နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

小部

ဇာတက-အဋ္ဌကထာ

本生义注

(ဆဋ္ဌော ဘာဂေါ)

第六部分

၂၂. မဟာနိပါတော

22. 大部

[၅၃၈] ၁. မူဂပက္ခဇာတကဝဏ္ဏနာ

[538] 1. 喑哑本生释义

မာ [Pg.1] ပဏ္ဍိစ္စယံ ဝိဘာဝယာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော မဟာဘိနိက္ခမနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကဒိဝသဉှိ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိသိန္နာ ဘဂဝတော နေက္ခမ္မပါရမိံ ဝဏ္ဏယန္တာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခဝေ, ဣဒါနိ မမ ပူရိတပါရမိဿ ရဇ္ဇံ ဆဍ္ဍေတွာ မဟာဘိနိက္ခမနံ နာမ အနစ္ဆရိယံ. အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ အပရိပက္ကေ ဉာဏေ ပါရမိယော ပူရေန္တောပိ ရဇ္ဇံ ဆဍ္ဍေတွာ နိက္ခန္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

“莫炫己智。”此为导师住于祇陀林(Jetavana)时，就大出离而说。一日，众比丘集于法堂，坐而赞叹世尊(Bhagavā)的出离波罗蜜。导师前来问道：“诸比丘，你们现在为何事集坐于此？”当被告知“为某事”时，导师说：“诸比丘，如今我已圆满诸波罗蜜，舍弃王位而出离，这并不稀奇。我于往昔智慧尚未成熟、圆满诸波罗蜜之时，亦曾舍弃王位而出离。”应他们之请求，导师便讲述了过去之事。

အတီတေ ကာသိရဋ္ဌေ ဗာရာဏသိယံ ကာသိရာဇာ နာမ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ သောဠသသဟဿာ ဣတ္ထိယော အဟေသုံ. တာသု ဧကာပိ ပုတ္တံ ဝါ ဓီတရံ ဝါ န လဘိ. နာဂရာ ‘‘အမှာကံ ရညော ဝံသာနုရက္ခကော ဧကောပိ ပုတ္တော နတ္ထီ’’တိ ရာဇင်္ဂဏေ သန္နိပတိတွာ ကုသဇာတကေ (ဇာ. ၂.၂၀.၁ အာဒယော) အာဂတနယေနေဝ ရာဇာနံ ဧဝမာဟံသု ‘‘ဒေဝ, ပုတ္တံ ပတ္ထေထာ’’တိ. ရာဇာ [Pg.2] တေသံ ဝစနံ သုတွာ သောဠသသဟဿာ ဣတ္ထိယော ‘‘တုမှေ ပုတ္တံ ပတ္ထေထာ’’တိ အာဏာပေသိ. တာ စန္ဒာဒီနံ ဒေဝတာနံ အာယာစနဥပဋ္ဌာနာဒီနိ ကတွာ ပတ္ထေန္တိယောပိ ပုတ္တံ ဝါ ဓီတရံ ဝါ န လဘိံသု. အဂ္ဂမဟေသီ ပနဿ မဒ္ဒရာဇဓီတာ စန္ဒာဒေဝီ နာမ သီလသမ္ပန္နာ အဟောသိ. ရာဇာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, တွမ္ပိ ပုတ္တံ ပတ္ထေဟီ’’တိ အာဟ. သာ ပုဏ္ဏမဒိဝသေ ဥပေါသထံ သမာဒိယိတွာ စူဠသယနေ နိပန္နာဝ အတ္တနော သီလံ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘သစာဟံ အခဏ္ဍသီလာ ဣမိနာ မေ သစ္စေန ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇတူ’’တိ သစ္စကိရိယံ အကာသိ.

往昔，在迦尸国(Kāsiraṭṭha)的波罗奈城(Bārāṇasī)，有位迦尸王以正法治国。他有一万六千名后妃，然无一人得子或女。城民言：“我王无一子嗣可继承王位。”遂集于王家庭院，如《鸠舍本生》(Kusajātaka, Jā. 2.20.1ff)所述，对国王言：“天王，请祈求一子！”国王闻言，即命一万六千名后妃：“汝等当祈求一子。”彼等虽向月神等天神祈请供奉，然仍未得子或女。其首席王后，乃摩陀罗(Madda)国公主，名为月光(Candādevī)，戒行具足。国王对她说：“贤后，汝亦当祈求一子。”于是，她在满月之日受持布萨(uposatha)，卧于小床，忆念己之戒行，发真实誓言：“若我持戒无缺，愿以此真实之力，令我得子！”

တဿာ သီလတေဇေန သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘စန္ဒာဒေဝီ ပုတ္တံ ပတ္ထေတိ, ဟန္ဒာဟံ ပုတ္တံ ဒဿာမီ’’တိ တဿာနုစ္ဆဝိကံ ပုတ္တံ ဥပဓာရေန္တော ဗောဓိသတ္တံ ပဿိ. ဗောဓိသတ္တောပိ တဒါဝီသတိဝဿာနိ ဗာရာဏသိယံ ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ တတော စုတော ဥဿဒနိရယေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အသီတိဝဿသဟဿာနိ တတ္ထ ပစ္စိတွာ တတော စဝိတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ. တတ္ထာပိ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စဝိတွာ ဥပရိဒေဝလောကံ ဂန္တုကာမော အဟောသိ. သက္ကော တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘မာရိသ, တယိ မနုဿလောကေ ဥပ္ပန္နေ ပါရမိယော စ တေ ပူရိဿန္တိ, မဟာဇနဿ ဝုဍ္ဎိ စ ဘဝိဿတိ, အယံ ကာသိရညော စန္ဒာဒေဝီ နာမ အဂ္ဂမဟေသီ ပုတ္တံ ပတ္ထေတိ, တဿာ ကုစ္ဆိယံ ဥပ္ပဇ္ဇာဟီ’’တိ ဝတွာ အညေသဉ္စ စဝနဓမ္မာနံ ပဉ္စသတာနံ ဒေဝပုတ္တာနံ ပဋိညံ ဂဟေတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ အဂမာသိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပဉ္စဟိ ဒေဝပုတ္တသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဒေဝလောကတော စဝိတွာ သယံ စန္ဒာဒေဝိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. ဣတရေ ပန ဒေဝပုတ္တာ အမစ္စဘရိယာနံ ကုစ္ဆီသု ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိံသု.

由于她的戒德之力，帝释天(Sakko)的宫殿现出热相。帝释天循省思惟，得知此故，心想：“月光王后希求儿子，我当赐予一子。”他于是寻觅能与她相应的儿子，便看见了菩萨。菩萨当时在波罗奈城为王二十年，从那里命终后，投生到增盛地狱(Ussadaniraya)，在那里受苦八万年，之后从那里命终，便投生到忉利天(Tāvatiṃsa)。在那里住至寿尽，从那里命终后，欲前往上层天界。帝释天来到他跟前，说道：“贤者，您若降生人间，诸波罗蜜将得以圆满，大众的福祉也将增长。迦尸王的首席王后月光正希求一子，请您投生到她的腹中！”说完，又让其余五百位将从天界命终的天子们应允后，便返回了自己住处。菩萨答道：“善哉。”于是，他便与五百位天子一同从天界命终，自己则于月光王后的腹中结生。其余的天子，则于大臣们妻子的腹中结生。

တဒါ စန္ဒာဒေဝိယာ ကုစ္ဆိ ဝဇိရပုဏ္ဏာ ဝိယ အဟောသိ. သာ ဂဗ္ဘဿ ပတိဋ္ဌိတဘာဝံ ဉတွာ ရညော အာရောစေသိ. တံ သုတွာ ရာဇာ ဂဗ္ဘဿ ပရိဟာရံ ဒါပေသိ. သာ ပရိပုဏ္ဏဂဗ္ဘာ ဒသမာသစ္စယေန ဓညပုညလက္ခဏသမ္ပန္နံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တံ ဒိဝသမေဝ အမစ္စဂေဟေသု ပဉ္စ ကုမာရသတာနိ ဇာယိံသု. တသ္မိံ ခဏေ ရာဇာ အမစ္စဂဏပရိဝုတော မဟာတလေ နိသိန္နော အဟောသိ. အထဿ ‘‘ပုတ္တော, တေ ဒေဝ, ဇာတော’’တိ အာရောစယိံသု. တေသံ ဝစနံ သုတွာ ရညော ပုတ္တပေမံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဆဝိယာဒီနိ ဆိန္ဒိတွာ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ [Pg.3] အာဟစ္စ အဋ္ဌာသိ, အဗ္ဘန္တရေ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ, ဟဒယံ သီတလံ ဇာတံ. သော အမစ္စေ ပုစ္ဆိ ‘‘တုဋ္ဌာ နု ခေါ တုမှေ, မမ ပုတ္တော ဇာတော’’တိ? ‘‘ကိံ ကထေထ, ဒေဝ, မယံ ပုဗ္ဗေ အနာထာ, ဣဒါနိ ပန သနာထာ ဇာတာ, သာမိကော နော လဒ္ဓေါ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ မဟာသေနဂုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ အာဏာပေသိ ‘‘မမ ပုတ္တဿ ပရိဝါရော လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ, ဂစ္ဆ တွံ အမစ္စဂေဟေသု အဇ္ဇ ဇာတာ ဒါရကာ ကိတ္တကာ နာမာတိ ဩလောကေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အမစ္စဂေဟာနိ ဂန္တွာ ဩလောကေန္တော ပဉ္စ ကုမာရသတာနိ ဒိသွာ ပုနာဂန္တွာ ရညော အာရောစေသိ.

此时，月光王后的腹部犹如金刚充满般坚实。她得知胎儿已安住，便禀告国王。国王听后，即安排守护胎儿。她怀胎圆满，十月期满，产下一名具足福德祥瑞之相的儿子。同日，大臣家中亦有五百名男婴诞生。其时，国王正为大臣围绕，坐于大殿。有人向他禀告：“天王，您的儿子诞生了！”国王闻言，父爱油然而生，穿皮透肉，直达骨髓，内心喜悦，心意清凉。他问大臣：“我儿出生，你们高兴吗？”大臣答道：“天王何出此言？我等往昔无依，今则有靠，已得我主。”国王召来大军护(Mahāsenagutta)，命令道：“当为我儿寻找侍从。你去大臣家中查看今日有多少男婴出生。”他应诺：“善哉。”遂往大臣家中查看，见有五百名男婴，便回来禀告国王。

ရာဇာ ပဉ္စန္နံ ဒါရကသတာနံ ကုမာရပသာဓနာနိ ပေသေတွာ ပုန ပဉ္စ ဓာတိသတာနိ စ ဒါပေသိ. မဟာသတ္တဿ ပန အတိဒီဃာဒိဒေါသဝဇ္ဇိတာ အလမ္ဗတ္ထနိယော မဓုရထညာယော စတုသဋ္ဌိ ဓာတိယော အဒါသိ. အတိဒီဃာယ ဟိ ဣတ္ထိယာ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝတော ဒါရကဿ ဂီဝါ ဒီဃာ ဟောတိ, အတိရဿာယ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝန္တော ဒါရကော နိပ္ပီဠိတခန္ဓဋ္ဌိကော ဟောတိ, အတိကိသာယ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝတော ဒါရကဿ ဦရူ ရုဇ္ဇန္တိ, အတိထူလာယ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝန္တော ဒါရကော ပက္ခပါဒေါ ဟောတိ, အတိကာဠိကာယ ခီရံ အတိသီတလံ ဟောတိ, အတိဩဒါတာယ ခီရံ အတိဥဏှံ ဟောတိ, လမ္ဗတ္ထနိယာ ပဿေ နိသီဒိတွာ ထညံ ပိဝန္တော ဒါရကော နိပ္ပီဠိတနာသိကော ဟောတိ. ကာသာနဉ္စ ပန ဣတ္ထီနံ ခီရံ အတိအမ္ဗိလံ ဟောတိ, သာသာနဉ္စ ပန ဣတ္ထီနံ ခီရံ အတိကဋုကာဒိဘေဒံ ဟောတိ, တသ္မာ တေ သဗ္ဗေပိ ဒေါသေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ အလမ္ဗတ္ထနိယော မဓုရထညာယော စတုသဋ္ဌိ ဓာတိယော ဒတွာ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ စန္ဒာဒေဝိယာပိ ဝရံ အဒါသိ. သာပိ ဂဟိတကံ ကတွာ ဌပေသိ.

国王为五百名男婴送去王子等级的用品，又安排了五百名乳母。而为大士(Mahāsatta)，他赐予了六十四位乳母，皆无过高过矮等缺陷，乳房适中，乳汁甜美。因为，若乳母过高，婴儿坐其身旁饮乳，颈会变长；若过矮，婴儿肩骨会受压迫；若过瘦，婴儿大腿会疼痛；若过胖，婴儿会跛足；若肤色过黑，乳汁会过凉；若肤色过白，乳汁会过热；若乳房下垂，婴儿鼻子会被压扁。患咳嗽之女，其乳汁过酸；患气喘之女，其乳汁则有苦涩等异味。因此，国王避开所有这些缺陷，赐予了六十四位乳房适中、乳汁甜美的乳母，并给予盛大的供养，亦赐予月光王后一份恩赏。她也接受并保留了这份恩赏。

ရာဇာ ကုမာရဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ လက္ခဏပါဌကေ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ တေသံ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ ကုမာရဿ အန္တရာယာဘာဝံ ပုစ္ဆိ. တေ တဿ လက္ခဏသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘မဟာရာဇ, ဓညပုညလက္ခဏသမ္ပန္နော အယံ ကုမာရော, တိဋ္ဌတု ဧကဒီပေါ, ဒွိသဟဿပရိဝါရာနံ စတုန္နမ္ပိ မဟာဒီပါနံ ရဇ္ဇံ ကာရေတုံ သမတ္ထော ဟောတိ, နာဿ ကောစိ အန္တရာယော [Pg.4] ပညာယတီ’’တိ ဝဒိံသု. ရာဇာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ တုဿိတွာ ကုမာရဿ နာမံ ကရောန္တော ယသ္မာ ကုမာရဿ ဇာတဒိဝသေ သကလကာသိရဋ္ဌေ ဒေဝေါ ဝဿိ, ယသ္မာ စ ရညော စေဝ အမစ္စာနဉ္စ ဟဒယံ သီတလံ ဇာတံ, ယသ္မာ စ တေမယမာနော ဇာတော, တသ္မာ ‘‘တေမိယကုမာရော’’တိဿ နာမံ အကာသိ. အထ နံ ဓာတိယော ဧကမာသိကံ အလင်္ကရိတွာ ရညော သန္တိကံ အာနယိံသု. ရာဇာ ပိယပုတ္တံ အာလိင်္ဂိတွာ သီသေ စုမ္ဗိတွာ အင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ ရမယမာနော နိသီဒိ.

国王在王子的命名之日，召来相面婆罗门，盛情款待后，询问王子是否有何灾厄。他们见王子相好具足，便说：“大王，此王子具足福德祥瑞之相，莫说一洲，他足以统治拥有两千小岛环绕的四大部洲，不见任何灾厄。”国王闻言，心生欢喜，为王子命名。因王子出生之日，整个迦尸国天降甘霖；又因国王与大臣们内心清凉；且王子出生时身体湿润(temayamāno)，故为他取名为“铁弥王子”(Temiyakumāra)。其后，乳母们将满月的王子装扮一番，带到国王面前。国王拥抱爱子，亲吻其头，让他坐在膝上，欢喜逗弄。

တသ္မိံ ခဏေ စတ္တာရော စောရာ အာနီတာ. ရာဇာ တေ ဒိသွာ ‘‘တေသု ဧကဿ စောရဿ သကဏ္ဋကာဟိ ကသာဟိ ပဟာရသဟဿံ ကရောထ, ဧကဿ သင်္ခလိကာယ ဗန္ဓိတွာ ဗန္ဓနာဂါရပဝေသနံ ကရောထ, ဧကဿ သရီရေ သတ္တိပဟာရံ ကရောထ, ဧကဿ သူလာရောပနံ ကရောထာ’’တိ အာဏာပေသိ. အထ မဟာသတ္တော ပိတု ဝစနံ သုတွာ ဘီတတသိတော ဟုတွာ ‘‘အဟော မမ ပိတာ ရဇ္ဇံ နိဿာယ အတိဘာရိယံ နိရယဂါမိကမ္မံ အကာသီ’’တိ စိန္တေသိ. ပုနဒိဝသေ ပန တံ သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ အလင်္ကတသိရိသယနေ နိပဇ္ဇာပေသုံ. သော ထောကံ နိဒ္ဒါယိတွာ ပဗုဒ္ဓေါ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ သေတစ္ဆတ္တံ ဩလောကေန္တော မဟန္တံ သိရိဝိဘဝံ ပဿိ. အထဿ ပကတိယာပိ ဘီတတသိတဿ အတိရေကတရံ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ‘‘ကုတော နု ခေါ အဟံ ဣမံ စောရဂေဟံ အာဂတောမှီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော ဇာတိဿရဉာဏေန ဒေဝလောကတော အာဂတဘာဝံ ဉတွာ တတော ပရံ ဩလောကေန္တော ဥဿဒနိရယေ ပက္ကဘာဝံ ပဿိ, တတော ပရံ ဩလောကေန္တော တသ္မိံယေဝ နဂရေ ရာဇဘာဝံ အညာသိ.

就在那时，四个盗贼被带到。国王看见他们后下令道：“对其中一个盗贼用带刺的鞭子抽打一千下，一个用锁链绑缚，投入监狱，一个用矛刺其身，一个处以穿刺刑。”菩萨听到父亲的话后，恐惧战栗，心想：“唉！我父亲因王位之故，造下了能导向地狱的极重恶业。”次日，他们让菩萨躺卧在白伞下装饰华丽的床榻上。他小睡片刻后醒来，睁眼望着白伞，看到了巨大的荣华富贵。这使他本已恐惧战栗的心更加恐惧。他思索道：“我究竟是如何来到这盗贼之家的？”他以宿命通智了知自己是从天界而来，再往前看，他看到自己曾在乌萨达地狱(Ussadaniraya)中被烧煮；再往前看，他忆起自己曾是这座城市的国王。

အထဿ ‘‘အဟံ ဝီသတိဝဿာနိ ဗာရာဏသိယံ ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ အသီတိဝဿသဟဿာနိ ဥဿဒနိရယေ ပစ္စိံ, ဣဒါနိ ပုနပိ ဣမသ္မိံယေဝ စောရဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တောမှိ, ပိတာ မေ ဟိယျော စတူသု စောရေသု အာနီတေသု တထာရူပံ ဖရုသံ နိရယသံဝတ္တနိကံ ကထံ ကထေသိ, သစာဟံ ရဇ္ဇံ ကာရေဿာမိ, ပုနပိ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝိဿာမီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တဿ မဟန္တံ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဗောဓိသတ္တဿ ကဉ္စနဝဏ္ဏံ သရီရံ ဟတ္ထေန ပရိမဒ္ဒိတံ ပဒုမံ ဝိယ မိလာတံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ အဟောသိ. သော ‘‘ကထံ နု ခေါ ဣမမှာ စောရဂေဟာ မုစ္စေယျ’’န္တိ စိန္တေန္တော နိပဇ္ဇိ. အထ နံ ဧကသ္မိံ အတ္တဘာဝေ မာတုဘူတပုဗ္ဗာ ဆတ္တေ [Pg.5] အဓိဝတ္ထာ ဒေဝဓီတာ အဿာသေတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ, မာ ဘာယိ, မာ သောစိ, မာ စိန္တယိ. သစေ ဣတော မုစ္စိတုကာမောသိ, တွံ အပီဌသပ္ပီပိ ပီဌသပ္ပီ ဝိယ ဟောဟိ, အဗဓိရောပိ ဗဓိရော ဝိယ ဟောဟိ, အမူဂေါပိ မူဂေါ ဝိယ ဟောဟိ, ဣမာနိ တီဏိ အင်္ဂါနိ အဓိဋ္ဌာယ အတ္တနော ပဏ္ဍိတဘာဝံ မာ ပကာသေဟီ’’တိ ဝတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

于是他思惟：“我曾在波罗奈(Bārāṇasī)统治了二十年，然后在乌萨达地狱受煮了八万年，现在又投生于此盗贼之家。昨天我父亲在带来四个盗贼时，说了那样残酷、能引向地狱的话语。如果我统治国家，必将再次投生于地狱，遭受巨大痛苦。”如此思惟时，他生起了极大的恐惧。菩萨金色的身体，犹如被手揉搓的莲花，变得枯萎而黯淡。他躺下思索：“我如何才能从这盗贼之家解脱呢？”这时，曾于某一世为其母亲、住于伞盖中的一位天女安慰他道：“孩子提弥王子(Temiyakumāra)，不要害怕，不要忧愁，不要思虑。如果你想从这里解脱，那么你虽非跛子，却要装作跛子；虽非聋子，却要装作聋子；虽非哑巴，却要装作哑巴。你要坚持这三项，不要显露你的智慧。”说完，她说了第一首偈：

၁.

1.

‘‘မာ ပဏ္ဍိစ္စယံ ဝိဘာဝယ, ဗာလမတော ဘဝ သဗ္ဗပါဏိနံ;

သဗ္ဗော တံ ဇနော ဩစိနာယတု, ဧဝံ တဝ အတ္ထော ဘဝိဿတီ’’တိ.

“莫要彰显智慧，让众生皆视你为愚；愿众人皆鄙视你，如是你的目的方得成就。”

တတ္ထ ပဏ္ဍိစ္စယန္တိ ပဏ္ဍိစ္စံ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ဗာလမတောတိ ဗာလော ဣတိ သမ္မတော. သဗ္ဗော ဇနောတိ သကလော အန္တောဇနော စေဝ ဗဟိဇနော စ. ဩစိနာယတူတိ ‘‘နီဟရထေတံ ကာဠကဏ္ဏိ’’န္တိ အဝမညတု, အဝဇာနာတူတိ အတ္ထော.

于此，“paṇḍiccayaṃ”即是“paṇḍiccaṃ”(智慧)，或此即为读法。“Bālamato”即是“被认为是愚者”。“Sabbo jano”即是所有的人，包括家人与外人。“Ocināyatu”的意思是轻视、鄙视，即是说：“把这个不祥者(kāḷakaṇṇī)赶出去！”

သော တဿာ ဝစနေန အဿာသံ ပဋိလဘိတွာ –

他因她的话而得到安慰——

၂.

2.

‘‘ကရောမိ တေ တံ ဝစနံ, ယံ မံ ဘဏသိ ဒေဝတေ;

အတ္ထကာမာသိ မေ အမ္မ, ဟိတကာမာသိ ဒေဝတေ’’တိ. –

“天女，你对我所说之言，我必奉行。母亲，你为我寻求利益；天女，你为我寻求福祉。”

ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ တာနိ တီဏိ အင်္ဂါနိ အဓိဋ္ဌာသိ. သာ စ ဒေဝဓီတာ အန္တရဓာယိ. ရာဇာ ပုတ္တဿ အနုက္ကဏ္ဌနတ္ထာယ တာနိ ပဉ္စ ကုမာရသတာနိ တဿ သန္တိကေယေဝ ဌပေသိ. တေ ဒါရကာ ထညတ္ထာယ ရောဒန္တိ ပရိဒေဝန္တိ. မဟာသတ္တော ပန နိရယဘယတဇ္ဇိတော ‘‘ရဇ္ဇတော မေ သုဿိတွာ မတမေဝ သေယျော’’တိ န ရောဒတိ န ပရိဒေဝတိ. အထဿ ဓာတိယော တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ စန္ဒာဒေဝိယာ အာရောစယိံသု. သာပိ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ နေမိတ္တကေ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ. အထ ဗြာဟ္မဏာ အာဟံသု ‘‘ဒေဝ, ကုမာရဿ ပကတိဝေလံ အတိက္ကမိတွာ ထညံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဧဝံ သော ရောဒမာနော ထနံ ဒဠှံ ဂဟေတွာ သယမေဝ ပိဝိဿတီ’’တိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဓာတိယော ကုမာရဿ ပကတိဝေလံ အတိက္ကမိတွာ ထညံ ဒေန္တိ. ဒဒမာနာ စ ကဒါစိ ဧကဝါရံ အတိက္ကမိတွာ ဒေန္တိ, ကဒါစိ သကလဒိဝသံ ခီရံ န ဒေန္တိ.

说完此偈，他便决意奉行那三项。而那天女随即隐没。国王为了消除王子的忧愁，便将那五百名童子安置在他身边。那些孩童为求母乳而啼哭哀号。然而，菩萨被地狱的恐惧所震慑，心想：“对我而言，与其得到王位，不如枯瘦而死。”因此他不哭也不号。于是，乳母们知道了这情况，便禀告了旃陀黛薇(Candādevī)王后。她也禀告了国王。国王召来占相的婆罗门们询问。婆罗门们说：“大王，应在超过平常时间后才给王子喂奶，这样他哭泣时就会紧抓乳头自己吸吮了。”从那时起，乳母们便在超过平常时间后才给王子喂奶。她们有时会错过一次，有时则整日不给他喂奶。

ဝီမံသနကဏ္ဍံ

试探篇

သော [Pg.6] နိရယဘယတဇ္ဇိတော သုဿန္တောပိ ထညတ္ထာယ န ရောဒတိ, န ပရိဒေဝတိ. အထ နံ အရောဒန္တမ္ပိ ဒိသွာ ‘‘ပုတ္တော မေ ဆာတော’’တိ မာတာ ဝါ ထညံ ပါယေတိ, ကဒါစိ ဓာတိယော ဝါ ပါယေန္တိ. သေသဒါရကာ ထညံ အလဒ္ဓဝေလာယမေဝ ရောဒန္တိ ပရိဒေဝန္တိ. မဟာသတ္တော ပန နိရယဘယတဇ္ဇိတော န ရောဒတိ, န ပရိဒေဝတိ, န နိဒ္ဒါယတိ, န ဟတ္ထပါဒေ သမိဉ္ဇတိ, န သဒ္ဒံ ကရောတိ. အထဿ ဓာတိယော ‘‘ပီဌသပ္ပီနံ ဟတ္ထပါဒါ နာမ န ဧဝရူပါ ဟောန္တိ, မူဂါနံ ဟနုကပရိယောသာနံ နာမ န ဧဝရူပံ ဟောတိ, ဗဓိရာနံ ကဏ္ဏသောတာနိ နာမ န ဧဝရူပါနိ ဟောန္တိ, ဘဝိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏေန, ဝီမံသိဿာမ န’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘ခီရေန တာဝ နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ သကလဒိဝသံ ခီရံ န ဒေန္တိ. သော သုဿန္တောပိ ခီရတ္ထာယ သဒ္ဒံ န ကရောတိ. အထဿ မာတာ ‘‘ပုတ္တော မေ ဆာတော’’တိ သယမေဝ ထညံ ပါယေတိ. ဧဝံ အန္တရန္တရာ ခီရံ အဒတွာ ဧကသံဝစ္ဆရံ ဝီမံသန္တာပိဿ အန္တရံ န ပဿိံသု.

他因畏惧地狱的恐怖，即使身体枯瘦，也不为求奶而哭泣、哀叹。于是，母亲见他即使不哭，也心想：“我儿饿了”，便喂他奶，有时乳母们也喂他。其他孩子在得不到奶时，便会啼哭、哀号。然而，大士因畏惧地狱的恐怖，既不哭泣，也不哀叹，不睡觉，不活动手脚，也不出声。于是，他的乳母们心想：“跛者的手脚不是这样的，哑巴的下颚不是这样的，聋子的耳道也不是这样的。此事必有原因，我们得试探他。”她们想：“我们先用奶来试探他吧！”便一整天都不给他喂奶。他即使身体枯瘦，也不为求奶而出声。于是，他的母亲心想：“我儿饿了”，便亲自喂他奶。就这样，她们间断着不喂奶，试探了他一年，也未发现他的破绽。

တတော အမစ္စာဒယော ရညော အာရောစေသုံ ‘‘ဧကဝဿိကဒါရကာ နာမ ပူဝခဇ္ဇကံ ပိယာယန္တိ, တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ပဉ္စ ကုမာရသတာနိ တဿ သန္တိကေယေဝ နိသီဒါပေတွာ နာနာပူဝခဇ္ဇကာနိ ဥပနာမေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဝိဒူရေ ဌပေတွာ ‘‘ယထာရုစိ တာနိ ပူဝခဇ္ဇကာနိ ဂဏှထာ’’တိ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌန္တိ. သေသဒါရကာ ကလဟံ ကရောန္တာ အညမညံ ပဟရန္တာ တံ တံ ဂဟေတွာ ခါဒန္တိ. မဟာသတ္တော ပန အတ္တာနံ ဩဝဒိတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ, နိရယဘယံ ဣစ္ဆန္တော ပူဝခဇ္ဇကံ ဣစ္ဆာဟီ’’တိ နိရယဘယတဇ္ဇိတော ပူဝခဇ္ဇကံ န ဩလောကေသိ. ဧဝံ ပူဝခဇ္ဇကေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

于是，大臣等人向国王禀告：“一岁的孩子喜爱糕饼，我们用这个来试探他。”便让五百个孩童坐在他身边，端来各种糕饼，放在大士不远处，然后躲在隐蔽处说：“随意取用那些糕饼。”其他孩童争吵打闹着，拿了就吃。而大士则告诫自己：“孩子提弥王子(Temiyakumāra)，你若想要地狱的恐惧，就去要那些糕饼吧！”他因畏惧地狱，连看都不看那些糕饼一眼。就这样，他们用糕饼间断地试探了他一年，也未发现他的破绽。

တတော ‘‘ဒွိဝဿိကဒါရကာ နာမ ဖလာဖလံ ပိယာယန္တိ, တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ နာနာဖလာနိ ဥပနာမေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဝိဒူရေ ဌပေတွာ ဝီမံသိံသု. သေသဒါရကာ ကလဟံ ကတွာ ယုဇ္ဈန္တာ တံ တံ ဂဟေတွာ ခါဒန္တိ. သော နိရယဘယတဇ္ဇိတော တမ္ပိ န ဩလောကေသိ. ဧဝံ ဖလာဖလေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

之后，他们想：“两岁的孩子喜爱各种果实，我们用这个来试探他。”于是他们拿来各种果实，放在大士不远处，对他进行了试探。其他孩子争吵打斗着，拿起果实就吃。而他因畏惧地狱的恐怖，连看都不看那些果实一眼。就这样，他们用各种果实间断地试探了他一年，也未发现他的破绽。

တတော ‘‘တိဝဿိကဒါရကာ နာမ ကီဠနဘဏ္ဍကံ ပိယာယန္တိ, တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ နာနာသုဝဏ္ဏမယာနိ ဟတ္ထိအဿရူပကာဒီနိ ကာရာပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဝိဒူရေ ဌပေသုံ. သေသဒါရကာ အညမညံ ဝိလုမ္ပန္တာ ဂဏှိံသု. မဟာသတ္တော ပန န ကိဉ္စိ ဩလောကေသိ. ဧဝံ ကီဠနဘဏ္ဍကေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

之后，他们想：“三岁的孩童喜爱玩物，我们用这个来试探他。”于是让人制作了各种金制的象、马等形象的玩物，放在大士不远处。其他孩童互相争抢着拿取。然而，大士什么也没看。就这样，他们用玩物间断地试探了他一年，也未发现他的破绽。

တတော [Pg.7] ‘‘စတုဝဿိကဒါရကာ နာမ ဘောဇနံ ပိယာယန္တိ, တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ နာနာဘောဇနာနိ ဥပနာမေသုံ. သေသဒါရကာ တံ ပိဏ္ဍံ ပိဏ္ဍံ ကတွာ ဘုဉ္ဇန္တိ. မဟာသတ္တော ပန အတ္တာနံ ဩဝဒိတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ, အလဒ္ဓဘောဇနာနံ တေ အတ္တဘာဝါနံ ဂဏနာ နာမ နတ္ထီ’’တိ နိရယဘယတဇ္ဇိတော တမ္ပိ န ဩလောကေသိ. အထဿ မာတာ သယမေဝ ဟဒယေန ဘိဇ္ဇမာနေန ဝိယ အသဟန္တေန သဟတ္ထေန ဘောဇနံ ဘောဇေသိ. ဧဝံ ဘောဇနေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

之后，他们想：“四岁的孩童喜爱食物，我们用这个来试探他。”于是拿来各种食物。其他孩童将食物捏成团吃。而大士则告诫自己：“孩子提弥王子，你那些未曾获得食物的生命已不可计数。”他因畏惧地狱的恐怖，连看都不看那些食物一眼。这时，他的母亲心如刀绞，无法忍受，亲手喂他食物。就这样，他们用食物间断地试探了他一年，也未发现他的破绽。

တတော ‘‘ပဉ္စဝဿိကဒါရကာ နာမ အဂ္ဂိနော ဘာယန္တိ, တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ရာဇင်္ဂဏေ အနေကဒွါရယုတ္တံ မဟန္တံ ဂေဟံ ကာရေတွာ တာလပဏ္ဏေဟိ ဆာဒေတွာ တံ သေသဒါရကေဟိ ပရိဝုတံ တဿ မဇ္ဈေ နိသီဒါပေတွာ အဂ္ဂိံ ဒေန္တိ. သေသဒါရကာ အဂ္ဂိံ ဒိသွာ ဝိရဝန္တာ ပလာယိံသု. မဟာသတ္တော ပန စိန္တေသိ ‘‘နိရယအဂ္ဂိသန္တာပနတော ဣဒမေဝ အဂ္ဂိသန္တာပနံ သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန ဝရတရ’’န္တိ နိရောဓသမာပန္နော မဟာထေရော ဝိယ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. အထ နံ အဂ္ဂိမှိ အာဂစ္ဆန္တေ ဂဟေတွာ အပနေန္တိ. ဧဝံ အဂ္ဂိနာပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

之后，他们想：“五岁的孩子害怕火，我们用这个来试探他。”便在王宫庭院里建造了一座有很多门的大房子，用棕榈叶覆盖，让他与其余孩子一同坐在房子中央，然后点火。其余孩子看到火，都哭喊着逃散了。而大士心想道：“比起地狱之火的煎熬，这火的煎熬要好上百倍、千倍、十万倍。”他像入灭尽定的大长老一样，纹丝不动。随后，当火烧过来时，人们将他抱走。就这样，他们用火间断地试探了他一年，也始终没有发现他的破绽。

တတော ‘‘ဆဝဿိကဒါရကာ နာမ မတ္တဟတ္ထိနော ဘာယန္တိ, တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ဧကံ ဟတ္ထိံ သုသိက္ခိတံ သိက္ခာပေတွာ ဗောဓိသတ္တံ သေသဒါရကေဟိ ပရိဝုတံ ရာဇင်္ဂဏေ နိသီဒါပေတွာ တံ ဟတ္ထိံ မုဉ္စန္တိ. သော ကောဉ္စနာဒံ နဒန္တော သောဏ္ဍာယ ဘူမိယံ ပေါထေန္တော ဘယံ ဒဿေန္တော အာဂစ္ဆတိ. သေသဒါရကာ တံ ဒိသွာ မရဏဘယဘီတာ ဒိသာဝိဒိသာသု ပလာယိံသု. မဟာသတ္တော ပန မတ္တဟတ္ထိံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘စဏ္ဍနိရယေ ပစ္စနတော စဏ္ဍဟတ္ထိနော ဟတ္ထေ မရဏမေဝ သေယျော’’တိ နိရယဘယတဇ္ဇိတော တတ္ထေဝ နိသီဒိ. သုသိက္ခိတော ဟတ္ထီ မဟာသတ္တံ ပုပ္ဖကလာပံ ဝိယ ဥက္ခိပိတွာ အပရာပရံ ကတွာ အကိလမေတွာဝ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ဟတ္ထိနာပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

之后，他们想：“六岁的孩子害怕狂象，我们用这个来试探他。”于是他们训练好一头大象，让菩萨与其余孩子一同坐在王宫庭院里，然后放出那头象。那象发出如鹤唳般的吼叫，用象鼻拍打着地面，做出吓人的样子走来。其余孩子见到那头象，因惧怕死亡而惊恐万分，四散逃散。而大士见到狂象走来，心想道：“与其在酷烈地狱中受煎熬，不如死在这凶猛的象手之下为好。”他因畏惧地狱，便端坐不动。那头训练有素的大象把大士像一束花一样举起，来回抛接，却没有伤害他，然后便离开了。就这样，他们用象间断地试探了他一年，也始终没有发现他的破绽。

တတော ‘‘သတ္တဝဿိကဒါရကာ နာမ သပ္ပဿ ဘာယန္တိ, တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ဗောဓိသတ္တံ သေသဒါရကေဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇင်္ဂဏေ နိသီဒါပေတွာ ဥဒ္ဓဋဒါဌေ ကတမုခဗန္ဓေ သပ္ပေ ဝိဿဇ္ဇေသုံ. သေသဒါရကာ တေ ဒိသွာ ဝိရဝန္တာ ပလာယိံသု. မဟာသတ္တော ပန နိရယဘယံ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘စဏ္ဍသပ္ပဿ [Pg.8] မုခေ ဝိနာသမေဝ ဝရတရ’’န္တိ နိရောဓသမာပန္နော မဟာထေရော ဝိယ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. အထဿ သပ္ပော သကလသရီရံ ဝေဌေတွာ မတ္ထကေ ဖဏံ ကတွာ အစ္ဆိ. တဒါပိ သော နိစ္စလောဝ အဟောသိ. ဧဝံ သပ္ပေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

于是他们想：“七岁的孩子害怕蛇，我们就用这个来试探他。”便让大士与其余孩子一同坐在王宫庭院里，放出拔掉了毒牙、封住了嘴巴的众蛇。其余孩子看见那些蛇，都惊叫着逃散了。而大士思惟地狱的怖畏，心想道：“在凶猛的蛇口中毁灭是更好的。”便像进入灭尽定的大长老一样，纹丝不动。那蛇便缠绕他的全身，并在他的头顶竖起头罩。即使这样，他仍然一动不动。就这样，他们用蛇间断地试探了他一年，始终没有发现他的破绽。

တတော ‘‘အဋ္ဌဝဿိကဒါရကာ နာမ နဋသမဇ္ဇံ ပိယာယန္တိ, တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ တံ ပဉ္စဒါရကသတေဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇင်္ဂဏေ နိသီဒါပေတွာ နဋသမဇ္ဇံ ကာရာပေသုံ. သေသဒါရကာ တံ နဋသမဇ္ဇံ ဒိသွာ ‘‘သာဓု သာဓူ’’တိ ဝဒန္တာ မဟာဟသိတံ ဟသန္တိ. မဟာသတ္တော ပန ‘‘နိရယေ နိဗ္ဗတ္တကာလေ တဝ ခဏမတ္တမ္ပိ ဟာသော ဝါ သောမနဿံ ဝါ နတ္ထီ’’တိ နိရယဘယံ အာဝဇ္ဇေတွာ နိစ္စလောဝ အဟောသိ, တံ န ဩလောကေသိ. ဧဝံ နဋသမဇ္ဇေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

于是他们想：“八岁的孩子喜欢看戏，我们就用这个来试探他。”便安排大士与五百个孩子一同坐在王宫庭院里，让他们观看戏剧表演。其余孩子见到那戏剧表演，都欢喜地喊着“好啊！好啊！”，并开怀大笑。但大士忆念地狱的怖畏，心想道：“当生在地狱时，你连片刻的欢笑或喜悦都没有。”便纹丝不动，没有去看那表演。就这样，他们用戏剧表演间断地试探了他一年，始终没有发现他的破绽。

တတော ‘‘နဝဝဿိကဒါရကာ နာမ အသိနော ဘာယန္တိ, တေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ တံ ပဉ္စဒါရကသတေဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇင်္ဂဏေ နိသီဒါပေတွာ ဒါရကာနံ ကီဠနကာလေ ဧကော ပုရိသော ဖလိကဝဏ္ဏံ အသိံ ဂဟေတွာ ပရိဗ္ဘမန္တော နဒန္တော ဝဂ္ဂန္တော တာသေန္တော လင်္ဃန္တော အပ္ဖောဋေန္တော မဟာသဒ္ဒံ ကရောန္တော ‘‘ကာသိရညော ကိရ ကာဠကဏ္ဏီ ဧကော ပုတ္တော အတ္ထိ, သော ကုဟိံ, သီသမဿ ဆိန္ဒိဿာမီ’’တိ အဘိဓာဝတိ. တံ ပုရိသံ ဒိသွာ သေသဒါရကာ ဘီတတသိတာ ဟုတွာ ဝိရဝန္တာ ဒိသာဝိဒိသာသု ပလာယိံသု. မဟာသတ္တော ပန နိရယဘယံ အာဝဇ္ဇေတွာ အဇာနန္တော ဝိယ နိသီဒိ. အထ နံ သော ပုရိသော အသိနာ သီသေ ပရာမသိတွာ ‘‘သီသံ တေ ဆိန္ဒိဿာမီ’’တိ တာသေန္တောပိ တာသေတုံ အသက္ကောန္တော အပဂမိ. ဧဝံ ခဂ္ဂေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

于是他们想：“九岁的孩子害怕利剑，我们就用这个来试探他。”便安排大士与五百个孩子一同坐在王宫庭院里。当孩子们玩耍时，一个男人手持晶莹的利剑，一边来回踱步，一边怒吼叫骂，并威胁性地跳跃拍手，发出巨大的声响，喊道：“听说迦尸国王有个不祥者(kāḷakaṇṇī)的儿子，他在哪里？我要砍下他的头！”并向他冲来。其余孩子看见那人，都吓得惊慌失措，哭喊着向四面八方逃散。而大士思惟地狱的怖畏，像没有察觉般纹丝不动地坐着。那人便用剑碰触他的头，还威胁说：“我要砍下你的头！”，但仍无法吓倒他，便离开了。就这样，他们用剑间断地试探了他一年，始终没有发现他的破绽。

တတော ဒသဝဿိကကာလေ ပနဿ ဗဓိရဘာဝဝီမံသနတ္ထံ သိရိသယနေ နိသီဒါပေတွာ သာဏိယာ ပရိက္ခိပါပေတွာ စတူသု ပဿေသု ဆိဒ္ဒါနိ ကတွာ တဿ အဒဿေတွာ ဟေဋ္ဌာသယနေ သင်္ခဓမကေ နိသီဒါပေတွာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ သင်္ခေ ဓမာပေန္တိ, ဧကနိန္နာဒံ အဟောသိ. အမစ္စာ စတူသု ပဿေသု ဌတွာ သာဏိယာ ဆိဒ္ဒေဟိ ဩလောကေန္တာပိ မဟာသတ္တဿ ဧကဒိဝသမ္ပိ သတိသမ္မောသံ ဝါ ဟတ္ထပါဒဝိကာရံ ဝါ ဖန္ဒနမတ္တံ ဝါ န ပဿိံသု. ဧဝံ ဧကသံဝစ္ဆရံ သင်္ခသဒ္ဒေနပိ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

于是，到了他十岁时，为了检验他是否耳聋，他们让大士坐在御床上，周围用帷幔围起来，在四面开孔。在大士看不见的情况下，安排吹螺手在床下，同时吹响海螺，发出统一的响声。大臣们站在四面，从帷幔的孔洞向里观察，即使一整天，也没有发现大士有丝毫心神迷乱、手脚抽动，或者颤动的迹象。就这样，他们用海螺的声音，时断时续地试探了他一年，始终没有发现他的任何破绽。

တတော [Pg.9] ပရမ္ပိ ဧကာဒသဝဿိကကာလေ ဧကသံဝစ္ဆရံ တထေဝ ဘေရိသဒ္ဒေန ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

此后，到了他十一岁时，他们又用鼓声以同样的方式试探了他一年，也未曾发现他的任何破绽。

တတော ဒွါဒသဝဿိကကာလေ ‘‘ဒီပေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ‘‘ရတ္တိဘာဂေ အန္ဓကာရေ ဟတ္ထံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဖန္ဒာပေတိ နု ခေါ, နော’’တိ ဃဋေသု ဒီပေ ဇာလေတွာ သေသဒီပေ နိဗ္ဗာပေတွာ ထောကံ အန္ဓကာရေ သယာပေတွာ ဃဋေဟိ ဒီပေ ဥက္ခိပိတွာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ အာလောကံ ကတွာ ဣရိယာပထံ ဥပဓာရေန္တိ. ဧဝံ ဒီပေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ ကိဉ္စိ ဖန္ဒနမတ္တမ္ပိ န ပဿိံသု.

于是，到了他十二岁时，他们想：“我们用灯来试探他，看看他是否会在夜间黑暗中手或脚颤动。”便点亮瓦罐里的灯，熄灭其余的灯，让他稍微在黑暗中躺着，然后举起瓦罐灯，一下子照亮，观察他的仪态动作。就这样，他们用灯光间断地试探了他一年，始终没有看到他哪怕一丝一毫的颤动。

တတော တေရသဝဿိကကာလေ ‘‘ဖာဏိတေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ သကလသရီရံ ဖာဏိတေန မက္ခေတွာ ဗဟုမက္ခိကေ ဌာနေ နိပဇ္ဇာပေသုံ. မက္ခိကာ ဥဋ္ဌဟန္တိ, တာ တဿ သကလသရီရံ ပရိဝါရေတွာ သူစီဟိ ဝိဇ္ဈမာနာ ဝိယ ခါဒန္တိ. သော နိရောဓသမာပန္နော မဟာထေရော ဝိယ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. ဧဝံ ဖာဏိတေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ ကိဉ္စိ ဖန္ဒနမတ္တမ္ပိ န ပဿိံသု.

于是，到了他十三岁时，他们想：“我们用糖蜜来试探他。”于是将糖蜜涂遍他全身，让他躺在有很多苍蝇的地方。苍蝇飞起来，包围他的整个身体，像用针刺一样地啃噬。他却像进入灭尽定的大长老一样，一动也不动。就这样，他们用糖蜜间断地试探了他一年，始终没有看到他哪怕一丝一毫的颤动。

အထဿ စုဒ္ဒသဝဿိကကာလေ ‘‘ဣဒါနိ ပနေသ မဟလ္လကော ဇာတော သုစိကာမော အသုစိဇိဂုစ္ဆကော, အသုစိနာ နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ တတော ပဋ္ဌာယ နံ နေဝ နှာပေန္တိ န စ အာစမာပေန္တိ. သော ဥစ္စာရပဿာဝံ ကတွာ တတ္ထေဝ ပလိပန္နော သယတိ. ဒုဂ္ဂန္ဓဘာဝေန ပနဿ အန္တရုဓီနံ နိက္ခမနကာလော ဝိယ အဟောသိ, အသုစိဂန္ဓေန မက္ခိကာ ခါဒန္တိ. သော နိစ္စလောဝ အဟောသိ. အထ နံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဓာတိယော အာဟံသု ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ, တွံ မဟလ္လကော ဇာတော, ကော တံ သဗ္ဗဒါ ပဋိဇဂ္ဂိဿတိ, ကိံ န လဇ္ဇသိ, ကသ္မာ နိပန္နောသိ, ဥဋ္ဌာယ တေ သရီရံ ပဋိဇဂ္ဂါဟီ’’တိ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ. သော တထာရူပေ ပဋိကူလေ ဂူထရာသိမှိ နိမုဂ္ဂေါပိ ဒုဂ္ဂန္ဓဘာဝေန ယောဇနသတမတ္ထကေ ဌိတာနမ္ပိ ဟဒယုပ္ပတနသမတ္ထဿ ဂူထနိရယဿ ဒုဂ္ဂန္ဓဘာဝံ အာဝဇ္ဇေတွာ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. ဧဝံ အသုစိနာပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

于是，到了他十四岁时，他们想：“现在他已长大，喜爱洁净、厌恶污秽，我们就用污秽来试探他。”从此不再给他洗澡，也不让他漱口。他大小便后，就沾染着污秽躺在原地。由于那恶臭，仿佛连他的肠子都要出来了；秽物的气味引来苍蝇叮咬。他依然一动不动。围着他站立的乳母们对他说：“提弥雅(Temiya)王子，你已经长大了，谁能永远照顾你呢？你为什么不觉得羞耻？为什么躺着？快起来整理你的身体！”她们就这样责骂并羞辱他。他虽然深陷在如此令人厌恶的粪堆里，但忆念起粪尿地狱那能令百由旬外之人也心惊胆战的恶臭，仍然纹丝不动。就这样，他们用污秽间断地试探了他一年，仍然没有发现他的任何破绽。

တတော ပန္နရသဝဿိကကာလေ ‘‘အင်္ဂါရေန နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ အထဿ ဟေဋ္ဌာမဉ္စကေ အဂ္ဂိကပလ္လာနိ ဌပယိံသု ‘‘အပ္ပေဝ နာမ ဥဏှေန ပီဠိတော [Pg.10] ဒုက္ခဝေဒနံ အသဟန္တော ဝိပ္ဖန္ဒနာကာရံ ဒဿေယျာ’’တိ. အထဿ သရီရေ ဖောဋာနိ ဥဋ္ဌဟန္တိ. မဟာသတ္တော ‘‘အဝီစိနိရယသန္တာပေါ ယောဇနသတမတ္ထကေ ဖရတိ, တမှာ ဒုက္ခတော ဣဒံ ဒုက္ခံ သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန ဝရတရ’’န္တိ အဓိဝါသေတွာ နိစ္စလောဝ အဟောသိ. အထဿ မာတာပိတရော ဘိဇ္ဇမာနဟဒယာ ဝိယ မနုဿေ ပဋိက္ကမာပေတွာ တံ တတော အဂ္ဂိသန္တာပနတော အပနေတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ, မယံ တဝ အပီဌသပ္ပိအာဒိဘာဝံ ဇာနာမ. န ဟိ ဧတေသံ ဧဝရူပါနိ ဟတ္ထပါဒကဏ္ဏသောတာနိ ဟောန္တိ, တွံ အမှေဟိ ပတ္ထေတွာ လဒ္ဓပုတ္တကော, မာ နော နာသေဟိ, သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဝသန္တာနံ ရာဇူနံ သန္တိကေ ဂရဟတော နော မောစေဟီ’’တိ ယာစိံသု. ဧဝံ သော တေဟိ ယာစိတောပိ အသုဏန္တော ဝိယ ဟုတွာ နိစ္စလောဝ နိပဇ္ဇိ. အထဿ မာတာပိတရော ရောဒမာနာ ပရိဒေဝမာနာ ပဋိက္ကမန္တိ. ဧကဒါ မာတာ ဧကိကာ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစတိ, ဧကဒါ ပိတာ ဧကကောဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစတိ. ဧဝံ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

到了他十五岁时，他们想：“我们要用炭火来试探他。”于是在他的床下放置燃烧的炭火，心想：“或许他因受热煎熬，痛苦难忍，会表现出挣扎的样子。”于是他身上起了水泡。这位大士心想：“阿鼻地狱(Avīci)的酷热遍及百由旬，与那痛苦相比，此苦要好上百倍、千倍、十万倍。”他忍受着，一动不动。他的父母心如刀割，让众人退下，将他从炭火的煎熬中移开，恳求道：“提弥雅王子，我们知道你不是残废，因为残废之人不会有你这样健全的手脚和耳朵。你是我们祈求才得到的儿子，不要让我们绝望。请把我们从整个瞻部洲(Jambudīpa)诸王的责备中解救出来！”他被他们这样恳求，却像没听见一样，静静地躺着。他的父母哭泣哀嚎着离开。有时母亲独自前来恳求，有时父亲独自前来恳求。就这样，他们一年中不时地试探他，也未曾发现任何破绽。

အထဿ သောဠသဝဿိကကာလေ အမစ္စဗြာဟ္မဏာဒယော စိန္တယိံသု ‘‘ပီဌသပ္ပီ ဝါ ဟောတု, မူဂေါ ဝါ ဗဓိရော ဝါ ဟောတု, ဝယေ ပရိဏတေ ရဇနီယေ အရဇ္ဇန္တာ နာမ နတ္ထိ, ဒုဿနီယေ အဒုဿန္တာ နာမ နတ္ထိ, သမယေ သမ္ပတ္တေ ပုပ္ဖဝိကသနံ ဝိယ ဟိ ဓမ္မတာ ဧသာ, နာဋကာနမ္ပိဿ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ တာဟိ နံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ. တတော ဥတ္တမရူပဓရာ ဒေဝကညာယော ဝိယ ဝိလာသသမ္ပန္နာ နာဋကိတ္ထိယော ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ယာ ကုမာရံ ဟသာပေတုံ ဝါ ကိလေသေဟိ ဗန္ဓိတုံ ဝါ သက္ကောတိ, သာ တဿ အဂ္ဂမဟေသီ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ ကုမာရံ ဂန္ဓောဒကေန နှာပေတွာ ဒေဝပုတ္တံ ဝိယ အလင်္ကရိတွာ ဒေဝဝိမာနသဒိသေ သိရိဂဗ္ဘေ သုပညတ္တေ သိရိသယနေ အာရောပေတွာ ဂန္ဓဒါမပုပ္ဖဒါမဓူမဝါသစုဏ္ဏာဒီဟိ အန္တောဂဗ္ဘံ ဧကဂန္ဓသမောဒကံ ကတွာ ပဋိက္ကမိံသု. အထ နံ တာ ဣတ္ထိယော ပရိဝါရေတွာ နစ္စဂီတေဟိ စေဝ မဓုရဝစနာဒီဟိ စ နာနပ္ပကာရေဟိ အဘိရမာပေတုံ ဝါယမိံသု. သော ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နတာယ တာ ဣတ္ထိယော အနောလောကေတွာ ‘‘ဣမာ ဣတ္ထိယော မမ သရီရသမ္ဖဿံ မာ ဝိန္ဒန္တူ’’တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ အဿာသပဿာသေ သန္နိရုမ္ဘိ, အထဿ သရီရံ ထဒ္ဓံ အဟောသိ. တာ တဿ သရီရသမ္ဖဿံ အဝိန္ဒန္တိယော ဟုတွာ ‘‘ထဒ္ဓသရီရော ဧသ, နာယံ မနုဿော, ယက္ခော [Pg.11] ဘဝိဿတီ’’တိ ဘီတတသိတာ ဟုတွာ အတ္တာနံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တိယော ပလာယိံသု. ဧဝံ နာဋကေနပိ ဧကသံဝစ္ဆရံ အန္တရန္တရာ ဝီမံသန္တာပိဿ နေဝ အန္တရံ ပဿိံသု.

到了他十六岁时，大臣与婆罗门等人心想：“他或许是残废，或许是哑巴或聋子。但年纪成熟了，没有不对可喜之物动心的人，没有不对可厌之物动怒的人。时机一到，这就像花朵绽放一样是自然法则。我们不如为他安排舞女，用她们来试探他。”于是他们召来容貌出众、风姿绰约、如同天女般的舞女，对她们说：“谁能让王子欢笑，或能用烦恼束缚住他，谁就能成为他的第一王后。”说完，他们用香水为王子沐浴，把他打扮得像天子一般，安置在如同天宫般华丽的寝宫里，让他躺在精心布置的宝床上，又用香鬘、花鬘、熏香、香粉等物，让整个房间香气四溢，然后退了出去。接着，那些女子围在他身边，用歌舞和甜言蜜语等各种方式，想尽办法让他高兴。但王子具足智慧，看都不看那些女子一眼，并决意道：“愿这些女子不要碰到我的身体！”他便屏住呼吸，身体变得僵硬。那些女子碰不到他的身体，心想：“这人身体僵硬，不是人类，想必是个夜叉！”她们吓得惊慌失措，站都站不稳，纷纷逃走了。就这样，他们用舞女间断地试探了他一年，也未曾发现他的任何破绽。

ဧဝံ သောဠသ သံဝစ္ဆရာနိ သောဠသဟိ မဟာဝီမံသာဟိ စေဝ အနေကာဟိ ခုဒ္ဒကဝီမံသာဟိ စ ဝီမံသမာနာပိ တဿ စိတ္တံ ပရိဂ္ဂဏှိတုံ နာသက္ခိံသု.

就这样，十六年来，他们虽以十六次大试探和无数次小试探来试探他，却始终无法洞悉他的心。

ဝီမံသနကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

考察篇终。

ရဇ္ဇယာစနကဏ္ဍံ

请求王位篇

တတော ရာဇာ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟုတွာ လက္ခဏပါဌကေ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တုမှေ ကုမာရဿ ဇာတကာလေ ‘ဓညပုညလက္ခဏသမ္ပန္နော အယံ ကုမာရော, နာဿ ကောစိ အန္တရာယော ပညာယတီ’တိ မေ ကထယိတ္ထ, ဣဒါနိ ပန သော ပီဌသပ္ပီ မူဂဗဓိရော ဇာတော, ကထာ ဝေါ န သမေတီ’’တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏာ ဝဒိံသု ‘‘မဟာရာဇ, အာစရိယေဟိ အဒိဋ္ဌကံ နာမ နတ္ထိ, အပိစ ခေါ ပန, ဒေဝ, ‘ရာဇကုလေဟိ ပတ္ထေတွာ လဒ္ဓပုတ္တကော ကာဠကဏ္ဏီ’တိ ဝုတ္တေ ‘တုမှာကံ ဒေါမနဿံ သိယာ’တိ န ကထယိမှာ’’တိ. အထ နေ ရာဇာ ဧဝမာဟ ‘‘ဣဒါနိ ပန ကိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ, ဣမသ္မိံ ကုမာရေ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဝသန္တေ တယော အန္တရာယာ ပညာယိဿန္တိ – ဇီဝိတဿ ဝါ အန္တရာယော, သေတစ္ဆတ္တဿ ဝါ အန္တရာယော, အဂ္ဂမဟေသိယာ ဝါ အန္တရာယော’’တိ. ‘‘တသ္မာ, ဒေဝ, ပပဉ္စံ အကတွာ အဝမင်္ဂလရထေ အဝမင်္ဂလအဿေ ယောဇေတွာ တတ္ထ နံ နိပဇ္ဇာပေတွာ ပစ္ဆိမဒွါရေန နီဟရိတွာ အာမကသုသာနေ စတုဗ္ဘိတ္တိကံ အာဝါဋံ ခဏိတွာ နိခဏိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ရာဇာ အန္တရာယဘယေန ဘီတော တေသံ ဝစနံ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ.

于是国王心生悔意，召集相师婆罗门，对他们说道：“你们在王子出生时对我说道：‘这位王子具足福德祥瑞之相，不见有任何灾祸。’如今他却成了残废者、聋哑之人，你们的话不符了。”婆罗门们说道：“大王，依师所学，无有不见。况且，陛下，我们当时想，如果说‘王室求得之子乃不祥者(kāḷakaṇṇī)’，恐怕会让您心生悲伤，所以没有说出来。”于是国王对他们说道：“如今又该如何做呢？”“大王，如果这位王子住在此宫中，将有三种灾祸出现：要么是性命之灾，要么是王位之灾，要么是主王后之灾。”“因此，陛下，无需声张，将不祥之马套于不祥之车上，让他卧于车上，从后门运出去，在不净墓地挖一个四壁之坑，埋葬即可。”国王因畏惧灾祸，便接受了他们的话，说道：“善哉。”

တဒါ စန္ဒာဒေဝီ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ တုရိတတုရိတာဝ ဧကိကာ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဒေဝ, တုမှေဟိ မယှံ ဝရော ဒိန္နော, မယာ စ ဂဟိတကော ကတွာ ဌပိတော, ဣဒါနိ တံ မေ ဒေထာ’’တိ ယာစိ. ‘‘ဂဏှာဟိ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, ပုတ္တဿ မေ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘ကိံကာရဏာ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ပုတ္တော, တေ ဒေဝိ, ကာဠကဏ္ဏီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ယာဝဇီဝံ အဒဒန္တာပိ သတ္တ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ဆ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ပဉ္စ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, စတ္တာရိ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, တီဏိ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ဒွေ ဝဿာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန [Pg.12] ဟိ, ဒေဝ, ဧကဝဿံ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, သတ္တ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ဆ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ပဉ္စ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, စတ္တာရိ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, တီဏိ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ဒွေ မာသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ဧကမာသံ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, အဍ္ဎမာသံ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ, ဒေဝီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, သတ္တ ဒိဝသာနိ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သာဓု, ဒေဝိ, ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. သာ တသ္မိံ ခဏေ ပုတ္တံ အလင်္ကာရာပေတွာ ‘‘တေမိယကုမာရဿ ဣဒံ ရဇ္ဇ’’န္တိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ သကလနဂရံ အလင်္ကာရာပေတွာ ပုတ္တံ ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ အာရောပေတွာ သေတစ္ဆတ္တံ တဿ မတ္ထကေ ကာရာပေတွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပုန အာဂန္တွာ အန္တောနဂရံ ပဝေသေတွာ တံ သိရိသယနေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ပိယပုတ္တံ သဗ္ဗရတ္တိံ ယာစိ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ, တံ နိဿာယ သောဠသ ဝဿာနိ နိဒ္ဒံ အလဘိတွာ ရောဒမာနာယ မေ အက္ခီနိ ဥပက္ကာနိ, သောကေန မေ ဟဒယံ ဘိဇ္ဇမာနံ ဝိယ အဟောသိ, အဟံ တဝ အပီဌသပ္ပိအာဒိဘာဝံ ဇာနာမိ, မာ မံ အနာထံ ကရီ’’တိ. သာ ဣမိနာ ဥပါယေနေဝ ပုနဒိဝသေပိ ပုနဒိဝသေပီတိ ပဉ္စ ဒိဝသာနိ ယာစိ.

那时，旃陀王后(Candādevī)听闻此事，便疾速独自前往国王处，顶礼后恳求道：“大王，您曾赐予我一个恩惠，我也已领受并珍藏着，现在请将它赐予我吧。”“拿去吧，王后。”“大王，请将王位赐予我的儿子吧。”“不行啊，王后。”“为什么不行呢，大王？”“王后，你的儿子是个不祥者。”“那么，大王，即使不能终身给予，也请赐予他七年王位吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予六年吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予五年吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予四年吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予三年吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予两年吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予一年王位吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予七个月王位吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予六个月吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予五个月吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予四个月吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予三个月吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予两个月吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予一个月吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予半个月吧。”“不行啊，王后。”“那么，大王，请赐予七天王位吧。”国王说：“好啊，王后，你拿去吧。”她当下为儿子妆点，在城中鸣鼓宣告：“此乃提弥王子(Temiyakumāra)的王位！”命人将整个都城装饰一新，让王子骑上象背，在他头顶撑起白伞，绕城巡行后返回，进入内城，让他躺在尊贵的卧榻上。她整夜恳求着心爱的儿子：“儿啊，提弥王子，为了你，十六年来我夜不能寐，哭得眼睛都坏了，悲伤几乎撕裂了我的心。我知道你并非残废、聋哑之人，不要让我成为孤苦无依之人啊！”她就这样日复一日地恳求，持续了五天。

ရဇ္ဇယာစနကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

请求王位篇终。

အထ ဆဋ္ဌေ ဒိဝသေ ရာဇာ သုနန္ဒံ နာမ သာရထိံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ, သုနန္ဒသာရထိ သွေ ပါတောဝ အဝမင်္ဂလရထေ အဝမင်္ဂလအဿေ ယောဇေတွာ ကုမာရံ တတ္ထ နိပဇ္ဇာပေတွာ ပစ္ဆိမဒွါရေန နီဟရိတွာ အာမကသုသာနေ စတုဗ္ဘိတ္တိကံ အာဝါဋံ ခဏိတွာ တတ္ထ နံ ပက္ခိပိတွာ ကုဒ္ဒါလပိဋ္ဌေန မတ္ထကံ ဘိန္ဒိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ဥပရိ ပံသုံ ဒတွာ ပထဝိဝဍ္ဎနကမ္မံ ကတွာ နှတွာ ဧဟီ’’တိ အာဏာပေသိ. သော ‘‘သာဓု, ဒေဝါ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. အထ ဆဋ္ဌမ္ပိ ရတ္တိံ ဒေဝီ ကုမာရံ ယာစိတွာ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ, တဝ ပိတာ ကာသိရာဇာ တံ သွေ ပါတောဝ အာမကသုသာနေ နိခဏိတုံ အာဏာပေသိ, သွေ ပါတောဝ မရဏံ ပါပုဏိဿသိ ပုတ္တာ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ မဟာသတ္တဿ ‘‘တာတ တေမိယကုမာရ, သောဠသ ဝဿာနိ တယာ ကတော ဝါယာမော [Pg.13] ဣဒါနိ မတ္ထကံ ပက္ကော’’တိ စိန္တေန္တဿ အဗ္ဘန္တရေ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ. မာတုယာ ပနဿ ဟဒယံ ဘိဇ္ဇမာနံ ဝိယ အဟောသိ, ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘မနောရထော မတ္ထကံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ မာတုယာ သဒ္ဓိံ နာလပိ.

于是到了第六天，国王召来名叫善喜(Sunanda)的御者，命令说：“善喜御者，明天一早你要在不祥之车上套上不祥之马，让王子躺在车上，从西门把他带出去，到生尸冢挖一个四壁之坑，把他扔进去，用锄头背打碎他的头，令他断绝性命，然后盖上土，平整土地后，洗完澡再回来。”他答应说：“遵命，陛下。”第六天夜里，王后又来向提弥王子恳求说：“儿啊，提弥王子，你的父亲迦尸国王(Kāsirājā)已经下令明天一早要把你活埋在生尸冢，明天一早你就要死了，儿啊！”菩萨听到这话，心想：“提弥王子，你十六年来所作的努力如今已成熟。”他这样想时，内心生起了喜悦。而他母亲的心却像要碎了一样。即便如此，他心想：“愿望即将实现。”也没有与母亲说话。

အထဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပါတောဝ သုနန္ဒော သာရထိ ရထံ ယောဇေန္တော ဒေဝတာနုဘာဝေန မဟာသတ္တဿ ပါရမိတာနုဘာဝေန စ မင်္ဂလရထေ မင်္ဂလအဿေ ယောဇေတွာ ရထံ ရာဇဒွါရေ ဌပေတွာ မဟာတလံ အဘိရုဟိတွာ သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဒေဝိံ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဒေဝိ, မယှံ မာ ကုဇ္ဈ, ရညော အာဏာ’’တိ ဝတွာ ပုတ္တံ အာလိင်္ဂိတွာ နိပန္နံ ဒေဝိံ ပိဋ္ဌိဟတ္ထေန အပနေတွာ ပုပ္ဖကလာပံ ဝိယ ကုမာရံ ဥက္ခိပိတွာ ပါသာဒါ ဩတရိ. တဒါ စန္ဒာဒေဝီ ဥရံ ပဟရိတွာ မဟန္တေန သဒ္ဒေန ပရိဒေဝိတွာ မဟာတလေ ဩဟီယိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ဩလောကေတွာ ‘‘မယိ အကထေန္တေ မာတာ ဟဒယေန ဖလိတေန မရိဿတီ’’တိ ကထေတုကာမော ဟုတွာပိ ‘‘သစေ အဟံ ကထေဿာမိ, သောဠသ ဝဿာနိ ကတော ဝါယာမော မေ မောဃော ဘဝိဿတိ, အကထေန္တော ပနာဟံ အတ္တနော စ မာတာပိတူနဉ္စ မဟာဇနဿ စ ပစ္စယော ဘဝိဿာမီ’’တိ အဓိဝါသေသိ.

夜尽天明时，御者善喜备车，由于天神威力以及菩萨的波罗蜜功德，将吉祥马套在吉祥车上，将车停于宫门，登上大殿进入寝宫，礼拜王后说道：“王后，请不要对我生气，这是国王的命令。”说完，他用手背将抱着王子躺卧的王后推开，像拿起花束一样抱起王子走下宫殿。当时旃陀王后捶胸，发出巨大的哀号声，昏倒在大殿上。菩萨看到她，心想：“如果我不说话，母亲会因心碎而死。”他虽然想说话，但又想到：“如果我说了，我十六年所做的努力就会白费；如果不说话，我将能成为自己、父母以及大众的依怙。”于是忍耐了下来。

အထ နံ သာရထိ ရထံ အာရောပေတွာ ‘‘ပစ္ဆိမဒွါရာဘိမုခံ ရထံ ပေသေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ရထံ ပေသေသိ. တဒါ မဟာသတ္တဿ ပါရမိတာနုဘာဝေန ဒေဝတာဝိဂ္ဂဟိတော ဟုတွာ ရထံ နိဝတ္တာပေတွာ ပါစီနဒွါရာဘိမုခံ ရထံ ပေသေသိ, အထ ရထစက္ကံ ဥမ္မာရေ ပတိဟညိ. မဟာသတ္တောပိ တဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘မနောရထော မေ မတ္ထကံ ပတ္တော’’တိ သုဋ္ဌုတရံ တုဋ္ဌစိတ္တော အဟောသိ. ရထော နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဒေဝတာနုဘာဝေန တိယောဇနိကံ ဌာနံ ဂတော. တတ္ထ ဝနဃဋံ သာရထိဿ အာမကသုသာနံ ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. သော ‘‘ဣဒံ ဌာနံ ဖာသုက’’န္တိ သလ္လက္ခေတွာ ရထံ မဂ္ဂါ ဩက္ကမာပေတွာ မဂ္ဂပဿေ ဌပေတွာ ရထာ ဩရုယှ မဟာသတ္တဿ အာဘရဏဘဏ္ဍံ ဩမုဉ္စိတွာ ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဌပေတွာ ကုဒ္ဒါလံ အာဒါယ ရထဿ အဝိဒူရေ ဌာနေ စတုဗ္ဘိတ္တိကံ အာဝါဋံ ခဏိတုံ အာရဘိ.

于是御者让他上车后，心想：“我要让马车朝西门驶去”，便驱车前行。那时由于菩萨的波罗蜜功德，他被天神所控，让马车转向朝东门驶去，这时车轮撞到了门槛。菩萨听到这声音，心想：“我的愿望实现了”，感到无比欢喜。马车出了城，凭借天神之力行进了三由旬远。那里一片树林，在御者看来就像是生尸冢。他观察后认为此地合适，便将马车驶离道路停在路边，下车后解下菩萨身上的珠宝饰品，打包成捆放在一边，拿起锄头在离马车不远的地方开始挖一个四壁之坑。

တတော ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘အယံ မေ ဝါယာမကာလော, အဟဉှိ သောဠသ ဝဿာနိ ဟတ္ထပါဒေ န စာလေသိံ, ကိံ နု ခေါ မေ ဗလံ အတ္ထိ, ဥဒါဟု နော’’တိ. သော ဥဋ္ဌာယ ဝါမဟတ္ထေန ဒက္ခိဏဟတ္ထံ, ဒက္ခိဏဟတ္ထေန ဝါမဟတ္ထံ [Pg.14] ပရာမသန္တော ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ပါဒေ သမ္ဗာဟိတွာ ရထာ ဩတရိတုံ စိတ္တံ ဥပ္ပာဒေသိ. တာဝဒေဝဿ ပါဒပတိတဋ္ဌာနေ ဝါတပုဏ္ဏဘသ္တစမ္မံ ဝိယ မဟာပထဝီ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ရထဿ ပစ္ဆိမန္တံ အာဟစ္စ အဋ္ဌာသိ. မဟာသတ္တော ရထာ ဩတရိတွာ ကတိပယေ ဝါရေ အပရာပရံ စင်္ကမိတွာ ‘‘ဣမိနာဝ နိယာမေန ဧကဒိဝသံ ယောဇနသတမ္ပိ မေ ဂန္တုံ ဗလံ အတ္ထီ’’တိ ဉတွာ ‘‘သစေ, သာရထိ, မယာ သဒ္ဓိံ ဝိရုဇ္ဈေယျ, အတ္ထိ နု ခေါ မေ တေန သဟ ပဋိဝိရုဇ္ဈိတုံ ဗလ’’န္တိ ဥပဓာရေန္တော ရထဿ ပစ္ဆိမန္တံ ဂဟေတွာ ကုမာရကာနံ ကီဠနယာနကံ ဝိယ ဥက္ခိပိတွာ ရထံ ပရိဗ္ဘမေန္တော အဋ္ဌာသိ. အထဿ ‘‘အတ္ထိ မေ တေန သဟ ပဋိဝိရုဇ္ဈိတုံ ဗလ’’န္တိ သလ္လက္ခေတွာ ပသာဓနတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိ.

于是菩萨心想：“现在正是我精进之时。我十六年来未曾摇动肢体，不知究竟尚有力否？”他起身用左手摩挲右手，用右手摩挲左手，又用双手按摩双脚，生起下车的念头。就在他足部着地处，大地如充满风的皮囊般隆起，撞击车尾而止。大士下车后，来回经行了几趟，知道：“以如此方式，我有一日行百由旬之力量。”接着思量：“若车夫与我为敌，我是否有力量与他对抗呢？”他握住车尾，像孩子们玩耍的玩具车一样举起，旋转着车子而立。这时他确认：“我确实有力量与他对抗。”由此生起装饰的念头。

တံခဏညေဝ သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘တေမိယကုမာရဿ မနောရထော မတ္ထကံ ပတ္တော, ဣဒါနိ ပသာဓနတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ, ကိံ ဧတဿ မာနုသကေန ပသာဓနေနာ’’တိ ဒိဗ္ဗပသာဓနံ ဂါဟာပေတွာ ဝိဿကမ္မဒေဝပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ ဝိဿကမ္မ ဒေဝပုတ္တ, တွံ ဂစ္ဆ, ကာသိရာဇဿ ပုတ္တံ တေမိယကုမာရံ အလင်္ကရောဟီ’’တိ အာဏာပေသိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တာဝတိံသဘဝနတော ဩတရိတွာ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဒသဟိ ဒုဿသဟဿေဟိ ဝေဌနံ ကတွာ ဒိဗ္ဗေဟိ စေဝ မာနုသကေဟိ စ အလင်္ကာရေဟိ သက္ကံ ဝိယ တံ အလင်္ကရိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. သော ဒေဝရာဇလီလာယ သာရထိဿ ခဏနောကာသံ ဂန္တွာ အာဝါဋတီရေ ဌတွာ ပုစ္ဆန္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

就在那一刻，帝释天的宫殿显现出炽热的景象。帝释天观察后明白缘由：“提米耶王子(Temiyakumāra)的愿望已经圆满，现在他生起装饰之心，何必用凡俗的装饰呢？”于是命人取来天界的装饰品，召来毗首羯磨天子(Vissakammadevaputta)吩咐道：“亲爱的毗首羯磨天子，你去为迦尸国王(Kāsirāja)的儿子提米耶王子装饰打扮吧。”毗首羯磨应允后，从三十三天下来，来到王子身边，用一万匹布缠绕其身，以天界和人界的装饰品，将王子装饰得如同帝释天一般，然后返回自己的地方。王子以天王的气度，走到车夫挖坑的地方，站在坑边询问，说了第三首偈颂——

၃.

3.

‘‘ကိံ နု သန္တရမာနောဝ, ကာသုံ ခဏသိ သာရထိ;

ပုဋ္ဌော မေ သမ္မ အက္ခာဟိ, ကိံ ကာသုယာ ကရိဿသီ’’တိ.

“车夫为何如此匆忙地挖坑？贤友，我已问你，请告诉我，你要用这坑做什么？”

တတ္ထ ကာသုန္တိ အာဝါဋံ.

此处，“kāsuṃ”指坑。

တံ သုတွာ သာရထိ အာဝါဋံ ခဏန္တော ဥဒ္ဓံ အနောလောကေတွာဝ စတုတ္ထံ ဂါထာမာဟ –

车夫听后，一边挖坑，头也不抬地说了第四首偈颂——

၄.

4.

‘‘ရညော မူဂေါ စ ပက္ခော စ, ပုတ္တော ဇာတော အစေတသော;

သောမှိ ရညာ သမဇ္ဈိဋ္ဌော, ပုတ္တံ မေ နိခဏံ ဝနေ’’တိ.

“国王之子，又哑又瘫，生来无心智；我奉王之命，将王子葬于林中。”

တတ္ထ ပက္ခောတိ ပီဌသပ္ပီ. ‘‘မူဂေါ’’တိ ဝစနေနေဝ ပနဿ ဗဓိရဘာဝေါပိ သိဇ္ဈတိ ဗဓိရဿ ဟိ ပဋိဝစနံ ကထေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ. အစေတသောတိ အစိတ္တကော ဝိယ ဇာတော. သောဠသ ဝဿာနိ အကထိတတ္တာ ဧဝမာဟ[Pg.15]. သမဇ္ဈိဋ္ဌောတိ အာဏတ္တော, ပေသိတောတိ အတ္ထော. နိခဏံ ဝနေတိ ဝနေ နိခဏေယျာသိ.

此处，“pakkho”意为瘫者。仅凭“哑”一词，即可推断其为聋者，因为聋者无法应答。“acetaso”意为犹如生来无心识。因他十六年来未曾言语，故如此说。“samajjhiṭṭho”意为“被命令”，即“被派遣”之意。“nikhaṇaṃ vane”意为“你当将他埋于林中”。

အထ နံ မဟာသတ္တော အာဟ –

于是，大士对他说——

၅.

5.

‘‘န ဗဓိရော န မူဂေါသ္မိ, န ပက္ခော န စ ဝီကလော;

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ, မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ.

“我非聋亦非哑，不瘫亦不残；御者，若你将我埋于林中，实为不法之举。

၆.

6.

‘‘ဦရူ ဗာဟုဉ္စ မေ ပဿ, ဘာသိတဉ္စ သုဏောဟိ မေ;

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ, မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ’’တိ.

“且看我腿与臂，并倾听我言语；御者，若你将我埋于林中，实为不法之举。”

တတ္ထ န ဗဓိရောတိ သမ္မ သာရထိ, သစေ တံ ရာဇာ ဧဝရူပံ ပုတ္တံ မာရာပေတုံ အာဏာပေသိ, အဟံ ပန ဧဝရူပေါ န ဘဝါမီတိ ဒီပေတုံ ဧဝမာဟ. မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေတိ သစေ ဗဓိရဘာဝါဒိဝိရဟိတံ ဧဝရူပံ မံ ဝနေ နိခဏေယျာသိ, အဓမ္မံ ကမ္မံ ကရေယျာသီတိ အတ္ထော. ‘‘ဦရူ’’တိ ဣဒံ သော ပုရိမဂါထံ သုတွာပိ နံ အနောလောကေန္တမေဝ ဒိသွာ ‘‘အလင်္ကတသရီရမဿ ဒဿေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ. တဿတ္ထော – သမ္မ သာရထိ, ဣမေ ကဉ္စနကဒလိက္ခန္ဓသဒိသေ ဦရူ, ကနကစ္ဆဝိံ ဗာဟုဉ္စ မေ ပဿ, မဓုရဝစနဉ္စ မေ သုဏာဟီတိ.

此处，“我非聋”的意思是：贤善的御者，如果国王命令你处死那样的儿子，（王子）说此话是为了表明：“但我并非那样的人。”“若你将我埋于林中”的意思是：如果你将我这样一个没有耳聋等缺陷的人埋在林中，你就是在做不法之业。至于“双腿”一词，是他听了前一首偈颂后，见车夫仍不看自己一眼，于是想：“我要让他看看我这装饰过的身体”，才如此说。其意思是：贤善的御者，请看我这像金香蕉树干一样的双腿和金肤色的手臂，也请听听我甜美的话语。

တတော သာရထိ ဧဝံ စိန္တေသိ ‘‘ကော နု ခေါ ဧသ, အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ အတ္တာနမေဝ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ. သော အာဝါဋခဏနံ ပဟာယ ဥဒ္ဓံ ဩလောကေန္တော တဿ ရူပသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ပုရိသော ကော နု ခေါ, မနုဿော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ’’တိ အဇာနန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是车夫这样想：“这个人是谁？自从他来，就一直称赞自己。”他停止挖坑，抬头观看，见到那人的完美形色，不知道“此人是人还是天”，便说了这首偈颂——

၇.

7.

‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ;

ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော, ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ.

“你是天神或乾达婆，抑或帝释普林达达(Purindada)？你是谁，又是谁之子，我们如何能认识你？”

အထဿ မဟာသတ္တော အတ္တာနံ အာစိက္ခိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော အာဟ –

那时，大士表明自己的身份，并说法道——

၈.

8.

‘‘နမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော, နမှိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ;

ကာသိရညော အဟံ ပုတ္တော, ယံ ကာသုယာ နိဟညသိ.

“我非天神非乾达婆，亦非帝释普林达达；我是迦尸(Kāsi)王之子，你却要将我埋于坑中。

၉.

9.

‘‘တဿ ရညော အဟံ ပုတ္တော, ယံ တွံ သမ္မူပဇီဝသိ;

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ, မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ.

“我是那位国王的儿子，你正依赖他维生；御者，若你将我埋于林中，实为不法之举。

၁၀.

10.

‘‘ယဿ [Pg.16] ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ;

န တဿ သာခံ ဘဉ္ဇေယျ, မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော.

“若于某树荫下，或坐或复卧；不应折其枝，背叛朋友是恶人。

၁၁.

11.

‘‘ယထာ ရုက္ခော တထာ ရာဇာ, ယထာ သာခါ တထာ အဟံ;

ယထာ ဆာယူပဂေါ ပေါသော, ဧဝံ တွမသိ သာရထိ;

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ, မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ’’တိ.

“国王犹如树，我身犹如枝；御者你犹如，趋荫之人；御者，若你将我埋于林中，实为不法之举。”

တတ္ထ နိဟညသီတိ နိဟနိဿသိ. ယံ တွံ ဧတ္ထ နိဟနိဿာမီတိ သညာယ ကာသုံ ခဏသိ, သော အဟန္တိ ဒီပေတိ. သော ‘‘ရာဇပုတ္တော အဟ’’န္တိ ဝုတ္တေပိ န သဒ္ဒဟတိယေဝ, မဓုရကထာယ ပနဿ ဗဇ္ဈိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော အဋ္ဌာသိ. မိတ္တဒုဗ္ဘောတိ ပရိဘုတ္တဆာယဿ ရုက္ခဿ ပတ္တံ ဝါ သာခံ ဝါ အင်္ကုရံ ဝါ ဘဉ္ဇန္တော မိတ္တဃာတကော ဟောတိ လာမကပုရိသော, ကိမင်္ဂံ ပန သာမိပုတ္တဃာတကော. ဆာယူပဂေါတိ ပရိဘောဂတ္ထာယ ဆာယံ ဥပဂတော ပုရိသော ဝိယ ရာဇာနံ နိဿာယ ဇီဝမာနော တွန္တိ ဝဒတိ.

此处，“nihaññasi”意为“你将埋葬”。他（菩萨）表明：“你以为‘我将把他埋在这里’而挖坑，那个人就是我。”他（御者）即使听闻“我乃王子”之言，仍不相信，但却被其甜言蜜语所吸引，站着听法。“背叛朋友者”是指：一个卑劣的人，折断他曾享用其荫凉的树的叶、枝或芽，就是朋友的加害者；何况是杀害主人之子的人呢？“趋荫之人”是说：你就像为了享用荫凉而走近树荫的人一样，依靠国王而活。

သော ဧဝံ ကထေန္တေပိ ဗောဓိသတ္တေ န သဒ္ဒဟတိယေဝ. အထ မဟာသတ္တော ‘‘သဒ္ဒဟာပေဿာမိ န’’န္တိ ဒေဝတာနံ သာဓုကာရေန စေဝ အတ္တနော ဃောသေန စ ဝနဃဋံ ဥန္နာဒေန္တော ဒသ မိတ္တပူဇဂါထာ နာမ အာရဘိ –

即使大士如此说，他仍不相信。于是大士想：“我定要使他相信！”便以诸天的赞叹声和自己的洪亮声音，使整片森林回响，开始宣说名为《十敬友偈》(Dasa Mittapūjagāthā)。

၁၂.

12.

‘‘ပဟူတဘက္ခော ဘဝတိ, ဝိပ္ပဝုဋ္ဌော သကံဃရာ;

ဗဟူ နံ ဥပဇီဝန္တိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

“不背叛朋友者，食粮丰足，纵离自家园；众人皆依附。

၁၃.

13.

‘‘ယံ ယံ ဇနပဒံ ယာတိ, နိဂမေ ရာဇဓာနိယော;

သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဟောတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

“不背叛朋友者，无论去往何国、城镇或都城；处处皆受敬重。

၁၄.

14.

‘‘နာဿ စောရာ ပသာဟန္တိ, နာတိမညန္တိ ခတ္တိယာ;

သဗ္ဗေ အမိတ္တေ တရတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

“不背叛朋友者，盗贼不能害，刹帝利不轻慢；超越一切敌。

၁၅.

15.

‘‘အက္ကုဒ္ဓေါ သဃရံ ဧတိ, သဘာယံ ပဋိနန္ဒိတော;

ဉာတီနံ ဥတ္တမော ဟောတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

“不背叛朋友者，无嗔而返家，集会中受赞许；为亲族之最上。

၁၆.

16.

‘‘သက္ကတွာ သက္ကတော ဟောတိ, ဂရု ဟောတိ သဂါရဝေါ;

ဝဏ္ဏကိတ္တိဘတော ဟောတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

“不背叛朋友者，敬人者亦受敬，恭敬者亦受尊；得美誉与称赞。

၁၇.

17.

‘‘ပူဇကော [Pg.17] လဘတေ ပူဇံ, ဝန္ဒကော ပဋိဝန္ဒနံ;

ယသောကိတ္တိဉ္စ ပပ္ပောတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

“不背叛朋友者，供养者得供养，礼敬者得回礼；获声誉与名望。

၁၈.

18.

‘‘အဂ္ဂိ ယထာ ပဇ္ဇလတိ, ဒေဝတာဝ ဝိရောစတိ;

သိရိယာ အဇဟိတော ဟောတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

“不背叛朋友者，如火之炽燃，如天神之光耀；福德永不离。

၁၉.

19.

‘‘ဂါဝေါ တဿ ပဇာယန္တိ, ခေတ္တေ ဝုတ္တံ ဝိရူဟတိ;

ဝုတ္တာနံ ဖလမသ္နာတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

“不背叛朋友者，牛只繁衍，田中所播皆生长；享用播种之果实。

၂၀.

20.

‘‘ဒရိတော ပဗ္ဗတာတော ဝါ, ရုက္ခတော ပတိတော နရော;

စုတော ပတိဋ္ဌံ လဘတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ.

“不背叛朋友者，若从悬崖、山顶或树上坠落，虽坠落仍得立足处。

၂၁.

21.

‘‘ဝိရူဠှမူလသန္တာနံ, နိဂြောဓမိဝ မာလုတော;

အမိတ္တာ နပ္ပသာဟန္တိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတီ’’တိ.

“不背叛朋友者，如风吹不动根深蒂固的榕树，敌人无法侵害。”

တတ္ထ သကံ ဃရာတိ သကဃရာ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော. န ဒုဗ္ဘတီတိ န ဒုဿတိ. မိတ္တာနန္တိ ဗုဒ္ဓါဒီနံ ကလျာဏမိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ. ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဟောတီ’’တိ ဣဒံ သီဝလိဝတ္ထုနာ ဝဏ္ဏေတဗ္ဗံ. န ပသာဟန္တီတိ ပသယှကာရံ ကာတုံ န သက္ကောန္တိ. ဣဒံ သံကိစ္စသာမဏေရဝတ္ထုနာ ဒီပေတဗ္ဗံ. ‘‘နာတိမညန္တိ ခတ္တိယာ’’တိ ဣဒံ ဇောတိကသေဋ္ဌိဝတ္ထုနာ ဒီပေတဗ္ဗံ. တရတီတိ အတိက္ကမတိ. သဃရန္တိ အတ္တဃရံ. မိတ္တာနံ ဒုဗ္ဘန္တော အတ္တနော ဃရံ အာဂစ္ဆန္တောပိ ဃဋ္ဋိတစိတ္တော ကုဒ္ဓေါဝ အာဂစ္ဆတိ, အယံ ပန အကုဒ္ဓေါဝ သကဃရံ ဧတိ. ပဋိနန္ဒိတောတိ ဗဟူနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနေ အမိတ္တဒုဗ္ဘိနော ဂုဏကထံ ကထေန္တိ, တာယ သော ပဋိနန္ဒိတော ဟောတိ ပမုဒိတစိတ္တော.

此处“sakaṃ ghara”即“sakagharā”，或者也可以这样读诵。“na dubbhati”即不加害。“mittānaṃ”指不背叛佛陀等善友。“sabbattha pūjito hoti”这句话应以西瓦离(Sīvali)的故事说明。“na pasāhanti”即无法强行加害。这应以僧吉扎沙弥(Saṃkicca Sāmaṇera)的故事阐明。“nātimaññanti khattiyā”这句话应以乔提迦富翁(Jotika Seṭṭhi)的故事说明。“tarati”即超越。“sagharaṃ”即自己的家。背叛朋友的人，即使回到自己家中，也是心怀不满、愤怒而归；但这个人没有愤怒，平静地回到自己的家。“paṭinandito”即在众人集会的地方，人们讲述不背叛朋友者的功德，他因此受到赞叹，内心充满喜悦。

သက္ကတွာ သက္ကတော ဟောတီတိ ပရံ သက္ကတွာ သယမ္ပိ ပရေဟိ သက္ကတော ဟောတိ. ဂရု ဟောတိ သဂါရဝေါတိ ပရေသု သဂါရဝေါ သယမ္ပိ ပရေဟိ ဂရုကော ဟောတိ. ဝဏ္ဏကိတ္တိဘတောတိ ဘတဝဏ္ဏကိတ္တိ, ဂုဏဉ္စေဝ ကိတ္တိသဒ္ဒဉ္စ ဥက္ခိပိတွာ စရန္တော နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. ပူဇကောတိ မိတ္တာနံ ပူဇကော ဟုတွာ သယမ္ပိ ပူဇံ လဘတိ. ဝန္ဒကောတိ ဗုဒ္ဓါဒီနံ ကလျာဏမိတ္တာနံ ဝန္ဒကော ဟုတွာ ပုနဗ္ဘဝေ ပဋိဝန္ဒနံ လဘတိ. ယသောကိတ္တိဉ္စာတိ ဣဿရိယပရိဝါရဉ္စေဝ ဂုဏကိတ္တိဉ္စ ပပ္ပောတိ. ဣမာယ ဂါထာယ စိတ္တဂဟပတိနော ဝတ္ထု (ဓ. ပ. ၇၃-၇၄) ကထေတဗ္ဗံ.

“sakkatvā sakkato hoti”意即尊敬他人，自己也会被他人尊敬。“garu hoti sagāravo”意即对他人恭敬，自己也会被他人尊重。“vaṇṇakittibhato”意即承载美名与声誉，指被称为带着功德与美名行走的人。“pūjako”意即成为朋友的供养者，自己也能获得供养。“vandako”意即礼拜佛陀等善友，来世亦能得到回礼。“yasokittiñca”意即获得权势、随从以及功德与美名。此偈应当以质多居士(Citta gahapati)的故事（法句经 73-74）来解说。

ပဇ္ဇလတီတိ [Pg.18] ဣဿရိယပရိဝါရေန ပဇ္ဇလတိ. သိရိယာ အဇဟိတော ဟောတီတိ ဧတ္ထ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဝတ္ထု (ဓ. ပ. ၁၁၉-၁၂၀) ကထေတဗ္ဗံ. အသ္နာတီတိ ပရိဘုဉ္ဇတိ. ‘‘ပတိဋ္ဌံ လဘတီ’’တိ ဣဒံ စူဠပဒုမဇာတကေန (ဇာ. ၁.၂.၈၅-၈၆) ဒီပေတဗ္ဗံ. ဝိရူဠှမူလသန္တာနန္တိ ဝဍ္ဎိတမူလပါရောဟံ. အမိတ္တာ နပ္ပသာဟန္တီတိ ဧတ္ထ ကုရရဃရိယသောဏတ္ထေရဿ မာတု ဂေဟံ ပဝိဋ္ဌစောရဝတ္ထု ကထေတဗ္ဗံ.

“pajjalati”意即以权势与随从而闪耀。“siriyā ajahito hoti”，于此，应讲述给孤独长者的故事（法句经 119-120）。“asnāti”意即受用。“patiṭṭhaṃ labhati”，此句应以《小莲花本生》(Cūḷapadumajātaka, Jā 1.2.85-86)来阐明。“virūḷhamūlasantānaṃ”意即根与新芽增长。“amittā nappasāhanti”，于此，应讲述拘罗罗家苏那长老(Kuraragharika Soṇa thera)的母亲家中进入盗贼的故事。

သုနန္ဒော သာရထိ ဧတ္တကာဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တမ္ပိ တံ အသဉ္ဇာနိတွာ ‘‘ကော နု ခေါ အယ’’န္တိ အာဝါဋခဏနံ ပဟာယ ရထသမီပံ ဂန္တွာ တတ္ထ တဉ္စ ပသာဓနဘဏ္ဍဉ္စ ဥဘယံ အဒိသွာ ပုန အာဂန္တွာ ဩလောကေန္တော တံ သဉ္ဇာနိတွာ တဿ ပါဒေသု ပတိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ယာစန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

车夫善喜(Sunanda)听了他说了这么多偈颂的法，却没有认出他，心想：“这究竟是谁呢？”于是他放下挖坑的工具，走到车旁，在那里既没看见王子也没看见装饰品，又返回来四处张望，这才认出了他，便俯伏在他脚下，合掌恳求，说了这首偈：

၂၂.

22.

‘‘ဧဟိ တံ ပဋိနေဿာမိ, ရာဇပုတ္တ သကံ ဃရံ;

ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ, ကိံ အရညေ ကရိဿသီ’’တိ.

“王子，来吧，我将送您回自己的家；贤者，请治理王国吧，您在森林里能做什么呢？”

အထ နံ မဟာသတ္တော အာဟ –

于是，大菩萨对他说：

၂၃.

23.

‘‘အလံ မေ တေန ရဇ္ဇေန, ဉာတကေဟိ ဓနေန ဝါ;

ယံ မေ အဓမ္မစရိယာယ, ရဇ္ဇံ လဗ္ဘေထ သာရထီ’’တိ.

“车夫，我不要那个王国，也不要亲戚或财富，因为我将以非法的行为获得它。”

တတ္ထ အလန္တိ ပဋိက္ခေပဝစနံ.

此处，“alaṃ”是表示拒绝的词语。

သာရထိ အာဟ –

车夫说：

၂၄.

24.

‘‘ပုဏ္ဏပတ္တံ မံ လာဘေဟိ, ရာဇပုတ္တ ဣတော ဂတော;

ပိတာ မာတာ စ မေ ဒဇ္ဇုံ, ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ.

“王子，当您从这里回去时，请让我满载而归；王子，当您回去时，我的父母会给我赏赐。

၂၅.

25.

‘‘ဩရောဓာ စ ကုမာရာ စ, ဝေသိယာနာ စ ဗြာဟ္မဏာ;

တေပိ အတ္တမနာ ဒဇ္ဇုံ, ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ.

“后宫的嫔妃与王子们，以及吠舍与婆罗门；王子，当您回去时，他们也会满心欢喜地给我赏赐。

၂၆.

26.

‘‘ဟတ္ထာရောဟာ အနီကဋ္ဌာ, ရထိကာ ပတ္တိကာရကာ;

တေပိ အတ္တမနာ ဒဇ္ဇုံ, ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ.

“象兵与将帅，车兵与步卒；王子，当您回去时，他们也会满心欢喜地给我赏赐。

၂၇.

27.

‘‘ဗဟုဓညာ ဇာနပဒါ, နေဂမာ စ သမာဂတာ;

ဥပါယနာနိ မေ ဒဇ္ဇုံ, ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ’’တိ.

“物产丰饶的乡民，以及聚集的市民；王子，当您回去时，他们会给我赠礼。”

တတ္ထ [Pg.19] ပုဏ္ဏပတ္တန္တိ တုဋ္ဌိဒါယံ. ဒဇ္ဇုန္တိ သတ္တရတနဝဿံ ဝဿန္တာ ဝိယ မမ အဇ္ဈာသယပူရဏံ တုဋ္ဌိဒါယံ ဒဒေယျုံ. ဣဒံ သော ‘‘အပ္ပေဝ နာမ မယိ အနုကမ္ပာယ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ. ဝေသိယာနာ စာတိ ဝေဿာ စ. ဥပါယနာနီတိ ပဏ္ဏာကာရာနိ.

此处，“puṇṇapattaṃ”意指令人满意的礼物。“dajjuṃ”意指他们会给我一份能满足我愿望的、令人满意的礼物，就像下起七宝雨一般。他说此话是心想：“或许他会出于对我的怜悯而回去。”“vesiyānā”意即吠舍。“upāyanāni”意即礼物。

အထ နံ မဟာသတ္တော အာဟ –

于是，大菩萨对他说：

၂၈.

28.

‘‘ပိတု မာတု စဟံ စတ္တော, ရဋ္ဌဿ နိဂမဿ စ;

အထော သဗ္ဗကုမာရာနံ, နတ္ထိ မယှံ သကံ ဃရံ.

“我已被父母、国家与城镇，以及所有王子所舍弃；我没有自己的家。

၂၉.

29.

‘‘အနုညာတော အဟံ မတျာ, သဉ္စတ္တော ပိတရာ မဟံ;

ဧကောရညေ ပဗ္ဗဇိတော, န ကာမေ အဘိပတ္ထယေ’’တိ.

“我已得到母亲的允许，已被我的父亲彻底舍弃；我独自在森林中出家，不渴求感官欲乐。”

တတ္ထ ပိတု မာတု စာတိ ပိတရာ စ မာတရာ စ အဟံ စတ္တော. ဣတရေသုပိ ဧသေဝ နယော. မတျာတိ သမ္မ သာရထိ, အဟံ သတ္တာဟံ ရဇ္ဇံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဝရံ ဂဏှန္တိယာ မာတရာ အနုညာတော နာမ. သဉ္ဆတ္တောတိ သုဋ္ဌု စတ္တော. ပဗ္ဗဇိတောတိ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညေ ဝသနတ္ထာယ နိက္ခန္တောတိ အတ္ထော.

此处，“pitu mātu ca”意指我被父亲和母亲舍弃。对其余各项，方法与此相同。“matyā”意指：善好的车夫啊，在我执掌王国七日后，我的母亲获得了她所要的恩典，我确实是得到了她的允许。“sañcatto”意即完全舍弃。“pabbajito”的意思是，出家后，为了住在森林里而离去。

ဧဝံ မဟာသတ္တဿ အတ္တနော ဂုဏေ ကထေန္တဿ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ, တတော ပီတိဝေဂေန ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော အာဟ –

当大菩萨这样述说自己的德行时，喜悦生起，于是他因喜悦的冲力而发出自说语，说道：

၃၀.

30.

‘‘အပိ အတရမာနာနံ, ဖလာသာဝ သမိဇ္ဈတိ;

ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ သာရထိ.

“即使对不急躁的人，其果实的希望也能成功；我的梵行已经成熟，车夫，你当知晓此事。

၃၁.

31.

‘‘အပိ အတရမာနာနံ, သမ္မဒတ္ထော ဝိပစ္စတိ;

ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မိ, နိက္ခန္တော အကုတောဘယော’’တိ.

“即使对不急躁的人，其真正的目标也能成熟；我的梵行已经成熟，我已出离，无所畏惧。”

တတ္ထ ဖလာသာဝါတိ အတရမာနဿ မမ သောဠသဝဿေဟိ ကတဝါယာမဿ သမိဒ္ဓံ အဇ္ဈာသယဖလံ ဒဿေတုံ ဧဝမာဟ. ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မီတိ နိဋ္ဌပ္ပတ္တမနောရထော. သမ္မဒတ္ထော ဝိပစ္စတီတိ သမ္မာ ဥပါယေန ကာရဏေန ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ သမ္ပဇ္ဇတိ.

此处，“phalāsāva”是说：他这样说是为了显示，他这个不急躁、努力了十六年的人，其意向的果实已经成功。“vipakkabrahmacariyosmi”意指愿望已达究竟。“sammadattho vipaccati”意指应做之事已通过正确的方法与因缘而得以完成。

သာရထိ အာဟ –

车夫说：

၃၂.

32.

‘‘ဧဝံ ဝဂ္ဂုကထော သန္တော, ဝိသဋ္ဌဝစနော စသိ;

ကသ္မာ ပိတု စ မာတုစ္စ, သန္တိကေ န ဘဏီ တဒါ’’တိ.

“您是如此言语温和、言辞清晰之人；为何当时在父母面前不说话呢？”

တတ္ထ ဝဂ္ဂုကထောတိ သခိလကထော.

此处，“vaggukatho”指言语亲切。

တတော [Pg.20] မဟာသတ္တော အာဟ –

于是，大菩萨说：

၃၃.

33.

‘‘နာဟံ အသန္ဓိတာ ပက္ခော, န ဗဓိရော အသောတတာ;

နာဟံ အဇိဝှတာ မူဂေါ, မာ မံ မူဂမဓာရယိ.

“我并非因无关节而跛，也非因无耳而聋；我并非因无舌而哑，不要认为我是哑巴。

၃၄.

34.

‘‘ပုရိမံ သရာမဟံ ဇာတိံ, ယတ္ထ ရဇ္ဇမကာရယိံ;

ကာရယိတွာ တဟိံ ရဇ္ဇံ, ပါပတ္ထံ နိရယံ ဘုသံ.

“我忆起前世，曾在那里为王；在那里统治王国后，我堕入极深的地狱。

၃၅.

35.

‘‘ဝီသတိဉ္စေဝ ဝဿာနိ, တဟိံ ရဇ္ဇမကာရယိံ;

အသီတိဝဿသဟဿာနိ, နိရယမှိ အပစ္စိသံ.

“我在那里统治王国二十年；在地狱里我被烧煮了八万年。

၃၆.

36.

‘‘တဿ ရဇ္ဇဿဟံ ဘီတော, မာ မံ ရဇ္ဇာဘိသေစယုံ;

တသ္မာ ပိတု စ မာတုစ္စ, သန္တိကေ န ဘဏိံ တဒါ.

“我害怕那个王位，愿他们不要为我行灌顶礼；因此，当时我没有在父母面前说话。

၃၇.

37.

‘‘ဥစ္ဆင်္ဂေ မံ နိသာဒေတွာ, ပိတာ အတ္ထာနုသာသတိ;

ဧကံ ဟနထ ဗန္ဓထ, ဧကံ ခါရာပတစ္ဆိကံ;

ဧကံ သူလသ္မိံ ဥပ္ပေထ, ဣစ္စဿ မနုသာသတိ.

“父亲让我坐在他膝上，教导为王之道：‘杀死一个，捆绑一个，用碱水剥掉一个的皮，把一个刺穿在木桩上。’他如此教导。

၃၈.

38.

‘‘တာယာဟံ ဖရုသံ သုတွာ, ဝါစာယော သမုဒီရိတာ;

အမူဂေါ မူဂဝဏ္ဏေန, အပက္ခော ပက္ခသမ္မတော;

သကေ မုတ္တကရီသသ္မိံ, အစ္ဆာဟံ သမ္ပရိပ္လုတော.

“听到那些说出的粗暴言语后，我虽不哑，却装出哑巴的样子；我虽不跛，却被当成跛子；我待在自己的屎尿中，浑身涂满。

၃၉.

39.

‘‘ကသိရဉ္စ ပရိတ္တဉ္စ, တဉ္စ ဒုက္ခေန သံယုတံ;

ကောမံ ဇီဝိတမာဂမ္မ, ဝေရံ ကယိရာထ ကေနစိ.

“生命既艰难又短暂，且与痛苦相结合；谁会依赖这样的生命而与任何人结怨呢？

၄၀.

40.

‘‘ပညာယ စ အလာဘေန, ဓမ္မဿ စ အဒဿနာ;

ကောမံ ဇီဝိတမာဂမ္မ, ဝေရံ ကယိရာထ ကေနစိ.

“由于未得智慧，以及未见正法，谁会依赖这样的生命而与任何人结怨呢？

၄၁.

41.

‘‘အပိ အတရမာနာနံ, ဖလာသာဝ သမိဇ္ဈတိ;

ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ သာရထိ.

“即使对不急躁的人，其果实的希望也能成功；我的梵行已经成熟，车夫，你当知晓此事。

၄၂.

42.

‘‘အပိ အတရမာနာနံ, သမ္မဒတ္ထော ဝိပစ္စတိ;

ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မိ, နိက္ခန္တော အကုတောဘယော’’တိ.

“即使对不急躁的人，其真正的目标也能成熟；我的梵行已经成熟，我已出离，无所畏惧。”

တတ္ထ အသန္ဓိတာတိ သန္ဓီနံ အဘာဝေန. အသောတတာတိ သောတာနံ အဘာဝေန. အဇိဝှတာတိ သမ္ပရိဝတ္တနဇိဝှာယ အဘာဝေန မူဂေါ အဟံ န [Pg.21] ဘဝါမိ. ယတ္ထာတိ ယာယ ဇာတိယာ ဗာရာဏသိနဂရေ ရဇ္ဇံ အကာရယိံ. ပါပတ္ထန္တိ ပါပတံ. ပတိတော အသ္မီတိ ဝဒတိ. ရဇ္ဇာဘိသေစယုန္တိ ရဇ္ဇေ အဘိသေစယုံ. နိသာဒေတွာတိ နိသီဒါပေတွာ. အတ္ထာနုသာသတီတိ အတ္ထံ အနုသာသတိ. ခါရာပတစ္ဆိကန္တိ သတ္တီဟိ ပဟရိတွာ ခါရာဟိ ပတစ္ဆိကံ ကရောထ. ဥပ္ပေထာတိ အာဝုနထ. ဣစ္စဿ မနုသာသတီတိ ဧဝမဿ အတ္ထံ အနုသာသတိ. တာယာဟန္တိ တာယော ဝါစာယော အဟံ. ပက္ခသမ္မတောတိ ပက္ခော ဣတိ သမ္မတော အဟောသိံ. အစ္ဆာဟန္တိ အစ္ဆိံ အဟံ, အဝသိန္တိ အတ္ထော. သမ္ပရိပ္လုတောတိ သမ္ပရိကိဏ္ဏော, နိမုဂ္ဂေါ ဟုတွာတိ အတ္ထော.

此处，“无关节”(asandhitā)指因没有关节。“无耳”(asotatā)指因没有耳朵。“无舌”(ajivhatā)指我并非因没有能转动的舌头而哑。“在那里”(yattha)指在我曾于波罗奈城(Bārāṇasī)统治王国的那一世。“我堕入”(pāpatthaṃ)指“已堕落”，他说的是“我已堕落”。“为我行灌顶礼”(rajjābhisecayuṃ)指在王国中为我行灌顶礼。“让他坐下”(nisādetvā)指使之坐下。“教导为王之道”(atthānusāsati)指教导其要务。“用碱水剥皮”(khārāpatacchikaṃ)指用刀刃击打后，用碱性物质来剥皮。“刺穿”(uppetha)指穿透。“他如此教导”(iccassa manusāsati)指如此教导他要务。“那些我”(tāyāhaṃ)指我听到那些话语。“被当成跛子”(pakkhasammato)指我被认为是跛子。“我待在”(acchāhaṃ)指我待着，意思是“我住着”。“浑身涂满”(samparipluto)指遍身散布，意思是沉浸其中。

ကသိရန္တိ ဒုက္ခံ. ပရိတ္တန္တိ အပ္ပံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သမ္မသာရထိ, သစေပိ သတ္တာနံ ဇီဝိတံ ဒုက္ခမ္ပိ သမာနံ ဗဟုစိရဋ္ဌိတိကံ ဘဝေယျ, ပတ္ထေယျ, ပရိတ္တမ္ပိ သမာနံ သစေ သုခံ ဘဝေယျ, ပတ္ထေယျ, ဣဒံ ပန ကသိရဉ္စ ပရိတ္တဉ္စ သကလေန ဝဋ္ဋဒုက္ခေန သံယုတ္တံ သန္နိဟိတံ ဩမဒ္ဒိတံ. ကောမန္တိ ကော ဣမံ. ဝေရန္တိ ပါဏာတိပါတာဒိပဉ္စဝိဓံ ဝေရံ. ကေနစီတိ ကေနစိ ကာရဏေန. ပညာယာတိ ဝိပဿနာပညာယ အလာဘေန. ဓမ္မဿာတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ အဒဿနေန. ပုန ဥဒါနဂါထာယော အဂန္တုကာမတာယ ထိရဘာဝဒဿနတ္ထံ ကထေသိ.

“艰难”(kasiraṃ)指痛苦。“短暂”(parittaṃ)指少量。此话的意思是：善好的车夫啊，假如众生的生命虽然痛苦却是长久的，人们或许会希求它；假如它虽然短暂却是快乐的，人们或许会希求它。然而，这生命既艰难又短暂，与整个轮回之苦相应，被压迫、被碾碎。“谁会……这”(komaṃ)即谁会……这（生命）。“怨”(veraṃ)指杀生等五种怨仇。“因任何……”(kenaci)指因任何原因。“由于未得智慧”(paññāya alābhena)指由于未得观智。“未见正法”(dhammassa adassanena)指由于未见入流道。他为了显示自己不想回去的坚定决心，又说了那些自说语偈颂。

တံ သုတွာ သုနန္ဒော သာရထိ ‘‘အယံ ကုမာရော ဧဝရူပံ ရဇ္ဇသိရိံ ကုဏပံ ဝိယ ဆဍ္ဍေတွာ အတ္တနော အဓိဋ္ဌာနံ အဘိန္ဒိတွာ ‘‘ပဗ္ဗဇိဿာမီတိ အရညံ ပဝိဋ္ဌော, မမ ဣမိနာ ဒုဇ္ဇီဝိတေန ကော အတ္ထော, အဟမ္ပိ တေန သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

听了这话，车夫善喜(Sunanda)心想：“这位王子舍弃了如此的王位荣华，就像抛弃一具死尸，他没有违背自己的决意，想着‘我将出家’而进入森林。我这卑劣的生命有何意义？我也要与他一起出家。”他思惟后，说了这首偈：

၄၃.

43.

‘‘အဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ရာဇပုတ္တ တဝန္တိကေ;

အဝှာယဿု မံ ဘဒ္ဒန္တေ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ မမ ရုစ္စတီ’’တိ.

“王子，我也要在您座下出家；贤者，请召唤我吧，我喜爱出家。”

တတ္ထ တဝန္တိကေတိ တဝ သန္တိကေ. အဝှာယဿူတိ ‘‘ဧဟိ ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ ပက္ကောသဿု.

此处，“在您座下”(tavantike)即在您身边。“请召唤我”(avhāyassu)即召唤说：“来出家吧！”

ဧဝံ တေန ယာစိတောပိ မဟာသတ္တော ‘‘သစာဟံ ဣဒါနေဝ တံ ပဗ္ဗာဇေဿာမိ, မာတာပိတရော ဣဓ နာဂစ္ဆိဿန္တိ, အထ နေသံ ပရိဟာနိ ဘဝိဿတိ, ဣမေ အဿာ စ ရထော စ ပသာဓနဘဏ္ဍဉ္စ ဣဓေဝ နဿိဿန္တိ, ‘ယက္ခော သော, ခါဒိတော နု ခေါ တေန သာရထီ’တိ ဂရဟာပိ [Pg.22] မေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ အတ္တနော စ ဂရဟာမောစနတ္ထံ မာတာပိတူနဉ္စ ဝုဍ္ဎိံ သမ္ပဿန္တော အဿေ စ ရထဉ္စ ပသာဓနဘဏ္ဍဉ္စ တဿ ဣဏံ ကတွာ ဒဿေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

虽然这样被请求，大士想：“如果我现在就准他出家，我的父母就不会来这里，那么他们就会遭受损失，这些马、车和饰物也会在这里毁坏。人们会说‘那是个夜叉，车夫想必被他吃掉了’，我也会受到责备。”为了免于自己的责备，也为了父母的增益，他将马、车和饰物作为一笔债务交予车夫，说了这首偈颂：

၄၄.

44.

‘‘ရထံ နိယျာဒယိတွာန, အနဏော ဧဟိ သာရထိ;

အနဏဿ ဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ဧတံ ဣသီဟိ ဝဏ္ဏိတ’’န္တိ.

“送回车马，车夫无债来；无债方出家，圣者如是赞。”

တတ္ထ ဧတန္တိ ဧတံ ပဗ္ဗဇ္ဇာကရဏံ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဣသီဟိ ဝဏ္ဏိတံ ပသတ္ထံ ထောမိတံ.

在此，这种出家行为，是被佛陀等圣贤所称扬、赞赏、赞美的。

တံ သုတွာ သာရထိ ‘‘သစေ မယိ နဂရံ ဂတေ ဧသ အညတ္ထ ဂစ္ဆေယျ, ပိတာ စဿ ဣမံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ‘ပုတ္တံ မေ ဒဿေဟီ’တိ ပုန အာဂတော ဣမံ န ပဿေယျ, ရာဇဒဏ္ဍံ မေ ကရေယျ, တသ္မာ အဟံ အတ္တနော ဂုဏံ ကထေတွာ အညတ္ထာဂမနတ္ထာယ ပဋိညံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ စိန္တေန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

车夫听了之后想：“如果我进城后，他去了别的地方，他的父亲听闻此事，再回来说‘把我的儿子给我看’，却见不到他，国王就会惩罚我。因此，我应先说出我的功劳，然后取得他不会去别处的承诺。”这样想着，他说了两首偈颂：

၄၅.

45.

‘‘ယဒေဝ တျာဟံ ဝစနံ, အကရံ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ;

တဒေဝ မေ တွံ ဝစနံ, ယာစိတော ကတ္တုမရဟသိ.

“我昔日凡你所言，无不遵从，愿你吉祥；如今我所求，你也应允。”

၄၆.

46.

‘‘ဣဓေဝ တာဝ အစ္ဆဿု, ယာဝ ရာဇာနမာနယေ;

အပ္ပေဝ တေ ပိတာ ဒိသွာ, ပတီတော သုမနော သိယာ’’တိ.

“请你暂且留在此处，直到我把国王带来；或许你父亲见到你，会欢喜、心满意足。”

တတော မဟာသတ္တော အာဟ –

于是，大士说道：

၄၇.

47.

‘‘ကရောမိ တေ တံ ဝစနံ, ယံ မံ ဘဏသိ သာရထိ;

အဟမ္ပိ ဒဋ္ဌုကာမောသ္မိ, ပိတရံ မေ ဣဓာဂတံ.

“我将依从你所说的话，车夫；我也想亲眼见到我父来到此处。”

၄၈.

48.

‘‘ဧဟိ သမ္မ နိဝတ္တဿု, ကုသလံ ဝဇ္ဇာသိ ဉာတိနံ;

မာတရံ ပိတရံ မယှံ, ဝုတ္တော ဝဇ္ဇာသိ ဝန္ဒန’’န္တိ.

“来，朋友，回去吧；向亲眷问候；向我父母，代我顶礼。”

တတ္ထ ကရောမိ တေတန္တိ ကရောမိ တေ ဧတံ ဝစနံ. ဧဟိ သမ္မ နိဝတ္တဿူတိ သမ္မ သာရထိ, တတ္ထ ဂန္တွာ ဧဟိ, ဧတ္တောဝ ခိပ္ပမေဝ နိဝတ္တဿု. ဝုတ္တော ဝဇ္ဇာသီတိ မယာ ဝုတ္တော ဟုတွာ ‘‘ပုတ္တော ဝေါ တေမိယကုမာရော ဝန္ဒတီ’’တိ ဝန္ဒနံ ဝဒေယျာသီတိ အတ္ထော.

此处，“我将依从你所说的话”：我将为你做这件事。“来，朋友，回去吧”：朋友车夫，去到那里后，就从那里尽快回来。“代我……说”：其义是，由我告知后，你应该说出问候：“你们的儿子提弥王子(Temiya Kumāra)向你们顶礼。”

ဣတိ ဝတွာ မဟာသတ္တော သုဝဏ္ဏကဒလိ ဝိယ ဩနမိတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဗာရာဏသိနဂရာဘိမုခေါ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ သာရထိဿ သာသနံ [Pg.23] အဒါသိ. သော သာသနံ ဂဟေတွာ ကုမာရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ရထမာရုယှ နဂရာဘိမုခေါ ပါယာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

说完这番话后，大士如金芭蕉树般弯下，以五体投地之姿向着波罗奈城(Bārāṇasī)方向的父母顶礼，然后向车夫下达了指示。他领受指示后，右绕王子，登上马车，向城驶去。为了阐明此义，导师说道：

၄၉.

49.

‘‘တဿ ပါဒေ ဂဟေတွာန, ကတွာ စ နံ ပဒက္ခိဏံ;

သာရထိ ရထမာရုယှ, ရာဇဒွါရံ ဥပါဂမီ’’တိ.

“抓住他的双足，并右绕他；车夫登上马车，来到王宫门前。”

တဿတ္ထော – ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝုတ္တော သော သာရထိ, တဿ ကုမာရဿ ပါဒေ ဂဟေတွာ တံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ရထံ အာရုယှ ရာဇဒွါရံ ဥပါဂမီတိ.

其义是：诸比丘，那车夫被如此告知后，抓住那王子的双足，右绕他，登上马车，来到了王宫门前。

တသ္မိံ ခဏေ စန္ဒာဒေဝီ သီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ ‘‘ကာ နု ခေါ မေ ပုတ္တဿ ပဝတ္တီ’’တိ သာရထိဿ အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တီ တံ ဧကကံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဥရံ ပဟရိတွာ ပရိဒေဝိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

在那一刻，旃陀王后(Candādevī)打开狮子窗，望着车夫回来的路，心想：“我儿子的消息如何了？”她看见他独自一人回来，便捶胸悲叹。为了阐明此义，导师说道：

၅၀.

50.

‘‘သုညံ မာတာ ရထံ ဒိသွာ, ဧကံ သာရထိမာဂတံ;

အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ, ရောဒန္တီ နံ ဥဒိက္ခတိ.

“母亲看见空车，见车夫独自归来；双眼盈满泪水，哭泣着望着他。”

၅၁.

51.

‘‘အယံ သော သာရထိ ဧတိ, နိဟန္တွာ မမ အတြဇံ;

နိဟတော နူန မေ ပုတ္တော, ပထဗျာ ဘူမိဝဍ္ဎနော.

“这车夫来了，他杀害了我的儿子；我的儿子，大地的增益者，想必已被杀害。”

၅၂.

52.

‘‘အမိတ္တာ နူန နန္ဒန္တိ, ပတီတာ နူန ဝေရိနော;

အာဂတံ သာရထိံ ဒိသွာ, နိဟန္တွာ မမ အတြဇံ.

“敌人想必欢欣，仇家想必高兴；看见车夫归来，他已杀害我的儿子。”

၅၃.

53.

‘‘သုညံ မာတာ ရထံ ဒိသွာ, ဧကံ သာရထိမာဂတံ;

အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ, ရောဒန္တီ ပရိပုစ္ဆိ နံ.

“母亲看见空车，见车夫独自归来；双眼盈满泪水，哭泣着询问他。”

၅၄.

54.

‘‘ကိံ နု မူဂေါ ကိံနု ပက္ခော, ကိံနု သော ဝိလပီ တဒါ;

နိဟညမာနော ဘူမိယာ, တံ မေ အက္ခာဟိ သာရထိ.

“难道他是喑哑，难道他是残废？那时他可曾悲叹？当他被击倒在地时，车夫，请告诉我这些。”

၅၅.

55.

‘‘ကထံ ဟတ္ထေဟိ ပါဒေဟိ, မူဂပက္ခော ဝိဝဇ္ဇယိ;

နိဟညမာနော ဘူမိယာ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ.

“那喑哑残废之人，是如何用手脚挣扎的？当他被击倒在地时，我问你，请告诉我这些。”

တတ္ထ မာတာတိ တေမိယကုမာရဿ မာတာ. ပထဗျာ ဘူမိဝဍ္ဎနောတိ သော မမ ပုတ္တော ဘူမိဝဍ္ဎနော ဟုတွာ ပထဗျာ နိဟတော နူန. ရောဒန္တီ ပရိပုစ္ဆိ နန္တိ တံ ရထံ ဧကမန္တံ ဌပေတွာ မဟာတလံ အဘိရုယှ စန္ဒာဒေဝိံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တေ ဌိတံ သာရထိံ ပရိပုစ္ဆိ. ကိန္နူတိ ကိံ နု သော မမ [Pg.24] ပုတ္တော မူဂေါ ဧဝ ပက္ခော ဧဝ. တဒါတိ ယဒါ နံ တွံ ကာသုယံ ပက္ခိပိတွာ ကုဒ္ဒါလေန မတ္ထကေ ပဟရိ, တဒါ. နိဟညမာနော ဘူမိယာတိ တယာ ဘူမိယံ နိဟညမာနော ကိံ နု ဝိလပိ. တံ မေတိ တံ သဗ္ဗံ အပရိဟာပေတွာ မေ အက္ခာဟိ. ဝိဝဇ္ဇယီတိ ‘‘အပေဟိ သာရထိ, မာ မံ မာရေဟီ’’တိ ကထံ ဟတ္ထေဟိ ပါဒေဟိ စ ဖန္ဒန္တော တံ အပနုဒိ, တံ မေ ကထေဟီတိ အတ္ထော.

此处，“母亲”指提弥王子的母亲。“大地的增益者，在大地上”的意思是：我的儿子，作为大地的增益者，想必已被杀害在大地上。“哭泣着询问他”的意思是：她询问那站在一旁的车夫，他已将车停在一边，登上高台，顶礼了旃陀王后。“难道”的意思是：难道我的儿子真是喑哑、真是残废吗？“那时”的意思是：当你把他扔进坑里，用锄头击打他头部的时候。“当他被击倒在地时”的意思是：当被你击倒在地时，他可曾悲叹？“请告诉我这些”的意思是：请你毫无遗漏地把这一切都告诉我。“挣扎”的意思是：他是如何手脚扑腾，说着“走开，车夫，不要杀我！”而把你推开的，请告诉我这些。

တတော သာရထိ အာဟ –

于是，车夫说道：

၅၆.

56.

‘‘အက္ခေယျံ တေ အဟံ အယျေ, ဒဇ္ဇာသိ အဘယံ မမ;

ယံ မေ သုတံ ဝါ ဒိဋ္ဌံ ဝါ, ရာဇပုတ္တဿ သန္တိကေ’’တိ.

“夫人，如果你能赐我无畏，我愿告诉你我在王子身边所见所闻的一切。”

တတ္ထ ဒဇ္ဇာသီတိ သစေ အဘယံ ဒဒေယျာသိ, သော ဣဒံ ‘‘သစာဟံ ‘တဝ ပုတ္တော နေဝ မူဂေါ န ပက္ခော မဓုရကထော ဓမ္မကထိကော’တိ ဝက္ခာမိ, အထ ‘ကသ္မာ တံ ဂဟေတွာ နာဂတောသီ’တိ ရာဇာ ကုဒ္ဓေါ ရာဇဒဏ္ဍမ္ပိ မေ ကရေယျ, အဘယံ တာဝ ယာစိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ.

此处，“请赐予”是“如果你能赐予无畏”的意思。他是这样想后才说的：“如果我说‘你的儿子既非喑哑也非残废，他言语甜美，善说法要’，那么国王会生气地问‘为何不带他回来？’，并可能对我施以王法。因此，我应先请求庇护。”

အထ နံ စန္ဒာဒေဝီ အာဟ –

于是旃陀王后对他说：

၅၇.

57.

‘‘အဘယံ သမ္မ တေ ဒမ္မိ, အဘီတော ဘဏ သာရထိ;

ယံ တေ သုတံ ဝါ ဒိဋ္ဌံ ဝါ, ရာဇပုတ္တဿ သန္တိကေ’’တိ.

“朋友，我赐你无畏，车夫，请无畏地讲说，你在王子身边所见所闻的一切。”

တတော သာရထိ အာဟ –

于是，车夫说道：

၅၈.

58.

‘‘န သော မူဂေါ န သော ပက္ခော, ဝိသဋ္ဌဝစနော စ သော;

ရဇ္ဇဿ ကိရ သော ဘီတော, အကရာ အာလယေ ဗဟူ.

“他非喑哑亦非残废，且言辞明晰；他实是畏惧王权，故作了许多伪装。”

၅၉.

59.

‘‘ပုရိမံ သရတိ သော ဇာတိံ, ယတ္ထ ရဇ္ဇမကာရယိ;

ကာရယိတွာ တဟိံ ရဇ္ဇံ, ပါပတ္ထ နိရယံ ဘုသံ.

“他忆念前生，曾于彼处为王；于彼处为王后，他堕入深重地狱。”

၆၀.

60.

‘‘ဝီသတိဉ္စေဝ ဝဿာနိ, တဟိံ ရဇ္ဇမကာရယိ;

အသီတိဝဿသဟဿာနိ, နိရယမှိ အပစ္စိ သော.

“他于彼处为王二十年；他于地狱中受苦八万年。”

၆၁.

61.

‘‘တဿ ရဇ္ဇဿ သော ဘီတော, မာ မံ ရဇ္ဇာဘိသေစယုံ;

တသ္မာ ပိတု စ မာတုစ္စ, သန္တိကေ န ဘဏီ တဒါ.

“他畏惧那王权，唯恐他们为我加冕；因此他当时在父母面前不发一言。”

၆၂.

62.

‘‘အင်္ဂပစ္စင်္ဂသမ္ပန္နော[Pg.25], အာရောဟပရိဏာဟဝါ;

ဝိသဋ္ဌဝစနော ပညော, မဂ္ဂေ သဂ္ဂဿ တိဋ္ဌတိ.

“他肢体圆满，身量匀称；言辞明晰，具足智慧，他立于通往天界之道上。”

၆၃.

63.

‘‘သစေ တွံ ဒဋ္ဌုကာမာသိ, ရာဇပုတ္တံ တဝတြဇံ;

ဧဟိ တံ ပါပယိဿာမိ, ယတ္ထ သမ္မတိ တေမိယော’’တိ.

“如果你想见你的儿子，那位王子，来吧，我将带你到提弥耶安住的地方。”

တတ္ထ ဝိသဋ္ဌဝစနောတိ အပလိဗုဒ္ဓကထော. အကရာ အာလယေ ဗဟူတိ တုမှာကံ ဝဉ္စနာနိ ဗဟူနိ အကာသိ. ပညောတိ ပညဝါ. သစေ တွန္တိ ရာဇာနံ ဓုရံ ကတွာ ဥဘောပိ တေ ဧဝမာဟ. ယတ္ထ သမ္မတိ တေမိယောတိ ယတ္ထ ဝေါ ပုတ္တော မယာ ဂဟိတပဋိညော ဟုတွာ အစ္ဆတိ, တတ္ထ ပါပယိဿာမိ, ဣဒါနိ ပပဉ္စံ အကတွာ လဟုံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ.

此处，“言辞明晰”指言语无碍。“作了许多伪装”指他对你们作了许多欺瞒。“有智慧”指有智慧者。“如果你”：他是以国王为主对你们两人这样说的。“提弥耶安住的地方”的意思是：他说：“你们的儿子从我这里得到承诺后正待在那里，我将带你们去那里，现在不应拖延，最好尽快前去。”

ကုမာရော ပန သာရထိံ ပေသေတွာ ပဗ္ဗဇိတုကာမော အဟောသိ. တဒါ သက္ကော တဿ မနံ ဉတွာ တသ္မိံ ခဏေ ဝိဿကမ္မဒေဝပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ ဝိဿကမ္မဒေဝပုတ္တ, တေမိယကုမာရော ပဗ္ဗဇိတုကာမော, တွံ တဿ ပဏ္ဏသာလဉ္စ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရဉ္စ မာပေတွာ ဧဟီ’’တိ ပေသေသိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဝေဂေန ဂန္တွာ တိယောဇနိကေ ဝနသဏ္ဍေ အတ္တနော ဣဒ္ဓိဗလေန ရမဏီယံ အဿမံ မာပေတွာ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနဉ္စ ပေါက္ခရဏိဉ္စ အာဝါဋဉ္စ အကာလဖလသမ္ပန္နံ ရုက္ခဉ္စ ကတွာ ပဏ္ဏသာလသမီပေ စတုဝီသတိဟတ္ထပ္ပမာဏံ စင်္ကမံ မာပေတွာ အန္တောစင်္ကမေ စ ဖလိကဝဏ္ဏံ ရုစိရံ ဝါလုကံ ဩကိရိတွာ သဗ္ဗေ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ မာပေတွာ ‘‘ယေ ပဗ္ဗဇိတုကာမာ, တေ ဣမေ ဂဟေတွာ ပဗ္ဗဇန္တူ’’တိ ဘိတ္တိယံ အက္ခရာနိ လိခိတွာ စဏ္ဍဝါဠေ စ အမနာပသဒ္ဒေ သဗ္ဗေ မိဂပက္ခိနော စ ပလာပေတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော.

王子遣走车夫后，决意出家。那时，天帝释得知他的心意，立刻召来毗首羯磨天子，派他说：“友伴毗首羯磨天子，提弥耶王子想要出家，你为他造一间叶茅屋和出家人的必需品后回来。”他应诺“善哉”后，迅速前往三由旬的林苑，以自己的神通力造了一座悦意的净修处，建了夜住处、日住处、莲池、水井和结着非时之果的树木，在叶茅屋附近造了一条二十四肘长的经行处，在经行处内铺上水晶色的美丽沙子，造好所有出家人的必需品，在墙上写下文字：“欲出家者，可取此物出家”，并驱赶走林中所有凶猛和声音不悦耳的鸟兽，然后返回自己的住处。

တသ္မိံ ခဏေ မဟာသတ္တော တံ ဒိသွာ သက္ကဒတ္တိယဘာဝံ ဉတွာ, ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ ဝတ္ထာနိ အပနေတွာ, ရတ္တဝါကစီရံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ အဇိနစမ္မံ ဧကံသေ ကတွာ ဇဋာမဏ္ဍလံ ဗန္ဓိတွာ ကာဇံ အံသေ ကတွာ ကတ္တရဒဏ္ဍမာဒါယ ပဏ္ဏသာလတော နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတသိရိံ သမုဗ္ဗဟန္တော အပရာပရံ စင်္ကမိတွာ ‘‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’န္တိ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ ကဋ္ဌတ္ထရဏေ နိသိန္နော ပဉ္စ အဘိညာ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ သာယနှသမယေ ပဏ္ဏသာလတော နိက္ခမိတွာ စင်္ကမနကောဋိယံ ဌိတကာရရုက္ခတော ပဏ္ဏာနိ ဂဟေတွာ[Pg.26], သက္ကဒတ္တိယဘာဇနေ အလောဏကေ အတက္ကေ နိဓူပနေ ဥဒကေ သေဒေတွာ အမတံ ဝိယ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ တတ္ထ ဝါသံ ကပ္ပေသိ.

在那一刻，大士见到此景，知道是帝释天所赐，便进入茅舍，脱下衣服，穿上红色树皮衣，又披上一件，将鹿皮搭在一边肩膀上，盘起发髻，将扁担扛在肩上，手持拐杖，具足出家威仪走出茅舍。他来回经行，不断发出“啊，快乐！啊，快乐！”的感叹，随后进入茅舍坐在木板床上，生起五神通与八等至。傍晚时分，他走出茅舍，从经行处尽头的一棵树上摘取树叶，放在帝释天所赐的钵中，用无盐、无酸、无烟的水煮熟，像享用甘露一样食用，修习四梵住，在那里安住下来。

ကာသိရာဇာပိ သုနန္ဒသာရထိဿ ဝစနံ သုတွာ မဟာသေနဂုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ တရမာနရူပေါဝ ဂမနသဇ္ဇံ ကာရေတုံ အာဟ –

迦尸国王听了善喜(Sunanda)御者的话后，也立即召来大军护(Mahāsenagutta)，急忙地吩咐他准备出发的车驾——

၆၄.

64.

‘‘ယောဇယန္တု ရထေ အဿေ, ကစ္ဆံ နာဂါန ဗန္ဓထ;

ဥဒီရယန္တု သင်္ခပဏဝါ, ဝါဒန္တု ဧကပေါက္ခရာ.

“将马匹套上战车，系好大象的肚带；吹响海螺与小鼓，奏起单面鼓。

၆၅.

65.

‘‘ဝါဒန္တု ဘေရီ သန္နဒ္ဓါ, ဝဂ္ဂူ ဝါဒန္တု ဒုန္ဒုဘီ;

နေဂမာ စ မံ အနွေန္တု, ဂစ္ဆံ ပုတ္တနိဝေဒကော.

奏响绷紧的战鼓，奏响悦耳的大鼓；镇民们也跟随我，我去做儿子的宣告者。

၆၆.

66.

‘‘ဩရောဓာ စ ကုမာရာ စ, ဝေသိယာနာ စ ဗြာဟ္မဏာ;

ခိပ္ပံ ယာနာနိ ယောဇေန္တု, ဂစ္ဆံ ပုတ္တနိဝေဒကော.

后宫佳丽与王子们，吠舍与婆罗门；迅速备好车辆，我去做儿子的宣告者。

၆၇.

67.

‘‘ဟတ္ထာရောဟာ အနီကဋ္ဌာ, ရထိကာ ပတ္တိကာရကာ;

ခိပ္ပံ ယာနာနိ ယောဇေန္တု, ဂစ္ဆံ ပုတ္တနိဝေဒကော.

象兵与将帅，车兵与步卒；迅速备好车辆，我去做儿子的宣告者。

၆၈.

68.

‘‘သမာဂတာ ဇာနပဒါ, နေဂမာ စ သမာဂတာ;

ခိပ္ပံ ယာနာနိ ယောဇေန္တု, ဂစ္ဆံ ပုတ္တနိဝေဒကော’’တိ.

乡民已聚集，镇民也聚合；迅速备好车辆，我去做儿子的宣告者。”

တတ္ထ ဥဒီရယန္တူတိ သဒ္ဒံ မုဉ္စန္တု. ဝါဒန္တူတိ ဝဇ္ဇန္တု. ဧကပေါက္ခရာတိ ဧကမုခဘေရိယော. သန္နဒ္ဓါတိ သုဋ္ဌု နဒ္ဓါ. ဝဂ္ဂူတိ မဓုရဿရာ. ဂစ္ဆန္တိ ဂမိဿာမိ. ပုတ္တနိဝေဒကောတိ ပုတ္တဿ နိဝေဒကော ဩဝါဒကော ဟုတွာ ဂစ္ဆာမိ. တံ ဩဝဒိတွာ မမ ဝစနံ ဂါဟာပေတွာ တတ္ထေဝ တံ ရတနရာသိမှိ ဌပေတွာ အဘိသိဉ္စိတွာ အာနေတုံ ဂစ္ဆာမီတိ အဓိပ္ပာယေနေဝမာဟ. နေဂမာတိ ကုဋုမ္ဗိကဇနာ. သမာဂတာတိ သန္နိပတိတာ ဟုတွာ.

此中，“吹响”意为发出声音。“奏起”意为敲击。“单面鼓”指单面大鼓。“绷紧的”意为绑得很好的。“悦耳的”指声音甜美的。“我去做”即我将要去。“儿子的宣告者”意为作为儿子的宣告者和劝导者前去。其意图是：“劝导他，让他接受我的话，就在那珍宝堆上为他举行灌顶，将他确立于此，然后带他回来。”他如此说。“镇民”指城镇的居民。“已聚集”意为已集合在一起。

ဧဝံ ရညာ အာဏတ္တာ သာရထိနော အဿေ ယောဇေတွာ ရထေ ရာဇဒွါရေ ဌပေတွာ ရညော အာရောစေသုံ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

御者们奉国王之命，套好马匹，将战车停在王宫门口，然后禀告国王。导师为了阐明此意，说道——

၆၉.

69.

‘‘အဿေ စ သာရထီ ယုတ္တေ, သိန္ဓဝေ သီဃဝါဟနေ;

ရာဇဒွါရံ ဥပါဂစ္ဆုံ, ယုတ္တာ ဒေဝ ဣမေ ဟယာ’’တိ.

“御者们带着套好的信度良驹，那些疾速的坐骑，来到王宫门口，禀告道：‘陛下，这些马匹已套好。’”

တတ္ထ [Pg.27] အဿေတိ သိန္ဓဝေ သိန္ဓဝဇာတိကေ သီဃဝါဟနေ ဇဝသမ္ပန္နေ အဿေ အာဒါယ. သာရထီတိ သာရထိနော. ယုတ္တေတိ ရထေသု ယောဇိတေ. ဥပါဂစ္ဆုန္တိ တေ ရထေသု ယုတ္တေ အဿေ အာဒါယ အာဂမံသု, အာဂန္တွာ စ ပန ‘‘ယုတ္တာ, ဒေဝ, ဣမေ ဟယာ’’တိ အာရောစေသုံ.

此中，“马匹”指带着信度种的、疾速的、富有速度的马匹。“御者们”指驾车者。“套好的”指已套在战车上的。“来到”指他们带着套在战车上的马匹前来，前来后禀告：‘陛下，这些马匹已套好。’

တတော သာရထီနံ ဝစနံ သုတွာ ရာဇာ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ –

于是，国王听了御者们的话，说了半首偈颂：

၇၀.

70.

‘‘ထူလာ ဇဝေန ဟာယန္တိ, ကိသာ ဟာယန္တိ ထာမုနာ’’တိ.

“肥壮的马速度不足，瘦弱的马耐力不济。”

တံ သုတွာ သာရထိနောပိ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟံသု –

听了这话，御者们也说了半首偈颂：

‘‘ကိသေ ထူလေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ, သံသဋ္ဌာ ယောဇိတာ ဟယာ’’တိ.

“已避开瘦弱和肥壮的，套上的是匹配的马匹。”

တဿတ္ထော – ဒေဝ, ကိသေ စ ထူလေ စ ဧဝရူပေ အဿေ အဂ္ဂဏှိတွာ ဝယေန ဝဏ္ဏေန ဇဝေန ဗလေန သဒိသာ ဟယာ ယောဇိတာတိ.

其意为：陛下，我们没有选用瘦弱或肥壮的马，而是套上了在年龄、毛色、速度和力量方面都相匹配的马匹。

အထ ရာဇာ ပုတ္တဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တော စတ္တာရော ဝဏ္ဏေ အဋ္ဌာရသ သေနိယော သဗ္ဗဉ္စ ဗလကာယံ သန္နိပါတာပေသိ. တဿ သန္နိပါတေန္တဿေဝ တယော ဒိဝသာ အတိက္ကန္တာ. အထ စတုတ္ထေ ဒိဝသေ ကာသိရာဇာ နဂရတော နိက္ခမိတွာ ဂဟေတဗ္ဗယုတ္တကံ ဂါဟာပေတွာ အဿမပဒံ ဂန္တွာ ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ ပဋိနန္ဒိတော ပဋိသန္ထာရမကာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

于是，国王为前往儿子之处，召集了四种姓、十八个行业公会以及所有部队。就在他集结之时，三天过去了。到了第四天，迦尸国王出城，命人带上所需之物，前往苦行林，与儿子互致问候，亲切交谈。导师为了阐明此意，说道——

၇၁.

71.

‘‘တတော ရာဇာ တရမာနော, ယုတ္တမာရုယှ သန္ဒနံ;

ဣတ္ထာဂါရံ အဇ္ဈဘာသိ, သဗ္ဗာဝ အနုယာထ မံ.

“于是国王急忙登上套好的战车，对后宫的女子们说：‘你们全都跟随我。

၇၂.

72.

‘‘ဝါဠဗီဇနိမုဏှီသံ, ခဂ္ဂံ ဆတ္တဉ္စ ပဏ္ဍရံ;

ဥပါဓီ ရထမာရုယှ, သုဝဏ္ဏေဟိ အလင်္ကတာ.

（她们）带着拂尘、头冠、宝剑、白伞，以及金饰的履鞋，登上车驾。

၇၃.

73.

‘‘တတော သ ရာဇာ ပါယာသိ, ပုရက္ခတွာန သာရထိံ;

ခိပ္ပမေဝ ဥပါဂစ္ဆိ, ယတ္ထ သမ္မတိ တေမိယော.

于是国王出发，御者在前引路；他迅速抵达了提弥耶(Temiyo)安住之处。

၇၄.

74.

‘‘တဉ္စ ဒိသွာန အာယန္တံ, ဇလန္တမိဝ တေဇသာ;

ခတ္တသံဃပရိဗျူဠှံ, တေမိယော ဧတဒဗြဝိ.

见他前来，威光赫赫如燃烧，刹帝利众环绕，提米耶(Temiya)如是说：

၇၅.

75.

‘‘ကစ္စိ နု တာတ ကုသလံ, ကစ္စိ တာတ အနာမယံ;

သဗ္ဗာ စ ရာဇကညာယော, အရောဂါ မယှ မာတရော.

“父亲，您可安好？父亲，您可无恙？所有的王女，我的母亲们，都健康无病吗？”

၇၆.

76.

‘‘ကုသလဉ္စေဝ [Pg.28] မေ ပုတ္တ, အထော ပုတ္တ အနာမယံ;

သဗ္ဗာ စ ရာဇကညာယော, အရောဂါ တုယှ မာတရော.

“我儿，我安好；我儿，我无恙。所有的王女，你的母亲们，都健康无病。”

၇၇.

77.

‘‘ကစ္စိ အမဇ္ဇပေါ တာတ, ကစ္စိ တေ သုရမပ္ပိယံ;

ကစ္စိ သစ္စေ စ ဓမ္မေ စ, ဒါနေ တေ ရမတေ မနော.

“父亲，您可不饮烈酒？您可不喜好烈酒？您的心可乐于真实、正法与布施？”

၇၈.

78.

‘‘အမဇ္ဇပေါ အဟံ ပုတ္တ, အထော မေ သုရမပ္ပိယံ;

အထော သစ္စေ စ ဓမ္မေ စ, ဒါနေ မေ ရမတေ မနော.

“我儿，我不饮烈酒，亦不喜好烈酒。我的心乐于真实、正法与布施。”

၇၉.

79.

‘‘ကစ္စိ အရောဂံ ယောဂ္ဂံ တေ, ကစ္စိ ဝဟတိ ဝါဟနံ;

ကစ္စိ တေ ဗျာဓယော နတ္ထိ, သရီရဿုပတာပနာ.

“您的坐骑可健康？您的车乘可好用？您没有会折磨身体的疾病吧？”

၈၀.

80.

‘‘အထော အရောဂံ ယောဂ္ဂံ မေ, အထော ဝဟတိ ဝါဟနံ;

အထော မေ ဗျာဓယော နတ္ထိ, သရီရဿုပတာပနာ.

“我的坐骑很健康，我的车乘很好用。我没有会折磨身体的疾病。”

၈၁.

81.

‘‘ကစ္စိ အန္တာ စ တေ ဖီတာ, မဇ္ဈေ စ ဗဟလာ တဝ;

ကောဋ္ဌာဂါရဉ္စ ကောသဉ္စ, ကစ္စိ တေ ပဋိသန္ထတံ.

“您的边境地区可富饶？您的中央腹地可繁盛？您的谷仓与国库可都充实？”

၈၂.

82.

‘‘အထော အန္တာ စ မေ ဖီတာ, မဇ္ဈေ စ ဗဟလာ မမ;

ကောဋ္ဌာဂါရဉ္စ ကောသဉ္စ, သဗ္ဗံ မေ ပဋိသန္ထတံ.

“我的边境地区富饶，我的中央腹地繁盛。我的谷仓与国库，一切都很充实。”

၈၃.

83.

‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ;

ပတိဋ္ဌပေန္တု ပလ္လင်္ကံ, ယတ္ထ ရာဇာ နိသက္ကတီ’’တိ.

“欢迎您，大王！您的到来是吉祥的。请安设宝座，国王将在此就座。”

တတ္ထ ဥပါဓီ ရထမာရုယှာတိ သုဝဏ္ဏပါဒုကာ စ ရထံ အာရောပေန္တူတိ အတ္ထော. ဣမေ တယော ပါဒေ ပုတ္တဿ တတ္ထေဝ အဘိသေကကရဏတ္ထာယ ‘‘ပဉ္စ ရာဇကကုဓဘဏ္ဍာနိ ဂဏှထာ’’တိ အာဏာပေန္တော ရာဇာ အာဟ. သုဝဏ္ဏေဟိ အလင်္ကတာတိ ဣဒံ ပါဒုကံ သန္ဓာယာဟ. ဥပါဂစ္ဆီတိ ဥပါဂတော အဟောသိ. ကာယ ဝေလာယာတိ? မဟာသတ္တဿ ကာရပဏ္ဏာနိ ပစိတွာ နိဗ္ဗာပေန္တဿ နိသိန္နဝေလာယ. ဇလန္တမိဝ တေဇသာတိ ရာဇတေဇေန ဇလန္တံ ဝိယ. ခတ္တသံဃပရိဗျူဠှန္တိ ကထာဖာသုကေန အမစ္စသံဃေန ပရိဝုတံ, ခတ္တိယသမူဟေဟိ ဝါ ပရိဝါရိတံ. ဧတဒဗြဝီတိ ကာသိရာဇာနံ ဗဟိ ခန္ဓာဝါရံ နိဝါသာပေတွာ [Pg.29] ပဒသာဝ ပဏ္ဏသာလံ အာဂန္တွာ တံ ဝန္ဒိတွာ နိသိန္နံ ပဋိသန္ထာရံ ကရောန္တော ဧတံ ဝစနံ အဗြဝိ.

此中，“upādhī rathamāruyha”意为“将金履鞋也放到车上”。国王为了当场为儿子举行灌顶，下令“取五种王权象征物来”，并说了这三句偈颂。“金饰的”(suvaṇṇehi alaṅkatā)是指履鞋。“抵达了”(upāgacchi)意为已经到达。在何时呢？在大士(Mahāsatta)煮好叶菜并使其冷却后坐下之时。“威光赫赫如燃烧”(jalantamiva tejasā)犹如因国王的威光而燃烧。“刹帝利众环绕”(khattasaṅghaparibyūḷhaṃ)指被一群为方便交谈的大臣所围绕，或被刹帝利群体所围绕。“如是说”(etadabravi)指提米耶在与迦尸王(Kāsirājā)寒暄时说了这番话，当时迦尸王已让军队在外面扎营，自己步行来到茅舍，礼拜大士并坐下。

ကုသလံ အနာမယန္တိ ဥဘယေနပိ ပဒေန အာရောဂျမေဝ ပုစ္ဆတိ. ကစ္စိ အမဇ္ဇပေါတိ ကစ္စိ မဇ္ဇံ န ပိဝသီတိ ပုစ္ဆတိ. ‘‘အပ္ပမတ္တော’’တိပိ ပါဌော, ကုသလဓမ္မေသု နပ္ပမဇ္ဇသီတိ အတ္ထော. သုရမပ္ပိယန္တိ သုရာပါနံ အပ္ပိယံ. ‘‘သုရမပ္ပိယာ’’တိပိ ပါဌော, သုရာ အပ္ပိယာတိ အတ္ထော. ဓမ္မေတိ ဒသဝိဓေ ရာဇဓမ္မေ. ယောဂ္ဂန္တိ ယုဂေ ယုဉ္ဇိတဗ္ဗံ တေ တဝ အဿဂေါဏာဒိကံ. ကစ္စိ ဝဟတီတိ ကစ္စိ အရောဂံ ဟုတွာ ဝဟတိ. ဝါဟနန္တိ ဟတ္ထိအဿာဒိ သဗ္ဗံ ဝါဟနံ. သရီရဿုပတာပနာတိ သရီရဿ ဥပတာပကရာ. အန္တာတိ ပစ္စန္တဇနပဒါ. ဖီတာတိ ဣဒ္ဓါ သုဘိက္ခာ, ဝတ္ထာဘရဏေဟိ ဝါ အန္နပါနေဟိ ဝါ ပရိပုဏ္ဏာ ဂါဠှဝါသာ. မဇ္ဈေ စာတိ ရဋ္ဌဿ မဇ္ဈေ. ဗဟလာတိ ဂါမနိဂမာ ဃနဝါသာ. ပဋိသန္ထတန္တိ ပဋိစ္ဆာဒိတံ ဂုတ္တံ, ပရိပုဏ္ဏံ ဝါ. ယတ္ထ ရာဇာ နိသက္ကတီတိ ယသ္မိံ ပလ္လင်္ကေ ရာဇာ နိသီဒိဿတိ, တံ ပညာပေန္တူတိ ဝဒတိ.

“安好”(kusalaṃ)、“无恙”(anāmayaṃ)，这两个词都是在问候健康。“您可不饮烈酒”(kacci amajjapo)是在问：您不喝烈性酒吗？也有读作“不放逸”(appamatto)的，意为：您对善法不放逸吗？“不喜好烈酒”(suramappiyaṃ)意为不喜欢饮用烈酒。也有读作“烈酒为所不喜”(suramappiyā)的，意为烈酒是令人不悦的。“正法”(dhamme)指十种王法。“坐骑”(yoggaṃ)指你的马、牛等套在车轭上的牲畜。“可好用”(kacci vahati)是问：它们可健康，能拉车吗？“车乘”(vāhanaṃ)指象、马等一切交通工具。“折磨身体的”(sarīrassupatāpanā)指对身体造成折磨的疾病。“边境地区”(antā)指边疆地区。“富饶”(phītā)指兴盛、食物充足，或衣饰饮食富足，或人口稠密。“中央腹地”(majjhe ca)指国家的中央。“繁盛”(bahalā)指村庄和城镇人口稠密。“充实”(paṭisanthataṃ)指被覆盖、受保护，或指充满。“国王将在此就座”(yattha rājā nisakkati)是说：准备国王将要坐的那个宝座。

ရာဇာ မဟာသတ္တေ ဂါရဝေန ပလ္လင်္ကေ န နိသီဒတိ. အထ မဟာသတ္တော ‘‘သစေ ပလ္လင်္ကေ န နိသီဒတိ, ပဏ္ဏသန္ထာရံ ပညာပေထာ’’တိ ဝတွာ တသ္မိံ ပညတ္တေ နိသီဒနတ္ထာယ ရာဇာနံ နိမန္တေန္တော ဂါထမာဟ –

国王出于对大士的敬重，没有在宝座上就座。于是大士说：“如果不在宝座上坐，就请铺设叶垫吧。”叶垫铺好后，他为了邀请国王就座而说了一首偈颂：

၈၄.

84.

‘‘ဣဓေဝ တေ နိသီဒဿု, နိယတေ ပဏ္ဏသန္ထရေ;

ဧတ္တော ဥဒကမာဒါယ, ပါဒေ ပက္ခာလယဿု တေ’’တိ.

“请就坐于此，这备好的叶垫上；请从这里取水，洗净您的双足。”

တတ္ထ နိယတေတိ သုသန္ထတေ. ဧတ္တောတိ ပရိဘောဂဥဒကံ ဒဿေန္တော အာဟ.

此中，“备好的”(niyate)意为铺设得很好的。“从这里”(etto)是他在指示可用的水时所说。

ရာဇာ မဟာသတ္တေ ဂါရဝေန ပဏ္ဏသန္ထာရေပိ အနိသီဒိတွာ ဘူမိယံ ဧဝ နိသီဒိ. မဟာသတ္တောပိ ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ တံ ကာရပဏ္ဏကံ နီဟရိတွာ ရာဇာနံ တေန နိမန္တေန္တော ဂါထမာဟ –

国王出于对大士的敬重，连叶垫也没有坐，直接坐在了地上。大士也进入茅舍，拿出那份叶菜，为邀请国王品尝而说了一首偈颂：

၈၅.

85.

‘‘ဣဒမ္ပိ ပဏ္ဏကံ မယှံ, ရန္ဓံ ရာဇ အလောဏကံ;

ပရိဘုဉ္ဇ မဟာရာဇ, ပါဟုနော မေသိဓာဂတော’’တိ.

“大王，这是我的叶菜，是煮的，不加盐。请享用吧，大王，您是来到此地的我的客人。”

အထ [Pg.30] နံ ရာဇာ အာဟ –

于是国王对他说：

၈၆.

86.

‘‘န စာဟံ ပဏ္ဏံ ဘုဉ္ဇာမိ, န ဟေတံ မယှ ဘောဇနံ;

သာလီနံ ဩဒနံ ဘုဉ္ဇေ, သုစိံ မံသူပသေစန’’န္တိ.

“我不食叶菜，那非我食。我食香米饭，佐以净肉羹。”

တတ္ထ န စာဟန္တိ ပဋိက္ခေပဝစနံ.

此中，“我不”(na cāhaṃ)是拒绝之语。

ရာဇာ တထာရူပံ အတ္တနော ရာဇဘောဇနံ ဝဏ္ဏေတွာ တသ္မိံ မဟာသတ္တေ ဂါရဝေန ထောကံ ပဏ္ဏကံ ဟတ္ထတလေ ဌပေတွာ ‘‘တာတ, တွံ ဧဝရူပံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ ပိယကထံ ကထေန္တော နိသီဒိ. တသ္မိံ ခဏေ စန္ဒာဒေဝီ ဩရောဓေန ပရိဝုတာ ဧကမဂ္ဂေန အာဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဿမပဒံ ပတွာ ပိယပုတ္တံ ဒိသွာ တတ္ထေဝ ပတိတွာ ဝိသညီ အဟောသိ. တတော ပဋိလဒ္ဓဿာသာ ပတိတဋ္ဌာနတော ဥဋ္ဌဟိတွာ အာဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တဿ ပါဒေ ဒဠှံ ဂဟေတွာ ဝန္ဒိတွာ အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ ရောဒိတွာ ဝန္ဒနဋ္ဌာနတော ဥဋ္ဌာယ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အထ နံ ရာဇာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, တဝ ပုတ္တဿ ဘောဇနံ ပဿာဟီ’’တိ ဝတွာ ထောကံ ပဏ္ဏကံ တဿာ ဟတ္ထေ ဌပေတွာ သေသဣတ္ထီနမ္ပိ ထောကံ ထောကံ အဒါသိ. တာ သဗ္ဗာပိ ‘‘သာမိ, ဧဝရူပံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ ဝဒန္တိယော တံ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္တနော သီသေ ကတွာ ‘‘အတိဒုက္ကရံ ကရောသိ, သာမီ’’တိ ဝတွာ နမဿမာနာ နိသီဒိံသု. ရာဇာ ပုန ‘‘တာတ, ဣဒံ မယှံ အစ္ဆရိယံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王如此赞叹自己的御膳后，出于敬意，在那位大士的手掌中放了一些菜叶，然后与儿子说着亲切的话坐下：“孩子，你吃这样的食物吗？”就在那时，月天后(Candādevī)被后宫侍女们围绕着，从一条路走来，到达菩萨(Bodhisatta)的苦行处，一看见爱子，便当场昏倒在地。之后她恢复了意识，从跌倒之处站起，走上前抓住菩萨的双足顶礼，泪水盈眶地哭泣。顶礼后，她起身坐在一旁。于是国王对她说：“贤妻，看看你儿子的食物吧。”说完，在她手里放了一些菜叶，也给其他的后妃们各分了一点。她们全都拿着那些菜叶放在自己头上，说道：“主君，您吃这样的食物啊！您所行的实在太难了，主君！”说完，她们顶礼后坐下。国王又说：“孩子，这对我来说真是不可思议。”便说出这首偈颂：

၈၇.

87.

‘‘အစ္ဆေရကံ မံ ပဋိဘာတိ, ဧကကမ္ပိ ရဟောဂတံ;

ဧဒိသံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ, ကေန ဝဏ္ဏော ပသီဒတီ’’တိ.

“这令我感到惊奇，你独自隐居于此；食用着这样的食物，容貌因何而清净？”

တတ္ထ ဧကကန္တိ တာတ, တံ ဧကကမ္ပိ ရဟောဂတံ ဣမိနာ ဘောဇနေန ယာပေန္တံ ဒိသွာ မမ အစ္ဆရိယံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ. ဧဒိသန္တိ ဧဝရူပံ အလောဏကံ အတက္ကံ နိဓူပနံ ရန္ဓံ ပတ္တံ ဘုဉ္ဇန္တာနံ ကေန ကာရဏေန ဝဏ္ဏော ပသီဒတီတိ နံ ပုစ္ဆိ.

此中，“独自”是说：“孩子，看见你独自隐居，靠这种食物维生，这令我感到惊奇。”“这样的”是说：“食用这样无盐、无酪、未经熏制、仅是水煮的钵中食物，容貌因何而清净？”——他如此问道。

အထဿ သော အာစိက္ခန္တော အာဟ –

于是，他向国王解释道：

၈၈.

88.

‘‘ဧကော ရာဇ နိပဇ္ဇာမိ, နိယတေ ပဏ္ဏသန္ထရေ;

တာယ မေ ဧကသေယျာယ, ရာဇ ဝဏ္ဏော ပသီဒတိ.

“大王，我独自躺卧，在固定的树叶床上；大王，因我独自安卧，故此容貌得清净。”

၈၉.

89.

‘‘န [Pg.31] စ နေတ္တိံသဗန္ဓာ မေ, ရာဇရက္ခာ ဥပဋ္ဌိတာ;

တာယ မေ သုခသေယျာယ, ရာဇဝဏ္ဏော ပသီဒတိ.

“没有佩剑的侍卫，亦无王家护卫在我身旁；大王，因我安乐而卧，故此容貌得清净。”

၉၀.

90.

‘‘အတီတံ နာနုသောစာမိ, နပ္ပဇပ္ပာမိနာဂတံ;

“我不追悔过去，亦不期盼未来；

ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေမိ, တေန ဝဏ္ဏော ပသီဒတိ.

我以当下维生，因此容貌清净。”

၉၁.

91.

‘‘အနာဂတပ္ပဇပ္ပာယ, အတီတဿာနုသောစနာ;

ဧတေန ဗာလာ သုဿန္တိ, နဠောဝ ဟရိတော လုတော’’တိ.

“因期盼未来，因追悔过去，愚人因此而枯萎，如被割断的绿芦苇。”

တတ္ထ နေတ္တိံသဗန္ဓာတိ ခဂ္ဂဗန္ဓာ. ရာဇရက္ခာတိ ရာဇာနံ ရက္ခိတာ. နပ္ပဇပ္ပာမီတိ န ပတ္ထေမိ. ဟရိတောတိ ဟရိတဝဏ္ဏော. လုတောတိ လုဉ္စိတွာ အာတပေ ခိတ္တနဠော ဝိယ.

此中，“佩剑者”即持剑者。“王家护卫”即守护国王者。“不期盼”即不希求。“绿”即绿色。“割断”即如同被拔起后抛于烈日下的芦苇。

အထ ရာဇာ ‘‘ဣဓေဝ နံ အဘိသိဉ္စိတွာ အာဒါယ ဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ရဇ္ဇေန နိမန္တေန္တော အာဟ –

于是国王心想：“我当即在此为他举行灌顶礼，然后带他回去。”他如此思量后，便以王位邀请王子，说道：

၉၂.

92.

‘‘ဟတ္ထာနီကံ ရထာနီကံ, အဿေ ပတ္တီ စ ဝမ္မိနော;

နိဝေသနာနိ ရမ္မာနိ, အဟံ ပုတ္တ ဒဒါမိ တေ.

“象军、车军、马匹与披甲步兵，还有华美的宫殿，孩子，我将这些都赐予你。”

၉၃.

93.

‘‘ဣတ္ထာဂါရမ္ပိ တေ ဒမ္မိ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတံ;

တာ ပုတ္တ ပဋိပဇ္ဇဿု, တွံ နော ရာဇာ ဘဝိဿသိ.

“我也将赐你后宫，以一切饰物庄严；孩子，请接受吧，你将成为我们的国王。”

၉၄.

94.

‘‘ကုသလာ နစ္စဂီတဿ, သိက္ခိတာ စာတုရိတ္ထိယော;

ကာမေ တံ ရမယိဿန္တိ, ကိံ အရညေ ကရိဿသိ.

“有精于歌舞、聪慧灵巧的女子，她们将以欲乐使你欢喜；你留在林野将做什么呢？”

၉၅.

95.

‘‘ပဋိရာဇူဟိ တေ ကညာ, အာနယိဿံ အလင်္ကတာ;

တာသု ပုတ္တေ ဇနေတွာန, အထ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိဿသိ.

“我将从他国国王那里，为你迎娶盛装的公主；待你与她们生下儿子，届时再出家也不迟。”

၉၆.

96.

‘‘ယုဝါ စ ဒဟရော စာသိ, ပဌမုပ္ပတ္တိကော သုသု;

ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ, ကိံ အရညေ ကရိဿသီ’’တိ.

“你尚年轻且稚嫩，正值青春年少；贤子，请治理王国吧，你留在林野将做什么？”

တတ္ထ ဟတ္ထာနီကန္တိ ဒသဟတ္ထိတော ပဋ္ဌာယ ဟတ္ထာနီကံ နာမ, တထာ ရထာနီကံ. ဝမ္မိနောတိ ဝမ္မဗဒ္ဓသူရယောဓေ. ကုသလာတိ ဆေကာ. သိက္ခိတာတိ အညေသုပိ ဣတ္ထိကိစ္စေသု သိက္ခိတာ. စာတုရိတ္ထိယောတိ စတုရာ ဝိလာသာ ဣတ္ထိယော, အထ ဝါ စတုရာ နာဂရာ ဣတ္ထိယော, အထ ဝါ စတုရာ [Pg.32] နာမ နာဋကိတ္ထိယော. ပဋိရာဇူဟိ တေ ကညာတိ အညေဟိ ရာဇူဟိ တဝ ရာဇကညာယော အာနယိဿာမိ. ယုဝါတိ ယောဗ္ဗနပ္ပတ္တော. ဒဟရောတိ တရုဏော. ပဌမုပ္ပတ္တိကောတိ ပဌမဝယေန ဥပ္ပတ္တိတော သမုဂ္ဂတော. သုသူတိ အတိတရုဏော.

此中，“象军”指由十头象起的军队，车军亦然。“披甲者”指身披铠甲的勇士。“精于”指善巧。“娴熟”指在其他女性事务上也受过训练。“聪慧灵巧的女子”指有四种风姿的女子，或指聪明的城市女子，或指名为“聪慧”的舞女。“我将从他国国王那里为你迎娶公主”意为：我将从其他国王那里为你迎娶公主。“年轻”指已到青年期。“稚嫩”指年少。“青春年少”指处于生命的第一个阶段。“尚年少”指非常年轻。

ဣတော ပဋ္ဌာယ ဗောဓိသတ္တဿ ဓမ္မကထာ ဟောတိ –

从此以下是菩萨的说法：

၉၇.

97.

‘‘ယုဝါ စရေ ဗြဟ္မစရိယံ, ဗြဟ္မစာရီ ယုဝါ သိယာ;

ဒဟရဿ ဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ဧတံ ဣသီဟိ ဝဏ္ဏိတံ.

“年少应修梵行，年少者当为梵行者；年少而出家，此为诸仙人所赞叹。”

၉၈.

98.

‘‘ယုဝါ စရေ ဗြဟ္မစရိယံ, ဗြဟ္မစာရီ ယုဝါ သိယာ;

ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ, နာဟံ ရဇ္ဇေန မတ္ထိကော.

“年少应修梵行，年少者当为梵行者；我将修习梵行，我对王位无所求。”

၉၉.

99.

‘‘ပဿာမိ ဝေါဟံ ဒဟရံ, အမ္မ တာတ ဝဒန္တရံ;

ကိစ္ဆာလဒ္ဓံ ပိယံ ပုတ္တံ, အပ္ပတွာဝ ဇရံ မတံ.

“我看见年幼的孩子，口中呼唤着父母，那辛劳得来的爱子，尚未衰老就已死去。”

၁၀၀.

100.

‘‘ပဿာမိ ဝေါဟံ ဒဟရိံ, ကုမာရိံ စာရုဒဿနိံ;

နဝဝံသကဠီရံဝ, ပလုဂ္ဂံ ဇီဝိတက္ခယံ.

“我看见年轻的少女，容貌姣好的处女，如新生的竹笋一般，生命已遭摧折毁坏。”

၁၀၁.

101.

‘‘ဒဟရာပိ ဟိ မီယန္တိ, နရာ စ အထ နာရိယော;

တတ္ထ ကော ဝိဿသေ ပေါသော, ‘ဒဟရောမှီ’တိ ဇီဝိတေ.

“年轻的男人和女人，他们也同样会死去；既然如此，谁人还能信赖生命，说‘我还年轻’呢？”

၁၀၂.

102.

‘‘ယဿ ရတျာ ဝိဝသာနေ, အာယု အပ္ပတရံ သိယာ;

အပ္ပောဒကေဝ မစ္ဆာနံ, ကိံ နု ကောမာရကံ တဟိံ.

“每当夜晚消逝，白昼来临，生命就又减少一分；如同少水中的鱼儿，青春年少又有何乐可言？”

၁၀၃.

103.

‘‘နိစ္စမဗ္ဘာဟတော လောကော, နိစ္စဉ္စ ပရိဝါရိတော;

အမောဃာသု ဝဇန္တီသု, ကိံ မံ ရဇ္ဇေဘိသိဉ္စသီ’’တိ.

“世间恒常被打击，亦恒常被包围；在日夜无情流逝之时，你为何要为我行灌顶礼，立我为王？”

ကာသိရာဇာ အာဟ –

迦尸(Kāsi)国王说：

၁၀၄.

104.

‘‘ကေန မဗ္ဘာဟတော လောကော, ကေန စ ပရိဝါရိတော;

ကာယော အမောဃာ ဂစ္ဆန္တိ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ.

“世间被何者打击？又被何者包围？何者无情地流逝？我问你，请为我解说。”

ဗောဓိသတ္တော အာဟ –

菩萨说：

၁၀၅.

105.

‘‘မစ္စုနာဗ္ဘာဟတော လောကော, ဇရာယ ပရိဝါရိတော;

ရတျော အမောဃာ ဂစ္ဆန္တိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ ခတ္တိယ.

“世间被死亡所打击，被衰老所包围；日夜无情地流逝，刹帝利(khattiya)，你当如是知。”

၁၀၆.

106.

‘‘ယထာပိ [Pg.33] တန္တေ ဝိတတေ, ယံ ယဒေဝူပဝီယတိ;

အပ္ပကံ ဟောတိ ဝေတဗ္ဗံ, ဧဝံ မစ္စာန ဇီဝိတံ.

“犹如织布机上绷紧的经线，织去一寸便少一寸，所剩待织的已无多；众生之寿命，亦复如是。”

၁၀၇.

107.

‘‘ယထာ ဝါရိဝဟော ပူရော, ဂစ္ဆံ နုပနိဝတ္တတိ;

ဧဝမာယု မနုဿာနံ, ဂစ္ဆံ နုပနိဝတ္တတိ.

“犹如涨满的河流，一去将永不复返；人类的寿命也是如此，逝去便永不复返。”

၁၀၈.

108.

‘‘ယထာ ဝါရိဝဟော ပူရော, ဝဟေ ရုက္ခေပကူလဇေ;

ဧဝံ ဇရာမရဏေန, ဝုယှန္တေ သဗ္ဗပါဏိနော’’တိ.

“犹如涨满的河流，会冲走岸边的树木；一切有情众生，也同样被老死所冲走。”

တတ္ထ ဗြဟ္မစာရီ ယုဝါ သိယာတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တော ယုဝါ ဘဝေယျ. ဣသီဟိ ဝဏ္ဏိတန္တိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဣသီဟိ ထောမိတံ ပသတ္ထံ. နာဟံ ရဇ္ဇေန မတ္ထိကောတိ အဟံ ရဇ္ဇေန အတ္ထိကော န ဟောမိ. အမ္မ တာတ ဝဒန္တရန္တိ ‘‘အမ္မ, တာတာ’’တိ ဝဒန္တံ. ပလုဂ္ဂန္တိ မစ္စုနာ လုဉ္စိတွာ ဂဟိတံ. ယဿ ရတျာ ဝိဝသာနေတိ မဟာရာဇ, ယဿ မာတုကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏကာလတော ပဋ္ဌာယ ရတ္တိဒိဝါတိက္ကမေန အပ္ပတရံ အာယု ဟောတိ. ကောမာရကံ တဟိန္တိ တသ္မိံ ဝယေ တရုဏဘာဝေါ ကိံ ကရိဿတိ.

此中，“年少者当为梵行者”意为：修梵行者应当年轻。“为诸仙人所赞叹”意为：被佛陀等仙人所称赞、赞美。“我对王位无所求”意为：我不需要王位。“口中呼唤着父母”意为：呼唤“妈妈、爸爸”。“摧折”意为：被死亡拔起并带走。“每当夜晚消逝”意为：大王，任何有情自于母胎中结生之时起，随着日夜流逝，其寿命便愈来愈短。“青春年少又有何乐”意为：在那种情况下，青春年少又能做什么呢？

ကေန မဗ္ဘာဟတောတိ ကေန အဗ္ဘာဟတော. ဣဒံ ရာဇာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ အတ္ထံ အဇာနန္တောဝ ပုစ္ဆတိ. ရတျောတိ ရတ္တိယော. တာ ဟိ ဣမေသံ သတ္တာနံ အာယုဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စ ဗလဉ္စ ခေပေန္တိယော ဧဝ ဂစ္ဆန္တီတိ အမောဃာ ဂစ္ဆန္တိ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယံ ယဒေဝူပဝီယတီတိ ယံ ယံ တန္တံ ဥပဝီယတိ. ဝေတဗ္ဗန္တိ တန္တသ္မိံ ဝီတေ သေသံ ဝေတဗ္ဗံ ယထာ အပ္ပကံ ဟောတိ, ဧဝံ သတ္တာနံ ဇီဝိတံ. နုပနိဝတ္တတီတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ခဏေ ဂတံ ဂတမေဝ ဟောတိ, န ဥပနိဝတ္တတိ. ဝဟေ ရုက္ခေပကူလဇေတိ ဥပကူလဇေ ရုက္ခေ ဝဟေယျ.

“被何者打击”即被何者所打击。国王因为不了解这简要之言的含义而发问。“日夜”即夜晚。应当知道，因为它们消耗着众生的寿命、容貌和力量而逝去，所以被称为“无情流逝者”。“织去一寸”即织去的每一寸经线。“所剩待织的”是说，犹如织机上的经线被织完后，剩余待织的就变少了，众生的生命也是如此。“不复返”是说，在每一个刹那，逝去的就已然逝去，不会再返回。“冲走岸边的树木”即会冲走生长在岸边的树木。

ရာဇာ မဟာသတ္တဿ ဓမ္မကထံ သုတွာ ‘‘ကိံ မေ ဃရာဝါသေနာ’’တိ အတိဝိယ ဥက္ကဏ္ဌိတော ပဗ္ဗဇိတုကာမော ဟုတွာ ‘‘နာဟံ တာဝ ပုန နဂရံ ဂမိဿာမိ, ဣဓေဝ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. သစေ ပန မေ ပုတ္တော နဂရံ ဂစ္ဆေယျ, သေတစ္ဆတ္တမဿ ဒဒေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ တံ ဝီမံသိတုံ ပုန ရဇ္ဇေန နိမန္တေန္တော အာဟ –

国王听闻大士的说法后，对在家生活生起极大的厌离，渴望出家。他心想：“我不要再回都城了，就在此地出家。倘若我儿愿意返回都城，我就将白伞盖传给他。”为了试探儿子的心意，他再次以王位邀请道：

၁၀၉.

109.

‘‘ဟတ္ထာနီကံ ရထာနီကံ, အဿေ ပတ္တီ စ ဝမ္မိနော;

နိဝေသနာနိ ရမ္မာနိ, အဟံ ပုတ္တ ဒဒါမိ တေ.

“象军、车军、马匹与披甲步兵，还有华美的宫殿，孩子，我将这些都赐予你。”

၁၁၀.

110.

‘‘ဣတ္ထာဂါရမ္ပိ [Pg.34] တေ ဒမ္မိ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတံ;

တာ ပုတ္တ ပဋိပဇ္ဇဿု, တွံ နော ရာဇာ ဘဝိဿသိ.

“我也将赐你后宫，以一切饰物庄严；孩子，请接受吧，你将成为我们的国王。”

၁၁၁.

111.

‘‘ကုသလာ နစ္စဂီတဿ, သိက္ခိတာ စာတုရိတ္ထိယော;

ကာမေ တံ ရမယိဿန္တိ, ကိံ အရညေ ကရိဿသိ.

“有精于歌舞、聪慧灵巧的女子，她们将以欲乐使你欢喜；你留在林野将做什么呢？”

၁၁၂.

112.

‘‘ပဋိရာဇူဟိ တေ ကညာ, အာနယိဿံ အလင်္ကတာ;

တာသု ပုတ္တေ ဇနေတွာန, အထ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိဿသိ.

“我将从他国国王那里，为你迎娶盛装的公主；待你与她们生下儿子，届时再出家也不迟。”

၁၁၃.

113.

‘‘ယုဝါ စ ဒဟရော စာသိ, ပဌမုပ္ပတ္တိကော သုသု;

ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ, ကိံ အရညေ ကရိဿသိ.

“你尚年轻且稚嫩，正值青春年少；贤子，请治理王国吧，你留在林野将做什么？”

၁၁၄.

114.

‘‘ကောဋ္ဌာဂါရဉ္စ ကောသဉ္စ, ဝါဟနာနိ ဗလာနိ စ;

နိဝေသနာနိ ရမ္မာနိ, အဟံ ပုတ္တ ဒဒါမိ တေ.

“仓库与宝库，车辆与军队，以及宜人的住所，我儿，我将这些都给你。”

၁၁၅.

115.

‘‘ဂေါမဏ္ဍလပရိဗျူဠှော, ဒါသိသံဃပုရက္ခတော;

ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ, ကိံ အရညေ ကရိဿသီ’’တိ.

“为丽女环绕，为婢女簇拥；贤子，请治理王国吧，你留在林野将做什么呢？”

တတ္ထ ဂေါမဏ္ဍလပရိဗျူဠှောတိ သုဘင်္ဂီနံ ရာဇကညာနံ မဏ္ဍလေန ပုရက္ခတော.

此中，“为丽女环绕”(gomaṇḍalaparibyūḷho)意为：被仪态美好的王族少女们所围绕。

အထ မဟာသတ္တော ရဇ္ဇေန အနတ္ထိကဘာဝံ ပကာသေန္တော အာဟ –

于是，大士为了表明对王国无所求，便说道：

၁၁၆.

116.

‘‘ကိံ ဓနေန ယံ ခီယေထ, ကိံ ဘရိယာယ မရိဿတိ;

ကိံ ယောဗ္ဗနေန ဇိဏ္ဏေန, ယံ ဇရာယာဘိဘုယျတိ.

“财富会耗尽，要它何用？妻子会死去，要她何用？青春会被衰老征服，要它何用？”

၁၁၇.

117.

‘‘တတ္ထ ကာ နန္ဒိ ကာ ခိဍ္ဍာ, ကာ ရတီ ကာ ဓနေသနာ;

ကိံ မေ ပုတ္တေဟိ ဒါရေဟိ, ရာဇ မုတ္တောသ္မိ ဗန္ဓနာ.

“于此有何欢喜？有何嬉戏？有何爱乐？有何财富之求？儿子与妻子于我何用？大王，我已解脱束缚。”

၁၁၈.

118.

‘‘ယောဟံ ဧဝံ ပဇာနာမိ, မစ္စု မေ နပ္ပမဇ္ဇတိ;

အန္တကေနာဓိပန္နဿ, ကာ ရတီ ကာ ဓနေသနာ.

“我既如此了知，死亡对我毫不懈怠；为终结者所制，有何爱乐？有何财富之求？”

၁၁၉.

119.

‘‘ဖလာနမိဝ ပက္ကာနံ, နိစ္စံ ပတနတော ဘယံ;

ဧဝံ ဇာတာန မစ္စာနံ, နိစ္စံ မရဏတော ဘယံ.

“犹如成熟的果实，恒有坠落之惧；如是已生的凡夫，恒有死亡之惧。”

၁၂၀.

120.

‘‘သာယမေကေ န ဒိဿန္တိ, ပါတော ဒိဋ္ဌာ ဗဟူ ဇနာ;

ပါတော ဧတေ န ဒိဿန္တိ, သာယံ ဒိဋ္ဌာ ဗဟူ ဇနာ.

“早上见到的许多人，有些到了傍晚便已不见；傍晚见到的许多人，有些到了早上便已不见。”

၁၂၁.

121.

‘‘အဇ္ဇေဝ [Pg.35] ကိစ္စံ အာတပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

“今日即应精勤，谁知明日死亡？我们与那拥有大军(mahāsena)的死神，可没有约定。”

၁၂၂.

122.

‘‘စောရာ ဓနဿ ပတ္ထေန္တိ, ရာဇ မုတ္တောသ္မိ ဗန္ဓနာ;

ဧဟိ ရာဇ နိဝတ္တဿု, နာဟံ ရဇ္ဇေန မတ္ထိကော’’တိ.

“盗贼才希求财富，大王，我已解脱束缚。来，大王，请回转，我于王国无所需。”

တတ္ထ ယံ ခီယေထာတိ မဟာရာဇ, ကိံ တွံ မံ ဓနေန နိမန္တေသိ, ယံ ခီယေထ ခယံ ဂစ္ဆေယျ. ဓနံ ဝါ ဟိ ပုရိသံ စဇတိ, ပုရိသော ဝါ တံ ဓနံ စဇိတွာ ဂစ္ဆတီတိ သဗ္ဗထာပိ ခယဂါမီယေဝ ဟောတိ, ကိံ တွံ မံ တေန ဓနေန နိမန္တေသိ. ကိံ ဘရိယာယာတိ ဘရိယာယ ကိံ ကရိဿာမိ, ယာ မယိ ဌိတေယေဝ မရိဿတိ. ဇိဏ္ဏေနာတိ ဇရာယ အနုပရိတေန အနုဘူတေန. အဘိဘုယျတီတိ အဘိဘဝိယျတိ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဧဝံ ဇရာမရဏဓမ္မေ လောကသန္နိဝါသေ. ကာ နန္ဒီတိ ကာ နာမ တုဋ္ဌိ. ခိဍ္ဍာတိ ကီဠာ. ရတီတိ ပဉ္စကာမဂုဏရတိ. ဗန္ဓနာတိ ကာမဗန္ဓနာ မုတ္တော အသ္မိ, မဟာရာဇာတိ ဈာနေန ဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ ဧဝမာဟ. မစ္စု မေတိ မမ မစ္စု နပ္ပမဇ္ဇတိ, နိစ္စံ မမ ဝဓာယ အပ္ပမတောယေဝါတိ. ယော အဟံ ဧဝံ ပဇာနာမိ, တဿ မမ အန္တကေန အဓိပန္နဿ ဝဓိတဿ ကာ နာမ ရတိ, ကာ ဓနေသနာတိ. နိစ္စန္တိ ဇာတကာလတော ပဋ္ဌာယ သဒါ ဇရာမရဏတော ဘယမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

在此，“会耗尽的”是指：大王，您为何用那会耗尽、会走向毁灭的财富来邀请我呢？或是财富舍弃人，或是人舍弃财富离去，无论如何终究都是趋向坏灭的。您为何用这般财富邀我？“妻子”是指：我要妻子何用？她在我尚在世时便会死去。“衰朽的”是指被衰老所困扰、所折磨。“被征服”是指被战胜。“于此”是指在这样具有老死法则的世间。“何欢喜”是指何种满足。“嬉戏”是指玩乐。“爱乐”是指五欲之乐。“束缚”是指：大王，我已从欲的束缚中解脱。因以禅那镇伏，他才如此说。“死亡对我”是指：我的死亡不会放逸，它一直毫不松懈地准备杀我。我如此了知，对于被终结者掌握、被其所杀的我来说，还有何种爱乐，还有何种财富之求呢？“恒”是指从出生之时起，对老与死的怖畏就恒常生起。

အာတပန္တိ ကုသလကမ္မဝီရိယံ. ကိစ္စန္တိ ကတ္တဗ္ဗံ. ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေတိ သုဝေ ဝါ ပရသုဝေ ဝါ မရဏံ ဝါ ဇီဝိတံ ဝါ ကော ဇာနေယျ. သင်္ဂရန္တိ သင်္ကေတံ. မဟာသေနေနာတိ ပဉ္စဝီသတိဘယဗာတ္တိံသကမ္မကရဏဆန္နဝုတိရောဂပ္ပမုခါဒိဝသေန ပုထုသေနေန. စောရာ ဓနဿာတိ ဓနတ္ထာယ ဇီဝိတံ စဇန္တာ စောရာ ဓနဿ ပတ္ထေန္တိ နာမ, အဟံ ပန ဓနပတ္ထနာသင်္ခါတာ ဗန္ဓနာ မုတ္တော အသ္မိ, န မေ ဓနေနတ္ထောတိ အတ္ထော. နိဝတ္တဿူတိ မမ ဝစနေန သမ္မာ နိဝတ္တဿု, ရဇ္ဇံ ပဟာယ နေက္ခမ္မံ ပဋိသရဏံ ကတွာ ပဗ္ဗဇဿု. ယံ ပန စိန္တေသိ ‘‘ဣမံ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ, တံ မာ စိန္တယိ, နာဟံ ရဇ္ဇေန အတ္ထိကောတိ. ဣတိ မဟာသတ္တဿ ဓမ္မဒေသနာ သဟာနုသန္ဓိနာ မတ္ထကံ ပတ္တာ.

“精勤”是指善业的精进。“事务”是指应做之事。“谁知明日死亡”是指明日或后日，是死是活，谁能了知？“约定”是指协议。“大军”是指以二十五种怖畏、三十二种酷刑、九十六种疾病等为首的庞大军队。“盗贼为财富”是指：为了财富而舍弃生命的盗贼才希求财富，而我已从名为希求财富的束缚中解脱，意即我于财富无所需。“请回转”是指：依我之言善自回转，舍弃王国，以出离为归宿而出家。至于您所想的“我要让他继承王位”，请勿作此想，我于王位无所需。如是，大士的法谈及其前因后果，达到了顶点。

တံ သုတွာ ရာဇာနဉ္စ စန္ဒာဒေဝိဉ္စ အာဒိံ ကတွာ သောဠသသဟဿာ ဩရောဓာ စ အမစ္စာဒယော စ သဗ္ဗေ ပဗ္ဗဇိတုကာမာ အဟေသုံ. ရာဇာပိ နဂရေ [Pg.36] ဘေရိံ စရာပေသိ ‘‘ယေ မမ ပုတ္တဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတုံ ဣစ္ဆန္တိ, တေ ပဗ္ဗဇန္တူ’’တိ. သဗ္ဗေသဉ္စ သုဝဏ္ဏကောဋ္ဌာဂါရာဒီနံ ဒွါရာနိ ဝိဝရာပေတွာ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ စ မဟာနိဓိကုမ္ဘိယော အတ္ထိ, အတ္ထိကာ ဂဏှန္တူ’’တိ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေ အက္ခရာနိ လိခါပေတွာ မဟာထမ္ဘေ ဗန္ဓာပေသိ. တေ နာဂရာ ယထာပသာရိတေ အာပဏေ စ ဝိဝဋဒွါရာနိ ဂေဟာနိ စ ပဟာယ နဂရတော နိက္ခမိတွာ ရညော သန္တိကံ အာဂမိံသု. ရာဇာ မဟာဇနေန သဒ္ဓိံ မဟာသတ္တဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိ. သက္ကဒတ္တိယံ တိယောဇနိကံ အဿမပဒံ ပရိပုဏ္ဏံ အဟောသိ. မဟာသတ္တော ပဏ္ဏသာလာယော ဝိစာရေသိ, မဇ္ဈေ ဌိတာ ပဏ္ဏသာလာယော ဣတ္ထီနံ ဒါပေသိ. ကိံကာရဏာ? ဘီရုကဇာတိကာ ဧတာတိ. ပုရိသာနံ ပန ဗဟိပဏ္ဏသာလာယော ဒါပေသိ. တာ သဗ္ဗာပိ ပဏ္ဏသာလာယော ဝိဿကမ္မဒေဝပုတ္တောဝ မာပေသိ. တေ စ ဖလဓရရုက္ခေ ဝိဿကမ္မဒေဝပုတ္တောယေဝ အတ္တနော ဣဒ္ဓိယာ မာပေသိ. တေ သဗ္ဗေ ဝိဿကမ္မေန နိမ္မိတေသု ဖလဓရရုက္ခေသု ဥပေါသထဒိဝသေ ဘူမိယံ ပတိတပတိတာနိ ဖလာနိ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တိ. တေသု ယော ကာမဝိတက္ကံ ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝါ ဝိတက္ကေတိ, တဿ မနံ ဇာနိတွာ မဟာသတ္တော အာကာသေ နိသီဒိတွာ မဓုရဓမ္မံ ကထေသိ. တေ ဇနာ ဗောဓိသတ္တဿ မဓုရဓမ္မံ သုတွာ ဧကဂ္ဂစိတ္တာ ဟုတွာ ခိပ္ပမေဝ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေသုံ.

听闻此言，以国王和旃陀提婆(Candādevī)王后为首，一万六千名后宫嫔妃及大臣等所有人都想出家。国王也在城中击鼓宣告：“凡欲在我儿处出家者，皆可出家。”他又命人打开所有金库等处的门，并命人在金板上刻字，绑于大柱上昭告：“某处有大宝瓮，有需者可自取。”那些市民便舍弃了敞开的店铺和门户洞开的家宅，出城来到国王跟前。国王与大众一同在大士座下出家。由帝释天所赐、方圆三由旬的修行地也住满了人。大士巡视茅舍，将中间的茅舍分给女性。为何如此？因为她们生性胆怯。他将外围的茅舍分给男性。所有这些茅舍都是由天子毗首羯磨(Vissakamma)所造。那些结果实的树也是天子毗首羯磨以自己的神通力化现的。每逢布萨日，他们便拾取由毗首羯磨所化现的果树上掉落地面的果实食用，修行沙门之法。他们之中若有人生起欲寻、瞋寻或害寻，大士了知其心意后，便会于空中安坐，宣说甘美的法。众人听闻菩萨甘美的法后，心意专一，迅速生起了诸神通与等至。

တဒါ ဧကော သာမန္တရာဇာ ‘‘ကာသိရာဇာ ကိရ ဗာရာဏသိနဂရတော နိက္ခမိတွာ ဝနံ ပဝိသိတွာ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ သုတွာ ‘‘ဗာရာဏသိံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဗာရာဏသိံ ပတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ အလင်္ကတနဂရံ ဒိသွာ ရာဇနိဝေသနံ အာရုယှ သတ္တဝိဓံ ဝရရတနံ ဩလောကေတွာ ‘‘ကာသိရညော ဣမံ ဓနံ နိဿာယ ဧကေန ဘယေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေန္တော သုရာသောဏ္ဍေ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘တုမှာကံ ရညော ဣဓ နဂရေ ဘယံ ဥပ္ပန္နံ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ’’တိ. ‘‘အမှာကံ ရညော ပုတ္တော တေမိယကုမာရော ‘ဗာရာဏသိံ ရဇ္ဇံ န ကရိဿာမီ’တိ အမူဂေါပိ မူဂေါ ဝိယ ဟုတွာ ဣမမှာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဝနံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိ, တေန ကာရဏေန အမှာကံ ရာဇာ မဟာဇနေန သဒ္ဓိံ ဣမမှာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ တေမိယကုမာရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ အာရောစေသုံ. သာမန္တရာဇာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ တုဿိတွာ ‘‘အဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ [Pg.37] ‘‘တာတ, တုမှာကံ ရာဇာ ကတရဒွါရေန နိက္ခန္တော’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဒေဝ, ပါစီနဒွါရေနာ’’တိ ဝုတ္တေ အတ္တနော ပရိသာယ သဒ္ဓိံ တေနေဝ ပါစီနဒွါရေန နိက္ခမိတွာ နဒီတီရေန ပါယာသိ.

当时，一位边境国王听说：“据说迦尸(Kāsi)国王已离开波罗奈(Bārāṇasī)城，进入森林出家了。”心想：“我要夺取波罗奈。”便从自己的城出发，抵达波罗奈，进入城中。他看见装饰华丽的城市，登上王宫，看到七种胜宝后心想：“迦尸王拥有此等财富，必定是出于某种怖畏。”于是他召来一些酒徒问道：“你们的国王在此城中遭遇了什么怖畏吗？”“没有，天神。”“是何原因？”他们禀告说：“我们国王的儿子提弥耶(Temiya)王子说‘我不要治理波罗奈’，于是虽非哑巴却装作哑巴，离开此城，进入森林，行仙人出家。因此，我们的国王与大众一同离开此城，到提弥耶王子那里出家了。”那位边境国王听了他们的话，心生欢喜，想道：“我也要出家。”便问：“诸位，你们的国王是从哪个门出去的？”答言：“天神，从东门。”听罢，他便与自己的随从一同从那东门出去，沿着河岸前行。

မဟာသတ္တောပိ တဿ အာဂမနံ ဉတွာ ဝနန္တရံ အာဂန္တွာ အာကာသေ နိသီဒိတွာ မဓုရဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော ပရိသာယ သဒ္ဓိံ တဿ သန္တိကေယေဝ ပဗ္ဗဇိ. ဧဝံ အပရေပိ သတ္တ ရာဇာနော ‘‘ဗာရာဏသိနဂရံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ အာဂတာ. တေပိ ရာဇာနော သတ္တ ရဇ္ဇာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကေယေဝ ပဗ္ဗဇိံသု. ဟတ္ထီပိ အရညဟတ္ထီ ဇာတာ, အဿာပိ အရညအဿာ ဇာတာ, ရထာပိ အရညေယေဝ ဝိနဋ္ဌာ, ဘဏ္ဍာဂါရေသု ကဟာပဏေ အဿမပဒေ ဝါလုကံ ကတွာ ဝိကိရိံသု. သဗ္ဗေပိ အဘိညာသမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဇီဝိတပရိယောသာနေ ဗြဟ္မလောကပရာယဏာ အဟေသုံ. တိရစ္ဆာနဂတာ ဟတ္ထိအဿာပိ ဣသိဂဏေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ဆကာမာဝစရလောကေသု နိဗ္ဗတ္တိံသု.

大士也了知他的到来，便来到林中，于空中安坐，宣说甘美的法。他与随从便在大士座下出家。同样，另有七位国王也因想“我们要夺取波罗奈城”而来。那七位国王也舍弃了七个王国，在菩萨座下出家。象成了野象，马成了野马，战车也在林中毁坏，宝库中的钱币在修行地变成了沙子散落。所有人都生起了神通与等至，寿命终尽后，以梵天界为归趣。身为畜生的象和马也对仙人群生起净信，投生于六欲天界。

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဣဒါနေဝ, ပုဗ္ဗေပိ ရဇ္ဇံ ပဟာယ နိက္ခန္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝဓီတာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ အဟောသိ, သုနန္ဒော သာရထိ သာရိပုတ္တော, မာတာပိတရော မဟာရာဇကုလာနိ, သေသပရိသာ ဗုဒ္ဓပရိသာ, မူဂပက္ခပဏ္ဍိတော ပန အဟမေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဟောသိ’’န္တိ.

世尊讲完此法谈，开示诸谛后，说道：“诸比丘，不只现在，过去我也曾舍弃王位而出家。”然后他总摄本生：“当时，住在伞盖中的天女是莲花色，车夫善喜是舍利弗，父母是王室贵族，其余会众是佛陀的会众，而那位哑默智者，就是我，正自觉者。”

မူဂပက္ခဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

哑默者本生释义第一

[၅၃၉] ၂. မဟာဇနကဇာတကဝဏ္ဏနာ

[539] 2. 大迦那咖本生释义

ကောယံ [Pg.39] မဇ္ဈေ သမုဒ္ဒသ္မိန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော မဟာဘိနိက္ခမနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကဒိဝသဉှိ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိသိန္နာ တထာဂတဿ မဟာဘိနိက္ခမနံ ဝဏ္ဏယန္တာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဣဒါနေဝ, ပုဗ္ဗေပိ တထာဂတော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခန္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

世尊住在祇陀林时，针对大出离说了这个故事。有一天，诸比丘在法堂聚集，坐着赞叹如来的大出离。世尊来到后问道：“诸比丘，你们现在因何事而聚集？”当他们说“是为此事”时，世尊说：“诸比丘，不只现在，过去如来也曾行大出离。”应他们的请求，世尊讲述了过去的故事。

အတီတေ ဝိဒေဟရဋ္ဌေ မိထိလာယံ မဟာဇနကော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ ဒွေ ပုတ္တာ အဟေသုံ အရိဋ္ဌဇနကော စ ပေါလဇနကော စာတိ. တေသု ရာဇာ ဇေဋ္ဌပုတ္တဿ ဥပရဇ္ဇံ အဒါသိ, ကနိဋ္ဌဿ သေနာပတိဋ္ဌာနံ အဒါသိ. အပရဘာဂေ မဟာဇနကော ကာလမကာသိ. တဿ သရီရကိစ္စံ ကတွာ ရညော အစ္စယေန အရိဋ္ဌဇနကော ရာဇာ ဟုတွာ ဣတရဿ ဥပရဇ္ဇံ အဒါသိ. တဿေကော ပါဒမူလိကော အမစ္စော ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝ, ဥပရာဇာ တုမှေ ဃာတေတုကာမော’’တိ အာဟ. ရာဇာ တဿ ပုနပ္ပုနံ ကထံ သုတွာ ကနိဋ္ဌဿ သိနေဟံ ဘိန္ဒိတွာ ပေါလဇနကံ သင်္ခလိကာဟိ ဗန္ဓာပေတွာ ရာဇနိဝေသနတော အဝိဒူရေ ဧကသ္မိံ ဂေဟေ ဝသာပေတွာ အာရက္ခံ ဌပေသိ. ကုမာရော ‘‘သစာဟံ ဘာတု ဝေရီမှိ, သင်္ခလိကာပိ မေ ဟတ္ထပါဒါ မာ မုစ္စန္တု, ဒွါရမ္ပိ မာ ဝိဝရီယတု, သစေ နော ဝေရီမှိ, သင်္ခလိကာပိ မေ ဟတ္ထပါဒါ မုစ္စန္တု, ဒွါရမ္ပိ ဝိဝရီယတူ’’တိ သစ္စကိရိယမကာသိ. တာဝဒေဝ သင်္ခလိကာပိ ခဏ္ဍာခဏ္ဍံ ဆိဇ္ဇိံသု, ဒွါရမ္ပိ ဝိဝဋံ. သော နိက္ခမိတွာ ဧကံ ပစ္စန္တဂါမံ ဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေသိ.

往昔在威德哈（Videha）国的弥提罗（Mithilā）城，有位名为大迦那咖的国王统治国家。他有两个儿子：阿利咤迦那咖（Ariṭṭhajanaka）和波罗迦那咖（Polajanaka）。国王将副王之位授予长子，任命幼子为军队统帅。后来大迦那咖去世，丧事完毕后，阿利咤迦那咖继位为王，又封其弟为副王。有位近侍大臣来到国王面前说：“陛下，副王想要杀害您。”国王再三听闻此言后，断绝了对幼弟的亲情，命人以锁链捆绑波罗迦那咖，将他安置在离王宫不远的一间房屋中，并派人看守。王子作真实语：“如果我与兄长为敌，愿我手脚上的锁链不得解开，房门亦不得开启；如果我与兄长并非为敌，愿我手脚上的锁链得以解开，房门得以开启。”当下，锁链即刻断裂成碎片，房门亦已开启。他离开后，前往一个边境村落居住。

ပစ္စန္တဂါမဝါသိနော တံ သဉ္ဇာနိတွာ ဥပဋ္ဌဟိံသု. ရာဇာပိ တံ ဂါဟာပေတုံ နာသက္ခိ. သော အနုပုဗ္ဗေန ပစ္စန္တဇနပဒံ ဟတ္ထဂတံ ကတွာ မဟာပရိဝါရော ဟုတွာ ‘‘အဟံ ပုဗ္ဗေ ဘာတု န ဝေရီ, ဣဒါနိ ပန ဝေရီမှီ’’တိ မဟာဇနပရိဝုတော မိထိလံ ဂန္တွာ ဗဟိနဂရေ ခန္ဓာဝါရံ ကတွာ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. နဂရဝါသိနော ယောဓာ ‘‘ကုမာရော ကိရ အာဂတော’’တိ သုတွာ ယေဘုယျေန ဟတ္ထိအဿဝါဟနာဒီနိ ဂဟေတွာ တဿေဝ သန္တိကံ အာဂမိံသု, အညေပိ နာဂရာ အာဂမိံသု. သော ဘာတု သာသနံ ပေသေသိ ‘‘နာဟံ ပုဗ္ဗေ တုမှာကံ ဝေရီ, ဣဒါနိ ပန ဝေရီမှိ, ဆတ္တံ ဝါ မေ ဒေထ, ယုဒ္ဓံ ဝါ’’တိ. ရာဇာ တံ သုတွာ [Pg.40] ယုဒ္ဓံ ကာတုံ ဣစ္ဆန္တော အဂ္ဂမဟေသိံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, ယုဒ္ဓေ ဇယပရာဇယော နာမ န သက္ကာ ဉာတုံ, သစေ မမ အန္တရာယော ဟောတိ, တွံ ဂဗ္ဘံ ရက္ခေယျာသီ’’တိ ဝတွာ မဟတိယာ သေနာယ ပရိဝုတော နဂရာ နိက္ခမိ.

边境村落的居民认出他后，便侍奉他。国王亦无法逮捕他。他逐渐将边境地区掌握，拥有庞大随从，说道：“我以前与兄长并非为敌，但现在是敌人了。”于是为大批民众所围绕，前往弥提罗城，在城外建立营寨而住。城中将士听说“王子来了”，大多带着象、马、车乘等前来归附，其他市民亦前来。他向兄长送去消息：“我以前与你并非为敌，但现在是敌人了，要么把王伞给我，要么就开战。”国王听了这话，想要开战，就召见王后，说道：“贤妻，战争的胜负难以知晓，如果我发生意外，你当保护好腹中胎儿。”说完，便率领大军从城中出来。

အထ နံ ယုဒ္ဓေ ပေါလဇနကဿ ယောဓာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသုံ. တဒါ ‘‘ရာဇာ မတော’’တိ သကလနဂရေ ဧကကောလာဟလံ ဇာတံ. ဒေဝီပိ တဿ မတဘာဝံ ဉတွာ သီဃံ သီဃံ သုဝဏ္ဏသာရာဒီနိ ဂဟေတွာ ပစ္ဆိယံ ပက္ခိပိတွာ မတ္ထကေ ကိလိဋ္ဌပိလောတိကံ အတ္ထရိတွာ ဥပရိ တဏ္ဍုလေ ဩကိရိတွာ ကိလိဋ္ဌပိလောတိကံ နိဝါသေတွာ သရီရံ ဝိရူပံ ကတွာ ပစ္ဆိံ သီသေ ဌပေတွာ ဒိဝါ ဒိဝဿေဝ နိက္ခမိ, န ကောစိ နံ သဉ္ဇာနိ. သာ ဥတ္တရဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ကတ္ထစိ အဂတပုဗ္ဗတ္တာ မဂ္ဂံ အဇာနန္တီ ဒိသံ ဝဝတ္ထာပေတုံ အသက္ကောန္တီ ကေဝလံ ‘‘ကာလစမ္ပာနဂရံ နာမ အတ္ထီ’’တိ သုတတ္တာ ‘‘ကာလစမ္ပာနဂရံ ဂမိကာ နာမ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆမာနာ ဧကိကာ သာလာယံ နိသီဒိ. ကုစ္ဆိမှိ ပနဿာ နိဗ္ဗတ္တသတ္တော န ယော ဝါ သော ဝါ, ပူရိတပါရမီ မဟာသတ္တော နိဗ္ဗတ္တိ.

战斗中，波罗迦那咖的士兵们夺去了国王的性命。那时，全城一片喧哗，喊道：“国王死了！”王后得知他已去世，急忙将金银等贵重物品放入篮中，在上面铺上一块脏布，再撒上米。她自己则穿上脏衣服，弄得形容憔悴，然后将篮子顶在头上，白天就出了城，没有人认出她。她从北门出城，因从未去过何处，不识道路，无法辨别方向，只听说有个叫迦罗瞻波城（Kālacampānagara）的城市，便一路询问：“有去迦罗瞻波城的人吗？”独自一人坐在一个休息所里。此时她腹中孕育的生命，并非凡夫，而是圆满了波罗蜜的大士。

တဿ တေဇေန သက္ကဿ ဘဝနံ ကမ္ပိ. သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘တဿာ ကုစ္ဆိယံ နိဗ္ဗတ္တသတ္တော မဟာပုညော, မယာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ပဋိစ္ဆန္နယောဂ္ဂံ မာပေတွာ တတ္ထ မဉ္စံ ပညာပေတွာ မဟလ္လကပုရိသော ဝိယ ယောဂ္ဂံ ပါဇေန္တော တာယ နိသိန္နသာလာယ ဒွါရေ ဌတွာ ‘‘ကာလစမ္ပာနဂရံ ဂမိကာ နာမ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အဟံ, တာတ, ဂမိဿာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ယောဂ္ဂံ အာရုယှ နိသီဒ, အမ္မာ’’တိ. ‘‘တာတ, အဟံ ပရိပုဏ္ဏဂဗ္ဘာ, န သက္ကာ မယာ ယောဂ္ဂံ အဘိရုဟိတုံ, ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော ဂမိဿာမိ, ဣမိဿာ ပန မေ ပစ္ဆိယာ ဩကာသံ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘အမ္မ, ကိံ ဝဒေသိ, ယောဂ္ဂံ ပါဇေတုံ ဇာနနသမတ္ထော နာမ မယာ သဒိသော နတ္ထိ. အမ္မ, မာ ဘာယိ, အာရုယှ နိသီဒါ’’တိ. သာ ‘‘တာတ, သာဓူ’’တိ ဝဒတိ. သော တဿာ အာရောဟနကာလေ အတ္တနော အာနုဘာဝေန ဝါတပုဏ္ဏဘသ္တစမ္မံ ဝိယ ပထဝိံ ဥန္နာမေတွာ ယောဂ္ဂဿ ပစ္ဆိမန္တေ ပဟရာပေသိ. သာ အဘိရုယှ သယနေ နိပဇ္ဇိတွာဝ ‘‘အယံ ဒေဝတာ ဘဝိဿတီ’’တိ အညာသိ. သာ ဒိဗ္ဗသယနေ နိပန္နမတ္တာဝ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ.

因他的威光，帝释天（Sakka）的宫殿为之震动。帝释天观察此事，知道缘由后，心想：“她腹中所怀之子有大福德，我应当前去。”于是化现出一辆有篷的马车，铺设好床座，装作老人的模样驾着车，在那妇人所在的休息所门口站着，问道：“有前往迦罗瞻波城的人吗？”“我要去，老爹。”“那么请上车就座吧，夫人。”“老爹，我身怀六甲，无法登车，我随后慢慢走便是，但请为我那篮子留个位置。”“夫人，您说些什么呢，没有人比我更懂得驾车。夫人，不要害怕，上车安坐吧。”她答道：“好的，老爹。”当她登车的时候，帝释天用自己的神力让大地像充满风的皮囊一样隆起，把她轻轻送到车尾。她一躺在床上就知道：“这一定是天神。”刚躺上那天神的床座就睡着了。

အထ [Pg.41] နံ သက္ကော တိံသယောဇနမတ္ထကေ ဧကံ နဒိံ ပတွာ ပဗောဓေတွာ ‘‘အမ္မ, ဩတရိတွာ နဒိယံ နှာယိတွာ ဥဿီသကေ သာဋကယုဂံ အတ္ထိ, တံ နိဝါသေဟိ, အန္တောယောဂ္ဂေ ပုဋဘတ္တံ အတ္ထိ, တံ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ အာဟ. သာ တထာ ကတွာ ပုန နိပဇ္ဇိတွာ သာယနှသမယေ ကာလစမ္ပာနဂရံ ပတွာ ဒွါရဋ္ဋာလကပါကာရေ ဒိသွာ ‘‘တာတ, ကိံ နာမ နဂရမေတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ကာလစမ္ပာနဂရံ, အမ္မာ’’တိ. ‘‘ကိံ ဝဒေသိ, တာတ, နနု အမှာကံ နဂရတော ကာလစမ္ပာနဂရံ သဋ္ဌိယောဇနမတ္ထကေ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, အမ္မ, အဟံ ပန ဥဇုမဂ္ဂံ ဇာနာမီ’’တိ. အထ နံ ဒက္ခိဏဒွါရသမီပေ ဩတာရေတွာ ‘‘အမ္မ, အမှာကံ ဂါမော ပုရတော အတ္ထိ, တွံ ဂန္တွာ နဂရံ ပဝိသာဟီ’’တိ ဝတွာ ပုရတော ဂန္တွာ ဝိယ သက္ကော အန္တရဓာယိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော.

帝释天带她行至三十由旬外的一条河边，叫醒她说：“夫人，下来在河里洗个澡，床头有两件衣服，你穿上吧，车里还有包饭，你吃吧。”她照做后又躺下，傍晚时分到了迦罗瞻波城。看见城门、瞭望塔和城墙，她问：“老爹，这城叫什么名字？”“迦罗瞻波城，夫人。”“你说什么？从我们城到迦罗瞻波城不是有六十由旬远吗？”“是的，夫人，但我知道近路。”于是帝释天把她送到南门附近，说：“夫人，我们的村子就在前面，你走过去进城吧。”说完假装往前走，随即隐身回到自己的住所。

ဒေဝီပိ ဧကိကာဝ သာလာယံ နိသီဒိ. တသ္မိံ ခဏေ ဧကော ဒိသာပါမောက္ခော အာစရိယော ကာလစမ္ပာနဂရဝါသီ မန္တဇ္ဈာယကော ဗြာဟ္မဏော ပဉ္စဟိ မာဏဝကသတေဟိ ပရိဝုတော နှာနတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တော ဒူရတောဝ ဩလောကေတွာ တံ အဘိရူပံ သောဘဂ္ဂပ္ပတ္တံ တတ္ထ နိသိန္နံ ဒိသွာ တဿာ ကုစ္ဆိယံ မဟာသတ္တဿာနုဘာဝေန သဟ ဒဿနေနေဝ ကနိဋ္ဌဘဂိနိသိနေဟံ ဥပ္ပာဒေတွာ မာဏဝကေ ဗဟိ ဌပေတွာ ဧကကောဝ သာလံ ပဝိသိတွာ ‘‘ဘဂိနိ, ကတရဂါမဝါသိကာ တွ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘တာတ, မိထိလာယံ အရိဋ္ဌဇနကရညော အဂ္ဂမဟေသီမှီ’’တိ. ‘‘အမ္မ, ဣဓ ကသ္မာ အာဂတာသီ’’တိ? ‘‘တာတ, ပေါလဇနကေန ရာဇာ မာရိတော, အထာဟံ ဘီတာ ‘ဂဗ္ဘံ အနုရက္ခိဿာမီ’တိ အာဂတာ’’တိ. ‘‘အမ္မ, ဣမသ္မိံ ပန တေ နဂရေ ကောစိ ဉာတကော အတ္ထီ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ, တာတာ’’တိ. တေန ဟိ မာ စိန္တယိ, အဟံ ဥဒိစ္စဗြာဟ္မဏော မဟာသာလော ဒိသာပါမောက္ခအာစရိယော, အဟံ တံ ဘဂိနိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမိ, တွံ ‘‘ဘာတိကာ’’တိ မံ ဝတွာ ပါဒေသု ဂဟေတွာ ပရိဒေဝါတိ. သာ မဟာသဒ္ဒံ ကတွာ တဿ ပါဒေသု ဂဟေတွာ ပရိဒေဝိ. တေ ဒွေပိ အညမညံ ပရိဒေဝိံသု.

王后独自一人坐在休息所里。这时，有位来自迦罗瞻波城(Kālacampānagara)的婆罗门，是四方闻名的阿阇梨，也是一位咒师，正带着五百名青年学生前去沐浴。他远远看见那位容貌端庄、光彩照人的女子坐在那里，因在她腹中的大士的威力，一见到她，就生起了对妹妹般的慈爱。他让学生们在外等候，独自走进休息所问道：“妹妹，你是哪里人？”“长者，我是弥提罗(Mithilā)的阿利吒迦那咖王(Ariṭṭhajanaka)的第一王后。”“孩子，你为何来到这里？”“长者，波罗迦那咖王(Polajanaka)杀害了国王，我因害怕，为了保护腹中的胎儿而逃来。”“孩子，你在这城里有亲戚吗？”“没有，长者。”“那么别担心，我是北方来的婆罗门，大富长者，是四方闻名的阿阇梨。我会把你当作妹妹来照顾。你称我为‘哥哥’，然后抱着我的脚哭吧。”她便大声哭泣，抱着他的双脚痛哭。他们两人就这样互相哀叹起来。

အထဿ အန္တေဝါသိကာ မဟာသဒ္ဒံ သုတွာ ခိပ္ပံ ဥပဓာဝိတွာ ‘‘အာစရိယ, ကိံ တေ ဟောတီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သော အာဟ – ‘‘ကနိဋ္ဌဘဂိနီ မေ ဧသာ, အသုကကာလေ နာမ မယာ ဝိနာ ဇာတာ’’တိ. အထ မာဏဝါ ‘‘တဝ ဘဂိနိံ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ မာ စိန္တယိတ္ထ အာစရိယာ’’တိ အာဟံသု. သော မာဏဝေ ပဋိစ္ဆန္နယောဂ္ဂံ အာဟရာပေတွာ တံ တတ္ထ နိသီဒါပေတွာ ‘‘တာတာ, ဝေါ [Pg.42] ဂန္တွာ ဗြာဟ္မဏိယာ မမ ကနိဋ္ဌဘဂိနိဘာဝံ ကထေတွာ သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကာတုံ ဝဒေထာ’’တိ ဝတွာ ဂေဟံ ပေသေသိ. တေ ဂန္တွာ ဗြာဟ္မဏိယာ ကထေသုံ. အထ နံ ဗြာဟ္မဏီပိ ဥဏှောဒကေန နှာပေတွာ သယနံ ပညာပေတွာ နိပဇ္ဇာပေသိ. အထ ဗြာဟ္မဏောပိ နှာတွာ အာဂတော ဘောဇနကာလေ ‘‘ဘဂိနိံ မေ ပက္ကောသထာ’’တိ ပက္ကောသာပေတွာ တာယ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဘုဉ္ဇိတွာ အန္တောနိဝေသနေယေဝ တံ ပဋိဇဂ္ဂိ.

他的弟子们听到巨大的声响，赶紧跑过来问道：“阿阇梨，您怎么了？”他说：“这是我的小妹妹，她是在我不在的时候出生的。”弟子们说：“阿阇梨，既然您已经见到了您的妹妹，从现在起就不要再为此事操心了。”他让弟子们拿来一辆遮蔽严实的车辆，让她坐进去，并对他们说：“孩子们，你们去告诉那位婆罗门妇人，这是我的小妹妹，让她处理好一切事务。”说完，便将她送回了家。弟子们去后，向婆罗门妇人说明了情况。婆罗门妇人便用热水为她沐浴，准备好床铺让她躺下。后来婆罗门也沐浴完毕回到家，到了吃饭的时候，他说：“把我妹妹叫来。”叫来后，他与她一起吃饭，并且就在内宅里照顾她。

သာ န စိရဿေဝ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ, ‘‘မဟာဇနကကုမာရော’’တိဿ အယျကသန္တကံ နာမမကာသိ. သော ဝဍ္ဎမာနော ဒါရကေဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠန္တော ယေ တံ ရောသေန္တိ, တေ အသမ္ဘိန္နခတ္တိယကုလေ ဇာတတ္တာ မဟာဗလဝတာယ စေဝ မာနထဒ္ဓတာယ စ ဒဠှံ ဂဟေတွာ ပဟရတိ. တဒါ တေ မဟာသဒ္ဒေန ရောဒန္တာ ‘‘ကေန ပဟဋာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဝိဓဝါပုတ္တေနာ’’တိ ဝဒန္တိ. အထ ကုမာရော စိန္တေသိ ‘‘ဣမေ မံ ‘ဝိဓဝါပုတ္တော’တိ အဘိဏှံ ဝဒန္တိ, ဟောတု, မမ မာတရံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ. သော ဧကဒိဝသံ မာတရံ ပုစ္ဆိ ‘‘အမ္မ, ကော မယှံ ပိတာ’’တိ? အထ နံ မာတာ ‘‘တာတ, ဗြာဟ္မဏော တေ ပိတာ’’တိ ဝဉ္စေသိ. သော ပုနဒိဝသေပိ ဒါရကေ ပဟရန္တော ‘‘ဝိဓဝါပုတ္တော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘နနု ဗြာဟ္မဏော မေ ပိတာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဗြာဟ္မဏော ကိံ တေ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တေ စိန္တေသိ ‘‘ဣမေ မံ, ဗြာဟ္မဏော တေ ကိံ ဟောတီ’တိ အဘိဏှံ ဝဒန္တိ, မာတာ မေ ဣဒံ ကာရဏံ ယထာဘူတံ န ကထေသိ, သာ အတ္တနော မနေန မေ န ကထေဿတိ, ဟောတု, ကထာပေဿာမိ န’’န္တိ. သော ထညံ ပိဝန္တော ထနံ ဒန္တေဟိ ဍံသိတွာ ‘‘အမ္မ, မေ ပိတရံ ကထေဟိ, သစေ န ကထေဿသိ, ထနံ တေ ဆိန္ဒိဿာမီ’’တိ အာဟ. သာ ပုတ္တံ ဝဉ္စေတုံ အသက္ကောန္တီ ‘‘တာတ, တွံ မိထိလာယံ အရိဋ္ဌဇနကရညော ပုတ္တော, ပိတာ တေ ပေါလဇနကေန မာရိတော, အဟံ တံ အနုရက္ခန္တီ ဣမံ နဂရံ အာဂတာ, အယံ ဗြာဟ္မဏော မံ ဘဂိနိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပဋိဇဂ္ဂတီ’’တိ ကထေသိ. သော တံ သုတွာ တတော ပဋ္ဌာယ ‘‘ဝိဓဝါပုတ္တော’’တိ ဝုတ္တေပိ န ကုဇ္ဈိ.

她不久后生下一个肤色如金的儿子，她以其祖父的名字为他取名为“大迦那咖(Mahājanaka)王子”。他长大后与孩童们玩耍时，若有人惹怒他，这位出身于纯正刹帝利家族、力量强大且傲慢固执的孩子，就会紧紧抓住对方殴打。那些孩童便大声哭喊，当被问及“被谁打了”时，就说“被寡妇的儿子打了”。于是王子想：“他们一再称我为‘寡妇之子’，好吧，我要去问我的母亲。”一天，他问母亲：“妈妈，我的父亲是谁？”母亲欺骗他说：“孩子，你的父亲是位婆罗门。”第二天，当他又殴打孩童们并被叫做“寡妇之子”时，他说：“我父亲明明是位婆罗门。”对方却说：“婆罗门与你何干？”他想：“他们一再对我说‘婆罗门与你何干’，母亲没有如实告诉我这件事。她不会自己告诉我，好吧，我要让她说出来。”于是，他喝奶时用牙齿咬住母亲的乳房说：“妈妈，告诉我我的父亲是谁，如果你不说，我就咬断你的乳房！”母亲无法再欺骗儿子，便说：“孩子，你是弥提罗(Mithilā)的阿利吒迦那咖王(Ariṭṭhajanaka)的儿子。你的父亲被波罗迦那咖(Polajanaka)所杀，我为了保护你才来到这座城市。这位婆罗门把我当作妹妹来照顾。”听了这话之后，他从此即使再被叫做“寡妇之子”也不生气了。

သော သောဠသဝဿဗ္ဘန္တရေယေဝ တယော ဝေဒေ စ သဗ္ဗသိပ္ပာနိ စ ဥဂ္ဂဏှိ, သောဠသဝဿိကကာလေ ပန ဥတ္တမရူပဓရော အဟောသိ. အထ သော ‘‘ပိတု သန္တကံ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မာတရံ ပုစ္ဆိ ‘‘အမ္မ, ကိဉ္စိ ဓနံ တေ ဟတ္ထေ အတ္ထိ, ဥဒါဟု နော, အဟံ ဝေါဟာရံ ကတွာ ဓနံ ဥပ္ပာဒေတွာ [Pg.43] ပိတု သန္တကံ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ. အထ နံ မာတာ အာဟ – ‘‘တာတ, နာဟံ တုစ္ဆဟတ္ထာ အာဂတာ, တယော မေ ဟတ္ထေ ဓနသာရာ အတ္ထိ, မုတ္တသာရော, မဏိသာရော, ဝဇိရသာရောတိ, တေသု ဧကေကော ရဇ္ဇဂ္ဂဟဏပ္ပမာဏော, တံ ဂဟေတွာ ရဇ္ဇံ ဂဏှ, မာ ဝေါဟာရံ ကရီ’’တိ. ‘‘အမ္မ, ဣဒမ္ပိ ဓနံ မယှမေဝ ဥပဍ္ဎံ ကတွာ ဒေဟိ, တံ ပန ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏဘူမိံ ဂန္တွာ ဗဟုံ ဓနံ အာဟရိတွာ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ. သော ဥပဍ္ဎံ အာဟရာပေတွာ ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ သုဝဏ္ဏဘူမိံ ဂမိကေဟိ ဝါဏိဇေဟိ သဒ္ဓိံ နာဝါယ ဘဏ္ဍံ အာရောပေတွာ ပုန နိဝတ္တိတွာ မာတရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘အမ္မ, အဟံ သုဝဏ္ဏဘူမိံ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ. အထ နံ မာတာ အာဟ – ‘‘တာတ, သမုဒ္ဒေါ နာမ အပ္ပသိဒ္ဓိကော ဗဟုအန္တရာယော, မာ ဂစ္ဆ, ရဇ္ဇဂ္ဂဟဏာယ တေ ဓနံ ဗဟူ’’တိ. သော ‘‘ဂစ္ဆိဿာမေဝ အမ္မာ’’တိ မာတရံ ဝန္ဒိတွာ ဂေဟာ နိက္ခမ္မ နာဝံ အဘိရုဟိ.

他在十六岁之内就学会了三吠陀和所有技艺，到了十六岁时，已是相貌堂堂。然后他想：“我要继承父亲的王位。”便问母亲：“母亲，您手头有些钱财吗？如果没有，我就去做生意赚钱，然后来继承父亲的王位。”母亲对他说：“孩子，我不是空手来的，我手中有三种珍宝：珍珠宝、摩尼宝和金刚宝。每一种都足够你用来取得王位，你拿去取得王位吧，不要去做生意了。”他说：“母亲，也请把这些财物分一半给我，我拿着它们去金地(Suvaṇṇabhūmi)，赚取更多的钱财，然后来继承王位。”于是他让人把财宝分了一半给他，做成货物，与前往金地的商人们一起，把货物装上船。然后他又回来礼拜母亲，说：“母亲，我要去金地了。”母亲对他说：“孩子，大海是不可信赖的，充满危险，你不要去，你继承王位的钱财已经足够了。”他说：“母亲，我一定要去。”向母亲礼拜后，他就离家登上了船。

တံ ဒိဝသမေဝ ပေါလဇနကဿ သရီရေ ရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ, အနုဋ္ဌာနသေယျံ သယိ. တဒါ သတ္တ ဇင်္ဃသတာနိ နာဝံ အဘိရုဟိံသု. နာဝါ သတ္တဒိဝသေဟိ သတ္တ ယောဇနသတာနိ ဂတာ. သာ အတိစဏ္ဍဝေဂေန ဂန္တွာ အတ္တာနံ ဝဟိတုံ နာသက္ခိ, ဖလကာနိ ဘိန္နာနိ, တတော တတော ဥဒကံ ဥဂ္ဂတံ, နာဝါ သမုဒ္ဒမဇ္ဈေ နိမုဂ္ဂါ. မဟာဇနာ ရောဒန္တိ ပရိဒေဝန္တိ, နာနာဒေဝတာယော နမဿန္တိ. မဟာသတ္တော ပန နေဝ ရောဒတိ န ပရိဒေဝတိ, န ဒေဝတာယော နမဿတိ, နာဝါယ ပန နိမုဇ္ဇနဘာဝံ ဉတွာ သပ္ပိနာ သက္ခရံ ဩမဒ္ဒိတွာ ကုစ္ဆိပူရံ ခါဒိတွာ ဒွေ မဋ္ဌကသာဋကေ တေလေန တေမေတွာ ဒဠှံ နိဝါသေတွာ ကူပကံ နိဿာယ ဌိတော နာဝါယ နိမုဇ္ဇနသမယေ ကူပကံ အဘိရုဟိ. မဟာဇနာ မစ္ဆကစ္ဆပဘက္ခာ ဇာတာ, သမန္တာ ဥဒကံ အဍ္ဎူသဘမတ္တံ လောဟိတံ အဟောသိ. မဟာသတ္တော ကူပကမတ္ထကေ ဌိတောဝ ‘‘ဣမာယ နာမ ဒိသာယ မိထိလနဂရ’’န္တိ ဒိသံ ဝဝတ္ထပေတွာ ကူပကမတ္ထကာ ဥပ္ပတိတွာ မစ္ဆကစ္ဆပေ အတိက္ကမ္မ မဟာဗလဝတာယ ဥသဘမတ္ထကေ ပတိ. တံ ဒိဝသမေဝ ပေါလဇနကော ကာလမကာသိ. တတော ပဋ္ဌာယ မဟာသတ္တော မဏိဝဏ္ဏာသု ဦမီသု ပရိဝတ္တန္တော သုဝဏ္ဏက္ခန္ဓော ဝိယ သမုဒ္ဒံ တရတိ. သော ယထာ ဧကဒိဝသံ, ဧဝံ သတ္တာဟံ တရတိ, ‘‘ဣဒါနိ ပုဏ္ဏမီဒိဝသော’’တိ ဝေလံ ပန ဩလောကေတွာ လောဏောဒကေန မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ဥပေါသထိကော ဟောတိ.

