever material form is external, there is that which is appropriated by kamma and is an object of clinging, and there is that which is not appropriated by kamma but is an object of clinging.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අනිදස්සනං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි සනිදස්සනං, අත්ථි අනිදස්සනං.

Whatever material form is internal, that is invisible. Whatever material form is external, there is that which is visible, and there is that which is invisible.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං සප්පටිඝං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි සප්පටිඝං, අත්ථි අප්පටිඝං.

Whatever material form is internal, that is with impact. Whatever material form is external, there is that which is with impact, and there is that which is without impact.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං ඉන්ද්‍රියං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි ඉන්ද්‍රියං, අත්ථි න ඉන්ද්‍රියං.

Whatever material form is internal, that is a faculty. Whatever material form is external, there is that which is a faculty, and there is that which is not a faculty.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න මහාභූතං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි මහාභූතං, අත්ථි න මහාභූතං.

Whatever material form is internal, that is not a great element. Whatever material form is external, there is that which is a great element, and there is that which is not a great element.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න විඤ්ඤත්ති. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි විඤ්ඤත්ති, අත්ථි න විඤ්ඤත්ති.

Whatever material form is internal, that is not an intimation. Whatever material form is external, there is that which is an intimation, and there is that which is not an intimation.

යං [Pg.149] තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න චිත්තසමුට්ඨානං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි චිත්තසමුට්ඨානං, අත්ථි න චිත්තසමුට්ඨානං.

Whatever material form is internal, that is not mind-originated. Whatever material form is external, there is that which is mind-originated, and there is that which is not mind-originated.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න චිත්තසහභු. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි චිත්තසහභු, අත්ථි න චිත්තසහභු.

Whatever material form is internal, that is not mind-concomitant. Whatever material form is external, there is that which is mind-concomitant, and there is that which is not mind-concomitant.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න චිත්තානුපරිවත්ති. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි චිත්තානුපරිවත්ති, අත්ථි න චිත්තානුපරිවත්ති.

Whatever material form is internal, that is not mind-following. Whatever material form is external, there is that which is mind-following, and there is that which is not mind-following.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං ඔළාරිකං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං.

Whatever material form is internal, that is gross. Whatever material form is external, there is that which is gross, and there is that which is subtle.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං සන්තිකෙ. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ.

Whatever material form is internal, that is near. Whatever material form is external, there is that which is far, and there is that which is near.

යං තං රූපං බාහිරං, තං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස වත්ථු, අත්ථි චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු.

Whatever material form is external, that is not a basis for eye-contact. Whatever material form is internal, there is that which is a basis for eye-contact, and there is that which is not a basis for eye-contact.

යං තං රූපං බාහිරං, තං චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු.

That material form which is external is not a basis for feeling born of eye-contact... for perception... for volition... for eye-consciousness. Regarding that material form which is internal, there is that which is a basis for eye-consciousness, and there is that which is not a basis for eye-consciousness.

යං තං රූපං බාහිරං, තං සොතසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ඝානසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස…පෙ… කායසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි කායසම්ඵස්සස්ස වත්ථු, අත්ථි කායසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු. යං තං රූපං බාහිරං, තං කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… කායවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි කායවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු, අත්ථි කායවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු.

That material form which is external is not a basis for ear-contact... for nose-contact... for tongue-contact... for body-contact. Regarding that material form which is internal, there is that which is a basis for body-contact, and there is that which is not a basis for body-contact. That material form which is external is not a basis for feeling born of body-contact... for perception... for volition... for body-consciousness. Regarding that material form which is internal, there is that which is a basis for body-consciousness, and there is that which is not a basis for body-consciousness.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස නාරම්මණං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං, අත්ථි චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස නාරම්මණං. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස නාරම්මණං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස නාරම්මණං.

That material form which is internal is not an object of eye-contact. Regarding that material form which is external, there is that which is an object of eye-contact, and there is that which is not an object of eye-contact. That material form which is internal is not an object of feeling born of eye-contact... of perception... of volition... of eye-consciousness. Regarding that material form which is external, there is that which is an object of eye-consciousness, and there is that which is not an object of eye-consciousness.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං සොතසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ඝානසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස…පෙ… කායසම්ඵස්සස්ස නාරම්මණං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි කායසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං, අත්ථි කායසම්ඵස්සස්ස නාරම්මණං. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං[Pg.150], තං කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… කායවිඤ්ඤාණස්ස නාරම්මණං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි කායවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං, අත්ථි කායවිඤ්ඤාණස්ස නාරම්මණං.

That material form which is internal is not an object of ear-contact... of nose-contact... of tongue-contact... of body-contact. Regarding that material form which is external, there is that which is an object of body-contact, and there is that which is not an object of body-contact. That material form which is internal is not an object of feeling born of body-contact... of perception... of volition... of body-consciousness. Regarding that material form which is external, there is that which is an object of body-consciousness, and there is that which is not an object of body-consciousness.

යං තං රූපං බාහිරං, තං න චක්ඛායතනං. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි චක්ඛායතනං, අත්ථි න චක්ඛායතනං. යං තං රූපං බාහිරං, තං න සොතායතනං…පෙ… න ඝානායතනං…පෙ… න ජිව්හායතනං…පෙ… න කායායතනං. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි කායායතනං, අත්ථි න කායායතනං.

Whatever material form is external, that is not the eye-base. Whatever material form is internal, some is the eye-base, and some is not the eye-base. Whatever material form is external, that is not the ear-base... nor the nose-base... nor the tongue-base... nor the body-base. Whatever material form is internal, some is the body-base, and some is not the body-base.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න රූපායතනං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි රූපායතනං, අත්ථි න රූපායතනං. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න සද්දායතනං…පෙ… න ගන්ධායතනං…පෙ… න රසායතනං…පෙ… න ඵොට්ඨබ්බායතනං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි ඵොට්ඨබ්බායතනං, අත්ථි න ඵොට්ඨබ්බායතනං.

Whatever material form is internal, that is not the form-base. Whatever material form is external, some is the form-base, and some is not the form-base. Whatever material form is internal, that is not the sound-base... nor the odor-base... nor the taste-base... nor the tangible-base. Whatever material form is external, some is the tangible-base, and some is not the tangible-base.

යං තං රූපං බාහිරං, තං න චක්ඛුධාතු. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි චක්ඛුධාතු, අත්ථි න චක්ඛුධාතු. යං තං රූපං බාහිරං, තං න සොතධාතු…පෙ… න ඝානධාතු…පෙ… න ජිව්හාධාතු…පෙ… න කායධාතු. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි කායධාතු, අත්ථි න කායධාතු.

Whatever material form is external, that is not the eye-element. Whatever material form is internal, some is the eye-element, and some is not the eye-element. Whatever material form is external, that is not the ear-element... nor the nose-element... nor the tongue-element... nor the body-element. Whatever material form is internal, some is the body-element, and some is not the body-element.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න රූපධාතු. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි රූපධාතු, අත්ථි න රූපධාතු. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න සද්දධාතු…පෙ… න ගන්ධධාතු…පෙ… න රසධාතු…පෙ… න ඵොට්ඨබ්බධාතු. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි ඵොට්ඨබ්බධාතු, අත්ථි න ඵොට්ඨබ්බධාතු.

Whatever material form is internal, that is not the form-element. Whatever material form is external, some is the form-element, and some is not the form-element. Whatever material form is internal, that is not the sound-element... nor the odor-element... nor the taste-element... nor the tangible-element. Whatever material form is external, some is the tangible-element, and some is not the tangible-element.

යං තං රූපං බාහිරං, තං න චක්ඛුන්ද්‍රියං. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි චක්ඛුන්ද්‍රියං, අත්ථි න චක්ඛුන්ද්‍රියං. යං තං රූපං බාහිරං, තං න සොතින්ද්‍රියං…පෙ… න ඝානින්ද්‍රියං…පෙ… න ජිව්හින්ද්‍රියං…පෙ… න කායින්ද්‍රියං. යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං අත්ථි කායින්ද්‍රියං, අත්ථි න කායින්ද්‍රියං.

Whatever material form is external, that is not the eye-faculty. Whatever material form is internal, some is the eye-faculty, and some is not the eye-faculty. Whatever material form is external, that is not the ear-faculty... nor the nose-faculty... nor the tongue-faculty... nor the body-faculty. Whatever material form is internal, some is the body-faculty, and some is not the body-faculty.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න ඉත්ථින්ද්‍රියං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි ඉත්ථින්ද්‍රියං, අත්ථි න ඉත්ථින්ද්‍රියං.

That material form which is internal is not the female faculty. Of the material form which is external, some is the female faculty and some is not the female faculty.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න පුරිසින්ද්‍රියං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි පුරිසින්ද්‍රියං, අත්ථි න පුරිසින්ද්‍රියං.

That material form which is internal is not the male faculty. Of the material form which is external, some is the male faculty and some is not the male faculty.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න ජීවිතින්ද්‍රියං. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි ජීවිතින්ද්‍රියං, අත්ථි න ජීවිතින්ද්‍රියං.

That material form which is internal is not the life faculty. Of the material form which is external, some is the life faculty and some is not the life faculty.

යං [Pg.151] තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න කායවිඤ්ඤත්ති. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි කායවිඤ්ඤත්ති, අත්ථි න කායවිඤ්ඤත්ති.

That material form which is internal is not bodily intimation. Of the material form which is external, some is bodily intimation and some is not bodily intimation.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න වචීවිඤ්ඤත්ති. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි වචීවිඤ්ඤත්ති, අත්ථි න වචීවිඤ්ඤත්ති.

That material form which is internal is not verbal intimation. Of the material form which is external, some is verbal intimation and some is not verbal intimation.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න ආකාසධාතු. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි ආකාසධාතු, අත්ථි න ආකාසධාතු.

That material form which is internal is not the space element. Of the material form which is external, some is the space element and some is not the space element.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න ආපොධාතු. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි ආපොධාතු, අත්ථි න ආපොධාතු.

That material form which is internal is not the water element. Of the material form which is external, some is the water element and some is not the water element.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං රූපස්ස න ලහුතා. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි රූපස්ස ලහුතා, අත්ථි රූපස්ස න ලහුතා.

That material form which is internal is not lightness of material form. Of the material form which is external, some is lightness of material form and some is not lightness of material form.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං රූපස්ස න මුදුතා. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි රූපස්ස මුදුතා, අත්ථි රූපස්ස න මුදුතා.

That material form which is internal is not malleability of material form. Of the material form which is external, some is malleability of material form and some is not malleability of material form.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං රූපස්ස න කම්මඤ්ඤතා. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා, අත්ථි රූපස්ස න කම්මඤ්ඤතා.

That material form which is internal is not wieldiness of material form. Of the material form which is external, some is wieldiness of material form and some is not wieldiness of material form.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං රූපස්ස න උපචයො. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි රූපස්ස උපචයො, අත්ථි රූපස්ස න උපචයො.

That material form which is internal is not growth of material form. Of the material form which is external, some is growth of material form and some is not growth of material form.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං රූපස්ස න සන්තති. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි රූපස්ස සන්තති, අත්ථි රූපස්ස න සන්තති.

That material form which is internal is not continuity of material form. Of the material form which is external, some is continuity of material form and some is not continuity of material form.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං රූපස්ස න ජරතා. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි රූපස්ස ජරතා, අත්ථි රූපස්ස න ජරතා.

Whatever form is internal, that is not the aging of form. Whatever form is external, there is that which is the aging of form, and there is that which is not the aging of form.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං රූපස්ස න අනිච්චතා. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි රූපස්ස අනිච්චතා, අත්ථි රූපස්ස න අනිච්චතා.

Whatever form is internal, that is not the impermanence of form. Whatever form is external, there is that which is the impermanence of form, and there is that which is not the impermanence of form.

යං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං, තං න කබළීකාරො ආහාරො. යං තං රූපං බාහිරං, තං අත්ථි කබළීකාරො ආහාරො, අත්ථි න කබළීකාරො ආහාරො.

Whatever form is internal, that is not edible food. Whatever form is external, there is that which is edible food, and there is that which is not edible food.

එවං තිවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus, the summary of form is threefold.

තිකං.

The Triad.

චතුක්කං

The Tetrad.

චතුබ්බිධෙන [Pg.152] රූපසඞ්ගහො –

The summary of form is fourfold:

586. යං තං රූපං උපාදා, තං අත්ථි උපාදිණ්ණං, අත්ථි අනුපාදිණ්ණං. යං තං රූපං නො උපාදා, තං අත්ථි උපාදිණ්ණං, අත්ථි අනුපාදිණ්ණං.

586. Whatever form is derived, there is that which is grasped, and there is that which is ungrasped. Whatever form is not derived, there is that which is grasped, and there is that which is ungrasped.

යං තං රූපං උපාදා, තං අත්ථි උපාදිණ්ණුපාදානියං, අත්ථි අනුපාදිණ්ණුපාදානියං. යං තං රූපං නො උපාදා, තං අත්ථි උපාදිණ්ණුපාදානියං, අත්ථි අනුපාදිණ්ණුපාදානියං.

Whatever form is derived, there is that which is grasped and is an object of clinging, and there is that which is ungrasped but is an object of clinging. Whatever form is not derived, there is that which is grasped and is an object of clinging, and there is that which is ungrasped but is an object of clinging.

යං තං රූපං උපාදා, තං අත්ථි සප්පටිඝං, අත්ථි අප්පටිඝං. යං තං රූපං නො උපාදා, තං අත්ථි සප්පටිඝං, අත්ථි අප්පටිඝං.

Whatever form is derived, there is that which is impingent, and there is that which is non-impingent. Whatever form is not derived, there is that which is impingent, and there is that which is non-impingent.

යං තං රූපං උපාදා, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං. යං තං රූපං නො උපාදා, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං.

Whatever form is derived, there is that which is gross, and there is that which is subtle. Whatever form is not derived, there is that which is gross, and there is that which is subtle.

යං තං රූපං උපාදා, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ. යං තං රූපං නො උපාදා, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ.

Whatever form is derived, there is that which is far, and there is that which is near. Whatever form is not derived, there is that which is far, and there is that which is near.

යං තං රූපං උපාදිණ්ණං, තං අත්ථි සනිදස්සනං, අත්ථි අනිදස්සනං. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං, තං අත්ථි සනිදස්සනං, අත්ථි අනිදස්සනං.

Whatever form is grasped, there is that which is visible, and there is that which is invisible. Whatever form is ungrasped, there is that which is visible, and there is that which is invisible.

යං තං රූපං උපාදිණ්ණං, තං අත්ථි සප්පටිඝං අත්ථි අප්පටිඝං. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං, තං අත්ථි සප්පටිඝං, අත්ථි අප්පටිඝං.

Whatever form is grasped, there is that which is impingent, and there is that which is non-impingent. Whatever form is ungrasped, there is that which is impingent, and there is that which is non-impingent.

යං තං රූපං උපාදිණ්ණං, තං අත්ථි මහාභූතං, අත්ථි න මහාභූතං. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං, තං අත්ථි මහාභූතං, අත්ථි න මහාභූතං.

Whatever form is grasped, there is that which is a primary element, and there is that which is not a primary element. Whatever form is ungrasped, there is that which is a primary element, and there is that which is not a primary element.

යං තං රූපං උපාදිණ්ණං, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං.

That form which is grasped: there is the gross and there is the subtle. That form which is ungrasped: there is the gross and there is the subtle.

යං තං රූපං උපාදිණ්ණං, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ.

That form which is grasped: there is the far and there is the near. That form which is ungrasped: there is the far and there is the near.

යං [Pg.153] තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි සනිදස්සනං, අත්ථි අනිදස්සනං. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි සනිදස්සනං, අත්ථි අනිදස්සනං.

That form which is grasped and subject to clinging: there is the visible and there is the invisible. That form which is ungrasped but subject to clinging: there is the visible and there is the invisible.

යං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි සප්පටිඝං, අත්ථි අප්පටිඝං. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි සප්පටිඝං, අත්ථි අප්පටිඝං.

That form which is grasped and subject to clinging: there is the impingent and there is the non-impingent. That form which is ungrasped but subject to clinging: there is the impingent and there is the non-impingent.

යං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි මහාභූතං, අත්ථි න මහාභූතං. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි මහාභූතං, අත්ථි න මහාභූතං.

That form which is grasped and subject to clinging: there is the primary element and there is what is not a primary element. That form which is ungrasped but subject to clinging: there is the primary element and there is what is not a primary element.

යං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං.

That form which is grasped and subject to clinging: there is the gross and there is the subtle. That form which is ungrasped but subject to clinging: there is the gross and there is the subtle.

යං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ. යං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ.

That form which is grasped and subject to clinging: there is the far and there is the near. That form which is ungrasped but subject to clinging: there is the far and there is the near.

යං තං රූපං සප්පටිඝං, තං අත්ථි ඉන්ද්‍රියං, අත්ථි න ඉන්ද්‍රියං. යං තං රූපං අප්පටිඝං, තං අත්ථි ඉන්ද්‍රියං, අත්ථි න ඉන්ද්‍රියං.

That form which is impingent: there is the faculty and there is what is not a faculty. That form which is non-impingent: there is the faculty and there is what is not a faculty.

යං තං රූපං සප්පටිඝං, තං අත්ථි මහාභූතං, අත්ථි න මහාභූතං. යං තං රූපං අප්පටිඝං, තං අත්ථි මහාභූතං, අත්ථි න මහාභූතං.

That form which is impingent: there is the primary element and there is what is not a primary element. That form which is non-impingent: there is the primary element and there is what is not a primary element.

යං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං. යං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං.

That form which is a faculty: there is the gross and there is the subtle. That form which is not a faculty: there is the gross and there is the subtle.

යං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ. යං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ.

That form which is a faculty: there is the far and there is the near. That form which is not a faculty: there is the far and there is the near.

යං තං රූපං මහාභූතං, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං. යං තං රූපං න මහාභූතං, තං අත්ථි ඔළාරිකං, අත්ථි සුඛුමං.

Of material form that is a great element, some is gross, and some is subtle. Of material form that is not a great element, some is gross, and some is subtle.

යං තං රූපං මහාභූතං, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ. යං තං රූපං න මහාභූතං, තං අත්ථි දූරෙ, අත්ථි සන්තිකෙ.

Of material form that is a great element, some is far, and some is near. Of material form that is not a great element, some is far, and some is near.

දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං රූපං.

Material form that is seen, heard, sensed, and cognized.

එවං චතුබ්බිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the fourfold compendium of material form.

චතුක්කං.

The Tetrad is concluded.

පඤ්චකං

The Pentad

පඤ්චවිධෙන [Pg.154] රූපසඞ්ගහො –

The fivefold compendium of material form is as follows:

587. පථවීධාතු, ආපොධාතු, තෙජොධාතු, වායොධාතු, යඤ්ච රූපං උපාදා.

587. The earth element, the water element, the fire element, the air element, and derived material form.

එවං පඤ්චවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the fivefold compendium of material form.

පඤ්චකං.

The Pentad is concluded.

ඡක්කං

The Hexad

ඡබ්බිධෙන රූපසඞ්ගහො –

The sixfold compendium of material form is as follows:

588. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, කායවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං.

588. Material form cognizable by eye-consciousness, material form cognizable by ear-consciousness, material form cognizable by nose-consciousness, material form cognizable by tongue-consciousness, material form cognizable by body-consciousness, and material form cognizable by mind-consciousness.

එවං ඡබ්බිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the sixfold compendium of material form.

ඡක්කං.

The Hexad is concluded.

සත්තකං

The Heptad

සත්තවිධෙන රූපසඞ්ගහො –

The sevenfold compendium of material form is as follows:

589. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, කායවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, මනොධාතුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, මනොවිඤ්ඤාණධාතුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං.

589. Material form cognizable by eye-consciousness, material form cognizable by ear-consciousness, material form cognizable by nose-consciousness, material form cognizable by tongue-consciousness, material form cognizable by body-consciousness, material form cognizable by the mind-element, and material form cognizable by the mind-consciousness-element.

එවං සත්තවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the sevenfold compendium of material form.

සත්තකං.

The Heptad is concluded.

අට්ඨකං

The Octad

අට්ඨවිධෙන රූපසඞ්ගහො –

The eightfold compendium of material form is as follows:

590. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, කායවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, අත්ථි සුඛසම්ඵස්සං, අත්ථි දුක්ඛසම්ඵස්සං, මනොධාතුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, මනොවිඤ්ඤාණධාතුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං.

590. Material form cognizable by eye-consciousness, material form cognizable by ear-consciousness, material form cognizable by nose-consciousness, material form cognizable by tongue-consciousness, material form that is pleasant contact, material form that is painful contact, material form cognizable by the mind-element, and material form cognizable by the mind-consciousness-element.

එවං අට්ඨවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the eightfold compendium of material form.

අට්ඨකං.

The Octad is concluded.

නවකං

The Nonad

නවවිධෙන [Pg.155] රූපසඞ්ගහො –

The ninefold compendium of material form is as follows:

591. චක්ඛුන්ද්‍රියං, සොතින්ද්‍රියං, ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං කායින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං, පුරිසින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං, යඤ්ච රූපං න ඉන්ද්‍රියං.

591. The eye faculty, the ear faculty, the nose faculty, the tongue faculty, the body faculty, the female faculty, the male faculty, the life faculty, and whatever material form is not a faculty.

එවං නවවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the ninefold compendium of material form.

නවකං.

The Nonad is concluded.

දසකං

The Decad

දසවිධෙන රූපසඞ්ගහො –

The tenfold classification of material form:

592. චක්ඛුන්ද්‍රියං, සොතින්ද්‍රියං, ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං කායින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං, පුරිසින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං, න ඉන්ද්‍රියං රූපං අත්ථි සප්පටිඝං, අත්ථි අප්පටිඝං.

592. The eye faculty, the ear faculty, the nose faculty, the tongue faculty, the body faculty, the female faculty, the male faculty, the life faculty, impingent material form, and non-impingent material form.

එවං දසවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the tenfold classification of material form.

දසකං.

The Decad

එකාදසකං

The Hendecad

එකාදසවිධෙන රූපසඞ්ගහො –

The elevenfold classification of material form:

593. චක්ඛායතනං, සොතායතනං, ඝානායතනං, ජිව්හායතනං, කායායතනං, රූපායතනං, සද්දායතනං, ගන්ධායතනං, රසායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං, යඤ්ච රූපං අනිදස්සනඅප්පටිඝං ධම්මායතනපරියාපන්නං.

593. The eye base, the ear base, the nose base, the tongue base, the body base, the form base, the sound base, the smell base, the taste base, the tangible base, and whatever material form is invisible and non-impingent, included in the mind-object base.

එවං එකාදසවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the elevenfold classification of material form.

එකාදසකං.

The Hendecad

මාතිකා.

The Matrix

රූපවිභත්ති

The Analysis of Material Form

එකකනිද්දෙසො

The Exposition of the Single Item

594. සබ්බං [Pg.156] රූපං න හෙතුමෙව, අහෙතුකමෙව, හෙතුවිප්පයුත්තමෙව, සප්පච්චයමෙව, සඞ්ඛතමෙව, රූපමෙව, ලොකියමෙව, සාසවමෙව, සංයොජනියමෙව, ගන්ථනියමෙව, ඔඝනියමෙව, යොගනියමෙව, නීවරණියමෙව, පරාමට්ඨමෙව, උපාදානියමෙව, සංකිලෙසිකමෙව, අබ්‍යාකතමෙව, අනාරම්මණමෙව, අචෙතසිකමෙව, චිත්තවිප්පයුත්තමෙව, නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මමෙව, අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකමෙව, න සවිතක්කසවිචාරමෙව, න අවිතක්කවිචාරමත්තමෙව, අවිතක්කඅවිචාරමෙව, න පීතිසහගතමෙව, න සුඛසහගතමෙව, න උපෙක්ඛාසහගතමෙව, නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බමෙව, නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකමෙව, නෙව ආචයගාමි න අපචයගාමිමෙව, නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛමෙව, පරිත්තමෙව, කාමාවචරමෙව, න රූපාවචරමෙව, න අරූපාවචරමෙව, පරියාපන්නමෙව, නො අපරියාපන්නමෙව, අනියතමෙව, අනිය්‍යානිකමෙව, උප්පන්නං ඡහි විඤ්ඤාණෙහි විඤ්ඤෙය්‍යමෙව, අනිච්චමෙව, ජරාභිභූතමෙව.

594. All material form is not a root condition, is rootless, is dissociated from root conditions, is conditioned, is constructed, is material form, is mundane, is with taints, is subject to fetters, is subject to ties, is subject to floods, is subject to bonds, is subject to hindrances, is clung to, is subject to clinging, is subject to defilement, is indeterminate, is without object, is not a mental factor, is dissociated from consciousness, is neither result nor result-producing, is undefiled but subject to defilement, is not accompanied by initial and sustained thought, is not only accompanied by sustained thought, is accompanied by neither initial nor sustained thought, is not accompanied by joy, is not accompanied by happiness, is not accompanied by equanimity, is neither to be abandoned by seeing nor by development, is neither to be abandoned by seeing nor by development through its root condition, is neither leading to accumulation nor to dispersal, is neither of the trainee nor of the beyond-trainee, is limited, is pertaining to the sense-sphere, is not pertaining to the form-sphere, is not pertaining to the formless-sphere, is included, is not unincluded, is indeterminate, is not leading out, having arisen, is to be known by the six consciousnesses, is impermanent, and is overcome by aging.

එවං එකවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the single classification of material form.

එකකනිද්දෙසො.

The Exposition of the Single Item

දුකනිද්දෙසො

The Exposition of the Pairs

උපාදාභාජනීයං

The Division of Derived Material Form

595. කතමං තං රූපං උපාදා? චක්ඛායතනං, සොතායතනං, ඝානායතනං, ජිව්හායතනං, කායායතනං, රූපායතනං, සද්දායතනං, ගන්ධායතනං, රසායතනං, ඉත්ථින්ද්‍රියං, පුරිසින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං, කායවිඤ්ඤත්ති, වචීවිඤ්ඤත්ති, ආකාසධාතු, රූපස්ස ලහුතා, රූපස්ස මුදුතා, රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා, රූපස්ස උපචයො, රූපස්ස සන්තති, රූපස්ස ජරතා, රූපස්ස අනිච්චතා, කබළීකාරො ආහාරො.

595. What is that derived material form? The eye-base, the ear-base, the nose-base, the tongue-base, the body-base, the form-base, the sound-base, the smell-base, the taste-base, the female faculty, the male faculty, the life faculty, bodily intimation, verbal intimation, the space element, the lightness of material form, the pliancy of material form, the adaptability of material form, the production of material form, the continuity of material form, the aging of material form, the impermanence of material form, and edible food.

596. කතමං [Pg.157] තං රූපං චක්ඛායතනං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යෙන චක්ඛුනා අනිදස්සනෙන සප්පටිඝෙන රූපං සනිදස්සනං සප්පටිඝං පස්සි වා පස්සති වා පස්සිස්සති වා පස්සෙ වා, චක්ඛුං පෙතං චක්ඛායතනං පෙතං චක්ඛුධාතු පෙසා චක්ඛුන්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං නෙත්තං පෙතං නයනං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමොපෙසො – ඉදං තං රූපං චක්ඛායතනං.

596. What is that material form which is the eye-base? The eye, a sensitivity derived from the four great elements, pertaining to one's own being, invisible and impingent, by which invisible and impingent eye one saw, sees, will see, or might see a visible and impingent form: this is also the eye, this is also the eye-base, this is also the eye-element, this is also the eye-faculty, this is also the world, this is also the door, this is also the ocean, this is also the pure, this is also the field, this is also the basis, this is also the leader, this is also the guide, this is also the near shore, this is also the empty village—this is that material form which is the eye-base.

597. කතමං තං රූපං චක්ඛායතනං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යම්හි චක්ඛුම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි රූපං සනිදස්සනං සප්පටිඝං පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, චක්ඛුං පෙතං චක්ඛායතනං පෙතං චක්ඛුධාතු පෙසා චක්ඛුන්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං නෙත්තං පෙතං නයනං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං චක්ඛායතනං.

597. What is that material form which is the eye-base? The eye, a sensitivity derived from the four great elements, pertaining to one's own being, invisible and impingent; in which invisible and impingent eye a visible and impingent form was struck, is struck, will be struck, or might be struck. This is also the eye, this is also the eye-base, this is also the eye-element, this is also the eye-faculty, this is also the world, this is also the door, this is also the ocean, this is also the pure, this is also the field, this is also the basis, this is also the leader, this is also the guide, this is also the near shore, this is also the empty village—this is that material form which is the eye-base.

598. කතමං තං රූපං චක්ඛායතනං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං චක්ඛු අනිදස්සනං සප්පටිඝං රූපම්හි සනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, චක්ඛුං පෙතං චක්ඛායතනං පෙතං චක්ඛුධාතු පෙසා චක්ඛුන්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං නෙත්තං පෙතං නයනං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං චක්ඛායතනං.

598. What is that material form which is the eye-base? The eye, a sensitive faculty derived from the four great elements, pertaining to one's own being, invisible and impingent; that invisible and impingent eye was struck by, or is struck by, or will be struck by, or might be struck by visible and impingent form. This, too, is the eye; this, too, is the eye-base; this, too, is the eye-element; this, too, is the eye-faculty; this, too, is the world; this, too, is the door; this, too, is the ocean; this, too, is the white; this, too, is the field; this, too, is the basis; this, too, is the leader; this, too, is the guide; this, too, is the near shore; this, too, is the empty village—this is that material form which is the eye-base.

599. කතමං තං රූපං චක්ඛායතනං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං චක්ඛුං නිස්සාය රූපං ආරබ්භ චක්ඛුසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං චක්ඛුං නිස්සාය රූපං ආරබ්භ චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං චක්ඛුං නිස්සාය රූපාරම්මණො චක්ඛුසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං චක්ඛුං නිස්සාය රූපාරම්මණා චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං [Pg.158] උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, චක්ඛුං පෙතං චක්ඛායතනං පෙතං චක්ඛුධාතු පෙසා චක්ඛුන්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං නෙත්තං පෙතං නයනං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං චක්ඛායතනං.

599. What is that material form which is the eye-base? The eye, a sensitive faculty derived from the four great elements, pertaining to one's own being, invisible and impingent. Depending on that eye and taking a form as object, eye-contact arose, or is arising, or will arise, or might arise... (etc.)... depending on that eye and taking a form as object, feeling born of eye-contact... (etc.)... perception... (etc.)... volition... (etc.)... eye-consciousness arose, or is arising, or will arise, or might arise... (etc.)... depending on that eye, eye-contact that has form as its object arose, or is arising, or will arise, or might arise... (etc.)... depending on that eye, feeling born of eye-contact that has form as its object... (etc.)... perception... (etc.)... volition... (etc.)... eye-consciousness arose, or is arising, or will arise, or might arise. This, too, is the eye; this, too, is the eye-base; this, too, is the eye-element; this, too, is the eye-faculty; this, too, is the world; this, too, is the door; this, too, is the ocean; this, too, is the white; this, too, is the field; this, too, is the basis; this, too, is the leader; this, too, is the guide; this, too, is the near shore; this, too, is the empty village—this is that material form which is the eye-base.

600. කතමං තං රූපං සොතායතනං? යං සොතං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යෙන සොතෙන අනිදස්සනෙන සප්පටිඝෙන සද්දං අනිදස්සනං සප්පටිඝං සුණි වා සුණාති වා සුණිස්සති වා සුණෙ වා, සොතං පෙතං සොතායතනං පෙතං සොතධාතු පෙසා සොතින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං සොතායතනං.

600. What is that material form which is the ear-base? The ear, a sensitivity derived from the four great elements, included in one's own existence, invisible and impingent, by which ear, invisible and impingent, one heard, or hears, or will hear, or might hear a sound, invisible and impingent: this is the ear, this is the ear-base, this is the ear-element, this is the ear-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the pure, this is the field, this is the basis, this is the near shore, this is the empty village—this is that material form which is the ear-base.

601. කතමං තං රූපං සොතායතනං? යං සොතං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යම්හි සොතම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි සද්දො අනිදස්සනො සප්පටිඝො පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, සොතං පෙතං සොතායතනං පෙතං සොතධාතු පෙසා සොතින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං සොතායතනං.

601. What is that material form which is the ear-base? That ear which is a sensitivity derived from the four great elements, included in one's own existence, invisible and impingent, wherein in that ear—invisible and impingent—a sound, invisible and impingent, impinged, or impinges, or will impinge, or might impinge: this is the ear, this is the ear-base, this is the ear-element, this is the ear-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the pure, this is the field, this is the basis, this is the near shore, this is the empty village—this is that material form which is the ear-base.

602. කතමං තං රූපං සොතායතනං? යං සොතං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං සොතං අනිදස්සනං සප්පටිඝං සද්දම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, සොතං පෙතං සොතායතනං පෙතං සොතධාතු පෙසා සොතින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං සොතායතනං.

602. What is that material form which is the ear-base? That ear which is a sensitivity derived from the four great elements, included in one's own existence, invisible and impingent; that ear, invisible and impingent, which impinged, or impinges, or will impinge, or might impinge on a sound, invisible and impingent: this is the ear, this is the ear-base, this is the ear-element, this is the ear-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the pure, this is the field, this is the basis, this is the near shore, this is the empty village—this is that material form which is the ear-base.

603. කතමං තං රූපං සොතායතනං? යං සොතං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං සොතං නිස්සාය සද්දං ආරබ්භ සොතසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති [Pg.159] වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං සොතං නිස්සාය සද්දං ආරබ්භ සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… සොතවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං සොතං නිස්සාය සද්දාරම්මණො සොතසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං සොතං නිස්සාය සද්දාරම්මණා සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… සොතවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, සොතං පෙතං සොතායතනං පෙතං සොතධාතු පෙසා සොතින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං සොතායතනං.

603. What is that form which is the ear-sphere? That ear which is sensitivity derived from the four great primary elements, included in the individual existence, invisible, and resistant; relying on which ear, taking sound as an object, ear-contact arose, arises, will arise, or may arise...; relying on which ear, taking sound as an object, feeling born of ear-contact... perception... volition... ear-consciousness arose, arises, will arise, or may arise...; relying on which ear, ear-contact which has sound as its object arose, arises, will arise, or may arise...; relying on which ear, feeling born of ear-contact which has sound as its object... perception... volition... ear-consciousness arose, arises, will arise, or may arise. This too is the ear, this too is the ear-sphere, this too is the ear-element, this too is the ear-faculty, this too is the world, this too is the door, this too is the ocean, this too is the pure, this too is the field, this too is the base, this too is the near shore, this too is the empty village—this is that form which is the ear-sphere.

604. කතමං තං රූපං ඝානායතනං? යං ඝානං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යෙන ඝානෙන අනිදස්සනෙන සප්පටිඝෙන ගන්ධං අනිදස්සනං සප්පටිඝං ඝායි වා ඝායති වා ඝායිස්සති වා ඝායෙ වා, ඝානං පෙතං ඝානායතනං පෙතං ඝානධාතු පෙසා ඝානින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං ඝානායතනං.

604. What is that form which is the nose-sphere? That nose which is sensitivity derived from the four great primary elements, included in the individual existence, invisible, and resistant; by which invisible and resistant nose one smelled, smells, will smell, or may smell an invisible and resistant odor. This too is the nose, this too is the nose-sphere, this too is the nose-element, this too is the nose-faculty, this too is the world, this too is the door, this too is the ocean, this too is the pure, this too is the field, this too is the base, this too is the near shore, this too is the empty village—this is that form which is the nose-sphere.

605. කතමං තං රූපං ඝානායතනං? යං ඝානං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යම්හි ඝානම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි ගන්ධො අනිදස්සනො සප්පටිඝො පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, ඝානං පෙතං ඝානායතනං පෙතං ඝානධාතු පෙසා ඝානින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං ඝානායතනං.

605. What is that form which is the nose-base? The nose that, derived from the four great elements, is a sensitivity pertaining to individual existence, invisible and resistant; in which invisible and resistant nose, an odor that is invisible and resistant impinged, impinges, will impinge, or might impinge. That is the nose, that is the nose-base, that is the nose-element, that is the nose-faculty, that is the world, that is the door, that is the ocean, that is the pure, that is the field, that is the ground, that is the near shore, that is the empty village—this is that form which is the nose-base.

606. කතමං තං රූපං ඝානායතනං? යං ඝානං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං ඝානං අනිදස්සනං සප්පටිඝං ගන්ධම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, ඝානං පෙතං ඝානායතනං පෙතං ඝානධාතු පෙසා ඝානින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො [Pg.160] පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමොපෙසො – ඉදං තං රූපං ඝානායතනං.

606. What is that form which is the nose-base? The nose that, derived from the four great elements, is a sensitivity pertaining to individual existence, invisible and resistant; which invisible and resistant nose impinged, impinges, will impinge, or might impinge on an odor that is invisible and resistant. That is the nose, that is the nose-base, that is the nose-element, that is the nose-faculty, that is the world, that is the door, that is the ocean, that is the pure, that is the field, that is the ground, that is the near shore, that is the empty village—this is that form which is the nose-base.

607. කතමං තං රූපං ඝානායතනං? යං ඝානං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං ඝානං නිස්සාය ගන්ධං ආරබ්භ ඝානසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ඝානං නිස්සාය ගන්ධං ආරබ්භ ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ඝානං නිස්සාය ගන්ධාරම්මණො ඝානසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ඝානං නිස්සාය ගන්ධාරම්මණා ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, ඝානං පෙතං ඝානායතනං පෙතං ඝානධාතු පෙසා ඝානින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං ඝානායතනං.

607. What is that form which is the nose-base? That nose which, derived from the four great elements, is a sensitivity included in one's own existence, invisible and with impact; depending on which nose, taking smell as object, nose-contact arose, arises, will arise, or may arise...; depending on which nose, taking smell as object, feeling born of nose-contact... perception... volition... nose-consciousness arose, arises, will arise, or may arise...; depending on which nose, nose-contact having smell as its object arose, arises, will arise, or may arise...; depending on which nose, feeling born of nose-contact having smell as its object... perception... volition... nose-consciousness arose, arises, will arise, or may arise; this is the nose, this is the nose-base, this is the nose-element, this is the nose-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the white, this is the field, this is the base, this is the near shore, this is the empty village—this is that form which is the nose-base.

608. කතමං තං රූපං ජිව්හායතනං? යා ජිව්හා චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යාය ජිව්හාය අනිදස්සනාය සප්පටිඝාය රසං අනිදස්සනං සප්පටිඝං සායි වා සායති වා සායිස්සති වා සායෙ වා, ජිව්හා පෙසා ජිව්හායතනං පෙතං ජිව්හාධාතු පෙසා ජිව්හින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං ජිව්හායතනං.

608. What is that form which is the tongue-base? That tongue which, derived from the four great elements, is a sensitivity included in one's own existence, invisible and with impact, with which invisible and impactful tongue one tasted, tastes, will taste, or may taste an invisible and impactful flavor; this is the tongue, this is the tongue-base, this is the tongue-element, this is the tongue-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the white, this is the field, this is the base, this is the near shore, this is the empty village—this is that form which is the tongue-base.

609. කතමං තං රූපං ජිව්හායතනං? යා ජිව්හා චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යාය ජිව්හාය අනිදස්සනාය සප්පටිඝාය රසො අනිදස්සනො සප්පටිඝො පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, ජිව්හා පෙසා ජිව්හායතනං පෙතං ජිව්හාධාතු පෙසා ජිව්හින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං ජිව්හායතනං.

609. What is that form which is the tongue-sphere? That tongue, which is derived from the four great elements, is sensitivity, is included in one's own being, is invisible and with impingement; by which tongue that is invisible and with impingement, a flavor—invisible and with impingement—impinged, impinges, will impinge, or might impinge. This is the tongue, this is the tongue-sphere, this is the tongue-element, this is the tongue-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the white, this is the field, this is the basis, this is the near shore, this is the empty village—this is that form which is the tongue-sphere.

610. කතමං තං රූපං ජිව්හායතනං? යා ජිව්හා චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යා [Pg.161] ජිව්හා අනිදස්සනා සප්පටිඝා රසම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, ජිව්හා පෙසා ජිව්හායතනං පෙතං ජිව්හාධාතු පෙසා ජිව්හින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං ජිව්හායතනං.

610. What is that form which is the tongue-sphere? That tongue, which is derived from the four great elements, is sensitivity, is included in one's own being, is invisible and with impingement; which tongue, invisible and with impingement, impinged, impinges, will impinge, or might impinge on a flavor that is invisible and with impingement. This is the tongue, this is the tongue-sphere, this is the tongue-element, this is the tongue-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the white, this is the field, this is the basis, this is the near shore, this is the empty village—this is that form which is the tongue-sphere.

611. කතමං තං රූපං ජිව්හායතනං? යා ජිව්හා චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං ජිව්හං නිස්සාය රසං ආරබ්භ ජිව්හාසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ජිව්හං නිස්සාය රසං ආරබ්භ ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ජිව්හං නිස්සාය රසාරම්මණො ජිව්හාසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ජිව්හං නිස්සාය රසාරම්මණා ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, ජිව්හා පෙසා ජිව්හායතනං පෙතං ජිව්හාධාතු පෙසා ජිව්හින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං ජිව්හායතනං.

611. What is that form which is the tongue-base? The tongue, derived from the four great elements, is a sensitive substance, belonging to the individual, unmanifest and impingable. Depending on this tongue, with taste as object, tongue-contact arose, or arises, or will arise, or may arise; and so too feeling born of tongue-contact, perception, volition, and tongue-consciousness arose, or arise, or will arise, or may arise. And depending on this tongue, with taste as its object, tongue-contact arose, or arises, or will arise, or may arise; and so too feeling born of tongue-contact, perception, volition, and tongue-consciousness arose, or arise, or will arise, or may arise. This is the tongue, this is the tongue-base, this is the tongue-element, this is the tongue-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the pure, this is the field, this is the basis, this is the near shore, this is the empty village—this is that form which is the tongue-base.

612. කතමං තං රූපං කායායතනං? යො කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යෙන කායෙන අනිදස්සනෙන සප්පටිඝෙන ඵොට්ඨබ්බං අනිදස්සනසප්පටිඝං ඵුසි වා ඵුසති වා ඵුසිස්සති වා ඵුසෙ වා, කායො පෙසො කායායතනං පෙතං කායධාතු පෙසා කායින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං කායායතනං.

612. What is that form which is the body-base? The body, derived from the four great elements, is a sensitive substance, belonging to the individual, unmanifest and impingable. By means of that body, which is unmanifest and impingable, one has touched, touches, will touch, or may touch a tangible object, which is unmanifest and impingable. This is the body, this is the body-base, this is the body-element, this is the body-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the pure, this is the field, this is the basis, this is the near shore, this is the empty village—this is that form which is the body-base.

613. කතමං තං රූපං කායායතනං? යො කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යම්හි කායම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි ඵොට්ඨබ්බො අනිදස්සනො සප්පටිඝො පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, කායො පෙසො කායායතනං පෙතං කායධාතු පෙසා කායින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං [Pg.162] වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං කායායතනං.

613. What is that form which is the body-base? The body, derived from the four great elements, is a sensitive substance, included in the individual existence, invisible and resistant. In that body, which is invisible and resistant, a tangible object, being invisible and resistant, was struck, or is being struck, or will be struck, or may be struck. This is the body, this is the body-base, this is the body-element, this is the body-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the pure, this is the field, this is the foundation, this is the near shore, this is the empty village—this is that form which is the body-base.

614. කතමං තං රූපං කායායතනං? යො කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යො කායො අනිදස්සනො සප්පටිඝො ඵොට්ඨබ්බම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, කායො පෙසො කායායතනං පෙතං කායධාතු පෙසා කායින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං කායායතනං.

614. What is that form which is the body-base? The body, derived from the four great elements, is a sensitive substance, included in the individual existence, invisible and resistant. That body, which is invisible and resistant, was struck, or is being struck, or will be struck, or may be struck by a tangible object, which is invisible and resistant. This is the body, this is the body-base, this is the body-element, this is the body-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the pure, this is the field, this is the basis, this is the near shore, this is the empty village—this is that form which is the body-base.

615. කතමං තං රූපං කායායතනං? යො කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො අත්තභාවපරියාපන්නො අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං කායං නිස්සාය ඵොට්ඨබ්බං ආරබ්භ කායසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං කායං නිස්සාය ඵොට්ඨබ්බං ආරබ්භ කායසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… කායවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං කායං නිස්සාය ඵොට්ඨබ්බාරම්මණො කායසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං කායං නිස්සාය ඵොට්ඨබ්බාරම්මණා කායසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… කායවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, කායො පෙසො කායායතනං පෙතං කායධාතු පෙසා කායින්ද්‍රියං පෙතං ලොකො පෙසො ද්වාරා පෙසා සමුද්දො පෙසො පණ්ඩරං පෙතං ඛෙත්තං පෙතං වත්ථුං පෙතං ඔරිමං තීරං පෙතං සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං කායායතනං.

615. What is that form which is the body-base? That body which, derived from the four great elements, is sensitivity, is included in the individual existence, is non-manifest, and is with resistance. Depending on which body, taking a tangible object as object, body-contact arose, is arising, will arise, or may arise; and so too, feeling born of body-contact, perception, volition, and body-consciousness arose, are arising, will arise, or may arise. And depending on which body, body-contact which has a tangible object as its object arose, is arising, will arise, or may arise; and so too, feeling born of body-contact, perception, volition, and body-consciousness arose, are arising, will arise, or may arise. This is the body, this is the body-base, this is the body-element, this is the body-faculty, this is the world, this is the door, this is the ocean, this is the white, this is the field, this is the basis, this is the near shore, this is the empty village—this is that form which is the body-base.

616. කතමං තං රූපං රූපායතනං? යං රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා සනිදස්සනං සප්පටිඝං නීලං පීතකං ලොහිතකං ඔදාතං කාළකං මඤ්ජිට්ඨකං හරි හරිවණ්ණං අම්බඞ්කුරවණ්ණං දීඝං රස්සං අණුං ථූලං වට්ටං පරිමණ්ඩලං චතුරංසං ඡළංසං අට්ඨංසං සොළසංසං නින්නං ථලං ඡායා ආතපො ආලොකො අන්ධකාරො අබ්භා මහිකා ධූමො රජො චන්දමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා සූරියමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා තාරකරූපානං [Pg.163] වණ්ණනිභා ආදාසමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා මණිසඞ්ඛමුත්තාවෙළුරියස්ස වණ්ණනිභා ජාතරූපරජතස්ස වණ්ණනිභා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා සනිදස්සනං සප්පටිඝං, යං රූපං සනිදස්සනං සප්පටිඝං චක්ඛුනා අනිදස්සනෙන සප්පටිඝෙන පස්සි වා පස්සති වා පස්සිස්සති වා පස්සෙ වා, රූපං පෙතං රූපායතනං පෙතං රූපධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං රූපායතනං.

616. What is that form which is the visible-form base? That form which is derived from the four great elements, is color, visible, and impingable—blue, yellow, red, white, black, crimson, golden, green, the color of young mango shoots, long, short, minute, gross, round, spherical, quadrangular, hexagonal, octagonal, sixteen-sided, concave, convex, shadow, sunlight, light, darkness, cloud, mist, smoke, dust, the color of the moon’s disk, the color of the sun’s disk, the color of the host of stars, the color of a mirror’s disk, the color of gems, conch shells, pearls, and beryl, the color of gold and silver; or whatever other form there is derived from the four great elements, which is color, visible, and impingable—that form which is visible and impingable, which one has seen, is seeing, will see, or might see with the eye, which is unmanifest and impingable. This is form, this is the visible-form base, this is the visible-form element. This is that form which is the visible-form base.

617. කතමං තං රූපං රූපායතනං? යං රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා සනිදස්සනං සප්පටිඝං නීලං පීතකං ලොහිතකං ඔදාතං කාළකං මඤ්ජිට්ඨකං හරි හරිවණ්ණං අම්බඞ්කුරවණ්ණං දීඝං රස්සං අණුං ථූලං වට්ටං පරිමණ්ඩලං චතුරංසං ඡළංසං අට්ඨංසං සොළසංසං නින්නං ථලං ඡායා ආතපො ආලොකො අන්ධකාරො අබ්භා මහිකා ධූමො රජො චන්දමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා සූරියමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා තාරකරූපානං වණ්ණනිභා ආදාසමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා මණිසඞ්ඛමුත්තාවෙළුරියස්ස වණ්ණනිභා ජාතරූපරජතස්ස වණ්ණනිභා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා සනිදස්සනං සප්පටිඝං, යම්හි රූපම්හි සනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි චක්ඛුං අනිදස්සනං සප්පටිඝං පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, රූපං පෙතං රූපායතනං පෙතං රූපධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං රූපායතනං.

617. What is that form which is the visible-form base? That form which is derived from the four great elements, having color and appearance, manifest and impingable—blue, yellow, red, white, black, crimson, golden, green, the color of young mango shoots, long, short, minute, gross, round, spherical, quadrangular, hexagonal, octagonal, sixteen-sided, concave, convex, shadow, sunlight, light, darkness, cloud, mist, smoke, dust, the color and appearance of the moon’s disk, the color and appearance of the sun’s disk, the color and appearance of the host of stars, the color and appearance of a mirror’s disk, the color and appearance of gems, conch shells, pearls, and beryl, the color and appearance of gold and silver; or whatever other form there is derived from the four great elements, having color and appearance, manifest and impingable; in which form, being manifest and impingable, the eye, which is non-manifest and impingable, has impinged, impinges, will impinge, or may impinge. This is also form, this is also the visible-form base, this is also the visible-form element. This is that form which is the visible-form base.

618. කතමං තං රූපං රූපායතනං? යං රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා සනිදස්සනං සප්පටිඝං නීලං පීතකං ලොහිතකං ඔදාතං කාළකං මඤ්ජිට්ඨකං හරි හරිවණ්ණං අම්බඞ්කුරවණ්ණං දීඝං රස්සං අණුං ථූලං වට්ටං පරිමණ්ඩලං චතුරංසං ඡළංසං අට්ඨංසං සොළසංසං නින්නං ථලං ඡායා ආතපො ආලොකො අන්ධකාරො අබ්භා මහිකා ධූමො රජො චන්දමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා සූරියමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා තාරකරූපානං වණ්ණනිභා ආදාසමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා මණිසඞ්ඛමුත්තාවෙළුරියස්ස වණ්ණනිභා ජාතරූපරජතස්ස වණ්ණනිභා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා සනිදස්සනං සප්පටිඝං, යං රූපං සනිදස්සනං සප්පටිඝං චක්ඛුම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, රූපං පෙතං රූපායතනං පෙතං රූපධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං රූපායතනං.

618. What is that form which is the visible-form base? That form which is derived from the four great elements, having color and appearance, with manifestation and with impingement—blue, yellow, red, white, black, crimson, deep yellow, green, the color of young mango shoots, long, short, minute, gross, round, spherical, quadrangular, hexagonal, octagonal, sixteen-sided, concave, convex, shadow, sunlight, light, darkness, cloud, mist, smoke, dust, the color and appearance of the moon’s disk, the color and appearance of the sun’s disk, the color and appearance of stars, the color and appearance of a mirror’s disk, the color and appearance of gems, conch shells, pearls, beryl, gold and silver; or whatever other form there is derived from the four great elements, having color and appearance, with manifestation and with impingement; that form which is with manifestation and with impingement, struck, or strikes, or will strike, or may strike the eye, which is without manifestation and with impingement. This is also form, this is also the visible-form base, this is also the visible-form element. This is that form which is the visible-form base.

619. කතමං [Pg.164] තං රූපං රූපායතනං? යං රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා සනිදස්සනං සප්පටිඝං නීලං පීතකං ලොහිතකං ඔදාතං කාළකං මඤ්ජිට්ඨකං හරි හරිවණ්ණං අම්බඞ්කුරවණ්ණං දීඝං රස්සං අණුං ථූලං වට්ටං පරිමණ්ඩලං චතුරංසං ඡළංසං අට්ඨංසං සොළසංසං නින්නං ථලං ඡායා ආතපො ආලොකො අන්ධකාරො අබ්භා මහිකා ධූමො රජො චන්දමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා සූරියමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා තාරකරූපානං වණ්ණනිභා ආදාසමණ්ඩලස්ස වණ්ණනිභා මණිසඞ්ඛමුත්තාවෙළුරියස්ස වණ්ණනිභා ජාතරූපරජතස්ස වණ්ණනිභා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා සනිදස්සනං සප්පටිඝං, යං රූපං ආරබ්භ චක්ඛුං නිස්සාය චක්ඛුසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං රූපං ආරබ්භ චක්ඛුං නිස්සාය චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං රූපාරම්මණො චක්ඛුං නිස්සාය චක්ඛුසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං රූපාරම්මණා චක්ඛුං නිස්සාය චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, රූපං පෙතං රූපායතනං පෙතං රූපධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං රූපායතනං.

619. What is that form which is the visible-form base? That form which is derived from the four great elements, having color and appearance, visible and impingent—blue, yellow, red, white, black, crimson, deep yellow, green, the color of a young mango shoot, long, short, minute, gross, round, spherical, four-cornered, six-cornered, eight-cornered, sixteen-cornered, low, high, shade, sunlight, light, darkness, cloud, mist, smoke, dust; the color-appearance of the moon’s disk, the color-appearance of the sun’s disk, the color-appearance of the stars, the color-appearance of a mirror’s disk, the color-appearance of gems, conch, pearls, and beryl, the color-appearance of gold and silver; or whatever other form there is derived from the four great elements, having color and appearance, visible and impingent. With reference to which visible form, and depending on the eye, eye-contact arose, arises, will arise, or may arise… With reference to which visible form, and depending on the eye, feeling born of eye-contact… perception… volition… eye-consciousness arose, arises, will arise, or may arise… Depending on the eye, eye-contact that has that visible form as its object arose, arises, will arise, or may arise… Depending on the eye, feeling born of eye-contact that has that visible form as its object… perception… volition… eye-consciousness arose, arises, will arise, or may arise. That is form, that is the visible-form base, that is the form element. This is that form which is the visible-form base.

620. කතමං තං රූපං සද්දායතනං? යො සද්දො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො භෙරිසද්දො මුදිඞ්ගසද්දො සඞ්ඛසද්දො පණවසද්දො ගීතසද්දො වාදිතසද්දො සම්මසද්දො පාණිසද්දො සත්තානං නිග්ඝොසසද්දො ධාතූනං සන්නිඝාතසද්දො වාතසද්දො උදකසද්දො මනුස්සසද්දො අමනුස්සසද්දො, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි සද්දො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං සද්දං අනිදස්සනං සප්පටිඝං සොතෙන අනිදස්සනෙන සප්පටිඝෙන සුණි වා සුණාති වා සුණිස්සති වා සුණෙ වා, සද්දො පෙසො සද්දායතනං පෙතං සද්දධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං සද්දායතනං.

620. What is that form which is the sound base? Whatever sound is derived from the four great elements, unmanifest and impingent—the sound of a drum, the sound of a mudiṅga drum, the sound of a conch, the sound of a paṇava drum, the sound of singing, the sound of instrumental music, the sound of cymbals, the sound of hands, the sound of beings’ cries, the sound of the collision of elements, the sound of wind, the sound of water, the sound of humans, the sound of non-humans—or whatever other sound there is derived from the four great elements, unmanifest and impingent; that unmanifest and impingent sound was heard, is heard, will be heard, or may be heard by the unmanifest and impingent ear. This is sound, this is the sound base, this is the sound element. This is that form which is the sound base.

621. කතමං තං රූපං සද්දායතනං? යො සද්දො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො භෙරිසද්දො මුදිඞ්ගසද්දො සඞ්ඛසද්දො පණවසද්දො ගීතසද්දො වාදිතසද්දො සම්මසද්දො පාණිසද්දො සත්තානං නිග්ඝොසසද්දො ධාතූනං සන්නිඝාතසද්දො වාතසද්දො උදකසද්දො මනුස්සසද්දො අමනුස්සසද්දො, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි සද්දො චතුන්නං මහාභූතානං [Pg.165] උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යම්හි සද්දම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි සොතං අනිදස්සනං සප්පටිඝං පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, සද්දො පෙසො සද්දායතනං පෙතං සද්දධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං සද්දායතනං.

621. What is that form which is the sound base? Whatever sound is derived from the four great elements, unmanifest and impingent—the sound of a drum, the sound of a mudiṅga drum, the sound of a conch, the sound of a paṇava drum, the sound of singing, the sound of instrumental music, the sound of cymbals, the sound of hands, the sound of beings’ cries, the sound of the collision of elements, the sound of wind, the sound of water, the sound of humans, the sound of non-humans—or whatever other sound there is derived from the four great elements, unmanifest and impingent; upon which unmanifest and impingent sound the unmanifest and impingent ear impinged, impinges, will impinge, or may impinge. This is sound, this is the sound base, this is the sound element. This is that form which is the sound base.

622. කතමං තං රූපං සද්දායතනං? යො සද්දො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො භෙරිසද්දො මුදිඞ්ගසද්දො සඞ්ඛසද්දො පණවසද්දො ගීතසද්දො වාදිතසද්දො සම්මසද්දො පාණිසද්දො සත්තානං නිග්ඝොසසද්දො ධාතූනං සන්නිඝාතසද්දො වාතසද්දො උදකසද්දො මනුස්සසද්දො අමනුස්සසද්දො, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි සද්දො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යො සද්දො අනිදස්සනො සප්පටිඝො සොතම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, සද්දො පෙසො සද්දායතනං පෙතං සද්දධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං සද්දායතනං.

622. What is that form which is the sound base? Whatever sound is derived from the four great elements, unmanifest and impingent—the sound of a drum, the sound of a mudiṅga drum, the sound of a conch, the sound of a paṇava drum, the sound of singing, the sound of instrumental music, the sound of cymbals, the sound of hands, the sound of beings’ cries, the sound of the collision of elements, the sound of wind, the sound of water, the sound of humans, the sound of non-humans—or whatever other sound there is derived from the four great elements, unmanifest and impingent; that unmanifest and impingent sound impinged upon, impinges upon, will impinge upon, or may impinge upon the unmanifest and impingent ear. That is sound, that is the sound base, that is the sound element. This is that form which is the sound base.

623. කතමං තං රූපං සද්දායතනං? යො සද්දො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො භෙරිසද්දො මුදිඞ්ගසද්දො සඞ්ඛසද්දො පණවසද්දො ගීතසද්දො වාදිතසද්දො සම්මසද්දො පාණිසද්දො සත්තානං නිග්ඝොසසද්දො ධාතූනං සන්නිඝාතසද්දො වාතසද්දො උදකසද්දො මනුස්සසද්දො අමනුස්සසද්දො, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි සද්දො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං සද්දං ආරබ්භ සොතං නිස්සාය සොතසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං සද්දං ආරබ්භ සොතං නිස්සාය සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… සොතවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං සද්දාරම්මණො සොතං නිස්සාය සොතසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං සද්දාරම්මණා සොතං නිස්සාය සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… සොතවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, සද්දො පෙසො සද්දායතනං පෙතං සද්දධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං සද්දායතනං.

623. What is that form which is the sound base? Whatever sound is derived from the four great elements, unmanifest and impingent—the sound of a drum, the sound of a mudiṅga drum, the sound of a conch, the sound of a paṇava drum, the sound of singing, the sound of instrumental music, the sound of cymbals, the sound of hands, the sound of beings’ cries, the sound of the collision of elements, the sound of wind, the sound of water, the sound of humans, the sound of non-humans—or whatever other sound there is derived from the four great elements, unmanifest and impingent; that sound, based on which, dependent on the ear, ear-contact arose, arises, will arise, or may arise… that sound, based on which, dependent on the ear, feeling born of ear-contact… perception… volition… ear-consciousness arose, arises, will arise, or may arise… dependent on the ear, ear-contact having that sound as its object arose, arises, will arise, or may arise… dependent on the ear, feeling born of ear-contact having that sound as its object… perception… volition… ear-consciousness arose, arises, will arise, or may arise. That is sound, that is the sound base, that is the sound element. This is that form which is the sound base.

624. කතමං තං රූපං ගන්ධායතනං? යො ගන්ධො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො මූලගන්ධො සාරගන්ධො තචගන්ධො පත්තගන්ධො පුප්ඵගන්ධො ඵලගන්ධො ආමකගන්ධො විස්සගන්ධො සුගන්ධො දුග්ගන්ධො[Pg.166], යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි ගන්ධො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං ගන්ධං අනිදස්සනං සප්පටිඝං ඝානෙන අනිදස්සනෙන සප්පටිඝෙන ඝායි වා ඝායති වා ඝායිස්සති වා ඝායෙ වා, ගන්ධො පෙසො ගන්ධායතනං පෙතං ගන්ධධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ගන්ධායතනං.

624. What is that form which is the odor-base? Whatever odor is derived from the four great elements, unmanifest and impingent—root odor, heartwood odor, bark odor, leaf odor, flower odor, fruit odor, raw odor, rank odor, pleasant odor, unpleasant odor—or whatever other odor there is derived from the four great elements, unmanifest and impingent; which unmanifest and impingent odor was smelled, is smelled, will be smelled, or may be smelled by the unmanifest and impingent nose. This is odor, this is the odor-base, this is the odor-element. This is that form which is the odor-base.

625. කතමං තං රූපං ගන්ධායතනං? යො ගන්ධො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො මූලගන්ධො සාරගන්ධො තචගන්ධො පත්තගන්ධො පුප්ඵගන්ධො ඵලගන්ධො ආමකගන්ධො විස්සගන්ධො සුගන්ධො දුග්ගන්ධො, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි ගන්ධො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යම්හි ගන්ධම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි ඝානං අනිදස්සනං සප්පටිඝං පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, ගන්ධො පෙසො ගන්ධායතනං පෙතං ගන්ධධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ගන්ධායතනං.