就在那一天，波罗迦那咖王(Polajanaka)身上生起疾病，卧床不起。当时，有七百人登上了船。船在七天内航行了七百由旬。由于速度太快而无法承载，船板破裂，水从各处涌入，船沉没在海中央。众人哭泣哀号，向各种天神礼拜。而大士既不哭泣也不哀号，也不向天神礼拜。他知道船将沉没，便将酥油与糖混合，吃得饱饱的，再将两件光滑的衣物用油浸透后紧紧穿上，靠着桅杆站立。当船下沉时，他便爬上桅杆。众人都成了鱼和龟的食物，周围半优萨婆范围内的海水都变成了血红色。大士站在桅杆顶上，确定了方向说：“这个方向是弥提罗城(Mithilānagara)。”便从桅杆顶跳起，越过鱼和龟，以极大的力量落在一个波峰上。就在那天，波罗迦那咖王去世了。从那时起，大士在如宝石色的波浪中翻滚，像一尊金像般渡过大海。他像这样游了一天，乃至七天。当他看到时间，心想：“今天是满月日。”便用咸水漱口，持守布萨。

တဒါ [Pg.44] စ ‘‘ယေ မာတုပဋ္ဌာနာဒိဂုဏယုတ္တာ သမုဒ္ဒေ မရိတုံ အနနုစ္ဆဝိကာ သတ္တာ, တေ ဥဒ္ဓါရေဟီ’’တိ စတူဟိ လောကပါလေဟိ မဏိမေခလာ နာမ ဒေဝဓီတာ သမုဒ္ဒရက္ခိကာ ဌပိတာ ဟောတိ. သာ သတ္တ ဒိဝသာနိ သမုဒ္ဒံ န ဩလောကေသိ, ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တိယာ ကိရဿာ သတိ ပမုဋ္ဌာ. ‘‘ဒေဝသမာဂမံ ဂတာ’’တိပိ ဝဒန္တိ. အထ သာ ‘‘အဇ္ဇ မေ သတ္တမော ဒိဝသော သမုဒ္ဒံ အနောလောကေန္တိယာ, ကာ နု ခေါ ပဝတ္တီ’’တိ ဩလောကေန္တီ မဟာသတ္တံ ဒိသွာ ‘‘သစေ မဟာဇနကကုမာရော သမုဒ္ဒေ နဿိဿ, ဒေဝသမာဂမပဝေသနံ န လဘိဿ’’န္တိ စိန္တေတွာ မဟာသတ္တဿ အဝိဒူရေ အလင်္ကတေန သရီရေန အာကာသေ ဌတွာ မဟာသတ္တံ ဝီမံသမာနာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

当时，四大天王为了拯救那些因侍奉母亲等功德而不应在海中丧生的有情，委派了一位名叫摩尼美迦拉(Maṇimekhalā)的女神守护海洋。她有七天没有巡视海洋，据说是因为享受天界的福报而失念了。也有人说她是“去参加天神集会了”。后来，她想：“今天是我第七天没有巡视海洋了，不知发生了什么事？”当她巡视时，看见了大士，心想：“如果大迦那咖(Mahājanaka)王子在海中丧生，我将不得进入天神集会。”于是她以庄严的身相，站在离大士不远的天空中，审视着大士，首先说出了一首偈颂：

၁၂၃.

123.

‘‘ကောယံ မဇ္ဈေ သမုဒ္ဒသ္မိံ, အပဿံ တီရမာယုဟေ;

ကံ တွံ အတ္ထဝသံ ဉတွာ, ဧဝံ ဝါယမသေ ဘုသ’’န္တိ.

“你是谁，在海洋中央，不见彼岸却在奋力？知晓了什么目的，你才如此努力不懈？”

တတ္ထ အပဿံ တီရမာယုဟေတိ တီရံ အပဿန္တောဝ အာယူဟတိ ဝီရိယံ ကရောတိ.

此处，“不见彼岸却在奋力”是指：他没有看到岸边，却仍在努力，付出精进。

အထ မဟာသတ္တော တဿာ ဝစနံ သုတွာ ‘‘အဇ္ဇ မေ သတ္တမော ဒိဝသော သမုဒ္ဒံ တရန္တဿ, န မေ ဒုတိယော သတ္တော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော, ကော နု မံ ဝဒတီ’’တိ အာကာသံ ဩလောကေန္တော တံ ဒိသွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

于是大士听了她的话，心想：“今天是我横渡大海的第七天，我从未见过第二个有情，是谁在对我说话？”他仰望天空，看见她后，说了第二首偈颂：

၁၂၄.

124.

‘‘နိသမ္မ ဝတ္တံ လောကဿ, ဝါယာမဿ စ ဒေဝတေ;

တသ္မာ မဇ္ဈေ သမုဒ္ဒသ္မိံ, အပဿံ တီရမာယုဟေ’’တိ.

“天女，我审察了世间的行仪和精进的利益；因此，即使在海洋中央不见彼岸，我也努力不懈。”

တတ္ထ နိသမ္မ ဝတ္တံ လောကဿာတိ အဟံ လောကဿ ဝတ္တကိရိယံ ဒိသွာ ဥပဓာရေတွာ ဝိဟရာမီတိ အတ္ထော. ဝါယာမဿ စာတိ ဝါယာမဿ စ အာနိသံသံ နိသာမေတွာ ဝိဟရာမီတိ ဒီပေတိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ နိသမ္မ ဝိဟရာမိ, ‘‘ပုရိသကာရော နာမ န နဿတိ, သုခေ ပတိဋ္ဌာပေတီ’’တိ ဇာနာမိ, တသ္မာ တီရံ အပဿန္တောပိ အာယူဟာမိ ဝီရိယံ ကရောမိ, န ဥက္ကဏ္ဌာမီတိ.

此处，“我审察了世间的行仪”的意思是：我观察并思惟世间的行仪而住。“和精进的”则阐明：我审察了精进的利益而住。“因此”是指：因为我如此审察而住，并且知道“大丈夫的努力不会白费，能使人安立于乐”，所以即使看不见彼岸，我也努力、精进，不生厌倦。

သာ တဿ ဓမ္မကထံ သုတွာ ဥတ္တရိ သောတုကာမာ ဟုတွာ ပုန ဂါထမာဟ –

她听了他的法谈后，更想继续听下去，于是再次说了偈颂：

၁၂၅.

125.

‘‘ဂမ္ဘီရေ [Pg.45] အပ္ပမေယျသ္မိံ, တီရံ ယဿ န ဒိဿတိ;

မောဃော တေ ပုရိသဝါယာမော, အပ္ပတွာဝ မရိဿသီ’’တိ.

“在这甚深无量、不见彼岸之处，大丈夫的努力是徒劳的，你未达彼岸就会死去。”

တတ္ထ အပ္ပတွာတိ တီရံ အပ္ပတွာယေဝ.

此处，“未达”是指尚未到达彼岸。

အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘ဒေဝတေ, ကိံ နာမေတံ ကထေသိ, ဝါယာမံ ကတွာ မရန္တောပိ ဂရဟတော မုစ္စိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဂါထမာဟ –

于是大士对她说：“天女，你这是说的什么？即使努力至死，我也将免于责难。”说完便说了偈颂：

၁၂၆.

126.

‘‘အနဏော ဉာတိနံ ဟောတိ, ဒေဝါနံ ပိတုနဉ္စ သော;

ကရံ ပုရိသကိစ္စာနိ, န စ ပစ္ဆာနုတပ္ပတီ’’တိ.

“他对于亲族、诸天和祖先是无债的；履行了大丈夫的职责，他事后不会追悔。”

တတ္ထ အနဏောတိ ဝါယာမံ ကရောန္တော ဉာတီနဉ္စေဝ ဒေဝတာနဉ္စ ဗြဟ္မာနဉ္စ အန္တရေ အနဏော ဟောတိ အဂရဟိတော အနိန္ဒိတော. ကရံ ပုရိသကိစ္စာနီတိ ယထာ သော ပုဂ္ဂလော ပုရိသေဟိ ကတ္တဗ္ဗာနိ ကမ္မာနိ ကရံ ပစ္ဆာကာလေ န စ အနုတပ္ပတိ, ယထာ နာနုသောစတိ, ဧဝါဟမ္ပိ ဝီရိယံ ကရောန္တော ပစ္ဆာကာလေ နာနုတပ္ပာမိ နာနုသောစာမီတိ အတ္ထော.

此处，“无债”是指：努力之人于其亲族、天神及梵天中是无债的，不受责备，不被非难。“履行了大丈夫的职责”是说：正如那履行了大丈夫应行业务的人，事后不会追悔，不会悲伤；同样，我精进努力，事后也不会追悔，不会悲伤，此即其义。

အထ နံ ဒေဝဓီတာ ဂါထမာဟ –

于是女神对他说了偈颂：

၁၂၇.

127.

‘‘အပါရနေယျံ ယံ ကမ္မံ, အဖလံ ကိလမထုဒ္ဒယံ;

တတ္ထ ကော ဝါယာမေနတ္ထော, မစ္စု ယဿာဘိနိပ္ပတ’’န္တိ.

“对于那无法完成、无果而仅有疲劳的行为，其结果唯有死亡，于此精进有何意义？”

တတ္ထ အပါရနေယျန္တိ ဝါယာမေန မတ္ထကံ အပါပေတဗ္ဗံ. မစ္စု ယဿာဘိနိပ္ပတန္တိ ယဿ အဋ္ဌာနေ ဝါယာမကရဏဿ မရဏမေဝ နိပ္ဖန္နံ, တတ္ထ ကော ဝါယာမေနတ္ထောတိ.

此处，“无法完成”是指通过努力无法达到顶点。“其结果唯有死亡”是指：对于在不当之处努力，其结果唯有死亡，于此精进有何意义呢？

ဧဝံ ဒေဝဓီတာယ ဝုတ္တေ တံ အပ္ပဋိဘာနံ ကရောန္တော မဟာသတ္တော ဥတ္တရိ ဂါထာ အာဟ –

女神这样说完后，大士为了让她无言以对，接着说了以下的偈颂：

၁၂၈.

128.

‘‘အပါရနေယျမစ္စန္တံ, ယော ဝိဒိတွာန ဒေဝတေ;

န ရက္ခေ အတ္တနော ပါဏံ, ဇညာ သော ယဒိ ဟာပယေ.

“天女，若有人明知事情绝对无法完成，却不保护自己的生命，当知他若放弃，便是自取灭亡。”

၁၂၉.

129.

‘‘အဓိပ္ပာယဖလံ ဧကေ, အသ္မိံ လောကသ္မိ ဒေဝတေ;

ပယောဇယန္တိ ကမ္မာနိ, တာနိ ဣဇ္ဈန္တိ ဝါ န ဝါ.

“天女，在此世间，有些人为了意图的果报而行事业，但那些事业或成或不成。”

၁၃၀.

130.

‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကံ ကမ္မဖလံ, နနု ပဿသိ ဒေဝတေ;

သန္နာ အညေ တရာမဟံ, တဉ္စ ပဿာမိ သန္တိကေ.

“天女，你难道没看见现见的业果吗？他人沉沦，而我正渡越，我见其果就在眼前。”

၁၃၁.

131.

‘‘သော အဟံ [Pg.46] ဝါယမိဿာမိ, ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ;

ဂစ္ဆံ ပါရံ သမုဒ္ဒဿ, ကဿံ ပုရိသကာရိယ’’န္တိ.

“因此，我将尽己所能、倾己之力地精进；我将渡过大海，履行大丈夫之务。”

တတ္ထ အစ္စန္တန္တိ ယော ‘‘ဣဒံ ကမ္မံ ဝီရိယံ ကတွာ နိပ္ဖာဒေတုံ န သက္ကာ, အစ္စန္တမေဝ အပါရနေယျ’’န္တိ ဝိဒိတွာ စဏ္ဍဟတ္ထိအာဒယော အပရိဟရန္တော အတ္တနော ပါဏံ န ရက္ခတိ. ဇညာ သော ယဒိ ဟာပယေတိ သော ယဒိ တာဒိသေသု ဌာနေသု ဝီရိယံ ဟာပေယျ, ဇာနေယျ တဿ ကုသီတဘာဝဿ ဖလံ. တွံ ယံ ဝါ တံ ဝါ နိရတ္ထကံ ဝဒသီတိ ဒီပေတိ. ပါဠိယံ ပန ‘‘ဇညာ သော ယဒိ ဟာပယ’’န္တိ လိခိတံ, တံ အဋ္ဌကထာသု နတ္ထိ. အဓိပ္ပာယဖလန္တိ အတ္တနော အဓိပ္ပာယဖလံ သမ္ပဿမာနာ ဧကစ္စေ ပုရိသာ ကသိဝဏိဇ္ဇာဒီနိ ကမ္မာနိ ပယောဇယန္တိ, တာနိ ဣဇ္ဈန္တိ ဝါ န ဝါ ဣဇ္ဈန္တိ. ‘‘ဧတ္ထ ဂမိဿာမိ, ဣဒံ ဥဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိ ပန ကာယိကစေတသိကဝီရိယံ ကရောန္တဿ တံ ဣဇ္ဈတေဝ, တသ္မာ တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ ဒဿေတိ. သန္နာ အညေ တရာမဟန္တိ အညေ ဇနာ မဟာသမုဒ္ဒေ သန္နာ နိမုဂ္ဂါ ဝီရိယံ အကရောန္တာ မစ္ဆကစ္ဆပဘက္ခာ ဇာတာ, အဟံ ပန ဧကကောဝ တရာမိ. တဉ္စ ပဿာမိ သန္တိကေတိ ဣဒံ မေ ဝီရိယဖလံ ပဿ, မယာ ဣမိနာ အတ္တဘာဝေန ဒေဝတာ နာမ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ, သောဟံ တဉ္စ ဣမိနာ ဒိဗ္ဗရူပေန မမ သန္တိကေ ဌိတံ ပဿာမိ. ယထာသတ္တိ ယထာဗလန္တိ အတ္တနော သတ္တိယာ စ ဗလဿ စ အနုရူပံ. ကဿန္တိ ကရိဿာမိ.

此处，“绝对”是指：有人明知“此事即使努力也无法完成，是绝对无法超越的”，却仍不躲避狂象等危险，不保护自己的生命。“他若放弃，就该知道”是指：若他在这种情况下放弃努力，他就会知道那懈怠的后果。此句旨在表明：“你（天女）所说的都是无稽之谈。”然而，在圣典(Pāḷi)中写的是“jaññā so yadi hāpaya”，这在诸义注(aṭṭhakathā)中没有。“意图的果报”是指：某些人看到自己意图的果报，便从事农耕、贸易等事业，这些事或成或败。但若有人下定决心“我将去那里，我将学这个”而付出身体与心力的精进，其事必成。此句旨在表明此事必当为之。“他人沉沦，而我正渡越”是指：其他人在大洋中沉没，因不精进而成为鱼鳖之食，而我却独自渡越。“我见其果就在眼前”是指：看我这精进之果！我在此生中，从未曾见过天神，而今我却看见你以这天神之形立于我近旁。“尽己所能、倾己之力地”是指：与自己的能力和力量相应。“我将履行”是“我将做”的意思。

တတော ဒေဝတာ တဿ တံ ဒဠှဝစနံ သုတွာ ထုတိံ ကရောန္တီ ဂါထမာဟ –

于是，那位女神听了他那坚定的话语后，赞叹着说了偈颂：

၁၃၂.

132.

‘‘ယော တွံ ဧဝံ ဂတေ ဩဃေ, အပ္ပမေယျေ မဟဏ္ဏဝေ;

ဓမ္မဝါယာမသမ္ပန္နော, ကမ္မုနာ နာဝသီဒသိ;

သော တွံ တတ္ထေဝ ဂစ္ဆာဟိ, ယတ္ထ တေ နိရတော မနော’’တိ.

“你处于如此的暴流中，在这无量的大海里，具足如法的精进，因你的作为而不沉没。那么，你就去那里吧，你心所喜悦的地方。”

တတ္ထ ဧဝံ ဂတေတိ ဧဝရူပေ ဂမ္ဘီရေ ဝိတ္ထတေ မဟာသမုဒ္ဒေ. ဓမ္မဝါယာမသမ္ပန္နောတိ ဓမ္မဝါယာမေန သမန္နာဂတော. ကမ္မုနာတိ အတ္တနော ပုရိသကာရကမ္မေန. နာဝသီဒသီတိ န အဝသီဒသိ. ယတ္ထ တေတိ ယသ္မိံ ဌာနေ တဝ မနော နိရတော, တတ္ထေဝ ဂစ္ဆာဟီတိ.

此处“处于如此”是指：处于如此深广的大海中。“具足如法精进”是指：具足了如法的精进。“因作为”是指：因自己的大丈夫之行。“不沉没”是指：你不会沉没。“你心所喜悦的地方，你就去那里吧”是指：你的心所欣乐的任何地方，你就去那里吧。

သာ ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတ မဟာပရက္ကမ, ကုဟိံ တံ နေမီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မိထိလနဂရ’’န္တိ ဝုတ္တေ သာ မဟာသတ္တံ ပုပ္ဖကလာပံ ဝိယ ဥက္ခိပိတွာ ဥဘောဟိ [Pg.47] ဟတ္ထေဟိ ပရိဂ္ဂယှ ဥရေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ပိယပုတ္တံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တီ ဝိယ အာကာသေ ပက္ခန္ဒိ. မဟာသတ္တော သတ္တာဟံ လောဏောဒကေန ဥပက္ကသရီရော ဟုတွာ ဒိဗ္ဗဖဿေန ဖုဋ္ဌော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ. အထ နံ သာ မိထိလံ နေတွာ အမ္ဗဝနုယျာနေ မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ ဒက္ခိဏပဿေန နိပဇ္ဇာပေတွာ ဥယျာနဒေဝတာဟိ တဿ အာရက္ခံ ဂါဟာပေတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတာ.

她这样说完后问道：“智者，大精进者，我该带你去哪里？”当他回答“弥提罗(Mithilā)城”时，她像托起一束花一样将大士托起，用双手抱住，让他躺在自己胸前，如同带着爱子一般，跃入空中。大士的身体被盐水浸泡了七天，一接触到天神的触感，便沉沉睡去。于是她将他带到弥提罗，在芒果园中的吉祥石板上让他右胁而卧，并让园林天神们为他提供守护，然后便返回了自己的住处。

တဒါ ပေါလဇနကဿ ပုတ္တော နတ္ထိ. ဧကာ ပနဿ ဓီတာ အဟောသိ, သာ သီဝလိဒေဝီ နာမ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ. အမစ္စာ တမေနံ မရဏမဉ္စေ နိပန္နံ ပုစ္ဆိံသု ‘‘မဟာရာဇ, တုမှေသု ဒိဝင်္ဂတေသု ရဇ္ဇံ ကဿ ဒဿာမာ’’တိ? အထ နေ ရာဇာ ‘‘တာတာ, မမ ဓီတရံ သီဝလိဒေဝိံ အာရာဓေတုံ သမတ္ထဿ ရဇ္ဇံ ဒေထ, ယော ဝါ ပန စတုရဿပလ္လင်္ကဿ ဥဿီသကံ ဇာနာတိ, ယော ဝါ ပန သဟဿထာမဓနုံ အာရောပေတုံ သက္ကောတိ, ယော ဝါ ပန သောဠသ မဟာနိဓီ နီဟရိတုံ သက္ကောတိ, တဿ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ အာဟ. အမစ္စာ ‘‘ဒေဝ, တေသံ နော နိဓီနံ ဥဒ္ဒါနံ ကထေထာ’’တိ အာဟံသု. အထ ရာဇာ –

当时，波罗阇那迦王(Polajanaka)没有儿子，只有一位女儿，名叫西瓦莉天女(Sīvalīdevī)，她聪慧而干练。大臣们向躺在临终床上的国王问道：“大王，在您去世后，我们应将王位授予谁？”国王对他们说：“诸位，将王位授予能取悦我女儿西瓦莉天女的人，或者授予知道方形卧榻头侧所在的人，或者能拉开千力之弓的人，或者能取出十六大宝藏的人。”大臣们说：“陛下，请为我们说出那些宝藏的纲要。”于是国王说道：

‘‘သူရိယုဂ္ဂမနေ နိဓိ, အထော ဩက္ကမနေ နိဓိ;

အန္တော နိဓိ ဗဟိ နိဓိ, န အန္တော န ဗဟိ နိဓိ.

“日出处有一宝藏，日落处亦有一宝藏；内有一宝藏，外有一宝藏，非内非外亦有一宝藏。

‘‘အာရောဟနေ မဟာနိဓိ, အထော ဩရောဟနေ နိဓိ;

စတူသု မဟာသာလေသု, သမန္တာ ယောဇနေ နိဓိ.

“攀登处有一大宝藏，降下处亦有一宝藏；在四棵大娑罗树处有一宝藏，周边一由旬内有一宝藏。

‘‘ဒန္တဂ္ဂေသု မဟာနိဓိ, ဝါလဂ္ဂေသု စ ကေပုကေ;

ရုက္ခဂ္ဂေသု မဟာနိဓိ, သောဠသေတေ မဟာနိဓီ.

“象牙尖端有一大宝藏，马尾尖端亦有一宝藏；树顶之上有一大宝藏，此即十六大宝藏。

‘‘သဟဿထာမော ပလ္လင်္ကော, သီဝလိအာရာဓနေန စာ’’တိ. –

“以及千力卧榻，与取悦西瓦离。”

မဟာနိဓီဟိ သဒ္ဓိံ ဣတရေသမ္ပိ ဥဒ္ဒါနံ ကထေသိ. ရာဇာ ဣမံ ကထံ ဝတွာ ကာလမကာသိ.

他说出了大宝藏以及其他几项的纲要。国王说完此话后便去世了。

အမစ္စာ ရညော အစ္စယေန တဿ မတကိစ္စံ ကတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ သန္နိပတိတွာ မန္တယိံသု ‘‘အမ္ဘော ရညာ ‘အတ္တနော ဓီတရံ အာရာဓေတုံ သမတ္ထဿ ရဇ္ဇံ ဒါတဗ္ဗ’န္တိ ဝုတ္တံ, ကော တံ အာရာဓေတုံ သက္ခိဿတီ’’တိ. တေ ‘‘သေနာပတိ ဝလ္လဘော’’တိ ဝတွာ တဿ သာသနံ ပေသေသုံ. သော သာသနံ သုတွာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ရဇ္ဇတ္ထာယ ရာဇဒွါရံ ဂန္တွာ အတ္တနော [Pg.48] အာဂတဘာဝံ ရာဇဓီတာယ အာရောစာပေသိ. သာ တဿ အာဂတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘အတ္ထိ နု ခွဿ သေတစ္ဆတ္တသိရိံ ဓာရေတုံ ဓိတီ’’တိ တဿ ဝီမံသနတ္ထာယ ‘‘ခိပ္ပံ အာဂစ္ဆတူ’’တိ အာဟ. သော တဿာ သာသနံ သုတွာ တံ အာရာဓေတုကာမော သောပါနပါဒမူလတော ပဋ္ဌာယ ဇဝေနာဂန္တွာ တဿာ သန္တိကေ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ သာ ဝီမံသမာနာ ‘‘မဟာတလေ ဇဝေန ဓာဝါ’’တိ အာဟ. သော ‘‘ရာဇဓီတရံ တောသေဿာမီ’’တိ ဝေဂေန ပက္ခန္ဒိ. အထ နံ ‘‘ပုန ဧဟီ’’တိ အာဟ. သော ပုန ဝေဂေန အာဂတော. သာ တဿ ဓိတိယာ ဝိရဟိတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဧဟိ သမ္မ, ပါဒေ မေ သမ္ဗာဟာ’’တိ အာဟ. သော တဿာ အာရာဓနတ္ထံ နိသီဒိတွာ ပါဒေ သမ္ဗာဟိ. အထ နံ သာ ဥရေ ပါဒေန ပဟရိတွာ ဥတ္တာနကံ ပါတေတွာ ‘‘ဣမံ အန္ဓဗာလပုရိသံ ဓိတိဝိရဟိတံ ပေါထေတွာ ဂီဝါယံ ဂဟေတွာ နီဟရထာ’’တိ ဒါသီနံ သညံ အဒါသိ. တာ တထာ ကရိံသု. သော တေဟိ ‘‘ကိံ သေနာပတီ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘မာ ကထေထ, သာ နေဝ မနုဿိတ္ထီ, ယက္ခိနီ’’တိ အာဟ. တတော ဘဏ္ဍာဂါရိကော ဂတော, တမ္ပိ တထေဝ လဇ္ဇာပေသိ. တထာ သေဋ္ဌိံ, ဆတ္တဂ္ဂါဟံ, အသိဂ္ဂါဟန္တိ သဗ္ဗေပိ တေ လဇ္ဇာပေသိယေဝ.

国王去世后，大臣们为他办妥丧事，于第七日集会商议：“诸位，国王曾说‘应将王位授予能取悦其女者’，谁能取悦她呢？”他们说：“将军最为受宠。”便派人传讯于他。将军听闻讯息，道声“善哉”便接受了。他为求王位来到王宫门口，派人通报公主他已抵达。公主得知他来了，为试探他，心想：“他是否有勇气执掌白伞盖的荣耀？”便说：“让他快来。”将军听到命令，一心想取悦公主，便从台阶脚下快步跑来，立于她面前。公主为了试探他，说：“在这大殿上快跑。”他心想：“我要让公主欢喜。”便飞速跑了起来。公主又说：“再回来。”他又飞速跑回。公主见他缺少胆识，便说：“来，朋友，为我按摩双脚。”他为取悦公主，便坐下为她按摩双脚。于是公主一脚踢在他胸口，将他踢得四脚朝天，然后向侍女们示意：“把这个没有胆识的瞎眼蠢货痛打一顿，抓住他的脖子拖出去！”侍女们便照做了。当别人问他：“将军，怎么回事？”他说：“别提了，她根本不是人类女子，是个女夜叉(yakkhinī)。”其后，库官去了，也同样被她羞辱。就这样，富商、持伞官、持剑官，所有人都被她羞辱了。

အထ အမစ္စာ သန္နိပတိတွာ ‘‘ရာဇဓီတရံ အာရာဓေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ, သဟဿထာမဓနုံ အာရောပေတုံ သမတ္ထဿ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ အာဟ, တမ္ပိ ကောစိ အာရောပေတုံ နာသက္ခိ. တတော ‘‘စတုရဿပလ္လင်္ကဿ ဥဿီသကံ ဇာနန္တဿ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ အာဟ, တမ္ပိ ကောစိ န ဇာနာတိ. တတော သောဠသ မဟာနိဓီ နီဟရိတုံ သမတ္ထဿ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ အာဟ, တေပိ ကောစိ နီဟရိတုံ နာသက္ခိ. တတော ‘‘အမ္ဘော အရာဇိကံ နာမ ရဋ္ဌံ ပါလေတုံ န သက္ကာ, ကိံ နု ခေါ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ မန္တယိံသု. အထ နေ ပုရောဟိတော အာဟ – ‘‘ဘော တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထ, ဖုဿရထံ နာမ ဝိဿဇ္ဇေတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဖုဿရထေန ဟိ လဒ္ဓရာဇာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ ကာရေတုံ သမတ္ထော ဟောတီ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ နဂရံ အလင်္ကာရာပေတွာ မင်္ဂလရထေ စတ္တာရော ကုမုဒဝဏ္ဏေ အဿေ ယောဇေတွာ ဥတ္တမပစ္စတ္ထရဏံ အတ္ထရိတွာ ပဉ္စ ရာဇကကုဓဘဏ္ဍာနိ အာရောပေတွာ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ ပရိဝါရေသုံ. ‘‘သသာမိကဿ ရထဿ ပုရတော တူရိယာနိ ဝဇ္ဇန္တိ, အသာမိကဿ ပစ္ဆတော ဝဇ္ဇန္တိ, တသ္မာ သဗ္ဗတူရိယာနိ [Pg.49] ပစ္ဆတော ဝါဒေထာ’’တိ ဝတွာ သုဝဏ္ဏဘိင်္ကာရေန ရထဓုရဉ္စ ပတောဒဉ္စ အဘိသိဉ္စိတွာ ‘‘ယဿ ရဇ္ဇံ ကာရေတုံ ပုညံ အတ္ထိ, တဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆတူ’’တိ ရထံ ဝိဿဇ္ဇေသုံ. အထ ရထော ရာဇဂေဟံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝေဂေန မဟာဝီထိံ အဘိရုဟိ.

于是大臣们集会商议：“看来没有能取悦公主的人了，将王位授予能拉开千力之弓的人吧。”但无人能拉开。于是又说：“将王位授予知道方形卧榻头侧所在的人吧。”但也无人知道。又说：“将王位授予能取出十六大宝藏的人吧。”但也无人能取出。于是他们商议道：“诸位，一个无王的国家无法守护，现在该怎么办呢？”这时，国师对他们说：“诸位不必忧虑，应当放出‘卜主宝车’(phussaratha)。凡由卜主宝车选出的国王，必有能力统治整个瞻部洲(Jambudīpa)。”他们道声“善哉”便接受了。他们装饰了城市，为吉祥宝车套上四匹白莲花色的马，铺上上等的车垫，放上五种王家徽宝，并由四部军随行护卫。他们说：“有主之车，乐器于前方奏响；无主之车，乐器于后方奏响。因此，让所有乐器在后方奏响。”说完，他们用金瓶为车辕与马刺洒净，然后放出宝车，宣告说：“谁有福德堪为国王，宝车便去到他那里。”于是宝车右绕王宫后，飞速驶上大街。

သေနာပတိအာဒယော ‘‘ဖုဿရထော မမ သန္တိကံ အာဂစ္ဆတူ’’တိ စိန္တယိံသု. သော သဗ္ဗေသံ ဂေဟာနိ အတိက္ကမိတွာ နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပါစီနဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဥယျာနာဘိမုခေါ ပါယာသိ. အထ နံ ဝေဂေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘နိဝတ္တေထာ’’တိ အာဟံသု. ပုရောဟိတော ‘‘မာ နိဝတ္တယိတ္ထ, ဣစ္ဆန္တော ယောဇနသတမ္ပိ ဂစ္ဆတု, မာ နိဝါရေထာ’’တိ အာဟ. ရထော ဥယျာနံ ပဝိသိတွာ မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ အာရောဟနသဇ္ဇော ဟုတွာ အဋ္ဌာသိ. ပုရောဟိတော မဟာသတ္တံ နိပန္နကံ ဒိသွာ အမစ္စေ အာမန္တေတွာ ‘‘အမ္ဘော ဧကော သိလာပဋ္ဋေ နိပန္နကော ပုရိသော ဒိဿတိ, သေတစ္ဆတ္တာနုစ္ဆဝိကာ ပနဿ ဓိတိ အတ္ထီတိ ဝါ နတ္ထီတိ ဝါ န ဇာနာမ, သစေ ဧသ ပုညဝါ ဘဝိဿတိ, အမှေ န ဩလောကေဿတိ, ကာဠကဏ္ဏိသတ္တော သစေ ဘဝိဿတိ, ဘီတတသိတော ဥဋ္ဌာယ ကမ္ပမာနော ဩလောကေဿတိ, တသ္မာ ခိပ္ပံ သဗ္ဗတူရိယာနိ ပဂ္ဂဏှထာ’’တိ အာဟ. တာဝဒေဝ အနေကသတာနိ တူရိယာနိ ပဂ္ဂဏှိံသု. တဒါ တူရိယသဒ္ဒေါ သာဂရဃောသော ဝိယ အဟောသိ.

将军等人心想：“让卜主宝车到我这里来。”车子越过所有房屋，右绕城市，从东门出城，向园林驶去。见它疾驰而去，众人喊道：“让它回来！”但国师说：“不要让它回头，如果它愿意，纵使走一百由旬也让它去，不要阻拦。”车驾进入园林，右绕吉祥石板，做好登车的准备后停了下来。国师看见大士躺着，便召集群臣说：“诸位，石板上躺着一个人，我们不知道他是否具有堪配白伞盖的威仪。如果此人有福德，他将不会看我们；如果他是个不祥者，他将会惊恐地起身，战栗着看我们。因此，快奏响所有乐器！”即刻，数百种乐器被奏响。当时，乐器声有如海潮之声。

မဟာသတ္တော တေန သဒ္ဒေန ပဗုဇ္ဈိတွာ သီသံ ဝိဝရိတွာ ဩလောကေန္တော မဟာဇနံ ဒိသွာ ‘‘သေတစ္ဆတ္တေန မေ အာဂတေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ ပုန သီသံ ပါရုပိတွာ ပရိဝတ္တိတွာ ဝါမပဿေန နိပဇ္ဇိ. ပုရောဟိတော တဿ ပါဒေ ဝိဝရိတွာ လက္ခဏာနိ ဩလောကေန္တော ‘‘တိဋ္ဌတု အယံ ဧကော ဒီပေါ, စတုန္နမ္ပိ မဟာဒီပါနံ ရဇ္ဇံ ကာရေတုံ သမတ္ထော ဟောတီ’’တိ ပုန တူရိယာနိ ပဂ္ဂဏှာပေသိ. အထ မဟာသတ္တော မုခံ ဝိဝရိတွာ ပရိဝတ္တိတွာ ဒက္ခိဏပဿေန နိပဇ္ဇိတွာ မဟာဇနံ ဩလောကေသိ. တဒါ ပုရောဟိတော ပရိသံ ဥဿာရေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဝကုဇ္ဇော ဟုတွာ ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ, ဒေဝ, ရဇ္ဇံ တေ ပါပုဏာတီ’’တိ အာဟ. အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘ရာဇာ ဝေါ ကုဟီ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ကာလကတော ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တဿ ပုတ္တော ဝါ ဘာတာ ဝါ နတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘နတ္ထိ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ သာဓု ရဇ္ဇံ ကာရေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဥဋ္ဌာယ သိလာပဋ္ဋေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ. အထ နံ တတ္ထေဝ အဘိသိဉ္စိံသု. သော မဟာဇနကော နာမ ရာဇာ အဟောသိ. သော ရထဝရံ အဘိရုယှ မဟန္တေန သိရိဝိဘဝေန နဂရံ ပဝိသိတွာ ရာဇနိဝေသနံ အဘိရုဟန္တော [Pg.50] ‘‘သေနာပတိအာဒီနံ တာနေဝ ဌာနာနိ ဟောန္တူ’’တိ ဝိစာရေတွာ မဟာတလံ အဘိရုဟိ.

大士被那声音惊醒，他揭开头巾看见众人，心想：“他们必定是为我带着白伞盖而来。”于是他又盖上头，翻身向左侧卧。国师揭开他的脚，察看其相，说道：“且不说这一个洲，他甚至有能力统治所有四大洲。”于是又命人奏乐。这时大士揭开脸，翻身向右侧卧，看着众人。于是国师让众人退后，合掌躬身说道：“请起，陛下，王位已降临于您。”大士问他：“你们的国王在哪里？”当被告知“陛下，他已去世”时，他又问：“他没有儿子或兄弟吗？”当被告知“没有，陛下”时，他说：“那么好吧，我将统治这个王国。”说完，他起身在石板上结跏趺坐。于是他们当即为他举行灌顶。他成为了名叫大迦那咖(Mahājanaka)的国王。他登上上等战车，以盛大的威仪进入城市，登上王宫时思量道：“让将军等人仍居原职。”然后登上了大殿。

ရာဇဓီတာ ပန ပုရိမသညာယ ဧဝ တဿ ဝီမံသနတ္ထံ ဧကံ ပုရိသံ အာဏာပေသိ ‘‘တာတ, တွံ ဂစ္ဆ, ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေဟိ ‘ဒေဝ, သီဝလိဒေဝီ တုမှေ ပက္ကောသတိ, ခိပ္ပံ ကိရာဂစ္ဆတူ’’’တိ. သော ဂန္တွာ တထာ အာရောစေသိ. ရာဇာ ပဏ္ဍိတော တဿ ဝစနံ သုတွာပိ အဿုဏန္တော ဝိယ ‘‘အဟော သောဘနော ဝတာယံ ပါသာဒေါ’’တိ ပါသာဒမေဝ ဝဏ္ဏေတိ. သော တံ သာဝေတုံ အသက္ကောန္တော ဂန္တွာ ရာဇဓီတာယ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ ‘‘အယျေ, ရာဇာ တုမှာကံ ဝစနံ န သုဏာတိ, ပါသာဒမေဝ ဝဏ္ဏေတိ, တုမှာကံ ဝစနံ တိဏံ ဝိယ န ဂဏေတီ’’တိ. သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘သော မဟဇ္ဈာသယော ပုရိသော ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ပေသေသိ. ရာဇာပိ အတ္တနော ရုစိယာ ပကတိဂမနေန သီဟော ဝိယ ဝိဇမ္ဘမာနော ပါသာဒံ အဘိရုဟိ. တသ္မိံ ဥပသင်္ကမန္တေ ရာဇဓီတာ တဿ တေဇေန သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တီ အာဂန္တွာ ဟတ္ထာလမ္ဗကံ အဒါသိ.

王女为了考验他，就命令一个男子说：“贤友，你到国王那里去，这样告诉他：‘陛下，西瓦莉(Sīvalī)王后召唤您，请赶快来。’”那人去了，如实禀告。聪明的国王听了他的话，却装作没听见，只是赞叹道：“啊，这座宫殿多么美丽啊！”那人无法让他听见，就回去向王女报告事情的经过：“夫人，国王不听您的话，只是一味赞美宫殿，把您的话视若草芥。”她听了他的话，心想：“他必定是一位大志者。”于是又第二次、第三次派人去。国王也按自己的意愿，以自然的步伐，如狮子般威严地登上宫殿。当他走近时，王女因他的威势而无法自持，便上前伸出手搀扶。

သော တဿာ ဟတ္ထံ ဩလမ္ဗိတွာ မဟာတလံ အဘိရုဟိတွာ သမုဿိတသေတစ္ဆတ္တေ ရာဇပလ္လင်္ကေ နိသီဒိတွာ အမစ္စေ အာမန္တေတွာ ‘‘အမ္ဘော, အတ္ထိ ပန ဝေါ ရညာ ကာလံ ကရောန္တေန ကောစိ ဩဝါဒေါ ဒိန္နော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ, ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ ဝဒေထာ’’တိ အာဟ. ဒေဝ ‘‘သီဝလိဒေဝိံ အာရာဓေတုံ သမတ္ထဿ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ တေန ဝုတ္တန္တိ. သီဝလိဒေဝိယာ အာဂန္တွာ ဟတ္ထာလမ္ဗကော ဒိန္နော, အယံ တာဝ အာရာဓိတာ နာမ, အညံ ဝဒေထာတိ. ဒေဝ ‘‘စတုရဿပလ္လင်္ကဿ ဥဿီသကံ ဇာနိတုံ သမတ္ထဿ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ တေန ဝုတ္တန္တိ. ရာဇာ ‘‘ဣဒံ ဒုဇ္ဇာနံ, ဥပါယေန သက္ကာ ဇာနိတု’’န္တိ စိန္တေတွာ သီသတော သုဝဏ္ဏသူစိံ နီဟရိတွာ သီဝလိဒေဝိယာ ဟတ္ထေ ဌပေသိ ‘‘ဣမံ ဌပေဟီ’’တိ. သာ တံ ဂဟေတွာ ပလ္လင်္ကဿ ဥဿီသကေ ဌပေသိ. ‘‘ခဂ္ဂံ အဒါသီ’’တိပိ ဝဒန္တိယေဝ. သော တာယ သညာယ ‘‘ဣဒံ ဥဿီသက’’န္တိ ဉတွာ တေသံ ကထံ အဿုဏန္တော ဝိယ ‘‘ကိံ ကထေထာ’’တိ ဝတွာ ပုန တေဟိ တထာ ဝုတ္တေ ‘‘ဣဒံ ဇာနိတုံ န ဂရု, ဧတံ ဥဿီသက’’န္တိ ဝတွာ ‘‘အညံ ဝဒေထာ’’တိ အာဟ. ဒေဝ, ‘‘သဟဿထာမဓနုံ အာရောပေတုံ သမတ္ထဿ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ တေန ဝုတ္တန္တိ. ‘‘တေန ဟိ အာဟရထ န’’န္တိ အာဟရာပေတွာ သော ဓနုံ ပလ္လင်္ကေ ယထာနိသိန္နောဝ [Pg.51] ဣတ္ထီနံ ကပ္ပာသဖောဋနဓနုံ ဝိယ အာရောပေတွာ ‘‘အညံ ဝဒေထာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဒေဝ, သောဠသ မဟာနိဓီ နီဟရိတုံ သမတ္ထဿ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ တေန ဝုတ္တန္တိ. ‘‘တေသံ ကိဉ္စိ ဥဒ္ဒါနံ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ, ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ နံ ကထေထာ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘သူရိယုဂ္ဂမနေ နိဓီ’’တိ ဥဒ္ဒါနံ ကထယိံသု. တဿ တံ သုဏန္တဿေဝ ဂဂနတလေ ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ သော အတ္ထော ပါကဋော အဟောသိ.

他握住她的手，登上大殿，坐在高悬白伞盖的御座上，召集群臣问道：“诸位，先王临终时可曾留下什么遗训？”“有的，陛下。”“那么请说。”“陛下，先王说：‘将王位交给能取悦西瓦莉王后的人。’”“西瓦莉王后前来搀扶我的手，这表示她已被取悦。说下一个。”“陛下，先王说：‘将王位交给能辨认四角床床头的人。’”国王心想：“这很难辨认，但可以用计策知晓。”于是他从头上取下一根金针，放在西瓦莉王后手中说：“放好这个。”她接过后，将它放在床的床头。国王凭此标记知道了“这是床头”，却装作没听见他们的话，问道：“你们说什么？”当他们重复后，他说：“这不难知道，这就是床头。说下一个。”“陛下，先王说：‘将王位交给能拉开千钧之弓的人。’”“那就拿来。”弓被拿来后，他仍旧坐在御座上，像女人拉棉弓一样拉开了弓，说：“说下一个。”“陛下，先王说：‘将王位交给能取出十六大宝藏的人。’”“有什么线索吗？”“有的，陛下。”“那就说吧。”他们说出了线索：“日出之处有宝藏。”他一听到此话，其义理对他而言，就如中天明月般清晰显现。

အထ နေ ရာဇာ အာဟ – ‘‘အဇ္ဇ, ဘဏေ, ဝေလာ နတ္ထိ, သွေ နိဓီ ဂဏှိဿာမီ’’တိ. သော ပုနဒိဝသေ အမစ္စေ သန္နိပါတေတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘တုမှာကံ ရာဇာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဘောဇေသီ’’တိ? ‘‘အာမ, ဒေဝါ’’တိ. သော စိန္တေသိ ‘‘သူရိယောတိ နာယံ သူရိယော, သူရိယသဒိသတ္တာ ပန ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ သူရိယာ နာမ, တေသံ ပစ္စုဂ္ဂမနဋ္ဌာနေ နိဓိနာ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. တတော ရာဇာ ‘‘တေသု ပစ္စေကဗုဒ္ဓေသု အာဂစ္ဆန္တေသု ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရောန္တော ကတရံ ဌာနံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကဋ္ဌာနံ နာမ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တံ ဌာနံ ခဏိတွာ နိဓိံ နီဟရထာ’’တိ နိဓိံ နီဟရာပေသိ. ‘‘ဂမနကာလေ အနုဂစ္ဆန္တော ကတ္ထ ဌတွာ ဥယျောဇေသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တတောပိ နိဓိံ နီဟရထာ’’တိ နိဓိံ နီဟရာပေသိ. အထ မဟာဇနာ ဥက္ကုဋ္ဌိသဟဿာနိ ပဝတ္တေန္တာ ‘‘သူရိယုဂ္ဂမနေ နိဓီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သူရိယုဂ္ဂမနဒိသာယံ ခဏန္တာ ဝိစရိံသု. အထော ‘‘ဩက္ကမနေ နိဓီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သူရိယတ္ထင်္ဂမနဒိသာယံ ခဏန္တာ ဝိစရိံသု. ‘‘ဣဒံ ပန ဓနံ ဣဓေဝ ဟောတိ, အဟော အစ္ဆရိယ’’န္တိ ပီတိသောမနဿံ ပဝတ္တယိံသု. အန္တောနိဓီတိ ရာဇဂေဟေ မဟာဒွါရဿ အန္တောဥမ္မာရာ နိဓိံ နီဟရာပေသိ. ဗဟိ နိဓီတိ ဗဟိဥမ္မာရာ နိဓိံ နီဟရာပေသိ. န အန္တော န ဗဟိ နိဓီတိ ဟေဋ္ဌာဥမ္မာရတော နိဓိံ နီဟရာပေသိ. အာရောဟနေ နိဓီတိ မင်္ဂလဟတ္ထိံ အာရောဟနကာလေ သုဝဏ္ဏနိဿေဏိယာ အတ္ထရဏဋ္ဌာနတော နိဓိံ နီဟရာပေသိ. အထော ဩရောဟနေ နိဓီတိ ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရောဟနဋ္ဌာနတော နိဓိံ နီဟရာပေသိ. စတူသု မဟာသာလေသူတိ ဘူမိယံ ကတဥပဋ္ဌာနဋ္ဌာနေ သိရိသယနဿ စတ္တာရော မဉ္စပါဒါ သာလမယာ, တေသံ ဟေဋ္ဌာ စတဿော နိဓိကုမ္ဘိယော နီဟရာပေသိ. သမန္တာယောဇနေ နိဓီတိ ယောဇနံ နာမ ရထယုဂပမာဏံ, သိရိသယနဿ သမန္တာ ရထယုဂပ္ပမာဏတော နိဓိံ နီဟရာပေသိ. ဒန္တဂ္ဂေသု မဟာနိဓီတိ မင်္ဂလဟတ္ထိဋ္ဌာနေ တဿ ဒွိန္နံ ဒန္တာနံ အဘိမုခဋ္ဌာနတော [Pg.52] နိဓိံ နီဟရာပေသိ. ဝါလဂ္ဂေသူတိ မင်္ဂလဟတ္ထိဋ္ဌာနေ တဿ ဝါလဓိသမ္မုခဋ္ဌာနတော နိဓိံ နီဟရာပေသိ. ကေပုကေတိ ကေပုကံ ဝုစ္စတိ ဥဒကံ, မင်္ဂလပေါက္ခရဏိတော ဥဒကံ နီဟရာပေတွာ နိဓိံ ဒဿေသိ. ရုက္ခဂ္ဂေသု မဟာနိဓီတိ ဥယျာနေ မဟာသာလရုက္ခမူလေ ဌိတမဇ္ဈနှိကသမယေ ပရိမဏ္ဍလာယ ရုက္ခစ္ဆာယာယ အန္တော နိဓိံ နီဟရာပေသိ. ဧဝံ သောဠသ မဟာနိဓယော နီဟရာပေတွာ ‘‘အညံ ကိဉ္စိ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘နတ္ထိ ဒေဝါ’’တိ ဝဒိံသု. မဟာဇနော ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော အဟောသိ.

于是国王对他们说：“诸位，今日已晚，明日我将取出宝藏。”次日，他召集大臣问道：“你们的国王是否曾供养独觉佛？”众臣答：“是的，大王。”国王心想：“此‘日’并非太阳，而是独觉佛，因其光辉如日，故称为‘日’，在迎接他们的地方必定有宝藏。”于是国王问道：“当独觉佛们前来时，你们在哪里迎接？”众臣答：“在某处，大王。”国王说：“掘开彼处，取出宝藏！”于是命人取出宝藏。又问：“他们离去之时，你们立于何处送行？”众臣答：“在某处。”国王又说：“亦将彼处掘开，取出宝藏！”于是也命人取出宝藏。随后，民众发出数千声欢呼，因为听说‘日出时有宝藏’，便在日出方向挖掘；又因为听说‘日落时有宝藏’，便在日落方向挖掘。“这财富原来就在此处，真是稀奇！”他们心生欢喜与愉悦。‘内藏’：从王宫大门内侧的门槛处取出宝藏；‘外藏’：从大门外侧的门槛处取出宝藏；‘非内非外藏’：从门槛下方取出宝藏；‘登乘藏’：登上吉祥象时，从铺设金阶梯之处取出宝藏；‘下乘藏’：从象背上下来之处取出宝藏；‘四娑罗足下藏’：在地上设置侍奉之处，宝座的四足由娑罗木制成，他命人从其下方取出四个宝藏瓮；‘周匝一由旬藏’：‘由旬’即车轭之长，在宝座周围一由旬范围内取出宝藏；‘象牙尖大藏’：在吉祥象站立之处，从其两根象牙正对的方向取出宝藏；‘尾巴尖藏’：在吉祥象站立之处，从其尾部正对的方向取出宝藏；‘水藏’：‘kepuka’意为水，从吉祥莲池中排干水后，显现宝藏；‘树顶大藏’：在御花园大娑罗树下，正午时分，从圆形的树影之内取出宝藏。如是，取出十六大宝藏后，国王问道：“还有别处吗？”众臣答：“没有了，大王。”民众皆欢喜满足。

အထ ရာဇာ ‘‘ဣဒံ ဓနံ ဒါနမုခေ ဝိကိရိဿာမီ’’တိ နဂရမဇ္ဈေ စေဝ စတူသု နဂရဒွါရေသု စာတိ ပဉ္စသု ဌာနေသု ပဉ္စ ဒါနသာလာယော ကာရာပေတွာ မဟာဒါနံ ပဋ္ဌပေသိ, ကာလစမ္ပာနဂရတော အတ္တနော မာတရဉ္စ ဗြာဟ္မဏဉ္စ ပက္ကောသာပေတွာ မဟန္တံ သက္ကာရံ အကာသိ. တဿ တရုဏရဇ္ဇေယေဝ သကလံ ဝိဒေဟရဋ္ဌံ ‘‘အရိဋ္ဌဇနကရညော ကိရ ပုတ္တော မဟာဇနကော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, သော ကိရ ပဏ္ဍိတော ဥပါယကုသလော, ပဿိဿာမ န’’န္တိ ဒဿနတ္ထာယ သင်္ခုဘိတံ အဟောသိ. တတော တတော ဗဟုံ ပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ အာဂမိံသု, နာဂရာပိ မဟာဆဏံ သဇ္ဇယိံသု. ရာဇနိဝေသနေ အတ္ထရဏာဒီနိ သန္ထရိတွာ ဂန္ဓဒါမမာလာဒါမာဒီနိ ဩသာရေတွာ ဝိပ္ပကိဏ္ဏလာဇာကုသုမဝါသဓူမဂန္ဓာကာရံ ကာရေတွာ နာနပ္ပကာရံ ပါနဘောဇနံ ဥပဋ္ဌာပေသုံ. ရညော ပဏ္ဏာကာရတ္ထာယ ရဇတသုဝဏ္ဏဘာဇနာဒီသု အနေကပ္ပကာရာနိ ခါဒနီယဘောဇနီယမဓုဖာဏိတဖလာဒီနိ ဂဟေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌံသု. ဧကတော အမစ္စမဏ္ဍလံ နိသီဒိ, ဧကတော ဗြာဟ္မဏဂဏော, ဧကတော သေဋ္ဌိအာဒယော နိသီဒိံသု, ဧကတော ဥတ္တမရူပဓရာ နာဋကိတ္ထိယော နိသီဒိံသု, ဗြာဟ္မဏာပိ သောတ္ထိကာရေန မုခမင်္ဂလိကာနိ ကထေန္တိ, နစ္စဂီတာဒီသု ကုသလာ နစ္စဂီတာဒီနိ ပဝတ္တယိံသု, အနေကသတာနိ တူရိယာနိ ပဝဇ္ဇိံသူ. တဒါ ရာဇနိဝေသနံ ယုဂန္ဓရဝါတဝေဂေန ပဟဋာ သာဂရကုစ္ဆိ ဝိယ ဧကနိန္နာဒံ အဟောသိ. ဩလောကိတောလောကိတဋ္ဌာနံ ကမ္ပတိ.

于是国王想：“我要将这些财富用于布施。”便在城中央及四个城门处共五个地方，建造了五座布施堂，开启了盛大的布施。他从瞻波城(Campā)迎请了自己的母亲与婆罗门，并给予隆重的款待。在他刚即王位时，整个威德哈国(Videha)皆为之震动，人们议论道：“听说阿利吒迦那咖(Ariṭṭhajanaka)王的儿子，名叫大迦那咖(Mahājanaka)的国王正在统治，他既贤明又善于方便，我们去见他吧？”于是，人们带着许多礼物从各地前来，城中居民亦备办了盛大的庆典。王宫内铺设了地毯等物，悬挂了香鬘、花环等，撒布了炒米、鲜花、香料与熏香，营造出香气弥漫的氛围，并准备了各式各样的饮品与食物。为向国王进献礼物，人们手持盛于金银器皿中的各类嚼食(khādanīya)、啖食(bhojanīya)、蜂蜜、糖浆、水果等，在各处围绕着站立。一侧坐着大臣们，一侧坐着婆罗门众，一侧坐着富商等，一侧坐着姿容绝美的舞女。婆罗门们念诵着吉祥祝词，精于歌舞者表演歌舞，数百种乐器齐鸣。那时，王宫的响声，如同受到持双山(Yugandhara)之风吹拂的大海腹部，发出单一的巨响，所见之处无不震动。

အထ မဟာသတ္တော သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ ရာဇာသနေ နိသိန္နောဝ သက္ကသိရိသဒိသံ မဟန္တံ သိရိဝိလာသံ ဩလောကေတွာ အတ္တနော မဟာသမုဒ္ဒေ ကတဝါယာမံ အနုဿရိ. တဿ ‘‘ဝီရိယံ နာမ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ, သစာဟံ မဟာသမုဒ္ဒေ [Pg.53] ဝီရိယံ နာကရိဿံ, န ဣမံ သမ္ပတ္တိံ အလဘိဿ’’န္တိ တံ ဝါယာမံ အနုဿရန္တဿ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ပီတိဝေဂေန ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော အာဟ –

那时，大士安坐于白伞下的王位上，看着如同帝释天之荣耀般的大辉煌，回忆起自己在大海中所付出的努力。他想：“精进确实是应做之事。若我当初在大海中没有精进，便无法获得此等成就。”当他忆起那份努力时，喜悦油然而生。他因喜悦的冲动而发出自说语道——

၁၃၃.

133.

‘‘အာသီသေထေဝ ပုရိသော, န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ ပဏ္ဍိတော;

ပဿာမိ ဝေါဟံ အတ္တာနံ, ယထာ ဣစ္ဆိံ တထာ အဟု.

“人应常怀希望，智者不应气馁；我见自身，如我所愿，已然成就。

၁၃၄.

134.

‘‘အာသီသေထေဝ ပုရိသော, န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ ပဏ္ဍိတော;

ပဿာမိ ဝေါဟံ အတ္တာနံ, ဥဒကာ ထလမုဗ္ဘတံ.

“人应常怀希望，智者不应气馁；我见自身，已从水中被举至陆地。

၁၃၅.

135.

‘‘ဝါယမေထေဝ ပုရိသော, န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ ပဏ္ဍိတော;

ပဿာမိ ဝေါဟံ အတ္တာနံ, ယထာ ဣစ္ဆိံ တထာ အဟု.

“人应常勤精进，智者不应气馁；我见自身，如我所愿，已然成就。

၁၃၆.

136.

‘‘ဝါယမေထေဝ ပုရိသော, န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ ပဏ္ဍိတော;

ပဿာမိ ဝေါဟံ အတ္တာနံ, ဥဒကာ ထလမုဗ္ဘတံ.

“人应常勤精进，智者不应气馁；我见自身，已从水中被举至陆地。

၁၃၇.

137.

‘‘ဒုက္ခူပနီတောပိ နရော သပညော, အာသံ န ဆိန္ဒေယျ သုခါဂမာယ;

ဗဟူ ဟိ ဖဿာ အဟိတာ ဟိတာ စ, အဝိတက္ကိတာ မစ္စုမုပဗ္ဗဇန္တိ.

“有智慧的人虽为苦所逼，亦不应断绝获得安乐的希望；因为有许多不利益与利益的接触，不加思察的人们会趣向死亡。

၁၃၈.

138.

‘‘အစိန္တိတမ္ပိ ဘဝတိ, စိန္တိတမ္ပိ ဝိနဿတိ;

န ဟိ စိန္တာမယာ ဘောဂါ, ဣတ္ထိယာ ပုရိသဿ ဝါ’’တိ.

“未曾思虑之事亦会发生，已思虑之事亦会消失；财富并非由思虑而得，无论是对女人或男人。”

တတ္ထ အာသီသေထေဝါတိ အာသာဆေဒကမ္မံ အကတွာ အတ္တနော ကမ္မံ အာသံ ကရောထေဝ. န နိဗ္ဗိန္ဒေယျာတိ ဝီရိယံ ကရောန္တော န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ န အလသေယျ. ယထာ ဣစ္ဆိန္တိ ယထာ ရာဇဘာဝံ ဣစ္ဆိံ, တထေဝ ရာဇာ ဇာတောမှိ. ဥဗ္ဘတန္တိ နီဟဋံ. ဒုက္ခူပနီတောတိ ကာယိကစေတသိကဒုက္ခေန ဖုဋ္ဌောပီတိ အတ္ထော. အဟိတာ ဟိတာ စာတိ ဒုက္ခဖဿာ အဟိတာ, သုခဖဿာ ဟိတာ. အဝိတက္ကိတာတိ အဝိတက္ကိတာရော အစိန္တိတာရော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – တေသု ဖဿေသု အဟိတဖဿေန ဖုဋ္ဌာ သတ္တာ ‘‘ဟိတဖဿောပိ အတ္ထီတိ ဝီရိယံ ကရောန္တာ တံ ပါပုဏန္တီ’’တိ အစိန္တေတွာ ဝီရိယံ န ကရောန္တိ, တေ ဣမဿ အတ္ထဿ အဝိတက္ကိတာရော ဟိတဖဿံ အလဘိတွာဝ မစ္စုမုပဗ္ဗဇန္တိ မရဏံ ပါပုဏန္တိ, တသ္မာ ဝီရိယံ ကတ္တဗ္ဗမေဝါတိ.

于此，“应常怀希望”是说：不做断绝希望之业，而应对自己的业行保有希望。“不应气馁”是说：精进之人不应感到厌倦，不应懈怠。“如我所愿”是说：我曾希望成为国王，便如是成了国王。“被举起”是说：被带离。“虽为苦所逼迫”是说：虽被身体与心意的痛苦所触。“不利益与利益”是说：痛苦的接触是不利益的，安乐的接触是利益的。“不加思察”是说：不思察者、不思考者。此中之意是：众生被不利益的接触所触及时，不思考“也有利益的接触，通过精进可以达到”，因此不作努力。他们是对这个道理不加思察的人，未能获得利益的接触便趣向死亡，即达到死亡。因此，精进确实是应做之事。

အစိန္တိတမ္ပီတိ [Pg.54] ဣမေသံ သတ္တာနံ အစိန္တိတမ္ပိ ဟောတိ, စိန္တိတမ္ပိ ဝိနဿတိ. မယာပိ ဟိ ‘‘အယုဇ္ဈိတွာဝ ရဇ္ဇံ လဘိဿာမီ’’တိ ဣဒံ အစိန္တိတံ, ‘‘သုဝဏ္ဏဘူမိတော ဓနံ အာဟရိတွာ ယုဇ္ဈိတွာ ပိတု သန္တကံ ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ပန စိန္တိတံ, ဣဒါနိ မေ စိန္တိတံ နဋ္ဌံ, အစိန္တိတံ ဇာတံ. န ဟိ စိန္တာမယာ ဘောဂါတိ ဣမေသံ သတ္တာနဉှိ ဘောဂါ စိန္တာယ အနိပ္ဖဇ္ဇနတော စိန္တာမယာ နာမ န ဟောန္တိ, တသ္မာ ဝီရိယမေဝ ကတ္တဗ္ဗံ. ဝီရိယဝတော ဟိ အစိန္တိတမ္ပိ ဟောတီတိ.

“未曾思虑之事亦会发生”是说：对这些众生而言，未曾思虑之事也会发生，而已思虑之事也会消失。对我而言，“不经战斗便能获得王位”，这是未曾思虑的；而“从金地（Suvaṇṇabhūmi）运来财富，经过战斗夺取父亲的王国”，这是思虑过的。如今我所思虑的已消失，未曾思虑的却已发生。“财富并非由思虑所成”是说：对这些众生而言，财富并非由思虑而产生，因此不名为“思虑所成”。因此，唯有精进是应做的。因为对有精进者而言，即使是未曾思虑之事也会发生。

သော တတော ပဋ္ဌာယ ဒသ ရာဇဓမ္မေ အကောပေတွာ ဓမ္မေန သမေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ စ ဥပဋ္ဌာသိ. အပရဘာဂေ သီဝလိဒေဝီ ဓညပုညလက္ခဏသမ္ပန္နံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ, ‘‘ဒီဃာဝုကုမာရော’’တိဿ နာမံ ကရိံသု. တဿ ဝယပ္ပတ္တဿ ရာဇာ ဥပရဇ္ဇံ ဒတွာ သတ္တဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. သော ဧကဒိဝသံ ဥယျာနပါလေန ဖလာဖလေသု စေဝ နာနာပုပ္ဖေသု စ အာဘတေသု တာနိ ဒိသွာ တုဋ္ဌော ဟုတွာ တဿ သမ္မာနံ ကာရေတွာ ‘‘သမ္မ ဥယျာနပါလ, အဟံ ဥယျာနံ ပဿိဿာမိ, တွံ အလင်္ကရောဟိ န’’န္တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓု, ဒေဝါ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တထာ ကတွာ ရညော ပဋိဝေဒေသိ. သော ဟတ္ထိက္ခန္ဓဝရဂတော မဟန္တေန ပရိဝါရေန နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဥယျာနဒွါရံ ပါပုဏိ. တတြ စ ဒွေ အမ္ဗာ အတ္ထိ နီလောဘာသာ. ဧကော အဖလော, ဧကော ဖလဓရော. သော ပန အတိမဓုရော, ရညာ အဂ္ဂဖလဿ အပရိဘုတ္တတ္တာ တတော ကောစိ ဖလံ ဂဟေတုံ န ဥဿဟတိ. ရာဇာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓဝရဂတောဝ တတော ဧကံ ဖလံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိ, တဿ တံ ဇိဝှဂ္ဂေ ဌပိတမတ္တမေဝ ဒိဗ္ဗောဇံ ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. သော ‘‘နိဝတ္တနကာလေ ဗဟူ ခါဒိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ. ‘‘ရညာ အဂ္ဂဖလံ ပရိဘုတ္တ’’န္တိ ဉတွာ ဥပရာဇာနံ အာဒိံ ကတွာ အန္တမသော ဟတ္ထိမေဏ္ဍအဿမေဏ္ဍာဒယောပိ ဖလံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိံသု. အညေ ဖလံ အလဘန္တာ ဒဏ္ဍေဟိ သာခံ ဘိန္ဒိတွာ နိပဏ္ဏမကံသု. ရုက္ခော ဩဘဂ္ဂဝိဘဂ္ဂေါ အဋ္ဌာသိ, ဣတရော ပန မဏိပဗ္ဗတော ဝိယ ဝိလာသမာနော ဌိတော.

从那时起，他不违十种王法，以正法和公正治理国家，并且供养辟支佛。后来，西瓦莉（Sīvalī）王后生下一位具足福德祥瑞之相的儿子，他们为他取名为“长寿童子”（Dīghāvukumāra）。当他成年时，国王授予他副王之位，自己继续统治了七千年。有一天，园丁呈献了各种果实与鲜花，国王见了很高兴，赏赐了园丁，并说道：“好园丁，我要去游园，你把它装饰好。”园丁回答：“好的，陛下。”便依言而行，完成后禀告了国王。国王乘坐上等大象，带着庞大的随从队伍出城，到达了园林门口。那里有两棵芒果树，枝叶青翠。一棵不结果，另一棵硕果累累。果实异常甜美，但因国王还未享用第一颗果实，所以无人敢摘取。国王坐在上等大象上，摘了一个芒果来吃，那芒果一放入口中，便如神馔般美味。国王心想：“回来时我要多吃一些。”得知国王已享用第一颗果实后，从副王开始，乃至象夫、马夫等也都摘取果实来吃。其他得不到果实的人，便用棍子打断树枝，使之掉落。结果那棵树被弄得残破不堪，而另一棵树则依然如宝石山般壮丽地挺立着。

ရာဇာ ဥယျာနာ နိက္ခန္တော တံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ကိ’’န္တိ အမစ္စေ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ဒေဝေန အဂ္ဂဖလံ ပရိဘုတ္တန္တိ မဟာဇနေန ဝိလုမ္ပိတော ဒေဝါ’’တိ အာဟံသု. ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘဏေ, ဣမဿ ပန နေဝ ပတ္တံ, န ဝဏ္ဏော ခီဏော’’တိ? ‘‘နိပ္ဖလတာယ န ခီဏော, ဒေဝါ’’တိ. တံ သုတွာ ရာဇာ သံဝေဂံ ပဋိလဘိတွာ [Pg.55] ‘‘အယံ ရုက္ခော နိပ္ဖလတာယ နီလောဘာသော ဌိတော, အယံ ပန သဖလတာယ ဩဘဂ္ဂဝိဘဂ္ဂေါ ဌိတော. ဣဒမ္ပိ ရဇ္ဇံ သဖလရုက္ခသဒိသံ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ ပန နိပ္ဖလရုက္ခသဒိသာ. သကိဉ္စနဿေဝ ဘယံ, နာကိဉ္စနဿ. တသ္မာ အဟံ ဖလရုက္ခော ဝိယ အဟုတွာ နိပ္ဖလရုက္ခသဒိသော ဘဝိဿာမိ, ဣမံ သမ္ပတ္တိံ စဇိတွာ နိက္ခမ္မ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဒဠှံ သမာဒါနံ ကတွာ မနံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ ပါသာဒဒွါရေ ဌိတောဝ သေနာပတိံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘မဟာသေနာပတိ, အဇ္ဇ မေ ပဋ္ဌာယ ဘတ္တဟာရကဉ္စေဝ မုခေါဒကဒန္တကဋ္ဌဒါယကဉ္စ ဧကံ ဥပဋ္ဌာကံ ဌပေတွာ အညေ မံ ဒဋ္ဌုံ မာ လဘန္တု, ပေါရာဏကဝိနိစ္ဆယာမစ္စေ ဂဟေတွာ ရဇ္ဇံ အနုသာသထ, အဟံ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဥပရိပါသာဒတလေ သမဏဓမ္မံ ကရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ပါသာဒမာရုယှ ဧကကောဝ သမဏဓမ္မံ အကာသိ. ဧဝံ ဂတေ ကာလေ မဟာဇနော ရာဇင်္ဂဏေ သန္နိပတိတွာ မဟာသတ္တံ အဒိသွာ ‘‘န နော ရာဇာ ပေါရာဏကော ဝိယ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ ဂါထာဒွယမာဟ –

国王出园时，看见那棵树便问大臣们：“这是什么？”他们回答：“大王，您享用了最上的果实，现在它被民众们抢光了。”“告诉我，为何这棵树的叶子和色泽都没有枯败呢？”“大王，因为它没有果实，所以没有枯败。”听了这话，国王生起悚惧感，心想：“这棵树因无果而青翠挺立，另一棵树却因有果而枝干断裂。这王权也像一棵有果实的树，而出家则像一棵无果实的树。有所执者才有恐惧，无所执者则无。因此，我不要像有果实的树，而要像无果实的树。我将舍弃这份产业，出家为僧！”他下定决心，稳固心意，进城后站在宫殿门口，召来将军说：“大将军，从今天起，除了一个为我送饭和提供盥洗用具的侍从外，不要让任何人见到我。你们带着旧时的司法大臣们治理国家，我从现在起要在宫殿顶层修习沙门之法。”说完便登上宫殿，独自修习沙门之法。如此过了一段时间，民众聚集在王家庭院，见不到大士，便说：“我们的国王不像从前那样了。”于是说了两首偈颂——

၁၃၉.

139.

‘‘အပေါရာဏံ ဝတ ဘော ရာဇာ, သဗ္ဗဘုမ္မော ဒိသမ္ပတိ;

နဇ္ဇ နစ္စေ နိသာမေတိ, န ဂီတေ ကုရုတေ မနော.

“唉，这位国王已非昔日之王，全地之主，如今不观赏舞蹈，也不倾心于歌唱。

၁၄၀.

140.

‘‘န မိဂေ နပိ ဥယျာနေ, နပိ ဟံသေ ဥဒိက္ခတိ;

မူဂေါဝ တုဏှိမာသီနော, န အတ္ထမနုသာသတီ’’တိ.

“不观赏野兽，亦不游园林，也不瞧望天鹅；如哑般静默而坐，不指示任何事务。”

တတ္ထ မိဂေတိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝစနံ, ပုဗ္ဗေ ဟတ္ထီ ယုဇ္ဈာပေတိ, မေဏ္ဍေ ယုဇ္ဈာပေတိ, အဇ္ဇ တေပိ န ဩလောကေတီတိ အတ္ထော. ဥယျာနေတိ ဥယျာနကီဠမ္ပိ နာနုဘောတိ. ဟံသေတိ ပဉ္စပဒုမသဉ္ဆန္နာသု ဥယျာနပေါက္ခရဏီသု ဟံသဂဏံ န ဩလောကေတိ. မူဂေါဝါတိ ဘတ္တဟာရကဉ္စ ဥပဋ္ဌာကဉ္စ ပုစ္ဆိံသု ‘‘ဘော ရာဇာ, တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ကိဉ္စိ အတ္ထံ မန္တေတီ’’တိ. တေ ‘‘န မန္တေတီ’’တိ ဝဒိံသု. တသ္မာ ဧဝမာဟံသု.

其中，“野兽”（mige）是统称。意思是，从前他会使大象相斗，使公羊相斗，如今却连看都不看它们一眼。“园林”（uyyāne）是指他也不再享受园中的乐趣。“天鹅”（haṃse）是指他不再观看园中莲池里成群的天鹅。“如哑”（Mūgova）是指：人们问送食者和侍者：“国王与你们商议什么事吗？”他们回答：“不曾商议。”因此他们如此说。

ရာဇာ ကာမေသု အနလ္လီယန္တေန ဝိဝေကနိန္နေန စိတ္တေန အတ္တနော ကုလူပကပစ္စေကဗုဒ္ဓေ အနုဿရိတွာ ‘‘ကော နု ခေါ မေ တေသံ သီလာဒိဂုဏယုတ္တာနံ အကိဉ္စနာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိဿတီ’’တိ တီဟိ ဂါထာဟိ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

国王以不耽溺于欲乐、倾向于远离的心，忆念其家族所亲近的独觉佛（paccekabuddha），思考：“到底是谁能告诉我那些具有戒行等功德、一无所有的尊者的住所呢？”于是以三首偈颂发出感兴语——

၁၄၁.

141.

‘‘သုခကာမာ ရဟောသီလာ, ဝဓဗန္ဓာ ဥပါရတာ;

ကဿ နု အဇ္ဇ အာရာမေ, ဒဟရာ ဝုဒ္ဓါ စ အစ္ဆရေ.

“欲求安乐，德行隐秘，远离杀戮与束缚；如今在谁的园林中，有老有少安住于此？

၁၄၂.

142.

‘‘အတိက္ကန္တဝနထာ [Pg.56] ဓီရာ, နမော တေသံ မဟေသိနံ;

ယေ ဥဿုကမှိ လောကမှိ, ဝိဟရန္တိ မနုဿုကာ.

“已度丛林诸贤士，礼敬彼等大仙人；于此焦虑世间中，他们无忧而安住。

၁၄၃.

143.

‘‘တေ ဆေတွာ မစ္စုနော ဇာလံ, တတံ မာယာဝိနော ဒဠှံ;

ဆိန္နာလယတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ, ကော တေသံ ဂတိမာပယေ’’တိ.

“他们斩断了狡诈者所布下的死神坚固的罗网；因斩断了执着而远去，谁能指引我到他们的去处？”

တတ္ထ သုခကာမာတိ နိဗ္ဗာနသုခကာမာ. ရဟောသီလာတိ ပဋိစ္ဆန္နသီလာ န အတ္တနော ဂုဏပ္ပကာသနာ. ဒဟရာ ဝုဍ္ဎာ စာတိ ဒဟရာ စေဝ မဟလ္လကာ စ. အစ္ဆရေတိ ဝသန္တိ.

其中，“欲求安乐”是指欲求涅槃之乐。“德行隐秘”是指戒行被覆藏，不彰显自己的功德。“有老有少”就是指年轻者与年长者。“安住于此”是指居住。

တဿေဝံ တေသံ ဂုဏေ အနုဿရန္တဿ မဟတီ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ. အထ မဟာသတ္တော ပလ္လင်္ကတော ဥဋ္ဌာယ ဥတ္တရသီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ ဥတ္တရဒိသာဘိမုခေါ သိရသိ အဉ္ဇလိံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ‘‘ဧဝရူပေဟိ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ’’တိ နမဿမာနော ‘‘အတိက္ကန္တဝနထာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အတိက္ကန္တဝနထာတိ ပဟီနတဏှာ. မဟေသိနန္တိ မဟန္တေ သီလက္ခန္ဓာဒယော ဂုဏေ ဧသိတွာ ဌိတာနံ. ဥဿုကမှီတိ ရာဂါဒီဟိ ဥဿုက္ကံ အာပန္နေ လောကသ္မိံ. မစ္စုနော ဇာလန္တိ ကိလေသမာရေန ပသာရိတံ တဏှာဇာလံ. တတံ မာယာဝိနောတိ အတိမာယာဝိနော. ကော တေသံ ဂတိမာပယေတိ ကော မံ တေသံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ နိဝါသဋ္ဌာနံ ပါပေယျ, ဂဟေတွာ ဂစ္ဆေယျာတိ အတ္ထော.

当他如此忆念他们的功德时，生起了极大的喜悦。于是大士从座位上起身，打开北面的狮子窗（sīhapañjara），面向北方，合掌于顶，顶礼道：“具足如此功德的独觉佛啊！”接着说了“已度丛林”等偈。其中，“已度丛林”是指已断除贪爱。“大仙人”是指寻求并安住于戒蕴等伟大功德的人。“在焦虑的世间”是指在充满贪欲等焦虑的世间。“死神的罗网”是指由烦恼魔所散布的贪爱之网。“狡诈者”是指极其狡诈者（魔罗）。“谁能指引我到他们的去处”的意思是：谁能带我到那些独觉佛的住处，带我前往？

တဿ ပါသာဒေယေဝ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တဿ စတ္တာရော မာသာ အတီတာ. အထဿ အတိဝိယ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ နမိ, အဂါရံ လောကန္တရိကနိရယော ဝိယ ခါယိ, တယော ဘဝါ အာဒိတ္တာ ဝိယ ဥပဋ္ဌဟိံသု. သော ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိမုခေန စိတ္တေန ‘‘ကဒါ နု ခေါ ဣမံ သက္ကဘဝနံ ဝိယ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တံ မိထိလံ ပဟာယ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ပဗ္ဗဇိတဝေသဂဟဏကာလော မယှံ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ မိထိလဝဏ္ဏနံ နာမ အာရဘိ –

他在宫殿里修习沙门之法，已经过了四个月。那时，他的出家之心非常强烈，家宅在他看来如同世间空隙地狱，三有就像燃烧的火焰般显现。他怀着趋向出家的心思，心想：“我何时才能舍弃这如同帝释天宫（Sakkabhavana）般装饰精美的弥提罗城（Mithilā），进入雪山（Himavanta）出家，获得穿上出家衣相的时机呢？”于是，他开始了名为“弥提罗赞”的吟诵——

၁၄၄.

144.

‘‘ကဒါဟံ [Pg.57] မိထိလံ ဖီတံ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那分区规划井然的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၄၅.

145.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, ဝိသာလံ သဗ္ဗတောပဘံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那广阔辉煌的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၄၆.

146.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, ဗဟုပါကာရတောရဏံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那多重城墙门楼的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၄၇.

147.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, ဒဠှမဋ္ဋာလကောဋ္ဌကံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那堡垒箭楼坚固的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၄၈.

148.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, သုဝိဘတ္တံ မဟာပထံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那大道规划井然的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၄၉.

149.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, သုဝိဘတ္တန္တရာပဏံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那店铺街道分明的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၀.

150.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, ဂဝါဿရထပီဠိတံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那牛马车辆拥挤的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၁.

151.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, အာရာမဝနမာလိနိံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那园林树木环绕的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၂.

152.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, ဥယျာနဝနမာလိနိံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那花园林苑环绕的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၃.

153.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, ပါသာဒဝနမာလိနိံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗，那宫殿园林环绕的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၄.

154.

‘‘ကဒါဟံ မိထိလံ ဖီတံ, တိပုရံ ရာဇဗန္ဓုနိံ;

မာပိတံ သောမနဿေန, ဝေဒေဟေန ယသဿိနာ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的弥提罗(Mithilā)，那有三重城郭、王族所亲，由声名显赫的维德哈(Vedeha)王满怀喜悦所建造的城池；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၅.

155.

‘‘ကဒါဟံ ဝေဒေဟေ ဖီတေ, နိစိတေ ဓမ္မရက္ခိတေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的维德哈(Vedeha)，那财富充裕、正法守护之地；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၆.

156.

‘‘ကဒါဟံ ဝေဒေဟေ ဖီတေ, အဇေယျေ ဓမ္မရက္ခိတေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃繁荣的维德哈，那无敌不摧、正法守护之地；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၇.

157.

‘‘ကဒါဟံ [Pg.58] အန္တေပုရံ ရမ္မံ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那令人愉悦的后宫，那分区规划井然的殿宇；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၈.

158.

‘‘ကဒါဟံ အန္တေပုရံ ရမ္မံ, သုဓာမတ္တိကလေပနံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那令人愉悦的后宫，那涂有灰泥的殿宇；出家而去，此事何时能实现？”

၁၅၉.

159.

‘‘ကဒါဟံ အန္တေပုရံ ရမ္မံ, သုစိဂန္ဓံ မနောရမံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那令人愉悦的后宫，那清净芳香、赏心悦目的殿宇；出家而去，此事何时能实现？”

၁၆၀.

160.

‘‘ကဒါဟံ ကူဋာဂါရေ စ, ဝိဘတ္တေ ဘာဂသော မိတေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那尖顶楼阁，那分区规划井然的殿堂；出家而去，此事何时能实现？”

၁၆၁.

161.

‘‘ကဒါဟံ ကူဋာဂါရေ စ, သုဓာမတ္တိကလေပနေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那尖顶楼阁，那涂有灰泥的殿堂；出家而去，此事何时能实现？”

၁၆၂.

162.

‘‘ကဒါဟံ ကူဋာဂါရေ စ, သုစိဂန္ဓေ မနောရမေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那尖顶楼阁，那清净芳香、赏心悦目的殿堂；出家而去，此事何时能实现？”

၁၆၃.

163.

‘‘ကဒါဟံ ကူဋာဂါရေ စ, လိတ္တေ စန္ဒနဖောသိတေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那尖顶楼阁，那涂抹了旃檀香的殿堂；出家而去，此事何时能实现？”

၁၆၄.

164.

‘‘ကဒါဟံ သောဏ္ဏပလ္လင်္ကေ, ဂေါနကေ စိတ္တသန္ထတေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那黄金宝座，那铺有彩色长毛绒毯的卧具；出家而去，此事何时能实现？”

၁၆၅.

165.

‘‘ကဒါဟံ မဏိပလ္လင်္ကေ, ဂေါနကေ စိတ္တသန္ထတေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那珍宝坐榻，那铺有彩色长毛绒毯的卧具；出家而去，此事何时能实现？”

၁၆၆.

166.

‘‘ကဒါဟံ ကပ္ပာသကောသေယျံ, ခေါမကောဋုမ္ဗရာနိ စ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那棉、丝、亚麻和树皮纤维的衣物；出家而去，此事何时能实现？”

၁၆၇.

167.

‘‘ကဒါဟံ ပေါက္ခရဏီ ရမ္မာ, စက္ကဝါကပကူဇိတာ;

မန္ဒာလကေဟိ သဉ္ဆန္နာ, ပဒုမုပ္ပလကေဟိ စ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“何时我能舍弃那令人愉悦的莲池，那有赤麻鸭鸣叫，遍覆着曼陀罗华(Mandālaka)、红莲与青莲的池塘；出家而去，此事何时能实现？”

၁၆၈.

168.

‘‘ကဒါဟံ ဟတ္ထိဂုမ္ဗေ စ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ;

သုဝဏ္ဏကစ္ဆေ မာတင်္ဂေ, ဟေမကပ္ပနဝါသသေ.

“何时我能舍弃那象群，它们饰满所有饰品，是系着金带、披着金饰的巨象，”

၁၆၉.

169.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, တောမရင်္ကုသပါဏိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“由手持长矛与钩刺的将领们骑乘；出家而去，此事何时能实现？”

၁၇၀.

170.

‘‘ကဒါဟံ အဿဂုမ္ဗေ စ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ;

အာဇာနီယေဝ ဇာတိယာ, သိန္ဓဝေ သီဃဝါဟနေ.

“何时我能舍弃那马群，它们饰满所有饰品，是血统纯正的良种，是迅捷奔驰的信度马(Sindhava)，”

၁၇၁.

171.

‘‘အာရူဠှေ [Pg.59] ဂါမဏီယေဟိ, ဣလ္လိယာစာပဓာရိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“由手持刀剑与弓的将领们骑乘；出家而去，此事何时能实现？”

၁၇၂.

172.

‘‘ကဒါဟံ ရထသေနိယော, သန္နဒ္ဓေ ဥဿိတဒ္ဓဇေ;

ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ.

“何时我能舍弃那战车部队，它们披着铠甲，竖着旗帜，覆以豹皮虎皮，饰满所有饰品，”

၁၇၃.

173.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“由手持弓箭、身披铠甲的将领们驾驭；出家而去，此事何时能实现？”

၁၇၄.

174.

‘‘ကဒါဟံ သောဝဏ္ဏရထေ, သန္နဒ္ဓေ ဥဿိတဒ္ဓဇေ;

ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ.

“何时我能舍弃那黄金战车，它装备齐全，旗帜高扬，覆以豹皮与虎皮，饰以一切庄严具，”

၁၇၅.

175.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“由手持弓箭、身披铠甲的将领们驾驭；出家而去，此事何时能实现？”

၁၇၆.

176.

‘‘ကဒါဟံ သဇ္ဈုရထေ စ, သန္နဒ္ဓေ ဥဿိတဒ္ဓဇေ;

ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ.

“何时我能舍弃那白银战车，它装备齐全，旗帜高扬，覆以豹皮与虎皮，饰以一切庄严具，”

၁၇၇.

177.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“由手持弓箭、身披铠甲的将领们驾驭；出家而去，此事何时能实现？”

၁၇၈.

178.

‘‘ကဒါဟံ အဿရထေ စ, သန္နဒ္ဓေ ဥဿိတဒ္ဓဇေ;

ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ.

“何时我能舍弃那骏马战车，它装备齐全，旗帜高扬，覆以豹皮与虎皮，饰以一切庄严具，”

၁၇၉.

179.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“由手持弓箭、身披铠甲的将领们驾驭；出家而去，此事何时能实现？”

၁၈၀.

180.

‘‘ကဒါဟံ ဩဋ္ဌရထေ စ, သန္နဒ္ဓေ ဥဿိတဒ္ဓဇေ;

ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ.

“何时我能舍弃那骆驼战车，它装备齐全，旗帜高扬，覆以豹皮与虎皮，饰以一切庄严具，”

၁၈၁.

181.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“由手持弓箭、身披铠甲的将领们驾驭；出家而去，此事何时能实现？”

၁၈၂.

182.

‘‘ကဒါဟံ ဂေါဏရထေ စ, သန္နဒ္ဓေ ဥဿိတဒ္ဓဇေ;

ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ.

“何时我能舍弃那公牛战车，它装备齐全，旗帜高扬，覆以豹皮与虎皮，饰以一切庄严具，”

၁၈၃.

183.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

“由手持弓箭、身披铠甲的将领们驾驭；出家而去，此事何时能实现？”

၁၈၄.

184.

‘‘ကဒါဟံ [Pg.60] အဇရထေ စ, သန္နဒ္ဓေ ဥဿိတဒ္ဓဇေ;

ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ.

何时我能舍弃那装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的山羊战车，

၁၈၅.

185.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被首领们骑乘，手持弓箭、身披铠甲时，我将舍弃它们而出家，此事何时能实现？

၁၈၆.

186.

‘‘ကဒါဟံ မေဏ္ဍရထေ စ, သန္နဒ္ဓေ ဥဿိတဒ္ဓဇေ;

ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ.

何时我能舍弃那装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的公羊战车，

၁၈၇.

187.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被首领们骑乘，手持弓箭、身披铠甲时，我将舍弃它们而出家，此事何时能实现？

၁၈၈.

188.

‘‘ကဒါဟံ မိဂရထေ စ, သန္နဒ္ဓေ ဥဿိတဒ္ဓဇေ;

ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ.

何时我能舍弃那装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的羚鹿战车，

၁၈၉.

189.

‘‘အာရူဠှေ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被首领们骑乘，手持弓箭、身披铠甲时，我将舍弃它们而出家，此事何时能实现？

၁၉၀.

190.

‘‘ကဒါဟံ ဟတ္ထာရောဟေ စ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ;

နီလဝမ္မဓရေ သူရေ, တောမရင်္ကုသပါဏိနေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃那些象兵而出家？他们饰以一切庄严具，是身穿蓝色铠甲、手持长矛与钩的英雄。此事何时能实现？

၁၉၁.

191.

‘‘ကဒါဟံ အဿာရောဟေ စ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ;

နီလဝမ္မဓရေ သူရေ, ဣလ္လိယာစာပဓာရိနေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃那些骑兵而出家？他们饰以一切庄严具，是身穿蓝色铠甲、手持刀剑与弓的英雄。此事何时能实现？

၁၉၂.

192.

‘‘ကဒါဟံ ရထာရောဟေ စ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ;

နီလဝမ္မဓရေ သူရေ, စာပဟတ္ထေ ကလာပိနေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃那些战车兵而出家？他们饰以一切庄严具，是身穿蓝色铠甲、手持弓与箭袋的英雄。此事何时能实现？

၁၉၃.

193.

‘‘ကဒါဟံ ဓနုဂ္ဂဟေ စ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ;

နီလဝမ္မဓရေ သူရေ, စာပဟတ္ထေ ကလာပိနေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃那些弓箭手而出家？他们饰以一切庄严具，是身穿蓝色铠甲、手持弓与箭袋的英雄。此事何时能实现？

၁၉၄.

194.

‘‘ကဒါဟံ ရာဇပုတ္တေ စ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ;

စိတြဝမ္မဓရေ သူရေ, ကဉ္စနာဝေဠဓာရိနေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃那些王子而出家？他们饰以一切庄严具，是身穿彩绘铠甲、头戴金饰的英雄。此事何时能实现？

၁၉၅.

195.

‘‘ကဒါဟံ [Pg.61] အရိယဂဏေ စ, ဝတဝန္တေ အလင်္ကတေ;

ဟရိစန္ဒနလိတ္တင်္ဂေ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃那群贵族而出家？他们有德行且庄严，身涂黄栴檀，穿着最上等的迦尸衣。此事何时能实现？

၁၉၆.

196.

‘‘ကဒါဟံ အမစ္စဂဏေ စ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတေ;

ပီတဝမ္မဓရေ သူရေ, ပုရတော ဂစ္ဆမာလိနေ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃那群大臣而出家？他们饰以一切庄严具，是身穿黄色铠甲、戴着花环、走在前面的英雄。此事何时能实现？

၁၉၇.

197.

‘‘ကဒါဟံ သတ္တသတာ ဘရိယာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃七百位妻子而出家？她们皆饰以一切庄严具。此事何时能实现？

၁၉၈.

198.

‘‘ကဒါဟံ သတ္တသတာ ဘရိယာ, သုသညာ တနုမဇ္ဈိမာ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃七百位妻子而出家？她们身形匀称，腰肢纤细。此事何时能实现？

၁၉၉.

199.

‘‘ကဒါဟံ သတ္တသတာ ဘရိယာ, အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃七百位妻子而出家？她们温顺驯服，言语可爱。此事何时能实现？

၂၀၀.

200.

‘‘ကဒါဟံ သတပလံ ကံသံ, သောဝဏ္ဏံ သတရာဇိကံ;

ပဟာယ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我能舍弃那价值百帕拉、有百条饰纹的金铜钵而出家？此事何时能实现？

၂၀၁.

201.

‘‘ကဒါဿု မံ ဟတ္ထိဂုမ္ဗာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

သုဝဏ္ဏကစ္ဆာ မာတင်္ဂါ, ဟေမကပ္ပနဝါသသာ.

何时那些饰以一切庄严具、配有黄金肚带、穿着黄金饰品与披衣的巨象，

၂၀၂.

202.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, တောမရင်္ကုသပါဏိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持长矛与钩的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၀၃.

203.

‘‘ကဒါဿု မံ အဿဂုမ္ဗာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

အာဇာနီယာဝ ဇာတိယာ, သိန္ဓဝါ သီဃဝါဟနာ.

何时那些饰以一切庄严具、出身信度国、血统高贵、行动迅捷的骏马，

၂၀၄.

204.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, ဣလ္လိယာစာပဓာရိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持刀剑与弓的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၀၅.

205.

‘‘ကဒါဿု မံ ရထသေနီ, သန္နဒ္ဓါ ဥဿိတဒ္ဓဇာ;

ဒီပါ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ.

何时那装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的战车队，

၂၀၆.

206.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持弓箭、身披铠甲的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၀၇.

207.

‘‘ကဒါဿု [Pg.62] မံ သောဏ္ဏရထာ, သန္နဒ္ဓါ ဥဿိတဒ္ဓဇာ;

ဒီပါ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ.

何时那些装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的黄金战车，

၂၀၈.

208.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持弓箭、身披铠甲的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၀၉.

209.

‘‘ကဒါဿု မံ သဇ္ဈုရထာ, သန္နဒ္ဓါ ဥဿိတဒ္ဓဇာ;

ဒီပါ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ.

何时那些装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的白银战车，

၂၁၀.

210.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持弓箭、身披铠甲的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၁၁.

211.

‘‘ကဒါဿု မံ အဿရထာ, သန္နဒ္ဓါ ဥဿိတဒ္ဓဇာ;

ဒီပါ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ.

何时那些装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的骏马战车，

၂၁၂.

212.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持弓箭、身披铠甲的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၁၃.

213.

‘‘ကဒါဿု မံ ဩဋ္ဌရထာ, သန္နဒ္ဓါ ဥဿိတဒ္ဓဇာ;

ဒီပါ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ.

何时那些装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的骆驼战车，

၂၁၄.

214.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持弓箭、身披铠甲的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၁၅.

215.

‘‘ကဒါဿု မံ ဂေါဏရထာ, သန္နဒ္ဓါ ဥဿိတဒ္ဓဇာ;

ဒီပါ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ.

何时那些装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的公牛战车，

၂၁၆.

216.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持弓箭、身披铠甲的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၁၇.

217.

‘‘ကဒါဿု မံ အဇရထာ, သန္နဒ္ဓါ ဥဿိတဒ္ဓဇာ;

ဒီပါ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ.

何时那些装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的山羊战车，

၂၁၈.

218.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持弓箭、身披铠甲的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၁၉.

219.

‘‘ကဒါဿု မံ မေဏ္ဍရထာ, သန္နဒ္ဓါ ဥဿိတဒ္ဓဇာ;

ဒီပါ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ.

何时那些装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的公羊战车，

၂၂၀.

220.

‘‘အာရူဠှာ [Pg.63] ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持弓箭、身披铠甲的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၂၁.

221.

‘‘ကဒါဿု မံ မိဂရထာ, သန္နဒ္ဓါ ဥဿိတဒ္ဓဇာ;

ဒီပါ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ.

何时那些装备齐全、旗帜高扬、覆以豹皮与虎皮、饰以一切庄严具的羚鹿战车，

၂၂၂.

222.

‘‘အာရူဠှာ ဂါမဏီယေဟိ, စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

当它们被手持弓箭、身披铠甲的首领们所驾驭时，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၂၃.

223.

‘‘ကဒါဿု မံ ဟတ္ထာရောဟာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

နီလဝမ္မဓရာ သူရာ, တောမရင်္ကုသပါဏိနော;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时那些饰以一切庄严具、身穿蓝色铠甲、手持长矛与钩的英雄象兵，将不再跟随远行的我？此事何时能实现？

၂၂၄.

224.

‘‘ကဒါဿု မံ အဿာရောဟာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

နီလဝမ္မဓရာ သူရာ, ဣလ္လိယာစာပဓာရိနော;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时骑马者，遍身饰以众庄严，身披蓝甲之勇士，手持短剑与弓，不再追随前行的我——此事何时得实现？

၂၂၅.

225.

‘‘ကဒါဿု မံ ရထာရောဟာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

နီလဝမ္မဓရာ သူရာ, စာပဟတ္ထာ ကလာပိနော;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时乘车者，遍身饰以众庄严，身披蓝甲之勇士，手持弓、身背箭袋，不再追随前行的我——此事何时得实现？

၂၂၆.

226.

‘‘ကဒါဿု မံ ဓနုဂ္ဂဟာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

နီလဝမ္မဓရာ သူရာ, စာပဟတ္ထာ ကလာပိနော;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时弓箭手，遍身饰以众庄严，身披蓝甲之勇士，手持弓、身背箭袋，不再追随前行的我——此事何时得实现？

၂၂၇.

227.

‘‘ကဒါဿု မံ ရာဇပုတ္တာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

စိတြဝမ္မဓရာ သူရာ, ကဉ္စနာဝေဠဓာရိနော;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时诸王子，遍身饰以众庄严，身披彩甲之勇士，头戴金饰，不再追随前行的我——此事何时得实现？

၂၂၈.

228.

‘‘ကဒါဿု မံ အရိယဂဏာ, ဝတဝန္တာ အလင်္ကတာ;

ဟရိစန္ဒနလိတ္တင်္ဂါ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနော;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时诸贵族，持戒行、身庄严，身涂黄檀香，身穿迦尸(Kāsika)上衣，不再追随前行的我——此事何时得实现？

၂၂၉.

229.

‘‘ကဒါဿု မံ အမစ္စဂဏာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

ပီတဝမ္မဓရာ သူရာ, ပုရတော ဂစ္ဆမာလိနော;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时诸大臣，遍身饰以众庄严，身披黄甲之勇士，头戴花环，不再追随前行的我——此事何时得实现？

၂၃၀.

230.

‘‘ကဒါဿု [Pg.64] မံ သတ္တသတာ ဘရိယာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时七百妻，遍身饰以众庄严，不再追随前行的我——此事何时得实现？

၂၃၁.

231.

‘‘ကဒါဿု မံ သတ္တသတာ ဘရိယာ, သုသညာ တနုမဇ္ဈိမာ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时七百妻，聪慧且细腰，不再追随前行的我——此事何时得实现？

၂၃၂.

232.

‘‘ကဒါဿု မံ သတ္တသတာ ဘရိယာ, အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ;

ယန္တံ မံ နာနုယိဿန္တိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时七百妻，顺从且言语悦人，不再追随前行的我——此事何时得实现？

၂၃၃.

233.

‘‘ကဒါဟံ ပတ္တံ ဂဟေတွာန, မုဏ္ဍော သံဃာဋိပါရုတော;

ပိဏ္ဍိကာယ စရိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我将持钵，剃除须发，身披僧伽梨，为乞食而行——此事何时得实现？

၂၃၄.

234.

‘‘ကဒါဟံ ပံသုကူလာနံ, ဥဇ္ဈိတာနံ မဟာပထေ;

သံဃာဋိံ ဓာရယိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我将穿着大道上拾取之粪扫衣所制成的僧伽梨——此事何时得实现？

၂၃၅.

235.

‘‘ကဒါဟံ သတ္တာဟသမ္မေဃေ, ဩဝဋ္ဌော အလ္လစီဝရော;

ပိဏ္ဍိကာယ စရိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我将于七日连绵大雨中，衣袍湿透，为乞食而行——此事何时得实现？

၂၃၆.

236.

‘‘ကဒါဟံ သဗ္ဗတ္ထ ဂန္တွာ, ရုက္ခာ ရုက္ခံ ဝနာ ဝနံ;

အနပေက္ခော ဂမိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我将从一树至一树，从一林至一林，无所顾恋地游走各处——此事何时得实现？

၂၃၇.

237.

‘‘ကဒါဟံ ဂိရိဒုဂ္ဂေသု, ပဟီနဘယဘေရဝေါ;

အဒုတိယော ဂမိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我将于山中险要处，断除恐惧与怖畏，独自而行——此事何时得实现？

၂၃၈.

238.

‘‘ကဒါဟံ ဝီဏံဝ ရုဇ္ဇကော, သတ္တတန္တိံ မနောရမံ;

စိတ္တံ ဥဇုံ ကရိဿာမိ, တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ.

何时我将使心正直，犹如琴师调校悦人的七弦琴——此事何时得实现？

၂၃၉.

239.

‘‘ကဒါဟံ ရထကာရောဝ, ပရိကန္တံ ဥပါဟနံ;

ကာမသညောဇနေ ဆေစ္ဆံ, ယေ ဒိဗ္ဗေ ယေ စ မာနုသေ’’တိ.

何时我将斩断天上与人间的欲结，犹如车匠裁剪皮革——此事何时得实现？

တတ္ထ ကဒါတိ ကာလပရိဝိတက္ကော. ဖီတန္တိ ဝတ္ထာလင်္ကာရာဒီဟိ သုပုပ္ဖိတံ. ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတန္တိ ဆေကေဟိ နဂရမာပကေဟိ ရာဇနိဝေသနာဒီနံ ဝသေန ဝိဘတ္တံ ဒွါရဝီထီနံ ဝသေန ကောဋ္ဌာသတော မိတံ. တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတီတိ တံ ဧဝရူပံ နဂရံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇနံ ကုဒါ နာမ မေ ဘဝိဿတိ. သဗ္ဗတောပဘန္တိ [Pg.65] သမန္တတော အလင်္ကာရောဘာသေန ယုတ္တံ. ဗဟုပါကာရတောရဏန္တိ ဗဟလေန ပုထုလေန ပါကာရေန စေဝ ဒွါရတောရဏေဟိ စ သမန္နာဂတံ. ဒဠှမဋ္ဋာလကောဋ္ဌကန္တိ ဒဠှေဟိ အဋ္ဋာလကေဟိ ဒွါရကောဋ္ဌကေဟိ စ သမန္နာဂတံ. ပီဠိတန္တိ သမာကိဏ္ဏံ. တိပုရန္တိ တီဟိ ပုရေဟိ သမန္နာဂတံ, တိပါကာရန္တိ အတ္ထော. အထ ဝါ တိပုရန္တိ တိက္ခတ္တုံ ပုဏ္ဏံ. ရာဇဗန္ဓုနီန္တိ ရာဇညတကေဟေဝ ပုဏ္ဏံ. သောမနဿေနာတိ ဧဝံနာမကေန ဝိဒေဟရာဇေန.

在此，“何时”是关于时间的思虑。“繁荣”是说以衣物、饰品等盛饰。“划分丈量”是说由熟练的城市规划师，根据王宫等进行划分，根据城门、街道等进行分段丈量。“那何时会实现呢？”是说：“我何时才能舍弃这样的城市而出家呢？”“四面光耀”是说四面八方都因装饰而光彩夺目。“多重城墙与城门楼”是说具有厚实宽阔的城墙和城门楼。“坚固的望楼与堡垒”是说具有坚固的望楼和城门堡垒。“拥挤”是说人群密集。“三城”是说具有三层城郭，即三层城墙之意。或者，“三城”是说三次充满。“王族”是说充满了王族亲属。“以须摩那为名”是说以名为须摩那(Somanassa)的威德哈(Videha)王。

နိစိတေတိ ဓနဓညနိစယာဒိနာ သမ္ပန္နေ. အဇေယျေတိ ပစ္စာမိတ္တေဟိ အဇေတဗ္ဗေ. စန္ဒနဖောသိတေတိ လောဟိတစန္ဒနေန ပရိပ္ဖောသိတေ. ကောဋုမ္ဗရာနီတိ ကောဋုမ္ဗရရဋ္ဌေ ဥဋ္ဌိတဝတ္ထာနိ. ဟတ္ထိဂုမ္ဗေတိ ဟတ္ထိဃဋာယော. ဟေမကပ္ပနဝါသသေတိ ဟေမမယေန သီသာလင်္ကာရသင်္ခါတေန ကပ္ပနေန စ ဟေမဇာလေန စ သမန္နာဂတေ. ဂါမဏီယေဟီတိ ဟတ္ထာစရိယေဟိ. အာဇာနီယေဝ ဇာတိယာတိ ဇာတိယာ ကာရဏာကာရဏဇာနနတာယ အာဇာနီယေဝ, တာဒိသာနံ အဿာနံ ဂုမ္ဗေ. ဂါမဏီယေဟီတိ အဿာစရိယေဟိ. ဣလ္လိယာစာပဓာရိဘီတိ ဣလ္လိယဉ္စ စာပဉ္စ ဓာရေန္တေဟိ. ရထသေနိယောတိ ရထဃဋာယော. သန္နန္ဓေတိ သုဋ္ဌု နဒ္ဓေ. ဒီပေ အထောပိ ဝေယျဂ္ဃေတိ ဒီပိဗျဂ္ဃစမ္မပရိက္ခိတ္တေ. ဂါမဏီယေဟီတိ ရထာစရိယေဟိ. သဇ္ဈုရထေတိ ရဇတရထေ. အဇရထမေဏ္ဍရထမိဂရထေ သောဘနတ္ထာယ ယောဇေန္တိ.

“积聚”是说财富、谷物等积聚丰盛。“不可征服”是说不被敌人所征服。“涂以檀香”是说涂满了红檀香。“拘昙婆罗布”是说拘昙婆罗(Koṭumbara)国出产的布匹。“象群”是说象队。“饰以黄金鞍具”是说饰有黄金头饰、鞍具和黄金网。“由将领们”是说由驯象师们。“良种”是说因其品种而能辨别缘由与非缘由，故为良种；这样的马群。“由将领们”是说由驯马师们。“持剑与弓者”是说持有剑和弓的人。“战车队”是说战车队。“善披甲”是说装备精良。“豹皮与虎皮”是说以豹皮和虎皮覆盖。“由将领们”是说由驭车师们。“银车”是说银制的战车。山羊车、公羊车、羚羊车是为了美观而配备的。

အရိယဂဏေတိ ဗြာဟ္မဏဂဏေ. တေ ကိရ တဒါ အရိယာစာရာ အဟေသုံ, တေန တေ ဧဝမာဟ. ဟရိစန္ဒနလိတ္တင်္ဂေတိ ကဉ္စနဝဏ္ဏေန စန္ဒနေန လိတ္တသရီရေ. သတ္တသတာ ဘရိယာတိ ပိယဘရိယာယေဝ သန္ဓာယာဟ. သုသညာတိ သုဋ္ဌု သညိတာ. အဿဝါတိ သာမိကဿ ဝစနကာရိကာ. သတပလန္တိ ပလသတေန သုဝဏ္ဏေန ကာရိတံ. ကံသန္တိ ပါတိံ. သတရာဇိကန္တိ ပိဋ္ဌိပဿေ ရာဇိသတေန သမန္နာဂတံ. ယန္တံ မန္တိ အနိတ္ထိဂန္ဓဝနသဏ္ဍေ ဧကမေဝ ဂစ္ဆန္တံ မံ ကဒါ နု တေ နာနုယိဿန္တိ. သတ္တာဟသမ္မေဃေတိ သတ္တာဟံ သမုဋ္ဌိတေ မဟာမေဃေ, သတ္တာဟဝဒ္ဒလိကေတိ အတ္ထော. ဩဝဋ္ဌောတိ ဩနတသီသော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗဒိသံ. ရုဇ္ဇကောတိ ဝီဏာဝါဒကော. ကာမသံယောဇနေတိ ကာမသံယောဇနံ. ဒိဗ္ဗေတိ ဒိဗ္ဗံ. မာနုသေတိ မာနုသံ.

“于圣众中”是说于婆罗门众中。据说他们当时具足圣行，因此这样说。“身涂黄檀香”是说身体涂抹了金色檀香。“七百妻”是针对爱妻而说。“善辨识”是说善于辨识。“顺从”是说听从主人的话。“百帕拉(pala)”是说由一百帕拉黄金制成。“铜”是说钵。“百条纹”是说背后有一百条条纹。“追随前行的我”是说：“何时她们才不会追随独自走在没有女人气息的林中的我呢？”“于七日大雨中”是说于持续七日的大雨中，即七日连绵雨之意。“被雨淋”是说低着头。“于一切处”是说于一切方向。“鲁加迦(Rujjaka)”是说弹奏维那琴者。“欲结”是说欲的结缚。“天界”是说天界的（结缚）。“人界”是说人间的（结缚）。

သော [Pg.66] ကိရ ဒသဝဿသဟဿာယုကကာလေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္တဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေတွာ တိဝဿသဟဿာဝသိဋ္ဌေ အာယုမှိ ပဗ္ဗဇိတော. ပဗ္ဗဇန္တော ပနေသ ဥယျာနဒွါရေ အမ္ဗရုက္ခဿ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ စတ္တာရော မာသေ အဂါရေ ဝသိတွာ ‘‘ဣမမှာ ရာဇဝေသာ ပဗ္ဗဇိတဝေသော ဝရတရော, ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဥပဋ္ဌာကံ ရဟဿေန အာဏာပေသိ ‘‘တာတ, ကဉ္စိ အဇာနာပေတွာ အန္တရာပဏတော ကာသာယဝတ္ထာနိ စေဝ မတ္တိကာပတ္တဉ္စ ကိဏိတွာ အာဟရာ’’တိ. သော တထာ အကာသိ. ရာဇာ ကပ္ပကံ ပက္ကောသာပေတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရာပေတွာ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ကပ္ပကံ ဥယျောဇေတွာ ဧကံ ကာသာဝံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ ဧကံ အံသေ ကတွာ မတ္တိကာပတ္တမ္ပိ ထဝိကာယ ဩသာရေတွာ အံသေ လဂ္ဂေသိ. တတော ကတ္တရဒဏ္ဍံ ဂဟေတွာ မဟာတလေ ကတိပယေ ဝါရေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓလီလာယ အပရာပရံ စင်္ကမိ. သော တံ ဒိဝသံ တတ္ထေဝ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ သူရိယုဂ္ဂမနဝေလာယ ပါသာဒါ ဩတရိတုံ အာရဘိ.

据说他在寿命为一万岁时出生，作王七千年，于寿命剩下三千年时出家。当他要出家时，自从在园门处见到一棵芒果树起，他在家住了四个月，心想：“出家者的装束比这国王的装束更殊胜，我当出家。”于是他秘密地命令侍者：“孩子，不要让任何人知道，去市集中买来袈裟和陶钵。”侍者照办了。国王叫来理发师，剃除须发，赏给理发师一个上等的村庄后将他遣走。他穿上一件袈裟，披上一件，另一件搭在肩上，也将陶钵放进袋中挂在肩上。然后，他手持刀杖，在大殿上以独觉佛的仪态来回经行数次。他那天就住在那里，第二天日出时分开始走下宫殿。

တဒါ သီဝလိဒေဝီ တာ သတ္တသတာ ဝလ္လဘိတ္ထိယော ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘စိရံ ဒိဋ္ဌော နော ရာဇာ, စတ္တာရော မာသာ အတီတာ, အဇ္ဇ နံ ပဿိဿာမ, သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ ယထာဗလံ ဣတ္ထိကုတ္တဟာသဝိလာသေ ဒဿေတွာ ကိလေသဗန္ဓနေန ဗန္ဓိတုံ ဝါယမေယျာထာ’’တိ ဝတွာ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တာဟိ တာဟိ သဒ္ဓိံ ‘‘ရာဇာနံ ပဿိဿာမာ’’တိ ပါသာဒံ အဘိရုဟန္တီ တံ ဩတရန္တံ ဒိသွာပိ န သဉ္ဇာနိ. ‘‘ရညော ဩဝါဒံ ဒါတုံ အာဂတော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ သညာယ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. မဟာသတ္တောပိ ပါသာဒါ ဩတရိ. ဣတရာပိ ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ သိရိသယနပိဋ္ဌေ ဘမရဝဏ္ဏကေသေ စ ပသာဓနဘဏ္ဍဉ္စ ဒိသွာ ‘‘န သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ, အမှာကံ ပိယသာမိကော ဘဝိဿတိ, ဧထ နံ ယာစိတွာ နိဝတ္တာပေဿာမီ’’တိ မဟာတလာ ဩတရိတွာ ရာဇင်္ဂဏံ သမ္ပာပုဏိ. ပါပုဏိတွာ စ ပန သဗ္ဗာဟိ တာဟိ သဒ္ဓိံ ကေသေ မောစေတွာ ပိဋ္ဌိယံ ဝိကိရိတွာ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥရံ သံသုမ္ဘိတွာ ‘‘ကသ္မာ ဧဝရူပံ ကမ္မံ ကရောထ, မဟာရာဇာ’’တိ အတိကရုဏံ ပရိဒေဝမာနာ ရာဇာနံ အနုဗန္ဓိ, သကလနဂရံ သင်္ခုဘိတံ အဟောသိ. တေပိ ‘‘ရာဇာ ကိရ နော ပဗ္ဗဇိတော, ကုတော ပန ဧဝရူပံ ဓမ္မိကရာဇာနံ လဘိဿာမာ’’တိ ရောဒမာနာ ရာဇာနံ အနုဗန္ဓိံသု. တတြ တာသံ ဣတ္ထီနံ ပရိဒေဝနဉ္စေဝ ပရိဒေဝန္တိယောပိ တာ ပဟာယ ရညော ဂမနဉ္စ အာဝိကရောန္တော သတ္ထာ အာဟ –

那时，西瓦莉(Sīvalidevī)王后召来那七百位爱妃说：“我们很久没见到国王了，已经过了四个月，今天我们一定要见到他。你们要以一切饰物庄严自身，尽力展现女性的娇媚、欢笑与姿态，努力以烦恼的束缚将他绑住。”说完，她与那些打扮停当的妃子们一起说着“我们要见国王”，登上宫殿，但当她看见他正走下来时，却没认出他。她心想：“这一定是一位来为国王说法的独觉佛。”于是顶礼后，退立一旁。大士也从宫殿走了下来。她登上宫殿，看见华丽卧榻上的蜂黑色头发和装饰品，才明白：“那不是独觉佛，是我们的爱主！来，我们去恳求他，让他回来！”于是她从大殿下来，到了王家庭院。到达后，她与所有妃子一起解开头发，披散在背上，用双手捶打着胸膛，极其悲伤地哀号着追赶国王：“大王，您为何要做这样的事？”整个城市都骚动起来。人们也哭着追赶国王说：“听说我们的国王出家了！我们从哪里还能得到这样如法的国王呢？”在此，为了阐明那些女人的哀号，以及国王舍弃哀号的她们而离去，导师说道：—

၂၄၀.

240.

‘‘တာ [Pg.67] စ သတ္တသတာ ဘရိယာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပက္ကန္ဒုံ, ကသ္မာ နော ဝိဇဟိဿသိ.

那七百位全身饰物庄严的妻子，举起手臂哭喊道：“您为何要抛弃我们？”

၂၄၁.

241.

‘‘တာ စ သတ္တသတာ ဘရိယာ, သုသညာ တနုမဇ္ဈိမာ;

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပက္ကန္ဒုံ, ကသ္မာ နော ဝိဇဟိဿသိ.

那七百位善辨识且腰肢纤细的妻子，举起手臂哭喊道：“您为何要抛弃我们？”

၂၄၂.

242.

‘‘တာ စ သတ္တသတာ ဘရိယာ, အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ;

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပက္ကန္ဒုံ, ကသ္မာ နော ဝိဇဟိဿသိ.

那七百位顺从且言语可爱的妻子，举起手臂哭喊道：“您为何要抛弃我们？”

၂၄၃.

243.

‘‘တာ စ သတ္တသတာ ဘရိယာ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

ဟိတွာ သမ္ပဒ္ဒဝီ ရာဇာ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပုရက္ခတော.

国王舍弃了那七百位全身饰物庄严的妻子，以出家为前导而去。

၂၄၄.

244.

‘‘တာ စ သတ္တသတာ ဘရိယာ, သုသညာ တနုမဇ္ဈိမာ;

ဟိတွာ သမ္ပဒ္ဒဝီ ရာဇာ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပုရက္ခတော.

国王舍弃了那七百位善辨识且腰肢纤细的妻子，以出家为前导而去。

၂၄၅.

245.

‘‘တာ စ သတ္တသတာ ဘရိယာ, အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ;

ဟိတွာ သမ္ပဒ္ဒဝီ ရာဇာ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပုရက္ခတော.

国王舍弃了那七百位顺从且言语可爱的妻子，以出家为前导而去。

၂၄၆.

246.

‘‘ဟိတွာ သတပလံ ကံသံ, သောဝဏ္ဏံ သတရာဇိကံ;

အဂ္ဂဟီ မတ္တိကံ ပတ္တံ, တံ ဒုတိယာဘိသေစန’’န္တိ.

他舍弃了百帕拉重、百条纹的黄金盘，拿起陶土钵，这便是他的第二次灌顶。

တတ္ထ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှာတိ ဗာဟာ ဥက္ခိပိတွာ. သမ္ပဒ္ဒဝီတိ ဘိက္ခဝေ, သော မဟာဇနကော ရာဇာ, တာ စ သတ္တသတာ ဘရိယာ ‘‘ကိံ နော, ဒေဝ, ပဟာယ ဂစ္ဆသိ, ကော အမှာကံ ဒေါသော’’တိ ဝိလပန္တိယောဝ ဆဍ္ဍေတွာ သမ္ပဒ္ဒဝီ ဂတော, ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ယာဟီ’’တိ စောဒိယမာနော ဝိယ ပုရက္ခတော ဟုတွာ ဂတောတိ အတ္ထော. တံ ဒုတိယာဘိသေစနန္တိ ဘိက္ခဝေ, တံ မတ္တိကာပတ္တဂ္ဂဟဏံ ဒုတိယာဘိသေစနံ ကတွာ သော ရာဇာ နိက္ခန္တောတိ.

在此，“举起手臂”是说抬起手臂。诸比丘，那位大迦那咖(Mahājanaka)王舍弃了那七百位哀号着“陛下，您为何抛弃我们而去？我们有何过错？”的妻子，奔走而去。意思是，他仿佛被“去出家吧！”的言语所驱策，以此为前导而去。诸比丘，那位国王将拿起陶土钵作为第二次灌顶，然后出家了。

သီဝလိဒေဝီပိ ပရိဒေဝမာနာ ရာဇာနံ နိဝတ္တေတုံ အသက္ကောန္တီ ‘‘အတ္ထေသော ဥပါယော’’တိ စိန္တေတွာ မဟာသေနဂုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ, ရညော ပုရတော ဂမနဒိသာဘာဂေ ဇိဏ္ဏဃရဇိဏ္ဏသာလာဒီသု အဂ္ဂိံ ဒေဟိ, တိဏပဏ္ဏာနိ သံဟရိတွာ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ ဓူမံ ကာရေဟီ’’တိ အာဏာပေသိ. သော တထာ ကာရေသိ. သာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ပါဒေသု ပတိတွာ မိထိလာယ အာဒိတ္တဘာဝံ အာရောစေန္တီ ဂါထာဒွယမာဟ –

西瓦莉(Sīvalidevī)王后也哀号着，无法劝回国王，心想：“有此一计。”她召来大军古塔(Mahāsenagutta)，命令道：“孩子，在国王前进方向的区域，在旧屋、旧堂等处放火，收集草和叶子，在那些地方制造浓烟。”他照办了。她去到国王跟前，俯伏在他脚下，告知弥提罗(Mithilā)城着火之事，说了两首偈颂：—

၂၄၇.

247.

‘‘ဘေသ္မာ [Pg.68] အဂ္ဂိသမာ ဇာလာ, ကောသာ ဍယှန္တိ ဘာဂသော;

ရဇတံ ဇာတရူပဉ္စ, မုတ္တာ ဝေဠုရိယာ ဗဟူ.

“可怕的火焰熊熊燃起，宝库正在处处燃烧；白银与黄金，还有许多珍珠、琉璃。”

၂၄၈.

248.

‘‘မဏယော သင်္ခမုတ္တာ စ, ဝတ္ထိကံ ဟရိစန္ဒနံ;

အဇိနံ ဒန္တဘဏ္ဍဉ္စ, လောဟံ ကာဠာယသံ ဗဟူ;

ဧဟိ ရာဇ နိဝတ္တဿု, မာ တေတံ ဝိနသာ ဓန’’န္တိ.

“还有宝石、螺珠、布料、金色檀香、皮革、象牙制品，以及许多铜和铁。回来吧，大王，请您回头！不要让您的这些财富毁于一旦！”

တတ္ထ ဘေသ္မာတိ ဘယာနကာ. အဂ္ဂိသမာ ဇာလာတိ တေသံ တေသံ မနုဿာနံ ဂေဟာနိ အဂ္ဂိ ဂဏှိ, သော ဧသ မဟာဇာလောတိ အတ္ထော. ကောသာတိ သုဝဏ္ဏရဇတကောဋ္ဌာဂါရာဒီနိ. ဘာဂသောတိ ကောဋ္ဌာသတော သုဝိဘတ္တာပိ နော ဧတေ အဂ္ဂိနာ ဍယှန္တိ, ဒေဝါတိ. လောဟန္တိ တမ္ဗလောဟာဒိကံ. မာ တေတံ ဝိနသာ ဓနန္တိ မာ တေ ဧတံ ဓနံ ဝိနဿတု, ဧဟိ နံ နိဗ္ဗာပေတိ, ပစ္ဆာ ဂမိဿသိ, ‘‘မဟာဇနကော နဂရံ ဍယှမာနံ အနောလောကေတွာဝ နိက္ခန္တော’’တိ တုမှာကံ ဂရဟာ ဘဝိဿတိ, တာယ တေ လဇ္ဇာပိ ဝိပ္ပဋိသာရောပိ ဘဝိဿတိ, ဧဟိ အမစ္စေ အာဏာပေတွာ အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေဟိ, ဒေဝါတိ.

此处`bhesmā`是“可怕的”意思。`aggisamā jālā`是说那些人的房屋着火了，这就是“大火”的意思。`Kosā`是金、银等的宝库。`Bhāgaso`是说：“大王，我们的这些宝库，即使被妥善地分成多份，也正被火烧毁啊！”`Lohaṃ`是铜、铁等金属。“莫让财富化为乌有”的意思是：“不要让你的财富毁掉，快来把它扑灭，然后再走。否则你将受到指责：‘大迦那咖(Mahājanaka)不顾燃烧的城市就离开了’，你将会因此感到羞愧和懊悔。来吧，大王，命令大臣们灭火吧。”

အထ မဟာသတ္တော ‘‘ဒေဝိ, ကိံ ကထေသိ, ယေသံ ကိဉ္စနံ အတ္ထိ, တေသံ တံ ဍယှတိ, မယံ ပန အကိဉ္စနာ’’တိ ဒီပေန္တော ဂါထမာဟ –

于是大士阐明此义，说道：“王后，你在说什么？对那些有所有物的人来说，他们的东西会被烧毁，而我们一无所有。”他说了此偈颂——

၂၄၉.

249.

‘‘သုသုခံ ဝတ ဇီဝါမ, ယေသံ နော နတ္ထိ ကိဉ္စနံ;

မိထိလာ ဍယှမာနာယ, န မေ ကိဉ္စိ အဍယှထာ’’တိ.

“我们确实安乐地生活，我们这些一无所有的人；当弥提罗(Mithilā)燃烧时，我没有什么被焚毁。”

တတ္ထ ကိဉ္စနန္တိ ယေသံ အမှာကံ ပလိဗုဒ္ဓကိလေသသင်္ခါတံ ကိဉ္စနံ နတ္ထိ, တေ မယံ တေန အကိဉ္စနဘာဝေန သုသုခံ ဝတ ဇီဝါမ. တေနေဝ ကာရဏေန မိထိလာယ ဍယှမာနာယ န မေ ကိဉ္စိ အဍယှထ, အပ္ပမတ္တကမ္ပိ အတ္တနော ဘဏ္ဍကံ ဍယှမာနံ န ပဿာမီတိ ဝဒတိ.

此处`kiñcanaṃ`（所有物）是指：我们这些没有了被称为“障碍的烦恼”的“所有物”的人，我们因那无所有(akiñcana)的状态而确实安乐地生活。正因如此，当弥提罗(Mithilā)燃烧时，他说：“我没有什么被焚毁”，意思是“我没有看到哪怕一丁点属于自己的物品在燃烧”。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မဟာသတ္တော ဥတ္တရဒွါရေန နိက္ခမိ. တာပိဿ သတ္တသတာ ဘရိယာ နိက္ခမိံသု. ပုန သီဝလိဒေဝီ ဧကံ ဥပါယံ စိန္တေတွာ ‘‘ဂါမဃာတရဋ္ဌဝိလုမ္ပနာကာရံ ဝိယ ဒဿေထာ’’တိ အမစ္စေ အာဏာပေသိ. တံခဏံယေဝ အာဝုဓဟတ္ထေ ပုရိသေ တတော တတော အာဓာဝန္တေ ပရိဓာဝန္တေ ဝိလုမ္ပန္တေ ဝိယ [Pg.69] သရီရေ လာခါရသံ သိဉ္စိတွာ လဒ္ဓပ္ပဟာရေ ဝိယ ဖလကေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဝုယှန္တေ မတေ ဝိယ စ ရညော ဒဿေသုံ. မဟာဇနော ဥပက္ကောသိ ‘‘မဟာရာဇ, တုမှေသု ဓရန္တေသုယေဝ ရဋ္ဌံ ဝိလုမ္ပန္တိ, မဟာဇနံ ဃာတေန္တီ’’တိ. အထ ဒေဝီပိ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ နိဝတ္တနတ္ထာယ ဂါထမာဟ –

大士说完这话，就从北门出去了。他的七百位妻子也跟着出去。这时西瓦莉(Sīvalidevī)王后又想出一个计策，命令大臣们：“要做出像村庄被劫掠、国家被掠夺的样子。”就在那一刻，手持武器的士兵们从各处跑来跑去，到处奔走，做出抢劫的样子。他们在身上涂上紫胶汁液，装作被打倒般躺在盾牌上，又像死人一样被抬着给国王看。民众大声喊道：“大王啊，就在您还健在时，国家就被掠夺，人民就被杀害了。”这时王后也向国王行礼，为了劝他回去而说了偈颂——

၂၅၀.

250.

‘‘အဋဝိယော သမုပ္ပန္နာ, ရဋ္ဌံ ဝိဒ္ဓံသယန္တိ တံ;

ဧဟိ ရာဇ နိဝတ္တဿု, မာ ရဋ္ဌံ ဝိနသာ ဣဒ’’န္တိ.

“林中盗贼已兴起，正在摧毁你的国；来吧，大王，请回去，莫让此国遭毁灭。”

တတ္ထ အဋဝိယောတိ မဟာရာဇ, တုမှေသု ဓရန္တေသုယေဝ အဋဝိစောရာ သမုပ္ပန္နာ သမုဋ္ဌိတာ, တံ တယာ ဓမ္မရက္ခိတံ တဝ ရဋ္ဌံ ဝိဒ္ဓံသေန္တိ.

此处`aṭaviyo`是指：大王，就在您还健在时，林中盗贼已经兴起，他们正在摧毁您那由正法守护的国土。

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘မယိ ဓရန္တေယေဝ စောရာ ဥဋ္ဌာယ ရဋ္ဌံ ဝိဒ္ဓံသေန္တာ နာမ နတ္ထိ, သီဝလိဒေဝိယာ ကိရိယာ ဧသာ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ တံ အပ္ပဋိဘာနံ ကရောန္တော အာဟ –

国王听了这话，心想：“我还在时，不可能有盗贼兴起摧毁国家，这一定是西瓦莉(Sīvalidevī)王后的计谋。”他为了让她无言以对而说道——

၂၅၁.

251.

‘‘သုသုခံ ဝတ ဇီဝါမ, ယေသံ နော နတ္ထိ ကိဉ္စနံ;

ရဋ္ဌေ ဝိလုမ္ပမာနမှိ, န မေ ကိဉ္စိ အဟီရထ.

“我们确实安乐地生活，我们这些一无所有的人；当国家被劫掠时，我没有什么被夺走。”

၂၅၂.

252.

‘‘သုသုခံ ဝတ ဇီဝါမ, ယေသံ နော နတ္ထိ ကိဉ္စနံ;

ပီတိဘက္ခာ ဘဝိဿာမ, ဒေဝါ အာဘဿရာ ယထာ’’တိ.

“我们确实安乐地生活，我们这些一无所有的人；我们将以喜悦为食，犹如光音天的天神。”

တတ္ထ ဝိလုမ္ပမာနမှီတိ ဝိလုပ္ပမာနေ. အာဘဿရာ ယထာတိ ယထာ တေ ဗြဟ္မာနော ပီတိဘက္ခာ ဟုတွာ သမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေန္တိ, တထာ ဝီတိနာမေဿာမာတိ.

此处`vilumpamānamhi`即`viluppamāne`。`Ābhassarā yathā`是指：如同那些梵天以喜悦为食，以定乐度日，我们也将那样度日。

ဧဝံ ဝုတ္တေပိ မဟာဇနော ရာဇာနံ အနုဗန္ဓိယေဝ. အထဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘အယံ မဟာဇနော နိဝတ္တိတုံ န ဣစ္ဆတိ, နိဝတ္တေဿာမိ န’’န္တိ. သော အဍ္ဎဂါဝုတမတ္တံ ဂတကာလေ နိဝတ္တိတွာ မဟာမဂ္ဂေ ဌိတောဝ အမစ္စေ ‘‘ကဿိဒံ ရဇ္ဇ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘တုမှာကံ, ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ ဣမံ လေခံ အန္တရံ ကရောန္တဿ ရာဇဒဏ္ဍံ ကရောထာ’’တိ ကတ္တရဒဏ္ဍေန တိရိယံ လေခံ အာကဍ္ဎိ. တေန တေဇဝတာ ရညာ ကတံ လေခံ ကောစိ အန္တရံ ကာတုံ နာသက္ခိ. မဟာဇနော လေခံ ဥဿီသကေ ကတွာ ဗာဠှပရိဒေဝံ ပရိဒေဝိ. ဒေဝီပိ တံ လေခံ အန္တရံ ကာတုံ အသက္ကောန္တီ ရာဇာနံ ပိဋ္ဌိံ [Pg.70] ဒတွာ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ သောကံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တီ ဥရံ ပဟရိတွာ မဟာမဂ္ဂေ တိရိယံ ပတိတွာ ပရိဝတ္တမာနာ အဂမာသိ. မဟာဇနော ‘‘လေခသာမိကေဟိ လေခါ ဘိန္နာ’’တိ ဝတွာ ဒေဝိယာ ဂတမဂ္ဂေနေဝ ဂတော. အထ မဟာသတ္တောပိ ဥတ္တရဟိမဝန္တာဘိမုခေါ အဂမာသိ. ဒေဝီပိ သဗ္ဗံ သေနာဝါဟနံ အာဒါယ တေန သဒ္ဓိံယေဝ ဂတာ. ရာဇာ မဟာဇနံ နိဝတ္တေတုံ အသက္ကောန္တောယေဝ သဋ္ဌိယောဇနမဂ္ဂံ ဂတော.

即使这样说，民众还是跟着国王。于是他想：“这群民众不想回去，我无法让他们回去。”走了大约半伽浮陀(aḍḍhagāvuta)后，他停在大道上，问大臣们：“这是谁的王国？”他们回答：“是您的，大王。”国王说：“既然如此，谁敢越过这条线，就按王法处置。”他用刀杖(kattaradaṇḍa)在地上横划了一条线。因国王的威力，无人能越过他划的线。民众把头抵在线前，大声哭泣。王后也无法越过那条线，看到国王背对着她离去，无法抑制悲伤，捶胸倒在大道上，翻滚着前进。民众说：“线的拥有者已经越过了线！”，便沿着王后走过的路跟了上去。于是大士也朝北方的喜马凡陀山(Himavanta)走去。王后也带着所有军队和车辆与他一同前去。国王无法劝回民众，就这样走完了六十由旬的路程。

တဒါ နာရဒေါ နာမ တာပသော ဟိမဝန္တေ သုဝဏ္ဏဂုဟာယံ ဝသိတွာ ပဉ္စာဘိညော ဈာနသုခေန ဝီတိနာမေတွာ သတ္တာဟံ အတိက္ကာမေတွာ ဈာနသုခတော ဝုဋ္ဌာယ ‘‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’န္တိ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ. သော ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ကောစိ ဇမ္ဗုဒီပတလေ ဣဒံ သုခံ ပရိယေသန္တော’’တိ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဩလောကေန္တော မဟာဇနကဗုဒ္ဓင်္ကုရံ ဒိသွာ ‘‘ရာဇာ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခန္တောပိ သီဝလိဒေဝိပ္ပမုခံ မဟာဇနံ နိဝတ္တေတုံ န သက္ကောတိ, အန္တရာယမ္ပိဿ ကရေယျ, ဣဒါနိ ဂန္တွာ ဘိယျောသော မတ္တာယ ဒဠှသမာဒါနတ္ထံ ဩဝါဒံ ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဣဒ္ဓိဗလေန ဂန္တွာ ရညော ပုရတော အာကာသေ ဌိတောဝ တဿ ဥဿာဟံ ဇနေတုံ ဣမံ ဂါထမာဟ –

那时，名叫那罗达(Nārada)的苦行者住在喜马凡陀山(Himavanta)的金窟中，以五神通(pañcābhiññā)和禅定之乐(jhānasukha)度日，过了七天后从禅定之乐中出定，发出感叹：“啊，快乐！啊，快乐！”他心想：“在瞻部洲(Jambudīpa)，有谁在寻求这种快乐呢？”便以天眼观察，看见大迦那咖(Mahājanaka)菩萨。他想：“国王即使行大出离(mahābhinikkhamana)，也无法让以西瓦莉(Sīvalī)王后为首的大众回头，反而会成为他的障碍。现在我应前去，为使他更坚定决心而给予教诲。”于是以神通力前往，站在国王面前的空中，为激发他的精进(ussāha)，说了这首偈颂：

၂၅၃.

253.

‘‘ကိမှေသော မဟတော ဃောသော, ကာ နု ဂါမေဝ ကီဠိယာ;

သမဏ တေဝ ပုစ္ဆာမ, ကတ္ထေသော အဘိသဋော ဇနော’’တိ.

“何来如此大喧嚣，岂非村中作嬉闹？沙门，我等请问你，众人为何聚集此？”

တဿ တံ သုတွာ ရာဇာ အာဟ –

国王听了这话，说道：

၂၅၄.

254.

‘‘မမံ ဩဟာယ ဂစ္ဆန္တံ, ဧတ္ထေသော အဘိသဋော ဇနော;

သီမာတိက္ကမနံ ယန္တံ, မုနိမောနဿ ပတ္တိယာ;

မိဿံ နန္ဒီဟိ ဂစ္ဆန္တံ, ကိံ ဇာနမနုပုစ္ဆသီ’’တိ.

“我正离弃众人而去，众人于此聚集随行；为证牟尼(muni)寂静智(mona)，我正越界(sīmātikkamana)向前行；我与喜悦(nandī)同行，你明知为何还问？”

တတ္ထ ကိမှေသောတိ ကိမှိ ကေန ကာရဏေန ဧသော ဟတ္ထိကာယာဒိဝသေန မဟတော သမူဟဿ ဃောသော. ကာ နု ဂါမေဝ ကီဠိယာတိ ကာ နု ဧသာ တယာ သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆန္တာနံ ဂါမေ ဝိယ ကီဠိ. ကတ္ထေသောတိ ကိမတ္ထံ ဧသ မဟာဇနော အဘိသဋော သန္နိပတိတော, တံ ပရိဝါရေတွာ အာဂစ္ဆတီတိ ပုစ္ဆိ. မမန္တိ ယော အဟံ ဧတံ ဇနံ ဩဟာယ ဂစ္ဆာမိ, တံ မံ ဩဟာယ ဂစ္ဆန္တံ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ဌာနေ ဧသော မဟာဇနော အဘိသဋော အနုဗန္ဓန္တော အာဂတော. သီမာတိက္ကမနံ ယန္တန္တိ တွံ ပန တံ မံ ကိလေသသီမံ အတိက္ကမ္မ [Pg.71] အနဂါရိယမုနိဉာဏသင်္ခါတဿ မောနဿ ပတ္တိယာ ယန္တံ, ‘‘ပဗ္ဗဇိတော ဝတမှီ’’တိ နန္ဒိံ အဝိဇဟိတွာ ခဏေ ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာဟိ နန္ဒီဟိ မိဿမေဝ ဂစ္ဆန္တံ ကိံ ဇာနန္တော ပုစ္ဆသိ, ဥဒါဟု အဇာနန္တော. မဟာဇနကော ကိရ ဝိဒေဟရဋ္ဌံ ဆဍ္ဍေတွာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ကိံ န သုတံ တယာတိ.

其中，“何来此声”意谓：此大众如象群等之大喧嚣声是因何而起？“岂非村中嬉戏”意谓：这些与你同行者，岂非如在村中嬉戏？“众人缘何聚集”，他问道：此大众为何聚集、集合，围绕着你而来？“我”意谓：我正离弃此众人而去。“于此”意谓：在此处，此大众追随而来。“我正越界前行”意谓：你问我，我正为证得无家(anagāriya)牟尼之智，即所谓的寂静，而跨越烦恼(kilesa)的疆界(sīma)，还未舍弃“我已出家”的喜悦，与刹那刹那生起的喜悦同行，你是明知故问，还是不知而问？你难道没听说大迦那咖(Mahājanaka)舍弃威德哈(Videha)国而出家了吗？

အထဿ သော ဒဠှသမာဒါနတ္ထာယ ပုန ဂါထမာဟ –

于是，为使他坚定决心(daḷhasamādāna)，他又说了一首偈颂：

၂၅၅.

255.

‘‘မာဿု တိဏ္ဏော အမညိတ္ထ, သရီရံ ဓာရယံ ဣမံ;

အတီရဏေယျ ယမိဒံ, ဗဟူ ဟိ ပရိပန္ထယော’’တိ.

“带着此身，莫自以为已度越；此境实难跨越，因有众多障碍(paripantha)。”

တတ္ထ မာဿု တိဏ္ဏော အမညိတ္ထာတိ ဣမံ ဘဏ္ဍုကာသာဝနိဝတ္ထံ သရီရံ ဓာရေန္တော ‘‘ဣမိနာ ပဗ္ဗဇိတလိင်္ဂဂ္ဂဟဏမတ္တေနေဝ ကိလေသသီမံ တိဏ္ဏော အတိက္ကန္တောသ္မီ’’တိ မာ အမညိတ္ထ. အတီရဏေယျ ယမိဒန္တိ ဣဒံ ကိလေသဇာတံ နာမ န ဧတ္တကေန တီရေတဗ္ဗံ. ဗဟူ ဟိ ပရိပန္ထယောတိ သဂ္ဂမဂ္ဂံ အာဝရိတွာ ဌိတာ တဝ ဗဟူ ကိလေသပရိပန္ထာတိ.

其中，“莫自以为已度越”意谓：带着这个剃发染衣(bhaṇḍukāsāvanivattha)的身体，莫要以为“仅凭此出家相(pabbajitaliṅgaggahaṇa)，我已度越烦恼的疆界”。“此境实难跨越”意谓：这所谓的烦恼(kilesajāta)，不是这么容易就能度越的。“因有众多障碍”意谓：有很多烦恼的障碍(kilesaparipantha)，阻挡着你，遮蔽了通往天界(saggamagga)的道路。

တတော မဟာသတ္တော တဿ ဝစနံ သုတွာ ပရိပန္ထေ ပုစ္ဆန္တော အာဟ –

于是大士听了他的话，就障碍(paripantha)而问道：

၂၅၆.

256.

‘‘ကော နု မေ ပရိပန္ထဿ, မမံ ဧဝံဝိဟာရိနော;

ယော နေဝ ဒိဋ္ဌေ နာဒိဋ္ဌေ, ကာမာနမဘိပတ္ထယေ’’တိ.

“我如此而住，谁能为我障碍？于可见不可见，我皆不求诸欲。”

တတ္ထ ယော နေဝ ဒိဋ္ဌေ နာဒိဋ္ဌေတိ ယော အဟံ နေဝ ဒိဋ္ဌေ မနုဿလောကေ, နာဒိဋ္ဌေ ဒေဝလောကေ ကာမာနံ အဘိပတ္ထေမိ, တဿ မမ ဧဝံ ဧကဝိဟာရိနော ကော နု ပရိပန္ထော အဿာတိ ဝဒတိ.

其中，“于可见不可见，我皆不求诸欲”意谓：我于可见的人间界与不可见的天界，皆不希求欲乐。他说道：“像我这样独住之人，能有什么障碍呢？”

အထဿ သော ပရိပန္ထေ ဒဿေန္တော ဂါထမာဟ –

于是，他为他指出障碍，说了一首偈颂：

၂၅၇.

257.

‘‘နိဒ္ဒါ တန္ဒီ ဝိဇမ္ဘိတာ, အရတီ ဘတ္တသမ္မဒေါ;

အာဝသန္တိ သရီရဋ္ဌာ, ဗဟူ ဟိ ပရိပန္ထယော’’တိ.

“睡眠、昏沉与呵欠，不乐以及食后困，此等住于身中，实为众多之障碍。”

တတ္ထ နိဒ္ဒါတိ ကပိနိဒ္ဒါ. တန္ဒီတိ အာလသိယံ. အရတီတိ ဥက္ကဏ္ဌိတာ. ဘတ္တသမ္မဒေါတိ ဘတ္တပရိဠာဟော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘သမဏ, တွံ ပါသာဒိကော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ရဇ္ဇံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ ဝုတ္တေ တုယှံ ပဏီတံ ဩဇဝန္တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒဿန္တိ, သော တွံ ပတ္တပူရံ အာဒါယ ယာဝဒတ္ထံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ ကဋ္ဌတ္ထရဏေ နိပဇ္ဇိတွာ ကာကစ္ဆမာနော နိဒ္ဒံ [Pg.72] ဩက္ကမိတွာ အန္တရာ ပဗုဒ္ဓေါ အပရာပရံ ပရိဝတ္တိတွာ ဟတ္ထပါဒေ ပသာရေတွာ ဥဋ္ဌာယ စီဝရဝံသံ ဂဟေတွာ လဂ္ဂစီဝရံ နိဝါသေတွာ အာလသိယော ဟုတွာ နေဝ သမ္မဇ္ဇနိံ အာဒါယ သမ္မဇ္ဇိဿသိ, န ပါနီယံ အာဟရိဿသိ, ပုန နိပဇ္ဇိတွာ နိဒ္ဒါယိဿသိ, ကာမဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေဿသိ, တဒါ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဥက္ကဏ္ဌိဿသိ, ဘတ္တပရိဠာဟော တေ ဘဝိဿတီတိ. အာဝသန္တိ သရီရဋ္ဌာတိ ဣမေ ဧတ္တကာ ပရိပန္ထာ တဝ သရီရဋ္ဌကာ ဟုတွာ နိဝသန္တိ, သရီရေယေဝ တေ နိဗ္ဗတ္တန္တီတိ ဒဿေတိ.

此处，“睡眠”是指猴子般的睡眠(kapiniddā)。“昏沉”是懒惰(ālasiyaṃ)。“不乐”是厌倦(ukkaṇṭhitā)。“食后困”即因食物而起的烦热(bhattapariḷāho)。这是说：“沙门，你相貌庄严，肤色金黄，舍弃王国而出家。”当这样说时，他们会给你精致、有营养的食物，你便会接过满钵，随心所欲地吃，然后进入叶茅屋，躺在木板床上，打着鼾声睡着了。中途醒来，翻来覆去，伸展手脚，起身拿起挂在衣杆上的袈裟穿上，变得懒惰，既不拿扫帚打扫，也不取水，又躺下睡觉，生起欲寻。那时你就会对出家生活感到厌烦，你将会有因食物而起的烦热。“此等住于身中”是说：他指出，所有这些障碍都依附于你的身体而存在，它们就在身体里产生。

အထဿ မဟာသတ္တော ထုတိံ ကရောန္တော ဂါထမာဟ –

于是大士赞叹他，说了此偈：

၂၅၈.

258.

‘‘ကလျာဏံ ဝတ မံ ဘဝံ, ဗြာဟ္မဏ မနုသာသတိ;

ဗြာဟ္မဏ တေဝ ပုစ္ဆာမိ, ကော နု တွမသိ မာရိသာ’’တိ.

“尊者婆罗门，善哉！您教诲我；婆罗门，我问您，仁者您是谁？”

တတ္ထ ဗြာဟ္မဏ မနုသာသတီတိ ဗြာဟ္မဏ, ကလျာဏံ ဝတ မံ ဘဝံ အနုသာသတိ.

此处，“婆罗门，您教诲我”意为：婆罗门，尊者确实以善法教诲我。

တတော တာပသော အာဟ –

于是，那位苦行者说：

၂၅၉.

259.

‘‘နာရဒေါ ဣတိ မေ နာမံ, ကဿပေါ ဣတိ မံ ဝိဒူ;

ဘောတော သကာသမာဂစ္ဆိံ, သာဓု သဗ္ဘိ သမာဂမော.

“我名为那罗达(Nārada)，智者知我为迦叶(Kassapa)；我来到尊者您这里，与善士相会实为善。”

၂၆၀.

260.

‘‘တဿ တေ သဗ္ဗော အာနန္ဒော, ဝိဟာရော ဥပဝတ္တတု;

ယံ ဦနံ တံ ပရိပူရေဟိ, ခန္တိယာ ဥပသမေန စ.

“愿你的一切喜悦与安住得以增长；凡有所缺，以忍耐与寂静去圆满。”

၂၆၁.

261.

‘‘ပသာရယ သန္နတဉ္စ, ဥန္နတဉ္စ ပသာရယ;

ကမ္မံ ဝိဇ္ဇဉ္စ ဓမ္မဉ္စ, သက္ကတွာန ပရိဗ္ဗဇာ’’တိ.

“舍弃那低下的，也舍弃那高昂的；恭敬于业、明与法，如此而行道。”

တတ္ထ ဝိဒူတိ ဂေါတ္တေန မံ ‘‘ကဿပေါ’’တိ ဇာနန္တိ. သဗ္ဘီတိ ပဏ္ဍိတေဟိ သဒ္ဓိံ သမာဂမော နာမ သာဓု ဟောတီတိ အာဂတောမှိ. အာနန္ဒောတိ တဿ တဝ ဣမိဿာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ အာနန္ဒော တုဋ္ဌိ သောမနဿမေဝ ဟောတု မာ ဥက္ကဏ္ဌိ. ဝိဟာရောတိ စတုဗ္ဗိဓော ဗြဟ္မဝိဟာရော. ဥပဝတ္တတူတိ နိဗ္ဗတ္တတု. ယံ ဦနံ တန္တိ ယံ တေ သီလေန ကသိဏပရိကမ္မေန ဈာနေန စ ဦနံ, တံ ဧတေဟိ သီလာဒီဟိ ပူရယ. ခန္တိယာ ဥပသမေန စာတိ ‘‘အဟံ ရာဇပဗ္ဗဇိတော’’တိ မာနံ အကတွာ အဓိဝါသနခန္တိယာ စ ကိလေသူပသမေန စ သမန္နာဂတော ဟောဟိ. ပသာရယာတိ မာ ဥက္ခိပ မာ ပတ္ထရ, ပဇဟာတိ အတ္ထော. သန္နတဉ္စ ဥန္နတဉ္စာတိ ‘‘ကော နာမာဟ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တံ ဩမာနဉ္စ ‘‘အဟမသ္မိ [Pg.73] ဇာတိသမ္ပန္နော’’တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တံ အတိမာနဉ္စ. ကမ္မန္တိ ဒသကုသလကမ္မပထံ. ဝိဇ္ဇန္တိ ပဉ္စအဘိညာ-အဋ္ဌသမာပတ္တိဉာဏံ. ဓမ္မန္တိ ကသိဏပရိကမ္မသင်္ခါတံ သမဏဓမ္မံ. သက္ကတွာန ပရိဗ္ဗဇာတိ ဧတေ ဂုဏေ သက္ကတွာ ဝတ္တဿု, ဧတေ ဝါ ဂုဏေ သက္ကတွာ ဒဠှံ သမာဒါယ ပရိဗ္ဗဇ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ ပါလေဟိ, မာ ဥက္ကဏ္ဌီတိ အတ္ထော.

此处，“智者知”(vidū)意为：他们依姓氏知我为“迦叶”。“与善士”(sabbhi)意为：与智者相会是善，所以我来了。“喜悦”(ānando)意为：愿你于此出家生活中只有喜悦、满足与愉悦，而无不满。“安住”(vihāro)意为四梵住。“得以增长”(upavattatū)意为生起。“凡有所缺”(yaṃ ūnaṃ)意为：凡你在戒、遍处(kasiṇa)预备修行与禅那上有所欠缺，当以戒等来圆满。“以忍耐与寂静”(khantiyā upasamena ca)意为：不要因“我是王族出家”而生起我慢，当具足忍耐与烦恼的止息。“舍弃”(pasāraya)意为：不要高举，不要散播，其义为“断除”。“低下的与高昂的”(sannatañca unnatañca)意为：由“我是谁”等方式生起的卑慢，以及由“我出身高贵”等方式生起的过慢。“业”(kamma)指十善业道。“明”(vijjā)指五神通与八等至智。“法”(dhamma)指名为遍处预备修行的沙门法。“恭敬于……而行道”(sakkatvāna paribbaja)意为：恭敬这些德行而生活，或恭敬并坚定地受持这些德行而行道，守护出家生活，不要不满。

ဧဝံ သော မဟာသတ္တံ ဩဝဒိတွာ အာကာသေန သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. တသ္မိံ ဂတေ အပရောပိ မိဂါဇိနော နာမ တာပသော တထေဝ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ဩလောကေန္တော ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ ‘‘မဟာဇနံ နိဝတ္တနတ္ထာယ တဿ ဩဝါဒံ ဒဿာမီ’’တိ တတ္ထေဝါဂန္တွာ အာကာသေ အတ္တာနံ ဒဿေန္တော အာဟ –

如此教诫大士后，他便经由空中返回自己的住处。他离去后，另有一位名叫鹿皮(Migājino)的苦行者，同样从等至中出定，观望时看见了大士，心想：“为了劝退众人，我要给他忠告。”于是来到那里，在空中显现自身说道：

၂၆၂.

262.

‘‘ဗဟူ ဟတ္ထီ စ အဿေ စ, နဂရေ ဇနပဒါနိ စ;

ဟိတွာ ဇနက ပဗ္ဗဇိတော, ကပါလေ ရတိမဇ္ဈဂါ.

“众多象马、城与国，生王(Janaka)舍弃而出家，于瓦钵中得喜乐。”

၂၆၃.

263.

‘‘ကစ္စိ နု တေ ဇာနပဒါ, မိတ္တာမစ္စာ စ ဉာတကာ;

ဒုဗ္ဘိမကံသု ဇနက, ကသ္မာ တေတံ အရုစ္စထာ’’တိ.

“你的国人、朋友、大臣与亲族，生王啊，他们可曾加害于你？为何你喜欢这个（出家生活）？”

တတ္ထ ကပါလေတိ မတ္တိကာပတ္တံ သန္ဓာယာဟ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – မဟာရာဇ, တွံ ဧဝရူပံ ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ဆဍ္ဍေတွာ ပဗ္ဗဇိတော ဣမသ္မိံ ကပါလေ ရတိံ အဇ္ဈဂါ အဓိဂတောတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာကာရဏံ ပုစ္ဆန္တော ဧဝမာဟ. ဒုဗ္ဘိန္တိ ကိံ နု ဧတေ တဝ အန္တရေ ကိဉ္စိ အပရာဓံ ကရိံသု, ကသ္မာ တဝ ဧဝရူပံ ဣဿရိယသုခံ ပဟာယ ဧတံ ကပါလမေဝ အရုစ္စိတ္ထာတိ.

此处，“瓦钵”(kapāla)是指土制的钵。这是说：大王，你舍弃了如此的权势与主权而出家，在这瓦钵中获得了喜乐。他询问出家的原因，如此说道。“加害”(dubbhi)意为：他们难道对你犯了什么过错吗？为何你舍弃了如此的权势之乐，反而喜欢这瓦钵呢？

တတော မဟာသတ္တော အာဟ –

于是，大士说：

၂၆၄.

264.

‘‘န မိဂါဇိန ဇာတုစ္ဆေ, အဟံ ကဉ္စိ ကုဒါစနံ;

အဓမ္မေန ဇိနေ ဉာတိံ, န စာပိ ဉာတယော မမ’’န္တိ.

“鹿皮啊，我绝不曾于任何时，以非法征服任何亲族，我的亲族也未曾（以非法征服）我。”

တတ္ထ န မိဂါဇိနာတိ အမ္ဘော မိဂါဇိန ဇာတုစ္ဆေ ဧကံသေနေဝ အဟံ ကဉ္စိ ဉာတိံ ကုဒါစနံ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေ အဓမ္မေန န ဇိနာမိ. တေပိ စ ဉာတယော မံ အဓမ္မေန န ဇိနန္တေဝ, ဣတိ န ကောစိ မယိ ဒုဗ္ဘိံ နာမ အကာသီတိ အတ္ထော.

此处，“鹿皮啊”(na migājina)是称呼。‘绝不曾’(jātucche)意为：我绝然不曾在任何时候以非法征服任何亲族。而那些亲族也未曾以非法征服我。其义为：因此，无人曾加害于我。

ဧဝမဿ [Pg.74] ပဉှံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဣဒါနိ ယေန ကာရဏေန ပဗ္ဗဇိတော, တံ ဒဿေန္တော အာဟ –

如此驳斥了他的问题后，现在为了说明自己出家的原因，他说道：

၂၆၅.

265.

‘‘ဒိသွာန လောကဝတ္တန္တံ, ခဇ္ဇန္တံ ကဒ္ဒမီကတံ;

ဟညရေ ဗဇ္ဈရေ စေတ္ထ, ယတ္ထ သန္နော ပုထုဇ္ဇနော;

ဧတာဟံ ဥပမံ ကတွာ, ဘိက္ခကောသ္မိ မိဂါဇိနာ’’တိ.

“见世间之行状，被吞噬，成泥沼；凡夫于此沉溺，于此被杀被缚。我以此为己喻，鹿皮啊，我成了比丘。”

တတ္ထ ဒိသွာန လောကဝတ္တန္တန္တိ ဝဋ္ဋာနုဂတဿ ဗာလလောကဿ ဝတ္တံ တန္တိံ ပဝေဏိံ အဟမဒ္ဒသံ, တံ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇိတောမှီတိ ဒီပေတိ. ခဇ္ဇန္တံ ကဒ္ဒမီကတန္တိ ကိလေသေဟိ ခဇ္ဇန္တံ တေဟေဝ စ ကဒ္ဒမီကတံ လောကံ ဒိသွာ. ယတ္ထ သန္နော ပုထုဇ္ဇနောတိ ယမှိ ကိလေသဝတ္ထုမှိ သန္နော လဂ္ဂေါ ပုထုဇ္ဇနော, တတ္ထ လဂ္ဂါ ဗဟူ သတ္တာ ဟညန္တိ စေဝ အန္ဒုဗန္ဓနာဒီဟိ စ ဗဇ္ဈန္တိ. ဧတာဟန္တိ အဟမ္ပိ သစေ ဧတ္ထ ဗဇ္ဈိဿာမိ, ဣမေ သတ္တာ ဝိယ ဟညိဿာမိ စေဝ ဗဇ္ဈိဿာမိ စာတိ ဧဝံ ဧတဒေဝ ကာရဏံ အတ္တနော ဥပမံ ကတွာ ကဒ္ဒမီကတံ လောကံ ဒိသွာ ဘိက္ခကော ဇာတောတိ အတ္ထော. မိဂါဇိနာတိ တံ နာမေန အာလပတိ. ကထံ ပန တေန တဿ နာမံ ဉာတန္တိ? ပဋိသန္ထာရကာလေ ပဌမမေဝ ပုစ္ဆိတတ္တာ.

此处，“见世间之行状”(disvāna lokavattantaṃ)意为：他阐明：“我看见了随轮回流转的愚痴世间的行为、线索与传统，看见此景后我便出家了。”“被吞噬，成泥沼”(khajjantaṃ kaddamīkataṃ)意为：看见世间被烦恼所吞噬，并被它们变成泥沼。“凡夫于此沉溺”(yattha sanno puthujjano)意为：凡夫沉溺、执着于任何烦恼事，许多执着于此的众生便被杀害，并被脚镣、绳索等所捆绑。“我以此”(etāhaṃ)意为：如果我也在此被缚，就会像这些众生一样被杀被缚。如此，以此为自身的譬喻，看见变成泥沼的世间后，便成了比丘，此其义也。“鹿皮啊”(migājina)：他以其名呼之。然则他如何得知其名？因初次寒暄时即已询问。

တာပသော တံ ကာရဏံ ဝိတ္ထာရတော သောတုကာမော ဟုတွာ ဂါထမာဟ –

苦行者想详细地听闻那个原因，于是说了此偈：

၂၆၆.

266.

‘‘ကော နု တေ ဘဂဝါ သတ္ထာ, ကဿေတံ ဝစနံ သုစိ;

န ဟိ ကပ္ပံ ဝါ ဝိဇ္ဇံ ဝါ, ပစ္စက္ခာယ ရထေသဘ;

သမဏံ အာဟု ဝတ္တန္တံ, ယထာ ဒုက္ခဿတိက္ကမော’’တိ.

“谁是你的世尊，你的导师？这清净之言是谁所说？人雄(rathesabha)啊，若拒绝了修定沙门或具明沙门，人们不说有沙门能如此行道以超越痛苦。”

တတ္ထ ကဿေတန္တိ ဧတံ တယာ ဝုတ္တံ သုစိဝစနံ ကဿ ဝစနံ နာမ. ကပ္ပန္တိ ကပ္ပေတွာ ကပ္ပေတွာ ပဝတ္တိတာနံ အဘိညာသမာပတ္တီနံ လာဘိံ ကမ္မဝါဒိံ တာပသံ. ဝိဇ္ဇန္တိ အာသဝက္ခယဉာဏဝိဇ္ဇာယ သမန္နာဂတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ရထေသဘ မဟာရာဇ, န ဟိ ကပ္ပသမဏံ ဝါ ဝိဇ္ဇာသမဏံ ဝါ ပစ္စက္ခာယ တဿောဝါဒံ ဝိနာ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ သက္ကာ. ယထာ ဒုက္ခဿ အတိက္ကမော ဟောတိ, ဧဝံ ဝတ္တန္တံ သမဏံ အာဟု. တေသံ ပန ဝစနံ သုတွာ သက္ကာ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ, တသ္မာ ဝဒေဟိ, ကော နု တေ ဘဂဝါ သတ္ထာတိ.

此处，“是谁的”(kassa)意为：你所说的这清净之言是谁的言教？“修定者”(kappa)指通过不断筹划而获得神通与等至、主张业报的苦行者。“具明者”(vijjā)指具足漏尽智之明的独觉佛。这是说：人雄(rathesabha)大王啊，若拒绝了修定沙门或具明沙门，没有他们的教导，是不可能如此修行的。人们说，如此行道的沙门能超越痛苦。听了他们的言教才能如此修行，因此请说，谁是你的世尊，你的导师？

မဟာသတ္တော အာဟ –

大士说：

၂၆၇.

267.

‘‘န မိဂါဇိန ဇာတုစ္ဆေ, အဟံ ကဉ္စိ ကုဒါစနံ;

သမဏံ ဗြာဟ္မဏံ ဝါပိ, သက္ကတွာ အနုပါဝိသိ’’န္တိ.

“鹿皮啊，我绝不曾于任何时，恭敬地亲近任何沙门或婆罗门。”

တတ္ထ [Pg.75] သက္ကတွာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဂုဏပုစ္ဆနတ္ထာယ ပူဇေတွာ. အနုပါဝိသိန္တိ န ကဉ္စိ အနုပဝိဋ္ဌပုဗ္ဗောသ္မိ, န မယာ အညော ကောစိ သမဏော ပုစ္ဆိတပုဗ္ဗောတိ ဝဒတိ. ဣမိနာ ဟိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တေနပိ န ကဒါစိ ဩဒိဿကဝသေန ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဂုဏော ပုစ္ဆိတပုဗ္ဗော, တသ္မာ ဧဝမာဟ.

此处，“恭敬地”(sakkatvā)意为：为了询问出家的功德而尊敬。“亲近”(anupāvisi)意为：他说：“我以前从未亲近过任何人，我以前从未询问过任何其他沙门。”这是因为，即使他曾在独觉佛处听闻法，也从未曾特意询问过出家的功德，因此他如此说。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ယေန ကာရဏေန ပဗ္ဗဇိတော, တံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဒီပေန္တော အာဟ –

如此说了之后，他便从头开始阐明自己出家的原因，说道：

၂၆၈.

268.

‘‘မဟတာ စာနုဘာဝေန, ဂစ္ဆန္တော သိရိယာ ဇလံ;

ဂီယမာနေသု ဂီတေသု, ဝဇ္ဇမာနေသု ဝဂ္ဂုသု.

“我以大威力，光彩照人地前行，在歌声缭绕、美妙的乐器演奏之时。”

၂၆၉.

269.

‘‘တူရိယတာဠသံဃုဋ္ဌေ, သမ္မတာလသမာဟိတေ;

သ မိဂါဇိန မဒ္ဒက္ခိံ, ဖလိံ အမ္ဗံ တိရောစ္ဆဒံ;

ဟညမာနံ မနုဿေဟိ, ဖလကာမေဟိ ဇန္တုဘိ.

“在喧闹的音乐与合拍的掌声中，鹿皮啊，我看见一棵华盖下的芒果树，它结着果实，被求果的人们击打着。”

၂၇၀.

270.

‘‘သော ခေါဟံ တံ သိရိံ ဟိတွာ, ဩရောဟိတွာ မိဂါဇိန;

မူလံ အမ္ဗဿုပါဂစ္ဆိံ, ဖလိနော နိပ္ဖလဿ စ.

“鹿皮啊，我于是舍弃那荣华，从象背下来，来到结果与不结果的芒果树的树根下。”

၂၇၁.

271.

‘‘ဖလိံ အမ္ဗံ ဟတံ ဒိသွာ, ဝိဒ္ဓသ္တံ ဝိနဠီကတံ;

အထေကံ ဣတရံ အမ္ဗံ, နီလောဘာသံ မနောရမံ.

“看见结果的芒果树被击打、毁坏、枝干倒伏，又看见另一棵芒果树，青翠可爱。”

၂၇၂.

272.

‘‘ဧဝမေဝ နူနမှေပိ, ဣဿရေ ဗဟုကဏ္ဋကေ;

အမိတ္တာ နော ဝဓိဿန္တိ, ယထာ အမ္ဗော ဖလီ ဟတော.

“我们这些拥有王权、多灾多难者，也确实如此；敌人将会摧毁我们，就像结果的芒果树被摧毁一样。”

၂၇၃.

273.

‘‘အဇိနမှိ ဟညတေ ဒီပိ, နာဂေါ ဒန္တေဟိ ဟညတေ;

ဓနမှိ ဓနိနော ဟန္တိ, အနိကေတမသန္ထဝံ;

ဖလီ အမ္ဗော အဖလော စ, တေ သတ္ထာရော ဥဘော မမာ’’တိ.

“豹因皮被杀，象因牙被杀；富人因财被杀，而无家无友者则无人能杀。结果的芒果树与不结果的，它们二者是我的老师。”

တတ္ထ ဝဂ္ဂုသူတိ မဓုရဿရေသု တူရိယေသု ဝဇ္ဇမာနေသု. တူရိယတာဠသံဃုဋ္ဌေတိ တူရိယာနံ တာဠိတေဟိ သံဃုဋ္ဌေ ဥယျာနေ. သမ္မတာလသမာဟိတေတိ သမ္မေဟိ စ တာလေဟိ စ သမန္နာဂတေ. သ မိဂါဇိနာတိ မိဂါဇိန, သော အဟံ အဒက္ခိံ. ဖလိံ အမ္ဗန္တိ ဖလိတံ အမ္ဗရုက္ခန္တိ အတ္ထော. တိရောစ္ဆဒန္တိ တိရောပါကာရံ ဥယျာနဿ အန္တောဌိတံ ဗဟိပါကာရံ နိဿာယ ဇာတံ အမ္ဗရုက္ခံ. ဟညမာနန္တိ ပေါထိယမာနံ. ဩရောဟိတွာတိ ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ ဩတရိတွာ. ဝိနဠီကတန္တိ နိပတ္တနဠံ ကတံ.

“于悦耳声中”是“于奏响甜美乐音的乐器时”的意思。“于乐器与节拍声回响处”是“于回响着乐器与节拍声的园林中”的意思。“于善调与节拍相应处”是“具足善调与节拍”的意思。“彼鹿皮衣者”是“鹿皮衣者，我看见了他”的意思。“结果的芒果”是“结果的芒果树”的意思。“越过围墙”是“越过园林的围墙，指长在园林内、倚靠外墙而生的芒果树”的意思。“被击打”是“被捶打”的意思。“下来”是“从象背上下来”的意思。“被摧折”是“被做成倒伏的芦苇”的意思。

ဧဝမေဝါတိ [Pg.76] ဧဝံ ဧဝ. ဖလီတိ ဖလသမ္ပန္နော. အဇိနမှီတိ စမ္မတ္ထာယ စမ္မကာရဏာ. ဒန္တေဟီတိ အတ္တနော ဒန္တေဟိ, ဟညတေ ဒန္တနိမိတ္တံ ဟညတေတိ အတ္ထော. ဟန္တီတိ ဟညတိ. အနိကေတမသန္ထဝန္တိ ယော ပန နိကေတံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတတ္တာ အနိကေတော နာမ သတ္တသင်္ခါရဝတ္ထုကဿ တဏှာသန္ထဝဿ အဘာဝါ အသန္ထဝေါ နာမ, တံ အနိကေတံ အသန္ထဝံ ကော ဟနိဿတီတိ အဓိပ္ပာယော. တေ သတ္ထာရောတိ တေ ဒွေ ရုက္ခာ မမ သတ္ထာရော အဟေသုန္တိ ဝဒတိ.

“如是”即是如此。“具果”即果实丰盛。“为皮”即为了皮革的缘故。“以牙”即以自己的牙齿，被杀害，意即因牙而被杀害。“杀”即被杀。“无家无亲者”：由于舍弃家而出家，故名“无家”；由于没有以有情为对象的渴爱之亲，故名“无亲”。其意为：那无家无亲者，谁能杀害呢？“彼二师”：他说：“那两棵树是我的老师。”

တံ သုတွာ မိဂါဇိနော ‘‘အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ ရညော ဩဝါဒံ ဒတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. တသ္မိံ ဂတေ သီဝလိဒေဝီ ရညော ပါဒမူလေ ပတိတွာ အာဟ –

鹿皮衣者听了这话，给予国王“你当不放逸”的教诫后，就回到了自己的住处。他走后，西瓦莉(Sīvalī)王后倒在国王脚下说：

၂၇၄.

274.

‘‘သဗ္ဗော ဇနော ပဗျထိတော, ရာဇာ ပဗ္ဗဇိတော ဣတိ;

ဟတ္ထာရောဟာ အနီကဋ္ဌာ, ရထိကာ ပတ္တိကာရကာ.

“所有人民都已惊慌，因国王已然出家；象师、将帅、车师、步兵（也都如此）。”

၂၇၅.

275.

‘‘အဿာသယိတွာ ဇနတံ, ဌပယိတွာ ပဋိစ္ဆဒံ;

ပုတ္တံ ရဇ္ဇေ ဌပေတွာန, အထ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိဿသီ’’တိ.

“请先安慰人民，设立保护，将儿子立于王位，然后你再出家。”

တတ္ထ ပဗျထိတောတိ ဘီတော ဥတြသ္တော. ပဋိစ္ဆဒန္တိ အမှေ ဍယှမာနေပိ ဝိလုပ္ပမာနေပိ ရာဇာ န ဩလောကေတီတိ ပဗျထိတဿ မဟာဇနဿ အာဝရဏံ ရက္ခံ ဌပေတွာ ပုတ္တံ ဒီဃာဝုကုမာရံ ရဇ္ဇေ ဌပေတွာ အဘိသိဉ္စိတွာ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိဿသီတိ အတ္ထော.

此中，“惊慌”即害怕、恐惧。“保护”：为惊慌的民众设立遮蔽与保护，他们（想）：“即使我们被焚烧、被掠夺，国王也不看顾我们。”其意为：将迪伽伍(Dīghāvu)王子立于王位，为他灌顶之后，你再出家。

တတော ဗောဓိသတ္တော အာဟ –

于是菩萨说：

၂၇၆.

276.

‘‘စတ္တာ မယာ ဇာနပဒါ, မိတ္တာမစ္စာ စ ဉာတကာ;

သန္တိ ပုတ္တာ ဝိဒေဟာနံ, ဒီဃာဝု ရဋ္ဌဝဍ္ဎနော;

တေ ရဇ္ဇံ ကာရယိဿန္တိ, မိထိလာယံ ပဇာပတီ’’တိ.

“国土、朋友、大臣与亲戚，都已被我舍弃。威德哈(Videha)有诸子，迪伽伍(Dīghāvu)使国家繁荣。主母啊，他们将在弥提罗(Mithilā)治理国家。”

တတ္ထ သန္တိ ပုတ္တာတိ သီဝလိ သမဏာနံ ပုတ္တာ နာမ နတ္ထိ, ဝိဒေဟရဋ္ဌဝါသီနံ ပန ပုတ္တာ ဒီဃာဝု အတ္ထိ, တေ ရဇ္ဇံ ကာရယိဿန္တိ. ပဇာပတီတိ ဒေဝိံ အာလပတိ.

此中，“有诸子”：西瓦离(Sīvali)，沙门是没有儿子的，但威德哈(Videha)国人有儿子，即迪伽伍(Dīghāvu)，他们将治理国家。“主母”是称呼王后。

ဒေဝီ [Pg.77] အာဟ ‘‘ဒေဝ, တုမှေသု တာဝ ပဗ္ဗဇိတေသု အဟံ ကိံ ကရောမီ’’တိ. အထ နံ သော ‘‘ဘဒ္ဒေ, အဟံ တံ အနုသိက္ခာမိ, ဝစနံ မေ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ ဂါထမာဟ –

王后说：“大王，既然您已经出家，我该怎么办呢？”于是他对她说：“贤善的女士，我来教导你，请听我的话。”然后说此偈：

၂၇၇.

277.

‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ, ယံ ဝါကျံ မမ ရုစ္စတိ;

ရဇ္ဇံ တုဝံ ကာရယသိ, ပါပံ ဒုစ္စရိတံ ဗဟုံ;

ကာယေန ဝါစာ မနသာ, ယေန ဂစ္ဆသိ ဒုဂ္ဂတိံ.

“来，我来教导你我所嘉许之言。你治理国家，会造作许多罪恶与不善行，以身、语、意，由此你将趣向恶趣。”

၂၇၈.

278.

‘‘ပရဒိန္နကေန ပရနိဋ္ဌိတေန, ပိဏ္ဍေန ယာပေဟိ သ ဓီရဓမ္မော’’တိ.

“以他人所施、他人所备的团食维生，此乃贤者之法。”

တတ္ထ တုဝန္တိ တွံ ပုတ္တဿ ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ‘‘မမ ပုတ္တဿ ရဇ္ဇ’’န္တိ ရဇ္ဇံ အနုသာသမာနာ ဗဟုံ ပါပံ ကရိဿသိ. ဂစ္ဆသီတိ ယေန ကာယာဒီဟိ ကတေန ဗဟုပါပေန ဒုဂ္ဂတိံ ဂမိဿသိ. သ ဓီရဓမ္မောတိ ပိဏ္ဍိယာလောပေန ယာပေတဗ္ဗံ, ဧသ ပဏ္ဍိတာနံ ဓမ္မောတိ.

此中，“你”：你为儿子撑起伞盖，说“这是我儿子的王国”，如是治理国家，将造作许多罪恶。“你将趣向”：你将因身等所造的许多罪恶而趣向恶趣。“此乃贤者之法”：应以团食维生，这是智者之法。

ဧဝံ မဟာသတ္တော တဿာ ဩဝါဒံ အဒါသိ. တေသံ အညမညံ သလ္လပန္တာနံ ဂစ္ဆန္တာနညေဝ သူရိယော အတ္ထင်္ဂတော. ဒေဝီ ပတိရူပေ ဌာနေ ခန္ဓာဝါရံ နိဝါသာပေသိ. မဟာသတ္တောပိ ဧကံ ရုက္ခမူလံ ဥပဂတော. သော တတ္ထ ရတ္တိံ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. ဒေဝီပိ ‘‘သေနာ ပစ္ဆတောဝ အာဂစ္ဆတူ’’တိ ဝတွာ တဿ ပစ္ဆတောဝ အဟောသိ. တေ ဘိက္ခာစာရဝေလာယံ ထူဏံ နာမ နဂရံ ပါပုဏိံသု. တသ္မိံ ခဏေ အန္တောနဂရေ ဧကော ပုရိသော သူဏတော မဟန္တံ မံသခဏ္ဍံ ကိဏိတွာ သူလေန အင်္ဂါရေသု ပစာပေတွာ နိဗ္ဗာပနတ္ထာယ ဖလကကောဋိယံ ဌပေတွာ အဋ္ဌာသိ. တဿ အညဝိဟိတဿ ဧကော သုနခေါ တံ အာဒါယ ပလာယိ. သော ဉတွာ တံ အနုဗန္ဓန္တော ယာဝ ဗဟိဒက္ခိဏဒွါရံ ဂန္တွာ နိဗ္ဗိန္ဒော နိဝတ္တိ. ရာဇာ စ ဒေဝီ စ သုနခဿ ပုရတော ဂစ္ဆန္တာ ဒွိဓာ အဟေသုံ. သော ဘယေန မံသခဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယိ.

大士就这样给予她教导。他们边走边互相交谈，太阳已经西沉。王后在一个合适的地方下令安营。大士也到了一棵树下。他在那里过夜后，第二天清晨盥洗完毕便上路了。王后也说“让军队跟在后面”，自己跟在他后面。他们在托钵乞食的时间到达了名为图纳(Thūṇa)的城市。那时，城内有个人从屠户那里买了一大块肉，用烤肉叉在炭火上烤，为了冷却而放在木板的一端。当他分心时，一只狗叼起肉跑了。他发觉后追赶，一直追到南门外，感到厌烦才返回。国王和王后走在狗的前面，狗因害怕而丢下肉块逃走了。

မဟာသတ္တော တံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘အယံ သုနခေါ ဆဍ္ဍေတွာ အနပေက္ခော ပလာတော, အညောပိဿ သာမိကော န ပညာယတိ, ဧဝရူပေါ အနဝဇ္ဇော ပံသုကူလပိဏ္ဍပါတော နာမ နတ္ထိ, ပရိဘုဉ္ဇိဿာမိ န’’န္တိ. သော မတ္တိကာပတ္တံ နီဟရိတွာ [Pg.78] တံ မံသခဏ္ဍံ အာဒါယ ပုဉ္ဆိတွာ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ဥဒကဖာသုကဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အာရဘိ. တတော ဒေဝီ ‘‘သစေ ဧသ ရဇ္ဇေနတ္ထိကော ဘဝေယျ, ဧဝရူပံ ဇေဂုစ္ဆံ ပံသုမက္ခိတံ သုနခုစ္ဆိဋ္ဌကံ န ခါဒေယျ. သစေ ခါဒေယျ, ဣဒါနေသ အမှာကံ သာမိကော န ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘မဟာရာဇ, ဧဝရူပံ ဇေဂုစ္ဆံ ခါဒသီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဒေဝိ, တွံ အန္ဓဗာလတာယ ဣမဿ ပိဏ္ဍပါတဿ ဝိသေသံ န ဇာနာသီ’’တိ ဝတွာ တဿေဝ ပတိတဋ္ဌာနံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ အမတံ ဝိယ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ဟတ္ထေ ဓောဝတိ. တသ္မိံ ခဏေ ဒေဝီ နိန္ဒမာနာ အာဟ –

大士看见后心想：“这只狗丢下肉块，毫不在意地逃走了，也看不到其他主人。像这样无过失的粪扫食，实在难得，我应当食用。”于是他拿出土钵，拿起那块肉擦拭后放入钵中，到有水的地方开始食用。这时王后想：“如果他还想要王位，就不会吃这样可厌的、沾满尘土的、被狗碰过的食物。如果他吃了，那他现在就不是我们的君主了。”于是她想罢便说：“大王，您竟然吃这样可厌的食物？”（大士说：）“王后，你因盲目愚痴，不知道这团食的殊胜。”说完，他审视了它掉落的地方，像享用甘露一样吃完，然后漱口洗手。这时，王后谴责地说：

၂၇၉.

279.

‘‘ယောပိ စတုတ္ထေ ဘတ္တကာလေ န ဘုဉ္ဇေ, အဇုဋ္ဌမာရီဝ ခုဒါယ မိယျေ;

န တွေဝ ပိဏ္ဍံ လုဠိတံ အနရိယံ, ကုလပုတ္တရူပေါ သပ္ပုရိသော န သေဝေ;

တယိဒံ န သာဓု တယိဒံ န သုဋ္ဌု, သုနခုစ္ဆိဋ္ဌကံ ဇနက ဘုဉ္ဇသေ တုဝ’’န္တိ.

“即使到了第四餐时不吃，像无人供养般饿死，一位良家子、善人也绝不会食用这样污秽、不圣的团食。你这样做不好，这样做不对，父亲啊，你竟吃狗的残食！”

တတ္ထ အဇုဋ္ဌမာရီဝါတိ အနာထမရဏမေဝ. လုဠိတန္တိ ပံသုမက္ခိတံ. အနရိယန္တိ အသုန္ဒရံ. န သေဝေတိ န-ကာရော ပရိပုစ္ဆနတ္ထေ နိပါတော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သစေ စတုတ္ထေပိ ဘတ္တကာလေ န ဘုဉ္ဇေယျ, ခုဒါယ မရေယျ, နနု ဧဝံ သန္တေပိ ကုလပုတ္တရူပေါ သပ္ပုရိသော ဧဝရူပံ ပိဏ္ဍံ န တွေဝ သေဝေယျာတိ. တယိဒန္တိ တံ ဣဒံ.

此中，“像无人供养般”即无依无靠地死去。“污秽”即沾满尘土。“不圣”即不美。“不食用”：此处的“不”字是用于反问的助词。其意为：即使到了第四餐时不吃而饿死，难道一位良家子、善人，不也绝不会食用这样的团食吗？“此”即“那此”。

မဟာသတ္တော အာဟ –

大士说：

၂၈၀.

280.

‘‘န စာပိ မေ သီဝလိ သော အဘက္ခော, ယံ ဟောတိ စတ္တံ ဂိဟိနော သုနဿ ဝါ;

ယေ ကေစိ ဘောဂါ ဣဓ ဓမ္မလဒ္ဓါ, သဗ္ဗော သော ဘက္ခော အနဝယောတိ ဝုတ္တော’’တိ.

“西瓦离，那对我来说并非不可食，无论是被在家人还是被狗所舍弃之物。于此，任何如法获得的资具，都被称为无过失的可食之物。”

တတ္ထ အဘက္ခောတိ သော ပိဏ္ဍပါတော မမ အဘက္ခော နာမ န ဟောတိ. ယံ ဟောတီတိ ယံ ဂိဟိနော ဝါ သုနဿ ဝါ စတ္တံ ဟောတိ, တံ ပံသုကူလံ နာမ အသာမိကတ္တာ အနဝဇ္ဇမေဝ ဟောတိ. ယေ ကေစီတိ တသ္မာ အညေပိ ယေ [Pg.79] ကေစိ ဓမ္မေန လဒ္ဓါ ဘောဂါ, သဗ္ဗော သော ဘက္ခော. အနဝယောတိ အနုအဝယော, အနုပုနပ္ပုနံ ဩလောကိယမာနောပိ အဝယော ပရိပုဏ္ဏဂုဏော အနဝဇ္ဇော, အဓမ္မလဒ္ဓံ ပန သဟဿဂ္ဃနကမ္ပိ ဇိဂုစ္ဆနီယမေဝါတိ.

此中，“非不可食”：那团食对我来说并非不可食。“无论是”：无论是被在家人还是被狗所舍弃之物，因其无主，故名“粪扫食”，是无过失的。“任何”：因此，其他任何如法获得的资具，都是可食之物。“无过失”：即无缺点，即使再三省察，也是具足功德而无过失的；然而，不如法获得的，即使价值千金也应厌离。

ဧဝံ တေ အညမညံ ကထေန္တာဝ ထူဏနဂရဒွါရံ သမ္ပာပုဏိံသု. တတြ ဒါရိကာသု ကီဠန္တီသု ဧကာ ကုမာရိကာ ခုဒ္ဒကကုလ္လကေန ဝါလုကံ ပပ္ဖောဋေတိ. တဿာ ဧကသ္မိံ ဟတ္ထေ ဧကံ ဝလယံ, ဧကသ္မိံ ဒွေ ဝလယာနိ. တာနိ အညမညံ သံဃဋ္ဋေန္တိ, ဣတရံ နိဿဒ္ဒံ. ရာဇာ တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘သီဝလိဒေဝီ မမ ပစ္ဆတော စရတိ, ဣတ္ထီ စ နာမ ပဗ္ဗဇိတဿ မလံ, ‘အယံ ပဗ္ဗဇိတွာပိ ဘရိယံ ဇဟိတုံ န သက္ကောတီ’တိ ဂရဟိဿန္တိ မံ. သစာယံ ကုမာရိကာ ပဏ္ဍိတာ ဘဝိဿတိ, သီဝလိဒေဝိယာ နိဝတ္တနကာရဏံ ကထေဿတိ, ဣမိဿာ ကထံ သုတွာ သီဝလိဒေဝိံ ဥယျောဇေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

他们就这样互相交谈着，来到了偷那城(Thūṇa)的城门。在那里玩耍的女孩中，有一个小女孩正用一个小簸箕拍打沙子。她一只手戴着一个手镯，另一只手戴着两个。那两个手镯互相碰撞发出声响，而另一个手镯则没有声音。国王知道其原因后心想：“西瓦莉(Sīvalī)王后跟在我身后，女人是出家人的垢染，人们会谴责我：‘此人出家后仍不能舍弃妻子。’如果这个小女孩是智者，她会说出让西瓦莉王后回去的理由，听了她的话，我就可以遣走西瓦莉王后了。”他这样想后便说：

၂၈၁.

281.

‘‘ကုမာရိကေ ဥပသေနိယေ, နိစ္စံ နိဂ္ဂဠမဏ္ဍိတေ;

ကသ္မာ တေ ဧကော ဘုဇော ဇနတိ, ဧကော တေ န ဇနတီ ဘုဇော’’တိ.

“优波先那(Upasenā)童女，常以镣铐为饰，为何你一臂作响，另一臂不响？”

တတ္ထ ဥပသေနိယေတိ မာတရံ ဥပဂန္တွာ သေနိကေ. နိဂ္ဂဠမဏ္ဍိတေတိ အဂလိတမဏ္ဍနေန မဏ္ဍနသီလိကေတိ ဝဒတိ. ဇနတီတိ သဒ္ဒံ ကရောတိ.

此中，“优波先那”：指靠近母亲躺卧者。“常以镣铐为饰”：是说她“有佩戴不脱落饰物的习惯”。“作响”即发出声音。

ကုမာရိကာ အာဟ –

小女孩说：

၂၈၂.

282.

‘‘ဣမသ္မိံ မေ သမဏ ဟတ္ထေ, ပဋိမုက္ကာ ဒုနီဝရာ;

သံဃာတာ ဇာယတေ သဒ္ဒေါ, ဒုတိယဿေဝ သာ ဂတိ.

“沙门，在我这只手上，戴着两个手镯；因其碰撞而生出声响，有第二者即是如此。”

၂၈၃.

283.

‘‘ဣမသ္မိံ မေ သမဏ ဟတ္ထေ, ပဋိမုက္ကော ဧကနီဝရော;

သော အဒုတိယော န ဇနတိ, မုနိဘူတောဝ တိဋ္ဌတိ.

“沙门，在我这只手上，戴着一个手镯；它没有第二者，不作响，犹如牟尼般安住。”

၂၈၄.

284.

‘‘ဝိဝါဒပ္ပတ္တော ဒုတိယော, ကေနေကော ဝိဝဒိဿတိ;

တဿ တေ သဂ္ဂကာမဿ, ဧကတ္တမုပရောစတ’’န္တိ.

“有第二者则会争论，孤独一人与谁争？对希求天界的你，当乐于独处。”

တတ္ထ [Pg.80] ဒုနီဝရာတိ ဒွေ ဝလယာနိ. သံဃာတာတိ သံဟနနတော သံဃဋ္ဋနတောတိ အတ္ထော. ဂတီတိ နိဗ္ဗတ္တိ. ဒုတိယဿေဝ ဟိ ဧဝရူပါ နိဗ္ဗတ္တိ ဟောတီတိ အတ္ထော. သောတိ သော နီဝရော. မုနိဘူတောဝါတိ ပဟီနသဗ္ဗကိလေသော အရိယပုဂ္ဂလော ဝိယ တိဋ္ဌတိ. ဝိဝါဒပ္ပတ္တောတိ သမဏ ဒုတိယကော နာမ ဝိဝါဒမာပန္နော ဟောတိ, ကလဟံ ကရောတိ, နာနာဂါဟံ ဂဏှာတိ. ကေနေကောတိ ဧကကော ပန ကေန သဒ္ဓိံ ဝိဝဒိဿတိ. ဧကတ္တမုပရောစတန္တိ ဧကီဘာဝေါ တေ ရုစ္စတု. သမဏာ နာမ ဘဂိနိမ္ပိ အာဒါယ န စရန္တိ, ကိံ ပန တွံ ဧဝရူပံ ဥတ္တမရူပဓရံ ဘရိယံ အာဒါယ ဝိစရသိ, အယံ တေ အန္တရာယံ ကရိဿတိ, ဣမံ နီဟရိတွာ ဧကကောဝ သမဏကမ္မံ ကရောဟီတိ နံ ဩဝဒတိ.

此中，“dunīvara”指两个手镯。“saṅghāta”意为敲击、碰撞。“gati”指生起。意思是，只有存在第二者时，才会如此生起（声响）。“so”即指那个手镯。“munibhūtova”指像已断尽一切烦恼的圣人一般安住。“vivādappatto”是说：沙门，有同伴者就会陷入争论、引起争吵、执持各种见解。“keneko”是说：但独自一人能与谁争论呢？“ekattamuparocata”是说：愿你乐于独处。沙门们连姐妹都不带在身边，更何况你带着如此绝色美貌的妻子四处游走？她会成为你的障碍，将她遣走，独自修行沙门之法吧——此偈以此义劝诫他。

သော တဿာ ကုမာရိကာယ ဝစနံ သုတွာ ပစ္စယံ လဘိတွာ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ ကထေန္တော အာဟ –

他听了那小女孩的话，获得信解后，与王后交谈时说：

၂၈၅.

285.

‘‘သုဏာသိ သီဝလိ ကထာ, ကုမာရိယာ ပဝေဒိတာ;

ပေသိယာ မံ ဂရဟိတ္ထော, ဒုတိယဿေဝ သာ ဂတိ.

“西瓦离(Sīvali)，你可听到那少女所说的话？一个（未来的）侍女竟责难我，那便是有同伴者的境况。”

၂၈၆.

286.

‘‘အယံ ဒွေဓာပထော ဘဒ္ဒေ, အနုစိဏ္ဏော ပထာဝိဟိ;

တေသံ တွံ ဧကံ ဂဏှာဟိ, အဟမေကံ ပုနာပရံ.

“贤妻，此路分两径，为行旅者所常行；你从中择取其一，我则走另一条路径。”

၂၈၇.

287.

‘‘မာဝစ မံ တွံ ‘ပတိ မေ’တိ, နာဟံ ‘ဘရိယာ’တိ ဝါ ပုနာ’’တိ.

“你不要称我为‘我夫’，我也不再称你为‘我妻’。”

တတ္ထ ကုမာရိယာ ပဝေဒိတာတိ ကုမာရိကာယ ကထိတာ. ပေသိယာတိ သစာဟံ ရဇ္ဇံ ကာရေယျံ, ဧသာ မေ ပေသိယာ ဝစနကာရိကာ ဘဝေယျ, ဩလောကေတုမ္ပိ မံ န ဝိသဟေယျ. ဣဒါနိ ပန အတ္တနော ပေသိယံ ဝိယ စ မညတိ, ‘‘ဒုတိယဿေဝ သာ ဂတီ’’တိ မံ ဩဝဒတိ. အနုစိဏ္ဏောတိ အနုသဉ္စရိတော. ပထာဝိဟီတိ ပထိကေဟိ. ဧကန္တိ တဝ ရုစ္စနကံ ဧကံ မဂ္ဂံ ဂဏှ, အဟံ ပန တယာ ဂဟိတာဝသေသံ အပရံ ဂဏှိဿာမိ. မာဝစ မံ တွန္တိ သီဝလိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ပုန မံ ‘‘ပတိ မေ’’တိ မာ အဝစ, အဟံ ဝါ တွံ ‘‘ဘရိယာ မေ’’တိ နာဝစံ.

其中，“少女所说”是指少女所说的话。“侍女”的意思是：如果我为王，她会是我的侍女，听我差遣，甚至不敢看我。但现在她却用‘那便是有同伴者的境况’这句话来劝诫我。“常行”是指经常行走。“行旅者”是指过路人。“择其一”是指：你选择你喜欢的一条路，我则将取你所剩下的另一条。“你莫再称我”是指：西瓦离，从今以后你不要再称我为‘我夫’，我也不再称你为‘我妻’。

သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ဒေဝ, တုမှေ ဥတ္တမာ, ဒက္ခိဏမဂ္ဂံ ဂဏှထ, အဟံ ဝါမမဂ္ဂံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ထောကံ ဂန္တွာ သောကံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တီ ပုနာဂန္တွာ ရညာ သဒ္ဓိံ ကထေန္တီ ဧကတောဝ နဂရံ ပါဝိသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ –

她听了他的话后说：“大王，您是至尊，请走右边的路，我将走左边的路。”说完走了一小段路，因为无法抑制悲伤而返回，与国王交谈着一同进入城里。为了阐明这个意义，导师说了半首偈：

‘‘ဣမမေဝ [Pg.81] ကထယန္တာ, ထူဏံ နဂရုပါဂမု’’န္တိ.

“他们正谈论着此事，就来到了偷那城。”

တတ္ထ နဂရုပါဂမုန္တိ နဂရံ ပဝိဋ္ဌာ.

其中，“来到城”是指他们进入了城里。

ပဝိသိတွာ စ ပန မဟာသတ္တော ပိဏ္ဍတ္ထာယ စရန္တော ဥသုကာရဿ ဂေဟဒွါရံ ပတ္တော. သီဝလိဒေဝီပိ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံ သမယေ ဥသုကာရော အင်္ဂါရကပလ္လေ ဥသုံ တာပေတွာ ကဉ္ဇိယေန တေမေတွာ ဧကံ အက္ခိံ နိမီလေတွာ ဧကေန အက္ခိနာ ဩလောကေန္တော ဥဇုံ ကရောတိ. တံ ဒိသွာ မဟာသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘သစာယံ ပဏ္ဍိတော ဘဝိဿတိ, မယှံ ဧကံ ကာရဏံ ကထေဿတိ, ပုစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ. သော ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆတိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

大士入城为乞食而行，来到一位制箭师的家门口。西瓦莉王后(Sīvalidevī)也站在一旁。那时，制箭师正在炭盆上加热箭，用米汤浸湿后，闭上一只眼，用另一只眼看，将它矫直。见到此景，大士心想：“如果此人是位智者，他会告诉我一个道理，我应问问他。”于是他上前询问。为了阐明这个意义，导师说：

၂၈၈.

288.

‘‘ကောဋ္ဌကေ ဥသုကာရဿ, ဘတ္တကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ;

တတြာ စ သော ဥသုကာရော, ဧကံ ဒဏ္ဍံ ဥဇုံ ကတံ;

ဧကဉ္စ စက္ခုံ နိဂ္ဂယှ, ဇိမှမေကေန ပေက္ခတီ’’တိ.

“在制箭师的作坊里，当用餐时间到来时；那里的制箭师，正在矫直一支箭杆；他闭上一只眼，用另一只眼看其弯曲。”

တတ္ထ ကောဋ္ဌကေတိ ဘိက္ခဝေ, သော ရာဇာ အတ္တနော ဘတ္တကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ ဥသုကာရဿ ကောဋ္ဌကေ အဋ္ဌာသိ. တတြာ စာတိ တသ္မိဉ္စ ကောဋ္ဌကေ. နိဂ္ဂယှာတိ နိမီလေတွာ. ဇိမှမေကေနာတိ ဧကေန အက္ခိနာ ဝင်္ကံ သရံ ပေက္ခတိ.

诸比丘，其中“在作坊里”是指：那位国王在自己的用餐时间到来时，站在制箭师的作坊里。“在那里”即指在那作坊里。“闭上”意为闭合。“用一只眼看其弯曲”即用一只眼看弯曲的箭。

အထ နံ မဟာသတ္တော အာဟ –

于是大士对他说：

၂၈၉.

289.

‘‘ဧဝံ နော သာဓု ပဿသိ, ဥသုကာရ သုဏောဟိ မေ;

ယဒေကံ စက္ခုံ နိဂ္ဂယှ, ဇိမှမေကေန ပေက္ခသီ’’တိ.

“制箭师，请听我说，你这样看是好的吗？你闭上一只眼，用另一只眼看其弯曲。”

တဿတ္ထော – သမ္မ ဥသုကာရ, ဧဝံ နု တွံ သာဓု ပဿသိ, ယံ ဧကံ စက္ခုံ နိမီလေတွာ ဧကေန စက္ခုနာ ဝင်္ကံ သရံ ပေက္ခသီတိ.

其义是：朋友，制箭师，你这样看是好的吗？即闭上一只眼，用另一只眼看弯曲的箭。

အထဿ သော ကထေန္တော အာဟ –

于是他回答说：

၂၉၀.

290.

‘‘ဒွီဟိ သမဏ စက္ခူဟိ, ဝိသာလံ ဝိယ ခါယတိ;

အသမ္ပတွာ ပရမံ လိင်္ဂံ, နုဇုဘာဝါယ ကပ္ပတိ.

“沙门，用双眼看，影像显得宽大；未达到最远的目标，不适合于求直。”

၂၉၁.

291.

‘‘ဧကဉ္စ စက္ခုံ နိဂ္ဂယှ, ဇိမှမေကေန ပေက္ခတော;

သမ္ပတွာ ပရမံ လိင်္ဂံ, ဥဇုဘာဝါယ ကပ္ပတိ.

“闭上一只眼，用另一只眼看其弯曲；达到最远的目标，就适合于求直。”

၂၉၂.

292.

‘‘ဝိဝါဒပ္ပတ္တော [Pg.82] ဒုတိယော, ကေနေကော ဝိဝဒိဿတိ;

တဿ တေ သဂ္ဂကာမဿ, ဧကတ္တမုပရောစတ’’န္တိ.

“有第二者则会争论，孤独一人与谁争？对希求天界的你，当乐于独处。”

တတ္ထ ဝိသာလံ ဝိယာတိ ဝိတ္ထိဏ္ဏံ ဝိယ ဟုတွာ ခါယတိ. အသမ္ပတွာ ပရမံ လိင်္ဂန္တိ ပရတော ဝင်္ကဋ္ဌာနံ အပ္ပတွာ. နုဇုဘာဝါယာတိ န ဥဇုဘာဝါယ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဝိသာလေ ခါယမာနေ ပရတော ဥဇုဋ္ဌာနံ ဝါ ဝင်္ကဋ္ဌာနံ ဝါ န ပါပုဏေယျ, တသ္မိံ အသမ္ပတ္တေ အဒိဿမာနေ ဥဇုဘာဝါယ ကိစ္စံ န ကပ္ပတိ န သမ္ပဇ္ဇတီတိ. သမ္ပတွာတိ စက္ခုနာ ပတွာ, ဒိသွာတိ အတ္ထော. ဝိဝါဒပ္ပတ္တောတိ ယထာ ဒုတိယေ အက္ခိမှိ ဥမ္မီလိတေ လိင်္ဂံ န ပညာယတိ, ဝင်္ကဋ္ဌာနမ္ပိ ဥဇုကံ ပညာယတိ, ဥဇုဋ္ဌာနမ္ပိ ဝင်္ကံ ပညာယတီတိ ဝိဝါဒေါ ဟောတိ, ဧဝံ သမဏဿပိ ဒုတိယော နာမ ဝိဝါဒမာပန္နော ဟောတိ, ကလဟံ ကရောတိ, နာနာဂါဟံ ဂဏှာတိ. ကေနေကောတိ ဧကော ပန ကေန သဒ္ဓိံ ဝိဝဒိဿတိ. ဧကတ္တမုပရောစတန္တိ ဧကီဘာဝေါ တေ ရုစ္စတု. သမဏာ နာမ ဘဂိနိမ္ပိ အာဒါယ န စရန္တိ, ကိံ ပန တွံ ဧဝရူပံ ဥတ္တမရူပဓရံ ဘရိယံ အာဒါယ ဝိစရသိ. အယံ တေ အန္တရာယံ ကရိဿတိ, ဣမံ နီဟရိတွာ ဧကကောဝ သမဏဓမ္မံ ကရောဟီတိ သော တံ ဩဝဒတိ.

此中，“visālaṃ viya”指显现得仿佛很宽广。“asampatvā paramaṃ liṅgaṃ”指未达到远处的弯曲之处。“nujubhāvāya”即“na ujubhāvāya”（不为正直）。这是说：当影像显得宽大时，就不能达到远处的笔直处或弯曲处；当未达到、看不见时，求直之事就不适合、不成就。“sampatvā”指用眼睛达到，意即看见。“vivādappatto”是指：就像睁开第二只眼时，目标就看不清，弯曲处也显得笔直，笔直处也显得弯曲，这样就产生了争论。同样，有同伴的沙门也会陷入争论、引起争吵、执持各种见解。“keneko”是指：但独自一人将与谁争论呢？“ekattamuparocata”是指：愿你乐于独处。沙门们连姐妹都不带在身边，更何况你带着如此绝色美貌的妻子四处游走？她会成为你的障碍，将她遣走，独自修行沙门之法吧——他以此义劝诫他。

ဧဝမဿ သော ဩဝါဒံ ဒတွာ တုဏှီ အဟောသိ. မဟာသတ္တောပိ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ မိဿကဘတ္တံ သံကဍ္ဎိတွာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဥဒကဖာသုကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စော မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ပတ္တံ ထဝိကာယ ဩသာရေတွာ သီဝလိဒေဝိံ အာမန္တေတွာ အာဟ –

他这样给予教诫后便默然不语。大士也行乞，收集了混杂的食物，出城后在用水方便之处坐下，用完餐，漱了口，将钵放入袋中，呼唤西瓦莉(Sīvalī)王后说：

၂၉၃.

293.

‘‘သုဏာသိ သီဝလိ ကထာ, ဥသုကာရေန ဝေဒိတာ;

ပေသိယာ မံ ဂရဟိတ္ထော, ဒုတိယဿေဝ သာ ဂတိ.

“西瓦离(Sīvali)，你听这制箭师所说的话；你这侍女竟责备我，那是有同伴者的去处。”

၂၉၄.

294.

‘‘အယံ ဒွေဓာပထော ဘဒ္ဒေ, အနုစိဏ္ဏော ပထာဝိဟိ;

တေသံ တွံ ဧကံ ဂဏှာဟိ, အဟမေကံ ပုနာပရံ.

“贤妻，此路分两径，为行旅者所经行；你从中择其一，我则走另一条。”

၂၉၅.

295.

‘‘မာဝစ မံ တွံ ‘ပတိ မေ’တိ, နာဟံ ‘ဘရိယာ’တိ ဝါ ပုနာ’’တိ.

“你不要称我为‘我夫’，我也不再称你为‘我妻’。”

တတ္ထ သုဏာသီတိ သုဏ, တွံ ကထာ. ‘‘ပေသိယာ မ’’န္တိ ဣဒံ ပန ကုမာရိကာယ ဩဝါဒမေဝ သန္ဓာယာဟ.

其中，“你听”是说：你听这番话。“侍女竟将我”这句，则是他针对那少女的劝诫而说。

သာ [Pg.83] ကိရ ‘‘မာဝစ မံ တွံ ‘ပတိ မေ’တိ’’ ဝုတ္တာပိ မဟာသတ္တံ အနုဗန္ဓိယေဝ. ရာဇာ နံ နိဝတ္တေတုံ န သက္ကောတိ. မဟာဇနောပိ အနုဗန္ဓိ. တတော ပန အဋဝီ အဝိဒူရေ ဟောတိ. မဟာသတ္တော နီလဝနရာဇိံ ဒိသွာ တံ နိဝတ္တေတုကာမော ဟုတွာ ဂစ္ဆန္တောယေဝ မဂ္ဂသမီပေ မုဉ္ဇတိဏံ အဒ္ဒသ. သော တတော ဤသိကံ လုဉ္စိတွာ ‘‘ပဿသိ သီဝလိ, အယံ ဣဓ ပုန ဃဋေတုံ န သက္ကာ, ဧဝမေဝ ပုန မယှံ တယာ သဒ္ဓိံ သံဝါသော နာမ ဃဋေတုံ န သက္ကာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ –

据说她虽然被告知“你不要称我为‘我夫’”，却仍然紧追着大士。国王无法让她回去，许多民众也跟随而来。之后，不远处有一片森林。大士看见一片青葱的林木，想要劝她回去，走着走着，在路边看见了文雅草(muñjatiṇa)。他从那里拔起一根草茎，说道：“西瓦离，你看见了吗？这东西在这里是无法再接合的，同样的，我与你之间所谓的共同生活也无法再接合了。”说完，就说了这半首偈：

‘‘မုဉ္ဇာဝေသိကာ ပဝါဠှာ, ဧကာ ဝိဟရ သီဝလီ’’တိ.

“文雅草茎已被拔出，西瓦莉，你独自安住吧！”

တတ္ထ ဧကာ ဝိဟရာတိ အဟံ ဧကီဘာဝေန ဝိဟရိဿာမိ, တွမ္ပိ ဧကာ ဝိဟရာဟီတိ တဿာ ဩဝါဒမဒါသိ.

其中，“独自安住”是指：我将独自安住，你也独自安住吧——他这样给予她教诫。

တံ သုတွာ သီဝလိဒေဝီ ‘‘ဣတောဒါနိ ပဋ္ဌာယ နတ္ထိ မယှံ မဟာဇနကနရိန္ဒေန သဒ္ဓိံ သံဝါသော’’တိ သောကံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တီ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥရံ ပဟရိတွာ မဟာမဂ္ဂေ ပတိ. မဟာသတ္တော တဿာ ဝိသညိဘာဝံ ဉတွာ ပဒံ ဝိကောပေတွာ အရညံ ပါဝိသိ. အမစ္စာ အာဂန္တွာ တဿာ သရီရံ ဥဒကေန သိဉ္စိတွာ ဟတ္ထပါဒေ ပရိမဇ္ဇိတွာ သညံ လဘာပေသုံ. သာ ‘‘တာတာ, ကုဟိံ ရာဇာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘နနု တုမှေဝ ဇာနာထာ’’တိ? ‘‘ဥပဓာရေထ တာတာ’’တိ. တေ ဣတော စိတော ဓာဝိတွာ ဝိစိနန္တာပိ မဟာသတ္တံ န ပဿိံသု. ဒေဝီ မဟာပရိဒေဝံ ပရိဒေဝိတွာ ရညော ဌိတဋ္ဌာနေ စေတိယံ ကာရေတွာ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ နိဝတ္တိ. မဟာသတ္တောပိ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေယေဝ ပဉ္စ အဘိညာ စ, အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ပုန မနုဿပထံ နာဂမိ. ဒေဝီပိ ဥသုကာရေန သဒ္ဓိံ ကထိတဋ္ဌာနေ, ကုမာရိကာယ သဒ္ဓိံ ကထိတဋ္ဌာနေ, မံသပရိဘောဂဋ္ဌာနေ, မိဂါဇိနေန သဒ္ဓိံ ကထိတဋ္ဌာနေ, နာရဒေန သဒ္ဓိံ ကထိတဋ္ဌာနေ စာတိ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု စေတိယာနိ ကာရေတွာ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ သေနင်္ဂပရိဝုတာ မိထိလံ ပတွာ အမ္ဗဝနုယျာနေ ပုတ္တဿ အဘိသေကံ ကာရေတွာ တံ သေနင်္ဂပရိဝုတံ နဂရံ ပေသေတွာ သယံ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ တတ္ထေဝ ဥယျာနေ ဝသန္တီ ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏာ အဟောသိ. မဟာသတ္တောပိ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ဟုတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

西瓦莉王后听了这话，心想：“从今以后，我不能再和大迦那咖(Mahājanaka)王一起生活了！”她无法抑制悲伤，双手捶胸，昏倒在大路上。大士知道她失去了知觉，便改变方向，进入森林。大臣们赶来，用水浇在她身上，按摩其手脚，使她恢复知觉。她问道：“诸位，国王在哪里？”他们说：“难道不是您自己知道吗？”她说：“请你们找找看！”他们到处奔走寻找，也未能找到大士。王后悲痛哀号，在国王站立过的地方建造塔，用香花等供养后才返回。大士进入喜马拉雅山后，七日之内便证得五神通与八定，之后再也未回到人世。王后也在与制弓匠谈话处、与少女谈话处、食肉处、与穿鹿皮衣者谈话处、与那罗达(Nārada)谈话处，在所有这些地方都建造了塔，用香花等供养后，率领军队抵达弥提罗(Mithilā)，在芒果园林为儿子举行灌顶仪式，然后派他率领军队回城，自己则出家为女修行者，住在园林里修习遍处，证得禅定后，以梵天界为归宿。大士也禅定不退，以梵天界为归宿。

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဣဒါနေဝ, ပုဗ္ဗေပိ တထာဂတော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခန္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ [Pg.84] – ‘‘တဒါ သမုဒ္ဒရက္ခိကာ ဒေဝဓီတာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ အဟောသိ, နာရဒေါ သာရိပုတ္တော, မိဂါဇိနော မောဂ္ဂလ္လာနော, ကုမာရိကာ ခေမာ ဘိက္ခုနီ, ဥသုကာရော အာနန္ဒော, သီဝလိဒေဝီ ရာဟုလမာတာ, ဒီဃာဝုကုမာရော ရာဟုလော, မာတာပိတရော မဟာရာဇကုလာနိ, မဟာဇနကနရိန္ဒော ပန အဟမေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဟောသိ’’န္တိ.

世尊讲完此法教后，说道：“诸比丘，不仅是现在，过去如来也曾行大出离。”然后他连结本生故事：“那时，守护海洋的女神是莲花色(Uppalavaṇṇā)，那罗达是舍利弗，穿鹿皮衣者是目犍连，少女是谶摩(Khemā)比丘尼，制箭师是阿难，西瓦莉王后是罗睺罗的母亲，长寿王子是罗睺罗，父母是王室，而大迦那咖王就是我，即正自觉者。”

မဟာဇနကဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

大迦那咖本生释义第二

[၅၄၀] ၃. သုဝဏ္ဏသာမဇာတကဝဏ္ဏနာ

[540] 3. 金萨马本生释义

ကော [Pg.85] နု မံ ဥသုနာ ဝိဇ္ဈီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ မာတုပေါသကဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယံ ကိရ အဋ္ဌာရသကောဋိဝိဘဝဿ ဧကဿ သေဋ္ဌိကုလဿ ဧကပုတ္တကော အဟောသိ မာတာပိတူနံ ပိယော မနာပေါ. သော ဧကဒိဝသံ ပါသာဒဝရဂတော သီဟပဉ္ဇရံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ ဝီထိံ ဩလောကေန္တော ဂန္ဓမာလာဒိဟတ္ထံ မဟာဇနံ ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ ဇေတဝနံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘အဟမ္ပိ ဓမ္မံ သုဏိဿာမီ’’တိ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဂန္ဓမာလာဒီနိ ဂါဟာပေတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဝတ္ထဘေသဇ္ဇပါနကာဒီနိ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါပေတွာ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ စ ဘဂဝန္တံ ပူဇေတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ဓမ္မံ သုတွာ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စ အာနိသံသံ သလ္လက္ခေတွာ ပရိသာယ ဝုဋ္ဌိတာယ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ ‘‘မာတာပိတူဟိ အနနုညာတံ ပုတ္တံ တထာဂတာ နာမ န ပဗ္ဗာဇေန္တီ’’တိ သုတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပုန ဂေဟံ ဂန္တွာ သဂါရဝေန မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္မတာတာ, အဟံ တထာဂတဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. အထဿ မာတာပိတရော တဿ ဝစနံ သုတွာ ဧကပုတ္တကဘာဝေန သတ္တဓာ ဘိဇ္ဇမာနဟဒယာ ဝိယ ပုတ္တသိနေဟေန ကမ္ပမာနာ ဧဝမာဟံသု ‘‘တာတ ပိယပုတ္တက, တာတ ကုလင်္ကုရ, တာတ နယန, တာတ ဟဒယ, တာတ ပါဏသဒိသ, တယာ ဝိနာ ကထံ ဇီဝါမ, တယိ ပဋိဗဒ္ဓံ နော ဇီဝိတံ. မယဉှိ တာတ, ဇရာဇိဏ္ဏာ ဝုဍ္ဎာ မဟလ္လကာ, အဇ္ဇ ဝါ သုဝေ ဝါ ပရသုဝေ ဝါ မရဏံ ပါပုဏိဿာမ, တသ္မာ မာ အမှေ ဩဟာယ ဂစ္ဆသိ. တာတ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ နာမ အတိဒုက္ကရာ, သီတေန အတ္ထေ သတိ ဥဏှံ လဘတိ, ဥဏှေန အတ္ထေ သတိ သီတံ လဘတိ, တသ္မာ တာတ, မာ ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ.

“是谁用箭射我？”此法教是世尊住在祇陀林时，就一位奉养母亲的比丘而说的。据说在舍卫城(Sāvatthī)，有一位家财十八亿的富商，他有一个独子，为父母所钟爱。一日，他登上高楼，打开狮子窗，眺望街道，看见大众手持香花等物前往祇陀林听法，心想：“我也要去听法。”于是他顶礼父母，命人备妥香花等物，前往精舍，将衣、药、饮品等布施给比丘僧团，并以香花等供养世尊，然后坐于一旁听法。听闻了欲乐的过患与出家的功德后，待大众散去，他向世尊请求出家。但他知道“如来不度未经父母允许的子女出家”，便顶礼世尊，返回家中，恭敬地顶礼父母后说道：“父亲，母亲，我欲在如来座下出家。”他的父母听了这话，因是独子，心如七裂，因爱子之情而颤抖，说道：“我儿，爱子，我家的根苗，我们的眼睛，我们的心肝，我们视如生命的孩子啊！没有你，我们如何活命？我们的生命都寄托于你。我儿，我们已年迈体衰，今日、明日或后日便将死去，所以不要舍弃我们。我儿，出家修行极为艰难，需要冷时却得热，需要热时却得冷。所以，我儿，不要出家啊！”

တံ သုတွာ ကုလပုတ္တော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ဩနတသီသော ပဇ္ဈာယန္တောဝ နိသီဒိ သတ္တာဟံ နိရာဟာရော. အထဿ မာတာပိတရော ဧဝံ စိန္တေသုံ ‘‘သစေ နော ပုတ္တော အနနုညာတော, အဒ္ဓါ မရိဿတိ, ပုန န ပဿိဿာမ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဇီဝမာနံ ပုန နံ ပဿိဿာမာ’’တိ. စိန္တေတွာ စ ပန ‘‘တာတ ပိယပုတ္တက, တံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ အနုဇာနာမ, ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ အနုဇာနိံသု. တံ သုတွာ ကုလပုတ္တော တုဋ္ဌမာနသော ဟုတွာ အတ္တနော သကလသရီရံ ဩဏာမေတွာ [Pg.86] မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. သတ္ထာ ဧကံ ဘိက္ခုံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဣမံ ကုမာရံ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ အာဏာပေသိ. သော တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. တဿ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ မဟာလာဘသက္ကာရော နိဗ္ဗတ္တိ. သော အာစရိယုပဇ္ဈာယေ အာရာဓေတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ ပဉ္စ ဝဿာနိ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိတွာ ‘‘အဟံ ဣဓ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ, န မေ ဣဒံ ပတိရူပ’’န္တိ ဝိပဿနာဓုရံ ပူရေတုကာမော ဟုတွာ ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဥပဇ္ဈာယံ ဝန္ဒိတွာ ဇေတဝနာ နိက္ခမိတွာ ဧကံ ပစ္စန္တဂါမံ နိဿာယ အရညေ ဝိဟာသိ. သော တတ္ထ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တောပိ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိ. မာတာပိတရောပိဿ ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဒုဂ္ဂတာ အဟေသုံ. ယေ ဟိ တေသံ ခေတ္တံ ဝါ ဝဏိဇ္ဇံ ဝါ ပယောဇေသုံ, တေ ‘‘ဣမသ္မိံ ကုလေ ပုတ္တော ဝါ ဘာတာ ဝါ ဣဏံ စောဒေတွာ ဂဏှန္တော နာမ နတ္ထီ’’တိ အတ္တနော အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ဂဟေတွာ ယထာရုစိ ပလာယိံသု. ဂေဟေ ဒါသကမ္မကရာဒယောပိ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒီနိ ဂဟေတွာ ပလာယိံသု.

那良家子听了，愁苦忧恼，垂头丧气，沉思而坐，七天没有进食。他的父母于是想：“若不准许我儿出家，他必死无疑，我们就再也见不到他了；若他出家，只要活着，我们尚能再见。”思量之后，便准许说：“孩子，我们准许你出家，你去出家吧。”那良家子听了，心生欢喜，向父母顶礼，然后前往精舍，向世尊请求出家。世尊召来一位比丘，命令说：“让这位青年出家。”那比丘就为他剃度。自从他出家之后，就获得了大量的供养和恭敬。他令阿阇梨和戒师欢喜，得到具足戒后，学习了五年法，心想：“我住在这里太纷扰了，这不适合我。”为了圆满观的修行，他到戒师那里取得业处，顶礼戒师后，离开祇陀林，依止一个边境村庄，在林野中居住。他在那里修习观，努力精进了十二年，也未能证得任何特别的成就。他的父母随着时间的推移，也变得贫困了。那些为他们经营田地或生意的人，心想：“这家没有儿子或兄弟会来追讨债务了”，就各自拿着手里的东西，随意逃走了。家里的奴仆和佣人等，也带着金银等物逃走了。

အပရဘာဂေ ဒွေ ဇနာ ကပဏာ ဟုတွာ ဟတ္ထေ ဥဒကသိဉ္စနမ္ပိ အလဘိတွာ ဂေဟံ ဝိက္ကိဏိတွာ အဃရာ ဟုတွာ ကာရုညဘာဝံ ပတ္တာ ပိလောတိကံ နိဝါသေတွာ ကပါလဟတ္ထာ ဘိက္ခာယ စရိံသု. တသ္မိံ ကာလေ ဧကော ဘိက္ခု ဇေတဝနတော နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန တဿ ဝသနဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. သော တဿ အာဂန္တုကဝတ္တံ ကတွာ သုခနိသိန္နကာလေ ‘‘ဘန္တေ, ကုတော အာဂတတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဇေတဝနာ အာဂတော အာဝုသော’’တိ ဝုတ္တေ သတ္ထုနော စေဝ မဟာသာဝကာဒီနဉ္စ အာရောဂျံ ပုစ္ဆိတွာ မာတာပိတူနဉ္စ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယံ အသုကဿ နာမ သေဋ္ဌိကုလဿ အာရောဂျ’’န္တိ? ‘‘အာဝုသော, မာ တဿ ကုလဿ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆာ’’တိ. ‘‘ကိံ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော, တဿ ကိရ ကုလဿ ဧကော ပုတ္တော အတ္ထိ, သော ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိတော, တဿ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဧတံ ကုလံ ပရိက္ခီဏံ, ဣဒါနိ ဒွေ ဇနာ ပရမကာရုညဘာဝံ ပတ္တာ ဘိက္ခာယ စရန္တီ’’တိ. သော တဿ ဝစနံ သုတွာ သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ ရောဒိတုံ အာရဘိ. ‘‘အာဝုသော, ကိံ ရောဒသီ’’တိ? ‘‘ဘန္တေ, တေ မယှံ မာတာပိတရော, အဟံ တေသံ ပုတ္တော’’တိ. ‘‘အာဝုသော, တဝ မာတာပိတရော တံ နိဿာယ ဝိနာသံ ပတ္တာ, ဂစ္ဆ, တေ ပဋိဇဂ္ဂါဟီ’’တိ.

后来，那两个人变得贫困，连一点施舍都得不到，卖掉房子，无家可归，处境悲惨，身穿破布，手持陶钵，四处行乞。那时，有一位比丘从祇陀林出发，次第来到他的住处。他为来客尽了义务，待他安坐后，问道：“尊者，您从何处来？”“贤友，我从祇陀林来。”听后，他便询问导师及诸大弟子的安康，然后问起自己父母的情况：“尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，某某长者家安好吗？”“贤友，别问那家人的事了。”“为何，尊者？”“贤友，据说那家有一个儿子，在佛陀的教法中出家了。自从他出家后，那家就衰败了。如今那两个人已陷入极度悲惨的境地，靠行乞为生。”他听了此话，无法自持，泪流满面，开始哭泣。“贤友，你为何哭泣？”“尊者，他们是我的父母，我是他们的儿子。”“贤友，你的父母因你而家道败落，去吧，去照顾他们。”

သော [Pg.87] ‘‘အဟံ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တောပိ မဂ္ဂံ ဝါ ဖလံ ဝါ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိံ, အဘဗ္ဗော ဘဝိဿာမိ, ကိံ မေ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, ဂိဟီ ဟုတွာ မာတာပိတရော ပေါသေတွာ ဒါနံ ဒတွာ သဂ္ဂပရာယဏော ဘဝိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အရညာဝါသံ တဿ ထေရဿ နိယျာဒေတွာ ပုနဒိဝသေ အရညာ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဂစ္ဆန္တော သာဝတ္ထိတော အဝိဒူရေ ဇေတဝနပိဋ္ဌိဝိဟာရံ ပါပုဏိ. တတ္ထ ဒွေ မဂ္ဂါ အဟေသုံ. တေသု ဧကော မဂ္ဂေါ ဇေတဝနံ ဂစ္ဆတိ, ဧကော သာဝတ္ထိံ. သော တတ္ထေဝ ဌတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ပဌမံ မာတာပိတရော ပဿာမိ, ဥဒါဟု ဒသဗလ’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘မယာ မာတာပိတရော စိရံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ, ဣတော ပဋ္ဌာယ ပန မေ ဗုဒ္ဓဒဿနံ ဒုလ္လဘံ ဘဝိဿတိ, တသ္မာ အဇ္ဇမေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ဓမ္မံ သုတွာ သွေ ပါတောဝ မာတာပိတရော ပဿိဿာမီ’’တိ သာဝတ္ထိမဂ္ဂံ ပဟာယ သာယနှသမယေ ဇေတဝနံ ပါဝိသိ. တံ ဒိဝသံ ပန သတ္ထာ ပစ္စူသကာလေ လောကံ ဩလောကေန္တော ဣမဿ ကုလပုတ္တဿ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိံ အဒ္ဒသ. သော တဿာဂမနကာလေ မာတုပေါသကသုတ္တေန (သံ. နိ. ၁.၂၀၅) မာတာပိတူနံ ဂုဏံ ဝဏ္ဏေသိ. သော ပန ဘိက္ခု ပရိသပရိယန္တေ ဌတွာ သတ္ထုဿ ဓမ္မကထံ သုဏန္တော စိန္တေသိ ‘‘အဟံ ဂိဟီ ဟုတွာ မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂိတုံ သက္ကောမီတိ စိန္တေသိံ, သတ္ထာ ပန ‘ပဗ္ဗဇိတောဝ သမာနော ပဋိဇဂ္ဂိတော ဥပကာရကော မာတာပိတူန’န္တိ ဝဒတိ. သစာဟံ သတ္ထာရံ အဒိသွာ ဂတော, ဧဝရူပါယ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပရိဟီနော ဘဝေယျံ. ဣဒါနိ ပန ဂိဟီ အဟုတွာ ပဗ္ဗဇိတောဝ သမာနော မာတာပိတရော ပေါသေဿာမီ’’တိ.

他想：“我努力精进十二年，也无法生起道果，我大概是没有能力了，出家对我有什么用？不如还俗奉养父母，布施积福，将来往生天界。”于是把林居交给那位长老，第二天离开森林，逐渐走到离舍卫城不远的祇陀林后方精舍(Jetavanapiṭṭhivihāra)。那里有两条路：一条通往祇陀林，一条通往舍卫城。他站在那里想：“我该先见父母，还是先见十力者？”又想：“我已经很久没见父母了，但从今以后见佛更难，不如今天先见正自觉者，听完佛法，明天早上再去见父母。”于是放弃去舍卫城的路，傍晚时分进入祇陀林。那天清晨，世尊观察世间，看到这位良家子的善根成熟。在他到来时，世尊用《母养育子经》(Mātuposakasutta)赞叹父母的功德。那位比丘站在僧团外围听世尊说法时想：“我以为还俗才能奉养父母，但世尊却说‘即使是出家人也能照顾和帮助父母’。如果我没见到世尊就回去，岂不是错过了这样殊胜的出家机会？现在我要以出家身份奉养父母。”

သော သလာကဂ္ဂံ ဂန္တွာ သလာကဘတ္တဉ္စေဝ သလာကယာဂုဉ္စ ဂဏှိတွာ ဒွါဒသ ဝဿာနိ အရညေ ဝုတ္ထဘိက္ခု ပါရာဇိကပ္ပတ္တော ဝိယ အဟောသိ. သော ပါတောဝ သာဝတ္ထိယံ ပဝိသိတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ပဌမံ ယာဂုံ ဂဏှိဿာမိ, ဥဒါဟု မာတာပိတရော ပဿိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကပဏာနံ မာတာပိတူနံ သန္တိကံ တုစ္ဆဟတ္ထေန ဂန္တုံ အယုတ္တ’’န္တိ စိန္တေတွာ ယာဂုံ ဂဟေတွာ ဧတေသံ ပေါရာဏကဂေဟဒွါရံ ဂတော. မာတာပိတရောပိဿ ယာဂုဘိက္ခံ စရိတွာ ပရဘိတ္တိံ နိဿာယ ဝိဟရန္တိ. သော ဥပဂန္တွာ နိသိန္နကေ ဒိသွာ ဥပ္ပန္နသောကော အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ တေသံ အဝိဒူရေ အဋ္ဌာသိ. တေ တံ ဒိသွာပိ န သဉ္ဇာနိံသု. အထ မာတာ ‘‘ဘိက္ခတ္ထာယ ဌိတော ဘဝိဿတီ’’တိ သညာယ ‘‘ဘန္တေ, တုမှာကံ ဒါတဗ္ဗယုတ္တကံ နတ္ထိ, အတိစ္ဆထာ’’တိ အာဟ. သော တဿာ [Pg.88] ကထံ သုတွာ ဟဒယပူရံ သောကံ ဂဟေတွာ အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ တတ္ထေဝ အဋ္ဌာသိ. ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ‘‘အတိစ္ဆထာ’’တိ ဝုစ္စမာနောပိ အဋ္ဌာသိယေဝ. အထဿ ပိတာ မာတရံ အာဟ – ‘‘ဂစ္ဆ, ဘဒ္ဒေ, ဇာနာဟိ, ပုတ္တော နု ခေါ နော ဧသော’’တိ. သာ ဥဋ္ဌာယ ဥပဂန္တွာ ဩလောကေန္တီ သဉ္ဇာနိတွာ ပါဒမူလေ ပတိတွာ ပရိဒေဝိ, ပိတာပိဿ တထေဝ အကာသိ, မဟန္တံ ကာရုညံ အဟောသိ.

他去抽签处领取了签饭和签粥。这位在森林中住了十二年的比丘，感觉自己如同犯了波罗夷罪一样。清晨时分，他进入舍卫城，心想：“我该先取粥呢，还是先去看望父母？”转念又想：“空着手去见贫穷的父母不合宜”，于是取了粥，走向他们破旧的家门。他的父母正靠乞讨粥饭维生，靠着别人家的墙根住。他走近看见他们坐着，顿时心生悲伤，双眼含泪站在不远处。他们看见他，却未能认出。这时母亲以为他是来乞食的，便说：“尊者，我们没有什么适合布施给您的，请走吧。”他听了这话，心中充满悲伤，含泪站在原地。第二次、第三次被说“请走吧”时，他依然站立不动。这时父亲对母亲说：“去吧，贤妻，去看看是不是我们的儿子。”她起身走近细看，认出后便扑倒在他脚下痛哭，父亲也同样做了，场面非常令人悲悯。

သောပိ မာတာပိတရော ဒိသွာ သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော အဿူနိ ပဝတ္တေသိ. သော သောကံ အဓိဝါသေတွာ ‘‘အမ္မတာတာ, မာ စိန္တယိတ္ထ, အဟံ ဝေါ ပေါသေဿာမီ’’တိ မာတာပိတရော အဿာသေတွာ ယာဂုံ ပါယေတွာ ဧကမန္တေ နိသီဒါပေတွာ ပုန ဘိက္ခံ အာဟရိတွာ တေ ဘောဇေတွာ အတ္တနော အတ္ထာယ ဘိက္ခံ ပရိယေသိတွာ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပုန ဘတ္တေနာပုစ္ဆိတွာ ပစ္ဆာ သယံ ပရိဘုဉ္ဇတိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ဣမိနာ နိယာမေန မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂတိ. အတ္တနာ လဒ္ဓါနိ ပက္ခိကဘတ္တာဒီနိ တေသံယေဝ ဒတွာ သယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ လဘမာနော ဘုဉ္ဇတိ, အလဘမာနော န ဘုဉ္ဇတိ, ဝဿာဝါသိကမ္ပိ အညမ္ပိ ယံ ကိဉ္စိ လဘိတွာ တေသံယေဝ ဒေတိ. တေဟိ ပရိဘုတ္တံ ဇိဏ္ဏပိလောတိကံ ဂဟေတွာ အဂ္ဂဠံ ဒတွာ ရဇိတွာ သယံ ပရိဘုဉ္ဇတိ. ဘိက္ခလဘနဒိဝသေဟိ ပနဿ အလဘနဒိဝသာ ဗဟူ အဟေသုံ. အထဿ နိဝါသနပါရုပနံ အတိလူခံ ဟောတိ.

他看见父母，无法自持，流下了眼泪。他抑制住悲伤，安慰他们说：“母亲、父亲，不要担心，我会赡养你们。”他给父母喂粥，让他们坐在一边，然后再次去乞食，把食物给他们吃。之后，他才为自己去乞食，得到食物后，回到父母身边，问过他们饭食之事，然后自己才吃。从那时起，他就用这种方式照顾父母。他把自己得到的半月斋食等食物都给父母，自己则去托钵乞食，得到食物就吃，得不到就不吃。雨安居期间得到的任何东西，也都全部给父母。他拿走父母穿过的旧衣服，缝补染色后自己穿。但他乞讨不到食物的日子比得到的日子还多，所以他的衣袍非常粗糙破旧。

ဣတိ သော မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂန္တောယေဝ အပရဘာဂေ ကိသော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနိသန္ထတဂတ္တော အဟောသိ. အထ နံ သန္ဒိဋ္ဌသမ္ဘတ္တာ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိံသု ‘‘အာဝုသော, ပုဗ္ဗေ တဝ သရီရဝဏ္ဏော သောဘတိ, ဣဒါနိ ပန ကိသော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနိသန္ထတဂတ္တော, ဗျာဓိ တေ နု ခေါ ဥပ္ပန္နော’’တိ. သော ‘‘နတ္ထိ မေ, အာဝုသော, ဗျာဓိ, အပိစ ပန ပလိဗောဓော မေ အတ္ထီ’’တိ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. အထ နံ တေ ဘိက္ခူ အာဟံသု ‘‘အာဝုသော, ဘဂဝါ သဒ္ဓါဒေယျံ ဝိနိပါတေတုံ န ဒေတိ, တွံ ပန သဒ္ဓါဒေယျံ ဂဟေတွာ ဂိဟီနံ ဒဒမာနော အယုတ္တံ ကရောသီ’’တိ. သော တေသံ ကထံ သုတွာ လဇ္ဇိတော ဩလီယိ. တေ ဧတ္တကေနပိ အသန္တုဋ္ဌာ ဘဂဝတော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဘန္တေ, အသုကော နာမ ဘိက္ခု သဒ္ဓါဒေယျံ ဝိနိပါတေတွာ ဂိဟီ ပေါသေတီ’’တိ သတ္ထု အာရောစေသုံ. သတ္ထာ တံ ဘိက္ခုံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဘိက္ခု သဒ္ဓါဒေယျံ ဂဟေတွာ ဂိဟီ ပေါသေသီ’’တိ [Pg.89] ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ, ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ တံ ကိရိယံ ဝဏ္ဏေတုကာမော အတ္တနော စ ပုဗ္ဗစရိယံ ပကာသေတုကာမော ‘‘ဘိက္ခု, ဂိဟီ ပေါသေန္တော ကေ ပေါသေသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မာတာပိတရော မေ, ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ သတ္ထာ တဿ ဥဿာဟံ ဇနေတုံ ‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခူ’’တိ တိက္ခတ္တုံ သာဓုကာရံ ဒတွာ ‘‘တွံ မမ ဂတမဂ္ဂေ ဌိတော, အဟမ္ပိ ပုဗ္ဗစရိယံ စရန္တော မာတာပိတရော ပေါသေသိ’’န္တိ အာဟ. သော အဿာသံ ပဋိလဘိ. သတ္ထာ တာယ ပုဗ္ဗစရိယာယ အာဝိကရဏတ္ထံ တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

就这样，他在侍奉父母期间，日渐消瘦，皮肤发黄，青筋暴露。当时与他相熟的比丘们便问他：“贤友啊！你以前容光焕发，如今却形容枯槁，皮肤发黄，青筋暴露，莫非是生病了？”他答道：“贤友，我并非生病，只是有所挂碍。”于是将事情原委告知。那些比丘便说：“贤友啊！世尊不允许毁坏信施，你却拿了信施之物供养在家人，实在不妥。”他听后羞愧退缩。这些比丘仍不满意，便前往世尊处禀告：“世尊，某某比丘毁坏信施，供养在家人。”世尊便唤来该比丘问道：“比丘，听说你拿了信施之物供养在家人，可是真的？”“是的，世尊。”世尊为了赞叹他的行为，也为了开示自己过去生的行持，便问：“比丘，你供养了哪些在家人？”“世尊，是我的父母。”世尊为了激励他，连说三声“善哉！善哉！善哉！比丘！”然后说：“你正行于我所行之道，我过去生也曾供养父母。”该比丘闻言大得安慰。世尊应众比丘请求，为开示这段过去生的行持，便讲述了过去的故事。

အတီတေ ဗာရာဏသိနဂရတော အဝိဒူရေ နဒိယာ ဩရိမတီရေ ဧကော နေသာဒဂါမော အဟောသိ, ပါရိမတီရေ ဧကော နေသာဒဂါမော. ဧကေကသ္မိံ ဂါမေ ပဉ္စ ပဉ္စ ကုလသတာနိ ဝသန္တိ. ဒွီသုပိ ဂါမေသု ဒွေ နေသာဒဇေဋ္ဌကာ သဟာယကာ အဟေသုံ. တေ ဒဟရကာလေယေဝ ကတိကဝတ္တံ ကရိံသု ‘‘သစေ အမှေသု ဧကဿ ဓီတာ ဟောတိ, ဧကဿ ပုတ္တော ဟောတိ, တေသံ အာဝါဟဝိဝါဟံ ကရိဿာမာ’’တိ. အထ ဩရိမတီရေ ဂါမဇေဋ္ဌကဿ ဂေဟေ ပုတ္တော ဇာယိ, ဇာတက္ခဏေယေဝ ဒုကူလေန ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ ‘‘ဒုကူလော’’တွေဝဿ နာမံ ကရိံသု. ဣတရဿ ဂေဟေ ဓီတာ ဇာယိ, တဿာ ပရတီရေ ဇာတတ္တာ ‘‘ပါရိကာ’’တိ နာမံ ကရိံသု. တေ ဥဘောပိ အဘိရူပါ ပါသာဒိကာ အဟေသုံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ. တေ နေသာဒကုလေ ဇာတာပိ ပါဏာတိပါတံ နာမ န ကရိံသု.

往昔在波罗奈城(Bārāṇasī)不远的地方，河的此岸有一个猎人村落，对岸也有一个猎人村落。每个村落都住着五百户人家。这两个村落里，有两位猎人首领是朋友。他们年轻的时候就立下约定：“如果我们其中一人有女儿，另一人有儿子，就让他们成婚。”后来，此岸村落的首领家里生了一个儿子，因为刚出生时就用细布(dukūla)接住，所以给他取名为“杜俱罗”；另一家生了一个女儿，因为她出生在对岸(paratīra)，所以取名为“波利迦”。这两个孩子都相貌端正，令人喜爱，而且肤色如金。他们虽然出生在猎人家庭，却从不杀生。

အပရဘာဂေ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကံ ဒုကူလကုမာရံ မာတာပိတရော အာဟံသု ‘‘ပုတ္တ, ကုမာရိကံ တေ အာနယိဿာမာ’’တိ. သော ပန ဗြဟ္မလောကတော အာဂတော သုဒ္ဓသတ္တော ဥဘော ကဏ္ဏေ ပိဓာယ ‘‘န မေ ဃရာဝါသေနတ္ထော အမ္မတာတာ, မာ ဧဝရူပံ အဝစုတ္ထာ’’တိ ဝတွာ ယာဝတတိယံ ဝုစ္စမာနောပိ န ဣစ္ဆိယေဝ. ပါရိကာပိ မာတာပိတူဟိ ‘‘အမ္မ, အမှာကံ သဟာယကဿ ပုတ္တော အတ္ထိ, သော အဘိရူပေါ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော, တဿ တံ ဒဿာမာ’’တိ ဝုတ္တာ တထေဝ ဝတွာ ဥဘော ကဏ္ဏေ ပိဒဟိ. သာပိ ဗြာဟ္မလောကတော အာဂတာ ဃရာဝါသံ န ဣစ္ဆိ. ဒုကူလကုမာရော ပန တဿာ ရဟဿေန သာသနံ ပဟိဏိ ‘‘သစေ ပါရိကေ မေထုနဓမ္မေန အတ္ထိကာ, အညဿ ဂေဟံ ဂစ္ဆတု, မယှံ မေထုနဓမ္မေ ဆန္ဒော နတ္ထီ’’တိ. သာပိ တဿ တထေဝ သာသနံ ပေသေသိ.

后来，杜俱罗童子十六岁左右时，父母对他说：“孩子，我们要为你娶个姑娘。”但这从梵天界来的纯净有情捂住双耳说：“母亲父亲啊，我不需要居家生活，请不要说这样的话。”即使被说了三次，他仍然不愿意。波利迦的父母也对她说：“女儿啊，我们朋友的那个儿子，他相貌端正，肤色如金，我们要把你嫁给他。”波利迦也同样那样说，捂住双耳。她也是从梵天界来的，不愿居家生活。杜俱罗童子于是偷偷地送了一个讯息给波利迦：“如果波利迦对淫欲法有兴趣，就去别人家吧，我对淫欲法没有意愿。”她也同样地送了一个讯息给他。

အထ [Pg.90] မာတာပိတရော တေသံ အနိစ္ဆမာနာနညေဝ အာဝါဟဝိဝါဟံ ကရိံသု. တေ ဥဘောပိ ကိလေသသမုဒ္ဒံ အနောတရိတွာ ဒွေ မဟာဗြဟ္မာနော ဝိယ ဧကတောဝ ဝသိံသု. ဒုကူလကုမာရော ပန မစ္ဆံ ဝါ မိဂံ ဝါ န မာရေတိ, အန္တမသော အာဟဋမံသမ္ပိ န ဝိက္ကိဏာတိ. အထ နံ မာတာပိတရော ဝဒိံသု ‘‘တာတ, တွံ နေသာဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာပိ နေဝ ဃရာဝါသံ ဣစ္ဆသိ, န ပါဏဝဓံ ကရောသိ, ကိံ နာမ ကမ္မံ ကရိဿသီ’’တိ? ‘‘အမ္မတာတာ, တုမှေသု အနုဇာနန္တေသု မယံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ. တံ သုတွာ မာတာပိတရော ‘‘တေန ဟိ ပဗ္ဗဇထာ’’တိ ဒွေ ဇနေ အနုဇာနိံသု. တေ တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဂါမတော နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဂင်္ဂါတီရေန ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ယသ္မိံ ဌာနေ မိဂသမ္မတာ နာမ နဒီ ဟိမဝန္တတော ဩတရိတွာ ဂင်္ဂံ ပတ္တာ, တံ ဌာနံ ဂန္တွာ ဂင်္ဂံ ပဟာယ မိဂသမ္မတာဘိမုခါ အဘိရုဟိံသု.

于是，他们的父母不顾他们的意愿，为他们举行了婚礼。他们两人都没有沉入烦恼之海，如同两位大梵天一般共同生活。然而，杜俱罗童子不杀鱼也不猎兽，甚至连别人拿来的肉也不卖。于是，他的父母对他说：“孩子，你虽生于猎人家族，却既不愿过在家生活，也不杀生，你到底要做什么呢？”“父亲母亲，若你们允许，我们想出家。”听了这话，父母便允许了他们二人：“既然如此，你们就出家吧。”他们满心欢喜，顶礼父母后离开村庄，次第沿着恒河岸进入喜马拉雅山。当他们来到一个地方，有一条名为弥伽三摩多(Migasammatā)的河流从喜马拉雅山流下汇入恒河，他们抵达该处后，便离开恒河，朝着弥伽三摩多河的方向上行而去。

တသ္မိံ ခဏေ သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သက္ကော ဩလောကေန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ဝိဿကမ္မံ အာမန္တေတွာ ‘‘တာတ ဝိဿကမ္မ, ဒွေ မဟာပုရိသာ ဂါမာ နိက္ခမိတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိဋ္ဌာ, တေသံ နိဝါသဋ္ဌာနံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ, မိဂသမ္မတာနဒိယာ အဍ္ဎကောသန္တရေ ဧတေသံ ပဏ္ဏသာလဉ္စ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ စ မာပေတွာ ဧဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ မူဂပက္ခဇာတကေ (ဇာ. ၂.၂၂.၁ အာဒယော) ဝုတ္တနယေနေဝ သဗ္ဗံ သံဝိဒဟိတွာ အမနာပသဒ္ဒေ မိဂပက္ခိနော ပလာပေတွာ ဧကပဒိကံ ဇင်္ဃမဂ္ဂံ မာပေတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. တေပိ တံ မဂ္ဂံ ဒိသွာ တေန မဂ္ဂေန ဂန္တွာ တံ အဿမပဒံ ပါပုဏိံသု. ဒုကူလပဏ္ဍိတော ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ ဒိသွာ ‘‘သက္ကေန မယှံ ဒိန္နာ’’တိ သက္ကဒတ္တိယဘာဝံ ဉတွာ သာဋကံ ဩမုဉ္စိတွာ ရတ္တဝါကစီရံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ အဇိနစမ္မံ အံသေ ကတွာ ဇဋာမဏ္ဍလံ ဗန္ဓိတွာ ဣသိဝေသံ ဂဟေတွာ ပါရိကာယပိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အဒါသိ. ဥဘောပိ ကာမာဝစရမေတ္တံ ဘာဝေတွာ တတ္ထ ဝသိံသု. တေသံ မေတ္တာနုဘာဝေန သဗ္ဗေပိ မိဂပက္ခိနော အညမညံ မေတ္တစိတ္တမေဝ ပဋိလဘိံသု, န ကောစိ ကဉ္စိ ဝိဟေဌေသိ. ပါရိကာ တတော ပဋ္ဌာယ ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ အာဟရတိ, အဿမပဒံ သမ္မဇ္ဇတိ, သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကရောတိ. ဥဘောပိ ဖလာဖလာနိ အာဟရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော အတ္တနော ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တာ တတ္ထ ဝါသံ ကပ္ပယိံသု.

就在那时，帝释(Sakko)的宫殿显现出炽热之相。帝释观察后知晓其原因，便召唤毗首羯磨(Vissakamma)说：“毗首羯磨，有两位大士已离开村庄进入喜马拉雅山，应为他们寻得一处居所。你去在离弥伽三摩多河(Migasammatā-nadī)半俱卢舍之处，为他们建造一间叶茅屋并备好出家人的必需品，然后回来。”他应诺“善哉”之后，便依照《哑躄本生》(Mūgapakkhajātaka)中所述的方式，安排好一切，驱走恼人的鸟兽，开辟出一条仅容一人行走的步道，然后返回自己的住处。他们二人见到那条路，便循路而行，抵达了那座净修林。杜库拉智者(Dukūlapaṇḍita)进入叶茅屋，见到出家人的必需品，知道是帝释所赐，便脱下俗服，穿上红树皮衣，一件披在身上，将羚羊皮搭在肩上，束起发髻，现仙人之相，也为帕莉卡(Pārikā)授了出家戒。他们二人都修习欲界慈，住在那里。由于他们慈心的威力，所有鸟兽都对彼此生起了慈心，没有任何一者伤害另一者。从那时起，帕莉卡负责取饮用水和食物，打扫净修林，做一切事务。他们二人都采集各种果实食用后，各自进入自己的叶茅屋，修行沙门之法，在那里安住下来。

သက္ကော [Pg.91] တေသံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ. သော ဧကဒိဝသံ အနုဩလောကေန္တော ‘‘ဣမေသံ စက္ခူနိ ပရိဟာယိဿန္တီ’’တိ အန္တရာယံ ဒိသွာ ဒုကူလပဏ္ဍိတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဘန္တေ, တုမှာကံ အန္တရာယော ပညာယတိ, ပဋိဇဂ္ဂနကံ ပုတ္တံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ, လောကဓမ္မံ ပဋိသေဝထာ’’တိ. အထ နံ ဒုကူလပဏ္ဍိတော အာဟ – ‘‘သက္က, ကိန္နာမေတံ ကထေသိ, မယံ အဂါရမဇ္ဈေ ဝသန္တာပိ ဧတံ လောကဓမ္မံ ပုဠဝကဂူထရာသိံ ဝိယ ဇိဂုစ္ဆိမှာ, ဣဒါနိ ပန အရညံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ကထံ ဧဝရူပံ ကရိဿာမာ’’တိ. အထ သက္ကော တံ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ, သစေ ဧဝံ န ကရောထ, ပါရိကာယ တာပသိယာ ဥတုနိကာလေ နာဘိံ ဟတ္ထေန ပရာမသေယျာထာ’’တိ. ဒုကူလပဏ္ဍိတော ‘‘ဣဒံ သက္ကာ ကာတု’’န္တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. သက္ကော တံ ဝန္ဒိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော.

帝释前来侍奉他们。有一天，他观察时，预见到一个障碍：“他们的视力将会衰退。”于是他去到杜库拉智者那里，顶礼后坐在一旁，这样说道：“尊者，您的障碍已显现，应当得到一个能照顾您的儿子，请行此世间法吧。”杜库拉智者对他说：“帝释，你为何说这种话？我们即便住在家中时，也对此世间法如同蛆虫粪堆一般厌恶，如今进入森林，过着仙人的出家生活，又怎会做这样的事呢？”帝释对他说：“尊者，如果您不做此事，那么就在女修行者帕莉卡适孕之时，用手抚摸她的肚脐吧。”杜库拉智者应诺：“这可以做到。”帝释顶礼他后，便返回自己的住处。

ဒုကူလပဏ္ဍိတောပိ တံ ကာရဏံ ပါရိကာယ အာစိက္ခိတွာ အဿာ ဥတုနိကာလေ နာဘိံ ဟတ္ထေန ပရာမသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဒေဝလောကတော စဝိတွာ တဿာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. သာ ဒသမာသစ္စယေန သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ, တေနေဝဿ ‘‘သုဝဏ္ဏသာမော’’တိ နာမံ ကရိံသု. ပါရိကာယ ဖလာဖလတ္ထာယ ဝနံ ဂတကာလေ ပဗ္ဗတန္တရေ ကိန္နရိယော ဓာတိကိစ္စံ ကရိံသု. တေ ဥဘောပိ ဗောဓိသတ္တံ နှာပေတွာ ပဏ္ဏသာလာယံ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဖလာဖလတ္ထာယ အရညံ ဂစ္ဆန္တိ. တသ္မိံ ခဏေ ကိန္နရာ ကုမာရံ ဂဟေတွာ ဂိရိကန္ဒရာဒီသု နှာပေတွာ ပဗ္ဗတမတ္ထကံ အာရုယှ နာနာပုပ္ဖေဟိ အလင်္ကရိတွာ ဟရိတာလမနောသိလာဒီနိ သိလာယံ ဃံသိတွာ နလာဋေ တိလကေ ကတွာ ပုန အာနေတွာ ပဏ္ဏသာလာယံ နိပဇ္ဇာပေသုံ. ပါရိကာပိ အာဂန္တွာ ပုတ္တံ ထညံ ပါယေသိ. တံ အပရဘာဂေ ဝဍ္ဎိတွာ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကမ္ပိ အနုရက္ခန္တာ မာတာပိတရော ပဏ္ဏသာလာယံ နိသီဒါပေတွာ သယမေဝ ဝနမူလဖလာဖလတ္ထာယ ဝနံ ဂစ္ဆန္တိ. မဟာသတ္တော ‘‘မမ မာတာပိတူနံ ကဒါစိ ကောစိဒေဝ အန္တရာယော ဘဝေယျာ’’တိ စိန္တေတွာ တေသံ ဂတမဂ္ဂံ သလ္လက္ခေသိ.

杜库拉智者也将此事告知帕莉卡，并在她的适孕期用手抚摸了她的肚脐。那时，菩萨从天界辞世，在她的子宫中结生。十个月后，她生下一个肤色金黄的儿子，因此他们为他取名为“苏万那萨马”(Suvaṇṇasāma)。当帕莉卡为采集果实进入森林时，山中的紧那罗女(Kinnarī)们为她做照护之事。他们二人都为菩萨沐浴后，让他躺在叶茅屋中，然后去森林采集果实。就在那时，紧那罗(Kinnara)们抱起童子，在山谷洞穴等处为他沐浴，登上山顶，用各种花朵为他装饰，在石板上研磨雄黄和鸡冠石等，在他额上点上提拉卡(tilaka)，再将他带回叶茅屋中安放。帕莉卡回来后，便给儿子哺乳。后来他渐渐长大，到了十六岁左右，一直守护着他的父母让他坐在叶茅屋中，自己则去森林采集树根和各种果实。大士心想：“我的父母或许会遇到什么危险。”便留意他们离去的路径。

အထေကဒိဝသံ တေသံ ဝနမူလဖလာဖလံ အာဒါယ သာယနှသမယေ နိဝတ္တန္တာနံ အဿမပဒတော အဝိဒူရေ မဟာမေဃော ဥဋ္ဌဟိ. တေ ဧကံ ရုက္ခမူလံ ပဝိသိတွာ ဝမ္မိကမတ္ထကေ အဋ္ဌံသု. တဿ စ အဗ္ဘန္တရေ အာသီဝိသော အတ္ထိ. တေသံ သရီရတော သေဒဂန္ဓမိဿကံ ဥဒကံ ဩတရိတွာ တဿ [Pg.92] နာသာပုဋံ ပါဝိသိ. သော ကုဇ္ဈိတွာ နာသာဝါတေန ပဟရိ. ဒွေပိ အန္ဓာ ဟုတွာ အညမညံ န ပဿိံသု. ဒုကူလပဏ္ဍိတော ပါရိကံ အာမန္တေတွာ ‘‘ပါရိကေ မမ စက္ခူနိ ပရိဟီနာနိ, အဟံ တံ န ပဿာမီ’’တိ အာဟ. သာပိ တထေဝ အာဟ. တေ ‘‘နတ္ထိ နော ဣဒါနိ ဇီဝိတ’’န္တိ မဂ္ဂံ အပဿန္တာ ပရိဒေဝမာနာ အဋ္ဌံသု. ‘‘ကိံ ပန တေသံ ပုဗ္ဗကမ္မ’’န္တိ? တေ ကိရ ပုဗ္ဗေ ဝေဇ္ဇကုလေ အဟေသုံ. အထ သော ဝေဇ္ဇော ဧကဿ မဟာဓနဿ ပုရိသဿ အက္ခိရောဂံ ပဋိဇဂ္ဂိ. သော တဿ ကိဉ္စိ ဓနံ န အဒါသိ. အထ ဝေဇ္ဇော ကုဇ္ဈိတွာ အတ္တနော ဂေဟံ ဂန္တွာ ဘရိယာယ အာရောစေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, အဟံ တဿ အက္ခိရောဂံ ပဋိဇဂ္ဂါမိ, ဣဒါနိ မယှံ ဓနံ န ဒေတိ, ကိံ ကရောမာ’’တိ အာဟ. သာပိ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘န နော တဿ သန္တကေနတ္ထော, ဘေသဇ္ဇံ တဿ ဧကယောဂံ ဒတွာ အက္ခီနိ ကာဏာနိ ကရောဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တထာ အကာသိ. သော နစိရဿေဝ အန္ဓော ဟောတိ. တေသံ ဥဘိန္နမ္ပိ ဣမိနာ ကမ္မေန စက္ခူနိ အန္ဓာနိ ဇာယိံသု.

后来有一天，他们采集了林中的树根和各种果实，于傍晚时分返回时，在离净修林不远处，乌云大作。他们进入一棵树下，站在一座蚁丘顶上。在那蚁丘之内，有一条毒蛇。从他们身上滴下的混有汗味的水流入了它的鼻孔。它被激怒，以鼻息攻击。两人都失明了，彼此无法看见。杜库拉智者呼唤帕莉卡说：“帕莉卡，我的视力消失了，我看不见你。”她也说了同样的话。他们心想：“我们现在活不成了。”因看不见路而站在那里悲叹。“那么，他们过去造了什么业呢？”据说，他们前世生于医生之家。当时，那位医生为一个非常富有的人治疗眼疾，但那人没有给他任何钱财。于是医生生气地回到家，告诉妻子：“贤妻，我为他治疗眼疾，现在他不给我钱，我们该怎么办？”她也生气地说：“我们不需要他的财产，给他一剂药，让他眼睛瞎掉。”医生应诺“善哉”，便去到那人那里照办了。不久，那人就失明了。由于此业，他们两人今生的眼睛都失明了。

အထ မဟာသတ္တော ‘‘မမ မာတာပိတရော အညေသု ဒိဝသေသု ဣမာယ ဝေလာယ အာဂစ္ဆန္တိ, ဣဒါနိ တေသံ ပဝတ္တိံ န ဇာနာမိ, ပဋိမဂ္ဂံ ဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မဂ္ဂံ ဂန္တွာ သဒ္ဒမကာသိ. တေ တဿ သဒ္ဒံ သဉ္ဇာနိတွာ ပဋိသဒ္ဒံ ကရိတွာ ပုတ္တသိနေဟေန ‘‘တာတ သုဝဏ္ဏသာမ, ဣဓ ပရိပန္ထော အတ္ထိ, မာ အာဂမီ’’တိ ဝဒိံသု. အထ နေသံ ‘‘တေန ဟိ ဣမံ လဋ္ဌိကောဋိံ ဂဟေတွာ မမ သန္တိကံ ဧထာ’’တိ ဒီဃလဋ္ဌိံ အဒါသိ. တေ လဋ္ဌိကောဋိံ ဂဟေတွာ တဿ သန္တိကံ အာဂမိံသု. အထ နေ ‘‘ကေန ကာရဏေန ဝေါ စက္ခူနိ ဝိနဋ္ဌာနီ’’တိ ပုစ္ဆိ. အထ နံ မာတာပိတရော အာဟံသု ‘‘တာတ, မယံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဣဓ ရုက္ခမူလေ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဌိတာ, တေန ကာရဏေနာ’’တိ. သော မာတာပိတူနံ ကထံ သုတွာဝ အညာသိ ‘‘တတ္ထ အာသီဝိသေန ဘဝိတဗ္ဗံ, တေန ကုဒ္ဓေန နာသာဝါတော ဝိဿဋ္ဌော ဘဝိဿတီ’’တိ. သော မာတာပိတရော ဒိသွာ ရောဒိ စေဝ ဟသိ စ. အထ နံ တေ ပုစ္ဆိံသု ‘‘ကသ္မာ, တာတ, ရောဒသိ စေဝ ဟသသိ စာ’’တိ? အမ္မတာတာ, ‘‘တုမှာကံ ဒဟရကာလေယေဝ ဧဝံ စက္ခူနိ ဝိနဋ္ဌာနီ’’တိ ရောဒိံ, ‘‘ဣဒါနိ ပဋိဇဂ္ဂိတုံ လဘိဿာမီ’’တိ ဟသိံ. အမ္မတာတာ, တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထ, အဟံ ဝေါ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီတိ.

于是大士心想：“我的父母在其他日子里都是这个时候回来，现在我不知道他们的消息，我当循路回去找他们。”他便沿着路走，并发出呼喊声。他们认出他的声音，便回应他，并出于对儿子的慈爱说：“孩子苏万那萨马，这里有危险，不要过来！”他便说：“既然如此，你们握住这根长杖的末端，到我这里来吧。”并递出了一根长杖。他们握住杖的末端，来到了他的身边。他问道：“是何原因使你们的眼睛失明了呢？”他的父母回答说：“孩子，当时天正下着雨，我们站在这棵树下的蚁丘顶上，就是因为那个原因。”他一听父母的话，立刻就明白了：“那里必定有条毒蛇，它被激怒而喷出了鼻息。”他看到父母后，既哭泣又欢笑。于是他们问他：“孩子，你为何既哭泣又欢笑呢？”“父亲母亲，想到你们在这么年轻的时候眼睛就失明了，我便哭泣；而想到现在我将能照顾你们，我便欢笑。父亲母亲，你们不要担忧，我会照顾你们的。”

သော မာတာပိတရော အဿာသေတွာ အဿမပဒံ အာနေတွာ တေသံ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနေသု စင်္ကမေ ပဏ္ဏသာလာယံ ဝစ္စဋ္ဌာနေ ပဿာဝဋ္ဌာနေ စာတိ [Pg.93] သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု ရဇ္ဇုကေ ဗန္ဓိ, တတော ပဋ္ဌာယ တေ အဿမပဒေ ဌပေတွာ သယံ ဝနမူလဖလာဒီနိ အာဟရိတွာ ပဏ္ဏသာလာယံ ဌပေတွာ ပါတောဝ တေသံ ဝသနဋ္ဌာနံ သမ္မဇ္ဇိတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဃဋံ အာဒါယ မိဂသမ္မတာနဒိံ ဂန္တွာ ပါနီယပရိဘောဇနီယံ အာဟရိတွာ ဥပဋ္ဌာပေတိ, ဒန္တကဋ္ဌမုခေါဒကာဒီနိ ဒတွာ မဓုရဖလာဖလံ ဒေတိ, တေဟိ ဘုဉ္ဇိတွာ မုခေ ဝိက္ခာလိတေ သယံ ခါဒိတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ မိဂဂဏပရိဝုတော ဖလာဖလတ္ထာယ အရညံ ပါဝိသိ. ပဗ္ဗတပါဒေ ကိန္နရပရိဝါရော ဖလာဖလံ ဂဟေတွာ သာယနှသမယေ အာဂန္တွာ ဃဋေန ဥဒကံ အာဟရိတွာ ဥဏှောဒကေန တေသံ ယထာရုစိ နှာပနံ ပါဒဓောဝနံ ဝါ ကတွာ အင်္ဂါရကပလ္လံ ဥပနေတွာ ဟတ္ထပါဒေ သေဒေတွာ တေသံ နိသိန္နာနံ ဖလာဖလံ ဒတွာ ခါဒါပေတွာ ပရိယောသာနေ သယံ ခါဒိတွာ သေသကံ ဌပေသိ. ဣမိနာ နိယာမေနေဝ မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂိ.

他安慰父母后，将他们带到净修林，在他们的夜间住所、日间住所、经行处、草庵、大小便处等所有地方都系上绳索。从此以后，他将父母安置在净修林，自己去采集林中的根、果等，带回草庵存放。清晨，他打扫父母的住所，礼拜父母后，拿着水罐去鹿集河(Migasammatā-nadī)取回饮用水和盥洗用水，供给他们。他给他们牙木和漱口水，并奉上甜美的果实。等他们吃完漱口后，自己才吃，之后礼拜父母，在鹿群的围绕下进入森林采集果实。在山脚下，他被紧那罗(Kinnara)眷属簇拥着采集果实。傍晚时分回来，他用水罐取水，用温水按照他们的喜好为他们沐浴或洗脚，端来火盆让他们暖手暖脚。等他们坐好后，献上果实让他们食用，最后自己吃，将剩余的食物收好。他就这样一直照顾侍奉父母。

တသ္မိံ သမယေ ဗာရာဏသိယံ ပီဠိယက္ခော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. သော မိဂမံသလောဘေန မာတရံ ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ သန္နဒ္ဓပဉ္စာဝုဓော ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ မိဂေ ဝဓိတွာ မံသံ ခါဒန္တော မိဂသမ္မတာနဒိံ ပတွာ အနုပုဗ္ဗေန သာမဿ ပါနီယဂ္ဂဟဏတိတ္ထံ သမ္ပတ္တော မိဂပဒဝလဉ္ဇံ ဒိသွာ မဏိဝဏ္ဏာဟိ သာခါဟိ ကောဋ္ဌကံ ကတွာ ဓနုံ အာဒါယ ဝိသပီတံ သရံ သန္နဟိတွာ နိလီနောဝ အစ္ဆိ. မဟာသတ္တောပိ သာယနှသမယေ ဖလာဖလံ အာဟရိတွာ အဿမပဒေ ဌပေတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ‘‘ပါနီယံ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဃဋံ ဂဟေတွာ မိဂဂဏပရိဝုတော ဒွေပိ မိဂေ ဧကတော ကတွာ တေသံ ပိဋ္ဌိယံ ပါနီယဃဋံ ဌပေတွာ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ နဒီတိတ္ထံ အဂမာသိ. ရာဇာ ကောဋ္ဌကေ ဌိတောဝ တံ တထာ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘မယာ ဧတ္တကံ ကာလံ ဧဝံ ဝိစရန္တေနပိ မနုဿော နာမ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော, ဒေဝေါ နု ခေါ ဧသ နာဂေါ နု ခေါ, သစေ ပနာဟံ ဧတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိဿာမိ. ဒေဝေါ စေ ဘဝိဿတိ, အာကာသံ ဥပ္ပတိဿတိ. နာဂေါ စေ, ဘူမိယံ ပဝိသိဿတိ. န ခေါ ပနာဟံ သဗ္ဗကာလံ ဟိမဝန္တေယေဝ ဝိစရိဿာမိ, ဗာရာဏသိံ ဂမိဿာမိ. တတြ မံ ပုစ္ဆိဿန္တိ ‘အပိ နု ခေါ တေ, မဟာရာဇ, ဟိမဝန္တေ ဝသန္တေန ကိဉ္စိ အဆရိယံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗ’န္တိ? တတြာဟံ ‘ဧဝရူပေါ မေ သတ္တော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော’တိ ဝက္ခာမိ. ‘ကော နာမေသော’တိ ဝုတ္တေ သစေ ‘န ဇာနာမီ’တိ ဝက္ခာမိ[Pg.94], အထ ဂရဟိဿန္တိ မံ, တသ္မာ ဧတံ ဝိဇ္ဈိတွာ ဒုဗ္ဗလံ ကတွာ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ.

那时，波罗奈(Bārāṇasī)有一位名叫毗黎夜叉(Pīḷiyakkha)的国王在位。他因贪爱鹿肉，便将王位托付给母亲，自己全副武装进入雪山(Himavanta)，猎杀鹿来吃肉。他顺着鹿集河而下，来到沙摩(Sāma)取水的渡口，看见鹿的足迹，便用宝石色的树枝搭起一个掩体，拿起弓，搭上毒箭，隐藏在内。大菩萨也在傍晚时分采集果实带回修行处放好，礼拜父母后说：“我去取水。”他拿着水罐，在鹿群的围绕下，让两头鹿并排站立，将水罐放在它们的背上，用手扶着，来到河边渡口。国王待在掩体里，看见他这样走来，心想：“我在此地游荡这么久，从未见过这样的人。他是天神呢，还是龙？如果我上前去问他，倘若是天神，他会飞上天空；倘若是龙，他会潜入地里。我又不能永远在雪山里游荡，总要回波罗奈的。到时人们会问我：‘大王，您住在雪山，可曾见过什么奇特之事？’我就会说：‘我见过这样一个有情。’如果他们问：‘他叫什么名字？’我若说‘不知道’，他们就会讥笑我。因此，我应先射伤他，使他虚弱，然后再问他。”

အထ တေသု မိဂေသု ပဌမမေဝ ဩတရိတွာ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဥတ္တိဏ္ဏေသု ဗောဓိသတ္တော ဥဂ္ဂဟိတဝတ္တော မဟာထေရော ဝိယ သဏိကံ ဩတရိတွာ ပဿဒ္ဓဒရထော ပစ္စုတ္တရိတွာ ရတ္တဝါကစီရံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ အဇိနစမ္မံ အံသေ ကတွာ ပါနီယဃဋံ ဥက္ခိပိတွာ ဥဒကံ ပုဉ္ဆိတွာ ဝါမအံသကူဋေ ဌပေသိ. တသ္မိံ ကာလေ ‘‘ဣဒါနိ ဝိဇ္ဈိတုံ သမယော’’တိ ရာဇာ ဝိသပီတံ သရံ ဥက္ခိပိတွာ မဟာသတ္တံ ဒက္ခိဏပဿေ ဝိဇ္ဈိ, သရော ဝါမပဿေန နိက္ခမိ. တဿ ဝိဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ မိဂဂဏာ ဘီတာ ပလာယိံသု. သုဝဏ္ဏသာမပဏ္ဍိတော ပန ဝိဒ္ဓေါပိ ပါနီယဃဋံ ယထာ ဝါ တထာ ဝါ အနဝသုမ္ဘိတွာ သတိံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ သဏိကံ ဩတာရေတွာ ဝါလုကံ ဝိယူဟိတွာ ဌပေတွာ ဒိသံ ဝဝတ္ထပေတွာ မာတာပိတူနံ ဝသနဋ္ဌာနဒိသာဘာဂေန သီသံ ကတွာ ရဇတပဋ္ဋဝဏ္ဏာယ ဝါလုကာယ သုဝဏ္ဏပဋိမာ ဝိယ နိပဇ္ဇိတွာ သတိံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဟိမဝန္တပ္ပဒေသေ မမ ဝေရီ နာမ နတ္ထိ, မယှံ မာတာပိတူနဉ္စ ဝေရီ နာမ နတ္ထီ’’တိ မုခေန လောဟိတံ ဆဍ္ဍေတွာ ရာဇာနံ အဒိသွာဝ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

于是，在那些鹿首先下到河里喝完水上来之后，菩萨像一位操行严谨的大长老一样，慢慢地走下水，内心安详地走上岸，穿上一件红树皮衣，又披上一件，将鹿皮搭在肩上，然后拿起水罐，汲满水后放在左肩上。就在那时，国王心想：“现在是射他的时机了。”他举起毒箭，从右侧射中大士，箭从左侧穿出。鹿群知道他被射中，惊恐地逃散了。但金沙摩智者即使被射中，也建立正念，不让水罐倾斜，慢慢地将它放下，拨平沙子后将水罐放好，确定了方向，头朝着父母住处的方向，像一座金像般躺在银色的沙滩上。他建立正念，心想：“在这雪山地区，我没有仇敌，我的父母也没有仇敌。”他口中涌出鲜血，在尚未看见国王时，诵出了第一首偈：

၂၉၆.

296.

‘‘ကော နု မံ ဥသုနာ ဝိဇ္ဈိ, ပမတ္တံ ဥဒဟာရကံ;

ခတ္တိယော ဗြာဟ္မဏော ဝေဿော, ကော မံ ဝိဒ္ဓါ နိလီယသီ’’တိ.

“谁以利箭猝然伤，汲水失慎遭祸殃？刹帝利抑婆罗门，吠舍射后匿何方？”

တတ္ထ ပမတ္တန္တိ မေတ္တာဘာဝနာယ အနုပဋ္ဌိတသတိံ. ဣဒဉှိ သော သန္ဓာယ တသ္မိံ ခဏေ အတ္တာနံ ပမတ္တံ နာမ အကာသိ. ဝိဒ္ဓါတိ ဝိဇ္ဈိတွာ.

此中，“放逸”(pamattaṃ)是指因修习慈心而未建立(对危险的)正念。他确实是就那一刹那而言，称自己为放逸。“射后”(viddhā)即是“射了之后”(vijjhitvā)。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ပုန အတ္တနော သရီရမံသဿ အဘက္ခသမ္မတဘာဝံ ဒဿေတုံ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

说完这话后，为了表明自己的血肉不可食用，他又说了第二首偈：

၂၉၇.

297.

‘‘န မေ မံသာနိ ခဇ္ဇာနိ, စမ္မေနတ္ထော န ဝိဇ္ဇတိ;

အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန, ဝိဒ္ဓေယျံ မံ အမညထာ’’တိ.

“我肉本非食，我皮亦无用。究竟是何因，思欲将我射？”

ဒုတိယဂါထံ ဝတွာ တမေဝ နာမာဒိဝသေန ပုစ္ဆန္တော အာဟ –

说完第二首偈后，又以名字等来询问他：

၂၉၈.

298.

‘‘ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော, ကထံ ဇာနေမု တံ မယံ;

ပုဋ္ဌော မေ သမ္မ အက္ခာဟိ, ကိံ မံ ဝိဒ္ဓါ နိလီယသီ’’တိ.

“汝是何人何家郎，我等怎能识君旁？恳请如实告我知，为何伤我匿影藏？”

တတ္ထ [Pg.95] အမညထာတိ အယံ ပုရိသော ကေန ကာရဏေန မံ ဝိဇ္ဈိတဗ္ဗန္တိ အမညိတ္ထာတိ အတ္ထော.

此中，“你认为”(amaññathā)的意思是：此人(国王)因何缘故认为“我(沙摩)应被射”。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ တုဏှီ အဟောသိ. တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အယံ မယာ ဝိသပီတေန သလ္လေန ဝိဇ္ဈိတွာ ပါတိတောပိ နေဝ မံ အက္ကောသတိ န ပရိဘာသတိ, မမ ဟဒယံ သမ္ဗာဟန္တော ဝိယ ပိယဝစနေန သမုဒါစရတိ, ဂစ္ဆိဿာမိဿ သန္တိက’’န္တိ စိန္တေတွာ ဂန္တွာ တဿ သန္တိကေ ဌိတောဝ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

说完，他便沉默了。国王听到后心想：“这个人被我用毒箭射中倒地，既不辱骂我，也不责备我，反而用温柔的话语抚慰我的内心，我应该去他那里。”于是走到他的身边，站着说了两首偈：

၂၉၉.

299.

‘‘ရာဇာဟမသ္မိ ကာသီနံ, ပီဠိယက္ခောတိ မံ ဝိဒူ;

လောဘာ ရဋ္ဌံ ပဟိတွာန, မိဂမေသံ စရာမဟံ.

“我乃迦尸国之王，世人皆称毗黎夜叉；因贪婪我舍弃王国，四处游荡为猎鹿。”

၃၀၀.

300.

‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလော, ဒဠှဓမ္မောတိ ဝိဿုတော;

နာဂေါပိ မေ န မုစ္စေယျ, အာဂတော ဥသုပါတန’’န္တိ.

“我于箭术甚娴熟，强弓之名天下闻。大象若入我射程，亦难逃脱此厄运。”

တတ္ထ ရာဇာဟမသ္မီတိ ဧဝံ ကိရဿ ဝိတက္ကော အဟောသိ ‘‘ဒေဝါပိ နာဂါပိ မနုဿဘာသာယ ကထေန္တိယေဝ, အဟမေတံ ဒေဝေါတိ ဝါ နာဂေါတိ ဝါ မနုဿောတိ ဝါ န ဇာနာမိ. သစေ ကုဇ္ဈေယျ, နာသေယျ မံ, ‘ရာဇာ’တိ ဝုတ္တေ ပန အဘာယန္တော နာမ နတ္ထီ’’တိ. တသ္မာ အတ္တနော ရာဇဘာဝံ ဇာနာပေတုံ ပဌမံ ‘‘ရာဇာဟမသ္မီ’’တိ အာဟ. လောဘာတိ မိဂမံသလောဘေန. မိဂမေသန္တိ မိဂံ ဧသန္တော. စရာမဟန္တိ စရာမိ အဟံ. ဒုတိယံ ဂါထံ ပန အတ္တနော ဗလံ ဒီပေတုကာမော ဧဝမာဟ. တတ္ထ ဣဿတ္ထေတိ ဓနုသိပ္ပေ. ဒဠှဓမ္မောတိ ဒဠှဓနုံ သဟဿတ္ထာမဓနုံ ဩရောပေတုဉ္စ အာရောပေတုဉ္စ သမတ္ထော.

此中，关于“我是国王”，据说他曾这样想：‘天神和龙也会说人语，我不知道他是天神、是龙，还是人。如果他发怒，可能会毁掉我。但一说出“我是国王”，就没有不害怕的。’因此，为了让他知道自己的国王身份，他首先说：‘我是国王’。‘因贪’(Lobhā)是指因贪爱鹿肉。‘寻鹿’(Migamesaṃ)是指寻找鹿。‘我游荡’(Carāmahaṃ)即是我游荡。他说第二首偈是为了显示自己的力量。此中，‘于箭术’(issatthe)是指在弓的技艺上。‘强弓者’(Daḷhadhammo)是说他是一位强弓手，有一把千人力的强弓，并且能够上弦和卸弦。

ဣတိ ရာဇာ အတ္တနော ဗလံ ဝဏ္ဏေတွာ တဿ နာမဂေါတ္တံ ပုစ္ဆန္တော အာဟ –

于是国王夸耀自己的力量后，询问他的名字和氏族，说道：

၃၀၁.

301.

‘‘ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော, ကထံ ဇာနေမု တံ မယံ;

ပိတုနော အတ္တနော စာပိ, နာမဂေါတ္တံ ပဝေဒယာ’’တိ.

“汝为何人谁家子，我等如何识得汝？父名汝姓请宣说，以便知汝之根源。”

တတ္ထ ပဝေဒယာတိ ကထယ.

此中，“请宣说”(pavedayā)即是“请说”(kathaya)。

တံ [Pg.96] သုတွာ မဟာသတ္တော ‘‘သစာဟံ ‘ဒေဝနာဂကိန္နရခတ္တိယာဒီသု အညတရောဟမသ္မီ’တိ ကထေယျံ, သဒ္ဒဟေယျေဝ ဧသ, သစ္စမေဝ ပနဿ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧဝမာဟ –

听闻此言，大士心想：“我若说‘我是天、龙、紧那罗、刹帝利等其中之一’，他必会相信，然对他言说实情方为妥当。”于是如是说道——

၃၀၂.

302.

‘‘နေသာဒပုတ္တော ဘဒ္ဒန္တေ, သာမော ဣတိ မံ ဉာတယော;

အာမန္တယိံသု ဇီဝန္တံ, သွဇ္ဇေဝါဟံ ဂတော သယေ.

尊者，我是猎人之子，亲族唤我名为沙摩(Sāma)。生时他们如此呼唤，今日我已卧倒于此。

၃၀၃.

303.

‘‘ဝိဒ္ဓေါသ္မိ ပုထုသလ္လေန, သဝိသေန ယထာ မိဂေါ;

သကမှိ လောဟိတေ ရာဇ, ပဿ သေမိ ပရိပ္လုတော.

我身中宽刃毒箭，犹如林中之野鹿。大王请看我躺卧，周身浸于血泊中。

၃၀၄.

304.

‘‘ပဋိဝါမဂတံ သလ္လံ, ပဿ ဓိမှာမိ လောဟိတံ;

အာတုရော တျာနုပုစ္ဆာမိ, ကိံ မံ ဝိဒ္ဓါ နိလီယသိ.

箭已贯穿我身体，看我口中吐鲜血。我身受创今问汝，为何射我而躲藏？

၃၀၅.

305.

‘‘အဇိနမှိ ဟညတေ ဒီပိ, နာဂေါ ဒန္တေဟိ ဟညတေ;

အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန, ဝိဒ္ဓေယျံ မံ အမညထာ’’တိ.

豹因其皮而被杀，象因其牙而遭殃。然则汝因何缘故，认为我亦应被射？

တတ္ထ ဇီဝန္တန္တိ မံ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဇီဝမာနံ ‘‘ဧဟိ သာမ, ယာဟိ သာမာ’’တိ ဉာတယော အာမန္တယိံသု. သွဇ္ဇေဝါဟံ ဂတောတိ သော အဟံ အဇ္ဇ ဧဝံ ဂတော မရဏမုခေ သမ္ပတ္တော, ပဝိဋ္ဌောတိ အတ္ထော. သယေတိ သယာမိ. ပရိပ္လုတောတိ နိမုဂ္ဂေါ. ပဋိဝါမဂတန္တိ ဒက္ခိဏပဿေန ပဝိသိတွာ ဝါမပဿေန နိဂ္ဂတန္တိ အတ္ထော. ပဿာတိ ဩလောကေဟိ မံ. ဓိမှာမီတိ နိဋ္ဌုဘာမိ, ဣဒံ သော သတိံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ အဝိကမ္ပမာနောဝ လောဟိတံ မုခေန ဆဍ္ဍေတွာ အာဟ. အာတုရော တျာနုပုစ္ဆာမီ’’တိ ဗာဠှဂိလာနော ဟုတွာ အဟံ တံ အနုပုစ္ဆာမိ. နိလီယသီတိ ဧတသ္မိံ ဝနဂုမ္ဗေ နိလီနော အစ္ဆသိ. ဝိဒ္ဓေယျန္တိ ဝိဇ္ဈိတဗ္ဗံ. အမညထာတိ အမညိတ္ထ.

此中，“当我活着时”(jīvantaṃ)是指：从前我活着时，亲族们称呼我：“来，沙摩！去，沙摩！”“今日我已去”(svajjevāhaṃ gato)是指：那个我今天就这样去了，已达死亡之门，意思是已进入。“我躺卧”(saye)即是我躺卧(sayāmi)。“浸没”(paripluto)即是沉没(nimuggo)。“贯穿”(paṭivāmagataṃ)是指从右胁进入，从左胁穿出之义。“看”(passa)即是看着我(olokehi maṃ)。“我吐出”(dhimhāmi)即是我吐出(niṭṭhubhāmi)；他是在建立正念、毫不动摇地从口中吐出鲜血时说此话的。“我受创问你”(āturo tyānupucchāmi)是指：我身负重病来问你。“你躲藏”(nilīyasī)是指你躲藏在这丛林灌木中。“应被射”(viddheyyaṃ)即是应被射穿(vijjhitabbaṃ)。“你认为”(amaññathā)即是你认为(amaññittha)。

ရာဇာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ယထာဘူတံ အနာစိက္ခိတွာ မုသာဝါဒံ ကထေန္တော အာဟ –

国王听了他的话，未如实说明，反而说了谎，说道——

၃၀၆.

306.

‘‘မိဂေါ ဥပဋ္ဌိတော အာသိ, အာဂတော ဥသုပါတနံ;

တံ ဒိသွာ ဥဗ္ဗိဇီ သာမ, တေန ကောဓော မမာဝိသီ’’တိ.

沙摩(Sāma)，一头鹿出现了，来到我的射程之内；它见此而惊慌，因此我生起了愤怒。

တတ္ထ အာဝိသီတိ အဇ္ဈောတ္ထရိ. တေန ကာရဏေန မေ ကောဓော ဥပ္ပန္နောတိ ဒီပေတိ.

此中，“进入”(āvisī)意为“被征服”(ajjhotthari)。此句表明：‘由于那个原因，我生起了愤怒。’

အထ [Pg.97] နံ မဟာသတ္တော ‘‘ကိံ ဝဒေသိ, မဟာရာဇ, ဣမသ္မိံ ဟိမဝန္တေ မံ ဒိသွာ ပလာယနမိဂေါ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ အာဟ –

于是大士对他说：“大王，您说什么？在这喜马拉雅山(Himavanta)中，没有会因见到我而逃跑的鹿。”说完后，他说道——

၃၀၇.

307.

‘‘ယတော သရာမိ အတ္တာနံ, ယတော ပတ္တောသ္မိ ဝိညုတံ;

န မံ မိဂါ ဥတ္တသန္တိ, အရညေ သာပဒါနိပိ.

自从我记事，自从我懂事，林中的野兽，乃至猛兽，都不会因我而惊慌。

၃၀၈.

308.

‘‘ယတော နိဓိံ ပရိဟရိံ, ယတော ပတ္တောသ္မိ ယောဗ္ဗနံ;

န မံ မိဂါ ဥတ္တသန္တိ, အရညေ သာပဒါနိပိ.

自从我穿上树皮衣，自从我到达青年，林中的野兽，乃至猛兽，都不会因我而惊慌。

၃၀၉.

309.

‘‘ဘီရူ ကိမ္ပုရိသာ ရာဇ, ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ;

သမ္မောဒမာနာ ဂစ္ဆာမ, ပဗ္ဗတာနိ ဝနာနိ စ.

大王，在香醉山(Gandhamādana)上，连那怯懦的紧那罗(Kimpurisa)，都与我欢喜同行，遍历群山与森林。

၃၁၀.

310.

‘‘န မံ မိဂါ ဥတ္တသန္တိ, အရညေ သာပဒါနိပိ;

အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန, ဥတြာသန္တိ မိဂါ မမ’’န္တိ.

林中野兽不惧我，乃至猛兽亦如是；那么以何种理由，野兽会因我而惊慌呢？

တတ္ထ န မံ မိဂါတိ ဘော မဟာရာဇ, ယတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ အဟံ အတ္တာနံ သရာမိ, ယတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ အဟံ ဝိညုဘာဝံ ပတ္တော အသ္မိ ဘဝါမိ, တတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ မံ ဒိသွာ မိဂါ နာမ န ဥတ္တသန္တိ. သာပဒါနိပီတိ ဝါဠမိဂါပိ. ယတော နိဓိန္တိ ယတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ အဟံ ဝါကစီရံ ပရိဟရိံ. ဘီရူ ကိမ္ပုရိသာတိ မဟာရာဇ, မိဂါ တာဝ တိဋ္ဌန္တု, ကိမ္ပုရိသာ နာမ အတိဘီရုကာ ဟောန္တိ. ယေ ဣမသ္မိံ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတေ ဝိဟရန္တိ, တေပိ မံ ဒိသွာ န ဥတ္တသန္တိ, အထ ခေါ မယံ အညမညံ သမ္မောဒမာနာ ဂစ္ဆာမ. ဥတြာသန္တိ မိဂါ မမန္တိ မမံ ဒိသွာ မိဂါ ဥတြာသေယျုံ, ကေန ကာရဏေန တွံ မံ သဒ္ဒဟာပေဿသီတိ ဒီပေတိ.

此中，“野兽不惧我”(na maṃ migā)的意思是：大王，自从我记事起，自从我获得辨识力以来，就没有野兽会因见到我而惊慌。“乃至猛兽”(Sāpadānipi)即“也包括凶猛的野兽”。“自从我穿上此衣”(Yato nidhiṃ)是指“自从我穿上树皮衣以来”。“怯懦的紧那罗”(Bhīrū kimpurisā)的意思是：大王，且不说野兽，紧那罗(kimpurisa)生性极为胆怯。那些住在这香醉山上的紧那罗，他们见到我也不惊慌，我们反而会互相问候，一同前行。“野兽会因我惊慌”(Utrāsanti migā mamaṃ)表明：‘野兽会因见到我而惊慌——你以什么理由想让我相信呢？’

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘မယာ ဣမံ နိရပရာဓံ ဝိဇ္ဈိတွာ မုသာဝါဒေါ ကထိတော, သစ္စမေဝ ကထယိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

国王听了这话，心想：“我射伤了这位无辜者，还说了谎。我定要说出实情。”于是说道——

၃၁၁.

311.

‘‘န တံ တသ မိဂေါ သာမ, ကိံ တာဟံ အလိကံ ဘဏေ;

ကောဓလောဘာဘိဘူတာဟံ, ဥသုံ တေ တံ အဝဿဇိ’’န္တိ.

沙摩，那鹿并非因你而惊慌，我为何要对你说谎？我被愤怒与贪婪所征服，才对你射出了那支箭。

တတ္ထ န တံ တသာတိ န တံ ဒိသွာ မိဂေါ တသ, န ဘီတောတိ အတ္ထော. ကိံ တာဟန္တိ ကိံ တေ ဧဝံ ကလျာဏဒဿနဿ သန္တိကေ အဟံ အလိကံ ဘဏိဿာမိ[Pg.98]. ကောဓလောဘာဘိဘူတာဟန္တိ ကောဓေန စ လောဘေန စ အဘိဘူတော ဟုတွာ အဟံ. သော ဟိ ပဌမမေဝ မိဂေသု ဥပ္ပန္နေန ကောဓေန ‘‘မိဂေ ဝိဇ္ဈိဿာမီ’’တိ ဓနုံ အာရောပေတွာ ဌိတော ပစ္ဆာ ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ တဿ ဒေဝတာဒီသု အညတရဘာဝံ အဇာနန္တော ‘‘ပုစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ လောဘံ ဥပ္ပာဒေသိ, တသ္မာ ဧဝမာဟ.

此中，“那鹿并非因你而惊慌”(na taṃ tasa)意为：‘那鹿并非因见到你而惊慌，它没有害怕。’“我为何要对你说谎”(kiṃ tāhaṃ)意为：‘在您这样仪表堂堂者的面前，我为何要说谎呢？’“我被愤怒与贪婪征服”(Kodhalobhābhibhūtāhaṃ)意为：‘我被愤怒和贪婪所征服。’他确实是先对鹿群生起愤怒，心想‘我要射鹿’而拉弓站立，之后看见菩萨，但不知道他是天神等中的哪一位，于是生起了想问的贪欲，因此这么说。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘နာယံ သုဝဏ္ဏသာမော ဣမသ္မိံ အရညေ ဧကကောဝ ဝသိဿတိ, ဉာတကေဟိပိဿ ဘဝိတဗ္ဗံ, ပုစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ စိန္တေတွာ ဣတရံ ဂါထမာဟ –

说完这话后，国王心想：“这位金色的沙摩(Suvaṇṇasāma)不会独自住在这森林里，他一定有亲属，我要问问他。”于是他说了另一首偈颂——

၃၁၂.

312.

‘‘ကုတော နု သာမ အာဂမ္မ, ကဿ ဝါ ပဟိတော တုဝံ;

‘ဥဒဟာရော နဒိံ ဂစ္ဆ’, အာဂတော မိဂသမ္မတ’’န္တိ.

沙摩，你从何处来？或为谁人所派遣，被告知“去河边取水”，而来到这鹿群视为安乐之地？

တတ္ထ သာမာတိ မဟာသတ္တံ အာလပတိ. အာဂမ္မာတိ ကုတော ဒေသာ ဣမံ ဝနံ အာဂမိတွာ ‘‘အမှာကံ ဥဒဟာရော ဥဒကံ အာဟရိတုံ နဒိံ ဂစ္ဆာ’’တိ ကဿ ဝါ ပဟိတောကေန ပုဂ္ဂလေန ပေသိတော ဟုတွာ တုဝံ ဣမံ မိဂသမ္မတံ အာဂတောတိ အတ္ထော.

此中，“沙摩”(sāma)是称呼大士。“前来”(āgamma)等的意思是：‘你是从哪个地方来到这片森林，又是被哪个人(puggala)派遣，被告知“作为我们的运水人，去河边取水吧”，而来到这片被鹿群视为安乐之地的呢？’

သော တဿ ကထံ သုတွာ မဟန္တံ ဒုက္ခဝေဒနံ အဓိဝါသေတွာ မုခေန လောဟိတံ ဆဍ္ဍေတွာ ဂါထမာဟ –

他听了这话，忍受着巨大的苦痛，口中吐出鲜血，然后说了这首偈颂——

၃၁၃.

313.

‘‘အန္ဓာ မာတာပိတာ မယှံ, တေ ဘရာမိ ဗြဟာဝနေ;

တေသာဟံ ဥဒကာဟာရော, အာဂတော မိဂသမ္မတ’’န္တိ.

我的父母双目失明，我在这大森林里奉养他们；我是为他们取水的人，才来到这鹿群视为安乐之地。

တတ္ထ ဘရာမီတိ မူလဖလာဒီနိ အာဟရိတွာ ပေါသေမိ.

此中，“我奉养”(bharāmi)意为：‘我带来根、果等来奉养他们。’

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မဟာသတ္တော မာတာပိတရော အာရဗ္ဘ ဝိလပန္တော အာဟ –

大士说完这话，又为父母而悲叹，说道——

၃၁၄.

314.

‘‘အတ္ထိ နေသံ ဥသာမတ္တံ, အထ သာဟဿ ဇီဝိတံ;

ဥဒကဿ အလာဘေန, မညေ အန္ဓာ မရိဿရေ.

他们尚有些许食物，生命还能维持六天；但因得不到水，我想那两位盲亲将会死去。

၃၁၅.

315.

‘‘န မေ ဣဒံ တထာ ဒုက္ခံ, လဗ္ဘာ ဟိ ပုမုနာ ဣဒံ;

ယဉ္စ အမ္မံ န ပဿာမိ, တံ မေ ဒုက္ခတရံ ဣတော.

这对我并非那么痛苦——因为人难免会遇到这种事；但再也见不到我的母亲，那对我而言比这更痛苦。

၃၁၆.

316.

‘‘န [Pg.99] မေ ဣဒံ တထာ ဒုက္ခံ, လဗ္ဘာ ဟိ ပုမုနာ ဣဒံ;

ယဉ္စ တာတံ န ပဿာမိ, တံ မေ ဒုက္ခတရံ ဣတော.

这对我并非那么痛苦——因为人难免会遇到这种事；但再也见不到我的父亲，那对我而言比这更痛苦。

၃၁၇.

317.

‘‘သာ နူန ကပဏာ အမ္မာ, စိရရတ္တာယ ရုစ္ဆတိ;

အဍ္ဎရတ္တေဝ ရတ္တေ ဝါ, နဒီဝ အဝသုစ္ဆတိ.

我那可怜的母亲，一定会长久地悲伤；在午夜或深夜，她会像小溪一样枯竭。

၃၁၈.

318.

‘‘သော နူန ကပဏော တာတော, စိရရတ္တာယ ရုစ္ဆတိ;

အဍ္ဎရတ္တေဝ ရတ္တေ ဝါ, နဒီဝ အဝသုစ္ဆတိ.

我那可怜的父亲，一定会长久地悲伤；在午夜或深夜，他会像小溪一样枯竭。

၃၁၉.

319.

‘‘ဥဋ္ဌာနပါဒစရိယာယ, ပါဒသမ္ဗာဟနဿ စ;

သာမ တာတဝိလပန္တာ, ဟိဏ္ဍိဿန္တိ ဗြဟာဝနေ.

失去了起身侍候，失去了按摩双足，他们会呼喊着“沙摩，孩子！”，在大森林里悲惨地游荡。

၃၂၀.

320.

ဣဒမ္ပိ ဒုတိယံ သလ္လံ, ကမ္ပေတိ ဟဒယံ မမံ;

ယဉ္စ အန္ဓေ န ပဿာမိ, မညေ ဟိဿာမိ ဇီဝိတ’’န္တိ.

这第二支箭动摇我的心：即我见不到那两位盲亲。我想我将舍弃生命。

တတ္ထ ဥသာမတ္တန္တိ ဘောဇနမတ္တံ. ‘‘ဥသာ’’တိ ဟိ ဘောဇနဿ နာမံ တဿ စ အတ္ထိတာယ. သာဟဿ ဇီဝိတန္တိ ဆဒိဝသမတ္တံ ဇီဝိတန္တိ အတ္ထော. ဣဒံ အာဟရိတွာ ဌပိတံ ဖလာဖလံ သန္ဓာယာဟ. အထ ဝါ ဥသာတိ ဥသ္မာ. တေနေတံ ဒဿေတိ – တေသံ သရီရေ ဥသ္မာမတ္တံ အတ္ထိ, အထ မယာ အာဘတေန ဖလာဖလေန သာဟဿ ဇီဝိတံ အတ္ထီတိ. မရိဿရေတိ မရိဿန္တီတိ မညာမိ. ပုမုနာတိ ပုရိသေန, ဧဝရူပဉှိ ဒုက္ခံ ပုရိသေန လဘိတဗ္ဗမေဝါတိ အတ္ထော. စိရရတ္တာယ ရုစ္ဆတီတိ စိရရတ္တံ ရောဒိဿတိ. အဍ္ဎရတ္တေ ဝါတိ မဇ္ဈိမရတ္တေ ဝါ. ရတ္တေ ဝါတိ ပစ္ဆိမရတ္တေ ဝါ. အဝသုစ္ဆတီတိ ကုန္နဒီ ဝိယ သုဿိဿတီတိ အတ္ထော. ဥဋ္ဌာနပါဒစရိယာယာတိ မဟာရာဇ, အဟံ ရတ္တိမ္ပိ ဒိဝါပိ ဒွေ တယော ဝါရေ ဥဋ္ဌာယ အတ္တနော ဥဋ္ဌာနဝီရိယေန တေသံ ပါဒစရိယံ ကရောမိ, ဟတ္ထပါဒေ သမ္ဗာဟာမိ, ဣဒါနိ မံ အဒိသွာ မမတ္ထာယ တေ ပရိဟီနစက္ခုကာ ‘‘သာမတာတာ’’တိ ဝိလပန္တာ ကဏ္ဋကေဟိ ဝိဇ္ဈိယမာနာ ဝိယ ဣမသ္မိံ ဝနပ္ပဒေသေ ဟိဏ္ဍိဿန္တိ ဝိစရိဿန္တီတိ အတ္ထော. ဒုတိယံ သလ္လန္တိ ပဌမဝိဒ္ဓဝိသပီတသလ္လတော သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန ဒုက္ခတရံ ဣဒံ ဒုတိယံ တေသံ အဒဿနသောကသလ္လံ.

在此，“些许食物”（usāmattaṃ）意为“一定量的食物”。“Usā”是食物的名称，因其存在而有此量。“六天的生命”（sāhassa jīvitaṃ）意为“仅能维持六天的生命”。这是就他带回放置的各种果实而言。或者，“usā”意为“热量”。这表明：他们身体里尚有些许热量，而依靠我带来的果实，他们还有六天的生命。“将会死去”（marissare）意为“我想他们将会死去”。“由人”（pumunā）意为“由人”，意思是这样的痛苦确实是人所应得的。“长久悲伤”（cirarattāya rucchati）意为“将会长久地哭泣”。“在半夜”（aḍḍharatte vā）意为“在午夜”。“或在深夜”（ratte vā）意为“或在后夜”。“将会干涸”（avasucchati）意为“将会像小溪一样干涸”。“起身服务双足”（uṭṭhānapādacariyāya）意为：“大王，我日夜起身两三次，以自己的精进为他们服务双足，按摩手脚。现在他们见不到我，为了我，他们这些失明者会呼喊着‘娑摩，孩子！’，如被荆棘刺伤般在这片森林里游荡。”“第二支箭”（dutiyaṃ sallaṃ）意为：这第二支见不到他们的愁苦之箭，比第一支被射中的毒箭，其痛苦要大百倍、千倍、十万倍。

ရာဇာ [Pg.100] တဿ ဝိလာပံ သုတွာ ‘‘အယံ အစ္စန္တံ ဗြဟ္မစာရီ ဓမ္မေ ဌိတော မာတာပိတရော ဘရတိ, ဣဒါနိ ဧဝံ ဒုက္ခပ္ပတ္တောပိ တေသံယေဝ ဝိလပတိ, ဧဝံ ဂုဏသမ္ပန္နေ နာမ မယာ အပရာဓော ကတော, ကထံ နု ခေါ ဣမံ သမဿာသေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘နိရယေ ပစ္စနကာလေ ရဇ္ဇံ ကိံ ကရိဿတိ, ဣမိနာ ပဋိဇဂ္ဂိတနိယာမေနေဝဿ မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂိဿာမိ, ဣမဿ မရဏမ္ပိ အမရဏံ ဝိယ ဘဝိဿတီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ အာဟ –

国王听到他的悲叹，心想：“此人是位彻底的梵行者，安住于法，奉养父母。如今遭受如此痛苦，却仍在为他们悲叹。我对这样一位具足功德者犯下了过错，要如何才能安慰他呢？”他又思索：“当我在地狱中燃烧时，王位能做什么？我要用他照顾父母的方式来照顾他的父母，这样他的死也将如不死一般。”下定决心后，他说道：

၃၂၁.

321.

‘‘မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝေသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန;

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿံ တေ ဗြဟာဝနေ.

“仪表堂堂的娑摩，请勿过度悲伤；我愿作为仆人，在这大森林里奉养他们。

၃၂၂.

322.

‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလော, ဒဠှဓမ္မောတိ ဝိဿုတော;

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿံ တေ ဗြဟာဝနေ.

“我精通箭术，以强弓闻名；我愿作为仆人，在这大森林里奉养他们。

၃၂၃.

323.

‘‘မိဂါနံ ဝိဃာသမနွေသံ, ဝနမူလဖလာနိ စ;

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿံ တေ ဗြဟာဝနေ.

“我会去寻找猛兽的残食，以及森林的根与果；我愿作为仆人，在这大森林里奉养他们。

၃၂၄.

324.

‘‘ကတမံ တံ ဝနံ သာမ, ယတ္ထ မာတာပိတာ တဝ;

အဟံ တေ တထာ ဘရိဿံ, ယထာ တေ အဘရီ တုဝ’’န္တိ.

“娑摩，那是哪一片森林，你的父母在哪里？我将如你奉养他们那样，来奉养他们。”

တတ္ထ ဘရိဿံ တေတိ တေ တဝ မာတာပိတရော ဘရိဿာမိ. မိဂါနန္တိ သီဟာဒီနံ မိဂါနံ ဝိဃာသံ အနွေသန္တော. ဣဒံ သော ‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလောတိ ထူလထူလေ မိဂေ ဝဓိတွာ မဓုရမံသေန တဝ မာတာပိတရော ဘရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘မာ, မဟာရာဇ, အမှေ နိဿာယ ပါဏဝဓံ ကရီ’’တိ ဝုတ္တေ ဧဝမာဟ. ယထာ တေတိ ယထာ တွံ တေ အဘရိ, တထေဝါဟမ္ပိ ဘရိဿာမီတိ.

在此，“我将奉养他们”（bharissaṃ te）意为“我将奉养你的父母”。“寻找野兽的”（migānaṃ）意为“寻找狮子等猛兽的残食”。国王说了“我精通箭术”之后，本意是说：“我将猎杀肥壮的野兽，用甜美的肉来奉养你的父母。”但当他（预想）被告知“大王，请不要为了我们而杀生”时，他才这样说（指寻找残食和果实）。“如你”（yathā te）意为：“如同你奉养他们那样，我也将奉养他们。”

အထဿ မဟာသတ္တော ‘‘သာဓု, မဟာရာဇ, တေန ဟိ မေ မာတာပိတရော ဘရဿူ’’တိ ဝတွာ မဂ္ဂံ အာစိက္ခန္တော အာဟ –

于是大士说道：“善哉，大王！那么就请您奉养我的父母吧。”说完，他指明道路，说道：

၃၂၅.

325.

‘‘အယံ ဧကပဒီ ရာဇ, ယောယံ ဥဿီသကေ မမ;

ဣတော ဂန္တွာ အဍ္ဎကောသံ, တတ္ထ နေသံ အဂါရကံ;

ယတ္ထ မာတာပိတာ မယှံ, တေ ဘရဿု ဣတော ဂတော’’တိ.

“大王，此乃一条小径，就在我的头这边；由此前行半拘卢舍，可见他们的茅屋。我的父母就在那里，请您前去奉养。”

တတ္ထ ဧကပဒီတိ ဧကပဒမဂ္ဂေါ. ဥဿီသကေတိ ယော ဧသ မမ မတ္ထကဋ္ဌာနေ. အဍ္ဎကောသန္တိ အဍ္ဎကောသန္တရေ.

在此，“一条小径”（ekapadī）意为“仅容一人行走的道路”。“在我头这边”（ussīsake）意为“在我头部所在的地方”。“半拘卢舍”（aḍḍhakosaṃ）意为“在半拘卢舍的距离之外”。

ဧဝံ [Pg.101] သော တဿ မဂ္ဂံ အာစိက္ခိတွာ မာတာပိတူသု ဗလဝသိနေဟေန တထာရူပံ ဝေဒနံ အဓိဝါသေတွာ တေသံ ဘရဏတ္ထာယ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ယာစန္တော ပုန ဧဝမာဟ –

他这样为国王指明道路后，以对父母强烈的爱忍受着那样的感受，为了他们的奉养而合掌恳求，再次这样说道——

၃၂၆.

326.

‘‘နမော တေ ကာသိရာဇတ္ထု, နမော တေ ကာသိဝဍ္ဎန;

အန္ဓာ မာတာပိတာ မယှံ, တေ ဘရဿု ဗြဟာဝနေ.

“礼敬您，迦尸王！礼敬您，迦尸的繁荣者！我的父母双目失明，请您在这大森林里奉养他们。

၃၂၇.

327.

‘‘အဉ္ဇလိံ တေ ပဂ္ဂဏှာမိ, ကာသိရာဇ နမတ္ထု တေ;

မာတရံ ပိတရံ မယှံ, ဝုတ္တော ဝဇ္ဇာသိ ဝန္ဒန’’န္တိ.

“我向您合掌，迦尸王，向您致敬；请代我向我的父母，致以敬礼。”

တတ္ထ ဝုတ္တော ဝဇ္ဇာသီတိ ‘‘ပုတ္တော ဝေါ သုဝဏ္ဏသာမော နဒီတီရေဝိသပီတေန သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ ရဇတပဋ္ဋသဒိသေ ဝါလုကာပုလိနေ ဒက္ခိဏပဿေန နိပန္နော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ တုမှာကံ ပါဒေ ဝန္ဒတီ’’တိ ဧဝံ မဟာရာဇ, မယာ ဝုတ္တော ဟုတွာ မာတာပိတူနံ မေ ဝန္ဒနံ ဝဒေယျာသီတိ အတ္ထော.

此处所说“请代我致以敬礼”意为：“‘你们的儿子苏瓦那萨摩（Suvaṇṇasāmo）在河边被涂有毒药的箭射中，现正躺在像银色饰带一般的沙洲上，向右侧卧，合掌向你们的脚致敬。’大王，我的意思是，我这样说了之后，您应当代我向我的父母传达敬礼之意。”

ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. မဟာသတ္တောပိ မာတာပိတူနံ ဝန္ဒနံ ပေသေတွာ ဝိသညိတံ ပါပုဏိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

国王回答说：“好的。”大士向父母传达敬礼后，就失去了知觉。为了阐明此事，导师说道——

၃၂၈.

328.

‘‘ဣဒံ ဝတွာန သော သာမော, ယုဝါ ကလျာဏဒဿနော;

မုစ္ဆိတော ဝိသဝေဂေန, ဝိသညီ သမပဇ္ဇထာ’’တိ.

“说完此话，那相貌俊美的青年萨摩，因猛烈的毒性而昏厥，陷入了无知觉中。”

တတ္ထ သမပဇ္ဇထာတိ ဝိသညီ ဇာတော.

此处，“samapajjathā”意为：他变得无知觉。

သော ဟိ ဟေဋ္ဌာ ဧတ္တကံ ကထေန္တော နိရဿာသော ဝိယ အဟောသိ. ဣဒါနိ ပနဿ ဝိသဝေဂေန မဒ္ဒိတာ ဘဝင်္ဂစိတ္တသန္တတိ ဟဒယရူပံ နိဿာယ ပဝတ္တိ, ကထာ ပစ္ဆိဇ္ဇိ, မုခံ ပိဟိတံ, အက္ခီနိ နိမီလိတာနိ, ဟတ္ထပါဒါ ထဒ္ဓဘာဝံ ပတ္တာ, သကလသရီရံ လောဟိတေန မက္ခိတံ. ရာဇာ ‘‘အယံ ဣဒါနေဝ မယာ သဒ္ဓိံ ကထေသိ, ကိံ နု ခေါ’’တိ တဿ အဿာသပဿာသေ ဥပဓာရေသိ. တေ ပန နိရုဒ္ဓါ, သရီရံ ထဒ္ဓံ ဇာတံ. သော တံ ဒိသွာ ‘‘နိရုဒ္ဓေါ ဒါနိ သာမော’’တိ သောကံ သဒ္ဓါရေတုံ အသက္ကောန္တော ဥဘော ဟတ္ထေ မတ္ထကေ ဌပေတွာ မဟာသဒ္ဒေန ပရိဒေဝိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

他刚才还在下面说着这些话，好像已经没了气息一样。现在因为毒药的强烈作用，他的有分心流依靠心所依处而转起，话语中断了，嘴巴闭上了，眼睛也闭上了，手脚变得僵硬，整个身体都被鲜血染红了。国王心想：“这人刚才还和我说话，现在是怎么了？”就去注意他的呼吸。但是呼吸已经停止了，身体也变得僵硬了。他看到这种情况，无法抑制悲伤，双手放在头顶上大声地哭喊。为了说明这件事，导师说道——

၃၂၉.

329.

‘‘သ ရာဇာ ပရိဒေဝေသိ, ဗဟုံ ကာရုညသဉှိတံ;

အဇရာမရောဟံ အာသိံ, အဇ္ဇေတံ ဉာမိ နော ပုရေ;

သာမံ ကာလင်္ကတံ ဒိသွာ, နတ္ထိ မစ္စုဿ နာဂမော.

“那国王悲伤地哀叹，充满悲悯：‘我曾以为自己不老不死，但今天，在见到萨摩死去后，我才知道——这在以前是不懂的——凡人皆不免一死。’”

၃၃၀.

330.

‘‘ယဿု [Pg.102] မံ ပဋိမန္တေတိ, သဝိသေန သမပ္ပိတော;

သွဇ္ဇ ဧဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသတိ.

“他身中毒箭，却仍与我交谈；如今，当此之时，他却对我一言不发。

၃၃၁.

331.

‘‘နိရယံ နူန ဂစ္ဆာမိ, ဧတ္ထ မေ နတ္ထိ သံသယော;

တဒါ ဟိ ပကတံ ပါပံ, စိရရတ္တာယ ကိဗ္ဗိသံ.

“我定将去向地狱，于此我毫无疑问；那时所造的恶业，是长夜的罪愆。

၃၃၂.

332.

‘‘ဘဝန္တိ တဿ ဝတ္တာရော, ဂါမေ ကိဗ္ဗိသကာရကော;

အရညေ နိမ္မနုဿမှိ, ကော မံ ဝတ္တုမရဟတိ.

“在村庄里，会有指责他的人，说他是作恶者；但在这无人烟的森林里，谁能对我言说呢？

၃၃၃.

333.

‘‘သာရယန္တိ ဟိ ကမ္မာနိ, ဂါမေ သံဂစ္ဆ မာဏဝါ;

အရညေ နိမ္မနုဿမှိ, ကော နု မံ သာရယိဿတီ’’တိ.

“在村庄里，聚集起来的青年们会使人忆起其所造之业；但在这无人烟的森林里，谁会来使我忆起呢？”

တတ္ထ အာသိန္တိ အဟံ ဧတ္တကံ ကာလံ အဇရာမရောမှီတိ သညီ အဟောသိံ. အဇ္ဇေတန္တိ အဇ္ဇ အဟံ ဣမံ သာမံ ကာလကတံ ဒိသွာ မမဉ္စေဝ အညေသဉ္စ နတ္ထိ မစ္စုဿ နာဂမောတိ တံ မစ္စုဿ အာဂမနံ အဇ္ဇ ဇာနာမိ, ဣတော ပုဗ္ဗေ န ဇာနာမီတိ ဝိလပတိ. သွဇ္ဇ ဧဝံ ဂတေ ကာလေတိ ယော သဝိသေန သလ္လေန သမပ္ပိတော ဣဒါနေဝ မံ ပဋိမန္တေတိ, သော အဇ္ဇ ဧဝံ ဂတေ ကာလေ ဧဝံ မရဏကာလေ သမ္ပတ္တေ ကိဉ္စိ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ န ဘာသတိ. တဒါ ဟီတိ တသ္မိံ ခဏေ သာမံ ဝိဇ္ဈန္တေန မယာ ပါပံ ကတံ. စိရရတ္တာယ ကိဗ္ဗိသန္တိ တံ ပန စိရရတ္တံ ဝိပစ္စနသမတ္ထံ ဒါရုဏံ ဖရုသံ.

此处，“我曾是”意为：我曾有“我这么长时间以来都是不老不死的”这样的认知。“今日这”意为：他悲叹道：“今天我见到萨摩死去，才知道死亡的到来——即我与他人都无法逃脱死亡——在此之前我并不知道。”“他，今日，当此之时”意为：那个身中毒箭、刚才还与我交谈的人，如今，当此之时，当死亡之时到来，却连一点点话也说不出来。“那时”意为：在我射杀萨摩的那一刻，我造下了恶业。“长夜的罪愆”意为：那罪业能长时成熟，是可怕而残酷的。

တဿာတိ တဿ ဧဝရူပံ ပါပကမ္မံ ကတွာ ဝိစရန္တဿ. ဝတ္တာရောတိ နိန္ဒိတာရော ဘဝန္တိ ‘‘ကုဟိံ ဂါမေ ကိန္တိ ကိဗ္ဗိသကာရကော’’တိ. ဣမသ္မိံ ပန အရညေ နိမ္မနုဿမှိ ကော မံ ဝတ္တုမရဟတိ, သစေ ဟိ ဘဝေယျ, ဝဒေယျာတိ ဝိလပတိ. သာရယန္တီတိ ဂါမေ ဝါ နိဂမာဒီသု ဝါ သံဂစ္ဆ မာဏဝါ တတ္ထ တတ္ထ ဗဟူ ပုရိသာ သန္နိပတိတွာ ‘‘အမ္ဘော ပုရိသဃာတက, ဒါရုဏံ တေ ကမ္မံ ကတံ, အသုကဒဏ္ဍံ ပတ္တော နာမ တွ’’န္တိ ဧဝံ ကမ္မာနိ သာရေန္တိ စောဒေန္တိ. ဣမသ္မိံ ပန နိမ္မနုဿေ အရညေ မံ ကော သာရယိဿတီတိ အတ္တာနံ စောဒေန္တော ဝိလပတိ.

“他的”意为：对于那个造作了如此恶业并四处游荡的他。“说者”意为：会有指责者说：“在哪个村庄？什么样的作恶者？”“但在这无人烟的森林里，谁能对我言说？如果有人，他就会说。”他如此悲叹。“他们使人忆起”意为：在村庄或市镇等处，聚集起来的青年们，许多人在此处彼处集会，会说：“喂！杀人者！你造了可怕的业！你确实应受如此这般的惩罚！”他们如此使人忆起其业并加以谴责。“但在这无人烟的森林里，谁会来使我忆起呢？”，他如此自责地悲叹。

တဒါ ဗဟုသုန္ဒရီ နာမ ဒေဝဓီတာ ဂန္ဓမာဒနဝါသိနီ မဟာသတ္တဿ သတ္တမေ အတ္တဘာဝေ မာတုဘူတပုဗ္ဗာ. သာ ပုတ္တသိနေဟေန ဗောဓိသတ္တံ နိစ္စံ အာဝဇ္ဇေတိ, တံ ဒိဝသံ ပန ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝမာနာ န တံ အာဝဇ္ဇေတိ. ‘‘ဒေဝသမာဂမံ ဂတာ’’တိပိ ဝဒန္တိယေဝ. သာ တဿ ဝိသညိဘူတကာလေ ‘‘ကိံ [Pg.103] နု ခေါ မေ ပုတ္တဿ ပဝတ္တီ’’တိ အာဝဇ္ဇမာနာ အဒ္ဒသ ‘‘အယံ ပီဠိယက္ခော နာမ ရာဇာ မမ ပုတ္တံ ဝိသပီတေန သလ္လေန ဝိဇ္ဈိတွာ မိဂသမ္မတာနဒီတီရေ ဝါလုကာပုလိနေ ဃာတေတွာ မဟန္တေန သဒ္ဒေန ပရိဒေဝတိ. သစာဟံ န ဂမိဿာမိ, မမ ပုတ္တော သုဝဏ္ဏသာမော ဧတ္ထေဝ မရိဿတိ, ရညောပိ ဟဒယံ ဖလိဿတိ, သာမဿ မာတာပိတရောပိ နိရာဟာရာ ပါနီယမ္ပိ အလဘန္တာ သုဿိတွာ မရိဿန္တိ. မယိ ပန ဂတာယ ရာဇာ ပါနီယဃဋံ အာဒါယ တဿ မာတာပိတူနံ သန္တိကံ ဂမိဿတိ, ဂန္တွာ စ ပန ‘‘ပုတ္တော ဝေါ မယာ ဟတော’တိ ကထေဿတိ. ဧဝဉ္စ ဝတွာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ တေ ပုတ္တဿ သန္တိကံ အာနယိဿတိ. အထ ခေါ တေ စ အဟဉ္စ သစ္စကိရိယံ ကရိဿာမ, သစ္စဗလေန သာမဿ ဝိသံ ဝိနဿိဿတိ. ဧဝံ မေ ပုတ္တော ဇီဝိတံ လဘိဿတိ, မာတာပိတရော စ စက္ခူနိ လဘိဿန္တိ, ရာဇာ စ သာမဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ နဂရံ ဂန္တွာ မဟာဒါနံ ဒတွာ သဂ္ဂပရာယဏော ဘဝိဿတိ, တသ္မာ ဂစ္ဆာမဟံ တတ္ထာ’’တိ. သာ ဂန္တွာ မိဂသမ္မတာနဒီတီရေ အဒိဿမာနေန ကာယေန အာကာသေ ဌတွာ ရညာ သဒ္ဓိံ ကထေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

那时，一位名叫巴护孙陀利(Bahusundarī)、住在香醉山的天女，曾是摩诃萨在第七世的母亲。她出于对儿子的爱，时常关注着菩萨，但那天她正享受天界的成就，没有关注他。据说“她去参加天神集会了”。当萨摩失去知觉时，她转念想：“我的儿子现在怎么样了？”她察看后便看见：“一位名叫毗梨夜叉(Pīḷiyakkha)的国王用毒箭射中了我的儿子，将他射杀在鹿承河(Migasammatā)边的沙洲上，正在大声悲叹。如果我不去，我的儿子苏伐那萨摩(Suvaṇṇasāma)就会死在这里，国王的心也会碎裂，萨摩的父母也会因没有食物和水而干渴而死。但如果我去了，国王会拿着水瓶到他父母那里去，去了之后会说：‘你们的儿子被我杀了。’说了这话，听了他们的话后，国王会带他们到儿子身边。那时，他们和我将行真实语，以真实语之力，萨摩的毒将会消除。这样我的儿子能活命，他的父母能重见光明，国王听了萨摩的说法后，会回城广行布施，并趣向天界。因此我应该到那里去。”她于是前往鹿承河边，以隐身之形站在空中，与国王交谈。为了阐明此事，导师说道——

၃၃၄.

334.

‘‘သာ ဒေဝတာ အန္တရဟိတာ, ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ;

ရညောဝ အနုကမ္ပာယ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

那位天女隐身于香醉山，出于对国王的悲悯，说了这些偈颂。

၃၃၅.

335.

‘‘အာဂုံ ကိရ မဟာရာဇ, အကရိ ကမ္မဒုက္ကဋံ;

အဒူသကာ ပိတာပုတ္တာ, တယော ဧကူသုနာ ဟတာ.

大王啊，你确实犯了罪，造作了恶作。无辜的父母与儿子，三人被一箭所杀。

၃၃၆.

336.

‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ, ယထာ တေ သုဂတီ သိယာ;

ဓမ္မေနန္ဓေ ဝနေ ပေါသ, မညေဟံ သုဂတီ တယာ’’တိ.

来吧，我来教导你，如何能让你趣向善趣。如法地在林中奉养那对盲人，我想你将能去到善趣。

တတ္ထ ရညောဝါတိ ရညောယေဝ. အာဂုံ ကိရာတိ မဟာရာဇ, တွံ မဟာပရာဓံ မဟာပါပံ အကရိ. ဒုက္ကဋန္တိ ယံ ကတံ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ, တံ လာမကကမ္မံ အကရိ. အဒူသကာတိ နိဒ္ဒေါသာ. ပိတာပုတ္တာတိ မာတာ စ ပိတာ စ ပုတ္တော စ ဣမေ တယော ဇနာ ဧကဥသုနာ ဟတာ. တသ္မိဉှိ ဟတေ တပ္ပဋိဗဒ္ဓါ တဿ မာတာပိတရောပိ ဟတာဝ ဟောန္တိ. အနုသိက္ခာမီတိ သိက္ခာပေမိ အနုသာသာမိ. ပေါသာတိ သာမဿ ဌာနေ ဌတွာ သိနေဟံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ သာမော ဝိယ တေ ဥဘော အန္ဓေ ပေါသေဟိ. မညေဟံ သုဂတီ တယာတိ ဧဝံ တယာ သုဂတိယေဝ ဂန္တဗ္ဗာ ဘဝိဿတီတိ အဟံ မညာမိ.

此处，“对王的”就是指对国王自己。“确实犯了罪”意为：大王，你犯下了大过错、大罪恶。“恶作”意为：你造作了卑劣的业。“无辜的”意为：无过失的。“父母与儿子”意为：母亲、父亲和儿子，这三个人被一箭所杀。因为当他被杀时，依赖于他的父母也等同于被杀了。“我来教导你”意为：我教导你、训诫你。“奉养”意为：你要站在萨摩的位置上，怀着爱心，像萨摩一样奉养那两位盲人。“我想你将趣向善趣”意为：我认为你必将能去到善趣。

သော [Pg.104] ဒေဝတာယ ဝစနံ သုတွာ ‘‘အဟံ ကိရ တဿ မာတာပိတရော ပေါသေတွာ သဂ္ဂံ ဂမိဿာမီ’’တိ သဒ္ဒဟိတွာ ‘‘ကိံ မေ ရဇ္ဇေန, တေယေဝ ပေါသေဿာမီ’’တိ ဒဠှံ အဓိဋ္ဌာယ ဗလဝပရိဒေဝံ ပရိဒေဝန္တော သောကံ တနုကံ ကတွာ ‘‘သုဝဏ္ဏသာမော မတော ဘဝိဿတီ’’တိ နာနာပုပ္ဖေဟိ တဿ သရီရံ ပူဇေတွာ ဥဒကေန သိဉ္စိတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ စတူသု ဌာနေသု ဝန္ဒိတွာ တေန ပူရိတံ ဥဒကဃဋံ အာဒါယ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော ဒက္ခိဏဒိသာဘိမုခေါ အဂမာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

他听了天女的话后，心想：“我若奉养他的父母，就能生天。”他对此深信不疑，下定决心：“王位对我有什么用？我就奉养他们！”他强忍着剧烈的悲痛，减轻了哀伤，心想：“苏伐那萨摩大概已经死了。”便用各种花供养他的身体，洒上水，右绕三匝，在四处顶礼，然后拿起那个（苏伐那萨摩）装满水的瓶子，满怀忧伤地朝南走去。为了阐明此事，导师说道——

၃၃၇.

337.

‘‘သ ရာဇာ ပရိဒေဝိတွာ, ဗဟုံ ကာရုညသဉှိတံ;

ဥဒကကုမ္ဘမာဒါယ, ပက္ကာမိ ဒက္ခိဏာမုခေါ’’တိ.

那国王悲伤地哀叹，充满悲悯；拿着水罐，他朝南而去。

ပကတိယာပိ မဟာထာမော ရာဇာ ပါနီယဃဋံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တော အဿမပဒံ ကောဋ္ဋေန္တော ဝိယ ပဝိသိတွာ ဒုကူလပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဏသာလာဒွါရံ သမ္ပာပုဏိ. ဒုကူလပဏ္ဍိတော အန္တော နိသိန္နောဝ တဿ ပဒသဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘နာယံ သာမဿ ပဒသဒ္ဒေါ, ကဿ နု ခေါ’’တိ ပုစ္ဆန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

天生大力的国王拿着水瓶走着，仿佛敲打着隐士住处(assamapada)一般走了进去，抵达了杜古拉智者(Dukūlapaṇḍita)的茅舍门口。杜古拉智者坐在里面，听到他的脚步声，心想：“这不是萨摩的脚步声，会是谁的呢？”便说了两首偈颂来询问——

၃၃၈.

338.

‘‘ကဿ နု ဧသော ပဒသဒ္ဒေါ, မနုဿဿေဝ အာဂတော;

နေသော သာမဿ နိဂ္ဃောသော, ကော နု တွမသိ မာရိသ.

这是谁的脚步声？分明是人前来；这不是萨摩的声响，贤友，你究竟是谁？

၃၃၉.

339.

‘‘သန္တဉှိ သာမော ဝဇတိ, သန္တံ ပါဒါနိ နေယတိ;

နေသော သာမဿ နိဂ္ဃောသော, ကော နု တွမသိ မာရိသာ’’တိ.

萨摩行走实寂静，步履安详绝喧声；此非萨摩足音响，贤友尊驾是何人？

တတ္ထ မနုဿဿေဝါတိ နာယံ သီဟဗျဂ္ဃဒီပိယက္ခနာဂကိန္နရာနံ, အာဂစ္ဆတော ပန မနုဿဿေဝါယံ ပဒသဒ္ဒေါ, နေသော သာမဿာတိ. သန္တံ ဟီတိ ဥပသမယုတ္တံ ဧဝ. ဝဇတီတိ စင်္ကမတိ. နေယတီတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ.

此处，“是人的”意为：这不是狮子、老虎、豹、夜叉、龙、紧那罗的（脚步声），而是来者的脚步声是人的。“这不是萨摩的（声响）”是此意。“寂静地”意为：与平静相应。“行走”意为：经行。“放置”意为：安放。

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘သစာဟံ အတ္တနော ရာဇဘာဝံ အကထေတွာ ‘မယာ တုမှာကံ ပုတ္တော မာရိတော’တိ ဝက္ခာမိ, ဣမေ ကုဇ္ဈိတွာ မယာ သဒ္ဓိံ ဖရုသံ ကထေဿန္တိ. ဧဝံ မေ တေသု ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, အထ နေ ဝိဟေဌေဿာမိ, တံ မမ အကုသလံ ဘဝိဿတိ, ‘ရာဇာ’တိ ပန ဝုတ္တေ အဘာယန္တာ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ရာဇဘာဝံ တာဝ ကထေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ပါနီယမာဠကေ ပါနီယဃဋံ ဌပေတွာ ပဏ္ဏသာလာဒွါရေ ဌတွာ အာဟ –

国王听了之后心想：“如果我不表明自己的国王身份，直接说‘我杀了你们的儿子’，他们一定会生气，对我恶语相向。这样我就会对他们生起愤怒，进而伤害他们，这将会是我的不善业。而且一旦说了‘国王’这个身份，就没有人会不害怕，所以还是先表明国王身份吧。”想罢，他在饮水亭放置了水罐，站在草庵门口说道：

၃၄၀.

340.

‘‘ရာဇာဟမသ္မိ [Pg.105] ကာသီနံ, ပီဠိယက္ခောတိ မံ ဝိဒူ;

လောဘာ ရဋ္ဌံ ပဟိတွာန, မိဂမေသံ စရာမဟံ.

“我乃迦尸国之王，人知我为毗梨夜叉；因贪婪而舍弃王国，为寻猎物我四处漫游。

၃၄၁.

341.

‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလော, ဒဠှဓမ္မောတိ ဝိဿုတော;

နာဂေါပိ မေ န မုစ္စေယျ, အာဂတော ဥသုပါတန’’န္တိ.

“我于箭术甚娴熟，以强弓之名著称；纵使大象入我射程，亦无法逃脱。”

ဒုကူလပဏ္ဍိတောပိ တေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကရောန္တော အာဟ –

杜古拉智者也与他亲切交谈，说道：

၃၄၂.

342.

‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ;

ဣဿရောသိ အနုပ္ပတ္တော, ယံ ဣဓတ္ထိ ပဝေဒယ.

“欢迎您，大王，您的到来是善来；您作为主宰者来到此地，这里有什么，请尽管吩咐。

၃၄၃.

343.

‘‘တိန္ဒုကာနိ ပိယာလာနိ, မဓုကေ ကာသုမာရိယော;

ဖလာနိ ခုဒ္ဒကပ္ပာနိ, ဘုဉ္ဇ ရာဇ ဝရံ ဝရံ.

“亭杜迦果、毕亚拉果，蜜果以及迦苏摩利；种种精选的微小果实，请王尽情享用。

၃၄၄.

344.

‘‘ဣဒမ္ပိ ပါနီယံ သီတံ, အာဘတံ ဂိရိဂဗ္ဘရာ;

တတော ပိဝ မဟာရာဇ, သစေ တွံ အဘိကင်္ခသီ’’တိ;

“这还有从山腹中取来的清凉饮水；大王，若是您想喝，就请饮用吧。”

တဿတ္ထော သတ္တိဂုမ္ဗဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၅.၁၅၉ အာဒယော) ကထိတော. ဣဓ ပန ‘‘ဂိရိဂဗ္ဘရာ’’တိ မိဂသမ္မတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သာ ဟိ နဒီ ဂိရိဂဗ္ဘရာ နိက္ခန္တတ္တာ ‘‘ဂိရိဂဗ္ဘရာ’’ တွေဝ ဇာတာ.

其义已在《萨提贡巴本生》(Sattigumba Jātaka)中述说。此处，“从山腹”是就鹿承河(Migasammatā)而言。那条河因从山腹中流出，故亦被称为“山腹”。

ဧဝံ တေန ပဋိသန္ထာရေ ကတေ ရာဇာ ‘‘ပုတ္တော ဝေါ မယာ မာရိတော’’တိ ပဌမမေဝ ဝတ္တုံ အယုတ္တံ, အဇာနန္တော ဝိယ ကထံ သမုဋ္ဌာပေတွာ ကထေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

国王见他如此殷勤款待，心想：“如果一开始就说‘你的儿子被我杀了’，实在不合适，不如装作不知道的样子，慢慢引出话题再说。”便说道：

၃၄၅.

345.

‘‘နာလံ အန္ဓာ ဝနေ ဒဋ္ဌုံ, ကော နု ဝေါ ဖလမာဟရိ;

အနန္ဓဿေဝယံ သမ္မာ, နိဝါပေါ မယှ ခါယတီ’’တိ.

“盲者林中不能视，是谁为你们采来果实？此番供备甚妥善，在我看来，如明眼人所为。”

တတ္ထ နာလန္တိ တုမှေ အန္ဓာ ဣမသ္မိံ ဝနေ ကိဉ္စိ ဒဋ္ဌုံ န သမတ္ထာ. ကော နု ဝေါ ဖလမာဟရီတိ ကော နု တုမှာကံ ဣမာနိ ဖလာဖလာနိ အာဟရိ. နိဝါပေါတိ အယံ သမ္မာ နယေန ဥပါယေန ကာရဏေန ကတော ခါဒိတဗ္ဗယုတ္တကာနံ ပရိသုဒ္ဓါနံ ဖလာဖလာနံ နိဝါပေါ သန္နိစယော အနန္ဓဿ ဝိယ မယှံ ခါယတိ ပညာယတိ ဥပဋ္ဌာတိ.

此中，“不能”意为：你们是盲人，于此林中无法看见任何东西。“谁为你们采来果实”意为：是谁为你们带来这些种种果实？“供备”意为：此以正当方式、方法、缘由所准备的、可食用的、清净的种种果实的积聚，在我看来、对我显现、对我呈现，仿佛是明眼人所为。

တံ သုတွာ ဒုကူလပဏ္ဍိတော ‘‘မဟာရာဇ, န မယံ ဖလာဖလာနိ အာဟရာမ, ပုတ္တော ပန နော အာဟရတီ’’တိ ဒဿေန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

绸衣智者听了之后，为了表明“大王，我们不采摘果实，而是我们的儿子采摘的”这件事，说了两首偈：

၃၄၆.

346.

‘‘ဒဟရော [Pg.106] ယုဝါ နာတိဗြဟာ, သာမော ကလျာဏဒဿနော;

ဒီဃဿ ကေသာ အသိတာ, အထော သူနဂ္ဂဝေလ္လိတာ.

“他年少青春，身材匀称，是那容貌俊美的萨摩(Sāma)；他有乌黑的长发，发梢微微卷曲。

၃၄၇.

347.

‘‘သော ဟဝေ ဖလမာဟရိတွာ, ဣတော အာဒါယ ကမဏ္ဍလုံ;

နဒိံ ဂတော ဥဒဟာရော, မညေ န ဒူရမာဂတော’’တိ.

“他采来果实后，从此处拿起水壶，去河边取水了；我想他尚未远去。”

တတ္ထ နာတိဗြဟာတိ နာတိဒီဃော နာတိရဿော. သူနဂ္ဂဝေလ္လိတာတိ သူနသင်္ခါတာယ မံသကောဋ္ဋနပေါတ္ထနိယာ အဂ္ဂံ ဝိယ ဝိနတာ. ကမဏ္ဍလုန္တိ ဃဋံ. န ဒူရမာဂတောတိ ဣဒါနိ န ဒူရံ အာဂတော, အာသန္နဋ္ဌာနံ အာဂတော ဘဝိဿတီတိ မညာမီတိ အတ္ထော.

此中，“不太高大”意为不太高也不太矮。“发梢卷曲”意为像所谓屠夫的碎肉槌的尖端一样弯曲。“水壶”意为水罐。“尚未远去”的意思是：他现在去得不远，我想他应该到了附近的地方。

တံ သုတွာ ရာဇာ အာဟ –

国王听了，说道：

၃၄၈.

348.

‘‘အဟံ တံ အဝဓိံ သာမံ, ယော တုယှံ ပရိစာရကော;

ယံ ကုမာရံ ပဝေဒေထ, သာမံ ကလျာဏဒဿနံ.

“我杀死了萨摩，他正是你们的侍者；就是你们所说的那位青年，那容貌俊美的萨摩。

၃၄၉.

349.

‘‘ဒီဃဿ ကေသာ အသိတာ, အထော သူနဂ္ဂဝေလ္လိတာ;

တေသု လောဟိတလိတ္တေသု, သေတိ သာမော မဟာ ဟတော’’တိ.

“他有乌黑的长发，发梢微微卷曲；那头发沾满了鲜血，伟大的萨摩躺在那里，已被杀害。”

တတ္ထ အဝဓိန္တိ ဝိသပီတေန သရေန ဝိဇ္ဈိတွာ မာရေသိံ. ပဝေဒေထာတိ ကထေထ. သေတီတိ မိဂသမ္မတာနဒီတီရေ ဝါလုကာပုလိနေ သယတိ.

此中，“我杀死了”意为：我用涂毒的箭射穿而杀死了他。“你们所说的”意为你们所讲述的。“他躺卧”意为：他躺在鹿赞河岸的沙洲上。

ဒုကူလပဏ္ဍိတဿ ပန အဝိဒူရေ ပါရိကာယ ပဏ္ဏသာလာ ဟောတိ. သာ တတ္ထ နိသိန္နာဝ ရညော ဝစနံ သုတွာ တံ ပဝတ္တိံ သောတုကာမာ အတ္တနော ပဏ္ဏသာလတော နိက္ခမိတွာ ရဇ္ဇုကသညာယ ဒုကူလပဏ္ဍိတဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အာဟ –

而离绸衣智者不远处，是波利迦(Pārikā)的草庵。她正坐在那里，听到国王的话后，想知道事情的始末，便走出自己的草庵，循着作为标记的绳索，来到绸衣智者跟前，说道：

၃၅၀.

350.

‘‘ကေန ဒုကူလ မန္တေသိ, ‘ဟတော သာမော’တိ ဝါဒိနာ;

‘ဟတော သာမော’တိ သုတွာန, ဟဒယံ မေ ပဝေဓတိ.

“绸衣啊，你正与谁交谈，那人说‘萨摩被杀了’？一听到‘萨摩被杀了’，我的心就颤抖不已。

၃၅၁.

351.

‘‘အဿတ္ထဿေဝ တရုဏံ, ပဝါဠံ မာလုတေရိတံ;

‘ဟတော သာမော’တိ သုတွာန, ဟဒယံ မေ ပဝေဓတီ’’တိ.

“就像菩提树的嫩芽，被风吹动而摇曳；一听到‘萨摩被杀了’，我的心就颤抖不已。”

တတ္ထ ဝါဒိနာတိ ‘‘မယာ သာမော ဟတော’’တိ ဝဒန္တေန. ပဝါဠန္တိ ပလ္လဝံ. မာလုတေရိတန္တိ ဝါတေန ပဟဋံ.

此中，“说者”意为说“我杀了萨摩”的人。“嫩芽”意为新芽。“被风吹动”意为被风吹打。

ဒုကူလပဏ္ဍိတော [Pg.107] ဩဝဒန္တော အာဟ –

绸衣智者劝诫道：

၃၅၂.

352.

‘‘ပါရိကေ ကာသိရာဇာယံ, သော သာမံ မိဂသမ္မတေ;

ကောဓသာ ဥသုနာ ဝိဇ္ဈိ, တဿ မာ ပါပမိစ္ဆိမှာ’’တိ.

“波利迦(Pārikā)，这位是迦尸王，他在鹿赞河(Migasammata)边，因愤怒而用箭射中了萨摩；我们不要对他起恶念。”

တတ္ထ မိဂသမ္မတေတိ မိဂသမ္မတာနဒီတီရေ. ကောဓသာတိ မိဂေသု ဥပ္ပန္နေန ကောဓေန. မာ ပါပမိစ္ဆိမှာတိ တဿ မယံ ဥဘောပိ ပါပံ မာ ဣစ္ဆိမှာ.

此中，“在鹿赞河边”意为在鹿赞河的岸边。“因愤怒”意为因对鹿生起的愤怒。“我们不要起恶念”意为我们两人都不要对他起恶念。

ပုန ပါရိကာ အာဟ –

波利迦又说道：

၃၅၃.

353.

‘‘ကိစ္ဆာ လဒ္ဓေါ ပိယော ပုတ္တော, ယော အန္ဓေ အဘရီ ဝနေ;

တံ ဧကပုတ္တံ ဃာတိမှိ, ကထံ စိတ္တံ န ကောပယေ’’တိ.

“我们艰难得到的爱子，在林中奉养我们盲眼父母；对于杀害这独子的人，内心怎能不生愤怒？”

တတ္ထ ဃာတိမှီတိ ဃာတကေ.

此中，“对杀害者”意为对杀人者。

ဒုကူလပဏ္ဍိတော အာဟ –

绸衣智者说：

၃၅၄.

354.

‘‘ကိစ္ဆာ လဒ္ဓေါ ပိယော ပုတ္တော, ယော အန္ဓေ အဘရီ ဝနေ;

တံ ဧကပုတ္တံ ဃာတိမှိ, အက္ကောဓံ အာဟု ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

“我们艰难得到的爱子，在林中奉养我们盲眼父母；智者说，对于杀害这独子的人，应当无有愤怒。”

တတ္ထ အက္ကောဓန္တိ ကောဓော နာမ နိရယသံဝတ္တနိကော, တသ္မာ တံ ကောဓံ အကတွာ ပုတ္တဃာတကမှိ အက္ကောဓော ဧဝ ကတ္တဗ္ဗောတိ ပဏ္ဍိတာ အာဟု ကထေန္တိ.

此中，“无有愤怒”意为：愤怒是导向地狱的，因此，不应生起那愤怒，即使对杀害自己儿子的人，也只应保持无有愤怒——智者们如是说。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ တေ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥရံ ပဟရိတွာ မဟာသတ္တဿ ဂုဏေ ဝဏ္ဏေတွာ ဘုသံ ပရိဒေဝိံသု. အထ နေ ရာဇာ သမဿာသေန္တော အာဟ –

说完这些，他们双手捶胸，赞叹大士的功德，非常悲痛地哭号。然后国王安慰他们说：

၃၅၅.

355.

‘‘မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝေထ, ‘ဟတော သာမော’တိ ဝါဒိနာ;

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿာမိ ဗြဟာဝနေ.

“请勿过度悲伤，对我这报丧之人；我愿成为仆役，于此大林供养二亲。”

၃၅၆.

356.

‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလော, ဒဠှဓမ္မောတိ ဝိဿုတော;

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿာမိ ဗြဟာဝနေ.

“我乃箭术之名家，素以强弓而闻达；我愿成为仆役者，于此大林供养二老。”

၃၅၇.

357.

‘‘မိဂါနံ ဝိဃာသမနွေသံ, ဝနမူလဖလာနိ စ;

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿာမိ ဗြဟာဝနေ’’တိ.

“寻觅野兽之食物，以及林中根与果；我愿成为仆役者，于此大林供养二老。”

တတ္ထ ဝါဒိနာတိ တုမှေ ‘‘သာမော ဟတော’’တိ ဝဒန္တေန မယာ သဒ္ဓိံ ‘‘တယာ နော ဧဝံ ဂုဏသမ္ပန္နော ပုတ္တော မာရိတော, ဣဒါနိ ကော အမှေ ဘရိဿတီ’’တိအာဒီနိ [Pg.108] ဝတွာ မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝေထ, အဟံ တုမှာကံ ကမ္မကရော ဟုတွာ သာမော ဝိယ တုမှေ ဘရိဿာမီတိ.

在此，“对我这言说者”(vādinā)是指：你们不要对我这说“萨摩已死”的人，说出“你杀害了我们如此具足功德的儿子，现在谁来赡养我们呢？”之类的话，从而过度悲伤。我将成为你们的仆役，像萨摩一样赡养你们。

ဧဝံ ရာဇာ ‘‘တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထ, န မယှံ ရဇ္ဇေနတ္ထော, အဟံ ဝေါ ယာဝဇီဝံ ဘရိဿာမီ’’တိ တေ အဿာသေသိ. တေ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တာ အာဟံသု –

国王如此安慰他们说：“你们不要忧虑，我不需要王国，我将终生供养你们。”他们与他交谈时说道：

၃၅၈.

358.

‘‘နေသ ဓမ္မော မဟာရာဇ, နေတံ အမှေသု ကပ္ပတိ;

ရာဇာ တွမသိ အမှာကံ, ပါဒေ ဝန္ဒာမ တေ မယ’’န္တိ.

“大王，此非正理，此事于我等不宜；您是我们的国王，我们礼敬您的双足。”

တတ္ထ ဓမ္မောတိ သဘာဝေါ ကာရဏံ ဝါ. နေတံ အမှေသု ကပ္ပတီတိ ဧတံ တဝ ကမ္မကရဏံ အမှေသု န ကပ္ပတိ န သောဘတိ. ‘‘ပါဒေ ဝန္ဒာမ တေ မယ’’န္တိ ဣဒံ ပန တေ ပဗ္ဗဇိတလိင်္ဂေ ဌိတာပိ ပုတ္တသောကေန သမဗ္ဘာဟတာယ စေဝ နိဟတမာနတာယ စ ဝဒိံသု. ‘‘ရညော ဝိဿာသံ ဥပ္ပာဒေတုံ ဧဝမာဟံသူ’’တိပိ ဝဒန္တိ.

在此，“法”是指自性或缘由。“这不适合我们”是指：你做仆役这件事对我们来说不适合、不相称。而“我们礼敬你的双足”这句话，是他们虽然身处出家相，但因丧子之痛与被摧毁的傲慢而说的。也有人说：“他们这么说是为了让国王产生信任。”

တံ သုတွာ ရာဇာ အတိဝိယ တုဿိတွာ ‘‘အဟော အစ္ဆရိယံ, ဧဝံ ဒေါသကာရကေ နာမ မယိ ဖရုသဝစနမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ, ပဂ္ဂဏှန္တိယေဝ မမ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဂါထမာဟ –

国王听了之后非常欢喜，心想：“啊，真是稀有！对我这样一个作恶者，他们连一句粗语都没有，反而还称赞我。”于是说了偈颂：

၃၅၉.

359.

‘‘ဓမ္မံ နေသာဒါ ဘဏထ, ကတာ အပစိတီ တယာ;

ပိတာ တွမသိ အမှာကံ, မာတာ တွမသိ ပါရိကေ’’တိ.

“林居者，你们所言合乎正理，你已对我表达了敬意；你将是我的父亲，而你，波利迦，将是我的母亲。”

တတ္ထ တယာတိ ဧကေကံ ဝဒန္တော ဧဝမာဟ. ပိတာတိ ဒုကူလပဏ္ဍိတ, အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ တွံ မယှံ ပိတုဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌ, အမ္မ ပါရိကေ, တွမ္ပိ မေ မာတုဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌ, အဟံ ပန ဝေါ ပုတ္တဿ သာမဿ ဌာနေ ဌတွာ ပါဒဓောဝနာဒီနိ သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကရိဿာမိ, မံ ရာဇာတိ အသလ္လက္ခေတွာ သာမောတိ သလ္လက္ခေထာတိ.

在此，(说)“你”时，他是逐一地对他们说：“父亲啊，绸衣智者(Dukūlapaṇḍita)，从今天起，您就立于我父亲之位；母亲啊，波利迦(Pārikā)，您也立于我母亲之位。而我，将立于你们儿子萨摩之位，为你们做洗脚等一切事务。不要把我视为国王，而要视为萨摩。”

တေ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဝန္ဒိတွာ ‘‘မဟာရာဇ, တဝ အမှာကံ ကမ္မကရဏကိစ္စံ နတ္ထိ, အပိစ ခေါ ပန လဋ္ဌိကောဋိယာ နော ဂဟေတွာ အာနေတွာ သာမံ ဒဿေဟီ’’တိ ယာစန္တာ ဂါထာဒွယမာဟံသု –

他们合掌礼拜后，请求道：“大王，您没有必要为我们做仆役，但请用杖端牵引我们，带我们去见萨摩。”他们乞求着，说了两首偈颂：

၃၆၀.

360.

‘‘နမော တေ ကာသိရာဇတ္ထု, နမော တေ ကာသိဝဍ္ဎန;

အဉ္ဇလိံ တေ ပဂ္ဂဏှာမ, ယာဝ သာမာနုပါပယ.

“礼敬您，迦尸之王！礼敬您，迦尸的增长者！我们向您合掌，请带我们去到萨摩处。”

၃၆၁.

361.

‘‘တဿ [Pg.109] ပါဒေ သမဇ္ဇန္တာ, မုခဉ္စ ဘုဇဒဿနံ;

သံသုမ္ဘမာနာ အတ္တာနံ, ကာလမာဂမယာမသေ’’တိ.

“抚摸他的双足，凝视他俊美的脸庞与臂膀，我们亲吻着他，愿就此等待死亡的来临。”

တတ္ထ ယာဝ သာမာနုပါပယာတိ ယာဝ သာမော ယတ္ထ, တတ္ထ အမှေ အနုပါပယ. ဘုဇဒဿနန္တိ ကလျာဏဒဿနံ အဘိရူပံ. သံသုမ္ဘမာနာတိ ပေါထေန္တာ. ကာလမာဂမယာမသေတိ ကာလကိရိယံ အာဂမေဿာမ.

在此，“yāva sāmānupāpaya”(请带我们去到萨摩处)是指：萨摩在哪里，就请带我们到哪里。“Bhujadassanaṃ”(俊美的臂膀)是指俊美的、悦目的。“Saṃsumbhamānā”(捶打)是指捶打。“Kālamāgamayāmase”(我们将迎接死亡)是指我们将迎接死亡。

တေသံ ဧဝံ ကထေန္တာနညေဝ သူရိယော အတ္ထင်္ဂတော. အထ ရာဇာ ‘‘သစာဟံ ဣဒါနေဝ ဣမေ တတ္ထ နေဿာမိ, တံ ဒိသွာဝ နေသံ ဟဒယံ ဖလိဿတိ, ဣတိ တိဏ္ဏမ္ပိ ဧတေသံ မတကာလေ အဟံ နိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တောယေဝ နာမ, တသ္မာ တေသံ ဂန္တုံ န ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ စတဿော ဂါထာယော အဇ္ဈဘာသိ –

就在他们这么说的时候，太阳落山了。然后国王心想：“如果我现在就带他们去那里，他们一看到他，心脏就会迸裂。如此，在这三个人死去之时，我必将投生于地狱。因此，我不能让他们去。”于是他说了四首偈颂：

၃၆၂.

362.

‘‘ဗြဟာ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏံ, အာကာသန္တံဝ ဒိဿတိ;

ယတ္ထ သာမော ဟတော သေတိ, စန္ဒောဝ ပတိတော ဆမာ.

“广大森林兽遍布，看似犹如在天中；萨摩遇害躺卧处，恰似明月坠于地。”

၃၆၃.

363.

‘‘ဗြဟာ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏံ, အာကာသန္တံဝ ဒိဿတိ;

ယတ္ထ သာမော ဟတော သေတိ, သူရိယောဝ ပတိတော ဆမာ.

“广大森林兽遍布，看似犹如在天中；萨摩遇害躺卧处，犹如红日坠于地。”

၃၆၄.

364.

‘‘ဗြဟာ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏံ, အာကာသန္တံဝ ဒိဿတိ;

ယတ္ထ သာမော ဟတော သေတိ, ပံသုနာ ပတိကုန္ထိတော.

“广大森林猛兽遍布，看似犹如在空中；沙摩遇害躺卧处，已被尘土所覆盖。

၃၆၅.

365.

‘‘ဗြဟာ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏံ, အာကာသန္တံဝ ဒိဿတိ;

ယတ္ထ သာမော ဟတော သေတိ, ဣဓေဝ ဝသထဿမေ’’တိ.

“广大森林猛兽遍布，看似犹如在空中；沙摩遇害躺卧之处，我等即住此茅舍。”

တတ္ထ ဗြဟာတိ အစ္စုဂ္ဂတံ. အာကာသန္တံဝါတိ ဧတံ ဝနံ အာကာသဿ အန္တော ဝိယ ဟုတွာ ဒိဿတိ. အထ ဝါ အာကာသန္တန္တိ အာကာသမာနံ, ပကာသမာနန္တိ အတ္ထော. ဆမာတိ ဆမာယံ, ပထဝိယန္တိ အတ္ထော. ‘‘ဆမ’’န္တိပိ ပါဌော, ပထဝိံ ပတိတော ဝိယာတိ အတ္ထော. ပတိကုန္ထိတောတိ ပရိကိဏ္ဏော, ပလိဝေဌိတောတိ အတ္ထော.

在此，“brahā”(广大)意为“极高”。“Ākāsantaṃva”(如在空中)是说这片森林看起来像在天空之中。或者，“ākāsantaṃ”意为“发光的”、“明亮的”。“Chamā”(于地)意为“在地上”，即在大地上。也有“chama”(向地)的读法，意为“如同坠落到地上”。“Patikunthito”(被覆盖)意为“被撒满”、“被包裹”。

အထ [Pg.110] တေ အတ္တနော ဝါဠမိဂဘယာဘာဝံ ဒဿေတုံ ဂါထမာဟံသု –

然后他们为了显示自己对猛兽没有恐惧，说了一首偈颂：

၃၆၆.

366.

‘‘ယဒိ တတ္ထ သဟဿာနိ, သတာနိ နိယုတာနိ စ;

နေဝမှာကံ ဘယံ ကောစိ, ဝနေ ဝါဠေသု ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

“即使那里有成百、上千、乃至无数的猛兽，我们在林中对它们也无丝毫恐惧。”

တတ္ထ ကောစီတိ ဣမသ္မိံ ဝနေ ကတ္ထစိ ဧကသ္မိံ ပဒေသေပိ အမှာကံ ဝါဠေသု ဘယံ နာမ နတ္ထိ.

在此，“koci”(丝毫)是说：于此林中任何一处，我等对猛兽皆无恐惧。

ရာဇာ တေ ပဋိဗာဟိတုံ အသက္ကောန္တော ဟတ္ထေသု ဂဟေတွာ တတ္ထ နေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

国王无法阻止他们，便牵着他们的手，把他们带到那里。导师为了阐明此事，说道：

၃၆၇.

367.

‘‘တတော အန္ဓာနမာဒါယ, ကာသိရာဇာ ဗြဟာဝနေ;

ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ပက္ကာမိ, ယတ္ထ သာမော ဟတော အဟူ’’တိ.

“于是迦尸王(Kāsirājā)引领二盲亲，于此大林中执其手前行，走向那沙摩被杀害之地。”

တတ္ထ တတောတိ တဒါ. အန္ဓာနန္တိ အန္ဓေ. အဟူတိ အဟောသိ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ သော နိပန္နော, တတ္ထ နေသီတိ အတ္ထော.

在此，“tato”(于是)意为“那时”。“Andhānaṃ”(二盲亲)是“盲人们”(andhe)的意思。“Ahū”(是)是“ahosi”(曾是)的意思。“Yattha”(何处)的意思是：他躺卧在何处，便将他们带往何处。

သော အာနေတွာ စ ပန သာမဿ သန္တိကေ ဌပေတွာ ‘‘အယံ ဝေါ ပုတ္တော’’တိ အာစိက္ခိ. အထဿ ပိတာ သီသံ ဥက္ခိပိတွာ မာတာ ပါဒေ ဂဟေတွာ ဦရူသု ဌပေတွာ နိသီဒိတွာ ဝိလပိံသု. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

他把他们带到沙摩身边，安顿好后说道：“这是你们的儿子。”于是，父亲托起沙摩的头，母亲抓住他的双足放在自己膝上，坐下来悲叹。导师为了阐明此事，说道：

၃၆၈.

368.

‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ;

အပဝိဒ္ဓံ ဗြဟာရညေ, စန္ဒံဝ ပတိတံ ဆမာ.

“看见倒下的爱子沙摩，满身尘土，被遗弃在大森林里，如同月亮坠落于地。

၃၆၉.

369.

‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ;

အပဝိဒ္ဓံ ဗြဟာရညေ, သူရိယံဝ ပတိတံ ဆမာ.

“看见倒下的爱子沙摩，满身尘土，被遗弃在大森林里，如同太阳坠落于地。

၃၇၀.

370.

‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ;

အပဝိဒ္ဓံ ဗြဟာရညေ, ကလူနံ ပရိဒေဝယုံ.

“看见倒下的爱子沙摩，满身尘土，被遗弃在大森林里，他们悲惨地哀号。

၃၇၁.

371.

‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ;

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပက္ကန္ဒုံ, ‘အဓမ္မော ကိရ ဘော’ဣတိ.

“看见倒下的爱子沙摩，满身尘土，他们举起双臂哭喊：‘啊，这真是不法！’

၃၇၂.

372.

‘‘ဗာဠှံ ခေါ တွံ ပမတ္တောသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန;

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသသိ.

“相貌俊美的沙摩，你真是太放逸了，在这等时刻，你竟对我一言不发。

၃၇၃.

373.

‘‘ဗာဠှံ [Pg.111] ခေါ တွံ ပဒိတ္တောသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန;

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသသိ.

“相貌俊美的沙摩，你真是太高傲了，在这等时刻，你竟对我一言不发。

၃၇၄.

374.

‘‘ဗာဠှံ ခေါ တွံ ပကုဒ္ဓေါသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန;

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသတိ.

“相貌俊美的沙摩，你真是太愤怒了，在这等时刻，你竟对我一言不发。

၃၇၅.

375.

‘‘ဗာဠှံ ခေါ တွံ ပသုတ္တောသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန;

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသသိ.

“相貌俊美的沙摩，你真是睡得太沉了，在这等时刻，你竟对我一言不发。

၃၇၆.

376.

‘‘ဗာဠှံ ခေါ တွံ ဝိမနောသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန;

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသသိ.

“相貌俊美的沙摩，你真是太忧伤了，在这等时刻，你竟对我一言不发。

၃၇၇.

377.

‘‘ဇဋံ ဝလိနံ ပံသုဂတံ, ကောဒါနိ သဏ္ဌပေဿတိ;

သာမော အယံ ကာလကတော, အန္ဓာနံ ပရိစာရကော.

“我等纠结又满是尘土的乱发，如今有谁来整理？侍奉盲人的沙摩，如今已经去世了。

၃၇၈.

378.

‘‘ကော မေ သမ္မဇ္ဇမာဒါယ, သမ္မဇ္ဇိဿတိ အဿမံ;

သာမော အယံ ကာလကတော, အန္ဓာနံ ပရိစာရကော.

“谁人持帚来，净扫我精舍？侍奉盲人的沙摩，如今已经去世了。

၃၇၉.

379.

‘‘ကောဒါနိ နှာပယိဿတိ, သီတေနုဏှောဒကေန စ;

သာမော အယံ ကာလကတော, အန္ဓာနံ ပရိစာရကော.

“如今谁为我等浴，以那冷水与热水？侍奉盲人的沙摩，如今已经去世了。

၃၈၀.

380.

‘‘ကောဒါနိ ဘောဇယိဿတိ, ဝနမူလဖလာနိ စ;

သာမော အယံ ကာလကတော, အန္ဓာနံ ပရိစာရကော’’တိ.

“如今谁将以林中根果喂养我等？侍奉盲人的沙摩，如今已经去世了。”

တတ္ထ အပဝိဒ္ဓန္တိ ရညာ နိရတ္ထကံ ဆဍ္ဍိတံ. အဓမ္မော ကိရ ဘော ဣတီတိ အယုတ္တံ ကိရ ဘော, အဇ္ဇ ဣမသ္မိံ လောကေ ဝတ္တတိ. ပမတ္တောတိ တိခိဏသုရံ ပိဝိတွာ ဝိယ မတ္တော ပမတ္တော ပမာဒံ အာပန္နော. ပဒိတ္တောတိ ဒပ္ပိတော. ‘‘ပကုဒ္ဓေါသိ ဝိမနောသီ’’တိ သဗ္ဗံ ဝိလာပဝသေန ဘဏန္တိ. ဇဋန္တိ တာတ, အမှာကံ ဇဋာမဏ္ဍလံ. ဝလိနံ ပံသုဂတန္တိ ယဒါ အာကုလံ မလဂ္ဂဟိတံ ဘဝိဿတိ. ကောဒါနီတိ ဣဒါနိ ကော သဏ္ဌပေဿတိ, သောဓေတွာ ဥဇုံ ကရိဿတီတိ.

在此，“apaviddhaṃ”(被遗弃)意为被国王无用地抛弃。“Adhammo kira bho iti”(啊，真是不法)意为：“啊，真是不当！如今这世间竟有此事。”“Pamatto”(放逸的)是指如饮烈酒般醉酒、放逸、陷入放逸。“Paditto”(炽热的)意为“傲慢的”(dappito)。“Pakuddhosi vimanosī”(你已愤怒，你已心烦意乱)，所有这些都是以悲叹的方式说的。“Jaṭaṃ”(乱发)是指我们的发髻。“Valinaṃ paṃsugataṃ”(纠结又满是尘土的)是指当它变得散乱、沾染污垢时。“Kodāni”(如今谁将)意为：“如今谁将把它清理、梳理好呢？”

အထဿ မာတာ ဗဟုံ ဝိလပိတွာ တဿ ဥရေ ဟတ္ထံ ဌပေတွာ သန္တာပံ ဥပဓာရေန္တီ ‘‘ပုတ္တဿ မေ သန္တာပေါ ပဝတ္တတိယေဝ, ဝိသဝေဂေန ဝိသညိတံ အာပန္နော ဘဝိဿတိ, နိဗ္ဗိသဘာဝတ္ထာယ စဿ သစ္စကိရိယံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ သစ္စကိရိယမကာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

于是，他的母亲悲叹良久，将手放在他胸口，察觉到他身体尚有余温，心想：“我儿子的体温仍在，他一定是因毒力而昏迷了，我要为他作真实誓言，以消除毒性。”如此思忖后，她便作了真实誓言。导师为阐明此义而说：

၃၈၁.

381.

‘‘ဒိသွာန [Pg.112] ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ;

အဋ္ဋိတာ ပုတ္တသောကေန, မာတာ သစ္စံ အဘာသထ.

“见到倒下的爱子沙摩(Sāma)，满身尘土；母亲为失子之痛所苦，宣说了真实之言。

၃၈၂.

382.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ဓမ္မစာရီ ပုရေ အဟု;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩过去是法行者；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၈၃.

383.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ဗြဟ္မစာရီ ပုရေ အဟု;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩过去是梵行者；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၈၄.

384.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, သစ္စဝါဒီ ပုရေ အဟု;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩过去是说实语者；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၈၅.

385.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, မာတာပေတ္တိဘရော အဟု;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩过去曾奉养父母；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၈၆.

386.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိကော;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩于族中恭敬长辈；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၈၇.

387.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ပါဏာ ပိယတရော မမ;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩于我比生命更珍爱；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၈၈.

388.

‘‘ယံ ကိဉ္စိတ္ထိ ကတံ ပုညံ, မယှဉ္စေဝ ပိတုစ္စ တေ;

သဗ္ဗေန တေန ကုသလေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတူ’’တိ.

“我与你的父亲所作的任何功德，以此一切善业，愿沙摩之毒被摧毁。”

တတ္ထ ယေန သစ္စေနာတိ ယေန ဘူတေန သဘာဝေန. ဓမ္မစာရီတိ ဒသကုသလကမ္မပထဓမ္မစာရီ. သစ္စဝါဒီတိ ဟသိတဝသေနပိ မုသာဝါဒံ န ဝဒတိ. မာတာပေတ္တိဘရောတိ အနလသော ဟုတွာ ရတ္တိန္ဒိဝံ မာတာပိတရော ဘရိ. ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိကောတိ ဇေဋ္ဌာနံ မာတာပိတူနံ သက္ကာရကာရကော ဟောတိ.

在此，“yena saccena”(以此真实)是指“以此真实的自性”。“Dhammacārī”(法行者)是指奉行十善业道之法者。“Saccavādī”(说实语者)是指即使开玩笑也不说妄语。“Mātāpettibharo”(奉养父母者)是指不懈怠地日夜奉养父母。“Kule jeṭṭhāpacāyiko”(于族中恭敬长辈者)是指对长辈即父母恭敬行事者。

ဧဝံ မာတရာ သတ္တဟိ ဂါထာဟိ သစ္စကိရိယာယ ကတာယ သာမော ပရိဝတ္တိတွာ နိပဇ္ဇိ. အထဿ ပိတာ ‘‘ဇီဝတိ မေ ပုတ္တော, အဟမ္ပိဿ သစ္စကိရိယံ ကရိဿာမီ’’တိ တထေဝ သစ္စကိရိယမကာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

如是，当母亲以七首偈颂作了真实誓言后，沙摩翻过身躺下。于是他的父亲想：“我的儿子还活着，我也要为他作真实誓言。”便同样作了真实誓言。导师为阐明此义而说：

၃၈၉.

389.

‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ;

အဋ္ဋိတော ပုတ္တသောကေန, ပိတာ သစ္စံ အဘာသထ.

“见到倒下的爱子沙摩满身尘土，父亲为失子之痛所苦，宣说了真实之言。

၃၉၀.

390.

‘‘ယေန [Pg.113] သစ္စေနယံ သာမော, ဓမ္မစာရီ ပုရေ အဟု;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩过去是法行者；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၉၁.

391.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ဗြဟ္မစာရီ ပုရေ အဟု;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩过去是梵行者；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၉၂.

392.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, သစ္စဝါဒီ ပုရေ အဟု;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩过去是说实语者；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၉၃.

393.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, မာတာပေတ္တိဘရော အဟု;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此真实：此沙摩过去曾奉养父母；以此真实之言，愿沙摩之毒被摧毁。

၃၉၄.

394.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိကော;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此谛实：此萨马于族中恭敬长辈；以此谛实语，愿萨马之毒消除。

၃၉၅.

395.

‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ပါဏာ ပိယတရော မမ;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“以此谛实：此萨马于我，比生命更可爱；以此谛实语，愿萨马之毒消除。

၃၉၆.

396.

‘‘ယံ ကိဉ္စိတ္ထိ ကတံ ပုညံ, မယှဉ္စေဝ မာတုစ္စ တေ;

သဗ္ဗေန တေန ကုသလေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတူ’’တိ.

“我与汝母所作之任何功德，以此一切善业之力，愿萨马之毒消除。”

ဧဝံ ပိတရိ သစ္စကိရိယံ ကရောန္တေ မဟာသတ္တော ပရိဝတ္တိတွာ ဣတရေန ပဿေန နိပဇ္ဇိ. အထဿ တတိယံ သစ္စကိရိယံ ဒေဝတာ အကာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အဟ –

如是，其父作谛实语时，大士翻身，转向另一侧躺下。其后，一天人为彼作第三次谛实语。导师为阐明此义而言：

၃၉၇.

397.

‘‘သာ ဒေဝတာ အန္တရဟိတာ, ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ;

သာမဿ အနုကမ္ပာယ, ဣမံ သစ္စံ အဘာသထ.

“彼天人于香醉山（Gandhamādana）隐身不见，出于对萨马之悲悯，宣说此谛实语。

၃၉၈.

398.

‘‘ပဗ္ဗတျာဟံ ဂန္ဓမာဒနေ, စိရရတ္တနိဝါသိနီ;

န မေ ပိယတရော ကောစိ, အညော သာမေန ဝိဇ္ဇတိ;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“我久居于香醉山，除萨马之外，无有他人更可爱；以此谛实语，愿萨马之毒消除。

၃၉၉.

399.

‘‘သဗ္ဗေ ဝနာ ဂန္ဓမယာ, ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ;

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု.

“于香醉山，一切林木皆充满香气；以此谛实语，愿萨马之毒消除。

၄၀၀.

400.

‘‘တေသံ လာလပ္ပမာနာနံ, ဗဟုံ ကာရုညသဉှိတံ;

ခိပ္ပံ သာမော သမုဋ္ဌာသိ, ယုဝါ ကလျာဏဒဿနော’’တိ.

“彼等（父母）悲切哀叹时，容貌俊美之青年萨马，迅速起身。”

တတ္ထ [Pg.114] ပဗ္ဗတျာဟန္တိ ပဗ္ဗတေ အဟံ. သဗ္ဗေ ဝနာ ဂန္ဓမယာတိ သဗ္ဗေ ရုက္ခာ ဂန္ဓမယာ. န ဟိ တတ္ထ အဂန္ဓော နာမ ကောစိ ရုက္ခော အတ္ထိ. တေသန္တိ ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဥဘိန္နံ လာလပ္ပမာနာနညေဝ ဒေဝတာယ သစ္စကိရိယာယ ပရိယောသာနေ ခိပ္ပံ သာမော ဥဋ္ဌာသိ, ပဒုမပတ္တတော ဥဒကံ ဝိယဿ ဝိသံ ဝိနိဝတ္တေတွာ အာဗာဓော ဝိဂတော, ဣဓ နု ခေါ ဝိဒ္ဓေါ, ဧတ္ထ နု ခေါ ဝိဒ္ဓေါတိ ဝိဒ္ဓဋ္ဌာနမ္ပိ န ပညာယိ.

此中，“pabbatyāhaṃ”即“pabbate ahaṃ”（我于山中）。“Sabbe vanā gandhamayā”（一切林木皆香）即一切树木皆有香气，彼处实无任何无香之树。“Tesaṃ”（彼等）者，谓：诸比丘，彼二人（父母）哀叹之时，及天人谛实语作已，萨马迅速起身。其毒如水珠自莲叶滚落般退去，病患消失，乃至不见中箭之处，不知“究竟是此处中箭，抑或彼处中箭？”

ဣတိ မဟာသတ္တဿ နိရောဂဘာဝေါ, မာတာပိတူနဉ္စ စက္ခုပဋိလာဘော, အရုဏုဂ္ဂမနဉ္စ, ဒေဝတာနုဘာဝေန တေသံ စတုန္နံ အဿမေယေဝ ပါကဋဘာဝေါ စာတိ သဗ္ဗံ ဧကက္ခဏေယေဝ အဟောသိ. မာတာပိတရော ‘‘စက္ခူနိ နော လဒ္ဓါနိ, သုဝဏ္ဏသာမော စ အရောဂေါ ဇာတော’’တိ အတိရေကတရံ တုဿိံသု. အထ နေ သာမပဏ္ဍိတော ဂါထံ အဘာသိ –

如是，大士之无病、父母之眼复明、黎明（aruṇuggamana）之到来，以及藉由天人之力，彼等四人显现于茅舍中——此一切皆于同一刹那发生。父母言：“我等重获双眼，金色萨马亦已痊愈！”遂极为欢喜。其后，智者萨马对彼等说此偈颂：

၄၀၁.

401.

‘‘သာမောဟမသ္မိ ဘဒ္ဒံ ဝေါ, သောတ္ထိနာမှိ သမုဋ္ဌိတော;

မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝေထ, မဉ္စုနာဘိဝဒေထ မ’’န္တိ.

“我乃萨马，愿汝等安好！我已安然起身。请勿过度悲伤，请以悦耳之声与我言。”

တတ္ထ သောတ္ထိနာမှိ သမုဋ္ဌိတောတိ သောတ္ထိနာ သုခေန ဥဋ္ဌိတော အမှိ ဘဝါမိ. မဉ္ဇုနာတိ မဓုရဿရေန မံ အဘိဝဒေထ.

此中，“sotthināmhi samuṭṭhito”者，谓：我已安然、安乐起身。“Mañjunā”者，谓：请以甜美之声与我言。

အထ သော ရာဇာနံ ဒိသွာ ပဋိသန္ထာရံ ကရောန္တော အာဟ –

其后，彼见到国王，上前问候而言：

၄၀၂.

402.

‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ;

ဣဿရောသိ အနုပ္ပတ္တော, ယံ ဣဓတ္ထိ ပဝေဒယ.

“欢迎您，大王！您的到来甚善。您是此地之主，此处所有，请尽管吩咐。

၄၀၃.

403.

‘‘တိန္ဒုကာနိ ပိယာလာနိ, မဓုကေ ကာသုမာရိယော;

ဖလာနိ ခုဒ္ဒကပ္ပာနိ, ဘုဉ္ဇ ရာဇ ဝရံ ဝရံ.

“有丁杜伽果（Tinduka）、毕亚拉果（Piyāla）、马杜咖果（Madhuka）、格苏马利果（Kāsumārī），以及种种小果，请大王享用其中最上等者。

၄၀၄.

404.

‘‘အတ္ထိ မေ ပါနီယံ သီတံ, အာဘတံ ဂိရိဂဗ္ဘရာ;

တတော ပိဝ မဟာရာဇ, သစေ တွံ အဘိကင်္ခသီ’’တိ.

“我亦有自山洞取来之清凉饮水；大王，若您意欲，尽请饮用。”

ရာဇာပိ တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ အာဟ –

国王见到此等奇迹，亦言：

၄၀၅.

405.

‘‘သမ္မုယှာမိ ပမုယှာမိ, သဗ္ဗာ မုယှန္တိ မေ ဒိသာ;

ပေတံ တံ သာမ မဒ္ဒက္ခိံ, ကော နု တွံ သာမ ဇီဝသီ’’တိ.

“我心困惑，我意迷茫，四方于我皆错乱。萨马，我曾见汝已死，如今何以复生？”

တတ္ထ [Pg.115] ပေတန္တိ သာမ အဟံ တံ မတံ အဒ္ဒသံ. ကော နု တွန္တိ ကထံ နု တွံ ဇီဝိတံ ပဋိလဘသီတိ ပုစ္ဆိ.

此中，“petaṃ”者，谓：萨马，我曾见汝已死。“Ko nu tvaṃ”者，是问：汝何以能重获生命？

မဟာသတ္တော ‘‘အယံ ရာဇာ မံ ‘မတော’တိ သလ္လက္ခေသိ, အမတဘာဝမဿ ပကာသေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

大士心念：“此王认为我已死，我当为彼开示不死之境。”思惟已，乃言：

၄၀၆.

406.

‘‘အပိ ဇီဝံ မဟာရာဇ, ပုရိသံ ဂါဠှဝေဒနံ;

ဥပနီတမနသင်္ကပ္ပံ, ဇီဝန္တံ မညတေ မတံ.

“大王，有情虽生，若感受剧痛，心意沉寂，虽生亦被视为已死。

၄၀၇.

407.

‘‘အပိ ဇီဝံ မဟာရာဇ, ပုရိသံ ဂါဠှဝေဒနံ;

တံ နိရောဓဂတံ သန္တံ, ဇီဝန္တံ မညတေ မတ’’န္တိ.

“大王，有情虽生，若达寂灭（nirodha）而住，虽生亦被视为已死。”

တတ္ထ အပိ ဇီဝန္တိ ဇီဝမာနံ အပိ. ဥပနီတမနသင်္ကပ္ပန္တိ ဘဝင်္ဂဩတိဏ္ဏစိတ္တာစာရံ. ဇီဝန္တန္တိ ဇီဝမာနမေဝ ‘‘ဧသော မတော’’တိ မညတိ. နိရောဓဂတန္တိ အဿာသပဿာသနိရောဓံ သမာပန္နံ သန္တံ ဝိဇ္ဇမာနံ မံ ဧဝံ လောကော မတံ ဝိယ ဇီဝန္တမေဝ မညတိ.

此中，“api jīvaṃ”者，谓“jīvamānaṃ api”（即使活着）。“Upanītamanasaṅkappaṃ”者，谓心行已沉入有分（bhavaṅga）。“Jīvantaṃ [maññate mataṃ]”者，谓虽仍存活，亦被认为“此人已死”。“Nirodhagataṃ”者，谓已入出入息灭尽定（assāsapassāsanirodha），安止于此，世人见我虽存活，亦视同死人。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မဟာသတ္တော ရာဇာနံ အတ္ထေ ယောဇေတုကာမော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ပုန ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

如是说已，大士欲为国王解说义理，宣说正法，复说二偈颂言：

၄၀၈.

408.

‘‘ယော မာတရံ ပိတရံ ဝါ, မစ္စော ဓမ္မေန ပေါသတိ;

ဒေဝါပိ နံ တိကိစ္ဆန္တိ, မာတာပေတ္တိဘရံ နရံ.

“若有世人，如法奉养父母，天人亦将疗治彼奉养父母之人。

၄၀၉.

409.

‘‘ယော မာတရံ ပိတရံ ဝါ, မစ္စော ဓမ္မေန ပေါသတိ;

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ.

“若有世人，如法奉养父母，于此世即受赞扬，命终之后，喜乐于天界。”

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, မာတာပေတ္တိဘရဿ ဇန္တုနော ဥပ္ပန္နရောဂံ ဒေဝတာပိ တိကိစ္ဆန္တိ, အတိဝိယ အယံ သာမော သောဘတီ’’တိ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ယာစန္တော အာဟ –

国王闻已，合掌恳求而言：“啊，实乃奇哉！奉养父母之有情，纵然生病，天人亦为疗治。此萨马实乃无比殊胜！”

၄၁၀.

410.

‘‘ဧသ ဘိယျော ပမုယှာမိ, သဗ္ဗာ မုယှန္တိ မေ ဒိသာ;

သရဏံ တံ သာမ ဂစ္ဆာမိ, တွဉ္စ မေ သရဏံ ဘဝါ’’တိ.

“我愈加迷茫，四方于我皆错乱。萨马，我今皈依于您，亦愿您为我之皈依处。”

တတ္ထ ဘိယျောတိ ယသ္မာ တာဒိသေ ပရိသုဒ္ဓသီလဂုဏသမ္ပန္နေ တယိ အပရဇ္ဈိံ, တသ္မာ အတိရေကတရံ သမ္မုယှာမိ. တွဉ္စ မေ သရဏံ ဘဝါတိ သရဏံ ဂစ္ဆန္တဿ မေ တွံ သရဏံ ဘဝ, ပတိဋ္ဌာ ဟောဟိ, ဒေဝလောကဂါမိမဂ္ဂံ ကရောဟီတိ.

此中，“bhiyyo”（愈加）者，谓：因我冒犯如您这般具足清净戒德之人，故而倍感迷茫。“Tvañca me saraṇaṃ bhavā”者，谓：于前来皈依之我，请您为我之皈依处，为我之依靠，为我开示通往天界之道。

အထ [Pg.116] နံ မဟာသတ္တော ‘‘သစေပိ, မဟာရာဇ, ဒေဝလောကံ ဂန္တုကာမောသိ, မဟန္တံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမောသိ, ဣမာသု ဒသရာဇဓမ္မစရိယာသု ဝတ္တဿူ’’တိ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဒသ ရာဇဓမ္မစရိယဂါထာ အဘာသိ –

其后，大士对彼言：“大王，若您欲往天界，欲享广大天福，则应奉行此十种王法。”彼为国王宣说正法，说十首王法偈颂言：

၄၁၁.

411.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, မာတာပိတူသု ခတ္တိယ;

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

“大王，刹帝利！请于父母行正法；于此世行法已，大王，汝将生天界。

၄၁၂.

412.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ပုတ္တဒါရေသု ခတ္တိယ;

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

“大王，刹帝利！请于妻儿行正法；于此世行法已，大王，汝将生天界。

၄၁၃.

413.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, မိတ္တာမစ္စေသု ခတ္တိယ;

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

“大王，刹帝利！请于朋友大臣行正法；于此世行法已，大王，汝将生天界。

၄၁၄.

414.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ဝါဟနေသု ဗလေသု စ;

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

“大王，请于车马军队行正法；于此世行法已，大王，汝将生天界。

၄၁၅.

415.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ဂါမေသု နိဂမေသု စ;

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

“大王，请于乡村城镇行正法；于此世行法已，大王，汝将生天界。

၄၁၆.

416.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ရဋ္ဌေသု ဇနပဒေသု စ;

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

“大王，请于王国邦土行正法；于此世行法已，大王，汝将生天界。

၄၁၇.

417.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, သမဏဗြာဟ္မဏေသု စ;

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

“大王，请于沙门婆罗门行正法；于此世行法已，大王，汝将生天界。

၄၁၈.

418.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, မိဂပက္ခီသု ခတ္တိယ;

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

“大王，刹帝利！请于走兽飞鸟行正法；于此世行法已，大王，汝将生天界。

၄၁၉.

419.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ဓမ္မော စိဏ္ဏော သုခါဝဟော;

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ.

“大王，请行正法，行法能引乐；于此世行法已，大王，汝将生天界。

၄၂၀.

420.

‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, သဣန္ဒာ ဒေဝါ သဗြဟ္မကာ;

သုစိဏ္ဏေန ဒိဝံ ပတ္တာ, မာ ဓမ္မံ ရာဇ ပါမဒေါ’’တိ.

“大王，请行正法。诸天及因陀罗、诸梵天，皆因善行而生天界。王啊，于法切勿放逸！”

တာသံ [Pg.117] အတ္ထော တေသကုဏဇာတကေ (ဇာ. ၂.၁၇.၁ အာဒယော) ဝိတ္ထာရိတောဝ. ဧဝံ မဟာသတ္တော တဿ ဒသ ရာဇဓမ္မေ ဒေသေတွာ ဥတ္တရိပိ ဩဝဒိတွာ ပဉ္စ သီလာနိ အဒါသိ. သော တဿ ဩဝါဒံ သိရသာ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ မဟာသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ ခမာပေတွာ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ သဂ္ဂပရာယဏော အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ယာဝဇီဝံ မာတာပိတရော ပရိစရိတွာ မာတာပိတူဟိ သဒ္ဓိံ ပဉ္စ အဘိညာ စ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

这些偈颂的意义已在《三鸟本生》(Tesakuṇajātaka)中详述。如此，大士为他开示十王法，进一步教诫后，授予他五戒。他顶戴接受其教诫，礼拜大士并请求原谅后，前往波罗奈(Bārāṇasī)城，行布施等福德之事，以天界为归趣。菩萨也终生侍奉父母，与父母一起，证得五神通与八等至，往生梵天界。

သတ္ထာ ဣဒံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ပေါသနံ နာမ ပဏ္ဍိတာနံ ဝံသော’’တိ ဝတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ, သစ္စပရိယောသာနေ မာတုပေါသကဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏိ.

导师讲完这段法说后，说道：“诸比丘，奉养父母是智者的传统。”然后他开示诸圣谛，会通本生。圣谛开示结束时，那位奉养母亲的比丘证得入流果。

တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ, ဒေဝဓီတာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ, သက္ကော အနုရုဒ္ဓေါ, ဒုကူလပဏ္ဍိတော မဟာကဿပေါ, ပါရိကာ ဘဒ္ဒကာပိလာနီ ဘိက္ခုနီ, သုဝဏ္ဏသာမပဏ္ဍိတော ပန အဟမေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဟောသိန္တိ.

那时，国王是阿难，天女是莲花色，帝释是阿那律，杜古拉智者(Dukūlapaṇḍita)是大迦叶，波利迦(Pārikā)是跋陀迦毗罗尼(Bhaddakāpilānī)比丘尼，而苏伐那萨马智者(Suvaṇṇasāmapaṇḍita)就是我自己，即正自觉者。

သုဝဏ္ဏသာမဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

《苏伐那萨马本生》释义第三。

[၅၄၁] ၄. နိမိဇာတကဝဏ္ဏနာ

[541] 4.尼弥本生释义

အစ္ဆေရံ [Pg.119] ဝတ လောကသ္မိန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ မိထိလံ ဥပနိဿာယ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တော သိတပါတုကမ္မံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကဒိဝသဉှိ သတ္ထာ သာယနှသမယေ သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ စာရိကံ စရမာနော ဧကံ ရမဏီယံ ဘူမိပ္ပဒေသံ ဒိသွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိယံ ကထေတုကာမော ဟုတွာ သိတပါတုကမ္မံ ကတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန သိတပါတုကမ္မကာရဏံ ပုဋ္ဌော ‘‘အာနန္ဒ, အယံ ဘူမိပ္ပဒေသော ပုဗ္ဗေ မယာ မဃဒေဝရာဇကာလေ ဈာနကီဠှံ ကီဠန္တေန အဇ္ဈာဝုဋ္ဌပုဗ္ဗော’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော ပညတ္တာသနေ နိသီဒိတွာ အတီတံ အာဟရိ.

“世间实稀有！”此偈是导师住在弥提罗附近的摩伽提婆(Maghadeva)芒果园时，因微笑显现而说。原来，有一天傍晚，导师与众多比丘一起在那芒果园中经行，见到一处宜人之地，欲说自己过去的事迹，便显露微笑。具寿阿难长老问他微笑的缘由，他说道：‘阿难，此地是我过去为摩伽提婆王时，修习禅定之乐所居之处。’在阿难的请求下，他便在铺设好的座位上坐下，讲述了过去之事。

အတီတေ ဝိဒေဟရဋ္ဌေ မိထိလနဂရေ မဃဒေဝေါ နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. သော စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠှံ ကီဠိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဥပရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော ‘‘ယဒါ မေ သမ္မ ကပ္ပက, သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ပဿေယျာသိ, တဒါ မေ အာရောစေယျာသီ’’တိ အာဟ. အပရဘာဂေ ကပ္ပကော ပလိတာနိ ဒိသွာ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ ပလိတံ သုဝဏ္ဏသဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရာပေတွာ ဟတ္ထတလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပလိတံ ဩလောကေတွာ မစ္စုရာဇေန အာဂန္တွာ နလာဋေ လဂ္ဂံ ဝိယ မရဏံ သမ္ပဿမာနော ‘‘ဣဒါနိ မေ ပဗ္ဗဇိတကာလော’’တိ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ, ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆ, အဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကိံ ကာရဏာ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ –

过去，在威德哈国的弥提罗城，有一位名叫摩伽提婆的国王在统治王国。他度过了八万四千年的王子游戏，做了八万四千年的副王，在统治王国八万四千年时，他对理发师说：“亲爱的理发师，当你在我头上看到白发时，就告诉我。”后来，理发师看到白发，便禀告国王。国王让人用金镊子拔下白发，置于掌中，注视着它，仿佛看到死王(Maccurāja)已来到并贴在他的额头上，他深观死亡，心想：“现在是我出家的时候了。”于是，他赏给理发师一个上等的村庄，召来长子，对他说：“孩子，接管王国吧，我要出家了。”当被问及“陛下，是何缘故？”时，国王说——

‘‘ဥတ္တမင်္ဂရုဟာ မယှံ, ဣမေ ဇာတာ ဝယောဟရာ;

ပါတုဘူတာ ဒေဝဒူတာ, ပဗ္ဗဇ္ဇာသမယော မမာ’’တိ. –

“我头顶生长的这些头发，是夺去年岁者；天之使者已然显现，正是我出家之时。”

ဝတွာ ပုတ္တံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိတွာ ‘‘တာတ, တွမ္ပိ ဧဝရူပံ ပလိတံ ဒိသွာဝ ပဗ္ဗဇေယျာသီ’’တိ တံ ဩဝဒိတွာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ အမ္ဗဝနေ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ. ပုတ္တောပိဿ ဧတေနေဝ ဥပါယေန ပဗ္ဗဇိတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ. တထာ တဿ ပုတ္တော, တထာ တဿ ပုတ္တောတိ ဧဝံ ဒွီဟိ ဦနာနိ စတုရာသီတိခတ္တိယသဟဿာနိ သီသေ ပလိတံ ဒိသွာဝ ဣမသ္မိံ အမ္ဗဝနေ [Pg.120] ပဗ္ဗဇိတွာ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု.

说完，他为儿子举行灌顶礼，立其为王，并告诫他：“孩子，你也要在见到这样的白发后就出家。”然后他离开城市，在那座芒果园中行仙人出家，修习四梵住八万四千年后，投生于梵天界。他的儿子也用同样的方法出家，以梵天界为归趣。其子亦然，其孙亦然。就这样，前后共八万四千减二位刹帝利王，都在头上见到白发后，就在这座芒果园中出家，修习四梵住，投生于梵天界。

တေသံ သဗ္ဗပဌမံ နိဗ္ဗတ္တော မဃဒေဝရာဇာ ဗြဟ္မလောကေ ဌိတောဝ အတ္တနော ဝံသံ ဩလောကေန္တော ဒွီဟိ ဦနာနိ စတုရာသီတိခတ္တိယသဟဿာနိ ပဗ္ဗဇိတာနိ ဒိသွာ တုဋ္ဌမာနသော ဟုတွာ ‘‘ဣတော နု ခေါ ပရံ ပဝတ္တိဿတိ, န ပဝတ္တိဿတီ’’တိ ဩလောကေန္တော အပ္ပဝတ္တနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘မမ ဝံသံ အဟမေဝ ဃဋေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တတော စဝိတွာ မိထိလနဂရေ ရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိတွာ ဒသမာသစ္စယေန မာတု ကုစ္ဆိတော နိက္ခမိ. ရာဇာ တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ နေမိတ္တကေ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ. တေ တဿ လက္ခဏာနိ ဩလောကေတွာ ‘‘မဟာရာဇ, အယံ ကုမာရော တုမှာကံ ဝံသံ ဃဋေန္တော ဥပ္ပန္နော. တုမှာကဉှိ ဝံသော ပဗ္ဗဇိတဝံသော, ဣမဿ ပရတော နာဂမိဿတီ’’တိ ဝဒိံသု. တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အယံ ကုမာရော ရထစက္ကနေမိ ဝိယ မမ ဝံသံ ဃဋေန္တော ဇာတော, တသ္မာ တဿ ‘နိမိကုမာရော’တိ နာမံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘နိမိကုမာရော’’တိဿ နာမံ အကာသိ.

他们之中最先投生的摩伽提婆王，住在梵天界，观察自己的王族时，看到八万四千减二位刹帝利已出家，心生欢喜。他继续观察：“此后还会延续，还是不会延续呢？”当他知道不会延续后，心想：“我要亲自来延续我的王族。”于是他从那里死后，在弥提罗城国王的正后胎中结生，十个月后从母胎中出生。国王在他命名的那天，召来占相的婆罗门询问。他们观察王子的相好后说：“大王，这位王子是为了延续您的王族而出生的。您的王族是出家者的王族，在他之后将不会延续。”国王听后心想：“这位王子如同车轮的轮辋(nemi)一般延续我的王族而生，因此我要给他取名为‘尼弥童子’。”于是就给他取名为“尼弥童子(Nimi Kumāra)”。

သော ဒဟရကာလတော ပဋ္ဌာယ ဒါနေ သီလေ ဥပေါသထကမ္မေ စ အဘိရတော အဟောသိ. အထဿ ပိတာ ပုရိမနယေနေဝ ပလိတံ ဒိသွာ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ပုတ္တဿ ရဇ္ဇံ နိယျာဒေတွာ အမ္ဗဝနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ. နိမိရာဇာ ပန ဒါနဇ္ဈာသယတာယ စတူသု နဂရဒွါရေသု နဂရမဇ္ဈေ စာတိ ပဉ္စသု ဌာနေသု ပဉ္စ ဒါနသာလာယော ကာရာပေတွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ. ဧကေကာယ ဒါနသာလာယ သတသဟဿံ သတသဟဿံ ကတွာ ဒေဝသိကံ ပဉ္စ ပဉ္စ ကဟာပဏသတသဟဿာနိ ပရိစ္စဇိ, နိစ္စံ ပဉ္စ သီလာနိ ရက္ခိ, ပက္ခဒိဝသေသု ဥပေါသထံ သမာဒိယိ, မဟာဇနမ္ပိ ဒါနာဒီသု ပုညေသု သမာဒပေသိ, သဂ္ဂမဂ္ဂံ အာစိက္ခိတွာ နိရယဘယေန တဇ္ဇေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တဿ ဩဝါဒေ ဌိတာ မနုဿာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု, ဒေဝလောကော ပရိပူရိ, နိရယော တုစ္ဆော ဝိယ အဟောသိ. တဒါ တာဝတိံသဘဝနေ ဒေဝသံဃာ သုဓမ္မာယံ ဒေဝသဘာယံ သန္နိပတိတွာ ‘‘အဟော, ဝတ အမှာကံ အာစရိယော နိမိရာဇာ, တံ နိဿာယ မယံ ဣမံ ဗုဒ္ဓညဏေနပိ အပရိစ္ဆိန္ဒနီယံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝါမာ’’တိ ဝတွာ မဟာသတ္တဿ ဂုဏေ ဝဏ္ဏယိံသု[Pg.121]. မနုဿလောကေပိ မဟာသမုဒ္ဒပိဋ္ဌေ အာသိတ္တတေလံ ဝိယ မဟာသတ္တဿ ဂုဏကထာ ပတ္ထရိ. သတ္ထာ တမတ္ထံ အာဝိဘူတံ ကတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ကထေန္တော အာဟ –

他从小时候起就乐于布施、持戒和行布萨。后来他的父亲如前例一般，在看到白发后，把一个上等的村庄赏给理发师，将王位传给儿子，自己在芒果园出家，以梵天界为归趣。尼弥王(Nimirājā)则因其乐善好施，在四座城门和城市中央这五个地方建造了五座布施堂，广行大布施。每日在每座布施堂花费十万，总计布施五十万钱币。他恒常守护五戒，在每半月的斋日受持布萨，也劝导大众行布施等福德之事，为他们开示通往天界的道路，并以地狱的怖畏来警策而说法。安住于他教诫的人们行布施等福德之事，死后投生于天界。天界得以充满，地狱则犹如空虚。那时，在三十三天(Tāvatiṃsa)的天众，聚集在善法堂(Sudhammā)的天众集会中，赞叹大士的功德说：“啊，我们的导师尼弥王！依靠他，我们才得以享受这连佛智也无法测度的天界财富。”在人界，关于大士的功德之说，也如倒在海洋表面的油一般传开了。导师为了阐明此义，对众比丘说——

၄၂၁.

421.

‘‘အစ္ဆေရံ ဝတ လောကသ္မိံ, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝိစက္ခဏာ;

ယဒါ အဟု နိမိရာဇာ, ပဏ္ဍိတော ကုသလတ္ထိကော.

“世间实稀有，贤明者出世！昔有尼弥王，智者求善法。”

၄၂၂.

422.

‘‘ရာဇာ သဗ္ဗဝိဒေဟာနံ, အဒါ ဒါနံ အရိန္ဒမော;

တဿ တံ ဒဒတော ဒါနံ, သင်္ကပ္ပော ဥဒပဇ္ဇထ;

ဒါနံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယံ ဝါ, ကတမံ သု မဟပ္ဖလ’’န္တိ.

“威德哈全民之王，降伏怨敌者，常行于布施。当他行施时，心中生此念：布施与梵行，何者果报大？”

တတ္ထ ယဒါ အဟူတိ ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ပဏ္ဍိတော အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ ကုသလတ္ထိကော နိမိရာဇာ အဟောသိ, တဒါ ဒေဝမနုဿာ ‘‘အစ္ဆေရံ ဝတ, ဘော, ဧဝရူပါပိ နာမ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓဉာဏေ မဟာဇနဿ ဗုဒ္ဓကိစ္စံ သာဓယမာနာ လောကသ္မိံ ဝိစက္ခဏာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဧဝံ တဿ ဂုဏကထံ ကထေသုန္တိ အတ္ထော. ‘‘ယထာ အဟူ’’တိပိ ပါဌော. တဿတ္ထော – ယထာ အဟု နိမိရာဇာ ပဏ္ဍိတော ကုသလတ္ထိကောယေဝ, တထာရူပါ မဟာဇနဿ ဗုဒ္ဓကိစ္စံ သာဓယမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝိစက္ခဏာ. ယံ တေသံ ဥပ္ပန္နံ, တံ အစ္ဆေရံ ဝတ လောကသ္မိန္တိ. ဣတိ သတ္ထာ သယမေဝ အစ္ဆရိယဇာတော ဧဝမာဟ. သဗ္ဗဝိဒေဟာနန္တိ သဗ္ဗဝိဒေဟရဋ္ဌဝါသီနံ. ကတမံ သူတိ ဧတေသု ဒွီသု ကတမံ နု ခေါ မဟပ္ဖလန္တိ အတ္ထော.

诸比丘，于此，“当有[尼弥王]时”，意指当智者尼弥王(Nimirājā)为自己与他人寻求善法时，天与人便说：“诸位，实为稀有！于佛智未生起时，竟有如此贤明者出现于世，为大众成就佛事。”他们如此称赞其功德，此为其义。亦有读作“Yathā ahū”，其义为：正如尼弥王是位智者、求善者，同样地，为大众成就佛事的贤明者出现于世。他们的出现，于世间实为稀有之事。因此，导师自己也感到稀有而如是说。“Sabbavidehānaṃ”(全体威德哈人)意指所有威德哈(Videha)国居民。“Katamaṃ su”(哪一个)意指在这两者中，究竟哪一个果报更大，此为其义。

သော ကိရ ပန္နရသီဥပေါသထဒိဝသေ ဥပေါသထိကော ဟုတွာ သဗ္ဗာဘရဏာနိ ဩမုဉ္စိတွာ သိရိသယနပိဋ္ဌေ နိပန္နောဝ ဒွေ ယာမေ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတွာ ပစ္ဆိမယာမေ ပဗုဒ္ဓေါ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ‘‘အဟံ မဟာဇနဿ အပရိမာဏံ ဒါနမ္ပိ ဒေမိ, သီလမ္ပိ ရက္ခာမိ, ဒါနဿ နု ခေါ မဟန္တံ ဖလံ, ဥဒါဟု ဗြဟ္မစရိယဿာ’’တိ စိန္တေတွာ အတ္တနော ကင်္ခံ ဆိန္ဒိတုံ နာသက္ခိ. တသ္မိံ ခဏေ သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော တံ တထာ ဝိတက္ကေန္တံ ဒိသွာ ‘‘ကင်္ခမဿ ဆိန္ဒိဿာမီ’’တိ ဧကကောဝ သီဃံ အာဂန္တွာ သကလနိဝေသနံ ဧကောဘာသံ ကတွာ သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဩဘာသံ ဖရိတွာ အာကာသေ ဌတွာ တေန ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

据说，他在十五日布萨(uposatha)日受持布萨，卸下所有饰物，躺在华丽的卧榻上，睡了两个夜分，在后夜醒来，盘腿而坐，心想：“我为大众行了无量的布施，也守护了戒律，究竟是布施的果报大，还是梵行的果报大？”他无法断除自己的疑惑。就在那时，帝释天(Sakka)的宫殿显现出热相。帝释天省察到他如此思惟，心想：“我将为他断除疑惑。”于是独自迅速前来，使整个宫殿充满光明，进入寝宫，散发光明，立于空中，被他询问后作了回答。导师为了阐明此义，说道：

၄၂၃.

423.

‘‘တဿ [Pg.122] သင်္ကပ္ပမညာယ, မဃဝါ ဒေဝကုဉ္ဇရော;

သဟဿနေတ္တော ပါတုရဟု, ဝဏ္ဏေန ဝိဟနံ တမံ.

“了知其思虑，天中之主摩伽婆(Maghavā)，千眼者显现，以光辉驱散黑暗。

၄၂၄.

424.

‘‘သလောမဟဋ္ဌော မနုဇိန္ဒော, ဝါသဝံ အဝစာ နိမိ;

ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ.

“人王毛发竖立，尼弥(Nimi)对婆薮(Vāsava)说：‘汝是天神，是乾闼婆(gandhabba)，抑或是施主帝释天(Sakko purindado)？’

၄၂၅.

425.

‘‘န စ မေ တာဒိသော ဝဏ္ဏော, ဒိဋ္ဌော ဝါ ယဒိ ဝါ သုတော;

အာစိက္ခ မေ တွံ ဘဒ္ဒန္တေ, ကထံ ဇာနေမု တံ မယံ.

“我从未见闻，有如此之形色。贤者，请告诉我，我等如何能认识您？”

၄၂၆.

426.

‘‘သလောမဟဋ္ဌံ ဉတွာန, ဝါသဝေါ အဝစာ နိမိံ;

သက္ကောဟမသ္မိ ဒေဝိန္ဒော, အာဂတောသ္မိ တဝန္တိကေ;

အလောမဟဋ္ဌော မနုဇိန္ဒ, ပုစ္ဆ ပဉှံ ယမိစ္ဆသိ.

“知其毛发竖立，婆薮(Vāsava)对尼弥(Nimi)说：‘我是帝释天(Sakka)，诸天之主，我来到你的身边。人主啊，莫再毛发竖立，随汝所欲，恣意发问。’”

၄၂၇.

427.

‘‘သော စ တေန ကတောကာသော, ဝါသဝံ အဝစာ နိမိ;

ပုစ္ဆာမိ တံ မဟာရာဇ, သဗ္ဗဘူတာနမိဿရ;

‘ဒါနံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယံ ဝါ, ကတမံသု မဟပ္ဖလံ’.

“他既得许可，尼弥对婆薮(Vāsava)说：‘大王，一切众生主，我今问您：布施与梵行，何者果报大？’”

၄၂၈.

428.

‘‘သော ပုဋ္ဌော နရဒေဝေန, ဝါသဝေါ အဝစာ နိမိံ;

ဝိပါကံ ဗြဟ္မစရိယဿ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“婆薮(Vāsava)被人王所问，他对尼弥(Nimi)说；他深知梵行之果报，为彼不知者宣说。”

၄၂၉.

429.

‘‘ဟီနေန ဗြဟ္မစရိယေန, ခတ္တိယေ ဥပပဇ္ဇတိ;

မဇ္ဈိမေန စ ဒေဝတ္တံ, ဥတ္တမေန ဝိသုဇ္ဈတိ.

“以低劣梵行，得生刹帝利(khattiya)；以中等梵行，得生为天人；以殊胜梵行，则得清净。”

၄၃၀.

430.

‘‘န ဟေတေ သုလဘာ ကာယာ, ယာစယောဂေန ကေနစိ;

ယေ ကာယေ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အနာဂါရာ တပဿိနော’’တိ.

“此等之身不易得，非由任何乞求行；能生此身之人，乃无家之苦行者。”

တတ္ထ သလောမဟဋ္ဌောတိ ဘိက္ခဝေ, သော နိမိရာဇာ ဩဘာသံ ဒိသွာ အာကာသံ ဩလောကေန္တော တံ ဒိဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတံ ဒိသွာဝ ဘယေန လောမဟဋ္ဌော ဟုတွာ ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆိ. အလောမဟဋ္ဌောတိ နိဗ္ဘယော အဟဋ္ဌလောမော ဟုတွာ ပုစ္ဆ, မဟာရာဇာတိ. ဝါသဝံ အဝစာတိ တုဋ္ဌမာနသော ဟုတွာ သက္ကံ အဝေါစ. ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတောတိ ဘိက္ခဝေ, သော သက္ကော အတီတေ အတ္တနာ ပစ္စက္ခတော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယဿ ဝိပါကံ ဇာနန္တော တဿ အဇာနတော အက္ခာသိ.

诸比丘，于此，“毛发竖立”意指：尼弥王看见光明，仰望天空，见到以天界饰物庄严的[帝释天]，便因怖畏而毛发竖立，以“汝是天神，是乾闼婆(gandhabba)？”等语发问。“不再毛发竖立”意指：“大王，无有怖畏，不再毛发竖立地发问吧。”“对婆薮说”意指他心生欢喜，对帝释天(Sakka)说。诸比丘，“知而为不知者说”意指：帝释天了知自己在过去亲身所见的梵行果报，而为那不知者宣说。

ဟီနေနာတိအာဒီသု ပုထုတိတ္ထာယတနေ မေထုနဝိရတိမတ္တံ သီလံ ဟီနံ နာမ, တေန ခတ္တိယကုလေ ဥပပဇ္ဇတိ. ဈာနဿ ဥပစာရမတ္တံ မဇ္ဈိမံ နာမ, တေန [Pg.123] ဒေဝတ္တံ ဥပပဇ္ဇတိ. အဋ္ဌသမာပတ္တိနိဗ္ဗတ္တနံ ပန ဥတ္တမံ နာမ, တေန ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတိ, တံ ဗာဟိရကာ နိဗ္ဗာနန္တိ ကထေန္တိ. တေနာဟ ‘‘ဝိသုဇ္ဈတီ’’တိ. ဣမသ္မိံ ပန ဗုဒ္ဓသာသနေ ပရိသုဒ္ဓသီလဿ ဘိက္ခုနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပတ္ထေန္တဿ ဗြဟ္မစရိယစေတနာ ဟီနတာယ ဟီနံ နာမ, တေန ယထာပတ္ထိတေ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တတိ. ပရိသုဒ္ဓသီလဿ ဘိက္ခုနော အဋ္ဌသမာပတ္တိနိဗ္ဗတ္တနံ မဇ္ဈိမံ နာမ, တေန ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတိ. ပရိသုဒ္ဓသီလဿ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တုပ္ပတ္တိ ဥတ္တမံ နာမ, တေန ဝိသုဇ္ဈတီတိ. ဣတိ သက္ကော ‘‘မဟာရာဇ, ဒါနတော သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန ဗြဟ္မစရိယဝါသောဝ မဟပ္ဖလော’’တိ ဝဏ္ဏေတိ. ကာယာတိ ဗြဟ္မဃဋာ. ယာစယောဂေနာတိ ယာစနယုတ္တကေန ယညယုတ္တကေန ဝါတိ ဥဘယတ္ထာပိ ဒါယကဿေဝေတံ နာမံ. တပဿိနောတိ တပနိဿိတကာ.

于“低劣的”等词中，在外道(puthutitthāyatana)中，仅是远离淫欲(methunavirati)的戒(sīla)名为“低劣”，以此得生刹帝利(khattiya)家族。仅达禅那的近行定(upacāra)名为“中等”，以此得生为天人。而生起八等至(aṭṭhasamāpatti)名为“殊胜”，以此得生于梵天界(brahmaloka)，外道称此为涅槃(nibbāna)。因此说“得清净”。然而，在此佛教中，对于戒行清净的比丘，若其梵行意乐(brahmacariyacetanā)因希求某个天界而变得低劣，则名为“低劣”，以此得生于其所希求的天界。对于戒行清净的比丘，生起八等至名为“中等”，以此得生于梵天界。对于戒行清净的比丘，增长观(vipassanā)而证得阿罗汉果名为“殊胜”，以此得清净。因此，帝释天(Sakka)赞叹道：“大王，梵行住(brahmacariyavāsa)的果报比布施大百倍、千倍、十万倍。”“身”(kāya)意指梵天众(brahmaghaṭā)。“以乞求方式”(yācayogena)意指与乞求相应或与祭祀相应，此二者皆指布施者。“苦行者”(tapassino)意指依止于苦行之人。

ဣမာယ ဂါထာယ ဗြဟ္မစရိယဝါသဿေဝ မဟပ္ဖလဘာဝံ ဒီပေတွာ ဣဒါနိ ယေ အတီတေ မဟာဒါနံ ဒတွာ ကာမာဝစရံ အတိက္ကမိတုံ နာသက္ခိံသု, တေ ရာဇာနော ဒဿေန္တော အာဟ –

以此偈颂阐明梵行住的巨大果报后，现在，为指出那些过去曾行大布施却未能超越欲界(kāmāvacara)的国王，他说道：

၄၃၁.

431.

‘‘ဒုဒီပေါ သာဂရော သေလော, မုဇကိန္ဒော ဘဂီရသော;

ဥသိန္ဒရော ကဿပေါ စ, အသကော စ ပုထုဇ္ဇနော.

“杜提波(Dudīpa)、萨伽罗(Sāgara)、塞罗(Sela)、穆阇金陀(Mujakinda)、跋耆罗娑(Bhagīrasa)、优辛陀罗(Usindara)、迦叶(Kassapa)以及阿萨迦(Asaka)，皆是凡夫。”

၄၃၂.

432.

‘‘ဧတေ စညေ စ ရာဇာနော, ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဗဟူ;

ပုထုယညံ ယဇိတွာန, ပေတတ္တံ နာတိဝတ္တိသု’’န္တိ.

“此等及其他众多国王、刹帝利(khattiya)、婆罗门(brāhmaṇa)，虽行种种祭祀，却未能超越欲界境界(petattaṃ)。”

တဿတ္ထော – မဟာရာဇ, ပုဗ္ဗေ ဗာရာဏသိယံ ဒုဒီပေါ နာမ ရာဇာ ဒါနံ ဒတွာ မရဏစက္ကေန ဆိန္နော ကာမာဝစရေယေဝ နိဗ္ဗတ္တိ. တထာ သာဂရာဒယော အဋ္ဌာတိ ဧတေ စ အညေ စ ဗဟူ ရာဇာနော စေဝ ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ စ ပုထုယညံ ယဇိတွာန အနေကပ္ပကာရံ ဒါနံ ဒတွာ ကာမာဝစရဘူမိသင်္ခါတံ ပေတတ္တံ နာတိဝတ္တိံသူတိ အတ္ထော. ကာမာဝစရဒေဝတာ ဟိ ရူပါဒိနော ကိလေသဝတ္ထုဿ ကာရဏာ ပရံ ပစ္စာသီသနတော ကပဏတာယ ‘‘ပေတာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

其义为：大王，往昔在波罗奈(Bārāṇasī)，有名为杜提波(Dudīpa)的国王，行布施后，被死亡之轮所断，仅投生于欲界(kāmāvacara)。同样，萨伽罗(Sāgara)等八位国王，以及此等与其他众多国王、刹帝利(khattiya)、婆罗门(brāhmaṇa)，虽行种种祭祀，作种种布施，却未能超越名为欲界地的饿鬼境界(petattaṃ)，此为其义。欲界天人(kāmāvacaradevatā)因色等烦恼事，又因期待于他而陷于贫乏，故被称为“饿鬼”(petā)。亦有偈云：

‘‘ယေ [Pg.124] အဒုတိယာ န ရမန္တိ ဧကိကာ, ဝိဝေကဇံ ယေ န လဘန္တိ ပီတိံ;

ကိဉ္စာပိ တေ ဣန္ဒသမာနဘောဂါ, တေ ဝေ ပရာဓီနသုခါ ဝရာကာ’’တိ.

“彼等无伴不欢，独处不乐，不得独处所生之喜悦；纵然彼等受用如帝释天(Inda)，其乐亦依于他，实为可怜人。”

ဧဝမ္ပိ ဒါနဖလတော ဗြဟ္မစရိယဖလဿေဝ မဟန္တဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဗြဟ္မစရိယဝါသေန ပေတဘဝနံ အတိက္ကမိတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတာပသေ ဒဿေန္တော အာဟ –

如此，在阐明梵行果报远大于布施果报之后，现在，为指出那些通过梵行住而超越饿鬼居所(petabhavana)、投生于梵天界(brahmaloka)的苦行者，他说道：

၄၃၃.

433.

‘‘အထ ယီမေ အဝတ္တိံသု, အနာဂါရာ တပဿိနော;

သတ္တိသယော ယာမဟနု, သောမယာမော မနောဇဝေါ.

“又有此等无家苦行者，他们已然超越：萨提沙约(Sattisaya)、亚玛哈努(Yāmahanu)、索玛亚摩(Somayāma)、摩那阇婆(Manojavo)。”

၄၃၄.

434.

‘‘သမုဒ္ဒေါ မာဃော ဘရတော စ, ဣသိ ကာလပုရက္ခတော;

အင်္ဂီရသော ကဿပေါ စ, ကိသဝစ္ဆော အကတ္တိ စာ’’တိ.

“萨穆达(Samudda)、摩伽(Māgha)、跋如(Bharata)，以及仙人迦罗普拉卡塔(Kālapurakkhato)；鸯耆罗娑(Aṅgīrasa)、迦叶(Kassapa)、吉萨瓦恰(Kisavaccha)与阿卡提(Akatti)。”

တတ္ထ အဝတ္တိံသူတိ ကာမာဝစရံ အတိက္ကမိံသု. တပဿိနောတိ သီလတပဉ္စေဝ သမာပတ္တိတပဉ္စ နိဿိတာ. သတ္တိသယောတိ ယာမဟနုအာဒယော သတ္တ ဘာတရောဝ သန္ဓာယာဟ. အင်္ဂီရသာဒီဟိ စတူဟိ သဒ္ဓိံ ဧကာဒသေတေ အဝတ္တိံသု အတိက္ကမိံသူတိ အတ္ထော.

于此，“avattiṃsu”意指他们超越了欲界。“Tapassino”意指他们依止于戒的苦行与等至的苦行。“Sattisayo”是针对亚玛哈努(Yāmahanu)等七兄弟而说。与鸯耆罗娑(Aṅgīrasa)等四位一起，此十一位皆已超越，此为其义。

ဧဝံ တာဝ သုတဝသေနေဝ ဒါနဖလတော ဗြဟ္မစရိယဝါသဿေဝ မဟပ္ဖလတံ ဝဏ္ဏေတွာ ဣဒါနိ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ အာဟရန္တော အာဟ –

如此，先是仅依听闻而赞叹梵行住的果报远胜于布施的果报，现在，他引述自己往昔亲眼所见之事，说道：

၄၃၅.

435.

‘‘ဥတ္တရေန နဒီ သီဒါ, ဂမ္ဘီရာ ဒုရတိက္ကမာ;

နဠဂ္ဂိဝဏ္ဏာ ဇောတန္တိ, သဒါ ကဉ္စနပဗ္ဗတာ.

“北方有悉达(Sīdā)河，深邃而难渡；金山恒常闪耀，其色如芦苇之焰。

၄၃၆.

436.

‘‘ပရူဠှကစ္ဆာ တဂရာ, ရူဠှကစ္ဆာ ဝနာ နဂါ;

တတြာသုံ ဒသသဟဿာ, ပေါရာဏာ ဣသယော ပုရေ.

“多伽罗树丛蔓生，林木山峦草木深；往昔曾有一万位，古代仙人居于此。

၄၃၇.

437.

‘‘အဟံ သေဋ္ဌောသ္မိ ဒါနေန, သံယမေန ဒမေန စ;

အနုတ္တရံ ဝတံ ကတွာ, ပကိရစာရီ သမာဟိတေ.

“我于布施为最胜，亦于自制与调伏；行此无上之誓愿，于定中而独自游行。

၄၃၈.

438.

‘‘ဇာတိမန္တံ အဇစ္စဉ္စ, အဟံ ဥဇုဂတံ နရံ;

အတိဝေလံ နမဿိဿံ, ကမ္မဗန္ဓူ ဟိ မာဏဝါ.

“无论是高贵或卑贱的出身，我皆深深敬礼正直之人；青年啊，众生实以业为亲。

၄၃၉.

439.

‘‘သဗ္ဗေ [Pg.125] ဝဏ္ဏာ အဓမ္မဋ္ဌာ, ပတန္တိ နိရယံ အဓော;

သဗ္ဗေ ဝဏ္ဏာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ, စရိတွာ ဓမ္မမုတ္တမ’’န္တိ.

“一切种姓若住于非法，则堕入下方地狱；一切种姓若行于上法，皆得以清净。”

တတ္ထ ဥတ္တရေနာတိ မဟာရာဇ, အတီတေ ဥတ္တရဟိမဝန္တေ ဒွိန္နံ သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတာနံ အန္တရေ ပဝတ္တာ သီဒါ နာမ နဒီ ဂမ္ဘီရာ နာဝါဟိပိ ဒုရတိက္ကမာ အဟောသိ. ကိံ ကာရဏာ? သာ ဟိ အတိသုခုမောဒကာ, သုခုမတ္တာ ဥဒကဿ အန္တမသော မောရပိဉ္ဆ-မတ္တမ္ပိ တတ္ထ ပတိတံ နံ သဏ္ဌာတိ, ဩသီဒိတွာ ဟေဋ္ဌာတလမေဝ ဂစ္ဆတိ. တေနေဝ သာ သီဒါ နာမ အဟောသိ. တေ ပန တဿာ တီရေသု ကဉ္စနပဗ္ဗတာ သဒါ နဠဂ္ဂိဝဏ္ဏာ ဟုတွာ ဇောတန္တိ ဩဘာသန္တိ. ပရူဠှကစ္ဆာ တဂရာတိ တဿာ ပန နဒိယာ တီရေ ကစ္ဆာ ပရူဠှတဂရာ အဟေသုံ တဂရဂန္ဓသုဂန္ဓိနော. ရူဠှကစ္ဆာ ဝနာ နဂါတိ ယေ တတ္ထ အညေပိ ပဗ္ဗတာ, တေသမ္ပိ အန္တရေ ကစ္ဆာ ရူဠှဝနာ အဟေသုံ, ပုပ္ဖဖလူပဂရုက္ခသဉ္ဆန္နာတိ အတ္ထော. တတြာသုန္တိ တသ္မိံ ဧဝံ ရမဏီယေ ဘူမိဘာဂေ ဒသသဟဿာ ဣသယော အဟေသုံ. တေ သဗ္ဗေပိ အဘိညာသမာပတ္တိလာဘိနောဝ. တေသု ဘိက္ခာစာရဝေလာယ ကေစိ ဥတ္တရကုရုံ ဂစ္ဆန္တိ, ကေစိ မဟာဇမ္ဗုဒီပေ ဇမ္ဗုဖလံ အာဟရန္တိ, ကေစိ ဟိမဝန္တေယေဝ မဓုရဖလာဖလာနိ အာဟရိတွာ ခါဒန္တိ, ကေစိ ဇမ္ဗုဒီပတလေ တံ တံ နဂရံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧကောပိ ရသတဏှာဘိဘူတော နတ္ထိ, ဈာနသုခေနေဝ ဝီတိနာမေန္တိ. တဒါ ဧကော တာပသော အာကာသေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ သုနိဝတ္ထော သုပါရုတော ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ပုရောဟိတဿ ဂေဟဒွါရံ ပါပုဏိ. သော တဿ ဥပသမေ ပသီဒိတွာ အန္တောနိဝေသနံ အာနေတွာ ဘောဇေတွာ ကတိပါဟံ ပဋိဇဂ္ဂန္တော ဝိဿာသေ ဥပ္ပန္နေ ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ ကုဟိံ ဝသထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ နာမာဝုသော’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တုမှေ ဧကကောဝ တတ္ထ ဝသထ, ဥဒါဟု အညေပိ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘ကိံ ဝဒေသိ, အာဝုသော, တသ္မိံ ပဒေသေ ဒသသဟဿာ ဣသယော ဝသန္တိ, သဗ္ဗေဝ အဘိညာသမာပတ္တိလာဘိနော’’တိ. တဿ တေသံ ဂုဏံ သုတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ နမိ. အထ နံ သော အာဟ – ‘‘ဘန္တေ, မမ္ပိ တတ္ထ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေထာ’’တိ. ‘‘အာဝုသော, တွံ ရာဇပုရိသော, န တံ သက္ကာ ပဗ္ဗာဇေတု’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, အဇ္ဇာဟံ ရာဇာနံ အာပုစ္ဆိဿာမိ, တုမှေ သွေပိ အာဂစ္ဆေယျာထာ’’တိ. သော အဓိဝါသေသိ.

此中“北方”是指，大王，在过去，于北喜马拉雅山的两座金山之间，流淌着一条名为悉达河(Sīdā)的河，其水深邃，连船也难以渡越。是何原因？因为那河水极其细微，由于水的细微，乃至一片孔雀羽毛落在其上都无法停留，会沉没至底。因此它被称为悉达河。而在其两岸的金山，恒常闪耀，其色如芦苇之焰。“多伽罗树丛蔓生”，是说那河岸的沼地长满了多伽罗树，散发着多伽罗的芳香。“林木山峦草木深”，是说那里其他的山峦之间，也林木丛生，意即长满了开花结果的树木。“往昔曾有”，是说在那样怡人的地方，曾有一万位仙人。他们全都获得了神通与等至。在乞食的时候，他们有些去北俱卢洲，有些去大瞻部洲采摘瞻部果，有些就在喜马拉雅山采摘甜美的果实食用，还有些去瞻部洲的各个城市。没有一人被味爱所征服，他们仅以禅那之乐度日。当时，一位仙人经由空中来到波罗奈城(Bārāṇasī)，他衣着整齐，为了乞食而行，来到了国师的家门口。国师见他寂静的威仪而心生欢喜，将他请入家中供养，照料了数日，待生起信任后，便问道：“尊者，您住在哪里？”“贤友，在某某地方。”“那么，您是独自一人住在那儿，还是有其他人在呢？”“贤友，您说什么呢？在那个地方住着一万位仙人，他们全都获得了神通与等至。”国师听闻他们的功德，心向出家。于是他对仙人说：“尊者，也请带我到那里，令我出家吧。”“贤友，你是王臣，不能让你出家。”“既然如此，尊者，我今日便去禀告国王，请您明日再来。”仙人默许了。

ဣတရောပိ ဘုတ္တပါတရာသော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဒေဝ, ပဗ္ဗဇိတု’’န္တိ အာဟ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ ပဗ္ဗဇိဿသီ’’တိ? ‘‘ကာမေသု ဒေါသံ နေက္ခမ္မေ စ [Pg.126] အာနိသံသံ ဒိသွာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ပဗ္ဗဇာဟိ, ပဗ္ဗဇိတောပိ မံ ဒဿေယျာသီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အတ္တနော ဂေဟံ ဂန္တွာ ပုတ္တဒါရံ အနုသာသိတွာ သဗ္ဗံ သာပတေယျံ ဒဿေတွာ အတ္တနော ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရံ ဂဟေတွာ တာပသဿ အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တောဝ နိသီဒိ. တာပသောပိ တထေဝ အာကာသေနာဂန္တွာ အန္တောနဂရံ ပဝိသိတွာ တဿ ဂေဟံ ပါဝိသိ. သော တံ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသိတွာ ‘‘ဘန္တေ, မယာ ကထံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. သော တံ ဗဟိနဂရံ နေတွာ ဟတ္ထေ အာဒါယ အတ္တနော အာနုဘာဝေန တတ္ထ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေတွာ ပုနဒိဝသေ တံ တတ္ထေဝ ဌပေတွာ ဘတ္တံ အာဟရိတွာ ဒတွာ ကသိဏပရိကမ္မံ အာစိက္ခိ. သော ကတိပါဟေနေဝ အဘိညာသမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ သယမေဝ ပိဏ္ဍာယ စရတိ.

那位国师用过早餐后，去到国王那里，说道：“陛下，我欲出家。”国王问：“你为何要出家？”他答：“因为见到了诸欲的过患与出离的利益。”国王说：“那么你就出家吧，出家后也要来见我。”他应诺“善哉”后，回到自己家中，教诫了妻儿，交待了所有财产，然后拿着出家人的资具，坐着等候那位仙人的到来。那位仙人也同样经由空中而来，进入城内，来到他的家。国师恭敬地侍奉他后，问道：“尊者，我该怎么做？”仙人将他带到城外，以手牵引，凭己身神力将他带到彼处，令他出家。次日，将他安顿在那里，为他取来食物，并教导他遍处的预备作意。他在数日内便生起了神通与等至，能自己去乞食了。

သော အပရဘာဂေ ‘‘အဟံ ရညော အတ္တာနံ ဒဿေတုံ ပဋိညံ အဒါသိံ, ဒဿေဿာမဿ အတ္တာန’’န္တိ စိန္တေတွာ တာပသေ ဝန္ဒိတွာ အာကာသေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဘိက္ခံ စရန္တော ရာဇဒွါရံ ပါပုဏိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာ သဉ္ဇာနိတွာ အန္တောနိဝေသနံ ပဝေသေတွာ သက္ကာရံ ကတွာ ‘‘ဘန္တေ, ကုဟိံ ဝသထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဥတ္တရဟိမဝန္တပဒေသေ ကဉ္စနပဗ္ဗတန္တရေ ပဝတ္တာယ သီဒါနဒိယာ တီရေ, မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, ဧကကောဝ တတ္ထ ဝသထ, ဥဒါဟု အညေပိ အတ္ထီ’’တိ. ‘‘ကိံ ဝဒေသိ, မဟာရာဇ, တတ္ထ ဒသသဟဿာ ဣသယော ဝသန္တိ, သဗ္ဗေဝ အဘိညာသမာပတ္တိလာဘိနော’’တိ? ရာဇာ တေသံ ဂုဏံ သုတွာ သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခံ ဒါတုကာမော အဟောသိ. အထ နံ ရာဇာ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ, အဟံ တေသံ ဣသီနံ ဘိက္ခံ ဒါတုကာမောမှိ, ကိံ ကရောမီ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ, တေ ဣသယော ဇိဝှာဝိညေယျရသေ အဂိဒ္ဓါ, န သက္ကာ ဣဓာနေတု’’န္တိ. ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ နိဿာယ တေ ဘောဇေဿာမိ, ဥပါယံ မေ အာစိက္ခထာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, သစေ တေသံ ဒါနံ ဒါတုကာမောသိ, ဣတော နိက္ခမိတွာ သီဒါနဒီတီရေ ဝသန္တော တေသံ ဒါနံ ဒေဟီ’’တိ.

后来，他心想：“我曾答应国王要让他见到我，我应去见他。”于是向仙人行礼后，经由空中来到波罗奈城，在乞食时来到了王宫门口。国王看见并认出了他，便将他请入内宫，恭敬行事后问道：“尊者，您住在哪里？”“大王，住在北喜马拉雅山区，金山之间流淌的悉达河边。”“那么尊者，您是独自一人住在那儿，还是有其他人在呢？”“大王，您说什么呢？那里住着一万位仙人，他们全都获得了神通与等至。”国王听闻他们的功德，便想布施食物给所有仙人。于是国王对他说：“尊者，我想布施食物给那些仙人，该怎么做呢？”“大王，那些仙人对舌识所知的味道不贪着，不能将他们带到这里来。”“尊者，依靠您，我愿供养他们，请告诉我方法。”“既然如此，大王，如果您想布施他们，就离开此地，住在悉达河边，在那里布施给他们。”

သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သဗ္ဗူပကရဏာနိ ဂါဟာပေတွာ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ အတ္တနော ရဇ္ဇသီမံ ပါပုဏိ. အထ နံ တာပသော အတ္တနော အာနုဘာဝေန သဒ္ဓိံ သေနာယ သီဒါနဒီတီရံ နေတွာ နဒီတီရေ ခန္ဓာဝါရံ ကာရာပေတွာ အာကာသေန အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ပုနဒိဝသေ ပစ္စာဂမိ. အထ နံ ရာဇာ သက္ကစ္စံ ဘောဇေတွာ ‘‘သွေ, ဘန္တေ, ဒသသဟဿေ ဣသယော အာဒါယ ဣဓေဝ အာဂစ္ဆထာ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ [Pg.127] သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဂန္တွာ ပုနဒိဝသေ ဘိက္ခာစာရဝေလာယ တေသံ ဣသီနံ အာရောစေသိ ‘‘မာရိသာ, ဗာရာဏသိရာဇာ ‘တုမှာကံ ဘိက္ခံ ဒဿာမီ’တိ အာဂန္တွာ သီဒါနဒီတီရေ နိသိန္နော သွေ ဝေါ နိမန္တေတိ, တဿာနုကမ္ပာယ ခန္ဓာဝါရံ ဂန္တွာ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အာကာသေန ဂန္တွာ ခန္ဓာဝါရဿ အဝိဒူရေ ဩတရိံသု. ရာဇာ တေ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ ခန္ဓာဝါရံ ပဝေသေတွာ ပညတ္တာသနေသု နိသီဒါပေတွာ ဣသိဂဏံ ပဏီတေနာဟာရေန သန္တပ္ပေတွာ တေသံ ဣရိယာပထေ ပသန္နော သွာတနာယပိ နိမန္တေသိ. ဧတေနုပါယေန ဒသန္နံ တာပသသဟဿာနံ ဒသဝဿသဟဿာနိ ဒါနံ အဒါသိ. ဒဒန္တော စ တသ္မိံယေဝ ပဒေသေ နဂရံ မာပေတွာ သဿကမ္မံ ကာရေသိ. န ခေါ ပန, မဟာရာဇ, တဒါ သော ရာဇာ အညော အဟောသိ, အထ ခေါ အဟံ သေဋ္ဌောသ္မိ ဒါနေန, အဟမေဝ ဟိ တဒါ ဒါနေန သေဋ္ဌော ဟုတွာ တံ မဟာဒါနံ ဒတွာ ဣမံ ပေတလောကံ အတိက္ကမိတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတုံ နာသက္ခိံ. မယာ ဒိန္နံ ပန ဒါနံ ဘုဉ္ဇိတွာ သဗ္ဗေဝ တေ တာပသာ ကာမာဝစရံ အတိက္ကမိတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ, ဣမိနာပေတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ‘‘ဗြဟ္မစရိယဝါသောဝ မဟပ္ဖလော’’တိ.

国王应诺“善哉”后，命人备妥所有用具，率领四部军出发，抵达自己的国境。于是那位仙人以自己的神力，将国王连同军队带到悉达河(Sīdānadī)岸，命人在河岸建起营地，然后经由空中回到自己的住处，次日再返回。国王恭敬地供养他后说道：“尊者，明日请带领一万位仙人来此。”仙人应诺“善哉”后离去，次日在乞食时分告知诸仙人：“贤友们，波罗奈(Bārāṇasī)国王说‘我将布施食物给你们’，他已来到悉达河岸坐等，明日邀请你们。为了慈愍他，请前往营地接受食物。”他们应诺“善哉”后，经由空中而去，降落在营地不远处。国王见到他们后，前去迎接，将他们引入营地，请他们在预设的座位上坐下，以精致的食物满足了仙人众，又因对他们的威仪心生欢喜，也邀请他们次日再来。他用此方法，向一万位仙人布施了一万年。布施期间，他还在那地方建造城市，从事耕作。然而，大王，那时的国王不是别人，正是我。我于布施为最胜，当时我确实因布施第一而行此大布施，却未能超越此饿鬼界而投生于梵天界。但所有受用我布施的仙人，都超越了欲界而投生于梵天界。由此可知：“梵住确实有大果报。”

ဧဝံ ဒါနေန အတ္တနော သေဋ္ဌဘာဝံ ပကာသေတွာ ဣတရေဟိ တီဟိ ပဒေဟိ တေသံ ဣသီနံ ဂုဏံ ပကာသေတိ. တတ္ထ သံယမေနာတိ သီလေန. ဒမေနာတိ ဣန္ဒြိယဒမေန. အနုတ္တရန္တိ ဧတေဟိ ဂုဏေဟိ နိရန္တရံ ဥတ္တမံ ဝတံ သမာဒါနံ စရိတွာ. ပကိရစာရီတိ ဂဏံ ပကိရိတွာ ပဋိက္ခိပိတွာ ပဟာယ ဧကစာရိကေ, ဧကီဘာဝံ ဂတေတိ အတ္ထော. သမာဟိတေတိ ဥပစာရပ္ပနာသမာဓီဟိ သမာဟိတစိတ္တေ. ဧဝရူပေ အဟံ တပဿိနော ဥပဋ္ဌဟိန္တိ ဒဿေတိ. အဟံ ဥဇုဂတန္တိ အဟံ, မဟာရာဇ, တေသံ ဒသသဟဿာနံ ဣသီနံ အန္တရေ ကာယဝင်္ကာဒီနံ အဘာဝေန ဥဇုဂတံ ဧကမ္ပိ နရံ ဟီနဇစ္စော ဝါ ဟောတု ဇာတိသမ္ပန္နော ဝါ, ဇာတိံ အဝိစာရေတွာ တေသံ ဂုဏေသု ပသန္နမာနသော ဟုတွာ သဗ္ဗမေဝ အတိဝေလံ နမဿိဿံ, နိစ္စကာလမေဝ နမဿိဿန္တိ ဝဒတိ. ကိံ ကာရဏာ? ကမ္မဗန္ဓူ ဟိ မာဏဝါတိ, သတ္တာ ဟိ နာမေတေ ကမ္မဗန္ဓူ ကမ္မပဋိသရဏာ, တေနေဝ ကာရဏေန သဗ္ဗေ ဝဏ္ဏာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

如此以布施彰显自身的卓越之后，又以其余三句阐明那些仙人的功德。其中，“以自制”即指戒行；“以调伏”即指诸根的调伏；“无上”是指依此等功德，不断地受持与修行最上的誓愿；“独行”是指舍弃群体而独行，意即达到独一的状态；“心专注”是指心通过近行定与安止定而专注。他以此表明“我侍奉这样的苦行者”。关于“我正直”，他说：大王，在那一万位仙人中，即使只有一人，无论出身卑贱或高贵，我不考虑其种姓，只要他因身无弯曲等而正直，我就会因对其德行心生净信而始终极其恭敬地礼敬他。为何如此？因为众生实以业为亲，以业为依怙，因此当知一切种姓皆然。

ဧဝဉ္စ [Pg.128] ပန ဝတွာ ‘‘ကိဉ္စာပိ, မဟာရာဇ, ဒါနတော ဗြဟ္မစရိယမေဝ မဟပ္ဖလံ, ဒွေပိ ပနေတေ မဟာပုရိသဝိတက္ကာဝ, တသ္မာ ဒွီသုပိ အပ္ပမတ္တောဝ ဟုတွာ ဒါနဉ္စ ဒေဟိ, သီလဉ္စ ရက္ခာဟီ’’တိ တံ ဩဝဒိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

如是说已，又对大王说：“大王，虽然梵行比布施的果报更大，但这二者都是大士的思虑，因此对这两件事都应当不放逸：既要行布施，也要守护戒。”如此教诫完毕，就返回自己的住处。为了阐明这个意思，导师说：

၄၄၀.

440.

‘‘ဣဒံ ဝတွာန မဃဝါ, ဒေဝရာဇာ သုဇမ္ပတိ;

ဝေဒေဟမနုသာသိတွာ, သဂ္ဂကာယံ အပက္ကမီ’’တိ.

“天王摩伽婆(Maghavā)，须阇(Sujā)之主，教诫维德哈之后，返回天界去。”

တတ္ထ အပက္ကမီတိ ပက္ကမိ, သုဓမ္မာဒေဝသဘာယံ နိသိန္နမေဝ အတ္တာနံ ဒဿေသီတိ အတ္ထော.

此处“离去”即是离开，意思是（他）显示自己仍然安坐在善法堂天众的集会中。

အထ နံ ဒေဝဂဏာ အာဟံသု ‘‘မဟာရာဇ, နနု န ပညာယိတ္ထ, ကုဟိံ ဂတတ္ထာ’’တိ? ‘‘မာရိသာ မိထိလာယံ နိမိရညော ဧကာ ကင်္ခါ ဥပ္ပဇ္ဇိ, တဿ ပဉှံ ကထေတွာ တံ ရာဇာနံ နိက္ကင်္ခံ ကတွာ အာဂတောမှီ’’တိ ဝတွာ ပုန တံ ကာရဏံ ဂါထာယ ကထေတုံ အာဟ –

当时，天众们问道：“大王，刚才没有见到您，您去了哪里？”“诸位贤者，弥提罗的尼弥(Nimi)王生起了一个疑问，我为他解答了问题，使那位国王消除了疑惑之后才回来的。”说完，又用偈颂来说明这个原因：

၄၄၁.

441.

‘‘ဣမံ ဘောန္တော နိသာမေထ, ယာဝန္တေတ္ထ သမာဂတာ;

ဓမ္မိကာနံ မနုဿာနံ, ဝဏ္ဏံ ဥစ္စာဝစံ ဗဟုံ.

“诸位贤者请谛听，所有集会于此者，如法之人有赞誉，众多且有高与下。”

၄၄၂.

442.

‘‘ယထာ အယံ နိမိရာဇာ, ပဏ္ဍိတော ကုသလတ္ထိကော;

ရာဇာ သဗ္ဗဝိဒေဟာနံ, အဒါ ဒါနံ အရိန္ဒမော.

“犹如这位尼弥王，贤明且求善法者；威德哈的国王，征服敌阵行布施。”

၄၄၃.

443.

‘‘တဿ တံ ဒဒတော ဒါနံ, သင်္ကပ္ပော ဥဒပဇ္ဇထ;

ဒါနံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယံ ဝါ, ကတမံ သု မဟပ္ဖလ’’န္တိ.

“彼王布施时，生起此思虑：布施或梵行，何者果报大？”

တတ္ထ ဣမန္တိ ဓမ္မိကာနံ ကလျာဏဓမ္မာနံ မနုဿာနံ မယာ ဝုစ္စမာနံ သီလဝသေန ဥစ္စံ ဒါနဝသေန အဝစံ ဗဟုံ ဣမံ ဝဏ္ဏံ နိသာမေထ သုဏာထာတိ အတ္ထော. ယထာ အယန္တိ အယံ နိမိရာဇာ ယထာ အတိဝိယ ပဏ္ဍိတောတိ.

此处，“此”是指：请听我所说的，关于那些如法、具善法的人们的众多赞誉——这些赞誉在戒行方面是高的，在布施方面是低的。其意为‘请听’。“犹如这位”是指：这位尼弥王是如此地非常贤明。

ဣတိ သော အပရိဟာပေတွာ ရညော ဝဏ္ဏံ ကထေသိ. တံ သုတွာ ဒေဝသံဃာ ရာဇာနံ ဒဋ္ဌုကာမာ ဟုတွာ ‘‘အမှာကံ နိမိရာဇာ အာစရိယော, တဿောဝါဒေ ဌတွာ တံ နိဿာယ အမှေဟိ အယံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိ လဒ္ဓါ, မယံ ဒဋ္ဌုကာမမှာ, တံ ပက္ကောသာပေဟိ, မဟာရာဇာ’’တိ ဝဒိံသု. သက္ကော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ မာတလိံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သမ္မ မာတလိ, ဝေဇယန္တရထံ ယောဇေတွာ မိထိလံ ဂန္တွာ နိမိရာဇာနံ ဒိဗ္ဗယာနေ အာရောပေတွာ အာနေဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ရထံ ယောဇေတွာ ပါယာသိ. သက္ကဿ [Pg.129] ပန ဒေဝေဟိ သဒ္ဓိံ ကထေန္တဿ မာတလိံ အာဏာပေန္တဿ စ ရထံ ယောဇေန္တဿ စ မနုဿဂဏနာယ မာသော အတိက္ကန္တော. ဣတိ နိမိရညော ပုဏ္ဏမာယံ ဥပေါသထိကဿ ပါစီနသီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ မဟာတလေ နိသီဒိတွာ အမစ္စဂဏပရိဝုတဿ သီလံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ ပါစီနလောကဓာတုတော ဥဂ္ဂစ္ဆန္တေန စန္ဒမဏ္ဍလေန သဒ္ဓိံယေဝ သော ရထော ပညာယတိ. မနုဿာ ဘုတ္တသာယမာသာ ဃရဒွါရေသု နိသီဒိတွာ သုခကထံ ကထေန္တာ ‘‘အဇ္ဇ ဒွေ စန္ဒာ ဥဂ္ဂတာ’’တိ အာဟံသု. အထ နေသံ သလ္လပန္တာနညေဝ ရထော ပါကဋော အဟောသိ. မဟာဇနော ‘‘နာယံ, စန္ဒော, ရထော’’တိ ဝတွာ အနုက္ကမေန သိန္ဓဝသဟဿယုတ္တေ မာတလိသင်္ဂါဟကေ ဝေဇယန္တရထေ စ ပါကဋေ ဇာတေ ‘‘ကဿ နု ခေါ ဣဒံ ဒိဗ္ဗယာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘န ကဿစိ အညဿ, အမှာကံ ရာဇာ ဓမ္မိကော, သက္ကေန ဝေဇယန္တရထော ပေသိတော ဘဝိဿတိ, အမှာကံ ရညောဝ အနုစ္ဆဝိကော’’တိ တုဋ္ဌပ္ပဟဋ္ဌော ဂါထမာဟ –

于是他毫无保留地讲述了国王的功德。天众听闻此事后，都想见到国王，说道：“我们的尼弥王是老师，我们遵从他的教诲，依靠他才获得了这天界的成就。我们想见他，大王啊，请您召他来吧。”帝释天(Sakka)答应道：“好的”，便召来摩多利(Mātali)吩咐：“朋友摩多利，准备好胜利车，前往弥提罗，将尼弥王接上天车带来。”摩多利应允道：“好的”，便驾车出发。当帝释天与众天交谈、命令摩多利以及摩多利准备车辆时，按人间的计算，已经过了一个月。当时尼弥王正值满月布萨日，他打开东面的狮子窗，坐在大殿上，被大臣们围绕，正在省察自己的戒行。这时，那辆车与从东方世界升起的月轮一同显现。人们吃过晚餐后坐在家门口闲聊，说道：“今天升起了两个月亮！”就在他们交谈的时候，那辆车变得清晰可见。大众说：“这不是月亮，是车。”接着，当由一千匹信度马所拉、由摩多利所驾驭的胜利车完全显现时，他们心想：“这天上的车是为谁而来的呢？不是为别人，一定是我们的国王，因为他是如法的，这必定是帝释天派来的胜利车，这正与我们的国王相称。”于是，他们欢欣鼓舞地唱起了偈颂：

၄၄၄.

444.

‘‘အဗ္ဘုတော ဝတ လောကသ္မိံ, ဥပ္ပဇ္ဇိ လောမဟံသနော;

ဒိဗ္ဗော ရထော ပါတုရဟု, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော’’တိ.

“世间实有稀有事，令人惊叹；天车为声名远扬的维德哈王而显现。”

တတ္ထ အဗ္ဘုတောတိ အဘူတပုဗ္ဗော. အစ္ဆရိယောတိ တေ ဝိမှယဝသေနေဝမာဟံသု.

此处，“稀有”是指前所未有。“令人惊奇”是指他们因惊叹而如此说。

တဿ ပန မဟာဇနဿ ဧဝံ ကထေန္တဿေဝ မာတလိ ဝါတဝေဂေန အာဂန္တွာ ရထံ နိဝတ္တေတွာ သီဟပဉ္ဇရဥမ္မာရေ ပစ္ဆာဘာဂေန ဌပေတွာ အာရောဟဏသဇ္ဇံ ကတွာ အာရောဟဏတ္ထာယ ရာဇာနံ နိမန္တေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

当大众正在这样谈论时，摩多利以风的速度前来，调转车子，将其后部停在狮子窗的门槛上，准备好让他登车，并邀请国王登车。为了阐明这个意思，导师说：

၄၄၅.

445.

‘‘ဒေဝပုတ္တော မဟိဒ္ဓိကော, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

နိမန္တယိတ္ထ ရာဇာနံ, ဝေဒေဟံ မိထိလဂ္ဂဟံ.

“大神通天子，天神御者摩多利，邀请了维德哈王，弥提罗之主。”

၄၄၆.

446.

‘‘ဧဟိမံ ရထမာရုယှ, ရာဇသေဋ္ဌ ဒိသမ္ပတိ;

ဒေဝါ ဒဿနကာမာ တေ, တာဝတိံသာ သဣန္ဒကာ;

သရမာနာ ဟိ တေ ဒေဝါ, သုဓမ္မာယံ သမစ္ဆရေ’’တိ.

“请登此车，最胜王，世间主！三十三天的天神们，包括因陀罗，都想见您。诸天正忆念您，聚集于善法堂。”

တတ္ထ မိထိလဂ္ဂဟန္တိ မိထိလာယံ ပတိဋ္ဌိတဂေဟံ, စတူဟိ ဝါ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ မိထိလာယံ သင်္ဂါဟကံ. သမစ္ဆရေတိ တဝေဝ ဂုဏကထံ ကထေန္တာ နိသိန္နာတိ.

此处，“弥提罗(Mithilā)之主”是指在弥提罗有稳固家室者，或指以四摄事团结弥提罗者。“聚集”是指他们坐着讲述您的功德。

တံ [Pg.130] သုတွာ ရာဇာ ‘‘အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဒေဝလောကဉ္စ ပဿိဿာမိ, မာတလိဿ စ မေ သင်္ဂဟော ကတော ဘဝိဿတိ, ဂစ္ဆိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အန္တေပုရဉ္စ မဟာဇနဉ္စ အာမန္တေတွာ ‘‘အဟံ နစိရဿေဝ အာဂမိဿာမိ, တုမှေ အပ္ပမတ္တာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောထာ’’တိ ဝတွာ ရထံ အဘိရုဟိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

国王听了这话，心想：“我将能见到从未见过的天界，也算是帮了摩多利(Mātali)一个忙，我要去。”于是召集后宫与民众，对他们说：“我不会很久就回来，你们要不放逸地行布施等福德。”说完便登上车。为了阐明这个意思，导师说：

၄၄၇.

447.

‘‘တတော ရာဇာ တရမာနော, ဝေဒေဟော မိထိလဂ္ဂဟော;

အာသနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာန, ပမုခေါ ရထမာရုဟိ.

“于是维德哈(Vedeha)王，弥提罗(Mithilā)之主，匆忙从座位上起来，作为首领登上了车。”

၄၄၈.

448.

‘‘အဘိရူဠှံ ရထံ ဒိဗ္ဗံ, မာတလိ ဧတဒဗြဝိ;

ကေန တံ နေမိ မဂ္ဂေန, ရာဇသေဋ္ဌ ဒိသမ္ပတိ;

ယေန ဝါ ပါပကမ္မန္တာ, ပုညကမ္မာ စ ယေ နရာ’’တိ.

“对登上天车的他，摩多利说道：‘最胜王，世间主，我该带您走哪条路？是那条可见作恶业之人之路，还是那条可见行福业之人之路？’”

တတ္ထ ပမုခေါတိ ဥတ္တမော, အဘိမုခေါ ဝါ, မဟာဇနဿ ပိဋ္ဌိံ ဒတွာ အာရူဠှောတိ အတ္ထော. ယေန ဝါတိ ယေန မဂ္ဂေန ဂန္တွာ ယတ္ထ ပါပကမ္မန္တာ ဝသန္တိ, တံ ဌာနံ သက္ကာ ဒဋ္ဌုံ, ယေန ဝါ ဂန္တွာ ယေ ပုညကမ္မာ နရာ ဝသန္တိ, တေသံ ဌာနံ သက္ကာ ဒဋ္ဌုံ, ဧတေသု ဒွီသု ကေန မဂ္ဂေန တံ နေမိ. ဣဒံ သော သက္ကေန အနာဏတ္တောပိ အတ္တနော ဒူတဝိသေသဒဿနတ္ထံ အာဟ.

此处，“首领”是指最胜的，或指面向，意思是背对大众而乘坐。“由哪条路”是指：我该带您走哪条路？是通往造恶业者所住之处的路，还是通往造福业者所住之处的路？在这两条路中，我该带您走哪一条呢？这是他（摩多利）即使未被帝释天命令，为了显示自己作为使者的特殊性而说的。

အထ နံ ရာဇာ ‘‘မယာ ဒွေ ဌာနာနိ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာနိ, ဒွေပိ ပဿိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

于是国王心想：“这两个地方我以前都未曾见过，两个我都要看。”便说道：

၄၄၉.

449.

‘‘ဥဘယေနေဝ မံ နေဟိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ယေန ဝါ ပါပကမ္မန္တာ, ပုညကမ္မာ စ ယေ နရာ’’တိ.

“摩多利，天界御者，两条路都带我去，那通往造恶业者与造福业者之处的路。”

တတော မာတလိ ‘‘ဒွေပိ ဧကပဟာရေနေဝ န သက္ကာ ဒဿေတုံ, ပုစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ ပုစ္ဆန္တော ပုန ဂါထမာဟ –

于是摩多利心想：“两者无法一次性展示，我来问他吧。”他便再次说了偈颂：

၄၅၀.

450.

‘‘ကေန တံ ပဌမံ နေမိ, ရာဇသေဋ္ဌ ဒိသမ္ပတိ;

ယေန ဝါ ပါပကမ္မန္တာ, ပုညကမ္မာ စ ယေ နရာ’’တိ.

“最胜王，世间主，我该先带您走哪条路？是通往造恶业者之处的路，还是通往造福业者之处的路？”

နိရယကဏ္ဍံ

地狱篇

တတော ရာဇာ ‘‘အဟံ အဝဿံ ဒေဝလောကံ ဂမိဿာမိ, နိရယံ တာဝ ပဿိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

于是国王心想：“我必然会去天界，还是先看看地狱吧。”便接着说了偈颂：

၄၅၁.

451.

‘‘နိရယေ တာဝ ပဿာမိ, အာဝါသေ ပါပကမ္မိနံ;

ဌာနာနိ လုဒ္ဒကမ္မာနံ, ဒုဿီလာနဉ္စ ယာ ဂတီ’’တိ.

“我先观看地狱，那造恶者的住处，造残暴业者的地方，以及破戒者的去处。”

တတ္ထ [Pg.131] ယာ ဂတီတိ ယာ ဧတေသံ နိဗ္ဗတ္တိ, တဉ္စ ပဿာမီတိ.

此处，“去处”是指他们的投生之处，（意思是）‘我也要看那个’。

အထဿ ဝေတရဏိံ နဒိံ တာဝ ဒဿေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

然后，他先向他展示了吠多罗尼河(Vetaraṇī)。导师为了阐明此义，说道：

၄၅၂.

452.

‘‘ဒဿေသိ မာတလိ ရညော, ဒုဂ္ဂံ ဝေတရဏိံ နဒိံ;

ကုထိတံ ခါရသံယုတ္တံ, တတ္တံ အဂ္ဂိသိခူပမ’’န္တိ.

“摩多利为王展示，难以渡过的吠多罗尼河；沸腾且含碱性水，炽热如火舌。”

တတ္ထ ဝေတရဏိန္တိ ဘိက္ခဝေ, မာတလိ ရညော ကထံ သုတွာ နိရယာဘိမုခံ ရထံ ပေသေတွာ ကမ္မပစ္စယေ ဥတုနာ သမုဋ္ဌိတံ ဝေတရဏိံ နဒိံ တာဝ ဒဿေသိ. တတ္ထ နိရယပါလာ ဇလိတာနိ အသိသတ္တိတောမရဘိန္ဒိဝါလမုဂ္ဂရာဒီနိ အာဝုဓာနိ ဂဟေတွာ နေရယိကသတ္တေ ပဟရန္တိ ဝိဇ္ဈန္တိ ဝိဟေဌေန္တိ. တေ တံ ဒုက္ခံ အသဟန္တာ ဝေတရဏိယံ ပတန္တိ. သာ ဥပရိ ဘိန္ဒိဝါလပ္ပမာဏာဟိ သကဏ္ဋကာဟိ ဝေတ္တလတာဟိ သဉ္ဆန္နာ. တေ တတ္ထ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ ပစ္စိံသု. တေသု ပဇ္ဇလန္တေသု ခုရဓာရာတိခိဏေသု ကဏ္ဋကေသု ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကာ ဟောန္တိ. တေသံ ဟေဋ္ဌာ တာလက္ခန္ဓပ္ပမာဏာနိ ပဇ္ဇလိတအယသူလာနိ ဥဋ္ဌဟန္တိ. နေရယိကသတ္တာ ဗဟုံ အဒ္ဓါနံ ဝီတိနာမေတွာ ဝေတ္တလတာဟိ ဂဠိတွာ သူလေသု ပတိတွာ ဝိဒ္ဓသရီရာ သူလေသု အာဝုဏိတမစ္ဆာ ဝိယ စိရံ ပစ္စန္တိ. တာနိ သူလာနိပိ ပဇ္ဇလန္တိ, နေရယိကသတ္တာပိ ပဇ္ဇလန္တိ. သူလာနံ ဟေဋ္ဌာ ဥဒကပိဋ္ဌေ ဇလိတာနိ ခုရဓာရာသဒိသာနိ တိခိဏာနိ အယောပေါက္ခရပတ္တာနိ ဟောန္တိ. တေ သူလေဟိ ဂဠိတွာ အယပေါက္ခရပတ္တေသု ပတိတွာ စိရံ ဒုက္ခဝေဒနံ အနုဘဝန္တိ. တတော ခါရောဒကေ ပတန္တိ, ဥဒကံ ပဇ္ဇလတိ, နေရယိကသတ္တာပိ ပဇ္ဇလန္တိ, ဓူမောပိ ဥဋ္ဌဟတိ. ဥဒကဿ ပန ဟေဋ္ဌာ နဒီတလံ ခုရဓာရာဟိ သဉ္ဆန္နံ. တေ ‘‘ဟေဋ္ဌာ နု ခေါ ကီဒိသ’’န္တိ ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိတွာ ခုရဓာရာသု ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကာ ဟောန္တိ. တေ တံ မဟာဒုက္ခံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တာ မဟန္တံ ဘေရဝံ ဝိရဝန္တာ ဝိစရန္တိ. ကဒါစိ အနုသောတံ ဝုယှန္တိ, ကဒါစိ ပဋိသောတံ. အထ နေ တီရေ ဌိတာ နိရယပါလာ ဥသုသတ္တိတောမရာဒီနိ ဥက္ခိပိတွာ မစ္ဆေ ဝိယ ဝိဇ္ဈန္တိ. တေ ဒုက္ခဝေဒနာပ္ပတ္တာ မဟာဝိရဝံ ရဝန္တိ. အထ နေ ပဇ္ဇလိတေဟိ အယဗဠိသေဟိ ဥဒ္ဓရိတွာ ပရိကဍ္ဎိတွာ ပဇ္ဇလိတအယပထဝိယံ နိပဇ္ဇာပေတွာ တေသံ မုခေ တတ္တံ အယောဂုဠှံ ပက္ခိပန္တိ.

比丘们，在那里，摩多利听了国王的话后，将马车驶向地狱，首先让他看到了由业缘与时节所生起的吠多罗尼河。那里的地狱狱卒手持燃烧的刀、矛、标枪、投枪、锤等武器，击打、刺穿、伤害地狱有情。他们无法忍受那痛苦，便坠入吠多罗尼河中。河上覆盖着如标枪般大小、带刺的藤条。他们在那里被烧煮了数千年。在那些燃烧的、锋利如剃刀的刺上，他们被割裂成碎片。在他们下方，升起了如棕榈树干般大小的燃烧的铁桩。地狱有情经过漫长的时间，从藤条上脱落，掉在铁桩上，身体被刺穿，如被串在桩上的鱼般，长久地被烧煮。那些铁桩在燃烧，地狱有情也在燃烧。铁桩下方，水面上有燃烧的、锋利如剃刀的铁莲叶。他们从铁桩上脱落，掉在铁莲叶上，长久地感受着痛苦。然后他们坠入碱性水中，水在燃烧，地狱有情也在燃烧，烟雾也升起。而在水下，河床铺满了剃刀般的利刃。他们想：“下面会是怎样？”便潜入水中，在剃刀般的利刃上被割裂成碎片。他们无法忍受这巨大的痛苦，一边发出巨大的恐怖嚎叫，一边四处游走。有时顺流而下，有时逆流而上。这时，站在岸边的地狱狱卒举起弓箭、矛、标枪等，像刺鱼般刺他们。他们遭受痛苦折磨，发出巨大的嚎叫。然后，地狱狱卒用燃烧的铁钩将他们钩起并拖拽，让他们躺在燃烧的铁地上，将烧热的铁丸塞进他们的嘴里。

ဣတိ နိမိရာဇာ ဝေတရဏိယံ မဟာဒုက္ခပီဠိတေ နေရယိကသတ္တေ ဒိသွာ ဘီတတသိတော သင်္ကမ္ပိတဟဒယော ဟုတွာ ‘‘ကိံ နာမေတေ သတ္တာ ပါပကမ္မံ [Pg.132] အကံသူ’’တိ မာတလိံ ပုစ္ဆိ. သောပိဿ ဗျာကာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော အာဟ –

于是，尼弥王(Nimi)看见吠多罗尼河中受大苦痛折磨的地狱有情后，感到恐惧、惊慌，内心颤抖，便问摩多利：“这些有情究竟做了什么恶业？”他便向国王解释。为了阐明此义，世尊说：

၄၅၃.

453.

‘‘နိမီ ဟဝေ မာတလိမဇ္ဈဘာသထ, ဒိသွာ ဇနံ ပတမာနံ ဝိဒုဂ္ဂေ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ ဝေတရဏိံ ပတန္တိ.

“尼弥对摩多利说：‘看见人们堕入险难，御者，我见了心生恐惧。我问你，摩多利，天的御者：这些凡人造了什么恶业，以致他们堕入吠多罗尼河？’”

၄၅၄.

454.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“被他询问后，天的御者摩多利，了知恶业的果报，便为那不知者作了说明。”

၄၅၅.

455.

‘‘ယေ ဒုဗ္ဗလေ ဗလဝန္တာ ဇီဝလောကေ, ဟိံ သန္တိ ရောသေန္တိ သုပါပဓမ္မာ;

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ ဝေတရဏိံ ပတန္တီ’’တိ.