625. What is that form which is the odor-base? Whatever odor is derived from the four great elements, unmanifest and impingent—root odor, heartwood odor, bark odor, leaf odor, flower odor, fruit odor, raw odor, rank odor, pleasant odor, unpleasant odor—or whatever other odor there is derived from the four great elements, unmanifest and impingent; in which unmanifest and impingent odor the unmanifest and impingent nose impinged, impinges, will impinge, or may impinge. This is odor, this is the odor-base, this is the odor-element. This is that form which is the odor-base.

626. කතමං තං රූපං ගන්ධායතනං? යො ගන්ධො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො මූලගන්ධො සාරගන්ධො තචගන්ධො පත්තගන්ධො පුප්ඵගන්ධො ඵලගන්ධො ආමකගන්ධො විස්සගන්ධො සුගන්ධො දුග්ගන්ධො, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි ගන්ධො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යො ගන්ධො අනිදස්සනො සප්පටිඝො ඝානම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, ගන්ධො පෙසො ගන්ධායතනං පෙතං ගන්ධධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ගන්ධායතනං.

626. What is that form which is the odor-base? Whatever odor is derived from the four great elements, unmanifest and impingent—root odor, heartwood odor, bark odor, leaf odor, flower odor, fruit odor, raw odor, rank odor, pleasant odor, unpleasant odor—or whatever other odor there is derived from the four great elements, unmanifest and impingent; which unmanifest and impingent odor impinged upon, impinges upon, will impinge upon, or may impinge upon the unmanifest and impingent nose. This is odor, this is the odor-base, this is the odor-element. This is that form which is the odor-base.

627. කතමං තං රූපං ගන්ධායතනං? යො ගන්ධො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො මූලගන්ධො සාරගන්ධො තචගන්ධො පත්තගන්ධො පුප්ඵගන්ධො ඵලගන්ධො ආමකගන්ධො විස්සගන්ධො සුගන්ධො දුග්ගන්ධො, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි ගන්ධො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං ගන්ධං ආරබ්භ ඝානං නිස්සාය ඝානසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ගන්ධං ආරබ්භ ඝානං නිස්සාය ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ගන්ධාරම්මණො ඝානං නිස්සාය ඝානසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති [Pg.167] වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ගන්ධාරම්මණා ඝානං නිස්සාය ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, ගන්ධො පෙසො ගන්ධායතනං පෙතං ගන්ධධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ගන්ධායතනං.

627. What is that form that is the odor-base? That odor which is derived from the four great elements, is invisible and impingent—odor of root, odor of heartwood, odor of bark, odor of leaf, odor of flower, odor of fruit, odor of the unripe, odor of the putrid, fragrant odor, foul odor—or whatever other odor exists that is derived from the four great elements, is invisible and impingent; taking which odor as object, relying on the nose, nose-contact arose, or arises, or will arise, or may arise…pe… taking which odor as object, relying on the nose, feeling born of nose-contact…pe… perception…pe… volition…pe… nose-consciousness arose, or arises, or will arise, or may arise…pe… relying on the nose, nose-contact which has odor as its object arose, or arises, or will arise, or may arise…pe… relying on the nose, feeling born of nose-contact which has odor as its object…pe… perception…pe… volition…pe… nose-consciousness arose, or arises, or will arise, or may arise…pe… This is odor, this is the odor-base, this is the odor-element—this is that form that is the odor-base.

628. කතමං තං රූපං රසායතනං? යො රසො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො මූලරසො ඛන්ධරසො තචරසො පත්තරසො පුප්ඵරසො ඵලරසො අම්බිලං මධුරං තිත්තකං කටුකං ලොණිකං ඛාරිකං ලම්බිලං කසාවො සාදු අසාදු, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි රසො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං රසං අනිදස්සනං සප්පටිඝං ජිව්හාය අනිදස්සනාය සප්පටිඝාය සායි වා සායති වා සායිස්සති වා සායෙ වා, රසො පෙසො රසායතනං පෙතං රසධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං රසායතනං.

628. What is that form which is the taste-base? That taste which is derived from the four great elements, invisible and impingent—root taste, stem taste, bark taste, leaf taste, flower taste, fruit taste—sour, sweet, bitter, pungent, salty, alkaline, acidic, astringent, agreeable, disagreeable; or whatever other taste exists derived from the four great elements, invisible and impingent; that taste, invisible and impingent, was tasted or is tasted or will be tasted or may be tasted by the tongue, which is invisible and impingent—this is the taste, this is the taste-base, this is the taste-element—this is that form which is the taste-base.

629. කතමං තං රූපං රසායතනං? යො රසො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො මූලරසො ඛන්ධරසො තචරසො පත්තරසො පුප්ඵරසො ඵලරසො අම්බිලං මධුරං තිත්තකං කටුකං ලොණිකං ඛාරිකං ලම්බිලං කසාවො සාදු අසාදු, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි රසො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යම්හි රසම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි ජිව්හා අනිදස්සනා සප්පටිඝා පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, රසො පෙසො රසායතනං පෙතං රසධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං රසායතනං.

629. What is that form which is the taste-base? That taste which is derived from the four great elements, invisible and impingent—root taste, stem taste, bark taste, leaf taste, flower taste, fruit taste—sour, sweet, bitter, pungent, salty, alkaline, acidic, astringent, palatable, unpalatable; or whatever other taste exists derived from the four great elements, invisible and impingent, on which the tongue, invisible and impingent, was struck or is struck or will be struck or may be struck—this is the taste, this is the taste-base, this is the taste-element—this is that form which is the taste-base.

630. කතමං තං රූපං රසායතනං? යො රසො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො මූලරසො ඛන්ධරසො තචරසො පත්තරසො පුප්ඵරසො ඵලරසො අම්බිලං මධුරං තිත්තකං කටුකං ලොණිකං ඛාරිකං ලම්බිලං කසාවො සාදු අසාදු, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි රසො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යො රසො අනිදස්සනො සප්පටිඝො ජිව්හාය අනිදස්සනාය සප්පටිඝාය පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, රසො පෙසො රසායතනං පෙතං රසධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං රසායතනං.

630. What is that form which is the taste-base? That taste which is derived from the four great elements, invisible and impingent—root taste, stem taste, bark taste, leaf taste, flower taste, fruit taste—sour, sweet, bitter, pungent, salty, alkaline, acidic, astringent, palatable, unpalatable; or whatever other taste exists derived from the four great elements, invisible and impingent; that taste, invisible and impingent, struck or strikes or will strike or may strike on the tongue, which is invisible and impingent—this is the taste, this is the taste-base, this is the taste-element—this is that form which is the taste-base.

631. කතමං [Pg.168] තං රූපං රසායතනං? යො රසො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො මූලරසො ඛන්ධරසො තචරසො පත්තරසො පුප්ඵරසො ඵලරසො අම්බිලං මධුරං තිත්තකං කටුකං ලොණිකං ඛාරිකං ලම්බිලං කසාවො සාදු අසාදු, යො වා පනඤ්ඤොපි අත්ථි රසො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය අනිදස්සනො සප්පටිඝො, යං රසං ආරබ්භ ජිව්හං නිස්සාය ජිව්හාසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං රසං ආරබ්භ ජිව්හං නිස්සාය ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං රසාරම්මණො ජිව්හං නිස්සාය ජිව්හාසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං රසාරම්මණා ජිව්හං නිස්සාය ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, රසො පෙසො රසායතනං පෙතං රසධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං රසායතනං.

631. What is that form which is the taste-base? That taste which is derived from the four great primary elements, is invisible and impinging—root-taste, stem-taste, bark-taste, leaf-taste, flower-taste, fruit-taste; sour, sweet, bitter, pungent, salty, alkaline, acidic, astringent, pleasant, unpleasant; or whatever other taste there is that is derived from the four great primary elements, is invisible and impinging. With regard to which taste, relying on the tongue, tongue-contact arose, or arises, or will arise, or may arise… and so on… With regard to which taste, relying on the tongue, feeling born of tongue-contact… and so on… perception… and so on… volition… and so on… tongue-consciousness arose, or arises, or will arise, or may arise… and so on… With regard to which taste-object, relying on the tongue, tongue-contact arose, or arises, or will arise, or may arise… and so on… With regard to which taste-object, relying on the tongue, feeling born of tongue-contact… and so on… perception… and so on… volition… and so on… tongue-consciousness arose, or arises, or will arise, or may arise… and so on… This is also taste, this is also the taste-base, this is also the taste-element—this is that form which is the taste-base.

632. කතමං තං රූපං ඉත්ථින්ද්‍රියං? යං ඉත්ථියා ඉත්ථිලිඞ්ගං ඉත්ථිනිමිත්තං ඉත්ථිකුත්තං ඉත්ථාකප්පො ඉත්ථත්තං ඉත්ථිභාවො – ඉදං තං රූපං ඉත්ථින්ද්‍රියං.

632. What is that form which is the female faculty? Of a woman, that which is the female form, the female sign, the female mannerisms, the female deportment, the state of being female, and the female nature—this is that form which is the female faculty.

633. කතමං තං රූපං පුරිසින්ද්‍රියං? යං පුරිසස්ස පුරිසලිඞ්ගං පුරිසනිමිත්තං පුරිසකුත්තං පුරිසාකප්පො පුරිසත්තං පුරිසභාවො – ඉදං තං රූපං පුරිසින්ද්‍රියං.

633. What is that form which is the male faculty? Of a man, that which is the male form, the male sign, the male mannerisms, the male deportment, the state of being male, and the male nature—this is that form which is the male faculty.

634. කතමං තං රූපං ජීවිතින්ද්‍රියං? යො තෙසං රූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං ජීවිතින්ද්‍රියං.

634. What is that form which is the life faculty? Of those material phenomena, that which is the life-span, stability, subsistence, upkeep, advancing, continuance, preservation, life, and the life faculty—this is that form which is the life faculty.

635. කතමං තං රූපං කායවිඤ්ඤත්ති? යා කුසලචිත්තස්ස වා අකුසලචිත්තස්ස වා අබ්‍යාකතචිත්තස්ස වා අභික්කමන්තස්ස වා පටික්කමන්තස්ස වා ආලොකෙන්තස්ස වා විලොකෙන්තස්ස වා සමිඤ්ජෙන්තස්ස වා පසාරෙන්තස්ස වා කායස්ස ථම්භනා සන්ථම්භනා සන්ථම්භිතත්තං විඤ්ඤත්ති විඤ්ඤාපනා විඤ්ඤාපිතත්තං – ඉදං තං රූපං කායවිඤ්ඤත්ති.

635. What is that form which is bodily intimation? Whatever firmness, thorough firmness, state of being thoroughly firm, intimation, making known, or state of having made known of the body of one who is moving forward or backward, looking ahead or aside, bending or stretching, due to wholesome consciousness, unwholesome consciousness, or indeterminate consciousness—this is that form which is bodily intimation.

636. කතමං තං රූපං වචීවිඤ්ඤත්ති? යා කුසලචිත්තස්ස වා අකුසලචිත්තස්ස වා අබ්‍යාකතචිත්තස්ස වා වාචා ගිරා බ්‍යප්පථො උදීරණං ඝොසො ඝොසකම්මං වාචා වචීභෙදො – අයං වුච්චති වාචා. යා තාය වාචාය විඤ්ඤත්ති විඤ්ඤාපනා විඤ්ඤාපිතත්තං – ඉදං තං රූපං වචීවිඤ්ඤත්ති.

636. What is that form which is verbal intimation? Whatever speech, utterance, expression, enunciation, sound, vocal action, or verbal articulation due to wholesome consciousness, unwholesome consciousness, or indeterminate consciousness—this is called speech. Whatever intimation, making known, or state of having made known by that speech—this is that form which is verbal intimation.

637. කතමං [Pg.169] තං රූපං ආකාසධාතු? යො ආකාසො ආකාසගතං අඝං අඝගතං විවරො විවරගතං අසම්ඵුට්ඨං චතූහි මහාභූතෙහි – ඉදං තං රූපං ආකාසධාතු.

637. What is that form which is the space element? Whatever is space, that which pertains to space; the void, that which pertains to the void; an aperture, that which pertains to an aperture; that which is untouched by the four great elements—this is that form which is the space element.

638. කතමං තං රූපං රූපස්ස ලහුතා? යා රූපස්ස ලහුතා ලහුපරිණාමතා අදන්ධනතා අවිත්ථනතා – ඉදං තං රූපං රූපස්ස ලහුතා.

638. What is that form which is the lightness of form? Whatever is the lightness of form, its ease of change, non-sluggishness, and non-rigidity—this is that form which is the lightness of form.

639. කතමං තං රූපං රූපස්ස මුදුතා? යා රූපස්ස මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකථිනතා – ඉදං තං රූපං රූපස්ස මුදුතා.

639. What is that form which is the softness of form? Whatever is the softness of form, its pliancy, non-roughness, and non-hardness—this is that form which is the softness of form.

640. කතමං තං රූපං රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා? යා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා කම්මඤ්ඤත්තං කම්මඤ්ඤභාවො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා.

640. What is that form which is the workability of form? Whatever is the workability of form, its being workable, and the state of being workable—this is that form which is the workability of form.

641. කතමං තං රූපං රූපස්ස උපචයො? යො ආයතනානං ආචයො, සො රූපස්ස උපචයො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස උපචයො.

641. What is that form which is the production of form? Whatever is the arising of the material sense bases, that is the production of form—this is that form which is the production of form.

642. කතමං තං රූපං රූපස්ස සන්තති? යො රූපස්ස උපචයො, සා රූපස්ස සන්තති – ඉදං තං රූපං රූපස්ස සන්තති.

642. What is that form which is the continuity of form? Whatever is the growth of form, that is the continuity of form—this is that form which is the continuity of form.

643. කතමං තං රූපං රූපස්ස ජරතා? යා රූපස්ස ජරා ජීරණතා ඛණ්ඩිච්චං පාලිච්චං වලිත්තචතා ආයුනො සංහානි ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස ජරතා.

643. What is that form which is the aging of form? Whatever is the aging of form, its decay, the brokenness of teeth and nails, graying of hair, wrinkled skin, the decline of vitality, and the decay of the faculties—this is that form which is the aging of form.

644. කතමං තං රූපං රූපස්ස අනිච්චතා? යො රූපස්ස ඛයො වයො භෙදො පරිභෙදො අනිච්චතා අන්තරධානං – ඉදං තං රූපං රූපස්ස අනිච්චතා.

644. What is that form which is the impermanence of form? Whatever is the exhaustion, decay, breaking up, complete breaking up, impermanence, and disappearance of form—this is that form which is the impermanence of form.

645. කතමං තං රූපං කබළීකාරො ආහාරො? ඔදනො කුම්මාසො සත්තු මච්ඡො මංසං ඛීරං දධි සප්පි නවනීතං තෙලං මධු ඵාණිතං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං යම්හි යම්හි ජනපදෙ තෙසං තෙසං සත්තානං මුඛාසියං දන්තවිඛාදනං ගලජ්ඣොහරණීයං කුච්ඡිවිත්ථම්භනං, යාය ඔජාය සත්තා යාපෙන්ති – ඉදං තං රූපං කබළීකාරො ආහාරො.

645. What is that form which is edible food? Cooked rice, gruel, flour, fish, meat, milk, curds, ghee, fresh butter, oil, honey, molasses; or whatever other form there is in any region that is eaten by mouth, chewed with the teeth, swallowed through the throat, and fills the stomach, by the nutriment of which beings are sustained—this is that form which is edible food.

ඉදං තං රූපං උපාදා.

This is that form which is derived.

උපාදාභාජනීයං.

The Analysis of Derived Form.

රූපකණ්ඩෙ පඨමභාණවාරො.

The first recitation portion in the Section on Form is concluded.

646. කතමං [Pg.170] තං රූපං නො උපාදා? ඵොට්ඨබ්බායතනං, ආපොධාතු.

646. What is that form which is not derived? The tangible sense-base and the water element.

647. කතමං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං? පථවීධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු කක්ඛළං මුදුකං සණ්හං ඵරුසං සුඛසම්ඵස්සං දුක්ඛසම්ඵස්සං ගරුකං ලහුකං, යං ඵොට්ඨබ්බං අනිදස්සනං සප්පටිඝං කායෙන අනිදස්සනෙන සප්පටිඝෙන ඵුසි වා ඵුසති වා ඵුසිස්සති වා ඵුසෙ වා ඵොට්ඨබ්බො පෙසො ඵොට්ඨබ්බායතනං පෙතං ඵොට්ඨබ්බධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං.

647. What is that form which is the tangible sense-base? The earth element, the fire element, and the wind element; the hard, the soft, the smooth, the rough, pleasant contact, painful contact, the heavy, and the light. Whatever tangible object, which is non-manifestative and resistant, has been touched, is being touched, will be touched, or may be touched by the body, which is non-manifestative and resistant—this is the tangible, this is the tangible sense-base, this is the tangible element. This is that form which is the tangible sense-base.

648. කතමං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං? පථවීධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු කක්ඛළං මුදුකං සණ්හං ඵරුසං සුඛසම්ඵස්සං දුක්ඛසම්ඵස්සං ගරුකං ලහුකං, යම්හි ඵොට්ඨබ්බම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි කායො අනිදස්සනො සප්පටිඝො පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, ඵොට්ඨබ්බො පෙසො ඵොට්ඨබ්බායතනං පෙතං ඵොට්ඨබ්බධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං.

648. What is that form which is the tangible sense-base? The earth element, the fire element, and the wind element; the hard, the soft, the smooth, the rough, pleasant contact, painful contact, the heavy, and the light. In whatever tangible object, which is non-manifestative and resistant, the body, which is non-manifestative and resistant, has impinged, is impinging, will impinge, or may impinge—this is the tangible, this is the tangible sense-base, this is the tangible element. This is that form which is the tangible sense-base.

649. කතමං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං? පථවීධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු කක්ඛළං මුදුකං සණ්හං ඵරුසං සුඛසම්ඵස්සං දුක්ඛසම්ඵස්සං ගරුකං ලහුකං, යො ඵොට්ඨබ්බො අනිදස්සනො සප්පටිඝො කායම්හි අනිදස්සනම්හි සප්පටිඝම්හි පටිහඤ්ඤි වා පටිහඤ්ඤති වා පටිහඤ්ඤිස්සති වා පටිහඤ්ඤෙ වා, ඵොට්ඨබ්බො පෙසො ඵොට්ඨබ්බායතනං පෙතං ඵොට්ඨබ්බධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං.

649. What is that form which is the tangible-object base? The earth element, the fire element, the wind element; the hard, the soft, the smooth, the rough, pleasant contact, painful contact, the heavy, the light. Whatever tangible object, being invisible and resistant, has impinged, is impinging, will impinge, or might impinge on the body which is invisible and resistant—this is the tangible object, this is the tangible-object base, this is the tangible-object element. This is that form which is the tangible-object base.

650. කතමං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං? පථවීධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු කක්ඛළං මුදුකං සණ්හං ඵරුසං සුඛසම්ඵස්සං දුක්ඛසම්ඵස්සං ගරුකං ලහුකං, යං ඵොට්ඨබ්බං ආරබ්භ කායං නිස්සාය කායසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ඵොට්ඨබ්බං ආරබ්භ කායං නිස්සාය කායසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… කායවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ඵොට්ඨබ්බාරම්මණො කායං නිස්සාය කායසම්ඵස්සො උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා…පෙ… යං ඵොට්ඨබ්බාරම්මණා කායං නිස්සාය කායසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… කායවිඤ්ඤාණං උප්පජ්ජි වා උප්පජ්ජති වා උප්පජ්ජිස්සති වා උප්පජ්ජෙ වා, ඵොට්ඨබ්බො පෙසො ඵොට්ඨබ්බායතනං පෙතං ඵොට්ඨබ්බධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං.

650. What is that form which is the tangible-object base? The earth element, the fire element, the wind element; the hard, the soft, the smooth, the rough, pleasant contact, painful contact, the heavy, the light. Taking a tangible object as object, and depending on the body, body-contact has arisen, is arising, will arise, or might arise…pe… Taking a tangible object as object, and depending on the body, feeling born of body-contact…pe… perception…pe… volition…pe… body-consciousness has arisen, is arising, will arise, or might arise…pe… Depending on the body, body-contact which has a tangible object as its object has arisen, is arising, will arise, or might arise…pe… Depending on the body, feeling born of body-contact which has a tangible object as its object…pe… perception…pe… volition…pe… body-consciousness has arisen, is arising, will arise, or might arise. This is the tangible object, this is the tangible-object base, this is the tangible-object element. This is that form which is the tangible-object base.

651. කතමං [Pg.171] තං රූපං ආපොධාතු? යං ආපො ආපොගතං සිනෙහො සිනෙහගතං බන්ධනත්තං රූපස්ස – ඉදං තං රූපං ආපොධාතු.

651. What is that form which is the water element? Whatever is water, pertaining to water, cohesion, pertaining to cohesion, the binding nature of form—this is that form which is the water element.

ඉදං තං රූපං නො උපාදා.

This is that form which is not derived.

652. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං? චක්ඛායතනං සොතායතනං ඝානායතනං ජිව්හායතනං කායායතනං ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං.

652. What is that form which is produced by kamma? The eye-base, the ear-base, the nose-base, the tongue-base, the body-base, the faculty of femininity, the faculty of masculinity, the life faculty; and whatever other form there is that is produced by kamma—the form-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, the accumulation of form, the continuity of form, and physical nutriment—this is that form which is produced by kamma.

653. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං.

653. What is that form which is not produced by kamma? The sound-base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of form, pliancy of form, wieldiness of form, ageing of form, impermanence of form; and whatever other form there is that is not produced by kamma—the form-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, the accumulation of form, the continuity of form, and physical nutriment—this is that form which is not produced by kamma.

654. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං.

654. What is that form which is produced by kamma and is a basis for clinging? The eye-base… the body-base, the faculty of femininity, the faculty of masculinity, the life faculty; and whatever other form there is that is produced by kamma—the form-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, the accumulation of form, the continuity of form, and physical nutriment—this is that form which is produced by kamma and is a basis for clinging.

655. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා, රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං.

655. What is that form which is not produced by kamma but is a basis for clinging? The sound-base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of form, pliancy of form, wieldiness of form, ageing of form, impermanence of form; and whatever other form there is that is not produced by kamma—the form-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, the accumulation of form, the continuity of form, and physical nutriment—this is that form which is not produced by kamma but is a basis for clinging.

656. කතමං තං රූපං සනිදස්සනං? රූපායතනං – ඉදං තං රූපං සනිදස්සනං.

656. What is that form which is visible? The form-base—this is that form which is visible.

657. කතමං [Pg.172] තං රූපං අනිදස්සනං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනිදස්සනං.

657. What is that form which is invisible? The eye-base… up to… edible food—this is that form which is invisible.

658. කතමං තං රූපං සප්පටිඝං? චක්ඛායතනං සොතායතනං ඝානායතනං ජිව්හායතනං කායායතනං රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං සප්පටිඝං.

658. What is that form which is with impingement? The eye-base, the ear-base, the nose-base, the tongue-base, the body-base, the form-base, the sound-base, the odor-base, the taste-base, and the tangible-base—this is that form which is with impingement.

659. කතමං තං රූපං අප්පටිඝං? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අප්පටිඝං.

659. What is that form which is without impingement? The faculty of femininity… up to… edible food—this is that form which is without impingement.

660. කතමං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං? චක්ඛුන්ද්‍රියං සොතින්ද්‍රියං ඝානින්ද්‍රියං ජිව්හින්ද්‍රියං කායින්ද්‍රියං ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං.

660. What is that form which is a faculty? The eye faculty, the ear faculty, the nose faculty, the tongue faculty, the body faculty, the faculty of femininity, the faculty of masculinity, the life faculty—this is that form which is a faculty.

661. කතමං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං.

661. What is that form which is not a faculty? The form-base… up to… edible food—this is that form which is not a faculty.

662. කතමං තං රූපං මහාභූතං? ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං මහාභූතං.

662. What is that form which is a great element? The tangible-base, the water element—this is that form which is a great element.

663. කතමං තං රූපං න මහාභූතං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න මහාභූතං.

663. What is that form which is not a great element? The eye-base… up to… edible food—this is that form which is not a great element.

664. කතමං තං රූපං විඤ්ඤත්ති? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉදං තං රූපං විඤ්ඤත්ති.

664. What is that form which is intimation? Bodily intimation and verbal intimation—this is that form which is intimation.

665. කතමං තං රූපං න විඤ්ඤත්ති? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න විඤ්ඤත්ති.

665. What is that form which is not intimation? The eye-base… up to… edible food—this is that form which is not intimation.

666. කතමං තං රූපං චිත්තසමුට්ඨානං? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං චිත්තජං චිත්තහෙතුකං චිත්තසමුට්ඨානං රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං චිත්තසමුට්ඨානං.

666. What is that form which is mind-originated? Bodily intimation, verbal intimation; or whatever other form there is that is mind-born, mind-caused, mind-originated: the form-base, the sound-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, lightness of form, pliancy of form, adaptability of form, accumulation of form, continuity of form, and edible food—this is that form which is mind-originated.

667. කතමං තං රූපං න චිත්තසමුට්ඨානං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න චිත්තජං න චිත්තහෙතුකං න චිත්තසමුට්ඨානං රූපායතනං සද්දායතනං [Pg.173] ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න චිත්තසමුට්ඨානං.

667. What is that form which is not mind-originated? The eye-base… the body-base, the faculty of femininity, the faculty of masculinity, the life faculty, decay of form, impermanence of form; or whatever other form there is that is not mind-born, not mind-caused, not mind-originated—the form-base, the sound-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, lightness of form, pliancy of form, adaptability of form, accumulation of form, continuation of form, and edible food—this is that form which is not mind-originated.

668. කතමං තං රූපං චිත්තසහභු? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉදං තං රූපං චිත්තසහභු.

668. What is that form which is concomitant with mind? Bodily intimation and verbal intimation—this is that form which is concomitant with mind.

669. කතමං තං රූපං න චිත්තසහභු? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න චිත්තසහභු.

669. What is that form which is not concomitant with mind? The eye-base… up to… edible food—this is that form which is not concomitant with mind.

670. කතමං තං රූපං චිත්තානුපරිවත්ති? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉදං තං රූපං චිත්තානුපරිවත්ති.

670. What is that form which is consequent on mind? Bodily intimation and verbal intimation—this is that form which is consequent on mind.

671. කතමං තං රූපං න චිත්තානුපරිවත්ති? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න චිත්තානුපරිවත්ති.

671. What is that form which is not consequent on mind? The eye-base… up to… edible food—this is that form which is not consequent on mind.

672. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං.

672. What is that form which is internal? The eye-base… up to… the body-base—this is that form which is internal.

673. කතමං තං රූපං බාහිරං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං.

673. What is that form which is external? The form-base… up to… edible food—this is that form which is external.

674. කතමං තං රූපං ඔළාරිකං? චක්ඛායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං ඔළාරිකං.

674. What is that form which is coarse? The eye-base… up to… the tangible-base—this is that form which is coarse.

675. කතමං තං රූපං සුඛුමං? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං සුඛුමං.

675. What is that form which is subtle? The faculty of femininity… up to… edible food—this is that form which is subtle.

676. කතමං තං රූපං දූරෙ? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං දූරෙ.

676. What is that form which is far? The faculty of femininity… up to… edible food—this is that form which is far.

677. කතමං තං රූපං සන්තිකෙ? චක්ඛායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං සන්තිකෙ.

677. What is that form which is near? The eye-base… up to… the tangible-base—this is that form which is near.

678. කතමං තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස වත්ථු? චක්ඛායතනං – ඉදං තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස වත්ථු.

678. What is that form which is the basis of eye-contact? The eye-base—this is that form which is the basis of eye-contact.

679. කතමං [Pg.174] තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු? සොතායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු.

679. What is that form which is not the basis for eye-contact? The ear-base... up to... edible food—this is that form which is not the basis for eye-contact.

680. කතමං තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය …පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු? චක්ඛායතනං – ඉදං තං රූපං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු.

680. What is that form which is the basis for feeling born of eye-contact... perception... volition... and eye-consciousness? The eye-base—this is that form which is the basis for eye-consciousness.

681. කතමං තං රූපං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු? සොතායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු.

681. What is that form which is not the basis for eye-consciousness? The ear-base... up to... edible food—this is that form which is not the basis for eye-consciousness.

682. කතමං තං රූපං සොතසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ඝානසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස…පෙ… කායසම්ඵස්සස්ස වත්ථු? කායායතනං – ඉදං තං රූපං කායසම්ඵස්සස්ස වත්ථු.

682. What is that form which is the basis for ear-contact... nose-contact... tongue-contact... and body-contact? The body-base—this is that form which is the basis for body-contact.

683. කතමං තං රූපං කායසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං කායසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු.

683. What is that form which is not the basis for body-contact? The eye-base... up to... edible food—this is that form which is not the basis for body-contact.

684. කතමං තං රූපං කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… කායවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු? කායායතනං – ඉදං තං රූපං කායවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු.

684. What is that form which is the basis for feeling born of body-contact... perception... volition... and body-consciousness? The body-base—this is that form which is the basis for body-consciousness.

685. කතමං තං රූපං කායවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං කායවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු.

685. What is that form which is not the basis for body-consciousness? The eye-base... up to... edible food—this is that form which is not the basis for body-consciousness.

686. කතමං තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං? රූපායතනං – ඉදං තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං.

686. What is that form which is the object of eye-contact? The visible-form-base—this is that form which is the object of eye-contact.

687. කතමං තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං.

687. What is that form which is not an object of eye-contact? The eye-base... up to... edible food—this is that form which is not an object of eye-contact.

688. කතමං තං රූපං චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං? රූපායතනං – ඉදං තං රූපං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං.

688. What is that form which is the object of feeling born of eye-contact... perception... volition... and eye-consciousness? The visible-form-base—this is that form which is the object of eye-consciousness.

689. කතමං තං රූපං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං.

689. What is that form which is not an object of eye-consciousness? The eye-base... up to... edible food—this is that form which is not an object of eye-consciousness.

690. කතමං [Pg.175] තං රූපං සොතසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ඝානසම්ඵස්සස්ස …පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස…පෙ… කායසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං කායසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං.

690. What is that form which is the object of ear-contact...pe... nose-contact...pe... tongue-contact...pe... body-contact? The tangible-base—this is that form which is the object of body-contact.

691. කතමං තං රූපං කායසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං කායසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං.

691. What is that form which is not the object of body-contact? The eye-base...pe... physical nutriment—this is that form which is not the object of body-contact.

692. කතමං තං රූපං කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… කායවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං කායවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං.

692. What is that form which is the object of feeling born of body-contact...pe... perception...pe... volition...pe... body-consciousness? The tangible-base—this is that form which is the object of body-consciousness.

693. කතමං තං රූපං කායවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං කායවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං.

693. What is that form which is not an object of body-consciousness? The eye-base...pe... physical nutriment—this is that form which is not an object of body-consciousness.

694. කතමං තං රූපං චක්ඛායතනං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං චක්ඛායතනං.

694. What is that form which is the eye-base? The sensitivity of the eye, derived from the four great elements...pe... it is like an empty village. This is that form which is the eye-base.

695. කතමං තං රූපං න චක්ඛායතනං? සොතායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න චක්ඛායතනං.

695. What is that form which is not the eye-base? The ear-base...pe... physical nutriment—this is that form which is not the eye-base.

696. කතමං තං රූපං සොතායතනං…පෙ… ඝානායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං…පෙ… කායායතනං? යො කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං කායායතනං.

696. What is that form which is the ear-base...pe... nose-base...pe... tongue-base...pe... body-base? The sensitivity of the body, derived from the four great elements...pe... it is like an empty village. This is that form which is the body-base.

697. කතමං තං රූපං න කායායතනං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න කායායතනං.

697. What is that form which is not the body-base? The eye-base...pe... physical nutriment—this is that form which is not the body-base.

698. කතමං තං රූපං රූපායතනං? යං රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා…පෙ… රූපධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං රූපායතනං.

698. What is that form which is the visible-form-base? That form which is derived from the four great elements, having color and appearance...pe... the form element. This is that form which is the visible-form-base.

699. කතමං තං රූපං න රූපායතනං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න රූපායතනං.

699. What is that form which is not the visible-form-base? The eye-base...pe... physical nutriment—this is that form which is not the visible-form-base.

700. කතමං තං රූපං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං …පෙ… රසායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං? පථවීධාතු…පෙ… ඵොට්ඨබ්බධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං.

700. What is that form which is the sound-base...pe... smell-base...pe... taste-base...pe... tangible-base? The earth element...pe... the tangible element. This is that form which is the tangible-base.

701. කතමං තං රූපං න ඵොට්ඨබ්බායතනං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ඵොට්ඨබ්බායතනං.

701. What is that form which is not the tangible-object-base? The eye-base... up to... edible food—this is that form which is not the tangible-object-base.

702. කතමං [Pg.176] තං රූපං චක්ඛුධාතු? චක්ඛායතනං – ඉදං තං රූපං චක්ඛුධාතු.

702. What is that form which is the eye-element? The eye-base—this is that form which is the eye-element.

703. කතමං තං රූපං න චක්ඛුධාතු? සොතායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න චක්ඛුධාතු.

703. What is that form which is not the eye-element? The ear-base... up to... edible food—this is that form which is not the eye-element.

704. කතමං තං රූපං සොතධාතු…පෙ… ඝානධාතු…පෙ… ජිව්හාධාතු…පෙ… කායධාතු? කායායතනං – ඉදං තං රූපං කායධාතු.

704. What is that form which is the ear-element... the nose-element... the tongue-element... the body-element? The body-base—this is that form which is the body-element.

705. කතමං තං රූපං න කායධාතු? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න කායධාතු.

705. What is that form which is not the body-element? The eye-base... up to... edible food—this is that form which is not the body-element.

706. කතමං තං රූපං රූපධාතු? රූපායතනං – ඉදං තං රූපං රූපධාතු.

706. What is that form which is the form-element? The visible-form-base—this is that form which is the form-element.

707. කතමං තං රූපං න රූපධාතු? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න රූපධාතු.

707. What is that form which is not the form-element? The eye-base... up to... edible food—this is that form which is not the form-element.

708. කතමං තං රූපං සද්දධාතු…පෙ… ගන්ධධාතු…පෙ… රසධාතු…පෙ… ඵොට්ඨබ්බධාතු? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බධාතු.

708. What is that form which is the sound-element... the smell-element... the taste-element... the tangible-element? The tangible-object-base—this is that form which is the tangible-element.

709. කතමං තං රූපං න ඵොට්ඨබ්බධාතු? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ඵොට්ඨබ්බධාතු.

709. What is that form which is not the tangible-element? The eye-base... up to... edible food—this is that form which is not the tangible-element.

710. කතමං තං රූපං චක්ඛුන්ද්‍රියං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං චක්ඛුන්ද්‍රියං.

710. What is that form which is the eye-faculty? That eye, which is the sensitivity derived from the four great primary elements... up to... it is like an empty village—this is that form which is the eye-faculty.

711. කතමං තං රූපං න චක්ඛුන්ද්‍රියං? සොතායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න චක්ඛුන්ද්‍රියං.

711. What is that form which is not the eye-faculty? The ear-base... up to... edible food—this is that form which is not the eye-faculty.

712. කතමං තං රූපං සොතින්ද්‍රියං…පෙ… ඝානින්ද්‍රියං…පෙ… ජිව්හින්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං? යො කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං කායින්ද්‍රියං.

712. What is that form which is the ear-faculty... the nose-faculty... the tongue-faculty... the body-faculty? That body, which is the sensitivity derived from the four great primary elements... up to... it is like an empty village—this is that form which is the body-faculty.

713. කතමං තං රූපං න කායින්ද්‍රියං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න කායින්ද්‍රියං.

713. What is that form which is not the body-faculty? The eye-base... up to... edible food—this is that form which is not the body-faculty.

714. කතමං තං රූපං ඉත්ථින්ද්‍රියං? යං ඉත්ථියා ඉත්ථිලිඞ්ගං ඉත්ථිනිමිත්තං ඉත්ථිකුත්තං ඉත්ථාකප්පො ඉත්ථත්තං ඉත්ථිභාවො – ඉදං තං රූපං ඉත්ථින්ද්‍රියං.

714. What is that form which is the female faculty? Whatever of a woman is the female form, the female sign, the female deportment, the female manner, the state of being female, the female nature—this is that form which is the female faculty.

715. කතමං [Pg.177] තං රූපං න ඉත්ථින්ද්‍රියං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ඉත්ථින්ද්‍රියං.

715. What is that form which is not the female faculty? The eye-base... up to ... edible food—this is that form which is not the female faculty.

716. කතමං තං රූපං පුරිසින්ද්‍රියං? යං පුරිසස්ස පුරිසලිඞ්ගං පුරිසනිමිත්තං පුරිසකුත්තං පුරිසාකප්පො පුරිසත්තං පුරිසභාවො – ඉදං තං රූපං පුරිසින්ද්‍රියං.

716. What is that form which is the male faculty? Whatever of a man is the male form, the male sign, the male deportment, the male manner, the state of being male, the male nature—this is that form which is the male faculty.

717. කතමං තං රූපං න පුරිසින්ද්‍රියං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න පුරිසින්ද්‍රියං.

717. What is that form which is not the male faculty? The eye-base... up to ... edible food—this is that form which is not the male faculty.

718. කතමං තං රූපං ජීවිතින්ද්‍රියං? යො තෙසං රූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං ජීවිතින්ද්‍රියං.

718. What is that form which is the life faculty? Whatever of those phenomena which are form is life, duration, sustenance, maintenance, progression, continuation, preservation, vitality, the life faculty—this is that form which is the life faculty.

719. කතමං තං රූපං න ජීවිතින්ද්‍රියං? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ජීවිතින්ද්‍රියං.

719. What is that form which is not the life faculty? The eye-base... up to ... edible food—this is that form which is not the life faculty.

720. කතමං තං රූපං කායවිඤ්ඤත්ති? යා කුසලචිත්තස්ස වා අකුසලචිත්තස්ස වා අබ්‍යාකතචිත්තස්ස වා අභික්කමන්තස්ස වා පටික්කමන්තස්ස වා ආලොකෙන්තස්ස වා විලොකෙන්තස්ස වා සමිඤ්ජෙන්තස්ස වා පසාරෙන්තස්ස වා කායස්ස ථම්භනා සන්ථම්භනා සන්ථම්භිතත්තං විඤ්ඤත්ති විඤ්ඤාපනා විඤ්ඤාපිතත්තං – ඉදං තං රූපං කායවිඤ්ඤත්ති.

720. What is that form which is bodily intimation? Whatever, due to wholesome consciousness, or unwholesome consciousness, or indeterminate consciousness, of the body of one who is stepping forward, or stepping backward, or looking ahead, or looking around, or bending, or stretching, is the firming, thorough firming, the state of being thoroughly firmed, the intimation, the manner of intimating, the state of being able to intimate—this is that form which is bodily intimation.

721. කතමං තං රූපං න කායවිඤ්ඤත්ති? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න කායවිඤ්ඤත්ති.

721. What is that form which is not bodily intimation? The eye-base... up to ... edible food—this is that form which is not bodily intimation.

722. කතමං තං රූපං වචීවිඤ්ඤත්ති? යා කුසලචිත්තස්ස වා අකුසලචිත්තස්ස වා අබ්‍යාකතචිත්තස්ස වා වාචා ගිරා බ්‍යප්පථො උදීරණං ඝොසො ඝොසකම්මං වාචා වචීභෙදො, අයං වුච්චති වාචා. යා තාය වාචාය විඤ්ඤත්ති විඤ්ඤාපනා විඤ්ඤාපිතත්තං – ඉදං තං රූපං වචීවිඤ්ඤත්ති.

722. What is that form which is verbal intimation? Whatever, due to wholesome consciousness, or unwholesome consciousness, or indeterminate consciousness, is speech, voice, expression, utterance, loud sound, vocal action, or articulation—this is called speech. Whatever by means of that speech is the intimation, the manner of intimating, the state of being able to intimate—this is that form which is verbal intimation.

723. කතමං තං රූපං න වචීවිඤ්ඤත්ති? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න වචීවිඤ්ඤත්ති.

723. What is that form that is not verbal intimation? The eye-base... nutriment as edible food—this is that form that is not verbal intimation.

724. කතමං තං රූපං ආකාසධාතු? යො ආකාසො ආකාසගතං අඝං අඝගතං විවරො විවරගතං අසම්ඵුට්ඨං චතූහි මහාභූතෙහි – ඉදං තං රූපං ආකාසධාතු.

724. What is that form, the space element? Whatever is space, spatial; non-contact, of the nature of non-contact; an aperture, of the nature of an aperture; untouched by the four great elements—this is that form, the space element.

725. කතමං [Pg.178] තං රූපං න ආකාසධාතු? චක්ඛායතනං …පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ආකාසධාතු.

725. What is that form that is not the space element? The eye-base... nutriment as edible food—this is that form that is not the space element.

726. කතමං තං රූපං ආපොධාතු? යං ආපො ආපොගතං සිනෙහො සිනෙහගතං බන්ධනත්තං රූපස්ස – ඉදං තං රූපං ආපොධාතු.

726. What is that form, the water element? Whatever is water, watery; cohesion, cohesive; the binding nature of form—this is that form, the water element.

727. කතමං තං රූපං න ආපොධාතු? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ආපොධාතු.

727. What is that form that is not the water element? The eye-base... nutriment as edible food—this is that form that is not the water element.

728. කතමං තං රූපං රූපස්ස ලහුතා? යා රූපස්ස ලහුතා ලහුපරිණාමතා අදන්ධනතා අවිත්ථනතා – ඉදං තං රූපං රූපස්ස ලහුතා.

728. What is that form, the lightness of form? Whatever is the lightness of form, quick transformation, non-sluggishness, non-bulkiness—this is that form, the lightness of form.

729. කතමං තං රූපං රූපස්ස න ලහුතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස න ලහුතා.

729. What is that form that is not the lightness of form? The eye-base... nutriment as edible food—this is that form that is not the lightness of form.

730. කතමං තං රූපං රූපස්ස මුදුතා? යා රූපස්ස මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකථිනතා – ඉදං තං රූපං රූපස්ස මුදුතා.

730. What is that form, the pliancy of form? Whatever is the pliancy of form, its suppleness, non-roughness, non-hardness—this is that form, the pliancy of form.

731. කතමං තං රූපං රූපස්ස න මුදුතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස න මුදුතා.

731. What is that form that is not the pliancy of form? The eye-base... nutriment as edible food—this is that form that is not the pliancy of form.

732. කතමං තං රූපං රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා? යා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා කම්මඤ්ඤත්තං කම්මඤ්ඤභාවො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා.

732. What is that form, the wieldiness of form? Whatever is the wieldiness of form, its state of wieldiness, its condition of being wieldy—this is that form, the wieldiness of form.

733. කතමං තං රූපං රූපස්ස න කම්මඤ්ඤතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස න කම්මඤ්ඤතා.

733. What is that form that is not the wieldiness of form? The eye-base... nutriment as edible food—this is that form that is not the wieldiness of form.

734. කතමං තං රූපං රූපස්ස උපචයො? යො ආයතනානං ආචයො, සො රූපස්ස උපචයො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස උපචයො.

734. What is that form, the accumulation of form? Whatever is the accumulation of the sense-bases, that is the accumulation of form—this is that form, the accumulation of form.

735. කතමං තං රූපං රූපස්ස න උපචයො? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස න උපචයො.

735. What is that form that is not the accumulation of form? The eye-base... nutriment as edible food—this is that form that is not the accumulation of form.

736. කතමං තං රූපං රූපස්ස සන්තති? යො රූපස්ස උපචයො, සා රූපස්ස සන්තති – ඉදං තං රූපං රූපස්ස සන්තති.

736. What is that form, the continuity of form? Whatever growth of form there is, that is the continuity of form—this is that form, the continuity of form.

737. කතමං තං රූපං රූපස්ස න සන්තති? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස න සන්තති.

737. What is that form that is not the continuity of form? The eye-base... nutriment consisting of edible food—this is that form that is not the continuity of form.

738. කතමං [Pg.179] තං රූපං රූපස්ස ජරතා? යා රූපස්ස ජරා ජීරණතා ඛණ්ඩිච්චං පාලිච්චං වලිත්තචතා ආයුනො සංහානි ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස ජරතා.

738. What is that form, the aging of form? Whatever aging of form there is, its decay, brokenness of teeth, graying of hair, wrinkled skin, the decline of life, and the decay of the faculties—this is that form, the aging of form.

739. කතමං තං රූපං රූපස්ස න ජරතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස න ජරතා.

739. What is that form that is not the aging of form? The eye-base... nutriment consisting of edible food—this is that form that is not the aging of form.

740. කතමං තං රූපං රූපස්ස අනිච්චතා? යො රූපස්ස ඛයො වයො භෙදො පරිභෙදො අනිච්චතා අන්තරධානං – ඉදං තං රූපං රූපස්ස අනිච්චතා.

740. What is that form, the impermanence of form? Whatever exhaustion, destruction, breaking, utter breaking, impermanence, and disappearance of form there is—this is that form, the impermanence of form.

741. කතමං තං රූපං රූපස්ස න අනිච්චතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං රූපස්ස න අනිච්චතා.

741. What is that form that is not the impermanence of form? The eye-base... nutriment consisting of edible food—this is that form that is not the impermanence of form.

742. කතමං තං රූපං කබළීකාරො ආහාරො? ඔදනො කුම්මාසො සත්තු මච්ඡො මංසං ඛීරං දධි සප්පි නවනීතං තෙලං මධු ඵාණිතං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං යම්හි යම්හි ජනපදෙ තෙසං තෙසං සත්තානං මුඛාසියං දන්තවිඛාදනං ගලජ්ඣොහරණීයං කුච්ඡිවිත්ථම්භනං, යාය ඔජාය සත්තා යාපෙන්ති – ඉදං තං රූපං කබළීකාරො ආහාරො.

742. What is that form, nutriment consisting of edible food? Cooked rice, barley-meal, flour-cakes, fish, meat, milk, curds, ghee, fresh butter, oil, honey, molasses, or whatever other form exists in any region that beings consume by mouth, chew with teeth, swallow down the throat, and which fills the belly, and by the nutritive essence of which beings are sustained—this is that form, nutriment consisting of edible food.

743. කතමං තං රූපං න කබළීකාරො ආහාරො? චක්ඛායතනං…පෙ… රූපස්ස අනිච්චතා – ඉදං තං රූපං න කබළීකාරො ආහාරො.

743. What is that form that is not nutriment consisting of edible food? The eye-base... the impermanence of form—this is that form that is not nutriment consisting of edible food.

එවං දුවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus, the enumeration of form is twofold.

දුකනිද්දෙසො.

The Exposition of the Dyads is concluded.

තිකනිද්දෙසො

The Exposition of the Triads

744. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං උපාදා? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං උපාදා.

744. What is that form, internal derived form? The eye-base... the body-base—this is that form, internal derived form.

745. කතමං තං රූපං බාහිරං උපාදා? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං උපාදා.

745. What is that form, external derived form? The form-base... nutriment consisting of edible food—this is that form, external derived form.

746. කතමං තං රූපං බාහිරං නො උපාදා? ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං බාහිරං නො උපාදා.

746. What is that form, external non-derived form? The tangible-base and the water element—this is that form, external non-derived form.

747. කතමං [Pg.180] තං රූපං අජ්ඣත්තිකං උපාදිණ්ණං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං උපාදිණ්ණං.

747. What is that form that is internal and appropriated? The eye-base... the body-base—this is that form that is internal and appropriated.

748. කතමං තං රූපං බාහිරං උපාදිණ්ණං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං උපාදිණ්ණං.

748. What is that form that is external and appropriated? The female faculty, the male faculty, the life faculty; or whatever other form there is that has arisen due to kamma—the visible-form-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, the production of form, the continuity of form, and edible food—this is that form that is external and appropriated.

749. කතමං තං රූපං බාහිරං අනුපාදිණ්ණං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං අනුපාදිණ්ණං.

749. What is that form that is external and unappropriated? The sound-base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of form, pliancy of form, wieldiness of form, aging of form, impermanence of form; or whatever other form there is that has not arisen due to kamma—the visible-form-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, the production of form, the continuity of form, and edible food—this is that form that is external and unappropriated.

750. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං උපාදිණ්ණුපාදානියං. චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං උපාදිණ්ණුපාදානියං.

750. What is that form that is internal, appropriated, and liable to be clung to? The eye-base... the body-base—this is that form that is internal, appropriated, and liable to be clung to.

751. කතමං තං රූපං බාහිරං උපාදිණ්ණුපාදානියං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං උපාදිණ්ණුපාදානියං.

751. What is that form that is external, appropriated, and liable to be clung to? The female faculty, the male faculty, the life faculty; or whatever other form there is that has arisen due to kamma—the visible-form-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, the production of form, the continuity of form, and edible food—this is that form that is external, appropriated, and liable to be clung to.

752. කතමං තං රූපං බාහිරං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං.

752. What is that form which is external, not grasped by kamma and subject to clinging? The sound base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of form, pliancy of form, adaptability of form, decay of form, impermanence of form; and whatever other form there is that has arisen due to the performance of kamma: the visible-form base, the odor base, the taste base, the tangible base, the space element, the water element, the production of form, the continuity of form, and physical nutriment—this is that form which is external, not grasped by kamma and subject to clinging.

753. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං අනිදස්සනං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං අනිදස්සනං.

753. What is that form which is internal and invisible? The eye base... the body base—this is that form which is internal and invisible.

754. කතමං තං රූපං බාහිරං සනිදස්සනං? රූපායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං සනිදස්සනං.

754. What is that form which is external and visible? The visible-form base—this is that form which is external and visible.

755. කතමං [Pg.181] තං රූපං බාහිරං අනිදස්සනං? සද්දායතනං …පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං අනිදස්සනං.

755. What is that form which is external and invisible? The sound base... physical nutriment—this is that form which is external and invisible.

756. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං සප්පටිඝං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං සප්පටිඝං.

756. What is that form which is internal and resistant? The eye base... the body base—this is that form which is internal and resistant.

757. කතමං තං රූපං බාහිරං සප්පටිඝං? රූපායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං සප්පටිඝං.

757. What is that form which is external and resistant? The visible-form base... the tangible base—this is that form which is external and resistant.

758. කතමං තං රූපං බාහිරං අප්පටිඝං? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං අප්පටිඝං.

758. What is that form which is external and non-resistant? The female faculty... physical nutriment—this is that form which is external and non-resistant.

759. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං ඉන්ද්‍රියං? චක්ඛුන්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං ඉන්ද්‍රියං.

759. What is that form which is an internal faculty? The eye faculty... the body faculty—this is that form which is an internal faculty.

760. කතමං තං රූපං බාහිරං ඉන්ද්‍රියං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං බාහිරං ඉන්ද්‍රියං.

760. What is that form which is an external faculty? The female faculty, the male faculty, the life faculty—this is that form which is an external faculty.

761. කතමං තං රූපං බාහිරං න ඉන්ද්‍රියං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න ඉන්ද්‍රියං.

761. What is that form which is external and not a faculty? The visible-form base... physical nutriment—this is that form which is external and not a faculty.

762. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න මහාභූතං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න මහාභූතං.

762. What is that form which is internal and not a primary element? The eye base... the body base—this is that form which is internal and not a primary element.

763. කතමං තං රූපං බාහිරං මහාභූතං? ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං බාහිරං මහාභූතං.

763. What is that form that is external and a great element? The tangible base and the water element—this is that form that is external and a great element.

764. කතමං තං රූපං බාහිරං න මහාභූතං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න මහාභූතං.

764. What is that external form that is not a great element? The form base… up to… edible food—this is that external form that is not a great element.

765. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න විඤ්ඤත්ති? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න විඤ්ඤත්ති?

765. What is that internal form that is not intimation? The eye base… up to… the body base—this is that internal form that is not intimation.

766. කතමං තං රූපං බාහිරං විඤ්ඤත්ති? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉදං තං රූපං බාහිරං විඤ්ඤත්ති.

766. What is that external form that is intimation? Bodily intimation and verbal intimation—this is that external form that is intimation.

767. කතමං තං රූපං බාහිරං න විඤ්ඤත්ති? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න විඤ්ඤත්ති.

767. What is that external form that is not intimation? The form base… up to… edible food—this is that external form that is not intimation.

768. කතමං [Pg.182] තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චිත්තසමුට්ඨානං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චිත්තසමුට්ඨානං.

768. What is that internal form that is not mind-originated? The eye base… up to… the body base—this is that internal form that is not mind-originated.

769. කතමං තං රූපං බාහිරං චිත්තසමුට්ඨානං? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං චිත්තජං චිත්තහෙතුකං චිත්තසමුට්ඨානං රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං චිත්තසමුට්ඨානං.

769. What is that external form that is mind-originated? Bodily intimation, verbal intimation; and whatever other form there is that is mind-born, mind-caused, mind-originated: the form base, sound base, odor base, taste base, tangible base, space element, water element, lightness of form, pliancy of form, adaptability of form, accumulation of form, continuity of form, and edible food—this is that external form that is mind-originated.

770. කතමං තං රූපං බාහිරං න චිත්තසමුට්ඨානං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න චිත්තජං න චිත්තහෙතුකං න චිත්තසමුට්ඨානං රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න චිත්තසමුට්ඨානං.

770. What is that external form that is not mind-originated? The female faculty, the male faculty, the life faculty, the aging of form, the impermanence of form; and whatever other form there is that is not mind-born, not mind-caused, not mind-originated: the form base, sound base, odor base, taste base, tangible base, space element, water element, lightness of form, pliancy of form, adaptability of form, accumulation of form, continuity of form, and edible food—this is that external form that is not mind-originated.

771. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චිත්තසහභු? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චිත්තසහභු.

771. What is that internal form that is not co-arisen with mind? The eye base… up to… the body base—this is that internal form that is not co-arisen with mind.

772. කතමං තං රූපං බාහිරං චිත්තසහභු? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉදං තං රූපං බාහිරං චිත්තසහභු.

772. What is that external form that is co-arisen with mind? Bodily intimation and verbal intimation—this is that external form that is co-arisen with mind.

773. කතමං තං රූපං බාහිරං න චිත්තසහභු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න චිත්තසහභු?

773. What is that external form that is not co-arisen with mind? The form base… up to… nutriment as physical food—this is that external form that is not co-arisen with mind.

774. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චිත්තානුපරිවත්ති? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චිත්තානුපරිවත්ති.

774. What is that internal form that does not follow in sequence with the mind? The eye base… up to… the body base—this is that internal form that does not follow in sequence with the mind.

775. කතමං තං රූපං බාහිරං චිත්තානුපරිවත්ති? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉදං තං රූපං බාහිරං චිත්තානුපරිවත්ති.

775. What is that external form that follows in sequence with the mind? Bodily intimation and verbal intimation—this is that external form that follows in sequence with the mind.

776. කතමං තං රූපං බාහිරං න චිත්තානුපරිවත්ති? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න චිත්තානුපරිවත්ති.

776. What is that external form that does not follow in sequence with the mind? The form base… up to… nutriment as physical food—this is that external form that does not follow in sequence with the mind.

777. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං ඔළාරිකං? චක්ඛායතනං …පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං ඔළාරිකං.

777. What is that internal form that is gross? The eye base… up to… the body base—this is that internal form that is gross.

778. කතමං [Pg.183] තං රූපං බාහිරං ඔළාරිකං? රූපායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං ඔළාරිකං.

778. What is that external form that is gross? The form base… up to… the tangible base—this is that external form that is gross.

779. කතමං තං රූපං බාහිරං සුඛුමං? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං සුඛුමං.

779. What is that external form that is subtle? The female faculty… up to… nutriment as physical food—this is that external form that is subtle.

780. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං සන්තිකෙ? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං සන්තිකෙ.

780. What is that internal form that is near? The eye base… up to… the body base—this is that internal form that is near.

781. කතමං තං රූපං බාහිරං දූරෙ? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං දූරෙ.

781. What is that external form that is distant? The female faculty… up to… nutriment as physical food—this is that external form that is distant.

782. කතමං තං රූපං බාහිරං සන්තිකෙ? රූපායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං සන්තිකෙ.

782. What is that external form that is near? The form base… up to… the tangible base—this is that external form that is near.

783. කතමං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු.

783. What is that external form that is not a basis for eye-contact? The form base… up to… nutriment as physical food—this is that external form that is not a basis for eye-contact.

784. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස වත්ථු? චක්ඛායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස වත්ථු.

784. What is that form that is internal and a basis for eye-contact? The eye base—this is that form that is internal and a basis for eye-contact.

785. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු? සොතායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු.

785. What is that form that is internal but not a basis for eye-contact? The ear base… up to… the body base—this is that form that is internal but not a basis for eye-contact.

786. කතමං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු.

786. What is that form that is external and not a basis for feeling born of eye-contact… perception… volition… eye-consciousness? The form base… up to… nutriment as physical food—this is that form that is external and not a basis for eye-consciousness.

787. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු? චක්ඛායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු.

787. What is that form that is internal and a basis for eye-consciousness? The eye base—this is that form that is internal and a basis for eye-consciousness.

788. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු? සොතායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු?

788. What is that form that is internal but not a basis for eye-consciousness? The ear base… up to… the body base—this is that form that is internal but not a basis for eye-consciousness.

789. කතමං තං රූපං බාහිරං සොතසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ඝානසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස…පෙ… කායසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං කායසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු.

789. What is that form that is external and not a basis for ear-contact… nose-contact… tongue-contact… body-contact? The form base… up to… nutriment as physical food—this is that form that is external and not a basis for body-contact.

790. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායසම්ඵස්සස්ස වත්ථු? කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායසම්ඵස්සස්ස වත්ථු.

790. What is that form that is internal and a basis for body-contact? The body base—this is that form that is internal and a basis for body-contact.

791. කතමං [Pg.184] තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු? චක්ඛායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායසම්ඵස්සස්ස න වත්ථු.

791. What is that form that is internal but not a basis for body-contact? The eye base… up to… the tongue base—this is that form that is internal but not a basis for body-contact.

792. කතමං තං රූපං බාහිරං කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… කායවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං කායවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු.

792. What is that form that is external and not a basis for feeling born of body-contact… perception… volition… body-consciousness? The form base… up to… nutriment as physical food—this is that form that is external and not a basis for body-consciousness.

793. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු? කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථු.

793. What is that form that is internal and a basis for body-consciousness? The body base—this is that form that is internal and a basis for body-consciousness.

794. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු? චක්ඛායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායවිඤ්ඤාණස්ස න වත්ථු.

794. What is that form that is internal but not a basis for body-consciousness? The eye base… up to… the tongue base—this is that form that is internal but not a basis for body-consciousness.

795. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං.

795. What is that form that is internal but not an object for eye-contact? The eye base… up to… the body base—this is that form that is internal but not an object for eye-contact.

796. කතමං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං? රූපායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං.

796. What is that form that is external and an object for eye-contact? The form base—this is that form that is external and an object for eye-contact.

797. කතමං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං? සද්දායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං.

797. What is that form that is external but not an object for eye-contact? The sound base… up to… nutriment as physical food—this is that form that is external but not an object for eye-contact.

798. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං.

798. What is that form that is internal but not an object for feeling born of eye-contact… perception… volition… eye-consciousness? The eye base… up to… the body base—this is that form that is internal but not an object for eye-consciousness.

799. කතමං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං? රූපායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං.

799. What is that form that is external and an object for eye-consciousness? The form base—this is that form that is external and an object for eye-consciousness.

800. කතමං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං? සද්දායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං.

800. What is that form that is external but not an object for eye-consciousness? The sound base… up to… nutriment as physical food—this is that form that is external but not an object for eye-consciousness.

801. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං සොතසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ඝානසම්ඵස්සස්ස…පෙ… ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස…පෙ… කායසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං? චක්ඛායතනං…පෙ… [Pg.185] කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං.

801. What is that form that is internal but not an object for ear-contact… nose-contact… tongue-contact… body-contact? The eye base… up to… the body base—this is that form that is internal but not an object for body-contact.

802. කතමං තං රූපං බාහිරං කායසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං කායසම්ඵස්සස්ස ආරම්මණං.

802. What is that form that is external and an object for body-contact? The tangible base—this is that form that is external and an object for body-contact.

803. කතමං තං රූපං බාහිරං කායසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං කායසම්ඵස්සස්ස න ආරම්මණං.

803. What is that form which is external and not an object for bodily contact? The visible form base… up to… physical food as morsels—this is that form which is external and not an object for bodily contact.

804. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායසම්ඵස්සජාය වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය…පෙ… චෙතනාය…පෙ… කායවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං.

804. What is that form which is internal and not an object for feeling born of bodily contact… up to… for perception… up to… for volition… up to… for tactile consciousness? The eye base… up to… the body base—this is that form which is internal and not an object for tactile consciousness.

805. කතමං තං රූපං බාහිරං කායවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං කායවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණං.

805. What is that form which is external and is an object for tactile consciousness? The tangible base—this is that form which is external and is an object for tactile consciousness.

806. කතමං තං රූපං බාහිරං කායවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං කායවිඤ්ඤාණස්ස න ආරම්මණං.

806. What is that form which is external and not an object for tactile consciousness? The visible form base… up to… physical food as morsels—this is that form which is external and not an object for tactile consciousness.

807. කතමං තං රූපං බාහිරං න චක්ඛායතනං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න චක්ඛායතනං.

807. What is that form which is external and not the eye base? The visible form base… up to… physical food as morsels—this is that form which is external and not the eye base.

808. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛායතනං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛායතනං.

808. What is that form which is internal and is the eye base? The eye, which is the sensitivity derived from the four great elements… up to… this is like an empty village—this is that form which is internal and is the eye base.

809. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චක්ඛායතනං? සොතායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චක්ඛායතනං.

809. What is that form which is internal and not the eye base? The ear base… up to… the body base—this is that form which is internal and not the eye base.

810. කතමං තං රූපං බාහිරං න සොතායතනං…පෙ… න ඝානායතනං…පෙ… න ජිව්හායතනං…පෙ… න කායායතනං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න කායායතනං.

810. What is that form which is external and not the ear base… up to… not the nose base… up to… not the tongue base… up to… not the body base? The visible form base… up to… physical food as morsels—this is that form which is external and not the body base.

811. කතමං [Pg.186] තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායායතනං? යො කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායායතනං.

811. What is that form which is internal and is the body base? The body, which is the sensitivity derived from the four great elements… up to… this is like an empty village—this is that form which is internal and is the body base.

812. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කායායතනං? චක්ඛායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කායායතනං.

812. What is that form which is internal and not the body base? The eye base… up to… the tongue base—this is that form which is internal and not the body base.

813. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න රූපායතනං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න රූපායතනං.

813. What is that internal form which is not the visible form base? The eye base... up to... the body base—this is that internal form which is not the visible form base.

814. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපායතනං? යං රූපං චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය වණ්ණනිභා…පෙ… රූපධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපායතනං.

814. What is that external form which is the visible form base? That form which, derived from the Four Great Elements, is color and appearance... up to... the form element—this is that external form which is the visible form base.

815. කතමං තං රූපං බාහිරං න රූපායතනං? සද්දායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න රූපායතනං.

815. What is that external form which is not the visible form base? The sound base... up to... edible food—this is that external form which is not the visible form base.

816. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න සද්දායතනං…පෙ… න ගන්ධායතනං…පෙ… න රසායතනං…පෙ… න ඵොට්ඨබ්බායතනං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ඵොට්ඨබ්බායතනං.

816. What is that internal form which is not the sound base... up to... not the odor base... up to... not the taste base... up to... not the tangible base? The eye base... up to... the body base—this is that internal form which is not the tangible base.

817. කතමං තං රූපං බාහිරං ඵොට්ඨබ්බායතනං? පථවීධාතු…පෙ… ඵොට්ඨබ්බධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං බාහිරං ඵොට්ඨබ්බායතනං.

817. What is that external form which is the tangible base? The earth element... up to... the tangible element—this is that external form which is the tangible base.

818. කතමං තං රූපං බාහිරං න ඵොට්ඨබ්බායතනං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න ඵොට්ඨබ්බායතනං.

818. What is that external form which is not the tangible base? The visible form base... up to... edible food—this is that external form which is not the tangible base.

819. කතමං තං රූපං බාහිරං න චක්ඛුධාතු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න චක්ඛුධාතු.

819. What is that external form which is not the eye element? The visible form base... up to... edible food—this is that external form which is not the eye element.

820. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුධාතු? චක්ඛායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුධාතු.

820. What is that internal form which is the eye element? The eye base—this is that internal form which is the eye element.

821. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චක්ඛුධාතු? සොතායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චක්ඛුධාතු.

821. What is that internal form which is not the eye element? The ear base... up to... the body base—this is that internal form which is not the eye element.

822. කතමං තං රූපං බාහිරං න සොතධාතු…පෙ… න ඝානධාතු…පෙ… න ජිව්හාධාතු…පෙ… න කායධාතු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න කායධාතු.

822. What is that external form which is not the ear element... up to... not the nose element... up to... not the tongue element... up to... not the body element? The visible form base... up to... edible food—this is that external form which is not the body element.

823. කතමං [Pg.187] තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායධාතු? කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායධාතු.

823. What is that internal form which is the body element? The body base—this is that internal form which is the body element.

824. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කායධාතු? චක්ඛායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කායධාතු.

824. What is that internal form which is not the body element? The eye base... up to... the tongue base—this is that internal form which is not the body element.

825. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න රූපධාතු? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න රූපධාතු.

825. What is that internal form which is not the visible form element? The eye base... up to... the body base—this is that internal form which is not the visible form element.

826. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපධාතු? රූපායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපධාතු.

826. What is that external form which is the visible form element? The visible form base—this is that external form which is the visible form element.

827. කතමං තං රූපං බාහිරං න රූපධාතු? සද්දායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න රූපධාතු.

827. What is that external form which is not the visible form element? The sound base... up to... edible food—this is that external form which is not the visible form element.

828. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න සද්දධාතු…පෙ… න ගන්ධධාතු…පෙ… න රසධාතු …පෙ… න ඵොට්ඨබ්බධාතු? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ඵොට්ඨබ්බධාතු.

828. What is that internal form which is not the sound element... up to... not the tangible element? The eye base... up to... the body base—this is that internal form which is not the tangible element.

829. කතමං තං රූපං බාහිරං ඵොට්ඨබ්බධාතු? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං බාහිරං ඵොට්ඨබ්බධාතු.

829. What is that external form which is the tangible element? The tangible base—this is that external form which is the tangible element.

830. කතමං තං රූපං බාහිරං න ඵොට්ඨබ්බධාතු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න ඵොට්ඨබ්බධාතු.

830. What is that external form which is not the tangible element? The visible form base... up to... edible food—this is that external form which is not the tangible element.

831. කතමං තං රූපං බාහිරං න චක්ඛුන්ද්‍රියං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න චක්ඛුන්ද්‍රියං.

831. What is that external form which is not the eye faculty? The visible form base... up to... edible food—this is that external form which is not the eye faculty.

832. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුන්ද්‍රියං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං චක්ඛුන්ද්‍රියං.

832. What is that internal form which is the eye faculty? That eye, which is the sensitivity derived from the Four Great Elements... up to... 'an empty village'—this is that internal form which is the eye faculty.

833. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චක්ඛුන්ද්‍රියං? සොතායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න චක්ඛුන්ද්‍රියං.

833. What is that internal form which is not the eye faculty? The ear base... up to... the body base—this is that internal form which is not the eye faculty.

834. කතමං තං රූපං බාහිරං න සොතින්ද්‍රියං…පෙ… න ඝානින්ද්‍රියං…පෙ… න ජිව්හින්ද්‍රියං…පෙ… න කායින්ද්‍රියං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න කායින්ද්‍රියං.

834. What is that external form which is not the ear faculty... up to... not the body faculty? The visible form base... up to... edible food—this is that external form which is not the body faculty.

835. කතමං [Pg.188] තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායින්ද්‍රියං? යො කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං කායින්ද්‍රියං.

835. What is that form which is also internal and is the body faculty? That body which is the sensitivity derived from the Four Great Elements... and so on... this is also called 'an empty village'—this is that form which is also internal and is the body faculty.

836. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කායින්ද්‍රියං? චක්ඛායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කායින්ද්‍රියං.

836. What is that form which is only internal and is not the body faculty? The eye base, up to the tongue base—this is that form which is only internal and is not the body faculty.

837. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ඉත්ථින්ද්‍රියං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ඉත්ථින්ද්‍රියං.

837. What is that form which is only internal and is not the feminine faculty? The eye base, up to the body base—this is that form which is only internal and is not the feminine faculty.

838. කතමං තං රූපං බාහිරං ඉත්ථින්ද්‍රියං? යං ඉත්ථියා ඉත්ථිලිඞ්ගං ඉත්ථිනිමිත්තං ඉත්ථිකුත්තං ඉත්ථාකප්පො ඉත්ථත්තං ඉත්ථිභාවො – ඉදං තං රූපං බාහිරං ඉත්ථින්ද්‍රියං.

838. What is that form which is also external and is the feminine faculty? Whatever is the female gender, the female sign, the female demeanor, the female deportment, the state of being female, the nature of being female—this is that form which is also external and is the feminine faculty.

839. කතමං තං රූපං බාහිරං න ඉත්ථින්ද්‍රියං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න ඉත්ථින්ද්‍රියං.

839. What is that form which is only external and is not the feminine faculty? The visible form base, up to edible food—this is that form which is only external and is not the feminine faculty.

840. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න පුරිසින්ද්‍රියං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න පුරිසින්ද්‍රියං.

840. What is that form which is only internal and is not the masculine faculty? The eye base, up to the body base—this is that form which is only internal and is not the masculine faculty.

841. කතමං තං රූපං බාහිරං පුරිසින්ද්‍රියං? යං පුරිසස්ස පුරිසලිඞ්ගං පුරිසනිමිත්තං පුරිසකුත්තං පුරිසාකප්පො පුරිසත්තං පුරිසභාවො – ඉදං තං රූපං බාහිරං පුරිසින්ද්‍රියං.

841. What is that form which is also external and is the masculine faculty? Whatever is the male gender, the male sign, the male demeanor, the male deportment, the state of being male, the nature of being male—this is that form which is also external and is the masculine faculty.

842. කතමං තං රූපං බාහිරං න පුරිසින්ද්‍රියං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න පුරිසින්ද්‍රියං.

842. What is that form which is only external and is not the masculine faculty? The visible form base, up to edible food—this is that form which is only external and is not the masculine faculty.

843. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ජීවිතින්ද්‍රියං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ජීවිතින්ද්‍රියං.

843. What is that form which is only internal and is not the life faculty? The eye base, up to the body base—this is that form which is only internal and is not the life faculty.

844. කතමං තං රූපං බාහිරං ජීවිතින්ද්‍රියං? යො තෙසං රූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං බාහිරං ජීවිතින්ද්‍රියං.

844. What is that form which is also external and is the life faculty? Whatever is the life-span, stability, subsistence, sustenance, progress, continuance, preservation, vitality, and the life faculty of those material phenomena—this is that form which is also external and is the life faculty.

845. කතමං තං රූපං බාහිරං න ජීවිතින්ද්‍රියං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න ජීවිතින්ද්‍රියං.

845. What is that form which is external and not the life faculty? The visible form base... up to... edible food—this is that form which is external and not the life faculty.

846. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කායවිඤ්ඤත්ති? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කායවිඤ්ඤත්ති.

846. What is that form which is internal and not bodily intimation? The eye base... up to... the body base—this is that form which is internal and not bodily intimation.

847. කතමං [Pg.189] තං රූපං බාහිරං කායවිඤ්ඤත්ති? යා කුසලචිත්තස්ස වා අකුසලචිත්තස්ස වා අබ්‍යාකතචිත්තස්ස වා අභික්කමන්තස්ස වා පටික්කමන්තස්ස වා ආලොකෙන්තස්ස වා විලොකෙන්තස්ස වා සමිඤ්ජෙන්තස්ස වා පසාරෙන්තස්ස වා කායස්ස ථම්භනා සන්ථම්භනා සන්ථම්භිතත්තං විඤ්ඤත්ති විඤ්ඤාපනා විඤ්ඤාපිතත්තං – ඉදං තං රූපං බාහිරං කායවිඤ්ඤත්ති.

847. What is that form which is external and is bodily intimation? On account of a wholesome mind, or an unwholesome mind, or an indeterminate mind, whatever stiffening, consolidating, state of being consolidated, intimation, making known, or state of being able to make known there is of the body of one who is moving forward, or moving backward, or looking ahead, or looking around, or contracting, or stretching—this is that form which is external and is bodily intimation.

848. කතමං තං රූපං බාහිරං න කායවිඤ්ඤත්ති? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න කායවිඤ්ඤත්ති.

848. What is that form which is external and not bodily intimation? The visible form base... up to... edible food—this is that form which is external and not bodily intimation.

849. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න වචීවිඤ්ඤත්ති? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න වචීවිඤ්ඤත්ති.

849. What is that form which is internal and not vocal intimation? The eye base... up to... the body base—this is that form which is internal and not vocal intimation.

850. කතමං තං රූපං බාහිරං වචීවිඤ්ඤත්ති? යා කුසලචිත්තස්ස වා අකුසලචිත්තස්ස වා අබ්‍යාකතචිත්තස්ස වා වාචා ගිරා බ්‍යප්පථො උදීරණං ධොසො ඝොසකම්මං වාචා වචීභෙදො, අයං වුච්චති වාචා. යා තාය වාචාය විඤ්ඤත්ති විඤ්ඤාපනා විඤ්ඤාපිතත්තං – ඉදං තං රූපං බාහිරං වචීවිඤ්ඤත්ති.

850. What is that form which is external and is vocal intimation? On account of a wholesome mind, or an unwholesome mind, or an indeterminate mind, there is speech, utterance, discourse, expression, a loud sound, vocalization, and verbal articulation—this is called speech. Whatever intimation, making known, and state of being able to make known there is by means of that speech—this is that form which is external and is vocal intimation.

851. කතමං තං රූපං බාහිරං න වචීවිඤ්ඤත්ති? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න වචීවිඤ්ඤත්ති.

851. What is that form which is external and not vocal intimation? The visible form base... up to... edible food—this is that form which is external and not vocal intimation.

852. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ආකාසධාතු? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ආකාසධාතු.

852. What is that form which is internal and not the space element? The eye base... up to... the body base—this is that form which is internal and not the space element.

853. කතමං තං රූපං බාහිරං ආකාසධාතු? යො ආකාසො ආකාසගතං අඝං අඝගතං විවරො විවරගතං අසම්ඵුට්ඨං චතූහි මහාභූතෙහි – ඉදං තං රූපං බාහිරං ආකාසධාතු.

853. What is that form which is external and is the space element? It is space, that which pertains to space; the un-impacted, that which pertains to the un-impacted; an opening, that which pertains to an opening; that which is untouched by the four great elements—this is that form which is external and is the space element.

854. කතමං තං රූපං බාහිරං න ආකාසධාතු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න ආකාසධාතු.

854. What is that external form that is not the space element? The form base…up to…edible food—this is that external form that is not the space element.

855. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ආපොධාතු? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න ආපොධාතු.

855. What is that internal form that is not the water element? The eye base…up to…the body base—this is that internal form that is not the water element.

856. කතමං තං රූපං බාහිරං ආපොධාතු? යං ආපො ආපොගතං සිනෙහො සිනෙහගතං බන්ධනත්තං රූපස්ස – ඉදං තං රූපං බාහිරං ආපොධාතු.

856. What is that external form that is the water element? Whatever is water, that which pertains to water; cohesion, that which pertains to cohesion; the binding property of form—this is that external form that is the water element.

857. කතමං තං රූපං බාහිරං න ආපොධාතු? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං න ආපොධාතු.

857. What is that external form that is not the water element? The form base…up to…edible food—this is that external form that is not the water element.

858. කතමං [Pg.190] තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න ලහුතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න ලහුතා.

858. What is that internal form that is not lightness of form? The eye base…up to…the body base—this is that internal form that is not lightness of form.

859. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස ලහුතා? යා රූපස්ස ලහුතා ලහුපරිණාමතා අදන්ධනතා අවිත්ථනතා – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස ලහුතා.

859. What is that external form that is lightness of form? It is the lightness, quick transformation, non-sluggishness, and non-cumbersomeness of form. This is that external form that is lightness of form.

860. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න ලහුතා? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න ලහුතා.

860. What is that external form that is not lightness of form? The form base…up to…edible food—this is that external form that is not lightness of form.

861. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න මුදුතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න මුදුතා.

861. What is that internal form that is not softness of form? The eye base…up to…the body base—this is that internal form that is not softness of form.

862. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස මුදුතා? යා රූපස්ස මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකථිනතා – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස මුදුතා.

862. What is that external form that is softness of form? It is the softness, pliability, non-roughness, and non-rigidity of form—this is that external form that is softness of form.

863. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න මුදුතා? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න මුදුතා.

863. What is that external form that is not softness of form? The form base…up to…edible food—this is that external form that is not softness of form.

864. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න කම්මඤ්ඤතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න කම්මඤ්ඤතා.

864. What is that internal form that is not wieldiness of form? The eye base…up to…the body base—this is that internal form that is not wieldiness of form.

865. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා? යා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා කම්මඤ්ඤත්තං කම්මඤ්ඤභාවො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා.

865. What is that form which is external and is the wieldiness of form? Whatever wieldiness, state of wieldiness, and nature of wieldiness of form there is—this is that form which is external and is the wieldiness of form.

866. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න කම්මඤ්ඤතා? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න කම්මඤ්ඤතා.

866. What is that form which is external and is not the wieldiness of form? The form base… up to… edible food—this is that form which is external and is not the wieldiness of form.

867. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න උපචයො? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න උපචයො.

867. What is that form which is internal and is not the accumulation of form? The eye base… up to… the body base—this is that form which is internal and is not the accumulation of form.

868. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස උපචයො? යො ආයතනානං ආචයො, සො රූපස්ස උපචයො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස උපචයො.

868. What is that form which is external and is the accumulation of form? Whatever accumulation of the bases there is, that is the accumulation of form—this is that form which is external and is the accumulation of form.

869. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න උපචයො? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න උපචයො.

869. What is that form which is external and is not the accumulation of form? The form base… up to… edible food—this is that form which is external and is not the accumulation of form.

870. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න සන්තති? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න සන්තති.

870. What is that form which is internal and is not the continuity of form? The eye base… up to… the body base—this is that form which is internal and is not the continuity of form.

871. කතමං [Pg.191] තං රූපං බාහිරං රූපස්ස සන්තති? යො රූපස්ස උපචයො, සා රූපස්ස සන්තති – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස සන්තති.

871. What is that form which is external and is the continuity of form? The ongoing accumulation of form is the continuity of form—this is that form which is external and is the continuity of form.

872. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න සන්තති? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න සන්තති.

872. What is that form which is external and is not the continuity of form? The form base… up to… edible food—this is that form which is external and is not the continuity of form.

873. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න ජරතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න ජරතා.

873. What is that form which is internal and is not the aging of form? The eye base… up to… the body base—this is that form which is internal and is not the aging of form.

874. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස ජරතා? යා රූපස්ස ජරා ජීරණතා ඛණ්ඩිච්චං පාලිච්චං වලිත්තචතා ආයුනො සංහානි ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස ජරතා.

874. What is that form which is external and is the aging of form? Whatever aging, decay, brokenness of teeth, grayness of hair, wrinkled skin, decline of life, and decay of the faculties of form there is—this is that form which is external and is the aging of form.

875. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න ජරතා? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න ජරතා.

875. What is that form which is external and is not the aging of form? The form base… up to… edible food—this is that form which is external and is not the aging of form.

876. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න අනිච්චතා? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං රූපස්ස න අනිච්චතා.

876. What is that internal form that is not the impermanence of form? The eye base…up to…the body base—this is that internal form that is not the impermanence of form.

877. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස අනිච්චතා? යො රූපස්ස ඛයො වයො භෙදො පරිභෙදො අනිච්චතා අන්තරධානං – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස අනිච්චතා.

877. What is that external form that is the impermanence of form? The decay, decline, breaking up, disintegration, impermanence, and disappearance of form—this is that external form that is the impermanence of form.

878. කතමං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න අනිච්චතා? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං බාහිරං රූපස්ස න අනිච්චතා.

878. What is that external form that is not the impermanence of form? The form base…up to…edible food—this is that external form that is not the impermanence of form.

879. කතමං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කබළීකාරො ආහාරො? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං – ඉදං තං රූපං අජ්ඣත්තිකං න කබළීකාරො ආහාරො.

879. What is that internal form that is not edible food? The eye base…up to…the body base—this is that internal form that is not edible food.

880. කතමං තං රූපං බාහිරං කබළීකාරො ආහාරො? ඔදනො කුම්මාසො සත්තු මච්ඡො මංසං ඛීරං දධි සප්පි නවනීතං තෙලං මධු ඵාණිතං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං යම්හි යම්හි ජනපදෙ තෙසං තෙසං සත්තානං මුඛාසියං දන්තවිඛාදනං ගලජ්ඣොහරණීයං කුච්ඡිවිත්ථම්භනං යාය ඔජාය සත්තා යාපෙන්ති – ඉදං තං රූපං බාහිරං කබළීකාරො ආහාරො.

880. What is that external form that is edible food? Cooked rice, porridge, flour, fish, meat, milk, curds, ghee, fresh butter, oil, honey, molasses, or whatever other form there is that exists in any region, which beings take into their mouths, chew with their teeth, swallow down their throats, and which fills their stomachs—by which nutriment beings sustain themselves—this is that external form that is edible food.

881. කතමං [Pg.192] තං රූපං බාහිරං න කබළීකාරො ආහාරො? රූපායතනං…පෙ… රූපස්ස අනිච්චතා – ඉදං තං රූපං බාහිරං න කබළීකාරො ආහාරො.

881. What is that external form that is not edible food? The form base…up to…the impermanence of form—this is that external form that is not edible food.

එවං තිවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus, the aggregation of form is threefold.

තිකනිද්දෙසො.

The Exposition of Triads.

චතුක්කං

The Fourfold.

882. කතමං තං රූපං උපාදා උපාදිණ්ණං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ආකාසධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදා උපාදිණ්ණං.

882. What is that form that is derived and appropriated? The eye base…up to…the body base, the female faculty, the male faculty, the life faculty, or whatever other form there is that is produced by kamma—the form base, the odor base, the taste base, the space element, the accumulation of form, the continuity of form, and edible food—this is that form that is derived and appropriated.

883. කතමං තං රූපං උපාදා අනුපාදිණ්ණං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ආකාසධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදා අනුපාදිණ්ණං.

883. What is that form that is derived but not appropriated? The sound base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of form, pliancy of form, wieldiness of form, aging of form, impermanence of form, or whatever other form there is that is not produced by kamma—the form base, the odor base, the taste base, the space element, the growth of form, the continuation of form, and edible food as nutriment—this is that form that is derived but not appropriated.

884. කතමං තං රූපං නො උපාදා උපාදිණ්ණං? කම්මස්ස කතත්තා ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං නො උපාදා උපාදිණ්ණං.

884. What is that form that is not derived but is appropriated? The tangible base and the water element produced by kamma—this is that form that is not derived but is appropriated.

885. කතමං තං රූපං නො උපාදා අනුපාදිණ්ණං? න කම්මස්ස කතත්තා ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං නො උපාදා අනුපාදිණ්ණං.

885. What is that form that is neither derived nor appropriated? The tangible base and the water element not produced by kamma—this is that form that is neither derived nor appropriated.

886. කතමං තං රූපං උපාදා උපාදිණ්ණුපාදානියං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ආකාසධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදා උපාදිණ්ණුපාදානියං.

886. What is that form that is derived, appropriated, and an object of clinging? The eye base…the body base, the female faculty, the male faculty, the life faculty, or whatever other form there is that is produced by kamma—the form base, the odor base, the taste base, the space element, the growth of form, the continuation of form, and edible food as nutriment—this is that form that is derived, appropriated, and an object of clinging.

887. කතමං තං රූපං උපාදා අනුපාදිණ්ණුපාදානියං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස [Pg.193] ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ආකාසධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදා අනුපාදිණ්ණුපාදානියං.

887. What is that form that is derived, not appropriated, but an object of clinging? The sound base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of form, pliancy of form, wieldiness of form, aging of form, impermanence of form, or whatever other form there is that is not produced by kamma—the form base, the odor base, the taste base, the space element, the growth of form, the continuation of form, and edible food as nutriment—this is that form that is derived, not appropriated, but an object of clinging.

888. කතමං තං රූපං නො උපාදා උපාදිණ්ණුපාදානියං? කම්මස්ස කතත්තා ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං නො උපාදා උපාදිණ්ණුපාදානියං.

888. What is that form that is not derived, appropriated, and an object of clinging? The tangible base and the water element produced by kamma—this is that form that is not derived, appropriated, and an object of clinging.

889. කතමං තං රූපං නො උපාදා අනුපාදිණ්ණුපාදානියං? න කම්මස්ස කතත්තා ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං නො උපාදා අනුපාදිණ්ණුපාදානියං.

889. What is that material form that is not derived, not appropriated, but is an object for clinging? The tangible-object base and the water element, which are not due to the fact of kamma having been done—this is that material form that is not derived, not appropriated, but is an object for clinging.

890. කතමං තං රූපං උපාදා සප්පටිඝං? චක්ඛායතනං…පෙ… රසායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදා සප්පටිඝං.

890. What is that material form that is derived and with resistance? The eye base… the taste base—this is that material form that is derived and with resistance.

891. කතමං තං රූපං උපාදා අප්පටිඝං? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදා අප්පටිඝං.

891. What is that material form that is derived and without resistance? The female faculty… edible food as nutriment—this is that material form that is derived and without resistance.

892. කතමං තං රූපං නො උපාදා සප්පටිඝං? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං නො උපාදා සප්පටිඝං.

892. What is that material form that is not derived but is with resistance? The tangible-object base—this is that material form that is not derived but is with resistance.

893. කතමං තං රූපං නො උපාදා අප්පටිඝං? ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං නො උපාදා අප්පටිඝං.

893. What is that material form that is not derived and is without resistance? The water element—this is that material form that is not derived and is without resistance.

894. කතමං තං රූපං උපාදා ඔළාරිකං? චක්ඛායතනං…පෙ… රසායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදා ඔළාරිකං.

894. What is that material form that is derived and gross? The eye base… the taste base—this is that material form that is derived and gross.

895. කතමං තං රූපං උපාදා සුඛුමං ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදා සුඛුමං.

895. What is that material form that is derived and subtle? The female faculty… edible food as nutriment—this is that material form that is derived and subtle.

896. කතමං තං රූපං නො උපාදා ඔළාරිකං? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං නො උපාදා ඔළාරිකං.

896. What is that material form that is not derived but is gross? The tangible-object base—this is that material form that is not derived but is gross.

897. කතමං තං රූපං නො උපාදා සුඛුමං? ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං නො උපාදා සුඛුමං.

897. What is that material form that is not derived and is subtle? The water element—this is that material form that is not derived and is subtle.

898. කතමං තං රූපං උපාදා දූරෙ? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදා දූරෙ.

898. What is that material form that is derived and distant? The female faculty… edible food as nutriment—this is that material form that is derived and distant.

899. කතමං [Pg.194] තං රූපං උපාදා සන්තිකෙ? චක්ඛායතනං…පෙ… රසායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදා සන්තිකෙ.

899. What is that material form that is derived and near? The eye base… the taste base—this is that material form that is derived and near.

900. කතමං තං රූපං නො උපාදා දූරෙ? ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං නො උපාදා දූරෙ.

900. What is that material form that is not derived and is distant? The water element—this is that material form that is not derived and is distant.

901. කතමං තං රූපං නො උපාදා සන්තිකෙ? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං නො උපාදා සන්තිකෙ.

901. What is that material form that is not derived and is near? The tangible-object base—this is that material form that is not derived and is near.

902. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං සනිදස්සනං? කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං සනිදස්සනං.

902. What is that material form that is appropriated and visible? The form base that is due to the fact of kamma having been done—this is that material form that is appropriated and visible.

903. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං අනිදස්සනං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං අනිදස්සනං.

903. What is that form that is appropriated and invisible? The eye-base… the body-base, the female faculty, the male faculty, the life faculty, or whatever other form there is produced by kamma—the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, the accumulation of form, the continuity of form, and physical nutriment—this is that form that is appropriated and invisible.

904. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං සනිදස්සනං? න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං සනිදස්සනං.

904. What is that form that is not appropriated but is visible? The form-base not produced by kamma—this is that form that is not appropriated but is visible.

905. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං අනිදස්සනං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං අනිදස්සනං.

905. What is that form that is not appropriated and is invisible? The sound-base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of form, pliancy of form, wieldiness of form, aging of form, impermanence of form, or whatever other form there is that is not produced by kamma—the odor-base, the taste-base, the tangible-base, the space element, the water element, the accumulation of form, the continuity of form, and physical nutriment—this is that form that is not appropriated and is invisible.

906. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං සප්පටිඝං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං සප්පටිඝං.

906. What is that form that is appropriated and with resistance? The eye-base… the body-base, or whatever other form there is produced by kamma—the form-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base—this is that form that is appropriated and with resistance.

907. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං අප්පටිඝං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං අප්පටිඝං.

907. What is that form that is appropriated and without resistance? The female faculty, the male faculty, the life faculty, or whatever other form there is produced by kamma—the space element, the water element, the accumulation of form, the continuity of form, and physical nutriment—this is that form that is appropriated and without resistance.

908. කතමං [Pg.195] තං රූපං අනුපාදිණ්ණං සප්පටිඝං? සද්දායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං සප්පටිඝං.

908. What is that form that is not appropriated but is with resistance? The sound-base, or whatever other form there is that is not produced by kamma—the form-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-base—this is that form that is not appropriated but is with resistance.

909. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං අප්පටිඝං? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං අප්පටිඝං.

909. What is that form that is neither appropriated nor with resistance? Bodily intimation, verbal intimation, lightness of form, pliancy of form, wieldiness of form, aging of form, impermanence of form, or whatever other form there is that is not produced by kamma—the space element, the water element, the growth of form, the continuation of form, and edible food as nutriment—this is that form that is neither appropriated nor with resistance.

910. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං මහාභූතං? කම්මස්ස කතත්තා ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං මහාභූතං.

910. What is that form that is appropriated and a great element? The tangible base and the water element produced by kamma—this is that form that is appropriated and a great element.

911. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං න මහාභූතං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ආකාසධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං න මහාභූතං.

911. What is that form that is appropriated but not a great element? The eye base…the body base, the female faculty, the male faculty, the life faculty, or whatever other form there is produced by kamma—the form base, the odor base, the taste base, the space element, the growth of form, the continuation of form, and edible food as nutriment—this is that form that is appropriated but not a great element.

912. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං මහාභූතං? න කම්මස්ස කතත්තා ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං මහාභූතං.

912. What is that form that is not appropriated but a great element? The tangible base and the water element not produced by kamma—this is that form that is not appropriated but a great element.

913. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං න මහාභූතං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ආකාසධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං න මහාභූතං.

913. What is that form that is neither appropriated nor a great element? The sound base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of form, pliancy of form, wieldiness of form, aging of form, impermanence of form, or whatever other form there is that is not produced by kamma—the form base, the odor base, the taste base, the space element, the growth of form, the continuation of form, and edible food as nutriment—this is that form that is neither appropriated nor a great element.

914. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං ඔළාරිකං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං ඔළාරිකං.

914. What is that form that is appropriated and gross? The eye base…the body base, or whatever other form there is produced by kamma—the form base, the odor base, the taste base, and the tangible base—this is that form that is appropriated and gross.

915. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං සුඛුමං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස [Pg.196] උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං සුඛුමං.

915. What is that subtle, appropriated materiality? The femininity faculty, the masculinity faculty, the life faculty, and whatever other materiality there is that is produced by kamma—the space element, the water element, the initial arising of materiality, the continuity of materiality, and edible food—this is that subtle, appropriated materiality.

916. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං ඔළාරිකං? සද්දායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං ඔළාරිකං.

916. What is that gross, unappropriated materiality? The sound base, and whatever other materiality there is that is not produced by kamma—the form base, the smell base, the taste base, the tangible base—this is that gross, unappropriated materiality.

917. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං සුඛුමං? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං සුඛුමං.

917. What is that subtle, unappropriated materiality? Bodily intimation, verbal intimation, lightness of materiality, malleability of materiality, adaptability of materiality, aging of materiality, impermanence of materiality, and whatever other materiality there is that is not produced by kamma—the space element, the water element, the initial arising of materiality, the continuity of materiality, and edible food—this is that subtle, unappropriated materiality.

918. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං දූරෙ? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං දූරෙ.

918. What is that distant, appropriated materiality? The femininity faculty, the masculinity faculty, the life faculty, and whatever other materiality there is that is produced by kamma—the space element, the water element, the initial arising of materiality, the continuity of materiality, and edible food—this is that distant, appropriated materiality.

919. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණං සන්තිකෙ? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණං සන්තිකෙ.

919. What is that near, appropriated materiality? The eye base... the body base, and whatever other materiality there is that is produced by kamma—the form base, the smell base, the taste base, the tangible base—this is that near, appropriated materiality.

920. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං දූරෙ? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං දූරෙ.

920. What is that distant, unappropriated materiality? Bodily intimation, verbal intimation, lightness of materiality, malleability of materiality, adaptability of materiality, aging of materiality, impermanence of materiality, and whatever other materiality there is that is not produced by kamma—the space element, the water element, the initial arising of materiality, the continuity of materiality, and edible food—this is that distant, unappropriated materiality.

921. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං සන්තිකෙ? සද්දායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණං සන්තිකෙ.

921. What is that proximate materiality that is not appropriated? The sound base, or whatever other materiality there is that is not the result of kamma—the visible form base, the odor base, the taste base, the tangible base—this is that proximate materiality that is not appropriated.

922. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං සනිදස්සනං? කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං සනිදස්සනං.

922. What is that visible materiality that is appropriated and a basis for clinging? The visible form base produced by kamma—this is that visible materiality that is appropriated and a basis for clinging.

923. කතමං [Pg.197] තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං අනිදස්සනං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං අනිදස්සනං.

923. What is that invisible materiality that is appropriated and a basis for clinging? The eye base... the body base, the female faculty, the male faculty, the life faculty, or whatever other materiality there is produced by kamma—the odor base, the taste base, the tangible base, the space element, the water element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and edible food—this is that invisible materiality that is appropriated and a basis for clinging.

924. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං සනිදස්සනං? න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං සනිදස්සනං.

924. What is that visible materiality that is not appropriated but is a basis for clinging? The visible form base not produced by kamma—this is that visible materiality that is not appropriated but is a basis for clinging.

925. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං අනිදස්සනං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං අනිදස්සනං.

925. What is that invisible materiality that is not appropriated but is a basis for clinging? The sound base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of materiality, pliancy of materiality, wieldiness of materiality, aging of materiality, impermanence of materiality, or whatever other materiality there is not produced by kamma—the odor base, the taste base, the tangible base, the space element, the water element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and edible food—this is that invisible materiality that is not appropriated but is a basis for clinging.

926. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං සප්පටිඝං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං සප්පටිඝං.

926. What is that resistant materiality that is appropriated and a basis for clinging? The eye base... the body base, or whatever other materiality there is produced by kamma—the visible form base, the odor base, the taste base, the tangible base—this is that resistant materiality that is appropriated and a basis for clinging.

927. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං අප්පටිඝං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං අප්පටිඝං.

927. What is that materiality that is kamma-born and an object for clinging, and is non-impinging? The female faculty, the male faculty, the life faculty, and whatever other materiality there is that is produced by kamma—the space element, the water element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and physical nutriment—this is that materiality that is kamma-born and an object for clinging, and is non-impinging.

928. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං සප්පටිඝං? සද්දායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං සප්පටිඝං.

928. What is that materiality that is not kamma-born but is an object for clinging, and is impinging? The sound base, and whatever other materiality there is that is not produced by kamma—the visible form base, the odor base, the taste base, the tangible base—this is that materiality that is not kamma-born but is an object for clinging, and is impinging.

929. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං අප්පටිඝං? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං අප්පටිඝං.

929. What is that materiality that is not kamma-born but is an object for clinging, and is non-impinging? Bodily intimation, verbal intimation, lightness of materiality, pliancy of materiality, wieldiness of materiality, decay of materiality, impermanence of materiality, and whatever other materiality there is that is not produced by kamma—the space element, the water element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and physical nutriment—this is that materiality that is not kamma-born but is an object for clinging, and is non-impinging.

930. කතමං [Pg.198] තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං මහාභූතං? කම්මස්ස කතත්තා ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං මහාභූතං.

930. What is that materiality that is kamma-born and an object for clinging, and is a primary element? The tangible base and the water element produced by kamma—this is that materiality that is kamma-born and an object for clinging, and is a primary element.

931. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං න මහාභූතං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ආකාසධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං න මහාභූතං.

931. What is that materiality that is kamma-born and an object for clinging, and is not a primary element? The eye base... the body base, the female faculty, the male faculty, the life faculty, and whatever other materiality there is that is produced by kamma—the visible form base, the odor base, the taste base, the space element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and physical nutriment—this is that materiality that is kamma-born and an object for clinging, and is not a primary element.

932. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං මහාභූතං? න කම්මස්ස කතත්තා ඵොට්ඨබ්බායතනං ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං මහාභූතං.

932. What is that materiality that is not kamma-born but is an object for clinging, and is a primary element? The tangible base and the water element not produced by kamma—this is that materiality that is not kamma-born but is an object for clinging, and is a primary element.

933. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං න මහාභූතං? සද්දායතනං කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ආකාසධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං න මහාභූතං.

933. What is that materiality that is not grasped but is a basis for clinging, and is not a primary element? The sound base, bodily intimation, verbal intimation, lightness of materiality, pliancy of materiality, wieldiness of materiality, aging of materiality, impermanence of materiality, or whatever other materiality there is that is not produced by kamma—the visible form base, the odor base, the taste base, the space element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and physical nutriment—this is that materiality that is not grasped but is a basis for clinging, and is not a primary element.

934. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං ඔළාරිකං? චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං ඔළාරිකං.

934. What is that gross materiality that is grasped and is a basis for clinging? The eye base... the body base, or whatever other materiality there is that is produced by kamma—the visible form base, the odor base, the taste base, the tangible base—this is that gross materiality that is grasped and is a basis for clinging.

935. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං සුඛුමං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං සුඛුමං.

935. What is that subtle materiality that is grasped and is a basis for clinging? The female faculty, the male faculty, the life faculty, or whatever other materiality there is that is produced by kamma—the space element, the water element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and physical nutriment—this is that subtle materiality that is grasped and is a basis for clinging.

936. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං ඔළාරිකං? සද්දායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං ඔළාරිකං.

936. What is that gross materiality that is not grasped but is a basis for clinging? The sound base, or whatever other materiality there is that is not produced by kamma—the visible form base, the odor base, the taste base, the tangible base—this is that gross materiality that is not grasped but is a basis for clinging.

937. කතමං [Pg.199] තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං සුඛුමං? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං සුඛුමං.

937. What is that subtle materiality that is not grasped but is a basis for clinging? Bodily intimation, verbal intimation, lightness of materiality, pliancy of materiality, wieldiness of materiality, aging of materiality, impermanence of materiality, or whatever other materiality there is that is not produced by kamma—the space element, the water element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and physical nutriment—this is that subtle materiality that is not grasped but is a basis for clinging.

938. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං දූරෙ? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං දූරෙ.

938. What is that distant materiality that is grasped and is fuel for clinging? The female faculty, the male faculty, the life faculty; and whatever other materiality there is that is produced by kamma: the space element, the water element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and physical nutriment—this is that distant materiality that is grasped and is fuel for clinging.

939. කතමං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං සන්තිකෙ චක්ඛායතනං…පෙ… කායායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං උපාදිණ්ණුපාදානියං සන්තිකෙ.

939. What is that proximate materiality that is grasped and is fuel for clinging? The eye base… the body base; and whatever other materiality there is that is produced by kamma: the visible-form base, the odor base, the taste base, the tangible base—this is that proximate materiality that is grasped and is fuel for clinging.

940. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං දූරෙ? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස ජරතා රූපස්ස අනිච්චතා, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං දූරෙ.

940. What is that distant materiality that is not grasped but is fuel for clinging? Bodily intimation, verbal intimation, lightness of materiality, pliancy of materiality, wieldiness of materiality, aging of materiality, impermanence of materiality; and whatever other materiality there is that is not produced by kamma: the space element, the water element, the accumulation of materiality, the continuity of materiality, and physical nutriment—this is that distant materiality that is not grasped but is fuel for clinging.

941. කතමං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං සන්තිකෙ? සද්දායතනං, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං න කම්මස්ස කතත්තා රූපායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං අනුපාදිණ්ණුපාදානියං සන්තිකෙ.

941. What is that proximate materiality that is not grasped but is fuel for clinging? The sound base; and whatever other materiality there is that is not produced by kamma: the visible-form base, the odor base, the taste base, the tangible base—this is that proximate materiality that is not grasped but is fuel for clinging.

942. කතමං තං රූපං සප්පටිඝං ඉන්ද්‍රියං? චක්ඛුන්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං සප්පටිඝං ඉන්ද්‍රියං.

942. What is that materiality that is with impingement and is a faculty? The eye faculty… the body faculty—this is that materiality that is with impingement and is a faculty.

943. කතමං තං රූපං සප්පටිඝං න ඉන්ද්‍රියං? රූපායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං සප්පටිඝං න ඉන්ද්‍රියං.

943. What is that materiality that is with impingement but is not a faculty? The visible-form base… the tangible base—this is that materiality that is with impingement but is not a faculty.

944. කතමං තං රූපං අප්පටිඝං ඉන්ද්‍රියං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං අප්පටිඝං ඉන්ද්‍රියං.

944. What is that materiality that is without impingement and is a faculty? The female faculty, the male faculty, the life faculty—this is that materiality that is without impingement and is a faculty.

945. කතමං [Pg.200] තං රූපං අප්පටිඝං න ඉන්ද්‍රියං? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අප්පටිඝං න ඉන්ද්‍රියං.

945. What is that materiality that is without impingement and is not a faculty? Bodily intimation, verbal intimation… physical nutriment—this is that materiality that is without impingement and is not a faculty.

946. කතමං තං රූපං සප්පටිඝං මහාභූතං? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං සප්පටිඝං මහාභූතං.

946. What is that form that is impingent and a great element? The tangible base—this is that form that is impingent and a great element.

947. කතමං තං රූපං සප්පටිඝං න මහාභූතං? චක්ඛායතනං…පෙ… රසායතනං – ඉදං තං රූපං සප්පටිඝං න මහාභූතං.

947. What is that form that is impingent but not a great element? The eye base…the taste base—this is that form that is impingent but not a great element.

948. කතමං තං රූපං අප්පටිඝං මහාභූතං? ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං අප්පටිඝං මහාභූතං.

948. What is that form that is non-impingent and a great element? The water element—this is that form that is non-impingent and a great element.

949. කතමං තං රූපං අප්පටිඝං න මහාභූතං? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අප්පටිඝං න මහාභූතං.

949. What is that form that is non-impingent and not a great element? The female faculty…the nutriment of edible food—this is that form that is non-impingent and not a great element.

950. කතමං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං ඔළාරිකං? චක්ඛුන්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං ඔළාරිකං.

950. What is that form that is a faculty and coarse? The eye faculty…the body faculty—this is that form that is a faculty and coarse.

951. කතමං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං සුඛුමං? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං සුඛුමං.

951. What is that form that is a faculty and subtle? The female faculty, the male faculty, the life faculty—this is that form that is a faculty and subtle.

952. කතමං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං ඔළාරිකං? රූපායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං ඔළාරිකං.

952. What is that form that is not a faculty and is coarse? The visible form base…the tangible base—this is that form that is not a faculty and is coarse.

953. කතමං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං සුඛුමං? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං සුඛුමං.

953. What is that form that is not a faculty and is subtle? Bodily intimation, verbal intimation…the nutriment of edible food—this is that form that is not a faculty and is subtle.

954. කතමං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං දූරෙ? ඉත්ථින්ද්‍රියං පුරිසින්ද්‍රියං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං දූරෙ.

954. What is that form that is a faculty and far? The female faculty, the male faculty, the life faculty—this is that form that is a faculty and far.

955. කතමං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං සන්තිකෙ? චක්ඛුන්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං ඉන්ද්‍රියං සන්තිකෙ.

955. What is that form that is a faculty and near? The eye faculty…the body faculty—this is that form that is a faculty and near.

956. කතමං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං දූරෙ? කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං දූරෙ.

956. What is that form that is not a faculty and is far? Bodily intimation, verbal intimation…the nutriment of edible food—this is that form that is not a faculty and is far.

957. කතමං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං සන්තිකෙ? රූපායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං සන්තිකෙ.

957. What is that form that is not a faculty and is near? The visible form base…the tangible base—this is that form that is not a faculty and is near.

958. කතමං තං රූපං මහාභූතං ඔළාරිකං? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං මහාභූතං ඔළාරිකං.

958. What is that form that is a great element and coarse? The tangible base—this is that form that is a great element and coarse.

959. කතමං [Pg.201] තං රූපං මහාභූතං සුඛුමං? ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං මහාභූතං සුඛුමං.

959. What is that form that is a great element and subtle? The water element—this is that form that is a great element and subtle.

960. කතමං තං රූපං න මහාභූතං ඔළාරිකං? චක්ඛායතනං…පෙ… රසායතනං – ඉදං තං රූපං න මහාභූතං ඔළාරිකං.

960. What is that form that is not a great element and is coarse? The eye-base… the taste-base—this is that form that is not a great element and is coarse.

961. කතමං තං රූපං න මහාභූතං සුඛුමං? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න මහාභූතං සුඛුමං.

961. What is that form that is not a great element and is subtle? The female faculty… nutriment of edible food—this is that form that is not a great element and is subtle.

962. කතමං තං රූපං මහාභූතං දූරෙ? ආපොධාතු – ඉදං තං රූපං මහාභූතං දූරෙ.

962. What is that form that is a great element and is far? The water element—this is that form that is a great element and is far.

963. කතමං තං රූපං මහාභූතං සන්තිකෙ? ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං මහාභූතං සන්තිකෙ.

963. What is that form that is a great element and is near? The tangible-base—this is that form that is a great element and is near.

964. කතමං තං රූපං න මහාභූතං දූරෙ? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න මහාභූතං දූරෙ.

964. What is that form that is not a great element and is far? The female faculty… nutriment of edible food—this is that form that is not a great element and is far.

965. කතමං තං රූපං න මහාභූතං සන්තිකෙ? චක්ඛායතනං…පෙ… රසායතනං – ඉදං තං රූපං න මහාභූතං සන්තිකෙ.

965. What is that form that is not a great element and is near? The eye-base… the taste-base—this is that form that is not a great element and is near.

966. රූපායතනං දිට්ඨං, සද්දායතනං සුතං, ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මුතං, සබ්බං රූපං මනසා විඤ්ඤාතං රූපං.

966. The visible form-base is seen; the sound-base is heard; the odor-base, the taste-base, and the tangible-base are sensed; all form is form cognized by the mind.

එවං චතුබ්බිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the fourfold enumeration of form.

චතුක්කං.

The Tetrad is concluded.

පඤ්චකං

The Pentad

967. කතමං තං රූපං පථවීධාතු? යං කක්ඛළං ඛරගතං කක්ඛළත්තං කක්ඛළභාවො අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා උපාදිණ්ණං වා අනුපාදිණ්ණං වා – ඉදං තං රූපං පථවීධාතු.

967. What is that form that is the earth element? Whatever is hard, rough, the state of hardness, the nature of hardness, whether internal or external, whether clung to or not clung to—this is that form that is the earth element.

968. කතමං තං රූපං ආපොධාතු? යං ආපො ආපොගතං සිනෙහො සිනෙහගතං බන්ධනත්තං රූපස්ස අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා උපාදිණ්ණං වා අනුපාදිණ්ණං වා – ඉදං තං රූපං ආපොධාතු.

968. What is that form that is the water element? Whatever is water, watery, cohesion, the nature of cohesion, the binding property of form, whether internal or external, whether clung to or not clung to—this is that form that is the water element.

969. කතමං [Pg.202] තං රූපං තෙජොධාතු? යං තෙජො තෙජොගතං උස්මා උස්මාගතං උසුමං උසුමගතං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා උපාදිණ්ණං වා අනුපාදිණ්ණං වා – ඉදං තං රූපං තෙජොධාතු.

969. What is that form that is the fire element? Whatever is fire, the nature of fire, heat, the nature of heat, warmth, the nature of warmth, whether internal or external, whether clung to or not clung to—this is that form that is the fire element.

970. කතමං තං රූපං වායොධාතු? යං වායො වායොගතං ථම්භිතත්තං රූපස්ස අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා උපාදිණ්ණං වා අනුපාදිණ්ණං වා – ඉදං තං රූපං වායොධාතු.

970. What is that form that is the air element? Whatever is air, the nature of air, the stiffness of form, whether internal or external, whether clung to or not clung to—this is that form that is the air element.

971. කතමං තං රූපං උපාදා? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං උපාදා.

971. What is that material form that is derived? The eye base…pe… edible food—this is that material form that is derived.

එවං පඤ්චවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the enumeration of material form in five ways.

පඤ්චකං.

The Pentad is concluded.

ඡක්කං

The Hexad

972. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, සද්දායතනං සොතවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ගන්ධායතනං ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, රසායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, සබ්බං රූපං මනොවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං.

972. The visible form base is material form cognizable by eye-consciousness; the sound base is material form cognizable by ear-consciousness; the odor base is material form cognizable by nose-consciousness; the taste base is material form cognizable by tongue-consciousness; the tangible base is material form cognizable by body-consciousness; all material form is material form cognizable by mind-consciousness.

එවං ඡබ්බිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the enumeration of material form in six ways.

ඡක්කං.

The Hexad is concluded.

සත්තකං

The Heptad

973. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, සද්දායතනං සොතවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ගන්ධායතනං ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, රසායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනොධාතුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, සබ්බං රූපං මනොවිඤ්ඤාණධාතුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං.

973. The visible form base is material form cognizable by eye-consciousness; the sound base is material form cognizable by ear-consciousness; the odor base is material form cognizable by nose-consciousness; the taste base is material form cognizable by tongue-consciousness; the tangible base is material form cognizable by body-consciousness; the visible form base, sound base, odor base, taste base, and tangible base are material form cognizable by the mind-element; all material form is material form cognizable by the mind-consciousness-element.

එවං සත්තවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the enumeration of material form in seven ways.

සත්තකං.

The Heptad is concluded.

අට්ඨකං

The Octad

974. රූපායතනං [Pg.203] චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, සද්දායතනං සොතවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, ගන්ධායතනං ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, රසායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, මනාපියො ඵොට්ඨබ්බො සුඛසම්ඵස්සො කායවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, අමනාපියො ඵොට්ඨබ්බො දුක්ඛසම්ඵස්සො කායවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනොධාතුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං, සබ්බං රූපං මනොවිඤ්ඤාණධාතුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං.

974. The visible form base is material form cognizable by eye-consciousness; the sound base is material form cognizable by ear-consciousness; the odor base is material form cognizable by nose-consciousness; the taste base is material form cognizable by tongue-consciousness; the agreeable tangible object, a pleasant contact, is material form cognizable by body-consciousness; the disagreeable tangible object, a painful contact, is material form cognizable by body-consciousness; the visible form base, sound base, odor base, taste base, and tangible base are material form cognizable by the mind-element; all material form is material form cognizable by the mind-consciousness-element.

එවං අට්ඨවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the enumeration of material form in eight ways.

අට්ඨකං.

The Octad is concluded.

නවකං

The Ennead

975. කතමං තං රූපං චක්ඛුන්ද්‍රියං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං චක්ඛුන්ද්‍රියං.

975. What is that material form that is the eye faculty? That eye which is the sensitivity derived from the four great elements…pe… like an empty village—this is that material form that is the eye faculty.

976. කතමං තං රූපං සොතින්ද්‍රියං…පෙ… ඝානින්ද්‍රියං…පෙ… ජිව්හින්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං …පෙ… ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… පුරිසින්ද්‍රියං…පෙ… ජීවිතින්ද්‍රියං? යො තෙසං රූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං ජීවිතින්ද්‍රියං.

976. What is that material form that is the ear faculty…pe… the nose faculty…pe… the tongue faculty…pe… the body faculty…pe… the femininity faculty…pe… the masculinity faculty…pe… the life faculty? That which is the life, duration, sustenance, maintenance, animation, continuation, preservation, and life faculty of those material phenomena—this is that material form that is the life faculty.

977. කතමං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං? රූපායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං.

977. What is that material form that is not a faculty? The visible form base…pe… edible food—this is that material form that is not a faculty.

එවං නවවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the classification of material form in nine ways.

නවකං.

The Ennead is concluded.

දසකං

The Decad

978. කතමං තං රූපං චක්ඛුන්ද්‍රියං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං චක්ඛුන්ද්‍රියං.

978. What is that material form that is the eye faculty? That eye which is the sensitive part derived from the four great elements…pe… this is an empty village. This is that material form that is the eye faculty.

979. කතමං තං රූපං සොතින්ද්‍රියං…පෙ… ඝානින්ද්‍රියං…පෙ… ජිව්හින්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං…පෙ… ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… පුරිසින්ද්‍රියං…පෙ… ජීවිතින්ද්‍රියං? යො තෙසං රූපීනං ධම්මානං [Pg.204] ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරියනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්‍රියං – ඉදං තං රූපං ජීවිතින්ද්‍රියං.

979. What is that material form that is the ear faculty…pe… the nose faculty…pe… the tongue faculty…pe… the body faculty…pe… the femininity faculty…pe… the masculinity faculty…pe… the life faculty? That which is the life, duration, sustenance, maintenance, animation, continuation, preservation, and life faculty of those material phenomena—this is that material form that is the life faculty.

980. කතමං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං සප්පටිඝං? රූපායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉදං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං සප්පටිඝං.

980. What is that material form that is not a faculty and is with impact? The visible form base…pe… the tangible base—this is that material form that is not a faculty and is with impact.

981. කතමං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං අප්පටිඝං? කායවිඤ්ඤත්ති…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං න ඉන්ද්‍රියං අප්පටිඝං.

981. What is that material form that is not a faculty and is without impact? Bodily intimation…pe… edible food—this is that material form that is not a faculty and is without impact.

එවං දසවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the classification of material form in ten ways.

දසකං.

The Decad is concluded.

එකාදසකං

The Hendecad

982. කතමං තං රූපං චක්ඛායතනං? යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො…පෙ… සුඤ්ඤො ගාමො පෙසො – ඉදං තං රූපං චක්ඛායතනං.

982. What is that material form which is the eye-base? That eye which is the sensitive part derived from the four great elements…pe… this is an empty village. This is that material form which is the eye-base.

983. කතමං තං රූපං සොතායතනං…පෙ… ඝානායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං…පෙ… කායායතනං…පෙ… රූපායතනං…පෙ… සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං…පෙ… රසායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං? පථවීධාතු…පෙ… ඵොට්ඨබ්බධාතු පෙසා – ඉදං තං රූපං ඵොට්ඨබ්බායතනං.

983. What is that material form which is the ear-base…pe… the nose-base…pe… the tongue-base…pe… the body-base…pe… the visible form-base…pe… the sound-base…pe… the smell-base…pe… the taste-base…pe… the tangible-base? The earth element…pe… the tangible element—this is that material form which is the tangible-base.

984. කතමං තං රූපං අනිදස්සනං අප්පටිඝං ධම්මායතනපරියාපන්නං? ඉත්ථින්ද්‍රියං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉදං තං රූපං අනිදස්සනං අප්පටිඝං ධම්මායතනපරියාපන්නං.

984. What is that form which is invisible and unresisting, included in the mind-object base? The faculty of femininity... up to... physical nutriment—this is that form which is invisible and unresisting, included in the mind-object base.

එවං එකාදසවිධෙන රූපසඞ්ගහො.

Thus is the elevenfold enumeration of form.

එකාදසකං.

The Section of Eleven.

අට්ඨමභාණවාරො.

The Eighth Recitation Section.

රූපවිභත්ති.

The Analysis of Form.

රූපකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

The Section on Form is concluded.

3. නික්ඛෙපකණ්ඩං

3. The Section on Exposition.

තිකනික්ඛෙපං

The Exposition of the Triads.

985. කතමෙ [Pg.205] ධම්මා කුසලා? තීණි කුසලමූලානි – අලොභො, අදොසො, අමොහො; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

985. What phenomena are wholesome? The three wholesome roots—non-greed, non-hatred, non-delusion; the aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, and the aggregate of consciousness associated therewith; bodily action, verbal action, and mental action originating therefrom—these phenomena are wholesome.

986. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? තීණි අකුසලමූලානි – ලොභො, දොසො, මොහො; තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

986. What phenomena are unwholesome? The three unwholesome roots—greed, hatred, and delusion; and the defilements that are co-existent with them; the aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, and the aggregate of consciousness associated therewith; bodily action, verbal action, and mental action originating therefrom—these phenomena are unwholesome.

987. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? කුසලාකුසලානං ධම්මානං විපාකා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; යෙ ච ධම්මා කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

987. What phenomena are indeterminate? The resultants of wholesome and unwholesome phenomena—those of the sense sphere, the fine-material sphere, the immaterial sphere, and the unincluded; the aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, the aggregate of consciousness; and those phenomena that are functional, being neither wholesome nor unwholesome nor the resultant of kamma; and all form; and the unconditioned element—these phenomena are indeterminate.

988. කතමෙ ධම්මා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා? සුඛභූමියං කාමාවචරෙ, රූපාවචරෙ, අපරියාපන්නෙ, සුඛං වෙදනං ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා.

988. What phenomena are associated with pleasant feeling? In the sphere of pleasure—of the sense sphere, the fine-material sphere, and the unincluded—excluding pleasant feeling itself: the aggregate of perception, the aggregate of formations, and the aggregate of consciousness associated therewith—these phenomena are associated with pleasant feeling.

989. කතමෙ ධම්මා දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා? දුක්ඛභූමියං කාමාවචරෙ, දුක්ඛං වෙදනං ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා.

989. What phenomena are associated with painful feeling? In the sphere of pain—of the sense sphere—excluding painful feeling itself: the aggregate of perception, the aggregate of formations, and the aggregate of consciousness associated therewith—these phenomena are associated with painful feeling.

990. කතමෙ ධම්මා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා? අදුක්ඛමසුඛභූමියං කාමාවචරෙ, රූපාවචරෙ, අරූපාවචරෙ, අපරියාපන්නෙ, අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා.

990. Which states are associated with neither-painful-nor-pleasant feeling? In the sphere of neither-painful-nor-pleasant feeling—which pertains to the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, and the unincluded—excluding the neither-painful-nor-pleasant feeling itself; the perception aggregate, the formations aggregate, and the consciousness aggregate associated therewith—these states are associated with neither-painful-nor-pleasant feeling.

991. කතමෙ [Pg.206] ධම්මා විපාකා? කුසලාකුසලානං ධම්මානං විපාකා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා විපාකා.

991. Which states are resultant? The results of wholesome and unwholesome states, which pertain to the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, and the unincluded; the feeling aggregate... the consciousness aggregate—these states are resultant.

992. කතමෙ ධම්මා විපාකධම්මධම්මා? කුසලාකුසලා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා විපාකධම්මධම්මා.

992. Which states are result-producing? Wholesome and unwholesome states pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, and the unincluded; the feeling aggregate... the consciousness aggregate—these states are result-producing.

993. කතමෙ ධම්මා නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා? යෙ ච ධම්මා කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා.

993. Which states are neither resultant nor result-producing? Those states that are functional, neither wholesome nor unwholesome, and not the result of kamma; all material form; and the unconditioned element—these states are neither resultant nor result-producing.

994. කතමෙ ධම්මා උපාදිණ්ණුපාදානියා? සාසවා කුසලාකුසලානං ධම්මානං විපාකා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; යඤ්ච රූපං කම්මස්ස කතත්තා – ඉමෙ ධම්මා උපාදිණ්ණුපාදානියා.

994. Which states are grasped [by kamma] and fuel for clinging? The tainted results of wholesome and unwholesome states pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the feeling aggregate... the consciousness aggregate; and that material form which is produced by kamma—these states are grasped [by kamma] and fuel for clinging.

995. කතමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණුපාදානියා? සාසවා කුසලාකුසලා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; යෙ ච ධම්මා කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා; යඤ්ච රූපං න කම්මස්ස කතත්තා – ඉමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණුපාදානියා.

995. Which states are not grasped [by kamma] but are fuel for clinging? Tainted wholesome and unwholesome states pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the feeling aggregate... the consciousness aggregate; and those states that are functional, being neither wholesome nor unwholesome, and not the result of kamma; and that material form which is not produced by kamma—these states are not grasped [by kamma] but are fuel for clinging.

996. කතමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණඅනුපාදානියා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණඅනුපාදානියා.

996. Which states are neither grasped [by kamma] nor fuel for clinging? The unincluded paths, the fruits of the path, and the unconditioned element—these states are neither grasped [by kamma] nor fuel for clinging.

997. කතමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා? තීණි අකුසලමූලානි – ලොභො, දොසො, මොහො; තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා.

997. Which states are defiled and defiling? The three unwholesome roots—greed, hatred, delusion; and the defilements co-nascent with them; the feeling aggregate associated with them… and so on… the consciousness aggregate; the bodily action, verbal action, and mental action originated from them—these states are defiled and defiling.

998. කතමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා? සාසවා කුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො, වෙදනාක්ඛන්ධො[Pg.207], සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා.

998. Which states are undefiled but defiling? Wholesome and indeterminate states with taints that are of the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the form aggregate, the feeling aggregate, the perception aggregate, the volitional formations aggregate, and the consciousness aggregate—these states are undefiled but defiling.

999. කතමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකා.

999. Which states are undefiled and non-defiling? The unincluded paths and the fruits of the path, and the unconditioned element—these states are undefiled and non-defiling.

1000. කතමෙ ධම්මා සවිතක්කසවිචාරා? සවිතක්කසවිචාරභූමියං කාමාවචරෙ, රූපාවචරෙ, අපරියාපන්නෙ, විතක්කවිචාරෙ ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සවිතක්කසවිචාරා.

1000. Which states are with initial and sustained thought? In the plane of initial and sustained thought, which is of the sense-sphere, the form-sphere, and the unincluded, excluding initial and sustained thought themselves; the feeling aggregate associated therewith… and so on… the consciousness aggregate—these states are with initial and sustained thought.

1001. කතමෙ ධම්මා අවිතක්කවිචාරමත්තා? අවිතක්කවිචාරමත්තභූමියං රූපාවචරෙ, අපරියාපන්නෙ, විචාරං ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා අවිතක්කවිචාරමත්තා.

1001. Which states are without initial thought but with sustained thought only? In the sphere of what is without initial thought but with sustained thought only—[namely] in the form-sphere and the unincluded—excluding sustained thought, the feeling aggregate associated therewith… and the consciousness aggregate—these states are without initial thought but with sustained thought only.

1002. කතමෙ ධම්මා අවිතක්කඅවිචාරා? අවිතක්කඅවිචාරභූමියං කාමාවචරෙ, රූපාවචරෙ, අරූපාවචරෙ, අපරියාපන්නෙ; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අවිතක්කඅවිචාරා.

1002. Which states are without initial thought and without sustained thought? In the sphere of what is without initial thought and without sustained thought—[namely] in the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, and the unincluded—the feeling aggregate… and the consciousness aggregate; and all material form, and the unconditioned element—these states are without initial thought and without sustained thought.

1003. කතමෙ ධම්මා පීතිසහගතා? පීතිභූමියං කාමාවචරෙ, රූපාවචරෙ, අපරියාපන්නෙ, පීතිං ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා පීතිසහගතා.

1001. Which states are accompanied by rapture? In the plane of rapture, which is of the sense-sphere, the form-sphere, and the unincluded, excluding rapture itself; the feeling aggregate associated therewith… and so on… the consciousness aggregate—these states are accompanied by rapture.

1004. කතමෙ ධම්මා සුඛසහගතා? සුඛභූමියං කාමාවචරෙ, රූපාවචරෙ, අපරියාපන්නෙ, සුඛං ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සුඛසහගතා.

1004. Which states are accompanied by happiness? In the plane of happiness—whether in the sense sphere, the form sphere, or the unincluded—excluding happiness itself, the perception aggregate associated therewith, the formations aggregate, and the consciousness aggregate—these states are accompanied by happiness.

1005. කතමෙ ධම්මා උපෙක්ඛාසහගතා? උපෙක්ඛාභූමියං කාමාවචරෙ, රූපාවචරෙ, අරූපාවචරෙ, අපරියාපන්නෙ, උපෙක්ඛං ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා උපෙක්ඛාසහගතා.

1005. Which states are accompanied by equanimity? In the plane of equanimity—whether in the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, or the unincluded—excluding equanimity itself, the perception aggregate associated therewith, the formations aggregate, and the consciousness aggregate—these states are accompanied by equanimity.

1006. කතමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා? තීණි සංයොජනානි – සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො.

1006. Which states are to be abandoned by seeing? The three fetters: identity view, doubt, and adherence to precepts and practices.

1007. තත්ථ [Pg.208] කතමා සක්කායදිට්ඨි? ඉධ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති, වෙදනාවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා වෙදනං, වෙදනාය වා අත්තානං. සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති, සඤ්ඤාවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා සඤ්ඤං, සඤ්ඤාය වා අත්තානං. සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති, සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ, සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං. විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පටිග්ගාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති සක්කායදිට්ඨි.

1007. Herein, what is identity view? Here, an uninstructed ordinary person—who has not seen the noble ones, is unskilled and undisciplined in their Dhamma; who has not seen the good people, is unskilled and undisciplined in their Dhamma—regards form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. He regards feeling as self, or self as possessing feeling, or feeling as in self, or self as in feeling. He regards perception as self, or self as possessing perception, or perception as in self, or self as in perception. He regards formations as self, or self as possessing formations, or formations as in self, or self as in formations. He regards consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. Such a view, a holding of views, a thicket of views, a wilderness of views, a distortion of views, an agitation of views, a fetter of views; grasping, taking up, insistence, misapprehension, a wrong path, a false way, wrongness, a basis for sectarian tenets, a perverted grasp—this is called identity view.

1008. තත්ථ කතමා විචිකිච්ඡා? සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, ධම්මෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, සඞ්ඝෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, සික්ඛාය කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, පුබ්බන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, අපරන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, පුබ්බන්තාපරන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති. යා එවරූපා කඞ්ඛා කඞ්ඛායනා කඞ්ඛායිතත්තං විමති විචිකිච්ඡා ද්වෙළ්හකං ද්වෙධාපථො සංසයො අනෙකංසග්ගාහො ආසප්පනා පරිසප්පනා අපරියොගාහනා ථම්භිතත්තං චිත්තස්ස මනොවිලෙඛො – අයං වුච්චති විචිකිච්ඡා.

1008. Herein, what is doubt? One is doubtful and perplexed about the Teacher; one is doubtful and perplexed about the Dhamma; one is doubtful and perplexed about the Saṅgha; one is doubtful and perplexed about the training; one is doubtful and perplexed about the past; one is doubtful and perplexed about the future; one is doubtful and perplexed about both the past and the future; one is doubtful and perplexed about states that are dependently arisen due to this conditionality. Whatever is of such a nature—doubt, the act of doubting, the state of being in doubt, perplexity, indecision, a state of wavering, a forked path, uncertainty, inability to grasp with certainty, shrinking back, moving about, non-penetration, rigidity of mind, and mental scribbling—this is called doubt.

1009. තත්ථ කතමො සීලබ්බතපරාමාසො? ඉතො බහිද්ධා සමණබ්‍රාහ්මණානං ‘සීලෙන සුද්ධි, වතෙන සුද්ධි, සීලබ්බතෙන සුද්ධී’ති යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පටිග්ගාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති සීලබ්බතපරාමාසො.

1009. Herein, what is the misapprehension of precepts and practices? Outside of this Dispensation, it is the view of ascetics and brahmins that: ‘Purification comes through conduct, purification comes through practice, purification comes through conduct and practice.’ Whatever is of such a nature—a view, a matter of view, a thicket of views, a wilderness of views, a distortion of views, an agitation of views, a fetter of views, grasping, holding fast, misapplication of mind, misapprehension, a wrong path, a false way, wrongness, a basis for heresy, and a distorted grasp—this is called the misapprehension of precepts and practices.

1010. ඉමානි [Pg.209] තීණි සංයොජනානි; තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; තංසමුට්ඨානං කායකම්මං වචීකම්මං මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා.

1010. These are the three fetters; and defilements rooted in the same ground; the feeling aggregate, perception aggregate, formations aggregate, and consciousness aggregate associated with them; bodily action, verbal action, and mental action originating from them—these states are to be abandoned by seeing.

1011. කතමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බා? අවසෙසො ලොභො, දොසො, මොහො; තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බා.

1011. Which states are to be abandoned by development? The remaining greed, hatred, and delusion; and defilements rooted in the same ground; the feeling aggregate, the perception aggregate, the mental formations aggregate, and the consciousness aggregate associated with them; bodily action, verbal action, and mental action originating from them—these states are to be abandoned by development.

1012. කතමෙ ධම්මා නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බා? කුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බා.

1012. Which states are to be abandoned neither by seeing nor by development? Wholesome states and indeterminate states that are of the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, or are unincluded; the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness; and all material form, and the unconditioned element—these states are to be abandoned neither by seeing nor by development.

1013. කතමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා? තීණි සංයොජනානි – සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො.

1013. Which states have causes that are to be abandoned by seeing? The three fetters: identity view, doubt, and clinging to rules and observances.

1014. තත්ථ කතමා සක්කායදිට්ඨි…පෙ… අයං වුච්චති සක්කායදිට්ඨි.

1014. Herein, what is identity view? … This is called identity view.

1015. තත්ථ කතමා විචිකිච්ඡා…පෙ… අයං වුච්චති විචිකිච්ඡා.

1015. Herein, what is doubt? … This is called doubt.

1016. තත්ථ කතමො සීලබ්බතපරාමාසො…පෙ… අයං වුච්චති සීලබ්බතපරාමාසො.

1016. Herein, what is clinging to rules and observances? … This is called clinging to rules and observances.

1017. ඉමානි තීණි සංයොජනානි; තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා. තීණි සංයොජනානි – සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා. තදෙකට්ඨො ලොභො, දොසො, මොහො – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතූ. තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා.

1017. These three fetters; and the defilements that are of the same substance; the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness associated with them; the bodily action, verbal action, and mental action originating from them—these states have causes that are to be abandoned by seeing. The three fetters—identity view, doubt, and clinging to rules and observances—these states are to be abandoned by seeing. Greed, hatred, and delusion that are of the same substance—these states are causes to be abandoned by seeing. And the defilements that are of the same substance; the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness associated with them; the bodily action, verbal action, and mental action originating from them—these states have causes that are to be abandoned by seeing.

1018. කතමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා? අවසෙසො ලොභො, දොසො, මොහො – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතූ. තදෙකට්ඨා [Pg.210] ච කිලෙසා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.

1018. Which states have causes that are to be abandoned by development? The remaining greed, hatred, and delusion—these states are causes to be abandoned by development. And the defilements that are of the same substance; the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness associated with them; the bodily action, verbal action, and mental action originating from them—these states have causes that are to be abandoned by development.

1019. කතමෙ ධම්මා නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.

1019. Which states have causes that are to be abandoned neither by seeing nor by development? Excluding those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states of the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, the consciousness aggregate; all material form, and the unconditioned element—these states have causes that are to be abandoned neither by seeing nor by development.

1020. කතමෙ ධම්මා ආචයගාමිනො? සාසවා කුසලාකුසලා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ආචයගාමිනො.

1020. Which states lead to accumulation? Tainted wholesome and unwholesome states of the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the feeling aggregate… the consciousness aggregate—these states lead to accumulation.

1021. කතමෙ ධම්මා අපචයගාමිනො? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා අපචයගාමිනො.

1021. Which states lead to de-accumulation? The four unincluded paths—these states lead to de-accumulation.

1022. කතමෙ ධම්මා නෙව ආචයගාමි න අපචයගාමිනො? කුසලාකුසලානං ධම්මානං විපාකා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; යෙ ච ධම්මා කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නෙව ආචයගාමි න අපචයගාමිනො.

1022. Which states lead neither to accumulation nor to de-accumulation? The results of wholesome and unwholesome states that are of the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the feeling aggregate… the consciousness aggregate; and those states that are functional, neither wholesome nor unwholesome, and not the result of kamma; all material form; and the unconditioned element—these states lead neither to accumulation nor to de-accumulation.

1023. කතමෙ ධම්මා සෙක්ඛා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, හෙට්ඨිමානි ච තීණි සාමඤ්ඤඵලානි – ඉමෙ ධම්මා සෙක්ඛා.

1023. Which states are of the learner? The four unincluded paths, and the three lower fruits of recluseship—these states are of the learner.

1024. කතමෙ ධම්මා අසෙක්ඛා? උපරිට්ඨිමං අරහත්තඵලං – ඉමෙ ධම්මා අසෙක්ඛා.

1024. Which states are of the adept? The highest fruit of arahantship—these states are of the adept.

1025. කතමෙ ධම්මා නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා, අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා.

1025. Which states are neither of the learner nor of the adept? Excluding those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states of the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the feeling aggregate… the consciousness aggregate; all material form, and the unconditioned element—these states are neither of the learner nor of the adept.

1026. කතමෙ [Pg.211] ධම්මා පරිත්තා? සබ්බෙව කාමාවචරා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා පරිත්තා.

1026. Which states are limited? All wholesome, unwholesome, and indeterminate states of the sense sphere; the form aggregate… the consciousness aggregate—these states are limited.

1027. කතමෙ ධම්මා මහග්ගතා? රූපාවචරා, අරූපාවචරා, කුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා මහග්ගතා.

1027. Which states are exalted? Wholesome and indeterminate states of the form sphere and the formless sphere; the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, and the consciousness aggregate—these states are exalted.

1028. කතමෙ ධම්මා අප්පමාණා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අප්පමාණා.

1028. Which states are immeasurable? The supramundane paths and their fruits, and the unconditioned element—these states are immeasurable.

1029. කතමෙ ධම්මා පරිත්තාරම්මණා? පරිත්තෙ ධම්මෙ ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා පරිත්තාරම්මණා.

1029. Which states have limited objects? Those states of consciousness and mental factors that arise taking limited states as their object—these states have limited objects.

1030. කතමෙ ධම්මා මහග්ගතාරම්මණා? මහග්ගතෙ ධම්මෙ ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා මහග්ගතාරම්මණා.

1030. Which states have exalted objects? Those states of consciousness and mental factors that arise taking exalted states as their object—these states have exalted objects.

1031. කතමෙ ධම්මා අප්පමාණාරම්මණා? අප්පමාණෙ ධම්මෙ ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අප්පමාණාරම්මණා.

1031. Which states have immeasurable objects? Those states of consciousness and mental factors that arise taking immeasurable states as their object—these states have immeasurable objects.

1032. කතමෙ ධම්මා හීනා? තීණි අකුසලමූලානි – ලොභො, දොසො, මොහො; තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා හීනා.

1032. Which states are inferior? The three unwholesome roots—greed, hatred, and delusion; the defilements that are co-nascent with them; the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, and the consciousness aggregate associated with them; and the bodily action, verbal action, and mental action originating from them—these states are inferior.

1033. කතමෙ ධම්මා මජ්ඣිමා? සාසවා කුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා මජ්ඣිමා.

1033. Which states are intermediate? Tainted wholesome and indeterminate states of the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the form aggregate, the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, and the consciousness aggregate—these states are intermediate.

1034. කතමෙ ධම්මා පණීතා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා පණීතා.

1034. Which states are sublime? The supramundane paths and their fruits, and the unconditioned element—these states are sublime.

1035. කතමෙ ධම්මා මිච්ඡත්තනියතා? පඤ්ච කම්මානි ආනන්තරිකානි, යා ච මිච්ඡාදිට්ඨිනියතා – ඉමෙ ධම්මා මිච්ඡත්තනියතා.

1035. Which states are fixed in wrongness? The five deeds of immediate retribution, and the wrong view that is fixed—these states are fixed in wrongness.

1036. කතමෙ ධම්මා සම්මත්තනියතා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා සම්මත්තනියතා.

1036. Which states are fixed in rightness? The four supramundane paths—these states are fixed in rightness.

1037. කතමෙ [Pg.212] ධම්මා අනියතා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා, අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනියතා.

1037. Which states are unfixed? Excluding those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states of the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the supramundane; the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, and the consciousness aggregate; all material form; and the unconditioned element—these states are unfixed.

1038. කතමෙ ධම්මා මග්ගාරම්මණා? අරියමග්ගං ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා මග්ගාරම්මණා.

1038. Which states have the path as their object? Those states of consciousness and mental factors that arise taking the Noble Path as their object—these states have the path as their object.

1039. කතමෙ ධම්මා මග්ගහෙතුකා? අරියමග්ගසමඞ්ගිස්ස මග්ගඞ්ගානි ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා මග්ගහෙතුකා. අරියමග්ගසමඞ්ගිස්ස සම්මාදිට්ඨි මග්ගො චෙව හෙතු ච, සම්මාදිට්ඨිං ඨපෙත්වා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා මග්ගහෙතුකා. අරියමග්ගසමඞ්ගිස්ස අලොභො, අදොසො, අමොහො – ඉමෙ ධම්මා මග්ගහෙතූ. තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා මග්ගහෙතුකා.

1039. Which states are path-conditioned? For one endowed with the Noble Path, excluding the path factors, the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness associated with them—these states are path-conditioned. For one endowed with the Noble Path, right view is both the path and a root; excluding right view, the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness associated with it—these states are path-conditioned. For one endowed with the Noble Path, non-greed, non-hatred, and non-delusion—these are the path's roots. The aggregate of feeling… the aggregate of consciousness associated with them—these states are path-conditioned.

1040. කතමෙ ධම්මා මග්ගාධිපතිනො? අරියමග්ගං අධිපතිං කරිත්වා යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා මග්ගාධිපතිනො. අරියමග්ගසමඞ්ගිස්ස වීමංසාධිපතෙය්‍යං මග්ගං භාවයන්තස්ස වීමංසං ඨපෙත්වා; තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා මග්ගාධිපතිනො.

1040. Which states have the path as their dominant factor? Those states of consciousness and mental factors that arise having made the Noble Path the dominant factor—these states have the path as their dominant factor. For one endowed with the Noble Path, developing the path with investigation as the dominant factor, excluding investigation itself, the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness associated with it—these states have the path as their dominant factor.

1041. කතමෙ ධම්මා උප්පන්නා? යෙ ධම්මා ජාතා භූතා සඤ්ජාතා නිබ්බත්තා අභිනිබ්බත්තා පාතුභූතා උප්පන්නා සමුප්පන්නා උට්ඨිතා සමුට්ඨිතා උප්පන්නා උප්පන්නංසෙන සඞ්ගහිතා, රූපං, වෙදනා, සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා, විඤ්ඤාණං – ඉමෙ ධම්මා උප්පන්නා.

1041. Which states are arisen? Those states that are born, come to be, produced, generated, fully generated, manifested, arisen, fully arisen, risen up, fully risen up, arisen, included in the category of the arisen; namely, form, feeling, perception, formations, and consciousness—these states are arisen.

1042. කතමෙ ධම්මා අනුප්පන්නා? යෙ ධම්මා අජාතා අභූතා අසඤ්ජාතා අනිබ්බත්තා අනභිනිබ්බත්තා අපාතුභූතා අනුප්පන්නා අසමුප්පන්නා අනුට්ඨිතා අසමුට්ඨිතා අනුප්පන්නා අනුප්පන්නංසෙන සඞ්ගහිතා, රූපං, වෙදනා, සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා, විඤ්ඤාණං – ඉමෙ ධම්මා අනුප්පන්නා.

1042. Which states are unarisen? Those states that are unborn, not come to be, unproduced, ungenerated, not fully generated, unmanifested, unarisen, not fully arisen, not risen up, not fully risen up, unarisen, included in the category of the unarisen; namely, form, feeling, perception, formations, and consciousness—these states are unarisen.

1043. කතමෙ ධම්මා උප්පාදිනො? කුසලාකුසලානං ධම්මානං අවිපක්කවිපාකානං විපාකා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; යඤ්ච රූපං කම්මස්ස කතත්තා උප්පජ්ජිස්සති – ඉමෙ ධම්මා උප්පාදිනො.

1043. Which states are bound to arise? The results of wholesome and unwholesome states, which are of the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, or are unincluded; the aggregate of feeling… and so on… the aggregate of consciousness; and whatever material form will arise due to kamma having been performed—these states are bound to arise.

1044. කතමෙ [Pg.213] ධම්මා අතීතා? යෙ ධම්මා අතීතා නිරුද්ධා විගතා විපරිණතා අත්ථඞ්ගතා අබ්භත්ථඞ්ගතා උප්පජ්ජිත්වා විගතා අතීතා අතීතංසෙන සඞ්ගහිතා, රූපං, වෙදනා, සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා, විඤ්ඤාණං – ඉමෙ ධම්මා අතීතා.

1044. Which states are past? Those states that are past, ceased, gone, changed, set, utterly set, having arisen have vanished, are past, included in the category of the past; material form, feeling, perception, formations, and consciousness—these states are past.

1045. කතමෙ ධම්මා අනාගතා? යෙ ධම්මා අජාතා අභූතා අසඤ්ජාතා අනිබ්බත්තා අනභිනිබ්බත්තා අපාතුභූතා අනුප්පන්නා අසමුප්පන්නා අනුට්ඨිතා අසමුට්ඨිතා අනාගතා අනාගතංසෙන සඞ්ගහිතා, රූපං, වෙදනා, සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා, විඤ්ඤාණං – ඉමෙ ධම්මා අනාගතා.

1045. Which states are future? Those states that are unborn, not come to be, unproduced, ungenerated, completely ungenerated, unmanifested, unarisen, not completely arisen, not risen up, not completely risen up, are future, included in the category of the future; material form, feeling, perception, formations, and consciousness—these states are future.

1046. කතමෙ ධම්මා පච්චුප්පන්නා? යෙ ධම්මා ජාතා භූතා සඤ්ජාතා නිබ්බත්තා අභිනිබ්බත්තා පාතුභූතා උප්පන්නා සමුප්පන්නා උට්ඨිතා සමුට්ඨිතා පච්චුප්පන්නා පච්චුප්පන්නංසෙන සඞ්ගහිතා, රූපං, වෙදනා, සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා, විඤ්ඤාණං – ඉමෙ ධම්මා පච්චුප්පන්නා.

1046. Which states are present? Those states that are born, have come to be, produced, generated, completely generated, manifested, arisen, completely arisen, risen up, completely risen up, are present, included in the category of the present; material form, feeling, perception, formations, and consciousness—these states are present.

1047. කතමෙ ධම්මා අතීතාරම්මණා? අතීතෙ ධම්මෙ ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අතීතාරම්මණා.

1047. Which states have past objects? Those states of mind and mental factors that arise taking past states as their object—these states have past objects.

1048. කතමෙ ධම්මා අනාගතාරම්මණා? අනාගතෙ ධම්මෙ ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අනාගතාරම්මණා.

1048. Which states have future objects? Those states of mind and mental factors that arise taking future states as their object—these states have future objects.

1049. කතමෙ ධම්මා පච්චුප්පන්නාරම්මණා? පච්චුප්පන්නෙ ධම්මෙ ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා පච්චුප්පන්නාරම්මණා.

1049. Which states have present objects? Those states of mind and mental factors that arise taking present states as their object—these states have present objects.

1050. කතමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තා? යෙ ධම්මා තෙසං තෙසං සත්තානං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං නියතා පාටිපුග්ගලිකා උපාදිණ්ණා, රූපං, වෙදනා, සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා, විඤ්ඤාණං – ඉමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තා.

1050. Which states are internal? Of those various beings, those states that are internal, personal, one's own, individual, and appropriated—namely, material form, feeling, perception, formations, and consciousness—these states are internal.

1051. කතමෙ ධම්මා බහිද්ධා? යෙ ධම්මා තෙසං තෙසං පරසත්තානං පරපුග්ගලානං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං නියතා පාටිපුග්ගලිකා උපාදිණ්ණා, රූපං, වෙදනා, සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා, විඤ්ඤාණං – ඉමෙ ධම්මා බහිද්ධා.

1051. Which states are external? Those states of other beings, of other individuals, which are internal, personal, fixed, pertaining to each individual, and clung to—namely, form, feeling, perception, mental formations, and consciousness. These states are external.

1052. කතමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තබහිද්ධා? තදුභයං – ඉමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තබහිද්ධා.

1052. Which states are internal and external? Both—these states are internal and external.

1053. කතමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තාරම්මණා? අජ්ඣත්තෙ ධම්මෙ ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තාරම්මණා.

1053. Which states have internal objects? Those states of consciousness and mental factors that arise having taken internal states as their object—these states have internal objects.

1054. කතමෙ [Pg.214] ධම්මා බහිද්ධාරම්මණා? බහිද්ධා ධම්මෙ ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා බහිද්ධාරම්මණා.

1054. Which states have external objects? Those states of consciousness and mental factors that arise having taken external states as their object—these states have external objects.

1055. කතමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා? අජ්ඣත්තබහිද්ධා ධම්මෙ ආරබ්භ යෙ උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා.

1055. Which states have internal and external objects? Those states of consciousness and mental factors that arise having taken internal and external states as their object—these states have internal and external objects.

1056. කතමෙ ධම්මා සනිදස්සනසප්පටිඝා? රූපායතනං – ඉමෙ ධම්මා සනිදස්සනසප්පටිඝා.

1056. Which states are visible and with resistance? The form base—these states are visible and with resistance.

1057. කතමෙ ධම්මා අනිදස්සනසප්පටිඝා? චක්ඛායතනං, සොතායතනං, ඝානායතනං, ජිව්හායතනං, කායායතනං, සද්දායතනං, ගන්ධායතනං, රසායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉමෙ ධම්මා අනිදස්සනසප්පටිඝා.

1057. Which states are invisible and with resistance? The eye base, the ear base, the nose base, the tongue base, the body base, the sound base, the odor base, the taste base, and the tangible base—these states are invisible and with resistance.

1058. කතමෙ ධම්මා අනිදස්සනඅප්පටිඝා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; යඤ්ච රූපං අනිදස්සනං අප්පටිඝං ධම්මායතනපරියාපන්නං; අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනිදස්සනඅප්පටිඝා.

1058. Which states are invisible and without resistance? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations, the aggregate of consciousness; and whatever form is invisible and without resistance, included in the base of phenomena; and the unconditioned element—these states are invisible and without resistance.

තිකං.

The Triads are finished.

දුකනික්ඛෙපං

The Exposition of Dyads

හෙතුගොච්ඡකං

The Section on Roots

1059. කතමෙ ධම්මා හෙතූ? තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ, නව කාමාවචරහෙතූ ඡ රූපාවචරහෙතූ, ඡ අරූපාවචරහෙතූ, ඡ අපරියාපන්නහෙතූ.

1059. Which states are roots? Three wholesome roots, three unwholesome roots, three indeterminate roots; nine roots pertaining to the sense-sphere, six roots pertaining to the form-sphere, six roots pertaining to the formless-sphere, and six supramundane roots.

1060. තත්ථ කතමෙ තයො කුසලහෙතූ? අලොභො, අදොසො, අමොහො.

1060. Herein, what are the three wholesome roots? Non-greed, non-hatred, non-delusion.

1061. තත්ථ කතමො අලොභො? යො අලොභො අලුබ්භනා අලුබ්භිතත්තං අසාරාගො අසාරජ්ජනා අසාරජ්ජිතත්තං අනභිජ්ඣා අලොභො කුසලමූලං – අයං වුච්චති අලොභො.

1061. Among these, what is non-greed? Whatever is non-greed, the absence of greed, the state of being without greed; non-attachment, the absence of infatuation, the state of being unattached; non-covetousness; that which is non-greed, a wholesome root—this is called non-greed.

1062. තත්ථ [Pg.215] කතමො අදොසො? යො අදොසො අදුස්සනා අදුස්සිතත්තං මෙත්ති මෙත්තායනා මෙත්තායිතත්තං අනුද්දා අනුද්දායනා අනුදායිතත්තං හිතෙසිතා අනුකම්පා අබ්‍යාපාදො අබ්‍යාපජ්ජො අදොසො කුසලමූලං – අයං වුච්චති අදොසො.

1062. Among these, what is non-hatred? Whatever is non-hatred, the absence of malice, the state of being without malice; loving-kindness, the practice of loving-kindness, the state of being full of loving-kindness; compassion, the practice of compassion, the state of being compassionate; seeking others' welfare, sympathy; non-ill-will, non-malevolence; that which is non-hatred, a wholesome root—this is called non-hatred.

1063. තත්ථ කතමො අමොහො? දුක්ඛෙ ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං, පුබ්බන්තෙ ඤාණං, අපරන්තෙ ඤාණං, පුබ්බන්තාපරන්තෙ ඤාණං, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු ඤාණං, යා එවරූපා පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති අමොහො.

1063. Among these, what is non-delusion? Knowledge of suffering, knowledge of the origin of suffering, knowledge of the cessation of suffering, knowledge of the path leading to the cessation of suffering; knowledge of the past, knowledge of the future, knowledge of the past and future; knowledge of phenomena that are dependently arisen through this conditionality; whatever is such wisdom, understanding, investigation, thorough investigation, investigation of phenomena, careful marking, close marking, direct marking, sagacity, skillfulness, expertise, lucidity, thought, examination, breadth of wisdom, intelligence, guidance, insight, clear comprehension, a goad; that which is wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the radiance of wisdom, the torch of wisdom, the jewel of wisdom; that which is non-delusion, the investigation of phenomena, right view—this is called non-delusion.

ඉමෙ තයො කුසලහෙතූ.

These are the three wholesome roots.

1064. තත්ථ කතමෙ තයො අකුසලහෙතූ? ලොභො, දොසො, මොහො.

1064. Among these, what are the three unwholesome roots? Greed, hatred, delusion.

1065. තත්ථ කතමො ලොභො? යො රාගො සාරාගො අනුනයො අනුරොධො නන්දී නන්දීරාගො චිත්තස්ස සාරාගො ඉච්ඡා මුච්ඡා අජ්ඣොසානං ගෙධො පලිගෙධො සඞ්ගො පඞ්කො එජා මායා ජනිකා සඤ්ජනනී සිබ්බිනී ජාලිනී සරිතා විසත්තිකා සුත්තං විසටා ආයූහිනී දුතියා පණිධි භවනෙත්ති වනං වනථො සන්ථවො සිනෙහො අපෙක්ඛා පටිබන්ධු ආසා ආසිසනා ආසිසිතත්තං රූපාසා සද්දාසා ගන්ධාසා රසාසා ඵොට්ඨබ්බාසා ලාභාසා ධනාසා පුත්තාසා ජීවිතාසා ජප්පා පජප්පා අභිජප්පා ජප්පා ජප්පනා ජප්පිතත්තං ලොලුප්පං ලොලුප්පායනා ලොලුප්පායිතත්තං පුච්ඡඤ්ජිකතා සාධුකම්‍යතා අධම්මරාගො විසමලොභො නිකන්ති නිකාමනා පත්ථනා පිහනා සම්පත්ථනා කාමතණ්හා භවතණ්හා විභවතණ්හා රූපතණ්හා අරූපතණ්හා නිරොධතණ්හා රූපතණ්හා සද්දතණ්හා ගන්ධතණ්හා [Pg.216] රසතණ්හා ඵොට්ඨබ්බතණ්හා ධම්මතණ්හා ඔඝො යොගො ගන්ථො උපාදානං ආවරණං නීවරණං ඡාදනං බන්ධනං උපක්කිලෙසො අනුසයො පරියුට්ඨානං ලතා වෙවිච්ඡං දුක්ඛමූලං දුක්ඛනිදානං දුක්ඛප්පභවො මාරපාසො මාරබළිසං මාරවිසයො තණ්හානදී තණ්හාජාලං තණ්හාගද්දුලං තණ්හාසමුද්දො අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං – අයං වුච්චති ලොභො.

1065. Herein, what is greed? That which is passion, passionate attachment, inclination, compliance, delight, delight and passion, intense passion of the mind, desire, infatuation, tenacious adherence, greediness, encompassing greed, entanglement, mire, agitation, deceit, producer, progenitor, stitching, ensnaring, river, adhesiveness, thread, pervasiveness, instigator, companion, aspiration, guide to existence, jungle, thicket, intimacy, affection, regard, bond, hope, wishing, the state of wishing, hope for forms, hope for sounds, hope for smells, hope for tastes, hope for tangibles, hope for gains, hope for wealth, hope for sons, hope for life, muttering desire, intense muttering desire, excessive muttering desire, the act of muttering desire, the state of having muttered desire, voraciousness, the act of voraciousness, the state of being voracious, fawning, desire for what is pleasant, unrighteous passion, inordinate greed, desire, the act of desiring, longing, yearning, earnest longing, sensual craving, craving for existence, craving for non-existence, craving for form, craving for formlessness, craving for cessation, craving for forms, craving for sounds, craving for smells, craving for tastes, craving for tangibles, craving for mental objects, flood, yoke, tie, clinging, obstruction, hindrance, covering, bondage, mental defilement, underlying tendency, obsession, creeper, manifold desire, root of suffering, source of suffering, origin of suffering, Māra's snare, Māra's hook, Māra's domain, river of craving, net of craving, leash of craving, ocean of craving, covetousness, greed, an unwholesome root—this is called greed.

1066. තත්ථ කතමො දොසො? අනත්ථං මෙ අචරීති ආඝාතො ජායති, අනත්ථං මෙ චරතීති ආඝාතො ජායති, අනත්ථං මෙ චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, පියස්ස මෙ මනාපස්ස අනත්ථං අචරි…පෙ… අනත්ථං චරති…පෙ… අනත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, අප්පියස්ස මෙ අමනාපස්ස අත්ථං අචරි…පෙ… අත්ථං චරති…පෙ… අත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, අට්ඨානෙ වා පන ආඝාතො ජායති. යො එවරූපො චිත්තස්ස ආඝාතො පටිඝාතො පටිඝං පටිවිරොධො කොපො පකොපො සම්පකොපො දොසො පදොසො සම්පදොසො චිත්තස්ස බ්‍යාපත්ති මනොපදොසො කොධො කුජ්ඣනා කුජ්ඣිතත්තං දොසො දුස්සනා දුස්සිතත්තං බ්‍යාපත්ති බ්‍යාපජ්ජනා බ්‍යාපජ්ජිතත්තං විරොධො පටිවිරොධො චණ්ඩික්කං අසුරොපො අනත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං වුච්චති දොසො.

1066. Herein, what is aversion? Resentment arises with the thought: 'He has done me harm'; resentment arises: 'He is doing me harm'; resentment arises: 'He will do me harm.' Resentment arises with the thought: 'He has done harm to one who is dear and pleasing to me,' or 'is doing harm,' or 'will do harm.' Resentment arises with the thought: 'He has done good to one who is not dear and is displeasing to me,' or 'is doing good,' or 'will do good.' Or else, resentment arises in an improper situation. Whatever of such a nature is resentment, repugnance, opposition, animosity, anger, great anger, extreme anger, aversion, corruption, intense corruption, mental affliction, mental corruption, wrath, being wrathful, the state of being wrathful, malice, being malicious, the state of being malicious, affliction, being afflicted, the state of being afflicted, opposition, animosity, ferocity, harshness of speech, and displeasure of mind—this is called aversion.

1067. තත්ථ කතමො මොහො? දුක්ඛෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තෙ අඤ්ඤාණං, අපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තාපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණං, යං එවරූපං අඤ්ඤාණං අදස්සනං අනභිසමයො අනනුබොධො අසම්බොධො අප්පටිවෙධො අසංගාහනා අපරියොගාහනා අසමපෙක්ඛනා අපච්චවෙක්ඛණා අපච්චක්ඛකම්මං දුම්මෙජ්ඣං බාල්‍යං අසම්පජඤ්ඤං මොහො පමොහො සම්මොහො අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාලඞ්ගී මොහො අකුසලමූලං – අයං වුච්චති මොහො.

1067. Herein, what is delusion? It is ignorance concerning suffering, ignorance concerning the origin of suffering, ignorance concerning the cessation of suffering, ignorance concerning the path leading to the cessation of suffering; ignorance concerning the past, ignorance concerning the future, ignorance concerning the past and the future; ignorance concerning conditionality and dependently arisen phenomena. Whatever of such a nature is ignorance, not seeing, non-realization, non-comprehension, non-awakening, non-penetration, non-grasping, non-fathoming, non-circumspection, non-reflection, not making things manifest, dull-wittedness, foolishness, lack of clear comprehension, delusion, confusion, bewilderment, ignorance, the flood of ignorance, the yoke of ignorance, the underlying tendency of ignorance, the obsession of ignorance, the bolt of ignorance, and delusion as an unwholesome root—this is called delusion.

ඉමෙ තයො අකුසලහෙතූ.

These are the three unwholesome roots.

1068. තත්ථ කතමෙ තයො අබ්‍යාකතහෙතූ? කුසලානං වා ධම්මානං විපාකතො කිරියාබ්‍යාකතෙසු වා ධම්මෙසු අලොභො අදොසො අමොහො – ඉමෙ තයො අබ්‍යාකතහෙතූ.

1068. Herein, what are the three indeterminate roots? Non-greed, non-aversion, and non-delusion, whether as results of wholesome states or in functional indeterminate states—these are the three indeterminate roots.

1069. තත්ථ [Pg.217] කතමෙ නව කාමාවචරහෙතූ? තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ – ඉමෙ නව කාමාවචරහෙතූ.

1069. Herein, what are the nine sense-sphere roots? Three wholesome roots, three unwholesome roots, and three indeterminate roots—these are the nine sense-sphere roots.

1070. තත්ථ කතමෙ ඡ රූපාවචරහෙතූ? තයො කුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ – ඉමෙ ඡ රූපාවචරහෙතූ.

1070. Herein, what are the six roots pertaining to the fine-material sphere? Three wholesome roots and three indeterminate roots—these are the six roots pertaining to the fine-material sphere.

1071. තත්ථ කතමෙ ඡ අරූපාවචරහෙතූ? තයො කුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ – ඉමෙ ඡ අරූපාවචරහෙතූ.

1071. Herein, what are the six roots pertaining to the immaterial sphere? Three wholesome roots and three indeterminate roots—these are the six roots pertaining to the immaterial sphere.

1072. තත්ථ කතමෙ ඡ අපරියාපන්නහෙතූ? තයො කුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ – ඉමෙ ඡ අපරියාපන්නහෙතූ.

1072. Herein, what are the six unincluded roots? Three wholesome roots and three indeterminate roots—these are the six unincluded roots.

1073. තත්ථ කතමෙ තයො කුසලහෙතූ? අලොභො, අදොසො, අමොහො.

1073. Herein, what are the three wholesome roots? Non-greed, non-hatred, and non-delusion.

1074. තත්ථ කතමො අලොභො? යො අලොභො අලුබ්භනා අලුබ්භිතත්තං අසාරාගො අසාරජ්ජනා අසාරජ්ජිතත්තං අනභිජ්ඣා අලොභො කුසලමූලං – අයං වුච්චති අලොභො.

1074. Herein, what is non-greed? That which is non-greed, the act of not being greedy, the state of not being greedy, non-attachment, the act of not being attached, the state of not being attached, non-covetousness, non-greed that is a wholesome root—this is called non-greed.

1075. තත්ථ කතමො අදොසො? යො අදොසො අදුස්සනා අදුස්සිතත්තං…පෙ… අබ්‍යාපාදො අබ්‍යාපජ්ජො අදොසො කුසලමූලං – අයං වුච්චති අදොසො.

1075. Herein, what is non-hatred? That which is non-hatred, the act of not hating, the state of not hating… non-ill-will, non-malevolence, non-hatred that is a wholesome root—this is called non-hatred.

1076. තත්ථ කතමො අමොහො? දුක්ඛෙ ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං, පුබ්බන්තෙ ඤාණං, අපරන්තෙ ඤාණං, පුබ්බන්තාපරන්තෙ ඤාණං, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු ඤාණං, යා එවරූපා පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභබ්‍යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං – අයං වුච්චති අමොහො.

1076. Herein, what is non-delusion? Knowledge of suffering, knowledge of the origin of suffering, knowledge of the cessation of suffering, knowledge of the path leading to the cessation of suffering, knowledge of the past, knowledge of the future, knowledge of the past and future, knowledge of specific conditionality regarding dependently arisen phenomena; that which is such wisdom, understanding, scrutiny, thorough scrutiny, investigation of phenomena, thorough discernment, close observation, direct observation, proficiency, skill, expertise, perspicuity, pondering, examination, breadth, sagacity, leadership, insight, clear comprehension, a spur, wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the weapon of wisdom, the palace of wisdom, the light of wisdom, the illumination of wisdom, the radiance of wisdom, the jewel of wisdom, non-delusion, investigation of phenomena, right view, the enlightenment factor of investigation of phenomena, a factor of the path, included in the path—this is called non-delusion.

ඉමෙ තයො කුසලහෙතූ.

These are the three wholesome roots.

1077. තත්ථ [Pg.218] කතමෙ තයො අබ්‍යාකතහෙතූ? කුසලානං ධම්මානං විපාකතො අලොභො අදොසො අමොහො – ඉමෙ තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. ඉමෙ ඡ අපරියාපන්නහෙතූ – ඉමෙ ධම්මා හෙතූ.

1077. Herein, what are the three indeterminate roots? Non-greed, non-hatred, and non-delusion, as results of wholesome states—these are the three indeterminate roots. These are the six unincluded roots. These phenomena are roots.

1078. කතමෙ ධම්මා න හෙතූ? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා, අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා න හෙතූ.

1078. Which phenomena are not roots? Having set aside those phenomena, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate phenomena pertaining to the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and those that are unincluded; the aggregate of feeling…pe…the aggregate of consciousness; and all material form; and the unconditioned element—these phenomena are not roots.

1079. කතමෙ ධම්මා සහෙතුකා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සහෙතුකා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සහෙතුකා.

1079. Which phenomena are with root? Those phenomena that are with root by means of those [root] phenomena—the aggregate of feeling…pe…the aggregate of consciousness—these phenomena are with root.

1080. කතමෙ ධම්මා අහෙතුකා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා අහෙතුකා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අහෙතුකා.

1080. Which phenomena are without root? Those phenomena that are without root by means of those [root] phenomena—the aggregate of feeling…pe…the aggregate of consciousness, all material form, and the unconditioned element—these phenomena are without root.

1081. කතමෙ ධම්මා හෙතුසම්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා හෙතුසම්පයුත්තා.

1081. Which phenomena are associated with roots? Those phenomena that are associated with those [root] phenomena—the aggregate of feeling…pe…the aggregate of consciousness—these phenomena are associated with roots.

1082. කතමෙ ධම්මා හෙතුවිප්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා හෙතුවිප්පයුත්තා.

1082. Which phenomena are dissociated from roots? Those phenomena that are dissociated from those [root] phenomena—the aggregate of feeling…pe…the aggregate of consciousness, and all material form, and the unconditioned element—these phenomena are dissociated from roots.

1083. කතමෙ ධම්මා හෙතූ චෙව සහෙතුකා ච? ලොභො මොහෙන හෙතු චෙව සහෙතුකො ච, මොහො ලොභෙන හෙතු චෙව සහෙතුකො ච, දොසො මොහෙන හෙතු චෙව සහෙතුකො ච, මොහො දොසෙන හෙතු චෙව සහෙතුකො ච; අලොභො අදොසො අමොහො, තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං හෙතූ චෙව සහෙතුකා ච – ඉමෙ ධම්මා හෙතූ චෙව සහෙතුකා ච.

1083. Which phenomena are both roots and with root? Greed, by means of delusion, is both a root and with root; delusion, by means of greed, is both a root and with root; hatred, by means of delusion, is both a root and with root; delusion, by means of hatred, is both a root and with root. Non-greed, non-hatred, and non-delusion are mutually roots and with root. These phenomena are both roots and with root.

1084. කතමෙ ධම්මා සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූ? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සහෙතුකා තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා, වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූ.

1084. Which phenomena are with root but are not roots? Of those phenomena that are with root by means of those [root] phenomena, having set aside those [root] phenomena, there remain the aggregate of feeling…pe…the aggregate of consciousness. These phenomena are with root but are not roots.

1085. කතමෙ [Pg.219] ධම්මා හෙතූ චෙව හෙතුසම්පයුත්තා ච? ලොභො මොහෙන හෙතු චෙව හෙතුසම්පයුත්තො ච, මොහො ලොභෙන හෙතු චෙව හෙතුසම්පයුත්තො ච, දොසො මොහෙන හෙතු චෙව හෙතුසම්පයුත්තො ච, මොහො දොසෙන හෙතු චෙව හෙතුසම්පයුත්තො ච; අලොභො අදොසො අමොහො, තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං හෙතූ චෙව හෙතුසම්පයුත්තා ච – ඉමෙ ධම්මා හෙතූ චෙව හෙතුසම්පයුත්තා ච.

1085. Which phenomena are both roots and associated with a root? Greed, with delusion, is both a root and associated with a root; delusion, with greed, is both a root and associated with a root; hatred, with delusion, is both a root and associated with a root; delusion, with hatred, is both a root and associated with a root. Non-greed, non-hatred, and non-delusion are mutually both roots and associated with a root. These phenomena are both roots and associated with a root.

1086. කතමෙ ධම්මා හෙතුසම්පයුත්තා චෙව න ච හෙතූ? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා, වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා හෙතුසම්පයුත්තා චෙව න ච හෙතූ.

1086. Which phenomena are associated with a root but are not roots? The phenomena associated with those roots, excluding the roots themselves: the feeling aggregate... up to... the consciousness aggregate. These phenomena are associated with a root but are not roots.

1087. කතමෙ ධම්මා න හෙතූ සහෙතුකා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා න හෙතූ සහෙතුකා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා න හෙතූ සහෙතුකා.

1087. Which phenomena are not roots but are rooted? Those phenomena which, by means of those [root] phenomena, are not roots but are rooted are: the feeling aggregate... up to... the consciousness aggregate. These phenomena are not roots but are rooted.

1088. කතමෙ ධම්මා න හෙතූ අහෙතුකා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා න හෙතූ අහෙතුකා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා න හෙතූ අහෙතුකා.

1088. Which phenomena are not roots and are rootless? Those phenomena which, by means of those [root] phenomena, are not roots and are rootless are: the feeling aggregate... up to... the consciousness aggregate, all form, and the unconditioned element. These phenomena are not roots and are rootless.

චූළන්තරදුකං

The Minor Inner Pairs

1089. කතමෙ ධම්මා සප්පච්චයා? පඤ්චක්ඛන්ධා – රූපක්ඛන්ධො, වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සප්පච්චයා.

1089. Which phenomena have conditions? The five aggregates: the form aggregate, the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, and the consciousness aggregate. These phenomena have conditions.

1090. කතමෙ ධම්මා අප්පච්චයා? අසඞ්ඛතා ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අප්පච්චයා.

1090. Which phenomena are without conditions? The unconditioned element. These phenomena are without conditions.

1091. කතමෙ ධම්මා සඞ්ඛතා? යෙව තෙ ධම්මා සප්පච්චයා, තෙව තෙ ධම්මා සඞ්ඛතා.

1091. Which phenomena are conditioned? Those phenomena that have conditions, those very phenomena are conditioned.

1092. කතමෙ ධම්මා අසඞ්ඛතා? යො එව සො ධම්මො අප්පච්චයො, සො එව සො ධම්මො අසඞ්ඛතො.

1092. Which phenomena are unconditioned? The very phenomenon that is without conditions is unconditioned.

1093. කතමෙ ධම්මා සනිදස්සනා? රූපායතනං – ඉමෙ ධම්මා සනිදස්සනා.

1093. Which phenomena are visible? The visible form base. These phenomena are visible.

1094. කතමෙ [Pg.220] ධම්මා අනිදස්සනා? චක්ඛායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං, වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, යඤ්ච රූපං අනිදස්සනං අප්පටිඝං ධම්මායතනපරියාපන්නං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනිදස්සනා.

1094. Which phenomena are invisible? The eye-base, ear-base, nose-base, tongue-base, body-base; the sound-base, smell-base, taste-base, tangible-object-base; the feeling aggregate... up to... the consciousness aggregate; and whatever form is invisible and non-impinging, included in the mental-object base; and the unconditioned element. These phenomena are invisible.

1095. කතමෙ ධම්මා සප්පටිඝා? චක්ඛායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉමෙ ධම්මා සප්පටිඝා.

1095. Which phenomena are with impingement? The eye-base... up to... the tangible-object-base. These phenomena are with impingement.

1096. කතමෙ ධම්මා අප්පටිඝා? වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, යඤ්ච රූපං අනිදස්සනං අප්පටිඝං ධම්මායතනපරියාපන්නං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අප්පටිඝා.

1096. Which phenomena are without impingement? The aggregate of feeling... up to... the aggregate of consciousness; and whatever form that is non-manifesting and without impingement, included in the mind-object base; and the unconditioned element. These phenomena are without impingement.

1097. කතමෙ ධම්මා රූපිනො? චත්තාරො ච මහාභූතා චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං – ඉමෙ ධම්මා රූපිනො.

1097. Which phenomena are material? The four great elements and the material form derived from the four great elements. These phenomena are material.

1098. කතමෙ ධම්මා අරූපිනො? වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අරූපිනො.

1098. Which phenomena are non-material? The aggregate of feeling... up to... the aggregate of consciousness, and the unconditioned element. These phenomena are non-material.

1099. කතමෙ ධම්මා ලොකියා? සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ලොකියා.

1099. Which phenomena are worldly? Wholesome, unwholesome, and indeterminate phenomena that are objects for the taints, pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the aggregate of form... up to... the aggregate of consciousness. These phenomena are worldly.

1100. කතමෙ ධම්මා ලොකුත්තරා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා ලොකුත්තරා.

1100. Which phenomena are supramundane? The unincluded paths, the fruits of the paths, and the unconditioned element. These phenomena are supramundane.

1101. කතමෙ ධම්මා කෙනචි විඤ්ඤෙය්‍යා, කෙනචි න විඤ්ඤෙය්‍යා? යෙ තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා [Pg.221] ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා න තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා. යෙ තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා; යෙ වා පන තෙ ධම්මා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා, න තෙ ධම්මා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා. ඉමෙ ධම්මා කෙනචි විඤ්ඤෙය්‍යා කෙනචි න විඤ්ඤෙය්‍යා.

1101. Which phenomena are cognizable by some consciousness and not cognizable by some consciousness? Those phenomena that are cognizable by eye-consciousness are not cognizable by ear-consciousness; and those phenomena that are cognizable by ear-consciousness are not cognizable by eye-consciousness. Those phenomena that are cognizable by eye-consciousness are not cognizable by nose-consciousness; and those phenomena that are cognizable by nose-consciousness are not cognizable by eye-consciousness. Those phenomena that are cognizable by eye-consciousness are not cognizable by tongue-consciousness; and those phenomena that are cognizable by tongue-consciousness are not cognizable by eye-consciousness. Those phenomena that are cognizable by eye-consciousness are not cognizable by body-consciousness; and those phenomena that are cognizable by body-consciousness are not cognizable by eye-consciousness. Those phenomena that are cognizable by ear-consciousness are not cognizable by nose-consciousness; and those phenomena that are cognizable by nose-consciousness are not cognizable by ear-consciousness. Those phenomena that are cognizable by ear-consciousness are not cognizable by tongue-consciousness; and those phenomena that are cognizable by tongue-consciousness are not cognizable by ear-consciousness. Those phenomena that are cognizable by ear-consciousness are not cognizable by body-consciousness; and those phenomena that are cognizable by body-consciousness are not cognizable by ear-consciousness. Those phenomena that are cognizable by ear-consciousness are not cognizable by eye-consciousness; and those phenomena that are cognizable by eye-consciousness are not cognizable by ear-consciousness. Those phenomena that are cognizable by nose-consciousness are not cognizable by tongue-consciousness; and those phenomena that are cognizable by tongue-consciousness are not cognizable by nose-consciousness. Those phenomena that are cognizable by nose-consciousness are not cognizable by body-consciousness; and those phenomena that are cognizable by body-consciousness are not cognizable by nose-consciousness. Those phenomena that are cognizable by nose-consciousness are not cognizable by eye-consciousness; and those phenomena that are cognizable by eye-consciousness are not cognizable by nose-consciousness. Those phenomena that are cognizable by nose-consciousness are not cognizable by ear-consciousness; and those phenomena that are cognizable by ear-consciousness are not cognizable by nose-consciousness. Those phenomena that are cognizable by tongue-consciousness are not cognizable by body-consciousness; and those phenomena that are cognizable by body-consciousness are not cognizable by tongue-consciousness. Those phenomena that are cognizable by tongue-consciousness are not cognizable by eye-consciousness; and those phenomena that are cognizable by eye-consciousness are not cognizable by tongue-consciousness. Those phenomena that are cognizable by tongue-consciousness are not cognizable by ear-consciousness; and those phenomena that are cognizable by ear-consciousness are not cognizable by tongue-consciousness. Those phenomena that are cognizable by tongue-consciousness are not cognizable by nose-consciousness; and those phenomena that are cognizable by nose-consciousness are not cognizable by tongue-consciousness. Those phenomena that are cognizable by body-consciousness are not cognizable by eye-consciousness; and those phenomena that are cognizable by eye-consciousness are not cognizable by body-consciousness. Those phenomena that are cognizable by body-consciousness are not cognizable by ear-consciousness; and those phenomena that are cognizable by ear-consciousness are not cognizable by body-consciousness. Those phenomena that are cognizable by body-consciousness are not cognizable by nose-consciousness; and those phenomena that are cognizable by nose-consciousness are not cognizable by body-consciousness. Those phenomena that are cognizable by body-consciousness are not cognizable by tongue-consciousness; and those phenomena that are cognizable by tongue-consciousness are not cognizable by body-consciousness. These phenomena are cognizable by some consciousness and not cognizable by some consciousness.

ආසවගොච්ඡකං

The Section on Taints.

1102. කතමෙ ධම්මා ආසවා? චත්තාරො ආසවා – කාමාසවො, භවාසවො, දිට්ඨාසවො, අවිජ්ජාසවො.

1102. What are the states that are taints? There are four taints: the taint of sensual desire, the taint of existence, the taint of views, and the taint of ignorance.

1103. තත්ථ [Pg.222] කතමො කාමාසවො? යො කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමරාගො කාමනන්දී කාමතණ්හා කාමසිනෙහො කාමපරිළාහො කාමමුච්ඡා කාමජ්ඣොසානං – අයං වුච්චති කාමාසවො.

1103. Herein, what is the taint of sensual desire? Whatever sensual desire, sensual lust, sensual delight, sensual craving, sensual affection, sensual fever, sensual infatuation, or sensual obsession—this is called the taint of sensual desire.

1104. තත්ථ කතමො භවාසවො? යො භවෙසු භවඡන්දො භවරාගො භවනන්දී භවතණ්හා භවසිනෙහො භවපරිළාහො භවමුච්ඡා භවජ්ඣොසානං – අයං වුච්චති භවාසවො.

1104. Herein, what is the taint of existence? Whatever desire for existence, lust for existence, delight in existence, craving for existence, affection for existence, fever for existence, infatuation with existence, or obsession with existence—this is called the taint of existence.

1105. තත්ථ කතමො දිට්ඨාසවො? සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා; යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පටිග්ගාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති දිට්ඨාසවො. සබ්බාපි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨාසවො.

1105. Herein, what is the taint of views? The view that the world is eternal, or that the world is not eternal; that the world is finite, or that the world is infinite; that the soul and the body are the same, or that the soul and the body are different; that the Tathāgata exists after death, or that the Tathāgata does not exist after death, or that the Tathāgata both exists and does not exist after death, or that the Tathāgata neither exists nor does not exist after death; any such view, a view-holding, a thicket of views, a wilderness of views, a distortion of views, an agitation of views, a fetter of views, a grasping, a clinging, an adherence, a misapprehension, a wrong course, a wrong path, a wrongness, a basis for heresy, a perverted grasp—this is called the taint of views. All wrong view is the taint of views.

1106. තත්ථ කතමො අවිජ්ජාසවො? දුක්ඛෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තෙ අඤ්ඤාණං, අපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තාපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණංः යං එවරූපං අඤ්ඤාණං අදස්සනං අනභිසමයො අනනුබොධො අසම්බොධො අප්පටිවෙධො අසංගාහනා අපරියොගාහනා අසමපෙක්ඛනා අපච්චවෙක්ඛණා අපච්චක්ඛකම්මං දුම්මෙජ්ඣං බාල්‍යං අසම්පජඤ්ඤං මොහො පමොහො සම්මොහො අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාලඞ්ගී මොහො අකුසලමූලං – අයං වුච්චති අවිජ්ජාසවො.

1106. Herein, what is the taint of ignorance? Ignorance concerning suffering, ignorance concerning the origin of suffering, ignorance concerning the cessation of suffering, ignorance concerning the path leading to the cessation of suffering; ignorance concerning the past, ignorance concerning the future, ignorance concerning the past and future; ignorance concerning states that are dependently arisen through specific conditionality. Whatever is of such a nature as ignorance, not seeing, non-realization, non-understanding, non-awakening, non-penetration, non-grasping, non-comprehension, inconsideration, non-reflection, not making manifest, impurity of mind, folly, lack of clear comprehension, delusion, intense delusion, utter delusion, ignorance, the flood of ignorance, the yoke of ignorance, the underlying tendency of ignorance, the obsession of ignorance, the bar of ignorance, delusion which is an unwholesome root—this is called the taint of ignorance.

ඉමෙ ධම්මා ආසවා.

These states are taints.

1107. කතමෙ ධම්මා නො ආසවා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා [Pg.223] වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො ආසවා.

1107. What are the states that are not taints? Setting aside those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states—those pertaining to the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the supramundane; the aggregate of feeling... up to... the aggregate of consciousness; all form, and the unconditioned element—these states are not taints.

1108. කතමෙ ධම්මා සාසවා? කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සාසවා.

1108. What are the states that are with taints? Wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the aggregate of form... up to... the aggregate of consciousness—these states are with taints.

1109. කතමෙ ධම්මා අනාසවා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනාසවා.

1109. What are the states that are taintless? The supramundane paths and their fruits, and the unconditioned element—these states are taintless.

1110. කතමෙ ධම්මා ආසවසම්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ආසවසම්පයුත්තා.

1110. What are the states associated with the taints? Those states that are associated with those taints—the aggregate of feeling... up to... the aggregate of consciousness—these states are associated with the taints.

1111. කතමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා.

1111. What are the states that are dissociated from the taints? Those states that are dissociated from those taints—the aggregate of feeling... up to... the aggregate of consciousness; all form, and the unconditioned element—these states are dissociated from the taints.

1112. කතමෙ ධම්මා ආසවා චෙව සාසවා ච? තෙයෙව ආසවා ආසවා චෙව සාසවා ච.

1112. What are the states that are both taints and with taints? The taints themselves are both taints and with taints.

1113. කතමෙ ධම්මා සාසවා චෙව නො ච ආසවා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සාසවා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සාසවා චෙව නො ච ආසවා.

1113. Which states are with taints but are not taints? Those states that are with taints by means of those [taints]; setting aside those [taints], the remaining states with taints—wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the aggregate of form... up to... the aggregate of consciousness—these states are with taints but are not taints.

1114. කතමෙ ධම්මා ආසවා චෙව ආසවසම්පයුත්තා ච? කාමාසවො අවිජ්ජාසවෙන ආසවො චෙව ආසවසම්පයුත්තො ච, අවිජ්ජාසවො කාමාසවෙන ආසවො චෙව ආසවසම්පයුත්තො ච, භවාසවො අවිජ්ජාසවෙන ආසවො චෙව ආසවසම්පයුත්තො ච, අවිජ්ජාසවො භවාසවෙන ආසවො චෙව ආසවසම්පයුත්තො ච, දිට්ඨාසවො අවිජ්ජාසවෙන ආසවො චෙව ආසවසම්පයුත්තො ච, අවිජ්ජාසවො දිට්ඨාසවෙන ආසවො චෙව ආසවසම්පයුත්තො ච – ඉමෙ ධම්මා ආසවා චෙව ආසවසම්පයුත්තා ච.

1114. Which states are both taints and associated with taints? The taint of sensual desire, with the taint of ignorance, is both a taint and associated with a taint; the taint of ignorance, with the taint of sensual desire, is both a taint and associated with a taint. The taint of existence, with the taint of ignorance, is both a taint and associated with a taint; the taint of ignorance, with the taint of existence, is both a taint and associated with a taint. The taint of views, with the taint of ignorance, is both a taint and associated with a taint; the taint of ignorance, with the taint of views, is both a taint and associated with a taint. These states are both taints and associated with taints.

1115. කතමෙ [Pg.224] ධම්මා ආසවසම්පයුත්තා චෙව නො ච ආසවා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ආසවසම්පයුත්තා චෙව නො ච ආසවා.

1115. Which states are associated with the taints but are not taints? Those states that are associated with those [taints]; setting aside those [taints], there is the aggregate of feeling... up to... the aggregate of consciousness—these states are associated with the taints but are not taints.

1116. කතමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා සාසවා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා සාසවා.

1116. Which states are dissociated from taints but are with taints? Those states that are dissociated from those [taints] but are with taints—wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the aggregate of form... up to... the aggregate of consciousness—these states are dissociated from taints but are with taints.

1117. කතමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා අනාසවා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා අනාසවා.

1117. Which states are dissociated from taints and are taintless? The unincluded paths, the fruits of the paths, and the unconditioned element—these states are dissociated from taints and are taintless.

නික්ඛෙපකණ්ඩෙ පඨමභාණවාරො.

The first recitation section in the Chapter on Exposition.

සංයොජනගොච්ඡකං

The Cluster on Fetters

1118. කතමෙ ධම්මා සංයොජනා? දස සංයොජනානි – කාමරාගසංයොජනං, පටිඝසංයොජනං, මානසංයොජනං, දිට්ඨිසංයොජනං, විචිකිච්ඡාසංයොජනං, සීලබ්බතපරාමාසසංයොජනං, භවරාගසංයොජනං, ඉස්සාසංයොජනං, මච්ඡරියසංයොජනං, අවිජ්ජාසංයොජනං.

1118. Which states are fetters? There are ten fetters: the fetter of sensual desire, the fetter of ill will, the fetter of conceit, the fetter of views, the fetter of doubt, the fetter of adherence to rules and observances, the fetter of lust for existence, the fetter of envy, the fetter of stinginess, and the fetter of ignorance.

1119. තත්ථ කතමං කාමරාගසංයොජනං? යො කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමරාගො කාමනන්දී කාමතණ්හා කාමසිනෙහො කාමපරිළාහො කාමමුච්ඡා කාමජ්ඣොසානං – ඉදං වුච්චති කාමරාගසංයොජනං.

1119. Among these, what is the fetter of sensual passion? With regard to sensual pleasures, whatever sensual desire, sensual passion, sensual delight, sensual craving, sensual affection, sensual torment, sensual infatuation, and sensual engulfing there is—this is called the fetter of sensual passion.

1120. තත්ථ කතමං පටිඝසංයොජනං? අනත්ථං මෙ අචරීති ආඝාතො ජායති, අනත්ථං මෙ චරතීති ආඝාතො ජායති, අනත්ථං මෙ චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, පියස්ස මෙ මනාපස්ස අනත්ථං අචරි…පෙ… අනත්ථං චරති…පෙ… අනත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, අප්පියස්ස මෙ අමනාපස්ස අත්ථං අචරි…පෙ… අත්ථං චරති…පෙ… අත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො [Pg.225] ජායති, අට්ඨානෙ වා පන ආඝාතො ජායති. යො එවරූපො චිත්තස්ස ආඝාතො පටිඝාතො පටිඝං පටිවිරොධො කොපො පකොපො සම්පකොපො දොසො පදොසො සම්පදොසො චිත්තස්ස බ්‍යාපත්ති මනොපදොසො කොධො කුජ්ඣනා කුජ්ඣිතත්තං දොසො දුස්සනා දුස්සිතත්තං බ්‍යාපත්ති බ්‍යාපජ්ජනා බ්‍යාපජ්ජිතත්තං විරොධො පටිවිරොධො චණ්ඩික්කං අසුරොපො අනත්තමනතා චිත්තස්ස – ඉදං වුච්චති පටිඝසංයොජනං.