“‘在生命世界中，那些性情邪恶的强者伤害、恼怒弱者；他们行事残酷，造作恶业，那些人便堕入了吠多罗尼河。’”

တတ္ထ ဝိန္ဒတီတိ အဟံ အတ္တနော အနိဿရော ဟုတွာ ဘယသန္တကော ဝိယ ဇာတော. ဒိသွာတိ ပတမာနံ ဒိသွာ. ဇာနန္တိ ဘိက္ခဝေ, သော မာတလိ သယံ ဇာနန္တော တဿ အဇာနတော အက္ခာသိ. ဒုဗ္ဗလေတိ သရီရဗလဘောဂဗလအာဏာဗလဝိရဟိတေ. ဗလဝန္တာတိ တေဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတာ. ဟိံသန္တီတိ ပါဏိပ္ပဟာရာဒီဟိ ကိလမေန္တိ. ရောသေန္တီတိ နာနပ္ပကာရေဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ အက္ကောသန္တိ ဃဋေန္တိ. ပသဝေတွာတိ ဇနေတွာ, ကတွာတိ အတ္ထော.

在此，“我感到”（vindati）是指：我变得无法自主，仿佛被恐惧所攫住。“看见”（disvā）是指看见他们堕落。“了知”（jānanto）：诸比丘，是说摩多利自己了知，并向那不知者说明。“弱者”（dubbale）是指缺乏体力、财力与权力的人。“强者”（balavantā）是指具备那些力量的人。“伤害”（hiṃsanti）是指用手殴打等方式折磨。“恼怒”（rosenti）是指用各种谩骂之词辱骂、攻击。“产生”（pasavetva）是指生成，也就是造作的意思。

ဧဝံ မာတလိ တဿ ပဉှံ ဗျာကရိတွာ ရညာ ဝေတရဏိနိရယေ ဒိဋ္ဌေ တံ ပဒေသံ အန္တရဓာပေတွာ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ သုနခါဒီဟိ ခါဒနဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ တံ ဒိသွာ ဘီတေန ရညာ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

摩多利就这样回答了他的问题，在国王看过了吠多罗尼地狱后，他让那个地方消失，然后驱车向前，展示了被狗等吞食的地方。国王见到后心生恐惧，于是提问。为了阐明此事，导师说：

၄၅၆.

456.

‘‘သာမာ [Pg.133] စ သောဏာ သဗလာ စ ဂိဇ္ဈာ, ကာကောလသံဃာ အဒန္တိ ဘေရဝါ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိံမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနေ ကာကောလသံဃာ အဒန္တိ.

“‘黑狗、斑狗、秃鹫，以及成群的可怕乌鸦正在吞食他们。御者，我见了心生恐惧。我问你，摩多利，天的御者：这些凡人造了什么恶业，以致乌鸦群吞食他们？’”

၄၅၇.

457.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“被他询问后，天的御者摩多利，了知恶业的果报，便为那不知者作了说明。”

၄၅၈.

458.

‘‘ယေ ကေစိမေ မစ္ဆရိနော ကဒရိယာ, ပရိဘာသကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ;

ဟိံ သန္တိ ရောသေန္တိ သုပါပဓမ္မာ, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ;

တေမေ ဇနေ ကာကောလသံဃာ အဒန္တီ’’တိ.

“‘任何悭吝、鄙吝之人，辱骂沙门、婆罗门；彼等性情邪恶，伤害、激怒他人；彼等行事残酷，造作恶业，为乌鸦群所吞食。’”

ဣတော ပရေသု ပဉှေသု စေဝ ဗျာကရဏေသု စ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ သာမာတိ ရတ္တဝဏ္ဏာ. သောဏာတိ သုနခါ. သဗလာ စာတိ ကဗရဝဏ္ဏာ စ, သေတကာဠပီတလောဟိတဝဏ္ဏာ စာတိ ဧဝံ ပဉ္စဝဏ္ဏသုနခေ ဒဿေတိ. တေ ကိရ မဟာဟတ္ထိပ္ပမာဏာ ဇလိတအယပထဝိယံ နေရယိကသတ္တေ မိဂေ ဝိယ အနုဗန္ဓိတွာ ပိဏ္ဍိကမံသေသု ဍံသိတွာ တေသံ တိဂါဝုတပ္ပမာဏံ သရီရံ ဇလိတအယပထဝိယံ ပါတေတွာ မဟာရဝံ ရဝန္တာနံ ဒွီဟိ ပုရိမပါဒေဟိ ဥရံ အက္ကမိတွာ အဋ္ဌိမေဝ သေသေတွာ မံသံ လုဉ္စိတွာ ခါဒန္တိ. ဂိဇ္ဈာတိ မဟာဘဏ္ဍသကဋပ္ပမာဏာ လောဟတုဏ္ဍာ ဂိဇ္ဈာ. ဧတေ တေသံ ကဏယသဒိသေဟိ တုဏ္ဍေဟိ အဋ္ဌီနိ ဘိန္ဒိတွာ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ခါဒန္တိ. ကာကောလသံဃာတိ လောဟတုဏ္ဍကာကဂဏာ. တေ အတိဝိယ ဘယာနကာ ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌေ ခါဒန္တိ. ယေမေ ဇနေတိ ယေ ဣမေ နေရယိကသတ္တေ ကာကောလသံဃာ ခါဒန္တိ, ဣမေ နု မစ္စာ ကိံ နာမ ပါပံ အကံသူတိ ပုစ္ဆိ. မစ္ဆရိနောတိ အညေသံ အဒါယကာ. ကဒရိယာတိ ပရေ ဒေန္တေပိ ပဋိသေဓကာ ထဒ္ဓမစ္ဆရိနော. သမဏဗြာဟ္မဏာနန္တိ သမိတဗာဟိတပါပါနံ.

其后的问答，理路亦同。其中，“sāmā”是红色。“soṇā”是狗。“sabalā”是杂色，即是白、黑、黄、红等五色狗。据说此等恶犬体型如大象，在燃烧的铁地上追逐地狱众生，犹如追逐野兽，咬住其腿肚肉，将他们三俱卢舍(tigāvuta)长的身体摔倒在炽热的铁地上。当他们大声嚎叫时，恶犬用双前足踩住其胸膛，撕食其肉，唯留骨骸。“gijjhā”是铁喙秃鹫，体型如大货车。它们用如矛般的铁喙啄碎骨头，吸食骨髓。“kākolasaṅghā”是铁喙乌鸦群。它们极其恐怖，见即吞食。“yeme jane”（这些人）是指他问道：‘这些被乌鸦群吞食的地狱众生，这些凡人究竟造了什么恶业？’“maccharino”（悭吝者）是不布施他人者。“kadariyā”（鄙吝者）是他人布施时亦加以阻止的顽固悭吝者。“samaṇabrāhmaṇānaṃ”（沙门、婆罗门）是已平息、已断除诸恶之人。

၄၅၉.

459.

‘‘သဇောတိဘူတာ [Pg.134] ပထဝိံ ကမန္တိ, တတ္တေဟိ ခန္ဓေဟိ စ ပေါထယန္တိ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ ခန္ဓဟတာ သယန္တိ.

“‘他们身燃烈焰，行走于地，复被炽热铁块捶打。御者，我见此景心生恐惧。我问你，摩多利(Mātali)，天神御者：此等凡人造作何等恶业，竟遭铁块击打而倒卧于此？’”

၄၆၀.

460.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“‘天神御者摩多利，为彼所问，了知恶业果报，遂为不知者解说。’”

၄၆၁.

461.

‘‘ယေ ဇီဝလောကသ္မိ သုပါပဓမ္မိနော, နရဉ္စ နာရိဉ္စ အပါပဓမ္မံ;

ဟိံ သန္တိ ရောသေန္တိ သုပါပဓမ္မာ, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ;

တေမေ ဇနာ ခန္ဓဟတာ သယန္တီ’’တိ.

“‘于有情世界中，有性情极恶之人，伤害、激怒无辜男女；彼等行事残酷，造作恶业，遂遭铁块击打而倒卧于此。’”

တတ္ထ သဇောတိဘူတာတိ ပဇ္ဇလိတသရီရာ. ပထဝိန္တိ ပဇ္ဇလိတံ နဝယောဇနဗဟလံ အယပထဝိံ. ကမန္တီတိ အက္ကမန္တိ. ခန္ဓေဟိ စ ပေါထယန္တီတိ နိရယပါလာ အနုဗန္ဓိတွာ တာလပ္ပမာဏေဟိ ဇလိတအယက္ခန္ဓေဟိ ဇင်္ဃာဒီသု ပဟရိတွာ ပါတေတွာ တေဟေဝ ခန္ဓေဟိ ပေါထယန္တိ, စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကရောန္တိ. သုပါပဓမ္မိနောတိ အတ္တနာ သုဋ္ဌု ပါပဓမ္မာ ဟုတွာ. အပါပဓမ္မန္တိ သီလာစာရာဒိသမ္ပန္နံ, နိရပရာဓံ ဝါ.

其中，“sajotibhūtā”（身燃烈焰）是身体燃烧。“pathaviṃ”（大地）是燃烧着的、厚达九由旬的铁地。“kamanti”（行走）是踩踏。“khandhehi ca pothayanti”（并被铁块捶打）是说，地狱狱卒追赶他们，用如棕榈树大小的燃烧铁块击打其腿等处，将之击倒，再用同样的铁块捶打，使其粉身碎骨。“supāpadhammino”（性情极恶者）是自身性情极为邪恶者。“apāpadhammaṃ”（无辜者）是具足戒行等品德者，或无罪之人。

၄၆၂.

462.

‘‘အင်္ဂါရကာသုံ အပရေ ဖုဏန္တိ, နရာ ရုဒန္တာ ပရိဒဍ္ဎဂတ္တာ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိံ မကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ အင်္ဂါရကာသုံ ဖုဏန္တိ.

“‘另有一些人，肢体烧焦，哭喊着在炭火坑中被簸扬。御者，我见此景心生恐惧。我问你，摩多利(Mātali)，天神御者：此等凡人造作何等恶业，竟在炭火坑中被簸扬？’”

၄၆၃.

463.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“‘天神御者摩多利，为彼所问，了知恶业果报，遂为不知者解说。’”

၄၆၄.

464.

‘‘ယေ ကေစိ [Pg.135] ပူဂါယ ဓနဿ ဟေတု, သက္ခိံ ကရိတွာ ဣဏံ ဇာပယန္တိ;

တေ ဇာပယိတွာ ဇနတံ ဇနိန္ဒ, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ;

တေမေ ဇနာ အင်္ဂါရကာသုံ ဖုဏန္တီ’’တိ.

“‘大王，若有人为公会之财，作伪证以抵赖债务，欺瞒众人；彼等行事残酷，造作恶业，遂在炭火坑中被簸扬。’”

တတ္ထ အင်္ဂါရကာသုန္တိ သမ္မ မာတလိ, ကေ နာမေတေ အပရေ ဝဇံ အပဝိသန္တိယော ဂါဝေါ ဝိယ သမ္ပရိဝါရေတွာ နိရယပါလေဟိ ဇလိတအယဂုဠေဟိ ပေါထိယမာနာ အင်္ဂါရကာသုံ ပတန္တိ. တတြ စ နေသံ ယာဝ ကဋိပ္ပမာဏာ နိမုဂ္ဂါနံ မဟတီဟိ အယပစ္ဆီဟိ အာဒါယ ဥပရိအင်္ဂါရေ ဩကိရန္တိ, အထ နေ အင်္ဂါရေ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ အသက္ကောန္တာ ရောဒန္တာ ဒဍ္ဎဂတ္တာ ဖုဏန္တိ ဝိဓုနန္တိ, ကမ္မဗလေန ဝါ အတ္တနော သီသေ အင်္ဂါရေ ဖုဏန္တိ ဩကိရန္တီတိ အတ္ထော. ပူဂါယ ဓနဿာတိ ဩကာသေ သတိ ဒါနံ ဝါ ဒဿာမ, ပူဇံ ဝါ ပဝတ္တေဿာမ, ဝိဟာရံ ဝါ ကရိဿာမာတိ သံကဍ္ဎိတွာ ဌပိတဿ ပူဂသန္တကဿ ဓနဿ ဟေတု. ဇာပယန္တီတိ တံ ဓနံ ယထာရုစိ ခါဒိတွာ ဂဏဇေဋ္ဌကာနံ လဉ္ဇံ ဒတွာ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ ဧတ္တကံ ဝယကရဏံ ဂတံ, အသုကဋ္ဌာနေ အမှေဟိ ဧတ္တကံ ဒိန္န’’န္တိ ကူဋသက္ခိံ ကရိတွာ တံ ဣဏံ ဇာပယန္တိ ဝိနာသေန္တိ.

其中，“aṅgārakāsuṃ”（在炭火坑中）：贤友摩多利，那些人是谁？他们犹如不愿入栏的牛，被地狱狱卒包围，用燃烧的铁球捶打，堕入炭火坑中。在那里，当他们沉陷至腰深时，狱卒用巨大的铁篮将他们捞起，从上方倾倒炭火。于是他们无法承受，哭喊着，身体烧焦，颤抖摇晃；或因业力，炭火在他们自己头上簸扬、洒落，此即‘簸扬’之义。“pūgāya dhanassa”（为公会之财）是说，为“若有机会，我等即行布施、供养或建寺”等名义所募集存放的公会财产。“jāpayanti”（抵赖）是说，他们肆意挥霍彼财，贿赂公会长老，然后作伪证说：‘在某处花费若干，在某处我等已付若干’，如此抵赖并消除了那笔债务。

၄၆၅.

465.

‘‘သဇောတိဘူတာ ဇလိတာ ပဒိတ္တာ, ပဒိဿတိ မဟတီ လောဟကုမ္ဘီ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ အဝံသိရာ လောဟကုမ္ဘိံ ပတန္တိ.

“‘有一巨大铁釜，燃烧、发光、炽热，映入眼帘。御者，我见此景心生恐惧。我问你，摩多利(Mātali)，天神御者：此等凡人造作何等恶业，竟头朝下堕入此铁釜？’”

၄၆၆.

466.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“‘天神御者摩多利，为彼所问，了知恶业果报，遂为不知者解说。’”

၄၆၇.

467.

‘‘ယေ သီလဝန္တံ သမဏံ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ, ဟိံသန္တိ ရောသေန္တိ သုပါပဓမ္မာ;

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ အဝံသိရာ လောဟကုမ္ဘိံ ပတန္တီ’’တိ.

“‘若有性情邪恶之人，伤害、激怒具戒的沙门或婆罗门；彼等行事残酷，造作恶业，遂头朝下堕入铁釜。’”

တတ္ထ [Pg.136] ပဒိတ္တာတိအာဒိတ္တာ. မဟတီတိ ပဗ္ဗတပ္ပမာဏာ ကပ္ပေန သဏ္ဌိတလောဟရသေန သမ္ပုဏ္ဏာ. အဝံသိရာတိ ဘယာနကေဟိ နိရယပါလေဟိ ဥဒ္ဓံပါဒေ အဓောသိရေ ကတွာ ခိပိယမာနာ တံ လောဟကုမ္ဘိံ ပတန္တိ. သီလဝန္တန္တိ သီလအာစာရဂုဏသမ္ပန္နံ.

其中，“padittā”（炽热）是燃烧。“mahatī”（巨大）是说其大如山岳，充满积存一劫的铁汁。“avaṃsirā”（头朝下）是说，被恐怖的地狱狱卒抓住双脚，头下脚上地扔进那铁釜中。“sīlavantaṃ”（有德行者）是具足戒行、品行等功德之人。

၄၆၈.

468.

‘‘လုဉ္စန္တိ ဂီဝံ အထ ဝေဌယိတွာ, ဥဏှောဒကသ္မိံ ပကိလေဒယိတွာ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ လုတ္တသိရာ သယန္တိ.

“‘他们扭断脖颈，将其拔出，复于热水中浸泡。御者，我见此景心生恐惧。我问你，摩多利(Mātali)，天神御者：此等凡人造作何等恶业，竟遭断头而倒卧于此？’”

၄၆၉.

469.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“‘天神御者摩多利，为彼所问，了知恶业果报，遂为不知者解说。’”

၄၇၀.

470.

‘‘ယေ ဇီဝလောကသ္မိ သုပါပဓမ္မိနော, ပက္ခီ ဂဟေတွာန ဝိဟေဌယန္တိ တေ;

ဝိဟေဌယိတွာ သကုဏံ ဇနိန္ဒ, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ;

တေမေ ဇနာ လုတ္တသိရာ သယ’’န္တိ.

“‘大王，于有情世界中，有性情邪恶之人，捕捉飞鸟而折磨之；彼等行事残酷，造作恶业，遂遭断头而倒卧于此。’”

တတ္ထ လုဉ္စန္တီတိ ဥပ္ပာဋေန္တိ. အထ ဝေဌယိတွာတိ ဇလိတလောဟယောတ္တေဟိ အဓောမုခံ ဝေဌယိတွာ. ဥဏှောဒကသ္မိန္တိ ကပ္ပေန သဏ္ဌိတလောဟဥဒကသ္မိံ. ပကိလေဒယိတွာတိ တေမေတွာ ခိပိတွာ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သမ္မ မာတလိ, ယေသံ ဣမေ နိရယပါလာ ဇလိတလောဟယောတ္တေဟိ ဂီဝံ ဝေဌေတွာ တိဂါဝုတပ္ပမာဏံ သရီရံ ဩနာမေတွာ တံ ဂီဝံ သမ္ပရိဝတ္တကံ လုဉ္စိတွာ ဇလိတအယဒဏ္ဍေဟိ အာဒါယ ဧကသ္မိံ ဇလိတလောဟရသေ ပက္ခိပိတွာ တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ ဟောန္တိ, တာယ စ ဂီဝါယ လုဉ္စိတာယ ပုန သီသေန သဒ္ဓိံ ဂီဝါ ဥပ္ပဇ္ဇတိယေဝ. ကိံ နာမေတေ ကမ္မံ ကရိံသု? ဧတေ ဟိ မေ ဒိသွာ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. ပက္ခီ ဂဟေတွာန ဝိဟေဌယန္တီတိ မဟာရာဇ, ယေ ဇီဝလောကသ္မိံ သကုဏေ ဂဟေတွာ ပက္ခေ လုဉ္စိတွာ ဂီဝံ ဝေဌေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ခါဒန္တိ ဝါ ဝိက္ကိဏန္တိ ဝါ, တေ ဣမေ လုတ္တသိရာ သယန္တီတိ.

其中，“luñcanti”（扯断）是拔掉。“atha veṭhayitvā”（然后缠绕）是用燃烧的铁索将其头朝下缠绕。“uṇhodakasmiṃ”（在热水中）是在积存一劫的铁汁中。“pakiledayitvā”（浸泡）是浸湿后扔入。此即是说：贤友摩多利，此等地狱狱卒用燃烧的铁索缠住其脖颈，将他们三伽浮陀(gāvuta)长的身体按下去，扭转并拔出那脖颈，用燃烧的铁棒拿起，扔进一锅燃烧的铁汁中，而后心生欢喜。其脖颈被拔出后，又会连同头颅一起重新长出。他们究竟造了何业？我见此景，心生恐惧。“pakkhī gahetvāna viheṭhayanti”（捉鸟而伤害）是说：大王，于有情世界中，有人捕捉飞鸟，拔其翅膀，扭断其脖颈，致其死亡，而后或食或卖，彼等即是断头而卧之人。

၄၇၁.

471.

‘‘ပဟူတတောယာ [Pg.137] အနိဂါဓကူလာ, နဒီ အယံ သန္ဒတိ သုပ္ပတိတ္ထာ;

ဃမ္မာဘိတတ္တာ မနုဇာ ပိဝန္တိ, ပီတဉ္စ တေသံ ဘုသ ဟောတိ ပါနိ.

“‘此河水量丰沛，河岸平缓，渡口甚佳；受热所苦之人饮之，所饮之水旋即化为粗糠。’”

၄၇၂.

472.

‘‘ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ပီတဉ္စ တေသံ ဘုသ ဟောတိ ပါနိ.

“御者，见此我心生怖畏，我问你，摩多利(Mātali)天御者：此等凡夫造作何恶业，所饮之水竟化为粗糠？”

၄၇၃.

473.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“摩多利(Mātali)天御者，受问而作答；深知恶业果报，向知者言说。”

၄၇၄.

474.

‘‘ယေ သုဒ္ဓဓညံ ပလာသေန မိဿံ, အသုဒ္ဓကမ္မာ ကယိနော ဒဒန္တိ;

ဃမ္မာဘိတတ္တာန ပိပါသိတာနံ, ပီတဉ္စ တေသံ ဘုသ ဟောတိ ပါနီ’’တိ.

“若有商人造不净业，于净谷中混入糠秕，施予为热恼所逼、干渴之人，其所饮水化为糠秕。”

တတ္ထ အနိဂါဓကူလာတိ အဂမ္ဘီရတီရာ. သုပ္ပတိတ္ထာတိ သောဘနေဟိ တိတ္ထေဟိ ဥပေတာ. ဘုသ ဟောတီတိ ဝီဟိဘုသံ သမ္ပဇ္ဇတိ. ပါနီတိ ပါနီယံ. တသ္မိံ ကိရ ပဒေသေ ပဟူတသလိလာ ရမဏီယာ နဒီ သန္ဒတိ, နေရယိကသတ္တာ အဂ္ဂိသန္တာပေန တတ္တာ ပိပါသံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တာ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ဇလိတလောဟပထဝိံ မဒ္ဒန္တာ တံ နဒိံ ဩတရန္တိ, တင်္ခဏညေဝ တီရာ ပဇ္ဇလန္တိ, ပါနီယံ ဘုသပလာသဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ ပဇ္ဇလတိ. တေ ပိပါသံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တာ တံ ဇလိတံ ဘုသပလာသံ ခါဒန္တိ. တံ တေသံ သကလသရီရံ ဈာပေတွာ အဓောဘာဂေန နိက္ခမတိ. တေ တံ ဒုက္ခံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တာ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ. သုဒ္ဓဓညန္တိ ဝီဟိအာဒိသတ္တဝိဓံ ပရိသုဒ္ဓဓညံ. ပလာသေန မိဿန္တိ ပလာသေန ဝါ ဘုသေန ဝါ ဝါလုကာမတ္တိကာဒီဟိ ဝါ မိဿကံ ကတွာ. အသုဒ္ဓကမ္မာတိ ကိလိဋ္ဌကာယဝစီမနောကမ္မာ. ကယိနောတိ ‘‘သုဒ္ဓဓညံ ဒဿာမီ’’တိ ကယိကဿ ဟတ္ထတော မူလံ ဂဟေတွာ တထာရူပံ အသုဒ္ဓဓညံ ဒဒန္တိ.

在那里，“岸不深”是指岸边不深。“有善渡口”是指具备美好的渡口。“化为粗糠”是指化为稻谷的糠秕。“水”是指饮用水。据说在那个地方，有一条水量充沛、景色优美的河流流淌着，地狱有情被火焰之热恼所煎熬，无法忍受口渴，伸出双臂，践踏着燃烧的铁地，进入那条河流。就在那一刻，河岸燃烧起来，饮用水化为糠与叶，并燃烧起来。他们无法忍受口渴，就吃那些燃烧的糠与叶。那东西烧遍他们全身，从下身排出。他们无法忍受那种痛苦，伸出双臂哭喊。“纯净谷物”是指稻米等七种完全纯净的谷物。“与叶混合”是指与叶、糠或沙土等混合。“不净业”是指染污的身语意业。“商人”是指对买家说“我将给你纯净谷物”，从买家手中收钱后，却给予那种不纯净的谷物。

၄၇၅.

475.

‘‘ဥသူဟိ [Pg.138] သတ္တီဟိ စ တောမရေဟိ, ဒုဘယာနိ ပဿာနိ တုဒန္တိ ကန္ဒတံ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ သတ္တိဟတာ သယန္တိ.

“以箭、矛与标枪，刺穿哭喊者两胁。御者，见此我心生怖畏，我问你，摩多利(Mātali)天御者：此等凡夫造作何等恶业，竟遭矛刺而躺卧于此？”

၄၇၆.

476.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“摩多利(Mātali)天御者，受问而作答；深知恶业果报，向知者言说。”

၄၇၇.

477.

‘‘ယေ ဇီဝလောကသ္မိံ အသာဓုကမ္မိနော, အဒိန္နမာဒါယ ကရောန္တိ ဇီဝိကံ;

ဓညံ ဓနံ ရဇတံ ဇာတရူပံ, အဇေဠကဉ္စာပိ ပသုံ မဟိံသံ;

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ သတ္တိဟတာ သယန္တီ’’တိ.

“于有情世间中造作不善业，以不与取来维持生计；谷物、财富、金银，以及山羊、绵羊、牛、水牛。彼等造作残忍之业与罪恶，此辈之人遭矛刺而躺卧于此。”

တတ္ထ ဒုဘယာနီတိ ဥဘယာနိ. တုဒန္တီတိ ဝိဇ္ဈန္တိ. ကန္ဒတန္တိ ကန္ဒန္တာနံ. ဖရုသာ နိရယပါလာ အရညေ လုဒ္ဒါ မိဂံ ဝိယ သမ္ပရိဝါရေတွာ ဥသုအာဒီဟိ နာနာဝုဓေဟိ ဒွေ ပဿာနိ တုဒန္တိ, သရီရံ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ ပုရာဏပဏ္ဏံ ဝိယ ခါယတိ. အဒိန္နမာဒါယာတိပရသန္တကံ သဝိညာဏကာဝိညာဏကံ သန္ဓိစ္ဆေဒါဒီဟိ စေဝ ဝဉ္စနာယ စ ဂဟေတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ.

在那里，“两侧”是指两边。“他们刺穿”是指他们刺透。“哭泣的”是指哭泣着的人们。凶残的地狱看守如同森林中猎人包围野兽一般，用箭等各种武器刺穿他们两侧，身体呈现千疮百孔，如同旧叶。“不与取”是指通过破门、欺骗等手段，盗取他人有生命或无生命之物，以此营生。

၄၇၈.

478.

‘‘ဂီဝါယ ဗဒ္ဓါ ကိဿ ဣမေ ပုနေကေ, အညေ ဝိကန္တာ ဗိလကတာ သယန္တိ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ ဗိလကတာ သယန္တိ.

“为何此些人颈项被缚，另一些人被切成碎块？御者，见此我心生怖畏，我问你，摩多利(Mātali)天御者：此等凡夫造何恶业，竟遭切成碎块而躺卧？”

၄၇၉.

479.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“摩多利(Mātali)天御者，受问而作答；深知恶业果报，向知者言说。”

၄၈၀.

480.

‘‘ဩရဗ္ဘိကာ [Pg.139] သူကရိကာ စ မစ္ဆိကာ, ပသုံ မဟိံသဉ္စ အဇေဠကဉ္စ;

ဟန္တွာန သူနေသု ပသာရယိံသု, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ;

တေမေ ဇနာ ဗိလကတာ သယန္တီ’’တိ.

“屠羊者、屠猪者与渔夫，宰杀牛、水牛、山羊与绵羊，杀后陈列于肉铺。彼等行残忍业、造作罪恶，此辈之人被切成碎块而躺卧。”

တတ္ထ ဂီဝါယ ဗဒ္ဓါတိ မဟန္တေဟိ ဇလိတလောဟယောတ္တေဟိ ဂီဝါယ ဗန္ဓိတွာ အာကဍ္ဎိတွာ အယပထဝိယံ ပါတေတွာ နာနာဝုဓေဟိ ကောဋ္ဋိယမာနေ ဒိသွာ ပုစ္ဆိ. အညေ ဝိကန္တာတိ အညေ ပန ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္နာ. ဗိလကတာတိ ဇလိတေသု အယဖလကေသု ဌပေတွာ မံသံ ဝိယ ပေါတ္ထနိယာ ကောဋ္ဋေတွာ ပုဉ္ဇကတာ ဟုတွာ သယန္တိ. မစ္ဆိကာတိ မစ္ဆဃာတကာ. ပသုန္တိ ဂါဝိံ. သူနေသု ပသာရယိံသူတိ မံသံ ဝိက္ကိဏိတွာ ဇီဝိကကပ္ပနတ္ထံ သူနာပဏေသု ဌပေသုံ.

在那里，“颈项被缚”是指他看到一些人被巨大的燃烧铁链缚住颈项，拖拽到铁地上，被各种武器砍打，于是发问。“另一些人被切割”是指另一些人被切成一块一块。“被切成碎块”是指他们被放在燃烧的铁板上，像肉一样被锤子捶打，堆成一堆躺着。“渔夫”是指杀鱼者。“牲畜”是指牛。“在肉铺陈列”是指为了维持生计而卖肉，将肉放在肉铺市场里。

၄၈၁.

481.

‘‘ရဟဒေါ အယံ မုတ္တကရီသပူရော, ဒုဂ္ဂန္ဓရူပေါ အသုစိ ပူတိ ဝါတိ;

ခုဒါပရေတာ မနုဇာ အဒန္တိ, ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ;

ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ, ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ;

ယေမေ ဇနာ မုတ္တကရီသဘက္ခာ.

“此池充满粪与尿，形貌恶臭且不净，腐烂之气扑鼻来。饥饿所逼之人食。御者，见此我心生怖畏，我问你，摩多利(Mātali)天御者：此等凡夫造何恶业，竟以粪尿为食？”

၄၈၂.

482.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိ ဇာနတော.

“摩多利(Mātali)天御者，受问而作答；深知恶业果报，向知者言说。”

၄၈၃.

483.

‘‘ယေ ကေစိမေ ကာရဏိကာ ဝိရောသကာ, ပရေသံ ဟိံသာယ သဒါ နိဝိဋ္ဌာ;

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, မိတ္တဒ္ဒုနော မီဠှမဒန္တိ ဗာလာ’’တိ;

“若有制造事端、伤害亲友者，常执于念害他人；彼行残忍生罪恶，愚人背友食粪秽。”

တတ္ထ ခုဒါပရေတာ မနုဇာ အဒန္တီတိ ဧတေ နေရယိကာ သတ္တာ ဆာတကေန ဖုဋ္ဌာ ခုဒံ သဟိတုံ အသက္ကောန္တာ ပက္ကုထိတံ ဓူမာယန္တံ ပဇ္ဇလန္တံ ကပ္ပေန သဏ္ဌိတံ ပုရာဏမီဠှံ ပိဏ္ဍံ ပိဏ္ဍံ ကတွာ အဒန္တိ ခါဒန္တိ. ကာရဏိကာတိ [Pg.140] ကာရဏကာရကာ. ဝိရောသကာတိ မိတ္တသုဟဇ္ဇာနမ္ပိ ဝိဟေဌကာ. မိတ္တဒ္ဒုနောတိ ယေ တေသညေဝ ဂေဟေ ခါဒိတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိတွာ သယိတွာ ပုန မာသကဟာပဏံ နာမ အာဟရာပေန္တိ, လဉ္ဇံ ဂဏှန္တိ, တေ မိတ္တဒူသကာ ဗာလာ ဧဝရူပံ မီဠှံ ခါဒန္တိ, မဟာရာဇာတိ.

此处“饥饿的人们吞食”是指那些地狱众生，为饥饿所折磨，无法忍受，只能将那沸腾、冒烟、燃烧、经一劫而凝固的陈旧粪便捏成团状吞食。“制造事端者”是指制造事端的人；“伤害亲友”是指连朋友和知己都伤害的人；“背叛朋友者”是指那些在别人家中吃喝、坐卧，受到供养之后，反而索要一个摩沙迦(māsaka)或钱币，收取贿赂的愚人，他们将会吞食这样的粪便，大王。

၄၈၄.

484.

‘‘ရဟဒေါ အယံ လောဟိတပုဗ္ဗပူရော, ဒုဂ္ဂန္ဓရူပေါ အသုစိ ပူတိ ဝါတိ;

ဃမ္မာဘိတတ္တာ မနုဇာ ပိဝန္တိ, ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ;

ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ, ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ;

ယေမေ ဇနာ လောဟိတပုဗ္ဗဘက္ခာ.

“此池充满了血与脓，恶臭不净，腐烂不堪；人们为热所逼而饮。御者，见此我心生怖畏，我问你，摩多利(Mātali)天御者：这些食血脓的人，究竟造了什么恶业？”

၄၈၅.

485.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“摩多利(Mātali)天御者，受问而作答；深知恶业果报，向知者言说。”

၄၈၆.

486.

‘‘ယေ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ ဇီဝလောကေ, ပါရာဇိကာ အရဟန္တေ ဟနန္တိ;

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ လောဟိတပုဗ္ဗဘက္ခာ’’တိ.

“于此世间，若有杀害父母或阿罗汉(arahanta)者，彼等即为波罗夷(pārājika)。此等行残忍业、造作罪恶者，皆为吞食血脓之人。”

တတ္ထ ဃမ္မာဘိတတ္တာတိ သန္တာပေန ပီဠိတာ. ပါရာဇိကာတိ ပရာဇိတာ ဇရာဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ဃာတေတွာ ဂိဟိဘာဝေယေဝ ပါရာဇိကံ ပတ္တာ. အရဟန္တေတိ ပူဇာဝိသေသဿ အနုစ္ဆဝိကေ. ဟနန္တီတိ ဒုက္ကရကာရကေ မာတာပိတရော မာရေန္တိ. အပိစ ‘‘အရဟန္တေ’’တိ ပဒေန ဗုဒ္ဓသာဝကေပိ သင်္ဂဏှာတိ.

此处“为热所逼”意为被热恼所逼迫。“波罗夷(pārājika)”意为失败，指杀害衰老父母后，即使还是在家人的身份，也已触犯波罗夷罪。“阿罗汉(arahanta)”是对值得特殊供养者的尊称。“杀害”指杀害难以赡养的父母。而且，“阿罗汉”一词也包含佛陀的声闻弟子。

အပရသ္မိမ္ပိ ဥဿဒနိရယေ နိရယပါလာ နေရယိကာနံ တာလပ္ပမာဏေန ဇလိတအယဗဠိသေန ဇိဝှံ ဝိဇ္ဈိတွာ အာကဍ္ဎိတွာ တေ သတ္တေ ဇလိတအယပထဝိယံ ပါတေတွာ ဥသဘစမ္မံ ဝိယ ပတ္ထရိတွာ သင်္ကုသတေန ဟနန္တိ. တေ ထလေ ခိတ္တမစ္ဆာ ဝိယ ဖန္ဒန္တိ, တဉ္စ ဒုက္ခံ သဟိတုံ အသက္ကောန္တာ ရောဒန္တာ ပရိဒေဝန္တာ မုခေန ခေဠံ မုဉ္စန္တိ. တသ္မိံ ရာဇာ မာတလိနာ ဒဿိတေ အာဟ –

在另一个增盛地狱里，地狱看守用一根棕榈树大小的烧红铁钩刺穿地狱众生的舌头并拉出来，然后将那些众生扔到燃烧的铁地上，像铺开牛皮一样摊开，用上百根铁钉刺穿他们。他们像被扔到旱地上的鱼一样挣扎，因无法忍受那痛苦而哭泣哀号，口中吐出唾沫。国王看到摩多利所展示的景象，说道——

၄၈၇.

487.

‘‘ဇိဝှ [Pg.141] စ ပဿ ဗဠိသေန ဝိဒ္ဓံ, ဝိဟတံ ယထာ သင်္ကုသတေန စမ္မံ;

ဖန္ဒန္တိ မစ္ဆာဝ ထလမှိ ခိတ္တာ, မုဉ္စန္တိ ခေဠံ ရုဒမာနာ ကိမေတေ.

“看那舌头被钩刺穿，如同皮革被百钉残；挣扎如鱼抛陆上，哭泣吐沫是为何端？”

၄၈၈.

488.

‘‘ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ ဝင်္ကဃသ္တာ သယန္တီ’’တိ.

“御者，见此我心生怖畏，我问你，摩多利(Mātali)天御者；此等凡夫造作何等恶业，竟吞钩而卧于此？”

၄၈၉.

489.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

天神御者摩多利，既蒙垂问便解说；深知恶业之果报，为求知者而宣说。

၄၉၀.

490.

‘‘ယေ ကေစိ သန္ဓာနဂတာ မနုဿာ, အဂ္ဃေန အဂ္ဃံ ကယံ ဟာပယန္တိ;

ကူဋေန ကူဋံ ဓနလောဘဟေတု, ဆန္နံ ယထာ ဝါရိစရံ ဝဓာယ.

世间某些估价人，收受贿赂压货值；为贪财而行欺诈，如藏鱼钩杀水族。

၄၉၁.

491.

‘‘န ဟိ ကူဋကာရိဿ ဘဝန္တိ တာဏာ, သကေဟိ ကမ္မေဟိ ပုရက္ခတဿ;

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ ဝင်္ကဃသ္တာ သယန္တီ’’တိ.

行欺诈者实无庇护，为其自业所追逐；彼等造作残忍业，乃是吞钩而卧人。

တတ္ထ ကိမေတေတိ ကိံကာရဏာ ဧတေ. ဝင်္ကဃသ္တာတိ ဂိလိတဗဠိသာ. သန္ဓာနဂတာတိ သန္ဓာနံ မရိယာဒံ ဂတာ, အဂ္ဃာပနကဋ္ဌာနေ ဌိတာတိ အတ္ထော. အဂ္ဃေန အဂ္ဃန္တိ တံ တံ အဂ္ဃံ လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ ဟတ္ထိအဿာဒီနံ ဝါ ဇာတရူပရဇတာဒီနံ ဝါ တေသံ တေသံ သဝိညာဏကာဝိညာဏကာနံ အဂ္ဃံ ဟာပေန္တိ. ကယန္တိ တံ ဟာပေန္တာ ကာယိကာနံ ကယံ ဟာပေန္တိ, သတေ ဒါတဗ္ဗေ ပဏ္ဏာသံ ဒါပေန္တိ, ဣတရံ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဘဇိတွာ ဂဏှန္တိ. ကူဋေန ကူဋန္တိ တုလာကူဋာဒီသု တံ တံ ကူဋံ. ဓနလောဘဟေတူတိ ဓနလောဘေန ဧတံ ကူဋကမ္မံ ကရောန္တိ. ဆန္နံ ယထာ ဝါရိစရံ ဝဓာယာတိ တံ ပန ကမ္မံ ကရောန္တာပိ မဓုရဝါစာယ တထာ ကတဘာဝံ ပဋိစ္ဆန္နံ ကတွာ ယထာ [Pg.142] ဝါရိစရံ မစ္ဆံ ဝဓာယ ဥပဂစ္ဆန္တာ ဗဠိသံ အာမိသေန ပဋိစ္ဆန္နံ ကတွာ တံ ဝဓေန္တိ, ဧဝံ ပဋိစ္ဆန္နံ ကတွာ တံ ကမ္မံ ကရောန္တိ. န ဟိ ကူဋကာရိဿာတိ ပဋိစ္ဆန္နံ မမ ကမ္မံ, န တံ ကောစိ ဇာနာတီတိ မညမာနဿ ဟိ ကူဋကာရိဿ တာဏာ နာမ န ဟောန္တိ. သော တေဟိ ကမ္မေဟိ ပုရက္ခတော ပတိဋ္ဌံ န လဘတိ.

此处，“为何如此”(kimetam)意为“他们是出于什么原因”。“吞钩者”(Vaṅkaghastā)意为吞下鱼钩的人。“约定者”(Sandhānagatā)意为达成约定、处于估价师位置之人。“以价压价”(Agghena agghaṃ)，是指他们收受贿赂，而压低象马、金银等有情或无情之物的价值。“购买”(kayaṃ)，是说他们在压低估价时，也压低了买价；当应付一百时，他们让买家只付五十，然后与买家瓜分差价。“以欺诈”(Kūṭena kūṭaṃ)是指用假秤等各种欺诈手段。“为贪财故”(Dhanalobhahetu)是指他们因贪恋财富而行此欺诈之事。“如隐藏……来捕杀水族”(Channaṃ yathā vāricaraṃ vadhāya)是指他们做这些事时，用甜言蜜语来掩盖，就像为了捕杀水族（鱼），用鱼饵把鱼钩藏起来去杀死它一样，他们也是这样隐藏着做坏事。“行欺诈者实无庇护”(Na hi kūṭakārissa)是指，自以为“我的行为是隐秘的，没人知道”的欺诈者，其实并无庇护。他被自己的业行所驱使，无法立足。

၄၉၂.

492.

‘‘နာရီ ဣမာ သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တာ, ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ ဘုဇေ ဒုဇစ္စာ;

သမ္မက္ခိတာ လောဟိတပုဗ္ဗလိတ္တာ, ဂါဝေါ ယထာ အာဃာတနေ ဝိကန္တာ;

တာ ဘူမိဘာဂသ္မိံ သဒါ နိခါတာ, ခန္ဓာတိဝတ္တန္တိ သဇောတိဘူတာ.

此等女子身碎裂，出身卑贱举臂哭；遍体涂满血与脓，如牛在屠场被宰；常被埋于大地中，燃烧山块碾身过。

၄၉၃.

493.

‘‘ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမာ နု နာရိယော ကိမကံသု ပါပံ, ယာ ဘူမိဘာဂသ္မိံ သဒါ နိခါတာ;

ခန္ဓာတိဝတ္တန္တိ သဇောတိဘူတာ.

御者，见此我心生怖畏，我问你，天神御者摩多利：此等女子造何恶业，常被埋于大地之中，任由燃烧山块碾身过？

၄၉၄.

494.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

天神御者摩多利，既蒙垂问便解说；深知恶业之果报，为求知者而宣说。

၄၉၅.

495.

‘‘ကောလိတ္ထိယာယော ဣဓ ဇီဝလောကေ, အသုဒ္ဓကမ္မာ အသတံ အစာရုံ;

တာ ဒိတ္တရူပါ ပတိ ဝိပ္ပဟာယ, အညံ အစာရုံ ရတိခိဍ္ဍဟေတု;

တာ ဇီဝလောကသ္မိံ ရမာပယိတွာ, ခန္ဓာတိဝတ္တန္တိ သဇောတိဘူတာ’’တိ.

世间那些良家女，行为不净近恶人；放荡不羁弃其夫，为寻欢娱与人通；于此人间享乐后，燃烧山块碾其身。

တတ္ထ နာရီတိ ဣတ္ထိယော. သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တာတိ သုဋ္ဌု သမန္တတော ဘိန္နသရီရာ. ဒုဇစ္စာတိ ဒုဇ္ဇာတိကာ ဝိရူပါ ဇေဂုစ္ဆာ. အာဃာတနေတိ ဂါဝဃာတဋ္ဌာနေ. ဝိကန္တာတိ ဆိန္နသီသာ ဂါဝေါ ဝိယ ပုဗ္ဗလောဟိတလိတ္တာ ဟုတွာ[Pg.143]. သဒါ နိခါတာတိ နိစ္စံ ဇလိတအယပထဝိယံ ကဋိမတ္တံ ပဝေသေတွာ နိခဏိတွာ ဌပိတာ ဝိယ ဌိတာ. ခန္ဓာတိဝတ္တန္တီတိ သမ္မ မာတလိ, တာ နာရိယော ဧတေ ပဗ္ဗတက္ခန္ဓာ အတိက္ကမန္တိ. တာသံ ကိရ ဧဝံ ကဋိပ္ပမာဏံ ပဝိသိတွာ ဌိတကာလေ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဇလိတအယပဗ္ဗတော သမုဋ္ဌဟိတွာ အသနိ ဝိယ ဝိရဝန္တော အာဂန္တွာ သရီရံ သဏှကရဏီ ဝိယ ပိသန္တော ဂစ္ဆတိ. တသ္မိံ အတိဝတ္တိတွာ ပစ္ဆိမပဿေ ဌိတေ ပုန စ တာသံ သရီရံ ပါတု ဘဝတိ. တာ ဒုက္ခံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တိယော ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ. သေသဒိသာသု ဝုဋ္ဌိတေသု ဇလိတပဗ္ဗတေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဒွေ ပဗ္ဗတာ သမုဋ္ဌာယ ဥစ္ဆုဃဋိကံ ဝိယ ပီဠေန္တိ, လောဟိတံ ပက္ကုထိတံ သန္ဒတိ. ကဒါစိ တယော ပဗ္ဗတာ သမုဋ္ဌာယ ပီဠေန္တိ. ကဒါစိ စတ္တာရော ပဗ္ဗတာ သမုဋ္ဌာယ တာသံ သရီရံ ပီဠေန္တိ. တေနာဟ ‘‘ခန္ဓာတိဝတ္တန္တီ’’တိ.

此处，“女子”(nārī)即女性。“身碎裂”(Samparibhinnagattā)意为身体被完全、从四面八方撕裂。“出身卑贱”(Dujaccā)意为出身低贱、相貌丑陋、令人厌恶。“屠场”(Āghātane)即屠牛之处。“被宰割”(Vikantā)指像被砍头的牛一样，浑身沾满脓血。“常被埋”(Sadā nikhātā)指她们如同被埋入燃烧的铁地里，深及腰部而站立。“山块碾身过”(Khandhātivattanti)意为：朋友摩多利，这些山块从那些女人的身上碾过。据说，当她们像那样被埋至腰部站立时，东方升起一座燃烧的铁山，如雷霆般轰鸣而来，像磨盘一样碾碎她们的身体后离去。当那座山经过，她们在西边站立时，身体又会复原。她们无法忍受痛苦，便举起手臂哭喊。从其他方向升起的燃烧铁山也是如此。有时两座山升起，像甘蔗压榨机一样挤压她们，沸腾的血液流淌出来。有时三座山升起挤压她们。有时四座山升起挤压她们的身体。因此说“山块碾身过”。

ကောလိတ္ထိယာယောတိ ကုလေ ပတိဋ္ဌိတာ ကုလဓီတရော. အသတံ အစာရုန္တိ အသညတကမ္မံ ကရိံသု. ဒိတ္တရူပါတိ သဌရူပါ ဓုတ္တဇာတိကာ ဟုတွာ. ပတိ ဝိပ္ပဟာယာတိ အတ္တနော ပတိံ ပဇဟိတွာ. အစာရုန္တိ အဂမံသု. ရတိခိဍ္ဍဟေတူတိ ကာမရတိဟေတု စေဝ ခိဍ္ဍာဟေတု စ. ရမာပယိတွာတိ ပရပုရိသေဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တနော စိတ္တံ ရမာပယိတွာ ဣဓ ဥပပန္နာ. အထ တာသံ သရီရံ ဣမေ ခန္ဓာတိဝတ္တန္တိ သဇောတိဘူတာတိ.

“良家女”(Kolitthiyāyo)指出身名门的闺女。“与恶人行”(Asataṃ acāruṃ)指她们做了不检点的行为。“放荡”(Dittarūpā)指她们变得狡诈、放浪。“弃其夫”(Pati vippahāya)指舍弃自己的丈夫。“与人通”(Acāruṃ)指与别的男人交往。“为寻欢娱”(Ratikhiḍḍahetu)即为了情欲之乐与嬉戏。“享乐后”(Ramāpayitvā)指与别的男人一起纵情享乐，因此投生于此。然后，这些燃烧的山块便碾过她们的身体。

၄၉၆.

496.

‘‘ပါဒေ ဂဟေတွာ ကိဿ ဣမေ ပုနေကေ, အဝံသိရာ နရကေ ပါတယန္တိ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ အဝံသိရာ နရကေ ပါတယန္တိ.

为何捉其足，倒首抛地狱？御者，见此景，我心生怖畏。我问你，天神御者摩多利：此等凡人造何恶业，竟被如此倒掷地狱？

၄၉၇.

497.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

天神御者摩多利，既蒙垂问便解说；深知恶业之果报，为求知者而宣说。

၄၉၈.

498.

‘‘ယေ [Pg.144] ဇီဝလောကသ္မိံ အသာဓုကမ္မိနော, ပရဿ ဒါရာနိ အတိက္ကမန္တိ;

တေ တာဒိသာ ဥတ္တမဘဏ္ဍထေနာ, တေမေ ဇနာ အဝံသိရာ နရကေ ပါတယန္တိ.

世间行不善业者，侵犯他人之妻室；彼等盗取无上宝，倒首被投入地狱。

၄၉၉.

499.

‘‘တေ ဝဿပူဂါနိ ဗဟူနိ တတ္ထ, နိရယေသု ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယန္တိ;

န ဟိ ပါပကာရိဿ ဘဝန္တိ တာဏာ, သကေဟိ ကမ္မေဟိ ပုရက္ခတဿ;

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ အဝံသိရာ နရကေ ပါတယန္တီ’’တိ.

彼等于地狱之中，经年累劫受苦报；作恶之人无庇护，为其自业所追逐；造作残忍恶业者，倒首被投入地狱。

တတ္ထ နရကေတိ ဇလိတအင်္ဂါရပုဏ္ဏေ မဟာအာဝါဋေ. တေ ကိရ ဝဇံ အပဝိသန္တိယော ဂါဝေါ ဝိယ နိရယပါလေဟိ နာနာဝုဓာနိ ဂဟေတွာ ဝိဇ္ဈိယမာနာ ပေါထိယမာနာ ယဒါ တံ နရကံ ဥပဂစ္ဆန္တိ, အထ တေ နိရယပါလာ ဥဒ္ဓံပါဒေ ကတွာ တတ္ထ ပါတယန္တိ ခိပန္တိ. ဧဝံ တေ ပါတိယမာနေ ဒိသွာ ပုစ္ဆန္တော ဧဝမာဟ. ဥတ္တမဘဏ္ဍထေနာတိ မနုဿေဟိ ပိယာယိတဿ ဝရဘဏ္ဍဿ ထေနကာ.

此处，“地狱”(narake)指充满燃烧炭火的巨大深坑。据说，当那些众生接近地狱时，就像不愿进入牛栏的牛群一样，被手持各种武器的地狱狱卒刺、打。然后狱卒将他们双脚朝上，头朝下地扔进去。国王看到他们这样被扔进去，便如此问道。“盗取无上宝者”(Uttamabhaṇḍathenā)指偷盗人们所珍爱之贵重财物的人。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မာတလိသင်္ဂါဟကော တံ နိရယံ အန္တရဓာပေတွာ ရထံ ပုရတော ပေသေတွာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ ပစ္စနဋ္ဌာနံ နိရယံ ဒဿေသိ. တေန ပုဋ္ဌော စဿ ဝိယာကာသိ.

说完此话，御者摩多利便使那地狱消失，将车驾到前方，展示了邪见者们受煎熬的地狱。国王发问后，他便为其解说。

၅၀၀.

500.

‘‘ဥစ္စာဝစာမေ ဝိဝိဓာ ဥပက္ကမာ, နိရယေသု ဒိဿန္တိ သုဃောရရူပါ;

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ အဓိမတ္တာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ;

ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ.

地狱中可见种种酷刑，其状惨烈，极其恐怖。御者，见此我心生怖畏，我问你，天神御者摩多利：此等凡人造何恶业，竟感受如此过量、剧烈、粗暴、苦涩之痛？

၅၀၁.

501.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

天神御者摩多利，既蒙垂问便解说；深知恶业之果报，为求知者而宣说。

၅၀၂.

502.

‘‘ယေ [Pg.145] ဇီဝလောကသ္မိံ သုပါပဒိဋ္ဌိနော, ဝိဿာသကမ္မာနိ ကရောန္တိ မောဟာ;

ပရဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု သမာဒပေန္တိ, တေ ပါပဒိဋ္ဌိံ ပသဝေတွ ပါပံ;

တေမေ ဇနာ အဓိမတ္တာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ, ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တီ’’တိ.

世间怀有极恶见者，出于愚痴行邪信业，复教他人持此邪见；彼等由邪见生罪恶，感受过量、剧烈、粗暴、苦涩之痛。

တတ္ထ ဥစ္စာဝစာမေတိ ဥစ္စာ အဝစာ ဣမေ, ခုဒ္ဒကာ စ မဟန္တာ စာတိ အတ္ထော. ဥပက္ကမာတိ ကာရဏပ္ပယောဂါ. သုပါပဒိဋ္ဌိနောတိ ‘‘နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိကာယ ဒသဝတ္ထုကာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သုဋ္ဌု ပါပဒိဋ္ဌိနော. ဝိဿာသကမ္မာနီတိ တာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဝိဿာသေန တန္နိဿိတာ ဟုတွာ နာနာဝိဓာနိ ပါပကမ္မာနိ ကရောန္တိ. တေမေတိ တေ ဣမေ ဇနာ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ အနုဘဝန္တိ.

其中，“高低”(uccāvacā)是指这些高和低，意思是小和大。“逼迫”(upakkamā)是指原因的应用。“极恶邪见者”(supāpadiṭṭhino)是指对“无布施”等十事邪见执持得非常牢固者。“凭信赖而行事”(vissāsakammāni)是指，由于对那邪见有信心，依赖于它，而造作种种恶业。“这些人”(teme)是指这些人在感受如此的痛苦。

ဣတိ ရညော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ ပစ္စနနိရယံ အာစိက္ခိ. ဒေဝလောကေပိ ဒေဝဂဏာ ရညော အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကယမာနာ သုဓမ္မာယံ ဒေဝသဘာယံ နိသီဒိံသုယေဝ. သက္ကောပိ ‘‘ကိံ နု ခေါ, မာတလိ, စိရာယတီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘မာတလိ, အတ္တနော ဒူတဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘မဟာရာဇ, အသုကကမ္မံ ကတွာ အသုကနိရယေ နာမ ပစ္စန္တီ’တိ နိရယေ ဒဿေန္တော ဝိစရတိ, နိမိရညော ပန အပ္ပမေဝ အာယု ခီယေထ, နိရယဒဿနံ နာဿ ပရိယန္တံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ ဧကံ မဟာဇဝံ ဒေဝပုတ္တံ ပေသေသိ ‘‘တွံ ‘သီဃံ ရာဇာနံ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆတူ’တိ မာတလိဿ ဝဒေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဇဝေန ဂန္တွာ အာရောစေသိ. မာတလိ, တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘န သက္ကာ စိရာယိတု’’န္တိ ရညော ဧကပဟာရေနေဝ စတူသု ဒိသာသု ဗဟူ နိရယေ ဒဿေတွာ ဂါထမာဟ –

如是，（摩多利）向国王指明了邪见者受煎熬的地狱。在天界，天神众注视着国王前来的道路，早已在善法堂的天神集会中就座。帝释天也思忖道：“摩多利(Mātali)为何迟迟不来？”当他察知其原因后，心想：“摩多利为了显示自己作为使者的特殊能力，正在地狱中边走边展示说：‘大王，造了某某业者，会在某某地狱中受煎熬。’但尼弥王(Nimi)的寿命所剩无几，为他展示地狱不应无穷无尽。”于是他派遣一位速度飞快的天子，说：“你去告诉摩多利，让他带着国王速速前来。”他应诺“好的”之后，便飞速前去告知。摩多利听了他的话，心想“不可再耽搁了”，便让国王一瞥之间就看到了四方众多的地狱，然后说了此偈颂：

၅၀၃.

503.

‘‘ဝိဒိတာနိ တေ မဟာရာဇ, အာဝါသံ ပါပကမ္မိနံ;

ဌာနာနိ လုဒ္ဒကမ္မာနံ, ဒုဿီလာနဉ္စ ယာ ဂတိ;

ဥယျာဟိ ဒါနိ ရာဇီသိ, ဒေဝရာဇဿ သန္တိကေ’’တိ.

“大王，你已明了作恶者的住处，行凶暴业者的处所，以及破戒者的归宿。贤王，现在请出发，前往天王(devarāja)的面前。”

တဿတ္ထော – မဟာရာဇ, ဣမံ ပါပကမ္မီနံ သတ္တာနံ အာဝါသံ ဒိသွာ လုဒ္ဒကမ္မာနဉ္စ ဌာနာနိ တယာ ဝိဒိတာနိ. ဒုဿီလာနဉ္စ ယာ ဂတိ နိဗ္ဗတ္တိ, သာပိ တေ [Pg.146] ဝိဒိတာ. ဣဒါနိ ဒေဝရာဇဿ သန္တိကေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ ဒဿနတ္ထံ ဥယျာဟိ ဂစ္ဆာဟိ, မဟာရာဇာတိ.

其义为：大王，你已明了这些作恶众生的住处，也明了行凶暴业者的处所。恶戒者的去处与再生，你也已明了。现在，大王，请动身前往天王之处，以见天界的财富。

နိရယကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

地狱品终。

သဂ္ဂကဏ္ဍံ

天界品

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မာတလိ ဒေဝလောကာဘိမုခံ ရထံ ပေသေသိ. ရာဇာ ဒေဝလောကံ ဂစ္ဆန္တော ဒွါဒသယောဇနိကံ မဏိမယံ ပဉ္စထူပိကံ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတံ ဥယျာနပေါက္ခရဏိသမ္ပန္နံ ကပ္ပရုက္ခပရိဝုတံ ဗီရဏိယာ ဒေဝဓီတာယ အာကာသဋ္ဌကဝိမာနံ ဒိသွာ, တဉ္စ ဒေဝဓီတရံ အန္တောကူဋာဂါရေ သယနပိဋ္ဌေ နိသိန္နံ အစ္ဆရာသဟဿပရိဝုတံ မဏိသီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ ဩလောကေန္တိံ ဒိသွာ မာတလိံ ပုစ္ဆန္တော ဂါထမာဟ. ဣတရောပိဿ ဗျာကာသိ.

如是说后，摩多利(Mātali)便令车驶向天界。国王前往天界时，看见毗罗尼(Bīraṇī)天女的空中宫殿，那宫殿有十二由旬大，以宝珠构成，有五顶，以各种饰物庄严，具备园林莲池，被劫波树(kapparukkha)围绕。又见那天女坐在内殿的床座上，被上千天女围绕，正在打开宝饰狮子窗向外看。国王便问摩多利，说了偈颂。摩多利也为他解说。

၅၀၄.

504.

‘‘ပဉ္စထူပံ ဒိဿတိဒံ ဝိမာနံ, မာလာပိဠန္ဓာ သယနဿ မဇ္ဈေ;

တတ္ထစ္ဆတိ နာရီ မဟာနုဘာဝါ, ဥစ္စာဝစံ ဣဒ္ဓိ ဝိကုဗ္ဗမာနာ.

“五顶巍峨天宫现，佩戴花鬘卧榻间；威德炽盛天女住，示现种种神通变。”

၅၀၅.

505.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

အယံ နု နာရီ ကိမကာသိ သာဓုံ, ယာ မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တာ ဝိမာနေ.

“见此我心生欢喜，天界御者摩多利，此女曾作何善业，于此天宫享欢欣？”

၅၀၆.

506.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“摩多利天御者，受问如实而解说；了知福业之果报，为知者详尽解说。”

၅၀၇.

507.

‘‘ယဒိ တေ သုတာ ဗီရဏီ ဇီဝလောကေ, အာမာယဒါသီ အဟု ဗြာဟ္မဏဿ;

သာ ပတ္တကာလံ အတိထိံ ဝိဒိတွာ, မာတာဝ ပုတ္တံ သကိမာဘိနန္ဒီ;

သံယမာ သံဝိဘာဂါ စ, သာ ဝိမာနသ္မိ မောဒတီ’’တိ.

“若你在世曾听闻，毗罗尼(Bīraṇī)女之芳名，她曾是婆罗门(brāhmaṇa)家，一位家生之婢女。见有应供客到来，如母见子般欢迎，因于克制与分享，她在天宫中欢欣。”

တတ္ထ ပဉ္စထူပန္တိ ပဉ္စဟိ ကူဋာဂါရေဟိ သမန္နာဂတံ. မာလာပိဠန္ဓာတိ မာလာဒီဟိ သဗ္ဗာဘရဏေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတာတိ အတ္ထော. တတ္ထစ္ဆတီတိ တသ္မိံ [Pg.147] ဝိမာနေ အစ္ဆတိ. ဥစ္စာဝစံ ဣဒ္ဓိ ဝိကုဗ္ဗမာနာတိ နာနပ္ပကာရံ ဒေဝိဒ္ဓိံ ဒဿယမာနာ. ဒိသွာတိ ဧတံ ဒိသွာ ဌိတံ မံ ဝိတ္တိ ဝိန္ဒတိ ပဋိလဘတိ, ဝိတ္တိသန္တကော ဝိယ ဟောမိ တုဋ္ဌိယာ အတိဘူတတ္တာတိ အတ္ထော. အာမာယဒါသီတိ ဂေဟဒါသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ဇာတဒါသီ. အဟု ဗြာဟ္မဏဿာတိ သာ ကိရ ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ ဧကဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဒါသီ အဟောသိ. သာ ပတ္တကာလန္တိ တေန ဗြာဟ္မဏေန အဋ္ဌ သလာကဘတ္တာနိ သံဃဿ ပရိစ္စတ္တာနိ အဟေသုံ. သော ဂေဟံ ဂန္တွာ ‘‘သွေ ပဋ္ဌာယ ဧကေကဿ ဘိက္ခုဿ ဧကေကံ ကဟာပဏဂ္ဃနကံ ကတွာ အဋ္ဌ သလာကဘတ္တာနိ သမ္ပာဒေယျာသီ’’တိ ဗြာဟ္မဏိံ အာဟ. သာ ‘‘သာမိ, ဘိက္ခု နာမ ဓုတ္တော, နာဟံ သက္ခိဿာမီ’’တိ ပဋိက္ခိပိ. ဓီတရောပိဿ ပဋိက္ခိပိံသု. သော ဒါသိံ ‘‘သက္ခိဿသိ အမ္မာ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘သက္ခိဿာမိ အယျာ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သက္ကစ္စံ ယာဂုခဇ္ဇကဘတ္တာဒီနိ သမ္ပာဒေတွာ သလာကံ လဘိတွာ အာဂတံ ပတ္တကာလံ အတိထိံ ဝိဒိတွာ ဟရိတဂေါမယုပလိတ္တေ ကတပုပ္ဖုပဟာရေ သုပညတ္တာသနေ နိသီဒါပေတွာ ယထာ နာမ ဝိပ္ပဝါသာ အာဂတံ ပုတ္တံ မာတာ သကိံ အဘိနန္ဒတိ, တထာ နိစ္စကာလံ အဘိနန္ဒတိ, သက္ကစ္စံ ပရိဝိသတိ, အတ္တနော သန္တကမ္ပိ ကိဉ္စိ ဒေတိ. သံယမာ သံဝိဘာဂါ စာတိ သာ သီလဝတီ အဟောသိ စာဂဝတီ စ, တသ္မာ တေန သီလေန စေဝ စာဂေန စ ဣမသ္မိံ ဝိမာနေ မောဒတိ. အထ ဝါ သံယမာတိ ဣန္ဒြိယဒမနာ.

其中“五顶”(pañcathūpa)是指具备五座楼阁。“佩戴花鬘”(mālāpiḷandhā)意思是说用花鬘等各种饰物来装饰。“她在那里”(tatthacchati)是指她在那座天宫里。“示现种种神通”(uccāvacaṃ iddhi vikubbamānā)是指她展现各种天界神通。“见此”(disvā)意思是说，看见这个情景后，我站在那里获得喜悦，我仿佛得到满足一般，因喜悦而不知所措。“家生婢女”(āmāyadāsī)是指在家中婢女腹中出生的婢女。“曾是婆罗门的”(ahu brāhmaṇassa)是说，据说她在迦叶(Kassapa)佛时代曾是某个婆罗门的婢女。“应供之时”(pattakālaṃ)是说，那位婆罗门曾向僧团布施了八份票食。他回到家后对婆罗门妻子说：“从明天开始，你要为每位比丘准备价值一迦诃波那(kahāpaṇa)的八份票食。”婆罗门妻子拒绝说：“主人，比丘都是狡猾的人，我做不到。”他的女儿们也都拒绝了。他就对婢女说：“孩子，你能做到吗？”婢女答应说：“主人，我能做到。”她恭敬地准备了粥、硬食、饭食等，拿到票后，见到在应供之时到来的客人，她用新鲜牛粪涂地，献上鲜花，铺设好座位，请比丘坐下。就像母亲迎接久别归来的儿子一样，她总是非常欢喜，恭敬地侍奉，甚至拿出自己所有的东西来布施。“因于克制与分享”(saṃyamā saṃvibhāgā ca)是说，她既具戒又乐施，因此凭借着戒与施的功德，在这天宫中享受快乐。或者说，“克制”是指调伏诸根。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မာတလိ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ သောဏဒိန္နဒေဝပုတ္တဿ သတ္တ ကနကဝိမာနာနိ ဒဿေသိ. သော တာနိ စ တဿ စ သိရိသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ တေန ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ. ဣတရောပိဿ ဗျာကာသိ.

摩多利(Mātali)说了这话之后，便将车赶到前面，向国王展示了天子须那提那(Soṇadinna)的七座黄金宫殿。国王看见那些宫殿以及他的荣耀财富，便询问他所造之业。摩多利也为他解说。

၅၀၈.

508.

‘‘ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဘေန္တိ, ဝိမာနာ သတ္တ နိမ္မိတာ;

တတ္ထ ယက္ခော မဟိဒ္ဓိကော, သဗ္ဗာဘရဏဘူသိတော;

သမန္တာ အနုပရိယာတိ, နာရီဂဏပုရက္ခတော.

“七座宫殿光辉耀，光芒四射而显现；大神通夜叉(yakkha)居于此，遍身饰珍宝；为众女子所前导，四处而周游。”

၅၀၉.

509.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

အယံ နု မစ္စော ကိမကာသိ သာဓုံ, ယော မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ.

“见此我心生欢喜，天界御者摩多利，此人曾作何善业，于此天宫享欢欣？”

၅၁၀.

510.

‘‘တဿ [Pg.148] ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“天界御者摩多利，受问即时作解说；深知善业之果报，为知者详尽分说。”

၅၁၁.

511.

‘‘သောဏဒိန္နော ဂဟပတိ, ဧသ ဒါနပတီ အဟု;

ဧသ ပဗ္ဗဇိတုဒ္ဒိဿ, ဝိဟာရေ သတ္တ ကာရယိ.

“家主须那提那(Soṇadinno)，乃慷慨布施主；为诸出家众，建造七精舍。”

၅၁၂.

512.

‘‘သက္ကစ္စံ တေ ဥပဋ္ဌာသိ, ဘိက္ခဝေါ တတ္ထ ဝါသိကေ;

အစ္ဆာဒနဉ္စ ဘတ္တဉ္စ, သေနာသနံ ပဒီပိယံ;

အဒါသိ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

“他虔诚侍奉，住于彼处比丘，衣食与卧具，以及诸灯明，以清净之心，施予正直者。”

၅၁၃.

513.

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

“十四、十五与初八，以及神变斋半月，善受持八支斋戒。”

၅၁၄.

514.

‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသီ, သဒါ သီလေသု သံဝုတော;

သံယမာ သံဝိဘာဂါ စ, သော ဝိမာနသ္မိ မောဒတီ’’တိ.

“他常守布萨，于戒善防护；因克制分享，于天宫欢喜。”

တတ္ထ ဒဒ္ဒလ္လမာနာတိ ဇလမာနာ. အာဘေန္တီတိ တရုဏသူရိယော ဝိယ ဩဘာသန္တိ. တတ္ထာတိ တေသု ပဋိပါဋိယာ ဌိတေသု သတ္တသု ဝိမာနေသု. ယက္ခောတိ ဧကော ဒေဝပုတ္တော. သောဏဒိန္နောတိ မဟာရာဇ, အယံ ပုဗ္ဗေ ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ ကာသိရဋ္ဌေ အညတရသ္မိံ နိဂမေ သောဏဒိန္နော နာမ ဂဟပတိ ဒါနပတိ အဟောသိ. သော ပဗ္ဗဇိတေ ဥဒ္ဒိဿ သတ္တ ဝိဟာရကုဋိယော ကာရေတွာ တတ္ထ ဝါသိကေ ဘိက္ခူ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌာသိ, ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသိ, နိစ္စံ သီလေသု စ သံဝုတော အဟောသိ. သော တတော စဝိတွာ ဣဓူပပန္နော မောဒတီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ပါဋိဟာရိယပက္ခန္တိ ဣဒံ ပန အဋ္ဌမီဥပေါသထဿ ပစ္စုဂ္ဂမနာနုဂမနဝသေန သတ္တမိနဝမိယော, စာတုဒ္ဒသီပန္နရသီနံ ပစ္စုဂ္ဂမနာနုဂမနဝသေန တေရသီပါဋိပဒေ စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

“闪耀”是指燃烧。“照耀”就像初升的太阳一样发光。“在那里”是指在那依次排列的七座宫殿里。“夜叉(yakkha)”是一位天子。大王，这位过去在迦叶(Kassapa)佛时代，在迦尸国(Kāsiraṭṭha)某个市镇名叫须那提那(Soṇadinna)的家主，是一位布施主。他为出家众建造了七座精舍，在那里以四资具恭敬地侍奉居住的比丘，守持布萨(uposatha)，并且常于诸戒中自我防护。他从那里去世后，转生到这里享受快乐，是这个意思。这里所说的“神变半月(pāṭihāriyapakkha)”，是针对迎接和送别初八的布萨而连带说到初七和初九，以及针对迎接和送别十四日和十五日而连带说到十三日和初一日。

ဧဝံ သောဏဒိန္နဿ ကတကမ္မံ ကထေတွာ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ ဖလိကဝိမာနံ ဒဿေသိ. တံ ဥဗ္ဗေဓတော ပဉ္စဝီသတိယောဇနံ အနေကသတေဟိ သတ္တရတနမယတ္ထမ္ဘေဟိ သမန္နာဂတံ, အနေကသတကူဋာဂါရပဋိမဏ္ဍိတံ, ကိင်္ကိဏိကဇာလာပရိက္ခိတ္တံ, သမုဿိတသုဝဏ္ဏရဇတမယဓဇံ, နာနာပုပ္ဖဝိစိတ္တဥယျာနဝနဝိဘူသိတံ, ရမဏီယပေါက္ခရဏိသမန္နာဂတံ, နစ္စဂီတဝါဒိတာဒီသု ဆေကာဟိ အစ္ဆရာဟိ သမ္ပရိကိဏ္ဏံ. တံ ဒိသွာ ရာဇာ တာသံ အစ္ဆရာနံ ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ, ဣတရောပိဿ ဗျာကာသိ.

如此讲述须那提那(Soṇadinna)所做的善业后，摩多利将车赶到前面，展示了一座水晶宫殿。那宫殿高二十五由旬，由数百根七宝所成的柱子构成，装饰着数百座楼阁，四周环绕着铃网，高高飘扬着金银旗帜，点缀着各种鲜花盛开的园林，具备赏心悦目的莲池，到处都是擅长歌舞乐器的天女。国王看到后询问那些天女们所做的善业，摩多利也为他解说。

၅၁၅.

515.

‘‘ပဘာသတိ [Pg.149] မိဒံ ဗျမှံ, ဖလိကာသု သုနိမ္မိတံ;

နာရီဝရဂဏာကိဏ္ဏံ, ကူဋာဂါရဝရောစိတံ;

ဥပေတံ အန္နပါနေဟိ, နစ္စဂီတေဟိ စူဘယံ.

“此天宫殿放光明，水晶所造善构成；充满成群绝色女，殊胜楼阁善严饰；饮食与歌舞二者，于此皆悉具足。”

၅၁၆.

516.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု သာဓုံ, ယာ မောဒရေ သဂ္ဂပတ္တာ ဝိမာနေ.

“见此我心生欢喜，天界御者摩多利(Mātali)，此辈曾作何善业，于此天宫享欢欣？”

၅၁၇.

517.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“摩多利(Mātali)天御者，受问即时作解说；了知福业之果报，为知者详尽解说。”

၅၁၈.

518.

‘‘ယာ ကာစိ နာရိယော ဣဓ ဇီဝလောကေ, သီလဝန္တိယော ဥပါသိကာ;

ဒါနေ ရတာ နိစ္စံ ပသန္နစိတ္တာ, သစ္စေ ဌိတာ ဥပေါသထေ အပ္ပမတ္တာ;

သံယမာ သံဝိဘာဂါ စ, တာ ဝိမာနသ္မိ မောဒရေ’’တိ.

“世间任何诸女子，为具戒之优婆夷(upāsikā)，恒乐布施心清净，安住真谛，于布萨(uposatha)日不放逸；因克制与分享，彼等皆于天宫中欢喜。”

တတ္ထ ဗျမှန္တိ ဝိမာနံ, ပါသာဒေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဖလိကာသူတိ ဖလိကဘိတ္တီသု. နာရီဝရဂဏာကိဏ္ဏန္တိ ဝရနာရိဂဏေဟိ အာကိဏ္ဏံ. ကူဋာဂါရဝရောစိတန္တိ ဝရကူဋာဂါရေဟိ ဩစိတံ သမောစိတံ, ဝဍ္ဎိတန္တိ အတ္ထော. ဥဘယန္တိ ဥဘယေဟိ. ‘‘ယာ ကာစီ’’တိ ဣဒံ ကိဉ္စာပိ အနိယမေတွာ ဝုတ္တံ, တာ ပန ကဿပဗုဒ္ဓသာသနေ ဗာရာဏသိယံ ဥပါသိကာ ဟုတွာ ဂဏဗန္ဓနေန ဧတာနိ ဝုတ္တပ္ပကာရာနိ ပုညာနိ ကတွာ တံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ ပတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

此处“天宫(byamhaṃ)”是指宫殿。“水晶所成”是指水晶墙。“充满绝色女”是指充满成群的绝色女子。“殊胜楼阁严饰”是指以殊胜楼阁装饰、点缀，意思是增饰。“二者”是指两者。“‘任何’者”虽然是泛指，但应知她们是在迦叶(Kassapa)佛的教法中，在波罗奈城(Bārāṇasī)成为优婆夷(upāsikā)，结成团体做了这些所述的善业，因此获得了这种天界的福报。

အထဿ သော ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ ဧကံ ရမဏီယံ မဏိဝိမာနံ ဒဿေသိ. တံ သမေ ဘူမိဘာဂေ ပတိဋ္ဌိတံ ဥဗ္ဗေဓသမ္ပန္နံ မဏိပဗ္ဗတော ဝိယ ဩဘာသမာနံ တိဋ္ဌတိ, ဒိဗ္ဗဂီတဝါဒိတနိန္နာဒိတံ ဗဟူဟိ ဒေဝပုတ္တေဟိ သမ္ပရိကိဏ္ဏံ. တံ ဒိသွာ ရာဇာ တေသံ ဒေဝပုတ္တာနံ ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ, ဣတရောပိဿ ဗျာကာသိ.

然后，摩多利将车赶到前面，向国王展示了一座悦意的宝珠宫殿。那宫殿坐落在平坦的地面上，高耸挺拔，像宝山一样光芒四射，响彻着天界的歌乐，被众多的天子围绕着。国王看见后，询问那些天子所造的业，摩多利也为他解说。

၅၁၉.

519.

‘‘ပဘာသတိ မိဒံ ဗျမှံ, ဝေဠုရိယာသု နိမ္မိတံ;

ဥပေတံ ဘူမိဘာဂေဟိ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ.

“此天宫殿放光明，琉璃所造善构成；具备平坦之地面，善加分割且匀称。”

၅၂၀.

520.

‘‘အာဠမ္ဗရာ [Pg.150] မုဒိင်္ဂါ စ, နစ္စဂီတာ သုဝါဒိတာ;

ဒိဗ္ဗာ သဒ္ဒါ နိစ္ဆရန္တိ, သဝနီယာ မနောရမာ.

“铙钹与手鼓，歌舞善奏鸣；天音由此出，悦耳且赏心。”

၅၂၁.

521.

‘‘နာဟံ ဧဝံဂတံ ဇာတု, ဧဝံသုရုစိရံ ပုရေ;

သဒ္ဒံ သမဘိဇာနာမိ, ဒိဋ္ဌံ ဝါ ယဒိ ဝါ သုတံ.

“我于往昔未曾见，亦未曾闻，如此美妙绝伦之音。”

၅၂၂.

522.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု သာဓုံ, ယေ မောဒရေ သဂ္ဂပတ္တာ ဝိမာနေ.

“见此我心生欢喜，天界御者摩多利(Mātali)，此辈曾作何善业，于此天宫享欢欣？”

၅၂၃.

523.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“摩多利(Mātali)天御者，受问即时作解说；了知福业之果报，为知者详尽解说。”

၅၂၄.

524.

‘‘ယေ ကေစိ မစ္စာ ဣဓ ဇီဝလောကေ, သီလဝန္တာ ဥပါသကာ;

အာရာမေ ဥဒပါနေ စ, ပပါ သင်္ကမနာနိ စ;

အရဟန္တေ သီတိဘူတေ, သက္ကစ္စံ ပဋိပါဒယုံ.

“世间若有诸凡人，为具戒之优婆塞(upāsaka)，建造园林与水井，饮水之处及桥梁，并恭敬供养已达寂静的阿罗汉(arahanta)。”

၅၂၅.

525.

‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ;

အဒံသု ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

“他们以清净之心，向正直之人布施衣物、饮食、资具和卧具。”

၅၂၆.

526.

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

“在第十四、十五日，以及半月的第八日，还有在神变半月(pāṭihāriyapakkha)期，圆满具足八支净戒。”

၅၂၇.

527.

‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသုံ, သဒါ သီလေသု သံဝုတာ;

သံယမာ သံဝိဘာဂါ စ, တေ ဝိမာနသ္မိ မောဒရေ’’တိ.

“彼等奉行布萨(uposatha)，常于诸戒中自我防护；因克制与分享，彼等于天宫中欢喜。”

တတ္ထ ဝေဠုရိယာသူတိ ဝေဠုရိယဘိတ္တီသု. ဘူမိဘာဂေဟီတိ ရမဏီယေဟိ ဘူမိဘာဂေဟိ ဥပေတံ. အာဠမ္ဗရာ မုဒိင်္ဂါ စာတိ ဧတေ ဒွေ ဧတ္ထ ဝဇ္ဇန္တိ. နစ္စဂီတာ သုဝါဒိတာတိ နာနပ္ပကာရာနိ နစ္စာနိ စေဝ ဂီတာနိ စ အပရေသမ္ပိ တူရိယာနံ သုဝါဒိတာနိ စေတ္ထ ပဝတ္တန္တိ. ဧဝံဂတန္တိ ဧဝံ မနောရမဘာဝံ ဂတံ. ‘‘ယေ ကေစီ’’တိ ဣဒမ္ပိ ကာမံ အနိယမေတွာ ဝုတ္တံ, တေ ပန ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဗာရာဏသိဝါသိနော ဥပါသကာ ဟုတွာ ဂဏဗန္ဓနေန ဧတာနိ ပုညာနိ ကတွာ တံ သမ္ပတ္တိံ ပတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ပဋိပါဒယုန္တိ [Pg.151] ပဋိပါဒယိံသု, တေသံ အဒံသူတိ အတ္ထော. ပစ္စယန္တိ ဂိလာနပစ္စယံ. အဒံသူတိ ဧဝံ နာနပ္ပကာရကံ ဒါနံ အဒံသူတိ.

其中，“琉璃所造”是指琉璃墙。“具足地界”是指具有令人愉悦的地界。“铙钹与手鼓”是指这两种乐器在此演奏。“歌舞善奏鸣”是指各种舞蹈和歌唱，以及其他乐器的美妙音乐也在此进行。“已达此境”是指已达到如此悦意的状态。“‘任何’者”这一句也是泛指，但应知他们是在迦叶(Kassapa)佛时期，作为波罗奈城(Bārāṇasī)的优婆塞(upāsaka)，集体行此福业而获得此成就。其中，“他们供养”是指他们曾作供养，意思是他们曾布施。“资具”是指病人的资具。“他们布施”是指他们曾作了如此种种的布施。

ဣတိဿ သော တေသံ ကတကမ္မံ အာစိက္ခိတွာ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ အပရမ္ပိ ဖလိကဝိမာနံ ဒဿေသိ. တံ အနေကကူဋာဂါရပဋိမဏ္ဍိတံ, နာနာကုသုမသဉ္ဆန္နဒိဗ္ဗတရုဏဝနပဋိမဏ္ဍိတတီရာယ, ဝိဝိဓဝိဟင်္ဂမနိန္နာဒိတာယ နိမ္မလသလိလာယ နဒိယာ ပရိက္ခိတ္တံ, အစ္ဆရာဂဏပရိဝုတဿေကဿ ပုညဝတော နိဝါသဘူတံ. တံ ဒိသွာ ရာဇာ တဿ ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ, ဣတရောပိဿ ဗျာကာသိ.

就这样，他对国王解说了那些天人所造的业行后，便将车驾到前方，又展示了另一座水晶天宫。它由许多楼阁庄严，被一条河水清澈、众鸟鸣唱、两岸点缀着覆盖各种花朵的天界幼林的河流所环绕，是一位有福之人被众天女围绕的住所。国王见到后，便询问那（天宫主人）所造的业行，另一位（摩多利）也为他解说。

၅၂၈.

528.

‘‘ပဘာသတိ မိဒံ ဗျမှံ, ဖလိကာသု သုနိမ္မိတံ;

နာရီဝရဂဏာကိဏ္ဏံ, ကူဋာဂါရဝရောစိတံ.

“此天宫殿放光明，水晶所造善构成；充满成群绝色女，殊胜楼阁善严饰。”

၅၂၉.

529.

‘‘ဥပေတံ အန္နပါနေဟိ, နစ္စဂီတေဟိ စူဘယံ;

နဇ္ဇော စာနုပရိယာတိ, နာနာပုပ္ဖဒုမာယုတာ.

“饮食与歌舞二者，于此皆悉具足；又有河流环绕行，两岸长满繁花树。”

၅၃၀.

530.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

အယံ နု မစ္စော ကိံမကာသိ သာဓုံ, ယော မောဒတီ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ.

“见此我心生欢喜，天界御者摩多利(Mātali)，我问于汝：此位曾作何善业，于此天宫享欢欣？”

၅၃၁.

531.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

“摩多利(Mātali)天御者，受问即时作解说；了知福业之果报，为知者详尽解说。”

၅၃၂.

532.

‘‘မိထိလာယံ ဂဟပတိ, ဧသ ဒါနပတီ အဟု;

အာရာမေ ဥဒပါနေ စ, ပပါ သင်္ကမနာနိ စ;

အရဟန္တေ သီတိဘူတေ, သက္ကစ္စံ ပဋိပါဒယိ.

“在弥提罗(Mithilā)，这位家主乐善好施。他建造园林、水井、饮水处和桥梁，并恭敬地供养已达寂静的阿罗汉(arahanta)。”

၅၃၃.

533.

‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ;

အဒါသိ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

“他以清净之心，向正直之人布施衣物、饮食、资具和卧具。”

၅၃၄.

534.

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

“在第十四、十五日，以及半月的第八日，还有在神变半月(pāṭihāriyapakkha)期，圆满具足八支净戒。”

၅၃၅.

535.

‘‘ဥပေါသထံ [Pg.152] ဥပဝသီ, သဒါ သီလေသု သံဝုတော;

သံယမာ သံဝိဘာဂါ စ, သော ဝိမာနသ္မိ မောဒတီ’’တိ.

“他奉行布萨(uposatha)，常于诸戒中自我防护；因克制与分享，他于天宫中欢喜。”

တတ္ထ နဇ္ဇောတိ ဝစနဝိပလ္လာသော, ဧကာ နဒီ တံ ဝိမာနံ ပရိက္ခိပိတွာ ဂတာတိ အတ္ထော. နာနာပုပ္ဖဒုမာယုတာတိ သာ နဒီ နာနာပုပ္ဖေဟိ ဒုမေဟိ အာယုတာ. မိထိလာယန္တိ ဧသ မဟာရာဇ, ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ မိထိလနဂရေ ဧကော ဂဟပတိ ဒါနပတိ အဟောသိ. သော ဧတာနိ အာရာမရောပနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ဣမံ သမ္ပတ္တိံ ပတ္တောတိ.

其中，“诸河”是语数转换，意为一条河环绕那座天宫流淌。那条河的两岸长满各种花树。“在弥提罗”是指：大王，此人在迦叶佛(Kassapa)时期，是弥提罗(Mithilā)城的一位乐善好施的家主。他因行持了种植园林等福业而获得此成就。

ဧဝမဿ တေန ကတကမ္မံ အာစိက္ခိတွာ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ အပရမ္ပိ ဖလိကဝိမာနံ ဒဿေသိ. တံ ပုရိမဝိမာနတော အတိရေကာယ နာနာပုပ္ဖဖလသဉ္ဆန္နာယ တရုဏဝနဃဋာယ သမန္နာဂတံ. တံ ဒိသွာ ရာဇာ တာယ သမ္ပတ္တိယာ သမန္နာဂတဿ ဒေဝပုတ္တဿ ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ, ဣတရောပိဿ ဗျာကာသိ.

就这样，他对国王解说了那位天子所造的业行后，便将车驾到前方，又展示了另一座水晶天宫。它比前一座天宫更殊胜，具有覆盖着各种花果的茂密幼林。国王见到后，便询问那位具足此成就的天子所造的业行，另一位（马塔利）也为他解说。

၅၃၆.

536.

‘‘ပဘာသတိ မိဒံ ဗျမှံ, ဖလိကာသု သုနိမ္မိတံ;

နာရီဝရဂဏာကိဏ္ဏံ, ကူဋာဂါရဝရောစိတံ.

“此天宫大放光明，由水晶善巧造成；充满成群的妙女，以绝佳楼阁点缀。”

၅၃၇.

537.

‘‘ဥပေတံ အန္နပါနေဟိ, နစ္စဂီတေဟိ စူဘယံ;

နဇ္ဇော စာနုပရိယာတိ, နာနာပုပ္ဖဒုမာယုတာ.

“饮食供养皆具备，歌舞音声两相宜；河水萦回宫殿绕，繁花乔木吐芬菲。”

၅၃၈.

538.

‘‘ရာဇာယတနာ ကပိတ္ထာ စ, အမ္ဗာ သာလာ စ ဇမ္ဗုယော;

တိန္ဒုကာ စ ပိယာလာ စ, ဒုမာ နိစ္စဖလာ ဗဟူ.

“有王树(Rājāyatana)、木苹果树(Kapittha)、芒果树、娑罗树和阎浮树，还有柿树(Tinduka)和毗耶罗树(Piyāla)，许多树木常年结果。”

၅၃၉.

539.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

အယံ နု မစ္စော ကိမကာသိ သာဓုံ, ယော မောဒတီ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ.

“御者，见此我心生欢喜，我问你，马塔利天车夫：这位凡人造了什么善业，得以生到天上，在天宫中欢喜？”

၅၄၀.

540.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

马塔利天车夫被他询问后，便为那知者解说；他了知善业的果报，如其所知地言说。

၅၄၁.

541.

‘‘မိထိလာယံ ဂဟပတိ, ဧသ ဒါနပတီ အဟု;

အာရာမေ ဥဒပါနေ စ, ပပါ သင်္ကမနာနိ စ;

အရဟန္တေ သီတိဘူတေ, သက္ကစ္စံ ပဋိပါဒယိ.

“在弥提罗(Mithilā)，这位是一位乐善好施的家主。他建造园林、水井、饮水处和桥梁，并恭敬地供养已达寂静的阿罗汉。”

၅၄၂.

542.

‘‘စီဝရံ [Pg.153] ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ;

အဒါသိ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

“他以清净之心，向正直之人布施衣物、饮食、资具和卧具。”

၅၄၃.

543.

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

“在十四日、十五日，以及半月的第八日，还有在神变半月，他善受具足八支的布萨。”

၅၄၄.

544.

‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသီ, သဒါ သီလေသု သံဝုတော;

သံယမာ သံဝိဘာဂါ စ, သော ဝိမာနသ္မိ မောဒတီ’’တိ.

“他奉行布萨，常于戒中防护，克己自制并与人分享，他在天宫中欢喜。”

တတ္ထ မိထိလာယန္တိ ဧသ, မဟာရာဇ, ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဝိဒေဟရဋ္ဌေ မိထိလနဂရေ ဧကော ဂဟပတိ ဒါနပတိ အဟောသိ. သော ဧတာနိ ပုညာနိ ကတွာ ဣမံ သမ္ပတ္တိံ ပတ္တောတိ.

其中，“在弥提罗”是指：大王，此人在迦叶佛(Kassapa)时期，是威德哈(Videha)国弥提罗(Mithilā)城的一位乐善好施的家主。他因造作了这些福业而获得此成就。

ဧဝမဿ တေန ကတကမ္မံ အာစိက္ခိတွာ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ ပုရိမသဒိသမေဝ အပရမ္ပိ ဝေဠုရိယဝိမာနံ ဒဿေတွာ တတ္ထ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တဿ ဒေဝပုတ္တဿ ကတကမ္မံ ပုဋ္ဌော အာစိက္ခိ.

就这样，他对国王解说了那位天子所造的业行后，便将车驾到前方，展示了另一座与前一座相似的琉璃天宫。当被问及时，他便解说了在那儿享受成就的天子所造的业行。

၅၄၅.

545.

‘‘ပဘာသတိ မိဒံ ဗျမှံ, ဝေဠုရိယာသု နိမ္မိတံ;

ဥပေတံ ဘူမိဘာဂေဟိ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ.

“此天宫大放光明，由琉璃善巧造成；具足地界之分区，部分划分且规整。”

၅၄၆.

546.

‘‘အာဠမ္ဗရာ မုဒိင်္ဂါ စ, နစ္စဂီတာ သုဝါဒိတာ;

ဒိဗျာ သဒ္ဒါ နိစ္ဆရန္တိ, သဝနီယာ မနောရမာ.

“大鼓(Āḷambara)与小鼓(Mudiṅga)，歌舞与美妙的乐音；天界之音从中流出，悦耳动听，令人心生欢喜。”

၅၄၇.

547.

‘‘နာဟံ ဧဝံဂတံ ဇာတု, ဧဝံသုရုစိရံ ပုရေ;

သဒ္ဒံ သမဘိဇာနာမိ, ဒိဋ္ဌံ ဝါ ယဒိ ဝါ သုတံ.

“我从未曾见过如此殊胜的景象，或听闻过如此美妙的声音；无论亲眼所见，或亲耳所闻，都未曾有如此令我心动的。”

၅၄၈.

548.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

အယံ နု မစ္စော ကိမကာသိ သာဓုံ, ယော မောဒတီ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ.

“御者，见此我心生欢喜，我问你，马塔利天车夫：这位凡人造了什么善业，得以生到天上，在天宫中欢喜？”

၅၄၉.

549.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

马塔利天车夫被问后便解释道：他了知善业的果报，如实地告知了知者。

၅၅၀.

550.

‘‘ဗာရာဏသိယံ ဂဟပတိ, ဧသ ဒါနပတီ အဟု;

အာရာမေ ဥဒပါနေ စ, ပပါ သင်္ကမနာနိ စ;

အရဟန္တေ သီတိဘူတေ, သက္ကစ္စံ ပဋိပါဒယိ.

“在波罗奈(Bārāṇasī)城，他曾是一位施主居士。他布施园林、水井、饮水站和桥梁。他恭敬地供养寂静的阿罗汉。”

၅၅၁.

551.

‘‘စီဝရံ [Pg.154] ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ;

အဒါသိ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

“他以衣、食、住所和医药，以清净心供养正直者。”

၅၅၂.

552.

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

“在十四日、十五日、以及半月的第八日，还有在神变半月期间，他善受具足八支的布萨。”

၅၅၃.

553.

‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသီ, သဒါ သီလေသု သံဝုတော;

သံယမာ သံဝိဘာဂါ စ, သော ဝိမာနသ္မိ မောဒတီ’’တိ.

“他奉行布萨，常于戒中防护，克己自制并与人分享，因此在天宫中欢喜。”

အထဿ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ ဗာလသူရိယသန္နိဘံ ကနကဝိမာနံ ဒဿေတွာ တတ္ထ နိဝါသိနော ဒေဝပုတ္တဿ သမ္ပတ္တိံ ပုဋ္ဌော အာစိက္ခိ.

于是，他将车驾到前方，展示了一座如初升太阳般的金色天宫，当被问及居住在那里的天子的成就时，他便加以解说。

၅၅၄.

554.

‘‘ယထာ ဥဒယမာဒိစ္စော, ဟောတိ လောဟိတကော မဟာ;

တထူပမံ ဣဒံ ဗျမှံ, ဇာတရူပဿ နိမ္မိတံ.

“犹如初升的太阳，呈现出巨大的红色光芒；这座天宫也是如此，由黄金所造。”

၅၅၅.

555.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

အယံ နု မစ္စော ကိမကာသိ သာဓုံ, ယော မောဒတီ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ.

“御者，见此我心生欢喜，我问你，马塔利天车夫：这位凡人造了什么善业，得以生到天上，在天宫中欢喜？”

၅၅၆.

556.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

马塔利天车夫被问后便解释道：他了知善业的果报，如实地告知了知者。

၅၅၇.

557.

‘‘သာဝတ္ထိယံ ဂဟပတိ, ဧသ ဒါနပတီ အဟု;

အာရာမေ ဥဒပါနေ စ, ပပါ သင်္ကမနာနိ စ;

အရဟန္တေ သီတိဘူတေ, သက္ကစ္စံ ပဋိပါဒယိ.

“在舍卫城(Sāvatthī)，他曾是一位施主居士。他布施园林、水井、饮水站和桥梁。他恭敬地供养寂静的阿罗汉。”

၅၅၈.

558.

‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ;

အဒါသိ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

“他以衣、食、住所和医药，以清净心供养正直者。”

၅၅၉.

559.

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

“在十四日、十五日、以及半月的第八日，还有在神变半月期间，他善受具足八支的布萨。”

၅၆၀.

560.

‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသီ, သဒါ သီလေသု သံဝုတော;

သံယမာ သံဝိဘာဂါ စ, သော ဝိမာနသ္မိ မောဒတီ’’တိ.

“他奉行布萨，常于戒中防护，克己自制并与人分享，因此在天宫中欢喜。”

တတ္ထ [Pg.155] ဥဒယမာဒိစ္စောတိ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တော အာဒိစ္စော. သာဝတ္ထိယန္တိ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ သာဝတ္ထိနဂရေ ဧကော ဂဟပတိ ဒါနပတိ အဟောသိ. သော ဧတာနိ ပုညာနိ ကတွာ ဣမံ သမ္ပတ္တိံ ပတ္တောတိ.

此处，“初升的太阳”是指升起的太阳。“在舍卫城”是指：在迦叶佛(Kassapa)时期，舍卫城(Sāvatthī)里有一位施主居士。他因行持了这些福业而获得此成就。

ဧဝံ တေန ဣမေသံ အဋ္ဌန္နံ ဝိမာနာနံ ကထိတကာလေ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ‘‘မာတလိ, အတိဝိယ စိရာယတီ’’တိ အပရမ္ပိ ဇဝနဒေဝပုတ္တံ ပေသေသိ. သော ဝေဂေန ဂန္တွာ အာရောစေသိ. သော တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘န သက္ကာ ဣဒါနိ စိရာယိတု’’န္တိ စတူသု ဒိသာသု ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဗဟူနိ ဝိမာနာနိ ဒဿေသိ. ရညာ စ တတ္ထ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တာနံ ဒေဝပုတ္တာနံ ကတကမ္မံ ပုဋ္ဌော အာစိက္ခိ.

如此，当讲述这八座天宫时，天帝释提桓因心想：“马塔利(Mātali)，耽搁太久了。”于是又派遣另一位迅捷的天子前去。那位天子急速前往禀告。马塔利听闻那句话后，心想：“现在不能再耽搁了”，便一举向四方展示了许多天宫。当国王询问在那里享受福报的天子们所造的善业时，他就一一说明。

၅၆၁.

561.

‘‘ဝေဟာယသာမေ ဗဟုကာ, ဇာတရူပဿ နိမ္မိတာ;

ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဘေန္တိ, ဝိဇ္ဇုဝဗ္ဘဃနန္တရေ.

“许多黄金所造的天宫，悬浮于虚空中；在密集的云层之间，它们闪耀着，如同闪电般光芒四射。”

၅၆၂.

562.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု သာဓုံ, ယေ မောဒရေ သဂ္ဂပတ္တာ ဝိမာနေ.

“御者，见此我心生欢喜，我问你，马塔利天车夫：这些凡人造了什么善业，得以生到天上，在天宫中欢喜？”

၅၆၃.

563.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

马塔利天车夫被问后便解释道：他了知善业的果报，如实地告知了知者。

၅၆၄.

564.

‘‘သဒ္ဓါယ သုနိဝိဋ္ဌာယ, သဒ္ဓမ္မေ သုပ္ပဝေဒိတေ;

အကံသု သတ္ထု ဝစနံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ;

တေသံ ဧတာနိ ဌာနာနိ, ယာနိ တွံ ရာဇ ပဿသီ’’တိ.

“他们对善说正法有坚固的信心；在正自觉者的教法中，他们奉行导师的教诲；大王，你所看到的这些处所，就是他们所获得的。”

တတ္ထ ဝေဟာယသာမေတိ ဝေဟာယသာ ဣမေ အာကာသေယေဝ သဏ္ဌိတာ. အာကာသဋ္ဌကဝိမာနာ ဣမေတိ ဝဒတိ. ဝိဇ္ဇုဝဗ္ဘဃနန္တရေတိ ဃနဝလာဟကန္တရေ ဇလမာနာ ဝိဇ္ဇု ဝိယ. သုနိဝိဋ္ဌာယာတိ မဂ္ဂေန အာဂတတ္တာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာယ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – မဟာရာဇ, ဧတေ ပုရေ နိယျာနိကေ ကဿပဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ပရိသုဒ္ဓသီလာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တာ သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကတွာ အရဟတ္တံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တာ တတော စုတာ ဣမေသု ကနကဝိမာနေသု ဥပ္ပန္နာ. ဧတေသံ ကဿပဗုဒ္ဓသာဝကာနံ တာနိ ဌာနာနိ, ယာနိ တွံ, မဟာရာဇ, ပဿသီတိ.

此处“悬于空中”是指这些天宫安住于虚空中，故称“虚空天宫”。‘在密集的云层之间’是指在浓厚的云层中，像闪电般闪耀。‘坚固的信心’是指通过道而获得，故能善安住。其意是：大王，这些人过去在能出离的迦叶佛(Kassapa)教法中出家，持守清净戒律，修习沙门法，证得须陀洹果，但未能证得阿罗汉果，便从那里命终，投生到这些黄金天宫中。大王，你所看到的这些处所，就是迦叶佛弟子的住所。

ဧဝမဿ [Pg.156] အာကာသဋ္ဌကဝိမာနာနိ ဒဿေတွာ သက္ကဿ သန္တိကံ ဂမနတ္ထာယ ဥဿာဟံ ကရောန္တော အာဟ –

如此展示完虚空天宫后，为了前往帝释天那里，他鼓励道——

၅၆၅.

565.

‘‘ဝိဒိတာနိ တေ မဟာရာဇ, အာဝါသံ ပါပကမ္မိနံ;

အထော ကလျာဏကမ္မာနံ, ဌာနာနိ ဝိဒိတာနိ တေ;

ဥယျာဟိ ဒါနိ ရာဇီသိ, ဒေဝရာဇဿ သန္တိကေ’’တိ.

“大王，你已知晓恶业者的住所以及善业者的处所；如今，王仙，请启程前往天王之处吧。”

တတ္ထ အာဝါသန္တိ မဟာရာဇ, တယာ ပဌမမေဝ နေရယိကာနံ အာဝါသံ ဒိသွာ ပါပကမ္မာနံ ဌာနာနိ ဝိဒိတာနိ, ဣဒါနိ ပန အာကာသဋ္ဌကဝိမာနာနိ ပဿန္တေန အထော ကလျာဏကမ္မာနံ ဌာနာနိ ဝိဒိတာနိ, ဣဒါနိ ဒေဝရာဇဿ သန္တိကေ သမ္ပတ္တိံ ဒဋ္ဌုံ ဥယျာဟိ ဂစ္ဆာဟီတိ.

大王，你先前已见过地狱众生的住所，故已知恶业者的处所；如今又看见了空居天宫(ākāsaṭṭhakavimānāni)，故也已知善业者的处所。现在，请启程前往天王之处，去见识他的圆满成就吧。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ သိနေရုံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတေ သတ္တ ပရိဘဏ္ဍပဗ္ဗတေ ဒဿေသိ. တေ ဒိသွာ ရညာ မာတလိဿ ပုဋ္ဌဘာဝံ အာဝိကရောန္တော သတ္ထာ အာဟ –

这样说了之后，他让车乘驶向前方，展示了围绕须弥山(Sineru)而立的七座环山。国王看见后，导师开示，揭示了国王询问摩多利(Mātali)的情形——

၅၆၆.

566.

‘‘သဟဿယုတ္တံ ဟယဝါဟိံ, ဒိဗ္ဗယာနမဓိဋ္ဌိတော;

ယာယမာနော မဟာရာဇာ, အဒ္ဒါ သီဒန္တရေ နဂေ;

ဒိသွာနာမန္တယီ သူတံ, ဣမေ ကေ နာမ ပဗ္ဗတာ’’တိ.

“大王驾驭千马所牵之天车，行进之时，得见沉海中山脉；见后即问其御者：‘此等山脉名为何？’”

တတ္ထ ဟယဝါဟိန္တိ ဟယေဟိ ဝါဟိယမာနံ. ဒိဗ္ဗယာနမဓိဋ္ဌိတောတိ ဒိဗ္ဗယာနေ ဌိတော ဟုတွာ. အဒ္ဒါတိ အဒ္ဒသ. သီဒန္တရေတိ သီဒါမဟာသမုဒ္ဒဿ အန္တရေ. တသ္မိံ ကိရ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ သုခုမံ, မောရပိဉ္ဆမတ္တမ္ပိ ပက္ခိတ္တံ ပတိဋ္ဌာတုံ န သက္ကောတိ သီဒတေဝ, တသ္မာ သော ‘‘သီဒါမဟာသမုဒ္ဒေါ’’တိ ဝုစ္စတိ. တဿ အန္တရေ. နဂေတိ ပဗ္ဗတေ. ကေ နာမာတိ ကေ နာမ နာမေန ဣမေ ပဗ္ဗတာတိ.

此处，“马所牵引”(hayavāhiṃ)是指被马匹拉动的车乘。“立于天车”(dibbayānamadhiṭṭhito)是指站在天车之上。“见”(addā)就是看见。“于沉海中”(sīdantare)是指在沉海(Sīdāmahāsamudda)之中。据说，在那大海中，海水极其细微，即使投入一根孔雀羽毛也无法停留，只会沉没，因此它被称为“沉海”。“于其之中”(tassa antare)。“山”(nage)是指山脉。“何名”(ke nāma)是指这些山叫什么名字。

ဧဝံ နိမိရညာ ပုဋ္ဌော မာတလိ ဒေဝပုတ္တော အာဟ –

尼弥王(Nimirāja)这样提问后，天子摩多利答道：

၅၆၈.

568.

‘‘သုဒဿနော ကရဝီကော, ဤသဓရော ယုဂန္ဓရော;

နေမိန္ဓရော ဝိနတကော, အဿကဏ္ဏော ဂိရီ ဗြဟာ.

“善见山(Sudassana)、迦罗毗迦山(Karavīka)、伊沙陀罗山(Īsadhara)、持双山(Yugandhara)、尼民达罗山(Nemindhara)、毗那多迦山(Vinataka)、马耳山(Assakaṇṇa)，此等皆为大山。

၅၆၉.

569.

‘‘ဧတေ သီဒန္တရေ နဂါ, အနုပုဗ္ဗသမုဂ္ဂတာ;

မဟာရာဇာနမာဝါသာ, ယာနိ တွံ ရာဇ ပဿသီ’’တိ.

“此等乃沉海中山脉，依次高耸而起；大王，你所见的这些，是四大天王(Cattāro Mahārājāno)的住所。”

တတ္ထ သုဒဿနောတိ အယံ, မဟာရာဇ, ဧတေသံ သဗ္ဗဗာဟိရော သုဒဿနော ပဗ္ဗတော နာမ, တဒနန္တရေ ကရဝီကော နာမ, သော သုဒဿနတော ဥစ္စတရော[Pg.157]. ဥဘိန္နမ္ပိ ပန တေသံ အန္တရေ ဧကောပိ သီဒန္တရမဟာသမုဒ္ဒေါ. ကရဝီကဿ အနန္တရေ ဤသဓရော နာမ, သော ကရဝီကတော ဥစ္စတရော. တေသမ္ပိ အန္တရေ ဧကော သီဒန္တရမဟာသမုဒ္ဒေါ. ဤသဓရဿ အနန္တရေ ယုဂန္ဓရော နာမ, သော ဤသဓရတော ဥစ္စတရော. တေသမ္ပိ အန္တရေ ဧကော သီဒန္တရမဟာသမုဒ္ဒေါ. ယုဂန္ဓရဿ အနန္တရေ နေမိန္ဓရော နာမ, သော ယုဂန္ဓရတော ဥစ္စတရော. တေသမ္ပိ အန္တရေ ဧကော သီဒန္တရမဟာသမုဒ္ဒေါ. နေမိန္ဓရဿ အနန္တရေ ဝိနတကော နာမ, သော နေမိန္ဓရတော ဥစ္စတရော. တေသမ္ပိ အန္တရေ ဧကော သီဒန္တရမဟာသမုဒ္ဒေါ. ဝိနတကဿ အနန္တရေ အဿကဏ္ဏော နာမ, သော ဝိနတကတော ဥစ္စတရော. တေသမ္ပိ အန္တရေ ဧကော သီဒန္တရမဟာသမုဒ္ဒေါ. အနုပုဗ္ဗသမုဂ္ဂတာတိ ဧတေ သီဒန္တရမဟာသမုဒ္ဒေ သတ္တ ပဗ္ဗတာ အနုပဋိပါဋိယာ သမုဂ္ဂတာ သောပါနသဒိသာ ဟုတွာ ဌိတာ. ယာနီတိ ယေ တွံ, မဟာရာဇ, ဣမေ ပဗ္ဗတေ ပဿသိ, ဧတေ စတုဏ္ဏံ မဟာရာဇာနံ အာဝါသာတိ.

此处，“善见山”(Sudassana)，大王，是这些山中最外围的一座，名为善见山；在其内是迦罗毗迦山(Karavīka)，它比善见山更高。这两座山之间有一片沉海(sīdantaramahāsamudda)。迦罗毗迦山之内是伊沙陀罗山(Īsadhara)，它比迦罗毗迦山更高。它们之间也有一片沉海。伊沙陀罗山之内是持双山，它比伊沙陀罗山更高。它们之间也有一片沉海。持双山之内是尼民达罗山(Nemindhara)，它比持双山更高。它们之间也有一片沉海。尼民达罗山之内是毗那多迦山(Vinataka)，它比尼民达罗山更高。它们之间也有一片沉海。毗那多迦山之内是马耳山(Assakaṇṇa)，它比毗那多迦山更高。它们之间也有一片沉海。“依次升起”(anupubbasamuggatā)是指这七座山在沉海中按顺序升起，如阶梯般排列。“你所见的”(yāni)是指：大王，你所见的这些山，是四大天王的住所。

ဧဝမဿ စာတုမဟာရာဇိကဒေဝလောကံ ဒဿေတွာ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ တာဝတိံသဘဝနဿ စိတ္တကူဋဒွါရကောဋ္ဌကံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဣန္ဒပဋိမာ ဒဿေသိ. တံ ဒိသွာ ရာဇာ ပုစ္ဆိ, ဣတရောပိဿ ဗျာကာသိ.

如此为他展示了四大天王天(Cātumahārājikadevaloka)后，又驱车向前，向他展示了围绕三十三天(Tāvatiṃsabhavana)之丽峰(Cittakūṭa)门楼而立的帝释天像。国王见了之后询问，对方(摩多利)便为他解说。

၅၇၀.

570.

‘‘အနေကရူပံ ရုစိရံ, နာနာစိတြံ ပကာသတိ;

အာကိဏ္ဏံ ဣန္ဒသဒိသေဟိ, ဗျဂ္ဃေဟေဝ သုရက္ခိတံ.

“形色多样而美妙，纹饰斑斓而辉煌；遍布如帝释天者，如为猛虎所善护。”

၅၇၁.

571.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမံ နု ဒွါရံ ကိမဘညမာဟု, မနောရမံ ဒိဿတိ ဒူရတောဝ.

“御者，我见此心生欢喜，我问你，天神御者摩多利：此门被称为什么？它从远处看来如此赏心悦目。”

၅၇၂.

572.

‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

天神御者摩多利被问后便解释道：他了知善业的果报，并将其告知了同样知晓此理的国王。

၅၇၃.

573.

‘‘‘စိတြကူဋော’တိ ယံ အာဟု, ဒေဝရာဇပဝေသနံ;

သုဒဿနဿ ဂိရိနော, ဒွါရဉှေတံ ပကာသတိ.

“人们称之为‘丽峰’，那是天王的进入处；它是善见山(Sudassana)之门，显现着光芒。”

၅၇၄.

574.

‘‘အနေကရူပံ [Pg.158] ရုစိရံ, နာနာစိတြံ ပကာသတိ;

အာကိဏ္ဏံ ဣန္ဒသဒိသေဟိ, ဗျဂ္ဃေဟေဝ သုရက္ခိတံ;

ပဝိသေတေန ရာဇီသိ, အရဇံ ဘူမိမက္ကမာ’’တိ.

“形色多样而美妙，纹饰斑斓而辉煌；遍布如帝释天者，如为猛虎所善护；王仙，请由此进入，踏上无尘之地吧。”

တတ္ထ အနေကရူပန္တိ အနေကဇာတိကံ. နာနာစိတြန္တိ နာနာရတနစိတြံ. ပကာသတီတိ ကိံ နာမ ဧတံ ပညာယတိ. အာကိဏ္ဏန္တိ သမ္ပရိပုဏ္ဏံ. ဗျဂ္ဃေဟေဝ သုရက္ခိတန္တိ ယထာ နာမ ဗျဂ္ဃေဟိ ဝါ သီဟေဟိ ဝါ မဟာဝနံ, ဧဝံ ဣန္ဒသဒိသေဟေဝ သုရက္ခိတံ. တာသဉ္စ ပန ဣန္ဒပဋိမာနံ အာရက္ခဏတ္ထာယ ဌပိတဘာဝေါ ဧကကနိပါတေ ကုလာဝကဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁.၃၁) ဝုတ္တနယေန ဂဟေတဗ္ဗော. ကိံမဘညမာဟူတိ ကိန္နာမံ ဝဒန္တိ. ပဝေသနန္တိ နိက္ခမနပ္ပဝေသနတ္ထာယ နိမ္မိတံ. သုဒဿနဿာတိ သောဘနဒဿနဿ သိနေရုဂိရိနော. ဒွါရံ ဟေတန္တိ ဧတံ သိနေရုမတ္ထကေ ပတိဋ္ဌိတဿ ဒသသဟဿယောဇနိကဿ ဒေဝနဂရဿ ဒွါရံ ပကာသတိ, ဒွါရကောဋ္ဌကော ပညာယတီတိ အတ္ထော. ပဝိသေတေနာတိ ဧတေန ဒွါရေန ဒေဝနဂရံ ပဝိသ. အရဇံ ဘူမိမက္ကမာတိ အရဇံ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမယံ နာနာပုပ္ဖေဟိ သမာကိဏ္ဏံ ဒိဗ္ဗဘူမိံ ဒိဗ္ဗယာနေန အက္ကမ, မဟာရာဇာတိ.

此处，“多种形态”(anekarūpaṃ)是指多种类型。“各种纹饰”(nānācitraṃ)是指以各种宝物装饰。“显现”(pakāsati)是问：“这是什么而为人所知？”“充满”(ākiṇṇaṃ)是指完全充满。“如猛虎守护”(byaggheheva surakkhitaṃ)是指如同大森林被猛虎或狮子守护一般，此处则是由如帝释天者严密守护。而那些帝释天像(indapaṭimā)是为了守护而安置的，此事应依《本生经》一集《鸠鸟本生》(Kulāvakajātaka, Jā. 1.1.31)中所说的方式来理解。“如何称呼”(kimabhaññamāhu)是指“他们称之为何名？”“进入处”(pavesanaṃ)是指为出入而造。“善见山之”(sudassanassa)是指美妙庄严的须弥山(Sineru)之。“此门显现”(dvāraṃ hetanti)是指位于须弥山顶、方圆一万由旬(yojana)的天城之门显现，意即门楼清晰可见。“由此进入”(pavisetena)是指由此门进入天城。“踏上无尘之地”(arajaṃ bhūmimakkama)是指：大王，请乘坐天车，踏上那无尘、由金银珠宝铺成、遍布各种花朵的天界大地。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မာတလိ ရာဇာနံ ဒေဝနဂရံ ပဝေသေသိ. တေန ဝုတ္တံ –

摩多利这样说完后，便引导国王进入天城。因此说：

၅၇၅.

575.

‘‘သဟဿယုတ္တံ ဟယဝါဟိံ, ဒိဗ္ဗယာနမဓိဋ္ဌိတော;

ယာယမာနော မဟာရာဇာ, အဒ္ဒါ ဒေဝသဘံ ဣဒ’’န္တိ.

“大王驾驭千马所牵之天车，行进之时，得见此天神集会堂。”

သော ဒိဗ္ဗယာနေ ဌိတောဝ ဂစ္ဆန္တော သုဓမ္မာဒေဝသဘံ ဒိသွာ မာတလိံ ပုစ္ဆိ, သောပိဿ အာစိက္ခိ.

他站在天车上，行进之时看见了善法堂(Sudhammā-devasabhā)，便询问摩多利，摩多利为他解说。

၅၇၆.

576.

‘‘ယထာ သရဒေ အာကာသေ, နီလောဘာသော ပဒိဿတိ;

တထူပမံ ဣဒံ ဗျမှံ, ဝေဠုရိယာသု နိမ္မိတံ.

“犹如秋日晴空，显现湛蓝光辉；此殿堂亦复如是，由琉璃(veḷuriya)造成。”

၅၇၇.

577.

‘‘ဝိတ္တီ ဟိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဣမံ နု ဗျမှံ ကိမဘညမာဟု, မနောရမံ ဒိဿတိ ဒူရတောဝ.

“御者，我见此心生欢喜，我问你，天神御者摩多利：此殿堂被称为什么？它从远处看来如此赏心悦目。”

၅၇၈.

578.

‘‘တဿ [Pg.159] ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ဝိပါကံ ပုညကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော.

天神御者摩多利被问后便解释道：他了知善业的果报，并将其告知了同样知晓此理的国王。

၅၇၉.

579.

‘‘‘သုဓမ္မာ’ ဣတိ ယံ အာဟု, ပဿေသာ ဒိဿတေ သဘာ;

ဝေဠုရိယာရုစိရာ စိတြာ, ဓာရယန္တိ သုနိမ္မိတာ.

“人们称之为‘善法堂’(Sudhammā)，看，那集会堂就在眼前；它由美妙的琉璃建成，绚丽多彩，善巧造成，由梁柱支撑。”

၅၈၀.

580.

‘‘အဋ္ဌံသာ သုကတာ ထမ္ဘာ, သဗ္ဗေ ဝေဠုရိယာမယာ;

ယတ္ထ ဒေဝါ တာဝတိံသာ, သဗ္ဗေ ဣန္ဒပုရောဟိတာ.

“八角形的柱子善巧造成，全都由琉璃制成；三十三天的天神们在那里集会，皆以帝释天为首。”

၅၈၁.

581.

‘‘အတ္ထံ ဒေဝမနုဿာနံ, စိန္တယန္တာ သမစ္ဆရေ;

ပဝိသေတေန ရာဇီသိ, ဒေဝါနံ အနုမောဒနန္တိ.

“他们在此集会，思量着天与人的利益。王仙，请由此进入天神们随喜之处。”

တတ္ထ ဣဒန္တိ နိပါတမတ္တံ, ဒေဝသဘံ အဒ္ဒသာတိ အတ္ထော. ပဿေသာတိ ပဿ ဧသာ. ဝေဠုရိယာ ရုစိရာတိ ရုစိရဝေဠုရိယာ. စိတြာတိ နာနာရတနဝိစိတြာ. ဓာရယန္တီတိ ဣမံ သဘံ ဧတေ အဋ္ဌံသာဒိဘေဒါ သုကတာ ထမ္ဘာ ဓာရယန္တိ. ဣန္ဒပုရောဟိတာတိ ဣန္ဒံ ပုရောဟိတံ ပုရေစာရိကံ ကတွာ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဒေဝမနုဿာနံ အတ္ထံ စိန္တယန္တာ အစ္ဆန္တိ. ပဝိသေတေနာတိ ဣမိနာ မဂ္ဂေန ယတ္ထ ဒေဝါ အညမညံ အနုမောဒန္တာ အစ္ဆန္တိ, တံ ဌာနံ ဒေဝါနံ အနုမောဒနံ ပဝိသ.

此处，“此”(ida)仅为虚词，意为“看见了天神集会堂”。“看”(passesā)即“看，那是”。“美妙琉璃”(veḷuriyā rucirā)即“美妙的琉璃”。“绚丽多彩”(citrā)即“以各种宝物装饰”。“支撑”(dhārayanti)是指“这些善巧造成的八角形等柱子支撑着这座集会堂”。“以帝释为首”(indapurohitā)是指“他们以帝释天为首领和先行者，围绕着他，思量着天与人的利益而住”。“由此进入”(pavisetena)是指“由此路进入天神们互相随喜之处，即进入天神们的随喜堂”。

ဒေဝါပိ ခေါ တဿာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တာဝ နိသီဒိံသု. တေ ‘‘ရာဇာ အာဂတော’’တိ သုတွာ ဒိဗ္ဗဂန္ဓဝါသပုပ္ဖဟတ္ထာ ယာဝ စိတ္တကူဋဒွါရကောဋ္ဌကာ ပဋိမဂ္ဂံ ဂန္တွာ မဟာသတ္တံ ဒိဗ္ဗဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇယန္တာ သုဓမ္မာဒေဝသဘံ အာနယိံသု. ရာဇာ ရထာ ဩတရိတွာ ဒေဝသဘံ ပါဝိသိ. ဒေဝါ အာသနေန နိမန္တယိံသု. သက္ကောပိ အာသနေန စေဝ ကာမေဟိ စ နိမန္တေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

诸天也观望着他到来的道路而坐。他们听到“国王来了”，便手持天香与鲜花，前往丽峰(Cittakūṭa)的门楼前迎接，用天香、花鬘等供养大士，将他带到善法天会堂。国王从车上下来，进入天会堂。诸天以座位邀请他，帝释也以座位和诸欲邀请他。导师为了阐明此事，说道：

၅၈၂.

582.

‘‘တံ ဒေဝါ ပဋိနန္ဒိံသု, ဒိသွာ ရာဇာနမာဂတံ;

သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ;

နိသီဒ ဒါနိ ရာဇီသိ, ဒေဝရာဇဿ သန္တိကေ.

诸天见王临，欢悦齐声应：“善哉大国王，远来幸相逢；请坐圣王座，帝释座侧从。”

၅၈၃.

583.

‘‘သက္ကောပိ ပဋိနန္ဒိတ္ထ, ဝေဒေဟံ မိထိလဂ္ဂဟံ;

နိမန္တယိတ္ထ ကာမေဟိ, အာသနေန စ ဝါသဝေါ.

帝释亦随喜，维德哈(Vedeha)弥提罗(Mithilā)城主；欲乐殷勤请，座席亦相嘉。

၅၈၄.

584.

‘‘သာဓု [Pg.160] ခေါသိ အနုပ္ပတ္တော, အာဝါသံ ဝသဝတ္တိနံ;

ဝသ ဒေဝေသု ရာဇီသိ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိသု;

တာဝတိံသေသု ဒေဝေသု, ဘုဉ္ဇ ကာမေ အမာနုသေ’’တိ.

善哉汝已达，自在之居所；王仙，请居于诸天之中，诸欲皆圆满；于三十三天中，享非人之欲。

တတ္ထ ပဋိနန္ဒိံသူတိ သမ္ပိယာယိံသု, ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာဝ ဟုတွာ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိသူတိ သဗ္ဗေသံ ကာမာနံ သမိဒ္ဓိယုတ္တေသု.

此处，“paṭinandiṃsu”意为喜爱、欣然接受，即心怀喜悦地接受。“sabbakāmasamiddhisu”意为于一切欲皆圆满具足者中。

ဧဝံ သက္ကေန ဒိဗ္ဗကာမေဟိ စေဝ အာသနေန စ နိမန္တိတော ရာဇာ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ –

如是，国王受帝释以天界诸欲及座位邀请，他拒绝后说道：

၅၈၅.

585.

‘‘ယထာ ယာစိတကံ ယာနံ, ယထာ ယာစိတကံ ဓနံ;

ဧဝံ သမ္ပဒမေဝေတံ, ယံ ပရတော ဒါနပစ္စယာ.

如借彼车乘，如借彼资财；依他施所得，终非真常在。

၅၈၆.

586.

‘‘န စာဟမေတမိစ္ဆာမိ, ယံ ပရတော ဒါနပစ္စယာ;

သယံကတာနိ ပုညာနိ, တံ မေ အာဝေဏိကံ ဓနံ.

我实不欲此，从他布施生；唯自所作福，是我专属财。

၅၈၇.

587.

‘‘သောဟံ ဂန္တွာ မနုဿေသု, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ;

ဒါနေန သမစရိယာယ, သံယမေန ဒမေန စ;

ယံ ကတွာ သုခိတော ဟောတိ, န စ ပစ္ဆာနုတပ္ပတီ’’တိ.

我今回返人间，必将多行众善；以布施、正行、律仪与调伏；行此能得安乐，亦无后悔。

တတ္ထ ယံ ပရတော ဒါနပစ္စယာတိ ယံ ပရတော တဿ ပရဿ ဒါနပစ္စယာ တေန ဒိန္နတ္တာ လဗ္ဘတိ, တံ ယာစိတကသဒိသံ ဟောတိ, တသ္မာ နာဟံ ဧတံ ဣစ္ဆာမိ. သယံကတာနီတိ ယာနိ ပန မယာ အတ္တနာ ကတာနိ ပုညာနိ, တမေဝ မမ ပရေဟိ အသာဓာရဏတ္တာ အာဝေဏိကံ ဓနံ အနုဂါမိယဓနံ. သမစရိယာယာတိ တီဟိ ဒွါရေဟိ သမစရိယာယ. သံယမေနာတိ သီလရက္ခဏေန. ဒမေနာတိ ဣန္ဒြိယဒမေန.

此处，“yaṃ parato dānapaccayā”（从他布施生）意指：凡从他人处，因他人布施而得者，如同借来之物，因此我不欲求。“sayaṃkatāni”（自所作）意指：凡由我亲身所作之福德，彼乃不与他人共故，为我专属之财、随身之财。“samacariyāya”（以正行）意指以三门行正行。“saṃyamena”（以律仪）意指守护戒律。“damena”（以调伏）意指调伏诸根。

ဧဝံ မဟာသတ္တော ဒေဝါနံ မဓုရသဒ္ဒေန ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဓမ္မံ ဒေသေန္တောယေဝ မနုဿဂဏနာယ သတ္တ ဒိဝသာနိ ဌတွာ ဒေဝဂဏံ ကောသေတွာ ဒေဝဂဏမဇ္ဈေ ဌိတောဝ မာတလိဿ ဂုဏံ ကထေန္တော အာဟ –

如是，大士以悦耳之声为诸天说法。说法之际，按人间算法停留七日，教诫天众后，立于天众之中，宣说御者摩多利(Mātali)的功德，说道：

၅၈၈.

588.

‘‘ဗဟူပကာရော နော ဘဝံ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ;

ယော မေ ကလျာဏကမ္မာနံ, ပါပါနံ ပဋိဒဿယီ’’တိ.

“摩多利天御者，于我实有大饶益；他为我显示善业，亦示恶业。”

တတ္ထ [Pg.161] ယော မေ ကလျာဏကမ္မာနံ, ပါပါနံ ပဋိဒဿယီတိ ယော ဧသ မယှံ ကလျာဏကမ္မာနံ ဒေဝါနဉ္စ ဌာနာနိ ပါပကမ္မာနံ နေရယိကာနဉ္စ ပါပါနိ ဌာနာနိ ဒဿေသီတိ အတ္ထော.

此处，“yo me kalyāṇakammānaṃ, pāpānaṃ paṭidassayī”意为：他为我展示了行善业的诸天之住处，以及行恶业的地狱众生之恶趣。

သဂ္ဂကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

天界篇终。

အထ ရာဇာ သက္ကံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, မဟာရာဇ, မနုဿလောကံ ဂန္တု’’န္တိ အာဟ. သက္ကော ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ မာတလိ, နိမိရာဇာနံ တတ္ထေဝ မိထိလံ နေဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ရထံ ဥပဋ္ဌာပေသိ. ရာဇာ ဒေဝဂဏေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိတွာ ဒေဝေ နိဝတ္တာပေတွာ ရထံ အဘိရုဟိ. မာတလိ ရထံ ပေသေန္တော ပါစီနဒိသာဘာဂေန မိထိလံ ပါပုဏိ. မဟာဇနော ဒိဗ္ဗရထံ ဒိသွာ ‘‘ရာဇာ နော အာဂတော’’တိ ပမုဒိတော အဟောသိ. မာတလိ မိထိလံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တသ္မိံယေဝ သီဟပဉ္ဇရေ မဟာသတ္တံ ဩတာရေတွာ ‘‘ဂစ္ဆာမဟံ, မဟာရာဇာ’’တိ အာပုစ္ဆိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. မဟာဇနောပိ ရာဇာနံ ပရိဝါရေတွာ ‘‘ကီဒိသော, ဒေဝ, ဒေဝလောကော’’တိ ပုစ္ဆိ. ရာဇာ ဒေဝတာနဉ္စ သက္ကဿ စ ဒေဝရညော သမ္ပတ္တိံ ဝဏ္ဏေတွာ ‘‘တုမှေပိ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောထ, ဧဝံ တသ္မိံ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိဿထာ’’တိ မဟာဇနဿ ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

其后，国王对帝释说：“大王，我想到人间去。”帝释说：“那么，贤友摩多利，将尼弥王带回弥提罗(Mithilā)城去。”摩多利应诺“善哉”，便备好车驾。国王与天众相互致意，辞别诸天后，登上了车。摩多利驱车向东，抵达弥提罗城。民众看见天车，欢喜道：“我们的国王回来了！”摩多利右绕弥提罗城后，让大士在狮子窗下车，告辞道：“大王，我走了。”便返回自己的住处。民众也围绕着国王问道：“陛下，天界是什么样的？”国王赞叹了诸天及天帝释的福报，并为大众说法：“你们也应行布施等福德，这样就能投生到那个天界。”

သော အပရဘာဂေ ကပ္ပကေန ပလိတဿ ဇာတဘာဝေ အာရောစိတေ ပလိတံ သုဝဏ္ဏသဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရာပေတွာ ဟတ္ထေ ဌပေတွာ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇိတုကာမော ဟုတွာ ပုတ္တဿ ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာပေသိ. တေန စ ‘‘ကသ္မာ, ဒေဝ, ပဗ္ဗဇိဿသီ’’တိ ဝုတ္တေ –

后来，理发师禀告他长出白发，他便命人用金镊子拔下，置于掌中，并赏赐理发师一座优等村庄。他心生出家之念，遂将王位传予王子。王子问道：“陛下，为何要出家？”

‘‘ဥတ္တမင်္ဂရုဟာ မယှံ, ဣမေ ဇာတာ ဝယောဟရာ;

ပါဟုဘူတာ ဒေဝဒူတာ, ပဗ္ဗဇ္ဇာသမယော မမာ’’တိ. –

“我头顶生此发，乃夺寿之物；天界使者已现，是我出家之时。”

ဂါထံ ဝတွာ ပုရိမရာဇာနော ဝိယ ပဗ္ဗဇိတွာ တသ္မိံယေဝ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ. တဿေဝံ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ အာဝိကရောန္တော သတ္ထာ ဩသာနဂါထမာဟ –

说完此偈，他便如往昔诸王一般出家，住于该芒果林中，修习四梵住，得生梵天界。导师为阐明他出家之事，说了结尾偈：

၅၈၉.

589.

‘‘ဣဒံ ဝတွာ နိမိရာဇာ, ဝေဒေဟော မိထိလဂ္ဂဟော;

ပုထုယညံ ယဇိတွာန, သံယမံ အဇ္ဈုပါဂမီ’’တိ.

“说此语后尼弥王，维德哈(Vedeha)弥提罗(Mithilā)主；广行大布施之后，彼已趋向于律仪。”

တတ္ထ [Pg.162] ဣဒံ ဝတွာတိ ‘‘ဥတ္တမင်္ဂရုဟာ မယှ’’န္တိ ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ. ပုထုယညံ ယဇိတွာနာတိ မဟာဒါနံ ဒတွာ. သံယမံ အဇ္ဈုပါဂမီတိ သီလသံယမံ ဥပဂတော.

此处，“idaṃ vatvā”（说此语后）意为说完“我头顶生此发”一偈。“puthuyaññaṃ yajitvāna”（广行大布施之后）意为行大布施。“saṃyamaṃ ajjhupāgamī”（趋向于律仪）意为进入戒律仪。

ပုတ္တော ပနဿ ကာဠာရဇနကော နာမ တံ ဝံသံ ဥပစ္ဆိန္ဒိ.

而他的儿子，名为迦罗罗阇那迦(Kāḷārajanaka)，断绝了那个王朝的世系。

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဣဒါနေဝ, ပုဗ္ဗေပိ တထာဂတော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခန္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ ‘‘တဒါ သက္ကော အနုရုဒ္ဓေါ အဟောသိ, မာတလိ အာနန္ဒော, စတုရာသီတိ ခတ္တိယသဟဿာနိ ဗုဒ္ဓပရိသာ, နိမိရာဇာ ပန အဟမေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဟောသိ’’န္တိ.

导师讲完此法后说道：“诸比丘，如来并非仅于现在，过去也曾行大出离。”然后会通本生故事说：“当时，帝释是阿那律，摩多利是阿难，八万四千刹帝利是佛陀的会众，而尼弥王就是我，即正等觉者。”

နိမိဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

尼弥本生释义第四。

[၅၄၂] ၅. ဥမင်္ဂဇာတကဝဏ္ဏနာ

[542] 5. 隧道本生释义

ပဉ္စာလော [Pg.163] သဗ္ဗသေနာယာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပညာပါရမိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဧကဒိဝသဉှိ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိသိန္နာ တထာဂတဿ ပညာပါရမိံ ဝဏ္ဏယန္တာ နိသီဒိံသု ‘‘မဟာပညော, အာဝုသော, တထာဂတော ပုထုပညော ဂမ္ဘီရပညော ဟာသပညော ဇဝနပညော တိက္ခပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော ပရပ္ပဝါဒမဒ္ဒနော, အတ္တနော ပညာနုဘာဝေန ကူဋဒန္တာဒယော ဗြာဟ္မဏေ, သဘိယာဒယော ပရိဗ္ဗာဇကေ, အင်္ဂုလိမာလာဒယော စောရေ, အာဠဝကာဒယော ယက္ခေ, သက္ကာဒယော ဒေဝေ, ဗကာဒယော ဗြဟ္မာနော စ ဒမေတွာ နိဗ္ဗိသေဝနေ အကာသိ, ဗဟုဇနကာယေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဒတွာ မဂ္ဂဖလေသု ပတိဋ္ဌာပေသိ, ဧဝံ မဟာပညော, အာဝုသော, သတ္ထာ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဣဒါနေဝ ပညဝါ, အတီတေပိ အပရိပက္ကေ ဉာဏေ ဗောဓိဉာဏတ္ထာယ စရိယံ စရန္တောပိ ပညဝါယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

“般遮罗(Pañcāla)王率全军”一事，是导师住在祇陀林(Jetavana)时，就智慧波罗蜜而说的。某日，比丘们聚集在法堂，称赞如来的智慧波罗蜜而坐：“贤友们，如来具大智慧、广智慧、深智慧、喜智慧、速智慧、利智慧、决择智慧，能摧破他宗异论。他以自身的智慧威力，调伏了古达丹达(Kūṭadanta)等婆罗门、萨毗亚(Sabhiya)等游方者、鸯掘摩罗等盗贼、阿拉威(Āḷavaka)等夜叉、帝释等天神，以及婆迦等梵天，令他们达到无执之境；又度化众人出家，使他们安住于道与果。贤友们，导师的智慧就是如此伟大！”导师前来问道：“诸比丘，你们现在聚在一起谈论什么？”听闻是此事后，他说道：“诸比丘，如来并非只有现在才有智慧，过去智慧尚未成熟、为求菩提智而修行时，也同样具有智慧。”应他们的请求，导师讲述了过去的事。

အတီတေ ဝိဒေဟရဋ္ဌေ မိထိလာယံ ဝေဒေဟော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ အတ္ထဓမ္မာနုသာသကာ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ အဟေသုံ သေနကော, ပုက္ကုသော, ကာမိန္ဒော, ဒေဝိန္ဒော စာတိ. တဒါ ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ပစ္စူသကာလေ ဧဝရူပံ သုပိနံ အဒ္ဒသ – ရာဇင်္ဂဏေ စတူသု ကောဏေသု စတ္တာရော အဂ္ဂိက္ခန္ဓာ မဟာပါကာရပ္ပမာဏာ ဥဋ္ဌာယ ပဇ္ဇလန္တိ. တေသံ မဇ္ဈေ ခဇ္ဇောပနကပ္ပမာဏော အဂ္ဂိက္ခန္ဒော ဥဋ္ဌဟိတွာ တင်္ခဏညေဝ စတ္တာရော အဂ္ဂိက္ခန္ဓေ အတိက္ကမိတွာ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ ဥဋ္ဌာယ သကလစက္ကဝါဠံ ဩဘာသေတွာ ဌိတော, ဘူမိယံ ပတိတော သာသပဗီဇမတ္တမ္ပိ ပညာယတိ. တံ သဒေဝကာ လောကာ သမာရကာ သဗြဟ္မကာ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေန္တိ, မဟာဇနော ဇာလန္တရေနေဝ စရတိ, လောမကူပမတ္တမ္ပိ ဥဏှံ န ဂဏှာတိ. ရာဇာ ဣမံ သုပိနံ ဒိသွာ ဘီတတသိတော ဥဋ္ဌာယ ‘‘ကိံ နု ခေါ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေန္တော နိသိန္နကောဝ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေသိ.

过去，在威德哈国(Videharaṭṭha)弥提罗城(Mithilā)，有一位名叫维德哈(Vedeha)的国王在统治国家。他有四位教导义与法的智者：塞纳迦(Senaka)、普库萨(Pukkusa)、迦民达(Kāminda)和德文达(Devinda)。当时，在菩萨入胎之日的黎明时分，国王做了这样一个梦：王宫庭院的四隅，升起了四团高墙般的大火，熊熊燃烧。在它们中间，升起了一团萤火虫般大小的火焰，但它瞬间便超越了那四团大火，直达梵天界，照亮了整个轮围世界后停住。当它落到地上时，所见仅如芥子般大小。天、魔、梵天世界都用香、花环等来供养它。大众在火焰中行走，却丝毫感觉不到热，甚至连毛孔也未感受到热度。国王见到这个梦后，惊恐地起身，心想：“我将会发生什么呢？”他便这样坐着思量，直到天亮。

စတ္တာရောပိ ပဏ္ဍိတာ ပါတောဝါဂန္တွာ ‘‘ကစ္စိ, ဒေဝ, သုခံ သယိတ္ထာ’’တိ သုခသေယျံ ပုစ္ဆိံသု. သော ‘‘ကုတော မေ သုခသေယျံ လဒ္ဓ’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ဧဝရူပေါ [Pg.164] မေ သုပိနော ဒိဋ္ဌော’’တိ သဗ္ဗံ ကထေသိ. အထ နံ သေနကပဏ္ဍိတော ‘‘မာ ဘာယိ, မဟာရာဇ, မင်္ဂလသုပိနော ဧသ, ဝုဒ္ဓိ ဝေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကိံ ကာရဏာ အာစရိယာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မဟာရာဇ, အမှေ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတေ အဘိဘဝိတွာ အညော ဝေါ ပဉ္စမော ပဏ္ဍိတော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, မယဉှိ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ စတ္တာရော အဂ္ဂိက္ခန္ဓာ ဝိယ, တေသံ မဇ္ဈေ ဥပ္ပန္နော အဂ္ဂိက္ခန္ဓော ဝိယ အညော ပဉ္စမော ပဏ္ဍိတော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, သော သဒေဝကေ လောကေ အသဒိသော ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဣဒါနိ ပနေသ ကုဟိ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘မဟာရာဇ, အဇ္ဇ တဿ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏေန ဝါ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမနေန ဝါ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ အတ္တနော သိပ္ပဗလေန ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဒိဋ္ဌော ဝိယ ဗျာကာသိ. ရာဇာပိ တတော ပဋ္ဌာယ တံ ဝစနံ အနုဿရိ.

四位智者清晨前来，问候安寝：“陛下，您睡得安稳吗？”国王说：“我哪里能睡得安稳！”然后叙述了整个梦境。于是塞纳迦智者对他说：“大王，请勿恐惧，这是个吉祥的梦，您将会兴盛。”当被问及“老师，是何缘故？”时，他回答说：“大王，将会出现一位超越我们四位智者的第五位智者。我们四位智者就像四团火，而在我们中间升起的另一团火，就是那将要出现的第五位智者。他在天人世界中将是无与伦比的。”当被问及“那么他现在在哪里？”时，他凭着自己的技艺之力，如同以天眼亲见一般预言道：“大王，今天他必定是入胎或出胎了。”国王从那时起便时常忆念此言。

မိထိလာယံ ပန စတူသု ဒွါရေသု ပါစီနယဝမဇ္ဈကော, ဒက္ခိဏယဝမဇ္ဈကော, ပစ္ဆိမယဝမဇ္ဈကော, ဥတ္တရယဝမဇ္ဈကောတိ စတ္တာရော ဂါမာ အဟေသုံ. တေသု ပါစီနယဝမဇ္ဈကေ သိရိဝဍ္ဎနော နာမ သေဋ္ဌိ ပဋိဝသတိ, သုမနဒေဝီ နာမဿ ဘရိယာ အဟောသိ. မဟာသတ္တော တံ ဒိဝသံ ရညာ သုပိနဿ ဒိဋ္ဌဝေလာယ တာဝတိံသဘဝနတော စဝိတွာ တဿာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တသ္မိံယေဝ ကာလေ အပရေပိ ဒေဝပုတ္တသဟဿာ တာဝတိံသဘဝနတော စဝိတွာ တသ္မိံယေဝ ဂါမေ သေဋ္ဌာနုသေဋ္ဌီနံ ကုလေသု ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိံသု. သုမနဒေဝီပိ ဒသမာသစ္စယေန သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တသ္မိံ ခဏေ သက္ကော မနုဿလောကံ ဩလောကေန္တော မဟာသတ္တဿ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဣမံ ဗုဒ္ဓင်္ကုရံ သဒေဝကေ လောကေ ပါကဋံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ မဟာသတ္တဿ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တက္ခဏေ အဒိဿမာနကာယေန ဂန္တွာ တဿ ဟတ္ထေ ဧကံ ဩသဓဃဋိကံ ဌပေတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. မဟာသတ္တော တံ မုဋ္ဌိံ ကတွာ ဂဏှိ. တသ္မိံ ပန မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တေ မာတု အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ဒုက္ခံ နာဟောသိ, ဓမကရဏတော ဥဒကမိဝ သုခေန နိက္ခမိ.

在弥提罗城(Mithilā)四门之外，有四个村庄，名为东麦中村(Pācīnayavamajjhaka)、南麦中村(Dakkhiṇayavamajjhaka)、西麦中村(Pacchimayavamajjhaka)和北麦中村(Uttarayamajjhaka)。在东麦中村，住着一位名叫吉祥增(Sirivaḍḍhana)的富商，他的妻子名叫苏摩那提毗(Sumanadevī)。大士在国王见到梦境的那一天，从三十三天界殁，在她腹中入胎。同一时刻，另有上千位天子也从三十三天界殁，在同一个村庄的大富商与次级富商的家族中入胎。十月期满，苏摩那提毗生下一个金色之子。就在那一刻，帝释正在观察人间，得知大士即将出胎，心想：“应让此佛苗(buddhaṅkura)在天人世界中显扬。”于是在大士出胎的刹那，他以隐形之身前去，将一小药瓶置于其手中，然后返回自己的住处。大士握拳抓住它。当他从母胎中出来时，母亲没有丝毫痛苦，如同水从滤水器中流出一般，安然产下。

သာ တဿ ဟတ္ထေ ဩသဓဃဋိကံ ဒိသွာ ‘‘တာတ, ကိံ တေ လဒ္ဓ’’န္တိ အာဟ. ‘‘ဩသဓံ, အမ္မာ’’တိ ဒိဗ္ဗောသဓံ မာတု ဟတ္ထေ ဌပေသိ. ဌပေတွာ စ ပန ‘‘အမ္မ, ဣဒံ ဩသဓံ ယေန ကေနစိ အာဗာဓေန အာဗာဓိကာနံ ဒေထာ’’တိ အာဟ. သာ တုဋ္ဌပဟဋ္ဌာ သိရိဝဍ္ဎနသေဋ္ဌိနော အာရောစေသိ. တဿ ပန သတ္တဝဿိကော သီသာဗာဓော အတ္ထိ. သော တုဋ္ဌပဟဋ္ဌော ဟုတွာ ‘‘အယံ မာတုကုစ္ဆိတော [Pg.165] ဇာယမာနော ဩသဓံ ဂဟေတွာ အာဂတော, ဇာတက္ခဏေယေဝ မာတရာ သဒ္ဓိံ ကထေသိ, ဧဝရူပေန ပုညဝတာ ဒိန္နံ ဩသဓံ မဟာနုဘာဝံ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ တံ ဩသဓံ ဂဟေတွာ နိသဒါယံ ဃံသိတွာ ထောကံ နလာဋေ မက္ခေသိ. တသ္မိံ ခဏေ တဿ သတ္တဝဿိကော သီသာဗာဓော ပဒုမပတ္တတော ဥဒကံ ဝိယ နိဝတ္တိတွာ ဂတော. သော ‘‘မဟာနုဘာဝံ ဩသဓ’’န္တိ သောမနဿပ္ပတ္တော အဟောသိ. မဟာသတ္တဿ ဩသဓံ ဂဟေတွာ အာဂတဘာဝေါ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋော ဇာတော. ယေ ကေစိ အာဗာဓိကာ, သဗ္ဗေ သေဋ္ဌိဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ ဩသဓံ ယာစန္တိ. သဗ္ဗေသံ နိသဒါယံ ဃံသိတွာ ထောကံ ဂဟေတွာ ဥဒကေန အာဠောလေတွာ ဒေတိ. ဒိဗ္ဗောသဓေန သရီရေ မက္ခိတမတ္တေယေဝ သဗ္ဗာဗာဓာ ဝူပသမ္မန္တိ. သုခိတာ မနုဿာ ‘‘သိရိဝဍ္ဎနသေဋ္ဌိနော ဂေဟေ ဩသဓဿ မဟန္တော အာနုဘာဝေါ’’တိ ဝဏ္ဏယန္တာ ပက္ကမိံသု. မဟာသတ္တဿ ပန နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ မဟာသေဋ္ဌိ ‘‘မမ ပုတ္တဿ အယျကာဒီနံ န နာမေန အတ္ထော အတ္ထိ, ဇာယမာနဿ ဩသဓံ ဂဟေတွာ အာဂတတ္တာ ဩသဓနာမကောဝ ဟောတူ’’တိ ဝတွာ ‘‘မဟောသဓကုမာရော’’တွေဝဿ နာမမကာသိ.

她看到他手中的小药瓶，问道：“孩子，你得到了什么？”“母亲，是药。”他将天药放在母亲手中，并说道：“母亲，这药可以给任何患病的人。”她欢欣雀跃，告诉了吉祥增富商。他当时正患有七年之久的头痛。他欣喜地想：“这孩子出生时就带着药来，一出生就能与母亲说话，如此有福者所给之药，必有大威力。”于是他取了那药，在磨石上磨了少许，涂在额头上。刹那间，他七年的头痛便如荷叶上的水珠般消失了。他心生喜悦，想道：“这药真有大威力！”大士带药而来的事传遍各处。凡是病人，都到富商家中求药。众人为他们将药在磨石上磨少许，用水调和后给予。天药只要涂抹在身上，一切疾病便都平息。痊愈的人们赞叹道：“吉祥增富商家里的药有大威力！”然后离去。到了为大士命名的那天，大富商说：“我儿子不必用祖父等的名字，因他出生时带着药来，就让他叫药吧。”于是为他取名为“大药童子(Mahosadhakumāra)”。

ဣဒဉ္စဿ အဟောသိ ‘‘မမ ပုတ္တော မဟာပုညော, န ဧကကောဝ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, ဣမိနာ သဒ္ဓိံ ဇာတဒါရကေဟိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. သော ဩလောကာပေန္တော ဒါရကသဟဿာနံ နိဗ္ဗတ္တဘာဝံ သုတွာ သဗ္ဗေသမ္ပိ ကုမာရကာနံ ပိဠန္ဓနာနိ ဒတွာ ဓာတိယော ဒါပေသိ ‘‘ပုတ္တဿ မေ ဥပဋ္ဌာကာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ. ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံယေဝ တေသံ မင်္ဂလဋ္ဌာနေ မင်္ဂလံ ကာရေသိ. ဒါရကေ အလင်္ကရိတွာ မဟာသတ္တဿ ဥပဋ္ဌာတုံ အာနေန္တိ. ဗောဓိသတ္တော တေဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠန္တော ဝဍ္ဎိတွာ သတ္တဝဿိကကာလေ သုဝဏ္ဏပဋိမာ ဝိယ အဘိရူပေါ အဟောသိ. အထဿ ဂါမမဇ္ဈေ တေဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠန္တဿ ဟတ္ထိအဿာဒီသု အာဂစ္ဆန္တေသု ကီဠာမဏ္ဍလံ ဘိဇ္ဇတိ. ဝါတာတပပဟရဏကာလေ ဒါရကာ ကိလမန္တိ. ဧကဒိဝသဉ္စ တေသံ ကီဠန္တာနံယေဝ အကာလမေဃော ဥဋ္ဌဟိ. တံ ဒိသွာ နာဂဗလော ဗောဓိသတ္တော ဓာဝိတွာ ဧကသာလံ ပါဝိသိ. ဣတရေ ဒါရကာ ပစ္ဆတော ဓာဝန္တာ အညမညဿ ပါဒေသု ပဟရိတွာ ဥပက္ခလိတွာ ပတိတာ ဇဏ္ဏုကဘေဒါဒီနိ ပါပုဏိံသု. ဗောဓိသတ္တောပိ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ကီဠာသာလံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဧဝံ ဝါတေ ဝါ ဝဿေ [Pg.166] ဝါ အာတပေ ဝါ အာဂတေ န ကိလမိဿာမာ’’တိ စိန္တေတွာ တေ ဒါရကေ အာဟ – ‘‘သမ္မာ, ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဝါတေ ဝါ ဝဿေ ဝါ အာတပေ ဝါ အာဂတေ ဌာနနိသဇ္ဇသယနက္ခမံ ဧကံ သာလံ ကာရေဿာမ, ဧကေကံ ကဟာပဏံ အာဟရထာ’’တိ. တေ တထာ ကရိံသု.

他心想：“我儿有大福德，不会独自出生，必有与他一同出生的孩子。”他派人查看，听说有一千名男孩出生，便为所有男孩提供饰物，并安排乳母，心想：“他们将成为我儿子的侍从。”他让那些孩子与大士一同在吉祥之处举行吉祥仪式。男孩们被打扮好后，被带来侍奉大士。大士与他们一同玩耍长大，七岁时，容貌俊美，宛如金像。一次，当他在村中与他们玩耍时，有大象、马等经过，游戏场被破坏了。在风吹日晒时，孩子们都很疲惫。有一天，他们正在玩耍，不合时宜的乌云升起。见此，力如大象的大士跑进一座厅堂。其他孩子在后面追赶，互相踢到脚而绊倒，膝盖等处都受了伤。大士心想：“应在此处建一座游戏厅，这样刮风、下雨或日晒时，我们就不会疲惫了。”于是他对那些孩子说：“朋友们，我们在此处建一座能遮风避雨挡日晒，适合站、坐、卧的厅堂吧，每人拿来一枚钱币。”他们便照此做了。

မဟာသတ္တော မဟာဝဍ္ဎကိံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ သာလံ ကရောဟီ’’တိ သဟဿံ အဒါသိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သဟဿံ ဂဟေတွာ ခါဏုကဏ္ဋကေ ကောဋ္ဋေတွာ ဘူမိံ သမံ ကာရေတွာ သုတ္တံ ပသာရေသိ. မဟာသတ္တော တဿ သုတ္တပသာရဏဝိဓာနံ အနာရာဓေန္တော ‘‘အာစရိယ, ဧဝံ အပသာရေတွာ သာဓုကံ ပသာရေဟီ’’တိ အာဟ. သာမိ, အဟံ အတ္တနော သိပ္ပာနုရူပေန ပသာရေသိံ, ဣတော အညံ န ဇာနာမီတိ. ‘ဧတ္တကံ အဇာနန္တော တွံ အမှာကံ ဓနံ ဂဟေတွာ သာလံ ကထံ ကရိဿသိ, အာဟရ, သုတ္တံ ပသာရေတွာ တေ ဒဿာမီ’’တိ အာဟရာပေတွာ သယံ သုတ္တံ ပသာရေသိ. တံ ဝိဿကမ္မဒေဝပုတ္တဿ ပသာရိတံ ဝိယ အဟောသိ. တတော ဝဍ္ဎကိံ အာဟ ‘‘ဧဝံ ပသာရေတုံ သက္ခိဿသီ’’တိ? ‘‘န သက္ခိဿာမီ’’တိ. ‘‘မမ ဝိစာရဏာယ ပန ကာတုံ သက္ခိဿသီ’’တိ. ‘‘သက္ခိဿာမိ, သာမီ’’တိ. မဟာသတ္တော ယထာ တဿာ သာလာယ ဧကသ္မိံ ပဒေသေ အနာထာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဟောတိ, ဧကသ္မိံ အနာထာနံ ဣတ္ထီနံ ဝိဇာယနဋ္ဌာနံ, ဧကသ္မိံ အာဂန္တုကသမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ, ဧကသ္မိံ အာဂန္တုကမနုဿာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ, ဧကသ္မိံ အာဂန္တုကဝါဏိဇာနံ ဘဏ္ဍဋ္ဌပနဋ္ဌာနံ ဟောတိ, တထာ သဗ္ဗာနိ ဌာနာနိ ဗဟိမုခါနိ ကတွာ သာလံ ဝိစာရေသိ. တတ္ထေဝ ကီဠာမဏ္ဍလံ, တတ္ထေဝ ဝိနိစ္ဆယံ, တတ္ထေဝ ဓမ္မသဘံ ကာရေသိ. ကတိပါဟေနေဝ နိဋ္ဌိတာယ သာလာယ စိတ္တကာရေ ပက္ကောသာပေတွာ သယံ ဝိစာရေတွာ ရမဏီယံ စိတ္တကမ္မံ ကာရေသိ. သာလာ သုဓမ္မာဒေဝသဘာပဋိဘာဂါ အဟောသိ.

大士召来一位大工匠，说：“你在此处建一座殿堂。”并给了他一千钱。工匠应诺：“好的。”收下一千钱后，他清除树桩和荆棘，平整地面，然后拉起准绳。大士不满意他拉绳的方法，便说：“师傅，不要那样拉，要好好地拉。”“主人，我只按我的手艺拉绳，除此之外我不知道别的方法。”“连这点事都不知道，你拿了我们的钱，怎么能建殿堂？拿来，我拉给你看。”他让人拿来准绳，亲自拉绳。那绳拉得就像毗首羯磨(Vissakamma)天子所拉的一样。然后大士问工匠：“你能这样拉吗？”“我不能。”“那么在我的指导下，你能建造吗？”“能，主人。”于是大士规划殿堂，使其一区为无依者的住处，一区为无依妇女的产房，一区为来访沙门、婆罗门的住处，一区为来访者的住处，一区为来访商人的货物存放处，所有这些区域都朝外开门。他还在那里建造了游戏场、审判厅和法堂。几天后殿堂告终，他又召来画师，亲自指导，完成了精美的绘画。那殿堂堪比善法天会。

တတော ‘‘န ဧတ္တကေန သာလာ သောဘတိ, ပေါက္ခရဏိံ ပန ကာရေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပေါက္ခရဏိံ ခဏာပေတွာ ဣဋ္ဌကဝဍ္ဎကိံ ပက္ကောသာပေတွာ သယံ ဝိစာရေတွာ သဟဿဝင်္ကံ သတတိတ္ထံ ပေါက္ခရဏိံ ကာရေသိ. သာ ပဉ္စဝိဓပဒုမသဉ္ဆန္နာ နန္ဒာပေါက္ခရဏီ ဝိယ အဟောသိ. တဿာ တီရေ ပုပ္ဖဖလဓရေ နာနာရုက္ခေ ရောပါပေတွာ နန္ဒနဝနကပ္ပံ ဥယျာနံ ကာရေသိ. တမေဝ စ သာလံ နိဿာယ ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏာနဉ္စေဝ အာဂန္တုကဂမိကာဒီနဉ္စ ဒါနဝတ္တံ ပဋ္ဌပေသိ. တဿ သာ ကိရိယာ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋာ အဟောသိ[Pg.167]. ဗဟူ မနုဿာ ဩသရန္တိ. မဟာသတ္တော သာလာယ နိသီဒိတွာ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တာနံ ကာရဏာကာရဏံ ယုတ္တာယုတ္တံ ကထေသိ, ဝိနိစ္ဆယံ ဌပေသိ, ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒကာလော ဝိယ အဟောသိ.

然后他想：“仅此殿堂还不够美，应该再造一个莲池才好。”便让人挖掘池塘，召来砖匠，亲自规划，建造了一座有千处弯曲、百个渡口的莲池。池中开满五色莲花，宛如难陀(Nandā)池。他在池边种植各种开花结果的树木，建成一座堪比欢喜园的花园。他又依托这座殿堂，为有德行的沙门、婆罗门以及来往的旅客等设立了固定的布施。他的事迹传遍各处，许多人前来聚集。大士坐在殿堂里，为前来的人们解说事理的缘由与是非、合宜与不宜，并做出裁决，犹如佛陀出世的时代。

ဝေဒေဟရာဇာပိ သတ္တဝဿစ္စယေန ‘‘စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ‘အမှေ အဘိဘဝိတွာ ပဉ္စမော ပဏ္ဍိတော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’တိ မေ ကထယိံသု, ကတ္ထ သော ဧတရဟီ’’တိ သရိတွာ ‘‘တဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဇာနာထာ’’တိ စတူဟိ ဒွါရေဟိ စတ္တာရော အမစ္စေ ပေသေသိ. သေသဒွါရေဟိ နိက္ခန္တာ အမစ္စာ မဟာသတ္တံ န ပဿိံသု. ပါစီနဒွါရေန နိက္ခန္တော အမစ္စော ပန သာလာဒီနိ ဒိသွာ ‘‘ပဏ္ဍိတေန နာမ ဣမိဿာ သာလာယ ကာရကေန ဝါ ကာရာပကေန ဝါ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ မနုဿေ ပုစ္ဆိ ‘‘အယံ သာလာ ကတရဝဍ္ဎကိနာ ကတာ’’တိ? မနုဿာ ‘‘နာယံ ဝဍ္ဎကိနာ ကတာ, သိရိဝဍ္ဎနသေဋ္ဌိပုတ္တေန မဟောသဓပဏ္ဍိတေန အတ္တနော ပညာဗလေန ဝိစာရေတွာ ကတာ’’တိ ဝဒိံသု. ‘‘ကတိဝဿော ပန ပဏ္ဍိတော’’တိ? ‘‘ပရိပုဏ္ဏသတ္တဝဿော’’တိ. အမစ္စော ရညာ ဒိဋ္ဌသုပိနဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဝဿံ ဂဏေတွာ ‘‘ရညော ဒိဋ္ဌသုပိနေန သမေတိ, အယမေဝ သော ပဏ္ဍိတော’’တိ ရညော ဒူတံ ပေသေသိ ‘‘ဒေဝ, ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမေ သိရိဝဍ္ဎနသေဋ္ဌိပုတ္တော မဟောသဓပဏ္ဍိတော နာမ သတ္တဝဿိကောဝ သမာနော ဧဝရူပံ နာမ သာလံ ဝိစာရေသိ, ပေါက္ခရဏိံ ဥယျာနဉ္စ ကာရေသိ, ဣမံ ပဏ္ဍိတံ ဂဟေတွာ အာနေမီ’’တိ. ရာဇာ တံ ကထံ သုတွာဝ တုဋ္ဌစိတ္တော ဟုတွာ သေနကံ ပက္ကောသာပေတွာ တမတ္ထံ အာရောစေတွာ ‘‘ကိံ, အာစရိယ, အာနေမ ပဏ္ဍိတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သော လာဘံ မစ္ဆရာယန္တော ‘‘မဟာရာဇ, သာလာဒီနံ ကာရာပိတမတ္တေန ပဏ္ဍိတော နာမ န ဟောတိ, ယော ကောစိ ဧတာနိ ကာရေတိ, အပ္ပမတ္တကံ ဧတ’’န္တိ အာဟ. သော တဿ ကထံ သုတွာ ‘‘ဘဝိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏေနာ’’တိ တုဏှီ ဟုတွာ ‘‘တတ္ထေဝ ဝသန္တော ပဏ္ဍိတံ ဝီမံသတူ’’တိ အမစ္စဿ ဒူတံ ပဋိပေသေသိ. တံ သုတွာ အမစ္စော တတ္ထေဝ ဝသန္တော ပဏ္ဍိတံ ဝီမံသိ.

维德哈(Vedeha)王过了七年，想起：“四位智者曾对我说：‘将有第五位智者出现，胜过我们。’他现在在哪里呢？”便命令道：“去查明他的住处。”于是从四个城门派出了四位大臣。从其他城门出去的大臣没有见到大士。而从东门出去的大臣看见了殿堂等建筑，心想：“这位智者必定是这殿堂的建造者或出资者。”便问众人：“这殿堂是哪位工匠造的？”众人回答：“这不是工匠造的，是吉祥增(Sirivaḍḍhana)长者之子大药智者(Mahosadha Paṇḍita)凭自己的智慧之力规划建造的。”“那智者几岁了？”“刚满七岁。”大臣从国王做梦那天算起，正好符合，心想：“这与国王的梦相符，他就是那位智者。”于是派信使报告国王：“大王，在东门外的麦中邑(Yavamajjhaka)，有长者吉祥增之子，名为大药智者，年仅七岁，便规划了如此殿堂，还建造了莲池和花园。我这就带这位智者回来。”国王听后心中欢喜，召来塞纳迦(Senaka)，告知此事，并问道：“老师，我们把这位智者带来如何？”塞纳迦嫉妒其利养，说道：“大王，仅凭出资建造殿堂等，不能称为智者。任何人都能做这些事，这算不了什么。”国王听了他的话，心想：“此事必有缘故。”便默然不语，派信使回复大臣：“让他留在那里，继续考察那位智者。”大臣听后，便留在那里考察那位智者。

သတ္တဒါရကပဉှော

七童子问

တတြိဒံ ဝီမံသနုဒ္ဒါနံ –

以下是考察的摄颂：

‘‘မံသံ ဂေါဏော ဂန္ထိ သုတ္တံ, ပုတ္တော ဂေါတော ရထေန စ;

ဒဏ္ဍော သီသံ အဟီ စေဝ, ကုက္ကုဋော မဏိ ဝိဇာယနံ;

ဩဒနံ ဝါလုကဉ္စာပိ, တဠာကုယျာနံ ဂဒြဘော မဏီ’’တိ.

肉、牛、结与线，子、姓与车乘；杖、头、蛇、鸡、珠，生产、饭与沙；池、园、驴与珠。

တတ္ထ [Pg.168] မံသန္တိ ဧကဒိဝသံ ဗောဓိသတ္တေ ကီဠာမဏ္ဍလံ ဂစ္ဆန္တေ ဧကော သေနော သူနဖလကတော မံသပေသိံ ဂဟေတွာ အာကာသံ ပက္ခန္ဒိ. တံ ဒိသွာ ဒါရကာ ‘‘မံသပေသိံ ဆဍ္ဍာပေဿာမာ’’တိ သေနံ အနုဗန္ဓိံသု. သေနော ဣတော စိတော စ ဓာဝတိ. တေ ဥဒ္ဓံ ဩလောကေတွာ တဿ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တာ ပါသာဏာဒီသု ဥပက္ခလိတွာ ကိလမန္တိ. အထ နေ ပဏ္ဍိတော အာဟ ‘‘ဆဍ္ဍာပေဿာမိ န’’န္တိ. ‘‘ဆဍ္ဍာပေဟိ သာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ပဿထာ’’တိ သော ဥဒ္ဓံ အနောလောကေတွာဝ ဝါတဝေဂေန ဓာဝိတွာ သေနဿ ဆာယံ အက္ကမိတွာ ပါဏိံ ပဟရိတွာ မဟာရဝံ ရဝိ. တဿ တေဇေန သော သဒ္ဒေါ သေနဿ ကုစ္ဆိယံ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ နိစ္ဆာရိတော ဝိယ အဟောသိ. သော ဘီတော မံသံ ဆဍ္ဍေသိ. မဟာသတ္တော ဆဍ္ဍိတဘာဝံ ဉတွာ ဆာယံ ဩလောကေန္တောဝ ဘူမိယံ ပတိတုံ အဒတွာ အာကာသေယေဝ သမ္ပဋိစ္ဆိ. တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ မဟာဇနော နဒန္တော ဝဂ္ဂန္တော အပ္ဖောဋေန္တော မဟာသဒ္ဒံ အကာသိ. အမစ္စော တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ရညော ဒူတံ ပေသေသိ ‘‘ပဏ္ဍိတော ဣမိနာ ဥပါယေန မံသပေသိံ ဆဍ္ဍာပေသိ, ဣဒံ ဒေဝေါ ဇာနာတူ’’တိ. တံ သုတွာ ရာဇာ သေနကံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, သေနက, အာနေမ ပဏ္ဍိတ’’န္တိ? သော စိန္တေသိ ‘‘တဿ ဣဓာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ မယံ နိပ္ပဘာ ဘဝိဿာမ, အတ္ထိဘာဝမ္ပိ နော ရာဇာ န ဇာနိဿတိ, န တံ အာနေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော ဗလဝလာဘမစ္ဆရိယတာယ ‘‘မဟာရာဇ, ဧတ္တကေန ပဏ္ဍိတော နာမ န ဟောတိ, အပ္ပမတ္တကံ ကိဉ္စိ ဧတ’’န္တိ အာဟ. ရာဇာ မဇ္ဈတ္တောဝ ဟုတွာ ‘‘တတ္ထေဝ နံ ဝီမံသတူ’’တိ ပုန ပေသေသိ.

其中，关于肉之事：有一天，菩萨前往游戏场时，一只鹰从屠夫的案板上叼走一块肉，飞向天空。童子们看见了，喊着：“我们要让它把肉丢下来！”便追赶那只鹰。鹰忽东忽西地飞。他们仰头望着，跟在它后面跑，被石头等物绊倒，疲惫不堪。这时智者对他们说：“我能让它丢下来吗？”“请让它丢下来吧，主人。”“那么你们看着。”他并不抬头，而是如风一般飞奔，踩住鹰的影子，拍手大喝一声。那声音的力量仿佛穿透了鹰的肚子，将它震慑。鹰受惊，丢下了肉。大士知道肉已丢下，便只看着影子，不等肉落地就在空中接住了。众人见到这奇景，欢呼跳跃，拍手喝彩，大声喧哗。大臣知道此事后，派信使报告国王：“智者用此计让鹰丢下肉，请大王知悉。”国王听后，问塞纳迦：“塞纳迦，我们把这位智者带来如何？”他心想：“他一来，我们就会黯然失色，国王甚至不会知道我们的存在了。不能让他来。”于是他出于对利养的强烈嫉妒，说道：“大王，仅凭这点事不能称为智者，这不过是微不足道的小事。”国王保持中立，再次派信使传话：“让他就地继续考察。”

ဂေါဏောတိ ဧကော ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမဝါသီ ပုရိသော ‘‘ဝဿေ ပတိတေ ကသိဿာမီ’’တိ ဂါမန္တရတော ဂေါဏေ ကိဏိတွာ အာနေတွာ ဂေဟေ ဝသာပေတွာ ပုနဒိဝသေ ဂေါစရတ္ထာယ တိဏဘူမိံ အာနေတွာ ဂေါဏပိဋ္ဌေ နိသိန္နော ကိလန္တရူပေါ ဩတရိတွာ ရုက္ခမူလေ နိပန္နောဝ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ. တသ္မိံ ခဏေ ဧကော စောရော ဂေါဏေ ဂဟေတွာ ပလာယိ. သော ပဗုဇ္ဈိတွာ ဂေါဏေ အပဿန္တော ဣတော စိတော စ ဩလောကေတွာ ဂေါဏေ ဂဟေတွာ ပလာယန္တံ စောရံ ဒိသွာ ဝေဂေန ပက္ခန္ဒိတွာ ‘‘ကုဟိံ မေ ဂေါဏေ နေသီ’’တိ အာဟ. ‘‘မမ ဂေါဏေ အတ္တနော ဣစ္ဆိတဋ္ဌာနံ နေမီ’’တိ. တေသံ ဝိဝါဒံ သုတွာ မဟာဇနော သန္နိပတိ. ပဏ္ဍိတော တေသံ သာလာဒွါရေန ဂစ္ဆန္တာနံ သဒ္ဒံ သုတွာ ဥဘောပိ ပက္ကောသာပေတွာ တေသံ ကိရိယံ ဒိသွာဝ ‘‘အယံ [Pg.169] စောရော, အယံ ဂေါဏသာမိကော’’တိ ဇာနာတိ. ဇာနန္တောပိ ‘‘ကသ္မာ ဝိဝဒထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဂေါဏသာမိကော အာဟ – ‘‘သာမိ, ဣမေ အဟံ အသုကဂါမတော အသုကဿ နာမ ဟတ္ထတော ကိဏိတွာ အာနေတွာ ဂေဟေ ဝသာပေတွာ ဂေါစရတ္ထာယ တိဏဘူမိံ နေသိံ, တတ္ထ မမ ပမာဒံ ဒိသွာ အယံ ဂေါဏေ ဂဟေတွာ ပလာယိ. သွာဟံ ဣတော စိတော စ ဩလောကေန္တော ဣမံ ဒိသွာ အနုဗန္ဓိတွာ ဂဏှိံ, အသုကဂါမဝါသိနော မယာ ဧတေသံ ကိဏိတွာ ဂဟိတဘာဝံ ဇာနန္တီ’’တိ. စောရော ပန ‘‘မမေတေ ဃရဇာတိကာ, အယံ မုသာ ဘဏတီ’’တိ အာဟ.

牛之事：有一位住在东方麦中邑的男子，心想：“待雨季来临，我便耕地。”于是从别的村子买来牛，养在家中。次日，为放牧故，他把牛带到草地。他骑在牛背上，因感疲惫，便下来躺在树下睡着了。就在那时，一个小偷把牛牵走了。那人醒来，不见牛，四处张望，看见小偷正牵着牛逃跑，便疾速追上去喊道：“你要把我的牛牵到哪里去？”贼答：“我把我的牛牵到我想去的地方。”听到他们争吵，许多人聚集起来。智者正从公堂门口经过，听到他们的声音，便把两人都叫过来。他一看他们的举动，便知：“此为盗贼，此为牛主。”虽已知晓，他仍问道：“你们为何争吵？”牛主说：“大人，这些牛是我从某村某人手中买来，养在家中，今日带到草地放牧。此人见我疏忽，便把牛牵走逃跑了。我四处张望，看见他，追上来抓住了他。某村的村民们知道我买下这些牛之事。”小偷却说：“这些牛是我家生养的，他在说谎。”

အထ နေ ပဏ္ဍိတော ‘‘အဟံ ဝေါ အဍ္ဍံ ဓမ္မေန ဝိနိစ္ဆိနိဿာမိ, ဌဿထ မေ ဝိနိစ္ဆယေ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ, သာမိ, ဌဿာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မဟာဇနဿ မနံ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပဌမံ စောရံ ပုစ္ဆိ ‘‘တယာ ဣမေ ဂေါဏာ ကိံ ခါဒါပိတာ ကိံ ပါယိတာ’’တိ? ‘‘ယာဂုံ ပါယိတာ တိလပိဋ္ဌဉ္စ မာသေ စ ခါဒါပိတာ’’တိ. တတော ဂေါဏသာမိကံ ပုစ္ဆိ. သော အာဟ – ‘‘သာမိ, ကုတော မေ ဒုဂ္ဂတဿ ယာဂုအာဒီနိ လဒ္ဓါနိ, တိဏမေဝ ခါဒါပိတာ’’တိ. ပဏ္ဍိတော တေသံ ကထံ ပရိသံ ဂါဟာပေတွာ ပိယင်္ဂုပတ္တာနိ အာဟရာပေတွာ ကောဋ္ဋာပေတွာ ဥဒကေန မဒ္ဒါပေတွာ ဂေါဏေ ပါယေသိ. ဂေါဏာ တိဏမေဝ ဆဍ္ဍယိံသု. ပဏ္ဍိတော ‘‘ပဿထေတ’’န္တိ မဟာဇနဿ ဒဿေတွာ စောရံ ပုစ္ဆိ ‘‘တွံ စောရောသိ, န စောရောသီ’’တိ? သော ‘‘စောရောမှီ’’တိ အာဟ. ‘‘တေန ဟိ တွံ ဣတော ပဋ္ဌာယ မာ ဧဝရူပမကာသီ’’တိ ဩဝဒိ. ဗောဓိသတ္တဿ ပရိသာ ပန တံ ဟတ္ထပါဒေဟိ ကောဋ္ဋေတွာ ဒုဗ္ဗလမကာသိ. အထ နံ ပဏ္ဍိတော ‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မေယေဝ တာဝ ဣမံ ဒုက္ခံ လဘသိ, သမ္ပရာယေ ပန နိရယာဒီသု မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝိဿသိ, သမ္မ, တွံ ဣတော ပဋ္ဌာယ ပဇဟေတံ ကမ္မ’’န္တိ ဝတွာ တဿ ပဉ္စ သီလာနိ အဒါသိ. အမစ္စော တံ ပဝတ္တိံ ယထာဘူတံ ရညော အာရောစာပေသိ. ရာဇာ သေနကံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, သေနက, အာနေမ ပဏ္ဍိတ’’န္တိ. ‘‘ဂေါဏအဍ္ဍံ နာမ, မဟာရာဇ, ယေ ကေစိ ဝိနိစ္ဆိနန္တိ, အာဂမေဟိ တာဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ရာဇာ မဇ္ဈတ္တော ဟုတွာ ပုန တထေဝ သာသနံ ပေသေသိ. သဗ္ဗဋ္ဌာနေသုပိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣတော ပရံ ပန ဥဒ္ဒါနမတ္တမေဝ ဝိဘဇိတွာ ဒဿယိဿာမာတိ.

于是，智者问他们：“我将为你们依法裁决此案，你们愿意接受我的裁决吗？”他们回答说：“是的，大人，我们愿意接受。”智者想：“应当要赢得大众的信服。”他首先问盗贼：“你给这些牛喂了什么，喝了什么？”贼答：“喂它们喝粥，吃芝麻饼和豆子。”然后他问牛主。那人说：“大人，我如此贫穷，哪里有粥之类的东西？只喂了它们草。”智者让大众听了他们的陈述，然后叫人拿来黍叶，让人捣碎后与水混合，喂给牛喝。牛只吐出了草。智者指给大众看，然后问盗贼：“你是贼，还是不是贼？”他回答说：“我是贼。”智者告诫他说：“既然如此，你从今以后不要再做这样的事了。”然而，菩萨的随从们用手脚殴打他，使他变得虚弱。然后智者对他说：“贤友，你在此生就遭受了这等痛苦，来世还将在地狱等处感受极大的痛苦。你从今以后要舍断此恶业。”然后为他传授了五戒。大臣将事情的经过如实地禀告了国王。国王问塞纳迦(Senaka)：“塞纳迦，我们是否要召见这位智者？”塞纳迦回答说：“大王，区区牛案，任何人都能裁决，请您暂且等待。”国王听后保持中立，再次下达了同样的命令。在所有情况下都应如此了知。从此处起，我将只解说和展示摄颂。

ဂန္ထီတိ ဧကာ ဒုဂ္ဂတိတ္ထီ နာနာဝဏ္ဏေဟိ သုတ္တေဟိ ဂန္ထိကေ ဗန္ဓိတွာ ကတံ သုတ္တဂန္ထိတပိဠန္ဓနံ ဂီဝတော မောစေတွာ သာဋကဿ ဥပရိ ဌပေတွာ နှာယိတုံ [Pg.170] ပဏ္ဍိတေန ကာရိတပေါက္ခရဏိံ ဩတရိ. အပရာ တရုဏိတ္ထီ တံ ဒိသွာ လောဘံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘အမ္မ, အတိဝိယ သောဘနံ ဣဒံ ကိတ္တကေန တေ ကတံ, အဟမ္ပိ အတ္တနော ဧဝရူပံ ကရိဿာမိ, ဂီဝါယ ပိဠန္ဓိတွာ ပမာဏံ တာဝဿ ဥပဓာရေမီ’’တိ ဝတွာ တာယ ဥဇုစိတ္တတာယ ‘‘ဥပဓာရေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ဂီဝါယ ပိဠန္ဓိတွာ ပက္ကာမိ. ဣတရာ တံ ဒိသွာ သီဃံ ဥတ္တရိတွာ သာဋကံ နိဝါသေတွာ ဥပဓာဝိတွာ ‘‘ကဟံ မေ ပိဠန္ဓနံ ဂဟေတွာ ပလာယိဿသီ’’တိ သာဋကေ ဂဏှိ. ဣတရာ ‘‘နာဟံ တဝ သန္တကံ ဂဏှာမိ, မမ ဂီဝါယမေဝ ပိဠန္ဓန’’န္တိ အာဟ. မဟာဇနော တံ သုတွာ သန္နိပတိ. ပဏ္ဍိတော ဒါရကေဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠန္တော တာသံ ကလဟံ ကတွာ သာလာဒွါရေန ဂစ္ဆန္တီနံ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘ကိံ သဒ္ဒေါ ဧသော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ဥဘိန္နံ ကလဟကာရဏံ သုတွာ ပက္ကောသာပေတွာ အာကာရေနေဝ စောရိဉ္စ အစောရိဉ္စ ဉတွာပိ တမတ္ထံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အဟံ ဝေါ ဓမ္မေန ဝိနိစ္ဆိနိဿာမိ, မမ ဝိနိစ္ဆယေ ဌဿထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘အာမ, ဌဿာမ, သာမီ’’တိ ဝုတ္တေ ပဌမံ စောရိံ ပုစ္ဆိ ‘‘တွံ ဣမံ ပိဠန္ဓနံ ပိဠန္ဓန္တီ ကတရဂန္ဓံ ဝိလိမ္ပသီ’’တိ? ‘‘အဟံ နိစ္စံ သဗ္ဗသံဟာရကံ ဝိလိမ္ပာမီ’’တိ. သဗ္ဗသံဟာရကော နာမ သဗ္ဗဂန္ဓေဟိ ယောဇေတွာ ကတဂန္ဓော. တတော ဣတရံ ပုစ္ဆိ. သာ အာဟ ‘‘ကုတော, သာမိ, လဒ္ဓေါ ဒုဂ္ဂတာယ မယှံ သဗ္ဗသံဟာရကော, အဟံ နိစ္စံ ပိယင်္ဂုပုပ္ဖဂန္ဓမေဝ ဝိလိမ္ပာမီ’’တိ. ပဏ္ဍိတော ဥဒကပါတိံ အာဟရာပေတွာ တံ ပိဠန္ဓနံ တတ္ထ ပက္ခိပါပေတွာ ဂန္ဓိကံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဧတံ ဂန္ဓံ ဥပသိင်္ဃိတွာ အသုကဂန္ဓဘာဝံ ဇာနာဟီ’’တိ အာဟ. သော ဥပသိင်္ဃန္တော ပိယင်္ဂုပုပ္ဖဘာဝံ ဉတွာ ဣမံ ဧကကနိပါတေ ဂါထမာဟ –

结饰案：有一位贫穷的女人，用各种颜色的线打结做成一件线结饰物，从脖子上解下来，放在衣物上，然后下到智者所造的莲池里沐浴。另一位年轻女人看见后生起贪心，把它拿起来说：“大姐，这个真漂亮！这花了多少功夫做的？我也想为自己做一个这样的，让我先戴在脖子上试试尺寸。”因为那女人心地正直，就说：“你试试吧。”结果那年轻女人戴上就跑了。前者看见后，赶忙上岸，穿上衣服追上去，抓住她的衣物喊道：“你拿着我的饰物要逃到哪里去？”后者说：“我没有拿你的东西，这本就是我脖子上的饰物。”大众听见后围了过来。当时智者正和孩子们玩耍，听见她们争吵着从公堂门口经过，便问：“这是什么声音？”听完两人争吵的原因后，便把她们叫来。他虽从形貌上便知谁是盗贼、谁非盗贼，但还是询问了事情的经过，然后说：“我将依法为你们裁决，你们愿意接受我的裁决吗？”她们回答：“是的，大人，我们愿意接受。”智者先问盗贼：“你佩戴这件饰物时，涂抹的是什么香料？”她答：“我一直用百和香(sabbasaṃhāraka)。”（百和香是用各种香料调制的香。）然后他问另一位女人。她说：“大人啊，我如此贫穷，哪里有百和香？我一直只用黍花香(piyaṅgupuppha)。”智者叫人拿来一个水盆，把那件饰物放进去，然后叫来一位调香师说：“你闻闻这香气，辨认一下是什么香。”那调香师闻了之后，知道是黍花香。关于此事，在《本生经·一集》(Ekakanipāta)中有此偈颂：

‘‘သဗ္ဗသံဟာရကော နတ္ထိ, သုဒ္ဓံ ကင်္ဂု ပဝါယတိ;

အလိကံ ဘာသတိယံ ဓုတ္တီ, သစ္စမာဟု မဟလ္လိကာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၁၁၀);

“此处没有百和香，唯有纯净黍花香；狡猾女子说妄语，年长妇人言实诚。”

တတ္ထ ဓုတ္တီတိ ဓုတ္တိကာ. အာဟူတိ အာဟ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

此中，dhuttī即dhuttikā（骗子）。Āhu即āha（说），或这即是经文的读法。

ဧဝံ မဟာသတ္တော တံ ကာရဏံ မဟာဇနံ ဇာနာပေတွာ ‘‘တွံ စောရီသိ, န စောရီသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ စောရိဘာဝံ ပဋိဇာနာပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ မဟာသတ္တဿ ပဏ္ဍိတဘာဝေါ ပါကဋော ဇာတော.

就这样，大士将原委告知大众后，问那女子：“你是贼，还是不是贼？”并使她承认了自己是贼。从那时起，大士的智慧便广为人知。

သုတ္တန္တိ ဧကာ ကပ္ပာသက္ခေတ္တရက္ခိကာ ဣတ္ထီ ကပ္ပာသက္ခေတ္တံ ရက္ခန္တီ တတ္ထေဝ ပရိသုဒ္ဓံ ကပ္ပာသံ ဂဟေတွာ သုခုမသုတ္တံ ကန္တိတွာ ဂုဠံ ကတွာ ဥစ္ဆင်္ဂေ [Pg.171] ဌပေတွာ ဂါမံ အာဂစ္ဆန္တီ ‘‘ပဏ္ဍိတဿ ပေါက္ခရဏိယံ နှာယိဿာမီ’’တိ တီရံ ဂန္တွာ သာဋကံ မုဉ္စိတွာ သာဋကဿ ဥပရိ သုတ္တဂုဠံ ဌပေတွာ ဩတရိတွာ ပေါက္ခရဏိယံ နှာယတိ. အပရာ တံ ဒိသွာ လုဒ္ဓစိတ္တတာယ တံ ဂဟေတွာ ‘‘အဟော မနာပံ သုတ္တံ, အမ္မ, တယာ ကတ’’န္တိ အစ္ဆရံ ပဟရိတွာ ဩလောကေန္တီ ဝိယ ဥစ္ဆင်္ဂေ ကတွာ ပက္ကာမိ. သေသံ ပုရိမနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ပဏ္ဍိတော ပဌမံ စောရိံ ပုစ္ဆိ ‘‘တွံ ဂုဠံ ကရောန္တီ အန္တော ကိံ ပက္ခိပိတွာ အကာသီ’’တိ? ‘‘ကပ္ပာသဖလဋ္ဌိမေဝ သာမီ’’တိ. တတော ဣတရံ ပုစ္ဆိ. သာ ‘‘သာမိ တိမ္ဗရုအဋ္ဌိ’’န္တိ အာဟ. သော ဥဘိန္နံ ဝစနံ ပရိသံ ဂါဟာပေတွာ သုတ္တဂုဠံ နိဗ္ဗေဌာပေတွာ တိမ္ဗရုအဋ္ဌိံ ဒိသွာ တံ စောရိဘာဝံ သံပဋိစ္ဆာပေသိ. မဟာဇနော ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ‘‘သုဝိနိစ္ဆိတော အဍ္ဍော’’တိ သာဓုကာရသဟဿာနိ ပဝတ္တေသိ.

关于线团之事：有一位看守棉田的女人，在守护棉田时，从那里取了洁净的棉花，纺成细线，做成线团，放在腰间，然后前往村子。她心想：“我要在智者的莲池里沐浴。”便走到池边，脱下衣服，把线团放在衣物上，然后下到莲池里沐浴。另一位女人看见了，因生起贪心，便拿起线团，弹指赞叹道：“啊，多好的线啊，大姐，是你做的吗？”她一边假装欣赏，一边把线团放在自己腰间就走了。其余部分应如前例般详述。智者先问盗贼：“你做这个线团时，在里面放了什么？”她答：“主人，只有棉籽。”然后他问另一位。她说：“主人，是丁巴鲁(timbaru)果核。”智者让大众听了她们两人的话，然后叫人解开线团，看见了丁巴鲁果核，于是使那盗贼承认了罪行。大众欢喜愉悦，发出数千声“善哉”，赞叹道：“这纠纷裁决得真好！”

ပုတ္တောတိ ဧကဒိဝသံ ဧကာ ဣတ္ထီ ပုတ္တံ အာဒါယ မုခဓောဝနတ္ထာယ ပဏ္ဍိတဿ ပေါက္ခရဏိံ ဂန္တွာ ပုတ္တံ နှာပေတွာ အတ္တနော သာဋကေ နိသီဒါပေတွာ အတ္တနော မုခံ ဓောဝိတုံ ဩတရိ. တသ္မိံ ခဏေ ဧကာ ယက္ခိနီ တံ ဒါရကံ ဒိသွာ ခါဒိတုကာမာ ဟုတွာ ဣတ္ထိဝေသံ ဂဟေတွာ ‘‘သဟာယိကေ, သောဘတိ ဝတာယံ ဒါရကော, တဝေသော ပုတ္တော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပါယေမိ န’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ပါယေဟီ’’တိ ဝုတ္တာ တံ ဂဟေတွာ ထောကံ ကီဠာပေတွာ အာဒါယ ပလာယိ. ဣတရာ တံ ဒိသွာ ဓာဝိတွာ ‘‘ကုဟိံ မေ ပုတ္တံ နေသီ’’တိ ဂဏှိ. ယက္ခိနီ ‘‘ကုတော တယာ ပုတ္တော လဒ္ဓေါ, မမေသော ပုတ္တော’’တိ အာဟ. တာ ကလဟံ ကရောန္တိယော သာလာဒွါရေန ဂစ္ဆန္တိ. ပဏ္ဍိတော တံ ကလဟသဒ္ဒံ သုတွာ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ကိမေတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. တာ တဿ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. တံ သုတွာ မဟာသတ္တော အက္ခီနံ အနိမိသတာယ စေဝ ရတ္တတာယ စ နိရာသင်္ကတာယ စ ဆာယာယ အဘာဝတာယ စ ‘‘အယံ ယက္ခိနီ’’တိ ဉတွာပိ ‘‘မမ ဝိနိစ္ဆယေ ဌဿထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘အာမ, ဌဿာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ဘူမိယံ လေခံ ကဍ္ဎယိတွာ လေခါမဇ္ဈေ ဒါရကံ နိပဇ္ဇာပေတွာ ယက္ခိနိံ ဟတ္ထေသု, မာတရံ ပါဒေသု ဂါဟာပေတွာ ‘‘ဒွေပိ ကဍ္ဎိတွာ ဂဏှထ, ကဍ္ဎိတုံ သက္ကောန္တိယာ ဧဝ ပုတ္တော’’တိ အာဟ.

关于儿子之事：有一天，一位女人带着儿子，为要洗脸而前往智者的莲池。她给儿子洗完澡，让他坐在自己的衣服上，然后自己下水洗脸。就在那时，一位夜叉女(yakkhinī)看见那孩子，想要吃掉他，便化作女人模样，走近说：“朋友，这孩子真可爱，是你的儿子吗？”得到肯定的回答后，她说：“我可以喂他奶吗？”得到允许后，她抱起孩子，逗玩了一会儿，就抱着他逃走了。孩子的母亲看见后，追上去抓住她问：“你要把我的儿子带到哪里去？”夜叉女说：“你从哪里得来的儿子？这是我的儿子。”她们争吵着走向讲堂门口。智者听到争吵声，便叫她们过来问：“这是怎么回事？”她们把事情的经过告诉了他。大士听后，虽然通过其不眨的红眼睛、无所畏惧以及没有影子等特征，已经知道“这是个夜叉女”，但还是说：“你们愿意接受我的裁决吗？”她们说：“是的，我们愿意。”于是，他在地上画了一条线，让孩子躺在线的中间，让夜叉女抓住孩子的手，让母亲抓住孩子的脚，然后说：“你们两个都拉，谁能把他拉过去，儿子就是谁的。”

တာ ဥဘောပိ ကဍ္ဎိံသု. ဒါရကော ကဍ္ဎိယမာနော ဒုက္ခပ္ပတ္တော ဟုတွာ ဝိရဝိ. မာတာ ဟဒယေန ဖလိတေန ဝိယ ဟုတွာ ပုတ္တံ မုဉ္စိတွာ ရောဒမာနာ အဋ္ဌာသိ. ပဏ္ဍိတော မဟာဇနံ ပုစ္ဆိ ‘‘အမ္ဘော, ဒါရကေ, မာတု ဟဒယံ မုဒုကံ ဟောတိ, ဥဒါဟု အမာတူ’’တိ. ‘‘မာတု ဟဒယံ မုဒုကံ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ကိံ ဒါနိ ဒါရကံ [Pg.172] ဂဟေတွာ ဌိတာ မာတာ ဟောတိ, ဥဒါဟု ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဌိတာ’’တိ? ‘‘ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဌိတာ ပဏ္ဍိတာ’’တိ. ‘‘ဣမံ ပန ဒါရကစောရိံ တုမှေ ဇာနာထာ’’တိ? ‘‘န ဇာနာမ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ. အထ နေ ပဏ္ဍိတော အာဟ – ‘‘ယက္ခိနီ ဧသာ, ဧတံ ခါဒိတုံ ဂဏှီ’’တိ. ‘‘ကထံ ဇာနာသိ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ. ‘‘အက္ခီနံ အနိမိသတာယ စေဝ ရတ္တတာယ စ နိရာသင်္ကတာယ စ ဆာယာယ အဘာဝေန စ နိက္ကရုဏတာယ စာ’’တိ. အထ နံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကာသိ တွ’’န္တိ? ‘‘ယက္ခိနီမှိ သာမီ’’တိ. ‘‘ကသ္မာ ဣမံ ဒါရကံ ဂဏှီ’’တိ? ‘‘ခါဒိတုံ ဂဏှာမိ, သာမီ’’တိ. ‘‘အန္ဓဗာလေ, တွံ ပုဗ္ဗေပိ ပါပကမ္မံ ကတွာ ယက္ခိနီ ဇာတာသိ, ဣဒါနိ ပုနပိ ပါပံ ကရောသိ, အဟော အန္ဓဗာလာသီ’’တိ ဝတွာ တံ ပဉ္စသီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ ဧဝရူပံ ပါပကမ္မံ မာ အကာသီ’’တိ ဝတွာ တံ ဥယျောဇေသိ. ဒါရကမာတာပိ ဒါရကံ လဘိတွာ ‘‘စိရံ ဇီဝတု သာမီ’’တိ ပဏ္ဍိတံ ထောမေတွာ ပုတ္တံ အာဒါယ ပက္ကာမိ.

她们俩都拉扯着孩子。孩子被拉扯时感到痛苦，哭喊起来。母亲如同心碎一般，松开孩子，站着哭泣。智者问众人：“诸位，是母亲的心柔软，还是非母亲的心柔软？”众人回答：“母亲的心柔软。”智者又问：“那么现在，是抓住孩子站着的是母亲，还是放开孩子站着的是母亲？”众人回答：“智者，是放开孩子站着的那位。”智者再问：“你们认识这个偷孩子的女人吗？”众人回答：“不认识，智者。”于是智者告诉他们：“这是个夜叉女，她抓这孩子是为了吃掉。”众人问：“智者，您怎么知道的？”智者回答：“从她眼睛不眨、发红、无所畏惧、没有影子以及毫无悲悯之心看出来的。”接着智者问她：“你是谁？”她回答：“主人，我是夜叉女。”智者问：“为何抓这孩子？”她回答：“主人，我抓他是为了吃掉。”智者说：“盲目愚痴者，你过去造作恶业而投生为夜叉女，现在又再作恶，你真是盲目愚痴啊！”说完，他使她安住于五戒，告诫道：“从今以后不要再做这样的恶业。”便让她离去。孩子的母亲得到孩子后，赞颂智者说：“愿主人长寿！”然后带着孩子离开了。

ဂေါတောတိ ဧကော ကိရ လကုဏ္ဍကတ္တာ ဂေါတော, ကာဠဝဏ္ဏတာ စ ကာဠောတိ ဂေါတကာဠော နာမ ပုရိသော သတ္တသံဝစ္ဆရာနိ ကမ္မံ ကတွာ ဘရိယံ လဘိ. သာ နာမေန ဒီဃတာလာ နာမ. သော ဧကဒိဝသံ တံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, ပူဝခါဒနီယံ ပစာဟိ, မာတာပိတရော ဒဋ္ဌုံ ဂမိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကိံ တေ မာတာပိတူဟီ’’တိ တာယ ပဋိက္ခိတ္တောပိ ယာဝတတိယံ ဝတွာ ပူဝခါဒနီယံ ပစာပေတွာ ပါထေယျဉ္စေဝ ပဏ္ဏာကာရဉ္စ အာဒါယ တာယ သဒ္ဓိံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နော အန္တရာမဂ္ဂေ ဥတ္တာနဝါဟိနိံ ဧကံ နဒိံ အဒ္ဒသ. တေ ပန ဒွေပိ ဥဒကဘီရုကဇာတိကာဝ, တသ္မာ တံ ဥတ္တရိတုံ အဝိသဟန္တာ တီရေ အဋ္ဌံသု. တဒါ ဒီဃပိဋ္ဌိ နာမေကော ဒုဂ္ဂတပုရိသော အနုဝိစရန္တော တံ ဌာနံ ပါပုဏိ. အထ နံ တေ ဒိသွာ ပုစ္ဆိံသု ‘‘သမ္မ, အယံ နဒီ ဂမ္ဘီရာ ဥတ္တာနာ’’တိ. သော တေသံ ကထံ သုတွာ ဥဒကဘီရုကဘာဝံ ဉတွာ ‘‘သမ္မ, အယံ နဒီ ဂမ္ဘီရာ ဗဟုစဏ္ဍမစ္ဆာကိဏ္ဏာ’’တိ အာဟ. ‘‘သမ္မ, ကထံ တွံ ဂမိဿသီ’’တိ? သော အာဟ – ‘‘သံသုမာရမကရာနံ အမှေဟိ ပရိစယော အတ္ထိ, တေန တေ အမှေ န ဝိဟေဌေန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ, အမှေပိ နေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. အထဿ တေ ခဇ္ဇဘောဇနံ အဒံသု. သော ကတဘတ္တကိစ္စော ‘‘သမ္မ, ကံ ပဌမံ နေမီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော အာဟ – ‘‘တဝ သဟာယိကံ ပဌမံ နေဟိ, မံ ပစ္ဆာ နေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တံ ခန္ဓေ ကတွာ ပါထေယျဉ္စေဝ ပဏ္ဏာကာရဉ္စ ဂဟေတွာ နဒိံ ဩတရိတွာ ထောကံ ဂန္တွာ ဥက္ကုဋိကော နိသီဒိတွာ ပက္ကာမိ.

关于哥多之事：据说，从前有个人，因身材矮小而名叫哥多(Goto)，又因肤色黝黑而被称为迦罗(Kāḷo)，合称哥多迦罗(Gotakāḷo)。他劳作七年，娶得一位名叫长塔拉(Dīghatālā)的妻子。一日，他对妻子说：“贤妻，做些糕饼和嚼食吧，我们去探望我的父母。”妻子却反驳道：“你的父母与我何干？”他虽遭拒绝，仍再三请求，妻子才做了糕饼和嚼食。他便带着干粮和礼物，与妻子一同上路。途中，他们看见一条浅河。但两人天生怕水，因此不敢渡河，便停在岸边。这时，一个名叫长背(Dīghapiṭṭhi)的穷人四处游荡，来到此地。他们看见他，便问道：“朋友，这条河是深是浅？”那人听了他们的话，知道他们怕水，便说：“朋友，这条河很深，里面有很多凶猛的鱼。”他们问：“朋友，那你怎么过去呢？”他答道：“我们与鳄鱼和水怪很熟，所以它们不伤害我们。”他们说：“既然如此，朋友，也请带我们过去吧。”他答应说：“好的。”于是他们给了他食物。他吃完后问道：“朋友，我先带谁过去？”丈夫说：“先带我的伴侣过去，再来带我。”他应允后，将妇人背在肩上，拿着干粮和礼物下到河里。走了一小段路后，他蹲了下来，然后离开了。

ဂေါတကာဠော [Pg.173] တီရေ ဌိတောဝ ‘‘ဂမ္ဘီရာဝတာယံ နဒီ, ဧဝံ ဒီဃဿပိ နာမ ဧဝရူပါ, မယှံ ပန အပသယှာဝ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေသိ. ဣတရောပိ တံ နဒီမဇ္ဈံ နေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, အဟံ တံ ပေါသေဿာမိ, သမ္ပန္နဝတ္ထာလင်္ကာရာ ဒါသိဒါသပရိဝုတာ ဝိစရိဿသိ, ကိံ တေ အယံ လကုဏ္ဍကဝါမနကော ကရိဿတိ, မမ ဝစနံ ကရောဟီ’’တိ အာဟ. သာ တဿ ဝစနံ သုတွာဝ အတ္တနော သာမိကေ သိနေဟံ ဘိန္ဒိတွာ တံခဏညေဝ တသ္မိံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ ဟုတွာ ‘‘သာမိ, သစေ မံ န ဆဍ္ဍေဿသိ, ကရိဿာမိ တေ ဝစန’’န္တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ, ကိံ ဝဒေသိ, အဟံ တံ ပေါသေဿာမီ’’တိ. တေ ပရတီရံ ဂန္တွာ ဥဘောပိ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ ‘‘ဂေါတကာဠံ ပဟာယ တိဋ္ဌ တွ’’န္တိ ဝတွာ တဿ ပဿန္တဿေဝ ခါဒနီယံ ခါဒန္တာ ပက္ကမိံသု. သော ဒိသွာ ‘‘ဣမေ ဧကတော ဟုတွာ မံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယန္တိ မညေ’’တိ အပရာပရံ ဓာဝန္တော ထောကံ ဩတရိတွာ ဘယေန နိဝတ္တိတွာ ပုန တေသု ကောပေန ‘‘ဇီဝါမိ ဝါ မရာမိ ဝါ’’တိ ဥလ္လင်္ဃိတွာ နဒိယံ ပတိတော ဥတ္တာနဘာဝံ ဉတွာ နဒိံ ဥတ္တရိတွာ ဝေဂေန တံ ပါပုဏိတွာ ‘‘အမ္ဘော ဒုဋ္ဌစောရ, ကုဟိံ မေ ဘရိယံ နေသီ’’တိ အာဟ. ဣတရောပိ တံ ‘‘အရေ ဒုဋ္ဌဝါမနက, ကုတော တဝ ဘရိယာ, မမေသာ ဘရိယာ’’တိ ဝတွာ ဂီဝါယံ ဂဟေတွာ ခိပိ. သော ဒီဃတာလံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ’’တိဋ္ဌ တွံ ကုဟိံ ဂစ္ဆသိ, သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ ကမ္မံ ကတွာ လဒ္ဓဘရိယာ မေသီ’’တိ ဝတွာ တေန သဒ္ဓိံ ကလဟံ ကရောန္တော သာလာယ သန္တိကံ ပါပုဏိ. မဟာဇနော သန္နိပတိ.

哥多迦罗(Gotakāḷo)站在岸边想：“这条河真是深啊！连那样高大的人尚且如此，我肯定过不去了。”而那人把妇人带到河中央，说：“贤妻，我会供养你。你将衣着华丽，佩戴饰物，有男女仆人环绕。这个矮小的侏儒能给你什么呢？听我的话吧。”她听了这话，便断绝了对丈夫的感情，心意立刻转向那人，答应说：“夫君，只要你不抛弃我，我就听你的。”“贤妻，你说什么呢？我当然会供养你。”他们到了对岸，两人和睦欢悦，对着哥多迦罗说：“你被抛弃了，就待在那儿吧！”然后就在他眼前吃着嚼食离开了。他看见后心想：“他们俩合伙抛弃我，看来是想逃跑！”他来回奔跑，试着下水一点又因害怕而退回，最后在愤怒中想着“是死是活都罢！”便跳进河里。他发现河水很浅，于是渡过河，飞快地追上他们，骂道：“喂，你这恶贼，要把我的妻子带到哪里去？”那人也骂道：“喂，你这恶矮子，谁是你的妻子？这是我的妻子！”说着就抓住他的脖子将他推倒。他抓住长塔拉(Dīghatālā)的手，对那人说：“你站住！你要去哪里？她是我劳作七年才得到的妻子！”他与那人争吵着，来到了公堂附近。众人聚集围观。

ပဏ္ဍိတော ‘‘ကိံ သဒ္ဒေါ နာမေသော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တေ ဥဘောပိ ပက္ကောသာပေတွာ ဝစနပ္ပဋိဝစနံ သုတွာ ‘‘မမ ဝိနိစ္ဆယေ ဌဿထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘အာမ, ဌဿာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ပဌမံ ဒီဃပိဋ္ဌိံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တွံ ကောနာမောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဒီဃပိဋ္ဌိကော နာမ, သာမီ’’တိ. ‘‘ဘရိယာ တေ ကာ နာမာ’’တိ? သော တဿာ နာမံ အဇာနန္တော အညံ ကထေသိ. ‘‘မာတာပိတရော တေ ကေ နာမာ’’တိ? ‘‘အသုကာ နာမာ’’တိ. ‘‘ဘရိယာယ ပန တေ မာတာပိတရော ကေ နာမာ’’တိ? သော အဇာနိတွာ အညံ ကထေသိ. တဿ ကထံ ပရိသံ ဂါဟာပေတွာ တံ အပနေတွာ ဣတရံ ပက္ကောသာပေတွာ ပုရိမနယေနေဝ သဗ္ဗေသံ နာမာနိ ပုစ္ဆိ. သော ယထာဘူတံ ဇာနန္တော အဝိရဇ္ဈိတွာ ကထေသိ. တမ္ပိ အပနေတွာ ဒီဃတာလံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တွံ ကာ နာမာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဒီဃတာလာ နာမ သာမီ’’တိ. ‘‘သာမိကော တေ ကောနာမော’’တိ? သာ အဇာနန္တီ အညံ ကထေသိ. ‘‘မာတာပိတရော တေ ကေ နာမာ’’တိ. ‘‘အသုကာ နာမ သာမီ’’တိ. ‘‘သာမိကဿ ပန တေ မာတာပိတရော ကေ နာမာ’’တိ? သာပိ ဝိလပန္တီ အညံ ကထေသိ[Pg.174]. ဣတရေ ဒွေ ပက္ကောသာပေတွာ မဟာဇနံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ ဣမိဿာ ဒီဃပိဋ္ဌိဿ ဝစနေန သမေတိ, ဥဒါဟု ဂေါတကာဠဿာ’’တိ. ‘‘ဂေါတကာဠဿ ပဏ္ဍိတာ’’တိ. ‘‘အယံ ဧတိဿာ သာမိကော, ဣတရော စောရော’’တိ. အထ နံ ‘‘စောရောသိ, န စောရောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အာမ, သာမိ, စောရောမှီ’’တိ စောရဘာဝံ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ပဏ္ဍိတဿ ဝိနိစ္ဆယေန ဂေါတကာဠော အတ္တနော ဘရိယံ လဘိတွာ မဟာသတ္တံ ထောမေတွာ တံ အာဒါယ ပက္ကာမိ. ပဏ္ဍိတော ဒီဃပိဋ္ဌိမာဟ ‘‘မာ ပုန ဧဝမကာသီ’’တိ.

智者问道：“这是什么吵闹声？”他让人将那两人都召来，听完双方的陈述后说：“你们愿意接受我的裁决吗？”两人回答：“是的，我们愿意。”智者首先召来长背(Dīghapiṭṭhi)，问道：“你叫什么名字？”他回答：“主人，我叫长背。”“你的妻子叫什么名字？”他不知道她的名字，便胡乱说了一个。“你的父母叫什么名字？”“名叫某某。”“那么，你妻子的父母叫什么名字？”他又因不知道而胡乱说了一个。智者让众人记下他的话，然后让他退下，再召来另一个人，用同样的方式询问所有人的名字。这人如实知道，便毫无差错地回答了。智者也让他退下，然后召来长塔拉，问道：“你叫什么名字？”“主人，我叫长塔拉。”“你的丈夫叫什么名字？”她不知道，便胡乱说了一个。“你的父母叫什么名字？”“主人，名叫某某。”“那么，你丈夫的父母叫什么名字？”她也哭泣着胡乱说了一个。智者又将那两个男人召来，问众人：“是这长背的话与她相符，还是哥多迦罗的话与她相符？”众人回答：“智者，是哥多迦罗的话相符。”智者说：“这位才是她的丈夫，另一个是贼。”于是他问那人：“你是贼，还是不是贼？”那人承认道：“是的，主人，我是贼。”经由智者的裁决，哥多迦罗得到了自己的妻子，他赞颂大士后，便带着妻子离去。智者告诫长背说：“以后不要再做这样的事了。”

ရထေန စာတိ ဧကဒိဝသံ ဧကော ပန ပုရိသော ရထေ နိသီဒိတွာ မုခဓောဝနတ္ထာယ နိက္ခမိ. တသ္မိံ ခဏေ သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော ပဏ္ဍိတံ ဒိသွာ ‘‘မဟောသဓဗုဒ္ဓင်္ကုရဿ ပညာနုဘာဝံ ပါကဋံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မနုဿဝေသေနာဂန္တွာ ရထဿ ပစ္ဆာဘာဂံ ဂဟေတွာ ပါယာသိ. ရထေ နိသိန္နော ပုရိသော ‘‘တာတ, ကေနတ္ထေနာဂတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘တုမှေ ဥပဋ္ဌာတု’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ယာနာ ဩရုယှ သရီရကိစ္စတ္ထာယ ဂတော. တသ္မိံ ခဏေ သက္ကော ရထံ အဘိရုဟိတွာ ဝေဂေန ပါဇေသိ. ရထသာမိကော ပန သရီရကိစ္စံ ကတွာ နိက္ခန္တော သက္ကံ ရထံ ဂဟေတွာ ပလာယန္တံ ဒိသွာ ဝေဂေန ဂန္တွာ ‘‘တိဋ္ဌ တိဋ္ဌ, ကုဟိံ မေ ရထံ နေသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘တဝ ရထော အညော ဘဝိဿတိ, အယံ ပန မမ ရထော’’တိ ဝုတ္တေ တေန သဒ္ဓိံ ကလဟံ ကရောန္တော သာလာဒွါရံ ပတ္တော. ပဏ္ဍိတော ‘‘ကိံ နာမေတ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ တေ ပက္ကောသာပေတွာ အာဂစ္ဆန္တေ ဒိသွာ နိဗ္ဘယတာယ စေဝ အက္ခီနံ အနိမိသတာယ စ ‘‘အယံ သက္ကော, အယံ ရထသာမိကော’’တိ အညာသိ, ဧဝံ သန္တေပိ ဝိဝါဒကာရဏံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘မမ ဝိနိစ္ဆယေ ဌဿထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘အာမ, ဌဿာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဟံ ရထံ ပါဇေဿာမိ, တုမှေ ဒွေပိ ရထံ ပစ္ဆတော ဂဟေတွာ ဂစ္ဆထ, ရထသာမိကော န ဝိဿဇ္ဇေဿတိ, ဣတရော ဝိဿဇ္ဇေဿတီ’’တိ ဝတွာ ပုရိသံ အာဏာပေသိ ‘‘ရထံ ပါဇေဟီ’’တိ. သော တထာ အကာသိ.

又，关于马车之事。一日，有个人驾车外出，要去洗脸。就在那时，帝释天(Sakko)观察世间，看到了智者，心想：“我要彰显摩诃萨陀(Mahosadha)菩萨的智慧威力。”便化作人形前来，抓住马车的后部跟着走。车里的人问道：“朋友，你来有何目的？”当他回答说“为了服侍您”时，那人高兴地接受了，然后下车去处理身体的需要。就在那一刻，帝释天登上马车，飞速驶离。车主处理完事情出来，看见帝释天驾着马车逃跑，便飞快地追上去喊道：“站住！站住！你要把我的马车带到哪里去？”帝释天说：“你的马车是另一辆，这辆是我的。”两人争吵着来到了公堂门口。智者问道：“这是怎么回事？”他让人把两人召来。当他们走近时，智者从其中一人的无畏和眼睛不眨，便认出：“这是帝释天，那是车主。”即便如此，他还是询问了争执的原因，然后说：“你们愿意接受我的裁决吗？”当他们回答“是的，我们愿意”时，智者便说：“我会让人开动马车，你们两人都从后面抓住马车跟着跑。车主是不会放手的，另一个人则会放手。”说完，他命令一个人：“开动马车！”那人便照做了。

ဣတရေပိ ဒွေ ပစ္ဆတော ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တိ. ရထသာမိကော ထောကံ ဂန္တွာ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဌိတော, သက္ကော ပန ရထေန သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ရထေနေဝ သဒ္ဓိံ နိဝတ္တိ. ပဏ္ဍိတော မနုဿေ အာစိက္ခိ ‘‘အယံ ပုရိသော ထောကံ ဂန္တွာ ရထံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဌိတော, အယံ ပန ရထေန သဒ္ဓိံ ဓာဝိတွာ ရထေနေဝ သဒ္ဓိံ နိဝတ္တိ, နေဝဿ သရီရေ သေဒဗိန္ဒုမတ္တမ္ပိ အတ္ထိ, အဿာသပဿာသောပိ နတ္ထိ, [Pg.175] အဘီတော အနိမိသနေတ္တော, ဧသ သက္ကော ဒေဝရာဇာ’’တိ. အထ နံ ‘‘သက္ကော ဒေဝရာဇာသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကသ္မာ အာဂတောသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘တဝေဝ ပညာပကာသနတ္ထံ ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ မာ ပုန ဧဝမကာသီ’’တိ ဩဝဒတိ. သက္ကောပိ သက္ကာနုဘာဝံ ဒဿေန္တော အာကာသေ ဌတွာ ‘‘သုဝိနိစ္ဆိတော ပဏ္ဍိတေန အဍ္ဍော’’တိ ပဏ္ဍိတဿ ထုတိံ ကတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော. တဒါ သော အမစ္စော သယမေဝ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘မဟာရာဇ, ပဏ္ဍိတေန ဧဝံ ရထအဍ္ဍော သုဝိနိစ္ဆိတော, သက္ကောပိ တေန ပရာဇိတော, ကသ္မာ ပုရိသဝိသေသံ န ဇာနာသိ, ဒေဝါ’’တိ အာဟ. ရာဇာ သေနကံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, သေနက, အာနေမ ပဏ္ဍိတ’’န္တိ. သော လာဘမစ္ဆရေန ‘‘မဟာရာဇ, ဧတ္တကေန ပဏ္ဍိတော နာမ န ဟောတိ, အာဂမေထ တာဝ ဝီမံသိတွာ ဇာနိဿာမာ’’တိ အာဟ.

另外两人则在后面跟着。车主走了一小段路后，便放下车子停在那里；而帝释天却与车一同前去，又与车一同返回。智者告诉人们：“此人走了一小段路后，放下车子停在那里；而那人与车一同奔跑，又与车一同返回，他身上连一滴汗珠都没有，也没有出入息，无所畏惧，眼睛不眨，这便是帝释天。”于是智者问他：“你是帝释天吗？”他回答说：“是的，智者。”智者又问：“为何而来？”他回答说：“智者，正是为了彰显您的智慧而来。”智者便告诫他说：“那么以后不要再这样做了。”帝释天为了显示自己的神力，立于空中，称赞智者说：“智者善判此案。”说完便回到了自己的住处。当时，那位大臣独自去到国王那里禀告说：“大王，智者如此善判了车案，连帝释天都被他折服了。大王，您为何不识此等特殊之人呢？”国王问塞纳迦(Senaka)：“塞纳迦，我们把那位智者带来吗？”他因嫉妒其利而说：“大王，仅凭这点事还不能称为智者。请您等等，我们考察之后再作定夺。”

သတ္တဒါရကပဉှော နိဋ္ဌိတော.

七童子问终。

ဂဒြဘပဉှော

驴问。

ဒဏ္ဍောတိ အထေကဒိဝသံ ရာဇာ ‘‘ပဏ္ဍိတံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ခဒိရဒဏ္ဍံ အာဟရာပေတွာ တတော ဝိဒတ္ထိံ ဂဟေတွာ စုန္ဒကာရေ ပက္ကောသာပေတွာ သုဋ္ဌု လိခါပေတွာ ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမံ ပေသေသိ ‘‘ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမဝါသိနော ကိရ ပဏ္ဍိတာ, ‘ဣမဿ ခဒိရဒဏ္ဍဿ ဣဒံ အဂ္ဂံ, ဣဒံ မူလ’န္တိ ဇာနန္တု, အဇာနန္တာနံ သဟဿဒဏ္ဍော’’တိ. ဂါမဝါသိနော သန္နိပတိတွာ ဇာနိတုံ အသက္ကောန္တာ သေဋ္ဌိနော ကထယိံသု ‘‘ကဒါစိ မဟောသဓပဏ္ဍိတော ဇာနေယျ, ပက္ကောသာပေတွာ တံ ပုစ္ဆထာ’’တိ. သေဋ္ဌိ ပဏ္ဍိတံ ကီဠာမဏ္ဍလာ ပက္ကောသာပေတွာ တမတ္ထံ အာရောစေတွာ ‘‘တာတ, မယံ ဇာနိတုံ န သက္ကောမ, အပိ နု တွံ သက္ခိဿသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. တံ သုတွာ ပဏ္ဍိတော စိန္တေသိ ‘‘ရညော ဣမဿ အဂ္ဂေန ဝါ မူလေန ဝါ ပယောဇနံ နတ္ထိ, မမ ဝီမံသနတ္ထာယ ပေသိတံ ဘဝိဿတီ’’တိ. စိန္တေတွာ စ ပန ‘‘အာဟရထ, တာတ, ဇာနိဿာမီ’’တိ အာဟရာပေတွာ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာဝ ‘‘ဣဒံ အဂ္ဂံ ဣဒံ မူလ’’န္တိ ဉတွာပိ မဟာဇနဿ ဟဒယဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဥဒကပါတိံ အာဟရာပေတွာ ခဒိရဒဏ္ဍကဿ မဇ္ဈေ သုတ္တေန ဗန္ဓိတွာ သုတ္တကောဋိယံ ဂဟေတွာ ခဒိရဒဏ္ဍကံ ဥဒကပိဋ္ဌေ ဌပေသိ. မူလံ ဘာရိယတာယ ပဌမံ ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိ. တတော မဟာဇနံ ပုစ္ဆိ ‘‘ရုက္ခဿ နာမ မူလံ ဘာရိယံ ဟောတိ, ဥဒါဟု အဂ္ဂ’’န္တိ? ‘‘မူလံ ပဏ္ဍိတာ’’တိ. တေန ဟိ ဣမဿ ပဌမံ နိမုဂ္ဂံ ပဿထ, ဧတံ မူလန္တိ ဣမာယ သညာယ [Pg.176] အဂ္ဂဉ္စ မူလဉ္စ အာစိက္ခိ. ဂါမဝါသိနော ‘‘ဣဒံ အဂ္ဂံ ဣဒံ မူလ’’န္တိ ရညော ပဟိဏိံသု. ရာဇာ ‘‘ကော ဣမံ ဇာနာတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သိရိဝဍ္ဎနသေဋ္ဌိနော ပုတ္တော မဟောသဓပဏ္ဍိတော’’တိ သုတွာ ‘‘ကိံ, သေနက, အာနေမ ပဏ္ဍိတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. အဓိဝါသေဟိ, ဒေဝ, အညေနပိ ဥပါယေန နံ ဝီမံသိဿာမာတိ.

木棍问答。有一天，国王想考验智者，便命人取来一根金合欢木棍(khadiradaṇḍa)，从中截取一张手(vidatthi)长的一段，召来纯陀匠人(cundakāra)，命其打磨光滑，然后送到东大麦中村(Pācīnayavamajjhakagāma)，说：“听说东大麦中村的村民都很聪明，让他们认出这根金合欢木棍哪头是梢，哪头是根。认不出来的，罚款一千。”村民们聚集起来，却无法识别，便对富翁说：“或许摩诃奥萨达(Mahosadha)智者能认出来，把他叫来问问吧。”富翁从游乐场把智者叫来，说明情况后问：“孩子，我们认不出来，你能认出来吗？”智者听后心想：“国王要这根棍子的梢或根都没有用处，这必定是派来考验我的。”想罢便说：“拿来吧，长者，我能认出来。”他让人拿来木棍，用手一掂量便知哪头是梢，哪头是根，但为了赢得众人的心，便让人取来一个水盆，用绳子系住木棍中间，抓住绳端，将木棍平置于水面。根部因为较重，首先沉入水中。于是他问众人：“你们说，树是根重，还是梢重？”“是根重，智者。”“那么，你们看，先沉下去的这端便是根。”他便用此标记指出了梢和根。村民们便回报国王说：“这是梢，这是根。”国王问：“是谁认出来的？”听说是吉祥增(Sirivaḍḍhana)富翁的儿子摩诃奥萨达智者，便问塞纳迦(Senaka)：“塞纳迦，我们把这位智者带来吗？”塞纳迦说：“大王，请您允准，我还要用别的方法来考验他。”

သီသန္တိ အထေကဒိဝသံ ဣတ္ထိယာ စ ပုရိသဿ စာတိ ဒွေ သီသာနိ အာဟရာပေတွာ ‘‘ဣဒံ ဣတ္ထိသီသံ, ဣဒံ ပုရိသသီသန္တိ ဇာနန္တု, အဇာနန္တာနံ သဟဿဒဏ္ဍော’’တိ ပဟိဏိံသု. ဂါမဝါသိနော အဇာနန္တာ ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိံသု. သော ဒိသွာဝ အညာသိ. ကထံ ဇာနာတိ? ပုရိသသီသေ ကိရ သိဗ္ဗိနီ ဥဇုကာဝ ဟောတိ, ဣတ္ထိသီသေ သိဗ္ဗိနီ ဝင်္ကာ ဟောတိ, ပရိဝတ္တိတွာ ဂစ္ဆတိ. သော ဣမိနာ အဘိညာဏေန ‘‘ဣဒံ ဣတ္ထိယာ သီသံ, ဣဒံ ပုရိသဿ သီသ’’န္တိ အာစိက္ခိ. ဂါမဝါသိနောပိ ရညော ပဟိဏိံသု. သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ.

头颅问答。又有一天，他们让人带来一女一男两颗头颅，并传话说：“让他们认出这是女人的头颅，这是男人的头颅。认不出来的，罚款一千。”村民们不认识，便去问智者。他一看便知。如何知道的呢？据说，男人的头颅缝合线是直的，女人的头颅缝合线是弯曲的，呈环绕状。智者便凭此特征指出：“这是女人的头颅，这是男人的头颅。”村民们也向国王回报了此事。其余情节与前述相同。

အဟီတိ အထေကဒိဝသံ သပ္ပဉ္စ သပ္ပိနိဉ္စ အာဟရာပေတွာ ‘‘အယံ သပ္ပော, အယံ သပ္ပိနီတိ ဇာနန္တု, အဇာနန္တာနံ သဟဿဒဏ္ဍော’’တိ ဝတွာ ဂါမဝါသီနံ ပေသေသုံ. ဂါမဝါသိနော အဇာနန္တာ ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိံသု. သော ဒိသွာဝ ဇာနာတိ. သပ္ပဿ ဟိ နင်္ဂုဋ္ဌံ ထူလံ ဟောတိ, သပ္ပိနိယာ တနုကံ ဟောတိ, သပ္ပဿ သီသံ ပုထုလံ ဟောတိ, သပ္ပိနိယာ တနုကံ ဟောတိ, သပ္ပဿ အက္ခီနိ မဟန္တာနိ, သပ္ပိနိယာ ခုဒ္ဒကာနိ, သပ္ပဿ သောဝတ္တိကော ပရာဗဒ္ဓေါ ဟောတိ, သပ္ပိနိယာ ဝိစ္ဆိန္နကော. သော ဣမေဟိ အဘိညာဏေဟိ ‘‘အယံ သပ္ပော, အယံ သပ္ပိနီ’’တိ အာစိက္ခိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

蛇的问答。又有一天，他们让人捉来一条雄蛇和一条雌蛇，并对村民们说：“让他们认出这是雄蛇，这是雌蛇。认不出来的，罚款一千。”村民们不认识，便去问智者。他一看便知。雄蛇的尾巴粗，雌蛇的尾巴细；雄蛇的头宽大，雌蛇的头细小；雄蛇的眼睛大，雌蛇的眼睛小；雄蛇的斑纹是相连的，雌蛇的斑纹是断开的。智者便根据这些特征指出：“这是雄蛇，这是雌蛇。”其余情节与前述相同。

ကုက္ကုဋောတိ အထေကဒိဝသံ ‘‘ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမဝါသိနော အမှာကံ သဗ္ဗသေတံ ပါဒဝိသာဏံ သီသကကုဓံ တယော ကာလေ အနတိက္ကမိတွာ နဒန္တံ ဥသဘံ ပေသေန္တု, နော စေ ပေသေန္တိ, သဟဿဒဏ္ဍော’’တိ ပဟိဏိံသု. တေ အဇာနန္တာ ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိံသု. သော အာဟ – ‘‘ရာဇာ ဝေါ သဗ္ဗသေတံ ကုက္ကုဋံ အာဟရာပေသိ, သော ဟိ ပါဒနခသိခတာယ ပါဒဝိသာဏော နာမ, သီသစူဠတာယ သီသကကုဓော နာမ, တိက္ခတ္တုံ ဝဿနတော တယော ကာလေ အနတိက္ကမိတွာ နဒတိ နာမ, တသ္မာ ဧဝရူပံ ကုက္ကုဠံ ပေသေထာ’’တိ အာဟ. တေ ပေသယိံသု.

公鸡问答。又有一天，他们向东大麦中村(Pācīnayavamajjhaka)的村民发出了命令：“须遣送一头全身纯白、脚上有角、头上有峰、在三个时辰鸣叫无误的公牛前来。若不遣送，则罚款一千。”他们不明白，便去请教智者。他说：“国王是要你们送一只全身纯白的公鸡。它因脚爪如角，故名‘脚上有角’；因头顶有冠，故名‘头上有峰’；因一日鸣叫三次，故名‘在三个时辰鸣叫无误’。因此，送这样一只公鸡去吧。”他们便送去了。

မဏီတိ [Pg.177] သက္ကေန ကုသရညော ဒိန္နော မဏိက္ခန္ဓော အဋ္ဌသု ဌာနေသု ဝင်္ကော ဟောတိ. တဿ ပုရာဏသုတ္တံ ဆိန္နံ, ကောစိ ပုရာဏသုတ္တံ နီဟရိတွာ နဝသုတ္တံ ပဝေသေတုံ န သက္ကောတိ, တသ္မာ ဧကဒိဝသံ ‘‘ဣမသ္မာ မဏိက္ခန္ဓာ ပုရာဏသုတ္တံ နီဟရိတွာ နဝသုတ္တံ ပဝေသေန္တူ’’တိ ပေသယိံသု. ဂါမဝါသိနော ပုရာဏသုတ္တံ နီဟရိတွာ နဝသုတ္တံ ပဝေသေတုံ အသက္ကောန္တာ ပဏ္ဍိတဿ အာစိက္ခိံသု. သော ‘‘မာ စိန္တယိတ္ထ, မဓုံ အာဟရထာ’’တိ အာဟရာပေတွာ မဏိနော ဒွီသု ပဿေသု မဓုနာ ဆိဒ္ဒံ မက္ခေတွာ ကမ္ဗလသုတ္တံ ဝဋ္ဋေတွာ ကောဋိယံ မဓုနာ မက္ခေတွာ ထောကံ ဆိဒ္ဒေ ပဝေသေတွာ ကိပိလ္လိကာနံ နိက္ခမနဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. ကိပိလ္လိကာ မဓုဂန္ဓေန နိက္ခမိတွာ မဏိမှိ ပုရာဏသုတ္တံ ခါဒမာနာ ဂန္တွာ ကမ္ဗလသုတ္တကောဋိယံ ဍံသိတွာ ကဍ္ဎန္တာ ဧကေန ပဿေန နီဟရိံသု. ပဏ္ဍိတော ပဝေသိတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ရညော ဒေထာ’’တိ ဂါမဝါသီနံ အဒါသိ. တေ ရညော ပေသယိံသု. သော ပဝေသိတဥပါယံ သုတွာ တုဿိ.