1120. Among these, what is the fetter of aversion? Animosity arises in him, thinking: ‘He has acted to my detriment.’ Animosity arises in him, thinking: ‘He is acting to my detriment.’ Animosity arises in him, thinking: ‘He will act to my detriment.’ Animosity arises in him, thinking: ‘He has acted to the detriment of one who is dear and pleasing to me’ … and so on … ‘he is acting’ … and so on … ‘he will act to the detriment of one who is dear and pleasing to me.’ Animosity arises in him, thinking: ‘He has acted to the benefit of one who is not dear and not pleasing to me’ … and so on … ‘he is acting’ … and so on … ‘he will act to the benefit of one who is not dear and not pleasing to me.’ Or again, animosity arises groundlessly. Whatever such animosity of mind, resistance, aversion, opposition, anger, fury, utter fury, hatred, malice, utter malice, corruption of mind, mental depravity, wrath, wrathfulness, the state of being wrathful, hatred, malevolence, the state of being malevolent, affliction, the act of afflicting, the state of being afflicted, opposition, repeated opposition, harshness, surliness, or displeasure of mind—this is called the fetter of aversion.

1121. තත්ථ කතමං මානසංයොජනං? සෙය්‍යොහමස්මීති මානො, සදිසොහමස්මීති මානො, හීනොහමස්මීති මානො. යො එවරූපො මානො මඤ්ඤනා මඤ්ඤිතත්තං උන්නති උන්නමො ධජො සම්පග්ගාහො කෙතුකම්‍යතා චිත්තස්ස – ඉදං වුච්චති මානසංයොජනං.

1121. Among these, what is the fetter of conceit? The conceit, ‘I am superior’; the conceit, ‘I am equal’; the conceit, ‘I am inferior.’ Whatever such conceit, conceiving, the state of conceiving, loftiness, self-exaltation, a banner-like state, self-aggrandizement, and the mind’s desire for prominence—this is called the fetter of conceit.

1122. තත්ථ කතමං දිට්ඨිසංයොජනං? සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා; යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පටිග්ගාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – ඉදං වුච්චති දිට්ඨිසංයොජනං. ඨපෙත්වා සීලබ්බතපරාමාසසංයොජනං සබ්බාපි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිසංයොජනං.

1122. Herein, what is the fetter of views? 'The world is eternal,' or 'The world is not eternal,' or 'The world is finite,' or 'The world is infinite,' or 'The life-principle is the same as the body,' or 'The life-principle is one thing and the body another,' or 'A being exists after death,' or 'A being does not exist after death,' or 'A being both exists and does not exist after death,' or 'A being neither exists nor does not exist after death'—whatever such view, a resort to views, a thicket of views, a wilderness of views, a scourge of views, a vacillation of views, a fetter of views, a grasping, a tenacious holding, an adherence, a misapprehension, a wrong path, a false path, wrongness, a basis for sectarianism, a perverted grasp—this is called the fetter of views. Excluding the fetter of adherence to precepts and practices, all wrong view is the fetter of views.

1123. තත්ථ කතමං විචිකිච්ඡාසංයොජනං? සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, ධම්මෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, සඞ්ඝෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, සික්ඛාය කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, පුබ්බන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, අපරන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, පුබ්බන්තාපරන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡතිः යා එවරූපා කඞ්ඛා කඞ්ඛායනා කඞ්ඛායිතත්තං විමති විචිකිච්ඡා ද්වෙළ්හකං ද්වෙධාපථො සංසයො අනෙකංසග්ගාහො ආසප්පනා පරිසප්පනා අපරියොගාහනා ථම්භිතත්තං චිත්තස්ස මනොවිලෙඛො – ඉදං වුච්චති විචිකිච්ඡාසංයොජනං.

1123. Herein, what is the fetter of doubt? One doubts, is perplexed about the Teacher; one doubts, is perplexed about the Dhamma; one doubts, is perplexed about the Sangha; one doubts, is perplexed about the training; one doubts, is perplexed about the past; one doubts, is perplexed about the future; one doubts, is perplexed about both the past and the future; one doubts, is perplexed about this-conditionality and dependently arisen phenomena. Whatever such doubt, doubting, state of doubt, uncertainty, perplexity, duality, a divided path, indecision, inability to take a definite stand, hesitation, wavering, inability to penetrate, stiffness of mind, or mental vexation—this is called the fetter of doubt.

1124. තත්ථ [Pg.226] කතමං සීලබ්බතපරාමාසසංයොජනං? ඉතො බහිද්ධා සමණබ්‍රාහ්මණානං සීලෙන සුද්ධි වතෙන සුද්ධි සීලබ්බතෙන සුද්ධීති; යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – ඉදං වුච්චති සීලබ්බතපරාමාසසංයොජනං.

1124. Herein, what is the fetter of adherence to rites and rituals? It is the view held outside this Dispensation by ascetics and brahmins that: 'Purification comes through rites, purification comes through rituals, purification comes through rites and rituals.' Whatever such view, wrong viewpoint, thicket of views, wilderness of views, distortion of views, vacillation of views, fetter of views, grasping, established grasping, adherence, misapprehension, a wrong path, a false way, wrongness, a basis for sectarianism, perverted grasping—this is called the fetter of adherence to rites and rituals.

1125. තත්ථ කතමං භවරාගසංයොජනං? යො භවෙසු භවඡන්දො භවරාගො භවනන්දී භවතණ්හා භවසිනෙහො භවපරිළාහො භවමුච්ඡා භවජ්ඣොසානං – ඉදං වුච්චති භවරාගසංයොජනං.

1125. Herein, what is the fetter of lust for existence? Whatever desire for existence, lust for existence, delight in existence, craving for existence, affection for existence, fever for existence, infatuation with existence, engulfment in existence—this is called the fetter of lust for existence.

1126. තත්ථ කතමං ඉස්සාසංයොජනං? යා පරලාභසක්කාරගරුකාරමානනවන්දනපූජනාසු ඉස්සා ඉස්සායනා ඉස්සායිතත්තං උසූයා උසූයනා උසූයිතත්තං – ඉදං වුච්චති ඉස්සාසංයොජනං.

1126. Herein, what is the fetter of envy? Regarding others' gains, honor, respect, reverence, homage, and offerings, whatever envy, the act of envying, the state of being envious, jealousy, the act of being jealous, the state of being jealous—this is called the fetter of envy.

1127. තත්ථ කතමං මච්ඡරියසංයොජනං? පඤ්ච මච්ඡරියානි – ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, ධම්මමච්ඡරියං. යං එවරූපං මච්ඡෙරං මච්ඡරායනා මච්ඡරායිතත්තං වෙවිච්ඡං කදරියං කටුකඤ්චුකතා අග්ගහිතත්තං චිත්තස්ස – ඉදං වුච්චති මච්ඡරියසංයොජනං.

1127. Herein, what is the fetter of stinginess? There are five kinds of stinginess: stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding appearance, and stinginess regarding the Dhamma. Whatever such stinginess, the act of being stingy, the state of being stingy, unwillingness to share, miserliness, sourness of mind, a closed-off state of mind—this is called the fetter of stinginess.

1128. තත්ථ කතමං අවිජ්ජාසංයොජනං? දුක්ඛෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තෙ අඤ්ඤාණං, අපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තාපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණංः යං එවරූපං අඤ්ඤාණං අදස්සනං අනභිසමයො අනනුබොධො අසම්බොධො අප්පටිවෙධො අසංගාහනා අපරියොගාහනා අසමපෙක්ඛනා අපච්චවෙක්ඛණා අපච්චක්ඛකම්මං දුම්මෙජ්ඣං බාල්‍යං අසම්පජඤ්ඤං මොහො පමොහො සම්මොහො අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාලඞ්ගී මොහො අකුසලමූලං – ඉදං වුච්චති අවිජ්ජාසංයොජනං.

1128. Herein, what is the fetter of ignorance? Not knowing suffering, not knowing the origin of suffering, not knowing the cessation of suffering, not knowing the path leading to the cessation of suffering; not knowing the past, not knowing the future, not knowing the past and the future; not knowing conditionality and dependently arisen phenomena. Whatever is such unknowing, unseeing, non-comprehension, non-understanding, non-awakening, non-penetration, non-grasping, non-investigation, non-consideration, non-reflection, not making manifest, dullness, foolishness, lack of clear comprehension, delusion, great delusion, utter delusion, ignorance, the flood of ignorance, the yoke of ignorance, the underlying tendency of ignorance, the obsession of ignorance, the bar of ignorance, delusion as an unwholesome root—this is called the fetter of ignorance.

ඉමෙ ධම්මා සංයොජනා.

These states are fetters.

1129. කතමෙ [Pg.227] ධම්මා නො සංයොජනා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො සංයොජනා.

1129. Which states are not fetters? Excluding those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states belonging to the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, the consciousness aggregate; all form; and the unconditioned element—these states are not fetters.

1130. කතමෙ ධම්මා සංයොජනියා? සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනියා.

1130. Which states are subject to fetters? The states with influxes, whether wholesome, unwholesome, or indeterminate, belonging to the sense sphere, the form sphere, or the formless sphere; the aggregate of form, the aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, and the aggregate of consciousness—these states are subject to fetters.

1131. කතමෙ ධම්මා අසංයොජනියා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අසංයොජනියා.

1131. Which states are not subject to fetters? The supramundane paths, their fruits, and the unconditioned element—these states are not subject to fetters.

1132. කතමෙ ධම්මා සංයොජනසම්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනසම්පයුත්තා.

1132. Which states are associated with fetters? Those states that are associated with them, namely, the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, and the consciousness aggregate—these states are associated with fetters.

1133. කතමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා.

1133. Which states are dissociated from fetters? Those states that are dissociated from them, namely, the feeling aggregate, the perception aggregate, the formations aggregate, and the consciousness aggregate; all form; and the unconditioned element—these states are dissociated from fetters.

1134. කතමෙ ධම්මා සංයොජනා චෙව සංයොජනියා ච? තානෙව සංයොජනානි සංයොජනා චෙව සංයොජනියා ච.

1134. Which states are both fetters and subject to fetters? The very same fetters are both fetters and subject to fetters.

1135. කතමෙ ධම්මා සංයොජනියා චෙව නො ච සංයොජනා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සංයොජනියා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනියා චෙව නො ච සංයොජනා.

1135. Which states are subject to fetters and not fetters? Excluding those states that are fetters, the remaining tainted wholesome, unwholesome, and indeterminate states belonging to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the aggregate of form, the aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, and the aggregate of consciousness—these are the states that are subject to fetters and not fetters.

1136. කතමෙ ධම්මා සංයොජනා චෙව සංයොජනසම්පයුත්තා ච? කාමරාගසංයොජනං අවිජ්ජාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජාසංයොජනං කාමරාගසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, පටිඝසංයොජනං අවිජ්ජාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජාසංයොජනං පටිඝසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව [Pg.228] සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, මානසංයොජනං අවිජ්ජාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජාසංයොජනං මානසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, දිට්ඨිසංයොජනං අවිජ්ජාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජාසංයොජනං දිට්ඨිසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, විචිකිච්ඡාසංයොජනං අවිජ්ජාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජාසංයොජනං විචිකිච්ඡාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, සීලබ්බතපරාමාසසංයොජනං අවිජ්ජාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජාසංයොජනං සීලබ්බතපරාමාසසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, භවරාගසංයොජනං අවිජ්ජාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජාසංයොජනං භවරාගසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, ඉස්සාසංයොජනං අවිජ්ජාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජාසංයොජනං ඉස්සාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, මච්ඡරියසංයොජනං අවිජ්ජාසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජාසංයොජනං මච්ඡරියසංයොජනෙන සංයොජනඤ්චෙව සංයොජනසම්පයුත්තඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනා චෙව සංයොජනසම්පයුත්තා ච.

1136. Which phenomena are both fetters and associated with fetters? The fetter of sensual desire is both a fetter and associated with the fetter of ignorance; the fetter of ignorance is both a fetter and associated with the fetter of sensual desire. The fetter of aversion is both a fetter and associated with the fetter of ignorance; the fetter of ignorance is both a fetter and associated with the fetter of aversion. The fetter of conceit is both a fetter and associated with the fetter of ignorance; the fetter of ignorance is both a fetter and associated with the fetter of conceit. The fetter of views is both a fetter and associated with the fetter of ignorance; the fetter of ignorance is both a fetter and associated with the fetter of views. The fetter of doubt is both a fetter and associated with the fetter of ignorance; the fetter of ignorance is both a fetter and associated with the fetter of doubt. The fetter of attachment to rites and rituals is both a fetter and associated with the fetter of ignorance; the fetter of ignorance is both a fetter and associated with the fetter of attachment to rites and rituals. The fetter of craving for existence is both a fetter and associated with the fetter of ignorance; the fetter of ignorance is both a fetter and associated with the fetter of craving for existence. The fetter of envy is both a fetter and associated with the fetter of ignorance; the fetter of ignorance is both a fetter and associated with the fetter of envy. The fetter of stinginess is both a fetter and associated with the fetter of ignorance; the fetter of ignorance is both a fetter and associated with the fetter of stinginess. These phenomena are both fetters and associated with fetters.

1137. කතමෙ ධම්මා සංයොජනසම්පයුත්තා චෙව නො ච සංයොජනා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනසම්පයුත්තා චෙව නො ච සංයොජනා.

1137. Which phenomena are associated with fetters but are not fetters? Those phenomena that are associated with the fetters, excluding the fetters themselves, namely, the feeling aggregate…pe… the consciousness aggregate—these phenomena are associated with fetters but are not fetters.

1138. කතමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා සංයොජනියා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා සංයොජනියා.

1138. Which phenomena are dissociated from fetters but are subject to fetters? Those phenomena that are dissociated from the fetters, that are subject to the cankers, that are wholesome, unwholesome, or indeterminate, pertaining to the sense sphere, the form sphere, or the formless sphere; the aggregate of form…pe… the consciousness aggregate—these phenomena are dissociated from fetters but are subject to fetters.

1139. කතමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා අසංයොජනියා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා අසංයොජනියා.

1139. Which phenomena are dissociated from fetters and are not subject to fetters? The supramundane paths, the fruits of the paths, and the unconditioned element—these phenomena are dissociated from fetters and are not subject to fetters.

ගන්ථගොච්ඡකං

The Cluster on Knots

1140. කතමෙ [Pg.229] ධම්මා ගන්ථා? චත්තාරො ගන්ථා – අභිජ්ඣා කායගන්ථො, බ්‍යාපාදො කායගන්ථො, සීලබ්බතපරාමාසො කායගන්ථො, ඉදං සච්චාභිනිවෙසො කායගන්ථො.

1140. Which phenomena are knots? There are four knots: the bodily knot of covetousness, the bodily knot of ill will, the bodily knot of adherence to rites and rituals, and the bodily knot of dogmatic adherence to the view that 'This alone is true'.

1141. තත්ථ කතමො අභිජ්ඣා කායගන්ථො? යො රාගො සාරාගො අනුනයො අනුරොධො නන්දී නන්දීරාගො චිත්තස්ස සාරාගො ඉච්ඡා මුච්ඡා අජ්ඣොසානං ගෙධො පලිගෙධො සඞ්ගො පඞ්කො එජා මායා ජනිකා සඤ්ජනනී සිබ්බිනී ජාලිනී සරිතා විසත්තිකා සුත්තං විසටා ආයූහිනී දුතියා පණිධි භවනෙත්ති වනං වනථො සන්ථවො සිනෙහො අපෙක්ඛා පටිබන්ධු ආසා ආසිසනා ආසිසිතත්තං රූපාසා සද්දාසා ගන්ධාසා රසාසා ඵොට්ඨබ්බාසා ලාභාසා ධනාසා පුත්තාසා ජීවිතාසා ජප්පා පජප්පා අභිජප්පා ජප්පා ජප්පනා ජප්පිතත්තං ලොලුප්පං ලොලුප්පායනා ලොලුප්පායිතත්තං පුච්ඡඤ්ජිකතා සාධුකම්‍යතා අධම්මරාගො විසමලොභො නිකන්ති නිකාමනා පත්ථනා පිහනා සම්පත්ථනා කාමතණ්හා භවතණ්හා විභවතණ්හා රූපතණ්හා අරූපතණ්හා නිරොධතණ්හා රූපතණ්හා සද්දතණ්හා ගන්ධතණ්හා රසතණ්හා ඵොට්ඨබ්බතණ්හා ධම්මතණ්හා ඔඝො යොගො ගන්ථො උපාදානං ආවරණං නීවරණං ඡාදනං බන්ධනං උපක්කිලෙසො අනුසයො පරියුට්ඨානං ලතා වෙවිච්ඡං දුක්ඛමූලං දුක්ඛනිදානං දුක්ඛප්පභවො මාරපාසො මාරබළිසං මාරවිසයො තණ්හානදී තණ්හාජාලං තණ්හාගද්දුලං තණ්හාසමුද්දො අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං – අයං වුච්චති අභිජ්ඣා කායගන්ථො.

1141. Among these, what is the bodily knot of covetousness? It is lust, passionate lust, inclination, compliance, delight, delighted lust, mental passionate lust, longing, infatuation, clinging, greed, encompassing greed, attachment, mud, agitation, deceit, producer, progenitor, stitching, ensnaring, stream, adhesiveness, thread, diffuseness, striving, companion, aspiration, guide to existence, craving, thicket of craving, intimacy, affection, regard, bond, hope, wishing, the state of wishing, hope for forms, hope for sounds, hope for smells, hope for tastes, hope for tactile objects, hope for gain, hope for wealth, hope for sons, hope for life, coveting, intense coveting, excessive coveting, the act of coveting, the state of coveting, avidity, the act of avidity, the state of avidity, fawning, desire for what is agreeable, unrighteous desire, inordinate greed, liking, desiring, longing, yearning, earnest aspiration, craving for sensual pleasure, craving for existence, craving for non-existence, craving for form, craving for formlessness, craving for cessation, craving for form, craving for sound, craving for smell, craving for taste, craving for tactile object, craving for mental object, flood, yoke, knot, clinging, obstruction, hindrance, covering, bond, defilement, underlying tendency, obsession, creeper, acquisitiveness, the root of suffering, the source of suffering, the origin of suffering, Māra's snare, Māra's hook, Māra's domain, the river of craving, the net of craving, the leash of craving, the ocean of craving, covetousness, greed, the root of unwholesome states—this is called the bodily knot of covetousness.

1142. තත්ථ කතමො බ්‍යාපාදො කායගන්ථො? අනත්ථං මෙ අචරී ති ආඝාතො ජායති, අනත්ථං මෙ චරතීති ආඝාතො ජායති, අනත්ථං මෙ චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, පියස්ස මෙ මනාපස්ස අනත්ථං අචරි…පෙ… අනත්ථං චරති…පෙ… අනත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, අප්පියස්ස මෙ අමනාපස්ස අත්ථං අචරි…පෙ… අත්ථං චරති…පෙ… අත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, අට්ඨානෙ වා පන ආඝාතො ජායති. යො එවරූපො චිත්තස්ස ආඝාතො පටිඝාතො පටිඝං පටිවිරොධො කොපො පකොපො සම්පකොපො දොසො පදොසො සම්පදොසො චිත්තස්ස බ්‍යාපත්ති මනොපදොසො කොධො කුජ්ඣනා කුජ්ඣිතත්තං දොසො දුස්සනා [Pg.230] දුස්සිතත්තං බ්‍යාපත්ති බ්‍යාපජ්ජනා බ්‍යාපජ්ජිතත්තං විරොධො පටිවිරොධො චණ්ඩික්කං අසුරොපො අනත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං වුච්චති බ්‍යාපාදො කායගන්ථො.

1142. Herein, what is the bodily knot of ill will? Resentment arises with the thought: ‘He has done me harm.’ Resentment arises with the thought: ‘He is doing me harm.’ Resentment arises with the thought: ‘He will do me harm.’ Resentment arises with the thought: ‘He has done harm to someone dear and pleasing to me… is doing harm… will do harm.’ Resentment arises with the thought: ‘He has done good to someone not dear and displeasing to me… is doing good… will do good.’ Or again, resentment arises without cause. Whatever such resentment of the mind, hostility, opposition, antagonism, anger, irritation, fury, hatred, malice, intense malice, mental perversion, mental corruption, wrath, rage, a raging temper, hatred, malevolence, a malevolent nature, deviation, perversion, perversity, conflict, contention, fierceness, harshness of speech, and displeasure of mind—this is called the bodily knot of ill will.

1143. තත්ථ කතමො සීලබ්බතපරාමාසො කායගන්ථො? ඉතො බහිද්ධා සමණබ්‍රාහ්මණානං සීලෙන සුද්ධි, වතෙන සුද්ධි, සීලබ්බතෙන සුද්ධීතිः යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති සීලබ්බතපරාමාසො කායගන්ථො.

1143. Herein, what is the bodily knot of clinging to rules and observances? It is the view held outside this Dispensation by some ascetics and brahmins that there is purification through rules, purification through observances, purification through rules and observances. Whatever view of this kind—a view, a holding to a view, a thicket of views, a wilderness of views, a distortion of views, a wavering of views, a fetter of views, a grasping, a firm-holding, an insistence, an adherence, a wrong path, a false path, a wrongness, a sectarian tenet, a distorted grasping—this is called the bodily knot of clinging to rules and observances.

1144. තත්ථ කතමො ඉදංසච්චාභිනිවෙසො කායගන්ථො? සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වා; අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වා; අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වා; අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වා; තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වා; අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වා; හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වා; න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වා; හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වා; නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වාः යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති ඉදංසච්චාභිනිවෙසො කායගන්ථො. ඨපෙත්වා සීලබ්බතපරාමාසං කායගන්ථං සබ්බාපි මිච්ඡාදිට්ඨි ඉදංසච්චාභිනිවෙසො කායගන්ථො.

1144. Herein, what is the bodily knot of adherence that 'this alone is the truth'? 'The world is eternal, this alone is the truth, anything else is false'; or 'the world is not eternal, this alone is the truth, anything else is false'; or 'the world is finite, this alone is the truth, anything else is false'; or 'the world is infinite, this alone is the truth, anything else is false'; or 'that which is the life-principle is that which is the body, this alone is the truth, anything else is false'; or 'the life-principle is one thing, the body is another, this alone is the truth, anything else is false'; or 'the Tathāgata exists after death, this alone is the truth, anything else is false'; or 'the Tathāgata does not exist after death, this alone is the truth, anything else is false'; or 'the Tathāgata both exists and does not exist after death, this alone is the truth, anything else is false'; or 'the Tathāgata neither exists nor does not exist after death, this alone is the truth, anything else is false'. Such wrong view, being in a state of wrong view, a jungle of wrong view, a wilderness of wrong view, a corruption of wrong view, an agitation of wrong view, the fetter of wrong view, grasping, taking a stand, adherence, misapprehension, a wrong path, a false path, wrongness, a basis for sectarianism, a grasping through perversion—this is called the bodily knot of adherence that 'this alone is the truth'. Excluding the bodily knot of misapprehension of virtue and duty, all wrong view is the bodily knot of adherence that 'this alone is the truth'.

ඉමෙ ධම්මා ගන්ථා.

These phenomena are knots.

1145. කතමෙ ධම්මා නො ගන්ථා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො ගන්ථා.

1145. Which phenomena are not knots? Excluding those phenomena, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate phenomena that are of the sense-sphere, form-sphere, formless-sphere, or supramundane; the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness; and all form, and the unconditioned element—these phenomena are not knots.

1146. කතමෙ [Pg.231] ධම්මා ගන්ථනියා? සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථනියා.

1146. Which phenomena are subject to knots? Tainted wholesome, unwholesome, and indeterminate phenomena that are of the sense-sphere, the form-sphere, or the formless-sphere; the aggregate of form... the aggregate of consciousness—these phenomena are subject to knots.

1147. කතමෙ ධම්මා අගන්ථනියා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අගන්ථනියා.

1147. Which phenomena are not subject to knots? The supramundane paths, and the fruits of the paths, and the unconditioned element—these phenomena are not subject to knots.

1148. කතමෙ ධම්මා ගන්ථසම්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථසම්පයුත්තා.

1148. Which states are associated with the knots? The aggregate of feeling... the aggregate of consciousness, which are associated with those (knot) states—these states are associated with the knots.

1149. කතමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, සබ්බඤ්ච රූපං අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා.

1149. Which states are dissociated from the knots? The aggregate of feeling... the aggregate of consciousness, which are dissociated from those (knot) states, and all material form, and the unconditioned element—these states are dissociated from the knots.

1150. කතමෙ ධම්මා ගන්ථා චෙව ගන්ථනියා ච? තෙව ගන්ථා ගන්ථා චෙව ගන්ථනියා ච.

1150. Which states are both knots and an object for the knots? Those very knots are both knots and an object for the knots.

1151. කතමෙ ධම්මා ගන්ථනියා චෙව නො ච ගන්ථා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා ගන්ථනියා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථනියා චෙව නො ච ගන්ථා.

1151. Which states are an object for the knots but are not knots? Excluding those states that are the knots, the remaining states with cankers—wholesome, unwholesome, and indeterminate—that pertain to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the aggregate of form... the aggregate of consciousness—these states are an object for the knots but are not knots.

1152. කතමෙ ධම්මා ගන්ථා චෙව ගන්ථසම්පයුත්තා ච? සීලබ්බතපරාමාසො කායගන්ථො අභිජ්ඣාකායගන්ථෙන ගන්ථො චෙව ගන්ථසම්පයුත්තො ච, අභිජ්ඣාකායගන්ථො සීලබ්බතපරාමාසෙන කායගන්ථෙන ගන්ථො චෙව ගන්ථසම්පයුත්තො ච, ඉදංසච්චාභිනිවෙසො කායගන්ථො අභිජ්ඣාකායගන්ථෙන ගන්ථො චෙව ගන්ථසම්පයුත්තො ච, අභිජ්ඣාකායගන්ථො ඉදංසච්චාභිනිවෙසෙන කායගන්ථෙන ගන්ථො චෙව ගන්ථසම්පයුත්තො ච – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථා චෙව ගන්ථසම්පයුත්තා ච.

1152. Which states are both knots and associated with knots? The bodily knot of adherence to rites and rituals is both a knot and is associated with a knot through the bodily knot of covetousness. The bodily knot of covetousness is both a knot and is associated with a knot through the bodily knot of adherence to rites and rituals. The bodily knot of dogmatic insistence that 'this alone is the truth' is both a knot and is associated with a knot through the bodily knot of covetousness. The bodily knot of covetousness is both a knot and is associated with a knot through the bodily knot of dogmatic insistence that 'this alone is the truth'. These states are both knots and associated with knots.

1153. කතමෙ ධම්මා ගන්ථසම්පයුත්තා චෙව නො ච ගන්ථා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථසම්පයුත්තා චෙව නො ච ගන්ථා.

1153. Which states are associated with the knots but are not knots? Excluding the knots themselves from the states associated with them, there remains the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness—these states are associated with the knots but are not knots.

1154. කතමෙ [Pg.232] ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා ගන්ථනියා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා ගන්ථනියා.

1154. Which states are dissociated from the knots but are an object for the knots? Those states that are dissociated from the knots, are with cankers—wholesome, unwholesome, and indeterminate—that pertain to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the aggregate of form... the aggregate of consciousness—these states are dissociated from the knots but are an object for the knots.

1155. කතමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා අගන්ථනියා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා අගන්ථනියා.

1155. Which states are dissociated from the bodily ties and are not objects for the bodily ties? The supramundane paths, the fruits of the paths, and the unconditioned element—these states are dissociated from the bodily ties and are not objects for the bodily ties.

ඔඝගොච්ඡකං

The Cluster on Floods

1156. කතමෙ ධම්මා ඔඝා? චත්තාරො ඔඝා…පෙ… ඉමෙ ධම්මා ඔඝවිප්පයුත්තා ඔඝනියා.

1156. Which states are floods? The four floods… These states are dissociated from the floods and are objects for the floods.

යොගගොච්ඡකං

The Group on Yokes

1157. කතමෙ ධම්මා යොගා? චත්තාරො යොගා…පෙ… ඉමෙ ධම්මා යොගවිප්පයුත්තා යොගනියා.

1157. Which states are yokes? The four yokes… These states are dissociated from the yokes and are objects for the yokes.

නීවරණගොච්ඡකං

The Group on Hindrances

1158. කතමෙ ධම්මා නීවරණා? ඡ නීවරණා – කාමච්ඡන්දනීවරණං, බ්‍යාපාදනීවරණං, ථිනමිද්ධනීවරණං, උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණං, විචිකිච්ඡානීවරණං, අවිජ්ජානීවරණං.

1158. Which states are hindrances? There are six hindrances: the hindrance of sensual desire, the hindrance of ill will, the hindrance of sloth and torpor, the hindrance of restlessness and remorse, the hindrance of doubt, and the hindrance of ignorance.

1159. තත්ථ කතමං කාමච්ඡන්දනීවරණං? යො කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමරාගො කාමනන්දී කාමතණ්හා කාමසිනෙහො කාමපරිළාහො කාමමුච්ඡා කාමජ්ඣොසානං – ඉදං වුච්චති කාමච්ඡන්දනීවරණං.

1159. Herein, what is the hindrance of sensual desire? That which in regard to sensual pleasures is sensual desire, sensual passion, sensual delight, sensual craving, sensual affection, sensual fever, sensual bewilderment, and sensual obsession—this is called the hindrance of sensual desire.

1160. තත්ථ කතමං බ්‍යාපාදනීවරණං? අනත්ථං මෙ අචරීති ආඝාතො ජායති, අනත්ථං මෙ චරතීති ආඝාතො ජායති; අනත්ථං මෙ චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති; පියස්ස මෙ මනාපස්ස අනත්ථං අචරි…පෙ… අනත්ථං චරති…පෙ… අනත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, අප්පියස්ස [Pg.233] මෙ අමනාපස්ස අත්ථං අචරි…පෙ… අත්ථං චරති…පෙ… අත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, අට්ඨානෙ වා පන ආඝාතො ජායති. යො එවරූපො චිත්තස්ස ආඝාතො පටිඝාතො පටිඝං පටිවිරොධො කොපො පකොපො සම්පකොපො දොසො පදොසො සම්පදොසො චිත්තස්ස බ්‍යාපත්ති මනොපදොසො කොධො කුජ්ඣනා කුජ්ඣිතත්තං දොසො දුස්සනා දුස්සිතත්තං බ්‍යාපත්ති බ්‍යාපජ්ජනා බ්‍යාපජ්ජිතත්තං විරොධො පටිවිරොධො චණ්ඩික්කං අසුරොපො අනත්තමනතා චිත්තස්ස – ඉදං වුච්චති බ්‍යාපාදනීවරණං.

1160. Herein, what is the hindrance of ill will? Resentment arises thus: 'He has done me harm,' 'He is doing me harm,' or 'He will do me harm.' Resentment arises thus: 'He has done harm to someone dear and pleasing to me'… 'He is doing harm'… or 'He will do harm…' Resentment arises thus: 'He has done good to someone not dear and displeasing to me'… 'He is doing good'… or 'He will do good…' Or else, resentment arises on an inappropriate occasion. Whatever of this sort is resentment of mind, hostility, repugnance, opposition, anger, wrath, rage, hatred, intense hatred, extreme hatred, mental corruption, mental depravity, indignation, being indignant, the state of indignation, hate, being hateful, the state of hate, corruption, being corrupt, the state of being corrupt, antagonism, opposition, harshness, sullenness, and discontent of mind—this is called the hindrance of ill will.

1161. තත්ථ කතමං ථිනමිද්ධනීවරණං? අත්ථි ථිනං, අත්ථි මිද්ධං.

1161. Herein, what is the hindrance of sloth and torpor? There is sloth; there is torpor.

1162. තත්ථ කතමං ථිනං? යා චිත්තස්ස අකල්ලතා අකම්මඤ්ඤතා ඔලීයනා සල්ලීයනා ලීනං ලීයනා ලීයිතත්තං ථිනං ථියනා ථියිතත්තං චිත්තස්ස – ඉදං වුච්චති ථිනං.

1162. Herein, what is sloth? Whatever is the unhealthiness of mind, the unworkableness, the clinging, the shrinking, the state of shrinking, the state of having shrunk; whatever is the stiffness, the state of stiffness, the state of being stiff of the mind—this is called sloth.

1163. තත්ථ කතමං මිද්ධං? යා කායස්ස අකල්ලතා අකම්මඤ්ඤතා ඔනාහො පරියොනාහො අන්තොසමොරොධො මිද්ධං සොප්පං පචලායිකා සොප්පං සුපනා සුපිතත්තං – ඉදං වුච්චති මිද්ධං. ඉති ඉදඤ්ච ථිනං, ඉදඤ්ච මිද්ධං – ඉදං වුච්චති ථිනමිද්ධනීවරණං.

1163. Herein, what is torpor? Whatever is the unhealthiness of the mental body, the unworkableness, the envelopment, the complete envelopment, the internal obstruction; whatever is drowsiness, sleep, nodding, sleep, the state of sleeping, the state of being asleep—this is called torpor. Thus, this is sloth and this is torpor—this is called the hindrance of sloth and torpor.

1164. තත්ථ කතමං උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණං? අත්ථි උද්ධච්චං, අත්ථි කුක්කුච්චං.

1164. Herein, what is the hindrance of restlessness and worry? There is restlessness, there is worry.

1165. තත්ථ කතමං උද්ධච්චං? යං චිත්තස්ස උද්ධච්චං අවූපසමො චෙතසො වික්ඛෙපො භන්තත්තං චිත්තස්ස – ඉදං වුච්චති උද්ධච්චං.

1165. Herein, what is restlessness? Whatever is the restlessness of mind, the lack of tranquility, the mental distraction, the agitation of mind—this is called restlessness.

1166. තත්ථ කතමං කුක්කුච්චං? අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤිතා, කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතා, අවජ්ජෙ වජ්ජසඤ්ඤිතා, වජ්ජෙ අවජ්ජසඤ්ඤිතා. යං එවරූපං කුක්කුච්චං කුක්කුච්චායනා කුක්කුච්චායිතත්තං චෙතසො විප්පටිසාරො මනොවිලෙඛො – ඉදං වුච්චති කුක්කුච්චං. ඉති ඉදඤ්ච උද්ධච්චං, ඉදඤ්ච කුක්කුච්චං – ඉදං වුච්චති උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණං.

1166. Herein, what is worry? Perceiving the unsuitable as suitable, perceiving the suitable as unsuitable; perceiving the blameless as blameworthy, perceiving the blameworthy as blameless. Whatever worry of such a kind, the state of worrying, the state of being worried, remorse of mind, mental scratching—this is called worry. Thus, this is restlessness and this is worry—this is called the hindrance of restlessness and worry.

1167. තත්ථ කතමං විචිකිච්ඡානීවරණං? සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, ධම්මෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, සඞ්ඝෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, සික්ඛාය කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, පුබ්බන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, අපරන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, පුබ්බන්තාපරන්තෙ [Pg.234] කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති. යා එවරූපා කඞ්ඛා කඞ්ඛායනා කඞ්ඛායිතත්තං විමති විචිකිච්ඡා ද්වෙළ්හකං ද්වෙධාපථො සංසයො අනෙකංසග්ගාහො ආසප්පනා පරිසප්පනා අපරියොගාහනා ථම්භිතත්තං චිත්තස්ස මනොවිලෙඛො – ඉදං වුච්චති විචිකිච්ඡානීවරණං.

1167. Herein, what is the hindrance of doubt? One doubts and is perplexed about the Teacher; one doubts and is perplexed about the Dhamma; one doubts and is perplexed about the Sangha; one doubts and is perplexed about the training; one doubts and is perplexed about the past; one doubts and is perplexed about the future; one doubts and is perplexed about both the past and the future; one doubts and is perplexed about specific conditionality and dependently arisen phenomena. Whatever doubt of such a kind, the state of doubting, the state of being doubtful, uncertainty, perplexity, wavering, being at a crossroads, hesitation, inability to grasp decisively, recoiling, shifting about, non-penetration, rigidity of mind, mental scratching—this is called the hindrance of doubt.

1168. තත්ථ කතමං අවිජ්ජානීවරණං? දුක්ඛෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තෙ අඤ්ඤාණං, අපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තාපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණංः යං එවරූපං අඤ්ඤාණං අදස්සනං අනභිසමයො අනනුබොධො අසම්බොධො අප්පටිවෙධො අසංගාහනා අපරියොගාහනා අසමපෙක්ඛනා අපච්චවෙක්ඛණා අපච්චක්ඛකම්මං දුම්මෙජ්ඣං බාල්‍යං අසම්පජඤ්ඤං මොහො පමොහො සම්මොහො අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාලඞ්ගී මොහො අකුසලමූලං – ඉදං වුච්චති අවිජ්ජානීවරණං.

1168. Among these, what is the hindrance of ignorance? Not knowing suffering, not knowing the origin of suffering, not knowing the cessation of suffering, not knowing the path leading to the cessation of suffering; not knowing the past, not knowing the future, not knowing the past and the future; not knowing this conditionality and dependently arisen phenomena. Whatever is of such a nature: not knowing, not seeing, not fully understanding, not awakening to, not comprehending, not penetrating, not grasping, not fathoming, not properly considering, not reflecting, not directly experiencing, mental impurity, foolishness, lack of clear comprehension, delusion, great delusion, utter delusion, ignorance, the flood of ignorance, the yoke of ignorance, the underlying tendency of ignorance, the obsession of ignorance, the bolt of ignorance, delusion which is an unwholesome root—this is called the hindrance of ignorance.

ඉමෙ ධම්මා නීවරණා.

These states are the hindrances.

1169. කතමෙ ධම්මා නො නීවරණා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො නීවරණා.

1169. Which states are not hindrances? Excluding those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states that are of the sense-sphere, of the form-sphere, of the formless-sphere, or supramundane; the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness; and all form, and the unconditioned element—these states are not hindrances.

1170. කතමෙ ධම්මා නීවරණියා? සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා නීවරණියා.

1170. Which states are objects for the hindrances? The states with taints—wholesome, unwholesome, or indeterminate—that are of the sense-sphere, of the form-sphere, or of the formless-sphere; the aggregate of form… the aggregate of consciousness—these states are objects for the hindrances.

1171. කතමෙ ධම්මා අනීවරණියා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනීවරණියා.

1171. Which states are not objects for the hindrances? The supramundane paths, and the fruits of the paths, and the unconditioned element—these states are not objects for the hindrances.

1172. කතමෙ ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තා.

1172. Which states are associated with the hindrances? Those states that are associated with them: the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness—these states are associated with the hindrances.

1173. කතමෙ [Pg.235] ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා.

1173. Which states are dissociated from the hindrances? Those states that are dissociated from them: the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness; and all form, and the unconditioned element—these states are dissociated from the hindrances.

1174. කතමෙ ධම්මා නීවරණා චෙව නීවරණියා ච? තානෙව නීවරණානි නීවරණා චෙව නීවරණියා ච.

1174. Which states are both hindrances and objects for the hindrances? The hindrances themselves are both hindrances and objects for the hindrances.

1175. කතමෙ ධම්මා නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා නීවරණියා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණා.

1175. Which states are objects of the hindrances but are not hindrances? Excluding those states that are hindrances, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states that are subject to cankers, pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the aggregate of form... the aggregate of consciousness—these states are objects of the hindrances but are not hindrances.

1176. කතමෙ ධම්මා නීවරණා චෙව නීවරණසම්පයුත්තා ච? කාමච්ඡන්දනීවරණං අවිජ්ජානීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජානීවරණං කාමච්ඡන්දනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, බ්‍යාපාදනීවරණං අවිජ්ජානීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජානීවරණං බ්‍යාපාදනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, ථිනමිද්ධනීවරණං අවිජ්ජානීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජානීවරණං ථිනමිද්ධනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චනීවරණං අවිජ්ජානීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජානීවරණං උද්ධච්චනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, කුක්කුච්චනීවරණං අවිජ්ජානීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජානීවරණං කුක්කුච්චනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, විචිකිච්ඡානීවරණං අවිජ්ජානීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජානීවරණං විචිකිච්ඡානීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, කාමච්ඡන්දනීවරණං උද්ධච්චනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චනීවරණං කාමච්ඡන්දනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, බ්‍යාපාදනීවරණං උද්ධච්චනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චනීවරණං බ්‍යාපාදනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, ථිනමිද්ධනීවරණං උද්ධච්චනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චනීවරණං ථිනමිද්ධනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, කුක්කුච්චනීවරණං උද්ධච්චනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චනීවරණං කුක්කුච්චනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, විචිකිච්ඡානීවරණං උද්ධච්චනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව [Pg.236] නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චනීවරණං විචිකිච්ඡානීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, අවිජ්ජානීවරණං උද්ධච්චනීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චනීවරණං අවිජ්ජානීවරණෙන නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නීවරණා චෙව නීවරණසම්පයුත්තා ච.

1176. Which states are both hindrances and conjoined with hindrances? The hindrance of sensual desire is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of ignorance; the hindrance of ignorance is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of sensual desire. The hindrance of ill-will is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of ignorance; the hindrance of ignorance is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of ill-will. The hindrance of sloth and torpor is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of ignorance; the hindrance of ignorance is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of sloth and torpor. The hindrance of restlessness is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of ignorance; the hindrance of ignorance is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of restlessness. The hindrance of remorse is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of ignorance; the hindrance of ignorance is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of remorse. The hindrance of doubt is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of ignorance; the hindrance of ignorance is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of doubt. The hindrance of sensual desire is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of restlessness; the hindrance of restlessness is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of sensual desire. The hindrance of ill-will is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of restlessness; the hindrance of restlessness is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of ill-will. The hindrance of sloth and torpor is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of restlessness; the hindrance of restlessness is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of sloth and torpor. The hindrance of remorse is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of restlessness; the hindrance of restlessness is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of remorse. The hindrance of doubt is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of restlessness; the hindrance of restlessness is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of doubt. The hindrance of ignorance is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of restlessness; the hindrance of restlessness is a hindrance and is conjoined with a hindrance by means of the hindrance of ignorance. These states are both hindrances and conjoined with hindrances.

1177. කතමෙ ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තා චෙව නො ච නීවරණා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තා චෙව නො ච නීවරණා.

1177. Which states are conjoined with hindrances but are not hindrances? Those states that are conjoined with the hindrances, apart from the hindrances themselves, namely, the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness—these states are conjoined with hindrances but are not hindrances.

1178. කතමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා නීවරණියා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා සාසවා කුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා නීවරණියා.

1178. Which states are dissociated from hindrances but are subject to hindrances? Those states which are dissociated from the hindrances, are with taints, and are wholesome and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, or the formless sphere; the aggregate of form… the aggregate of consciousness—these states are dissociated from hindrances but are subject to hindrances.

1179. කතමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා අනීවරණියා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා අනීවරණියා.

1179. Which states are dissociated from hindrances and are not subject to hindrances? The unincluded paths and the fruits of the paths, and the unconditioned element—these states are dissociated from hindrances and are not subject to hindrances.

පරාමාසගොච්ඡකං

The Section on Grasping

1180. කතමෙ ධම්මා පරාමාසා? දිට්ඨිපරාමාසො.

1180. Which states are graspings? Wrong view is a grasping.

1181. තත්ථ කතමො දිට්ඨිපරාමාසො? සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාः යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති දිට්ඨිපරාමාසො. සබ්බාපි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිපරාමාසො.

1181. Herein, what is the grasping of view? 'The world is eternal,' or 'The world is not eternal,' 'The world is finite,' or 'The world is infinite,' 'The life principle is the same as the body,' or 'The life principle is one thing and the body another,' 'After death, a Tathāgata exists,' or 'After death, a Tathāgata does not exist,' 'After death, a Tathāgata both exists and does not exist,' or 'After death, a Tathāgata neither exists nor does not exist.' Whatever such view, a holding of views, a thicket of views, a wilderness of views, a distortion of views, an agitation of views, a fetter of views, a grasping, an insistence, an adherence, a misapprehension, a wrong path, a false way, wrongness, a ground for heresy, or a perverse grasping—this is called the grasping of view. All wrong view is the grasping of view.

ඉමෙ ධම්මා පරාමාසා.

These states are graspings.

1182. කතමෙ [Pg.237] ධම්මා නො පරාමාසා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො පරාමාසා.

1182. Which states are not graspings? Apart from those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, form sphere, and formless sphere, and those that are unincluded; the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness; all form; and the unconditioned element—these states are not graspings.

1183. කතමෙ ධම්මා පරාමට්ඨා? සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා පරාමට්ඨා.

1183. Which states are misapprehended? States with taints, whether wholesome, unwholesome, or indeterminate, pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the aggregate of form… the aggregate of consciousness—these states are misapprehended.

1184. කතමෙ ධම්මා අපරාමට්ඨා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අපරාමට්ඨා.

1184. Which states are not misapprehended? The unincluded paths, the fruits of the path, and the unconditioned element—these states are not misapprehended.

1185. කතමෙ ධම්මා පරාමාසසම්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා පරාමාසසම්පයුත්තා.

1185. Which states are conjoined with misapprehension? Those states that are conjoined with those misapprehensions, namely, the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness—these states are conjoined with misapprehension.

1186. කතමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා.

1186. Which states are dissociated from misapprehension? Those states that are dissociated from those misapprehensions, namely, the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness; and all form; and the unconditioned element—these states are dissociated from misapprehension.

1187. කතමෙ ධම්මා පරාමාසා චෙව පරාමට්ඨා ච? ස්වෙව පරාමාසො පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨො ච.

1187. Which states are both misapprehensions and misapprehended? Misapprehension itself is both a misapprehension and misapprehended.

1188. කතමෙ ධම්මා පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා පරාමට්ඨා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා.

1188. Which states are misapprehended but not misapprehensions? Those states that are misapprehended—apart from the misapprehensions themselves—namely, the remaining states with taints, whether wholesome, unwholesome, or indeterminate, pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the aggregate of form… the aggregate of consciousness—these states are misapprehended but not misapprehensions.

1189. කතමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා පරාමට්ඨා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා පරාමට්ඨා.

1189. Which states are dissociated from misapprehension and misapprehended? Those states that are dissociated from those misapprehensions, namely, the states with taints, whether wholesome, unwholesome, or indeterminate, pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the aggregate of form… the aggregate of consciousness—these states are dissociated from misapprehension and misapprehended.

1190. කතමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා අපරාමට්ඨා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා අපරාමට්ඨා.

1190. Which states are dissociated from misapprehension and not misapprehended? The unincluded paths, the fruits of the path, and the unconditioned element—these states are dissociated from misapprehension and not misapprehended.

මහන්තරදුකං

The Great Dyad

1191. කතමෙ [Pg.238] ධම්මා සාරම්මණා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සාරම්මණා.

1191. Which states have an object? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, the aggregate of consciousness—these states have an object.

1192. කතමෙ ධම්මා අනාරම්මණා? සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනාරම්මණා.

1192. Which phenomena are without an object? All material form and the unconditioned element—these phenomena are without an object.

1193. කතමෙ ධම්මා චිත්තා? චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, සොතවිඤ්ඤාණං, ඝානවිඤ්ඤාණං, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, කායවිඤ්ඤාණං, මනොධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉමෙ ධම්මා චිත්තා.

1193. Which phenomena are mind? Eye-consciousness, ear-consciousness, nose-consciousness, tongue-consciousness, body-consciousness, the mind-element, and the mind-consciousness-element—these phenomena are mind.

1194. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තා.

1194. Which phenomena are not mind? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations, all material form, and the unconditioned element—these phenomena are not mind.

1195. කතමෙ ධම්මා චෙතසිකා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චෙතසිකා.

1195. Which phenomena are mental factors? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of mental formations—these phenomena are mental factors.

1196. කතමෙ ධම්මා අචෙතසිකා? චිත්තඤ්ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අචෙතසිකා.

1196. Which phenomena are not mental factors? Consciousness, all material form, and the unconditioned element—these phenomena are not mental factors.

1197. කතමෙ ධම්මා චිත්තසම්පයුත්තා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසම්පයුත්තා.

1197. Which phenomena are associated with consciousness? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of mental formations—these phenomena are associated with consciousness.

1198. කතමෙ ධම්මා චිත්තවිප්පයුත්තා? සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා චිත්තවිප්පයුත්තා. චිත්තං න වත්තබ්බං – චිත්තෙන සම්පයුත්තන්තිපි, චිත්තෙන විප්පයුත්තන්තිපි.

1198. Which phenomena are dissociated from consciousness? All material form and the unconditioned element—these phenomena are dissociated from consciousness. It should not be said of consciousness that it is associated with consciousness or dissociated from consciousness.

1199. කතමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨා.

1199. Which phenomena are conjoined with consciousness? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of mental formations—these phenomena are conjoined with consciousness.

1200. කතමෙ ධම්මා චිත්තවිසංසට්ඨා? සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා චිත්තවිසංසට්ඨා. චිත්තං න වත්තබ්බං – චිත්තෙන සංසට්ඨන්තිපි, චිත්තෙන විසංසට්ඨන්තිපි.

1200. Which phenomena are not conjoined with consciousness? All material form and the unconditioned element—these phenomena are not conjoined with consciousness. It should not be said of consciousness that it is conjoined with consciousness or not conjoined with consciousness.

1201. කතමෙ [Pg.239] ධම්මා චිත්තසමුට්ඨානා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො; කායවිඤ්ඤත්ති වචීවිඤ්ඤත්ති; යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං චිත්තජං චිත්තහෙතුකං චිත්තසමුට්ඨානං රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසමුට්ඨානා.

1201. Which phenomena are consciousness-originated? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of mental formations; bodily intimation and verbal intimation; and also whatever other material form there is that is consciousness-produced, consciousness-caused, and consciousness-originated: the visible form base, the sound base, the smell base, the taste base, the tangible base, the space element, the water element, the lightness of material form, the pliancy of material form, the adaptability of material form, the growth of material form, the continuity of material form, and edible food—these phenomena are consciousness-originated.

1202. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තසමුට්ඨානා? චිත්තඤ්ච, අවසෙසඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසමුට්ඨානා.

1202. Which phenomena are not consciousness-originated? Consciousness, the remaining material form, and the unconditioned element—these phenomena are not consciousness-originated.

1203. කතමෙ ධම්මා චිත්තසහභුනො? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, කායවිඤ්ඤත්ති, වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසහභුනො.

1203. Which phenomena are co-arisen with consciousness? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations, bodily intimation, and verbal intimation—these phenomena are co-arisen with consciousness.

1204. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තසහභුනො? චිත්තඤ්ච, අවසෙසඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසහභුනො.

1204. Which phenomena are not co-arisen with consciousness? Consciousness, the remaining material form, and the unconditioned element—these phenomena are not co-arisen with consciousness.

1205. කතමෙ ධම්මා චිත්තානුපරිවත්තිනො? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, කායවිඤ්ඤත්ති, වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉමෙ ධම්මා චිත්තානුපරිවත්තිනො.

1205. Which phenomena follow in sequence with consciousness? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations, bodily intimation, and verbal intimation—these phenomena follow in sequence with consciousness.

1206. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තානුපරිවත්තිනො? චිත්තඤ්ච, අවසෙසඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තානුපරිවත්තිනො.

1206. Which phenomena do not follow in sequence with consciousness? Consciousness, the remaining material form, and the unconditioned element—these phenomena do not follow in sequence with consciousness.

1207. කතමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා.

1207. Which phenomena are conjoined with and originated from consciousness? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of mental formations—these phenomena are conjoined with and originated from consciousness.

1208. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා? චිත්තඤ්ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා.

1208. Which phenomena are not conjoined with and originated from consciousness? Consciousness, all material form, and the unconditioned element—these phenomena are not conjoined with and originated from consciousness.

1209. කතමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො.

1209. Which phenomena are conjoined with, originated from, and co-arisen with consciousness? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of mental formations—these phenomena are conjoined with, originated from, and co-arisen with consciousness.

1210. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො? චිත්තඤ්ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො.

1210. Which phenomena are not conjoined with, not originated from, and not co-arisen with consciousness? Consciousness, all material form, and the unconditioned element—these phenomena are not conjoined with, not originated from, and not co-arisen with consciousness.

1211. කතමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො.

1211. Which phenomena are conjoined with, originated from, and follow in sequence with consciousness? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of mental formations—these phenomena are conjoined with, originated from, and follow in sequence with consciousness.

1212. කතමෙ [Pg.240] ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො? චිත්තඤ්ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො.

1212. Which phenomena are not conjoined with, not originated from, and do not follow in sequence with consciousness? Consciousness, all material form, and the unconditioned element—these phenomena are not conjoined with, not originated from, and do not follow in sequence with consciousness.

1213. කතමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තිකා? චක්ඛායතනං…පෙ… මනායතනං – ඉමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තිකා.

1213. Which phenomena are internal? The eye-base… the mind-base—these phenomena are internal.

1214. කතමෙ ධම්මා බාහිරා? රූපායතනං…පෙ… ධම්මායතනං – ඉමෙ ධම්මා බාහිරා.

1214. Which phenomena are external? The form-base… the dhamma-base—these phenomena are external.

1215. කතමෙ ධම්මා උපාදා? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉමෙ ධම්මා උපාදා.

1215. Which phenomena are derived? The eye-base… edible food—these phenomena are derived.

1216. කතමෙ ධම්මා නො උපාදා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, චත්තාරො ච මහාභූතා, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො උපාදා.

1216. Which phenomena are not derived? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, the aggregate of consciousness, the four great primary elements, and the unconditioned element—these phenomena are not derived.

1217. කතමෙ ධම්මා උපාදිණ්ණා? සාසවා කුසලාකුසලානං ධම්මානං විපාකා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; යඤ්ච රූපං කම්මස්ස කතත්තා – ඉමෙ ධම්මා උපාදිණ්ණා.

1217. Which phenomena are grasped? The results, which are accompanied by taints, of wholesome and unwholesome phenomena pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness; and that material form which is produced by kamma—these phenomena are grasped.

1218. කතමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණා? සාසවා කුසලාකුසලා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; යෙ ච ධම්මා කිරියා නෙව කුසලා නාකුසලා න ච කම්මවිපාකා, යඤ්ච රූපං න කම්මස්ස කතත්තා, අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණා.

1218. Which phenomena are not grasped? Wholesome and unwholesome phenomena accompanied by taints pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the aggregate of feeling… the aggregate of consciousness; those phenomena that are functional, being neither wholesome nor unwholesome nor the result of kamma; and that material form which is not produced by kamma; the paths and their fruits, which are not included [in the three spheres]; and the unconditioned element—these phenomena are not grasped.

උපාදානගොච්ඡකං

The Cluster on Clinging

1219. කතමෙ ධම්මා උපාදානා? චත්තාරි උපාදානානි – කාමුපාදානං, දිට්ඨුපාදානං, සීලබ්බතුපාදානං, අත්තවාදුපාදානං.

1219. Which phenomena are clingings? There are four clingings: clinging to sensual pleasures, clinging to views, clinging to rites and rituals, and clinging to a doctrine of self.

1220. තත්ථ [Pg.241] කතමං කාමුපාදානං? යො කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමරාගො කාමනන්දී කාමතණ්හා කාමසිනෙහො කාමපරිළාහො කාමමුච්ඡා කාමජ්ඣොසානං – ඉදං වුච්චති කාමුපාදානං.

1220. Therein, what is clinging to sensual pleasures? Whatever sensual desire, sensual lust, sensual delight, sensual craving, sensual affection, sensual fever, sensual infatuation, or sensual engrossment there is in regard to sensual pleasures—this is called clinging to sensual pleasures.

1221. තත්ථ කතමං දිට්ඨුපාදානං? නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා, යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තීති – යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – ඉදං වුච්චති දිට්ඨුපාදානං. ඨපෙත්වා සීලබ්බතුපාදානඤ්ච අත්තවාදුපාදානඤ්ච සබ්බාපි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨුපාදානං.

1221. Among these, what is the clinging to views? 'There is no fruit of what is given, no fruit of great offerings, no fruit of oblations; there is no fruit or result of good and bad actions; there is no this world, no other world; there is no [fruit of good or bad conduct towards one's] mother; there is no [fruit of good or bad conduct towards one's] father; there are no spontaneously arisen beings; there are no ascetics and brahmins in the world who are well-gone and well-practiced, who, having realized this world and the other world for themselves through direct knowledge, make it known'—whatever such view, tenet of views, thicket of views, wilderness of views, contortion of views, agitation of views, fetter of views, grasping, fixation, adherence, misapprehension, wrong path, false way, wrongness, basis for sectarianism, or distorted grasping—this is called the clinging to views. Setting aside the clinging to rites and rituals and the clinging to the doctrine of self, all remaining wrong view is the clinging to views.

1222. තත්ථ කතමං සීලබ්බතුපාදානං? ඉතො බහිද්ධා සමණබ්‍රාහ්මණානං සීලෙන සුද්ධි, වතෙන සුද්ධි, සීලබ්බතෙන සුද්ධීති – යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – ඉදං වුච්චති සීලබ්බතුපාදානං.

1222. Among these, what is the clinging to rites and rituals? It is the view held by ascetics and brahmins outside of this Dispensation that 'purification comes through conduct, purification comes through observances, purification comes through conduct and observances'—whatever such view, tenet of views, thicket of views, wilderness of views, contortion of views, agitation of views, fetter of views, grasping, fixation, adherence, misapprehension, wrong path, false way, wrongness, basis for sectarianism, or distorted grasping—this is called the clinging to rites and rituals.

1223. තත්ථ කතමං අත්තවාදුපාදානං? ඉධ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – ඉදං වුච්චති අත්තවාදුපාදානං.

1223. Herein, what is the clinging to a doctrine of self? Here, an uninstructed worldling—who has not seen the noble ones, is unskilled in the noble Dhamma, untrained in the noble Dhamma; who has not seen the good people, is unskilled in the good Dhamma, untrained in the good Dhamma—regards form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. He regards feeling... perception... volitional formations... consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. Whatever such a view, a fixed view, a view-thicket, a view-wilderness, a view-perversion, a view-agitation, a view-fetter, a grasping, a firm grasping, an insistence, a preoccupation, a wrong path, a false path, wrongness, a sectarian tenet, a distorted grasping there is—this is called clinging to a doctrine of self.

ඉමෙ ධම්මා උපාදානා.

These states are clingings.

1224. කතමෙ [Pg.242] ධම්මා නො උපාදානා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො උපාදානා.

1224. Which states are not clingings? Apart from those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and those that are unincluded; the feeling aggregate... the consciousness aggregate; all form; and the unconditioned element—these states are not clingings.

1225. කතමෙ ධම්මා උපාදානියා? සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා උපාදානියා.

1225. Which states are objects of clinging? Tainted wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the form aggregate... the consciousness aggregate—these states are objects of clinging.

1226. කතමෙ ධම්මා අනුපාදානියා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනුපාදානියා.

1226. Which states are not objects of clinging? The paths unincluded in the spheres of existence, the fruits of the path, and the unconditioned element—these states are not objects of clinging.

1227. කතමෙ ධම්මා උපාදානසම්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා උපාදානසම්පයුත්තා.

1227. Which states are associated with clingings? Those states that are associated with those (clinging) states, namely, the feeling aggregate... the consciousness aggregate—these states are associated with clingings.

1228. කතමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා.

1228. Which states are dissociated from clingings? Those states that are dissociated from those (clinging) states, namely, the feeling aggregate... the consciousness aggregate; all form; and the unconditioned element—these states are dissociated from clingings.

1229. කතමෙ ධම්මා උපාදානා චෙව උපාදානියා ච? තානෙව උපාදානානි උපාදානා චෙව උපාදානියා ච.

1229. Which states are both clingings and objects of clinging? Those very clingings are both clingings and objects of clinging.

1230. කතමෙ ධම්මා උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා උපාදානියා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානා.

1230. Which states are objects of clinging but are not clingings? Excluding those very clingings, the remaining cankerous wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the aggregate of form... the aggregate of consciousness—these states are objects of clinging but are not clingings.

1231. කතමෙ ධම්මා උපාදානා චෙව උපාදානසම්පයුත්තා ච? දිට්ඨුපාදානං කාමුපාදානෙන උපාදානඤ්චෙව උපාදානසම්පයුත්තඤ්ච, කාමුපාදානං දිට්ඨුපාදානෙන උපාදානඤ්චෙව උපාදානසම්පයුත්තඤ්ච, සීලබ්බතුපාදානං කාමුපාදානෙන උපාදානඤ්චෙව උපාදානසම්පයුත්තඤ්ච, කාමුපාදානං සීලබ්බතුපාදානෙන උපාදානඤ්චෙව උපාදානසම්පයුත්තඤ්ච[Pg.243], අත්තවාදුපාදානං කාමුපාදානෙන උපාදානඤ්චෙව උපාදානසම්පයුත්තඤ්ච, කාමුපාදානං අත්තවාදුපාදානෙන උපාදානඤ්චෙව උපාදානසම්පයුත්තඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා උපාදානා චෙව උපාදානසම්පයුත්තා ච.

1231. Which states are both clingings and associated with clinging? Clinging to views is both a clinging and associated with clinging to sensual pleasures; clinging to sensual pleasures is both a clinging and associated with clinging to views. Clinging to rules and observances is both a clinging and associated with clinging to sensual pleasures; clinging to sensual pleasures is both a clinging and associated with clinging to rules and observances. Clinging to a doctrine of self is both a clinging and associated with clinging to sensual pleasures; clinging to sensual pleasures is both a clinging and associated with clinging to a doctrine of self. These states are both clingings and associated with clinging.

1232. කතමෙ ධම්මා උපාදානසම්පයුත්තා චෙව නො ච උපාදානා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා උපාදානසම්පයුත්තා චෙව නො ච උපාදානා.