宝珠问答。过去天帝释(Sakka)曾赐予拘萨王(Kusara)一块宝珠，它有八处弯曲。它的旧线已断，无人能取出旧线换上新线。因此，有一天，国王传话说：“让他们从这块宝珠中取出旧线，穿上新线。”村民们无法取出旧线穿上新线，便去告诉智者。他说：“不必担心，取些蜜来。”让人取来蜜后，他用蜜涂抹宝珠两端的孔，然后将一根毛线搓好，在线的一端也涂上蜜，将线头稍微塞进孔里，再把宝珠放在蚁穴的出口处。蚂蚁闻到蜜香便爬出来，一路吃掉旧线，然后咬住毛线的一端，从另一端将它拉了出来。智者知道新线已经穿好，便将宝珠交给村民说：“把它献给国王吧。”他们便将它送给了国王。国王听说了穿线的方法后，非常高兴。

ဝိဇာယနန္တိ အထေကဒိဝသံ ရညော မင်္ဂလဥသဘံ ဗဟူ မာသေ ခါဒါပေတွာ မဟောဒရံ ကတွာ ဝိသာဏာနိ ဓောဝိတွာ တေလေန မက္ခေတွာ ဟလိဒ္ဒိယာ နှာပေတွာ ဂါမဝါသီနံ ပဟိဏိံသု ‘‘တုမှေ ကိရ ပဏ္ဍိတာ, အယဉ္စ ရညော မင်္ဂလဥသဘော ပတိဋ္ဌိတဂဗ္ဘော, ဧတံ ဝိဇာယာပေတွာ သဝစ္ဆကံ ပေသေထ, အပေသေန္တာနံ သဟဿဒဏ္ဍော’’တိ. ဂါမဝါသိနော ‘‘န သက္ကာ ဣဒံ ကာတုံ, ကိံ နု ခေါ ကရိဿာမာ’’တိ ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိံသု. သော ‘‘ဣမိနာ ဧကေန ပဉှပဋိဘာဂေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘သက္ခိဿထ ပနေကံ ရညာ သဒ္ဓိံ ကထနသမတ္ထံ ဝိသာရဒံ ပုရိသံ လဒ္ဓု’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘န ဂရု ဧတံ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ နံ ပက္ကောသထာ’’တိ. တေ ပက္ကောသိံသု. အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘ဧဟိ, ဘော ပုရိသ, တွံ တဝ ကေသေ ပိဋ္ဌိယံ ဝိကိရိတွာ နာနပ္ပကာရံ ဗလဝပရိဒေဝံ ပရိဒေဝန္တော ရာဇဒွါရံ ဂစ္ဆ, အညေဟိ ပုစ္ဆိတောပိ ကိဉ္စိ အဝတွာဝ ပရိဒေဝ, ရညာ ပန ပက္ကောသာပေတွာ ပရိဒေဝကာရဏံ ပုစ္ဆိတောဝ သမာနော ‘ပိတာ မေ ဒေဝ ဝိဇာယိတုံ န သက္ကောတိ, အဇ္ဇ သတ္တမော ဒိဝသော, ပဋိသရဏံ မေ ဟောဟိ, ဝိဇာယနုပါယမဿ ကရောဟီ’တိ ဝတွာ ရညာ ‘ကိံ ဝိလပသိ အဋ္ဌာနမေတံ, ပုရိသာ နာမ ဝိဇာယန္တာ နတ္ထီ’တိ ဝုတ္တေ ‘သစေ ဒေဝ, ဧဝံ နတ္ထိ, အထ ကသ္မာ [Pg.178] ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမဝါသိနော ကထံ မင်္ဂလဥသဘံ ဝိဇာယာပေဿန္တီ’တိ ဝဒေယျာသီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တထာ အကာသိ. ရာဇာ ‘‘ကေနိဒံ ပဉှပဋိဘာဂံ စိန္တိတ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတေနာ’’တိ သုတွာ တုဿိ.

生产问答。有一天，国王让人把吉祥公牛喂养了好几个月，使它肚子很大，又把牛角洗净涂上油，用姜黄水给它洗澡，然后派人告诉村民：“听说你们很聪明，这是国王的吉祥公牛，已经怀孕了，你们要让它顺利生产，并把小牛犊一起送来。如果送不来，就罚款一千。”村民们说：“这做不到啊，那该怎么办呢？”他们就去问智者。他心想：“这一定是一个反问难题。”于是问道：“你们能找到一个能言善辩、敢于和国王说话的人吗？”他们说：“这不难，智者。”“那么，就去请他来。”他们就请来了那个人。于是大士对他说：“喂，朋友，你把头发披散在背上，用各种方式大声悲号哭喊，然后去王宫门口。即使别人问你，你也不要回答，只管悲号。等国王召见你，问你悲号的原因时，你就说：‘天王，我的父亲要生产却生不出来，今天已经是第七天了，请您做我的依靠，为他想个生产的办法吧！’国王如果说：‘你为何说这种荒谬的话？男人怎么会生产！’你就说：‘天王，如果真是这样，那为何要东大麦中村(Pācīnayavamajjhaka)的村民让吉祥公牛生产呢？’”那人回答说：“好的。”就照着做了。国王问道：“这是谁想出来的反问计策？”得知是摩诃奥萨达(Mahosadha)智者想出来的，非常高兴。

ဩဒနန္တိ အပရသ္မိံ ဒိဝသေ ‘‘ပဏ္ဍိတံ ဝီမံသိဿာမာ’’တိ ‘‘ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမဝါသိနော အမှာကံ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ အမ္ဗိလောဒနံ ပစိတွာ ပေသေန္တု. တတြိမာနိ အဋ္ဌင်္ဂါနိ – န တဏ္ဍုလေဟိ, န ဥဒကေန, န ဥက္ခလိယာ, န ဥဒ္ဓနေန, န အဂ္ဂိနာ, န ဒါရူဟိ, န ဣတ္ထိယာ န ပုရိသေန, န မဂ္ဂေနာတိ. အပေသေန္တာနံ သဟဿဒဏ္ဍော’’တိ ပဟိဏိံသု. ဂါမဝါသိနော တံ ကာရဏံ အဇာနန္တာ ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိံသု. သော ‘‘မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘န တဏ္ဍုလေဟီတိ ကဏိကံ ဂါဟာပေတွာ, န ဥဒကေနာတိ ဟိမံ ဂါဟာပေတွာ, န ဥက္ခလိယာတိ အညံ နဝမတ္တိကာဘာဇနံ ဂါဟာပေတွာ, န ဥဒ္ဓနေနာတိ ခါဏုကေ ကောဋ္ဋာပေတွာ, န အဂ္ဂိနာတိ ပကတိအဂ္ဂိံ ပဟာယ အရဏိအဂ္ဂိံ ဂါဟာပေတွာ, န ဒါရူဟီတိ ပဏ္ဏာနိ ဂါဟာပေတွာ အမ္ဗိလောဒနံ ပစာပေတွာ နဝဘာဇနေ ပက္ခိပိတွာ လဉ္ဆိတွာ, န ဣတ္ထိယာ န ပုရိသေနာတိ ပဏ္ဍကေန ဥက္ခိပါပေတွာ, န မဂ္ဂေနာတိ မဟာမဂ္ဂံ ပဟာယ ဇင်္ဃမဂ္ဂေန ရညော ပေသေထာ’’တိ အာဟ. တေ တထာ ကရိံသု. ရာဇာ ‘‘ကေန ပနေသ ပဉှော ဉာတော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတေနာ’’တိ သုတွာ တုဿိ.

另一天，国王想：“我要考验智者。”于是派人传令：“东大麦中村(Pācīnayavamajjhakagāma)的村民要为我们煮一锅具备八个条件的酸饭送来。这八个条件是：不用米，不用水，不用锅，不用灶，不用火，不用柴，不由女人或男人经手，不经由道路。如果送不来，就罚款一千。”村民们不明白其中的道理，就去问智者。他说：“不要担心。”并说：“所谓不用米，是让人拿碎米；不用水，是让人拿霜；不用锅，是让人拿新的陶器；不用灶，是让人打下木桩；不用火，是放弃平常的火，让人用钻木取得的火；不用柴，是让人拿树叶。把酸饭煮好，装在新容器里密封好。不由女人或男人经手，是让黄门(paṇḍaka)抬着；不经由道路，是避开大路，经由小径送去给国王。”他们就照着做了。国王问道：“是谁识破了这个难题？”得知是摩诃伍娑陀(Mahosadha)智者，非常高兴。

ဝါလုကန္တိ အပရသ္မိံ ဒိဝသေ ပဏ္ဍိတဿ ဝီမံသနတ္ထံ ဂါမဝါသီနံ ပဟိဏိံသု ‘‘ရာဇာ ဒေါလာယ ကီဠိတုကာမော, ရာဇကုလေ ပုရာဏယောတ္တံ ဆိန္နံ, ဧကံ ဝါလုကယောတ္တံ ဝဋ္ဋေတွာ ပေသေန္တု, အပေသေန္တာနံ သဟဿဒဏ္ဍော’’တိ. တေ ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိံသု. ပဏ္ဍိတော ‘‘ဣမိနာပိ ပဉှပဋိဘာဂေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဂါမဝါသိနော အဿာသေတွာ ဝစနကုသလေ ဒွေ တယော ပုရိသေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ, ရာဇာနံ ဝဒေထ ‘ဒေဝ, ဂါမဝါသိနော တဿ ယောတ္တဿ တနုကံ ဝါ ထူလံ ဝါ ပမာဏံ န ဇာနန္တိ, ပုရာဏဝါလုကယောတ္တတော ဝိဒတ္ထိမတ္တံ ဝါ စတုရင်္ဂုလမတ္တံ ဝါ ခဏ္ဍံ ပေသေထ, တံ ဩလောကေတွာ တေန ပမာဏေန ဝဋ္ဋေဿန္တီ’တိ. သစေ, ဝေါ ရာဇာ ‘အမှာကံ ဃရေ ဝါလုကယောတ္တံ နာမ န ကဒါစိ သုတပုဗ္ဗ’န္တိ ဝဒတိ, အထ နံ ‘သစေ, မဟာရာဇ, ဝေါ ဧဝရူပံ န သက္ကာ ကာတုံ, ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမဝါသိနော ကထံ ကရိဿန္တီ’တိ ဝဒေယျာထာ’’တိ ပေသေသိ. တေ တထာ ကရိံသု. ရာဇာ ‘‘ကေန [Pg.179] စိန္တိတံ ပဉှပဋိဘာဂ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတေနာ’’တိ သုတွာ တုဿိ.

又过了一天，为了考验智者，国王派人对村民们说：“国王想玩秋千，王宫里的旧绳子断了，你们要搓一条沙绳送来。如果不送来，就罚款一千。”他们去问智者。智者心想：“这必定也是个反问难题。”他安慰村民们，召集了两三位能言善辩的人，派他们去告诉国王：“大王，村民们不知道那绳子的粗细尺寸，请送来一段旧沙绳，长一张手(vidatthi)或四指即可，他们看到后，就会按照那个尺寸来搓制。”“如果国王对你们说：‘我宫中从未听说过沙绳这种东西’，你们就告诉他：‘大王，如果您也做不出来，东大麦中村的村民又怎么能做得出来呢？’”他们就照着做了。国王问道：“这个反问难题是谁想出来的？”得知是摩诃伍娑陀智者，非常高兴。

တဠာကန္တိ အပရသ္မိံ ဒိဝသေ ပဏ္ဍိတဿ ဝီမံသနတ္ထံ ‘‘ရာဇာ ဥဒကကီဠံ ကီဠိတုကာမော, ပဉ္စဝိဓပဒုမသစ္ဆန္နံ ပေါက္ခရဏိံ ပေသေန္တု, အပေသေန္တာနံ သဟဿဒဏ္ဍော’’တိ ဂါမဝါသီနံ ပေသယိံသု. တေ ပဏ္ဍိတဿ အာရောစေသုံ. သော ‘‘ဣမိနာပိ ပဉှပဋိဘာဂေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဝစနကုသလေ ကတိပယေ မနုဿေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဧထ တုမှေ ဥဒကကီဠံ ကီဠိတွာ အက္ခီနိ ရတ္တာနိ ကတွာ အလ္လကေသာ အလ္လဝတ္ထာ ကဒ္ဒမမက္ခိတသရီရာ ယောတ္တဒဏ္ဍလေဍ္ဍုဟတ္ထာ ရာဇဒွါရံ ဂန္တွာ ဒွါရေ ဌိတဘာဝံ ရညော အာရောစာပေတွာ ကတောကာသာ ပဝိသိတွာ ‘မဟာရာဇ, တုမှေဟိ ကိရ ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမဝါသိနော ပေါက္ခရဏိံ ပေသေန္တူတိ ပဟိတာ မယံ တုမှာကံ အနုစ္ဆဝိကံ မဟန္တံ ပေါက္ခရဏိံ အာဒါယ အာဂတာ. သာ ပန အရညဝါသိကတ္တာ နဂရံ ဒိသွာ ဒွါရပါကာရပရိခါအဋ္ဋာလကာဒီနိ ဩလောကေတွာ ဘီတတသိတာ ယောတ္တာနိ ဆိန္ဒိတွာ ပလာယိတွာ အရညမေဝ ပဝိဋ္ဌာ, မယံ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒီဟိ ပေါထေန္တာပိ နိဝတ္တေတုံ န သက္ခိမှာ, တုမှာကံ အရညာ အာနီတံ ပုရာဏပေါက္ခရဏိံ ပေသေထ, တာယ သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ဟရိဿာမာ’တိ ဝတွာ ရညာန ကဒါစိ မမ အရညတော အာနီတပေါက္ခရဏီ နာမ ဘူတပုဗ္ဗာ, န စ မယာ ကဿစိ ယောဇေတွာ အာဟရဏတ္ထာယ ပေါက္ခရဏီ ပေသိတပုဗ္ဗာ’တိ ဝုတ္တေ ‘သစေ, ဒေဝ, ဝေါ ဧဝံ န သက္ကာ ကာတုံ, ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမဝါသိနော ကထံ ပေါက္ခရဏိံ ပေသေဿန္တီ’တိ ဝဒေယျာထာ’’တိ ဝတွာ ပေသေသိ. တေ တထာ ကရိံသု. ရာဇာ ပဏ္ဍိတေန ဉာတဘာဝံ သုတွာ တုဿိ.

又过了一天，为了考验智者，国王派人说：“国王想戏水，你们要送来一个长满五种莲花的池塘。如果不送来，就罚款一千。”村民们告诉了智者。他心想：“这必定也是个反问难题。”于是召集了几位能言善辩的人，告诉他们说：“你们去玩水，把眼睛弄红，头发和衣服都弄湿，身上涂满泥巴，手里拿着绳索、棍棒和土块，到王宫门口去。让守门人通报国王，说你们在门外等候。得到许可后进去说：‘大王，听说您命令东大麦中村的村民送来池塘，我们已经把您想要的大池塘带来了。但它因为久居森林，看到城市、城门、城墙、护城河、箭楼等，惊恐万分，挣断绳索，逃回森林里去了。我们虽然用土块和棍棒驱赶，也无法让它回来。请您把您以前从森林里带来的旧池塘送来，我们把它和这个池塘绑在一起带回来。’如果国王说：‘我从未从森林里带回过什么池塘，也从未派人绑着池塘带来。’你们就说：‘大王，如果您也做不到，东大麦中村的村民又怎么能送来池塘呢？’”说完就派他们去了。他们就照着做了。国王听说智者识破了难题，非常高兴。

ဥယျာနန္တိ ပုနေကဒိဝသံ ‘‘မယံ ဥယျာနကီဠံ ကီဠိတုကာမာ, အမှာကဉ္စ ပုရာဏဥယျာနံ ပရိဇိဏ္ဏံ, ဩဘဂ္ဂံ ဇာတံ, ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမဝါသိနော သုပုပ္ဖိတတရုဏရုက္ခသဉ္ဆန္နံ နဝဥယျာနံ ပေသေန္တူ’’တိ ပဟိဏိံသု. ဂါမဝါသိနော ပဏ္ဍိတဿ အာရောစေသုံ. ပဏ္ဍိတော ‘‘ဣမိနာပိ ပဉှပဋိဘာဂေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ တေ သမဿာသေတွာ မနုဿေ ပေသေတွာ ပုရိမနယေနေဝ ကထာပေသိ.

又有一天，国王派人说：“我们想去园林游玩，但我们的旧园林已经破旧毁坏了，让东大麦中村的村民送来一座长满盛开幼树的新园林。”村民们告诉了智者。智者心想：“这必定也是个反问难题。”他安慰了他们，然后派人按照之前的方法去交涉。

တဒါပိ [Pg.180] ရာဇာ တုဿိတွာ သေနကံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, သေနက, အာနေမ ပဏ္ဍိတ’’န္တိ. သော လာဘမစ္ဆရိယေန ‘‘ဧတ္တကေန ပဏ္ဍိတော နာမ န ဟောတိ, အာဂမေထ, ဒေဝါ’’တိ အာဟ. တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ ရာဇာ စိန္တေသိ ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတော သတ္တဒါရကပဉှေဟိ မမ မနံ ဂဏှိ, ဧဝရူပေသုပိဿ ဂုယှပဉှဝိဿဇ္ဇနေသု စေဝ ပဉှပဋိဘာဂေသု စ ဗုဒ္ဓဿ ဝိယ ဗျာကရဏံ, သေနကော ဧဝရူပံ ပဏ္ဍိတံ အာနေတုံ န ဒေတိ, ကိံ မေ သေနကေန, အာနေဿာမိ န’’န္တိ. သော မဟန္တေန ပရိဝါရေန တံ ဂါမံ ပါယာသိ. တဿ မင်္ဂလအဿံ အဘိရုဟိတွာ ဂစ္ဆန္တဿ အဿဿ ပါဒေါ ဖလိတဘူမိယာ အန္တရံ ပဝိသိတွာ ဘိဇ္ဇိ. ရာဇာ တတောဝ နိဝတ္တိတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. အထ နံ သေနကော ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘မဟာရာဇ, ပဏ္ဍိတံ ကိံ အာနေတုံ ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမံ အဂမိတ္ထာ’’တိ. ‘‘အာမ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ, တုမှေ မံ အနတ္ထကာမံ ကတွာ ပဿထ, ‘အာဂမေထ တာဝါ’တိ ဝုတ္တေပိ အတိတုရိတာ နိက္ခမိတ္ထ, ပဌမဂမနေနေဝ မင်္ဂလအဿဿ ပါဒေါ ဘိန္နော’’တိ.

那时国王也很高兴，便问塞纳迦(Senaka)：“塞纳迦，我们把智者带来如何？”他因嫉妒其所得而说：“天王，仅凭这些还不足以称之为智者，请稍候。”国王听了他的话，心想：“摩诃伍娑陀智者以七童子难题赢得了我的心，他在解答秘密难题和反问难题时的辩才犹如佛陀一般。塞纳迦却不让带来这样的智者，我要塞纳迦何用？我要亲自去把他带来。”于是他率领大批随从向那个村庄出发。当他骑着吉祥马行进时，马蹄陷入裂开的地面而折断。国王当即折返回城。这时塞纳迦上前问道：“大王，您是为了把智者带来才去东大麦中村的吗？”“是的，智者。”“大王，您把我视为对您怀有恶意的人，我说了‘请稍候’，您却仍旧匆忙出发了。结果，第一次出行，吉祥马的腿就断了。”

သော တဿ ဝစနံ သုတွာ တုဏှီ ဟုတွာ ပုနေကဒိဝသံ တေန သဒ္ဓိံ မန္တေသိ ‘‘ကိံ, သေနက, အာနေမ ပဏ္ဍိတ’’န္တိ. ဒေဝ, သယံ အဂန္တွာ ဒူတံ ပေသေထ ‘‘ပဏ္ဍိတ, အမှာကံ တဝ သန္တိကံ အာဂစ္ဆန္တာနံ အဿဿ ပါဒေါ ဘိန္နော, အဿတရံ ဝါ နော ပေသေတု သေဋ္ဌတရံ ဝါ’’တိ. ‘‘ယဒိ အဿတရံ ပေသေဿတိ, သယံ အာဂမိဿတိ. သေဋ္ဌတရံ ပေသေန္တော ပိတရံ ပေသေဿတိ, အယမေကော နော ပဉှော ဘဝိဿတီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တထာ ကတွာ ဒူတံ ပေသေသိ. ပဏ္ဍိတော ဒူတဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ရာဇာ မမဉ္စေဝ ပိတရဉ္စ ပဿိတုကာမော’’တိ စိန္တေတွာ ပိတု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘တာတ, ရာဇာ တုမှေ စေဝ မမဉ္စ ဒဋ္ဌုကာမော, တုမှေ ပဌမတရံ သေဋ္ဌိသဟဿပရိဝုတာ ဂစ္ဆထ, ဂစ္ဆန္တာ စ တုစ္ဆဟတ္ထာ အဂန္တွာ နဝသပ္ပိပူရံ စန္ဒနကရဏ္ဍကံ အာဒါယ ဂစ္ဆထ. ရာဇာ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘ဂဟပတိ ပတိရူပံ အာသနံ ဉတွာ နိသီဒါဟီ’တိ ဝက္ခတိ, အထ တုမှေ တထာရူပံ အာသနံ ဉတွာ နိသီဒေယျာထ. တုမှာကံ နိသိန္နကာလေ အဟံ အာဂမိဿာမိ, ရာဇာ မယာပိ သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘ပဏ္ဍိတ, တဝါနုရူပံ အာသနံ ဉတွာ နိသီဒါ’တိ ဝက္ခတိ, အထာဟံ တုမှေ ဩလောကေဿာမိ, တုမှေ တာယ သညာယ အာသနာ ဝုဋ္ဌာယ ‘တာတ မဟောသဓ, ဣမသ္မိံ အာသနေ နိသီဒါ’တိ ဝဒေယျာထ, အဇ္ဇ နော ဧကော ပဉှော မတ္ထကံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ [Pg.181] အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂန္တွာ အတ္တနော ဒွါရေ ဌိတဘာဝံ ရညော အာရောစာပေတွာ ‘‘ပဝိသတူ’’တိ ဝုတ္တေ ပဝိသိတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ.

他听了这话后默不作声，于次日又和塞纳迦商议：“塞纳迦，我们如何将智者带来呢？”“大王，您不要亲自去，派遣一位使者去吧，对智者说：‘智者啊，我们前来您处时，马腿断了，请给我们送一匹骡子，或者一匹更好的。’如果他送来骡子，他自己就会来；如果送来更好的，他就会派其父前来。这将是我们的一个难题。”国王说：“善哉。”同意后，便照此派遣了使者。智者听了使者的话，心想：“国王想见我和我父亲。”于是到父亲那里礼拜后说：“父亲啊，国王想见您和我。请您带着一千位长者随从先去。去的时候不要空手，要带一个装满新酥油的檀香木盒。国王与您寒暄后会说：‘家主，请找个合适的座位坐下。’那时您就找个合适的座位坐下。等您坐好后我就会来。国王也会与我寒暄，说：‘智者，请找个适合您的座位坐下。’那时我会看着您，您就根据那个暗示从座位上站起来说：‘孩儿摩诃萨埵，请坐这个座位。’今日我们的一道难题便可告捷。”他父亲说：“善哉。”同意后，就照他所说的去做，到了宫门口，让人通报国王他已抵达。得到“请进”的答复后，他进入宫中向国王行礼，然后站在一旁。

ရာဇာ တေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ဂဟပတိ, တဝပုတ္တော မဟောသဓပဏ္ဍိတော ကုဟိ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ပစ္ဆတော အာဂစ္ဆတိ, ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ ‘‘ပစ္ဆတော အာဂစ္ဆတီ’’တိ သုတွာ တုဋ္ဌမာနသော ဟုတွာ ‘‘မဟာသေဋ္ဌိ အတ္တနော ယုတ္တာသနံ ဉတွာ နိသီဒါ’’တိ အာဟ. သော အတ္တနော ယုတ္တာသနံ ဉတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. မဟာသတ္တောပိ အလင်္ကတပဋိယတ္တော ဒါရကသဟဿပရိဝုတော အလင်္ကတရထေ နိသီဒိတွာ နဂရံ ပဝိသန္တော ပရိခါပိဋ္ဌေ စရမာနံ ဧကံ ဂဒြဘံ ဒိသွာ ထာမသမ္ပန္နေ မာဏဝေ ပေသေသိ ‘‘အမ္ဘော, ဧတံ ဂဒြဘံ အနုဗန္ဓိတွာ ယထာ သဒ္ဒံ န ကရောတိ, ဧဝမဿ မုခဗန္ဓနံ ကတွာ ကိလဉ္ဇေန ဝေဌေတွာ တသ္မိံ ဧကေနတ္ထရဏေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အံသေနာဒါယ အာဂစ္ဆထာ’’တိ. တေ တထာ ကရိံသု. ဗောဓိသတ္တောပိ မဟန္တေန ပရိဝါရေန နဂရံ ပါဝိသိ. မဟာဇနော ‘‘ဧသ ကိရ သိရိဝဍ္ဎနသေဋ္ဌိနော ပုတ္တော မဟောသဓပဏ္ဍိတော နာမ, ဧသ ကိရ ဇာယမာနော ဩသဓဃဋိကံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဇာတော, ဣမိနာ ကိရ ဧတ္တကာနံ ဝီမံသနပဉှာနံ ပဉှပဋိဘာဂေါ ဉာတော’’တိ မဟာသတ္တံ အဘိတ္ထဝန္တော ဩလောကေန္တောပိ တိတ္တိံ န ဂစ္ဆတိ. သော ရာဇဒွါရံ ဂန္တွာ ပဋိဝေဒေသိ. ရာဇာ သုတွာဝ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ‘‘မမ ပုတ္တော မဟောသဓပဏ္ဍိတော ခိပ္ပံ အာဂစ္ဆတူ’’တိ အာဟ. သော ဒါရကသဟဿပရိဝုတော ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာဝ သောမနဿပ္ပတ္တော ဟုတွာ မဓုရပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတ, ပတိရူပံ အာသနံ ဉတွာ နိသီဒါ’’တိ အာဟ. အထ သော ပိတရံ ဩလောကေသိ. အထဿ ပိတာပိ ဩလောကိတသညာယ ဥဋ္ဌာယ ‘‘ပဏ္ဍိတ, ဣမသ္မိံ အာသနေ နိသီဒါ’’တိ အာဟ. သော တသ္မိံ အာသနေ နိသီဒိ.

国王与他寒暄后问道：“家主，你的儿子智者摩诃萨埵在哪里？”他回答：“陛下，他随后就到。”国王听说“随后就到”，心中欢喜，便说：“大长者，请自择合适的座位坐下。”长者知道自己的合适座位，便在一旁坐下。大士装饰庄严，由千名童子围绕，乘坐装饰华丽的车辇入城时，看见护城河边走着一头驴子，便派强壮的年轻人前去：“喂，你们跟着这头驴子，要让它不发出声音，就给它戴上口套，用席子缠好，再用一块布遮盖，然后扛着回来。”他们照办了。菩萨也率领大队人马进入城中。民众纷纷传说：“这就是长者吉祥增(Sirivaḍḍhana)的儿子，名叫智者摩诃萨埵，据说他出生时就手执药罐，据说他能解答无数难题。”众人瞻仰赞叹大士，仍觉不足。菩萨来到宫门通报。国王一听就欢喜地说：“我的儿子智者摩诃萨埵快请进来。”于是千名童子簇拥着菩萨登上宫殿，向国王行礼后站在一旁。国王一见就心生喜悦，亲切寒暄道：“智者，请自择合适的座位坐下。”这时菩萨看向父亲。父亲会意起身说：“智者，请坐这个座位。”菩萨便在那个座位上坐下。

တံ တတ္ထ နိသိန္နံ ဒိသွာဝ သေနကပုက္ကုသကာမိန္ဒဒေဝိန္ဒာ စေဝ အညေ စ အန္ဓဗာလာ ပါဏိံ ပဟရိတွာ မဟာဟသိတံ ဟသိတွာ ‘‘ဣမံ အန္ဓဗာလံ ‘ပဏ္ဍိတော’တိ ဝဒိံသု, သော ပိတရံ အာသနာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ သယံ နိသီဒတိ, ဣမံ ‘ပဏ္ဍိတော’တိ ဝတ္တုံ အယုတ္တ’’န္တိ ပရိဟာသံ ကရိံသု. ရာဇာပိ ဒုမ္မုခေါ အနတ္တမနော အဟောသိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, မဟာရာဇ, ဒုမ္မုခတ္ထာ’’တိ[Pg.182]? ‘‘အာမ ပဏ္ဍိတ, ဒုမ္မုခေါမှိ, သဝနမေဝ တေ မနာပံ, ဒဿနံ ပန အမနာပံ ဇာတ’’န္တိ. ‘‘ကိံ ကာရဏာ, မဟာရာဇာ’’တိ? ‘‘ပိတရံ အာသနာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ နိသိန္နတ္တာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ, မဟာရာဇ, ‘သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု ပုတ္တေဟိ ပိတရောဝ ဥတ္တမာ’တိ မညသီ’’တိ. ‘‘အာမ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ. အထ မဟာသတ္တော ‘‘နနု, မဟာရာဇ, တုမှေဟိ အမှာကံ ‘အဿတရံ ဝါ ပေသေတု သေဋ္ဌတရံ ဝါ’တိ သာသနံ ပဟိတ’’န္တိ ဝတွာ အာသနာ ဝုဋ္ဌာယ တေ မာဏဝေ ဩလောကေတွာ ‘‘တုမှေဟိ ဂဟိတံ ဂဒြဘံ အာနေထာ’’တိ အာဏာပေတွာ ရညော ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ‘‘မဟာရာဇ, အယံ ဂဒြဘော ကိံ အဂ္ဃတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ပဏ္ဍိတ, သစေ ဥပကာရကော, အဋ္ဌ ကဟာပဏေ အဂ္ဃတီ’’တိ. ‘‘ဣမံ ပဋိစ္စ ဇာတော အာဇာနီယဝဠဝါယ ကုစ္ဆိမှိ ဝုဋ္ဌအဿတရော ကိံ အဂ္ဃတီ’’တိ? ‘‘အနဂ္ဃော ပဏ္ဍိတာ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, ကသ္မာ ဧဝံ ကထေထ, နနု တုမှေဟိ ဣဒါနေဝ ဝုတ္တံ ‘သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု ပုတ္တေဟိ ပိတရောဝ ဥတ္တမာ’တိ. သစေ တံ သစ္စံ, တုမှာကံ ဝါဒေ အဿတရတော ဂဒြဘောဝ ဥတ္တမော ဟောတိ, ကိံ ပန, မဟာရာဇ, တုမှာကံ ပဏ္ဍိတာ ဧတ္တကမ္ပိ ဇာနိတုံ အသက္ကောန္တာ ပါဏိံ ပဟရိတွာ ဟသန္တိ, အဟော တုမှာကံ ပဏ္ဍိတာနံ ပညာသမ္ပတ္တိ, ကုတော ဝေါ ဧတေ လဒ္ဓါ’’တိ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတေ ပရိဟသိတွာ ရာဇာနံ ဣမာယ ဧကကနိပါတေ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

看见他坐在那里，塞纳卡(Senaka)、普库萨(Pukkusa)、卡明达(Kāminda)、德文达(Devinda)以及其他盲目愚痴的人都拍手大笑，嘲讽道：“这个蠢人被称为‘智者’，他竟然让父亲从座位上起来，自己坐下，这样的人不配被称为‘智者’。”国王也脸色难看，闷闷不乐。于是大士问他：“大王，您为何脸色难看？”“是的，智者，我脸色难看。只闻其名，令人愉悦；一见其人，反生不快。”“是什么原因呢，大王？”“因为你让父亲从座位上起来，自己坐下。”“那么，大王，您是否认为‘在所有情况下，父亲都比儿子更尊贵’呢？”“是的，智者。”于是大士说：“大王，您不是派人传话给我们，要我们‘送来一匹骡子或者一匹更好的(马)’吗？”说完，他从座位上站起来，看着那些年轻人，命令道：“把你们抓来的驴牵来。”他让人把驴放在国王的脚下后，问道：“大王，这头驴值多少钱？”“智者，如果它有用，值八个钱币。”“那么，由它而生，在良种母马腹中孕育的骡子又值多少钱呢？”“无价，智者。”“陛下，您为何这样说呢？刚才您不是说‘在所有情况下，父亲都比儿子更尊贵’吗？如果这是真的，按照您的说法，驴就应该比骡子更尊贵。大王，难道您的智者们连这点都不知道，还拍手嘲笑吗？啊，您这些智者的智慧成就！您是从哪里得到他们的？”他这样嘲笑了四位智者后，用《一集》中的一首偈颂对国王说道：—

‘‘ဟံစိ တုဝံ ဧဝမညသိ ‘သေယျော, ပုတ္တေန ပိတာ’တိ ရာဇသေဋ္ဌ;

ဟန္ဒဿတရဿ တေ အယံ, အဿတရဿ ဟိ ဂဒြဘော ပိတာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၁၁၁);

王中至尊若此思：“父必胜子”乃定论；然则此驴胜于骡，因其本是骡之父。

တဿတ္ထော – ယဒိ, တွံ ရာဇသေဋ္ဌ, သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု သေယျော ပုတ္တေန ပိတာတိ ဧဝံ မညသိ, တဝ အဿတရတောပိ အယံ ဂဒြဘော သေယျော ဟောတု. ကိံ ကာရဏာ? အဿတရဿ ဟိ ဂဒြဘော ပိတာတိ.

其义为：王中至尊，你若认为在所有情况下都是父优于子，那么这头驴就必定优于你的骡子。是何缘故？因为驴是骡之父。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မဟာသတ္တော အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ, သစေ ပုတ္တတော ပိတာ သေယျော, မမ ပိတရံ ဂဏှထ. သစေ ပိတိတော ပုတ္တော သေယျော, မံ ဂဏှထ တုမှာကံ အတ္ထာယာ’’တိ. ရာဇာ သောမနဿပ္ပတ္တော အဟောသိ. သဗ္ဗာ ရာဇပရိသာပိ ‘‘သုကထိတော ပဏ္ဍိတေန ပဉှော’’တိ ဥန္နဒန္တာ သာဓုကာရသဟဿာနိ အဒံသု, အင်္ဂုလိဖောဋာ စေဝ စေလုက္ခေပါ စ ပဝတ္တိံသု[Pg.183]. စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာပိ ဒုမ္မုခါ ပဇ္ဈာယန္တာဝ အဟေသုံ. နနု မာတာပိတူနံ ဂုဏံ ဇာနန္တော ဗောဓိသတ္တေန သဒိသော နာမ နတ္ထိ, အထ သော ကသ္မာ ဧဝမကာသီတိ? န သော ပိတု အဝမာနနတ္ထာယ, ရညာ ပန ‘‘အဿတရံ ဝါ ပေသေတု သေဋ္ဌတရံ ဝါ’’တိ ပေသိတံ, တသ္မာ တဿေဝ ပဉှဿ အာဝိဘာဝတ္ထံ အတ္တနော စ ပဏ္ဍိတဘာဝဿ ဉာပနတ္ထံ စတုန္နဉ္စ ပဏ္ဍိတာနံ အပ္ပဋိဘာနကရဏတ္ထံ ဧဝမကာသီတိ.

大士说完此话后，接着说：“大王，如果父亲优于儿子，就请带走我的父亲；如果儿子优于父亲，就请带走我，以达成您的目的。”国王听后非常高兴。所有王廷众人都欢呼道：“智者的问题阐释得真好！”他们发出了成千上万的赞叹声，又是弹指又是挥舞衣物。那四位智者则脸色难看，郁闷不乐。难道还有谁能比菩萨更了解父母的恩德吗？那他为何要这样做呢？他这样做并非为了轻视父亲，而是因为国王曾派人传话“送来一匹骡子或者一匹更好的”，因此他是为了阐明那个问题，为了彰显自己的智慧，也为了让那四位智者无言以对。

ဂဒြဘပဉှော နိဋ္ဌိတော.

驴问终

ဧကူနဝီသတိမပဉှော

第十九问

ရာဇာ တုဿိတွာ ဂန္ဓောဒကပုဏ္ဏံ သုဝဏ္ဏဘိင်္ကာရံ အာဒါယ ‘‘ပါစီနယဝမဇ္ဈကဂါမံ ရာဇဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇတူ’’တိ သေဋ္ဌိဿ ဟတ္ထေ ဥဒကံ ပါတေတွာ ‘‘သေသသေဋ္ဌိနော ဧတဿေဝ ဥပဋ္ဌာကာ ဟောန္တူ’’တိ ဝတွာ ဗောဓိသတ္တဿ မာတု စ သဗ္ဗာလင်္ကာရေ ပေသေတွာ ဂဒြဘပဉှေ ပသန္နော ဗောဓိသတ္တံ ပုတ္တံ ကတွာ ဂဏှိတုံ သေဋ္ဌိံ အဝေါစ – ‘‘ဂဟပတိ, မဟောသဓပဏ္ဍိတံ မမ ပုတ္တံ ကတွာ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, အတိတရုဏော အယံ, အဇ္ဇာပိဿ မုခေ ခီရဂန္ဓော ဝါယတိ, မဟလ္လကကာလေ တုမှာကံ သန္တိကေ ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘ဂဟပတိ, တွံ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဧတသ္မိံ နိရာလယော ဟောဟိ, အယံ အဇ္ဇတဂ္ဂေ မမ ပုတ္တော, အဟံ မမ ပုတ္တံ ပေါသေတုံ သက္ခိဿာမိ, ဂစ္ဆ တွ’’န္တိ တံ ဥယျောဇေသိ. သော ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ပဏ္ဍိတံ အာလိင်္ဂိတွာ ဥရေ နိပဇ္ဇာပေတွာ သီသေ စုမ္ဗိတွာ ‘‘တာတ, အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ ဩဝါဒမဿ အဒါသိ. သောပိ ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘တာတ, မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ အဿာသေတွာ ပိတရံ ဥယျောဇေသိ. ရာဇာ ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိ ‘‘တာတ, အန္တောဘတ္တိကော ဘဝိဿသိ, ဥဒါဟု ဗဟိဘတ္တိကော’’တိ. သော ‘‘မဟာ မေ ပရိဝါရော, တသ္မာ ဗဟိဘတ္တိကေန မယာ ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဗဟိဘတ္တိကော ဘဝိဿာမိ, ဒေဝါ’’တိ အာဟ. အထဿ ရာဇာ အနုရူပံ ဂေဟံ ဒါပေတွာ ဒါရကသဟဿံ အာဒိံ ကတွာ ပရိဗ္ဗယံ ဒါပေတွာ သဗ္ဗပရိဘောဂေ ဒါပေသိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ ရာဇာနံ ဥပဋ္ဌာသိ.

国王欢喜地拿起装满香水的金瓶，将水倒在长者手中说：“请将东方中部村庄(Pācīnayavamajjhakagāma)作为王室的俸禄来享用”，又说：“其余的长者都做他的侍从。”国王因驴子的问题而心生欢喜，派人给菩萨的母亲送去全套饰品，然后想收菩萨为子，便对长者说：“家主，请把摩睺娑陀(Mahosadha)智者给我做儿子吧。”“陛下，他还太年幼，嘴里尚有奶味，等他长大后，自会到您身边。”“家主，从今以后你就不必再挂念他了，从今天起他就是我的儿子，我能养育我的儿子，你走吧。”于是打发他走了。长者向国王行礼后，拥抱智者，让他靠在自己胸前，亲吻他的头，嘱咐道：“孩子，要勤勉不放逸啊。”他也向父亲行礼，安慰道：“父亲，请勿担忧。”然后送别了父亲。国王问智者：“孩子，你打算在宫内用膳，还是在宫外用膳？”他心想：“我的随从众多，因此我应在宫外用膳。”便回答说：“陛下，我将在宫外用膳。”于是国王赐予他合适的宅邸，赐予以一千名童子为首的开销，并赐予一切用具。从那时起，他便开始侍奉国王。

ရာဇာပိ နံ ဝီမံသိတုကာမော အဟောသိ. တဒါ စ နဂရဿ ဒက္ခိဏဒွါရတော အဝိဒူရေ ပေါက္ခရဏိတီရေ ဧကသ္မိံ တာလရုက္ခေ ကာကကုလာဝကေ မဏိရတနံ အဟောသိ. တဿ ဆာယာ ပေါက္ခရဏိယံ ပညာယိ. မဟာဇနော ‘‘ပေါက္ခရဏိယံ [Pg.184] မဏိ အတ္ထီ’’တိ ရညော အာရောစေသိ. သော သေနကံ အာမန္တေတွာ ‘‘ပေါက္ခရဏိယံ ကိရ မဏိရတနံ ပညာယတိ, ကထံ တံ ဂဏှာပေဿာမာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘မဟာရာဇ, ဥဒကံ နီဟရာပေတွာ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ, အာစရိယ, ဧဝံ ကရောဟီ’’တိ တဿေဝ ဘာရမကာသိ. သော ဗဟူ မနုဿေ သန္နိပါတာပေတွာ ဥဒကဉ္စ ကဒ္ဒမဉ္စ နီဟရာပေတွာ ဘူမိံ ဘိန္ဒိတွာပိ မဏိံ နာဒ္ဒသ. ပုန ပုဏ္ဏာယ ပေါက္ခရဏိယာ မဏိစ္ဆာယာ ပညာယိ. သော ပုနပိ တထာ ကတွာ န စ အဒ္ဒသ. တတော ရာဇာ ပဏ္ဍိတံ အာမန္တေတွာ ‘‘တာတ, ပေါက္ခရဏိယံ ဧကော မဏိ ပညာယတိ, သေနကော ဥဒကဉ္စ ကဒ္ဒမဉ္စ နီဟရာပေတွာ ဘူမိံ ဘိန္ဒိတွာပိ နာဒ္ဒသ, ပုန ပုဏ္ဏာယ ပေါက္ခရဏိယာ ပညာယတိ, သက္ခိဿသိ တံ မဏိံ ဂဏှာပေတု’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သော ‘‘နေတံ, မဟာရာဇ, ဂရု, ဧထ ဒဿေဿာမီ’’တိ အာဟ. ရာဇာ တဿ ဝစနံ တုဿိတွာ ‘‘ပဿိဿာမိ အဇ္ဇ ပဏ္ဍိတဿ ဉာဏဗလ’’န္တိ မဟာဇနပရိဝုတော ပေါက္ခရဏိတီရံ ဂတော.

国王也想考验他。当时，在城南门不远处的莲池边，有一棵棕榈树，树上的乌鸦窝里有一颗宝珠。它的影子映现在莲池中。众人向国王报告说：“莲池里有宝珠。”国王召来塞纳迦(Senaka)问道：“听说莲池里显现出一颗宝珠，我们该如何取得它？”塞纳迦回答说：“大王，应当把水排干来取。”国王便说：“那么，老师，就这么做吧。”于是把这个任务交给了他。塞纳迦召集了许多人，把水和淤泥都排干，还掘开了地，也没见到宝珠。莲池再次蓄满水后，宝珠的影子又显现出来。他又如法炮制，还是没见到。于是国王召来智者问道：“孩子，莲池里显现出一颗宝珠，塞纳迦排干了水和淤泥，还掘开了地，也没见到；莲池再次蓄满水后，影子又显现出来。你能让人取到那颗宝珠吗？”他回答说：“大王，这不难，来，我指给您看。”国王听了他的话很高兴，心想：“今天我要见识一下这位智者的智慧之力。”便在大批随从的簇拥下来到莲池边。

မဟာသတ္တော တီရေ ဌတွာ မဏိံ ဩလောကေန္တော ‘‘နာယံ မဏိ ပေါက္ခရဏိယံ, တာလရုက္ခေ ကာကကုလာဝကေ မဏိနာ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဉတွာ ‘‘နတ္ထိ, ဒေဝ, ပေါက္ခရဏိယံ မဏီ’’တိ ဝတွာ ‘‘နနု ဥဒကေ ပညာယတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ ဥဒကပါတိံ အာဟရာ’’တိ ဥဒကပါတိံ အာဟရာပေတွာ ‘‘ပဿထ, ဒေဝ, နာယံ မဏိ ပေါက္ခရဏိယံယေဝ ပညာယတိ, ပါတိယမ္ပိ ပညာယတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတ, ကတ္ထ ပန မဏိနာ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒေဝ, ပေါက္ခရဏိယမ္ပိ ပါတိယမ္ပိ ဆာယာဝ ပညာယတိ, န မဏိ, မဏိ ပန တာလရုက္ခေ ကာကကုလာဝကေ အတ္ထိ, ပုရိသံ အာဏာပေတွာ အာဟရာပေဟီ’’တိ အာဟ. ရာဇာ တထာ ကတွာ မဏိံ အာဟရာပေသိ. သော အာဟရိတွာ ပဏ္ဍိတဿ အဒါသိ. ပဏ္ဍိတော တံ ဂဟေတွာ ရညော ဟတ္ထေ ဌပေသိ. တံ ဒိသွာ မဟာဇနော ပဏ္ဍိတဿ သာဓုကာရံ ဒတွာ သေနကံ ပရိဘာသန္တော ‘‘မဏိရတနံ တာလရုက္ခေ ကာကကုလာဝကေ အတ္ထိ, သေနကဗာလော ဗဟူ မနုဿေ ပေါက္ခရဏိမေဝ ဘိန္ဒာပေသိ, ပဏ္ဍိတေန နာမ မဟောသဓသဒိသေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ မဟာသတ္တဿ ထုတိမကာသိ. ရာဇာပိဿ တုဋ္ဌော အတ္တနော ဂီဝါယ ပိဠန္ဓနံ မုတ္တာဟာရံ ဒတွာ ဒါရကသဟဿာနမ္ပိ မုတ္တာဝလိယော ဒါပေသိ. ဗောဓိသတ္တဿ စ ပရိဝါရဿ စ ဣမိနာ ပရိဟာရေန ဥပဋ္ဌာနံ အနုဇာနီတိ.

大士站在岸边观察宝珠，了知“这颗宝珠不在莲池里，一定是在棕榈树上的乌鸦窝中”，便说：“陛下，莲池里没有宝珠。”国王说：“不是在水中显现出来了吗？”大士回答：“那么，请拿个水盆来。”让人取来水盆后，大士说：“陛下请看，这颗宝珠不仅在莲池中显现，在水盆中也显现。”国王问：“智者，那宝珠应该在哪里呢？”大士说：“陛下，在莲池和水盆里显现的都只是影子，不是宝珠。宝珠在棕榈树上的乌鸦窝里，请派人去取来。”国王照办，让人取来了宝珠。取来后交给智者，智者接过放在国王手中。众人看到后都为智者喝彩，并斥责塞纳迦说：“宝珠明明在棕榈树上的乌鸦窝里，愚蠢的塞纳迦却让许多人去掘开莲池。所谓智者，就应当像摩睺娑陀那样！”他们如此赞叹大士。国王也非常欢喜，把自己脖子上戴的珍珠项链赏赐给他，也赏赐给那一千名童子每人一串珍珠，并允许以此方式供养菩萨及其随从。

ဧကူနဝီသတိမပဉှော နိဋ္ဌိတော.

第十九问终

ကကဏ္ဋကပဉှော

变色龙问

ပုနေကဒိဝသံ [Pg.185] ရာဇာ ပဏ္ဍိတေန သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ အဂမာသိ. တဒါ ဧကော ကကဏ္ဋကော တောရဏဂ္ဂေ ဝသတိ. သော ရာဇာနံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဩတရိတွာ ဘူမိယံ နိပဇ္ဇိ. ရာဇာ တဿ တံ ကိရိယံ ဩလောကေတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတ, အယံ ကကဏ္ဋကော ကိံ ကရောတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. မဟာသတ္တော ‘‘မဟာရာဇ, တုမှေ သေဝတီ’’တိ အာဟ. ‘‘သစေ ဧဝံ အမှာကံ သေဝတိ, ဧတဿ မာ နိပ္ဖလော ဟောတု, ဘောဂမဿ ဒါပေဟီ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, တဿ ဘောဂေန ကိစ္စံ နတ္ထိ, ခါဒနီယမတ္တံ အလမေတဿာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပနေသ, ခါဒတီ’’တိ? ‘‘မံသံ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ကိတ္တကံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ကာကဏိကမတ္တဂ္ဃနကံ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ ဧကံ ပုရိသံ အာဏာပေသိ ‘‘ရာဇဒါယော နာမ ကာကဏိကမတ္တံ န ဝဋ္ဋတိ, ဣမဿ နိဗဒ္ဓံ အဍ္ဎမာသဂ္ဃနကံ မံသံ အာဟရိတွာ ဒေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တတော ပဋ္ဌာယ တထာ အကာသိ. သော ဧကဒိဝသံ ဥပေါသထေ မာဃာတေ မံသံ အလဘိတွာ တမေဝ အဍ္ဎမာသကံ ဝိဇ္ဈိတွာ သုတ္တေန အာဝုနိတွာ တဿ ဂီဝါယံ ပိဠန္ဓိ. အထဿ တံ နိဿာယ မာနော ဥပ္ပဇ္ဇိ. တံ ဒိဝသမေဝ ရာဇာ ပုန မဟောသဓေန သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ အဂမာသိ. သော ရာဇာနံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာပိ ဓနံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နမာနဝသေန ‘‘ဝေဒေဟ, တွံ နု ခေါ မဟဒ္ဓနော, အဟံ နု ခေါ’’တိ ရညာ သဒ္ဓိံ အတ္တာနံ သမံ ကရောန္တော အနောတရိတွာ တောရဏဂ္ဂေယေဝ သီသံ စာလေန္တော နိပဇ္ဇိ. ရာဇာ တဿ တံ ကိရိယံ ဩလောကေတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတ, ဧသ ပုဗ္ဗေ ဝိယ အဇ္ဇ န ဩတရတိ, ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ ပုစ္ဆန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

又有一日，国王与智者同往园林。当时，有一变色龙栖于拱门顶上。其见国王前来，便爬下伏于地上。国王见其举动，问道：“智者，此变色龙所为何事？”大士答曰：“大王，其在侍奉您。”“若其如此侍奉我等，勿令其徒劳，当赐其俸禄。”“天王，其无需俸禄，仅需嚼食(khādanīya)即可。”“然则其食何物？”“食肉，天王。”“予多少为宜？”“价值一小钱即可，天王。”国王命令一人道：“王室赏赐，价值一小钱不可。此后当固定予其价值半摩沙迦(aḍḍhamāsaka)之肉。”其人应诺“善哉”，自此奉行。一日，于摩伽(Māgha)月布萨(uposatha)日，其人不得肉，便将那半摩沙迦钱币穿孔，以线串起，系于变色龙颈上。于是，其因此而生起我慢。同日，国王复与摩诃萨陀(Mahosadha)同往园林。其虽见国王前来，然因财富而生我慢，自视与王等同，心念：“维德哈(Vedeha)，究竟是你富有，还是我富有？”遂未爬下，仅于拱门顶上摇头而伏。国王见其举动，便问智者：“智者，此物今日何故不如往昔一般下来？究竟是何缘由？”遂问此偈曰：

‘‘နာယံ ပုရေ ဥန္နမတိ, တောရဏဂ္ဂေ ကကဏ္ဋကော;

မဟောသဓ ဝိဇာနာဟိ, ကေန ထဒ္ဓေါ ကကဏ္ဋကော’’တိ. (ဇာ. ၁.၂.၃၉);

“拱门顶上变色龙，往昔未曾如此昂首；摩诃萨陀(Mahosadha)应知之，何故此龙变倨傲？”

တတ္ထ ဥန္နမတီတိ ယထာ အဇ္ဇ အနောတရိတွာ တောရဏဂ္ဂေယေဝ သီသံ စာလေန္တော ဥန္နမတိ, ဧဝံ ပုရေ န ဥန္နမတိ. ကေန ထဒ္ဓေါတိ ကေန ကာရဏေန ထဒ္ဓဘာဝံ အာပန္နောတိ.

此中，“昂首”意为：如今日这般不下来，仅在拱门顶上摇头昂然，往昔未曾如此昂首。“何故倨傲”意为：因何缘由而陷于倨傲之态。

ပဏ္ဍိတော တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘မဟာရာဇ, ဥပေါသထေ မာဃာတေ မံသံ အလဘန္တေန ရာဇပုရိသေန ဂီဝါယ ဗဒ္ဓံ အဍ္ဎမာသကံ နိဿာယ တဿ မာနေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဉတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

智者闻其言，了知：“大王，此必是因摩伽(Māgha)月布萨(uposatha)日，王臣不得肉，遂将半摩沙迦(aḍḍhamāsaka)系于其颈，其因此而生我慢。”于是说此偈曰：

‘‘အလဒ္ဓပုဗ္ဗံ လဒ္ဓါန, အဍ္ဎမာသံ ကကဏ္ဋကော;

အတိမညတိ ရာဇာနံ, ဝေဒေဟံ မိထိလဂ္ဂဟ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၂.၄၀);

“变色龙初得未曾得，区区半枚摩沙迦(māsaka)，竟敢轻慢维德哈(Vedeha)王，弥提罗(Mithilā)之主亦不敬。”

ရာဇာ [Pg.186] တဿ ဝစနံ သုတွာ တံ ပုရိသံ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ. သော ယထာဘူတံ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ တံ ကထံ သုတွာ ‘‘ကဉ္စိ အပုစ္ဆိတွာဝ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေန ဝိယ ပဏ္ဍိတေန ကကဏ္ဋကဿ အဇ္ဈာသယော ဉာတော’’တိ အတိဝိယ ပသီဒိတွာ ပဏ္ဍိတဿ စတူသု ဒွါရေသု သုင်္ကံ ဒါပေသိ. ကကဏ္ဋကဿ ပန ကုဇ္ဈိတွာ ဝတ္တံ ဟာရေတုံ အာရဘိ. ပဏ္ဍိတော ပန ‘‘မာ ဟာရေဟိ မဟာရာဇာ’’တိ တံ နိဝါရေသိ.

国王闻其言，遂召彼人前来询问。其人如实禀告国王。国王听闻此事后，心生大喜，说道：“智者未曾问于任何人，便如一切知佛陀般，了知此变色龙之心意。”遂将四城门之税收赐予智者。然国王对变色龙生怒，欲夺其份例。智者则劝阻道：“大王，请勿夺之。”

ကကဏ္ဋကပဉှော နိဋ္ဌိတော.

变色龙问终。

သိရိကာဠကဏ္ဏိပဉှော

吉祥与不祥者之问

အထေကော မိထိလဝါသီ ပိင်္ဂုတ္တရော နာမ မာဏဝေါ တက္ကသိလံ ဂန္တွာ ဒိသာပါမောက္ခာစရိယဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ သိက္ခန္တော ခိပ္ပမေဝ သိက္ခိ. သော အနုယောဂံ ဒတွာ ‘‘ဂစ္ဆာမဟ’’န္တိ အာစရိယံ အာပုစ္ဆိ. တသ္မိံ ပန ကုလေ ‘‘သစေ ဝယပ္ပတ္တာ ဓီတာ ဟောတိ, ဇေဋ္ဌန္တေဝါသိကဿ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ဝတ္တံဝ, တသ္မာ တဿ အာစရိယဿ ဝယပ္ပတ္တာ ဧကာ ဓီတာ အတ္ထိ, သာ အဘိရူပါ ဒေဝစ္ဆရာပဋိဘာဂါ. အထ နံ အာစရိယော ‘‘ဓီတရံ တေ, တာတ, ဒဿာမိ, တံ အာဒါယ ဂမိဿသီ’’တိ အာဟ. သော ပန မာဏဝေါ ဒုဗ္ဘဂေါ ကာဠကဏ္ဏီ, ကုမာရိကာ ပန မဟာပုညာ. တဿ တံ ဒိသွာ စိတ္တံ န အလ္လီယတိ. သော တံ အရောစေန္တောပိ ‘‘အာစရိယဿ ဝစနံ န ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. အာစရိယော ဓီတရံ တဿ အဒါသိ. သော ရတ္တိဘာဂေ အလင်္ကတသိရိသယနေ နိပန္နော တာယ အာဂန္တွာ သယနံ အဘိရုဠှမတ္တာယ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ပကမ္ပမာနော ဩတရိတွာ ဘူမိယံ နိပဇ္ဇိ. သာပိ ဩတရိတွာ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ နိပဇ္ဇိ, သော ဥဋ္ဌာယ သယနံ အဘိရုဟိ. သာပိ ပုန သယနံ အဘိရုဟိ, သော ပုန သယနာ ဩတရိတွာ ဘူမိယံ နိပဇ္ဇိ. ကာဠကဏ္ဏီ နာမ သိရိယာ သဒ္ဓိံ န သမေတိ. ကုမာရိကာ သယနေယေဝ နိပဇ္ဇိ, သော ဘူမိယံ သယိ.

当时，有一位名叫频瞿达罗(Piṅguttaro)的弥提罗(Mithilā)青年，前往塔克西拉(Takkasilā)，在一位名闻四方的老师座下学习技艺，并很快学成。他完成学业后，向老师告辞道：“我将离去。”在该师家族中有一惯例：“若有女长成，当嫁与大弟子。”这位老师恰有一位已届适婚年龄的女儿，其容貌秀丽，有如天女。于是老师对他说：“孩子，我将女儿许配于你，你可携她而去。”然而，此青年命运多舛，实为不祥者(kāḷakaṇṇī)，而少女却有大福德。他见到少女，内心并不倾慕。虽不情愿，但他心想：“不可违背师言。”遂接受了。老师便将女儿嫁与他。夜里，青年卧于华丽床上，当少女前来，方一登床，他便感苦恼、羞愧、厌恶、颤抖，下床而卧于地上。少女亦下床，至其身边躺下。他便起身回到床上。少女亦复登床，他又再次下床卧于地上。不祥者实难与吉祥共处。少女独卧于床，他则睡于地上。

ဧဝံ သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေတွာ တံ အာဒါယ အာစရိယံ ဝန္ဒိတွာ နိက္ခမိ, အန္တရာမဂ္ဂေ အာလာပသလ္လာပမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ. အနိစ္ဆမာနာဝ ဥဘောပိ မိထိလံ သမ္ပတ္တာ. အထ ပိင်္ဂုတ္တရော နဂရာ အဝိဒူရေ ဖလသမ္ပန္နံ ဥဒုမ္ဗရရုက္ခံ ဒိသွာ ခုဒါယ ပီဠိတော တံ အဘိရုဟိတွာ ဖလာနိ ခါဒိ. သာပိ ဆာတဇ္ဈတ္တာ ရုက္ခမူလံ ဂန္တွာ ‘‘သာမိ, မယှမ္ပိ ဖလာနိ ပါတေထာ’’တိ အာဟ. ကိံ တဝ ဟတ္ထပါဒါ နတ္ထိ, သယံ အဘိရုဟိတွာ ခါဒါတိ. သာ အဘိရုဟိတွာ ခါဒိ. သော တဿာ အဘိရုဠှဘာဝံ [Pg.187] ဉတွာ ခိပ္ပံ ဩတရိတွာ ရုက္ခံ ကဏ္ဋကေဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ‘‘မုတ္တောမှိ ကာဠကဏ္ဏိယာ’’တိ ဝတွာ ပလာယိ. သာပိ ဩတရိတုံ အသက္ကောန္တီ တတ္ထေဝ နိသီဒိ. အထ ရာဇာ ဥယျာနေ ကီဠိတွာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓေ နိသိန္နော သာယနှသမယေ နဂရံ ပဝိသန္တော တံ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟုတွာ ‘‘သပရိဂ္ဂဟာ, အပရိဂ္ဂဟာ’’တိ ပုစ္ဆာပေသိ. သာပိ ‘‘အတ္ထိ မေ, သာမိ, ကုလဒတ္တိကော ပတိ, သော ပန မံ ဣဓ နိသီဒါပေတွာ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာတော’’တိ အာဟ. အမစ္စော တံ ကာရဏံ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ ‘‘အသာမိကဘဏ္ဍံ နာမ ရညော ပါပုဏာတီ’’တိ တံ ဩတာရေတွာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ အာရောပေတွာ နိဝေသနံ နေတွာ အဘိသိဉ္စိတွာ အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သာ တဿ ပိယာ အဟောသိ မနာပါ. ဥဒုမ္ဗရရုက္ခေ လဒ္ဓတ္တာ ‘‘ဥဒုမ္ဗရဒေဝီ’’တွေဝဿာ နာမံ သဉ္ဇာနိံသု.

如此度过七日后，他携彼女向老师行礼告辞而出。一路上，二人竟无一言半语。虽彼此皆不情愿，二人终抵弥提罗(Mithilā)。当时，频瞿达罗(Piṅguttaro)见城外不远处有优昙婆罗树，果实累累，因饥饿所迫，便攀上树食其果。彼女亦因饥饿，行至树下言道：“夫君，亦请为我掷下些果子。”他答：“汝无手足耶？自行攀上食之。”于是她便攀上树食果。他见其已上树，速下，以荆棘围住树干，言道：“我已摆脱此不祥者(kāḷakaṇṇī)！”言毕即逃。她无法下树，只得坐于其上。当时，国王于御苑游毕，傍晚时分坐于象背上入城，见之而心生爱慕，遂遣人问：“是有夫之妇，抑或无夫之妇？”她答：“大王，妾有家族所配之夫，然其将妾留于此处，舍弃而逃。”大臣将此事禀告国王。国王曰：“无主之物，理当归于国王。”遂命人将其从树上接下来，扶上象背，带回宫中，为之举行灌顶仪式，立为第一王后。她深得国王喜爱与欢心。因其于优昙婆罗树上被发现，众人遂为之取名为“优昙婆罗天女”。

အထေကဒိဝသံ ရညော ဥယျာနဂမနတ္ထာယ ဒွါရဂါမဝါသိကေဟိ မဂ္ဂံ ပဋိဇဂ္ဂါပေသုံ. ပိင်္ဂုတ္တရောပိ ဘတိံ ကရောန္တော ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ ကုဒ္ဒါလေန မဂ္ဂံ တစ္ဆိ. မဂ္ဂေ အနိဋ္ဌိတေယေဝ ရာဇာ ဥဒုမ္ဗရဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ ရထေ နိသီဒိတွာ နိက္ခမိ. ဥဒုမ္ဗရဒေဝီ ကာဠကဏ္ဏိံ မဂ္ဂံ တစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ဧဝရူပံ သိရိံ ဓာရေတုံ နာသက္ခိ အယံ ကာဠကဏ္ဏီ’’တိ တံ ဩလောကေန္တီ ဟသိ. ရာဇာ ဟသမာနံ ဒိသွာ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ကသ္မာ ဟသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဒေဝ, အယံ မဂ္ဂတစ္ဆကော ပုရိသော မယှံ ပေါရာဏကသာမိကော, ဧသ မံ ဥဒုမ္ဗရရုက္ခံ အာရောပေတွာ ကဏ္ဋကေဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ဂတော, ဣမာဟံ ဩလောကေတွာ ‘‘ဧဝရူပံ သိရိံ ဓာရေတုံ နာသက္ခိ ကာဠကဏ္ဏီ အယ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဟသိန္တိ. ရာဇာ ‘‘တွံ မုသာဝါဒံ ကထေသိ, အညံ ကဉ္စိ ပုရိသံ ဒိသွာ တယာ ဟသိတံ ဘဝိဿတိ, တံ မာရေဿာမီ’’တိ အသိံ အဂ္ဂဟေသိ. သာ ဘယပ္ပတ္တာ ‘‘ဒေဝ, ပဏ္ဍိတေ တာဝ ပုစ္ဆထာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ သေနကံ ပုစ္ဆိ ‘‘သေနက, ဣမိဿာ ဝစနံ တွံ သဒ္ဒဟသီ’’တိ. ‘‘န သဒ္ဒဟာမိ, ဒေဝ, ကော နာမ ဧဝရူပံ ဣတ္ထိရတနံ ပဟာယ ဂမိဿတီ’’တိ. သာ တဿ ကထံ သုတွာ အတိရေကတရံ ဘီတာ အဟောသိ. အထ ရာဇာ ‘‘သေနကော ကိံ ဇာနာတိ, ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တံ ပုစ္ဆန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

有一天，国王要前往御苑，便命人修整道路。频瞿达罗(Piṅguttara)也做着雇工，他束紧腰布，用锄头平整道路。路还没修好，国王就和优昙婆罗王后(Udumbaradevī)同乘一辆车出发了。优昙婆罗王后看见那个不祥者正在修路，注视着他笑了。国王见她发笑，生气地问：“你为什么笑？”她回答：“大王，这个修路的男人是我的前夫。他曾让我爬上优昙婆罗树，然后用荆棘围住树干就走了。我看着他，心想：‘这个不祥者无福消受这样的荣华。’因此而笑。”国王说：“你撒谎！你一定是看见了别的男人才笑的，我要杀了你！”说着便拔出了剑。她非常害怕，说：“大王，请先问问智者吧。”国王问塞那迦(Senaka)：“塞那迦，你相信她的话吗？”“我不相信，大王。谁会抛弃如此宝珠般的女子而离去呢？”她听了塞那迦的话，更加害怕了。于是国王心想：“塞那迦知道什么？我要问问智者。”他向智者提问，说了这首偈：

‘‘ဣတ္ထီ သိယာ ရူပဝတီ, သာ စ သီလဝတီ သိယာ;

ပုရိသော တံ န ဣစ္ဆေယျ, သဒ္ဒဟာသိ မဟောသဓာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၂.၈၃);

“女子若貌美，且又具德行；男子不欲求，此事汝信否，大药？”

တတ္ထ သီလဝတီတိ အာစာရဂုဏသမ္ပန္နာ.

在此，“具德行”是指具备良好的品行与德性。

တံ [Pg.188] သုတွာ ပဏ္ဍိတော ဂါထမာဟ –

智者听后，说了这首偈：

‘‘သဒ္ဒဟာမိ မဟာရာဇ, ပုရိသော ဒုဗ္ဘဂေါ သိယာ;

သိရီ စ ကာဠကဏ္ဏီ စ, န သမေန္တိ ကုဒါစန’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၂.၈၄);

“大王我深信，彼人实不幸；吉祥与不祥，从不曾相遇。”

တတ္ထ န သမေန္တီတိ သမုဒ္ဒဿ ဩရိမတီရပါရိမတီရာနိ ဝိယ စ ဂဂနတလပထဝိတလာနိ ဝိယ စ န သမာဂစ္ဆန္တိ.

在此，“不曾相遇”是指如同大海的此岸与彼岸，又如天空与大地，永不相会。

ရာဇာ တဿ ဝစနေန တံ ကာရဏံ သုတွာ တဿာ န ကုဇ္ဈိ, ဟဒယမဿ နိဗ္ဗာယိ. သော တဿ တုဿိတွာ ‘‘သစေ ပဏ္ဍိတော နာဘဝိဿ, အဇ္ဇာဟံ ဗာလသေနကဿ ကထာယ ဧဝရူပံ ဣတ္ထိရတနံ ဟီနော အဿံ, တံ နိဿာယ မယာ ဧသာ လဒ္ဓါ’’တိ သတသဟဿေန ပူဇံ ကာရေသိ. ဒေဝီပိ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဒေဝ, ပဏ္ဍိတံ နိဿာယ မယာ ဇီဝိတံ လဒ္ဓံ, ဣမာဟံ ကနိဋ္ဌဘာတိကဋ္ဌာနေ ဌပေတုံ ဝရံ ယာစာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘သာဓု, ဒေဝိ, ဂဏှာဟိ, ဒမ္မိ တေ ဝရ’’န္တိ. ‘‘ဒေဝ, အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ မမ ကနိဋ္ဌံ ဝိနာ ကိဉ္စိ မဓုရရသံ န ခါဒိဿာမိ, ဣတော ပဋ္ဌာယ ဝေလာယ ဝါ အဝေလာယ ဝါ ဒွါရံ ဝိဝရာပေတွာ ဣမဿ မဓုရရသံ ပေသေတုံ လဘနကဝရံ ဂဏှာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘဒ္ဒေ, ဣမဉ္စ ဝရံ ဂဏှာဟီ’’တိ.

国王听了智者的话，了解了原委，便不再对王后生气，怒火也平息了。他对智者感到满意，心想：“如果不是这位智者，今天我听了愚笨的塞那迦的话，就会失去这宝珠般的女子。正是依靠他，我才保住了她。”于是用十万（钱币）供养智者。王后也向国王行礼说：“大王，我依靠智者才保全了性命，我请求将他视为我的弟弟。”国王说：“善哉，王后，你拿去吧，我赐你这个恩典。”“大王，从今天起，若无我的弟弟，我将不食任何美味。我请求恩准，从今以后，无论何时，都能打开宫门，为他送去美味。”国王说：“善哉，贤德的女子，这个恩典也赐予你。”

သိရိကာဠကဏ္ဏိပဉှော နိဋ္ဌိတော.

吉祥与不祥之问终。

မေဏ္ဍကပဉှော

公羊之问

အပရသ္မိံ ဒိဝသေ ရာဇာ ကတပါတရာသော ပါသာဒဿ ဒီဃန္တရေ စင်္ကမန္တော ဝါတပါနန္တရေန ဩလောကေန္တော ဧကံ ဧဠကဉ္စ သုနခဉ္စ မိတ္တသန္ထဝံ ကရောန္တံ အဒ္ဒသ. သော ကိရ ဧဠကော ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ ဟတ္ထိဿ ပုရတော ခိတ္တံ အနာမဋ္ဌတိဏံ ခါဒိ. အထ နံ ဟတ္ထိဂေါပကာ ပေါထေတွာ နီဟရိံသု. သော ဝိရဝိတွာ ပလာယိ. အထ နံ ဧကော ပုရိသော ဝေဂေနာဂန္တွာ ပိဋ္ဌိယံ ဒဏ္ဍေန တိရိယံ ပဟရိ. သော ပိဋ္ဌိံ ဩနာမေတွာ ဝေဒနာပ္ပတ္တော ဟုတွာ ဂန္တွာ ရာဇဂေဟဿ မဟာဘိတ္တိံ နိဿာယ ပိဋ္ဌိကာယ နိပဇ္ဇိ. တံ ဒိဝသမေဝ ရညော မဟာနသေ အဋ္ဌိစမ္မာဒီနိ ခါဒိတွာ ဝဍ္ဎိတသုနခေါ ဘတ္တကာရကေ ဘတ္တံ သမ္ပာဒေတွာ ဗဟိ ဌတွာ သရီရေ သေဒံ နိဗ္ဗာပေန္တေ မစ္ဆမံသဂန္ဓံ ဃာယိတွာ တဏှံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တော မဟာနသံ [Pg.189] ပဝိသိတွာ ဘာဇနပိဓာနံ ပါတေတွာ မံသံ ခါဒိ. အထ ဘတ္တကာရကော ဘာဇနသဒ္ဒေန ပဝိသိတွာ တံ ဒိသွာ ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ တံ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒီဟိ ပေါထေသိ. သော ခါဒိတမံသံ မုခေနေဝ ဆဍ္ဍေတွာ ဝိရဝိတွာ နိက္ခမိ. ဘတ္တကာရကောပိ တဿ နိက္ခန္တဘာဝံ ဉတွာ အနုဗန္ဓိတွာ ပိဋ္ဌိယံ ဒဏ္ဍေန တိရိယံ ပဟရိ. သော ဝေဒနာပ္ပတ္တော ပိဋ္ဌိံ ဩနာမေတွာ ဧကံ ပါဒံ ဥက္ခိပိတွာ ဧဠကဿ နိပန္နဋ္ဌာနမေဝ ပါဝိသိ. အထ နံ ဧဠကော ‘‘သမ္မ, ကိံ ပိဋ္ဌိံ ဩနာမေတွာ အာဂစ္ဆသိ, ကိံ တေ ဝါတော ဝိဇ္ဈတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သုနခေါပိ ‘‘တွမ္ပိ ပိဋ္ဌိံ ဩနာမေတွာ နိပန္နောသိ, ကိံ တေ ဝါတော ဝိဇ္ဈတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. တေ အညမညံ အတ္တနော ပဝတ္တိံ အာရောစေသုံ.

又有一天，国王用过早饭，在王宫的长廊上散步时，透过窗户看见一只公羊和一只狗正在友好相处。原来，那只公羊跑到象厩，吃了象夫丢给大象而大象没碰过的草。象夫们便把它打了一顿赶了出去。它哀叫着逃跑。这时，有个人快步赶来，用棍子横着打了它的背。它感到疼痛，弓着背，走到王宫的高墙下，背靠着墙躺下了。就在同一天，王宫厨房里有一条靠吃骨头和皮长大的狗。当厨师们做好了饭，站在外面让身上的汗风干时，它闻到了鱼肉的香味，无法克制贪欲，便溜进厨房，打翻锅盖偷吃肉。厨师听到锅盖声进来，看见了它，就关上门，用土块、木棍等东西打它。它吐出吃下的肉，哀叫着跑了出来。厨师见它跑了，也追出去，用棍子横着打了它的背。它感到疼痛，弓着背，跛着一只脚，也来到了公羊躺着的地方。公羊问它：“朋友，你为什么弓着背走过来？是得了风病吗？”狗也问：“你也弓着背躺在这里，是得了风病吗？”于是它们互相诉说了各自的遭遇。

အထ နံ ဧဠကော ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ ပန တွံ ပုန ဘတ္တဂေဟံ ဂန္တုံ သက္ခိဿသိ သမ္မာ’’တိ? ‘‘န သက္ခိဿာမိ, သမ္မ, ဂတဿ မေ ဇီဝိတံ နတ္ထီ’’တိ. ‘‘တွံ ပန ပုန ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တုံ သက္ခိဿသီ’’တိ. ‘‘မယာပိ တတ္ထ ဂန္တုံ န သက္ကာ, ဂတဿ မေ ဇီဝိတံ နတ္ထီ’’တိ. တေ ‘‘ကထံ နု ခေါ မယံ ဣဒါနိ ဇီဝိဿာမာ’’တိ ဥပါယံ စိန္တေသုံ. အထ နံ ဧဠကော အာဟ – ‘‘သစေ မယံ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသိတုံ သက္ကောမ, အတ္ထေကော ဥပါယော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ကထေဟီ’’တိ. ‘‘သမ္မ, တွံ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဟတ္ထိသာလံ ယာဟိ, ‘‘နာယံ တိဏံ ခါဒတီ’’တိ တယိ ဟတ္ထိဂေါပကာ အာသင်္ကံ န ကရိဿန္တိ, တွံ မမ တိဏံ အာဟရေယျာသိ. အဟမ္ပိ ဘတ္တဂေဟံ ပဝိသိဿာမိ, ‘‘နာယံ မံသခါဒကော’’တိ ဘတ္တကာရကော မယိ အာသင်္ကံ န ကရိဿတိ, အဟံ တေ မံသံ အာဟရိဿာမီ’’တိ. တေ ‘‘သုန္ဒရော ဥပါယော’’တိ ဥဘောပိ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. သုနခေါ ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ တိဏကလာပံ ဍံသိတွာ အာဂန္တွာ မဟာဘိတ္တိပိဋ္ဌိကာယ ဌပေသိ. ဣတရောပိ ဘတ္တဂေဟံ ဂန္တွာ မံသခဏ္ဍံ မုခပူရံ ဍံသိတွာ အာနေတွာ တတ္ထေဝ ဌပေသိ. သုနခေါ မံသံ ခါဒိ, ဧဠကော တိဏံ ခါဒိ. တေ ဣမိနာ ဥပါယေန သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ မဟာဘိတ္တိပိဋ္ဌိကာယ ဝသန္တိ. ရာဇာ တေသံ မိတ္တသန္ထဝံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဝတ မေ ကာရဏံ ဒိဋ္ဌံ, ဣမေ ပစ္စာမိတ္တာ ဟုတွာပိ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသန္တိ. ဣဒံ ကာရဏံ ဂဟေတွာ ပဉှံ ကတွာ ပဉ္စ ပဏ္ဍိတေ ပုစ္ဆိဿာမိ, ဣမံ ပဉှံ အဇာနန္တံ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇေဿာမိ, တံ ဇာနန္တဿ ‘ဧဝရူပေါ ပဏ္ဍိတော နတ္ထီ’တိ မဟာသက္ကာရံ ကရိဿာမိ. အဇ္ဇ တာဝ အဝေလာ, သွေ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတကာလေ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ. သော ပုနဒိဝသေ ပဏ္ဍိတေသု အာဂန္တွာ နိသိန္နေသု ပဉှံ ပုစ္ဆန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是公羊问他：“朋友，你还能再去厨房吗？”“我不能去了，朋友，去了我就没命了。”“那你还能再去象厩吗？”“我也不能去那里了，去了我就没命了。”他们想：“现在我们该怎么活下去呢？”于是公羊说：“如果我们能和睦相处，倒有个办法。”“那你说说看。”“朋友，从今以后你去象厩，象夫们会想：‘这家伙不吃草’，就不会怀疑你，你帮我把草带来。我也去厨房，厨师会想：‘这家伙不吃肉’，就不会怀疑我，我给你把肉带来。”他们都说：“这办法好。”双方都同意了。狗去了象厩，叼来一捆草，放在大墙后面。另一个也去了厨房，叼了满嘴的肉块，拿来放在那里。狗吃肉，公羊吃草。他们用这个方法和睦相处，快乐地生活在大墙后面。国王看到他们的友谊，心想：“我真是见到了前所未见之事，这两个天敌竟然能够和睦相处。我要拿这件事做一个问题，问问五位智者。答不上来的人，我就将他驱逐出境；对能答出来的人，我会想：‘没有像他这样的智者了！’并给予重赏。今天太晚了，明天他们来朝见时再问。”第二天，智者们前来坐定后，国王就用这首偈颂提问：

‘‘ယေသံ [Pg.190] န ကဒါစိ ဘူတပုဗ္ဗံ, သချံ သတ္တပဒမ္ပိမသ္မိ လောကေ;

ဇာတာ အမိတ္တာ ဒုဝေ သဟာယာ, ပဋိသန္ဓာယ စရန္တိ ကိဿ ဟေတူ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၉၄);

“此世间从未有过，哪怕七步的友谊；天生为敌的二者，为何和好成伴侣？”

တတ္ထ ပဋိသန္ဓာယာတိ သဒ္ဒဟိတွာ ဃဋိတာ ဟုတွာ.

此处“和好”意为信任并结合。

ဣဒဉ္စ ပန ဝတွာ ပုန ဧဝမာဟ –

说了这话之后，他又这样说：

‘‘ယဒိ မေ အဇ္ဇ ပါတရာသကာလေ, ပဉှံ န သက္ကုဏေယျာထ ဝတ္တုမေတံ;

ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇယိဿာမိ ဝေါ သဗ္ဗေ, န ဟိ မတ္ထော ဒုပ္ပညဇာတိကေဟီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၉၅);

“若于今日早餐时，你们不能回答此问题，我将把你们所有人驱逐出境，我不需要愚蠢之辈。”

တဒါ ပန သေနကော အဂ္ဂါသနေ နိသိန္နော အဟောသိ, ပဏ္ဍိတော ပန ပရိယန္တေ နိသိန္နော. သော တံ ပဉှံ ဥပဓာရေန္တော တမတ္ထံ အဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘အယံ ရာဇာ ဒန္ဓဓာတုကော ဣမံ ပဉှံ စိန္တေတွာ သင်္ခရိတုံ အသမတ္ထော, ကိဉ္စိဒေဝ, တေန ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ, ဧကဒိဝသံ ဩကာသံ လဘန္တော ဣမံ ပဉှံ နီဟရိဿာမိ, သေနကော ကေနစိ ဥပါယေန အဇ္ဇေကဒိဝသမတ္တံ အဓိဝါသာပေတူ’’တိ. ဣတရေပိ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ အန္ဓကာရဂဗ္ဘံ ပဝိဋ္ဌာ ဝိယ န ကိဉ္စိ ပဿိံသု. သေနကော ‘‘ကာ နု ခေါ မဟောသဓဿ ပဝတ္တီ’’တိ ဗောဓိသတ္တံ ဩလောကေသိ. သောပိ တံ ဩလောကေသိ. သေနကော ဗောဓိသတ္တဿ ဩလောကိတာကာရေနေဝ တဿ အဓိပ္ပာယံ ဉတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတဿပိ န ဥပဋ္ဌာတိ, တေနေကဒိဝသံ ဩကာသံ ဣစ္ဆတိ, ပူရေဿာမိဿ မနောရထ’’န္တိ စိန္တေတွာ ရညာ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသေန မဟာဟသိတံ ဟသိတွာ ‘‘ကိံ, မဟာရာဇ, သဗ္ဗေဝ အမှေ ပဉှံ ကထေတုံ အသက္ကောန္တေ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇေဿသိ, ဧတမ္ပိ ‘ဧကော ဂဏ္ဌိပဉှော’တိ တွံ သလ္လက္ခေသိ, န မယံ ဧတံ ကထေတုံ န သက္ကောမ, အပိစ ခေါ ထောကံ အဓိဝါသေဟိ. ဂဏ္ဌိပဉှော ဧသ, န သက္ကောမ မဟာဇနမဇ္ဈေ ကထေတုံ, ဧကမန္တေ စိန္တေတွာ ပစ္ဆာ တုမှာကံ ကထေဿာမ, ဩကာသံ နော ဒေဟီ’’တိ မဟာသတ္တံ ဩလောကေတွာ ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ –

那时，塞纳迦(Senako)坐在首席座位上，而智者则坐在末座上。他仔细思考那个问题，却没有领会其义，心想：“这位国王性情迟钝，无法自行思考并提出此问题，他必定是看到了什么。若能有一天时间，我便能弄清此问题。让塞纳迦设法争取一天的时间吧。”其余四位智者也如同进入了黑暗的洞穴，一无所见。塞纳迦心想：“摩诃萨陀(Mahosadha)会如何应对呢？”便看向菩萨。菩萨也看向他。塞纳迦仅从菩萨的眼神便了知其意，心想：“连智者也无法立即想出，他想要一天的时间，我当满足他的愿望。”于是，他充满信心地与国王一同放声大笑，说道：“大王啊，难道就因为我们无法回答此问题，您就要把我们所有人都驱逐出境吗？您认为这是一个难题，但我们并非不能解答，只是请您稍候片刻。这是一个难题，我们不能在众人面前解答，让我们私下思考后再向您禀告，请给我们机会。”他看着大士，说了以下两首偈颂：

‘‘မဟာဇနသမာဂမမှိ [Pg.191] ဃောရေ, ဇနကောလာဟလသင်္ဂမမှိ ဇာတေ;

ဝိက္ခိတ္တမနာ အနေကစိတ္တာ, ပဉှံ န သက္ကုဏောမ ဝတ္တုမေတံ.

“于此大众集会之中，人群喧闹汇集之时；心意散乱，思绪万千，我等难以回答此问题。

‘‘ဧကဂ္ဂစိတ္တာဝ ဧကမေကာ, ရဟသိ ဂတာ အတ္ထံ နိစိန္တယိတွာ;

ပဝိဝေကေ သမ္မသိတွာန ဓီရာ, အထ ဝက္ခန္တိ ဇနိန္ဒ ဧတမတ္ထ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၉၆-၉၇);

“各自独处，心意专一，静心思虑此中之义；智者于闲静中审察后，人主啊，方将解说此义。”

တတ္ထ သမ္မသိတွာနာတိ ကာယစိတ္တဝိဝေကေ ဌိတာ ဣမေ ဓီရာ ဣမံ ပဉှံ သမ္မသိတွာ အထ ဝေါ ဧတံ အတ္ထံ ဝက္ခန္တိ.

此处“审察后”(sammasitvāna)是指：这些安住于身心远离(kāyacittaviveke)的智者，在审察此问题之后，方将为你们解说此义。

ရာဇာ တဿ ကထံ သုတွာ အနတ္တမနော ဟုတွာပိ ‘‘သာဓု စိန္တေတွာ ကထေထ, အကထေန္တေ ပန ဝေါ ပဗ္ဗာဇေဿာမီ’’တိ တဇ္ဇေသိယေဝ. စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ပါသာဒါ ဩတရိံသု. သေနကော ဣတရေ အာဟ – ‘‘သမ္မာ, ရာဇာ သုခုမပဉှံ ပုစ္ဆိ, အကထိတေ မဟန္တံ ဘယံ ဘဝိဿတိ, သပ္ပာယဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ သမ္မာ ဥပဓာရေထာ’’တိ. တေ အတ္တနော အတ္တနော ဂေဟံ ဂတာ. ပဏ္ဍိတောပိ ဥဋ္ဌာယ ဥဒုမ္ဗရဒေဝိယာ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝိ, အဇ္ဇ ဝါ ဟိယျော ဝါ ရာဇာ ကတ္ထ စိရံ အဋ္ဌာသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘တာတ, ဒီဃန္တရေ ဝါတပါနေန ဩလောကေန္တော စင်္ကမတီ’’တိ. တတော ပဏ္ဍိတော စိန္တေသိ ‘‘ရညာ ဣမိနာ ပဿေန ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော တတ္ထ ဂန္တွာ ဗဟိ ဩလောကေန္တော ဧဠကသုနခါနံ ကိရိယံ ဒိသွာ ‘‘ဣမေ ဒိသွာ ရညာ ပဉှော အဘိသင်္ခတော’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဂေဟံ ဂတော. ဣတရေပိ တယော စိန္တေတွာ ကိဉ္စိ အဒိသွာ သေနကဿ သန္တိကံ အဂမံသု. သော တေ ပုစ္ဆိ ‘‘ဒိဋ္ဌော ဝေါ ပဉှော’’တိ. ‘‘န ဒိဋ္ဌော အာစရိယာ’’တိ. ‘‘ယဒိ ဧဝံ ရာဇာ ဝေါ ပဗ္ဗာဇေဿတိ, ကိံ ကရိဿထာ’’တိ? ‘‘တုမှေဟိ ပန ဒိဋ္ဌော’’တိ? ‘‘အဟမ္ပိ န ပဿာမီ’’တိ. ‘‘တုမှေသု အပဿန္တေသု မယံ ကိံ ပဿာမ, ရညော ပန သန္တိကေ ‘စိန္တေတွာ ကထေဿာမာ’တိ သီဟနာဒံ နဒိတွာ အာဂတမှာ, အကထိတေ အမှေ ရာဇာ ကုဇ္ဈိဿတိ, ကိံ ကရောမ, အယံ ပဉှော န သက္ကာ အမှေဟိ ဒဋ္ဌုံ, ပဏ္ဍိတေန ပန သတဂုဏံ သဟဿဂုဏံ သတသဟဿဂုဏံ ကတွာ စိန္တိတော ဘဝိဿတိ, ဧထ တဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ တေ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ဗောဓိသတ္တဿ ဃရဒွါရံ အာဂတဘာဝံ [Pg.192] အာရောစာပေတွာ ‘‘ပဝိသန္တု ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဝုတ္တေ ဂေဟံ ပဝိသိတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဌိတာ မဟာသတ္တံ ပုစ္ဆိံသု ‘‘ကိံ ပန, ပဏ္ဍိတ, စိန္တိတော ပဉှော’’တိ? ‘‘အာမ, စိန္တိတော, မယိ အစိန္တေန္တေ အညော ကော စိန္တယိဿတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ပဏ္ဍိတ အမှာကမ္ပိ ကထေထာ’’တိ.

国王听了这话虽不悦，仍威胁道：“你们好好想想再回答，要是不回答，我就把你们驱逐出境！”四位智者从宫殿下来。塞纳迦对其他人说：“朋友们，国王问了一个很微妙的问题，不回答会有大麻烦。吃些合适的食物，好好思惟吧。”他们各自回家。智者也起身到优昙婆罗(Udumbarā)王后那里问：“王后，这两天国王在哪里待得比较久？”她回答：“孩子，他常在长廊的窗边阐基，向外眺望。”于是智者心想：“国王一定是从这个方向看到了什么。”他到那里往外看，看见了羊与狗的举动，便断定：“国王是看到了这些才构想出这个问题的。”于是回家。另外三位智者想了半天也没想出什么，就去找塞纳迦。他问他们：“你们看清问题了吗？”“没有，老师。”“如果这样，国王会把你们赶走的，怎么办？”“那您看清了吗？”“我也没看清。”“连您都看不清，我们怎么能看清呢？可我们在国王面前已经作狮子吼，说‘思考后会禀告’，如果不说，国王会生气的。我们该怎么办？这个问题我们实在看不透，但那位智者肯定比我们思考得深入百倍、千倍、十万倍。走，我们去找他吧！”那四位智者来到菩萨(Bodhisatta)家门口，让人通报。被告知“请智者们进来”后，他们进入屋里，行过问候，站在一旁问大士(Mahāsatta)：“智者，问题想出来了吗？”“是的，想出来了。如果我没想出来，还有谁能想出来呢？”“那么，智者，也请告诉我们吧。”

ပဏ္ဍိတော ‘‘သစာဟံ ဧတေသံ န ကထေဿာမိ, ရာဇာ တေ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇေဿတိ, မံ ပန သတ္တဟိ ရတနေဟိ ပူဇေဿတိ, ဣမေ အန္ဓဗာလာ မာ ဝိနဿန္တု, ကထေဿာမိ တေသ’’န္တိ စိန္တေတွာ တေ စတ္တာရောပိ နီစာသနေ နိသီဒါပေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှာပေတွာ ရညာ ဒိဋ္ဌတံ အဇာနာပေတွာ ‘‘ရညာ ပုစ္ဆိတကာလေ ဧဝံ ကထေယျာထာ’’တိ စတုန္နမ္ပိ စတဿော ဂါထာယော ဗန္ဓိတွာ ပါဠိမေဝ ဥဂ္ဂဏှာပေတွာ ဥယျောဇေသိ. တေ ဒုတိယဒိဝသေ ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိံသု. ရာဇာ သေနကံ ပုစ္ဆိ ‘‘ဉာတော တေ, သေနက, ပဉှော’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ, မယိ အဇာနန္တေ အညော ကော ဇာနိဿတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ကထေဟီ’’တိ. ‘‘သုဏာထ ဒေဝါ’’တိ သော ဥဂ္ဂဟိတနိယာမေနေဝ ဂါထမာဟ –

智者心想：“如果我不告诉他们，国王会把他们驱逐出境，但会以七宝供养我。愿这些愚痴之人不要毁灭，我要告诉他们。”这样想后，他让那四个人都坐在低座上，让他们合掌，在不让他们知道国王所见之事的情况下，嘱咐说：“当国王提问时，你们就这样回答。”他为四人各作一首偈颂，让他们只学习巴利文句，然后就送他们走了。第二天，他们去朝见国王，坐在为他们准备好的座位上。国王问塞纳迦：“塞纳迦，你知道问题了吗？”“大王，如果我不知道，还有谁会知道呢？”“那么，说吧。”“请听，天神！”他便按所学之法诵出偈颂：

‘‘ဥဂ္ဂပုတ္တရာဇပုတ္တိယာနံ, ဥရဗ္ဘဿ မံသံ ပိယံ မနာပံ;

န သုနခဿ တေ အဒေန္တိ မံသံ, အထ မေဏ္ဍဿ သုဏေန သချမဿာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၉၈);

“于贵族子弟与王子，羊肉甚为可喜；彼等不食狗肉，故羊与狗为友。”

တတ္ထ ဥဂ္ဂပုတ္တရာဇပုတ္တိယာနန္တိ ဥဂ္ဂတာနံ အမစ္စပုတ္တာနဉ္စေဝ ရာဇပုတ္တာနဉ္စ.

此处“于贵族子弟与王子”是指：于显赫的大臣之子与王子。

ဂါထံ ဝတွာပိ သေနကော အတ္ထံ န ဇာနာတိ. ရာဇာ ပန အတ္တနော ဒိဋ္ဌဘာဝေန ပဇာနာတိ, တသ္မာ ‘‘သေနကေန တာဝ ဉာတော’’တိ ပုက္ကုသံ ပုစ္ဆိ. သောပိဿ ‘‘ကိံ အဟမ္ပိ အပဏ္ဍိတော’’တိ ဝတွာ ဥဂ္ဂဟိတနိယာမေနေဝ ဂါထမာဟ –

塞纳迦即使说了偈颂，也不了解其义。但国王因为自己亲眼所见而明白，因此想：“塞纳迦已经知道了。”便去问普库萨(Pukkusa)。他也说：“难道我不是智者吗？”便按所学之法诵出偈颂：

‘‘စမ္မံ ဝိဟနန္တိ ဧဠကဿ, အဿပိဋ္ဌတ္ထရဿုခဿ ဟေတု;

န စ တေ သုနခဿ အတ္ထရန္တိ, အထ မေဏ္ဍဿ သုဏေန သချမဿာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၉၉);

“为得马鞍之乐，彼等剥取羊皮；彼等不用狗皮，故羊与狗为友。”

တဿပိ [Pg.193] အတ္ထော အပါကဋောယေဝ. ရာဇာ ပန အတ္တနော ပါကဋတ္တာ ‘‘ဣမိနာပိ ပုက္ကုသေန ဉာတော’’တိ ကာမိန္ဒံ ပုစ္ဆိ. သောပိ ဥဂ္ဂဟိတနိယာမေနေဝ ဂါထမာဟ –

那意义仍不明显。国王因为自己已明了（问题）的缘故，心想：“这位普库萨也知道了。”便询问卡明达(Kāminda)。他也按所学之法诵出偈颂——

‘‘အာဝေလ္လိတသိင်္ဂိကော ဟိ မေဏ္ဍော, န စ သုနခဿ ဝိသာဏကာနိ အတ္ထိ;

တိဏဘက္ခော မံသဘောဇနော စ, အထ မေဏ္ဍဿ သုဏေန သချမဿာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၁၀၀);

“羊本有卷曲角，狗无角；羊食草，狗食肉，故羊与狗为友。”

ရာဇာ ‘‘ဣမိနာပိ ဉာတော’’တိ ဒေဝိန္ဒံ ပုစ္ဆိ. သောပိ ဥဂ္ဂဟိတနိယာမေနေဝ ဂါထမာဟ –

国王心想：“这位也知道。”便询问德因达(Devinda)。他也按所学之法诵出偈颂——

‘‘တိဏမာသိ ပလာသမာသိ မေဏ္ဍော, န စ သုနခေါ တိဏမာသိ နော ပလာသံ;

ဂဏှေယျ သုဏော သသံ ဗိဠာရံ, အထ မေဏ္ဍဿ သုဏေန သချမဿာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၁၀၁);

“公羊食草亦食叶，而狗不食草与叶；狗能捕捉兔与猫，故公羊与狗为友。”

တတ္ထ တိဏမာသိ ပလာသမာသီတိ တိဏခါဒကော စေဝ ပဏ္ဏခါဒကော စ. နော ပလာသန္တိ ပဏ္ဏမ္ပိ န ခါဒတိ.

其中，“tiṇamāsi palāsamāsi”是说（公羊）是食草者和食叶者。“no palāsaṃ”是说（狗）连树叶也不吃。

အထ ရာဇာ ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိ – ‘‘တာတ, တွမ္ပိ ဣမံ ပဉှံ ဇာနာသီ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ, အဝီစိတော ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ မံ ဌပေတွာ ကော အညော ဧတံ ဇာနိဿတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ကထေဟီ’’တိ. ‘‘သုဏ မဟာရာဇာ’’တိ တဿ ပဉှဿ အတ္တနော ပါကဋဘာဝံ ပကာသေန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

于是国王问智者：“贤友，你也知道这个问题吗？”“大王，从无间地狱到有顶天，除了我还有谁能知道这个呢？”“那么，说来听听。”“大王，请听。”他为了表明自己对这个问题完全知晓，说了两首偈颂——

‘‘အဋ္ဌဍ္ဎပဒေါ စတုပ္ပဒဿ, မေဏ္ဍော အဋ္ဌနခေါ အဒိဿမာနော;

ဆာဒိယမာဟရတီ အယံ ဣမဿ, မံသံ အာဟရတီ အယံ အမုဿ.

“八足半兽有四足，公羊八蹄隐无踪；此为彼携来茅草，彼为此携来肉食。

‘‘ပါသာဒဝရဂတော ဝိဒေဟသေဋ္ဌော, ဝီတိဟာရံ အညမညဘောဇနာနံ;

အဒ္ဒက္ခိ ကိရ သက္ခိကံ ဇနိန္ဒော, ဗုဘုက္ကဿ ပုဏ္ဏံမုခဿ စေတ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၁၀၂-၁၀၃);

“威德哈(Videha)王登上高楼，君王亲眼目睹了饥饿者与饱足者彼此食物的交换。”

တတ္ထ [Pg.194] အဋ္ဌဍ္ဎပဒေါတိ ဗျဉ္ဇနကုသလတာယ ဧဠကဿ စတုပ္ပာဒံ သန္ဓာယာဟ. မေဏ္ဍောတိ ဧဠကော. အဋ္ဌနခေါတိ ဧကေကသ္မိံ ပါဒေ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ခုရာနံ ဝသေနေတံ ဝုတ္တံ. အဒိဿမာနောတိ မံသံ အာဟရဏကာလေ အပညာယမာနော. ဆာဒိယန္တိ ဂေဟစ္ဆဒနံ. တိဏန္တိ အတ္ထော. အယံ ဣမဿာတိ သုနခေါ ဧဠကဿ. ဝီတိဟာရန္တိ ဝီတိဟရဏံ. အညမညဘောဇနာနန္တိ အညမညဿ ဘောဇနာနံ. မေဏ္ဍော ဟိ သုနခဿ ဘောဇနံ ဟရတိ, သော တဿ ဝီတိဟရတိ, သုနခေါပိ တဿ ဟရတိ, ဣတရော ဝီတိဟရတိ. အဒ္ဒက္ခီတိ တံ တေသံ အညမညဘောဇနာနံ ဝီတိဟရဏံ သက္ခိကံ အတ္တနော ပစ္စက္ခံ ကတွာ အဒ္ဒသ. ဗုဘုက္ကဿာတိ ဘုဘူတိ သဒ္ဒကရဏသုနခဿ. ပုဏ္ဏံမုခဿာတိ မေဏ္ဍဿ. ဣမေသံ ဧတံ မိတ္တသန္ထဝံ ရာဇာ သယံ ပဿီတိ.

其中，“aṭṭhaḍḍhapado”是出于措辞的技巧，指的是公羊的四足。“meṇḍo”是公羊。“aṭṭhanakho”是就每只脚有两瓣蹄而言。“adissamāno”是在拿肉时没被看见。“chādiyaṃ”是屋顶的遮盖物，意思是草。“ayaṃ imassa”（此为彼）是指狗为公羊。“vītihāraṃ”是交换。“aññamaññabhojanānaṃ”是彼此的食物。公羊为狗带来食物，狗与它交换；狗也为公羊带来食物，公羊也与它交换。“addakkhi”是他亲眼目睹了它们彼此交换食物。“bubhukkassa”是指发出“bhu bhu”叫声的狗。“puṇṇaṃmukhassa”是指公羊。国王亲眼看见了它们之间的这种友谊。

ရာဇာ ဣတရေဟိ ဗောဓိသတ္တံ နိဿာယ ဉာတဘာဝံ အဇာနန္တော ‘‘ပဉ္စ ပဏ္ဍိတာ အတ္တနော အတ္တနော ဉာဏဗလေန ဇာနိံသူ’’တိ မညမာနော သောမနဿပ္ပတ္တော ဟုတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王不知道其他人是依靠菩萨才知道答案的，以为“五位智者是各自凭自己的智慧之力知道的”，他感到喜悦，说了这首偈颂——

‘‘လာဘာ ဝတ မေ အနပ္ပရူပါ, ယဿ မေဒိသာ ပဏ္ဍိတာ ကုလမှိ;

ပဉှဿ ဂမ္ဘီရဂတံ နိပုဏမတ္ထံ, ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ သုဘာသိတေန ဓီရာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၁၀၄);

“我实获益真不浅，朝中有此等贤人；难题深奥细微义，智者善说皆洞明。”

တတ္ထ ပဋိဝိဇ္ဈန္တီတိ သုဘာသိတေန တေ ဝိဒိတွာ ကထေန္တိ.

其中，“paṭivijjhanti”（洞明）是说，他们理解后，以善说来讲述。

အထ နေသံ ‘‘တုဋ္ဌေန နာမ တုဋ္ဌာကာရော ကတ္တဗ္ဗော’’တိ တံ ကရောန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是，他心想：“既然我心满意足，就应该表现出满意的样子。”他这样做着，说了这首偈颂——

‘‘အဿတရိရထဉ္စ ဧကမေကံ, ဖီတံ ဂါမဝရဉ္စ ဧကမေကံ;

သဗ္ဗေသံ ဝေါ ဒမ္မိ ပဏ္ဍိတာနံ, ပရမပ္ပတီတမနော သုဘာသိတေနာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၂.၁၀၅);

“骡车各一乘，良村各一庄；我赏诸智者，因汝等善说，我心极愉悦。”

ဣတိ ဝတွာ တေသံ တံ သဗ္ဗံ ဒါပေသိ.

说完这话，他命人将所有那些赏赐都给了他们。

ဒွါဒသနိပါတေ မေဏ္ဍကပဉှော နိဋ္ဌိတော.

十二集之公羊问终。

သိရိမန္တပဉှော

福德问

ဥဒုမ္ဗရဒေဝီ [Pg.195] ပန ဣတရေဟိ ပဏ္ဍိတံ နိဿာယ ပဉှဿ ဉာတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ရညာ မုဂ္ဂံ မာသေန နိဗ္ဗိသေသကံ ကရောန္တေန ဝိယ ပဉ္စန္နံ သမကောဝ သက္ကာရော ကတော, နနု မယှံ ကနိဋ္ဌဿ ဝိသေသံ သက္ကာရံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ပုစ္ဆိ ‘‘ဒေဝ, ကေန ဝေါ ပဉှော ကထိတော’’တိ? ‘‘ပဉ္စဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ, ဘဒ္ဒေ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, စတ္တာရော ဇနာ တံ ပဉှံ ကံ နိဿာယ ဇာနိံသူ’’တိ? ‘‘န ဇာနာမိ, ဘဒ္ဒေ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ, ကိံ တေ ဇာနန္တိ, ပဏ္ဍိတော ပန ‘မာ နဿန္တု ဣမေ ဗာလာ’တိ ပဉှံ ဥဂ္ဂဏှာပေသိ, တုမှေ သဗ္ဗေသံ သမကံ သက္ကာရံ ကရောထ, အယုတ္တမေတံ, ပဏ္ဍိတဿ ဝိသေသကံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘အတ္တာနံ နိဿာယ ဉာတဘာဝံ န ကထေသီ’’တိ ပဏ္ဍိတဿ တုဿိတွာ အတိရေကတရံ သက္ကာရံ ကာတုကာမော စိန္တေသိ ‘‘ဟောတု မမ ပုတ္တံ ဧကံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ ကထိတကာလေ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကရိဿာမီ’’တိ. သော ပဉှံ စိန္တေန္တော သိရိမန္တပဉှံ စိန္တေတွာ ဧကဒိဝသံ ပဉ္စန္နံ ပဏ္ဍိတာနံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ သုခနိသိန္နကာလေ သေနကံ အာဟ – ‘‘သေနက, ပဉှံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ သိရိမန္တပဉှေ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

然而，优昙婆罗王后(Udumbaradevī)知道其他人是依靠智者才知道问题的答案后，心想：“国王就像把绿豆和黑豆不加区分一样，对五个人给予了同等的供养。难道不应该给我的弟弟特别的供养吗？”于是她来到国王跟前问道：“陛下，是谁向您解说这个问题的？”“是五位智者，贤妻。”“陛下，那四个人是依靠谁才知道那个问题的？”“我不知道，贤妻。”“大王，他们知道什么？是那位智者心想‘别让这些愚人受损’，才让他们学会了那个问题。您对所有人都给予同等的供养，这是不恰当的，应该给那位智者特别的供养。”国王因智者没有说出是依靠自己才知道的，而对智者感到满意，想要给予他更高的供养，于是心想：“好，让我问我的儿子一个问题，当他回答时，我将给予他盛大的供养。”他思考着问题，想到了福德问(Sirimantapañha)。有一天，五位智者前来侍奉，当他们舒适地坐着时，国王对塞纳迦(Senaka)说：“塞纳迦，我要问一个问题。”“请问吧，陛下。”国王就福德问说了第一首偈颂——

‘‘ပညာယုပေတံ သိရိယာ ဝိဟီနံ, ယသဿိနံ ဝါပိ အပေတပညံ;

ပုစ္ဆာမိ တံ သေနက ဧတမတ္ထံ, ကမေတ္ထ သေယျော ကုသလာ ဝဒန္တီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၈၃);

“具慧而无财富，或有名望而无智慧；塞纳迦，我问你此事，贤者说此二者孰为优？”

တတ္ထ ကမေတ္ထ သေယျောတိ ဣမေသု ဒွီသု ကတရံ ပဏ္ဍိတာ သေယျောတိ ဝဒန္တိ.

其中，“kamettha seyyo”（孰为优）是说：在这两者中，贤者们说哪一个更好。

အယဉ္စ ကိရ ပဉှော သေနကဿ ဝံသာနုဂတော, တေန နံ ခိပ္ပမေဝ ကထေသိ –

据说这个问题是塞纳迦(Senaka)家族世代相传的，因此他立刻就说了出来——

‘‘ဓီရာ စ ဗာလာ စ ဟဝေ ဇနိန္ဒ, သိပ္ပူပပန္နာ စ အသိပ္ပိနော စ;

သုဇာတိမန္တောပိ အဇာတိမဿ, ယသဿိနော ပေသကရာ ဘဝန္တိ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညော နိဟီနော သိရီမာဝ သေယျော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၈၄);

“君王啊，智者与愚人，有技艺者与无技艺者，纵然出身为善生(sujāta)，亦为有福德者之仆。见此情景我宣说，智者为劣，有福德者为优。”

တတ္ထ [Pg.196] ပညော နိဟီနောတိ ပညဝါ နိဟီနော, ဣဿရောဝ ဥတ္တမောတိ အတ္ထော.

其中，“pañño nihīno”（智者为劣）是说有智慧者是低劣的，意思是，有权势者才是最上的。

ရာဇာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ဣတရေ တယော အပုစ္ဆိတွာ သံဃနဝကံ ဟုတွာ နိသိန္နံ မဟောသဓပဏ္ဍိတံ အာဟ –

国王听了他的话，没有询问其他三人，而对作为团体中最年少者坐着的智者摩诃萨(Mahosadha)说——

‘‘တုဝမ္ပိ ပုစ္ဆာမိ အနောမပည, မဟောသဓ ကေဝလဓမ္မဒဿိ;

ဗာလံ ယသဿိံ ပဏ္ဍိတံ အပ္ပဘောဂံ, ကမေတ္ထ သေယျော ကုသလာ ဝဒန္တီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၈၅);

“我也问你，具无上智慧者，摩诃萨(Mahosadha)，遍见法者！有名望的愚人与无财富的智者，贤者说此二者孰为优？”

တတ္ထ ကေဝလဓမ္မဒဿီတိ သဗ္ဗဓမ္မဒဿိ.

其中，“kevaladhammadassī”（遍见法者）意为见一切法者。

အထဿ မဟာသတ္တော ‘‘သုဏ, မဟာရာဇာ’’တိ ဝတွာ ကထေသိ –

于是，大士对他说：“大王，请听。”然后说了偈颂——

‘‘ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရောတိ ဗာလော, ဣဓမေဝ သေယျော ဣတိ မညမာနော;

ဣဓလောကဒဿီ ပရလောကမဒဿီ, ဥဘယတ္ထ ဗာလော ကလိမဂ္ဂဟေသိ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညောဝ သေယျော န ယသဿိ ဗာလော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၈၆);

“愚人造作诸恶业，自认‘唯此最为优’；只见此世不见他世，愚人于两处皆败。见此情景我宣说，智者为优而非有名望的愚人。”

တတ္ထ ဣဓမေဝ သေယျောတိ ဣဓလောကေ ဣဿရိယမေဝ မယှံ သေဋ္ဌန္တိ မညမာနော. ကလိမဂ္ဂဟေသီတိ ဗာလော ဣဿရိယမာနေန ပါပကမ္မံ ကတွာ နိရယာဒိံ ဥပပဇ္ဇန္တော ပရလောကေ စ ပုန တတော အာဂန္တွာ နီစကုလေ ဒုက္ခဘာဝံ ပတွာ နိဗ္ဗတ္တမာနော ဣဓလောကေ စာတိ ဥဘယတ္ထ ပရာဇယမေဝ ဂဏှာတိ. ဧတမ္ပိ ကာရဏံ အဟံ ဒိသွာ ပညာသမ္ပန္နောဝ ဥတ္တမော, ဣဿရော ပန ဗာလော န ဥတ္တမောတိ ဝဒါမိ.

其中，“idhameva seyyo”（唯此最为优）是指认为“在此世间的权势才是我最好的”。“kalimaggahesi”（皆败）是指愚人因权势之傲慢而造作恶业，在来世投生于地狱等处，之后又从那里返回，在此世间投生于低贱的家庭，遭受痛苦，像这样，在今生和来世都只能得到失败。我也是因为见到这个原因，所以才说具足智慧者才是最优秀的，而有权势的愚人不是最优秀的。

ဧဝံ ဝုတ္တေ ရာဇာ သေနကံ ဩလောကေတွာ ‘‘နနု မဟောသဓော ပညဝန္တမေဝ ဥတ္တမောတိ ဝဒတီ’’တိ အာဟ. သေနကော ‘‘မဟာရာဇ, မဟောသဓော ဒဟရော, အဇ္ဇာပိဿ မုခေ ခီရဂန္ဓော ဝါယတိ, ကိမေသ ဇာနာတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

听了这话，国王看着塞纳迦(Senaka)说：“难道摩诃萨(Mahosadha)不是说‘有智慧者最优秀’吗？”塞纳迦说：“大王，摩诃萨还年幼，嘴里还有奶香，他能知道什么呢？”说完说了这首偈颂——

‘‘နိသိပ္ပမေတံ [Pg.197] ဝိဒဓာတိ ဘောဂံ, န ဗန္ဓုဝါ န သရီရဝဏ္ဏော ယော;

ပဿေဠမူဂံ သုခမေဓမာနံ, သိရီ ဟိ နံ ဘဇတေ ဂေါရဝိန္ဒံ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညော နိဟီနော သိရီမာဝ သေယျော’’တိ.

“财富并非由技艺、亲属或身体美貌所产生；君王啊，君不见那愚痴者安乐增长，福德亦追随于他。见此情景我宣说，智者为劣，有福德者为优。”

တတ္ထ ဧဠမူဂန္တိ ပဂ္ဃရိတလာလမုခံ. ဂေါရဝိန္ဒန္တိ သော ကိရ တသ္မိံယေဝ နဂရေ အသီတိကောဋိဝိဘဝေါ သေဋ္ဌိ ဝိရူပေါ. နာဿ ပုတ္တော န စ ဓီတာ, န ကိဉ္စိ သိပ္ပံ ဇာနာတိ. ကထေန္တဿပိဿ ဟနုကဿ ဥဘောဟိပိ ပဿေဟိ လာလာဓာရာ ပဂ္ဃရတိ. ဒေဝစ္ဆရာ ဝိယ ဒွေ ဣတ္ထိယော သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ ဝိဘူသိတာ သုပုပ္ဖိတာနိ နီလုပ္ပလာနိ ဂဟေတွာ ဥဘောသု ပဿေသု ဌိတာ တံ လာလံ နီလုပ္ပလေဟိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ နီလုပ္ပလာနိ ဝါတပါနေန ဆဍ္ဍေန္တိ. သုရာသောဏ္ဍာပိ ပါနာဂါရံ ပဝိသန္တာ နီလုပ္ပလေဟိ အတ္ထေ သတိ တဿ ဂေဟဒွါရံ ဂန္တွာ ‘‘သာမိ ဂေါရဝိန္ဒ, သေဋ္ဌီ’’တိ ဝဒန္တိ. သော တေသံ သဒ္ဒံ သုတွာ ဝါတပါနေ ဌတွာ ‘‘ကိံ, တာတာ’’တိ ဝဒတိ. အထဿ လာလာဓာရာ ပဂ္ဃရတိ. တာ ဣတ္ထိယော တံ နီလုပ္ပလေဟိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ နီလုပ္ပလာနိ အန္တရဝီထိယံ ခိပန္တိ. သုရာဓုတ္တာ တာနိ ဂဟေတွာ ဥဒကေန ဝိက္ခာလေတွာ ပိဠန္ဓိတွာ ပါနာဂါရံ ပဝိသန္တိ. ဧဝံ သိရိသမ္ပန္နော အဟောသိ. သေနကော တံ ဥဒါဟရဏံ ကတွာ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ.

在此，“愚痴流涎者(eḷamūga)”指口中流涎之人。“瞿频陀(Goravinda)”是说，据说他是那座城里一位拥有八亿财富的富翁，其貌不扬。他无子无女，也不懂任何技艺。他说话时，口水会从下颌两侧流下。有两位如天女般盛装打扮的女子，手持盛开的青莲花立于其两侧，用青莲花接住他的口水，然后从窗户扔掉。酒徒们进入酒馆时，若需要青莲花，便会去他家门口喊道：‘主人，瞿频陀富翁！’他听到声音，便站在窗前问：‘什么事，孩子们？’这时他的口水便流了下来。那些女子用青莲花接住，将花扔到街上。酒徒们捡起那些青莲花，用水洗净后佩戴起来，进入酒馆。他就是如此富有。塞纳迦(Senako)举此为例，如此说道。

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘ကီဒိသံ, တာတ, မဟောသဓပဏ္ဍိတာ’’တိ အာဟ. ပဏ္ဍိတော ‘‘ဒေဝ, ကိံ သေနကော ဇာနာတိ, ဩဒနသိတ္ထဋ္ဌာနေ ကာကော ဝိယ ဒဓိံ ပါတုံ အာရဒ္ဓသုနခေါ ဝိယ စ ယသမေဝ ပဿတိ, သီသေ ပတန္တံ မဟာမုဂ္ဂရံ န ပဿတိ, သုဏ, ဒေဝါ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王听后问：“父亲，大药智者(Mahosadhapaṇḍita)是怎样的人？”智者说：“天王，塞纳迦知道什么？他就像守着一团饭的乌鸦，又像一只正要喝凝乳的狗，只看到眼前的名利，却看不到落在头上的大锤。天王，请听！”说完，他说了此偈：

‘‘လဒ္ဓါ သုခံ မဇ္ဇတိ အပ္ပပညော, ဒုက္ခေန ဖုဋ္ဌောပိ ပမောဟမေတိ;

အာဂန္တုနာ ဒုက္ခသုခေန ဖုဋ္ဌော, ပဝေဓတိ ဝါရိစရောဝ ဃမ္မေ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညောဝ သေယျော န ယသဿိ ဗာလော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၈၈);

“少慧者得乐而放逸，虽触苦亦会迷乱；为外来苦乐所触，如鱼曝日般颤抖；见此，我如是说：智慧者胜过有声望的愚者。”

တတ္ထ [Pg.198] သုခန္တိ ဣဿရိယသုခံ လဘိတွာ ဗာလော ပမဇ္ဇတိ, ပမတ္တော သမာနော ပါပံ ကရောတိ. ဒုက္ခေနာတိ ကာယိကစေတသိကဒုက္ခေန. အာဂန္တုနာတိ န အဇ္ဈတ္တိကေန. သတ္တာနဉှိ သုခမ္ပိ ဒုက္ခမ္ပိ အာဂန္တုကမေဝ, န နိစ္စပဝတ္တံ. ဃမ္မေတိ ဥဒကာ ဥဒ္ဓရိတွာ အာတပေ ခိတ္တမစ္ဆော ဝိယ.

此处“乐”是指获得权势的快乐，愚者得到后便放逸，放逸者造恶。“苦”是指身心之苦。“外来”是指非内在的。因为众生的乐与苦皆是外来的，并非恒常。“曝晒”是指如同从水中捞出、置于阳光下的鱼。

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘ကီဒိသံ အာစရိယာ’’တိ အာဟ. သေနကော ‘‘ဒေဝ, ကိမေသ ဇာနာတိ, တိဋ္ဌန္တု တာဝ မနုဿာ, အရညေ ဇာတရုက္ခေသုပိ ဖလသမ္ပန္နမေဝ ဗဟူ ဝိဟင်္ဂမာ ဘဇန္တီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王听了，问道：“老师，是怎样的呢？”塞纳迦说：“天王，他懂什么呢？且不说人，即使是森林里自然生长的树木，只要果实丰盛，也会有很多鸟儿前来栖息。”说完，便说了此偈：

‘‘ဒုမံ ယထာ သာဒုဖလံ အရညေ, သမန္တတော သမဘိသရန္တိ ပက္ခီ;

ဧဝမ္ပိ အဍ္ဎံ သဓနံ သဘောဂံ, ဗဟုဇ္ဇနော ဘဇတိ အတ္ထဟေတု;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညော နိဟီနော သိရီမာဝ သေယျော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၈၉);

“如同森林中果实甜美的树，鸟儿从四面八方聚集而来；同样地，富裕、有财富、有享乐之人，众人为利而亲近；见此，我如是说：智慧者是卑劣的，有福德者更胜。”

တတ္ထ ဗဟုဇ္ဇနောတိ မဟာဇနော.

此处“众人(bahujjano)”是指大众(mahājano)。

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘ကီဒိသံ တာတာ’’တိ အာဟ. ပဏ္ဍိတော ‘‘ကိမေသ မဟောဒရော ဇာနာတိ, သုဏ, ဒေဝါ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王听了，问道：“父亲，是怎样的呢？”智者说：“这位大肚子(mahodara)能知道什么？天王，请听。”说完，便说了此偈：

‘‘န သာဓု ဗလဝါ ဗာလော, သာဟသာ ဝိန္ဒတေ ဓနံ;

ကန္ဒန္တမေတံ ဒုမ္မေဓံ, ကဍ္ဎန္တိ နိရယံ ဘုသံ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညောဝ သေယျော န ယသဿိ ဗာလော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၉၀);

“愚者虽强力，却非善，以暴取财；这愚痴者哭泣着，被猛烈地拖入地狱；见此，我如是说：智慧者胜过有声望的愚者。”

တတ္ထ သာဟသာတိ သာဟသေန သာဟသိကကမ္မံ ကတွာ ဇနံ ပီဠေတွာ ဓနံ ဝိန္ဒတိ. အထ နံ နိရယပါလာ ကန္ဒန္တမေဝ ဒုမ္မေဓံ ဗလဝဝေဒနံ နိရယံ ကဍ္ဎန္တိ.

此处“以暴(sāhasā)”是指通过暴力、强横的行为，压迫人们来获取财富。然后地狱的狱卒们将这哭泣的愚痴者拖入剧苦的地狱。

ပုန [Pg.199] ရညာ ‘‘ကိံ သေနကာ’’တိ ဝုတ္တေ သေနကော ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王又问：“塞纳迦，是怎样的呢？”塞纳迦便说了此偈：

‘‘ယာ ကာစိ နဇ္ဇော ဂင်္ဂမဘိဿဝန္တိ, သဗ္ဗာဝ တာ နာမဂေါတ္တံ ဇဟန္တိ;

ဂင်္ဂါ သမုဒ္ဒံ ပဋိပဇ္ဇမာနာ, န ခါယတေ ဣဒ္ဓိံ ပညောပိ လောကေ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညော နိဟီနော သိရီမာဝ သေယျော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၉၁);

“无论何河流入恒河，它们都舍弃自己的名姓；恒河入海时，亦不显现，世间有智慧者亦然；见此，我如是说：智慧者是卑劣的，有福德者更胜。”

တတ္ထ နဇ္ဇောတိ နိန္နာ ဟုတွာ သန္ဒမာနာ အန္တမသော ကုန္နဒိယောပိ ဂင်္ဂံ အဘိဿဝန္တိ. ဇဟန္တီတိ ဂင်္ဂါတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ, အတ္တနော နာမဂေါတ္တံ ဇဟန္တိ. န ခါယတေတိ သာပိ ဂင်္ဂါ သမုဒ္ဒံ ပဋိပဇ္ဇမာနာ န ပညာယတိ, သမုဒ္ဒေါတွေဝ နာမံ လဘတိ. ဧဝမေဝ မဟာပညောပိ ဣဿရသန္တိကံ ပတ္တော န ခါယတိ န ပညာယတိ,သမုဒ္ဒံ ပဝိဋ္ဌဂင်္ဂါ ဝိယ ဟောတိ.

此处“河流(najjo)”指的是那些顺着低洼之处流淌的，乃至小溪也汇入恒河的河流。“舍弃(jahanti)”是指它们只被算作恒河，舍弃了自身的名称和姓氏。“不显现(na khāyate)”是指恒河入海时，亦不显现，只获得大海的名称。同样地，有大智慧者到达有权势者之处，亦不显现，不为人知，就像流入大海的恒河一样。

ပုန ရာဇာ ‘‘ကိံ ပဏ္ဍိတာ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သုဏ, မဟာရာဇာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ –

国王又问：“智者，是怎样的呢？”他说：“大王，请听。”说完，便说了此两偈：

‘‘ယမေတမက္ခာ ဥဒဓိံ မဟန္တံ, သဝန္တိ နဇ္ဇော သဗ္ဗကာလမသင်္ချံ;

သော သာဂရော နိစ္စမုဠာရဝေဂေါ, ဝေလံ န အစ္စေတိ မဟာသမုဒ္ဒေါ.

“你所说的这大海，无数河流昼夜流淌；那大海虽恒常波涛汹涌，伟大的海洋却不逾越其岸。

‘‘ဧဝမ္ပိ ဗာလဿ ပဇပ္ပိတာနိ, ပညံ န အစ္စေတိ သိရီ ကဒါစိ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညောဝ သေယျော န ယသဿိ ဗာလော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၉၂-၉၃);

“同样地，愚者的胡言乱语，财富绝不会超越智慧；见此，我如是说：智慧者胜过有声望的愚者。”

တတ္ထ ယမေတမက္ခာတိ ယံ ဧတံ အက္ခာသိ ဝဒေသိ. အသင်္ချန္တိ အဂဏနံ. ဝေလံ န အစ္စေတီတိ ဥဠာရဝေဂေါပိ ဟုတွာ ဦမိသဟဿံ ဥက္ခိပိတွာပိ ဝေလံ အတိက္ကမိတုံ န သက္ကောတိ, ဝေလံ ပတွာ အဝဿံ သဗ္ဗာ ဦမိယော ဘိဇ္ဇန္တိ. ဧဝမ္ပိ ဗာလဿ ပဇပ္ပိတာနီတိ ဗာလဿ ဝစနာနိပိ ဧဝမေဝ ပညဝန္တံ အတိက္ကမိတုံ န သက္ကောန္တိ, တံ ပတွာဝ ဘိဇ္ဇန္တိ. ပညံ န အစ္စေတီတိ ပညဝန္တံ သိရိမာ နာမ နာတိက္ကမတိ. န ဟိ ကောစိ မနုဇော အတ္ထာနတ္ထေ ဥပ္ပန္နကင်္ခေါ တံဆိန္ဒနတ္ထာယ [Pg.200] ပညဝန္တံ အတိက္ကမိတွာ ဗာလဿ ဣဿရဿ ပါဒမူလံ ဂစ္ဆတိ, ပညဝန္တဿ ပန ပါဒမူလေယေဝ ဝိနိစ္ဆယော နာမ လဗ္ဘတီတိ.

其中，“你所说的(yametamakkhā)”是指你所说、所讲的。“无数(asaṅkhyaṃ)”是指无法计算。“不逾越其岸(velaṃ na acceti)”是指即使波涛汹涌，掀起千重浪涛，也无法超越海岸线；到达海岸线时，所有的浪涛必然破碎。同样地，“愚者的胡言乱语(bālassa pajappitāni)”是指愚人的言语也无法超越智慧者，触及智慧者就会破碎。“财富不越智慧(paññaṃ na acceti sirī)”是指有福德者绝不会超越智慧者。没有任何人在利益与非利益上产生疑惑时，会为了断除疑惑而越过智慧者，走向愚痴之主的脚下，因为只有在智慧者的脚下，才能获得决断。

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘ကထံ သေနကာ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သုဏ, ဒေဝါ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王听了后问：“塞纳迦，是怎样的呢？”他回答：“天王，请听。”说完，便说了此偈：

‘‘အသညတော စေပိ ပရေသမတ္ထံ, ဘဏာတိ သန္ဓာနဂတော ယသဿီ;

တဿေဝ တံ ရူဟတိ ဉာတိမဇ္ဈေ, သိရီ ဟိ နံ ကာရယတေ န ပညာ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညော နိဟီနော သိရီမာဝ သေယျော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၉၄);

“即使是不自制者，若此有声望者在裁决时，为他人利益而说；他的话语在亲族中便能成立；是福德使他如此，而非智慧；见此，我如是说：智慧者是卑劣的，有福德者更胜。”

တတ္ထ အသညတော စေပီတိ ဣဿရော ဟိ သစေပိ ကာယာဒီဟိ အသညတော ဒုဿီလော. သန္ဓာနဂတောတိ ဝိနိစ္ဆယေ ဌိတော ဟုတွာ ပရေသံ အတ္ထံ ဘဏတိ, တသ္မိံ ဝိနိစ္ဆယမဏ္ဍလေ မဟာပရိဝါရပရိဝုတဿ မုသာဝါဒံ ဝတွာ သာမိကမ္ပိ အဿာမိကံ ကရောန္တဿ တဿေဝ တံ ဝစနံ ရုဟတိ. သိရီ ဟိ နံ တထာ ကာရယတေ န ပညာ, တသ္မာ ပညော နိဟီနော, သိရိမာဝ သေယျောတိ ဝဒါမိ.

在此，“即使不自制(asaññato cepi)”是指如果统治者在身等行为上不自制，就是无戒行的人。“在裁决时(sandhānagato)”是指立于裁决之中，为他人利益而说话，在那裁决的场合里，被众多随从围绕着，说了谎言，甚至让有主之人变成无主之人，他的话语就因此而成立。是福德使他如此，而非智慧，因此我说，智慧者是卑劣的，有福德者才更优秀。

ပုန ရညာ ‘‘ကိံ, တာတာ’’တိ ဝုတ္တေ ပဏ္ဍိတော ‘‘သုဏ, ဒေဝ, ဗာလသေနကော ကိံ ဇာနာတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王再次问道：“父亲，是怎样的呢？”智者说道：“天王请听，愚痴的塞纳迦能知道什么？”说完，便说了此偈：

‘‘ပရဿ ဝါ အတ္တနော ဝါပိ ဟေတု, ဗာလော မုသာ ဘာသတိ အပ္ပပညော;

သော နိန္ဒိတော ဟောတိ သဘာယ မဇ္ဈေ, ပစ္ဆာပိ သော ဒုဂ္ဂတိဂါမီ ဟောတိ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညောဝ သေယျော န ယသဿိ ဗာလော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၉၅);

“无论为他或为己故，少慧的愚者说妄语；他在集会中受谴责，死后亦堕恶趣；见此，我如是说：智慧者胜过有声望的愚者。”

တတော [Pg.201] သေနကော ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是塞纳迦说了此偈：

‘‘အတ္ထမ္ပိ စေ ဘာသတိ ဘူရိပညော, အနာဠှိယော အပ္ပဓနော ဒလိဒ္ဒေါ;

န တဿ တံ ရူဟတိ ဉာတိမဇ္ဈေ, သိရီ စ ပညာဏဝတော န ဟောတိ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညော နိဟီနော သိရီမာဝ သေယျော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၉၆);

“即使广慧者说有益之语，若无财富、少财、贫穷；他的话语在亲族中便无影响力；有智慧者亦无福德；见此，我如是说：智慧者卑劣，有福德者更胜。”

တတ္ထ အတ္ထမ္ပီတိ ကာရဏမ္ပိ စေ ဘာသတိ. ဉာတိမဇ္ဈေတိ ပရိသမဇ္ဈေ. ပညာဏဝတောတိ မဟာရာဇ, ပညာဏဝန္တဿ သိရိသောဘဂ္ဂပ္ပတ္တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပကတိယာ ဝိဇ္ဇမာနာပိ သိရီ နာမ န ဟောတိ. သော ဟိ တဿ သန္တိကေ သူရိယုဂ္ဂမနေ ခဇ္ဇောပနကော ဝိယ ခါယတီတိ ဒဿေတိ.

此处“有益之语”是指即使陈述理由。“亲族中”即集会中。关于“有智慧者”一句：大王啊，这是说，去到一位具足智慧、福德与美誉者跟前，（他人）原本具有的福德也会显得荡然无存。因为他在其跟前，就如同日出时的萤火虫一般，此句意在显示此理。

ပုန ရညာ ‘‘ကီဒိသံ, တာတာ’’တိ ဝုတ္တေ ပဏ္ဍိတော ‘‘ကိံ ဇာနာတိ, သေနကော, ဣဓလောကမတ္တမေဝ ဩလောကေတိ, န ပရလောက’’န္တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王又问：“孩子，是怎样的呢？”智者说：“塞纳卡(Senaka)懂什么？他只看今生，不看来世。”说完，便说了此偈：

‘‘ပရဿ ဝါ အတ္တနော ဝါပိ ဟေတု, န ဘာသတိ အလိကံ ဘူရိပညော;

သော ပူဇိတော ဟောတိ သဘာယ မဇ္ဈေ, ပစ္ဆာပိ သော သုဂ္ဂတိဂါမီ ဟောတိ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညောဝ သေယျော န ယသဿိ ဗာလော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၉၇);

“无论为他或为己故，广慧者不说妄语；他在集会中受尊敬，死后亦趣善道；见此，我如是说：智慧者胜过有声望的愚者。”

တတော သေနကော ဂါထမာဟ –

于是塞纳卡说了此偈：

‘‘ဟတ္ထီ ဂဝါဿာ မဏိကုဏ္ဍလာ စ, ထိယော စ ဣဒ္ဓေသု ကုလေသု ဇာတာ;

သဗ္ဗာဝ တာ ဥပဘောဂါ ဘဝန္တိ, ဣဒ္ဓဿ ပေါသဿ အနိဒ္ဓိမန္တော;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညော နိဟီနော သိရီမာဝ သေယျော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၉၈);

“象、牛、马、珠宝耳环，以及出生于富裕家族的女子；所有这些都成为有福德之人的享用，甚至无福德者也为他所用；见此，我如是说：智慧者卑劣，有福德者更胜。”

တတ္ထ [Pg.202] ဣဒ္ဓဿာတိ ဣဿရဿ. အနိဒ္ဓိမန္တောတိ န ကေဝလံ တာ နာရိယောဝ, အထ ခေါ သဗ္ဗေ အနိဒ္ဓိမန္တောပိ သတ္တာ တဿ ဥပဘောဂါ ဘဝန္တိ.

此处“有福德者”是指有权势者。“无福德者”并非仅仅指那些女子，而是指所有无福德的众生都成为他的享用对象。

တတော ပဏ္ဍိတော ‘‘ကိံ ဧသ ဇာနာတီ’’တိ ဝတွာ ဧကံ ကာရဏံ အာဟရိတွာ ဒဿေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是智者说：“他懂什么呢？”，为了举出一个理由来显示，便说了此偈：

‘‘အသံဝိဟိတကမ္မန္တံ, ဗာလံ ဒုမ္မေဓမန္တိနံ;

သိရီ ဇဟတိ ဒုမ္မေဓံ, ဇိဏ္ဏံဝ ဥရဂေါ တစံ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ;

ပညောဝ သေယျော န ယသဿိ ဗာလော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၉၉);

“行事无序、愚痴、心智昏昧的愚者，福德舍弃他，如同老蛇蜕去旧皮；见此，我如是说：智慧者胜过有声望的愚者。”

တတ္ထ ‘‘သိရီ ဇဟတီ’’တိ ပဒဿ စေတိယဇာတကေန (ဇာ. ၁.၈.၄၅ အာဒယော) အတ္ထော ဝဏ္ဏေတဗ္ဗော.

此处“福德舍弃”一词的含义，当依《支提本生》(Cetiyajātaka)（《本生》1.8.45等）来解释。

အထ သေနကော ရညာ ‘‘ကီဒိသ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒေဝ, ကိံ ဧသ တရုဏဒါရကော ဇာနာတိ, သုဏာထာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတံ အပ္ပဋိဘာနံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王问塞纳卡：“是怎样的呢？”塞纳卡回答说：“大王，这个年轻人懂什么？请听。”他心想：“我要让智者无言以对”，便说了此偈：

‘‘ပဉ္စ ပဏ္ဍိတာ မယံ ဘဒ္ဒန္တေ, သဗ္ဗေ ပဉ္ဇလိကာ ဥပဋ္ဌိတာ;

တွံ နော အဘိဘုယျ ဣဿရောသိ, သက္ကောဝ ဘူတပတိ ဒေဝရာဇာ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညော နိဟီနော သိရီမာဝ သေယျော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၁၀၀);

“尊者，我等五位智者，皆合掌侍立；您超越我等，是主宰者，如同帝释天(Sakka)、众生之主、天王；见此，我如是说：智慧者卑劣，有福德者更胜。”

ဣဒံ ကိရ သုတွာ ရာဇာ ‘‘သာဓုရူပံ သေနကေန ကာရဏံ အာဘတံ, သက္ခိဿတိ နု ခေါ မေ ပုတ္တော ဣမဿ ဝါဒံ ဘိန္ဒိတွာ အညံ ကာရဏံ အာဟရိတု’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကီဒိသံ ပဏ္ဍိတာ’’တိ အာဟ. သေနကေန ကိရ ဣမသ္မိံ ကာရဏေ အာဘတေ ဌပေတွာ ဗောဓိသတ္တံ အညော တံ ဝါဒံ ဘိန္ဒိတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ မဟာသတ္တော အတ္တနော ဉာဏဗလေန တဿ ဝါဒံ ဘိန္ဒန္တော ‘‘မဟာရာဇ, ကိမေသ ဗာလော ဇာနာတိ, ယသမေဝ ဩလောကေတိ, ပညာယ ဝိသေသံ န ဇာနာတိ, သုဏာထာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

据说国王听了之后心想：“塞纳卡提出的理由很恰当，我的儿子能够驳倒他的论点，提出其他的理由吗？”于是问道：“智者们，你们怎么说？”据说当塞纳卡提出这个理由后，除了菩萨(Bodhisatta)之外，没有人能够驳倒他的论点。因此，大士以自己的智慧之力驳斥其论点，说道：“大王，这个愚人知道什么？他只看重名声，不了解智慧的殊胜，请听！”随即说了这首偈：

‘‘ဒါသောဝ [Pg.203] ပညဿ ယသဿိ ဗာလော, အတ္ထေသု ဇာတေသု တထာဝိဓေသု;

ယံ ပဏ္ဍိတော နိပုဏံ သံဝိဓေတိ, သမ္မောဟမာပဇ္ဇတိ တတ္ထ ဗာလော;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာန အဟံ ဝဒါမိ, ပညောဝ သေယျော န ယသဿိ ဗာလော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၁၀၁);

“有名望的愚人是智者的仆人，当此类事务发生时，智者善巧地处理，愚人于此则陷入迷惘。见到此点我说道：智者胜于有名望的愚人。”

တတ္ထ အတ္ထေသူတိ ကိစ္စေသု ဇာတေသု. သံဝိဓေတီတိ သံဝိဒဟတိ.

此中，“在诸事中”(atthesu)是指在已生起的诸事务中。“他安排”(saṃvidheti)是“他处理”(saṃvidahati)的意思。

ဣတိ မဟာသတ္တော သိနေရုပါဒတော သုဝဏ္ဏဝါလုကံ ဥဒ္ဓရန္တော ဝိယ ဂဂနတလေ ပုဏ္ဏစန္ဒံ ဥဋ္ဌာပေန္တော ဝိယ စ နယကာရဏံ ဒဿေသိ. ဧဝံ မဟာသတ္တေန ပညာနုဘာဝံ ဒဿေတွာ ကထိတေ ရာဇာ သေနကံ အာဟ – ‘‘ကီဒိသံ, သေနက, သက္ကောန္တော ဥတ္တရိပိ ကထေဟီ’’တိ. သော ကောဋ္ဌေ ဌပိတဓညံ ဝိယ ဥဂ္ဂဟိတကံ ခေပေတွာ အပ္ပဋိဘာနော မင်္ကုဘူတော ပဇ္ဈာယန္တော နိသီဒိ. သစေ ဟိ သော အညံ ကာရဏံ အာဟရေယျ, န ဂါထာသဟဿေနပိ ဣမံ ဇာတကံ နိဋ္ဌာယေထ. တဿ ပန အပ္ပဋိဘာနဿ ဌိတကာလေ ဂမ္ဘီရံ ဩဃံ အာနေန္တော ဝိယ မဟာသတ္တော ဥတ္တရိပိ ပညမေဝ ဝဏ္ဏေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是，大士犹如从须弥山(Sineru)脚下取出金沙，又如使满月升于虚空，开示了引导的理据。当大士如此彰显智慧的威力而说完后，国王对塞纳卡说：“怎么样，塞纳卡，如果你能，就再说下去吧。”他就像谷仓中储藏的谷物被耗尽一样，用尽了所学，变得哑口无言，垂头丧气，闷闷不乐地坐着。如果他能提出其他理据，那么即使以一千首偈颂也无法讲完这个本生故事。当他哑口无言地站着时，大士犹如带来深沉的洪流一般，进一步赞颂智慧，说了这首偈：

‘‘အဒ္ဓါ ဟိ ပညာဝ သတံ ပသတ္ထာ, ကန္တာ သိရီ ဘောဂရတာ မနုဿာ;

ဉာဏဉ္စ ဗုဒ္ဓါနမတုလျရူပံ, ပညံ န အစ္စေတိ သိရီ ကဒါစီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၁၀၂);

“诚然智慧为善士所赞，而幸运为耽于享乐的人所喜爱；诸佛之智无与伦比，幸运绝不能胜过智慧。”

တတ္ထ သတန္တိ ဗုဒ္ဓါဒီနံ သပ္ပုရိသာနံ. ဘောဂရတာတိ မဟာရာဇ, ယသ္မာ အန္ဓဗာလမနုဿာ ဘောဂရတာဝ, တသ္မာ တေသံ သိရီ ကန္တာ. ယသော နာမေသ ပဏ္ဍိတေဟိ ဂရဟိတော ဗာလာနံ ကန္တောတိ စာယံ အတ္ထော ဘိသဇာတကေန (ဇာ. ၁.၁၄.၇၈ အာဒယော) ဝဏ္ဏေတဗ္ဗော. ဗုဒ္ဓါနန္တိ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓါနဉ္စ ဉာဏံ. ကဒါစီတိ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေ ဉာဏဝန္တံ သိရီ နာမ နာတိက္ကမတိ, ဒေဝါတိ.

此中，“善士”(sataṃ)指佛陀等善人。“耽于享乐”(bhogaratā)：大王，因为盲昧的凡夫耽于享乐，所以他们喜爱幸运。至于名声为智者所呵责而为愚人所喜爱，此义当由《莲茎本生》(Bhisajātaka)（《本生》1.14.78等）来阐明。“诸佛的”(buddhānaṃ)是指诸一切知佛的智慧。“绝不”(kadāci na)：陛下，在任何时候，幸运都绝不能超越有智慧者。

တံ သုတွာ ရာဇာ မဟာသတ္တဿ ပဉှဗျာကရဏေန တုဋ္ဌော ဃနဝဿံ ဝဿေန္တော ဝိယ မဟာသတ္တံ ဓနေန ပူဇေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王听了之后，对大士解答问题感到满意，犹如降下豪雨一般，以财富赏赐大士，并说了这首偈：

‘‘ယံ [Pg.204] တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော, မဟောသဓ ကေဝလဓမ္မဒဿီ;

ဂဝံ သဟဿံ ဥသဘဉ္စ နာဂံ, အာဇညယုတ္တေ စ ရထေ ဒသ ဣမေ;

ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန တုဋ္ဌော, ဒဒါမိ တေ ဂါမဝရာနိ သောဠသာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၁၀၃);

“大药(Mahosadha)，彻见法者，你为我们解说了我们所问之事。我因这问题的解答而心喜，赐予你一千头牛、一头公牛、一头象、这十辆由骏马所驾之车，以及十六座上等村庄。”

တတ္ထ ဥသဘဉ္စ နာဂန္တိ တဿ ဂဝံ သဟဿဿ ဥသဘံ ကတွာ အလင်္ကတပဋိယတ္တံ အာရောဟနီယံ နာဂံ ဒမ္မီတိ.

此中，“一头公牛和一头象”(usabhañca nāgaṃ)是说：我将给予一头作为那一千头牛之首的公牛，以及一头装饰妥当、可供骑乘的象。

ဝီသတိနိပါတေ သိရိမန္တပဉှော နိဋ္ဌိတော.

二十集中《幸运者问》终。

ဆန္နပထပဉှော

隐路问

တတော ပဋ္ဌာယ ဗောဓိသတ္တဿ ယသော မဟာ အဟောသိ. တံ သဗ္ဗံ ဥဒုမ္ဗရဒေဝီယေဝ ဝိစာရေသိ. သာ တဿ သောဠသဝဿိကကာလေ စိန္တေသိ ‘‘မမ ကနိဋ္ဌော မဟလ္လကော ဇာတော, ယသောပိဿ မဟာ အဟောသိ, အာဝါဟမဿ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သာ ရညော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ရာဇာ ‘‘သာဓု ဇာနာပေဟိ န’’န္တိ အာဟ. သာ တံ ဇာနာပေတွာ တေန သမ္ပဋိစ္ဆိတေ ‘‘တေန ဟိ, တာတ, တေ ကုမာရိကံ အာနေမီ’’တိ အာဟ. အထ မဟာသတ္တော ‘‘ကဒါစိ ဣမေဟိ အာနီတာ မမ န ရုစ္စေယျ, သယမေဝ တာဝ ဥပဓာရေမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဒေဝိ, ကတိပါဟံ မာ ကိဉ္စိ ရညော ဝဒေထ, အဟံ ဧကံ ကုမာရိကံ သယံ ပရိယေသိတွာ မမ စိတ္တရုစိတံ တုမှာကံ အာစိက္ခိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ကရောဟိ, တာတာ’’တိ. သော ဒေဝိံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ဃရံ ဂန္တွာ သဟာယကာနံ သညံ ဒတွာ အညာတကဝေသေန တုန္နဝါယဥပကရဏာနိ ဂဟေတွာ ဧကကောဝ ဥတ္တရဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဥတ္တရယဝမဇ္ဈကံ ပါယာသိ. တဒါ ပန တတ္ထ ဧကံ ပေါရာဏသေဋ္ဌိကုလံ ပရိက္ခီဏံ အဟောသိ. တဿ ကုလဿ ဓီတာ အမရာဒေဝီ နာမ အဘိရူပါ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ သဗ္ဗလက္ခဏသမ္ပန္နာ ပုညဝတီ. သာ တံ ဒိဝသံ ပါတောဝ ယာဂုံ ပစိတွာ အာဒါယ ‘‘ပိတု ကသနဋ္ဌာနံ ဂမိဿာမီ’’တိ နိက္ခမိတွာ တမေဝ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. မဟာသတ္တော တံ အာဂစ္ဆန္တိံ ဒိသွာ ‘‘သဗ္ဗလက္ခဏသမ္ပန္နာယံ ဣတ္ထီ, သစေ အပရိဂ္ဂဟာ, ဣမာယ မေ ပါဒပရိစာရိကာယ ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေသိ.

从那以后，菩萨的声名愈发显赫。这一切都由乌昙婆罗王后(Udumbaradevī)操持。当菩萨十六岁时，王后心想：“我的弟弟长大了，声名也如此显赫，是时候为他安排婚事了。”她便向国王禀告此事。国王说：“很好，去告诉他吧。”她告知菩萨后，他同意了。王后说：“那么，孩子，我为你带来一位少女吧。”这时，菩萨心想：“万一他们带来的女子我不喜欢，不如我自己先去探察一番。”于是说道：“王后，请这几天先不要对国王说什么。我将亲自去寻找一位女子，找到合我心意的再告诉您。”“就这么办吧，孩子。”他向王后行礼后回到家中，向同伴们示意，然后乔装成陌生人，带着裁缝的工具，独自从北门出去，前往北麦村(Uttarayamajjhaka)。那时，那里有一个衰败的古老长者家族。这家的女儿名叫阿摩罗黛维(Amarādevī)，容貌秀丽，样貌端庄，仪态可亲，具足一切祥相，福德深厚。那天清晨，她煮好粥后，心想：“我要去父亲耕作的地方。”便出门走上那条路。菩萨看见她走来，心想：“这位女子具足一切祥相，如果尚未许配于人，正可作我的妻子。”

သာပိ [Pg.205] တံ ဒိသွာဝ ‘‘သစေ ဧဝရူပဿ ပုရိသဿ ဂေဟေ ဘဝေယျံ, သက္ကာ မယာ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌာပေတု’’န္တိ စိန္တေသိ.

她看见他后也心想：“如果我能到这样一位男子的家中，我将能建立起一个家庭。”

အထ မဟာသတ္တော – ‘‘ဣမိဿာ သပရိဂ္ဂဟာပရိဂ္ဂဟဘာဝံ န ဇာနာမိ, ဟတ္ထမုဋ္ဌိယာ နံ ပုစ္ဆိဿာမိ, သစေ ဧသာ ပဏ္ဍိတာ ဘဝိဿတိ, ဇာနိဿတိ. နော စေ, န ဇာနိဿတိ, ဣဓေဝ နံ ဆဍ္ဍေတွာ ဂစ္ဆာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဒူရေ ဌိတောဝ ဟတ္ထမုဋ္ဌိမကာသိ. သာပိ ‘‘အယံ မမ သသာမိကာသာမိကဘာဝံ ပုစ္ဆတီ’’တိ ဉတွာ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. သော အပရိဂ္ဂဟဘာဝံ ဉတွာ သမီပံ ဂန္တွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, ကာ နာမ တွ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘သာမိ, အဟံ အတီတေ ဝါ အနာဂတေ ဝါ ဧတရဟိ ဝါ ယံ နတ္ထိ, တန္နာမိကာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ, လောကေ အမရာ နာမ နတ္ထိ, တွံ အမရာ နာမ ဘဝိဿသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, သာမီ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ, ကဿ ယာဂုံ ဟရိဿသီ’’တိ? ‘‘ပုဗ္ဗဒေဝတာယ, သာမီ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ, ပုဗ္ဗဒေဝတာ နာမ မာတာပိတရော, တဝ ပိတု ယာဂုံ ဟရိဿသိ မညေ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, သာမီ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ, တဝ ပိတာ ကိံ ကရောတီ’’တိ? ‘‘သာမိ, ဧကံ ဒွိဓာ ကရောတီ’’တိ. ‘‘ဧကဿ ဒွိဓာကရဏံ နာမ ကသနံ, တဝ ပိတာ ကသတီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, သာမီ’’တိ. ‘‘ကတရသ္မိံ ပန ဌာနေ တေ ပိတာ ကသတီ’’တိ? ‘‘ယတ္ထ သကိံ ဂတာ န ဧန္တိ, တသ္မိံ ဌာနေ, သာမီ’’တိ. ‘‘သကိံ ဂတာနံ န ပစ္စာဂမနဋ္ဌာနံ နာမ သုသာနံ, သုသာနသန္တိကေ ကသတိ, ဘဒ္ဒေ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, သာမီ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ, အဇ္ဇေဝ ဧဿသီ’’တိ. ‘‘သစေ ဧဿတိ, န ဧဿာ’’မိ. ‘‘နော စေ ဧဿတိ, ဧဿာမိ, သာမီ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ, ပိတာ တေ မညေ နဒီပါရေ ကသတိ, ဥဒကေ ဧန္တေ န ဧဿသိ, အနေန္တေ ဧဿသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, သာမီ’’တိ. ဧတ္တကံ နာမ မဟာသတ္တော အာလာပသလ္လာပံ ကရောတိ.

于是菩萨心想：“我不知道她是否已许配于人，我将以握拳来问她。如果她聪慧，就会明白。如果她不明白，我就在此离开她。”他远远地站着，握起了拳头。她也明白“此人是在问我是否已有夫君”，便伸开了手掌。他了知她尚未许配于人，便走近问道：“贤女，你叫什么名字？”“尊者，我的名字是‘在过去、未来与现在都不存在者’。”“贤女，世上没有不死者，那么你的名字一定是‘阿摩罗’（不死）了。”“是的，尊者。”“贤女，你为谁带粥去？”“为‘前天神’，尊者。”“贤女，‘前天神’是指父母，我想你是为父亲带粥去吧。”“是的，尊者。”“贤女，你父亲做什么？”“尊者，他将一分为二。”“将一分为二就是耕犁，你父亲在耕田。”“是的，尊者。”“你父亲在何处耕田？”“尊者，在‘一去不复返之处’。”“‘一去不复返之处’是墓地。贤女，他在墓地附近耕田。”“是的，尊者。”“贤女，你今天会回来吗？”“尊者，如果‘它’来，我就不回来；如果‘它’不来，我就回来。”“贤女，我想你父亲在河对岸耕田。如果河水上涨，你就不会回来；如果河水不上涨，你就会回来。”“是的，尊者。”菩萨与她作了这番交谈。

အထ နံ အမရာဒေဝီ ‘‘ယာဂုံ ပိဝိဿသိ, သာမီ’’တိ နိမန္တေသိ. မဟာသတ္တော ‘‘ပဌမမေဝ ပဋိက္ခိပနံ နာမ အဝမင်္ဂလ’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘အာမ, ပိဝိဿာမီ’’တိ အာဟ. သာ ပန ယာဂုဃဋံ ဩတာရေသိ. မဟာသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘သစေ ပါတိံ အဓောဝိတွာ ဟတ္ထဓောဝနံ အဒတွာ ဒဿတိ, ဧတ္ထေဝ နံ ပဟာယ ဂမိဿာမီ’’တိ. သာ ပန ပါတိံ ဓောဝိတွာ ပါတိယာ ဥဒကံ အာဟရိတွာ ဟတ္ထဓောဝနံ ဒတွာ တုစ္ဆပါတိံ ဟတ္ထေ အဋ္ဌပေတွာ ဘူမိယံ ဌပေတွာ ဃဋံ အာလုဠေတွာ ယာဂုယာ ပူရေသိ, တတ္ထ ပန သိတ္ထာနိ မဟန္တာနိ. အထ နံ မဟာသတ္တော အာဟ ‘‘ကိံ, ဘဒ္ဒေ, အတိဗဟလာ ယာဂူ’’တိ. ‘‘ဥဒကံ န လဒ္ဓံ, သာမီ’’တိ[Pg.206]. ‘‘ကေဒါရေ ဥဒကံ န လဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ မညေ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, သာမီ’’တိ. သာ ပိတု ယာဂုံ ဌပေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဒါသိ. သော ယာဂုံ ပိဝိတွာ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, တုယှံ မာတု ဂေဟံ ဂမိဿာမိ, မဂ္ဂံ မေ အာစိက္ခာ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ မဂ္ဂံ အာစိက္ခန္တီ ဧကကနိပါတေ ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是阿摩罗黛维邀请他说：“尊者，您要喝粥吗？”菩萨心想：“一开始就拒绝是不吉利的。”便答道：“好的，我喝。”于是她放下粥罐。菩萨心想：“如果她不洗钵，也不给洗手水就给我，我便会立刻离开她。”然而她洗净了钵，用钵盛来水给他洗手，将空钵放在他手中，再置于地上，搅动粥罐，盛满粥，然而粥里的饭粒却很大。于是菩萨问她：“贤女，粥怎么这么稠？”“尊者，没有取到水。”“我想田里大概也取不到水吧？”“是的，尊者。”她留出给父亲的份，然后把粥给了菩萨。他喝完粥，漱了漱口，说道：“贤女，我要去你母亲家，请为我指路。”她答道：“好的。”一边为他指路，一边诵出《一集》中的这首偈颂：

‘‘ယေန သတ္တုဗိလင်္ဂါ စ, ဒိဂုဏပလာသော စ ပုပ္ဖိတော;

ယေန ဒဒါမိ တေန ဝဒါမိ, ယေန န ဒဒါမိ န တေန ဝဒါမိ;

ဧသ မဂ္ဂေါ ယဝမဇ္ဈကဿ, ဧတံ အန္နပထံ ဝိဇာနာဟီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁.၁၁၂);

“何处麦粉粥店在，羊蹄甲树花盛开；我以予手指示路，不以非予手言说；此路通往大麦中央村，当知此为隐秘之道。”

တဿတ္ထော – ‘‘သာမိ, အန္တောဂါမံ ပဝိသိတွာ ဧကံ သတ္တုအာပဏံ ပဿိဿသိ, တတော ကဉ္ဇိကာပဏံ, တေသံ ပုရတော ဒိဂုဏပဏ္ဏော ကောဝိဠာရော သုပုပ္ဖိတော, တသ္မာ တွံ ယေန သတ္တုဗိလင်္ဂါ စ ကောဝိဠာရော စ ပုပ္ဖိတော, တေန ဂန္တွာ ကောဝိဠာရမူလေ ဌတွာ ဒက္ခိဏံ ဂဏှ ဝါမံ မုဉ္စ, ဧသ မဂ္ဂေါ ယဝမဇ္ဈကဿ ယဝမဇ္ဈကဂါမေ ဌိတဿ အမှာကံ ဂေဟဿ, ဧတံ ဧဝံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ မယာ ဝုတ္တံ ဆန္နပထံ ပဋိစ္ဆန္နပထံ ဆန္နပထံ ဝါ ပဋိစ္ဆန္နကာရဏံ ဝိဇာနာဟီ’’တိ. ဧတ္ထ ဟိ ယေန ဒဒါမီတိ ယေန ဟတ္ထေန ဒဒါမိ, ဣဒံ ဒက္ခိဏဟတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ဣတရံ ဝါမဟတ္ထံ. ဧဝံ သာ တဿ မဂ္ဂံ အာစိက္ခိတွာ ပိတု ယာဂုံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ.

其义如下：“尊者，进村后你会看到一家麦粉店，然后是一家酸粥店，在它们前面有一棵双叶且花开得正盛的羊蹄甲树。因此，你朝着那麦粉酸粥店和盛开的羊蹄甲树的方向走，站在羊蹄甲树下，向右转，舍弃左边。这便是通往我们在大麦中央村的家的路。你要明白，我如此隐晦地说的‘食道’(annapatha)，其实是‘隐道’(channapatha)，是一条隐藏的道路。”在此，“我以予手”是指我用以布施的手，即右手，另一只手则是指左手。她如此为他指明道路后，便拿着给父亲的粥离开了。

ဆန္နပထပဉှော နိဋ္ဌိတော.

隐道之问终。

အမရာဒေဝိပရိယေသနာ

寻访阿摩罗黛维

သောပိ တာယ ကထိတမဂ္ဂေနေဝ တံ ဂေဟံ ဂတော. အထ နံ အမရာဒေဝိယာ မာတာ ဒိသွာ အာသနံ ဒတွာ ‘‘ယာဂုံ ပိဝိဿသိ, သာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘အမ္မ, ကနိဋ္ဌဘဂိနိယာ မေ အမရာဒေဝိယာ ထောကာ ယာဂု မေ ဒိန္နာ’’တိ. တံ သုတွာ သာ ‘‘ဓီတု မေ အတ္ထာယ အာဂတော ဘဝိဿတီ’’တိ အညာသိ. မဟာသတ္တော တေသံ ဒုဂ္ဂတဘာဝံ ဇာနန္တောပိ ‘‘အမ္မ, အဟံ တုန္နဝါယော, ကိဉ္စိ သိဗ္ဗိတဗ္ဗယုတ္တကံ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အတ္ထိ, သာမိ, မူလံ ပန နတ္ထီ’’တိ? ‘‘အမ္မ မူလေန ကမ္မံ နတ္ထိ, အာနေဟိ, သိဗ္ဗိဿာမိ န’’န္တိ. သာ ဇိဏ္ဏသာဋကာနိ အာဟရိတွာ အဒါသိ. ဗောဓိသတ္တော အာဟဋာဟဋံ နိဋ္ဌာပေသိယေဝ. ပုညဝတော ဟိ ကိရိယာ နာမ သမိဇ္ဈတိယေဝ. အထ နံ အာဟ ‘‘အမ္မ, ဝီထိဘာဂေန [Pg.207] အာရောစေယျာသီ’’တိ. သာ သကလဂါမံ အာရောစေသိ. မဟာသတ္တော တုန္နဝါယကမ္မံ ကတွာ ဧကာဟေနေဝ သဟဿံ ကဟာပဏံ ဥပ္ပာဒေသိ. မဟလ္လိကာပိဿ ပါတရာသဘတ္တံ ပစိတွာ ဒတွာ ‘‘တာတ, သာယမာသံ ကိတ္တကံ ပစာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘အမ္မ, ယတ္တကာ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဘုဉ္ဇန္တိ, တေသံ ပမာဏေနာ’’တိ. သာ အနေကသူပဗျဉ္ဇနံ ဗဟုဘတ္တံ ပစိ. အမရာဒေဝီပိ သာယံ သီသေန ဒါရုကလာပံ, ဥစ္ဆင်္ဂေန ပဏ္ဏံ အာဒါယ အရညတော အာဂန္တွာ ပုရဂေဟဒွါရေ ဒါရုကလာပံ နိက္ခိပိတွာ ပစ္ဆိမဒွါရေန ဂေဟံ ပါဝိသိ. ပိတာပိဿာ သာယတရံ အာဂမာသိ. မဟာသတ္တော နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိ. ဣတရာ မာတာပိတရော ဘောဇေတွာ ပစ္ဆာ သယံ ဘုဉ္ဇိတွာ မာတာပိတူနံ ပါဒေ ဓောဝိတွာ မဟာသတ္တဿ ပါဒေ ဓောဝိ.

他也沿着她所说的路来到了那所房子。阿摩罗黛薇的母亲看到他后，给了他一个座位，并说：“主人，您要喝粥吗？”他回答说：“母亲，我的小妹妹阿摩罗黛薇已经给了我一点粥。”听到这话，她心想：“他一定是为我的女儿而来的。”大士虽然知道他们贫困，还是问道：“母亲，我是个裁缝，有什么需要缝补的吗？”“有，主人，可是没有工钱。”“母亲，不需要工钱，拿来吧，我来缝。”她拿来一些破旧的衣服给了他。菩萨把所拿来的衣物都完成了。有福德者的事业确实总能成功。然后他对她说：“母亲，请您在街上宣告一下。”她便告知了整个村庄。大士做着裁缝的工作，一天就赚到了一千钱。老妇人早上给他做好饭后问：“孩子，晚饭要准备多少？”他回答说：“母亲，按照这个家里吃饭的人数准备就好。”于是她准备了许多菜肴和大量的饭。傍晚时分，阿摩罗黛薇也从林中回来，头顶着一捆柴，怀里抱着菜叶，她把柴捆放在前门，然后从后门进入屋内。她的父亲也晚些时候回来了。大士享用了各种美味佳肴。她先让父母吃饭，然后自己才吃，给父母洗完脚后，又给大士洗了脚。

သော တံ ပရိဂ္ဂဏှန္တော ကတိပါဟံ တတ္ထေဝ ဝသိ. အထ နံ ဝီမံသန္တော ဧကဒိဝသံ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ, အဍ္ဎနာဠိကတဏ္ဍုလေ ဂဟေတွာ တတော မယှံ ယာဂုဉ္စ ပူဝဉ္စ ဘတ္တဉ္စ ပစာဟီ’’တိ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တဏ္ဍုလေ ကောဋ္ဋေတွာ မူလတဏ္ဍုလေဟိ ဘတ္တံ, မဇ္ဈိမတဏ္ဍုလေဟိ ယာဂုံ, ကဏကာဟိ ပူဝံ ပစိတွာ တဒနုရူပံ သူပဗျဉ္ဇနံ သမ္ပာဒေတွာ မဟာသတ္တဿ သဗျဉ္ဇနံ ယာဂုံ အဒါသိ. သာ ယာဂု မုခေ ဌပိတမတ္တာဝ သတ္တ ရသဟရဏိသဟဿာနိ ဖရိတွာ အဋ္ဌာသိ. သော တဿာ ဝီမံသနတ္ထမေဝ ‘‘ဘဒ္ဒေ, ယာဂုံ ပစိတုံ အဇာနန္တီ ကိမတ္ထံ မမ တဏ္ဍုလေ နာသေသီ’’တိ ကုဒ္ဓေါ ဝိယ သဟ ခေဠေန နိဋ္ဌုဘိတွာ ဘူမိယံ ပါတေသိ. သာ တဿ အကုဇ္ဈိတွာဝ ‘‘သာမိ, သစေ ယာဂု န သုန္ဒရာ, ပူဝံ ခါဒါ’’တိ ပူဝံ အဒါသိ. တမ္ပိ တထေဝ အကာသိ. ‘‘သစေ, သာမိ, ပူဝံ န သုန္ဒရံ, ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇာ’’တိ ဘတ္တံ အဒါသိ. ဘတ္တမ္ပိ တထေဝ ကတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, တွံ ပစိတုံ အဇာနန္တီ မမ သန္တကံ ကိမတ္ထံ နာသေသီ’’တိ ကုဒ္ဓေါ ဝိယ တီဏိပိ ဧကတော မဒ္ဒိတွာ သီသတော ပဋ္ဌာယ သကလသရီရံ လိမ္ပိတွာ ‘‘ဂစ္ဆ, ဒွါရေ နိသီဒါဟီ’’တိ အာဟ. သာ အကုဇ္ဈိတွာဝ ‘‘သာဓု, သာမီ’’တိ ဂန္တွာ တထာ အကာသိ. သော တဿာ နိဟတမာနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, ဧဟီ’’တိ အာဟ. သာ အကုဇ္ဈိတွာ ဧကဝစနေနေဝ အာဂတာ. မဟာသတ္တော ပန အာဂစ္ဆန္တော ကဟာပဏသဟဿေန သဒ္ဓိံ ဧကသာဋကယုဂံ တမ္ဗူလပသိဗ္ဗကေ ဌပေတွာ အာဂတော. အထ [Pg.208] သော တံ သာဋကံ နီဟရိတွာ တဿာ ဟတ္ထေ ဌပေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, တဝ သဟာယိကာဟိ သဒ္ဓိံ နှာယိတွာ ဣမံ သာဋကံ နိဝါသေတွာ ဧဟီ’’တိ အာဟ. သာ တထာ အကာသိ.

他接纳了她，在那里住了几天。有一天，为了试探她，他说道：“贤女，拿半升米来，为我煮粥、做饼和做饭。”她答道：“好的。”便接受了。她把米舂好，用整米做饭，用碎米煮粥，用米糠做饼，配上相应的菜肴，然后给大士端上配有菜肴的粥。那粥刚一入口，就遍满了七千味脉。他为了试探她，就装作生气地说：“贤女，你不会煮粥，为何浪费我的米？”说着连同口水一起吐在地上。她一点也不生气，说道：“主人，如果粥不好，就请吃饼吧。”便递上饼。他也对饼做了同样的事。“主人，如果饼不好，就请吃饭吧。”便递上饭。他对饭也做了同样的事，然后装作生气地说：“贤女，你不会做饭，为何浪费我的东西？”他把三样东西揉在一起，从头到脚涂满她的全身，然后说：“去，到门口坐着！”她一点也不生气，答道：“好的，主人。”就去照做了。他知道她已降伏我慢，便说：“贤女，过来。”她毫不生气，一听召唤就过来了。原来大士来的时候，在一个槟榔袋里放了一千钱和一套衣服。于是他拿出那套衣服放在她手里说：“贤女，和你的女伴们一起洗完澡，穿上这套衣服再来。”她便照做了。

ပဏ္ဍိတော ဥပ္ပာဒိတဓနဉ္စ, အာဘတဓနဉ္စ သဗ္ဗံ တဿာ မာတာပိတူနံ ဒတွာ သမဿာသေတွာ သသုရေ အာပုစ္ဆိတွာ တံ အာဒါယ နဂရာဘိမုခေါ အဂမာသိ. အန္တရာမဂ္ဂေ တဿာ ဝီမံသနတ္ထာယ ဆတ္တဉ္စ ဥပါဟနဉ္စ ဒတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ, ဣမံ ဆတ္တံ ဂဟေတွာ အတ္တာနံ ဓာရေဟိ, ဥပါဟနံ အဘိရုဟိတွာ ယာဟီ’’တိ. သာ တံ ဂဟေတွာ တထာ အကတွာ အဗ္ဘောကာသေ သူရိယသန္တာပေ ဆတ္တံ အဓာရေတွာ ဝနန္တေ ဓာရေတွာ ဂစ္ဆတိ, ထလဋ္ဌာနေ ဥပါဟနံ ပဋိမုဉ္စိတွာ ဥဒကဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တကာလေ အဘိရုဟိတွာ ဂစ္ဆတိ. ဗောဓိသတ္တော တံ ကာရဏံ ဒိသွာ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, ဘဒ္ဒေ, ထလဋ္ဌာနေ ဥပါဟနံ ပဋိမုဉ္စိတွာ ဥဒကဋ္ဌာနေ အဘိရုဟိတွာ ဂစ္ဆသိ, သူရိယသန္တာပေ ဆတ္တံ အဓာရေတွာ ဝနန္တေ ဓာရေတွာ’’တိ? သာ အာဟ – ‘‘သာမိ, ထလဋ္ဌာနေ ကဏ္ဋကာဒီနိ ပဿာမိ, ဥဒကဋ္ဌာနေ မစ္ဆကစ္ဆပကဏ္ဋကာဒီနိ န ပဿာမိ, တေသု ပါဒေ ပဝိဋ္ဌေသု ဒုက္ခဝေဒနာ ဘဝေယျ, အဗ္ဘောကာသေ သုက္ခရုက္ခကဏ္ဋကာဒီနိ နတ္ထိ, ဝနန္တရံ ပဝိဋ္ဌာနံ ပန သုက္ခရုက္ခဒဏ္ဍာဒိကေသု မတ္ထကေ ပတိတေသု ဒုက္ခဝေဒနာ ဘဝေယျ, တသ္မာ တာနိ ပဋိဃာတနတ္ထာယ ဧဝံ ကရောမီ’’တိ.

智者将所赚得的钱财和带来的钱财全都给了她的父母，安慰他们后，辞别了岳父母，便带着她向城里走去。在路上，为了试探她，他给了她一把伞和一双鞋，说道：“贤女，拿着这把伞为自己遮挡，穿上这双鞋走路。”她接过东西却没有照做，而是在空旷的烈日下不撑伞，进入林中时才撑着伞走；在陆地上脱下鞋子，到了有水的地方才穿上鞋子走。菩萨看到这番情景，便问道：“贤女，为何在陆地上脱下鞋子，在有水的地方才穿上？又为何在烈日下不撑伞，在林中才撑伞？”她回答说：“夫君，在陆地上，我能看见荆棘等物；但在水里，我看不见鱼、龟、刺等物，如果脚踩到它们，就会有痛苦的感受。在空旷之处，没有干枯的树木、荆棘等物；但进入林中，如果干枯的树枝等物掉落在头上，就会有痛苦的感受。因此，为了防范这些，我才这样做。”

ဗောဓိသတ္တော ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ တဿာ ကထံ သုတွာ တုဿိတွာ ဂစ္ဆန္တော ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဖလသမ္ပန္နံ ဧကံ ဗဒရရုက္ခံ ဒိသွာ ဗဒရရုက္ခမူလေ နိသီဒိ. သာ ဗဒရရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ မဟာသတ္တံ ဒိသွာ ‘‘သာမိ, အဘိရုဟိတွာ ဗဒရဖလံ ဂဟေတွာ ခါဒါဟိ, မယှမ္ပိ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဘဒ္ဒေ, အဟံ ကိလမာမိ, အဘိရုဟိတုံ န သက္ကောမိ, တွမေဝ အဘိရုဟာ’’တိ. သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ဗဒရရုက္ခံ အဘိရုယှ သာခန္တရေ နိသီဒိတွာ ဖလံ ဩစိနိ. ဗောဓိသတ္တော တံ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ, ဖလံ မယှံ ဒေဟီ’’တိ. သာ ‘‘အယံ ပုရိသော ပဏ္ဍိတော ဝါ အပဏ္ဍိတော ဝါ ဝီမံသိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တံ အာဟ ‘‘သာမိ, ဥဏှဖလံ ခါဒိဿသိ, ဥဒါဟု သီတဖလ’’န္တိ? သော တံ ကာရဏံ အဇာနန္တော ဝိယ ဧဝမာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ, ဥဏှဖလေန မေ အတ္ထော’’တိ. သာ ဖလာနိ ဘူမိယံ ခိပိတွာ ‘‘သာမိ, ခါဒါ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော တံ ဂဟေတွာ ဓမေန္တော ခါဒိ. ပုန ဝီမံသမာနော နံ ဧဝမာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ, သီတလံ မေ ဒေဟီ’’တိ. အထ သာ [Pg.209] ဗဒရဖလာနိ တိဏဘူမိယာ ဥပရိ ခိပိ. သော တံ ဂဟေတွာ ခါဒိတွာ ‘‘အယံ ဒါရိကာ အတိဝိယ ပဏ္ဍိတာ’’တိ စိန္တေတွာ တုဿိ. အထ မဟာသတ္တော တံ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ, ဗဒရရုက္ခတော ဩတရာဟီ’’တိ. သာ မဟာသတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ရုက္ခတော ဩတရိတွာ ဃဋံ ဂဟေတွာ နဒိံ ဂန္တွာ ဥဒကံ အာနေတွာ မဟာသတ္တဿ အဒါသိ. မဟာသတ္တော ပိဝိတွာ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ တတော ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆန္တော နဂရမေဝ သမ္ပတ္တော.

菩萨因两种缘故，听完她的话感到欢喜，继续前行时，在一处看见一棵长满果实的枣树，便坐在树根下。那女子见大士坐在枣树根下，说道：“主人，请上树摘枣子吃，也给我一些。”菩萨说：“善女，我累了，爬不上去，你自己上去吧。”女子听罢便爬上枣树，坐在树枝间采摘果实。菩萨对她说：“善女，给我果子。”她心想：“我要试探这男子是智者还是愚人。”便问：“主人要吃热枣还是冷枣？”菩萨装作不知其意答道：“善女，我要热枣。”女子将枣子扔在地上说：“主人请吃。”菩萨拾起枣子，吹掉灰尘后吃下。他再次考量她，对她说道：“善女，给我冷的。”于是女子将枣子抛在草地上。菩萨取食后心想：“这女孩极为聪慧。”心生欢喜。然后大士对她说：“善女，从枣树上下来吧。”女子听命下树，取水罐去河边打水回来给大士。大士饮水漱口后，起身前行，抵达了那座城市。

အထ သော တံ ဝီမံသနတ္ထာယ ဒေါဝါရိကဿ ဂေဟေ ဌပေတွာ ဒေါဝါရိကဿ ဘရိယာယ အာစိက္ခိတွာ အတ္တနော နိဝေသနံ ဂန္တွာ ပုရိသေ အာမန္တေတွာ ‘‘အသုကဂေဟေ ဣတ္ထိံ ဌပေတွာ အာဂတောမှိ, ဣမံ သဟဿံ အာဒါယ ဂန္တွာ တံ ဝီမံသထာ’’တိ သဟဿံ ဒတွာ ပေသေသိ. တေ တထာ ကရိံသု. သာ အာဟ – ‘‘ဣဒံ မမ သာမိကဿ ပါဒရဇမ္ပိ န အဂ္ဃတီ’’တိ. တေ အာဂန္တွာ ပဏ္ဍိတဿ အာရောစေသုံ. ပုနပိ ယာဝတတိယံ ပေသေတွာ စတုတ္ထေ ဝါရေ မဟာသတ္တော တေယေဝ ‘‘တေန ဟိ နံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ကဍ္ဎန္တာ အာနေထာ’’တိ အာဟ. တေ တထာ ကရိံသု. သာ မဟာသတ္တံ မဟာသမ္ပတ္တိယံ ဌိတံ န သဉ္ဇာနိ, နံ ဩလောကေတွာ စ ပန ဟသိ စေဝ ရောဒိ စ. သော ဥဘယကာရဏံ ပုစ္ဆိ. အထ နံ သာ အာဟ – ‘‘သာမိ, အဟံ ဟသမာနာ တဝ သမ္ပတ္တိံ ဩလောကေတွာ ‘အယံ အကာရဏေန န လဒ္ဓါ, ပုရိမဘဝေ ကုသလံ ကတွာ လဒ္ဓါ, အဟော ပုညာနံ ဖလံ နာမာ’တိ ဟသိံ. ရောဒမာနာ ပန ‘ဣဒါနိ ပရဿ ရက္ခိတဂေါပိတဝတ္ထုမှိ အပရဇ္ဈိတွာ နိရယံ ဂမိဿတီ’တိ တယိ ကာရုညေန ရောဒိ’’န္တိ.

于是，为了试探她，智者将她安置在守门人的家中，告知守门人的妻子后，回到自己的住所召集仆人说：“我把一位女子安置在某户人家后回来了，你们带上这一千钱去试探她。”便给了一千钱派遣他们前往。他们照办了。那女子却说：“这钱连我丈夫脚上的尘土都不值。”他们回来禀告智者。智者又派人试探了两次，在第四次时，大士吩咐他们：“那就把她抓住双手，拖来见我。”他们依言而行。女子见到大士身处荣华富贵之中，却没认出他，望着他又笑又哭。智者询问她哭笑的缘由。女子答道：“主人，我笑是因为看见您的财富，心想‘这并非无缘无故得来的，定是前世行善积德所致，啊，这真是福德的果报！’，因此而笑。我哭则是因为想到‘如今您若冒犯了受人守护的妻子，必定会堕入地狱’，我是出于对您的悲悯才哭泣的。”

သော တံ ဝီမံသိတွာ သုဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ နံ တတ္ထေဝ နေထာ’’တိ ဝတွာ ပေသေတွာ ပုန တုန္နဝါယဝေသံ ဂဟေတွာ ဂန္တွာ တာယ သဒ္ဓိံ သယိတွာ ပုနဒိဝသေ ပါတောဝ ရာဇကုလံ ပဝိသိတွာ ဥဒုမ္ဗရဒေဝိယာ အာရောစေသိ. သာ ရညော အာရောစေတွာ အမရာဒေဝိံ သဗ္ဗာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ မဟာယောဂ္ဂေ နိသီဒါပေတွာ မဟန္တေန သက္ကာရေန မဟာသတ္တဿ ဂေဟံ နေတွာ မင်္ဂလံ ကာရေသိ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ သဟဿမူလံ ပဏ္ဏာကာရံ ပေသေသိ. ဒေါဝါရိကေ အာဒိံ ကတွာ သကလနဂရဝါသိနော ပဏ္ဏာကာရေ ပဟိဏိံသု. အမရာဒေဝီပိ ရညာ ပဟိတံ ပဏ္ဏာကာရံ ဒွိဓာ [Pg.210] ဘိန္ဒိတွာ ဧကံ ကောဋ္ဌာသံ ရညော ပေသေသိ. ဧတေနုပါယေန သကလနဂရဝါသီနမ္ပိ ပဏ္ဏာကာရံ ပေသေတွာ နဂရံ သင်္ဂဏှိ. တတော ပဋ္ဌာယ မဟာသတ္တော တာယ သဒ္ဓိံ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသန္တော ရညော အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ အနုသာသိ.

智者试探她后，了知她的清白，便说：“你们去，把她带回原来的地方。”之后，他又乔装成织工，前去与她同寝。第二天清晨，他进入王宫禀告乌昙婆罗(Udumbara)王后。王后禀告国王后，为阿玛拉黛维(Amarādevī)盛装打扮，让她坐上大车，以盛大的礼仪将她带到大士的家中，为他们举行了婚礼。国王送给菩萨价值一千的礼物。从守门人开始，全城居民都送来了礼物。阿玛拉黛维也将国王送来的礼物分成两份，一份送回给国王。她用这个方法，也把礼物分送给全城居民，以此赢得了全城的人心。从此以后，大士与她和睦地生活在一起，并教导国王世间义理与佛法。

အမရာဒေဝိပရိယေသနာ နိဋ္ဌိတာ.

寻访阿玛拉黛维篇终

သဗ္ဗရတနထေနဝဏ္ဏနာ

众宝窃贼释义

အထေကဒိဝသံ သေနကော ဣတရေ တယော အတ္တနော သန္တိကံ အာဂတေ အာမန္တေသိ ‘‘အမ္ဘော, မယံ ဂဟပတိပုတ္တဿ မဟောသဓဿေဝ နပ္ပဟောမ, ဣဒါနိ ပန တေန အတ္တနာ ဗျတ္တတရာ ဘရိယာ အာနီတာ, ကိန္တိ နံ ရညော အန္တရေ ပရိဘိန္ဒေယျာမာ’’တိ. ‘‘အာစရိယ, မယံ ကိံ ဇာနာမ, တွံယေဝ ဇာနာဟီ’’တိ. ‘‘ဟောတု မာ စိန္တယိတ္ထ, အတ္ထေကော ဥပါယော, အဟံ ရညော စူဠာမဏိံ ထေနေတွာ အာဟရိဿာမိ, ပုက္ကုသ, တွံ သုဝဏ္ဏမာလံ အာဟရ, ကာမိန္ဒ, တွံ ကမ္ဗလံ, ဒေဝိန္ဒ, တွံ သုဝဏ္ဏပါဒုကန္တိ ဧဝံ မယံ စတ္တာရောပိ ဥပါယေန တာနိ အာဟရိဿာမ, တတော အမှာကံ ဂေဟေ အဋ္ဌပေတွာ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဂေဟံ ပေသေဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ တေ စတ္တာရောပိ တထာ ကရိံသု. တေသု သေနကော တာဝ စူဠာမဏိံ တက္ကဃဋေ ပက္ခိပိတွာ ဒါသိယာ ဟတ္ထေ ဌပေတွာ ပေသေသိ ‘‘ဣမံ တက္ကဃဋံ အညေသံ ဂဏှန္တာနံ အဒတွာ သစေ မဟောသဓဿ ဂေဟေ ဂဏှာတိ, ဃဋေနေဝ သဒ္ဓိံ ဒေဟီ’’တိ. သာ ပဏ္ဍိတဿ ဃရဒွါရံ ဂန္တွာ ‘‘တက္ကံ ဂဏှထ, တက္ကံ ဂဏှထာ’’တိ အပရာပရံ စရတိ.

有一天，塞纳克(Senaka)对来到他身边的另外三人说：“诸位，我们对居士子摩诃萨(Mahosadha)毫无办法，现在他自己娶了个更聪明的妻子，我们该怎么在国王面前离间他们呢？”他们回答：“老师，我们懂什么，只有您知道啊。”塞纳克说：“好吧，你们不用担心，我有个办法。我去偷国王的顶髻宝珠，普库萨(Pukkusa)你去偷金花环，卡明达(Kāminda)你去偷毛毯，德文达(Devinda)你去偷金鞋。我们四人就这样用计把东西偷来，然后从我们家里送到居士子家去。”于是这四人就照做了。其中塞纳克先把顶髻宝珠放进酸奶罐里，交到女仆手里派她送去，吩咐说：“这罐酸奶不要给其他人，如果摩诃萨家的人要，就连罐子一起给他。”那女仆来到智者家门口，来回走动，不停地喊着：“要酸奶吗，要酸奶吗！”

အမရာဒေဝီ ဒွါရေ ဌိတာ တဿာ ကိရိယံ ဒိသွာ ‘‘အယံ အညတ္ထ န ဂစ္ဆတိ, ဘဝိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏေနာ’’တိ ဣင်္ဂိတသညာယ ဒါသိယော ပဋိက္ကမာပေတွာ သယမေဝ ‘‘အမ္မ, ဧဟိ တက္ကံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ပက္ကောသိတွာ တဿာ အာဂတကာလေ ဒါသီနံ သညံ ဒတွာ တာသု အနာဂစ္ဆန္တီသု ‘‘ဂစ္ဆ, အမ္မ, ဒါသိယော ပက္ကောသာဟီ’’တိ တမေဝ ပေသေတွာ တက္ကဃဋေ ဟတ္ထံ ဩတာရေတွာ မဏိံ ဒိသွာ တံ ဒါသိံ ပုစ္ဆိ ‘‘အမ္မ, တွံ ကဿ သန္တကာ’’တိ? ‘‘အယျေ, သေနကပဏ္ဍိတဿ ဒါသီမှီ’’တိ. တတော တဿာ နာမံ တဿာ စ မာတုယာ နာမံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကာ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အမ္မ, ဣမံ တက္ကံ ကတိမူလ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အယျေ, စတုနာဠိက’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ, အမ္မ, ဣမံ တက္ကံ မေ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ‘‘အယျေ, တုမှေသု ဂဏှန္တီသု မူလေန မေ ကော အတ္ထော, ဃဋေနေဝ သဒ္ဓိံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ ယာဟီ’’တိ တံ ဥယျောဇေတွာ သာ ‘‘အသုကမာသေ အသုကဒိဝသေ [Pg.211] သေနကာစရိယော အသုကာယ နာမ ဒါသိယာ ဓီတာယ အသုကာယ နာမ ဟတ္ထေ ရညော စူဠာမဏိံ ပဟေနကတ္ထာယ ပဟိဏီ’’တိ ပဏ္ဏေ လိခိတွာ တက္ကံ ဂဏှိ. ပုက္ကုသောပိ သုဝဏ္ဏမာလံ သုမနပုပ္ဖစင်္ကောဋကေ ဌပေတွာ သုမနပုပ္ဖေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ တထေဝ ပေသေသိ. ကာမိန္ဒောပိ ကမ္ဗလံ ပဏ္ဏပစ္ဆိယံ ဌပေတွာ ပဏ္ဏေဟိ ဆာဒေတွာ ပေသေသိ. ဒေဝိန္ဒောပိ သုဝဏ္ဏပါဒုကံ ယဝကလာပန္တရေ ဗန္ဓိတွာ ပေသေသိ. သာ သဗ္ဗာနိပိ တာနိ ဂဟေတွာ ပဏ္ဏေ အက္ခရာနိ အာရောပေတွာ မဟာသတ္တဿ အာစိက္ခိတွာ ဌပေသိ.

阿玛拉黛维(Amarādevī)站在门口，看见她的举动，心想：“这人不去别处，必定有缘故。”便用手势示意女仆们退下，自己上前唤道：“姑娘，来，我要买酸奶。”等她走近时，又向女仆们示意，在她们没过来时，便对那卖酸奶的女子说：“姑娘，去叫女仆们来。”支开她后，将手伸入酸奶罐中，看见了宝珠，便问那女仆：“姑娘，你是谁家的人？”“夫人，我是塞纳克智者的女仆。”于是她问了女仆和她母亲的名字，在得知叫某某后，又问：“姑娘，这酸奶值多少钱？”“夫人，值四纳利(catunāḷika)。”“那么，姑娘，把这酸奶给我吧。”那女仆说：“夫人，既然您要，我还要钱做什么，就连罐子一起拿去吧。”“那好，你走吧。”打发她走后，阿玛拉黛维在一片叶子上写道：“某月某日，塞纳克老师派名为某某的女仆的女儿某某，亲手将国王的顶髻宝珠作为礼物送来。”然后收下了酸奶。普库萨也将金花环放在花篮中，用茉莉花盖住，照样送来。卡明达也将毛毯放在叶篮里，用树叶盖住送来。德文达也将金鞋绑在麦捆中间送来。她收取了所有这些物品，在叶子上记下详情，告知大士后收藏了起来。

တေပိ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ရာဇကုလံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ, ဒေဝ, တုမှေ စူဠာမဏိံ န ပိဠန္ဓထာ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ‘‘ပိဠန္ဓိဿာမိ အာဟရထာ’’တိ ပုရိသေ အာဟ. တေ မဏိံ န ပဿိံသု, ဣတရာနိပိ န ပဿိံသုယေဝ. အထ တေ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ‘‘ဒေဝ, တုမှာကံ အာဘရဏာနိ မဟောသဓဿ ဂေဟေ အတ္ထိ, သော တာနိ သယံ ဝဠဉ္ဇေတိ, ပဋိသတ္တု တေ မဟာရာဇ, ဂဟပတိပုတ္တော’’တိ တံ ဘိန္ဒိံသု. အထဿ အတ္ထစရကာ မနုဿာ သီဃံ ဂန္တွာ အာရောစေသုံ. သော ‘‘ရာဇာနံ ဒိသွာ ဇာနိဿာမီ’’တိ ရာဇုပဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. ရာဇာ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ကော ဇာနိဿတိ, ကိံ ဘဝိဿတိ ကိံ ကရိဿတီ’’တိ အတ္တာနံ ပဿိတုံ နာဒါသိ. ပဏ္ဍိတော ရညော ကုဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ အတ္တနော နိဝေသနမေဝ ဂတော. ရာဇာ ‘‘နံ ဂဏှထာ’’တိ အာဏာပေသိ. ပဏ္ဍိတော အတ္ထစရကာနံ ဝစနံ သုတွာ ‘‘မယာ အပဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အမရာဒေဝိယာ သညံ ဒတွာ အညာတကဝေသေန နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဒက္ခိဏယဝမဇ္ဈကဂါမံ ဂန္တွာ တသ္မိံ ကုမ္ဘကာရကမ္မံ အကာသိ. နဂရေ ‘‘ပဏ္ဍိတော ပလာတော’’တိ ဧကကောလာဟလံ ဇာတံ.

那四位智者来到王宫，对国王说：“大王，您为何不戴您的顶髻宝珠呢？”国王说：“我会戴的，去取来吧。”侍从们找不到那宝珠，其他的饰品也都没找到。于是那四位智者说：“大王，您的饰品都在摩诃萨家里，他自己私自使用。大王，那居士子是您的敌人！”他们就这样挑拨离间。大士的密探迅速前去禀报。他心想：“见了国王就知道了。”便前往王宫侍候。国王发怒道：“谁知道呢？会发生什么？他会做什么？”不让他觐见。智者知道国王发怒了，便自己回到住处。国王下令：“抓住他！”智者听到密探的话，心想：“我应该离开了。”便给阿玛拉黛维留下信号，然后乔装打扮离开都城，前往南麦中村(Dakkhiṇayavamajjhakagāma)，在那里做陶匠。城中顿时一片喧哗：“智者逃走了！”

သေနကာဒယောပိ စတ္တာရော ဇနာ တဿ ပလာတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘မာ စိန္တယိတ္ထ, မယံ ကိံ အပဏ္ဍိတာ’’တိ အညမညံ အဇာနာပေတွာဝ အမရာဒေဝိယာ ပဏ္ဏာကာရံ ပဟိဏိံသု သာ တေဟိ စတူဟိ ပေသိတပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ ‘‘အသုက-အသုကဝေလာယ အာဂစ္ဆတူ’’တိ ဝတွာ ဧကံ ကူပံ ခဏာပေတွာ ဂူထရာသိနော သဟ ဥဒကေန တတ္ထ ပူရေတွာ ဂူထကူပဿ ဥပရိတလေ ယန္တဖလကာဟိ ပိဒဟိတွာ ကိဠဉ္ဇေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ သဗ္ဗံ နိဋ္ဌာပေသိ. အထ သေနကော သာယနှသမယေ နှတွာ အတ္တာနံ အလင်္ကရိတွာ နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဂေဟံ အဂမာသိ. သော ဃရဒွါရေ ဌတွာ [Pg.212] အတ္တနော အာဂတဘာဝံ ဇာနာပေသိ. သာ ‘‘ဧဟိ, အာစရိယာ’’တိ အာဟ. သော ဂန္တွာ တဿာ သန္တိကေ အဋ္ဌာသိ. သာ ဧဝမာဟ – ‘‘သာမိ, ဣဒါနိ အဟံ တဝ ဝသံ ဂတာ, အတ္တနော သရီရံ အနှာယိတွာ သယိတုံ အယုတ္တ’’န္တိ. သော တဿာ ဝစနံ သုတွာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. သာ နိက္ခမိတွာ ဥဒကပူရံ ဃဋံ ဂဟေတွာ အာသိတ္တာ ဝိယ ‘‘ဧဟိ, အာစရိယ, နှာနတ္ထာယ ဖလကာနိ အာရုဟာ’’တိ ဝတွာ တဿ ဖလကာနိ အဘိရုယှ ဌိတကာလေ ဂေဟံ ပဝိသိတွာ ဖလကကောဋိယံ အက္ကမိတွာ ဂူထကူပေ ပါတေသိ.

塞纳迦(Senaka)等四人得知他(菩萨)出走后，心想：“莫要担忧，我等岂是愚人？”他们彼此并未告知，各自给阿摩罗黛维(Amarādevī)送去了礼物。她收下四人送来的礼物，回复道：“请于某时某刻前来。”然后她命人掘了一口井，将粪便与水倒入其中，将其装满，在粪井上方用机关木板盖住，再用席子覆盖，将一切布置妥当。傍晚时分，塞纳迦沐浴后，装扮一番，享用了种种上味美食，然后前往菩萨的家。他站在门口，通报自己已到。她说：“老师，请进来。”他走进去，站在她身旁。她说：“主君，如今我已归属于您，不沐浴而卧实为不宜。”他听了她的话，说：“善哉。”并表示同意。她走出去，拿了一满罐水，假装正在倾倒，然后说：“来吧，老师，踏上木板沐浴。”当他踏上木板站定之时，她走进房内，踩动机关木板的边缘，使他坠入粪井之中。

ပုက္ကုသောပိ သာယနှသမယေ နှတွာ အလင်္ကရိတွာ နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ ဃရဒွါရေ ဌတွာ အတ္တနော အာဂတဘာဝံ ဇာနာပေသိ. ဧကာ ပရိစာရိကာ ဣတ္ထီ အမရာဒေဝိယာ အာရောစေသိ. သာ တဿာ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ဧဟိ, အာစရိယ, အတ္တနော သရီရံ အနှာယိတွာ သယိတုံ အယုတ္တ’’န္တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. သာ နိက္ခမိတွာ ဥဒကပူရံ ဃဋံ ဂဟေတွာ အာသိဉ္စမာနာ ဝိယ ‘‘ဧဟိ, အာစရိယ, နှာနတ္ထာယ ဖလကာနိ အဘိရုဟာ’’တိ အာဟ. တဿ ဖလကာနိ အဘိရုယှ ဌိတကာလေ သာ ဂေဟံ ပဝိသိတွာ ဖလကာနိ အာကဍ္ဎိတွာ ဂူထကူပေ ပါတေသိ. ပုက္ကုသံ သေနကော ‘‘ကော ဧသော’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အဟံ ပုက္ကုသော’’တိ. ‘‘တွံ ကော နာမ မနုဿော’’တိ? ‘‘အဟံ သေနကော’’တိ အညမညံ ပုစ္ဆိတွာ အဋ္ဌံသု. တထာ ဣတရေ ဒွေပိ တတ္ထေဝ ပါတေသိ. သဗ္ဗေပိ တေ ဇေဂုစ္ဆေ ဂူထကူပေ အဋ္ဌံသု. သာ ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ တတော ဥက္ခိပါပေတွာ, စတ္တာရောပိ ဇနေ ခုရမုဏ္ဍေ ကာရာပေတွာ တဏ္ဍုလာနိ ဂါဟာပေတွာ ဥဒကေန တေမေတွာ ကောဋ္ဋာပေတွာ စုဏ္ဏံ ဗဟလယာဂုံ ပစာပေတွာ မဒ္ဒိတွာ သီသတော ပဋ္ဌာယ သကလသရီရံ ဝိလိမ္ပာပေတွာ တူလပိစူနိ ဂါဟာပေတွာ တထေဝ သီသတော ပဋ္ဌာယ ဩကိရာပေတွာ မဟာဒုက္ခံ ပါပေတွာ ကိလဉ္ဇကုစ္ဆိယံ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဝေဌေတွာ ရညော အာရောစေတုကာမာ ဟုတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ စတ္တာရိ ရတနာနိ ဂါဟာပေတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ – ‘‘ဒေဝ, သေတဝါနရံ နာမ မဟာပဏ္ဏာကာရံ ပဋိဂ္ဂဏှထာ’’တိ ဝတွာ စတ္တာရိ ကိလဉ္ဇာနိ ရညော ပါဒမူလေ ဌပါပေသိ. အထ ရာဇာ ဝိဝရာပေတွာ သေတမက္ကဋသဒိသေ စတ္တာရောပိ ဇနေ ပဿိ. အထ သဗ္ဗေ မနုဿာ ‘‘အဟော အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ, အဟော မဟာသေတဝါနရာ’’တိ ဝတွာ မဟာဟသိတံ ဟသိံသု. တေ စတ္တာရောပိ မဟာလဇ္ဇာ အဟေသုံ.

傍晚时分，普库萨(Pukkusa)沐浴装扮后，享用种种上味美食，然后前往菩萨的住所，站在门口通报自己已到。一位女仆向阿摩罗黛维报告了此事。她听了女仆的话，说：“来吧，老师，不沐浴而卧实为不宜。”他回答说：“善哉。”她出来拿着装满水的罐子，假装正在倾倒，说：“来吧，老师，请登上沐浴的木板吧。”当他登上木板站定之时，她进屋拉动机关木板，使他坠入粪坑之中。塞纳迦问普库萨：“此是何人？”“我是普库萨。”“你是什么人？”“我是塞纳迦。”他们就这样互相询问着。同样，另外两人也被她扔入其中。他们四人都在那令人厌恶的粪坑中待着。天亮时，她让人将他们捞出，给四人剃光了头，让他们拿着稻米，用水浸泡后捣成粉，煮成浓粥，揉搓后从头到脚涂满全身，又让他们拿着棉絮，同样从头开始撒遍全身，让他们遭受极大的痛苦，然后让他们躺在草席中裹起来。她想向国王报告，便带着这四人与四件宝物来到国王面前，向国王行礼后，坐在一旁，说：“陛下，请您接受这份名为‘白猿’的大礼。”说完将四个草席卷放在国王脚下。国王命人打开后，看见四个如同白猴一般的人。所有人都说：“啊，前所未见！啊，好大的白猿！”并放声大笑。那四人都感到非常羞愧。

အထ [Pg.213] အမရာဒေဝီ အတ္တနော သာမိနော နိဒ္ဒေါသဘာဝံ ကထေန္တီ ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘ဒေဝ, မဟောသဓပဏ္ဍိတော န စောရော, ဣမေ စတ္တာရောဝ စောရာ. ဧတေသု ဟိ သေနကော မဏိစောရော, ပုက္ကုသော သုဝဏ္ဏမာလာစောရော, ကာမိန္ဒော ကမ္ဗလစောရော, ဒေဝိန္ဒော သုဝဏ္ဏပါဒုကာစောရော. ဣမေ စောရာ အသုကမာသေ အသုကဒိဝသေ အသုကဒါသိဓီတာနံ အသုကဒါသီနံ ဟတ္ထေ ဣမာနိ ရတနာနိ ပဟိဏန္တိ. ဣမံ ပဏ္ဏံ ပဿထ, အတ္တနော သန္တကဉ္စ ဂဏှထ, စောရေ စ, ဒေဝ, ပဋိစ္ဆထာ’’တိ. သာ စတ္တာရောပိ ဇနေ မဟာဝိပ္ပကာရံ ပါပေတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ဂေဟမေဝ ဂတာ. ရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ ပလာတဘာဝေန တသ္မိံ အာသင်္ကာယ စ အညေသံ ပဏ္ဍိတပတိမန္တီနံ အဘာဝေန စ တေသံ ကိဉ္စိ အဝတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတာ နှာပေတွာ အတ္တနော ဂေဟာနိ ဂစ္ဆထာ’’တိ ပေသေသိ. စတ္တာရော ဇနာ မဟာဝိပ္ပကာရံ ပတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ဂေဟမေဝ ဂတာ.

于是，阿摩罗黛维(Amarādevī)讲述她丈夫的清白，对国王说：“陛下，摩诃萨(Mahosadha)智者不是盗贼，这四个人才是盗贼。他们当中，塞纳迦(Senaka)是宝石贼，普库萨(Pukkusa)是金项链贼，迦民陀(Kāmindo)是毛毯贼，德文陀(Devindo)是金鞋贼。这些盗贼在某月某日，通过某某婢女的女儿，将这些宝物送到某某婢女手中。请看这份文书，取回属于您的东西，陛下，也请收押这些盗贼！”她使这四人遭受极大的羞辱，向国王行礼后，就回到了自己的住所。国王因菩萨逃走且对他心存疑虑，又无其他智者大臣可供商议，故未对他们说什么，仅吩咐道：“诸位智者，沐浴后各自回家吧。”那四人遭受极大的羞辱后，向国王行礼，亦各自回家了。

သဗ္ဗရတနထေနာ နိဋ္ဌိတာ.

一切宝物之盗窃终。

ခဇ္ဇောပနကပဉှော

萤火虫之问

အထဿ ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ဗောဓိသတ္တဿ ဓမ္မဒေသနံ အဿုဏန္တီ ‘‘ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ အာဝဇ္ဇမာနာ တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတဿ အာနယနကာရဏံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ရတ္တိဘာဂေ ဆတ္တပိဏ္ဍိကံ ဝိဝရိတွာ ရာဇာနံ စတုက္ကနိပါတေ ဒေဝတာယ ပုစ္ဆိတပဉှေ အာဂတေ ‘‘ဟန္တိ ဟတ္ထေဟိ ပါဒေဟီ’’တိအာဒိကေ စတ္တာရော ပဉှေ ပုစ္ဆိ. ရာဇာ အဇာနန္တော ‘‘အဟံ န ဇာနာမိ, အညေ ပဏ္ဍိတေ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ ဧကဒိဝသံ ဩကာသံ ယာစိတွာ ပုနဒိဝသေ ‘‘အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ စတုန္နံ ပဏ္ဍိတာနံ သာသနံ ပေသေသိ. တေဟိ ‘‘မယံ ခုရမုဏ္ဍာ ဝီထိံ ဩတရန္တာ လဇ္ဇာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ရာဇာ စတ္တာရော နာဠိပဋ္ဋေ ပေသေသိ ‘‘ဣမေ သီသေသု ကတွာ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ. တဒါ ကိရ တေ နာဠိပဋ္ဋာ ဥပ္ပန္နာ. တေ အာဂန္တွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိံသု. အထ ရာဇာ ‘‘သေနက, အဇ္ဇ ရတ္တိဘာဂေ ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ မံ စတ္တာရော ပဉှေ ပုစ္ဆိ, အဟံ ပန အဇာနန္တော ‘ပဏ္ဍိတေ ပုစ္ဆိဿာမီ’တိ အဝစံ, ကထေဟိ မေ တေ ပဉှေ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

那时，住在王伞里的天神听不到菩萨的说法，思量：“这究竟是何原因？”她察知原因后，心想：“我当为智者创造回来的因缘。”于是在夜里打开伞的顶饰，向国王提出了《四集》中天神所问的、以“以手足击”等为首的四个问题。国王不知，便说：“我不知，当去问其他智者。”他请求一日宽限，翌日，便派使者传话给四位智者：“请诸位前来。”他们说：“我等已剃发，行于街上会感羞耻。”国王便送去四条头带，说：“请将这些戴在头上再来。”据说那些头带便是从那时开始出现的。他们前来后，便坐在为他们准备好的座位上。于是国王说：“塞纳迦(Senaka)，昨晚住在王伞里的天神问了我四个问题，我因不知，便说要请教智者。现请你为我解答这些问题。”说完便诵此偈：

‘‘ဟန္တိ ဟတ္ထေဟိ ပါဒေဟိ, မုခဉ္စ ပရိသုမ္ဘတိ;

သ ဝေ ရာဇ ပိယော ဟောတိ, ကံ တေန တွာဘိပဿသီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၁၉၇);

“以手足击，复吻其面；彼实为王之所爱，王可知其为何者？”

သေနကော [Pg.214] အဇာနန္တော ‘‘ကိံ ဟန္တိ, ကထံ ဟန္တီ’’တိ တံ တံ ဝိလပိတွာ နေဝ အန္တံ ပဿိ, န ကောဋိံ ပဿိ. သေသာပိ အပ္ပဋိဘာနာ အဟေသုံ. အထ ရာဇာ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟုတွာ ပုန ရတ္တိဘာဂေ ဒေဝတာယ ‘‘ပဉှော တေ ဉာတော’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘မယာ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ပုဋ္ဌာ, တေပိ န ဇာနိံသူ’’တိ အာဟ. ဒေဝတာ ‘‘ကိံ တေ ဇာနိဿန္တိ, ဌပေတွာ မဟောသဓပဏ္ဍိတံ အညော ကောစိ ဧတေ ပဉှေ ကထေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ. သစေ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ဧတေ ပဉှေ န ကထာပေဿသိ, ဣမိနာ တေ ဇလိတေန အယကူဋေန သီသံ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ ရာဇာနံ တဇ္ဇေတွာ ‘‘မဟာရာဇ, အဂ္ဂိနာ အတ္ထေ သတိ ခဇ္ဇောပနကံ ဓမိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ခီရေန အတ္ထေ သတိ ဝိသာဏံ ဒုဟိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ပဉ္စကနိပါတေ ခဇ္ဇောပနကပဉှံ ဥဒါဟရိ –

塞纳迦(Senaka)不知，只是喃喃自语：“击打何物？如何击打？”他思来想去，终不得其要领。其余之人亦无言以对。于是国王心生悔恨。夜晚，天神再次问他：“你的问题已明了吗？”国王回答说：“我问了四位智者，他们亦不知。”天神说：“他们岂能知道？除摩诃萨(Mahosadha)智者外，无人能解答这些问题。你若不召他前来解答，我便用这烧红的铁锤击碎你的头！”天神威胁国王后，又说：“大王，需要火时，不应去吹萤火虫；需要乳时，不应去挤牛角。”说完，便举出《五集》中的萤火虫之问——

‘‘ကော နု သန္တမှိ ပဇ္ဇောတေ, အဂ္ဂိပရိယေသနံ စရံ;

အဒ္ဒက္ခိ ရတ္တိ ခဇ္ဇောတံ, ဇာတဝေဒံ အမညထ.

“有灯火时谁寻火？夜见萤火作真火。

‘‘သွဿ ဂေါမယစုဏ္ဏာနိ, အဘိမတ္ထံ တိဏာနိ စ;

ဝိပရီတာယ သညာယ, နာသက္ခိ ပဇ္ဇလေတဝေ.

“牛粪干草置其上，颠倒想故燃不成。

‘‘ဧဝမ္ပိ အနုပါယေန, အတ္ထံ န လဘတေ မိဂေါ;

ဝိသာဏတော ဂဝံ ဒေါဟံ, ယတ္ထ ခီရံ န ဝိန္ဒတိ.

“如是，愚人若方法不当，则无法达成目的；犹如从牛角挤奶，从那里得不到牛乳。

‘‘ဝိဝိဓေဟိ ဥပါယေဟိ, အတ္ထံ ပပ္ပောန္တိ မာဏဝါ;

နိဂ္ဂဟေန အမိတ္တာနံ, မိတ္တာနံ ပဂ္ဂဟေန စ.

“智者善用诸方便，方能成就其目的；制伏怨敌，扶持亲友。

‘‘သေနာမောက္ခပလာဘေန, ဝလ္လဘာနံ နယေန စ;

ဇဂတိံ ဇဂတိပါလာ, အာဝသန္တိ ဝသုန္ဓရ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၅.၇၅-၇၉);

“得良将之助，赖宠臣之导；世间守护者诸君王，统治财富之大地。”

တတ္ထ သန္တမှိ ပဇ္ဇောတေတိ အဂ္ဂိမှိ သန္တေ. စရန္တိ စရန္တော. အဒ္ဒက္ခီတိ ပဿိ, ဒိသွာ စ ပန ဝဏ္ဏသာမညတာယ ခဇ္ဇောပနကံ ‘‘ဇာတဝေဒေါ အယံ ဘဝိဿတီ’’တိ အမညိတ္ထ. သွဿာတိ သော အဿ ခဇ္ဇောပနကဿ ဥပရိ သုခုမာနိ ဂေါမယစုဏ္ဏာနိ စေဝ တိဏာနိ စ. အဘိမတ္ထန္တိ ဟတ္ထေဟိ ဃံသိတွာ အာကိရန္တော ဇဏ္ဏုကေဟိ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာယ မုခေန ဓမန္တော ဇာလေဿာမိ နန္တိ ဝိပရီတာယ သညာယ ဝါယမန္တောပိ ဇာလေတုံ နာသက္ခိ. မိဂေါတိ မိဂသဒိသော အန္ဓဗာလော ဧဝံ အနုပါယေန ပရိယေသန္တော အတ္ထံ န လဘတိ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဝိသာဏေ ခီရမေဝ နတ္ထိ, တတော ဂါဝိံ ဒုဟန္တော [Pg.215] ဝိယ စ အတ္ထံ န ဝိန္ဒတိ. သေနာမောက္ခပလာဘေနာတိ သေနာမောက္ခာနံ အမစ္စာနံ လာဘေန. ဝလ္လဘာနန္တိ ပိယမနာပါနံ ဝိဿာသိကာနံ အမစ္စာနံ နယေန စ. ဝသုန္ဓရန္တိ ဝသုသင်္ခါတာနံ ရတနာနံ ဓာရဏတော ဝသုန္ဓရန္တိ လဒ္ဓနာမံ ဇဂတိံ ဇဂတိပါလာ ရာဇာနော အာဝသန္တိ.

其中，“有灯火时”(santamhi pajjote)意为当有火时。“行走”(caranti)即行走时。“看见”(addakkhi)即看到；看到后因颜色相似，便将萤火虫(khajjopanaka)误认为“这必定是火(jātavedo)”。“于其上”(svassa)指他于那萤火虫之上，（堆上）细碎的牛粪和干草。“揉搓”(abhimatthanti)指用手搓揉并撒播，双膝跪地，用嘴吹气，心想‘我要点燃它’，但即使以颠倒想(viparītā saññā)努力尝试，也未能点燃。“愚痴者”(migo)指如鹿一般的愚痴者，像这样以不当的方法寻求，是无法获得其目的的。“于其中”(yattha)指在没有牛乳的牛角里，就像从那里挤奶一样，无法获得其目的。“由将帅之利”(Senāmokkhapalābhena)意为获得将帅大臣们的帮助。“由宠臣”(vallabhānaṃ)指由可爱、可意、可信赖的大臣们所引导。“财富大地”(vasundharaṃ)指因持有被称为‘财富’(vasu)的宝物而得名‘财富持有者’(vasundharā)的大地，世间的守护者——诸位君王们统治着这片大地。

န တေ တယာ သဒိသာ ဟုတွာ အဂ္ဂိမှိ ဝိဇ္ဇမာနေယေဝ ခဇ္ဇောပနကံ ဓမန္တိ. မဟာရာဇ, တွံ ပန အဂ္ဂိမှိ သတိ ခဇ္ဇောပနကံ ဓမန္တော ဝိယ, တုလံ ဆဍ္ဍေတွာ ဟတ္ထေန တုလယန္တော ဝိယ, ခီရေန အတ္ထေ ဇာတေ ဝိသာဏတော ဒုဟန္တော ဝိယ စ, သေနကာဒယော ပုစ္ဆသိ, ဧတေ ကိံ ဇာနန္တိ. ခဇ္ဇောပနကသဒိသာ ဟေတေ. အဂ္ဂိက္ခန္ဓသဒိသော မဟောသဓော ပညာယ ဇလတိ, တံ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆ. ဣမေ တေ ပဉှေ အဇာနန္တဿ ဇီဝိတံ နတ္ထီတိ ရာဇာနံ တဇ္ဇေတွာ အန္တရဓာယိ.

大王，你却像在有火时还去吹萤火虫，像丢弃秤而用手称量，像需要乳汁时却去挤牛角一样，去问塞纳迦(Senaka)等人。他们又能知道什么呢？他们就像萤火虫一样。而摩睺娑陀(Mahosadha)的智慧像一堆火焰般燃烧，你应该召他前来询问。如果你不知道这些问题的答案，你的性命就难保了。”天神如此威胁国王后便消失了。

ခဇ္ဇောပနကပဉှော နိဋ္ဌိတော.

萤火虫之问终。

ဘူရိပဉှော

广慧之问

အထ ရာဇာ မရဏဘယတဇ္ဇိတော ပုနဒိဝသေ စတ္တာရော အမစ္စေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတာ, တုမှေ စတ္တာရော စတူသု ရထေသု ဌတွာ စတူဟိ နဂရဒွါရေဟိ နိက္ခမိတွာ ယတ္ထ မမ ပုတ္တံ မဟောသဓပဏ္ဍိတံ ပဿထ, တတ္ထေဝဿ သက္ကာရံ ကတွာ ခိပ္ပံ အာနေထာ’’တိ အာဏာပေသိ. တေပိ စတ္တာရော ဧကေကေန ဒွါရေန နိက္ခမိံသု. တေသု တယော ဇနာ ပဏ္ဍိတံ န ပဿိံသု. ဒက္ခိဏဒွါရေန နိက္ခန္တော ပန ဒက္ခိဏယဝမဇ္ဈကဂါမေ မဟာသတ္တံ မတ္တိကံ အာဟရိတွာ အာစရိယဿ စက္ကံ ဝဋ္ဋေတွာ မတ္တိကာမက္ခိတသရီရံ ပလာလပိဋ္ဌကေ နိသီဒိတွာ မုဋ္ဌိံ မုဋ္ဌိံ ကတွာ အပ္ပသူပံ ယဝဘတ္တံ ဘုဉ္ဇမာနံ ပဿိ. ကသ္မာ ပနေသ ဧတံ ကမ္မံ အကာသီတိ? ရာဇာ ကိရ ‘‘နိဿံသယံ ပဏ္ဍိတော ရဇ္ဇံ ဂဏှိဿတီ’’တိ အာသင်္ကတိ. ‘‘သော ‘ကုမ္ဘကာရကမ္မေန ဇီဝတီ’တိ သုတွာ နိရာသင်္ကော ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧဝမကာသီတိ. သော အမစ္စံ ဒိသွာ အတ္တနော သန္တိကံ အာဂတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘အဇ္ဇ မယှံ ယသော ပုန ပါကတိကော ဘဝိဿတိ, အမရာဒေဝိယာ သမ္ပာဒိတံ နာနဂ္ဂရသဘောဇနမေဝ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဂဟိတံ ယဝဘတ္တပိဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေတွာ ဥဋ္ဌာယ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ နိသီဒိ. တသ္မိံ ခဏေ သော အမစ္စော တံ ဥပသင်္ကမိ. သော ပန သေနကပက္ခိကော, တသ္မာ နံ ဃဋေန္တော ‘‘ပဏ္ဍိတ, အာစရိယသေနကဿ ဝစနံ နိယျာနိကံ, တဝ နာမ ယသေ ပရိဟီနေ တထာရူပါ [Pg.216] ပညာ ပတိဋ္ဌာ ဟောတုံ နာသက္ခိ, ဣဒါနိ မတ္တိကာမက္ခိတော ပလာလပိဋ္ဌေ နိသီဒိတွာ ဧဝရူပံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ ဝတွာ ဒသကနိပါတေ ဘူရိပဉှေ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

之后，国王因惧怕死亡而受惊，翌日召来四位大臣，命令道：“诸位，你们四人各乘一辆马车，从四个城门出去，无论在哪里见到我的儿子摩睺娑陀(Mahosadha)贤者，都要恭敬地礼待他，并尽快带他回来。”于是那四位大臣各自从一个城门出发。其中三人未能见到贤者。而从南门出发的那位，在南麦中村(Dakkhiṇayavamajjhakagāma)看见大士(Mahāsatta)正在取来黏土，为师父转动陶轮，他满身泥土，坐在草垫上，一口一口地吃着少汤的大麦饭。他为何要做这种事呢？原来国王怀疑：“贤者无疑会夺取王位。”他心想：“国王若听说‘他靠陶匠手艺维生’，就会消除疑虑。”因此才这么做。大士看见大臣，知道他是来找自己的，心想：“今天我的声誉将恢复如初，我将享用阿玛拉黛维(Amarādevī)准备的各种美味佳肴。”于是他扔掉手中的大麦饭团，起身漱口后坐下。就在那时，那位大臣走近他。这大臣是塞纳迦(Senaka)一派的，因此他为了贬低大士而说：“贤者啊，塞纳迦老师的话果然是真的，当你的声誉衰落时，你那样的智慧也无法成为你的依靠，如今你满身泥土，坐在草垫上，吃着这样的饭食。”说完，在《十集》(Dasakanipāta)的〈广慧品〉(Bhūripañha)中，首先说出此偈：

‘‘သစ္စံ ကိရ, တွံ အပိ ဘူရိပည, ယာ တာဒိသီ သိရီ ဓိတီ မတီ စ;

န တာယတေဘာဝဝသူပနိတံ, ယော ယဝကံ ဘုဉ္ဇသိ အပ္ပသူပ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၄၅);

“诚然，广慧者啊，你那样的荣耀、毅力与才智，竟不能保护陷入困境的你，以致你如今吃着少汤的大麦饭。”

တတ္ထ သစ္စံ ကိရာတိ ယံ အာစရိယသေနကော အာဟ, တံ ကိရ သစ္စမေဝ. သိရီတိ ဣဿရိယံ. ဓိတီတိ အဗ္ဘောစ္ဆိန္နဝီရိယံ. န တာယတေဘာဝဝသူပနိတန္တိ အဘာဝဿ အဝုဍ္ဎိယာ ဝသံ ဥပနီတံ တံ န ရက္ခတိ န ဂေါပေတိ, ပတိဋ္ဌာ ဟောတုံ န သက္ကောတိ. ယဝကန္တိ ယဝဘတ္တံ.

其中，“诚然”(saccaṃ kira)是指：塞纳迦(Senaka)老师所说的话，那确实是真的。“荣耀”(sirī)是指主权(issariyaṃ)。“毅力”(dhitī)是指不间断的精进(abbhocchinnavīriyaṃ)。“不能保护陷入困境的你”(Na tāyatebhāvavasūpanitaṃ)是指：它不能守护、不能保卫那陷入匮乏、衰败(abhāvassa avuḍḍhiyā)境地的人，无法成为他的依靠(patiṭṭhā hotuṃ na sakkoti)。“大麦餐”(yavakaṃ)是指大麦饭(yavabhattaṃ)。

အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘အန္ဓဗာလ, အဟံ အတ္တနော ပညာဗလေန ပုန တံ ယသံ ပါကတိကံ ကာတုကာမော ဧဝံ ကရောမီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ –

于是大士对他说：“你这愚昧的傻瓜！我正是想用我自己的智慧之力，将我的声誉恢复原状，才这么做的。”说完，便说了这两首偈颂：

‘‘သုခံ ဒုက္ခေန ပရိပါစယန္တော, ကာလာကာလံ ဝိစိနံ ဆန္ဒဆန္နော;

အတ္ထဿ ဒွါရာနိ အဝါပုရန္တော, တေနာဟံ တုဿာမိ ယဝေါဒနေန.

“我正以苦难培育安乐，审度时机，随自己的意愿隐蔽起来，开启通往目标之门，因此我对这大麦饭感到满足。

‘‘ကာလဉ္စ ဉတွာ အဘိဇီဟနာယ, မန္တေဟိ အတ္ထံ ပရိပါစယိတွာ;

ဝိဇမ္ဘိဿံ သီဟဝိဇမ္ဘိတာနိ, တာယိဒ္ဓိယာ ဒက္ခသိ မံ ပုနာပီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၄၆-၁၄၇);

“了知奋起之时机，以谋略使目标成熟，我将如狮子般奋起，你将凭此威力再次见到我。”

တတ္ထ ဒုက္ခေနာတိ ဣမိနာ ကာယိကစေတသိကဒုက္ခေန အတ္တနော ပေါရာဏကသုခံ ပဋိပါကတိကကရဏေန ပရိပါစယန္တောဝဍ္ဎေန္တော. ကာလာကာလန္တိ အယံ ပဋိစ္ဆန္နော ဟုတွာ စရဏကာလော, အယံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နောတိ ဧဝံ ကာလဉ္စ အကာလဉ္စ ဝိစိနန္တော ရညော ကုဒ္ဓကာလေ ဆန္နေန စရိတဗ္ဗန္တိ ဉတွာ ဆန္ဒေန အတ္တနော ရုစိယာ ဆန္နော ပဋိစ္ဆန္နော ဟုတွာ ကုမ္ဘကာရကမ္မေန ဇီဝန္တော အတ္တနော အတ္ထဿ ကာရဏသင်္ခါတာနိ ဒွါရာနိ [Pg.217] အဝါပုရန္တော ဝိဟရာမိ, တေန ကာရဏေနာဟံ ယဝေါဒနေန တုဿာမီတိ အတ္ထော. အဘိဇီဟနာယာတိ ဝီရိယကရဏဿ. မန္တေဟိ အတ္ထံ ပရိပါစယိတွာတိ အတ္တနော ဉာဏဗလေန မမ ယသံ ဝဍ္ဎေတွာ မနောသိလာတလေ ဝိဇမ္ဘမာနော သီဟော ဝိယ ဝိဇမ္ဘိဿံ, တာယ ဣဒ္ဓိယာ မံ ပုနပိ တွံ ပဿိဿသီတိ.

此处，“以苦”(dukkhena)是指：通过这身心之苦(kāyikacetasikadukkha)，使自己往昔的安乐恢复原状，从而培育、增长它。“审度时机”(Kālākālaṃ)是指：审察“这是该隐蔽行事的时机，那是不该隐蔽的时机”，了知在国王发怒时应隐蔽行事，于是随自己的意愿而隐蔽，以陶匠手艺维生，开启那作为自身目标之因的门径而住。“因此我对这大麦饭感到满足”即是此意。“奋起”(Abhijīhanāya)是指做出努力(vīriyakaraṇa)。“以谋略使目标成熟”(Mantehi atthaṃ paripācayitvā)是指：以我自己的智慧之力(ñāṇabala)增广我的声誉后，我将如在红砷石板(manosilātala)上奋起的狮子一般奋起，你将凭此威力再次见到我。

အထ နံ အမစ္စော အာဟ – ‘‘ပဏ္ဍိတ, ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ရာဇာနံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. ရာဇာ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတေ ပုစ္ဆိ. တေသု ဧကောပိ တံ ပဉှံ ကထေတုံ နာသက္ခိ, တသ္မာ ရာဇာ တဝ သန္တိကံ မံ ပဟိဏီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ ပညာယ အာနုဘာဝံ ကသ္မာ န ပဿသိ, ဧဝရူပေ ဟိ ကာလေ န ဣဿရိယံ ပတိဋ္ဌာ ဟောတိ, ပညာသမ္ပန္နောဝ ပတိဋ္ဌာ ဟောတီ’’တိ မဟာသတ္တော ပညာယ အာနုဘာဝံ ဝဏ္ဏေသိ. အမစ္စော ရညာ ‘‘ပဏ္ဍိတံ ဒိဋ္ဌဋ္ဌာနေယေဝ သက္ကာရံ ကတွာ အာနေထာ’’တိ ဒိန္နံ ကဟာပဏသဟဿံ မဟာသတ္တဿ ဟတ္ထေ ဌပေသိ. ကုမ္ဘကာရော ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတော ကိရ မယာ ပေသကာရကမ္မံ ကာရိတော’’တိ ဘယံ အာပဇ္ဇိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘မာ ဘာယိ, အာစရိယ, ဗဟူပကာရော တွံ အမှာက’’န္တိ အဿာသေတွာ သဟဿံ ဒတွာ မတ္တိကာမက္ခိတေနေဝ သရီရေန ရထေ နိသီဒိတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. အမစ္စော ရညော အာရောစေတွာ ‘‘တာတ, ကုဟိံ ပဏ္ဍိတော ဒိဋ္ဌော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒေဝ, ဒက္ခိဏယဝမဇ္ဈကဂါမေ ကုမ္ဘကာရကမ္မံ ကတွာ ဇီဝတိ, တုမှေ ပက္ကောသထာတိ သုတွာဝ အနှာယိတွာ မတ္တိကာမက္ခိတေနေဝ သရီရေန အာဂတော’’တိ အာဟ. ရာဇာ ‘‘သစေ မယှံ ပစ္စတ္ထိကော အဿ, ဣဿရိယဝိဓိနာ စရေယျ, နာယံ မမ ပစ္စတ္ထိကော’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘မမ ပုတ္တဿ ‘အတ္တနော ဃရံ ဂန္တွာ နှတွာ အလင်္ကရိတွာ မယာ ဒိန္နဝိဓာနေန အာဂစ္ဆတူ’တိ ဝဒေယျာထာ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ပဏ္ဍိတော တထာ ကတွာ အာဂန္တွာ ‘‘ပဝိသတူ’’တိ ဝုတ္တေ ပဝိသိတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ပဏ္ဍိတံ ဝီမံသန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是大臣对他说：“贤者，住在伞盖上的天神向国王提了一个问题。国王问了四位贤者，他们中没有一人能解答，因此国王派我到您这里来。”大士赞叹智慧的力量说：“既然如此，为何不见识一下智慧的威力呢？在这种时候，权势是靠不住的，唯有具足智慧者才能立足。”大臣把国王吩咐“一见到贤者就赏赐并带回来”而赐予的一千钱币放在大士手中。陶匠害怕起来，心想：“我竟然让摩诃萨陀(Mahosadha)贤者做了这等仆役的活计！”于是大士安慰他说：“师父，别害怕，您对我们有大恩。”他把那一千钱币给了陶匠，然后就带着满身泥土的身体坐上车进入城里。大臣向国王禀报后，国王问：“喂，在哪里见到贤者的？”大臣回答：“陛下，他在南麦中村靠做陶器维生。一听说您召唤，他没来得及沐浴，就带着满身泥土赶来了。”国王心想：“如果他是我敌人，就会摆出有权势的样子，此人不是我的敌人。”于是说：“你们去对我的孩子说：‘回自己家沐浴、装饰一番，按照我规定的仪式前来。’”贤者听后，照此做了，来到王宫。被告知“请进”后，他便进去向国王行礼，然后站在一旁。国王向他致以问候，为了考验贤者，说了这首偈颂：

‘‘သုခီပိ ဟေကေ န ကရောန္တိ ပါပံ, အဝဏ္ဏသံသဂ္ဂဘယာ ပုနေကေ;

ပဟူ သမာနော ဝိပုလတ္ထစိန္တီ, ကိံ ကာရဏာ မေ န ကရောသိ ဒုက္ခ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၄၈);

“有些人因为安乐而不作恶，另一些人则因为害怕招致恶名而不作恶。你既有能力又深谋远虑，为何不给我制造痛苦呢？”

တတ္ထ [Pg.218] သုခီတိ ပဏ္ဍိတ, ဧကစ္စေ ‘‘မယံ သုခိနော သမ္ပန္နဣဿရိယာ, အလံ နော ဧတ္တကေနာ’’တိ ဥတ္တရိ ဣဿရိယကာရဏာ ပါပံ န ကရောန္တိ, ဧကစ္စေ ‘‘ဧဝရူပဿ နော ယသဒါယကဿ သာမိကဿ အပရဇ္ဈန္တာနံ အဝဏ္ဏော ဘဝိဿတီ’’တိ အဝဏ္ဏသံသဂ္ဂဘယာ န ကရောန္တိ. ဧကော န သမတ္ထော ဟောတိ, ဧကော မန္ဒပညော, တွံ ပန သမတ္ထော စ ဝိပုလတ္ထစိန္တီ စ, ဣစ္ဆန္တော ပန သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇမ္ပိ ကာရေယျာသိ. ကိံ ကာရဏာ မမ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ဒုက္ခံ န ကရောသီတိ.

在此，“安乐”是指：贤者，有些人想：“我们安乐，拥有主权，这对我们已经足够了。”因此不为求更多主权而作恶。另一些人想：“若冒犯了这样一位赐予我们声誉的主人，我们将会招致恶名。”他们因害怕招致恶名而不作恶。有的人能力不足，有的人智慧迟钝，而你既有能力又深谋远虑，只要你愿意，甚至可以在整个瞻部洲(Jambudīpa)为王。你为何不夺取我的王国来给我制造痛苦呢？

အထ နံ ဗောဓိသတ္တော အာဟ –

于是菩萨对他说：

‘‘န ပဏ္ဍိတာ အတ္တသုခဿ ဟေတု, ပါပါနိ ကမ္မာနိ သမာစရန္တိ;

ဒုက္ခေန ဖုဋ္ဌာ ခလိတာပိ သန္တာ, ဆန္ဒာ စ ဒေါသာ န ဇဟန္တိ ဓမ္မ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၄၉);

“智者不会为了一己之乐而行恶业。即使身受苦楚、遭遇挫败，他们也不会因贪欲或瞋恚而舍弃正法。”

တတ္ထ ခလိတာပီတိ သမ္ပတ္တိတော ခလိတွာ ဝိပတ္တိယံ ဌိတသဘာဝါ ဟုတွာပိ. န ဇဟန္တိ ဓမ္မန္တိ ပဝေဏိယဓမ္မမ္ပိ သုစရိတဓမ္မမ္ပိ န ဇဟန္တိ.

此处，“遭遇挫败”是指：即使从成功跌落，处于不幸的境地。“不舍弃正法”是指：既不舍弃传统之法，也不舍弃善行之法。

ပုန ရာဇာ တဿ ဝီမံသနတ္ထံ ခတ္တိယမာယံ ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王为了再次考验他，说着刹帝利的权术之言，说了这首偈颂：

‘‘ယေန ကေနစိ ဝဏ္ဏေန, မုဒုနာ ဒါရုဏေန ဝါ;

ဥဒ္ဓရေ ဒီနမတ္တာနံ, ပစ္ဆာ ဓမ္မံ သမာစရေ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၅၀);

“无论用何种手段，或温和或残酷，都应先解救困顿的自己，然后再去行持正法。”

တတ္ထ ဒီနန္တိ ဒုဂ္ဂတံ အတ္တာနံ ဥဒ္ဓရိတွာ သမ္ပတ္တိယံ ဌပေယျာတိ.

此处，“困顿的”是指：应将不幸的自己解救出来，使之立于成功之境。

အထဿ မဟာသတ္တော ရုက္ခူပမံ ဒဿေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是大士以树为喻，说了这首偈颂：

‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ;

န တဿ သာခံ ဘဉ္ဇေယျ, မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၅၁);

“一个人若在某棵树的树荫下或坐或卧，就不应折断它的树枝，因为背叛朋友是邪恶的。”

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ – ‘‘မဟာရာဇ, ယဒိ ပရိဘုတ္တရုက္ခဿ သာခံ ဘဉ္ဇန္တောပိ မိတ္တဒုဗ္ဘီ ဟောတိ, ယေဟိ တုမှေဟိ မမ ပိတာ ဥဠာရေ ဣဿရိယေ ပတိဋ္ဌာပိတော, အဟဉ္စ မဟန္တေန အနုဂ္ဂဟေန အနုဂ္ဂဟိတော, တေသု တုမှေသု အပရဇ္ဈန္တော အဟံ ကထံ နာမ မိတ္တဒုဗ္ဘော န ဘဝေယျ’’န္တိ သဗ္ဗထာပိ အတ္တနော အမိတ္တဒုဗ္ဘိဘာဝံ ကထေတွာ ရညော စိတ္တာစာရံ စောဒေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

说完此话后，他又说：“大王，如果连折断自己曾享用其荫的树的树枝都算是背叛朋友，那么，是您将我父亲安立于崇高的主权之位，也是您以大恩惠帮助了我，如果我对您这样的恩人犯错，我岂不成了背叛朋友的人吗？”他以各种方式说明自己并非背叛朋友之人，并为了纠正国王的心念，说了这首偈颂：

‘‘ယဿာပိ [Pg.219] ဓမ္မံ ပုရိသော ဝိဇညာ, ယေ စဿ ကင်္ခံ ဝိနယန္တိ သန္တော;

တံ ဟိဿ ဒီပဉ္စ ပရာယဏဉ္စ, န တေန မေတ္တိံ ဇရယေထ ပညော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၅၂);

“一个人从谁那里了知了正法，贤善之人为他消除了疑惑，那人便是他的岛屿和归宿；有智慧者不应毁坏与他的友谊。”

တဿတ္ထော – မဟာရာဇ, ယဿ အာစရိယဿ သန္တိကာ ယော ပုရိသော အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ဓမ္မံ ကာရဏံ ဇာနေယျ, ယေ စဿ သန္တော ဥပ္ပန္နံ ကင်္ခံ ဝိနယန္တိ, တံ တဿ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌေန ဒီပဉ္စေဝ ပရာယဏဉ္စ, တာဒိသေန အာစရိယေန သဒ္ဓိံ ပဏ္ဍိတော မိတ္တဘာဝံ နာမ န ဇီရေယျ န နာသေယျ.

大王，其义为：若有人从某位老师处了知了哪怕只是少许法的义理，而贤善之人为他消除了生起的疑惑，那么那位老师对他而言，就是作为依靠的岛屿与归宿。智者不应让与这样一位老师的友谊衰退或断绝。

ဣဒါနိ တံ ဩဝဒန္တော ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ –

现在，他为了教诫国王，说了这两首偈颂——

‘‘အလသော ဂိဟီ ကာမဘောဂီ န သာဓု, အသညတော ပဗ္ဗဇိတော န သာဓု;

ရာဇာ န သာဓု အနိသမ္မကာရီ, ယော ပဏ္ဍိတော ကောဓနော တံ န သာဓု.

懒惰而享受感官欲乐的在家人是不善的，不自制的出家人是不善的；行事不经审察的国王是不善的，易怒的智者，那是不善的。

‘‘နိသမ္မ ခတ္တိယော ကယိရာ, နာနိသမ္မ ဒိသမ္ပတိ;

နိသမ္မကာရိနော ရာဇ, ယသော ကိတ္တိ စ ဝဍ္ဎတီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၅၃-၁၅၄);

刹帝利应审察后才行动，国土主不应不经审察而行动。大王，审慎行事者的声誉和名望会增长。

တတ္ထ န သာဓူတိ န သုန္ဒရော. အနိသမ္မကာရီတိ ကိဉ္စိ သုတွာ အနုပဓာရေတွာ အတ္တနော ပစ္စက္ခံ အကတွာ ကာရကော. ယသော ကိတ္တိ စာတိ ဣဿရိယပရိဝါရော စ ဂုဏကိတ္တိ စ ဧကန္တေန ဝဍ္ဎတီတိ.

其中，“不善的”意为不好的。“行事不经审察”是指听了某事，不经考察，不亲自验证就行动的人。“声誉和名望会增长”是说，权势、随从以及德行声望必定会增长。

ဘူရိပဉှော နိဋ္ဌိတော.

智者问终。

ဒေဝတာပဉှော

天神之问

ဧဝံ ဝုတ္တေ ရာဇာ မဟာသတ္တံ သမုဿိတသေတစ္ဆတ္တေ ရာဇပလ္လင်္ကေ နိသီဒါပေတွာ သယံ နီစာသနေ နိသီဒိတွာ အာဟ – ‘‘ပဏ္ဍိတ, သေတစ္ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ မံ စတ္တာရော ပဉှေ ပုစ္ဆိ, တေ အဟံ န ဇာနာမိ. စတ္တာရောပိ ပဏ္ဍိတာ န ဇာနိံသု, ကထေဟိ မေ, တာတ, တေ ပဉှေ’’တိ. မဟာရာဇ, ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ဝါ ဟောတု, စာတုမဟာရာဇိကာဒယော ဝါ ဟောန္တု, ယေန ကေနစိ ပုစ္ဆိတပဉှံ အဟံ ကထေတုံ သက္ကောမိ. ဝဒ, မဟာရာဇ, ဒေဝတာယ ပုစ္ဆိတပဉှေတိ. အထ ရာဇာ ဒေဝတာယ ပုစ္ဆိတနိယာမေနေဝ ကထေန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

如是说后，国王让大士坐在撑着白伞盖的御座上，自己坐在低座上，说道：“智者，住在白伞盖里的天神问了我四个问题，我不知道。四位智者也不知道。孩子，请为我解说那些问题。”“大王，无论是住在伞盖里的天神，还是四大天王等，任何人提出的问题我都能解答。大王，请说出天神所问的问题吧。”于是国王便按照天神提问的顺序，说了第一首偈颂：

‘‘ဟန္တိ [Pg.220] ဟတ္ထေဟိ ပါဒေဟိ, မုခဉ္စ ပရိသုမ္ဘတိ;

သ ဝေ ရာဇ ပိယော ဟောတိ, ကံ တေန တွာဘိပဿသီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၁၉၇);

“他用手脚击打，也击打脸部；大王，他确实是可爱的。你认为那是指谁呢？”

တတ္ထ ဟန္တီတိ ပဟရတိ. ပရိသုမ္ဘတီတိ ပဟရတိယေဝ. သ ဝေတိ သော ဧဝံ ကရောန္တော ပိယော ဟောတိ. ကံ တေန တွာဘိပဿသီတိ တေန ပဟရဏကာရဏေန ပိယံ ကတမံ ပုဂ္ဂလံ တွံ, ရာဇ, အဘိပဿသီတိ.

其中，“hanti”意为击打。“parisumbhati”也意为击打。“他确实是可爱的”是说他这样做而变得可爱。“你认为那是指谁呢？”是问：“大王，你认为因那击打的行为而变得可爱的，是哪一个人呢？”

မဟာသတ္တဿ တံ ကထံ သုတွာဝ ဂဂနတလေ ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ အတ္ထော ပါကဋော အဟောသိ. အထ မဟာသတ္တော ‘‘သုဏ, မဟာရာဇ, ယဒါ ဟိ မာတုအင်္ကေ နိပန္နော ဒဟရကုမာရော ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ကီဠန္တော မာတရံ ဟတ္ထပါဒေဟိ ပဟရတိ, ကေသေ လုဉ္စတိ, မုဋ္ဌိနာ မုခံ ပဟရတိ, တဒါ နံ မာတာ ‘စောရပုတ္တက, ကထံ တွံ နော ဧဝံ ပဟရသီ’တိအာဒီနိ ပေမသိနေဟဝသေနေဝ ဝတွာ ပေမံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တီ အာလိင်္ဂိတွာ ထနန္တရေ နိပဇ္ဇာပေတွာ မုခံ ပရိစုမ္ဗတိ. ဣတိ သော တဿာ ဧဝရူပေ ကာလေ ပိယတရော ဟောတိ, တထာ ပိတုနောပီ’’တိ ဧဝံ ဂဂနမဇ္ဈေ သူရိယံ ဥဋ္ဌာပေန္တော ဝိယ ပါကဋံ ကတွာ ပဉှံ ကထေသိ. တံ သုတွာ ဒေဝတာ ဆတ္တပိဏ္ဍိကံ ဝိဝရိတွာ နိက္ခမိတွာ ဥပဍ္ဎံ သရီရံ ဒဿေတွာ ‘‘သုကထိတော ပဏ္ဍိတေန ပဉှော’’တိ မဓုရဿရေန သာဓုကာရံ ဒတွာ ရတနစင်္ကောဋကံ ပူရေတွာ ဒိဗ္ဗပုပ္ဖဂန္ဓဝါသေဟိ ဗောဓိသတ္တံ ပူဇေတွာ အန္တရဓာယိ. ရာဇာပိ ပဏ္ဍိတံ ပုပ္ဖာဒီဟိ ပူဇေတွာ ဣတရံ ပဉှံ ယာစိတွာ ‘‘ဝဒ, မဟာရာဇာ’’တိ ဝုတ္တေ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

大士一听，其义理便如中天满月般显明。于是大士说：“大王请听，当幼子躺在母亲怀里，欢喜嬉戏时，用手脚打母亲，抓她的头发，用拳头打她的脸，这时，母亲只是出于爱怜而说‘小坏蛋，你怎么这样打我’之类的话，无法抑制爱意，便拥抱他，让他躺在两乳之间，亲吻他的脸。这样，孩子在这种时候反而更受喜爱，对父亲也是如此。”他如此这般，如日中天般显明地阐释了问题。天神听后，打开伞盖，现出半身，以甜美的声音赞叹道：“善哉！智者善答此问！”然后用装满天界花、香、熏香的宝匣供养菩萨(bodhisatta)，随即隐身而去。国王也用鲜花等供养智者，并请求解答下一个问题。当被告知“请说吧，大王”时，国王便说了第二首偈颂：

‘‘အက္ကောသတိ ယထာကာမံ, အာဂမဉ္စဿ ဣစ္ဆတိ;

သ ဝေ ရာဇ ပိယော ဟောတိ, ကံ တေန တွာဘိပဿသီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၁၉၈);

他随心所欲地辱骂，却又期盼他的到来；大王，他确实是可爱的。你认为那是指谁呢？

အထဿ မဟာသတ္တော – ‘‘မဟာရာဇ, မာတာ ဝစနပေသနံ ကာတုံ သမတ္ထံ သတ္တဋ္ဌဝဿိကံ ပုတ္တံ ‘တာတ, ခေတ္တံ ဂစ္ဆ, အန္တရာပဏံ ဂစ္ဆာ’တိအာဒီနိ ဝတွာ ‘အမ္မ, သစေ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒဿသိ, ဂမိဿာမီ’တိ ဝုတ္တေ ‘သာဓု, ပုတ္တ, ဂဏှာဟီ’တိ ဝတွာ ဒေတိ. သော ဒါရကော တံ ခါဒိတွာ ဗဟိ ဂန္တွာ ဒါရကေဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠိတွာ မာတုပေသနံ န ဂစ္ဆတိ. မာတရာ ‘‘တာတ, ဂစ္ဆာဟီ’တိ ဝုတ္တေ သော မာတရံ ‘အမ္မ, တွံ သီတာယ ဃရစ္ဆာယာယ နိသီဒသိ, ကိံ ပန အဟံ တဝ ဗဟိ [Pg.221] ပေသနကမ္မံ ကရိဿာမိ, အဟံ တံ ဝဉ္စေမီ’တိ ဝတွာ ဟတ္ထဝိကာရမုခဝိကာရေ ကတွာ ဂတော. သာ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ကုဇ္ဈိတွာ ဒဏ္ဍကံ ဂဟေတွာ ‘တွံ မမ သန္တကံ ခါဒိတွာ ခေတ္တေ ကိစ္စံ ကာတုံ န ဣစ္ဆသီ’တိ တဇ္ဇေန္တီ ဝေဂေန ပလာယန္တံ အနုဗန္ဓိတွာ ပါပုဏိတုံ အသက္ကောန္တီ ‘စောရာ တံ ခဏ္ဍာခဏ္ဍံ ဆိန္ဒန္တူ’တိအာဒီနိ ဝတွာ ယထာကာမံ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ. ယံ ပန မုခေန ဘဏတိ, တထာ ဟဒယေ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ န ဣစ္ဆတိ, အာဂမနဉ္စဿ ဣစ္ဆတိ, သော ဒိဝသဘာဂံ ကီဠိတွာ သာယံ ဂေဟံ ပဝိသိတုံ အဝိသဟန္တော ဉာတကာနံ သန္တိကံ ဂစ္ဆတိ. မာတာပိဿ အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တီ အနာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘ပဝိသိတုံ န ဝိသဟတိ မညေ’တိ သောကဿ ဟဒယံ ပူရေတွာ အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ ဉာတိဃရေ ဥပဓာရေန္တီ ပုတ္တံ ဒိသွာ အာလိင်္ဂိတွာ သီသေ စုမ္ဗိတွာ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဒဠှံ ဂဟေတွာ ‘တာတ ပိယပုတ္တက, မမ ဝစနံ ဟဒယေ ဌပေသီ’တိ အတိရေကတရံ ပေမံ ဥပ္ပာဒေသိ. ဧဝံ, မဟာရာဇ, မာတုယာ ကုဒ္ဓကာလေ ပုတ္တော ပိယတရော နာမ ဟောတီ’’တိ ဒုတိယံ ပဉှံ ကထေသိ. ဒေဝတာ တထေဝ ပူဇေသိ.

于是大士说：“大王，母亲对一个能听从吩咐的七八岁儿子说：‘孩子，去田里吧，去市场吧’等等，儿子说：‘妈妈，如果你给我这个那个嚼食(khādanīya)和啖食(bhojanīya)，我就去。’母亲说：‘好的，孩子，拿去吧。’然后给了他。那孩子吃完后，出去和别的孩子玩耍，没有去办母亲交代的事。母亲说：‘孩子，去吧。’儿子却对母亲说：‘妈妈，你坐在家里凉快，我岂会为你到外面跑腿？我就是要欺骗你！’说完，做了个手势和鬼脸就跑了。她看到他跑开，生气地拿起一根棍子，一边追赶一边威胁道：‘你吃了我的东西，却不愿去田里干活！’但她追赶快速逃跑的他，却无法追上，便随口咒骂道：‘愿盗贼把你碎尸万段！’等等。然而，她嘴上虽这么说，心里却丝毫没有这个意思，反而期盼他回来。那孩子玩了大半天，傍晚时不敢回家，便去了亲戚家。母亲也一直望着他回家的路，见他没回来，心想：‘他大概是不敢进门了。’她心中充满忧伤，泪眼汪汪地在亲戚家寻觅，看到儿子后，便拥抱他，亲吻他的头，用双手紧紧地抓住他说：‘我亲爱的孩子，你竟把我的话放在心上了！’由此生起了更加深厚的爱意。大王，就是这样，当母亲生气时，儿子反而显得更加可爱。”他如此解答了第二个问题。天神也同样地作了供养。

ရာဇာပိ ပူဇေတွာ တတိယံ ပဉှံ ယာစိတွာ ‘‘ဝဒ, မဟာရာဇာ’’တိ ဝုတ္တေ တတိယံ ဂါထမာဟ –

国王也作了供养，并请求解答第三个问题。当被告知“请说吧，大王”时，国王便说了第三首偈颂：

‘‘အဗ္ဘက္ခာတိ အဘူတေန, အလိကေနာဘိသာရယေ;

သ ဝေ ရာဇ ပိယော ဟောတိ, ကံ တေန တွာဘိပဿသီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၁၉၉);

他以不实之言指责，以谎言非难；大王，他确实是可爱的。你认为那是指谁呢？

အထဿ မဟာသတ္တော ‘‘ရာဇ, ယဒါ ဥဘော ဇယမ္ပတိကာ ရဟောဂတာ လောကဿာဒရတိယာ ကီဠန္တာ ‘ဘဒ္ဒေ, တဝ မယိ ပေမံ နတ္ထိ, ဟဒယံ တေ ဗဟိ ဂတ’န္တိ ဧဝံ အညမညံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, အလိကေန သာရေန္တိ စောဒေန္တိ, တဒါ တေ အတိရေကတရံ အညမညံ ပိယာယန္တိ. ဧဝမဿ ပဉှဿ အတ္ထံ ဇာနာဟီ’’တိ ကထေသိ. ဒေဝတာ တထေဝ ပူဇေသိ.

于是大士说：“大王，当夫妻二人在独处时，耽于世俗的爱欲嬉戏，互相以不实之言指责，以谎言挑逗，例如说：‘亲爱的，你对我没有爱，你的心已经跑到外面去了。’那时他们反而会更加彼此相爱。你当知此问的义理。”天神也同样地作了供养。

ရာဇာပိ ပူဇေတွာ ဣတရံ ပဉှံ ယာစိတွာ ‘‘ဝဒ, မဟာရာဇာ’’တိ ဝုတ္တေ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

国王也作了供养，并请求解答下一个问题。当被告知“请说吧，大王”时，国王便说了第四首偈颂：

‘‘ဟရံ [Pg.222] အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ;

အညဒတ္ထုဟရာ သန္တာ, တေ ဝေ ရာဇ ပိယာ ဟောန္တိ;

ကံ တေန တွာဘိပဿသီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၂၀၀);

他们取走饮食、衣物与卧具；他们是取走他人之物者，大王，他们却是可爱的。你认为那是指谁呢？

အထဿ မဟာသတ္တော ‘‘မဟာရာဇ, အယံ ပဉှော ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏေ သန္ဓာယ ဝုတ္တော. သဒ္ဓါနိ ဟိ ကုလာနိ ဣဓလောကပရလောကံ သဒ္ဒဟိတွာ ဒေန္တိ စေဝ ဒါတုကာမာနိ စ ဟောန္တိ, တာနိ တထာရူပေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ယာစန္တေပိ လဒ္ဓံ ဟရန္တေ ဘုဉ္ဇန္တေပိ ဒိသွာ ‘အမှေယေဝ ယာစန္တိ, အမှာကံယေဝ သန္တကာနိ အန္နပါနာဒီနိ ပရိဘုဉ္ဇန္တီ’တိ တေသု အတိရေကတရံ ပေမံ ကရောန္တိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာရာဇ, အညဒတ္ထုဟရာ သန္တာ ဧကံသေန ယာစန္တာ စေဝ လဒ္ဓံ ဟရန္တာ စ သမာနာ ပိယာ ဟောန္တီ’’တိ ကထေသိ. ဣမသ္မိံ ပန ပဉှေ ကထိတေ ဒေဝတာ တထေဝ ပူဇေတွာ သာဓုကာရံ ဒတွာ သတ္တရတနပူရံ ရတနစင်္ကောဋကံ ‘‘ဂဏှ, မဟာပဏ္ဍိတာ’’တိ မဟာသတ္တဿ ပါဒမူလေ ခိပိ. ရာဇာပိဿ အတိရေကတရံ ပူဇံ ကရောန္တော အတိဝိယ ပသီဒိတွာ သေနာပတိဋ္ဌာနံ အဒါသိ. တတော ပဋ္ဌာယ မဟာသတ္တဿ ယသော မဟာ အဟောသိ.

于是大士说：“大王，此问是针对如法的沙门、婆罗门而说的。有信心的家族，相信此世与他世，他们布施并且乐于布施。当他们看到这样的沙门、婆罗门来乞求，并取走、享用所得之物时，就会想：‘他们只向我们乞求，只享用我们自己的食物、饮料等。’从而对他们生起更深的喜爱。大王，就是这样，那些取走他人之物者，因专向他们乞求并取走所得之物而变得可爱。”此问解说完毕，天神也同样地作了供养，并发出赞叹，将一个装满七宝的宝匣置于大士足前，说：“收下吧，大智者！”国王也对他作了更丰厚的供养，极为喜悦，授予他将军之位。从那时起，大士声名远扬。

ဒေဝတာပဉှော နိဋ္ဌိတော.

天神问终

ပဉ္စပဏ္ဍိတပဉှော

五智者之问

ပုန တေ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ‘‘အမ္ဘော, ဂဟပတိပုတ္တော ဣဒါနိ မဟန္တတရော ဇာတော, ကိံ ကရောမာ’’တိ မန္တယိံသု. အထ နေ သေနကော အာဟ – ‘‘ဟောတု ဒိဋ္ဌော မေ ဥပါယော, မယံ ဂဟပတိပုတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘ရဟဿံ နာမ ကဿ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’တိ ပုစ္ဆိဿာမ, သော ‘န ကဿစိ ကထေတဗ္ဗ’န္တိ ဝက္ခတိ. အထ နံ ‘ဂဟပတိပုတ္တော တေ, ဒေဝ, ပစ္စတ္ထိကော ဇာတော’တိ ပရိဘိန္ဒိဿာမာ’’တိ. တေ စတ္တာရောပိ ပဏ္ဍိတာ တဿ ဃရံ ဂန္တွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတ, ပဉှံ ပုစ္ဆိတုကာမမှာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ပုစ္ဆထာ’’တိ ဝုတ္တေ သေနကော ပုစ္ဆိ ‘‘ပဏ္ဍိတ, ပုရိသေန နာမ ကတ္ထ ပတိဋ္ဌာတဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘သစ္စေ ပတိဋ္ဌာတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘သစ္စေ ပတိဋ္ဌိတေန ကိံ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘ဓနံ ဥပ္ပာဒေတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘ဓနံ ဥပ္ပာဒေတွာ ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘မန္တော ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘မန္တံ ဂဟေတွာ ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘အတ္တနော ရဟဿံ ပရဿ န ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ. တေ ‘‘သာဓု ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဝတွာ တုဋ္ဌမာနသာ ဟုတွာ ‘‘ဣဒါနိ ဂဟပတိပုတ္တဿ ပိဋ္ဌိံ ပဿိဿာမာ’’တိ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘မဟာရာဇ, ဂဟပတိပုတ္တော [Pg.223] တေ ပစ္စတ္ထိကော ဇာတော’’တိ ဝဒိံသု. ‘‘နာဟံ တုမှာကံ ဝစနံ သဒ္ဒဟာမိ, န သော မယှံ ပစ္စတ္ထိကော ဘဝိဿတီ’’တိ. သစ္စံ, မဟာရာဇ, သဒ္ဒဟထ, အသဒ္ဒဟန္တော ပန တမေဝ ပုစ္ဆထ ‘‘ပဏ္ဍိတ, အတ္တနော ရဟဿံ နာမ ကဿ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ? သစေ ပစ္စတ္ထိကော န ဘဝိဿတိ, ‘‘အသုကဿ နာမ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝက္ခတိ. သစေ ပစ္စတ္ထိကော ဘဝိဿတိ, ‘‘ကဿစိ န ကထေတဗ္ဗံ, မနောရထေ ပရိပုဏ္ဏေ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝက္ခတိ. တဒါ အမှာကံ ဝစနံ သဒ္ဒဟိတွာ နိက္ကင်္ခါ ဘဝေယျာထာတိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဧကဒိဝသံ သဗ္ဗေသု သမာဂန္တွာ နိသိန္နေသု ဝီသတိနိပါတေ ပဉ္စပဏ္ဍိတပဉှေ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

其后，那四位智者商议道：“诸位，那位长者子如今地位更高了，我们该怎么办？”这时，塞纳迦(Senaka)说：“好了，我有一计。我们去见长者子，问他：‘秘密应当告诉谁？’他会说：‘不应告诉任何人。’然后我们就去离间他，对国王说：‘大王，长者子已成为您的敌人了。’”于是，那四位智者到他家，寒暄之后说：“智者，我们想请教一个问题。”得到应允后，塞纳迦问道：“智者，人应当立足于何处？”“应当立足于真理。”“立足于真理后，应当创造什么？”“应当创造财富。”“创造财富后，应当做什么？”“应当学习谋略。”“学习谋略后，应当做什么？”“不应将自己的秘密告诉他人。”他们说：“善哉，智者！”然后心满意足地想：“现在我们将看到长者子的败局了。”便去到国王跟前说：“大王，长者子已成为您的敌人了。”国王说：“我不信你们的话，他不会成为我的敌人。”“是真的，大王，请相信。若不信，您就亲自问他：‘智者，自己的秘密应当告诉谁？’如果他不是敌人，他会说：‘应当告诉某某人。’如果他是敌人，他会说：‘不应告诉任何人，只有当心愿圆满时才可说。’那时您就会相信我们的话，不再有怀疑了。”国王应诺道：“好。”有一天，当所有人都聚集坐下时，他在《二十集》的《五智者问》中说了第一首偈颂：

‘‘ပဉ္စ ပဏ္ဍိတာ သမာဂတာတ္ထ, ပဉှာ မေ ပဋိဘာတိ တံ သုဏာထ;

နိန္ဒိယမတ္ထံ ပသံသိယံ ဝါ, ကဿေဝါဝိကရေယျ ဂုယှမတ္ထ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၁၅);

“五位贤者今聚此，我有一问请君听：或应受谴或应赞，秘密之事向谁明？”

ဧဝံ ဝုတ္တေ သေနကော ‘‘ရာဇာနမ္ပိ အမှာကံယေဝ အဗ္ဘန္တရေ ပက္ခိပိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

听了这话，塞纳迦心想：“我也要把国王拉入我们的阿邦答勒(abbhantara)之中。”于是说了这首偈颂：

‘‘တွံ အာဝိကရောဟိ ဘူမိပါလ, ဘတ္တာ ဘာရသဟော တုဝံ ဝဒေတံ;

တဝ ဆန္ဒရုစီနိ သမ္မသိတွာ, အထ ဝက္ခန္တိ ဇနိန္ဒ ပဉ္စ ဓီရာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၁၆);

“大地之主请先说，您是主人能荷担；审察您的意与乐，五位智者再进言。”

တတ္ထ ဘတ္တာတိ တွံ အမှာကံ သာမိကော စေဝ ဥပ္ပန္နဿ စ ဘာရဿ သဟော, ပဌမံ တာဝ တွမေဝ ဧတံ ဝဒေဟိ. တဝ ဆန္ဒရုစီနီတိ ပစ္ဆာ တဝ ဆန္ဒဉ္စေဝ ရုစ္စနကာရဏာနိ စ သမ္မသိတွာ ဣမေ ပဉ္စ ပဏ္ဍိတာ ဝက္ခန္တိ.

其中，“主人”(bhattā)是指：你既是我们的主人(sāmiko)，也是已生起之重担的荷担者，因此首先请你亲自说这件事。“你的意愿和喜好”(Tava chandarucīni)是指：之后，在审察了你的意愿及所喜好的原因之后，这五位智者才会说。

အထ ရာဇာ အတ္တနော ကိလေသဝသိကတာယ ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是，国王因受自己的烦恼支配，说了这首偈颂：

‘‘ယာ သီလဝတီ အနညထေယျာ, ဘတ္တုစ္ဆန္ဒဝသာနုဂါ ပိယာ မနာပါ;

နိန္ဒိယမတ္ထံ ပသံသိယံ ဝါ, ဘရိယာယာဝိကရေယျ ဂုယှမတ္ထ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၁၇);

“妻子持戒不事二，随顺夫意甚可喜；或谴或赞秘密事，可向妻子来开启。”

တတ္ထ အနညထေယျာတိ ကိလေသဝသေန အညေန န ထေနိတဗ္ဗာ.

其中，“不为他夺”(anaññatheyyā)是指：不应因烦恼而被他人所盗取。

တတော [Pg.224] သေနကော ‘‘ဣဒါနိ ရာဇာနံ အမှာကံ အဗ္ဘန္တရေ ပက္ခိပိမှာ’’တိ တုဿိတွာ သယံကတကာရဏမေဝ ဒီပေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

然后，塞纳迦心满意足地想：“现在我们已把国王拉入我们的阿邦答勒之中了。”他阐明自己所持的理由，说了这首偈颂：

‘‘ယော ကိစ္ဆဂတဿ အာတုရဿ, သရဏံ ဟောတိ ဂတီ ပရာယဏဉ္စ;

နိန္ဒိယမတ္ထံ ပသံသိယံ ဝါ, သခိနောဝါဝိကရေယျ ဂုယှမတ္ထ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၁၈);

“若有友人于困厄，能为归依究竟处；或谴或赞秘密事，皆可向他来倾诉。”

အထ ရာဇာ ပုက္ကုသံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကထံ, ပုက္ကုသ, ပဿသိ, နိန္ဒိယံ ဝါ ပသံသိယံ ဝါ ရဟဿံ ကဿ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ? သော ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

然后国王问补库萨(Pukkusa)：“补库萨，你如何看？应受谴责或应受赞扬的秘密，应该告诉谁？”他回答时说了这首偈颂：

‘‘ဇေဋ္ဌော အထ မဇ္ဈိမော ကနိဋ္ဌော, ယော စေ သီလသမာဟိတော ဌိတတ္တော;

နိန္ဒိယမတ္ထံ ပသံသိယံ ဝါ, ဘာတုဝါဝိကရေယျ ဂုယှမတ္ထ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၁၉);

“长兄中弟或幼弟，若具戒行心坚定；或谴或赞秘密事，可向此等兄弟陈。”

တတ္ထ ဌိတတ္တောတိ ဌိတသဘာဝေါ နိဗ္ဗိသေဝနော.

其中，“心意坚定”(ṭhitatto)是指自性稳固、不摇动。

တတော ရာဇာ ကာမိန္ဒံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကထံ ကာမိန္ဒ ပဿသိ, ရဟဿံ ကဿ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ? သော ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

然后国王问迦民达(Kāminda)：“迦民达，你如何看？秘密应该告诉谁？”他回答时说了这首偈颂：

‘‘ယော ဝေ ပိတုဟဒယဿ ပဒ္ဓဂူ, အနုဇာတော ပိတရံ အနောမပညော;

နိန္ဒိယမတ္ထံ ပသံသိယံ ဝါ, ပုတ္တဿာဝိကရေယျ ဂုယှမတ္ထ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၀);

“若子随顺父亲心，智慧卓越堪继承；或谴或赞秘密事，可向此子来言明。”

တတ္ထ ပဒ္ဓဂူတိ ပေသနကာရကော ယော ပိတုဿ ပေသနံ ကရောတိ, ပိတု စိတ္တဿ ဝသေ ဝတ္တတိ, ဩဝါဒက္ခမော ဟောတီတိ အတ္ထော. အနုဇာတောတိ တယော ပုတ္တာ အတိဇာတော စ အနုဇာတော စ အဝဇာတော စာတိ. အနုပ္ပန္နံ ယသံ ဥပ္ပာဒေန္တော အတိဇာတော, ကုလဘာရော အဝဇာတော, ကုလပဝေဏိရက္ခကော ပန အနုဇာတော. တံ သန္ဓာယ ဧဝမာဟ.

其中，“承顺者”(paddhagū)是指听从父亲差遣、顺从父亲心意、堪受教诲的人。“随生子”(anujāto)是指三种儿子中的一种：超生子(atijāta)、随生子(anujāta)和劣生子(avajāta)。能创造前所未有的名声的是超生子，家族的负担是劣生子，而守护家族传统的是随生子。这是针对随生子而说的。

တတော [Pg.225] ရာဇာ ဒေဝိန္ဒံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကထံ ဒေဝိန္ဒ, ပဿသိ, ရဟဿံ ကဿ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ? သော အတ္တနော ကတကာရဏမေဝ ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

然后国王问提文达(Devinda)：“提文达，你如何看？秘密应该告诉谁？”他回答时说了这首偈颂：

‘‘မာတာ ဒွိပဒါဇနိန္ဒသေဋ္ဌ, ယာ နံ ပေါသေတိ ဆန္ဒသာ ပိယေန;

နိန္ဒိယမတ္ထံ ပသံသိယံ ဝါ, မာတုယာဝိကရေယျ ဂုယှမတ္ထ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၁);

“两足中尊人中主！母亲以爱意养育；或谴或赞秘密事，皆可向慈母倾诉。”

တတ္ထ ဒွိပဒါဇနိန္ဒသေဋ္ဌာတိ ဒွိပဒါနံ သေဋ္ဌ, ဇနိန္ဒ. ဆန္ဒသာ ပိယေနာတိ ဆန္ဒေန စေဝ ပေမေန စ.

其中，“两足众生之主、最胜者”(dvipadājanindaseṭṭha)是指：两足众生中的最胜者，人主啊！“以意愿和爱”(chandasā piyena)是指：以意愿和慈爱。

ဧဝံ တေ ပုစ္ဆိတွာ ရာဇာ ပဏ္ဍိတံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကထံ ပဿသိ, ပဏ္ဍိတ, ရဟဿံ ကဿ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘မဟာရာဇ, ယာဝ အတ္တနော ဣစ္ဆိတံ န နိပ္ဖဇ္ဇတိ, တာဝ ပဏ္ဍိတော အဓိဝါသေယျ, ကဿစိ န ကထေယျာ’’တိ သော ဣမံ ဂါထမာဟ –

这样问了他们之后，国王问智者：“智者，你如何看？秘密应该告诉谁？”他回答说：“大王，只要自己的意愿还未实现，智者就应该忍耐，不告诉任何人。”然后他说了这首偈颂：

‘‘ဂုယှဿ ဟိ ဂုယှမေဝ သာဓု, န ဟိ ဂုယှဿ ပသတ္ထမာဝိကမ္မံ;

အနိပ္ဖန္နတာ သဟေယျ ဓီရော, နိပ္ဖန္နောဝ ယထာသုခံ ဘဏေယျာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၂);

“秘密之事宜保密，揭示秘密不为善；事未成时贤者忍，事成之后随心言。”

တတ္ထ အနိပ္ဖန္နတာတိ မဟာရာဇ, ယာဝ အတ္တနော ဣစ္ဆိတံ န နိပ္ဖဇ္ဇတိ, တာဝ ပဏ္ဍိတော အဓိဝါသေယျ, န ကဿစိ ကထေယျာတိ.

其中，“事未成时”(anipphannatā)是指：大王，只要自己的意愿尚未实现，智者就应该忍耐，不告诉任何人。

ပဏ္ဍိတေန ပန ဧဝံ ဝုတ္တေ ရာဇာ အနတ္တမနော အဟောသိ. သေနကော ရာဇာနံ ဩလောကေသိ, ရာဇာပိ သေနကမုခံ ဩလောကေသိ. ဗောဓိသတ္တော တေသံ ကိရိယံ ဒိသွာဝ ဇာနိ ‘‘ဣမေ စတ္တာရော ဇနာ ပဌမမေဝ မံ ရညော အန္တရေ ပရိဘိန္ဒိံသု, ဝီမံသနဝသေန ပဉှော ပုစ္ဆိတော ဘဝိဿတီ’’တိ. တေသံ ပန ကထေန္တာနညေဝ သူရိယော အတ္ထင်္ဂတော, ဒီပါ ဇလိတာ. ပဏ္ဍိတော ‘‘ရာဇကမ္မာနိ နာမ ဘာရိယာနိ, န ပညာယတိ ‘ကိံ ဘဝိဿတီ’တိ, ခိပ္ပမေဝ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဥဋ္ဌာယာသနာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ နိက္ခမိတွာ စိန္တေသိ ‘‘ဣမေသု ဧကော ‘သဟာယကဿ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’တိ အာဟ[Pg.226], ဧကော ‘ဘာတုဿ, ဧကော ပုတ္တဿ, ဧကော မာတု ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’တိ အာဟ. ဣမေဟိ ဧတံ ကတမေဝ ဘဝိဿတိ, ဒိဋ္ဌမေဝ ကထိတန္တိ မညာမိ, ဟောတု အဇ္ဇေဝ ဧတံ ဇာနိဿာမီ’’တိ. တေ ပန စတ္တာရောပိ အညေသု ဒိဝသေသု ရာဇကုလာ နိက္ခမိတွာ ရာဇနိဝေသနဒွါရေ ဧကဿ ဘတ္တအမ္ဗဏဿ ပိဋ္ဌေ နိသီဒိတွာ ကိစ္စကရဏီယာနိ မန္တေတွာ ဃရာနိ ဂစ္ဆန္တိ. တသ္မာ ပဏ္ဍိတော ‘‘အဟံ ဧတေသံ စတုန္နံ ရဟဿံ အမ္ဗဏဿ ဟေဋ္ဌာ နိပဇ္ဇိတွာ ဇာနိတုံ သက္ကုဏေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ တံ အမ္ဗဏံ ဥက္ခိပါပေတွာ အတ္ထရဏံ အတ္ထရာပေတွာ အမ္ဗဏဿ ဟေဋ္ဌာ ပဝိသိတွာ ပုရိသာနံ သညံ အဒါသိ ‘‘တုမှေ စတူသု ပဏ္ဍိတေသု မန္တေတွာ ဂတေသု အာဂန္တွာ မံ အာနေယျာထာ’’တိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပက္ကမိံသု. သေနကောပိ ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ, အမှာကံ ဝစနံ န သဒ္ဒဟထ, ဣဒါနိ ကိံ ကရိဿထာ’’တိ. သော တဿ ဝစနံ ဂဟေတွာ အနိသာမေတွာဝ ဘီတတသိတော ဟုတွာ ‘‘ဣဒါနိ ကိံ ကရောမ, သေနက ပဏ္ဍိတာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မဟာရာဇ, ပပဉ္စံ အကတွာ ကဉ္စိ အဇာနာပေတွာ ဂဟပတိပုတ္တံ မာရေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သေနက, ဌပေတွာ တုမှေ အညော မမ အတ္ထကာမော နာမ နတ္ထိ, တုမှေ အတ္တနော သုဟဒေ ဂဟေတွာ ဒွါရန္တရေ ဌတွာ ဂဟပတိပုတ္တဿ ပါတောဝ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တဿ ခဂ္ဂေန သီသံ ဆိန္ဒထာ’’တိ အတ္တနော ခဂ္ဂရတနံ အဒါသိ. တေ ‘‘သာဓု, ဒေဝ, မာ ဘာယိ, မယံ တံ မာရေဿာမာ’’တိ ဝတွာ နိက္ခမိတွာ ‘‘ဒိဋ္ဌာ နော ပစ္စာမိတ္တဿ ပိဋ္ဌီ’’တိ ဘတ္တအမ္ဗဏဿ ပိဋ္ဌေ နိသီဒိံသု. တတော သေနကော အာဟ ‘‘အမ္ဘော, ကော ဂဟပတိပုတ္တံ မာရေဿတီ’’တိ. ဣတရေ ‘‘တုမှေယေဝ အာစရိယ, မာရေထာ’’တိ တဿေဝ ဘာရံ ကရိံသု.

然而，当智者这样说时，国王不悦。塞纳迦(Senaka)看着国王，国王也看着塞纳迦的脸。菩萨一看到他们的举动，就知道了：“这四个人一开始就在国王面前离间我，他们将会以考验为由提出问题。”就在他们交谈时，太阳已经落山，灯火点亮了。智者心想：“王事繁重，不知将会发生什么，应当速速离去。”于是他从座位上起身，向国王行礼后离去。他心想：“他们当中一个说‘应当告诉朋友’，一个说‘告诉兄弟’，一个说‘告诉儿子’，一个说‘应当告诉母亲’。我想他们所说的是亲身经历。好吧，我今天就要查明此事。”原来这四个人在其他日子里从王宫出来后，都会在王宫门口的一张食案上坐下，商议完要事再回家。因此智者想：“我可以躺在这张食案下面，探知他们四个人的秘密。”于是他让人抬起那张食案，铺好垫子，自己钻到食案下面，并对他的人指示说：“你们等那四位智者商议完离开后，就过来把我带走。”他们应诺“好的”之后便离开了。塞纳迦也对国王说：“大王，您不相信我们的话，现在打算怎么办呢？”国王听了他的话，不加审察就变得恐惧战栗，问道：“塞纳迦智者，我们现在该怎么办？”“大王，不要拖延，不要让任何人知道，应当杀死那位居士子。”国王说：“塞纳迦，除了你们，再没有别人为我着想了。你们带着自己的亲信，守在门口，等那位居士子一早前来朝见时，就用剑砍下他的头。”说着把自己的宝剑交给了他。他们说：“好的，大王，不要害怕，我们会杀了他。”说完便离去，说道：“我们看到敌人的后背了！”然后坐在那张食案上。这时塞纳迦说：“喂，谁去杀那位居士子？”其他人把这重担推给他，说：“老师，您自己去杀吧。”

အထ နေ သေနကော ပုစ္ဆိ ‘‘တုမှေ ‘ရဟဿံ နာမ အသုကဿ အသုကဿ ကထေတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒထ, ကိံ ဝေါ ဧတံ ကတံ, ဥဒါဟု ဒိဋ္ဌံ သုတ’’န္တိ? ‘‘ကတံ ဧတံ, အာစရိယာ’’တိ. တုမှေ ‘‘ရဟဿံ နာမ သဟာယကဿ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒထ, ‘‘ကိံ ဝေါ ဧတံ ကတံ, ဥဒါဟု ဒိဋ္ဌံ သုတ’’န္တိ? ‘‘ကတံ ဧတံ မယာ’’တိ? ‘‘ကထေထ, အာစရိယာ’’တိ. ‘‘ဣမသ္မိံ ရဟဿေ ရညာ ဉာတေ ဇီဝိတံ မေ နတ္ထီ’’တိ. ‘‘မာ ဘာယထ အာစရိယ, ဣဓ တုမှာကံ ရဟဿဘေဒကော နတ္ထိ, ကထေထာ’’တိ. သော နခေန အမ္ဗဏံ ကောဋ္ဋေတွာ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဣမဿ ဟေဋ္ဌာ ဂဟပတိပုတ္တော’’တိ အာဟ. ‘‘အာစရိယ, ဂဟပတိပုတ္တော အတ္တနော ဣဿရိယေန ဧဝရူပံ ဌာနံ န ပဝိသိဿတိ, ဣဒါနိ ယသေန မတ္တော ဘဝိဿတိ, ကထေထ [Pg.227] တုမှေ’’တိ. သေနကော တာဝ အတ္တနော ရဟဿံ ကထေန္တော အာဟ – ‘‘တုမှေ ဣမသ္မိံ နဂရေ အသုကံ နာမ ဝေသိံ ဇာနာထာ’’တိ? ‘‘အာမ, အာစရိယာ’’တိ. ‘‘ဣဒါနိ သာ ပညာယတီ’’တိ. ‘‘န ပညာယတိ, အာစရိယာ’’တိ. ‘‘အဟံ သာလဝနုယျာနေ တာယ သဒ္ဓိံ ပုရိသကိစ္စံ ကတွာ တဿာ ပိဠန္ဓနေသု လောဘေန တံ မာရေတွာ တဿာယေဝ သာဋကေန ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ အာဟရိတွာ အမှာကံ ဃရေ အသုကဘူမိကာယ အသုကေ နာမ ဂဗ္ဘေ နာဂဒန္တကေ လဂ္ဂေသိံ, ဝဠဉ္ဇေတုံ ၃ ဝိသဟာမိ, ပုရာဏဘာဝမဿ ဩလောကေမိ, ဧဝရူပံ အပရာဓကမ္မံ ကတွာ မယာ ဧကဿ သဟာယကဿ ကထိတံ, န တေန ကဿစိ ကထိတပုဗ္ဗံ, ဣမိနာ ကာရဏေန ‘သဟာယကဿ ဂုယှံ ကထေတဗ္ဗ’န္တိ မယာ ကထိတ’’န္တိ. ပဏ္ဍိတော တဿ ရဟဿံ သာဓုကံ ဝဝတ္ထပေတွာ သလ္လက္ခေသိ.

然后塞纳迦问他们：“你们说‘秘密应当告诉某某人’，这是你们亲身做过的，还是道听途说的？”“是我们做过的，老师。”于是他们问塞纳迦：“老师，您说‘秘密应当告诉朋友’，这是您亲身做过的，还是道听途说的？”“是我自己做过的。”“请说吧，老师。”“如果这个秘密被国王知道了，我的性命就不保了。”“老师，不要害怕，这里没有人会泄露您的秘密，请说吧。”他用指甲敲了敲那食案，说道：“这下面该不会有那个居士子吧？”“老师，那位居士子凭自己的权势，是不会进入这种地方的。他现在正为自己的声名而陶醉，您说吧。”于是塞纳迦开始讲述自己的秘密：“你们知道城里那个叫某某的妓女吗？”“知道，老师。”“她现在还出现吗？”“不出现了，老师。”“我曾在娑罗林园中与她行男女之事后，因贪图她的饰品而杀了她，用她的衣物将饰品打包带回，挂在我们家某层楼某个房间的象牙钉上。我不敢动用它们，只是看着它们原来的样子。我犯下如此罪行，只告诉过一个朋友，他从未对任何人说起。因此我说：‘秘密应当告诉朋友’。”智者妥善地确定并记下了他的秘密。

ပုက္ကုသောပိ အတ္တနော ရဟဿံ ကထေန္တော အာဟ – ‘‘မမ ဦရုယာ ကုဋ္ဌံ အတ္ထိ, ကနိဋ္ဌော မေ ပါတောဝ ကဉ္စိ အဇာနာပေတွာ တံ ဓောဝိတွာ ဘေသဇ္ဇေန မက္ခေတွာ ဥပရိ ပိလောတိကံ ဒတွာ ဗန္ဓတိ. ရာဇာ မယိ မုဒုစိတ္တော ‘ဧဟိ ပုက္ကုသာ’တိ မံ ပက္ကောသိတွာ ယေဘုယျေန မမ ဦရုယာယေဝ သယတိ, သစေ ပန ဧတံ ရာဇာ ဇာနေယျ, မံ မာရေယျ. တံ မမ ကနိဋ္ဌံ ဌပေတွာ အညော ဇာနန္တော နာမ နတ္ထိ, တေန ကာရဏေန ‘ရဟဿံ နာမ ဘာတု ကထေတဗ္ဗ’န္တိ မယာ ဝုတ္တ’’န္တိ. ကာမိန္ဒောပိ အတ္တနော ရဟဿံ ကထေန္တော အာဟ – ‘‘မံ ကာဠပက္ခေ ဥပေါသထဒိဝသေ နရဒေဝေါ နာမ ယက္ခော ဂဏှာတိ, အဟံ ဥမ္မတ္တကသုနခေါ ဝိယ ဝိရဝါမိ, သွာဟံ တမတ္ထံ ပုတ္တဿ ကထေသိံ. သော မမ ယက္ခေန ဂဟိတဘာဝံ ဉတွာ မံ အန္တောဂေဟဂဗ္ဘေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ နိက္ခမိတွာ မမ သဒ္ဒံ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ ဒွါရေ သမဇ္ဇံ ကာရေသိ, ဣမိနာ ကာရဏေန ‘ရဟဿံ နာမ ပုတ္တဿ ကထေတဗ္ဗ’န္တိ မယာ ဝုတ္တ’’န္တိ. တတော တယောပိ ဒေဝိန္ဒံ ပုစ္ဆိံသု. သော အတ္တနော ရဟဿံ ကထေန္တော အာဟ – ‘‘မယာ မဏိပဟံသနကမ္မံ ကရောန္တေန ရညော သန္တကံ သက္ကေန ကုသရညော ဒိန္နံ, သိရိပဝေသနံ မင်္ဂလမဏိရတနံ ထေနေတွာ မာတုယာ ဒိန္နံ. သာ ကဉ္စိ အဇာနာပေတွာ မမ ရာဇကုလံ ပဝိသနကာလေ တံ မယှံ ဒေတိ, အဟံ တေန မဏိနာ သိရိံ ပဝေသေတွာ ရာဇနိဝေသနံ ဂစ္ဆာမိ. ရာဇာ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ အကထေတွာ ပဌမတရံ မယာ သဒ္ဓိံ ကထေသိ. ဒေဝသိကံ အဋ္ဌ, သောဠသ, ဒွတ္တိံသ, စတုသဋ္ဌိ ကဟာပဏေ မမ ပရိဗ္ဗယတ္ထာယ ဒေတိ[Pg.228]. သစေ တဿ မဏိရတနဿ ဆန္နဘာဝံ ရာဇာ ဇာနေယျ, မယှံ ဇီဝိတံ နတ္ထိ, ဣမိနာ ကာရဏေန ‘ရဟဿံ နာမ မာတု ကထေတဗ္ဗ’န္တိ မယာ ဝုတ္တ’’န္တိ.

补库萨(Pukkusa)也讲述自己的秘密说：“我的大腿上患有恶疾，我的弟弟每天一早不让任何人知道，就为我清洗，涂上药膏，再盖上布条包扎。国王对我很温和，常召唤我说‘来吧，补库萨’，并且大多时候就躺在我的大腿上。如果国王知道了此事，他会杀了我。除了我的弟弟，没有人知道这件事。因此我说：‘秘密应当告诉兄弟’。”伽频陀(Kāminda)也讲述自己的秘密说：“在黑月的布萨日，有个叫那罗提婆(Naradeva)的夜叉会附在我身上，我便像疯狗一样嚎叫。我把这件事告诉了我的儿子。他知道我被夜叉附身后，就把我安置在内室里，关上门，然后在门外举行集会表演，以掩盖我的叫声。因此我说：‘秘密应当告诉儿子’。”然后，他们三人都问德文达(Devinda)。他讲述自己的秘密说：“我做宝石抛光工作时，偷了属于国王的、由帝释天送给拘萨王(Kusara)的带来幸运的吉祥宝珠，把它给了我的母亲。她在我每次进王宫时，不让任何人知道，就把宝珠给我。我带着这颗宝珠为国王带来幸运，然后进入王宫。国王不与你们交谈，而总是先与我交谈。他每天给我八、十六、三十二或六十四个咖哈巴纳(kahāpaṇa)作为我的开销。如果国王知道这颗宝珠被藏匿的事，我的性命就不保了。因此我说：‘秘密应当告诉母亲’。”

မဟာသတ္တော သဗ္ဗေသမ္ပိ ဂုယှံ အတ္တနော ပစ္စက္ခံ အကာသိ. တေ ပန အတ္တနော ဥဒရံ ဖာလေတွာ အန္တံ ဗာဟိရံ ကရောန္တာ ဝိယ ရဟဿံ အညမညံ ကထေတွာ ‘‘တုမှေ အပ္ပမတ္တာ ပါတောဝ အာဂစ္ဆထ, ဂဟပတိပုတ္တံ မာရေဿာမာ’’တိ ဥဋ္ဌာယ ပက္ကမိံသု. တေသံ ဂတကာလေ ပဏ္ဍိတဿ ပုရိသာ အာဂန္တွာ အမ္ဗဏံ ဥက္ခိပိတွာ မဟာသတ္တံ အာဒါယ ပက္ကမိံသု. သော ဃရံ ဂန္တွာ နှတွာ အလင်္ကရိတွာ သုဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ‘‘အဇ္ဇ မေ ဘဂိနီ ဥဒုမ္ဗရဒေဝီ ရာဇဂေဟတော သာသနံ ပေသေဿတီ’’တိ ဉတွာ ဒွါရေ ပစ္စာယိကံ ပုရိသံ ဌပေသိ ‘‘ရာဇဂေဟတော အာဂတံ သီဃံ ပဝေသေတွာ မမ ဒဿေယျာသီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ သယနပိဋ္ဌေ နိပဇ္ဇိ. တသ္မိံ ခဏေ ရာဇာပိ သယနပိဋ္ဌေ နိပန္နောဝ ပဏ္ဍိတဿ ဂုဏံ သရိတွာ ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတော သတ္တဝဿိကကာလတော ပဋ္ဌာယ မံ ဥပဋ္ဌဟန္တော န ကိဉ္စိ မယှံ အနတ္ထံ အကာသိ, ဒေဝတာယ ပုစ္ဆိတပဉှေပိ ပဏ္ဍိတေ အသတိ ဇီဝိတံ မေ လဒ္ဓံ န သိယာ. ဝေရိပစ္စာမိတ္တာနံ ဝစနံ ဂဟေတွာ ‘အသမဓုရံ ပဏ္ဍိတံ မာရေထာ’တိ ခဂ္ဂံ ဒေန္တေန အယုတ္တံ မယာ ကတံ, သွေ ဒါနိ နံ ပဿိတုံ န လဘိဿာမီ’’တိ သောကံ ဥပ္ပာဒေသိ. သရီရတော သေဒါ မုစ္စိံသု. သော သောကသမပ္ပိတော စိတ္တဿာဒံ န လဘိ. ဥဒုမ္ဗရဒေဝီပိ တေန သဒ္ဓိံ ဧကသယနဂတာ တံ အာကာရံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ မယှံ ကောစိ အပရာဓော အတ္ထိ, ဥဒါဟု ဒေဝဿ ကိဉ္စိ သောကကာရဏံ ဥပ္ပန္နံ, ပုစ္ဆိဿာမိ တာဝ န’’န္တိ ဣမံ ဂါထမာဟ –

大士亲自查明了他们所有人的秘密。而他们就像剖开自己的肚子把内脏翻出来一样，彼此吐露了秘密，然后说：“你们要保持不放逸，明早前来，我们要杀死那个居士子。”说完便起身离去。他们走后，智者的仆人前来，抬起那食案，带着大士离开了。他回到家，沐浴、装饰、享用美食后，心想：“今天我妹妹优昙婆罗(Udumbaradevī)王后会从王宫派人送来消息。”于是他在门口安排了一个心腹，吩咐说：“有从王宫来的人，立刻带进来见我。”说完，他便躺在床上。那一刻，国王也躺在床上，忆起智者的功德，想道：“摩诃欧沙陀(Mahosadha)智者从七岁起就侍奉我，从未做过任何对我不利的事。若非智者回答了天神所问的问题，我的性命也无法保全。我听信了敌人的话，说‘杀死那个不忠的智者’，还把剑给了他们，我真是做错了。明天我就见不到他了。”他生起忧愁，身体直流汗。他为愁所困，心中得不到丝毫喜悦。优昙婆罗王后与他同床而卧，看到他这副模样，心想：“难道是我有什么过错，还是大王生起了什么愁事？我且问问他。”于是说了这首偈颂：

‘‘ကိံ တွံ ဝိမနောသိ ရာဇသေဋ္ဌ, ဒွိပဒဇနိန္ဒ ဝစနံ သုဏောမ မေတံ;

ကိံ စိန္တယမာနော ဒုမ္မနောသိ, နူန ဒေဝ အပရာဓော အတ္ထိ မယှ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၃);

“最胜之王，您为何不悦？两足之主，请让我们听您说。您在思虑什么而忧愁？大王，想必是我有什么过错吧。”

အထ ရာဇာ ကထေန္တော ဂါထမာဟ –

于是国王说偈道：

‘‘ပဏှေ ဝဇ္ဈော မဟောသဓောတိ, အာဏတ္တော မေ ဝမာယ ဘူရိပညော;

တံ စိန္တယမာနော ဒုမ္မနောသ္မိ, န ဟိ ဒေဝီ အပရာဓော အတ္ထိ တုယှ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၄);

“‘摩诃欧沙陀因问答当斩’，我已不义地下令处死那广慧者；思及此事我心忧恼，王后啊，你实无过错。”

တတ္ထ [Pg.229] အာဏတ္တောတိ ဘဒ္ဒေ, စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ‘‘မဟောသဓော မမ ပစ္စတ္ထိကော’’တိ ကထယိံသု. မယာ တထတော အဝိစိနိတွာ ‘‘ဝဓေထ န’’န္တိ ဘူရိပညော ဝဓာယ အာဏတ္တော. တံ ကာရဏံ စိန္တယမာနော ဒုမ္မနောသ္မီတိ.

“贤妻，此处‘我下令’是指，四位智者曾说‘摩诃欧沙陀是我的敌人’。我未经如实审查，就下令‘杀死他’，处死那位广慧者。思及此事，我心忧恼。”

တဿာ တဿ ဝစနံ သုတွာဝ မဟာသတ္တေ သိနေဟေန ပဗ္ဗတမတ္တော သောကော ဥပ္ပဇ္ဇိ. တတော သာ စိန္တေသိ ‘‘ဧကေန ဥပါယေန ရာဇာနံ အဿာသေတွာ ရညော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမနကာလေ မမ ကနိဋ္ဌဿ သာသနံ ပဟိဏိဿာမီ’’တိ. အထ သာ ‘‘မဟာရာဇ, တယာဝေတံ ကတံ ဂဟပတိပုတ္တံ မဟန္တေ ဣဿရိယေ ပတိဋ္ဌာပေန္တေန, တုမှေဟိ သော သေနာပတိဋ္ဌာနေ ဌပိတော, ဣဒါနိ ကိရ သော တုမှာကံယေဝ ပစ္စတ္ထိကော ဇာတော, န ခေါ ပန ပစ္စတ္ထိကော ခုဒ္ဒကော နာမ အတ္ထိ, မာရေတဗ္ဗောဝ, တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ ရာဇာနံ အဿာသေသိ. သော တနုဘူတသောကော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ. ဒေဝီ ဥဋ္ဌာယ ဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ‘‘တာတ မဟောသဓ, စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ တံ ပရိဘိန္ဒိံသု, ရာဇာ ကုဒ္ဓေါ သွေ ဒွါရန္တရေ တံ ဝဓာယ အာဏာပေသိ, သွေ ရာဇကုလံ မာ အာဂစ္ဆေယျာသိ, အာဂစ္ဆန္တော ပန နဂရံ ဟတ္ထဂတံ ကတွာ သမတ္ထော ဟုတွာ အာဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ ပဏ္ဏံ လိခိတွာ မောဒကဿ အန္တော ပက္ခိပိတွာ မောဒကံ သုတ္တေန ဝေဌေတွာ နဝဘာဇနေ ကတွာ ဆာဒေတွာ လဉ္ဆေတွာ အတ္ထစာရိကာယ ဒါသိယာ အဒါသိ ‘‘ဣမံ မောဒကံ ဂဟေတွာ မမ ကနိဋ္ဌဿ ဒေဟီ’’တိ. သာ တထာ အကာသိ. ‘‘ရတ္တိံ ကထံ နိက္ခန္တာ’’တိ န စိန္တေတဗ္ဗံ. ရညာ ပဌမမေဝ ဒေဝိယာ ဝရော ဒိန္နော, တေန န နံ ကောစိ နိဝါရေသိ. ဗောဓိသတ္တော ပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ နံ ဥယျောဇေသိ. သာ ပုန အာဂန္တွာ ဒိန္နဘာဝံ အာရောစေသိ. တသ္မိံ ခဏေ ဒေဝီ အာဂန္တွာ ရညာ သဒ္ဓိံ နိပဇ္ဇိ. မဟာသတ္တောပိ မောဒကံ ဘိန္ဒိတွာ ပဏ္ဏံ ဝါစေတွာ တမတ္ထံ ဉတွာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ဝိစာရေတွာ သယနေ နိပဇ္ဇိ.

她听了国王的话后，出于对大士的爱，心中生起山岳般的忧愁。于是她想：“我当用个计策安慰国王，趁国王入睡时，给我弟弟送个信。”于是她安慰国王说：“大王啊，是您自己将那居士子安置于大权之位，是您任命他为将帅。如今，据说他竟成了您的敌人。要知道，敌人无小，理当诛杀，您不必忧虑。”国王的忧愁减轻了，便睡着了。王后起身进入内室，写信道：“亲爱的摩诃欧沙陀，四位智者已诽谤你，国王震怒，已下令明日在宫门处将你处死。明日切勿来王宫，若要来，须先掌控此城，有把握之后再来。”写完后，她将信放入糕点中，用线缠好，装入新器皿，盖好封印，交给一位心腹婢女说：“把这糕点拿去给我弟弟。”婢女遵命而行。不应思虑：“她晚上是如何出去的？”因为国王先前已赐予王后恩典，故无人阻拦她。菩萨收下礼物，便让她回去了。婢女回来后报告说已送到。此时，王后回来与国王同寝。大士也掰开糕点，读了信，知晓其意后，思量了当行之事，然后躺下就寝。

ဣတရေပိ စတ္တာရော ဇနာ ပါတောဝ ခဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ဒွါရန္တရေ ဌတွာ ပဏ္ဍိတံ အပဿန္တာ ဒုမ္မနာ ဟုတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ကိံ ပဏ္ဍိတာ မာရိတော ဝေါ ဂဟပတိပုတ္တော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န ပဿာမ, ဒေဝါ’’တိ အာဟံသု. မဟာသတ္တောပိ အရုဏုဂ္ဂမနေယေဝ နဂရံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ကတွာ တတ္ထ တတ္ထ အာရက္ခံ ဌပေတွာ မဟာဇနပရိဝုတော ရထံ အာရုယှ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ရာဇဒွါရံ အဂမာသိ. ရာဇာ သီဟပဉ္ဇရံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ ဗဟိ ဩလောကေန္တော အဋ္ဌာသိ. အထ မဟာသတ္တော ရထာ ဩတရိတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘သစေ အယံ မမ ပစ္စတ္ထိကော ဘဝေယျ[Pg.230], န မံ ဝန္ဒေယျာ’’တိ. အထ နံ ပက္ကောသာပေတွာ ရာဇာ အာသနေ နိသီဒိ. မဟာသတ္တောပိ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. စတ္တာရောပိ ပဏ္ဍိတာ တတ္ထေဝ နိသီဒိံသု. အထ နံ ရာဇာ ကိဉ္စိ အဇာနန္တော ဝိယ ‘‘တာတ, တွံ ဟိယျော ဂန္တွာ ဣဒါနိ အာဂစ္ဆသိ, ကိံ မံ ပရိစ္စဇသီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

另外那四人也在清晨时分，手持利剑，站在宫门处。他们不见智者，心生忧恼，便去到国王面前。国王问道：“智者们，你们那位居士子被杀了吗？”他们回答说：“陛下，我们没有看见。”大士则在黎明时分就已掌控了都城，在各处设下守卫，在众人的簇拥下，登上马车，带着庞大的随从来到王宫门前。国王打开狮子窗，向外站着观望。此时，大士从马车上下来，向国王行礼后，站立一旁。国王看见他，心想：“如果此人是我的敌人，他就不会向我行礼。”于是，国王命人将他召来，然后在座位上坐下。大士也坐于一旁。那四位智者也坐在那里。然后国王装作一无所知的样子，对他说：“贤友，你昨日离去，今日才来，是想抛弃我吗？”说完，诵出此偈：

‘‘အဘိဒေါသဂတော ဒါနိ ဧဟိသိ, ကိံ သုတွာ ကိံ သင်္ကတေ မနော တေ;

ကော တေ ကိမဝေါစ ဘူရိပည, ဣင်္ဃ ဝစနံ သုဏောမ ဗြူဟိ မေတ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၅);

“昨夜迟去今方来，听闻何事心疑猜？广慧者啊谁告汝？来，请说与我等听。”

တတ္ထ အဘိဒေါသဂတောတိ ဟိယျော ပဌမယာမေ ဂတော ဣဒါနိ အာဂတော. ကိံ သင်္ကတေတိ ကိံ အာသင်္ကတေ. ကိမဝေါစာတိ ကိံ ရညော သန္တိကံ မာ ဂမီတိ တံ ကောစိ အဝေါစ.

此处，“昨夜迟去”是指：昨日初夜时分离去，现在才来。“心疑猜”是指：心在怀疑什么。“谁告汝”是指：是否有人对他说“不要去国王那里”？

အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘မဟာရာဇ, တယာ မေ စတုန္နံ ပဏ္ဍိတာနံ ဝစနံ ဂဟေတွာ ဝဓော အာဏတ္တော, တေနာဟံ န ဧမီ’’တိ စောဒေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

于是大士指责国王说：“大王，您听信了四位智者之言，下令处死我，因此我没有前来。”然后诵出此偈：

‘‘ပဏှေ ဝဇ္ဈော မဟောသဓောတိ, ယဒိ တေ မန္တယိတံ ဇနိန္ဒ ဒေါသံ;

ဘရိယာယ ရဟောဂတော အသံသိ, ဂုယှံ ပါတုကတံ သုတံ မမေတ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၆);

“‘摩诃欧沙陀因问答当斩’，君王啊，此乃汝夜间所议；汝于私下告知妻子，秘密已泄，为我所闻。”

တတ္ထ ယဒိ တေတိ ယသ္မာ တယာ. မန္တယိတန္တိ ကထိတံ. ဒေါသန္တိ အဘိဒေါသံ, ရတ္တိဘာဂေတိ အတ္ထော. ကဿ ကထိတန္တိ? ဘရိယာယ. တွဉှိ ဟိယျော တဿာ ဣမမတ္ထံ ရဟောဂတော အသံသိ. ဂုယှံ ပါတုကတန္တိ တဿာ ဧဝရူပံ အတ္တနော ရဟဿံ ပါတုကတံ. သုတံ မမေတန္တိ မယာ ပနေတံ တသ္မိံ ခဏေယေဝ သုတံ.

此处，`yadi te` 意为 `yasmā tayā`，即“因为由你”。`mantayitaṃ` 意为“所说”。`dosaṃ` 意为 `abhidosaṃ`，即“在夜晚时分”。对谁说的呢？对妻子。因为你昨日于私下将此事告知了她。`guyhaṃ pātukataṃ` 是指她将此等秘密泄露了。`sutaṃ mametaṃ` 是指：而我于彼时便已听闻此事。

ရာဇာ တံ သုတွာ ‘‘ဣမာယ တင်္ခဏညေဝ သာသနံ ပဟိတံ ဘဝိဿတီ’’တိ ကုဒ္ဓေါ ဒေဝိံ ဩလောကေသိ. တံ ဉတွာ မဟာသတ္တော ‘‘ကိံ, ဒေဝ, ဒေဝိယာ ကုဇ္ဈထ, အဟံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ သဗ္ဗံ ဇာနာမိ. ဒေဝ, တုမှာကံ တာဝ ရဟဿံ ဒေဝိယာ ကထိတံ ဟောတု, အာစရိယသေနကဿ ပုက္ကုသာဒီနံ ဝါ ရဟဿံ မမ ကေန ကထိတံ, အဟံ ဧတေသမ္ပိ ရဟဿံ ဇာနာမိယေဝါ’’တိ [Pg.231] သေနကဿ တာဝ ရဟဿံ ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王听后，怒视王后，心想：“定是她当时就派人送信了！”大士察知此事，便说：“陛下，为何对王后生气？我知晓过去、未来、现在的一切。陛下，就算您的秘密是由王后告知的，那么老师塞纳卡(Senaka)、普库萨(Pukkusa)等人的秘密又是谁告诉我的呢？他们的秘密我也同样知晓。”于是，他首先揭示塞纳卡的秘密，诵出此偈：

‘‘ယံ သာလဝနသ္မိံ သေနကော, ပါပကမ္မံ အကာသိ အသဗ္ဘိရူပံ;

သခိနောဝ ရဟောဂတော အသံသိ, ဂုယှံ ပါတုကတံ သုတံ မမေတ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၇);

“塞纳卡于娑罗林中所造那不合善士的罪恶之行，他于私下告知一位友人，秘密已泄，为我所闻。”

တတ္ထ အသဗ္ဘိရူပန္တိ အသာဓုဇာတိကံ လာမကံ အကုသလကမ္မံ အကာသိ. ဣမသ္မိံယေဝ ဟိ နဂရေ အသုကံ နာမ ဝေသိံ သာလဝနုယျာနေ ပုရိသကိစ္စံ ကတွာ တံ မာရေတွာ အလင်္ကာရံ ဂဟေတွာ တဿာယေဝ သာဋကေန ဘဏ္ဍိကံ ကတွာ အတ္တနော ဃရေ အသုကဋ္ဌာနေ နာဂဒန္တကေ လဂ္ဂေတွာ ဌပေသိ. သခိနောဝါတိ အထ နံ, မဟာရာဇ, ဧကဿ သဟာယကဿ ရဟောဂတော ဟုတွာ အက္ခာသိ, တမ္ပိ မယာ သုတံ. နာဟံ ဒေဝဿ ပစ္စတ္ထိကော, သေနကောယေဝ. ယဒိ တေ ပစ္စတ္ထိကေန ကမ္မံ အတ္ထိ, သေနကံ ဂဏှာပေဟီတိ.

此处，“不合善士的”是指：他造作了卑劣、低贱的不善业。他正是在此城中，于娑罗林苑和一位名叫某某的妓女行男女之事后，将她杀害，取走饰品，用她的衣物包成一包，挂在自家某处的象牙挂钩上。“告知一位友人”是指：大王啊，他于私下告知了一位朋友，此事亦为我所闻。我不是陛下的敌人，塞纳卡才是。若您要对付敌人，就请逮捕塞纳卡吧。

ရာဇာ သေနကံ ဩလောကေတွာ ‘‘သစ္စံ, သေနကာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ, ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ တဿ ဗန္ဓနာဂါရပ္ပဝေသနံ အာဏာပေသိ. ပဏ္ဍိတော ပုက္ကုသဿ ရဟဿံ ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王看着塞纳卡问道：“塞纳卡，是真的吗？”当他回答“是真的，陛下”时，国王下令将他投入监狱。智者接着揭示普库萨的秘密，诵出此偈：

‘‘ပုက္ကုသပုရိသဿ တေ ဇနိန္ဒ, ဥပ္ပန္နော ရောဂေါ အရာဇယုတ္တော;

ဘာတုစ္စ ရဟောဂတော အသံသိ, ဂုယှံ ပါတုကတံ သုတံ မမေတ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၈);

“君王啊，普库萨其人生起一病，不宜近王；他于私下告知其兄，秘密已泄，为我所闻。”

တတ္ထ အရာဇယုတ္တောတိ မဟာရာဇ, ဧတဿ ကုဋ္ဌရောဂေါ ဥပ္ပန္နော, သော ရာဇာနံ ပတ္တုံ အယုတ္တော, ဆုပနာနုစ္ဆဝိကော န ဟောတိ. တုမှေ စ ‘‘ပုက္ကုသဿ ဦရု မုဒုကော’’တိ ယေဘုယျေန တဿ ဦရုမှိ နိပဇ္ဇထ. သော ပနေသ ဝဏဗန္ဓပိလောတိကာယ ဖဿော, ဒေဝါတိ.

此处，“不宜近王”是指：大王啊，此人得了麻风病，他不宜接近国王，不适合接触。而您却常说“普库萨的大腿柔软”，并时常躺卧在他的大腿上。陛下啊，那其实是伤口绷带的触感。

ရာဇာ တမ္ပိ ဩလောကေတွာ ‘‘သစ္စံ ပုက္ကုသာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ တမ္ပိ ဗန္ဓနာဂါရံ ပဝေသာပေသိ. ပဏ္ဍိတော ကာမိန္ဒဿပိ ရဟဿံ ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王也看着他问道：“普库萨，是真的吗？”当他回答“是真的，陛下”时，国王也下令将他投入监狱。智者接着揭示迦民陀(Kāminda)的秘密，诵出此偈：

‘‘အာဗာဓောယံ [Pg.232] အသဗ္ဘိရူပေါ, ကာမိန္ဒော နရဒေဝေန ဖုဋ္ဌော;

ပုတ္တဿ ရဟောဂတော အသံသိ, ဂုယှံ ပါတုကတံ သုတံ မမေတ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၂၉);

“迦民陀患不宜之疾，为‘人王’夜叉所侵扰；他于私下告知其子，秘密已泄，为我所闻。”

တတ္ထ အသဗ္ဘိရူပေါတိ ယေန သော အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌော ဥမ္မတ္တကသုနခေါ ဝိယ ဝိရဝတိ, သော နရဒေဝယက္ခာဗာဓော အသဗ္ဘိဇာတိကော လာမကော, ရာဇကုလံ ပဝိသိတုံ န ယုတ္တော, မဟာရာဇာတိ ဝဒတိ.

此处，“不宜之疾”是指：他因患此病而像疯狗一样嚎叫。大王啊，那是人王夜叉所致之疾，属于卑劣、低贱的种类，不宜进入王宫。

ရာဇာ တမ္ပိ ဩလောကေတွာ ‘‘သစ္စံ ကာမိန္ဒာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ တမ္ပိ ဗန္ဓနာဂါရံ ပဝေသာပေသိ. ပဏ္ဍိတော ဒေဝိန္ဒဿပိ ရဟဿံ ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王也看着他问道：“迦民陀，是真的吗？”当他回答“是真的，陛下”时，国王也下令将他投入监狱。智者接着揭示提婆因陀(Devinda)的秘密，诵出此偈：

‘‘အဋ္ဌဝင်္ကံ မဏိရတနံ ဥဠာရံ, သက္ကော တေ အဒဒါ ပိတာမဟဿ;

ဒေဝိန္ဒဿ ဂတံ တဒဇ္ဇ ဟတ္ထံ, မာတုစ္စ ရဟောဂတော အသံသိ;

ဂုယှံ ပါတုကတံ သုတံ မမေတ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၃၀);

“那八曲的上妙摩尼宝，乃帝释天所赠汝之祖父；今日它已落入提婆因陀之手，他于私下告知其母。秘密已泄，为我所闻。”

တတ္ထ ပိတာမဟဿာတိ တဝ ပိတာမဟဿ ကုသရာဇဿ. တဒဇ္ဇ ဟတ္ထန္တိ တံ မင်္ဂလသမ္မတံ မဏိရတနံ အဇ္ဇ ဒေဝိန္ဒဿ ဟတ္ထဂတံ, မဟာရာဇာတိ.

此处，“汝之祖父”是指您的祖父俱舍王(Kusarāja)。“今日已落入……之手”是指：大王啊，那被视为吉祥的摩尼宝，今日已落入提婆因陀之手。

ရာဇာ တမ္ပိ ဩလောကေတွာ ‘‘သစ္စံ ဒေဝိန္ဒာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ တမ္ပိ ဗန္ဓနာဂါရံ ပဝေသာပေသိ. ဧဝံ ‘‘ဗောဓိသတ္တံ ဝဓိဿာမာ’’တိ စိန္တေတွာ သဗ္ဗေပိ တေ ဗန္ဓနာဂါရံ ပဝိဋ္ဌာ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘မဟာရာဇ, ဣမိနာ ကာရဏေနာဟံ ‘အတ္တနော ဂုယှံ ပရဿ န ကထေတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ, ဝဒန္တာ ပန မဟာဝိနာသံ ပတ္တာ’’တိ ဝတွာ ဥတ္တရိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

国王也看着他问道：“提婆因陀，是真的吗？”当他回答“是真的，陛下”时，国王也下令将他投入监狱。就这样，所有那些想着“我们要杀死菩萨”的人都进了监狱。菩萨说：“大王，为此之故，我说：‘自己的秘密不应告知他人。’而那些说出秘密的人，已遭致大毁灭。”说完，他进一步开示法义，诵出此等偈颂：

‘‘ဂုယှဿ ဟိ ဂုယှမေဝ သာဓု, န ဂုယှဿ ပသတ္ထမာဝိကမ္မံ;

အနိပ္ဖန္နတာ သဟေယျ ဓီရော, နိပ္ဖန္နောဝ ယထာသုခံ ဘဏေယျ.

“秘密之事，保密为善；公开秘密，非所称赞。智者于事未成时应忍耐，事成之后方可随心言说。

‘‘န [Pg.233] ဂုယှမတ္ထံ ဝိဝရေယျ, ရက္ခေယျ နံ ယထာ နိဓိံ;

န ဟိ ပါတုကတော သာဓု, ဂုယှော အတ္ထော ပဇာနတာ.

“不应揭露秘密之事，应如守护宝藏般守护它。由知情者将秘密之事公开，实非为善。

‘‘ထိယာ ဂုယှံ န သံသေယျ, အမိတ္တဿ စ ပဏ္ဍိတော;

ယော စာမိသေန သံဟီရော, ဟဒယတ္ထေနော စ ယော နရော.

“智者不应将秘密告知女人，也不应告知敌人，不应告知被利诱者，也不应告知心怀叵测之人。

‘‘ဂုယှမတ္ထံ အသမ္ဗုဒ္ဓံ, သမ္ဗောဓယတိ ယော နရော;

မန္တဘေဒဘယာ တဿ, ဒါသဘူတော တိတိက္ခတိ.

“若有人将未为人知的秘密告知他人，他会因害怕秘密泄露，而像奴隶一样忍受那个人。

‘‘ယာဝန္တော ပုရိသဿတ္ထံ, ဂုယှံ ဇာနန္တိ မန္တိနံ;

တာဝန္တော တဿ ဥဗ္ဗေဂါ, တသ္မာ ဂုယှံ န ဝိဿဇေ.

“有多少谋议者知道一个人的秘密，他就有多少忧虑。因此，不应泄露秘密。

‘‘ဝိဝိစ္စ ဘာသေယျ ဒိဝါ ရဟဿံ, ရတ္တိံ ဂိရံ နာတိဝေလံ ပမုဉ္စေ;

ဥပဿုတိကာ ဟိ သုဏန္တိ မန္တံ, တသ္မာ မန္တော ခိပ္ပမုပေတိ ဘေဒ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၅.၃၃၁-၃၃၆);

“白天应在僻静处谈论秘密，夜晚言谈不应过分大声。因为有偷听者会听到密谋，所以密谋会很快泄露。”

တတ္ထ အမိတ္တဿ စာတိ ဣတ္ထိယာ စ ပစ္စတ္ထိကဿ စ န ကထေယျ. သံဟီရောတိ ယော စ ယေန ကေနစိ အာမိသေန သံဟီရတိ ဥပလာပတိ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ, တဿပိ န သံသေယျ. ဟဒယတ္ထေနောတိ ယော စ အမိတ္တော မိတ္တပတိရူပကော မုခေန အညံ ကထေတိ, ဟဒယေန အညံ စိန္တေတိ, တဿပိ န သံသေယျ. အသမ္ဗုဒ္ဓန္တိ ပရေဟိ အညာတံ. ‘‘အသမ္ဗောဓ’’န္တိပိ ပါဌော, ပရေသံ ဗောဓေတုံ အယုတ္တန္တိ အတ္ထော. တိတိက္ခတီတိ တဿ အက္ကောသမ္ပိ ပရိဘာသမ္ပိ ပဟာရမ္ပိ ဒါသော ဝိယ ဟုတွာ အဓိဝါသေတိ. မန္တိနန္တိ မန္တိတံ, မန္တီနံ ဝါ အန္တရေ ယာဝန္တော ဇာနန္တီတိ အတ္ထော. တာဝန္တောတိ တေ ဂုယှဇာနနကေ ပဋိစ္စ တတ္တကာ တဿ ဥဗ္ဗေဂါ သန္တာသာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. န ဝိဿဇေတိ န ဝိဿဇ္ဇေယျ ပရံ န ဇာနာပေယျ. ဝိဝိစ္စာတိ သစေ ဒိဝါ ရဟဿံ မန္တေတုကာမော ဟောတိ, ဝိဝိတ္တံ ဩကာသံ ကာရေတွာ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ မန္တေယျ. နာတိဝေလန္တိ ရတ္တိံ ရဟဿံ ကထေန္တော ပန အတိဝေလံ မရိယာဒါတိက္ကန္တံ မဟာသဒ္ဒံ ကရောန္တော ဂိရံ နပ္ပမုဉ္စေယျ. ဥပဿုတိကာ ဟီတိ မန္တနဋ္ဌာနံ ဥပဂန္တွာ တိရောကုဋ္ဋာဒီသု ဌတွာ သောတာရော. တသ္မာတိ မဟာရာဇ, တေန ကာရဏေန သော မန္တော ခိပ္ပမေဝ ဘေဒမုပါဂမီတိ.

在此，“以及敌人”是说，不应告知女人和敌对者。“被利诱者”是说，凡以任何利得而被拉拢、奉承、结交者，也不应告知他。“心贼”是说，伪装成朋友的敌人，口说一套，心想一套，也不应告知他。“未为人知”(asambuddhaṃ)是指未被他人所知。也有“不令知晓”(asambodha)的读法，意思是，不适合让他人知晓。“忍受”是说，像奴隶一样忍受那人的辱骂、呵斥和殴打。“谋议者”是指谋议之事，或意为：在谋议者中，有多少人知道。“那么多”是说，因为那些知道秘密的人，他就会生起那么多的忧虑和恐惧。“不泄露”是说，不应泄露，不应让他人知道。“在僻静处”是说，如果白天想密谈，应找一个僻静的地方，在遮蔽良好的地方商议。“不过分”是说，夜晚谈论秘密时，不应发出越过界限的、过分响亮的声音。“偷听者”是指走近密谈之处，站在墙后等地方偷听的人。“因此”是说：大王，由于那个原因，那件密谋很快就败露了。

ရာဇာ [Pg.234] မဟာသတ္တဿ ကထံ သုတွာ ‘‘ဧတေ သယံ ရာဇဝေရိနော ဟုတွာ ပဏ္ဍိတံ မမ ဝေရိံ ကရောန္တီ’’တိ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ နေ နဂရာ နိက္ခမာပေတွာ သူလေသု ဝါ ဥတ္တာသေထ, သီသာနိ ဝါ တေသံ ဆိန္ဒထာ’’တိ အာဏာပေသိ. တေသု ပစ္ဆာဗာဟံ ဗန္ဓိတွာ စတုက္ကေ စတုက္ကေ ကသာဟိ ပဟာရသဟဿံ ဒတွာ နီယမာနေသု ပဏ္ဍိတော ‘‘ဒေဝ, ဣမေ တုမှာကံ ပေါရာဏကာ အမစ္စာ, ခမထ နေသံ အပရာဓ’’န္တိ ရာဇာနံ ခမာပေသိ. ရာဇာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘သာဓူ’’တိ တေ ပက္ကောသာပေတွာ တဿေဝ ဒါသေ ကတွာ အဒါသိ. သော ပန တေ တတ္ထေဝ ဘုဇိဿေ အကာသိ. ရာဇာ ‘‘တေန ဟိ မမ ဝိဇိတေ မာ ဝသန္တူ’’တိ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ အာဏာပေသိ. ပဏ္ဍိတော ‘‘ခမထ, ဒေဝ, ဧတေသံ အန္ဓဗာလာနံ ဒေါသ’’န္တိ ခမာပေတွာ တေသံ ဌာနန္တရာနိ ပုန ပါကတိကာနိ ကာရေသိ. ရာဇာ ‘‘ပစ္စာမိတ္တေသုပိ တာဝဿ ဧဝရူပါ မေတ္တာ ဘဝတိ, အညေသု ဇနေသု ကထံ န ဘဝိဿတီ’’တိ ပဏ္ဍိတဿ အတိဝိယ ပသန္နော အဟောသိ. တတော ပဋ္ဌာယ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ဥဒ္ဓတဒါဌာ ဝိယ သပ္ပာ နိဗ္ဗိသာ ဟုတွာ ကိဉ္စိ ကထေတုံ နာသက္ခိံသု.

国王听了大菩萨的话，生气地想：“这些人自己成了国王的敌人，却把智者当作我的敌人。”于是下令：“去，把他们赶出城，或将他们刺死在木桩上，或砍掉他们的头！”当他们被反绑双手，在每个十字路口被鞭打一千下后押走时，智者请求国王说：“陛下，这些人是您的旧臣，请宽恕他们的过错。”国王听了他的话，说：“善哉。”便叫人把他们召回，赏赐给智者为奴。但他当场就让他们重获自由。国王说：“既然如此，就不要让他们住在我的领地内。”并下令行驱出羯磨(pabbājanīyakamma)。智者又请求说：“陛下，请宽恕这些盲目愚蠢之人的过错。”并使他们恢复了原有的职位。国王心想：“他对敌人尚且有如此的慈爱，对其他人又怎会没有呢？”于是对智者极为满意。从此以后，那四位智者就像被拔掉毒牙的无毒之蛇，什么话也不敢说了。

ပဉ္စပဏ္ဍိတပဉှော နိဋ္ဌိတော.

五智者问品终。

နိဋ္ဌိတာ စ ပရိဘိန္ဒကထာ.

破和合论终。

ယုဒ္ဓပရာဇယကဏ္ဍံ

战争失败篇

တတော ပဋ္ဌာယ ပဏ္ဍိတောဝ ရညော အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ အနုသာသတိ. သော စိန္တေသိ ‘‘ရညော သေတဆတ္တမတ္တမေဝ, ရဇ္ဇံ ပန အဟမေဝ ဝိစာရေမိ, မယာ အပ္ပမတ္တေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော နဂရေ မဟာပါကာရံ နာမ ကာရေသိ, တထာ အနုပါကာရဉ္စ ဒွါရဋ္ဋာလကေ အန္တရဋ္ဋာလကေ ဥဒကပရိခံ ကဒ္ဒမပရိခံ သုက္ခပရိခန္တိ တိဿော ပရိခါယော ကာရေသိ, အန္တောနဂရေ ဇိဏ္ဏဂေဟာနိ ပဋိသင်္ခရာပေသိ, မဟာပေါက္ခရဏိယော ကာရေတွာ တာသု ဥဒကနိဓာနံ ကာရေသိ, နဂရေ သဗ္ဗကောဋ္ဌာဂါရာနိ ဓညဿ ပူရာပေသိ, ဟိမဝန္တပ္ပဒေသတော ကုလုပကတာပသေဟိ ကုဒြူသကုမုဒဗီဇာနိ အာဟရာပေသိ, ဥဒကနိဒ္ဓမနာနိ သောဓာပေတွာ တတ္ထ ရောပါပေသိ, ဗဟိနဂရေပိ ဇိဏ္ဏသာလာပဋိသင်္ခရဏကမ္မံ ကာရေသိ. ကိံ ကာရဏာ? အနာဂတဘယပဋိဗာဟနတ္ထံ. တတော တတော အာဂတဝါဏိဇကေပိ ‘‘သမ္မာ, တုမှေ ကုတော အာဂတတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကဋ္ဌာနတော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တုမှာကံ ရညာ ကိံ ပိယ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ တေသံ သမ္မာနံ ကာရေတွာ ဥယျောဇေတွာ [Pg.235] အတ္တနော ဧကသတေ ယောဓေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သမ္မာ, မယာ ဒိန္နေ ပဏ္ဏာကာရေ ဂဟေတွာ ဧကသတရာဇဓာနိယော ဂန္တွာ ဣမေ ပဏ္ဏာကာရေ အတ္တနော ပိယကာမတာယ တေသံ ရာဇူနံ ဒတွာ တေယေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တာ တေသံ ကိရိယံ ဝါ မန္တံ ဝါ ဉတွာ မယှံ သာသနံ ပေသေန္တာ တတ္ထေဝ ဝသထ, အဟံ ဝေါ ပုတ္တဒါရံ ပေါသေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ကေသဉ္စိ ကုဏ္ဍလေ, ကေသဉ္စိ ပါဒုကာယော, ကေသဉ္စိ ခဂ္ဂေ, ကေသဉ္စိ သုဝဏ္ဏမာလာယော အက္ခရာနိ ဆိန္ဒိတွာ ‘‘ယဒါ မမ ကိစ္စံ အတ္ထိ, တဒါ ပညာယန္တူ’’တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ တေသံ ဟတ္ထေ ဒတွာ ပေသေသိ. တေ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ တေသံ တေသံ ရာဇူနံ ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ ‘‘ကေနတ္ထေနာဂတာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တုမှေဝ ဥပဋ္ဌာတုံ အာဂတမှာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကုတော အာဂတတ္ထာ’’တိ ပုဋ္ဌာ အာဂတဋ္ဌာနံ အဝတွာ အညာနိ ဌာနာနိ အာစိက္ခိတွာ ‘‘တေန ဟိ သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတေ ဥပဋ္ဌဟန္တာ တေသံ အဗ္ဘန္တရိကာ အဟေသုံ.

从此以后，智者教导国王利益与正法。他想：“国王仅有白伞，王国实由我治理，我必须保持不放逸。”于是，他在城中建造了大城墙，又建造了副城墙、城门楼、内城楼，以及水、泥、旱三重护城河。他在城内让人修缮旧屋，命人建造大蓄水池储水，并让城中所有粮仓装满谷物。他派人从喜马拉雅山(Himavanta)区常来往的苦行者那里取来小米和睡莲的种子，清理水道后种下。在城外，他也让人修缮旧的厅堂。为何如此？为了防范未来的危险。每当有商人从各处前来，他便问：“朋友，你们从何处来？”对方回答“从某地”后，他又问：“你们的国王喜爱什么？”对方说出某物后，他便款待这些商人并送他们离开。然后，他召来自己的一百零一名士兵，对他们说：“朋友们，拿着我给的礼物，前往一百零一个王都，为博取那些国王的欢心而将这些礼物送给他们，然后侍奉他们，了解他们的行动或计谋，再派人传消息给我。你们就住在那儿，我会供养你们的妻儿。”说完，他将耳环、鞋履、宝剑、金项链等物分给众人，在上面刻上文字，并决意道：“当我需要时，愿此字显现。”然后将东西交到他们手中，派遣他们出发。他们去到各地，将礼物送给各王。当被问及“为何而来”时，他们回答：“我们是来侍奉您的。”当被问及从何而来时，他们不说来处，而是说出其他地方。得到接纳后，他们便成了那些国王的亲信。

တဒါ ကပိလရဋ္ဌေ သင်္ခဗလကော နာမ ရာဇာ အာဝုဓာနိ သဇ္ဇာပေသိ, သေနံ သင်္ကဍ္ဎိ. တဿ သန္တိကေ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသော ပဏ္ဍိတဿ သာသနံ ပေသေသိ ‘‘သာမိ, မယံ ဣဓ ပဝတ္တိံ ‘ဣဒံ နာမ ကရိဿတီ’တိ န ဇာနာမ, အာဝုဓာနိ သဇ္ဇာပေတိ, သေနံ သင်္ကဍ္ဎတိ, တုမှေ ပုရိသဝိသေသေ ပေသေတွာ ဣဒံ ပဝတ္တိံ တထတော ဇာနာထာ’’တိ. အထ မဟာသတ္တော သုဝပေါတကံ အာမန္တေတွာ ‘‘သမ္မ, ကပိလရဋ္ဌေ သင်္ခဗလကော နာမ ရာဇာ အာဝုဓာနိ သဇ္ဇာပေသိ, တွံ တတ္ထ ဂန္တွာ ‘ဣမံ နာမ ကရောတီ’တိ တထတော ဉတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပံ အာဟိဏ္ဍိတွာ မယှံ ပဝတ္တိံ အာဟရာဟီ’’တိ ဝတွာ မဓုလာဇေ ခါဒါပေတွာ မဓုပါနီယံ ပါယေတွာ သတပါကသဟဿပါကေဟိ တေလေဟိ ပက္ခန္တရံ မက္ခေတွာ ပါစီနသီဟပဉ္ဇရေ ဌတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သောပိ တတ္ထ ဂန္တွာ တဿ ပုရိသဿ သန္တိကာ တဿ ရညော ပဝတ္တိံ တထတော ဉတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ပရိဂ္ဂဏှန္တော ကပိလရဋ္ဌေ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရံ ပါပုဏိ. တဒါ တတ္ထ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဿ ကေဝဋ္ဋော နာမ ဗြာဟ္မဏော အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ အနုသာသတိ, ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော. သော ပစ္စူသကာလေ ပဗုဇ္ဈိတွာ ဒီပါလောကေန အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တံ သိရိဂဗ္ဘံ ဩလောကေန္တော အတ္တနော မဟန္တံ ယသံ ဒိသွာ ‘‘အယံ မမ ယသော, ကဿ သန္တကော’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘န အညဿ သန္တကော စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ[Pg.236], ဧဝရူပံ ပန ယသဒါယကံ ရာဇာနံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အဂ္ဂရာဇာနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ, အဟဉ္စ အဂ္ဂပုရောဟိတော ဘဝိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ပါတောဝ နှတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ အလင်္ကရိတွာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘မဟာရာဇ, သုခံ သယထာ’’တိ သုခသေယျံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဝုတ္တေ ရာဇာနံ ‘‘ဒေဝ, မန္တေတဗ္ဗံ အတ္ထီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဝဒ, အာစရိယာ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, အန္တောနဂရေ ရဟော နာမ န သက္ကာ လဒ္ဓုံ, ဥယျာနံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သာဓု, အာစရိယာ’’တိ ရာဇာ တေန သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ ဂန္တွာ ဗလကာယံ ဗဟိ ဌပေတွာ အာရက္ခံ ကာရေတွာ ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ ပဝိသိတွာ မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ နိသီဒိ.

那时，在迦毗罗国(Kapilaraṭṭha)有一位名叫商佉巴拉(Saṅkhabalaka)的国王，他命人准备武器，集结军队。他安插在彼处的人给智者送来消息说：“主人，我们不知道这里将要发生何事，他正在准备武器，集结军队，请您派一位特别的人来如实了解情况。”于是，大菩萨召来一只幼鹦鹉，对它说：“朋友，迦毗罗国的商佉巴拉王正在准备武器，你到那里去，如实了解他要做什么，然后遍巡整个瞻部洲(Jambudīpa)，把消息带回来给我。”说完，他让鹦鹉吃了蜜炒米，喝了蜜水，用经百炼千炼的油涂抹它的翅膀，然后让它站在东面的狮子窗上，将它放飞。它飞到那里，从那人处如实了解了国王的情况后，巡视整个瞻部洲，来到了北般遮罗(Uttarapañcāla)城。当时，那里有一位名叫小梵授(Cūḷanibrahmadatta)的国王正在统治。他有一位名叫给哇嗒(Kevaṭṭa)的婆罗门教导他利益与正法，此人博学善辩。这位婆罗门在清晨醒来，借着灯光看着装饰华丽的寝宫，见到自己极大的荣耀，心想：“这是我的荣耀，它属于谁？”又想：“它不属于别人，只属于小梵授王。我应该让这样赐予荣耀的国王成为整个瞻部洲的顶尖国王，而我将成为首席国师。”这样想着，他清晨沐浴、进食、装扮之后，来到国王面前，问候道：“大王，您睡得安好吗？”国王回答：“是的，智者。”婆罗门说：“陛下，有事需要商议。”国王说：“请说，老师。”“陛下，城内无法找到秘密之处，我们去御苑吧。”“善哉，老师。”国王便与他同去御苑，让军队留在外面守卫，然后与婆罗门进入御苑，坐在一块吉祥的石板上。

တဒါ သုဝပေါတကောပိ တံ ကိရိယံ ဒိသွာ ‘‘ဘဝိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏေန, အဇ္ဇ ပဏ္ဍိတဿ အာစိက္ခိတဗ္ဗယုတ္တကံ ကိဉ္စိ သုဏိဿာမီ’’တိ ဥယျာနံ ပဝိသိတွာ မင်္ဂလသာလရုက္ခဿ ပတ္တန္တရေ နိလီယိတွာ နိသီဒိ. ရာဇာ ‘‘ကထေထ, အာစရိယာ’’တိ အာဟ. ‘‘မဟာရာဇ, တဝ ကဏ္ဏေ ဣတော ကရောဟိ, စတုက္ကဏ္ဏောဝ မန္တော ဘဝိဿတိ. သစေ, မဟာရာဇ, မမ ဝစနံ ကရေယျာသိ, သကလဇမ္ဗုဒီပေ တံ အဂ္ဂရာဇာနံ ကရောမီ’’တိ. သော မဟာတဏှတာယ တဿ ဝစနံ သုတွာ သောမနဿပ္ပတ္တော ဟုတွာ ‘‘ကထေထ, အာစရိယ, ကရိဿာမိ တေ ဝစန’’န္တိ အာဟ. ‘‘ဒေဝ, မယံ သေနံ သင်္ကဍ္ဎိတွာ ပဌမံ ခုဒ္ဒကနဂရံ ရုမ္ဘိတွာ ဂဏှိဿာမ, အဟဉှိ စူဠဒွါရေန နဂရံ ပဝိသိတွာ ရာဇာနံ ဝက္ခာမိ – မဟာရာဇ, တဝ ယုဒ္ဓေန ကိစ္စံ နတ္ထိ, ကေဝလံ အမှာကံ ရညော သန္တကော ဟောဟိ, တဝ ရဇ္ဇံ တဝေဝ ဘဝိဿတိ, ယုဇ္ဈန္တော ပန အမှာကံ ဗလဝါဟနဿ မဟန္တတာယ ဧကန္တေန ပရာဇိဿသီ’’တိ. ‘‘သစေ မေ ဝစနံ ကရိဿတိ, သင်္ဂဏှိဿာမ နံ. နော စေ, ယုဇ္ဈိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ဒွေ သေနာ ဂဟေတွာ အညံ နဂရံ ဂဏှိဿာမ, တတော အညန္တိ ဧတေနုပါယေန သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ‘ဇယပါနံ ပိဝိဿာမာ’တိ ဝတွာ ဧကသတရာဇာနော အမှာကံ နဂရံ အာနေတွာ ဥယျာနေ အာပါနမဏ္ဍပံ ကာရေတွာ တတ္ထ နိသိန္နေ ဝိသမိဿကံ သုရံ ပါယေတွာ သဗ္ဗေပိ တေ ရာဇာနော ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ဧကသတရာဇဓာနီသု ရဇ္ဇံ အမှာကံ ဟတ္ထဂတံ ကရိဿာမ. ဧဝံ တွံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အဂ္ဂရာဇာ ဘဝိဿသီ’’တိ. သောပိ ‘‘သာဓု, အာစရိယ, ဧဝံ ကရိဿာမီ’’တိ ဝဒတိ. ‘‘မဟာရာဇ, စတုက္ကဏ္ဏော မန္တော နာမ, အယဉှိ မန္တော န သက္ကာ အညေန ဇာနိတုံ, တသ္မာ [Pg.237] ပပဉ္စံ အကတွာ သီဃံ နိက္ခမထာ’’တိ. ရာဇာ တုဿိတွာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ.

那时，小鹦鹉也看见此情景，心想：“此事必有缘故，今天我定能听到一些应该告知智者的事情。”于是它飞入园中，躲在吉祥娑罗树(sālarukkha)的叶丛间栖下。国王说：“老师，请说。”“大王，请附耳过来，此计将是四耳之密。大王，如果您听从我的话，我能让您成为全瞻部洲的顶尖国王。”国王因强烈的贪欲，听了这话后心中欢喜，说道：“老师，请说，我必听从您的话。”“陛下，我们将集结军队，首先围攻并夺取一座小城。我将由小门入城，对那里的国王说：‘大王，您无需作战，只需归顺我们的国王，您的王国仍将是您的。倘若开战，因我军兵力强大，您必败无疑。’如果他听从我的话，我们就接纳他。若不听从，便开战将他杀死，然后合两军之力去攻取另一座城，再攻取下一座。用此方法，我们将夺取全瞻部洲，然后共饮庆功酒。我们会将一百零一位国王带到我们的城市，在园中建造宴饮亭，让他们坐在那里喝下掺毒的酒，将所有国王悉数害死，如此一百零一个王国就落入我们手中。这样，您就将成为全瞻部洲的顶尖国王。”国王也说：“善哉，老师，我将照此行事。”“大王，这叫作四耳之计，此计不可为他人所知，因此切勿耽搁，速速出发。”国王欣然应允：“善哉。”

သုဝပေါတကော တံ သုတွာ တေသံ မန္တပရိယောသာနေ သာခါယံ ဩလမ္ဗကံ ဩတာရေန္တော ဝိယ ကေဝဋ္ဋဿ သီသေ ဆကဏပိဏ္ဍံ ပါတေတွာ ‘‘ကိမေတ’’န္တိ မုခံ ဝိဝရိတွာ ဥဒ္ဓံ ဩလောကေန္တဿ အပရမ္ပိ မုခေ ပါတေတွာ ‘‘ကိရိ ကိရီ’’တိ သဒ္ဒံ ဝိရဝန္တော သာခတော ဥပ္ပတိတွာ ‘‘ကေဝဋ္ဋ, တွံ စတုက္ကဏ္ဏမန္တောတိ မညသိ, ဣဒါနေဝ ဆက္ကဏ္ဏော ဇာတော, ပုန အဋ္ဌကဏ္ဏော ဘဝိတွာ အနေကသတကဏ္ဏောပိ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဂဏှထ, ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တာနညေဝ ဝါတဝေဂေန မိထိလံ ဂန္တွာ ပဏ္ဍိတဿ နိဝေသနံ ပါဝိသိ. တဿ ပန ဣဒံ ဝတ္တံ – သစေ ကုတောစိ အာဘတသာသနံ ပဏ္ဍိတဿေဝ ကထေတဗ္ဗံ ဟောတိ, အထဿ အံသကူဋေ ဩတရတိ, သစေ အမရာဒေဝိယာပိ သောတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဥစ္ဆင်္ဂေ ဩတရတိ, သစေ မဟာဇနေန သောတဗ္ဗံ, ဘူမိယံ ဩတရတိ. တဒါ သော ပဏ္ဍိတဿ အံသကူဋေ ဩတရိ. တာယ သညာယ ‘‘ရဟဿေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ မဟာဇနော ပဋိက္ကမိ. ပဏ္ဍိတော တံ ဂဟေတွာ ဥပရိပါသာဒတလံ အဘိရုယှ ‘‘ကိံ တေ, တာတ, ဒိဋ္ဌံ သုတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. အထဿ သော ‘‘အဟံ, ဒေဝ, သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဝိစရန္တော အညဿ ရညော သန္တိကေ ကိဉ္စိ ဂုယှံ န ပဿာမိ, ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရေ ပန စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ ပုရောဟိတော ကေဝဋ္ဋော နာမ ဗြာဟ္မဏော ရာဇာနံ ဥယျာနံ နေတွာ စတုက္ကဏ္ဏမန္တံ ဂဏှိ. အထာဟံ သာခန္တရေ နိသီဒိတွာ တေသံ မန္တံ သုဏိတွာ မန္တပရိယောသာနေ တဿ သီသေ စ မုခေ စ ဆကဏပိဏ္ဍံ ပါတေတွာ အာဂတောမှီ’’တိ ဝတွာ သဗ္ဗံ ကထေသိ. ‘ရညာ သမ္ပဋိစ္ဆိတ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘သမ္ပဋိစ္ဆိ, ဒေဝါ’’တိ အာဟ.

小鹦鹉听了，在他们密谋结束时，就像从树枝上垂下挂物般，将一团粪便丢在给婆陀(Kevaṭṭa)的头上。当他张开嘴问“这是什么？”并抬头看时，又有一团粪便掉进他嘴里。小鹦鹉“叽叽”地叫着，从树枝上飞起，喊道：“给婆陀！你以为这是四耳之计，现在已经变成六耳了，接着会变成八耳，最后会变成成百上千耳！”说完，在他们喊着“抓住它！抓住它！”时，它已乘风飞往弥提罗(Mithilā)城，进入了智者的住所。这只小鹦鹉有个习惯：如果带来的消息只能告诉智者，它就落在他的肩上；如果阿摩罗黛薇(Amarādevī)也可以听，它就落在他的膝上；如果大众都可以听，它就落在地上。此时，它落在了智者的肩上。众人见此信号，知道必有秘事，便退下了。智者带着它登上宫殿顶楼，问道：“孩子，你看到听到了什么？”它便回答：“大人，我遍游全瞻部洲，未见其他国王有何秘密。但在北般遮罗(Uttarapañcāla)城，小梵授王(Cūḷanibrahmadatta)名叫给婆陀的婆罗门祭司，带国王到园中定下了四耳之计。我躲在树枝间听了他们的密谋，在他们商议结束时，便在他头上和嘴里各丢了一团粪便，然后就飞来了。”说完，便将事情全盘托出。当被问及“国王接受了吗？”时，它回答：“接受了，大人。”

အထဿ ပဏ္ဍိတော ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ သက္ကာရံ ကရိတွာ တံ မုဒုပစ္စတ္ထရဏေ သုဝဏ္ဏပဉ္ဇရေ သုဋ္ဌု သယာပေတွာ ‘‘ကေဝဋ္ဋော မမ မဟောသဓဿ ပဏ္ဍိတဘာဝံ န ဇာနာတိ မညေ, အဟံ န ဒါနိဿ မန္တဿ မတ္ထကံ ပါပုဏိတုံ ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ နဂရတော ဒုဂ္ဂတကုလာနိ နီဟရာပေတွာ ဗဟိ နိဝါသာပေသိ, ရဋ္ဌဇနပဒဒွါရဂါမေသု သမိဒ္ဓါနိ ဣဿရိယကုလာနိ အာဟရိတွာ အန္တောနဂရေ နိဝါသာပေသိ, ဗဟုံ ဓနဓညံ ကာရေသိ. စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တောပိ ကေဝဋ္ဋဿ ဝစနံ ဂဟေတွာ သေနင်္ဂပရိဝုတော ဂန္တွာ ဧကံ ခုဒ္ဒကနဂရံ ပရိက္ခိပိ. ကေဝဋ္ဋောပိ ဝုတ္တနယေနေဝ တတ္ထ [Pg.238] ပဝိသိတွာ တံ ရာဇာနံ သညာပေတွာ အတ္တနော သန္တကမကာသိ. ဒွေ သေနာ ဧကတော ကတွာ တတော အညံ နဂရံ ရုမ္ဘတိ. ဧတေနုပါယေန ပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗာနိ တာနိ နဂရာနိ ဂဏှိ. ဧဝံ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော ကေဝဋ္ဋဿ ဩဝါဒေ ဌိတော, ဌပေတွာ ဝေဒေဟရာဇာနံ သေသရာဇာနော သကလဇမ္ဗုဒီပေ အတ္တနော သန္တကေ အကာသိ. ဗောဓိသတ္တဿ ပန ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာ ‘‘စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တေန ဧတ္တကာနိ နဂရာနိ ဂဟိတာနိ, အပ္ပမတ္တော ဟောတူ’’တိ နိစ္စံ သာသနံ ပဟိဏိံသု. သောပိ တေသံ ‘‘အဟံ ဣဓ အပ္ပမတ္တော ဝသာမိ, တုမှေပိ အနုက္ကဏ္ဌန္တာ အပ္ပမတ္တော ဟုတွာ ဝသထာ’’တိ ပဋိပေသေသိ.

于是，智者大药(Mahosadha)为小鹦鹉准备了应有的供养，恭敬地让它安卧在铺有柔软卧具的金笼里。他心想：“那个给婆陀想必不知道我大药的智慧，我不会让他的计谋得逞。”于是，他下令将城中的贫困家庭迁往城外居住，从各地区、城镇和边境村庄召集富裕有势力的家庭迁入城内，并积聚了大量的财富与粮食。小梵授王听从了给婆陀的话，率领军队包围了一座小城。给婆陀也用先前所说的方法入城说服了那位国王，将该城收归己有。两支军队合而为一，继而围攻另一座城。他们用此方法，依次攻占了所有城池。就这样，小梵授王遵从给婆陀的忠告，除了维德哈(Vedeha)王，将全瞻部洲其余的国王都置于自己的统治之下。菩萨安插的探子不断传来消息：“小梵授王已攻占了如此多的城池，请您务必保持不放逸！”他也回复他们说：“我在此处保持不放逸，你们也要不存忧虑，保持不放逸。”

စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော သတ္တဒိဝသသတ္တမာသာဓိကေဟိ သတ္တသံဝစ္ဆရေဟိ ဝိဒေဟရဇ္ဇံ ဝဇ္ဇေတွာ သေသံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ကေဝဋ္ဋံ အာဟ – ‘‘အာစရိယ, မိထိလာယံ ဝိဒေဟရဇ္ဇံ ဂဏှာမာ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ, မဟောသဓပဏ္ဍိတဿ ဝသနနဂရေ ရဇ္ဇံ ဂဏှိတုံ န သက္ခိဿာမ. သော ဟိ ဧဝံ ဉာဏသမ္ပန္နော ဧဝံ ဥပါယကုသလော’’တိ သော ဝိတ္ထာရေတွာ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဥဋ္ဌာပေန္တော ဝိယ မဟောသဓဿ ဂုဏေ ကထေသိ. အယဉှိ သယမ္ပိ ဥပါယကုသလောဝ, တသ္မာ ‘‘မိထိလနဂရံ နာမ ဒေဝ အပ္ပမတ္တကံ, သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ အမှာကံ ပဟောတိ, ကိံ နော ဧတေနာ’’တိ ဥပါယေနေဝ ရာဇာနံ သလ္လက္ခာပေသိ. သေသရာဇာနောပိ ‘‘မယံ မိထိလရဇ္ဇံ ဂဟေတွာဝ ဇယပါနံ ပိဝိဿာမာ’’တိ ဝဒန္တိ. ကေဝဋ္ဋော တေပိ နိဝါရေတွာ ‘‘ဝိဒေဟရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ကိံ ကရိဿာမ, သောပိ ရာဇာ အမှာကံ သန္တကောဝ, တသ္မာ နိဝတ္တထာ’’တိ တေ ဥပါယေနေဝ ဗောဓေသိ. တေ တဿ ဝစနံ သုတွာ နိဝတ္တိံသု. မဟာသတ္တဿ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာ သာသနံ ပေသယိံသု ‘‘ဗြဟ္မဒတ္တော ဧကသတရာဇပရိဝုတော မိထိလံ အာဂစ္ဆန္တောဝ နိဝတ္တိတွာ အတ္တနော နဂရမေဝ ဂတော’’တိ. သောပိ တေသံ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ တဿ ကိရိယံ ဇာနန္တူ’’တိ ပဋိပေသေသိ. ဗြဟ္မဒတ္တောပိ ကေဝဋ္ဋေန သဒ္ဓိံ ‘‘ဣဒါနိ ကိံ ကရိဿာမီ’’တိ မန္တေတွာ ‘‘ဇယပါနံ ပိဝိဿာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ဥယျာနံ အလင်္ကရိတွာ စာဋိသတေသု စာဋိသဟဿေသု သုရံ ဌပေထ, နာနာဝိဓာနိ စ မစ္ဆမံသာဒီနိ ဥပနေထာ’’တိ သေဝကေ အာဏာပေသိ. ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာ တံ ပဝတ္တိံ ပဏ္ဍိတဿ အာရောစေသုံ. တေ ပန ‘‘ဝိသေန သုရံ ယောဇေတွာ ရာဇာနော မာရေတုကာမော’’တိ န ဇာနိံသု. မဟာသတ္တော ပန သုဝပေါတကဿ သန္တိကာ သုတတ္တာ [Pg.239] တထတော ဇာနိတွာ ‘‘နေသံ သုရာပါနဒိဝသံ တထတော ဇာနိတွာ မမ ပေသေထာ’’တိ ပဋိသာသနံ ပေသေသိ. တေ တထာ ကရိံသု.

小梵授王花了七年七个月又七天，征服了除威德哈国之外的全瞻部洲，然后对给婆陀说：“老师，我们去夺取弥提罗的威德哈国吧。”“大王，我们不可能夺取大药智者所居住之城的统治权。他如此智慧圆满，如此善于谋略。”于是他详尽地称颂大药的功德，犹如托起一轮明月。这位给婆陀自己也善于谋略，因此他用计劝说国王：“大王，弥提罗城算不了什么，全瞻部洲的国土已为我们所有，何必在意它呢？”其余的国王们也说：“我们要夺取弥提罗的统治权后，再共饮庆功酒。”给婆陀也劝阻他们说：“夺取威德哈国有什么用呢？那位国王也算是我们的属下了，所以请回吧。”他用计说服了他们。他们听了他的话便撤退了。大士安插的探子传来消息：“梵授王被一百零一位国王簇拥着来到弥提罗，但又返回自己的城里去了。”大士也回复他们：“从今以后，要继续探知他的动向。”梵授王与给婆陀商议：“现在该怎么办？”当说到“我们要共饮庆功酒”时，便命令侍从们装饰园林，准备成百上千坛的酒，以及各种鱼肉等食物。探子们将此事报告了智者，但他们并不知道对方“打算用毒酒杀死国王们”。然而，大士因为从小鹦鹉那里听说了此事，已然了知真相，便下令道：“要查明他们饮酒的确切日期，然后立刻报给我。”他们便遵照执行。

ပဏ္ဍိတော ‘‘မာဒိသေ ဓရမာနေ ဧတ္တကာနံ ရာဇူနံ မရဏံ အယုတ္တံ, အဝဿယော နေသံ ဘဝိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ သဟဇာတံ ယောဓသဟဿံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သမ္မာ, စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော ကိရ ဥယျာနံ အလင်္ကာရာပေတွာ ဧကသတရာဇပရိဝုတော သုရံ ပါတုကာမော, တုမှေ တတ္ထ ဂန္တွာ ရာဇူနံ အာသနေသု ပညတ္တေသု ကိသ္မိဉ္စိ အနိသိန္နေယေဝ ‘စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ အနန္တရံ မဟာရဟံ အာသနံ အမှာကံ ရညောဝ ဒေထာ’တိ ဝဒန္တာ ဂဟေတွာ တေသံ ပုရိသေဟိ ‘တုမှေ ကဿ ပုရိသာ’တိ ဝုတ္တေ ‘ဝိဒေဟရာဇဿာ’တိ ဝဒေယျာထ. တေ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ‘မယံ သတ္တဒိဝသသတ္တမာသာဓိကာနိ သတ္တဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ဂဏှန္တာ ဧကဒိဝသမ္ပိ ဝိဒေဟရာဇာနံ န ပဿာမ, ကိံ ရာဇာ နာမေသ, ဂစ္ဆထ ပရိယန္တေ အာသနံ ဂဏှထာ’တိ ဝဒန္တာ ကလဟံ ကရိဿန္တိ. အထ တုမှေ ‘ဌပေတွာ ဗြဟ္မဒတ္တံ အညော အမှာကံ ရညော ဥတ္တရိတရော ဣဓ နတ္ထီ’တိ ကလဟံ ဝဍ္ဎေတွာ အမှာကံ ရညော အာသနမတ္တမ္ပိ အလဘန္တာ ‘န ဒါနိ ဝေါ သုရံ ပါတုံ မစ္ဆမံသံ ခါဒိတုံ ဒဿာမာ’တိ နဒန္တာ ဝဂ္ဂန္တာ မဟာဃောသံ ကရောန္တာ တေသံ သန္တာသံ ဇနေန္တာ မဟန္တေဟိ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍေဟိ သဗ္ဗစာဋိယော ဘိန္ဒိတွာ မစ္ဆမံသံ ဝိပ္ပကိရိတွာ အပရိဘောဂံ ကတွာ ဇဝေန သေနာယ အန္တရံ ပဝိသိတွာ ဒေဝနဂရံ ပဝိဋ္ဌာ အသုရာ ဝိယ ဥလ္လောဠံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ‘မယံ မိထိလနဂရေ မဟောသဓပဏ္ဍိတဿ ပုရိသာ, သက္ကောန္တာ အမှေ ဂဏှထာ’တိ တုမှာကံ အာဂတဘာဝံ ဇာနာပေတွာ အာဂစ္ဆထာ’’တိ ပေသေသိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ တဿ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဝန္ဒိတွာ သန္နဒ္ဓပဉ္စာဝုဓာ နိက္ခမိတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ နန္ဒနဝနမိဝ အလင်္ကတဥယျာနံ ပဝိသိတွာ သမုဿိတသေတစ္ဆတ္တေ ဧကသတရာဇပလ္လင်္ကေ အာဒိံ ကတွာ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တံ သိရိဝိဘဝံ ဒိသွာ မဟာသတ္တေန ဝုတ္တနိယာမေနေဝ သဗ္ဗံ ကတွာ မဟာဇနံ သင်္ခေါဘေတွာ မိထိလာဘိမုခါ ပက္ကမိံသု. ရာဇပုရိသာပိ တံ ပဝတ္တိံ တေသံ ရာဇူနံ အာရောစေသုံ. စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တောပိ ‘‘ဧဝရူပဿ နာမ မေ ဝိသယောဂဿ အန္တရာယော ကတော’’တိ ကုဇ္ဈိ. ရာဇာနောပိ ‘‘အမှာကံ ဇယပါနံ ပါတုံ နာဒါသီ’’တိ ကုဇ္ဈိံသု. ဗလကာယာပိ ‘‘မယံ အမူလကံ သုရံ ပါတုံ န လဘိမှာ’’တိ ကုဇ္ဈိံသု.

智者想道：“有我在此，这么多国王死去是不应该的，我一定要成为他们的依靠。”于是召集了一千名与他一同出生的勇士，对他们说：“诸位，据说小梵授(Cūḷanibrahmadatta)正装饰花园，打算与一百零一位国王一同饮酒。你们去那里，在为国王们准备的座位中，趁还没有人坐下，就说‘紧随小梵授之后最尊贵的座位，请给我们威德哈(Videha)王！’并占据它。如果他的人问：‘你们是谁的人？’你们就回答：‘我们是威德哈王的人。’他们一定会与你们争吵，说：‘我们统治了七年七个月又七天，连一天也没见过威德哈王，这算什么国王？走开，到边上找座位去！’那时你们就说：‘除了梵授(Brahmadatta)，这里没有人比我们的国王更尊贵！’以此激化争吵。如果连我们国王的座位都得不到，就大喊：‘现在不让你们喝酒，也不让你们吃鱼肉！’你们要呐喊跳跃，大声喧哗，让他们感到恐惧，用大土块和棍棒打碎所有坛罐，把鱼肉扔得到处都是，使其无法享用，然后迅速冲入敌军之中，像攻入天神之城的阿修罗一样，掀起骚乱，并宣称：‘我们是弥提罗(Mithilā)城大药智者(Mahosadhapaṇḍita)的人，有本事就来抓我们！’让他们知道你们的到来后，就回来吧。”他们回答“好的”，接受了他的话，向他行礼后，身披五种武器出发了。他们前往那里，进入那座装饰得像欢喜园(Nandanavana)一样的花园，看到撑着白伞盖的一百零一座国王宝座等华丽庄严的陈设，便完全按照大士的指示行事，搅乱众人后朝弥提罗进发。国王的侍从们也将此事禀告了各位国王。小梵授也怒道：“竟敢破坏我这样的盛会！”其他国王也怒道：“他不让我们喝庆功酒！”士兵们也愤怒道：“我们没能喝上免费的酒！”

စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော [Pg.240] တေ ရာဇာနော အာမန္တေတွာ ‘‘ဧထ, ဘော, မိထိလံ ဂန္တွာ ဝိဒေဟရာဇဿ ခဂ္ဂေန သီသံ ဆိန္ဒိတွာ ပါဒေဟိ အက္ကမိတွာ နိသိန္နာ ဇယပါနံ ပိဝိဿာမ, သေနံ ဂမနသဇ္ဇံ ကရောထာ’’တိ ဝတွာ ပုန ရဟောဂတော ကေဝဋ္ဋဿပိ ဧတမတ္ထံ ကထေတွာ ‘‘အမှာကံ ဧဝရူပဿ မန္တဿ အန္တရာယကရံ ပစ္စာမိတ္တံ ဂဏှိဿာမ, ဧကသတရာဇူနံ အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိသင်္ခါယ သေနာယ ပရိဝုတာ ဂစ္ဆာမ, ဧထ, အာစရိယာ’’တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏော အတ္တနော ပဏ္ဍိတဘာဝေန စိန္တေသိ ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတံ ဇိနိတုံ နာမ န သက္ကာ, အမှာကံယေဝ လဇ္ဇိတဗ္ဗံ ဘဝိဿတိ, နိဝတ္တာပေဿာမိ န’’န္တိ. အထ နံ ဧဝမာဟ – ‘‘မဟာရာဇ, န ဧသ ဝိဒေဟရာဇဿ ထာမော, မဟောသဓပဏ္ဍိတဿ သံဝိဓာနမေတံ, မဟာနုဘာဝေါ ပနေသ, တေန ရက္ခိတာ မိထိလာ သီဟရက္ခိတဂုဟာ ဝိယ န သက္ကာ ကေနစိ ဂဟေတုံ, ကေဝလံ အမှာကံ လဇ္ဇနကံ ဘဝိဿတိ, အလံ တတ္ထ ဂမနေနာ’’တိ. ရာဇာ ပန ခတ္တိယမာနေန ဣဿရိယမဒေန မတ္တော ဟုတွာ ‘‘ကိံ သော ကရိဿတီ’’တိ ဝတွာ ဧကသတရာဇပရိဝုတော အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိသင်္ခါယ သေနာယ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိ. ကေဝဋ္ဋောပိ အတ္တနော ကထံ ဂဏှာပေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ရညော ပစ္စနီကဝုတ္တိ နာမ အယုတ္တာ’’တိ တေန သဒ္ဓိံယေဝ နိက္ခမိ. တေပိ ယောဓာ ဧကရတ္တေနေဝ မိထိလံ ပတွာ အတ္တနာ ကတကိစ္စံ ပဏ္ဍိတဿ ကထယိံသု. ပဌမံ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာပိဿ သာသနံ ပဟိဏိံသု. ‘‘စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော ‘ဝိဒေဟရာဇာနံ ဂဏှိဿာမီ’တိ ဧကသတရာဇပရိဝုတော အာဂစ္ဆတိ, ပဏ္ဍိတော အပ္ပမတ္တော ဟောတု, အဇ္ဇ အသုကဋ္ဌာနံ နာမ အာဂတော, အဇ္ဇ အသုကဋ္ဌာနံ, အဇ္ဇ နဂရံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ ပဏ္ဍိတဿ နိဗဒ္ဓံ ပေသေန္တိယေဝ. တံ သုတွာ မဟာသတ္တော အပ္ပမတ္တော အဟောသိ. ဝိဒေဟရာဇာ ပန ‘‘ဗြဟ္မဒတ္တော ကိရ ဣမံ နဂရံ ဂဟေတုံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ ပရမ္ပရဃောသေန အဿောသိ.

小梵授召集众王说道：“诸位，来吧！我们前往弥提罗，用剑砍下威德哈王之头，用脚踩着，然后坐下喝庆功酒。你们准备军队吧！”说完，他退到僻静处，又对基瓦塔(Kevaṭṭa)说了此事：“我们要抓住那些破坏我们计谋的敌人，率一百零一位国王，带着十八阿克丘希尼(akkhobhaṇī)的大军出发。来吧，老师！”那婆罗门以其智慧思忖道：“要战胜大药智者(Mahosadha Paṇḍita)是不可能的，我们只会蒙羞，我当劝阻他。”于是他如此对国王说道：“大王，这并非威德哈王之力，而是大药智者的计谋。他具大威力，由他守护的弥提罗城就像狮子守护的洞穴，无人能攻取。我等前往，唯自取其辱，不必前往彼处了。”然国王为刹帝利之傲慢与权势之迷醉所控，说道：“彼能奈我何？”便率一百零一位国王，带着十八阿克丘希尼的大军出发了。基瓦塔见无法说服国王，心忖“违逆王命实属不当”，遂与彼一同出发。彼等勇士一夜之间即抵弥提罗，将所行之事禀告智者。此前安插之人亦向彼传达讯息，彼等持续不断地向智者传信：“小梵授言欲擒威德哈王，正率一百零一位国王前来。请智者务必警惕。今日已至某处，明日将至某处，后日即抵都城。”大士闻之，保持警惕。而威德哈王则经由传闻得知：“梵授似欲攻取此城。”

အထ ဗြဟ္မဒတ္တော အဂ္ဂပဒေါသေယေဝ ဥက္ကာသတသဟဿေန ဓာရိယမာနေန အာဂန္တွာ သကလနဂရံ ပရိဝါရေသိ. အထ နံ ဟတ္ထိပါကာရရထပါကာရာဒီဟိ ပရိက္ခိပါပေတွာ တေသု တေသု ဌာနေသု ဗလဂုမ္ဗံ ဌပေသိ. မနုဿာ ဥန္နာဒေန္တာ အပ္ဖောဋေန္တာ သေဠေန္တာ နစ္စန္တာ ဂဇ္ဇန္တာ တဇ္ဇေန္တာ မဟာဃောသံ ကရောန္တာ အဋ္ဌံသု. ဒီပေါဘာသေန စေဝ အလင်္ကာရောဘာသေန စ သကလသတ္တယောဇနိကာ မိထိလာ ဧကောဘာသာ အဟောသိ. ဟတ္ထိအဿရထတူရိယာနံ [Pg.241] သဒ္ဒေန ပထဝိယာ ဘိဇ္ဇနကာလော ဝိယ အဟောသိ. စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ ဥလ္လောဠသဒ္ဒံ သုတွာ အဇာနန္တာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘မဟာရာဇ, ဥလ္လောဠသဒ္ဒေါ ဇာတော, န ခေါ ပန မယံ ဇာနာမ, ကိံ နာမေတံ, ဝီမံသိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟံသု. တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော နု ခေါ အာဂတော ဘဝေယျာ’’တိ သီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ ဩလောကေန္တော တဿာဂမနဘာဝံ ဉတွာ ဘီတတသိတော ‘‘နတ္ထိ အမှာကံ ဇီဝိတံ, သဗ္ဗေ နော ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေဿတီ’’တိ တေဟိ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော နိသီဒိ. မဟာသတ္တော ပန တဿာဂတဘာဝံ ဉတွာ သီဟော ဝိယ အဆမ္ဘိတော သကလနဂရေ အာရက္ခံ သံဝိဒဟိတွာ ‘‘ရာဇာနံ အဿာသေဿာမီ’’တိ ရာဇနိဝေသနံ အဘိရုဟိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာဝ ပဋိလဒ္ဓဿာသော ဟုတွာ ‘‘ဌပေတွာ မမ ပုတ္တံ မဟောသဓပဏ္ဍိတံ အညော မံ ဣမမှာ ဒုက္ခာ မောစေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထီ’’တိ စိန္တေတွာ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော အာဟ –

那时，梵授于黄昏时分，命人举十万支火把前来，包围了整座都城。随后他命人用象阵、车阵等环绕都城，并于各处部署军队。士兵们呐喊、拍掌、嘲弄、跳跃、咆哮、威吓，发出巨大声响。由于火把之光与装饰之彩，方圆七由旬之弥提罗城一片光明。象、马、战车及军乐之声，仿佛大地即将崩裂。四位智者闻此骚乱声，却不知其故，遂至国王跟前说道：“大王，骚乱声已起，然我等不知其为何物，理当查明。”国王闻之，心忖：“莫非小梵授已至？”遂打开狮子窗向外眺望，当他得知梵授已至时，恐惧战栗，言道：“我等性命不保，彼将令我等尽皆丧命！”他与彼等一同坐下商议。而大士得知彼已到来，如狮子般无所畏惧，于全城安排防卫，心忖“我当去安慰国王”，遂登上王宫，立于一旁。国王一见彼，即恢复镇定，心忖：“除我子大药智者外，再无他人能令我脱离此苦。”于是与彼商议道：

၅၉၀.

590.

‘‘ပဉ္စာလော သဗ္ဗသေနာယ, ဗြဟ္မဒတ္တောယမာဂတော;

သာယံ ပဉ္စာလိယာ သေနာ, အပ္ပမေယျော မဟောသဓ.

“般遮罗(Pañcāla)王梵授(Brahmadatta)，率领全军已至；黄昏时，般遮罗军，大药啊，其数无量矣。

၅၉၁.

591.

‘‘ဝီထိမတီ ပတ္တိမတီ, သဗ္ဗသင်္ဂါမကောဝိဒါ;

ဩဟာရိနီ သဒ္ဒဝတီ, ဘေရိသင်္ခပ္ပဗောဓနာ.

“军阵有巷亦有卒，精通一切战法；其势汹汹，声喧于天，战鼓海螺，齐声鸣发。

၅၉၂.

592.

‘‘လောဟဝိဇ္ဇာလင်္ကာရာဘာ, ဓဇိနီ ဝါမရောဟိနီ;

သိပ္ပိယေဟိ သုသမ္ပန္နာ, သူရေဟိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ.

“铁甲闪耀，光华四射，旌旗林立，军阵威严；工匠技艺，皆已完备，英雄勇士，固守其间。

၅၉၃.

593.

‘‘ဒသေတ္ထ ပဏ္ဍိတာ အာဟု, ဘူရိပညာ ရဟောဂမာ;

မာတာ ဧကာဒသီ ရညော, ပဉ္စာလိယံ ပသာသတိ.

“据说有十位智者，智慧广博善密谋；国王之母第十一，统理国政在般遮罗。

၅၉၄.

594.

‘‘အထေတ္ထေကသတံ ခတျာ, အနုယန္တာ ယသဿိနော;

အစ္ဆိန္နရဋ္ဌာ ဗျထိတာ, ပဉ္စာလိယံ ဝသံ ဂတာ.

“又有一百零一王，追随其后求名望；国土被夺心忧伤，归顺臣服般遮罗王。

၅၉၅.

595.

‘‘ယံဝဒါ တက္ကရာ ရညော, အကာမာ ပိယဘာဏိနော;

ပဉ္စာလမနုယာယန္တိ, အကာမာ ဝသိနော ဂတာ.

“他们听从国王令，言听计从百般随；虽不情愿仍献媚，追随般遮罗，身不由己受支配。

၅၉၆.

596.

‘‘တာယ သေနာယ မိထိလာ, တိသန္ဓိပရိဝါရိတာ;

ရာဇဓာနီ ဝိဒေဟာနံ, သမန္တာ ပရိခညတိ.

“弥提罗(Mithilā)城被此军，三重关隘皆围困；威德哈(Videha)人之王都，四周正被挖壕深。

၅၉၇.

597.

‘‘ဥဒ္ဓံ [Pg.242] တာရကဇာတာဝ, သမန္တာ ပရိဝါရိတာ;

မဟောသဓ ဝိဇာနာဟိ, ကထံ မောက္ခော ဘဝိဿတီ’’တိ.

“敌营如天上繁星，我等四面被围困；大药(Mahosadha)啊，汝当思量，如何才能得脱身？”

တတ္ထ သဗ္ဗသေနာယာတိ သဗ္ဗာယ ဧကသတရာဇနာယိကာယ အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိသင်္ခါယ သေနာယ သဒ္ဓိံ အာဂတော ကိရ, တာတာတိ ဝဒတိ. ပဉ္စာလိယာတိ ပဉ္စာလရညော သန္တကာ. ဝီထိမတီတိ ဝီထိယာ အာနီတေ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တေန ဝဍ္ဎကိဂဏေန သမန္နာဂတာ. ပတ္တိမတီတိ ပဒသဉ္စရေန ဗလကာယေန သမန္နာဂတာ. သဗ္ဗသင်္ဂါမကောဝိဒါတိ သဗ္ဗသင်္ဂါမေ ကုသလာ. ဩဟာရိနီတိ ပရသေနာယ အန္တရံ ပဝိသိတွာ အပညာယန္တာဝ ပရသီသံ အာဟရိတုံ သမတ္ထာ. သဒ္ဒဝတီတိ ဒသဟိ သဒ္ဒေဟိ အဝိဝိတ္တာ. ဘေရိသင်္ခပ္ပဗောဓနာတိ ‘‘ဧထ ယာထ ယုဇ္ဈထာ’’တိအာဒီနိ တတ္ထ ဝစီဘေဒေန ဇာနာပေတုံ န သက္ကာ, တာဒိသာနိ ပနေတ္ထ ကိစ္စာနိ ဘေရိသင်္ခသဒ္ဒေဟေဝ ဗောဓေန္တီတိ ဘေရိသင်္ခပ္ပဗောဓနာ. လောဟဝိဇ္ဇာလင်္ကာရာဘာတိ ဧတ္ထ လောဟဝိဇ္ဇာတိ လောဟသိပ္ပာနိ. သတ္တရတနပဋိမဏ္ဍိတာနံ ကဝစစမ္မဇာလိကာသီသကရေဏိကာဒီနံ ဧတံ နာမံ. အလင်္ကာရာတိ ရာဇမဟာမတ္တာဒီနံ အလင်္ကာရာ. တသ္မာ လောဟဝိဇ္ဇာဟိ စေဝ အလင်္ကာရေဟိ စ ဘာသတီတိ လောဟဝိဇ္ဇာလင်္ကာရာဘာတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ဓဇိနီတိ သုဝဏ္ဏာဒိပဋိမဏ္ဍိတေဟိ နာနာဝတ္ထသမုဇ္ဇလေဟိ ရထာဒီသု သမုဿိတဓဇေဟိ သမန္နာဂတာ. ဝါမရောဟိနီတိ ဟတ္ထီ စ အဿေ စ အာရောဟန္တာ ဝါမပဿေန အာရောဟန္တိ, တေန ‘‘ဝါမရောဟိနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, တေဟိ သမန္နာဂတာ, အပရိမိတဟတ္ထိအဿသမာကိဏ္ဏာတိ အတ္ထော. သိပ္ပိယေဟီတိ ဟတ္ထိသိပ္ပအဿသိပ္ပာဒီသု အဋ္ဌာရသသု သိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တေဟိ သုဋ္ဌု သမန္နာဂတာ သုသမာကိဏ္ဏာ. သူရေဟီတိ တာတ, ဧသာ ကိရ သေနာ သီဟသမာနပရက္ကမေဟိ သူရယောဓေဟိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ.

在此，“全军”(sabbasenāya)是说：父亲啊，据说他与全军，即由一百零一位国王统领的、数量为十八阿伽毗尼(akkhobhaṇi)的军队一同前来。“般遮罗的”(Pañcāliyaṃ)是说：属于般遮罗(Pañcāla)王的。“有街道的”(Vīthimatī)是说：此军拥有工匠群体，他们带着从街上取来的物资四处行走。“有步兵的”(Pattimatī)是说：具备步兵。“精通一切战斗的”(Sabbasaṅgāmakovidā)是说：在所有战斗中都善巧。“能潜入的”(Ohārinī)是说：能潜入敌军之中，在不被察觉的情况下取来敌人的头颅。“有声响的”(Saddavatī)是说：不离十种声音。“以鼓螺警醒的”(Bherisaṅkhappabodhanā)是说：因为“来！去！战斗！”等命令无法用言语传达，在此，此类任务是通过鼓和螺的声音来告知的，因此是“以鼓螺警醒的”。“以金属工艺与饰品发光的”(Lohavijjālaṅkārābhā)是说：在此，“金属工艺”(lohavijjā)指金属技术。这是对以七宝庄严的铠甲(kavaca)、皮甲(camma)、网甲(jālika)、头盔(sīsa)、护额(kareṇika)等物的称呼。“饰品”(alaṅkāra)指国王、大臣等的饰品。因此，其义为：因金属工艺与饰品而发光，故为“以金属工艺与饰品发光的”。“有旗帜的”(Dhajinī)是说：具备在战车等上竖立的、以黄金等庄严的、由各种织物制成的明亮旗帜。“有左侧骑者的”(Vāmarohinī)是说：骑象和骑马者从左侧骑上，因此被称为“左侧骑者”；具备他们。其义为：充满了无数的象和马。“有技艺者的”(Sippiyehi)是说：此军配备齐全，充满着在象术、马术等十八种技艺上达到圆满之人。“有勇士的”(Sūrehi)是说：父亲啊，据说这支军队由具狮子般勇气的勇猛战士所稳固建立。

အာဟူတိ ဒသ ကိရေတ္ထ သေနာယ ပဏ္ဍိတာတိ ဝဒန္တိ. ဘူရိပညာတိ ပထဝိသမာယ ဝိပုလာယ ပညာယ သမန္နာဂတာ. ရဟောဂမာတိ ရဟော ဂမနသီလာ ရဟော နိသီဒိတွာ မန္တနသီလာ. တေ ကိရ ဧကာဟဒွီဟံ စိန္တေတုံ လဘန္တာ ပထဝိံ ပရိဝတ္တေတုံ အာကာသေ ဂဏှိတုံ သမတ္ထာ. ဧကာဒသီတိ တေဟိ [Pg.243] ကိရ ပဏ္ဍိတေဟိ အတိရေကတရပညာ ပဉ္စာလရညော မာတာ. သာ တေသံ ဧကာဒသီ ဟုတွာ ပဉ္စာလိယံ သေနံ ပသာသတိ အနုသာသတိ.

“据说”(Āhū)是说：据说在此军队中有十位智者。“广慧者”(Bhūripaññā)是说：具备如大地般广大的智慧。“秘密行者”(Rahogamā)是说：有秘密行走、秘密坐下商议的习性。据说他们若能得到一两天的时间思考，便能够翻转大地，抓住虚空。“第十一位”(Ekādasī)是说：据说般遮罗(Pañcāla)王的母亲，其智慧超越了那些智者。她作为他们的第十一位，统治和训导着般遮罗的军队。

ဧကဒိဝသံ ကိရေကော ပုရိသော ဧကံ တဏ္ဍုလနာဠိဉ္စ ပုဋကဘတ္တဉ္စ ကဟာပဏသဟဿဉ္စ ဂဟေတွာ ‘‘နဒိံ တရိဿာမီ’’တိ ဩတိဏ္ဏော နဒိမဇ္ဈံ ပတွာ တရိတုံ အသက္ကောန္တော တီရေ ဌိတေ မနုဿေ ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္ဘော, မမ ဟတ္ထေ ဧကာ တဏ္ဍုလနာဠိ ပုဋကဘတ္တံ ကဟာပဏသဟဿဉ္စ အတ္ထိ, ဣတော ယံ မယှံ ရုစ္စတိ, တံ ဒဿာမိ. ယော သက္ကောတိ, သော မံ ဥတ္တာရေတူ’’တိ. အထေကော ထာမသမ္ပန္နော ပုရိသော ဂါဠှံ နိဝါသေတွာ နဒိံ ဩဂါဟေတွာ တံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ပရတီရံ ဥတ္တာရေတွာ ‘‘ဒေဟိ မေ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. ‘‘သော တဏ္ဍုလနာဠိံ ဝါ ပုဋကဘတ္တံ ဝါ ဂဏှာဟီ’’တိ. ‘‘သမ္မ, အဟံ ဇီဝိတံ အဂဏေတွာ တံ ဥတ္တာရေသိံ, န မေ ဧတေဟိ အတ္ထော, ကဟာပဏံ မေ ဒေဟီ’’တိ. အဟံ ‘‘ဣတော မယှံ ယံ ရုစ္စတိ, တံ ဒဿာမီ’’တိ အဝစံ, ဣဒါနိ မယှံ ယံ ရုစ္စတိ, တံ ဒမ္မိ, ဣစ္ဆန္တော ဂဏှာတိ. သော သမီပေ ဌိတဿ ဧကဿ ကထေသိ. သောပိ တံ ‘‘ဧသ အတ္တနော ရုစ္စနကံ တဝ ဒေတိ, ဂဏှာ’’တိ အာဟ. သော ‘‘အဟံ န ဂဏှိဿာမီ’’တိ တံ အာဒါယ ဝိနိစ္ဆယံ ဂန္တွာ ဝိနိစ္ဆယာမစ္စာနံ အာရောစေသိ. တေပိ သဗ္ဗံ သုတွာ တထေဝါဟံသု. သော တေသံ ဝိနိစ္ဆယေန အတုဋ္ဌော ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. ရာဇာပိ ဝိနိစ္ဆယာမစ္စေ ပက္ကောသာပေတွာ တေသံ သန္တိကေ ဥဘိန္နံ ဝစနံ သုတွာ ဝိနိစ္ဆိနိတုံ အဇာနန္တော အတ္တနော ဇီဝိတံ ပဟာယ နဒိံ ဩတိဏ္ဏံ ပရဇ္ဇာပေသိ.

据说有一天，一个男人拿着一那利(nāḷi)米、一包食物和一千钱(kahāpaṇa)，心想：“我要渡河。”便下到河里。到了河中央，他无法渡过去，便对岸上的人们说：“喂，我手里有一那利米、一包食物和一千钱。这里面我喜欢的东西，我会给。谁能做到，就让他把我渡过去吧！”于是，一个强壮的男人紧紧地穿好下衣，下到河里，抓住他，把他带到对岸，然后说：“把你该给我的东西给我。”那人说：“你就拿那利米或那包食物吧。”“朋友，我不顾性命把你渡过来，我对这些东西没兴趣，把钱给我。”“我说过：‘这里面我喜欢的东西，我会给。’现在我喜欢给什么就给什么，你想要就拿。”他把这事告诉了站在附近的一个人。那人也对他说：“他把他喜欢的东西给你，拿吧。”但他说：“我不要。”于是他带着那人去到裁决处，告诉了司法官。他们听完一切后，也说了同样的话。他对他们的裁决不满意，便去到国王那里，禀告了此事。国王也召来司法官，在他们面前听了双方的话后，不知道如何裁决，便判决那个不顾自己性命下河的人败诉。

တသ္မိံ ခဏေ ရညော မာတာ စလာကဒေဝီ နာမ အဝိဒူရေ နိသိန္နာ အဟောသိ. သာ ရညော ဒုဗ္ဗိနိစ္ဆိတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘တာတ, ဣမံ အဍ္ဍံ ဉတွာဝ သုဋ္ဌု ဝိနိစ္ဆိတ’’န္တိ အာဟ. ‘‘အမ္မ, အဟံ ဧတ္တကံ ဇာနာမိ. သစေ တုမှေ ဥတ္တရိတရံ ဇာနာထ, တုမှေဝ ဝိနိစ္ဆိနထာ’’တိ. သာ ‘‘ဧဝံ ကရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ တံ ပုရိသံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဧဟိ, တာတ, တဝ ဟတ္ထဂတာနိ တီဏိပိ ဘူမိယံ ဌပေဟီ’’တိ ပဋိပါဋိယာ ဌပါပေတွာ ‘‘တာတ, တွံ ဥဒကေ ဝုယှမာနော ဣမဿ ကိံ ကထေသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣဒံ နာမယျေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ တဝ ရုစ္စနကံ ဂဏှာ’’တိ အာဟ. သော သဟဿတ္ထဝိကံ ဂဏှိ. အထ နံ သာ ထောကံ ဂတကာလေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ, သဟဿံ တေ ရုစ္စတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အာမ, ရုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တာတ, တယာ ‘ဣတော [Pg.244] ယံ မယှံ ရုစ္စတိ, တံ ဒဿာမီ’တိ ဣမဿ ဝုတ္တံ, န ဝုတ္တ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဝုတ္တံ ဒေဝီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ ဣမံ သဟဿံ ဧတဿ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ဒါပေသိ. သော ရောဒန္တော ပရိဒေဝန္တော အဒါသိ. တသ္မိံ ခဏေ ရာဇာ အမစ္စာ စ တုဿိတွာ သာဓုကာရံ ပဝတ္တယိံသု. တတော ပဋ္ဌာယ တဿာ ပဏ္ဍိတဘာဝေါ သဗ္ဗတ္ထ ပါကဋော ဇာတော. တံ သန္ဓာယ ဝိဒေဟရာဇာ ‘‘မာတာ ဧကာဒသီ ရညော’’တိ အာဟ.

就在那时，国王的母亲，名为遮罗迦提毗(Calākadevī)，坐在不远处。她知道国王作了错误的裁决，便说：“孩子，知道了这个案子，就该好好裁决。”“母亲，我只知道这么多。如果您知道得更深入，就请您来裁决吧。”她说：“我来办。”便叫来那个男人，说：“来，孩子，把你手上的三样东西都按顺序放在地上。”让他放好后，她问道：“孩子，你在水里漂流时，对这个人说了什么？”当他回答“夫人，是这样说的”时，她说：“那么，拿走你喜欢的东西吧。”他便拿了那袋一千钱。过了一会儿，她又把他叫来，问道：“孩子，你喜欢这一千钱吗？”当他回答“是的，喜欢”时，她问：“孩子，你有没有对这个人说过：‘这里面我喜欢的东西，我会给’？”当他回答“说过，提毗(devī)”时，她说：“那么，把这一千钱给他。”并让他给了。那人哭着、悲叹着给了。就在那时，国王和大臣们都很高兴，发出了善哉之声。从那时起，她的智慧便处处闻名。有鉴于此，威德哈(Videha)王说：“母亲是国王的第十一智囊。”

ခတျာတိ ခတ္တိယာ. အစ္ဆိန္နရဋ္ဌာတိ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တေန အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဟိတရဋ္ဌာ. ဗျထိတာတိ မရဏဘယဘီတာ အညံ ဂဟေတဗ္ဗဂဟဏံ အပဿန္တာ. ပဉ္စာလိယံ ဝသံ ဂတာတိ ဧတဿ ပဉ္စာလရညော ဝသံ ဂတာတိ အတ္ထော. သာမိဝစနတ္ထေ ဟိ ဧတံ ဥပယောဂဝစနံ. ယံဝဒါ တက္ကရာတိ ယံ မုခေန ဝဒန္တိ, တံ ရညော ကာတုံ သက္ကောန္တာဝ. ဝသိနော ဂတာတိ ပုဗ္ဗေ သယံဝသိနော ဣဒါနိ ပနဿ ဝသံ ဂတာတိ အတ္ထော. တိသန္ဓီတိ ပဌမံ ဟတ္ထိပါကာရေန ပရိက္ခိတ္တာ, တတော ရထပါကာရေန, တတော အဿပါကာရေန, တတော ယောဓပတ္တိပါကာရေန ပရိက္ခိတ္တာတိ ဣမေဟိ စတူဟိ သင်္ခေပေဟိ တိသန္ဓီဟိ ပရိဝါရိတာ. ဟတ္ထိရထာနဉှိ အန္တရံ ဧကော သန္ဓိ, ရထအဿာနံ အန္တရံ ဧကော သန္ဓိ, အဿပတ္တီနံ အန္တရံ ဧကော သန္ဓိ. ပရိခညတီတိ ခနီယတိ. ဣမဉှိ ဣဒါနိ ဥပ္ပာဋေတွာ ဂဏှိတုကာမာ ဝိယ သမန္တတော ခနန္တိ. ဥဒ္ဓံ တာရကဇာတာဝါတိ တာတ, ယာယ သေနာယ သမန္တာ ပရိဝါရိတာ, သာ အနေကသတသဟဿဒဏ္ဍဒီပိကာဟိ ဥဒ္ဓံ တာရကဇာတာ ဝိယ ခါယတိ. ဝိဇာနာဟီတိ တာတ မဟောသဓပဏ္ဍိတ, အဝီစိတော ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ အညော တယာ သဒိသော ဥပါယကုသလော ပဏ္ဍိတော နာမ နတ္ထိ, ပဏ္ဍိတဘာဝေါ နာမ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ပညာယတိ, တသ္မာ တွမေဝ ဇာနာဟိ, ကထံ အမှာကံ ဣတော ဒုက္ခာ ပမောက္ခော ဘဝိဿတီတိ.

“刹帝利”是说：刹帝利。“国被夺”是说：被小梵授王(Cūḷanibrahmadatta)强夺并占领的国家。“惊惧”是说：因畏惧死亡而害怕，看不到其他可取的庇护。“归顺般遮罗”是说：其义为，归顺于这位般遮罗(Pañcāla)王的统治。这确实是所有格用法，表示主从关系。“唯命是从”是说：他们口中所说的，正是能够为国王去做的。“已受控制”是说：其义为，从前是自主的，现在则已受他控制。“三接合处”是说：首先被象墙围绕，然后是车墙，然后是马墙，然后是战士步兵墙；被这四种防线以三个接合处围绕。象与车之间是一个接合处，车与马之间是一个接合处，马与步兵之间是一个接合处。“被挖掘”是说：被挖。他们现在从四周挖掘，仿佛想要把它连根拔起并夺取。“如天上星群”是说：父亲，那支从四面八方包围的军队，因有成百上千的火炬，看起来就像天上的星群。“请了知”是说：父亲，大药智者(Mahosadhapaṇḍita)，从无间地狱直到有顶天，没有其他像你一样善于谋略的智者。智者的本色正是在此等情况下才得以显现。因此，只有你了知我们如何才能从这痛苦中解脱。

ဣမံ ရညော ကထံ သုတွာ မဟာသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘အယံ ရာဇာ အတိဝိယ မရဏဘယဘီတော, ဂိလာနဿ ခေါ ပန ဝေဇ္ဇော ပဋိသရဏံ, ဆာတဿ ဘောဇနံ, ပိပါသိတဿ ပါနီယံ, ဣမဿပိ မံ ဌပေတွာ အညံ ပဋိသရဏံ နတ္ထိ, အဿာသေဿာမိ န’’န္တိ. အထ မဟာသတ္တော မနောသိလာတလေ နဒန္တော သီဟော ဝိယ ‘‘မာ ဘာယိ, မဟာရာဇ, ရဇ္ဇသုခံ အနုဘဝ, အဟံ လေဍ္ဍုံ

听闻国王此言，大士心想：“这位国王极度畏惧死亡。诚然，病人的归宿是医生，饥饿者的归宿是食物，口渴者的归宿是饮水，而这位国王除了我之外没有其他归宿。我应当安慰他。”于是，大士如雄狮在红砷台上咆哮，说道：“大王，不要害怕！享受您的王位之乐吧！我将像用一块土……

ဂဟေတွာ [Pg.245] ကာကံ ဝိယ, ဓနုံ ဂဟေတွာ မက္ကဋံ ဝိယ စ, ဣမံ အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိသင်္ခံ သေနံ ဥဒရေ ဗန္ဓသာဋကာနမ္ပိ အဿာမိကံ ကတွာ ပလာပေဿာမီ’’တိ ဝတွာ နဝမံ ဂါထမာဟ –

……赶走乌鸦，像拿起弓赶走猴子一样，将这十八阿伽毗尼(aṭṭhārasa-akkhobhaṇī)的大军，甚至连他们腹上所系的衣物都变成无主之物，使他们逃散。”说完，他说了第九首偈颂：

၅၉၈.

598.

‘‘ပါဒေ ဒေဝ ပသာရေဟိ, ဘုဉ္ဇ ကာမေ ရမဿု စ;

ဟိတွာ ပဉ္စာလိယံ သေနံ, ဗြဟ္မဒတ္တော ပလာယိတီ’’တိ.

“天王展足且安逸，享受欲乐尽欢喜；舍弃般遮罗(Pañcāla)大军，梵授(Brahmadatta)必将仓皇去。”

တဿတ္ထော – ‘‘ဒေဝ, တွံ ယထာသုခံ အတ္တနော ရဇ္ဇသုခသင်္ခါတေ တေ ပါဒေ ပသာရေဟိ, ပသာရေန္တော စ သင်္ဂါမေ စိတ္တံ အကတွာ ဘုဉ္ဇ, ကာမေ ရမဿု စ, ဧသ ဗြဟ္မဒတ္တော ဣမံ သေနံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယိဿတီ’’တိ.

其义为：“天王，您请随意伸展您那象征王位之乐的双足，伸展时，请勿将心置于战争，但去享受，耽于欲乐。这位梵授(Brahmadatta)王将会舍弃这支军队而逃跑。”

ဧဝံ ပဏ္ဍိတော ရာဇာနံ သမဿာသေတွာ ဝန္ဒိတွာ ရာဇနိဝေသနာ နိက္ခမိတွာ နဂရေ ဆဏဘေရိံ စရာပေတွာ နာဂရေ အာဟ – ‘‘အမ္ဘော, တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထ, သတ္တာဟံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနပါနဘောဇနာဒီနိ သမ္ပာဒေတွာ ဆဏကီဠံ ပဋ္ဌပေထ. တတ္ထ တတ္ထ မနုဿာ ယထာရူပံ မဟာပါနံ ပိဝန္တု, ဂန္ဓဗ္ဗံ ကရောန္တု, ဝါဒေန္တု ဝဂ္ဂန္တု သေဠေန္တု နဒန္တု နစ္စန္တု ဂါယန္တု အပ္ဖောဋေန္တု, ပရိဗ္ဗယော ပန ဝေါ မမ သန္တကောဝ ဟောတု, အဟံ မဟောသဓပဏ္ဍိတော နာမ, ပဿိဿထ မေ အာနုဘာဝ’’န္တိ. တေ တထာ ကရိံသု. တဒါ ဂီတဝါဒိတာဒိသဒ္ဒံ ဗဟိနဂရေ ဌိတာ သုဏန္တိ, စူဠဒွါရေန မနုဿာ နဂရံ ပဝိသန္တိ. ဌပေတွာ ပဋိသတ္တုံ ဒိဋ္ဌံ ဒိဋ္ဌံ န ဂဏှန္တိ, တသ္မာ သဉ္စာရော န ဆိဇ္ဇတိ, နဂရံ ပဝိဋ္ဌမနုဿာ ဆဏကီဠနိဿိတံ ဇနံ ပဿန္တိ.

智者这样安慰国王后，向他行礼，然后离开王宫，在城中命人敲响庆典之鼓，对城里人说：“诸位，你们不要担心。在七天里，准备好花环、香料、涂香、饮料和食物等，开始庆典娱乐。人们可以在各处尽情畅饮，演奏音乐，吹奏乐器，欢呼呐喊，载歌载舞，拍手助兴。所有费用都由我来承担。我名叫大药智者(Mahosadhapaṇḍita)，你们将会看到我的威力。”他们便照此而行。当时，城外的人们听到歌舞音乐之声，人们从小门进入城里。他们不对见到的人进行抓捕，因此人流没有中断。进入城里的人们看到民众都沉浸在庆典娱乐之中。

စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တောပိ နဂရေ ကောလာဟလံ သုတွာ အမစ္စေ ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္ဘော, အမှေသု အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိယာ သေနာယ နဂရံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတေသု နဂရဝါသီနံ ဘယံ ဝါ သာရဇ္ဇံ ဝါ နတ္ထိ, အာနန္ဒိတာ သောမနဿပ္ပတ္တာ အပ္ဖောဋေန္တိ နဒန္တိ သေဠေန္တိ နစ္စန္တိ ဂါယန္တိ, ကိံ နာမေတ’’န္တိ? အထ နံ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာ မုသာဝါဒံ ကတွာ ဧဝမာဟံသု ‘‘ဒေဝ, မယံ ဧကေန ကမ္မေန စူဠဒွါရေန နဂရံ ပဝိသိတွာ ဆဏနိဿိတံ မဟာဇနံ ဒိသွာ ပုစ္ဆိမှာ ‘အမ္ဘော, သကလဇမ္ဗုဒီပရာဇာနော အာဂန္တွာ တုမှာကံ နဂရံ ပရိက္ခိပိတွာ ဌိတာ, တုမှေ ပန အတိပမတ္တာ, ကိံ နာမေတ’န္တိ? တေ ဧဝမာဟံသု ‘အမ္ဘော, အမှာကံ ရညော ကုမာရကာလေ ဧကော မနောရထော အဟောသိ သကလဇမ္ဗုဒီပရာဇူဟိ နဂရေ ပရိဝါရိတေ ဆဏံ ကရိဿာမီတိ, တဿ အဇ္ဇ မနောရထော မတ္ထကံ ပတ္တော, တသ္မာ ဆဏဘေရိံ စရာပေတွာ သယံ မဟာတလေ မဟာပါနံ ပိဝတီ’’’တိ.

小梵授(Cūḷanibrahmadatta)王听到城中的喧闹声，就对大臣们说：“诸位，我们以十八阿伽毗尼(akkhobhaṇī)的军队包围了城池，城里的居民却既不恐惧也不害怕，反而欢欣雀跃，拍手、喧哗、欢呼、跳舞、歌唱，这是怎么回事？”那些安插的探子便撒谎说：“陛下，我们因某项任务，通过一个小门进入城里，看到民众沉浸在庆典气氛中，就问道：‘喂，全瞻部洲的国王们都来包围你们的城池了，你们却如此放纵，这是为什么？’他们回答说：‘喂，我们的国王在年少时有一个愿望，就是在被全瞻部洲的国王们包围时举行庆典。今天他的愿望终于实现了，因此他命人敲响庆典之鼓，自己正在宫殿的露台上畅饮呢。’”

ရာဇာ [Pg.246] တေသံ ကထံ သုတွာ ကုဇ္ဈိတွာ သေနံ အာဏာပေသိ – ‘‘ဘောန္တော, ဂစ္ဆထ, ခိပ္ပံ ဣတော စိတော စ နဂရံ အဝတ္ထရိတွာ ပရိခံ ဘိန္ဒိတွာ ပါကာရံ မဒ္ဒန္တာ ဒွါရဋ္ဋာလကေ ဘိန္ဒန္တာ နဂရံ ပဝိသိတွာ သကဋေဟိ ကုမ္ဘဏ္ဍာနိ ဝိယ မဟာဇနဿ သီသာနိ ဂဏှထ, ဝိဒေဟရညော သီသံ အာဟရထာ’’တိ. တံ သုတွာ သူရယောဓာ နာနာဝုဓဟတ္ထာ ဒွါရသမီပံ ဂန္တွာ ပဏ္ဍိတဿ ပုရိသေဟိ သက္ခရဝါလုကကလလသိဉ္စနပါသာဏပတနာဒီဟိ ဥပဒ္ဒုတာ ပဋိက္ကမန္တိ. ‘‘ပါကာရံ ဘိန္ဒိဿာမာ’’တိ ပရိခံ ဩတိဏ္ဏေပိ အန္တရဋ္ဋာလကေသု ဌိတာ ဥသုသတ္တိတောမရာဒီဟိ ဝိဇ္ဈန္တာ မဟာဝိနာသံ ပါပေန္တိ. ပဏ္ဍိတဿ ယောဓာ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ ယောဓေ ဟတ္ထဝိကာရာဒီနိ ဒဿေတွာ နာနပ္ပကာရေဟိ အက္ကောသန္တိ ပရိဘာသန္တိ တဇ္ဇေန္တိ. ‘‘တုမှေ ကိလမန္တာ ဘတ္တံ အလဘန္တာ ထောကံ ပိဝိဿထ ခါဒိဿထာ’’တိ သုရာပိဋ္ဌကာနိ စေဝ မစ္ဆမံသသူလာနိ စ ပသာရေတွာ သယမေဝ ပိဝန္တိ ခါဒန္တိ, အနုပါကာရေ စင်္ကမန္တိ. ဣတရေ ကိဉ္စိ ကာတုံ အသက္ကောန္တာ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝ, ဌပေတွာ ဣဒ္ဓိမန္တေ အညေဟိ နိဒ္ဓရိတုံ န သက္ကာ’’တိ ဝဒိံသု.

国王听了他们的话，愤怒地命令军队：“诸位，去吧！迅速从四面八方攻破此城，填平护城河，摧毁城墙，攻破城门和塔楼，冲进城去！像用车装南瓜一样，把民众的头颅都取来，把威德哈(Videha)王的头颅也带来给我！”勇猛的战士们听到命令，手持各种武器冲到城门前，却被智者的手下用泼洒碎石、沙土和泥浆，并投掷石块等方式攻击，被迫撤退。当他们喊着“我们要摧毁城墙！”而下到护城河时，又被站在塔楼里的守军用箭、标枪、长矛等射击，造成重大伤亡。智者的士兵们向小梵授王的士兵们做着各种手势，用各种方式辱骂、嘲笑、恐吓他们。他们说：“你们这些疲惫不堪、没有饭吃的家伙，就喝点这个，吃点这个吧！”一边说着，一边摆出酒和糕点以及烤鱼肉串，自顾自地吃喝起来，还在城墙边来回踱步。对方的士兵无计可施，只得回去禀告小梵授王：“陛下，除了有神通的人，别人实在无法攻克此城。”

ရာဇာ စတုပဉ္စာဟံ ဝသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗယုတ္တကံ အပဿန္တော ကေဝဋ္ဋံ ပုစ္ဆိ ‘‘အာစရိယ, နဂရံ ဂဏှိတုံ န သက္ကောမ, ဧကောပိ ဥပသင်္ကမိတုံ သမတ္ထော နတ္ထိ, ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. ကေဝဋ္ဋော ‘‘ဟောတု, မဟာရာဇ, နဂရံ နာမ ဗဟိဥဒကံ ဟောတိ, ဥဒကက္ခယေန နံ ဂဏှိဿာမ, မနုဿာ ဥဒကေန ကိလမန္တာ ဒွါရံ ဝိဝရိဿန္တီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘အတ္ထေသော ဥပါယော’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဥဒကံ ပဝေသေတုံ န ဒေန္တိ. ပဏ္ဍိတဿ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာ ပဏ္ဏံ လိခိတွာ ကဏ္ဍေ ဗန္ဓိတွာ တံ ပဝတ္တိံ ပေသေသုံ. တေနပိ ပဌမမေဝ အာဏတ္တံ ‘‘ယော ယော ကဏ္ဍေ ပဏ္ဏံ ပဿတိ, သော သော မေ အာဟရတူ’’တိ. အထေကော ပုရိသော တံ ဒိသွာ ပဏ္ဍိတဿ ဒဿေသိ. သော တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ‘‘န မေ ပဏ္ဍိတဘာဝံ ဇာနန္တီ’’တိ သဋ္ဌိဟတ္ထံ ဝေဠုံ ဒွိဓာ ဖာလေတွာ ပရိသုဒ္ဓံ သောဓာပေတွာ ပုန ဧကတော ကတွာ စမ္မေန ဗန္ဓိတွာ ဥပရိ ကလလေန မက္ခေတွာ ဟိမဝန္တတော ဣဒ္ဓိမန္တတာပသေဟိ အာနီတံ ကုဒြူသကုမုဒဗီဇံ ပေါက္ခရဏိတီရေ ကလလေသု ရောပါပေတွာ ဥပရိ ဝေဠုံ ဌပါပေတွာ ဥဒကဿ ပူရာပေသိ. ဧကရတ္တေနေဝ ဝဍ္ဎိတွာ ပုပ္ဖံ ဝေဠုမတ္ထကတော ဥဂ္ဂန္တွာ ရတနမတ္တံ အဋ္ဌာသိ.

国王驻扎四五日，见无可乘之机，便问凯瓦达(Kevaṭṭa)：“老师，我等无法攻下此城，无人能近，应当如何？”凯瓦达言：“大王，但请宽心。此城水源在外，断其水源，即可取之。城中之人为水所困，自会开启城门。”国王赞同道：“此计甚好。”遂下令断其水源。智者所安插之人，将此情报书于叶上，缚于箭上送出。而智者早已下令：“凡见箭上缚有书信者，皆须呈于我。”于是，一人见之，便呈予智者。智者知晓此事后，心想：“彼等不知我之智慧！”他命人取一根六十肘(hattha)长的竹子，一剖为二，清其内节，复又合拢，以皮革捆扎，外涂泥土。然后，命人将从雪山(Himavanta)有神通的苦行者处得来的某种睡莲种子，种于池边泥中，将竹管立于其上，并注满水。仅一夜之间，睡莲便已长成，其花从竹管顶端绽出，大如宝石。

အထ [Pg.247] နံ ဥပ္ပာဋေတွာ ‘‘ဣဒံ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ ဒေထာ’’တိ အတ္တနော ပုရိသာနံ ဒါပေသိ. တေ တဿ ဒဏ္ဍကံ ဝလယံ ကတွာ ‘‘အမ္ဘော, ဗြဟ္မဒတ္တဿ ပါဒမူလိကာ ဆာတကေန မာ မရိတ္ထ, ဂဏှထေတံ ဥပ္ပလံ ပိဠန္ဓိတွာ ဒဏ္ဍကံ ကုစ္ဆိပူရံ ခါဒထာ’’တိ ဝတွာ ခိပိံသု. တမေကော ပဏ္ဍိတဿ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသော ဥဋ္ဌာယ ဂဏှိ, အထ တံ ရညော သန္တိကံ အာဟရိတွာ ‘‘ပဿထ, ဒေဝ, ဣမဿ ဒဏ္ဍကံ, န နော ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝံ ဒီဃဒဏ္ဍကော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော’’တိ ဝတွာ ‘‘မိနထ န’’န္တိ ဝုတ္တေ ပဏ္ဍိတဿ ပုရိသာ သဋ္ဌိဟတ္ထံ ဒဏ္ဍကံ အသီတိဟတ္ထံ ကတွာ မိနိံသု. ပုန ရညာ ‘‘ကတ္ထေတံ ဇာတ’’န္တိ ဝုတ္တေ ဧကော မုသာဝါဒံ ကတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဒေဝ, အဟံ ဧကဒိဝသံ ပိပါသိတော ဟုတွာ ‘သုရံ ပိဝိဿာမီ’တိ စူဠဒွါရေန နဂရံ ပဝိဋ္ဌော, နာဂရာနံ ဥဒကကီဠတ္ထာယ ကတံ မဟာပေါက္ခရဏိံ ပဿိံ, မဟာဇနော နာဝါယ နိသီဒိတွာ ပုပ္ဖာနိ ဂဏှာတိ. တတ္ထ ဣဒံ တီရပ္ပဒေသေ ဇာတံ, ဂမ္ဘီရဋ္ဌာနေ ဇာတဿ ပန ဒဏ္ဍကော သတဟတ္ထော ဘဝိဿတီ’’တိ.

于是他将睡莲拔起，命手下人：“将此物送予小梵授王(Cūḷanibrahmadatta)。”那些人将花茎弯成环状，高喊道：“喂，梵授王(Brahmadatta)的仆人们，莫要饿死！戴上这朵睡莲，再把花茎吃个饱吧！”说罢便扔了过去。智者安插的一名密探起身接住，然后呈于国王面前，说道：“陛下，请看此花茎，我等从未见过如此之长的花茎。”国王下令测量时，智者的手下将六十肘长的花茎量成了八十肘。国王又问：“此物生于何处？”其中一人谎报道：“陛下，一日我口渴想饮酒，便由小门入城，见到城中之人为戏水而造的大池塘，众人正坐于船上采花。此株生于岸边，若生于深水处，其茎恐有百肘之长。”

တံ သုတွာ ရာဇာ ကေဝဋ္ဋံ အာဟ – ‘‘အာစရိယ, န သက္ကာ ဥဒကက္ခယေန ဣဒံ ဂဏှိတုံ, ဟရထေကံ ဥပါယ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ဓညက္ခယေန ဂဏှိဿာမ, နဂရံ နာမ ဗဟိဓညံ ဟောတီ’’တိ. ဧဝံ ဟောတု အာစရိယာတိ, ပဏ္ဍိတော ပုရိမနယေနေဝ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ‘‘န မေ ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏော ပဏ္ဍိတဘာဝံ ဇာနာတီ’’တိ အနုပါကာရမတ္ထကေ ကလလံ ကတွာ ဝီဟိံ တတ္ထ ရောပါပေသိ. ဗောဓိသတ္တာနံ အဓိပ္ပာယော နာမ သမိဇ္ဈတီတိ ဝီဟီ ဧကရတ္တေနေဝ ဝုဋ္ဌာယ ပါကာရမတ္ထကေ နီလာ ဟုတွာ ပညာယန္တိ. တံ ဒိသွာ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော ‘‘အမ္ဘော, ကိမေတံ ပါကာရမတ္ထကေ နီလံ ဟုတွာ ပညာယတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ပဏ္ဍိတဿ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသော ရညော ဝစနံ မုခတော ဇိဝှံ လုဉ္စန္တော ဝိယ ဂဟေတွာ ‘‘ဒေဝ, ဂဟပတိပုတ္တော မဟောသဓပဏ္ဍိတော အနာဂတဘယံ ဒိသွာ ပုဗ္ဗေဝ ရဋ္ဌတော ဓညံ အာဟရာပေတွာ ကောဋ္ဌာဂါရာဒီနိ ပူရာပေတွာ သေသဓညံ ပါကာရပဿေ နိက္ခိပါပေသိ. တေ ကိရ ဝီဟယော အာတပေန သုက္ခန္တာ ဝဿေန တေမေန္တာ တတ္ထေဝ သဿံ ဇနေသုံ. အဟံ ဧကဒိဝသံ ဧကေန ကမ္မေန စူဠဒွါရေန ပဝိသိတွာ ပါကာရမတ္ထကေ ဝီဟိရာသိတော ဝီဟိံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဝီထိယံ ဆဍ္ဍေန္တေ ပဿိံ. အထ တေ မံ ပရိဟာသန္တာ ‘ဆာတောသိ မညေ, ဝီဟိံသာဋကဒသန္တေ [Pg.248] ဗန္ဓိတွာ တဝ ဂေဟံ ဟရိတွာ ကောဋ္ဋေတွာ ပစာပေတွာ ဘုဉ္ဇာဟီ’တိ ဝဒိံသူ’’တိ အာရောစေသိ.

国王听罢，对凯瓦达(Kevaṭṭa)说：“老师，断绝水源之计不可行，请另寻他法。”凯瓦达言：“既然如此，大王，我等便耗尽其粮食。此城之粮草亦来自城外。”国王道：“好的，老师。”智者以同样的方法得知此事，心想：“此凯瓦达婆罗门不知我之智慧。”他命人在城墙顶上铺设泥土，于其中种下稻谷。因菩萨之愿皆能成就，稻谷一夜之间便已长成，城墙顶上一片青绿。小梵授王(Cūḷanibrahmadatta)见此景象，问道：“喂，城墙顶上那片青绿是何物？”智者所安插之人，抢在国王话音未落时，如从其口中拔舌一般答道：“陛下，那位长者之子大药智者(Mahosadha Paṇḍita)预见未来之危，早已从国中运来粮食，填满粮仓，余粮则堆于城墙之侧。那些稻谷日晒雨淋，便在此处生根发芽。一日我因事由小门入城，见有人从城墙顶的谷堆中，以手抓取稻谷抛于街上。他们还嘲笑我说：‘你大概是饿了，将这些稻谷系于衣角带回家，舂米煮食吧！’”

တံ သုတွာ ရာဇာ ကေဝဋ္ဋံ ‘‘အာစရိယ, ဓညက္ခယေနပိ ဂဏှိတုံ န သက္ကာ, အယမ္ပိ အနုပါယော’’တိ အာဟ. ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, ဒါရုက္ခယေန ဂဏှိဿာမ, နဂရံ နာမ ဗဟိဒါရုကံ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဟောတု, အာစရိယာ’’တိ. ပဏ္ဍိတော ပုရိမနယေနေဝ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ပါကာရမတ္ထကေ ဝီဟိံ အတိက္ကမိတွာ ပညာယမာနံ ဒါရုရာသိံ ကာရေသိ. ပဏ္ဍိတဿ မနုဿာ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ ပုရိသေဟိ သဒ္ဓိံ ပရိဟာသံ ကရောန္တာ ‘‘သစေ ဆာတတ္ထ, ယာဂုဘတ္တံ ပစိတွာ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ မဟန္တမဟန္တာနိ ဒါရူနိ ခိပိံသု. ရာဇာ ‘‘ပါကာရမတ္ထကေန ဒါရူနိ ပညာယန္တိ, ကိမေတ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဒေဝ, ဂဟပတိပုတ္တော ကိရ မဟောသဓပဏ္ဍိတော အနာဂတဘယံ ဒိသွာ ဒါရူနိ အာဟရာပေတွာ ကုလာနံ ပစ္ဆာဂေဟေသု ဌပါပေတွာ အတိရေကာနိ ပါကာရံ နိဿာယ ဌပါပေသီ’’တိ ဥပနိက္ခိတ္တကာနညေဝ သန္တိကာ ဝစနံ သုတွာ ကေဝဋ္ဋံ အာဟ – ‘‘အာစရိယ, ဒါရုက္ခယေနပိ န သက္ကာ အမှေဟိ ဂဏှိတုံ, အာဟရထေကံ ဥပါယ’’န္တိ. ‘‘မာ စိန္တယိတ္ထ, မဟာရာဇ, အညော ဥပါယော အတ္ထီ’’တိ. ‘‘အာစရိယ, ကိံ ဥပါယော နာမေသ, နာဟံ တဝ ဥပါယဿ အန္တံ ပဿာမိ, န သက္ကာ အမှေဟိ ဝေဒေဟံ ဂဏှိတုံ, အမှာကံ နဂရမေဝ ဂမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, ‘စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော ဧကသတခတ္တိယေဟိ သဒ္ဓိံ ဝေဒေဟံ ဂဏှိတုံ နာသက္ခီ’တိ အမှာကံ လဇ္ဇနကံ ဘဝိဿတိ, ကိံ ပန မဟောသဓောဝ ပဏ္ဍိတော, အဟမ္ပိ ပဏ္ဍိတောယေဝ, ဧကံ လေသံ ကရိဿာမီ’’တိ. ‘‘ကိံ လေသော နာမ, အာစရိယာ’’တိ. ‘‘ဓမ္မယုဒ္ဓံ နာမ ကရိဿာမ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ကိမေတံ ဓမ္မယုဒ္ဓံ နာမာ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ န သေနာ ယုဇ္ဈိဿန္တိ, ဒွိန္နံ ပန ရာဇူနံ ဒွေ ပဏ္ဍိတာ ဧကဋ္ဌာနေ ဘဝိဿန္တိ. တေသု ယော ဝန္ဒိဿတိ, တဿ ပရာဇယော ဘဝိဿတိ. မဟောသဓော ပန ဣမံ မန္တံ န ဇာနာတိ, အဟံ မဟလ္လကော, သော ဒဟရော, မံ ဒိသွာဝ ဝန္ဒိဿတိ, တဒါ ဝိဒေဟော ပရာဇိတော နာမ ဘဝိဿတိ, အထ မယံ ဝိဒေဟံ ပရာဇေတွာ အတ္တနော နဂရမေဝ ဂမိဿာမ, ဧဝံ နော လဇ္ဇနကံ န ဘဝိဿတိ. ဣဒံ ဓမ္မယုဒ္ဓံ နာမာ’’တိ.

国王听罢，对凯瓦达(Kevaṭṭa)说：“老师，耗尽粮食之计亦不可行。”凯瓦达言：“既然如此，大王，我等便耗尽其木柴。此城之木柴亦来自城外。”国王道：“好的，老师。”智者以同样的方法得知此事后，命人在城墙顶上堆起比稻谷更为显眼的木柴堆。智者的手下与小梵授王(Cūḷanibrahmadatta)的手下开玩笑说：“若是饿了，便煮粥饭吃吧。”一边说，一边扔出大块木柴。国王见城墙上堆有木柴，便问：“此是何故？”从其安插之人处听闻：“陛下，据说那位长者之子大药智者(Mahosadha Paṇḍita)预见未来之危，命人运来木柴，存放于各家后院，多余的便靠于城墙。”国王听后，对凯瓦达说：“老师，耗尽木柴之计亦无法取胜，请另寻他法。”凯瓦达言：“大王勿忧，尚有他法。”国王道：“老师，究竟是何计策？我已不见你计策之尽头。我等无法攻取维德哈(Vedeha)王，不如归国。”凯瓦达言：“大王，若传言‘小梵授王与一百零一位刹帝利俱，尚不能胜维德哈王’，我等将蒙受羞辱。难道唯有大药是智者？我也是智者，我有一计。”国王问：“老师有何计策？”凯瓦达答：“大王，我等可行‘法战’(dhammayuddha)。”国王问：“何为‘法战’？”凯瓦达言：“大王，此非军队交战，而是令两位国王的两位智者于一处会面。其中先行礼者，即为败方。大药不知此规，我年长而他年少，见我必将行礼。届时，维德哈王便算战败。之后我等便可战胜维德哈王，返回我国，如此便不致蒙羞。此即‘法战’。”

ပဏ္ဍိတော တမ္ပိ ရဟဿံ ပုရိမနယေနေဝ ဉတွာ ‘‘သစေ ကေဝဋ္ဋဿ ပရဇ္ဇာမိ, နာဟံ ပဏ္ဍိတောသ္မီ’’တိ စိန္တေသိ. စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တောပိ ‘‘သောဘနော, အာစရိယ, ဥပါယော’’တိ ဝတွာ ‘‘သွေ ဓမ္မယုဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ, ဒွိန္နမ္ပိ ပဏ္ဍိတာနံ ဓမ္မေန [Pg.249] ဇယပရာဇယော ဘဝိဿတိ. ယော ဓမ္မယုဒ္ဓံ န ကရိဿတိ, သောပိ ပရာဇိတော နာမ ဘဝိဿတီ’’တိ ပဏ္ဏံ လိခါပေတွာ စူဠဒွါရေန ဝေဒေဟဿ ပေသေသိ. တံ သုတွာ ဝေဒေဟော ပဏ္ဍိတံ ပက္ကောသာပေတွာ တမတ္ထံ အာစိက္ခိ. တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ပဏ္ဍိတော ‘‘သာဓု, ဒေဝ, သွေ ပါတောဝ ပစ္ဆိမဒွါရေ ဓမ္မယုဒ္ဓမဏ္ဍလံ သဇ္ဇေဿန္တိ, ‘ဓမ္မယုဒ္ဓမဏ္ဍလံ အာဂစ္ဆတူ’တိ ပေသေထာ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ရာဇာ အာဂတဒူတဿေဝ ဟတ္ထေ ပဏ္ဏကံ အဒါသိ. ပဏ္ဍိတော ပုနဒိဝသေ ‘‘ကေဝဋ္ဋဿေဝ ပရာဇယော ဟောတူ’’တိ ပစ္ဆိမဒွါရေ ဓမ္မယုဒ္ဓမဏ္ဍလံ သဇ္ဇာပေသိ. တေပိ ခေါ ဧကသတပုရိသာ ‘‘ကော ဇာနာတိ, ကိံ ဘဝိဿတီ’’တိ ပဏ္ဍိတဿ အာရက္ခတ္ထာယ ကေဝဋ္ဋံ ပရိဝါရယိံသု. တေပိ ဧကသတရာဇာနော ဓမ္မယုဒ္ဓမဏ္ဍလံ ဂန္တွာ ပါစီနဒိသံ ဩလောကေန္တာ အဋ္ဌံသု, တထာ ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏောပိ.

智者也用先前的方法得知了这个秘密，心想：“如果我输给克瓦特(Kevaṭṭa)，我就不配称为智者。”小梵授王也说：“老师，此计甚好！”于是让人写了一封信，派人从小门送给维德哈王，信上说：“明日将举行法战，两位智者将依法决出胜负。不应战者即为败北。”维德哈王听后，立即召来智者告知此事。智者听闻此事后说：“善哉，大王。他们明日清晨将在西门备好法战坛场，请您派使者传话‘请到法战坛场来’。”国王听后，当即将信函交到来使手中。第二天，智者一心想让克瓦特落败，便命人在西门布置法战坛场。而那一百零一位随从心想：“谁知道会发生什么事呢？”为了保护克瓦特，将他团团围住。那一百零一位国王来到法战坛场后，都朝东面望着站立，克瓦特婆罗门也是如此。

ဗောဓိသတ္တော ပန ပါတောဝ ဂန္ဓောဒကေန နှတွာ သတသဟဿဂ္ဃနကံ ကာသိကဝတ္ထံ နိဝါသေတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတော နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ရာဇဒွါရံ ဂန္တွာ ‘‘ပဝိသတု မေ ပုတ္တော’’တိ ဝုတ္တေ ပဝိသိတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌတွာ ‘‘ကုဟိံ ဂမိဿသိ, တာတာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဓမ္မယုဒ္ဓမဏ္ဍလံ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ဒေဝ, ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏံ မဏိရတနေန ဝဉ္စေတုကာမောမှိ, အဋ္ဌဝင်္ကံ မဏိရတနံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ‘‘ဂဏှ, တာတာ’’တိ. သော တံ ဂဟေတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ရာဇနိဝေသနာ ဩတိဏ္ဏော သဟဇာတေဟိ ယောဓသဟဿေဟိ ပရိဝုတော နဝုတိကဟာပဏသဟဿဂ္ဃနကံ သေတသိန္ဓဝယုတ္တံ ရထဝရမာရုယှ ပါတရာသဝေလာယ ဒွါရသမီပံ ပါပုဏိ. ကေဝဋ္ဋော ပန ‘‘ဣဒါနိ အာဂမိဿတိ, ဣဒါနိ အာဂမိဿတီ’’တိ တဿာဂမနံ ဩလောကေန္တောယေဝ အဋ္ဌာသိ, ဩလောကနေန ဒီဃဂီဝတံ ပတ္တော ဝိယ အဟောသိ, သူရိယတေဇေန သေဒါ မုစ္စန္တိ. မဟာသတ္တောပိ မဟာပရိဝါရတာယ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဝိယ အဇ္ဈောတ္ထရန္တော ကေသရသီဟော ဝိယ အဆမ္ဘိတော ဝိဂတလောမဟံသော ဒွါရံ ဝိဝရာပေတွာ နဂရာ နိက္ခမ္မ ရထာ ဩရုယှ သီဟော ဝိယ ဝိဇမ္ဘမာနော ပါယာသိ. ဧကသတရာဇာနောပိ တဿ ရူပသိရိံ ဒိသွာ ‘‘ဧသ ကိရ သိရိဝဍ္ဎနသေဋ္ဌိပုတ္တော မဟောသဓပဏ္ဍိတော ပညာယ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အဒုတိယော’’တိ ဥက္ကုဋ္ဌိသဟဿာနိ ပဝတ္တယိံသု.

菩萨清晨用香水沐浴后，穿上价值十万的迦尸绸，佩戴各种饰品，享用各种美味的食物，在大批随从陪同下来到王宫大门。国王说：“我儿进来吧。”他进去向国王行礼后立于一旁。国王问：“孩子，你要去哪里？”他回答：“我要去法战坛场。”“需要得到什么？”“大王，我想用摩尼宝欺骗克瓦特婆罗门，需要得到八曲摩尼宝。”“去拿吧，孩子。”他领受后向国王行礼，离开王宫，由一千名与生俱来的勇士护卫，乘坐价值九万钱、配有白色信度马的宝车，在早餐时分来到城门附近。克瓦特婆罗门则一直站着观望他的到来，不停地想：“他现在要来了，现在要来了。”他引颈而望，被太阳晒得汗流浃背。大士带着大批随从，如大海般汹涌而来，如狮王般无所畏惧、毫毛不竖，命人打开城门后出城，从车上下来，如狮子般舒展身体，迈步前行。那一百零一位国王看到他的容貌威仪，都说：“这就是吉祥增之子大药智者(Mahosadha)，其智慧在整个瞻部洲无人能及。”于是发出了上千次的欢呼赞叹。

သောပိ မရုဂဏပရိဝုတော ဝိယ သက္ကော အနောမေန သိရိဝိဘဝေန တံ မဏိရတနံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ကေဝဋ္ဋာဘိမုခေါ အဂမာသိ. ကေဝဋ္ဋောပိ တံ ဒိသွာဝ [Pg.250] သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ပဏ္ဍိတ မဟောသဓ, မယံ ဒွေ ပဏ္ဍိတာ, အမှာကံ တုမှေ နိဿာယ ဧတ္တကံ ကာလံ ဝသန္တာနံ တုမှေဟိ ပဏ္ဏာကာရမတ္တမ္ပိ န ပေသိတပုဗ္ဗံ, ကသ္မာ ဧဝမကတ္ထာ’’တိ? အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘ပဏ္ဍိတ, တုမှာကံ အနုစ္ဆဝိကံ ပဏ္ဏာကာရံ ဩလောကေန္တာ အဇ္ဇ မယံ ဣမံ မဏိရတနံ လဘိမှာ, ဟန္ဒ, ဣမံ မဏိရတနံ ဂဏှထ, ဧဝရူပံ နာမ အညံ မဏိရတနံ နတ္ထီ’’တိ အာဟ. သော တဿ ဟတ္ထေ ဇလမာနံ မဏိရတနံ ဒိသွာ ‘‘ဒါတုကာမော မေ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘တေန ဟိ, ပဏ္ဍိတ, ဒေဟီ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. မဟာသတ္တော ‘‘ဂဏှာဟိ, အာစရိယာ’’တိ ခိပိတွာ ပသာရိတဟတ္ထဿ အင်္ဂုလီသု ပါတေသိ. ဗြာဟ္မဏော ဂရုံ မဏိရတနံ အင်္ဂုလီဟိ ဓာရေတုံ နာသက္ခိ. မဏိရတနံ ပရိဂဠိတွာ မဟာသတ္တဿ ပါဒမူလေ ပတိ. ဗြာဟ္မဏော လောဘေန ‘‘ဂဏှိဿာမိ န’’န္တိ တဿ ပါဒမူလေ ဩဏတော အဟောသိ. အထဿ မဟာသတ္တော ဥဋ္ဌာတုံ အဒတွာ ဧကေန ဟတ္ထေန ခန္ဓဋ္ဌိကေ, ဧကေန ပိဋ္ဌိကစ္ဆာယံ ဂဟေတွာ ‘‘ဥဋ္ဌေထ အာစရိယ, ဥဋ္ဌေထ အာစရိယ, အဟံ အတိဒဟရော တုမှာကံ နတ္တုမတ္တော, မာ မံ ဝန္ဒထာ’’တိ ဝဒန္တော အပရာပရံ ကတွာ မုခံ ဘူမိယံ ဃံသိတွာ လောဟိတမက္ခိတံ ကတွာ ‘‘အန္ဓဗာလ, တွံ မမ သန္တိကာ ဝန္ဒနံ ပစ္စာသီသသီ’’တိ ဂီဝါယံ ဂဟေတွာ ခိပိ. သော ဥသဘမတ္တေ ဌာနေ ပတိတွာ ဥဋ္ဌာယ ပလာယိ. မဏိရတနံ ပန မဟာသတ္တဿ မနုဿာယေဝ ဂဏှိံသု.

大士也如天神众围绕的帝释天一般，带着无与伦比的荣耀与财富，手持那摩尼宝，走向克瓦特。克瓦特一见到他，便情不自禁，上前迎接，说道：“大药智者，我们两位都是智者，我们承蒙您而在此居住了这么久，您却从未送过任何礼物，这是为什么呢？”于是大士对他说：“智者，我们一直在寻找适合您的礼物，今天才得到了这件摩尼宝。来，请收下这件摩尼宝吧，像这样的摩尼宝再没有第二件了。”那婆罗门看见他手中闪耀的摩尼宝，心想：“他大概是要给我了。”便伸手说：“那么，智者，给我吧。”大士说：“接住吧，老师。”说着便将宝珠抛落在他伸出的手指上。婆罗门用手指无法托住沉重的摩尼宝，宝珠滑落，掉在大士的脚边。婆罗门因贪心而想：“我要拿起它！”便俯身到他脚边。于是大士不让他起来，一只手按住他的肩胛骨，一只手抓住他的后腰，连声说道：“起来吧，老师，起来吧，老师！我年纪尚轻，只是您的孙辈，不要礼拜我啊！”他反复将克瓦特的脸按在地上摩擦，弄得满脸是血，然后抓住他的脖子喝道：“盲眼的愚人，你竟指望我来礼拜你！”说着将他扔了出去。他摔倒在一乌萨巴(usabha)远的地方，爬起来就逃走了。而那摩尼宝，则被大士的人捡了起来。

ဗောဓိသတ္တဿ ပန ‘‘ဥဋ္ဌေထ အာစရိယ, ဥဋ္ဌေထ အာစရိယ, မာ မံ ဝန္ဒထာ’’တိ ဝစီဃောသော သကလပရိသံ ဆာဒေတွာ အဋ္ဌာသိ. ‘‘ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏော မဟောသဓဿ ပါဒေ ဝန္ဒတီ’’တိ ပုရိသာပိဿ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဥန္နာဒါဒီနိ အကံသု. ဗြဟ္မဒတ္တံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗေပိ တေ ရာဇာနော ကေဝဋ္ဋံ မဟာသတ္တဿ ပါဒမူလေ ဩဏတံ အဒ္ဒသံသုယေဝ. တေ ‘‘အမှာကံ ပဏ္ဍိတေန မဟောသဓော ဝန္ဒိတော, ဣဒါနိ ပရာဇိတမှာ, န နော ဇီဝိတံ ဒဿတီ’’တိ အတ္တနော အတ္တနော အဿေ အဘိရုဟိတွာ ဥတ္တရပဉ္စာလာဘိမုခါ ပလာယိတုံ အာရဘိံသု. တေ ပလာယန္တေ ဒိသွာ ဗောဓိသတ္တဿ ပုရိသာ ‘‘စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော ဧကသတခတ္တိယေ ဂဟေတွာ ပလာယတီ’’တိ ပုန ဥက္ကုဋ္ဌိမကံသု. တံ သုတွာ တေ ရာဇာနော မရဏဘယဘီတာ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပလာယန္တာ သေနင်္ဂံ ဘိန္ဒိံသု. ဗောဓိသတ္တဿ ပုရိသာပိ နဒန္တာ ဝဂ္ဂန္တာ သုဋ္ဌုတရံ ကောလာဟလမကံသု[Pg.251]. မဟာသတ္တော သေနင်္ဂပရိဝုတော နဂရမေဝ ပါဝိသိ. စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ သေနာပိ တိယောဇနမတ္တံ ပက္ခန္ဒိ.

而菩萨“起来吧，老师，起来吧，老师，不要礼拜我！”的喊声响彻全场。他的人也齐声呐喊：“克瓦特婆罗门礼拜大药的脚！”以梵授王为首的所有国王，都亲眼看见克瓦特俯身于大士脚边。他们心想：“我们的智者礼拜了大药，我们现在战败了，他不会饶我们性命。”于是各自骑上马，朝着北般遮罗方向开始逃跑。看到他们逃跑，菩萨的随从们又高声叫喊：“小梵授王带着一百零一位刹帝利逃跑了！”听到这话，那些国王因惧怕死亡而更加拼命地逃跑，军队随之溃散。菩萨的随从们也呐喊跳跃，制造出更大的骚动。大士在军队的簇拥下进入城中。小梵授王的军队则溃逃了大约三由旬(yojana)之远。

ကေဝဋ္ဋော အဿံ အဘိရုယှ နလာဋေ လောဟိတံ ပုဉ္ဆမာနော သေနံ ပတွာ အဿပိဋ္ဌိယံ နိသိန္နောဝ ‘‘ဘောန္တော မာ ပလာယထ, ဘောန္တော မာ ပလာယထ, နာဟံ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝန္ဒာမိ, တိဋ္ဌထ တိဋ္ဌထာ’’တိ အာဟ. သေနာ အသဒ္ဒဟန္တာ အဋ္ဌတွာ အာဂစ္ဆန္တံ ကေဝဋ္ဋံ အက္ကောသန္တာ ပရိဘာသန္တာ ‘‘ပါပဓမ္မ ဒုဋ္ဌဗြာဟ္မဏ, ‘ဓမ္မယုဒ္ဓံ နာမ ကရိဿာမီ’တိ ဝတွာ နတ္တုမတ္တံ အပ္ပဟောန္တမ္ပိ ဝန္ဒတိ, နတ္ထိ တဝ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ကထံ အသုဏန္တာ ဝိယ ဂစ္ဆန္တေဝ. သော ဝေဂေန ဂန္တွာ သေနံ ပါပုဏိတွာ ‘‘ဘောန္တော ဝစနံ သဒ္ဒဟထ မယှံ, နာဟံ တံ ဝန္ဒာမိ, မဏိရတနေန မံ ဝဉ္စေသီ’’တိ သဗ္ဗေပိ တေ ရာဇာနော နာနာကာရဏေဟိ သမ္ဗောဓေတွာ အတ္တနော ကထံ ဂဏှာပေတွာ တထာ ဘိန္နံ သေနံ ပဋိနိဝတ္တေသိ. သာ ပန တာဝ မဟတီ သေနာ သစေ ဧကေကပံသုမုဋ္ဌိံ ဝါ ဧကေကလေဍ္ဍုံ ဝါ ဂဟေတွာ နဂရာဘိမုခါ ခိပေယျ, ပရိခံ ပူရေတွာ ပါကာရပ္ပမာဏာ ရာသိ ဘဝေယျ. ဗောဓိသတ္တာနံ ပန အဓိပ္ပာယော နာမ သမိဇ္ဈတိယေဝ, တသ္မာ ဧကောပိ ပံသုမုဋ္ဌိံ ဝါ လေဍ္ဍုံ ဝါ နဂရာဘိမုခံ ခိပန္တော နာမ နာဟောသိ. သဗ္ဗေပိ တေ နိဝတ္တိတွာ အတ္တနော အတ္တနော ခန္ဓာဝါရဋ္ဌာနမေဝ ပစ္စာဂမိံသု.

凯瓦达骑上马，擦拭着额头上的血迹，来到军队前，坐在马背上喊道：“诸位不要逃跑，诸位不要逃跑，我不是向那位居士之子行礼，站住，站住！”军队不相信他，没有停下，当凯瓦达走近时，他们辱骂他、嘲笑他：“邪恶的婆罗门，你说‘我要进行正法之战’，却连一个无能的孙辈都敬拜，你毫无作为！”他们像没听到一样继续前进。他迅速赶上去，到达军队后说：“诸位请相信我的话，我没有向他行礼，他是用宝石欺骗了我。”他用各种理由劝说了所有的国王，让他们相信自己，就这样使溃散的军队撤回。那支庞大的军队，如果每个人抓一把土或一块泥块投向城市，就能填满护城河，堆成如同城墙一般高的土堆。但菩萨的意愿终究会实现，所以甚至没有一个人向城市投掷一把土或一块泥块。所有人都转身回到了各自的营地。

ရာဇာ ကေဝဋ္ဋံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ ကရောမ, အာစရိယာ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, ကဿစိ စူဠဒွါရေန နိက္ခမိတုံ အဒတွာ သဉ္စာရံ ဆိန္ဒာမ, မနုဿာ နိက္ခမိတုံ အလဘန္တာ ဥက္ကဏ္ဌိတွာ ဒွါရံ ဝိဝရိဿန္တိ, အထ မယံ ပစ္စာမိတ္တံ ဂဏှိဿာမာ’’တိ. ပဏ္ဍိတော တံ ပဝတ္တိံ ပုရိမနယေနေဝ ဉတွာ စိန္တေသိ ‘‘ဣမေသု စိရံ ဣဓေဝ ဝသန္တေသု ဖာသုကံ နာမ နတ္ထိ. ဥပါယေနေဝ တေ ပလာပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော ‘‘မန္တေန တေ ပလာပေဿာမီ’’တိ ဧကံ မန္တကုသလံ ဥပဓာရေန္တော အနုကေဝဋ္ဋံ နာမ ဗြာဟ္မဏံ ဒိသွာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘အာစရိယ, အမှာကံ ဧကံ ကမ္မံ နိဒ္ဓရိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ ကရောမ, ပဏ္ဍိတ, ဝဒေဟီ’’တိ. ‘‘အာစရိယ, တုမှေ အနုပါကာရေ ဌတွာ အမှာကံ မနုဿာနံ ပမာဒံ ဩလောကေတွာ အန္တရန္တရာ ဗြဟ္မဒတ္တဿ မနုဿာနံ ပူဝမစ္ဆမံသာဒီနိ ခိပိတွာ ‘‘အမ္ဘော, ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ခါဒထ မာ ဥက္ကဏ္ဌထ, အညံ ကတိပါဟံ ဝသိတုံ ဝါယမထ, နဂရဝါသိနော ပဉ္ဇရေ ဗဒ္ဓကုက္ကုဋာ ဝိယ ဥက္ကဏ္ဌိတာ နစိရဿေဝ ဝေါ ဒွါရံ ဝိဝရိဿန္တိ. အထ တုမှေ ဝေဒေဟဉ္စ ဒုဋ္ဌဂဟပတိပုတ္တဉ္စ ဂဏှိဿထာ’’တိ ဝဒေယျာထ[Pg.252]. အမှာကံ မနုဿာ တံ ကထံ သုတွာ တုမှေ အက္ကောသိတွာ တဇ္ဇေတွာ ဗြဟ္မဒတ္တဿ မနုဿာနံ ပဿန္တာနညေဝ တုမှေ ဟတ္ထပါဒေသု ဂဟေတွာ ဝေဠုပေသိကာဒီဟိ ပဟရန္တာ ဝိယ ဟုတွာ ကေသေ ဩဟာရေတွာ ပဉ္စ စူဠာ ဂါဟာပေတွာ ဣဋ္ဌကစုဏ္ဏေန ဩကိရာပေတွာ ကဏဝီရမာလံ ကဏ္ဏေ ကတွာ ကတိပယပဟာရေ ဒတွာ ပိဋ္ဌိယံ ရာဇိယော ဒဿေတွာ ပါကာရံ အာရောပေတွာ သိက္ကာယ ပက္ခိပိတွာ ယောတ္တေန ဩတာရေတွာ ‘‘ဂစ္ဆ မန္တဘေဒက, စောရာ’’တိ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ မနုဿာနံ ဒဿန္တိ. တေ တံ ရညော သန္တိကံ အာနေဿန္တိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာ ‘‘ကော တေ အပရာဓော’’တိ ပုစ္ဆိဿတိ. အထဿ ဧဝံ ဝဒေယျာထ ‘‘မဟာရာဇ, မယှံ ပုဗ္ဗေ ယသော မဟန္တော, ဂဟပတိပုတ္တော မန္တဘေဒကော’’တိ မံ ကုဇ္ဈိတွာ ရညော ကထေတွာ သဗ္ဗံ မေ ဝိဘဝံ အစ္ဆိန္ဒိ, ‘‘အဟံ မမ ယသဘေဒကဿ ဂဟပတိပုတ္တဿ သီသံ ဂဏှာပေဿာမီ’’တိ တုမှာကံ မနုဿာနံ ဥက္ကဏ္ဌိတမောစနေန ဧတေသံ ဌိတာနံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒေမိ. ဧတ္တကေန မံ ပေါရာဏဝေရံ ဟဒယေ ကတွာ ဣမံ ဗျသနံ ပါပေသိ. ‘‘တံ သဗ္ဗံ တုမှာကံ မနုဿာ ဇာနန္တိ, မဟာရာဇာ’’တိ နာနပ္ပကာရေဟိ တံ သဒ္ဒဟာပေတွာ ဝိဿာသေ ဥပ္ပန္နေ ဝဒေယျာထ ‘‘မဟာရာဇ, တုမှေ မမံ လဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ မာ စိန္တယိတ္ထ. ဣဒါနိ ဝေဒေဟဿ စ ဂဟပတိပုတ္တဿ စ ဇီဝိတံ နတ္ထိ, အဟံ ဣမသ္မိံ နဂရေ ပါကာရဿ ထိရဋ္ဌာနဒုဗ္ဗလဋ္ဌာနဉ္စ ပရိခါယံ ကုမ္ဘီလာဒီနံ အတ္ထိဋ္ဌာနဉ္စ နတ္ထိဋ္ဌာနဉ္စ ဇာနာမိ, န စိရဿေဝ ဝေါ နဂရံ ဂဟေတွာ ဒဿာမီ’’တိ. အထ သော ရာဇာ သဒ္ဒဟိတွာ တုမှာကံ သက္ကာရံ ကရိဿတိ, သေနာဝါဟနဉ္စ ပဋိစ္ဆာပေဿတိ. အထဿ သေနံ ဝါဠကုမ္ဘီလဋ္ဌာနေသုယေဝ ဩတာရေယျာထ. တဿ သေနာ ကုမ္ဘီလဘယေန န ဩတရိဿတိ, တဒါ တုမှေ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘တုမှာကံ သေနာယ, ဒေဝ, ဂဟပတိပုတ္တေန လဉ္ဇော ဒိန္နော, သဗ္ဗေ ရာဇာနော စ အာစရိယကေဝဋ္ဋဉ္စ အာဒိံ ကတွာ န ကေနစိ လဉ္ဇော အဂ္ဂဟိတော နာမ အတ္ထိ. ကေဝလံ ဧတေ တုမှေ ပရိဝါရေတွာ စရန္တိ, သဗ္ဗေ ပန ဂဟပတိပုတ္တဿ သန္တကာဝ, အဟမေကောဝ တုမှာကံ ပုရိသော. သစေ မေ န သဒ္ဒဟထ, သဗ္ဗေ ရာဇာနော အလင်္ကရိတွာ မံ ဒဿနာယ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ပေသေထ. ‘‘အထ နေသံ ဂဟပတိပုတ္တေန အတ္တနော နာမရူပံ လိခိတွာ ဒိန္နေသု ဝတ္ထာလင်္ကာရခဂ္ဂါဒီသု အက္ခရာနိ ဒိသွာ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆေယျာထာ’’တိ ဝဒေယျာထ. သော တထာ ကတွာ တာနိ [Pg.253] ဒိသွာ နိဋ္ဌံ ဂန္တွာ ဘီတတသိတော တေ ရာဇာနော ဥယျောဇေတွာ ‘‘ဣဒါနိ ကိံ ကရောမ ပဏ္ဍိတာ’’တိ တုမှေ ပုစ္ဆိဿတိ. တမေနံ တုမှေ ဧဝံ ဝဒေယျာထ ‘‘မဟာရာဇ, ဂဟပတိပုတ္တော ဗဟုမာယော. သစေ အညာနိ ကတိပယဒိဝသာနိ ဝသိဿထ, သဗ္ဗံ ဝေါ သေနံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ကတွာ တုမှေ ဂဏှိဿတိ. တသ္မာ ပပဉ္စံ အကတွာ အဇ္ဇေဝ မဇ္ဈိမယာမာနန္တရေ အဿပိဋ္ဌိယံ နိသီဒိတွာ ပလာယိဿာမ, မာ နော ပရဟတ္ထေ မရဏံ ဟောတူ’’တိ. သော တုမှာကံ ဝစနံ သုတွာ တထာ ကရိဿတိ. တုမှေ တဿ ပလာယနဝေလာယ နိဝတ္တိတွာ အမှာကံ မနုဿေ ဇာနာပေယျာထာတိ.

国王问凯瓦达：“老师，我们该怎么办？”凯瓦达回答：“陛下，我们不让任何人从小门出去，切断通道。人们无法出去就会焦躁，然后会打开大门，那时我们就能抓住敌人。”智者像从前一样得知此事后，心想：“这些人长期驻扎在这里，我们不得安宁。必须用计谋赶走他们。”他想：“我要用计谋赶走他们。”他寻觅一位精通计谋的人，看见一位名叫阿奴凯瓦达(Anukevaṭṭa)的婆罗门，便将他召来，说：“老师，需要您为我们办一件事。”“智者，要做什么，请说吧。”“老师，您要站在城墙附近，观察我们的人松懈时，不时向梵授王(Brahmadatta)的人投掷糕点、鱼、肉等，并说：‘喂，吃这个吃那个，别着急，再坚持几天。城里居民就像笼中困鸡，很快他们就会为你们打开城门。那时你们就能抓住维德哈(Vedeha)和那个邪恶的居士之子。’我们的人听到这些话，会在梵授王的人的注视下，辱骂、威胁你们，抓住你们的手脚，假装用竹条等抽打，剃光你们的头发，扎上五个发髻，撒上砖粉，在耳上戴上夹竹桃花环，打几下，在背上画上条纹，抬上城墙，装进篮子，用绳子放下去，说：‘滚吧，叛徒、盗贼！’然后把你们交给朱拉尼·梵授王(Cūḷanibrahmadatta)的人。他们会带你们去见国王。国王见到你们会问：‘你们犯了什么罪？’那时你们要这样说：‘大王，我以前名声显赫。那个居士之子对我发怒，诬陷我是叛徒，并向国王告发，夺走了我的一切财产。我要报复那个毁我名誉的居士之子。为了解除你们部下的焦虑，我给驻扎在此的他们提供嚼食或啖食。他（居士之子）因此心怀旧怨，给我招致了这场灾难。这一切你们的人都清楚，大王。’用各种方式让他相信后，等他产生信任，你们再说：‘大王，从您得到我之时起，就请不要担心了。现在维德哈和那个居士之子活不成了。我知道这座城的城墙何处坚固、何处薄弱，护城河里何处有鳄鱼、何处没有。很快我就能帮你们夺取这座城市。’那时国王会相信你们，礼遇你们，并调配军队和车辆。你们就把他的军队引到有凶猛鳄鱼的地方。他的军队因为害怕鳄鱼不敢下水，那时你们就去见国王，说：‘陛下，您的军队已被居士之子用贿赂收买。所有国王，从老师凯瓦达开始，没有一个没收贿赂的。他们只是围着您转，其实都是居士之子的人，只有我是您的人。如果您不信，就传令让所有国王盛装来见我。’你们再说：‘那时，当您看到居士之子写下自己名号后赠予他们的衣物、饰品、刀剑等上面的字迹时，您就能确信了。’他照做之后，看到那些字迹便会确信，然后惊恐地遣走那些国王，问你们：‘智者，现在该怎么办？’你们就对他说：‘大王，居士之子诡计多端。如果再多留几天，他会把您的全部军队都控制在手中，然后抓住您。所以别再拖延，今晚中夜过后就骑马逃跑吧，别让我们死在敌人手里。’他听了你们的话就会照做。你们在他逃跑时回来通知我们的人。”

တံ သုတွာ အနုကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏော ‘‘သာဓု ပဏ္ဍိတ, ကရိဿာမိ တေ ဝစန’’န္တိ အာဟ. ‘‘တေန ဟိ ကတိပယပဟာရေ သဟိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ‘‘ပဏ္ဍိတ, မမ ဇီဝိတဉ္စ ဟတ္ထပါဒေ စ ဌပေတွာ သေသံ အတ္တနော ရုစိဝသေန ကရောဟီ’’တိ. သော တဿ ဂေဟေ မနုဿာနံ သက္ကာရံ ကာရေတွာ အနုကေဝဋ္ဋံ ဝုတ္တနယေန ဝိပ္ပကာရံ ပါပေတွာ ယောတ္တေန ဩတာရေတွာ ဗြဟ္မဒတ္တမနုဿာနံ ဒါပေသိ. အထ တေ တံ ဂဟေတွာ တဿ ဒဿေသုံ. ရာဇာ တံ ဝီမံသိတွာ သဒ္ဒဟိတွာ သက္ကာရမဿ ကတွာ သေနံ ပဋိစ္ဆာပေသိ. သောပိ တံ ဝါဠကုမ္ဘီလဋ္ဌာနေသုယေဝ ဩတာရေတိ. မနုဿာ ကုမ္ဘီလေဟိ ခဇ္ဇမာနာ အဋ္ဋာလကဋ္ဌိတေဟိ မနုဿေဟိ ဥသုသတ္တိတောမရေဟိ ဝိဇ္ဈိယမာနာ မဟာဝိနာသံ ပါပုဏန္တိ. တတော ပဋ္ဌာယ ကောစိ ဘယေန ဥပဂန္တုံ န သက္ကောတိ. အနုကေဝဋ္ဋော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘တုမှာကံ အတ္ထာယ ယုဇ္ဈနကာ နာမ နတ္ထိ, သဗ္ဗေဟိ လဉ္ဇော ဂဟိတော, အသဒ္ဒဟန္တော ပက္ကောသာပေတွာ နိဝတ္ထဝတ္ထာဒီသု အက္ခရာနိ ဩလောကေထာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ တထာ ကတွာ သဗ္ဗေသံ ဝတ္ထာဒီသု အက္ခရာနိ ဒိသွာ ‘‘အဒ္ဓါ ဣမေဟိ လဉ္ဇော ဂဟိတော’’တိ နိဋ္ဌံ ဂန္တွာ ‘‘အာစရိယ, ဣဒါနိ ကိံ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဒေဝ, အညံ ကာတဗ္ဗံ နတ္ထိ. သစေ ပပဉ္စံ ကရိဿထ, ဂဟပတိပုတ္တော ဝေါ ဂဏှိဿတိ, အာစရိယကေဝဋ္ဋောပိ ကေဝလံ နလာဋေ ဝဏံ ကတွာ စရတိ, လဉ္ဇော ပန ဧတေနပိ ဂဟိတော. အယဉှိ မဏိရတနံ ဂဟေတွာ တုမှေ တိယောဇနံ ပလာပေသိ, ပုန သဒ္ဒဟာပေတွာ နိဝတ္တေသိ, အယမ္ပိ ပရိဘိန္ဒကောဝ. ဧကရတ္တိဝါသောပိ မယှံ န ရုစ္စတိ, အဇ္ဇေဝ မဇ္ဈိမယာမသမနန္တရေ ပလာယိတုံ ဝဋ္ဋတိ, မံ ဌပေတွာ အညော တဝ သုဟဒယော နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တေ [Pg.254] ‘‘တေန ဟိ အာစရိယ တုမှေယေဝ မေ အဿံ ကပ္ပေတွာ ယာနသဇ္ဇံ ကရောထာ’’တိ အာဟ.

听了这话，阿奴凯瓦塔婆罗门(Anukevaṭṭabrāhmaṇa)说：“善哉，智者，我将遵从你的话。”（智者说：）“那么，你必须承受几下鞭打。”婆罗门说：“智者，除了我的性命和手足，其余的你可随意处置。”于是，智者在他家中款待众人，并按照之前所说的方式，使阿奴凯瓦塔遭受惩罚，用绳索将他放下，交给了梵授王(Brahmadatta)的人。于是，他们将他带去呈献给国王。国王审问并相信了他，便对他礼遇有加，并将军队交给了他。他也将那些人投入到凶猛的鳄鱼(kumbhīla)出没的地方。人们被鳄鱼吞噬，又被瞭望塔上的人用箭、标枪和长矛射击，遭受了巨大的毁灭。从此以后，无人敢因恐惧而靠近。阿奴凯瓦塔觐见国王，禀告道：“陛下，已无为您而战之人，所有人都已被收买。若不相信，可召集他们前来，检查他们所穿衣物上的字迹。”国王照办，在所有人的衣物上都发现了字迹，于是断定：“这些人确实已被收买。”他便问：“老师，现在该怎么办？”答道：“陛下，已无其他可做之事了。如果再拖延，居士之子(Gahapatiputta)会抓住您。老师凯瓦塔(Ācariya Kevaṭṭa)也只是额头带着伤疤活着，但他也被收买了。此人拿着摩尼宝珠(maṇiratana)使您逃跑了三由旬(tiyojana)，又让您相信并返回，他也是一个叛徒。我连一夜也不愿在此停留，今天午夜之后就应该逃走。除了我以外，您再没有其他真正的朋友了。”听他这样说，国王道：“那么，老师，请您为我备好鞍马吧。”

ဗြာဟ္မဏော တဿ နိစ္ဆယေန ပလာယနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘မာ ဘာယိ, မဟာရာဇာ’’တိ အဿာသေတွာ ဗဟိ နိက္ခမိတွာ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာနံ ‘‘အဇ္ဇ ရာဇာ ပလာယိဿတိ, မာ နိဒ္ဒါယိတ္ထာ’’တိ ဩဝါဒံ ဒတွာ ရညော အဿော ယထာ အာကဍ္ဎိတော သုဋ္ဌုတရံ ပလာယတိ, ဧဝံ အဝကပ္ပနာယ ကပ္ပေတွာ မဇ္ဈိမယာမသမနန္တရေ ‘‘ကပ္ပိတော, ဒေဝ, အဿော, ဝေလံ ဇာနာဟီ’’တိ အာဟ. ရာဇာ အဿံ အဘိရုဟိတွာ ပလာယိ. အနုကေဝဋ္ဋောပိ အဿံ အဘိရုဟိတွာ တေန သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တော ဝိယ ထောကံ ဂန္တွာ နိဝတ္တော. အဝကပ္ပနာယ ကပ္ပိတအဿော အာကဍ္ဎိယမာနောပိ ရာဇာနံ ဂဟေတွာ ပလာယိ. အနုကေဝဋ္ဋော သေနာယ အန္တရံ ပဝိသိတွာ ‘‘စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော ပလာတော’’တိ ဥက္ကုဋ္ဌိမကာသိ. ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာပိ အတ္တနော မနုဿေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပဃောသိံသု. သေသရာဇာနော တံ သုတွာ ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတော ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ နိက္ခန္တော ဘဝိဿတိ, န နော ဒါနိ ဇီဝိတံ ဒဿတီ’’တိ ဘီတတသိတာ ဥပဘောဂပရိဘောဂဘဏ္ဍာနိပိ အနောလောကေတွာ ဣတော စိတော စ ပလာယိံသု. မနုဿာ ‘‘ရာဇာနော ပလာယန္တီ’’တိ သုဋ္ဌုတရံ ဥပဃောသိံသု. တံ သုတွာ ဒွါရဋ္ဋာလကာဒီသု ဌိတာပိ ဥန္နာဒိံသု အပ္ဖောဋယိံသု. ဣတိ တသ္မိံ ခဏေ ပထဝီ ဝိယ ဘိဇ္ဇမာနာ သမုဒ္ဒေါ ဝိယ သင်္ခုဘိတော သကလနဂရံ အန္တော စ ဗဟိ စ ဧကနိန္နာဒံ အဟောသိ. အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိသင်္ခါ မနုဿာ ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတေန ကိရ ဗြဟ္မဒတ္တော ဧကသတရာဇာနော စ ဂဟိတာ’’တိ မရဏဘယဘီတာ အတ္တနော အတ္တနော ဥဒရဗဒ္ဓသာဋကမ္ပိ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယိံသု. ခန္ဓာဝါရဋ္ဌာနံ တုစ္ဆံ အဟောသိ. စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော ဧကသတေ ခတ္တိယေ ဂဟေတွာ အတ္တနော နဂရမေဝ ဂတော. ပုနဒိဝသေ ပန ပါတောဝ နဂရဒွါရာနိ ဝိဝရိတွာ ဗလကာယာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ မဟာဝိလောပံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ ကရောမ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ မဟာသတ္တဿ အာရောစယိံသု. သော အာဟ – ‘‘ဧတေဟိ ဆဍ္ဍိတံ ဓနံ အမှာကံ ပါပုဏာတိ, သဗ္ဗေသံ ရာဇူနံ သန္တကံ အမှာကံ ရညော, ဒေထ, သေဋ္ဌီနဉ္စ ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏဿ စ သန္တကံ အမှာကံ အာဟရထ, အဝသေသံ ပန နဂရဝါသိနော ဂဏှန္တူ’’တိ. တေသံ မဟဂ္ဃရတနဘဏ္ဍမေဝ အာဟရန္တာနံ အဍ္ဎမာသော ဝီတိဝတ္တော. သေသံ ပန စတူဟိ မာသေဟိ [Pg.255] အာဟရိံသု. မဟာသတ္တော အနုကေဝဋ္ဋဿ မဟန္တံ သက္ကာရမကာသိ. တတော ပဋ္ဌာယ စ ကိရ မိထိလဝါသိနော ဗဟူ ဟိရညသုဝဏ္ဏာ ဇာတာ. ဗြဟ္မဒတ္တဿပိ တေဟိ ရာဇူဟိ သဒ္ဓိံ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရေ ဝသန္တဿ ဧကဝဿံ အတီတံ.

婆罗门知道国王决心逃跑，便安慰他说：“大王，不要害怕。”然后走出去，对埋伏的人告诫道：“今天国王要逃跑，你们不要睡着了。”他用特殊的方法为国王备马，使其一旦被拉住缰绳，反而会跑得更快。备妥之后，在午夜时分禀告道：“陛下，马已备好，请知晓时机。”国王骑上马逃走了。阿奴凯瓦塔也骑上马，仿佛与他一同前行，走了一小段路后便返回了。那匹被特殊备好的马，即使被拉着缰绳，也载着国王飞奔而去。阿奴凯瓦塔进入军中高喊：“朱罗尼梵授王(Cūḷanibrahmadatta)逃跑了！”埋伏的人也和自己的人一起呼应。其余的国王们听后，惊恐万分，心想：“摩诃萨埵智者(Mahosadha Paṇḍita)想必已打开城门出来了，现在不会给我们活路了！”他们连日用物品都来不及看一眼，就四散奔逃。人们更高声呼喊：“国王们逃跑了！”守在城门和瞭望塔上的人听后也喧哗拍手。就在那一刻，整个城市内外一片喧嚣，如同大地崩裂，海洋翻腾。十八阿ཀྵོ་བྷི་ཎི་(akkhobhiṇī)的军队听说“摩诃萨埵智者据说抓住了梵授王和一百零一位国王”，都因畏惧死亡而惊恐，连自己腰间的缠布都丢掉逃命了。军营变得空无一人。朱罗尼梵授王带着一百零一位刹帝利王回到了自己的城池。第二天清晨，军队打开城门出城，看到大肆劫掠后的景象，便向大士禀告：“智者，我们该怎么办？”他说道：“他们丢弃的财物归我们所有。所有国王的财产，都献给我们国王；长者们和凯瓦塔婆罗门(Kevaṭṭabrāhmaṇa)的财产，为我们拿来；其余的，让城中居民拿走吧。”他们光是搬运贵重的珍宝就花了半个月，其余的财物又花了四个月才搬完。大士厚待了阿奴凯瓦塔。据说从此以后，弥提罗的居民都拥有了许多黄金白银。梵授王与那些国王们一起住在北般遮罗城，已经过了一年。

ဗြဟ္မဒတ္တဿ ယုဒ္ဓပရာဇယကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

梵授王战败篇终。

သုဝကဏ္ဍံ

鹦鹉篇

အထေကဒိဝသံ ကေဝဋ္ဋော အာဒါသေ မုခံ ဩလောကေန္တော နလာဋေ ဝဏံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ဂဟပတိပုတ္တဿ ကမ္မံ, တေနာဟံ ဧတ္တကာနံ ရာဇူနံ အန္တရေ လဇ္ဇာပိတော’’တိ စိန္တေတွာ သမုပ္ပန္နကောဓော ဟုတွာ ‘‘ကဒါ နု ခွဿ ပိဋ္ဌိံ ပဿိတုံ သမတ္ထော ဘဝိဿာမီ’’တိ စိန္တေန္တော ‘‘အတ္ထေသော ဥပါယော, အမှာကံ ရညော ဓီတာ ပဉ္စာလစန္ဒီ နာမ ဥတ္တမရူပဓရာ ဒေဝစ္ဆရာပဋိဘာဂါ, တံ ဝိဒေဟရညော ဒဿာမာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဝေဒေဟံ ကာမေန ပလောဘေတွာ ဂိလိတဗဠိသံ ဝိယ မစ္ဆံ သဒ္ဓိံ မဟောသဓေန အာနေတွာ ဥဘော တေ မာရေတွာ ဇယပါနံ ပိဝိဿာမာ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘ဒေဝ, ဧကော မန္တော အတ္ထီ’’တိ. ‘‘အာစရိယ, တဝ မန္တံ နိဿာယ ဥဒရဗဒ္ဓသာဋကဿပိ အဿာမိနော ဇာတမှာ, ဣဒါနိ ကိံ ကရိဿသိ, တုဏှီ ဟောဟီ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ, ဣမိနာ ဥပါယေန သဒိသော အညော နတ္ထီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ဘဏာဟီ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ, အမှေဟိ ဒွီဟိယေဝ ဧကတော ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဟောတူ’’တိ. အထ နံ ဗြာဟ္မဏော ဥပရိပါသာဒတလံ အာရောပေတွာ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ, ဝိဒေဟရာဇာနံ ကိလေသေန ပလောဘေတွာ ဣဓာနေတွာ သဒ္ဓိံ ဂဟပတိပုတ္တေန မာရေဿာမာ’’တိ. ‘‘သုန္ဒရော, အာစရိယ, ဥပါယော, ကထံ ပန တံ ပလောဘေတွာ အာနေဿာမာ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ, ဓီတာ ဝေါ ပဉ္ဆာလစန္ဒီ ဥတ္တမရူပဓရာ, တဿာ ရူပသမ္ပတ္တိံ စာတုရိယဝိလာသေန ကဝီဟိ ဂီတံ ဗန္ဓာပေတွာ တာနိ ကဗ္ဗာနိ မိထိလာယံ ဂါယာပေတွာ ‘ဧဝရူပံ ဣတ္ထိရတနံ အလဘန္တဿ ဝိဒေဟနရိန္ဒဿ ကိံ ရဇ္ဇေနာ’တိ တဿ သဝနသံသဂ္ဂေနေဝ ပဋိဗဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ အဟံ တတ္ထ ဂန္တွာ ဒိဝသံ ဝဝတ္ထပေဿာမိ. သော မယိ ဒိဝသံ ဝဝတ္ထပေတွာ အာဂတေ ဂိလိတဗဠိသော ဝိယ မစ္ဆော ဂဟပတိပုတ္တံ ဂဟေတွာ အာဂမိဿတိ, အထ နေ မာရေဿာမာ’’တိ.