1232. Which states are associated with clinging but are not clingings? Excluding the clingings themselves, the states associated with them are: the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness. These states are associated with clinging but are not clingings.

1233. කතමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා උපාදානියා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා උපාදානියා.

1233. Which states are dissociated from clinging but are objects of clinging? Those states that are dissociated from the clingings: the cankerous wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the formless-sphere; the aggregate of form... the aggregate of consciousness—these states are dissociated from clinging but are objects of clinging.

1234. කතමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා අනුපාදානියා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා අනුපාදානියා.

1234. Which states are dissociated from clinging and are not objects of clinging? The paths not included [in the three spheres], the fruits of the paths, and the unconditioned element—these states are dissociated from clinging and are not objects of clinging.

නික්ඛෙපකණ්ඩෙ දුතියභාණවාරො.

The second recitation section in the Chapter on Exposition.

කිලෙසගොච්ඡකං

The Cluster of Defilements

1235. කතමෙ ධම්මා කිලෙසා? දස කිලෙසවත්ථූනි – ලොභො, දොසො, මොහො, මානො, දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, ථිනං, උද්ධච්චං, අහිරීකං, අනොත්තප්පං.

1235. What states are defilements? There are ten bases of defilement: greed, aversion, delusion, conceit, wrong view, doubt, sloth, restlessness, lack of shame, and lack of moral dread.

1236. තත්ථ කතමො ලොභො? යො රාගො සාරාගො අනුනයො අනුරොධො නන්දී නන්දීරාගො චිත්තස්ස සාරාගො ඉච්ඡා මුච්ඡා අජ්ඣොසානං ගෙධො පලිගෙධො සඞ්ගො පඞ්කො එජා මායා ජනිකා සඤ්ජනනී සිබ්බිනී ජාලිනී සරිතා විසත්තිකා සුත්තං විසටා ආයූහිනී දුතියා පණිධි භවනෙත්ති වනං වනථො සන්ථවො සිනෙහො අපෙක්ඛා පටිබන්ධු ආසා ආසිසනා ආසිසිතත්තං රූපාසා සද්දාසා ගන්ධාසා රසාසා [Pg.244] ඵොට්ඨබ්බාසා ලාභාසා ධනාසා පුත්තාසා ජීවිතාසා ජප්පා පජප්පා අභිජප්පා ජප්පා ජප්පනා ජප්පිතත්තං ලොලුප්පං ලොලුප්පායනා ලොලුප්පායිතත්තං පුච්ඡඤ්ජිකතා සාධුකම්‍යතා අධම්මරාගො විසමලොභො නිකන්ති නිකාමනා පත්ථනා පිහනා සම්පත්ථනා කාමතණ්හා භවතණ්හා විභවතණ්හා රූපතණ්හා අරූපතණ්හා නිරොධතණ්හා රූපතණ්හා සද්දතණ්හා ගන්ධතණ්හා රසතණ්හා ඵොට්ඨබ්බතණ්හා ධම්මතණ්හා ඔඝො යොගො ගන්ථො උපාදානං ආවරණං නීවරණං ඡාදනං බන්ධනං උපක්කිලෙසො අනුසයො පරියුට්ඨානං ලතා වෙවිච්ඡං දුක්ඛමූලං දුක්ඛනිදානං දුක්ඛප්පභවො මාරපාසො මාරබළිසං මාරවිසයො තණ්හානදී තණ්හාජාලං තණ්හාගද්දුලං තණ්හාසමුද්දො අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං – අයං වුච්චති ලොභො.

1236. Herein, what is greed? That which is passion, intense passion, inclination, compliance, delight, delight in passion, intense passion of the mind, desire, infatuation, engulfing, craving, pervasive craving, clinging, mire, the pull of craving, deceit, producer, generator, sewer, the net, river, venom, thread, diffusion, that which makes one strive, companion, aspiration, the guide to becoming, forest, thicket, intimacy, affection, longing, bond, yearning, wishing, the state of wishing, yearning for forms, yearning for sounds, yearning for smells, yearning for tastes, yearning for tangibles, yearning for gains, yearning for wealth, yearning for sons, yearning for life, murmuring desire, intense murmuring desire, excessive murmuring desire, murmuring desire, the act of murmuring desire, the state of having murmured desire, covetousness, the act of being covetous, the state of being covetous, fawning, desire for fine things, unrighteous passion, inordinate greed, delight, desiring, aspiration, cherishing, earnest aspiration, sensual craving, craving for existence, craving for non-existence, craving for form, craving for formlessness, craving for cessation, craving for forms, craving for sounds, craving for smells, craving for tastes, craving for tangibles, craving for mental objects, the flood, the yoke, the bodily tie, grasping, obstruction, hindrance, covering, bondage, defilement, underlying tendency, obsession, creeper, manifold desires, root of suffering, source of suffering, origin of suffering, Māra's snare, Māra's hook, Māra's domain, the river of craving, the net of craving, the leash of craving, the ocean of craving, covetousness, greed, the root of unwholesome states—this is called greed.

1237. තත්ථ කතමො දොසො? අනත්ථං මෙ අචරීති ආඝාතො ජායති, අනත්ථං මෙ චරතීති ආඝාතො ජායති, අනත්ථං මෙ චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, පියස්ස මෙ මනාපස්ස අනත්ථං අචරි…පෙ… අනත්ථං චරති…පෙ… අනත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, අප්පියස්ස මෙ අමනාපස්ස අත්ථං අචරි…පෙ… අත්ථං චරති…පෙ… අත්ථං චරිස්සතීති ආඝාතො ජායති, අට්ඨානෙ වා පන ආඝාතො ජායති. යො එවරූපො චිත්තස්ස ආඝාතො පටිඝාතො පටිඝං පටිවිරොධො කොපො පකොපො සම්පකොපො දොසො පදොසො සම්පදොසො චිත්තස්ස බ්‍යාපත්ති මනොපදොසො කොධො කුජ්ඣනා කුජ්ඣිතත්තං දොසො දුස්සනා දුස්සිතත්තං බ්‍යාපත්ති බ්‍යාපජ්ජනා බ්‍යාපජ්ජිතත්තං විරොධො පටිවිරොධො චණ්ඩික්කං අසුරොපො අනත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං වුච්චති දොසො.

1237. Herein, what is aversion? Resentment arises: ‘He has done me harm.’ Resentment arises: ‘He is doing me harm.’ Resentment arises: ‘He will do me harm.’ Resentment arises: ‘He has done harm to one who is dear and pleasing to me’ …pe… ‘is doing harm’ …pe… ‘will do harm.’ Resentment arises: ‘He has done good to one who is not dear and displeasing to me’ …pe… ‘is doing good’ …pe… ‘will do good.’ Or else, resentment arises groundlessly. Whatever such resentment of the mind, strong resentment, antagonism, opposition, anger, great anger, intense anger, aversion, great aversion, intense aversion, corruption of mind, depravity of mind, wrath, the act of being wrathful, the state of being wrathful, aversion, the act of being averse, the state of being averse, corruption, the act of corruption, the state of being corrupt, hostility, repeated hostility, fierceness, harshness of speech, discontent of mind—this is called aversion.

1238. තත්ථ කතමො මොහො? දුක්ඛෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තෙ අඤ්ඤාණං, අපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තාපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණං. යං එවරූපං අඤ්ඤාණං අදස්සනං අනභිසමයො අනනුබොධො අසම්බොධො අප්පටිවෙධො අසංගාහනා අපරියොගාහනා අසමපෙක්ඛනා අපච්චවෙක්ඛණා අපච්චක්ඛකම්මං දුම්මෙජ්ඣං බාල්‍යං අසම්පජඤ්ඤං මොහො පමොහො සම්මොහො අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාලඞ්ගී මොහො අකුසලමූලං – අයං වුච්චති මොහො.

1238. Herein, what is delusion? Not knowing suffering, not knowing the origin of suffering, not knowing the cessation of suffering, not knowing the path leading to the cessation of suffering; not knowing the past, not knowing the future, not knowing the past and future; not knowing conditionality and dependently arisen states. Whatever is such not knowing, not seeing, non-comprehension, non-understanding, non-awakening, non-penetration, non-grasping, non-pervasion, improper consideration, non-reviewing, not making a direct experience, dullness, foolishness, lack of clear comprehension, delusion, great delusion, complete delusion, ignorance, the flood of ignorance, the yoke of ignorance, the underlying tendency of ignorance, the obsession of ignorance, the bolt of ignorance, delusion as an unwholesome root—this is called delusion.

1239. තත්ථ [Pg.245] කතමො මානො? සෙය්‍යොහමස්මීති මානො, සදිසොහමස්මීති මානො, හීනොහමස්මීති මානො; යො එවරූපො මානො මඤ්ඤනා මඤ්ඤිතත්තං උන්නති උන්නමො ධජො සම්පග්ගාහො කෙතුකම්‍යතා චිත්තස්ස – අයං වුච්චති මානො.

1239. Herein, what is conceit? The conceit, ‘I am superior’; the conceit, ‘I am equal’; the conceit, ‘I am inferior.’ Whatever is such conceit, conceiving, the state of conceiving, elation, loftiness, being like a banner, self-exaltation, the mind’s desire for prominence—this is called conceit.

1240. තත්ථ කතමා දිට්ඨි? සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා, අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණාති වාः යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං දිට්ඨිගහනං දිට්ඨිකන්තාරො දිට්ඨිවිසූකායිකං දිට්ඨිවිප්ඵන්දිතං දිට්ඨිසංයොජනං ගාහො පතිට්ඨාහො අභිනිවෙසො පරාමාසො කුම්මග්ගො මිච්ඡාපථො මිච්ඡත්තං තිත්ථායතනං විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති දිට්ඨි. සබ්බාපි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨි.

1240. Herein, what is wrong view? ‘The world is eternal,’ or ‘The world is not eternal,’ or ‘The world is finite,’ or ‘The world is infinite,’ or ‘The life-principle and the body are the same,’ or ‘The life-principle is one thing and the body is another,’ or ‘A being exists after death,’ or ‘A being does not exist after death,’ or ‘A being both exists and does not exist after death,’ or ‘A being neither exists nor does not exist after death’—any such wrong view, what is held by view, a thicket of views, a wilderness of views, the writhing of views, the vacillation of views, the fetter of views, grasping, a standpoint, insistence, misapprehension, a despicable path, a wrong way, wrongness, a basis for sectarian tenets, the grasping of perversions—this is called wrong view. All wrong view is wrong view.

1241. තත්ථ කතමා විචිකිච්ඡා? සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, ධම්මෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, සඞ්ඝෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති සික්ඛාය කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, පුබ්බන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, අපරන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, පුබ්බන්තාපරන්තෙ කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති, ඉදප්පච්චයතා පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛති විචිකිච්ඡතිः යා එවරූපා කඞ්ඛා කඞ්ඛායනා කඞ්ඛායිතත්තං විමති විචිකිච්ඡා ද්වෙළ්හකං ද්වෙධාපථො සංසයො, අනෙකංසග්ගාහො ආසප්පනා පරිසප්පනා අපරියොගාහනා ථම්භිතත්තං චිත්තස්ස මනොවිලෙඛො – අයං වුච්චති විචිකිච්ඡා.

1241. Herein, what is doubt? One doubts and is perplexed about the Teacher; one doubts and is perplexed about the Dhamma; one doubts and is perplexed about the Saṅgha; one doubts and is perplexed about the training; one doubts and is perplexed about the past; one doubts and is perplexed about the future; one doubts and is perplexed about both the past and the future; one doubts and is perplexed about specific conditionality and dependently arisen phenomena. Any such doubting, the act of doubting, the state of being a doubter, indecision, perplexity, being of two minds, a forked path, uncertainty, inability to take a definite stance, shrinking back, vacillation, inability to penetrate, stiffness of mind, vexation of mind—this is called doubt.

1242. තත්ථ කතමං ථිනං? යා චිත්තස්ස අකල්ලතා අකම්මඤ්ඤතා ඔලීයනා සල්ලීයනා ලීනං ලීයනා ලීයිතත්තං ථිනං ථියනා ථියිතත්තං චිත්තස්ස – ඉදං වුච්චති ථිනං.

1242. Herein, what is sloth? The mind's unfitness, unworkability, sluggishness, indolence, shrinking, the act of shrinking, the state of being shrunken; sloth, the act of being slothful, the state of being slothful of mind—this is called sloth.

1243. තත්ථ කතමං උද්ධච්චං? යං චිත්තස්ස උද්ධච්චං අවූපසමො චෙතසො වික්ඛෙපො භන්තත්තං චිත්තස්ස – ඉදං වුච්චති උද්ධච්චං.

1243. Herein, what is restlessness? Whatever is the mind's restlessness, lack of calm, mental distraction, agitation of mind—this is called restlessness.

1244. තත්ථ කතමං අහිරිකං? යං න හිරීයති හිරියිතබ්බෙන, න හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං වුච්චති අහිරිකං.

1244. Herein, what is shamelessness? It is not being ashamed of what one should be ashamed of, not being ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this is called shamelessness.

1245. තත්ථ [Pg.246] කතමං අනොත්තප්පං? යං න ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන, න ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං වුච්චති අනොත්තප්පං.

1245. Herein, what is lack of moral dread? It is not dreading what one should dread, not dreading the attainment of evil, unwholesome states—this is called lack of moral dread.

ඉමෙ ධම්මා කිලෙසා.

These states are defilements.

1246. කතමෙ ධම්මා නො කිලෙසා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො …පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා නො කිලෙසා.

1246. Which states are not defilements? Apart from those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the feeling aggregate…the consciousness aggregate; all material form, and the unconditioned element—these states are not defilements.

1247. කතමෙ ධම්මා සංකිලෙසිකා? සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සංකිලෙසිකා.

1247. Which states are liable to defilement? Tainted wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the aggregate of form…the aggregate of consciousness—these states are liable to defilement.

1248. කතමෙ ධම්මා අසංකිලෙසිකා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අසංකිලෙසිකා.

1248. Which states are not liable to defilement? The unincluded paths, their fruits, and the unconditioned element—these states are not liable to defilement.

1249. කතමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨා? තීණි අකුසලමූලානි – ලොභො, දොසො, මොහො; තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨා.

1249. Which states are defiled? The three unwholesome roots—greed, aversion, and delusion; the defilements that are co-existent with them; the feeling aggregate…the consciousness aggregate associated with them; and the bodily action, verbal action, and mental action originating from them—these states are defiled.

1250. කතමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨා? කුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨා.

1250. Which states are undefiled? Wholesome and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the feeling aggregate…the consciousness aggregate; all material form; and the unconditioned element—these states are undefiled.

1251. කතමෙ ධම්මා කිලෙසසම්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසසම්පයුත්තා.

1251. Which states are associated with defilements? Those states that are associated with these defilements: the feeling aggregate…the consciousness aggregate—these states are associated with defilements.

1252. කතමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා.

1252. Which states are dissociated from defilements? The states that are dissociated from those defilements are: the feeling aggregate…the consciousness aggregate; all material form; and the unconditioned element—these states are dissociated from defilements.

1253. කතමෙ [Pg.247] ධම්මා කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකා ච? තෙව කිලෙසා කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකා ච.

1253. Which states are both defilements and defiling? Those very defilements are both defilements and defiling.

1254. කතමෙ ධම්මා සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සංකිලෙසිකා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසා.

1254. Which states are defiling but not defilements? Setting aside those states [which are defilements], the remaining tainted wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the formless sphere; the aggregate of form…the aggregate of consciousness—these states are defiling but not defilements.

1255. කතමෙ ධම්මා කිලෙසා චෙව සංකිලිට්ඨා ච? තෙව කිලෙසා කිලෙසා චෙව සංකිලිට්ඨා ච.

1255. Which states are both defilements and defiled? Those very defilements are both defilements and defiled.

1256. කතමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨා චෙව නො ච කිලෙසා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨා, තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨා චෙව නො ච කිලෙසා.

1256. Which states are defiled but not defilements? Setting aside those states [which are defilements], the feeling aggregate, the perception aggregate, the volitional formations aggregate, and the consciousness aggregate—these states are defiled but not defilements.

1257. කතමෙ ධම්මා කිලෙසා චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච? ලොභො මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, මොහො ලොභෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, දොසො මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, මොහො දොසෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, මානො මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, මොහො මානෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, දිට්ඨි මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච, මොහො දිට්ඨියා කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, විචිකිච්ඡා මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච, මොහො විචිකිච්ඡාය කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, ථිනං මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මොහො ථිනෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, උද්ධච්චං මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මොහො උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අහිරිකං මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මොහො අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අනොත්තප්පං මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මොහො අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, ලොභො උද්ධච්චෙන [Pg.248] කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, උද්ධච්චං ලොභෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, දොසො උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, උද්ධච්චං දොසෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මොහො උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, උද්ධච්චං මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මානො උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, උද්ධච්චං මානෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, දිට්ඨි උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච, උද්ධච්චං දිට්ඨියා කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, විචිකිච්ඡා උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච, උද්ධච්චං විචිකිච්ඡාය කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, ථිනං උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චං ථිනෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අහිරිකං උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චං අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අනොත්තප්පං උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චං අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, ලොභො අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අහිරිකං ලොභෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, දොසො අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අහිරිකං දොසෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මොහො අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අහිරිකං මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මානො අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අහිරිකං මානෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, දිට්ඨි අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච, අහිරිකං දිට්ඨියා කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, විචිකිච්ඡා අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච, අහිරිකං විචිකිච්ඡාය කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, ථිනං අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අහිරිකං ථිනෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චං අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අහිරිකං උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අනොත්තප්පං අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අහිරිකං අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, ලොභො අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අනොත්තප්පං ලොභෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච[Pg.249], දොසො අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අනොත්තප්පං දොසෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මොහො අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අනොත්තප්පං මොහෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, මානො අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තො ච, අනොත්තප්පං මානෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, දිට්ඨි අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච, අනොත්තප්පං දිට්ඨියා කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, විචිකිච්ඡා අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච, අනොත්තප්පං විචිකිච්ඡාය කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, ථිනං අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අනොත්තප්පං ථිනෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, උද්ධච්චං අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අනොත්තප්පං උද්ධච්චෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අහිරිකං අනොත්තප්පෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච, අනොත්තප්පං අහිරිකෙන කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසා චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච.

1257. Which states are both defilements and associated with defilements? Greed is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement, and delusion is both a defilement and, through greed, is associated with a defilement. Hatred is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement, and delusion is both a defilement and, through hatred, is associated with a defilement. Conceit is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement, and delusion is both a defilement and, through conceit, is associated with a defilement. Wrong view is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement, and delusion is both a defilement and, through wrong view, is associated with a defilement. Doubt is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement, and delusion is both a defilement and, through doubt, is associated with a defilement. Sloth is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement, and delusion is both a defilement and, through sloth, is associated with a defilement. Restlessness is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement, and delusion is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement. Shamelessness is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement, and delusion is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement. Lack of moral dread is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement, and delusion is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement. Greed is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement, and restlessness is both a defilement and, through greed, is associated with a defilement. Hatred is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement, and restlessness is both a defilement and, through hatred, is associated with a defilement. Delusion is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement, and restlessness is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement. Conceit is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement, and restlessness is both a defilement and, through conceit, is associated with a defilement. Wrong view is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement, and restlessness is both a defilement and, through wrong view, is associated with a defilement. Doubt is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement, and restlessness is both a defilement and, through doubt, is associated with a defilement. Sloth is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement, and restlessness is both a defilement and, through sloth, is associated with a defilement. Shamelessness is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement, and restlessness is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement. Lack of moral dread is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement, and restlessness is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement. Greed is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement, and shamelessness is both a defilement and, through greed, is associated with a defilement. Hatred is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement, and shamelessness is both a defilement and, through hatred, is associated with a defilement. Delusion is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement, and shamelessness is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement. Conceit is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement, and shamelessness is both a defilement and, through conceit, is associated with a defilement. Wrong view is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement, and shamelessness is both a defilement and, through wrong view, is associated with a defilement. Doubt is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement, and shamelessness is both a defilement and, through doubt, is associated with a defilement. Sloth is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement, and shamelessness is both a defilement and, through sloth, is associated with a defilement. Restlessness is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement, and shamelessness is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement. Lack of moral dread is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement, and shamelessness is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement. Greed is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement, and lack of moral dread is both a defilement and, through greed, is associated with a defilement. Hatred is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement, and lack of moral dread is both a defilement and, through hatred, is associated with a defilement. Delusion is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement, and lack of moral dread is both a defilement and, through delusion, is associated with a defilement. Conceit is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement, and lack of moral dread is both a defilement and, through conceit, is associated with a defilement. Wrong view is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement, and lack of moral dread is both a defilement and, through wrong view, is associated with a defilement. Doubt is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement, and lack of moral dread is both a defilement and, through doubt, is associated with a defilement. Sloth is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement, and lack of moral dread is both a defilement and, through sloth, is associated with a defilement. Restlessness is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement, and lack of moral dread is both a defilement and, through restlessness, is associated with a defilement. Shamelessness is both a defilement and, through lack of moral dread, is associated with a defilement, and lack of moral dread is both a defilement and, through shamelessness, is associated with a defilement. These states are both defilements and associated with defilements.

1258. කතමෙ ධම්මා කිලෙසසම්පයුත්තා චෙව නො ච කිලෙසා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසසම්පයුත්තා චෙව නො ච කිලෙසා.

1258. Which states are associated with defilements but are not defilements? Excluding those states which are defilements, the feeling aggregate... up to... the consciousness aggregate—these states are associated with defilements but are not defilements.

1259. කතමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා සංකිලෙසිකා? තෙහි ධම්මෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා සාසවා කුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා සංකිලෙසිකා.

1259. Which states are dissociated from defilements yet are conducive to defilement? Those states that are dissociated from those defilements, are subject to the taints, are wholesome or indeterminate states belonging to the sense-sphere, the form-sphere, or the formless-sphere; the form aggregate... up to... the consciousness aggregate—these states are dissociated from defilements yet are conducive to defilement.

1260. කතමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා අසංකිලෙසිකා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා අසංකිලෙසිකා.

1260. Which states are dissociated from defilements and are not conducive to defilement? The supramundane paths, the fruits of the paths, and the unconditioned element—these states are dissociated from defilements and are not conducive to defilement.

පිට්ඨිදුකං

The Supplementary Dyad

1261. කතමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා? තීණි සංයොජනානි – සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො.

1261. Which states are to be abandoned by vision? The three fetters: identity view, doubt, and grasping at precepts and practices.

1262. තත්ථ [Pg.250] කතමා සක්කායදිට්ඨි? ඉධ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති සක්කායදිට්ඨි.

1262. Herein, what is identity view? Here, an uninstructed worldling, who has not seen the noble ones, is unskilled in the noble Dhamma and undisciplined in the noble Dhamma; who has not seen good persons, is unskilled in the Dhamma of good persons and undisciplined in the Dhamma of good persons, regards form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. He regards feeling... perception... formations... consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. Whatever such view, a matter of view... perverse grasping—this is called identity view.

1263. තත්ථ කතමා විචිකිච්ඡා? සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති…පෙ… ථම්භිතත්තං චිත්තස්ස මනොවිලෙඛො – අයං වුච්චති විචිකිච්ඡා.

1263. Herein, what is doubt? One doubts the Teacher, is uncertain... rigidity of the mind, mental bewilderment—this is called doubt.

1264. තත්ථ කතමො සීලබ්බතපරාමාසො? ඉතො බහිද්ධා සමණබ්‍රාහ්මණානං සීලෙන සුද්ධි වතෙන සුද්ධි සීලබ්බතෙන සුද්ධීති – යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති සීලබ්බතපරාමාසො. ඉමානි තීණි සංයොජනානි, තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තංසමුට්ඨානං කායකම්මං වචීකම්මං මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා.

1264. Herein, what is the misapprehension of precepts and practices? It is the view held by ascetics and brahmins outside of this Dispensation that 'purification is through precepts,' 'purification is through practices,' 'purification is through precepts and practices.' Whatever view of this sort, wrong view... perverted grasping—this is called the misapprehension of precepts and practices. These three fetters, the defilements that are co-existent with them, the feeling aggregate... the consciousness aggregate associated with them, and the bodily action, verbal action, and mental action that originate from them—these states are to be abandoned by vision.

1265. කතමෙ ධම්මා න දස්සනෙන පහාතබ්බා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා න දස්සනෙන පහාතබ්බා.

1265. Which states are not to be abandoned by vision? Setting aside those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states that are of the sense sphere, of the form sphere, of the formless sphere, and unincluded; the feeling aggregate... the consciousness aggregate, all form, and the unconditioned element—these states are not to be abandoned by vision.

1266. කතමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බා? අවසෙසො ලොභො දොසො මොහො, තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බා.

1266. Which states are to be abandoned by development? The remaining greed, aversion, and delusion; the defilements that are co-existent with them; the feeling aggregate... the consciousness aggregate associated with them; and the bodily action, verbal action, and mental action that originate from them—these states are to be abandoned by development.

1267. කතමෙ ධම්මා න භාවනාය පහාතබ්බා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො …පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා න භාවනාය පහාතබ්බා.

1267. Which states are not to be abandoned by development? Setting aside those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states that are of the sense sphere, of the form sphere, of the formless sphere, and unincluded; the feeling aggregate... the consciousness aggregate; all form, and the unconditioned element—these states are not to be abandoned by development.

1268. කතමෙ [Pg.251] ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා? තීණි සංයොජනානි – සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො.

1268. Which states are causes to be abandoned by vision? The three fetters: identity view, doubt, and the misapprehension of precepts and practices.

1269. තත්ථ කතමා සක්කායදිට්ඨි? ඉධ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං. වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං…පෙ… සඞ්ඛාරෙ…පෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති සක්කායදිට්ඨි.

1269. Herein, what is identity-view? Here, an uninstructed ordinary person, who has not seen the noble ones, is unskilled in the Dhamma of the noble ones, undisciplined in the Dhamma of the noble ones, who has not seen good persons, is unskilled in the Dhamma of good persons, undisciplined in the Dhamma of good persons, regards form as self, or the self as possessing form, or form as in the self, or the self as in form. He regards feeling…pe… perception…pe… formations…pe… consciousness as self, or the self as possessing consciousness, or consciousness as in the self, or the self as in consciousness. Whatever view of such a kind, a viewpoint… a perverted grasping—this is called identity-view.

1270. තත්ථ කතමා විචිකිච්ඡා? සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති…පෙ… ථම්භිතත්තං චිත්තස්ස මනොවිලෙඛො – අයං වුච්චති විචිකිච්ඡා.

1270. Herein, what is doubt? One doubts the Teacher, is uncertain…pe… the mind's rigidity, mental confusion—this is called doubt.

1271. තත්ථ කතමො සීලබ්බතපරාමාසො? ඉතො බහිද්ධා සමණබ්‍රාහ්මණානං සීලෙන සුද්ධි වතෙන සුද්ධි සීලබ්බතෙන සුද්ධීති – යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති සීලබ්බතපරාමාසො. ඉමානි තීණි සංයොජනානි, තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා. තීණි සංයොජනානි – සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා. තදෙකට්ඨො ලොභො දොසො මොහො – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතූ. තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා.

1271. Herein, what is the misapprehension of precepts and practices? It is the view of ascetics and brahmins outside of this Dispensation that purification is through precepts, purification is through practices, or purification is through precepts and practices. Whatever view of such a kind, a viewpoint… a perverted grasping—this is called the misapprehension of precepts and practices. These three fetters, the defilements that are co-nascent with them, the feeling aggregate associated with them…pe… the consciousness aggregate, and the bodily action, verbal action, and mental action arising from them—these states have a cause to be abandoned by insight. The three fetters—identity-view, doubt, and the misapprehension of precepts and practices—these states are to be abandoned by insight. The greed, aversion, and delusion that are co-nascent with them—these states are causes to be abandoned by insight. And the defilements that are co-nascent with them, the feeling aggregate associated with them…pe… the consciousness aggregate, and the bodily action, verbal action, and mental action arising from them—these states have a cause to be abandoned by insight.

1272. කතමෙ ධම්මා න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා.

1272. Which states do not have causes to be abandoned by vision? Setting aside those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the feeling aggregate... the consciousness aggregate; all material form; and the unconditioned element—these states do not have causes to be abandoned by vision.

1273. කතමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා? අවසෙසො ලොභො දොසො මොහො – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතූ. තදෙකට්ඨා [Pg.252] ච කිලෙසා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.

1273. Which states have causes to be abandoned by development? The remaining greed, aversion, and delusion—these states are causes to be abandoned by development. And the defilements that are conascent with them, the feeling aggregate associated with them... the consciousness aggregate, the bodily action, verbal action, and mental action arising from them—these states have causes to be abandoned by development.

1274. කතමෙ ධම්මා න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.

1274. Which states do not have causes to be abandoned by development? Setting aside those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the feeling aggregate... the consciousness aggregate; all material form, and the unconditioned element—these states do not have causes to be abandoned by development.

1275. කතමෙ ධම්මා සවිතක්කා? සවිතක්කභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ, විතක්කං ඨපෙත්වා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සවිතක්කා.

1275. Which states are accompanied by applied thought? In the sphere of applied thought, pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the unincluded; setting aside applied thought, the feeling aggregate associated with it... the consciousness aggregate—these states are accompanied by applied thought.

1276. කතමෙ ධම්මා අවිතක්කා? අවිතක්කභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; විතක්කො ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අවිතක්කා.

1276. Which states are without applied thought? In the sphere without applied thought, pertaining to the sense sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded: the feeling aggregate... the consciousness aggregate; and applied thought itself, all material form, and the unconditioned element—these states are without applied thought.

1277. කතමෙ ධම්මා සවිචාරා? සවිචාරභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ, විචාරං ඨපෙත්වා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සවිචාරා.

1277. Which states are accompanied by sustained application? In the sphere accompanied by sustained application, pertaining to the sense sphere, the form sphere, and the unincluded; setting aside sustained application, the feeling aggregate, perception aggregate, formations aggregate, and consciousness aggregate associated with it—these states are accompanied by sustained application.

1278. කතමෙ ධම්මා අවිචාරා? අවිචාරභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; විචාරො ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අවිචාරා.

1278. Which states are without sustained application? In the sphere without sustained application—pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, and the unincluded—the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness; and sustained application, and all form, and the unconditioned element—these states are without sustained application.

1279. කතමෙ ධම්මා සප්පීතිකා? සප්පීතිකභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ, පීතිං ඨපෙත්වා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සප්පීතිකා.

1279. Which states are with rapture? In the sphere with rapture—pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the unincluded—excluding rapture, the aggregate of feeling associated therewith... the aggregate of consciousness—these states are with rapture.

1280. කතමෙ ධම්මා අප්පීතිකා? අප්පීතිකභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; පීති ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අප්පීතිකා.

1280. Which states are without rapture? In the sphere without rapture—pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, and the unincluded—the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness; and rapture, and all form, and the unconditioned element—these states are without rapture.

1281. කතමෙ ධම්මා පීතිසහගතා? පීතිභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ, පීතිං ඨපෙත්වා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා පීතිසහගතා.

1281. Which states are conjoined with rapture? In the sphere of rapture—pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the unincluded—excluding rapture, the aggregate of feeling associated therewith... the aggregate of consciousness—these states are conjoined with rapture.

1282. කතමෙ [Pg.253] ධම්මා න පීතිසහගතා? න පීතිභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; පීති ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා න පීතිසහගතා.

1282. Which states are not conjoined with rapture? In the sphere not conjoined with rapture—pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, and the unincluded—the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness; and rapture, and all form, and the unconditioned element—these states are not conjoined with rapture.

1283. කතමෙ ධම්මා සුඛසහගතා? සුඛභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ, සුඛං ඨපෙත්වා, තංසම්පයුත්තො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සුඛසහගතා.

1283. Which states are conjoined with pleasure? In the sphere of pleasure—pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, and the unincluded—excluding pleasure, the aggregate of perception, the aggregate of formations, and the aggregate of consciousness associated therewith—these states are conjoined with pleasure.

1284. කතමෙ ධම්මා න සුඛසහගතා? න සුඛභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො; සුඛඤ්ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා න සුඛසහගතා.

1284. Which states are not conjoined with pleasure? In the sphere not conjoined with pleasure—pertaining to the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, and the unincluded—the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness; and pleasure, and all form, and the unconditioned element—these states are not conjoined with pleasure.

1285. කතමෙ ධම්මා උපෙක්ඛාසහගතා? උපෙක්ඛාභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අරූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ, උපෙක්ඛං ඨපෙත්වා, තංසම්පයුත්තො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා උපෙක්ඛාසහගතා.

1285. Which states are accompanied by equanimity? In the sense-sphere, the form-sphere, the formless-sphere, and the unincluded, within the sphere of equanimity, excepting equanimity itself, the associated aggregate of perception, aggregate of formations, and aggregate of consciousness—these states are accompanied by equanimity.

1286. කතමෙ ධම්මා න උපෙක්ඛාසහගතා? න උපෙක්ඛාභූමියං කාමාවචරෙ රූපාවචරෙ අපරියාපන්නෙ, වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, උපෙක්ඛා ච, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා න උපෙක්ඛාසහගතා.

1286. Which states are not accompanied by equanimity? In the sense-sphere, the form-sphere, and the unincluded, within the sphere that is not the sphere of equanimity: the aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, the aggregate of consciousness, and equanimity, and all form, and the unconditioned element—these states are not accompanied by equanimity.

1287. කතමෙ ධම්මා කාමාවචරා? හෙට්ඨතො අවිචිනිරයං පරියන්තං කරිත්වා, උපරිතො පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවෙ අන්තො කරිත්වා, යං එතස්මිං අන්තරෙ එත්ථාවචරා එත්ථ පරියාපන්නා ඛන්ධධාතු ආයතනා, රූපං වෙදනා සඤ්ඤා සඞ්ඛාරා විඤ්ඤාණං – ඉමෙ ධම්මා කාමාවචරා.

1287. Which states pertain to the sense-sphere? Having made the Avīci hell the lower limit and having included the Paranimmitavasavattī devas as the upper limit, whatever aggregates, elements, and bases are within this interval, frequenting this sphere and included in this sphere—namely, form, feeling, perception, formations, and consciousness—these states pertain to the sense-sphere.

1288. කතමෙ ධම්මා න කාමාවචරා? රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා න කාමාවචරා.

1288. Which states do not pertain to the sense-sphere? States pertaining to the form-sphere, states pertaining to the formless-sphere, and the unincluded—these states do not pertain to the sense-sphere.

1289. කතමෙ ධම්මා රූපාවචරා? හෙට්ඨතො බ්‍රහ්මලොකං පරියන්තං කරිත්වා, උපරිතො අකනිට්ඨෙ දෙවෙ අන්තො කරිත්වා, යං එතස්මිං අන්තරෙ එත්ථාවචරා එත්ථ පරියාපන්නා සමාපන්නස්ස වා උපපන්නස්ස වා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරිස්ස වා චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා රූපාවචරා.

1289. Which states pertain to the form-sphere? Having made the Brahma-world the lower limit and having included the Akaniṭṭha devas as the upper limit, whatever states of consciousness and mental factors are within this interval, frequenting this sphere and included in this sphere, of one who has attained, or of one who has arisen there, or of one who is dwelling pleasantly in the present life—these states pertain to the form-sphere.

1290. කතමෙ [Pg.254] ධම්මා න රූපාවචරා? කාමාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා න රූපාවචරා.

1290. Which states do not pertain to the form-sphere? States pertaining to the sense-sphere, states pertaining to the formless-sphere, and the unincluded—these states do not pertain to the form-sphere.

1291. කතමෙ ධම්මා අරූපාවචරා? හෙට්ඨතො ආකාසානඤ්චායතනුපගෙ දෙවෙ පරියන්තං කරිත්වා, උපරිතො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනුපගෙ දෙවෙ අන්තො කරිත්වා, යං එතස්මිං අන්තරෙ එත්ථාවචරා එත්ථ පරියාපන්නා සමාපන්නස්ස වා උපපන්නස්ස වා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරිස්ස වා චිත්තචෙතසිකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අරූපාවචරා.

1291. Which states pertain to the formless-sphere? Having made the devas who have reached the sphere of infinite space the lower limit and having included the devas who have reached the sphere of neither-perception-nor-non-perception as the upper limit, whatever states of consciousness and mental factors are within this interval, frequenting this sphere and included in this sphere, of one who has attained, or of one who has arisen there, or of one who is dwelling pleasantly in the present life—these states pertain to the formless-sphere.

1292. කතමෙ ධම්මා න අරූපාවචරා? කාමාවචරා, රූපාවචරා, අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා න අරූපාවචරා.

1292. Which states do not pertain to the formless-sphere? States pertaining to the sense-sphere, states pertaining to the form-sphere, and the unincluded—these states do not pertain to the formless-sphere.

1293. කතමෙ ධම්මා පරියාපන්නා? සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා පරියාපන්නා.

1293. Which states are included? Tainted states, wholesome, unwholesome, or indeterminate, pertaining to the sensuous sphere, the form sphere, the formless sphere; the aggregate of material form... the aggregate of consciousness—these states are included.

1294. කතමෙ ධම්මා අපරියාපන්නා? මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අපරියාපන්නා.

1294. Which states are unincluded? The paths, the fruits of the paths, and the unconditioned element—these states are unincluded.

1295. කතමෙ ධම්මා නිය්‍යානිකා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා නිය්‍යානිකා.

1295. Which states are leading out? The four paths that are unincluded—these states are leading out.

1296. කතමෙ ධම්මා අනිය්‍යානිකා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනිය්‍යානිකා.

1296. Which states are not leading out? Except for those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sensuous sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness, all material form, and the unconditioned element—these states are not leading out.

1297. කතමෙ ධම්මා නියතා? පඤ්ච කම්මානි ආනන්තරිකානි, යා ච මිච්ඡාදිට්ඨි නියතා, චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා නියතා.

1297. Which states are fixed? The five deeds of immediate retribution, and fixed wrong view; the four paths that are unincluded—these states are fixed.

1298. කතමෙ ධම්මා අනියතා? තෙ ධම්මෙ ඨපෙත්වා අවසෙසා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනියතා.

1298. Which states are unfixed? Except for those states, the remaining wholesome, unwholesome, and indeterminate states pertaining to the sensuous sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness, all material form, and the unconditioned element—these states are unfixed.

1299. කතමෙ [Pg.255] ධම්මා සඋත්තරා? සාසවා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා; රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා සඋත්තරා.

1299. Which states are surpassable? Tainted states, wholesome, unwholesome, or indeterminate, pertaining to the sensuous sphere, the form sphere, or the formless sphere; the aggregate of material form... the aggregate of consciousness—these states are surpassable.

1300. කතමෙ ධම්මා අනුත්තරා? අපරියාපන්නා මග්ගා ච, මග්ගඵලානි ච, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අනුත්තරා.

1300. Which states are unsurpassed? The unincluded paths, the fruits of the paths, and the unconditioned element—these states are unsurpassed.

1301. කතමෙ ධම්මා සරණා? තීණි අකුසලමූලානි ලොභො, දොසො, මොහො; තදෙකට්ඨා ච කිලෙසා, තංසම්පයුත්තො වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තංසමුට්ඨානං කායකම්මං, වචීකම්මං, මනොකම්මං – ඉමෙ ධම්මා සරණා.

1301. Which states are with defilements? The three unwholesome roots: greed, hatred, and delusion; the defilements concomitant with them; the aggregate of feeling... the aggregate of consciousness, associated with them; the bodily action, verbal action, and mental action arisen from them—these states are with defilements.

1302. කතමෙ ධම්මා අරණා? කුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා; වෙදනාක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, සබ්බඤ්ච රූපං, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉමෙ ධම්මා අරණා.

1302. Which states are passionless? Wholesome and indeterminate states pertaining to the sensuous sphere, the form sphere, the formless sphere, and the unincluded; the aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations, the aggregate of consciousness, all material form, and the unconditioned element—these states are passionless.

අභිධම්මදුකං.

The Abhidhamma Dyads.

සුත්තන්තිකදුකනික්ඛෙපං

Exposition of the Suttanta Pairs

1303. කතමෙ ධම්මා විජ්ජාභාගිනො? විජ්ජාය සම්පයුත්තකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා විජ්ජාභාගිනො.

1303. Which states partake of knowledge? States associated with knowledge—these states partake of knowledge.

1304. කතමෙ ධම්මා අවිජ්ජාභාගිනො? අවිජ්ජාය සම්පයුත්තකා ධම්මා – ඉමෙ ධම්මා අවිජ්ජාභාගිනො.

1304. Which states partake of ignorance? States associated with ignorance—these states partake of ignorance.

1305. කතමෙ ධම්මා විජ්ජූපමා? හෙට්ඨිමෙසු තීසු අරියමග්ගෙසු පඤ්ඤා – ඉමෙ ධම්මා විජ්ජූපමා.

1305. Which states are like lightning? The wisdom in the three lower noble paths—these states are like lightning.

1306. කතමෙ ධම්මා වජිරූපමා? උපරිට්ඨිමෙ අරහත්තමග්ගෙ පඤ්ඤා – ඉමෙ ධම්මා වජිරූපමා.

1306. Which states are like a diamond? The wisdom in the highest path of Arahantship—these states are like a diamond.

1307. කතමෙ ධම්මා බාලා? අහිරීකඤ්ච අනොත්තප්පඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා බාලා. සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා බාලා.

1307. Which states are foolish? Shamelessness and lack of moral dread—these states are foolish. All unwholesome states are foolish.

1308. කතමෙ [Pg.256] ධම්මා පණ්ඩිතා? හිරී ච ඔත්තප්පඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා පණ්ඩිතා. සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා පණ්ඩිතා.

1308. Which states are wise? Moral shame and moral dread—these states are wise. All wholesome states are wise.

1309. කතමෙ ධම්මා කණ්හා? අහිරීකඤ්ච අනොත්තප්පඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා කණ්හා. සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා කණ්හා.

1309. Which states are dark? Shamelessness and lack of moral dread—these states are dark. All unwholesome states are dark.

1310. කතමෙ ධම්මා සුක්කා? හිරී ච ඔත්තප්පඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා සුක්කා? සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා සුක්කා.

1310. Which states are bright? Moral shame and moral dread—these states are bright. All wholesome states are bright.

1311. කතමෙ ධම්මා තපනීයා? කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමෙ ධම්මා තපනීයා. සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා තපනීයා.

1311. Which states are tormenting? Bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct—these states are tormenting. All unwholesome states are tormenting.

1312. කතමෙ ධම්මා අතපනීයා? කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමෙ ධම්මා අතපනීයා. සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා අතපනීයා.

1312. Which states are non-tormenting? Good bodily conduct, good verbal conduct, and good mental conduct—these states are non-tormenting. All wholesome states are non-tormenting.

1313. කතමෙ ධම්මා අධිවචනා? යා තෙසං තෙසං ධම්මානං සඞ්ඛා සමඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති වොහාරො නාමං නාමකම්මං නාමධෙය්‍යං නිරුත්ති බ්‍යඤ්ජනං අභිලාපො – ඉමෙ ධම්මා අධිවචනා. සබ්බෙව ධම්මා අධිවචනපථා.

1313. Which states are designations? Whatever reckoning, common designation, concept, usage, name, act of naming, appellation, expression, phrasing, or utterance there is for those various states—these states are designations. All states are the basis for designation.

1314. කතමෙ ධම්මා නිරුත්ති? යා තෙසං තෙසං ධම්මානං සඞ්ඛා සමඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති වොහාරො නාමං නාමකම්මං නාමධෙය්‍යං නිරුත්ති බ්‍යඤ්ජනං අභිලාපො – ඉමෙ ධම්මා නිරුත්ති. සබ්බෙව ධම්මා නිරුත්තිපථා.

1314. Which phenomena are expression? Whatever enumeration, designation, concept, conventional term, name, act of naming, appellation, expression, phrasing, or utterance there is for those various phenomena—these phenomena are expression. All phenomena are the path of expression.

1315. කතමෙ ධම්මා පඤ්ඤත්ති? යා තෙසං තෙසං ධම්මානං සඞ්ඛා සමඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති වොහාරො නාමං නාමකම්මං නාමධෙය්‍යං නිරුත්ති බ්‍යඤ්ජනං අභිලාපො – ඉමෙ ධම්මා පඤ්ඤත්ති. සබ්බෙව ධම්මා පඤ්ඤත්තිපථා.

1315. Which phenomena are concepts? Whatever enumeration, designation, concept, conventional term, name, act of naming, appellation, expression, phrasing, or utterance there is for those various phenomena—these phenomena are concepts. All phenomena are the path of concepts.

1316. තත්ථ කතමං නාමං? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, අසඞ්ඛතා ච ධාතු – ඉදං වුච්චති නාමං.

1316. Therein, what is name? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, the aggregate of consciousness, and the unconditioned element—this is called name.

1317. තත්ථ කතමං රූපං? චත්තාරො ච මහාභූතා, චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං – ඉදං වුච්චති රූපං.

1317. Therein, what is form? The four great elements and form derived from the four great elements—this is called form.

1318. තත්ථ කතමා අවිජ්ජා? යං අඤ්ඤාණං අදස්සනං…පෙ… අවිජ්ජාලඞ්ගී මොහො අකුසලමූලං – අයං වුච්චති අවිජ්ජා.

1318. Therein, what is ignorance? Whatever is not-knowing, not-seeing… the bolt of ignorance, delusion, the unwholesome root—this is called ignorance.

1319. තත්ථ [Pg.257] කතමා භවතණ්හා? යො භවෙසු භවඡන්දො…පෙ… භවජ්ඣොසානං – අයං වුච්චති භවතණ්හා.

1319. Therein, what is craving for existence? Whatever desire for existence in the various planes of being… obsession with existence—this is called craving for existence.

1320. තත්ථ කතමා භවදිට්ඨි? භවිස්සති අත්තා ච ලොකො චාති, යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති භවදිට්ඨි.

1320. Therein, what is the view of existence? The view that 'the self and the world will come to be,' whatever view of such a kind, a thicket of views… a perverse grasping—this is called the view of existence.

1321. තත්ථ කතමා විභවදිට්ඨි? න භවිස්සති අත්තා ච ලොකො චාති, යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති විභවදිට්ඨි.

1321. Therein, what is the view of non-existence? The view that 'the self and the world will not come to be,' whatever view of such a kind, a thicket of views… a perverse grasping—this is called the view of non-existence.

1322. තත්ථ කතමා සස්සතදිට්ඨි? සස්සතො අත්තා ච ලොකො චාති, යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති සස්සතදිට්ඨි.

1322. Therein, what is the eternalist view? The view that 'the self and the world are eternal,' whatever view of such a kind, a thicket of views… a perverse grasping—this is called the eternalist view.

1323. තත්ථ කතමා උච්ඡෙදදිට්ඨි? උච්ඡිජ්ජිස්සති අත්තා ච ලොකො චාති, යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති උච්ඡෙදදිට්ඨි.

1323. Therein, what is the annihilationist view? The view that 'the self and the world will be annihilated,' whatever view of such a kind, a thicket of views… a perverse grasping—this is called the annihilationist view.

1324. තත්ථ කතමා අන්තවා දිට්ඨි? අන්තවා අත්තා ච ලොකො චාති, යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති අන්තවා දිට්ඨි.

1324. Therein, what is the view of finitude? The view that 'the self and the world are finite,' whatever view of such a kind, a thicket of views… a perverse grasping—this is called the view of finitude.

1325. තත්ථ කතමා අනන්තවා දිට්ඨි? අනන්තවා අත්තා ච ලොකො චාති, යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති අනන්තවා දිට්ඨි.

1325. Herein, what is the view of infinitude? It is the view that 'the self and the world are infinite.' Whatever view of this kind, a viewpoint... a perverse grasping—this is called the view of infinitude.

1326. තත්ථ කතමා පුබ්බන්තානුදිට්ඨි? පුබ්බන්තං ආරබ්භ යා උප්පජ්ජති දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති පුබ්බන්තානුදිට්ඨි.

1326. Herein, what is the view concerning the past? Whatever view arises in connection with the past, a viewpoint... a perverse grasping—this is called the view concerning the past.

1327. තත්ථ කතමා අපරන්තානුදිට්ඨි? අපරන්තං ආරබ්භ යා උප්පජ්ජති දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති අපරන්තානුදිට්ඨි.

1327. Herein, what is the view concerning the future? Whatever view arises in connection with the future, a viewpoint... a perverse grasping—this is called the view concerning the future.

1328. තත්ථ කතමං අහිරිකං? යං න හිරීයති හිරියිතබ්බෙන, න හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං වුච්චති අහිරිකං.

1328. Herein, what is shamelessness? It is not being ashamed of what ought to be shameful; not being ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this is called shamelessness.

1329. තත්ථ කතමං අනොත්තප්පං? යං න ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන, න ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං වුච්චති අනොත්තප්පං.

1329. Herein, what is lack of moral dread? It is not dreading what ought to be dreaded; not dreading the attainment of evil, unwholesome states—this is called lack of moral dread.

1330. තත්ථ [Pg.258] කතමා හිරී? යං හිරීයති හිරියිතබ්බෙන, හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – අයං වුච්චති හිරී.

1330. Herein, what is moral shame? It is being ashamed of what ought to be shameful; being ashamed of the attainment of evil, unwholesome states—this is called moral shame.

1331. තත්ථ කතමං ඔත්තප්පං? යං ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන, ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා – ඉදං වුච්චති ඔත්තප්පං.

1331. Herein, what is moral dread? It is dreading what ought to be dreaded; dreading the attainment of evil, unwholesome states—this is called moral dread.

1332. තත්ථ කතමා දොවචස්සතා? සහධම්මිකෙ වුච්චමානෙ දොවචස්සායං දොවචස්සියං දොවචස්සතා විප්පටිකූලග්ගාහිතා විපච්චනීකසාතතා අනාදරියං අනාදරතා අගාරවතා අප්පටිස්සවතා – අයං වුච්චති දොවචස්සතා.

1332. Herein, what is difficulty of admonition? When being admonished in accordance with the Dhamma, it is the state of being difficult to admonish, the characteristic of being difficult to admonish, the quality of being difficult to admonish, the grasping of what is contrary, delight in opposition, disrespect, the state of being disrespectful, lack of reverence, and inattentiveness—this is called difficulty of admonition.

1333. තත්ථ කතමා පාපමිත්තතා? යෙ තෙ පුග්ගලා අස්සද්ධා දුස්සීලා අප්පස්සුතා මච්ඡරිනො දුප්පඤ්ඤා, යා තෙසං සෙවනා නිසෙවනා සංසෙවනා භජනා සම්භජනා භත්ති සම්භත්ති තංසම්පවඞ්කතා – අයං වුච්චති පාපමිත්තතා.

1333. Herein, what is friendship with the wicked? It is that there are persons who are faithless, immoral, of little learning, miserly, and unwise. Whatever associating with them, frequenting them, intimate association with them, consorting with them, intimate consorting with them, devotion to them, complete devotion to them, and inclination towards them—this is called friendship with the wicked.

1334. තත්ථ කතමා සොවචස්සතා? සහධම්මිකෙ වුච්චමානෙ සොවචස්සායං සොවචස්සියං සොවචස්සතා අප්පටිකූලග්ගාහිතා අවිපච්චනීකසාතතා සගාරවතා සාදරියං සාදරතා සප්පටිස්සවතා – අයං වුච්චති සොවචස්සතා.

1334. Therein, what is amenability to admonition? When being admonished regarding a training rule, the state of being amenable, the quality of being amenable, the state of amenability, not taking things disagreeably, not delighting in opposition, the state of having reverence, respectfulness, the quality of being respectful, and compliance—this is called amenability to admonition.

1335. තත්ථ කතමා කල්‍යාණමිත්තතා? යෙ තෙ පුග්ගලා සද්ධා සීලවන්තො බහුස්සුතා චාගවන්තො පඤ්ඤවන්තො, යා තෙසං සෙවනා නිසෙවනා සංසෙවනා භජනා සම්භජනා භත්ති සම්භත්ති තංසම්පවඞ්කතා – අයං වුච්චති කල්‍යාණමිත්තතා.

1335. Therein, what is the state of having good friends? Those persons who have faith, are virtuous, are learned, are generous, and are wise; whatever associating with them, constantly associating, thoroughly associating, consorting with, thoroughly consorting with, devotion, thorough devotion, and inclination towards them—this is called the state of having good friends.

1336. තත්ථ කතමා ආපත්තිකුසලතා? පඤ්චපි ආපත්තික්ඛන්ධා ආපත්තියො, සත්තපි ආපත්තික්ඛන්ධා ආපත්තියො. යා තාසං ආපත්තීනං ආපත්තිකුසලතා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති ආපත්තිකුසලතා.

1336. Therein, what is skill in offenses? The five groups of offenses are offenses; the seven groups of offenses are also offenses. Whatever skill in those offenses, wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view—this is called skill in offenses.

1337. තත්ථ කතමා ආපත්තිවුට්ඨානකුසලතා? යා තාහි ආපත්තීහි වුට්ඨානකුසලතා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති ආපත්තිවුට්ඨානකුසලතා.

1337. Therein, what is skill in emerging from offenses? Whatever skill in emerging from those offenses, wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view—this is called skill in emerging from offenses.

1338. තත්ථ [Pg.259] කතමා සමාපත්තිකුසලතා? අත්ථි සවිතක්කසවිචාරා සමාපත්ති, අත්ථි අවිතක්කවිචාරමත්තා සමාපත්ති, අත්ථි අවිතක්කඅවිචාරා සමාපත්ති. යා තාසං සමාපත්තීනං සමාපත්තිකුසලතා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති සමාපත්තිකුසලතා.

1338. Therein, what is skill in attainments? There is attainment with initial application and sustained application; there is attainment without initial application, with only sustained application; there is attainment without initial application and without sustained application. Whatever skill in those attainments, wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view—this is called skill in attainments.

1339. තත්ථ කතමා සමාපත්තිවුට්ඨානකුසලතා? යා තාහි සමාපත්තීහි වුට්ඨානකුසලතා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති සමාපත්තිවුට්ඨානකුසලතා.

1339. Therein, what is skill in emerging from attainments? Whatever skill in emerging from those attainments, wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view—this is called skill in emerging from attainments.

1340. තත්ථ කතමා ධාතුකුසලතා? අට්ඨාරස ධාතුයො චක්ඛුධාතු රූපධාතු චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු, සොතධාතු සද්දධාතු සොතවිඤ්ඤාණධාතු, ඝානධාතු ගන්ධධාතු ඝානවිඤ්ඤාණධාතු, ජිව්හාධාතු රසධාතු ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු, කායධාතු ඵොට්ඨබ්බධාතු කායවිඤ්ඤාණධාතු, මනොධාතු ධම්මධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. යා තාසං ධාතූනං ධාතුකුසලතා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති ධාතුකුසලතා.

1340. Herein, what is skill in the elements? The eighteen elements: the eye-element, the form-element, the eye-consciousness-element; the ear-element, the sound-element, the ear-consciousness-element; the nose-element, the odor-element, the nose-consciousness-element; the tongue-element, the taste-element, the tongue-consciousness-element; the body-element, the tangible-element, the body-consciousness-element; the mind-element, the mental-object-element, the mind-consciousness-element. Whatever wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view there is regarding those elements—this is called skill in the elements.

1341. තත්ථ කතමා මනසිකාරකුසලතා? යා තාසං ධාතූනං මනසිකාරකුසලතා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති මනසිකාරකුසලතා.

1341. Herein, what is skill in attention? Whatever wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view there is regarding attention to those elements—this is called skill in attention.

1342. තත්ථ කතමා ආයතනකුසලතා? ද්වාදසායතනානි – චක්ඛායතනං, රූපායතනං, සොතායතනං, සද්දායතනං, ඝානායතනං, ගන්ධායතනං, ජිව්හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං, මනායතනං, ධම්මායතනං. යා තෙසං ආයතනානං ආයතනකුසලතා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති ආයතනකුසලතා.

1342. Herein, what is skill in the sense-bases? The twelve sense-bases: the eye-base, the form-base, the ear-base, the sound-base, the nose-base, the odor-base, the tongue-base, the taste-base, the body-base, the tangible-base, the mind-base, the mental-object-base. Whatever wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view there is regarding those sense-bases—this is called skill in the sense-bases.

1343. තත්ථ කතමා පටිච්චසමුප්පාදකුසලතා? අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං, නාමරූපපච්චයා සළායතනං, සළායතනපච්චයා ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා, තණ්හාපච්චයා උපාදානං, උපාදානපච්චයා භවො, භවපච්චයා ජාති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති; එවමෙතස්ස [Pg.260] කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතීති. යා තත්ථ පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති පටිච්චසමුප්පාදකුසලතා.

1343. Herein, what is skill in dependent origination? With ignorance as condition, volitional formations; with volitional formations as condition, consciousness; with consciousness as condition, name-and-form; with name-and-form as condition, the six sense-bases; with the six sense-bases as condition, contact; with contact as condition, feeling; with feeling as condition, craving; with craving as condition, clinging; with clinging as condition, becoming; with becoming as condition, birth; with birth as condition, aging-and-death, sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair come to be. Thus is the arising of this entire mass of suffering. Whatever wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view there is regarding that—this is called skill in dependent origination.

1344. තත්ථ කතමා ඨානකුසලතා? යෙ යෙ ධම්මා යෙසං යෙසං ධම්මානං හෙතූ පච්චයා උප්පාදාය තං තං ඨානන්ති, යා තත්ථ පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති ඨානකුසලතා.

1344. Herein, what is skill in the possible? Whatever states are causes and conditions for the arising of whatever states, that is the possible. The wisdom, the understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view regarding that—this is called skill in the possible.

1345. තත්ථ කතමා අට්ඨානකුසලතා? යෙ යෙ ධම්මා යෙසං යෙසං ධම්මානං න හෙතූ න පච්චයා උප්පාදාය තං තං අට්ඨානන්ති, යා තත්ථ පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති අට්ඨානකුසලතා.

1345. Herein, what is skill in the impossible? Whatever states are not causes or conditions for the arising of whatever states, that is the impossible. The wisdom, the understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view regarding that—this is called skill in the impossible.

1346. තත්ථ කතමො අජ්ජවො? යා අජ්ජවතා අජිම්හතා අවඞ්කතා අකුටිලතා – අයං වුච්චති අජ්ජවො.

1346. Herein, what is straightforwardness? That which is straightforwardness, not crookedness, not bentness, not deviousness—this is called straightforwardness.

1347. තත්ථ කතමො මද්දවො? යා මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකථිනතා නීචචිත්තතා – අයං වුච්චති මද්දවො.

1347. Herein, what is gentleness? That which is softness, gentleness, not roughness, not hardness, lowliness of mind—this is called gentleness.

1348. තත්ථ කතමා ඛන්ති? යා ඛන්ති ඛමනතා අධිවාසනතා අචණ්ඩික්කං අනසුරොපො අත්තමනතා චිත්තස්ස – අයං වුච්චති ඛන්ති.

1348. Herein, what is patience? That which is patience, endurance, forbearance, non-fierceness, non-resentment, agreeableness of mind—this is called patience.

1349. තත්ථ කතමං සොරච්චං? යො කායිකො අවීතික්කමො, වාචසිකො අවීතික්කමො, කායිකවාචසිකො අවීතික්කමො – ඉදං වුච්චති සොරච්චං. සබ්බොපි සීලසංවරො සොරච්චං.

1349. Herein, what is meekness? That which is non-transgression in bodily conduct, non-transgression in verbal conduct, and non-transgression in bodily and verbal conduct—this is called meekness. All restraint of moral conduct is also called meekness.

1350. තත්ථ කතමං සාඛල්‍යං? යා සා වාචා අණ්ඩකා කක්කසා පරකටුකා පරාභිසජ්ජනී කොධසාමන්තා අසමාධිසංවත්තනිකා, තථාරූපිං වාචං පහාය යා සා වාචා නෙළා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති; යා තත්ථ සණ්හවාචතා සඛිලවාචතා අඵරුසවාචතා – ඉදං වුච්චති සාඛල්‍යං.

1350. Herein, what is amiability? It is abandoning speech that is harsh, rough, bitter to others, abusive to others, bordering on anger, and unconducive to concentration, and instead speaking words that are faultless, pleasing to the ear, affectionate, touching the heart, civil, liked by many people, and pleasing to many people. The quality of speaking smoothly, amiably, and without harshness—this is called amiability.

1351. තත්ථ [Pg.261] කතමො පටිසන්ථාරො? ද්වෙ පටිසන්ථාරා – ආමිසපටිසන්ථාරො ච ධම්මපටිසන්ථාරො ච. ඉධෙකච්චො පටිසන්ථාරකො හොති ආමිසපටිසන්ථාරෙන වා ධම්මපටිසන්ථාරෙන වා – අයං වුච්චති පටිසන්ථාරො.

1351. Herein, what is cordial welcome? There are two kinds of cordial welcome: cordial welcome with material things and cordial welcome with the Dhamma. Here, someone offers cordial welcome, either with material things or with the Dhamma—this is called cordial welcome.

1352. තත්ථ කතමා ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතා? ඉධෙකච්චො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නිමිත්තග්ගාහී හොති අනුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය න පටිපජ්ජති, න රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ න සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය නිමිත්තග්ගාහී හොති අනුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය න පටිපජ්ජති, න රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ න සංවරං ආපජ්ජති. යා ඉමෙසං ඡන්නං ඉන්ද්‍රියානං අගුත්ති අගොපනා අනාරක්ඛො අසංවරො – අයං වුච්චති ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතා.