一日，凯瓦塔(Kevaṭṭa)照镜子，看到额头上的伤痕，心想：“这是那居士之子的杰作，害我在这么多国王面前受辱。”他怒火中烧，思忖着：“什么时候我才能看到他遭报应？”他转念一想：“有个办法！我们国王有个女儿名叫般遮罗旃提(Pañcālacandī)，容貌绝伦，堪比天女，我们可以把她献给威德哈王(Videha)。”他下定决心：“我要用情欲引诱维德哈王(Vedeha)，就像鱼吞下鱼钩一样，让他带着摩诃萨埵(Mahosadha)一起来，然后把他们两个都杀了，我们就可以饮酒庆祝胜利了！”打定主意后，他去见国王，说：“陛下，我有一个计策。”国王说：“老师，靠着你的计策，我们连缠腰布都没有了！你现在还想干什么？闭嘴吧！”“大王，没有比这个更好的办法了。”“那你就说吧。”“大王，此事只可我们两人商议。”“好吧。”于是，那婆罗门带国王登上宫殿顶层，说：“大王，我们用情欲引诱威德哈王，把他骗到这里来，然后连同那居士之子一起杀掉。”“好计策，老师！但要如何引诱他来呢？”“大王，您的女儿般遮罗旃提容貌绝伦，我们可以让诗人们以其美貌和优雅风姿为题创作歌曲，然后在弥提罗(Mithilā)传唱，唱道：‘像这样的女宝，如果威德哈王得不到，要这王国何用？’只要他一听到，我们便知他已心生爱慕，届时我将前往那里定下日期。待我定下日期回来，他就会像吞了鱼钩的鱼一样，带着那居士之子前来，那时我们再把他们杀了。”

ရာဇာ တဿ ဝစနံ သုတွာ တုဿိတွာ ‘‘သုန္ဒရော ဥပါယော, အာစရိယ, ဧဝံ ကရိဿာမာ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. တံ ပန မန္တံ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ သယနပါလိကာ သာဠိကာ [Pg.256] သုတွာ ပစ္စက္ခမကာသိ. ရာဇာ နိပုဏေ ကဗ္ဗကာရေ ပက္ကောသာပေတွာ ဗဟုံ ဓနံ ဒတွာ ဓီတရံ တေသံ ဒဿေတွာ ‘‘တာတာ, ဧတိဿာ ရူပသမ္ပတ္တိံ နိဿာယ ကဗ္ဗံ ကရောထာ’’တိ အာဟ. တေ အတိမနောဟရာနိ ဂီတာနိ ဗန္ဓိတွာ ရာဇာနံ သာဝယိံသု. ရာဇာ တုဿိတွာ ဗဟုံ ဓနံ တေသံ အဒါသိ. ကဝီနံ သန္တိကာ နဋာ သိက္ခိတွာ သမဇ္ဇမဏ္ဍလေ ဂါယိံသု. ဣတိ တာနိ ဝိတ္ထာရိတာနိ အဟေသုံ. တေသု မနုဿာနံ အန္တရေ ဝိတ္ထာရိတတ္တံ ဂတေသု ရာဇာ ဂါယကေ ပက္ကောသာပေတွာ အာဟ – ‘‘တာတာ, တုမှေ မဟာသကုဏေ ဂဟေတွာ ရတ္တိဘာဂေ ရုက္ခံ အဘိရုယှ တတ္ထ နိသိန္နာ ဂါယိတွာ ပစ္စူသကာလေ တေသံ ဂီဝါသု ကံသတာလေ ဗန္ဓိတွာ တေ ဥပ္ပာတေတွာ ဩတရထာ’’တိ. သော ကိရ ‘‘ပဉ္စာလရညော ဓီတု သရီရဝဏ္ဏံ ဒေဝတာပိ ဂါယန္တီ’’တိ ပါကဋဘာဝကရဏတ္ထံ တထာ ကာရေသိ. ပုန ရာဇာ ကဝီ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတာ, ဣဒါနိ တုမှေ ‘ဧဝရူပါ ကုမာရိကာ ဇမ္ဗုဒီပတလေ အညဿ ရညော နာနုစ္ဆဝိကာ, မိထိလာယံ ဝေဒေဟရညော အနုစ္ဆဝိကာ’တိ ရညော စ ဣဿရိယံ ဣမာယ စ ရူပံ ဝဏ္ဏေတွာ ဂီတာနိ ဗန္ဓထာ’’တိ အာဟ. တေ တထာ ကတွာ ရညော အာရောစယိံသု.

国王听了他的话，高兴地赞同道：“好计策，老师！我们就这么办。”然而这个计谋却被小梵授王(Cūḷani Brahmadatta)卧室里的一只八哥鸟听见，并把它泄露了出去。国王召来技艺精湛的诗人们，给予许多钱财，让他们看了公主，说道：“诸位，请你们根据她的美貌来创作歌曲。”他们创作出非常动听的歌曲，唱给国王听。国王很高兴，赏赐了他们许多钱财。艺人们从诗人们那里学会后，在集会上演唱。就这样，这些歌曲被广泛传播开来。当这些歌曲在人们中间流传开后，国王召来歌手，对他们说：“诸位，你们带着大鸟，在夜晚爬上树，坐在那里唱歌，等到黎明时分，在它们的脖子上系上铜钹，然后放飞它们，再下来。”据说他这样做是为了宣扬“连天神都在歌唱般遮罗(Pañcāla)国王女儿的美貌”这件事。国王又召来诗人们说：“诸位，现在你们要创作这样的歌曲：‘如此美丽的公主，在整个瞻部洲(Jambudīpa)找不到其他国王可以匹配，只有弥提罗(Mithilā)的维德哈(Vedeha)王才能匹配’，要同时赞美国王的权势和这位公主的美貌。”他们按照国王的吩咐创作完毕，向国王报告。

ရာဇာ တေသံ ဓနံ ဒတွာ ပုန ဂါယကေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတာ, မိထိလံ ဂန္တွာ တတ္ထ ဣမိနာဝ ဥပါယေန ဂါယထာ’’တိ ပေသေသိ. တေ တာနိ ဂါယန္တာ အနုပုဗ္ဗေန မိထိလံ ဂန္တွာ သမဇ္ဇမဏ္ဍလေ ဂါယိံသု. တာနိ သုတွာ မဟာဇနော ဥက္ကုဋ္ဌိသဟဿာနိ ပဝတ္တေတွာ တေသံ ဗဟုံ ဓနံ အဒါသိ. တေ ရတ္တိသမယေ ရုက္ခေသုပိ ဂါယိတွာ ပစ္စူသကာလေ သကုဏာနံ ဂီဝါသု ကံသတာလေ ဗန္ဓိတွာ ဩတရန္တိ. အာကာသေ ကံသတာလသဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘ပဉ္စာလရာဇဓီတု သရီရဝဏ္ဏံ ဒေဝတာပိ ဂါယန္တီ’’တိ သကလနဂရေ ဧကကောလာဟလံ အဟောသိ. ရာဇာ သုတွာ ဂါယကေ ပက္ကောသာပေတွာ အန္တောနိဝေသနေ သမဇ္ဇံ ကာရေတွာ ‘‘ဧဝရူပံ ကိရ ဥတ္တမရူပဓရံ ဓီတရံ စူဠနိရာဇာ မယှံ ဒါတုကာမော’’တိ တုဿိတွာ တေသံ ဗဟုံ ဓနံ အဒါသိ. တေ အာဂန္တွာ ဗြဟ္မဒတ္တဿ အာရောစေသုံ. အထ နံ ကေဝဋ္ဋော အာဟ – ‘‘ဣဒါနိ, မဟာရာဇ, ဒိဝသံ ဝဝတ္ထပနတ္ထာယ ဂမိဿာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု, အာစရိယ, ကိံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ထောကံ ပဏ္ဏာကာရ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ ဂဏှာ’’တိ ဒါပေသိ. သော တံ အာဒါယ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဝေဒေဟရဋ္ဌံ ပါပုဏိ. တဿာဂမနံ သုတွာ နဂရေ ဧကကောလာဟလံ ဇာတံ ‘‘စူဠနိရာဇာ ကိရ ဝေဒေဟော စ မိတ္တသန္ထဝံ ကရိဿန္တိ, စူဠနိရာဇာ အတ္တနော ဓီတရံ အမှာကံ ရညော ဒဿတိ[Pg.257], ကေဝဋ္ဋော ဒိဝသံ ဝဝတ္ထပေတုံ ဧတီ’’တိ. ဝေဒေဟရာဇာပိ သုဏိ, မဟာသတ္တောပိ, သုတွာန ပနဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘တဿာဂမနံ မယှံ န ရုစ္စတိ, တထတော နံ ဇာနိဿာမီ’’တိ. သော စူဠနိသန္တိကေ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာနံ သာသနံ ပေသေသိ ‘‘ဣမမတ္ထံ တထတော ဇာနိတွာ ပေသေန္တူ’’တိ. အထ တေ ‘‘မယမေတံ တထတော န ဇာနာမ, ရာဇာ စ ကေဝဋ္ဋော စ သယနဂဗ္ဘေ နိသီဒိတွာ မန္တေန္တိ, ရညော ပန သယနပါလိကာ သာဠိကာ သကုဏိကာ ဧတမတ္ထံ ဇာနေယျာ’’တိ ပဋိပေသယိံသု.

国王给了他们钱财后，再次召来歌者们说：“诸位，去弥提罗(Mithilā)吧，就用这个方法在那里歌唱。”他们一路唱着歌，渐渐抵达弥提罗，在集会广场上演唱。众人听了，发出成千上万的欢呼，给了他们许多钱财。夜晚时分，他们在树上歌唱；黎明时分，他们将铜钹系在鸟的脖子上后放飞。空中传来铜钹声，人们都说：“连天神都在歌唱般遮罗王女儿的身姿之美。”全城顿时一片喧哗。维德哈王听闻后召来歌者，在内宫举办宴会，高兴地说：“听说那位姿容绝世的女儿，小梵授王想要许配给我。”便赐予他们大量钱财。歌者们回来向小梵授王禀报。这时，谋臣给哇嗒(Kevaṭṭa)对他说：“大王，现在我要去确定吉日了。”“善哉，老师，应该带些什么去呢？”“少许礼物。”“那就拿去吧。”国王命人准备。他带着礼物，率领庞大随从队伍抵达维德哈国。听闻他到来的消息，全城沸腾：“听说小梵授王要与维德哈王建立友谊，小梵授王要把女儿许配给我们国王，给哇嗒是来确定吉日的。”维德哈王也听说了，大士也听说了。听了之后他心想：“他的到来我不喜欢，我要查明真相。”于是他向安插在小梵授王身边的人传去消息：“查明此事真相后回报。”他们回复说：“我们无法查明真相，国王和给哇嗒在寝宫里坐着商议。不过，国王的寝宫里养的八哥鸟或许能知道这件事。”

တံ သုတွာ မဟာသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘ယထာ ပစ္စာမိတ္တာနံ ဩကာသော န ဟောတိ, ဧဝံ သုဝိဘတ္တံ ကတွာ သုသဇ္ဇိတံ နဂရံ အဟံ ကေဝဋ္ဋဿ ဒဋ္ဌုံ န ဒဿာမီ’’တိ. သော နဂရဒွါရတော ယာဝ ရာဇဂေဟာ, ရာဇဂေဟတော စ ယာဝ အတ္တဂေဟာ, ဂမနမဂ္ဂံ ဥဘောသု ပဿေသု ကိလဉ္ဇေဟိ ပရိက္ခိပါပေတွာ မတ္ထကေပိ ကိလဉ္ဇေဟိ ပဋိစ္ဆာဒါပေတွာ စိတ္တကမ္မံ ကာရာပေတွာ ဘူမိယံ ပုပ္ဖာနိ ဝိကိရိတွာ ပုဏ္ဏဃဋေ ဌပါပေတွာ ကဒလိယော ဗန္ဓာပေတွာ ဓဇေ ပဂ္ဂဏှာပေသိ. ကေဝဋ္ဋော နဂရံ ပဝိသိတွာ သုဝိဘတ္တံ နဂရံ အပဿန္တော ‘‘ရညာ မေ မဂ္ဂေါ အလင်္ကာရာပိတော’’တိ စိန္တေတွာ နဂရဿ အဒဿနတ္ထံ ကတဘာဝံ န ဇာနိ. သော ဂန္တွာ ရာဇာနံ ဒိသွာ ပဏ္ဏာကာရံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ ရညာ ကတသက္ကာရသမ္မာနော အာဂတကာရဏံ အာရောစေန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

听闻此事，大士心想：“为不给敌人可乘之机，我不能让给哇嗒看见这布置妥善、装饰精美的城市。”于是他命人从城门到王宫，从王宫到自家宅邸，在道路两旁用席棚围起来，顶上也用席棚遮盖，又让人绘制图画，在地上撒满鲜花，放置满水罐，绑起香蕉树，竖起旗帜。给哇嗒进城后，没有看见城市的布局，心想：“国王为我装饰了道路。”却不知道这是为了不让他看见城市而做的。他前去拜见国王，献上礼物，寒暄一番后，坐在一旁。受到国王的款待和尊敬后，他说明来意，说了两首偈颂：

၅၉၉.

599.

‘‘ရာဇာ သန္ထဝကာမော တေ, ရတနာနိ ပဝေစ္ဆတိ;

အာဂစ္ဆန္တု ဣတော ဒူတာ, မဉ္ဇုကာ ပိယဘာဏိနော.

我王与君欲修好，愿将珍宝来奉上；悦语善言之使者，可从我邦赴此方。

၆၀၀.

600.

‘‘ဘာသန္တု မုဒုကာ ဝါစာ, ယာ ဝါစာ ပဋိနန္ဒိတာ;

ပဉ္စာလော စ ဝိဒေဟော စ, ဥဘော ဧကာ ဘဝန္တု တေ’’တိ.

言语当柔和，彼此皆欢喜；般遮罗(Pañcāla)与威德哈(Videha)，愿两国合为一。

တတ္ထ သန္ထဝကာမောတိ မဟာရာဇ, အမှာကံ ရာဇာ တယာ သဒ္ဓိံ မိတ္တသန္ထဝံ ကာတုကာမော. ရတနာနီတိ ဣတ္ထိရတနံ အတ္တနော ဓီတရံ အာဒိံ ကတွာ တုမှာကံ သဗ္ဗရတနာနိ ဒဿတိ. အာဂစ္ဆန္တူတိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ကိရ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရတော ပဏ္ဏာကာရံ ဂဟေတွာ မဓုရဝစနာ ပိယဘာဏိနော ဒူတာ ဣဓ အာဂစ္ဆန္တု, ဣတော စ တတ္ထ ဂစ္ဆန္တု. ဧကာ ဘဝန္တူတိ ဂင်္ဂေါဒကံ ဝိယ ယမုနောဒကေန သဒ္ဓိံ သံသန္ဒန္တာ ဧကသဒိသာဝ ဟောန္တူတိ.

此处“欲修好”的意思是：大王，我国国王希望与您建立友谊。“珍宝”的意思是：他将把所有珍宝，以其女——女宝为首，都赠送给您。“前来”的意思是：从现在起，请让言语甜美、说话可爱的使者们带着礼物从北般遮罗(Uttarapañcāla)城来到这里，也从这里去到那里。“合为一”的意思是：就像恒河水与亚穆纳(Yamunā)河水汇合一样，变得完全相同。

ဧဝဉ္စ [Pg.258] ပန ဝတွာ ‘‘မဟာရာဇ, အမှာကံ ရာဇာ အညံ မဟာမတ္တံ ပေသေတုကာမော ဟုတွာပိ ‘အညော မနာပံ ကတွာ သာသနံ အာရောစေတုံ န သက္ခိဿတီ’တိ မံ ပေသေသိ ‘အာစရိယ, တုမှေ ရာဇာနံ သာဓုကံ ပဗောဓေတွာ အာဒါယ အာဂစ္ဆထာ’တိ, ဂစ္ဆထ ရာဇသေဋ္ဌ အဘိရူပဉ္စ ကုမာရိကံ လဘိဿထ, အမှာကဉ္စ ရညာ သဒ္ဓိံ မိတ္တဘာဝေါ ပတိဋ္ဌဟိဿတီ’’တိ အာဟ. သော တဿ ဝစနံ သုတွာ တုဋ္ဌမာနသော ‘‘ဥတ္တမရူပဓရံ ကိရ ကုမာရိကံ လဘိဿာမီ’’တိ သဝနသံသဂ္ဂေန ဗဇ္ဈိတွာ ‘‘အာစရိယ, တုမှာကဉ္စ ကိရ မဟောသဓပဏ္ဍိတဿ စ ဓမ္မယုဒ္ဓေ ဝိဝါဒေါ အဟောသိ, ဂစ္ဆထ ပုတ္တံ မေ ပဿထ, ဥဘောပိ ပဏ္ဍိတာ အညမညံ ခမာပေတွာ မန္တေတွာ ဧထာ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ ကေဝဋ္ဋော ‘‘ပဿိဿာမိ ပဏ္ဍိတ’’န္တိ တံ ပဿိတုံ အဂမာသိ. မဟာသတ္တောပိ တံ ဒိဝသံ ‘‘တေန မေ ပါပဓမ္မေန သဒ္ဓိံ သလ္လာပေါ မာ ဟောတူ’’တိ ပါတောဝ ထောကံ သပ္ပိံ ပိဝိ, ဂေဟမ္ပိဿ ဗဟလေန အလ္လဂေါမယေန လေပါပေသိ, ထမ္ဘေ တေလေန မက္ခေသိ, တဿ နိပန္နမဉ္စကံ ဌပေတွာ သေသာနိ မဉ္စပီဌာဒီနိ နီဟရာပေသိ.

说完这些，他又说道：“大王，我国国王即使想派遣其他大臣，也因考虑到‘其他人无法令人满意地传达旨意’，故而派遣我前来，并嘱咐：‘老师，请您好好地说服国王，取得同意后回来。’请下定决心吧，尊贵的国王！您将会得到一位美貌的公主，而且您与我国国王之间的友谊也将因此而确立。”国王听了他的话，心生欢喜，想着“我将得到一位容貌绝佳的公主”，因听闻而心生执著，便说道：“老师，听说您和我的儿子大药(Mahosadha)智者在法义辩论上有过争执。去见见我的儿子吧，你们两位智者互相请求原谅，商议之后再一起来。”听了这话，给哇嗒心想“我要去见见那位智者”，便前去见他。那天，大士心想“我绝不要与那恶人交谈”，于是一大早就喝了少许酥油，命人用浓稠的湿牛粪涂抹房屋，在柱子上涂油，只留下他躺卧的床，其余的床、椅等都让人搬走了。

သော မနုဿာနံ သညမဒါသိ ‘‘တာတာ, ဗြာဟ္မဏေ ကထေတုံ အာရဒ္ဓေ ဧဝံ ဝဒေယျာထ ‘ဗြာဟ္မဏ, မာ ပဏ္ဍိတေန သဒ္ဓိံ ကထယိတ္ထ, အဇ္ဇ တေန တိခိဏသပ္ပိ ပိဝိတ’န္တိ. မယိ စ တေန သဒ္ဓိံ ကထနာကာရံ ကရောန္တေပိ ‘ဒေဝ တိခိဏသပ္ပိ တေ ပိဝိတံ, မာ ကထေထာ’တိ မံ နိဝါရေထာ’’တိ. ဧဝံ ဝိစာရေတွာ မဟာသတ္တော ရတ္တပဋံ နိဝါသေတွာ သတ္တသု ဒွါရကောဋ္ဌကေသု မနုဿေ ဌပေတွာ သတ္တမေ ဒွါရကောဋ္ဌကေ ပဋမဉ္စကေ နိပဇ္ဇိ. ကေဝဋ္ဋောပိဿ ပဌမဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌတွာ ‘‘ကဟံ ပဏ္ဍိတော’’တိ ပုစ္ဆိ. အထ နံ တေ မနုဿာ ‘‘ဗြာဟ္မဏ, မာ သဒ္ဒမကရိ, သစေပိ အာဂစ္ဆိတုကာမော, တုဏှီ ဟုတွာ ဧဟိ, အဇ္ဇ ပဏ္ဍိတေန တိခိဏသပ္ပိ ပီတံ, မဟာသဒ္ဒံ ကာတုံ န လဗ္ဘတီ’’တိ အာဟံသု. သေသဒွါရကောဋ္ဌကေသုပိ နံ တထေဝ အာဟံသု. သော သတ္တမဒွါရကောဋ္ဌကံ အတိက္ကမိတွာ ပဏ္ဍိတဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. ပဏ္ဍိတော ကထနာကာရံ ဒဿေသိ. အထ နံ မနုဿာ ‘‘ဒေဝ, မာ ကထယိတ္ထ, တိခိဏသပ္ပိ တေ ပီတံ, ကိံ တေ ဣမိနာ ဒုဋ္ဌဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ ကထိတေနာ’’တိ ဝတွာ ဝါရယိံသု. ဣတိ သော တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ နေဝ နိသီဒိတုံ, န အာသနံ နိဿာယ ဌိတဋ္ဌာနံ လဘိ, အလ္လဂေါမယံ အက္ကမိတွာ အဋ္ဌာသိ.

他给众人指示道：“诸位，如果那婆罗门要开始说话，你们就这样说：‘婆罗门，不要和智者交谈，今天他喝了烈性酥油。’即使我做出要和他说话的样子，你们也要阻止我说：‘主公，您喝了烈性酥油，不要说话。’”如此安排后，大士穿上红衣，在七个门楼处都安排了人，自己躺在第七个门楼里的床榻上。给跋陀(Kevaṭṭa)站在第一个门楼处问：“智者在哪里？”那些人就对他说：“婆罗门，不要喧哗。如果想进来，就安静地来。今天智者喝了烈性酥油，不能大声说话。”在其余的门楼处，他们也同样这样告诉他。他穿过七个门楼，来到智者面前。智者做出要说话的样子。那些人就劝阻说：“主公，不要说话，您喝了烈性酥油。和这个恶婆罗门说话有什么用呢？”就这样，他来到智者面前，既找不到地方坐下，也找不到可以倚靠站立的地方，只好踩着湿牛粪站在那里。

အထ [Pg.259] နံ ဩလောကေတွာ ဧကော အက္ခီနိ နိမီလိ, ဧကော ဘမုကံ ဥက္ခိပိ, ဧကော ကပ္ပရံ ကဏ္ဍူယိ. သော တေသံ ကိရိယံ ဩလောကေတွာ မင်္ကုဘူတော ‘‘ဂစ္ဆာမဟံ ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဝတွာ အပရေန ‘‘အရေ ဒုဋ္ဌဗြာဟ္မဏ, ‘မာ သဒ္ဒမကာသီ’တိ ဝုတ္တော သဒ္ဒမေဝ ကရောသိ, အဋ္ဌီနိ တေ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ ဘီတတသိတော ဟုတွာ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကေသိ. အထ နံ အညော ဝေဠုပေသိကာယ ပိဋ္ဌိယံ တာလေသိ, အညော ဂီဝါယံ ဂဟေတွာ ခိပိ, အညော ပိဋ္ဌိယံ ဟတ္ထတလေန ပဟရိ. သော ဒီပိမုခါ မုတ္တမိဂေါ ဝိယ ဘီတတသိတော နိက္ခမိတွာ ရာဇဂေဟံ ဂတော. ရာဇာ စိန္တေသိ ‘‘အဇ္ဇ မမ ပုတ္တော ဣမံ ပဝတ္တိံ သုတွာ တုဋ္ဌော ဘဝိဿတိ, ဒွိန္နံ ပဏ္ဍိတာနံ မဟတိယာ ဓမ္မသာကစ္ဆာယ ဘဝိတဗ္ဗံ, အဇ္ဇ ဥဘော အညမညံ ခမာပေဿန္တိ, လာဘာ ဝတ မေ’’တိ. သော ကေဝဋ္ဋံ ဒိသွာ ပဏ္ဍိတေန သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနာကာရံ ပုစ္ဆန္တော ဂါထမာဟ –

于是，一人见了他便闭上眼睛，一人扬起眉毛，一人挠着胳膊肘。他看到这些举动，感到局促不安，说道：“智者们，我走了。”这时，另一个人说：“喂，你这恶婆罗门，叫你‘不要吵闹’你却偏要吵闹，我要打断你的骨头！”听了这话，他吓得浑身发抖，回头张望。于是，一人用竹篾抽打他的后背，一人抓住他的脖子将他推开，另一人用手掌拍打他的背部。他如同从豹口逃脱的鹿一般，惊恐万分地逃出，回到王宫。国王心想：“今天我儿子听了这件事一定会很高兴。两位智者想必进行了一场盛大的法义讨论，今天他们一定会互相请求原谅，我真是有福啊！”他见到给跋陀后，询问他与智者会面的情况，并说了这首偈颂：

၆၀၁.

601.

‘‘ကထံ နု ကေဝဋ္ဋ မဟောသဓေန, သမာဂမော အာသိ တဒိင်္ဃ ဗြူဟိ;

ကစ္စိ တေ ပဋိနိဇ္ဈတ္တော, ကစ္စိ တုဋ္ဌော မဟောသဓော’’တိ.

“给跋陀，你与大药(Mahosadha)的会面如何？请你告诉我此事。他可曾被你折服？大药可曾喜悦？”

တတ္ထ ပဋိနိဇ္ဈတ္တောတိ ဓမ္မယုဒ္ဓမဏ္ဍလေ ပဝတ္တဝိဂ္ဂဟဿ ဝူပသမနတ္ထံ ကစ္စိ တွံ တေန, သော စ တယာ နိဇ္ဈတ္တော ခမာပိတော. ကစ္စိ တုဋ္ဌောတိ ကစ္စိ တုမှာကံ ရညာ ပေသိတံ ပဝတ္တိံ သုတွာ တုဋ္ဌောတိ.

此处“被你折服”的意思是：为了平息法义辩论场上发生的争执，你是否被他折服，他又是否被你折服而请求原谅？“可曾喜悦”的意思是：他听了你们国王派人传来的消息后，是否感到喜悦？

တံ သုတွာ ကေဝဋ္ဋော ‘‘မဟာရာဇ, တုမှေ ‘ပဏ္ဍိတော’တိ တံ ဂဟေတွာ ဝိစရထ, တတော အသပ္ပုရိသတရော နာမ နတ္ထီ’’တိ ဂါထမာဟ –

给跋陀听后说：“大王，您尊奉他为‘智者’，但实在没有比他更非善士的人了！”然后说了这首偈颂：

၆၀၂.

602.

‘‘အနရိယရူပေါ ပုရိသော ဇနိန္ဒ, အသမ္မောဒကော ထဒ္ဓေါ အသဗ္ဘိရူပေါ;

ယထာ မူဂေါ စ ဗဓိရော စ, န ကိဉ္စိတ္ထံ အဘာသထာ’’တိ.

“君王，此人品行不端，孤僻顽固非善士；犹如聋哑之人般，未曾说过有益之言。”

တတ္ထ အသဗ္ဘိရူပေါတိ အပဏ္ဍိတဇာတိကော. န ကိဉ္စိတ္ထန္တိ မယာ သဟ ကိဉ္စိ အတ္ထံ န ဘာသိတ္ထ, တေနေဝ နံ အပဏ္ဍိတောတိ မညာမီတိ ဗောဓိသတ္တဿ အဂုဏံ ကထေသိ.

此中，“非善士”意即愚笨之人。“未曾说过有益之言”是说：“他不曾与我说过任何有意义的话，因此我认为他不是智者。”就这样，他述说了菩萨的过失。

ရာဇာ [Pg.260] တဿ ဝစနံ အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ တဿ စ တေန သဒ္ဓိံ အာဂတာနဉ္စ ပရိဗ္ဗယဉ္စေဝ နိဝါသဂေဟဉ္စ ဒါပေတွာ ‘‘ဂစ္ဆထာစရိယ, ဝိဿမထာ’’တိ တံ ဥယျောဇေတွာ ‘‘မမ ပုတ္တော ပဏ္ဍိတော ပဋိသန္ထာရကုသလော, ဣမိနာ ကိရ သဒ္ဓိံ နေဝ ပဋိသန္ထာရံ အကာသိ, န တုဋ္ဌိံ ပဝေဒေသိ. ကိဉ္စိ တေန အနာဂတဘယံ ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတီ’’တိ သယမေဝ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသိ –

国王既不赞同也不驳斥他的话，而是让人给他和他的随行者提供了费用和住所，然后送走他说：“老师，请去休息吧。”送走他之后，国王独自思量：“我的儿子是智者，善于寒暄，但他竟然没有与此人作任何寒暄，也没有表示欢喜。他一定是看到了某种未来的危险。”于是他自言自语道：

၆၀၃.

603.

‘‘အဒ္ဓါ ဣဒံ မန္တပဒံ သုဒုဒ္ဒသံ, အတ္ထော သုဒ္ဓေါ နရဝိရိယေန ဒိဋ္ဌော;

တထာ ဟိ ကာယော မမ သမ္ပဝေဓတိ, ဟိတွာ သယံ ကော ပရဟတ္ထမေဿတီ’’တိ.

“诚然此计实难见，纯净之义英雄见。我身因此而颤抖，谁会舍己入他手？”

တတ္ထ ဣဒန္တိ ယံ မမ ပုတ္တေန ဒိဋ္ဌံ, အဒ္ဓါ ဣဒံ မန္တပဒံ အညေန ဣတရပုရိသေန သုဒုဒ္ဒသံ. နရဝိရိယေနာတိ ဝီရိယဝန္တေန မဟောသဓပဏ္ဍိတေန သုဒ္ဓေါ အတ္ထော ဒိဋ္ဌော ဘဝိဿတိ. သယန္တိ သကံ ရဋ္ဌံ ဟိတွာ ကော ပရဟတ္ထံ ဂမိဿတိ.

此中，“此”意即我儿子所见之事；诚然，此计对其他凡夫而言极难看透。“英雄见”意即：其纯净之义一定是被精进的大药(Mahosadha)智者看清了。“舍己”意即：有谁会舍弃自己的国家而落入他人之手呢？

‘‘မမ ပုတ္တေန ဗြာဟ္မဏဿ အာဂမနေ ဒေါသော ဒိဋ္ဌော ဘဝိဿတိ. အယဉှိ အာဂစ္ဆန္တော န မိတ္တသန္ထဝတ္ထာယ အာဂမိဿတိ, မံ ပန ကာမေန ပလောဘေတွာ နဂရံ နေတွာ ဂဏှနတ္ထာယ အာဂတေန ဘဝိတဗ္ဗံ. တံ အနာဂတဘယံ ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ ပဏ္ဍိတေနာ’’တိ တဿ တမတ္ထံ အာဝဇ္ဇေတွာ ဘီတတသိတဿ နိသိန္နကာလေ စတ္တာရော ပဏ္ဍိတာ အာဂမိံသု. ရာဇာ သေနကံ ပုစ္ဆိ ‘‘သေနက, ရုစ္စတိ တေ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရံ ဂန္တွာ စူဠနိရာဇဿ ဓီတု အာနယန’’န္တိ? ကိံ ကထေထ မဟာရာဇ, န ဟိ သိရိံ အာဂစ္ဆန္တိံ ဒဏ္ဍေန ပဟရိတွာ ပလာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ တုမှေ တတ္ထ ဂန္တွာ တံ ဂဏှိဿထ, ဌပေတွာ စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တံ အညော တုမှေဟိ သမော ဇမ္ဗုဒီပတလေ န ဘဝိဿတိ. ကိံ ကာရဏာ? ဇေဋ္ဌရာဇဓီတာယ ဂဟိတတ္တာ. သော ဟိ ‘‘သေသရာဇာနော မမ မနုဿာ, ဝေဒေဟော ဧကောဝ မယာ သဒိသော’’တိ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဥတ္တမရူပဓရံ ဓီတရံ တုမှာကံ ဒါတုကာမော ဇာတော, ကရောထဿ ဝစနံ. မယမ္ပိ တုမှေ နိဿာယ ဝတ္ထာလင်္ကာရေ လဘိဿာမာတိ. ရာဇာ သေသေပိ ပုစ္ဆိ. တေပိ တထေဝ ကထေသုံ. တဿ တေဟိ သဒ္ဓိံ ကထေန္တဿေဝ ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏော အတ္တနော နိဝါသဂေဟာ နိက္ခမိတွာ ‘‘ရာဇာနံ အာမန္တေတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဂန္တွာ ‘‘မဟာရာဇ, န သက္ကာ အမှေဟိ ပပဉ္စံ ကာတုံ, ဂမိဿာမ မယံ [Pg.261] နရိန္ဒာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ တဿ သက္ကာရံ ကတွာ တံ ဥယျောဇေသိ. မဟာသတ္တော တဿ ဂမနဘာဝံ ဉတွာ နှတွာ အလင်္ကရိတွာ ရာဇုပဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ရာဇာ စိန္တေသိ ‘‘ပုတ္တော မေ မဟောသဓပဏ္ဍိတော မဟာမန္တီ မန္တပါရင်္ဂတော အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အတ္ထံ ဇာနာတိ. အမှာကံ တတ္ထ ဂန္တုံ ယုတ္တဘာဝံ ဝါ အယုတ္တဘာဝံ ဝါ ပဏ္ဍိတော ဇာနိဿတီ’’တိ. သော အတ္တနာ ပဌမံ စိန္တိတံ အဝတွာ ရာဂရတ္တော မောဟမူဠှော ဟုတွာ တံ ပုစ္ဆန္တော ဂါထမာဟ –

“我儿一定已见到那婆罗门前来的过失。此人前来，并非为了建立友谊，而是想以欲乐引诱我，将我带到他的城市，以便将我俘获。智者一定已预见到这未来的危险。”当国王思虑此事，恐惧战栗地坐着时，四位智者来了。国王问塞纳迦(Senaka)：“塞纳迦，你赞成去北般遮罗(Uttarapañcāla)城迎娶朱拉尼(Cūḷani)王的女儿吗？”“大王，您说什么呢？福运前来，岂能用棍棒打走？若您去那里迎娶她，那么除了朱拉尼·梵授(Cūḷani Brahmadatta)王，整个瞻部洲(Jambudīpa)将无人能与您匹敌。为何？因为您娶了那位最伟大国王的女儿。他认为‘其余诸王皆我臣属，唯有维德哈(Vedeha)王与我匹敌’，因此才想将全瞻部洲最美丽的女儿嫁给您。您应当应允他的话。我们也依仗您而能得到衣饰。”国王又问了其余的人，他们也都如是说。正当他与他们交谈时，那位给跋陀婆罗门从自己的住所出来，心想：“我要向国王告辞再走。”他前来对国王说：“大王，我们不能再耽搁了，我们这就走了，人君！”国王款待了他，然后送他离开。大士得知他已离去，便沐浴、装饰一番，来到国王面前，礼敬国王后，坐于一旁。国王心想：“我儿大药智者是大臣，精通计策，了知过去、未来、现在之事。我们去那里是否适宜，智者必定知晓。”但他没有说出自己最初的想法，而是因贪欲而染着，因愚痴而迷乱，以偈颂询问他道：

၆၀၄.

604.

‘‘ဆန္နဉှိ ဧကာဝ မတီ သမေတိ, ယေ ပဏ္ဍိတာ ဥတ္တမဘူရိပတ္တာ;

ယာနံ အယာနံ အထ ဝါပိ ဌာနံ, မဟောသဓ တွမ္ပိ မတိံ ကရောဟီ’’တိ.

“我们六位智者，皆具卓越智慧，意见理应相同；是去、不去、还是停留，大药，你也做个决定吧。”

တတ္ထ ဆန္နန္တိ ပဏ္ဍိတ, ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏဿ စ မမ စ ဣမေသဉ္စ စတုန္နန္တိ ဆန္နံ အမှာကံ ဧကာဝ မတိ ဧကောယေဝ အဇ္ဈာသယော ဂင်္ဂေါဒကံ ဝိယ ယမုနောဒကေန သံသန္ဒတိ သမေတိ. ယေ မယံ ဆပိ ဇနာ ပဏ္ဍိတာ ဥတ္တမဘူရိပတ္တာ, တေသံ နော ဆန္နမ္ပိ စူဠနိရာဇဓီတု အာနယနံ ရုစ္စတီတိ. ဌာနန္တိ ဣဓေဝ ဝါသော. မတိံ ကရောဟီတိ အမှာကံ ရုစ္စနကံ နာမ အပ္ပမာဏံ, တွမ္ပိ စိန္တေဟိ, ကိံ အမှာကံ အာဝါဟတ္ထာယ တတ္ထ ယာနံ, ဥဒါဟု အယာနံ, အဒု ဣဓေဝ ဝါသော ရုစ္စတီတိ.

此中，“六人”即：智者、渔夫婆罗门、我以及这四人。我们六人的一致心意、一致意向，犹如恒河水与亚穆纳(Yamunā)河水汇流融合。我们这六位已达无上智慧的智者，全都赞成迎娶朱拉尼王(Cūḷani-rāja)的女儿。“停留”意即就住在这里。“你也做个决定”意即：我们的赞同是无量的，你也思考一下，我们是为了迎娶而前往那里呢，还是不去呢，抑或是赞成停留在这里呢？

တံ သုတွာ ပဏ္ဍိတော ‘‘အယံ ရာဇာ အတိဝိယ ကာမဂိဒ္ဓေါ အန္ဓဗာလဘာဝေန ဣမေသံ စတုန္နံ ဝစနံ ဂဏှာတိ, ဂမနေ ဒေါသံ ကထေတွာ နိဝတ္တေဿာမိ န’’နိ စိန္တေတွာ စတဿော ဂါထာယော အဘာသိ –

听了这话，智者心想：“这位国王极为贪恋欲乐，因愚痴而听信这四个人的话。我应当说明前往的过患，阻止他去。”于是他说了四首偈颂：

၆၀၅.

605.

‘‘ဇာနာသိ ခေါ ရာဇ မဟာနုဘာဝေါ, မဟဗ္ဗလော စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တော;

ရာဇာ စ တံ ဣစ္ဆတိ မာရဏတ္ထံ, မိဂံ ယထာ ဩကစရေန လုဒ္ဒေါ.

“大王当知，朱拉尼·梵授(Cūḷani-brahmadatta)具大威力，有大强军。彼王欲将陛下杀害，犹如猎人以诱饵捕鹿。

၆၀၆.

606.

‘‘ယထာပိ မစ္ဆော ဗဠိသံ, ဝင်္ကံ မံသေန ဆာဒိတံ;

အာမဂိဒ္ဓေါ န ဇာနာတိ, မစ္ဆော မရဏမတ္တနော.

“犹如鱼儿贪恋覆肉之钩，因贪生肉而不自知其死。

၆၀၇.

607.

‘‘ဧဝမေဝ တုဝံ ရာဇ, စူဠနေယျဿ ဓီတရံ;

ကာမဂိဒ္ဓေါ န ဇာနာသိ, မစ္ဆောဝ မရဏမတ္တနော.

“大王亦复如是，因贪恋朱拉尼之女，而不自知其死，犹如那贪食之鱼。”

၆၀၈.

608.

‘‘သစေ [Pg.262] ဂစ္ဆသိ ပဉ္စာလံ, ခိပ္ပမတ္တံ ဇဟိဿသိ;

မိဂံ ပန္ထာနုဗန္ဓံဝ, မဟန္တံ ဘယမေဿတီ’’တိ.

“若汝前往般遮罗(Pañcāla)，顷刻将舍此身躯；如鹿随径，巨怖将降临。”

တတ္ထ ရာဇာတိ ဝိဒေဟံ အာလပတိ. မဟာနုဘာဝေါတိ မဟာယသော. မဟဗ္ဗလောတိ အဋ္ဌရသအက္ခောဘဏိသင်္ခေန ဗလေန သမန္နာဂတော. မာရဏတ္ထန္တိ မာရဏဿ အတ္ထာယ. ဩကစရေနာတိ ဩကစာရိကာယ မိဂိယာ. လုဒ္ဒေါ ဟိ ဧကံ မိဂိံ သိက္ခာပေတွာ ရဇ္ဇုကေန ဗန္ဓိတွာ အရညံ နေတွာ မိဂါနံ ဂေါစရဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သာ ဗာလမိဂံ အတ္တနော သန္တိကံ အာနေတုကာမာ သကသညာယ ရာဂံ ဇနေန္တီ ဝိရဝတိ. တဿာ သဒ္ဒံ သုတွာ ဗာလမိဂေါ မိဂဂဏပရိဝုတော ဝနဂုမ္ဗေ နိပန္နော သေသမိဂီသု သညံ အကတွာ တဿာ သဒ္ဒဿဝနသံသဂ္ဂေန ဗဒ္ဓေါ ဝုဋ္ဌာယ နိက္ခမိတွာ ဂီဝံ ဥက္ခိပိတွာ ကိလေသဝသေန တံ မိဂိံ ဥပဂန္တွာ လုဒ္ဒဿ ပဿံ ဒတွာ တိဋ္ဌတိ. တမေနံ သော တိခိဏာယ သတ္တိယာ ဝိဇ္ဈိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတိ. တတ္ထ လုဒ္ဒေါ ဝိယ စူဠနိရာဇာ, ဩကစာရိကာ ဝိယ အဿ ဓီတာ, လုဒ္ဒဿ ဟတ္ထေ အာဝုဓံ ဝိယ ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏော. ဣတိ ယထာ ဩကစရေန လုဒ္ဒေါ မိဂံ မာရဏတ္ထာယ ဣစ္ဆတိ, ဧဝံ သောပိ ရာဇာ တံ ဣစ္ဆတီတိ အတ္ထော.

此中，“大王”是称呼威德哈(Videha)王。“具大威力”意即有大名声。“有大强军”意即拥有十八阿克骚希尼(akkhobhaṇi)的大军。“为了杀害”意即为了杀害的目的。“以诱饵”意即以诱饵母鹿。猎人训练一只母鹿，用绳子绑住带到林中，放在鹿群觅食之处。它为了引诱愚痴的公鹿前来，便发出能激起欲情的叫声。听到它的声音，那愚痴的公鹿虽然被鹿群围绕、躺在林丛中，却不理会其他母鹿，因被那声音所缚，便起身出来，伸长脖子，因烦恼所驱而走向那母鹿，将身体暴露在猎人面前。猎人便用利矛刺穿它，使其丧命。此中，朱拉尼王如猎人，其女如诱饵母鹿，渔夫婆罗门如猎人手中的武器。因此，其义是：正如猎人以诱饵欲杀鹿，彼王亦如是欲杀你。

အာမဂိဒ္ဓေါတိ ဗျာမသတဂမ္ဘီရေ ဥဒကေ ဝသန္တောပိ တသ္မိံ ဗဠိသဿ ဝင်္ကဋ္ဌာနံ ဆာဒေတွာ ဌိတေ အာမသင်္ခါတေ အာမိသေ ဂိဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဗဠိသံ ဂိလတိ, အတ္တနော မရဏံ န ဇာနာတိ. ဓီတရန္တိ စူဠနိဗာဠိသိကဿ ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏဿ ဝစနဗဠိသံ ဆာဒေတွာ ဌိတံ အာမိသသဒိသံ. တဿ ရညော ဓီတရံ ကာမဂိဒ္ဓေါ ဟုတွာ မစ္ဆော အတ္တနော မရဏသင်္ခါတံ အာမိသံ ဝိယ န ဇာနာသိ. ပဉ္စာလန္တိ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရံ. အတ္တန္တိ အတ္တာနံ. ပန္ထာနုဗန္ဓန္တိ ယထာ ဂါမဒွါရမဂ္ဂံ အနုဗန္ဓမိဂံ မဟန္တံ ဘယမေဿတိ, တဉှိ မိဂံ မာရဏတ္ထာယ အာဝုဓာနိ ဂဟေတွာ နိက္ခန္တေသု မနုဿေသု ယေ ယေ ပဿန္တိ, တေ တေ မာရေန္တိ, ဧဝံ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရံ ဂစ္ဆန္တမ္ပိ တံ မဟန္တံ မရဏဘယံ ဧဿတိ ဥပဂမိဿတီတိ.

“贪恋生肉”意即：鱼虽居于百寻深水，却因贪恋那名为“生肉”、覆盖着弯钩的诱饵而吞下钓钩，它不知自己的死亡。“女儿”意即：她就像覆盖在作为渔夫的朱拉尼王(Cūḷani-bāḷisika)和渔夫婆罗门的言语之钩上的诱饵。你因贪恋那国王的女儿，就像贪恋欲乐的鱼一样，不知道那名为自身之死的诱饵。“般遮罗”意即北般遮罗(Uttarapañcāla)城。“自身”意即自己。“如鹿随径”意即：正如巨大的怖畏会降临于跟随路径走向村门的鹿——因为当人们为了杀死那只鹿而手持武器出来时，谁看见它，谁就杀死它——同样，当你前往北般遮罗城时，巨大的死亡怖畏也将降临于你。

ဧဝံ မဟာသတ္တော စတူဟိ ဂါထာဟိ ရာဇာနံ နိဂ္ဂဏှိတွာ ကထေသိ. သော ရာဇာ တေန အတိဝိယ နိဂ္ဂဟိတောဝ ‘‘အယံ မံ အတ္တနော ဒါသံ ဝိယ မညတိ, ရာဇာတိ [Pg.263] သညမ္ပိ န ကရောတိ, အဂ္ဂရာဇေန ‘ဓီတရံ ဒဿာမီ’တိ မမ သန္တိကံ ပေသိတံ ဉတွာ ဧကမ္ပိ မင်္ဂလပဋိသံယုတ္တံ ကထံ အကထေတွာ မံ ‘ဗာလမိဂေါ ဝိယ, ဂိလိတဗဠိသမစ္ဆော ဝိယ ပန္ထာနုဗန္ဓမိဂေါ ဝိယ, မရဏံ ပါပုဏိဿတီ’တိ ဝဒတီ’’တိ ကုဇ္ဈိတွာ အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

如是，大士以四首偈颂责备国王。国王被他严厉地责备，生气地想：“此人把我当成自己的奴隶，甚至没有‘这是国王’的意识。他明知那位最伟大的国王派使者到我这里来说‘我将给你女儿’，却连一句吉祥的话也不说，反而说我‘会像愚蠢的鹿、像吞钩的鱼、像随径的鹿一样，将要面临死亡’！”他发怒后，说了下一首偈颂：

၆၀၉.

609.

‘‘မယမေဝ ဗာလမှသေ ဧဠမူဂါ, ယေ ဥတ္တမတ္ထာနိ တယီ လပိမှာ;

ကိမေဝ တွံ နင်္ဂလကောဋိဝဍ္ဎော, အတ္ထာနိ ဇာနာသိ ယထာပိ အညေ’’တိ.

“我们真是愚痴聋哑，竟向你谈论这最上的事。你这犁头养大的，怎能像其他人那样知晓这些事呢？”

တတ္ထ ဗာလမှသေတိ ဗာလာမှ. ဧဠမူဂါတိ လာလမုခါ မယမေဝ. ဥတ္တမတ္ထာနီတိ ဥတ္တမဣတ္ထိရတနပဋိလာဘကာရဏာနိ. တယီ လဝိမှာတိ တဝ သန္တိကေ ကထယိမှာ. ကိမေဝါတိ ဂရဟတ္ထေ နိပါတော. နင်္ဂလကောဋိဝဍ္ဎောတိ ဂဟပတိပုတ္တော ဒဟရကာလတော ပဋ္ဌာယ နင်္ဂလကောဋိံ ဝဟန္တောယေဝ ဝဍ္ဎတိ, တမတ္ထံ သန္ဓာယ ‘‘တွံ ဂဟပတိကမ္မမေဝ ဇာနာသိ, န ခတ္တိယာနံ မင်္ဂလကမ္မ’’န္တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပာယေနေဝမာဟ. အညေတိ ယထာ ကေဝဋ္ဋော ဝါ သေနကာဒယော ဝါ အညေ ပဏ္ဍိတာ ဣမာနိ ခတ္တိယာနံ မင်္ဂလတ္ထာနိ ဇာနန္တိ, တထာ တွံ တာနိ ကိံ ဇာနာသိ, ဂဟပတိကမ္မဇာနနမေဝ တဝါနုစ္ဆဝိကန္တိ.

此中，“我们是愚人”即我们是愚人。“聋哑”意即我们是流着口水的人。“最上的事”即获得最上女宝的原因。“向你谈论”即我们在你面前说了。“怎能”是用于责备义的虚词。“犁头养大的”即家主之子从小就扛着犁头长大，针对此义，他以‘你只知道家主的事，不知道刹帝利(khattiya)的吉祥仪式’之意而如是说。“其他人”即：犹如渔夫或塞纳迦(Senaka)等人，其他智者知道这些刹帝利的吉祥之事，你如何能知道呢？知道家主的事才适合你。

ဣတိ နံ အက္ကောသိတွာ ပရိဘာသိတွာ ‘‘ဂဟပတိပုတ္တော မမ မင်္ဂလန္တရာယံ ကရောတိ, နီဟရထ န’’န္တိ နီဟရာပေတုံ ဂါထမာဟ –

于是，在呵斥辱骂他之后，说：“这个家主之子妨碍我的吉祥之事，把他赶出去！”并为了将他赶出去而说了一首偈颂：

၆၁၀.

610.

‘‘ဣမံ ဂလေ ဂဟေတွာန, နာသေထ ဝိဇိတာ မမ;

ယော မေ ရတနလာဘဿ, အန္တရာယာယ ဘာသတီ’’တိ.

“抓住他的脖子，将他逐出我的国土；他开口说话，妨碍我获得珍宝。”

သော ရညော ကုဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ ‘‘သစေ ခေါ ပန မံ ကောစိ ရညော ဝစနံ ဂဟေတွာ ဟတ္ထေ ဝါ ဂီဝါယ ဝါ ပရာမသေယျ, တံ မေ အလံ အဿ ယာဝဇီဝံ လဇ္ဇိတုံ, တသ္မာ သယမေဝ နိက္ခမိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ဂေဟံ ဂတော. ရာဇာပိ ကေဝလံ ကောဓဝသေနေဝ ဝဒတိ, ဗောဓိသတ္တေ ပန ဂရုစိတ္တတာယ န ကဉ္စိ တထာ ကာတုံ အာဏာပေသိ. အထ မဟာသတ္တော ‘‘အယံ ရာဇာ ဗာလော အတ္တနော ဟိတာဟိတံ န ဇာနာတိ[Pg.264], ကာမဂိဒ္ဓေါ ဟုတွာ ‘တဿ ဓီတရံ လဘိဿာမိယေဝါ’တိ အနာဂတဘယံ အဇာနိတွာ ဂစ္ဆန္တော မဟာဝိနာသံ ပါပုဏိဿတိ. နာဿ ကထံ ဟဒယေ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဗဟုပကာရော မေ ဧသ မဟာယသဒါယကော, ဣမဿ မယာ ပစ္စယေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပဌမံ ခေါ ပန သုဝပေါတကံ ပေသေတွာ တထတော ဉတွာ ပစ္ဆာ အဟံ ဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ သုဝပေါတကံ ပေသေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

他知道国王生气了，心想：“如果有人奉国王的命令来抓我，碰我的手或脖子，那我这一辈子都会感到羞愧，所以不如我自己离开。”这样想着，他向国王行礼后回到自己的住所。国王也只是因愤怒才那样说，但由于对菩萨心怀敬重，并没有命令任何人那样做。这时，大士想：“这个国王真是愚笨，不知道什么对自己有利有害，被贪欲蒙蔽，心想‘我一定要得到他的女儿’，不知道未来的危险，这样下去一定会遭受大灾难。不应将他的话放在心上。他对我多有助益，赐予我巨大的声誉，我理应成为他的助缘。我还是先派一只小鹦鹉去，了解实情之后我再去。”这样想着，他就派出了小鹦鹉。为了阐明此义，导师说道：

၆၁၁.

611.

‘‘တတော စ သော အပက္ကမ္မ, ဝေဒေဟဿ ဥပန္တိကာ;

အထ အာမန္တယီ ဒူတံ, မာဓရံ သုဝပဏ္ဍိတံ.

“于是他从维德哈(Vedeha)王身边离去，然后召唤了他的使者，聪明的鹦鹉摩陀罗(Mādhara)。”

၆၁၂.

612.

‘‘ဧဟိ သမ္မ ဟရိတပက္ခ, ဝေယျာဝစ္စံ ကရောဟိ မေ;

အတ္ထိ ပဉ္စာလရာဇဿ, သာဠိကာ သယနပါလိကာ.

“来吧，绿翼的朋友，请为我办一件事；般遮罗(Pañcāla)王那里有守护寝宫的鹩哥。”

၆၁၃.

613.

‘‘တံ ဗန္ဓနေန ပုစ္ဆဿု, သာ ဟိ သဗ္ဗဿ ကောဝိဒါ;

သာ တေသံ သဗ္ဗံ ဇာနာတိ, ရညော စ ကောသိယဿ စ.

“你要用誓言来问她，因为她知晓一切；她知道他们所有事，国王和拘尸耶(Kosiya)的事。”

၆၁၄.

614.

‘‘အာမောတိ သော ပဋိဿုတွာ, မာဓရော သုဝပဏ္ဍိတော;

အဂမာသိ ဟရိတပက္ခော, သာဠိကာယ ဥပန္တိကံ.

“聪明的鹦鹉摩陀罗(Mādhara)应诺‘是’后，那绿翼者便飞到鹩哥的身边。”

၆၁၅.

615.

‘‘တတော စ ခေါ သော ဂန္တွာန, မာဓရော သုဝပဏ္ဍိတော;

အထာမန္တယိ သုဃရံ, သာဠိကံ မဉ္ဇုဘာဏိကံ.

“于是，聪明的鹦鹉摩陀罗(Mādhara)去到那里，便对那声音甜美、住在美屋的鹩哥说话。”

၆၁၆.

616.

‘‘ကစ္စိ တေ သုဃရေ ခမနီယံ, ကစ္စိ ဝေဿေ အနာမယံ;

ကစ္စိ တေ မဓုနာ လာဇာ, လဗ္ဘတေ သုဃရေ တုဝံ.

“住美屋者，你可安好？吠舍，你可无恙？你这住美屋的，可得到蜜拌炒米？”

၆၁၇.

617.

‘‘ကုသလဉ္စေဝ မေ သမ္မ, အထော သမ္မ အနာမယံ;

အထော မေ မဓုနာ လာဇာ, လဗ္ဘတေ သုဝပဏ္ဍိတ.

“朋友，我很好，也很健康；我也能得到蜜拌炒米，哦，聪明的鹦鹉啊。”

၆၁၈.

618.

‘‘ကုတော နု သမ္မ အာဂမ္မ, ကဿ ဝါ ပဟိတော တုဝံ;

န စ မေသိ ဣတော ပုဗ္ဗေ, ဒိဋ္ဌော ဝါ ယဒိ ဝါ သုတော’’တိ.

“朋友，你是从哪里来的？又是谁派你来的？我以前在这里从未见过你，也未听说过你。”

တတ္ထ ဟရိတပက္ခာတိ ဟရိတပတ္တသမာနပက္ခာ. ဝေယျာဝစ္စန္တိ ‘‘ဧဟိ, သမ္မာ’’တိ ဝုတ္တေ အာဂန္တွာ အင်္ကေ နိသိန္နံ ‘‘သမ္မ, အညေန မနုဿဘူတေန ကာတုံ အသက္ကုဏေယျံ မမေကံ ဝေယျာဝဋိကံ ကရောဟီ’’တိ အာဟ.

此中，绿翼即翅膀像绿叶。服务即：当被说到“来，朋友”时，（鹦鹉）飞来坐在（菩萨）膝上，（菩萨）对它说：“朋友，请为我做一件其他人类做不了的服务。”

‘‘ကိံ [Pg.265] ကရောမိ, ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သမ္မ, ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏဿ ဒူတေယျေနာဂတကာရဏံ ဌပေတွာ ရာဇာနဉ္စ ကေဝဋ္ဋဉ္စ အညေ န ဇာနန္တိ, ဥဘောဝ ရညော သယနဂဗ္ဘေ နိသိန္နာ မန္တယိံသု. တဿ ပန အတ္ထိ ပဉ္စာလရာဇဿ သာဠိကာ သယနပါလိကာ. သာ ကိရ တံ ရဟဿံ ဇာနာတိ, တွံ တတ္ထ ဂန္တွာ တာယ သဒ္ဓိံ မေထုနပဋိသံယုတ္တံ ဝိဿာသံ ကတွာ တေသံ တံ ရဟဿံ ဗန္ဓနေန ပုစ္ဆဿု. တံ သာဠိကံ ပဋိစ္ဆန္နေ ပဒေသေ ယထာ တံ ကောစိ န ဇာနာတိ, ဧဝံ ပုစ္ဆ. သစေ ဟိ တေ ကောစိ သဒ္ဒံ သုဏာတိ, ဇီဝိတံ တေ နတ္ထိ, တသ္မာ ပဋိစ္ဆန္နေ ဌာနေ သဏိကံ ပုစ္ဆာ’’တိ. သာ တေသံ သဗ္ဗန္တိ သာ တေသံ ရညော စ ကောသိယဂေါတ္တဿ စ ကေဝဋ္ဋဿာတိ ဒွိန္နမ္ပိ ဇနာနံ သဗ္ဗံ ရဟဿံ ဇာနာတိ.

当被问到“主公，我该做什么？”时，他说道：“朋友，除了渔夫婆罗门派使者前来的原因，国王和渔夫的事，其他人都不知道。他们两人坐在国王的寝宫里商议。但是，般遮罗(Pañcāla)王有一只守护寝宫的鹩哥。据说它知道那个秘密。你去那里，与她建立起情爱方面的信任后，再以誓言来探问他们的那个秘密。你要在一个隐蔽的地方问那只鹩哥，要问得没人知道。如果有人听到你的声音，你就会没命。因此，要在隐蔽的地方小声地问。”“她尽知他们之事”即：她知道他们两个人的所有秘密，也就是国王和拘尸耶族(Kosiyagotta)渔夫的秘密。

အာမောတီတိ ဘိက္ခဝေ, သော သုဝပေါတကော ပဏ္ဍိတေန ပုရိမနယေနေဝ သက္ကာရံ ကတွာ ပေသိတော ‘‘အာမော’’တိ တဿ ပဋိဿုတွာ မဟာသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝိဝဋသီဟပဉ္ဇရေန နိက္ခမိတွာ ဝါတဝေဂေန သိဝိရဋ္ဌေ အရိဋ္ဌပုရံ နာမ ဂန္တွာ တတ္ထ ပဝတ္တိံ သလ္လက္ခေတွာ သာဠိကာယ သန္တိကံ ဂတော. ကထံ? သော ဟိ ရာဇနိဝေသနဿ ကဉ္စနထုပိကာယ နိသီဒိတွာ ရာဂနိဿိတံ မဓုရရဝံ ရဝိ. ကိံ ကာရဏာ? ဣမံ သဒ္ဒံ သုတွာ သာဠိကာ ပဋိရဝိဿတိ, တာယ သညာယ တဿာ သန္တိကံ ဂမိဿာမီတိ. သာပိ တဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ရာဇသယနဿ သန္တိကေ သုဝဏ္ဏပဉ္ဇရေ နိသိန္နာ ရာဂရတ္တစိတ္တာ ဟုတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဋိရဝိ. သော ထောကံ ဂန္တွာ ပုနပ္ပုနံ သဒ္ဒံ ကတွာ တာယ ကတသဒ္ဒါနုသာရေန ကမေန သီဟပဉ္ဇရဥမ္မာရေ ဌတွာ ပရိဿယာဘာဝံ ဩလောကေတွာ တဿာ သန္တိကံ ဂတော. အထ နံ သာ ‘‘ဧဟိ, သမ္မ, သုဝဏ္ဏပဉ္ဇရေ နိသီဒါ’’တိ အာဟ. သော ဂန္တွာ နိသီဒိ. အာမန္တယီတိ ဧဝံ သော ဂန္တွာ မေထုနပဋိသံယုတ္တံ ဝိဿာသံ ကတ္တုကာမော ဟုတွာ တံ အာမန္တေသိ. သုဃရန္တိ ကဉ္စနပဉ္ဇရေ ဝသနတာယ သုန္ဒရဃရံ. ဝေဿေတိ ဝေဿိကေ ဝေဿဇာတိကေ. သာဠိကာ ကိရ သကုဏေသု ဝေဿဇာတိကာ နာမ, တေန တံ ဧဝံ အာလပတိ. တုဝန္တိ သုဃရေ တံ ပုစ္ဆာမိ ‘‘ကစ္စိ တေ မဓုနာ သဒ္ဓိံ လာဇာ လဗ္ဘတီ’’တိ. အာဂမ္မာတိ သမ္မ, ကုတော အာဂန္တွာ ဣဓ ပဝိဋ္ဌောတိ ပုစ္ဆတိ. ကဿ ဝါတိ ကေန ဝါ ပေသိတော တွံ ဣဓာဂတောတိ.

“‘是’，比丘们，那只小鹦鹉由智者以如前的方式款待并派遣后，它应诺‘是’，顶礼、右绕大士，从敞开的狮子窗出去，乘风疾行，前往尸毗国(Siviraṭṭha)的阿里吒城(Ariṭṭhapura)，在那里观察情况后，便去到鹩哥的身边。如何去的呢？它停在王宫的金塔顶上，发出充满情欲的甜美叫声。为何如此？（心想：）‘听到这个声音，鹩哥会回应，我便可借此信号去到她身边。’那鹩哥听到他的声音后，也坐在国王床边的金笼里，心生爱染，回应了三次。他稍稍飞近，再三鸣叫，循着她回应的声音，依次停在狮子窗的门楣上，观察没有危险后，才去到她身边。于是她对他说：‘来吧，朋友，坐在金笼里。’他便飞去坐下。‘招呼’即：他去到那里，想要建立情爱方面的信任，便对她打了招呼。‘美屋’即：因住在金笼里，故为美屋。‘吠舍’即对吠舍(Vessa)，吠舍种姓者。据说鹩哥在鸟类中属于吠舍种，因此他如此称呼她。‘你’即：我问你，住美屋的，‘你能否得到蜜拌炒米？’‘来’即：他问：‘朋友，你是从哪里来到这里的？’‘或谁的’即：‘或是谁派你来这里的？’”

သော [Pg.266] တဿာ ဝစနံ သုတွာ ‘‘သစာဟံ ‘မိထိလတော အာဂတော’တိ ဝက္ခာမိ, ဧသာ မရဏမာပန္နာပိ မယာ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသံ န ကရိဿတိ. သိဝိရဋ္ဌေ ခေါ ပန အရိဋ္ဌပုရံ သလ္လက္ခေတွာ အာဂတော, တသ္မာ မုသာဝါဒံ ကတွာ သိဝိရာဇေန ပေသိတော ဟုတွာ တတော အာဂတဘာဝံ ကထေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

他听了她的话后，心想：“如果我说‘我从弥提罗(Mithilā)来’，她即使死到临头也不会信任我。我是在尸毗国认出阿里吒城后才来的。因此，我要撒个谎，说我是被尸毗王派来的，就说我是从那里来的。”这样想着，他便说道——

၆၁၉.

619.

‘‘အဟောသိံ သိဝိရာဇဿ, ပါသာဒေ သယနပါလကော;

တတော သော ဓမ္မိကော ရာဇာ, ဗဒ္ဓေ မောစေသိ ဗန္ဓနာ’’တိ.

“我曾是尸毗王宫殿里的寝宫守护者；然后那位如法的国王，从束缚中释放了被缚者。”

တတ္ထ ဗဒ္ဓေတိ အတ္တနော ဓမ္မိကတာယ သဗ္ဗေ ဗဒ္ဓကေ ဗန္ဓနာ မောစေသိ. ဧဝံ မောစေန္တော မမ္ပိ သဒ္ဒဟိတွာ ‘‘မုဉ္စထ န’’န္တိ မောစာပေသိ. သောဟံ ဝိဝဋာ သုဝဏ္ဏပဉ္ဇရာ နိက္ခမိတွာပိ ဗဟိပါသာဒေ ယတ္ထိစ္ဆာမိ, တတ္ထ ဂေါစရံ ဂဟေတွာ သုဝဏ္ဏပဉ္ဇရေယေဝ ဝသာမိ. ယထာ တွံ, န ဧဝံ နိစ္စကာလံ ပဉ္ဇရေယေဝ အစ္ဆာမီတိ.

此中，“被缚者”即：由于他自身的如法，他从束缚中释放了所有被缚者。在如此释放时，他也信任我，下令‘放了他’，让我获得释放。我虽然从打开的金笼中出来，在宫殿外任何我喜欢的地方觅食，但仍然就住在金笼里。不像你，我并非总是只待在笼子里。

အထဿ သာ အတ္တနော အတ္ထာယ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋကေ ဌပိတေ မဓုလာဇေ စေဝ မဓုရောဒကဉ္စ ဒတွာ ‘‘သမ္မ, တွံ ဒူရတော အာဂတော, ကေနတ္ထေန ဣဓာဂတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော တဿာ ဝစနံ သုတွာ ရဟဿံ သောတုကာမော မုသာဝါဒံ ကတွာ အာဟ –

于是她为了自己的利益，将放在金盘里的蜜拌炒米和甜水给了他，问道：“朋友，你从远方来，是为何事而来此地？”他听了她的话，想要听到秘密，便撒谎说道——

၆၂၀.

620.

‘‘တဿ မေကာ ဒုတိယာသိ, သာဠိကာ မဉ္ဇုဘာဏိကာ;

တံ တတ္ထ အဝဓီ သေနော, ပေက္ခတော သုဃရေ မမာ’’တိ.

“我曾有一位伴侣，是声音甜美的鹩哥；住美屋的朋友啊，当着我的面，一只鹰将她杀害了。”

တတ္ထ တဿ မေကာတိ တဿ မယှံ ဧကာ. ဒုတိယာသီတိ ပုရာဏဒုတိယိကာ အဟောသိ.

此中，“我曾有一位”即指我的一位伴侣。“是伴侣”即她是我过去的配偶。

အထ နံ သာ ပုစ္ဆိ ‘‘ကထံ ပန တေ ဘရိယံ သေနော အဝဓီ’’တိ? သော တဿာ အာစိက္ခန္တော ‘‘သုဏ ဘဒ္ဒေ, ဧကဒိဝသံ အမှာကံ ရာဇာ ဥဒကကီဠံ ဂစ္ဆန္တော မမ္ပိ ပက္ကောသိ. အထာဟံ ဘရိယံ အာဒါယ တေန သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ကီဠိတွာ သာယနှသမယေ တေနေဝ သဒ္ဓိံ ပစ္စာဂန္တွာ ရညာ သဒ္ဓိံယေဝ ပါသာဒံ အဘိရုယှ သရီရံ သုက္ခာပနတ္ထာယ ဘရိယံ အာဒါယ သီဟပဉ္ဇရေန နိက္ခမိတွာ ကူဋာဂါရကုစ္ဆိယံ နိသီဒိံ. တသ္မိံ ခဏေ ဧကော သေနော ကူဋာဂါရာ နိက္ခန္တော အမှေ ဂဏှိတုံ ပက္ခန္ဒိ. အဟံ မရဏဘယဘီတော ဝေဂေန ပလာယိံ. သာ ပန တဒါ ဂရုဂဗ္ဘာ အဟောသိ, တသ္မာ ဝေဂေန ပလာယိတုံ နာသက္ခိ. အထ သော မယှံ ပဿန္တဿေဝ တံ မာရေတွာ အာဒါယ [Pg.267] ဂတော. အထ မံ တဿာ သောကေန ရောဒမာနံ ဒိသွာ အမှာကံ ရာဇာ ‘သမ္မ, ကိံ ရောဒသီ’တိ ပုစ္ဆိတွာ တမတ္ထံ သုတွာ ‘မာ ဗာဠှံ, သမ္မ, ရောဒသိ, အညံ ဘရိယံ ပရိယေသာဟီ’တိ ဝတွာ ‘ကိံ, ဒေဝ, အညာယ အနာစာရာယ ဒုဿီလာယ ဘရိယာယ အာနီတာယ, တတောပိ ဧကကေနေဝ စရိတုံ ဝရ’န္တိ ဝုတ္တေ ‘သမ္မ, အဟံ ဧကံ သကုဏိကံ သီလာစာရသမ္ပန္နံ အဿောသိံ, တဝ ဘရိယာယ သဒိသမေဝ. စူဠနိရာဇဿ ဟိ သယနပါလိကာ သာဠိကာ ဧဝရူပါ, တွံ တတ္ထ ဂန္တွာ တဿာ မနံ ပုစ္ဆိတွာ ဩကာသံ ကာရေတွာ သစေ တေ ရုစ္စတိ, အာဂန္တွာ အမှာကံ အာစိက္ခ. အထာဟံ ဝေါ ဝိဝါဟံ ကတွာ မဟန္တေန ပရိဝါရေန တံ အာနေဿာမာ’တိ ဝတွာ မံ ဣဓ ပဟိဏိ, တေနမှိ ကာရဏေနာဂတော’’တိ ဝတွာ ဂါထံ အာဟ –

于是她问道：“那么，你的妻子是如何被鹰杀死的？”他向她解释道：“贤淑的，请听。有一天，我们的国王要去水上嬉戏，也召唤了我。于是我带着妻子与他同去，嬉戏之后，在傍晚时分与他一同返回。与国王一起登上宫殿后，为了晾干身体，我带着妻子走出狮子窗，坐在尖顶阁的房间里。就在那一刻，一只鹰从尖顶阁中出来，向我们扑来要抓住我们。我因畏惧死亡而迅速逃跑。但她当时身怀重孕，因此无法迅速逃跑。于是，那只鹰就在我眼前将她杀死并叼走了。我们的国王见我因悲伤而哭泣，便问：‘朋友，你为何哭泣？’听闻此事后，他说：‘朋友，不要太悲伤了，再找一个妻子吧。’当我说：‘大王，如果带来一个行为不端、品性不良的妻子，那还不如独自生活为好。’国王便说：‘朋友，我听说有一只鸟，品行端正，与你的妻子很相似。小尼罗王(Cūḷanirāja)的守寝室鹩哥就是这样的。你到那里去，探问她的心意，让她给你机会。如果你中意她，就回来告诉我们。然后我将为你们举行婚礼，以盛大的随从将她带来。’他这样说了之后，便派我来此。我就是为此因而来的。”说完，他诵出此偈：

၆၂၁.

621.

‘‘တဿာ ကာမာ ဟိ သမ္မတ္တော, အာဂတောသ္မိ တဝန္တိ ကေ;

သစေ ကရေယျ ဩကာသံ, ဥဘယောဝ ဝသာမသေ’’တိ.

“因对你的欲爱而沉醉，我已来到你的面前；若你愿意给予机会，我俩便可共住。”

သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ သောမနဿပ္ပတ္တာ အဟောသိ. ဧဝံ သန္တေပိ အတ္တနော ပိယဘာဝံ အဇာနာပေတွာ အနိစ္ဆမာနာ ဝိယ အာဟ –

她听了他的话，感到喜悦。即使如此，她也没有显露自己的爱意，而是装作不情愿的样子说道：

၆၂၂.

622.

‘‘သုဝေါဝ သုဝိံ ကာမေယျ, သာဠိကော ပန သာဠိကံ;

သုဝဿ သာဠိကာယေဝ, သံဝါသော ဟောတိ ကီဒိသော’’တိ.

“鹦鹉当爱雌鹦鹉，鹩哥则爱雌鹩哥；鹦鹉若与鹩哥住，此等共住又如何？”

တတ္ထ သုဝေါတိ သမ္မ သုဝပဏ္ဍိတ, သုဝေါဝ သုဝိံ ကာမေယျ. ကီဒိသောတိ အသမာနဇာတိကာနံ သံဝါသော နာမ ကီဒိသော ဟောတိ. သုဝေါ ဟိ သမာနဇာတိကံ သုဝိံ ဒိသွာ စိရသန္ထဝမ္ပိ သာဠိကံ ဇဟိဿတိ, သော ပိယဝိပ္ပယောဂေါ မဟတော ဒုက္ခာယ ဘဝိဿတိ, အသမာနဇာတိကာနံ သံဝါသော နာမ န သမေတီတိ.

此中，“鹦鹉”(suvo)是说：“朋友，聪明的鹦鹉”。“鹦鹉当爱雌鹦鹉”。“如何”是说：不同种族的共住会是如何呢？因为鹦鹉见到同类的雌鹦鹉，就会舍弃即使是长久相熟的鹩哥。那种与所爱者分离之苦将会是巨大的。不同种族的共住是不适合的。

ဣတရော တံ သုတွာ ‘‘အယံ မံ န ပဋိက္ခိပတိ, ပရိဟာရမေဝ ကရောတိ, အဒ္ဓါ မံ ဣစ္ဆိဿတိ, နာနာဝိဓာဟိ နံ ဥပမာဟိ သဒ္ဒဟာပေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

另一只听了这话，心想：“她没有拒绝我，只是在回避，她肯定会要我的。我将用各种譬喻让她相信。”于是说道：

၆၂၃.

623.

‘‘ယောယံ ကာမေ ကာမယတိ, အပိ စဏ္ဍာလိကာမပိ;

သဗ္ဗော ဟိ သဒိသော ဟောတိ, နတ္ထိ ကာမေ အသာဒိသော’’တိ.

“凡是欲求于爱欲，纵然是位旃陀罗女；一切皆是平等的，爱欲之中无不平等。”

တတ္ထ [Pg.268] စဏ္ဍာလိကာမပီတိ စဏ္ဍာလိကံ အပိ. သဒိသောတိ စိတ္တသဒိသတာယ သဗ္ဗော သံဝါသော သဒိသောဝ ဟောတိ. ကာမသ္မိဉှိ စိတ္တမေဝ ပမာဏံ, န ဇာတီတိ.

此中，“即使对旃陀罗女也”(caṇḍālikāmapi)即“对旃陀罗女也”(caṇḍālikaṃ api)。“相似的”(sadiso)是说：由于心意相似，一切共住都是相似的。因为在爱欲中，心意才是标准，而非种姓。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မနုဿေသု တာဝ နာနာဇာတိကာနံ သမာနဘာဝဒဿနတ္ထံ အတီတံ အာဟရိတွာ ဒဿေန္တော အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

如此说了之后，为了显示在人类中不同种姓的平等状态，他引述过去之事作为例子，说了下一首偈：

၆၂၄.

624.

‘‘အတ္ထိ ဇမ္ပာဝတီ နာမ, မာတာ သိဝိဿ ရာဇိနော;

သာ ဘရိယာ ဝါသုဒေဝဿ, ကဏှဿ မဟေသီ ပိယာ’’တိ.

“有位名叫瞻婆婆提(Jampāvatī)者，是尸毗王之母；她是瓦素迭瓦之妻，是黑天(Kaṇha)的爱妃。”

တတ္ထ ဇမ္ပာဝတီတိ သိဝိရညော မာတာ ဇမ္ပာဝတီ နာမ စဏ္ဍာလီ အဟောသိ. သာ ကဏှာယနဂေါတ္တဿ ဒသဘာတိကာနံ ဇေဋ္ဌကဿ ဝါသုဒေဝဿ ပိယာ မဟေသီ အဟောသိ. သော ကိရေကဒိဝသံ ဒွါရဝတိတော နိက္ခမိတွာ ဥယျာနံ ဂစ္ဆန္တော နဂရံ ပဝိသန္တိံ ဧကမန္တေ ဌိတံ အဘိရူပံ ဧကံ စဏ္ဍာလိကံ ဒိသွာဝ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟုတွာ ‘‘ကိံ ဇာတိကာ’’တိ ပုစ္ဆာပေတွာ ‘‘စဏ္ဍာလဇာတိကာ’’တိ သုတွာပိ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တတာယ အသာမိကဘာဝံ ပုစ္ဆာပေတွာ ‘‘အသာမိကာ’’တိ သုတွာ တံ အာဒါယ တတော နိဝတ္တိတွာ နိဝေသနံ နေတွာ အဂ္ဂမဟေသိံ အကာသိ. သာ သိဝိံ နာမ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. သော ပိတု အစ္စယေန ဒွါရဝတိယံ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

此中，“瞻婆婆提”是指尸毗王的母亲，一位名叫瞻婆婆提的旃陀罗女。她是黑氏族(Kaṇhāyanagotta)十兄弟中长兄瓦素迭瓦的爱妃。据说，有一次他从堕罗婆底城(Dvāravatī)出来前往公园，看见一位容貌美丽的旃陀罗女站在路边，一见就心生爱慕。他派人去问：“是什么种姓？”听说是“旃陀罗种姓”后，由于爱慕之心，又派人去问她有无丈夫。听闻“无主”后，便带她从那里返回，将她带回住所，立为第一王后。她生下一位名叫尸毗的儿子。他在父亲去世后，于堕罗婆底城为王。此偈即是针对此事而说。

ဣတိ သော ဣမံ ဥဒါဟရဏံ အာဟရိတွာ ‘‘ဧဝရူပေါပိ နာမ ခတ္တိယော စဏ္ဍာလိယာ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေသိ, အမှေသု တိရစ္ဆာနဂတေသု ကိံ ဝတ္တဗ္ဗံ, အညမညံ သံဝါသရောစနံယေဝ ပမာဏ’’န္တိ ဝတွာ အပရမ္ပိ ဥဒါဟရဏံ အာဟရန္တော အာဟ –

于是，他引述此例后说道：“像这样一位刹帝利竟与旃陀罗女共住，何况我们生为畜生？相互乐于共住就是标准。”说完，他又引述另一个例子说道：

၆၂၅.

625.

‘‘ရဋ္ဌဝတီ ကိမ္ပုရိသီ, သာပိ ဝစ္ဆံ အကာမယိ;

မနုဿော မိဂိယာ သဒ္ဓိံ, နတ္ထိ ကာမေ အသာဒိသော’’တိ.

“紧那罗女罗吒婆提(Raṭṭhavatī)，她也曾爱慕犊子；人与野兽共住，爱欲之中无不平等。”

တတ္ထ ဝစ္ဆန္တိ ဧဝံနာမကံ တာပသံ. ကထံ ပန သာ တံ ကာမေသီတိ? အတီတသ္မိဉှိ ဧကော ဗြာဟ္မဏော ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ မဟန္တံ ယသံ ပဟာယ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ပဏ္ဏသာလံ မာပေတွာ ဝသိ. တဿ ပဏ္ဏသာလတော အဝိဒူရေ ဧကိဿာ ဂုဟာယ ဗဟူ ကိန္နရာ ဝသန္တိ. တတ္ထေဝ ဧကော [Pg.269] မက္ကဋကော ဒွါရေ ဝသတိ. သော ဇာလံ ဝိနေတွာ တေသံ သီသံ ဘိန္ဒိတွာ လောဟိတံ ပိဝတိ. ကိန္နရာ နာမ ဒုဗ္ဗလာ ဟောန္တိ ဘီရုကဇာတိကာ. သောပိ မက္ကဋကော အတိဝိသာလော. တေ တဿ ကိဉ္စိ ကာတုံ အသက္ကောန္တာ တံ တာပသံ ဥပသင်္ကမိတွာ ကတပဋိသန္ထာရာ အာဂတကာရဏံ ပုဋ္ဌာ ‘‘ဒေဝ, ဧကော မက္ကဋကော ဇီဝိတံ နော ဟနတိ, တုမှေ ဌပေတွာ အမှာကံ အညံ ပဋိသရဏံ န ပဿာမ, တံ မာရေတွာ အမှာကံ သောတ္ထိဘာဝံ ကရောဟီ’’တိ အာဟံသု. တံ သုတွာ တာပသော ‘‘အပေထ န မာဒိသာ ပါဏာတိပါတံ ကရောန္တီ’’တိ အပသာဒေသိ. တေသု ရဋ္ဌဝတီ နာမ ကိန္နရီ အဘိရူပါ ပါသာဒိကာ အသာမိကာ အဟောသိ. တေ တံ အလင်္ကရိတွာ တာပသဿ သန္တိကံ နေတွာ ‘‘ဒေဝ, အယံ တေ ပါဒပရိစာရိကာ ဟောတု, အမှာကံ ပစ္စာမိတ္တံ ဝဓေဟီ’’တိ အာဟံသု. တာပသော တံ ဒိသွာဝ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟုတွာ တာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေတွာ ဂုဟာဒွါရေ ဌတွာ ဂေါစရတ္ထာယ နိက္ခန္တံ မက္ကဋကံ မုဂ္ဂရေန ပေါထေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသိ. သော တာယ သဒ္ဓိံ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသန္တော ပုတ္တဓီတာဟိ ဝဍ္ဎိတွာ တတ္ထေဝ ကာလမကာသိ. ဧဝံ သာ တံ ကာမေသိ. သုဝပေါတကော ဣမံ ဥဒါဟရဏံ အာဟရိတွာ ‘‘ဝစ္ဆတာပသော တာဝ မနုဿော ဟုတွာ တိရစ္ဆာနဂတာယ ကိန္နရိယာ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေသိ, ကိမင်္ဂံ ပန အမှာကံ? မယဉှိ ဥဘော ပက္ခိနောဝ တိရစ္ဆာနဂတာဝါ’’တိ ဒီပေန္တော ‘‘မနုဿော မိဂိယာ သဒ္ဓိ’’န္တိ အာဟ. ဧဝံ မနုဿာ တိရစ္ဆာနဂတာဟိ သဒ္ဓိံ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသန္တိ, နတ္ထိ ကာမေ အသာဒိသော နာမ, စိတ္တမေဝ ပမာဏန္တိ ကထေသိ.

此中，“犊子”是指一位名叫“犊子”(Vaccha)的苦行者。那么，她是如何让他爱慕的呢？过去，一位婆罗门见到诸欲的过患，舍弃大名声而出家为仙人，在雪山中造了叶茅屋居住。离他的叶茅屋不远处的一个山洞里，住着许多紧那罗。就在那里，有一只猴子住在洞口。它张开网，打破他们的头，喝他们的血。紧那罗生性羸弱胆小，而那只猴子又非常巨大。他们无力对他做什么，便走近那位苦行者，行过问候之礼后，被问及来意时说：“天神，有一只猴子要害我们的命。除了您，我们看不到别的皈依处。请杀死它，为我们带来安稳。”听了这话，苦行者拒绝道：“走开，像我这样的人不杀生。”他们之中有一位名叫罗吒婆提的紧那罗女，容貌美丽，令人愉悦，没有丈夫。他们将她打扮一番，带到苦行者面前说：“天神，让她做您的侍妾吧，请您杀死我们的敌人。”苦行者一见到她就心生爱慕，与她共住之后，他守在洞口，用木棍将出来觅食的猴子打死。他与她和合共住，儿女成群，就在那里寿终。她就是这样让他爱慕的。小鹦鹉引述此例，阐明道：“犊子苦行者身为人类，尚且与生为畜生的紧那罗女共住，何况我们呢？我们俩都是鸟，同为畜生。”他说道：“人与野兽共住”。他论述道：就这样，人与畜生道的众生和合共住，在爱欲中没有不平等，心才是标准。

သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘သာမိ, စိတ္တံ နာမ သဗ္ဗကာလံ ဧကသဒိသံ န ဟောတိ, ပိယဝိပ္ပယောဂဿ ဘာယာမီ’’တိ အာဟ. သောပိ သုဝပေါတကော ဣတ္ထိမာယာသု ကုသလော, တေန တံ ဝီမံသန္တော ပုန ဂါထမာဟ –

她听了他的话后说：“夫主，心并非总是相同的，我害怕与所爱者分离。”那只小鹦鹉也善于女人的伎俩，因此为了试探她，又说了一首偈：

၆၂၆.

626.

‘‘ဟန္ဒ ခွာဟံ ဂမိဿာမိ, သာဠိကေ မဉ္ဇုဘာဏိကေ;

“那么，我这就走了，哦，声音甜美的鹩哥；

ပစ္စက္ခာနုပဒဉှေတံ, အတိမညသိ နူန မ’’န္တိ.

这正是拒绝的托辞，你肯定是轻视我了。”

တတ္ထ ပစ္စက္ခာနုပဒံ ဟေတန္တိ ယံ တွံ ဝဒေသိ, သဗ္ဗမေတံ ပစ္စက္ခာနဿ အနုပဒံ, ပစ္စက္ခာနကာရဏံ ပစ္စက္ခာနကောဋ္ဌာသော ပနေသ. အတိမညသိ နူန မန္တိ ‘‘နူန မံ ဣစ္ဆတိ အယ’’န္တိ တွံ မံ အတိက္ကမိတွာ မညသိ, မယှံ သာရံ န ဇာနာသိ[Pg.270]. အဟဉှိ ရာဇပူဇိတော, န မယှံ ဘရိယာ ဒုလ္လဘာ, အညံ ဘရိယံ ပရိယေသိဿာမီတိ.

此中，“这正是拒绝的托辞”(paccakkhānupadañhetaṃ)是说：你所说的一切，都是拒绝的托辞，是拒绝的理由，是拒绝的一部分。“你肯定是轻视我了”(atimaññasi nūna maṃ)是说：你心想“他肯定想要我”，如此轻慢地看待我，不知道我的价值。我可是受国王尊敬的，对我来说妻子不难得，我会另寻一位妻子。

သာ တဿ ဝစနံ သုတွာဝ ဘိဇ္ဇမာနဟဒယာ ဝိယ တဿ သဟ ဒဿနေနေဝ ဥပ္ပန္နကာမရတိယာ အနုဍယှမာနာ ဝိယ ဟုတွာပိ အတ္တနော ဣတ္ထိမာယာယ အနိစ္ဆမာနာ ဝိယ ဟုတွာ ဒိယဍ္ဎံ ဂါထမာဟ –

她一听他的话，心如欲裂，虽然因一见他便生起的爱欲之乐而如被焚烧，但仍以自己的女人伎俩装作不情愿的样子，说了一首半偈：

၆၂၇.

627.

‘‘န သိရီ တရမာနဿ, မာဓရ သုဝပဏ္ဍိတ;

ဣဓေဝ တာဝ အစ္ဆဿု, ယာဝ ရာဇာန ဒက္ခသိ;

သောဿိ သဒ္ဒံ မုဒိင်္ဂါနံ, အာနုဘာဝဉ္စ ရာဇိနော’’တိ.

“匆忙之人无幸运，聪明的鹦鹉，莫要急行；你且在此稍留，直到得见国王；你将听到众鼓之声，以及国王的威光。”

တတ္ထ န သိရီတိ သမ္မ သုဝပဏ္ဍိတ, တရမာနဿ သိရီ နာမ န ဟောတိ, တရမာနေန ကတကမ္မံ န သောဘတိ, ‘‘ဃရာဝါသော စ နာမေသ အတိဂရုကော’’တိ စိန္တေတွာ တုလေတွာ ကာတဗ္ဗော. ဣဓေဝ တာဝ အစ္ဆဿု, ယာဝ မဟန္တေန ယသေန သမန္နာဂတံ အမှာကံ ရာဇာနံ ပဿိဿသိ. သောဿီတိ သာယနှသမယေ ကိန္နရိသမာနလီလာဟိ ဥတ္တမရူပဓရာဟိ နာရီဟိ ဝဇ္ဇမာနာနံ မုဒိင်္ဂါနံ အညေသဉ္စ ဂီတဝါဒိတာနံ သဒ္ဒံ တွံ သုဏိဿသိ, ရညော စ အာနုဘာဝံ မဟန္တံ သိရိသောဘဂ္ဂံ ပဿိဿသိ. ‘‘သမ္မ, ကိံ တွံ တုရိတောသိ, ကိံ လေသမ္ပိ န ဇာနာသိ, အစ္ဆဿု တာဝ, ပစ္ဆာ ဇာနိဿာမာ’’တိ.

此中，“非吉祥”即：朋友，聪明的鹦鹉，匆忙之人没有吉祥，仓促所为之事亦不光彩。应在思量、权衡“此在家生活实乃沉重”之后再做。你暂且就待在这里，直到你见到我们具有大名声的国王。‘你将听到’即：傍晚时分，你将听到由姿态如紧那罗女(kinnari)、容貌绝伦的女子们所演奏的木定鼓(mudiṅga)及其他歌乐之声，你还将见到国王的巨大威力与辉煌壮丽。‘朋友，你为何如此匆忙？难道你一点分寸都不知道吗？暂且待着，我们以后会知道的。’

အထ တေ သာယနှသမနန္တရေ မေထုနသံဝါသံ ကရိံသု, သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ ပိယသံဝါသံ ဝသိံသု. အထ နံ သုဝပေါတကော ‘‘န ဣဒါနေသာ မယှံ ရဟဿံ ဂုဟိဿတိ, ဣဒါနိ နံ ပုစ္ဆိတွာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘သာဠိကေ’’တိ အာဟ. ‘‘ကိံ, သာမီ’’တိ? ‘‘အဟံ ကိဉ္စိ တေ ဝတ္တုကာမောမှီ’’တိ. ‘‘ဝဒ, သာမီ’’တိ. ‘‘ဟောတု, အဇ္ဇ အမှာကံ မင်္ဂလဒိဝသော, အညတရသ္မိံ ဒိဝသေ ဇာနိဿာမီ’’တိ. ‘‘သစေ မင်္ဂလပဋိသံယုတ္တာ ကထာ ဘဝိဿတိ, ကထေဟိ. နော စေ, မာ ကထေဟိ သာမီ’’တိ. ‘‘မင်္ဂလကထာဝေသာ, ဘဒ္ဒေ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ကထေဟီ’’တိ. အထ နံ ‘‘ဘဒ္ဒေ, သစေ သောတုကာမာ ဘဝိဿသိ, ကထေဿာမိ တေ’’တိ ဝတွာ တံ ရဟဿံ ပုစ္ဆန္တော ဒိယဍ္ဎံ ဂါထမာဟ –

此后，他们在黄昏之后行了房事，和合欢悦，共度爱语。那只雏鹦鹉心想：“她现在不会为我保守秘密了，现在我应该问她，然后离去。”于是他叫道：“鹩哥(sāḷikā)！”“什么事，主人？”“我想对你说些话。”“说吧，主人。”“算了，今天是我们的吉祥之日，改天我再了解吧。”“如果谈话是与吉祥相应的，就说吧。如果不是，主人就别说了。”“这是吉祥的谈话，贤善的。”“那么就说吧。”于是他对她说：“贤善的，如果你想听，我就告诉你。”说完，为了问出那个秘密，他说了一首半偈：

၆၂၈.

628.

‘‘ယော နု ခွာယံ တိဗ္ဗော သဒ္ဒေါ, တိရောဇနပဒေ သုတော;

ဓီတာ ပဉ္စာလရာဇဿ, ဩသဓီ ဝိယ ဝဏ္ဏိနီ;

တံ ဒဿတိ ဝိဒေဟာနံ, သော ဝိဝါဟော ဘဝိဿတီ’’တိ.

“这响亮之声，远闻于异国他乡；般遮罗(Pañcāla)王有女儿，容光焕发如药星；他将把她给予威德哈(Videha)人，那场婚礼将举行。”

တဿတ္ထော [Pg.271] – ယော နု ခေါ အယံ သဒ္ဒေါ တိဗ္ဗော ဗဟလော, တိရောဇနပဒေ သုတော ပရရဋ္ဌေသု ဇနပဒေသု ဝိဿုတော ပညာတော ပါကဋော ပတ္ထဋော. ကိန္တိ? ဓီတာ ပဉ္စာလရာဇဿ ဩသဓီတာရကာ ဝိယ ဝိရောစမာနာ တာယ ဧဝ သမာနဝဏ္ဏိနီ အတ္ထိ, တံ သော ဝိဒေဟာနံ ဒဿတိ, သော ဝိဝါဟော ဘဝိဿတိ. ယော သော ဧဝံ ပတ္ထဋော သဒ္ဒေါ, အဟံ တံ သုတွာ စိန္တေသိံ ‘‘အယံ ကုမာရိကာ ဥတ္တမရူပဓရာ, ဝိဒေဟရာဇာပိ စူဠနိရညော ပဋိသတ္တု အဟောသိ. အညေ ဗဟူ ရာဇာနော စူဠနိဗြဟ္မဒတ္တဿ ဝသဝတ္တိနော သန္တိ, တေသံ အဒတွာ ကိံ ကာရဏာ ဝိဒေဟဿ ဓီတရံ ဒဿတီ’’တိ?

其义是：这声音响亮洪亮，在异国他乡被听到，在其他国家的国土上闻名、周知、显现、流传。是什么呢？般遮罗(Pañcāla)王的女儿，像药星(osadhītārakā)一样闪耀，与那药星同样容光焕发，他将把她给予威德哈(Videha)人，那场婚礼将会举行。那声音如此流传，我听后心想：“这位公主拥有至上的美貌，而威德哈王曾是小梵授(Cūḷanibrahmadatta)王的敌人。还有许多国王臣服于小梵授王，为何不把女儿给他们，反而要给威德哈王呢？”

သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘သာမိ, ကိံ ကာရဏာ မင်္ဂလဒိဝသေ အဝမင်္ဂလံ ကထေသီ’’တိ? ‘‘အဟံ, ဘဒ္ဒေ, ‘မင်္ဂလ’န္တိ ကထေမိ, တွံ ‘အဝမင်္ဂလ’န္တိ ကထေသိ, ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ? ‘‘သာမိ, အမိတ္တာနမ္ပိ တေသံ ဧဝရူပါ မင်္ဂလကိရိယာ မာ ဟောတူ’’တိ. ‘‘ကထေဟိ တာဝ ဘဒ္ဒေ’’တိ. ‘‘သာမိ, န သက္ကာ ကထေတု’’န္တိ. ‘‘ဘဒ္ဒေ, တယာ ဝိဒိတံ ရဟဿံ မမ အကထိတကာလတော ပဋ္ဌာယ နတ္ထိ အမှာကံ သမဂ္ဂသံဝါသော’’တိ. သာ တေန နိပ္ပီဠိယမာနာ ‘‘တေန ဟိ, သာမိ, သုဏာဟီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

她听了他的话，说道：“主人，为何在吉祥之日说不吉祥的话？”“贤善的，我说的是‘吉祥’，你说的却是‘不吉祥’，这到底是怎么回事？”“主人，愿连我们的敌人都不会有这样的吉祥仪式。”“贤善的，你先说吧。”“主人，不能说。”“贤善的，从你得知秘密却不告诉我的那一刻起，我们之间就没有和睦共住了。”她被他这样逼迫，便说：“那么，主人，你听着。”然后说了这首偈：

၆၂၉.

629.

‘‘ဧဒိသော မာ အမိတ္တာနံ, ဝိဝါဟော ဟောတု မာဓရ;

ယထာ ပဉ္စာလရာဇဿ, ဝေဒေဟေန ဘဝိဿတီ’’တိ.

“摩陀罗(mādhara)，愿我们的敌人，也没有这样的婚礼；就像般遮罗(Pañcāla)王，将与维德哈(Vedeha)王联姻。”

ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ ပုန တေန ‘‘ဘဒ္ဒေ, ကသ္မာ ဧဝရူပံ ကထံ ကထေသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တေန ဟိ သုဏာဟိ, ဧတ္ထ ဒေါသံ တေ ကထေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

说完这首偈，他又问：“贤善的，你为何说这样的话？”她答道：“那么你听着，我将告诉你此事的害处。”说完，她说了这首偈：

၆၃၀.

630.

‘‘အာနယိတွာန ဝေဒေဟံ, ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘော;

တတော နံ ဃာတယိဿတိ, နဿ သခီ ဘဝိဿတီ’’တိ.

“般遮罗(Pañcāla)之主将维德哈(Vedeha)王带来后，就会在那里将他杀害，他将不会成为他的朋友。”

တတ္ထ တတော နံ ဃာတယိဿတီတိ ယဒါ သော ဣမံ နဂရံ အာဂတော ဘဝိဿတိ, တဒါ တေန သဒ္ဓိံ သခိဘာဝံ မိတ္တဓမ္မံ န ကရိဿတိ, ဒဋ္ဌုမ္ပိဿ ဓီတရံ န ဒဿတိ. ဧကော ကိရဿ ပန အတ္ထဓမ္မာနုသာသကော မဟောသဓပဏ္ဍိတော နာမ အတ္ထိ, တေန သဒ္ဓိံ တံ ဃာတေဿတိ. တေ ဥဘော ဇနေ ဃာတေတွာ ဇယပါနံ ပိဝိဿာမာတိ ကေဝဋ္ဋော ရညာ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ တံ ဂဏှိတွာ အာဂန္တုံ ဂတောတိ.

此中“然后就会将他杀害”是指：当他（威德哈王）来到这座城市时，（般遮罗王）将不会与他建立友谊和朋友之谊，甚至不会让他见到自己的女儿。据说他（威德哈王）有一位名叫大药智者(Mahosadhapaṇḍita)的义法导师，（般遮罗王）将把他（威德哈王）和那位智者一起杀掉。据说，给还(Kevaṭṭa)与国王商议后，心想：“我要杀死这两个人后畅饮胜利之酒”，便已前去将他（威德哈王）抓来。

ဧဝံ [Pg.272] သာ ဂုယှမန္တံ နိဿေသံ ကတွာ သုဝပဏ္ဍိတဿ ကထေသိ. တံ သုတွာ သုဝပဏ္ဍိတော ‘‘အာစရိယော ကေဝဋ္ဋော ဥပါယကုသလော, အစ္ဆရိယံ တဿ ရညော ဧဝရူပေန ဥပါယေန ဃာတန’’န္တိ ကေဝဋ္ဋံ ဝဏ္ဏေတွာ ‘‘ဧဝရူပေန အဝမင်္ဂလေန အမှာကံ ကော အတ္ထော, တုဏှီဘူတာ သယာမာ’’တိ ဝတွာ အာဂမနကမ္မဿ နိပ္ဖတ္တိံ ဉတွာ တံ ရတ္တိံ တာယ သဒ္ဓိံ ဝသိတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, အဟံ သိဝိရဋ္ဌံ ဂန္တွာ မနာပါယ ဘရိယာယ လဒ္ဓဘာဝံ သိဝိရညော ဒေဝိယာ စ အာရောစေဿာမီ’’တိ ဂမနံ အနုဇာနာပေတုံ အာဟ –

就这样，她把秘密的计谋毫无保留地告诉了鹦鹉智者。鹦鹉智者听后，赞叹给还(Kevaṭṭa)说：“给还导师善于权谋，用这样的计谋杀害那位国王，真是奇妙！”然后他又说：“这样的不祥之事对我们有什么用呢？我们还是沉默地睡吧。”他知道自己前来的任务已经完成，当晚便与她同住。然后，为了请求允许他离开，他对她说：“贤善的，我要去尸毗国(Siviraṭṭha)，向尸毗王和王后禀报我已得到一位可意的妻子。”

၆၃၁.

631.

‘‘ဟန္ဒ ခေါ မံ အနုဇာနာဟိ, ရတ္တိယော သတ္တမတ္တိယော;

ယာဝါဟံ သိဝိရာဇဿ, အာရောစေမိ မဟေသိနော;

လဒ္ဓေါ စ မေ အာဝသထော, သာဠိကာယ ဥပန္တိက’’န္တိ.

“请你允许我离开，只需七夜时光，待我向伟大的尸毗王禀报，我已在鹩哥身旁，觅得了住处。”

တတ္ထ မဟေသိနောတိ မဟေသိယာ စဿ. အာဝသထောတိ ဝသနဋ္ဌာနံ. ဥပန္တိကန္တိ အထ နေ ‘‘ဧထ တဿာ သန္တိကံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝတွာ အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ ဣဓာနေတွာ မဟန္တေန ပရိဝါရေန တံ ဂဟေတွာ ဂမိဿာမိ, ယာဝ မမာဂမနံ, တာဝ မာ ဥက္ကဏ္ဌီတိ.

此中，“伟大的”(mahesino)：也指王后(mahesiyā)。“住处”(āvasatho)：是居住的地方。“身旁”(upantika)：这是在说：“（我会对国王和王后说：）‘来，我们去她那里。’”说完，在第八天把他们带到这里，我将带着庞大的随从队伍把她带走。在我回来之前，你不要忧虑。

တံ သုတွာ သာဠိကာ တေန ဝိယောဂံ အနိစ္ဆမာနာပိ တဿ ဝစနံ ပဋိက္ခိပိတုံ အသက္ကောန္တီ အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

鹩哥听了这话，虽然不愿与他分离，但无法拒绝他的话，随即说了这首偈：

၆၃၂.

632.

‘‘ဟန္ဒ ခေါ တံ အနုဇာနာမိ, ရတ္တိယော သတ္တမတ္တိယော;

သစေ တွံ သတ္တရတ္တေန, နာဂစ္ဆသိ မမန္တိကေ;

မညေ ဩက္ကန္တသတ္တံ မံ, မတာယ အာဂမိဿသီ’’တိ.

“我今允许你离开，只需七夜时光；如果你七夜之内，不回到我身旁；我想我将命绝，你会回到已死的我这里。”

တတ္ထ မညေ ဩက္ကန္တသတ္တံ မန္တိ ဧဝံ သန္တေ အဟံ မံ အပဂတဇီဝိတံ သလ္လက္ခေမိ. သော တွံ အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ အနာဂစ္ဆန္တော မယိ မတာယ အာဂမိဿသိ, တသ္မာ မာ ပပဉ္စံ အကာသီတိ.

此中“我想我将命绝”是说：如此，我认为自己是生命已逝之人。你若在第八天还不回来，就是回到已经死去的我这里了。因此，请不要拖延。

ဣတရောပိ ‘‘ဘဒ္ဒေ, ကိံ ဝဒေသိ, မယှမ္ပိ အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ တံ အပဿန္တဿ ကုတော ဇီဝိတ’’န္တိ ဝါစာယ ဝတွာ ဟဒယေန ပန ‘‘ဇီဝ ဝါ တွံ မရ ဝါ, ကိံ တယာ မယှ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဥဋ္ဌာယ ထောကံ သိဝိရဋ္ဌာဘိမုခေါ ဂန္တွာ နိဝတ္တိတွာ မိထိလံ ဂန္တွာ ပဏ္ဍိတဿ အံသကူဋေ ဩတရိတွာ မဟာသတ္တေန ပန တာယ သညာယ ဥပရိပါသာဒံ အာရောပေတွာ ပုဋ္ဌော သဗ္ဗံ တံ ပဝတ္တိံ ပဏ္ဍိတဿ [Pg.273] အာရောစေသိ. သောပိဿ ပုရိမနယေနေဝ သဗ္ဗံ သက္ကာရမကာသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

那另一位（鹦鹉）嘴上说：“贤善的，你说什么呢？我若第八天见不到你，哪还有命活！”心里却想：“你是死是活，与我何干？”说完，他起身朝尸毗国的方向走了一小段路，然后转身前往弥提罗(Mithilā)，降落在智者（大药）的肩上。大士（大药）以暗号将他带上宫殿楼阁，询问之后，他便将整件事的始末都告诉了智者。智者也如先前一样，对他做了种种款待。为了阐明此事，导师说道：

၆၃၃.

633.

‘‘တတော စ ခေါ သော ဂန္တွာန, မာဓရော သုဝပဏ္ဍိတော;

မဟောသဓဿ အက္ခာသိ, သာဠိကာဝစနံ ဣဒ’’န္တိ.

“其后，摩陀罗(Mādharo)，那只聪明的鹦鹉，前去向大药讲述了，这鹩哥所说的话。”

တတ္ထ သာဠိကာဝစနံ ဣဒန္တိ ဣဒံ သာဠိကာယ ဝစနန္တိ သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတွာ ကထေသီတိ.

此中，“这鹩哥所说的话”是指，他将鹩哥所说的话的全部内容都详细地讲述了。

သုဝခဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

鹦鹉篇终。

မဟာဥမင်္ဂကဏ္ဍံ

大隧道篇

တံ သုတွာ မဟာသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘ရာဇာ မမ အနိစ္ဆမာနဿေဝ ဂမိဿတိ, ဂန္တွာ စ ပန မဟာဝိနာသံ ပါပုဏိဿတိ. အထ မယှံ ‘ဧဝရူပဿ နာမ ယသဒါယကဿ ရညော ဝစနံ ဟဒယေ ကတွာ တဿ သင်္ဂဟံ နာကာသီ’တိ ဂရဟာပိ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, မာဒိသေ ပဏ္ဍိတေ ဝိဇ္ဇမာနေ ကိံကာရဏာ ဧသ နဿိဿတိ, အဟံ ရညော ပုရေတရမေဝ ဂန္တွာ စူဠနိံ ဒိသွာ သုဝိဘတ္တံ ကတွာ ဝိဒေဟရညော နိဝါသတ္ထာယ နဂရံ မာပေတွာ ဂါဝုတမတ္တံ ဇင်္ဃဥမင်္ဂံ, အဍ္ဎယောဇနိကဉ္စ မဟာဥမင်္ဂံ, ကာရေတွာ စူဠနိရညော ဓီတရံ အဘိသိဉ္စိတွာ အမှာကံ ရညောပါဒပရိစာရိကံ ကတွာ အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိသင်္ခေဟိ ဗလေဟိ ဧကသတရာဇူသု ပရိဝါရေတွာ ဌိတေသွေဝ အမှာကံ ရာဇာနံ ရာဟုမုခတော စန္ဒံ ဝိယ မောစေတွာ အာဒါယာဂမနံ နာမ မမ ဘာရော’’တိ. တဿေဝံ စိန္တေန္တဿ သရီရေ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော ပီတိဝေဂေန ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော ဣမံ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ –

大士听后心想：“国王不顾我的意愿执意要去，去了必将遭受大毁灭。届时，我也会遭受指责说：‘对于这样一位赐予声誉的国王，他竟不把其言语放在心上，不给予他帮助。’有我这样的智者在，他为何会灭亡呢？我应在国王之前先行，见到小梵授王(Cūḷani)，妥善安排，为威德哈王建造城池作为住所，命人建造一伽浮他(gāvuta)长的步行隧道和半由旬长的大隧道，为小梵授王的女儿行灌顶礼，让她成为我们国王的足下侍女，然后在十八阿克捎希尼(akkhobhaṇi)大军和一百零一位国王的包围下，像从罗睺口中解救月亮一样，解救我们的国王，并把他带回来，这便是我的责任。”他这样想着，身上生起了喜悦。他因喜悦的冲动而发出自说语，说了这半首偈：

၆၃၄.

634.

‘‘ယဿေဝ ဃရေ ဘုဉ္ဇေယျ ဘောဂံ, တဿေဝ အတ္ထံ ပုရိသော စရေယျာ’’တိ.

“在谁家享用财富，就应为谁的利益行事。”

တဿတ္ထော – ယဿ ရညော သန္တိကေ ပုရိသော မဟန္တံ ဣဿရိယံ လဘိတွာ ဘောဂံ ဘုဉ္ဇေယျ, အက္ကောသန္တဿပိ ပဟရန္တဿပိ ဂလေ ဂဟေတွာ နိက္ကဍ္ဎန္တဿပိ တဿေဝ အတ္ထံ ဟိတံ ဝုဍ္ဎိံ ပဏ္ဍိတော ကာယဒွါရာဒီဟိ တီဟိ ဒွါရေဟိ စရေယျ. န ဟိ မိတ္တဒုဗ္ဘိကမ္မံ ပဏ္ဍိတေဟိ ကာတဗ္ဗန္တိ.

其义是：一个人在某位国王那里获得大权力而享用财富，那么即使国王辱骂他、殴打他、抓住他的脖子把他拖走，智者也应通过身、语、意三门为那位国王的利益、福祉和增长而行事。智者实不应做背叛朋友之事。

ဣတိ [Pg.274] စိန္တေတွာ သော နှတွာ အလင်္ကရိတွာ မဟန္တေန ယသေန ရာဇကုလံ ဂန္တွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ ဌိတော အာဟ – ‘‘ကိံ, ဒေဝ, ဂစ္ဆိဿထ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရ’’န္တိ? ‘‘အာမ, တာတ, ပဉ္စာလစန္ဒိံ အလဘန္တဿ မမ ကိံ ရဇ္ဇေန, မာ မံ ပရိစ္စဇိ, မယာ သဒ္ဓိံယေဝ ဧဟိ. တတ္ထ အမှာကံ ဂတကာရဏာ ဒွေ အတ္ထာ နိပ္ဖဇ္ဇိဿန္တိ, ဣတ္ထိရတနဉ္စ လစ္ဆာမိ, ရညာ စ မေ သဒ္ဓိံ မေတ္တိ ပတိဋ္ဌဟိဿတီ’’တိ. အထ နံ ပဏ္ဍိတော ‘‘တေန ဟိ, ဒေဝ, အဟံ ပုရေ ဂန္တွာ တုမှာကံ နိဝေသနာနိ မာပေဿာမိ, တုမှေ မယာ ပဟိတသာသနေန အာဂစ္ဆေယျာထာ’’တိ ဝဒန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

他这样想后，沐浴装饰，以盛大的随从队伍前往王宫，礼拜国王后，站在一旁说：“大王，您要去北般遮罗城吗？”“是的，贤父。得不到般遮罗月女(Pañcālacandī)，我要这王国何用？不要舍弃我，与我同去吧。我们去那里能成就两件事：我将得到此女宝，也将与那位国王建立友谊。”于是智者说：“那么，大王，我先去为您建造住所，您接到我派人送来的消息后再来。”说着，他诵出两首偈颂：

‘‘ဟန္ဒာဟံ ဂစ္ဆာမိ ပုရေ ဇနိန္ဒ, ပဉ္စာလရာဇဿ ပုရံ သုရမ္မံ;

နိဝေသနာနိ မာပေတုံ, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော.

“人主，我今先行去， 往般遮罗王美城； 为声名远播的威德哈王， 在那里建造住所。

၆၃၅.

635.

‘‘နိဝေသနာနိ မာပေတွာ, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော;

ယဒါ တေ ပဟိဏေယျာမိ, တဒါ ဧယျာသိ ခတ္တိယာ’’တိ.

“为声名远播的威德哈王， 住所建造完毕后； 当我派使者给您， 刹帝利王再启程。”

တတ္ထ ဝေဒေဟဿာတိ တဝ ဝိဒေဟရာဇဿ. ဧယျာသီတိ အာဂစ္ဆေယျာသီတိ.

其中“维德哈的”(vedehassa)是指你的威德哈王。“你当来”(eyyāsi)的意思是“你应前来”。

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘န ကိရ မံ ပဏ္ဍိတော ပရိစ္စဇတီ’’တိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဟုတွာ အာဟ – ‘‘တာတ, တဝ ပုရေ ဂစ္ဆန္တဿ ကိံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ? ‘‘ဗလဝါဟနံ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ယတ္တကံ ဣစ္ဆသိ, တတ္တကံ ဂဏှ, တာတာ’’တိ. ‘‘စတ္တာရိ ဗန္ဓနာဂါရာနိ ဝိဝရာပေတွာ စောရာနံ သင်္ခလိကဗန္ဓနာနိ ဘိန္ဒာပေတွာ တေပိ မယာ သဒ္ဓိံ ပေသေထ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘ယထာရုစိ ကရောဟိ, တာတာ’’တိ. မဟာသတ္တော ဗန္ဓနာဂါရဒွါရာနိ ဝိဝရာပေတွာ သူရေ မဟာယောဓေ ဂတဋ္ဌာနေ ကမ္မံ နိပ္ဖာဒေတုံ သမတ္ထေ နီဟရာပေတွာ ‘‘မံ ဥပဋ္ဌဟထာ’’တိ ဝတွာ တေသံ သက္ကာရံ ကာရေတွာ ဝဍ္ဎကိကမ္မာရစမ္မကာရဣဋ္ဌကပါသာဏကာရစိတ္တကာရာဒယော နာနာသိပ္ပကုသလာ အဋ္ဌာရသ သေနိယော အာဒါယ ဝါသိဖရသုကုဒ္ဒါလခဏိတ္တိအာဒီနိ ဗဟူနိ ဥပကရဏာနိ ဂါဟာပေတွာ မဟာဗလကာယပရိဝုတော နဂရာ နိက္ခမိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

国王听了欢喜踊跃，说道：“看来智者并没有舍弃我啊！”便问：“贤父，你先行前往需要什么？”“兵马，大王。”“你想要多少，就拿多少吧，贤父。”“请大王打开四座监狱，砸开囚犯的镣铐，也派他们与我同去，大王。”“如你所愿，贤父。”大士让人打开监狱大门，放出那些骁勇善战、能胜任所往之处任务的勇士，对他们说：“来侍奉我吧。”给予他们优待后，又带领了木匠、铁匠、皮匠、砖匠、石匠、画家等十八类精通各种技艺的工匠队伍，带上斧、锛、锄、锹等许多工具，率领这支强大的队伍离开了城市。为阐明此事，导师说道：

၆၃၆.

636.

‘‘တတော [Pg.275] စ ပါယာသိ ပုရေ မဟောသဓော, ပဉ္စာလရာဇဿ ပုရံ သုရမ္မံ;

နိဝေသနာနိ မာပေတုံ, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော’’တိ.

“于是大药(Mahosadha)智者先行， 往般遮罗王美城； 为声名远播的威德哈王， 建造其住所。”

မဟာသတ္တောပိ ဂစ္ဆန္တော ယောဇနန္တရေ ယောဇနန္တရေ ဧကေကံ ဂါမံ နိဝေသေတွာ ဧကေကံ အမစ္စံ ‘‘တုမှေ ရညော ပဉ္စာလစန္ဒိံ ဂဟေတွာ နိဝတ္တနကာလေ ဟတ္ထိအဿရထေ ကပ္ပေတွာ ရာဇာနံ အာဒါယ ပစ္စာမိတ္တေ ပဋိဗာဟန္တာ ခိပ္ပံ မိထိလံ ပါပေယျာထာ’’တိ ဝတွာ ဌပေသိ. ဂင်္ဂါတီရံ ပန ပတွာ အာနန္ဒကုမာရံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘အာနန္ဒ, တွံ တီဏိ ဝဍ္ဎကိသတာနိ အာဒါယ ဥဒ္ဓံဂင်္ဂံ ဂန္တွာ သာရဒါရူနိ ဂါဟာပေတွာ တိသတမတ္တာ နာဝါ မာပေတွာ နဂရဿတ္ထာယ တတ္ထေဝ တစ္ဆာပေတွာ သလ္လဟုကာနံ ဒါရူနံ နာဝါယ ပူရာပေတွာ ခိပ္ပံ အာဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ ပေသေသိ. သယံ ပန နာဝါယ ဂင်္ဂံ တရိတွာ ဩတိဏ္ဏဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ပဒသညာယေဝ ဂဏေတွာ ‘‘ဣဒံ အဍ္ဎယောဇနဋ္ဌာနံ, ဧတ္ထ မဟာဥမင်္ဂေါ ဘဝိဿတိ, ဣမသ္မိံ ဌာနေ ရညော နိဝေသနနဂရံ ဘဝိဿတိ, ဣတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ရာဇဂေဟာ ဂါဝုတမတ္တေ ဌာနေ ဇင်္ဃဥမင်္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. စူဠနိရာဇာ ဗောဓိသတ္တဿ အာဂမနံ သုတွာ ‘‘ဣဒါနိ မေ မနောရထော မတ္ထကံ ပါပုဏိဿတိ, ပစ္စာမိတ္တာနံ ပိဋ္ဌိံ ပဿိဿာမိ, ဣမသ္မိံ အာဂတေ ဝေဒေဟောပိ န စိရဿေဝ အာဂမိဿတိ, အထ နေ ဥဘောပိ မာရေတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပတလေ ဧကရဇ္ဇံ ကရိဿာမီ’’တိ ပရမတုဋ္ဌိံ ပတ္တော အဟောသိ. သကလနဂရံ သင်္ခုဘိ ‘‘ဧသ ကိရ မဟောသဓပဏ္ဍိတော, ဣမိနာ ကိရ ဧကသတရာဇာနော လေဍ္ဍုနာ ကာကာ ဝိယ ပလာပိတာ’’တိ.

大士在前往的途中，每隔一由旬便设立一个村庄，并安置一位大臣，嘱咐道：“你们在带着般遮罗月女返回时，要备好象、马、车，护送国王，击退敌军，迅速赶到弥提罗(Mithilā)。”到达恒河岸边后，他召来阿难童子，对他说：“阿难，你带着三百名木匠，沿恒河上溯，去取硬木，制造三百艘船。为了城市的需要，就在那里让工匠加工，用轻木将船装满，然后迅速回来。”他自己则乘船渡过恒河，从上岸的地方开始，一步步地丈量，规划道：“这里是半由旬的地方，此处将建大隧道；在这个地方将是国王的城市；从这里到王宫一伽浮他的距离内，将建步行隧道。”规划完毕后，就进入了城市。小梵授王听到菩萨到来的消息，欣喜若狂地想：“现在我的愿望就要实现了，我将看到敌人的背影。他既然已经来了，威德哈王不久也会来，到时把他们两个都杀了，就可以统治整个瞻部洲了。”全城骚动，人们议论纷纷：“这就是大药智者，据说他曾经像用土块驱赶乌鸦一样，赶走了一百零一位国王。”

မဟာသတ္တော နာဂရေသု အတ္တနော ရူပသမ္ပတ္တိံ ပဿန္တေသုယေဝ ရာဇဒွါရံ ဂန္တွာ ရညော ပဋိဝေဒေတွာ ‘‘ပဝိသတူ’’တိ ဝုတ္တေ ပဝိသိတွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အထ နံ ရာဇာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘တာတ, ရာဇာ ကဒါ အာဂမိဿတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မယာ ပေသိတကာလေ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တွံ ပန ကိမတ္ထံ အာဂတောသီ’’တိ. ‘‘အမှာကံ ရညော နိဝေသနံ မာပေတုံ, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘သာဓု, တာတာ’’တိ. အထဿ သေနာယ ပရိဗ္ဗယံ ဒါပေတွာ မဟာသတ္တဿ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကာရေတွာ နိဝေသနဂေဟံ ဒါပေတွာ ‘‘တာတ, ယာဝ တေ ရာဇာ နာဂစ္ဆတိ, တာဝ အနုက္ကဏ္ဌမာနော အမှာကမ္ပိ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ [Pg.276] ကရောန္တောဝ ဝသာဟိ တွ’’န္တိ အာဟ. သော ကိရ ရာဇနိဝေသနံ အဘိရုဟန္တောဝ မဟာသောပါနပါဒမူလေ ဌတွာ ‘‘ဣဓ ဇင်္ဃဥမင်္ဂဒွါရံ ဘဝိဿတီ’’တိ သလ္လက္ခေသိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ရာဇာ ‘အမှာကမ္ပိ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ ကရောဟီ’တိ ဝဒတိ, ဥမင်္ဂေ ခဏိယမာနေ ယထာ ဣဒံ သောပါနံ န ဩသက္ကတိ, တထာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. အထ ရာဇာနံ ဧဝမာဟ – ‘‘ဒေဝ, အဟံ ပဝိသန္တော သောပါနပါဒမူလေ ဌတွာ နဝကမ္မံ ဩလောကေန္တော မဟာသောပါနေ ဒေါသံ ပဿိံ. သစေ တေ ရုစ္စတိ, အဟံ ဒါရူနိ လဘန္တော မနာပံ ကတွာ အတ္ထရေယျ’’န္တိ. ‘‘သာဓု, ပဏ္ဍိတ, အတ္ထရာဟီ’’တိ. သော ‘‘ဣဓ ဥမင်္ဂဒွါရံ ဘဝိဿတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ တံ ပေါရာဏသောပါနံ ဟရိတွာ ယတ္ထ ဥမင်္ဂဒွါရံ ဘဝိဿတိ, တတ္ထ ပံသုနော အပတနတ္ထာယ ဖလကသန္ထာရံ ကာရေတွာ ယထာ သောပါနံ န ဩသက္ကတိ, ဧဝံ နိစ္စလံ ကတွာ သောပါနံ အတ္ထရိ. ရာဇာ တံ ကာရဏံ အဇာနန္တော ‘‘မမ သိနေဟေန ကရောတီ’’တိ မညိ.

大士在城中，当众人都在观看他庄严的容貌时，他径直前往王宫，向国王通报。得到“进来吧”的许可后，他进入宫中，向国王行礼，然后在一旁坐下。国王亲切地接待他，问道：“贤者，国王什么时候会来？”“在我派遣使者的时候，大王。”“那你来这里做什么？”“为我们的国王建造住所，大王。”“很好，贤者。”于是国王命令为他的军队提供资具，给予大士丰厚的赏赐，并给了他一处住所，说：“贤者，在你的国王到来之前，你就安心住在这里，同时也为我们做些力所能及的事吧。”据说大士在登上王宫时，站在大台阶的底部，心想：“这里将是地道(jaṅghaumaṅga)的入口。”他又想：“国王说‘也为我们做些力所能及的事’，在开凿地道的时候，必须设法让这个台阶不致塌陷。”于是他对国王说：“大王，我进来时站在台阶底部，观察新工程，发现大台阶有些问题。如果您同意，我得到木材后，想把它修缮得更好。”“好啊，智者，你修缮吧。”大士确定“这里要做地道的入口”后，就把旧的台阶拆掉，为了防止泥土掉落，就在要做地道入口的地方铺上木板，使之稳固，然后重新铺设台阶。国王不知道其中的缘由，以为“他是出于对我的敬爱才这么做的”。

ဧဝံ တံ ဒိဝသံ တေနေဝ နဝကမ္မေန ဝီတိနာမေတွာ ပုနဒိဝသေ ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘ဒေဝ, သစေ အမှာကံ ရညော ဝသနဋ္ဌာနံ ဇာနေယျာမ, မနာပံ ကတွာ ပဋိဇဂ္ဂေယျာမာ’’တိ. သာဓု, ပဏ္ဍိတ, ဌပေတွာ မမ နိဝေသနံ သကလနဂရေ ယံ နိဝေသနံ ဣစ္ဆသိ, တံ ဂဏှာတိ. မဟာရာဇ, မယံ အာဂန္တုကာ, တုမှာကံ ဗဟူ ဝလ္လဘာ ယောဓာ, တေ အတ္တနော အတ္တနော ဂေဟေသု ဂယှမာနေသု အမှေဟိ သဒ္ဓိံ ကလဟံ ကရိဿန္တိ. ‘‘တဒါ, ဒေဝ, တေဟိ သဒ္ဓိံ မယံ ကိံ ကရိဿာမာ’’တိ? ‘‘တေသံ ဝစနံ မာ ဂဏှ. ယံ ဣစ္ဆသိ, တံ ဌာနမေဝ ဂဏှာပေဟီ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, တေ ပုနပ္ပုနံ အာဂန္တွာ တုမှာကံ ကထေဿန္တိ, တေန တုမှာကံ စိတ္တသုခံ န လဘိဿတိ. သစေ ပန ဣစ္ဆေယျာထ, ယာဝ မယံ နိဝေသနာနိ ဂဏှာမ, တာဝ အမှာကံယေဝ မနုဿာ ဒေါဝါရိကာ အဿု. တတော တေ ဒွါရံ အလဘိတွာ နာဂမိဿန္တိ. ဧဝံ သန္တေ တုမှာကမ္ပိ စိတ္တသုခံ လဘိဿတီ’’တိ. ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ.

就这样，他用那件新工作度过了那一天。第二天，他对国王说：“大王，如果我们能确定我们国王的住处，就能把它好好地准备起来。”国王说：“好啊，智者，除了我的王宫，整个城市里你想要哪个住所，就拿去吧。”他说：“大王，我们是外来人，您有很多宠爱的勇士，如果他们的住所被我们占了，他们一定会和我们争吵。那时，大王，我们该怎么办呢？”“别听他们的话。你想要哪个地方，就让人占了哪个地方。”“大王，他们会一再地来向您禀告，那样您就不得安宁。如果您同意，在我们占用住所期间，让我们自己的人来当门卫。这样他们进不了门，就不会来了。如此一来，您也能得到安宁。”国王答应说：“好。”

မဟာသတ္တော သောပါနပါဒမူလေ သောပါနသီသေ မဟာဒွါရေတိ သဗ္ဗတ္ထ အတ္တနော မနုဿေယေဝ ဌပေတွာ ‘‘ကဿစိ ပဝိသိတုံ မာ အဒတ္ထာ’’တိ ဝတွာ အထ ရညော မာတု နိဝေသနံ ဂန္တွာ ‘‘ဘိန္ဒနာကာရံ ဒဿေထာ’’တိ မနုဿေ အာဏာပေသိ. တေ ဒွါရကောဋ္ဌကာလိန္ဒတော ပဋ္ဌာယ ဣဋ္ဌကာ စ မတ္တိကာ စ အပနေတုံ အာရဘိံသု. ရာဇမာတာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ အာဂန္တွာ ‘‘ကိဿ, [Pg.277] တာတာ, မမ ဂေဟံ ဘိန္ဒထာ’’တိ အာဟ. ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတော ဘိန္ဒာပေတွာ အတ္တနော ရညော နိဝေသနံ ကာတုကာမော’’တိ. ‘‘ယဒိ ဧဝံ ဣဓေဝ ဝသထာ’’တိ. ‘‘အမှာကံ ရညော မဟန္တံ ဗလဝါဟနံ, ဣဒံ နပ္ပဟောတိ, အညံ မဟန္တံ ဂေဟံ ကရိဿာမာ’’တိ. ‘‘တုမှေ မံ န ဇာနာထ, အဟံ ရာဇမာတာ, ဣဒါနိ ပုတ္တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဇာနိဿာမီ’’တိ. ‘‘မယံ ရညော ဝစနေန ဘိန္ဒာမ, သက္ကောန္တီ ဝါရေဟီ’’တိ. သာ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ဣဒါနိ ဝေါ ကတ္တဗ္ဗံ ဇာနိဿာမီ’’တိ ရာဇဒွါရံ အဂမာသိ. အထ နံ ‘‘မာ ပဝိသာ’’တိ ဒေါဝါရိကာ ဝါရယိံသု. ‘‘အဟံ ရာဇမာတာ’’တိ. ‘‘န မယံ တံ ဇာနာမ, မယံ ရညာ ‘ကဿစိ ပဝိသိတုံ မာ အဒတ္ထာ’တိ အာဏတ္တာ, ဂစ္ဆ တွ’’န္တိ. သာ ဂဟေတဗ္ဗဂဟဏံ အပဿန္တီ နိဝတ္တိတွာ အတ္တနော နိဝေသနံ ဩလောကေန္တီ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ ဧကော ပုရိသော ‘‘ကိံ ဣဓ ကရောသိ, ဂစ္ဆသိ, န ဂစ္ဆသီ’’တိ ဂီဝါယ ဂဟေတွာ ဘူမိယံ ပါတေသိ.

大士在楼梯脚下、楼梯顶端和大门等各处都只安排了自己的人，并吩咐说：“不许任何人进入。”然后他前往国王母亲的住所，命令手下：“开始拆吧！”他们便从门楼和平台开始，搬走砖块和泥土。国王的母亲听到动静赶来问道：“孩子们，你们为何要拆我的房子？”他们回答说：“大药智者(Mahosadhapaṇḍita)想拆掉这里，为他的国王另建住所。”她说：“如果这样，你们就住在这里吧。”他们回答说：“我们国王的军队很庞大，这里不够大，我们要另建一座更大的房子。”她说：“你们不认识我吗？我是国王的母亲，我现在就去我儿子那里，看个究竟！”他们说：“我们是奉国王的命令拆房，你若能阻止就阻止吧。”她生气地说：“我现在就让你们知道后果！”便走向王宫大门。守门人拦住她说：“不得入内！”她说：“我是国王的母亲！”他们说：“我们不认识你，国王命令我们‘不许任何人进入’，你走吧！”她见无人可以倚仗，只好转身望着自己的住处站着。这时一个男子抓住她的脖子说：“你在这里做什么？走还是不走？”说着就把她推倒在地。

သာ စိန္တေသိ ‘‘အဒ္ဓါ ဣမေ ရညော အာဏတ္တာ ဘဝိဿန္တိ, ဣတရထာ ဧဝံ ကာတုံ န သက္ခိဿန္တိ, ပဏ္ဍိတဿေဝ သန္တိကံ ဂစ္ဆိဿာမီ’’တိ. သာ ဂန္တွာ ‘‘တာတ မဟောသဓ, ကသ္မာ မမ နိဝေသနံ ဘိန္ဒာပေသီ’’တိ အာဟ. သော တာယ သဒ္ဓိံ န ကထေသိ, သန္တိကေ ဌိတော ပုရိသော ပနဿ ‘‘ဒေဝိ, ကိံ ကထေသီ’’တိ အာဟ. ‘‘တာတ, မဟောသဓပဏ္ဍိတော ကသ္မာ မမ ဂေဟံ ဘိန္ဒာပေတီ’’တိ? ‘‘ဝေဒေဟရညော ဝသနဋ္ဌာနံ ကာတု’’န္တိ. ‘‘ကိံ, တာတ, ဧဝံ မဟန္တေ နဂရေ အညတ္ထ နိဝေသနဋ္ဌာနံ န လဗ္ဘတီ’’တိ မညတိ. ‘‘ဣမံ သတသဟဿံ လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ အညတ္ထ ဂေဟံ ကာရေတူ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဒေဝိ, တုမှာကံ ဂေဟံ ဝိဿဇ္ဇာပေဿာမိ, လဉ္ဇဿ ဂဟိတဘာဝံ မာ ကဿစိ ကထယိတ္ထ. မာ နော အညေပိ လဉ္ဇံ ဒတွာ ဂေဟာနိ ဝိဿဇ္ဇာပေတုကာမာ အဟေသု’’န္တိ. သာဓု, တာတ, ‘‘ရညော မာတာ လဉ္ဇံ အဒါသီ’’တိ မယှမ္ပိ လဇ္ဇနကမေဝ, တသ္မာ န ကဿစိ ကထေဿာမီတိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ တဿာ သန္တိကာ သတသဟဿံ ဂဟေတွာ ဂေဟံ ဝိဿဇ္ဇာပေတွာ ကေဝဋ္ဋဿ ဂေဟံ အဂမာသိ. သောပိ ဒွါရံ ဂန္တွာ ဝေဠုပေသိကာဟိ ပိဋ္ဌိစမ္မုပ္ပာဋနံ လဘိတွာ ဂဟေတဗ္ဗဂဟဏံ အပဿန္တော ပုန ဂေဟံ ဂန္တွာ သတသဟဿမေဝ အဒါသိ. ဧတေနုပါယေန သကလနဂရေ ဂေဟဋ္ဌာနံ ဂဏှန္တေန လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ လဒ္ဓကဟာပဏာနညေဝ နဝ ကောဋိယော ဇာတာ.

她想：“这些人一定是奉国王之命来的，否则他们不敢这样做。我还是去见智者吧。”于是她前去问道：“大药啊，你为何让人拆我的房子？”他没有与她说话，站在他旁边的一个人则说：“太后，您在说什么？”“贤友，大药智者为何让人拆我的房子？”“为维德哈(Vedeha)王建造住所。”“什么？贤友，难道他认为在这座大城里找不到其他地方盖房子吗？请收下这十万贿金，让他到别处盖房子吧。”“好的，太后。我会让人放过您的房子，但请不要告诉任何人您给了贿金，免得其他人也想给贿金来保住他们的房子。”“好的，贤友。如果说‘国王的母亲给了贿金’，我也会感到羞愧，所以我不会告诉任何人。”他道了声“好的”，从她那里收下十万，让人放过了她的房子，然后去了渔夫的家。那渔夫也走到门口，被竹条抽打了后背，见无计可施，只好回到屋里也给了十万。用这种方法在全城获取房地，仅收到的贿金就达到了九千万。

မဟာသတ္တော သကလနဂရံ ဝိစရိတွာ ရာဇကုလံ အဂမာသိ. အထ နံ ရာဇာ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, ပဏ္ဍိတ, လဒ္ဓံ တေ ဝသနဋ္ဌာန’’န္တိ? ‘‘မဟာရာဇ, အဒေန္တာ နာမ [Pg.278] နတ္ထိ, အပိစ ခေါ ပန ဂေဟေသု ဂယှမာနေသု ကိလမန္တိ. တေသံ ပိယဝိပ္ပယောဂံ ကာတုံ အမှာကံ အယုတ္တံ. ဗဟိနဂရေ ဂါဝုတမတ္တေ ဌာနေ ဂင်္ဂါယ စ နဂရဿ စ အန္တရေ အသုကဋ္ဌာနေ အမှာကံ ရညော ဝသနနဂရံ ကရိဿာမီ’’တိ. တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အန္တောနဂရေ ယုဇ္ဈိတုမ္ပိ ဒုက္ခံ, နေဝ သကသေနာ, န ပရသေနာ ဉာတုံ သက္ကာ. ဗဟိနဂရေ ပန သုခံ ယုဒ္ဓံ ကာတုံ, တသ္မာ ဗဟိနဂရေယေဝ တေ ကောဋ္ဋေတွာ မာရေဿာမာ’’တိ တုဿိတွာ ‘‘သာဓု, ပဏ္ဍိတ, တယာ သလ္လက္ခိတဋ္ဌာနေယေဝ ကာရေဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘မဟာရာဇ, အဟံ ကာရေဿာမိ, တုမှာကံ ပန မနုဿေဟိ ဒါရုပဏ္ဏာဒီနံ အတ္ထာယ အမှာကံ နဝကမ္မဋ္ဌာနံ နာဂန္တဗ္ဗံ. အာဂစ္ဆန္တာ ဟိ ကလဟံ ကရိဿန္တိ, တေနေဝ တုမှာကဉ္စ အမှာကဉ္စ စိတ္တသုခံ န ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘သာဓု, ပဏ္ဍိတ, တေန ပဿေန နိသဉ္စာရံ ကာရေဟီ’’တိ. ‘‘ဒေဝ, အမှာကံ ဟတ္ထီ ဥဒကာဘိရတာ ဥဒကေယေဝ ကီဠိဿန္တိ. ဥဒကေ အာဝိလေ ဇာတေ ‘မဟောသဓဿ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ ပသန္နံ ဥဒကံ ပါတုံ န လဘာမာ’တိ သစေ နာဂရာ ကုဇ္ဈိဿန္တိ, တမ္ပိ သဟိတဗ္ဗ’’န္တိ. ရာဇာ ‘‘ဝိဿတ္ထာ တုမှာကံ ဟတ္ထီ ကီဠန္တူ’’တိ ဝတွာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ – ‘‘ယော ဣတော နိက္ခမိတွာ မဟောသဓဿ နဂရမာပိတဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ, တဿ သဟဿဒဏ္ဍော’’တိ.

大士走遍全城后来到王宫。国王问他：“智者，你找到住处了吗？”“大王，没有人不肯给，只是在房屋被征用时，人们会感到痛苦。我们不应该让他们与所爱分离。在城外一俱卢舍(gāvuta)远处，恒河与城市之间的某地，我将为我们的王建造居城。”国王听后心想：“在城内作战也很困难，既无法辨认己方军队，也无法辨认敌方军队。在城外作战则很容易，所以我们就在城外把他们击溃杀死。”他高兴地说：“很好，智者，就在你选定的地方建造吧。”“大王，我会负责建造，但请您的人不要为了木材、草叶等物资进入我们的新工地。如果他们前来，必定会发生争吵，这样您我都不得心安。”“很好，智者，就禁止通行那一带吧。”“陛下，我们的象群喜欢水，总在水里玩耍。如果水变浑浊，市民们若说‘自从摩睺娑陀(Mahosadha)来了之后，我们就喝不到干净的水了’而生气，也请您包容。”国王说：“让你们的象群尽管安心玩耍吧。”于是下令在城中敲锣宣告：“凡是离开此城前往摩睺娑陀建城之地的人，罚款一千。”

မဟာသတ္တော ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ပရိသံ အာဒါယ နိက္ခမိတွာ ယထာပရိစ္ဆိန္နဋ္ဌာနေ နဂရံ မာပေတုံ အာရဘိ. ပါရဂင်္ဂါယ ဝဂ္ဂုလိံ နာမ ဂါမံ ကာရေတွာ ဟတ္ထိအဿရထဝါဟနဉ္စေဝ ဂေါဗလိဗဒ္ဒဉ္စ တတ္ထ ဌပေတွာ နဂရကရဏံ ဝိစာရေန္တော ‘‘ဧတ္တကာ ဣဒံ ကရောန္တူ’’တိ သဗ္ဗကမ္မာနိ ဝိဘဇိတွာ ဥမင်္ဂကမ္မံ ပဋ္ဌပေသိ. မဟာဥမင်္ဂဒွါရံ ဂင်္ဂါတိတ္ထေ အဟောသိ. သဋ္ဌိမတ္တာနိ ယောဓသတာနိ မဟာဥမင်္ဂံ ခဏန္တိ. မဟန္တေဟိ စမ္မပသိဗ္ဗကေဟိ ဝါလုကပံသုံ ဟရိတွာ ဂင်္ဂါယ ပါတေန္တိ. ပါတိတပါတိတံ ပံသုံ ဟတ္ထီ မဒ္ဒန္တိ, ဂင်္ဂါ အာဠုလာ သန္ဒတိ. နဂရဝါသိနော ‘‘မဟောသဓဿ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ ပသန္နံ ဥဒကံ ပါတုံ န လဘာမ, ဂင်္ဂါ အာဠုလာ သန္ဒတိ, ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ ဝဒန္တိ. အထ နေသံ ပဏ္ဍိတဿ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာ အာရောစေန္တိ ‘‘မဟောသဓဿ ကိရ ဟတ္ထီ ဥဒကံ ကီဠန္တာ ဂင်္ဂါယ ကဒ္ဒမံ ကရောန္တိ, တေန ဂင်္ဂါ အာဠုလာ သန္ဒတီ’’တိ.

大士向国王顶礼后，带领自己的随从离开，开始在事先划定的地方建造城市。他在恒河对岸建立了一个名叫瓦古利(Vagguli)的村庄，安置象、马、车乘以及牛群，同时筹划建城事宜，将所有工作分配好，说“这些人做这个”，便开始了地道工程。大地道的入口在恒河的渡口。大约六千名士兵在挖掘大地道。他们用巨大的皮袋运走沙土，倾倒在恒河里。倾倒的沙土被大象踩踏，恒河水浑浊地流淌。城里的居民议论说：“自从摩睺娑陀来了之后，我们就喝不到清澈的水了，恒河变得浑浊，这是怎么回事？”这时，智者安排的密探告诉他们：“听说摩睺娑陀的大象在河里玩耍，把恒河弄浑浊了。”

ဗောဓိသတ္တာနံ [Pg.279] အဓိပ္ပာယော နာမ သမိဇ္ဈတိ, တသ္မာ ဥမင်္ဂေ မူလာနိ ဝါ ခါဏုကာနိ ဝါ မရုမ္ဗာနိ ဝါ ပါသာဏာနိ ဝါ သဗ္ဗေပိ ဘူမိယံ ပဝိသိံသု. ဇင်္ဃဥမင်္ဂဿ ဒွါရံ တသ္မိံယေဝ နဂရေ အဟောသိ. တီဏိ ပုရိသသတာနိ ဇင်္ဃဥမင်္ဂံ ခဏန္တိ, စမ္မပသိဗ္ဗကေဟိ ပံသုံဟရိတွာ တသ္မိံ နဂရေ ပါတေန္တိ. ပါတိတပါတိတံ ဥဒကေန မဒ္ဒါပေတွာ ပါကာရံ စိနန္တိ, အညာနိ ဝါ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ. မဟာဥမင်္ဂဿ ပဝိသနဒွါရံ နဂရေ အဟောသိ အဋ္ဌာရသဟတ္ထုဗ္ဗေဓေန ယန္တယုတ္တဒွါရေန သမန္နာဂတံ. တဉှိ ဧကာယ အာဏိယာ အက္ကန္တာယ ပိဓီယတိ, ဧကာယ အာဏိယာ အက္ကန္တာယ ဝိဝရီယတိ. မဟာဥမင်္ဂဿ ဒွီသု ပဿေသု ဣဋ္ဌကာဟိ စိနိတွာ သုဓာကမ္မံ ကာရေသိ, မတ္ထကေ ဖလကေန ဆန္နံ ကာရေတွာ ဥလ္လောကံ မတ္တိကာယ လိမ္ပာပေတွာ သေတကမ္မံ ကာရေတွာ စိတ္တကမ္မံ ကာရေသိ. သဗ္ဗာနိ ပနေတ္ထ အသီတိ မဟာဒွါရာနိ စတုသဋ္ဌိ စူဠဒွါရာနိ အဟေသုံ, သဗ္ဗာနိ ယန္တယုတ္တာနေဝ. ဧကာယ အာဏိယာ အက္ကန္တာယ သဗ္ဗာနေဝ ပိဓီယန္တိ, ဧကာယ အာဏိယာ အက္ကန္တာယ သဗ္ဗာနေဝ ဝိဝရီယန္တိ. ဒွီသု ပဿေသု အနေကသတဒီပါလယာ အဟေသုံ, တေပိ ယန္တယုတ္တာယေဝ. ဧကသ္မိံ ဝိဝရိယမာနေ သဗ္ဗေ ဝိဝရီယန္တိ, ဧကသ္မိံ ပိဓီယမာနေ သဗ္ဗေ ပိဓီယန္တိ. ဒွီသု ပဿေသု ဧကသတာနံ ခတ္တိယာနံ ဧကသတသယနဂဗ္ဘာ အဟေသုံ. ဧကေကသ္မိံ ဂဗ္ဘေ နာနာဝဏ္ဏပစ္စတ္ထရဏတ္ထတံ ဧကေကံ မဟာသယနံ သမုဿိတသေတစ္ဆတ္တံ, ဧကေကံ မဟာသယနံ နိဿာယ ဧကေကံ မာတုဂါမရူပကံ ဥတ္တမရူပဓရံ ပတိဋ္ဌိတံ. တံ ဟတ္ထေန အပရာမသိတွာ ‘‘မနုဿရူပ’’န္တိ န သက္ကာ ဉာတုံ, အပိစ ဥမင်္ဂဿ ဥဘောသု ပဿေသု ကုသလာ စိတ္တကာရာ နာနပ္ပကာရံ စိတ္တကမ္မံ ကရိံသု. သက္ကဝိလာသသိနေရုသတ္တပရိဘဏ္ဍစက္ကဝါဠသာဂရသတ္တမဟာသရ- စတုမဟာဒီပ-ဟိမဝန္တ-အနောတတ္တသရ-မနောသိလာတလ စန္ဒိမသူရိယ-စာတုမဟာရာဇိကာဒိဆကာမာဝစရသမ္ပတ္တိယောပိ သဗ္ဗာ ဥမင်္ဂေယေဝ ဒဿယိံသု. ဘူမိယံ ရဇတပဋ္ဋဝဏ္ဏာ ဝါလုကာ ဩကိရိံသု, ဥပရိ ဥလ္လောကပဒုမာနိ ဒဿေသုံ. ဥဘောသု ပဿေသု နာနပ္ပကာရေ အာပဏေပိ ဒဿယိံသု. တေသု တေသု ဌာနေသု ဂန္ဓဒါမပုပ္ဖဒါမာဒီနိ ဩလမ္ဗေတွာ သုဓမ္မာဒေဝသဘံ ဝိယ ဥမင်္ဂံ အလင်္ကရိံသု.

菩萨的意愿必定会实现，因此，地道里的树根、树桩、碎石或石头全都沉入了地下。支地道(Jaṅghaumaṅga)的入口就在那座城里。三百人挖掘支地道，用皮袋运走泥土，倾倒在那座城里。他们将倾倒的泥土用水搅拌后修筑围墙，或做其他工作。大地道的入口城门高十八肘，装有机关。只需踩下一个销子就能关闭，踩下另一个销子就能开启。大地道两侧用砖砌成，粉刷灰泥，顶部用木板覆盖，再用泥土涂抹，然后刷白并进行彩绘。这里总共有八十个大门和六十四个小门，全部都装有机关。踩下一个销子，所有门都会关闭；踩下另一个销子，所有门都会打开。两侧有数百个灯台，也都是机关控制的。打开一个，所有的都会打开；关闭一个，所有的都会关闭。两侧有一百零一个刹帝利的一百零一个寝宫，每个寝宫里都铺着各种颜色的床单，摆放着一张华丽的大床，撑着高高的白伞盖，每张大床旁边都站着一个形态绝美的女性雕像。若不亲手触摸，就无法分辨出是人像。此外，地道两侧的能工巧匠们绘制了各种各样的图画。他们把帝释天的庄严、须弥山(Sineru)、七重山、轮围山、大海、七大湖、四大部洲、雪山、阿耨达池(Anotatta)、摩奴尸罗台(manosilātala)、日月、四大天王天等六欲天的种种财富，全都展示在地道里。地面上铺撒着银片色的沙子，天花板上绘制着莲花。两侧还展示了各种各样的商店。在这些地方悬挂着香鬘和花鬘，把地道装饰得如同诸天的善法堂(Sudhammādevasabhā)一样。

တာနိပိ ခေါ တီဏိ ဝဍ္ဎကိသတာနိ တီဏိ နာဝါသတာနိ ဗန္ဓိတွာ နိဋ္ဌိတပရိကမ္မာနံ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရာနံ ပူရေတွာ ဂင်္ဂါယ အာဟရိတွာ ပဏ္ဍိတဿ အာရောစေသုံ[Pg.280]. တာနိ သော နဂရေ ဥပယောဂံ နေတွာ ‘‘မယာ အာဏတ္တဒိဝသေယေဝ အာဟရေယျာထာ’’တိ ဝတွာ နာဝါ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ ဌပါပေသိ. နဂရေ ဥဒကပရိခါ, ကဒ္ဒမပရိခါ, သုက္ခပရိခါတိ တိဿော ပရိခါယော ကာရေသိ. အဋ္ဌာရသဟတ္ထော ပါကာရော ဂေါပုရဋ္ဋာလကော ရာဇနိဝေသနာနိ ဟတ္ထိသာလာဒယော ပေါက္ခရဏိယောတိ သဗ္ဗမေတံ နိဋ္ဌံ အဂမာသိ. ဣတိ မဟာဥမင်္ဂေါ ဇင်္ဃဥမင်္ဂေါ နဂရန္တိ သဗ္ဗမေတံ စတူဟိ မာသေဟိ နိဋ္ဌိတံ. အထ မဟာသတ္တော စတုမာသစ္စယေန ရညော အာဂမနတ္ထာယ ဒူတံ ပါဟေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

三百名木匠建造了三百艘船，装满备好的物资，从恒河运来，向智者报告。智者让人把船运到城里使用，说：“就在我命令的那天运来。”然后把船藏在隐蔽的地方。他在城里挖了三道护城河：水壕、泥壕和干壕。又建了十八肘高的围墙，以及城门楼、王宫、象厩、莲池等，所有这些都完成了。就这样，大地道、支地道和整座城市，所有这些都在四个月内完成了。之后，大士在四个月期满后，派遣使者去请国王前来。为了说明这件事，导师说道：

၆၃၇.

637.

‘‘နိဝေသနာနိ မာပေတွာ, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော;

အထဿ ပါဟိဏီ ဒူတံ, ဝေဒေဟံ မိထိလဂ္ဂဟံ;

ဧဟိ ဒါနိ မဟာရာဇ, မာပိတံ တေ နိဝေသန’’န္တိ.

“为荣耀的维德哈(Vedeha)王， 宫室已经建造好； 遂遣使者赴弥提罗(Mithilā)， 禀告维德哈君王： ‘来吧，大王，请驾临， 您的宫室已建成。’”

တတ္ထ ပါဟိဏီတိ ပေသေသိ.

此处“pāhiṇī”是“派遣了”的意思。

ရာဇာ ဒူတဿ ဝစနံ သုတွာ တုဋ္ဌစိတ္တော ဟုတွာ မဟန္တေန ပရိဝါရေန နဂရာ နိက္ခမိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

国王听了使者的话，心中欢喜，带着庞大的随从队伍出城。为了说明这件事，导师说道：

၆၃၈.

638.

‘‘တတော စ ရာဇာ ပါယာသိ, သေနာယ စတုရင်္ဂိယာ;

အနန္တဝါဟနံ ဒဋ္ဌုံ, ဖီတံ ကပိလိယံ ပုရ’’န္တိ.

“于是国王遂启程， 率领四兵之大军； 欲见无量之车乘， 繁荣之迦毗罗(Kapiliya)城。”

တတ္ထ အနန္တဝါဟနန္တိ အပရိမိတဟတ္ထိအဿာဒိဝါဟနံ. ကပိလိယံ ပုရန္တိ ကပိလရဋ္ဌေ မာပိတံ နဂရံ.

此处“无量之车乘”是指无量的大象、马匹等坐骑。“迦毗罗城”是指在迦毗罗国(Kapilaraṭṭha)建造的城市。

သော အနုပုဗ္ဗေန ဂန္တွာ ဂင်္ဂါတီရံ ပါပုဏိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ အတ္တနာ ကတနဂရံ ပဝေသေသိ. သော တတ္ထ ပါသာဒဝရဂတော နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ထောကံ ဝိဿမိတွာ သာယနှသမယေ အတ္တနော အာဂတဘာဝံ ဉာပေတုံ စူဠနိရညော ဒူတံ ပေသေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

维德哈(Vedeha)王逐渐前行，到达恒河岸边。然后，大士前去迎接，亲自将他带入自己建造的城市。他在那里登上最好的宫殿，享用各种美味佳肴，稍作休息后，在傍晚时分派遣使者去见朱兰尼王(Cūḷanirājā)，告知自己已经到达。为了说明此事，世尊说道：

၆၃၉.

639.

‘‘တတော စ ခေါ သော ဂန္တွာန, ဗြဟ္မဒတ္တဿ ပါဟိဏိ;

အာဂတောသ္မိ မဟာရာဇ, တဝ ပါဒါနိ ဝန္ဒိတုံ.

“使者于是前往，传讯梵授(Brahmadatta)王：‘大王我已前来，为礼敬您双足。’”

၆၄၀.

640.

‘‘ဒဒါဟိ ဒါနိ မေ ဘရိယံ, နာရိံ သဗ္ဗင်္ဂသောဘိနိံ;

သုဝဏ္ဏေန ပဋိစ္ဆန္နံ, ဒါသီဂဏပုရက္ခတ’’န္တိ.

“‘请现在将我的妻子给我，那遍体美丽的女子，以黄金严饰，由众女仆簇拥。’”

တတ္ထ [Pg.281] ဝန္ဒိတုန္တိ ဝေဒေဟော မဟလ္လကော, စူဠနိရာဇာ တဿ ပုတ္တနတ္တမတ္တောပိ န ဟောတိ, ကိလေသဝသေန မုစ္ဆိတော ပန ဟုတွာ ‘‘ဇာမာတရေန နာမ သသုရော ဝန္ဒနီယော’’တိ စိန္တေတွာ တဿ စိတ္တံ အဇာနန္တောဝ ဝန္ဒနသာသနံ ပဟိဏိ. ဒဒါဟိ ဒါနီတိ အဟံ တယာ ‘‘ဓီတရံ ဒဿာမီ’’တိ ပက္ကောသာပိတော, တံ မေ ဣဒါနိ ဒေဟီတိ ပဟိဏိ. သုဝဏ္ဏေန ပဋိစ္ဆန္နန္တိ သုဝဏ္ဏာလင်္ကာရေန ပဋိမဏ္ဍိတံ.

在此，“为礼敬”是说：维德哈(Vedeha)王年事已高，而朱兰尼王(Cūḷanirājā)甚至还不到他儿孙的年纪，但却因烦恼而痴迷，心想：“女婿理应礼敬岳父”，在不了解对方心意的情况下，便派人传达了要求礼敬的讯息。“请现在给我”是说：“你曾说‘我会把女儿给你’而将我召来，现在请把她给我。”“以黄金严饰”是指以黄金饰品庄严。

စူဠနိရာဇာ ဒူတဿ ဝစနံ သုတွာ သောမနဿပ္ပတ္တော ‘‘ဣဒါနိ မေ ပစ္စာမိတ္တော ကုဟိံ ဂမိဿတိ, ဥဘိန္နမ္ပိ နေသံ သီသာနိ ဆိန္ဒိတွာ ဇယပါနံ ပိဝိဿာမာ’’တိ စိန္တေတွာ ကေဝလံ သောမနဿံ ဒဿေန္တော ဒူတဿ သက္ကာရံ ကတွာ အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

朱兰尼王听了使者的话，心生欢喜，心想：“现在我的敌人能去哪里呢？我要砍下他们两个的头，喝胜利之酒。”他仅仅显露出欢喜之色，款待了使者，接着说出此偈：

၆၄၁.

641.

‘‘သွာဂတံ တေဝ ဝေဒေဟ, အထော တေ အဒုရာဂတံ;

နက္ခတ္တညေဝ ပရိပုစ္ဆ, အဟံ ကညံ ဒဒါမိ တေ;

သုဝဏ္ဏေန ပဋိစ္ဆန္နံ, ဒါသီဂဏပုရက္ခတ’’န္တိ.

“‘欢迎您，维德哈王，您的到来真是好。请查询吉时星宿，我将女儿赐予您，以黄金为严饰，由众婢女所簇拥。’”

တတ္ထ ဝေဒေဟာတိ ဝေဒေဟဿ သာသနံ သုတွာ တံ ပုရတော ဌိတံ ဝိယ အာလပတိ. အထ ဝါ ‘‘ဧဝံ ဗြဟ္မဒတ္တေန ဝုတ္တန္တိ ဝဒေဟီ’’တိ ဒူတံ အာဏာပေန္တော ဧဝမာဟ.

在此，“维德哈(Vedeha)”是说：他听了维德哈王的消息后，就像对着站在面前的人那样称呼他。或者，他是这样命令使者：“你要说(vadehi)，‘这是梵授(Brahmadatta)王说的’。”

တံ သုတွာ ဒူတော ဝေဒေဟဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝ, မင်္ဂလကိရိယာယ အနုစ္ဆဝိကံ နက္ခတ္တံ ကိရ ဇာနာဟိ, ရာဇာ တေ ဓီတရံ ဒေတီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘အဇ္ဇေဝ နက္ခတ္တံ သောဘန’’န္တိ ပုန ဒူတံ ပဟိဏိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

使者听后，去到维德哈王跟前说道：“陛下，请您确定适合举行婚礼的吉时星宿，国王要把女儿许配给您。”维德哈王说：“今天就是吉时”，又派使者回去。为了说明此事，世尊说道：

၆၄၂.

642.

‘‘တတော စ ရာဇာ ဝေဒေဟော, နက္ခတ္တံ ပရိပုစ္ဆထ;

နက္ခတ္တံ ပရိပုစ္ဆိတွာ, ဗြဟ္မဒတ္တဿ ပါဟိဏိ.

“于是维德哈王便查询了星宿；在查询星宿后，传讯给梵授王。”

၆၄၃.

643.

‘‘ဒဒါဟိ ဒါနိ မေ ဘရိယံ, နာရိံ သဗ္ဗင်္ဂသောဘိနိံ;

သုဝဏ္ဏေန ပဋိစ္ဆန္နံ, ဒါသီဂဏပုရက္ခတ’’န္တိ.

“‘请现在将我的妻子给我，那遍体美丽的女子，以黄金严饰，由众女仆簇拥。’”

စူဠနိရာဇာပိ –

朱兰尼王也——

၆၄၄.

644.

‘‘ဒဒါမိ ဒါနိ တေ ဘရိယံ, နာရိံ သဗ္ဗင်္ဂသောဘိနိံ;

သုဝဏ္ဏေန ပဋိစ္ဆန္နံ, ဒါသီဂဏပုရက္ခတ’’န္တိ. –

“‘我现在将妻子给你，那遍体美丽的女子，以黄金严饰，由众女仆簇拥。’”——

ဣမံ [Pg.282] ဂါထံ ဝတွာ ‘‘ဣဒါနိ ပေသေမိ, ဣဒါနိ ပေသေမီ’’တိ မုသာဝါဒံ ကတွာ ဧကသတရာဇူနံ သညံ အဒါသိ ‘‘အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိသင်္ခါယ သေနာယ သဒ္ဓိံ သဗ္ဗေ ယုဒ္ဓသဇ္ဇာ ဟုတွာ နိက္ခမန္တု, အဇ္ဇ ဥဘိန္နမ္ပိ ပစ္စတ္ထိကာနံ သီသာနိ ဆိန္ဒိတွာ သွေ ဇယပါနံ ပိဝိဿာမာ’’တိ. တေ သဗ္ဗေပိ နိက္ခမိံသု. သယံ နိက္ခန္တော ပန မာတရံ စလာကဒေဝိဉ္စ အဂ္ဂမဟေသိံ, နန္ဒာဒေဝိဉ္စ, ပုတ္တံ ပဉ္စာလစန္ဒဉ္စ, ဓီတရံ ပဉ္စာလစန္ဒိဉ္စာတိ စတ္တာရော ဇနေ ဩရောဓေဟိ သဒ္ဓိံ ပါသာဒေ နိဝါသာပေတွာ နိက္ခမိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ဝေဒေဟရညော စေဝ တေန သဒ္ဓိံ အာဂတသေနာယ စ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကာရေသိ. ကေစိ မနုဿာ သုရံ ပိဝန္တိ, ကေစိ မစ္ဆမံသာဒီနိ ခါဒန္တိ, ကေစိ ဒူရမဂ္ဂါ အာဂတတ္တာ ကိလန္တာ သယန္တိ. ဝိဒေဟရာဇာ ပန သေနကာဒယော စတ္တာရော ပဏ္ဍိတေ ဂဟေတွာ အမစ္စဂဏပရိဝုတော အလင်္ကတမဟာတလေ နိသီဒိ.

说完这首偈，他撒谎说：“我现在就派人送去，现在就派人送去”，然后向一百零一位国王发出信号：“所有人都要准备好战斗，率领十八阿克邱毗尼(akkhobhaṇi)的大军出征。今天我们要砍下两个敌人的头，明天喝庆功酒！”于是他们全都出征了。他自己出发前，先将母亲查拉卡(Calākā)提婆、王后难陀(Nandā)提婆、儿子般遮罗旃陀(Pañcālacanda)、女儿般遮罗旃提(Pañcālacandī)这四人与后宫众人一同安置在宫殿里，然后才出发。大士也为维德哈王和随他而来的军队准备了盛大的款待。有些人喝酒，有些人吃鱼肉等，有些人因长途跋涉而疲惫地睡着了。而威德哈(Videha)王则带着塞纳卡(Senaka)等四位智者，在众大臣的簇拥下，坐于华丽的大殿之上。

စူဠနိရာဇာပိ အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိသင်္ခါယ သေနာယ သဗ္ဗံ တံ နဂရံ တိသန္တိံ စတုသင်္ခေပံ ပရိက္ခိပိတွာ အနေကသတသဟဿာဟိ ဥက္ကာဟိ ဓာရိယမာနာဟိ အရုဏေ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တေယေဝ ဂဟဏသဇ္ဇော ဟုတွာ အဋ္ဌာသိ. တံ ဉတွာ မဟာသတ္တော အတ္တနော ယောဓာနံ တီဏိ သတာနိ ပေသေသိ ‘‘တုမှေ ဇင်္ဃဥမင်္ဂေန ဂန္တွာ ရညော မာတရဉ္စ အဂ္ဂမဟေသိဉ္စ ပုတ္တဉ္စ ဓီတရဉ္စ ဇင်္ဃဥမင်္ဂေန အာနေတွာ မဟာဥမင်္ဂေန နေတွာ ဥမင်္ဂဒွါရတော ဗဟိ အကတွာ အန္တောဥမင်္ဂေယေဝ ဌပေတွာ ယာဝ အမှာကံ အာဂမနာ ရက္ခန္တာ တတ္ထ ဌတွာ အမှာကံ အာဂမနကာလေ ဥမင်္ဂါ နီဟရိတွာ ဥမင်္ဂဒွါရေ မဟာဝိသာလမာဠကေ ဌပေထာ’’တိ. တေ တဿ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဇင်္ဃဥမင်္ဂေန ဂန္တွာ သောပါနပါဒမူလေ ဖလကသန္ထရဏံ ဥဂ္ဃာဋေတွာ သောပါနပါဒမူလေ သောပါနသီသေ မဟာတလေတိ ဧတ္တကေ ဌာနေ အာရက္ခမနုဿေ စ ခုဇ္ဇာဒိပရိစာရိကာယော စ ဟတ္ထပါဒေသု ဗန္ဓိတွာ မုခဉ္စ ပိဒဟိတွာ တတ္ထ တတ္ထ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ရညော ပဋိယတ္တံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ကိဉ္စိ ခါဒိတွာ ကိဉ္စိ ဘိန္ဒိတွာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကတွာ အပရိဘောဂံ ကတွာ ဆဍ္ဍေတွာ ဥပရိပါသာဒံ အဘိရုဟိံသု. တဒါ စလာကဒေဝီ နန္ဒာဒေဝိဉ္စ ရာဇပုတ္တဉ္စ ရာဇဓီတရဉ္စ ဂဟေတွာ ‘‘ကော ဇာနာတိ, ကိံ ဘဝိဿတီ’’တိ မညမာနာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဧကသယနေယေဝ သယာပေသိ. တေ ယောဓာ ဂဗ္ဘဒွါရေ ဌတွာ ပက္ကောသိံသု. သာ နိက္ခမိတွာ ‘‘ကိံ, တာတာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဒေဝိ, အမှာကံ ရာဇာ ဝေဒေဟဉ္စ မဟောသဓဉ္စ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ [Pg.283] ဧကရဇ္ဇံ ကတွာ ဧကသတရာဇပရိဝုတော မဟန္တေန ယသေန အဇ္ဇ မဟာဇယပါနံ ပိဝန္တော တုမှေ စတ္တာရောပိ ဇနေ ဂဟေတွာ အာနေဟီ’’တိ အမှေ ပဟိဏီတိ.

朱兰尼王也率领十八阿克邱毗尼的大军，用三道防线将整座城四面围住，举着数十万支火把，在拂晓时分就准备好攻城了。大士得知后，派遣了三百名士兵：“你们从窄地道去，将国王的母亲、王后、王子和公主从窄地道带来，经由大地道，不要让他们出地道口，就安置在地道内，守护他们直到我们回来。当我们回来时，再将他们从地道带出，安置在地道口宽阔的殿堂上。”他们领受了他的话，从窄地道去，揭开阶梯底部的铺板，在阶梯底部、阶梯顶部和主楼层这些地方，将守卫和驼背侍女等人的手脚绑起来，堵住嘴巴，藏在各处隐蔽的地方，然后吃了一些国王准备好的食物，将其余的捣碎，弄得无法食用后丢弃，再登上宫殿上层。那时，查拉卡提婆带着难陀提婆、王子和公主，心想：“谁知道会发生什么事呢？”便让他们和自己睡在同一张床上。那些士兵站在寝宫门口呼唤。她走出来说：“诸位，有什么事吗？”“王后，我们的国王要取维德哈王和大药的性命，统一整个瞻部洲，由一百零一位国王簇拥，带着极大的荣耀，今天将畅饮胜利之酒，他派我们来带你们四位过去。”

တေပိ တေသံ ဝစနံ သဒ္ဒဟိတွာ ပါသာဒါ ဩတရိတွာ သောပါနပါဒမူလံ အဂမိံသု. အထ နေ ဂဟေတွာ ဇင်္ဃဥမင်္ဂံ ပဝိသိံသု. တေ အာဟံသု ‘‘မယံ ဧတ္တကံ ကာလံ ဣဓ ဝသန္တာ ဣမံ ဝီထိံ န ဩတိဏ္ဏပုဗ္ဗာ’’တိ. ‘‘ဒေဝိ, ဣမံ ဝီထိံ န သဗ္ဗဒါ ဩတရန္တိ, မင်္ဂလဝီထိ နာမေသာ, အဇ္ဇ မင်္ဂလဒိဝသဘာဝေန ရာဇာ ဣမိနာ မဂ္ဂေန အာနေတုံ အာဏာပေသီ’’တိ. တေ တေသံ ဝစနံ သဒ္ဒဟိံသု. အထေကစ္စေ တေ စတ္တာရော ဂဟေတွာ ဂစ္ဆိံသု. ဧကစ္စေ နိဝတ္တိတွာ ရာဇနိဝေသနေ ရတနဂဗ္ဘေ ဝိဝရိတွာ ယထိစ္ဆိတံ ရတနသာရံ ဂဟေတွာ အာဂမိံသု. ဣတရေပိ စတ္တာရော ခတ္တိယာ ပုရတော မဟာဥမင်္ဂံ ပတွာ အလင်္ကတဒေဝသဘံ ဝိယ ဥမင်္ဂံ ဒိသွာ ‘‘ရညော အတ္ထာယ သဇ္ဇိတ’’န္တိ သညံ ကရိံသု. အထ နေ ဂင်္ဂါယ အဝိဒူရဌာနံ နေတွာ အန္တောဥမင်္ဂေယေဝ အလင်္ကတဂဗ္ဘေ နိသီဒါပေတွာ ဧကစ္စေ အာရက္ခံ ဂဟေတွာ အစ္ဆိံသု. ဧကစ္စေ တေသံ အာနီတဘာဝံ ဉာပေတုံ ဂန္တွာ ဗောဓိသတ္တဿ အာရောစေသုံ. သော တေသံ ကထံ သုတွာ ‘‘ဣဒါနိ မေ မနောရထော မတ္ထကံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ သောမနဿဇာတော ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာပိ ကိလေသာတုရတာယ ‘‘ဣဒါနိ မေ ဓီတရံ ပေသေဿတိ, ဣဒါနိ မေ ဓီတရံ ပေသေဿတီ’’တိ ပလ္လင်္ကတော ဥဋ္ဌာယ ဝါတပါနေန ဩလောကေန္တော အနေကေဟိ ဥက္ကာသတသဟဿေဟိ ဧကောဘာသံ ဇာတံ နဂရံ မဟတိယာ သေနာယ ပရိဝုတံ ဒိသွာ အာသင်္ကိတပရိသင်္ကိတော ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ ပဏ္ဍိတေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေန္တော ဂါထမာဟ –

他们也相信了那些人的话，从宫殿下来，走到阶梯脚下。于是，士兵们抓住他们，带进了小地道。他们说：“我们在此住了这么久，从未走过这条路。”士兵们答道：“王后，这条路不常走，名叫吉祥道。因今日是吉祥日，国王才下令由此路来迎接你们。”他们相信了那些人的话。于是，一些士兵带着那四人前行，另一些则返回王宫，打开宝库，随心所欲地拿取珍宝后回来。另外，那四位刹帝利来到前方的大地道，看见地道装饰得如同天神殿堂，心想：“这是为国王准备的。”然后，他们被带到离恒河不远之处，安置在地道内装饰华丽的房间里，一些士兵负责看守。另一些士兵则去禀报他们已到的消息，向菩萨报告。菩萨听了他们的话，心生欢喜：“如今我的愿望即将达成！”便来到国王身边，立于一旁。国王也因欲念焦灼，心想：“现在他会把公主送来了，现在他会把公主送来了。”他从床上起身，从窗口望去，看见整座城被大军包围，数十万支火把照得一片光明，顿时疑惧交加，便与智者们商议，诵偈道：—

၆၄၅.

645.

‘‘ဟတ္ထီ အဿာ ရထာ ပတ္တီ, သေနာ တိဋ္ဌန္တိ ဝမ္မိတာ;

ဥက္ကာ ပဒိတ္တာ ဈာယန္တိ, ကိံ နု မညန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

“象、马、车、步兵，军队披甲立；火炬正燃亮，智者作何解？”

တတ္ထ ကိံ နု မညန္တီတိ စူဠနိရာဇာ အမှာကံ တုဋ္ဌော, ဥဒါဟု ကုဒ္ဓေါ, ကိံ နု ပဏ္ဍိတာ မညန္တီတိ ပုစ္ဆိ.

此处“智者作何解”的意思是：朱拉尼(Cūḷani)王是对我们满意，还是愤怒？智者们怎么看？他如此问道。

တံ သုတွာ သေနကော အာဟ – ‘‘မာ စိန္တယိတ္ထ, မဟာရာဇ, အတိဗဟူ ဥက္ကာ ပညာယန္တိ, ရာဇာ တုမှာကံ ဒါတုံ ဓီတရံ ဂဟေတွာ ဧတိ မညေ’’တိ. ပုက္ကုသောပိ [Pg.284] ‘‘တုမှာကံ အာဂန္တုကသက္ကာရံ ကာတုံ အာရက္ခံ ဂဟေတွာ ဌိတော ဘဝိဿတီ’’တိ အာဟ. ဧဝံ တေသံ ယံ ယံ ရုစ္စတိ, တံ တံ ကထယိံသု. ရာဇာ ပန ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ သေနာ တိဋ္ဌန္တု, အသုကဋ္ဌာနေ အာရက္ခံ ဂဏှထ, အပ္ပမတ္တာ ဟောထာ’’တိ ဝဒန္တာနံ သဒ္ဒံ သုတွာ ဩလောကေန္တော သန္နဒ္ဓပဉ္စာဝုဓံ သေနံ ပဿိတွာ မရဏဘယဘီတော ဟုတွာ မဟာသတ္တဿ ကထံ ပစ္စာသီသန္တော ဣတရံ ဂါထမာဟ –

听了这话，塞纳迦(Senaka)说：“大王，不必担忧。看见这么多火把，我想是国王带着女儿来献给您了。”普库萨(Pukkusa)也说：“他一定是带着护卫，为了款待您这位来客而站立着。”他们就这样各说各的爱听的话。然而，国王听到那些人喊着“军队驻扎在某处！”“在某处设防！”“保持警惕！”的声音，张望时看见了全副武装的军队，被死亡的恐惧所震慑，期望着大士的话，于是诵出另一首偈颂：—

၆၄၆.

646.

‘‘ဟတ္ထီ အဿာ ရထာ ပတ္တီ, သေနာ တိဋ္ဌန္တိ ဝမ္မိတာ;

ဥက္ကာ ပဒိတ္တာ ဈာယန္တိ, ကိံ နု ကာဟန္တိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

“象、马、车、步兵，军队披甲立；火炬正燃亮，智者将何为？”

တတ္ထ ကိံ နု ကာဟန္တိ ပဏ္ဍိတာတိ ပဏ္ဍိတ, ကိံ နာမ စိန္တေသိ, ဣမာ သေနာ အမှာကံ ကိံ ကရိဿန္တီတိ.

此处“智者将何为”的意思是：智者啊，您在想什么？这支军队将对我们做什么？

တံ သုတွာ မဟာသတ္တော ‘‘ဣမံ အန္ဓဗာလံ ထောကံ သန္တာသေတွာ ပစ္ဆာ မမ ပညာဗလံ ဒဿေတွာ အဿာသေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

大士听后心想：“我要先稍微恐吓一下这个盲目的愚人，然后再展示我智慧的力量来安慰他。”于是说道：—

၆၄၇.

647.

‘‘ရက္ခတိ တံ မဟာရာဇ, စူဠနေယျော မဟဗ္ဗလော;

ပဒုဋ္ဌော ဗြဟ္မဒတ္တေန, ပါတော တံ ဃာတယိဿတီ’’တိ.

“大王，当心！那大力朱拉尼(Cūḷaneyya)，因梵授王(Brahmadatta)而心怀敌意，明晨将杀你。”

တံ သုတွာ သဗ္ဗေ မရဏဘယတဇ္ဇိတာ ဇာတာ. ရညော ကဏ္ဍော သုဿိ မုခေ ခေဠော ပရိဆိဇ္ဇိ, သရီရေ ဒါဟော ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော မရဏဘယဘီတော ပရိဒေဝန္တော ဒွေ ဂါထာ အာဟ –

听了这话，所有人都被死亡的恐惧所震慑。国王喉咙干涸，口中唾液断绝，身上生起灼热感。他因畏惧死亡而惊恐，悲叹着诵出两首偈颂：—

၆၄၈.

648.

‘‘ဥဗ္ဗေဓတိ မေ ဟဒယံ, မုခဉ္စ ပရိသုဿတိ;

နိဗ္ဗုတိံ နာဓိဂစ္ဆာမိ, အဂ္ဂိဒဍ္ဎောဝ အာတပေ.

“我心怦怦跳动，我口干舌燥；我得不到安宁，如被火烧者置于烈日下。”

၆၄၉.

649.

‘‘ကမ္မာရာနံ ယထာ ဥက္ကာ, အတ္ထော ဈာယတိ နော ဗဟိ;

ဧဝမ္ပိ ဟဒယံ မယှံ, အန္တော ဈာယတိ နော ဗဟီ’’တိ.

“犹如铁匠炉中炭，烈焰在内不在外；我心如今亦如是，焦灼在内不在外。”

တတ္ထ ဥဗ္ဗေဓတီတိ တာတ မဟောသဓပဏ္ဍိတ, ဟဒယံ မေ မဟာဝါတပ္ပဟရိတံ ဝိယ ပလ္လဝံ ကမ္ပတိ. အန္တော ဈာယတီတိ သော ‘‘ဥက္ကာ ဝိယ မယှံ ဟဒယမံသံ အဗ္ဘန္တရေ ဈာယတိ, ဗဟိ ပန န ဈာယတီ’’တိ ပရိဒေဝတိ.

此处“我心怦怦跳动”的意思是：‘亲爱的大药智者(Mahosadha-paṇḍita)，我的心像被大风吹袭的嫩芽一样颤抖。’而“在内焦灼”是说，他悲叹道：‘像火炭一样，我的心肌在内部燃烧，而不在外部燃烧。’

မဟာသတ္တော တဿ ပရိဒေဝိတသဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘အယံ အန္ဓဗာလော အညေသု ဒိဝသေသု မမ ဝစနံ န အကာသိ, ဘိယျော နံ နိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

大士听到他的悲叹声，心想：“这个盲目的愚人，往日里不听我的话，我要更进一步地折服他。”于是说道：—

၆၅၀.

650.

‘‘ပမတ္တော [Pg.285] မန္တနာတီတော, ဘိန္နမန္တောသိ ခတ္တိယ;

ဣဒါနိ ခေါ တံ တာယန္တု, ပဏ္ဍိတာ မန္တိနော ဇနာ.

“刹帝利啊，你放逸而无视忠告，计谋已经败露；现在，就让那些智者和谋臣们来保护你吧。”

၆၅၁.

651.

‘‘အကတွာမစ္စဿ ဝစနံ, အတ္ထကာမဟိတေသိနော;

အတ္တပီတိရတော ရာဇာ, မိဂေါ ကူဋေဝ ဩဟိတော.

“不听从谋求福利的臣子之言，沉溺于自身之乐的国王，就像落入陷阱的野鹿。”

၆၅၂.

652.

‘‘ယထာပိ မစ္ဆော ဗဠိသံ, ဝင်္ကံ မံသေန ဆာဒိတံ;

အာမဂိဒ္ဓေါ န ဇာနာတိ, မစ္ဆော မရဏမတ္တနော.

“犹如鱼儿贪恋生肉，对肉饵覆盖的弯钩懵然不知，不知那是自己的死亡。”

၆၅၃.

653.

‘‘ဧဝမေဝ တုဝံ ရာဇ, စူဠနေယျဿ ဓီတရံ;

ကာမဂိဒ္ဓေါ န ဇာနာသိ, မစ္ဆောဝ မရဏမတ္တနော.

“国王啊，你也正是如此，因贪恋朱拉尼之女，因贪欲而不知晓，就像鱼儿不知自己的死亡。”

၆၅၄.

654.

‘‘သစေ ဂစ္ဆသိ ပဉ္စာလံ, ခိပ္ပမတ္တံ ဇဟိဿသိ;

မိဂံ ပန္ထာနုဗန္ဓံဝ, မဟန္တံ ဘယမေဿတိ.

“若你前往般遮罗(Pañcāla)，将迅速丧失生命；如鹿沿小径而行，大恐惧将会来临。”

၆၅၅.

655.

‘‘အနရိယရူပေါ ပုရိသော ဇနိန္ဒ, အဟီဝ ဥစ္ဆင်္ဂဂတော ဍသေယျ;

န တေန မိတ္တိံ ကယိရာထ ဓီရော, ဒုက္ခော ဟဝေ ကာပုရိသေန သင်္ဂမော.

“君王啊，品行不端之人，犹如入怀之蛇，会反咬一口；智者不应与他结友，与卑劣者交往实为痛苦。”

၆၅၆.

656.

‘‘ယဒေဝ ဇညာ ပုရိသံ ဇနိန္ဒ, သီလဝါယံ ဗဟုဿုတော;

တေနေဝ မိတ္တိံ ကယိရာထ ဓီရော, သုခေါ ဟဝေ သပ္ပုရိသေန သင်္ဂမော’’တိ.

“君王啊，若知某人有德行且多闻，智者就应与他结交为友；与善士交往实为快乐。”

တတ္ထ ပမတ္တောတိ မဟာရာဇ, တွံ ကာမေန ပမတ္တော. မန္တနာတီတောတိ မယာ အနာဂတဘယံ ဒိသွာ ပညာယ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ မန္တိတမန္တနံ အတိက္ကမန္တော. ဘိန္နမန္တောတိ မန္တနာတိက္ကန္တတ္တာယေဝ ဘိန္နမန္တော, ယော ဝါ တေ သေနကာဒီဟိ သဒ္ဓိံ မန္တော ဂဟိတော, ဧသော ဘိန္နောတိပိ ဘိန္နမန္တောသိ ဇာတော. ပဏ္ဍိတာတိ ဣမေ သေနကာဒယော စတ္တာရော ဇနာ ဣဒါနိ တံ ရက္ခန္တု, ပဿာမိ နေသံ ဗလန္တိ ဒီပေတိ. အကတွာမစ္စဿာတိ မမ ဥတ္တမအမစ္စဿ ဝစနံ အကတွာ. အတ္တပီတိရတောတိ အတ္တနော ကိလေသပီတိယာ အဘိရတော ဟုတွာ. မိဂေါ ကူဋေဝ ဩဟိတောတိ ယထာ နာမ နိဝါပလောဘေန အာဂတော မိဂေါ ကူဋပါသေ ဗဇ္ဈတိ, ဧဝံ မမ ဝစနံ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ပဉ္စာလစန္ဒိံ [Pg.286] လဘိဿာမီ’’တိ ကိလေသလောဘေန အာဂန္တွာ ဣဒါနိ ကူဋပါသေ ဗဒ္ဓေါ မိဂေါ ဝိယ ဇာတောသီတိ.

此处，“放逸”是指：大王，你因欲乐而放逸。“无视忠告”是指：你越过了我因预见未来危险而以智慧判断后提出的忠告。“计谋败露”是指：正因为你越过了忠告，所以计谋败露；或者说，你与塞纳迦等人所作的计议已经败坏，因此你也计谋败露了。“智者们”是指：他表明‘现在就让塞纳迦等这四个人来保护你吧，我倒要看看他们的能耐’。“不听从……臣子之言”是指：不听从我这个首席大臣的话。“沉溺于自身之乐”是指：沉溺于自己的烦恼之乐。“就像落入陷阱的野鹿”是指：就像因贪恋诱饵而来的野鹿被陷阱困住一样，你也是因为不采纳我的话，因贪欲想得到般遮罗月女(Pañcālacandī)而前来，现在就像被陷阱困住的野鹿一样。

‘‘ယထာပိ မစ္စော’’တိ ဂါထာဒွယံ ‘‘တဒါ မယာ အယံ ဥပမာ အာဘတာ’’တိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ‘‘သစေ ဂစ္ဆသီ’’တိ ဂါထာပိ ‘‘န ကေဝလံ ဧတ္တကမေဝ, ဣမမ္ပိ အဟံ အာဟရိ’’န္တိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တာ. အနရိယရူပေါတိ ကေဝဋ္ဋဗြာဟ္မဏသဒိသော အသပ္ပုရိသဇာတိကော နိလ္လဇ္ဇပုရိသော. န တေန မိတ္တိန္တိ တာဒိသေန သဒ္ဓိံ မိတ္တိဓမ္မံ န ကယိရာထ, တွံ ပန ကေဝဋ္ဋေန သဒ္ဓိံ မိတ္တိဓမ္မံ ကတွာ တဿ ဝစနံ ဂဏှိ. ဒုက္ခောတိ ဧဝရူပေန သဒ္ဓိံ သင်္ဂမော နာမ ဧကဝါရမ္ပိ ကတော ဣဓလောကေပိ ပရလောကေပိ မဟာဒုက္ခာဝဟနတော ဒုက္ခော နာမ ဟောတိ. ယဒေဝါတိ ယံ ဧဝ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော. သုခေါတိ ဣဓလောကေပိ ပရလောကေပိ သုခေါယေဝ.

“‘犹如鱼儿’二偈，是为了说明‘当时我说了这个譬喻’而说。‘若你将前往’一偈，是为了表明‘不仅如此，我还说了这些’而说。‘非圣者之相’是指像渔夫婆罗门那样无耻的恶劣之人。‘不应与之为友’是说不应该与这种人结交友谊，而你却与渔夫结交并听信他的话。‘苦’是说与这样的人交往，即使只有一次，也会在今生来世带来极大的痛苦，所以称为苦。‘即是’(yadeva)是‘即’(yaṃ eva)的意思，或者这就是读法。‘乐’是说在今生来世都是快乐。

အထ နံ ‘‘ပုန ဧဝရူပံ ကရိဿတီ’’တိ သုဋ္ဌုတရံ နိဂ္ဂဏှန္တော ပုဗ္ဗေ ရညာ ကထိတကထံ အာဟရိတွာ ဒဿေန္တော –

然后，他更加严厉地斥责国王，认为他还会再犯，并引述国王先前所说的话来告诫他：—

၆၅၇.

657.

‘‘ဗာလော တုဝံ ဧဠမူဂေါသိ ရာဇ, ယော ဥတ္တမတ္ထာနိ မယီ လပိတ္ထော;

ကိမေဝဟံ နင်္ဂလကောဋိဝဍ္ဎော, အတ္ထာနိ ဇာနာမိ ယထာပိ အညေ.

“大王愚痴如聋哑，于我寻求至上义；我乃犁柄边长大，岂能如他人解深意。”

၆၅၈.

658.

‘‘ဣမံ ဂလေ ဂဟေတွာန, နာသေထ ဝိဇိတာ မမ;

ယော မေ ရတနလာဘဿ, အန္တရာယာယ ဘာသတီ’’တိ. –

“抓住此人颈项，逐出我的疆域；他对我得珍宝，所言乃是障碍。”

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ ဝတွာ ‘‘မဟာရာဇ, အဟံ ဂဟပတိပုတ္တော, ယထာ တဝ အညေ သေနကာဒယော ပဏ္ဍိတာ အတ္ထာနိ ဇာနန္တိ, တထာ ကိမေဝ အဟံ ဇာနိဿံ, အဂေါစရော ဧသ မယှံ, ဂဟပတိသိပ္ပမေဝါဟံ ဇာနာမိ, အယံ အတ္ထော သေနကာဒီနံ ပဏ္ဍိတာနံ ပါကဋော ဟောတိ, အဇ္ဇ တေ အဋ္ဌာရသအက္ခောဘဏိသင်္ခါယ သေနာယ ပရိဝါရိတဿ သေနကာဒယော အဝဿယာ ဟောန္တု, မံ ပန ဂီဝါယံ ဂဟေတွာ နိက္ကဍ္ဎိတုံ အာဏာပေသိ, ဣဒါနိ မံ ကသ္မာ ပုစ္ဆသီ’’တိ ဧဝံ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှိ.

说了这两首偈颂后，又说：“大王，我是一个长者之子。正如您的其他如塞纳卡(Senaka)等贤者通晓义理一样，我又能懂得什么呢？这不是我的领域，我只懂得长者的技艺。此义理对塞纳卡等贤者来说是显而易见的。今天，您被十八阿克苏频尼(akkhobhaṇi)的大军围绕，当依止塞纳卡等人，但您却下令抓住我的脖子把我拖出去，现在为何又来问我？”就这样严厉地斥责了他。

တံ သုတွာ ရာဇာ စိန္တေသိ ‘‘ပဏ္ဍိတော မယာ ကထိတဒေါသမေဝ ကထေတိ. ပုဗ္ဗေဝ ဟိ ဣဒံ အနာဂတဘယံ ဇာနိ, တေန မံ အတိဝိယ နိဂ္ဂဏှာတိ, န ခေါ [Pg.287] ပနာယံ ဧတ္တကံ ကာလံ နိက္ကမ္မကောဝ အစ္ဆိဿတိ, အဝဿံ ဣမိနာ မယှံ သောတ္ထိဘာဝေါ ကတော ဘဝိဿတီ’’တိ. အထ နံ ပရိဂ္ဂဏှန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

国王听了这话，心想：“这位智者所言，正是我已犯之过。他确实早已预见此未来之危，因此才如此严厉地斥责我。但他不会一直无所作为，必定会为我带来平安。”于是国王接纳了他，说了两首偈。

၆၅၉.

659.

‘‘မဟောသဓ အတီတေန, နာနုဝိဇ္ဈန္တိ ပဏ္ဍိတာ,ကိံ မံ အဿံဝ သမ္ဗဒ္ဓံ, ပတောဒေနေဝ ဝိဇ္ဈသိ.

“摩诃萨陀(Mahosadha)，智者不究过往；为何缚我如马，复以尖刺相逼？”

၆၆၀.

660.

‘‘သစေ ပဿသိ မောက္ခံ ဝါ, ခေမံ ဝါ ပန ပဿသိ;

တေနေဝ မံ အနုသာသ, ကိံ အတီတေန ဝိဇ္ဈသီ’’တိ.

“若汝见解脱，或见安稳乡，以此教诲我，何必刺以往。”

တတ္ထ နာနုဝိဇ္ဈန္တီတိ အတီတဒေါသံ ဂဟေတွာ မုခသတ္တီဟိ န ဝိဇ္ဈန္တိ. အဿံဝ သမ္ဗဒ္ဓန္တိ သတ္တုသေနာယ ပရိဝုတတ္တာ သုဋ္ဌု ဗန္ဓိတွာ ဌပိတံ အဿံ ဝိယ ကိံ မံ ဝိဇ္ဈသိ. တေနေဝ မန္တိ ဧဝံ တေ မောက္ခော ဘဝိဿတိ, ဧဝံ ခေမန္တိ တေနေဝ သောတ္ထိဘာဝေန မံ အနုသာသ အဿာသေဟိ, တဉှိ ဌပေတွာ အညံ မေ ပဋိသရဏံ နတ္ထီတိ.

其中，“不究”(nānuvijjhanti)是指不执着于过去的过错，不用口舌之矛加以刺责。“如被缚之马”(Assaṃva sambaddhaṃ)是指像被敌军包围、被牢牢捆住的马一样，“你为何要刺责我”。“以此教导我”(Teneva maṃ anusāsa)即“‘这样你将获得解脱，这样你将得到安稳’，请以此安稳之道教导我、安慰我，因为‘除了你，我别无归依’”。

အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘အယံ ရာဇာ အတိဝိယ အန္ဓဗာလော, ပုရိသဝိသေသံ န ဇာနာတိ, ထောကံ ကိလမေတွာ ပစ္ဆာ တဿ အဝဿယော ဘဝိဿမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

于是大菩萨心想：“这位国王真是盲目愚痴，不能辨别人的优劣。我先稍微让他苦恼一下，然后再成为他的依靠。”想罢，便说道：

၆၆၁.

661.

‘‘အတီတံ မာနုသံ ကမ္မံ, ဒုက္ကရံ ဒုရဘိသမ္ဘဝံ;

န တံ သက္ကောပိ မောစေတုံ, တွံ ပဇာနဿု ခတ္တိယ.

“人事既已成定局，难行亦难再挽回；纵使帝释(Sakko)亦难解，刹帝利(khattiya)汝当知。”

၆၆၂.

662.

‘‘သန္တိ ဝေဟာယသာ နာဂါ, ဣဒ္ဓိမန္တော ယသဿိနော;

တေပိ အာဒါယ ဂစ္ဆေယျုံ, ယဿ ဟောန္တိ တထာဝိဓာ.

“有象能行空，具神通威名；若王拥有彼，能携之远行。”

၆၆၃.

663.

‘‘သန္တိ ဝေဟာယသာ အဿာ, ဣဒ္ဓိမန္တော ယသဿိနော;

တေပိ အာဒါယ ဂစ္ဆေယျုံ, ယဿ ဟောန္တိ တထာဝိဓာ.

“有马能行空，具神通威名；若王拥有彼，能携之远行。”

၆၆၄.

664.

‘‘သန္တိ ဝေဟာယသာ ပက္ခီ, ဣဒ္ဓိမန္တော ယသဿိနော;

တေပိ အာဒါယ ဂစ္ဆေယျုံ, ယဿ ဟောန္တိ တထာဝိဓာ.

“有鸟能行空，具神通威名；若王拥有彼，能携之远行。”

၆၆၅.

665.

‘‘သန္တိ ဝေဟာယသာ ယက္ခာ, ဣဒ္ဓိမန္တော ယသဿိနော;

တေပိ အာဒါယ ဂစ္ဆေယျုံ, ယဿ ဟောန္တိ တထာဝိဓာ.

“有夜叉行空，具神通威名；若王拥有彼，能携之远行。”

၆၆၆.

666.

‘‘အတီတံ မာနုသံ ကမ္မံ, ဒုက္ကရံ ဒုရဘိသမ္ဘဝံ;

န တံ သက္ကောမိ မောစေတုံ, အန္တလိက္ခေန ခတ္တိယာ’’တိ.

“人事既已成定局，难行亦难再挽回；刹帝利，我亦不能，携汝经空而解救。”

တတ္ထ [Pg.288] ကမ္မန္တိ မဟာရာဇ, ဣဒံ ဣတော တဝ မောစနံ နာမ အတီတံ, မနုဿေဟိ ကတ္တဗ္ဗကမ္မံ အတီတံ. ဒုက္ကရံ ဒုရဘိသမ္ဘဝန္တိ နေဝ ကာတုံ, န သမ္ဘဝိတုံ သက္ကာ. န တံ သက္ကောမီတိ အဟံ တံ ဣတော မောစေတုံ န သက္ကောမိ. တွံ ပဇာနဿု ခတ္တိယာတိ မဟာရာဇ, တွမေဝေတ္ထ ကတ္တဗ္ဗံ ဇာနဿု. ဝေဟာယသာတိ အာကာသေန ဂမနသမတ္ထာ. နာဂါတိ ဟတ္ထိနော. ယဿာတိ ယဿ ရညော. တထာဝိဓာတိ ဆဒ္ဒန္တကုလေ ဝါ ဥပေါသထကုလေ ဝါ ဇာတာ နာဂါ ဟောန္တိ, တံ ရာဇာနံ တေ အာဒါယ ဂစ္ဆေယျုံ. အဿာတိ ဝလာဟကအဿရာဇကုလေ ဇာတာ အဿာ. ပက္ခီတိ ဂရုဠှံ သန္ဓာယာဟ. ယက္ခာတိ သာတာဂိရာဒယော ယက္ခာ. အန္တလိက္ခေနာတိ အန္တလိက္ခေန မောစေတုံ န သက္ကောမိ, တံ အာဒါယ အာကာသေန မိထိလံ နေတုံ န သက္ကောမီတိ အတ္ထော.

其中，“事”(kamma)是指：大王，你从此地得解救之事已成过去，人所能为之事已成过去。“难行亦难再挽回”(Dukkaraṃ durabhisambhavaṃ)意为既不能做，也不可能实现。“我亦不能”(Na taṃ sakkomi)意为我无法从这里解救你。“刹帝利汝当知”(Tvaṃ pajānassu khattiya)意为：大王，你应当自己了知在此该做什么。“行空”(Vehāyasā)是指有能力在空中行走者。“象”(Nāgā)是指大象。“若王”(Yassa)是指若有国王。“拥有彼”(Tathāvidhā)是指出生于六牙象族或布萨(uposatha)象族的象，它们可以带着那位国王离去。“马”(Assā)是指生于云马王族的马。“鸟”(Pakkhī)是指金翅鸟(garuḷa)。“夜叉”(Yakkhā)是指萨达吉拉(Sātāgira)等夜叉。“经空”(Antalikkhena)的意思是：我无法经由空中解救你，即无法带着你从空中前往弥提罗(Mithilā)。

ရာဇာ တံ သုတွာ အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိ. အထ သေနကော စိန္တေသိ ‘‘ဣဒါနိ ရညော စေဝ အမှာကဉ္စ ဌပေတွာ ပဏ္ဍိတံ အညံ ပဋိသရဏံ နတ္ထိ, ရာဇာ ပနဿ ကထံ သုတွာ မရဏဘယတဇ္ဇိတော ကိဉ္စိ ဝတ္တုံ န သက္ကောတိ, အဟံ ပဏ္ဍိတံ ယာစိဿာမီ’’တိ. သော ယာစန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

国王听后，茫然失措地坐着。这时，塞纳卡(Senaka)心想：“如今，除了这位智者，国王和我们都没有其他归依了。国王听了他的话，被死亡的恐惧所震慑，什么话也说不出来。我应当去请求智者。”他如此请求着，诵出二偈：

၆၆၇.

667.

‘‘အတီရဒဿီ ပုရိသော, မဟန္တေ ဥဒကဏ္ဏဝေ;

ယတ္ထ သော လဘတေ ဂါဓံ, တတ္ထ သော ဝိန္ဒတေ သုခံ.

“不见岸者在汪洋，漂流沉浮无所望；若于何处得浅滩，便于彼处获安乐。”

၆၆၈.

668.

‘‘ဧဝံ အမှဉ္စ ရညော စ, တွံ ပတိဋ္ဌာ မဟောသဓ;

တွံ နောသိ မန္တိနံ သေဋ္ဌော, အမှေ ဒုက္ခာ ပမောစယာ’’တိ.

“我等与王亦复然，摩诃萨陀为依怙；汝是谋臣中最胜，愿解我等于苦厄。”

တတ္ထ အတီရဒဿီတိ သမုဒ္ဒေ ဘိန္နနာဝေါ တီရံ အပဿန္တော. ယတ္ထာတိ ဦမိဝေဂဗ္ဘာဟတော ဝိစရန္တော ယမှိ ပဒေသေ ပတိဋ္ဌံ လဘတိ. ပမောစယာတိ ပုဗ္ဗေပိ မိထိလံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတကာလေ တယာဝ ပမောစိတမှာ, ဣဒါနိပိ တွမေဝ အမှေ ဒုက္ခာ မောစေဟီတိ ယာစိ.

其中，“不见岸者”(atīradassī)意即在海中船破，不见岸边之人。“于何处”(Yattha)意即被波涛冲击而漂泊，于某处获得立足之地。“愿解”(Pamocayā)意即他乞求道：‘往昔弥提罗(Mithilā)城被围困时，我们即为您所救；如今亦请您将我等从苦难中解救出来。’

အထ နံ နိဂ္ဂဏှန္တော မဟာသတ္တော ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

于是，大士为了折服他，以偈颂说道：

၆၆၉.

669.

‘‘အတီတံ မာနုသံ ကမ္မံ, ဒုက္ကရံ ဒုရဘိသမ္ဘဝံ;

န တံ သက္ကောမိ မောစေတုံ, တွံ ပဇာနဿု သေနကာ’’တိ.

“人事既已成定局，难行亦难再挽回；我实无能解救，塞纳卡汝当明。”

တတ္ထ [Pg.289] ပဇာနဿု သေနကာတိ သေနက, အဟံ န သက္ကောမိ, တွံ ပန ဣမံ ရာဇာနံ အာကာသေန မိထိလံ နေဟီတိ.

其中，“塞纳卡汝当明”(pajānassu senaka)意即：塞纳卡，我做不到，那么你把这位国王经由空中带到弥提罗(Mithilā)去吧。

ရာဇာ ဂဟေတဗ္ဗဂဟဏံ အပဿန္တော မရဏဘယတဇ္ဇိတော မဟာသတ္တေန သဒ္ဓိံ ကထေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ကဒါစိ သေနကောပိ ကိဉ္စိ ဥပါယံ ဇာနေယျ, ပုစ္ဆိဿာမိ တာဝ န’’န္တိ ပုစ္ဆန္တော ဂါထမာဟ –

国王见无可依恃，被死亡的恐惧所震慑，无法与大士交谈，心想：“或许塞纳卡也知道什么计策，我不妨问问他。”他如此问着，诵出一偈：

၆၇၀.

670.

‘‘သုဏောဟိ မေတံ ဝစနံ, ပဿ သေနံ မဟဗ္ဘယံ;

သေနကံ ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကိံ ကိစ္စံ ဣဓ မညသီ’’တိ.

“请听我言，观此可怖大军；我今且问塞纳卡，于此何为汝所宜？”

တတ္ထ ကိံ ကိစ္စန္တိ ကိံ ကာတဗ္ဗယုတ္တကံ ဣဓ မညသိ, မဟောသဓေနမှိ ပရိစ္စတ္တော, ယဒိ တွံ ဇာနာသိ, ဝဒေဟီတိ.

其中，“何为汝所宜”(kiṃ kiccaṃ)意即：你认为在此该做什么？我已被摩诃萨陀所弃，你若知道，就说吧。

တံ သုတွာ သေနကော ‘‘မံ ရာဇာ ဥပါယံ ပုစ္ဆတိ, သောဘနော ဝါ ဟောတု မာ ဝါ, ကထေဿာမိ ဧကံ ဥပါယ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဂါထမာဟ –

听后，塞纳卡心想：“国王问我计策，不管好坏，我都要说一个计策。”思忖已毕，他诵出一偈：

၆၇၁.

671.

‘‘အဂ္ဂိံ ဝါ ဒွါရတော ဒေမ, ဂဏှာမသေ ဝိကန္တနံ;

အညမညံ ဝဓိတွာန, ခိပ္ပံ ဟိဿာမ ဇီဝိတံ;

မာ နော ရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္တော, စိရံ ဒုက္ခေန မာရယီ’’တိ.

“我等或于门点火，或拿起刀剑；互相残杀后，速速舍弃生命；莫让梵授王，以长久痛苦折磨我等。”

တတ္ထ ဒွါရတောတိ ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ တတ္ထ အဂ္ဂိံ ဒေမ. ဝိကန္တနန္တိ အညမညံ ဝိကန္တနံ သတ္ထံ ဂဏှာမ. ဟိဿာမာတိ ဇီဝိတံ ခိပ္ပံ ဇဟိဿာမ, အလင်္ကတပါသာဒေါယေဝ နော ဒါရုစိတကော ဘဝိဿတိ.

其中，“于门”(dvārato)意即关上门后于彼处点火。“刀剑”(Vikantanaṃ)意即拿起互相砍杀的武器。“舍弃”(Hissāma)意即速速舍弃生命，我等华丽的宫殿就将成为我们的柴薪火葬堆。

တံ သုတွာ ရာဇာ အနတ္တမနော ‘‘အတ္တနော ပုတ္တဒါရဿ ဧဝရူပံ စိတကံ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ ပုက္ကုသာဒယော ပုစ္ဆိ. တေပိ အတ္တနော ပတိရူပါ ဗာလကထာယေဝ ကထယိံသု. တေန ဝုတ္တံ –

国王听后心生不悦，说道：“也为你的妻儿建这样的火葬堆吧！”然后询问普库萨(Pukkusa)等人。他们也说了些符合其身份的幼稚之言。是故有言：

၆၇၂.

672.

‘‘သုဏောဟိ မေတံ ဝစနံ, ပဿ သေနံ မဟဗ္ဘယံ;

ပုက္ကုသံ ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကိံ ကိစ္စံ ဣဓ မညသိ.

“请听我言，观此可怖大军；我今且问普库萨，于此何为汝所宜？”

၆၇၃.

673.

‘‘ဝိသံ ခါဒိတွာ မီယာမ, ခိပ္ပံ ဟိဿာမ ဇီဝိတံ;

မာ နော ရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္တော, စိရံ ဒုက္ခေန မာရယိ.

“我等服毒而死，速速舍弃生命；莫让梵授王，以长久痛苦折磨我等。”

၆၇၄.

674.

‘‘သုဏောဟိ မေတံ ဝစနံ, ပဿ သေနံ မဟဗ္ဘယံ;

ကာမိန္ဒံ ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကိံ ကိစ္စံ ဣဓ မညသိ.

“请听我言，观此可怖大军；我今且问迦民陀(Kāminda)，于此何为汝所宜？”

၆၇၅.

675.

‘‘ရဇ္ဇုယာ [Pg.290] ဗဇ္ဈ မီယာမ, ပပါတာ ပပတာမသေ;

မာ နော ရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္တော, စိရံ ဒုက္ခေန မာရယိ.

“我等或以绳自缢，或自悬崖坠落；莫让梵授王，以长久痛苦折磨我等。”

၆၇၆.

676.

‘‘သုဏောဟိ မေတံ ဝစနံ, ပဿ သေနံ မဟဗ္ဘယံ;

ဒေဝိန္ဒံ ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကိံ ကိစ္စံ ဣဓ မညသိ.

“请听我言，观此可怖大军；我今且问提频陀(Devinda)，于此你认为该当何为？”

၆၇၇.

677.

‘‘အဂ္ဂိံ ဝါ ဒွါရတော ဒေမ, ဂဏှာမသေ ဝိကန္တနံ;

အညမညံ ဝဓိတွာန, ခိပ္ပံ ဟိဿာမ ဇီဝိတံ;

န နော သက္ကောတိ မောစေတုံ, သုခေနေဝ မဟောသဓော’’တိ.

“我等或于门点火，或拿起刀剑；互相残杀后，速速舍弃生命；摩睺娑陀(Mahosadha)无法轻易解救我等。”

အပိစ ဧတေသု ဒေဝိန္ဒော ‘‘အယံ ရာဇာ ကိံ ကရောတိ, အဂ္ဂိမှိ သန္တေ ခဇ္ဇောပနကံ ဓမတိ, ဌပေတွာ မဟောသဓံ အညော ဣဓ သောတ္ထိဘာဝံ ကာတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထိ, အယံ တံ အပုစ္ဆိတွာ အမှေ ပုစ္ဆတိ, မယံ ကိံ ဇာနာမာ’’တိ စိန္တေတွာ အညံ ဥပါယံ အပဿန္တော သေနကေန ကထိတမေဝ ကထေတွာ မဟာသတ္တံ ဝဏ္ဏေန္တော ဒွေ ပါဒေ အာဟ. တတြာယံ အဓိပ္ပာယော – ‘‘မဟာရာဇ, မယံ သဗ္ဗေပိ ပဏ္ဍိတမေဝ ယာစာမ. သစေ ပန ယာစိယမာနောပိ န နော သက္ကောတိ မောစေတုံ သုခေနေဝ မဟောသဓော, အထ သေနကဿ ဝစနံ ကရိဿာမာ’’တိ.

此外，提频陀心想：“这位国王在做什么？有火却吹萤火虫。除了摩睺娑陀，这里没有其他人能带来安稳。他不问摩睺娑陀，却来问我们，我们知道什么呢？”他想后，看不到其他方法，就复述了塞纳卡(Senaka)所说的话，并赞叹大士，说了两句偈。其意涵如下：“大王，我们所有人都只能向那位智者请求。但如果即使请求了，摩睺娑陀也无法轻易解救我们，那么我们就听从塞纳卡的话。”

တံ သုတွာ ရာဇာ ပုဗ္ဗေ ဗောဓိသတ္တဿ ကထိတဒေါသံ သရိတွာ တေန သဒ္ဓိံ ကထေတုံ အသက္ကောန္တော တဿ သုဏန္တဿေဝ ပရိဒေဝန္တော အာဟ –

国王听了这话，想起先前对菩萨的指责，因为无法与他交谈，只能在他听得到的地方悲叹道：

၆၇၈.

678.

‘‘ယထာ ကဒလိနော သာရံ, အနွေသံ နာဓိဂစ္ဆတိ;

ဧဝံ အနွေသမာနာ နံ, ပဉှံ နဇ္ဈဂမာမသေ.

“如求芭蕉心，徒劳无所获；我等探此问，终未能洞彻。”

၆၇၉.

679.

‘‘ယထာ သိမ္ဗလိနော သာရံ, အနွေသံ နာဓိဂစ္ဆတိ;

ဧဝံ အနွေသမာနာ နံ, ပဉှံ နဇ္ဈဂမာမသေ.

“如求木棉心，徒劳无所获；我等探此问，终未能洞彻。”

၆၈၀.

680.

‘‘အဒေသေ ဝတ နော ဝုဋ္ဌံ, ကုဉ္ဇရာနံ ဝနောဒကေ;

သကာသေ ဒုမ္မနုဿာနံ, ဗာလာနံ အဝိဇာနတံ.

“唉，我等住非地，如象在干林；身处恶人旁，愚昧无所明。”

၆၈၁.

681.

‘‘ဥဗ္ဗေဓတိ မေ ဟဒယံ, မုခဉ္စ ပရိသုဿတိ;

နိဗ္ဗုတိံ နာဓိဂစ္ဆာမိ, အဂ္ဂိဒဍ္ဎောဝ အာတပေ.

“我心怦怦跳，我口亦焦干；我不得安宁，如遭火焚又曝于烈日。”

၆၈၂.

682.

‘‘ကမ္မာရာနံ [Pg.291] ယထာ ဥက္ကာ, အန္တော ဈာယတိ နော ဗဟိ;

ဧဝမ္ပိ ဟဒယံ မယှံ, အန္တော ဈာယတိ နော ဗဟီ’’တိ.

“譬如铁匠炉中炭，内里炽燃外不显；我心亦是如此，内里燃烧外不见。”

တတ္ထ ကဒလိနောတိ ယထာ ကဒလိက္ခန္ဓဿ နိဿာရတ္တာ သာရတ္ထိကော ပုရိသော အနွေသန္တောပိ တတော သာရံ နာဓိဂစ္ဆတိ, ဧဝံ မယံ ဣမမှာ ဒုက္ခာ မုစ္စနုပါယံ ပဉှံ ပဉ္စ ပဏ္ဍိတေ ပုစ္ဆိတွာ အနွေသမာနာပိ ပဉှံ နဇ္ဈဂမာမသေ. အမှေဟိ ပုစ္ဆိတံ ဥပါယံ အဇာနန္တာ အဿုဏန္တာ ဝိယ ဇာတာ, မယံ တံ ပဉှံ နာဓိဂစ္ဆာမ. ဒုတိယဂါထာယပိ ဧသေဝ နယော. ကုဉ္ဇရာနံ ဝနောဒကေတိ ယထာ ကုဉ္ဇရာနံ နိရုဒကေ ဌာနေ ဝုဋ္ဌံ အဒေသေ ဝုဋ္ဌံ နာမ ဟောတိ, တေ ဟိ တထာရူပေ နိရုဒကေ ဝနဂဟနေ ပဒေသေ ဝသန္တာ ခိပ္ပမေဝ ပစ္စာမိတ္တာနံ ဝသံ ဂစ္ဆန္တိ, ဧဝံ အမှေဟိပိ ဣမေသံ ဒုမ္မနုဿာနံ ဗာလာနံ သန္တိကေ ဝသန္တေဟိ အဒေသေ ဝုဋ္ဌံ. ဧတ္တကေသု ဟိ ပဏ္ဍိတေသု ဧကောပိ မေ ဣဒါနိ ပဋိသရဏံ နတ္ထီတိ နာနာဝိဓေန ဝိလပတိ.

其中，“如求芭蕉心”是说：犹如需要实心木材的人，因芭蕉树干没有实心，即使探寻也无法从中得到；同样，我们向五位智者请教脱离此苦的方法，即使探寻，也未能通达此问题。他们不知道我们所问的方法，变得好像没有听见一样，我们也未能通达那个问题。第二首偈颂也是同样的意思。“如象在干林”是说：犹如象群住在无水之处，这被称为“住在不当之处”；因为它们住在这样无水的森林深处，很快就会落入敌人的控制。同样，我们住在这些心怀恶意、愚蠢的人身边，也是“住在了不当之处”。他如此种种地悲叹：‘在这么多智者当中，如今没有一人是我的依怙。’

တံ သုတွာ ပဏ္ဍိတော ‘‘အယံ ရာဇာ အတိဝိယ ကိလမတိ. သစေ နံ န အဿာသေဿာမိ, ဟဒယေန ဖလိတေန မရိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ အဿာသေသိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

智者听后心想：“这位国王极其困苦。如果不安慰他，他会心碎而死。”他这样想后，便安慰国王。为了阐明此义，导师说道：

၆၈၃.

683.

‘‘တတော သော ပဏ္ဍိတော ဓီရော, အတ္ထဒဿီ မဟောသဓော;

ဝေဒေဟံ ဒုက္ခိတံ ဒိသွာ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ.

于是，那位贤明坚定的智者，见义摩睺娑陀，见到痛苦的维德哈王，对他说了这番话。

၆၈၄.

684.

‘‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ;

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ရာဟုဂ္ဂဟံဝ စန္ဒိမံ.

“大王莫惊惧，车雄勿惶恐；我将解救你，如月脱罗睺。”

၆၈၅.

685.

‘‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ;

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ရာဟုဂ္ဂဟံဝ သူရိယံ.

“大王莫惊惧，车雄勿惶恐；我将解救你，如日脱罗睺。”

၆၈၆.

686.

‘‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ;

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ပင်္ကေ သန္နံဝ ကုဉ္ဇရံ.

“大王莫惊惧，车雄勿惶恐；我将解救你，如象出泥塘。”

၆၈၇.

687.

‘‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ;

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ပေဠာဗဒ္ဓံဝ ပန္နဂံ.

“大王莫惊惧，车雄勿惶恐；我将解救你，如蛇出篮筐。”

၆၈၈.

688.

‘‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ;

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ပက္ခိံ ဗဒ္ဓံဝ ပဉ္ဇရေ.

“大王莫惊惧，车雄勿惶恐；我将解救你，如鸟脱樊笼。”

၆၈၉.

689.

‘‘မာ [Pg.292] တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ;

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ.

“大王莫惊惧，车雄勿惶恐；我将解救你，如鱼脱罗网。”

၆၉၀.

690.

‘‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ;

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, သယောဂ္ဂဗလဝါဟနံ.

“大王莫惊惧，车雄勿惶恐；我将解救你，连同车马与军队。”

၆၉၁.

691.

‘‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ;

ပဉ္စာလံ ဝါဟယိဿာမိ, ကာကသေနံဝ လေဍ္ဍုနာ.

“大王莫惊惧，车雄勿惶恐；我将驱逐般遮罗，如以土块驱鸦群。”

၆၉၂.

692.

‘‘အဒု ပညာ ကိမတ္ထိယာ, အမစ္စော ဝါပိ တာဒိသော;

ယော တံ သမ္ဗာဓပက္ခန္ဒံ, ဒုက္ခာ န ပရိမောစယေ’’တိ.

“智慧有何用？大臣有何益？若不救君主，脱离此苦厄？”

တတ္ထ ဣဒန္တိ ဒဝဍာဟဒဍ္ဎေ အရညေ ဃနဝဿံ ဝဿာပေန္တော ဝိယ နံ အဿာသေန္တော ဣဒံ ‘‘မာ တွံ ဘာယိ, မဟာရာဇာ’’တိအာဒိကံ ဝစနံ အဗြဝိ. တတ္ထ သန္နန္တိ လဂ္ဂံ. ပေဠာဗဒ္ဓန္တိ ပေဠာယ အဗ္ဘန္တရဂတံ သပ္ပံ. ပဉ္စာလန္တိ ဧတံ ဧဝံ မဟန္တိမ္ပိ ပဉ္စာလရညော သေနံ. ဝါဟယိဿာမီတိ ပလာပေဿာမိ. အဒူတိ နာမတ္ထေ နိပါတော, ပညာ နာမ ကိမတ္ထိယာတိ အတ္ထော. အမစ္စော ဝါပိ တာဒိသောတိ တာဒိသော ပညာယ သမ္ပန္နော အမစ္စော ဝါပိ ကိမတ္ထိယော, ယော တံ ဧဝံ မရဏသမ္ဗာဓပ္ပတ္တံ ဒုက္ခာ န ပရိမောစယေ. မဟာရာဇ, အဟံ ပဌမတရံ အာဂစ္ဆန္တော နာမ ကိမတ္ထံ အာဂတောတိ မညသိ. မာ ဘာယိ, အဟံ တံ ဣမမှာ ဒုက္ခာ မောစယိဿာမီတိ အဿာသေသိ.

其中，“此”是说：他安慰他，犹如在被林火焚烧的森林中降下豪雨，对他说了“大王，不要害怕”等话语。其中，“陷入”(sannaṃ)是指陷住。“篮中被缚”(peḷābaddhaṃ)是指进入篮子里的蛇。“般遮罗”是指般遮罗王的军队，即使如此庞大。“我将驱逐”是指我将使其逃跑。“Adu”是一个语助词，意思是“智慧究竟有何用？”。“或如是之臣”是指：即使是具有如此智慧的大臣，若不能将已陷入死亡绝境的你从痛苦中解救出来，那又有何用呢？他安慰道：“大王，你认为我为何要第一个前来呢？不要害怕，我将把你从此痛苦中解救出来。”

သောပိ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ဣဒါနိ မေ ဇီဝိတံ လဒ္ဓ’’န္တိ အဿာသံ ပဋိလဘိ. ဗောဓိသတ္တေန သီဟနာဒေ ကတေ သဗ္ဗေ စ တုဿိံသု. အထ နံ သေနကော ပုစ္ဆိ ‘‘ပဏ္ဍိတ, တွံ သဗ္ဗေ အမှေ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တော ကေနုပါယေန ဂမိဿသီ’’တိ? ‘‘အလင်္ကတဥမင်္ဂေန နေဿာမိ, တုမှေ ဂမနသဇ္ဇာ ဟောထာ’’တိ ဝတွာ ဥမင်္ဂဒွါရဝိဝရဏတ္ထံ ယောဓေ အာဏာပေန္တော ဂါထမာဟ –

国王听了这话，心想：“现在我得救了”，便松了一口气。菩萨作此狮子吼时，所有人都很欢喜。于是塞纳卡问道：“智者，你带着我们所有人离开，打算用什么方法呢？”“我将带你们从装饰好的隧道离开，你们准备好出发吧。”说完，他命令士兵们打开隧道之门，并说了此偈：

၆၉၃.

693.

‘‘ဧထ မာဏဝါ ဥဋ္ဌေထ, မုခံ သောဓေထ သန္ဓိနော;

ဝေဒေဟော သဟမစ္စေဟိ, ဥမင်္ဂေန ဂမိဿတီ’’တိ.

“来，年轻人们，快起身，清理隧道的入口！维德哈王与众臣，将从隧道中通行。”

တတ္ထ မာဏဝါတိ တရုဏာဓိဝစနံ. မုခံ သောဓေထာတိ ဥမင်္ဂဒွါရံ ဝိဝရထ. သန္ဓိနောတိ ဃရသန္ဓိနော စ ဒွါရံ သောဓေထ, ဧကသတာနံ သယနဂဗ္ဘာနံ ဒွါရံ ဝိဝရထ, အနေကသတာနံ ဒီပါလယာနံ ဒွါရံ ဝိဝရထာတိ.

其中，“年轻人”(māṇavā)是青年的称呼。“清理入口”(mukhaṃ sodhetha)是指打开隧道之门。“隧道的”(sandhino)是指清理房屋连接处的门，打开一百个寝室的门，以及数百个灯室的门。

တေ [Pg.293] ဥဋ္ဌာယ ဥမင်္ဂဒွါရံ ဝိဝရိံသု. သကလော ဥမင်္ဂေါ ဧကောဘာသော အလင်္ကတဒေဝသဘာ ဝိယ ဝိရောစိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

他们起身打开隧道之门。整个隧道一片光明，犹如装饰华丽的天神集会堂般闪耀。为了阐明此义，导师说道：

၆၉၄.

694.

‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ပဏ္ဍိတဿာနုစာရိနော;

ဥမင်္ဂဒွါရံ ဝိဝရိံသု, ယန္တယုတ္တေ စ အဂ္ဂဠေ’’တိ.

“听闻那智者之言，其随从们便开启了隧道之门，以及装有机关的门闩。”

တတ္ထ အနုစာရိနောတိ ဝေယျာဝစ္စကရာ. ယန္တယုတ္တေ စ အဂ္ဂဠေတိ သူစိဃဋိကသမ္ပန္နာနိ စ ဒွါရကဝါဋာနိ.

此处“随从”是指仆役。“以及装有机关的门闩”是指装有栓锁机关的门扇。

တေ ဥမင်္ဂဒွါရံ ဝိဝရိတွာ မဟာသတ္တဿ အာရောစေသုံ. သော ရညော သညမဒါသိ ‘‘ကာလော, ဒေဝ, ပါသာဒါ ဩတရထာ’’တိ. တံ သုတွာ ရာဇာ ဩတရိ. အထ သေနကော သီသတော နာဠိပဋ္ဋံ အပနေတွာ သာဋကံ ဩမုဉ္စိတွာ ကစ္ဆံ ဒဠှံ ဗန္ဓိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ဒိသွာ ‘‘သေနက, ကိံ ကရောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ပဏ္ဍိတ, ဥမင်္ဂေန ဂစ္ဆန္တေဟိ နာမ ဝေဌနံ မောစေတွာ ကစ္ဆံ ဒဠှံ ဗန္ဓိတွာ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘သေနက, ‘ဥမင်္ဂံ ပဝိသန္တော ဩနမိတွာ ဇဏ္ဏုကေဟိ ပတိဋ္ဌာယ ပဝိသိဿာမီ’တိ မာ သညမကာသိ. သစေ ဟတ္ထိနာ ဂန္တုကာမောသိ, ဟတ္ထိံ အဘိရုယှ ဂစ္ဆာဟိ. သစေ အဿေန ဂန္တုကာမောသိ, အဿံ အဘိရုယှ ဂစ္ဆာဟိ. ဥစ္စော ဥမင်္ဂေါ အဋ္ဌာရသဟတ္ထုဗ္ဗေဓော ဝိသာလဒွါရော, တွံ ယထာရုစိယာ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တော ရညော ပုရတော ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ကိရ သေနကဿ ဂမနံ ပုရတော ဝိစာရေတွာ ရာဇာနံ မဇ္ဈေ ကတွာ သယံ ပစ္ဆတော အဟောသိ. ကိံ ကာရဏာ? ရာဇာ အလင်္ကတဥမင်္ဂံ ဩလောကေန္တော မာ သဏိကံ အဂမာသီတိ. ဥမင်္ဂေ မဟာဇနဿ ယာဂုဘတ္တခါဒနီယာဒီနိ အပ္ပမာဏာနိ အဟေသုံ. တေ မနုဿာ ခါဒန္တာ ပိဝန္တာ ဥမင်္ဂံ ဩလောကေန္တာ ဂစ္ဆန္တိ. မဟာသတ္တော ‘‘ယာထ မဟာရာဇ, ယာထ မဟာရာဇာ’’တိ စောဒေန္တော ပစ္ဆတော ယာတိ. ရာဇာ အလင်္ကတဒေဝသဘံ ဝိယ ဥမင်္ဂံ ဩလောကေန္တော ယာတိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

他们打开隧道口，向大士禀告。大士便给国王信号说：“陛下，是时候下殿了。”国王听闻便下殿来。这时塞纳卡从头上取下头巾，脱下外衣，紧紧系好腰布。大士见状问道：“塞纳卡，你在做什么？”“智者，走隧道时，理应解开头巾，系紧腰布而行。”“塞纳卡，你不要以为‘进入隧道时要弯腰屈膝才能进去’。如果你想骑象，就骑象前行；如果你想骑马，就骑马前行。这隧道高达十八肘，门庭宽阔，你尽可随心所欲地盛装打扮，走在国王前面。”据说，菩萨安排塞纳卡走在前面，让国王走在中间，自己殿后。是何缘故？是怕国王观赏华丽隧道时走得太慢。隧道中有为大众准备的粥、饭、嚼食等，数量无限。那些人边吃边喝，边观赏隧道边前行。大士在后面催促道：“走吧，大王！走吧，大王！”国王犹如观赏天神集会堂一般，一边欣赏着隧道一边前行。为了阐明此义，导师说道：

၆၉၅.