1352. And what is having unguarded doors in the sense faculties? Here, a certain person, having seen a form with the eye, becomes one who grasps the signs and grasps the details. Because of which, while he dwells with the eye faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure would assail him; he does not practice for its restraint, he does not guard the eye faculty, and he does not attain restraint in the eye faculty. Having heard a sound with the ear… having smelled an odor with the nose… having tasted a flavor with the tongue… having felt a tangible with the body… having cognized a mental object with the mind, he becomes one who grasps the signs and grasps the details. Because of which, while he dwells with the mind faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure would assail him; he does not practice for its restraint, he does not guard the mind faculty, and he does not attain restraint in the mind faculty. Whatever lack of guarding, lack of protection, lack of watchfulness, and lack of restraint of these six faculties there is—this is called having unguarded doors in the sense faculties.

1353. තත්ථ කතමා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතා? ඉධෙකච්චො අප්පටිසඞ්ඛා අයොනිසො ආහාරං ආහාරෙති දවාය මදාය මණ්ඩනාය විභූසනාය. යා තත්ථ අසන්තුට්ඨිතා අමත්තඤ්ඤුතා අප්පටිසඞ්ඛා භොජනෙ – අයං වුච්චති භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතා.

1353. And what is lack of moderation in food? Here, a certain person partakes of food unreflectively and improperly, for sport, for intoxication, for adornment, and for beautification. That which is discontent, immoderation, and lack of reflection in food—this is called lack of moderation in food.

1354. තත්ථ කතමා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා? ඉධෙකච්චො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති න අනුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. යා ඉමෙසං ඡන්නං ඉන්ද්‍රියානං ගුත්ති ගොපනා ආරක්ඛො සංවරො – අයං වුච්චති ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා.

1354. Herein, what is guarding the doors of the sense faculties? Here, a certain person, having seen a form with the eye, does not grasp the signs or the secondary characteristics. Because of which, if this person were to dwell with the eye faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might flow in; this person practices for its restraint, guards the eye faculty, and undertakes restraint of the eye faculty. Having heard a sound with the ear... and so on... having smelled an odor with the nose... having tasted a flavor with the tongue... having felt a tangible object with the body... having cognized a mental object with the mind, this person does not grasp the signs or the secondary characteristics. Because of which, if this person were to dwell with the mind faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might flow in; this person practices for its restraint, guards the mind faculty, and undertakes restraint of the mind faculty. Whatever is the guarding, protection, shielding, and restraint of these six sense faculties—this is called guarding the doors of the sense faculties.

1355. තත්ථ [Pg.262] කතමා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා? ඉධෙකච්චො පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙති – නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා යාපනාය විහිංසූපරතියා බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය, ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො චාති. යා තත්ථ සන්තුට්ඨිතා මත්තඤ්ඤුතා පටිසඞ්ඛා භොජනෙ – අයං වුච්චති භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා.

1355. Herein, what is moderation in food? Here, a certain person, reflecting wisely, partakes of food—neither for sport, nor for intoxication, nor for adornment, nor for beautification, but only for the maintenance of this body, for its sustenance, for the cessation of affliction, for the support of the holy life, thinking: 'Thus I shall ward off the old feeling and not give rise to a new one, and I shall maintain myself, be blameless, and dwell in comfort.' Whatever is contentment, moderation, and reflection regarding food—this is called moderation in food.

1356. තත්ථ කතමං මුට්ඨසච්චං? යා අසති අනනුස්සති අප්පටිස්සති අසති අසරණතා අධාරණතා පිලාපනතා සම්මුසනතා – ඉදං වුච්චති මුට්ඨසච්චං.

1356. Herein, what is lapsed mindfulness? That which is lack of mindfulness, lack of continuous recollection, lack of repeated recollection, non-remembrance, non-retention, superficiality, and forgetfulness—this is called lapsed mindfulness.

1357. තත්ථ කතමං අසම්පජඤ්ඤං? යං අඤ්ඤාණං අදස්සනං…පෙ… අවිජ්ජාලඞ්ගී මොහො අකුසලමූලං – ඉදං වුච්චති අසම්පජඤ්ඤං.

1357. Herein, what is lack of clear comprehension? That which is ignorance, not seeing... and so on... the bolt of ignorance, delusion, the root of the unwholesome—this is called lack of clear comprehension.

1358. තත්ථ කතමා සති? යා සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුසනතා සති සතින්ද්‍රියං සතිබලං සම්මාසති – අයං වුච්චති සති.

1358. Herein, what is mindfulness? That which is mindfulness, recollection, calling to mind, remembrance, retention, non-floating, non-forgetfulness, the faculty of mindfulness, the power of mindfulness, right mindfulness—this is called mindfulness.

1359. තත්ථ කතමං සම්පජඤ්ඤං? යා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – ඉදං වුච්චති සම්පජඤ්ඤං.

1359. Herein, what is clear comprehension? That which is wisdom, understanding... and so on... non-delusion, investigation of phenomena, right view—this is called clear comprehension.

1360. තත්ථ කතමං පටිසඞ්ඛානබලං? යා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – ඉදං වුච්චති පටිසඞ්ඛානබලං.

1360. Herein, what is the power of reflection? That which is wisdom, understanding... and so on... non-delusion, investigation of phenomena, right view—this is called the power of reflection.

1361. තත්ථ කතමං භාවනාබලං? යා කුසලානං ධම්මානං ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං – ඉදං වුච්චති භාවනාබලං. සත්තපි බොජ්ඣඞ්ගා භාවනාබලං.

1361. Herein, what is the power of development? That which is the cultivation, development, and frequent practice of wholesome states—this is called the power of development. The seven factors of enlightenment are also the power of development.

1362. තත්ථ කතමො සමථො? යා චිත්තස්ස ඨිති…පෙ… සම්මාසමාධි – අයං වුච්චති සමථො.

1362. Herein, what is tranquility? That which is the stability of mind... and so on... right concentration—this is called tranquility.

1363. තත්ථ කතමා විපස්සනා? යා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති විපස්සනා.

1363. Herein, what is insight? That which is wisdom, understanding... and so on... non-delusion, investigation of phenomena, right view—this is called insight.

1364. තත්ථ [Pg.263] කතමං සමථනිමිත්තං? යා චිත්තස්ස ඨිති…පෙ… සම්මාසමාධි – ඉදං වුච්චති සමථනිමිත්තං.

1364. Herein, what is the sign of tranquility? That which is the stability of mind... and so on... right concentration—this is called the sign of tranquility.

1365. තත්ථ කතමං පග්ගාහනිමිත්තං? යො චෙතසිකො වීරියාරම්භො…පෙ… සම්මාවායාමො – ඉදං වුච්චති පග්ගාහනිමිත්තං.

1365. Herein, what is the sign of exertion? That which is the mental inception of energy... and so on... right effort—this is called the sign of exertion.

1366. තත්ථ කතමො පග්ගාහො? යො චෙතසිකො වීරියාරම්භො…පෙ… සම්මාවායාමො – අයං වුච්චති පග්ගාහො.

1366. Herein, what is exertion? That which is the mental inception of energy... and so on... right effort—this is called exertion.

1367. තත්ථ කතමො අවික්ඛෙපො? යා චිත්තස්ස ඨිති…පෙ… සම්මාසමාධි – අයං වුච්චති අවික්ඛෙපො.

1367. Herein, what is non-distraction? That which is the stability of mind... and so on... right concentration—this is called non-distraction.

1368. තත්ථ කතමා සීලවිපත්ති? යො කායිකො වීතික්කමො, වාචසිකො වීතික්කමො, කායිකවාචසිකො වීතික්කමො – අයං වුච්චති සීලවිපත්ති. සබ්බම්පි දුස්සිල්‍යං සීලවිපත්ති.

1368. Herein, what is failure of virtue? That which is bodily transgression, verbal transgression, or bodily and verbal transgression—this is called failure of virtue. All immorality is failure of virtue.

1369. තත්ථ කතමා දිට්ඨිවිපත්ති? නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තීතිः යා එවරූපා දිට්ඨි දිට්ඨිගතං…පෙ… විපරියාසග්ගාහො – අයං වුච්චති දිට්ඨිවිපත්ති. සබ්බාපි මිච්ඡාදිට්ඨි දිට්ඨිවිපත්ති.

1369. Herein, what is corruption of view? 'There is no [result of] what is given, there is no [result of] what is sacrificed, there is no [result of] what is offered; there is no fruit and result of good and bad actions; there is no this world, there is no other world; there is no [result of good and bad actions towards one's] mother, there is no [result of good and bad actions towards one's] father; there are no spontaneously arisen beings; there are no ascetics and brahmins in the world who are rightly directed and rightly practiced, who, having realized for themselves by direct knowledge, make known this world and the other world.' Whatever view of such a kind, adherence to a view... perverse grasping—this is called corruption of view. All wrong view is corruption of view.

1370. තත්ථ කතමා සීලසම්පදා? යො කායිකො අවීතික්කමො, වාචසිකො අවීතික්කමො, කායිකවාචසිකො අවීතික්කමො – අයං වුච්චති සීලසම්පදා. සබ්බොපි සීලසංවරො සීලසම්පදා.

1370. Herein, what is the accomplishment of virtue? Whatever non-transgression is bodily, whatever non-transgression is verbal, whatever non-transgression is bodily and verbal—this is called the accomplishment of virtue. All restraint of virtue is the accomplishment of virtue.

1371. තත්ථ කතමා දිට්ඨිසම්පදා? අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා, අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තීතිः යා එවරූපා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති දිට්ඨිසම්පදා. සබ්බාපි සම්මාදිට්ඨි දිට්ඨිසම්පදා.

1371. Herein, what is the accomplishment of view? 'There is [the result of] what is given, there is [the result of] what is sacrificed, there is [the result of] what is offered; there is fruit and result of good and bad actions; there is this world, there is the other world; there is [the result of good and bad actions towards one's] mother, there is [the result of good and bad actions towards one's] father; there are spontaneously arisen beings; there are ascetics and brahmins in the world who are rightly directed and rightly practiced, who, having realized for themselves by direct knowledge, make known this world and the other world.' Whatever wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view of such a kind—this is called the accomplishment of view. All right view is the accomplishment of view.

1372. තත්ථ [Pg.264] කතමා සීලවිසුද්ධි? යො කායිකො අවීතික්කමො, වාචසිකො අවීතික්කමො, කායිකවාචසිකො අවීතික්කමො – අයං වුච්චති සීලවිසුද්ධි. සබ්බොපි සීලසංවරො සීලවිසුද්ධි.

1372. Herein, what is purity of virtue? Whatever non-transgression is bodily, whatever non-transgression is verbal, whatever non-transgression is bodily and verbal—this is called purity of virtue. All restraint of virtue is purity of virtue.

1373. තත්ථ කතමා දිට්ඨිවිසුද්ධි? කම්මස්සකතඤාණං සච්චානුලොමිකඤාණං මග්ගසමඞ්ගිස්ස ඤාණං ඵලසමඞ්ගිස්ස ඤාණං.

1373. Herein, what is purity of view? The knowledge of kamma as one's own possession, the knowledge that is in conformity with the truths, the knowledge of one endowed with the path, and the knowledge of one endowed with the fruit.

1374. දිට්ඨිවිසුද්ධි ඛො පනාති – යා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි.

1374. Now, purity of view is this: whatever is wisdom, understanding... non-delusion, investigation of phenomena, right view.

1375. යථාදිට්ඨිස්ස ච පධානන්ති – යො චෙතසිකො වීරියාරම්භො…පෙ… සම්මාවායාමො.

1375. And striving in accordance with the view is this: whatever is the mental arousal of energy... right effort.

1376. සංවෙගොති – ජාතිභයං ජරාභයං බ්‍යාධිභයං මරණභයං. සංවෙජනියං ඨානන්ති – ජාති ජරා බ්‍යාධි මරණං.

1376. Spiritual urgency (saṃvega) is the knowledge that arises from seeing birth as a danger, the knowledge that arises from seeing aging as a danger, the knowledge that arises from seeing illness as a danger, and the knowledge that arises from seeing death as a danger. The basis for spiritual urgency (saṃvejanīyaṭhāna) is birth, aging, illness, and death.

1377. සංවිග්ගස්ස ච යොනිසො පධානන්ති – ඉධ භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති.

1377. Wise striving for one possessed of spiritual urgency (saṃviggassa yoniso padhāna) is this: Here, a bhikkhu generates desire, strives, arouses energy, exerts his mind, and makes an effort for the non-arising of unarisen, evil, unwholesome states. He generates desire, strives, arouses energy, exerts his mind, and makes an effort for the abandoning of arisen, evil, unwholesome states. He generates desire, strives, arouses energy, exerts his mind, and makes an effort for the arising of unarisen wholesome states. He generates desire, strives, arouses energy, exerts his mind, and makes an effort for the maintenance, non-decline, increase, expansion, development, and fulfillment of arisen wholesome states.

1378. අසන්තුට්ඨිතා ච කුසලෙසු ධම්මෙසූති – යා කුසලානං ධම්මානං භාවනාය අසන්තුට්ඨස්ස භිය්‍යොකම්‍යතා.

1378. Non-contentment in wholesome states (asantuṭṭhitā kusalesu dhammesu) is the desire for more on the part of one who is not content with the development of wholesome states.

1379. අප්පටිවානිතා ච පධානස්මින්ති – යා කුසලානං ධම්මානං භාවනාය සක්කච්චකිරියතා සාතච්චකිරියතා අට්ඨිතකිරියතා අනොලීනවුත්තිතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මං.

1379. Non-receding in striving (appaṭivānitā padhānasmiṃ) is, for the development of wholesome states, the acting with care, the acting continuously, the acting without interruption, the state of not shrinking back, the state of not laying down one's desire, the state of not laying down the burden, along with cultivation, development, and frequent practice.

1380. විජ්ජාති [Pg.265] – තිස්සො විජ්ජා – පුබ්බෙනිවාසානුස්සති ඤාණං විජ්ජා, සත්තානං චුතූපපාතෙ ඤාණං විජ්ජා, ආසවානං ඛයෙ ඤාණං විජ්ජා.

1380. Knowledge (vijjā) is: three knowledges. The knowledge of the recollection of past abodes is knowledge; the knowledge of the passing away and reappearance of beings is knowledge; the knowledge of the destruction of the taints is knowledge.

1381. විමුත්තීති – ද්වෙ විමුත්තියො – චිත්තස්ස අධිමුත්ති, නිබ්බානඤ්ච.

1381. Liberation (vimutti) is: two liberations—the liberation of the mind (cittassa adhimutti) and Nibbāna.

1382. ඛයෙ ඤාණන්ති – මග්ගසමඞ්ගිස්ස ඤාණං.

1382. Knowledge of destruction (khaye ñāṇa) is the knowledge of one endowed with the path.

1383. අනුප්පාදෙ ඤාණන්ති – ඵලසමඞ්ගිස්ස ඤාණං.

1383. Knowledge of non-arising (anuppāde ñāṇa) is the knowledge of one endowed with the fruit.

නික්ඛෙපකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

The Section of Exposition (Nikkhepakaṇḍa) is concluded.

4. අට්ඨකථාකණ්ඩං

4. The Commentary Section (Aṭṭhakathākaṇḍa)

තිකඅත්ථුද්ධාරො

Extraction of the Meaning of the Triads (Tika-atthuddhāro)

1384. කතමෙ [Pg.266] ධම්මා කුසලා? චතූසු භූමීසු කුසලං – ඉමෙ ධම්මා කුසලා.

1384. Which states are wholesome? The wholesome in the four planes. These states are wholesome.

1385. කතමෙ ධම්මා අකුසලා? ද්වාදස අකුසලචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා අකුසලා.

1385. Which states are unwholesome? The twelve arisings of unwholesome consciousness. These states are unwholesome.

1386. කතමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා? චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අබ්‍යාකතා.

1386. Which states are indeterminate? Resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are indeterminate.

1387. කතමෙ ධම්මා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො සොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො චත්තාරො කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො ච කිරියතො ච පඤ්ච, රූපාවචරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං සුඛං වෙදනං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා.

1387. Which states are associated with pleasant feeling? The four sense-sphere wholesome consciousnesses accompanied by joy; the four unwholesome consciousnesses; five sense-sphere resultant consciousnesses and five functional consciousnesses; the fine-material sphere jhānas of the threefold and fourfold systems, wholesome, resultant, and functional; the supramundane jhānas of the threefold and fourfold systems, wholesome and resultant—excluding the pleasant feeling arisen therein: these states are associated with pleasant feeling.

1388. කතමෙ ධම්මා දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා? ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, දුක්ඛසහගතං කායවිඤ්ඤාණං, එත්ථුප්පන්නං දුක්ඛං වෙදනං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා.

1388. Which states are associated with painful feeling? Two consciousnesses accompanied by displeasure, bodily consciousness accompanied by pain—excluding the painful feeling that arises therein—these states are associated with painful feeling.

1389. කතමෙ ධම්මා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො උපෙක්ඛාසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො ඡ, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො දස, අකුසලස්ස විපාකතො ඡ, කිරියතො ඡ, රූපාවචරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරො අරූපාවචරා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා. තිස්සො ච වෙදනා, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ [Pg.267] ධම්මා න වත්තබ්බා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තාතිපි, දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තාතිපි, ය වෙදනාය සම්පයුත්තාතිපි.

1389. Which states are associated with feeling that is neither painful nor pleasant? The four sense-sphere wholesome consciousnesses accompanied by equanimity; the six unwholesome consciousnesses; the ten sense-sphere wholesome resultant consciousnesses; the six unwholesome resultant consciousnesses; the six functional consciousnesses; the fourth jhana of the fine-material sphere, wholesome, resultant, and functional; the four formless-sphere consciousnesses, wholesome, resultant, and functional; the supramundane fourth jhana, wholesome and resultant—excluding the feeling that is neither painful nor pleasant arisen therein—these states are associated with feeling that is neither painful nor pleasant. And the three feelings, material form, and Nibbāna—these states should not be said to be associated with pleasant feeling, nor associated with painful feeling, nor associated with neither-painful-nor-pleasant feeling.

1390. කතමෙ ධම්මා විපාකා? චතූසු භූමීසු විපාකො – ඉමෙ ධම්මා විපාකා.

1390. Which states are resultant? Resultant states in the four planes—these states are resultant.

1391. කතමෙ ධම්මා විපාකධම්මධම්මා? චතූසු භූමීසු කුසලං අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා විපාකධම්මධම්මා.

1391. Which states are productive of results? Wholesome and unwholesome states in the four planes—these states are productive of results.

1392. කතමෙ ධම්මා නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා? තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා.

1392. Which states are neither resultant nor productive of result? Functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are neither resultant nor productive of result.

1393. කතමෙ ධම්මා උපාදිණ්ණුපාදානියා? තීසු භූමීසු විපාකො, යඤ්ච රූපං කම්මස්ස කතත්තා – ඉමෙ ධම්මා උපාදිණ්ණුපාදානියා.

1393. Which states are grasped and graspable? Resultant states in the three planes, and also material form produced by kamma—these states are grasped and graspable.

1394. කතමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණුපාදානියා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, යඤ්ච රූපං න කම්මස්ස කතත්තා – ඉමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණුපාදානියා.

1394. Which states are ungrasped but graspable? Wholesome and unwholesome states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and also material form not produced by kamma—these states are ungrasped but graspable.

1395. කතමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණඅනුපාදානියා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණඅනුපාදානියා.

1395. Which states are ungrasped and ungraspable? The four supramundane paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are ungrasped and ungraspable.

1396. කතමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා? ද්වාදසාකුසලචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා.

1396. Which states are defiled and defiling? The twelve unwholesome consciousnesses—these states are defiled and defiling.

1397. කතමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා? තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා.

1397. Which states are undefiled but defiling? Wholesome states in the three planes, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are undefiled but defiling.

1398. කතමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨඅසංකිලෙසිකා.

1398. Which states are undefiled and non-defiling? The four supramundane paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are undefiled and non-defiling.

1399. කතමෙ ධම්මා සවිතක්කසවිචාරා? කාමාවචරං කුසලං, අකුසලං, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො එකාදස චිත්තුප්පාදා, අකුසලස්ස විපාකතො ද්වෙ, කිරියතො එකාදස, රූපාවචරං පඨමං ඣානං [Pg.268] කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරං පඨමං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නෙ විතක්කවිචාරෙ ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා සවිතක්කසවිචාරා.

1399. Which states are with applied and sustained thought? Sense-sphere wholesome states, unwholesome states, eleven sense-sphere wholesome resultant consciousnesses, two unwholesome resultant consciousnesses, eleven functional consciousnesses, the fine-material sphere first jhāna as wholesome, resultant, and functional, the supramundane first jhāna as wholesome and resultant—excluding the applied and sustained thought that have arisen therein—these states are with applied and sustained thought.

1400. කතමෙ ධම්මා අවිතක්කවිචාරමත්තා? රූපාවචරපඤ්චකනයෙ දුතියං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරපඤ්චකනයෙ දුතියං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං විචාරං ඨපෙත්වා, විතක්කො ච – ඉමෙ ධම්මා අවිතක්කවිචාරමත්තා.

1400. Which states are without applied thought, with only sustained thought? In the fivefold system of the fine-material sphere, the second jhāna that is wholesome, resultant, and functional; and in the fivefold system of the supramundane, the second jhāna that is wholesome and resultant—excluding the sustained thought that has arisen therein, these states are without applied thought, with only sustained thought.

1401. කතමෙ ධම්මා අවිතක්කඅවිචාරා? ද්වෙපඤ්චවිඤ්ඤාණානි, රූපාවචරතිකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරො ආරුප්පා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච ලොකුත්තරතිකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච පඤ්චකනයෙ දුතියෙ ඣානෙ, උප්පන්නො ච විචාරො රූපඤ්ච නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අවිතක්කඅවිචාරා. විතක්කසහජාතො විචාරො න වත්තබ්බො සවිතක්කසවිචාරොතිපි, අවිතක්කවිචාරමත්තොතිපි, අවිතක්කඅවිචාරොතිපි.

1401. Which states are without applied thought and without sustained thought? The two sets of five consciousnesses; the second, third, and fourth fine-material sphere jhānas, whether wholesome, resultant, or functional; the four immaterial states, whether wholesome, resultant, or functional; the second, third, and fourth supramundane jhānas, whether wholesome or resultant; the sustained thought that has arisen in the second jhāna of the fivefold system; material form; and Nibbāna—these states are without applied thought and without sustained thought. Sustained thought that is co-nascent with applied thought should not be called 'with applied thought and with sustained thought,' nor 'without applied thought, with only sustained thought,' nor 'without applied thought and without sustained thought.'

1402. කතමෙ ධම්මා පීතිසහගතා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො සොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො චත්තාරො, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො පඤ්ච, කිරියතො පඤ්ච, රූපාවචරදුකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරදුකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං පීතිං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා පීතිසහගතා.

1402. Which states are accompanied by joy? From the wholesome sense-sphere, the four consciousnesses accompanied by gladness; from the unwholesome, four; from the resultant of the wholesome sense-sphere, five; from the functional, five; the first and second jhānas of the fine-material sphere, whether wholesome, resultant, or functional; the first and second supramundane jhānas, whether wholesome or resultant. Excluding the joy that has arisen therein, these states are accompanied by joy.

1403. කතමෙ ධම්මා සුඛසහගතා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො සොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො චත්තාරො, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො ඡ, කිරියතො පඤ්ච, රූපාවචරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං සුඛං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා සුඛසහගතා.

1403. Which states are accompanied by happiness? From the wholesome sense-sphere, the four consciousnesses accompanied by gladness; from the unwholesome, four; from the resultant of the wholesome sense-sphere, six; from the functional, five; the first, second, and third jhānas of the fine-material sphere, whether wholesome, resultant, or functional; the first, second, and third supramundane jhānas, whether wholesome or resultant. Excluding the happiness that has arisen therein, these states are accompanied by happiness.

1404. කතමෙ ධම්මා උපෙක්ඛාසහගතා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො උපෙක්ඛාසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො ඡ, කාමාවචරකුසලස්ස [Pg.269] විපාකතො දස, අකුසලස්ස විපාකතො ඡ, කිරියතො ඡ, රූපාවචරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරො ආරුප්පා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං උපෙක්ඛං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා උපෙක්ඛාසහගතා. පීති න පීතිසහගතා, සුඛසහගතා, න උපෙක්ඛාසහගතා. සුඛං න සුඛසහගතං, සියා පීතිසහගතං, න උපෙක්ඛාසහගතං, සියා න වත්තබ්බං පීතිසහගතන්ති. ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, දුක්ඛසහගතකායවිඤ්ඤාණං, යා ච වෙදනා උපෙක්ඛා, රූපඤ්ච නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න වත්තබ්බා පීතිසහගතාතිපි, සුඛසහගතාතිපි, උපෙක්ඛාසහගතාතිපි.

1404. Which phenomena are accompanied by equanimity? Four consciousnesses accompanied by equanimity from the sense-sphere wholesome; six from the unwholesome; ten from the resultant of the sense-sphere wholesome; six from the resultant of the unwholesome; six from the functional; the fourth jhāna of the form-sphere, from the wholesome, from the resultant, and from the functional; the four immaterial attainments, from the wholesome, from the resultant, and from the functional; the fourth supramundane jhāna, from the wholesome and from the resultant—excluding the equanimity that arises therein—these phenomena are accompanied by equanimity. Joy is not accompanied by joy; it is accompanied by happiness, not by equanimity. Happiness is not accompanied by happiness; it may be accompanied by joy, but not by equanimity; it is not to be said that it is accompanied by joy. The two consciousnesses accompanied by displeasure, body-consciousness accompanied by pain, the feeling which is equanimity, material form, and Nibbāna—these phenomena are not to be said to be accompanied by joy, nor by happiness, nor by equanimity.

1405. කතමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා.

1405. Which phenomena are to be abandoned by seeing? The four consciousnesses associated with wrong view, and the consciousness accompanied by doubt—these phenomena are to be abandoned by seeing.

1406. කතමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බා? උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බා. චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තා ලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සියා දස්සනෙන පහාතබ්බා සියා භාවනාය පහාතබ්බා.

1406. Which phenomena are to be abandoned by development? The consciousness accompanied by restlessness—these phenomena are to be abandoned by development. The four consciousnesses accompanied by greed, dissociated from wrong view, and the two consciousnesses accompanied by displeasure—of these phenomena, some are to be abandoned by seeing, and some are to be abandoned by development.

1407. කතමෙ ධම්මා නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බා? චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බා.

1407. Which phenomena are to be abandoned neither by seeing nor by development? The wholesome in the four planes, the resultant in the four planes, the functional indeterminate in the three planes, material form, and Nibbāna—these phenomena are to be abandoned neither by seeing nor by development.

1408. කතමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, එත්ථුප්පන්නං මොහං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා.

1408. Which phenomena have causes that are to be abandoned by seeing? The four consciousnesses associated with wrong view, and the consciousness accompanied by doubt—excluding the delusion that arises in them—these phenomena have causes that are to be abandoned by seeing.

1409. කතමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා? උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, එත්ථුප්පන්නං මොහං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා. චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තා ලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සියා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා, සියා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.

1409. Which phenomena have causes that are to be abandoned by development? The consciousness accompanied by restlessness—excluding the delusion that arises in it—these phenomena have causes that are to be abandoned by development. The four consciousnesses accompanied by greed, dissociated from wrong view, and the two consciousnesses accompanied by displeasure—these phenomena may have causes that are to be abandoned by seeing, or may have causes that are to be abandoned by development.

1410. කතමෙ [Pg.270] ධම්මා නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා? විචිකිච්ඡාසහගතො මොහො, උද්ධච්චසහගතො මොහො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.

1410. Which phenomena have causes that are to be abandoned neither by seeing nor by development? The delusion accompanied by doubt, the delusion accompanied by restlessness, the wholesome in the four planes, the resultant in the four planes, the functional indeterminate in the three planes, material form, and Nibbāna—these phenomena have causes that are to be abandoned neither by seeing nor by development.

1411. කතමෙ ධම්මා ආචයගාමිනො? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා ආචයගාමිනො.

1411. Which phenomena lead to accumulation? The wholesome and the unwholesome in the three planes—these phenomena lead to accumulation.

1412. කතමෙ ධම්මා අපචයගාමිනො? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා අපචයගාමිනො.

1412. Which phenomena lead to the cessation of accumulation? The four supramundane paths—these phenomena lead to the cessation of accumulation.

1413. කතමෙ ධම්මා නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනො? චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනො.

1413. Which phenomena lead neither to accumulation nor to the cessation of accumulation? The resultant in the four planes, the functional indeterminate in the three planes, material form, and Nibbāna—these phenomena lead neither to accumulation nor to the cessation of accumulation.

1414. කතමෙ ධම්මා සෙක්ඛා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, හෙට්ඨිමානි ච තීණි සාමඤ්ඤඵලානි – ඉමෙ ධම්මා සෙක්ඛා.

1414. Which phenomena are of the trainee? The four supramundane paths and the three lower fruits of recluseship—these phenomena are of the trainee.

1415. කතමෙ ධම්මා අසෙක්ඛා? උපරිට්ඨිමං අරහත්තඵලං – ඉමෙ ධම්මා අසෙක්ඛා.

1415. Which phenomena are of the non-trainee? The highest fruit of Arahantship—these phenomena are of the non-trainee.

1416. කතමෙ ධම්මා නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා.

1416. Which phenomena are of neither the trainee nor the non-trainee? The wholesome in the three planes, the unwholesome, the resultant in the three planes, the functional indeterminate in the three planes, material form, and Nibbāna—these phenomena are of neither the trainee nor the non-trainee.

1417. කතමෙ ධම්මා පරිත්තා? කාමාවචරකුසලං, අකුසලං, සබ්බො කාමාවචරස්ස විපාකො, කාමාවචරකිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා පරිත්තා.

1417. Which phenomena are limited? Sense-sphere wholesome consciousness, unwholesome consciousness, all sense-sphere resultant consciousness, sense-sphere functional indeterminate consciousness, and all material form—these phenomena are limited.

1418. කතමෙ ධම්මා මහග්ගතා? රූපාවචරා, අරූපාවචරා, කුසලාබ්‍යාකතා – ඉමෙ ධම්මා මහග්ගතා.

1418. Which phenomena are exalted? The form-sphere and formless-sphere, wholesome and indeterminate phenomena—these phenomena are exalted.

1419. කතමෙ ධම්මා අප්පමාණා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අප්පමාණා.

1419. Which phenomena are immeasurable? The four unincluded paths, the four fruits of spiritual life, and Nibbāna—these phenomena are immeasurable.

1420. කතමෙ [Pg.271] ධම්මා පරිත්තාරම්මණා? සබ්බො කාමාවචරස්ස විපාකො, කිරියාමනොධාතු, කිරියාහෙතුකමනොවිඤ්ඤාණධාතු සොමනස්සසහගතා – ඉමෙ ධම්මා පරිත්තාරම්මණා.

1420. Which phenomena have a limited object? All sense-sphere resultant consciousness, the functional mind-element, and the functional mind-consciousness-element accompanied by gladness—these phenomena have a limited object.

1421. කතමෙ ධම්මා මහග්ගතාරම්මණා? විඤ්ඤාණඤ්චායතනං, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං – ඉමෙ ධම්මා මහග්ගතාරම්මණා.

1421. Which phenomena have an exalted object? The sphere of the infinity of consciousness and the sphere of neither-perception-nor-non-perception—these phenomena have an exalted object.

1422. කතමෙ ධම්මා අප්පමාණාරම්මණා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි – ඉමෙ ධම්මා අප්පමාණාරම්මණා. කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො ඤාණවිප්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, කිරියතො චත්තාරො ඤාණවිප්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, සබ්බං අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා සියා පරිත්තාරම්මණා, සියා මහග්ගතාරම්මණා, න අප්පමාණාරම්මණා, සියා න වත්තබ්බා පරිත්තාරම්මණාතිපි, මහග්ගතාරම්මණාතිපි. කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො ඤාණසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, කිරියතො චත්තාරො ඤාණසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, රූපාවචරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච කිරියතො ච, කිරියාහෙතුකමනොවිඤ්ඤාණධාතු උපෙක්ඛාසහගතා – ඉමෙ ධම්මා සියා පරිත්තාරම්මණා, සියා මහග්ගතාරම්මණා, සියා අප්පමාණාරම්මණා, සියා න වත්තබ්බා පරිත්තාරම්මණාතිපි, මහග්ගතාරම්මණාතිපි, අප්පමාණාරම්මණාතිපි. රූපාවචරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චතුත්ථස්ස ඣානස්ස විපාකො, ආකාසානඤ්චායතනං, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං – ඉමෙ ධම්මා න වත්තබ්බා පරිත්තාරම්මණාතිපි, මහග්ගතාරම්මණාතිපි, අප්පමාණාරම්මණාතිපි. රූපඤ්ච නිබ්බානඤ්ච අනාරම්මණා.

1422. Which phenomena have an immeasurable object? The four supramundane paths and the four fruits of recluseship—these phenomena have an immeasurable object. The four consciousnesses dissociated from knowledge from the wholesome sense-sphere; the four functional consciousnesses dissociated from knowledge; and all unwholesome states—these phenomena may have a limited object, or may have an exalted object, but do not have an immeasurable object; or it should not be said that they have a limited object or an exalted object. The four consciousnesses associated with knowledge from the wholesome sense-sphere; the four functional consciousnesses associated with knowledge; the fourth jhāna of the form sphere, whether wholesome or functional; and the functional rootless mind-consciousness element accompanied by equanimity—these phenomena may have a limited object, or may have an exalted object, or may have an immeasurable object; or it should not be said that they have a limited object, an exalted object, or an immeasurable object. The first three jhānas of the form sphere, whether wholesome, resultant, or functional; the resultant of the fourth jhāna; the base of infinite space; and the base of nothingness—these phenomena should not be said to have a limited object, an exalted object, or an immeasurable object. Material form and Nibbāna are objectless.

1423. කතමෙ ධම්මා හීනා? ද්වාදස අකුසලචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා හීනා.

1423. Which phenomena are inferior? The twelve unwholesome consciousnesses—these phenomena are inferior.

1424. කතමෙ ධම්මා මජ්ඣිමා? තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා මජ්ඣිමා.

1424. Which phenomena are intermediate? The wholesome in the three planes of existence, the resultant in the three planes of existence, the functional indeterminate in the three planes of existence, and all material form—these phenomena are intermediate.

1425. කතමෙ ධම්මා පණීතා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා පණීතා.

1425. Which phenomena are sublime? The four supramundane paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these phenomena are sublime.

1426. කතමෙ ධම්මා මිච්ඡත්තනියතා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සියා මිච්ඡත්තනියතා, සියා අනියතා.

1426. Which phenomena are fixed in wrongness? The four consciousnesses associated with wrong view, and the two consciousnesses accompanied by displeasure—these phenomena may be fixed in wrongness, or they may be indeterminate.

1427. කතමෙ [Pg.272] ධම්මා සම්මත්තනියතා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා සම්මත්තනියතා.

1427. Which phenomena are fixed in rightness? The four supramundane paths—these phenomena are fixed in rightness.

1428. කතමෙ ධම්මා අනියතා? චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, තීසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනියතා.

1428. Which phenomena are indeterminate? Four consciousness-arisings accompanied by greed and dissociated from views, the consciousness-arising accompanied by doubt, the consciousness-arising accompanied by restlessness, wholesome states in the three planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these phenomena are indeterminate.

1429. කතමෙ ධම්මා මග්ගාරම්මණා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො ඤාණසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, කිරියතො චත්තාරො ඤාණසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සියා මග්ගාරම්මණා, න මග්ගහෙතුකා; සියා මග්ගාධිපතිනො, සියා න වත්තබ්බා මග්ගාරම්මණාතිපි, මග්ගාධිපතිනොතිපි. චත්තාරො අරියමග්ගා න මග්ගාරම්මණා, මග්ගහෙතුකා; සියා මග්ගාධිපතිනො, සියා න වත්තබ්බා මග්ගාධිපතිනොති. රූපාවචරචතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච කිරියතො ච, කිරියාහෙතුකමනොවිඤ්ඤාණධාතු උපෙක්ඛාසහගතා – ඉමෙ ධම්මා සියා මග්ගාරම්මණා; න මග්ගහෙතුකා, න මග්ගාධිපතිනො; සියා න වත්තබ්බා මග්ගාරම්මණාති. කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො ඤාණවිප්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, සබ්බං අකුසලං, සබ්බො කාමාවචරස්ස විපාකො, කිරියතො ඡ චිත්තුප්පාදා, රූපාවචරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චතුත්ථස්ස ඣානස්ස විපාකො, චත්තාරො ආරුප්පා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි – ඉමෙ ධම්මා න වත්තබ්බා මග්ගාරම්මණාතිපි, මග්ගහෙතුකාතිපි, මග්ගාධිපතිනොතිපි. රූපඤ්ච නිබ්බානඤ්ච අනාරම්මණා.

1429. Which phenomena have the path as object? From sense-sphere wholesome consciousness, the four consciousness-arisings associated with knowledge, and from functional consciousness, the four consciousness-arisings associated with knowledge—these phenomena sometimes have the path as object, but are not rooted in the path; they are sometimes dominated by the path, and sometimes it cannot be said that they have the path as object or are dominated by the path. The four noble paths do not have the path as object but are rooted in the path; they are sometimes dominated by the path, and sometimes it cannot be said that they are dominated by the path. The fourth jhāna of the form realm, both wholesome and functional, and the functional, rootless mind-consciousness element accompanied by equanimity—these phenomena sometimes have the path as object; they are not rooted in the path nor dominated by the path; and sometimes it cannot be said that they have the path as object. From sense-sphere wholesome consciousness, the four consciousness-arisings dissociated from knowledge, all that is unwholesome, all sense-sphere resultant consciousness, from functional consciousness the six consciousness-arisings, the first three form-sphere jhānas—both wholesome, resultant, and functional—the resultant of the fourth jhāna, the four immaterial attainments—both wholesome, resultant, and functional—and the four fruits of recluseship—of these phenomena it cannot be said that they have the path as object, are rooted in the path, or are dominated by the path. Material form and Nibbāna are without an object.

1430. කතමෙ ධම්මා උප්පන්නා? චතූසු භූමීසු විපාකො, යඤ්ච රූපං කම්මස්ස කතත්තා – ඉමෙ ධම්මා සියා උප්පන්නා, සියා උප්පාදිනො; න වත්තබ්බා අනුප්පන්නාති. චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, යඤ්ච රූපං න කම්මස්ස කතත්තා – ඉමෙ ධම්මා සියා උප්පන්නා, සියා අනුප්පන්නා, න වත්තබ්බා උප්පාදිනොති. නිබ්බානං න වත්තබ්බං උප්පන්නන්තිපි, අනුප්පන්නන්තිපි, උප්පාදිනොතිපි.

1430. Which phenomena are arisen? In the four planes, resultant consciousness, and whatever material form arises on account of kamma having been done—these phenomena may be arisen, or they may be bound to arise; they should not be called unarisen. In the four planes, wholesome and unwholesome consciousness; in the three planes, functional indeterminate consciousness; and whatever material form does not arise on account of kamma having been done—these phenomena may be arisen, or they may be unarisen; they should not be called bound to arise. Nibbāna should not be called arisen, unarisen, or bound to arise.

1431. නිබ්බානං ඨපෙත්වා සබ්බෙ ධම්මා සියා අතීතා, සියා අනාගතා, සියා පච්චුප්පන්නා. නිබ්බානං න වත්තබ්බං අතීතන්තිපි, අනාගතන්තිපි, පච්චුප්පන්නන්තිපි.

1431. Except for Nibbāna, all phenomena may be past, may be future, or may be present. Nibbāna should not be called past, future, or present.

1432. කතමෙ [Pg.273] ධම්මා අතීතාරම්මණා? විඤ්ඤාණඤ්චායතනං, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං – ඉමෙ ධම්මා අතීතාරම්මණා.

1432. Which phenomena have past objects? The base of infinite consciousness and the base of neither perception nor non-perception—these phenomena have past objects.

1433. නියොගා අනාගතාරම්මණා නත්ථි.

1433. Phenomena that fixedly have a future object do not exist.

1434. කතමෙ ධම්මා පච්චුප්පන්නාරම්මණා? ද්වෙපඤ්චවිඤ්ඤාණානි, තිස්සො ච මනොධාතුයො – ඉමෙ ධම්මා පච්චුප්පන්නාරම්මණා. කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො දස චිත්තුප්පාදා, අකුසලස්ස විපාකතො මනොවිඤ්ඤාණධාතු උපෙක්ඛාසහගතා, කිරියාහෙතුකමනොවිඤ්ඤාණධාතු සොමනස්සසහගතා – ඉමෙ ධම්මා සියා අතීතාරම්මණා, සියා අනාගතාරම්මණා, සියා පච්චුප්පන්නාරම්මණා. කාමාවචරකුසලං, අකුසලං, කිරියතො නව චිත්තුප්පාදා, රූපාවචරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච කිරියතො ච – ඉමෙ ධම්මා සියා අතීතාරම්මණා, සියා අනාගතාරම්මණා, සියා පච්චුප්පන්නාරම්මණා; සියා න වත්තබ්බා අතීතාරම්මණාතිපි, අනාගතාරම්මණාතිපි, පච්චුප්පන්නාරම්මණාතිපි. රූපාවචරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චතුත්ථස්ස ඣානස්ස විපාකො, ආකාසානඤ්චායතනං, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං, චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි – ඉමෙ ධම්මා න වත්තබ්බා අතීතාරම්මණාතිපි, අනාගතාරම්මණාතිපි, පච්චුප්පන්නාරම්මණාතිපි. රූපඤ්ච නිබ්බානඤ්ච අනාරම්මණා.

1434. Which phenomena have a present object? The two sets of fivefold consciousness and the three mind-elements—these phenomena have a present object. The ten consciousness-arisings that are resultants of sense-sphere wholesome kamma, the mind-consciousness-element accompanied by equanimity that is a resultant of unwholesome kamma, and the functional rootless mind-consciousness-element accompanied by joy—these phenomena sometimes have a past object, sometimes have a future object, and sometimes have a present object. Sense-sphere wholesome consciousness, unwholesome consciousness, the nine functional consciousness-arisings, and the fourth jhāna of the form-sphere, both wholesome and functional—these phenomena sometimes have a past object, sometimes have a future object, and sometimes have a present object; and sometimes it cannot be said that they have a past object, a future object, or a present object. The three jhānas of the form-sphere, whether wholesome, resultant, or functional; the resultant of the fourth jhāna; the base of infinite space; the base of nothingness; the four unincluded paths; and the four fruits of recluseship—of these phenomena, it cannot be said that they have a past object, a future object, or a present object. Material form and Nibbāna are without an object.

1435. අනින්ද්‍රියබද්ධරූපඤ්ච නිබ්බානඤ්ච ඨපෙත්වා, සබ්බෙ ධම්මා සියා අජ්ඣත්තා, සියා බහිද්ධා, සියා අජ්ඣත්තබහිද්ධා. අනින්ද්‍රියබද්ධරූපඤ්ච නිබ්බානඤ්ච බහිද්ධා.

1435. Except for materiality not bound to the faculties and Nibbāna, all phenomena are sometimes internal, sometimes external, and sometimes both internal and external. Materiality not bound to the faculties and Nibbāna are external.

1436. කතමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තාරම්මණා? විඤ්ඤාණඤ්චායතනං, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං – ඉමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තාරම්මණා.

1436. Which phenomena have an internal object? The base of infinite consciousness and the base of neither-perception-nor-non-perception—these phenomena have an internal object.

1437. කතමෙ ධම්මා බහිද්ධාරම්මණා? රූපාවචරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චතුත්ථස්ස ඣානස්ස විපාකො, ආකාසානඤ්චායතනං, චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි – ඉමෙ ධම්මා බහිද්ධාරම්මණා. රූපං ඨපෙත්වා, සබ්බෙව කාමාවචරා කුසලාකුසලාබ්‍යාකතා ධම්මා, රූපාවචරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච කිරියතො ච – ඉමෙ ධම්මා සියා අජ්ඣත්තාරම්මණා, සියා [Pg.274] බහිද්ධාරම්මණා, සියා අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං න වත්තබ්බං අජ්ඣත්තාරම්මණන්තිපි, බහිද්ධාරම්මණන්තිපි, අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණන්තිපි. රූපඤ්ච නිබ්බානඤ්ච අනාරම්මණා.

1437. Which phenomena have external objects? The first three rūpāvacara jhānas—wholesome, resultant, and functional; the resultant of the fourth jhāna; the base of the infinity of space; the four supramundane paths and the four fruits—these phenomena have external objects. Setting aside material form, all sense-sphere wholesome, unwholesome, and indeterminate phenomena, and the fourth rūpāvacara jhāna—wholesome and functional—these phenomena may have internal objects, may have external objects, or may have both internal and external objects. The base of nothingness should not be said to have internal objects, nor external objects, nor both internal and external objects. Material form and Nibbāna are without an object.

1438. කතමෙ ධම්මා සනිදස්සනසප්පටිඝා? රූපායතනං – ඉමෙ ධම්මා සනිදස්සනසප්පටිඝා.

1438. Which phenomena are visible and with impingement? The visible form base—these phenomena are visible and with impingement.

1439. කතමෙ ධම්මා අනිදස්සනසප්පටිඝා? චක්ඛායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉමෙ ධම්මා අනිදස්සනසප්පටිඝා.

1439. Which phenomena are invisible and with impingement? The eye base... the tangible base—these phenomena are invisible and with impingement.

1440. කතමෙ ධම්මා අනිදස්සනඅප්පටිඝා? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, යඤ්ච රූපං අනිදස්සනං අප්පටිඝං ධම්මායතනපරියාපන්නං, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනිදස්සනඅප්පටිඝා.

1440. Which phenomena are invisible and without impingement? Wholesome states in the four planes, unwholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, and whatever material form is invisible and without impingement, included in the mind-object base, and Nibbāna—these phenomena are invisible and without impingement.

තිකං.

The Triad is finished.

දුකඅත්ථුද්ධාරො

Exposition of the Dyads

හෙතුගොච්ඡකං

The Section on Roots

1441. කතමෙ ධම්මා හෙතූ? තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. අලොභො කුසලහෙතු, අදොසො කුසලහෙතු, චතූසු භූමීසු කුසලෙසු උප්පජ්ජන්ති. අමොහො කුසලහෙතු, කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො ඤාණවිප්පයුත්තෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා, චතූසු භූමීසු කුසලෙසු උප්පජ්ජති.

1441. Which phenomena are roots? Three wholesome roots, three unwholesome roots, and three indeterminate roots. Non-greed is a wholesome root and non-hatred is a wholesome root; they arise in wholesome states in the four planes. Non-delusion is a wholesome root; it arises in wholesome states in the four planes, except for the four consciousnesses dissociated from knowledge among the sense-sphere wholesome states.

ලොභො අට්ඨසු ලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. දොසො ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. මොහො සබ්බාකුසලෙසු උප්පජ්ජති.

Greed arises in the eight types of consciousness accompanied by greed. Hatred arises in the two types of consciousness accompanied by displeasure. Delusion arises in all unwholesome states.

අලොභො විපාකහෙතු අදොසො විපාකහෙතු, කාමාවචරස්ස විපාකතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා, චතූසු භූමීසු විපාකෙසු උප්පජ්ජන්ති. අමොහො විපාකහෙතු, කාමාවචරස්ස විපාකතො අහෙතුකෙ [Pg.275] චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා, චත්තාරො ඤාණවිප්පයුත්තෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා, චතූසු භූමීසු විපාකෙසු උප්පජ්ජති.

Non-greed is a resultant root; non-hatred is a resultant root. They arise in resultant states in the four planes, except for the rootless consciousnesses from the sense-sphere resultants. Non-delusion is a resultant root. It arises in resultant states in the four planes, except for the rootless consciousnesses from the sense-sphere resultants and the four consciousnesses dissociated from knowledge.

අලොභො කිරියහෙතු අදොසො කිරියහෙතු, කාමාවචරකිරියතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා, තීසු භූමීසු කිරියෙසු උප්පජ්ජන්ති. අමොහො කිරියහෙතු, කාමාවචරකිරියතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා, චත්තාරො ඤාණවිප්පයුත්තෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා, තීසු භූමීසු කිරියෙසු උප්පජ්ජති – ඉමෙ ධම්මා හෙතූ.

Non-greed is a functional root; non-hatred is a functional root. They arise in functional states in the three planes, except for the rootless consciousnesses from the sense-sphere functional states. Non-delusion is a functional root. It arises in functional states in the three planes, except for the rootless consciousnesses from the sense-sphere functional states and the four consciousnesses dissociated from knowledge. These phenomena are roots.

1442. කතමෙ ධම්මා න හෙතූ? ඨපෙත්වා හෙතූ, චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න හෙතූ.

1442. Which phenomena are not roots? Excluding the roots, wholesome states in the four planes, unwholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these phenomena are not roots.

1443. කතමෙ ධම්මා සහෙතුකා? විචිකිච්ඡාසහගතං උද්ධච්චසහගතං මොහං ඨපෙත්වා අවසෙසං අකුසලං, චතූසු භූමීසු කුසලං, කාමාවචරස්ස විපාකතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා චතූසු භූමීසු විපාකො, කාමාවචරකිරියතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං – ඉමෙ ධම්මා සහෙතුකා.

1443. Which phenomena are rooted? The remaining unwholesome states, except for the delusion accompanied by doubt and the delusion accompanied by restlessness; wholesome states in the four planes; resultant states in the four planes, except for the rootless sense-sphere resultant consciousnesses; functional indeterminate states in the three planes, except for the rootless sense-sphere functional consciousnesses—these phenomena are rooted.

1444. කතමෙ ධම්මා අහෙතුකා? විචිකිච්ඡාසහගතො මොහො, උද්ධච්චසහගතො මොහො, ද්වෙපඤ්චවිඤ්ඤාණානි, තිස්සො ච මනොධාතුයො, පඤ්ච ච අහෙතුකමනොවිඤ්ඤාණධාතුයො, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අහෙතුකා.

1444. Which phenomena are rootless? The delusion accompanied by doubt, the delusion accompanied by restlessness, the two sets of fivefold sense-consciousnesses, the three mind-elements, the five rootless mind-consciousness elements, material form, and Nibbāna—these phenomena are rootless.

1445. කතමෙ ධම්මා හෙතුසම්පයුත්තා? විචිකිච්ඡාසහගතං උද්ධච්චසහගතං මොහං ඨපෙත්වා අවසෙසං අකුසලං, චතූසු භූමීසු කුසලං, කාමාවචරස්ස විපාකතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා චතූසු භූමීසු විපාකො, කාමාවචරකිරියතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං – ඉමෙ ධම්මා හෙතුසම්පයුත්තා.

1445. Which phenomena are associated with roots? The remaining unwholesome states, except for the delusion accompanied by doubt and the delusion accompanied by restlessness; wholesome states in the four planes; resultant states in the four planes, except for the rootless sense-sphere resultant consciousnesses; functional indeterminate states in the three planes, except for the rootless sense-sphere functional consciousnesses—these phenomena are associated with roots.

1446. කතමෙ ධම්මා හෙතුවිප්පයුත්තා? විචිකිච්ඡාසහගතො මොහො, උද්ධච්චසහගතො මොහො, ද්වෙපඤ්චවිඤ්ඤාණානි තිස්සො ච මනොධාතුයො පඤ්ච ච අහෙතුකමනොවිඤ්ඤාණධාතුයො, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා හෙතුවිප්පයුත්තා.

1446. Which phenomena are dissociated from roots? Delusion accompanied by doubt, delusion accompanied by restlessness, the two sets of fivefold sense-consciousnesses, the three mind-elements, the five rootless mind-consciousness-elements, material form, and Nibbāna—these phenomena are dissociated from roots.

1447. කතමෙ [Pg.276] ධම්මා හෙතූ චෙව සහෙතුකා ච? යත්ථ ද්වෙ තයො හෙතූ එකතො උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා හෙතූ චෙව සහෙතුකා ච.

1447. Which phenomena are both roots and with roots? Wherein two or three roots arise together—these phenomena are both roots and with roots.

1448. කතමෙ ධම්මා සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූ? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, කාමාවචරස්ස විපාකතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා චතූසු භූමීසු විපාකො, කාමාවචරකිරියතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, එත්ථුප්පන්නෙ හෙතූ ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූ. අහෙතුකා ධම්මා න වත්තබ්බා – හෙතූ චෙව සහෙතුකා චාතිපි, සහෙතුකා චෙව න ච හෙතූතිපි.

1448. Which phenomena are with roots but are not roots? Wholesome states and unwholesome states in the four planes; resultant states in the four planes, setting aside the rootless consciousness-arisings from sense-sphere resultants; and functional indeterminate states in the three planes, setting aside the rootless consciousness-arisings from sense-sphere functional states; setting aside the roots that have arisen therein—these phenomena are with roots but are not roots. Rootless phenomena should not be said to be 'both roots and with roots,' nor 'with roots but not roots.'

1449. කතමෙ ධම්මා හෙතූ චෙව හෙතුසම්පයුත්තා ච? යත්ථ ද්වෙ තයො හෙතූ එකතො උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා හෙතූ චෙව හෙතුසම්පයුත්තා ච.

1449. Which phenomena are both roots and associated with roots? Wherein two or three roots arise together—these phenomena are both roots and associated with roots.

1450. කතමෙ ධම්මා හෙතුසම්පයුත්තා චෙව න ච හෙතූ? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, කාමාවචරස්ස විපාකතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා චතූසු භූමීසු විපාකො, කාමාවචරකිරියතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, එත්ථුප්පන්නෙ හෙතූ ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා හෙතුසම්පයුත්තා චෙව න ච හෙතූ. හෙතුවිප්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – හෙතූ චෙව හෙතුසම්පයුත්තා චාතිපි, හෙතුසම්පයුත්තා චෙව න ච හෙතූතිපි.

1450. Which phenomena are associated with roots but are not roots? Wholesome states and unwholesome states in the four planes; resultant states in the four planes, setting aside the rootless consciousness-arisings from sense-sphere resultants; and functional indeterminate states in the three planes, setting aside the rootless consciousness-arisings from sense-sphere functional states; setting aside the roots that have arisen therein—these phenomena are associated with roots but are not roots. Phenomena dissociated from roots should not be said to be 'both roots and associated with roots,' nor 'associated with roots but not roots.'

1451. කතමෙ ධම්මා න හෙතූ සහෙතුකා? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, කාමාවචරස්ස විපාකතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා චතූසු භූමීසු විපාකො, කාමාවචරකිරියතො අහෙතුකෙ චිත්තුප්පාදෙ ඨපෙත්වා තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, එත්ථුප්පන්නෙ හෙතූ ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා න හෙතූ සහෙතුකා.

1451. Which phenomena are not roots but are with roots? Wholesome states and unwholesome states in the four planes; resultant states in the four planes, setting aside the rootless consciousness-arisings from sense-sphere resultants; and functional indeterminate states in the three planes, setting aside the rootless consciousness-arisings from sense-sphere functional states; setting aside the roots that have arisen therein—these phenomena are not roots but are with roots.

1452. කතමෙ ධම්මා න හෙතූ අහෙතුකා? ද්වෙපඤ්චවිඤ්ඤාණානි, තිස්සො ච මනොධාතුයො, පඤ්ච ච අහෙතුකමනොවිඤ්ඤාණධාතුයො, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න හෙතූ අහෙතුකා. හෙතූ ධම්මා න වත්තබ්බා – න හෙතූ සහෙතුකාතිපි, න හෙතූ අහෙතුකාතිපි.

1452. Which phenomena are not roots and are rootless? The two sets of fivefold sense-consciousnesses, the three mind-elements, the five rootless mind-consciousness elements, material form, and Nibbāna—these phenomena are not roots and are rootless. Root phenomena cannot be said to be: 'not roots but rooted,' or 'not roots and rootless.'

චූළන්තරදුකං

The Minor Interstitial Dyads

1453. කතමෙ [Pg.277] ධම්මා සප්පච්චයා? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සප්පච්චයා.

1453. Which states are causally conditioned? Wholesome states in the four planes, unwholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are causally conditioned.

1454. කතමෙ ධම්මා අප්පච්චයා? නිබ්බානං – ඉමෙ ධම්මා අප්පච්චයා.

1454. Which states are not causally conditioned? Nibbāna—these states are not causally conditioned.

1455. කතමෙ ධම්මා සඞ්ඛතා? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සඞ්ඛතා.

1455. Which states are conditioned? Wholesome states in the four planes, unwholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are conditioned.

1456. කතමෙ ධම්මා අසඞ්ඛතා? නිබ්බානං – ඉමෙ ධම්මා අසඞ්ඛතා.

1456. Which states are unconditioned? Nibbāna—these states are unconditioned.

1457. කතමෙ ධම්මා සනිදස්සනා? රූපායතනං – ඉමෙ ධම්මා සනිදස්සනා.

1457. Which states are visible? The visual form base—these states are visible.

1458. කතමෙ ධම්මා අනිදස්සනා? චක්ඛායතනං …පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං, චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, යඤ්ච රූපං අනිදස්සනං අප්පටිඝං ධම්මායතනපරියාපන්නං, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනිදස්සනා.

1458. Which states are invisible? The eye base… the tangible base, wholesome states in the four planes, unwholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, and whatever form is invisible and non-impinging, included in the mind-object base, and Nibbāna—these states are invisible.

1459. කතමෙ ධම්මා සප්පටිඝා? චක්ඛායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං – ඉමෙ ධම්මා සප්පටිඝා.

1459. Which states are impinging? The eye base… the tangible base—these states are impinging.

1460. කතමෙ ධම්මා අප්පටිඝා? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, යඤ්ච රූපං අනිදස්සනං අප්පටිඝං ධම්මායතනපරියාපන්නං, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අප්පටිඝා.

1460. Which states are non-impinging? Wholesome states in the four planes, unwholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, and whatever form is invisible and non-impinging, included in the mind-object base, and Nibbāna—these states are non-impinging.

1461. කතමෙ ධම්මා රූපිනො? චත්තාරො ච මහාභූතා, චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං – ඉමෙ ධම්මා රූපිනො.

1461. Which states are material? The four great elements and material form derived from the four great elements—these states are material.

1462. කතමෙ ධම්මා අරූපිනො? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අරූපිනො.

1462. Which states are non-material? Wholesome states in the four planes, unwholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, and Nibbāna—these states are non-material.

1463. කතමෙ [Pg.278] ධම්මා ලොකියා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා ලොකියා.

1463. Which states are worldly? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are worldly.

1464. කතමෙ ධම්මා ලොකුත්තරා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා ලොකුත්තරා. සබ්බෙ ධම්මා කෙනචි විඤ්ඤෙය්‍යා, කෙනචි න විඤ්ඤෙය්‍යා.

1464. Which states are supramundane? The four unincluded paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are supramundane. All states are knowable by some, and not knowable by some.

ආසවගොච්ඡකං

The Section on Taints

1465. කතමෙ ධම්මා ආසවා? චත්තාරො ආසවා – කාමාසවො, භවාසවො, දිට්ඨාසවො, අවිජ්ජාසවො. කාමාසවො අට්ඨසු ලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති භවාසවො චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති දිට්ඨාසවො චතූසු දිට්ඨිගතසම්පයුත්තෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. අවිජ්ජාසවො සබ්බාකුසලෙසු උප්පජ්ජති – ඉමෙ ධම්මා ආසවා.

1465. Which states are taints? There are four taints: the taint of sensual desire, the taint of existence, the taint of views, and the taint of ignorance. The taint of sensual desire arises in the eight types of consciousness accompanied by greed. The taint of existence arises in the four types of consciousness accompanied by greed and disassociated from views. The taint of views arises in the four types of consciousness associated with views. The taint of ignorance arises in all unwholesome states. These states are taints.

1466. කතමෙ ධම්මා නො ආසවා? ඨපෙත්වා ආසවෙ අවසෙසං අකුසලං, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො ආසවා.

1466. Which states are not taints? Excluding the taints, the remaining unwholesome states, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are not taints.

1467. කතමෙ ධම්මා සාසවා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සාසවා.

1467. Which states are objects for the taints? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are objects for the taints.

1468. කතමෙ ධම්මා අනාසවා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනාසවා.

1468. Which states are not objects for the taints? The four unincluded paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are not objects for the taints.

1469. කතමෙ ධම්මා ආසවසම්පයුත්තා? ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා එත්ථුප්පන්නං මොහං ඨපෙත්වා, විචිකිච්ඡාසහගතං උද්ධච්චසහගතං මොහං ඨපෙත්වා, අවසෙසං අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා ආසවසම්පයුත්තා.

1469. Which states are associated with the taints? The two consciousnesses accompanied by displeasure; and, excluding the delusion arisen therein, the delusion accompanied by doubt, and the delusion accompanied by restlessness, the remaining unwholesome states—these states are associated with the taints.

1470. කතමෙ [Pg.279] ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා? ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පන්නො මොහො, විචිකිච්ඡාසහගතො මොහො, උද්ධච්චසහගතො මොහො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා.

1470. Which states are dissociated from the taints? The delusion arising in the two consciousnesses accompanied by displeasure, the delusion accompanied by doubt, the delusion accompanied by restlessness, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are dissociated from the taints.

1471. කතමෙ ධම්මා ආසවා චෙව සාසවා ච? තෙව ආසවා ආසවා චෙව සාසවා ච.

1471. Which states are both taints and objects of the taints? Those very taints are both taints and objects of the taints.

1472. කතමෙ ධම්මා සාසවා චෙව නො ච ආසවා? ඨපෙත්වා ආසවෙ, අවසෙසං අකුසලං, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සාසවා චෙව නො ච ආසවා. අනාසවා ධම්මා න වත්තබ්බා – ආසවා චෙව සාසවා චාතිපි, සාසවා චෙව නො ච ආසවාතිපි.

1472. Which states are objects of the taints but are not taints? Excluding the taints, the remaining unwholesome states, wholesome states in the three planes, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are objects of the taints but are not taints. Taintless states should not be described as 'both taints and objects of the taints' or as 'objects of the taints but not taints'.

1473. කතමෙ ධම්මා ආසවා චෙව ආසවසම්පයුත්තා ච? යත්ථ ද්වෙ තයො ආසවා එකතො උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා ආසවා චෙව ආසවසම්පයුත්තා ච.

1473. Which states are both taints and associated with taints? Where two or three taints arise together—these states are both taints and associated with taints.

1474. කතමෙ ධම්මා ආසවසම්පයුත්තා චෙව නො ච ආසවා? ඨපෙත්වා ආසවෙ, අවසෙසං අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා ආසවසම්පයුත්තා චෙව නො ච ආසවා. ආසවවිප්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – ආසවා චෙව ආසවසම්පයුත්තා චාතිපි, ආසවසම්පයුත්තා චෙව නො ච ආසවාතිපි.

1474. Which states are associated with the taints but are not taints? Excluding the taints, the remaining unwholesome states—these states are associated with the taints but are not taints. States dissociated from the taints should not be described as 'both taints and associated with taints' or as 'associated with taints but not taints'.

1475. කතමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා සාසවා? ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පන්නො මොහො, විචිකිච්ඡාසහගතො මොහො, උද්ධච්චසහගතො මොහො, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා සාසවා.

1475. Which states are dissociated from the taints but are objects of the taints? The delusion arising in the two consciousnesses accompanied by displeasure, the delusion accompanied by doubt, the delusion accompanied by restlessness, wholesome states in the three planes, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are dissociated from the taints but are objects of the taints.

1476. කතමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා අනාසවා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා ආසවවිප්පයුත්තා අනාසවා. ආසවසම්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – ආසවවිප්පයුත්තා සාසවාතිපි, ආසවවිප්පයුත්තා අනාසවාතිපි.

1476. Which states are dissociated from the taints and taintless? The four unincluded paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are dissociated from the taints and taintless. States associated with the taints should not be described as 'dissociated from the taints and objects of the taints' or as 'dissociated from the taints and taintless'.

සංයොජනගොච්ඡකං

The Section on the Fetters

1477. කතමෙ [Pg.280] ධම්මා සංයොජනා? දස සංයොජනානි – කාමරාගසංයොජනං, පටිඝසංයොජනං, මානසංයොජනං, දිට්ඨිසංයොජනං, විචිකිච්ඡාසංයොජනං, සීලබ්බතපරාමාසසංයොජනං, භවරාගසංයොජනං, ඉස්සාසංයොජනං, මච්ඡරියසංයොජනං, අවිජ්ජාසංයොජනං. කාමරාගසංයොජනං අට්ඨසු ලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. පටිඝසංයොජනං ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. මානසංයොජනං චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. දිට්ඨිසංයොජනං චතූසු දිට්ඨිගතසම්පයුත්තෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. විචිකිච්ඡාසංයොජනං විචිකිච්ඡාසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. සීලබ්බතපරාමාසසංයොජනං චතූසු දිට්ඨිගතසම්පයුත්තෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. භවරාගසංයොජනං චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. ඉස්සාසංයොජනඤ්ච මච්ඡරියසංයොජනඤ්ච ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජන්ති. අවිජ්ජාසංයොජනං සබ්බාකුසලෙසු උප්පජ්ජති – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනා.

1477. Which states are fetters? There are these ten fetters: the fetter of sensual desire, the fetter of aversion, the fetter of conceit, the fetter of wrong view, the fetter of doubt, the fetter of attachment to rules and rituals, the fetter of craving for existence, the fetter of envy, the fetter of stinginess, and the fetter of ignorance. The fetter of sensual desire arises in the eight types of consciousness accompanied by greed. The fetter of aversion arises in the two types of consciousness accompanied by displeasure. The fetter of conceit arises in the four types of consciousness accompanied by greed but dissociated from wrong view. The fetter of wrong view arises in the four types of consciousness associated with wrong view. The fetter of doubt arises in the type of consciousness accompanied by doubt. The fetter of attachment to rules and rituals arises in the four types of consciousness associated with wrong view. The fetter of craving for existence arises in the four types of consciousness accompanied by greed but dissociated from wrong view. The fetter of envy and the fetter of stinginess arise in the two types of consciousness accompanied by displeasure. The fetter of ignorance arises in all unwholesome states. These states are the fetters.

1478. කතමෙ ධම්මා නො සංයොජනා. ඨපෙත්වා සංයොජනෙ අවසෙසං අකුසලං, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො සංයොජනා.

1478. Which states are not fetters? Except for the fetters: the remaining unwholesome states, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, form, and Nibbāna—these states are not fetters.

1479. කතමෙ ධම්මා සංයොජනියා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනියා.

1479. Which states are subject to fetters? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are subject to fetters.

1480. කතමෙ ධම්මා අසංයොජනියා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අසංයොජනියා.

1480. Which states are not subject to fetters? The four unincluded paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are not subject to fetters.

1481. කතමෙ ධම්මා සංයොජනසම්පයුත්තා? උද්ධච්චසහගතං මොහං ඨපෙත්වා අවසෙසං අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනසම්පයුත්තා.

1481. Which states are associated with fetters? Except for the delusion accompanied by restlessness, the remaining unwholesome states—these states are associated with fetters.

1482. කතමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා? උද්ධච්චසහගතො මොහො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා.

1482. Which states are dissociated from fetters? Delusion accompanied by restlessness, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, form, and Nibbāna—these states are dissociated from fetters.

1483. කතමෙ ධම්මා සංයොජනා චෙව සංයොජනියා ච? තානෙව සංයොජනානි සංයොජනා චෙව සංයොජනියා ච.

1483. Which states are both fetters and objects for the fetters? Those very same fetters are both fetters and objects for the fetters.

1484. කතමෙ [Pg.281] ධම්මා සංයොජනියා චෙව නො ච සංයොජනා? ඨපෙත්වා සංයොජනෙ අවසෙසං අකුසලං, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනියා චෙව නො ච සංයොජනා. අසංයොජනියා ධම්මා න වත්තබ්බා – සංයොජනා චෙව සංයොජනියා චාතිපි, සංයොජනියා චෙව නො ච සංයොජනාතිපි.

1484. Which states are objects for the fetters but are not fetters? Setting aside the fetters, the remaining unwholesome states, wholesome states in the three planes, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all form—these states are objects for the fetters but are not fetters. States that are not objects for the fetters should not be described as 'both fetters and objects for the fetters,' nor as 'objects for the fetters but not fetters.'

1485. කතමෙ ධම්මා සංයොජනා චෙව සංයොජනසම්පයුත්තා ච? යත්ථ ද්වෙ තීණි සංයොජනානි එකතො උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනා චෙව සංයොජනසම්පයුත්තා ච.

1485. Which states are both fetters and associated with fetters? Wherein two or three fetters arise together, these states are both fetters and associated with fetters.

1486. කතමෙ ධම්මා සංයොජනසම්පයුත්තා චෙව නො ච සංයොජනා? ඨපෙත්වා සංයොජනෙ, අවසෙසං අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනසම්පයුත්තා චෙව නො ච සංයොජනා. සංයොජනවිප්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – සංයොජනා චෙව සංයොජනසම්පයුත්තා චාතිපි, සංයොජනසම්පයුත්තා චෙව නො ච සංයොජනාතිපි.

1486. Which states are associated with fetters but are not fetters? Setting aside the fetters, the remaining unwholesome states—these states are associated with fetters but are not fetters. States dissociated from fetters should not be described as 'both fetters and associated with fetters,' nor as 'associated with fetters but not fetters.'

1487. කතමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා සංයොජනියා? උද්ධච්චසහගතො මොහො, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා සංයොජනියා.

1487. Which states are dissociated from fetters but are objects for the fetters? Delusion accompanied by restlessness, wholesome states in the three planes, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all form—these states are dissociated from fetters but are objects for the fetters.

1488. කතමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා අසංයොජනියා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා සංයොජනවිප්පයුත්තා අසංයොජනියා. සංයොජනසම්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – සංයොජනවිප්පයුත්තා සංයොජනියාතිපි, සංයොජනවිප්පයුත්තා අසංයොජනියාතිපි.

1488. Which states are dissociated from the fetters and are not objects for the fetters? The four supramundane paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are dissociated from the fetters and are not objects for the fetters. States associated with the fetters should not be described as either dissociated from the fetters but are objects for the fetters, or dissociated from the fetters and are not objects for the fetters.

ගන්ථගොච්ඡකං

The Cluster on Ties

1489. කතමෙ ධම්මා ගන්ථා? චත්තාරො ගන්ථා – අභිජ්ඣාකායගන්ථො, බ්‍යාපාදො කායගන්ථො, සීලබ්බතපරාමාසො කායගන්ථො, ඉදංසච්චාභිනිවෙසො කායගන්ථො. අභිජ්ඣාකායගන්ථො අට්ඨසු ලොභසහගතෙසු [Pg.282] චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. බ්‍යාපාදො කායගන්ථො ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. සීලබ්බතපරාමාසො කායගන්ථො ච ඉදංසච්චාභිනිවෙසො කායගන්ථො ච චතූසු දිට්ඨිගතසම්පයුත්තෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථා.

1489. Which states are ties? There are four ties: the bodily tie of covetousness, the bodily tie of ill will, the bodily tie of adherence to rules and observances, and the bodily tie of dogmatic adherence to 'this is the truth'. The bodily tie of covetousness arises in the eight types of consciousness accompanied by greed. The bodily tie of ill will arises in the two types of consciousness accompanied by displeasure. The bodily tie of adherence to rules and observances and the bodily tie of dogmatic adherence to 'this is the truth' arise in the four types of consciousness associated with wrong view. These states are ties.

1490. කතමෙ ධම්මා නො ගන්ථා? ඨපෙත්වා ගන්ථෙ, අවසෙසං අකුසලං, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො ගන්ථා.

1490. Which states are not ties? Excluding the ties, the remaining unwholesome states, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are not ties.

1491. කතමෙ ධම්මා ගන්ථනියා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථනියා.

1491. Which states are objects for the ties? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are objects for the ties.

1492. කතමෙ ධම්මා අගන්ථනියා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අගන්ථනියා.

1492. Which states are not objects for the ties? The four supramundane paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are not objects for the ties.

1493. කතමෙ ධම්මා ගන්ථසම්පයුත්තා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, එත්ථුප්පන්නං ලොභං ඨපෙත්වා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, එත්ථුප්පන්නං පටිඝං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථසම්පයුත්තා.

1493. Which states are associated with the ties? The four consciousness-arisings associated with wrong view; the four consciousness-arisings accompanied by greed but dissociated from wrong view, excluding the greed that arises therein; and the two consciousness-arisings accompanied by displeasure, excluding the aversion that arises therein. These states are associated with the ties.

1494. කතමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා? චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පන්නො ලොභො, ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පන්නං පටිඝං, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා.

1494. Which states are dissociated from the fetters? Greed that arises in the four types of consciousness accompanied by greed and dissociated from wrong view; aversion that arises in the two types of consciousness accompanied by displeasure; consciousness accompanied by doubt; consciousness accompanied by restlessness; wholesome states in the four planes; resultant states in the four planes; functional indeterminate states in the three planes; material form; and Nibbāna—these states are dissociated from the fetters.

1495. කතමෙ ධම්මා ගන්ථා චෙව ගන්ථනියා ච? තෙව ගන්ථා ගන්ථා චෙව ගන්ථනියා ච.

1495. Which states are both fetters and objects of the fetters? Those very fetters are both fetters and objects of the fetters.

1496. කතමෙ ධම්මා ගන්ථනියා චෙව නො ච ගන්ථා? ඨපෙත්වා ගන්ථෙ අවසෙසං අකුසලං, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථනියා චෙව නො ච ගන්ථා. අගන්ථනියා ධම්මා න වත්තබ්බා – ගන්ථා චෙව ගන්ථනියා චාතිපි, ගන්ථනියා චෙව නො ච ගන්ථාතිපි.

1496. Which states are objects of the fetters but are not fetters? Excluding the fetters, the remaining unwholesome states; wholesome states in the three planes; resultant states in the three planes; functional indeterminate states in the three planes; and all material form—these states are objects of the fetters but are not fetters. Regarding states that are not objects of the fetters, it should not be said: 'both fetters and objects of the fetters,' or 'objects of the fetters but not fetters.'

1497. කතමෙ [Pg.283] ධම්මා ගන්ථා චෙව ගන්ථසම්පයුත්තා ච? යත්ථ දිට්ඨි ච ලොභො ච එකතො උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථා චෙව ගන්ථසම්පයුත්තා ච.

1497. Which states are both fetters and associated with the fetters? Where wrong view and greed arise together—these states are both fetters and associated with the fetters.

1498. කතමෙ ධම්මා ගන්ථසම්පයුත්තා චෙව නො ච ගන්ථා? අට්ඨ ලොභසහගතචිත්තුප්පාදා ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, එත්ථුප්පන්නෙ ගන්ථෙ ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථසම්පයුත්තා චෙව නො ච ගන්ථා. ගන්ථවිප්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – ගන්ථා චෙව ගන්ථසම්පයුත්තා චාතිපි, ගන්ථසම්පයුත්තා චෙව නො ච ගන්ථාතිපි.

1498. Which states are associated with the fetters but are not fetters? The eight types of consciousness accompanied by greed and the two types of consciousness accompanied by displeasure, excluding the fetters that arise therein—these states are associated with the fetters but are not fetters. States dissociated from the fetters should not be described as: 'both fetters and associated with the fetters,' nor as 'associated with the fetters but not fetters.'

1499. කතමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා ගන්ථනියා? චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පන්නො ලොභො, ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පන්නං පටිඝං, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා ගන්ථනියා.

1499. Which states are dissociated from the bodily ties but are objects of the bodily ties? The greed that arises in the four types of consciousness accompanied by greed but dissociated from wrong view; the aversion that arises in the two types of consciousness accompanied by displeasure; consciousness accompanied by doubt; consciousness accompanied by restlessness; wholesome states in the three planes; resultant states in the three planes; functional indeterminate states in the three planes; and all material form—these states are dissociated from the bodily ties but are objects of the bodily ties.

1500. කතමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා අගන්ථනියා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා ගන්ථවිප්පයුත්තා අගන්ථනියා. ගන්ථසම්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – ගන්ථවිප්පයුත්තා ගන්ථනියාතිපි, ගන්ථවිප්පයුත්තා අගන්ථනියාතිපි.

1500. Which states are dissociated from the bodily ties and are not objects of the bodily ties? The four supramundane paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are dissociated from the bodily ties and are not objects of the bodily ties. States associated with the bodily ties should not be said to be 'dissociated from the bodily ties but are objects of the bodily ties,' nor 'dissociated from the bodily ties and are not objects of the bodily ties.'

ඔඝගොච්ඡකං

The Cluster on Floods

1501. කතමෙ ධම්මා ඔඝා…පෙ….

1501. Which states are floods?…

යොගගොච්ඡකං

The Cluster on Yokes

1502. කතමෙ ධම්මා යොගා…පෙ….

1502. Which states are yokes?…

නීවරණගොච්ඡකං

The Cluster on Hindrances

1503. කතමෙ ධම්මා නීවරණා? ඡ නීවරණා – කාමච්ඡන්දනීවරණං, බ්‍යාපාදනීවරණං, ථිනමිද්ධනීවරණං, උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණං, විචිකිච්ඡානීවරණං, අවිජ්ජානීවරණං[Pg.284]. කාමච්ඡන්දනීවරණං අට්ඨසු ලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, බ්‍යාපාදනීවරණං ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, ථිනමිද්ධනීවරණං සසඞ්ඛාරිකෙසු අකුසලෙසු උප්පජ්ජති, උද්ධච්චනීවරණං උද්ධච්චසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, කුක්කුච්චනීවරණං ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡානීවරණං විචිකිච්ඡාසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති, අවිජ්ජානීවරණං සබ්බාකුසලෙසු උප්පජ්ජති – ඉමෙ ධම්මා නීවරණා.

1503. Which states are hindrances? There are six hindrances: the hindrance of sensual desire, the hindrance of ill will, the hindrance of sloth and torpor, the hindrance of restlessness and remorse, the hindrance of doubt, and the hindrance of ignorance. The hindrance of sensual desire arises in the eight types of consciousness accompanied by greed. The hindrance of ill will arises in the two types of consciousness accompanied by displeasure. The hindrance of sloth and torpor arises in prompted unwholesome states. The hindrance of restlessness arises in consciousness accompanied by restlessness. The hindrance of remorse arises in the two types of consciousness accompanied by displeasure. The hindrance of doubt arises in consciousness accompanied by doubt. The hindrance of ignorance arises in all unwholesome states. These states are hindrances.

1504. කතමෙ ධම්මා නො නීවරණා? ඨපෙත්වා නීවරණෙ අවසෙසං අකුසලං, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො නීවරණා.

1504. Which states are not hindrances? Except for the hindrances, the remaining unwholesome states, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, form, and Nibbāna—these states are not hindrances.

1505. කතමෙ ධම්මා නීවරණියා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා නීවරණියා.

1505. Which states are objects for the hindrances? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all form—these states are objects for the hindrances.

1506. කතමෙ ධම්මා අනීවරණියා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනීවරණියා.

1506. Which states are not objects for the hindrances? The four paths not included in the three planes, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are not objects for the hindrances.

1507. කතමෙ ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තා? ද්වාදස අකුසලචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තා.

1507. Which states are associated with the hindrances? The twelve unwholesome types of consciousness—these states are associated with the hindrances.

1508. කතමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා? චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා.

1508. Which states are dissociated from the hindrances? Wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, form, and Nibbāna—these states are dissociated from the hindrances.

1509. කතමෙ ධම්මා නීවරණා චෙව නීවරණියා ච? තානෙව නීවරණානි නීවරණා චෙව නීවරණියා ච.

1509. Which states are both hindrances and objects for the hindrances? The very hindrances themselves are both hindrances and objects for the hindrances.

1510. කතමෙ ධම්මා නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණා? ඨපෙත්වා නීවරණෙ, අවසෙසං අකුසලං, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණා. අනීවරණියා ධම්මා න වත්තබ්බා – නීවරණා චෙව නීවරණියා චාතිපි, නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණාතිපි.

1510. Which states are objects for the hindrances but are not hindrances? Having set aside the hindrances, the remaining unwholesome states, wholesome states in the three planes, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all form—these states are objects for the hindrances but are not hindrances. States that are not objects for the hindrances should not be spoken of as 'both hindrances and objects for the hindrances', nor as 'objects for the hindrances but not hindrances'.

1511. කතමෙ [Pg.285] ධම්මා නීවරණා චෙව නීවරණසම්පයුත්තා ච? යත්ථ ද්වෙ තීණි නීවරණානි එකතො උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා නීවරණා චෙව නීවරණසම්පයුත්තා ච.

1511. Which states are both hindrances and associated with hindrances? Wherein two or three hindrances arise together—these states are both hindrances and associated with hindrances.

1512. කතමෙ ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තා චෙව නො ච නීවරණා? ඨපෙත්වා නීවරණෙ, අවසෙසං අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තා චෙව නො ච නීවරණා. නීවරණවිප්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – නීවරණා චෙව නීවරණසම්පයුත්තා චාතිපි, නීවරණසම්පයුත්තා චෙව නො ච නීවරණාතිපි.

1512. Which states are associated with the hindrances but are not the hindrances? Excluding the hindrances, the remaining unwholesome consciousness—these states are associated with the hindrances but are not the hindrances. States dissociated from the hindrances should not be spoken of as 'both the hindrances and associated with the hindrances', nor as 'associated with the hindrances but not the hindrances'.

1513. කතමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා නීවරණියා? තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා නීවරණියා.

1513. Which states are dissociated from the hindrances but are objects for the hindrances? Wholesome consciousness in the three planes, resultant consciousness in the three planes, functional-indeterminate consciousness in the three planes, and all material form—these states are dissociated from the hindrances but are objects for the hindrances.

1514. කතමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා අනීවරණියා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තා අනීවරණියා. නීවරණසම්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – නීවරණවිප්පයුත්තා නීවරණියාතිපි, නීවරණවිප්පයුත්තා අනීවරණියාතිපි.

1514. Which states are dissociated from the hindrances and are not objects for the hindrances? The four supramundane paths, the four fruits of asceticism, and Nibbāna—these states are dissociated from the hindrances and are not objects for the hindrances. States associated with the hindrances should not be spoken of as 'dissociated from the hindrances but objects for the hindrances', nor as 'dissociated from the hindrances and not objects for the hindrances'.

පරාමාසගොච්ඡකං

The Cluster on Adherence

1515. කතමෙ ධම්මා පරාමාසා? දිට්ඨිපරාමාසො චතූසු දිට්ඨිගතසම්පයුත්තෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති – ඉමෙ ධම්මා පරාමාසා.

1515. Which states are adherences? The adherence that is wrong view arises in the four consciousness-arisings associated with wrong view—these states are adherences.

1516. කතමෙ ධම්මා නො පරාමාසා? ඨපෙත්වා පරාමාසං අවසෙසං අකුසලං, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො පරාමාසා.

1516. Which states are not adherences? Excluding adherence, the remaining unwholesome consciousness, wholesome consciousness in the four planes, resultant consciousness in the four planes, functional-indeterminate consciousness in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are not adherences.

1517. කතමෙ ධම්මා පරාමට්ඨා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා පරාමට්ඨා.

1517. Which states are adhered to? Wholesome consciousness in the three planes, unwholesome consciousness, resultant consciousness in the three planes, functional-indeterminate consciousness in the three planes, and all material form—these states are adhered to.

1518. කතමෙ [Pg.286] ධම්මා අපරාමට්ඨා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අපරාමට්ඨා.

1518. Which states are not adhered to? The four supramundane paths, the four fruits of asceticism, and Nibbāna—these states are not adhered to.

1519. කතමෙ ධම්මා පරාමාසසම්පයුත්තා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, එත්ථුප්පන්නං පරාමාසං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා පරාමාසසම්පයුත්තා.

1519. Which states are associated with adherence? The four consciousness-arisings associated with wrong view, excluding the adherence that has arisen therein—these states are associated with adherence.

1520. කතමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා? චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා. පරාමාසො න වත්තබ්බො – පරාමාසසම්පයුත්තොතිපි, පරාමාසවිප්පයුත්තොතිපි.

1520. Which states are dissociated from clinging? Four types of consciousness accompanied by greed but dissociated from wrong views, two types of consciousness accompanied by displeasure, a type of consciousness accompanied by doubt, a type of consciousness accompanied by restlessness, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, form, and Nibbāna—these states are dissociated from clinging. Clinging should not be spoken of as either associated with clinging or dissociated from clinging.

1521. කතමෙ ධම්මා පරාමාසා චෙව පරාමට්ඨා ච? සො එව පරාමාසො පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨො ච.

1521. Which states are both clingings and clung to? That very clinging is both a clinging and clung to.

1522. කතමෙ ධම්මා පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා? ඨපෙත්වා පරාමාසං අවසෙසං අකුසලං, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා. අපරාමට්ඨා ධම්මා න වත්තබ්බා – පරාමාසා චෙව පරාමට්ඨා චාතිපි, පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසාතිපි.

1522. Which states are clung to but are not clingings? Excluding clinging, the remaining unwholesome states, wholesome states in the three planes, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all form—these states are clung to but are not clingings. States not clung to should not be spoken of as both clingings and clung to, nor as clung to but not clingings.

1523. කතමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා පරාමට්ඨා? චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා පරාමට්ඨා.

1523. Which states are dissociated from clinging but are clung to? Four types of consciousness accompanied by greed but dissociated from wrong views, two types of consciousness accompanied by displeasure, a type of consciousness accompanied by doubt, a type of consciousness accompanied by restlessness, wholesome states in the three planes, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all form—these states are dissociated from clinging but are clung to.

1524. කතමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා අපරාමට්ඨා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තා අපරාමට්ඨා. පරාමාසා ච පරාමාසසම්පයුත්තා ච ධම්මා න වත්තබ්බා – පරාමාසවිප්පයුත්තා පරාමට්ඨාතිපි, පරාමාසවිප්පයුත්තා අපරාමට්ඨාතිපි.

1524. Which states are dissociated from clinging and not clung to? The four transcendent paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these states are dissociated from clinging and not clung to. Clingings and states associated with clinging should not be spoken of as either dissociated from clinging and clung to, or dissociated from clinging and not clung to.

මහන්තරදුකං

The Great Intermediate Couplets

1525. කතමෙ [Pg.287] ධම්මා සාරම්මණා? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං – ඉමෙ ධම්මා සාරම්මණා.

1525. Which phenomena have an object? Wholesome states in the four planes, unwh wholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes—these phenomena have an object.

1526. කතමෙ ධම්මා අනාරම්මණා? රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනාරම්මණා.

1526. Which phenomena are without an object? Material form and Nibbāna—these phenomena are without an object.

1527. කතමෙ ධම්මා චිත්තා? චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, සොතවිඤ්ඤාණං, ඝානවිඤ්ඤාණං, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, කායවිඤ්ඤාණං, මනොධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉමෙ ධම්මා චිත්තා.

1527. Which phenomena are mind? Eye-consciousness, ear-consciousness, nose-consciousness, tongue-consciousness, body-consciousness, the mind-element, and the mind-consciousness-element—these phenomena are mind.

1528. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තා.

1528. Which phenomena are not mind? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of formations, material form, and Nibbāna—these phenomena are not mind.

1529. කතමෙ ධම්මා චෙතසිකා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චෙතසිකා.

1529. Which phenomena are mental factors? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—these phenomena are mental factors.

1530. කතමෙ ධම්මා අචෙතසිකා? චිත්තඤ්ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අචෙතසිකා.

1530. Which phenomena are not mental factors? Mind, material form, and Nibbāna—these phenomena are not mental factors.

1531. කතමෙ ධම්මා චිත්තසම්පයුත්තා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසම්පයුත්තා.

1531. Which phenomena are associated with mind? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—these phenomena are associated with mind.

1532. කතමෙ ධම්මා චිත්තවිප්පයුත්තා? රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා චිත්තවිප්පයුත්තා. චිත්තං න වත්තබ්බං – චිත්තෙන සම්පයුත්තන්තිපි, චිත්තෙන විප්පයුත්තන්තිපි.

1532. Which phenomena are dissociated from mind? Material form and Nibbāna—these phenomena are dissociated from mind. It should not be said of mind that it is associated with mind, or that it is dissociated from mind.

1533. කතමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨා.

1533. Which phenomena are conjoined with mind? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—these phenomena are conjoined with mind.

1534. කතමෙ ධම්මා චිත්තවිසංසට්ඨා? රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා චිත්තවිසංසට්ඨා. චිත්තං න වත්තබ්බං – චිත්තෙන සංසට්ඨන්තිපි, චිත්තෙන විසංසට්ඨන්තිපි.

1534. Which phenomena are disjoined from mind? Material form and Nibbāna—these phenomena are disjoined from mind. It should not be said of mind that it is conjoined with mind, or that it is disjoined from mind.

1535. කතමෙ ධම්මා චිත්තසමුට්ඨානා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, කායවිඤ්ඤත්ති, වචීවිඤ්ඤත්ති, යං වා පනඤ්ඤම්පි අත්ථි රූපං චිත්තජං චිත්තහෙතුකං [Pg.288] චිත්තසමුට්ඨානං – රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ආකාසධාතු ආපොධාතු රූපස්ස ලහුතා රූපස්ස මුදුතා රූපස්ස කම්මඤ්ඤතා රූපස්ස උපචයො රූපස්ස සන්තති කබළීකාරො ආහාරො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසමුට්ඨානා.

1535. Which phenomena are mind-originated? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations, bodily intimation, verbal intimation, and whatever other material form there is that is mind-born, mind-caused, mind-originated—the visible-form base, the sound base, the odor base, the taste base, the tangible base, the space element, the water element, lightness of matter, softness of matter, wieldiness of matter, growth of matter, continuity of matter, and edible food—these phenomena are mind-originated.

1536. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තසමුට්ඨානා? චිත්තඤ්ච, අවසෙසඤ්ච රූපං, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසමුට්ඨානා.

1536. Which phenomena are not mind-originated? Mind, the remaining matter, and Nibbāna—these phenomena are not mind-originated.

1537. කතමෙ ධම්මා චිත්තසහභුනො? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, කායවිඤ්ඤත්ති, වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසහභුනො.

1537. Which phenomena are co-arisen with mind? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations, bodily intimation, and verbal intimation—these phenomena are co-arisen with mind.

1538. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තසහභුනො? චිත්තඤ්ච, අවසෙසඤ්ච රූපං, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසහභුනො.

1538. Which phenomena are not co-arisen with mind? Mind, the remaining matter, and Nibbāna—these phenomena are not co-arisen with mind.

1539. කතමෙ ධම්මා චිත්තානුපරිවත්තිනො? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, කායවිඤ්ඤත්ති, වචීවිඤ්ඤත්ති – ඉමෙ ධම්මා චිත්තානුපරිවත්තිනො.

1539. Which phenomena are attendant on the mind? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations, bodily intimation, and verbal intimation—these phenomena are attendant on the mind.

1540. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තානුපරිවත්තිනො? චිත්තඤ්ච, අවසෙසඤ්ච රූපං, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තානුපරිවත්තිනො.

1540. Which phenomena are not attendant on the mind? Mind, the remaining material form, and Nibbāna—these phenomena are not attendant on the mind.

1541. කතමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා.

1541. Which phenomena are originated conjoined with mind? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of mental formations—these phenomena are originated conjoined with mind.

1542. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා? චිත්තඤ්ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා.

1542. Which phenomena are not originated conjoined with mind? Mind, material form, and Nibbāna—these phenomena are not originated conjoined with mind.

1543. කතමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො.

1543. Which phenomena are conjoined with mind, originated from mind, and co-arisen with mind? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations—these phenomena are conjoined with mind, originated from mind, and co-arisen with mind.

1544. කතමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො? චිත්තඤ්ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො.

1544. Which phenomena are not conjoined with mind, not originated from mind, and not co-existent with mind? Mind, material form, and Nibbāna—these phenomena are not conjoined with mind, not originated from mind, and not co-existent with mind.

1545. කතමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො – ඉමෙ ධම්මා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො.

1545. Which phenomena are conjoined with mind, originated from mind, and revolve in accordance with mind? The aggregate of feeling, the aggregate of perception, and the aggregate of formations—these phenomena are conjoined with mind, originated from mind, and revolve in accordance with mind.

1546. කතමෙ [Pg.289] ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො? චිත්තඤ්ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො.

1546. Which phenomena are not conjoined with mind, not originated from mind, and do not revolve in accordance with mind? Mind, material form, and Nibbāna—these phenomena are not conjoined with mind, not originated from mind, and do not revolve in accordance with mind.

1547. කතමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තිකා? චක්ඛායතනං…පෙ… මනායතනං – ඉමෙ ධම්මා අජ්ඣත්තිකා.

1547. Which phenomena are internal? The eye-base… the mind-base—these phenomena are internal.

1548. කතමෙ ධම්මා බාහිරා? රූපායතනං…පෙ… ධම්මායතනං – ඉමෙ ධම්මා බාහිරා.

1548. Which phenomena are external? The form-base… the mind-object-base—these phenomena are external.

1549. කතමෙ ධම්මා උපාදා? චක්ඛායතනං…පෙ… කබළීකාරො ආහාරො – ඉමෙ ධම්මා උපාදා.

1549. Which phenomena are derived? The eye-base… edible food—these phenomena are derived.

1550. කතමෙ ධම්මා නො උපාදා? චතූසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, චත්තාරො ච මහාභූතා, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො උපාදා.

1550. Which phenomena are not derived? Wholesome states in the four planes, unwholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, the four great elements, and Nibbāna—these phenomena are not derived.

1551. කතමෙ ධම්මා උපාදිණ්ණා? තීසු භූමීසු විපාකො, යඤ්ච රූපං කම්මස්ස කතත්තා – ඉමෙ ධම්මා උපාදිණ්ණා.

1551. Which phenomena are grasped? Resultant states in the three planes, and whatever material form is due to kamma—these phenomena are grasped.

1552. කතමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, යඤ්ච රූපං න කම්මස්ස කතත්තා, චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනුපාදිණ්ණා.

1552. Which phenomena are not grasped? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, functional indeterminate states in the three planes, whatever material form is not due to kamma, the four supramundane paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna—these phenomena are not grasped.

උපාදානගොච්ඡකං

The Section on Clinging

1553. කතමෙ ධම්මා උපාදානා? චත්තාරි උපාදානානි – කාමුපාදානං, දිට්ඨුපාදානං, සීලබ්බතුපාදානං, අත්තවාදුපාදානං. කාමුපාදානං අට්ඨසු ලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. දිට්ඨුපාදානඤ්ච සීලබ්බතුපාදානඤ්ච අත්තවාදුපාදානඤ්ච චතූසු දිට්ඨිගතසම්පයුත්තෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා උපාදානා.

1553. Which phenomena are clingings? There are four clingings: clinging to sensual pleasures, clinging to views, clinging to rites and rituals, and clinging to a doctrine of self. Clinging to sensual pleasures arises in the eight types of consciousness accompanied by greed. Clinging to views, clinging to rites and rituals, and clinging to a doctrine of self arise in the four types of consciousness associated with wrong view—these phenomena are clingings.

1554. කතමෙ ධම්මා නො උපාදානා? ඨපෙත්වා උපාදානෙ අවසෙසං අකුසලං, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො උපාදානා.

1554. What states are not clingings? Apart from the clingings, the remaining unwholesome states; wholesome states in the four planes; resultant states in the four planes; functional indeterminate states in the three planes; and form, and Nibbāna. These states are not clingings.

1555. කතමෙ [Pg.290] ධම්මා උපාදානියා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා උපාදානියා.

1555. What states are liable to clinging? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all form. These states are liable to clinging.

1556. කතමෙ ධම්මා අනුපාදානියා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනුපාදානියා.

1556. What states are not liable to clinging? The four paths that are not included in the planes of existence, the four fruits of the contemplative life, and Nibbāna. These states are not liable to clinging.

1557. කතමෙ ධම්මා උපාදානසම්පයුත්තා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, එත්ථුප්පන්නං ලොභං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා උපාදානසම්පයුත්තා.

1557. What states are associated with clinging? The four consciousnesses accompanied by greed and associated with wrong view; and the four consciousnesses accompanied by greed and dissociated from wrong view, excluding the greed that arises therein. These states are associated with clinging.

1558. කතමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා? චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පන්නො ලොභො, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා.

1558. What states are dissociated from clinging? The greed that arises in the four consciousnesses accompanied by greed and dissociated from wrong view; the two consciousnesses accompanied by displeasure; the consciousness accompanied by doubt; the consciousness accompanied by restlessness; wholesome states in the four planes; resultant states in the four planes; functional indeterminate states in the three planes; and form, and Nibbāna. These states are dissociated from clinging.

1559. කතමෙ ධම්මා උපාදානා චෙව උපාදානියා ච? තානෙව උපාදානානි උපාදානා චෙව උපාදානියා ච.

1559. What states are both clingings and liable to clinging? Those very clingings are both clingings and liable to clinging.

1560. කතමෙ ධම්මා උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානා? ඨපෙත්වා උපාදානෙ අවසෙසං අකුසලං, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානා. අනුපාදානියා ධම්මා න වත්තබ්බා – උපාදානා චෙව උපාදානියා චාතිපි, උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානාතිපි.

1560. What states are liable to clinging but are not clingings? Apart from the clingings, the remaining unwholesome states; wholesome states in the three planes; resultant states in the three planes; functional indeterminate states in the three planes; and all form. These states are liable to clinging but are not clingings. States not liable to clinging should not be spoken of as either 'clingings and liable to clinging' or 'liable to clinging but not clingings'.

1561. කතමෙ ධම්මා උපාදානා චෙව උපාදානසම්පයුත්තා ච? යත්ථ දිට්ඨි ච ලොභො ච එකතො උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා උපාදානා චෙව උපාදානසම්පයුත්තා ච.

1561. What states are both clingings and associated with clinging? Where wrong view and greed arise together, these states are both clingings and associated with clinging.

1562. කතමෙ ධම්මා උපාදානසම්පයුත්තා චෙව නො ච උපාදානා? අට්ඨ ලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, එත්ථුප්පන්නෙ උපාදානෙ ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා උපාදානසම්පයුත්තා චෙව නො ච උපාදානා. උපාදානවිප්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – උපාදානා චෙව උපාදානසම්පයුත්තා චාතිපි, උපාදානසම්පයුත්තා චෙව නො ච උපාදානාතිපි.

1562. What states are associated with clinging but are not clingings? The eight mind-states accompanied by greed—excluding the clinging that arises therein. These states are associated with clinging but are not clingings. States dissociated from clinging should not be spoken of as either 'clingings and associated with clinging' or 'associated with clinging but not clingings'.

1563. කතමෙ [Pg.291] ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා උපාදානියා? චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පන්නො ලොභො, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා උපාදානියා.

1563. What states are dissociated from clinging but are objects of clinging? The greed that arises in the four mind-states accompanied by greed and dissociated from wrong view; the two mind-states accompanied by displeasure; the mind-state accompanied by doubt; the mind-state accompanied by restlessness; wholesome states in the three planes; resultant states in the three planes; functional indeterminate states in the three planes; and all form. These states are dissociated from clinging but are objects of clinging.

1564. කතමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා අනුපාදානියා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා උපාදානවිප්පයුත්තා අනුපාදානියා. උපාදානසම්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – උපාදානවිප්පයුත්තා උපාදානියාතිපි, උපාදානවිප්පයුත්තා අනුපාදානියාතිපි.

1564. What states are dissociated from clinging and are not objects of clinging? The four paths that are not included, the four fruits of recluseship, and Nibbāna. These states are dissociated from clinging and are not objects of clinging. States associated with clinging should not be spoken of as either 'dissociated from clinging and objects of clinging' or 'dissociated from clinging and not objects of clinging'.

කිලෙසගොච්ඡකං

The Cluster of Defilements

1565. කතමෙ ධම්මා කිලෙසා? දස කිලෙසවත්ථූනි – ලොභො, දොසො, මොහො, මානො, දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, ථිනං, උද්ධච්චං, අහිරිකං, අනොත්තප්පං. ලොභො අට්ඨසු ලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. දොසො ද්වීසු දොමනස්සසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. මොහො සබ්බාකුසලෙසු උප්පජ්ජති. මානො චතූසු දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. දිට්ඨි චතූසු දිට්ඨිගතසම්පයුත්තෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. විචිකිච්ඡා විචිකිච්ඡාසහගතෙසු චිත්තුප්පාදෙසු උප්පජ්ජති. ථිනං සසඞ්ඛාරිකෙසු අකුසලෙසු උප්පජ්ජති. උද්ධච්චඤ්ච අහිරිකඤ්ච අනොත්තප්පඤ්ච සබ්බාකුසලෙසු උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසා.

1565. What states are defilements? There are ten bases of defilement: greed, hatred, delusion, conceit, wrong view, doubt, sloth, restlessness, shamelessness, and fearlessness of wrongdoing. Greed arises in the eight mind-states accompanied by greed. Hatred arises in the two mind-states accompanied by displeasure. Delusion arises in all unwholesome states. Conceit arises in the four mind-states accompanied by greed and dissociated from wrong view. Wrong view arises in the four mind-states associated with wrong view. Doubt arises in the mind-state accompanied by doubt. Sloth arises in the prompted unwholesome states. Restlessness, shamelessness, and fearlessness of wrongdoing arise in all unwholesome states. These states are defilements.

1566. කතමෙ ධම්මා නො කිලෙසා? ඨපෙත්වා කිලෙසෙ අවසෙසං අකුසලං, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා නො කිලෙසා.

1566. What states are not defilements? Apart from the defilements, the remaining unwholesome states; wholesome states in the four planes; resultant states in the four planes; functional indeterminate states in the three planes; and form, and Nibbāna. These states are not defilements.

1567. කතමෙ ධම්මා සංකිලෙසිකා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සංකිලෙසිකා.

1567. What states are liable to defilement? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all form. These states are liable to defilement.

1568. කතමෙ ධම්මා අසංකිලෙසිකා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අසංකිලෙසිකා.

1568. What states are not liable to defilement? The four supramundane paths, the four fruits of recluseship, and Nibbāna. These states are not liable to defilement.

1569. කතමෙ [Pg.292] ධම්මා සංකිලිට්ඨා? ද්වාදස අකුසලචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨා.

1569. What states are defiled? The twelve unwholesome mind-states. These states are defiled.

1570. කතමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨා? චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අසංකිලිට්ඨා.

1570. What states are undefiled? Wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, form, and Nibbāna. These states are undefiled.

1571. කතමෙ ධම්මා කිලෙසසම්පයුත්තා? ද්වාදස අකුසලචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසසම්පයුත්තා.

1571. What states are associated with defilements? The twelve unwholesome mind-states. These states are associated with defilements.

1572. කතමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා? චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා.

1572. What states are dissociated from defilements? Wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, form, and Nibbāna. These states are dissociated from defilements.

1573. කතමෙ ධම්මා කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකා ච? තෙව කිලෙසා කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකා ච.

1573. What states are both defilements and liable to defilement? Those very defilements are both defilements and liable to defilement.

1574. කතමෙ ධම්මා සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසා? ඨපෙත්වා කිලෙසෙ අවසෙසං අකුසලං, තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසා. අසංකිලෙසිකා ධම්මා න වත්තබ්බා – කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකා චාතිපි, සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසාතිපි.

1574. What states are liable to defilement but are not defilements? Apart from the defilements, the remaining unwholesome states; wholesome states in the three planes; resultant states in the three planes; functional indeterminate states in the three planes; and all form. These states are liable to defilement but are not defilements. States not liable to defilement should not be spoken of as either 'defilements and liable to defilement' or 'liable to defilement but not defilements'.

1575. කතමෙ ධම්මා කිලෙසා චෙව සංකිලිට්ඨා ච? තෙව කිලෙසා කිලෙසා චෙව සංකිලිට්ඨා ච.

1575. What states are both defilements and defiled? Those very defilements are both defilements and defiled.

1576. කතමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨා චෙව නො ච කිලෙසා? ඨපෙත්වා කිලෙසෙ අවසෙසං අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා සංකිලිට්ඨා චෙව නො ච කිලෙසා. අසංකිලිට්ඨා ධම්මා න වත්තබ්බා – කිලෙසා චෙව සංකිලිට්ඨා චාතිපි, සංකිලිට්ඨා චෙව නො ච කිලෙසාතිපි.

1576. What states are defiled but are not defilements? Apart from the defilements, the remaining unwholesome states. These states are defiled but are not defilements. Undefiled states should not be spoken of as either 'defilements and defiled' or 'defiled but not defilements'.

1577. කතමෙ ධම්මා කිලෙසා චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච? යත්ථ ද්වෙ තයො කිලෙසා එකතො උප්පජ්ජන්ති – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසා චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා ච.

1577. What states are both defilements and associated with defilements? Where two or three defilements arise together, these states are both defilements and associated with defilements.

1578. කතමෙ [Pg.293] ධම්මා කිලෙසසම්පයුත්තා චෙව නො ච කිලෙසා? ඨපෙත්වා කිලෙසෙ අවසෙසං අකුසලං – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසසම්පයුත්තා චෙව නො ච කිලෙසා. කිලෙසවිප්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – කිලෙසා චෙව කිලෙසසම්පයුත්තා චාතිපි, කිලෙසසම්පයුත්තා චෙව නො ච කිලෙසාතිපි.

1578. What states are associated with defilements but are not defilements? Apart from the defilements, the remaining unwholesome states. These states are associated with defilements but are not defilements. States dissociated from defilements should not be spoken of as either 'defilements and associated with defilements' or 'associated with defilements but not defilements'.

1579. කතමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා සංකිලෙසිකා? තීසු භූමීසු කුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා සංකිලෙසිකා.

1579. What states are dissociated from defilements but subject to defilement? Wholesome states in the three planes, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all form. These states are dissociated from defilements but subject to defilement.

1580. කතමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා අසංකිලෙසිකා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා කිලෙසවිප්පයුත්තා අසංකිලෙසිකා. කිලෙසසම්පයුත්තා ධම්මා න වත්තබ්බා – කිලෙසවිප්පයුත්තා සංකිලෙසිකාතිපි, කිලෙසවිප්පයුත්තා අසංකිලෙසිකාතිපි.

1580. What states are dissociated from defilements and not subject to defilement? The four supramundane paths, the four fruits of the path, and Nibbāna. These states are dissociated from defilements and not subject to defilement. States associated with defilements should not be spoken of as either 'dissociated from defilements and subject to defilement' or 'dissociated from defilements and not subject to defilement'.

පිට්ඨිදුකං

The Back Dyad

1581. කතමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බා. චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සියා දස්සනෙන පහාතබ්බා, සියා න දස්සනෙන පහාතබ්බා.

1581. Which states are to be abandoned by the path of vision? The four arisings of consciousness associated with wrong views, and the arising of consciousness accompanied by doubt—these states are to be abandoned by the path of vision. The four arisings of consciousness accompanied by greed and dissociated from wrong views, and the two arisings of consciousness accompanied by displeasure—some of these states are to be abandoned by the path of vision, and some are not to be abandoned by the path of vision.

1582. කතමෙ ධම්මා න දස්සනෙන පහාතබ්බා? උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න දස්සනෙන පහාතබ්බා.

1582. Which states are not to be abandoned by seeing? The consciousness-moment accompanied by restlessness, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are not to be abandoned by seeing.

1583. කතමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බා? උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බා. චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සියා භාවනාය පහාතබ්බා, සියා න භාවනාය පහාතබ්බා.

1583. Which states are to be abandoned by development? The consciousness-moment accompanied by restlessness—these states are to be abandoned by development. The four greed-accompanied consciousness-moments dissociated from views, and the two consciousness-moments accompanied by displeasure—these states may or may not be abandoned by development.

1584. කතමෙ [Pg.294] ධම්මා න භාවනාය පහාතබ්බා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න භාවනාය පහාතබ්බා.

1584. Which states are not to be abandoned by development? The four consciousness-moments associated with views, the consciousness-moment accompanied by doubt, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are not to be abandoned by development.

1585. කතමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, එත්ථුප්පන්නං මොහං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා. චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සියා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා, සියා න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා.

1585. Which states have causes that are to be abandoned by seeing? The four consciousness-moments associated with views, and the consciousness-moment accompanied by doubt, excluding the delusion arisen therein—these states have causes that are to be abandoned by seeing. The four greed-accompanied consciousness-moments dissociated from views, and the two consciousness-moments accompanied by displeasure—these states may or may not have causes that are to be abandoned by seeing.

1586. කතමෙ ධම්මා න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා? විචිකිච්ඡාසහගතො මොහො, උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා.

1586. Which states do not have causes to be abandoned by seeing? The delusion accompanied by doubt, the consciousness-moment accompanied by restlessness, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states do not have causes to be abandoned by seeing.

1587. කතමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා? උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, එත්ථුප්පන්නං මොහං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා. චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සියා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා, සියා න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.

1587. Which states have roots to be abandoned by development? The consciousness-moment accompanied by restlessness, excluding the delusion arisen therein—these states have roots to be abandoned by development. The four consciousness-moments accompanied by greed and dissociated from wrong view, and the two consciousness-moments accompanied by displeasure—these states may or may not have roots to be abandoned by development.

1588. කතමෙ ධම්මා න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, උද්ධච්චසහගතො මොහො, චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.

1588. Which states do not have roots to be abandoned by development? The four consciousness-moments associated with wrong view, the consciousness-moment accompanied by doubt, the delusion accompanied by restlessness, wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states do not have roots to be abandoned by development.

1589. කතමෙ ධම්මා සවිතක්කා? කාමාවචරකුසලං, අකුසලං, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො එකාදස චිත්තුප්පාදා, අකුසලස්ස විපාකතො ද්වෙ, කිරියතො එකාදස, රූපාවචරං පඨමං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච ලොකුත්තරං පඨමං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං විතක්කං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා සවිතක්කා.

1589. Which states are accompanied by initial application? Wholesome sense-sphere states, unwholesome states, eleven consciousness-moments as the result of wholesome sense-sphere kamma, two as the result of unwholesome kamma, eleven as functional states, the first jhāna of the form realm—whether wholesome, resultant, or functional—the first supramundane jhāna—whether wholesome or resultant—excluding the initial application arisen therein: these states are accompanied by initial application.

1590. කතමෙ [Pg.295] ධම්මා අවිතක්කා? ද්වෙපඤ්චවිඤ්ඤාණානි, රූපාවචරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරො අරූපාවචරා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, විතක්කො ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අවිතක්කා.

1590. Which states are without initial application? The two sets of five consciousnesses; the form-realm jhānas from the second onwards, whether wholesome, resultant, or functional; the four immaterial-realm states, whether wholesome, resultant, or functional; the supramundane jhānas from the second onwards, whether wholesome or resultant; initial application itself, material form, and Nibbāna—these states are without initial application.

1591. කතමෙ ධම්මා සවිචාරා? කාමාවචරකුසලං, අකුසලං, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො එකාදස චිත්තුප්පාදා, අකුසලස්ස විපාකතො ද්වෙ කිරියතො එකාදස, රූපාවචරඑකකදුකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරඑකකදුකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං විචාරං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා සවිචාරා.

1591. Which states are accompanied by sustained application? Wholesome sense-sphere states, unwholesome states, eleven consciousness-moments as the result of wholesome sense-sphere kamma, two as the result of unwholesome kamma, eleven as functional states, the first and second form-realm jhānas—whether wholesome, resultant, or functional—the first and second supramundane jhānas—whether wholesome or resultant—excluding the sustained application arisen therein: these states are accompanied by sustained application.

1592. කතමෙ ධම්මා අවිචාරා? ද්වෙපඤ්චවිඤ්ඤාණානි, රූපාවචරතිකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරො ආරුප්පා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරතිකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, විචාරො ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අවිචාරා.

1592. Which states are without sustained application? The two sets of five consciousnesses; the three form-realm jhānas from the second onwards, whether wholesome, resultant, or functional; the four immaterial-realm states, whether wholesome, resultant, or functional; the three supramundane jhānas from the second onwards, whether wholesome or resultant; sustained application itself, material form, and Nibbāna—these states are without sustained application.

1593. කතමෙ ධම්මා සප්පීතිකා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො සොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො චත්තාරො, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො පඤ්ච, කිරියතො පඤ්ච, රූපාවචරදුකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරදුකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං පීතිං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා සප්පීතිකා.

1593. Which states are with rapture? The four arisings of consciousness accompanied by joy that are wholesome in the sense-sphere; four that are unwholesome; five that are resultants of wholesome in the sense-sphere; five that are functional; the first and second form-realm jhānas, whether wholesome, resultant, or functional; the first and second supramundane jhānas, whether wholesome or resultant; excluding the rapture arisen therein—these states are with rapture.

1594. කතමෙ ධම්මා අප්පීතිකා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො උපෙක්ඛාසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො අට්ඨ, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො එකාදස, අකුසලස්ස විපාකතො සත්ත, කිරියතො ඡ, රූපාවචරදුකදුකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරො ආරුප්පා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරදුකදුකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච පීති ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අප්පීතිකා.

1594. Which states are without rapture? The four arisings of consciousness accompanied by equanimity that are wholesome in the sense-sphere; eight that are unwholesome; eleven that are resultants of wholesome in the sense-sphere; seven that are resultants of unwholesome; six that are functional; the third and fourth form-realm jhānas, whether wholesome, resultant, or functional; the four immaterial-realm states, whether wholesome, resultant, or functional; the third and fourth supramundane jhānas, whether wholesome or resultant; rapture itself, material form, and Nibbāna—these states are without rapture.

1595. කතමෙ [Pg.296] ධම්මා පීතිසහගතා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො සොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො චත්තාරො, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො පඤ්ච, කිරියතො පඤ්ච, රූපාවචරදුකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරදුකතිකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං පීතිං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා පීතිසහගතා.

1595. Which states are accompanied by rapture? The four arisings of consciousness accompanied by joy that are wholesome in the sense-sphere; four that are unwholesome; five that are resultants of wholesome in the sense-sphere; five that are functional; the first and second form-realm jhānas, whether wholesome, resultant, or functional; the first and second supramundane jhānas, whether wholesome or resultant; excluding the rapture arisen therein—these states are accompanied by rapture.

1596. කතමෙ ධම්මා න පීතිසහගතා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො උපෙක්ඛාසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො අට්ඨ, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො එකාදස, අකුසලස්ස විපාකතො සත්ත, කිරියතො ඡ, රූපාවචරදුකදුකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරො ආරුප්පා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරදුකදුකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, පීති ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න පීතිසහගතා.

1596. Which states are not accompanied by rapture? From the wholesome sense-sphere states, the four mind-moments accompanied by equanimity; from the unwholesome, eight; from the resultant of wholesome sense-sphere states, eleven; from the resultant of unwholesome states, seven; from the functional, six; the third and fourth form-realm jhānas, whether wholesome, resultant, or functional; the four immaterial-realm states, whether wholesome, resultant, or functional; the third and fourth supramundane jhānas, whether wholesome or resultant; rapture itself, material form, and Nibbāna—these states are not accompanied by rapture.

1597. කතමෙ ධම්මා සුඛසහගතා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො සොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො චත්තාරො, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො ඡ, කිරියතො පඤ්ච, රූපාවචරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච ලොකුත්තරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං සුඛං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා සුඛසහගතා.

1597. Which states are accompanied by pleasure? From the wholesome sense-sphere states, the four mind-moments accompanied by joy; from the unwholesome, four; from the resultant of wholesome sense-sphere states, six; from the functional, five; the first three form-realm jhānas, whether wholesome, resultant, or functional; the first three supramundane jhānas, whether wholesome or resultant; excluding the pleasure arisen therein—these states are accompanied by pleasure.

1598. කතමෙ ධම්මා න සුඛසහගතා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො උපෙක්ඛාසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො අට්ඨ, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො දස, අකුසලස්ස විපාකතො සත්ත, කිරියතො ඡ, රූපාවචරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරො ආරුප්පා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච ලොකුත්තරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච, සුඛඤ්ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න සුඛසහගතා.

1598. Which states are not accompanied by pleasure? From the wholesome sense-sphere states, the four mind-moments accompanied by equanimity; from the unwholesome, eight; from the resultant of wholesome sense-sphere states, ten; from the resultant of unwholesome states, seven; from the functional, six; the fourth form-realm jhāna, whether wholesome, resultant, or functional; the four immaterial-realm states, whether wholesome, resultant, or functional; the fourth supramundane jhāna, whether wholesome or resultant; pleasure itself, material form, and Nibbāna—these states are not accompanied by pleasure.

1599. කතමෙ ධම්මා උපෙක්ඛාසහගතා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො උපෙක්ඛාසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො ඡ, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො දස, අකුසලස්ස විපාකතො ඡ, කිරියතො ඡ[Pg.297], රූපාවචරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, චත්තාරො ආරුප්පා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරං චතුත්ථං ඣානං කුසලතො ච විපාකතො ච, එත්ථුප්පන්නං උපෙක්ඛං ඨපෙත්වා – ඉමෙ ධම්මා උපෙක්ඛාසහගතා.

1599. Which states are accompanied by equanimity? Four consciousness-moments accompanied by equanimity that are sense-sphere wholesome; six that are unwholesome; ten that are resultants of sense-sphere wholesome consciousness; six that are resultants of unwholesome consciousness; six that are functional; the fourth form-sphere jhāna, whether wholesome, resultant, or functional; the four immaterial-sphere states, whether wholesome, resultant, or functional; the fourth supramundane jhāna, whether wholesome or resultant. Excluding the equanimity that has arisen therein, these states are accompanied by equanimity.

1600. කතමෙ ධම්මා න උපෙක්ඛාසහගතා? කාමාවචරකුසලතො චත්තාරො සොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, අකුසලතො ඡ, කාමාවචරකුසලස්ස විපාකතො ඡ, අකුසලස්ස විපාකතො එකො, කිරියතො පඤ්ච, රූපාවචරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච, ලොකුත්තරතිකචතුක්කජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච, උපෙක්ඛා ච, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා න උපෙක්ඛාසහගතා.

1600. Which states are not accompanied by equanimity? Four consciousness-moments accompanied by joy that are sense-sphere wholesome; six that are unwholesome; six that are resultants of sense-sphere wholesome consciousness; one that is a resultant of unwholesome consciousness; five that are functional; the first three form-sphere jhānas, whether wholesome, resultant, or functional; the first three supramundane jhānas, whether wholesome or resultant; and equanimity, material form, and Nibbāna—these states are not accompanied by equanimity.

1601. කතමෙ ධම්මා කාමාවචරා? කාමාවචරකුසලං, අකුසලං, සබ්බො කාමාවචරස්ස විපාකො, කාමාවචරකිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා කාමාවචරා.

1601. Which states pertain to the sense sphere? Sense-sphere wholesome states, unwholesome states, all sense-sphere resultant states, sense-sphere functional indeterminate states, and all material form—these states pertain to the sense sphere.

1602. කතමෙ ධම්මා න කාමාවචරා? රූපාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා න කාමාවචරා.

1602. Which states do not pertain to the sense sphere? Form-sphere states, formless-sphere states, and the unincluded states—these states do not pertain to the sense sphere.

1603. කතමෙ ධම්මා රූපාවචරා? රූපාවචරචතුක්කපඤ්චකජ්ඣානා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච – ඉමෙ ධම්මා රූපාවචරා.

1603. Which are the form-sphere states? The four or five form-sphere jhānas, whether wholesome, resultant, or functional—these are the form-sphere states.

1604. කතමෙ ධම්මා න රූපාවචරා? කාමාවචරා, අරූපාවචරා, අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා න රූපාවචරා.

1604. Which states do not pertain to the form sphere? Sense-sphere states, formless-sphere states, and the unincluded states—these states do not pertain to the form sphere.

1605. කතමෙ ධම්මා අරූපාවචරා? චත්තාරො ආරුප්පා කුසලතො ච විපාකතො ච කිරියතො ච – ඉමෙ ධම්මා අරූපාවචරා.

1605. Which are the formless-sphere states? The four formless attainments, whether wholesome, resultant, or functional—these are the formless-sphere states.

1606. කතමෙ ධම්මා න අරූපාවචරා? කාමාවචරා, රූපාවචරා, අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා න අරූපාවචරා.

1606. Which states are not formless-sphere states? Sense-sphere states, form-sphere states, and the unincluded states—these states are not formless-sphere states.

1607. කතමෙ ධම්මා පරියාපන්නා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා පරියාපන්නා.

1607. Which states are included? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are included.

1608. කතමෙ ධම්මා අපරියාපන්නා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අපරියාපන්නා.

1608. Which states are unincluded? The four unincluded paths, the four fruits of the contemplative life, and Nibbāna—these states are unincluded.

1609. කතමෙ [Pg.298] ධම්මා නිය්‍යානිකා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා නිය්‍යානිකා.

1609. Which states are leading out? The four unincluded paths—these states are leading out.

1610. කතමෙ ධම්මා අනිය්‍යානිකා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනිය්‍යානිකා.

1610. Which states are not leading out? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are not leading out.

1611. කතමෙ ධම්මා නියතා? චත්තාරො දිට්ඨිගතසම්පයුත්තචිත්තුප්පාදා, ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සියා නියතා සියා අනියතා. චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා – ඉමෙ ධම්මා නියතා.

1611. Which states are of fixed result? The four states of consciousness associated with wrong view and the two states of consciousness accompanied by displeasure—these states may be of fixed result or of unfixed result. The four unincluded paths—these states are of fixed result.

1612. කතමෙ ධම්මා අනියතා? චත්තාරො දිට්ඨිගතවිප්පයුත්තලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, විචිකිච්ඡාසහගතො චිත්තුප්පාදො, උද්ධච්චසහගතො චිත්තුප්පාදො, තීසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනියතා.

1612. Which states are of unfixed result? The four states of consciousness accompanied by greed but dissociated from wrong view, the state of consciousness accompanied by doubt, the state of consciousness accompanied by restlessness, wholesome states in the three planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are of unfixed result.

1613. කතමෙ ධම්මා සඋත්තරා? තීසු භූමීසු කුසලං, අකුසලං, තීසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, සබ්බඤ්ච රූපං – ඉමෙ ධම්මා සඋත්තරා.

1613. Which states are with a superior? Wholesome states in the three planes, unwholesome states, resultant states in the three planes, functional indeterminate states in the three planes, and all material form—these states are with a superior.

1614. කතමෙ ධම්මා අනුත්තරා? චත්තාරො මග්ගා අපරියාපන්නා, චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අනුත්තරා.

1614. Which states are unsurpassed? The four unincluded paths, the four fruits of the contemplative life, and Nibbāna—these states are unsurpassed.

1615. කතමෙ ධම්මා සරණා? ද්වාදස අකුසලචිත්තුප්පාදා – ඉමෙ ධම්මා සරණා.

1615. Which states are with defilements? The twelve unwholesome states of consciousness—these states are with defilements.

1616. කතමෙ ධම්මා අරණා? චතූසු භූමීසු කුසලං, චතූසු භූමීසු විපාකො, තීසු භූමීසු කිරියාබ්‍යාකතං, රූපඤ්ච, නිබ්බානඤ්ච – ඉමෙ ධම්මා අරණා.

1616. Which states are without defilements? Wholesome states in the four planes, resultant states in the four planes, functional indeterminate states in the three planes, material form, and Nibbāna—these states are without defilements.

අත්ථුද්ධාරො නිට්ඨිතො.

The Exposition of Meaning is concluded.

ධම්මසඞ්ගණීපකරණං නිට්ඨිතං.

The Dhammasaṅgaṇī treatise is concluded.