695.

‘‘ပုရတော သေနကော ယာတိ, ပစ္ဆတော စ မဟောသဓော;

မဇ္ဈေ စ ရာဇာ ဝေဒေဟော, အမစ္စပရိဝါရိတော’’တိ.

“塞纳卡行于前方，摩诃萨陀在后方；维德哈王在中间，为众臣所围绕。”

ရညော [Pg.294] အာဂတဘာဝံ ဉတွာ တေ မာဏဝါ ရာဇမာတရဉ္စ ဒေဝိဉ္စ ပုတ္တဉ္စ ဓီတရဉ္စ ဥမင်္ဂါ နီဟရိတွာ မဟာဝိသာလမာဠကေ ဌပေသုံ. ရာဇာပိ ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ဥမင်္ဂါ နိက္ခမိ. တေ ရာဇာနဉ္စ ပဏ္ဍိတဉ္စ ဒိသွာ ‘‘နိဿံသယံ ပရဟတ္ထံ ဂတမှာ, အမှေ ဂဟေတွာ အာဂတေဟိ ပဏ္ဍိတဿ ပုရိသေဟိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ မရဏဘယတဇ္ဇိတာ မဟာဝိရဝံ ဝိရဝိံသု. စူဠနိရာဇာပိ ကိရ ဝေဒေဟရညော ပလာယနဘယေန ဂင်္ဂါတော ဂါဝုတမတ္တဋ္ဌာနေ အဋ္ဌာသိ. သော သန္နိသိန္နာယ ရတ္တိယာ တေသံ ဝိရဝံ သုတွာ ‘‘နန္ဒာဒေဝိယာ ဝိယ သဒ္ဒေါ’’တိ ဝတ္တုကာမောပိ ‘‘ကုဟိံ နန္ဒာဒေဝိံ ပဿိဿသီ’’တိ ပရိဟာသဘယေန န ကိဉ္စိ အာဟ. မဟာသတ္တော ပန တသ္မိံ ဌာနေ ပဉ္စာလစန္ဒိံ ကုမာရိကံ ရတနရာသိမှိ ဌပေတွာ အဘိသိဉ္စိတွာ ‘‘မဟာရာဇ, တွံ ဣမိဿာ ကာရဏာ အာဂတော, အယံ တေ အဂ္ဂမဟေသီ ဟောတူ’’တိ အာဟ. တီဏိ နာဝါသတာနိ ဥပဋ္ဌာပေသုံ, ရာဇာ ဝိသာလမာဠကာ ဩတရိတွာ အလင်္ကတနာဝံ အဘိရုဟိ. တေပိ စတ္တာရော ခတ္တိယာ နာဝံ အဘိရုဟိံသု. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

得知国王已到，那些青年便将王母、王后、王子与公主从地道中带出，安置于一宽大的楼阁上。国王也与菩萨一同从地道中出来。他们见到国王和智者，被死亡的恐惧所震慑，大声哭喊道：“我们无疑已落入他人之手，想必是智者的人抓了我们带来的！”据说朱ḷani王(Cūḷanirājā)因害怕维德哈王逃跑，已在离恒河约一伽浮他(gāvuta)处驻扎。他在寂静的夜晚听到他们的哭喊声，虽想说“声音好像难陀王后”，却因害怕被嘲笑而未发一言。而大士则在彼处，将般遮罗月光(Pañcālacandī)公主置于珠宝堆上，为她行灌顶礼，说道：“大王，您为此而来，让她做您的第一王后吧。”他们备好了三百艘船，国王从大楼阁上下来，登上了装饰华丽的船。那四位刹帝利也登上了船。为了阐明此事，导师说道：

၆၉၆.

696.

‘‘ဥမင်္ဂါ နိက္ခမိတွာန, ဝေဒေဟော နာဝမာရုဟိ;

အဘိရုဠှဉ္စ တံ ဉတွာ, အနုသာသိ မဟောသဓော.

“维德哈王出地道，随即登上船；摩诃萨陀知其已登船，便训示道。”

၆၉၇.

697.

‘‘အယံ တေ သသုရော ဒေဝ, အယံ သဿု ဇနာဓိပ;

ယထာ မာတု ပဋိပတ္တိ, ဧဝံ တေ ဟောတု သဿုယာ.

“大王，此为汝岳父；人主，此为汝岳母；汝对岳母之侍奉，当如对亲母一般。”

၆၉၈.

698.

‘‘ယထာပိ နိယကော ဘာတာ, သဥဒရိယော ဧကမာတုကော;

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒော တေ, ဒယိတဗ္ဗော ရထေသဘ.

“犹如亲兄弟，同胞一母生；车王啊，汝当如此爱护般遮罗月光王子。”

၆၉၉.

699.

‘‘အယံ ပဉ္စာလစန္ဒီ တေ, ရာဇပုတ္တီ အဘိစ္ဆိတာ;

ကာမံ ကရောဟိ တေ တာယ, ဘရိယာ တေ ရထေသဘာ’’တိ.

“车王啊，此即汝所欲求之般遮罗月光公主；可随汝意与她行事，她乃汝妻。”

တတ္ထ အနုသာသီတိ ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ ‘‘ကဒါစိ ဧသော ကုဇ္ဈိတွာ စူဠနိရညော မာတရံ မာရေယျ, အဘိရူပါယ နန္ဒာဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေယျ, ရာဇကုမာရံ ဝါ မာရေယျ, ပဋိညမဿ ဂဏှိဿာမီ’’တိ. တသ္မာ ‘‘အယံ တေ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တော အနုသာသိ. တတ္ထ အယံ တေ သသုရောတိ အယံ တဝ သသုရဿ စူဠနိရညော ပုတ္တော ပဉ္စာလစန္ဒိယာ ကနိဋ္ဌဘာတိကော, အယံ တေ ဣဒါနိ သသုရော. အယံ သဿူတိ အယံ ဣမိဿာ မာတာ နန္ဒာဒေဝီ နာမ တဝ သဿု. ယထာမာတူတိ ယထာ မာတု ပုတ္တာ ဝတ္တပ္ပဋိဝတ္တံ ကရောန္တိ[Pg.295], ဧဝံ တေ ဧတိဿာ ဟောတု, ဗလဝတိံ မာတုသညံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ မာ နံ ကဒါစိ လောဘစိတ္တေန ဩလောကေဟိ. နိယကောတိ အဇ္ဈတ္တိကော ဧကပိတရာ ဇာတော. ဧကမာတုကောတိ ဧကမာတရာ ဇာတော. ဒယိတဗ္ဗောတိ ပိယာယိတဗ္ဗော. ဘရိယာတိ အယံ တေ ဘရိယာ, မာ ဧတိဿာ အဝမာနံ အကာသီတိ ရညော ပဋိညံ ဂဏှိ.

在此，“训示”意即他如此想：“或许此人发怒时会杀死朱ḷani王的母亲，与美貌的难陀王后同住，或杀死王子，我应让他立下誓言。”因此说“此为汝”等语来训示。其中，“此为汝岳父”意即此为汝岳父朱ḷani王之子，般遮罗月光公主之幼弟，他如今是你的岳父。“此为汝岳母”意即这位是她的母亲，名为难陀王后，是你的岳母。“如对母亲”(Yathā mātu)意即如子女对母亲尽职，你对她也当如此；应生起强烈的视母之想，绝勿以贪心看她。“亲生的”(Niyako)意即自身的，由同一父亲所生。“同一母亲的”(Ekamātuko)意即由同一母亲所生。“当爱护”(Dayitabbo)意即当喜爱。“妻子”(Bhariyā)意即此为汝妻，莫轻慢于她。他如此让国王立下誓言。

ရာဇာပိ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ရာဇမာတရံ ပန အာရဗ္ဘ ကိဉ္စိ န ကထေသိ. ကိံ ကာရဏာ? တဿာ မဟလ္လကဘာဝေနေဝ. ဣဒံ ပန သဗ္ဗံ ဗောဓိသတ္တော တီရေ ဌတွာဝ ကထေသိ. အထ နံ ရာဇာ မဟာဒုက္ခတော မုတ္တတာယ ဂန္တုကာမော ဟုတွာ ‘‘တာတ, တွံ တီရေ ဌိတောဝ ကထေသီ’’တိ ဝတွာ ဂါထမာဟ –

国王也应诺道：“善哉！”然而，（菩萨）对王母（朱ḷani王之母）却一字未提。是何原因？只因她年事已高。而这一切，菩萨都是站在岸上说的。然后，国王因从大苦难中解脱，急欲离去，便说道：“贤友，你站在岸上说。”说完，诵出一偈：

၇၀၀.

700.

‘‘အာရုယှ နာဝံ တရမာနော, ကိံ နု တီရမှိ တိဋ္ဌသိ;

ကိစ္ဆာ မုတ္တာမှ ဒုက္ခတော, ယာမ ဒါနိ မဟောသဓာ’’တိ.

“我等登舟急欲行，为何你仍立于岸？我等已从苦中艰难解脱，摩诃萨陀，我们走吧！”

မဟာသတ္တော ‘‘ဒေဝ, တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ဂမနံ နာမ မယှံ အယုတ္တ’’န္တိ ဝတွာ အာဟ –

大士说道：“大王，与您同行对我不合适。”然后说道：

၇၀၁.

701.

‘‘နေသ ဓမ္မော မဟာရာဇ, ယောဟံ သေနာယ နာယကော;

သေနင်္ဂံ ပရိဟာပေတွာ, အတ္တာနံ ပရိမောစယေ.

“大王，此非正法：我身为军队统帅，竟舍弃军队，而独自解脱。”

၇၀၂.

702.

‘‘နိဝေသနမှိ တေ ဒေဝ, သေနင်္ဂံ ပရိဟာပိတံ;

တံ ဒိန္နံ ဗြဟ္မဒတ္တေန, အာနယိဿံ ရထေသဘာ’’တိ.

“大王，军队被留在了您的住所；车王啊，我将带回那梵授王所给与的军队。”

တတ္ထ ဓမ္မောတိ သဘာဝေါ. နိဝေသနမှီတိ တံ နဂရံ သန္ဓာယာဟ. ပရိမောစယေတိ ပရိမောစေယျံ. ပရိဟာပိတန္တိ ဆဍ္ဍိတံ. တေသု ဟိ မနုဿေသု ဒူရမဂ္ဂံ အာဂတတ္တာ ကေစိ ကိလန္တာ နိဒ္ဒံ ဩက္ကန္တာ ကေစိ ခါဒန္တာ ပိဝန္တာ အမှာကံ နိက္ခန္တဘာဝမ္ပိ န ဇာနိံသု, ကေစိ ဂိလာနာ. မယာ သဒ္ဓိံ စတ္တာရော မာသေ ကမ္မံ ကတွာ မမ ဥပကာရကာ မနုဿာ စေတ္ထ ဗဟူ, န သက္ကာ မယာ ဧကမနုဿမ္ပိ ဆဍ္ဍေတွာ ဂန္တုံ, အဟံ ပန နိဝတ္တိတွာ သဗ္ဗမ္ပိ တံ တဝ သေနံ ဗြဟ္မဒတ္တေန ဒိန္နံ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ အာနေဿာမိ. တုမှေ, မဟာရာဇ, ကတ္ထစိ အဝိလမ္ဗန္တာ သီဃံ ဂစ္ဆထ. မယာ ဧဝါ အန္တရာမဂ္ဂေ ဟတ္ထိဝါဟနာဒီနိ ဌပိတာနိ, ကိလန္တကိလန္တာနိ ပဟာယ သမတ္ထသမတ္ထေဟိ သီဃံ မိထိလမေဝ ပဝိသထာတိ.

此处“法”(dhamma)是指自性。“于住处中”(nivesanamhīti)是指那座城市。“应解救”(parimocaye)是“我应解救”(parimoceyyaṃ)的意思。“被舍弃”(parihāpitaṃ)就是被抛弃。那些人因为远道而来，有的疲倦入睡，有的正在吃喝，甚至不知道我们已经离开了，有的生病了。和我一起工作了四个月、帮助过我的那些人很多，我实在不能舍弃任何一个人独自离开。我将返回，把您那支由梵授王所给与的军队完好无损地全部带回来。大王，您不要在任何地方耽搁，迅速离开吧。我已经在半路上准备好了象、车等，舍弃疲惫的，换上强健的，迅速进入弥提罗(Mithilā)吧。

တတော [Pg.296] ရာဇာ ဂါထမာဟ –

于是国王诵偈道：

၇၀၃.

703.

‘‘အပ္ပသေနော မဟာသေနံ, ကထံ ဝိဂ္ဂယှ ဌဿသိ;

ဒုဗ္ဗလော ဗလဝန္တေန, ဝိဟညိဿသိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

“兵少如何抗大军？贤者啊，弱者必为强者所害！”

တတ္ထ ဝိဂ္ဂယှာတိ ပရိပ္ဖရိတွာ. ဝိဟညိဿသီတိ ဟညိဿသိ.

此处，“抗衡”(viggayha)是交战的意思。“将被所害”(vihaññissasi)即“你将被杀害”(haññissasi)。

တတော ဗောဓိသတ္တော အာဟ –

于是菩萨说道：

၇၀၄.

704.

‘‘အပ္ပသေနောပိ စေ မန္တီ, မဟာသေနံ အမန္တိနံ;

ဇိနာတိ ရာဇာ ရာဇာနော, အာဒိစ္စောဝုဒယံ တမ’’န္တိ.

“纵使兵少而有谋，亦能战胜无谋之大军。一王能胜众王，犹如旭日升起驱散黑暗。”

တတ္ထ မန္တီတိ မန္တာယ သမန္နာဂတော ပညဝါ ဥပါယကုသလော. အမန္တိနန္တိ အနုပါယကုသလံ ဇိနာတိ, ပညဝါ ဒုပ္ပညံ ဇိနာတိ. ရာဇာ ရာဇာနောတိ ဧကောပိ စ ဧဝရူပေါ ရာဇာ ဗဟူပိ ဒုပ္ပညရာဇာနော ဇိနာတိယေဝ. ယထာ ကိန္တိ? အာဒိစ္စောဝုဒယံ တမန္တိ, ယထာ အာဒိစ္စော ဥဒယန္တော တမံ ဝိဒ္ဓံသေတွာ အာလောကံ ဒဿေတိ, ဧဝံ ဇိနာတိ စေဝ သူရိယော ဝိယ ဝိရောစတိ စ.

此处，“有谋者”(mantī)是指具足谋略、有智慧、善巧方便的人。“战胜无谋者”(amantinanti)是说战胜不善巧方便的人，即智者战胜愚者。“一王胜众王”(rājā rājāno)是说，即使只有一个这样的国王，也必能战胜许多愚昧的国王。如何呢？“犹如旭日升起驱散黑暗”(ādiccovudayaṃ tamaṃ)是说，犹如升起的太阳驱散黑暗而显现光明，他也如此战胜敌人，并且像太阳一样闪耀。

ဣဒံ ဝတွာ မဟာသတ္တော ရာဇာနံ ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ’’တိ ဝန္ဒိတွာ ဥယျောဇေသိ. သော ‘‘မုတ္တော ဝတမှိ အမိတ္တဟတ္ထတော, ဣမိဿာ စ လဒ္ဓတ္တာ မနောရထောပိ မေ မတ္ထကံ ပတ္တော’’တိ ဗောဓိသတ္တဿ ဂုဏေ အာဝဇ္ဇေတွာ ဥပ္ပန္နပီတိပါမောဇ္ဇော ပဏ္ဍိတဿ ဂုဏေ သေနကဿ ကထေန္တော ဂါထမာဟ –

说完这话，大士向国王行礼，说“您去吧”，然后送走了他。国王心想：“我确实已从敌人手中解脱，又得到了她，我的愿望也已达到顶峰。”他忆念着菩萨的功德，生起喜悦与欢欣，向塞纳卡(Senaka)讲述贤者的功德，说了此偈颂：

၇၀၅.

705.

‘‘သုသုခံ ဝတ သံဝါသော, ပဏ္ဍိတေဟီတိ သေနက;

ပက္ခီဝ ပဉ္ဇရေ ဗဒ္ဓေ, မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ;

အမိတ္တဟတ္ထတ္တဂတေ, မောစယီ နော မဟောသဓော’’တိ.

“塞纳卡啊，与贤者共住，真是快乐！我们落入敌人手中，犹如笼中之鸟，网中之鱼，是摩诃萨陀(Mahosadha)解救了我们。”

တတ္ထ သုသုခံ ဝတာတိ အတိသုခံ ဝတ ဣဒံ, ယော သံဝါသော ပဏ္ဍိတေဟိ. ဣတီတိ ကာရဏတ္ထေ နိပါတော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယသ္မာ အမိတ္တဟတ္ထဂတေ မောစယိ နော မဟောသဓော, တသ္မာ, သေနက, ဝဒါမိ. သုသုခံ ဝတ ဣဒံ, ယော ဧသ ပဏ္ဍိတေဟိ သံဝါသောတိ.

此处，“真是快乐”(susukhaṃ vata)是说：与贤者共住，真是非常快乐。其中的‘iti’是表示原因的助词。意思是说：塞纳卡，因为摩诃萨陀将落入敌人手中的我们解救出来，所以我说：与贤者共住，真是快乐。

တံ [Pg.297] သုတွာ သေနကောပိ ပဏ္ဍိတဿ ဂုဏေ ကထေန္တော အာဟ –

听了这话，塞纳卡也讲述贤者的功德，说道：

၇၀၆.

706.

‘‘ဧဝမေတံ မဟာရာဇ, ပဏ္ဍိတာ ဟိ သုခါဝဟာ;

ပက္ခီဝ ပဉ္ဇရေ ဗဒ္ဓေ, မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ;

အမိတ္တဟတ္ထတ္တဂတေ, မောစယီ နော မဟောသဓော’’တိ.

“大王，确实如此，贤者能带来快乐。我们落入敌人手中，犹如笼中之鸟，网中之鱼，是摩诃萨陀解救了我们。”

အထ ဝေဒေဟရာဇာ နဒိံ ဥတ္တရိတွာ ယောဇနန္တရေ ယောဇနန္တရေ မဟာသတ္တေန ကာရိတဂါမံ သမ္ပတ္တော. တတြဿ ဗောဓိသတ္တေန ဌပိတမနုဿာ ဟတ္ထိဝါဟနာဒီနိ စေဝ အန္နပါနာဒီနိ စ အဒံသု. သော ကိလန္တေ ဟတ္ထိအဿရထာဒယော ဌပေတွာ ဣတရေ အာဒါယ တေဟိ သဒ္ဓိံ အညံ ဂါမံ ပါပုဏိ. ဧတေနုပါယေန ယောဇနသတိကံ မဂ္ဂံ အတိက္ကမိတွာ ပုနဒိဝသေ ပါတောဝ မိထိလံ ပါဝိသိ. မဟာသတ္တောပိ ဥမင်္ဂဒွါရံ ဂန္တွာ အတ္တနာ သန္နဒ္ဓခဂ္ဂံ ဩမုဉ္စိတွာ ဥမင်္ဂဒွါရေ ဝါလုကံ ဝိယူဟိတွာ ဌပေသိ. ဌပေတွာ စ ပန ဥမင်္ဂံ ပဝိသိတွာ ဥမင်္ဂေန ဂန္တွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ ပါသာဒံ အဘိရုယှ ဂန္ဓောဒကေန နှတွာ နာနဂ္ဂရသဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ သယနဝရဂတော ‘‘မနောရထော မေ မတ္ထကံ ပတ္တော’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော နိပဇ္ဇိ. အထ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန စူဠနိရာဇာ သေနင်္ဂံ ဝိစာရယမာနော တံ နဂရံ ဥပါဂမိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

于是维德哈(Vedeha)王渡过河后，每隔一由旬就到达大士所建造的村庄。在那里，菩萨所安置的人们献上象、车等以及饮食。他留下疲惫的象、马、车等，带着其余的，与他们一起到达另一个村庄。用这种方法走过一百由旬的路程后，第二天清晨便进入了弥提罗(Mithilā)。大士也来到地道门(umaṅgadvāra)，解下自己佩戴的剑，在地道门前拨开沙子放着。放好后，他进入地道，通过地道前去，进入城市，登上宫殿，用香水沐浴，享用各种上味的美食，去到华丽的卧榻上，思惟着“我的愿望已达顶峰”而躺下。在那一夜过后，朱ḷani(Cūḷani)王检阅着军队，来到那座城市。为了阐明此事，导师说道：

၇၀၇.

707.

‘‘ရက္ခိတွာ ကသိဏံ ရတ္တိံ, စူဠနေယျော မဟဗ္ဗလော;

ဥဒေန္တံ အရုဏုဂ္ဂသ္မိံ, ဥပကာရိံ ဥပါဂမိ.

“守护了整夜，大力朱ḷani，在黎明升起时，来到了优波迦利(Upakārī)城。”

၇၀၈.

708.

‘‘အာရုယှ ပဝရံ နာဂံ, ဗလဝန္တံ သဋ္ဌိဟာယနံ;

ရာဇာ အဝေါစ ပဉ္စာလော, စူဠနေယျော မဟဗ္ဗလော.

“骑上一头高贵、强壮、六十岁的象，大力朱ḷani，般遮罗(Pañcāla)王说道：”

၇၀၉.

709.

‘‘သန္နဒ္ဓေါ မဏိဝမ္မေန, သရမာဒါယ ပါဏိနာ;

ပေသိယေ အဇ္ဈဘာသိတ္ထ, ပုထုဂုမ္ဗေ သမာဂတေ’’တိ.

“身披珠宝铠甲，手中持着箭；他向聚集的众多部众，如此说道：”

တတ္ထ ကသိဏန္တိ သကလံ နိဿေသံ. ဥဒေန္တန္တိ ဥဒေန္တေ. ဥပကာရိန္တိ ပဉ္စာလနဂရံ ဥပါဒါယ မဟာသတ္တေနကာရိတတ္တာ ‘‘ဥပကာရီ’’တိ လဒ္ဓနာမကံ တံ နဂရံ ဥပါဂမိ. အဝေါစာတိ အတ္တနော သေနံ အဝေါစ. ပေသိယေတိ အတ္တနော ပေသနကာရကေ. အဇ္ဈဘာသိတ္ထာတိ အဓိအဘာသိတ္ထ, ပုရေတရမေဝ အဘာသိတ္ထ, ပုထုဂုမ္ဗေတိ ဗဟူသု သိပ္ပေသု ပတိဋ္ဌိတေ အနေကသိပ္ပဇာနနကေတိ.

其中，“kasiṇaṃ”意为全部、无余。“udentaṃ”意为正在升起。关于“upakārī”：他来到那座名为助益城(Upakārī)的城市，此城因大士参照般遮罗(Pañcāla)城所建而得名。“avoca”意为对自己的军队说。“pesiye”意为自己的使者。“ajjhabhāsittha”意为他上前对他们说，或预先对他们说。“puthugumbe”意为精通多种技艺的众人。

ဣဒါနိ [Pg.298] တေ သရူပတော ဒဿေတုမာဟ –

现在，为了如实地展示他们，他说道——

၇၁၀.

710.

‘‘ဟတ္ထာရောဟေ အနီကဋ္ဌေ, ရထိကေ ပတ္တိကာရကေ;

ဥပါသနမှိ ကတဟတ္ထေ, ဝါလဝေဓေ သမာဂတေ’’တိ.

“象兵、马兵、车兵、步兵，以及精通弓术、善射毫发者，皆已聚集。”

တတ္ထ ဥပါသနမှီတိ ဓနုသိပ္ပေ. ကတဟတ္ထေတိ အဝိရဇ္ဈနဝေဓိတာယ သမ္ပန္နဟတ္ထေ.

此处，“upāsanamhi”意为于弓术。“katahatthe”意为因射击不失而手艺精湛。

ဣဒါနိ ရာဇာ ဝေဒေဟံ ဇီဝဂ္ဂါဟံ ဂဏှာပေတုံ အာဏာပေန္တော အာဟ –

此时，国王下令活捉维德哈(Vedeha)王，说道：

၇၁၁.

711.

‘‘ပေသေထ ကုဉ္ဇရေ ဒန္တီ, ဗလဝန္တေ သဋ္ဌိဟာယနေ;

မဒ္ဒန္တု ကုဉ္ဇရာ နဂရံ, ဝေဒေဟေန သုမာပိတံ.

“派遣六十岁、强壮的牙象；让象群践踏维德哈所善建的城池。”

၇၁၂.

712.

‘‘ဝစ္ဆဒန္တမုခါ သေတာ, တိက္ခဂ္ဂါ အဋ္ဌိဝေဓိနော;

ပဏုန္နာ ဓနုဝေဂေန, သမ္ပတန္တုတရီတရာ.

“箭镞白如牛犊之齿，尖锐能穿骨；为弓力所驱动，一支接一支飞驰而至。”

၇၁၃.

713.

‘‘မာဏဝါ ဝမ္မိနော သူရာ, စိတြဒဏ္ဍယုတာဝုဓာ;

ပက္ခန္ဒိနော မဟာနာဂါ, ဟတ္ထီနံ ဟောန္တု သမ္မုခါ.

“英勇的披甲青年，手持彩柄武器；伟大的勇士们冲锋陷阵，愿他们立于敌象之前！”

၇၁၄.

714.

‘‘သတ္တိယော တေလဓောတာယော, အစ္စိမန္တာ ပဘဿရာ;

ဝိဇ္ဇောတမာနာ တိဋ္ဌန္တု, သတရံသီဝ တာရကာ.

“经油擦拭的长矛，闪耀着火焰，光辉灿烂；愿它们闪耀矗立，犹如百光之星！”

၇၁၅.

715.

‘‘အာဝုဓဗလဝန္တာနံ, ဂုဏိကာယူရဓာရိနံ;

ဧတာဒိသာနံ ယောဓာနံ, သင်္ဂါမေ အပလာယိနံ;

ဝေဒေဟော ကုတော မုစ္စိဿတိ, သစေ ပက္ခီဝ ကာဟိတိ.

“面对这些手持强力武器、佩戴铠甲与臂钏、在战场上从不退缩的勇士，维德哈(Vedeha)如何能逃脱？即使他像鸟一样飞走也枉然。”

၇၁၆.

716.

‘‘တိံသ မေ ပုရိသနာဝုတျော, သဗ္ဗေဝေကေကနိစ္စိတာ;

ယေသံ သမံ န ပဿာမိ, ကေဝလံ မဟီမံ စရံ.

“我有三十名勇士，全都意志坚定；我遍行这整个大地，也未见有能与他们匹敌者。”

၇၁၇.

717.

‘‘နာဂါ စ ကပ္ပိတာ ဒန္တီ, ဗလဝန္တော သဋ္ဌိဟာယနာ;

ယေသံ ခန္ဓေသု သောဘန္တိ, ကုမာရာ စာရုဒဿနာ.

“还有六十岁、强壮、披挂鞍具的牙象，其肩上坐着容貌俊美的青年，庄严非凡。”

၇၁၈.

718.

‘‘ပီတာလင်္ကာရာ ပီတဝသနာ, ပီတုတ္တရနိဝါသနာ;

နာဂခန္ဓေသု သောဘန္တိ, ဒေဝပုတ္တာဝ နန္ဒနေ.

“身佩黄色饰品，身穿黄色衣裳，上下皆黄；他们在象肩上庄严非凡，犹如欢喜园(Nandana)中的天子。”

၇၁၉.

719.

‘‘ပါဌီနဝဏ္ဏာ နေတ္တိံသာ, တေလဓောတာ ပဘဿရာ;

နိဋ္ဌိတာ နရဓီရေဘိ, သမဓာရာ သုနိဿိတာ.

“刀剑色泽如鱼，经油擦拭而光芒四射；由智者精心打造，刀刃平整而极其锋利。”

၇၂၀.

720.

‘‘ဝေလ္လာလိနော [Pg.299] ဝီတမလာ, သိက္ကာယသမယာ ဒဠာ;

ဂဟိတာ ဗလဝန္တေဘိ, သုပ္ပဟာရပ္ပဟာရိဘိ.

“弓身无瑕，钢铁所制，坚固无比；为强壮、善于猛击的勇士所持。”

၇၂၁.

721.

‘‘သုဝဏ္ဏထရုသမ္ပန္နာ, လောဟိတကစ္ဆုပဓာရိတာ;

ဝိဝတ္တမာနာ သောဘန္တိ, ဝိဇ္ဇူဝဗ္ဘဃနန္တရေ.

“金柄的宝剑，佩于红色剑鞘；挥舞之时闪闪发光，犹如密云中的闪电。”

၇၂၂.

722.

‘‘ပဋာကာ ဝမ္မိနော သူရာ, အသိစမ္မဿ ကောဝိဒါ;

ဓနုဂ္ဂဟာ သိက္ခိတရာ, နာဂခန္ဓေ နိပါတိနော.

“持旗的披甲勇士，精通剑与盾；训练有素的弓箭手，能射落象肩之物。”

၇၂၃.

723.

‘‘ဧတာဒိသေဟိ ပရိက္ခိတ္တော, နတ္ထိ မောက္ခော ဣတော တဝ;

ပဘာဝံ တေ န ပဿာမိ, ယေန တွံ မိထိလံ ဝဇေ’’တိ.

“被如此大军包围，你将无处可逃；我看不出你有何神威，能让你返回弥提罗(Mithilā)。”

တတ္ထ ဒန္တီတိ သမ္ပန္နဒန္တေ. ဝစ္ဆဒန္တမုခါတိ နိခါဒနသဒိသမုခါ. ပဏုန္နာတိ ဝိဿဋ္ဌာ. သမ္ပတန္တုတရီတရာတိ ဧဝရူပါ သရာ ဣတရီတရာ သမ္ပတန္တု သမာဂစ္ဆန္တု. ဃနမေဃဝဿံ ဝိယ သရဝဿံ ဝဿထာတိ အာဏာပေသိ. မာဏဝါတိ တရုဏယောဓာ. ဝမ္မိနောတိ ဝမ္မဟတ္ထာ. စိတြဒဏ္ဍယုတာဝုဓာတိ စိတြဒဏ္ဍယုတ္တေဟိ အာဝုဓေဟိ သမန္နာဂတာ. ပက္ခန္ဒိနောတိ သင်္ဂါမပက္ခန္ဒိကာ. မဟာနာဂါတိ မဟာနာဂေသု ကောဉ္စနာဒံ ကတွာ အာဂစ္ဆန္တေသုပိ နိစ္စလာ ဌတွာ တေသံ ဒန္တေ ဂဟေတွာ လုဉ္စိတုံ သမတ္ထာ ယောဓာ. သတရံသီဝ တာရကာတိ သတရံသီ ဝိယ ဩသဓိတာရကာ. အာဝုဓဗလဝန္တာနန္တိ အာဝုဓဗလေန ယုတ္တာနံ သမန္နာဂတာနံ. ဂုဏိကာယူရဓာရိနန္တိ ဂုဏိ ဝုစ္စတိ ကဝစံ, ကဝစာနိ စေဝ ကာယူရာဘရဏာနိ စ ဓာရေန္တာနံ, ကဝစသင်္ခါတာနိ ဝါ ကာယူရာနိ ဓာရေန္တာနံ. သစေ ပက္ခီဝ ကာဟိတီတိ သစေပိ ပက္ခီ ဝိယ အာကာသေ ပက္ခန္ဒနံ ကရိဿတိ, တထာပိ ကိံ မုစ္စိဿတီတိ ဝဒတိ.

其中，“dantī”意为獠牙完备者。“vacchadantamukhā”意为箭镞如牛犊之齿。“paṇunnā”意为被射出。“sampatantutarītarā”意为“愿此等箭矢一支接一支地飞来聚集”。他命令道：“要像密云降雨般降下箭雨！”“māṇavā”意为年轻的勇士。“vammino”意为披甲者。“citradaṇḍayutāvudhā”意为配备了有彩绘杆的武器。“pakkhandino”意为冲锋陷阵者。“mahānāgā”意为即使巨象怒吼而来，也能屹立不动，并能抓住其牙将其拔出的勇士。“sataraṃsīva tārakā”意为犹如百光之星，即晨星(osadhitārakā)。“āvudhabalavantānaṃ”意为拥有武器之力者。“guṇikāyūradhārinanti”：“guṇi”被称为铠甲(kavacaṃ)，此词意为佩戴铠甲与臂钏者，或佩戴被称为铠甲的臂钏者。“sace pakkhīva kāhiti”是说：“纵使他像鸟一样飞向空中，又能如何逃脱呢？”

တိံသ မေ ပုရိသနာဝုတျောတိ ပုရိသာနံ တိံသသဟဿာနိ နဝုတိသတာနိ တိံသနာဝုတျောတိ ဝုစ္စန္တိ. သဗ္ဗေဝေကေကနိစ္စိတာတိ ဧတ္တကာ မယှံ ပရေသံ ဟတ္ထတော အာဝုဓံ ဂဟေတွာ ပစ္စာမိတ္တာနံ သီသပါတနသမတ္ထာ ဧကေကံ ဝိစိနိတွာ ဂဟိတာ အနိဝတ္တိနော ယောဓာတိ ဒဿေတိ. ကေဝလံ မဟီမံ စရန္တိ သကလမ္ပိ ဣမံ မဟိံ စရန္တော ယေသံ သမံ သဒိသံ န ပဿာမိ, ကုတော ဥတ္တရိတရံ, တေယေဝ မေ ယောဓာ ဧတ္တကာတိ ဒဿေတိ. စာရုဒဿနာတိ [Pg.300] စာရု ဝုစ္စတိ သုဝဏ္ဏံ, သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာတိ အတ္ထော. ပီတာလင်္ကာရာတိ ပီတဝဏ္ဏသုဝဏ္ဏာလင်္ကာရာ. ပီတဝသနာတိ ပီတဝဏ္ဏသုဝဏ္ဏဝတ္ထာ. ပီတုတ္တရနိဝါသနာတိ ပီတဥတ္တရာသင်္ဂနိဝတ္ထာ. ပါဌီနဝဏ္ဏာတိ ပါသာဏမစ္ဆသဒိသာ. နေတ္တိံသာတိ ခဂ္ဂါ. နရဓီရေဘီတိ ပဏ္ဍိတပုရိသေဟိ. သုနိဿိတာတိ သုနိသိတာ အတိတိခိဏာ.

“三十那由他”是指三万九千人。“全部精选”是说，他们都是我的战士，能从敌人手中夺取武器并砍下其头颅，每一位都是精挑细选、决不后退的勇士。“遍行于大地”是说，我走遍这整个大地，也未曾见到与他们相等或相似之人，更何况超越他们的人；他们就是我这么多的战士。“容貌美好”，其中“美好”指黄金，即黄金般的色泽。“黄色庄严”指以黄色的黄金为饰。“黄色衣”指黄色的金衣。“黄色上衣”指穿着黄色的上衣。“鲂鱼色”指像石鱼一般。“Nettiṃsa”指剑。“人中贤者”指有智慧的人。“善磨砺”指磨得非常锋利。

ဝေလ္လာလိနောတိ ဌိတမဇ္ဈနှိကေ သူရိယော ဝိယ ဝိဇ္ဇောတမာနာ. သိက္ကာယသမယာတိ သတ္တ ဝါရေ ကောဉ္စသကုဏေ ခါဒါပေတွာ ဂဟိတေန သိက္ကာယသေန ကတာ. သုပ္ပဟာရပ္ပဟာရိဘီတိ ဒဠှပ္ပဟာရေဟိ ယောဓေဟိ. လောဟိတကစ္ဆုပဓာရိတာတိ လောဟိတဝဏ္ဏာယ ကောသိယာ သမန္နာဂတာ. ပဋာကာတိ အာကာသေ ပရိဝတ္တနသမတ္ထာ. သူရာတိ ဇာတိသူရာ. အသိစမ္မဿ ကောဝိဒါတိ ဧတေသံ ဂဟဏေ ကုသလာ. ဓနုဂ္ဂဟာတိ ဓနုဂ္ဂဟကာ. သိက္ခိတရာတိ ဧတသ္မိံ ဓနုဂ္ဂဟဏေ အတိဝိယ သိက္ခိတာ. နာဂခန္ဓေ နိပါတိနောတိ ဟတ္ထိက္ခန္ဓေ ခဂ္ဂေန ဆိန္ဒိတွာ နိပါတနသမတ္ထာ. နတ္ထိ မောက္ခောတိ အမ္ဘော, ဝေဒေဟ, တွံ ပဌမံ တာဝ ဂဟပတိပုတ္တဿာနုဘာဝေန မုတ္တောသိ, ဣဒါနိ ပန နတ္ထိ တဝ မောက္ခောတိ ဝဒတိ. ပဘာဝံ တေတိ ဣဒါနိ တေ ရာဇာနုဘာဝံ န ပဿာမိ, ယေန တွံ မိထိလံ ဂမိဿသိ ခိပ္ပံ, ဇာလေ ပဝိဋ္ဌမစ္ဆော ဝိယ ဇာတောသီတိ.

“闪耀者”指像正午的太阳一样闪耀。“丝衣”指用喂食苍鹭七次后取得的丝线制成。“善击者”指能给予猛烈打击的战士。“穿红甲者”指穿着红色甲胄的人。“旗幡”指能在空中飘扬翻转。“勇士”指天生的勇士。“精通刀盾者”指善于使用刀与盾的人。“持弓者”指弓箭手。“善学者”指在持弓方面训练有素的人。“象背击倒者”指能用剑在象背上砍倒敌人的人。“无有解脱”是说：“喂，维德哈(Vedeha)，你先前凭着长者之子的威力而得以解脱，但现在你没有解脱的可能了。”“你的威力”是说：“现在我看不见你的王者威力，凭此你如何能迅速回到弥提罗(Mithilā)城？你已变得像入网之鱼了。”

စူဠနိရာဇာ ဝေဒေဟံ တဇ္ဇေန္တော ‘‘ဣဒါနိ နံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝဇိရင်္ကုသေန နာဂံ စောဒေန္တော ‘‘ဂဏှထ, ဘိန္ဒထ, ဝိဇ္ဈထာ’’တိ သေနံ အာဏာပေန္တော ဥပကာရိနဂရံ အဝတ္ထရန္တော ဝိယ ဥပါဂမိ. အထ နံ မဟာသတ္တဿ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာ ‘‘ကော ဇာနာတိ, ကိံ ဘဝိဿတီ’’တိ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကေ ဂဟေတွာ ပရိဝါရယိံသု. တသ္မိံ ခဏေ ဗောဓိသတ္တော သိရိသယနာ ဝုဋ္ဌာယ ကတသရီရပ္ပဋိဇဂ္ဂနော ဘုတ္တပါတရာသော အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တော သတသဟဿဂ္ဃနကံ ကာသိကဝတ္ထံ နိဝါသေတွာ ရတ္တကမ္ဗလံ ဧကံသေ ကရိတွာ သတ္တရတနဝိစိတ္တံ ဝလဉ္ဇနဒဏ္ဍကံ အာဒါယ သုဝဏ္ဏပါဒုကံ အာရုယှ ဒေဝစ္ဆရာယ ဝိယ အလင်္ကတဣတ္ထိယာ ဝါလဗီဇနိယာ ဗီဇိယမာနော အလင်္ကတပါသာဒေ သီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ စူဠနိရညော အတ္တာနံ ဒဿေန္တော သက္ကဒေဝရာဇလီလာယ အပရာပရံ စင်္ကမိ. စူဠနိရာဇာပိ တဿ ရူပသိရိံ ဩလောကေတွာ စိတ္တံ ပသာဒေတုံ နာသက္ခိ, ‘‘ဣဒါနိ နံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ တုရိတတုရိတောဝ [Pg.301] ဟတ္ထိံ ပေသေသိ. ပဏ္ဍိတော စိန္တေသိ ‘‘အယံ ‘ဝေဒေဟော မေ လဒ္ဓေါ’တိ သညာယ တုရိတတုရိတောဝ အာဂစ္ဆတိ, န ဇာနာတိ အတ္တနော ပုတ္တဒါရံ ဂဟေတွာ အမှာကံ ရညော ဂတဘာဝံ, သုဝဏ္ဏာဒါသသဒိသံ မမ မုခံ ဒဿေတွာ ကထေဿာမိ တေန သဒ္ဓိ’’န္တိ. သော ဝါတပါနေ ဌိတောဝ မဓုရဿရံ နိစ္ဆာရေတွာ တေန သဒ္ဓိံ ကထေန္တော အာဟ –

朱拉尼王(Cūḷanirājā)威吓着维德哈(Vedeha)，心想：“现在我要抓住他。”他用金刚钩驱策着大象，向军队下令：“抓住他，击溃他，刺穿他！”仿佛要攻陷一座附属城市般逼近。那时，大士安置的人员心想：“谁知道会发生什么事？”便带着他们的侍从，将大士围绕起来。就在那一刻，菩萨从华丽的卧榻上起身，盥洗完毕，用过早餐，穿戴整齐。他穿上一件价值十万的迦尸衣，将一条红色毛毯搭在一肩上，手持一根镶嵌七宝的权杖，穿上金色之履，由一位妆饰得如天女般的女子为他执拂尘扇风。他在装饰华丽的宫殿中打开狮子窗，向朱拉尼王显现自身，以天帝释(Sakka)般的优雅姿态来回踱步。朱拉尼王见到他庄严的容貌，也无法平息自己的心，心想：“现在我就要抓住他。”便急忙催象前行。智者心想：“此人以为‘我已得到维德哈’，便急匆匆地赶来，却不知道他自己的妻儿已被我们的国王带走。我要让他看到我如金镜般的面容，再与他交谈。”于是他站在窗边，发出甜美的声音，对他说道——

၇၂၄.

724.

‘‘ကိံ နု သန္တရမာနောဝ, နာဂံ ပေသေသိ ကုဉ္ဇရံ;

ပဟဋ္ဌရူပေါ အာပတသိ, သိဒ္ဓတ္ထောသ္မီတိ မညသိ.

“为何如此匆忙，派遣巨象前来？你面带喜色地冲来，以为自己已得偿所愿？

၇၂၅.

725.

‘‘ဩဟရေတံ ဓနုံ စာပံ, ခုရပ္ပံ ပဋိသံဟရ;

ဩဟရေတံ သုဘံ ဝမ္မံ, ဝေဠုရိယမဏိသန္ထတ’’န္တိ.

“放下你的弓，收回你的剃刀箭；卸下你华美的铠甲，那镶嵌琉璃宝珠的铠甲。”

တတ္ထ ကုဉ္ဇရန္တိ သေဋ္ဌံ. ပဟဋ္ဌရူပေါတိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌစိတ္တော သောမနဿဇာတော. အာပတသီတိ အာဂစ္ဆသိ. သိဒ္ဓတ္ထောသ္မီတိ နိပ္ဖန္နတ္ထောသ္မိ, မနောရထော မေ မတ္ထကံ ပတ္တောတိ မညသိ. ဩဟရေတန္တိ ဣမံ စာပသင်္ခါတံ ဓနုံ ဩဟရ, အဝဟရ, ဆဍ္ဍေဟိ, ကော နု တေ ဧတေနတ္ထော. ပဋိသံဟရာတိ အပနေတွာ အညဿ ဝါ ဒေဟိ, ပဋိစ္ဆန္နေ ဝါ ဌာနေ ဌပေဟိ, ကိံ ခုရပ္ပေန ကရိဿသိ. ဝမ္မန္တိ ဧတံ ဝမ္မမ္ပိ အပနေဟိ. ဣဒံ တယာ ဟိယျော ပဋိမုက္ကံ ဘဝိဿတိ, ဆဍ္ဍေဟိ နံ, မာ တေ သရီရံ ဥပ္ပဏ္ဍုကံ အဟောသိ, အကိလမေတွာ ပါတောဝ နဂရံ ပဝိသာဟီတိ ရညာ သဒ္ဓိံ ကေဠိမကာသိ.

此处，“象”指的是最上等的。“容光焕发”是指内心喜悦，生起快乐。你“来到”是指你前来。“我已成就”是指我已达成目标，你认为我的愿望已经实现了。“放下”是指放下这被称作弓的武器，丢掉它，你用它做什么呢？“收回”是指拿走或者交给别人，或者放在隐蔽的地方，你用这剃刀箭(khurappa)做什么呢？“铠甲”是指这件铠甲也脱掉吧。这件铠甲你昨天已经穿上了，丢掉它吧，不要让你的身体变得憔悴，清晨就能不疲惫地进城了——他与国王这样开玩笑。

သော တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ဂဟပတိပုတ္တော မယာ သဒ္ဓိံ ကေဠိံ ကရောတိ, အဇ္ဇ တေ ကတ္တဗ္ဗံ ဇာနိဿာမီ’’တိ တံ တဇ္ဇေန္တော ဂါထမာဟ –

他听了这话，心想：“这居士之子与我开玩笑，今天我要让你知道该怎么对付你”，于是斥责他，说此偈颂——

၇၂၆.

726.

‘‘ပသန္နမုခဝဏ္ဏောသိ, မှိတပုဗ္ဗဉ္စ ဘာသသိ;

ဟောတိ ခေါ မရဏကာလေ, ဧဒိသီ ဝဏ္ဏသမ္ပဒါ’’တိ.

“你面色明润，言前带着笑；人在临终时，确有此容光。”

တတ္ထ မှိတပုဗ္ဗဉ္စာတိ ပဌမံ မှိတံ ကတွာ ပစ္ဆာ ဘာသန္တော မှိတပုဗ္ဗမေဝ ဘာသသိ, မံ ကိသ္မိဉ္စိ န ဂဏေသိ. ဟောတိ ခေါတိ မရဏကာလေ နာမ ဝဏ္ဏသမ္ပဒါ ဟောတိယေဝ, တသ္မာ တွံ ဝိရောစသိ, အဇ္ဇ တေ သီသံ ဆိန္ဒိတွာ ဇယပါနံ ပိဝိဿာမာတိ.

此处“先微笑而后言语”，即先微笑然后再说话，你总是先笑后言，在任何事上都不把我放在眼里。“据说”临死的时候会有好气色，所以你才显得光彩照人，今天我要砍下你的头颅来喝庆功酒。

ဧဝံ တဿ တေန သဒ္ဓိံ ကထနကာလေ မဟာဗလကာယော မဟာသတ္တဿ ရူပသိရိံ ဒိသွာ ‘‘အမ္ဘော, အမှာကံ ရာဇာ မဟောသဓပဏ္ဍိတေန သဒ္ဓိံ မန္တေတိ[Pg.302], ကိံ နု ခေါ ကထေသိ, ဧတေသံ ကထံ သုဏိဿာမာ’’တိ ရညော သန္တိကမေဝ အဂမာသိ. ပဏ္ဍိတောပိ တဿ ကထံ သုတွာ ‘‘န မံ ‘မဟောသဓပဏ္ဍိတော’တိ ဇာနာသိ. နာဟံ အတ္တာနံ မာရေတုံ ဒဿာမိ, မန္တော တေ, ဒေဝ, ဘိန္နော, ကေဝဋ္ဋေန စ တယာ စ ဟဒယေန စိန္တိတံ န ဇာတံ, မုခေန ကထိတမေဝ ဇာတ’’န္တိ ပကာသေန္တော အာဟ –

当他与国王交谈时，那些大力士见到大士的威仪光彩，心想：“喂，我们的国王正与摩诃萨陀智者(Mahosadhapaṇḍita)商议，他们在说什么呢？我们去听听他们的谈话。”便走近国王身边。智者听了他的话后说道：“你不知道我是‘摩诃萨陀智者’吗？我不会让自己被杀。大王，你的计谋已经败露了。渔夫和你心中所想的并未实现，实现的只是嘴上所说的罢了。”他这样揭示后说道——

၇၂၇.

727.

မောဃံ တေ ဂဇ္ဇိတံ ရာဇ, ဘိန္နမန္တောသိ ခတ္တိယ;

ဒုဂ္ဂဏှောသိ တယာ ရာဇာ, ခဠုင်္ကေနေဝ သိန္ဓဝေါ.

“大王，你的咆哮是徒劳的，刹帝利，你的计谋已败露。你控制国王的手段拙劣，如用劣马嚼子驾驭信度良马。

၇၂၈.

728.

‘‘တိဏ္ဏော ဟိယျော ရာဇာ ဂင်္ဂံ, သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော;

ဟံသရာဇံ ယထာ ဓင်္ကော, အနုဇ္ဇဝံ ပတိဿသီ’’တိ.

“昨日国王已渡恒河，带着大臣与随从。你若追赶，必将坠落，犹如乌鸦追天鹅王。”

တတ္ထ ဘိန္နမန္တောသီတိ ယော တယာ ကေဝဋ္ဋေန သဒ္ဓိံ သယနဂဗ္ဘေ မန္တော ဂဟိတော, တံ မန္တံ န ဇာနာတီတိ မာ သညံ ကရိ, ပဂေဝ သော မယာ ဉာတော, ဘိန္နမန္တော အသိ ဇာတော. ဒုဂ္ဂဏှောသိ တယာတိ မဟာရာဇ, တယာ အမှာကံ ရာဇာ အဿခဠုင်္ကေန သိန္ဓဝေါ ဝိယ ဒုဂ္ဂဏှောသိ, ခဠုင်္ကံ အာရုဠှေန ဇဝသမ္ပန္နံ အာဇာနီယံ အာရုယှ ဂစ္ဆန္တော ဝိယ ဂဟေတုံ န သက္ကာတိ အတ္ထော. ခဠုင်္ကော ဝိယ ဟိ ကေဝဋ္ဋော, တံ အာရုဠှပုရိသော ဝိယ တွံ, ဇဝသမ္ပန္နော သိန္ဓဝေါ ဝိယ အဟံ, တံ အာရုဠှပုရိသော ဝိယ အမှာကံ ရာဇာတိ ဒဿေတိ. တိဏ္ဏော ဟိယျောတိ ဟိယျောဝ ဥတ္တိဏ္ဏော. သော စ ခေါ သာမစ္စော သပရိဇနော, န ဧကကောဝ ပလာယိတွာ ဂတော. အနုဇ္ဇဝန္တိ သစေ ပန တွံ တံ အနုဇဝိဿသိ အနုဗန္ဓိဿသိ, အထ ယထာ သုဝဏ္ဏဟံသရာဇံ အနုဇဝန္တော ဓင်္ကော အန္တရာဝ ပတိဿတိ, ဧဝံ ပတိဿသိ, အန္တရာဝ ဝိနာသံ ပါပုဏိဿသီတိ ဝဒတိ.

此处，“你的计谋已败露”意为：你不要以为我不知道你和渔夫在寝室里所定的计谋，我早就知道了，你的计谋已经败露。“你拙劣地抓捕”意为：大王，你对我们国王的抓捕很拙劣，犹如以劣马追赶信度良马。意思是，就像骑着劣马的人无法追上迅捷的良马，你也无法抓到他。此处，渔夫好比劣马，你好比骑劣马的人；我好比迅捷的良马，我们的国王好比骑良马的人，如此开示。“昨日已渡”意为：他昨天就已渡过。而且是带着大臣和随从，并非独自逃走。“若追赶”意为：如果你追赶他、跟踪他，那么就像追赶金色天鹅王的乌鸦会中途坠落一样，你也会坠落，中途就会毁灭。

ဣဒါနိ သော အဆမ္ဘိတကေသရသီဟော ဝိယ ဥဒါဟရဏံ အာဟရန္တော အာဟ –

此刻，他像一头无畏的鬃狮一样，举例说道——

၇၂၉.

729.

‘‘သိင်္ဂါလာ ရတ္တိဘာဂေန, ဖုလ္လံ ဒိသွာန ကိံသုကံ;

မံသပေသီတိ မညန္တာ, ပရိဗျူဠှာ မိဂါဓမာ.

“卑劣豺狼在夜间，见甄叔迦(kiṃsuka)花开满树，误以为是一块鲜肉，于是将它团团围住。

၇၃၀.

730.

‘‘ဝီတိဝတ္တာသု [Pg.303] ရတ္တီသု, ဥဂ္ဂတသ္မိံ ဒိဝါကရေ;

ကိံ သုကံ ဖုလ္လိတံ ဒိသွာ, အာသစ္ဆိန္နာ မိဂါဓမာ.

“待到黑夜已逝去，太阳升起之时，见到盛开的甄叔迦树，卑劣野兽希望破灭。

၇၃၁.

731.

‘‘ဧဝမေဝ တုဝံ ရာဇ, ဝေဒေဟံ ပရိဝါရိယ;

အာသစ္ဆိန္နော ဂမိဿသိ, သိင်္ဂါလာ ကိံသုကံ ယထာ’’တိ.

“大王，你也正是如此，围困了维德哈(Vedeha)王，终将希望断绝而离去，就像豺狼对待甄叔迦树。”

တတ္ထ ဒိသွာနာတိ စန္ဒာလောကေန ဩလောကေတွာ. ပရိဗျူဠှာတိ ပါတောဝ မံသပေသိံ ခါဒိတွာ ဂမိဿာမာတိ ပရိဝါရေတွာ အဋ္ဌံသု. ဝီတိဝတ္တာသူတိ တေ ယာသု ယာသု ရတ္တီသု ဧဝံ အဋ္ဌံသု, တာသု တာသု ရတ္တီသု အတီတာသု. ဒိသွာတိ သူရိယာလောကေန ကိံသုကံ ဒိသွာ ‘‘န ဣဒံ မံသ’’န္တိ ဉတွာ ဆိန္နာသာ ဟုတွာ ပလာယိံသု. သိင်္ဂါလာတိ ယထာ သိင်္ဂါလာ ကိံသုကံ ပရိဝါရေတွာ အာသစ္ဆိန္နာ ဂတာ, ဧဝံ တုဝမ္ပိ ဣဓ ဝေဒေဟရညော နတ္ထိဘာဝံ ဉတွာ အာသစ္ဆိန္နော ဟုတွာ ဂမိဿသိ, သေနံ ဂဟေတွာ ပလာယိဿသီတိ ဒီပေတိ.

于此，“看见”是指借着月光观看。“团团围住”是指它们想着“一大早就能吃到肉块”，于是围在那里守候。“当夜晚过去”是指它们如此守候的那些夜晚过去之后。“看见”是指借着阳光看见甄叔迦(kiṃsuka)，知道“这不是肉”，便断了希望而逃走了。“豺狼”是阐明：正如豺狼围绕甄叔迦，希望破灭后离去，同样地，你在此处知道维德哈王已不在，也会希望破灭，带着军队逃走。

ရာဇာ တဿ အဆမ္ဘိတဝစနံ သုတွာ စိန္တေသိ ‘‘အယံ ဂဟပတိပုတ္တော အတိသူရော ဟုတွာ ကထေသိ, နိဿံသယံ ဝေဒေဟော ပလာတော ဘဝိဿတီ’’တိ. သော အတိဝိယ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ပုဗ္ဗေ မယံ ဂဟပတိပုတ္တံ နိဿာယ ဥဒရသာဋကဿပိ အဿာမိကာ ဇာတာ, ဣဒါနိ တေန အမှာကံ ဟတ္ထဂတော ပစ္စာမိတ္တော ပလာပိတော, ဗဟုဿ ဝတ နော အနတ္ထဿ ကာရကော, ဥဘိန္နံ ကတ္တဗ္ဗကာရဏံ ဣမဿေဝ ကရိဿာမီ’’တိ တဿ ကာရဏံ ကာတုံ အာဏာပေန္တော အာဟ –

国王听到他这番无畏的话语，心想：“这个居士之子如此大胆地说话，毫无疑问，维德哈王一定已经逃走了。”他非常生气，说道：“先前因为这个居士之子，我们连贴身衣物都失去了，现在他又把我抓到手的敌人放跑了。他真是给我们造成极大损害的人！我将把对那两个人的惩罚都施加在他身上。”于是他下令惩罚他，说道：

၇၃၂.

732.

‘‘ဣမဿ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆိန္ဒထ;

ယော မေ အမိတ္တံ ဟတ္ထဂတံ, ဝေဒေဟံ ပရိမောစယိ.

“斩断他的手足、耳鼻，是他放跑了我已捕获的敌人维德哈。”

၇၃၃.

733.

‘‘ဣမံ မံသံဝ ပါတဗျံ, သူလေ ကတွာ ပစန္တု နံ;

ယော မေ အမိတ္တံ ဟတ္ထဂတံ, ဝေဒေဟံ ပရိမောစယိ.

“将他如肉般穿在木桩上烤，是他放跑了我已捕获的敌人维德哈。”

၇၃၄.

734.

‘‘ယထာပိ အာသဘံ စမ္မံ, ပထဗျာ ဝိတနီယတိ;

သီဟဿ အထော ဗျဂ္ဃဿ, ဟောတိ သင်္ကုသမာဟတံ.

“犹如公牛的皮革被展铺于地，或如狮子与老虎的皮革被尖桩钉住。”

၇၃၅.

735.

‘‘ဧဝံ တံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿာမိ သတ္တိယာ;

ယော မေ အမိတ္တံ ဟတ္ထဂတံ, ဝေဒေဟံ ပရိမောစယီ’’တိ.

“如此将你展铺，我将以矛刺穿；是他放跑了我已捕获的敌人维德哈。”

တတ္ထ [Pg.304] ပါတဗျန္တိ ပါစယိတဗ္ဗံ ပစိတဗ္ဗယုတ္တကံ မိဂါဒီနံ မံသံ ဝိယ ဣမံ ဂဟပတိပုတ္တံ သူလေ အာဝုဏိတွာ ပစန္တု. သီဟဿ အထော ဗျဂ္ဃဿာတိ ဧတေသဉ္စ ယထာ စမ္မံ သင်္ကုသမာဟတံ ဟောတိ, ဧဝံ ဟောတု. ဝေဓယိဿာမီတိ ဝိဇ္ဈာပေဿာမိ.

于此，“应被烹煮”是指：犹如野兽等的肉适合被烹煮，让他们把这个居士之子穿在木桩上烤。“狮子或老虎的”是指：正如它们的皮革被尖桩钉住，愿他也如此。“我将刺穿”是指：我将命人刺穿他。

တံ သုတွာ မဟာသတ္တော ဟသိတံ ကတွာ ‘‘အယံ ရာဇာ အတ္တနော ဒေဝိယာ စ ဗန္ဓဝါနဉ္စ မယာ မိထိလံ ပဟိတဘာဝံ န ဇာနာတိ, တေန မေ ဣမံ ကမ္မကာရဏံ ဝိစာရေတိ, ကောဓဝသေန ခေါ ပန မံ ဥသုနာ ဝါ ဝိဇ္ဈေယျ, အညံ ဝါ အတ္တနော ရုစ္စနကံ ကရေယျ, သောကာတုရံ ဣမံ ဝေဒနာပ္ပတ္တံ ကတွာ ဟတ္ထိပိဋ္ဌေယေဝ ဝိသညိံ နံ နိပဇ္ဇာပေတုံ တံ ကာရဏံ အာရောစေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

大士听了，微笑着想：“这位国王不知道我已将他的王后与亲属送往弥提罗(Mithilā)，所以才考虑这样惩罚我。他现在怒火中烧，可能会用箭射我，或对我做其他他想做的事。我要告诉他事情的原委，好让他陷入悲伤痛苦，乃至昏厥倒在象背上。”想罢，他便说道：

၇၃၆.

736.

‘‘သစေ မေ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆေစ္ဆသိ;

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒဿ, ဝေဒေဟော ဆေဒယိဿတိ.

“若你斩断我的手足、耳鼻，维德哈将同样斩断般遮罗月光王(Pañcālacanda)。”

၇၃၇.

737.

‘‘သစေ မေ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆေစ္ဆသိ;

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒိယာ, ဝေဒေဟော ဆေဒယိဿတိ.

“若你斩断我的手足、耳鼻，维德哈将同样斩断般遮罗月光后(Pañcālacandī)。”

၇၃၈.

738.

‘‘သစေ မေ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆေစ္ဆသိ;

ဧဝံ နန္ဒာယ ဒေဝိယာ, ဝေဒေဟော ဆေဒယိဿတိ.

“若你斩断我的手足、耳鼻，维德哈将同样斩断难陀(Nandā)王后。”

၇၃၉.

739.

‘‘သစေ မေ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆေစ္ဆသိ;

ဧဝံ တေ ပုတ္တဒါရဿ, ဝေဒေဟော ဆေဒယိဿတိ.

“若你斩断我的手足、耳鼻，维德哈将同样斩断你的妻儿。”

၇၄၀.

740.

‘‘သစေ မံသံဝ ပါတဗျံ, သူလေ ကတွာ ပစိဿသိ;

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒဿ, ဝေဒေဟော ပါစယိဿတိ.

“若你将我如肉般穿签炙烤，维德哈将同样炙烤般遮罗月光王。”

၇၄၁.

741.

‘‘သစေ မံသံဝ ပါတဗျံ, သူလေ ကတွာ ပစိဿသိ;

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒိယာ, ဝေဒေဟော ပါစယိဿတိ.

“若你将我如肉般穿签炙烤，维德哈将同样炙烤般遮罗月光后。”

၇၄၂.

742.

‘‘သစေ မံသံဝ ပါတဗျံ, သူလေ ကတွာ ပစိဿသိ;

ဧဝံ နန္ဒာယ ဒေဝိယာ, ဝေဒေဟော ပါစယိဿတိ.

“若你将我如肉般穿签炙烤，维德哈将同样炙烤难陀王后。”

၇၄၃.

743.

‘‘သစေ မံသံဝ ပါတဗျံ, သူလေ ကတွာ ပစိဿသိ;

ဧဝံ တေ ပုတ္တဒါရဿ, ဝေဒေဟော ပါစယိဿတိ.

“若你将我如肉般穿签炙烤，维德哈将同样炙烤你的妻儿。”

၇၄၄.

744.

‘‘သစေ [Pg.305] မံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿသိ သတ္တိယာ;

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒဿ, ဝေဒေဟော ဝေဓယိဿတိ.

“若你将我展铺并以矛刺穿，维德哈将同样刺穿般遮罗月光王。”

၇၄၅.

745.

‘‘သစေ မံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿသိ သတ္တိယာ;

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒိယာ, ဝေဒေဟော ဝေဓယိဿတိ.

“若你将我展铺并以矛刺穿，维德哈将同样刺穿般遮罗月光后。”

၇၄၆.

746.

‘‘သစေ မံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿသိ သတ္တိယာ;

ဧဝံ နန္ဒာယ ဒေဝိယာ, ဝေဒေဟော ဝေဓယိဿတိ.

“若你将我展铺并以矛刺穿，维德哈将同样刺穿难陀王后。”

၇၄၇.

747.

‘‘သစေ မံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿသိ သတ္တိယာ;

ဧဝံ တေ ပုတ္တဒါရဿ, ဝေဒေဟော ဝေဓယိဿတိ;

ဧဝံ နော မန္တိတံ ရဟော, ဝေဒေဟေန မယာ သဟ.

“若你将我展铺并以矛刺穿，维德哈将同样刺穿你的妻儿；维德哈与我曾如此秘密商议。”

၇၄၈.

748.

‘‘ယထာပိ ပလသတံ စမ္မံ, ကောန္တိမန္တာသုနိဋ္ဌိတံ;

ဥပေတိ တနုတာဏာယ, သရာနံ ပဋိဟန္တဝေ.

“犹如百层皮革，经工匠以技艺和刀具精制，用作护身之甲，以抵挡箭矢。”

၇၄၉.

749.

‘‘သုခါဝဟော ဒုက္ခနုဒေါ, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော;

မတိံ တေ ပဋိဟညာမိ, ဥသုံ ပလသတေန ဝါ’’တိ.

“为荣耀的维德哈带来安乐，消除痛苦；我将以智慧抵挡你的计谋，如同百层皮革抵挡箭矢。”

တတ္ထ ဆေဒယိဿတီတိ ‘‘ပဏ္ဍိတဿ ကိရ စူဠနိနာ ဟတ္ထပါဒါ ဆိန္နာ’’တိ သုတွာဝ ဆေဒယိဿတိ. ပုတ္တဒါရဿာတိ မမ ဧကဿ ဆိန္ဒနပစ္စယာ တဝ ဒွိန္နံ ပုတ္တာနဉ္စေဝ အဂ္ဂမဟေသိယာ စာတိ တိဏ္ဏမ္ပိ ဇနာနံ အမှာကံ ရာဇာ ဆေဒယိဿတိ. ဧဝံ နော မန္တိတံ ရဟောတိ မဟာရာဇ, မယာ စ ဝေဒေဟရာဇေန စ ဧဝံ ရဟသိ မန္တိတံ ‘‘ယံ ယံ ဣဓ မယှံ စူဠနိရာဇာ ကာရေတိ, တံ တံ တတ္ထ တဿ ပုတ္တဒါရာနံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. ပလသတန္တိ ပလသတပ္ပမာဏံ ဗဟူ ခါရေ ခါဒါပေတွာ မုဒုဘာဝံ ဥပနီတံ စမ္မံ. ကောန္တိမန္တာသုနိဋ္ဌိတန္တိ ကောန္တိမန္တာ ဝုစ္စတိ စမ္မကာရသတ္ထံ, တာယ ကန္တနလိခိတာနံ ဝသေန ကတတ္တာ သုဋ္ဌု နိဋ္ဌိတံ. တနုတာဏာယာတိ ယထာ တံ စမ္မံ သင်္ဂါမေ သရာနံ ပဋိဟန္တဝေ သရီရတာဏံ ဥပေတိ, သရေ ပဋိဟနိတွာ သရီရံ ရက္ခတိ. သုခါဝဟောတိ မဟာရာဇ, အဟမ္ပိ အမှာကံ ရညော ပစ္စာမိတ္တာနံ ဝါရဏတ္ထေန တံ သရပရိတ္တာဏစမ္မံ ဝိယ သုခါဝဟော. ဒုက္ခနုဒေါတိ ကာယိကသုခစေတသိကသုခဉ္စ အာဝဟာမိ, ဒုက္ခဉ္စ နုဒေမိ. မတိန္တိ တသ္မာ တဝ မတိံ ပညံ ဥသုံ တေန ပလသတစမ္မေန ဝိယ အတ္တနော မတိယာ ပဋိဟနိဿာမီတိ.

此中，所谓“将斩断”：是指维德哈(Vedeha)王一听到“据说智者的手足已被朱拉尼(Cūḷani)王斩断”，便会动手。所谓“妻儿”：是指因我一人受刑，我们的国王便会斩断你的两个儿子和王后这三个人。所谓“此乃我等密谋”：大王啊，我和维德哈王曾秘密商议：“凡是朱拉尼王在此对我施加的刑罚，都要同样施加于他的妻儿。”所谓“百炼之革”：是指用大量碱液浸泡软化的皮革。所谓“以利器善制”：“kontimantā”被称为皮匠刀，此物是用它切割刮削而善加制成的。所谓“为作护身具”：是指那皮革能够在战场上抵挡箭矢，作为身体的护具，通过抵挡箭矢来保护身体。所谓“带来安乐”：大王啊，我也像那抵挡箭矢的护身皮革一样，为我们的国王抵御敌人，带来安乐。所谓“消除痛苦”：是指我带来身心的安乐，并消除痛苦。所谓“以智慧抵挡”：因此我将用我的智慧来抵御你的计谋，就像用那百炼之革来抵挡箭矢一样。

တံ [Pg.306] သုတွာ ရာဇာ စိန္တေသိ ‘‘ဂဟပတိပုတ္တော ကိံ ကထေတိ, ယထာ ကိရ အဟံ ဧတဿ ကရိဿာမိ, ဧဝံ ဝေဒေဟရာဇာ မမ ပုတ္တဒါရာနံ ကမ္မကာရဏံ ကရိဿတိ, န ဇာနာတိ မမ ပုတ္တဒါရာနံ အာရက္ခဿ သုသံဝိဟိတဘာဝံ, ‘ဣဒါနိ မာရေဿတီ’တိ မရဏဘယေန ဝိလပတိ, နာဿ ဝစနံ သဒ္ဒဟာမီ’’တိ. မဟာသတ္တော ‘‘အယံ မံ မရဏဘယေန ကထေတီတိ မညတိ, ဇာနာပေဿာမိ န’’န္တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

王听了心想：“这居士之子在说什么？就像我这样对待他，维德哈王也会这样对待我的妻儿吗？他不知道我的妻儿守卫森严，因为害怕死亡而哀叹‘现在要杀我了’，我不相信他的话。”大士想：“此人认为我是因为害怕死亡才说话，我要让他明白并非如此”，于是说道：

၇၅၀.

750.

‘‘ဣင်္ဃ ပဿ မဟာရာဇ, သုညံ အန္တေပုရံ တဝ;

ဩရောဓာ စ ကုမာရာ စ, တဝ မာတာ စ ခတ္တိယ;

ဥမင်္ဂါ နီဟရိတွာန, ဝေဒေဟဿုပနာမိတာ’’တိ.

“大王请看，你的内宫已空；后妃、王子以及你的母亲，刹帝利啊，已通过地道被带出，并献给了维德哈王。”

တတ္ထ ဥမင်္ဂါတိ မဟာရာဇ, မယာ အတ္တနော မာဏဝေ ပေသေတွာ ပါသာဒါ ဩတရာပေတွာ ဇင်္ဃဥမင်္ဂေန အာဟရာပေတွာ မဟာဥမင်္ဂါ နီဟရိတွာ ဗန္ဓဝါ တေ ဝေဒေဟဿ ဥပနာမိတာတိ.

此中，所谓“地道”：大王啊，我派遣我的人，让他们从宫殿下来，通过小地道将他们带来，再通过大地道将他们带出，你的亲属们已被献给了维德哈王。

တံ သုတွာ ရာဇာ စိန္တေသိ ‘‘ပဏ္ဍိတော အတိဝိယ ဒဠှံ ကတွာ ကထေတိ, မယာ စ ရတ္တိဘာဂေ ဂင်္ဂါပဿေ နန္ဒာဒေဝိယာ သဒ္ဒေါ ဝိယ သုတော, မဟာပညော ပဏ္ဍိတော ကဒါစိ သစ္စံ ဘဏေယျာ’’တိ. သော ဥပ္ပန္နဗလဝသောကောပိ သတိံ ဥပဋ္ဌာပေတွာ အသောစန္တော ဝိယ ဧကံ အမစ္စံ ပက္ကောသာပေတွာ ဇာနနတ္ထာယ ပေသေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王听了之后心想：“这位智者说得非常肯定，而且我在夜晚的恒河边也确实听到了像难陀(Nandā)王后一样的声音，这位有大智慧的智者说不定说的是实话。”他虽然生起了强烈的悲伤，但还是提起正念，装作没有悲伤的样子，召来一位大臣，为了了解情况而派遣他去，说了这首偈：

၇၅၁.

751.

‘‘ဣင်္ဃ အန္တေပုရံ မယှံ, ဂန္တွာန ဝိစိနာထ နံ;

ယထာ ဣမဿ ဝစနံ, သစ္စံ ဝါ ယဒိ ဝါ မုသာ’’တိ.

“去吧，到我的内宫搜寻，以查明此人之言，是真是假。”

သော သပရိဝါရော ရာဇနိဝေသနံ ဂန္တွာ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ အန္တော ပဝိသိတွာ ဟတ္ထပါဒေ ဗန္ဓိတွာ မုခဉ္စ ပိဒဟိတွာ နာဂဒန္တကေသု ဩလဂ္ဂိတေ အန္တေပုရပါလကေ စ ခုဇ္ဇဝါမနကာဒယော စ ဘာဇနာနိ ဘိန္ဒိတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝိပ္ပကိဏ္ဏခါဒနီယဘောဇနီယဉ္စ ရတနဃရဒွါရာနိ ဝိဝရိတွာ ကတရတနဝိလောပံ ဝိဝဋဒွါရံ သိရိဂဗ္ဘဉ္စ ယထာဝိဝဋေဟိ ဧဝ ဝါတပါနေဟိ ပဝိသိတွာ စရမာနံ ကာကဂဏဉ္စ ဆဍ္ဍိတဂါမသဒိသံ သုသာနဘူမိယံ ဝိယ စ နိဿိရိကံ ရာဇနိဝေသနဉ္စ ဒိသွာ ပုနာဂန္တွာ ရညော အာရောစေန္တော အာဟ –

于是他带着随从前往王宫，打开宫门进入内部，看见内宫守卫、驼背者和侏儒等被捆绑手脚、封住嘴巴并挂在象牙钉上，器皿被打碎，各处散落着食物。他打开宝库的门，发现各种珍宝被洗劫一空。他进入敞开大门的寝宫，看见鸦群四处游走，王宫如同被遗弃的村庄，又像墓地一样毫无生气。他回来后，向国王禀告说——

၇၅၂.

752.

‘‘ဧဝမေတံ မဟာရာဇ, ယထာ အာဟ မဟောသဓော;

သုညံ အန္တေပုရံ သဗ္ဗံ, ကာကပဋ္ဋနကံ ယထာ’’တိ.

“大王，实如摩诃萨埵(Mahosadha)所言，整个内宫空寂，犹如鸦城。”

တတ္ထ [Pg.307] ကာကပဋ္ဋနကံ ယထာတိ မစ္ဆဂန္ဓေန အာဂတေဟိ ကာကဂဏေဟိ သမာကိဏ္ဏော သမုဒ္ဒတီရေ ဆဍ္ဍိတဂါမကော ဝိယ.

此中，所谓“犹如鸦城”：是指如同海边被遗弃的村庄，因鱼腥味引来成群乌鸦聚集其上。

တံ သုတွာ ရာဇာ စတုန္နံ ဇနာနံ ပိယဝိပ္ပယောဂသမ္ဘဝေန သောကေန ကမ္ပမာနော ‘‘ဣဒံ မမ ဒုက္ခံ ဂဟပတိပုတ္တံ နိဿာယ ဥပ္ပန္န’’န္တိ ဒဏ္ဍေန ဃဋ္ဋိတော အာသီဝိသော ဝိယ ဗောဓိသတ္တဿ အတိဝိယ ကုဇ္ဈိ. မဟာသတ္တော တဿာကာရံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ရာဇာ မဟာယသော ကဒါစိ ကောဓဝသေန ‘ကိံ မမ ဧတေဟီ’တိ ခတ္တိယမာနေန မံ ဝိဟေဌေယျ, ယံနူနာဟံ နန္ဒာဒေဝိံ ဣမိနာ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဝိယ ကရောန္တော တဿာ သရီရဝဏ္ဏံ ဝဏ္ဏေယျံ. အထ သော တံ အနုဿရိတွာ ‘သစာဟံ မဟောသဓံ မာရေဿာမိ, ဧဝရူပံ ဣတ္ထိရတနံ န လဘိဿာမိ, အမာရေန္တော ပုန တံ လဘိဿာမီ’တိ အတ္တနော ဘရိယာယ သိနေဟေန န ကိဉ္စိ မယှံ ကရိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ အတ္တနော အနုရက္ခဏတ္ထံ ပါသာဒေ ဌိတောဝ ရတ္တကမ္ဗလန္တရာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ဗာဟုံ နီဟရိတွာ တဿာ ဂတမဂ္ဂါစိက္ခနဝသေန ဝဏ္ဏေန္တော အာဟ –

国王听了，因与四位亲人离别而生起悲痛，浑身颤抖，心想：“我的痛苦皆因此居士之子而生”，遂如被棍棒触怒的毒蛇，对大士大发嗔怒。大士见他这般模样，心想：“这位国王声名显赫，或许会因愤怒而心生刹帝利之傲慢，想着‘这些人于我何用’而加害于我。我何不装作从未见过难陀王后，来赞美她的美貌。这样他就会想起：“如果我杀了摩诃萨埵，就得不到如此殊胜的女子；若不杀他，则尚能得回。”因对自己妻子的爱恋，他就不会对我做什么了。”为了自我保护，大士站在宫殿里，从红色毛毯中伸出金色的手臂，借着指示她离去的路径而赞美道——

၇၅၃.

753.

‘‘ဣတော ဂတာ မဟာရာဇ, နာရီ သဗ္ဗင်္ဂသောဘနာ;

ကောသမ္ဗဖလကသုဿောဏီ, ဟံသဂဂ္ဂရဘာဏိနီ.

“大王，此女已从这里离去，她全身美丽；臀部柔美如憍赏弥(Kosamba)木板，声音甜美如天鹅之鸣。

၇၅၄.

754.

‘‘ဣတော နီတာ မဟာရာဇ, နာရီ သဗ္ဗင်္ဂသောဘနာ;

ကောသေယျဝသနာ သာမာ, ဇာတရူပသုမေခလာ.

“大王，此女已从此处被带走，她全身美丽；她肤色金黄，身着丝衣，腰系华美金带。

၇၅၅.

755.

‘‘သုရတ္တပါဒါ ကလျာဏီ, သုဝဏ္ဏမဏိမေခလာ;

ပါရေဝတက္ခီ သုတနူ, ဗိမ္ဗောဋ္ဌာ တနုမဇ္ဈိမာ.

“她双足红润，仪态美好，系着金宝腰带；她眼如鸽目，身形秀美，唇如频婆果，腰肢纤细。”

၇၅၆.

756.

‘‘သုဇာတာ ဘုဇလဋ္ဌီဝ, ဝေဒီဝ တနုမဇ္ဈိမာ;

ဒီဃဿာ ကေသာ အသိတာ, ဤသကဂ္ဂပဝေလ္လိတာ.

“她手臂优美如藤蔓，腰肢纤细如祭坛；她的长发乌黑，发梢微卷。”

၇၅၇.

757.

‘‘သုဇာတာ မိဂဆာပါဝ, ဟေမန္တဂ္ဂိသိခါရိဝ;

နဒီဝ ဂိရိဒုဂ္ဂေသု, သဉ္ဆန္နာ ခုဒ္ဒဝေဠုဘိ.

“她体态优美如小鹿，光彩照人如冬日火焰；又如山涧溪流，为细竹所掩映。”

၇၅၈.

758.

‘‘နာဂနာသူရု ကလျာဏီ, ပရမာ တိမ္ဗရုတ္ထနီ;

နာတိဒီဃာ နာတိရဿာ, နာလောမာ နာတိလောမသာ’’တိ.

“她大腿如象鼻，仪态美好，双乳至美如丁巴鲁(timbaru)果；她身材不高不矮，体毛不稀不密。”

တတ္ထ ဣတောတိ ဥမင်္ဂံ ဒဿေတိ. ကောသမ္ဗဖလကသုဿောဏီတိ ဝိသာလကဉ္စနဖလကံ ဝိယ သုန္ဒရသောဏီ. ဟံသဂဂ္ဂရဘာဏိနီတိ ဂေါစရတ္ထာယ ဝိစရန္တာနံ [Pg.308] ဟံသပေါတကာနံ ဝိယ ဂဂ္ဂရေန မဓုရေန သရေန သမန္နာဂတာ. ကောသေယျဝသနာတိ ကဉ္စနခစိတကောသေယျဝတ္ထဝသနာ. သာမာတိ သုဝဏ္ဏသာမာ. ပါရေဝတက္ခီတိ ပဉ္စသု ပသာဒေသု ရတ္တဋ္ဌာနေ ပါရေဝတသကုဏိသဒိသက္ခီ. သုတနူတိ သောဘနသရီရာ. ဗိမ္ဗောဋ္ဌာတိ ဗိမ္ဗဖလံ ဝိယ သုရဇ္ဇိတမဋ္ဌောဋ္ဌပရိယောသာနာ. တနုမဇ္ဈိမာတိ ကရမိတတနုမဇ္ဈိမာ. သုဇာတာ ဘုဇလဋ္ဌီဝါတိ ဝိဇမ္ဘနကာလေ ဝါတေရိတရတ္တပလ္လဝဝိလာသိနီ သုဇာတာ ဘုဇလတာ ဝိယ ဝိရောစတိ. ဝေဒီဝါတိ ကဉ္စနဝေဒိ ဝိယ တနုမဇ္ဈိမာ. ဤသကဂ္ဂပဝေလ္လိတာတိ ဤသကံ အဂ္ဂေသု ဩနတာ. ဤသကဂ္ဂပဝေလ္လိတာ ဝါ နေတ္တိံသာယ အဂ္ဂံ ဝိယ ဝိနတာ.

此中，“ito”（从此）意指地道。“Kosambaphalakasussoṇī”（臀部柔美如憍赏弥木板）意为臀部美丽如宽阔的金板。“Haṃsagaggarabhāṇinī”（声音甜美如天鹅之鸣）意为她具有如外出觅食的幼鹅般嘎嘎作响的甜美声音。“Koseyyavasanā”（身着丝衣）意为穿着镶金的丝绸衣服。“Sāmā”意为金黄色。“Pārevatakkhī”（眼如鸽目）意为在五净根的红色部位，眼睛如同鸽鸟。“Sutanū”（身形秀美）意为身体美丽。“Bimboṭṭhā”（唇如频婆果）意为唇缘光滑，色泽鲜艳如频婆果。“Tanumajjhimā”（腰肢纤细）意为腰肢纤细可堪一握。“Sujātā bhujalaṭṭhīva”（手臂优美如藤蔓）意为伸展时，她优美的臂蔓闪耀，有如被风吹拂的红色嫩芽。“Vedīva”（如祭坛）意为腰肢纤细如黄金祭坛。“Īsakaggapavellitā”（发梢微卷）意为发梢略微向下弯曲。或者，“Īsakaggapavellitā”意为如剑尖般弯曲。

မိဂဆာပါဝါတိ ပဗ္ဗတသာနုမှိ သုဇာတာ ဧကဝဿိကဗျဂ္ဃပေါတိကာ ဝိယ ဝိလာသကုတ္တိယုတ္တာ. ဟေမန္တဂ္ဂိသိခါရိဝါတိ ဩဘာသသမ္ပန္နတာယ ဟေမန္တေ အဂ္ဂိသိခါ ဝိယ သောဘတိ. ခုဒ္ဒဝေဠုဘီတိ ယထာ ခုဒ္ဒကေဟိ ဥဒကဝေဠူဟိ သဉ္ဆန္နာ နဒီ သောဘတိ, ဧဝံ တနုကလောမာယ လောမရာဇိယာ သောဘတိ. ကလျာဏီတိ ဆဝိမံသကေသနှာရုအဋ္ဌီနံ ဝသေန ပဉ္စဝိဓေန ကလျာဏေန သမန္နာဂတာ. ပရမာ တိမ္ဗရုတ္ထနီတိ တိမ္ဗရုတ္ထနီ ပရမာ ဥတ္တမာ, သုဝဏ္ဏဖလကေ ဌပိတသုဝဏ္ဏဝဏ္ဏတိမ္ဗရုဖလဒွယမိဝဿာ သုသဏ္ဌာနသမ္ပန္နံ နိရန္တရံ ထနယုဂလံ.

“如幼鹿”，谓其姿态优雅，犹如山坡上体态优美的一岁虎崽。“如冬日火焰”，谓其光彩夺目，犹如冬日之火焰。“为细竹所掩映”，谓其身有纤细的毫毛之列，犹如为细小水竹所覆盖的河流般美丽。“美善”，谓其具足五种美，即肤、肉、发、腱、骨之美。“双乳至美如丁巴鲁果”，谓其双乳至高无上、最为殊胜；其双乳形态完美、紧密并立，犹如置于金板上的一对金色丁巴鲁果。

ဧဝံ မဟာသတ္တေ တဿာ ရူပသိရိံ ဝဏ္ဏေန္တေဝ တဿ သာ ပုဗ္ဗေ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ ဝိယ အဟောသိ, ဗလဝသိနေဟံ ဥပ္ပာဒေသိ. အထဿ သိနေဟုပ္ပတ္တိဘာဝံ ဉတွာ မဟာသတ္တော အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

就这样，当大士赞叹她的美貌时，对国王而言，她仿佛是前所未见一般，国王生起了强烈的爱恋。大士了知他已生起爱恋，便接着说此偈颂——

၇၅၉.

759.

‘‘နန္ဒာယ နူန မရဏေန, နန္ဒသိ သိရိဝါဟန;

အဟဉ္စ နူန နန္ဒာ စ, ဂစ္ဆာမ သမသာဓန’’န္တိ.

“吉祥坐骑之主啊，你竟真因难陀之死而欢喜！我与难陀，如今必将共赴同一归宿。”

တတ္ထ သိရိဝါဟနာတိ သိရိသမ္ပန္နဝါဟန မဟာရာဇ, နူန တွံ ဧဝံ ဥတ္တမရူပဓရာယ နန္ဒာယ မရဏေန နန္ဒသီတိ ဝဒတိ. ဂစ္ဆာမာတိ သစေ ဟိ တွံ မံ မာရေဿသိ, ဧကံသေနေဝ အမှာကံ ရာဇာ နန္ဒံ မာရေဿတိ. ဣတိ နန္ဒာ စ အဟဉ္စ ယမဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမ, ယမော အမှေ ဥဘော ဒိသွာ နန္ဒံ [Pg.309] မယှမေဝ ဒဿတိ, တဿ တုယှံ မံ မာရေတွာ တာဒိသံ ဣတ္ထိရတနံ အလဘန္တဿ ကိံ ရဇ္ဇေန, နာဟံ အတ္တနော မရဏေန ပရိဟာနိံ ပဿာမိ, ဒေဝါတိ.

此中，“吉祥坐骑者”（sirivāhana）是指拥有吉祥坐骑的大王，他说道：“看来你竟因拥有如此殊胜美貌的难陀之死而欢喜。”“我去了”（Gacchāma）的意思是：如果你杀了我，我们的国王就一定会杀死难陀。这样，难陀和我就会一起去到阎罗（Yama）的面前；阎罗看到我们两个，一定会把难陀判给我。你杀了我，却得不到像她那样的宝女，要这王国有什么用呢？天王，我不认为我自己的死亡是一种损失。

ဣတိ မဟာသတ္တော ဧတ္တကေ ဌာနေ နန္ဒမေဝ ဝဏ္ဏေသိ, န ဣတရေ တယော ဇနေ. ကိံကာရဏာ? သတ္တာ ဟိ နာမ ပိယဘရိယာသု ဝိယ သေသေသု အာလယံ န ကရောန္တိ, မာတရံ ဝါ သရန္တော ပုတ္တဓီတရောပိ သရိဿတီတိ တသ္မာ တမေဝ ဝဏ္ဏေသိ, ရာဇမာတရံ ပန မဟလ္လိကာဘာဝေန န ဝဏ္ဏေသိ. ဉာဏသမ္ပန္နေ မဟာသတ္တေ မဓုရဿရေန ဝဏ္ဏေန္တေယေဝ နန္ဒာဒေဝီ အာဂန္တွာ ရညော ပုရတော ဌိတာ ဝိယ အဟောသိ. တတော ရာဇာ စိန္တေသိ ‘‘ဌပေတွာ မဟောသဓံ အညော မမ ဘရိယံ အာနေတုံ သမတ္ထော နာမ နတ္ထီ’’တိ. အထဿ နံ သရန္တဿ သောကော ဥပ္ပဇ္ဇိ. အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘မာ စိန္တယိတ္ထ, မဟာရာဇ, ဒေဝီ စ တေ ပုတ္တော စ မာတာ စ တယောပိ အာဂစ္ဆိဿန္တိ, မမ ဂမနမေဝေတ္ထ ပမာဏံ, တသ္မာ တွံ အဿာသံ ပဋိလဘ, နရိန္ဒာ’’တိ ရာဇာနံ အဿာသေသိ. အထ ရာဇာ စိန္တေသိ ‘‘အဟံ အတ္တနော နဂရံ သုရက္ခိတံ သုဂေါပိတံ ကာရာပေတွာ ဣမံ ဥပကာရိနဂရံ ဧတ္တကေန ဗလဝါဟနေန ပရိက္ခိပိတွာဝ ဌိတော. အယံ ပန ပဏ္ဍိတော ဧဝံ သုဂေါပိတာပိ မမ နဂရာ ဒေဝိဉ္စ မေ ပုတ္တဉ္စ မာတရဉ္စ အာနေတွာ ဝေဒေဟဿ ဒါပေသိ. အမှေသု စ ဧဝံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတေသွေဝ ဧကဿပိ အဇာနန္တဿ ဝေဒေဟံ သသေနာဝါဟနံ ပလာပေသိ. ကိံ နု ခေါ ဒိဗ္ဗမာယံ ဇာနာတိ, ဥဒါဟု စက္ခုမောဟန’’န္တိ. အထ နံ ပုစ္ဆန္တော အာဟ –

因此，大士只在此处赞扬难陀，而没有赞扬其他三个人。是何原因？因为有情众生对爱妻的执着，远胜于对他人；而只要忆起妻子，也就会忆起儿女，因此他只赞扬她。至于王太后，则因其年迈而没有赞扬。当智慧圆满的大士用悦耳的声音赞扬时，难陀王后仿佛已经来到国王面前站立。于是国王心想：“除了摩诃萨（Mahosadha），确实没有其他人能为我带回妻子了。”想到这里，他生起了忧愁。这时大士安慰国王说：“大王，请勿忧虑。您的王后、王子和母亲，他们三位都会回来的。我此去就是保证。因此，人主，请您安心吧。”国王又想到：“我已命人将我自己的城市守护得固若金汤，并以重兵围困这座恩人之城。但这位智者，竟能从我防守如此严密的城中，将我的王后、王子和母亲带走，交给了维德哈王。而且在我们这样重重包围之下，竟能让维德哈王带着他的军队和车马逃走，而无一人知晓。他究竟是通晓天界的幻术，还是使用了障眼法呢？”于是他问道——

၇၆၀.

760.

‘‘ဒိဗ္ဗံ အဓီယသေ မာယံ, အကာသိ စက္ခုမောဟနံ;

ယော မေ အမိတ္တံ ဟတ္ထဂတံ, ဝေဒေဟံ ပရိမောစယီ’’တိ.

“汝习天界幻术耶，抑或施展障眼法？竟将我掌中之敌，维德哈王，从中解救。”

တံ သုတွာ မဟာသတ္တော ‘‘အဟံ ဒိဗ္ဗမာယံ ဇာနာမိ, ပဏ္ဍိတာ ဟိ နာမ ဒိဗ္ဗမာယံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဘယေ သမ္ပတ္တေ အတ္တာနမ္ပိ ပရမ္ပိ ဒုက္ခတော မောစယန္တိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အာဟ –

听闻此言，大士心想：“我懂得天界幻术。智者学习天界幻术，在危难来临时，确实能够解救自己，也能解救他人脱离苦难。”说完，他就说道——

၇၆၁.

761.

‘‘အဓီယန္တိ မဟာရာဇ, ဒိဗ္ဗမာယိဓ ပဏ္ဍိတာ;

တေ မောစယန္တိ အတ္တာနံ, ပဏ္ဍိတာ မန္တိနော ဇနာ.

“大王，智者在此修习天界幻术；此等智慧的谋臣，他们解救自身。”

၇၆၂.

762.

‘‘သန္တိ [Pg.310] မာဏဝပုတ္တာ မေ, ကုသလာ သန္ဓိဆေဒကာ;

ယေသံ ကတေန မဂ္ဂေန, ဝေဒဟော မိထိလံ ဂတော’’တိ.

“我有数位青年，善于开凿暗道；维德哈王已循他们所辟之道，去往弥提罗。”

တတ္ထ ဒိဗ္ဗမာယိဓာတိ ဒိဗ္ဗမာယံ ဣဓ. မာဏဝပုတ္တာတိ ဥပဋ္ဌာကတရုဏယောဓာ. ယေသံ ကတေနာတိ ယေဟိ ကတေန. မဂ္ဂေနာတိ အလင်္ကတဥမင်္ဂေန.

此中，“dibbamāyidha”意为“在此处的天界幻术”。“少年”（Māṇavaputtā）是指侍从中的年轻战士。“由彼等所造”（Yesaṃ katena）意为“由他们所造”。“以道”（Maggena）是指“通过装饰好的隧道”。

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အလင်္ကတဥမင်္ဂေန ကိရ ဂတော, ကီဒိသော နု ခေါ ဥမင်္ဂေါ’’တိ ဥမင်္ဂံ ဒဋ္ဌုကာမော အဟောသိ. အထဿ ဣစ္ဆိတံ ဉတွာ မဟာသတ္တော ‘‘ရာဇာ ဥမင်္ဂံ ဒဋ္ဌုကာမော, ဒဿေဿာမိဿ ဥမင်္ဂ’’န္တိ ဒဿေန္တော အာဟ –

国王听了心想：“据说他是通过装饰好的隧道离去的，那隧道到底是什么样的呢？”于是便想看看隧道。大士知道他的想法后，想道：“国王想看隧道，我就让他看看隧道吧。”于是展示着说道：

၇၆၃.

763.

‘‘ဣင်္ဃ ပဿ မဟာရာဇ, ဥမင်္ဂံ သာဓု မာပိတံ;

ဟတ္ထီနံ အထ အဿာနံ, ရထာနံ အထ ပတ္တိနံ;

အာလောကဘူတံ တိဋ္ဌန္တံ, ဥမင်္ဂံ သာဓု မာပိတ’’န္တိ.

“大王，请看这精心建造的隧道；它有大象、骏马、战车、步兵（的图像），光明照耀，这真是精心建造的隧道。”

တတ္ထ ဟတ္ထီနန္တိ ဣဋ္ဌကကမ္မစိတ္တကမ္မဝသေန ကတာနံ ဧတေသံ ဟတ္ထိအာဒီနံ ပန္တီဟိ ဥပသောဘိတံ အလင်္ကတဒေဝသဘာသဒိသံ ဧကောဘာသံ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တံ ဥမင်္ဂံ ပဿ, ဒေဝါတိ.

此中，“诸象”（hatthīnaṃ）等词是指，请看那由砖瓦工艺和绘画技巧制成的象等（图像）列队排列，装饰得像天神集会所一般，呈现出一片光辉的隧道，天王！

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘မဟာရာဇ, မမ ပညာယ မာပိတေ စန္ဒဿ စ သူရိယဿ စ ဥဋ္ဌိတဋ္ဌာနေ ဝိယ ပါကဋေ အလင်္ကတဥမင်္ဂေ အသီတိမဟာဒွါရာနိ စတုသဋ္ဌိစူဠဒွါရာနိ ဧကသတသယနဂဗ္ဘေ အနေကသတဒီပဂဗ္ဘေ စ ပဿ, မယာ သဒ္ဓိံ သမဂ္ဂေါ သမ္မောဒမာနော ဟုတွာ အတ္တနော ဗလေန သဒ္ဓိံ ဥပကာရိနဂရံ ပဝိသ, ဒေဝါ’’တိ နဂရဒွါရံ ဝိဝရာပေသိ. ရာဇာ ဧကသတရာဇပရိဝါရော နဂရံ ပါဝိသိ. မဟာသတ္တော ပါသာဒါ ဩရုယှ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ သပရိဝါရံ အာဒါယ ဥမင်္ဂံ ပါဝိသိ. ရာဇာ အလင်္ကတဒေဝသဘံ ဝိယ ဥမင်္ဂံ ဒိသွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဂုဏေ ဝဏ္ဏေန္တော အာဟ –

说完这些话后，他说道：“大王，请看由我的智慧所造的隧道，它像日月升起之处一样显明，装饰华丽，有八十座大门、六十四座小门、一百零一间卧室和数百间灯室。请您与我和睦欢喜，率领您的军队进入这座助益之城吧，陛下！”然后他就命令打开城门。国王率领一百零一位国王为随从进入城中。大士从宫殿下来，向国王行礼后，带着他的随从进入隧道。国王看见隧道犹如装饰庄严的天神集会堂，赞叹菩萨的功德，说道：

၇၆၄.

764.

‘‘လာဘာ ဝတ ဝိဒေဟာနံ, ယဿိမေဒိသာ ပဏ္ဍိတာ;

ဃရေ ဝသန္တိ ဝိဇိတေ, ယထာ တွံသိ မဟောသဓာ’’တိ.

“威德哈人真是有福啊，因有你这般的智者，摩诃萨（Mahosadha），安住于其国，安住于其家。”

တတ္ထ ဝိဒေဟာနန္တိ ဧဝရူပါနံ ပဏ္ဍိတာနံ အာကရဿ ဥဋ္ဌာနဋ္ဌာနဘူတဿ ဝိဒေဟာနံ ဇနပဒဿ လာဘာ ဝတ. ယဿိမေဒိသာတိ ယဿ ဣမေ [Pg.311] ဧဝရူပါ ပဏ္ဍိတာ ဥပါယကုသလာ သန္တိကေ ဝါ ဧကဃရေ ဝါ ဧကဇနပဒေ ဝါ ဧကရဋ္ဌေ ဝါ ဝသန္တိ, တဿပိ လာဘာ ဝတ. ယထာ တွံသီတိ ယထာ တွံ အသိ, တာဒိသေန ပဏ္ဍိတေန သဒ္ဓိံယေဝ ဧကရဋ္ဌေ ဝါ ဧကဇနပဒေ ဝါ ဧကနဂရေ ဝါ ဧကဃရေ ဝါ ဝသိတုံ လဘန္တိ. တေသံ ဝိဒေဟရဋ္ဌဝါသီနဉ္စေဝ မိထိလနဂရဝါသီနဉ္စ တယာ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဝသိတုံ လဘန္တာနံ လာဘာ ဝတာတိ ဝဒတိ.

此中，“威德哈人”是指作为此类智者之矿藏与生起之处的威德哈国，它真是有福啊。“有如此的”是指：若有此类善于方便的智者，或住于近处，或同住一屋，或同在一国，或同在一王国，那人也是有福的。“如你”是指：他们得以与像你这样的智者同住于一国、一地、一城或一屋。他是说，那些得以与你一同居住的威德哈国居民和弥提罗城居民，真是有福啊。

အထဿ မဟာသတ္တော ဧကသတသယနဂဗ္ဘေ ဒဿေတိ. ဧကဿ ဒွါရေ ဝိဝဋေ သဗ္ဗေသံ ဝိဝရီယတိ. ဧကဿ ဒွါရေ ပိဒဟိတေ သဗ္ဗေသံ ပိဓီယတိ. ရာဇာ ဥမင်္ဂံ ဩလောကေန္တော ပုရတော ဂစ္ဆတိ, ပဏ္ဍိတော ပန ပစ္ဆတော. သဗ္ဗာ သေနာ ဥမင်္ဂမေဝ ပါဝိသိ. ရာဇာ ဥမင်္ဂတော နိက္ခမိ. ပဏ္ဍိတော တဿ နိက္ခန္တဘာဝံ ဉတွာ သယံ နိက္ခမိတွာ အညေသံ နိက္ခမိတုံ အဒတွာ ဥမင်္ဂဒွါရံ ပိဒဟန္တော အာဏိံ အက္ကမိ. တာဝဒေဝ အသီတိမဟာဒွါရာနိ စတုသဋ္ဌိစူဠဒွါရာနိ ဧကသတသယနဂဗ္ဘဒွါရာနိ အနေကသတဒီပဂဗ္ဘဒွါရာနိ စ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ပိဒဟိံသု. သကလော ဥမင်္ဂေါ လောကန္တရိယနိရယော ဝိယ အန္ဓကာရော အဟောသိ. မဟာဇနော ဘီတတသိတော အဟောသိ. မဟာသတ္တော ဟိယျော ဥမင်္ဂံ ပဝိသန္တော ယံ ခဂ္ဂံ ဝါလုကေ ဌပေသိ, တံ ဂဟေတွာ ဘူမိတော အဋ္ဌာရသဟတ္ထုဗ္ဗေဓံ အာကာသံ ဥလ္လင်္ဃိတွာ ဩရုယှ ရာဇာနံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ အသိံ ဥဂ္ဂိရိတွာ တာသေတွာ ‘‘မဟာရာဇ, သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ ကဿ ရဇ္ဇ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သော ဘီတော ‘‘တုယှမေဝ ပဏ္ဍိတာ’’တိ ဝတွာ ‘‘အဘယံ မေ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘မာ ဘာယိတ္ထ, မဟာရာဇ, နာဟံ တံ မာရေတုကာမတာယ ခဂ္ဂံ ပရာမသိံ, မမ ပညာနုဘာဝံ ဒဿေတုံ ပရာမသိ’’န္တိ ခဂ္ဂံ ရညော အဒါသိ. အထ နံ ခဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ဌိတံ ‘‘မဟာရာဇ, သစေ မံ မာရေတုကာမောသိ, ဣဒါနေဝ ဣမိနာ ခဂ္ဂေန မာရေဟိ. အထ အဘယံ ဒါတုကာမော, အဘယံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘ပဏ္ဍိတ, မယာ တုယှမ္ပိ အဘယံ ဒိန္နမေဝ, တွံ မာ စိန္တယီ’’တိ အသိံ ဌပေတွာ ဥဘောပိ အညမညံ အဒုဗ္ဘာယ သပထံ ကရိံသု.

那时，大士向他展示了一百零一间卧室。一扇门打开，所有门都打开；一扇门关闭，所有门都关闭。国王视察隧道时走在前面，贤者则走在后面。所有军队都进入了隧道。国王从隧道出来。贤者知道他已经出来，自己也出来，不让其他人出来，就关闭隧道的门，踩下门闩。即刻，八十座大门、六十四座小门、一百零一间卧室的门以及数百间灯室的门，都在一瞬间全部关闭。整个隧道变得像世界边际地狱一般黑暗。众人惊恐万分。大士拿起他昨天进入隧道时放在沙地上的剑，从地上跃起十八肘高，然后下来抓住国王的手，拔出剑恐吓道：“大王，整个瞻部洲(Jambudīpa)的统治权是谁的？”国王惊恐地回答：“是你的，贤者！”并说：“请赐予我无畏。”“大王不要害怕，我拿起剑并非意欲杀你，而是为了展示我的智慧之力。”说着，他把剑给了国王。当国王拿着剑站着时，大士说：“大王，如果你想要杀我，现在就可以用这把剑杀我。若想赐予无畏，就请赐予无畏。”“贤者，我已赐予你无畏，你不要担心。”国王说完放下剑，两人互相立誓永不背叛。

အထ ရာဇာ ဗောဓိသတ္တံ အာဟ – ‘‘ပဏ္ဍိတ, ဧဝံ ဉာဏဗလသမ္ပန္နော ဟုတွာ ရဇ္ဇံ ကသ္မာ န ဂဏှာသီ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ, အဟံ ဣစ္ဆမာနော အဇ္ဇေဝ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရာဇာနော မာရေတွာ ရဇ္ဇံ ဂဏှေယျံ, ပရံ မာရေတွာ စ ယသဂ္ဂဟဏံ နာမ ပဏ္ဍိတေဟိ န ပသတ္ထ’’န္တိ. ‘‘ပဏ္ဍိတ, မဟာဇနော ဒွါရံ အလဘမာနော ပရိဒေဝတိ, ဥမင်္ဂဒွါရံ ဝိဝရိတွာ မဟာဇနဿ ဇီဝိတဒါနံ ဒေဟီ’’တိ[Pg.312]. သော ဒွါရံ ဝိဝရိ, သကလော ဥမင်္ဂေါ ဧကောဘာသော အဟောသိ. မဟာဇနော အဿာသံ ပဋိလဘိ. သဗ္ဗေ ရာဇာနော အတ္တနော သေနာယ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ ပဏ္ဍိတဿ သန္တိကံ အာဂမိံသု. သော ရညာ သဒ္ဓိံ ဝိသာလမာဠကေ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ တေ ရာဇာနော အာဟံသု ‘‘ပဏ္ဍိတ, တံ နိဿာယ ဇီဝိတံ လဒ္ဓံ, သစေ မုဟုတ္တံ ဥမင်္ဂဒွါရံ န ဝိဝရိတ္ထ, သဗ္ဗေသံ နော တတ္ထေဝ မရဏံ အဘဝိဿာ’’တိ. ‘‘န မဟာရာဇာနော ဣဒါနေဝ တုမှေဟိ မညေဝ နိဿာယ ဇီဝိတံ လဒ္ဓံ, ပုဗ္ဗေပိ လဒ္ဓံယေဝါ’’တိ. ‘‘ကဒါ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ? ‘‘ဌပေတွာ အမှာကံ နဂရံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရံ ဂန္တွာ ဥယျာနေ ဇယပါနံ ပါတုံ သုရာယ ပဋိယတ္တကာလံ သရထာ’’တိ? ‘‘အာမ, ပဏ္ဍိတာ’’တိ. တဒါ ဧသ ရာဇာ ကေဝဋ္ဋေန သဒ္ဓိံ ဒုမ္မန္တိတေန ဝိသယောဇိတာယ သုရာယ စေဝ မစ္ဆမံသေဟိ စ တုမှေ မာရေတုံ ကိစ္စမကာသိ. အထာဟံ ‘‘မာဒိသေ ပဏ္ဍိတေ ဓရမာနေ ဣမေ အနာထမရဏံ မာ မရန္တူ’’တိ အတ္တနော ယောဓေ ပေသေတွာ သဗ္ဗဘာဇနာနိ ဘိန္ဒာပေတွာ ဧတေသံ မန္တံ ဘိန္ဒိတွာ တုမှာကံ ဇီဝိတဒါနံ အဒါသိန္တိ.

于是国王对菩萨说：“贤者，您既然拥有如此智慧与能力，为何不取得王位呢？”“大王，如果我愿意，今天就可以杀死整个瞻部洲的国王们来取得王位，但通过杀害他人来获取名声，是不为贤者所称赞的。”“贤者，众人因找不到出口而悲叹，请打开隧道出口，赐予众人生命吧！”他打开了出口，整个隧道顿时一片光明。众人松了一口气。所有国王都带着各自的军队出来，来到贤者面前。他与国王一同站在宽阔的庭院里。那些国王对他说：“贤者，我们是依仗您才得以活命。如果您再晚片刻打开隧道出口，我们所有人就都会死在那里了。”“大王们，你们不只是现在才依仗我活命，以前也曾如此。”“贤者，在什么时候？”“除去我们的城市，当你们占领了整个瞻部洲，前往北般遮罗(Uttarapañcāla)城，在园林里准备饮胜利酒的时候，你们还记得吗？”“是的，贤者。”“那时，这位国王与一位渔夫恶意谋划，准备用毒酒和毒鱼肉来杀害你们。于是我想：‘有我这样的贤者在，愿他们不要无助地死去。’便派遣我的士兵去打碎所有器皿，破坏了他们的阴谋，从而赐予了你们生命。”

တေ သဗ္ဗေပိ ဥဗ္ဗိဂ္ဂမာနသာ ဟုတွာ စူဠနိရာဇာနံ ပုစ္ဆိံသု ‘‘သစ္စံ ကိရ, မဟာရာဇာ’’တိ? ‘‘အာမ, မယာ ကေဝဋ္ဋဿ ကထံ ဂဟေတွာ ကတံ, သစ္စမေဝ ပဏ္ဍိတော ကထေတီ’’တိ. တေ သဗ္ဗေပိ မဟာသတ္တံ အာလိင်္ဂိတွာ ‘‘ပဏ္ဍိတ, တွံ သဗ္ဗေသံ နော ပတိဋ္ဌာ ဇာတော, တံ နိဿာယ မယံ ဇီဝိတံ လဘိမှာ’’တိ သဗ္ဗပသာဓနေဟိ မဟာသတ္တဿ ပူဇံ ကရိံသု. ပဏ္ဍိတော ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ, တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထ, ပါပမိတ္တသံသဂ္ဂဿေဝ ဧသ ဒေါသော, ဣမေ ရာဇာနော ခမာပေထာ’’တိ. ရာဇာ ‘‘မယာ ဒုပ္ပုရိသံ နိဿာယ တုမှာကံ ဧဝရူပံ ကတံ, ဧသ မယှံ ဒေါသော, ခမထ မေ ဒေါသံ, ပုန ဧဝရူပံ န ကရိဿာမီ’’တိ ခမာပေသိ. တေ အညမညံ အစ္စယံ ဒေသေတွာ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဟေသုံ. အထ ရာဇာ ဗဟူနိ ခါဒနီယဘောဇနီယဂန္ဓမာလာဒီနိ အာဟရာပေတွာ သဗ္ဗေဟိ သဒ္ဓိံ သတ္တာဟံ ဥမင်္ဂေယေဝ ကီဠိတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ မဟာသတ္တဿ မဟာသက္ကာရံ ကာရေတွာ ဧကသတရာဇပရိဝုတော မဟာတလေ နိသီဒိတွာ ပဏ္ဍိတံ အတ္တနော သန္တိကေ ဝသာပေတုကာမတာယ အာဟ –

他们全都内心惊惶，便向朱拉尼王(Cūḷanirāja)问道：“大王，这事是真的吗？”“是的，我是听信了渔夫的话才这么做的，贤者所说的确实是真话。”他们全都拥抱大菩萨，说道：“贤者，您已成为我们所有人的依靠，我们是依仗您才得以活命。”于是他们用各种饰物供养大菩萨。贤者对国王说：“大王，您不必忧虑，这只是与恶友交往的过失，请您向这些国王们请求宽恕。”国王请求宽恕说：“我因依仗恶人，才对你们做出这样的事，这是我的过错，请宽恕我的过错，我再也不会做这样的事了。”他们互相承认过错，和合愉悦。然后国王命人取来许多食物、香、花环等，与众人一同在隧道里嬉戏七日，然后进入城中，对大菩萨致以盛大的崇敬。他在一百零一位国王的围绕下，坐于高台上，因想让贤者留在自己身边，便说道：

၇၆၅.

765.

‘‘ဝုတ္တိဉ္စ [Pg.313] ပရိဟာရဉ္စ, ဒိဂုဏံ ဘတ္တဝေတနံ;

ဒဒါမိ ဝိပုလေ ဘောဂေ, ဘုဉ္ဇ ကာမေ ရမဿု စ;

မာ ဝိဒေဟံ ပစ္စဂမာ, ကိံ ဝိဒေဟော ကရိဿတီ’’တိ.

“我给你生计与荣誉，双倍的食物与薪资，以及丰厚的财富。你可享受欲乐，尽情欢喜。莫要返回威德哈(Videha)，威德哈能为你做什么？”

တတ္ထ ဝုတ္တိန္တိ ယသနိဿိတံ ဇီဝိတဝုတ္တိံ. ပရိဟာရန္တိ ဂါမနိဂမဒါနံ. ဘတ္တန္တိ နိဝါပံ. ဝေတနန္တိ ပရိဗ္ဗယံ. ဘောဂေတိ အညေပိ တေ ဝိပုလေ ဘောဂေ ဒဒါမိ.

此处，“生计”(vutti)是指依赖名声的活计。“荣誉”(parihāra)是指赏赐村庄和市镇。“食物”(bhatta)是指津贴。“薪资”(vetana)是指报酬。“财富”(bhoge)是指：“我也给你其他丰厚的财富”。

ပဏ္ဍိတော တံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ –

贤者拒绝道：

၇၆၆.

766.

‘‘ယော စဇေထ မဟာရာဇ, ဘတ္တာရံ ဓနကာရဏာ;

ဥဘိန္နံ ဟောတိ ဂါရယှော, အတ္တနော စ ပရဿ စ;

ယာဝ ဇီဝေယျ ဝေဒေဟော, နာညဿ ပုရိသော သိယာ.

“大王，若有人为财富故而舍弃其主君，他会受到自己和他人的双方谴责。只要维德哈王(Vedeho)在世，我便不会成为他人之臣。”

၇၆၇.

767.

‘‘ယော စဇေထ မဟာရာဇ, ဘတ္တာရံ ဓနကာရဏာ;

ဥဘိန္နံ ဟောတိ ဂါရယှော, အတ္တနော စ ပရဿ စ;

ယာဝ တိဋ္ဌေယျ ဝေဒေဟော, နာညဿ ဝိဇိတေ ဝသေ’’တိ.

“大王，若有人为财富故而舍弃其主君，他会受到自己和他人的双方谴责。只要维德哈王尚在，我便不会居住在他人领地。”

တတ္ထ အတ္တနော စ ပရဿ စာတိ ဧဝရူပဉှိ ‘‘ဓနကာရဏာ မယာ အတ္တနော ဘတ္တာရံ ပရိစ္စဇန္တေန ပါပံ ကတ’’န္တိ အတ္တာပိ အတ္တာနံ ဂရဟတိ, ‘‘ဣမိနာ ဓနကာရဏာ အတ္တနော ဘတ္တာ ပရိစ္စတ္တော, ပါပဓမ္မော အယ’’န္တိ ပရောပိ ဂရဟတိ. တသ္မာ န သက္ကာ တသ္မိံ ဓရန္တေ မယာ အညဿ ဝိဇိတေ ဝသိတုန္တိ.

此处，“受到自己和他人的双方谴责”是指：“我因财富之故而舍弃自己的主君，是造了恶业”，像这样，他自己谴责自己；“此人因财富之故而舍弃自己的主君，此人品行邪恶”，像这样，他人也谴责他。因此，只要主君在世，我就不能居住在他人的领地里。

အထ နံ ရာဇာ အာဟ – ‘‘တေန ဟိ, ပဏ္ဍိတ, တဝ ရညော ဒိဝင်္ဂတကာလေ ဣဓာဂန္တုံ ပဋိညံ ဒေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓု, ဒေဝ, အဟံ ဇီဝန္တော အာဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ. အထဿ ရာဇာ သတ္တာဟံ မဟာသက္ကာရံ ကတွာ သတ္တာဟစ္စယေန ပုန အာပုစ္ဆနကာလေ ‘‘အဟံ တေ, ပဏ္ဍိတ, ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒန္တော ဂါထမာဟ –

于是国王对他说：“那么，贤者，请你答应在你的国王去世时到这里来。”他回答说：“善哉，天王，如果我还活着，我会来的。”于是国王给予他七天的盛大款待，七天期满告别时，国王说道：“贤者，我将赐予你这个和那个。”并说了以下偈颂：

၇၆၈.

768.

‘‘ဒမ္မိ နိက္ခသဟဿံ တေ, ဂါမာသီတိဉ္စ ကာသိသု;

ဒါသိသတာနိ စတ္တာရိ, ဒမ္မိ ဘရိယာသတဉ္စ တေ;

သဗ္ဗံ သေနင်္ဂမာဒါယ, သောတ္ထိံ ဂစ္ဆ မဟောသဓာ’’တိ.

“我予你一千金币，以及迦尸(Kāsi)的八十座村庄；我予你四百女仆，以及一百位妻子；摩诃萨陀(Mahosadha)，带上所有部队，平安地去吧。”

တတ္ထ နိက္ခသဟဿန္တိ ပဉ္စသုဝဏ္ဏေန နိက္ခေန နိက္ခာနံ သဟဿံ. ဂါမာတိ ယေ ဂါမာ သံဝစ္ဆရေ သံဝစ္ဆရေ သဟဿသဟဿုဋ္ဌာနကာ, တေ စ ဂါမေ [Pg.314] တေ ဒမ္မိ. ကာသိသူတိ ကာသိရဋ္ဌေ. တံ ဝိဒေဟရဋ္ဌဿ အာသန္နံ, တသ္မာ တတ္ထဿ အသီတိဂါမေ အဒါသိ.

此处，“一千金币”是指一千个价值五金(suvaṇṇa)的金币(nikkha)。“村庄”是指那些每年能产生百万税收的村庄，“我把那些村庄给你”。“在迦尸”是指在迦尸国。该国邻近威德哈(Videha)国，因此国王在那里给了他八十个村庄。

သောပိ ရာဇာနံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ, တုမှေ ဗန္ဓဝါနံ မာ စိန္တယိတ္ထ, အဟံ မမ ရညော ဂမနကာလေယေဝ ‘မဟာရာဇ, နန္ဒာဒေဝိံ မာတုဋ္ဌာနေ ဌပေယျာသိ, ပဉ္စာလစန္ဒံ ကနိဋ္ဌဋ္ဌာနေ’တိ ဝတွာ ဓီတာယ တေ အဘိသေကံ ဒါပေတွာ ရာဇာနံ ဥယျောဇေသိံ, မာတရဉ္စ ဒေဝိဉ္စ ပုတ္တဉ္စ သီဃမေဝ ပေသေဿာမီ’’တိ. သော ‘‘သာဓု, ပဏ္ဍိတာ’’တိ အတ္တနော ဓီတု ဒါတဗ္ဗာနိ ဒါသိဒါသဝတ္ထာလင်္ကာရသုဝဏ္ဏဟိရညအလင်္ကတဟတ္ထိအဿရထာဒီနိ ‘‘ဣမာနိ တဿာ ဒဒေယျာသီ’’တိ မဟာသတ္တံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ သေနာဝါဟနဿ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ဝိစာရေန္တော အာဟ –

他也对国王说：“大王，您不必为您的亲属担忧。我的国王离开时，我嘱咐他：‘大王，请将难陀提毗(Nandādevī)置于母亲之位，将般遮罗旃陀(Pañcālacanda)置于幼弟之位。’并让您的女儿接受了灌顶，然后送走了国王。我会尽快将您的母亲、王后和儿子送来。”国王说：“善哉，智者。”便让摩诃萨收下本应给予他女儿的物品，如男女仆人、衣物、饰品、金银、装饰好的象马车等，并嘱咐说：“这些都给她吧。”然后，国王一边思考着军队和车辆应办的事宜，一边说道：

၇၆၉.

769.

‘‘ယာဝ ဒဒန္တု ဟတ္ထီနံ, အဿာနံ ဒိဂုဏံ ဝိဓံ;

တပ္ပေန္တု အန္နပါနေန, ရထိကေ ပတ္တိကာရကေ’’တိ.

“给大象充足的饲料，给马双倍的份量；以饮食满足车兵与步兵。”

တတ္ထ ယာဝါတိ န ကေဝလံ ဒိဂုဏမေဝ, ယာဝ ပဟောတိ, တာဝ ဟတ္ထီနဉ္စ အဿာနဉ္စ ယဝဂေါဓုမာဒိဝိဓံ ဒေထာတိ ဝဒတိ. တပ္ပေန္တူတိ ယတ္တကေန တေ အန္တရာမဂ္ဂေ အကိလန္တာ ဂစ္ဆန္တိ, တတ္တကံ ဒေန္တာ တပ္ပေန္တု.

此处，“yāva”是指：“不仅是双倍，而是要给大象和马匹提供它们所需要的足量的大麦、小麦等各类饲料”。“tappentu”是指：提供足以让他们在途中不感疲惫的量来满足他们。

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ပဏ္ဍိတံ ဥယျောဇေန္တော အာဟ –

说完这些话后，国王在送别智者时说道：

၇၇၀.

770.

‘‘ဟတ္ထီ အဿေ ရထေ ပတ္တီ, ဂစ္ဆေဝါဒါယ ပဏ္ဍိတ;

ပဿတု တံ မဟာရာဇာ, ဝေဒေဟော မိထိလံ ဂတ’’န္တိ.

“智者，带上象、马、车、步兵，出发吧；愿维德哈(Vedeha)大王看见你抵达弥提罗(Mithilā)。”

တတ္ထ မိထိလံ ဂတန္တိ သောတ္ထိနာ တံ မိထိလနဂရံ သမ္ပတ္တံ ပဿတု.

此处“抵达弥提罗”的意思是：愿他看见你平安抵达弥提罗城。

ဣတိ သော ပဏ္ဍိတဿ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ ဥယျောဇေသိ. တေပိ ဧကသတရာဇာနော မဟာသတ္တဿ သက္ကာရံ ကတွာ ဗဟုံ ပဏ္ဏာကာရံ အဒံသု. တေသံ သန္တိကေ ဥပနိက္ခိတ္တကပုရိသာပိ ပဏ္ဍိတမေဝ ပရိဝါရယိံသု. သော မဟန္တေန ပရိဝါရေန ပရိဝုတော မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိတွာ အန္တရာမဂ္ဂေယေဝ စူဠနိရညာ ဒိန္နဂါမတော အာယံ အာဟရာပေတုံ ပုရိသေ ပေသေတွာ ဝိဒေဟရဋ္ဌံ သမ္ပာပုဏိ. သေနကောပိ ကိန္တရာမဂ္ဂေ အတ္တနော ပုရိသံ ဌပေသိ ‘‘စူဠနိရညော ပုန အာဂမနံ ဝါ အနာဂမနံ ဝါ ဇာနိတွာ ယဿ ကဿစိ အာဂမနဉ္စ မယှံ အာရောစေယျာသီ’’တိ. သော တိယောဇနမတ္ထကေယေဝ မဟာသတ္တံ ဒိသွာ အာဂန္တွာ ‘‘ပဏ္ဍိတော မဟန္တေန ပရိဝါရေန အာဂစ္ဆတီ’’တိ သေနကဿ အာရောစေသိ. သော တံ သုတွာ ရာဇကုလံ အဂမာသိ[Pg.315]. ရာဇာပိ ပါသာဒတလေ ဌိတော ဝါတပါနေန ဩလောကေန္တော မဟတိံ သေနံ ဒိသွာ ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတဿ သေနာ မန္ဒာ, အယံ အတိဝိယ မဟတီ သေနာ ဒိဿတိ, ကိံ နု ခေါ စူဠနိရာဇာ အာဂတော သိယာ’’တိ ဘီတတသိတော တမတ္ထံ ပုစ္ဆန္တော အာဟ –

于是，国王对智者致以盛大的崇敬后，便送他上路。那一百零一位国王也对摩诃萨致以崇敬，献上许多礼物。那些被安置在他们身边的随从也都围绕着智者。他被庞大的随从队伍围绕着踏上旅途，在途中便派人去收取朱ḷ阿尼王(Cūḷani)所赐村庄的税收，然后抵达了威德哈国(Videha)。塞纳迦(Senaka)也在金塔拉道(Kintarāmagga)上安插了自己的人，嘱咐道：“你要探知朱ḷ阿尼王是否返回，以及任何来者的消息，并向我报告。”那人在三由旬外看见摩诃萨，便回来向塞纳迦报告：“智者正率领庞大的随从队伍前来。”塞纳迦听后便前往王宫。国王也正站在宫殿的平台上，从窗户向外眺望，看见庞大的军队，心想：“大药智者(Mahosadhapaṇḍita)的军队很少，但这支军队看起来非常庞大，难道是朱ḷ阿尼王来了吗？”他惊恐万分，询问此事道：

၇၇၁.

771.

‘‘ဟတ္ထီ အဿာ ရထာ ပတ္တီ, သေနာ ပဒိဿတေ မဟာ;

စတုရင်္ဂိနီ ဘီသရူပါ, ကိံ နု မညသိ ပဏ္ဍိတာ’’တိ.

“象、马、车、步，大军显现；四部军可畏，诸位智者，以为如何？”

အထဿ သေနကော တမတ္ထံ အာရောစေန္တော အာဟ –

那时，塞纳迦向他报告此事，说道：

၇၇၂.

772.

‘‘အာနန္ဒော တေ မဟာရာဇ, ဥတ္တမော ပဋိဒိဿတိ;

သဗ္ဗံ သေနင်္ဂမာဒါယ, သောတ္ထိံ ပတ္တော မဟောသဓော’’တိ.

“大王，此乃喜讯，最上者已显现；大药(Mahosadha)带上所有军队，已安然抵达。”

တံ သုတွာ ရာဇာ အာဟ – ‘‘သေနက, ပဏ္ဍိတဿ သေနာ မန္ဒာ, အယံ ပန မဟတီ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ, စူဠနိရာဇာ တေန ပသာဒိတော ဘဝိဿတိ, တေနဿ ပသန္နေန ဒိန္နာ ဘဝိဿတီ’’တိ. ရာဇာ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ ‘‘နဂရံ အလင်္ကရိတွာ ပဏ္ဍိတဿ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကရောန္တူ’’တိ. နာဂရာ တထာ ကရိံသု. ပဏ္ဍိတော နဂရံ ပဝိသိတွာ ရာဇကုလံ ဂန္တွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အထ နံ ရာဇာ ဥဋ္ဌာယ အာလိင်္ဂိတွာ ပလ္လင်္ကဝရဂတော ပဋိသန္ထာရံ ကရောန္တော အာဟ –

国王听了后说：“塞纳迦，智者的军队很少，但这支却很庞大。”“大王，想必是朱ḷ阿尼王对他心生欢喜，因欢喜而赏赐给他的。”国王令人在城中击鼓宣告：“装饰城市，前去迎接智者！”城里的人们便照做了。智者进入城市，前往王宫，向国王行礼后坐于一旁。然后国王起身拥抱他，让他坐在上好的床座上，亲切问候，并说道：

၇၇၃.

773.

‘‘ယထာ ပေတံ သုသာနသ္မိံ, ဆဍ္ဍေတွာ စတုရော ဇနာ;

ဧဝံ ကပိလယျေ တျမှ, ဆဍ္ဍယိတွာ ဣဓာဂတာ.

“正如四人将死者，抛弃于墓地；我等亦曾将你抛弃，在迦毗罗(Kapila)之地而来此。”

၇၇၄.

774.

‘‘အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန, ကေန ဝါ ပန ဟေတုနာ;

ကေန ဝါ အတ္ထဇာတေန, အတ္တာနံ ပရိမောစယီ’’တိ.

“然则你以何理由，复以何等因缘；以何利益之事，使自身得解脱？”

တတ္ထ စတုရော ဇနာတိ ပဏ္ဍိတ, ယထာ နာမ ကာလကတံ စတုရော ဇနာ မဉ္စကေန သုသာနံ နေတွာ တတ္ထ ဆဍ္ဍေတွာ အနပေက္ခာ ဂစ္ဆန္တိ, ဧဝံ ကပိလယျေ ရဋ္ဌေ တံ ဆဍ္ဍေတွာ မယံ ဣမာဂတာတိ အတ္ထော. ကေန ဝဏ္ဏေနာတိ ကေန ကာရဏေန. ဟေတုနာတိ ပစ္စယေန. အတ္ထဇာတေနာတိ အတ္ထေန. အတ္တာနံ ပရိမောစယီတိ အမိတ္တဟတ္ထဂတော ကေန ကာရဏေန ပစ္စယေန ကေန အတ္ထေန တွံ အတ္တာနံ ပရိမောစေသီတိ ပုစ္ဆတိ.

此处，“caturo janā”的意思是：智者，正如四个人用床将死者抬到墓地丢弃后便毫无留恋地离去，同样地，“我们在迦毗罗国将你抛弃后，来到了这里”。“kena vaṇṇena”是指以何原因。“hetunā”是指以何条件。“atthajātena”是指以何目的。“attānaṃ parimocayī”是问：‘落入敌手的你，是以何原因、何条件、何目的使自己获得解脱？’

တတော [Pg.316] မဟာသတ္တော အာဟ –

于是摩诃萨说道：

၇၇၅.

775.

‘‘အတ္ထံ အတ္ထေန ဝေဒေဟ, မန္တံ မန္တေန ခတ္တိယ;

ပရိဝါရယိံ ရာဇာနံ, ဇမ္ဗုဒီပံဝ သာဂရော’’တိ.

“维德哈王，我以利还利，刹帝利啊，我以谋对谋；我已将那国王包围，一如大海环绕瞻部洲。”

တဿတ္ထော – အဟံ, မဟာရာဇ, တေန စိန္တိတံ အတ္ထံ အတ္တနော စိန္တိတေန အတ္ထေန, တေန စ မန္တိတံ မန္တံ အတ္တနော မန္တိတေန မန္တေန ပရိဝါရေသိံ. န ကေဝလဉ္စ ဧတ္တကမေဝ, ဧကသတရာဇပရိဝါရံ ပန တံ ရာဇာနံ ဇမ္ဗုဒီပံ သာဂရော ဝိယ ပရိဝါရယိဿန္တိ. သဗ္ဗံ အတ္တနော ကတကမ္မံ ဝိတ္ထာရေတွာ ကထေသိ.

其义是：大王，我以自己的目的对抗了他所思虑的目的，以自己的计谋对抗了他所谋划的计谋。不仅如此，那一百零一位国王作为随从，将会像大海环绕瞻部洲一样包围那位国王。他详细地叙述了自己所做的一切。

တံ သုတွာ ရာဇာ အတိဝိယ တုဿိ. အထဿ ပဏ္ဍိတော စူဠနိရညာ အတ္တနော ဒိန္နံ ပဏ္ဏာကာရံ အာစိက္ခန္တော အာဟ –

国王听了非常欢喜。那时，智者向国王讲述朱ḷ阿尼王送给他的礼物，说道：

၇၇၆.

776.

‘‘ဒိန္နံ နိက္ခသဟဿံ မေ, ဂါမာသီတိ စ ကာသိသု;

ဒါသိသတာနိ စတ္တာရိ, ဒိန္နံ ဘရိယာသတဉ္စ မေ;

သဗ္ဗံ သေနင်္ဂမာဒါယ, သောတ္ထိနာမှိ ဣဓာဂတော’’တိ.

“我被赐予千金币，及迦尸(Kāsi)村庄八十座；四百女仆亦赐我，还有妻子一百个；我带着所有军队，平安地来到此处。”

တတော ရာဇာ အတိဝိယ တုဋ္ဌပဟဋ္ဌော မဟာသတ္တဿ ဂုဏံ ဝဏ္ဏေန္တော တမေဝ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

于是国王非常高兴，赞叹摩诃萨的功德，发出了这首感兴偈：

၇၇၇.

777.

‘‘သုသုခံ ဝတ သံဝါသော, ပဏ္ဍိတေဟီတိ သေနက;

ပက္ခီဝ ပဉ္ဇရေ ဗဒ္ဓေ မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ;

အမိတ္တဟတ္ထတ္တဂတေ, မောစယီ နော မဟောသဓော’’တိ.

“塞纳迦啊，与智者同住，真是无比安乐！我们曾如笼中之鸟，又如网中之鱼，落入敌人之手，是大药解救了我们。”

သေနကောပိ တဿ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆန္တော တမေဝ ဂါထမာဟ –

塞纳迦也接受了他的话，说了同一首偈颂：

၇၇၈.

778.

‘‘ဧဝမေတံ မဟာရာဇ, ပဏ္ဍိတာ ဟိ သုခါဝဟာ;

ပက္ခီဝ ပဉ္ဇရေ ဗဒ္ဓေ, မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ;

အမိတ္တဟတ္ထတ္တဂတေ, မောစယီ နော မဟောသဓော’’တိ.

“大王，诚然如此，智者能带来安乐。我们曾如笼中之鸟，又如网中之鱼，落入敌人之手，是大药解救了我们。”

အထ ရာဇာ နဂရေ ဆဏဘေရိံ စရာပေတွာ ‘‘သတ္တာဟံ မဟာဆဏံ ကရောန္တု, ယေသံ မယိ သိနေဟော အတ္ထိ, တေ သဗ္ဗေ ပဏ္ဍိတဿ သက္ကာရံ သမ္မာနံ ကရောန္တူ’’တိ အာဏာပေန္တော အာဟ –

于是国王令人在城中敲响节庆的鼓，命令道：“让他们举行七日大庆，凡是对我心怀敬爱的人，都应当对智者表示崇敬与尊重！”

၇၇၉.

779.

‘‘အာဟညန္တု [Pg.317] သဗ္ဗဝီဏာ, ဘေရိယော ဒိန္ဒိမာနိ စ;

ဓမေန္တု မာဂဓာ သင်္ခါ, ဝဂ္ဂူ နဒန္တု ဒုန္ဒုဘီ’’တိ.

“让所有的琴都奏响，还有大小的鼓；吹响摩揭陀(Magadha)的法螺，让战鼓发出悦耳的声音。”

တတ္ထ အာဟညန္တူတိ ဝါဒိယန္တု. မာဂဓာ သင်္ခါတိ မဂဓရဋ္ဌေ သဉ္ဇာတာ သင်္ခါ. ဒုန္ဒုဘီတိ မဟာဘေရိယော.

此处，“āhaññantu”是指被演奏。“māgadhā saṅkhā”是指产自摩揭陀国的法螺。“dundubhī”是指大鼓。

အထ တေ နာဂရာ စ ဇာနပဒါ စ ပကတိယာပိ ပဏ္ဍိတဿ သက္ကာရံ ကာတုကာမာ ဘေရိသဒ္ဒံ သုတွာ အတိရေကတရံ အကံသု. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

于是，城里人和乡下人本来就想对智者表示崇敬，听到鼓声后，便更加热烈地行动起来。为了阐明此义，导师说道：

၇၈၀.

780.

‘‘ဩရောဓာ စ ကုမာရာ စ, ဝေသိယာနာ စ ဗြာဟ္မဏာ;

ဗဟုံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ပဏ္ဍိတဿာဘိဟာရယုံ.

“后宫与诸王子，吠舍与婆罗门，带来众多饮食，献给那位智者。”

၇၈၁.

781.

‘‘ဟတ္ထာရောဟာ အနီကဋ္ဌာ, ရထိကာ ပတ္တိကာရကာ;

ဗဟုံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ပဏ္ဍိတဿာဘိဟာရယုံ.

“象兵、将帅、车兵与步卒，带来众多饮食，献给那位智者。”

၇၈၂.

782.

‘‘သမာဂတာ ဇာနပဒါ, နေဂမာ စ သမာဂတာ;

ဗဟုံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ပဏ္ဍိတဿာဘိဟာရယုံ.

“乡野村人齐聚集，城镇居民亦来会；带来众多饮食，献给那位智者。”

၇၈၃.

783.

‘‘ဗဟုဇနော ပသန္နောသိ, ဒိသွာ ပဏ္ဍိတမာဂတံ;

ပဏ္ဍိတမှိ အနုပ္ပတ္တေ, စေလုက္ခေပေါ အဝတ္တထာ’’တိ.

“众人见智者归来，心中皆大欢喜；当智者抵达之时，众人抛衣以示庆贺。”

တတ္ထ ဩရောဓာတိ ဥဒုမ္ဗရဒေဝိံ အာဒိံ ကတွာ အန္တေပုရိကာ. အဘိဟာရယုန္တိ အဘိဟာရာပေသုံ, ပဟိဏိံသူတိ အတ္ထော. ဗဟုဇနောတိ ဘိက္ခဝေ, နဂရဝါသိနော စ စတုဒွါရဂါမဝါသိနော စ ဇနပဒဝါသိနော စာတိ ဗဟုဇနော ပသန္နော အဟောသိ. ဒိသွာ ပဏ္ဍိတမာဂတန္တိ ပဏ္ဍိတံ မိထိလံ အာဂတံ ဒိသွာ. အဝတ္တထာတိ ပဏ္ဍိတမှိ မိထိလံ အနုပ္ပတ္တေ ‘‘အယံ နော ပဌမမေဝ ပစ္စာမိတ္တဝသံ ဂတံ ရာဇာနံ မောစေတွာ ပေသေတွာ ပစ္ဆာ ဧကသတရာဇာနော အညမညံ ခမာပေတွာ သမဂ္ဂေ ကတွာ စူဠနိံ ပသာဒေတွာ တေန ဒိန္နံ မဟန္တံ ယသံ အာဒါယ အာဂတော’’တိ တုဋ္ဌစိတ္တေန ဇနေန ပဝတ္တိတော စေလုက္ခေပေါ ပဝတ္တထ.

在那里，“后宫”(orodhā)是指以优昙婆罗(Udumbarā)王妃为首的后宫女子。“献上”(Abhihārayuṃ)是指她们让人送去，意思是“派遣”。诸比丘，“众多人”(bahujano)是指城市居民、四门村庄的居民以及地方居民；众多人都心生净信。“见到贤者到来”(Disvā paṇḍitamāgataṃ)是指见到贤者来到弥提罗(Mithilā)。“发生了”(Avattatha)是指当贤者到达弥提罗时，人们内心喜悦，心想：“这位贤者首先解救了我们落入敌手的国王并把他送回来，之后又让一百零一位国王互相宽恕、和解，取悦了朱罗尼(Cūḷani)，带着他所给予的巨大荣誉归来。”于是，由心怀喜悦的人们发起的抛衣欢庆便发生了。

အထ မဟာသတ္တော ဆဏာဝသာနေ ရာဇကုလံ အာဂန္တွာ ‘‘မဟာရာဇ, စူဠနိရညော မာတရဉ္စ ဒေဝိဉ္စ ပုတ္တဉ္စ သီဃံ ပေသေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာဟ. ‘‘သာဓု, တာတ, ပေသေဟီ’’တိ. သော တေသံ တိဏ္ဏံ ဇနာနံ မဟန္တံ သက္ကာရံ ကတွာ [Pg.318] အတ္တနာ သဒ္ဓိံ အာဂတသေနာယပိ သက္ကာရံ သမ္မာနံ ကာရေတွာ တေ တယော ဇနေ မဟန္တေန ပရိဝါရေန အတ္တနော ပုရိသေဟိ သဒ္ဓိံ ပေသေသိ. ရညာ အတ္တနော ဒိန္နာ သတဘရိယာ စ စတ္တာရိ ဒါသိသတာနိ စ နန္ဒာဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ ပေသေသိ, အတ္တနာ သဒ္ဓိံ အာဂတသေနမ္ပိ တေဟိ သဒ္ဓိံယေဝ ပေသေသိ. တေ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရံ ပါပုဏိံသု. အထ ရာဇာ မာတရံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, အမ္မ, ဝေဒေဟရာဇေန တေ သင်္ဂဟော ကတော’’တိ? ‘‘ကိံ တာတ, ကထေသိ, မံ ဒေဝတာဌာနေ ဌပေတွာ သက္ကာရမကာသိ, နန္ဒာဒေဝိမ္ပိ မာတုဋ္ဌာနေ ဌပေသိ, ပဉ္စာလစန္ဒံ ကနိဋ္ဌဘာတိကဋ္ဌာနေ ဌပေသီ’’တိ. တံ သုတွာ ရာဇာ အတိဝိယ တုဿိတွာ ဗဟုံ ပဏ္ဏာကာရံ ပေသေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ တေ ဥဘောပိ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ ဝသိံသူတိ.

于是，大菩萨在庆典结束时来到王宫，说道：“大王，应当尽快派遣朱罗尼王的母亲、王后和儿子。”国王说：“好的，贤卿，派他们去吧。”于是他为这三人举行了盛大的礼遇，也为随他一同前来的军队安排了礼遇和尊敬，然后派遣这三人带着庞大的随从和自己的亲信一同出发。国王把自己赐予的一百位妻子和四百名女仆也与难陀(Nandā)王妃一同派遣，随他一同前来的军队也和他们一起派遣了。他们带着庞大的随从抵达了北般遮罗(Uttarapañcāla)城。国王问母亲：“母亲啊，维德哈(Vedeha)王善待您了吗？”母亲回答：“孩子，你说什么呢？他把我放在天神的位置上礼敬，把难陀王妃放在母亲的位置上，把般遮罗旃陀(Pañcālacanda)放在弟弟的位置上。”国王听后非常高兴，派人送去许多礼物。从此以后，他们双方和睦融洽地生活在一起。

မဟာဥမင်္ဂခဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

大优摩伽篇终。

ဒကရက္ခသပဉှော

水夜叉之问

ပဉ္စာလစန္ဒီ ဝိဒေဟရညာ ပိယာ အဟောသိ မနာပါ. သာ ဒုတိယေ သံဝစ္ဆရေ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. တဿ ဒသမေ သံဝစ္ဆရေ ဝေဒေဟရာဇာ ကာလမကာသိ. ဗောဓိသတ္တော တဿ ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ‘‘ဒေဝ, အဟံ တဝ အယျကဿ စူဠနိရညော သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ အာပုစ္ဆိ. ပဏ္ဍိတ, မာ မံ ဒဟရံ ဆဍ္ဍေတွာ ဂမိတ္ထ, အဟံ တံ ပိတုဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ သက္ကာရံ ကရိဿာမီတိ. ပဉ္စာလစန္ဒီပိ နံ ‘‘ပဏ္ဍိတ, တုမှာကံ ဂတကာလေ အညံ ပဋိသရဏံ နတ္ထိ, မာ ဂမိတ္ထာ’’တိ ယာစိ. သောပိ ‘‘မယာ ရညော ပဋိညာ ဒိန္နာ, န သက္ကာ အဂန္တု’’န္တိ မဟာဇနဿ ကလုနံ ပရိဒေဝန္တဿေဝ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကေ ဂဟေတွာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရံ ဂတော. ရာဇာ တဿာဂမနံ သုတွာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ မဟန္တေန သက္ကာရေန နဂရံ ပဝေသေတွာ မဟန္တံ ဂေဟံ ဒတွာ ဌပေတွာ ပဌမဒိန္နေ အသီတိဂါမေ န အညံ ဘောဂံ အဒါသိ. သော တံ ရာဇာနံ ဥပဋ္ဌာသိ.

般遮罗旃提(Pañcālacandī)是威德哈(Videha)王心爱且悦意之人。她在第二年生了一个儿子。他十岁时，维德哈(Vedeha)王驾崩。菩萨为他撑起伞盖后，禀告道：“陛下，我将前往您外祖父朱罗尼王那里。”国王说：“智者，请不要抛下年幼的我离去，我将把您放在父亲的位置上恭敬您。”般遮罗旃提也恳求他：“智者，您若离去，我们就没有其他依怙了，请不要走。”但他回答道：“我已对国王许下承诺，不能不去。”于是在民众悲伤的哭泣声中，他带着自己的侍从离开都城，前往北般遮罗城。国王听说他到来，便亲自迎接，以盛大的礼仪将他迎入城中，赐予他一栋大宅邸安住，除了最初给予的八十个村庄外，没有再给其他财富。他就这样侍奉着那位国王。

တဒါ ဘေရီ နာမ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ရာဇဂေဟေ ဘုဉ္ဇတိ, သာ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ. တာယ မဟာသတ္တော န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော, ‘‘မဟောသဓပဏ္ဍိတော ကိရ ရာဇာနံ ဥပဋ္ဌာတီ’’တိ သဒ္ဒမေဝ သုဏာတိ. တေနပိ သာ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ, ‘‘ဘေရီ နာမ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ရာဇဂေဟေ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ သဒ္ဒမေဝ သုဏာတိ. နန္ဒာဒေဝီ ပန ‘‘ပိယဝိပ္ပယောဂံ ကတွာ အမှေ ကိလမာပေသီ’’တိ ဗောဓိသတ္တေ အနတ္တမနာ အဟောသိ. သာ ပဉ္စသတာ ဝလ္လဘိတ္ထိယော အာဏာပေသိ ‘‘မဟောသဓဿ ဧကံ ဒေါသံ ဥပဓာရေတွာ [Pg.319] ရညော အန္တရေ ပရိဘိန္ဒိတုံ ဝါယမထာ’’တိ. တာ တဿ အန္တရံ ဩလောကေန္တိယော ဝိစရန္တိ.

那时，有一位名叫毗里(Bherī)的游方女行者在王宫用餐，她聪明能干。她以前未曾见过大菩萨，只是听说：“据说摩诃奥萨陀(Mahosadha)智者在侍奉国王。”他也未曾见过她，只是听说：“有一位名叫毗里的游方女行者在王宫用餐。”然而，难陀王妃却因“（他）使我们遭受与所爱之人分离之苦”而对菩萨感到不悦。她命令五百位受宠的嫔妃道：“你们要找出摩诃奥萨陀的一个过失，设法在国王面前离间他。”她们便四处寻找他的过失。

အထေကဒိဝသံ သာ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ဘုဉ္ဇိတွာ ရာဇဂေဟာ နိက္ခန္တီ ဗောဓိသတ္တံ ရာဇုပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တံ ရာဇင်္ဂဏေ ပဿိ. သော တံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. သာ ‘‘အယံ ကိရ ပဏ္ဍိတော, ဇာနိဿာမိ တာဝဿ ပဏ္ဍိတဘာဝံ ဝါ အပဏ္ဍိတဘာဝံ ဝါ’’တိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တီ ဗောဓိသတ္တံ ဩလောကေတွာ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. သာ ကိရ ‘‘ကီဒိသံ, ပဏ္ဍိတ, ရာဇာ တံ ပရဒေသတော အာနေတွာ ဣဒါနိ ပဋိဇဂ္ဂတိ, န ပဋိဇဂ္ဂတီ’’တိ မနသာဝ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘အယံ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ မံ ပဉှံ ပုစ္ဆတီ’’တိ ဉတွာ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော ဟတ္ထမုဋ္ဌိံ အကာသိ. သော ကိရ ‘‘အယျေ, မမ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ပက္ကောသိတွာ ဣဒါနိ ရာဇာ ဂါဠှမုဋ္ဌိဝ ဇာတော, န မေ အပုဗ္ဗံ ကိဉ္စိ ဒေတီ’’တိ မနသာဝ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သာ တံ ကာရဏံ ဉတွာ ဟတ္ထံ ဥက္ခိပိတွာ အတ္တနော သီသံ ပရာမသိ. တေန ဣဒံ ဒဿေတိ ‘‘ပဏ္ဍိတ, သစေ ကိလမသိ, မယံ ဝိယ ကသ္မာ န ပဗ္ဗဇသီ’’တိ? တံ ဉတွာ မဟာသတ္တော အတ္တနော ကုစ္ဆိံ ပရာမသိ. တေန ဣဒံ ဒဿေတိ ‘‘အယျေ, မမ ပေါသိတဗ္ဗာ ပုတ္တဒါရာ ဗဟုတရာ, တေန န ပဗ္ဗဇာမီ’’တိ. ဣတိ သာ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ အတ္တနော အာဝါသမေဝ အဂမာသိ. မဟာသတ္တောပိ တံ ဝန္ဒိတွာ ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂတော.

有一天，那位游方女行者(paribbājikā)用完餐从王宫出来时，在王宫的庭院里看见正前来侍奉国王的菩萨。菩萨向她行礼后，站在一旁。她心想：“据说此人是智者，我倒要看看他究竟是智者还是非智者。”于是她看着菩萨，伸出手，用手势提问。她心里问的是：“智者，国王把你从外国请来，现在是照料你，还是不照料你呢？”菩萨知道“她这是在用手势问我”，便也用手势回答，握紧了拳头。他心里回答的是：“尊者，国王曾应承于我，将我召来，现在却变得像紧握的拳头一样，不再给我任何前所未有的东西了。”她明白了这个意思后，举起手摸了摸自己的头。以此表示：“智者，如果你感到劳苦，为何不像我们一样出家呢？”大士(mahāsatta)明白后，摸了摸自己的肚子。以此表示：“尊者，我有很多妻儿需要抚养，因此不能出家。”就这样，她用手势问完问题后，便回到自己的住处去了。大士也向她行礼后，前去侍奉国王。

နန္ဒာဒေဝိယာ ပယုတ္တာ ဝလ္လဘိတ္ထိယော သီဟပဉ္ဇရေ ဌိတာ တံ ကိရိယံ ဒိသွာ စူဠနိရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝ, မဟောသဓော ဘေရိပရိဗ္ဗာဇိကာယ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဟုတွာ တုမှာကံ ရဇ္ဇံ ဂဏှိတုကာမော, တုမှာကံ ပစ္စတ္ထိကော ဟောတီ’’တိ ပရိဘိန္ဒိံသု. ရာဇာ အာဟ – ‘‘ကိံ ဝေါ ဒိဋ္ဌံ ဝါ သုတံ ဝါ’’တိ? မဟာရာဇ, ပရိဗ္ဗာဇိကာ ဘုဉ္ဇိတွာ ဩတရန္တီ မဟောသဓံ ဒိသွာ ရာဇာနံ ဟတ္ထတလံ ဝိယ ခလမဏ္ဍလံ ဝိယ စ သမံ ကတွာ ‘‘ရဇ္ဇံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ကာတုံ သက္ကောသီ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. မဟောသဓောပိ ခဂ္ဂဂ္ဂဟဏာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘ကတိပါဟစ္စယေန သီသံ ဆိန္ဒိတွာ ရဇ္ဇံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ကရိဿာမီ’’တိ မုဋ္ဌိံ အကာသိ. သာ ‘‘သီသမေဝ ဆိန္ဒာဟီ’’တိ အတ္တနော ဟတ္ထံ ဥက္ခိပိတွာ သီသံ ပရာမသိ. မဟောသဓော ‘‘မဇ္ဈေယေဝ နံ ဆိန္ဒိဿာမီ’’တိ ကုစ္ဆိံ ပရာမသိ. အပ္ပမတ္တာ, မဟာရာဇ, ဟောထ, မဟောသဓံ ဃာတေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ. သော တာသံ ကထံ သုတွာ စိန္တေသိ ‘‘န သက္ကာ ပဏ္ဍိတေန မယိ ဒုဿိတုံ, ပရိဗ္ဗာဇိကံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ.

难陀王妃派出的宠妃们站在狮子窗(sīhapañjara)后，看见这番情景，便去到国王跟前挑拨道：“陛下，摩诃奥萨陀与那位名为毗里的游方女行者合谋，想要夺取您的王国，他是您的敌人！”国王说：“你们亲眼看到了或亲耳听到了什么？”“大王，那游方女行者用完餐下来，看见摩诃奥萨陀，便伸出手，意思是说‘你可以把王国夷为平地，如同手掌和脱谷场一般，然后掌握在自己手中’。摩诃奥萨陀也做出抓住剑柄的样子，握紧拳头，意思是说‘过几天我就砍下你的头，把王国掌握在自己手中’。她便举手摸自己的头，意思是说‘就把头砍下来吧’。摩诃奥萨陀又摸自己的肚子，意思是说‘我要把他拦腰斩断’。大王，您要保持警惕，应该杀死摩诃奥萨陀！”国王听了她们的话，心想：“智者不可能对我怀有敌意，我要去问问那位游方女行者。”

သော [Pg.320] ပုနဒိဝသေ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ဘုတ္တကာလေ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘အယျေ, ကစ္စိ တေ မဟောသဓပဏ္ဍိတော ဒိဋ္ဌော’’တိ? ‘‘အာမ, မဟာရာဇ, ဟိယျော ဣတော ဘုဉ္ဇိတွာ နိက္ခန္တိယာ ဒိဋ္ဌော’’တိ. ‘‘ကောစိ ပန ဝေါ ကထာသလ္လာပေါ အဟောသီ’’တိ. ‘‘မဟာရာဇ, သလ္လာပေါ နတ္ထိ, ‘သော ပန ပဏ္ဍိတော’တိ သုတွာ ‘သစေ ပဏ္ဍိတော, ဣဒံ ဇာနိဿတီ’တိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ နံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တီ ‘‘ပဏ္ဍိတ, ကစ္စိ တေ ရာဇာ ပသာရိတဟတ္ထော, န သင်္ကုစိတဟတ္ထော, ကစ္စိ တေ သင်္ဂဏှာတီ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိံ. ပဏ္ဍိတော – ‘‘ရာဇာ မမ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ပက္ကောသိတွာ ဣဒါနိ ကိဉ္စိ န ဒေတီ’’တိ မုဋ္ဌိမကာသိ. အထာဟံ – ‘‘သစေ ကိလမသိ, မယံ ဝိယ ကသ္မာ န ပဗ္ဗဇသီ’’တိ သီသံ ပရာမသိံ. သော – ‘‘မမ ပေါသေတဗ္ဗာ ပုတ္တဒါရာ ဗဟုတရာ, တေန န ပဗ္ဗဇာမီ’’တိ အတ္တနော ကုစ္ဆိံ ပရာမသီတိ. ‘‘ပဏ္ဍိတော, အယျေ, မဟောသဓော’’တိ? ‘‘အာမ, မဟာရာဇ, ပထဝိတလေ ပညာယ တေန သဒိသော နာမ နတ္ထီ’’တိ. ရာဇာ တဿာ ကထံ သုတွာ တံ ဝန္ဒိတွာ ဥယျောဇေသိ. တဿာ ဂတကာလေ ပဏ္ဍိတော ရာဇုပဋ္ဌာနံ ပဝိဋ္ဌော. အထ နံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကစ္စိ တေ, ပဏ္ဍိတ, ဘေရီ နာမ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ဒိဋ္ဌာ’’တိ? ‘‘အာမ, မဟာရာဇ, ဟိယျော ဣတော နိက္ခန္တိံ ပဿိံ, သာ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ ဧဝံ မံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ, အဟဉ္စဿာ တထေဝ ဝိဿဇ္ဇေသိ’’န္တိ တာယ ကထိတနိယာမေနေဝ ကထေသိ. ရာဇာ တံ ဒိဝသံ ပသီဒိတွာ ပဏ္ဍိတဿ သေနာပတိဋ္ဌာနံ အဒါသိ, သဗ္ဗကိစ္စာနိ တမေဝ ပဋိစ္ဆာပေသိ. တဿ ယသော မဟာ အဟောသိ.

次日，国王在女游方者用餐时前去见她，问道：“尊者，您见到摩诃萨埵(Mahosadha)智者了吗？”“是的，大王，昨日我在此用完餐离开时见到了他。”“你们有过任何交谈吗？”“大王，没有交谈。我听说‘他是位智者’，心想‘如果他是智者，应该能明白’，便用手势向他提问：‘智者啊，国王对你是伸出手，还是握起拳？他是否照顾你？’说着我伸出了手。智者则握紧了拳头，意为：‘国王对我作了承诺，召我前来，如今却什么也不给。’于是我摸了摸自己的头，意为：‘如果你如此辛劳，为何不像我们一样出家呢？’他则摸了摸自己的肚子，意为：‘我有很多妻儿需要抚养，因此不能出家。’”“尊者，摩诃萨埵是位智者吗？”“是的，大王，在这世上，就智慧而言，无人能与他相比。”国王听了她的话，向她行礼后，便让她离开了。在她离开时，智者前来觐见国王。于是国王问他：“智者啊，你见到一位名叫贝利(Bherī)的女游方者吗？”“是的，大王，昨日我看见她从这里离开。她用手势如此问我，我也同样回答了她。”智者便按照她所说的方式复述了一遍。国王那天非常欢喜，授予智者将军之位，并将所有事务都托付给他。他的声誉变得非常卓著。

ရညော ဒိန္နယသာနန္တရမေဝ သော စိန္တေသိ ‘‘ရညာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ မယှံ အတိမဟန္တံ ဣဿရိယံ ဒိန္နံ, ရာဇာနော ခေါ ပန မာရေတုကာမာပိ ဧဝံ ကရောန္တိယေဝ, ယံနူနာဟံ ‘မမ သုဟဒယော ဝါ နော ဝါ’တိ ရာဇာနံ ဝီမံသေယျံ, န ခေါ ပနညော ဇာနိတုံ သက္ခိဿတိ, ဘေရီ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ဉာဏသမ္ပန္နာ, သာ ဧကေနုပါယေန ဇာနိဿတီ’’တိ. သော ဗဟူနိ ဂန္ဓမာလာဒီနိ ဂဟေတွာ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ အာဝါသံ ဂန္တွာ တံ ပူဇယိတွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘အယျေ, တုမှေဟိ ရညော မမ ဂုဏကထာယ ကထိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ရာဇာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ မယှံ အတိမဟန္တံ ယသံ ဒေတိ, တံ ခေါ ပန ‘သဘာဝေန ဝါ ဒေတိ, နော ဝါ’တိ န ဇာနာမိ, သာဓု ဝတဿ, သစေ ဧကေနုပါယေန ရညော မယိ သိနေဟဘာဝံ ဇာနေယျာထာ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ ပုနဒိဝသေ ရာဇဂေဟံ ဂစ္ဆမာနာ ဒကရက္ခသပဉှံ နာမ စိန္တေသိ. ဧဝံ ကိရဿာ အဟောသိ ‘‘အဟံ စရပုရိသော ဝိယ ဟုတွာ ဥပါယေန [Pg.321] ရာဇာနံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ ‘ပဏ္ဍိတဿ သုဟဒယော ဝါ, နော ဝါ’တိ ဇာနိဿာမီ’’တိ. သာ ဂန္တွာ ကတဘတ္တကိစ္စာ နိသီဒိ. ရာဇာပိ နံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တဿာ ဧတဒဟောသိ ‘‘သစေ ရာဇာ ပဏ္ဍိတဿ ဥပရိ ဒုဟဒယော ဘဝိဿတိ, ပဉှံ ပုဋ္ဌော အတ္တနော ဒုဟဒယဘာဝံ မဟာဇနမဇ္ဈေယေဝ ကထေဿတိ, တံ အယုတ္တံ, ဧကမန္တေ နံ ပဉှံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ. သာ ‘‘ရဟော ပစ္စာသီသာမိ, မဟာရာဇာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ မနုဿေ ပဋိက္ကမာပေသိ. အထ နံ သာ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ, တံ ပဉှံ ပုစ္ဆာမီ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆ, အယျေ, ဇာနန္တော ကထေဿာမီ’’တိ. အထ သာ ဒကရက္ခသပဉှေ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

在他被国王授予荣誉之后，他立刻想到：“国王一举就赐予我如此大的权势，但君王们想要杀人时也会这样做。我何不试探一下国王，看他对我是否怀有善意。然而，别人无法知晓此事，唯有智慧圆满的贝利女游方者能用某种方法查明。”于是他带着许多香、花环等物来到女游方者的住处，供养礼拜后说：“尊者，自从您向国王称赞我的德行那天起，国王就对我恩宠有加，赐予极大的荣誉。但我不知他是出于真心，还是并非如此。如果您能用某种方法查知国王对我的喜爱之情，那就太好了。”她回答“好的”并应承下来。次日前往王宫时，她想到了一个名为‘水罗刹之问’(Dakarakkhasapañha)的问题。她当时是这么想的：“我将像个探子一样，用计谋向国王提问，以查明他对智者是否怀有善意。”她到了王宫，用完餐后坐下。国王也向她行礼后，坐在一旁。她心想：“如果国王对智者怀有恶意，被问到时，他就会在大庭广众之下表露出来，那是不妥的。我应在私下问他。”于是她说：“大王，我希望能私下谈话。”国王便让众人退下。然后她对国王说：“大王，我想请教您一个问题。”“请问吧，尊者，若我知晓，定会回答。”于是，她就‘水罗刹之问’说出了第一首偈颂：

‘‘သစေ ဝေါ ဝုယှမာနာနံ, သတ္တန္နံ ဥဒကဏ္ဏဝေ;

မနုဿဗလိမေသာနော, နာဝံ ဂဏှေယျ ရက္ခသော;

အနုပုဗ္ဗံ ကထံ ဒတွာ, မုဉ္စေသိ ဒကရက္ခသာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၂၄);

“倘若你们七人，漂流于大洋，一罗刹为求人祭，将船只执掌；你将依何顺序献出他们，以从那水罗刹手中解脱？”

တတ္ထ သတ္တန္နန္တိ တုမှာကံ မာတာ စ နန္ဒာဒေဝီ စ တိခိဏမန္တိကုမာရော စ ဓနုသေခသဟာယော စ ပုရောဟိတော စ မဟောသဓော စ တုမှေ စာတိ ဣမေသံ သတ္တန္နံ. ဥဒကဏ္ဏဝေတိ ဂမ္ဘီရဝိတ္ထတေ ဥဒကေ. မနုဿဗလိမေသာနောတိ မနုဿဗလိံ ဂဝေသန္တော. ဂဏှေယျာတိ ထာမသမ္ပန္နော ဒကရက္ခသော ဥဒကံ ဒွိဓာ ကတွာ နိက္ခမိတွာ တံ နာဝံ ဂဏှေယျ, ဂဟေတွာ စ ပန ‘‘မဟာရာဇ, ဣမေ ဆ ဇနေ မမ အနုပဋိပါဋိယာ ဒေဟိ, တံ ဝိဿဇ္ဇေဿာမီ’’တိ ဝဒေယျ. အထ တွံ အနုပုဗ္ဗံ ကထံ ဒတွာ မုဉ္စေသိ ဒကရက္ခသာ, ကံ ပဌမံ ဒတွာ…ပေ… ကံ ဆဋ္ဌံ ဒတွာ ဒကရက္ခသတော မုဉ္စေယျာသီတိ?

此处的“七人”是指：你的母亲、难陀(Nandā)王后、提基那曼提(Tikhiṇamanti)王子、弓术师朋友、国师、摩诃萨埵以及你自己，这七人。“在水域中”(udakaṇṇave)是指在深广的水中。“寻求人祭”(manussabalimesāno)是指寻找人类祭品。“他会抓住”(gaṇheyyā)是指一个强壮的水罗刹(dakarakkhaso)会把水分开，出来抓住那艘船，抓住后会说：“大王，请把这六个人按顺序给我，我就会放了你。”那么，你将如何按顺序交出他们以从水罗刹手中解脱？你会先交出谁……乃至……你会第六个交出谁，从而从水罗刹手中解脱呢？’

တံ သုတွာ ရာဇာ အတ္တနော ယထာဇ္ဈာသယံ ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

国王听了这话，便依其心意说了此偈：

‘‘မာတရံ ပဌမံ ဒဇ္ဇံ, ဘရိယံ ဒတွာန ဘာတရံ;

တတော သဟာယံ ဒတွာန, ပဉ္စမံ ဒဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ;

ဆဋ္ဌာဟံ ဒဇ္ဇမတ္တာနံ, နေဝ ဒဇ္ဇံ မဟောသဓ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၂၅);

“我当先予母，继予妻与兄；然后予友朋，第五予国师；第六予自身，绝不予摩诃萨埵。”

တတ္ထ ဆဋ္ဌာဟန္တိ အယျေ, ပဉ္စမေ ခါဒိတေ အထာဟံ ‘‘ဘော ဒကရက္ခသ, မုခံ ဝိဝရာ’’တိ ဝတွာ တေန မုခေ ဝိဝဋေ ဒဠှံ ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ ဣမံ ရဇ္ဇသိရိံ အဂဏေတွာ ‘‘ဣဒါနိ မံ ခါဒါ’’တိ တဿ မုခေ ပတေယျံ, န တွေဝ ဇီဝမာနော မဟောသဓပဏ္ဍိတံ ဒဒေယျန္တိ, ဧတ္တကေန အယံ ပဉှော နိဋ္ဌိတော.

尊者，此中“第六予自身”的意思是，当第五个人被吃掉后，我就说：“喂，水罗刹，张开你的嘴巴！”当他张开嘴后，我便紧束腰带，不顾这王位荣耀，说：“现在吃我吧！”然后投入其口中。但我绝不会在活着的时候把摩诃萨埵智者交出去。此问题至此终。

ဧဝံ [Pg.322] ဉာတံ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ရညော မဟာသတ္တေ သုဟဒယတံ, န ပန ဧတ္တကေနေဝ ပဏ္ဍိတဿ ဂုဏော စန္ဒော ဝိယ ပါကဋော ဟောတိ. တေနဿာ ဧတဒဟောသိ ‘‘အဟံ မဟာဇနမဇ္ဈေ ဧတေသံ ဂုဏံ ကထယိဿာမိ, ရာဇာ တေသံ အဂုဏံ ကထေတွာ ပဏ္ဍိတဿ ဂုဏံ ကထေဿတိ, ဧဝံ ပဏ္ဍိတဿ ဂုဏော နဘေ ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ ပါကဋော ဘဝိဿတီ’’တိ. သာ သဗ္ဗံ အန္တေပုရဇနံ သန္နိပါတာပေတွာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပုန ရာဇာနံ တမေဝ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ တေန တထေဝ ဝုတ္တေ ‘‘မဟာရာဇ, တွံ ‘မာတရံ ပဌမံ ဒဿာမီ’တိ ဝဒသိ, မာတာ နာမ မဟာဂုဏာ, တုယှဉ္စ မာတာ န အညေသံ မာတုသဒိသာ. ဗဟူပကာရာ တေ ဧသာ’’တိ တဿာ ဂုဏံ ကထေန္တီ ဂါထာဒွယမာဟ –

女游方者(paribbājikā)由此了知国王对摩诃萨埵的善意，但仅凭这些，智者的功德还不能像月亮一样显现。她心想：“我要在大众中称颂其他人的功德，国王则会指出他们的过失，然后再称颂智者的功德，这样智者的功德就能像天空中的满月一样显现。”于是她召集所有后宫之人，从头再次向国王提出同样的问题。当国王如是回答时，她说：“大王，您说‘我当先予母’，母亲确实功德甚大，而您的母亲又非同寻常，她对您有极大的恩惠。”她接着说了两首偈颂来赞叹母亲的功德：

‘‘ပေါသေတာ တေ ဇနေတ္တီ စ, ဒီဃရတ္တာနုကမ္ပိကာ;

ဆဗ္ဘီ တယိ ပဒုဿတိ, ပဏ္ဍိတာ အတ္ထဒဿိနီ;

အညံ ဥပနိသံ ကတွာ, ဝဓာ တံ ပရိမောစယိ.

“她乃汝之生养者，长夜慈悯于汝身；当察毗(Chambhī)对汝作恶时，彼具慧见义者，另作替身，使汝免于杀害。

‘‘တံ တာဒိသိံ ပါဏဒဒိံ, ဩရသံ ဂဗ္ဘဓာရိနိံ;

မာတရံ ကေန ဒေါသေန, ဒဇ္ဇာသိ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၂၆-၂၂၇);

“她乃如是生命施，亲生骨血孕育者；因何罪过，将母予水罗刹？”

တတ္ထ ပေါသေတာတိ ဒဟရကာလေ ဒွေ တယော ဝါရေ နှာပေတွာ ပါယေတွာ ဘောဇေတွာ တံ ပေါသေသိ. ဒီဃရတ္တာနုကမ္ပိကာတိ စိရကာလံ မုဒုနာ ဟိတစိတ္တေန အနုကမ္ပိကာ. ဆမ္ဘီ တယိ ပဒုဿတီတိ ယဒါ တယိ ဆမ္ဘီ နာမ ဗြာဟ္မဏော ပဒုဿိ, တဒါ သာ ပဏ္ဍိတာ အတ္ထဒဿိနီ အညံ တဝ ပဋိရူပကံ ကတွာ တံ ဝဓာ ပရိမောစယိ.

此中“养育者”(posetā)是指在他年幼时，给他洗浴两三次，喂养他，就这样养育了他。“长夜慈悯者”(dīgharattānukampikā)是指长时间以温和、利益之心慈悯于他。“当察毗对汝作恶时”(Chambhī tayi padussati)是指当名叫察毗(Chambhī)的婆罗门对你怀有恶意时，那位具慧见义的女子，另作一个与你相似的替身，使你免于杀害。

စူဠနိဿ ကိရ မဟာစူဠနီ နာမ ပိတာ အဟောသိ. သာ ဣမဿ ဒဟရကာလေ ပုရောဟိတေန သဒ္ဓိံ မေထုနံ ပဋိသေဝိတွာ ရာဇာနံ ဝိသေန မာရာပေတွာ ဗြာဟ္မဏဿ ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ တဿ အဂ္ဂမဟေသီ ဟုတွာ ဧကဒိဝသံ ‘‘အမ္မ, ဆာတောမှီ’’တိ ဝုတ္တေ ပုတ္တဿ ဖာဏိတေန သဒ္ဓိံ ပူဝခဇ္ဇကံ ဒါပေသိ. အထ နံ မက္ခိကာ ပရိဝါရယိံသု, သော ‘‘ဣမံ နိမ္မက္ခိကံ ကတွာ ခါဒိဿာမီ’’တိ ထောကံ ပဋိက္ကမိတွာ ဘူမိယံ ဖာဏိတဗိန္ဒူနိ ပါတေတွာ အတ္တနော သန္တိကေ မက္ခိကာ ပေါထေတွာ ပလာပေသိ. တာ ဂန္တွာ ဣတရံ ဖာဏိတံ ပရိဝါရယိံသု. သော နိမ္မက္ခိကံ ကတွာ ခဇ္ဇကံ ခါဒိတွာ ဟတ္ထံ [Pg.323] ဓောဝိတွာ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ပက္ကာမိ. ဗြာဟ္မဏော တဿ တံ ကိရိယံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘အယံ ဒါရကော ဣဒါနေဝ နိမ္မက္ခိကံ ဖာဏိတံ ခါဒတိ, ဝုဍ္ဎိပ္ပတ္တော မမ ရဇ္ဇံ န ဒဿတိ, ဣဒါနေဝ နံ မာရေဿာမီ’’တိ. သော ဒေဝိယာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ.

据说，小髻(Cūḷani)的父亲名叫大髻(Mahācūḷanī)。小髻年幼时，他的母亲与国师(purohita)私通，用毒药害死国王后，扶持那婆罗门登位，成为他的第一王后。有一天，当儿子说：“妈妈，我饿了。”王后便让人给他送去糕饼和糖蜜(phāṇita)。当时苍蝇围聚，他心想：“我要把苍蝇赶走再吃。”便稍退，把一些糖蜜滴在地上，然后在他自己身边拍打驱散苍蝇。那些苍蝇便飞去围聚另一处糖蜜。他把苍蝇赶走后吃完糕饼，洗手漱口后便离开了。婆罗门见他此举，心想：“这孩子现在就知道把苍蝇赶走再吃糖蜜，长大后必不将王位给我，我应现在就杀了他。”于是将此事告知王后。

သာ ‘‘သာဓူ, ဒေဝ, အဟံ တယိ သိနေဟေန အတ္တနော သာမိကမ္ပိ မာရေသိံ, ဣမိနာ မေ ကော အတ္ထော, မဟာရာဇ, ဧကမ္ပိ အဇာနာပေတွာ ရဟဿေန နံ မာရေဿာမီ’’တိ ဗြာဟ္မဏံ ဝဉ္စေတွာ ‘‘အတ္ထေသော ဥပါယော’’တိ ပဏ္ဍိတံ ဥပါယကုသလံ ဘတ္တကာရကံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သမ္မ, မမ ပုတ္တော စူဠနိကုမာရော စ တဝ ပုတ္တော ဓနုသေခကုမာရော စ ဧကဒိဝသံ ဇာတာ ဧကတော ကုမာရပရိဟာရေန ဝဍ္ဎိတာ ပိယသဟာယကာ, ဆဗ္ဘိဗြာဟ္မဏော မမ ပုတ္တံ မာရေတုကာမော, တွံ တဿ ဇီဝိတဒါနံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ‘‘သာဓု, ဒေဝိ, ကိံ ကရောမီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မမ ပုတ္တော အဘိဏှံ တဝ ဂေဟေ ဟောတု, တွဉ္စ တေ စ ကတိပါဟံ နိရာသင်္ကဘာဝတ္ထာယ မဟာနသေယေဝ သုပထ. တတော နိရာသင်္ကဘာဝံ ဉတွာ တုမှာကံ သယနဋ္ဌာနေ ဧဠကဋ္ဌီနိ ဌပေတွာ မနုဿာနံ သယနဝေလာယ မဟာနသေ အဂ္ဂိံ ဒတွာ ကဉ္စိ အဇာနာပေတွာ မမ ပုတ္တဉ္စ တဝ ပုတ္တဉ္စ ဂဟေတွာ အဂ္ဂဒွါရေနေဝ နိက္ခမိတွာ တိရောရဋ္ဌံ ဂန္တွာ မမ ပုတ္တဿ ရာဇပုတ္တဘာဝံ အနာစိက္ခိတွာ ဇီဝိတံ အနုရက္ခာဟီ’’တိ အာဟ.

她欺骗婆罗门说：“善哉，大王，我因对你的爱恋，连自己的丈夫都杀了，这对我算得了什么呢？大王啊，我会不让任何人知道，秘密地杀掉他。”然后她心想：“有个办法了。”便召来一位聪慧且善于计谋的厨师(bhattakāraka)，对他说：“朋友，我的儿子小髻王子(Cūḷanikumāra)和你的儿子弓术师王子(Dhanusekhakumāra)在同一天出生，一同受到王子的教养长大，是亲密的朋友。现在察毗婆罗门(Chabbhibrāhmaṇa)想要杀我的儿子，请你救他一命。”当他回答“好的，王后，我该怎么做呢？”时，王后说：“让我的儿子常在你家，你和你的儿子这几天就在大厨房(mahānasa)里睡，以免引起怀疑。然后，在确认没有嫌疑之后，在你们睡觉的地方放上羊骨(eḷakaṭṭhīni)，趁人们睡觉时在厨房放火，不让任何人知道，带着我的儿子和你的儿子从正门离开，前往他国(tiroraṭṭha)。不要告知我儿子的王子身份，要保护他的生命。”

သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. အထဿ သာ ရတနသာရံ အဒါသိ. သော တထာ ကတွာ ကုမာရဉ္စ ပုတ္တဉ္စ အာဒါယ မဒ္ဒရဋ္ဌေ သာဂလနဂရံ ဂန္တွာ ရာဇာနံ ဥပဋ္ဌာသိ. သော ပေါရာဏဘတ္တကာရကံ အပနေတွာ တဿ တံ ဌာနံ အဒါသိ. ဒွေပိ ကုမာရာ တေန သဒ္ဓိံယေဝ ရာဇနိဝေသနံ ဂစ္ဆန္တိ. ရာဇာ ‘‘ကဿေတေ ပုတ္တာ ကုမာရာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဘတ္တကာရကော ‘‘မယှံ ပုတ္တာ’’တိ အာဟ. ‘‘နနု ဒွေ အသဒိသာ’’တိ? ‘‘ဒွိန္နံ ဣတ္ထီနံ ပုတ္တာ, ဒေဝါ’’တိ. တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဝိဿာသိကာ ဟုတွာ မဒ္ဒရညော ဓီတာယ သဒ္ဓိံ ရာဇနိဝေသနေယေဝ ကီဠန္တိ. အထ စူဠနိကုမာရော စ ရာဇဓီတာ စ အဘိဏှဒဿနေန အညမညံ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ အဟေသုံ. ကီဠနဋ္ဌာနေ ကုမာရော ရာဇဓီတရံ ဂေဏ္ဍုကမ္ပိ ပါသကမ္ပိ အာဟရာပေတိ. အနာဟရန္တိံ သီသေ ပဟရတိ, သာ ရောဒတိ. အထဿာ သဒ္ဒံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘ကေန မေ ဓီတာ ပဟဋာ’’တိ ဝဒတိ. ဓာတိယော အာဂန္တွာ ပုစ္ဆန္တိ. ကုမာရိကာ ‘‘သစာဟံ ‘ဣမိနာ ပဟဋာမှီ’တိ ဝက္ခာမိ[Pg.324], ပိတာ မေ ဧတဿ ရာဇဒဏ္ဍံ ကရိဿတီ’’တိ သိနေဟေန န ကထေတိ, ‘‘နာဟံ ကေနစိ ပဟဋာ’’တိ ဝဒတိ.

他应允道：“善哉！”于是王后将珍宝给了他。他照此行事后，带着王子和自己的儿子前往摩陀罗国(Maddaraṭṭha)的沙伽罗城(Sāgalanagara)，侍奉国王。国王撤换了原来的厨师，将那个职位给了他。两个少年也与他一同出入王宫。国王问：“这两个少年是谁的儿子？”厨师说：“是我的儿子。”“他们两个长得不像啊？”“陛下，是两个妻子生的。”随着时间流逝，他们获得了信任，便在王宫中与摩陀罗王的女儿一同玩耍。后来，小髻王子与公主因时常相见，彼此心生爱慕。在玩耍的地方，王子让公主去拿球(geṇḍuka)和骰子(pāsaka)。当她不去拿时，他就打她的头，她便哭了起来。国王听到她的哭声，便说：“谁打了我的女儿？”乳母(dhāti)们前来询问。小公主出于爱恋，心想：“如果我说‘是他打了我’，父亲会对他施以王法(rājadaṇḍa)。”因此没有说出实情，只说：“没有人打我。”

အထေကဒိဝသံ မဒ္ဒရာဇာ နံ ပဟရန္တံ အဒ္ဒသ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘အယံ ကုမာရော န စ ဘတ္တကာရကေန သဒိသော အဘိရူပေါ ပါသာဒိကော အတိဝိယ အဆမ္ဘိတော, န ဣမိနာ ဧတဿ ပုတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ တံ ပရိဂ္ဂဏှိ. ဓာတိယော ကီဠနဋ္ဌာနေ ခါဒနီယံ အာဟရိတွာ ရာဇဓီတာယ ဒေန္တိ, သာ အညေသမ္ပိ ဒါရကာနံ ဒေတိ. တေ ဇဏ္ဏုနာ ပတိဋ္ဌာယ ဩနတာ ဂဏှန္တိ. စူဠနိကုမာရော ပန ဌိတကောဝ တဿာ ဟတ္ထတော အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဏှာတိ. ရာဇာပိ တံ ကိရိယံ အဒ္ဒသ. အထေကဒိဝသံ စူဠနိကုမာရဿ ဂေဏ္ဍုကော ရညော စူဠသယနဿ ဟေဋ္ဌာ ပါဝိသိ. ကုမာရော တံ ဂဏှန္တော အတ္တနော ဣဿရမာနေန ‘‘ဣမဿ ပစ္စန္တရညော ဟေဋ္ဌာသယနေ န ပဝိသာမီ’’တိ တံ ဒဏ္ဍကေန နီဟရိတွာ ဂဏှိ. ရာဇာ တမ္ပိ ကိရိယံ ဒိသွာ ‘‘နိစ္ဆယေနေသ န ဘတ္တကာရကဿ ပုတ္တော’’တိ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ကဿေသော ပုတ္တော’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မယှံ ပုတ္တော, ဒေဝါ’’တိ. ‘‘အဟံ တဝ ပုတ္တဉ္စ အပုတ္တဉ္စ ဇာနာမိ, သဘာဝံ မေ ကထေဟိ, နော စေ ကထေသိ, ဇီဝိတံ တေ နတ္ထီ’’တိ ခဂ္ဂံ ဥဂ္ဂိရိ. သော မရဏဘယဘီတော ‘‘ကထေမိ, ဒေဝ, ရဟော ပန ပစ္စာသီသာမီ’’တိ ဝတွာ ရညာ ဩကာသေ ကတေ အဘယံ ယာစိတွာ ယထာဘူတံ အာရောစေသိ. ရာဇာ တထတော ဉတွာ အတ္တနော ဓီတရံ အလင်္ကရိတွာ တဿ ပါဒပရိစာရိကံ ကတွာ အဒါသိ.

有一天，摩陀罗王看见他正在打公主。见到之后，他心想：“这个少年不像厨师，他容貌英俊，令人愉悦，而且极为无畏，他肯定不是厨师的儿子。”从那时起，他便留意这个少年。乳母们将嚼食(khādanīya)带到玩耍的地方给公主，公主也分给其他孩子。那些孩子都跪在地上，弯着腰接取。但小髻王子却站着从她手中夺走。国王也看见了这个行为。又有一天，小髻王子的球滚到了国王的矮床底下。王子去拿球时，出于他高贵的傲慢，心想：“我不能钻到这个边境小王的床底下。”便用一根棍子(daṇḍaka)将球拨了出来。国王也看见了这个行为，断定“他肯定不是厨师的儿子”，于是把厨师召来问道：“他是谁的儿子？”“是我的儿子，陛下。”“我知道哪个是你的儿子，哪个不是。告诉我实情，如果你不说，你的命就没了。”说着便拔出了剑。那人害怕死亡，便说：“陛下，我会说，但希望能私下密谈。”国王给了他机会后，他请求赐予无畏(abhaya)，然后如实禀告了一切。国王知道真相后，将自己的女儿打扮一番，让她做王子的妻子(pādaparicārikā)，把她嫁给了他。

ဣမေသံ ပန ပလာတဒိဝသေ ‘‘ဘတ္တကာရကော စ စူဠနိကုမာရော စ ဘတ္တကာရကဿ ပုတ္တော စ မဟာနသေ ပဒိတ္တေယေဝ ဒဍ္ဎာ’’တိ သကလနဂရေ ဧကကောလာဟလံ အဟောသိ. စလာကဒေဝီပိ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏဿ အာရောစေသိ ‘‘ဒေဝ, တုမှာကံ မနောရထော မတ္ထကံ ပတ္တော, တေ ကိရ တယောပိ ဘတ္တဂေဟေယေဝ ဒဍ္ဎာ’’တိ. သော တုဋ္ဌဟဋ္ဌော အဟောသိ. စလာကဒေဝီပိ ‘‘စူဠနိကုမာရဿ အဋ္ဌီနီ’’တိ ဧဠကဿ အဋ္ဌီနိ အာဟရာပေတွာ ဗြာဟ္မဏဿ ဒဿေတွာ ဆဍ္ဍာပေသိ. ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ‘‘အညံ ဥပနိသံ ကတွာ, ဝဓာ တံ ပရိမောစယီ’’တိ အာဟ. သာ ဟိ ဧဠကဿ အဋ္ဌီနိ ‘‘မနုဿအဋ္ဌီနီ’’တိ ဒဿေတွာ တံ ဝဓာ မောစေသိ. ဩရသန္တိ ယာယ တွံ ဥရေ ကတွာ ဝဍ္ဎိတော, တံ ဩရသံ ပိယံ မနာပံ. ဂဗ္ဘဓာရိနိန္တိ ယာယ တွံ ကုစ္ဆိနာ ဓာရိတော, တံ ဧဝရူပံ မာတရံ ကေန ဒေါသေန ဒကရက္ခသဿ ဒဿသီတိ.

在他们逃跑的那天，“厨师、小王子和厨师的儿子在大厨房起火时都被烧死了”，这消息使全城一片哗然。王后(Calākadevī)听闻此事后，告诉婆罗门：“大王，您的愿望已达顶点了，听说那三个人都在厨房里被烧死了。”他心满意足。王后也让人拿来山羊骨头，（谎称）是“小王子的骨头”，给婆罗门看了之后就扔掉了。针对此事，那位游方女(paribbājikā)说：“她另设一计，使你从杀身之祸中解脱。”她确实是出示山羊的骨头，（谎称）是“人的骨头”，从而使他从杀身之祸中解脱。“亲生子”(orasaṃ)是指你被她抱在怀里养大，是你所喜爱、可意之人。“怀胎者”(gabbhadhārinī)是指你被她怀在腹中，你因何过失要把这样一位母亲交给水罗刹(dakarakkhasa)呢？

တံ [Pg.325] သုတွာ ရာဇာ ‘‘အယျေ, ဗဟူ မမ မာတု ဂုဏာ, အဟဉ္စဿာ မမ ဥပကာရဘာဝံ ဇာနာမိ, တတောပိ ပန မမေဝ ဂုဏာ ဗဟုတရာ’’တိ မာတု အဂုဏံ ကထေန္တော ဣမံ ဂါထာဒွယမာဟ –

国王听了之后说：“尊者(ayye)，我母亲有很多功德，我也知道她对我的帮助，然而，我自己的功德比她的更多。”于是他讲述母亲的过失，说了这两首偈颂(gāthā)：

‘‘ဒဟရာ ဝိယလင်္ကာရံ, ဓာရေတိ အပိဠန္ဓနံ;

ဒေါဝါရိကေ အနီကဋ္ဌေ, အတိဝေလံ ပဇဂ္ဃတိ.

“她虽年迈却如少女，佩戴不宜的饰物；与门卫(dovārika)及军士(anīkaṭṭha)，过度地大声嬉笑。

‘‘အထောပိ ပဋိရာဇူနံ, သယံ ဒူတာနိ သာသတိ;

မာတရံ တေန ဒေါသေန, ဒဇ္ဇာဟံ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၂၈-၂၂၉);

“再者，她亲自向敌国诸王(paṭirājū)派遣使者；因这过失，我应将母亲交给水罗刹。”

တတ္ထ ဒဟရာ ဝိယာတိ မဟလ္လိကာပိ ဟုတွာ တရုဏီ ဝိယ. ဓာရေတိ အပိဠန္ဓနန္တိ ပိဠန္ဓိတုံ အယုတ္တံ အလင်္ကာရံ ဓာရေတိ. သာ ကိရ ဝဇိရပူရိတံ ကဉ္စနမေခလံ ပိဠန္ဓိတွာ ရညော အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ မဟာတလေ နိသိန္နကာလေ အပရာပရံ စင်္ကမတိ, မေခလာသဒ္ဒေန ရာဇနိဝေသနံ ဧကနိန္နာဒံ ဟောတိ. ပဇဂ္ဃတီတိ ဧသာ ဒေါဝါရိကေ စ ဟတ္ထိအာစရိယာဒိကေ အနီကဋ္ဌေ စ, ယေ ဧတိဿာ ဥစ္ဆိဋ္ဌကမ္ပိ ဘုဉ္ဇိတုံ အယုတ္တရူပါ, တေပိ အာမန္တေတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ အတိဝေလံ မဟာဟသိတံ ဟသတိ. ပဋိရာဇူနန္တိ အညေသံ ရာဇူနံ. သယံ ဒူတာနိ သာသတီတိ မမ ဝစနေန သယံ ပဏ္ဏံ လိခိတွာ ဒူတေပိ ပေသေတိ ‘‘မမ မာတာ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇနဝယသ္မိံယေဝ ဌိတာ, အသုကရာဇာ ကိရ အာဂန္တွာ တံ အာနေတူ’’တိ. တေ ‘‘မယံ ရညော ဥပဋ္ဌာကာ, ကသ္မာ နော ဧဝံ ဝဒေသီ’’တိ ပဋိပဏ္ဏာနိ ပေသေန္တိ. တေသု ပရိသမဇ္ဈေ ဝါစိယမာနေသု မမ သီသံ ဆိန္ဒနကာလော ဝိယ ဟောတိ, မာတရံ တေန ဒေါသေန ဒကရက္ခသဿ ဒဿာမီတိ.

其中，“如少女”是指她虽然年迈，却像个年轻女子。“佩戴不宜的饰物”是指佩戴不适宜的装饰品。据说她佩戴着镶满钻石的黄金腰带，当与国王的大臣们一同坐在大殿上时，来回走动，腰带的响声使整个王宫一片喧闹。“大声嬉笑”是指她对守门人、驯象师等军士，那些甚至不配吃她残羹剩饭的人，也招呼他们，与他们长时间地高声大笑。“向敌国诸王”是指向其他诸王。“亲自派遣使者”是指她以我的名义亲自书写信件并派遣使者，说：“我母亲正值享受欲乐的年龄，让某某国王前来迎娶她吧。”他们回信说：“我们是国王的侍从，你为何对我们说这种话？”当这些信件在朝堂上被宣读时，我感觉就像要被砍头一样，因这过失，我要将母亲交给水罗刹。

အထ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ‘‘မဟာရာဇ, မာတရံ တာဝ ဣမိနာ ဒေါသေန ဒေဟိ, ဘရိယာ ပန တေ ဗဟူပကာရာ’’တိ တဿာ ဂုဏံ ကထေန္တီ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

于是，那位游方女说：“大王，您暂且因这过失交出您的母亲，但您的妻子对您有大恩。”她称述其妻功德，说了两首偈颂：

‘‘ဣတ္ထိဂုမ္ဗဿ ပဝရာ, အစ္စန္တံ ပိယဘာဏိနီ;

အနုဂ္ဂတာ သီလဝတီ, ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

“她是女中翘楚，言语极其甜美；忠贞具戒，如影随形不离弃。

‘‘အက္ကောဓနာ ပုညဝတီ, ပဏ္ဍိတာ အတ္ထဒဿိနီ;

ဥဗ္ဗရိံ ကေန ဒေါသေန, အဇ္ဇာသိ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၃၀-၂၃၁);

“不嗔、有福、有慧、是见义者；因何过失，您要将这位后妃交给水罗刹？”

တတ္ထ [Pg.326] ဣတ္ထိဂုမ္ဗဿာတိ ဣတ္ထိဂဏဿ. အနုဂ္ဂတာတိ ဒဟရကာလတော ပဋ္ဌာယ အနုဂတာ. ‘‘အက္ကောဓနာ’’တိအာဒိကေန ပနဿာ ဂုဏေ ကထေတိ. မဒ္ဒရဋ္ဌေ သာဂလနဂရေ ဝသနကာလေ ပဟဋာပိ တဝ အာဏာကရဏဘယေန တယိ သိနေဟေန မာတာပိတူနံ န ကထေသိ, ဧဝမေသာ အက္ကောဓနာ ပုညဝတီ ပဏ္ဍိတာ အတ္ထဒဿိနီတိ. ဣဒံ ဒဟရကာလေ အက္ကောဓနာဒိဘာဝံ သန္ဓာယာဟ. ဥဗ္ဗရိန္တိ ဩရောဓံ. ဧဝံ ဂုဏသမ္ပန္နံ နန္ဒာဒေဝိံ ကေန ဒေါသေန ဒကရက္ခသဿ ဒဿသီတိ ဝဒတိ.

其中，“女丛”(itthigumbassa)是指女众。“跟随”(Anuggatā)是说从年少时就开始跟随。以“不嗔怒”等偈句来称述她的功德。当住在摩陀罗国(Maddaraṭṭha)的萨伽罗城(Sāgalanagara)时，她即使被打，也因害怕违背你的命令，以及对你的爱，而没有告诉父母，她就是这样一位不嗔、有福、有慧、见义的人。这是指她年少时不嗔怒等的状态。“后妃”(Ubbarin)是指后宫。她是说：“你因何过失要把这样一位具足功德的难陀王后(Nandādevī)交给水罗刹呢？”

သော တဿာ အဂုဏံ ကထေန္တော အာဟ –

他讲述她的过失，说道：

‘‘ခိဍ္ဍာရတိသမာပန္နံ, အနတ္ထဝသမာဂတံ;

သာ မံ သကာန ပုတ္တာနံ, အယာစံ ယာစတေ ဓနံ.

“（她见）我沉溺于嬉戏娱乐，为无益之事所制伏；她为自己的儿子们，向我索求不当的财富。

‘‘သောဟံ ဒဒါမိ သာရတ္တော, ဗဟုံ ဥစ္စာဝစံ ဓနံ;

သုဒုစ္စဇံ စဇိတွာန, ပစ္ဆာ သောစာမိ ဒုမ္မနော;

ဥဗ္ဗရိံ တေန ဒေါသေန, ဒဇ္ဇာဟံ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၃၂-၂၃၃);

“我因贪爱而施予，许多贵贱不等的财富；舍弃了难舍之物后，我内心忧愁而后悔；因这过失，我应将这位后妃交给水罗刹。”

တတ္ထ အနတ္ထဝသမာဂတန္တိ တာယ ခိဍ္ဍာရတိယာ ကာမကီဠာယ အနတ္ထကာရကာနံ ကိလေသာနံ ဝသံ အာဂတံ မံ ဝိဒိတွာ. သာ မန္တိ သာ နန္ဒာဒေဝီ မံ. သကာန ပုတ္တာနန္တိ ယံ မယာ အတ္တနော ပုတ္တဓီတာနဉ္စ ဘရိယာနဉ္စ ဒိန္နံ ပိဠန္ဓနံ, တံ အယာစိတဗ္ဗရူပံ ‘‘မယှံ ဒေဟီ’’တိ ယာစတိ. ပစ္ဆာ သောစာမီတိ သာ ဒုတိယဒိဝသေ ‘‘ဣမာနိ ပိဠန္ဓနာနိ ရညာ မေ ဒိန္နာနိ, အာဟရထေတာနီ’’တိ တေသံ ရောဒန္တာနံ ဩမုဉ္စိတွာ ဂဏှာတိ. အထာဟံ တေ ရောဒမာနေ မမ သန္တိကံ အာဂတေ ဒိသွာ ပစ္ဆာ သောစာမိ. ဧဝံ ဒေါသကာရိကာ ဧသာ. ဣမိနာ နံ ဒေါသေန ဒကရက္ခသဿ ဒဿာမီတိ.

其中，“为无益所制伏”是指她知道我因嬉戏之乐与感官之戏，而陷入了导致无益的诸烦恼的控制中。“她”是指难陀王后(Nandādevī)。“为自己的子女”是指我曾给予自己儿女和妻子的饰品，她却以不应乞求的方式索要：“给我吧”。“后来我后悔了”是指第二天，她对那些哭泣的孩子们说：“这些饰品是国王给我的，把它们拿来”，然后从他们身上脱下拿走。之后我看到他们哭着来到我这里，便感到后悔。她就是这样作恶。因为这个过错，我将把她交给水罗刹。

အထ နံ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ‘‘ဣမံ တာဝ ဣမိနာ ဒေါသေန ဒေဟိ, ကနိဋ္ဌော ပန တေ တိခိဏမန္တိကုမာရော ဥပကာရကော, တံ ကေန ဒေါသေန ဒဿတီ’’တိ ပုစ္ဆန္တီ အာဟ –

于是，游方女问他道：“你暂且因这个过错交出这个人。但你那有功于你的弟弟利智王子(Tikhiṇamantikumāra)，你又要因何过错交出他呢？”

‘‘ယေနောစိတာ ဇနပဒါ, အာနီတာ စ ပဋိဂ္ဂဟံ;

အာဘတံ ပရရဇ္ဇေဘိ, အဘိဋ္ဌာယ ဗဟုံ ဓနံ.

由他，国土得以繁荣，并被纳入版图；他征服他国，带来了众多财富。

ဓနုဂ္ဂဟာနံ ပဝရံ, သူရံ တိခိဏမန္တိနံ;

ဘာတရံ ကေန ဒေါသေန, ဒဇ္ဇာသိ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၃၄-၂၃၅);

弓箭手中之最胜者，勇猛且智慧锐利；你因何过失，要把这兄弟交给水罗刹？

တတ္ထ [Pg.327] ဩစိတာတိ ဝဍ္ဎိတာ. ပဋိဂ္ဂဟန္တိ ယေန စ တုမှေ ပရဒေသေ ဝသန္တာ ပုန ဂေဟံ အာနီတာ. အဘိဋ္ဌာယာတိ အဘိဘဝိတွာ. တိခိဏမန္တိနန္တိ တိခိဏပညံ.

其中，“ocitā”是指增长、繁荣。“paṭiggahaṃ”是指你们在异乡居住后又被带回家。“abhiṭṭhāya”是指征服。“tikhiṇamantin”是指智慧锐利者。

သော ကိရ မာတု ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ ဝသနကာလေ ဇာတော. အထဿ ဝယပ္ပတ္တဿ ဗြာဟ္မဏော ခဂ္ဂံ ဟတ္ထေ ဒတွာ ‘‘ဣမံ ဂဟေတွာ မံ ဥပဋ္ဌဟာ’’တိ အာဟ. သော ဗြာဟ္မဏံ ‘‘ပိတာ မေ’’တိ သညာယ ဥပဋ္ဌာသိ. အထ နံ ဧကော အမစ္စော ‘‘ကုမာရ, န တွံ ဧတဿ ပုတ္တော, တဝ ကုစ္ဆိဂတကာလေ စလာကဒေဝီ ရာဇာနံ မာရေတွာ ဧတဿ ဆတ္တံ ဥဿာပေသိ, တွံ မဟာစူဠနိရညော ပုတ္တော’’တိ အာဟ. သော ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ဧကေန ဥပါယေန နံ မာရေဿာမီ’’တိ ရာဇကုလံ ပဝိသန္တော တံ ခဂ္ဂံ ဧကဿ ပါဒမူလိကဿ ဒတွာ အပရံ ‘‘တွံ ရာဇဒွါရေ ‘မမေသော ခဂ္ဂေါ’တိ ဣမိနာ သဒ္ဓိံ ဝိဝါဒံ ကရေယျာသီ’’တိ ဝတွာ ပါဝိသိ. တေ ကလဟံ ကရိံသု. သော ‘‘ကိံ ဧသ ကလဟော’’တိ ဧကံ ပုရိသံ ပေသေသိ. သော အာဂန္တွာ ‘‘ခဂ္ဂတ္ထာယာ’’တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏော တံ သုတွာ ‘‘ကိံ ဧတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သော ကိရ တုမှေဟိ မမ ဒိန္နခဂ္ဂေါ ပရဿ သန္တကောတိ. ‘‘ကိံ ဝဒေသိ, တာတ, တေန ဟိ အာဟရာပေဟိ, သဉ္ဇာနိဿာမိ န’’န္တိ အာဟ. သော တံ အာဟရာပေတွာ ကောသတော နိက္ကဍ္ဎိတွာ ‘‘ပဿထာ’’တိ တံ သဉ္ဈာနာပေန္တော ဝိယ ဥပဂန္တွာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ တဿ သီသံ ဆိန္ဒိတွာ အတ္တနော ပါဒမူလေ ပါတေသိ. တတော ရာဇဂေဟံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ နဂရံ အလင်္ကရိတွာ တဿ အဘိသေကေ ဥပနီတေ မာတာ စူဠနိကုမာရဿ မဒ္ဒရဋ္ဌေ ဝသနဘာဝံ အာစိက္ခိ. တံ သုတွာ ကုမာရော သေနင်္ဂပရိဝုတော တတ္ထ ဂန္တွာ ဘာတရံ အာနေတွာ ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ တံ ‘‘တိခိဏမန္တီ’’တိ သဉ္ဇာနိံသု. ပရိဗ္ဗာဇိကာ တံ ‘‘ဧဝရူပံ ဘာတရံ ကေန ဒေါသေန ဒကရက္ခသဿ ဒဇ္ဇာသီ’’တိ ပုစ္ဆိ.

据说他是在母亲与一位婆罗门同住时出生的。待他长大后，婆罗门把一把剑交给他，说：“拿着这把剑来服侍我。”他以为婆罗门是自己的父亲，便服侍他。后来，一位大臣告诉他：“王子，你不是他的儿子。你尚在母腹中时，查拉王后(Calādevī)杀了国王，让此人登上了王位。你是大朱拉尼王(Mahācūḷani)的儿子。”他听后非常愤怒，心想：“我定要用个计策杀了他。”于是他来到王宫，把那把剑交给一个侍从，又对另一个人说：“你去王宫门口，与他争吵，说‘这是我的剑’。”然后自己进去了。他们便争吵起来。婆罗门王派人去问：“为何争吵？”那人回来禀报说：“为了一把剑。”婆罗门听后问王子：“这是怎么回事？”王子说：“他说您给我的那把剑是别人的。”婆罗门说：“孩子，你说什么？那就叫人拿来，我来认认。”当剑被拿来后，王子假装要让他辨认，拔出剑，走近婆罗门，一剑砍下他的头，头颅滚落到自己脚边。然后，王子整顿王宫，装饰都城。在他的加冕典礼准备就绪时，母亲告诉他，他的弟弟小朱拉尼王子(Cūḷanikumāra)还生活在摩陀罗国(Maddaraṭṭha)。王子听后，率领军队前往那里，接回弟弟，让他继承王位。从此以后，人们称他为“利智”。游方女问他：“这么好的兄弟，你因何过失要将他送给水罗刹？”

ရာဇာ တဿ ဒေါသံ ကထေန္တော အာဟ –

国王说明其过失，说道：

‘‘ယေနောစိတာ ဇနပဒါ, အာနီတာ စ ပဋိဂ္ဂဟံ;

အာဘတံ ပရရဇ္ဇေဘိ, အဘိဋ္ဌာယ ဗဟုံ ဓနံ.

“由他，国土得以繁荣，并被纳入版图；他征服他国，带来了众多财富。

‘‘ဓနုဂ္ဂဟာနံ ပဝရော, သူရော တိခိဏမန္တိ စ;

မယာယံ သုခိတော ရာဇာ, အတိမညတိ ဒါရကော.

“他是弓箭手中的佼佼者，是勇士且足智多谋；此王由我而得安乐，这小子却轻视于我。

‘‘ဥပဋ္ဌာနမ္ပိ [Pg.328] မေ အယျေ, န သော ဧတိ ယထာ ပုရေ;

ဘာတရံ တေန ဒေါသေန, ဒဇ္ဇာဟံ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၃၆-၂၃၈);

“尊者，他来服侍我，也不如从前；因这过失，我将把兄弟送给水罗刹。”

တတ္ထ ပရရဇ္ဇေဘီတိ ဣမဿ ပရရဇ္ဇတော စ ဗဟု ဓနံ အာဘတံ, အယဉ္စ ပရရဇ္ဇေ ဝသန္တော ပုန ဣမံ ဂေဟံ အာနေတွာ ‘‘ဧသ မယာ မဟတိ ယသေ ပတိဋ္ဌာပိတော’’တိ ဝဒတိ. ယထာ ပုရေတိ ပုဗ္ဗေ ပါတောဝ အာဂစ္ဆတိ, ဣဒါနိ ပန န တထာ ဧတိ. ဣမိနာ နံ ဒေါသေန ဒကရက္ခသဿ ဒဿာမီတိ.

其中，“从他国”是指：他从他国带来了大量财富。而此人（国王）自己曾住在异国，是弟弟将他带回此家，他却说：“此人是由我才立于大名声中的。”“不如从前”是指：他从前一大早就来，如今却不这样来了。我将因这过失把他送给水罗刹。

အထ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ‘‘ဘာတု တာဝ ကော ဒေါသော ဟောတု, ဓနုသေခကုမာရော ပန တယိ သိနေဟဂုဏယုတ္တော ဗဟူပကာရော’’တိ တဿ ဂုဏံ ကထေန္တီ အာဟ –

于是，游方女说道：“兄长有什么过失暂且不论，但弓术王子(Dhanusekhakumāra)对您情深义重，多有助益。”她称赞其优点，说道：

‘‘ဧကရတ္တေန ဥဘယော, တွဉ္စေဝ ဓနုသေခ စ;

ဥဘော ဇာတေတ္ထ ပဉ္စာလာ, သဟာယာ သုသမာဝယာ.

“同一夜里，你与弓术王子，你们二人同生于此，皆为般遮罗人，是年龄相仿的同伴。

‘‘စရိယာ တံ အနုဗန္ဓိတ္ထော, ဧကဒုက္ခသုခေါ တဝ;

ဥဿုက္ကော တေ ဒိဝါရတ္တိံ, သဗ္ဗကိစ္စေသု ဗျာဝဋော;

သဟာယံ ကေန ဒေါသေန, ဒဇ္ဇာသိ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၃၉-၂၄၀);

“他追随你游历，与你同甘共苦；他为你日夜热忱，操劳一切事务。因何过失，你要将此同伴送给水罗刹（dakarakkhasa）？”

တတ္ထ ဓနုသေခစာတိ ဓနုသေခေါ စ, ဓနုသေခကုမာရော စာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ဣဓေဝ နဂရေ. ပဉ္စာလာတိ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရေ ဇာတတ္တာ ဧဝံဝေါဟာရာ. သုသမာဝယာတိ သုဋ္ဌု သမဝယာ. စရိယာ တံ အနုဗန္ဓိတ္ထောတိ ဒဟရကာလေ ဇနပဒစာရိကာယ ပက္ကန္တံ တံ အနုဗန္ဓိ, ဆာယာဝ န ဝိဇဟိ. ဥဿုက္ကောတိ တဝ ကိစ္စေသု ရတ္ထိန္ဒိဝံ ဥဿုက္ကော ဆန္ဒဇာတော နိစ္စံ ဗျာဝဋော. တံ ကေန ဒေါသေန ဒကရက္ခသဿ ဒဿသီတိ.

此中，“与弓术王子”即是弓术王子之意。“于此”即是在此城中。“般遮罗人”是因生于北般遮罗城而得此称呼。“年龄相仿”即年龄非常相近。“他追随你游历”是指在你年少时出外游历，他便追随着你，如影随形，不曾远离。“为你热忱”是指他为你的事务日夜热心，充满意愿，时常操劳。你因何过失要将他送给水罗刹？

အထဿ ရာဇာ ဒေါသံ ကထေန္တော အာဟ –

于是国王说明其过失，说道：

‘‘စရိယာ မံ အယံ အယျေ, ပဇဂ္ဃိတ္ထော မယာ သဟ;

အဇ္ဇာပိ တေန ဝဏ္ဏေန, အတိဝေလံ ပဇဂ္ဃတိ.

“尊者，此人曾在我游历时与我一同大笑；如今他仍以同样的方式，过度地大笑。

‘‘ဥဗ္ဗရိယာပိဟံ အယျေ, မန္တယာမိ ရဟောဂတော;

အနာမန္တော ပဝိသတိ, ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိဝေဒိတော.

“尊者，即便我与乌波莉（Ubbarī）在私下商议，他未经通报、不被邀请就闯了进来。

‘‘လဒ္ဓဒွါရော ကတောကာသော, အဟိရိကံ အနာဒရံ;

သဟာယံ တေန ဒေါသေန, ဒဇ္ဇာဟံ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၄၁-၂၄၃);

“他得了门路，有了机会，便无惭无敬。因这过失，我将把此同伴送给水罗刹。”

တတ္ထ [Pg.329] အဇ္ဇာပိ တေန ဝဏ္ဏေနာတိ ယထာ စရိယာယ ပုဗ္ဗေ မံ အနုဗန္ဓန္တော မယာ အနာထေန သဒ္ဓိံ ဧကတောဝ ဘုဉ္ဇန္တော သယန္တော ဟတ္ထံ ပဟရိတွာ မဟာဟသိတံ ဟသိ, အဇ္ဇာပိ တထေဝ ဟသတိ, ဒုဂ္ဂတကာလေ ဝိယ မံ မညတိ. အနာမန္တောတိ ရဟော နန္ဒာဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ မန္တေန္တေပိ မယိ အဇာနာပေတွာ သဟသာဝ ပဝိသတိ. ဣမိနာ ဒေါသေန တံ အဟိရိကံ အနာဒရံ ဒကရက္ခသဿ ဒဿာမီတိ.

此中，“仍以同样的方式”是指：他过去游历时追随我，与无依无靠的我同食同寝，拍手大笑；如今他仍那样大笑，好像还把我看作落魄之时。“不被邀请”是指：即使我与难陀（Nandā）王后私下商议，他也不经通报就突然闯入。因这无惭无敬的过失，我将把他送给水罗刹。

အထ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ‘‘မဟာရာဇ, တဝ သဟာယကဿ တာဝ ဧသော ဒေါသော ဟောတု, ပုရောဟိတော ပန တဝ ဗဟူပကာရော’’တိ တဿ ဂုဏံ ကထေန္တီ အာဟ –

于是游方女说：“大王，您同伴的过失暂且不论，但那位国师（purohita）对您可是大有助益啊。”她称赞其优点，说道：

‘‘ကုသလော သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ, ရုတညူ အာဂတာဂမော;

ဥပ္ပာတေ သုပိနေ ယုတ္တော, နိယျာနေ စ ပဝေသနေ.

“他善于一切征兆，通晓鸟兽之语及传承；他致力于解说凶兆与梦境，以及出行与进入之事。

‘‘ပဋ္ဌော ဘူမန္တလိက္ခသ္မိံ, နက္ခတ္တပဒကောဝိဒေါ;

ဗြာဟ္မဏံ ကေန ဒေါသေန, ဒဇ္ဇာသိ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၄၄-၂၄၅);

“他通晓地上与空中之事，精通星宿之道。因何过失，你要将此婆罗门送给水罗刹？”

တတ္ထ သဗ္ဗနိမိတ္တာနန္တိ ‘‘ဣမိနာ နိမိတ္တေန ဣဒံ ဘဝိဿတိ, ဣမိနာ ဣဒ’’န္တိ ဧဝံ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု ကုသလော. ရုတညူတိ သဗ္ဗရဝံ ဇာနာတိ. ဥပ္ပာတေတိ စန္ဒဂ္ဂါဟသူရိယဂ္ဂါဟဥက္ကာပါတဒိသာဍာဟာဒိကေ ဥပ္ပာတေ. သုပိနေ ယုတ္တောတိ သုပိနေ စ တဿ နိပ္ဖတ္တိဇာနနဝသေန ယုတ္တော. နိယျာနေ စ ပဝေသနေတိ ဣမိနာ နက္ခတ္တေန နိယျာယိတဗ္ဗံ, ဣမိနာ ပဝိသိတဗ္ဗန္တိ ဇာနာတိ. ပဋ္ဌောတိ ဆေကော ပဋိဗလော, ဘူမိယဉ္စ အန္တလိက္ခေ စ ဒေါသဂုဏေ ဇာနိတုံ သမတ္ထော. နက္ခတ္တပဒကောဝိဒေါတိ အဋ္ဌဝီသတိယာ နက္ခတ္တကောဋ္ဌာသေသု ဆေကော. တံ ကေန ဒေါသေန ဒကရက္ခသဿ ဒဿသီတိ.

此中，“善于一切征兆”是指善于“因此征兆将发生此事，因此征兆将有此果”等一切征兆。“通晓鸟兽之语”是指了知一切（鸟兽）之声。“凶兆”指月食、日食、流星、四方火灾等凶兆。“致力于梦境”是指致力于通过梦境的发生而了知其结果。“以及出行与进入之事”是指了知“应在此星宿时出行，应在此星宿时进入”。“通晓”是说他聪慧能干，能够了知地上与空中的吉凶。“精通星宿之道”是指精通二十八星宿。“你因何过失要将他送给水罗刹？”

ရာဇာ တဿ ဒေါသံ ကထေန္တော အာဟ –

国王向她说明其过失，说道：

‘‘ပရိသာယမ္ပိ မေ အယျေ, ဥမ္မီလေတွာ ဥဒိက္ခတိ;

တသ္မာ အစ္စဘမုံ လုဒ္ဒံ, ဒဇ္ဇာဟံ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၄၆);

“尊者，即便在会众中，他也睁大眼睛瞪着我；因此，我要将这扬着眉毛的凶恶之人送给水罗刹。”

တဿတ္ထော – အယျေ, ဧသ မံ ပရိသမဇ္ဈေ ဩလောကေန္တောပိ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ ကုဒ္ဓေါ ဝိယ ဥဒိက္ခတိ, တသ္မာ ဧဝံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတဘမုံ အမနာပေန ဥက္ခိတ္တဘမုကံ ဝိယ လုဒ္ဒံ ဘယာနကံ တံ အဟံ ဒကရက္ခသဿ ဒဿာမီတိ.

其义为：尊者，此人在会众中看我时，也睁大眼睛，如愤怒般地瞪着我。因此，我要将这超越本分、扬着眉毛、因不悦而竖起眉毛、凶恶又可怕的人送给水罗刹。

တတော [Pg.330] ပရိဗ္ဗာဇိကာ ‘‘မဟာရာဇ, တွံ ‘မာတရံ အာဒိံ ကတွာ ဣမေ ပဉ္စ ဒကရက္ခသဿ ဒမ္မီ’တိ ဝဒသိ, ‘ဧဝရူပဉ္စ သိရိဝိဘဝံ အဂဏေတွာ အတ္တနော ဇီဝိတမ္ပိ မဟောသဓဿ ဒမ္မီ’တိ ဝဒသိ, ကံ တဿ ဂုဏံ ပဿသီ’’တိ ပုစ္ဆန္တီ ဣမာ ဂါထာယော အာဟ –

于是游方女问道：“大王，您说‘我要将以母亲为首的这五人送给水罗刹’，又说‘不顾惜这等荣华富贵，甚至连自己的性命也要献给摩诃萨陀（Mahosadha）’，您是看到了他什么优点呢？”她问着，说了这些偈颂：

‘‘သသမုဒ္ဒပရိယာယံ, မဟိံ သာဂရကုဏ္ဍလံ;

ဝသုန္ဓရံ အာဝသတိ, အမစ္စပရိဝါရိတော.

“他为群臣所围绕，居住在这以海洋为界、以大洋为耳环的大地上。

‘‘စာတုရန္တော မဟာရဋ္ဌော, ဝိဇိတာဝီ မဟဗ္ဗလော;

ပထဗျာ ဧကရာဇာသိ, ယသော တေ ဝိပုလံ ဂတော.

“您是四方之主，大国之君，是胜利者，有大威力；您是大地唯一的王，您的声誉广为流传。

‘‘သောဠသိတ္ထိသဟဿာနိ, အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ;

နာနာဇနပဒါ နာရီ, ဒေဝကညူပမာ သုဘာ.

“您有一万六千名女子，佩戴着珠宝耳环，她们来自不同国家，美如天女。

‘‘ဧဝံ သဗ္ဗင်္ဂသမ္ပန္နံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနံ;

သုခိတာနံ ပိယံ ဒီဃံ, ဇီဝိတံ အာဟု ခတ္တိယ.

“哦，刹帝利，智者说，对于如此具足一切、圆满一切欲乐的幸福之人，长寿是他们所珍爱的。

‘‘အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန, ကေန ဝါ ပန ဟေတုနာ;

ပဏ္ဍိတံ အနုရက္ခန္တော, ပါဏံ စဇသိ ဒုစ္စဇ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၄၇-၂၅၁);

“那么，您又出于何种理由、何种原因，为了守护那位智者，而要舍弃自己难以舍弃的生命呢？”

တတ္ထ သသမုဒ္ဒပရိယာယန္တိ သမုဒ္ဒမရိယာဒသင်္ခါတေန သမုဒ္ဒပရိက္ခေပေန သမန္နာဂတံ. သာဂရကုဏ္ဍလန္တိ ပရိက္ခိပိတွာ ဌိတဿ သာဂရဿ ကုဏ္ဍလဘူတံ. ဝိဇိတာဝီတိ ဝိဇိတသင်္ဂါမော. ဧကရာဇာတိ အညဿ အတ္တနော သဒိသဿ ရညော အဘာဝတော ဧကောဝ ရာဇာ. သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနန္တိ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမာနံ သမိဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတာနံ. သုခိတာနန္တိ ဧဝရူပါနံ သုခိတာနံ သတ္တာနံ ဧဝံ သဗ္ဗင်္ဂသမ္ပန္နံ ဇီဝိတံ ဒီဃမေဝ ပိယံ, န တေ အပ္ပံ ဇီဝိတမိစ္ဆန္တီတိ ပဏ္ဍိတာ ဝဒန္တိ. ပါဏန္တိ ဧဝရူပံ အတ္တနော ဇီဝိတံ ကသ္မာ ပဏ္ဍိတံ အနုရက္ခန္တော စဇသီတိ.

此中，“以海洋为界”是指具备以海洋为界限的环绕。“以大洋为耳环”是指成为环绕的大洋的耳环。“胜利者”即战胜者。“唯一的王”是指因无其他与自己匹敌的国王，故为唯一的王。“圆满一切欲乐”是指圆满了一切事物欲与烦恼欲。“对于幸福之人”是指智者说：对于这等幸福的众生，如此具足一切的生命，长久才是他们所珍爱的，他们不欲求短暂的生命。“生命”是指：您为何为了守护那位智者而舍弃自己这般的生命？

ရာဇာ တဿာ ကထံ သုတွာ ပဏ္ဍိတဿ ဂုဏံ ကထေန္တော ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

国王听了她的话，称赞那位智者的优点，说了这些偈颂：

‘‘ယတောပိ အာဂတော အယျေ, မမ ဟတ္ထံ မဟောသဓော;

နာဘိဇာနာမိ ဓီရဿ, အဏုမတ္တမ္ပိ ဒုက္ကဋံ.

“尊者，自从摩诃萨陀（Mahosadha）来到我手中，我不知那贤者有丝毫的恶作。

‘‘သစေ စ ကိသ္မိစိ ကာလေ, မရဏံ မေ ပုရေ သိယာ;

သော မေ ပုတ္တေ ပပုတ္တေ စ, သုခါပေယျ မဟောသဓော.

“如果我在某个时候先他而死，摩诃萨陀会使我的儿子和孙子们安乐。

‘‘အနာဂတံ [Pg.331] ပစ္စုပ္ပန္နံ, သဗ္ဗမတ္ထမ္ပိ ပဿတိ;

အနာပရာဓကမ္မန္တံ, န ဒဇ္ဇံ ဒကရက္ခိနော’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၅၂-၂၅၄);

“他能看见未来、现在的一切利益；我不会把无过失行为者，交给水罗刹。”

တတ္ထ ကိသ္မိစီတိ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေ. သုခါပေယျာတိ သုခသ္မိံယေဝ ပတိဋ္ဌာပေယျ. သဗ္ဗမတ္ထန္တိ ဧသ အနာဂတဉ္စ ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ အတီတဉ္စ သဗ္ဗံ အတ္ထံ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေါ ဝိယ ပဿတိ. အနာပရာဓကမ္မန္တန္တိ ကာယကမ္မာဒီသု အပရာဓရဟိတံ. န ဒဇ္ဇန္တိ အယျေ, ဧဝံ အသမဓုရံ ပဏ္ဍိတံ နာဟံ ဒကရက္ခသဿ ဒဿာမီတိ ဧဝံ သော မဟာသတ္တဿ ဂုဏေ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဥဒ္ဓရန္တော ဝိယ ဥက္ခိပိတွာ ကထေသိ.

此中，“于任何时候”是指在任何时候。“使安乐”是指使他安住在快乐中。“一切利益”是指他像一切知佛陀一样，看见过去、现在和未来的一切利益。“无过失行为”是指在身业等中没有过失。“不给予”是指，尊者，我不会把这样一位无与伦比的智者交给水罗刹。像这样，他举起大士的功德，仿佛举起月轮一般，这样说道。

ဣတိ ဣမံ ဇာတကံ ယထာနုသန္ဓိပ္ပတ္တံ. အထ ပရိဗ္ဗာဇိကာ စိန္တေသိ ‘‘ဧတ္တကေနပိ ပဏ္ဍိတဿ ဂုဏာ ပါကဋာ န ဟောန္တိ, သကလနဂရဝါသီနံ မဇ္ဈေ သာဂရပိဋ္ဌေ အာသိတ္တတေလံ ဝိပ္ပကိရန္တီ ဝိယ တဿ ဂုဏေ ပါကဋေ ကရိဿာမီ’’တိ ရာဇာနံ ဂဟေတွာ ပါသာဒါ ဩရုယှ ရာဇင်္ဂဏေ အာသနံ ပညပေတွာ တတ္ထ နိသီဒါပေတွာ နာဂရေ သန္နိပါတာပေတွာ ပုန ရာဇာနံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဒကရက္ခသဿ ပဉှံ ပုစ္ဆိတွာ တေန ဟေဋ္ဌာ ကထိတနိယာမေနေဝ ကထိတကာလေ နာဂရေ အာမန္တေတွာ အာဟ –

这个本生故事就这样按顺序讲述完毕。当时，游方女心想：“仅凭这些还不足以彰显智者的功德，我要让他的功德像在全城人面前的海洋表面倾倒油一样显露出来。”于是带着国王从王宫下来，在王宫广场布置座位，让国王坐下后召集全城居民，再次从头开始向国王提问水罗刹的问题，等到国王按照先前所说的方式回答时，她就向全城宣告说：

‘‘ဣဒံ သုဏာထ ပဉ္စာလာ, စူဠနေယျဿ ဘာသိတံ;

ပဏ္ဍိတံ အနုရက္ခန္တော, ပါဏံ စဇတိ ဒုစ္စဇံ.

“般遮罗人，请听吧，听朱罗尼耶（Cūḷaneyya）所说之言；他护持智者，舍弃难舍之生命。

‘‘မာတု ဘရိယာယ ဘာတုစ္စ, သခိနော ဗြာဟ္မဏဿ စ;

အတ္တနော စာပိ ပဉ္စာလော, ဆန္နံ စဇတိ ဇီဝိတံ.

“为母、为妻、为兄弟，为友、为婆罗门，亦为己身；般遮罗王舍弃此六人之生命。

‘‘ဧဝံ မဟတ္ထိကာ ပညာ, နိပုဏာ သာဓုစိန္တိနီ;

ဒိဋ္ဌဓမ္မဟိတတ္ထာယ, သမ္ပရာယသုခါယ စာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၂၅၅-၂၅၇);

“如此智慧具大义，精妙且善于思虑；为现世利益，亦为来世安乐。”

တတ္ထ မဟတ္ထိကာတိ မဟန္တံ အတ္ထံ ဂဟေတွာ ဌိတာ. ဒိဋ္ဌဓမ္မဟိတတ္ထာယာတိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဟိတတ္ထာယ စ ပရလောကေ သုခတ္ထာယ စ ဟောတီတိ.

此中，“具大义”是指把握重大意义而安住。“为现世利益”是指既为了今生的利益，也为了来世的安乐。

ဣတိ သာ ရတနဃရဿ မဏိက္ခန္ဓေန ကူဋံ ဂဏှန္တီ ဝိယ မဟာသတ္တဿ ဂုဏေဟိ ဒေသနာကူဋံ ဂဏှီတိ.

就这样，她仿佛用宝石柱为宝殿安上顶饰一般，以大士的功德为这次说法作了顶峰的总结。

ဒကရက္ခသပဉှော နိဋ္ဌိတော.

水罗刹之问终。

သတ္ထာ [Pg.332] ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဣဒါနေဝ တထာဂတော ပညဝါ, ပုဗ္ဗေပိ ပညဝါယေဝါ’’တိ ဇာတကံ သမောဓာနေန္တော ဩသာနဂါထာ အာဟ –

导师讲述此法义后，说：“诸比丘，如来不仅现在有智慧，过去也有智慧。”他结合本生故事，说了结语偈：

‘‘ဘေရီ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာသိ, ပိတာ သုဒ္ဓေါဒနော အဟု;

မာတာ အာသိ မဟာမာယာ, အမရာ ဗိမ္ဗသုန္ဒရီ.

“贝丽（Bherī）是莲花色，父亲是净饭王；母亲是大摩耶，阿摩罗（Amarā）是耶输陀罗（Bimbasundarī）。

‘‘သုဝေါ အဟောသိ အာနန္ဒော, သာရိပုတ္တော စ စူဠနီ;

ဒေဝဒတ္တော စ ကေဝဋ္ဋော, စလာကာ ထုလ္လနန္ဒိနီ.

“鹦鹉是阿难，舍利弗是朱罗尼（Cūḷanī）；提婆达多是渔夫，遮罗迦（Calākā）是偷兰难陀。”

‘‘ပဉ္စာလစန္ဒီ သုန္ဒရီ, သာဠိကာ မလ္လိကာ အဟု;

အမ္ဗဋ္ဌော အာသိ ကာမိန္ဒော, ပေါဋ္ဌပါဒေါ စ ပုက္ကုသော.

“般遮罗旃提（Pañcālacandī）是孙陀利（Sundarī），鹩哥是茉莉夫人；安巴塔是伽民陀（Kāminda），而波吒波陀（Poṭṭhapāda）是富伽娑（Pukkusa）。

‘‘ပိလောတိကော စ ဒေဝိန္ဒော, သေနကော အာသိ ကဿပေါ;

ဥဒုမ္ဗရာ မင်္ဂလိကာ, ဝေဒေဟော ကာဠုဒါယကော;

မဟောသဓော လောကနာထော, ဧဝံ ဓာရေထ ဇာတက’’န္တိ.

“毗罗提迦（Pilotika）是帝释天，舍那迦（Senaka）是迦叶；优昙婆罗（Udumbarā）是曼伽利迦（Maṅgalikā），维德哈是黑优陀夷；大药（Mahosadha）是世间主，你们当如此忆持本生故事。”

ဥမင်္ဂဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

大隧道本生释义第五。

(ဆဋ္ဌော ဘာဂေါ နိဋ္ဌိတော.)

（第六部分终。）